cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þýsk málfræði
Kyn
Þýska hefur haldið öllum þeim þremur kynjum sem finnast í Frumindóevrónsku. Þau eru karlkyn (männlich/Maskulinum), kvenkyn (weiblich/Femininum) og hvorugkyn (sächlich/Neutrum). Orð sem lýsa karlkyni eða kvenkyni, eins og „maður“ (der Mann) eða „kona“ (die Frau), eru oftast í sama kyni og líffræðilega kynið (með undantekningunum „stelpa“ (das Mädchen) og „ungfrú“ (das Fraulein) - öll nafnorð sem enda á smækunarendingunum „-chen“ eða „-lein“ eru í hvorugkyni). Á hinn boginn eru kyn hluta sem hvorki eru karlkyns né kvenkyns frekar handahófkennd, þó stundum samsvari þau kyni í íslensku. Tilviljunarkennt eðli nafnorða má sjá á orðunum yfir hífapör: „skeið“ (der Löffel) er karlkynsorð, „gaffall“ (die Gabel) er kvenkynsorð og „hnífur“ (das Messer) er hvorugkynsorð. Nemendum er oft ráðlagt að læra greini nafnorða samhliða þeim því á greininum má sjá í hvaða kyni orðið er.
Kúgun kvenna
thumb|right|Málverk af [[Harriet Taylor Mill sem var í ástarsambandi við John Stuart og átti vafalítið einhvern þátt í samningu bókarinnar Kúgun kvenna.]] Kúgun kvenna er bók eftir breska heimspekinginn John Stuart Mill þar sem hann rökstuddi aukin réttindi kvenna út frá nytjastefnu. Bókin, sem er hugsanlega einnig skrifuð af Harriet Taylor Mill, kom út á frummálinu árið 1869. Strax ári seinna þýddi Georg Brandes bókina og kom hún út þá í Danmörku undir titlinum Kvindernes Underkuelse.
Bókin var þýdd á íslensku af Sigurði Jónassyni og gefin út af Hinu íslenska kvenfélagi árið 1900 og hafði mikil áhrif í kvenfrelsisbaráttu. Árið 1997 kom Kúgun kvenna út í flokki Lærdómsrita Hins íslenska bókmenntafélags og árið 2003 kom bókin út í 2. útgáfu.
Arísóna (bók)
thumb|Kápa finnsku útgáfu bókarinnar. Arísóna (franska: Arizona) eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) er þriðja bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1951, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í Teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1946-1949.
Söguþráður
Bókin hefur að geyma tvær sögur, Arizona 1880 og Lucky Luke contre Cigarette Cæsar. Í fyrri sögunni segir frá eltingaleik Lukku Láka við tvo bíræfna stigamenn sem ræna póstvagni og reyna að flýja með ránsfenginn. Eftir mikil átök á krá í Nuggborg (e. Nugget town) komast þjófarnir undan með þýfið, en Lukku Láki neitar að gefast upp og heldur áfram eftirför. Í síðari sögunni reynir Lukku Láki að klófesta byssubófann Sesar Soghólk sem strýkur úr fangelsi og kemst yfir landamærin til Mexíkó. Lukku Láki eltir og eftir ýmis ævintýri, þar með talið þátttöku í nautaati í smábæ einum, tekst Láka að hafa hendur í hári bófans og flytja hann aftur til fyrri heimkynna bak við lás og slá.
Íslensk útgáfa
Sagan Arizona 1880 birtist í bókinni Meðal róna og dóna í Arisóna og Gullnáman sem Fjölvi gaf út árið 1979 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Sagan um Sesar Soghólk hefur ekki komið út á íslensku.
Svartur nashyrningur
Svartur nashyrningur (fræðiheiti: Diceros bicornis) er nashyrningategund sem lifir í Mið-Afríku í löndum eins og Kenía, Tansaníu, Kamerún, Suður Afríku, Namibíu, Simbabve, og Angóla. Þótt hann sé nefndur svartur, þá eru litaafbrigði hans allt frá brúnum til grás.
Veiðileyfi
Boðin eru upp leyfi til að veiða fimm dýr á ári í Namibíu til að standa straum af kostnaði við vöktun þeirra, en sökum þess að hann er í útrýmingarhættu hafa dýraverndunarsamtök sett sig mjög á móti þeirri fjáröflunaraðferð. Árið 2014 voru leyfi til veiða á einu dýri fyrst boðin út utan Afríku og seldust þau á 41 milljón íslenskar krónur.
Valdaránið í Íran 1953
Valdaránið í Íran 1953, kallað '''valdaránið 28. Mordad''' í Íran, var valdarán framið gegn hinum lýðræðislega kjörna forsætisráðherra Írans, Múhameð Mossadek, í því skyni að styrkja einveldisstjórn Múhameð Resa Pahlavi Íranskeisara, þann 19. ágúst 1953. Valdaránið var skipulagt af Bretum (undir nafninu Operation Boot) og Bandaríkjamönnum (undir nafninu Operation Ajax).
Mossadek hafði reynt að takmarka yfirráð ensk-persneska olíufélagsins (Anglo-Iranian Oil Company; AIOC) á olíuiðnaði Írans. Þegar AIOC neitaði að gefa eftir kaus íranska þingið að þjóðnýta olíuiðnaðinn og reka erlend stórfyrirtæki úr landi. Eftir þjóðnýtinguna settu Bretar alþjóðlegt viðskiptabann á íranska olíu til að setja þrýsting á íranska efnahaginn. Í fyrstu hugðust Bretar beita hervaldi til að hertaka Abadan-olíuvinnslustöðina sem Bretar höfðu byggt, en Clement Attlee forsætisráðherra ákvað heldur að beita efnahagsþvingunum til að grafa undan stjórn Mossadeks. Ríkisstjórnir Winstons Churchill og Dwights D. Eisenhower Bandaríkjaforseta ákváðu síðar að steypa írönsku stjórninni af stóli, þótt ríkisstjórn forvera Eisenhowers, Harry S. Truman, hefði verið mótfallin valdaráni þar sem hún óttaðist að slíkt myndi setja slæmt fordæmi. Leyniskjöl sýna að breska leyniþjónustan lék lykilhlutverk í skipulagningu og framkvæmd valdaránsins og að ensk-persneska olíufélagið greiddi um 25,000 Bandaríkjadollara til að múta embættismönnun í aðdraganda þess. Í ágúst 2013, sextíu árum síðar, viðurkenndi bandaríska leyniþjónustan að hún hefði bæði skipulagt og framkvæmt valdaránið, m.a. með því að múta írönskum stjórnmálamönnum og herforingjum og framleiða áróður til að styðja valdaræningjana. Bandaríska leyniþjónustan viðurkenndi að valdaránið hefði verið framkvæmt „undir leiðsögn CIA“ og „samkvæmt utanríkisstefnu Bandaríkjanna, skipulagt og samþykkt á æðstu stöðum í ríkisstjórninni“.
Eftir valdaránið var ríkisstjórn mynduð undir stjórn hershöfðingjans Fazlollah Zahedi, sem leyfði keisaranum Múhameð Resa Pahlavi að stjórna með alræðisvaldi. Keisarinn reiddi sig á stuðning Bandaríkjanna til að halda í völd sín. Samkvæmt leyniskjölum CIA sem gerð hafa verið opinber var mörgum helstu glæpaforingjum Tehran borgað fyrir að koma af stað fjöldamótmælum á móti stjórn Mossadeks þann 19. ágúst. Aðrir kónar CIA komu til Tehran í strætisvögnum og trukkum og lögðu undir sig götur borgarinnar. Um 200 til 300 manns voru drepin í átökunum. Mossadek var handtekinn, ákærður og sakfelldur fyrir landráð af herrétti keisarans. Þann 21. desember 1953 var hann dæmdur í þriggja ára fangelsi og síðan settur í stofufangeli til æviloka. Aðrir stuðningsmenn Mossadeks voru fangelsaðir og sumir teknir af lífi. Eftir valdaránið réð keisarinn sem einvaldur í 26 ár þar til honum var steypt af stóli í írönsku byltingunni árið 1979.
Doronicum maximum
Doronicum maximum er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Tyrklandi til Íran.
Úrúgvælotan
Úrúgvælotan var áttunda samningalota GATT-viðræðnanna. Hún stóð frá 1986 til 1994 og lyktaði með undirritun Marrakesssamningsins og stofnun Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar. Umboð þessarar samningalotu snerist um að ræða ný svið sem áður höfðu verið talin of erfið til að semja um, s.s. landbúnað og textílvöru, eða höfðu ekki komið til álita fyrr, s.s. þjónustuviðskipti, hugverkarétt og fjárfestingastefnu. Meginmarkmið viðræðnanna voru að draga úr opinberum stuðningi við landbúnað, draga úr hömlum á erlenda fjárfestingu, opna fyrir alþjóðleg þjónustuviðskipti einkum á sviði banka- og tryggingaþjónustu og koma á alþjóðlegum staðli fyrir hugverkarétt. Samningurinn gekk í gildi 1. janúar 1995 en aðildarlöndin höfðu frest til að útfæra hann til 2000.
Samningalotan hófst í Punta del Este í Úrúgvæ í september 1986. Samningaviðræður héldu áfram í Genf, Brussel, Washington DC og Tókýó og lauk með undirritun samninga í Marrakess í Marokkó 15. apríl 1994.
Næsta umferð viðræðnanna var Dóhaumferðin sem hófst árið 2001 og er enn ólokið. Henni var meðal annars ætlað að taka fyrir ójafnvægi milli þróaðra ríkja og þróunarríkja sem margir gagnrýnendur töldu leiða af Marrakesssamningnum.
John F. Kennedy
John Fitzgerald Kennedy (29. maí 1917 – 22. nóvember 1963) var 35. forseti Bandaríkjanna en hann gegndi því embætti frá 20. janúar 1961 þar til hann var myrtur í Dallas í Texas 22. nóvember 1963.
Þingmaður
Eftir að hafa lokið herþjónustu í seinni heimsstyrjöldinni sneri hann sér að stjórnmálum. Fyrir tilstilli og stuðning föður síns, Josephs P. Kennedy eldri sem var mjög valdamikill og er talinn hafa beitt sér óeðlilega fyrir son sinn, náði hann kjöri fyrir demókrata til fulltrúadeildar Bandaríkjaþings árið 1947. Hann sat þar til ársins 1953 þegar hann var kjörinn öldungadeildarþingmaður fyrir Massachusetts. Hann gengdi þeirri stöðu uns hann var kjörinn forseti árið 1960 þegar hann sigraði frambjóðanda repúblíkana, Richard M. Nixon með litlum mun.
Forsetatíð
Kennedy var næstyngstur til að gegna embætti forseta, á eftir Theodore Roosevelt og yngstur til að vera kjörinn, 43 ára. Af málum sem settu mark sitt á valdatíð hans má nefna Svínaflóainnrásina, Kúbudeiluna svokölluðu, þegar Sovétmenn hófu flutning kjarnorkuflauga til Kúbu, byggingu Berlínarmúrsins, geimkapphlaupið við Sovétríkin, mannréttindabaráttu Bandaríkjamanna af afrískum uppruna og upphaf Víetnamstríðsins. Kennedy þótti hófsamur í skoðunum og viljugur til friðsamlegra lausna á vandamálum sem meðal annars sýndi sig í Kúbudeilunni. Einnig hafa ýmsir haldið því fram átökin í Víetnam hefðu ekki þróast út í það mikla stríð sem varð ef Kennedy hefði náð að sitja út kjörtímabil sitt til ársins 1964.
Fræg eru orð sem hann mælti í innsetningarræðu sinni: „Spurðu ekki hvað land þitt getur gert fyrir þig heldur hvað þú getur gert fyrir land þitt“.
Morðið á Kennedy
Kennedy var ráðinn af dögum þann 22. nóvember 1963 í Dallas í Texasríki í Bandaríkjunum. Lee Harvey Oswald sem ákærður var fyrir morðið var myrtur tveimur dögum síðar af Jack Ruby, áður en réttað var yfir honum. Í kjölfarið fór fram mikil rannsókn á vegum FBI og Warren-nefndarinnar og úrskurðaði hún að Oswald hefði verið einn að verki. Miklar getgátur hafa þó ávalt verið um að svo hafi ekki verið og árið 1976 var sett á fót sérstök rannsóknarnefnd (e. HSCA) á vegum fulltrúadeildar Bandaríkjaþings sem rannsaka átti meðal annars morðið á Kennedy. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að Lee Harvey Oswald hefði verið að verki en líklega sem hluti af samsæri, án þess að getið væri sérstaklega um hverjir hefðu átt þar hlut að máli.
Brugge
Brugge (til forna stundum nefnd Bryggja á íslensku) (franska: Bruges; þýska: Brügge) (stundum nefnd Bryggja á íslensku) er borg í Belgíu. Hún er jafnframt höfuðborg og stærsta borgin í flæmska héraðinu Vestur-Flæmingjalandi. Borgin er mikilvæg hafnarborg en tvær stórar hafnir eru í borginni, norðan miðborgarinnar og í Zeebrugge við Norðursjó. Miðborgin hefur lítið breyst síðan á miðöldum og er í heild sinni á heimsminjaskrá UNESCO. Íbúar eru 116 þúsund.
Fáni og skjaldarmerki
Fáni Brugge samanstendur af sjö láréttum röndum, fjórum rauðum og þremur hvítum. Merking þeirra er ekki þekkt. Fyrir miðju er blátt ljón, en það er sennilega ljón greifanna af Flæmingjalandi. Fáninn eins og hann er í dag var samþykktur 1986.
Skjaldarmerkið sýnir fánann í skjaldarformi. Skjaldarberar eru björn til hægri og ljón til vinstri. Neðst er borði með áletruninni SPQB, sem stendur fyrir Senatus PopulusQue Brugensis (ráð og fólk borgarinnar Brugge). Áletrunin er frá 17. öld og hermir eftir frægri skammstöfun Rómverja (SPQR). Skjaldarmerkið var formlega veitt 1819 og staðfest 1842. Síðustu breytingar á merkinu voru gerðar 1986.
Orðsifjar
Orðið Brugge er germanskt að uppruna og merkir upphaflega brú eða bryggja. Elsti rithátturinn er Bruggia (eða Bruccia), en önnur heiti finnast í skjölum, s.s. Bruggas, Brugis, Brugias, og þessu líkt. Rithátturinn Brugge kom fyrst fram 1116. Vegna fjölda síkja í borginni er Brugge gjarnan nefnd Feneyjar norðursins (eins og Amsterdam). Íbúar borgarinnar eru kallaðir Bruggelingen (Bryggjubúar). Gælunafn þeirra er Zotten (eða Brugse Zotten), sem merkir vitleysingarnir í Brugge. Þjóðsagan segir að þegar Maximilian I keisari hafi átt í stríði við Frakka, var hann handtekinn af eigin þegnum í Brugge 1488. Í varðhaldinu bannaði hann borgarbúum að halda markaði og hátíðir. Til að skaprauna keisaranum héldu borgarbúar hins vegar allstóra veislu og báðu síðan um leyfi til að halda markaði á ný, því annars yrði fangelsisbyggingin nýtt vitleysingjahús (zothuis). Þá svaraði keisari: ‚Lokið öllum hliðum í Brugge og þá breytist borgin öll í vitleysingjahús.‘ Gæluheitið Brugse Zotten er gjarnan notað enn í dag.
Hansaborgin
thumb|Gömul hús við aðalmarkaðstorgið Brugge hlaut víðtæk markaðsréttindi og dró að sér verslunarmenn víða að. 1253 gerði greifaynjan Margrét af Flandri samning við Hansakaupmenn frá ýmsum borgum. Hansasambandið reisti sér stór verslunar- og lager hús í borginni. Gífurleg velmegun fylgdi í kjölfarið og var Brugge næstu aldir ein mesta verslunarborg Niðurlanda. Hús verslunarættarinnar Van der Beurse var notað sem vöru- og verðbréfamarkað. Talið er að þaðan hafi orðið börsen (kauphöll) orðið til. Meðan á blómatíma borgarinnar stóð voru tveir enskir konungar í útlegð í Brugge: Játvarður IV og Ríkharður III, báðir á 15. öld. Tvær ástæður urðu til þess að Hansasambandið hætti verslun í Brugge. Í fyrsta lagi gerðu búrgundar, sem þá réðu héraðinu á 16. öld, verslunina erfiða með auknum álögum og kröfum. Í refsingarskyni setti Hansasambandið verslunarbann á borgina í þrjú skipti, sem reyndust borginni gífurlega erfið. Í öðru lagi fór fjörðurinn Zwin að grynnka. Loks fór svo að hann var ekki lengur skipgengur og er reyndar horfinn í dag. 1520 voru verslunarhús Hansasambandsins færð til Antwerpen, sem tók við sem helsta verslunarborg Niðurlanda. Hnignun borgarinnar stóð yfir næstu 300 árin, sem var á þeim tíma meðal fátækustu borga Flæmingjalands.
Nýrri tímar
thumb|Kort af Brugge 1562 eftir Marcus Gerards Brugge kom varla við sögu í stórstyrjöldum Evrópu næstu alda. 1524-1713 var borgin á valdi Spánverja, 1713-1795 á valdi Habsborgar og 1795-1815 á valdi Frakka. 1815 var konungsríki Niðurlanda stofnað en 1830 gerðu Belgar uppreisn. Brugge tók ekki þátt í þeirri uppreisn, en engu að síður lengi borgin í Belgíu, ekki Hollandi. Iðnvæðing 19. aldar fór nær algerlega framhjá Brugge. Þar af leiðandi myndaðist ekki mikill iðnaður í borginni. Það var ekki fyrr en í lok 19. aldar að Brugge komst á kortin á ný en nú sem ferðamannaborg. 1907 lagði Brugge nýja stórhöfn við Norðursjó, sem hlaut heitið Zeebrugge. Þar með var Brugge orðin að hafnarborg á ný. Höfnin hefur verið stækkuð í gegnum árin og er hún orðin meðal stærstu hafna Evrópu. 1987 átti sér stað stórslys í höfninni er ferjan Herald of free Enterprise lagðist á hliðina. 193 manns biðu bana. Árið 2000 var miðborgin öll, sem verið hefur nánast óbreytt í langan tíma, sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Íþróttir
Aðalknattspyrnulið borgarinnar eru tvö: FC Brugge og Cercle Brugge. FC Brugge hefur lengi verið sigursælasta knattspyrnufélag borgarinnar. Það hefur þrettán sinnum orðið belgískur meistari (síðast 2005), tíu sinnum bikarmeistari (síðast 2007) og einu sinni deildarbikarmeistari. Liðið komst einnig í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða 1976 en tapaði úrslitaleiknum fyrir Liverpool. Cercle Brugge hefur þrisvar orðið belgískur meistari (1911, 1927 og 1930) og tvisvar bikarmeistari (1927 og 1985). Tveir Íslendingar leika sem stendur með félaginu: Arnar Viðarsson og Eiður Smári Guðjohnsen.
De ronde van Vlaanderen er hjólreiðakeppni og lang vinsælasta einsdagskeppnin í Belgíu. Hjólaðir eru um 400 km með viðkomu í helstu borgum Flæmingjalands og víðar. Keppnin fer fram í apríl árlega og er Brugge ávallt rásmark keppninnar.
Vinabæir
Nokkur úthverfi Brugge viðhéldu vinabæjasambandi við ýmsar borgir. En þegar þær sameinuðust Brugge lokaði borgin á öll þessi sambönd. Í dag er Brugge aðeins með einn vinabæ:
Byggingar og kennileiti
thumb|Klukkuturninn er einkennismerki borgarinnar Miðborg Brugge er í heild sinni á heimsminjaskrá UNESCO, sökum gamalla og sögufrægra bygginga. Miðborgin afmarkast af ánni Leie sem hringum í kringum hana. Einnig eru talsvert mörg síki í miðborginni. Smedenpoort frá 14. öld, Ezelpoort frá 14. öld, Kruispoort frá 13. öld og Gentpoort frá 13. öld.
Long Island
Long Island er þéttbyggð eyja við austurströnd Bandaríkjanna sem nær frá New York-höfn austur út í Atlantshafið. Á eyjunni eru fjórar sýslur sem heyra undir New York-fylki: Kings, Queens (sem eru borgarhlutarnir Brooklyn og Queens í New York-borg), Nassau og Suffolk. Í daglegu tali nota margir New York-búar orðið „Long Island“ yfir sýslunum Nassau og Suffolk sem svipar frekar til úthverfa en borgarhluta.
Long Island er bæði lengsta og stærsta eyja við meginland Bandaríkjanna. Eyjan er 190 km að lengd og 30 km að breidd á sínum breiðasta punkti. Norðan við eyjuna liggur Long Island-sund og fylkið Connecticut. Yfir Block Island-sund í norðaustri liggur Rhode Island. Í vestri er áin East River sem skilur Long Island frá Manhattan og Bronx. Í austri liggur Block Island og fleiri smærri eyjar.
Á eyjunni eru tveir flugvellir sem þjóna íbúum New York-borgar: JFK og LaGuardia. Long Island er tengd við New York-borg með níu brúum og 13 göngum. Ferjusiglingar eru frá Long Island til Connecticut. Long Island-járnbrautin er sú fjölfarnasta í Bandaríkjunum og ekur allan sólarhringinn.
Rush
thumb|Rush á tónleikum í Philadelphia árið 2012.
Rush var kanadísk framsækin rokkhljómsveit sem stofnuð var árið 1968. Sveitin hóf ferilinn í blúsrokki en síðan þróaðist tónlistin í framsæknari átt og textagerðin varð fantasíu og vísindaskáldsögutengd. Á 9. áratugnum notaðist sveitin mikið við hljómborð og hljóðgervla en hvarf aftur til gítarriffa á 10. áratugnum. Sveitin hefur haft áhrif á marga rokktónlistarmenn og hlotið ýmsar viðurkenningar. Árið 2015 fóru meðlimirnir í sitt síðasta tónleikaferðalag en þremur árum seinna var tilkynnt að þeir hyggðust hvorki spila meir á tónleikum né taka upp nýja tónlist.
Abies chensiensis
Abies chensiensis, (Shensi fir), er tegund af þin ættuðum frá Gansu, Hubei, Sichuan, Tíbet, Yunnan í Kína og Arunachal Pradesh í Indlandi. honum var fyrst lýst af Philippe Édouard Léon Van Tieghem 1892.
Tsetse-fluga
thumb|Tsetse-fluga af tegundinni [[Glossina morsitans.]] thumb|Útbreiðslukort tsetse-flugna. Tsetse-flugur (fræðiheiti: Glossinidae) eru ætt flugna sem finnast í skógivöxnum hitabeltissvæðum í Afríku. Þær nærast á blóði manna og dýra og flytja smitsjúkdóma milli þeirra, einkum svefnsýki. Allt að 34 tegundir og undirtegundir tsetse-flugna finnast.
Lilla Edet
thumb|right|200px|Lilla Edet Lilla Edet er þéttbýli í sveitarfélaginu Lilla Edet í Svíþjóð. Þar búa 4 862 manns (2010).
Tsetse-fluga
Útlit
thumb|Fluga í hvíldarstöðu. thumb|Nærmynd af höfði. Tsetse-flugur eru brúnar eða gráar. Búklengd er 6–14 mm. Vængirnir eru í hvíldarstöður krossaðir á bakinu. Flugurnar hafa nálarformaða munnhluta til að stinga með.
Þjappað mengi
Þjappað mengi er mengi í grannrúmi, sem hefur ákveðinn, mikilvægan eiginleika, ekki síst í firðrúmum.
Mengi kallast þjappað ef að það uppfyllir annað hvort:
Þessi tvö skilyrði eru jafngild í firðrúmi en seinna skilyrðið er notað sem skilgreining á þjöppuðu mengi í grannrúmi. Jafnframt leiða þau af sér að mengið er lokað og takmarkað. Í er það nægjanlegt að mengi sé lokað og takmarkað til þess að það sé þjappað, en fyrir almenn firðrúm er það fremur sjaldgæft.
Lofnarblóm
Lofnarblóm eða lavender (fræðiheiti: Lavandula) er ættkvísl ilmblóma og lækningajurta af varablómaætt. Jurtirnar eru upprunnar við Miðjarðarhaf og eru notaðar til að búa til lofnarilmvatn.
Frjóvgun
right|230px|thumb|Sæðisfruma og eggfruma sameinast
Frjóvgun er þegar tvær kynfrumur sameinast og ný vera myndast þar af. Í spendýrum kemur ein sæðisfruma að eggfrumu. Sæðisfruman treður sér í gegnum utanáliggjandi eggbú eggfrumunnar. Haus sæðisfrumunnar hefur hjálm sem inniheldur ensím og hjálpar henni að komast í gegnum egghýðið og inn í eggið sjálft. Eftir að sæðisfruman hefur binst veggnum í egginu, losnar kjarni sæðisfrumunnar og fer inn í eggið. Kjarnasamruni á sér þá stað milli kjarna sæðisfrumunnar og eggsins. Þá er frjóvgun lokið.
Kolatímabilið
thumb|right|Steingerðar skeljar frá kolatímabilinu Kolatímabilið er eitt tímabil fornlífsaldar. Því lauk fyrir 290 milljón árum. Miklir fenjaskógar uxu þá á jörðinni sem svo urðu svo að kolalögum. Mjög þykk kolalög hafa fundist frá kolatímabilinu, sérstaklega á austurströnd Bandaríkjanna. Kolatímabilinu er yfirleitt skipt í tvö tímabil: mississippíum og pennsylvaníum. Í upphafi kolatímabilsins voru Evrameríka og Gondvana að renna saman og í lok tímabilsins varð Pangea til. Á fyrri hluta kolatímabilsins var meðalhiti jarðar um 22 gráður og loftslag líktist hitabeltisloftslagi. Steingervingar trjáa frá fyrri hluta kolatímabilsins eru ekki með árhringi og það er talið að litlar árstíðasveiflur hafi verið og stöðugur meðalhiti. Jafnatré þrifust vel í heitu og röku loftslaginu. Jafnar voru mjög áberandi á fyrri hluta kolatímabilsins. Burknar og burknaplöntur voru einnig mjög áberandi sérstaklega á seinni hluta tímabilsins. Einnig voru elftingar áberandi. Á seinni hluta tímabilsins kom fram berfrævingur sem  líklega er forfaðir barrtrjáa.
Á seinni hluta tímabilsins lækkaði hitastig, jöklar mynduðust og yfirborð sjávar lækkaði, CO2-magn lækkaði gríðarlega og hiti lækkaði úr 22 í 12 gráður. Þetta varð til þess að árið fékk árstíðir og tré fengu árhringi.
Búfjármark
Búfjármark er það kennimark á búfé nefnt sem getur verið: örmerki, frostmerki, brennimarki, plötumerki eða eyrnamark. Þetta er gert til að hægt sé að rekja búfé til eiganda og ætternis.
National Right to Life Committee
National Right to Life Committee (NRLC), eru elstu og stærstu samtök sem berjast gegn rétti kvenna til þungunarrofs í Bandaríkjunum. Samtökin voru stofnuð árið 1968 af The National Conference of Catholic Bishops (NCCB, nú United States Conference of Catholic Bishops USCCB), samtökum kaþólskra biskupa í Bandaríkjunum. Tilgangurinn með stofnun samtakanna var að berjast fyrir réttindum ófæddra barna og "réttinum til lífs" (e: Right to Life) með því að samræma baráttu gegn lagasetningu sem lögleiddu þungunarrof í ólíkum fylkjum. Árið 1973 var skorið var á tengsl samtakanna við NCCB til þess að hægt væri að ná til víðtækari hóps en aðeins kaþólikka. Á níunda og tíunda áratugnum voru NRLC talin meðal áhrifamestu þrýstihópa í Washington D.C. Samtökin starfa í 3.000 deildum í öllum fylkjum Bandaríkjanna.
Aðgerðir samtakanna
Aðgerðir samtakanna hafa að mestu um að koma boðskap sínum á framfæri með því að dreifa upplýsingum sem hvöttu gegn þungunarrofi. Samtökin börðust gegn lagafrumvörpum sem lögleiddu eða rýmkuðu aðgengi kvenna að þungunarrofi. Eftir dóm hæstaréttar Roe v Wade (1973), sem úrskurðaði að lög sem bönnuðu þungunarrof brytu friðhelgisákvæði stjórnarskrárinnar, einbeittu NRLC sér að því að fá dóminum hnekkt. Um leið skáru samtökin á tengsl sín við Kaþólsku kirkjuna og höfðuðu til mótmælenda og annarra kristinna íhaldsmanna sem börðust fyrir "réttinum til lífs" og gegn rétti kvenna til þungunarrofi. Samtökin beittu sér meðal annars fyrir því að fá samþykktan viðauka við stjórnarskrána sem tryggði "rétti til lífs" (e: Human Life Amendment).
Willke gerði NRLC að áhrifamestu Lífsréttindasamtökum Bandaríkjanna. Auk auglýsingaherferða gegn þungunarrofi hvöttu samtökin ítrekað til þess að ýms lyfjafyrirtæki væru sniðgengin vegna framleiðslu á lyfjum sem notuð voru til að framkalla þungunarrof.
Tenglar
United States Conference of Catholic Bishops (USCCB)
National Right to Life Committee (NRLC)
Søren Andersen Norby
Søren Andersen Norby (d. 1530) var hirðstjóri á Íslandi á öðrum áratug 16. aldar og háttsettur flotaforingi sem fór í marga herleiðangra fyrir Kristján 2. Danakonung.
Søren Norby var Norðmaður af háum stigum sem þjónaði í danska flotanum. Hann tók þátt í refsileiðöngrum gegn Vindum 1509 og 1511 og orrustu milli danskra og lýbskra herskipa við Borgundarhólm 1511. Hann fékk lén í Danmörku að launum fyrir frammistöðu sína og árið 1514 var hann gerður hirðstjóri á Íslandi; þó kann að vera að hann hafi orðið hirðstjóri fyrr og haft þá umboðsmenn fyrir sig. Hannes Eggertsson var líklega umboðsmaður hans, að minnsta kosti tengdist koma hans til landsins Norby.
Hlutverk Norbys var að berja á Englendingum og átti hann að reisa virki til að verjast þeim, bæði í Vestmannaeyjum og á Bessastöðum. Hirðstjóraembættið hafði hann til 1517 en þá var hann gerður að yfirforingja danska flotans og um leið fékk hann Gotland að léni. Hann hélt Stokkhólmi í hafnbanni 1520, reyndi að bæla niður uppreisn Gústafs Vasa og rak Svía frá Álandseyjum og Finnlandi. Kristján 2. lét hann fá Finnland og Norrbotten að léni.
Þegar saminn var friður við Svía 1524 eftir að Kristján 2. var rekinn úr landi og Friðrik 1. var orðinn Danakonungur áttu Danir að afhenda Svíum Gotland en Søren Norby vildi ekki fara þaðan og setti Friðrik konungur eyjuna þá í hafnbann. Norby sigldi þá til Blekinge, tók land og hélt til Skánar, þar sem bændur flykktust að honum og hann lét hylla sig sem fulltrúa Kristjáns 2. á þingi í Lundi. Hann beið þó lægri hlut í bardögum við her Friðriks 1. og varð að semja frið 28. júní 1525 og sleppa Gotlandi.
Kavita Patil
Kavita Patil er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sitt í The Unit.
Einkalíf
Patil fæddist í Brooklyn, New York.
Baðker
thumb|220px|Baðkar úr [[postulíni.]] Baðker, einnig kallað baðkar, er stórt opið ílát ætlað til að baða manneskju eða dýr. Þau eru að jafnaði geymd í baðherbergjum, ýmist sjálfstætt eða ásamt sturtu. Algengt er að nýleg baðker hafi frárennslisop ofarlega á kerinu til að sporna gegn yfirflóði og hafi eigin krana.
Kassandra
thumb|Ajax rænir Kassöndru, mynd á skál frá 550 fyrir Krist thumb|Ajax og Cassandra eftir Solomon Joseph Solomon, 1886. Kassandra er í grískri goðafræði dóttir konungsins Príamosar í Tróju og drottingarinnar Hekabe. Fegurð hennar heillaði guðinn Appollon þannig að hann gaf henni forspárgáfu en þegar hún hafnaði ástum hans þá lagði Appollon á hana þau álög að enginn skyldi trúa spádómum hennar.
Kassandra sá fyrir fall og eyðileggingu Trójuborgar og varaði Trójumenn við Trójuhestinum, hún sá fyrir dauða Agamemnons og sínar eigin raunir og dauða en hún gat engu breytt.
Eftir Trójustríðið leitaði hún hælis í musteri Aþenu og þar var henni nauðgað af Ajax. Hún var tekin til fanga og gerð að hjákonu Agamemnons í Mýkenu.
Saint-Étienne
Saint-Étienne er borg í Austur-Frakklandi, á hásléttu Massif Central í héraðinu Auvergne-Rhône-Alpes. Hún er 55 km suðvestur af Lyon Í borginni búa 173 þúsund (2017) en um 520 þúsund á stórborgarsvæðinu.
Saint -Étienne er gömul iðnaðar og kolaborg. Hún er nú þekkt sem miðstöð reiðhjólaframleiðslu. AS Saint-Étienne, knattspyrnulið borgarinnar hefur unnið Ligue 1 tíu sinnum.
thumb|800px|center|Saint-Étienne.
Mitsubishi Starion
Mitsubishi Starion er sportbíll sem er í laginu eins og flestar eldri gerðir sportbíla, svo sem Toyota Supra Turbo, Porsche 924 Turbo, Nissan 200SX eða Mazta Rx-7. Hann var framleiddur fyrst árið 1982 í Japan þar sem vinsældir Grand Tourer (GT) sportbíla voru að aukast. Mitsubishi brást við með því að búa til þennan sportbíl.
Yfirlit
Tvær vélarstærir voru í boði, 2,0 lítra 4G63 og 2,6 lítra G53B. Tveggja lítra vélin var forþjöppuvædd 4ra strokka vél, oftast með millikæli („intercooler“) en það fór eftir týpunúmerum. Sami vélargrunnur og Mitsubishi Lancer Evolution notar. 4G63 vélin var frá 150 hestöflum að 197 hestöflum. 2,6 lítra vélin var einnig forþjöppuvædd 4ra strokka vél sem hafði stundum millikæli líka, en hún var aðeins framleidd fyrir amerískan markað. En þótt vélin hafi verið stærri náði hún aldrei meira en 170-180 hestöflum. Aftur á móti var sterkari kjallari og meira hægt að „tjúna“ 2,6 lítra vélina án mikilla breytinga að innanverðu.
Festa dei ceri
thumb|Festa dei ceri La Festa dei Ceri (á íslensku „Hátíð kertanna“) er ítölsk hátíð sem haldin er til heiðurs heilags Ubaldos Baldassinis.
Heilagur Ubaldo er þekktur sem verndari borgarinnar Gubbio, í Úmbríu.
La Festa dei Ceri er fagnað til að minnast þess að Ubaldo varði borgina gegn hersveitum Friðriks Barbarossa á tólftu öld.
Eftir dauða hans minntust íbúar hans með því að hlaupa um borgina með styttu af honum á herðum sér.
Heilagur Ubaldo var verndardýrlingur ríkra múrara í Gubbio; eftir nokkurn tíma náði hátíðin líka yfir verndardýrlinga kaupmannanna (Heilagan Georg) og hirða (heilags Antoníusar ábóta).
Nú til dags er hátíðinni fagnað með styttum af öllum þremur dýrlingunum.
Munkedal
thumb|right|200px|Munkedal Munkedal er þéttbýli í sveitarfélaginu Munkedal í Svíþjóð. Þar búa 3 718 manns (2010).
Beinkröm
Beinkröm (rachitis) eru hörgulsjúkdómur þar sem skortur er á D-vítamíni. Einkenni geta verið bognun á beinum, þeim er hættara við að brotna og verkjum - einkum í baki.
Taugakröm
Sjúkdómurinn var áður algengur í Austurlöndum fjær þar sem lítið var af B1 í hrísgrjónum. Nú er hann víða í Afríku sunnan Sahara. Á Vesturlöndum kemur taugakröm oftast fyrir sökum ofneyslu áfengis. Alþjóðlega heitið er beriberi.
Lögmál Hofstadters
Lögmál Hofstadters segir að:
Lögmálið var sett fram af Douglas Hofstadter í bókinni Gödel, Escher, Bach sem var gefin út árið 1979. Oft er vísað í lögmálið í tengslum við verkefnaskipulag, sérstaklega í hugbúnaðarþróun.
Lögmálið inniheldur sjálfstilvísun, en smækkar aldrei niður í fáfengilegt tilfelli. Það er að segja, alveg sama hversu oft reiknað er með lögmálinu mun það samt alltaf taka lengri tíma en von var á. Það er því ekki bara erfitt að áætla þann tíma sem verkefni munu taka, heldur er það óendanlega erfitt.
Trójuhestur
thumb
Brasilíutré
Brasilíutré (eða brúnspónn) (fræðiheiti Caesalpinia echinata) er trjátegund af ertublómaætt sem upprunnin er í Brasilíu. Tréð er einnig nefnt Permambuk-tré eða rauðtré. Brúnspónn sem áður var notaður í hrífutinda var viður brasilíutrés. Viður brasilíutrés er djúprauður og hentar vel til að búa til boga strengjahljóðfæra. Úr viðnum er einnig unnið rautt litarefni sem kallast brazilin og oxuð útgáfa þess brazilein. thumb|left|Kort af Brasilíu gefið út í Portúgal árið 1519.Brasilíutréð sýna landkosti nýlendunnar thumb|left|Teikning frá 1519 af frumbyggjum Brasilíu að safna saman bolum brasilíutrés
Það eru nokkrar tegundir trjáa sem unnar voru á þennan hátt en þær tegundir voru allar af ertublómaætt. Brasilíutré er oftast notað um tegundina Caesalpinia echinata er er líka notað um aðrar tegundir eins og  Caesalpinia sappan. Tréð gengur einnig undir öðrum nöfnum eins og ibirapitanga og pau de pernambuco eftir brasilíska héraðinu Pernambuco. Í bogagerð er vaninn að nota orðið brasilíutré um aðrar tegundir en Caesalpinia echinata svo sem Tabebuia impetiginosa og Massaranduba (Manilkara bidentata) og (Haematoxylum brasiletto). Caesalpinia echinata er vanalega kallað permambuk-tré í þessu samhengi. Brasilíutré getur orðið allt að 15 metra hátt, börkurinn er dökkbrúnn og flagnaður og sést í blóðrauðan viðinn fyrir innan.
thumb|250px|left|Skýringarmynd af laufum og blómum brasilíutrés. Á 16. og 17. öld var brasilíutré eftirsótt og dýrt í Evrópu. Litunartré komu frá Asíu og voru flutt inn í duftformi og notuð sem rautt litarefni til að framleiða dýrar vörur eins og flauel sem mikið eftirspurn var eftir á tímum Endurreisnarinnar. Þegar portúgalsir sæfarar fundu Brasilíu þann 22. apríl árið 1500 þá sáu þeir að brasilíuviður var algengur á ströndinni og upp með ám. Það upphófst mikil skógarhögg á brasílíutrjám og voru trjábolirnir fluttir til Portúgal og var einokun undir stjórn portúgölsku krúnunnar á þessum viðskiptum. Viðskiptin með trén voru ábatasöm og reyndu önnur ríki að komast yfir viðskiptin og smygla brasilíutrjám út úr Brasilíu og sjóræningjar í þjónustu ríkja réðust á portúgölsk skip í því augnamiði að stela þessum dýrmæta farmi. Árið 1555 reyndi til dæmis franskur leiðangur undir stjórn sjóræningans Nicolas Durand de Villegaignon að stofna nýlendu þar sem núna er Rio de Janeiro og var drifjöður þess sá auður sem skógarhögg brasilíutrjáa bjó til.
Brasíulíutré voru höggvin í stórum stíl og magn þeirra þvarr á 19. öld og með því varð hrun í efnahagslífi svæðisins. Núna er brasilíutréð á lista yfir tegundir í útrýmingarhættu. Erfitt er að byggja upp á nýju skóga með brasilíutrjám því að það vex aðeins vel ef því er plantað inn í annað skóg. Fyrsta tilraun til að sporna gegn eyðingu brasilíutrjáa er í skjalinu “Pernambuco Wood Proclamation” frá 1605. Því skjali var ætlað að verna einokun portúgalska konungsins og var þar bannað að fella ung tré og gömul tré yrði að höggva þannig að þau gætu vaxið upp aftur.
thumb|200px|right|Sellobogi úr brasilíutré Líklegt er að viðskipti með brasilíutré verði bönnuð í náinni framtíð og veldur það vanda í bogaiðnaði svo sem við gerð fiðluboga þar sem þessi viður er mikið notaður. Tree of Music, er heimildarmynd um brasilíutréð og notkun þess í gerð hljóðfæra.
Abies ziyuanensis
Abies ziyuanensis er tegund af þin sem er einlendur í Kína, einvörðungu á fjórum stöðum í Guangxi og Hunan héruðum. A. ziyuanensis er skyldur Abies beshanzuensis, annarri tegund í útrýmingarhættu í Kína.
Tegundin taldist í þúsundum einstaklinga svo seint sem um 1970, en nú eru færri en 600 eftir.
Platycladus
Eina tegundin Platycladus orientalis er sígrænt tré ættað frá norðaustur Asíu.
Flokkun
Þrátt fyrir að vera almennt viðurkennt að einungis ein tegund sé í ættkvíslinni, hefur verið lagt til að náskyld tegund: Microbiota decussata gæti talist til Platycladus, en það hefur lítið fylgi. Aðrar fremur skyldar ættkvíslir eru Juniperus og Cupressus, en báðar eru ágræðsluhæfar við Platycladus. Í eldri heimildum var Platycladus oft talin til Thuja, en hún er mun fjarskyldari Thuja. Munurinn er til dæmis: öðruvísi könglar, vængjalaus fræ, og nær ilmlaust barr.
Orðsifjar
Ættkvíslarheitið Platycladus þýðir "með breið eða útflatta sprota".
Lýsing
Þetta er sígrænt, hægvaxta, lítið tré, um 15 – 20 m hátt og 0,5 m í þvermál (mjög gömul tré einstaka sinnum 30 m hátt og 2 m í þvermál). Smágreinar útbreiddar í einum fleti, með hreisturlík blöð 2 – 4 mm löng, sem eru skærgræn en geta orðið brún eða koparlit að vetri. Könglarnir eru 15 - 25 mm langir, grænir óþroskaðir og verða brúnir við þroska, 8 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með 6–12 þykkar köngulskeljar í gagnstæðum pörum. Fræin eru 4 til 6 mm löng, vænglaus. Greinarnar eru tiltölulega stuttar, og yfirleitt skarpt uppsveigðar. Börkurinn er brúnleitur, í mjóum láréttum renningum.
Doronicum reticulatum
Doronicum reticulatum er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Tyrklandi Íran og Írak.
Eyrnamark
thumb|Dæmi um eyrnamark; tvístýft aftan hægra, blaðstýft aftan vinstra Eyrnamark er tegund búfjármarks sem klippt er í eyra búfjár. Eyrnamörk skiptast í yfirmark, sem skerðir eyrnabrodd, og undirbenjar, sem skerða hliðar eyrans. Allar undirbenjar og sum yfirmörk geta verið ýmist að framan (ofan á) eða aftan (neðan á) á eyra.
Lögmál Murphys
Lögmál Murphys er mjög almennt lögmál sem segir að ef að nokkur möguleiki sé til staðar á því að eitthvað fari illa, þá muni það fara illa. Almennt má segja að lögmálið feli það í sér, að sérhver atburður, sem hefur líkur stærri en núll, muni fyrr eða síðar eiga sér stað.
Framhlaupsjökull
thumbnail|Brúarjökull
Framhlaupsjökull er skriðjökull sem hleypur fram með margföldum hraða (10-1000 sinnum hraðar en venjulega). Í framhlaupum flyst mikill ís frá efri hluta jökulsins að jökulsporði. Einkenni framhlaupsjökla er að milli hlaupa hreyfast jaðar og jökulsporðar jöklana lítil sem ekkert. Þekktasti framhlaupsjökull á Íslandi er Brúarjökull sem gengur norður úr Vatnajökli. Framhlaupsjöklar móta umhverfið, þeir bera fram mikið set og aflaga setlög og búa til krákustígsása. Hraukarnir í Kringilsárrana mynduðust við framhlaup Brúarjökuls árið 1890. Talið er að Eyjabakkajökull muni hlaupa fram á næstu árum.
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2004
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2004, oft nefnd EM 2004, var í 12. skiptið sem Evrópukeppnin í knattspyrnu fór fram. Mótið fór fram í Portúgal dagana 12. júní til 4. júlí 2004. Landslið Grikkja fóru óvænt með sigur úr bítum í 1-0 sigri gegn Portúgal en mótið var aðeins þriðja stórmót Grikkja og það fyrsta sem þeim tókst að sigra leik.
Riðlakeppni
thumb|right|Þáttökuþjóðir á EM 2004.
Flugslysið í Ljósufjöllum
thumbnail|Piper PA-23-250 Aztec vél, sambærileg þeirri sem fórst. Flugslysið í Ljósufjöllum var flugslys sem varð 5. apríl 1986 um klukkan 13:26 er Piper PA-23-250 Aztec vél Flugfélagsins Ernis, TF-ORM, brotlenti í Ljósufjöllum á Snæfellsnesi. Flugvélin var í leiguflugi frá Ísafirði til Reykjavíkur og með henni voru sex farþegar, þar af hjón með 11 mánaða gamalt barn, ásamt flugmanni. Talið er að flugvélin hafi lent í niðurstreymi og steypst niður í hlíðar Ljósufjalla, suður af Sóleyjardal. Flak vélarinnar fannst í norðurhlíðum Ljósufjalla, í 700 metra hæð, rétt fyrir miðnætti sama dag. Menn frá Flugbjörgunarsveitinni í Reykjavík komust fyrstir á slysstað og voru þá þrír farþegar á lífi í flakinu en einn farþeginn lést í snjóbíl á leið niður af fjallinu.
Slysið var eitt það banvænasta í flugsögu Íslands og leiddi af sér breytingar á reglugerðum og vinnubrögðum til að auka flæði veðurupplýsinga til flugmanna.
Eftirmálar
Þremur dögum eftir slysið, tók Morgunblaðið viðtal við Pálmar Gunnarsson, sem lifði slysið af við illan leik en missti eiginkonu sína og kornabarn í slysinu. Viðtalið við hann olli talsverðu fjaðrafoki og fékk Morgunblaðið og læknar á Borgarspítalanum sem leyfðu það talsverða gagnrýni fyrir.
Niðurstaða rannsóknar Flugslysanefndar og Flugmálastjórnar var að flugvélin hafi lent í niðurstreymi sem leiddi til þess að hún hrapaði í hlíðum Ljósufjalla. Hún komst einnig að þeirri niðurstöðu að hluti orsakarinnar hafi verið flugmaðurinn hafi verið með ófullnægjandi veðurfarsupplýsingar af svæðinu. Það leiddi af sér breytingar í reglugerðum og verklagi til að auka flæði uppfærðra veðurspáa á milli flugmanna og Veðurstofu Íslands. Það leiddi einnig af sér endurskoðun á aðgerðarskrám flugmanna, bæklingum og öðru fræðandi efni sem gefið var út af Flugmálastjórn og notað við kennslu flugmanna.
Eftirmálar slysins ollu einnig deilum í landinu vegna reglugerðar ríkisins vegna bóta til farþega en bætur fyrir flugslys voru 47 sinnum minni en einstaklingur í fólksflutningabílslysi gæti fengið.
Þessir tveir lifðu slysið af:
Þessi fimm létust í slysinu:
Partille
thumb|right|200px|Partille Partille er þéttbýli í sveitarfélaginu Partille í Svíþjóð. ÍBúar eru í kringum 30.000 (2010)
Umhverfisráðstefna Sameinuðu þjóðanna 1972
113 lönd tóku þátt í ráðstefnunni. Að auki sendu hundruð félagasamtaka fulltrúa til ráðstefnunnar. Olof Palme forsætisráðherra Svíþjóðar og Kurt Waldheim aðalritari Sameinuðu þjóðanna héldu ræður við opnun ráðstefnunnar.
Á ráðstefnunni kynntu Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin drög að sáttmála um lista yfir heimsminjar sem þeir höfðu unnið að frá 1962, einkum með það í huga að skapa alþjóðlegan stuðning fyrir þjóðgarða. Síðar sama ár tók UNESCO þennan sáttmála upp.
Árni Pálsson
Árni Pálsson (f. 4. janúar 1897, d. 4. október 1970) var íslenskur verkfræðingur.
Ævi og störf
Árni fæddist á Geirseyri við Patreksfjörð, sonur Páls Einarssonar hæstaréttardómara og fyrsta borgarstjóra Reykjavíkur. Hann lauk verkfræðiprófi í Kaupmannahöfn 1924 og starfaði sem verkfræðingur hjá Vegagerð ríkisins frá 1927 til 1967, þar af sem yfirverkfræðingur brúargerðar frá 1946. Sem slíkur kom Árni að gerð flestra stórframkvæmda í vegagerð á tímabilinu.
Hann sinnti einnig annars konar verkfræðilegum viðfangsefnum, s.s. vatnsveitugerð, byggingu síldarverksmiðja og var aðalhönnuður Andakílsárvirkjunar ásamt Jakobi Guðjohnsen.
Poul Huitfeldt
Poul Huitfeldt (um 1520 – 1592) eða Páll Hvítfeldur var danskur aðalsmaður sem var höfuðsmaður á Íslandi og síðar ríkisstjóri í Noregi.
Hann var yngri bróðir Christoffers Huitfeldt, sem var hirðstjóri á Íslandi 1541 – 1542 og handtók Ögmund biskup. Poul var í þjónustu bróður síns í Noregi og var sendur til Íslands sem 1552 til að ganga frá ýmsum málum tengdum siðaskiptunum. Meðal annars var honum falið að koma á skólum á Hólum og í Skálholti, sem hann og gerði og gaf út reglugerð um starfsemi skólanna sama ár. Hann kom svo aftur til Íslands tvö næstu ár og var hér að minnsta kosti einn vetur.
Heimkominn til Danmerkur fékk hann góð lén að launum fyrir vel unnin störf. Í Sjö ára stríðinu stýrði hann vörnum Halmstad og lenti þar í erfiðu umsátri Svía um bæinn. Eiríkur 14. Svíakonungur bauð honum 2200 dúkata fyrir að gefast upp en Huitfeldt sagðist ekki selja eiða og æru en gæti látið hann fá púður og blý. Bæjarbúar vörðust af hörku og Svíana þraut örendið, þeir hættu umsátrinu skömmu áður en Friðrik 2. Danakonungur kom á vettvang með her sinn. Huitfeldt varð frægur fyrir vörnina og naut mikillar hylli og 1572 var hann gerður að ríkisstjóra í Noregi. Þar lét hann mjög til sín taka, bætti stjórnarhætti mjög og lét meðal annars gera jarðabók. Hann sagði af sér embætti 1577 vegna heilsubrests.
Armeria curvifolia
Armeria curvifolia er jurt af gullintoppuætt.
Iðnskólinn í Reykjavík
Iðnskólinn í Reykjavík var elsti iðnmenntaskóli Reykjavíkur og var hann starfandi frá 1904–2008 þar til hann sameinaðist Fjöltækniskólanum og varð að Tækniskólanum.
Við hann stunduðu rúmlega 2050 manns nám, um 1550 í dagskóla og 400 í kvöldskóla og í fjarnámi árið 2007. Námsbrautir voru 21 á 7 sviðum: almennu sviði, byggingasviði, hönnunarsviði, rafiðnasviði, sérdeildasviði, tölvusviði og upplýsinga- og margmiðlunarsviði.
Skólinn starfaði eftir áfangakerfi. Námslok miðuðust við að nemendur hafi lokið tilskildum áföngum og einingafjölda eins og tilgreint var (eða 9 alls með undartekningum) í brautarlýsingum skólanámskrár. Skólaárinu var skipt í tvær annir, vorönn og haustönn.
Saga
Skólinn var stofnaður af Iðnaðarmannafélaginu í Reykjavík árið 1904, en félagið hafði starfrækt óformlegan skóla allt frá 1873. Fyrst var kennt í Vinaminni í Grjótaþorpinu, en árið 1906 var flutt í nýreist hús Iðnaðarmannafélagsins í Vonarstræti sem nú hýsir Tjarnarskóla. Skólastjóri á þessum upphafsárum skólans var Jón Þorláksson verkfræðingur.
Kvennalandslið Íslands á EM 2009
|thumb|right|Merki EM 2009 Kvennalandslið Íslands í knattspyrnu tók þátt í EM 2009, úrslitakeppni Evrópumótsins í knattspyrnu landsliða kvenna.
Iðnskólinn í Reykjavík
Saga
Árið 1955 flutti skólinn svo í ný húsakynni á Skólavörðuholti.
Kvennalandslið Íslands á EM 2009
Leiðin á EM
Á meðan á undankeppninni stóð fylgdu Þóra Tómasdóttir og Hrafnhildur Gunnarsdóttir þeim eftir og tóku upp heimildarmyndina Stelpurnar okkar sem var frumsýnd 14. ágúst 2009 í Háskólabíói.
Iðnskólinn í Reykjavík
Saga
Í lok sjöunda áratugarins voru verknámsdeildirnar stofnaðar og verkleg kennsla færð inn í skólann.
Kvennalandslið Íslands á EM 2009
Úrslitakeppnin
Þann 5. ágúst 2008 var tilkynnt hvaða 22 leikmenn yrðu í leikmannahópi Íslands í úrslitakeppninni. Nokkrir leikmenn sem leikið höfðu í undankeppninni höfðu forfallast vegna meiðsla og komust því ekki með.
Iðnskólinn í Reykjavík
Saga
1982 var tekið upp áfangakerfi og bóknám samræmt öðrum framhaldsskólum, fyrstu stúdentarnir frá Iðnskólanum voru svo útskrifaðir 1989. Árið 1986 þá var stofnað Tölvusvið en undir því er Tölvubraut.
Árið 2008 var ákveðið að sameina Iðnskólann og Fjöltækniskólann undir heitinu Tækniskólinn. Um leið var rekstur iðnskólans færður frá íslenska ríkinu til Rekstrarfélags Tækniskólans (áður Menntafélagið). Tækniskólinn rekur nú sjö skóla í húsnæði Iðnskólans á Skólavörðuholti: Hársnyrtiskólann, Tæknimenntaskólann, Endurmenntunarskólann, Raftækniskólann, Byggingatækniskólann, Hönnunar- og handverksskólann og Meistaraskólann
Námsframboð
Skólinn bauð upp á 23 brautir á 8 sviðum:
Þekktir nemendur
Allnokkrir þekktir einstaklingar hafa stundað nám við Iðnskólann í Reykjavík.
Porsgrunn
thumb|Porsgrunn. Porsgrunn (norræna: Skiða) er borg og sveitarfélag í Vestfold og Þelamörk í suður-Noregi. Porsgrunn er samvaxin Skien og myndar þéttbýlið Porsgrunn/Skien sem er 7. stærsta borg Noregs með nálægt 93.000 íbúum.
Porsgrunn á sér langa sögu um iðnað og eru þar fyrirtækin:
Hraðbraut
thumb|right|Gatnamót við M7 hraðbrautina á [[Írlandi.]] Hraðbraut er þjóðvegur sem er hannaður fyrir öruggan hraðakstur vélknúinna ökutækja með því að fjarlægja öll samlæg gatnamót. Það eru því engin gatnamót á hraðbraut, aðeins aðreinar og afreinar. Hraðbrautir eru venjulega með að minnsta kosti tvær akreinar í báðar áttir og samfellt vegrið. Hraðbrautir eru oft valkostur við annað þjóðvegakerfi og oft þarf að greiða vegtoll ýmist þegar ekið er inn á eða út af hraðbraut. Algengur hámarkshraði á hraðbraut er á milli 100 og 150 km/klst.
556
Árið 556 (DLVI í rómverskum tölum)
Hraðbraut
Hönnun
Hraðbrautir hafa engin gatnamót við aðrar götur né lestarteina. Interstate brúin á milli Oregon og Washington er þó eitt dæmi um þar sem ökumenn þurfa að bíða eftir skipaumferð.
Gatnamót hraðbrauta eru hönnuð á þann veg með undirgöngum eða brúm. Göngustígar við hraðbrautir fara jafnframt um undirgöng og brýr. Þessi gatnamót eru gerð með útskoti lengst til hægri sem ætluð er ökumönnum sem ætla að beygja á næstu götu eða fara inn á hraðbrautina.
Hraðbrautir eru hannaðar fyrir meiri hraða ökutækja en gengur og gerist á götum. Hraðbrautirnar hafa meiri fjölda upplýsingamerkja en venjulegar götur svo að ökumenn átti sig strax á hvert akreinin liggur. Skilti sem sýna hvar séu gatnamót yfir á næstu götu eru oft sett í nokkra kílómetra fjarlægð.
Þversnið
thumb|118px|Þversnið af hraðbraut með vegamerkingum. Tveggja akreina hraðbrautir, sem eru oft óaðskildar eru byggðar þegar umferðarþungi er lítill og hægrireglan er lítið notuð. Í sumum tilfellum eru tveggja akreina hraðbrautir byggðar til að auðvelda breytingu þeirra yfir í fjögurra akreina hraðbraut í aðra áttina. Hraðbrautir eru ýmist með tvær akreinar en allt að 16 eða fleyri alls.
Flestu akreinarnar á hraðbraut er að finna í Missiauga, Ontario þar sem hraðbraut 401 með aðreinum sínum hefur 18 akreinar á þeim kafla þar sem gatnamót eru við hraðbraut 403 og hraðbraut 427. Svipað kerfi er notað í San Diego, Kaliforníu á alríkisvegi 5.
Þessar hraðbrautir nota aðreinar til að aðgreina umferð sem liggur um svæðið frá þeim sem eru að beygja út af hraðbrautinni. Jafnframt eru til sérstakar akreinar fyrir bíla með marga farþega til að hvetja fólk að deila saman með sér bíl.
Fyrir utan tveggja akreina hraðbrautir er eyjur sem aðgreina umferð í gangstæðar áttir. Þessi eyja getur verið graslötur eða vegrið. Oft eru þessar tvær lausnir notaðar á sömu hraðbrautinni á þann hátt að þar sem rými fyrir hraðbrautina er takmarkað eru vegrið frekar notuð.
Saga
Fyrsta hraðbrautin var byggð í Berlín. Vegurinn var vegatollskildur og var lagður 1912 og opnaður 1921. Í dag er vegurinn hluti af E51 og hluti af Autobhan hraðbrautar neti Þýskalands.
Ástralía
Hraðbrautir eru í Ástralíu við borgirnar Sydney, Melbourne, Brisbarne og Perth. Einu stórborgirnar sem eru tengdar með hraðbraut eru Sydney og Canberra en áform eru um að tengja Sydney við Melbourne og Brisbane með hraðbraut. Í Ástralíu tíðkast að vegaxlir hraðbrauta séu opnar hjólreiðafólki. Fyrir vikið eru vegaxlir í Ástralíu breiðari en tíðkast annarstaðar.
Danmörk
Fyrsta hraðbrautin í Danmörku var opnuð 23. janúar 1956 á milli Jægersborg og Brådebæk, rétt norðan við Kaupmannahöfn. Hraðbrautir í Danmörku voru lengi merktir sem H vegir, en eftir að ríkið gekk í Evrópusambandið voru þeir allir endurmerktir sem E vegir eins og í öðrum ríkjum sambandsins.
England
Varnarmálaráðuneyti Bretlands gaf út skýrslu 1946 sem takmarkaði bíla á ákveðnum vegum. Þessar takmarkanir tóku gildi með lögum 1949. Fyrsta hraðbrautin í Englandi var opnuð 1958 og kallaðist "M6 Preston Bypass". Frá þeim tímapunkti voru margar hraðbrautir byggðar til ársins 1980 og allar voru þær merktar sem M-vegir. Árið 1986 var opnaður hringvegur í kringum London og árið 1996 hafði heildarlengd hraðbrauta í Englandi náð 3.000 km.