cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hafskipsmálið
Handtökur
Að kvöldi hvítasunnu, 19. maí veitti Sakadómur Reykjavíkur Rannsóknarlögreglu ríkisins heimild til þess að handtaka og leita í húsum sjö einstaklinga. Að morgni þriðjudagsins 20. maí voru sex þeirra handteknir. Hinir handteknu voru þeir Björgólfur Guðmundsson framkvæmdastjóri, Ragnar Kjartansson stjórnarformaður, Páll Bragi Kristjónsson viðskiptafræðingur, Helgi Magnússon viðskiptafræðingur og löggiltur endurskoðandi Hafskips, Sigurþór Charles Guðmundsson viðskiptafræðingur, aðalbókari Hafskips, og Þórður H. Hilmarsson rekstrarhagfræðingur, forstöðumaður hagdeildar Hafskips. Árni Árnason fjármálastjóri var staddur erlendis, hann var handtekinn við komuna aftur til landsins 23. maí og látinn laus degi seinna eftir skýrslutöku. Sigurþór var látinn laus 27. maí. Hinir voru látnir sæta gæsluvarðhaldi í Síðumúlafangelsinu næstu vikurnar. Þegar sexmenningarnir voru leiddir fyrir Sakadóm og úrskurður kveðinn yfir þeim biðu fjölmiðlarnir fyrir utan. Sýnt var frá þessum atburði í kvöldfréttunum. Nokkuð var í umræðunni fljótlega eftir, svo og seinna meir, um að fjölmiðlar hefðu verið grimmir og aðgangsharðir.
Mannréttindabrot
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1986 voru haldnar laugardaginn 31. maí og sunnudaginn 1. júní. Beiðni lögmanns Helga Magnússonar um að umbjóðandi hans fengi að kjósa var hafnað af lögreglustjóra og staðfest af sakadómi Reykjavíkur. Þessum úrskurði var áfrýjað til Hæstaréttar sem hnekkti dómnum. Aldrei hafði áður reynt á sambærilegt mál í íslenskri dómsögu. Rökstuðningur Sakadóms var að tilgangur gæsluvarðhalds væri einangrun fangans. Mótrök lögmanns Helga var að atkvæðaréttur lögráða ríkisborgara væri tryggður í stjórnarskrá Íslands. Eftir að hafa setið í gæsluvarðhaldi gaf Helgi Magnússon út bók sína Hafskip: Gjörningar og gæsluvarðhald þar sem hann lýsti yfir hneykslun sinni á málsmeðferð yfirvalda og sagði frá dvöl sinni í Síðumúlafangelsinu.
Sérfræðinganefnd Alþingis undir forsæti Jóns Þorsteinssonar skilaði skýrslu sinni 12. nóvember 1986. Í henni voru bankastjórar Útvegsbankans gagnrýndir harðlega fyrir lánveitingar til Hafskips, þeir voru sagðir „bera meginábyrgð á þeim áföllum, sem bankinn varð fyrir við gjaldþrot Hafskips, enda þótt bankastjórarnir eigi sér líka nokkrar málsbætur”. Samkvæmt rannsókn hennar hafði Albert Guðmundsson ekki beitt sér fyrir aukinni fyrirgreiðslu á þeim tíma sem hann var bæði stjórnarformaður Hafskips og formaður bankaráðs Útvegsbankans.
Dómsmál
Í mars 1987 upplýsti skattrannsóknarstjóri að Albert Guðmundsson hefði þegið tvær greiðslur frá Hafskipi á árunum 1984-85, að upphæð 117 og 130 þúsund krónur, án þess að telja þær fram til skatts. Albert sagði þessar greiðslur vera afslætti vegna viðskipta við heildsöluverslun sem sonur hans, Ingi Björn, ræki. Hann sagði svo af sér sem iðnaðarráðherra 23. mars., hann hafði þó engu að síður dyggan stuðning innan Sjálfstæðisflokksins. Þorsteinn Pálsson, þingmaður og formaður Sjálfstæðisflokksins, sagði fljótlega eftir það í viðtali að Albert yrði ekki ráðherra Sjálfstæðisflokksins aftur. Albert brást við þessu með því að draga til baka nafn sitt af framboðslista Sjálfstæðisflokksins og stofna Borgaraflokkinn sem hlaut 10,9% atkvæða kosningarnar 1987.
Ákærur og dómar
Í apríl 1987 gaf Hallvarður Einvarðsson, ríkissaksóknari, út ákærur á hendur 11 mönnum. Það voru forstjóri Hafskips, stjórnarformaður og fyrrverandi framkvæmdastjóri fjármálasviðs ásamt endurskoðanda félagsins og auk þess voru ákærðir allir þrír bankastjórar Útvegsbankans, þrír fyrrverandi bankastjórar hans og einn aðstoðarbankastjóri. Björgólfur, Ragnar, Páll Bragi og Helgi voru allir ákærðir fyrir að hafa gert ranga grein fyrir afkomu fyrirtækisins fyrstu átta mánuði ársins 1984 þannig að jákvæð eiginfjárstaða væri sýnd sem rúmar 8 milljónir króna þegar rétt staða hefði verið neikvæð um tæpar 34 milljónir króna. Þetta varðaði almenn hegningarlög, lög um hlutafélög og í tilviki Helga lög um löggilta endurskoðendur. Jafnframt hafi Björgólfur, Ragnar og Helgi, byggt á fyrrgreindum villandi upplýsingum, undirbúið ársreikning fyrir árið 1984 þar sem neikvætt eigið fé var sagt vera tæpar 105 milljónir þegar það var neikvætt um 197-327 milljónir kr. eftir því hvort bókfært verð skipastólsins eða markaðsvirði var notað. Þannig hafi hlutafjáraukningin um 80 milljónir á hluthafafundi í febrúar 1985 verið ólögleg. Að auki var Björgólfi gefið að sök að hafa dregið til sín fé frá reikningum Hafskips að upphæð 5,7 milljónum kr., Ragnar 7,4 milljónir kr. og Helgi kærður fyrir yfirhylmingu með þessum brotum. Bankastjórunum sex sem gegnt höfðu störfum á tímabilinu 1982-85 ásamt Axeli Kristjánssyni, aðstoðarbankastjóra og formanns lögfræðisviðs bankans, var gefið að sök að hafa sýnt stórfellda vanrækslu í starfi. Málinu var vísað frá í Hæstarétti í júní 1987 vegna vanhæfnis Hallvarðar sem ríkissaksóknari vegna skyldleika við bankaráðsmann í Útvegsbankanum en bróðir hans, Alþingismaðurinn Jóhann Einvarðsson átti þar sæti.
Mánuði seinna var Jónatan Þórmundsson, prófessor í refsirétti og forseti lagadeildar Háskóla Íslands, skipaður sérstakur ríkissaksóknari. Hann hóf rannsókn að nýju frá grunni og voru aðrir rannsóknarlögreglumenn fengnir til þess að rannsaka málið. Ári seinna, í nóvember 1988, gaf hann út ákærur gegn sex fyrrverandi starfsmönnum Hafskips og endurskoðenda, þremur bankastjórum Útvegsbankans, einum aðstoðarbankastjóra, bankaráðsmönnum og endurskoðanda bankans. Alls 16 manns, þrír fyrrverandi bankastjórar voru ekki ákærðir en þess í stað fjórir bankaráðsmenn, sex fyrrverandi starfsmenn Hafskip hf. og fjórir fyrrverandi starfsmenn Útvegsbankans. Eftir að hafa aflétt þinghelgi var þingmaðurinn Jóhann S. Einvarðsson ákærður sömuleiðis. Í september 1989, er dómsmeðferð hófst, lagði Ragnar Kjartansson fram skýrslu sem hann hafði samið og fór fram á að mega nota hana til þess að verja sig. Í heild taldi skýrslan 530 bls. Í henni færði hann rök fyrir því að illa hefði verið staðið að rannsókn hins svokallaða Hafskipsmáls og að rannsakendur hefðu verið hlutdrægir í nálgun sinni. Sagði hann einnig að Hafskip hefði verið neytt í gjaldþrot og að eignir fyrirtækisins hafið verið gefnar Eimskipafélaginu.
Í júlí 1990 sýknaði sakadómur Reykjavíkur 14 af 17 ákærðu; Björgólfur fékk fimm mánaða skilorðsbundið fangelsi, Páll Bragi tvo mánuði skilorðsbundið og Helgi 100 þúsund kr. sekt. Jónatan sagði af sér að þessu loknu en ákæruvaldið áfrýjaði dómunum þrem auk sýknudómsins yfir Ragnari Kjartanssyni til Hæstaréttar. Þann 5. júní 1991 þyngdi Hæstiréttur dóm Björgólfs í 12 mánuði. Ragnar fékk fimm mánaða skilorðsbundinn dóm og dómur Páls Braga var óbreyttur skilorðsbundinn í tvo mánuði. Loks var sekt Helga hækkuð í 500 þúsund krónur.
Umdeildar kenningar
Af frásögn Helga Magnússonar, sem var aðal-endurskoðandi Hafskips hf., má dæma að Eimskipafélagið hafi dregið að semja um kaup á Hafskipi hf. í því augnamiði að það yrði neytt í gjaldþrotaskipti og þar með fengjust eignir þess á lægra verði. Í bók sinni Á slóð kolkrabbans hefur Örnólfur Árnason það eftir Arnóri, fyrrverandi bekkjarbróður sínum og ýmsu fólki sem tengist honum, „''að krökkt hefði verið af maðki í mysu þeirra sem neyddu Hafskip í gjaldþrot. Að hinar raunverulegu orsakir fyrir því að þetta ákveðna skipafélag var tekið svona kirfilega í bakaríið, frekar en eitthvert annað af þeim fjölmörgu stórfyrirtækjum, sem líka stóðu völtum fótum á sama tíma, hefðu verið áhrif tiltekinna afla í þjóðfélaginu, sem væru sterkari en hin lýðræðislega kjörnu stjórnvöld þjóðarinnar og hefðu valdsmenn iðulega í hendi sér.''”. Hörður Sigurgestsson sagði í viðtali við Morgunblaðið 15. mars 1990, spurður að því hvort Eimskipafélagið hefði sýnt óeðlilega viðskiptahætti og brotið niður alla samkeppni, að Morgunblaðið hefði auðvitað ekki áhuga á því að samkeppnisaðilar styrktust.
Öðrum þræði hefur verið talað um að Hafskipsmálið hafi verið hálfgerðar pólitískar nornaveiðar sem snerust fyrst og fremst um flokkspólitísk tengsl. Enda voru það formenn tveggja stjórnarandstöðuflokka, Jón Baldvin og Ólafur Ragnar, sem á sínum tíma gengu hvað harðast fram með ásakanir á Alþingi og í fjölmiðlum. Í ljósi þess hversu hátt hlutfall af kröfum í þrotabú Hafskips hf. fengjust greiddar (um 70%) var fyrirtækið kannski ekki svo illa statt og því ekki ástæða til þess að fara fram á gjaldþrotaskipti. Ingvi Hrafn Jónsson, fyrrverandi fréttastjóri hjá RÚV, skrifaði greinina „Hafskipsmálið in memoriam“ á ofanverðum tíunda áratugnum þar sem hann sagði að sér væri til efs að til væri það fyrirtæki á landinu sem myndi standa af sér aðra eins fjölmiðlaárás líkt og Hafskip hf. varð fyrir.
Tenglar
http://www.timarit.is/?issueID=429064&pageSelected=12&lang=0 - Gunnar And. febrúar 1990
http://www.timarit.is/?issueID=428184&pageSelected=30&lang=0 - Kærur 15. nóv baksíða
http://www.timarit.is/?issueID=428201&pageSelected=15&lang=0 - Málshöfðun gegn Jóhanni heimiluð http://www.timarit.is/?issueID=428211&pageSelected=7&lang=0 - Hefði kosið aðra leið á spjöld þingsögunnar
http://www.timarit.is/?issueID=428792&pageSelected=8&lang=0 - Úrskurðað hvort skýrsla Ragnars...
1990-1 http://www.timarit.is/?issueID=429031&pageSelected=8&lang=0 - Stjórnarmenn telja sig ekki hafa verið blekkta http://www.timarit.is/?issueID=429236&pageSelected=13&lang=0 - Prófsteinn á það hvort landlæg spilling http://www.timarit.is/?issueID=429251&pageSelected=13&lang=0 - Könnuðu ekki venjur og misskilja hugtök http://www.timarit.is/?issueID=429258&pageSelected=17&lang=0 - Tími reikningsskila og uppreisnar eftir 4 löng ár http://www.timarit.is/?issueID=429313&pageSelected=14&lang=0 - Slæmar fréttir eru alþýðuskemmtun http://www.timarit.is/?issueID=429359&pageSelected=14&lang=0 - Viðbrögð við dómi
Dómur: http://www.timarit.is/?issueID=429359&pageSelected=15 - 20
http://www.timarit.is/?issueID=429364&pageSelected=10&lang=0 - Rvk-bréf http://www.timarit.is/?issueID=429707&pageSelected=25&lang=0 - Úr báráttusögu Guðmundar Jaka http://www.timarit.is/?issueID=429919&pageSelected=27&lang=0 - Fjórir enn ákærðir http://www.timarit.is/?issueID=429919&pageSelected=27&lang=0 - Sakfellt fyrir mun fleiri atriði en í undirrétti http://www.timarit.is/?issueID=430051&pageSelected=27&lang=0 - Þrír ákærðu voru sakfelldir fyrir hegningarlagabrot http://eyjan.is/blog/2009/12/07/fyrrum-bankastjori-hardordur-um-hafskipsbaekur-missagnir-tilbuningur-og-nornaveidar/ - Lárus Jónsson um bækur frjálshyggjumannanna
-->
Hagnýtt siðfræði
Hagnýtt siðfræði er undirgrein siðfræði þar sem kenningar siðfræðinnar, svo sem leikslokasiðfræði eða skyldusiðfræði, hafa verið hagnýttar í glímunni við tiltekin raunveruleg siðferðisvandamál. Í hagnýttri siðfræði fer gjarnan fram greining á þeim siðferðilegu verðmætum sem máli skipta hverju sinni. Meðal álitamála sem fjallað er um í hagnýttri siðfræði má nefna spurningar um fóstureyðingar, líknardauða, heilbrigðisþjónustu, samfélagsábyrgð fyrirtækja, persónuvernd og upplýst samþykki, meðferð á dýrum og réttindi þeirra, samband manna við náttúruna.
Rani
Rani er útlimur/líffæri á fílum sem er nýttur meðal annars til að taka upp hluti en ekki til að drekka vatn eins og margir halda, en það gera fílar með munninum.
Kláði
thumb|250px|Maður með kláða að klóra sér.
Kláði (fræðiheiti: pruritus) er óþægileg tilfinning sem gerir það að verkum að mann langi að klóra sér. Kláða svipar að nokkru leyti til sársauka en vekur ólíku viðbragði í líkamanum: sársauki veldur löngun til að forðast það sem veldur sársaukanum, en kláði vekur löngun til að klóra sér. Talið er að kláði eigi hugsanlega uppruna sinn sem einhvers konar varnarviðbragð við sníklum en þess má geta að dýr klóra sér til að losa sig við sníkla.
Taugaboð um kláða og sársauka eiga upptök sín í húðinni en upplýsingar um þau eru fluttar um tvö mismunandi kerfi í sama taugastrengnum. Orsakir kláða eru fjölmargar, t.d. sníklar svo sem lýs og maurakláði, sýkingar svo sem áblástur eða hlaupabóla, ofnæmisviðbrögð, húðsjúkdómar svo sem exem, sóri eða fótasveppur, þurr húð, aðrir sjúkdómar svo sem sykursýki, blóðleysi eða gula, ásamt ákveðnum lyfjum.
Suðurfirðir Vestfjarða
Suðurfirðir Vestfjarða eru Arnarfjörður, Tálknafjörður og Patreksfjörður. Þar bjuggu um 1100 manns í lok árs 2010.
Fernando Collor de Mello
Fernando Affonso Collor de Mello (f. 12. ágúst 1949) er brasilískur stjórnmálamaður sem var forseti Brasilíu frá 15. mars 1990 til 29. desember 1992.
Collor de Mello er úr kunnri stjórnmála- og viðskiptafjölskyldu. Hann sat á fulltrúadeild brasilíska þingsins frá 1983 til 1987 og var síðan fylkisstjóri Alagoas. Árið 1989 bauð hann sig fram í forsetakosningum Brasilíu með stuðningi Þjóðlega endurreisnarflokksins (PRN) og vann sigur í annarri umferð á móti Luiz Inácio Lula da Silva, frambjóðanda Verkamannaflokksins. Collor de Mello varð fyrsti lýðræðislega kjörni forseti Brasilíu eftir endalok herforingjastjórnarinnar í landinu og jafnframt yngsti forsetinn í sögu landsins.
Collor de Mello sagði af sér eftir tæp þrjú ár í embætti til þess að forðast að vera kærður fyrir spillingu af öldungadeild þingsins. Varaforseti hans, Itamar Franco, tók við forsetaembættinu. Eftir afsögn hans var Collor dæmdur sekur og honum bannað að gegna opinberu embætti í átta ár (frá 1992 til 2000). Hann var síðar sýknaður af hæstarétti landsins.
Eftir sýknunina hélt Collor áfram þátttöku í stjórnmálum. Hann var kjörinn öldungadeildarþingmaður fyrir Alagoas árið 2006 og endurkjörinn árið 2015. Hann viðraði hugmyndir um forsetaframboð fyrir Kristilega verkamannaflokkinn árið 2018.
Æska og uppvöxtur
Árið 1976, eftir að hafa útskrifast úr hagfræðinámi við Háskólann í Brasilíu, var Fernando Collor kjörinn forseti knattspyrnufélags.
Stjórnmálaferill
thumb|left|Fernando Collor árið 1988. Árið 1987 var Collor de Mello kjörinn fylkisstjóri Alagoas. Hann lofaði því að láta fækka embættismönnum í fylkisstjórninni, sem hann uppnefndi „Maharajana“. Hann notaði sama slagorð í forsetaframboði sínu árið 1989.
Forseti Brasilíu
thumb|left|Fernando Collor árið 1991. Fernando Collor tók við af José Sarney sem forseti Brasilíu þann 15. mars 1990 eftir fyrstu lýðræðislegu kosningar landsins í 29 ár. Kosningaherferð Collors hafði mikla fjármuni á bak við sig og nauð jafnframt stuðnings sjónvarpsstöðvarinnar TV Globo. Andstæðingur Collors í forsetakosningunum var verkalýðsforinginn Luiz Inácio Lula da Silva, sem hafði skotið borgarastéttinni skelk í bringu með loforðum sínum um róttækar samfélagsumbætur og fráhvarf frá meðmælum Alþjóðagjaldeyrissjóðsins. Collor var á þessum tíma kvæntur Rosane Collor, sem varð forsetafrú eftir embættistöku hans.
Kosningaherferð Collors var popúlísk og bar fyrirheit um frjálshyggju í efnahagsmálum. Forsetatíð Collors einkenndist af stefnunni pacote, sem var róttækasta hreinsunaraðgerð í sögu Brasilíu. Fyrirtæki voru einkavædd, reglur um kjaraviðræður voru felldar úr gildi, bankainnistæður voru gerðar upptækar tímabundið og framlög til velferðarmála voru skert. Atvinnuleysi jókst á þessum tíma, meðallaun lækkuðu og kreppuástand skapaðist í efnahag landsins.
Árið 1991 sakaði bróðir forsetans, Pedro Collor, hann um að hafa skipulagt kerfi pólitískra mútugreiðslna með aðkomu kosningastjóra síns, Paulo César Farias. Samkvæmt þessu átti forsetinn að hafa hlotið 70 % þeirra greiðslna sem fengust en Paulo César 30 %. Í forsetabústaðnum einum átti um 2,5 milljónum Bandaríkjadala að hafa verið varið í að setja upp tugi gervifossa, stöðuvatn og upphitaða 100 fermetra sundlaug. Eftir að lögreglan og þingið gerðu rannsókn sem leiddi líkur að sekt Collors kaus fulltrúadeild brasilíska þingsins þann 29. október 1992 með 441 atkvæðum gegn 38 að víkja Collor tímabundið úr embætti. Samkvæmt þessu þurfti Collor að víkja úr embætti í 180 daga á meðan varaforseti hans Itamar Franco, var settur í forsetaembætti.
Collor de Mello sagði af sér þann 29. desember 1992, daginn áður en öldungadeild þingsins hugðist halda þingfund til að skera úr um hvort ákæra yrði birt gegn honum. Franco varaforseti tók því við forsetaembætti það sem eftir var af kjörtímabilinu. Öldungadeildin gaf engu að síður út ákæru gegn Collor næsta dag og svipti hann rétti til að gegna opinberu embætti í átta ár vegna spillingar. Árið 1994 sýknaði Hæstiréttur Brasilíu Collor hins vegar og hann hlaut því pólitísk réttindi á ný.
Öldungadeildarþingmaður
thumb|left|180px|Fernando Collor árið 2015. Árið 2006 var Collor de Mello kjörinn öldungadeildarþingmaður Alagoas. Hann tók við embættinu næsta ár og var endurkjörinn árið 2014. Árið 2016 kaus Collor með tillögu um að víkja Dilmu Rousseff forseta úr embætti.
Collor var ákærður í ágúst árið 2017 fyrir þátttöku í peningaþvætti. Hann var meðal annars sakaður um að hafa tekið við meira en 29 milljóna ríala mútugreiðslum frá Petrobras á tímabilinu 2010 til 2014.
Í febrúar árið 2018 tilkynnti Collor de Mello að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum Brasilíu sama ár. Hann hætti við framboðið vegna lítils meðbyrs og studdi framboð Álvaro Dias.
Árið 2022 bauð Collor sig fram til fylkisstjóra Alagoas fyrir Brasilíska verkamannaflokkinn og lenti í þriðja sæti með 14,7 % greiddra atkvæða. Hann studdi Jair Bolsonaro á móti Luiz Inácio Lula da Silva í seinni umferð forsetakosninganna sem haldnar voru í lok október sama ár.
Sjöundá
Sjöundá er afskekkt eyðibýli, austast á Rauðasandi í Vestur-Barðastrandarsýslu. Þar gerðust morðin á Sjöundá árið 1802, en þá var tvíbýli á staðnum. Sjöundá fór í eyði 1921.
Joe Spano
Joe Spano (fæddur Joseph Peter Spano, 7. júlí 1946) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Hill Street Blues, NCIS, Apollo 13 og Primal Fear.
Sjöundá
Um Sjöundármálin ritaði Gunnar Gunnarsson skáldsöguna Svartfugl, (frumútgáfa á dönsku 1929, íslensk þýðing 1938).
Joe Spano
Einkalíf
Spano fæddist í San Francisco í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Stundaði nám við Kaliforníuháskólann í Berkeley. Futtist til Hollywood á seinni hluta áttunda áratugarins.
Leikhús
Spano var meðlimur að San Francisco hópnum The Wing. Kom fram árið 1967 í leikritinum Rómeó & Júlíu. Var einn af stofnendum Berkeley Repertory leikhúsins árið 1968 og var meðlimur þess næstu 10 árin. Kom aftur til leikhúsins eftir 25 ár þar sem hann lék á móti Sharon Lawrence í The Guys árið 2003. Spano kom fram nakinn í San Francisco uppfærslunni af Oh, Calcutta.
Ferill
Fyrsta hlutverk Spano var í kvikmyndinni One Is a Lonely Number frá 1972. Kom hann síðan fram í smáhlutverkum í myndum á borð við American Graffiti, The Enforcer og Northern Lights. Fyrsta hlutverk Spano í sjónvarpi var í The Streets of San Francisco og kom síðan fram í sjónvarpsþáttum á borð við : L.A. Law, The X-Files, JAG, NYPD Blue, Boomtown, The Closer og Shark. Spano var árið 1981 boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum Hill Street Blues sem rannsóknarfulltrúinn Henry Goldblume og var hluti af honum til ársins 1987. Hefur verið með reglulegt gestahlutverk í sjónvarpsþættinum NCIS sem alríkisfulltrúinn Tobias Fornell. Spano hefur leikið í kvikmyndum á borð við Apollo 13, Primal Fear, Texas Rangers, Hollywoodland og Frost/Nixon.
Peter Fonda
Peter Henry Fonda (23. febrúar 1940 – 16. ágúst 2019) var bandarískur leikari.
Fræburknar
Fræburknar (fræðiheiti: Pteridospermatophyta) eru útdauðandi grein frumstæðra háplantna. Burknanafngiftin er komin til af því að blöð þeirra voru stór og margskipt og líktust blöðum burkna, en þeir mynduðu fræ. Elstu fræburknar sem fundist hafa eru frá seinni hluta devontímabils. Þessar fyrstu fræplöntur dóu út í lok krítartímabils en áttu sitt blómaskeið á síðari hluta kolatímabilsins.
Kingmanrif
thumb|right|Gervihnattamynd af Kingmanrifi Kingmanrif er kóralrif í Norður-Kyrrahafi, um miðja vegu milli Hawaii og Bandarísku Samóa og er nyrst Línueyja. Það er yfirráðasvæði Bandaríkjanna undir stjórn bandaríska sjóhersins.
Rifið uppgötvaði Edmund Fanning skipstjóri árið 1789. Bandaríkin innlimuðu það 10. maí 1922.
DDT skordýraeitur (hljómsveit)
thumb|Hljómsveitin fyrir utan Egilsbúð haustið 2020
DDT skordýraeitur er íslensk pönkhljómsveit frá Neskaupstað. Nafn hljómsveitarinnar vísar til DDT.
Saga
Hljómsveitin var stofnuð haustið 2015 í Neskaupstað. Hún er afsprengi annarrar hljómsveitar sem hét Doddi og draumaprinsarnir sem var skipuð starfsfólki Verkmenntaskóla Austurlands. Hljómsveitina DDT skordýraeitur stofnuðu framhaldsskólakennararnir Arnar Guðmundsson söngur og gítar, Ágúst Ingi Ágústsson trommur, Pjetur St. Arason gítar og söngur og Þorvarður Sigurbjörnsson bassi og söngur. Sveitin spilar pönk skotið rokk sem oft á tíðum er í þyngri kantinum. Meðlimir sveitarinnar stofnuðu svo félag í kringum sveitina sem hefur það markmið að standa fyrir hátíðum og ýmsum uppákomum. Þetta félag heitir DDT pönkviðburðir og var stofnað í október 2018. Vorið 2020 sagði svo Ágúst Ingi Ágústsson skilið við hljómsveitina en til liðs við hljómsveitina gekk þá trymbillinn Hjálmar Joensen sem hafði áður trommað í hljómsveitinni Winson Will Rocktheworld.
Fyrstu skref DDT skordýraeiturs
Fyrstu vikurnar æfði sveitin í kjallara sem ber heitið Blúskjallarinn. En svo færðust æfingar og tónleikahald í Valsmýri 5.
Útgáfur og lagasmíð
DDT skordýraeitur hefur sent frá sér eina EP plötu, Aleppo sem kom út í 29. desember 2017, rafræn útgáfa kom út á Spotify 22. desember sama ár. Á þeirri plötu voru 5 lög, Tinder, Götubarn, Klæddu þig úr gervi, Bless Aleppo og Svarta ekkjan. Platan var tekin upp í Stúdió Mána í nóvember sama ár og var upptökustjóri Guðjón Birgir Jóhannsson. Platan var gefin út í 50 eintökum.
Árið 2019 kom út fyrsta breiðskífa sveitarinnar. Sú plata var tekin upp á haustmánuðum 2019 í Stúdíó Síló á Stöðvarfirði og upptökustjóri var Vincent Wood frá Írlandi. Platan innihélt 16 lög, 15 þeirra frumsamin og ein ábreiða af lagi Bubba Morthens, Leyndarmál frægðarinnar. Fjögur af þessum lögum höfðu þó komið út áður á EP plötu sveitarinnar tveimur árum áður. Platan var gefin út í 300 eintökum. Einnig voru gefin út 5 eintök af plötunni á vínylformi í svörtu albúmi.
24 (sjónvarpsþáttur)
24 er bandarískur sjónvarpsmyndaflokkur, sem Fox Network framleiðir fyrir fyrirtæki Rons Howard Imagine Entertainment og er sýnd víða um heim.
Rauntímaeðli þáttanna gefur þeim yfirbragð mikillar spennu, sem lögð er áhersla á með tifandi stafrænni klukku sem birtist af og til, m.a. fyrir og eftir auglýsingahlé og í enda hvers þáttar. Í hverjum þætti er sýnt frá atburðum á ýmsum stöðum og fylgt er eftir ævintýrum ólíkra persóna sem allar eru flæktar í sömu atburðarásina.
Joel Surnow og Robert Cochran skópu 24 en fyrsti þátturinn var sýndur árið 2001.
Yfirlit yfir efni hvers árgangs
Hingað til hefur hver árgangur fylgt svipaðri formúlu. Þættirnir, sem gerast að verulegu leyti í Los Angeles, snúast einkum um baráttu Jacks Bauer og Counter Terrorist Unit þegar þjóðaröryggi Bandaríkjanna er ógnað, m.a. af hryðjuverkamönnum. Ýmsar fórnir sem koma á óvart, svik og annað ráðabrugg eru algeng. Auk aðalógnarinnar eru ýmsar aukaatburðarásir í hverjum árgangi, sem vara allnokkra þætti og eru samofnar meginatburðarásinni, sem hefur sjálf tilhneigingu til þess að einu sinni eða tvisvar þegar líður á árganginn. Jack Bauer stendur oft frammi fyrir gríðarmikilli persónulegri sálarangist.
Hver árgangur gerist á „rauntíma“ og hefst á ólíkum tíma dags. Hver þáttur lýsir atburðum einnar klukkustundar og hver árgangur lýsir atburðum sólarhrings og er 24 þættir. Hver þáttur hefst á því að Kiefer Sutherland í gervi Jack Bauer segir: „Eftirfarandi gerist milli [tími] og [tími]“.
1. dagur
Í fyrsta árgangi eru hryðjuverkamenn með það á prjónunum að ráða af dögum forsetaframbjóðandann, David Palmer, en hryðjuverkamennirnir hafa augastað á eiginkonu Jacks Bauer og dóttur þeirra að Bauer óvörum. Jack grunar að fólk sem hann vinnur með kunni að hafa átt hlut að máli í hvoru tveggja og reynir samtímis að verja Palmer og komast til botns í því hvers vegna konu hans og dóttur hefur verið rænt.
2. dagur
Í öðrum árgangi tekst Jack á við dauða konu sinnar og versnandi samband sitt við dóttur sína, sem telur að hættuleg atvinna Jacks hafi valdið dauða móður sinnar. Bauer er ekki lengur á launaskrá hins opinbera en forseti Bandaríkjanna, David Palmer, reiðir sig á Jack sem eina manninn sem hann getur treyst til að komast til botns í því hver sé að hóta að sprengja kjarnorkusprengju í Los Angeles og til að hindra að það gerist. Samtímis þessu verður til aukaatburðarás í kringum Kate Warner, sem er að skipuleggja brúðkaup systur sinnar og verðandi mágs síns, þegar CTU grunar að brúðguminn gæti verið viðriðinn áform hryðjuverkamannanna.
3. dagur
Í þriðja árgangi hefur Jack snúið aftur til starfa eftir að hafa lokið verkefni undir dulargevi, þar sem hann komst inn í raðir Salazar fjölskyldunnar, sem er eiturlyfjahringur með tengsl við hryðjuverkamenn. Á sama tíma er líki, sem er sýkt af dauðlegri veiru, kastað úr sendibíl hjá höfuðstöðvum heilbrigðisyfirvalda alríkisins. Hinn nýi félagi Jacks er ungur en hæfur maður, Chase Edmunds, sem á í ástarsambandi með dóttur Jacks, sem nú vinnur fyrir CTU. Jack og Chase verða nú að finna hryðjuverkamennina, sem bera ábyrgð á veiru-árásinni og eyða öllum sýnum veirunnar áður en henni er sleppt út í andrúmsloftið. Í þessum árgangi á Jack einnig við eiturlyfjavanda að stríða, sem á uppruna sinn í síðasta verkefni hans.
4. dagur
Í fjórða árgangi vinnur Jack Bauer í Washington D.C. fyrir varnarmálaráðuneytið en á í ástarsambandi með dóttur varnarmálaráðherrans, Audrey Raines. CTU starfar nú undir nýjum skipunum frá forsetanum en nýr yfirmaður CTU kallar Jack á sinn fund vegna yfirvofandi hryðjuverkaárásar. Varnarmálaráðherranum og dóttur hans er hins vegar rænt og Jack verður að reyna að bjarga þeim úr haldi ræningjanna. Eftir að þeim er bjargað átta þau sig á að mannránið var notað til að dylja áform um að valda ofhitnun og bráðnun í bandarískum kjarnorkuverum um land allt. En þetta reynist aftur vera einungis toppurinn á ísjakanum.
5. dagur
Í fimmta árgangi hefur Jack breytt nafni sínu í Frank Flynn og er að reyna að hefja nýtt líf utan CTU en honum berast þær fregnir að reynt hefði verið að ráða af dögum alla þá sem vissu að hann væri enn á lífi og að Palmer, fyrrverandi forseti, og Michelle Dessler, fyrrum samstarfskona Jacks, hefðu verið drepin. Einhver hefur reynt að koma sökinni á Jack og hann verður ásamt starffólki CTU að finna út hver stendur á bak við ráðabruggið samtímis því að hafa uppi á stolnu sentox taugagasi og uppræta samsæri sem teygir sig alla leið til Hvíta hússins og vopnaframleiðandans Omicron Corporation.
6. dagur
Í lok 5. dags hafði Jack verið handsamaður af kínverskum yfirvöldum fyrir innbrot í kínverska sendiráðið í Los Angeles sem leiddi til dauða kínversks embættismanns. Í upphafi 6. dags hefur Wayne Palmer, sem nú er forseti Bandaríkjanna, samið við kínversk stjórnvöld um að fá Jack lausan úr haldi eftir 20 mánuði í haldi. Hryðjuverkamenn fremja sjálfsmorðsárásir um gervöll Bandaríkin undir forystu Abu Fayed sem hefur tekist að sannfæra bandarísk stjórnvöld um að hann muni hjálpa þeim að handsama hryðjuverkamanninn Assad, sem þau telja ranglega að hafi skipulagt árásirnar. Fyrir hjálpina vill Fayed að bandarísk yfirvöld afhendi honum Jack Bauer.
Aðalleikarar
Ítarlegra yfirlit má finna á lista yfir persónur í 24 og lista yfir aukapersónur í 24''
Fyrrverandi aðalpersónur og -leikarar
* - Hóf árgang sem aukapersóna en varð aðalpersóna í miðjum árgangi. Jude Ciccolella, sem lék Mike Novick, kom fram í 58 þáttum í dögum 1, 2, 4 og 5 og er í sjöunda sæti yfir þær leikara sem oftast hafa komið fram í þáttunum en var þó aldrei aðalleikari.
Veðhafi
Veðhafi er sá einstaklingur eða lögaðili sem ætti kröfu um tilteknar gjörðir (eins og aðferðargerð) ef veðsalinn stendur ekki við þá skuldbindingu sem veðið nær yfir.
Framveðhafi
Þeir aðilar sem fá réttindi veðhafa með framsali kallast framveðhafar. Réttindi þeirra geta ekki orðið meiri en veðhafinn hafði gagnvart veðsala, nema traustfangsreglur leiði til rýmri réttar.
Harðfiskur
Harðfiskur er þurrkaður og barinn fiskur, oftast unninn úr ýsu, steinbít eða þorski, en einnig þekkist harðfiskvinnsla úr ufsa, kolmunna og lúðu. Harðfiskur var áður fyrr einn helsti matur Íslendinga, og var hann gjarnan borðaður með smjöri eða sölvum. Er harðfiskur sérlega próteinrík næring, harðfiskur (ýsa) inniheldur 80-85% prótein.
Á Íslandi er ársframleiðsla á harðfiski nú milli 200 og 250 tonn sem framleitt er úr 2.800 - 3.000 tonnum af slægðum fiski með haus.
Vinnsla
Hráefnið sem fer í harðfisk er ævinlega ferskt og er nær eingöngu um að ræða fisk sem veiddur er á línu, sem beitt er með síli, síld, gervibeitu eða Kyrrahafsmakríl. Slík veiðiaðferð er talin uppfylla kröfur um vistvænar veiðar einna best. Þegar fiskurinn er kominn í land er hann þurrkaður, en þrjár aðferðir eru helst notaðar við þurrkunina; thumb|right|Útiþurrkun á [[Íslandi]]
Heimildir
[http://www.matis.is/media/matis/utgafa/Skyrsla_09-07.pdf Harðfiskur sem heilsufæði. Skýrsla Matís.]
Þórarinn Böðvarsson
Þórarinn Böðvarsson (3. maí 1825 – 17. maí 1895) var íslenskur prestur, rithöfundur og alþingismaður.
Þórarinn fæddist í Gufudal í Austur-Barðastrandarsýslu. Hann var prestur í Görðum á Álftanesi frá 1868 til dauðadags og kostaði byggingu steinkirkju þar, sem reist var á árunum 1879 – 1889. Hann veitti einnig fé til stofnunar skóla, sem varð Flensborgarskólinn í Hafnarfirði. Þórarinn gaf út Lestrarbók handa Alþýðu á Íslandi, sem oft var nefnd Alþýðubókin, árið 1874.
Juniperus comitana
Juniperus comitana er tegund af barrtré í einisætt. Uppruninn frá Gvatemala og Mexíkó.
Míkhaíl Kalashníkov
thumb|Kalashikov, [[2009]] Míkhaíl Tímofejevítsj Kalashníkov (10. nóvember 1919 – 23. desember 2013) var rússneskur vopnahönnuður. Hann hannaði hríðskotabyssuna AK-47 sem náði gríðarlegri útbreiðslu á síðari hluta 20. aldar.
Assyríska
Assyríska (ܐܬܘܪܝܐ) er semískt tungumál sem talað er í Mið-Austurlönd. Málhafar eru 4.420.000 manns.
Friðarey
Friðarey, Fjárey eða Frjóey (Fair Isle á ensku) (-1,53°AL, 59,53°NB) er lítil eyja undan Skotlandi. Hún tilheyrir Norðureyjum, liggur miðja vegu milli Orkneyja og Hjaltlandseyja og er talin stjórnsýslulega með hinum síðarnefndu. Eyjan er 4,8 km að lengd og 2,4 km að breidd, alls 5,61 km² að flatarmáli. Hæsti punktur eyjarinnar heitir Varðhæð (Ward Hill) og er 217 metrar á hæð, en háir klettar girða vesturströndina. Norðurhluti hennar er grýttur og mýrlendur, svo að flestir hinna 69 íbúa (skv. manntali frá 2001) búa á suðurhelmingnum. Íbúunum hefur fækkað til muna, en þeir voru nálægt 400 um aldamótin 1900. Á eyjunni er skóli, en hvorki krár né veitingastaðir.
Friðarey var fyrst byggð á bronsöld, þótt þar sé fátt landkosta fyrir utan gjöful fiskimið. Þar er fuglalíf mikið, og þykir eyjan vera með bestu stöðum í Evrópu til að skoða suma sjaldgæfa fugla. Fyrir utan fuglaskoðun er Friðarey einkum þekkt fyrir hannyrðir, sérstaklega prjónaskap. Tveir þriðju af rafmagninu sem eyjarskeggjar nota kemur frá vindmyllum. Snemma árs 2004 hlaut Fagurey viðurkenningu sem „Fair Trade-eyja“ fyrir sanngjarna viðskiptahætti.
Samgöngur
Í Lerwick á Hjaltlandseyjum er flugvöllur sem þjónar flugsamgöngum til Friðareyjar, en Loganair flýgur þangað tvisvar í viku frá maí til október. Ferjan „Good Shepherd IV“ („Góði hirðirinn IV“) siglir milli ennfremur Fagureyjar og Grútness.
Mjaltaskeið
thumb|Mjaltaskeið Mjaltaskeið eða mjólkurskeið kallast tímabilið frá burði spendýrs fram að geldstöðu, eða sá tími sem afkvæmið nærist á mjólk móðurinnar. Mjaltaskeið sumra dýrategunda, sérstaklega kúa, hefur verið brenglað til að mæta þörfum manna. Þar ber sérstaklega að nefna Jerseykýr sem bera á meira en ársfresti vegna þess hve burðarsjúkdómar er algengir.
Gígjökull
thumb|Gígjökull sumarið 2008. thumb|Gígjökull eftir gosið 2010.
Gígjökull (eða Falljökull ) er annar tveggja skriðjökla sem renna úr Eyjafjallajökli, en hin er Steinsholtsjökull. Þeir skríða báðir til norðurs í Þórsmörk. Gígjökull er niður undir gömlum gíg sem er í jöklinum. Vatnið sem jökullinn skreið fram í hét Lónið en það hvarf í eldgosinu 2010.
Limafjörður
thumb|Kort af Limafirðinum. Limafjörður (danska Limfjord) er grunnt sund sem aðskilur eyjuna Vendsyssel-Thy frá restinni af Jótlandi. Áður var það fjörður og náði ekki í gegnum skagann. Sundið tengir saman Norðursjó og Kattegat. Það er um 180 km langt og er mjög óreglulegt í laginu með mörgum flóum, þrengslum og eyjum. Dýpst er við Hvalpsund (um 24 metrar). Aðalhöfn er við Álaborg þar sem brú hefur verið byggð yfir fjörðinn. Einnig liggja bílagöng undir skurðinn sem aðalhraðbraut Danmerkur, E45, fer um.
Gljúfurá (Húnaþingi)
Gljúfurá í Húnaþingi er mitt á milli Víðidals og Vatnsdals. Áin er dragá, 28 km. að lengd og fellur í Hópið milli Miðhóps og Hólabaks. Um Gljúfurá eru mörkin milli Vestur- og Austur-Húnavatnssýslu.
Friedrich
Friedrich getur átt við eftirfarandi:
Elísabet Rússakeisaraynja
Elísabet Petrovna (Елизаве́та (Елисаве́та) Петро́вна á kyrillísku letri) (29. desember 1709 – 5. janúar 1762), einnig kölluð Elísaveta eða Jelísaveta var keisaraynja Rússlands frá 1741 til dauðadags. Hún var leiðtogi Rússa í tveimur stærstu styrjöldum þessa tíma: austurríska erfðastríðinu (1740–48) og sjö ára stríðinu (1756–63). Þegar Elísabet lést spannaði Rússland tæpa 6.250.000 ferkílómetra.
Innanríkisstefna Elísabetar leyfði rússneska aðlinum að ná miklum völdum í héraðsstjórnum Rússlands en stytti hins vegar embættistíðir aðalsmanna í þjónustu ríkisins. Hún hvatti Míkhaíl Lomonosov til þess að stofna háskólann í Moskvu og Ívan Shúvalov til að stofna keisaralega listaháskólann í Sankti Pétursborg. Hún eyddi einnig miklu fé í að reisa byggingar í barrokkstíl eftir uppáhaldsarkitektinn hennar, Bartolomeo Rastrelli, þar á meðal Peterhof-höllina og Tsarskoje Selo. Elísabet er einn vinsælasti einvaldur Rússlands vegna andstöðu sinnar við Prússland og viðleitni hennar til að taka engan af lífi á allri valdatíð sinni.
Æviágrip
Elísabet var dóttir Péturs mikla og Katrínar 1. keisaraynju. Auk rússnesku talaði hún frönsku reiprennandi og kunni einnig nokkur orð í þýsku. Faðir hennar vildi gifta hana Loðvík af Orléans (1703-1752), syni franska ríkisstjórans Filippusar af Orléans en samningaviðræður til að koma í kring þeim ráðahag heppnuðust ekki. Móðir hennar hóf þá viðræður við frönsku hirðina í Versölum um að gifta Elísabetu Loðvík 15. Frakkakonungi en kardínálinn de Fleury hafnaði ráðahagnum þar sem hann var á móti bandalagi við Rússland. Elísabet var loks trúlofuð furstanum af Lübeck en hann lést stuttu áður en þau áttu að giftast.
Elísabet settist á valdastól sem keisaraynja þann 6. desember árið 1741 og naut góðs af því að keppinautar hennar um völdin börðust innbyrðis. Hinn eiginlegi ríkisarfi og keisari, Ívan 6., var ólögráða og móðir hans, Anna Leopoldovna, fór fyrir nefnd ríkisstjóra í hans umboði. Þetta gerði Prússum kleift að ná miklum áhrifum í rússnesku hirðinni, sem fór mjög fyrir brjóstið á rússnesku keisaravörðunum. Elísabet framdi því valdarán gegn Ívani með hjálp franska læknisins Jean Armand de Lestocq og franska sendiherrans Jacques-Joachim Trotti de La Chétardie.
Utanríkismál
Valdatíð Elísabetar einkenndist af þremur styrjöldum:
Innanríkismál
Elísabet átti hlut að máli í stofnun ríkisháskólans í Moskvu árið 1755 og listaháskólans í Sankti Pétursborg árið 1758. Á valdatíð Elísabetar fór frændi hennar, Ívan Shúvalov, fyrir innanríkismálum.
Fyrstu mikilvægu umbæturnar sem urðu á ríkisárum Elísabetar voru á rússneska þinginu sem varð á þessum tíma formlega æðsta ríkisstofnunin sem fór með löggjafar- og framkvæmdavaldið. Þar með varð þingið mun voldugra en það hafði verið á ríkisárum Péturs mikla.
Shúvalov hækkaði verð á salti og áfengi til þess að bæta efnahagsstöðu keisaradæmisins en hætti að setja skatt á hið síðarnefnda. Hann leigði útflutningshafnir Rússa við Hvítahaf og námur þeirra í Úralfjöllum. Hann lagði niður innanríkistolla en hækkaði innflutningstolla á snæri. Um 984 verksmiðjur voru byggðar í Rússlandi á þessum tíma.
Rússneska aðlinum var á þessum tíma veittur einkaréttur á landeignum þar sem ánauðugir bændur bjuggu. Elísabet forðaðist að staðfesta dauðarefsingar og því var enginn tekinn af lífi með hennar samþykki á ríkisárum hennar. Stefna hennar miðaði við að gefa aðalsmönnum aukið vægi í héraðsstjórn ríkisins en færri skyldur í þjónustu alls ríksins.
Elísabet flutti frænda sinn, Pétur af Holstein, til Rússlands til að gerast erfingi hennar og kom í kring hjónabandi hans við Soffíu af Anhalt-Zerbst, sem varð síðar Katrín mikla.
PlayStation
thumb|250px|right|PlayStation leikjatölvan og stýripinnarnir PlayStation er leikjatölva, gefin út af Sony, fyrir fimmtu kynslóðar leikjatölvur, fyrst kynnt af Sony Computer Entertainment á miðjum 10. áratugnum. Upprunalega PlayStation var fyrsta af mörgum tölvum í PlayStation línunni með leikjatölvum og handleikjatölvum sem eru meðal annars PSone (minni útgáfa af upprunalegu vélinni), Pocket Station, PlayStation 2, minni útgáfan af PS2, PlayStation Portable, PSX (aðeins fyrir Japan) og PlayStation 3. Í mars 2005 hafði PlayStation/PSone sent yfir 100.49 milljón eintök um heim allann og varð fyrsta leikjatölvan frá upphafi til að ná 100 milljóna markinu.
Fingrafar
thumb|250px|Fingrafar á pappírsblaði Fingraför eru þau merki sem hryggir á fingrum skilja eftir sig. Lækkanir í húðþekju hvers fingurs mynda mynstur sem samanstendur af flóknum formgerðum svo sem bogum, hringjum og spírölum. Þegar maður snertir yfirborð er far skilið eftir sem líkist mynstrinu á tilteknum fingri. Þetta gerist vegna þess að á yfirborði húðarinnar er sviti og feiti sem fer af. Aldrei hafa eins fingraför frá tveimur mismunandi einstaklingum fundist.
Fingraför eru helst notuð til að bera kennsl á fólk. Þannig notar lögreglan fingraför til að staðfesta veru grunaðs manns á vettvangi glæps. Fingraför eru líka notuð til að veita aðgang að kerfi, til dæmis til að opna hurðir eða til að skrá inn í tölvu eða opna snjallsíma. Frá 2009 hafa fingraför verið geymd í örflögu í vegabréfum aðildarríkja Evrópusambandsins.
Cerastium tianschanicum
Cerastium tianschanicum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Mið-Asíu.
Ulises Saucedo
Ulises Saucedo (f. 3. mars 1896 - d. 21. nóvember 1963) var knattspyrnuþjálfari og -dómari frá Bólivíu. Hann er einkum þekktur fyrir að hafa tekið þátt í fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930 bæði sem þjálfari og dómari.
Ævi og ferill
Saucedo hélt sem ungur maður til Englands til að kynna sér knattspyrnu sem þá var að slíta barnsskónum í heimalandi hans. Hann mun hafa leikið með enska liðinu Billericay Town F.C. á seinni hluta þriðja áratugarins en ekki er vitað hversu marga leiki hann spilaði. Hann var aftur kominn til Bólivíu árið 1930 þar sem hann stýrði knattspyrnuliðinu The Strongest til sigurs í La Paz meistarakeppninni, sem talin var helsta knattspyrnukeppni í Bólivíu áður en deildarkeppni var stofnsett árið 1950. Tveimur árum síðar gerði hann hitt stórveldi bólivíska fótboltans, Club Bolívar einnig að meisturum, en þeirri keppni var raunar hætt í miðjum klíðum þegar Chaco-stríðið milli Bólivíu og Paragvæ braust út.
Heimsmeistarakeppnin í Úrúgvæ
Kunnastur er Saucedo fyrir óvenjulegan þátt sinn í fyrstu heimsmeistarakeppninni í fótbolta. Hann var þjálfari bólivíska landsliðsins, staða sem hann gegndi frá 1930 til 1937. Fyrir keppnina hafði Bólivía aldrei unnið landsleik og það breyttist ekki að þessu sinni, þar sem liðið tapaði fyrir Júgóslövum og Brasilíumönnum, 4:0 í bæði skiptin.
Leikirnir tveir fóru fram 17. og 20. júlí. Athygli vakti að á milli þeirra, þann 19. júlí, tók Saucedo að sér að dæma viðureign Argentínu og Mexíkó, sem telja má einsdæmi. Saucedo dæmdi þrjár vítaspyrnur í leiknum. Auk þess að dæma einn leik var hann línuvörður í fimm viðureignum til viðbótar sem allar innihéldu tvö sterkustu liðin, Argentínu og Úrúgvæ. Þar á meðal var hann með línuvarðarflaggið í sjálfum úrslitaleiknum. Þjálfari rúmenska liðsins var sömuleiðis fenginn í línuvörslu á mótinu, sem er til marks um hversu mikið fyrirtæki það var að koma mönnum til Úrúgvæ á þessum árum.
Saucedo lést á Spáni árið 1963.
Baobab
Baobabættkvíslin (Adansonia) er plöntuætt með átta hitabeltis tegundum í ættinni Malvales. Sjö tegundir eru frá Afríku, þar af eru sex í Madagaskar, auk þess er ein tegund frá Ástralíu.
Ættkvíslin heitir eftir Michel Adanson.
thumb|vinstri|Adansonia grandidieri
Rúandska karlalandsliðið í knattspyrnu
Rúandska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Rúanda í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM en hefur einu sinni keppt í úrslitum Afríkukeppninnar.
Santalum album
Santalum album, er smávaxið hitabeltis tré, og er algengasta uppspretta sandalviðar. Það er ættað frá Indlandi, Indónesíu, og Malayskaga.
Lýsing
Þetta er sígrænt tré, 4 metrar í Ástralíu og í Indlandi 20 metrar. Ummálið getur náð 1,5 metra. Þau geta orðið 100 ára gömul. Trén eru breytileg í vexti, yfirleitt upprétt til runnkend, og getur verið samtvinnað við aðrar tegundir. Tréð sníkir af rótum annarra trjátegunda, þó án mikils álags á þær. allt að 300 tegundir (einnig sandalviður) geta verið hýslar - veita næringarefni; fosfór, nitur og kalín, og skugga - sérstaklega á fyrsta hluta þroska. Það getur fjölgað sér með rótarskotum á meðan það er ungt, og myndað lítil rjóður (stands). Börkurinn er yfirleitt rauður eða brúnn, en getur verið nær svartur á ungum trjám, en springur svo með lóðréttum rákum svo sést í rauðan innri börkinn. Kjarnviðurinn er fölgrænn til hvítur. Blöðin eru þunn, gagnstæð og egglaga. Hárlaust yfirborðið er gljáandi og skærgrænt, og blágræn að neðan. Berin myndast eftir þrjú ár, og þroskuð fræ eftir 5 ár. Fræjunum er dreift með fuglum.
Útbreiðsla
Sandelviðartré er talið upprunnið frá hálfþurrum svæðum á Indlandsskaga. Því er nú plantað í Indlandi, Kína, Sri Lanka, Indónesíu, Malaysia, Filippseyjum og norður Ástralíu.
Búsvæði og vöxtur
S. album kemur fyrir í strandlægum skógum, þurrum upp að 700 m hæð yfir sjávarmáli. Það vex vanalega í sendnum eða grýttum næringarsnauðum jarðvegi, en finnst einnig á ýmsum öðrum jarðvegsgerðum. Hitinn getur verið frá 0 til 38°C og ársúrkoma á milli 500 og 3000mm. S. album getur vaxið 10 metra beint upp. Blómgun byrjar eftir 7 ár. Á meðan tréð er ungt eru blómin hvít, en með aldri verða þau rauðleit til appelsínugul. Stofn trésins byrjar að mynda ilm sinn eftir 10 ára vöxt. Tréð er hélfsníkjujurt svo það tekur næringu að miklu leyti úr nálægum trjám.
Verndun
S. album er skráð sem viðkvæm tegund af International Union for the Conservation of Nature (IUCN). Því er ógnað af arðráni og hnignun búsvæða vegna breyttra landnytja, skógarelda (þessi tegund er mjög viðkvæm fyrir eldi), Sandalviðar sýkingu og jarðrækt er það sem veldur mestum áhyggjum. Til að vernda þessa viðkvæmu auðlind frá ofnýtingu eru lög sett til verndunar tegundinni og ræktun rannsökuð og þróuð.
Fram að 2002 var einstaklingum í Indlandi ekki leyft að rækta sandalvið. Vegna þess hvað hann er sjaldgæfur er einstaklingum ekki leyft að höggva eða uppskera sandalvið. Ríkið gefur sérstök leyfi til opinberra aðila sem geta þá höggvið trén og selt viðinn. Indverska ríkistjórnin hefur bannað útflutning á sandalviði.
Nytjar
S. album hefur verið aðaluppspretta sandalviðar og sandalviðarolíu. These often hold an important place within the societies of its naturalised distribution range. Miðhluti bolsins, kjarnviðurinn er eini hluti trésins sem er notaður fyrir ilminn. Hann er gulbrúnn að lit, harður með olíukenndri áferð, og vegna endingar sinnar, er hann frábær í útskurð. Ytri hluti bolsins, rysjan, er ilmlaus. Rysjan er hvít eða gulleit og nokkuð notuð í rennda hluti. Mikið verðgildi sandalviðar hefur leitt til tilrauna til ræktunar þess, sem hefur aukið útbreiðslu tegundarinnar. Langur þroskatími og erfiðleikar í ræktun hafa takmarkað magnræktun tegundarinnar innan útbreiðslusvæðis þess. Uppskera á trénu hefur í för nokkur stig af þroskun og vinnslu, sem bæta við verð á því. Viðurinn og olían eru í mikilli eftirspurn og mikilvæg verslunasrvara í:
Veðkrafa
Veðkrafa er krafa í skilningi kröfuréttar sem leita má fullnustu fyrir í þeim verðmætum sem standa til efndar hennar. Upphæð þeirra þarf að vera skilgreind og er heimilt að ákveðnum skilyrðum fullnægðum að binda fjárhæðir við hækkun samkvæmt vísitölu eða gengis.
Mismunandi er hvort persónuleg ábyrgð fylgi veðkröfu eða ekki, en meginreglan er að hún fylgi þegar um er að ræða eigin skuld veðsalans, og að hún fylgi ekki, nema annað komi skýrt fram, þegar veðskuldarinn og veðsalinn eru ekki sömu aðilar. Fylgi ekki persónuleg ábyrgð nær tryggingin fyrir efndunum einvörðungu til veðsins sjálfs og gæti veðhafinn, ef á reyndi, ekki gengið á aðrar eignir veðsalans né með almennri kröfu honum á hendur, og á þetta einnig við ef veðandlagið eyðileggst. Slíkt væri hins vegar hægt ef um persónulega ábyrgð veðsala eða annars aðila væri fyrir hendi. Þó um slíka væri að ræða er mögulegt að hún falli niður sökum fyrningar eða annarra aðstæðna.
Þuríður formaður
Þuríður Einarsdóttir (oftast nefnd Þuríður formaður) (1777 - 13. nóvember 1863) var einn mesti kvenskörungur í Árnesþingi á 19. öld og þekktust fyrir formennsku sína á sjó og því að koma upp um Kambsránið. Hún stundaði sjó til ársins 1843 og var lengst af formaður á bát en það þótti einstakt fyrir konur á hennar tíma.
Annað tímabilið nær frá 1802—1830. Þá á hún heima á ýmsum stöðum í Stokkseyrarhverfinu, lengst í einum stað í Götu. Á þeim árum stendur hún upp á sítt besta. Þá byrjar hún formennsku fyrst á vor- og haustvertíð, síðan á vetrarvertiðum sem formaður á Stokkseyri frá 1816—30.
Þriðja tímabilið nær frá 1830 til dauðadags Þuríðar. Allan þann tíma á hún heima á Eyrarbakka að undanskildum 7 árum, 1840—1847, er hún dvaldist víð verslunarstörf í Hafnarfirði. Fyrsta áratuginn, sem hún átti heima á Eyrarbakka, var hún formaður í Þorlákshöfn á vetrarvertíðum og stýrði áttæringi og aflaði vel.
Lengst af var hún sjálfrar sín, ýmist við smábúhokur eða sem húskona á Skúmsstóðum þar til seinustu 8—9 árin sem hún lifði, er hún varð að þiggja sveitarstyrk, þá komin fast að áttræðu. Hún dó í Einarshöfn haustið 1863 86 ára gömul, furðanlega ern til hins síðasta.
Þuríðarbúð á Stokkseyri var reist árið 1949 til minningar um Þuríði formann. Búðin stendur nálægt þeim stað sem búð Þuríðar stóð.
Lyf
thumb|250px|Margar lyfjategundir má gefa á töfluformi.
Lyf er náttúrulegt eða tilbúið efnasamband sem notað er til að greina, koma í veg fyrir, meðhöndla eða draga úr einkennum sjúkdóms, þar á meðal sársauka, í mönnum og dýrum. Læknir (þar með talinn tannlæknir eða dýralæknir) þarf að tiltaka flestar tegundir lyfja fyrir sjúklinga með lyfjaseðli.
Algengasta flokkun lyfja er ABC-kerfið sem þróað var af Alþjóðaheilbrigðismálastofnunininni árið 1976. Í þeirri flokkun er lyfjum skipt í 14 hópa eftir líkamshlutum (þ.e. þeim líkamshluta sem lyfið verkar á).
Lyf eru til á mismunandi formum og því eru til ýmsar leiðir til að gefa lyf. Lyf má gefa munnleiðis sem töflur, hylki eða vökva; með sprautu í æð, vöðva eða undir húðina; sem áburður á viðkomandi svæði, t.d. á húðina eða í augun, eyrun, endaþarminn eða leggöngin; um nefið eða í lungun (innöndunarlyf).