cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ritskoðun
Mál Þorgeirs Þorgeirsonar
Í sjónvarpsviðtali sem Stefán Jón Hafstein tók við Þorgeir eftir að málinu lauk, sagði Þorgeir meðal annars: „Eitt af því sem ég furðaði mig á var áhugaleysi blaðamanna, áhugaleysi Rithöfundasambandsins, og það var áhugaleysi allra um þetta einkennilega hugtak. Og ég held því fram að það sé afskaplega mikil ritskoðun hérna en hún er vel dulin. Hún er fyrst og fremst sjálfsritskoðun sem hefur grafið um sig í leynum og á löngum tíma.“
Ritskoðun innan Fréttablaðsins
Ingi Freyr Vilhjálmsson, blaðamaður, segir í bókinni Hamskiptin frá fjölmörgum dæmum um ritskoðun frétta og annarrar umfjöllunnar innan fjölmiðla. Ingi segir meðal annars um Hafliða Helgason, annan ritstjóra Markaðarins sem var fylgirit Fréttablaðsins: „Ég starfaði á Fréttablaðinu á þessum tíma og man vel eftir því hvernig hann reyndi ítrekað að koma í veg fyrir að aðrir blaðamenn en þeir sem störfuðu á Markaðnum skrifuðu um íslensk fyrirtæki og útrásina með rökum eins og þeim að gagnrýnin og aðgangshörð skrif gætu eyðilagt tengsl viðskiptablaðsins við viðkomandi fyrirtæki og fleira í þeim dúr.“ Þá greinir Ingi Freyr frá því að ritstjórinn hafi tekið ákvörðun um að gagnrýni á íslenskt viðskiptalíf sem birtist í danska dagblaðinu Berlingske Tidende 2004 skyldi ekki tekin til umföllunar í blaðinu nema til að hafna henni. Þá segist Ingi Freyr hafa orðið vitni að því, árið 2007, í tilefni fréttar um Íbúðalánasjóð, að „Hafliði kom stormandi inn á gólf hjá innlendu fréttadeildinni morguninn sem fréttin birtist í blaðinu. Hann hélt á blaðinu í hendinni, benti á fréttina og sagði við blaðamanninn: „Veistu hvaða áhrif þessi frétt gæti haft á markaðinn?“ Flestar aðrar frásagnir Inga Freys af áhrifum viðskiptalífsins á fjölmiðla á þessu tímabili snúast um efni sem birtist og var samið undir þeim áhrifum, frekar en efni sem birtist ekki.
Förgun á sögu Thors-ættarinnar
Árið 2005 lét bókaútgáfan Edda farga öllu fyrsta upplagi bókar Guðmundar Magnússonar sagnfræðings um sögu Thors-fjölskyldunnar, alls 1500 eintökum. Edda var þá í eigu Björgólfs Guðmundssonar, bankastjóra Landsbankans. Segir Ingi Freyr Vilhjálmsson frá því í Hamskiptunum að ástæðan hafi verið, eins og fram hefði komið í fjölmiðlum, umfjöllun „um hjónaband Þóru Hallgrímsson, eiginkonu Björgólfs, og stofnanda nasistaflokks Bandaríkjanna, Georgs Lincolns Rockwell“. (Bls. 69) Haft er eftir heimildamanni að Björgólfur hafi hætt við að veita nýtt hlutafé í útgáfuna vegna málsins og hún í kjölfarið farið á hausinn. Páll Bragi Kristjónsson, þáverandi forstjóri Eddu, sem tók þá ákvörðun að farga bókinni, segir málið hafa verið „kjarnorkuslys“ á sínum ferli (73). Um málið segir Ingi freyr: „Í ljósi þess hvað ritskoðun og förgun á bók er mikil atlaga að grundvallarhugmyndinni um tjáningarfrelsi í vestrænum lýðræðisríkjum er merkilegt að umræðan um þennan atburð hafi ekki verið meiri.“ (75)
Tilraunir til að leggja DV niður
Eftir að fjallað var um hjónaband Þóru Hallgrímsson og Georgs Lincoln Rockwell í DV, í kjölfar frétta um förgun bókarinnar, gerði Björgólfur Thor Björgólfsson, sonur Björgólfs Guðmundssonar, tilraunir til að kaupa dagblaðið, „til þess eins að leggja blaðið niður“.Ásgeir Friðgeirsson kom fram fyrir hönd Björgófs Thors í fjölmiðlum vegna málsins og staðfesti ásetninginn. Hann sagði kauptilboðið vera „lokaúrræði eftir að … ekki var orðið við með einum eða neinum hætti óskum manna um að láta af þessari mannfjandsamlegu stefnu blaðsins.“ (76)
Sjálfsritskoðun í aðdraganda bankahruns
Í viðauka 1 við skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis um orsakir bankahrunsins segir í niðurstöðum um fjölmiðla: „Flestir miðlarnir voru í eigu sömu aðila og átthu helstu fjármálafyrirtækin og þótt ekki hafi verið sýnt fram á bein áhrif eigenda á fréttaflutning, þá virðist sjálfsritskoðun vera útbreidd í íslensku samfélagi,“ (210) ennfremur: „Upplýsingafulltrúar í fullu starfi hjá fjölmiðlafyrirtækjum gerðu sitt til að skekkja myndina“. (210–211)
Aukin sókn í Ritskoðun
Því hefur verið haldið fram að valdsækin (authoritarian) stjórnvöld hafi aukið ritskoðun síðustu ár og má t.d. nefna aðgerðir stjórnvalda í Bandaríkjum Norður Ameríku í kjölfar hryðjuverkanna 11.september 2001 en stjórnvöld létu loka fjölda vefsíða og hertu mjög á eftirlit með birtingu upplýsinga sem talið var að ógnuðu öryggi almennings (vísan til allsherjarreglu). Á sama hátt hefur um árabil óheimilt að auglýsa áfengi og tóbak á Íslandi með vísan til allsherjarreglu eða til verndar heilbrigði almennings og siðgæði.
Tengt efni
Þorgeir Þorgeirson gegn íslenska ríkinu.
Sirimavo Bandaranaike
Sirima Ratwatte Dias Bandaranaike (17. apríl 1916 – 10. október 2000), yfirleitt kölluð Sirimavo Bandaranaike, var srílanskur stjórnmálamaður sem var þrisvar sinnum forsætisráðherra Srí Lanka. Hún var fyrsti kvenkyns forsætisráðherra í heimi.
Æviágrip
Sirimavo Bandaranaike fæddist árið 1916 til einnar auðugustu fjölskyldu Srí Lanka, sem þá hét Ceylon og var undir breskum yfirráðum. Hún gekk í búddískan klausturskóla sem barn og giftist árið 1940 að undirlagi foreldra sinna Solomon Bandaranaike, einum helsta stjórnmálaleiðtoga eyjunnar. Solomon stofnaði nýjan vinstriflokk undir nafninu Frelsisflokkurinn og var útnefndur forsætisráðherra landsins fyrir flokkinn árið 1956.
Árið 1959 var Solomon myrtur af búddískum öfgamanni. Í kjölfarið tók Sirimavo við formennsku í frelsisflokknum og leiddi hann til afgerandi sigurs í kosningum sem haldnar voru árið 1960. Bandaranaike varð þar með fyrst kvenna til að vera kjörin forsætisráðherra ríkis síns. Sem forsætisráðherra tók Bandaranaike upp róttæka vinstristefnu og lét lýsa því yfir í stjórnarskrá landsins að Srí Lanka væri sósíalískt lýðveldi. Hún þjóðnýtti ýmis einkafyrirtæki, bannaði vöruinnflutning til eyjunnar, lokaði sendiráði Ísraels á Srí Lanka og bannaði bandarískum friðargæslusveitum að hafa starfsemi á eyjunni.
Gerður Helgadóttir
Gerður Helgadóttir (fædd 11. apríl 1928, látin 17. maí 1975) var mikilvirkur íslenskur myndhöggvari á 20. öld.
Sirimavo Bandaranaike
Æviágrip
Frelsisflokkurinn tapaði þingkosningum árið 1977 og Bandaranaike varð aftur leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Árið 1980 sakaði srílanska þingið Bandaranaike um að hafa misnotað vald sitt og vék henni því úr þingsæti sínu. Jafnframt var Bandaranaike svipt pólitískum réttindum sínum og henni bannað að gegna opinberu embætti í sjö ár. Eftir að þetta bann rann út bauð Bandaranaike sig fram til forseta í kosningum árið 1988 en bað ósigur. Árið áður hafði stjórnarskrá landsins verið breytt svo að völd forsetans jukust gífurlega á kostnað forsætisráðherrans.
Gerður Helgadóttir
Ævi og ferill
Gerður fæddist að Tröllanesi í Norðfirði; hún er dóttir Helga Pálssonar kaupfélagsstjóra og tónskálds og Sigríðar Erlendsdóttur. Gerður ólst upp að Tröllanesi til níu ára aldurs en þá fluttist fjölskyldan til Reykjavíkur. Hún er komin af listhneigðu fólki bæði í móður- og föðurætt og er náskyld Jóhannesi Kjarval. Gerður var sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu 1974. Byggingin sem hýsir Listasafn Kópavogs, sem vígt var árið 1994, er kennd við Gerði og ber safnið heitið Gerðarsafn.
Sirimavo Bandaranaike
Æviágrip
Dóttir Bandaranaike, Chandrika Kumaratunga, varð formaður Frelsisflokksins árið 1993 og var kjörin forseti Srí Lanka næsta ár. Kumaratunga útnefndi móður sína sem forsætisráðherra og þar með var komin upp sú fordæmalausa staða að þjóðhöfðingi og ríkisstjórnarleiðtogi landsins væru mæðgur. Forsætisráðherraembættið var á þessum tíma orðið valdalítið og að mestu táknrænt, en Bandaranaike naut þó enn talsverðra áhrifa innan Frelsisflokksins. Kumaratunga leysti móður sína úr embætti sökum aldurs í ágúst árið 2000 og Bandaranaike lést aðeins tveimur mánuðum síðar.
Gerður Helgadóttir
Nokkur verk Gerðar
Í nokkrum kirkjum í Þýskalandi eru gluggar eftir Gerði Helgadóttur.
Gunnólfur (landnámsmaður)
Gunnólfur var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land norðan frá Þverá í Blönduhlíð suður til Glóðafeykisár (nú Hvammsár). Landnámabók segir að hann hafi búið í Hvammi en í landáminu eru tveir bæir með því nafni, Hjaltastaðahvammur og Flugumýrarhvammur.
Matthias Sammer
170px
Matthias Sammer fæddur 5. september1967 í Dresden sem þá var hluti af Austur-Þýskalandi. er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður, sem spilaði m.a fyrir Dynamo Dresden, VfB Stuttgart og Borussia Dortmund á ferlinum.
Matthias Sammer spilaði í 5 ár með Borussia Dortmund, hann lék þar  115 leiki fyrir félagið og skoraði í þeim alls 21 mark. Hann hefur m.a. unnið 1 meistaradeildartitil, og þrjá Bundesliga titla, með VfB Stuttgart og Borussia Dortmund.
Rússnesk rúbla
Rússnesk rúbla (rússneska: рубль, fleirtala рубли) gjaldmiðill Rússneska ríkjasambandsins, Abkasíu og Suður-Ossetíu (og áður fyrr, Sovétríkjanna og Rússneska keisaraveldisins). Rúblunni er skipt í 100 kópeka (rússneska: копейка, fleirtala копейки). Hvíta-Rússland og Transnistría nota bæði gjaldmiðla af sama nafni.
ISO 4217 gjaldeyriskóði rússnesku rúblunnar er RUB; fyrrverandi kóðinn, RUR, átti við um gildi rússnesku rúblunar fyrir 1998 (1 RUB = 1.000 RUR).
Nafngift
Orðið „rúbla“ á rætur sínar að rekja til rússnesku sagnarinnar рубить (rubit), sem þýðir að höggva. Á öldum áður var „rúbla“ silfurmoli, af ákveðinni þyngd, sem skorinn var af stærri silfurhleif. Var þetta rússneskt jafngildi vestur-evrópsks marks, sem notað var á miðöldum sem mælieining silfurs og gulls.
„Kópeki“ dregur hinsvegar nafn sitt af rússneska orðinu копьё (kop'yo) – spjót. Fyrstu kópekamyntirnar voru slegnar af Moskvu furstadæminu eftir hernám Novograds árið 1478. Þær báru skjaldamerki Moskvu, sem er mynd af Heilögum Georg þar sem hann banar dreka með spjóti. Ber rússneskur kópeki þessa sömu mynd enn í dag.
[http://moskva.travel-album.com/russnesk_rubla.html Rússnesk rúbla. Stór myndir af núverandi seðla.]
Efsta deild karla í knattspyrnu 1953
Árið 1953 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 42. skipti. ÍA vann sinn 2. titil. Sex lið tóku þátt; KR, Fram, Víkingur, ÍA, Valur og Þróttur. Þróttur tók þátt í fyrsta skipti. Þetta ár var mótið haldið með nýju sniði. Leikið var í tveimur riðlum og sigurvegarar þeirra riðla mættust í úrslitaleik.
Mótið var einna þekktast fyrir það að markið sem réði úrslitum í úrslitaleik Vals og ÍA, „þaknetsmarkið“ svokallaða, var afar umdeilt. Margir vildu meina að það hefði ekki átt að standa.
Riðill A
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Riðill B
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Þaknetsmarkið
Þann 6. september 1953, í rigningarveðri og 6 vindstigum, tókust Valsmenn og Akurnesingar á í úrslitaleik Íslandsmótsins það ár. Skagamenn fóru með 3-2 sigur af hólmi, en sigurmark Akurnesinga var vægast sagt umdeilt svo ekki sé meira sagt. Á 68. mínútu í stöðunni 2-2 hreinsar Dagbjartur Hannesson boltann frá miðjum vellinum, eftir að Valsmenn höfðu sparkað honum úr teig sínum. Boltinn fer í háan boga og áður en nokkur vissi af lá hann í marki Valsmanna, skot af 55 metra færi, og dómari leiksins, Guðjón Einarsson flautar umsvifalaust og dæmir mark.
Valsmenn taka þá við sér og mótmæla markinu harkalega, vildu meina að boltinn hefði aldrei farið yfir línuna, heldur í gegnum þaknetið og benda máli sínu til stuðnings á gat sem var komið á þaknetið. Dómarinn lét þó ekki segjast og dæmdi markið gott og gilt og var það þegar uppi var staðið, sigurmark leiksins.
Eftir leik fóru áhorfendur inn á völlinn til að líta gatið augum og fullyrtu sumir að boltinn hefði farið þarna í gegn á meðan aðrir sögðu hann hafa farið rétta leið inn í markið. Ekki var þó hægt að draga það í efa að þarna var gat á þaknetinu, það stórt að knötturinn hefði hæglega komist þar í gegn.
Ummæli þátttakenda leiksins
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;"> „Ég athugaði netið áður en leikurinn hófst og var það þá alveg heilt. Hvernig netið hefur rifnað, er erfitt að geta sér til um. Línuvörðurinn gerði enga athugasemd við síðasta mark Akurnesinga og sjálfur sá ég ekki betur en markið væri skorað á löglegan hátt“ <p style="text-align: right;"> — Guðjón Einarsson, dómari
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;"> „Ég misreiknaði ekki knöttinn. Ég sá að hann fór yfir þverslána. Ég var á þeim stað, sem kvötturinn fór yfir markið, og hafði báðar hendur fast við þverslána.“ <p style="text-align: right;"> — Helgi Daníelsson, markvörður Vals
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;"> „Ég fullyrði, að síðasta mark okkar var algjörlega löglegt, enda hafði ég góða aðstöðu til að fylgjast með því.“ <p style="text-align: right;"> — Ríkharður Jónsson, fyrirliði og þjálfari ÍA
<blockquote class="toccolours" style="float:none; padding: 10px 15px 10px 15px; display:table;"> „Ég athugaði netið áður en seinni hálfleikurinn hófst, og var það í fullkomnu lagi. Knötturinn féll næstum beint lóðrétt úr talsverðri hæð, og vegna þess hve hann var þungur vegna rigningarinnar reif hann einn möskvann á netinu. Á engan annan hátt hefur netið getað rifnað.“ <p style="text-align: right;"> — Einar Halldórsson, fyrirliði Vals
Heimild
http://www.rsssf.com/tablesi/ijshist.html
Oxford Classical Dictionary
Oxford Classical Dictionary (eða OCD) er alfræðirit á ensku um klassíska fornöld, þ.e. hvaðeina er varðar Rómaveldi og Grikkland hið forna.
Ritið kom fyrst út árið 1949. Önnur útgáfa kom út árið 1970 undir ritstjórn Nicholas G.L. Hammond og H.H. Scullard og þriðja útgáfa kom út árið 1996 undir ritstjórn Simon Hornblower og Antony Spawforth, sem er enn núverandi útgáfa (2005) en hefur þó verið endurskoðuð. Alfræðiritið er einnig fáanlegt á geisladisk.
Í ritinu eru rúmlega 6000 greinar um allt frá daglegu lífi Forn-Grikkja og Rómverja til landafræði, trúarbragða og sögulegra persóna. Í ritinu eru tilvísanir í viðurkenndar fræðilegar útgáfur frumheimilda auk þess sem bent er á nýleg fræðirit.
Friðarhús
Friðarhús er félagsmiðstöð Samtaka hernaðarandstæðinga (SHA) á Njálsgötu númer 87, á horni Snorrabrautar. Það opnaði snemma vetrar 2005.
Félagið
Friðarhús er rekið af samnefndu einkahlutafélagi, sem fjöldi hernaðarandstæðinga og annarra velunnara eiga hlut í ásamt með SHA. Í janúar 2018 voru hluthafar 299 og hlutir 870. Félagið var stofnað þann 30. mars 2004, í þeim tilgangi að Samtök hernaðarandstæðinga gætu komið sér upp þaki yfir höfuðið og eignast fastan samastað. Stofnfélagar voru 15 talsins. Félagið skrifaði undir kaupsamning á húseigninni þann 19. ágúst 2005.
Starfsemin
Í Friðarhúsi eru haldnir mánaðarlegir fjáröflunarkvöldverðir. Þess á milli eru fyrirlestrar, fundir, kvikmyndasýningar og aðrar samkomur. Samtök hernaðarandstæðinga standa fyrir sumum þessara viðburða, en einnig hafa aðrar grasrótarhreyfingar átt afdrep í húsinu, svo sem Menningar- og friðarsamtök íslenskra kvenna, Félagið Ísland-Palestína og ýmsir aðrir hópar sem tengjast meðal annars umhverfisvernd, friðarbaráttu, mannréttindum, sósíalisma, stjórnleysi og öðru.
Hrúðurkarlar
Hrúðurkarlar eru flokkaðir innan hóps sem kallast skelskúfar (Cirripedia) og er líklegast sá hópur lífvera sem er mest ummyndaður frá upphaflegu grunnbyggingarlagi. Hrúðurkarlar eru að auki einn sérstæðasti hópur krabbadýra. Útlit þeirra er það séstakt að margir vita ekki að krabbadýr sé þar á ferð. Til að mynda eru þeir einu krabbadýrin sem eru botnföst og geta því ekki hreyft sig neitt eftir að sviflægu lirfustigi er lokið.
Útlit
Hrúðukarlar eru svo frábrugðnir öðrum krabbadýrum að í langan tíma voru þeir flokkaðir innan fylkingarinnar lindýr eða þar til um fyrir 150 árum þegar menn fundu stað fyrir þá innan hóp krabbadýra. Ástæða þess að hrúðurkarlar voru loksins flokkaðir sem krabbadýr var vegna þess að rannsóknir á lirfum hrúðurkalla sem nefnast naupilus lirfur eru mjög líkar lirfum margra annarra karbbadýra í útliti og þar á meðal árfætla. Dýrafræðingurinn Louis Agassiz sagði að hrúðurkarlar væru í rauninni ekkert annað en rækjur sem væru á hvolfi inni í kalkhúsi að sparka fæðu í munninn á sér. Það sem er mest áberandi einkenni hrúðurkarla eins og flestra annarra skelskúfa er hin rammgerða skel sem umlykur þá að mestu. Skelin er búin til úr kalkplötum og minnir því rosalega mikið á skeljar lindýra sem er helsta ástæðan afhverju skelskúfar voru taldir til fylkingar lindýra. Innfyrir kalkplötunarnar er að finna hreyfanlegar þunnar plötur sem hrúðukarlinn notar til þess að loka sig alveg af innan í skelinni. Fætur skelskúfa eru í rauninni burstar og því ekki nothæfir til þess að ferðast um en þegar skelskúfar eru á lirfustigi nota þeir fæturnar til þess að festa sig niður við heppilegt undirlag. Burstarnir gerir hrúðurkarlinum kleyft að veiða sér fæðu úr hafinu.
Lífshættir
300px|thumb|vinstri|Lífsferill hrúðurkarla Lífsferill hrúðurkarla er mjög áþekkur milli tegunda hrúðurkarla. Hrúðurkarlar verða að búa þétt því að viðkoma þeirra, eða frjósemi, er háð því. Hrúðurkarlar eru bæði karlkyns og kvenkyns eða samkynja. Það þekkist til hjá krabbadýrum að þau séu samkynja eins og til dæmis hjá rækjunni en það er mjög algengt að botnföst krabbadýr séu það. Þess má samt geta að sama dýrið frjóvgar ekki sín eigin egg heldur fer fram kynblöndum meðal flestra tegunda. Kynblöndunin fer þannig fram að einn hrúðurkarl rekur langt typpi út um op hrúðurstrýtunnar og niður í strýtu nágrannans þar sem hann sprautar út sæði sínu. Kallast þessi kynblöndun krossblöndun. Þéttleiki hrúðurkarlanna skiptir því miklu máli og ef hrúðurkarl er í meira en 3 sentimetra fjarlægð frá næsta hrúðurkarli lifir hann þá skírlífi. Eftir að eggin hafa fjóvgast þroskast þau í líkama hrúðurkarlsins í fjóra mánuði eða svo. Eftir þann tíma spretta síðan lirfurnar út um op hrúðurstrýtunnar í miklu magni á vorin. Á þessu stigi kallast lirfan nauplius á fræðimáli. Þetta á ekki aðeins við hrúðurkarlinn en mikið af krabbadýrum hleypa út lifrum sínum á vorin.
Lirfur hrúðurkarla eru algengustu svifdýrin við strendur íslands á vorin. Þar nærast þær, dafna, hafa fálmara sem og sex fætur. Uppúr þessu þroskastigi tekur lirfan miklum stakkaskiptum og ummyndast. Lirfan verður þá sporlaga, herpist saman til hliðanna og klæðist skel með hjörum. Lirfan á þessu stigi eru komin með tólf fætur, á sitthvorri hliðinni. Á þessu stigi kallast lirfan cypris á fræðimáli. Semibalanus balanoides upernavik 2007-07-05.ogv'' að næra sig]] Cypris lirfan er komin á það stig að hún þarf að finna sér samastað til þess að lifa á. Hún nærir sig ekki og hefur því takmarkaðan tíma til þess að ákveða dvalarstað. Lirfurnar eru í miklu magni og dreifast víðast hvar á botninn en fæstar lenda á mjög heppilegum stað. Til að mynda er leðja og sandur mjög slæmt yfirborð fyrir lirfuna því að hún nær ekki að festa sig við það. Lirfunar virðast ná bestu fótfestu í skugga og á hrufóttu undirlagi, til að mynda á eldri dýrum. Þegar lirfan er að leita að stað til þess að búa á gengur það hægt fyrir sig því að lirfan færist lítið úr stað. Lirfan færir sig aðeins um 1 sentimeter á klukkustund og mikill straumur eða öldugangur skildi lirfan vera við strönd hefur mikil áhrif því það getur truflað og hindrað staðarval. Eftir að lirfan telur sig að hafa fundið hentugan stað þá þarf hún að ákveða hvernig hún snýr sér því að lirfan snýr sér í þá átt sem straumar gefa til kynna að hún afli sér mestri fæðu síðar á ævinni sem botnfastur hrúðurkarl. Hinsvegar að finna stað til þess að vera á er annað en að festa sig við sjálft undirlagið en allt er þó vel undirbúið. Á fyrra lirfuskeiðinu, naupilus, eru fálmarar á höfðinu en seinna meir minnka þeir og ummyndast í límkirtil. Þegar lirfan hefur fundið hentugan stað þá límir hún sig niður til æviloka. Eftir þetta myndbreytist lirfan í hrúðurkarl og liggur upp frá því á bakinu.
Flokkar hrúðurkarla
Um 1.200 tegundir má finna innan hóps skelskúfa. Þær festa sig allar við einhverskonar undirlag sem getur verið til dæmis klettar, önnur dýr eða steinar. Þessar tegundir skiptast í fjóra flokkar sem eru:
Thoracica: Tegundir af þessum flokk lifa oftast gistilíf á annarri  dýrategund og greinist flokkurinn í þrjá aðra undirflokka: Acrothoracica: Hrúðurkarlar sem eru skellausir sem finnast oftast grafnir innan í kóralla eða  samlokur.
Ascothiracica: Hrúðukarlar sem eru skellausir og lifa sem snýkjudýr á skrápdýrum og kóröllum
Rhizocephala: Hrúðukarlar sem eru skellausir og lifa aðallega sem sníkjudýr á tífættum kröbbum og möndludýrum
Sjálfstæðisyfirlýsing Ísraels
thumb|right|Sjálfstæðisyfirlýsing Ísraels. Sjálfstæðisyfirlýsing Ísraels (hebreska: הכרזת העצמאות‎, Hakhrazat HaAtzma'ut) er frá 14. maí 1948, sama dag og umboðsstjórn Breta í Palestínu rann út. Með sjálfstæðisyfirlýsingunni var lýst yfir stofnun nýs ríkis, Ísraels, á hluta þess svæðis sem umboðsstjórnin hafði náð til og á þeim svæðum sem hin fornu konungsríki gyðinga, Ísraelsríki, Júda og Júdea, höfðu náð yfir.
Bandaríkin viðurkenndu hið nýja ríki aðeins ellefu mínútum eftir yfirlýsinguna, og í kjölfarið einnig Íran, Gvatemala, Níkaragva og Úrúgvæ. Sovétríkin viðurkenndu hið nýja ríki 17. maí og í kjölfarið einnig Pólland, Tékkóslóvakía, Írland og Suður-Afríka.
Um leið og yfirlýsingin var gefin réðust herir Egyptalands, Írak, Transjórdaníu og Sýrlands, ásamt hersveitum frá Jemen og Sádí-Arabíu, inn á svæðið. Stríðið var kallað Stríð Ísraels og araba 1948.
Robin Stjernberg
220px|thumb|right|Robin Stjernberg (2012) Robin Stjernberg (f. 22. febrúar 1991) er sænskur söngvari sem keppir í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2013 með lagið „You“.
Kirjálskur bjarnhundur
thumb|Kirjálskur bjarnhundur. Kirjálskur bjarnhundur er hundategund sem er kennd við kirjálska landsvæðið í Finnlandi/Rússlandi og er hundurinn þjóðargersemi í augum Finna. Vorið 1983 var blóð úr 56 íslenskum fjárhundum kannað til að rannsaka uppruna kynsins. Niðurstöðurnar sýndu greinilegan skyldleika milli íslenska fjárhundsins og kirjálska bjarnarhundsins.
Bárður minn á jökli
Bárður minn á jökli er íslensk þula eða forneskjubæn. Hún var einnig kölluð „þófaraþula" fyrir þær sakir, að menn töldu að þófið gengi betur ef þeir (þ.e. þófararnir) færu með þuluna við vinnu sína. Þulan er varðveitt t.d. í handriti Jóns Norðmanns (1820-1877) í Barði í Fljótum. (Lbs. 539 4to,). Um þuluna segir Jón Norðmann sjálfur: „Þessa bæn nudda þófarar stundum fyrir munni sér, þegar þeir eru að þæfa. Ekki hefi eg heyrt hana alla fyrr en 1862".
Þá er þulan stundum talin hafa verið bæn til Bárðar Snæfellsáss, sbr. þjóðsöguna um Þæfusteininn á Snæfellsnesi.
Þulan þekktist enn víða um land til sveita um miðja 20. öld.
Marco Richter
Marco Richter (fæddur 24. nóvember 1997) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar með FC Augsburg.
Frítökuréttur
Frítökuréttur réttur launafólks til hvíldartíma þegar vinnulota verður lengri en samningar og lög leyfa.
Kröfur um lögbundinn hvíldartíma hafa lengi verið uppi á borðum verkalýðshreyfingarinnar. 1921, þegar vinnutími togarasjómanna þótti keyra um þverbak og menn hnigu nánast meðvitundarlausir af þreytu ofan í fiskkösina, voru í fyrsta sinn sett lög um hvíldartíma launafólks, Vökulögin svokölluðu, en með þeim var launafólki tryggður 6 tíma lágmarkshvíldartími á sólarhring.
1980 var lögbundin lágmarkshvíld síðan komin í 11 klst. daglega með lögum nr. 46 / 1980, en útfærsla frítökuréttar beið síðan kjarasamninganna 1996 (sjá síðar).
Atvinnurekanda ber að skylda að skipuleggja vinnu sinna starfsmanna þannig að þeir fái a.m.k. 11. klst. lágmarkshvíld á hverjum sólarhring. Ef starfsmaður fær ekki a.m.k. 11 klst. samfellda hvíld á sólarhring skapar það honum samkvæmt kjarasamningi svokallaðan frítökurétt. Frítökuréttur reiknast þannig að sá tími sem hin daglega lágmarkshvíld skerðist um er margfaldaður með 1 ½. Svo dæmi sé tekið þá leiðir skerðing daglegs hvíldartíma um 2 klst. til 3 klst. frítökuréttar. (Vefur ASÍ – Vinnuréttur, www.asi.is)
Um vinnutíma starfsmanna er fjallað í lögum nr. 46/1980 um aðbúnað, hollustuhætti og öryggi á vinnustöðum og í kjarasamningum. Ákvæði laganna eru nánar útfærð í kjarasamningum. Vinnutímatilskipunin Reglur um vinnu- og hvíldartíma starfsmanna eru byggðar á tilskipun 93/104/EB um ákveðna þætti er varða skipulag vinnutíma.
Markmið tilskipunarinnar er að setja lágmarkskröfur til að stuðla að umbótum, einkum að því er varðar vinnuumhverfi, til að tryggja aukið öryggi og heilsuvernd launafólks. Tilskipunin var upphaflega innleidd hér á landi með svokölluðum vinnutímasamningi ASÍ og VSÍ sem undirritaður var 30. desember 1996. Samsvarandi samningar voru gerðir í janúar 1997 milli ASÍ, BHM, BSRB og KÍ annars vegar og Ríkisins, Reykjavíkurborgar og launanefndar sveitarfélaga hins vegar. Helstu megnreglur eru eftirfarandi: 11. klst. samfelld lágmarkshvíld á hverju 24 klst. tímabili. Einn hvíldardagur á viku í beinu framhaldi af daglegri lágmarkshvíld, þ.e. 35 klst. samfelld hvíld. Hámarksvinnutími á viku skal ekki vera meiri en 48 virkar vinnustundir að yfirvinnu meðtalinni. Ef nauðsynlegt er að skerða daglega eða vikulega lágmarkshvíld skal veita starfsmönnum samsvarandi hvíld síðar. Frítökuréttur skapast þegar dagleg lágmarkshvíld er skert. (Vefur ASÍ – Vinnuréttur, www.asi.is)
Úr kjarasamningum:
2.4.2. Frávik og frítökuréttur (Almennur samningur SGS)
Við sérstakar aðstæður, þegar bjarga þarf verðmætum, má lengja vinnulotu í allt að 16 klst. og skal þá veita 11 klst. Hvíld í beinu framhaldi af vinnunni án skerðingar á rétti til fastra daglauna.
Í þeim tilvikum að sérstakar aðstæður gera það óhjákvæmilegt að víkja frá daglegum hvíldartíma gildir eftirfarandi: Séu starfsmenn sérstaklega beðnir að mæta til vinnu áður en 11 klst. hvíld er náð er heimilt að fresta hvíldinni og veita síðar, þannig að frítökuréttur, 1½ klst. (dagvinna), safnist upp fyrir hverja klst. sem hvíldin skerðist. Heimilt er að greiða út ½ klst. (dagvinna) af frítökuréttinum óski starfsmaður þess. Í öllum tilfellum er óheimilt að skerða átta klst. samfellda hvíld.
Vinni starfsmaður það lengi á undan frídegi eða helgi að ekki náist 11 stunda hvíld miðað við venjubundið upphaf vinnudags skal fara með það á sama hátt. Komi starfsmaður til vinnu á frídegi eða helgi greiðist yfirvinnukaup fyrir unninn tíma án frekari aukagreiðslna af þessum sökum.
Díana
Díana getur meðal annars átt við:
Naoya Kikuchi
Naoya Kikuchi (fæddur 24. nóvember 1984) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Father of the Pride
Father of the Pride eru bandarískir teiknimyndaþættir. Þættirnir eru sköpunarverk Jeffrey Katzenberg og byrjaði framleiðsla á þáttunum árið 2004. Þeir eru gerðir fyrir NBC sjónvarpsstöðina.
Flákaský
Flákaský (fræðiheiti: Strato-Cumulus) er lágský, og eru gráleitir (eða dökkir) og ávalir lágskýjalopar á himni. Flákaský raðast hlið við hlið og mynda þykkni yfir allt loftið eða hluta þess. Oft sjást ljósleit skýjadeili milli lopanna eða blár himinn. Stundum geta þau nálgast stórgerð netjuþykkni að útliti. Sjaldan rignir úr flákaskýjum, nema þau séu undir grábliku, sem rignir úr, eða jafnvel runnin saman við hana. Efra borð flákaskýja er oft um 1500 m yfir jörð. Úr flugvél sýnast þau sem hvítleitt, öldótt þokuhaf, sem fjallatindar mæna stundum upp úr.
Flákaský eru mjög algeng á Íslandi.
Uri Bronfenbrenner
Urie Bronfenbrenner (29. apríl 1917 – 25. september 2005) var bandarískur sálfræðingur en fæddur í Sovétríkjunum. Hann er þekktur fyrir kenningu í þroskasálfræði sem nefnd er Vistfræðikenningin. Vísindastörf hans og ráðgjöf við Bandaríkjastjórn átti þátt í að móta verkefnið Head Start árið 1965. Kenningar hans og rannsóknir áttu þátt í að breyta sjónarhorni í þroskasálarfræði.
Vistfræðikenningin
Bronfenbrenner taldi þróunarferli og þroskabraut einstaklinga mótast af samspili milli einstaklings og umhverfis. Kenning hans gerir ráð fyrir að mörg stig af umhverfislegum áhrifum geti haft áhrif á þroska barns, allt frá fólki og stofnunum í nánasta umhverfi til menningarafla sem ná yfir heila þjóð. Hann bætti síðar í kenningu sína hvaða áhrif tími hefði, tímamótaviðburðir eins og sérstakir atburðir og breytingar í menningu með því að bæta Chronosystem í kenninguna. Einnig endurnefndi hann kenningu sína og kallaði lífvistfræðikenningu (bioecological model) til að leggja áherslu á þátt lífrænna ferla í þroska. Hann leit hins vegar svo á að líffræði segði til um þroskamöguleika en félagsleg og umhverfisleg öfl réðu því hvort einstaklingurinn næði þeim þroska.
Head Start
Árið 1964 kom Bronfenbrenner fyrir bandaríska þingnefnd í tengslum við lög til að sporna gegn fátækt. Hann ráðlagði þá að mælingar á fátækt ættu að beinast að börnum til að minnka áhrif fátæktar á þroska þeirra. Þetta sjónarhorn var í andstöðu við ríkandi gildi þess tímabils sem taldi að þroski barna væri líffræðilegur og tengdist hvorki reynslu né umhverfi. Í framhaldi af þessu var honum boðið í Hvíta húsið að ræða við forsetafrúna Lady Bird Johnson og hann ræddi við hana um barnauppeldisaðferðir í öðrum löndum. Hann var svo settur í ríkisnefnd sem átti að þróa aðferð til að sporna gegn hamlandi áhrifum fátæknar á börn og jafna aðstöðumun þeirra og barna frá efnaðri heimilum. Bronfenbrenner fékk nefndina til að einbeita sér að fjölskyldum barna og samfélagi og þannig skapa betra umhverfi fyrir þroska.
Dreifing
Dreifing í tölfræði er til marks um mismun breytu eða líkindadreifingar. Dæmi um mælikvarða á dreifingu er dreifni, staðalfrávik og fjórðungsbil. Andstæða dreifingar í tölfræði er miðsækni.
Ef dreifing er táknuð með rauntölu sem er 0 ef öll gögn eru eins og hækkar eftir því sem meiri munur er á gögnunum. Talan getur aldrei verið minni en 0.
Í flestum tilvikum er sama mælieining notuð við dreifnina og gögnin segja til um. T.a.m. er hægt að notast við: staðalfrávik, fjórðungsbil, spönn, mismun meðaltals (e. mean difference), tölugildi fráviks miðgildis (e. median absolute deviation) og frávik.
IDVD
iDVD er forrit frá Apple fyrir Mac OS X. Það er notað til að búa til DVD diska. Hægt er að skrá QuickTime kvikmyndir, MP3 tónlist og stafrænar myndir á diskinn og spila hann á venjulegum DVD spilara. Forritið hefur oft verið talið lokaskrefið í iLife pakkanum með því að safna saman öllu úr öðrum iLife forritum og koma því á DVD disk.
ILife
Hoya collina
Hoya collina er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Nýju-Guíneu.
Holtsvirkjun
Holtsvirkjun er áætluð vatnsaflsvirkjun í neðri hluta Þjórsá. Lón virkjunar verður kallað Árneslón. Ef áætlun gengur eftir verður afl virkjunarinnar 53 MW og fallhæð hennar 18 metrar.
Þorbrandur örrek
Þorbrandur örrek var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land frá Bóluá í Blönduhlíð að Norðurá og Norðurárdalinn allan norðan árinnar og upp á Öxnadalsheiði. Hann bjó á Þorbrandsstöðum (nú Ytri-Kotum) í Norðurárdal og var gestrisinn mjög eins og segir í Landnámabók:
Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2020
Arizona (sérstakt)
John McCain þingmaður (R) dó þann 25. ágúst 2018.
Georgía
Aukakosningar fóru fram þann 5. janúar 2021.
Frambjóðendur
Buðu sig fram til aukakosninganna:
Aðrir tilnefndir frambjóðendur:
Aðrir frambjóðendur:
Georgía (sérstakt)
Johnny Isakson þingmaður (R) sagði af sér þann 31. desember 2019. Aukakosningar fóru fram þann 5. janúar 2021.
Kansas
Pat Roberts sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.
New Mexico
Tom Udall sitjandi þingmaður (D) fór á efitrlaun.
Tennessee
Lamar Alexander sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.
Wyoming
Mike Enzi sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.
Laukabálkur
Laukabálkur (fræðiheiti: Asparagales) er ættbálkur einkímblöðunga. Einkennisætt ættbálksins er sperglaætt (Asparagaceae) en hverjar aðrar ættir hafa verið settar í þennan ættbálk hefur verið mjög mismunandi í gegnum tíðina.
Ættir
Þar sem "+ ..." merkir mögulega sérstaka ætt sem þá er klofin úr fyrrnefndri ætt.
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
Orðið geðsjúkdómar er í sjálfu sér rangnefni þar sem orðið felur í sér að geð, eða hugur, sé eitthvað sem er aðskilið frá líkamanum, og sé þess vegna ekki efni heldur einhvers konar andlegt. Ef svo væri er m.a. ljóst að sálfræðingar og geðlæknar stæðu frammi fyrir mun stærra vandamáli en þeir í raun gera (þó svo að það sé nægjanlega stórt fyrir). Ef geðsjúkdómar fælu eitthvað andlegt í sér er ljóst að mun erfiðara væri að rannsaka það en raunin er oftast. Auk þess er afskaplega hæpið að andlegur hlutur, sem þá er ekki efni, bregðist við lyfjagjöfum, eins og raunin er með t.a.m. þunglynt fólk. En af hverju er þá talað um andlega sjúkdóma, eða geðsjúkdóma. Ástæðan er einföld, menn hafa ekki náð að leysa vandamálið með hugann. Þrátt fyrir að vandamálið virðist ef til vill augljóst í fyrstu er lausnin langt í frá einföld (allavegana hafa menn ekki enn þá komið auga á hana). Mýmargir sálfræðingar, heimspekingar, geðlæknar og fólk af fleiri stéttum hefur sett fram kenningar um samband huga og líkama en niðurstaðan er engan vegin ljós. Sálfræðin er þannig eitt síðasta fagið sem enn þá glímir við drauga tvíhyggjunnar (dualism), þ.e. þá kenningu að hugur og líkami sé ekki eitt og hið sama. Það er því af illri nauðsyn sem hugtakið geðsjúkdómar og önnur líkt og andleg röskun er notuð.
Í DSM-kerfinu er sérhver geðsjúkdómur skilgreindur sem sem klínískt marktæk hegðunar- eða sálfræðilegt sjúkdómsmynstur hjá einstaklingi. Þetta mynstur má jafnframt ekki vera viðbrögð sem búast má við við ákveðnar aðstæður, s.s. við dauða ástvinar heldur verður að víkja frá því sem kalla má eðlilegum viðbrögðum. Þannig verður það að teljast atferlisleg, sálfræðileg eða líkamleg truflun einstaklingsins. Þrátt fyrir að þeir séu skilgreindir út frá því sem víkur frá hinu eðlilega er, jafn mótsagnarkennt og það hljómar, ekki til nein skilgreining á því sem telst vera eðlilegt. Geðsjúkdómar eru enn fremur ekki skilgreindir út frá orsök þeirra (enda oft lítið eða ekkert vitað um hana) heldur þeim einkennum sem eru einkennandi fyrir sjúkdóminn. Ef einstaklingur sýnir ákveðin mörg einkenni ákveðins geðsjúkdóms, s.s. þunglyndis, kvíða eða átröskunar er talað um að hann uppfylli greiningarviðmið sjúkdómsins. Í flestum tilfellum eru einkennin hvorki nægjanleg né nauðsynlegt fyrir greiningu. Það merkir að sjaldnast nægi að einstaklingurinn hafi eitt einkenni, hann verður að uppfylla nokkur, og ekki er heldur nauðsynlegt að hann uppfylli eitt ákveðið einkenni, þ.e. ekkert einkennanna er nauðsynlegt til að einstaklingurinn greinist með geðröskunina. Best er að skýra þetta út með dæmi. Greiningarviðmið almennrar kvíðaröskunar eru eftirfarandi:
Til að uppfylla viðmið um almenna kvíðaröskun verður einstaklingurinn að upplifa a.m.k. þrjú af ofantöldum sex einkennum í ákveðinn tíma. Viðmiðin eru sex og ekki skiptir máli hvert af þeim þremur einstaklingurinn upplifir. Það merkir svo að tveir einstaklingar gætu þjáðst af almennri kvíðaröskun án þess þó að eiga neitt einkenni sameiginlegt samkvæmt DSM kerfinu. Það er ólíklegt að þeir ættu ekki a.m.k. eitt einkenni sameiginlegt en það sem máli skiptir er að það er mögulegt að þeir eigi það ekki og uppfylli samt báðir greiningarviðmið fyrir almenna kvíðaröskun. Annar einstaklingurinn gæti þannig átt við einbeitingarleysi að stríða ásamt því að vera sífellt þreyttur og pirraður á meðan hinn einstaklingurinn finnur til streitu auk þess að upplifa vöðvaspennu og svefntruflanir. Þannig er ekkert af þessum einkennum nauðsynlegt til að fá greiningu og eitt einkenni (t.a.m. eirðarleysi) er nægjanlegt fyrir greiningu. Hér verður þó að slá varnagla. DSM kerfið hefur verið endurbætt á síðustu árum og áratugum. Hönnun þess og viðmið taka mið af nýjustu rannsóknum. Þar sem þekking okkar á geðsjúkdómum er hins vegar takmörkuð hlýtur DSM kerfið að vera það einnig, þrátt fyrir að við viljum trúa því að kerfið sé sífellt að batna. Vegna þess verður hins vegar að skoða hvert tilfelli fyrir sig. Þannig er mögulegt að einstaklingur teljist þjást af almennri kvíðaröskun þrátt fyrir að hann uppfylli færri en þrjú af ofantöldum einkennum. DSM kerfið er langt í frá óbrigðult og það ber aðeins að nota sem leiðarvísi í greiningum en ekki lokadóm um geðraskanir.
Saga
Í byrjun 9. áratugarins kom svo DSM-III kerfið út sem byggðist á víðtækri yfirferð og breytingum á fyrri kerfum. Kerfið hafði m.a. skýr greiningarviðmið og margása kerfi.
Sjö árum síðar kom út endurbætt útgáfa kerfisins, DSM-III-R (r-ið stóð fyrir revision, eða endurskoðun), þar sem bætt hafði verið úr greiningu og öðrum og smávægilegum göllum fyrri kerfisins. DSM-IV kerfið kom svo út árið 1994 og var þar tekið mið af nýjum rannsóknum og kenningum.
DSM-IV setti fram margása flokkunarkerfi (multiaxial classification system) sem byggir á fimm ásum sem ætlað er að gefa sem besta lýsingu á geðsjúkdóminum og tengdum atriðum. Á ási I eru flestir þeir geðsjúkdómar sem DSM kerfið skilgreinir. Hægt er að setja þar fleiri en einn sjúkdóm, s.s. þunglyndi og kvíða. Meðal þeirra sjúkdóma sem finnast á ási I eru: Aðlögunarraskanir (Adjustment Disorders), kvíðaraskanir (Anxiety Disorders), geðklofi og aðrar sikkótískar raskanir (schizophrenia), lyndisraskanir (mood disorders), hugrænar raskanir (Cognitive Disorders), Impulse Control Disorders, Factitious Disorders, Dissociative Disorders, Somotoform Disorders, átraskanir (Eating Disorders), kynferðisraskanir (Sexual and Gender Identity Disorders), svefnraskanir, fíkniefnaraskanir (substance related disorders) og raskanir sem eru helst greindar á yngir árum einstaklingsins. Á ási II eru persónuleikaraskanir og hugrænar fatlanir (mental retardation). Báðar raskanirnar koma fram í barnæsku eða á unglingsárum og fylgja einstaklingnum í gegnum lífið. Með því að hafa persónuleikaraskanir og hugrænar fatlanir á ási II er m.a. tryggt að tekið sé tillit til þeirra í greiningu og því í meðferð. Hugræn fötlun felur í sér litla greind og takmarkaða hæfileika til að læra nýja hluti. Til að greinast með hugræna fötlun þarf einstaklingur að greinast með 70 á greindarprófi eða lægra (meðalgreind er 100). Ás III er almennt læknisfræðilegt ástand og ás IV eru félagslegir, sálfræðilegir og umhverfislegir þættir sem geta haft streituvaldandi áhrif á einstaklinginn. Meðal þessara þátta eru fátækt, fáir vinir, atvinnuleysi og slæmt samband við maka. Á ási V er almennt mat á virkni einstaklingsins. Matið er einkunn frá 0 til 100 þar sem lág tala merkir að einstaklingurinn hefur lága virkni og gæti verið hættulegur sjálfum sér og öðrum en há tala stendur fyrir góða virkni.
Árið 2000 kom svo út endurbót á þessu kerfi, DSM-IV-TR, þar sem tekið var mið af nýjum rannsóknum, sérstaklega rannsóknum á heilanum. Engar endurbætur voru gerðar á flokkum kerfisins en þær voru hins vegar endurbættar.
Árið 2012 kom út ný heildarenduskoðun DSM-kerfisins, sú fyrsta í 20 ár. Mörgum skilgreiningum geðraskana var breytt, sumar víkkaðar út og aðrar þrengdar. Meðal breytinga var að undirtegundir geðklofa voru felldar brott og sömuleiðis heiti á undirsviðum einhverfurófsins. Fjölásakerfið úr DSM-IV var lagt niður. Endurskoðuð 5. útgáfa, DSM-5-TR, kom út í mars 2022.
Vandamál við greiningu
Það að greina geðsjúkdóma getur haft í för með sér vandamál. Eitt snýr að greinandanum. Líkt og allir sjúklingar eru ólíkir eru allir þeir sem greina þá ólíkir. Mismunandi stefnur í sálfræði og því mismunandi þjálfun og viðhorf sálfræðinga merkja að möguleiki er á misjafnri greiningu. Með skýru og skýrt afmörkuðu kerfi ætti möguleikinn á þessu að minnka.
Eitt vandamál lýtur að stimplun (labeling) sjúklinga. Með stimplun er átt við að um leið og sjúklingur fær ákveðna greiningu, s.s. geðklofa, er mögulegt að sú greining liti líf viðkomandi. Meðferðaraðilar geta þannig farið að líta á viðkomandi sem geðklofa í stað þess að setja einstaklinginn í stærra samhengi og sama getur átt við um aðra, s.s. fjölskyldu viðkomandi, atvinnurekanda o.s.frv. Það er mikilvægt að gera sér grein fyrir því að einstaklingur er ekki geðklofi, heldur er geðklofi sjúkdómur sem einstaklingurinn þjáist af og getur vissulega haft alvarleg áhrif á líf hans. Það er hins vegar rangt að setja samasemmerki milli einstaklings og þess sjúkdóms sem hann á við að glíma. Einstaklingurinn er að sjálfsögðu allt annað en sjúkdómurinn. Fáir myndu einnig setja samasemmerki milli einstaklings og krabbameins. Það sama á að gilda um geðsjúkdóma.
Kosningar í Bandaríkjunum 2016
Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 8. nóvember árið 2016.
Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders
Flokkar eða víddir
DSM kerfið byggir á flokkum. Þannig eru lyndisraskanir yfirflokkur innan geðraskana með undirflokka eins og Einskautaþunglyndi og tvískautaþunglyndi. Einskautaþunglyndi hefur svo undirflokkana óyndi og alvarlegt þunglyndi og tvískautaþunglyndi undirflokkana Bipolar I, Bipolar II og...
Til að falla í ákveðinn flokk, líkt og óyndi þarf einstaklingur, eins og áður segir að uppfylla ákveðin viðmið. Þetta hefur verið gagnrýnt á þeim forsendum að það virðist sem skilin milli flokka séu skýr, eða á einum punkti á meðan þetta gerist ekki svona. Þannig sé þunglyndi betur lýst sem geðsjúkdómur á ákveðnum ási. Það er hins vegar erfitt að koma auga á hvernig þannig mat ætti að fara fram.
Gagnrýni
Sumir telja DSM kerfið, eða jafnvel hugtakið geðsjúkdómar yfir höfuð, leið til að flokka óæskilega einstaklinga sem víkja frá því sem fjöldinn ákveður að sé eðlilegt. Þannig líta þeir svo á að hugtakið geðsjúkdómur sé stimpill á þá einstaklinga sem eru öðruvísi, hvort sem þeir hafa kosið að vera það eða ekki. Hugtök eins og hugtakið minnisglöp sé einfaldlega notað til að stimpla einstakling sem t.d. á erfitt með að muna ákveðna hluti og sem þarf ekki endilega að fela í sér röskun eða frávik frá hinu eðlilega. Eftir allt eiga vel flest okkar erfitt með að muna hluti á stundum. Þeir benda á að einstaklingar eru flokkaðir eftir hlutum eins og "mér finnst ég svo þungur" sem fela í sér huglæga túlkun á meðan fremur eigi að líta til hlutlægs veruleika. Þetta viðhorf er ágætt upp að ákveðnu marki, það þjónar sem ákveðinn stuðari á greiningu. Vissulega víkur sumt, og reyndar margt fólk frá því sem er eðlilegt. Það má fullyrða jafnvel þó svo að ekki sé neitt staðalhugtak til yfir "eðlilegt". Það að segja að flestir eða allir þeir sem þjáist af geðsjúkdómum víki einfaldlega frá hinu eðlilega án þess að um geðsjúkdóm sé að ræða væri hins vegar jafn röng fullyrðing og að segja að þar sem enginn er fullkomlega eðlilegur þá þjást allir af geðsjúkdómum.
Notkun
Það eru ekki aðeins sálfræðingar og geðlæknar sem nota DSM kerfið í starfi sínu. Aðrir, eins og meðferðarfulltrúar, nota það einnig. Nám í sálfræði eða geðlæknisfræði hjálpar vissulega til við notkun DSM kerfisins en það sem skiptir ekki síður máli er að einstaklingurinn hafi hlotið þjálfun í notkun DSM kerfisins og kunni að nota það.
Páll S. Árdal
Páll S. Árdal (27. júní 1924 – 2003) var íslenskur heimspekingur og prófessor í heimspeki. Hann var sérfræðingur um heimspeki skoska heimspekingsins Davids Hume.
Páll lauk doktorsgráðu í heimspeki frá Háskólanum í Edinborg árið 1961. Eftir það gegndi hann um tíð lektorsstöðu við sama skóla. Síðar kenndi hann heimspeki við Queen's University í Kingston í Ontario í Kanada. Rit hans Passions and Value in Hume's Treatise sem kom út árið 1966 var brautryðjendaverk um siðfræði Davids Hume.
Páll var stofnfélagi í félagasamtökunum The Hume Society, samtaka áhugafólks um heimspeki Humes. Honum var veitt heiðursdoktorsnafnbót frá Háskóla Íslands.
Afi Páls var Páll J. Árdal.
CAR og CDR
car (Contents of the Address part of Register number) og cdr (Contents of the Decrement part of Register number) eru frumaðgerðir á cons-hólf sem komu fyrst fram í Lisp-forritunarmálum þar sem car vísar í fyrri hluta cons-hólfs og cdr í þann síðari:
Þegar cons-hólfið hefur að geyma flóknari stök þá sækir car fyrsta stakið og car sækir afganginn; því eru aðgerðirnar einatt kallaðar first (‚fyrsti hluti‘) og rest (‚afgangur‘).
Kristmann Guðmundsson
Kristmann Guðmundsson (23. október 1901 – 20. nóvember 1983) var íslenskur rithöfundur sem var aðallega frægur fyrir rómantískar skáldsögur sínar.
Snjallkort
thumb|250px|Ýmsar samrásir á snjallkortum
Snjallkort er kort með innbyggðum samrásum. Snjallkort eru oftast úr plasti, í flestum tilfellum pólývínýlklóriði, en geta líka verið úr öðrum efnum (eins og málmi). Snjallkort eru notuð til auðkenningar, greiðslu og gagnageymslu. Sum snjallkort með móttöku- og senditæki sem býður upp á þraðlausum gagnaflutningi. Slík kort heita snertilaus snjallkort.
Í dag er búið eða farið að skipta yfir í að nota snjallkort sem greiðslukort í mörgum löndum, í staðinn fyrir segulrandarkort. Þessi snjallkortavæðing er enn í gangi á Íslandi. Með snjallkorti er greiðslan staðfest með að slá inn PIN-númer sem verður að passa við það sem er geymt í kortinu.
Raunvísindi
Raunvísindi teljast vísindi þau er leggja áherslu á náttúrulögmál til útskýringar á alheiminum. Raunvísindi er líka notað til aðgreiningar frá félagsvísindum og hugvísindum.
Klapparstígur
Klapparstígur er gata í austurbæ Reykjavíkur, sem liggur milli Skólavörðustígs og Skúlagötu. Þar eru bæði fyrirtæki og íbúðarhús.
Saga
Klapparstígur var fyrsta gatan í Skuggahverfi. Íbúar í hverfinu fóru síðla árs 1877 fram á að lagður yrði vegur niður að Klapparvör, sem var mikilvægur útróðrarstaður. Lofuðu þeir vinnuframlagi við vegalagninguna og gekk bæjarstjórn að tilboðinu. Veturinn 1877 til 1878 var lagður stígur sem hlaut í fyrstu nafnið Skuggahverfisvegur. Um 1883 var farið að kalla götuna Klapparveg eða Klapparstíg, en það heiti er dregið af tómthúsbýlinu Klöpp.
Í fyrstu náði Klapparstígur aðeins upp að Laugavegi (sem þá nefndist raunar Vegamótastígur), en árið 1882 var gatan lengd svo hún náði alla leið upp að Skólavörðustíg, líkt og nú er.
Vindheimastígur er annað heiti á Klapparstíg, sem stundum var notað. Vísaði það til torfbæjarins Vindheima sem stóð við norðvesturenda götunnar, en var rifinn rétt eftir aldamótin 1900. Skúlagata var einnig í fyrstu kennd við Vindheima.
Phil Foden
Phil Foden er enskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með Manchester City og enska landsliðinu.
Foden er spilaði ungur með Manchester City og hóf frumraun sína með aðalliðinu 2017. Sama ár vann hann gullskóinn á heimsmeistarakeppni U-17. Hann hóf leik með aðallandsliðinu á móti Íslandi haustið 2020. Í seinni leiknum í Þjóðadeildinni á móti Íslandi skoraði hann 2 mörk. Hann komst einnig í fréttirnar þegar hann bauð stúlkum inn á Hótel Sögu ásamt Mason Greenwood í trássi við reglur.