cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evrópa (tungl)
Fljótandi haf
Líkön sem benda frekar til þynnri íss gefa til kynna að ísskelin sé aðeins nokkurra kílómetra þykk. Flestir vísindamenn eru þó á því að slík líkön séu takmörkuð að því leyti að þau líti aðeins til efstu laga íssins sem sýni af sér teygjanleika þegar þyngdarkraftar Júpíters toga í þau. Dæmi um slíkt er líkan þar sem ísskorpan sem kúla er látin togna og beygjast undan þungu álagi. Þannig líkön hafa bent til þess að ysti hluti skorpunnar gæti verið allt niður í 200 metra þykkur. Ef skorpan er í raun svo þunn þá hlýtur það að þýða fljótandi vatn nái reglulega upp á yfirborðið í gegnum sprungur en þá væri yfirborðið væntanlega mun sprungnara en myndir benda til.
Sú kenning var sett fram árið 2008 að Júpíter héldi hita á hafinu á Evrópu með því að búa til stóra sjávarfallabylgju á tunglinu vegna smávægilegs möndulhalla þess. Þessi tegund sjávarfallabylgju, svokölluð Rossby-bylgja, fer hægt yfir — aðeins nokkra kílómetra á dag — en í henni felst gríðarleg hreyfiorka. Miðað við möndulhalla upp á 0,1 gráðu þá gæti hreyfiorkan sem felst í bylgjunni numið 7,3 × 1017 J. Það er tvöhundruð sinnum meiri orka en felst í hefðbundnari sjávarfallabylgjum. Umbreyting þessarar orku í varma gæti verið stærsta varmauppsprettan sem heldur hafinu á Evrópu fljótandi.
Galileo geimfarið gerði þá uppgötvun að Evrópa hefur vægt segulvægi sem myndast við samspil við segulsvið Júpíters. Styrkur sviðsins við segulmiðbauginn (um það bil 120 nT) sem þetta segulvægi skapar er um það bil einn sjötti af styrk sviðs Ganýmedes en sex sinnum sterkara en svið Kallistó. Tilvist þessa segulvægis bendir til þess að í innviðum tunglsins sé að finna efni með háa rafleiðni og bendir það eindregið til þess að stórt saltvatnshaf sé að finna undir yfirborðinu. Litrófsgreining á dökkrauðum rákum á yfirborðinu bendir til þess að þær séu að einhverju leyti úr söltum eins og magnesíumsúlfati sem gæti hafa orðið eftir á yfirborðinu við uppgufun vatns sem komist hefur upp úr djúpinu. Önnur möguleg túlkun á niðurstöðu litrófsgreiningar er brennisteinssýra. Hvort heldur sem er, þá eru bæði efnin annað hvort litlaus eða hvít ein og sér, þannig að rauði blærinn á rákunum hlýtur að stafa af öðrum efnum og beinist grunur sérstaklega að ýmsum brennisteinssameindum.
Lofthjúpur
thumb|Segulsviðið í kringum Evrópu. Rauða línan markar braut Galileo farsins við dæmigerð hjáflug þess. Evrópa hefur þunnan lofthjúp sem er að mestu úr súrefni (O2), samkvæmt athugunum Hubble-geimsjónaukans. Loftþrýstingurinn við yfirborðið er 0,1 μPa, 10−12 sinnum loftþrýstingur við sjávarmál á jörðinni. Helsta vísbendingin um lofthjúp er frá könnunum Galileo farsins árið 1997 sem leiddu í ljós að Evrópa hefur jónahvolf (lag hlaðinna agna í efri hluta loftjúps) vegna geislunar frá sólinni og orkuhlaðinna agna frá segulhvolfi Júpíters.
Súrefnið í lofthjúpi Evrópu er ekki af lífrænum uppruna líkt og súrefnið í lofthjúpi jarðar heldur verður það til við sundrun vatnssameinda vegna sterkrar geislunar. Útfjólubláir geislar sólarinnar og hlaðnar agnir úr segulhvolfi Júpíters dynja á ísi lögðu yfirborðinu, kljúfa vatnssameindirnar í vetni og súrefni og skjóta frumeindunum út í loftið. Vetnið er það eðlislétt að það sleppur undan þyngdarafli tunglsins og hverfur út í geim en súrefnið situr eftir.
Athuganir á yfirborðinu hafa leitt í ljós að súrefnið sem verður til við sundrun vatnssameindanna fer ekki allt út í lofthjúpinn heldur verður sumt eftir á yfirborðinu eða síast inn í ísinn. Þetta súrefni gæti náð alla leið niður í hafið undir ísnum og mögulega hjálpað lífi að komast þar á legg. Miðað við að yfirborðsís Evrópu er í mesta lagi 500 milljón ára gamall þá á sér stað endurnýjun á yfirborðinu sem þrýstir eldri og súrefnismettuðum ís neðar. Súrefnið losnar á endanum út í hafið sem gæti vegna þessa verið álíka súrefnismettað og djúpsævi á jörðinni.
Vetnið og eitthvað af súrefnisfrumeindum og sameindum sleppa undan þyngdarafli tunglsins út í geim. Þar myndar það gashring eftir sporbraut tunglsins í kringum Júpíter. Bæði Cassini–Huygens og Galileo geimförin hafa greint þetta gasský sem er þéttara en sambærilegt ský sem fylgir Jó. Sterk jónandi geislun breytir gasinu á endanum í rafgas sem bætist við segulhvolf Júpíters.
Möguleikar á lífi
thumb|[[Hverastrýta í Atlantshafi. Á slíkum jarðhitasvæðun neðansjávar er bæði varmi og sífellt uppstreymi efna sem raska jafnvæginu í hafinu. Slíkar aðstæður eru kjörnar fyrir myndun og þrón lífs.]] Evrópa er álitin einn líklegasti staður sólkerfisins utan jarðarinnar til þess að hýsa líf. Líf gæti hafa myndast í hafinu undir ísskorpunni og hafst við í svipuðum aðstæðum og þekkjast við hverastrýtur á djúpsævi eða í einangruðum stöðuvötnum eins og Vostokvatni á Suðurskautslandinu. Lífi í slíku hafi gæti svipað til örverulífs á djúpsævi á jörðinni. Hingað til hafa engar vísbendingar fundist sem staðfesta að líf finnist á Evrópu en margir hafa bent á nauðsyn þess að senda þangað könnunarfar til þess að kanna málið nánar.
Fram á áttunda áratug 20. aldar var almennur skilningur á eðli lífs sá að það hlyti alltaf að reiða sig á orku frá sólinni. Plöntur á yfirborði jarðar nota ljóstillífun til þess að breyta sólarljósi, koltvísýringi og vatni í sykrur og gefa einnig frá sér súrefni í því ferli. Plönturnar grotna eða dýr sem anda að sér súrefni éta þær og þannig færist orka sólarljóssins upp fæðukeðjuna. Líf á djúpsævi, langt neðan þess svæðis sem sólarljós nær til, var jafnframt talið reiða sig á sólarljós með því að lifa á næringarefnum sem bærust að ofan eða með því að éta önnur dýr sem lifðu á slíkum næringarefnum. Því var ályktað að umhverfi gæti ekki borið líf nema með því að hafa aðgang að sólarljósi eftir einhverri leið. thumb|left|Þetta er [[risaskeggormur|risaskeggormaþyrping við lághitasvæði á botni Kyrrahafsins. Ormarnir eru rauðleitir vegna vegna þess að þeir þurfa súrefni til þess að lifa og hafa því rautt blóð. Ýmsar örverur sem hafast við í svipuðum aðstæðum þurfa hins vegar ekki súrefni.]] Árið 1977 uppgötvaði djúpsjávarkönnunarleiðangur á eldvirku svæði við Galapagos-eyjar þyrpingar risaskeggorma, skeldýra og krabbadýra og ýmissa annarra tegunda sem verða í kringum jarðhitasvæði á hafsbotni sem kallast hverastrýtur. Þessar verur þrífast þrátt fyrir að hafa ekki aðgang að sólarljósi og hafa sína eigin innbyrðis fæðukeðju sem ótengd er þeirri sem reiðir sig á sólarljósið. Í stað plantna er undirstaða þessarar fæðukeðju gerlar sem fá orku sína með oxun vetnis eða vetnissúlfíðs sem streymir upp úr iðrum jarðar. Uppgötvun efnatillífunar gjörbylti stjörnulíffræði með því að benda á nýja tegund umhverfisaðstæðna á öðrum hnöttum sem gætu borið líf.
Skeggormar og aðrir fjölfruma heilkjörnungar í nágrenni þessara hverastrýta anda að sér súrefni og reiða sig þannig á ljóstillífun plantna með óbeinum hætti, en gerlar og forngerlar sem treysta á loftfirrða öndun og efnatillífun gætu gefið vísbendingar um hvernig líf í hafi Evrópu kann að vera. Varmaorkan sem losnar úr læðingi við flóðtognun Evrópu og heldur hafinu á Evrópu fljótandi getur þó ekki staðið undir jafn stóru og fjölbreyttu vistkerfi og því sem byggir á ljóstillífun plantna á jörðinni. Líf á Evrópu gæti verið að finna í þyrpingum nálægt hverastrýtum á hafsbotni eða grafið niður í sjávarbotninn líkt og örverur á jörðinni sem þrífast í örsmáum sprungum og holrýmum í bergi. Aðrir möguleikar væru þeir að líf væri að finna neðan á ísskorpunni líkt og þörungar og gerlar á heimskautasvæðum jarðar eða þá að það væri svífandi um laust í hafinu. Mikil óvissa ríkir þó enn um aðstæður. Sé hafið of kalt, gætu ekki átt sér stað líffræðileg efnaskipti lík þeim sem þekkjast á jörðinni. Ef það er of salt, gætu aðeins þrautseigustu saltkæru örverurnar lifað þar.
Richard Greenberg geimvísindamaður reiknaði það út 2009 að geimgeislar sem dyndu á yfirborði Evrópu sundruðu vatnssameindum þannig að súrefnissameindir (O2) losnuðu út í hafið. Þetta ferli gæti samkvæmt útreikningum Greenberg orðið til þess að súrefnismettun Evrópuhafsins yrði meiri en hafa á Evrópu á nokkrum milljónum ára. Þetta gæti gert stærri lífverum sem treysta á loftháða öndun — t.d. fiskum — kleift að lifa í hafinu.
Könnun
thumb|right|Evrópa séð frá Pioneer 10 árið 1973 thumb|right|Evrópa séð frá Voyager 1 árið 1979 Mest af því sem nú er vitað um Evrópu á rætur að rekja til hjáflugs könnunargeimfara sem hófst á áttunda áratug tuttugustu aldar. Pioneer 10 og Pioneer 11 heimsóttu Júpíter árin 1973 og 1974 og tóku myndir af tunglum hans um leið en þær voru þó óskýrar miðað við það sem síðar varð. Voyager-geimförin áttu leið hjá Júpíter árið 1979 og sýndu ísi lagt yfirborð Evrópu í betri upplausn. Í kjölfar þeirra fór að bera á vangaveltum um að mögulega væri haf undir ísnum.
Galíleó geimfarið fór á sporbaug um Júpíter 1995 og var virkt í átta ár eftir það. Athuganir þess eru þær ítarlegustu sem fram hafa farið á Galíleótunglunum til þessa. Á meðal verkefna Galíleó voru Galileo Europa Mission og Galileo Millennium Mission sem bæði fólu í sér hjáflug nálægt Evrópu.
New Horizons-farið myndaði Evrópu árið 2007 þegar það átti leið hjá á leiðangri sínum til Plútó.
Framtíðaráform
Bollaleggingar um mögulegt líf á Evrópu hafa valdið því að tunglið hefur fengið mikla athygli og rík áhersla hefur verið lögð á að fleiri könnunarleiðangrar til þess þurfi að eiga sér stað í nánustu framtíð. Ætluð markmið slíkra leiðangra eru allt frá því að rannsaka betur efnasamsetningu tunglsins og til þess að leita að lífi í hafi þess. Könnun Evrópu krefst tækni sem þolir bæði mikinn kulda og gríðaröfluga geislun sem nálægðin við Júpíter veldur. Hún er áætluð 5400 mSv á dag á yfirborðinu.
Í 2011 útgáfu Planetary Science Decadal Survey — sem er rit sem gefið er út á 10 ára fresti og tekur saman helstu forgangsatriði að mati reikistjörnuvísindamanna — er mælt með leiðangri til Evrópu. Ýmsar útfærslur hafa verið lagðar til, ýmist í formi hjáflugs, að fara á sporbraut um tunglið eða jafnvel að lenda á því.
ESA valdi Júpíter ístunglakönnuðinn (enska: Jupiter Icy Moon Explorer) árið 2012 sem næsta könnunarleiðangur til Júpíters. Í þeim leiðangri munu felast nokkur hjáflug við Evrópu en aðallega snýst hann þó um könnun tunglsins Ganýmedesar.
Engjakambjurt
Engjakambjurt (fræðiheiti: Melampyrum pratense) er plöntutegund af sníkjurótarætt.
Engjakambjurt fannst í Vaglaskógi árið 2016 í þónokkrum mæli og er það eini þekkti fundarstaður hennar á Íslandi. Fundurinn kom nokkuð á óvart þar sem stofnstærð tegundarinnar í Vaglaskógi er stór og erlendis dreifir hún sér með maurum.
Mærudoppa
Mærudoppa (fræðiheiti: Epilichen scabrosus) er tegund fléttu af flikruætt. Mærudoppan lifir sníkjulífi á öðrum fléttum þar sem hún vex yfir þal þeirra og myndar þar reitaskipt þal og úr því spretta svo svartar askhirslur. Mærudoppa hefur fundist í öllum landshlutum Íslands og er algeng um allt land.
Hýslar
Mærudoppa lifir sníkjulífi á öðrum fléttutegundum með því að vaxa yfir þal þeirra. Vitað er að hún sníkir á torfmæru og myndar á henni gulgræna bletti og svartar askhirslur. Til eru heimildir fyrir því að mærudoppa geti vaxið á öðrum tegundum sömu ættkvíslar, Baeomyces placophyllus og Baeomyces carneus.
Efnafræði
Ekki er vitað um rannsóknir á því hvort mærudoppa myndi nokkur þekkt fléttuefni. Þalsvörun mærudoppu er K jákvæð gul, C neikvæð, KC neikvæð og P jákvæð laxagul.
Betula chichibuensis
Betula chichibuensis er tegund af birkiætt sem var lýst af Hiroshi Hara. Engar undirtegundir eru skráðar.
Listi yfir maríustakkategundir
Eftirfarandi tegundir af ættkvíslinni Alchemilla, maríustakkar, eru viðurkenndar af Plants of the World Online. Alchemilla er með fjölda apomictic örtegunda sem er erfitt að greina á milli á útliti einu saman.
Hörgársveit
Hörgársveit er sveitarfélag við Eyjafjörð. Það var stofnað 12. júní 2010 með sameiningu Hörgárbyggðar og Arnarneshrepps. Hörgárbyggð var áður stofnuð 1. janúar 2001 með sameiningu Skriðuhrepps, Öxnadalshrepps og Glæsibæjarhrepps. Sveitarfélagið nær yfir Galmaströnd, Hörgárdal, Öxnadal og Kræklingahlíð.
Sameinað sveitarfélag Arnarneshrepps og Hörgárbyggðar
Þann 20. mars 2010 var sameining Arnarneshrepps og Hörgárbyggðar samþykkt í kosningum. Á kjörskrá í Arnarneshreppi voru 126, þar af kusu 100. Á kjörskrá í Hörgárbyggð voru 309, þar af kusu 162. Í Arnarneshreppi greiddu 57 atkvæði með sameiningunni og 40 greiddu atkvæði gegn henni. Í Hörgárbyggð greiddu 149 (92%) atkvæði með sameiningunni og 12 (7%) greiddu atkvæði gegn henni. Sameining sveitarfélaganna var því samþykkt og gert er ráð fyrir að sameiningin taki gildi 12. júní 2010. Samhliða sveitarstjórnarkosningum 29. maí 2010 þar sem kosið var sameiginlega í Arnarneshrepp og Hörgárbyggð, fór fram skoðanakönnun um nafn á sveitarfélaginu. Nafnið Hörgárbyggð fékk flest atkvæði í sameinuðu sveitarfélagi. Þrátt fyrir það var ákveðið á fyrsta fundi nýkjörinnar sveitarstjórnar hins sameinaða sveitarfélags að það skyldi kallast Hörgársveit en sá möguleiki fékk næst flest atkvæði í kosningunum.
Lýsing á Hörgársveit
Jónas Hallgrímsson fæddist á Hrauni í Öxnadal 16. nóvember 1807. Á Hrauni er nú fræðimannsíbúð og minningarstofa um Jónas.
Sveitarstjórn
Í sveitarstjórnarkosningunum 29. maí 2010 var kosið til sameinaðs sveitarfélags Arnarneshrepps og Hörgárbyggðar. Tveir listar voru í framboði: J-listi Samstöðulistinn sem hlaut 170 atkvæði og 2 menn kjörna og L-listi Lýðræðislistans sem hlaut 171 atkvæði og 3 menn kjörna. Auðir seðlar og ógildir voru alls 11 að tölu. Á kjörskrá voru 440 manns, alls kusu 352. Kosningaþátttaka var því 80,0%.
Guðmundur Sigvaldason er sveitarstjóri í Hörgársveit.
Kjarnorkuvopnalaust sveitarfélag
Sveitarstjórn Hörgárbyggðar lýsti sveitarfélagið kjarnorkuvopnalaust svæði á fundi þann 18. september 2002. Við það tilefni krafðist hreppsnefndin útrýmingar allra kjarnorkuvopna í heiminum. Sveitarfélagið er í hópi margra annarra sveitarfélaga sem gefið hafa út sams konar yfirlýsingu. Markmiðið er að landið allt verði friðlýst á þennan hátt fyrir gereyðingarvopnum.
Málfríður Erna Sigurðardóttir
Málfríður Erna Sigurðardóttir  (f. 30. maí 1984) er íslensk knattspyrnukona, fædd og uppalin í Reykjavík. Hún leikur nú með Val. Málfríður var í barnsburðarleyfi árið 2009, og leik að þeim sökum ekkert á sama tímabili. . Hún gerði eitt af átta mörkum Vals, í 8-1 sigri félagsinns gegn Cardiff, á árinu 2008.
Flug Loftleiða LL 001
'''Flug Loftleiða nr. LL 001''' var leiguflug Loftleiða sem brotlenti við aðflug að flugvellinum í Colombo í Sri Lanka þann 15. nóvember 1978. Mikið þrumuveður var á svæðinu á þeim tíma og lenti flugvélin í kókospálmaakri um 6 kílómetrum frá flugvellinum. 183 létust en 79 lifðu af og er talið að þetta hafi verið mesta slys sem hafi átt sér stað í íslenskri flugsögu. Stjórnvöld í Sri Lanka gáfu út skýrslu um slysið þar sem stóð að orsökin væri líklega sú að áhöfnin hefði ekki farið eftir réttum aðflugsferlum. Íslensk og bandarísk stjórnvöld voru ekki á sama máli og vildu meina að orsökin hefði legið í biluðum tækjabúnaði á flugvellinum og einnig vegna flugstjórnar.
Hildibrandur
Hildibrandur er íslenskt karlmannsnafn.
Bjarthegri
Bjarthegri (fræðiheiti: Egretta garzetta), einnig kallaður silkihegri, er tegund hegra.
GNU Debugger
GNU Debugger (skammstafað sem GDB) er kembiforrit sem keyrir á UNIX-legum kerfum og styður mörg forrit eins og C, C++, Ada, FreeBASIC, Free Pascal og Fortran.
Lýðhyggja
thumb|Með orðræðu sinni um „99%“ (fólkið) gegn „1%“ (elítunni) var alþjóðlega hernámshreyfingin dæmi um þjóðernishreyfingu populista. thumb|Eins og skilgreint er í Nolan Chart, er populism (og alræðisstefna) staðsett neðst til vinstri. thumb|Teiknimynd frá 1896 þar sem William Jennings Bryan, staðfastur stuðningsmaður populismans, hefur gleypt tákn Demókrataflokks Ameríku. Lýðhyggja vísar til enska orðsins „populism“ og hefur verið mjög fyrirferðamikið í stjórnmálum Vesturlanda í kjölfar efnhagskreppunnar árið 2008. Lýðhyggja er talin tefla saman hinum almenna eða venjulega einstaklingi gegn því sem kallað er „elíta“ eða yfirstétt í gefnu samfélagi. Lýðhyggja getur birst í stefnum og hugmyndum bæði stjórnmálamanna og stjórnmálaflokka.
Enska orðið „populism“ hefur stundum verið þýtt sem „lýðskrum“ á íslensku. Stundum er orðið „hentistefna“ einnig notað í sambandi við lýðhyggju. Ef betur er að gáð kemur þó í ljós að hvorugt þeirra er rétt þýðing á hugtakinu lýðhyggja. Samkvæmt íslenskri orðabók merkir orðið "skrum" oflof sem á að auka áhuga fólks á málefni eða vöru og "hentistefna" er aðferð við stjórnun sem einkennist af geðþóttaákvörðunum. Slíkt er á engan hátt einskorðað við tilteknar stjórnmálastefnur heldur hafa stjórnmálamenn og flokkar hvarvetna af litrófi stjórnmálanna einhverntíma beitt skrumi til að koma málefnum sínum á framfæri eða sýnt af sér hentistefnu. Þetta eru því frekar einkenni stjórnmála almennt, heldur en einhverrar tiltekinnar stjórnmálastefnu umfram aðrar.
Í Evrópu er fjöldi flokka eða stjórnmálahreyfinga sem hafa verið flokkaðir undir lýðhyggju, til dæmis: Framfaraflokkurinn í Noregi, Svíþjóðardemókratar í Svíþjóð, UKIP í Bretlandi, Rassemblement national, flokkur Marine Le Pen í Frakklandi og Frelsisflokkur Geert Wilders í Hollandi. Andúð á útlendingum og innflytjendum hefur verið áberandi stef í málflutningi bæði Marine Le Pen, Geert Wilders, sem og Svíþjóðardemókrata. Tortryggni gagnvart aðkomufólki eða minnihlutahópum er þó alls ekki hluti af hugtaksskilgreiningu lýðhyggjunnar, þvert á móti hafa á ýmsum tímum komið fram stjórnmálamenn og flokkar hvarvetna af litrófi stjórnmálanna sem aðhyllast slík sjónarmið í einhverjum mæli.
Stundum eru leiðtogar flokka sem flokkast til lýðhyggju taldir hafa svokallaða „útgeislun“ eða það sem þýski félagsfræðingurinn Max Weber kallaði „charisma“ í umfjöllun sinni um hugtakið vald. Þetta er þó alls ekki einskorðað við lýðhyggjuflokka heldur eru persónutöfrar meðal þeirra eiginleika sem almennt geta nýst stjórnmálamönnum til að afla sér fylgis, burtséð frá því hvaða stjórnmálastefnu þeir aðhyllast.
Hildigeir
Hildigeir er íslenskt karlmannsnafn.
Calandrinia tholiformis
Calandrinia tholiformis er plöntutegund sem var lýst af Obbens.
Arlie Russell Hochschild
thumb Arlie Russell Hochschild (fædd 15. janúar 1940) er bandarískur félagsfræðingur og fyrrum prófessor við Berkeley-háskólann í Kaliforníu. Meðal ritverka hennar eru: The Managed Heart, The Second Shift, The Time Bind og The Commercialization of Intimate Life. Hún var annar ritstjóra greinasafnsins Global Woman: nannies, maids and sex workers in the new economy. Seinasta bók hennar The Outsourced Self: Intimate Life in Market Times var valin af riti bandarískra bókaútgefenda sem ein af bestu bókum ársins 2012 og birtist síðasti kaflinn í The New York Times (5. maí 2012). Hochschild rannsakar tilfinningar og tilfinningastjórn og reglur tilfinningalífs í bandarískum fjölskyldum, á vinnustöðum og í samskiptum milli fólks sem staðsett er mismunandi stöðum.
Í námi sínu hreifst Hochschild af ritverkum félagsfræðingsins C. Wright Mills sem skrifaði bókina In White Collar en þar segir Mills að við seljum persónuleika okkar og ákvað að bæta um þar sem Mills virtist gera ráð fyrir að fólk hefði persónuleika og Hochschild setti fram tilgátu að tilfinningalíf og gleði, sorg, reiði, afbrýðisemi og örvænting væri félagsleg fyrirbæri. Í sérhverri menningu væru til staðar frumgerðir tilfinningastrengja sem við gætum stillt okkar eigin innri strengi eftir. Menning viðurkennir tilfinningu með því að setja fram hvaða mögulegu tilfinningar er hægt að bera.
Í bókinni In The Managed Heart vitnar hún í rithöfundinn Milan Kundera sem skrifaði að tékkneska orðið „litost“ merkti óendanleg löngun sem blönduð er eftirsjá og trega tilfinning sem væri ekki eins í neinu öðru tungumáli. Fólk sem er ekki af tékkneskum uppruna getur vissulega fundið þessa sömu tilfinningu en hefur ekki á sama hátt fengið hvatningu til að opna á tilfinninguna og viðurkenna tilvist hennar, heldur frekar vanist á að taka ekki eftir henni og bæla hana niður. Við höfum hugmynd um hvað tilfinning er og hvað tilfinning ætti að vera. Við ættum að reiðast einhverju og við ættum að gleðjast yfir einhverju eins og að vinna verðlaun. Með þessu erum við að reyna að hemja tilfinningar og fylgja tilfinningareglum sem standa djúpum rótum í menningu, við reynum að vera glöð í samkvæmi og sorgmædd í jarðarförum.
Ljómahegri
Ljómahegri (fræðiheiti: Egretta thula), einnig kallaður hinn ameríski silkihegri, er tegund hegra.
Íris
Íris er íslenskt kvenmannsnafn.
My Little Pony: Bíómyndin
My Little Pony: Bíómyndin (enska: My Little Pony: The Movie) er bandarísk teiknimynd framleidd af Allspark Pictures og frumsýnd af Lionsgate. Myndin var frumsýnd þann 6. október 2017 í Bandaríkjunum og á Íslandi.
Þormóður
Þormóður getur átt við
Robert Peel
Sir Robert Peel, barónett (5. febrúar 1788 – 2. júlí 1850; stundum kallaður Hróbjartur Píll í íslenskum samtímaheimildum ) var breskur stjórnmálamaður í Íhaldsflokknum sem var tvisvar forsætisráðherra Bretlands (1834–35 og 1841–46) og tvisvar innanríkisráðherra (1822–27 og 1828–30). Hann er gjarnan talinn faðir nútímalöggæslu í Bretlandi og einn af stofnendum Íhaldsflokks nútímans.
Listi yfir Astragalus tegundir
Þetta er listi yfir Astragalus tegundir, þar á meðal "infraspecific" taxa. Þær eru flokkaðar eftir undirættkvíslum (fyrir gamla heims tegundir) eða óformlegum hópum nefndum phalanxes (fyrir Norður Amerískar tegundir). Undirættkvíslir og phalanxes eru svo aftur skift niður í geira (sections). Phylogenetic analyses hafa úrskurðað að margar af þessum undirættkvíslum, phalanxes, og deildir séu ekki monophyletic.
Robert Peel
Æviágrip
Peel var sonur ríks vefnaðarframleiðanda og stjórnmálamanns sem hét einnig Robert Peel og var því fyrsti forsætisráðherra Bretlands sem kom úr stétt iðnaðarmanna. Hann hlaut menntun í grunnskólum í Bury, Hipperholme og Harrow og tók framhaldsnám í fornfræði og stærðfræði í skólanum Christ Church í Oxford. Hann gekk á neðri deild breska þingsins árið 1809 með stuðningi föður síns og Sir Arthurs Wellesley, sem síðar varð hertoginn af Wellington. Peel fékk á sig orðstír fyrir að vera rísandi stjarna Íhaldsmanna og gegndi ýmsum minniháttar ráðherraembættum. Hann var þar á meðal Írlandsmálaráðherra og formaður nefndar sem rannsakaði hvort hægt yrði að koma breska efnahaginum á gullfót.
Listi yfir Astragalus tegundir
Hluti Poterion Bge.
Astragalus armatus ssp armatus Astragalus armatus ssp numidicus
Hildiglúmur
Hildiglúmur er íslenskt karlmannsnafn.
Robert Peel
Æviágrip
Peel gekk í ríkisstjórn í fyrsta sinn sem innanríkisráðherra árið 1822. Sem slíkur kom hann á umbótum í breskri lögsögu og bjó til nútímalögreglusveitir. Nýju lögregluembættin voru gjarnan nefnd eftir honum sem „bonnies“ og „peelers“ í daglegu tali. Peel felldi niður verndartolla til þess að kynda undir milliríkjaverslun og kom þeirra í stað á þriggja prósenta tekjuskatti árið 1842. Hann átti mikinn þátt í því að koma á frjálsri verslun á fimmta áratugnum og setti á fót nútímabankakerfi. Eftir að Liverpool lávarður sagði af sér sem forsætisráðherra tók lærifaðir Peel, hertoginn af Wellington, við embættinu og réð Peel á ný sem innanríkisráðherra eftir stutt hlé hans frá embættinu. Peel studdi í fyrstu áframhaldandi lagalega mismunun gegn breskum kaþólikkum en féllst að endingu á að styðja það að kaþólskir hlytu öll lagaleg réttindi á ný þeð þeim rökum að frelsun kaþólikkanna væri hættuleg en enn hættulegra yrði að steypa Bretlandi í óeirðir.
Árið 1830 komust Viggar aftur til valda og Peel gekk í stjórnarandstöðu í fyrsta sinn. Eftir að Íhaldsmenn töpuðu kosningum í annað sinn tók Peel smám saman við stjórnartaumum flokksins af Wellington. Þegar Vilhjálmur 4. Bretakonungur bað Wellington að gerast forsætisráðherra á ný í nóvember 1834 afþakkaði hann og Peel tók hans í stað við embættinu. Peel gaf út Tamworth-ávarpið árið 1834 og lagði í því drög að öllum helstu gildum sem breski Íhaldsflokkurinn átti að beita sér fyrir. Fyrsta ríkisstjórn Peel var minnihlutastjórn sem sat með stuðningi Vigga. Peel gengdi þar bæði embætti forsætisráðherra og fjármálaráðherra. Eftir aðeins fjóra mánuði sprakk ríkisstjórnin og Peel gekk aftur í stjórnarandstöðu í stjórnartíð Melbourne vísigreifa (1835–1841). Peel neitaði að leiða aðra minnihlutastjórn í maí árið 1839 að beiðni Viktoríu drottningar en varð loks forsætisráðherra á ný eftir þingkosningar árið 1841. Seinni ríkisstjórn hans sat í fimm ár og kom á ýmsum mikilvægum lagabreytingum: Hún bannaði börnum yngri en tíu ára að vinna í kolanámum (1842), setti nýja tekjuskatta (1844) og skyldaði járnbrautareigendur til að reka lestir sem almenningur gæti haft efni á að ferðast í (1844).
Ríkisstjórn Peel leið fyrir það að mikið var um hatur á Írum og kaþólikkum í Bretlandi, sér í lagi eftir að ríkisstjórnin hækkaði fjárframlög til Írlands árið 1845. Þegar hallærið mikla braust út á Írlandi gekk Peel til liðs við Vigga og Róttæklinga og nam úr gildi Kornlögin svokölluðu, sem höfðu skattlagt innflutning á korni til Írlands og stuðlað að hungursneyðinni sem geisaði þar. Peel neyddist í kjölfarið til að segja af sér. Hann var þó áfram áhrifamikill í breskum stjórnmálum þar til hann lést árið 1850.
Peel átti til að standa í fyrstu með Íhaldsmönnum í andstöðu við ýmsar aðgerðir en skipta síðan um skoðum og styðja lagatillögur Frjálslyndra. Þannig breytti hann afstöðu sinni til réttinda kaþólikkanna, tekjuskattsins og loks kornlaganna. Peel tókst að nema kornlögin úr gildi með stuðningi Vigganna á þinginu og þurfti að kljást við andófsmenn úr eigin flokki. Andstæðingum hans fannst hann hafa svikið málstað Íhaldsmanna og kölluðu hann „frjálslyndan úlf í sauðargæru“ þar sem hann studdi að endingu tillögur frjálslyndra.
Mjallhegri
Mjallhegri (fræðiheiti: Ardea alba), einnig kallaður silfurhegri, er tegund hegra.
Betula coriaceifolia
Betula coriaceifolia er tegund af birkiætt sem var lýst af Viktor Nikolayevich Vassiljev. Engar undirtegundir eru skráðar.
Hliðarhljóð
Hliðarhljóð eða hliðmælt hljóð er samhljóð sem líkist l. Þegar hliðarhljóð er mælt flæðir loft meðfram tungunni, en það getur ekki farið þversum miðju munnsins því tungun stíflar það. Með flestum hilðarhljóðum snertir tungun efri tennurnar (sjá tannhljóð) eða tannbergið rétt fyrir aftan tönnunum (sjá tannbergshljóð). Algengustu hliðarhljóðin eru nálgunarhljóð, sem tilheyra mjúkhljóðum, en hliðmælt önghljóð og hálflokhljóð eru til á sumum tungumálum.
Rýriskipting
Rýriskipting (eða rýrnunarskipting) (fræðiheiti: meiosa) er hugtak haft um frumuskiptingu þar sem dótturfruman hefur helmingi færri litninga (einlitna) en móðurfruman (tvílitna).
Hjá öllum lífverum sem hafa kynæxlun er litningamengið til skiptis helmingað og tvöfaldað. Rýriskipting er einmitt sú frumuskipting sem helmingar litningamengið. Hún felur í sér tvö stig. Hún hefst með því að móðurfruman tvöfaldar litningafjölda sinn. Á eftir fylgja tvær frumuskiptingar. Úr einni móðurfrumu myndast því fjórar dótturfrumur og hefur hver um sig hálft litningamengi móðurfrumunnar. Oftast er móðurfruman tvílitna og þá eru dótturfrumurnar einlitna. Hjá dýrum verða þessar einlitna frumur strax að kynfrumunum. Hjá plöntum fara þessi tvö ferli ekki saman í tíma - fyrst verða rýriskiptingarnar en samruninn ekki fyrr en seinna. Þetta er ástæðan fyrir því að einlitna og tvílitna skeið skiptast á í lífsferli plantna. Frumurnar sem myndast við rýriskiptingu hjá plöntum kallast gró. Þau taka að vaxa og mynda einlitna lífveru, kynliðinn. Seinna verða svo einhverjar frumur í kynliðnum að eggfrumum og sæðisfrumum.
James M. Buchanan
James McGill Buchanan Jr. (fæddur 3. október 1919; latinn 9. januar 2013) var kunnur bandarískur hagfræðingur, sem hlaut Nóbelsverðlaun 1986. Hann er leiðtogi Virginíu-hagfræðinganna svonefndu, sem rannsaka stjórnmál með aðferðum hagfræðinnar, og hefur verið forseti Mont Pèlerin-samtakanna, alþjóðlegs málfundafélags frjálshyggjumanna.
Buchanan er Suðurríkjamaður frá Tennessee, afkomandi forsetans með sama nafni. Faðir hans var bóndi. Buchanan barðist í Bandaríkjaher í seinni heimsstyrjöld, en stundaði eftir það hagfræðinám í Chicago-háskóla, þar sem hann varð fyrir miklum áhrifum frá Frank H. Knight og öðrum Chicago-hagfræðingum. Eftir doktorspróf 1948 hefur Buchanan kennt við ýmsa háskóla, aðallega í Suðurríkjunum, síðast í George Mason-háskóla í Fairfax í Virginíu, nálægt Washington, D.C. Hann er kvæntur, en barnlaus. Framan af stundaði Buchanan aðallega rannsóknir í ríkisfjármálum, en síðan sneri hann sér að almannavalsfræði (e. public choice theory), en hún snýst um það, hvernig einstaklingar velja í hópum fremur en einir sér. Hefur þessi grein einnig verið nefnd „hagfræði stjórnmálanna“, því að hún beitir aðferðum hagfræðinnar á stjórnmál.
Buchanan kom til Íslands haustið 1982 og flutti erindi í Háskóla Íslands, þar sem hann gerði grein fyrir almannavalsfræðinni. Hann sagði, að hún hvíldi á tveimur meginhugmyndum. Hin fyrri væri, að einstaklingar skipti ekki um eðli, þegar þeir hverfi úr viðskiptum í stjórnmál. Gera verði ráð fyrir, að menn reyni að gæta eigin hags eins vel í stjórnmálum og þeir geri í viðskiptum, ekki af því að það sé alltaf nauðsynlega svo, heldur af því að með slíkri einfaldri forsendu má smíða líkön um hegðun stjórnmálamanna, sem hafi mikinn skýringarmátt og forsagnargildi. Seinni hugmyndin sé, að menn stundi viðskipti í stjórnmálum, skiptist á gæðum, þegar þau séu viðtakandanum meira virði en framseljandanum. Líta megi á stjórnmálasamninga sem viðskipti.
Buchanan hefur víða lýst því, hvaða stjórnmálaályktanir megi draga af almannavalsfræðinni. Þær eru aðallega, að fastar reglur verði að gilda um stjórnmálaákvarðanir, svo að þær bitni ekki á þeim, sem lenda í minni hluta. Munurinn á einkavali og hópvali er einmitt, hvort menn velja aðeins fyrir sig eða hvort sumir í hópnum velja fyrir alla. Í ritinu The Economic Consequences of Mr Keynes heldur Buchanan því fram, að John Maynard Keynes hafi gert hagfræðinni ógagn með því að mæla gegn reglunni um hallalaus fjárlög. Sú regla hafi haldið eyðslusemi stjórnmálamanna í skefjum. Í ritinu Monopoly in Money and Inflation spyr Buchanan, hvers vegna menn hafi ekki litið seðlabanka sömu augum og önnur einokunarfyrirtæki, og setur fram líkan um líklegustu hegðun þeirra. Buchanan telur, að stjórnarskrár 18. og 19. aldar, sem hafi átt að binda hendur valdsmanna, hafi ekki náð tilgangi sínum að fullu. Seðlaprentungar- og skattlagningarvald þeirra sé enn allt of víðtækt. Verkefni frjálshyggjumanna sé að setja þessu valdi skorður.
Helstu verk
Lausnarorðið er frelsi (Reykjavík, 1994). Erindi Hayeks, Friedmans og Buchanans á Íslandi (í þýðingu Hannesar H. Gissurarsonar)
Hildimar
Hildimar er íslenskt karlmannsnafn.
Tim Schafer
thumb|180px|Tim Schafer Tim Schafer er bandarískur tölvuleikjahönnuður. Schafer er þekktur fyrir þá leiki sem hann hefur unnið að hjá fyrirtækjunum LucasArts og Double Fine Productions en síðarnefnda fyrirtækið stofnaði hann sjálfur árið 2000. Á meðal þeirra leikja sem hann hefur hannað eru Day of the Tentacle (ásamt Dave Grossman), Full Throttle, Grim Fandango og Psychonauts.
Ísabel
Ísabel er íslenskt kvenmannsnafn.
Heimildir
Isabelle Isabelle
Buskerud
Náttúrufar
Fylkið nær frá Hurum í Óslóarfirði inn til Hallingdals og Harðangursheiðar. Inn til fjalla eru mörg dalverpi og fjallgarðar en austar og neðar í fylkinu er láglendara og skiptast á lágir, grónir ásar og dalir. Fylkið er allt skógi vaxið, upp að hæðarmörkum skóga í fjallendum. Þar tekur við heiðagróður.
Lengsta á Buskerud er Numedalslågen, en hún hefur upptök sín á Hörðalandi og rennur í Óslóarfjörð í Vestfold. Stærstu stöðuvötnin eru Tyrifjorden og Krøderen, en það fyrrnefnda er fimmta stærsta vatn Noregs.
Atvinna
Helstu atvinnuvegir í fylkinu eru landbúnaður, skógarhögg og alls kyns iðnaður auk þess sem þjónusta er vaxandi atvinnugrein. Stærsta borg og jafnframt aðsetur stjórnsýslu fylkisins er Drammen.
Skjaldarmerki
thumb|left|100px|Skjaldarmerki Buskerud Skjaldarmerki Buskerud er blár björn á silfurgráum bakgrunni. Ástæðan er sú að fram á 8. áratug síðustu aldar voru margir bjarnarstofnar í fylkinu. Blái liturinn á að endurspegla kobaltbláa litinn sem framleiddur var í Modum en grái liturinn á að endurspegla silfurnámurnar í Kongsberg.
Sveitarfélög
Innan Buskerud er 21 sveitarfélag. Þau eru eftirfarandi:
Skýþar
thumb|right|Skýþískur kambur. Skýþar (úr grísku Σκύθης, Σκύθοι) voru hirðingjaþjóð sem bjó í Evrasíu á svæði sem nefndist Skýþía og náði yfir Mið-Asíu og hluta Austur-Evrópu frá 7. öld til 3. aldar f.o.t. Hnignun þeirra stafaði af átökum við Akkamenída og Makedóna. Að lokum lögðu Sarmatar, sem voru skyld þjóð, lönd þeirra undir sig, og Alanar lögðu svo lönd Sarmata undir sig. Skýþar eru taldir hafa verið írönsk þjóð sem talaði íranskt mál og trúarbrögð þeirra voru skyld frumírönskum trúarbrögðum.
Skýþar voru með fyrstu miðevrópsku hirðingjaþjóðunum sem börðust á hestbaki. Þeir tóku við af Kimmeríum sem ráðandi afl á sléttunum í Mið-Asíu á 8. öld f.o.t. Veldi þeirra hefur verið kallað fyrsta miðasíska hirðingjastórveldið.
Eftir þeirra daga var heiti þeirra notað yfir ýmsar evrasískar þjóðir sem ekkert áttu skylt við þá, eins og Húna, Gota, Tyrkneskar þjóðir, Avara, Kasara og aðra hirðingja.
Lier (Noregi)
Lier er sveitarfélag í Buskerud-fylki í Noregi. Flatarmál þess er 303 km² og íbúarfjöldinn var 21.874 í byrjun árs 2006. Nágrannasveitarfélög Lier eru Drammen, Modum, Hole, Bærum, Asker, Røyken, Nedre Eiker og Øvre Eiker.
Lier-dalurinn er þekkt landbúnaðarsvæði og þar eru ræktuð jarðarber, epli og grænmeti. Finnemarka-svæðið liggur innan sveitarfélagsmarkanna en það er mest villtur skógur og tilvalinn staður til útivistar.
Þéttbýlisstaðir í Lier eru nokkir; stærstu heita Lierbyen, Tranby, Sylling, Reistad, Nøste, Gullaug og Lierskogen.
Hrútskýring
Hrútskýring (blanda af orðunum „hrútur“ og „útskýring“) er íslensk þýðing á enska hugtakinu „mansplaining“, sem vísar í grófum dráttum til þess þegar karlmaður útskýrir hluti fyrir konu á yfirlætislegan og lítillækkandi máta, gjarnan hluti sem konan veit þó meira um en karlmaðurinn.
Talið er að enska hugtakið „mansplaining“ hafi orðið til eftir að bandaríski greinahöfundurinn Rebecca Solnit lýsti fyrirbrigðinu í bloggfærslu sinni árið 2008. Solnit lýsti fyrirbrigðinu sem samblöndu af „oflæti og fáfræði“. Lily Rothman, blaðamaður hjá The Atlantic, skilgreindi hugtakið sem svo að hrútskýring væri að „útskýra eitthvað án þess að taka tillit til þess að manneskjan sem maður er að útskýra fyrir veit meira um viðfangsefnið en maður sjálfur, gjarnan gert af karli við konu“.
Í upprunalegri merkingu var helsti munurinn á hrútskýringu og hverju öðru yfirlæti fólginn í því að gera ráð fyrir því að karlmaðurinn sem útskýrir hljóti að vera fróðari um ýmsa hluti en konan sem útskýrt er fyrir. Enska hugtakið „mansplaining“ hefur þó tekið á sig breiðari merkingu og er stundum notað um yfirlætislegar útskýringar án tillits til kyns eða aldurs þess sem hlýðir á útskýringuna. Árið 2010 nefndi tímaritið The New York Times hugtakið sem eitt af orðum ársins.
Íslenska nýyrðið hrútskýring er upprunnið í Facebook-færslu eftir rithöfundinn Hallgrím Helgason sem gerð var árið 2011. Íslenska orðið hrútskýring var valið orð ársins 2016 hjá Ríkisútvarpinu, en hugtakið náði verulegri útbreiðslu um það leyti.
Kúhegri
Kúhegri (fræðiheiti: Bubulcus ibis) er tegund hegra.
Langfætlur
thumb|Langleggur. Langfætlur (Opiliones) eru ættbálkur áttfættla sem finnast í öllum heimsálfum nema Suðurskautslandinu. Staðfestar eru yfir 6.600 tegundir en þær gætu verið nálægt 10.000. Þeim skyldastir eru mítlar meðal áttfætla en langfætlum er stundum ruglað við köngulær. Bolur þeirra er ekki eins tvískiptur og hjá köngulóm og þær hafa par augna meðan köngulær hafa 3-4 pör. Langfætlur hafa ekki silkikirtla, spinna ekki þræði og vef og hafa ekki eiturkirtla. Fjórar tegundir þekkjast á Íslandi og er langleggur þekktust.
Langfætlur éta ýmislegt og er það misjafnt eftir tegundum. Sumar ráðast á lítil skordýr, sumar éta plöntur og sveppi og aðrar lifa á hræjum. Flestar eru virkar á nóttunni.
Calandrinia translucens
Calandrinia translucens er plöntutegund sem var lýst af Obbens.
Endurkvæm skammstöfun
Endurkvæm skammstöfun er skammstöfun sem hefur upphafstaf sem táknar sjálfan sig.
Eitt þekktasta dæmið um endurkvæma skammstöfun er "GNU", en hún stendur fyrir "GNU's Not Unix" (íslenska: GNU er ekki Unix). GNU, í "GNU's Not Unix" stendur svo aftur fyrir GNU's Not Unix, o.s.frv.
Endurkvæmnin býr því í raun til endalausa runu: ...Not Unix is Not Unix is Not Unix is Not Unix is Not Unix is Not Unix is Not Unix.
Acronimo
Hildimundur
Hildimundur er íslenskt karlmannsnafn.
Ísabella
Ísabella er íslenskt kvenmannsnafn.
Hildingur
Hildingur er íslenskt karlmannsnafn.
Gulhegri
Gulhegri (fræðiheiti: Nyctanassa violacea) er tegund hegra.
Jared Padalecki
Jared Tristan Padalecki (fæddur 19. júlí 1982) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Gilmore Girls og Supernatural.
Einkalíf
Padalecki er fæddur og uppalinn í San Antonio í Texas og er af pólskum ættum föður megin. Padalecki byrjaði að taka leiklistartíma þegar hann var tólf ára. Jared stundaði nám við James Madison High School í San Antonio og var nefndur kandídat fyrir 2000 Presidential Scholars Program. Árið 1998 unnu Padalecki og vinur hans Chris Cardenas National Forensic League ríkiskeppnina í Duo Interpretation.
Jared var trúlofaður leikkonunni Sandra McCoy en þau hættu síðan saman í apríl 2008 og staðfesti Jared það á Supernatural Dallas ráðstefnunni til þess að stoppa orðróma.
Agamemnon (Æskýlos)
Agamemnon er harmleikur eftir forngríska leikskáldið Æskýlos. Það er fyrsta leikritið í þríleiknum Óresteia, sem er eini varðveitti þríleikurinn frá fornöld. Hann hlaut fyrstu verðlaun á Dýnónísosarhátíðinni í Aþenu árið 458 fyrir Krist.
Jared Padalecki
Einkalíf
Þann 27. janúar 2010 giftist Jared leikkonunni Genevieve Cortese en þau kynntust við tökur á Supernatural. Jared og Genevieve eignuðust sitt fyrsta barn í mars 2012.
Agamemnon (Æskýlos)
Hin leikritin í þríleiknum eru Sáttarfórn og Hollvættir.
Jared Padalecki
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshutverk Padaleckis var árið 2000 í sjónvarpsmyndinni Silent Witness. Sama ár var honum boðið hlutverk í Gilmore Girls sem Dean Forester, sem hann lék til ársins 2005. Hefur hann síðan 2005 leikið eitt af aðalhlutverkunum í Supernatural sem Sam Winchester.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Padaleckis var árið 1999 í A Little Inside. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við New York Minute, House of Wax þar sem hann lék á móti Paris Hilton, Elisha Cuthbert og Chad Michael Murray og Friday the 13th.
Agamemnon (Æskýlos)
Leikritið segir frá Agamenoni, konungi í Mýkenu sem kemur heim lúinn eftir tíu ára bardaga Trójustríðsins en er myrtur við heimkomuna af konu sinni Klýtæmnestru í kerlaug með fulltingi friðils síns Aigisþosar.
Jared Padalecki
Verðlaun og tilnefningar
Constellation verðlaunin
Agamemnon (Æskýlos)
Efni
Samkvæmt kvæðinu vitkumst við gegn vilja okkar, í mótvindi lífsins sem ber okkur að endingu til viskunnar. Mótlæti Guðanna er okkur sjálfum til heilla. Með þjáningu er visku þannig þröngvað upp á mennina:
Jared Padalecki
Verðlaun og tilnefningar
SFX verðlaunin, Bretland
Dúkkulísurnar
Dúkkulísur eða Dúkkulísurnar var íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1982 og var til 1987, með nokkrum endurkomum síðan þá. Meðlimir hennar voru:
Jared Padalecki
Verðlaun og tilnefningar
Teen Choice verðlaunin
Agamemnon (Æskýlos)
Efni
Þessi tilvitnun Agamemnon er meðal annars þekkt úr frægri ræðu Roberts Kennedy um morðið á Martin Luther King.
Tilvísanir
Oresteia
Olof Verelius
Olof Verelius (12. febrúar 1618 – 3. janúar 1682), var sænskur rúnafræðingur, málfræðingur, fornfræðingur og sagnfræðingur, sem starfaði lengst í Uppsölum. Olof Verelius tók saman fyrstu íslensku orðabókina í Svíþjóð: Index linguo veterìs scytho-scandicæ sive gothico. Hann var einnig upphafsmaður þeirra hugmynda að Svíar væru „Hyperborear“. Aðstoðarmaður hans við íslenskunám og útgáfustörf var Íslendingurinn Jón Rúgmann.
Æviágrip
Hann fæddist í Smálöndum, sonur Nils Petri prests þar og Botilda Olofsdotter. Strax sem ungur maður tók hann upp ættarnafnið Verelius.
Verelius fluttist til Uppsala 1653 og varð fjárhaldsmaður Uppsalaháskóla og gegndi því embætti til 1679. Honum bauðst kennarastaða í sagnfræði 1657, afþakkaði hana, en varð prófessor í fornfræði föðurlandsins 1662. Hann var þjóðminjavörður 1666–1675 og aðstoðarmaður við Sænska fornfræðaráðið (Antikvitetskollegiet). Síðast háskólabókavörður 1679.
Verelius hóf að rannsaka íslensk handrit og fékk þau send til Uppsala. Hann náði nokkuð góðum tökum á málinu og tók saman fyrstu íslensku orðabókina í Svíþjóð: Index linguo veterìs scytho-scandicæ sive gothico, sem Olof Rudbeck gaf út 1691. Einnig gaf hann út nokkrar íslenskar fornsögur á íslensku, með sænskri þýðingu, m.a. Gautreks sögu og Hrólfs sögu Gautrekssonar (Gothrici & Rolfi Westrogothiae regum historia, 1664), Bósa sögu og Herrauðs (1666) og Hervarar sögu (1672). Aðstoðarmaður hans við íslenskunám og útgáfustörf var Íslendingurinn Jón Jónsson (1636–1679) frá Rúgsstöðum í Eyjafirði, betur þekktur sem Jón Rúgmann eða Jonas Rugman. Þessar útgáfur eru með þeim fyrstu sem gerðar voru á íslenskum fornritum. Verelius samdi einnig rúnafræðirit á latínu og sænsku: Olai Vereli Manuductio compendiosa ad runographiam Scandicam antiquam, Uppsala 1675.
Hyperborear o.fl.
Olof Verelius var upphafsmaður þeirra hugmynda að Svíar væru „Hyperborear“ (gríska: Ὑπερβόρειοι / Hyperboreioi) sem nefndir eru í grískri goðafræði og áttu að búa lengst í norðri. Nemandi hans, Olof Rudbeck, varð síðar helsti talsmaður kenningarinnar. Verelius lenti í langvinnum deilum við prófessor Johannes Schefferus um það hvar hofið forna í Uppsölum stóð. Schefferus hélt því fram að það hefði verið í miðbæ Uppsala, en Verelius taldi það hafa verið þar sem kirkjan í Gömlu-Uppsölum er. Almennt er nú talið að kenning Vereliusar sé rétt. Þessar deilur leiddu til betri vinnubragða hjá sænskum sagnfræðingum.
Runavík
thumb|right|Höfnin í Runavík. thumb|right|Staðsetning. Runavík er þéttbýlisstaður í Skálafirði á Austurey í Færeyjum. Þorpið er það yngsta í Skálafirði en elstu hús eru frá 1916. Íbúar eru 531 talsins (2015).
Höfnin í Runavík er mikilvæg höfn í Færeyjum. Fiskiskip, vöruflutningaskip og skemmtiferðaskip leggjast þar að.
Í bænum er góð íþróttaaðstaða; fótboltavöllur, íþrótta og fimleikahöllin Bylgjan. Íþróttafélög eru: fótbóltsfelagið NSÍ (Nes Sóknar Ítróttarfelag), badmintonfelagið Nápur, hondbóltsfelagið Tjaldur og Bogaskjótingarfelagið Ørvur. Skátafélagið KFUM Skótarnir er þar einnig.
Heimildir
Enska Wikipedia Færeyska Wikipedia Skoðað 18. apríl, 2017
Egilsstaðaskógur
Egilsstaðaskógur er skógur nærri Egilsstöðum á Austurlandi. Skógurinn er með stærstu skógum Íslands.
Gróðurfar
Skógurinn nær frá um 50-200 metra hæð og er gróðurfar breytilegt eftir því hvar í skóginum borið er niður. Á flatlendi er skógurinn ósamfelldur vegna mýra og túna en í halla er skógurinn þéttur. Ætla má að skógurinn sé um 4 metra hár og hæstu tré um 9 metrar.
Skógurinn er að mestu samansettur úr birki og innan um hann vaxa gulvíðir, ilmreynir og blæösp sem er fágæt á Íslandi.
Í Egilsstaðaskógi vaxa ferlaufasmári, þrílaufungur, bjöllulilja, jarðarber og sjöstjarna sem undirgróður.
Fágætar tegundir
Níu fágætar fléttutegundir finnast í Egilsstaðaskógi. Gljádumba (Melanohalea septentrionalis) vex í Egilsstaðaskógi og víðar á Fljótsdalshéraði og við Mývatn en er annars mjög sjaldgæf á Íslandi. Gullinvarp (Vulpicida pinastri) vex aðeins í Egilsstaðaskógi við Hoffell í Hornafirði, í Austurskógum í Lóni í Steinadal í Suðursveit. Grástika (Parmeliopsis hyperopta) vex aðeins í Egilsstaðaskógi og í Vaglaskógi. Nokkrar fléttutegundir vaxa í Egilsstaðaskógi sem eru tiltölulega algengar þar og jafnvel í öðrum skógum á Austurlandi en teljast sjaldgæfar á Íslandi. Þetta eru til dæmis gulstika (Parmeliopsis ambigua), birkitarga (Lecanora circumborealis), krypplugrös (Tuckermannopsis chlorophylla), flatþemba (Hypogymnia physodes) og pípuþemba (Hypogymnia tubulosa).
Samkvæmt Helga Hallgrímssyni vex að minnsta kosti ein fágæt sveppategund í Egilsstaðaskógi. Þar gæti verið átt við um sníkjusveppinn Homostegia piggotii sem sníkir á litunarskófum og hefur Egilsstaðaskóg sem eina þekkta fundarstaðinn á Íslandi.
Blóðþrýstingur
Blóðþrýstingur er sá þrýstingur sem blóðið beitir á veggi æðakerfisins. Mestur af þessum þrýstingi kemur til vegna krafts frá hjartanu þegar það dælir blóði.
Þegar talað er um blóðþrýsting á fólk vanalega við þrýstinginn í stóru slagæðunum. Þar sem þrýstingur sveiflast til vegna samdráttar hjartans eru tveir hlutir athugaðir: mesti þrýstingur sem mælist þegar hjartað slær (slagþrýstingur) og lægsti þrýstingur sem mælist milli tveggja hjartslátta (fylliþrýstingur).
Eðlilegur slagþrýstingur er á bilinu 120 mmHg til 130 mmHg. Eðlilegur fylliþrýstingur er á bilinu 80 mmHg til 85 mmHg. Þegar þrýstingur fer yfir þessi mörk er talað um háþrýsting.
Athugasemdir
<references group="ath." />
Smitandi lifrardrep í kanínum
Smitandi lifrardrep (á ensku Rabbit Haemorrhagic Disease) var bráðsmitandi sjúkdómur sem leggst aðallega á evrópukanínur (Oryctolagus cuniculus) og ræktuð afbrigði þeirra. Orsökin er calicoveira af ættkvíslinni Lagovirus. Þrjár megin gerðir eru þekktar og er dánartíðnin mis mikil eftir hverja er um að ræða. Hún smitast greiðlega með hlutum og snertingu og hefur mikið þol.
Hún kom fyrst fram í Kína 1983 hjá angórakanínum sem komu frá Þýskalandi, og olli gríðarlegum skaða í kanínurækt. Síðar (1991) var honum viljandi dreift í Ástralíu til að halda niðri eða eyða stofni kanína sem er plága þarlendis. Sýkin hafði nokkur áhrif, en ekki nægileg svo aftur var reynt 2017 með banvænni stofni.
Sjúkdómurinn hefur tvisvar fundist hérlendis, fyrst í heimiliskanínum 2002, og síðast í Elliðarárdal 2020.
Calandrinia umbelliformis
Calandrinia umbelliformis er plöntutegund sem var lýst af Obbens.
Fernando Torres
Fernando Torres (f. 20. mars 1984 i Madrid) er spænskur fyrrum fótboltamaður. Torres spilaði sem framherji.
Torres hóf feril sinn sem markmaður hjá unglingaliði Atlético Madrid en eftir að hafa brotið tönn ákvað hann að gerast framherji. Hann varð undir eins mikil stjarna fyrir unglingalið Madrid og skoraði mikinn fjölda marka.
Torres hóf atvinnumannaferil sinn hjá Atletico Madrid en fór þaðan árið 2007 og skrifaði undir samning hjá enska liðinu Liverpool FC. Torres var hjá Liverpool í fjögur ár áður en hann gekk til liðs við Chelsea FC. Eftir veru hjá Chelsea fór hann til AC Milan og síðar Atlético Madrid.
Hann skoraði minna hjá Chelsea en lagði upp mikið af mörkum í staðinn.
Torres lauk ferlinum í Japan árið 2019.
PHP
PHP (endurkvæm skammstöfun fyrir: PHP: Hypertext Preprocessor) er túlkað forritunarmál sem er ætlað fyrir forritun kvikra vefsíðna. PHP er oftast túlkað á vefþjóni en það er líka hægt að keyra það í skipanaviðmóti og jafnvel til að búa til sjálfstæð gluggaforrit.
Þróun
PHP var upphaflega búið til af danska forritaranum Rasmus Lerdorf árið 1994. Helsta útfærsla þess er nú þróuð af PHP Group en hluti af umsýslu kóðans er í höndum ísraelska fyrirtækisins Zend Technologies sem Zeev Suraskit og Andi Gutmans stofnuðu árið 1999 utanum endurritun PHP-túlksins. Sú útgáfa er í reynd staðalútgáfa PHP þar sem ekki er til neinn formlegur staðall fyrir forritunarmálið.
Notkunarleyfi
PHP er gefið út með s-k PHP-leyfi sem er samþykkt af Free Software Foundation sem frjálst hugbúnaðarleyfi.
Ritháttur
Dæmi um kóða:
Kostir og samkeppni
Helsti kostir PHP:
Helstu keppinautar PHP eru ASP/ASP.NET, Cold Fusion, JSP/Java, Python og Ruby.