cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kaffi Hljómalind
Kaffi Hljómalind var kaffihús sem fyrst var við Laugaveg 21, á horni Klapparstígs í Reykjavík, en flutti seinna upp á Laugaveg 23. Það var stofnað vorið 2005. Það var samvinnurekið á grundvelli hugmyndafræði sem heitir Framsækin nytjastefna (PROUT), en í því felst m.a. að starfsfólk og og eigendur eiga að vera nokkurn veginn sami hópurinn, og á því enginn að vera arðrændur og valdi innan fyrirtækisins á að vera dreift, auk þess sem 10% af tekjum af rekstrinum eiga að renna til góðra málefna. Kaffihúsið lagði sig fram um að það sem þar er á boðstólum uppfylli kröfur um lífræna ræktun og sanngjarna viðskiptahætti. Þar var hvorki boðið upp á áfengi, fisk- eða dýraafurðir (að undanskilinni lífrænni mjólk), lauk, hvítlauk né sveppi.
Fyrir utan vanalegan kaffihúsarekstur hýsti Hljómalind tónleika og aðra viðburði, auk þess að framleigja kjallarann til félagsmiðstöðvarinnar Snarrótar á meðan hún var á Laugavegi 21.
Impalahjörtur
Kjörlendi impalahjarta er skógur og skógarjaðrar við grassléttur. Hann heldur sig við vatn.
Absolution
Absolution er þriðja breiðskífa Muse.
Yuki Muto
Yuki Muto (fæddur 7. nóvember 1988) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.
Martin Seligman
Martin E.P. Seligman (fæddur í Albany í New York-ríki 12. ágúst 1942) er bandarískur sálfræðingur og rithöfundur, hann er þekktur fyrir kenningu sína um lært hjálparleysi og nýlega fyrir framlag sitt á sviði jákvæðrar sálfræði.
Emil von Behring
Emil Adolf von Behring (15. mars 1854 – 31. mars 1917) var þýskur læknir og örverufræðingur. Hann er þekktastur fyrir uppgötvun sína á móteitri gegn barnaveiki, en fyrir hana hlaut hann Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði fyrstur manna árið 1901.
Ævi og störf
Adolf Emil Behring, sem síðar breytti nafni sínu í Emil Adolf von Behring fæddist í Hansdorf í Prússlandi (nú Ławice í Póllandi), þar sem faðir hans var grunnskólakennari. Hann var námsfúst barn og hlaut ríkisstyrk til menntaskólagöngu. Fjölskylduvinur kostaði hann til læknanáms við Kaiser Wilhelm herlæknaakademíuna í Berlín. Að loknu læknanámi starfaði hann um hríð sem herlæknir, en þáði síðan stöðu sem rannsóknamaður hjá Robert Koch í Berlín. Þar starfaði hann ásamt Kitasato Shibasaburo að rannsóknum á orsakavöldum barnaveiki og stífkrampa. Í árslok 1890 birtu þeir niðurstöður sínar, þess efnis að unnt væri að gera dýr ónæm fyrir eiturefnum barnaveiki- og stífkrampasýklanna með blóðvatnsmeðferð, í Deutsche medizinische Wochenschrift og vöktu þær þegar mikla athygli. Barnaveiki var enda mikill vágestur á þessum árum og lét nærri að annað hvert fætt barn í Evrópu létist af völdum hennar. Árið 1895 flutti Behring sig um set til Marburg og þáði prófessorsstöðu við háskólann þar og gegndi henni til æviloka.
Græðisúruætt
Græðisúruætt (fræðiheiti: Plantaginaceae) er ætt dulfrævinga. Stærsta ættkvísl ættarinnar eru deplur.
Menningarverðlaun DV
Menningarverðlaun DV voru íslensk menningarverðlaun sem veitt voru í nokkrum flokkum árlega. Verðlaunin voru fyrst veitt af Dagblaðinu árið 1979 og hétu þá Menningarverðlaun Dagblaðsins en eftir sameiningu Dagblaðsins og Vísis árið 1981 Menningarverðlaun DV.
Luna fatale
thumb Luna fatale (íslenska: Svalur og sveindómurinn) er 45. Svals og Vals-bókin og sú þrettánda eftir þá Tome og Janry. Hún kom út á frummálinu árið 1995 en hefur enn ekki verið gefin út á íslensku.
Söguþráður
Sagan hefst í New York. Mafíuforinginn Don Vito Cortizone er kominn á kreik enn á ný og á í harðri baráttu við kínversku mafíuna. Liðsmenn hans týna hratt tölunni, því þeir virðast hver af öðrum vera sturlaðir af ást og því auðveldlega leiddir í gildru. Mafíósarnir ákveða að fá Sval sér til aðstoðar, enda hafi hann aldrei verið við konu kenndur og virðist áhugalaus um ástarbrall.
Dóttir Don Cortizone, hin tvítuga og gullfallega Luna er send út af örkinni og rænir þeim Sval og Val. Mafíuforinginn skipar Sval að komast að leyndarmálinu á bak við ástargaldur Kínverjanna og setur tímasprengju um háls Vals til að leggja áherslu á kröfur sínar.
Við tekur eltingaleikur um undirheima Kínahverfisins, þar sem Svalur og Luna taka saman höndum. Þau uppgötva að skýringin felst í því að átt hefur verið við sólgleraugu manna Don Cortizone með þeim afleiðingum að þeir verða bálskotnir í forystukonu Kínverjanna. Sú er í hefndarhug, þar sem hún ber andlitslýti frá fornu fari sem Don Cortizone ber ábyrgð á.
Svalur, Valur og Luna sleppa undan Kínverjunum í loftbelg ásamt Don Cortizone. Hann er hins vegar handtekinn af lögreglunni og á yfir höfði sér langa fangelsisvist. Í lokin er þó gefið í skyn að Luna nái að frelsa hann úr prísundinni.
Rauðhólar
thumb|250px|right|Rauðhólar
Rauðhólar eru þyrping gervigíga við Elliðavatn í útjaðri Reykjavíkur og tilheyra Heiðmerkursvæðinu. Gervigígarnir mynduðust fyrir um 5200 árum þegar Elliðaárhraun rann yfir votlendi og út í vatn sem fyrir var. Hvellsuða í vatninu undir glóandi hrauninu, gufusprengingar og gufugos mynduðu gjallgíga á yfirborði hraunsins. Upphaflega voru gígarnir um 80 talsins en hefur fækkað síðustu áratugi sökum efnistöku. Mestur hluti efnisins var nýttur í Reykjavíkurflugvöll á tímum heimstyrjaldarinnar síðari. Rauðhólar hafa verið friðlýstir frá árinu 1961 og fólkvangur frá árinu 1974.
Lepisosteidae
Lepisosteiformes (eða Semionotiformes), er forn ætt af geisluggum; steingerfingar af þessum ættbálk þekkjast frá síðari hluta Cretaceous og framvegis. Ættin Lepisosteidae inniheldur sjö núlifandi tegundir sem dvelja í fersku og ísöltu vatni, og einstöku sinnum sjó í austur Norður-Ameríka, Mið-Ameríka og Karíbahafseyjar.
Orðsifjar
Ættkvíslarnafnið Lepisosteus kemur úr Grísku lepis í merkingunni "hreistur" og osteon í merkingunni "bein". Atractosteus er sömuleiðis komið úr Grísku, í þessu tilfelli úr atraktos, í merkingunni ör (smbr. bogi og ör).
Tegundir
Lepisosteidae er með sjö núlifandi tegundir, í tvem ættkvíslum:
Gifting
thumb|right|Gifting í lútherskri kirkju í Köln. Gifting eða brúðkaup (giftumál, hjónavígsla eða pússun) er félagslegur og/eða lagalegur sáttmáli (oftast) tveggja einstaklinga sem innsiglar hjúskaparsamband þeirra en formið er misjafnt eftir þjóðfélögum, trú eða menningarkimum.
Lepisosteidae
Tegundir
Family Lepisosteidae
Gifting
Mikill munur er á framkvæmd giftingarathafna, meðal annars eftir trúarbrögðum, menningu og þjóðfélagsstétt. Giftingarsiðir og venjur eru mjög mismunandi milli ólíkra þjóðfélaga en þó hafa næstum öll þjóðfélög einhvers konar giftingarathöfn karla og kvenna (og sumstaðar einstaklinga af sama kyni).
Lepisosteidae
Mikilvægi fyrir menn
Hold fiskanna er ætt, og stundum til sölu, en ólíkt styrjum sem þeir líkjast eru hrogn þeirra mjög eitruð mönnum. Nokkrar tegundir eru seldar sem búrfiskar.
Hörð húð og hreistur fisksins voru nýtt af mönnum. Indíánar notuðu hreistrið sem örvarodda, Caríba-indíánar notuðu húðina sem brynju, fyrstu landnemar Ameríku vöfðu plógsblöðin í skinnin.
Gifting
Giftingarathöfn getur ýmist verið trúarleg, framkvæmd af presti eða öðrum trúarleiðtoga, eða borgaraleg og þá oftast framkvæmd af dómara eða öðrum opinberum fulltrúa sem heimild hefur til að gefa fólk saman. Í sumum löndum er borgaraleg vígsla skylda en margir giftast jafnframt í kirkju; í Frakklandi, Belgíu, Hollandi og fleiri löndum þarf borgaraleg vígsla fyrst að fara fram áður til kirkjulegrar hjónavígslu kemur en í Bandaríkjunum, Bretlandi, á Norðurlöndum og víðar er kirkjulega vígslan jafnframt lögformleg gifting.
Á Íslandi og í mörgum öðrum löndum getur gifting farið fram hvar sem er, innan húss eða utan, svo framarlega sem prestur, dómari eða annar sem réttindin hefur til að vígja hjón fæst til athafnarinnar, en í öðrum löndum, svo sem Bretlandi, má einungis framkvæma hjónavígslu í kirkju, á opinberri skráningarskrifstofu eða á öðrum stað sem hefur fengið til þess leyfi og er opinn almenningi. Undantekningar eru þó gerðar vegna veikinda og annarra sérstakra aðstæðna.
Ellert B. Schram
Ellert Björgvinsson Schram (fæddur 10. október 1939) fyrrverandi alþingismaður Samfylkingarinnar og Sjálfstæðisflokksins.
Gifting
Kona sem giftir sig er nefnd brúður, en karl sem giftir sig er brúðgumi. Á íslensku er talað um að karlar og konur giftist (komið af orðinu gifta sem þýðir gæfa), en jafnframt eru karlar oft sagðir kvænast eða kvongast (komið af orðinu kvon sem þýðir kona). Því er rangt að segja að kona kvænist eiginmanni sínum, hún giftist honum.
Ellert B. Schram
Ellert útskrifaðist frá Verzlunarskóla Íslands árið 1959 og lauk lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1966. Hann lék einnig knattspyrnu fyrir KR og var á lista yfir markahæstu menn Úrvalsdeildarinnar frá árinu 1959 til 1964 án þess þó að vera markahæstur. Ellert lék einnig með landsliði Íslands í knattspyrnu.
Gifting
Giftingarskilyrði
Á Íslandi eru nú eftirfarandi skilyrði fyrir giftingu tveggja einstaklinga og þurfa væntanleg brúðhjón, áður en vígslan fer fram, að leggja fram vottorð um að könnun á hjónavígsluskilyrðum hafi farið fram:
Ellert B. Schram
Ellert var kjörinn forseti Íþróttasambands Íslands árið 1991 og gegndi því embætti til ársins 2006. Hann var sæmdur riddarakross Fálkaorðunnar árið 2001 „fyrir störf í þágu íþrótta.“
Geheimeráð
Geheimeráð er embættisaðalsnafnbót sem var úthlutað til háttsettra embættismanna frá tímum Kristjáns IV Danakonungs. Upphaflega var nafnbótin óopinber og fengin nánustu ráðgjöfum konungs, öðrum en ríkisráðinu. Á árunum 1670-1770 fengu þeir einir þessa nafnbót, sem voru í Leyndarráði konungs. Frá 1770-1808 var geheimeráð heiðursnafnbót af fyrsta flokki, sem veitti viðkomandi rétt til að láta ávarpa sig „yðar ágæti“.
Judas Priest
thumbnail|Judas Priest árið 2005
Judas Priest er hljómsveit frá Birmingham, Englandi sem spilar svokallað breskt nýbylgju-þungarokk eða bara þungarokk. Hún var stofnuð árið 1969. Rob Halford hefur yfirleitt verið söngvari Priest.
Priest náði verulegum vinsældum fyrst með plötunni British Steel (1980). Ímynd þeirra með leður og göddum var áhrifamikil á þungarokksmenninguna.
Halford yfirgaf Priest eftir Painkiller tónleikaferðalagið árið 1991 en kom svo aftur árið 2003. Painkiller-platan var umsnúningur í hraðari og þungari stíl frá síðustu plötum sem voru poppaðri.
Á árunum 1996-2003 var Tim Ripper Owens söngvari hljómsveitarinnar. Owens hafði áður verið í sveitinni British Steel sem tók ábreiðulög frá Judas Priest og náði eyrum hljómsveitarinnar eftir að Halford hætti. Kvikmyndin Rockstar með Mark Wahlberg og Jennifer Aniston er innblásin af veru Owens í Priest. Warner Bros sem framleiddi myndina vildi hafa Priest að einhverju leyti með í ráðum en að lokum komst hljómsveitin ekki að samkomulagi við Warner Bros þar sem meðlimirnir vildu hafa meiri áhrif á handritið.
Árið 1990 var Judas Priest ákærð vegna sjálfsmorðs tveggja unglinga. Fjölskyldur þeirra héldu því fram að orsök sjálfsmorðanna hafi mátt rekja til þess að á plötu þeirra, Stained Class sem þeir höfðu verið að hlusta á áður en þeir frömdu verknaðinn, hafi verið duld skilaboð um hvatningu til sjálfsmorðs. Með því að spila lög af Stained Class aftur á bak hafi mátt heyra skilaboð eins og: „Gerðu það, gerðu það," . Hljómsveitin var sýknuð af ákærunni.
Upprunalegu gítarleikarar Priest spila ekki lengur með bandinu: KK Downing hætti árið 2011 eftir ósætti við meðlimi og Glen Tipton gat ekki haldið áfram frá 2018 vegna Parkinsonveiki.
Síðan hefur Richie Faulkner sem spilað hefur í bandi Lauren Harris, dóttur Steve Harris, úr Iron Maiden tekið við gítarskyldum. Pródusentinn og gítarleikarinn Andy Sneap hefur svo hjálpað til á tónleikaferðalögum og í stúdíói.
Platan Firepower frá 2018 fékk mjög góða dóma og var framlag Faulkners lofað.
Árið 2022 var Priest heiðruð í Rock n'roll Hall of Fame.
K.K. Downing stofnaði KK's Priest árið 2020 og fékk Ripper Owens til að syngja þar.
Tengill
Garg (vefrit) - Judas Priest
Cerastium szowitsii
Cerastium szowitsii er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Kákasus.
Goðareynir
Goðareynir (Sorbus latifolia) er tegund reyniviðar sem vex í Evrópu og verður rúmlega 15 metrar að hæð. Hann er með breiða krónu og gljáandi greinar.
Lýsing
Goðareynir er meðalstórt sumargrænt tré sem verður á milli 10 og 20 m. hátt, með bol sem verður allt að 60sm í þvermál. Blöðin eru 5 - 10 löng og breið (sjaldan að 20 sm löng og 12 sm breið), en vanalega eru þau jafn breið og þau eru löng. (Latifolia er latína fyrir 'breið-blaða'.) Þau eru græn að ofan, grálóhærð að neðan, með sex til tíu þríhyrndar tennur á hvorum jaðri. Hvít blómin eru 1 - 1,5 sm í þvermál, í um átta sm. (þvermál) hálfsveip. Ávöxturinn kringlóttur, dauflega brúnrauður, 10 - 12mm í þvermál, með stórum fölum loftaugum, þroskast seint að hausti.
Flokkun
Hann var áður talinn vera afbrigði af Silfurreyni (Sorbus intermedia), og var meðhöndlaður sem slíkur af nokkrum höfundum, svo sem A. P. de Candolle og J. C. Loudon, á nítjándu öld. Á sama tíma, merkti ræktandinn, George Loddiges, sem Loudon hafði í miklum metum, trén í trjásafni sínu í Abney Park Cemetery í 1840, sem Sorbus latifolia, sem er nú viðurkennt nafn tegundarinnar. Endurspegla samnöfnin töluverðan mun á skoðunum síðustu tvær aldirnar um upphaf tegundarinnar og staðsetningu, svo sem; Crataegus latifolia Lam.; Pyrus latifolia (Lam.) Lindl.; P. intermedia var. latifolia (Lam.) D.C., og P. edulis Willd.
Útbreiðsla
Goðareynir er upprunalega aðeins í Fontainebleau, suður af Paris í Frakklandi, þaðan sem hann hefur verið þakktur síðan á átjándu öld. Þar sem hann er frjósamur og fjölgar sér með geldæxlun, hefur honum tekist að breiðast út langt frá uppruna sínum í hinum vernduðu Fontainebleau skógum, svo sem í Abney Park Cemetery (í Stoke Newington, London).
Ræktun og nytjar
Goðareynirinn frá Fontainebleau hefur verið plantað í garða til skrauts, eða í trjásöfn, eða einka og almenningsgörðum um Evrópu og Norður Ameríku, síðan hann var kynntur til evrópskrar garðræktar um 1750. Þó það sé sjaldgæft, er það nytjað á nokkra vegu. Æt berin voru seld á götumörkuðum í Fontainebleau til um 1950, og einsleitur og endingargóður viðurinn hefur reynst nytsamur til nokkurra hluta.
Hinir fornu skógar sem hann vex eru undir vernd frönsku Office National des Forêts.
Jameson-land
thumb|right|Sandsteinsmyndanir á Jameson-landi. Jameson-land er stór skagi sem gengur inn í Scoresby-sund að norðanverðu. Jameson-land er stór rofslétta úr sandsteini frá Júratímabilinu sem hallar frá austri til vesturs. Vestan við Jameson-land er Hall-vík en austan megin skilja Hurry-fjörður og Carlsberg-fjörður það frá Liverpool-landi. Syðsti oddi skagans, við mynni Hurry-fjarðar, heitir Stewart-höfði. Þar eru kofar sem er viðhaldið sem sumarbyggð. Norðan við Jameson-land eru Stauning-alpar og Scoresby-land. Jameson-land er eina stóra undirlendið við Scoresby-sund og þar renna margar ár til sjávar á sumrin. Sléttan er fremur gróðursnauð en þar hafa fundist ummerki um mannabyggðir frá fornri tíð og horn af hreindýrum. Þar hafa líka fundist steingervingar frá síðtrías og árjúra.
Enski landkönnuðurinn William Scoresby nefndi skagann eftir skoska náttúrufræðingnum Robert Jameson.
Nerlerit Inaat-flugvöllur stendur á Jameson-landi við Hurry-fjörð.
Grei
Grei (enska Gray) er SI-mælieining fyrir geislaskammt, táknuð með Gy. Nefnd eftir breskum eðlisfræðingi, Louis Harold Gray (1905-1965). Jafngildir einingunni júl á kílógramm, þ.e. 1 Gy = 1 J/kg.
Kleon
Kleon (forngrísku: Κλέων) (d. 422 f.Kr.) var aþenskur herforingi í Pelópsskagastríðinu. Hann var fyrsti mikilsverði fulltrúi verslunarstéttarinnar í aþenskum stjórnmálum. Kleon var andstæðingur Períklesar í stjórnmálum.
Multiple System Atrophy
Multiple System Atrophy eða MSA er taugahrörnunarsjúkdómur í heila. Orsakir hans eru óþekktar. Frumuhrörnun veldur vandamálum við hreyfingu (e. akinetic-rigid parkisonism, cerebellar ataxia og pyramidal signs) jafnvægistjórnun, stjórn þvagblöðru og blóðþrýsting. MSA er algengara hjá körlum (55%) en konum og flest tilvik koma fram á sextugs og sjötugsaldri. Sjúkdómseinkenni eru oft þau sömu og hjá sjúklingum með Parkinsonsveiki en MSA sjúklingar bregðast hins vegar ekki við dópamínlyfjagjöf.
Mól
Mól er grunnmælieining SI-kerfisins fyrir efnismagn ("fjöldi af efni"), táknuð með mol. Eitt mól er skilgreint sem nákvæmlega 6,022 140 76×1023 einingar, t.d., atóma, sameinda, jóna eða rafeinda.
Núverandi skilgreining var tekin upp í nóvember 2018, leysir af eldri skilgreiningu (ekki sú fyrstu) en samkvæmt þeirri er mól fjöldi agna sem samsvarar fjölda frumeinda í 12 grömmum af kolefnissamsætunni 12C. Þessi fjöldi er kenndur við ítalska vísindamanninn Amadeo Avogadro og nefnist Avogadrosartala (stundum einnig tala Loschmidts).
Deilur vegna mólsins
Lengi vel voru eðlisfræðingar og efnafræðingar ósammála um hvernig bæri að skilgreina mól. Samtök eðlisfræðinga skilgreindu mól sem þann fjölda súrefnisatóma sem höfðu massann 16 g í gasi af 16O, en samtök efnafræðinga skilgreindu mól sem þann fjölda súrefnisatóma sem hefði massann 16 g í náttúrulegu súrefni. Þar sem súrefni kemur fyrir á jörðinni sem fleiri en ein samsæta var nokkur munur á þessum skilgreiningum. Þar að auki breytist samsætuhlutfall súrefnis í náttúrulegu súrefni með tímanum sem gerir það að verkum að skilgreining út frá náttúrulegu súrefni verður háð ákveðnum tímapunkti. Sá ágreiningur hefur nú verið lagður til hliðar og báðar fylkingarnar styðjast við SI-skilgreiningu.
Alþjóðlegi móldagurinn
Alþjóðlegi móldagurinn er 23. október. Bandarísku mólsamtökin (á ensku: National Mole Day Foundation) halda ráðstefnu ár hvert þann 23. október kl. 06:02 (e.h.) til að fagna skilgreiningu mólsins. 1 mól er u.þ.b. 6,02×1023 einingar og því var ákveðið að halda ráðstefnuna kl. 6:02 (e.h.) þann 23. október (10/23 skv. bandarískri ritvenju).
Tenglar
Heimasíða bandarísku mólsamtakanna (National Mole Day Foundation)
1039
Árið 1039 (MXXXIX í rómverskum tölum)
4. ágúst
4. ágúst er 216. dagur ársins (217. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 149 dagar eru eftir af árinu.
Minna-Hof (Skeiða- og Gnúpverjahreppi)
Minna-Hof er bær í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Jörðin er nokkuð landmikil og liggur meðfram Þjórsá. Nágrannabæir eru Þjórsárholt, Stóra-Hof og hluti sveitarfélagsins í Stóra-Hofi 2. Tún eru nytjuð frá Hæli 2 en einnig eru hross á bænum.
Ram Narayan
Ram Narayan (Hindí: राम नारायण; fæddur 25. desember 1927 í Udaipur, Indland) er indverskur tónlistarmaður. Hann spilar á sarangi og hefur unnið Padma Vibhushan verðlaunin.
Eiginlegir þrestir
Eiginlegir þrestir (fræðiheiti: Turdus) eru ættkvísl meðalstórra þrasta sem flestir eru upprunnir í Gamla heiminum. Þessir fuglar lifa aðallega á skordýrum eða eru alætur.
Laxá (Skagafirði)
Laxá í Laxárdal, einnig kölluð Laxá á Skaga, er dragá sem rennur um Laxárdal í Skagafirði og til sjávar í Sævarlandsvík, norðan við Tindastól. Áin á upptök á Hryggjafjalli á Staðarfjöllum. Nokkur laxveiði er í ánni.
Jústitsráð
Jústitsráð var dönsk embættisaðalsnafnbót sem var úthlutað til dómara við Hæstarétt Danmerkur frá árinu 1661. Nafnbótin var af 3.-4. flokki aðalsnafnbóta. Með tímanum slaknaði á tengingu nafnbótarinnar við dómstólinn, og loks varð hún að almennri heiðursnafnbót. Jústitsráð lögðust af í kring um aldamótin 1900.
Sjálfsmorð
Sjálfsmorð (eða sjálfsvíg) er sá verknaður að ráða sjálfum sér bana. Áhættuþættir fyrir sjálfsvígi eru sjúkdómar á borð við þunglyndi, geðhvarfasýki, geðklofi, og persónuleikaröskun, ásamt lyfjamisnotkun og áfengissýki. Sum sjálfsvíg má rekja til sálræns álags. Forvarnir við sjálfsvígum ganga helst út á að takmarka aðgengi að skotvopnum og lyfjum, og að veita meðferð við geðkvillum og fíkn. Ekki hefur verið sýnt fram á að hjálparsímar beri árangur.
Um 0,5–1,4% fólks deyr vegna sjálfsmorðs. Nokkuð algengara er að karlmenn falli fyrir eigin hendi, í hinum vestræna heimi eru þeir 3,5 sinnum líklegri til að fremja sjálfsmorð en konur.
Löggjöf
Viðhorf til sjálfsvíga eru mismunandi eftir löndum, bæði með tilliti til menningar og trúarbragða. Viðhorf á Vesturlöndum ráðast t.d. að miklu leyti af kristinni trú en samkvæmt henni er sjálfsvíg synd, en sumir hafa viljað lesa út helvítisvist ef menn ráða sér bana. Í lúterstrú hefur helvítisvistin þó verið afskrifuð á síðustu áratugum. Í Bandaríkjunum eru sjálfsvíg skilgreind sem glæpur og á sumum Vesturlöndum var það svo langt fram eftir síðustu öld. Í flestum löndum er enn glæpur að aðstoða fólk við að stytta sér aldur, en sum lönd eru þó farin að leyfa líknarmorð að einhverju marki.
Agni
Agni er íslenskt karlmannsnafn.
Sjálfsmorð
Löggjöf
Í Jónsbók segir í kafla um þá, sem níðingsverk gera: „Ef maður týnir sér sjálfum, þá taki erfingi hálft með slíku skilorði, sem fyrr segir um önnur óbótamál, en hálft standi undir umsjá konungs umboðsmanns til slíkrar miskunnar, sem konungur vill á gera eftir atvikum." Konungur kaus að minnsta kosti stundum að nota þessi úrræði á fyrirbyggjandi hátt en ekki ívilnandi. Þannig lagði hann undir sig hið svokallaða hengigóss, eftir að Ásgrímur Sigurðsson á Hofi í Öræfum stytti sér aldur um 1645.
Orsakir sjálfsvíga
Umfjöllun um orsakir sjálfsvíga getur aldrei orðið tæmandi. Hver einstaklingur hefur eigin ástæður sem hann telur nægjanlegar til að svipta sig lífi og hvert tilvik verður að skoða í samhengi við einstaklinginn. Þrátt fyrir þetta eru nokkrar algengar skýringar á sjálfsvígum og sjálfsvígstilraunum.
Fyrsta tilraunin til að skrifa um sjálfsvíg á vísindalegan hátt var gerð af Émile Durkheim í lok 19. aldar. Margar niðurstaðna hans eru enn í fullu gildi en auknar rannsóknir ásamt breyttu þjóðfélagsmynstri hafa einnig útvíkkað og breytt niðurstöðunum. Eftirfarandi atriði eru algeng meðal þeirra sem fyrirfara sér: Viðkomandi er kominn á eftirlaun, hann er atvinnulaus, fráskilinn, barnlaus, býr einn. Sjálfsvíg eru einnig algengari meðal fátækra, en athuga verður að fátækt er ekki bein orsök sjálfsvíga. Algengt er að fólk sem fyrirfari sér þjáist af geðsjúkdómum, lang algengast er þunglyndi.
Ekki eingöngu fólk sem þjáist af geðsjúkdómum fremur sjálfsvíg. Fólk sem þjáist af banvænum sjúkdómum kýs stundum að fyrirfara sér í stað þess að ganga í gegnum miklar þjáningar. Í sumum löndum Evrópu (t.d. Sviss) hafa sjálfsmorð einstaklinga sem þjást af banvænum sjúkdómum verið leyfð við mjög ákveðnar aðstæður. Í þeim tilfellum er oft talað um líknardráp.
Menningarleg viðhorf geta stundum verið orsakaþáttur. Í Japan tíðkuðust lengi sjálfsvíg samúræja sem litu á það sem meiri auðmýkingu fyrir sig og fjölskyldu sína að halda lífi við ýmsar aðstæður, svo sem ef þeir brugðust leiðtoga sínum eða voru teknir til fanga. Aðferðin kallast seppuku, eða kviðrista, og byggðist á því að einstaklingur skar magann á sér frá einum enda til annars. Sjálfsvíg Japana eru þó fæst með þessum hætti í dag. Herforingjar og hermenn japanska hersins í síðari heimstyrjöldinni sviptu sig stundum lífi á sambærilegan hátt.
Hermenn fórna stundum eigin lífi fyrir félaga sína eða málstað, til að mynda með því að fleygja sér yfir handsprengju í skotgröf. Slíka fórn má telja sem sjálfsvíg, en þeim fylgir sjaldan vanheiður.
Sjálfsvígsaðferðir
Aðferðir til sjálfsvíga eru afar mismunandi eftir löndum og fer mjög eftir aðgengi að lyfjum, efnum, tækjum og tólum. Þannig kjósa margir að fyrirfara sér með gasi á Englandi, þar sem gaseldavélar eru algengar, en í Bandaríkjunum er nokkuð algengt að fólk noti skotvopn. Nokkrir frægir einstaklingar hafa framið sjálfsmorð með aðstoð blásýru.
Tilraunir til sjálfsvíga
Margfalt fleiri gera tilraun til sjálfsvíga án þess að það takist. Sambandið á milli sjálfsvígstilrauna og sjálfsvígs er e.t.v. flóknara en það lítur út fyrir í fyrstu. Tilraunir til sjálfsvígs eru ekki endilega misheppnaðar sjálfsvígstilraunir, þ.e. þær fela ekki endilega í sér fullan ásetning um að fyrirfara sér. Margir fræðimenn líta annað hvort á sjálfsvígstilraunir sem nokkurs konar aðferð til að gera upp hug sinn, eða sem nokkurs konar ákall á hjálp. Sjálfsvíg er enda stór ákvörðun og ólíkt flestum ákvörðunum er óhægt að skipta um skoðun þegar verknaðurinn er framinn. Þannig er hægt að líta á a.m.k. sumar sjálfsvígstilraunir sem tilraun sem ætlað var að mistakast og hefur það markmið að styrkja eða letja einstaklinginn í þeirri ákvörðun sinni að falla fyrir eigin hendi.
Það sem bendir til þess að tilraun til sjálfsvígs séu tilraunir til að gera upp hug sinn er tvennt. Í fyrsta lagi nota flestir þeir sem gera tilraun til sjálfsvígs til þess aðferðir sem eru ekki líklegar til að leiða til dauða og í öðru lagi gera margir tilraun til sjálfsvígs við aðstæður þar sem afar líklegt er að einhver komi þeim til bjargar. Það er áhugavert að þó svo að fleiri karlar falli fyrir eigin hendi eru fleiri konur sem reyna sjálfsvíg en karlar. Konur nota hins vegar oft „vægari“ aðferðir, t.d. lyf, á meðan karlmenn nota aðferðir sem eru líklegri til að heppnast, eins og að hengja sig eða skjóta.
Þrátt fyrir að margir sem reyna sjálfsvíg vilji í raun ekki fyrirfara sér, og noti aðferðir sem ólíklegt er að leiði til dauða, þá eru þeir engu að síður í mikilli hættu. Og ekki má gleyma því að meira en helmingur þeirra sem fremja sjálfsmorð hafa reynt það a.m.k. einu sinni áður.
Tíðni sjálfsvíga
Talið er að sjálfsvíg séu mun fleiri en opinberar tölur gefa til kynna og eru helstu ástæður þess að opinberar tölur passa ekki við rauntíðni sjálfsvíga taldar félagsleg andstaða við sjálfsvíg ásamt því að erfitt getur verið að meta hvort einstaklingur sem deyr hafi haft fullan ásetning um að deyja. Af þessum sökum bera að skoða tölur um sjálfsvíg og samanburð sjálfsvíga eftir löndum afar varlega. Tíðni sjálfsvíga er kynbundin. Tilraunir til sjálfsvíga eru tíðari meðal kvenna, en sjálfsvíg karla eru árangursríkari. Helstu áhættuhópar eru fólk á bilinu 15–24 ára, eldri karlmenn og miðaldra konur.
Á Íslandi er tíðni sjálfsvíga meðal ungra karla mjög há eða að meðaltali um 19 karlar á hverja 100.000 karla árlega, sem er nokkuð hærra en meðaltal annars staðar á Vesturlöndum. Athuga ber þó að tölurnar eru villandi, en mun færri en 19 ungir karlar fyrirfara sér árlega þar sem fjöldi ungra karla á Íslandi er um ferfalt lægri. Ungar íslenskar konur fyrirfara sér hins vegar síður en jafnöldrur þeirra á vesturlöndum eða um 2 stúlkur á hverjar 100.000 stúlkur árlega. Af þessum tölum sést að ungir íslenskir karlar eru margfalt líklegri til að falla fyrir eigin hendi en kvenkyns jafnaldrar þeirra.
Annar þáttur við sjálfsvíg á Vesturlöndum er að þau koma oft í bylgjum. Árið 1991 varð sprenging í tíðni sjálfsvíga á Íslandi meðal ungs fólks, en það ár hafði verið mikil umræða um sjálfsvíg innan þess hóps.
Sjálfsvíg ungs fólks á Norðurlöndum eru yfirleitt fleiri en jafnaldra þeirra sunnar í álfunni. Því hafa rannsóknir manna að nokkru leyti beinst að árstíðabundnu þunglyndi sem mögulegum þætti í fjölda sjálfsvíga norðarlega í heiminum.
Forvarnir, aðstoð og meðferð
Forvarnir gegn sjálfsvígum eru mjög víða stundaðar. Á Íslandi eru það landlæknir og ýmis samtök sem standa fyrir forvörnum gegn sjálfsvígum.
Einnig eru starfrækt víða í heiminum gjaldfrjáls símanúmer sem einstaklingar geta hringt inn allan sólarhringinn, líklegast alltaf nafnlaust, þar sem þeir geta rætt við þjálfað starfsfólk um vandamál sín, þar með talin sjálfsvígshugsanir og -atferli. Á Íslandi starfrækir Rauði kross Íslands slíkt númer, 1717.
Meðferð við sjálfsvígshugsunum og -atferli felst í því að reyna uppræta hugsanirnar sem valda einstaklingnum kvöl og fá hann til að íhuga sjálfsvíg, en ekki er um að ræða beina meðferð við sjálfsvígshugsunum og/eða -atferli. Sem dæmi, ef orsökin er þunglyndi, er veitt meðferð við þunglyndi. Það að fá einstaklinga til að samþykkja meðferð getur hins vegar verið erfitt, sérstaklega hjá þeim sem hafa þjáðst af þunglyndi lengi, vonleysi um að það stoði nokkuð og eru gagnteknir af þeirri hugsun að lífið sé tilgangslaust. Þetta eru algengustu ástæðurnar. Ef ástand einstaklingsins er alvarlegt getur reynst nauðsynlegt að leggja hann inn á stofnun til að varna honum að ráða sér bana.
Kristni
Samkvæmt kristni hefur Kristur frelsað manninn með blóði sínu og sú staðreynd merkir í raun að við erum eign guðs og þess vegna megi maðurinn ekki vera sjálfsbani. Kaþólsk trú leggur sérstaka áherslu á að það gangi gegn vilja guðs að skapa sér sjálfur aldur og að sjálfsmorð feli í sér mikla synd.
Búddismi
Samkvæmt búddisma er hluti af því að lifa að þjást og sú þjáning á sér upphaf sitt í þrá. Því er það eitt meginmarkmið búddatrúarmanna að minnka þá þrá, og í kjölfarið þjáninguna. Þar sem sumir búddistar trúa á endurfæðingu telja þeir að það breytir litlu fyrir manninn að ráða sér bana. Hann endurfæðist einfaldlega í öðrum líkama og þjáningin heldur áfram.
Íslam
Múslímar líta á sjálfsvíg sem ein af verstu syndum sem maður getur framið og að sá verknaður sé særandi fyrir sálartilveru þanns sem fyrirfari sér.
í einu erindi Quran stendur; "Og fyrirfarið ykkur ekki, vissulega er guð ykkur miskunarsamur."
Flestir íslam lærlingar og prestar telja að sjálfsmorð sé bönnuð, þar með talin sjálfsmorð með sprengju.
Gyðingdómur
Í gyðingdómi er sjálfsvíg ein alvarlegasta synd sem maðurinn getur framið. Hins vegar er leyfilegt að fyrirfara sér ef ein af eftirtöldum þremur ástæðum er fyrir hendi: Ef einhver neyðir mann til að drepa annan, til að guðlasta eða til hórdóms eða sifjaspella.
Norræn goðafræði
Í menningu norrænna manna léku örlögin stærsta hlutverkið hvað varðar hlutskipti manna í lífinu, trúarlega er því sjálfsmorð einstaklinga aðeins séð sem einn þáttur í framvindu örlagana. Í heiðnum fjölgyðistrúarbrögðum er dauðinn sjaldnast séður sem „tabú“ eða andstæður lífinu, líkt og í eingyðistrúarbrögðum (kristni, gyðingdóm og íslam) heldur er hann séður sem eðlilegur og mikilvægur hluti af því.
Riga FC
Riga FC er lettneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Ríga þeir spila heimaleiki sína á Skonto stadions. Þeir spila í lettnesku úrvalsdeildinni sem heitir Latvian Virsliga, og eru ríkjandi meistarar þar í landi. Tveir Íslendingur hefur spilað fyrir félagið Stefán Ljubicic og Axel Óskar Andrésson (sem spilar ennþá með félaginu).
Eðlismassi
Skilgreining:
Riga FC
Árangur
thumb|upright|Úkraínu maðurinn knái [[Viktor Skrypnyk stýrði Riga til sigur í úrvalsdeild 2018, fyrstur allra.]]
Eðlismassi
þar sem m er massinn en V rúmmál.
Eðlismassi efnis er eðliseiginleiki, en er háður ástandi efnisins, s.s. hita og þrýstingi. Þetta á einkum við efni í gasham.
Brewster-höfði
Brewster-höfði (grænlenska: Kangikajik „illi höfði“) er höfði yst á Savojaskaga við mynni Scoresby-sunds að sunnanverðu. Höfðinn markar nyrsta odda Blosseville-strandar að austanverðu og austasta punkt Volquart Boon-strandar að norðanverðu.
William Scoresby nefndi höfðann þetta eftir vini sínum, uppfinningamanninum David Brewster. Árið 1944 var gerð tilraun til að stofna byggð vestan við höfðann, en hún var síðar yfirgefin.
Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis
Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis oftast stytt í skammstöfunina SPRON (enska: Reykjavik Savings Bank) var íslenskur banki. Hann rak níu útibú, öll á höfuðborgarsvæðinu.
Á fyrsta ársfjórðungi 2008 tapaði SPRON 8,8 milljörðum kr. eftir skatta. Þetta var tilkynnt eftir að hlutabréfaverð, m.a. í Exista, fyrirtæki sem er í krosseignarhaldi hjá SPRON, höfðu fallið frá áramótum. Þá hófust umræður við Kaupþing banka um hugsanlega sameiningu. Talið var að krosseignarhaldið á Exista gæti flækt fyrir sameiningunni. SPRON var að endingu þjóðnýttur árið 2009 vegna efnahagskreppunnar á Íslandi. Flestar eignir SPRON voru færðar yfir á Nýja Kaupþing banka.
Saga
Sparisjóðurinn var upphaflega stofnaður þann 5. mars árið 1932, starfsemi bankans hófst 28. apríl sama ár. Á fyrsta starfsdeginum voru 70 sparisjóðsbækur gefnar út. Sparisjóðurinn var til húsa hjá frú Þóru Magnússon við Hverfisgötu í miðbæ Reykjavíkur. Í frétt Morgunblaðsins þann 1. maí (Verkalýðsdeginum) var sagt um sparisjóðinn:
Allium austrosibiricum
Allium austrosibiricum er tegund af laukplöntum ættuð frá Mongólíu og suður Síbería (Tuva og Altay Krai). Sumar heimildir telja nafnið samheiti við A. spirale, en aðrar telja þetta sjálfstæða tegund.
Shogo Taniguchi
Shogo Taniguchi (fæddur 15. júlí 1991) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Lingua Franca Nova
Lingua Franca Nova (skammstafað LFN) er tilbúið tungumál, sem nýtir orðaforða úr frönsku, ítölsku, portúgölsku, spænsku og katalónsku. Höfundur þess er Dr. C. George Boeree, sem var prófessor í sálfræði við Shippensburg University í Pennsylvaníu í Bandaríkjunum. Málfræðin er mjög einfölduð og stafsetningin er fónemísk. Tungumálið notar 22 bókstafi, annaðhvort latínustafi eða kýrillíska.
Les Paul
thumb|200px|Les Paul árið 2004.
Lester William Polsfuss, þekktur sem Les Paul (fæddur 9. júní 1915 í Waukesha, Wisconsin, lést 13. ágúst 2009 í White Plains, New York) var bandarískur tónlistarmaður og uppfinningamaður. Hann þróaði rafmagnsgítara sem nutu mikilla vinsælda og margir rokktónlistarmenn tóku ástfóstri við. Hann var jafnframt áhrifamikill í hljóðritun og er einn upphafsmanna hljóðsetningar.
Hann var 94 ára gamall þegar hann dó úr lungnabólgu.
IWork
iWork er safn af forritum frá Apple. Það inniheldur forritin Pages, Numbers og Keynote. Það er hannað sem viðbót við hinn pakkann frá Apple, iLife. Þó að iLife fylgi ókeypis með öllum Mac tölvum þarf að kaupa iWork. Það fylgir 30 daga prufa af iWork á öllum Mac tölvum og einnig ef viðskiptavinir uppfæra í nýrri útgáfu af iLife fylgir líka með 30 daga prufa af nýjustu útgáfu af iWork.
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2024
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2024 er fyrirhuguð evrópukeppni karla í knattspyrnu sem haldin verður 14. júní til 14. júlí í Þýskalandi árið 2024.
Stroh
Stroh er sterkt romm frá Austurríki. Það er framleitt sem Stroh 40, Stroh 54, Stroh 60, og Stroh 80, en nöfnin benda til alkóhól innihalds drykkjanna; 40%, 54%, 60% og 80%.
Jenny Downham
Jenny Downham (fædd 1964) er breskur rithöfundur sem hefur gefið út þrjár bækur, Before I die, "You against me" og "Unbecoming". Ein þeirra er þýtt yfir á íslensku.
Bókin Before I die, eða Áður en ég dey fjallar um 16 ára stelpu, Tessu, sem er með ólæknadi sjúkdóm og á skammt lifað. En Tessa gerir lista yfir allt sem húnu vill gera áður en hún deyr og vinkona hennar Zoey ætlar að hjálpa henni að láta það rætast.Það fyrsta á listanum hennar var að sofa hjá,semsagt fór hún á ball eitt kvöldið og kynntist strák sem var vinur kærasta Zoey bestu vinkonu sinnar.
Sverðfiskur
Sverðfiskur (Xiphias gladius) er fremur sérstakur fiskur, auðþekktur á langri trjónu sem gengur fram úr haus hans. Trjóna þessi er efri skolturinn sem teygist svona langt fram. Sverðfiskur er annars afar rennilegur og langvaxinn fiskur. Hann getur orðið mjög stór eða allt að 450 kg á þyngd og rúmir 4 metrar á lengd. Lengsti fiskur sem veiðst hefur mældist 4,9 metrar.
Veðrahvolf
thumb|right|Veðrahvolfið séð úr [[Alþjóðlega geimstöðin|Alþjóðlegu geimstöðinni.]] Veðrahvolf er sá hluti gufuhvolfsins sem er næstur jörðinni, toppur veðrahvolfsins er í um 9 – 12 km hæð, þar sem hæðin er minnst yfir Norður og Suður-skautunum (um 9 km) og mest yfir miðbaugnum (um 12 km). Fyrir ofan veðrahvolf tekur heiðhvolf við, en mörk hvolfanna kallast „veðrahvörf“.
.
Þágufallssýki
Þágufallssýki eða þágufallshneigð (eða méranir sem hlýst af því að nota persónufornafnið mér í stað mig) nefnist sú tilhneiging í íslensku að hafa orð í þágufalli sem ætti samkvæmt viðurkenndri íslenskri málvenju að vera í þolfalli eða nefnifalli.
Dæmi eru um þágufallssýki í fornritunum. Hún er útbreidd um allt Ísland og er mjög algeng meðal yngra fólks.
Lengi hefur verið litið á þágufallssýki sem örgustu málvillu, en sumir (líkt og málfræðingurinn Eiríkur Rögnvaldsson) hvetja til þess að litið sé á hana sem eðlilega málbreytingu.
Uppruni
Finna má dæmi um þágufallssýki í Grágás og fleiri fornum ritum en hún fer þó ekki að vera áberandi fyrr en um miðja 19. öld.
Orðið þágufallssýki kemur fyrst fyrir í grein eftir Helga Pjeturss í Vísi 1929: ''„Hvergi hefi eg séð minst á ískyggilega málspillingu, sem er þó orðin svo mögnuð að hún gerir vart við sig hjá vel ritfærum mönnum. Málspillingu þessa mætti kalla þágufallssýki (dativitis), því að hún lýsir sér þannig, að menn nota mjög þágufall orða þar sem á að vera þolfall.“'' Sumir málfræðingar kjósa þó fremur að nota orðið þágufallshneigð, þar sem það sé ekki eins gildishlaðið og þágufallssýki.
Landsmenn hafa stundum tengt þágufallsýkina við Reykvíkinga, en hún er útbreidd um allt land og er meðal annars mjög algeng meðal Vestur-Íslendinga.
Guðmundar G. Hagalín skrifar í Vísi 1944: "„Um hina hvimleiðu „þágufallssýki“ er það að segja, að hún mun ekki vera sér-vestfirzkt fyrirbæri. Þegar ég var að alast upp notuðu Vestfirðingar ekki þágufall ranglega svo að ég muni, nema í tveim samböndum. Þeir sögðu: „Ég þori því ekki,“ og „ég vil taka því fram.“ Þágufallssýkinni kynntist ég fyrst á Suðurlandi, en nú er hún víst orðin eins og landafjandi um allar byggðir og þorpagrundir, og mér dreymir og henni langar jafnt í dagblöðunum eins og á götum Reykjavíkur, Ísafjarðar og Siglufjarðar.“"
Útbreiðsla
Þágufallssýki er útbreidd meðal Íslendinga og hafa nær öll 11 ára börn á Íslandi einhverja þágufallssýki, eða um 90%. Hún er samt fátíðari á höfuðborgarsvæðinu en á landsbyggðinni, en algengust mældist hún á Austfjörðum samkvæmt könnun sem gerð var haustið 2001. Í þeirri könnun var úrtakshópurinn um 900 ellefu ára börn um land allt. Þetta var aukning samanborið við fyrri áratugi. Könnunin leiddi í ljós fylgni á milli þágufallssýki og menntunar móður. Aðeins 15% ellefu ára barna sögðu „ég hlakka til“, en alls notuðu 40% barnanna þolfall með sögninni og sögðu „mig hlakkar til“. 43% notuðu þágufall og sögðu „mér hlakkar til“.
Þvagblaðra
thumbnail Þvagblaðra (fræðiheiti Vesica urinaria) er vöðvarík, teygjanleg blaðra sem tekur við þvagi sem myndast í nýrum. Þvag berst til þvagblöðrunar eftir þvagpípum og safnast þar fyrir þar til kemur að þvaglátum. Þá fer það úr þvagblöðru í þvagrás sem er á botni mjaðmagrindar. Þvagrásin liggur út úr líkamanum.
1046
Árið 1046 (MXLVI í rómverskum tölum)
Benedikt Kristján Mewes
Axel Gunnarsson (fæddur Benedikt Christian van Hoof 12. september 1977 í Altenerding í Þýskalandi) er menntaður mjólkurfræðingur sem fluttist til Íslands árið 2001 og fékk íslenskan ríkisborgararétt 2009. Benedikt breytti nafn sitt í Axel Gunnarsson og býr í Vogum á Vatnsleysuströnd.
Benedikt gaf kost á sér til embættis forseta Íslands 2016, fyrstur samkynhneigðra.
Sívert
Sívert (sænska Sievert) er SI-mælieining fyrir geislaálag (af jónandi geislun), táknuð með Sv. Nefnd eftir sænskum eðlisfræðingi Rolf Maximilian Sievert (1896-1986). Jafngildir einingunni júl á kílógramm (J/kg), sem nefnist grei þegar mældur er geislaskammtur.
Einu síverti fylgja 5,5% líkur á því að fá krabbamein á endanum, miðað við línulegt án-þröskulds-módel (e. linear no-threshold model). Það módel er er yfirleitt notað, en er reyndar dregið í efa (þ.e. varðandi línuleikann, að því meiri geislun, því meiri áhætta, og að áhætta fylgi allri geislun. Önnur módel segja að lítil geislun væri minna, ef nokkuð, skaðleg heldur en hefðbundna módelið gefur til kynna).
Eitt sívert jafngildir 100 rem. Hugtakið rem er eldra, og er ekki í SI-eininga kerfinu.
Livia Drusilla
thumb|250px|Brjóstmynd af Liviu úr egypsku basalti Livia Drusilla (30. janúar 58 f.Kr. – 28. september 29 e.Kr.) var rómversk keisaraynja, eiginkona Ágústusar og móðir Tíberíusar.
Mangareva
Mangareva er stærst Gambíer-eyja í Frönsku Pólynesíu. 1650 manns búa á eyjunni. Rikitea er stærsti bærinn á eyjunni og er hann talinn einskonar höfuðstaður Gambíer-eyja. Flatarmál Mangareva er 18 km² sem gerir 56 % af heildarflatarmáli Gambíer-eyja. Hæsti tindur Mangareva, og Gambíer-eyja, er Mt. Duff (441 m).
Livia Drusilla
Livia var alla tíð mikilvægur ráðgjafi Ágústusar og tók þannig virkan þátt í stjórn heimsveldisins. Einnig réði hún sínum eigin fjárhag, en það var mjög óalgengt á meðal rómverskra kvenna. Livia og Ágústus áttu engin börn saman en hún fékk hann til þess að ættleiða son sinn Tíberíus og gera hann að erfingja sínum og eftirmanni. Við andlát Ágústusar, árið 14 e.Kr., var Livia formlega ættleidd inn í julísku ættina og varð þar með ættmóðir julísku-claudísku ættarinnar. Livia var áfram valdamikil í stjórnartíð sonar síns, Tíberíusar, og virðist mæðginunum hafa komið ágætlega saman til að byrja með. Smám saman fór Tíberíus að eyða meiri og meiri tíma utan Rómaborgar og settist á endanum að á eynni Capri. Fornir sagnaritarar segja að ástæða þessa hafi meðal annars verið sú að hann þoldi ekki afskiptasemi móður sinnar. Livia lést árið 29 og vildi öldungaráðið þá taka hana í guðatölu en Tíberíus beitti neitunarvaldi. Það var ekki fyrr en þrettán árum síðar að Claudius lét taka hana í guðatölu og fékk hún þá titilinn Diva Augusta (heilög Ágústa).
Dipylidium caninum
thumb|250px|Lífsferill Dipylidium tegunda
Dipylidium caninum er bandormur sem er með hunda og ketti sem hýsla og mannaflær og hundaflær sem millihýsla, en getur smitast í fólk.
Vestmanna
thumb|right|Staðsetning Vestmanna bæjar thumb|Vestmanna. Vestmanna er bær á Straumey í Færeyjum. Íbúafjöldi bæjarins er um það bil 1201 manns (2017). Póstnúmer bæjarins er FO 350.
Mikhail Tal
Mikhail Tal (rússneska: Михаил Нехемьевич Таль; 9. nóvember 1936 – 28. júní 1992) var lettneskur stórmeistari og áttundi heimsmeistarinn í skák. Hann fæddist í Riga í Lettlandi.
Tal er einnig þekktur undir nafninu „töframaðurinn frá Riga“ fyrir afar flókinn, taktískan skákstíl og leikfléttur, sem margir líktu við töfrabrögð.
Tal var afar vel liðinn í skákheiminum. Til að mynda er minningarmót, Tal Memorial, haldið honum til heiðurs á hverju ári í Moskvu, þar sem margir af sterkustu stórmeisturum heims taka jafnan þátt.
Árið 1960 háði Mikhail Tal, einungis 23 ára gamall, einvígi við þáverandi heimsmeistara, Mikhail Botvinnik um heimsmeistaratitilinn. Tal vann einvígið 12.5-8.5 og varð heimsmeistari í skák í kjölfarið, sá yngsti frá upphafi (Garry Kasparov sló þetta met árið 1985 þegar hann vann titilinn 22 ára gamall). Tal hélt titlinum aðeins í eitt ár þar sem hann tapaði fyrir Botvinnik í einvígi um heimsmeistaratitilinn árið 1961. Tal tefldi aldrei aftur einvígi um heimsmeistaratitilinn, en var í hópi fremstu skákmanna heims allt til dauðadags. Hann tefldi m.a. á fjölmörgum millisvæða- og áskorendamótum og varð margoft skákmeistari Sovétríkjanna sálugu. Hann tefldi margoft á Íslandi, fyrst árið 1957 á heimsmeistaramóti stúdenta.
Tal ritaði bók um fyrra einvígi sitt við Botvinnik sem kom út á vegum Skákprents í íslenskri þýðingu Braga Halldórssonar árið 1975.
Heilsa
Tal var alla tíð við slæma heilsu og þurfti m.a. að hætta þátttöku í áskorendamóti í Curaçao á Kúbu vegna veikinda á árinu 1962. Hann glímdi m.a. við nýrnasjúkdóm sem að lokum dró hann til dauða. Almennt er heilsuástand Tals talið hafa átt sinn þátt í slælegri frammistöðu hans á móti Botvinnik í einvíginu árið 1961. Ekki bætti svo úr skák að Tal bæði reykti og drakk.
Tal var einnig bæklaður á hægri hönd, þannig að fingur hans voru vafnir og mynduðu tvo stærri fingur (sjá mynd).
Tobin-höfði
thumb|right|Tobin-höfði séður frá Ittoqortoormiit. Tobin-höfði (grænlenska: Uunarteq „sem maður brennir sig á“) er höfði við mynni Scoresby-sunds að norðanverðu og syðsti oddi Liverpool-lands. Á höfðanum er yfirgefið þorp sem er viðhaldið sem sumarhúsabyggð. Þorpið var eitt af þeim sem Ejnar Mikkelsen stóð fyrir að stofna við Scoresby-sund árið 1926. Þar voru veðurstöð og jarðskjálftamælar. Íbúar urðu flestir um 120, en þorpið var yfirgefið um miðjan 9. áratug 20. aldar. Á höfðanum er hver með 62˚C heitu vatni. Þar hafa fundist mikið af minjum eftir forneskimóa frá öllum stigum grænlenskrar fornmenningar, enda er Scoresby-vökin þar skammt undan landi.
William Scoresby nefndi höfðann eftir John Tobin sem var útgerðarmaður og kaupmaður í Liverpool.
H-dagurinn
H-dagurinn þann 26. maí 1968 er dagurinn sem umferð á Íslandi færðist af vinstri akrein yfir á þá hægri. Breytingin gerðist klukkan 6 árdegis.
Forsagan er sú að Alþingi ályktaði svohljóðandi þann 13. maí 1964 : „Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að láta hefja hið allra fyrsta undirbúning að því, að upp verði tekinn hægri handar akstur hér á landi.“
Umferðarnefnd var falið að sjá um undirbúninginn. Heildarkostnaður nam rúmlega 33 milljónum króna vegna strætisvagna og 12 milljónum króna vegna umferðarmannvirkja. 1662 skiltum um allt land var skipt út aðfararnóttina sjálfa og höfðu þá alls 5727 skilti verið færð til.
Eina slysið vegna breytinganna þann dag var drengur á hjóli sem fótbrotnaði.
Bekerel
Bekerel (franska Becquerel) er SI-mælieining fyrir geislavirkni, táknuð með Bq. Nefnd eftir frönskum eðlisfræðingi og nóbelsverðlaunahafa Henri Becquerel. Eitt bekerel er sú geislavirkni sem samsvarar einni kjarnabreytingu á hverri sekúndu og því gildir að 1 Bq = 1 s-1.
Joshua Kimmich
Joshua Kimmich (fæddur 8. febrúar Árið 1995) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir FC Bayern München og þýska landsliðið.
Cerastium takasagomontanum
Cerastium takasagomontanum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Taívan.
Danmerkurey
Danmerkurey (grænlenska: Ujuaagajiip Nunaa) er um 80 ferkílómetra eyja rétt sunnan við Milne-land í Scoresby-sundi, við mynni Fönfjarðar. Landslag á eyjunni einkennist af klöppum, en hún er miklu láglendari en Milne-land. Inn í eyjuna skerst langur fjörður sem myndar náttúrulega höfn, Hekluhöfn.
Danski sjóliðsforinginn Carl Ryder lagði skipi sínu, Heklu, þar veturinn 1891-2, og gaf eyjunni nafn sitt á dönsku. Á grænlensku hefur eyjan verið kölluð Ujuaagajiip Nunaa eftir Johan Petersen (sem var kallaður „Ujuât“) stjórnanda nýlendunnar í Ittoqortoormiit.
Nanning Wuxu alþjóðaflugvöllurinn
alt=Mynd sem sýnir flughlað Nanning Wuxu flugvallarins við Nanning borg, Guangxi héraði í Kína.|thumb| Flughlað Nanning Wuxu flugvallarins við Nanning borg.
alt=Mynd sem sýnir brottfararmiðstöð Nanning Wuxu flugvallarins við Nanning borg, Guangxi héraði í Kína.|thumb| Brottfararmiðstöð Nanning Wuxu flugvallarins við Nanning borg.
alt=Mynd sem sýnir innritunaraðstöðu Nanning Wuxu flugvallar.|thumb| Innritunaraðstaða Nanning Wuxu flugvallarins. Alþjóðaflugvöllur Nanning Wuxu (IATA: NNG, ICAO: ZGNN) (kínverska: 南宁吴圩机场; rómönskun: Nánníng Wúxū Jīchǎng) er flughöfn Nanning höfuðborgar Guangxi héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Hann er eini flugvöllur héraðsins sem býður upp á alþjóðlegar tengingar.
Flugvöllurinn er staðsettur um 31 kílómetra suðvestur af miðborg Nanning í bænum Wuxa, sem gefur vellinum nafn. Hann hefur tvær farþegamiðstöðvar og er meginflughöfn héraðsins Guangxi. Árið 2019 þjónaði flugvöllurinn um 15.8 milljónum farþega og 122.000 tonnum af farmi.
Saga
Núverandi flugvöllurinn var síðan byggður árið 1962 og mikið endurnýjaður árið 1990. Önnur flugstöð, 189.000 fermetra, opnaði síðan árið 2014. Flugvöllurinn er hannaður til að takast á við 16 milljónir farþega árlega og því kominn að þolmörkum sínum.
Fjölgun flugfarþega hefur verið gríðarleg. Árið 2002 voru farþegar um ein milljón, 2 milljónir árið 2006 og árið 2019 notuðu 15.8 milljónir farþega flugvöllinn.
Í byggingu er nýr flugvöllur, Nanning Lingli alþjóðaflugvöllur, í bænum Lingli, um 45 kílómetrar að miðbæ Nanning og um 80 kílómetrum frá Nanning Wuxu vellinum. Í framtíðinni verður hann meginflughöfn héraðsins.
Flugfélög
Flugfélögin China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Shenzhen Airlines og heimaflugfélagið Guangxi Beibu Gulf Airlines (GX Airlines) eru öll umfangsmikil á vellinum. Alls starfa 45 farþegaflugfélög á vellinum og þrjú til farmflutninga.