cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hyoscyamus reticulatus
Hyoscyamus reticulatus er ein- eða tvíær planta af náttskuggaætt frá Litlu-Asíu.
Alkibíades I (Platon)
Alkibíades fyrri eða Alkibíades I er samræða sem er eignuð forngríska heimspekingnum Platoni. Í samræðunni ræðir Sókrates við Alkibíades um gagnsemi heimspekinnar. Í fornöld ar Alkibíades fyrri vinsæl samræða og talin besti inngangurinn að platonskri heimspeki.
Yfirlit
Í Alkibíadesi fyrri lýsir Sókrates ást sinni á Alkibíadesi í stuttum formála en ræðir svo allar helstu ástæður þess að Alkibíades þarfnast hans. Tilraunir Sókratesar til þess að lokka Alkibíades frá stjórnmálum yfir í heimspeki takast ekki en heilla þó Alkibíades.
Ósvikin samræða?
Í fornöld var aldrei dregið í efa að Alkibíades fyrri væri réttilega eignuð Platoni. Árið 1836 lýsti þýski fræðimaðurinn Friedrich Schleiermacher því yfir að samræðan væri ranglega eignuð Platoni. Í kjölfarið dvínuðu vinsældir hennar. Stílfræðilegar rannsóknir benda hins vegar til þess að samræðan sé ósvikin, og sumir fræðimenn hafa haldið því fram að Platon hafi raunverulega samið hana.
Ritunartími
Alkibíades fyrri er venjulega talin hafa verið rituð snemma á ferli Platons. Sumir fræðimenn hafa þó haldið því fram að samræðan hafi verið samin mun seinna, ef til vill á 5. áratug 4. aldar f.Kr.
Hægriflokkurinn (1848-1866)
Hægriflokkurinn, Højre var danskur stjórnmálaflokkur eða stjórnmálahreyfing um miðbik nítjándu aldar. Nokkrir af fyrstu forsætisráðherrum Danmerkur tengdust flokknum beint eða óbeins.
Saga
De nationalliberale flokkur frjálslyndra þjóðernissinna í Danmörku varð til á fimmta áratug nítjándu aldar um baráttuna gegn einveldi en fyrir viðskiptafrelsi og þingbundinni konungsstjórn. Andstæðingar þessara hugmynda vildu standa vörð um hið „milda og upplýsta einveldi“, mögulega þó með einhverjum minniháttar umbótum. Eftir marsbyltinguna 1848 var þessi hópur einu nafni kenndur við Hægri.
Þrátt fyrir að vera á öndverðum meiði í ýmsum málum, svo sem varðandi stjórnarskránna frá 1849 ákváðu fylkingarnar tvær að mynda saman ríkisstjórn í mars 1848 vegna fyrra Slésvíkurstríðsins sem stóð frá 1848-50.
Þegar leið á sjötta áratuginn urðu De nationalliberale jafnt og þétt sterkari í stjórnarsamstarfinu og máttu heita allsráðandi frá 1857. Flokkur þeirra hóf þegar að gera ýmsar breytingar á dönsku samfélagi að sínu höfði, en leiddu landið að lokum inn í síðara Slésvíkurstríðið árið 1864 sem setti dönsk stjórnmál á annan endann.
Flokkur frjálslyndra þjóðernissinna var í tætlum vegna stríðsins og myndaði Hægrimaðurinn Christian Albrecht Bluhme ríkisstjórn sem var við völd frá 1846-66. Hægriflokkurinn sjálfur var þó saddur lífdaga. Stórlandeigendur í hópi flokksmanna mynduðu sína eigin hreyfingu sem átti eftir að stjórna landinu næstu áratugi, nokkur hluti flokksmanna gekk til liðs við hinn vængbrotna frjálslynda þjóðernissinna og hópur íhaldssamra bænda gekk til liðs við Miðflokkinn, Mellempartiet.
Robert Louis Stevenson
thumb|right|Robert Louis Stevenson Robert Louis (Balfour) Stevenson (13. nóvember 1850 – 3. desember 1894) var skoskur rithöfundur. ljóðskáld og ferðasagnahöfundur. Hann var einn af nýrómantísku ensku höfundunum. Frægustu verk hans eru skáldsögurnar Gulleyjan (1883) og Hið undarlega mál Jekylls og Hydes (1886). Hann var með lungnasjúkdóm (hugsanlega berkla) sem gerði það að verkum að hann ferðaðist um allan heim í leit að loftslagi sem hentaði heilsu hans. Hann lést 44 ára gamall úr heilablæðingu á landareign sinni á eyjunni Upolu á Samóa í Kyrrahafinu.
Verk Stevensons hafa verið gríðarlega vinsæl og hann er í 25. sæti yfir mest þýddu höfunda heims. Fjöldi kvikmynda hefur verið gerður eftir sögum hans. Vegna vinsælda hans og þeirrar tegundar afþreyingarbókmennta sem hann fékkst við var hann seint tekinn alvarlega af fræðimönnum og það er ekki fyrr en á síðustu áratugum sem hann hefur verið metinn til jafns við höfunda eins og Joseph Conrad og Henry James.
Spínatkál
Spínatkál eða Mustarðspínat eða tatsoi (fræðiheiti Brassica rapa var. narinosa eða Brassica rapa var. rosularis ) er káltegund og blaðgrænmeti. Það er ættað frá Kína og er náskylt Pak-Choi. Ræktun tekur um 45 daga og þolir það niður að -10°C.
Rammstein
Hljómsveitin
Riedel, Schneider og Kruspe-Bernstein stofnuðu Rammstein upphaflega en sá síðastnefndi hafði þá um skeið verið viðriðinn hljómsveitina Orgasm Death Gimmicks sem starfaði í Vestur-Berlín og gerði tónlist að amerískri fyrirmynd. Kruspe-Bernstein sagði um þetta: „Ég áttaði mig á því að það er mjög mikilvægt að búa til tónlist og láta hana passa við tungumálið þitt sem ég hafði ekki verið að gera áður. Ég kom aftur [til Þýskalands] og sagði: ‚Það er kominn tími til að búa til tónlist sem er ekta.‘ Ég stofnaði þá til verkefnisins sem kallast Rammstein, til þess að búa til alvöru þýska tónlist.“ Því næst höfðu þeir samband við Lindemann, þáverandi körfuvefara og trommuleikara í hljómsveit sem kallaði sig First Arsch og buðu honum stöðu sem söngvari í sveitinni sem hann og þáði. Þannig skipuð tók sveitin þátt í hljómsveitakeppni fyrir nýjar hljómsveitir og sigraði í henni. Þannig kviknaði áhugi Landers á sveitinni en hann þekkti alla meðlimi hennar fyrir og ákvað að ganga til liðs við hana. Síðasti meðlimurinn var „Flake“ Lorenz, hann hafði spilað með Landers í hljómsveitinni Feeling B, hann var í fyrstu tregur til að ganga til liðs við sveitina en lét þó sannfærast að lokum, ári síðar kom fyrsta platan út.
Þrátt fyrir að syngja langmest á þýsku þá nýtur hljómsveitin mikilla vinsælda víða utan Þýskalands og eftir útgáfu Reise, Reise árið 2004 varð hún vinsælasta þýskumælandi hljómsveit allra tíma.
Rammstein hélt tvenna tónleika á Íslandi, þá fyrstu 15. júní 2001 þar sem HAM hitaði upp fyrir þá og þá síðari 16. júní 2001 með Kanada en þeir tónleikar voru haldnir sökum þess að ekki fengu allir miða sem vildu á þá fyrri þó svo að fyrri tónleikarnir hafi verið markaðssettir undir því yfirskyni að ekki væri möguleiki á að haldnir yrðu aukatónleikar. Rammstein hélt einnig tónleika á Íslandi í maí 2016.
Rammstein ollu hneykslan þann 18. september 2009 þegar þeir settu myndband við lagið sitt "Pussy" á netið, en það þótti helst minna á atriði úr grófri klámmynd. Þar koma hljómsveitameðlimir fram alnaktir í samförum við kvenmenn, en þá er líkama Flake Lorenz einnig breytt í kvennmannslíkama. Einnig töldu þýsk yfirvöld að lagið hvatti til kynlífs án getnaðarvarna.
Næstu ár fór hljómsveitin á tónleikaferðalög og tónleika- og safnskífur komu út. Lindemann og Kruspe gáfu út sólóplötur. Árið 2019 gaf hljómsveitin út smáskífuna Deutschland og kom platan Rammstein út í maí það ár, 10 árum eftir síðustu breiðskífu.
Mánatoppur
Mánatoppur (fræðiheiti Lonicera obovata ) er runni af geitblaðsætt ættaður úr Himalajafjöllum (Afganistan til Tíbet).
Schönbrunn-dýragarðurinn
thumb|right|250px|Schönbrunn-dýragarðurinn Schönbrunn (þýska: Tiergarten Schönbrunn) er frægur dýragarður í Vín í Austurríki. Hann er einn elsti dýragarður heimsins.
Numa Sadoul
Numa Sadoul (f. 7. maí 1947) er franskur rithöfundur, leikari og leikstjóri sem er aðallega þekktur fyrir viðtalsbækur sínar með viðtölum við þekkta belgíska og franska myndasöguhöfunda.
Þegar hann var í námi tókst honum að fá viðtal við Hergé og tók upp 14 tíma af viðtölum sem komu út í bókinni Tintin et moi / entretiens avec Hergé árið 1975. Árið 2003 var heimildarmyndin Tinni og ég gerð eftir bókinni.
Stika
Stika er mælieining og fornt nafn á kvarða. Hin gamla íslenska stika var 2 álnir eða nær 38 þumlungar.
Numa Sadoul
Hann hefur tekið viðtöl við aðra franska og belgíska myndasöguhöfunda eins og André Franquin, Jacques Tardi, Philippe Vuillemin og Jean Giraud auk þess að skrifa bækur um Gotlib og Uderzo.
Flikruvefari
Flikruvefari (fræðiheiti; Cochylis dubitana) er fiðrildi í ættinni Tortricidae. Hann finnst í Evrópu, Rússlandi til Síberíu og í Norður-Ameríku. Lirfurnar nærast á blómum jurta af körfublómaættar.
Steinsuga
Steinsuga (eða dvalfiskur) er kjálkalaus fiskur með tenntan hringlaga munn sem virkar líkt og sogskál, en á henni eru svonefndar sogflögur. Flestar steinsugur sjúga sig fastar við aðra fiska og nærast á blóði þeirra. Þær lifa á grunnsævi á flestum stöðum í tempraða beltinu. Einnig nefndur sæsteinsuga.
Steinsuga á Íslandi
Steinsugu hefur öðru hvoru orðið vart á Íslandi en þá talin vera flökkufiskur. Um haustið 2006 bar mikið á bitnum fiski í afla veiðimanna, sérstaklega á sjóbirtingsslóðum í Vestur-Skaftafellssýslu. Nú fara fram rannsóknir á vegum Veiðimálastofnunar á því hvort Steinsuga hrygni í íslenskum ám.
Snæfjallaströnd
thumb|Snæfjallaströnd Snæfjallaströnd heitir landsvæðið við norðanvert Ísafjarðardjúp frá Kaldalóni að Jökulfjörðum. Sunnan við svæðið er Langadalsströnd.
Engir bæir eru í byggð á ströndinni en nokkur eyðibýli. Skammt utan við ströndina er Æðey.
Diskaþurrkskápur
thumb|right|Diskaþurrkskápur. Diskaþurrkskápur er sérstök gerð af veggskáp í eldhúsi. Skápurinn er staðsettur fyrir ofan eldhúsvask og er með þurrkgrindum og opinn að neðan. Diskar og annað leirtau er vaskað upp og sett  blautt  beint  inn í skápinn án þess að þurrka. Þessi skápagerð er finnsk  hönnun eftir Maiju Gebhard sem tók eftir að sænsk gerð af uppþvottagrindum sem ætluð var til að standa á borði var aldrei notuð þar sem fólk vaskaði upp diska og þurrkaði með viskustykki og setti inn í skáp. Með því að hengja þurrkgrindina inn í skáp fyrir ofan vask sparaðist tími og umstang. Gebhard reiknaði út að venjuleg húsmóðir eyddi næstum 30 þúsund klukkustundum af ævi sinni í uppvask og diskaþurrkun. Diskaþurrkskápurinn var þróaður milli 1944 og 1945.
Framleiðsla hófst á diskaþurrkskápum árið 1948. Mælieiningar fyrir skápana voru staðlaðar árið 1982. Skáparnir eru opnir að neðan þannig að vatn geti runnið af diskum beint í vaskinn fyrir neðan skápinn.
Henry Ford
Frá þriðja áratugi 20. aldar var Ford annálaður fyrir gyðingahatur og fyrir að skrifa og dreifa áróðursgreinum gegn gyðingum í vikublaðinu The Dearborn Independent. Skrif hans höfðu nokkur áhrif á þróun nasisma í Þýskalandi.
Æviágrip
Henry Ford var fæddur og upp alinn á sveitabæ rétt fyrir utan borgina Detroit og fékk áhugan á vélum strax á unga aldri. Þegar hann varð 16 ára fór hann til Detroit til að vinna í verksmiðju og afla sér upplýsinga um vélar. Hans stærsti draumur var að smíða fyrsta farartækið sem gæti keyrt sjálft. Hann stofnaði sitt fyrsta fyrirtæki árið 1903 en það var eitt af fyrstu fyrirtækjunum sem notaði færiband til að auðvelda framleiðsluna. Hugmynd hans var að smíða bíl sem væri nógu ódýr fyrir almenning, fyrirferðalítill og hraðskreiður. Færibandið olli miklum framförum í iðnbyltingunni. Ford hafði lagt af stað með þetta allt saman einn og árið 1912, hafði hann átta þúsund manns í vinnu og útibúin voru orðin 28. Hagnaðurinn var kominn upp í 42 milljónir dala og var hann á tímabili talinn vera auðugasti maðurinn í heiminum. Hann lést svo úr elli þann 7. apríl 1947.
Upphafið af bílnum
Faðir Fords var stórbóndi sem átti um 1000 ekrur af landi en móðir Henrys dó þegar hann var enn þá á ungaaldri. Henry var mjög duglegur og hjálpaði pabba sínum en vanrækti þó ekki námið og var mjög áhugasamur. Eftir að hann lauk skóla, 16 ára gamall, vildi hann flytja í borgina til að læra meira. Hann flutti í borgina Detroit en þar var mikið um járn- og málmvinnslur og staðurinn því fullkominn fyrir ungling sem hafði áhuga á vélum og smíði. Honum langaði samt sem áður ekkert að vinna við að smíða, honum langaði að þekkja vélina og læra á það hvernig hún virkaði. Þegar hann fór í borgina vonaðist faðir hans eftir að hann kæmi fljótlega aftur en Henry fékk vinnu á verkstæði þar sem gert var við gufuvélar. Á þessum tíma var bensínvélin enn þá óþekkt og alls staðar notað gufuafl.
Fyrsti bíllinn
200px|thumbnail|hægri|Fyrsti bíllinn sem Ford hannaði. Úti í heimi voru margir sem reyndu að smíða bílinn en enginn hafði sama markmið og Ford það er að smíða ódýra bíla fyrir almenning. Árið 1892 lauk hann við fyrsta vélknúna vagninn, hann vann þó að honum í eitt ár til að fullgera hann áður en nokkur fékk að sjá hann. Þetta var fjögurra hestafla hreyfill sem notaður var í vélina. Vagninn var hægt að aka á tvenns konar hraða annars vegar 16 km/klst og hins vegar 32 km/klst. Vagnstjórinn þurfti að taka í handfang og flytja reim til þess að skipta um hraða. Til þess að koma vélinni af stað var notuð sveif. Tíu árum eftir að hann byrjaði á vélinni var hún tilbúin. Henry fór til borgarstjórans til að fá leyfi til að aka bílnum svo hann yrði ekki handtekinn og það var fyrsta ökuleyfið sem gefið var út í Ameríku.
Árið 1893 eignuðust þau hjónin soninn Ebsel Bryant Ford og það sama ár hófu keppinautar að koma fram. Fyrsta bílinn sinn seldi Ford fyrir 200 dali og strax byrjaði hann að smíða bíl númer tvö en hann var miklu betur útbúinn en hinn og gat meðal annars bæði keyrt áfram og aftur á bak. Yfirmenn hans í rafmagnsverksmiðjunni voru ekki ánægðir með að hann væri að vinna í bensínhreyflinum og vildu að hann myndi finna upp uppfinningar sem tengdust rafmagni. Hann var ekki ánægður með það og sagði upp vinnunni. Á þessum tímum var mikil samkeppni og keppinautur hans í Detroit var farinn að framleiða 1400 bíla á einu ári. En Ford vildi ekki bregðast því sem hann lagði upp með og stefndi á að smíða bíl sem var léttur og almenningur gat keypt.
Ford á spjöld sögunnar
Þann 10. október árið 1901 tókst Ford að hanna ódýran, kraftmikinn og lítinn bíl og skoraði hann þá á Alexander Winton, sem þá hafði smíðað öflugasta bílinn sem þá var til, í kappakstur. Fólk hafði ekki mikla trú á þessum bíl sem Ford var á vegna þess hversu lítill hann var. En Ford sigraði þessa keppni og kom sér þannig fram í sviðsljósið. Á þessum tíma komu upp á sjónarmiðið margir bílar sem eru þekktir í dag eins og Oldsmobile, Auburn, Cadillac og Studebaker.
Árið 1903 lýstu 27 keppinautar Fords því yfir að þeir skildu stöðva öll viðskipti við þá bílaframleiðendur sem ekki voru í þeirra félagi. Þeir buðu Ford strax að vera með en hann afþakkaði það þar sem að þeirra markmið var að hanna dýra og hraðskreiða bíla. Þeir höfðu ekki áhuga á að hanna bíl fyrir almenning. Ford barðist drengilega gegn þessum mönnum og auglýsti það að hann ætlaði sér að bæta heimsmetið í kappakstri. Hann smíðaði bíl sem var lítill og mjög hraðskreiður. Þann 12. janúar árið 1904 fór hann svo og keppti og bætti heimsmetið en þá ók hann á 147 km/klst.
Árið 1909 var Ford í fararbroddi og hafði náð að hanna bíltegund sem kölluð er Módel T. Þessi bíltegund var eins og hann hafði hugsað sér, ódýr fyrir fjölskyldur, hraðskreiður og varð fljótt metsölubíll í Bandaríkjunum.
Færibandið og Fordisminn
Með aukinni bílaframleiðslu fann Ford upp færiband til notkunar til að hraða á framleiðslunni. Notkunin byggðist á því að hver starfsmaður sæi um aðeins eitt eða mjög fá verk af mikilli nákvæmni og hraða. Þessi tækninýjung breiddist hratt úr um öll Bandaríkin. Færibandið var hins vegar ekki tekið í notkun í Evrópu fyrr en í og eftir fyrri heimstyrjöldina. Þetta hafði bæði góðar og slæmar afleiðingar fyrir verkamennina. Erfiðið varð minna, betri aðstaða og oft betri laun en þar á móti jókst hins vegar streitan og vinnuhraðinn varð oft miklu meiri. Í fyrri heimstyrjöldinni jókst eftirspurn í Bandarískar hernaðarvörur og ýtti það undir að vörur yrðu fjöldaframleiddar. Þarna kom sér að góðum notum uppfinning Fords. Færiböndin voru drifin áfram með litlum mótorum. Fyrir utan færibandið var Ford einnig höfundur af svokölluðum fordisma en fordismi gerði ráð fyrir tengslum á milli verkfæra og verkamanna í iðnbyltingunni. Atvinnurekendur áttu frekar að huga að sköpun í atvinnulífi en hagnaðinum. Sá ágóði sem vannst átti annað hvort að fara í fjárfestingar fyrir fyrirtækið eða dreifast á milli starfsfólksins.
Henry Ford gaf barnabarninu sínu Henry Ford II fyrirtækið í arf en hann lést svo sjálfur tveimur árum seinna eða 7. apríl 1947 þá 84 ára að aldri.
Broddflétta
Broddflétta (fræðiheiti: Actinidia arguta) er fjölær klifurrunni ættaður frá Japan, Kóreu, Norður-Kína, og austast í Rússlandi.
Lýsing
Berin líkjast kívíávöxtum og eru svipuð á bragðið, en eru græn, brún, eða purpuralit með sléttri húð, stundum með roðabletti. Oft sætari en kíví, og er hægt að borða í heilu lagi og án þes að flysja.
Saga og flokkunarfræði
Actinidia arguta var fyrst lýst af Philipp Franz von Siebold og Joseph Gerhard Zuccarini 1843 sem Trochostigma argutum. Hún var svo flutt í ættkvíslina Actinidia 1867 af Friedrich Anton Wilhelm Miquel.
Tegundin samanstendur af þremur afbrigðum:
Actinidia arguta var. giraldii var upphaflega lýst af Ludwig Diels 1905 sem sjálfstæðri tegund (Actinidia giraldii), en lýst sem afbrigði (A. arguta) 1972 af Vladimir Nikolaevich Voroschilov. A. arguta var. hypoleuca var upphaflega lýst sem tegund (Actinidia hypoleuca) af Takenoshin Nakai 1904, en lýst sem afbrigði (A. arguta) 1980 af Siro Kitamura.
Meðal algengustu yrkja eru 'Ananasnaya', 'Geneva', 'MSU', 'Weiki', 'Jumbo Verde', og 'Rogow'. Japanska yrkið 'Issai' er sjálffrjóvgandi blendingur (A. arguta × A. rufa).
Ræktun
Þessi hraðvaxandi tegund er mjög frostþolin, og þolir (með hægri breytingu) niður að -34 °C, en ungir sprotar geta verið viðkvæmir fyrir vorfrostum. Hún þarf 150 daga frostlaust vaxtartímabil, en verður ekki fyrir skemmdum af haustfrostum ef kælingin er smám saman. Renglurnar geta vaxið 6m á ári við bestu skilyrði. Blómgun er yfirleitt síðla vors og byrjar á þriðja ári. Tilraunir til að rækta hana í stórum stíl hafa ekki gengið vegna stuttrar endingar berjanna og ójafns þroska.
Til matar
Berin er hægt að borða hrá eða í sultu.
Kórea
Í kóreskri matreiðslu er broddflétta þekkt sem darae (다래). Ung blöð, kölluð darae-sun, eru oft borðuð sem „namul“ grænmeti.
Rússland
Austast í Rússlandi er hún þekkt sem kishmish (orðið hefur aðra merkingu í öðrum hlutum Rússlands). Þetta er vinsæll ávöxtur á uppskerutíma, yfirleitt seldur á bændamörkuðum.
Nestoríos
Nestoríos (fæddur um 386, látinn um 451) eins og hann hét á grísku, Νεστόριος, er þekktari á Vesturlöndum sem Nestoríus, var patríark í Konstantínópel frá 10. apríl 428 til 22. júní 431. Hann var sennilega fæddur í Persíu en menntaðist í Antokkíu, einni aðalstöð kristinnar menningar á þeim tíma. Antiokkía er þar sem nú er borgin Antakya í Tyrklandi en sem þá var hluti af grískumælandi hluta Rómaveldis.
Nestoríos er álitinn upphafsmaður þeirra guðfræðikenninga sem kallaðar eru nestoríanismi. Upphaf þeirra eru efasemdir hans um notkun hugtaksins þeotokos (grísku Θεοτόκος) eða Guðsmóðir, Móðir Guðs, hugtak sem notað var um Maríu mey. Þessar skoðanir mættu mikilli andstöðu sérlega frá Kýrill biskupi og patríarka í Alexandríu (á grísku hét hann Kyrillos, Κύριλλος, og latínu Cyrillus). Fyrir utan guðfræðiþrætur flæktist inn í deilurnar valdabarátta milli stuðningsmanna patríarkanna í Alexandríu og Antiokkíu, deilur um hlutverk keisarans gagnvart patríarkanum í Konstantínópel og einnig valdafíkn páfans í Róm.
Guðfræðideilurnar snerust um eðli Jesú og guðleika. Að formi til var deilt um hugtökin „guðsmóðir“ (þeotokos / Θεοτόκος) sem lýsingu á hlutverki Maríu meyjar. Nestoríos vildi ekki nota það og valdi í þess stað í prédikunum sín að hota „Kristsmóðirin“ (Kristotokos/Χριστοτόκος/). Fyrra hugtakið afneitaði mannlegu eðli Jesú samkvæmt Nestoríosi og gerði hann einungis guðlegan. Haft er eftir Nestoríosi: „Guð getur ekki verið tveggja eða þriggja mánaða ungabarn“. Samkvæmt honum hafði María mey fætt hina mannlegu hlið Jesúsar en ekki þá guðlegu. Kýrill biskup andmælti og sagði Nestoríos með þessu afneita raunveruleika þess að Guð sendi eingetinn son sinn til manna með því að gera Jesús að tveimur persónum, mannlegri og guðlegri, í sama líkama.
Theodosius II, keisari, (401–450) kallaði saman kirkjuþing í Efesos árið 431 til að ræða málin. Keisarinn hafði stutt patríarkann í Konstantínópel gegn Kýrilli í Alexandríu og Selestínus I páfa í Róm. En á þinginu snérist honum hugur og eftir heiftarlegar deilur samþykkti þingið að kenningar Nestoríusar væru algjör villutrú og bannfærðu hann.
Keisarinn sendi Nestoríos nauðugan í klaustur í Egyptalandi, þar sem nú heitir al-Khargah, og var hann þar fangi Kýrills biskups það sem eftir var æfi. Bækur hans voru brenndar hvar sem þær fundust. Engar bækur eftir Nestoríos hafa varðveittst á ritmáli hans, grísku, en þó nokkuð í þýðingum á sýrísku.
Þetta leiddi til fyrsta alvarlega klofningi í kirkjunni þar sem Nestoríanskar kirkjur breiddust út í miðausturlöndum og um stóran hluta mið Asíu.
Nestorius er í miklum hávegum hafður af Assýrísku austurkirkjunni og er einn höfuðdýrlingur hennar, á sýrísku heitir heilagur Nestoríos Mar Nestorios.
News Corporation
News Corporation (oftast News Corp) var stærsta fjölmiðlafyrirtæki í heimi eftir markaðsvirði. Framkvæmdastjóri og stofnandi fyrirtækisins var Rupert Murdoch en Peter Chernin var forstjóri þess. News Corporation var skráð í verðbréfaþing í New York, á Australian Securities Exchange og á verðbréfaþing í London. Fyrirtækið var fyrst skráð í Ástraliu en síðan í Delaware frá 2004. Höfuðstöðvar fyrirtækisins voru í Rockerfeller Center á Sjötta breiðstræti í New York-borg. Árið 2007 voru tekjur News Corporation 28.655 milljarðar dala.
Árið 2013 var fyrirtækinu skipt í tvennt og til urðu fyrirtækin 21st Century Fox og News Corp.
Smáklukka
Smáklukka (fræðiheiti: Campanula cochlearifolia) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ölpunum.
Listi yfir íslenska tónlistarmenn
Eftirfarandi er listi yfir íslenska tónlistarmenn. Listinn er ekki tæmandi.
Seðlabanki Bandaríkjanna
thumb|hægri|alt=Seðlabanki Bandaríkjanna.|Seðlabanki Bandaríkjanna í Washington D.C.
Seðlabanki Bandaríkjanna (e. the Federal Reserve System) var stofnaður 23. desember 1913 í viðleitni til að koma á stöðugleika í bandaríska bankakerfinu og gjaldmiðilsmálum. Áður höfðu ítrekaðar tilraunir verið gerðar til að koma á fót seðlabanka til að auka stöðugleika en þær runnu út í sandinn, einkum vegna hræðslu við miðstýringu seðlabankans. Að lokum varð það svo að komið var til móts við báðar fylkingar með stofnun ómiðstýrðs seðlabanka þegar þáverandi forseti Woodrow Wilson skrifaði undir Federal Reserve Act.
Skipulag bankans
Stjórn seðlabankans skiptist á milli alríkisnefndar (e. federal government agency), bankastjórnar (e. board of governors) og tólf svæðisbundinna seðlabanka. Hugmyndin að baki stjórnskipulaginu endurspeglaði hræðslu manna við miðstýrðan seðlabanka.
Bankastjórnin
Stjórn bankans er með höfuðstöðvar í Washington D.C. og gegnir meðal annars því hlutverki að stýra aðgerðum í peningamálastefnu þjóðarinnar. Stjórnin hefur vökult auga með skilyrðum á fjármálamörkuðum með greiningu á innlenda og alþjóðlega hagkerfinu. Þá leiðir það ýmsar nefndir í rannsóknum á málefnum tengdum fjármálakerfinu t.d. rafrænum viðskiptum. Eftirlit með fjármálaþjónustukerfi, reglugerðum er varða neytendavernd auk eftirlits með greiðslukerfi þjóðarinnar fellur stjórninni einnig í skaut. Stjórnin hefur eftirlit með starfsemi seðlabankanna tólf, hún m.a. sér um að samþykkja sitjandi stjórn bankanna, ákveður bindiskyldu og samþykkir forvexti.
Meðlimir bankastjórnarinnar eru sjö talsins og tilnefndir af forseta til 14 ára setu, en öldungadeild þingsins verður að samþykkja tilnefningarnar til að þær taki gildi. Lengd setutímabils stjórnarmeðlima endurspeglar viljann til að tryggja stöðugleika í stjórn seðlabankans. Formaður og varaformaður bankans eru tilnefndir til fjögurra ára í senn, en hægt er að tilnefna þá aftur að þeim tíma loknum.
Seðlabankastjóri
Seðlabankastjóri (e. Chair of the Board of Governors of the Federal Reserve System) er skipaður til 4 ára í senn af forseta Bandaríkjanna með samþykki efri deildar bandaríska þingsins. Sá er gegnir þessari stöðu er í reynd æðsti maður bandaríska seðlabankakerfisins og formaður stjórnar bandaríska seðlabankans líkt og titillinn gefur til kynna. Seðlabankastjórinn leiðir dagleg störf stjórnarinnar og bankans auk þess að vera fulltrúi Bandaríkjanna innan ýmissa annarra stofnana, það er að segja í hlutverki stjórnaðmeðlims. Sem dæmi má nefna að bankastjóri Bandaríska Seðlabankans situr í stjórn Alþjóðagjaldeyrissjóðsins (e. International Monetary Fund), Alþjóðagreiðslubankans (e. Bank for International Settlements) ráðgjafarnefnd bandaríska ríkisins um alþjóðlegar peninga- og fjármálastefnur (e. National Advisory Council on International Monetary and Financial Policies). Samkvæmt lögum verður seðlabankastjóri að gefa þinginu skýrslu um starfsemi Bandaríska Seðlabankans tvisvar á ári. Að auki sinnir hann ýmsum öðrum skyldum eins og að hafa regluleg samskipti við efnahagsráðgjafa forsetans, vera opinber talsmaður seðlabankans og að miðla málum innan bankans til að sem best gangi að móta stefnu bankans hverju sinni. Starfið er stórt í vexti en seðlabankinn hefur eftirlit með yfir 900 fylkisbönkum (e. state bank, bankar sem starfa með leyfi þess eða þeirra fylkja sem þeir starfa í) og 5000 eignarhaldsfélögum sem eru hluti af Seðlabanka Bandaríkjanna.
Sitjandi meðlimir Bankastjórnar
Sitjandi stjórnarformaður seðlabankans er Jerome Powell. Hann var samþykkt sem meðlimur bankastjórnar árið 2012 og tók við embætti stjórnarformans 5. febrúar 2018.
Núverandi varastjórnarformaður seðlabankans er Lael Brainard. Hún var samþykktur sem meðlimur bankastjórnar árið 16. júní 2014 og tók við embætti varastjórnarformans 23. maí 2022.
Núverandi varastjórnarformaður seðlabankans fyrir eftirlit er Michael Barr. Hann var samþykktur sem meðlimur bankastjórnar árið 19. júlí 2022 og tók við embætti varastjórnarformans 19. júlí 2022.
Seðlabankarnir 12
Seðlabanki Bandaríkjanna starfrækir 12 svæðisbundna seðlabanka sem þjóna fyrirfram tilgreindum svæðum og sinna meðal annars útlánum til viðskiptabanka innan þeirra. Stærð svæðanna var ákvörðuð í upphaflegu seðlabankalögunum og byggist á dreifingu íbúa á þeim tíma sem þau voru undirrituð. Hver banki er undir stjórn seðlabankastjóra sem tilnefndur er af stjórn þess banka, en stjórn Seðlabanka Bandaríkjanna verður að samþykkja tilnefninguna. Þessir seðlabankar heyra undir stjórn Seðlabanka Bandaríkjanna, en stjórn hvers þeirra er skipuð 9 fulltrúum sem hafa eftirlit með starfseminni á hverjum stað. Skipunartímabil hvers seðlabankastjóra er 5 ár og er hægt að skipa þá aftur í sama embætti að þeim tíma liðnum.
Stjórnir bankanna 12
Stjórn hvers banka samanstendur af níu meðlimum, en þeim er skipt í A, B og C flokka og tilheyra þrír stjórnarmeðlima hverjum flokki. Stjórnarmeðlimir í flokki A eru kjörnir hluthöfum seðlabankans, það er þeim bönkum sem eru meðlimir hans, og er ætlað að gæta hagsmuna þeirra. Flokkur B er einnig kjörinn af þessum hluthöfum og er hugmyndin sú að þeir gæti hagsmuna almennings innan seðlabankanna. Stjórnarmenn í flokki C eru kjörnir af stjórn Seðlabanka Bandaríkjanna í Washington D.C. en þeir eiga, líkt og flokkur B, að gæta hagsmuna almennings. Þessu kerfi ætlað að sjá til þess að enginn hagsmunahópur geti tekið stjórn bankanna í sínar hendur á kostnað annarra.
Helsta hlutverk þeirra er að ákvarða vaxtaprósentu þeirra lána sem þeir veita viðskiptabönkum og fylgjast með skilyrðum og þróun efnahagsins hverju sinni. Eins er þeim ætlað að sinna eftirliti og setningu reglugerða gangvart þeim bönkum og eignarhaldsfélögum innan þankageirans sem tilheyra svæði hvers seðlabanka og á það einnig við umsvif þessarra banka á erlendri grundu.
Seðlabankarnir sinna ákveðnum skyldum gagnvart bandaríska ríkinu fyrir tilstilli Bandaríska Seðlabankans. Þar á meðal sjá bankarnir um fjölda reikninga á vegum ríkisins sem nýttir eru af ríkisstofnunum jafnt til að geyma fjármuni og til að greiða ýmsan kostnað, eins og reikninga og laun. Að auki sjá þeir um útgáfu og alla umsýslu vegna ríkisskuldabréfa, ásamt þeim fjármunum sem safnast í gegnum skattheimtu.
Aðildarbankar
Aðildarbankar eru þeir einkareknu bankar sem eiga hlutabréf í seðlabanka síns svæðis. Þessi bankar hafa löggildingu og leyfi til að starfa í öllum fylkjum Bandaríkjanna, ólíkt fylkisbönkunum sem hafa aðeins leyfi til að starfa í takmörkuðum fjölda fylkja (þeir geta þó gerst aðildarbankar að uppfylltum ákveðnum skilyrðum). Aðildarbankarnir falla því undir alríkislög, en ekki lög hvers fylkis fyrir sig. Um 38% banka í Bandaríkjunum eru hafa stöðu aðildarbanka og eiga hlutafé í hinum svæðisbundnu seðlabönkum. Hver aðildarbanki verður samkvæmt bandarískum lögum að eiga hlutafé sem samsvarar 3% af stofnfé sínu og eignum umfram skuldir. Hlutabréfin eru þó ólík stöðluðum bréfum að því leyti að óheimilt er að selja þau og að eigendur þeirra, í þessu tilfelli aðildarbankarnir, stjórna ekki stefnu seðlabankans eða störfum þess líkt og í almennum fyrirtækjum. Eins er stofnskrá hvers seðlabanka og skipulag þeirra bundið í lögum og getur stjórn þeirra ekki breytt þessum atriðum. Skili seðlabankinn hagnaði fá aðildarbankarnir greiddan arð sem samsvarar 6% af því hlutafé sem er í eigu hvers og eins.
Staðsetning bankanna
Kortið sýnir staðsetningu bankanna.
Hlutverk Seðlabanka Bandaríkjanna
Hlutverk Seðlabanka Bandaríkjanna skiptist í fernt.
Peningamálastefna
Seðlabankinn mótar peningamálastefnu Bandaríkjanna sem er ætlað að hafa áhrif á framboð og verð peningamagns og lánsfjár, til þess að viðhalda heilbrigði bandarísks efnahagslífs. Þessi stefna inniheldur tvö meginmarkmið sem eru að hámarka framleiðni og viðhalda háu atvinnustigi, auk þess að halda verðlagi stöðugu og verðbólgustigi lágu.
Eftirlit
Seðlabanki Bandaríkjanna hefur skyldum að gegna á sviði eftirlits og reglugerða í fjármálakerfi landsins. Bankanum er ætlað að tryggja öryggi og heilbrigði bankakerfisins, stöðugleika fjármálamarkaða og að bankar fylgi settum lögum og reglugerðum. Einnig hefur seðlabankinn eftirlit með öðrum fjármálafyrirtækjum, t.d. verð- og hlutabréfamiðlurum, ásamt þeim bönkum sem tilheyra Seðlabanka Bandaríkjanna, en þeir eru 12 talsins. Þessu eftirlitshlutverki er deilt með öðrum stofnunum eins og bandaríska fjármálaráðuneytinu og deilda innan þess.
Stöðugleiki
Seðlabanka Bandaríkjanna er ætlað að viðhalda stöðugleika í efnahags- og fjármálakerfum landsins með því að móta og framfylgja peningamálastefnunni, sjá til þess að bankar fari eftir lögum og reglum og sjá til þess að greiðslukerfi landsins sé virkt og í jafnvægi. Ef óhóflegt álag myndast á efnahaginn getur seðlabankinn gripið til aðgerða til að bregðast við ástandinu. Bankinn getur veitt aðgang að reiðufé í neyð til þeirra banka, stofnanna og markaða sem uppfylla ákveðin skilyrði. Aðgangurinn er í formi lána með for- eða afsláttarvöxtum, auk annarra aðgerða sem bankinn telur nauðsynlegar til að bæta ástandið sem myndast hefur. Bankinn er því lánveitandi til þrautavara (e. lender of last resort) við aðstæður sem þessar.
Lánveitandi til þrautavara
Seðlabanki Bandaríkjanna gegnir mikilvægu hlutverki sem lánveitandi til þrautavara. Þetta felur í sér að seðlabankinn veitir bönkum og öðrum stofnunum lán, að því gefnu að ill- eða ómögulegt sé að fá lán frá öðrum lánveitanda og að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Þetta úrræði er ætlað til þess að brúa þörf fyrir lausafé, sérstaklega ef fjárþurrð viðkomandi banka eða stofnana gæti haft neikvæð og alvarleg áhrif á bandarískt efnahagslíf, og til að koma í veg fyrir að áhlaup sé gert á þau fyrirtæki sem standa illa. Bankaáhlaup felur í sér að viðskiptavinir taka fé sitt út úr bönkunum vegna ótta við að lausafé þeirra sé á þrotum. Með lántöku frá Seðlabanka Bandaríkjanna er hugmyndin að koma í veg fyrir slík áhlaup og einnig að vernda hagsmuni viðskiptavina bankans, þ.e. að þeir hafi aðgang að lausafé hjá sínum viðskiptabanka. Þessi lánalína hefur þó sætt nokkurri gagnrýni því hún er talin auka áhættusækni bankanna þar sem að þeir geta þá leitað til seðlabankans ef illa fer.
Sveiflur í lausafjármagni
Seðlabankinn veitir aðhald til að bankar geti viðhaldið nauðsynlegu greiðsluþoli vegna árstíðabundinna sveifla í innlánum og óvæntra úttekta lausafjár. Þetta er gert í gegnum lánaviðskipti og afsláttarglugga bandaríska seðlabankans. Í gegnum afsláttargluggann geta bankar fengið lán á forvöxtum (vextir sem greiðast strax við lántöku) og er hugmyndin á bak við slík lán að draga úr áhrifum skammtímasveifla í framboði og eftirspurn á fjármagnsmörkuðum. Lánin stuðla að eðlilegri starfsemi bankakerfisins og minnka álag á mörkuðum vegna óvæntra vaxtasveifla.
Greiðslukerfi og umsýsla
Seðlabanki Bandaríkjanna er miðpunktur greiðslukerfis landsins. Bankinn sér til þess að nægt magn lausafjár sé í umferð sem og að sjá um alla umsýslu er varðar ávísanir, rafræn greiðslukerfi og fjármálaþjónustu fyrir bandaríska ríkið auk nokkurra erlendra stofnana. Myntslátta og peningaprentun er einnig í höndum seðlabankans ásamt þeim greiðslum sem bandaríska ríkið innir af hendi.
Ávísanir
Seðlabankinn hefur í sinni umsjá það kerfi sem snýr að innlausn ávísana. Kerfið var sett á fót til að koma í veg fyrir ekki sé hægt að innleysa ávísanir á óvissutímum, en markmiðið var að veita viðskiptavinum bankanna tryggingu fyrir því að ávísanir væru innleysanlegar jafnvel þótt þeirra eigin viðskiptabankar ættu í erfiðleikum. Einnig er kerfinu ætlað veita gjaldmiðlinum ákveðinn sveigjanleika, þ.e. að magn hans í umferð geti aukist og minnkað eftir þörfum efnahagslífsins, auk þess skapa hagkvæmt kerfi til innheimtu ávísana.
Saga
Sögu seðlabankakerfisins í Bandaríkjunum má rekja aftur til ársins 1791. Í frelsisstríðinu hafði mikil peningaútgáfa fyrsta meginlandsþingsins (e. continental congress) leitt til gríðalegrar verðbólgu. Til að koma stöðugleika á efnahaginn bað Alexander Hamilton þáverandi framkvæmdastjóri ríkissjóðs, þingið að skapa Fyrsta Banka Bandaríkjanna (e. First Bank of the United States). Bankinn var stofnaður árið 1791 og voru höfuðstöðvar hans í Philadelphiu. Miðstýringarbanki á borð við þennan hafði ekki sést í Bandaríkjunum áður, en hann var langstærsta fyrirtæki landsins og stjórnaðist alfarið af öðrum bönkum og peningavöldum landsins. Margir Bandaríkjamenn voru mótfallnir stofnun bankans og árið 1811, þegar 20 ára stofnlöggjöf bankans rann út, var hún ekki endurnýjuð af þinginu
Árið 1816 voru pólitísku öflin aftur farin að hallast að stofnun miðstýringarbanka. Þingið stofnaði Annan Banka Bandaríkjanna (e. Second Bank of the United States) það sama ár. Árið 1828 var Andrew Jackson kjörinn forseti. Hann var mikill andstæðingur miðstýringarbanka og hét því að leggja hann niður. Eftir nokkurra ára baráttu tókst honum árið 1833 að taka allar fjárheimildir frá bankanum og þegar stofnlöggjöf bankans endaði árið 1836 var hún ekki endurnýjuð og bankinn var þar með úr sögunni. . Jackson sagði eftirminnilega við þingið árið 1836 ,,djörf tilraun núverandi banka til að ná valdi á ríkisstjórninni ... er einungis fyrirboði þeirra örlaga sem bíða borgara Bandaríkjanna skuli þau vera blekkt í endurreisn þessarar stofnunar eða stofnsetningu annarrar sambærilegrar".
Fram til ársins 1863 störfuðu frjálsir og ríkisreknir bankar sem gáfu út gjaldmiðil á gullfæti. Árið 1863 í borgarastíðinu var þjóðlega bankabandalagið (e. National Banking Act) stofnað. Það setti á laggirnar sameiginlegan gjaldmiðil studdan af Bandarískum ríksskuldabréfum. Þrátt fyrir það einkenndist efnahagslífið af óstöðugleika og vantrausti til bankakerfisins. Árið 1893 leiddi hrun bankakerfisins til verstu kreppu sem þá hafði riðið yfir Bandaríkin og efnahagurinn náði ekki stöðugleika fyrr en viðskiptajöfurinn J. P. Morgan greip inní. Árið 1907 varð spákaupmennska í kauphöllinni í New York til þess að enn og aftur varð áhlaup á bankana og aftur var það J. P. Morgan sem bjargaði efnahagnum frá algjöru hruni. Á þessum tímapunkti var almenningur í Bandaríkjunum farinn að kalla eftir endurskipulagnigu bankakerfisins. Eftir nokkurra ára skipulagningu og þingumræður skrifaði Woodrow Wilson undir Federal Reserve Act þann 23. desember 1913 og núverandi seðlabanki Bandaríkjanna varð til. Þann 16. nóvember 1914 voru svo öll 12 umdæmisútibú seðlabankans starfhæf.
Seðlabankastjórar frá upphafi
Alls hafa 16 aðilar setið í stól Seðlabankastjóra Bandaríkjanna frá árinu 1914.
Magnús B. Jónsson
Magnús B. Jónsson getur átt við eftirfarandi:
Geisli
Geisli getur átt við:
Alkibíades II (Platon)
Alkibíades síðari eða Alkibíades II er samræða sem er eignuð forngríska heimspekingnum Platoni. Fræðimenn eru flestir sammála um að samræðan sé ekki ósvikin, þótt hún hafi varðveist með ritum Platons frá fornöld og hafi þá verið talin ósvikin. Í samræðunni ræða saman Sókrates og Alkibíades.
Viðarspónn
thumbnail|Viðarspónn úr mismunandi trjátegundum Viðarspónn eða spónn er þunnar ræmur af trjávið, vanalega þynnri en 3 mm sem límdar eru á plötur eða yfirborð úr tré þar sem eru flöt yfirborð eins og hurðir, borðplötur og parkett gólfefni. Viðarspónn er unninn með því að skræla eða skera við.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011
'''Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011''' var haldin laugardaginn 9. apríl 2011. Lögin voru almennt kölluð Icesave 3 og fjölluðu um heimild fjármálaráðherra til að staðfesta samninga, sem áritaðir voru í London 8. desember 2010, um ábyrgð á endurgreiðslu Tryggingasjóðs innistæðueigenda og fjárfesta til breska og hollenska ríkisins á kostnaði af greiðslu lámarkstryggingar til innistæðueigenda í útibúum Landsbanka Íslands hf í Bretlandi og Hollandi og greiðslu eftirstöðva og vaxta af þeim skuldbindingum.
Kosið var um endurgreiðslusamning. Samningurinn er í breskum pundum og evrum. Samningurinn er til ársins 2024 en er framlengjanlegur til ársins 2042. Framlengingin virkar þannig að ef heildargreiðslur fara yfir 40 milljarða, hækkar lánstíminn um eitt ár við hverja 10 milljarða aukalega. Vextir af láninu frá október 2009 til 2016 eru 3,3% til Bretlands og 3% til Hollands. Eftir þann tíma er miðað við CIRR vexti, sem eru reiknaðir mánaðarlega. Núverandi CIRR vextir eru 2,27% til Bretlands og 2,32% til Hollands. Í samningnum er jafnframt að finna 5% þak, miðað við tekjur ríkisins, gjaldfellingarákvæði, vanefndarúrræði, fjárhæðaviðmið og greiðslufresti. Komi upp ágreiningur um samninginn fer ágreiningurinn fyrir Alþjóðagerðardómstólinn í Haag.
Hjörsey
Hjörsey er eyja í Faxaflóa sem er 5,5 km² að flatarmáli og því þriðja stærsta eyja við Ísland. Hún er vel gróin og þar var lengi stórbýli, og margbýli um skeið. Í eynni var kirkja, sem lögð var niður árið 1896. Hægt er að komast á fæti frá meginlandinu til eyjarinnar á fjöru þegar stórstreymt er.
Jón Jónsson á Hafsteinsstöðum
Jón Jónsson (fæddur á Hóli í Sæmundarhlíð 6. janúar 1850, dó á Hafsteinsstöðum 20. mars 1939) var íslenskur bóndi og hreppsstjóri á Hafsteinsstöðum í Staðarhreppi í Skagafirði. Foreldrar hans voru Jón Jónsson bóndi og hreppsstjóri á Hóli og kona hans Sigríður Magnúsdóttir.
Hoya cardiophylla
Hoya cardiophylla er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Jón Jónsson á Hafsteinsstöðum
Jón var elstur systkyna sinna og var því tiltölulega ungur sendur að heiman á vertíðir, einkum að Siglunesi og að Reykjum á Reykjaströnd. Hann fékk Hafsteinsstaði til ábúðar og bjó þar að mestu ásliðið 1879-1920 en þá tók Jón sonur hans við búinu. Jón þótti hagsýnn fjáraflamaður og fékk að auki góðan arf með konu sinni. Hann eignaðist því smám saman allmargar jarðir og jarðarparta um sýsluna og var á tímabili einn af mestu jarðeignamönnum í Skagafirði. Hann húsaði vel upp á Hafsteinsstöðum, sléttaði tún og girti og var forgöngumaður um bætta búskaparhætti. Í hreppstjóratíð sinni stundaði hann nokkuð málarekstur fyrir sveitunga sína og þótti slyngur málafylgjumaður. Í Skagfirskum æviskrám er honum þannig lýst að hann hafi verið lágur vexti en allþrekinn, knár og kappsfullur, skarpgreindur, fljótur að hugsa og skjótur til svars. Hann var víðlesinn og fjölfróður enda stálminnugur.
Jón var hreppsstjóri Staðarhrepps 1883-1931, hreppsnefndaroddviti 1892-1896 og sýslunefndarmaður 1886-1928. Hann var lengi áhrifamaður í héraði og var í framboði við alþingiskosningar 1900 en náði ekki kjöri. Hann var mjög sjálfstæður í skoðunum og lítill félagshyggjumaður. Jón var hagmæltur en ræktaði ekki þá hæfileika sína fyrr en á gamals aldri, eftir að hann varð blindur. Þá orti hann nokkuð sér til dægrastyttingar. Frægt er erindi hans úr lengra kvæði um Skagafjörð:
Kona Jóns á Hafsteinsstöðum var Steinunn Árnadóttir, fædd á Ystamói í Fljótum 6. júlí 1851, dáin á Hafsteinsstöðum 29. desember 1933. Hún var dóttir Árna Þorleifssonar (1824-1889) hreppsstjóra í Ystamói og Valgerðar Þorvaldsdóttur (1834-1907) konu hans. Steinunn þótti búkona mikil og skörungur og stóð manni sínum hvergi að baki.
Börn hennar og Jóns voru:
Búar
Búar (Boer: hollenska fyrir „bændur“) er sögulegt heiti yfir þjóðernishóp í sunnanverði Afríku. Búar voru afkomendur hollenskra landnema og voru flestir þeirra bændur. Búar töpuðu sjálfstæði sínu gegn breska heimsveldinu í seinna Búastríðinu.
Ottómantyrkneska
Ottómantyrkneska (لسان عثمانی‎, lisân-ı Osmânî) er tilbrigði tyrknesku og var aðalmál Ottómanveldisins. Ottómantyrneska sættu miklu áhrifum frá arabísku og persnesku en var rituð með arabísku letri. Því var óttomantyrkneska illskiljanleg ómenntuðum og lægri stéttum Tyrkja, sem héldu áfram að nota kaba Türkçe eða „alþýðutyrknesku“ sem var með mun færri tökuorð en hún er grunnurinn að nútímatyrknesku. Talið er að hlutfall tökuorða af arabískum og persneskum uppruna hafi verið 88% á hápunkti Tyrkjaveldis.
Danio choprae
Danio choprae er ferskvatnsfiskur sem var lýst af Hora 1928. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Fjármálakreppan í Asíu
thumb|right|Löndin sem urðu harðast úti í kreppunni. Fjármálakreppan í Asíu var fjármálakreppa sem reið yfir Austur- og Suðaustur-Asíu í júlí 1997. Kreppan olli hruni á hlutabréfamörkuðum og gengi gjaldmiðla í mörgum Asíuríkjum. Hún olli afsögnum Suhartos í Indónesíu og Chavalit Yongchaiyudh í Taílandi. Fjármálakreppan í Rússlandi 1998 og endurheimt sjálfstæðis Austur-Tímor voru óbeinar afleiðingar kreppunnar.
Kreppan hófst í Taílandi þar sem stjórnin neyddist til að fleyta taílenska bahtinu sem áður var bundið Bandaríkjadal vegna skorts á erlendum gjaldeyri. Í kjölfarið hrundi gengi bahtsins. Erlendar skuldir ríkisins gerðu að verkum að Taíland var tæknilega gjaldþrota áður en gengisfellingin átti sér stað. Kreppan breiddist út á undraverðum hraða og var líkt við flensu. Gjaldmiðlar annarra Asíuríkja féllu ásamt hlutabréfamörkuðum og erlendar skuldir jukust hratt sem hlutfall af landsframleiðslu. Indónesía, Suður-Kórea og Taíland urðu verst úti, en kreppan hafði líka áhrif á Hong Kong, Laos, Malasíu og Filippseyjar. Áhrifin urðu minni í Víetnam, Tævan, Brúnei, Alþýðulýðveldinu Kína og Singapúr.
Kreppan varð vatn á myllu vaxandi gagnrýni á Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, Heimsbankann og hnattvæðingu viðskipta almennt í heiminum. Gjaldeyrissjóðurinn hafði brugðist við með aðstoð til Suður-Kóreu, Taílands og Indónesíu gegn því að löndin drægju úr opinberum framkvæmdum og hækkuðu vexti til að laða að erlent fjármagn. Þegar upp var staðið stóðu þessi lönd síst betur en lönd sem ekki höfðu fengið aðstoð.
Utan Asíu óttuðust margir að fleiri lönd fengju „Asíuflensuna“. Bandarísk fjárfesting í Asíu minnkaði mikið en fjárfesting frá Evrópu jókst. Asíukreppan tengist óbeint fjármálakreppunum sem riðu yfir nýmarkaðslöndin Brasilíu og Argentínu undir lok 10. áratugarins. Kreppan stóð í um tvö ár. Efnahagslíf í Taílandi hafði náð sér að fullu eftir kreppuna árið 2001.
Andrés postuli
thumb|250px|Andrés postuli á [[Georgía|georgískri fresku frá 13. öld.]]
Andrés postuli (gríska: Ἀνδρέας, koptíska: ⲁⲛⲇⲣⲉⲁⲥ Andreas), einnig þekkt sem heilagur Andrés, var kristinn postuli og bróður heilags Péturs.
Ævi
Samkvæmt kristinni arfsögn fæddist Andrés postuli á 6. öld f.Kr. í Galíleu. Í Nýja testamentinu stendur að Andrés postuli hafi verið bróður Símons Péturs og sonur Jóns. Hann fæddist í þorpinu Bethsaida. Athygli vekur að Andrés hafi heitið grísku nafni en ekki hebresku eins og búast mætti við. Þetta er sagt vera til marks um opið hugarfar meðal fjölskyldu hans. Hann og bróðir hans voru sjómenn.
Í Matteusarguðspjalli og Markúsarguðspjalli er sagt að Símon Pétur og Andrés hafi báðir verið beðnir um að gerast lærisveinar Jesú.
Áhrif
Andrés postuli er verndardýrlingur nokkurra landa, þar á meðal Barbados, Rúmeníu, Rússlands og Skotlands. Hann var jafnframt verndardýrlingur Prússlands.
Baggi
Hey bundið í bagga árið 1907|thumbnail Baggi er mælieining þyngdar en áður fyrr var heyi rakað saman í sátur og þær bundnar í bagga sem hver um sig var 40 til 50 kíló og voru baggarnir fluttir á hestum í heim í hlöðu, einn baggi á hvorri hlið. Tveir baggar voru þannig mælieining sem kölluð var hestburður.
Claytonia sarmentosa
Claytonia sarmentosa er plöntutegund sem var lýst af Carl Anton von Meyer. Hún vex í Alaska, Youkon og austur Rússlandi.
Sjibbólet
Sjibbólet er hebreskt orð sem notað var til að aðgreina hópa sem báru það fram með sh-hljóði frá þeim sem gerðu það ekki. Það er notað í 12 kafla Dómarabók Gamla testamentsins, versum 5-6:
Kattardýr
Kattardýr (fræðiheiti: Felidae) eru ætt dýra af ættbálki rándýra og þau rándýr sem helst eru háð því að éta kjöt. Fyrstu kattardýrin komu fram á sjónarsviðið á Eósentímabilinu fyrir um fjörutíu milljónum ára. Kunnasta undirtegund kattardýra er kötturinn sem fyrst hóf sambýli við manninn fyrir um fjögur til sjö þúsund árum. Einnig eru þekktir stóru kettirnir; ljón, hlébarði, jagúar, tígrisdýr og blettatígur, og eins aðrir villtir kettir eins og gaupa, fjallaljón og rauðgaupa. Öll kattardýr (heimiliskettir meðtaldir) eru ofurrándýr sem eru fær um að ráðast á og drepa nánast allt sem er minna en þau sjálf.
Í dag eru þekktar 36 tegundir kattardýra. Öll kattardýr eiga það sameiginlegt að finna ekki sætt bragð.
Flokkun
Þróunarferlisleg tengsl núlifandi kattardýra má sjá eftirfarandi yfirliti yfir ættleggi:
Wensleydale
thumb|250px|Wensleydale nálægt [[Hawes.]] Wensleydale er dalur í austri Pennínafjallanna í Norður-Yorkshire í Englandi. Ure-áin er í dalnum.
Wensleydale-ostur er tegund osts sem dregur nafn sitt af dalnum.
Koparnaðra
Koparnaðra (fræðiheiti: Agkistrodon contortrix ) eru eitruð slanga frá austurhluta Norður-Ameríku.
Kaleb
Kaleb er íslenskt karlmannsnafn.
Scopolia japonica
Scopolia japonica er fjölær jurt af náttskuggaætt. Hún er ættuð frá Austur-Asíu, aðallega Kóreu og Japan.
Erna Solberg
Erna Solberg (fædd 24. febrúar 1961) er norskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Noregs. Hún gegndi embætti forsætisráðherra frá 2013 til 2021 og hefur verið formaður norska Hægriflokksins síðan 2004. Solberg var endurkjörin árið 2017. Hún hefur setið á norska stórþinginu fyrir Hörðaland frá árinu 1989.
Solberg var héraðs- og sveitastjórnarráðherra Noregs frá 2001 til 2005 í stjórn Kjells Magne Bondevik. Í því embætti beitti hún sér sérstaklega fyrir styrkingu á velferðarkerfum norsku fylkjanna, fyrir sameiningu og fækkun sumra sveitarfélaganna, og fyrir samvinnu milli fylkisstjórnanna. Solberg gerði einnig breytingar á stefnu Noregs í málum hælisleitenda og innflytjenda og lagði grunninn að flýtimeðferðum á hælisumsóknum. Solberg fékk það orð á sig að vera mjög ströng í garð hælisleitenda og hlaut því viðurnefnið „Járn-Erna“. Þó sýna talningar að ríkisstjórn Bondeviks veitti fleiri hæliseitendum dvalarleyfi í Noregi en miðvinstristjórnin sem tók við völdum árið 2005.