cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jawaharlal Nehru
Nehru og þjóðarráðið réðu lögum og lofum í indverskum stjórnmálum á fjórða áratugnum á leið landsins til fullveldis. Ósk hans um veraldlegt þjóðríki fékk eins konar viðurkenningu þegar ráðið hlaut stórsigur gegn hinu aðskilnaðarsinnaða Múslimabandalagi í sveitastjórnarkosningum árið 1937 og myndaði stjórn í ýmsum fylkjum. Mörgum þessara afreka var hins vegar snúið við þegar Bretar handtóku flesta leiðtoga ráðsins árið 1942. Nehru hafði þá stutt kröfu Gandhi um tafarlaust sjálfstæði með nokkrum trega því hann hafði viljað aðstoða Breta á meðan seinni heimstyrjöldinni stæði. Þegar Nehru var sleppt úr fangelsi hafði stjórnmálasvið Indlands breyst mjög og Múslimabandalagið undir stjórn Muhammad Ali Jinnah var nú voldugasti stjórnmálaflokkur Indlands. Nehru og Jinnah tókst ekki að komast að samkomulagi um sameiginlega stjórn og því var vegurinn ruddur fyrir skiptingu Indlands og Pakistan við sjálfstæði árið 1947.
Þjóðarráðið kaus Nehru í embætti fyrsta forsætisráðherra sjálfstæðs Indlands, en í raun hafði verið ljóst að Nehru yrði fyrir valinu frá árinu 1941 þegar Gandhi útnefndi Nehru sem eftirmann sinn. Sem forsætisráðherra vann Nehru að því að gera hugsjón sína um Indland að veruleika. Stjórnarskrá Indlands var viðurkennd árið 1950 og Nehru kom af stað metnaðarfullum efnahags-, samfélags- og stjórnmálaumbótum. Hann stýrði umbreytingu Indlands úr nýlendu í lýðveldi og þróun lýðræðislegs fjölflokkakerfis. Í utanríkismálum varð hann einn leiðtogi Samtaka hlutlausra ríkja og gerði Indland að helsta veldi Suður-Asíu.
Undir stjórn Nehru varð indverska þjóðarráðið að þungavigtinni í ríkis- og fylkisstjórnmálum Indlands og vann sigra í kosningum árin 1951, 1957 og 1962. Nehru var ávallt vinsæll meðal Indverja þrátt fyrir pólitísk vandamál síðustu stjórnarár hans og fyrir ósigur Indverja í stríði við Kína árið 1962. Afmælisdegi hans er fagnað í Indlandi sem Bal Diwas eða „barnadegi“.
Bindal (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Bindal er sveitarfélag í Norðurlandi í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 1.406 íbúar (2022).
Vágseiði
thumb|Vegurinn að Vágseiði Vágseiði er eiði á eyjunni Suðurey í Færeyjum, vestan við þorpið Vág. Brimasamt er við eiðið en þaðan voru þó stundaðir töluverðir útróðrar áður fyrr. Bátalendingin var í Kleivinni.
Kleivin er þar sem Eiðisvegur endar í dag. Kleivin er náttúruleg lending sem menn hafa betrumbætt. Árið 1890 setti Dánjal við Misá upp spil til að hífa upp bátana. Hlunnarnir voru festir við stóra steina. Árið 1906 var sett upp dráttarbraut á Vágseiði til að draga bátana á land um Múlagjógv sem er aðeins vestar. Lögþingið hafði samþykkt að greiða 2/3 af kostnaði við dráttarbrautina, en þó í mesta lagi 1.800 danskar krónur. Við Kleivina er klöpp sem kallast Heltnarnar og brýtur oft mjög á henni en þá er sjór lygnari við Múlagjógv. Bátar og veiðin voru síðan dregin á land með dráttarbrautinni, hvort fyrir sig. Þegar dráttarbrautin var tekin í notkun reru 22 bátar frá eiðinu.. Í fyrstu var notað til dráttarins spil sem knúið var með mannafli, menn gengu í kringum það og sneru því þar til báturinn var kominn upp á land en frá 1930 var notað rafknúið spil. Árið 1929 var sprengt úr eiðinu og steypt undirlag undir viðarstokka svo að enn léttara væri að draga báta upp á land.
thumb|Vágseiði og Vágur, séð frá [[Eggjarnar|Eggjunum]] Naust voru á eiðinu, flest þeirra á vesturhluta þess og voru þau notuð eitthvað fram á 20. öld. Þau síðustu eyðilögðust í stormi þann 14. janúar 1989. Þann dag var mikið brim sem skolaði naustunum burtu. Sum þeirra voru þá nýuppgerð. Öllum bátum nema einum var bjargað, en þessi eini bátur brotnaði í tvennt eftir að grafa féll á hann. Grafan mölbraut einnig naust áður en hún fór í sjóinn.
Karli (mannsnafn)
Karli er íslenskt karlmannsnafn.
Undína
Undína getur átt við:
Larix × lubarskii
Larix × lubarskii er blendingstegund af lerki.
1074
Árið 1074 (MLXXIV í rómverskum tölum)
Scopolia
Scopolia er ættkvísl þriggja eða sex fjölærra jurta af náttskuggaætt. Ættkvíslin heitir eftir Giovanni Scopoli (1723–88).
Vinir
Friends eða Vinir á íslensku er bandarískur grínþáttur sem er framleiddur af David Crane og Mörtu Kauffman, sem var frumsýndur á stöðinni NBC 22. september 1994. Þættirnir snerust um líf vinahóps á Manhattan í New York. Þættirnir voru framleiddir af Bright/Kauffman/Crane fyrirtækinu í samstarfi við Warner Bros.
Scopolia
Eftirfarandi eru tegundir ættkvíslarinnar samkvæmt Catalogue of Life :
Arnór Helgason
Arnór Helgason (d. 1249) eða Arnór Digur-Helgason var fyrsti ábóti Viðeyjarklausturs. Hann tók við þegar Styrmir Kárason hinn fróði lést en hann hafði verið príor klaustursins eins og forverar hans, Þorvaldur Gissurarson og líklega Leggur Torfason, sem kallaður er príor í heimildum. Styrmir dó 20. febrúar 1245 en Arnór vaqr vígður 1247.
Scopolia
Ættkvíslirnar Anisodus (4 tegundir) og Atropanthe Pascher. (ein tegund) eru náskyldar henni og hafa stundum verið taldar til hennar.
Vinir
Crane og Kauffman byrjuðu að þróa Friends undir titlinum Insomia Cafe í nóvember 1993. Þau báru hugmyndina undir Bright, sem þau höfðu einu sinni unnið með, og saman gerðu þau sjö blaðsíðna uppkast handa NBC. Eftir nokkrar endurritanir og ýmsar breytingar var þátturinn loksins nefndur Friends og var frumsýndur á NBC á fimmtudegi kl. 8:30. Upptaka þáttanna fór fram í Warner Bros myndveri með áhorfendum í sal. Eftir tíu seríur á stöðinni var lokaþátturinn vel auglýstur á NBC og mikið umstang gert í kringum hann. Hann fór í loftið 6. maí 2004 og voru bandarísku áhorfendurnir 52,5 milljónir, sem varð til þess að þátturinn varð fjórði vinsælasti lokaþátturinn í sögu sjónvarps.
Friends fékk misgóða gagnrýni þegar hann var sýndur en hann varð einn af vinsælustu þáttaröðum síns tíma. Á meðan hann var í gangi vann hann mikið af verðlaunum og var tilnefndur til 63 Emmy-verðlauna. Þáttunum gekk einnig vel í áhorfi og var alltaf á topp tíu listanum. Friends hafði mikil áhrif allt í kringum sig og Central Perk kaffihúsið hefur veitt mörgum innblástur. Þættirnir eru endursýndir um allan heim en hver sería hefur einnig verið gefin út á mynddiski. Eftir að þættirnir kláruðust fór þátturinn Joey í loftið og orðrómur um kvikmynd kom upp.
Leikarar & persónur
Áður en aðalleikararnir fengu hlutverk í þáttunum höfðu þau öll leikið í sjónvarpi en voru ekki flokkuð sem sjónvarpsstjörnur. Á meðan þáttunum stóð urðu þau öll stjörnur. Þættirnir urðu þekktur fyrir frábæra aðalleikara sem urðu brátt vinir utan þáttanna. Leikararnir lögðu mikinn metnað í það að reyna að halda persónunum mjög eins, án einverra mikilla breytinga, og voru þættirnir sagðir vera fyrstu þættirnir með almennilegan samleikshóp. Leikararnir ákváðu að þeir færu allir í sama flokkinn í verðlaunum í staðinn fyrir að fara í einstaklingsverðlaun og báðu um að vera öll saman á fyrstu tímaritsforsíðunni eftir fyrstu þáttaröðina.
Scopolia
Allar tegundirnar innihalda alkalíóða og eru lækningajurtir.
Vinir
Leikarar & persónur
Í upprunalegu samningunum fyrir fyrstu tvær seríurnar átti hver leikari að fá 1.600 dali fyrir hvern þátt. Árið 1996 hótaði leikhópurinn að fara í verkfall nema hann fengi launahækkun, sem varð til þess að hver leikari fékk 100.000 dali fyrir hvern þátt. Fyrir sjöttu seríuna var leikurunum boðið 250.000 dali fyrir hvern þátt. En þá fór hópurinn aftur í viðræður í apríl 2000 og bað um 750.000 dali fyrir þátt og í febrúar 2002 var launakrafan orðin 1.000.000 dala fyrir hvern þátt. Leikararnir urðu mjög góðir vinir við einn gestaleikarann, Tom Selleck, sem sagði að honum fyndist hann stundum skilinn útundan. Hópurinn hélt áfram að vera góðir vinir eftir að þættirnir hættu, sérstaklega Courtney og Jennifer, og varð Jennifer guðmóðir dóttur Courtney og Davids Arquette, Coco. Í „farewell“ bókinni frá Friends stendur að hópurinn sé orðin eins og fjölskylda.
Arnór Helgason
Arnór var sonur Digur-Helga Þorsteinssonar, staðarhaldara Kirkjubæjarklausturs, og bróðir Ögmundar Helgasonar staðarhaldara í Kirkjubæ. Hálfsystir hans var Helga Digur-Helgadóttir, móðir þeirra Þorvarðar og Odds Þórarinssona. Þegar Arnór tók við sem ábóti fékk hann fullt forræði yfir klaustrinu og eignum þess en áður hafði Skálholtsbiskup haft yfirráðin þótt príorarnir sæju um daglega stjórn. Arnór var þó ekki lengi ábóti því hann lést árið 1249.
Mel Gibson
Árið 1995 framleiddi hann, leikstýrði og lék aðalhlutverkið í Braveheart og vann sem leikstjóri "Golden Globe Award for Best Director" fyrir þá mynd, og Óskarsverðlaunin "Academy Award for Best Director", og líka fyrir bestu myndina "Academy Award for Best Picture". Hann leikstýrði og framleiddi síðar The Passion of the Christ, dramamynd gerða eftir biblíunni, sem var mjög vinsæl og umdeild mynd.
Eftir lögfræðivandamál og umdeild ummæli féll hann mjög í almenningsálitinu og hvarf af sviðsljósinu. Hann leikstýrði myndinni Hacksaw Ridge (2016), fyrstu myndinni í 10 ár og vann aftur tvö Óskarsverðlaun fyrir "Academy Awards" og tilnefndur fyrir fjögur önnur, m.a. "Best Picture and Best Director", önnur tilnefning hans í þeim flokki.
Helga Steinvör Baldvinsdóttir
Helga Steinvör Baldvinsdóttir (1858 – 23. október 1941) var íslenskt ljóðskáld og vesturfari best þekkt undir listamannsnafninu Undína.
Æviágrip
Hún var frá Litlu-Ásgeirsá í Víðidal í Húnaþingi, dóttir Baldvins Helgasonar og Soffíu Jósafatsdóttur. Þau settust fyrst að í Rousseau í Muskoka í Ontario en síðar í Norður Dakota. Undína var tvígift, fyrri eiginmaðurinn var drykkfelldur og hún skildi við hann, sá síðari dó 1904. Síðan bjó hún á vesturströndinni til dauðadags, síðustu árin í skjóli Sophiu dóttur sinnar.
Undína orti mest fyrir og um aldamótin, en lítið eftir það. Hún vakti verðskuldaða athygli bókmenntamanna vestra. Kvæði hennar eru einföld og ljóðræn, mörg þeirra ættjarðarljóð. Bestu ljóð hennar eru dapurleg og rómantísk, birta rótleysistilfinningu landnemanna á látlausan hátt. Heildarútgáfa á ljóðum hennar kom út 1952, Kvæði.
Fraxinus floribunda
Fraxinus floribunda er tegund af eskitré sem er ættað frá Suður-, Suðaustur- og Austur-Asíu. Hann vex í Afghanistan, Pakistan, Nepal, Assam, Bútan, Laos, Myanmar (Búrma), Taílandi, Víetnam, Ryukyu-eyjum, og hluta af Kína (Guangdong, Guangxi, Guizhou, Xizang, Yunnan, Zhejiang).
Fraxinus floribunda er meðalstórt lauffellandi tré, um 10 til 15 m hátt með bol að 50 sm í þvermál, með gráan börk. Blöðin eru gagnstæð, fjaðurskift, með 7-9 tenntum smáblöðum. Blómin eru hvít, með 3-4 mm löngum krónublöðum, í stórum greindum klösum að 25 sm í þvermál. Fræið er hneta, með langan, grannan væng sem er 2,4-4 sm langur og 3-4 mm breiður.
Efsta deild karla í knattspyrnu 1933
Árið 1933 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 22. skipti. Valur vann sinn 2. titil. Fjögur lið tóku þátt; KR, Fram, Víkingur og Valur.
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Töfluyfirlit
''Allir leikirnir voru leiknir á Melavellinum ''
Blaðlaukur
Blaðlaukur eða púrra (fræðiheiti: Allium ampeloprasum var. porrum eða Allium porrum) er grænmeti sem tilheyrir laukætt eins og laukur og hvítlaukur.
Blaðlaukur er ræktaður til átu. Æti hluti blaðlauksins er ljós á lit, en afgangurinn er grænn stilkur. Blaðlaukur er vanalega skorinn í þunnar sneiðar. Hann er matreiddur soðinn, steiktur eða hrár. Ef borðað er mikið af blaðlauk getur það valdið andfýlu. thumb|left|200px|Blauðlaukar í verslun.
Nayarit
thumb|Kort. Nayarit er fylki í vestur-Mexíkó. Það er 27.815 ferkílómetrar og eru íbúar 1,2 milljónir. Höfuðborgin heitir Tepic. Vinsælar sólarstrendur eru þar; Riviera Nayarit og San Blas.
Marías-eyjar og Marietas-eyjar eru undan ströndum fylkisins á verndarskrá UNESCO. Ceboruco og Sangangüey eru eldfjöll í Nayarit.
Neikvæð tala
Neikvæð tala er tala sem er ekki náttúrulega tala, til dæmis -1, -2, -3, -4.
Providence
thumb|Providence.
Providence er höfuðborg og stærsta borg Rhode Island-fylkis Bandaríkjanna. Íbúar eru um 180.000 (2017). Borgin er ein sú elsta í BNA og var stofnuð árið 1636. Hún byggðist upp á vefnaði, vélaiðnaði og framleiðslu. Í dag er hún borg heilbrigðisþjónustu, menntastofnana og þjónustu. Providence liggur við ósa samnefnds fljóts og við Narragansett-flóa.
Nha Trang
right|Kort sem sýnir staðsetningu sveitarfélagsins ([[Khanh Hoa (sýsla)|Khanh Hoa)]] thumb|right|300px|Nha Trang thumb|right|300px|Nha Trang Nha Trang er sveitarfélag í sýslunni Khanh Hoa í héraðinu Nam Trung Bo í Víetnam. Íbúar voru 392.224 árið 2011. Camranh-flugvöllur er tveimur kílómetrum fyrir norðan sveitarfélagið.
Satyajit Ray
thumb|right|Satyajit Ray í New York árið 1981. Satyajit Ray (2. maí 1921 – 23. apríl 1992) var bengalskur kvikmyndagerðarmaður frá Indlandi. Auk þess var hann myndskreytir, tónskáld, textahöfundur, rithöfundur og ritstjóri. Þekktustu kvikmyndir hans eru Apu-þríleikurinn (1955-1959), Jalsaghar (1958), The Big City (1963) og Carulata (1964).
Hann fæddist í Kalkútta og var sonur rímnaskáldsins Sukumar Ray. Hann hóf feril sem myndlistarmaður, en fékk áhuga á kvikmyndagerð eftir að hafa hitt franska leikstjórann Jean Renoir (sem tók myndina Fljótið í Kalkútta árið 1949) og séð Reiðhjólaþjófana eftir Vittorio De Sica í ferð til London árið 1948. Fyrsta kvikmynd hans, Pather Panchali (1955), vann til fjölda alþjóðlegra verðlauna.
Satan
thumb|right|Túlkun [[Gustav Dorés á satan eins og hann kom fyrir í Paradísarmissi Johns Milton.]] Satan (hebreska: śāṭān) er nafn á persónugerðum óvini guðs, og venjulega notaður sem tákn alls ills, í gyðingdómi og öðrum abrahamískum trúarbrögðum. Samkvæmt Biblíunni helgiriti Kristninna manna er hann drottnari Helvítis og erkióvinur Guðs. Í bókinni Paradísarmissi eftir John Milton er hann erkiengillinn Lúsífer sem að gerir uppreisn gegn Guði og var honum refsað með því að vera sendur til Helvítis þar sem hann er sagður drottna nú.
Á 20. öld hafa sprottið upp nýtrúarhreyfingar Satanista sem tilbiðja Satan sem goð, ein þekktasta hreyfingin er Kirkja Satans sem var runnin undan rifjum bandaríkjamannsins Anton LaVey.
Sjötíumannaþýðingin
Sjötíumannaþýðingin (Septuaginta) er grísk þýðing Hebresku biblíunnar, gerð í Alexandríu í Egyptalandi á 2. öld f.Kr. Hún inniheldur einnig rit sem ekki teljast til helgirita í gyðingdómi sem og rit sem innan kristindóms teljast apókrýf og önnur sem ekki teljast til reglurita þótt þau hafi helgigildi. Sjötíumannaþýðingin er Gamla testamenti grísku rétttrúnaðarkirkjunnar.
Jean-Claude Fournier
Jean-Claude Fournier (21. mars 1943) er franskur teiknimyndasagnahöfundur. Hann er kunnastur fyrir að hafa teiknað nokkrar bækur í teiknimyndaflokknum Sval og Val.
Upphafsár
Fournier fæddist í París en er ættaður frá Bretagne í Frakklandi. Teiknifærni hans kom fram á barnsaldri og snemma setti hann sér það markmið að gerast teiknimyndasagnahöfundur hjá belgíska útgáfufyrirtækinu Dupuis. Tækifærið gafst eftir að Fournier hitti Franquin, höfund Svals-bókanna, á bókaáritun í París árið 1965. Í kjölfarið hélt hann til Brussel og kynntist þar flestum helstu teiknurum teiknimyndablaðsins Svals.
Árið 1967 hóf teiknimyndablaðið Svalur að birta sögur Fourniers um Bizu, vinalegan álf og vini hans í miðaldalegum töfraskógi. Ævintýrin um Bizu mæltust vel fyrir, einkum hjá yngri lesendum og sannfærðust Franquin og stjórnendur Dupuis-útgáfunnar fljótlega um að Fournier væri réttur arftaki Franquins sem höfundur Svals og Vals, en Franquin var um þær mundir orðinn afar þreyttur á ritun sagnanna.
Árin með Sval og Val
thumb|right|Frakkinn [[Jean-Claude Fournier|Fournier var aðalteiknari og höfundur bókaflokksins á áttunda áratugnum.]] Árið 1969 birtist fyrsta Svals og Vals-ævintýri Fourniers sem framhaldssaga, Gullgerðarmaðurinn og kom hún út í bókarformi árið eftir. Í þessari fyrstu sögu naut Fournier aðstoðar Franquins sem teiknaði hið vinsæla gormdýr. Í seinni sögum sínum var Fournier hins vegar einn og óstuddur og Gormur kom ekki oftar við sögu.
Þjóðleikhúsið
thumb|right|Þjóðleikhúsið. Þjóðleikhúsið er leikhús í Reykjavík sem var vígt árið 1950. Leikhúsið hefur því starfað í meira en hálfa öld og hafa um fjórar milljónir áhorfenda farið á sýningar þess frá upphafi. Leikhúsið er rekið að einum fjórða hluta með sjálfsaflafé en þrem fjórðu hlutum með framlagi af fjárlögum.
Jean-Claude Fournier
Árin með Sval og Val
Fournier hófst einnig handa við að skapa sínar eigin aukapersónur. Þáttur Sveppagreifans varð til að mynda minni í bókum hans en verið hafði, en þess í stað var japanski töframaðurinn Ító Kata kynntur til sögunnar. Var það í samræmi við þá áherslubreytingu að töfrar, draugar, geimverur og yfirnáttúruleg fyrirbrigði urðu mun meira áberandi í höfundartíð Fourniers en bæði fyrirrennara hans og eftirmanna.
Þjóðleikhúsið
Aðdragandi
Árið 1873, þegar þjóðerniskennd Íslendinga fór sífellt vaxandi, varpaði Indriði Einarsson fyrst fram hugmyndum um byggingu Þjóðleikhúss í símskeyti til Sigurðar Guðmundssonar málara. Indriði greindi svo formlega frá hugmyndum sínum í tímaritinu Skírni árið 1905. Árið 1922 komu fram hugmyndir um að skemmtanaskattur skyldi renna til byggingar þjóðleikhúss. Þær hugmyndir voru lögfestar ári síðar. 1925 skilaði byggingarnefnd af sér fyrstu teikningum. Guðjón Samúelsson hannaði bygginguna.
Jean-Claude Fournier
Árin með Sval og Val
Bitla, fjandvinur Vals, kom ekki fyrir í sögum Fourniers en þess í stað kom þokkadísin Órórea frá Pólýnesíu fyrir í nokkrum bókum. Aðrar aukapersónur úr smiðju Franquins fengu hins vegar að halda velli, svo sem fúlmennið Sammi frændi og hinn margbrotni Zorglúbb.
Fournier er almennt talinn standa Franquin að baki sem teiknari. Styrkur hans lá hins vegar í sagnagerðinni. Eftir hann liggja níu bækur og kom sú síðasta út árið 1980. Margar þeirra voru pólitískari en verið hafði í fyrri Svals og Vals-ævintýrum, þar sem deilt var á herforingjastjórnir í þriðja heiminum og kjarnorkuiðnaðinn í Evrópu svo dæmi séu tekin. Þessi pólitíski broddur átti sinn þátt í því að stjórnendur Dupuis ákváðu þvert á vilja Fourniers að fela öðrum ritun sagnaflokksins.
Þjóðleikhúsið
Húsið reist
Árið 1929 var grunnur hússins tekinn og næstu tvö ár risu útveggir þessa nýja leikhúss. 1932 hættu stjórnvöld að láta skemmtanaskatt renna til leikhússins og stöðvuðust framkvæmdir því til ársins 1941. Eftir það stóðu framkvæmdir svo ekki lengi því sama ár var leikhúsið hernumið af breska hernum sem notaði húsið sem hergagnageymslu. Íslensk stjórnvöld brugðu síðan á sama ráð og voru nokkur ráðuneyti með skjalageymslur þar sem í dag eru rafmagnstöflur fyrir stóra sviðið. Eftir að Bretar yfirgáfu húsið var unnið hörðum höndum að því að breyta því í leikhús og var Þjóðleikhúsið formlega vígt þann 20. apríl árið 1950.
Jean-Claude Fournier
Í seinni tíð
Eftir að hafa verið settur af sem höfundur Svals og Vals, sneri Fournier sér að fullum krafti að ritun sagna um Bizu. Frá 1998 til 2003 sendi hann frá sér sjö bækur í ritröðinni Les Crannibales, sem eru gamansamar teiknimyndasögur um fjölskyldu sem virðist eðlileg við fyrstu sýn en reynist mannætur í sífelldri leit að fórnarlömbum.
Þjóðleikhúsið
Draugagangur
Í turninum, upphækkuninni yfir Stóra sviðinu, eru göngubrýr til að auðvelda starfsmönnum að athafna sig við ljósavinnu o.fl. Í brúnum er sagt að breskur hermaður hafi slasast á hernámsárunum og að hann gangi aftur og geri blásaklausum ríkisstarfsmönnum lífið leitt. En í húsinu eru líka margir ranghalar og dimm herbergi þar sem furðulegir hlutir geta átt sér stað og telja starfsmenn lítinn vafa á því að allmargir leikhúsdraugar hafi aðsetur í Þjóðleikhúsinu.
Jean-Claude Fournier
Í seinni tíð
Auk teiknistarfa hefur Fournier sinnt kennslu og verið eftirsóttur fyrirlesari um teiknimyndasagnagerð á undanförnum árum.
Magnús Kjartansson (myndlistarmaður)
Magnús Kjartansson (fæddur 4. ágúst 1949 — látinn 12. september 2006) var íslenskur myndlistarmaður. Magnús lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1969 og kláraði nám við Myndlista- og handíðaskóla Íslands 1972. Einnig stundaði hann nám við Konunglegu dönsku akademíuna.
Hann starfaði lengi sem kennari og prófdómari við Myndlistaskólann.
Thomas Willis
alt=|hægri|frameless Thomas Willis (27. janúar 1621 – 11. nóvember 1675) var enskur læknir sem vann brautryðjandi starf á sviði líffærafræði, taugalækninga, og geðlækninga. Hann var einn af stofnendum Konunglega breska vísindafélagsins.
Æviágrip
Thomas fæddist í Wiltshire-héraðinu á Englandi. Þegar hann var 10 ára missti hann móður sína og bjó hann þá einn með föður sínum, þangað til að hann gifti sig aftur. Thomas var konungssinni og á árum borgarastríðsins var hann sviptur eignarétti af bújörð fjölskyldunar sem var nærri Oxford. Árið 1640 byrjaði hann að starfa sem læknir hjá Karli I Englandskonungi. Hann útskrifaðist úr háskóla árið 1642 eftir átta ára skólagöngu. Eftir það starfaði hann við lækningar í bænum Abingdon við Oxford.
Thomas bjó síðar á Mertonstræti sem er í miðbæ Oxford á árunum 1657 til 1667. Á þeim árum gaf hann út tvö mikilvæg verk í læknisfræði sem heita De Fermentatione og De Febribus. Ritin komu út árin 1656 og 1659. Frá 1660 til dauðadags var Thomas prófessor í náttúruvísindum við Oxford.
Beinagrind
Beinagrind er aðgreind frá ytri stoðgrind margra dýra (til dæmis skordýra), frumugrind sem umlykur frumur og vökvagrind sem finnst til dæmis hjá ánamöðkum og marglyttum.
Fetlar
Fetlar er eyja á Hjaltlandseyjum og heyrir undir Skotland. Hún tilheyrir þeim hluta eyjanna sem eru kallaðar Norðureyjar og er að flatarmáli sú þriðja stærsta, eða um 41 ferkílómetri. Íbúar eru um 60 talsins og búa flestir í smáþorpinu Hubie á suðurströndinni.
Í Hubie er Fetlar Interpretive Centre, sem er safn um sögu eyjarinnar. Árið 2000 fékk safnið verðlaun fyrir sýningu helgaða minningu Sir William Watson Cheyne (1852-1932), læknis sem var brautryðjandi í kviðarholsaðgerðum og í sóttvörnum við uppskurði, auk þess að gera viðamiklar rannsóknir á virkni túberkúlíns, fyrstur breskra lækna. Watson var aðlaður (barónet) árið 1908, var heiðurslandstjóri („lord lieutenant“) Bretakonungs á Orkneyjum og Hjaltlandseyjum frá 1919-1930 og eyddi ellinni á Fetlar.
Norðurhluti eyjarinnar er fuglafriðland í umsjá Konunglega fuglaverndunarfélagsins, en þar lifa meðal annars kjóar, spóar og óðinshanar, þeir síðastnefndu helst í grennd við Funzie-vatn, sem er mikilvægasti mökunarstaður óðinshana á Bretlandseyjum, og um tíma sá eini. Frá sjöunda áratugnum og fram á þann níunda hafðist par af snæuglum við á friðlandinu, en er horfið á braut.
Ferjur sigla frá Hamarsnesi á Fetlar til Gutcher á eyjunni Yell og til Belmont á eyjunni Únst.
Ekki er vitað hvað nafn eyjarinnar þýðir, en talið er að það gæti verið komið úr tungumáli Pikta.
Efnafræði
thumb|right|Efnafræði rannsakar efni, efnahvörf og orku. Efnafræði er vísindagrein sem fjallar um eiginleika efna. Efnafræði er sú undirgrein náttúruvísindanna sem fjallar um frumefnin sem allt efni er búið til úr, og efnasambönd búin til úr frumeindum, sameindum og jónum: samsetningu þeirra, uppbyggingu, eiginleika, hegðun og breytingu sem verður á þeim þegar þau ganga í gegnum efnahvörf.
Efnafræði tekur fyrir efni eins og hvernig frumeindir og sameindir víxlverka í gegnum efnatengi og mynda ný efnasambönd. Efnatengjum má skipta niður í tvo flokka: grunnefnatengi (e. primary chemical bond), tengi eins og samgild tengi, þar sem frumeindir deila með sér einni eða fleiri rafeindum; jónatengi, þar sem frumeind gefur annari frumeind eina eða fleiri rafeindir og myndar þar með jónir (katjónir og anjónir); málmtengi, og svo veik efnatengi (e. secondary chemical bond) sem eru tengi sem stafa af millisameindakröftum, tengi eins og vetnistengi, van der Waals-tengi, jóna-jóna víxlverkanir og jóna-tvískauts víxlverkanir.
Undirstöðuatriði
Líkanið sem notast er við til að lýsa byggingu frumeinda byggist á skammtafræði. Í grunninn þá rannsakar efnafræðin öreindir, frumeindir, sameindir, efnasambönd, málma, kristala og önnur form efnis. Efni geta verið rannsökuð í mismunandi fösum, ein og sér eða í ýmsum samsetningum. Efnahvörf og aðrar breytingarnar sem verða á efnum eiga sér yfirleitt stað út af víxlverkunum milli frumeinda, sem leiðir til endurröðunar á efnatengjunum sem halda frumeindunum saman. Slíkar breytingar eru rannsakaðar á rannsóknarstofum.
Efnahvarf er ferli þar sem efni breytist; efnasambönd myndast, breytast eða brotna niður. Efnahvörfum má almennt séð lýsa sem breytingu á efnatengjum milli frumeinda. Fjöldi frumeinda fyrir og eftir efnahvörf helst alltaf sá sami. Ef fjöldinn helst ekki stöðugur er um kjarnahvarf að ræða. Efnahvörf fylgja alltaf ákveðnum reglum sem kallast efnafræðilögmál.
Orka og óreiða koma einnig mikið við sögu í efnafræði.
Hægt er að greina efnasambönd með verkfærum efnagreiningar, t.d.. litrófsgreining og litskiljun.
Ýmis hugtök eru mikilvæg í efnafræði; nokkur þeirra eru:
Efni
Í efnafræði er efni skilgreint sem allt sem hefur massa og rúmmál og er búið til úr eindum. Eindirnar sem efni inniheldur hafa einnig massa. Efni getur verið hreint efni eða efnablanda. vinstri|thumb|238x238px|Mynd af frumeind byggð á [[Niels Bohr|Bohr módelinu]]
Frumeind
Frumeindir eru grunneiningar efnafræðinnar. Þær eru samsettar úr kjarna sem er umkringdur skýi af rafeindum. Kjarninn er samsettur úr jákvætt hlöðnum róteindum og óhlöðnum nifteindum (saman flokkast þær sem kjarneindir). Rafeindirnar eru neikvætt hlaðnar og sveima í kringum kjarnann. Í hlutlausum frumeindum eru jafn margar rafeindir og róteindirnar sem eru í kjarnanum, þannig vegur neikvæða hleðsla rafeindanna upp á móti jákvæðu hleðslu róteindanna. Kjarni frumeindar er mjög eðlisþungur; massi kjarneinda er um það bil 1836 sinnum meiri en massi rafeindar, samt er geisli frumeindar um það bil 10 þúsund sinnum meiri en geisli kjarnans.
Frumeindin er smæsta aðgreinanlega eining frumefnis, sem jafnramt hefur efnafræðilega eiginleika þess að bera, svo sem rafneikvæðni, jónunarorka, oxunarástönd, girðitala, og hvers konar efnatengi efnið myndar. thumb|347x347dp|Almenn uppsetning [[Lotukerfið|lotukerfisins. Litirnir tákna mismunandi flokka frumefna.]]
Frumefni
Frumefni er hreint efni sem eingöngu er samsett úr einni tegund frumeindar, sem einkenndar eru út frá fjölda róteinda í kjarna þeirra. Fjöldi róteinda í kjarna frumeindar er einnig þekktur sem sætistala frumeindarinnar. Massatala frumeinda er summa fjölda róteinda og nifteinda í kjarnanum. Þó svo að kjarnar frumeinda í frumefni hafa allir sama fjölda róteinda, hafa þeir ekki endilega sömu massatölu; frumeindir frumefnis sem hafa mismunandi massatölu kallast samsætur. Sem dæmi má taka að allar frumeindir sem hafa 6 róteindir í kjarnanum flokkast sem kolefni, en kolefniseindir geta haft massatölu 12 eða 13, það fer eftir fjölda nifteinda í kjarnanum.
Frumefnunum er raðað upp í töflu sem kallast lotukerfið, þar sem þeim er raðað eftir sætistölu. Lotukerfinu er skipt í lotur (raðir), og flokka (dálka). Lotukerfið er mjög gagnlegt til að bera kennsl á lotubunda eiginleika frumefna. vinstri|thumb|130x130dp|[[Koltvísýringur|Koltvíoxíð (CO2) er dæmi um efnasamband]]
Efnasamband
Efnasamband er hreint efni sem er samsett úr fleiri en einni tegund frumeinda. Efnaeiginleikar efnasambanda eru oft mjög ólíkir eiginleika frumeindanna sem efnasambandið er samsett úr. Alþjóðasamtök um hreina og hagnýta efnafræði (IUPAC) halda utan um það nafnakerfi sem notað er um efnasambönd. Chemical Abstract Service, deild innan Efnafræðifélags Bandaríkjanna, hefur búið til kerfi til að flokka efnasambönd. Efnasamböndunum er gefið númer sem kallast CAS númer.
Sameind
thumb|231x231dp|Efnabygging koffínsameindar (C8H10N4O2) teiknuð með kúlu og prika mynd. Sameind er minnsta aðgreinanlega eining hreins efnis sem hefur efnafræðilega eiginleika efnisins, það er, hvernig það gengur í gegnum efnahvörf með öðrum efnum. Þessi skilgreining er þó ekki algild því hrein efni eru ekki alltaf úr sameindum, heldur geta sölt, frumefni og málmblöndur einnig flokkast sem hrein efni. Sameindir samanstanda yfirleitt af frumeindum sem eru tengdar saman með samgildum tengjum, þannig að efnabyggingin sé óhlaðin og allar gildisrafeindir eru paraðar með öðrum rafeindum annað hvort í efnatengjum eða í rafeindapörum.
Eitt aðaleinkenni sameinda er efnabyggingin þeirra. Efnabygging sameindar spilar stóran þátt í að ákvarða eiginleika sameindarinnar.
Mól
Mól er mælieining sem lýsir magni efnis. Eitt mól er skilgreint sem nákvæmlega 6,02214076 ×1023 eindir (frumeindir, sameindir, jónir eða rafeindir), þar sem fjöldi einda í einu móli er þekkt sem tala Avogadros. Mólarstyrkur er magn efnis á rúmmál í lausn, oft táknað með einingunni mól/L
Fasi
thumb|339x339dp|Skýringarmynd sem sýnir samband milli mismunandi fasa og hugtökin sem notuð eru til að lýsa fasabreytingunum. Efni geta verið til á nokkrum mismunandi fösum. Fasarnir skilgreinast út frá hamskiptunum, þar sem orkan sem bætist við kerfið eða losnar úr því fer í að breyta uppsetningu kerfisins í stað þess að breyta aðstæðum kerfisins, svo sem hitastigi eða þrýstingi.
Larix × maritima
Larix × maritima er blendingstegund af lerki.
Efnafræði
Fasi
Fleiri fasar en þessir þrír eru einnig til. Þar ber helst að nefna rafgas, sem oft er nefnt „fjórði efnishamurinn“.
Annar algengur fasi sem efnafræðingar vinna með er vatnsfasi, það er þegar efni er uppleyst í vatni.
Jónir og sölt
Jón er hlaðin eind, frumeind eða sameind, sem hefur annað hvort tapað eða fengið eina eða fleiri rafeindir. Þegar frumeind tapar rafeind, og hefur þar af leiðandi fleiri róteindir en rafeindir, verður hún plúshlaðin jón, oft kölluð katjón. Þegar frumeind fær rafeind, og hefur þar af leiðandi fleiri rafeindir en róteindir, verður hún neikvætt hlaðin jón, oft kölluð anjón. Katjónir og anjónir geta myndað saman kristala af hlutlausum söltum, til dæmis mynda Na+ og Cl− natríumklóríð, eða NaCl. Dæmi um fjölatómajónir sem klofna ekki við sýru-basa efnahvörf eru hýdroxíð (OH−) og fosfat (PO43−).
Súrleiki og styrkur basa
thumb|355x355dp|[[Ediksýra, veik sýra, gefur vatni vetnisjón (lituð græn) í jafnvægishvarfi og myndar þar með asetatjón og hýdróníum jón. Rauður: súrefni, svartur: kolefni, hvítur: vetni]] Mörg efni er hægt að skilgreina sem sýru eða basa. Til eru nokkrar kenningar sem útskýra sýru-basa hegðun. Einfaldasta kenningin er kenning sænska efnafræðingsins Svante Arrhenius, sem segir að sýra sé efni sem framleiðir hýdróníumjónir þegar það er leyst upp í vatni, og að basi framleiði hýdroxíð jónir þegar hann er leystur upp í vatni. Samkvæmt Brønsted–Lowry sýru-basa kenningunni, eru sýrur efni sem gefa frá sér plúshlaðna vetnisjón til annars efnis og að basi sé efni sem þiggur slíka jón.
Önnur mikilvæg sýru-basa kenning er Lewis sýru-basa kenningin, sem byggist á myndun nýrra efnatengja. Lewis kenningin segir að sýra sé efni sem getur þegið rafeindapar frá öðru efni við myndun nýs efnatengis, á meðan basi sé efni sem getur veitt rafeindapar til þess að mynda nýtt tengi.
Súrleiki er oft mældur með tveimur aðferðum. Önnur aðferðin, sem byggist á kenningu Arrhenius, er pH, sem er mæling á styrk hýdróníumjóna í lausn, er tjáð á neikvæðum lograskala. Lausn sem hefur lágt pH-gildi hefur þar af leiðandi háan styrk hýdróníumjóna og myndi þá teljast súr.
Hin mæliaðferðin, sem byggð er á Brønsted–Lowry kenningunni, er sýruklofningsfastinn (Ka (a fyrir acid, oft skrifað sem Ks á Íslandi)), sem mælir eiginleika efnis til að haga sér eins og sýra samkvæmt Brønsted–Lowry útskýringunni á sýru. Efni sem hafa hærri Ka gildi eru líklegri til að gefa frá sér vetnisjón í efnahvörfum en þau sem hafa lægri Ka gildi.
Oxunar-afoxunar hvörf
Oxunar-afoxunar hvörf, einni þekkt sem redox hvörf (út af enska heitinu reduction-oxidation), eru efnahvörf þar sem oxunarástand frumeinda breytist annað hvort með því að fá rafeindir (afoxun) eða með því að tapa rafeindum (oxun). Efni sem hafa eiginleikann að geta oxað önnur efni kallast oxarar. Oxarar fjarlægja rafeindir af öðrum efnum. Á sama hátt, kallast efni sem geta afoxað önnur efni, afoxarar. Afoxarar gefa öðru efnum rafeindir og oxast þar af leiðandi sjálfir í leiðinni.
Jafnvægi
Jafnvægi er að finna í mörgum greinum vísindanna. Í efnafræðilegu samhengi er jafnvægi ástand þar sem styrkur efna í efnahvörfum eða í fasabreytingum helst stöðugur.
Þó svo að styrkur efna haldist stöðugur við jafnvægi, þá halda efnin í lausninni yfirleitt áfram að hvarfast við hvort annað, fram og til baka, jafn hratt í báðar áttir. Slík jafnvægi eru kölluð kvik jafnvægi.
Efnafræðilögmál
Efnahvörf fylgja öll vissum lögmálum sem eru í raun undirstaða allrar efnafræði.
Dæmi um efnafræðilögmál eru:
Lögmál Avogadros
Lögmál Beer-Lambert
Lögmál Boyles (1662, tengir saman þrýsting og rúmmál)
Lögmál Charles (1787, tengir saman rúmmál og hitastig)
Lögmál Daltons
Regla Le Chatelier
Lögmál Henrys
Lögmál Hess
Lögmál Gay-Lussac (1809, tengir saman þrýsting og hitastig)
Lögmálið um föst massahlutföll
Lögmálið um margfeldni hlutfallanna
Massavarðveislulögmálið
Lögmál Raoults
Undirgreinar efnafræðinnar
Efnafræðin er yfirleitt flokkuð í eftirfarandi fimm aðalsvið. Sum þeirra skarast við aðrar vísindagreinar meðan önnur eru sérhæfðari:
Oaxaca
Oaxaca getur átt við:
Homogenic
Homogenic, gefin út í september 1997 af útgáfufyritækinu One Little Indian, er plata með söngkonunni Björk. Söngkonan sá sjálf um að hljóðblanda plötuna ásamt Howie B og Mark Bell. Platan hlaut nánast einróma lof gagnrýnanda sem hrifust mjög af notkun strengja ásamt rafrænni tónlist.
Árið 2009 var Homogenic valin í 44. sæti yfir 100 bestu plötur Íslandssögunnar af notendum vefjarins Tónlist.is.
Lög
Öll lögin eru eftir Björk, nema annað sé tekið fram.
Trifolium alexandrinum
Trifolium alexandrinum er einær smári ræktaður á hitabeltissvæðum, og notaður sem fóður, aðallega fyrir nautgripi og buffalóa. Þetta var mikilvæg vetraruppskera í forn Egyptalandi, og var innleidd til norður Indlands í byrjun nítjándu aldar.Hann var nýttur sem áburðarplanta með bómull. Hann er einnig ræktaður í Bandaríkjunum og Evrópu.
Plantan verður 30 til 60 sm há með upréttum eða uppsveigðum stönglum. Litningatalan er 2n = 16. thumb|vinstri|Blóm
Listi yfir formenn og varaformenn Sjálfstæðisflokksins
Eftirfarandi er tæmandi listi yfir formenn og varaformenn Sjálfstæðisflokksins.
Betula schmidtii
Betula schmidtii er tegund af birkiætt sem var lýst af Eduard August von Regel. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Quintana Roo
thumb|Cancún. thumb|Rústir Majaveldisins. Quintana Roo er fylki í suðaustur-Mexíkó á Júkatanskaga. Það er 44.705 ferkílómetrar að flatarmáli. Höfuðborgin heitir Chetumal en önnur mikilvæg borg er ferðamannaborgin Cancún. Quintana Roo varð að fylki í Mexíkó árið 1974. Þá óx ferðmannaiðnaður og íbúafjöldi. Maja-fornminjar má finna innan svæðisins.
Í suðri á fylkið landamæri að Gvatemala og Belís.
Það er nefnt eftir Andrés Eligio Quintana Roo sem gegndi mikilvægu hlutverki í mexíkóska sjálfstæðisstríðinu.
Düsseldorf
Düsseldorf er höfuðborg þýska sambandslandsins Norðurrín-Vestfalíu. Hún er næststærsta borgin í sambandslandinu með 620 þúsund íbúa (2018) og liggur í Ruhr-héraðinu. Hún er hluti af Rín-Ruhr-stórborgarsvæðinu.
thumb|right|450px|Düsseldorf að næturlagi.
Lega
Düsseldorf er hafnarborg við Rín, gegnt borginni Neuss, og liggur við suðvesturenda Ruhr-héraðsins. Næstu borgir (utan Neuss) eru Duisburg til norðurs (20 km), Mönchengladbach til vesturs (20 km), Wuppertal til austurs (25 km) og Köln til suðurs (25 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Düsseldorfs er rautt ljón sem snýr til vinstri og heldur á bláu akkeri. Ljónið skartar blárri kórónu. Allt þetta er á hvítum grunni. Upprunalegt merki borgarinnar er akkerið og vísar til siglinga á Rín. Ljónið er tákn hertoganna frá Bergisch Land. Þessi tvö tákn (ljónið og akkerið) sameinuðust á miðri 18. öld en núverandi merki var hannað og samþykkt 1938.
Orðsifjar
Borgin dregur nafn sitt af ánni Dussel, sem rennur í Rínarfljót í borginni. Dussel hét upphaflega Tussale, sem merkir árniður. Upphaflega hét borgin Dusseldorp, sem merkir Bærinn við ána Dussel.
Söguágrip
thumb|Orrustan við Worringen
Frakkar
thumb|Düsseldorf 1647. Mynd eftir Matthäus Merian 1614 hertók Spánverjinn og hershöfðinginn Ambrosio Spinola, sem var á vegum keisarans, borgina, en þá hafði greifalínan dáið út. Eftir það varð hún hluti af greifadæminu Pfalz-Neuburg. Í spænska erfðastríðinu 1702 eyddu Frakkar nágrannaborgina Kaiserswerth, en létu Düsseldorf í friði. Frakkar hertóku borgina 1757 í 7 ára stríðinu. Frakkar voru aftur á ferð 1795 og héldu þeir borginni til 1801. Þeir mynduðu stórhertogadæmið Berg með Düsseldorf að höfuðborg. Stórhertogar voru fyrst Joachim Murat hershöfðingi, síðan Napoleon sjálfur og loks bróðursonur Napoleons, Napoleon Louis Bonaparte. Þetta stórhertogadæmi hélst við til falls Napoleons 1814. Þá voru prússar búnir að hertaka hertogadæmið. Ári seinna ákvarðaði Vínarfundinn að borgin og hertogadæmið skyldu tilheyra Prússlandi. Við það missti Düsseldorf status sinn sem höfuðborg sem hún hafði haft í rúm 400 ár.
Nýrri tímar
thumb|Í Düsseldorf er veðurfar svo milt að þar vaxa pálmatré í dag Düsseldorf byrjaði ekki að vaxa og dafna fyrr en með iðnbyltingunni. Sérlega mikilvæg var Rínarhöfnin, sem lögð var 1831, og járnbrautartengingin sem komið var á 1838. 1850 voru fyrstu stáliðjurnar starfræktar. Borgin þandist úr og fór íbúafjöldi borgarinnar yfir 100 þús 1884. Næstu 20 árin tvölfaldaðist þessi tala og rúmlega það. Düsseldorf var þá orðin að leiðandi iðnaðarborg í prússneska ríkinu. Í heimstyrjöldinni fyrri var stór hluti iðnaðarins breytt í vopnaframleiðslu. Eftir tap Þjóðverja í stríðinu kom til uppreisnar í borginni. Fram á mitt ár 1919 var ástandið líkt borgarastyrjöld. Borgarráð flúði, en margir framámenn borgarinnar voru teknir í gíslingu. Bylting þessi átti að leiða til umbóta eins og gert var í Rússlandi 1917. Ástandið batnaði ekki fyrr en 1921 er Frakkar og Belgar hertóku borgina. Tveimur árum seinna hertóku Frakkar nánast allt Ruhr-héraðið sem nokkurs konar stríðsskaðabætur. Var þá Düsseldorf í höndum Frakka til 1925. Í heimstyrjöldinni síðari varð borgin fyrir gríðarlegum loftárásum, enda mikilvæg iðnaðarborg. Helmingur allra húsa eyðilagðist og 90% allra húsa hlutu skemmdir. Allar brýr yfir Rín eyðilögðust. Frá og með 28. febrúar 1945 lét bandarískur landher sprengjum rigna yfir borgina í sjö heilar vikur áður en hann hertók borgina nánast bardagalaust. Þá hafði íbúafjöldinn minnkað um helming. Bandaríkjamenn skiluðu borginni til Breta, enda var hún á breska hernámssvæðinu. Við endurreisn borgarinnar varð hún aftur að iðnaðarborg, en einnig að miðstöð þjónustu og verslunar. Hún varð að einni stærstu borg Þýskalands. Íbúafjöldinn náði hámarki 1962 er hann fór í rúm 700 þús. Síðan þá hefur hann dalað talsvert. 1965 var háskólinn í borginni stofnaður. Borgin dafnaði svo vel að hún er í dag ein af tveimur stórborgum Þýskalands sem er skuldlaus (hin er Dresden).
Íþróttir
thumb|Fortuna Düsseldorf leikur heimaleiki sína í Esprit Arena Félagið DEG Metro Stars er eitt allra besta íshokkílið Þýskalands. Það er margfaldur þýskur meistari og 2006 komst félagið í úrslitaleik í HM félagsliða. Á heimavelli þeirra fara gjarnan fram alþjóðlegir leikir. Hann hefur einnig verið vettvangur HM í íshokkí
Kvennaliðið DJK Agon 08 Düsseldorf er besta félagslið kvenna í körfubolta í Þýskalandi. Á 9. áratugnum var liðið níu sinnum meistari í röð, og hefur orðið meistari nokkrum sinnum síðar. Félagið komst tvisvar í úrslitaleik í HM félagsliða (1983 og 1986).
Eitt árangursríkasta íþróttalið borgarinnar er borðtennisfélagið Borussia Düsseldorf. Það er margaldur þýskur meistari, bikarmeistari og Evrópumeistari. Á HM félagsliða hefur félagið best náð 3. sæti. Árlega fer alþjóðlegt Evrópumót unglinga í borðtennis (Kids Open) fram í Düsseldorf. Mót þetta hefur verið haldið í 20 ár í Düsseldorf og eru þátttakendur um 1.500.
Árlega fer fram Maraþonhlaup í Düsseldorf í maímánuði. Á hlaupadegi er þá öll borgin í uppnámi, bæði út af viðburðinum og vegna umferðar. Hlaupið hefur farið fram árlega síðan 2003.
Viðburðir
thumb|Klaus Doldinger er upphafsmaður Jazz-Rally í Düsseldorf. Hann leikur sjálfur á [[Saxófónn|saxófón.]]
Kadmín
Kadmín (kadmíum) er frumefni með efnatáknið Cd og sætistöluna 48 í lotukerfinu.
Þetta er frekar sjaldgæfur, mjúkur, bláhvítur, eitraður hliðarmálmur sem finnst í sinkgrýti og er aðallega notaður í rafhlöður.
Almenn einkenni
Kadmín er mjúkur, sveigjanlegur, þjáll, bláhvítur, tvígildur málmur sem auðveldlega má skera með hnífi. Því svipar að mörgu leyti til sinks en getur myndað flóknari efnasambönd.
Algengasta oxunarstig kadmíns er +2, þótt einstaka dæmi um +1 finnist.
Saga
Frederich Strohmeyer uppgötvaði kadmín (latína cadmía, gríska kadmeia sem þýðir „kalamín“ og er gamalt heiti yfir sinkgrýti) á rannsóknarstofu sinni í Þýskalandi árið 1817. Strohmeyer fann þetta nýja frumefni sem óhreinindi í sinkkarbónat i þegar hann tók eftir að óhrein sýnishorn af kalamíni skiptu um lit þegar þau voru hituð þótt hreint kalamín gerði það ekki. Málmurinn var svo nefndur eftir latnesku heiti kalamíns því að það var í því sem að málmurinn fannst fyrst.
Árið 1927 endurskilgreindi Alþjóðlega ráðstefnan um þyngdir og mælingar metrann samkvæmt rauðri litrófslínu kadmíns (1 m = 1.553.164,13 bylgjulengdir). Þessari skilgreining hefur síðan verið breytt (sjá krypton).
Tilvist
thumb|left|Kadmín málmur Steindir sem innihalda kadmín eru sjaldgæfar og þegar þær finnast er það ævinlega í litlum mæli. Greenockít (CdS) er eina mikilvæga kadmínsteindin og finnst nær alltaf með sphaleríti (ZnS). Þar af leiðandi er kadmín einkum framleitt sem aukaafurð í vinnslu sinks úr súlfíðgrýti, og í minna mæli við vinnslu blýs og kopars. Lítið magn af kadmíni, um 10% af notkun, er framleitt eftir öðrum leiðum og þá aðallega úr dufti sem verður til við endurvinnslu brotajárns og -stáls.
Samsætur
Náttúrulegt kadmín er blanda af 6 stöðugum samsætum. Geislasamsætur kadmíns sem lýst hefur verið eru 27, stöðugastar þeirra eru Cd-113 með helmingunartíma upp á um 7,7×1015 ár, Cd-109 með helmingunartímann 462,6 daga og Cd-115 með helmingunartímann 53,46 klukkustundir. Helmingunartími allra hinna geislasamsætanna er styttri en 2,5 klukkutími og hjá flestum þeirra minni en 5 mínútur. Þetta frumefni hefur einnig 8 systurkjarna, en þar eru þeir stöðugustu Cd-113m (helmingunartími 14,1 ár), Cd-115m (helmingunartími 44,6 dagar) og Cd-117m (helmingunartími 3,36 klukkustundir).
Samsætur kadmíns vega á milli 96,935 u (Cd-97) til 129,934 u (Cd-138). Aðalsundrunarháttur á algengustu stöðugu samsætunni, Cd-112, er rafeindahremming og á eftir henni er það betasundrun. Helsta dótturefni sundrunar á Cd-112 er frumefni 47 (silfur) og á eftir því það frumefni 49 (indín).
Varúðarráðstafanir
Kadmín er eitt þeirra frumefna sem hefur engan uppbyggjandi tilgang í mannslíkamanum. Þetta frumefni og lausnir efnasambanda þess eru gríðarlega eitruð, jafnvel í örsmáum skömmtum, og safnast fyrir í vefjum lífvera og vistkerfum. Ein möguleg ástæða fyrir eituráhrifum þess er að það truflar gang hvata sem innihalda sink. Sink er mikilvægt efni í líffræðilegum kerfum, en kadmín, þó það sé efnafræðilega svipað sinki á margan hátt, getur ekki komið í stað þess. Kadmín getur einnig truflað líffræðileg ferli þar sem magnesín og kalsín koma við sögu á svipaðan máta.
Innöndun ryks sem inniheldur kadmín leiðir fljótlega til vandamála í öndunarvegi og nýrum sem að getar verið banvæn (oft sem nýrnabilun). Neysla kadmíns veldur strax eitrun og lifrar- og nýrnaskemmdum. Efnasambönd sem innihalda kadmín eru einnig krabbameinsvaldandi. Kadmíneitrun er orsakavaldur itai-itai sjúkdómsins, sem að bókstaflega þýðir „ái!-ái!“ í japönsku. Auk nýrnaskemmda þjáðust sjúklingar af beinþynningu og beinmeyru.
Ef unnið er með kadmín, er mikilvægt að afsogsbúnaður sé fyrir hendi, til að vernda menn fyrir hættulegum gufum. Til dæmis inniheldur silfurlóðmálmur kadmín og skyldi meðhöndla hann með varúð. Alvarleg eituráhrif geta stafað af langvarandi nærveru við kadmínhúðunarböð.
Kadmín í kræklingi við Ísland
Áætlað var að hefja vinnslu á kræklingi við Arnarfjörð á Vestfjörðum en of mikið innihald kadmíns, miðað við evrópska staðla, kom í veg fyrir það. Ekki fannst of mikið af kadmíni í kræklingi á öðrum stöðum á landinu.
Safneðlisfræði
Safneðlisfræði er grein innan eðlisfræðinnar þar sem beitt er tölfræði til að vinna með safn smásærra einda og aflfræði þeirra. Hún veitir grundvöll til að tengja smásæja eiginleika einda við stórsæja eiginleika hluta sem eindirnar mynda og veitir þar með tengingu á milli aflfræði (klassískrar og skammtafræðilegrar) og varmafræði, sem fyrir tíma safneðlisfræðinnar var yfirleitt byggð á reynslu lögmálum.
Advania
Advania er norrænt upplýsingatæknifyrirtæki með höfuðstöðvar í Stokkhólmi í Svíþjóð.
Advania á Íslandi sem er hluti af Advania hefur höfuðstöðvar í Guðrúnartúni 10 en er einnig með starfsemi um allt land.
Fyrirtækið varð til í byrjun 2012 með sameiningu nokkurra fyrirtækja, þar á meðal Skýrr.
Kjörfylgi
Kjörfylgi er það fylgi, þ.e. atkvæðamagn sem frambjóðandi eða stjórnmálaflokkur hlýtur í kosningu. Kjörfylgi er mælt í fjölda atkvæða eða í hlutfalli atkvæða.
Franzl Lang
Franzl Lang var (fæddur Franz Lang þann 28. desember, 1930, í München, Þýskalandi; d. 6. desember 2015), var þekktur í Þýskalandi sem „Jodlerkönig“ (jóðlkonungurinn). Hann er frægur jóðlari frá Bæjaralandi í suðurhluta Þýskalands.
Franz syngur og spilar einnig á gítar og harmonikku. Hann hefur gefið út allnokkrar bækur um listina að jóðla. Lang er álitinn besti Alpajóðlari í heiminum; hann er allavega sá söluhæsti.
Tónlistarstefna Langs er þýsk þjóðdansatónlist; Hann syngur oftast á bæversku. Hann notar jóðl á einhverjum tíma í hverju lagi. Hann er nú hættur störfum sem flytjandi, en tekur einstöku sinnum upp.
Hann ólst upp í München, og lærði til verkfærasmiðs. Hann byrjaði að spila á harmonikkuna á níunda aldursári. Fyrsti stóri smellurinn hans var lagið „Kufsteinlied“ árið 1968. Á 8. áratugnum kom hann stundum fram í tónlistarþáttum í sjónvarpinu í Vestur-Þýskalandi, sérstaklega þættinum Lustige Musikanten á ZDF.
Lang hefur selt meira en 10 milljónir platna. Hann hefur fengið 20 gullplötur og eina platínuplötu í Þýskalandi.
Stefán Jónsson (myndlistarmaður)
Stefán Jónsson (f. 15. maí 1964) er íslenskur myndlistarmaður fæddur á Akureyri. Stefán er menntaður á Íslandi og í Bandaríkjunum og hefur sýnt víða um heim á undanförnum árum. Allan sinn listamannsferil hefur hann fengist við að búa til skúlptúra sem sækja andagift í listasöguna. Hann gengur inn í málverk annarra listamanna, íslenskra jafnt sem erlendra, og vinnur úr því sem hann upplifir og sér í þeim og túlkar það í skúlptúrum sínum. Stefán vill meina að ef maður endurskapar hluti á nýjan hátt þá öðlist þeir líka nýtt líf.
Ferill
Við nám hafði Stefán mætt því viðmóti að engar nýjungar gætu komið fram á sjónarsviðið þar sem hreinlega væri búið að gera allt í listheiminum. Þetta var Stefáni afar hugleikið og hefur hann æ síðan verið að kljást við að „endurvinna listasöguna“ þar sem hún varð honum þess í stað óþrjótandi brunnur nýrra hugmynda. Í ágúst 1992 varð þetta að umfjöllunarefni hans fyrstu einkasýningar eftir útskrift úr MHÍ sem haldin var í Grófargili á Akureyri. Verkin voru unnin úr ýmsum efnum svo sem plasti, spónarplötu, járni, tré og ekki síst legóköllunum sem voru sá samnefnari sem tengdi verkin saman, myndrænt.