cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gagnkvæmni
Rannsóknir hafa sýnt að oft er endurgjaldið margfalt meira en upphaflegi greiðinn. Í einni rannsókn var vitorðsmaður rannsakandans látinn kaupa kók handa sumum þátttakendum en ekki öðrum. Allir sem fengu kók þáðu það (annað hefði undir þessum kringumstæðum verið talið dónalegt). Vitorðsmaður var því næst látinn segja þátttakanda að hann væri í sölukeppni um það hver gæti selt flesta happdrættismiða og spurði hvort þátttakandinn vildi kaupa af sér einn eða fleiri miða. Það var ekki nóg með það að þeir sem fengu kók keyptu fleiri happdrættismiða heldur skipti engu máli hvort þeim líkaði vel eða illa við vitorðsmanninn, nokkuð sem undir öðrum kringumstæðum getur skipt miklu, sem sýnir hvað gagnkvæmnisreglan er öflug. Að auki keyptu þeir miða fyrir að meðaltali fimmfalt andvirði kókflöskunnar sem þeim hafði verið gefin! Ef til vill eru óþægindin sem fylgja því að finnast maður vera skuldbundin einhverjum svo mikið að maður er einnig tilbúinn til að gera mikið til að losna við þau.
Door-in-the-face
Til að gagnkvæmnisreglan virki þarf ekki endilega að gefa gjafir heldur geta greiðarnir verið af ýmsum toga. Rannsóknir hafa sýnt að ef fólki finnst einhver bakka með kröfur sínar er það oft einnig til í að bakka með sínar eigin kröfur. Þetta tengist ákveðinni tækni sem kallast door-in-the-face. Hún virkar á þann hátt að sendandi fortöluboða biður viðtakanda þeirra fyrst um eitthvað mjög mikið sem hann er í raun viss um að viðtakandi hafni, en biður þá í staðinn viðtakanda minni bónar. Við það er viðtakandi líklegri til að samþykkja minni bónina heldur en ef sendandi hefði einungis beðið hennar, án stærri bónarinnar fyrst.
Dæmi:
Door-in-the-face aðferðina er hægt að skýra með vísun í gagnkvæmisregluna. Fólki finnst sendandi hafa bakkað með kröfur sínar með því að biðja nú um minni greiða. Því finnst fólki það vera skyldugt til að gera sendanda fortöluboðanna greiða á móti, með því að samþykkja minni bón hans. Það sem styður þessa skýringu á áhrifum door-in-the-face er að ef einn sendandi biður stærri bónarinnar en annar biður minni bónarinnar virkar tæknin ekki eins vel. Viðtakendum finnast þeir ef til vill ekki "skulda" seinni sendandanum greiða, þar sem hann gerði þeim ekki greiða með því að minnka kröfurnar. Annað sem passar við þessa skýringu er að því meiri munur sem er á stóra og litla greiðanum, það er því meira sem sendandinn virðist bakka með kröfur sínar, því líklegra er fólk til í að samþykkja minni bónina (því finnst það skulda meira). Upphaflegi greiðinn má þó ekki vera fáránlega stór, því þá finnst fólki frekar eins og verið sé að spila með sig.
Eitt sem er áhugavert við door-in-the-face er að fólk sem lendir í því að samþykkja að gera sendanda fortöluboða minni greiðann í door-in-the-face er einnig líklegra til að vilja gera sams konar greiða aftur og til að standa við greiðann. Það er einnig í flestum tilfellum ánægðara með þann kost sem það valdi en fólk sem fellst á sama kost án þess að hafa verið boðinn verri kostur áður. Þetta gæti að hluta skýrst vegna perceptual contrast principle, þ.e.a.s. að manni finnist minni greiðinn vera enn minni ef maður miðar hann við stærri greiðann heldur en ef maður hefur ekkert til að miða við. Einnig gæti hluti skýringarinnar verið að fólki finnst í þessu tilfelli það hafa eitthvað haft að segja með útkomuna, að það hafi sjálft fengið flytjanda fortöluboðanna til að bakka og hafi því "unnið" að einhverju leyti.
Low-balling
Low-balling er það þegar sendandi fortöluboða, yfirleitt sölumenn, bjóða fólki kostakvör á ákveðinni vöru. Þeir láta oft líta út fyrir að þetta lága verð sé sérstaklega gert fyrir viðtakanda fortöluboðanna ("special price, just for you"). Þegar viðtakandi fortöluboðanna hefur ákveðið að festa kaup á vörunni dregur sendandi boð sitt í land, og yfirleitt er látið líta út fyrir að þetta sé vegna einhverra utanaðkomandi aðstæðna (t.d. "yfirmaður minn bannaði mér að selja þetta svona ofsalega ódýrt"). Hugsanlegt er að gagnkvæmnisreglan geti að einhverju leyti skýrt af hverju low-balling virkar. Fólki gæti fundist sendandi vera að gera þeim greiða með því að lækka verðið sérstaklega fyrir það. Þegar utanaðkomandi aðstæður koma í veg fyrir að sendandinn geti í raun gert það sem þeir sögðust ætla að gera finnst fólki þeim samt skulda "vingjarnlega sölumanninnum" eitthvað, þetta var jú ekki honum að kenna, og kaupir vöruna.
That's-not-all
That's-not-all aðferðin virkar á þann hátt að sendandi fortöluboða, yfirleitt sölumaður, býður viðtakanda einhverja vöru og nefnir verð. Áður en viðtakanda gefst tækifæri á að ákveða hvort hann vilji kaupa vöruna á því verði bætir sendandinn við að "þetta sé ekki allt" heldur fái sendandi eitthvað aukalega með fyrir sömu upphæð. Þetta eykur líkurnar á því að fólk kaupi vörurnar umfram það að sama verð væri kynnt en inni í því væri strax settur allur pakkinn, bæði það sem kynnt var í that's-not-all tækninni sem "standard" inni í verðinu og það sem var svo "aukalega".
Dæmi:
Sálfræðinemar halda kökubasar. Fólk spyr hvað kökurnar kosti og er tjáð að þær kosti 75 sent hver. Eftir stutt samtal á milli sálfræðinemanna "ákveða" þeir að innifalið í verðinu séu tvær litlar kexkökur (that's-not-all). Fólk keypti frekar kökur ef þetta var sett svona upp heldur en ef því var strax sagt að pakki með einni köku og tveimur kexum kostaði 75 sent. Gagnkvæmnisreglan gæti skýrt þetta. Með því að láta líta út fyrir að sendandi sé að gera viðtakanda greiða með því að láta hann fá meira fyrir peninginn en hann ætlaði fyrst að gera finnst viðtakandi hann þurfa að gera eitthvað í staðinn og kaupir því frekar vöruna.
Gagnkvæmisreglan er greinilega mjög innprentuð í fólk. Með því að gera fólki greiða er hægt að láta það gera manni stærri greiða, jafnvel þótt því hafi ekkert til þess komið sem maður gerði fyrir það. Það er líklegra til að standa við greiðann, er tilbúnara með að gera manni greiða aftur og er ánægðara með að gera manni greiða en ef maður hefði ekki gert neitt fyrir það. Margt óprúttið fólk hefur því nýtt sér þetta til að græða á grunlausu fólki, og það getur verið erfitt að verja sig fyrir þeim. Það er til dæmis bæði óþægilegt að þiggja en gefa ekki eða neita að þiggja. En ekki má gleyma því að gagnkvæmnisreglan virkar líka í hina áttina, ef einhver gerir eitthvað á þinn kostnað má gera eitthvað á hans, eða auga fyrir auga, tönn fyrir tönn. Þegar sölumenn ætla næst að gefa eitthvað getur því verið ágætt að endurskilgreina stöðuna. Ef maður fattar að það er í raun ekki verið að gera eitthvað fyrir mann heldur er verið að reyna að notfæra sér mann, ætti maður bara að notfæra sér sölumennina, þiggja gjöfina frá þeim og henda þeim síðan öfugum út.
Vordingborg
thumb|Gæsaturninn í Vordingborg.
Vordingborg er gamall kaupstaður á Suður-Sjálandi. Núverandi íbúafjöldi Vordingborgar er um 12.000 (2019) en tæplega 18.000 manns búa í þremur nærliggjandi bæjum: Nyråd, Ørslev og Stensved. Gæsaturninn er einkennisbygging Vordingborgar. Turninn er síðasta heillega byggingin sem eftir er af kastalanum sem stóð hér öldum saman. Valdimar atterdag bjó í Vordingborg frá um 1346 og mun hafa byggt Gæsaturninn.
Stolía
Stolía var íslensk rokkhljómsveit sem starfaði frá 1994-1999. Árið 1995 hafnaði Stolía í öðru sæti í Músíktilraunum.
Arnar Þór Gíslason trommari sveitarinnar er bróðir Haralds Freys Gíslasonar trommara hljómsveitarinnar Botnleðju. Eftir að hafa verið í Stolíu hefur hann spilað með sveitum á borð við Ensími, Dr. Spock, Bang Gang og Írafár.
Jessica Simpson
thumb|right|Jessica Simpson árið 2001 Jessica Ann Simpson (fædd 10. júlí 1980) er bandarísk poppsöngkona og leikkona sem varð fræg seint á 10. áratugnum. Hún hefur átt sjö Billboard Top 40 smelli og á þrjár gullplötur og tvær tvöfaldar platínumplötur. Simpson lék með þáverandi eiginmanni sínum, Nick Lachey, í raunveruleikaþættinum Newlyweds: Nick og Jessica. Hún kom sér inn á kántrímarkaðinn árið 2008 með plötunni Do You Know.
Æska og Ferill
Jesica fæddist í Abilene í Texas og er dóttir Tinu og Joe Truett Simpson, sem var prestur og sálfræðingur. Hún á yngri systur sem heitir Ashlee og er hún líka söngkona.Sem barn byrjaði hún að syngja í kirkjunni í bænum. 12 ára fór hún í misheppnaða áheyrnarprufu fyrir Mikka Mús klúbbinn. Þegar hún gekk í J.J. Pearce menntaskólann skrifaði hún undir samning við Proclaim Records, lítil Gospel plötuútgáfufyrirtæki. Hún tók upp samnefndu plötuna, Jessica, en fyrirtækið fór á hausinn og var platan aldrei gefin út nema í litlu upplagi sem var fjármagnað af ömmu hennar. Þetta litla upplag fékk þó athygli og kom hún fram á tónleikum ásamt öðrum listamönnum eins og Kirk Franklin, God's Property og Cece Winans. Jessica hætti 16 ára í menntaskóla (hún kláraði prófið seinna) og eftir að forstjóri Columbia Records, Tommy Mottola, heyrði í Jessicu, fékk hún plötusamning.
1999 - 2001 Sweet Kisses og Irresistible
Simpson gaf út fyrstu smáskífuna sína, I Wanna Love You Forever, og náði hún 3. sæti á Billboard Hot 100 listanum árið 2000. Stuttu eftir það kom breiðskífan Sweet Kisses út. Til þess að styðja plötuna sína túraði Jessica með Ricky Martin og strákabandinu 98 Degrees og þar hitti hún Nick Lachey og byrjuðu þau saman stuttu eftir það. Eftir að hafa átt í sambandi í tvö ár, hvíldu þau sambandið. Eftir hryðjuverkin þann 11. september 2001, endurnýjuðu þau sambandið. Jessica sagði; '' Eftir 11. september vissi ég að ég vildi aldrei aftur vera í burtu frá Nick restina af lífinu''.
Manuel Neuer
Manuel Neuer (fæddur 27. mars 1986) er þýskur knattspyrnumaður sem leikur með Bayern München og þýska landsliðinu.
Skagahreppur
Skagahreppur var hreppur utarlega á Skaga í Austur-Húnavatnssýslu.
Hreppurinn varð til við skiptingu Vindhælishrepps í þrennt 1. janúar 1939. Skagahreppur sameinaðist Vindhælishreppi á ný 9. júní 2002, þá undir nafninu Skagabyggð.
NCIS: Los Angeles (1. þáttaröð)
Fyrsta þáttaröðin af NCIS: Los Angeles var frumsýnd 22. september 2009 og sýndir voru 24 þættir.
Alice Ball
thumb|right|Alice Ball. Alice Augusta Ball (24. júlí 1892 – 31. desember 1916) var bandarískur efnafræðingur sem er þekktust fyrir að hafa fundið upp nýja meðferð við holdsveiki („Ball-aðferðina“) í upphafi 20. aldar. Hún var fyrsta konan og fyrsti þeldökka manneskjan sem lauk mastersprófi við Hawaii-háskóla og líka fyrsta konan og fyrsta þeldökka manneskjan sem gegndi prófessorsstöðu í efnafræði.
Ball fæddist í Seattle í Bandaríkjunum. Faðir hennar var ritstjóri dagblaðsins The Coloured Citizen og móðurafi hennar var frægi ljósmyndarinn James Presley Ball. Sumir höfundar hafa velt fyrir sér hvort vinna afa hennar og móður við framköllun og prentun ljósmynda hafi haft áhrif á efnafræðiáhuga Alice Ball. Hún lauk bachelor-gráðu í efnafræði við Washington-háskóla 1912 og í lyfjafræði tveimur árum síðar. Hún lauk mastersgráðu í efnafræði við Hawaii-háskóla með rannsóknum á efnafræði og virkum efnum í jurtinni kava. Á Hawaii var þá stór holdsveikranýlenda á eyjunni Molokai og Ball var fengin til að þróa meðferð byggða á chaulmoogra-olíu sem vitað var að virkaði gegn holdsveiki, en var þeim erfiðleikum bundin að hún virkaði illa sem áburður, var svo bragðvond að sjúklingar ældu henni oftast upp, og var ekki hægt að gefa með sprautu. Ball fann aðferð til að einangra estra úr olíunni sem höfðu sömu virkni og var hægt að gefa í æð. Hún veiktist hins vegar og dó árið 1916, aðeins 24 ára gömul, hugsanlega úr klóreitrun eftir kennslu í notkun gasgríma. Annar kennari við skólann, Arthur L. Dean, eignaði sér rannsóknir hennar og kenndi aðferðina við sjálfan sig. Ball-aðferðin var besta meðferðin sem í boði var við holdsveiki þar til sýklalyf voru fundin upp á 5. áratug 20. aldar. Það var ekki fyrr en undir lok 20. aldar að hún hlaut viðurkenningu fyrir rannsóknir sínar.
Jakob 2.
Jakob 2. getur átt við eftirfarandi:
Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar
Frelsisverðlaun Kjartans Gunnarssonar eru verðlaun sem Samband ungra sjálfstæðismanna hafa veitt árlega frá árinu 2007.
Verðlaunin eru nefnd í höfuðið á Kjartani Gunnarssyni, fyrrverandi framkvæmdastjóra Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi bankaráðsmanns Landsbankans.
Nokkuð var gagnrýnt að samtökin InDefence skyldu taka við verðlaununum árið 2010 í ljósi þess að samtökin höfðu mjög látið að sér kveðja í umræðunni um Icesave reikningana og þótti mörgum kaldhæðnislegt að samtökin tækju við verðlaunum sem kennd voru við mann svo nátengdan Icesave reikningunum.
Stjórn SUS ákvað að nefna verðlaunin eftir Kjartani til að heiðra það starf sem hann hefur skilað til þess að auka frelsi á Íslandi og bera út hugmyndir frjálshyggjunnar.
F-22 Raptor
thumb|right|250px|F-22 Raptor Lockheed Martin/Boeing F-22 Raptor er bandarísk orrustuþota. Hún var hönnuð til þess að tryggja yfirráð í lofti en getur einnig ráðist á skotmörk á landi og framkvæmt raftækni-hernaðaraðgerðir. Lockheed Martin Aeronautics og Boeing Integrated Defense Systems framleiða vélina í sameiningu.
Hver F-22 Raptor vél kostar 137,5 milljónir bandaríkjadala í framleiðslu. Flugher Bandaríkjanna hefur pantað 187 vélar en rúmlega 145 hafa verið smíðaðar (í ágúst 2009).
Fornítalískt stafróf
Fornítalískt stafróf er útdautt stafróf sem var notað á Ítalíuskaga að fornu til að rita ýmis indóevrópsk (aðallega ítalísk) mál, ásamt öðrum málum, t.d. etrúsku. Stafrófið á uppruna sinn í kumaíska stafrófinu sem var notað í Iskía og Kumaí á 8. öld. Germanskar rúnir voru afleiddar af þessu stafrófi á 2. öld.
Etrúskt stafróf
Fyrir árið 600 f.Kr. hafði stafrófið ekki breyst mikið og rita mátti í hvaða átt sem er. Hins vegar fór það að þróast frá 6. öld og var lagað að hljóðkerfi etrúsku. Stöfum sem táknuðu hljóð sem voru ekki til í etrúsku var sleppt. Fyrir 400 f.Kr. var klassíska etrúska stafrófið í notkun víða um Etrúríu, sem hafði 20 stafi, og skrifað var frá vinstri til hægri:
Latneskt stafróf
21 af gömlu etrúsku stöfunum 26 var notaður til að skrifa fornlatínu frá 7. öld f.Kr.:
Edduverðlaunin 2007
Edduverðlaunin 2007 eru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar sem fór fram á Hótel Hilton Nordica sunnudaginn 11. nóvember 2007. Aðalkynnar kvöldsins voru Þorsteinn Guðmundsson og Ólafía Hrönn Jónsdóttir.
Þær breytingar urðu á verðlaunaflokkum að flokknum „Leikari/leikkona í aðalhlutverki“ var skipt í tvennt og þrír tilnefndir í hvorum flokknum „leikari í aðalhlutverki“ og „leikkona í aðalhlutverki“. Fyrir sjónvarpsefni var flokknum „sjónvarpsþáttur ársins“ skipt í „frétta- og/eða viðtalsþáttur“ ársins annars vegar og „menningar- og/eða lífstílsþáttur ársins“ sem ásamt flokknum „skemmtiþáttur ársins“ gera þrjá flokka fyrir sjónvarpsþætti í stað tveggja áður. Flokkurinn „myndataka og klipping“ sem hafði verið með árið 2005 var aftur tekinn upp. Alls voru því veitt verðlaun í sextán flokkum, auk heiðursverðlauna ÍKSA.
Tilnefningar og handhafar Edduverðlauna 2007
Handhafar Edduverðlaunanna í hverjum flokki eru feitletraðir og gulllitaðir.
Míla hf.
Míla hf. er íslenskt heildsölufyrirtæki á fjarskiptamarkaði sem byggir upp og rekur fjarskiptainnviði í landinu. Míla á og rekur stærsta og dreifðasta fjarskiptanet landsins sem tengir heimili, fyrirtæki og stofnanir. Viðskiptavinir Mílu eru fjarskiptafyrirtæki sem bjóða þjónustu til endanotenda um kerfi Mílu. Kerfi Mílu eru opin og geta öll fjarskiptafélög sem bjóða þjónustu á Íslandi nýtt sér þetta kerfi.
Saga
Míla var stofnuð 2007 þegar grunnkerfi fjarskipta landsins voru aðskilin öðrum rekstri Símans.
Fyrirtækið byggir á langri sögu fjarskipta á Íslandi, eða allt frá árinu 1906 þegar fyrsti sæstrengurinn kom á land á Seyðisfirði og tengdi Ísland við umheiminn. Um var að ræða einn koparþráð frá Seyðisfirði, gegnum Færeyjar og Hjaltlandseyjar til Skotlands. Við bestu skilyrði komust um hann 120 orð á mínútu.
Á næstu 60 árum var lokið við að leggja símalínur í dreifbýli landsins og koma símasambandi til allra heimila. Núverandi kerfi Mílu byggir að nokkru á þeim kerfum sem lögð voru á þessum árum.
Árið 1986 voru allir símar landsmanna tengdir sjálfvirkum stöðvum og fyrstu farsímarnir, svokallaðir NMT-símar, voru teknir í notkun á landinu. GSM -farsímakerfi tók til starfa í landinu 1994.
Árið 1935 var síma- og póstþjónusta á Íslandi sameinuð í eitt fyrirtæki, Póstur og Sími, en árið 1998 var Landssími Íslands hf stofnaður. Árið 2005 seldi ríkisstjórn Íslands 98,8% eignarhlut sinn í Landssímanum til Skipta ehf. Tíu árum síðar eða 2015 var Síminn skráður í Kauphöll á Íslandi.
Árið 2022 var Míla seld til franska fjárfestingasjóðsins Ardian sem sérhæfir sig í fjárfestingum í innviðafyrirtækjum, og íslenskra lífeyrissjóða.
Starfsemin Mílu
Landshringur Mílu liggur hringinn um landið og tengir landið við umheiminn með tengingu við sæstrengi þar sem þeir koma á land. Hann  er grunnur að fjarskiptum á Íslandi og er hringtenging mikivægur þáttur í fjarskiptaöryggi.
Árið 2020 var lokið við að leggja ljósleiðara yfir Kjöl og með því var fjarskiptaöryggi landsins aukið umtalsvert. Fleiri leiðir sem fjarskiptin geta farið ef til útfalls kemur.
Míla hefur lokið við fyrsta áfanga í uppbyggingu á nýju flutningskerfi fjarskipta umhverfis landið svokallað bylgjulengdarkerfi. Kerfið flytur ljósbylgjur milli staða og getur hver bylgja nú flutt allt að 400 Gbit á sekúndu, en var áður 100 Gbit. Þetta nýja flutningskerfi styður m.a. uppbyggingu á 5G farsímasendum um allt land og ljósleiðaravæðingu fyrir heimili og fyrirtæki og tryggir nægan hraða og afköst til þess að veita háhraða fjarskiptaþjónustu um allt land.
Míla starfar samkvæmt fjarskiptalögum. Samkvæmt þeim fer Fjarskiptastofa fer með aðhald og eftirlit með fjarskiptum og að lögum sé framfylgt.
Hannes Hólmsteinn Gissurarson
Nám og störf
Hannes lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1972, þar sem hann hlaut gullpennann fyrir bestu ritgerð vetrarins. Hann lauk B. A. prófi í sagnfræði og heimspeki 1979 og cand. mag. prófi í sagnfræði 1982 frá Háskóla Íslands. Hann lauk doktorsprófi í stjórnmálafræði (e. politics) frá félagsvísindadeild (faculty of social studies) Oxford-háskóla 1985, en þar var hann R. G. Collingwood Scholar í Pembroke College 1984-1985. Hann stofnaði ásamt nokkrum skólabræðrum sínum The Hayek Society í Oxford, þar sem rætt var um rök með og á móti frjálshyggju. Hannes Hólmsteinn hlaut fyrstu verðlaun í ritgerðasamkeppni Mont Pèlerin Society 1984 og varð sama ár félagi í samtökunum. Hann hefur kennt í Háskóla Íslands frá 1986, fyrst í heimspekideild, síðan félagsvísindadeild, þar sem hann hefur verið prófessor frá 1995. Hann hefur tvisvar verið Fulbright Scholar í Bandaríkjunum og einu sinni Sasakawa Scholar í Japan. Hann hefur líka verið gistifræðimaður eða gistiprófessor í Hoover stofnuninni í Stanford-háskóla, George Mason-háskóla í Virginíu, U. C. L. A. (e. University of California at Los Angeles), Tokyo University of the Fisheries, L. U. I. S. S. (í. Libera Università Internazionali degli Studi Sociali) í Róm og I. C. E. R. (e. International Centre for Economic Research) í Tórínó. DV kaus hann „penna ársins“ 1984. Hannes var í stjórn Mont Pèlerin Society 1998-2004 og skipulagði ásamt öðrum fund samtakanna á Íslandi í ágúst 2005.
Áhrif
Hannes Hólmsteinn Gissurarson var blaðamaður Eimreiðarinnar, sem ungir frjálshyggjumenn gáfu út 1972–1975. Í hinum svonefnda Eimreiðarhópi voru með honum m. a. Davíð Oddsson, Þorsteinn Pálsson, Geir H. Haarde, Baldur Guðlaugsson, Brynjólfur Bjarnason, Kjartan Gunnarsson, Magnús Gunnarsson og Jón Steinar Gunnlaugsson. Þessi hópur varð mjög áhrifamikill í Sjálfstæðisflokknum í lok 8. áratugar og beitti sér fyrir því að sveigja stefnu flokksins í átt til nýfrjálshyggju.
Hannes stofnaði ásamt nokkrum öðrum Félag frjálshyggjumanna 1979, sem starfaði í tíu ár. Það fékk Nóbelsverðlaunahafana Friedrich A. von Hayek, James M. Buchanan og Milton Friedman til að koma til landsins og tala um fræði sín. Vöktu heimsóknir þeirra og fyrirlestrar athygli. Einnig gaf Félag frjálshyggjumanna út ýmis rit og tímaritið Frelsið 1980-1988, fyrst undir ritstjórn Hannesar, síðan Guðmundar Magnússonar.
Árið 1984 rak Hannes ásamt Kjartani Gunnarssyni ólöglega útvarpsstöð, sem nefndist Fréttaútvarpið, dagana 2.–10. október. Henni var lokað með lögregluvaldi og opinbert mál höfðað gegn þeim Hannesi og Kjartani fyrir brot á útvarpslögum. Hlutu þeir dóm fyrir þetta tiltæki. En rekstur útvarpsstöðvarinnar hafði þau áhrif, að forysta Sjálfstæðisflokksins snerist til fylgis við frjálst útvarp eftir nokkurt hik árin á undan.
Árið 2002 gaf Hannes út bókina Hvernig getur Ísland orðið ríkasta land í heimi? þar sem hann mælti með stórfelldum skattalækkunum á fyrirtæki í því skyni að laða fjármagn til landsins og gera Ísland að alþjóðlegri fjármálamiðstöð. Ræddi hann í bókinni fordæmi Írlands og Lúxemborgar, en líka ýmissa lítilla eyríkja eins og Ermarsundseyja og Cayman-eyja.
Hannes hafði mikil áhrif á stefnu ríkisstjórna Sjálfstæðisflokksins undir forystu Davíðs Oddssonar og síðar Geirs H. Haarde. Áhrif Hannesar voru ekki síst augljós á þá einkavæðingarstefnu sem hófst á síðari hluta 10. áratugs 20. aldar.
Deilur
Allt frá því að Hannes Hólmsteinn Gissurarson vakti fyrst athygli opinberlega með vikulegum útvarpsþáttum, sem hann sá um veturinn 1976-1977 undir nafninu „Orðabelgur“, hafa staðið um hann og boðskap hans harðar deilur. Einn kennara hans í Háskóla Íslands, Þorsteinn Gylfason, skrifaði um hann fjölda greina í Morgunblaðið, þar sem hann kallaði hann meðal annars „sauð í sauðargæru“, en Hannes svaraði og sagði, að Þorsteinn væri einn elsti og efnilegasti heimspekingur þjóðarinnar. Seinna deildu þeir Þorsteinn og Hannes í Skírni (1984 og 1986) um réttlætiskenningar Roberts Nozick og Friedrichs A. von Hayek.
Í ársbyrjun 1984 áttu þeir Hannes og Ólafur Ragnar Grímsson, sem þá var ritstjóri Þjóðviljans, í hörðum deilum um kenningar Miltons Friedman. Ólafur Ragnar hafði endursagt greinar úr enskum dagblöðum um það, að ýmislegt væri ámælisvert við rannsóknaraðferðir Friedmans í peningamálasögu þeirri, sem hann hafði samið. Var tölfræðiprófessor í Oxford, David Hendry, borinn fyrir gagnrýninni. Hannes sneri sér til Hendrys, sem aftók, að hann hefði vænt Friedman um óheiðarleg vinnubrögð.
Skipun Hannesar í stöðu lektors í stjórnmálafræði í félagsvísindadeild Háskóla Íslands sumarið 1988 vakti hörð viðbrögð, því að deildin hafði mælt með öðrum manni. Hafði dómnefnd á vegum deildarinnar komist að þeirri niðurstöðu, að Hannes væri aðeins hæfur að hluta í stöðu lektors í stjórnmálafræði. Birgir Ísleifur Gunnarsson menntamálaráðherra og flokksfélagi Hannesar leitaði hins vegar til tveggja erlendra kennara hans, sem báðir töldu hann hæfan í stöðuna. Meðumsækjendur Hannesar kærðu þessa gerð til umboðsmanns Alþingis, sem komst að þeirri niðurstöðu að ekkert hefði verið athugavert við hana.
Hannes gagnrýndi óspart Jón Ólafsson athafnamann, á meðan Jón átti og rak Stöð tvö, þar á meðal í fyrirlestri á ensku á norrænni blaðamannaráðstefnu 1999. Árið 2004 höfðaði Jón meiðyrðamál gegn Hannesi úti í Bretlandi vegna þessara ummæla, sem Hannes hafði sett á heimasíðu sína þar sem Jón var opinberlega vændur um að hafa efnast á glæpastarfsemi s.s. fíkniefnasölu. Að ráði dómsmálaráðuneytisins og lögfræðings Háskólans sinnti Hannes ekki þessu máli. Féll þess vegna í því útivistardómur sumarið 2005 þar sem Hannes var dæmdur til að greiða Jóni 100 þúsund pund (um 12 milljónir ísl. kr.) í bætur og málskostnað. Hannes áfrýjaði þessum dómi til yfirréttar, The Royal High Court of Justice, í Lundúnum, sem úrskurðaði 8. desember 2006, að dómurinn skyldi vera ógildur, þar sem Hannesi hefði ekki verið stefnt eftir íslenskum reglum, eins og skylt hefði verið.
Þegar Hannes sagði frá því opinberlega sumarið 2003, að hann væri að skrifa ævisögu Halldórs Kiljans Laxness, meinaði Auður Laxness, ekkja Halldórs, honum aðgang að bréfasafni skáldsins, sem hún hafði gefið á handritadeild Þjóðarbókhlöðunnar á degi íslenskrar tungu, 16. nóvember, 1996. Eftir að fyrsta bindi ævisögu skáldsins, Halldór, kom út, gagnrýndu Helga Kress og fleiri Hannes harðlega fyrir að nota í bókinni texta frá Laxness í heimildarleysi, án þess að geta tilvitnana. Haustið 2004 höfðaði Auður mál gegn Hannesi fyrir brot á lögum um höfundarrétt. Hann var sýknaður af kröfum hennar í Héraðsdómi Reykjavíkur 10. nóvember 2006.
Auður áfrýjaði dómnum og Hannes var dæmdur í Hæstarétti fyrir brot á höfundarrétti í um 2/3 tilvika, sem hann var ákærður fyrir, og gert að greiða Auði Laxness 1,5 milljón króna í fébætur. Hannes var einnig dæmdur til að greiða málskostnað, 1,6 milljón króna. Efnt var til söfnunar í „málfrelsissjóð“ af vinum Hannesar til að hlaupa undir bagga með honum vegna vegna málskostnaðar.
Ummæli um loftslagsbreytingar
Líkt og Davíð Oddsson er Hannes kunnur og opinskár efasemdamaður um loftslagsbreytingar af mannavöldum. Á ferli sínum hefur hann bæði hafnað því að hnattræn hlýnun vegna loftslagsbreytinga sé að eiga sér stað, að breytingarnar séu af mannavöldum og að til sé almennt meirihlutaálit meðal vísindamanna um málefnið. Hann hefur gagnrýnt sænska loftslagsaðgerðasinnann Gretu Thunberg og sagði um hana á Twitter-síðu sinni árið 2019: „Greta Thunberg segist tala fyrir komandi kynslóðir. Hvað hafa komandi kynslóðir gert fyrir okkur? Ekkert. Hvað höfum við gert fyrir komandi kynslóðir? Allt.“
Tenglar
Viðtöl við Hannes
Skemmtun
Skemmtun er athafnasemi sem hefur þann tilgang að veita áhorfendum ánægju og afslöppun.
891–900
891-900 var 10. áratugur 9. aldar.
Trémaðkur
Trémaðkur (eða trjámaðkur) (fræðiheiti: Teredo norvegica) er ormlaga samloka af timburmaðkaætt sem lifir í N-Atlantshafi. Fremst á líkamanum eru örsmáar, hvassar skeljar og með þeim borar trémaðkurinn göng í timbur. Göngin húðar hann síðan að innan með kalki. Trémaðkur verður allt að 30 sm langur og veldur oft miklum skaða á bryggjustólpum, skipum og öðru tréverki í sjó.
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir er prófessor í fötlunarfræðum við Menntavísindasvið Háskóla Íslands.
Ryþmablús
Ryþmablús eða taktur og tregi (e. rhythm and blues eða skammstafað sem R&B) er tónlistarstefna sem sameinar jazz, gospel og blús. Ryþmablús var þróað meðal blökkumanna í Bandaríkjunum. Tónlistarstefnan er upprunnin á fimmta áratugnum en hún hafði verið að þróast síðan á fjórða áratugnum.
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir
Ferill
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir lauk prófi frá Þroskaþjálfaskóla Íslands árið 1976, sérkennarprófi frá Sérkennaraháskólanum í Osló árið 1983 og kennsluréttindanámi frá Kennaraháskóla Íslands árið 1991. Hún lauk meistaraprófi frá Kennaraháskóla Íslands árið 1998 og doktorsprófi í fötlunarfræði frá félagsvísindadeild Háskóla Íslands árið 2008. Áður en Guðrún hóf sinn akademíska feril starfaði hún lengi á vettvangi fatlaðs fólks, bæði sem þroskaþjálfi og sérkennari. Hún kenndi við Þroskaþjálfaskóla Íslands frá árinu 1989 og var ráðin sem lektor við Kennaraháskóla Íslands, nú Menntavísindasvið Háskóla íslands árið 1998. Guðrún er nú prófessor í fötlunarfræði við Menntavísindasvið HÍ.
Ryþmablús
Markhópur ryþmablús var fyrst og fremst blökkumenn í Bandaríkjunum, en tónlistin hreif síðar kynslóðir af öllum kynþáttum og uppruna um nánast allan heim. Upphaflega var ryþmablús byggð af minni tónlistarmönnum sem bættu djassi, gospel og blús í lögin sín. Tónlist þeirra var undir sterkum áhrifum frá djass og "stökk tónlist" og ennfremur gospel og blökkumanna bebop. Á sjötta áratugnum fékk klassískt ryþmablús einkenni sitt með því að færa sig yfir á aðrar tónlistarstefnur, svo sem djass og rokk (rokk og ról) og má segja að það hafi verið þróað sem ákveðið viðskiptaform inn í sjálft rokkið.
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir
Rannsóknir
Eftir Guðrúnu liggur fjöldi greina, bókarkafla og bóka en rannsóknir hennar hafa verið á sviði fötlunarfræða. Hún hefur sérstaklega unnið rannsóknir sem tengjast lífi og aðstæðum fólks með þroskahömlun. Þar má telja lífssögurannsóknir og sögulegar rannsóknir. Guðrún hefur sérhæft sig í samvinnurannsóknum (e. inclusive research) og unnið náið með fötluðu fólki í rannsóknum. Þá hefur hún unnið rannsóknir á sjálfræði fatlaðs fólks og menntarannsóknir sem tengjast háskólanámi fólks með þroskahömlun.
Ryþmablús
Ryþmablús er sífellt að breytast og þróast og er enn vinsælt tjáningarform í menningu blökkumanna í Bandaríkjunum og samfélögum svarta nánast hvar sem er í heiminum.
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir
Rannsóknir
Guðrún hefur tekið þátt í íslenskum og alþjóðlegum rannsóknarvekefnum sem tengjast fræðasviði hennar. Sem dæmi má nefna þverfaglega rannsóknarverkefnið Fötlun fyrir tíma fötlunar sem hlaut þriggja ára öndvegisstyrk Rannís 2017. Verkefnið byggist á þverfræðilegu samstarfi margra fræðigreina og fræðimanna sem beina sjónum að sögu fatlaðs fólks í íslenskri fortíð. Þá tók hún þátt í Grundtvig verkefni um fullorðinsfræðslu 2005-2008. Verkefnið ber heitið Empowerment and disability: Informal learning through self advocacy and life history. Samstarfsaðilar voru fjórir háskólar í Evrópu: The Open University í Bretlandi, The University of Dublin, Trinity College á Írlandi, The University of Ghent í Belgíu og Háskóli Íslands. Auk háskólafólks tók hópur fólks með þroskahömlun í hverju landi þátt í verkefninu.
Viðurkenningar
Árið 2008 fékk hún múrbrjót Landsamtakanna Þroskahjálpar fyrir lífssögurannsóknir með fötluðu fólki.
Ryþmablús
Uppruni nafnsins
Ryþmablús heitið kom upp á fimmta áratugnum í staðin fyrir hugtakið kynþáttar tónlist, sem var talið niðrandi. Jerry Wexler bjó til hugtakið þegar hann var að vinna hjá Billboard Magazine. Á áttunda áratugnum var skammstöfunin R&B síðan nánast eingöngu notuð sem samheiti þessarar tónlistarstefnu.
Guðrún Valgerður Stefánsdóttir
Ýmis störf og verkefni
Guðrún hefur einnig átt í farsælu samstarfi við vettvang fatlaðs fólks og setið sem fulltrúi HÍ í ýmsum opinberum nefndum. Hún var meðal annars í nefnd á vegum Forsætisráðuneytisisins sem hafði það hlutverk að kanna aðbúnaði barna á Kópavogshæli og er í réttindavakt velferðarráðuneytisins.
Ryþmablús
Saga
Flæði blökkumanna í Bandaríkjunum til Chicago, Detroit, New York, Los Angeles og víðar á þriðja og fjórða áratug tuttugustu aldarinnar skapaði nýja markaði fyrir djass, blús og sambærilega tónlist. Undanfari ryþmablús kom úr djass og blús heimum, sem voru að byrja að koma saman á fjórðaáratugnum. Söngvarinn og píanóleikarinn Leroy Carr var fyrstur af Delta blús söngvurum til að blanda jazz áhrifum og “urban” stíl inn í blúsinn. Frá byrjun fjórða áratugarins þar til að hann dó árið 1935, var hann einn af áhrifamestu manneskjunum í blúsheiminum. Louis Jordan var hins vegar mikilvægasti jazz tónlistamaðurinn í að þróa ryþmablús. Hann er sagður nánast hafa búið til "stökk blús." Eins og svo mikið af tónlist frá fimmta áratugnum, kom stökk blús úr “swing big” bandinu hans Count Basie. Jordan umbreytti “big bandinu” sínu Basie í lítinn hóp útsettra hljóðfæra, með glensi og gríni. Jordan réð ríkjum á topplistunum í tónlist snemma á fimmta áratugnum. Jordan tók upp sína tónlist hjá Decca útgáfufyrirtækinu.
Nýju ryþmablús flytjendur á fimmta áratugnum komu flestir frá nýjum sjálfstæðum útgáfufyrirtækjunum. Mikið af þessum fyrirtækjum voru staðsett í í New York og Los Angeles. Hvert fyrirtæki átti ákveðinn hlut í þróun ryþmablús hljóðsins. Útgáfufyrirtækið Savoy, var eitt af mikilvægustu sjálfstæðu fyrirtækjunum. Savoy var stofnað 1942 af Herman Lubinsky, frá Newark, New Jersey. Savoy var eitt af fáum útgáfufyrirtækjum sem sérhæfði sig í megin tónlistarstílum blökkumanna á fimmta áratugnum, bebop og ryþmablús. Los Angeles var á þessum árum miðstöð fyrir upptöku takts og blús. Fyrsta fræga ryþmablús lagið var "I wonder", sem var tekið upp af Private Cecil Gant í kjallarastúdíó og gefið út árið 1944 af Gilt Edge Records, sem var skammlíft útgáfufyrirtæki í Los Angeles. Þegar "I wonder" fór á topp Billboard vinsældarlistans, þá byrjaði fjöldi útgáfufyrirtækja að gefa út Leroy Carr-blús stíl sem Gant hafði gert vinsælann. Farsælast þeirra var Modern Records, sem náði bestum árangri með T-Bone Walker. Aladdin útgáfufyrirtækið gerði samning við Charles Brown, sem leiddi djass-poppið. Swingtime tók upp Lowell Fulson, sem setti saman “smooth” LA hljóð undir áhrifum frá T-Bone Walker gítar stílnum og Charles Brown söngvara og píanóleikara sem síðar þróaði sinn eigin byltingarkennda stíl.
Tvö mikilvægustu sjálfstæðu útgáfufyrirtækin frá Los Angeles eftir heimstýrjöldina síðari voru Imperial og Specialty. Imperial var stofnað af framleiðandanum Lew Chudd árið 1945 og átti stóran þátt í uppbyggingu ryþmablús og breytti m.a. ásjónu þess þegar hann flutti hæfileika leit sína frá Los Angeles til New Orleans og gerði samning með Fats Domino. Domino hafði örlítið af þessum “smooth LA” stíl, en hann hafði einnig sterka orku eins og Big Joe Turner. Imperial gerði einnig samning við aðra New Orleans ryþmablús flytjendur eins og Smiley Lewis og Guitar Slim. Domino var einn af fyrstu ryþmablús listamönnum sem var undir áhrifum kántrý tónlistar hvítra manna. Tónlistar sagnfræðingar benda á hvíta söngvara eins og Elvis Presley og Carl Perkins sem frumkvöðla rokksins, en raunverulega voru það Domino og síðar Chuck Berry sem voru frumkvöðlarnir. Önnur Los Angeles útgáfufyrirtæki byrjuðu að leita til New Orleans eftir nýjum hæfileikaríkum listamönnum. Aladdin gerði samning við Shirley og Lee, sem áttu mörg fræg lög á sjötta áratugnum. Art Rupe frá Specialty KimiRecords útgáfufyrirtæknu í Los Angeles náði mestum árangri í New Orleans. Rupe, sem byrjaði hjá Specialty árið 1946, hafði þróað lítið útgáfufyrirtæki, sem upphaflega gerði samninga við stökk blús hljómsveitir eins og Joe Liggins og Honeydrippers, sem og fyrrum Swingtime listamanninn Percy Mayfield. Mayfield var söngvari sem fylgdi Los Angeles stílnum og hann er álitinn einn af bestu lagasmiðum þessarar aldar. Á sjötta áratugnum fór klassískt ryþmablús út fyrir sitt tónlistarsvið og yfir á aðrar tónlistarstefnur, svo sem djass og rokk og ról. Þetta var sterkur taktbundinn stíll sem flæddi yfir í hefðbundna blús tónlist sem á rætur að rekja til New Orleans. Fyrsta hljóðritun Mayfield fyrir Specialty kom út árið 1950 og var "Please Send Me Someone to Love." Specialty átti marga góða smelli eins og t.d. "The Things I Used to Do” með Guitar Slim (ásamt Ray Charles) sem kom út árið 1954. En mikilvægasti flytjandi þeirra var þó Little Richard. Richard hafði gert nokkur fræg lög fyrir Peacock útgáfufyrirtækið í Houston, sem var í eigu Don Robey, einn af fáum svörtu athafnamönnunum í ryþmablús. Með Specialty þróaði Richard nýjan öfgafullan stíl sem var kenndur við hann. Fyrsta smáskífa hans, "Tutti Frutti," kom út árið 1955, þetta lag var einn af mikilvægustu þáttum í sameiningu ryþmablús og rokksins.
Barði (nafn)
Barði er íslenskt karlmannsnafn.
Ryþmablús
Saga
Árið 1947 stofnaði Ahmet Ertegun Atlantic Record í New York City, en hann var mikill djass aðdáandi og sonur tyrkneska diplómata. Þetta færði geirann mikið yfir til New York City. Árið 1953 kom Jerry Wexler inn í fyrirtækið og hann ásamt Ertegun léku lykilhlutverk í að koma ryþmablús á framfæri. Þeir kynntu til leiks margar af aðal söngkonum ryþmablús þess tíma eins og Ruth Brown og Lavern Baker. Þeir fengu líka Ray Charles í Atlantic, sem hafði verð að líkja eftir Charles Brown og hjálpuðu honum að finna nýja stefnu sem myndi seinna þróast í sál tónlist. Wexler og Ertegun unnu mjög náið með Clyde McPhatter og Chuck Willis sem báðir voru mikilvægir í árangri ryþmablús á sjötta áratugnum. King Records í Cincinnati, Ohio, the Chess og Vee Jay fyrirtæki í Chicago, og Duke/Peacock Records í Houston, Texas, léku einnig mikilvæg hlutverki í útbreiðslu ryþmablús.
Einn af mikilvægustu eiginleikum ryþmablús kom fram þegar hópar byrjuðu að raddsetja í stíl sem varð þekktur sem doo-wop. Sonny Til og Orioles tóku forystu og nutu landshylli með ryþmablús smellinum "It's Too Soon To Know" árið 1948. Þegar rokkið varð vinsælt á sjötta áratugnum má segja að það hafi byrjað með hvítum söngvurum að syngja lög eftir ryþmablús flytjendur. Þá var lítill greinarmunur gerður á milli rokks og ryþmablús. Á þessum tímapunkti, voru topp ryþmablús flytjendur eins og Chuck Berry og Fats Domino taldir vera rokk stjörnur of voru af sama sess og hvítir tónlistarmenn á borð við Bill Haley og Elvis Presley. Það var svo ekki fyrr en með tilkomu Motown fyrirbærisins og Memphis sál hljóðinu á sjöunda áratugnum (hópar eins og Supremes, The Temptations, Aretha Franklin, Otis Redding) að aftur var hægt að greina  stíl blökkumanna frá rokkinu með því að kalla það ryþmablús.
Nútíma ryþmablús
Á sjöunda, áttunda og níunda áratugnum komu fram nýir stílar af ryþmablús, þar á meðal fönk og diskó. Á níunda áratugnum vara hugtakið R&B skilgreint sem stíll samtíma blökkumanna í Bandaríkjunum og var um að ræða tónlist sem sameinaði þætti frá sál, fönk og popp tónlist, sem er upprunnin eftir diskó þemað fjaraði út. Á seinni hluta níunda áratugarins varð hip hop og rapp betur skilgreint og mörg lög notuði upptökur af klassískum ryþmablús lögum.
Michael Jackson gaf út plötuna Thriller árið 1982 og varð hún mest selda plata allra tíma. Þar mátti finna leifar af diskó tímabilinu sem hafði veruleg áhrif á nútíma ryþmablús tónlist. Aðrir söngvarar og sönghópar eins og Patti Labelle, Luther Vandross, Prince og New Edition tóku tónlistarheiminn yfir með þessum nýja stíl af ryþmablús. Gladys Knight, Melba Moore og Whitney Houston mótuðu einnig ryþmablús menninguna á níunda áratugnum, og sá stíll naut meiri vinsælda sem tónlistarhefð á tíunda áratugnum. Á þeim áratug tóku ryþmablús raularar eins og Keith Sweat, LeVert, Guy, Jodeci, BellBivDeVoe, ryþmablús ástarlög á annað stig. Fleiri listamenn eins og til dæmis Mariah Carey, Brian McKnight, TLC, R. Kelly, Mary J. Blige og Boyz II Men kveiktu einnig áhuga á ný á klassíkri sál tónlist og raddsettum lögum. Afleiðingin af þessari fjölbreyttu tegund af tónlist var sú að það spruttu upp fullt af nýjum undirstefnum eins og New Jack Swing, Hip-hop sál og ný sál. Ryþmablús er sífellt að breytast og mun halda áfram að þróast og vera vinsæll tjáningarmáti fyrir ameríska blökkumenn og samfélög blökkumanna víðast hvar í heiminum.
Bjarnþrúður
Bjarnþrúður er íslenskt kvenmannsnafn.
Vindhælishreppur
Vindhælishreppur var hreppur vestan megin á Skaga í Austur-Húnavatnssýslu, kenndur við bæinn Vindhæli á Skagaströnd.
Upphaflega teygði hreppurinn sig eftir allri Skagaströnd að Laxá, en 1. janúar 1939 var honum skipt í þrennt. Nyrsti hlutinn varð að Skagahreppi, miðhlutinn að Höfðahreppi, en syðsti hlutinn sunnan Hrafnsár hét áfram Vindhælishreppur.
Vindhælishreppur sameinaðist Skagahreppi á ný 9. júní 2002, þá undir nafninu Skagabyggð.
Tómstundagaman
thumb|Tómstundagaman Tómstundagaman, tómstundargaman eða frítími er tími sem ekki er eytt í vinnu eða önnur verkefni.
Nói (mannsnafn)
Nói er íslenskt karlmannsnafn.
Apple
Apple Inc. (nasdaq: AAPL, lse: ACP, fwb: APC) er bandarískt raftækjafyrirtæki með höfuðstöðvar í Cupertino í Kaliforníu. Apple þróar, framleiðir, markaðssetur og selur m.a. borðtölvur, fartölvur, margmiðlunarspilara, síma, stýrikerfi, forrit og aukahluti í tölvur. Þekktustu vörumerki Apple eru Macintosh-einkatölvurnar sem komu á markað 1984 og margmiðlunarspilarinn iPod sem kom fyrst á markað 2001. Farsíminn iPhone hefur einnig náð miklum vinsældum frá því að hann kom á markað í júní 2007. Af öðrum vélbúnaði sem Apple framleiðir má nefna Apple TV sem tengir margmiðlunarsafn einkatölvunnar við sjónvarp og netþjónana Xserve. Stærsta hugbúnaðarafurð Apple er stýrikerfið Mac OS X, nýjasta útgáfa þess, „Lion“, kom út í lok júlí 2011. iLife-pakkinn fylgir með öllum nýjum Apple-tölvum og inniheldur ýmis forrit sem varða einfalda vinnslu með ljósmyndir, kvikmyndir, tónlist og vefsíðugerð, svonefnd „lífstílsforrit“. Fyrir fagmenn á þessum sviðum býður Apple upp á öflugri forrit eins og Aperture (ljósmyndun), Final Cut Studio (kvikmyndir) og Logic Pro (tónlist). iWork-pakkinn inniheldur hefðbundinn skrifstofuhugbúnað, þ.e.: ritvinnsluforrit, töflureikni og glærusmið. Vafrinn Safari og tónlistarspilarinn iTunes eru ekki aðeins vinsæl forrit á Mac OS X heldur eru þau einnig í boði fyrir tölvur sem keyra Windows-stýrikerfið. Í gegnum iTunes er hægt að nálgast iTunes Store sem er vefverslun Apple með afþreyingarefni á borð við tónlist, sjónvarpsþætti, kvikmyndir, tónlistarmyndbönd, hugbúnað fyrir iPhone og iPod touch og hljóðbækur.
Saga
Apple var stofnað 1. apríl 1976 af Steve Jobs, Steve Wozniak og Ronald Wayne (fyrirtækið var gert að hlutafélagi 3. janúar 1977 án Wayne) í kringum Apple I tölvuna. Steve Wozniak handsmíðaði Apple I tölvurnar í stofunni hjá foreldrum Steve Jobs. Tölvurnar voru kynntar almenningi í Homebrew Computer Club sem var áhugamannafélag um tölvur sem starfaði í Kísildal. Alls voru smíðaðar 200 Apple I vélar sem innihéldu móðurborð (með örgjörva, vinnsluminni og skjákorti) og voru langt frá því að falla undir seinnitíma skilgreiningu á „einkatölvu“.
Jobs fékk tölvuverslunina „The Byte Shop“ til að kaupa 50 tölvur á 500 dali stykkið. Því næst pantaði hann íhluti af Cramer Electronics. Jobs tókst eftir ýmsum leiðum, m.a. með því að fá lánaða aðstöðu hjá vinum og ættingjum og með því selja persónulegar eigur, þ.á m. Volkswagen-rúgbrauðið sitt, að tryggja að nóg væri til af íhlutum á meðan Wozniak og Wayne handsmíðuðu tölvurnar.
Fyrirtækið hét Apple Computer Inc. fyrstu 30 árin. Þann 9. janúar 2007 var orðinu „Computer“ sleppt úr nafninu til þess að endurspegla breyttar áherslur þar sem fyrirtækið eiblíndi ekki lengur á einkatölvuna heldur einnig annarskonar tækjabúnað (iPod, iPhone og Apple TV) og sölu á afþreyingarefni. Frá og með Maí 2010, varð Apple eitt af stærstu fyrirtækjum í heiminum og verðmætasta fyrirtækið í heiminum.
Vélbúnaður
thumb|left|[[Mac mini tölva.]] Apple setti á markað fyrstu Macintosh-tölvurnar árið 1984. Mac mini er einkatölva sem var sett á markaðinn í janúar 2005, hún er seld án ytri búnaðar á borð við skjá, lyklaborð og mús. iMac er borðtölva sem sett var á markaðinn árið 1998 en helsta einkenni hennar er að tölva og skjár eru sambyggð. Power Mac tölvunni var skipt út fyrir Mac Pro árið 2006, en hún notast við Intel Xeon 64-bita örgjörva. Xserve eru netþjónar frá Apple. Árið 2006 setti Apple á markaðinn MacBook, sem tók við af iBook-fartölvunni. MacBook er frekar dýr fartölva með Intel Core 2 Duo örgjörva og 13 tommu skjá. Þær er hægt að fá hvítar. MacBook Pro er öflugri fartölva með 13, 15 eða 17 tommu skjá og er gerð úr áli.
thumb|right|Hvít MacBook
Árið 2001 setti Apple á markað tónlistarspilarann iPod. Nú selur Apple iPod touch (með snertiskjá), iPod classic, iPod nano og iPod shuffle. Apple selur einnig iPhone, sem er farsími með WiFi og Bluetooth og innbyggðum iPod og netvafra.
Þeir selja einnig Apple TV fyrir sjónvörp.
Verslanir
Apple rekur einnig yfir 300 verslanir í tíu löndum, meðal annars í Bandaríkjunum, Japan, Bretlandi, Kanada og Ítalíu. Búðirnar innihalda flestar Apple hluti og einnig vörur frá öðrum framleiðendum. Við þær er einnig tengt verkstæði fyrir Apple-vörur. Apple hefur meira en 60.000 starfsmenn um allan heim.
Epli.is er umboðsaðili Apple á Íslandi og rekur tvær verslanir, önnur er við Laugaveg í Reykjavík og hin er í Smáralind.
Macland er líka búð með Apple vörur og rekur tvær verslanir, önnur er við Laugaveg í Reykjavík og hin er í Kringlunni.
Kolyma (fljót)
Kolyma er fljót í Rússlandi, í NA-Síberíu. Kolyma er 2129 km á lengd og þar af er fljótið skipgengt um 2000 km. Vatnasvið: 644.000 km².
Kolyma kemur upp í Kolymafjöllum, rennur til norðausturs og fellur í A-Síberíuhaf. Við fljótið voru frægar fangabúðir (gúlag). Gullnám er stundað í dölum við efri hluta Kolymu, og voru fangar látnir starfa í námunum á árum áður.
Prison Break
Prison Break er bandarísk þáttaröð. Prison Break eru spennu og hasar sjónvarpsþættir sem voru frumsýndir þann 29. ágúst árið 2005. Þættirnir snúast um tvo bræður, einn þeirra hafði verið ranglega dæmdur til dauða, og hinn sem er snillingurinn, hefur hugsað sér mjög vandaða áætlun til að hjálpa honum að komast úr fangelsinu. Þættirnir voru hugarfóstur Pauls Scheuring og eru framleiddir af framleiðslufyrirtækinu Adelstein-Parouse Productions í samvinnu við Original Television og 20th Century Fox Television. Framleiðendur þáttana eru Scheuring, Matt Olmstead, Kevin Hooks, Marty Adelstein, Dawn Olmstead, Neal H. Moritz og Brett Ratner. Þematónlist þáttana er eftir Ramin Djawadi, sem var tilnefnd til Emmy-verðlauna árið 2006.
Fyrsta þáttaröð
Fyrsta þáttaröð inniheldur 22 þætti og fjallar um björgun Lincoln Burrows (Dominic Purcell), sem að er ákærður fyrir morðið á Terrence Steadman (Jeff Perry), bróður varaforseta Bandaríkjanna. Fyrir það er Lincoln dæmdur til dauða. Bróðir Lincolns, Michael Scofield (Wentworth Miller), er búinn að finna upp mjög vandaða áætlun til að koma bróður hans úr fangelsinu, Fox River. Til að áætlunin gæti virkað þá þarf Michael að játa á sig þjófnað og var því dæmdur í fimm ára fangelsi. Til þess að þetta gæti allt gengið upp þurftu þeir að vera fljótir til að safna saman liði bæði með öðrum föngum og starfsmönnum Fox Rivers. Ein manneskja ákveður að hjálpa þeim. Það er læknir fangelsisins Sara Tancredi (Sarah Wayne Callies). Saman kemst liðið út með vandaðri áætlun Michaels.
Önnur þáttaröð
Önnur þáttaröð inniheldur 22 þætti og byrjar átta tímum eftir að þeir fara frá fangelsinu. Í seríu 2 er flóttinn mikli og fjallar serían öll um flóttann. Brad Bellick (Wade Williams) er rekinn frá Fox River fangelsinu þar sem hann vann sem fangavörður í fyrstu seríunni og tekur því sjálfur upp á því að elta þá til að fá peninginn sem var grafinn fyrir löngu síðan og hann vissi að flóttamennirnir vissu um. T-Bag reyndi að flýja með peningana og er öll restin af seríunni um bræðurna í að elta hann. Peninginn þurftu bræðurnir til að flýja og líka finnst Scofield hann ábyrgur á því að hafa látið morðingjann lausan. Allríkisfulltrúinn Alexander Mahone (William Fichtner) er útnefndur til að finna og ná átta flóttamönnunum, en hann er líka að vinna fyrir „The Company“ sem vill alla átta mennina, sérstaklega Lincoln, dauða. Sumir flóttamannana eru drepnir eða eru náðir aftur í fangelsið. En bræðurnir komast til Panama. En í fluginu þangað er pabbi Söru, Frank Tancredi, myrtur því að hann komst að sannleika Lincolns. En í enda seríunnar enda Michael, T-Bag og Mahone í fangelsinu Penitenciaría Federal Sona. Þar finna þeir Brad Bellick sem var handtekinn áður í seríunni.
Þriðja þáttaröð
Þriðja þáttaröð inniheldur 13 þætti og fjallar um Michael og teymi hans í Sona og Lincoln utan við Panama. Burrows er fljótlega kominn í samband við „The Company“ sem hefur rænt syni hans, L.J. (Marshall Allman) og Söru Tancredi (Sarah Wayne Callies), konunni sem Michael elskar. Honum er sagt að þeir vilji að Scofield frelsi James Wistler (Chris Vance) út úr Sona. Serían fjallar semsagt um Michael og Whistler að reyna að finna áætlun til að koma honum úr fangelsinu, á meðan Lincoln talar við tengilið „The Company“ sem heldur Söru og L.J. í vörslu. Ef Michael kemur ekki Whistler úr Sona verða L.J. og Sara tekin af lífi. Í lok seríunnar reynir liðið að komast úr Sona ásamt Mahone, T-Bag og Bellick. Sucre hjálpar þeim, en einn varðanna kemst að því og honum er hent inn í Sona. Fyrr í seríunni hefur verið sent höfuð Söru Tancredi til Lincolns til viðvörunar um son hans. Í lokin er L.J. skipt fyrir Whistler og Michael íhugar hefnd á Gretchen fyrir dauða Söru.