cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teboðshreyfingin
Meðlimir hreyfingarinnar kalla sig "Teapartiers", en í bandarískum bloggheimum er oft talað um "teabaggers" og hreyfingin kölluð "teabagger movement", þ.e. tepokahreyfingin. Þó nafnið teabaggers hafi í upphafi einnig verði notað af áhangendum hreyfingarinnar er það nú aðallega notað af andstæðingum hreyfingarinnar. Nafnið kom til vegna þess að eitt allra fyrsta uppátæki forystumanna hreyfingarinnar vorið 2009 var að hvetja reiða kjósendur til að senda þingmönnum tepoka í pósti til að minna þá á teboðið í Boston árið 1773. Hins vegar voru vinstrimenn og grínistar fljótir að benda á að "tea-bagging" er umdeild kynlífsathöfn og gerðu stólpagrín að teboðshreyfingunni. Eftir það varð "teabagger" einskonar uppnefni.
Pólítísk stefnumál
Teboðshreyfingin er hvorki formleg stjórnmálahreyfing né hefur hún neinn ákveðinn leiðtoga. Teboðshreyfingin hefur enga yfirstjórn á landsvísu en mikið af starfi hreyfingarinnar fer fram í svæðisbundum samtökum sem starfa í nafni hreyfingarinnar. Talið er að svæðisbundin teboðshreyfingarsamtök hafi verið um 1000 árið 2010 en þeim hafi nú fækkað töluvert eða niður í rúmlega 600. Flestir meðlimir hreyfingarinnar tilheyra Repúblikanaflokknum en þó eru sumir innan Teboðshreyfingarinnar sem styðja Frjálshyggjuflokkinn eða eru óflokksbundnir. Töluverður ágreiningur hefur ríkt milli félagslegra íhaldsmanna og frjálslyndra innan Repúblikanaflokksins. Teboðshreyfingin hefur ekki viljað stuðlað að sundrungu innan flokksins og starfar hreyfingin því sem valdamikill þrýstihópur innan Repúblikanaflokksins. Þá hefur hreyfingin sýnt það í verki hvers megnug hún er en ein helsta sönnun þess var þegar Teboðshreyfingin hafði gríðarleg áhrif á framvindu mála í fulltrúaráðskosningunum árið 2010. Þá endurheimtu Repúblikanar meirihluta í þingunu með því að bæta við sig 63 sætum frá fyrri kosningum. Sökum vinsælda hreyfingarinnar meðal kjósenda flokksins hefur fjöldi Repúblikana, bæði innan þings og utan, keppst um að tala máli hreyfingarinnar.
Skipulag
Helstu stefnumál Teboðshreyfingarinnar má gróflega setja í fimm flokka.
Helstu talsmenn
Sarah Palin er fyrrverandi ríkisstjóri Alaska og varaforsetaefni John McCains í forsetakosningunum árið 2008. Hún varð fljótt einn mest áberandi talsmaður Teboðshreyfingarinnar. Michele Bachmann er meðlimur á þjóðþingi Bandaríkjanna og stofnaði hún þingflokk í nafni Teboðshreyfingarinnar. Hún stefndi að því að verða forsetaefni Repúblikana fyrir kosningarnar árið 2012 en hlaut afhroð í forkosningum í Iowa árið 2011 og dró í kjölfarið framboð sitt til baka. Ron Paul er megintalsmaður frjálslyndra sjónarmiða innan hreyfingarinnar. Hann hefur hlotið viðurnefnið „Guðfaðir“ Teboðshreyfingarinnar þar sem mörg af helstu baráttumálum hreyfingarinnar koma frá honum. Hann bauð sig fram til forseta Bandaríkjanna árið 1988 í nafni Frjálshyggjuflokksins en hlaut einungis 0,5 % atkvæða á landsvísu. Þá hefur hann í tvígang sóst eftir útnefningu sem forsetaefni Repúblikana flokksins. Fyrst árið 2008 þar sem hann beið lægri hlut fyrir John McCain og svo árið 2012 þar sem Mitt Romney hreppti hnossið.
Makedónía (fornöld)
thumb|350px|Rústir í Pella, höfuðborg Makedóníu til forna Makedónía var konungsríki á Balkanskaganum í fornöld, á útjaðri hins grískumælandi heims.
Uppgangur
Konungdæmið Makedónía varð líklega til á 8. eða 7. öld f.Kr. Það kom lítið við sögu í grískum stjórnmálum fyrir 5. öld f.Kr. Um tíma á 6. og 5. öld f.Kr. var Makedónía undir yfirráðum Persa, en öðlaðist sjálfstæði eftir Persastríðin. Einnig tók Makedónía þátt í Pelópsskagastríðinu og studdi þá Spörtu og Aþenu á víxl.
Filippos 2., konungur Makedóníu 359 – 336 f.Kr., beitti sér fyrir því að auka völd og virðingu Makedóníu í hinum gríska heimi. Filippos var mjög herskár konungur og gerði talsverðar breytingar á makedónska hernum sem urðu til þess að hann hafði yfirburði yfir flesta andstæðinga sína. Hann hertók borgirnar Amfipolis, Meþone og Potidaja og náði með því völdum yfir gull- og silfurnámum Makedóníu og varð sér með því úti um mikilvægar auðlindir sem hann gat nýtt til að gera draum sinn um makedónískt stórveldi að veruleika. Filippos náði yfirráðum yfir Þessalíu og Þrakíu og árið 348 f.Kr. réð hann yfir öllu landsvæðinu norðan Laugaskarða (Þermopylai). Hann nýtti auð sinn til að múta grískum stjórnmálamönnum og kom á fót „makedónskum stjórnmálaflokki“ í öllum grískum borgríkjum. Afskipti hans af stríðinu milli Þebu og Fókis færðu honum mikla virðingu og gáfu honum tækifæri á að ná miklum áhrifum í grískum stjórnmálum.
Aþenski stjórnmálamaðurinn Demosþenes hvatti Aþeninga til þess að standa gegn áhrifum Filipposar í frægum ræðum (filippísku ræðunum) og árið 339 f.Kr. mynduðu Þeba og Aþena bandalag gegn Makedóníu. Filippos hélt inn í Grikkland og réðst gegn þeim og sigraði bandalagsríkin í orrustunni við Kæróneu árið 338 f.Kr. Venjulega er litið svo á að hnignun borgríkjanna hafi hafist eftir ósigurinn við Kæróneu, enda þótt þau hafi að mestu leyti verið sjálfstæð allt þar til Rómverjar náðu yfirráðum.
Filippos reyndi að heilla Aþeninga með gjöfum en hafði ekki erindi sem erfiði. Hann kom á fót Kórintubandalaginu og tilkynnti að hann myndi ráðast gegn Persíu til þess að frelsa grísku borgríkin og hefna fyrir innrásir Persa á 5. öld f.Kr. En áður en hann gat komið áformum sínum í verk var hann ráðinn af dögum árið 336 f.Kr.
Alexander mikli
Tvítugur sonur Filipposar, Alexander, tók við sem konungur að föður sínum látnum. Hann hóf þegar í stað að undirbúa það að hrinda í framkvæmd áformum föður síns um innrás í Persíu. Hann fór til Kórintu þar sem grísku borgríkin viðurkenndu hann sem leiðtoga Grikkjanna en hélt síðan norður til Þrakíu að gera her sinn reiðubúinn. Herinn sem hann hélt með til Persíu var í meginatriðum makedónskur, en margir sjálfboðaliðar frá öðrum borgríkjum gengu í herinn. En þegar Alexander var önnum kafinn í Þrakíu barst honum fregn um uppreisn grísku borgríkjanna. Hann hélt suður í skyndi, hertók Þebu og jafnaði borgina við jörðu, öðrum grískum borgum til varnaðar.
Árið 334 f.Kr. hélt Alexander til Litlu-Asíu og sigraði Persa við ána Granikos. Þar með réð hann yfir jónísku strandlengjunni og fór sigurför um grísku borgirnar sem hann hafði frelsað. Þegar hann hafði útkljáð mál í Litlu-Asíu hélt hann suður á bóginn gegnum Kilikíu inn í Sýrland, þar sem hann sigraði Dareios 3. í orrustunni við Issos 333 f.Kr. Þá hélt hann í gegnum Fönikíu til Egyptalands, sem hann náði á sitt vald án mikillar mótspyrnu. Egyptar tóku vel á móti honum sem frelsara undan kúgun Persa.
Dareios var nú viljugur til þess að semja um frið og Alexander hefði getað haldið heim sigri hrósandi. En Alexander var staðráðinn í að leggja undir sig Persíu. Hann hélt í norðaustur gegnum Sýrland og Mesópótamíu og sigraði Dareios aftur í orrustunni við Gaugamela 331 f.Kr. Dareios flúði og var drepinn af eigin þegnum. Alexander var nú herra yfir öllu Persaveldi og lagði undir sig Susa og Persepolis án mótspyrnu.
Grísku borgríkin voru enn á ný að reyna að komast undan stjórn Makedóníu. Í orrustunni við Megalopolis árið 331 f.Kr. sigraði Antipater, fulltrúi Alexanders, Spartverja, sem höfðu neitað að ganga í Kórintubandalagið og viðurkenna yfirráð Makedóníu.
Alexander hélt lengra í austur, þangað sem nú eru Afganistan og Pakistan, allt að Indusdalnum, og 326 f.Kr. hafði hann náð til Punjab-héraðs. Hann hefði getað lagt leið sína niður meðfram Ganges til Bengal hefði ekki herinn, sem var fullviss um að hann væri kominn að endimörkum heimsins, neitað að fara lengra. Alexander sneri aftur nauðugur viljugur og lést úr hitasótt í Babýlon árið 323 f.Kr.
Helleníski tíminn
Veldi Alexanders leystist upp skömmu eftir andlát hans og ný konungdæmi voru stofnuð úr leifum þess, í Egyptalandi, Sýrlandi og Íran. Á Balkanskaganum hélt Antipater völdum yfir mestöllu Grikklandi og stofnaði þar nýtt makedónískt konungsríki. Fljótlega brutust þó út átök um völdin sem veiktu ríkið, en upp úr þeim átökum náði Antigónid-ættin völdum og hóf útþenslu ríkisins á ný. Undir stjórn Filipposar 5. (221–179 f.Kr.) og Perseifs sonar hans (179–168 f.Kr.) lenti Makedónía í átökum við Rómverja í Makedóníustríðunum. Rómaveldi var í mikilli sókn á þessum tíma og var orðið valdamesta ríkið við vestanvert Miðjarðarhaf. Ríkin mættust í fjórum mismunandi stríðum og fóru Makedóníumenn halloka í þeim. Í lok þriðja Makedóníustríðsins skiptu Rómverjar Makedóníu niður í fjögur leppríki, en eftir fjórða stríðið, sem í raun var uppreisn gegn áhrifavaldi Rómverja, var Makedónía gerð að rómversku skattlandi og leið þar með undir lok sem sjálfstætt ríki.
Listi yfir þætti Supernatural: Sjöunda þáttaröð: 2011-2012
Sjöunda þáttaröðin af Supernatural var frumsýnd 23. september 2011 og sýndir voru 23 þættir.
Ísland brennur
Ísland brennur er breiðskífa með DYS sem kom út árið 2003.
Kambás
thumb|250px|Kambás
Kambás, oft kallaður stjórnás eða knastás, stjórnar opnun og lokun á lokunum. Á stærri vélum er hann oft notaður líka til þess að knýja eldsneytisdælurnar.
Hann er smíðaður úr stáli og liggur í flestum vélum láréttur í vélinni. Hann er knúinn af sveifarás með tannhjóladrifi eða keðju. Vinnuhringur kambáss: hann snýst jafnt sveifarásnum á tvígengisvélum en helmingi hægar á fjórgengisvélum. Það er vegna þess að vinnuhringur tvígengisvélar er 360 gráður en 720 gráður á fjórgengisvélum.
Russell Westbrook
thumb|Russell Westbrook. Russell Westbrook (fæddur 12. nóvember árið 1988) er bandarískur körfuknattleiksmaður sem spilar fyrir Los Angeles Clippers í NBA-deildinni. Westbrook var stigakóngur deildarinnar tímabilin 2014–15 og 2016–17 og mikilvægasti leikmaðurinn (MVP) tímabilið 2016-17 þegar hann spilaði fyrir Oklahoma City Thunder. Hann er í 27. sæti stigahæstu leikmanna og í 9. sæti yfir flestar stoðsendingar. Westbrook er í efsta sæti yfir flestar tvöfaldar þrennur (triple double) með um 200 talsins og á flestar slíkar á einu tímabili eða 42.
Ourisia fuegiana
Ourisia fuegiana er tegund blómstrandi plantna í græðisúruætt, ættuð frá suðurhluta S-Ameríku.
1267
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Squid Game
Squid Game (Kóreska: 오징어 게임; Ojing-eo Geim) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Hólshreppur
Hólshreppur er gamla nafn Bolungarvíkurkaupstaðar, áður en sveitarfélagið fékk kaupstaðarréttindi.
Jarðir í Hólshreppi 1858:
Þriðjudagur
right|thumb|Goðið [[Týr en eftir honum var dagurinn upphaflega nefndur.]]
Þriðjudagur er 3. dagur vikunnar og nafnið dregið af því. Dagurinn er á eftir mánudegi og á undan miðvikudegi.
Áður fyrr hét dagurinn Týsdagur í höfuðið á goðinu Tý og er enn nefndur eftir honum í öðrum germönskum málum (d. Tirsdag, nn. Tysdag, e. Tuesday, þ. Dienstag).
Sömuleiðis í rómönsku málunum heitir dagurinn eftir stríðsguðinum Mars. Í slavnesku málunum heitir dagurinn (rússneska; vtornik, króatíska; utorak, pólska; wtorek) annar dagur, öfugt við íslensku þar sem vikan er talin byrja með mánudegi frá -utor (annar) og -ak / -ek sem er almenn ending til að búa til nafnorð úr lýsingarorðum eða öðrum orðum.
Montia chamissoi
Montia chamissoi er plöntutegund sem var lýst af Edward Lee Greene.
Elín Briem
alt=Elín Briem|thumb Elín Rannveig Briem (19. október 1856 – 4. desember 1937) eða Elín Briem Jónsson var skólastjóri eða forstöðukona Kvennaskólans á Ytri-Ey í Austur-Húnavatnssýslu 1883-1895. Síðar stofnaði hún Hússtjórnarskóla Reykjavíkur.
Eivør Pálsdóttir
thumb|Eivör í Hörpu 2021.
Elín Briem
Uppruni og menntun
Elín fæddist á Espihóli í Eyjafirði, dóttir hjónanna Ingibjargar Eiríksdóttur Briem og Eggerts Gunnlaugssonar Briem, sem þá var sýslumaður Eyfirðinga og var hún tíunda barn þeirra af nítján. Árið 1861 varð Eggert sýslumaður Skagfirðinga og flutti fjölskyldan þá fyrst að Viðvík í Viðvíkursveit en árið eftir að Hjaltastöðum í Blönduhlíð. Þar bjuggu þau í tíu ár en vorið 1872, þegar Elín var 15 ára, fluttu þau að Reynistað.
Eivør Pálsdóttir
Eivør Pálsdóttir (f. 21. júlí 1983 í Syðrugøtu, Færeyjum) er söngkona og tónskáld.
Ferill
Tólf ára að aldri fór Eivør í söngferðalag til Ítalíu sem einsöngvari með færeyskum karlakór og þrettán ára gömul kom hún fyrst fram í færeysku sjónvarpi. Sama ár vann hún færeyska söngvakeppni. Fimmtán ára gömul gekk hún til liðs við hljómsveitina Clickhaze.
Elín Briem
Uppruni og menntun
Elín fékk menntun í heimaskóla eins og systkini hennar en bræðurnir fóru svo í framhaldsnám. Elín hafði mikinn hug á meira námi en á því var þá ekki kostur. Þess í stað hvatti hún til þess að kvennaskóla yrði komið á fót í héraðinu og var það gert haustið 1877, þegar Kvennaskóli Skagfirðinga hóf störf í Ási í Hegranesi. Elín tók að sér kennslu þar um veturinn og eins næstu tvö árin, þegar skólinn var á Hjaltastöðum í Blönduhlíð, en illa gekk að fá honum fastan samastað. Þegar Húnvetningar stofnuðu kvennaskóla var Elín fengin til að stýra honum eftir fyrsta veturinn og gerði það á meðan skólinn var á Lækjamóti í Víðidal.
Ytri-Ey og Kvennafræðarinn
Sumarið 1881 réðist Elín í að sigla til náms í Danmörku og lauk prófi frá húsmæðrakennaraskóla Nathalie Zahle í Kaupmannahöfn vorið 1883. Hún fór þá heim og tók við stjórn Kvennaskólans á Ytri-Ey á Skagaströnd, sem var sameiginlegur skóli Húnvetninga og Skagfirðinga. Þar kenndi hún til 1895 og hafði með sér tvo kennara. Í þessum skóla voru ekki eingöngu kenndar hannyrðir, matreiðsla og önnur hússtörf, heldur líka danska, enska, saga, landafræði, reikningur, skrift og fleira. Námsmeyjar voru fyrst tuttugu að tölu en fjölgaði síðar.
Eivør Pálsdóttir
Ferill
Ári seinna eða árið 2000 kom út hennar fyrsta tónskífa Eivør Pálsdóttir. Árið 2001 vann hún tónlistarverðlaunin Prix Føroyar. Árið 2002 fór Eivør til Reykjavíkur í tónlistarnám. Hún varð aðalsöngvari jasshljómsveitarinnar Yggdrasils sem gaf út sína fyrstu tónskífu það ár. Eivør gaf út rokk albúm með Clickhaze sama sumar og fór í hljómleikaferð til Færeyja, Svíþjóðar, Danmerkur (Hróarskelduhátíðin), Íslands og Grænlands.
Önnur sólóplata Eivarar var Krákan og var Eivør tilnefnd til Íslensku tónlistarverðlaunanna í þremur flokkum árið 2003 og hlaut verðlaun sem besti söngvari og besti flytjandi ársins. Eivør söng einnig með sinfóníuhljómsveit Færeyja og söng einsöng í óperunni Firra.
Elín Briem
Ytri-Ey og Kvennafræðarinn
Á Ytri-Ey ritaði Elín bókina Kvennafræðarinn sem kom fyrst út um áramótin 1888-1889. Áður höfðu komið út tvær matreiðslubækur á íslensku, árið 1800 og um miðja 19. öld, en hvorug náði mikilli útbreiðslu. Það gerði Kvennafræðarinn aftur á móti, seldist strax í 3000 eintökum og var endurprentuð fjórum sinnum. Bókin hafði veruleg áhrif á íslenska matargerð og einnig á hússtjórn, hreinlæti og margt annað.
Eivør Pálsdóttir
Ferill
Þriðja plata hennar er Eivør sem kom út í nóvember 2004.
Elín Briem
Hjónabönd og hússtjórnarskólar
Elín giftist Sæmundi Eyjólfssyni vorið 1895, hætti störfum við skólann og flutti til Reykjavíkur en Sæmundur dó tæpu ári síðar. Elín kenndi við Kvennaskólann næstu ár en beindi jafnframt kröftum sínum í að berjast fyrir stofnun hússtjórnarskóla í Reykjavík, því að hún vildi hafa skóla þar sem áherslan var á verkmenntun húsmæðra en ekki bóklegar greinar. Með miklum dugnaði við fjáröflun tókst henni að hrinda áformi sínu í framkvæmd og Hússtjórnarskóli Reykjavíkur var stofnaður 1897. Elín rak skólann, þótt hún stýrði honum ekki, til 1901 en þá flutti hún aftur norður og tók við stjórn Kvennaskólans á Blönduósi, sem var arftaki skólans á Ytri-Ey.
Eivør Pálsdóttir
Ferill
Eivør var valin Færeyingur ársins 2004 og lék sama árs á færeysku tónlistarhátíðinni G! Festival. Árið 2005 þá fékk hún íslensku leiklistarverðlaunin Gríma fyrir tónverk og flutning í verkinu Úlfhamssaga.
Platan Mannabarn kom út árið 2007, framleidd af Dónal Lunny. Platan kom út á Íslensku og Færeysku. Hún hlaut færeysku tónlistarverðlaunin Planet Awards 2006 og 2009 sem besta söngkona ársins.
Elín Briem
Hjónabönd og hússtjórnarskólar
Hún stýrði skólanum í tvö ár en þá giftist hún öðru sinni, Stefáni Jónssyni verslunarstjóra á Sauðárkróki, sem hún hafði reyndar verið trúlofuð þegar hún var ung stúlka. Ekki varð það hjónaband mjög langvinnt heldur því að hann dó 1910. Þá tók hún aftur við stjórn skólans á Blönduósi en sagði upp starfi sínu 1915 vegna heilsuleysis og flutti til Reykjavíkur. Þar bjó hún eftir það og starfaði mikið að kvenréttindamálum og þá einkum þeim sem vörðuðu menntun kvenna. Eftir að Elín giftist Stefáni var hún ævinlega nefnd Elín Briem Jónsson.
Eivør Pálsdóttir
Ferill
Árið 2010 kom út platan Larva. Hér sýndi Eivör á sér nýjar hliðar með því að fjarlægjast folk-stíl síðustu ára og reyndi fyrir sér sér í tilraunakenndara og hrárra sánd. Áhrifin koma svo víða að; má þar nefna indítónlist, popp, trip-hop, ambient, rokk, tekknó, acid djass og klassíska tónlist.
Elín Briem
Hjónabönd og hússtjórnarskólar
Í grein sem skrifuð var í tímaritið 19. júní á sjötugsafmæli Elínar segir að hún hafi jafnan stýrt húnvetnska kvennaskólanum „með áhuga, röggsemi og lipurð, og sérstaklega næmum skilning á hvað best hentaði íslenskum staðháttum, og hversu nemendur gætu haft sem mest not skólavistarinnar. Enda brá svo við að hvert sinn er hún kom að skólanum jókst aðsókninað honum stórum".
Elín Briem hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1921, fyrst kvenna ásamt Þórunni Jónassen, fyrir störf sín í þágu menntunar íslenskra kvenna.
Eivør Pálsdóttir
Ferill
Plöturnar the Room (2012) og Bridges (2015) innihéldu einungis lög á ensku.
Árið 2021 var hún valin tónlistarmaður ársins í verðlaunum Norðurlandaráðs.
IPhone 5
thumb|200px|iPhone 5
iPhone 5 er snjallsími fra Apple sem kom út árið 2012. Síminn er sjötta kynslóð iPhone-síma en hann er með 4-tomma snertiskjá, Apple A6 örgjörva og LTE nettengingu. iPhone 5 leysir iPhone 4S af hólmi. Síminn var formlega kynntur 12. september 2012 en Apple byrjaði að taka á móti forpöntunum tveimur dögum síðar. Venjulegar sölur á iPhone 5 hófust 21. september 2012. Eftir að iPhone 5 kom út fór Samsung í mál við Apple vegna brots á átta einkaleyfum.
Stýrikerfið iOS 6 fylgdi símanum en það var mjög umdeilt vegna alvarlegra villna í nýja kortaforritinu. Neytendur og gagnrýnendur tilkynntu ýmsa framleiðslugalla í símanum, meðal annars fjólublátt litbrigði í myndum teknar með símanum, að málningin á svörtu útgáfunni mást af auðveldlega og að ljós lekur út um skjáinn í hvítu útgáfunni. iPhone 5 virkar ekki með öllum LTE-kerfum vegna svæðisbundinna takmarkana.
ADEM
Acute disseminated encephalomyelitis (ADEM), eða bráða, dreifð heila- og mænubólga, er sjaldgæfur mýliseyðandi sjúkdómur sem einkennist af bólgu í heila og mænu. Adem-sjúkdómurinn er talinn ástæða fyrir allt að þriðjungi greindra tilfella af heilabólgu. Hann stafar af skemmdum á mýlislíðri í heila og mænu. Talið er að þessar skemmdir verði vegna viðbrögð ónæmiskerfisins sem beinast gegn eigin heila. Ekki hefur tekist að einangra sýkill úr vefjasýni sjúklinga og við smásjárskoðun sést að hvítfrumur blóðsins hafa gert innrás í heilavef og eyðilagt mýlið.
ADEM getur komið í kjölfar veiru- eða bakteríusýkingar eða eftir bólusetningu en stundum eru ekki neinar þekktar orsakir. Meðgöngutími sjúkdóms er oftast frá nokkrum dögum upp í tvær til þrjár vikur.
Sjúkdómurinn lýsir sér oftast með einkennum eins og sótthita, höfuðverk, stífum hálsi, uppköstum og lystarleysi. Seinna bætist við skert meðvitund. Á þessu Taugalæknisfræðileg skoðun sýnir oft ýmis einkenni á taugakerfi eins og tvíhliða sjóntaugabólgu, óregluhreyfingu útlima, klunnalegt göngulag, lömun útlims eða helftarlömun og flog.
Víkin (íþróttahús)
Víkin er heimasvæði Víkings einnig þekkt sem Heimavöllur hamingjunnar. Húsið var tekið í notkun árið 1991. Nýr gervigras heimavöllur var tekinn í notkun 2019.
Salurinn er einnig notaður til ýmissar annarrar iðkunar eins og knattspyrnu og handknattleiks.
Söluturninn á Lækjartorgi
thumb|right|Lækjartorg með söluturninum árið 2012. Söluturninn við Lækjargötu (sem áður fyrr var nefndur Söluturninn á Lækjartorgi) er áttstrendur blaðsöluturn í Reykjavík. Eftir þessum turni eru sjoppur á Íslandi kallaðar söluturnar. Hann var reistur á Lækjartorgi fyrir konungskomuna árið 1907. Rögnvaldur Ólafsson teiknaði húsið. Ekki er vitað hver byggingameistari þess var, en húsið er talið vera mjög vel byggt.
Leyfistíminn fyrir söluturninn á Lækjartorgi var tíu ár og árið 1917 voru eigendur hans því beðnir um að fjarlægja hann. Að lokum fór svo að turninn var fluttur á lóð Stjórnarráðsins við Arnarhól 1918. Enda þótt turninum hefði nú verið fundinn varanlegur staður var framtíð hans ótrygg enn um sinn. Turninn var fluttur árið 1919 á lóð stjórnarráðsins við Arnarhól og var þar í 50 ár á horni Kalkofnsvegar og Hverfisgötu. Turninn stóð á því horni í rúma hálfa öld. Árið 1972 seldi Ólafur Sveinsson borgarsjóði Reykjavíkur turninn sem var fluttur var á Árbæjarsafn vorið 1973. Þar var hann geymdur þar næstu þrjú árin. Að forgöngu Elínar Pálmadóttur var turninn endurbyggður árin 1977-78 af trésmiðju byggingadeildar borgarinnar. Yfirsmiður var Magnús Björnsson.
Bill Gates
thumb|right|250px|Bill Gates í Kaupmannahöfn 2004. William Henry Gates III eða Bill Gates eins og hann er nánast undantekningarlaust kallaður (fæddur 28. október 1955) er stofnandi og stjórnarformaður Microsoft og var áður framkvæmdastjóri og æðsti yfirmaður hugbúnaðarþróunar hjá Microsoft.
Park Geun-hye
Park Geun-hye (kóreska: 박근혜) (f. 2. febrúar 1952) er suður-kóreskur stjórnmálamaður sem var forseti Suður-Kóreu frá 2013 til 2017.
Park er fyrsta konan sem hefur náð kjöri til forseta Suður-Kóreu og jafnframt fyrsti kvenkyns þjóðhöfðingi kjörinn í almennum kosningum í Austur-Asíu.
Áður en hún varð forseti var Park formaður íhaldsflokksins GNP (Grand National Party) sem breytti nafni sínu í Saenuri-flokkinn í febrúar 2012 og þar áður frá 2004 til 2006 og 2011 til 2012. Hún var einnig meðlimur á suður-kóreska þinginu í fjögur kjörtímabil frá 1998 til 2012. Hún hóf sitt fimmta kjörtímabil sem fulltrúi þjóðernislistans í júní 2012. Faðir hennar, Park Chung-hee, var forseti og einræðisherra Suður-Kóreu frá 1963 til 1979.
Þann 9. desember 2016 var Park dregin fyrir landsdóm og henni bolað úr embætti vegna ásakana á hendur aðstoðarmanns hennar, Choi Soon-sil, um að hafa selt áhrifastöður og auðgað sjálfa sig á kostnað ríkisins. Hún var svipt forsetavaldi eftir að dómurinn var felldur. Hwang Kyo-ahn forsætisráðherra tók við sem bráðabirgðaforseti. Dómurinn var staðfestur á stjórnarskrárdómstól Kóreu og Park var formlega leyst frá störfum þann 10. mars 2017.
Park dvaldi í fangelsi í Seúl þar til suður-kóresk stjórnvöld náðuðu hana á aðfangadag 2021.
Hjólbörur
thumb|right|Hjólbörur Hjólbörur eru lítill handvagn með einu hjóli að framan og tveimur handföngum sem einn maður getur haldið um til að ýta hjólbörunum á undan sér. Hjólbörurnar deila þannig þyngdinni milli hjólsins og burðarmannsins sem þá getur ekið þyngra hlassi en hann gæti annars borið.
Falcatifolium taxoides
Falcatifolium taxoides er sígrænn runni eða lítið tré (að 15m hátt) frá Nýju-Kaledóníu. Tegundin er eini hýsill einu sníkju-barrtrjártegundarinnar: Parasitaxus usta.
Hoya cordata
Hoya cordata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Kína.
Póstkort
Póstkort eða kort (sem áður fyrr var nefnt bréfspjald) er kort sem senda má umslagslaust í pósti. Venjulega er mynd af borgarhluta eða landslagi að framan, eða mynd af einhverju sem gleðja á viðtakandann, en bakhliðin venjulega tvískipt, þ.e. fyrir textann sem sendandi semur sjálfur og hægra megin við textaplássið er pláss fyrir heimilisfang viðtakanda.
Lighthouse Family
Lighthouse Family var breskur dúett sem lék hæglætis tónlist („easy listening“) og var virkur frá miðjum tíunda áratugnum til ársins 2000. Hljómsveitin var stofnuð árið 1993 í Newcastle á England. Stofnendur voru Tunde Baiyewu og Paul Tucker, en þeir hittust fyrst í háskóla. Frysta breiðskífa þeirra, Ocean Drive seldist í 1,6 miljónum eintaka í Bretlandi. Hljómsveitin lagði upp laupana áraið 2003 eftir að breiðskífan Whatever Gets You Through the Day kom út.
Póstkort
2010 komu á markað hjá Íslandspósti Póstkortin mín, þar sem fólk getur sett sína eigin mynd á póstkort.
Rafhlaða
thumb|right|Fjórar endurhlaðanlegar rafhlöður af hinni algengu stærð „AA“. Rafhlaða eða batterí er tæki sem geymir orku og gerir hana aðgengilega á formi rafstraums. Slík geymsla á rafstöðu-formi er hagnýt til vissra sérhæfðra nota (í þétti) en flestar rafhlöður eru gerðar úr rafefnafræðilegum tækjum svo sem einni eða fleiri galvanískum sellum, eða nú nýjast brunasellum og kunna að byggja á enn öðrum gerðum af tækni í framtíðinni. Rafhlöðuiðnaðurinn veltir 180 milljörðum króna á ári. Gera má ákveðinn greinarmun á rafhlöðu og rafgeymi. Samkvæmt venjulegri málnotkun er rafgeymirinn stærri og má líta svo á að hann sé settur saman úr stökum rafhlöðum. Þennan greinarmun má gera tæknilegan með því að skoða spennuna. Stakar rafhlöður eða „sellur“ gefa yfirleitt spennu á bilinu 1,5-4,5 V. Hlutur sem gefur meiri spennu en það er örugglega settur saman úr stökum sellum og má kalla hann rafgeymi. Dæmi er blýsýrurafgeymir, eða bílrafgeymir, sem notaður er í bíla. Hann er settur saman úr allnokkrum „sellum“ og gefur 12 V spennu.
Saga
thumb|left|Rafhlaða Vissar vísbendingar eru til á formi Bagdad-rafhlöðunnar—frá því einhvern tíma milli 250 f.Kr. og 640 e.Kr.—um að galvanískar sellur hafi verið notaðar til forna. Hafi svo verið, varðveittist sú þekking ekki og hefur því engin samfelld tengsl við þróun nútíma rafhlaða. Ágiskunin um að þessi tæki kunni að hafa gefið rafstraum er sennileg en ósönnuð, eins og einnig á við um tæki sem uppgötvast hafa í egypskum gröfum og haldið er fram að hafi verið rafhlöður.
Fyrstur á síðari tímum til að búa til rafhlöðu er talinn hafa verið Benjamin Franklin. Árið 1748 varpaði hann fram hugtakinu rafhlaða (battery) til að lýsa þeim einfalda þétti sem hann gerði þá tilraunir með, sem var röð hlaðinna glerplatna. Eldri merking orðsins „battery“ var „barsmíð“ sem er tilfinningin sem menn fá af raflosti úr apparatinu. Á þessum tímum var skemmtunin sem fólst í raflosti ein af fáum notum fyrir þessa tækni. Aðrir tilraunamenn bjuggu til rafhlöður úr allnokkrum raðtengdum Leyden krukkum. Skilgreiningin var síðar víkkuð svo hún tæki til hneppa rafefnafræðilegra sella og þétta. Voltaíski staflinn var efnafræðileg rafhlaða sem ítalski eðlisfræðingurinn Alessandro Volta þróaði árið 1800. Volta rannsakaði hrifin sem mismunandi málmar ollu þegar þeir voru settir í saltvatn. Árið 1801 sýndi Volta Napoléon Bonaparte voltaísku selluna (sem aðlaði hann síðar fyrir uppgötvanir sínar). Luigi Galvani, maðurinn sem uppgötvaði líffræðilegt rafmagn, rannsakaði sömu hrif með tveimur stykkjum úr sama málmi lögðum í saltvatn.
Vísindasamfélagið á þessum tíma kallaði þessa rafhlöðustafla, safnara, af því hann hélt hleðslu, eða tilbúið rafurmagnstól. Sumir rafhlöðurannsakendur á fyrsta skeiðinu kölluðu tækið þyngdarsellu því þyngdaraflið hélt súlfötunum tveimur aðgreindum. Heitið krákufótarsella var einnig oft notað vegna lögunar sink-rafskautsins sem notað var í rafhlöðurnar.
Árið 1800 notuðu William Nicholson og Anthony Carlisle rafhlöðu til að greina vatn í vetni og súrefni. Sir Humphry Davy rannsakaði þessi efnafræðilegu hrif á sama tíma. Davy rannsakaði aðgreiningu efna (sem kallað er rafgreining). Árið 1813 bjó hann til paraða rafhlöðu úr 2.000 plötum í kjallara Konunglega félagsins í Bretlandi sem náði yfir 82,6 m². Af þessari tilraun ályktaði Davy að rafgreining væri sú verkan í voltastaflanum sem framleiddi rafmagn. Árið 1820 endurbætti brezki rannsakandinn John Frederic Daniell voltaísku selluna. Daniell-sellan var saman sett úr eir- og sink -plötum og eir- og sink-súlfötum. Hún var notuð til að knýja ritsíma og dyrabjöllur. Milli áranna 1832 og 1834 framkvæmdi Michael Faraday tilraunir með ferrít-hring, galvanímæli, og tengda rafhlöðu. Þegar rafhlaðan var tengd eða aftengd sýndi galvanímælirinn viðbragð. Faraday kom einnig fram með lögmálið um hreyfanleika jóna í efnahvörfum rafhlaða. Árið 1839 þróaði William Robert Grove fyrstu brunaselluna sem framleiddi raforku með því að tengja saman vetni og súrefni. Grove þróaði aðra gerð rafsellu með því að nota rafskaut úr sinki og platíni. Þessi rafskaut voru sett hvort í sína sýruna sem aðgreindar voru með himnu.
Heimagerðar rafhlöður
Nota má nánast hvaða vökva eða rakan hlut sem ber nógu margar jónir til að vera rafleiðandi sem rafvakann í sellu. Til gamans eða sýnikennslu má setja tvö rafskaut í sítrónu, kartöflu, glas með gosdrykk o.s.frv. og framleiða þannig lítils háttar rafstraum. Þegar þetta er skrifað (2005) er „tveggja-kartaflna-klukkur“ víða að finna í föndur- og leikfangaverzlunum. Þær eru gerðar úr tveimur sellum, hvorri úr sinni kartöflunni (eða sítrónu o.s.frv.), hvor með tveimur ífestum rafskautum, sem tengdar eru í röð og mynda þannig rafgeymi með næga spennu til að knýja stafræna klukku. Engin hagnýt not eru fyrir heimagerðar rafhlöður af þessari gerð því þær framleiða mun minni straum og eru mun dýrari á hverja framleidda orkueiningu en fjöldaframleiddar rafhlöður, vegna þess hve ávöxturinn eða grænmetið endist stutt.
Framtíðin
Frumrannsóknir benda til að rafhlöður byggðar á nanótækni sem notast við kolefnisnanórör verði tvöfalt endingarbetri en hefðbundnar rafhlöður eins og við þekkjum þær.
Verið er að þróa nýja gerð rafhlaðna sem kölluð er Power Paper. Það er þunn, sveigjanleg rafhlaða sem gerð er með því að prenta „blek-sellur“ á svo að segja hvaða yfirborð sem er.
Samsetning rafhlaðna
framed|Rásatákn fyrir rafhlöðu (+ og - tákn eru valfrjáls)
Sellurnar í rafgeymi má bæði tengja með hliðtengingu eða raðtengingu eða bæði. Hliðtengd samröðun sellna hefur sömu spennu og ein rafhlaða en getur gefið hærri straum (summa straumanna frá öllum sellunum). Á hinn bóginn gefur raðtenging sama nafnstraum og ein sella en spennan er summa spenna allra sellnanna. Hagnýtustu rafefnafræðilegar rafhlöður, svo sem 9 V vasaljósarafhlöður og 12 V bílrafgeymar, eru af raðtengdri gerð. Vandinn við hliðtengdar rafhlöður er að ef ein sella afhleðst hraðar en næsta sella við, flæðir straumur úr fullu sellunni yfir í þá tómu þannig að orka fer til spillis og hætta skapast á ofhitnun. Enn verra er að ef ein sella skammhleypist vegna innri galla leiðir það til þess að næsta sella við afhleðst með hámarksstraumi yfir í þá gölluðu sem leiðir til ofhitnunar og hugsanlega sprengingar. Hliðtengdar sellur eru þess vegna venjulega útbúnar rafrás til að verja þær gegn þessum vandamálum. Bæði í rað- og hliðtengdum gerðum jafngildir orkan sem geymd er í rafhlöðunni summu orku allra sellnanna.
Frá fræðilegum sjónarhóli má líta á rafhlöðu sem kjör spennulind raðtengd við viðnám sem er kallað innra viðnám rafhlöðunar. Spennulindin er aðallega háður efnafræði rafhlöðunnar, ekki því hvort hún er tóm eða full. Þegar rafhlaða tæmist eykst innra viðnám hennar. Þegar rafhlaðan er tengd við álag (t.d. ljósaperu), sem hefur sitt eigið viðnám, er spennan yfir álagið háð stærðum innra viðnáms rafhlöðunnar og viðnámi álagsins. Þegar rafhlaðan er ný er innra viðnám hennar lítið þannig að spennan yfir álagið er næstum því jafngilt spennu spennulindarinnar (gefið að álagsviðnámið sé töluvert stærra heldur en innra viðnám rafhlöðunar, sem er yfirleitt tilvikið). Þegar rafhlaðan tæmist eykst innra viðnám hennar, minnkar spennan yfir álagsviðnámið og sömuleiðis geta rafhlöðunnar til að gefa frá sér afl til álagsins.
Algengar rafhlöðugerðir
framed|* Ýmiss konar rafhlöður * Frá sjónarhóli notandans má flokka rafhlöður í tvennt - endurhlaðanlegar og einnota. Báðar gerðir eru mikið notaðar.
Einnota rafhlöðum, sem einnig eru kallaðar aðalsellur, er ætlað að vera notaðar einu sinni, þar til efnahvörfin sem gefa af sér rafstrauminn eru uppurin og er rafhlöðunni þá hent. Þessi gerð er mest notuð í litlum, meðbærum tækjum sem annaðhvort draga lítinn straum, aðeins notuð í skamma stund í senn, eða eru notuð þar sem langt er í annarskonar aflgjafa. Sjá einnig: úrgang.
Algeng gerð blýsýrurafhlöðu er nútíma bílrafgeymirinn. Hann getur gefið u.þ.b. 10.000 Watta afl við 12 V nafnspennu (þó raunveruleg opinnar-rásar spennan sé nær 13,7 V) og hámarksstraum upp á 450-1100 amper. Rafvaki rafgeymisins er brennisteinssýra sem getur valdið alvarlegu líkamstjóni ef hún slettist á húð eða í augu.
Dýrari gerð blýsýrurafgeymis kallast hlauprafhlaða (eða „hlaupsella“). Í henni er rafvakinn úr hálfföstu efni til að hindra leka. Meðal annarra meðbærra endurhlaðanlegra rafhlaðna má nefna nokkrar „þurrsellu“-gerðir, sem eru einangraðar einingar og því gagnlegar í tækjum á borð við farsíma og fartölvur. Sellur af þessari gerð (í röð vaxandi aflþéttleika og verðs) eru m.a. nikkel-kadmín (nicad eða (NiCd), nikkel-málm-hýdríð (NiMH) og liþín-jóna (Li-Jón) sellur.
Algengar rafhlöðustærðir
Einnota rafhlöður og nokkrar endurhlaðanlegar rafhlöður fást í allmörgum staðalstærðum þannig að nota má sömu rafhlöðugerð í fjölmargar gerðir tækja. Nokkrar helztu gerðir sem notaðar eru í meðbær tæki birtast að neðan:
Ath.: 6 V, 9 V, og 12 V rafhlöður eru oft gerðar úr fleiri en einni 1.5 V sellu sem eru raðtengdar. Sjá rafefnafræðileg sella.
Gildandi evrópskur staðall er IEC 60086-1 ''Aðalrafhlöður - 1. hluti: Almennt'' (BS397 Í Bretlandi).
Rýmd rafhlöðu
Geta rafhlöðu til að geyma hleðslu er oft táknuð með amperstundum (1 A·h = 3600 kúlomb). Ef rafhlaða getur gefið eins ampers straum í eina klukkustund hefur hún rýmd upp á 1 A·h. Ef hún getur gefið 1 A í 100 klst., þá er rýmd hennar 100 A·klst. Á sama hátt jafngilda 20 A í 2 klst. 40 A·klst. rýmd.
Meðan segja má að rafhlaða sem getur gefið 10 A í 10 klst. hafi rýmd upp á 100 A·klst., þá framkvæma framleiðendur flokkunina ekki þannig. Rafhlaða sem flokkuð er sem 100 A·klst. mun sennilegast ekki gefa 10 A í 10 klst. Rafhlöðuframleiðendur nota staðlaða aðferð við að flokka rafhlöður sínar. Flokkunin byggist á prófunum sem fara fram í 20 klst. með afhleðsluhraða upp á 1/20 (5%) af væntri rýmd rafhlöðunnar á klukkutíma. Þannig er rafhlöðu sem flokkuð er sem 100 A·klst. ætlað að gefa 5 A í 20 klst. Nýtni rafhlöðu fer eftir afhleðsluhraðanum. Þegar rafhlaða afhleðst við 5% afhleðsluhraða á klst. nýtist orka hennar betur en ef hún afhleðst hraðar.
Til að reikna út 5% afhleðsluhraða rafhlöðu skal taka amperstundaflokkun framleiðandans og deila í hana með 20. Segjum t.d. að AA-sella sé flokkuð sem 1300 mA klst. (milliamperstundir). 5% afhleðslustraumurinn sem þessi flokkun er leidd út frá er þá 1300 mA·klst. / 20 klst. = 65 mA.
Sprenging í rafhlöðu
Við óheppilegar aðstæður geta rafhlöður sprungið, t.d. ef þær ofhitna vegna skammhlaups. Slík sprenging er yfirleitt afleiðing mannlegra mistaka (svo sem ef einnota rafhlaða er endurhlaðin eða rafgeymi úr bíl er skammhleypt) eða bilunar í rafhlöðunni.
Í bílarafgeymum er líklegast að sprenging eigi sér stað þegar honum er skammhleypt þannig að mjög mikill straumur myndast. Skammhlaupsbilun í rafgeymi sem er hliðtengdur öðrum rafgeymum (t.d. með startköplum) getur valdið því að næsta rafgeymir við losi hámarksstraum yfir í bilaða rafgeyminn sem veldur þá ofhitnun og hugsanlega sprengingu. Þegar bílarafgeymar eru endurhlaðnir losa þeir auk þess vetni sem er hásprengifim lofttegund. Magnið er venjulega mjög lítið og dreifist fljótt. Þegar hins vegar rafgeymir er tengdur öðrum með startköplum getur hár straumurinn valdið hraðri losun vetnis sem getur síðan kviknað í út frá neista (svo sem þegar startkaplarnir eru fjarlægðir).
Þegar einnota rafhlaða er endurhlaðin hratt kann sprengifim blanda vetnis og súrefnis að myndast hraðar en hún getur losnað út úr rafhlöðunni, sem veldur hækkun þrýstings og mögulega sprengingu. Í verstu tilfellum kann rafhlöðusýran að sprautast af krafti út úr rafhlöðuumbúðunum og valda líkamstjóni.
Sé rafhlöðu fleygt í eld kann það einnig að valda sprengingu vegna gufumyndunar inni í lokuðum umbúðum rafhlöðunnar.
Ofhleðsla, sem er það að hlaða rafhlöðu umfram þá raforku sem hún ber, getur einnig leitt til þess að hún springi, leki eða skemmist varanlega. Hún kann einnig að valda skemmdum á hleðslutækinu eða tækinu sem ofhlaðna rafhlaðan er síðar notuð í.
Tenglar
විදුලි කෝෂය (විද්‍යුතය)
Þjálfarar meistaraflokks Fram í knattspyrnu karla
Knattspyrnufélagið Fram hefur sent lið til keppni á Íslandsmóti karla í knattspyrnu frá upphafi, ef frá er talið sumarið 1928. Óljóst er hvort hægt sé að titla nokkurn þjálfara þessi fyrstu ár í nútímaskilningi þess orðs. Lítil áhersla var lögð á taktík og liðsuppstilling ákveðin á stjórnarfundum. Einhver leikmanna, t.d. sá elsti í hópnum, sá svo um að stjórna æfingum.
Þegar meistaraflokkurinn var endurreistur árið 1929 komst meiri festa á hlutina. Guðmundur Halldórsson fékk það skilgreinda hlutverk að stýra æfingum og halda utan um hópinn. Þjálfarastarfið var þó enn töluvert frábrugðið því sem síðar varð, t.d. var það lengi vel algengt að erlendir þjálfarar kæmu til landsins um það leyti sem Íslandsmótið hófst. Í seinni tíð hefur þjálfun meistaraflokka í knattspyrnu í vaxandi mæli breyst í að vera fullt starf eða því sem næst, allan ársins hring.
Doktorsritgerð
Doktorsritgerð er ítarleg lokaritgerð eða safn nokkurra ritgerða, sem samdar eru af doktorsnema undir handleiðslu prófessors og lagðar fram til doktorsprófs. Doktorsnemi ver loks ritgerð sína í svokallaðri doktorsvörn og hlýtur doktorsnafnbót að lokinni árangursríkri doktorsvörn.
Saga doktorsritgerðarinnar á Íslandi
Björg Þorláksdóttir Blöndal varð þann 17. júní 1926 fyrst íslenskra kvenna til að ljúka doktorsprófi er hún varði doktorsritgerð sína við Sorbonne-háskóla í París. Þann 16. janúar árið 1960 varði kona (Selma Jónsdóttir listfræðingur) doktorsritgerð sína í fyrsta skiptið á Íslandi við Háskóla Íslands.
Klemens
Klemens er íslenskt karlmannsnafn. Uppruni þess er frá síð-Latínu.
Beinhákarl
Beinhákarl (fræðiheiti: Cetorhinus maximus) er ein af tegundum hákarla og næststærsti fiskur heims og sá stærsti við Íslandsstrendur. Beinhákarlinn getur orðið allt að 12 metra langur. Hann finnst í öllum heimshöfum og er algengur við Ísland.
Þrjár tegundir hákarla eru ekki ránfiskar heldur nærast á svifi og er beinhákarlinn einn þeirra. Hinar tvær eru hvalháfurinn og gingapi.
Tenglar
*
Being John Malkovich
Being John Malkovich er bandarísk svört komedía frá árinu 1999 sem Spike Jonze leikstýrði og Charlie Kaufman skrifaði. John Cusack, Cameron Diaz, Catherine Keener og John Malkovich fara með aðalhlutverk sem fjallar um Craig Schwartz leikbrúðustjórnanda sem finnur gátt sem leiðir í huga John Malkovich.
Rosa Luxemburg
Rosa Luxemburg (pólska: Róża Luksemburg; 5. mars 1871 – 15. janúar 1919) var pólskur byltingarsinni og hagfræðingur sem starfaði lengst í Berlín og var einn af stofnendum þýska kommúnistaflokksins og var helsti hugmyndafræðingur hans.
Bernska og námsár
Rósa Luxemburg fæddist vorið 1871, inn í fjölskyldu pólskra gyðinga. Hún gekk menntaveginn og fékk ung áhuga á róttækum stjórnmálahugmyndum. Þegar hún fór til háskólanáms í Sviss kynntist hún róttækum hugsuðum og aðgerðasinnum og gekk í þeirra raðir. Félagslegur lýðræðisflokkur pólska konungdæmisins var fyrsti vettvangurinn þar sem hún lét til sín taka sem hugmyndafræðingur.
Kvenréttindi
thumb|right|Stytta af Rósu Luxemburg í Berlín. Árið 1910 var haldin alþjóðleg ráðstefna Alþjóðasamtaka sósíalískra kvenna undir nafninu Vinnandi konur. Þar stuðluðu Rosa Luxemburg og Clara Zetkin, kvenréttindakona og leiðtogi kvennadeildar þýska jafnaðamannaflokksins sem lagði fram tillöguna, að því að stofnaður yrði alþjóðlegur baráttudagur kvenna. Ráðstefnan, sem sótt var af yfir 130 konum frá 16 löndum, samþykkti tillöguna samhljóma. Í dag er þessi dagur haldin 8. mars ár hvert.
Stjórnmálaþátttaka
Á árunum fyrir fyrri heimsstyrjöldina sáu flokkar sósíaldemókrata — sem sameiginlega mynduðu Annað alþjóðasambandið — að til styrjaldar stefndi, og ákváðu að vinna gegn styrjaldarþátttöku í hverju landi fyrir sig. Þegar stríðið hófst, stóðu fáir þingmenn þeirra samt við það. Rósa Luxemburg og fleiri róttækari sósíaldemókratar efndu þá til tveggja ráðstefna í Sviss árið 1916, í Zimmerwald og Kienthal, þar sem hinir róttæku ákváðu að segja skilið við endurskoðunarsinnana. Heim komin til Þýskalands gekk Rósa Luxemburg þá í að stofna hreyfingu Spartakista, sem kenndi sig við rómverskan uppreisnarþræl, ásamt Karli Liebknecht, eina þingmanni þýskra sósíaldemókrata sem hafði greitt atkvæði gegn stríðs-fjáraukalögum vegna styrjaldarinnar.
Nóvemberbyltingin
Í nóvember 1918 braust út bylting í Þýskalandi, rétt áður en landið samdi um vopnahlé í styrjöldinni. Þótt Luxemburg og Liebknecht hefðu ekki talið tímabært að byrja byltingu, ákváðu þau að fyrst hún væri samt hafin, væri best að leggja allt í sölurnar. Liebknecht kom fram á svalir þinghússins í Berlín og hélt ræðu fyrir mannfjölda, þar sem hann lýsti yfir stofnun alþýðulýðveldis.
Dauði og arfleifð
Þann 15. janúar 1919 voru Rosa Luxemburg og Karl Liebknecht bæði drepin í haldi, án dóms og laga. Líki Rósu var kastað út í síkið Landwehrkanal í Vestur-Berlín. Frá þeim tíma hefur verið litið á hana sem einn af píslarvottum kommúnismans og minnst á ýmsan hátt, m.a. heitir breiðstræti eftir henni í Berlín og árlega eru gengin minningarganga að gröf hennar og haldin ráðstefna í minningu hennar, um byltingarsinnaða baráttu.
Macintosh
Macintosh (enskur framburður: ), líka þekkt sem Mac eða Makki á íslensku, er vörumerki tölvulínu frá Apple. Nafnið kemur frá McIntosh sem er eplategund og það var uppáhalds eplið hans Jef Raskin sem vann hjá Apple 1979. Fyrsta Macintosh-tölvan kom á markaðinn þann 24. janúar 1984: Macintosh 128K.
Allar núverandi Mac-tölvur eru með Thunderbolt-tengi sem þróað var af Apple og Intel.
Dvergdúntoppur
Dvergdúntoppur (fræðiheiti Lonicera × xylosteoides ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá austur Evrópu (mið-Rússland).
Hann er líklega blendingur rauðtopps (L. tatarica) × dúntopps (L. xylosteum), en er stundum talinn sjálfstæð tegund.
Hann hefur lítið eitt verið reyndur á Íslandi.
Kalmarhöll
thumb|Kalmarhöll Kalmarhöll er í bænum Kalmar í Svíþjóð og hefur verið þar frá 12. öld. Magnús hlöðulás reisti fyrsta turninn sem var varnarmannvirki. Turninn var staðsettur í höfninni í Kalmar og gegndi byggingin mikilvægu hlutverki í vörnum Svíþjóðar á öldinni.
Saga
Einn mikilvægasti atburður í sögu Norðurlanda gerðist í Kalmarhöll árið 1397 þegar Danmörk, Noregur og Svíþjóð gengu í konungssamband sem hefur verið kallað Kalmarsambandið. Finnar og Íslendingar voru einnig í sambandinu því þeir voru hluti af þessum konungsdæmum. Kalmarsambandið var undir stjórn Margrétar Danadrottningar. Á 16. öld var mikið byggt við Kalmarhöllina undir stjórn Gústafs 1. Svíakonungs og sona hans. Þeir breyttu honum úr virki í stóra höll í endurreisnarstíl. Höllin skemmdist í Kalmarstríðinu sem stóð frá árunum 1611 til 1613. Höllin skemmdist einnig mikið í eldi árið 1642 en var endurbyggður.
Endurgerð
Árið 1856 kom arkitekt til Svíþjóðar sem hét Fredrik Wilhelm Scholander og hóf hann endurgerð Kalmarhallarinnar. Þegar Fredrik lést árið 1880 tók nemandi hans við endurreisninni. Annar arkitekt, Carl Möller, tók verkefnið að sér árið 1885 og árið 1891 leit höllin út eins og í dag. Árið 1919 hóf Martin Olsson vinnu við endurreisn hallarinnar og endurbyggði virkisdíkið, vindubrú og göngubrú. Vinna við endurreisnina stóð til 1941 og í dag er Kalmarhöllin sú mest heimsótta í Svíþjóð.
Deepwater Horizon
thumb|right|Deepwater Horizon eftir sprenginguna Deepwater Horizon var fljótandi olíuborpallur í eigu Transocean en leigður til BP. Hann var smíðaður árið 2001 af Hyundai Heavy Industries í Suður-Kóreu. Árið 2009 boraði hann dýpstu borholu sem gerð hafði verið (yfir 10km djúpa) á Tiber-olíusvæðinu á bandarísku hafsvæði í Mexíkóflóa. Þann 20. apríl 2010 varð sprenging á pallinum þar sem hann var að bora á Macondo-könnunarsvæðinu austar í flóanum, með þeim afleiðingum að 11 starfsmenn létust og upp kom óslökkvandi eldur. Tveimur dögum síðar sökk borpallurinn og olía streymdi úr borholunni í 87 daga sem varð versti olíuleki bandarískrar sögu.
Intel Core
Intel Core er tegund 32-bita, x86 örgjörva, sem eru framleiddir af Intel og komu fyrst á markað 5. janúar 2006 undir heitinu Yonah. Hönnun Intel Core byggist á Pentium-örgjörvanum. Helstu örgjörvarnir nefnast Intel Core Solo og Intel Core Duo.
Bolungarvík
thumb|Bolungarvík. Bolungarvík er kaupstaður á Vestfjörðum og sjálfstætt sveitarfélag, við samnefnda vík, yst í Ísafjarðardjúpi. Hún er ein elsta verstöð landsins og er stutt í góð fiskimið. Áður en bærinn fékk kaupstaðarréttindi hét sveitarfélagið Hólshreppur. Þann 1. maí 2023 var íbúarfjöldi Bolungarvíkur 1003 manns. Bolungarvík er næstfjölmennasti bærinn á Vestfjörðum og þriðja fjölmennasta sveitarfélagið á eftir Vesturbyggð (1013 íbúar) og  Ísafjarðarbæ(3623 íbúar).
Staðhættir
Bolungarvík er nyrsta byggð við sunnanvert Ísafjarðardjúp. Handan Djúpsins blasa við Vébjarnarnúpur, Jökulfirðir og Grænahlíð. Við austanverðan bæinn er mikil sandfjara sem nefnist sandur og nær hann að Ósánni sem stendur við sveitabæinn Ós undir Óshyrnu. Víkin sem bærinn Bolungarvík stendur við er að mestu umlukin háum og bröttum fjöllum. Fjallið Traðarhyrna gnæfir yfir kaupstaðnum og er mestur hluti byggðarinnar undir því. Nokkur snjóflóðahætta er úr fjallinu og hafa þar verið reistir snjóflóðavarnargarðarnir Vörður og Vaki. Fjallið Ernir er fyrir miðri Víkinni, en úr honum falla oft firnamikil snjóflóð. Norðan við hann er Tungudalur og Hlíðardalur gengur inn úr honum. Sunnan Ernis gengur Syðridalur, en í honum er Syðridalsvatn. Óshyrna er ysti hluti Óshlíðar þar sem áður var samgönguleið Bolvíkinga. Í Óshyrnu er þekktur klettur sem kallaður er Þuríður og er hann kenndur við landnámskonuna Þuríði sundafylli. Undir Óshyrnu er Ósvör en þar var fyrr á öldum mikil verstöð sem hefur verið endurgerð og er þar nú verbúð og minjasafn.
Saga
Það hefur verið byggð í Bolungarvík allt frá landnámsöld og býlið Hóll kemur fyrir í elstu heimildum. Hóll var höfuðból frá því um miðja 13. öld og er líklega fyrsta jörðin í byggðalaginu. Þar sem kaupstaðurinn Bolungarvík stendur núna voru áður jarðirnar Tröð, Ytri Búðir, Heimari-Búðir og Grundarhóll. Jörðin Tröð var áður undir fjallshlíðinni fyrir ofan Traðar- og Dísarland. Seinasta íbúðarhúsið í Tröð stendur ennþá við Traðarland.
Bolungarvík var ein helsta verstöð í Ísafjarðardjúpi allt fram á 20. öld. Róið var frá Bolungarvíkurmölum og svonefndum Grundum og úr Ósvör. Á 17. öld munu 20-30 skip hafa róið úr Bolungarvík og um aldamótin 1900 réru um 90 skip þaðan. Margar verbúðir voru í Bolungarvík en þar mun aldrei hafa risið eiginlegt sæbýlahverfi. Í byrjun 18. aldar voru 18 verbúðir í víkinni.
Það var Þuríður sundafyllir sem nam land í Bolungarvík, en til er skemmtileg saga um það hvernig hún varð seinna að steini. Þuríður átti soninn Völustein og eru til götur í Bolungarvík sem heita eftir þeim mæðginum.
Mönnuð veðurathugunarstöð hefur verið í Bolungarvík frá 1994.