cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mústafa 1.
thumb|right|Mústafa 1. Mústafa 1. (1591 – 20. janúar 1639) (arabíska: (arabíska: مصطفى الأول) var Tyrkjasoldán frá 1617 til 1618 og aftur 1622 til 1623. Hann var bróðir Akmeðs 1. sem lést ungur úr taugaveiki. Mústafa var talinn seinfær eða í besta falli taugaóstyrkur og var aldrei annað en tæki í valdabaráttu hirðmanna í Topkapı-höll. Í valdatíð bróður síns var honum haldið í stofufangelsi í fjórtán ár. Eftir stutt valdaskeið í kjölfar andláts Akmeðs tók hinn ungi sonur Akmeðs, Ósman 2. við hásætinu (1618-1622). Eftir að janissarar myrtu Ósman, tók Mústafa aftur við völdum um stutt skeið en var brátt steypt af stóli af bróður Ósmans, Múrað 4. (1623-1640).
Krossá
Krossá er jökulá sem rennur úr Mýrdalsjökli vestanverðum og milli Þórsmerkur og Goðalands. Áin rennur í Markarfljót og er þekktur faratálmi á leið ferðafólks í Þórsmörk.
Hvatberi
Hvatberi er belglaga frumulíffæri sem sundrar fæðuefnum við hægan bruna (frumöndun) og framleiðir efni sem heitir ATP sem er eina efnið sem frumur geta notað sem orkulind, því eru hvatberar stundum kallaðir „orkuver frumna“. Hvatbera er að finna í flestum kjarnafrumum, þeir eru nokkrir míkrómetrar að lengd.
Hvatberar hafa sitt eigið erfðaefni sem er óskylt erfðaefni í kjarna frumunnar sem þeir finnast í. Því telja margir að eitt sinn hafi hvatberar verið sjálfstæðar lífverur, hugsanlega í léni dreifkjörnunga, en hafi seinna stofnað til samlífis við aðrar lífverur.
Eldstöð
thumb|300px|[[Eldgos á jarðflekamótum]]
Eldstöð er jarðfræðilegur landslagsþáttur (oftast fjall, þá kallað eldfjall) þar sem hraun eða í tilfelli lághitaeldstöðva, rokgjarnt efni gýs, eða hefur gosið. Þá rofnar jarðskorpan. Fjölmargar eldstöðvar eru þekktar á reikistjörnum og tunglum í sólkerfinu, margar þeirra mjög virkar. Á jörðinni á þetta sér stað á flekamótum og á svokölluðum heitum reitum, en Hawaii eyjaklasinn myndaðist til dæmis yfir einum slíkum. Rannsókn eldstöðva kallast eldfjallafræði. Hæsta þekkta eldfjall heims er Ólympusfjall á Mars, og er það jafnframt hæsta fjall í heimi sem vitað er um. Virkasta eldfjall jarðarinnar er Kilauea eldfjallið á Hawaii.
Eldfjöll gefa frá sér gös eins og vatnsgufu, koldíoxíð, brennisteinstvíoxíð og brennisteinsvetni. Einnig spúa þau hrauni og gjósku. Hraun flokkast til að mynda í apalhraun og helluhraun. Gjóska myndast þegar heitar lofttegundir sprengja upp kviku í gosrásinni. Einnig getur vatn tætt kvikuna. Þá þeytast litlar agnir á ógnarhraða upp úr gíg. (Sjá gjóskugos og sprengigos.)
Mismunandi afbrigði eru til af eldstöðvum. Dæmi:
Andorra
Andorra (katalónska: Principat d'Andorra) er landlukt furstadæmi í austurhluta Pýreneafjalla, milli Frakklands og Spánar. Samkvæmt arfsögn var furstadæmið stofnað af Karlamagnúsi, en það var undir stjórn greifa af Urgell til 988 þegar stjórnin fluttist til kaþólska biskupsdæmisins Urgell. Núverandi furstadæmi var stofnað árið 1278. Þjóðhöfðingjar þess eru tveir: Biskupinn af Urgell í Katalóníu og Frakklandsforseti. Höfuðborgin heitir Andorra la Vella og sú höfuðborg Evrópu sem stendur hæst, í 1.023 metra hæð.
Andorra er örríki. Landið er aðeins 468 ferkílómetrar að flatarmáli og er því sjötta minnsta land Evrópu. Íbúar eru um 77.000. Íbúar Andorra eru af katalónskum uppruna. Andorra er jafnframt 16. fámennasta land heims. Katalónska er opinbert tungumál, en spænska, portúgalska og franska eru líka algeng mál.
Yfir 10 milljón ferðamenn heimsækja landið árlega. Landið er ekki aðili að Evrópusambandinu en notar evru sem opinberan gjaldmiðil. Andorra hefur átt aðild að Sameinuðu þjóðunum frá 1993. Árið 2013 voru lífslíkur í Andorra þær hæstu í heimi.
Heiti
Uppruni heitisins Andorra er óþekktur, en nokkrar tilgátur hafa verið settar fram. Elsta vísunin í heitið er í Sögum gríska sagnaritarans Pólýbíosar, sem lýsir Andosínum, Íberskum ættbálki sem býr í dölum Andorra og stóð gegn her Karþagóa þegar hann fór um Pýreneafjöll í púnversku stríðunum. Andosínar (Ἀνδοσίνοι Andosinoi) er hugsanlega dregið af baskneska orðinu handia sem merkir „stór“ eða „risi“. Örnefni í Andorra bera í sér ummerki um að baskneska hafi verið töluð á svæðinu. Önnur tilgáta stingur upp á að Andorra sé dregið af gamla orðinu Anorra sem inniheldur baskneska orðið ur („vatn“).
Önnur tilgáta gengur út á að Andorra sé dregið af arabíska orðinu الدارة al-darra }} sem merkir skógi vaxið land. Þegar Arabar og Márar lögðu Íberíuskagann undir sig voru dalirnir í fjöllunum þaktir skógum. Þessi landsvæði voru ekki undir stjórn múslima út af því hversu erfitt var að koma stjórn þar við.
Aðrar tilgátur nefna aragóníska orðið andurrial, sem merkir „kjarrlendi“.
Samkvæmt alþýðuskýringum nefndi Karlamagnús landið Andorra með vísun í dalinn þar sem borgin Endór stóð samkvæmt Biblíunni (þar sem Midíanar biðu ósigur). Samkvæmt sögninni lýsti Loðvík guðhræddi nafngiftinni eftir að hafa sigrað Mára í „villtum vítisdölum“.
Saga
Furstadæmið var stofnað árið 1278 til að sætta átök milli biskupsins af Urgell (sýsla í Katalóníu) og greifans af Foix (sýsla í suður-Frakklandi). Áður hafði það verið undir stjórn konungsríkisins Aragóníu. Hinrik 4. Frakkakonungur réð yfir svæðinu í byrjun 17. aldar og gerði konung Frakka og biskupinn af Urgell að þjóðhöfðingjum Andorra (sem gildir enn í dag en þjóðhöfðingi Frakklands er nú Frakklandsforseti. ). Andorra hlaut sjálfstæði frá Frökkum árið 1814 eftir Napóleonsstyrjaldirnar. Árið 1982 var stofnað þing í landinu og embætti forsætisráðherra.
Landafræði
thumb|Skíðasvæði í Andorra. Andorra skiptist í sjö kirkjusóknir:
thumb|Kort. Landið er mjög fjalllent. Meðalhæð yfir sjávarmáli er 1.996 metrar og hæsta fjallið er Coma Pedrosa sem nær 2.942 metra hæð. Milli fjallanna eru mjóir dalir sem mætast við lægsta punkt landsins, þar sem áin Gran Valira rennur til Spánar. Í landinu er ýmist alpaloftslag eða meginlandsloftslag.
Íbúar
Íbúar Andorra eru nú um 77.000, en voru aðeins 5.000 árið 1900. Meðal íbúa Andorra mæla flestir katalónsku (39%) og næstflestir spænsku (35%). Þvínæst koma portúgalska (15%) og franska (5%). Aðeins þriðjungur landsmanna eru andorrískir að uppruna. Í grunnskólakerfinu er kennt á 3 tungumálum; katalónsku, spænsku og frönsku eftir því hvert móðurmál nemandans er.
Tveir þriðju hlutar íbúa í Andorra hafa ekki ríkisborgararétt í landinu og þar með ekki kosningarétt í sveitarstjórnarkosningum. Þeir geta auk þess ekki orðið forsætisráðherra eða átt yfir þriðjung í skráðu hlutafélagi.
Andorra er vinsæll ferðamannastaður sem fær yfir 10 milljónir ferðamanna árlega. Þar eru vinsæl skíðasvæði. Landið er auk þess skattaskjól. Það er ekki í Evrópusambandinu en evra er engu að síður notuð sem de facto gjaldmiðill. Lífslíkur í Andorra voru þær mestu í heimi árið 2013, 81 ár.
Norræna Atlantsnefndin
thumb|right|270px|Kort af aðildarríkjum í Norrænu Atlantsnefndinni
Norræna Atlantsnefndin (NORA) er vest-norrænt byggða- og svæðasamstarf á vegum Norrænu ráðherranefndarinnar sem nær til Grænlands, Íslands, Færeyja og hluta Noregs. NORA vinnur einnig náið með öðrum aðliggjandi svæðum, s.s. norðurhluta Bretlandseyja, hluta Svíþjóðar, Noregs og Finnlands og norðaustursvæða Kanada. Þá nær samstarfið einnig til Norðurslóðaáætlunar Evrópusambandsins.
Markmið NORA eru meðal annars að styðja við bakið á starfsemi í atvinnulífi, rannsóknar- og þróunarstarfsemi þvert á landamæri svæðisins.
Skrifstofa NORA er í Þórshöfn í Færeyjum en landskrifstofur starfa í hinum aðildarlöndunum þremur. Íslenska landskrifstofan starfar innan Byggðastofnunar.
Grímkell
Grímkell er íslenskt karlmannsnafn.
Frumkvöðlafræði
Frumkvöðlafræði er viðskiptafræðiáfangi kenndur í háskólum og framhaldsskólum víða um heim. Á Íslandi er hann oft kenndur undir heitinu „nýsköpunar- og frumkvöðlafræði“. Áhersla er lögð á virka þátttöku nemenda sem felst í því að stofna, reka og loka fyrirtæki sem byggist á eigin viðskiptahugmynd. Að nemendur skilji aðferðir til að koma auga á viðskiptatækifæri. Farið er yfir grunnatriði sem hafa verður í huga til þess að koma vöru eða viðskiptahugmynd á framfæri. Lögð er áhersla á hópvinnu og mikilvægi jákvæðra samskipta, og að hver einstaklingur fái að njóta sín og finna hvernig hæfileikar hans nýtast best.
Félag kennara í nýsköpunar- og frumkvöðlamennt var stofnað á Íslandi árið 2010. Á Íslandi hefur reglulega verið haldin Fyrirtækjasmiðja á vegum ungra frumkvöðla á Íslandi. Fyrirtækin eru hluti af keppni milli framhaldsskóla Íslands um góðar viðskiptahugmyndir. Fyrirtækin selja síðan vörur sínar í verslunarmiðstöðinni Smáralind eina helgi í apríl.
Marflær
Marflær (fræðiheiti: Amphipoda) eru ættbálkur lítilla krabbadýra sem lifa aðallega í sjó. Ættbálkurinn Amphipoda er af undirflokki stórkrabba sem tilheyrir undirfylkingunni krabbadýr sem svo aftur heyrir undir fylkinguna liðdýr. Í þeirri fylkingu má finna fleiri stóra dýrahópa á borð við skordýr (Insecta). Marflær hafa liðskiptan líkama en enga skel, eru oftast brúnleitar að lit og misstórar eða 1 til 340 millimetrar að lengd. Útlit og stærð er mismunandi eftir tegundum og endurspegla gjarnan búsvæði viðkomandi hóps. Heitið Amphipoda mætti þýða sem mismunafætlur þar sem fætur marflóarinnar eru með mismunandi form. Forskeitið amphi- er komið úr grísku og þýðir mismunandi en poda er komið úr latínu og þýðir fætur.
Á Íslandi hafa marflær aðallega verið tengdar við hafið en þær eru mjög algengar í fjörum um allt land og er heiti þeirra þannig tilkomið þar sem forskeitið mar- vísar til hafsins. Um aldamótin síðustu uppgötvuðust hins vegar tvær tegundir af marflóm í grunnvatni á Íslandi þannig þær eru ekki eingöngu bundnar við sjóinn hér frekar en annars staðar í heiminum. Þessar tegundir eru Crangonyx islandicus og Crymostygius thingvallensins og fundust þær í lindaruppsprettum við Þingvallavatn.
Bygging
Líkami marflóa skiptist í 13 hluta sem hægt er að flokka frá höfði, brjósti og að kvið. Höfuðið rennur saman við brjóstkassa og ber tvö pör af skynfærum og par af samsettum augum. Einnig hefur marflóin munn en hann er mestu leyti falinn. Brjóst og kviður er yfirleitt mjög áberandi en marflóin hefur mismunandi fætur, sem eru oftast lárétt og liggja þétt að líkamanum þar sem engin skel er. Brjóstkassinn ber átta pör af af útlimum, fyrstu útlimirnir eru við munnopið og hjálpa til við fæðunám. Næstu 4 pör eru notuð til að beina marflónni áfram og síðustu 3 pörin eru til þess að beina henni aftur á bak. Á brjóstholi eru tálkn og þar er opið blóðrásarkerfi að hjartanu. Tálkn eru til staðar á brjóstholi og er súrefnið borið um líkamann með rauðkornavefjum. Upptaka seltu er stýrð af sérstökum kirtlum á skynfærum þeirra. Kviðnum er skipt í tvö hluta, annars vegar þar sem sundfæturnir eru og hins vegar halasvæði.
Stærð
Stærð marflóa er yfirleitt minna en 10 mm að lengd. Lengsta lifandi marflóin sem hefur verið skráð voru 280 mm og fannst hún mynduð á 5300 m dýpi í Kyrrahafi. Sýni frá Atlandshafi sem var 340 mm að lengd hefur verið skráð frá sömu tegund Alicella gigantea. Minnsta marfló sem er vitað um er minni en 1 mm að lengd. Stærðin takmarkast af skorti af uppleystu súrefni og fer því stærð eftir hvaða hæð marflóin lifir í.
Fæðuvistfræði
Marflær eru mikilvægur hluti vistkerfisins í bæði sjó og ferskvatni. Þær nærast á ýmsu, svo sem rotnand leifum dýra, þörunga og plantna. Í ferskvatni og sjó hjálpa þær til við að brjóta niður lífræn efni. Þá eru þær mikilvæg fæða nytjafisk eins og þorsk og ýsu. (Hafrannsóknarstofnun, e.d).
Heimkynni
Flestar marflær búa í fjörum undir steinum eða í sjávarþangi. Marflóin finnst á öllum hafsvæðum frá grunnævi og niður á jafnvel dýpstu hafsvæði. Einnig má finna þær í ferskvatni og á þurrlendi.
Flokkun
Marflær er nokkuð tegundaríkur ættbálkur með 9.598 tegundir.
Árið 2013 þróuðu Lowry og Myer nýja flokkun. Áður var ættbálkurinn flokkaður niður í Gammaridea, Caprelloidea, Hyperiidea og Ingolfiellidea. Nú er talið að Senticaudata sé sérstakur undirflokkur en áður fyrr var hann talinn undir flokknum Gammaidea. Caprelloidea sem áður var talinn undirflokkur er nú flokkaður undir Senticaudata sem er talinn stærsti flokkurinn (Horton, T.; Lowry, J. & De Broyer, C, 2013).
Kjarni
Kjarni er innsti hluti einhvers. Orðið getur t.d. vísað til eftirfarandi:
Sýslur í Rhode Island
Sýslur í Rhode Island eru 5 talsins.
Atlético Madrid
Club Atlético de Madrid eða Atlético Madrid er spænskt knattspyrnufélag frá Madríd sem spilar í spænsku úrvalsdeildinni. Atlético Madrid er þriðja sigursælasta félagið í spænskri knattspyrnu með ellefu meistaratitla og tíu bikarmeistaratitla. Félagið hefur í þrígang leikið til úrslita í Meistaradeild Evrópu án þess að ná að vinna og fjórum sinnum unnið sigur í öðrum Evrópukeppnum.
Stofnun og upphafsár
Atlético Madrid var stofnað 26. apríl árið 1903 af þremur Böskum sem búsettir voru í Madríd. Stofnendurnir litu á félagið sem nokkurs konar Madrídar-deild uppeldisfélags þeirra Athletic Bilbao sem skömmu áður hafði unnið spænsku bikarkeppnina í höfuðborginni. Árið eftir efldist félagið til muna þegar óánægðir félagar í Real Madrid gengu til liðs við það. Félagið tók þegar upp einkennisliti Athletic Bilbao, hvítan og bláan og breytti því síðar í rauðan og hvítan til samræmis við baksneska félagið. Hin nánu tengsl félaganna tveggja voru undirstrikuð í spænsku bikarkeppninni árið 1911 þegar Athletic Bilbao fór með sigur af hólmi með lánsmenn frá Atlético Madrid innanborðs.
Fyrsti heimavöllurinn var Ronda de Vallecas í einu af verkamannahverfunum í sunnanverðri Madrídarborg. Árið 1919 festi Compañía Urbanizadora Metropolitana, sem rak lestakerfi borgarinnar, kaup á landi undir nýjan völl og árið 1921 hóf félagið leik á nýjum heimavelli Estadio Metropolitano de Madrid og rauf þar með tengslin við móðurfélagið Athletic Bilbao. Þetta var heimavöllur Atlético til ársins 1966.
Atlético og flugherinn (1939-1947)
Eftir spænsku borgarastyrjöldina hófst keppni í La Liga að nýju árið 1939. Spænsk stjórnvöld höfðu lofað sveit lofthersins, Aviación Nacional, sem staðsett var í Zaragoza sæti í keppninni. Þegar til átti að taka reyndist knattspyrnusambandið ekki reiðubúið til að standa við loforðið. Málamiðlunin varð sú að steypa saman vængbrotnu liði Atlético, sem misst hafði fjölda lykilmanna í átökunum og flughersins. Útkoman varð liðið Athletic Aviación de Madrid.
Hið nýja lið fékk úthlutað sæti í La Liga fyrir leiktíðina 1939-40 og keppti þar undir stjórn hins Ricardo Zamora. Félagið vann sinn fyrsta meistaratitil þetta ár og varði hann árið 1941. Að kröfu Francisco Franco, sem var andsnúinn erlendum nafngiftum íþróttafélaga var nafninu breytt í Atlético Aviación de Madrid. Árið 1947 var svo ákveðið að fella hernaðartenginguna úr nafninu og hlaut það þá núverandi heiti sitt, Club Atlético de Madrid. Sama ár bar það helst til tíðinda að Atlético vann 5:0 sigur á nágrönnum sínum í Real og er það enn í dag stærsti sigur þeirra á erkiféndunum.
Í skugga þeirra hvítklæddu (1947-1965)
thumb|left|Töframaðurinn [[Larbi Benbarek frá Marokkó.]] Undir stjórn Helenio Herrera varð Atlético meistari á ný árin 1950 og 1951, með fransk/marokkóska leikmanninum Larbi Benbarek í broddi fylkingar. Eftir brotthvarf Herrera árið 1953 minnkaði stríðsgæfa félagsins á sama tíma og Real Madrid og Barcelona festu sig í sessi sem tvö sterkustu félagsliðin á meðan Atlético mátti sætta sig við að berjast um þriðja sætið við gamla systurfélagið Athletic Bilbao.
Á sjöunda og áttunda áratugnum efldist Atlético Madrid á nýjan leik og gerði atlögu að stöðu Barcelona sem næstöflugasta félag Spánar. Leiktíðina 1958-59 keppti liðið í Evrópukeppni meistararliða og komst alla leið í undanúrslit, þar sem það tapaði fyrir Real Madrid í oddaleik. Árin 1960 og 1961 kom Atlético fram hefndum með því að sigra erkifjendurna í úrslitum spænska bikarsins í tvígang. Árið 1962 fór liðið svo með sigur af hólmi í Evrópukeppni bikarhafa og komst alla leið í úrslitaleikinn árið eftir.
Meistaratitlar og úrslitaleikur í Brüssel (1965-1980)
Segja má að blómaskeið Atlético hafi fallið saman við drottnunarskeið Real Madrid í sæpnskum fótbolta. Frá 1961-80 varð Real Madrid fjórtán sinnum meistari og var Atlético Madrid í raun eina liðið sem stóð uppi í hárinu á Real með því að vinna fjóra meistaratitla, árin 1966, 1970, 1973 og 1976. Þá hafnaði félagið þrívegis í öðru sæti. Þá varð liðið þrisvar bikarmeistari, 1965, 1972 og 1976.
Á þessum árum tefldi Atlético fram mörgum kunnum spænskum leikmönnum, en einnig voru alþjóðleg tengsl sterk. Má þar nefna austurríska þjálfarann Max Merkel sem stýrði liðinu til bikarmeistaratitils 1972 og meistaratitils árið eftir. Óheppileg ummæli hans utan vallar urðu þó til að kosta Merkel starfið og við af honum tók Argentínumaðurinn Juan Carlos Lorenzo, sem aðhylltist afar varnarsinnaðan en árangursríkan leikstíl sem löngum hefur verið aðalsmerki félagsins. Undir hans stjórn komst Atlético í úrslitaleik Evrópukeppni meistaraliða árið 1974, sem fram fór í Brüssel. Mótherjarnir þar voru gríðarsterkt og stjörnuprýtt lið Bayern München. Atlético náði forystu en Vestur-Þjóðverjarnir jöfnuðu í lokin. Í aukaleiknum voru yfirburðir þýska liðsins miklir og lokatölur urðu 4:0.
Skömmu eftir úrslitaleikinn í Brüssel tók Luis Aragonés við þjálfun Atlético í frysta sinn. Hann átti eftir að gegna stöðunni fjórum sinnum á aldarfjórðungs tímabili og varð með tímanum einn áhrifamesti maður í sögu félagsins.
Árin með Aragonés (1974-1987)
thumb|right|Independiente frá Argentínu nær forystu í úrslitaleik álfukeppninnar 1974. Atlético sigraði 2:1. Luis Aragonés átti langan feril að baki sem leikmaður Atlético þegar hann var gerður að knattspyrnustjóra, 36 ára að aldri. Hans fyrsti titill vannst þegar á fyrsta ári þegar Bayern München neitaði að taka þátt í keppni Evrópumeistara og Suður-Ameríkumeistara. Atlético lagði argentínska liðið Independiente í tveggja leikja einvígi og varð því heimsmeistari félagsliða í fyrsta og eina sinn.
Hann stýrði Atlético fyrst frá 1974-80 og aftur frá 1982-87. Síðar var hann kallaður til leiks frá 1991-93 og loks frá 2002-03. Undir hans stjórn varð liðið spænskur bikarmeistari og lék til úrslita í Evrópukeppni bikarhafa árið 1986. Árið eftir koms félagið í eigu stjórnmálamannsins og athafnamannsins Jesús Gil sem var við stjórnvölinn til ársins 2003. Gil þótti með afbrigðum litríkur eigandi og varð frægur fyrir að ráða og reka knattspyrnustjóra við minnsta mótlæti, auk þess að blanda sér meira í daglegan rekstur liðsins en eðlilegt þótti.
Utangarðsmenn (1987-2005)
Tíu ár voru liðin frá síðasta meistaratitli Atlético þegar Jesús Gil tók við stjórninni. Nýi eigandinn var staðráðinn í að slást við risana tvo og var litlu til sparað. Þar á meðal var Portúgalinn Paulo Futre fenginn til liðsins fyrir metfé. Þrátt fyrir þetta varð uppskeran einungis tveir bikarmeistaratitlar. Næst meistatitlinum koms Atlético veturinn 1990-91, þar sem liðið varð þó tíu stigum á eftir Barcelona. Ítrekuð vonbrigði urðu til þess að Gil rak hvern stjórann á fætur öðrum og gilti þar einu þótt um kunna kappa væri að ræða á borð við César Luis Menotti, Ron Atkinson, Javier Clemente og sjálfan Luis Aragonés.
Júgóslavinn Radomir Antić stýrði félaginu í þrígang á árunum 1995-2000. Hann kom til liðsins vorið 1995 eftir að hafa vakið mikla athygli sem stjóri Real Oviedo, en þetta ár hafði Atlético átt í vök að verjast og ekki bjargað sér frá falli fyrr en í lokaumferðinni. Antić gerði talsverðar breytingar og tókst að byggja upp harðan kjarna með mönnum á borð við José Francisco Molina og Diego Simeone sem öllum að óvörum hafnaði Spánarmeistaratitlinum strax á fyrsta tímabili og varð liðið einnig bikarmeistari.
Ekki tókst að fylgja eftir þessum góða árangri leiktíðina 1996-97, en Atlético tók í fyrsta sinn þátt í Meistaradeildinni og féll þar út fyrir Ajax Amsterdam í vítaspyrnukeppni í fjórðungsúrslitum. Árið eftir hélt Jesús Gil áfram að eyða stórfé í leikmenn og festi t.d. kaup á Christian Vieri og Juninho. Þegar það bar ekki árangur var Radomir Antić sagt upp störfum.
Þjálfarahringekjan hélt áfram að snúast hratt hjá Atlético þar sem Arrigo Sacchi og Claudio Ranieri endust báðir í fáeina mánuði, auk þess sem Antić var fenginn aftur í skamma stund. Um svipað leyti tóku spænsk yfirvöld félagið til rannsóknar þar sem Jesús Gil var grunaður um að hafa farið á svig við lög og reglur í rekstri félagsins. Vandræðagangurinn náði hámarki sínu árið 2000 þegar Atlético Madrid féll úr efstu deild.
Búist var við að Atlético skytist beint upp í efstu deild á ný, en það tókst þó ekki fyrr en í annarri tilraun og þá undir stjórn gömlu goðsagnarinnar Luis Aragonés sem tók við liðinu í fjórða og síðasta sinn. Í liðinu sem komst aftur upp um deild vakti kornungur og efnilegur framherji, Fernando Torres, talsverða athygli.
Brotist í fremstu röð (2005-2011)
Frá því að Aragonés lét af þjálfun Atlético sumarið 2003 til ársloka 2011 voru níu manns við stjórnvölinn hjá félaginu, lengst allra Mexíkóinn Javier Aguirre frá 2006-09. Þrátt fyrir óstöðugleikann og titlaþurrðina á leikvellinum, voru mikilvæg skref fyrir uppbyggingu félagsins tekin utan hans.
Í júlí 2007 náðu stjórn Atlético og borgaryfirvöld í Madríd samkomulagi um sölu á landinu sem hýsti heimavöll félagsins, Vicente Calderón-leikvanginn, þess í stað mynd Atlético eignast frjálsíþróttaleikvang borgarinnar sem reistur hafði verið snemma á tíunda áratugnum. Ljóst var að ráðast þyrfti í gagngerar endurbætur á leikvangnum og opnaði hann loks árið 2017 undir nýju heiti, Estadio Metropolitano.
Veturinn 2007-08 náði liðið fjórða sæti í spænsku deildinni og komst í Meistaradeildina í fyrsta sinn í rúman áratug. Árið eftir endurtók liðið leikinn og var það ekki hvað síst að þakka markaskorun framherjans Diego Forlán frá Úrúgvæ sem hlaut gullskóinn sem markahæsti leikmaður Evrópu.
Undir Simeone (2011-)
Í desember 2011 tók Diego Simeone við stjórn Atlético í kjölfar slaks gengis liðsins í spænsku deildinni mánuðina á undan. Þá um vorið hafði félagið með herkjum komist í Evrópudeildina. Undir stjórn Argentínumannsins vann Atlético keppnina í annað sinn á þremur árum, eftir sigur á Athletic Bilbao í spænskum úrslitaleik. Sigurinn veitti þátttökurétt í Evrópska ofurbikarnum þar sem Atlético vann Inter Milan 4:1.
Vorið 2013 bætti Simeone þriðja titlinum í safnið þegar Atlético sigraði Real Madrid í úrslitaleik spænska bikarsins og var það fyrsti sigur félagsins í borgarslagnum í heil fjórtán ár.
Leiktíðina 2013-14 tókst Atlético að vinna langþráðan meistaratitil, þann fyrsta frá árinu 1996. Viku eftir að titillinn var í höfn lék Atlético til úrslita í Meistaradeildinni í fyrsta sinn frá 1974. Andstæðingarnir voru Real Madrid og var þetta í fyrsta sinn sem tvö lið frá sömu borg mættust í úrslitum. Real hafði betur eftir framlengingu. Tveimur árum síðar mættust liðin á ný í úrslitum sömu keppni og aftur vann Real, í það skiptið eftir vítaspyrnukeppni. Árið 2018 hlaut Atlético sinn þriðja Evróputitil eftir 3:0 sigur á Olympique de Marseille í úrslitum Evrópudeildarinnar.
Vorið 2021 varð Atlético meistari í ellefta sinn eftir æsilega baráttu við Real Madrid, Barcelona og Sevilla sem lauk ekki fyrr en í síðustu umferð.
Leikmannahópur
3.nóvember 2020
Þjálfarar
200px|thumbnail|Atlético Madrid í leik gegn nágrönnum sínum í [[Real Madrid árið 2010. Atlético Madrid leikur í rauð- og hvítröndóttum treyjum.]] Þessir þjálfarar unnu að minnstakosti einn titil sem þjálfarar Atlético Madrid:
Hallkatla
Hallkatla er íslenskt kvenmannsnafn.
Vilhelm
Vilhelm er íslenskt karlmannsnafn.
Höfðaletur
Höfðaletur er eitt hið sérkennilegasta fyrirbrigði í skrautlist Íslendinga á síðari öldum, og má heita fastur liður í íslenskri skurðlist. Það er talið hafa verið unnið eftir gotnesku letri (textura) og er ávallt skorið í yfirborð þannig að það sé upphleypt.
Flestir stafirnir eiga sér fleiri en eina mynd og eru þeir auðkenndir á því sem talið er gefa letrinu nafn sitt en leggir stafanna hafa allir höfuð sem er markað frá með skurði, yfirleitt einfallt og skáhallandi en stundum tvöfallt. Annars eru til margar tilgátur um hvaðan stafagerðin hlýtur nafn sitt en engar staðfestar heimildir eru fyrir því.
Nútímanotkun
Sumir íslenskir leturhönnuðir hafa gert tilraunir með Höfðaletur og má þar nefna Gunnlaug Briem og Hörð Lárusson
Stefán Jónsson
Stefán Jónsson getur verið:
Unnbjörg
Unnbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Ósman 2.
thumb|right|Ósman 2. Ósman 2. (líka þekktur sem Genç Osman sem merkir „Ósman ungi“ á tyrknesku) (ósmanska: عثمان ثانى ‘Osmān-i sānī) (3. nóvember, 1604 – 20. maí, 1622) var Tyrkjasoldán frá 1618 til dauðadags. Hann var sonur Akmeðs 1. sem lést þegar hann var aðeins þrettán ára. Fjórtán ára varð hann soldán í kjölfarið á hallarbyltingu gegn föðurbróður hans, Mústafa 1.. Hann samdi um frið við Safavídaríkið í Íran og hélt með her inn í Pólland í Moldavísku stórmennastyrjöldunum. Eftir ósigur gegn Pólverjum í orrustunni um Kotin 1621 sneri hann aftur til Istanbúl með skömm og kenndi lífverðinum, janissörum, um ófarirnar. Hann hóf að reyna að brjóta lífvörðinn niður með því að loka kaffihúsum þeirra og koma á fót nýjum her skipuðum Tyrkjum. Janissarar brugðust við með uppreisn, handtóku soldáninn og létu kyrkja hann.
NCIS: Los Angeles (2. þáttaröð)
Önnur þáttaröðin af NCIS: Los Angeles var frumsýnd 21.september 2010 og sýndir voru 24 þættir.
Tveir nýjir leikarar bætast í hópinn: Eric Christian Olsen sem NCIS/LAPD tengliliðurinn Marty Deeks og Renée Felice Smith sem tölvusérfræðingurinn Nell Jones.
Listi yfir lönd eftir tíðni sjálfsmorða
thumb|right|300px|Heimskort sem sýnir hlut sjálfsmorða í fjölda andláta miðað við 2010-2017. Listi yfir tíðni sjálfsmorða eftir löndum miðast við tölur frá Alþjóðaheilbrigðisstofnuninni (WHO). Fjöldi sjálfsmorða hvors kyns er miðaður við heildarfjölda íbúa af því kyni (t.d. fjölda karla í hverju landi deilt í fjölda sjálfsmorða karla). Heildartíðni sjálfsmorða er miðuð við heildarfjölda sjálfsmorða í hverju landi en er ekki meðaltal af sjálfsmorðum karla og kvenna enda er hlutfall karla og kvenna ekki alveg jafnt í hverju landi.
Skjálfti
Skjálfti getur átt við:
Grímlaugur
Grímlaugur er íslenskt karlmannsnafn.
Hallný
Hallný er íslenskt kvenmannsnafn.
Gulsprekla
Gulsprekla (fræðiheiti: Palloptera trimacula ) er evrópsk flugutegund sem finnst víða um Ísland.
Hokan-mál
Til hokan-mála teljast um 30 amerísk frumbyggjamál töluð í vestur og suðvestur Bandaríkjunum og austur Mexíkó. Aðeinst eitt þessara mála, tlapanek, á sér mælendur yfir 20 000. Nokkur þessara mála hafa dáið út á síðustu tímum.
Gullfoss (skip, 1950)
thumb|right|Gullfoss í Reykjavík, 1968 MS Gullfoss var 3858 lesta farþegaskip Eimskipafélagsins, hleypt af stokkunum 1950 hjá Burmeister og Wain í Kaupmannahöfn. Tók rúmlega 200 farþega og gekk allt að 15,5 hnúta. Hætti siglingum hjá Eimskipafélaginu 1972 og er því síðasta farþegaskip Íslendinga, sem notað var í millilandasiglinum.
Melanotaenia patoti
Melanotaenia patoti er tegund af regnbogafiskum sem er frá Aru-eyjum í Indónesíu.
Theresa May
Theresa Mary May (f. 1. október 1956) er fyrrum forsætisráðherra Bretlands og þingmaður í kjördæminu Maidenhead. Þann 11. júlí 2016 varð hún leiðtogi Íhaldsflokksins en hún leysti David Cameron af hólmi sem forsætisráðherra þann 13. júlí 2016. Hún er annar kvenmaðurinn sem gengur í embættið, á eftir Margréti Thatcher.
May var kjörinn formaður Íhaldsflokksins eftir að David Cameron sagði af sér árið 2016. Cameron neyddist til að segja af sér eftir að Bretar kusu í þjóðaratkvæðagreiðslu að segja upp aðild að Evrópusambandinu. Cameron hafði kallað til þjóðaratkvæðagreiðslunnar til að friðþægja ESB-andstæðinga í röðum Íhaldsmanna en hafði ekki sjálfur stutt útgöngu úr Evrópusambandinu. May hafði einnig stutt áframhaldandi veru Bretlands í Evrópusambandinu en hafði lítið látið á sér bera í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar og var því óumdeildari en flestir keppinautar hennar um formannsembættið.
Forsætisráðherratíð May einkenndist aðallega af samningaviðræðum Bretlands við Evrópusambandið um skilmála útgöngu Bretlands úr ESB. Til þess að freista þess að styrkja samningsstöðu sína gagnvart ESB kallaði May til þingkosninga þann 8. júní árið 2017. May hafði áður útilokað að kosningar yrðu haldnar fyrir lok kjörtímabilsins. Þessi viðsnúningur hennar reyndist henni dýrkeyptur því að í kosningunum tapaði Íhaldsflokkurinn þrettán þingsætum og glataði þar með naumum meirihluta sínum á breska þinginu í stað þess að auka við hann. May neyddist til þess að mynda minnihlutastjórn með stuðningi Lýðræðislega sambandsflokksins (enska: Democratic Unionist Party eða DUP) til þess að halda í völdin.
Samningsstaða May versnaði til muna eftir kosningarnar. Miklar innanflokksdeilur urðu um samningaviðræður hennar við ESB og Evrópuandstæðingar innan flokksins sökuðu hana gjarnan um að gefa of mikið eftir til að tryggja að Bretland hefði áfram aðgang að innri markaði Evrópusambandsins og til að koma í veg fyrir að landamæraeftirlit verði að hefjast milli Norður-Írlands og írska lýðveldisins. Andófsmenn innan Íhaldsflokksins lögðu fram vantrauststillögu gegn May eftir að hún fékk samþykki ríkisstjórnar sinnar fyrir samningsdrögum við ESB í nóvember árið 2018. Íhaldsflokkurinn greiddi atkvæði um vantrauststillöguna 12. desember 2018 en um tveir þriðju Íhaldsmanna studdu áframhaldandi formennsku May.
Þann 24. maí árið 2019 lýsti May því yfir að hún hygðist segja af sér sem leiðtogi Íhaldsflokksins þann 7. júní næstkomandi. Þá höfðu breskir þingmenn þrisvar hafnað samningum hennar við Evrópusambandið um útgönguskilmála. Stjórnartíð May lauk formlega þann 24. júlí árið 2019, eftir að Boris Johnson hafði verið kjörinn nýr formaður Íhaldsflokksins. Johnson tók við embætti forsætisráðherra sama dag.
Skarfasker
Skarfasker eða Litli-Skarfaklettur er sker á Viðeyjarsundi í Reykjavík. Utan við það er bauja sem vísar skipum inn fyrir Laugarnes, um sundið inn til Sundahafnar og annað.
Harpa strandar
Skerið komst í fréttir 10. september 2005 þegar skemmtibáturinn Harpa lenti á því á mikilli ferð og tvennt fórst. Skipstjóri bátsins og eigandi, Jónas Garðarsson, þáverandi formaður Sjómannafélags Reykjavíkur, var í kjölfarið dæmdur í þriggja ára fangelsi fyrir að hafa verið valdur að dauða þeirra með stórfelldri vanrækslu í skipstjórnarstarfi.
Fritz Haber
Fritz Haber (f. 9. desember 1868 í Breslau (Prússlandi), d. 29. janúar 1934 í Basel (Sviss)) var þýskur efnafræðingur. Honum voru veitt nóbelsverðlaun í efnafræði 1918 fyrir að hafa þróað aðferð til að smíða ammoníak úr frumefnum þess. Sú aðferð er nefnd Haber ferlið.
Námsár
Haber nam efnafræði í Berlín og Heidelberg undir leiðsögn Hofmanns og Bunsens. 1891 varði hann doktorsritgerð sína við háskólann í Berlín. Hún fjallaði um afleiður Píperónals (Über einige Derivate des Piperonals).
Miðmynd
Miðmynd þekkist á því að endingin -st (sem kallast miðmyndarending) bætist við germyndina (t.d. Jón klæddist). Á undan miðmyndarendingunni falla þó niður endingarnar -ur, -r og r-ð
Fyrir kemur að germynd lítur út sem miðmynd, til dæmis þú stökkst út í lækinn. Til að greina á milli er hentugt að skipta um persónu eða tölu; þú stökkst út í lækinn - > ég stökk út í lækinn - sem leiðir í ljós germynd, þar sem endingin -st verður að vera í öllum persónum í miðmynd.
Frá fornmáli til nútímans
Miðmyndarendingin -st (-zt) í nýmáli er til orðin úr endingunni -sk í fornmáli en hún var komin af afturbeygða fornafninu sik (í nýíslensku sig). Í fyrstu persónu eintölu var endingin þó -mk, í fleirtölu -sk; síðar kom -sk í stað -mk í eintölu.
Á síðari hluta 13. aldar var miðmyndarendingin z orðin algeng og virðist tákna ts-hljóð. Á 14. öld virðist framburðurinn hafa verið orðinn -st eins og nú, en oft ritað -zt eða -zst:
Jón Helgason prófessor segir í bók sinni Handritaspjall að elstu handrit af íslandi, þau sem ætla má að skrifuð séu nálægt aldamótunum 1200 og þar á undan, hafi ýms skýr auðkenni sem greini þau frá öllum öðrum. Meðal þeirra auðkenna er þetta: „Miðmyndarending er -sk eða -sc) og munur á nafnhætti at iþrasc (iðrast) og hluttaksorði (hafa) iþratsc.“
Merkingareinkenni miðmyndar
Miðmynd er þá þannig til komin, að afturbeygða fornafninu sik (nú sig) hefur verið skeytt við sögnina, einkum til þess að tjá hvað einhver gerir við sjálfan sig. Með orðum dr. Bjarnar Guðfinnssonar er þetta þannig, er hann tilfærir helsta merkingareinkenni miðmyndar:
Dr. Björn talaði einnig um helsta merkingareinkenni miðmyndar, þegar hann lýsti henni með þeim orðum sem að framan greinir. Honum var auðvitað kunnugt um að miðmyndin hefur einnig annars konar merkingu, þótt sjaldgæfari sé. Er þá fyrst til að taka hvað menn gera hvor við annan.
Er þá sagt að miðmyndin hafi gagnvirka merkingu.
Þá er ógetið hins þriðja. Miðmynd er stundum notuð í merkingu þolmyndar. Ef við segjum til dæmis, að hljóðið heyrist ekki eða hesturinn finnist ekki, þá meinum við að hljóðið „verði ekki heyrt“ og hesturinn „verði ekki fundinn.“ Hljóðið og hesturinn eru þarna „þolendur“ þess verknaðar sem um er að ræða. Enn getum við sagt með svipuðu tali: Dyrnar lokast, hurðin opnast.
1230
thumb|right|[[Berengaría af Navarra, Englandsdrottning.]] Árið 1230 (MCCXXX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Í skugga borturnsins
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Í skugga borturnsins (franska: A l'ombre des Derricks) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 18. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1962, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval árið 1960. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.
1230
Erlendis
Dáin
Luís de Camões
thumb|right|200px|Luís Vaz de Camões. Luís Vaz de Camões (um 1524 – 10. júní 1580) er höfuðskáld Portúgala. Hann samdi þónokkuð af lýrískum kveðskap bæði á portúgölsku og spænsku og leikritum en er þekktastur fyrir söguljóð sitt Lusiadas.
Nýja-Akvitanía
Nýja-Akvitanía (franska Nouvelle-Aquitaine) er eitt af 13 héruðum í Frakklandi. Höfuðborg héraðsins er Bordeaux.
Tlapanek
Tlapanek er amerískt frumbyggjamál talað í fylkinu Guerrero í Mexíkó af um 100 000 manns.
Áður talið til hókan-málaflokksins er það nú talið áræðanlega flokkast til oto-mangve mála.
Unndís
Unndís er íslenskt kvenmannsnafn.
Hallrún
Hallrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Þolmynd
Þolmynd er sagnmynd sem er mynduð með hjálparsögninni ‚að vera‘ eða ‚að verða‘ og lýsingarhætti þátíðar af aðalsögn. Þolmynd leggur áherslu á þolanda setningar en geranda er sjaldnast getið, dæmi:
Geld þolmynd
Geld þolmynd er það nefnt þegar sögnin í tekur ranga beygingu. Dæmi:
Spurningar eru ekki hvorugkyn eintölu, heldur kvenkyn fleirtölu. Rétt er að segja: Hann svarar öllum spurningum sem fyrir hann eru lagðar.
Grein er kvenkyns, því á að standa þarna: Gerð var grein fyrir því.
Lögin eru hvorugkyn fleirtölu, því á að standa þarna: Þeir eiga mörg góð lög sem eru tileinkuð sólinni.
Glóðartoppur
Glóðartoppur (fræðiheiti Lonicera flava ) er klifurrunni af geitblaðsætt ættaður frá mið og austurhluta Bandaríkjanna (Alabama, Arkansas, Georgia, Illinois, Kansas, Missouri, Norður Karólína, Ohio, Oklahoma, Suður Karólína, Tennessee).
Gústaf 2. Adólf
thumb|right|Gústaf 2. Svíakonungur '''Gústaf 2. Adólf''' (9. desember 1594 – 6. nóvember 1632) var konungur Svíþjóðar frá 1611. Í sögu Svíþjóðar miðast upphaf stórveldistímans við valdatöku hans. Hann var sonur Karls hertoga og konu hans Kristínar af Holstein-Gottorp. Frændi hans, Sigmundur 3., Póllandskonungur, gerði áfram tilkall til sænsku krúnunnar og deilurnar um ríkiserfðir héldu áfram milli landanna. 1626 réðist Gústaf inn í Lífland og hóf með því Pólsk-sænska stríðið (1626-1629) og í júní 1630 réðist hann inn í Þýskaland sem verndari málstaðar mótmælenda í Þrjátíu ára stríðinu. Sænski herinn sneri stríðsgæfunni skjótt mótmælendum í hag en Gústaf sjálfur féll í orrustunni við Lützen tveimur árum síðar.
Vilhjálmur
Vilhjálmur er íslenskt karlmannsnafn.
Frymisnet
thumb|hægri Í frymisneti myndast prótín og fleiri efni sem berast í bólur, til annarra hluta frumunnar eða bara út úr henni. Er kerfi úr himnum sem liggur um alla frumuna. Hlutverk þess er að flytja efni innan frumunnar og taka þátt í að mynda ýmis efni. Frymisnetið er framleiðlsukerfi. Til er bæði slétt og kornótt frymisnet. Kornótta frymisnetið lýsir sér þannig að utan á því liggja ríbósóm, en í slétta frymisnetinu eru ekki ríbósóm. Slétta frymisnetið tekur síðan við vissum efnum frá kornótta frymisnetinu til þess að vinna þau enn frekar.
At-merki
thumb|200px|At-merkið
At-merki, á-merki, hjá-merki eða vistmerki ( @ ) er greinarmerki sem áður var notað um verð í þýðingunni á, til dæmis „10 stk. @ 100 kr. = 1000 kr.“ Undanfarin ár hefur notkunin breyst og núna er merkið mest notað í netföngum (þá má það vera kallað at- eða hjá-merkið; „at“ þýðir hjá á ensku). Táknið er líka notað á vefsíðum eins og Twitter til að vísa til notandanafns einhvers. Á flestum lyklaborðum er táknið að finna á Q-lyklinum.
Hringurinn
Hringurinn er kvenfélag sem var stofnað 26. janúar 1904 í Reykjavík. Í upphafi var markmið félagsins að safna fé til aðstoðar berklaveiku fólki en síðustu áratugi hafa helstu verkefni Hringsins snúið að bættum aðbúnaði veikra barna. Félagið beitti sér fyrir stofnun barnaspítala á Íslandi og er Barnaspítali Hringsins því nefndur eftir félaginu.
Hressingarhæli fyrir berklasjúklinga
Á fyrstu árum félagsins var helsta verkefni þess að bæta hag fátækra berklasjúklinga. Á þessum árum var mikill skortur á úrræðum fyrir berklasjúklinga og úr varð að Hringskonur settu á laggirnar það sem þá var kallað hressingarhæli fyrir berklasjúklinga og gátu þeir dvalist þar að lokinni sjúkrahúsdvöl eða þangað til fullum bata var náð. Hælið var til húsa í Kópavogi og tók til starfa árið 1926 og var reksturinn í höndum Hringsins allt til ársins 1940 er Hringurinn gaf ríkinu húsnæðið ásamt öllum innanstokksmunum.
Helgi Hálfdanarson
Helgi Hálfdanarson getur átt við:
Gjafir guðanna
Gjafir guðanna (danska: Gudernes gaver) er tíunda bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1997. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Hún byggir á frásögn Snorra-Eddu af því þegar Loki klippir hárið af Sif, ástkonu Þórs og veðmáli hans í kjölfarið við dverga sem leiðir til þess að Æsir eignast mikla dýrgripi.
Söguþráður
Bókin hefst á sögustund við varðeld þar sem Loki, Þór, Sif, Magni og mannabörnin Þjálfi og Röskva sitja saman. Þau fullorðnu rifja upp söguna af því þegar Sif kemur til Ásgarðs sem ung og rík ekkja og verður fljótlega ástfangin af Þór. Útgáfur hvers og eins þeirra af atburðarásinni eru nokkuð ólíkar. Þór var afar klunnalegur við að tjá ást sína og þótt Loki lofi honum aðstoð sinni virtist hann fremur spilla fyrir.
Til að telja Þór trú um að honum hafi sjálfum tekist að draga Sif á tálar klippir Loki allt hárið af henni og bakar sér ofsareiði Þórs. Loki sér þann kost vænstan að halda til dvergheima í von um að finna töfrahár úr skíragulli. Hann hittir fyrir dvergana Ívaldasyni sem búa til töfrahárið, en í leiðinni tekst Loka að narra út úr þeim með prettum fleiri kjörgripi: spjót sem smýgur í gegnum hvað sem fyrir verður og skip sem hægt er að brjóta saman og geyma í vasa sínum.
Á heimleiðinni rekst Loki á smíðadvergana Brokk og Sindra og hyggst endurtaka leikinn í von um að eignast fleiri góða gripi. Hann býður dvergunum til keppni um hvor eigi betri gripi og leggur höfuð sitt að veði. Þeir Sindri ákveða að leggja ágæti gripanna undir dóm Ásanna. Dvergarnir skapa gullfallegan gölt, gullhringinn Draupni sem getur í sífelldu af sér nýja hringa og hamarinn Mjölni. Til að bæta stöðu sína í veðmálinu reynir Loki að spilla fyrir smíðinni en tekst það ekki að því frátöldu að skaftið á hamrinum reynist óheppilega stutt.
Í Goðheimum hitta Loki og dvergurinn fyrir frjósemisguðinn Frey og færa honum göltinn Gullinbursta og skipið Skíðblaðni. Freyr kann betur að meta svínið en Loki felur sig á bak við að Freyr sé af Vanaætt og teljist því ekki til Ása. Þvínæst færa þeir Óðni spjótið Gungni og hringinn Draupni. Óðinn er fégjarn og kýs því gullhringinn, en aftur bjargar Loki sér með því að benda á að þeir Óðinn séu fóstbræður og því ósanngjarnt að kalla hann til sem dómara.
Að lokum halda þeir á fund Þórs og telur Loki sig eiga sigurinn vísan þar sem hann hljóti að velja gullhárið til að vinna ástir Sifjar. Í ljós kemur að Sif og Þór hafa þegar fellt hugi saman og þótt gullhárið fari Sif prýðisvel kann Þór betur að meta hamarinn Mjölni. Dvergurinn hefur unnið veðmálið og býr sig undir að höggva höfuðið af Loka, sem bargar sér á síðustu stundu með því að benda á að dvergurinn eigi kannski hausinn, en hálsinn sé eign Loka og honum megi ekki spilla. Dvergurinn heldur snúðugur á braut en saumar þó fyrst saman varirnar á Loka.
Íslensk útgáfa
Gjafir guðanna komu út hjá Forlaginu árið 2020, í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar.
Arnór Atlason
thumb|right|250px|Arnór Atlason, mynd tekin 30. ágúst 2008 thumb|right|250px|Arnór Atlason, mynd tekin í ágúst 2007 Arnór Atlason (fæddur 1984) er íslenskur fyrrum handknattleiksmaður sem lék til að mynda með danska liðinu FC Köbenhavn.
Arnór lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008 og þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.
Eista
Eistað er samsettur pípukirtill og um hann hlykkjast sæðispípurnar. Í þeim verða sáðfrumurnar til og færast svo smám saman út í sérstakt geymsluhólf, aukaeistað. Liggur það ofan á eistanu. Þar myndast hluti sáðvökvans en einnig eyðast þar gamlar sáðfrumur skyldi aftöppun ekki verða með eðlilegum hætti.
Kirkjuþingið í Trentó
thumb|right|Kirkjuþingið í Trentó á málverki eftir [[Pasquale Cati frá 1588.]] Kirkjuþingið í Trentó var kirkjuþing innan kaþólsku kirkjunnar haldið í Trentó á Ítalíu sem þá var höfuðborg Kirkjufurstadæmisins Trentó innan Heilaga rómverska ríkisins. Þingið stóð frá 13. desember 1545 til 4. desember 1563. Á þessum tíma voru haldnir 25 fundir, fyrst átta í Trentó, síðan þrír í Bologna undir stjórn Páls 3., og síðan fimm í Trentó undir stjórn Júlíusar 3. og að lokum níu undir stjórn Píusar 4. í Trentó.
Kirkjuþingið í Trentó var mikið umbótaþing sem mótaði svar kaþólsku kirkjunnar við siðbót Lúthers. Það markar endalok miðaldakirkjunnar og upphafið að gagnsiðbótinni.
Abu Nuwas
thumb|right|Abu Nuwas Abu-Nuwas al-Hasan ben Hani al-Hakami (750 – 810) þekktastur sem Abu-Nuwas (á arabísku:ابونواس), var þekkt arabískt skáld. Hann fæddist í Ahvaz í Persíu og var af persneskum og arabískum ættum.
Kristín Vídalín Jacobson
Kristín Vídalín Jacobson (fædd 10. febrúar 1864, dáin 6. maí 1943) var íslensk myndlistarkona og fyrsti formaður Kvenfélagsins Hringsins.
Foreldrar Kristínar voru hjónin Páll Vídalín alþingismaður (1827-1873) og kona hans Elínborg Friðriksdóttir Vídalín (1833-1918). Eiginmaður Kristínar var Jón Jacobson alþingismaður og landsbókavörður og eignuðust þau fjögur börn.
Kristín er talin vera fyrsta íslenska konan sem stundaði nám í málaralist en hún nam við Kvennaakademíuna í Kaupmannahöfn 1890-92. Á námsárum sínum veiktist hún af berklum og hét því í kjölfarið að hún skyldi beita sér fyrir bættum hag fátækra berklasjúklinga. Síðar beitti hún sér fyrir stofnun Kvenfélagsins Hringsins en félagið var stofnað 26. janúar 1904 en í upphafi var markmið félagsins að bæta hag berklasjúklinga.
Kristín var formaður Hringsins í 39 ár eða til ársins 1943. Árið 1942 var Kristín sæmd stórriddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu.
Hampshire-sýsla, Vestur-Virginíu
thumb|Hampshire County, Vestur-Virginíu Hampshire er sýsla í austurhluta Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi sýslunnar var 21.542 árið 2004. Sýslan er 1.670 km² að flatarmáli. Hampshire er gömul sýsla í Vestur-Virginíu. Sýslan var mynduð 1753 úr hlutum sýslanna Frederick og Augusta. Sýslan dregur nafn sitt af Hampshire í Englandi.
Gustave Doré
thumb|right|Ljósmynd af Doré eftir [[Felix Nadar, 1867.]] Paul Gustave Doré (6. janúar 1832 – 23. janúar 1883) var franskur myndlistarmaður, myndskeri, bókaskreytingamaður og myndhöggvari. Hann fékkst aðallega við gerð viðarskurðarmynda og stálskurðarmynda. Meðal þekktustu verka hans eru myndskreytingar við Biblíuna, Don Kíkóta og Hinn guðdómlega gleðileik.
Melanotaenia picta
Melanotaenia picta er tegund af regnbogafiskum sem er frá Aru-eyjum í Indónesíu.
Grímólfur
Grímólfur er íslenskt karlmannsnafn.
Hallveig
Hallveig er íslenskt kvenmannsnafn.
Andoxunarefni
Andoxunarefni eru sameindir sem geta hægt á eða komið í veg fyrir oxun annarra sameinda. Oxun er það efnaferli þegar súrefnis rafeindir flytjast frá einu efni til annars. Við oxun geta myndast fríar sameindir er koma af stað keðjuverkandi efnahvörfum sem skemma frumurnar. Andoxunarefni geta komið í vega fyrir þessa keðjuverkun með því að tengjast óbundnu rafeindunum, og koma þannig í veg fyrir áframhaldandi oxun með því að oxast sjálf. Andoxunarefni eru afoxarar eins og þiol, askorbínsýra (C-vítamín) eða polyfenól.
Þó svo að oxun sé lífinu lífsnauðsynleg, þá getur hún einnig valdið skaða. Plöntur og dýr hafa flókið kerfi margskonar andoxunarefna eins og glútatþíón, C-vítamín og E-vítamín sem og ensíma eins og katalasa, superoxíð dismútasa og mismunandi peroxíðasa. Lág gildi andoxunarefna eða efna er hamla virkni andoxunarensíma, valda oxunar stressi og geta skaða frumur eða valdið frumudauða. Þar sem oxunar stress gæti verið mikilvægu þáttur í mörgum sjúkdómum er hrjá mannfólkið, eru miklar rannsóknir gerðar á andoxunarefnum og notkun þeirra í lyfjaiðnaði. Sérstaklega sem meðferð við hjartaáfalli og sjúkdómum í taugakerfinu. Hins vegar er ekki vitað hvort oxunar stress sé orsök eða afleiðing þessara sjúkdóma.
Andoxunarefni eru mikið notuð sem viðbót í matvæli með von um bætta heilsu og til að fyrirbyggja sjúkdóma eins og krabbameina og hjartasjúkdóma. Jafnvel þó að frumrannsóknir hafi gefið til kynna að andoxunarefni geti bætt heilsu, hafa stórar klínískar rannsóknir, sem fram hafa komið á seinni árum ekki bent til neins ávinnings og jafnvel sýnt fram á að ofneysla andoxunarefna geti valdið skaða. Að auki fyrrgreindra nota eins og í lyfjaiðnaði, þá hafa þessi efnasambönd verið mikið notuð í öðrum iðnaði eins og matvæla- og snyrtivöru iðnaði sem þrávarnarefni auk þess sem þau eru notuð til að koma í veg fyrir niðurbrot gúmmís og bensíns.
Hilmar Baunsgaard
Hilmar Tormod Ingolf Baunsgaard (26. febrúar 1920 – 2. júlí 1989) var forsætisráðherra Danmerkur frá 1968 til 1971. Hann er síðasti danski forsætisráðherrann sem hefur komið úr Róttæka vinstriflokknum.
Ferill
Hilmar Baunsgaard var menntaður í verslunarfræði og starfaði í viðskiptum í einkageiranum. Hann gekk í Róttæka vinstriflokkinn og var einn af leiðtogum flokksins frá árinu 1948. Sama ár varð hann formaður ungliðahreyfingar flokksins og gegndi því hlutverki til ársins 1951. Árið 1957 var hann kjörinn á danska þingið og hóf þingsetu sem entist til ársins 1977. Hann var verslunarráðherra í samsteypustjórn Róttæka vinstriflokksins og Jafnaðarmannaflokksins á forsætisráðherratíðum Viggo Kampmann og Jens Otto Krag frá 1961 til 1964. Nokkuð bar á ósætti milli flokkanna í stjórninni varðandi afstöðu Krags til söluskatta og hinnar svokölluðu heildarlausnar.