cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Janka Kúpala
thumb|Janka Kúpala thumb|Bernskuheimili Janka Kúpala í Minsk thumb|Janka Kúpala í Pétursborg árið 1909 Janka Kúpala (hvítrússneska:Янка Купала, Іван Дамінікавіч Луцэвіч; 1882 – 1942) var rithöfundur og ljóðskáld frá Hvíta-Rússlandi. Kupala var af bændaættum. Hann flutti frá Hvíta-Rússlandi til Vilnius árið 1908. Ljóðasafn hans Жалейка var gert upptækt af stjórnvöldum. Hann fór til Pétursborgar árið 1909 en sneri aftur til Vilnius árið 1913. Hann varð fyrir áhrifum frá rússneskum rithöfundum eins og Maxim Gorky. Verk Kupala breyttust eftir Októberbyltinguna 1917. Þegar Hvíta-Rússland var hernumið af Nasistum árið 1941 flutti hann til Moskvu og síðan til Tatarstan. Hann dó árið 1942 þegar hann féll úr stiga í Hótel Moskvu. Kupala varð tákn um menningu Hvít-Rússa á Sovéttímanum.
Ichiro Hosotani
Ichiro Hosotani (fæddur 21. janúar 1946) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Jeff Who?
Jeff Who? er íslensk rokkhljómsveit sem syngur á ensku. Hljómsveitin hefur gefið út 2 plötur, Death Before Disco (2005) og Jeff Who? (2008). Þekktasta lag hljómsveitarinnar er Barfly.
Saga
Forsögu hljómsveitarinnar má rekja til þess að Þorri ákvað að leigja sér æfingahúsnæði til að æfa sig á trommur. Fljótlega slógust Baddi og Ásgeir í hópinn og byrjuðu þeir að æfa saman. Elli, sem var í sama skóla og sama bekk og þeir, langaði að prófa nýja mixerinn sinn og mætti eitt kvöldið vopnaður mini-disk, mixernum, tölvu, hljóðnema og helling af sjálfstrausti. Eftir stuttan tíma sem framleiðandi, stjórnandi og umsjónarmaður þeirra slóst Elli í hópinn og leikur nú á bassa. Þorri, Ásgeir, Baddi og Elli spiluðu saman í einhvern tíma, aðallega samt til að nota æfingahúsnæðið sem samkomustað til að drekka bjór áður en þeir fóru út á lífið. Í partýi hitti Baddi Tobba sem var búinn að vera spila með nokkrum innanbæjar hljómsveitum og var þekktur fyrir mikla píanóhæfileika. Tobbi var búinn að vera í sama skóla og hinir fjórir og bjó í sama hverfi og Baddi, svo hinir vissu að Tobbi væri ágætis viðbót við hljómsveitina. Baddi bauð Tobba að koma og æfa með þeim og árið 2004 var hljómsveitin Jeff Who? stofnuð. Vorið 2005 byrjuðu þeir að taka upp fyrstu plötu sína, Death Before Disco, og í september sama ár kom platan út í samstarfi við Smekkleysu.
Útgefið efni
Jeff Who? gaf út sína fyrstu hljómplötu í september árið 2005 í samstarfi við Smekkleysu. Platan bar nafnið Death Before Disco. Önnur breiðskífa sveitarinnar kom út í nóvember 2008.
Death Before Disco
thumb|Framhlið Death Before Disco.
Slóvakísk króna
Slóvakísk króna (slóvakíska: slovenská koruna) var gjaldmiðill notaður í Slóvakíu áður en evran var tekin upp árið 2008. Ein króna skiptist í 100 halier. Við upptöku evrunnar var gengið fest í 1 EUR = 30,1260 SKK.
Fjallalógresi
Fjallalógresi (fræðiheiti: Trisetum spicatum) er fjölært gras sem vex víða í Norður-Ameríku, Evrasíu og Suður-Ameríku. Það vex víða í holtum, melum og móum. Blöð Lógresis eru græn- eða bláleit og hafa aðeins snúna jaðra. Þau eru oft um 1,5-5 mm breið. Lógresi hefur axpunt sem er aflangur og líkist axi við fyrstu sýn. Það dregur nafn sitt af því að það er þétt gráhært.
Bangladess
Bangladess (bengalska: গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ), formlega Alþýðulýðveldið Bangladess, er land í Suður-Asíu með landamæri að Indlandi og Mjanmar og strönd að Bengalflóa við ósa Gangesfljóts. Í norðri skilur mjó landræma, Siliguri-hliðið, milli Bangladess og Nepals og Bútan. Indverska héraðið Sikkim skilur milli Bangladess og Kína. Landið nær yfir austurhluta héraðsins Bengal þaðan sem það dregur nafn sitt. Bangladess er áttunda fjölmennasta ríki heims með yfir 150 milljón íbúa.
Bangladess myndar austurhluta (þann stærri) Bengalsvæðisins. Samkvæmt fornu indversku helgiritunum Ramayana og Mahabharata, var Vanga, eitt af samnefndum ríkjum á Bengalsvæðinu, öflugur bandamaður hinnar goðsögulegu borgar Ayodhya. Í fornöld og klassíska tímabilinu í sögu indverska meginlandsins voru þar mörg furstadæmi, þar á meðal Pundra, Gangaridai, Gauda, Samatata og Harikela. Það var einnig Mauryan-hérað sem var hluti af ríki Ashoka. Furstadæmin áttu mikil viðskipti við erlend ríki, höfðu tengsl við við hinn rómverska heim, fluttu út fíngerð klæðaefni úr mússulíni og silki til Miðausturlanda og þaðan bárust stefnur í heimspeki og listum til Suðaustur-Asíu. Pala-veldið, Chandra-veldið og Sena-keisaradæmið voru síðustu miðríkin í Bengal fyrir komu íslam. Íslam breiddist fyrst út innan Pala-veldisins sem átti í viðskiptum við Abbasída, en í kjölfar hernáms Bakhtiyar Khalji og í kjölfar stofnun soldánsdæmisins í Delí og predikana Shah Jalal í Austur-Bengal, breiddist trúin um allt svæðið. Árið 1576 lagði Mógúlveldið undir sig hið auðuga soldánsdæmi í Bengal. Eftir lát Aurangzebs snemma á 18. öld varð héraðið Bengal að hálfsjálfstæðu ríki undir stjórn nawaba Bengal. Breska Austur-Indíafélagið lagði héraðið undir sig eftir sigur í orrustunni við Plassey 1757.
Við skiptingu Indlands 1947 varð Bangladess hluti af Pakistan sem Austur-Pakistan. Eftir blóðuga sjálfstæðisbaráttu fékk landið sjálfstæði frá Pakistan árið 1971. Í kjölfarið fylgdu erfið ár með hungursneyðum, fátækt, stjórnmálaóróa og fjölda herforingjabyltinga. Árið 1991 var lýðræði endurreist og síðan þá hefur leiðin legið hægt upp á við, þótt landið glími enn við vandamál eins og spillingu, útbreidda fátækt, pólitískan óstöðugleika og náttúruhamfarir.
Bangladess er kallað fljótalandið og það stendur á frjósömum árósum þar sem Gangesfljót, Brahmaputra og Meghna renna saman. Flóð valda vandræðum árlega á monsúntímabilinu og vegna fátæktar er stór hluti íbúa berskjaldaður fyrir náttúruhamförum eins og fellibyljum. Bangladess er eitt af þeim löndum sem talin eru í mikilli hættu vegna loftslagsbreytinga. Við ströndina eru fenjaskógar eins og Sundarbanskógurinn í suðvesturhlutanum sem er stærsti leiruviðarskógur heims og er á heimsminjaskrá UNESCO. Raunvöxtur landsframleiðslu í Bangladess hefur verið með því mesta í heiminum síðustu ár. Landið hefur náð miklum árangri í baráttu við barnadauða og offjölgun, hefur aukið valdeflingu kvenna og dregið úr hættu vegna náttúruhamfara. Landið var með þeim fyrstu sem náði öllum þúsaldarmarkmiðum Sameinuðu þjóðanna. Vegna þessa uppfærði Heimsbankinn stöðu landsins í miðtekjuland.
Heiti
Nákvæmur uppruni orðsins Bangla er ekki þekktur, þó að það sé talið koma frá „Vanga“, fornu konungsríki og landsvæði á árósum Gangesfljóts á indverska meginlandinu. Ríkið var í Suður-Bengal, en kjarnasvæðið þess náði yfir núverandi suðurhluta indverska héraðsins Vestur-Bengal og suðvesturhluta Bangladess. Í íslamskri hefð er sagt að heitið komi frá „Bung/Bang“, sem var sonur Hind (sem aftur var sonur Hams, sonar Nóa) sem hafi fyrstur manna byggt svæðið. Viðskeytinu „al“ var bætt við það eftir að furstar til forna reistu hauga sem voru 10 fet á hæð og 20 á breidd á láglendinu við rætur hæðanna sem kallaðar voru „al“. Með því að bæta viðskeytinu við Bung, varð heitið Bengal til og öðlaðist fastan sess“. Þessa kenningu er að finna í sagnfræðiritinu Riyaz-us-Salatin eftir Ghulam Husain Salim.
Aðrar kenningar benda á heiti frumdravidísks ættbálks frá bronsöld, ástríska orðið „Bonga“ (sólguð), og járnaldarríkið Vanga. Indóaríska viðskeytið Desh er dregið af orðinu deśha úr sanskrít, sem þýðir „land“. Þess vegna þýðir nafnið Bangladess „land Bengal“.
Hugtakið Bangla vísar bæði til Bengalsvæðisins og tungumálsins bengölsku. Elsta þekkta notkun hugtaksins er á Nesari-plötunum frá árinu 805. Hugtakið Vangaladesa er að finna í skjölum frá 11. öld á Suður-Indlandi. Heitið fékk opinbera stöðu í soldánsdæminu Bengal á 14. öld. Shamsuddin Ilyas Shah lýsti því yfir að hann væri fyrsti „sja Bangala“ árið 1342. Orðið Bangla varð algengasta heiti svæðisins á íslamska tímabilinu. Portúgalar vísuðu til svæðisins sem Bengala á 16. öld. Hugtakið Bangladess var oft skrifað sem tvö orð, Bangla Desh, áður fyrr. Frá og með sjötta áratugnum notuðu þjóðernissinnar í Bengal hugtakið á pólitískum fjöldafundum í Austur-Pakistan.
Stjórnsýslueiningar
Bangladess skiptist í átta stjórnsýsluumdæmi sem hvert er nefnt eftir höfuðstað þeirra: Barisal (opinberlega Barishal ), Chittagong (opinberlega Chattogram), Dhaka, Khulna, Mymensingh, Rajshahi, Rangpur og Sylhet.
Umdæmin skiptast í héruð (zila). Í Bangladess eru 64 héruð, sem hvert og eitt skiptist aftur í upazila (undirdeildir) eða thana. Umdæmi hverrar lögreglustöðvar, nema þeirra sem eru á stórborgarsvæðum, skiptist í nokkur sveitarfélög þar sem hvert sveitarfélag samanstendur af mörgum þorpum. Á höfuðborgarsvæðunum er umdæmum lögreglustöðva skipt í deildir sem skiptast frekar í mahallas.
Engir kjörnir fulltrúar eru á umdæmis- eða héraðsstiginu og stjórn þeirra er í höndum skipaðra embættismanna. Beinar kosningar eru haldnar í hverju sveitarfélagi (eða deild) til að kjósa formann og nokkra fulltrúa. Árið 1997 voru samþykktar lög þannig að þrjú sæti (af 12) í hverju sveitarfélagi væru frátekin fyrir kvenkyns frambjóðendur.
Masóvía (hérað)
thumb|200px|Staðsetning héraðsins innan Póllands Masóvía (pólska województwo mazowieckie) er hérað í Austur-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkurra eldri héraða. Stærstu borgirnar í héraðinu eru Varsjá, Radom, Płock, Siedlce og Ostrołęka. Höfuðborg héraðsins, Varsjá, er líka höfuðborg Póllands. Árið 2011 voru íbúar héraðsins 5.492.000 samtals. Flatarmál héraðsins er 35.566 ferkílómetrar.
Gufuhvolf
Gufuhvolf kallast andrúmsloft jarðar, sem samanstendur einkum af þurru lofti auk eftirfarandi efna í mun minna magni: vatnsgufu (0 til 4%), vatnsdropa, ískristalla og ryks. Meðalloftþrýstingur við yfirborð jarðar er ein loftþyngd, samsvarandi 1013,25 hPa. Gufuhvolfið skiptist í veðrahvolf (þar sem veðrið verður), heiðhvolf, miðhvolf og hitahvolf. Endimörk lofthjúpsins eru ekki skýr, en oftast er miðað við Kármánlínuna, sem er í um 100 km hæð yfir sjávarmál.
Tengill
Hewa Ajri Ҳаво ʻea
Þjóðlagaþungarokk
Þjóðlagaþungarokk er eitt af mörgum formum þungarokks sem á upptök sín í byrjun tíunda áratugarins en þungarokk hafði vaxið í vinsældum sérstaklega á níunda áratugnum. Breska þungarokkshljómsveitin Skyclad er almennt tengd við upphaf þjóðlagaþungarokks en notkun þeirra á hljóðfærum sem einkenna þjóðlagatónlist þótti nýstárleg og ruddi veginn fyrir ótalmargar hljómsveitir sem fylgdu þar á eftir. Þar sem þjóðlagatónlist er ólík eftir því hvaða menningu hún er sprottin úr, má segja að þjóðlagamálmur hafi skipast í nokkra undirflokka: Með þeim helstu eru sjóræningjaþungarokk, víkingaþungarokk, austurlandaþungarokk, heiðingjaþungarokk og keltaþungarokk.thumb|Þjóðlagaþungarokkstónleikar á Paganfest.
Einkenni
thumb|Teikning af sekkjapípuleikurum. Þjóðlagaþungarokk styðst utan hefðbundinna rokkhljóðfæra, rafmagnsgítar, trommur og bassi við hljóðfæri sem eru rótgróin í menningu ýmsa þjóða t.d fiðlur, allskonar flautur og sekkjapípur. Söngurinn er oftar en ekki mjög melódískur og líðandi. Hinsvegar við sameiningu þungarokksins hófu hljómsveitir að innlima rafmagnsgítar, trommur og bassa inn í tónlist sína ásamt kraftmiklum söng Þegar á að bera saman þjóðlagamálm við þungarokk, þá felst aðalmunurinn í krafti tónlistarinnar.
Hugmyndafræði þjóðlagaþungarokks einkennist stundum af karlmennsku og þjóðernishyggju. Af og til má sjá áhrif frá þjóðernishyggju-sósíalistum renna inn í tónlistarstefnuna gegnum svartmálmshljómsveitir sem aðhyllast slíka hugmyndafræði. Sumar hljómsveitir hafa neyðst til þess að afneita kynþáttamismunun opinberlega. Heiðin tákn hafa þá valdið misskilningi meðal fólks.
Upphaf
Árið 1990 hófst þjóðlagaþungarokk með bresku hljómsveitinni Skyclad. Þeir innlimuðu þjóðlagasöng og þjóðleg hljóðfæri inn í þungarokk. Fyrsta plata þeirra The Wayward Sons of Mother Earth kom út árið 1991 og fékk hún einstaklega góðar móttökur frá bæði aðdáendum og fjölmiðlum. Það kom mörgum á óvart þegar Skyclad gaf út fyrstu plötuna sína því þeir ákváðu að nota rafmagnaða fiðlu sem enginn hefði vogað sér að gera áður.
Í dag eru margar hljómsveitir sem spila þjóðlagþungarokk og eru tónleikahátíðir á borð við Heathen Fest, Noctis Valkyres og Notably Paganfest Metal Festival haldnar árlega. Vinsældir geirans eru mestar á meginlandi Evrópu.
Undirflokkar
Þjóðlagatónlist er í eðli sínu fjölbreytt enda hefur hún náin tengsl við menningu og sögu hverrar þjóðar fyrir sig. Ýmis hljóðfæri eru nærrum því eingöngu bundin við ákveðna menningarheima. Þar af leiðandi hefur myndast þörf til þess að skipta þjóðlagaþungarokki í undirflokka til þess að gera betur grein fyrir ólíkum einkennum stefnunnar.
Keltamálmur
Keltneskt þungarokk á rætur sínar að rekja til þeirra landa sem búa að einhverju leyti yfir keltnenskri menningu t.d. Bretlandeyjar, Frakkland, Spánn, Sviss og Þýskaland, en á síðustu árum hefur þessi tónlistastefna breiðst út á heimsvísu.
Keltaþungarokk er að mörgu leyti líkur vikingþungarokki þar sem tónlistin einkennist af háværu gítarspili og goðafræði, en þar sem að þetta er keltnenskur málmur (einnig kallað írskur málmur) einkennist hann af keltneskri goðafræði.
Keltneskt þungarokk hófst með írsku sveitinni Cruachan. Markmið þeirra var að blanda saman írskri tónlistararfleið, keltneskri sögu og goðafræði Tolkiens við svart- og dauðamálm. Þeir gáfu sjálfir út fyrstu plötu sína, Tuatha Na Gael, árið 1995. thumb|Amon Amarth spilar á Metalmania Festival í Póllandi árið 2005.
Víkingamálmur
Víkingaþungarokk, eitt annað afsprengi þjóðlagamálms, kom til sögunnar þegar ýmsar hljómsveitir hófu að blanda þjóðlaga hljófærum við hefðbunda þungarokkið.
Í ársbyrjun 1990 ruddi sænska hljómsveitin Bathory brautina fyrir víkingamálm þegar þeir ákváðu að bæta inn flautum, hreinum söng ásamt þungarokks söng við tónlistina sína. Hljómsveitin Bathory er af mörgum talin besta sænska svartmálmshljómsveitin. Fyrstu plöturnar þeirra einkenndust af svartamálmi en hinsvegar þegar þeir gáfu út plötuna Hammerheart (1990) þá varð tónlistin töluvert melódískari en hún áður hafði verið. Sú plata er talin vera upphafið af víkingaþungarokki en textarnir í plötunni lýsa því hvernig skandínavískir menn voru neyddir til þess að taka við kristni á miðöldum.
Víkingaþungarokk sækir innblástur sinn til norrænnar heiðni og goðafræðis og er sú tónlist oftast kraftmiklar ballöður frá liðnum tímum. Aðrar hljómsveitir hafa tekið upp á að spila þungarokk með víkingalegu ívafi t.d Amon Amarth sem spila þungarokk með víkingaþema. Víkingaþungarokk er hávært, ófyrirsjáanlegt og oft með sorgmæddum melódíum hljómborðs. Líkt og þjóðlagaþungarokk þá nýtir víkingaþungarokk sér órafmögnuð hljóðfæri og önnur óvenjuleg sem bætast við hefðbundin hljóðfæri. thumb|Snæbjörn Ragnarsson á tónleikum Skálmaldar
Dæmi um íslenska hljómsveit sem fellur í þennan undirflokk er Skálmöld. Hljómsveitin spilar melódískt þungarokk og sækir innblástur í norræna goðafræði. Verkin þeirra eru mjög vönduð og fela í sé hefðbundna bragfræði. Bassaleikari hljómsveitarinnar Snæbjörn Ragnarsson semur textana en hann nýtir íslenska bragfræði. Árið 2012 kom út fyrsta platan þeirra, Baldur, en lögin segja frá sögu víkings sem missir allt sem honum er kært. Umfjöllunarefni sveitarinnar er í þjóðlegum stíl og leiksviðið er Ísland til forna, norrænar goðsagnaverur og víkingar.
Sjóræningjamálmur
Sjóræningjamálmur er vanalegast undir áhrifum þjóðlaga en sjóræningjamálmur getur líka verið í formi pönks-, þrass, dauða- eða kraftmálms.
Eins og fyrri undirstefnur þjóðlagaþungarokks sem byggja tónlistina sína á goðum þá leggur sjóræningjaþungarokk lítið sem ekkert upp úr því. Sjóræningjaþungarokk fær ímynd sína frá fantasíusjóræningjum sem fyrirfinnast í kvikmyndum, bókmenntum og þjóðsögum. Sjóræningjaþungarokk er hins vegar ekki nýtt af nálinni heldur teygir hann sig aftur í tímann, til þýsku powermetal-hljómsveitarinnar Running Wild sem gaf út plötuna sína Under Jolly Roger árið 1987.
Hljómsveitin Alestorm, sem áður hét Battleheart, er með þeim þekktari hljómsveitum sem spilaa sjóræningjaþungarokk.
Heiðingja– og austurlandaþungarokk
Heiðingjaþungarokk vísar til tónlistar sem áherslan er lögð á trú. Heiðingjaþungarokk er náskyldur víkingamálmi og epískum svartmálmi Hljómsveitir sem falla undir slíka skilgreiningu hafa oftast bæði þjóðernislegan og svartmálmarhljóm sem einkennist af valhoppandi takti og hráslagalegum tóni. Þó svo að ekki sé hægt að segja að heiðingjaþungarokk búi yfir einhverjum sérstökum hljóm, þá má segja að notkun hljóðfæra sem algeng eru í þjóðlögum séu tíð. Órafmagnaðir gítarar eru sérstaklega áberandi. Folkearth er vel þekkt hljómsveit á sviði trúarmálms er hljómsveitin sækir innblástur til norrænnar trúar. Hljómsveitin blandar saman þungarokki og melódískum hljómi þjóðlaga hljóðfæra. Hljómsveitin Orphaned Land er einnig þekkt fyrir að spila þungarokk með miðausturlenskum áhrifum. Þeir hófu að blanda saman arabískri og gyðingatónlist við þjóðlagaþungarokk sem þeir seinna meir gerðu að undirgrein þjóðlagaþungarokks og nefndu það austurlandaþungarokk (e. oriental metal).
Álftafjörður
thumb|Horft yfir Álftafjörð frá Snjótindi
Álftafjörður er grunnur fjörður eða sjávarlón syðst á Austfjörðum í sveitarfélaginu Múlaþingi. Fyrir fjörðinn gengur rif, sem kallast Starmýrartangi eða Starmýrarfjörur, en útrennsli úr firðinum er um Melrakkanesós yfir í Hamarsfjörð.
Merkilegir staðir í Álftafirði
Þvottá er bær í sunnanverðum Álftafirði. Í Njálssögu segir frá því er skip Þangbrands stýrimanns eins og hann er nefndur kemur inn Berufjörð og í Gautavík. Þangbrandur var sendur til Íslands af Ólafi konungi Tryggvasyni til að boða kristna trú. Á Þvottá er nú minnisvarði um kristnitökuna en þar skírði Þangbrandur Síðu-Hall og dregur Þvottá nafn sitt af því. U.þ.b. 2 km norðar er Þangbrandsbryggja en þar er Þangbrandur sagður hafa lagst að með skip sitt.
Geithellar (stundum kallaðir Geithellnar) er bær í Álftafirði. Þar eru Ingólfur Arnarson og Hjörleifur Hróðmarsson, fóstbróðir hans, sagðir hafa haft vetursetu fyrst þegar þeir komu til Íslands.
Tómas Tómasson
Tómas Tómasson (f. 1783, d. 10. júní 1866) var skáld, hreppstjóri og handritaskrifari. Hann var sonar Tómasar Björnssonar á Reykjum og Guðrúnar Jónssonar á Nautabúi. Hann bjó um skeið á Hamarsgerði og í Nautabúi í Neðrabyggð en flutti svo til Hvalness á Skaga.
Gísli Konráðsson var vinur hans og Tómas orti um hann ljóðið Gíslahvörf.
Samarafylki
thumb|300px|Samarafylki innan Rússlands
Samarafylki (rússneska: Сама́рская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Samara. Íbúafjöldi var 3,215,532 árið 2010.
Björn Jónsson á Melstað
Björn Jónsson (um 1506? – 7. nóvember 1550) prestur á Melstað í Miðfirði var sonur Jóns Arasonar biskups og Helgu Sigurðardóttur fylgikonu hans.
Björn og Ari lögmaður bróðir hans fylgdu föður sínum eftir í flestum málum en sagt var að Björn hefði jafnan hvatt hann til stórræða en Ari fremur latt hann. Ari var líka sagður mun vinsælli en Björn, bæði meðal fylgismanna og fjandmanna þeirra feðga. Björn varð prestur á Melstað 1534 og hafði einnig Staðarbakka frá 1547. Þegar Helgi Hallvarðsson, síðasti ábótinn í Þingeyraklaustri, var skikkaður til að fara í suðurgöngu til Rómar vegna barneignar árið 1539 var Björn settur til að gegna ábótastarfinu á meðan og eftir að Helgi lét af störfum 1549 vegna elli og sjúkleika tók Björn við stjórn klaustursins þótt hann yrði ekki ábóti.
Haustið 1549 ákvað Jón biskup að láta til skarar skríða gegn andstæðingum sínum og sendi þá Ara og Björn suður til að handtaka Martein Einarsson biskup og færðu þeir hann norður í land og höfðu í haldi um veturinn. Vorið eftir riðu biskup og synir hans til Alþingis með fjölmennt lið. Eftir þinglok fóru þeir svo í Skálholt og einnig í Viðeyjar- og Helgafellsklaustur og endurreistu þau. Um haustið riðu þeir svo vestur í Dali og ætluðu að ráða niðurlögum Daða í Snóksdal. Þeir komu að Sauðafelli þar sem Daði átti bú og biðu þar um tíma en á meðan safnaði Daði liði og tókst að króa feðgana af í kirkjugarðinum á Sauðafelli og handtaka þá. Þeir voru svo fluttir í Skálholt og höggnir þar 7. nóvember.
Sagt er að Björn hafi borið sig illa, þegar hann var leiddur til höggs, öfugt við Ara, og sagt: „Æ og æ, börnin mín, bæði ung og mörg.“ Og víst er það að hann var barnmargur. Fylgikona hans var Steinunn Jónsdóttir (um 1515 – eftir 1593), dóttir Jóns ríka Magnússonar á Svalbarði á Svalbarðsströnd og konu hans, Ragnheiðar á rauðum sokkum, dóttur Péturs Loftssonar sýslumanns í Djúpadal í Eyjafirði. Á meðal systkina Steinunnar voru þeir Magnús prúði og Staðarhóls-Páll. Steinunn og Björn áttu sjö börn sem upp komust: Jón sýslumann á Holtastöðum (1538 – 1613), Bjarna bónda á Brjánslæk (um 1540 – eftir 1616), Árna bónda á Sauðafelli (um 1540 - um 1590), Magnús bóndi á Hofi á Höfðaströnd o.v. (1541 – eftir 1625), Ragnheiður (f. um 1545), kona Sigurðar Bjarnasonar lögréttumanns á Stokkseyri og formóðir Stokkseyrarættar, Halldóra (f. um 1545), kona Bjarna Pálssonar á Skriðu í Hörgárdal, og Teitur (um 1549 – 1619), lögréttumaður á Hofi í Vatnsdal og Holtastöðum í Langadal.
Eftir lát Björns giftist Steinunn Ólafi Jónssyni bónda í Snóksdal, dóttursyni Gottskálks biskups Nikulássonar, og síðast Eggert Hannessyni lögmanni.
Salómonshaf
thumb|right|Kort sem sýnir Salómonshaf Salómonshaf er hafsvæði í Kyrrahafi á milli Papúu Nýju-Gíneu og Salómonseyja.
Dóra Þórhallsdóttir
alt=Dóra Þórhallsdóttir|thumb|Dóra Þórhallsdóttir Dóra Þórhallsdóttir (23. febrúar 1893 – 10. september 1964) var forsetafrú Íslands og eiginkona Ásgeirs Ásgeirssonar forseta Íslands.
Dóra fæddist í Reykjavík og var dóttir hjónanna Þórhalls Bjarnarsonar biskups Íslands og konu hans Valgerðar Jónsdóttur. Á meðal systkina Dóru var Tryggvi Þórhallsson forsætisráðherra. Dóra ólst upp í húsinu Laufás við Laufásveg 48 í Reykjavík.
3. október 1917 giftist Dóra, Ásgeiri Ásgeirssyni, guðfræðingi, alþingismanni, forsætisráðherra og öðrum forseta Íslands. Börn Dóru og Ásgeirs voru Þórhallur Ásgeirsson ráðuneytisstjóri, Vala Ásgeirsdóttir Thoroddsen forsætisráðherrafrú og Björg Ásgeirsdóttir sendiherrafrú.
Dóra sótti fundi ungmennafélaga á æskuárum sinum, sat í stjórn Lestrarfélags kvenna, í skólanefnd Kvennaskólans í Reykjavík og sóknarnefnd Dómkirkjunnar. Kirkjusókn var henni hugleikin sem og málefni Þjóðkirkjunnar. Dóra lagði gjarnan áherslu á að rækt yrði lögð við söngkennslu í skólum og var auk þess mikil hannyrðakona og lætur eftir sig fjölda fallegra muna.
Dóra var 59 ára gömul þegar hún varð forsetafrú. Við embættistöku Ásgeirs klæddist hún íslenskum skautbúningi og hafa forsetafrúr allar götur síðan fylgt þeim sið að klæðast skautbúningi við embættistöku eiginmanna sinna.
Á fullveldisdaginn, 1. desember 1954 var hún sæmd stórkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu.
Dóra lést úr bráðahvítblæði í september árið 1964, rúmum mánuði eftir að fjórða kjörtímabil Ásgeirs í embætti forseta hófst.
Ævintýralandið Narnía
Pauline Baynes myndskreytti fyrstu útgefnu ritröðina.
Listi yfir bækurnar í ritröðinni
Tvær aðferðir eru til við að raða bókunum, eftir útgáfuári eða í tímaröðinni sem þær eiga að gerast í. Þegar þær voru fyrst gefnar út voru bækurnar ekki tölusettar, en þegar þær komu fyrst út í Bandríkjunum tölusetti útgefandinn Macmillan þær í útgáfuröð. Þegar HarperCollins -bókaútgáfan tók við bókaflokknum raðaði hún þeim upp í þeirri röð sem sögurnar gerast, að tillögu Douglas Gresham, stjúpsonar Lewis.
Lögmold
Lögmold er gróðurmold sem er hentug fyrir flestar plöntur.
Orðið lögmold á rætur að rekja til danksa orðsins standardjord. Það kom fyrst fram í bókinni Stofublóm í litum eftir Ingimar Óskarsson.
Logroño
Logroño er borg á norður-Spáni við Ebró-fljót og höfuðborg La Rioja-sjálfsstjórnarsvæðisins. Íbúar eru rúmlega 151.000 (2018). Vínframleiðsla er mikilvæg atvinnugrein.
thumb|600px|center|Við Ebró-fljót.
Ferit Orhan Pamuk
thumb|right|Ferit Orhan Pamuk Ferit Orhan Pamuk (fæddur 7. júní 1952 í Istanbúl) er tyrkneskur rithöfundur og handhafi bókmenntaverðlauna Nóbels.
Árið 2005 ákærðu tyrknesk stjórnvöld Pamuk fyrir móðgun gegn ríkinu í kjölfar þess að hann kallaði aðgerð tyrknesku stjórnarinnar á fyrri hluta 20. aldar gegn Armenum þjóðarmorð. Málinu var síðar vísað frá og telja sumir það vegna þrýstings frá Evrópusambandinu en tyrknesk stjórnvöld hafa sótt um aðild að því.
Ohran Pamuk hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels þann 12. október 2006, fyrstur tyrkneskra rithöfunda.
Manntalið 1703
right|thumb|300px|Fólks registur yfir alla Snæfellsness sýslu Anno 1703. Fyrst yfir Skógarstrandar sveit, samantekið í Martio.
Manntalið 1703 var fyrsta heildarmanntal sem gert var á Íslandi. Manntalið var jafnframt fyrsta manntal sem náði til allra íbúa í heilu landi þar sem getið var nafns, aldurs og stöðu íbúanna í þjóðfélaginu. Ákvörðun um gerð manntalsins var tekin vegna bágrar efnahagsstöðu þjóðarinnar á 17. öld. Árni Magnússon og Páll Vídalín (sem þá var varalögmaður) voru valdir til þess að rannsaka hag landsins og leggja til úrbótatillögur, og var manntalið ein forsenda þeirra.
Í starfi þeirra fólst einnig að semja jarðabók, sem tók 12 ár (1702–1714). Erindisbréf Danakonungs til Árna og Páls, dagsett 22. maí 1702, segir til um gerð manntalsins í 8. grein. Að auki skyldi gert búfjártal. Í október 1702 sendu þeir Árni og Páll bréf til allra sýslumanna þar sem gefin voru nákvæm fyrirmæli um töku manntalsins. Fyrirmælin voru töluvert nákvæmari en komu fram í erindisbréfinu, sem sýnir að hugmyndin hafi þróast í höndum þeirra. Í uppkasti að erindisbréfi, sem Árni Magnússon gerði vorið 1702 segir:
Sýslumenn vísuðu málinu til hreppstjóra sem svo tóku manntalið. Hrepparnir voru þá 163 talsins og um 3–5 hreppstjórar voru í hverjum hreppi. Þetta stangaðist þó á við tilmæli konungs, en hann skipaði svo fyrir að prestar skyldu sjá um gerð manntalsins. Þeir Árni og Páll hafa líklega talið vænlegra til árangurs að nota hina veraldlegu stjórnsýslu og fela sýslumönnum málið á Alþingi, og sýslumenn síðan ákveðið að deila verkefninu niður á hreppanna, næsta stig stjórnsýslunnar.
Manntalið þótti einsdæmi á sínum tíma, og almenningur í landinu kallaði veturinn 1702–1703 manntalsvetur. Manntalið hefur varðveist úr öllum hreppum, en þó hefur frumritið glatast í sumum tilfellum.
Eftir að manntalinu var skilað á Alþingi í júní 1703 sendu Árni og Páll það til Kaupmannahafnar. Þar lá það að mestu óhreyft í 75 ár, en þá tók Skúli Magnússon landfógeti það árið 1777 til þess að vinna úr því jarðabók. Manntalið var lánað til Íslands árið 1921, til að undirbúa útgáfu þess, og samkvæmt samningi milli Íslands og Danmerkur árið 1927 varð það eign Íslands. Það er varðveitt í skjalsafni Rentukammers í Þjóðskjalasafni. Búfjártalið er einnig varðveitt, en það var aðeins tekið í um 60% af hreppum landsins. Það hefur ekki verið gefið út.
Árið 2003 efndu Hagstofa Íslands og Þjóðskjalasafn Íslands til ráðstefnu í tilefni af 300 ára afmæli Manntalsins 1703. Í framhaldi af ráðstefnunni var gefið út ráðstefnurit með erindum sem flutt voru þar.
Mannfjöldi 1703
Í sambandi við útgáfu manntalsins, vann Hagstofa Íslands tölfræðilegar upplýsingar um mannfjölda á Íslandi. Síðari rannsóknir hafa sýnt að eitthvað sé vantalið, t.d. vantar Viðey á Sundum, en víst er að þar voru nokkrir búsettir. Einnig leikur grunur á að smábörnum hafi stundum verið sleppt. Þó er hugsanlegt að fá börn á aldrinum 0–7 ára stafi af harðindaárunum áður en manntalið var tekið. Mikill munur á fjölda karla og kvenna vekur athygli. Hann er talinn stafa af því að karlmenn dóu frekar af slysförum. Einnig kemur fram í heimildum að karlmenn þoldu verr hungursneyð, m.a. af því að þeir unnu frekar erfiðisvinnu.
Tannleysingjar
Tannleysingjar (vísindaleg flokkun: Xenarthra) er yfirættbálkur spendýra sem telur beltisdýr, mauraætur og letidýr. Þessi ættbálkur er útdauður alls staðar nema í Ameríku. Tannleysingar eru upprunnir á tertíertímabilinu fyrir um 60 milljón árum.
John Hinckley yngri
thumb|right|Fangamynd af John Hinckley John Warnock Hinckley yngri (fæddur 29. maí 1955) reyndi að myrða Ronald Reagan forseta Bandaríkjanna í Washington, D.C. þann 30. mars 1981. Morðtilraunin var að hans sögn gerð til að reyna að hrífa leikkonuna Jodie Foster. Hinckley var dæmdur ekki sekur sökum geðveilu og hefur verið undir eftirliti síðan.
Í september árið 2021 úrskurðaði dómari að Hinckley skyldi látinn laus án skilyrða.
Árnes (þorp)
thumbnail|Félagsheimilið í Árnesi.
Árnes er þorp í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Íbúar voru 72 árið 2023. Það er kennt við eyjuna Árnes. Í Árnesi er félagsheimili, sveitarstjórn Skeiða- og Gnúpverjahrepps og grunnskólinn Þjórsárskóli. Er þar Þjórsárstofa sem sýnir ýmislegt sem viðkemur Þjórsá. Í Árnesi er sundlaug, tjaldsvæði, gistiheimili og söluskáli.
Líffilma
thumb|right|Hitakærar örverur í affalli [[Mickey-hverirnir|Mickey-hveranna í Oregon, Bandaríkjunum.]] Líffilma eða örverufilma er samnæringarsamfélag örvera sem loða saman á frumuveggjum og bindast alls konar yfirborði. Örverurnar mynda um sig net utanfrumufjölliða, sem eru venjulega blanda af fjölsykrum, próteinum, lípíðum og DNA. Þar sem þær hafa þrívíða byggingu og eru samfélagsform, eru líffilmur stundum kallaðar „örveruborgir“.
Líffilmur geta myndast á lifandi og dauðu yfirborði og koma fyrir í náttúrunni, í iðnaði og á sjúkrahúsum. Örverufrumur sem vaxa í líffilmum hegða sér á annan hátt en örverur sem svífa um stakstæðar í vökva. Tannsteinn er vel þekkt dæmi um líffilmu, og líffilmur er oft að finna innan í pípulögnum og á botni skipa.
Skór
right|thumb|Teikning af skó. Skór er fótabúnaður sem eru gerðir til að hlífa fótunum. Skór eru t.d. notaðir til auðvelda mönnum að ganga milli staða eða til að athafna sig við vinnu. Venjulegir skór eru gerðir úr sóla, en svo nefnist skóbotninn eða sá hluti á skó sem gengið er á. Yfirleðrið, sem einnig er nefnt ristarleður, er sá hluti sem klæðir ristina og svo er það hællinn sem er sá hluti sem lykur um hælinn. Hæll (sbr. t.d. kínahæll eða klossahæll) er einnig sú þykka (gúmmí)eining sem stendur niður af sólanum. Á skóristinni eru oft þræddar reimar gegnum kósa sem er í ristarflipunum, en reimarnar eru til að herða skóinn að fætinum svo að skórinn sitji betur á honum og þannig að ekki sé stigið upp úr skónum. Einnig eru til reimalausir skór eða skór með frönskum rennilás.
Rómarréttur
Rómversk lög eru lög Rómaveldis í fornöld. Rómversk lög þróuðust á löngum tíma frá tólf taflna lögunum (frá 449 f.Kr.), sem voru fyrstu rituðu lög Rómaveldis, til Corpus Iuris Civilis sem Justinianus I (um 530) kom á. Rómversk lög í lagabálki Justinianusar urðu undirstaðan að lögum Býsansríkisins og — síðar — laga í Evrópu.
Tassos Papaðopúlos
Tassos Níkolaú Papaðopúlos (gríska: Τάσσος Νικολάου Παπαδόπουλος) var kýpverskur stjórnmálamaður. Hann var fimmti forseti Kýpur.
Lúðrasveit Reykjavíkur - The Reykjavík City Band
Lúðrasveit Reykjavíkur - The Reykjavík City Band er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Stjórnandi er Páll P. Pálsson. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Ljósmyndir á plötuumslagi tók Kristján Magnússon.
Zaporízjzja-fylki
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Zaporízjzja-fylkis í Úkraínu. Zaporízjzja-fylki (úkraínska: Запорізька о́бласть, Zaporízjzja oblast) er fylki í Úkraínu um 400 km suðaustan við Kænugarð. Höfuðstaður fylkisins er borgin Zaporízjzja. Íbúar fylkisins voru tæpir 1.774.400 árið 2013.
Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu
Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Katar í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi lands síns.
Saga
Knattspyrnuíþróttin barst til Katar með breskum starfsmönnum í olíuiðnaði á fimmta áratugnum. Knattspyrnusamband var stofnað í landinu árið 1960 og gekk það þremur árum síðar til liðs við FIFA. Fyrsti landsleikurinn var gegn Barein árið 1970. Fyrsta HM-forkeppnin var fyrir mótið í Argentínu 1978, þar sem Katar rak lestina í sínum riðli.
Meistarar Persaflóa og Asíu
Katar átti blómaskeið í byrjun tíunda áratugarins og komst m.a. í 53ja sæti heimslistans á árinu 1993, sem lengi vel var þeirra besti árangur. Árið áður tókst Katar í fyrsta sinn að hrósa sigri á Persaflóamótinu, sem einmitt fór fram í landinu í það skiptið. Þessu velgengnistímabili lauk þó með sárum vonbrigðum í forkeppni HM 1998 þegar liðið tapaði í hreinum úrslitaleik gegn Sádiaröbum um sæti í úrslitakeppninni.
Árið 2010 var Katar mörgum að óvörum úthlutað hlutverki gestgjafa á HM 2022. Í kjölfarið hófst mikið uppbyggingartímabil þar sem fjármunum var dælt í landsliðið til að afla því reynslu og undibúa sem best fyrir mótið á heimavelli. Árið 2014 varð liðið Persaflóameistari í þriðja sinn (annar titillinn kom árið 2004) og árið 2019 varð Katar Asíumeistari í fyrsta sinn. Sama ár var Katar boðið að taka þátt í Copa América sem gestaþjóð. Árið 2021 voru Katarbúar svo gestalið í Norður-Ameríkukeppninni og geta því státað af því afreki að hafa keppt í þremur álfukeppnum.
Í aðdraganda mótsins í Katar var ákveðið að leikmenn landsliðsins myndu taka sér frí frá félagsliðum sínum en þess í stað vera saman í æfingabúðum svo mánuðum skipti í þeirri von að mynda öfluga liðsheild gegn umtalsvert sterkari og reyndari mótherjum.
HM á heimavelli
Þann 20. nóvember 2022 hóf lið Katar leik á HM sem gestgjafaþjóð. Mótherjarnir voru Ekvador. Gestirnir höfðu talsverða yfirburði í leiknum sem lauk með 2:0 sigri þeirra og var það í fyrsta sinn í sögu HM sem heimaliðið tapar sínum fyrsta leik. Í næsta leik tóku Katarar á móti Senegal og máttu sætta sig við 3:1 tap þrátt fyrir ágæta baráttu. Úrslitin þýddu að Katar féll úr keppni þótt enn væri ein umferð eftir af riðlakeppninni.
Eric Saade
220px|thumb|right|Eric Saade (2011) Eric Saade (f. 29. oktober 1990) er sænskur söngvari sem keppti í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011 með laginu „Popular“. Hann lenti þá í 3.sæti keppninnar. Áður hafði Eric keppt í Melodifestivalen í Svíþjóð árið 2010 með laginu ,,Manboy" til að reyna að komast í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva. Þar lenti hann aðeins í 3. sæti. Eric hefur gefið út þrjár plötur. Þær heita Masquerade, Saade Vol.1 og Saade Vol.2.
Slóvenskur dalur
Slóvenskur dalur (slóvenska: slovenski tolar) var gjaldmiðill notaður í Slóveníu áður en evran var tekin upp árið 2007. Ein króna skiptist í 100 sent (stotinov). Við upptöku evrunnar var gengið fest í 1 EUR = 239,640 SIT.
Ross Cleveland (skip)
Ross Cleveland var breskur síðutogari frá Hull sem fórst á Ísafjarðardjúpi 4. febrúar 1968 í aftakaveðri. Einn maður komst lífs af, Harry Eddom. Nítján létust. Ísing gerði það að verkum að skipið lagðist á hliðina og sökk út af Arnarnesi.
Ermland-Masúría (hérað)
thumb|200px|Staðsetning héraðsins innan Póllands Ermland-Masúría (pólska: województwo warmińsko-mazurskie) er hérað í Norður-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkurra eldri héraða. Stærsta borgin í héraðinu og höfuðborg þess er Olsztyn. Árið 2019 voru íbúar héraðsins 1.425.967 samtals. Flatarmál héraðsins er 24.192 ferkílómetrar.
Kræklingur
Kræklingur (fræðiheiti: Mytilus edulis) einnig nefndur bláskel, krákuskel eða kráka er samloka af ætt sæskelja. Hann er algengur í fjörum á kaldtempruðum svæðum bæði á norður- og suðurhveli jarðar. Við Ísland er kræklingur algengur alls staðar kringum landið nema við suðurströndina. Kræklingur þrífst vel við árósa og myndar sums staðar þéttar breiður. Kræklingur er algengastur í fjörum en finnst einnig neðan fjörunnar eða allt niður í 30 - 40 metra dýpi. Yfirleitt festa kræklingar sig við undirlag með spunaþráðum en ef undirlagið er mjúkt þá festa þeir sig hver við annan og mynda klasa sem liggja lausir á botninum.
Lýsing
Skeljar kræklings eru tvær. Þær eru þunnar með hvössum röndum. Skeljarnar tvær eru tengdar saman á hjör sem hefur 1 - 4 litlar griptennur. Fullorðnar skeljar eru blásvartar á ytra borði en ungar skeljar eru brúnleitar. Innra borð skeljanna er bláhvítt. Oft eru hrúðurkarlar og mosadýr á skeljunum. Kræklingur festir sig með spunaþráðum. Stærsti kræklingur sem veiðst hefur við Ísland var 11 sm að lengd og 133 gramma þungur.
Líffæri
thumb|left|350px|Skýringarmynd af líffærum kræklings Möttull klæðir skeljarnar að innan og stjórnar inn og útstreymi vatns í möttulholið, dælir sjó gegnum tálknin og gefur frá sér kalk til að mynda og gera við skel. Kræklingur sem er 50 - 55 mm langur dælir 4 lítrum af sjó á klukkustund. Í möttulinn safnast forðanæring og í honum eru kynkirtlar. Tálknin liggja undir möttlinum, þau sjá um öndun og sía fæðu úr sjónum sem fer í gegnum þau. Kræklingur hefur tvo samdráttarvöðva og er hlutverk þeirra að opna og loka skeljunum og halda þeim lokuðum. Hreyfitæki kræklinga er fóturinn. Hann er yfirleitt dökkbrúnn. Víð fótinn eru kirtlar sem framleiða spunaþræðina sem dýrið notar til að festa sig við fast undirlag eða við hvort annað. Kræklingur er sérkynja, kvendýrin má þekkja á því að þau hafa appelsínugula kynkirtla en kynkirtlar karldýra eru rjómagulir.
Lífsferill
Kræklingur verður kynþroska á fyrsta ári. Kræklingur hrygnir á vori eða sumri. Kvendýrin hrygna 5 - 12 milljónum eggja. Frjóvgun verður í sjónum þegar sæðisfruma hefur synt egg uppi og sameinast því. Úr frjóvguðum eggjum þroskast sviflægar lirfur sem nærast á smáum svifþörungum. Lirfurnar myndbreytast og mynda þunna gagnsæja skel. Kræklingalirfa berst með straumum þangað til full myndbreyting hefur átt sér stað. Sviflæga stigið stendur í nokkrar vikur en síðan myndast skel og fóturinn vex og lirfan myndar spunaþræði til að festa sig við undirlag. Lirfan getur nú notað fótinn til sunds og til að færa sig.
Suðurhvel
thumb|Suðurhvel jarðar (litað gult) thumb|Veggspjald með goðsögninni „Ushuaia, the end of the world“. Ushuaia í Argentínu er syðsta borg í heimi Suðurhvel er sá helmingur yfirborðs reikistjörnu, sem er sunnan miðbaugs. Suðurheimskautið er sá punktur suðurhvels sem liggur fjærst miðbaug og er syðsti punktur á hnattarins. Suður- og norðurhvel til samans þekja allt yfirborð reikistjörnunnar.
Kræklingur
Fæðukeðja
Kræklingur er etinn af mönnum og hann er einnig ræktaður til manneldis. Vegna eiturþörunga er kræklinganeysla hættuleg á þeim tímum ársins þegar sjór er hlýr og þörungablómi í hámarki. Almennt er ekki talið öruggt að tína krækling við Ísland frá því í maí og fram í desember. Vegna hættu á skelfiskeitrun hefur Hafrannsóknastofnun Íslands mælt magn eiturþörunga í kræklingi með reglubundnum hætti, og hægt er að nálgast niðurstöður á heimasíðu þeirra.
Suðurhvel
Tengill
המיספירה
Suður-Þrændalög
thumb|100px|right|Skjaldarmerki fylkisins thumb|right|Staðsetning fylkisins Suður-Þrændalög (norska: Sør-Trøndelag) var fylki í miðju Noregs, 18.848 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 283.000. Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu er Þrándheimur, með um 160.000 íbúa. Þrándheimur er einnig þriðja stærsta borg Noregs. Fylkið er nú hluti af fylkinu Þrændalög sem varð til 1. janúar 2018.
Þrándheimur
thumb|220x220px|Þrándheimur thumb|Nið rennur í gegnum borgina.
Þrándheimur (norska: Trondheim: suður-samíska Tråante) er þriðja stærsta borg Noregs með um 194.860 íbúa (2022). Þrándheimur er stjórnsýslumiðstöð samnefnds sveitarfélags í Þrændalögum, sem er í miðju Noregs. Íbúar sveitarfélagsins eru 211.000.
Þrándheimur stendur þar sem Þrándheimsfjörð mætir ánni Nið (norska: Nidelva). Fyrir utan borgina er eyjan Niðarhólmur (norska: Munkholmen).
E6 þjóðvegurinn (Halden - Kirkenes) liggur í gegnum borgina og E39, sem liggur meðfram allri Vesturlandsströndinni, í gegnum m.a. Álasund, Björgvin, Stafangur og Kristiansand, og endar í Álaborg í Danmörku, og E14, sem liggur austur til Østersund og Sundsvall í Svíþjóð, byrjar hér. Þrándheimur er endastöð Dovrebanen og Rørosbanen járnbrautarlínanna og hér byrja Nordlandsbanen, Trønderbanen og Meråkerbanen. Þrándheimur er viðkomustaður Hurtigruten. Þrándheimsflugvöllur, Værnes, er alþjóðlegur flugvöllur. vinstri|thumb|NTNU - Stjórnsýsluhús Norski vísinda- og tækniháskólinn (NTNU) er staðsettur í Þrándheimi. Það er ríkisháskóli í Noregi og stærsti háskóli landsins með um 39.000 nemendur. thumb|Fyrsta húsnæði Adresseavisen Þrándheimur er fjölmiðlamiðstöð Mið-Noregs. Í borginni eru tvö fjölmiðlafyrirtæki: skráð fjölmiðlasamsteypa Adresseavisen og NRK (norska ríkisútvarpið), sem hefur annað af tveimur aðalskrifstofum auk ritstjórnar tveggja landsvísu útvarpsstöðva í borginni. Dagblaðið Adresseavisen kom fyrst út árið 1767 og er það elsta landsins. Stúdentablaðið Under Dusken var stofnað árið 1914 og er elsta núverandi stúdentablað Skandinavíu. Árið 2019 var fullstafræna dagblaðið Nidaros stofnað af staðbundnu dagblaðahópnum Amedia. thumb|Cassa Rossa stúdentabyggingin Trøndelag Teater er stofnanaleikhús í Þrándheimi. Upprunalega leikhúsið er frá 1816. Frá árinu 1997 hefur gamla sviðið verið fellt inn í nýja leikhúsið sem Sonju drottning vígði. Tónleikasalur Þrándheims, Olavshallen, var byggður árið 1989. Olavshallen samanstendur af tveimur sölum - Stór salur tekur 1212 í sæti og lítill salur 350. Trondheim Symfoniorkester & Opera (TSO) er norsk atvinnuhljómsveit, sem hefur aðsetur í Olavshallen í Þrándheimi .Sinfóníuhljómsveitin hélt sína fyrstu tónleika 10. desember 1909 og leika þeir á allt að 100 tónleikum árlega. Studentersamfundet i Trondhjem eru samtök fyrir námsmenn í Þrándheimi. Það var stofnað 1. október 1910. Stofnunin er með aðsetur í eigin byggingu í Þrándheimi, Cassa Rossa, sem var byggð árið 1929, og er með sívalningslaga lögun sérkenni borgarmyndarinnar í Þrándheimi.thumb|NiðarósdómkirkjanNiðarósdómkirkja er stærsta gotneska kirkjan á Norðurlöndum og er nyrsta miðaldakirkja heims.
Þrándheimur var áður kallaður Niðarós, sem eitt sinn var höfuðborg Noregs og einnig Íslands, þegar Norðmenn réðu yfir því. Leifur Eiríksson bjó í Þrándheimi í kringum árið 1000. Við stofnun erkibiskupsstólsins í Nidaros árið 1152 var nafnið latneskt í Trundum (Trundensis) í Vatíkaninu. Nidaros trundensis þýðir bókstaflega Nidaros frá trundum eða trondæm (Trønderfylkene). Með Eiríki Ívarssyni anno 1192 heitir borgin Nidaros bæði í Nidaros í Noregi og í Róm.
Mikill eldur varð í Þrándheimi árið 1651, og eyðilagði bruninn 90 % af allri borginni. Árið 1681 var hún endurbyggð.
Hverfaskipting
thumb|110x110dp|BorgarfáninnÞrándheimur hafði upphaflega 22 héruð. Þessum er í dag safnað í 4 hverfaskipting:
Íþróttir
Granåsen skíðamiðstöðin er þjóðskíðasvæði og er helsti vettvangur Þrándheims fyrir vetraríþróttir, tengd skíðastökki, blönduðum skíðagöngum, gönguskíði og skíðaskotfimi. Aðstaðan var notuð á heimsmeistaramótinu á skíðum árið 1997, hún er notuð fyrir heimsbikarmót og verður notuð aftur á heimsmeistaramótinu á skíðum árið 2025 þar sem Þrándheimur er gestgjafi. Aðstaðan fyrir gönguskíði og skíðaskotfimi er einnig nýtt sem tónleikahöll á sumrin.
Brjanskfylki
thumb|300px|Brjanskfylki innan Rússlands
Brjanskfylki (rússneska: Бря́нская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Brjansk. Íbúafjöldi var 1,278,217 árið 2010.
Loftur Ormsson
Loftur Ormsson var landnámsmaður sem nam land í Gaulverjabæ. Hallveig Fróðadóttir var föðursystir hans. Loftur var sonur Orms Flosasonar og Oddnýjar Þorbjarnardóttur.
Gao Xingjian
thumb|right|Gao Xingjian Gao Xingjian (fæddur 4. janúar 1940) er kínverskur rithöfundur, leikritahöfundur, þýðandi, leikstjóri, málari og gagnrýnandi. Xingjian fæddist í Ganzhou, Kína en er í dag franskur ríkisborgari. Árið 2000 hlaut Xingjian bókmenntaverðlaun Nóbels. Þrátt fyrir að kínversk stjórnvöld hafi ekki gefið neitt út varðandi verðlaunaveitinguna kallaði kínverskt blað sem rekið er af stjórnvöldum útnefningu hans ‚fáránlega‘ árið 2001. Öll verk hans eru bönnuð í Kína. Frægasta verk Xingjian er Sálarfjallið (e. Soul Mountain).
Vargsnigill
Vargsnigill (Arion vulgaris) er af Arionidae-ætt snigla sem ekki bera kuðung. Hann er rauður, rauðbrúnn eða rauðgulur að lit og getur náð 15 cm lengd. Snigillinn er upprunninn á Íberíuskaga og barst þaðan til annarra svæða í Mið- og Vestur-Evrópu upp úr 1960, líklega af mannavöldum. Hann var áður þekktur undir heitinu spánarsnigill. Vegna þurrs loftslags á Íberíuskaga hefur hann aldrei verið sérstaklega fyrirferðarmikill sem tegund þar, en þegar hann barst til rakari svæða í Norður-Evrópu fjölgaði honum hratt og er almennt talinn til meindýra. Snigillinn gefur frá sér mikið slím, gult að lit, og á sér fáa náttúrulega óvini. Þó er vitað að broddgeltir, greifingjar, villigeltir og einhverjar tegundir anda éta hann. Hann étur flest sem hann kemst í, allt frá matjurtum, kryddjurtum, laukum og skrautblómum til hundaskíts, hræja og annarra snigla. Vargsnigils varð vart á Skáni í Svíþjóð árið 1975 og hefur smám saman orðið landlægur á Norðurlöndum síðan, fannst í Noregi 1988, Danmörku 1991, Færeyjum 1996 og á Íslandi fannst hann fyrst í vesturbæ Reykjavíkur í ágústmánuði árið 2003, á Ólafsfirði 2004 og á hverju ári síðan. Vargsnigill breiðist smám saman um Ísland og fannst fyrst á Vestfjörðum í júlí 2008.
Vargsniglar eru tvíkynja og geta, hvort heldur eð er, frjóvgað sjálfa sig eða frjóvgað hvor annan þegar tveir hittast. Þeir grafa sig niður í jörðina og leggjast í dvala yfir veturinn, og þar sem þeir þola frost ekki vel, þá eru snjóþungir vetur hentugri fyrir þá en snjóléttir. Snigillinn verður kynþroska um fimm vikna gamall, verpir nokkrum tugum eggja í einu og þau klekjast á 3,5-5 vikum. Þeir eru því fljótir að fjölga sér þegar aðstæður eru þeim hagstæðar. Í Danmörku verða þeir stundum svo margir að menn telja 50 stykki á fermetra.
Babúr
thumb|right|Mynd af Babúr úr [[Bók Babúrs (Baburnama) í handriti frá um 1600.]] Zahir-ud-din Muhammad Babur eða Babúr (14. febrúar 1483 – 26. desember 1530) var herstjóri frá Mið-Asíu sem er þekktastur fyrir að vera stofnandi Mógúlveldisins.
Hann var afkomandi Tímúrs í móðurætt og Djengis Khan í gegnum föður sinn. Hann fæddist í Ferghana, sem nú er í Úsbekistan, og varð foringi yfir því svæði aðeins tólf ára að aldri eftir að faðir hans dó. Ættbálkur hans hafði bæði persnesk og tyrkísk einkenni og aðhylltist Íslamstrú.
Fyrstu herfarir hans voru í þeim tilgangi að ná völdum í Samarkand, höfuðborg Tímúrveldisins, en þær tilraunir mistókust og leiddu til þess að hann fór til svæðis þar sem nú er Afganistan og hertók Kabúl. Það var svo árið 1525 sem hann gerði innrás inn í Norður-Indland sem var þá stjórnað af Lodiveldinu. Þann 21. apríl 1526 vann hann sigur í bardaganum um Panipat sem að markar upphaf Mógúlveldisins á Indlandi.
Kristín Á. Guðmundsdóttir
'''Kristín Á. Guðmundsdóttir''' er formaður Sjúkraliðafélags Íslands (SLFÍ) og hefur verið það í nokkur ár. Eftir harðar deilur innan félagsins um svokallað brúarmál, veturinn 2006-2007, var hún endurkjörin á fulltrúaráðsfundi félagsins í maí 2007.
Þar sem SLFÍ er aðildarfélag að BSRB, þá situr Kristín einnig í stjórn BSRB.
Samband íslenskra samvinnufélaga
Samband íslenskra samvinnufélaga (SÍS), Sambandið eins og það er kallað í daglegu tali eða Samband eins og það var kallað erlendis var stofnað á Ysta-Felli Þingeyjasýslu 20. febrúar 1902 sem Sambandskaupfélag Þingeyinga en fékk síðan nafn sitt endanlega árið 1906.
SÍS var stofnað upphaflega til að vera samræmingaraðili íslenskra samvinnufélaga og þróaðist síðan yfir í samvinnuvettvang þeirra á sviði út- og innflutnings og til að ná hagstæðum samningum erlendis vegna þess taks sem danska kaupmannastéttin hafði enn á íslensku viðskiptalífi á þeim tíma.
Meðal annars rak SÍS skipadeild sem var stofnuð 1946 og sá um vöruflutninga í samkeppni við Eimskipafélag Íslands. Stuttu áður en annar samkeppnisaðili, Hafskip, varð gjaldþrota í lok árs 1985 stóð til að SÍS myndi kaupa fyrirtækið en á stjórnarfundi var kosið gegn því og munaði einu atkvæði.