cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kasia Struss
thumb|right|Kasia Struss Kasia Struss (fædd Katarzyna Strusińska, 23. nóvember 1987 í Ciechanów) er pólsk fyrirsæta.
Lomma
thumb|right|200px|Lomma Lomma er þéttbýli í sveitarfélaginu Lomma i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 10.837 manns.
Chiloé-eyja
thumb|Kort. thumb|Bærinn Castro. Chiloé-eyja (spænska: Isla de Chiloé), er stærsta eyja Chiloé-eyjaklasans undan ströndum Suður-Síle, í Los Lagos-fylki. Hún er næst stærsta eyja landsins á eftir Stóru Eldlandsey; 8.394 ferkílómetrar. Höfuðstaðurinn heitir Castro en alls búa um 150.000 manns á Chiloé-eyju. Áformað er að byggja brú til meginlandsins frá eyjunni.
Tempraður regnskógur er á vesturhluta eyjunnar og er þar Chiloé-þjóðgarðurinn. Spænskir landnemar nefndu eyjuna í fyrstu Nýju-Galisíu en Chiloé varð ofan á. Það er úr máli frumbyggja og þýðir staður mávanna.
Forverar Sókratesar
Forverar Sókratesar (stundum kallaðir forverarnir, forsókratísku heimspekingarnir, frumherjar grískrar heimspeki eða frumherjarnir) eru þeir heimspekingar nefndir sem voru að störfum í Grikklandi fyrir daga Sókratesar (469 – 399 f.Kr.) eða störfuðu innan þeirrar hefðar þrátt fyrir að sumir þeir yngstu hafi verið samtímamenn Sókratesar. Stundum eru fræðararnir (sófistarnir) taldir með forverunum til hagræðingar í umfjöllun en fræðararnir tilheyrðu samt ekki sömu hefð.
Tímabil forvera Sókratesar einkenndist af frumspekilegum vangaveltum og tilraunum til þess að finna „uppsprettuna“ (arkhe), það sem lægi veruleikanum til grundvallar. Meðal mikilvægra heimspekingar þessa tímabils eru Þales, Anaxímandros, Anaxímenes, Pýþagóras, Herakleitos, Xenófanes, Parmenídes, Zenon frá Eleu, Melissos, Empedókles, Anaxagóras, Levkippos og Demókrítos.
Það er oft vandkvæðum bundið að ákvarða hver hugsunin hafi nákvæmlega verið hjá forverunum og hvaða rökum þeir studdu kenningar sínar. Flestir þeirra skrifuðu bækur en ekkert rita þeirra hefur varðveist í heild sinni. Það sem leifir eftir af ritum þeirra eru oftast beinar tilvitnanir í þá í ritum yngri heimspekinga og sagnaritara og umfjöllun síðari tíma manna um skoðanir forveranna.
Forverarnir höfnuðu oftast yfirnáttúrulegum skýringum á fyrirbærum náttúrunnar og leituðu rökréttra skýringa á grundvelli almennra lögmála. Margir þeirra leituðu svara við spurningum eins og:
Aðrir fengust við afmörkuð vandamál, gátur og þverstæður, sem síðar urðu grunnurinn að stærðfræðilegum, vísindalegum og heimspekilegum rannsóknarefnum. Margir veltu fyrir sér heimsfræðilegum spurningum um uppruna og myndun alheimsins og líffræðilegum spurningum um uppruna lífssins. Síðari tíma heimspekingar höfnuðu flestir kenningum forveranna en tóku samt spurningar þeirra alvarlega.
Miðaldafræði
thumb|right|250px|Bók í miðaldastíl, gefin út af William Morris.
Forverar Sókratesar
Náttúruspekin í Jóníu
thumb|left|100px|[[Anaxímandros frá Míletos]] thumb|right|75px|[[Anaxímenes]] Fyrstu heimspekingarnir komu fram í grísku borgunum í Jóníu í Litlu Asíu. Fyrsti heimspekingurinn er venjulega talinn vera Þales frá Míletos. Hann mun hafa haldið því fram að allt væri vatn og að allt væri fullt af guðum.
Miðaldafræði
Miðaldafræði er þverfagleg fræðigrein sem fjallar um evrópskar miðaldir eða tímabilið frá því um 500 til 1500. Miðaldafræðingar reyna að varpa ljósi á þetta tímabil með því að virkja eftirtaldar fræðigreinar: Sagnfræði, fornleifafræði, textafræði, bókmenntafræði, heimspeki, guðfræði, listfræði, málvísindi og fleiri.
Forverar Sókratesar
Náttúruspekin í Jóníu
Anaxímandros kom einnig frá Míletos og var sagður hafa verið nemandi Þalesar. Hann taldi að kenning Þalesar, að allt væri vatn, gæti ekki staðist, því vatn gæti ekki verið uppspretta andstæðra afla, t.d. elds. Hann lagði því til að uppsprettan væri „ómælið“, sem væri órætt efni sem hefði alla eiginleika.
Bruni
thumb|[[Logi|Logar sem mynduðust í brennslu eldsneytis]]
Forverar Sókratesar
Náttúruspekin í Jóníu
Anaxímenes er þriðji heimspekingurinn frá Míletos. Hann kom auga á að með þynningu og þéttingu gæti loft tekið við andstæðum eiginleikum, svo sem hita og kulda. Hann taldi þess vegna að loft hlyti að vera uppspretta alls annars.
Miðaldafræði
Miðaldafræðingar hafa skapað sér vettvang í fræðafélögum og útgáfu tímarita. Í Þýskalandi gefa þeir til dæmis út tímaritið Das Mittelalter.
Forverar Sókratesar
Pýþagóras
Pýþagóras fæddist á eyjunni Samos en fluttist til Suður-Ítalíu og settist að í borginni Króton og stofnaði þar skóla. Hann var öðrum þræði dulhyggjumaður og skólinn hafði trúarlegt yfirbragð. Pýþagóras taldi að heimurinn lyti stærðfræðilegum lögmálum. Erfitt getur reynst að greina kenningar Pýþagórasar sjálfs frá kenningum lærisveina hans, því þeir höfðu það fyrir venju að eigna Pýþagórasi allar sínar uppgötvanir.
Bruni
Bruni er útvermið efnahvarf súrefnis og eldsneytis, þ.e. oxun, sem gerist það hægt að ekki myndast höggbylgja. Annars er talað um sprengingu. Við bruna getur myndast glóð og reykur, en eldur aðeins ef nægjanlegt súrefni er til staðar og hiti er nógu hár. Hvatberar frumna framkvæma bruna sem er það hægur að fruman og lífveran verður ekki fyrir tjóni af völdum hita.
Miðaldafræði
Miðaldir í listum
Menning miðalda hefur orðið mörgum listamönnum aflvaki til listsköpunar. Má þar til dæmis nefna William Morris sem sótti til miðalda hugmyndir að listaverkum og bókmenntaverkum. Einnig sótti rómantíska stefnan viðfangsefni og hugmyndir til miðalda.
Forverar Sókratesar
Herakleitos
thumb|right|130px|[[Herakleitos frá Efesos eftir Johannes Moreelse]] Herakleitos fæddist í borginni Efesos. Hann þótti torskilinn og myrkur í máli. Herakleitos taldi að heimurinn væri sífellt að breytast og stæði aldrei í stað. Þessu lísti hann með dæmi um mann sem stígur fæti í rennandi á. Herakleitos sagði að maður stigi aldrei tvisvar í sömu ána því að í ánni væri sífellt rennandi nýtt vatn. Að baki breytingunum er þó stöðugleiki sem Herakleitos kallar lögmálið (logos). Herakleitos valdi eldinn sem táknmynd lögmálsins og því er oft sagt að hann hafi haldið því fram að allt væri eldur.
Herakleitos geri mikilvægan greinarmun á sýnd og reynd, annars vegar og á afstæði og algildi hins vegar.
Xenófanes
Xenófanes frá Kólofon var gagnrýninn hugsuður sem gagnrýndi meðal annars trúarbrögðin. Hann hélt því fram að mennirnir hefðu fundið upp trúarbrögðin og benti á að ólíkar þjóðir hefðu ólíkar hugmyndir um guðina en allar héldu þá vera líka sér. Hann sagði einnig að ef kýr og hross gætu talað myndu þau segja að guðirnir væru nautgripir og hross.
Xenófanes gerði mikilvægan greinarmun á skoðun og þekkingu og taldi að menn gætu ekki öðlast óhagganlega þekkingu.
Eleumenn
thumb|right|130px|[[Parmenídes frá Eleu]] Á grundvelli greiningar á sögninni „að vera“ leiddi Parmenídes rök að því að ekki væri til neinn mismunur og þar með væru hreyfing og breyting einungis tálsýn. Fornmenn sjálfir álitu rök Parmenídesar sýna að tilraunir fyrstu heimspekinganna (Þalesar, Anaxímandrosar, Anaxímenesar) til þess að finna einhverja eina uppsprettu sem útskýrði margbreytileika heimsins væru dauðadæmdar. Í kjölfarið komu fram fjölhyggjukenningar sem áttu að koma til móts við Parmenídes að einhverju leyti.
Nemandi Parmenídesar var Zenon frá Eleu. Hann setti fram frægar þverstæður sem áttu að renna stoðum undir kenningar Parmenídesar og sýna að hugmyndir um hreyfingu og breytingu gengju ekki upp. Ein þverstæðan er á þá leið að maður komist aldrei á milli staða frá A til B vegna þess að fyrst þurfi maður að fara hálfa leiðina; en áður en maður getur það þarf maður að fara helminginn af þeirri vegalengd og svo framvegis endalaust. Þverstæðan kallast Tvískiptingin og er til í tveimur útgáfum sem eiga að sýna að maður komist aldrei á leiðarenda eða komist aldrei af stað yfirleitt. Önnur þverstæða Zenons, náskyld Tvískiptingunni, er öllu frægari og nefnist Akkilles og skjaldbakan. Hún á að sýna að Akkilles geti ekki unnið kapphlaup við skjaldböku sem fær ofurlítið forskot á Akkilles.
Fjölhyggjan
Fjölhyggjan varð til sem viðbragð við heimspeki Parmenídesar. Uppspretturnar voru nú taldar fleiri en ein og samspil þeirra átti að útskýra margbreytileika heimsins og möguleikann á hreyfingu og breytingu en sjálfar voru uppspretturnar taldar „parmenídískar“ verundir í einhverjum skilningi, varanlegar og óbreytanlegar.
Empedókles
Empedókles var frá borginni Akragas. Hann hélt fram tilvist fjögurra frumefna, vatns, lofts, elds og jarðefnis, og tveggja andstæðra afla, ástar og sundrungar. Aristóteles segir að Empedókles hafi fyrstur greint skýrt á milli frumefnanna fjögurra. Empedókles taldi að með frumefnunum fjórum og frumöflunum tveimur mætti skýra margbreytileika heimsins og hvernig hreyfing og breyting geta átt sér stað.
Anaxagóras
Anaxagóras hélt því fram að líf væri að finna á öðrum hnöttum og að sólin væri ekki guð, heldur glóandi eldhnöttur, sem væri stærri en Pelópsskagi. Hann var ákærður fyrir guðlast og gerður útlægur frá Aþenu.
Eindahyggjan
Levkippos og Demókrítos voru upphafsmenn eindahyggjunnar. Þeir töldu að allt væri úr smáum ódeilanlegum ögnum, ódeilum (eða atómum), og að allar breytingar í heiminum bæri að útskýra sem nýskipan þessara einda. Þeir voru efnishyggjumenn og töldu að allt væri efnislegt, einnig sálin. Kenningunni fylgdi ítarleg greinargerð fyrir skynjun.
Á hellenískum tíma þáði Epikúros mikið af þessari heimspeki í arf en í gegnum epikúrismann hafði eindahyggjan töluverð áhrif á heimspeki og vísindi á 17. og 18. öld.
Listi yfir heimspekinga og skóla
Öll ártöl eru f.Kr.
Miðaldafræði
Tenglar
Medievalism
Páll Jónsson (sýslumaður á Skarði)
Páll Jónsson (um 1445 – 12. október 1496) var íslenskur höfðingi og sýslumaður á 15. öld. Hann bjó á Skarði á Skarðsströnd og var giftur inn í ætt Skarðverja.
Páll var sonur Jóns Ásgeirssonar, sýslumanns í Hvammi í Hvammssveit og síðar í Ögri við Ísafjarðardjúp, og konu hans Kristínar Guðnadóttur frá Hóli í Bolungarvík. Á meðal systkina hans voru Ormur bóndi í Klofa og síðar á Skarði og Guðni sýslumaður, faðir Björns Guðnasonar í Ögri. Kona Guðna var Þóra, laundóttir Björns ríka Þorleifssonar.
Páll giftist Solveigu Björnsdóttur frá Skarði, dóttur Ólafar ríku og Björns Þorleifssonar. Þau voru fjórmenningar, bæði komin af Ormi Snorrasyni lögmanni, og fengu páfaleyfi til að mega eigast. Magnús Eyjólfsson biskup vildi þó ekki viðurkenna hjónaband þeirra.
Þorleifur bróðir Solveigar hafði áður gengið að eiga konu sem var í fjórmenningsfrændsemi við hann en fékk ekki páfaleyfi til þess fyrr en þau höfðu verið saman allmörg ár og átt börn saman. Samkvæmt leyfinu skyldu þau börn sem þau eignuðust eftir útgáfu þess teljast skilgetin en hin óskilgetin. Þau eignuðust ekki fleiri börn og þegar Þorleifur dó um 1486 tók Einar jungkæri bróðir hans arf eftir hann. Einar dó barnlaus 1494 og gerði þá Solveig tilkall til alls arfs eftir hann, einnig þess sem Þorleifur bróðir þeirra hafði átt. Björn sonur Þorleifs andmælti þessu og taldi sig skilgetinn. Um þetta urðu harðar deilur.
Solveig lést 1495. Ári síðar var Páll staddur á Öndverðareyri og þar fóru þeir Björn og Eiríkur sonur Halldórs Ormssonar ábóta í Helgafellsklaustri, sem sagður var eiga sökótt við Pál vegna kvennamála, að honum. Féll hann þar eftir frækilega vörn og var það Eiríkur sem vann á honum en Björn hélt sér til hlés. Var Eiríkur dæmdur útlægur fyrir vígið og er sagt að hann hafi dáið í Róm þar sem hann ætlaði að reyna að útvega sér páfaleyfi til landvistar.
Þeir Björn Þorleifsson og Björn Guðnason, sem báðir voru systursynir Solveigar, gerðu kröfu í Skarðseignirnar og var hart deilt um þær næstu árin. Þorleifur Pálsson, sonur Solveigar og Páls, var tveggja ára þgar faðir hans dó og flutti þá Ormur föðurbróðir hans í Skarð ásamt konu sinni, ól hann upp og sá um mál hans en sagt er að margt hafi farið í niðurníðslu á Skarði á þeim árum.
Jökulá
thumb|300 px|Þjórsá við [[Urriðafoss. Þjórsá er jökulá sem upptök á í Hofsjökli.]]
Rennsli í jökulám er mjög háð lofthita. Í kuldatíð er lítil leysing í jöklum og lítið vatn í þeim ám sem undan þeim renna. Þegar hlýtt er í veðri er mikil leysing í jöklum og mikið vatn í jökulám. Miklar rennslissveiflur eru í jökulám, bæði dægursveiflur og árstíðasveiflur. Flestar jökulár eru meira eða minna blandaðar af bergvatnsám, sem sameinast þeim á leiðinni til sjávar.
Pólýfónkórinn og kammersveit - Tónleikar á Spáni í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu 1982
Pólýfónkórinn og kammersveit - Tónleikar á Spáni í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu 1982 er geisladiskur gefinn út af Pólýfónkórnum árið 2007. Um er að ræða upptöku af tónleikum úr ferð Pólýfónkórsins, einsöngvara og kammersveitar til Spánar í júlí 1982. Konsertmeistari var Rut Ingólfsdóttir og stjórnandi var Ingólfur Guðbrandsson. Einsöngvarar voru Kristinn Sigmundsson, Jón Þorsteinsson og Nancy Argenta.
Jökulá
Stærstu fljót Íslands eru flest jökulár að stofni til. Dæmi um jökulár eru Þjórsá, Ölfusá, Jökulsá á Fjöllum, Jökulsá á Dal, Jökulsá á Sólheimasandi, Blanda og Héraðsvötn. Að minnsta kosti 10 ár á Íslandi, bæði stórar og smáar, bera nafnið Jökulsá og tveir bæir hafa einnig þetta nafn.
Pólýfónkórinn og kammersveit - Tónleikar á Spáni í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu 1982
Kórfélagar voru 90 talsins í ferðinni og hljómsveitina skipuðu 50 hljóðfæraleikarar. Í hefti með útgáfunni má finna lista yfir alla þátttakendur.
Ferðin var farin að tilhlutan spænskra ferðamálayfirvalda í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu. Kórinn söng á fimm stöðum í Andalúsíu; í Malaga, Marbella, Nerja, Granada og Sevilla. Áður hafði kórinn flutt sömu efnisskrá í Háskólabíói 29. júní. Þar bar til tíðinda að frumfluttir voru hlutar úr Óratóríunni Eddu eftir Jón Leifs. Kaflarnir úr Eddu vöktu sérstaka athygli tónleikagesti á Spáni en á verkefnaskránni voru auk þeirra Gloria eftir Poulenc, Vatnamúsík eftir Händel, verk eftir Buxtehude, tveir fiðlukonsertar þar sem Unnur María Ingólfsdóttir og Þórhallur Birgisson léku einleik og kórar úr Messíasi.
Lagalisti
Á geisladiskinum eru þessi verk:
Söngferðin til Spánar
250px|thumb|Ingólfur Guðbrandsson og sópransöngkonan Nancy Argenta kölluð upp í lok tónleikanna í Sevilla 1982. Arnaldur Indriðason fylgdi kórnum á ferðalaginu og skrifar ferðalýsingu í Morgunblaðið. Hann skrifar einnig grein að afloknum síðustu tónleikum kórsins í ferðinni: „Ég er afar glaður og þakklátur yfir sigursælum endi þessa hljómleikaferðalags. Það er stórkostlegt að hafa fengið húsfylli á öllum þessum fimm tónleikum, sem við höfum haldið. Tónlistin hefur verið flutt af mikilli gleði og innlifun og hver konsert hefur verið tilhlökkunarefni fyrir okkur,“ sagði Ingólfur Guðbrandsson, stjórnandi Pólýfónkórsins, í samtali við Morgunblaðið eftir mjög vel heppnaða lokatónleika Pólýfónkórsins í Sevilla á Spáni í kvöld.
Með tónleikunum í Sevilla lauk fimm daga söngferðalagi kórsins og hljómsveitar um Spán, þar sem haldnir voru jafnmargir tónleikar, ávallt fyrir fullu húsi. Spænska sjónvarpið tók upp þessa tónleika í Sevilla, sem haldnir voru í Kirkju Frelsarans, gullfallegri og risastórri 18. aldar barokk-kirkju. Hún rúmar um 1.000 manns í sæti og var hvert sæti skipað og ríflega það. Að tónleikunum loknum voru Ingólfur, kórinn, hljómsveit, einleikarar og einsöngvarar hylltir með dynjandi lófataki og voru Ingólfi og Nancy Argenta afhentir blómvendir að hljómleikunum loknum.
thumb|left|Veggspjald með dagskrá tónleikanna á Spáni. Teikninguna gerði Baltasar. Aðaltónlistargagnrýnandi stærsta dagblaðsins í Sevilla sagði í samtali við Mbl., að hér hefði verið um að ræða einhvern mesta tónlistarviðburð í borginni það sem af væri árinu. „Það er synd fyrir heiminn,“ sagði hann, „að kórinn skuli ekki fara víðar, sérstaklega með verk Jóns Leifs, Eddu-óratóríuna.“ Hann hældi einsöngvurunum, Kristni Sigmundssyni og Jóni Þorsteinssyni og sérstaklega Nancy Argenta, kanadíska einsöngvaranum. thumb|Söngskrá sem gefin var út á spænsku í tilefni söngferðarinnar 1982. Tónlistargagnrýnandi blaðsins Sur, stærsta blaðs í Malaga, sagði meðal annars í blaði sínu eftir að hafa hlýtt á tónleika Pólýfónkórsins og hljómsveitar í Malaga: „Kammerhljómsveitin var mjög samstillt og hinn stóri kór var vel æfður og agaður. Einleikarinn, María Ingólfsdóttir, stjórnaði konsert Bachs mjög vel og var leikur hennar á fiðluna hreint út sagt stórkostlegur og hafði hún fullkomið vald á hljóðfærinu. Í óratóríu Jóns Leifs voru einsöngvararnir Kristinn Sigmundsson og Jón Þorsteinsson mjög góðir. Það, sem var athyglisverðast og stórkostlegast á efnisskránni, var Gloría F. Poulencs og var söngur kanadíska einsöngvarans, Nancy Argenta, óaðfinnanlegur og var flutningur verksins í heild sinni mjög góður. Verkin voru flutt undir öruggri stjórn Ingólfs Guðbrandssonar, sem ásamt kór og hljómsveit, einleikurum og einsöngvurum var klappað mikið lof í lófa af hinum stóra áheyrendahópi.“
Sigurdór Sigurdórsson, einn af fararstjórum kórsins í ferðinni skrifar: „Ég get fullyrt að þessi vika i júlí sumarið 1982 er sú eftirminnilegasta og ánægjulegasta sem ég lifði í 11 ára starfi mínu sem fararstjóri á Spáni. [..] Ég get líka bætt því við að aldrei hef ég verið stoltari af því að vera Íslendingur en þegar ég heyrði kórinn opna tónleika sína með þjóðsöngnum okkar Ó, guð vors lands í kirkjunni í Malaga. Við stóðum fararstjórarnir út við kirkjudyrnar, þegar söngurinn hófst. Fyrst stirðnaði maður upp og svo fór um mann einhver bylgja. Við horfðum síðan hvert á annað og hrifningartár stóðu í augum okkar allra og við viðurkenndum síðar hvert fyrir öðru að hrifning og stolt hefði hríslast um líkama okkar. Ég hef aldrei, hvorki fyrr né síðar upplifað slík hughrif. Þá var gaman að vera Íslendingur.
Malaga kirkjan er stór og hljómburður fallegur í henni. Tónarnir bárust út í hvert horn og hvern kima og þeir fylltu kirkjuna í orðsins fyllstu merkingu. Við gátum fylgst með hrifningu tónleikagestanna. Hún var ósvikin hjá hverjum manni. En það var líka tilkomumikið að hlýða á tónleikana í litlu kirkjunni í Nerja og Marbella. Þar var allt nær manni og einhvern veginn öðru vísi að hlýða á flutninginn, ef til vill allt persónulegra.
Tónleikarnir í Granada voru frábærir og ég er ekki frá því að þar hafi kröfuhörðustu gestirnir verið, vegna þess að í um þrjátíu ár hefur árlega verið haldin tónlistarhátíð í Granada, þar sem öll tegund tónlistar er flutt og Granadabúar vita hvað góð tónlist og tónlistarflutningur er. [..] Ég er heldur ekki frá því að Pólýfónkórinn hafi fengið innilegastar viðtökur á hljómleikunum i Granada. Hitt er svo annað mál að tónleikarnir i Sevilla voru þeir bestu frá hendi kórs og hljómsveitar.“
Hljómleikastaðir
Efnisskráin var sungin í Háskólabíói og á fimm stöðum á Spáni; í Catedral de Málaga, í Iglesia de Marbella, í Iglesia de Nerja, í Catedral í Granada og í San Salvador kirkjunni í Sevilla.
Syracuse
thumb|Syracuse. Onondaga-vatn í bakgrunni. Syracuse er fimmta stærsta borg í New York-fylki (á eftir New York-borg, Buffalo, Rochester og Yonkers. Íbúar eru um 141.000 (2020) og stórborgarsvæðið með yfir 660.000. Borgin er nefnd eftir forn-grísku borginni Sýrakúsa sem var á Sikiley. Syracuse-háskólinn er mikilvægur rannsóknarháskóli.
Sing Out Loud
Desember er fyrsta breiðskífa Soluna Samay.
Bernoulli-dreifing
Bernoulli-dreifing, nefnd eftir Svissneska vísindamanninum Jakob Bernoulli, er strjál líkindadreifing sem hefur líkurnar p á að taka gildið 1 og líkurnar q=1-p á að taka gildið 0.
Eiginleikar
Ef X er slembibreyta sem fylgir þessari dreifingu gildir:
Einfalt dæmi um Bernoulli tilraun er að kasta upp krónu. Líkurnar á að krónan lendi með bergrisnn upp gætu verið p og líkurnar á að hún lendi með þorskinn upp 1-p.
Þéttifall f dreifingarinnar er
sem líka má skrifa sem
Væntigildi slembibreytu X sem fylgir Bernoulli-dreifingu er, og dreifni hennar er
Bernoulli-dreifingin er sérstakt tilfelli af binomial-dreifingunni með n = 1.
Sennileikametill p byggður á slembiúrtaki er meðaltal úrtaksins.
Hayuma Tanaka
Hayuma Tanaka (fæddur 31. júlí 1982) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Maccabi Tel Aviv
Maccabi Tel Aviv Football Club er Ísraelskt knattspyrnufélag frá borginni Tel Avív, og hluti af Maccabi-samtökunum. Mörg íþróttafélög og lið í Tel Aviv eru í tengslum við Maccabi og keppa í ýmsum íþróttagreinum, svo sem knattspyrnu körfubolta, júdó, sund, Handbolta og fleiri greinum. Félagið var stofnað árið 1906 (sem HaRishon Le Zion-Yafo), en eftir að félagið flutti sig til Tel Avív breyttu þeir nafni félgsins í Maccabi Tel Aviv. Merking nafnsins Maccabi er – 'Það er engin eins og þú meðal guða' –, í merki félagsins er stjarna Davíðs sem tákn um Gyðinglegan uppruna félagsins. Maccabi Tel Aviv hafa unnið langflesta titla allra ísraelskra félaga eða 23 talsins. Maccabi Tel Aviv er eina félagið í Ísrael sem hefur aldrei fallið niður um deild og eitt af þremur Ísraelskum félögum sem tekist hefur komist í riðlakeppni Meistaradeildar Evrópu. Einn Íslendingur hefur leikið fyrir félagið, Viðar Örn Kjartansson,sem lék 62 leiki fyrir þá gulu og skoraði í þeim 32 mörk.
left|thumb|250px|Leikmenn Maccabi Telaviv í myndatöku fyrir leik gegn [[FC Dynamo Kyiv í Meistaradeild Evrópu]]
30
Árið 30 (XXX í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á sunnudegi.
Dáin
30er
Lögmál Boyles
Framsetning
þar sem:
Má einnig rita:
þar sem tölurnar 1 og 2 tákna kerfið fyrir og eftir breytingu á annað hvort rúmmáli eða þrýstingi.
Tengt efni
Thermische Zustandsgleichung idealer Gase
Ólafur pái Höskuldsson
Ólafur pá Höskuldsson (10. öld) var sonur Höskuldar Dala-Kollssonar stórbónda og höfðingja á Höskuldsstöðum í Laxárdal í Dalasýslu og ambáttar hans, Melkorku Mýrkjartansdóttur. Melkorka neitaði að tala og héldu menn að hún væri mállaus, en þegar Ólafur var nokkurra ára kom faðir hans að þeim þar sem Melkorka sagði syni sínum sögur í hvammi fyrir neðan bæjarhólinn. Kom þá í ljós að hún var konungsdóttir frá Írlandi.
Charles Perrault
thumb|right|Málverk af Perrault eftir [[Philippe Lallemand frá 1672.]] Charles Perrault (12. janúar 1628 – 16. maí 1703) var franskur rithöfundur sem er frægastur fyrir að hafa gert ævintýri fyrir börn byggð á þjóðsögum að virtri bókmenntagrein með sögum eins og Rauðhetta (Petit Chaperon rouge), Þyrnirós (La Belle au bois dormant), Stígvélaði kötturinn (Le Maître chat ou le Chat botté), Öskubuska (Cendrillon ou la petite pantoufle de verre), Bláskeggur (La Barbe bleue) og Tumi þumall (Le Petit Poucet). Sumar af sögum hans eru elstu þekktu útgáfur sagnanna þótt vitað sé að þær byggja á þekktum evrópskum þjóðsögum frá tíma Perraults.
Ólafur pái Höskuldsson
Ólafur var látinn heita eftir Ólafi feilan bónda í Hvammi í Hvammssveit, en hann var móðurbróðir Höskuldar og dó skömmu áður en Ólafur pá fæddist. Frá 7 ára aldri var hann í fóstri hjá Þórði godda á Goddastöðum í Laxárdal og mannaðist vel.
Ólafur pá var skartmaður mikill þegar hann óx úr grasi og var það orsök viðurnefnisins, sem Höskuldur faðir hans gaf honum. Hálfbræður hans voru Þorleikur og Bárður og hálfsystir hans var Hallgerður langbrók og var hann því mágur Gunnars á Hlíðarenda.
Er Ólafur var átján vetra fór hann í frægðarför til Írlands að finna Mýrkjartan afa sinn, sem tók honum vel og gerði honum mikinn sóma. Einnig hlaut hann mikinn sóma af Haraldi Eiríkssyni Noregskonungi, sem hafði hann í miklum metum og kom hann stórríkur til baka úr för sinni að tveimur árum liðnum.
Ólafur pá kvæntist Þorgerði Egilsdóttur Skallagrímssonar frá Borg á Mýrum. Voru þau fyrst um vetur á Höskuldsstöðum með Höskuldi, en bjuggu svo á Goddastöðum þar sem Ólafur var fóstraður. Síðar bjuggu þau í Hjarðarholti, sem er norðan Laxár gegnt Höskuldsstöðum og byggði Ólafur þar fyrstur manna. Þegar þau fluttu lét Ólafur reka búsmalann á milli bæjanna og náði hjörðin í óslitinni röð á milli Goddastaða og Hjarðarholts, en það er alllöng leið.
Börn þeirra Ólafs og Þorgerðar voru synirnir Kjartan, Steinþór, Halldór, Helgi og Höskuldur og dæturnar Bergþóra, Þorbjörg og Þuríður. Auk þess fóstruðu þau Bolla, son Þorleiks, og voru þeir jafnaldrar Kjartan og Bolli. Þeir voru miklir vinir, en þó gerðist Bolli banamaður Kjartans vegna ástamála þeirra og Guðrúnar Ósvífursdóttur. Var Kjartan veginn við stein nokkurn uppi á Svínadal og heitir þar Kjartanssteinn.
Frá öllum þessum persónum og atburðum segir í Laxdæla sögu.
Crenarchaeota
Crenarchaeota er ríki eða fylking innan forngerla. Þessir forngerlar hafa kjörhita á bilinu 80 - 100°C en þola allt að 113°C og flestir þurfa meira en 70°C hitastig. Þeir þola sýrustig niður að pH 1-2.
Nerva
Marcus Cocceius Nerva (8. nóvember 30 – 27. janúar 98) var keisari í Rómaveldi eftir dauða Domitíanusar árið 96 þar til hann lést árið 98. Þrátt fyrir stutta valdatíð hefur Nerva verið talinn fyrstur hina svonefndu „fimm góðu keisara“ sem réðu frá 96 til 180 e.kr.
Nerva var fyrsti keisarinn til að velja sér eftirmann á meðal þeirra sem hæfastir voru og ættleiða hann frekar en að velja eftirmann sinn meðal skyldmenna eins og tíðkaðist áður og gat þessi hefð af sér hina fyrrnefndu „fimm góðu keisara“.
Fjölskylda
Nerva var fæddur í borginni Narni rúmum 80 km norður af Róm í fjölskyldu Marcus Cocceius Nerva og Sergia Plautilla. Fornar heimildir segja að hann hafi annaðhvort verið fæddur 30 eða 35 í þá virðulegu ætt. Faðir hans Nerva eldri var öldungaráðsmaður og afi hans sem bar einnig sama nafn og Nerva var í keisaralega aðstoðarliði Tíberíusar um það leiti sem Nerva fæddist.
Þjóðfélagsþjónusta
thumb|right|150px|brjóstmynd af Nerva frá einkasafni. Ekki er mikið vitað um fyrrihluta ferils Nerva. Þó er ekki talið líklegt að hann hafi farið hinar hefbundnu leiðir eins og í herinn sem tíðkaðist yfirleitt á tímum Rómaveldis. Samkvæmt Tacítusi var Nerva kosinn praetor á valdatíma Nerós árið 65 og lék þar Nerva mikilvægt hlutverk í að svifta hulunni af pisonian samsærinu og fékk fyrir það mikinn heiður og styttur af sér í kringum höllina. Nerva og Vespasíanus störfuðu báðir sem aðstoðarmenn Nerós og því er ekki fráleitt að Nerva hafi þurft að gæta hins unga Domitíanusar þegar Vespasíus var sendur í burtu til að kveða niður gyðingauppreisnina árið 67. Í kjölfarð á dauða Nerós árið 68 var Nerva hliðhollur flavísku ættinni á meðan borgarastyröldinni stóð árið 69, hinu svokallaða ári keisaranna fjögurra. Það ár varð Nerva vitni að valdatöku og falli Galba, Othos og Vitelliusar og að lokum valdatöku Vespasíanusar, fyrsta keisarans af flavísku ættinni. Nerva hélt áfram að þjóna Vespasíanusi og árið 71 fékk Nerva svo loksins verðlaun fyrir tryggð sína með sínu fyrsta ráðgjafastarfi. Hann hélt svo áfram að þjóna sem ráðgjafi undir báðum sonum Vespasíanusar, Títusi og Dómitíanusi.
Keisari
Þann 18. september 96 var Domintíanus ráðinn af dögum af samsærismönnum í höllinni og þann sama dag var Marcus Cocceius Nerva krýndur keisari.
thumb|left|200px|Brjóstmynd af Nerva, [[Narni, Ítalíu]]
Krementsjúk
thumb|Krementsjúk. Krementsjúk (úkraínska: Кременчу́к) er iðnaðarborg í mið-Úkraínu og er höfuðstaður samnefnds svæðis innan Poltava Oblast. Hún er við fljótið Dnjepr. Íbúar voru um 218.000 árið 2021. Krementsjúk var stofnuð sem virki árið 1571.
Í borginni eru trukka- og lestarvagnaverksmiðjur, olíuhreinsunarstöð og vatnsorkuver. Þar hafa verið verksmiðjur sem varða bíla og lestir frá 1869.
Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 gerðu Rússar árásir meðal annars á olíuhreinsistöð og verslunarmiðstöð.
Þorfinnur Guðnason
Þorfinnur Guðnason (4. mars 1959 - 15. febrúar 2015 ) var íslenskur kvikmyndagerðarmaður, sem þekktastur er fyrir gerð heimildarmynda. Þorfinnur fæddist í Hafnarfriði 4. mars 1959. Lauk stúdentsprófi frá FB 1983 og BA-prófi í kvikmyndagerð frá California College of Arts and Crafts 1988.
Verk Þorfinns
Hlaut Menningarverðlaun DV 1994 fyrir Húseyjarmyndina. Hlaut Edduna fyrir Lalla Johns árið 2002 Hlaut Edduna fyrir Draumalandið 2010
Patrick Süskind
Patrick Süskind (f. 26. mars 1949) er þýskur rithöfundur og leikskáld frá Starnberger See nærri München. Hann vann í fyrstu við kvikmyndir sem handritshöfundur og gaf út leikritið Kontrabassann (Der Kontrabass). Hann gaf svo út sína fyrstu skáldsögu 1985, en það var Ilmurinn: saga af morðingja (Das Parfum) sem varð alþjóðleg metsölubók. Þremur árum seinna kom út skáldsagan Dúfan (Die Taube) 1988 og síðan 1991 Sagan af herra Sommer (Die Geschichte von Herrn Sommer).
Emerson, Lake & Palmer
Einkennismerkið: ELP|thumbnail Emerson, Lake & Palmer (skammstafað ELP) er bresk hljómsveit stofnuð 1970 af þeim Keith Emerson (hljómborð), Greg Lake (gítar og bassi) og Carl Palmer (trommur).
Saga
Árið 1969 höfðu Keith Emerson og Greg Lake spilað saman á tónleikum en Emerson var þá með hljómsveitinni The Nice og Lake með King Crimson. Þeir ræddu samstarf en það eina sem vantaði var trommari og þeir leituðu meðal annars til Mitch Mitchell sem var í Jimi Hendrix Experience. Þeir réðu að lokum Carl Palmer. Lokaniðurstaðan tríóið ELP.
Á fjórum árum gáfu þeir út sex fyrstu plötur sínar og var aðalsmellurinn af þeim „Lucky Man“ sem kom út á þeirra fyrstu plötu: Emerson, Lake and Palmer. Stuttu eftir að sú plata kom út spiluðu þeir á Wighteyjuhátíðinni 1970. Árið 1971 kom út platan Tarkus en var þar að finna tónverkið Tarkus sem var rúmar tuttugu mínútur. Sama ár gáfu þeir út mest seldu plötuna sína hingað til Pictures at an Exhibition sem var tekin upp á tónleikum í Newcastle en þar endurgerðu þeir verk eftir Modest Mussorgsky og samdi Lake textann við það. Á þessu tímaskeiði voru þeir byrjaðir að spila progressive rock og symphonic rock.
Árið 1972 gáfu þeir út plötuna Trilogy en sú plata sló vel í gegn og náði hún Pictures at an Exhibition í sölu og varð mest selda platan þeirra og er hún það enn í dag og er það aðallega vegna lagsins „From the Beginning“. Árið eftir fengu þeir samning hjá plötufyrirtækinu Manticore Records og gáfu þeir út plötuna Brain Salad Surgery og er það þekktasta plata þeirra. H.R. Giger hannaði myndina utan á plötunni en ELP fengu einnig hjálp frá Peter Sinfield sem hafði unnið með King Crimson og samdi hann nokkra texta á plötunni. Árið 1974 spilaði ELP á California Jam tónleikunum ásamt t.d. Deep Purple og fleirum en upptakan með þeim var sýnd í beinni útsendingu um öll Bandaríkin og er þetta talið vera stórt skref ELP vestra. Emerson kveikti eitt sinn í 4 milljóna flygli á sviði og kláraði síðan sóló á meðan hann brann.
Næstu þrjú árin gaf ELP ekki út neina plötur en spilaði m.a. á tónleikum með sinfóníuhljómsveitum. Árið 1977 gáfu þeir út tvískipta plötu sem nefndist Works, Vol. 1 og Vol. 2. Loks gáfu þeir út plötu árið 1978 sem ber heitið Love Beach en var það síðasta platan sem þeir gáfu út áður en þeir fóru í pásu frá 1979 til 1992.
Árið 1985 byrjuðu Keith og Greg á nýrri ELP og höfðu þeir Cozy Powell sem trommara því að Carl Palmer neitaði að byrja aftur en hljómsveitin sú; Emerson, Lake and Powell varði aðeins í eitt ár en þá fóru Lake og Emerson í hljómsveitina 3 með Robert Berry en sú hljómsveit náði litlum vinsældum. Árið 1992 féllust allir meðlimir á endurkomu og gáfu þeir út plötuna Black Moon. Síðan kom út In the Hot Seat árið 1994. ELP kom fram á tónleikum til ársins 1998. Raunar komu þeir saman einu sinni enn árið 2010 á High Voltage tónleikahátíðinni á Englandi til að fagna 40 ára afmæli sveitarinnar.
Árið 2016 fannst Emerson látinn af völdum byssuskots. Atvikið er rannsakað sem sjálfsmorð. Greg Lake lést síðar á sama ári úr krabbameini.
Framkvæmdaröð reiknivirkja
Fyrst er margföldun *, deiling / og stuðull (afgangur við heiltöludeilingu) % framkvæmd og síðan má framkvæma samlagningu + og frádrátt -.
Urtönd
Urtönd (fræðiheiti: Anas crecca) er minnst anda hérlendis. Höfuð og háls steggsins eru rauðbrúnn en aftur frá augum ganga grænir geirar um vanga, bryddaðir gulu. Bringan er mógul en flikrótt af ljósari fjaðrajöðrum. Búkur er af öðru leyti ljósgrár nema undir gumpur svartur með gulum blettum á hvorri hlið niður af brúnu stéli. Kollan er mógulflikrótt. Svo speglar beggja kynja grængljáandi, bryddaðir ljósum, en ofan þeirra ber kollan ljósa bekki sem verða áberandi á þöndum vængjum. Við þetta einkenni bætast hjá steggnum rákir, hvítar og svartar, milli vængja og baks. Stél beggja kynja tiltölulega löng og fleyglaga. Goggur beggja kynja er blágrár með dökkri nögl. Fætur eru gráir. Urtönd er lágfleygur fugl, flýgur hratt.
Eggin geta náð tugi. Varpstöðvar eru með lækjum og tjörnum, jafnt á heiðum sem láglendi. Hreiður er óvandað, klætt fjörðum og dúni. Urtönd er meira á ferli um kvöld og nætur en daga. Hún dylst tíðum og sést því ekki eins oft og aðrar endur.
Yfir vetrarmánuðina
Á Íslandi eru urtendur algengar á Ölfusá yfir vetrarmánuðina. Þær sjást oft á grynningunum. Meðfram bökkum Ölfusár vestan við kirkjugarðinn sjást þær oft enda lítið um mannaferðir á þeim slóðum. Þar sækja þær í heitar lindir sem eru íslausar allann veturinn.
Fjöldi urtanda er mjög mismunandi eftir árum. Urtendur eru veiddar til matar en í litlu mæli.
Æti
Jurtir og smádýr.
Gullbringa
right|thumb|Gullbringa í Svarfaðardal, Arngrímsstofa til vinstri. right|thumb|Gullbringa. right|thumb|Gullbringulækur er skammt norðan Gullbringu. Hann er í eigu Sigrúnar Eldjárn og Hjörleifs Stefánssonar.
Gullbringa í Svarfaðardal stendur uppi undir fjallshlíðinni ofan við kirkjustaðinn á Tjörn. Jörðin var fyrst byggð um miðja 17. öld og hefur þá verið hjáleiga frá Tjörn. Byggð var stopul í Gullbringu til að byrja með en á tímabilinu 1820-1947 var þar sambelldur búskapur. Þar bjó Arngrímur Gíslason málari um hríð og um 1885 reisti hann sér vinnustofu sunnan við húsið. Arngrímsstofa nýtur húsfriðunar og er í umsjá Þjóðminjasafnsins. Þar eru myndir eftir Arngrím og fróðleikur um listamanninn. Gullbringa var sumarbústaður Kristjáns Eldjárns og er nú í eigu Þórarins Eldjárns og Unnar Ólafsdóttur.
Í grennd við Gullbringu eru fleiri hús; Gullbringulækur og Bringa.
Lón (Austur-Skaftafellssýslu)
Lón er sveit við samnefndan flóa á suðaustanverðu Íslandi. Í suðvestri markast sveitin af Vestrahorni en í norðaustri af Eystrahorni. I flóanum eru tveir minni firðir sem heitra Papafjörður og Lónsfjörður. Papafjörður er fær litlum skipum, og við hann er Papós þar sem var rekin verslun á ofanverðri 19. öld. Þar fyrir sunnan eru Papatættur, sem sagðar eru vera leifar keltneskrar byggðar.
Þórisdalur, Lónsöræfi og önnur víðerni
Upp af sveitinni gengur Þórisdalur, þar bjó Þórður Þorkelsson Vídalín (1661 – 1742), frægur lærdómsmaður. Um Þórisdal rennur Jökulsá, frá jöklum til hafs, ósinn í víkinni milli fjarðanna tveggja. Fyrir ofan dalinn og umhverfis hann eru mikil víðerni, dalir, fjöll og jöklar, meðal annars Lónsöræfi, vinsæll meðal ferðamanna.
Forsæla
Bærinn Syðri-Fjörður í Lóni stendur beint norður undir háum og bröttum hlíðum Vestrahorns, sem skyggja á sólina svo stóran hluta vetrar að bærinn er sagður vera eitt þriggja bæjarstæða á landinu þar sem sólar nýtur minnst (ásamt Baugaseli í Barkárdal og Birkihlíð í Súgandafirði). Um þennan bæ orti einhver: Mikaels frá messudegi
miðrar góu til
í Syðra Firði sólin eigi
sést það tímabil. Eiríkur Guðmundsson, sem var bóndi á Syðri-Firði snemma á 20. öld, orti um bæinn sinn: Lengi að þreyja í þessum skugga
þykir mörgum hart.
Samt er á mínum sálarglugga
sæmilega bjart.
Stig
Stig getur átt við:
Bjarni Jóhannsson
Bjarni Jóhannsson (fæddur 1. janúar 1958) í Neskaupstað er núverandi þjálfari knattspyrnudeildar Vestra.
Steinunn Ásmundsdóttir
Steinunn Ásmundsdóttir, rithöfundur, ljóðskáld og blaðamaður, fæddist árið 1966 í Reykjavík. Heimshornaflakk, ritstörf, blaðamennska, starf að náttúruvernd og landvarsla voru helstu viðfangsefni hennar fram undir þrítugsaldurinn. Á árabilinu 1989 til 1996 sendi hún frá sér þrjár ljóðabækur.
Árið 1996 kom Steinunn heim eftir búsetu í Þýskalandi og flutti til Egilsstaða, þar sem hún bjó í ríflega tvo áratugi, stofnaði fjölskyldu og starfaði lengst af sem blaðamaður og ljósmyndari Morgunblaðsins og síðar sem ritstjóri héraðsfréttablaðsins Austurgluggans og fréttavefs Austurfréttar. Hún lagði svo blaðamennsku á hilluna að sinni og einbeitti sér þess í stað að eigin skapandi skrifum á ný.
Árið 2016 opnaði hún hugverkavef sinn YRKIR.is þar sem bróðurpartur eldri verka hennar er birtur. Síðan hafa komið út þrjár ljóðabækur, 2017, 2018 og 2019, sannsaga (e. creative nonfiction) 2018 og skáldsaga 2022. Von er á nýrri ljóðabók frá Steinunni um mitt ár 2023. Dimma gefur út.
Steinunn settist að nýju að í Reykjavík árið 2019. Hún er móðir tveggja ungmenna, starfar sem blaðamaður og hefur verið félagi í Rithöfundasambandi Íslands frá 1992.
Hugverkavefur: www.yrkir.is
Ástarsaga
skáldsaga, YRKIR hugverkaútgáfa, 11.10. 2022.
Prentuð bók, hljóðbók í upplestri höfundar, rafbók.
Í senn dropi og haf
ljóð, útg. Dimma 11.10. 2019.
Prentuð bók.
Manneskjusaga
sannsaga, útg. Bókaútgáfan Björt, 19.10. 2018.
Prentuð bók, harðspjalda og sem kilja 15.01.2019. Hljóðbók og rafbók.
Áratök tímans
ljóð, útg. Félag ljóðaunnenda á Austurlandi, 05.05. 2018.
Prentuð harðspjaldabók.
Hin blíða angist
ljóð frá Mexíkó, útg. YRKIR hugverkaútgáfa, 01.11. 2017.
Fjölrit.
YRKIR – hugverkavefur og hugverkaútgáfa, stofnað 22.09. 2016.
Ný ljóð, eldri prentuð ljóð, óprentuð eldri ljóð, ljóðaþýðingar,
sögur, greinaskrif um aðskiljanleg efni og ljósmyndasafn.
Hús á heiðinni
ljóð frá Þingvöllum, útg. Andblær, 1996.
Dísyrði
ljóð, útg. Goðorð, 1992.
ljóð, útg. Almenna bókafélagið, 1989.
Ljóð, sögur og greinar í safnritum, tímaritum og blöðum og þættir/innslög á ljósvaka.
Ceedata
Ceedata Ltd. var breskur tölvuframleiðandi staðsettur í East Molesey, Surrey sem framleiddi einkatölvur og fjölnotendatölvur í ódýrari kantinum. Fyrirtækið var stofnsett á seinni hluta áttunda áratugsins og framleiddi tölvubúnað byggðan í kring um Zilog Z80 örgjafann sem notaðist við CP/M stýrikerfið en þó meira við MP/M fjölnotendakerfið, en seinna meir bauð Ceedata einnig uppá búnað byggðan á Intel 8088. Fyrirtækið lagðist niður um miðjan níunda áratuginn.
Laxdæla saga
Laxdæla saga, eða Laxdæla eins og hún er stundum kölluð, segir frá landnámi Auðar (Unnar) djúpúðgu í Dalasýslu, fólki sem með henni kom og afkomendum þeirra, sem margir bjuggu í Laxárdal og dregur sagan nafn af því. Helstu persónur sögunnar eru Guðrún Ósvífursdóttir og frændurnir og fóstbræðurnir Kjartan Ólafsson og Bolli Þorleiksson og hvernig mál þróuðust með slíkum hætti að Bolli sveik Kjartan og gerðist síðar banamaður hans.
Umskiptingur
Umskiptingur er vera í íslenskum þjóðsögum. Hann kemur þannig til, að álfar nema á brott mennskt smábarn sem er skilið eftir eftirlitslaust en skilja í staðinn eftir gamlan álfakarl sem þeir bregða í líki mennsks barns, og nefnist þá umskiptingur. Umskiptingurinn er jafnan ódæll mjög, hrín og lætur illa. Húsráðið til að losna við hann var að hýða hann duglega, þá kom álfkonan til að forða álfakarlinum og skilaði smábarninu sem hún hafði tekið. Annað húsráð var að gera álfakarlinn dulbúna svo hissa að hann talaði af sér og kæmi þannig upp um sig. Þá var hann flengdur þangað til mennska barninu var skilað aftur.
Knudsensætt
Knudsensætt er kennd við ættföðurinn Lauritz Michael Knudsen' kaupmann, sem fæddur var í Ribe á Jótlandi þann 30. janúar árið 1779 og lést í Reykjavík þann 4. ágúst árið 1828. Ættmóðirin var kona hans, Margrethe Andrea Hölter Knudsen (1781 – 1849), sem hann kvæntist þann 29. október 1809. Hún hafði áður skilið við fyrri mann sinn, Claus Mohr, með sérlegu leyfi Jörundar þess sem kallaður var hundadagakonungur. Afkomendur þeirra hjóna mynda ættina sem við þau er kennd.
Niðjar
Lauritz og Margrethe eignuðust 11 börn:
Acer miaotaiense
Acer miaotaiense er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína (Gansu, Henan, Hubei, Shaanxi og Zhejiang). Hann getur orðið allt að 25 m hár.
Juniperus procumbens
Juniperus procumbens er tegund af barrtré í Einisætt. Upprunninn frá Japan, og finnst í mörgum héröðum Kína. Hann er náskyldur og oft talinn til Juniperus chinensis sem J. chinensis var. procumbens.
Afstapahraun
Afstapahraun er apalhraun á Reykjanesskaga. Hraunið hefur runnið frá eldgígum sem eru vestan undir Trölladyngju og þaðan til norðurs alveg í sjó fram í Vatnsleysuvík á Vatnsleysuströnd. Við suðurenda hraunsins eru Höskuldarvellir, sem eru grasi gróið flatlendi, eitt hið stærsta á Reykjanesskaganum. Við norðurendann hefur verið brotið af hrauninu vegna lagningar Reykjanesbrautar, sem liggur þar á milli hrauns og sjávar. Heildarlengd hraunsins er um 10 kílómetrar.
Þéttifall
Þéttifall er samfellt fall sem er aldrei neikvætt og er samtals 1 þegar það er heildað yfir alla talnalínuna. Þéttifall lýsir líkindadreifingu samfelldrar slembistærðar. Heildi þéttifalls yfir bil á talnalínunni lýsir líkindum þess að slembistærðin lendi á því bili. Frægasta þéttifallið er normaldreifingin.
Oleksandra Matvíjtsjúk
Oleksandra Vjatsjeslavívna Matvíjtsjúk (úkraínska: Олександра В’ячеславівна Матвійчук; f. 8. október 1983) er úkraínskur mannréttindalögfræðingur og aðgerðasinni með aðsetur í Kænugarði. Hún er forstöðumaður mannréttindasamtakanna Miðstöðvar borgaralegra réttinda og er virkur þátttakandi í herferðum fyrir lýðræðisumbótum í Úkraínu og á ÖSE-svæðinu.
Menntun
Oleksandra Matvíjtsjúk gekk í Taras Sjevtsjenko-þjóðarháskólann í Kænugarði og útskrifaðist þaðan með LL.M.-gráðu árið 2007. Árið 2017 varð hún fyrsta konan til að taka þátt í verkefninu „Komandi leiðtogar Úkraínu“ við Stanford-háskóla.
Starfsferill
Matvíjtsjúk hóf störf fyrir Miðstöð borgaralegra réttinda árið 2007, þegar samtökin voru stofnuð.
Árið 2012 varð Matvíjtsjúk meðlimur í ráðgjafarnefnd mannréttindastjóra úkraínska þingsins (Verkhovna Rada).
Eftir að stjórn Úkraínu beitti ofbeldi gegn friðsamlegum mótmælum á Sjálfstæðistorginu í Kænugarði þann 30. nóvember 2013 stýrði Matvíjtsjúk borgaraframtakinu Evromajdan SOS (úkraínska: Євромайдан SOS). Framtakið snerist um að veita fólki sem hafði verið handtekið í Evromajdan-mótmælunum lagalega aðstoð í Kænugarði og öðrum úkraínskum borgum og safna og greina upplýsingar til að vernda mótmlendur. Matvíjtsjúk hefur síðar staðið fyrir nokkrum alþjóðlegum herferðum fyrir lausn samviskufanga, meðal annars #letmypeoplego-herferðinni og herferð fyrir lausn kvikmyndagerðarmannsins Olegs Sentsov og annarra sem hafa verið ólöglega fangelsaðir í Rússlandi og hernámssvæði Rússa á Krímskaga og í Donbas. Matvíjtsjúk er höfundur fjölda skýrslna til ýmissa stofnana Sameinuðu þjóðanna, Evrópuráðsins, Evrópusambandsins, Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu og nokkurra innsendinga til Alþjóðlega sakamáladómstólsins í Haag.
Þann 4. júní 2021 var Matvíjtsjúk skipuð í nefnd Sameinuðu þjóðanna gegn pyndingum og varð fyrsta úkraínska konan til að taka sæti í nefndinni. Hún hafði talað fyrir takmörkun á ofbeldi gegn konum á átakasvæðum.
Þéttifall
Heildun þéttifalla má beita til að reikna líkindi á alls kyns atburðum. Til dæmis eru líkurnar á því að margfeldi gefnu slembistærðanna P og Q, með þéttiföll p og q, sé akkúrat gefna talan a gefin með eftirfarandi heildi yfir talnalínuna: Ef P og Q eru handahófskenndar hliðarlengdir rétthyrnings mældar í metrum, með einhver skilgreind þéttiföll p og q, þá eru líkurnar á því að flatarmál rétthyrningsins sé 5m2:
Oleksandra Matvíjtsjúk
Starfsferill
Frá úkraínsku byltingunni 2014 til ársins 2022 einbeitti Matvíjtsjúk sér að því að kortleggja stríðsglæpi í stríðinu í Donbas. Árið 2014 fundaði hún með Joe Biden, þáverandi varaforseta Bandaríkjanna, og mælti með því að fleiri vopn yrðu send til Úkraínu til að binda enda á stríðið.
Frá upphafi innrásar Rússa í Úkraínu árið 2022 hefur Matvíjtsjúk birst í fjölda alþjóðlegra fjölmiðla í umboði borgaralegs samfélags Úkraínu, sér í lagi í tengslum við málefni fólks sem hefur hrakist á vergang innan landsins og í tengslum við stríðsglæpi og mannréttindi. Samkvæmt tímaritinu Foreign Policy hefur hún mælt með stofnun sérstaks „blandaðs dómstóls“ til að rannsaka stríðsglæpi og mannréttindabrot.
Funäsdalen
thumb|right|200px|Funäsdalen Funäsdalen er þéttbýli í sveitarfélaginu Funäsdalen i Svíþjóð. Þar búa 890 manns (2010).
Langaland
thumb|Staðsetning. thumb|Rudkøbing. thumb|Bæjarvindmylla Rudkøbing.
Langaland (danska: Langeland) er dönsk eyja og sveitarfélag austur af Fjóni, milli Stórabeltis og Kiel-flóa. Eyjan er ílöng og stærð hennar er 285 ferkílómetrar. Árið 2010 voru íbúar rúmlega 13.000. Brýr tengja eyjuna við Fjón, um smáeyjarnar Tåsinge og Siø. Bílferjur eru til eyjanna Lálands, Ærø og Strynø.
Rudkøbing er stærsti bærinn og er fæðingarstaður eðlis- og efnafræðingsins Hans Christian Ørsted, bróður hans Anders Sandøe Ørsted sem var forsætisráðherra og grasafræðingsins Anders Sandøe Ørsted, frænda þeirra.
Árið 1914 komust danskir tollverðir að því að í farmi skips sem komið hafði til hafnar á eyjunni var mikið magn riffla og byssukúlna. Vopnin hafði írski sameiningarflokkurinn Ulster Unionist Party keypt frá Austurríki. Tollverðina grunaði hins vegar að vopnin væru til þess að hjálpa sjálfstæðishreyfingum á Íslandi. Skipið sleit festar og hvarf á brott áður en til frekari aðgerða kom.
Ferðaþjónusta er mikilvæg grein á Langalandi með áherslu á afþreyingu og heilsu.
Submarino
Sagan segir frá tveimur bræðrum leiknum af Jakob Cedergren og Peter Plaugborg. Þriðja stærsta hlutverkið í myndinni er Ívan leikin af Morten Rose. Valdís Óskarsdóttir klipti myndina.
Bylgjulögun
Bylgjuform eða bylgjulögun er lögun bylgju sem ferðast í gegnum efni.
98
Árið 98 (XCVIII í rómverskum tölum)
Dáin
90er
Chennai
Chennai (áður Madras) er höfuðstaður fylkisins Tamil Nadu á Indlandi. Borgin stendur við Kórómandelströndina við Bengalflóa. Borgin er hafnarborg og sjötta stærsta borg Indlands með yfir 4,5 milljón íbúa.