cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Les Marais du temps
Söguþráður
Svalur, Valur og Sveppagreifinn ákveða að halda aftur í tímann til að bjarga fjandvini sínum. Þeir finna tímavél Zorglúbbs í neðanjarðarhvelfingu undir Concorde-torgi og hverfa til ársins 1865. Þar tekur Zorglúbb á móti þeim og ævintýrið virðist ætla að fá skjóta lausn, þegar Pési stekkur óvænt í gegnum tímagluggann og skilur félaga sína eftir hinu megin.
Sveppagreifinn uppgötvar skringilega sveppategund sem býr yfir gríðarlega mikilli orku og þeir ákveða að freista þess að komast aftur til framtíðar með tilstilli þeirra. Í ljós kemur að Zorglúbb er með glæpaforingjann Crève-Bedaine og hyski hans á hælunum. Crève-Bedaine segir að Zorglúbb skuldi sér stórfé og hyggur á hefndir, en hann er vopnaður tæki sem sendir frá sér zor-geisla.
Á sama tíma á 21. öldinni tekst Pésa að hafa upp á félaga Sveppagreifans og barnungum vini hans og lokka þá með sér að tímavélinni. Þeim tekst að koma henni í gang og ná að bjarga félögunum til baka á síðustu stundu áður en Crève-Bedaine kemur þeim fyrir kattarnef.
Á setri Sveppagreifans fagnar Zorglúbb sigri. Tilgangur tímaferðalagsins var að kaupa verðmætar byggingarlóðir í Les Marais-hverfinu. En þegar betur er að gáð reynast kaupsamningarnir auðir, því ekki er hægt að breyta atburðum fortíðarinnar.
Ásgeir Ásgeirsson
Ásgeir Ásgeirsson (fæddur í Kóranesi á Mýrum 13. maí 1894, látinn 15. september 1972) var annar forseti Íslands (1952-1968), en hafði áður verið forsætisráðherra Framsóknarflokksins á árunum 1932-1934.
Foreldrar hans voru Ásgeir Eyþórsson, verslunarmaður og Jensína Björg Matthíasdóttir. Ásgeir útskrifaðist frá Lærða skólanum árið 1912 eftir að hafa gegnt embætti forseta Framtíðarinnar árið 1911 og inspectors scholae skólaárið 1911-1912. Hann var guðfræðingur að mennt, hann lauk prófi frá Háskóla Íslands 21 árs gamall og stundaði framhaldsnám í Kaupmannahöfn í eitt ár að því loknu. Ásgeir var biskupsritari Þórhalls Bjarnarsonar biskups og síðar kennari við Kennaraskólann og fræðslustjóri í mörg ár. Hann var þingmaður Vestur-Ísafjarðarsýslu 1923–1952, forseti sameinaðs þings á Alþingishátíðinni 1930, gegndi embætti fjármálaráðherra 1931–1932 og var forsætis- og fjármálaráðherra 1932—1934. Hann var bankastjóri Útvegsbanka Íslands 1938–1952 er hann var kjörinn forseti.
Ásgeir var fyrsti forseti þjóðarinnar sem var kosinn til þess embættis í almennum kosningum. Hann sat í embætti árin 1952 – 1968 eða í fjögur kjörtímabil. Hann fékk aldrei mótframboð og var því ávallt sjálfkjörinn í embætti frá og með 1956. Kona hans var Dóra Þórhallsdóttir frá Laufási við Laufásveg, dóttir Þórhalls Bjarnarsonar biskups.
Hann var alþingismaður fyrir Framsóknarflokkinn 1923-1934, utanflokka 1934-1937 og fyrir Alþýðuflokkinn 1937 til 1952. Forseti Sameinaðs þings 1930 til 1931 og varaforseti þess 1928-1929. Fjármálaráðherra 1931-1932 er hann varð forsætis- og fjármálaráðherra og gegndi hann því starfi til 1934.
Æviágrip
Ásgeir Ásgeirsson fæddist árið 1894 í Kóranesi á Mýrum. Hann var annað af níu börnum Ásgeirs Eyþórssonar og Jensínu Bjargar Matthíasdóttur. Faðir Ásgeirs var verslunarstjóri í verslun sem faðir hans, Eyþór Felixson, rak í Straumfirði. Fjölskyldan fluttist þangað þegar Ásgeir Ásgeirsson var tveggja ára en flutti síðan til Reykjavíkur árið 1902 eftir að verslunin fór á hausinn og Eyþór afi Ásgeirs lést.
Ásgeir hóf nám við Menntaskólann í Reykjavík árið 1906 og varð áberandi í félagslífi og stúdentapólitík skólans. Hann var forseti Framtíðarinnar árið 1911 og síðan inspector scholae árin 1911-1912. Ásgeir hóf síðan guðfræðinám við Háskóla Íslands og útskrifaðist með háa einkunn árið 1915. Á háskólaárum sínum kynntist Ásgeir og trúlofaðist Dóru Þórhallsdóttur, sem hann hitti í starfi hjá Ungmennafélagi Reykjavíkur.
Stjórnmálaferill
Eftir heimkomuna gerðist Ásgeir ritari hjá Landsbankanum en gerðist síðan kennari við Kennaraskólann. Ásgeir hóf einnig þátttöku í íslenskum stjórnmálum sem meðlimur Framsóknarflokksins. Árið 1923 bauð Ásgeir sig fram til alþingis fyrir Framsókn í Vestur-Ísafjarðarsýslu og náði kjöri. Árið 1930 var Ásgeir kjörinn forseti Alþingis. Í því embætti fékk Ásgeir það hlutverk að ávarpa mannfjöldann þegar þúsund ára afmæli Alþingis var fagnað árið 1930 og þótti hann bera af öðrum með ræðusnilld sinni.
Árið 1931 varð Ásgeir fjármálaráðherra Íslands í ríkisstjórn mágs síns, Tryggva Þórhallssonar, í miðri kreppunni miklu. Næsta ár sagði Tryggvi af sér vegna deilna um endurskipulagningu á kjördæmum Íslands og Ásgeir varð forsætisráðherra í hans stað. Í Alþingiskosningum árið 1933 tapaði Framsóknarflokkurinn verulegu fylgi en ríkisstjórn Ásgeirs sat áfram til næsta árs sem bráðabirgðastjórn. Eftir kosninguna klauf Tryggvi sig úr Framsóknarflokknum og stofnaði Bændaflokkinn. Ásgeir fylgdi mági sínum ekki í nýja flokkinn en hann sagði sig úr Framsóknarflokknum og náði árið 1934 kjöri á alþingi sem óflokksbundinn frambjóðandi.
Ásgeir var óflokksbundinn þingmaður frá 1934 til 1937, en þá gekk hann loks til liðs við Alþýðuflokkinn. Ásgeir sat á þingi fyrir Alþýðuflokkinn til ársins 1952 og frá 1938 var hann jafnframt bankastjóri Útvegsbanka Íslands.
Forseti Íslands (1952–1968)
thumb|right|Ásgeir Ásgeirsson forseti (lengst til hægri með pípuhatt) við útför [[Märtha Sofia Lovisa Dagmar Thyra|Mörtu krónprinsessu Noregs árið 1954.]] Eftir dauða Sveins Björnssonar forseta árið 1952 bauð Ásgeir sig fram til forseta Íslands í forsetakosningunum sem haldnar voru síðar um árið. Framsóknarflokkurinn og Sjálfstæðisflokkurinn sammældust um að styðja séra Bjarna Jónsson vígslubiskup til embættisins. Nafn Ásgeirs hafði oft borið á góma þegar rætt var um mögulega arftaka Sveins í forsetaembætti en Sjálfstæðismenn vildu ekki sjá þingmann Alþýðuflokksins sem forseta og Framsóknarmenn voru honum enn reiðir fyrir að skipta um flokk á fjórða áratuginum. Sér í lagi hafði Hermann Jónasson, formaður Framsóknarflokksins, ímugust á Ásgeiri og kallaði hann „mesta neðanjarðarpólitíkus síðustu ára“ á miðstjórnarfundi Framsóknarflokksins árið 1952 þegar rætt var um forsetaefni. Meðal Sjálfstæðismanna veik Gunnar Thoroddsen borgarstjóri, sem var kvæntur Völu, dóttur Ásgeirs, frá flokkslínunni og studdi tengdaföður sinn í forsetaembættið. Gunnar gerðist síðan kosningastjóri í kosningabaráttu Ásgeirs og tryggði tengdaföður sínum talsvert fylgi. Þegar kom á kjördag vann Ásgeir nauman sigur gegn Bjarna og Gísla Sveinssyni með um 46.7% atkvæða. Stjórnarflokkarnir voru ekki ánægðir með úrslit kosninganna og jafnvel kom til tals að Ólafur Thors segði af sér sem forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins vegna álitshnekkis.
Ásgeir tók við embætti forseta þann 1. ágúst 1952 og rétti stjórnarflokkunum sáttahönd með því að sverja Alþingi og ríkisstjórninni hollustueið. Hermann og Ólafur virtu hann að vettugi og gerðu sitt besta til að halda Ásgeiri fyrir utan svið íslenskra stjórnmála. Hermann gekk svo langt að reyna að koma í veg fyrir að Ásgeir færi erlendis í opinberar heimsóknir. Ásgeir varð engu að síður fyrsti forseti Íslands sem fór í opinberar heimsóknir til Norðurlandanna, en Sveinn Björnsson hafði verið of heilsuveill til að halda í slíkar ferðir á forsetatíð sinni. Ásgeir heimsótti Friðrik 9. Danakonung í Danmörku árið 1954 og þótti sú heimsókn boða að sátt og vinskapur hefði tekist með Dönum og Íslendingum á ný eftir sambandsslitin 1944. Þessi vinskapur var innsiglaður enn frekar þegar Ásgeir tók á móti Friðrik í opinberri heimsókn til Íslands árið 1956. Ásgeir fór einnig í opinberar heimsóknir til Svíþjóðar, Finnlands, Noregs, Kanada, Bandaríkjanna og Ísraels á forsetatíð sinni.
Þrátt fyrir að Ásgeir hefði komist á forsetastól með stuðningi jafnaðarmanna og sósíalista varð mörgum þeirra kalt til forsetans eftir að hann studdi áframhaldandi aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu í nýársávarpi sínu árið 1958. Ásgeir hafði stundum áhrif á stjórnarmyndunarviðræður á bak við tjöldin en á heildina litið skipti hann sér þó ekki oft með beinum hætti að stjórnmálum og neitaði að nota synjunarvald forsetans þegar skorað var á hann að gera það.
Victoria-leið
Victoria-leið er leið neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Hún er ljósblá á litinn á korti kerfisins.
Leiðarkort
center
Októberbyltingin
thumb|right|200px|Áhlaupið á Vetrarhöllina í Sankti Pétursborg. Októberbyltingin var bylting í Rússlandi árið 1917, hluti af hinni stærri rússnesku byltingu.
Forsaga
Um miðja 19. öld náði Rússaveldi undir forystu keisarans fullri stærð en þá tilheyrðu Finnar, Eistar, Lettar, Litháar, Pólverjar og Úkraínumenn ríkinu til vesturs og í austurátt réð keisarinn yfir allri Síberíu, strandhéruðunum við Kyrrahafið sem fengin voru frá Kína, Kákasus, Alaska og landsvæðum í Mið-Asíu. Á aðeins þremur öldum hafði Rússaveldið dreift úr sér frá landsvæðunum í kringum Moskvu og orðið að stærsta ríki heims og stimplað sig í sögunni sem heimsveldi. Þrátt fyrir stærð var staða Rússa sem heimsveldi ekki byggð á nægilega sterkum grunni og kom það best fram í Krímstríðinu 1854-1856 þegar þeir tókust á við stórveldi Vestur-Evrópu, Bretland og Frakkland, og biðu ósigur. Gagnrýnisraddir heima fyrir vildu rekja ósigurinn til vanþróun Rússlands á öllum sviðum og í kjölfarið var hafist handa við verulegar breytingar og umbætur í Rússlandi. Bar þá hæst umbætur á efnahagslífi, samfélagsháttum, skólamálum og aflagningu bændaánauðarinnar sem varð til þess að ýta undir iðnvæðingu en þrátt fyrir það mátti enn heyra óánægjuraddir meðal ungra menntamanna. Meðal þeirra sem þóttu umbætur keisarastjórnarinnar of litlar mátti finna menntamenn sem höfðu stundað nám í Vestur-Evrópu og tileinkað sér frjálslyndar og sósíalískar hugmyndir og þó nokkrir trúðu því að með fræðslu gætu rússneskir bændur byggt upp sósíalískt samfélag. Þessi hugmyndafræði náði hámarki 1881 þegar hópur anarkista myrti Alexander 2. keisara í sprengjutilræði í von um að hvetja til uppreisnar gegn keisarastjórninni. Morðið hafði þveröfug áhrif og í stað uppreisnar uppskáru tilræðismenn lögregluríki þar sem leynilögregla keisarans ógnaði öllum lýðræðissinnum og frjálslyndum öflum. Þrátt fyrir tilraunir keisarans til að kveða niður óánægjuraddir skall á bylting í Rússlandi árið 1905 en upphaf hennar var kröfuganga þar sem krafist var verðlækkunar á matvælum en verð hafði hækkað eftir ósigur Rússa gegn Japönum sama ár. Byltingin árið 1905 er oftar en ekki kölluð lokaæfing fyrir byltinguna 1917.
Byltingarárið 1917
thumb|250px|Bolshevik ([[1920) eftir Boris Kustodiev.]] Árið 1917 er mest litað af tveimur byltingum, febrúarbyltingunni og októberbyltingunni, en landið hefði beðið mikla hnekki af stríðsrekstri í fyrri heimstyrjöldinni og óánægjuraddir urðu sífellt háværari og fengu hljómgrunn meðal vaxandi flokks bolsévika sem gerði í því að magna þær upp. Þær náðu svo hámarki þegar röð verkfalla skall á í janúar og febrúar þess árs en á þeim tíma voru meira en 650 þúsund verkamenn víðsvegar um landið búnir að leggja niður vinnu. Um miðjan febrúar tók síðan ástandið að þróast og 26. febrúar breyttist þetta í vopnaða byltingu gegn keisarastjórninni þar sem verkamenn og hermenn tóku höndum saman og snérust gegn stjórn landsins. Í kjölfarið brást Dúman við og myndaði bráðabirgðastjórn undir stjórn Aleksandr Kerenskij sem krafðist afsagnar keisarans og varð Nikulás 2. við kröfu þeirra 2. mars 1917 og við tóku tvær ráðandi hreyfingar uppreisnarsinna undir stjórn bráðabirgðarstjórnarinnar. Þrátt fyrir að keisaraveldinu hafði verið kollvarpað voru ekki öll vandamál Rússa leyst enda var stríðið í vestri enn í fullum gangi og bág kjör bændastéttarinnar urðu að sívaxandi vandamáli. Verkföll voru enn tíð eftir fall keisarans og mikil spenna myndaðist milli bolsévika og stjórnar landsins sem síðar náði hámarki í júlí 1917 þegar tví-stjórn landsins leystist upp (bráðabirgða stjórnin tók alfarið við stjórnartaumunum) og skotið var á friðsamleg mótmæli stuðningsmanna bolsévika, bylting virtist óhjákvæmileg. Sú varð raunin. Þann 10. október 1917 samþykkti miðstjórn bolsévika með 19 atkvæðum gegn 2 undirbúning fyrir vopnaða byltingu í Rússlandi. Það var síðan 25. október að öllum undirbúningi var lokið og vopnuð bylting varð að veruleika. Byltingunni lauk síðan þegar sveitir bolsévika tóku Vetrarhöllina nóttina eftir.
Októberbyltingin
thumb|Rússneska beitiskipið [[Beitiskipið Aurora|Áróra.]] Eftir að miðstjórn bolsévika ákvað 10. október 1917 að nú væri tími fyrir vopnaða byltingu í Rússlandi gekk undirbúningur byltingarinnar mjög fljótt fyrir sig en hann hófst með stofnun hernaðarráðs byltingarsinna. Þetta nýskipaða herráð hóf svo samstarf með miðstjórn bolsévika að skipuleggja og finna þá sem voru viljugir að taka upp vopn með þeim gegn stjórn landsins. Byltingin sjálf hófst síðan 25. október klukkan 1:25 eftir miðnætti í Petrograd (St. Pétursborg) þegar sveitir bolsévika skipaðar sjóliðum, rauðliðum og hermönnum tóku yfir aðalpósthúsið. Klukkan 2:00 tóku sjóliðar og hermenn úr Izmailov herdeildinni yfir Eystrasaltsstöðina og 6. varadeild herverkfræðinga yfir Nikolayev stöðina. Á sama tíma sendi herráð bolsévika fulltrúa í orkuver borgarinnar og samþykkt var að taka rafmagnið af byggingum stjórnarinnar. Klukkan 3:00 tók Keksgol herdeildin yfir aðalsímstöðina og skar á símalínur stjórnarinnar. Klukkan 3:30 lagði Aurora niður akkeri við Nikolayev brúna og undirbjó landgöngu átta þúsund sjóliða frá Helsingfors, Kronstadt og Revel inn í höfuðborgina. Um sex leytið tóku rauðliðar, hermenn og sjóliðar banka í eigu ríksins og skrifstofur aðal dagblaða borgarinnar. Klukkutíma síðar tóku þeir hallarbrúna til að leyfa tundurspillum frá Helsingfors að taka sér stöðu í Hebu gegnt Vetrarhöllinni. Að morgni 25. október höfðu sveitir byltingarsinna mest alla borgina undir sinni stjórn og flestar aðalleiðirnar inn í borgina. Það var síðan klukkan 10 sama morgun að Vladimir Lenín lýsti yfir algjörum sigri byltingarsinna og því að stjórninn væri fallinn. Um 11 leytið skaut Aurora púðurskoti sem merki um allsherjar áhlaup á Vetrarhöllina síðasta vígi bráðabirgða stjórnarinnar. Klukkan 1:50 að morgni 26.október féll Vetrarhöllin án átaka og bráðabirgðastjórnin var handtekin.
Útkoman
Markverðar breytingar sem komu í kjölfar hins nýja stjórnarfars voru meðal annars: Þessar breytingar voru settar á aðeins nokkrum mánuðum eftir októberbyltinguna.
Tímatal
Öll tímatöl sem hér koma fram eru aðlöguð að júlíanska tímatalið en Rússar höfðu á þessum tíma ekki skipt yfir í gregoríska tímatalið sem er víðast notað í dag.
Bláhrani
Bláhrani eða Álfakráka (fræðiheiti: Coracias garrulus) er blár fugl ættaður víðsvegar um Suður-Evrópu, Norður-Afríku og vesturhluta Asíu.
Stigi
thumb|Viðartröppur
Stigi eða tröppur er stighækkandi þreparöð sem leiðir þann sem stígur milli þrepa (riða) frá lægri fleti til hærri flatar. Stigar eru oft í húsum milli hæða, á gönguleiðum eða í ám (sbr. laxastigi eða skipastigi). Sumir gera greinarmun á orðunum stigi og trappa, og kalla stiga, eins og þann sem iðnaðarmenn nota til að leggja upp að vegg, aldrei tröppur. En útfellanlega „stiga“ sem er í laginu eins og bókstafurinn A aðeins tröppur, en aldrei stiga. Í ensku t.d. er gerður mikill grinarmunur á föstum stigum og lausum, sbr. stairway og ladder.
Melanotaenia ogilbyi
Melanotaenia ogilbyi er tegund af regnbogafiskum sem er einlend á Nýju-Gíneu.
Hútí-fylkingin
thumb|right|Slagorð Hútí-fylkingarinnar. Á því stendur: „Guð er mestur Dauða á Bandaríkin Dauða á Ísrael Bölvun á gyðinga Megi íslam sigra.“ Hútí-fylkingin (opinberlega Ansar Allah en í daglegu tali Hútar) er stjórnmála- og vígahópur sem varð til í Saada-héraði í Jemen á tíunda áratugnum. Hútar hafa haldið uppi vopnaðri baráttu gegn stjórnvöldum Jemen frá árinu 2004 og hafa frá árinu 2015 ráðið yfir Sana, höfuðborg landsins.
Saga
Hútí-fylkingin var stofnuð árið 1992 og er kennd við Hússein Badreddin al-Hútí, upphaflegan leiðtoga hreyfingarinnar. Hútar aðhyllast zaidisma, sjaldgæfa útgáfu af íslamstrú sem er jafnan flokkuð sem afbrigði af sjía-íslam. Hreyfingin var í upphafi friðsöm og talaði fyrir umburðarlyndi meðal Jemena og auknu sjálfræði fyrir zaidíska ættbálka í norðurhluta Jemen en árið 2004 hófu Hútar hins vegar uppreisn gegn ríkisstjórn Ali Abdullah Saleh forseta sem leiddi til þess að Hússein var drepinn. Eftir dauða Hússeins tók bróðir hans, Abdúl Malik al-Hútí, við forystu hreyfingarinnar ásamt tveimur fleiri bræðrum.
Í arabíska vorinu árið 2011 tóku Hútar þátt í fjöldamótmælum gegn stjórn Saleh sem leiddu til þess að Saleh sagði af sér í byrjun næsta árs og Abdrabbuh Mansur Hadi tók við forsetaembættinu. Árið 2014 tókst Hútum að nýta sér veikleika ríkisstjórnar Hadi og leggja undir sig stóra hluta af Jemen. Í janúar árið 2015 lögðu Hútar undir sig höfuðborgina Sana, hnepptu Hadi forseta í stofufangelsi og neyddu hann til að segja af sér. Hadi slapp úr haldi Hútanna mánuði síðar, afturkallaði afsögn sína og kom upp bækistöðum eigin ríkisstjórnar í Aden. Borgarastyrjöld hefur ríkt í Jemen á milli Hútí-fylkingarinnar og stjórnar Jemen síðan þá.
Í mars árið 2015 hófu stjórnvöld Sádi-Arabíu inngrip í borgarastyrjöldina í Jemen til að aðstoða Hadi við að vinna bug á uppreisn Húta. Sádar hafa vænt Húta um að vera bandamenn sjíaíslömsku klerkastjórnarinnar í Íran eða um að vera blátt áfram strengjabrúður Írana. Stjórnvöld í Íran neita því opinberlega að hafa veitt Hútum stuðning í borgarastyrjöldinni og deilt hefur verið um hve mikil, ef einhver, ítök Írana eru í uppreisn Hútanna. Líklegt þykir þó að áhrif Írana í hreyfingunni hafi aukist á síðari köflum stríðsins og að Hútar hafi tekið við vopnasendingum frá Íran.
Frá 2014 til 2017 voru Hútarnir í bandalagi við hinn gamla óvin sinn, fyrrum forsetann Saleh, og nutu stuðnings öryggissveita hans gegn ríkisstjórn Hadi þegar Sana var hertekin. Hútar snerust gegn Saleh á ný í lok ársins 2017 þegar Saleh reyndi að hefja samningaviðræður við Sáda og sökuðu hann um landráð. Til átaka kom milli Húta og stuðningsmanna Saleh í Sana og Saleh sjálfur var drepinn þegar hann reyndi að flýja borgina.
1454
Árið 1454 (MCDLIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Kasimír 4., konungur Póllands.]]
Fædd
Dáin
Gíslunn
Gíslunn er íslenskt kvenmannsnafn.
Phytomyza ranunculi
Lífsferill
Víunum er verpt á plöntur af sóleyjaætt Ranunculaceae. Lirfurnar grafa sig í blöðin og mynda löng hvít göng með strengjum af saur. Þegar þær eru fullvaxnar fara þær úr göngunum.
Samir Nasri
Samir Nasri (fæddur 26. júní 1987) er franskur knattspyrnumaður sem er án félags og hefur spilað 41 leik fyrr franska landsliðið. Hann er miðjumaður. Hann hefur unnið titla með Manchester City.
Phytomyza ranunculi
Lífsferill
Púpur lirfanna eru gráar eða brúnar. Fullorðnar flugur eru um 2 mm að lengd, mjög breytilegar að lit. Nokkur litarafbrigði eru með nafn, t.d. ljóst afbrigði (P. ranunculi var. flava) og dökk afbrigði (P. ranunculi var. flavoscutellata og var. islandica).
Samir Nasri
Foreldrar Samir Nasri koma frá Alsír.
Phytomyza ranunculi
Útbreiðsla
Tegundin er útbreidd um Evrópu.
811
Árið 811 (DCCCXI í rómverskum tölum)
Phytomyza ranunculi
Sníkjutegundir
Sníkjudýr á þessari tegund eru meðal annars í yfirættunum Chalcidoidea og Ichneumonoidea:
Rúslana
thumb|right|Ruslana Rúslana Stepanívna Lyzjytsjko (úkraínska: Руслана Степанівна Лижичко; fædd 24. maí 1973), þekktust undir sviðsnafninu Rúslana, er úkranísk söngkona sem vann Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 2004 með lagi sínu „Wild Dances“.
Anathema
thumb|Anathema. thumb|Stephen Hawking og Anathema. thumb|Lee Douglas. Anathema var ensk hljómsveit frá Liverpool sem stofnuð var árið 1990. Bræðurnir Daniel, Jamie og Vincent Cavanagh voru meðal stofnmeðlima. Hljómsveitin spilaði fyrst um sinn dómsdagsmálm og fóru þeir í sitt fyrsta tónleikaferðalag með dauðarokksbandinu Cannibal Corpse. Með tímanum þróaðist tónlistin í gotneskt þungarokk á seinni hluta 10. áratugar 20. aldar. Eftir aldamót varð tónlistin léttari og meira í átt við framsækið rokk og tilraunkennt rokk og voru áhrif frá Pink Floyd, Jeff Buckley og að einhverju leyti Radiohead.
Sveitin bætti við sig kvensöngkonu árið 2010, Lee Douglas, sem er systir John Douglas, trommara og hljómborðleikara.
Árið 2016 kom Anathema fram á sviði með Stephen Hawking á tónleikahátíð þar sem ábreiða af Pink Floyd-laginu Keep Talking var flutt en upptaka af Hawking var í upprunalega laginu.
Árið 2020 ákvað sveitin að hætta vegna erfiðleika tengdum Covid-19-faraldrinum. Daniel Cavanagh hélt þó áfram ásamt John Douglas trommara að spila tónlist sveitarinnar í verkefninu Weather Systems sem er skírskotun í plötu Anathema.
Sumarlína
Sumarlína er íslenskt kvenmannsnafn.
Tinni (mannsnafn)
Tinni er íslenskt karlmannsnafn.
Khea
thumb|Khea. Ivo Alfredo Thomas Serue (Mar del Plata, Búenos Aíres héraði, Argentína, 13. apríl 2000) betur þekktur undir nafni sínu Khea, er argentínskur rappsöngvari.
Norðurlandskjördæmi eystra
Norðurlandskjördæmi eystra, náði frá Ólafsfirði í vestri til Langaness í austri. Í kjördæminu voru Eyjafjarðarsýsla, Suður-Þingeyjarsýsla og Norður-Þingeyjarsýsla. Frá 1987 til 1995 voru sjö þingmenn í kjördæminu en annars sex. Í 40 ár, frá 1959 til 1999 hafði Framsóknarflokkurinn 1. þingmann kjördæmisins. Lengi vel hafði Sjálfstæðisflokkurinn 2. þingmann kjördæmisins, að árunum 1979-1983 og 1999-2003 slepptum þegar Framsóknarflokkurinn hlaut 2. þingmann kjördæmisins, í fyrra skiptið hlaut Sjálfstæðisflokkurinn 3. þingmanninn og í seinna skiptið þann fyrsta. 1987 buðu Samtök um jafnrétti og félagshyggju, einungis fram í Norðurlandskjördæmi eystra og fengu einn mann kjörinn á þing.
Ráðherrar af Norðurlandi eystra
Magnús Jónsson, Björn Jónsson, Bragi Sigurjónsson, Ingvar Gíslason, Guðmundur Bjarnason, Steingrímur J. Sigfússon, Halldór Blöndal, Valgerður Sverrisdóttir og Tómas Ingi Olrich voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þau sátu á þingi fyrir kjördæmið.
Friðbjörn
Friðbjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Waterloo og City-leið
Waterloo og City-leið er leið neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Hún er grænblá á litinn á korti kerfisins.
Leiðarkort
center
Minnþak
Minnþak (Gelíska: min-: hveiti ) er fæða sem sagt er frá í Landnámu. Á siglingu sinni til Íslands urðu Ingólfur og Hjörleifur vatnslitlir, og tóku þá írskir þrælar það til bragðs að hnoða saman smjöri og mjöli og kölluðu hnoðninginn minnþak, sögðu mönnum að éta og „kváðu eigi þorstlátt“. Þessum atburði tengist nafn á höfninni, sem venjulega er kölluð Minþakseyri.
Afhending
Afhending er bragarháttur sem er einn rímnahátta og þekkist best af því að vera aðeins tvær línur að lengd. Er fyrri línan gjarnan tólf atkvæði, skiptist í sex hnígandi tvíliði og hefur ávallt tvo stuðla og einn höfuðstaf. Síðari línan er oftast átta atkvæði, eða fjórir hnígandi tvíliðir, og hefur aðeins tvo stuðla. Línurnar tvær ríma með endarími, sem gjarnan er hálfrím.
Þar sem afhending er sami bragarháttur og samrímuð braghenda, fyrir utan að síðustu línunni er sleppt í afhendingu, vilja sumir flokka hana sem undirtegund af braghendu. Hins vegar er stúfhenda undirtegund af afhendingu, með annarri línulengd.
812
Árið 812 (DCCCXII í rómverskum tölum)
Ganga
thumb|140px|Einfalt [[göngulag.]]
Ganga eða labb vísar til hægfara hreyfingu manns eða háfættra dýra þar sem fætur þeirra eru settir fram á víxl. Tvífætt dýr hafa alltaf einn fót á jörðinni en ferfætt dýr hafa tvo eða fleiri. Þetta kallast að ganga en einnig labba sem þó er oft talin öllu óvirðulegri sögn.
Duki
thumb|Duki. Mauro Ezequiel Lombardo (Almagro, Argentína; 24. júní 1996), betur þekktur sem Duki, er argentínskur söngvari, ragpicker og fyrrverandi frjálsíþróttamaður.
Gjaflaug
Gjaflaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Leikrit
Tenglar
Dramma
Welland-skipaskurðurinn
thumb|Loftmynd af hluta af Welland-skipaskurðinum thumb|Kort sem sýnir legu Welland-skipaskurðarinns Welland skipaskurðurinn er skipaskurður í fylkinu Ontario í Kanada. Hann er 43 km langur og tengir saman tvö af vötnunum miklu Ontaríóvatn og Erievatn og tengir þannig saman tvær vatnaleiðir, St. Lawrence Seaway  og  Great Lakes Waterway. Welland-skipaskurðurinn gerir mögulegt fyrir stór skip að fara framhjá Níagara-fossunum. Það hafa verið byggðir fjórir skipaskurðir með þessu nafni, byrjað var á fyrsta skurðinum árið 1825. Um 3000 skip sem ferja um 40 milljónir tonna af varningi fara um Welland-skipaskurðinn á hverju ári.
Megyeri-brúin
thumb|right|250px|Megyeri-brúin Megyeri-brúin (ungverska: Megyeri híd) er brú yfir Dóná í Búdapest, Ungverjalandi.
Æðruleysisbænin
Æðruleysisbænin er bæn eftir bandaríska guðfræðinginn Reinhold Niebuhr. Bænin birtist fyrst á prenti í dagblöðum í byrjun 4. áratugarins. Hún hefur verið notuð af AA-samtökunum og öðrum tólfsporasamtökum.
Bænin er þrjú erindi en fyrsta erindið er þekktast:
Cistanthe quadripetala
Cistanthe quadripetala er plöntutegund sem var fyrst lýst af Sereno Watson, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er frá Kaliforníu í Bandaríkjunum.
Charles F. Richter
Charles Francis Richter (26. apríl 1900, Hamilton, Ohio - 20. apríl 1985, Los Angeles) var bandarískur eðlisfræðingur og jarðskjálftafræðingur.
Hann er best þekktur fyrir að hafa sett saman (ásamt Beno Gutenberg) árið 1935 kvarðann sem nefndur er eftir honum, Richter-kvarðann, sem var áður notaður til að mæla styrk jarðskjálfta.
Melanotaenia oktediensis
Melanotaenia oktediensis er tegund af regnbogafiskum sem er einlend á Nýju-Gíneu.
813
Árið 813 (DCCCXIII í rómverskum tölum)
Sumarrós
Sumarrós er íslenskt kvenmannsnafn.
Tímon
Tímon er íslenskt karlmannsnafn.
Najdorf
Najdorf getur átt við um eftirfarandi:
Gloría
Gloría er íslenskt kvenmannsnafn.
Ivan Zaytsev
Ivan Zaytsev (f. 2. Október 1988) er þýskur leikmaður í blaki af Rússneskum uppruna. Hann spilar með rússneska liðinu VC Dynamo Moscow og þýska landsliðinu í blaki.
Saratov-brúin
thumb|right|300px|Saratov-brúin Saratov-brúin (rússneska: Саратовский мост) er brú í Saratov í Rússlandi.
Tungumál í útrýmingarhættu
thumb|350px|Fleiri en 50% tungumála heimsins eru töluð í bara átta löndum (merkt með rauðu á kortinu): Indland, Brasilía, Mexíkó, Ástralía, Indónesía, Nígería, Papúa Nýja-Gínea og Kamerún. Í þessum löndum og á svæðunum í kringum þau (merkt með bláu á kortinu) er mesta tungumálafjölbreytni heimsins.
Tungumál í útrýmingarhættu er tungumál sem er í hættu á að deyja út þar sem málhafar deyja út eða taka upp annað tungumál. Þegar enginn talar málið lengur verður það útdautt tungumál. Þó að tungumál hafi alltaf dáið út í gegnum tíðina er talið að hlutfall tungumála sem eru að hverfa hafi hækkað töluvert undinfarin ár vegna hnattvæðingar og nútímanýlendustefnu, þar sem tungumál efnahagslega kraftmeiri landa ráða yfir þeim smærri. Tungumál sem færri tala geta með tíma dáið út vegna yfirráða stærri tungumála.
Ekki er vitað með vissu hversu mörg lifandi tungumál eru töluð í heimnum í dag, en gert er ráð fyrir að þau séu á milli 6.000–7.000. Talið er að 50–90% þessara tungumála verða útdauð fyrir árið 2100. Stærstu 20 tungumálin eru töluð af helmingi íbúa heimsins, en hin eru töluð í smærri samfélögum, oft með mannfjölda undir 10.000 manns.
Margir telja að dauði tungumála skaði menningarlega fjölbreytni heimsins. Víða hafa verkefni verið sett í gang til að koma í veg fyrir útrýmingu tungumála, t.d. með því að endurvekja mál í útrýmingarhættu og stuðla að menntun og bókmenntum á minnihlutatungumálum. Í mörgum löndum hafa reglugerðir verið leiddar í lög sem er ætlað að verja minnihlutatungumál og tryggja rétt þeirra sem tala þau.
Kristján Eldjárn
Kristján var þjóðminjavörður og þjóðþekktur og vinsæll maður vegna þátta sinna í sjónvarpi um fornar minjar og muni í vörslu Þjóðminjasafnsins. Kristján var hispurslaus og alúðlegur í framgöngu og ávann sér miklar vinsældir þjóðarinnar. Hann sigraði mótframbjóðanda sinn, Gunnar Thoroddsen, í kosningunum 1968 með miklum atkvæðamun og var sjálfkjörinn eftir það.
Árið 1979 virtist stefna í að Kristján yrði að mynda utanþingsstjórn en hann komst hjá því þegar ríkisstjórn Benedikts Gröndals var mynduð.
Kona Kristjáns var Halldóra Ingólfsdóttir. Börn þeirra eru:
Fornleifafræði
Kristján Eldjárn fór í sinn fyrsta fornleifaleiðangur árið 1937 til Grænlands að grafa upp norænnan miðaldabæ í Austmannsdal. Kennari hans stóð í trú um að sveitastrákur frá íslandi ætti ekki í vandræðum með þær aðstæður sem þessi leiðangur byði upp á. Sumarið 1939 var mikilvægt ár í fornleifauppgreftri á Íslandi: Matthías Þórðarsson kom á fót norrænum rannsóknarleiðangri til Íslands en í honum voru fulltrúar allra norrænu þjóðanna nema Noregs. Niðurstöður úr þessum leiðangri voru tímamót í íslenskum fornleifarannsóknum og voru birtar í riti sem heitir Forntida gårdar i Island. Kristján var í hópnum undir stjórn Danans Aage Roussell sem sá um gröftinn í Stöng í Þjórsárdal. Í uppgröftinum kom í ljós að þetta var einn best varðveitti bærinn.
Kristján hafði lokið fyrrihlutaprófi í norrænni fornleifafræði en fór ekki til Danmerkur til að ljúka við námið því augljóst var að stríð myndi byrja von bráðar. Sumarið 1940 fór Kristján að rannsaka Skálatótt í Klaufanesi í Svarfaðardal en þarna kom í ljós að hann að hann hefði mikinn áhuga að stjórna sínum eigin fornleifarannsóknum. Segja má að þessi fornleifauppgröftur sé fyrsti uppgröfturinn undir stjórn Íslendings sem stenst nútimakröfur. Ári síðar kom fyrsta grein Kristjáns í Árbók fornleifafélagsins.
Þótt Kristján væri sérfræðingur um víkingatímann stuðlaði hann að því að áherslur í íslenskri fornleifafræði urðu víðari. Hann tók þátt í uppgreftri á örreitiskotum frá síðmiðöldum, til dæmis Fornu-Lá í Eyrarsveit, og Sandártungu í Þjórsárdal. Kristján taldi viðfangsefni íslenskrar fornleifafræði ekki síst vera að kanna alþýðumenningu Íslands í gegnum aldirnar og sagði um uppgröftinn í Sandártungu: „Þrátt fyrir allt voru þessi hús það jarðneska skjól sem þjóðin bjó við um aldir og hjarði af. Rannsókn þeirra er rannsókn þjóðarsögunnar sjálfrar.“
Árið 1945 varð Kristján starfsmaður fyrir Þjóðminjasafnið. Einungis voru tvær stöður í boði og varð hann aðstoðarmaður Matthíasar Þórðarsonar. Þetta var fjölbreytt starf og Matthías var byrjaður að eldast svo hann fékk mikla ábyrgð í starfinu frá fyrsta degi við margskonar verkefni. Þann 1. desember árið 1947 tók hann við keflinu af Matthíasi sem dró sig í hlé vegna aldurs. Þeta var tími mikilla breytinga því Þjóðminjasafnið var að færa sig um set í nýtt húsnæði á melunum. Þegar það hús var opnað árið 1949 var haldinn þróunarsýning Reykjavíkur, Reykjavíkursýningin.
Kristján var kjörinn í stjórn Árbókarinnar árið 1945 en ekki stendur á bókunum að Kristján sé ritstjóri fyrr en 1955-56. Hann hafði þá þegar skrifað tvær miklar greinar í Árbókina á árunum 1943-48. Ein þeirra greina var um hálendisbyggð sem lagðist af vegna Heklugossins 1104. Hin greinin var um kuml á Hafurbjarnastöðum en blástur hafði verið þar í gangi allt frá 1868 þar til að Kristján og Jón Steffensen rannsökuðu þau árið 1947.
Árið 1954-55 þegar var ákveðið að byggja dómkirkju á gamla kirkjustæðinu í Skálholti var ákveðið að skoða eldri kirkjugrunninn í leiðinni. Þessi uppgröftur var sá fyrirferðamesti sem Kristján sá um. Meðal samstarfsaðila hans var Hákon Christie sem var norskur arkitekt og sérfræðingur um miðaldakirkjur. Gísli Gestsson sá að mestu um rannsóknir en Jón Steffensen sá um beinarannsóknir. Ætlunin var að gefa út sjálfstætt rit um þennan fund. Kristján ætlaði að sjá um það verk en hann lauk því aldrei.
Kristján vildi ólmur finna hvort hinar fornu sagnir úr Íslendingabók og Landnámabók væru sannar um Papana og byrjaði rannsóknir þess efnis árið 1967. Kristján fór út í Papey árið 1969 aftur 1971 og tvisvar sinnum árið 1982 en þá hafði hann grafið upp allar minjar sem báru fyrir augum. Allt kom fyrir ekki því engar minjar voru fyrir hendi að Papar hefðu nokkurn tíman verið þar en þó fann Kristján minjar um búsetu á miðöldum í kringum 1200 sem voru norrænar í útliti.
Fornleifarannsóknir á erlendri grundu
Kristján vann í fornleifarannsóknum á Grænlandi 1937 og Vallhögum í Gotlandi 1947. Hann vann á Grænlandi 1962 að Þjóðhildarkirkjunni og einnig það ár vann hann að uppgreftri á fornrústum L'Anse aux Meadows.
Forsetatíð (1968–1980)
Sem forseti hafði Kristján jafnan ekki afskipti af stjórnmálum landsins og taldi sig ekki hafa rétt til þess að synja lögum staðfestingar nema í algerum neyðartilfellum. Kristján féllst á umdeilda beiðni Ólafs Jóhannessonar forsætisráðherra um þingrof árið 1974 þrátt fyrir að vafamál væri hvort forseta bæri skylda til þess að verða að ósk forsætisráðherrans um þingrof í óþökk alþingis.
Þrátt fyrir að reyna að viðhalda hlutleysi forsetans í stjórnmálum neyddist Kristján til þess að grípa inn í stjórnarmyndunarviðræður árið 1979 eftir langa stjórnarkreppu og röð stuttlífra ríkisstjórna. Kristján gerði leiðtogum Sjálfstæðisflokksins og Alþýðuflokksins ljóst að ef þeim tækist ekki að mynda ríkisstjórn sem gæti staðist vantrauststillögur á alþingi myndi Kristján beita forsetavaldi sínu til að stofna utanþingsstjórn. Jóhannes Nordal Seðlabankastjóri féllst á að vera forsætisráðherra utanþingsstjórnarinnar og Kristján undirbjó tilkynningu um stofnun hennar. Ekkert varð þó úr stofnun þessarar stjórnar því Sjálfstæðismenn féllust á síðustu stundu á að styðja minnihlutastjórn Alþýðuflokksins undir forsæti Benedikts Gröndals. Þessi stjórn entist aðeins í tæpa fjóra mánuði og því kom það aftur til tals árið 1980 að Kristján skyldi stofna utanþingsstjórn. Stjórnarkreppunni lauk loks án þess að stofna þyrfti utanþingsstjórn þegar Gunnari Thoroddsen, hinum gamla keppinauti Kristjáns um forsetastólinn, tókst að mynda meirihlutastjórn Sjálfstæðisflokks, Alþýðubandalagsins og Framsóknarflokksins.
Á nýársdag árið 1980 tilkynnti Kristján að hann hygðist ekki gefa kost á sér í fjórða sinn. Um þá ákvörðun sína sagði hann: „Enginn hefur gott af því að fara að komast á það stig að halda að hann sé ómissandi.“
Ríma
alt=Húslestur í íslenskri baðstofu. Þar voru rímur reglulega kveðnar fyrr á öldum. Málverk eftir danska málarann August Schiøtt.|thumb|350x350px|„Kvöldvakan í sveit". [[Húslestur í íslenskri baðstofu. Þar voru rímur reglulega kveðnar fyrr á öldum. Málverk eftir danska málarameistarann August Schiøtt.]] thumb|Rímur af Göngu-Hrólfi eftir [[Bólu-Hjálmar|Bólu-Hjálmar. Jón Lárusson (1873-1959) frá Holtstaðakoti, Austur Hún. kveður.]] alt=Ólafs ríma Haraldssonar í Flateyjarbók|thumb|[[Ólafs ríma Haraldssonar í Flateyjarbók (GKS 1005 fol.)]] thumb|[[Andrarímur|Rímur af Andra jarli eftir séra Hannes Bjarnason (1777-1838) og Gísla Konráðsson (1787-1877). Kjartan og Margrét Hjálmars börn kveða.]] Rímur (et. ríma) eru alíslenskur epískur kveðskapur sem var órjúfanlegur þáttur í íslensku menningarlífi frá miðöldum (14. öld) alveg fram á miðja 20. öld. Rímur eru ortar undir sérstökum bragarháttum, sem kallast rímnahættir, og samanstendur hver ríma yfirleitt af nokkrum tugum erinda. Rímur eru vanalega nokkrar saman, og kallast þá rímnaflokkur og eru ein samhangandi frásögn en hver ríma eins og einn kafli í sögu. Yrkisefni eru oftast sögur af köppum úr fornaldarsögum, riddarasögum eða ævintýrum en síður úr efni Noregskonungasagna og Íslendingasagna.
Hver ríma er ort undir sama bragarhætti, en yfirleitt er breytt um bragarhátt á milli rímna í rímnaflokki. Hver ríma byrjar vanalega á mansöng, þar sem skáldið notar nokkrar vísur til þess að afsaka vankunnáttu sína í kveðskap eða kvarta undan ógæfu sinni. Þá er algengt að karlskáld kvarti undan óláni í kvennamálum. Eftir það kemur frásögn rímunnar í nokkrum tugum erinda, og gjarnan er síðasta erindi rímunnar haft dýrar kveðið en hinar, til dæmis með meira innrími.
Fræðimenn áætla að u.þ.b. 1.050 rímnaflokkar séu til í varðveittum skinn- og pappírshandritum.
Saga rímnanna
Segja má að rímnahefðin hafi þróast úr nokkrum skáldskapartegundum sem þekktust bæði hér á landi og erlendis. Bragarhættina hafa þær að öllum líkindum fengið frá danskvæðum í Evrópu en stílinn hafa rímurnar hins vegar fengið úr dróttkvæðum og eddukvæðum. Dæmi um stílbrögð sem rímur hafa fengið úr dróttkvæðum og eddukvæðum má nefna kenningar og heiti sem eru eitt af megineinkennum rímnakveðskaparins. Talið er að rímnahefðin hafi fullmótast einhvern tímann á 15. öld.
Fyrstu þekktu rímurnar eru frá síðari hluta miðalda og mun elsta ríman vera Ólafs ríma Haraldssonar, frá seinni hluta 14. aldar, sem varðveist hefur í Flateyjarbók (GKS 1005 fol.). Þá hafa um 80 rímnaflokkar varðveist sem ortir voru fyrir árið 1600.
Mikilvægustu handrit sem varðveita rímnaflokka fyrri alda eru handrit á borð við Kollsbók (Codex Guelferbytanus 42.7 Augusteus quarto) frá 15. öld og Staðarhólsbók rímna (AM 604 4to), frá því um miðja 16. öld.
Rímurnar færðust mjög í aukana sem bókmenntagrein er frá leið miðöldum, og íslensk skáld ortu flestar þær sem til eru á 17., 18. og 19. öld. Um miðja 19. öld, eftir að Jónas Hallgrímsson ritaði mjög harðorðan ritdóm í Fjölni, fóru þær að komast úr tísku og lentu smám saman á jaðri bókmenntanna.
Rímnahættir
Hefðbundnar rímur eru ortar undir bragarháttum sem gróflega má skipta í þrjá flokka: Ferskeytlu (í fjórum línum), braghendu (í þrem línum) og afhendingu (í tveim línum). Hver þessara flokka á sér marga undirflokka, sem byggjast á mismunandi línulengd, mismunandi endarími og mismunandi innrími.
Rímnahættir ferskeytla eru draghenda, stefjahrun, skammhenda, úrkast, dverghenda, gagaraljóð, langhenda, nýhenda, breiðhenda, stafhenda, samhenda, stikluvik og valstýfa. Undirflokkar braghendu eru valhenda, stuðlafall, vikhenda og hurðardráttur. Stúfhenda er ein tegund afhendingar.
Flutningur rímna
Rímur eru yfirleitt kveðnar af einum kvæðamanni í senn, en þó með undantekninum. Flutningur eða framsaga hefur ávallt verið mjög mikilvægur þáttur í listformi rímna og án hans er einungis hálf sagan sögð.
Þegar flutningur fer fram heitir það jafnan að kveða og eru notaðar ákveðnar stemmur við rímurnar og þær sungnar. Við sönginn lifna rímurnar við og séu þær sungnar af góðum og þróttmiklum kvæðamönnum er von á glæsilegri skemmtun fyrir þá sem hlýða á.
Annað einkenni á rímnaflutningi kvæðamanna var að draga seiminn. Það fólst í því að kvæðamenn hægðu á flutningi sínum í enda hverrar stemmu oft með fremur skrautlegum hætti.
Nokkrar þekktar rímur
Rímur fyrri alda:
Rímur síðari alda:
Pétur Guðmundsson
Pétur, sem er 218 cm hár, var einnig atvinnumaður í Argentínu í stuttan tíma og einnig í Englandi.
Á Íslandi lék hann með Val, ÍR, Tindastóli og Breiðabliki, skoraði að meðaltali 21,7 stig í 82 leikjum. Hann lék 53 A-landsleiki, en megnið af sínum ferli var hann útilokaður frá landsliðinu samkvæmt reglum FIBA, rétt eins og aðrir atvinnumenn í íþróttinni.
Í byrjun árs 2001 var Pétur kjörinn leikmaður 20. aldarinnar í karlaflokki, og um leið leikmaður í liði aldarinnar. Pétur var tekinn inn í heiðurshöll ÍSÍ árið 2015.
Miguel Najdorf
Miguel Najdorf (15. apríl 1910 – 4. júlí 1997) var pólskur stórmeistari í skák. Hann bjó mestalla ævi sína í Argentínu.
Framlög
Najdorf afbrigði sikileyjarvarnar, ein algengast skákbyrjunin, er nefnd eftir Miguel Najdorf. Najdorf átti einnig hlut í mótun varna eins og kóngsindverskrar varnar. Najdorf var einnig virtur rithöfundur og átti dálk í tímaritinu Buenos Aires Clarín.
Tímoteus
Tímoteus er íslenskt karlmannsnafn.
Heiti og kenningar
Heiti og kenningar eru notuð til að umorða það sem maður vill segja, vanalega til þess að beygja það undir bragfræðilegar reglur í skáldskap (rím, hrynjandi eða ljóðstafi), en einnig til að komast hjá stagli, gera málið torskilið eða sýna færni skáldsins í að beita heitum og kenningum.
Heiti
Það sem kallast heiti í bragfræði er það sem oftast kallast samheiti, einfaldlega orð sem þýða það sama (maður = halur; sverð = hjör; kona = snót). Einnig er til að menn noti hluta fyrir heild (skip = kjölur; hestur = faxi; skjöldur = rönd; hús = gafl), eða þá að það sem eitthvað gerir yfirfærist á gerandann (konungur = ríkir, stillir; hermaður = myrðir).
Kenningar
Algeng aðferð er að vísa til goðafræði eða annarra sagna, einkum úr Skáldskaparmálum Snorra-Eddu eða fornaldarsögum Norðurlanda. Þá er gull til dæmis kennt sem „Kraka sáð“ -- sáðkorn kennt við Hrólf konung kraka, og vísað til þess þegar Hrólfi var eitt sinn veitt eftirför en hann fór í skjóðu sína, tók hnefafylli af gulli og stráði aftur fyrir sig. Eftirreiðarmennirnir hættu þá eftirförinni til að tína upp gullið, en Hrólfur kraki slapp. Það sem Kraki sáði er þá gull. Eins getur gull verið kennt sem „eldur Rínar“ og er þá vísað í Völsunga sögu, þegar fjársjóður var falinn á árbotni fljótsins Rínar. Það sem glóir í Rín er þá gull.
Serov
thumb|Skjaldarmerki Serov.
Serov (rússneska: Серо́в) er bær í Sverdlovsk-umdæminu í Rússlandi, við austur-Úralfjöll. Árið 2002 var mannfjöldi 99.804.
Gló
Gló er íslenskt kvenmannsnafn.
Friðfinnur
Friðfinnur er íslenskt karlmannsnafn.
Melanotaenia papuae
Melanotaenia papuae er tegund af regnbogafiskum sem er einlend á Nýju-Gíneu.
Átökin í Súdan 2023
thumb|Kort sem sýnir hernaðarástandið í Súdan. Þann 15. apríl 2023 brutust átök, stundum líka kölluð borgarastyrjöld, út í Súdan milli súdanska hersins og RSF-uppreisnarhersins aðallega í höfuðborginni Kartúm. Átökin brutust út vegna tilraunar RSF-uppreisnarhersins til valdaráns. Frá og með 14. maí 2023 hafa rúmlega 750 beðið bana og um 5.000 særst í átökunum.
Jóhann Hjartarson
Jóhann Hjartarson (f. 8. febrúar 1963) er íslenskur stórmeistari í skák og sá íslenskra skákmanna, sem mestum frama hefur náð í skákinni að Friðrik Ólafssyni frátöldum.
Átökin í Súdan 2023
Síðdegis þann 16. apríl 2023 var stutt vopnahlé undirritað.
Þann 21. apríl 2023 lýsti RSF-uppreisnarherinn yfir þriggja sólarhringa vopnahléi sem tókst ekki.
Þann 24. apríl 2023 sömdu stríðandi fylkingar um 72 klukkustunda vopnahlé.
Zemfíra
thumb|right|250px|Zemfira Zemfira Talgatovna Ramazanova (rússneska: Земфира, fædd 26. ágúst 1976 í Ufa) er rússnesk söngkona, sem hefur náð alþjóðlegri hylli. Hún leikur rokk.
Sunna
Sunna er íslenskt kvenmannsnafn.
Edgar Rice Burroughs
thumb|right|Edgar Rice Burroughs Edgar Rice Burroughs (1. september, 1875 – 19. mars, 1950) var bandarískur rithöfundur sem er þekktastur fyrir bækur sínar um frumskógarhetjuna Tarzan og ævintýri geimfarans John Carter. Hann skrifaði mikinn fjölda skáldsagna af ýmsu tagi.
Tróndur Patursson
thumb|Tróndur Patursson. Tróndur Sverri Patursson (fæddur 1. mars 1944 í Kirkjubæ) er færeyskur listamaður, myndhöggvari, sæfari og ævintýramaður. Hann lærði list í Kaupmannahöfn og Osló. Árið 1976 slóst hann í för með ævintýramanninum og sagnfræðingnum Tim Severin yfir Atlantshaf á frumstæðum bát.
Edgar Rice Burroughs
Fyrstu sögur hans komu út sem framhaldssögur í tímaritum á borð við The All-Story og The Argosy. Árið 1923 stofnaði hann sitt eigið útgáfufyrirtæki.
Tróndur Patursson
List hans prýðir ýmsar kirkjur í Færeyjum og hefur hann haldið sýningar um heiminn. Hringtorgið á Austureyjargöngunum sem opnuð voru 2020 er prýtt af list Trónds. Hann var heiðraður af Mentanarvirðisløn Landsins árið 2014.
Ungmennafélagið Leiknir
Ungmennafélagið Leiknir Fáskrúðsfirði er íþróttafélag í þorpinu Fáskrúðsfirði sem er hluti sveitarfélagsins Fjarðabyggðar. Félagið var stofnað á jóladag árið 1940. Fyrir sumarið 2022 sameinuðust karlalið Leiknis og Knattspyrnufélags Fjarðabyggðar í Knattspyrnufélagi Austurlands.
Saga
Leiknir Fáskrúðsfirði hóf þátttöku í þriðju deild Íslandsmótsins árið 1968 og lék þar óslitið til 1981. Þegar stofnað var til fjórðu deildar sumarið 1982 færðist Leiknir niður í hana. Sumarið 1984 varð liðið meistari í fjórðu deild og færðist þannig upp um deild í fyrsta sinn í sögunni. Eftir tveggja ára dvöl í þriðju efstu deild féll Leiknir á ný og dvaldi óslitið í fjórðu efstu deild frá 1987-2014, þar á meðal um skeið sem hluti af KBS í samstarfi vuð Stöðfirðinga og Breiðdalsvík.
Árin 2014 og 2015 fór Leiknir upp um tvær deildir og keppti í næstefstu deild í fyrsta sinn sumarið 2016, en tvö önnur Austfjarðalið léku í deildinni það ár. Leiknir kom mjög á óvart með því að halda sér uppi og endaði í 10. sæti sem er besti árangurinn í sögu félagsins. Sumarið 2017 féllu Leiknismenn niður um deild en höfðu þar stutta viðkomu því liðið varð meistari í þriðju efstu deild sumarið 2019.
Leiknir hefur aldrei komist í 16-liða úrslit í bikarkeppni KSÍ.
Cistanthe rosea
Cistanthe rosea er plöntutegund sem var fyrst lýst af Sereno Watson, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá vestur Bandaríkjunum.
Ópið
thumb|Ópið. Ópið (norska: Skrik) er málverk eftir Edvard Munch sem málað var árið 1893.
Tímóteus
Tímóteus er íslenskt karlmannsnafn.
Sanremo
thumb|right|250px|Sanremo Sanremo er borg í Lígúríuhéraði á Ítalíu og er á ítölsku Rivíerunni, skammt frá landamærum Frakklands. Þar búa 57.047 manns (2002).
Castelsardo
thumb|right|250px|Castelsardo Castelsardo er bær í norðvesturhluta Sardiníu á Ítalíu. Þar búa 5817 manns (2013).
Nick Drake
thumb|Nick Drake (1971). Nicholas Rodney "Nick" Drake (fæddur 19. júní 1948, látinn 24. nóvember 1974) var enskur tónlistarmaður og söngvari sem spilaði þjóðlega, akústík tónlist. Drake var hlédrægur og tregur til að spila á tónleikum en hlaut frægð eftir dauða sinn.
Hann var þunglyndur og lést af ofskammti lyfja, 26 ára gamall, í Tanworth-in-Arden, Englandi.
Ljósakvistur
Ljósakvistur (fræðiheiti Spiraea alba ) er skriðull hálfrunni af rósaætt. Hann er upphaflega frá mið- og norðaustur N-Ameríku.
Nguyen Van Hung
thumb|Nguyen Van Hung Nguyễn Văn Hùng (f. 21. nóvember, 1958) er víetnamsk-ástralskur rómversk-kaþólskur prestur og mannréttindaaktívisti í Taívan. Hann var viðurkenndur af Bandaríkjunum sem „hetja sem vinnur að binda enda á nútímaþrælahald“.
Maríúpol
thumb|Maríúpol. Maríúpol (úkraínska: Маріу́поль) er borg í suður-Úkraínu við mynni fljótsins Kalmius við Asovhaf. Íbúar voru um 430 þúsund árið 2021.
Borgin varð stjórnskipunarlegur hluti Donetskfylki eftir að borgin Donetsk féll í hendur aðskilnaðarsinna árið 2014. Maríúpol varð fyrir gegndarlausum loftárásum í innrás Rússa í Úkraínu 2022. Hún var umsetin af rússneska hernum sem eyðilagði vatn og rafmagnsleiðslur. Allt að 80-90% bygginga urðu fyrir árásum, sjúkrahús og leikhús þar á meðal. Flestir íbúanna höfðu flúið í lok mars og hafa allt að 21.000 óbreyttir borgarar látist.
Orðsifjar
Uppruni heitisins er rakinn til grískumælandi innflytjenda frá suður-Krímskaga sem gáfu stað þar nafnið Mariampol sem má rekja til líkneskis sem sýndi Maríu mey.
Frá 1948 til 1989 hét borgin opinberlega Zhdanov í höfuðið á sovéska stjórnmálamanninum Andrej Zhdanov, sem fæddist í borginni.
Títan
Títan er frumefni með efnatáknið Ti og sætistöluna 22 í lotukerfinu. Þetta er léttur, sterkur, gljáandi, tæringaþolinn (þar með talið þol gagnvart sjó og klór) hliðarmálmur með silfurhvítan, málmgljáandi lit. Títan er notað í sterkar og jafnframt léttar málmblöndur (aðallega með járni og áli) og algengasta efnasamband þess, títandíoxíð, er notað í hvít litarefni.
Títan finnst í margvíslegum steintegundum en aðaluppspretta þess eru rútíl og ilmenít, sem finnast víða á jörðinni. Til eru tvö fjölgervisform þess og fimm náttúrulegar samsætur; Ti-46 til Ti-50, og er Ti-48 algengasta samsætan (73,8%). Einn af þekktustu einkennum títans er það að það er jafn sterkt og stál en helmingi léttara. Eiginleikar títans eru efnafræði- og eðlisfræðilega svipaðir sirkoni.
Johann Georg Hiedler
Johann Georg Hiedler (28. febrúar 1792 – 9. febrúar 1857) var austurrískur malari sem opinberlega hefur verið talinn föðurafi Adolfs Hitler og var kvæntur ömmu hans. Það er þó ekki fullvíst því þau giftust ekki fyrr en fimm árum eftir fæðingu Alois, föður Adolfs.