cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Graz
Franski tíminn
thumb|Klukkuturninn sem íbúar Graz fengu að bjarga er einkennismerki borgarinnar í dag 10. apríl 1797 hertóku Frakkar Graz. Tveimur dögum síðar birtist Napleon sjálfur í borginni og dvaldi þar í tvo daga. Frakkar stóðu stutt við að þessu sinni, en hertóku Graz á nýjan leik 14. nóvember 1805. Að þessu sinni voru Frakkar í nokkra mánuði í borginni áður en þeir héldu áfram. 1809 hertóku Frakkar Graz í þriðja sinn. Króatískar hersveitir birtust skömmu síðar og hófu skærur á hendur Frökkum. Friður komst á í júlí 1809, en Frakkar ákváðu að sprengja virkið í borginni. Áður fengu íbúar Graz að bjarga klukkuturninn (með bjöllum) og klukkuturninn (með úri) úr virkinu fyrir tæplega 3.000 gyllini. Síðari turninn er einkennisbygging Graz enn í dag. Virkið var síðan sprengt, en Frakkar yfirgáfu borgina 4. janúar 1810. Eftir það tók borgin að blómstra. Iðnaður komst á um miðja 19. öld. Graz varð að miðstöð samgangna í norður-suðurátt, en einnig til Ungverjalands, Slóveníu og Ítalíu. Í borginni var stofnaður tækniskóli og sett var á laggirnar bókasafn.
Nýrri tímar
Eftir heimstyrjöldina fyrri var samið í Graz um stofnun lýðveldis í Austurríki, án aðkomu keisarans í Vín. Lýðveldið var stofnað 12. nóvember 1918 og tilkynnt hátíðlega af svölum leikhússins af sósíaldemókratanum Ludwig Oberzaucher. Í maí á næsta ári fóru fyrstu borgarstjórnarkosningar fram í Graz. Vinzenz Muchitsch varð borgarstjóri og sat hann til 1934, er Austurríki varð fasistaríki til skamms tíma. 1938 tóku nasistar við völdum eftir innlimun Austurríkis í Þýskaland. Stór hluti borgarbúa marseraði eftir aðalgötunum með hakakrossfána, þar á meðal meginþorri stúdentanna. Hitler sjálfur sótti borgina heim 3.-4. apríl 1938 og lét hilla sig úr opnum bíl. Graz var fyrsta borgin sem Hitler sótti heim í ferð sinni um Austurríki þennan mánuð. Svo mikill var fögnuðurinn í Graz að Hitler veitti borginni sæmdarheitið Borg rísandi fólksins (Stadt der Volkserhebung). Áður en árið var liðið var búið að flytja alla gyðinga burt úr Graz. Í heimstyrjöldinni sem fylgdi varð Graz fyrir nokkrum loftárásum bandamanna. Alls létust 1788 manns í þeim og um 16% húsanna eyðilögðust. Miðborgin slapp hins vegar að mestu við skemmdir. 1945 hertóku Sovétmenn borgina, en Bretar tóku við henni um sumarið. Graz var á breska hernámssvæðinu til 1955. Á því ári varð Austurríki lýðveldi á ný. Graz var höfuðborg sambandslandsins Steiermark og varð að nokkurs konar hliði fyrir suðaustasta hluta landsins. 1999 var miðborgin sett á heimsminjaskrá UNESCO. 2001 varð Graz að mannréttindaborg Evrópu, 2003 að menningarhöfuðborg Evrópu.
Íþróttir
Tvö stór knattspyrnufélög eru í Graz: SK Sturm Graz og Grazer AK. Sturm Graz hefur þrisvar orðið austurrískur meistari (1998, 1999 og 2011) og fjórum sinnum bikarmeistari (síðast 2010). Í alþjóðlegri knattspyrnu komst félagið í fjórðungsúrslit í Evrópukeppni bikarhafa (1976) og í Evrópukeppni félagsliða (1984). Grazer AK hefur einu sinni orðið austurrískur meistari (2004) og fjórum sinnum bikarmeistari (síðast 2004).
Í íshokkí leikur liðið EC Graz 99ers í efstu deild. Í ruðningi leikur Turek Graz Giants einnig í efstu deild.
Maraþonhlaupið í Graz er árlegur viðburður síðan 1994 og fer fram í október. Samfara því er einnig hlaupið hálfmaraþon (Hervis Halbmarathon) og 9,6 km hlaup (Puma City Run).
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan í Graz thumb|Kastalinn Eggenberg Miðborg Graz var sett á heimsminjaskrá UNESCO árið 1999 sökum heillegs gamals borgarkjarna, þar sem hægt er að lesa byggingasöguna í gegnum tíðina einkar vel. Langflestar þekktar byggingar eru í miðborginni.
Sinfónísk ljóð
Sinfónískt ljóð eða tónaljóð er hljómsveitarverk, oftast í einum þætti, sem ætlað er að skila til áheyrandans hughrifum ljóðs, sögu, málverks eða annars konar listaverks. Sinfónísk ljóð voru einkum vinsæl á rómantíska tímanum og framan af 20. öld. Meðal þekktra tónskálda sem þekkt eru af sinfónískri ljóðasmíð má nefna Franz Liszt, Claude Debussy, Jean Sibelius, Bedřich Smetana, Modest Mussorgsky og Richard Strauss.
Fagradalsfjall (Brúaröræfum)
Fagradalsfjall á Brúaröræfum er 1022 m fjall að mestu úr þursabergi. Það er stærsta fjallið á Brúaröræfum. Fagradalsgriðland nær yfir Fagradalsfjall og dalina umhverfis það, austan Kreppu, sem rennur í hálfhring umhverfis fjallið.
Ketkrókur
Ketkrókur er tólfti jólasveinninn kallaður sem kemur til manna, þann 23. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.
Ketkrókur kom á Þorláksmessu til bæja og reyndi þá að ná sér í hangikjötslæri gegnum strompinn.
Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum:
Boise
thumb|Þinghúsið í Boise. thumb|Haust í Boise.
Boise er fylkishöfuðborg og stærsta borg Idahofylkis. Nafnið kemur úr frönsku; rivière boisée (viðará). Borgin er í suðvesturhluta fylkisins nálægt landamærum Oregon. Íbúar voru um 240.000 árið 2020.
Moldvörpusnjáldra
Moldvörpusnjáldra (fræðiheiti: Anourosorex squamipes) er tegund snjáldra.
Diego Velázquez
Þekktasta verk hans, hópmyndin Las Meninas, er af mörgum álitin fullkomnasta og flóknasta mannamynd vestrænnar myndlistar. Franski heimspekingurinn Michel Foucault taldi verkið marka tímamót í sögu Vesturlanda þar sem það gerir áhorfandann að aðalpersónu verksins.
Velázquez hefur haft mikil áhrif til okkar daga. Hægt er að greina áhrif hans í verkum Francisco Goya og Édouard Manet. Þekktir 20. aldar listamenn eins og Pablo Picasso og Francis Bacon hafa gert eigin útgáfur af verkum hans.
Kubbatónlist
thumbnail|hægri|Game Boy leikjatölvurnar eru mikið notaðar við gerð Kubbatónlistar Kubbatónlist er tónlistarstefna sem búin er til með örflögum, sem notaðar voru til þess að spila tónlist sem birtist í gömlum tölvum, leikjatölvum og spilakössum. Stefnan á rætur að rekja til tæknilegrar takmörkunar en notkun áttabita hljóða hefur aukist í margskonar raftónlist. Kubbatónlist hefur ætíð verið neðanjarðar tónlistarstefna en var sem vinsælust á níunda áratug 20. aldar sem og á fyrsta áratug þeirrar 21. Vinsældir kubbatónlistar hafa aldrei verið gífurlegar en stefnan hefur samt sem áður átt mikinn hlut í að þróa margar stefnur nútíma raftónlistar. Vinsælustu tölvurnar til að nota í kubbatónlist eru Nintendo Entertainment System og Game Boy frá tölvuleikjaframleiðandanum Nintendo og Commodore 64 frá Commodore International.Vegna tenginu stefnunar við tölvuleiki frá 8. og 9. áratugnum er tónlistin oft tengd við pixlaðar, lágskerpumyndir og myndbönd sem svipar til tölvuleikjanna.
Saga Kubbatónlistar
Kubbatónlist á uppruna sinn að rekja til tölvuleikjatónlistar sem spratt upp seint á áttunda áratugnum. Þá var tónlist geymd og spiluð á kassettum og vínyl plötum en bæði gátu auðveldlega bilað og eyðilagst undir mikilli spilun. Tekið var því upp á því að setja í leikjatölvur einfaldar tölvuflögur sem voru færar um að spila stuttar og einfaldar laglínur. Þær voru þá endurteknar yfir allan leikinn eða notaðar einungis við ákveðnar tímasetningar í leikjum (eins og við byrjun nýs leiks, milli borða eða við lok leiksins.).
Hljóð var fyrst sett í tölvuleikinn Pong 1972 en bakgrunnstónlist var ekki til í tölvuleikjaheiminum fyrr en 1980 en hún heyrðist fyrst í tölvuleiknum Rally-X
Í ströngustu merkinu orðsins er kubbatónlist sú tónlist sem samin er með örflögu byggðum búnaði fyrir þar til gerð kerfi eins og til dæmis gamla tölvuleiki. Í dag hefur orðið tekið mikið víðari merkingu og er nú oftast talað um kubbatónlist sem þá tónlistarstefnu sem notast við örflögubyggðan búnað við að semja tónlist en ekki eingöngu fyrir gamlar tölvur og tölvuleiki. Tónlistarstefnan varð til úr tæknilegum takmörkum en í dag er notkunin á flautulegum laglínu, suðandi bassa, hröðum brotnum hljómum og hávaðasömum slagverkum meira val en nauðsyn.
Hljóð eiginleikar
thumb|right|Dæmi um kubbatónlist, spilað á [[Nintendo Entertainment System hermi.]]
Búnaður
Í kubbatónlist er svokallað white noise notað en það er aðalega notað sem "sampl" fyrir trommutakta.
Reykir í Tungusveit
Reykir í Tungusveit er bær og kirkjustaður í Reykjatungu í vestanverðum Skagafirði og stendur á bakka upp frá Svartá. Bærinn er fornt höfuðból.
Kubbatónlist
Búnaður
Meðal helstu tölvukerfanna sem notuð hafa verið og eru í kubbatónlist eru Commodore 64, Atari 8-bit Home Computer, Game Boy, Atari 2600 og Nintendo NES. Í dag eru einnig mikið notaðir svokallaðir tölvuhermar en þeir geta líkt eftir þeim forritum sem notuð eru til að gera kubbatónlist eins og í t.d. Gameboy eða Nintendo NES
Reykir í Tungusveit
Í landi Reykja og nágrannajarðarinnar Steinsstaða og raunar víðar í Reykjatungu er jarðhiti mjög víða og það svo að oft hefur verið vandamál að finna kalt neysluvatn. Margar laugar eru umhverfis bæinn á Reykjum og jafnvel jarðhiti í kirkjugarðinum, sem sagður er eini upphitaði grafreiturinn í heiminum.
Bílar 3
Bílar 3 (enska: Cars 3) er bandarísk Disney-teiknimynd frá árinu 2017 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Bílar og Bílar 2.
Kubbatónlist
Búnaður
Þeir sem ekki hafa tök í að komast í gamlar leikjatölvur geta nýtt sér allskonar herma sem fást fyrir tónlistarforrit í dag en deilt er um hvort sú tónlist sem gerð er í þessum hermum sé í raun kubbatónlist þar sem ekki er verið að notast við þær örflögur sem í raun búa til hljóðið sem sótt er eftir í kubbatónlist.
Reykir í Tungusveit
Minnst er á laugarnar í ýmsum gömlum heimildum. Í Sturlungu segir frá því að Gissur Þorvaldsson og Kolbeinn ungi lágu með her sinn við Skíðastaða- og Reykjalaug fyrir bardagann á Örlygsstöðum.
Bílar 3
Tenglar
https://kvikmyndir.is/mynd/?id=11238
Johns Hopkins-háskóli
thumb|right|220px|Johns Hopkins-háskóli Johns Hopkins-háskóli (enska Johns Hopkins University) er einkarekinn rannsóknarháskóli í Baltimore í Maryland í Bandaríkjunum. Johns Hopkins var stofnaður árið 1876 og var fyrsti háskólinn í Bandaríkjunum sem tók sér þýska rannsóknarháskóla sem fyrirmynd og lagði megináherslu á rannsóknir. Skólinn er einkum rómaður fyrir læknaskóla sinn.
Skólinn er nefndur eftir Johns Hopkins, sem lagði 7 milljónir bandaríkjadala til stofnunar skólans í erfðaskrá sinni árið 1873. Einkunnarorð skólans eru Veritas vos liberabit („Sannleikurinn mun frelsa ykkur“).
Reykir í Tungusveit
Sveinn Pálsson, læknir og náttúrufræðingur, sem fæddur var á Steinsstöðum 1762, lýsir laugunum við Reyki svona árið 1792: „Rétt fyrir austan kirkjuna á Reykjum er köld uppspretta, sem hefur verið löguð fyrir baðtjörn. Er hægt að hita vatnið í henni að vilja hvers og eins með því að hleypa í hana vatni úr heitum lauga­læk, sem rennur fram hjá henni.“
Á Reykjum er timburkirkja sem var byggð 1896 og endurbyggð 1976. Hún er friðuð.
Kubbatónlist
Búnaður
Eitt vinsælasta kerfið sem notað er í kubbatónlist er kerfið Little Sound DJ. En það er kubbur á stærð við Game Boy leik sem hægt er að setja inn í Game Boy leikjatölvuna, en kubburinn er hlaðinn af 4 SID flögum svipuðum þeim og finnast í tölvukerfum frá níunda áratugnum. Þannig er hægt að hafa 4 analógískar rásir með hreyfanleika sem hefur ekki sést áður. Tónlistarstefnan Game Boy tónlist sem er nefnd hér að neðan er byggð upp á þeirri tækni að hægt sé að hljóðblanda fleiri enn eina Game Boy tölvu og þannig hafa áhrif á lagið. Þessi tækni hefur vaxið mikið í vinsældum meðal kubbatónlistarmanna þar sem auðveldara er bæði að færa búnaðinn milli staða sem og að stjórna búnaðinum.
Bitpopp
Bitpopp er tónlistarstefna sem spannst út frá kubbatónlist. Hún er gerð með því að nota sömu tölvuflögur og notaðar eru í kubbatónlist og blanda þá kubbatónlistar laglínum við popptónlist og búa þannig til Bitpopp.
Nafnið er útsetning á tónlistarstefnuna Britpopp. Bitpopp greinir sig frá kubbatónlist á þann hátt að í kubbatónlist eru allar laglínur spilaðar á búnað sem 8-bit tengd hljóð á meðan Bitpop notar oftast aðeins 8-bit hljóð í bassalínum eða laglínunni sjálfri á meðan hljómsveitin notast við gítara og trommur til að gefa laginu poppaða stemningu. Meðal helstu bitpopphljómsveitana má nefna Anamanaguchi, Desert Planet og Slagsmålsklubben
Anamanaguchi
Peter Berkman hefur sagt að þótt þeir notist við 8-bit hljóð þá eru þeir minna að leitast við að spila tölvuleikja tónlist og meira við að spila einfalda popptónlist í líkingu við Weezer og Beach Boys thumbnail|hægri|Frej Larsson úr Slagsmålsklubben Anamanaguchi hafa tekið að sér mörg verkefni og má þar helst nefna að tölvuleikurinn Scott Pilgrim vs. the World, sem gerður var eftir samnefndri mynd, innihélt eingöngu tónlist eftir hljómsveitina. Einnig birtist lag þeirra "Airbrushed" í tölvuleiknum Rock Band.
Gameboy-tónlist
Gameboy-tónlist er tónlistarstefna þar sem tónlistarmaðurinn notast aðeins við eina eða fleiri Game Boy-tölvur og hljóðblandara til að búa til tónlist. Hljóðblandarinn er þá notaður til að skipta á milli mismunandi tölva og breyta þannig um takt og/eða laglínu lagsins.
Í vinsælli menningu
Ásamt því að vera grunnurinn af tónlist í tölvuleikjum hefur kubbatónlist einnig birst á mörgum stöðum og í mörgum myndum.
Í myndinni Scott Pilgrim vs. the world birtist merki kvikmyndaframleiðandans Universal í 8-bit formi ásamt laginu Threshold eftir Brian LeBarton. Í tölvuleiknum sem gerður er eftir myndinni, Scott Pilgrim vs the World: The Game, er það hljómsveitin Anamanaguchi sem sér um tónlistina.
Sjónvarpsstöðin Cartoon Network hefur notað kubbatónlist sem bakgrunnstónlist í nokkra af þáttum sínum. Til dæmis má nefnina þættina Adventure Time.
Á seinustu árum hefur kubbatónlist snúið aftur til vinsælda á tölvuleikja markaðinum. Mikið af nýjustu tölvuleikjunum frá framleiðendum eins og Nintendo og Sega hafa notast við kubbatónlist sem annað hvort þema- eða bakgrunnstónlist.
Árið 2007 gaf plötuútgáfan Astralwerks út plötuna 8-Bit Operators: The Music of Kraftwerk en platan innihélt 15 af lögum hljómsveitarinnar Kraftwerk í nýjum kubbatónlistarformi frá 15 þekktum kubbatónlistarmönnum en þar má helst nefna 8 Bit Weapon og Nullsleep en 8-bit Operators hópurinn hafa verið að gefa út ábreiðulög í kubbatónlistarformi frá hljómsveitum eins og Devo og Bítlunum. Margir af frægum tónlistarmönnum hafa notast við kubbatónlist við gerð laga sinna og má þar nefna listamenn eins og Kesha, Robyn, Snoop Dogg , Eminem, Nelly Furtado og Timbaland.
Commodore PET
thumb|right|Commodore PET Commodore PET (Personal Electronic Transactor) er einka/heimilistölva sem Commodore International setti á markað árið 1977. Hún þótti sérstök fyrir að vera með öll jaðartæki (segulbandstæki, lyklaborð og tölvuskjá) í einum kassa. Tölvan notaðist við MOS Technology 6502-örgjörvann sem var þá ódýrasti alhliða örgjörvinn á markaðnum. Þetta var fyrsta eiginlega tölvan sem Commodore framleiddi. Hún náði miklum vinsældum í Bandaríkjunum og Kanada en fyrst og fremst sem skrifstofuvél þar sem aðrir aðilar á borð við Apple og Atari lögðu undir sig markaðinn fyrir heimilistölvur og skólatölvur (eftir 1980 náði Commodore svo stórum hluta af heimilistölvumarkaðanum með Commodore VIC-20 og Commodore 64). PET-vélarnar voru markaðssettar í Evrópu sem CBM (Commodore Business Machines) vegna deilna við Philips um PET-nafnið.
433
Árið 433 (CDXXXIII í rómverskum tölum)
Erik Axel Karlfeldt
Hann lést snögglega eftir skammvinn veikindi vorið 1931. Síðar sama ár var honum veitt Nóbelsverðlaunin og eru þeir Karlfeldt og Dag Hammarskjöld því einu mennirnir sem hlotið hafa verðlaunin eftir dauða sinn. Snemma komst á kreik sú saga að Karlfeldt hafi boðist Nóbelsverðlaunin árið 1918 en hann afþakkað þau. Engin verðlaun voru veitt það árið.
Steypiflugvél
Steypiflugvél er sprengjuhlaðin orustuflugvél sem steypir sér beint niður að marki sínu úr mikilli hæð. Steypiflugið er til að hitta nákvæmar en ella og takmarkar um leið getu óvinavéla til hæfingar. Eftir að hafa sleppt sprengjunum hækkar hún síðan flugið. Vélar þessar voru nær eingöngu notaðar í seinni heimstyrjöldinni en tíðkuðust lítið eftir það.
Sharam
Sharam Tayebi (eða Sharam) er íranskur skífuþeytir og upptökustjóri. Sharam vinnur með house- og raftónlist. Hann er meðlimur í dúóinu Deep Dish sem hlaut Grammy-verðlaun árið 2002.
Takao Nishiyama
Takao Nishiyama (fæddur 7. janúar 1942) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Völskueyra
Völskueyra (fræðiheiti: Cerastium tomentosum ) er fjölær jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Ítalíu.
Space Jam
Space Jam er bandarísk-teiknimynd frá árinu 1996.
1382
thumb|right|[[Loðvík 1. Ungverjalandskonungur|Loðvík 1., konungur Ungverjalands og Póllands.]] Árið 1382 (MCCCLXXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Erik Hamrén
Erik Hamrén er sænskur knattspyrnuþjálfari og fyrrum þjálfari íslenska karlalandsliðsins. Hamrén þjálfaði sænska landsliðið frá 2009-2016 og komst með liðið á EM 2012 og EM 2016. Hann hefur unnið titla í Svíþjóð, Danmörku og Noregi með liðum sem hann hefur þjálfað.
Satúrnus (reikistjarna)
Satúrnus er sjötta reikistjarnan frá sólu. Hann er næststærsta reikistjarna sólkerfisins og einn af gasrisunum. Radíus plánetunnar er að meðaltali níu og hálfum sinnum meiri en radíus jarðar. Hann hefur aðeins einn áttunda af þéttleika jarðar, en vegna stærðar sinnar hefur hann 95 sinnum meiri massa.
Galaxian
thumb|right|Galaxian-spilakassi Galaxian er tölvuleikur sem Namco þróaði og gaf út í Japan í október 1979. Leikurinn átti að veita Space Invaders frá Taito samkeppni. Líkt og í Space Invaders stýrir leikmaður geimskipi neðst á skjánum og getur fært það til hægri eða vinstri. Ofan við það eru raðir af geimverum sem færast taktfast neðar á skjáinn og varpa sprengjum á geimskip leikmannsins. Helsta nýjung leiksins var að með vissu millibili steypa geimverurnar sér niður að geimskipi leikmannsins sem gerði leikinn erfiðari en í Space Invaders. Leikurinn var einn þeirra fyrstu sem nýttu sér litaskjá til hins ýtrasta með marglitum kvikum og sprengingum, bakgrunnstónlist og stjörnuhiminn í bakgrunni sem rúllar upp eftir skjánum. Leikurinn sló í gegn og tveimur árum síðar gaf Namco út framhaldsleikinn Galaga sem náði líka miklum vinsældum.
Satúrnus (reikistjarna)
Líkt og Júpíter er Satúrnus að mestu leyti úr vetni (75%) og helíni (25%), vatni, metani, ammoníaki og bergi, og er því svipaður að samsetningu og upprunalega geimþokan sem sólkerfið myndaðist úr. Innviðum Satúrnusar svipar til innviða Júpíters. Þeir eru kjarni úr bergi, lag úr fljótandi vetni og lag úr vetni í sameindaformi. Ýmis afbrigði af ís eru einnig til staðar.
Satúrnus er með kjarna úr járn-nikkelblöndu og bergi (kísli og súrefni). Umhverfis kjarnann er fljótandi lag af vetnismálmi, millilag úr fljótandi vetni og helíni, og loks ytra gaslag. Ammóníakskristallar í lofthjúpi Satúrnusar gefa stjörnunni ljósgult yfirbragð. Talið er að rafstraumur í vetnismálmslaginu búi til segulsvið sem er veikara en segulsvið jarðar, en hefur 580 sinnum meira segulvægi vegna stærðarmunar. Styrkur segulsviðs Satúrnusar er um einn tuttugasti af styrk segulsviðs Júpíters. Ysta lag lofthjúpsins er móðukennt og án sterkra andstæðna. Vindhraði á Satúrnusi getur náð 1.800 km/klst, sem er meira en á Júpíter en minna en á Neptúnusi.
Helsta einkenni Satúrnusar eru hringir sem eru mjög umfangsmiklir og aðallega úr ís og grjóti. Satúrnus er með 83 þekkt tungl á braut um sig, þar af 53 sem hafa fengið opinber nöfn. Þá eru ekki meðtalin hundruð smátungla í hringjunum. Stærsta tungl Satúrnusar, og það stærsta í sólkerfinu, er stærra en Merkúr þótt það sé massaminna. Það er eina tunglið í sólkerfinu sem er með lofthjúp að ráði. Þyngdarkraftur við yfirborð er aðeins lítið eitt sterkari en á jörðinni. Maður sem vegur 100 kíló á jörðinni myndi vega 115 kíló á Satúrnusi ef það væri hægt að standa á yfirborðinu.
Heiti
Satúrnus heitir eftir rómverska guðinum Satúrnusi, sem var guð auðæfa og landbúnaðar. Í grísku var stjarnan nefnd eftir títaninum Krónosi og stjörnutáknið fyrir Satúrnus er myndað úr grísku stöfunum kappa og hró (kr fyrir Krónos). Seinna var þverstriki bætt við. Í kínverskri, japanskri, kóreskri og víetnamskri menningu er hún kölluð „Jarðstjarnan“, byggt á frumefnunum fimm.
Makbeð Skotakonungur
Makbeð (miðaldagelíska: Mac Bethad mac Findlaích; skosk gelíska: MacBheatha mac Fhionnlaigh; f. í kringum 1005 – d. 15. ágúst 1057) var konungur Skotlands frá 1040 til 1057.
Makbeð er þekktastur sem aðalpersónan í samnefndu leikriti eftir William Shakespeare. Í leikriti Shakespeares er Makbeð sýndur sem illmenni, valdaræningi og harðstjóri sem fremur hvert morðið á fætur öðru til þess að ná völdum og treysta sig í sessi. Leikritið gefur ekki rétta mynd af hinum sögulega Makbeð, sem er almennt talinn hafa verið góður konungur.
Æviágrip
Árið 1040 fór Dungaður konungur með her sinn til Mýræfis og hélt til orrustu gegn Makbeð. Dungaður féll í orrustunni og Makbeð, sem hafði álíka sterkt tilkall til krúnunnar og Dungaður, varð nýr konungur Skotlands. Sonur Dungaðs, Melkólfur, flúði til Englands.
Makbeð ríkti sem konungur Skotlands (þá Konungsríkisins Alba) í sautján ár. Á valdatíð sinni samræmdi Makbeð lög og lagabálka og tókst tvisvar að sigrast á innrásarherjum Englendinga sem vildu koma Melkólfi, syni Dungaðs, til valda í Skotlandi. Fyrra skiptið var eftir orrustu nálægt Birnham-skógi nálægt bænum Perth.
Kenningar eru um að Karl Hundason, skoskur konungur sem ritað er um í Orkneyinga sögu, sé annað nafn á Makbeð.
Árið 1054 réðst Sívarður jarl í Norðymbralandi inn í Skotland með það að markmiði að koma Makbeð frá völdum. Makbeð tapaði gegn Sívarði í orrustu við Dunsinane og þurfti að láta af hendi mikið landsvæði í suðurhluta Skotlands. Makbeð hélt þó völdum fyrst um sinn.
Þrem árum seinna sneru Sívarður og Malcolm aftur og sigruðu nú Makbeð endanlega í orrustu við Lumphanan skammt frá Aberdeen. Makbeð vék sér ekki undan því að berjast sjálfur en særðist illa og dó af sárum sínum nokkrum dögum síðar. Þremur árum síðar sneri Sívarður hins vegar aftur ásamt Melkólfi Dungaðssyni og vann lokasigur gegn Makbeð í orrustu við Lumphanan, nálægt Aberdeen. Makbeð barðist sjálfur í orrustunni en særðist illa og lést úr sárum sínum nokkrum dögum síðar.
Pétur postuli
thumb|200px|Pétur postuli krossfestur Pétur, einnig þekktur sem Pétur postuli, Símon Pétur og Kefas var einn af 12 lærisveinum Jesú. Um hann er fjallað í guðspjöllunum og í Postulasögunni í Nýja testamenti Biblíunnar. Pétur var fiskimaður í Galíleu og veiddi í Galíleuvatni áður en hann fór að fylgja Jesú. Hann er talinn hafa verið fyrsti páfi kaþólsku kirkjunnar. Hann var krossfestur í ofsóknum Nerós keisara rómverska ríkisins á hendur kristnum mönnum í Róm 64 eða 67 e.Kr. og var höfuð hans látið snúa niður. Því hefur verið haldið fram að aftökustaðurinn hafi verið þar sem Péturskirkjan stendur nú.
Andrés Iniesta
Uppeldisfélag hans er akademía Barcelona La Masia. Árið 2002 lék hann fyrsta leik sinn með aðalliðinu, 18 ára að aldri. Iniesta spilaði reglulega með liðinu frá 2004.
Hann spilaði fyrir unglingalandslið Spánar undir 16 ára, undir 19 ára og undir 21 árs, áður en hann lék sinn fyrsta leik með A-landsliðinu 2006. Hann var valinn á heimsmeistaramótið 2006 og 2010 sem og árin 2014 og 2018. Á heimsmeistaramótinu 2010 var hann valinn maður leiksins í úrslitaleik landsliðsins gegn Hollandi og skoraði hann sigurmarkið.
Árið 2018 ákvað Iniesta að kveðja Barcelona eftir 22 ár hjá félaginu. Hann hefur unnið 34 titla á leikferli sínum.
Klambratún
thumb|right|Klambratún árið 2003. Klambratún (áður Miklatún) er útivistarsvæði í Hlíðahverfi Reykjavíkur. Svæðið er nokkurn veginn ferhyrnt og um 10 hektarar að stærð. Það afmarkast af Rauðarárstíg í vestri, Flókagötu í norðri, Lönguhlíð í austri og Miklubraut í suðri. Í norðurhluta Klambratúns standa Kjarvalsstaðir, listasafn helgað list Jóhannesar Sveinssonar Kjarvals.
Hluti túnsins tilheyrði bænum Klömbrum sem stóð þar til um miðja 20. öld. Reykjavíkurbær eignaðist Klömbrur árið 1946. Tveimur árum síðar var þar hafinn rekstur skólagarða fyrir reykvísk ungmenni. Á sjöunda áratugnum var Klambratúni breytt í skrúðgarð og hlaut hann nafnið Miklatún að undangenginni nafnasamkeppni.
Styttur í garðinum
Á sunnanverðu Miklatúni stóð frá opnun garðsins stytta af skáldinu Einari Benediktssyni eftir Ásmund Sveinsson. Styttan var flutt að Höfða árið 2014. Þar er einnig brjóstmynd af skáldinu Þorsteini Erlingssyni eftir Ríkarð Jónsson.
Klömbrur
Klömbrur var býli í Reykjavík sem Maggi Júl. Magnús, læknir og borgarfulltrúi, lét byggja árið 1925 á landi rétt austan við svæðið þar sem nú er hverfið Norðurmýri í Reykjavík. Nafn býlisins var dregið af fæðingarbæ Magga, að Klömbrum í Vesturhópi í Vestur-Húnavatnssýslu.
Eftir tæplega áratugs búrekstur Magga komst Klömbrur í eigu dansks manns, Christians H. Christensen, sem hingað fluttist um tvítugt. Árið 1934 festi hann kaup á Klömbrum og hóf búrekstur. Tíu árum síðar stofnaði hann fyrirtækið Kjöthöllina og rak þá verslun og sláturhús í hluta bæjarhúsanna. Jafnframt var þar starfrækt reykhús sem naut vinsælda reykvískra laxveiðimanna. Kjötvinnslan fluttist yfir á Háteigsveg árið 1953. Undir lok sjötta áratugarins ákváðu borgaryfirvöld að þau vildu losna við býlið og skipuleggja á svæðinu almenningsgarð, Miklatún, nú Klambratún. Niðurrif bæjarhúsanna átti sér þó ekki stað fyrr en árið 1965.
Sasa hibaconuca
Sasa hibaconuca er lágvaxin bambustegund (60 til 80sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Gen-Iti Koidzumi.
26. febrúar
26. febrúar er 57. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 308 dagar (309 á hlaupári) eru eftir af árinu.
434
Árið 434 (CDXXXIV í rómverskum tölum)
Chris Vance
Chris Vance (fæddur, 30. desember 1971) er enskur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Prison Break, All Saints og Mental.
Einkalíf
Vance er fæddur og uppalinn í London, Englandi en ólst einnig upp á Írlandi. Stundaði hann nám við háskólann í Newcastle og útskrifaðist þaðan með gráðu í byggingaverkfræði.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Vance var árið 1998 í Kavanagh QC. Hefur hann komið fram í þáttum á borð við Stingers, Rizzoli & Isles, Fairly Legal og The Bill. Á árunum 2005 – 2007 þá lék hann í All Saints sem Sean Everleigh. Lék hann stór gestahlutverk í Prison Break sem James Whistler, í Burn Notice sem Mason Gilroy og í Dexter sem Cole Harmon.
Kvikmyndir
Vance hefur leikið í tveimur kvikmyndum Macbeth og Sexy Thing.
Bardaginn við Bláfótunga
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Bardaginn við Bláfótunga (franska: Alerte aux Pieds Bleus) eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er tíunda bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1958, en sagan sem hún hefur að geyma birtist í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árinu 1956.
Söguþráður
Í byrjun bókarinnar lendir Lukku Láki í útistöðum við vafasaman náunga, Mexíkóann Pedró Pamfíl, sem féflettir menn með því að svindla í pókerspili í bænum Skröltormagili (e. Rattlesnake Valley) í Arísóna. Á flótta undan Lukku Láka lendir Pedró í klóm indíána (Bláfótunga). Höfðingja þeirra, Birninum síþyrsta, þykir sopinn góður og með því að lofa honum ómældum birgðum af wiskuvatni (viskíi) fær Pedró Bláfótungana til að ráðast á Skröltormagil. Bæjarbúar ("Skröltarar") búast til varnar undir forystu Lukku Láka og hins hjátrúarfulla skerfara Brynjólfs Brýna. Skyndiáhlaupi Bláfótunga er hrundið og aðrar tilraunir þeirra til að ná valdi á bænum, m.a. með því að senda Pedró Pamfíl í dulargervi til bæjarins, mistakast. Gamanið kárnar þegar Bláfótungum dettur í hug að svelta bæjarbúa til uppgjafar, en Lukku Láka tekst að útvega matvæli með því að fæla heila vísundahjörð rakleitt inn í bæinn. Þegar Bláfótungum berst liðsstyrkur frá fleiri indíánum ná þeir loks að rjúfa varnarmúr Skröltara, en á síðustu stundu berst hjálp frá riddaraliðinu og indíánarnir sjá þann kost einan að gefast upp og "rispa pappír með bleiknefjum" (undirrita friðarsamning). Lukku Láki klófestir síðan Pedró Pamfíl á flótta og kemur honum í hendur skerfarans.
Íslensk útgáfa
Bardaginn við Bláfótunga var gefin út af Fjölva árið 1983 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 33. bókin í íslensku ritröðinni og sú síðasta sem Fjölvi gaf út.
Vestmannaeyjar
thumbnail|Kort af eyjunum.Vestmannaeyjar eru eyjaklasi suður af Íslandi, samtals 15 eyjar og um 30 sker og drangar. Syðsta eyjan er Surtsey og sú nyrsta er Elliðaey. Heimaey er stærst eyjanna og sú eina sem er byggð, en þar er Vestmannaeyjabær með um 4.200 íbúa. Heitið Vestmannaeyjar er oft notað sem samheiti yfir Vestmannaeyjabæ.
Á Vestmannaeyjum búa rúmlega fjögur þúsund manns, sem þýðir að Vestmannaeyjar eru 12. fjölmennasta byggðin á Íslandi. Sjávarútvegur er helsta atvinnugrein Vestmanneyinga. Hin árlega Þjóðhátíð um Verslunarmannahelgi er ein vinsælasta útihátíðin á Íslandi, hana sækja þúsundir manna á hverju ári.
Aðalritari Sameinuðu þjóðanna
Núverandi aðalritari er António Guterres frá Portúgal sem tók við embætti árið 2017.
Vestmannaeyjar
Sex einstaklingar hafa synt hið svokallaða Eyjasund, þ.e. frá Heimaey til Landeyjasands.
Aðalritari Sameinuðu þjóðanna
Aðrir sem aðalritarar hafa verið:
Vestmannaeyjar
Eyjarnar
Eyjarnar eru þessar:
Enn fremur eru nokkur sker, sem þykja öðrum fremri:
Sagnir um nafngift og landnám
thumb|350px|Séð yfir höfnina í Vestmannaeyjum, [[Heimaklettur til vinstri. Bjarnarey sést bak við Eldfellshraun til hægri.]] Fyrstu heimildir um Vestmannaeyjar eru í Landnámu (Sturlubók), þar sem segir frá Ingólfi Arnarsyni, fyrsta landnámsmanninum. Þegar hann kom til landsins dvaldist hann einn vetur á Ingólfshöfða, og hélt svo vestur með landinu í leit að öndvegissúlunum sínum. Þá fann hann bæ Hjörleifs, fóstbróður síns, og var hann þar látinn; hafði hann þá verið myrtur af þrælum sínum. Úti af Hjörleifshöfða sá hann eyjaklasa suður af Landeyjum og datt honum til hugar að þrælarnir hafi farið þangað. Eyjarnar voru þá nefndar eftir þrælunum, en þeir voru af írsku bergi brotnir og Írar og Skotar voru gjarnan kallaðir Vestmenn á þessum tíma. Ingólfur elti þrælana uppi og drap þá, og eru mörg örnefni á eyjunum gefin eftir þrælunum. Meðal þeirra er Helgafell, nefnt eftir Helga sem var veginn þar, og Dufþekja í Heimakletti, en hún er nefnd eftir Dufþaki sem sagður er hafa hoppað þar niður til að komast hjá því að falla fyrir sverði Ingólfs. Eins og segir í Landnámu:
Samkvæmt Hauksbók var fyrsti landnámsmaður eyjanna Herjólfur Bárðarson, sonur Bárðar Bárekssonar. Hann settist að í Herjólfsdal á 10. öld og hafa margar kenningar verið uppi um hvar í dalnum þessi fyrsta byggð var staðsett. Margrét Hermanns Auðardóttir fornleifafræðingur hóf uppgröft í Herjólfsdal sumarið 1971 og vann þar fimm sumur. Við uppgröftinn kom í ljós að byggð í Herjólfsdal var mun eldri en áður hefur verið talið eða frá því snemma á 9. öld.
Í Sturlubók, sem er eldri heimild en Hauksbók, segir hins vegar að Ormur auðgi Bárðarson, bróðir Herjólfs, hafi fyrstur byggt Eyjar. Hauksbók segir að Ormur auðgi hafi verið Herjólfsson.
Herjólfur er sagður hafa átt dótturina Vilborgu, sem eftir grjóthrun sem lagði bæ Herjólfs í eyði fluttist á Vilborgarstaði við vatnsbólið Vilpu. Samkvæmt sögunni varaði hrafn Vilborgu við grjóthruninu og bjargaði þannig lífi hennar.
Frá tíma Herjólfs Bárðarsonar hefur verið byggð samfellt á eyjunni, þó svo að íbúafjöldinn hafi tekið stórar dýfur þrisvar síðan þá — fyrst um helmingsfækkun íbúa þegar að um þrjú hundruð manns voru numin á brott í Tyrkjaráninu árið 1627, svo í ungbarnadauðanum á 18. öld, og loks í Heimaeyjargosinu 1973 þegar að yfir 6 mánaða skeið bjuggu eingöngu um 200 manns á Heimaey. Þegar gosið hófst var íbúafjöldi bæjarins hins vegar 5.273 (1. desember 1972).
Kirkjuvaldið
Í Kristnisögu segir frá því að Ólafur Tryggvason hafi sent Hjalta Skeggjason og Gissur Teitsson með viði til kirkjubyggingar til Íslands og sagt þeim að reisa kirkju þar sem þeir kæmu fyrst að landi. Samkvæmt því reistu þeir kirkju á Hörgaeyri í Vestmannaeyjum árið 1000 úr norskum viðum, en hvorki er vitað hvar sú eyri hefur verið né hversu lengi kirkjan hefur staðið. Tvær kirkjur voru síðar reistar í Vestmannaeyjum, að Kirkjubæ og Ofanleiti.
Á árunum 1130-1148 komust allar jarðir í Vestmannaeyjum í eigu Skálholtsstóls að undirlagi Magnúsar Einarssonar biskups og urðu kirkjujarðir. Eftir það voru því landsetar í Eyjum leiguliðar næstu aldirnar. Í Vestmannaeyjum voru að jafnaði átján býli og mikið af hjáleigum (en fjöldi þeirra gat verið breytilegur eftir árferði), auk tómthúsa- og verbúðarbyggðar við höfnina, sem er líklega einn elsti vísir að eiginlegu þorpi á Íslandi.
Jarðfræði
thumb|Þrídrangar. Vestmannaeyjar liggja um 10 km suður undan Landeyjasandi. Eyjaklasinn er 15 eyjar, auk um 30 dranga og skerja. Eyjarnar eru sæbrattar og víðast hvar þaktar graslendi. Af þeim er Heimaey langstærst, um 13,4 km², og sú eina sem er byggð. Helstu og stærstu eyjarnar í kringum Heimaey eru Elliðaey og Bjarnarey norðaustur af Heimaey og til suðvesturs Suðurey, Álsey, Brandur, Hellisey og Surtsey.
Eyjarnar eru ungar á jarðsögulegan mælikvarða og hafa allar myndast í eldgosum, þær elstu fyrir u.þ.b. 12 þúsund árum. Flestar eyjarnar eru gíglaga móbergsstapar og á sumum þeirra eru gjallgígar.
Surtsey
Strax að loknu gosinu var Surstey friðuð og voru jarðfræðingar jafnt sem líffræðingar forvitnir um þróun lífríkisins á eyjunni og eyjunnar sjálfrar. Strax á fyrstu árunum eftir gosið fóru ýmsar lífverur að taka sér bólfestu á eynni.
Eyjan er alfriðuð og er í umsjá Surtseyjarfélagsins, sem starfar í umboði umhverfisráðuneytisins fyrir hönd íslenska ríkisins. Allar mannaferðir um eyjuna án sérstaks leyfis eru harðbannaðar. Friðlandið umhverfis eyjuna hefur verið stækkað og er nú unnið að því að koma Surtsey á heimsminjaskrá UNESCO.
Heimaeyjargosið
thumb|left|Ráðhús Vestmannaeyja; Eldfell í bakgrunni
Eldgos hófst á Heimaey þann 23. janúar árið 1973 og eyðilagði og/eða skemmdi um það bil 60% af öllum húsum bæjarins. Nálægt þriðjungur allra húsa fór undir hraun. Í gosinu voru nær allir heimamenn fluttir upp á land. Íbúar voru 5.273 talsins fyrir gosið og sneru flestir þeirra aftur að því loknu, og margir fyrr. Einn maður lét lífið af gaseitrun, sem má tengja gosinu. Þó lést hann ekki fyrr en gosinu loknu og nálgast kraftaverk að mun fleiri skyldu ekki farast.
Eftir stóð eldfjallið Eldfell, sem margir Vestmannaeyingar vildu kalla Kirkjufell, rétt norðaustan Helgafells. Frá því stendur Eldfellshraun sem teygir sig frá Skarfatanga í suðri að Skansinum í norðri, og stækkaði það Heimaey um eina 3 ferkílómetra. Eldfellshraun er basískt apalhraun að mestu, með nokkrum helluhraunsblettum; mestallt hraunið er vikur.
Gosinu var lýst lokið 3. júlí sama ár og það hófst, en þá tóku við gríðarlegar hreinsunarframkvæmdir á eyjunni, enda höfðu um 300 hús farið undir hraun og afgangur bæjarins lá undir þykku öskulagi.
Í eldgosinu 1973 fóru 11 götur innanbæjar ýmist að öllu eða einhverju leyti undir hraun: Austurvegur, Bakkastígur, Formannabraut, Heimagata, Kirkjuvegur, Landagata, Njarðarstígur, Sjómannasund, Strandvegur, Urðarvegur og Víðisvegur.
Allt frá árinu 1998 hefur Goslokahátíðin verið haldin í Eyjum til að minnast goslokanna. Fimmta hvert ár eru hátíðirnar stærri en árin á milli.
Veðurfar
thumb|left|Faxastígur að vetrarlagi Í Vestmannaeyjum er fremur hlýtt, úrkomu- og vindasamt og markast það af legu eyjanna undan suðurströnd landsins. Hitamunur milli árstíða er tiltölulega lítill og þoka setur svip sinn á veðráttuna. Veðurfar við Vestmannaeyjar flokkast undir hafrænt úthafsloftslag, nokkuð hlýtt og rakt miðað við meðaltal á fastalandinu. Veðrabrigði eru snögg og breytist veðrið stundum oft á dag. Gjarnan er sagt að ekki sé veður í Vestmannaeyjum, heldur eingöngu veðurprufur.
Samfelldar veðurathuganir hafa verið gerðar á Stórhöfða síðan árið 1921 og einnig við flugvöllinn síðan um 1960. Árið 1998-1999 voru gerðar sjálfvirkar mælingar á Eldfellshrauni sem stóðu yfir í tæpt ár. Munur á úrkomu og hitastigi milli veðurstöðva á Heimaey hefur reynst óverulegur og er því miðað við Stórhöfða nema annað sé tekið fram. Árið 2002 var svo sett upp sjálfvirk veðurstöð í Vestmannaeyjabæ, við botn Löngulágar, þar sem vindmælingar á Stórhöfða gefa oft ekki rétta mynd af veðrinu inni í bænum.
thumb|Kvöldsól sest í norðri; listaverk unnið úr [[sveifarás úr skipsvél í forgrunni.]] Á veturna er meðalhiti hvergi hærri á landsvísu en víða er hlýrra yfir sumarið. Á tímabilinu 1961-2000 var meðalárshiti 4,9 °C á Stórhöfða, en hæsti meðalhiti á einu ári var 5.5 °C árið 1984. Milt hitastig í sjó í kringum Eyjarnar er ástæða fyrir háum meðallofthita og lítilli hitasveiflu milli árstíða og daga. Hiti hefur aldrei mælst yfir 20 °C á Stórhöfða, en í júni árið 1999 mældist hitinn 19,3 °C og er það mesti hiti sem hefur mælst í eyjunum. Frost mældist að meðaltali 82 daga á ári yfir vetrarmánuðina á árunum 1961-1990. Mesta frost sem mælst hefur var -16,9 °C í april árið 1968. Að jafnaði var frost allan sólarhringinn 18 daga á ári á sama tímabili. Lægsti loftþrýstingur á Íslandi mældist á Stórhöfða 919,7 hPa 2. desember 1929.
Úrkoma er fremur mikil í Vestmannaeyjum. Á Stórhöfða rignir að meðaltali um 129 mm á mánuði, sem er mikið miðað við aðra landshluta. Meðalúrkoma á ári var 1.556 mm á tímabilinu 1961-2000. Úrkoman er mjög árstíðabundin. Mesta úrkoma er yfir vetrarmánuðina en minnst á tímabilinu apríl — júlí. Mesta úrkoma á einum sólarhring var 146 mm í október árið 1979. Úrkomudagar hafa verið að jafnaði 246 á ári og þar af eru 82 dagar snjókoma eða slydda. Jörð var að meðaltali alhvít 40 daga á ári en alautt var að meðaltali 285 daga á tímabilinu 1961-1990.
Þoka var að jafnaði 86 daga á ári við Stórhöfða en þar voru fleiri þokudagar en á nokkrum öðrum stað á Íslandi á tímabilinu 1961-1990. Gera má ráð fyrir að þokudagar séu talsvert færrri í kaupstaðnum sem liggur neðarlega. Alskýjað var að jafnaði 192 daga á ári og heiðskýrt 22 daga. Meðal skýjahula var 6/8 himinhvolfsins á tímabilinu 1961-1990. Meðalrakastig er 82% og þrumudagar voru 4 á ári að jafnaði á sama tímabili.
Stórhöfði er vindsamasta veðurstöð landsins. Veðurstöðin er í 120 m hæð yfir sjávarmáli og opin fyrir öllum vindáttum. Meðalvindhraði yfir allt árið var 11,03 m/s á árunum 1961-2000. Talsverður munur er á vindhraða milli árstíða, í júlí er meðalvindhraði 8 m/s en 13,2 m/s í janúar.
Lífríki
thumb|left|250px|[[Lundaveiðimaður í Suðurey]] Í Vestmannaeyjum er mjög fjölbreytt lífríki, þá einkum fuglar og plöntur. Stærsta lundabyggð heims er í Vestmannaeyjum, en meira en tíu milljón lundar búa á eyjunum. Gjöful fiskimið eru umhverfis eyjarnar og ofgnótt hvala, en lítið er af spendýrum á eyjunum sjálfum að undanskildum manninum. En stærsta lundabyggðin á Heimaey á undir höggi að sækja þar sem kanínur eru að yfirtaka Sæfell. Kanínum þessum var sleppt út í náttúruna í kringum 1985.
Jarðvegur er víðast hvar grunnur í Vestmannaeyjum en þó eru á stöku stað skilyrði fyrir túnrækt. Víðast hvar er jarðvegur grýttur og stutt er niður á hraun.
Jarðvegur á Heimaey telst vera sandorpinn móajarðvegur þar sem eldfjallaska er í bland við lífræn jarðvegsefni. Gamlar uppþornaðar mýrar má meðal annars finna í Lyngfellisdal, Torfmýri og Bleiksmýrardal.
Árið 1771, þegar verið var að flytja fyrstu hreindýrin til Íslands, voru 13 hreindýr flutt til Vestmannaeyja. Stendur þá í Árbókum Espólíns (10. deild, bls. 101) að „Þat sumar komu 13 hreindýr í Vestmannaeyjum at undirlagi Ólafs amtmanns Stephánssonar, dóu 10 í vesöld um vetrinn eftir, en þrjú lifdu“. Önnur eldri og ítarlegri frásögn er í Islandske Maaneds-Tidender, 2. árg., bls. 55-59, og heimildarmaðurinn er Sigurður Sigurðsson landþingsskrifari á Hlíðarenda.
Atvinna, menntun og menning
Vestmannaeyjar hafa verið mikilvægasta verstöð landsins í fjölda ára og byggist afkoma heimamanna að mestu leyti á fiskvinnslu og útgerð. Auk þess eru ört vaxandi atvinnuvegir eyjaskeggja í dag ferðaþjónusta, skipaviðgerðir og menntun.
Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum er stöðugt að stækka við sig þrátt fyrir að oft reynist erfitt að lokka námsmenn til Eyja. Háskóli Íslands og Háskólinn á Akureyri eru báðir búnir að koma sér upp útibúum á Heimaey. Í Vestmannaeyjum eru tveir grunnskólar; Barnaskólinn í Vestmannaeyjum og Hamarsskóli Vestmannaeyja. Sameining skólanna er nú fyrirhuguð. Verið er að undirbúa byggingu nýs sex deilda leikskóla, en fyrir eru þrír leikskólar í eyjunum: Rauðagerði, Kirkjugerði og Sóli.
thumb|Rannsóknarsetrið í Vestmannaeyjum Mörg söfn eru í Vestmannaeyjum, en Safnahús Vestmannaeyja, sem stendur við Ráðhúströð, hýsir Héraðsskjalasafn Vestmannaeyja, Bókasafn Vestmannaeyja og Byggðasafn Vestmannaeyja. Einnig er þar til húsa Ljósmyndasafn. Við Heiðarveg stendur Náttúrugripasafn Vestmannaeyja, en það er eina safnið af sinni gerð á Íslandi. Við Skansfjöru er húsið Landlyst, sem var áður staðsett á Tanganum, suður af Básaskersbryggju, en það hús var fyrsta fæðingarheimilið á Íslandi, og er það nú notað til listsýninga af ýmsu tagi. Ríkisstjórn Íslands keypti nýlega afnotarétt af myndum Sigmunds, sem hafa birst í áraraðir í Morgunblaðinu, og eru áætlanir um að setja upp safn þeirra í fyrirætluðu menningarhúsi.
Orðaforði og málfar
Algengt er að eldri Vestmannaeyingar tali með flámæli, en það er óalgengara meðal yngri kynslóðanna. Í einangruðum samfélögum á borð við það sem er í Vestmannaeyjum má búast við að nokkuð sértækur orðaforði verði til, en þó er flestan orðaforða eyjaskeggja hægt að finna annars staðar. Nokkur dæmi um algeng orð í tali Vestmannaeyinga:
Fleiri dæmi mætti tína til.
Þekktir Vestmannaeyingar
Margir Vestmannaeyingar eru þekktir á landsvísu. Hér eru nefndir nokkrir þeirra:
Þjóðhátíð
Fræg er þjóðhátíð Eyjamanna, sem haldin er ár hvert um verslunarmannahelgi og dregur til sín fólk alls staðar að af landinu. Til hennar var fyrst stofnað árið 1874, þegar eyjaskeggjar komust ekki til hátíðahalda í landi í tengslum við 1.000 ára afmæli Íslandsbyggðar og móttöku fyrstu stjórnarskrár landsins úr hendi Kristjáns IX, Danakonungs á Þingvöllum. Þá ákváðu Vestmannaeyingar að halda sína eigin hátíð. Sú hefð hefur verið að íþróttafélög bæjarins, áður Þór og Týr til skiptis en eftir sameiningu þeirra ÍBV, sjái um framkvæmd þjóðhátíðarinnar, og hljóti gróðann af henni.
Hátíðin er haldin í Herjólfsdal fyrstu helgina í ágúst og eru fastir liðir brenna, flugeldasýning og brekkusöngur, sem hefur verið undir stjórn Árna Johnsen í um áratug, að einu ári slepptu á meðan hann sat í fangelsi, en þá var Róbert Marshall fenginn til þess að hlaupa í skarðið.
Ginklofinn
Stífkrampafaraldur var í Vestmannaeyjum í margar aldir, sökum bágrar stöðu heilbrigðismála á landsvísu. Dánartíðni var há meðal ungabarna, um 60-80% barna dóu úr stífkrampa, sem kallaður var ginklofi, en annars staðar á Íslandi dóu um 30% barna úr þessum sjúkdómi, og 15-20% í Danmörku.
Thomas Klog, fyrsti landlæknir Íslands, var sendur til Vestmannaeyja með konunglegri tilskipun árið 1810 til þess að rannsaka orsakir ginklofans, og birti hann niðurstöður sínar í skýrslunni Indberettninger om Börnesygdommen Ginklofi. Seinna varð staða héraðslæknis í Vestmannaeyjum til, og gegndu Carl Ferdinand Lund, Carl Hans Ulrich Balbroe, Andreas Steener Iversen Haaland, August Ferdinand Schneider og Philip Theodor Davidsen því embætti hver á fætur öðrum frá árinu 1828. Þrátt fyrir héraðslæknana breyttist ástandið lítið, og engin breyting varð á dánartíðni barna þó svo að almenn heilsa Vestmannaeyinga skánaði.
Árið 1847 var Peter Anton Schleisner sendur til Vestmannaeyja til þess að rannsaka ginklofann. Hann hafði ritað grein um barnafarsótt árinu áður, og er það líkleg ástæða þess að hann var sendur. Hann setti á laggirnar fæðingarheimili í húsinu Landlyst, sem var þá fyrsta fæðingarheimili Íslands. Hann lagði til breytingar á hreinlæti við fæðingar, og benti líka á að hengja upp þvott til þerris á þvottasnúrum frekar en að láta hann liggja í grasinu — það kom svo í ljós að það var aðalorsök faraldursins, þar sem að sýkillinn clostridum tetani lifir í jarðvegi, og smitaðist yfir í fötin, og frá þeim inn um naflastreng barnanna.
Samgöngur
thumb|Herjólfur á leið til hafnar. Farþegaskipið Herjólfur var smíðað í Noregi árið 1992. Skipið siglir alla daga vikunnar tvær ferðir á dag, og tekur skipið 500 farþega og um 40 fólksbíla. Aðeins eitt flugfélag stundar flugferðir til og frá til Vestmannaeyjum og er það Flugfélagið Ernir sem flýgur á Hornafjörð, Sauðárkrók, Bíldudal, Gjögur og Reykjavík. Forveri þess var Flugfélag Vestmannaeyja, sem missti rekstrarleyfi sitt í maí 2010.
Á síðustu árum hafa miklar vangaveltur verið um hvort mögulegt sé að gera jarðgöng til Vestmannaeyja og hefur áhugamannafélagið Ægisdyr verið stofnað um gerð slíkra ganga. Vestmannaeyingar eru ekki allir sammála um að göng séu rétta lausnin, en þó eru eyjamenn upp til hópa sammála um að samgöngur milli lands og eyja þurfi að bæta.
Oxalis dillenii
Oxalis dillenii er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá N-Ameríku austan Klettafjalla (Kanada, Bandaríkin og Mexíkó).
Dennis Haysbert
Dennis Haysbert (fæddur Dennis Dexter Haysbert, 2. júní 1954) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í 24, The Unit og Major League þríleiknum.
Einkalíf
Haysbert fæddist í San Mateo í Kaliforníu. Stundaði nám við American Academy of Dramatic Arts (AADA).
Haysbert hefur verið giftur tvisvar sinnum: Elena Simms (1980-1984) og Lynn Griffith (1989-2001) en saman eiga þau tvö börn.
Leikhús
Árið 2010 lék Haysbert í Race sem Harry Brown við Ethel Barrymore Theatre.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Haysbert var árið 1978 í Lou Grant. Hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við The Incredible Hulk, Code Red, Off the Rack, The Young and the Restless, Just the Ten of Us, American Playhouse, Now and Again og Static Shock. Árið 2001 var Haysbert boðið hlutverk í 24 sem Forsetinn David Palmer, sem hann lék til ársins 2006. Haysbert var árið 2006 boðið hlutverk í The Unit sem Jonas Blane, sem hann lék til ársins 2009.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Haysbert var árið 1979 í Scoring. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Major League myndunum, Love Field, Insomnia, Heat á móti Robert De Niro, Val Kilmer og Al Pacino, Standoff, Jarhead og Kung Fu Panda 2.
Verðlaun og tilnefningar
Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films verðlaunin
Black Reel verðlaunin
Chlotrudis verðlaunin
Golden Globes verðlaunin
Image verðlaunin
Satellite verðlaunin
Eskimói
„Eskimói“ er orð sem er stundum notað um Inúíta.
Dennis Haysbert
Verðlaun og tilnefningar
Screen Actors Guild verðlaunin
Hvanndalabjarg
Hvanndalabjarg eða Hvanndalabjörg er norðan við Ólafsfjörð. Það er hæsta standberg frá sjó á landinu, 630 metrar í sjó niður, víða skorið djúpum og hrikalegum gjám og heitir sú stærsta Skötugjá. Ofan til í bjarginu er grónar syllur þar sem sauðfé hefur oft lent í sjálfheldu.
Dennis Haysbert
Verðlaun og tilnefningar
Temecula Valley International Film Festival