cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hryðjuverkaárásirnar í Brussel í mars 2016
Ódæðismenn
Í byrjun apríl fannst Mohamed Abrini í sem leitað hafði verið í tengslum við hryðjuverkin í París. Hann var þriðji maðurinn sem sást á myndum fyrir sjálfsvígsárásina á Zaventem flugvellinum. Osama Krayon, sænskur ríkisborgari sem ólst upp í Malmö, var einnig ákærður fyrir morð vegna aðildar að hryðjuverkunum í Brussel.
Fjöletýlen
thumb|230px|Plastpoki úr fjöletýleni
Fjöletýlen (einnig kallað pólýetýlen eða PE) er algengasta plastefnið sem framleitt er í dag. Heimsframleiðsla á efninu nær 80 milljónum tonna á ári. Helsta notkun þess er í umbúðum (plastpokum, plastfilmum, flöskum, o.s.frv.). Til eru margar tegundir fjöletýlens en flestar hafa eftirfarandi formúluna (C2H4)nH2. Því er fjöletýlen yfirleitt blanda lífrænna efnasambanda sem hafa mismunandi n-gildi.
Magnús Stephensen (f. 1836)
thumb|Magnús Stephensen Magnús Stephensen (18. október 1836 – 3. apríl 1917) var íslenskur dómari í landsyfirrétti, amtmaður í Suður- og Vesturamti og síðasti landshöfðingi landsins frá 1886 til 1904.
Ævi og störf
Staða Magnúsar Stephensen var um margt flókin sem æðsti embættismaður dönsku stjórnarinnar á Íslandi. Þurfti hann að bera kápuna á báðum öxlum til að viðhalda trausti ráðamanna í Kaupmannahöfn en njóta um leið stuðnings þingheims heima fyrir. Hann var afar aðhaldssamur í efnahagsmálum og bakaði það honum óvinsældir þeirra sem vildu að ráðist yrði í ýmsar opinberar framkvæmdir. Þá urðu svokölluð Skúlamál honum erfið.
Skógarbroddgeltir
Skógarbroddgeltir (fræðiheiti: Erinaceus) eru ættkvísl broddgalta.
McG
Joseph McGinty Nichol (fæddur 9. ágúst 1970), betur þekktur sem McG, er bandarískur leikstjóri og framleiðandi kvikmynda og sjónvarpsþátta, ásamt því að vera fyrrverandi upptökustjóri.
Einkalíf
Joseph McGinty Nichol fæddist í Kalamazoo í Michigan og ólst upp í Newport Beach í Kaliforníu. Þar sem bæði frændi hans og afi hans voru báðir kallaðir Joe, þá var hann nefndur McG af móður sinni til þess að losna undan misskilningi, en gælunafnið festist við hann síðan hann fæddist. Hann á einn bróður og faðir hans á fyrirtæki sem prófar lyf fyrir lyfjafyrirtæki.
McG stundaði nám við Corona del Mar High School, þar sem hann kynntist Mark McGrath. Í fyrstu vildi hann verða aðalsöngvari í hljómsveit sem hann stofnaði með honum. En hann náði aldrei að vera aðalsöngvarinn og bað McGrath um að taka við, vann hann bakvið tjöldin sem framleiðandi og sölumaður í staðinn. Þegar hann var 22 ára sótti hann Kaliforníuháskóla í Irvine og tók BA-gráðu í sálfæði,. Á sama tíma vann McG sem ljósmyndari með því að taka myndir af hljómsveitum og tónlistarmönnum. Þetta leiddi hann til þess að stofna G Recordings árið 1993.
Í desember 2008 var hann verðlaunaður sem Kodak-kvikmyndagerðarmaður ársins af CineAsia.
Tónlist
Árið 1995, McG framleiddi fyrsta albúm Sugar Ray og er samhöfundur að nokkrum lögum, þar á meðal „Fly“. Tónlistarferill hans innihélt yfir fimmtíu tónlistmyndbönd, eins og „All Star“ með Smash Mouth og „Pretty Fly (For a White Guy)“ með The Offspring.
Tónlistarmyndbönd
McG leikstýrði auk þess heimildarmyndum um Korn og Sugar Ray. Árið 1997 fékk hann Billboard-tónlistarverðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir Walking on the Sun með Smash Mouth og Music Video Production Association verðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir Fly með Sugar Ray.
Sjónvarpsauglýsingar
McG leikstýrði auglýsingum fyrir Major League Baseball og Coca-Cola. Ein auglýsing hans fyrir Gap var verðlaunuð árið 1999 við Alþjóðlegu kvikmyndahátíðina í London.
Kvikmyndir
Árið 2000 þá var McG boðið af Drew Barrymore að leikstýra Charlie's Angels þar sem hún var svo hrifin af tónlistarmyndböndum hans. Sem hann samþykkti, þar sem honum langaði í stærri verkefni og seldi myndina til stúdíó yfirmannanna, sem voru í fyrstu tregir en létu svo undan á endanum. Myndin var frumsýnd árið 2000 og tók hún inn yfir 250 milljónir dollara alþjóðlega, við misjafna hrifningu gagnrýnanda og áhorfenda. Samt sem áður þá vann hann Hollywood Breakthrough verðlaunin á Hollywood Kvikmyndahátíðinni árið 2002.
Í febrúar 2002, þá vann hann með Jon Peters og Lorenzo di Bonaventura við fimmtu myndina í Superman seríunni sem var þá á þróunarstiginu. McG og Peters réðu J.J. Abrams til þess að skrifa handritið að myndinni sem kallaðist Superman: Flyby, sem var gefið út í júlí 2002. Eftir að hafa losað sig undan verkefninu til þess að gera Charlie's Angels: Full Throttle í september 2002, þá var McG skipt út fyrir Brett Ratner.
Warner Bros. voru enn ánægðir með hann og enduréðu hann til þess að leikstýra Superman: Flyby í apríl 2003 eftir að Ratner datt út. Á meðan hann var enn við verkefnið þá skipulögðu McG og stjórnendurnir söguborð, hugmyndir og staðsetningar ásamt breytingum að handritinu. En ekkert gerðist og McG yfirgaf verkefnið, vegna flughræðslu til Sydney, Ástralíu. Þetta gerði það að verkum að Bryan Singer endaði með að leikstýra Superman Returns. Árið 2006 þá leyfði Warner Bros., McG sem "virtist vera að lagast sem sögumaður og langaði að vinna að betri verkefnum" til þess að leikstýra íþrótta-drama myndinni We Are Marshall. Þó að myndin fékk misjafna dóma, en McG var hyllt fyrir að hafa komið sögunni vel frá sér. Jessica Reaves frá Chicago Tribune sagði að "McG sýnir nýja hlið á sér. Senur eins og flugslyið og afleiðingar þess voru vel gerðar.
McG ákvað ásamt Adam Brody, að gera endurgerð af Revenge of the Nerds, sem átti að vera frumsýnd árið 2007 með fjármang upp á 5 milljónir dollara og upptökur áttu að byrja við Emory University. Samt sem áður, eftir að hafa fengið handritið, háskólayfirvöld bökkuðu út tveim vikum áður en upptökur hófust, þar sem handritið var illa skrifað. Þetta leiddi til þess að myndin var tekin upp við Agnes Scott College í tvær vikur, en eftir á, Fox Atomic og framleiðendur settu það upp í hillu vegna skorts af víðskotum, opna rýmið við Emorys háskólann hefði gefið þeim það, og þar sem vetur var að nálgast hratt, sem myndi gera það erfitt fyrir að ná þeim senum sem þeir þurftu. Ásamt því að yfirmaður stúdíósins Peter Rice var ósáttur með þær upptökur sem voru til staðar.
Næsta kvikmynda verkefni McGs var Terminator Salvation (2009), fjórða myndin í Terminator seríunni. Eftir að Halcyon Company keypti réttinn, réðu þeir McG fyrir verkefnið sem hann fékk 6 million dollara fyrir. Þó að hann hafi lofað aðdáendum að færa aftur trúverðugleika seríunnar, með því að ráða Christian Bale og eftir einlægt samtal við James Cameron. Myndin var frumsýnd 21. maí, 2009 í Bandaríkjunum og Kanada, fékk neikvæða gagnrýni af öllum myndunum í seríunni. Heildartekjur myndarinnar alþjóðlega voru 370 milljónir dollara.
Næsta verkefni hans var að leikstýra endurgerðinni af '20,000 Leagues Under the Sea fyrir Disney, þar sem hann vildi ráða Sam Worthington sem Captain Nemo. En eftir að hafa eytt 10 milljónum dollara í frumvinnslu, þá ákvað Rich Ross yfirmaður Disney að setja stoppa verkefnið vegna ágreinings um mismunandi áherslur á myndina, og McG er ekki lengur tengdur verkefninu. Í staðinn þá fór McG í samningaviðræður við 20 Century Fox um að leikstýra grín-spennumyndinni This Means War, sem skartar Reese Witherspoon, Chris Pine og Tom Hardy og verður frumsýnd í febrúar 2012.
McG hefur verið í samningaviðræðum að sjá um framleiðslu og þróun nýrrar Terminator myndar, eftir að hafa gert 10 milljóna dollara samning við Halcyon Company, en þar sem kvikmyndarétturinn er nú í eigu Pacificor þá hafa líkur hans minnkað til muna.
McG hefur verið aktívur í þróun rokk söngleiksins Spring Awakening. Hann er að plana framleiða og taka upp myndina á sex vikum fyrir 25 milljónir dollara. McG er einnig tengdur við kvikmynd byggða á Jon Stocks Dead Spy Running bókinni, og framleiða I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President, kvikmynd byggð á bókinni eftir Josh Lieb, og Medieval, kvikmynd sem hann ætlaði að leikstýra en hefur verið gefið til Rob Cohen. McG hefur einnig verið tengdur við Elysium, nútímasaga um Grísku goðsagnirnar, skrifuð af Matt Cirulnick; ;Medallion, spennumynd með Nicolas Cage um meistaraþjóf sem leitar að rændri dóttur sinni; kvikmynd byggð á The DUFF (Designated Ugly Fat Friend); Tink, rómantísk-grínmynd byggð á Tinkerbell; og CBS Films Face It. Önnur verkefni sem McG hefur áhuga á eru meðal annars, Seinni heimstyrjaldar mynd byggð áDo Androids Dream of Electric Sheep?, sem var einu sinni gerð af Ridley Scott sem hin 1982 Blade Runner er gerð eftir.
Sjónvarp
Árið 2002 þá þróaði McG þáttinn Fastlane með John McNamara, sem var hætt við vegna há kostnaðar á fyrsta þættinu, en má finna á heimavideo. Josh Schwartz leitaði til hans og meðframleiðanda hans, Stephanie Savage, varðandi annan sjónvarpsþátt sem var The O.C.. McG framleiddi sjónvarpseríuna The Mountain, sem var síðan hætt við eftir aðeins eina seríu. Næsta sjónvarpsverkefni hans var Supernatural(2005), þar sem hann er meðframleiðandi. Þátturinn fjallar um tvo bræður sem elta uppi djöfla og er enn við sýningar til dags.
Árið 2007, McG vann aðallega við sjónvarpið, framleiddi hann, Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll (2007) og Chuck (2007). Sem hann framleiddi með Josh Schwartz, félagi hans við The O.C., leikstýrði hann síðarnefnda þættinum og heldur áfram að vera meðframleiðandi þáttarins. Fox hafði gefið handritaleyfi fyrir Invisible, McG-sjónvarpsþáttur skrifaður af Ari Eisner um glæpamann sem getur orðið ósýnilegur. Frá 2009, þá hafa engar upplýsingar komið fram varðandi þáttinn.
Auk þess samþykkti Fox þann 30. október 2007 kynningaþátt fyrir endurgerð á breska þættinum Spaced, þar sem McG er framleiðslustjóri. Simon Pegg og aðdáendur urðu reiðir þar sem aðild upphaflegu höfunda var ekki notuð. Samt sem áður var kynningarþátturinn skrifaður af Adam Barr, en var rakkaður svo niður, sem endaði með því að Fox hætti við seríuna. McG sem þá var framleiðandi að Pussycat Dolls Present: Girlicious(2008). Pussycat Dolls Present: serían sem var svo hætt við. Hann var framleiðslustjóri fyrir WB Television Network's internet seríuna, Sorority Forever (2008) og Exposed(2008) líka.
Fyrirtæki hans, seldi þrjá nýja þætti fyrir 2009-2010 tímabilið, Thunder Road raunveruleikaþáttur til CBS, Limelight sem var byggt á lífi Pharrell Williams til ABC, og Human Target sem var byggt á teiknimyndasögu til Fox. Aðeins Human Target var gerður af seríu og voru tvær þáttaraðir gerðar. Árið 2010 þá seldi hann The CW þáttinn Nikita, sem er endurgerð af La Femme Nikita og hafa tvær þáttaraðir verið gerðar til þessa.
Nýjustu sjónvarpsþættirnir sem hann er með í bígerð eru Zombies vs. Vampires, sem fjallar um tvo lögreglumenn, þar sem annar þeirra gerist vampíra og þarf að vinna við glæpi tengda uppvakningum, einkaspæjara þáttinn I, Pi sem hann meðþróaði með Paul Scheuring, ; og netserían Aim High sem var frumsýnd 1. Ágúst 2011 á Facebook.
Varhlið
Varhlið er sú hlið á klöpp sem veit undan skriðstefnu jökuls, eða m.ö.o. sú hlið sem hefur verið í vari og er því ekki mörkuð af núningi íssins. Sú hlið sem vissi gegn skriðstefnu jökulsins nefnist slithlið því á henni hefur ísinn mætt. Hvalbak í Hafnarfirði er t.d. jökulsorfin klöpp með ávala slithlið sem snýr að Flensborg en stöllótt varhlið sem snýr að læknum.
Jón Þórarinsson
Jón Þórarinsson (13. september 1917 – 12. febrúar 2012) var íslenskt tónskáld og tónlistarkennari. Jón stundaði tónlistarnám við Tónlistarskólann í Reykjavík og hjá Paul Hindemith við Yale háskólann og sótti eitt sumarnámskeið við Julliardskólann. Jón var yfirkennari 1947 til 1968 við Tónlistarskólann í Reykjavík, yfirmaður lista- og skemmtideildar Sjónvarpsins frá 1968 til 1979, auk fjölmargra annara vekefna á sviði tónlistar. Jón hefur aðallega samið kammer- og söngverk, en meðal þekktra sönglaga eru Fuglinn í fjörunni og Íslenskt vögguljóð á Hörpu. Jón samdi einnig hljómsveitar-/kórverkið Völuspá.
Jón vann í í mörg ár við að safna heimildum og skrifa um tónlistarsögu Íslands en Njáll Sigurðsson tók við þessari vinnu þegar heilsu hans fór hrakandi. Bókin Íslensk tónlistarsaga 1000-1800 var gefin út af Tónlistarsafni Íslands eftir andlát hans í 50 eintökum og rafrænt.
Brúarskóli
Brúarskóli er sérskóli í Reykjavík stofnaður árið 2003 fyrir börn sem kljást við alvarleg geðræn-, hegðunar eða félagsleg vandamál. Einnig tekur skólinn á móti nemendum sem eru í vanda vegna fíkniefnaneyslu og/eða afbrota. Brúarskóli er með fimm starfsstöðvar en aðalskólinn er við Öskjuhlíð í Hlíðum. Tilgangur starfseminar er að veita tímabundið úrræði fyrir nemendur með það lokamarkmið að gera þá hæfa til að stunda nám í almennum grunnskólum. Þá er lögð áhersla á kennslu í samræmi við áhuga og getu hvers einstaklings og á sama tíma er reynt að styrkja félags- og samskiptahæfni.
Nemendur Brúarskóla eru með slaka samskiptafærni og er staða þeirra slæm þegar það kemur að félaglegum- og hegðunarþáttum. Nokkur atriði tengt úrræðum og starfsemi eru:
Fjöldi nemenda er breytilegur milli ára og yfir skólaárið en það eru í kringum 50 nemendur sem stunda nám við skólann. Þá eru í kringum 50 starfsmenn í Brúarskóla og á meðal þeirra eru stjórnendur, kennarar, ráðgjafaþroskaþjálfarar, atferlisþjálfarar, stuðningsfulltrúar og sálfræðingar.
Iceland
Iceland er enska heitið yfir Ísland, og getur átt við:
Laptevhaf
thumb|right|Laptevhaf Laptevhaf er randhaf í Norður-Íshafi milli Tajmírskaga, Severnaja Semlja og Nýju-Síberíueyja. Í suðri er norðurströnd Síberíu. Í vestri tengist það Karahafi og í austri Austur-Síberíuhafi. Hafið er nefnt eftir rússnesku landkönnuðunum Dmítrí Laptev og Kariton Laptev en áður gekk það undir ýmsum nöfnum, meðal annars Nordenskjöldhaf eftir sænska landkönnuðinum Adolf Erik Nordenskjöld. Hafið er ísi lagt meirihluta ársins en ísa leysir í ágúst-september. Stærsta höfnin er bærinn Tiksi í Saka. Margar eyjar eru í hafinu.
Svaðilför Bangsímons: Leitin að Jakobi
Svaðilför Bangsímons: Leitin að Jakobi (enska: Pooh's Grand Adventure: The Search for Christopher Robin) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1997. Hún er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Ævintýri Bangsímons frá 1977.
Gýgjarlykill
Lýsing
Blöðin eru græn, án mélu, 13 sm löng og 7 sm breið. Fölgul blómin eru á hvítmélugum, allt að 70 sm stönglum. Hanga niður 15 til 40 saman.
Útbreiðsla og búsvæði
Frá vestur Kákasus, Georgíu og vestur Cis-Kákasus. Vex þar í rökum fjallaengjum og við læki í 1200 til 3200 m. yfir sjávarmáli.
Ræktun
Auðræktaður og harðger. Meira sérkennilegur en fallegur.
Magnús Stephensen
Magnús Stephensen á oftast við um:
Podocarpus grayae
Podocarpus grayae er sígrænt tré frá Ástralíu. Podocarpus grayae var fyrst lýst 1985 af David John de Laubenfels, sem gaf því nafnið, grayii, til heiðurs Nettu E. Gray (1913 - 1970). En vegna þess að hún var kona, þá er nafnið réttara sem grayae.
Alviðra
Alviðra er bær í Dýrafirði skammt utan við Núp. Þar bjó Þórður Víkingsson, sonur Haraldar hárfagra. Jón Árnason biskup í skálholti fæddist og ólst upp á Alviðru.
Fiat Uno
Fiat Uno er bifreið framleidd af Fiat. Hann var framleiddur á Ítalíu frá 1983 - 1995 en annars staðar frá 1983 til þessa dags. Gerðirnar hétu eftir hestöflum, t.d. 45, 55, 60, 75, 90. Fiat Uno var arftaki Fiat 127. Fiat Uno var kosinn bíll ársins 1984.
Fiat Uno var boðinn sem 3 eða 5 dyra hlaðbaki. Árið 1985 var svo boðið upp á Fiat Uno Turbo, sem var hraðskreiðari og sportlegri.
Sómalska
thumb|Útbreiðsla sómölsku. Sómalska (sómalíska, sómalí) er kúsískt mál talað af 5 - 6 milljónum aðallega í Sómalíu þar sem það er ríkismál ásamt arabísku, einnig nokkuð í Kenía, Eþíópíu og Djíbútí. ritað með latínustafrófi.
Dalskóli
Dalskóli er grunnskóli í Úlfarsárdal í Reykjavík. Skólinn hóf starfsemi árið 2010.
Uppboð
thumb|250px|Uppboð í gangi í Bandaríkjunum
Uppboð er leið til þess að kaupa og selja vörur eða þjónustur með því að bjóða þær út til annarra. Vörurnar eru seldar bjóðandanum með hæsta boðið. Oft eru listaverk, forngripir, bílar og fasteignir seldar á uppboði. Í dag eru tvenns konar uppboð algeng: Við sölu á uppboði eru sölulaun borguð til uppboðshaldarans. Oftast eru sölulaunin prósenta verðsins sem varan selst á. Á mörgum löndum eru svokölluð uppboðshús sem halda uppboð. Sem dæmi má nefna Sotheby's og Christie's.
Embætti landlæknis
Embætti landlæknis (eða landlæknisembættið) er íslensk ríkisstofnun sem hefur það markmið að tryggja gæði heilbrigðisþjónustu, stuðla að heilsueflingu, og forvörnum. Sá sem stýrir embættinu kallast landlæknir.
Fyrsti landlæknir á Íslandi var Bjarni Pálsson en hann var skipaður í embættti 18. mars 1760. Aðsetur landlæknis var í Nesstofu við Seltjörn á Seltjarnarnesi frá 1763 til 1834. Í fyrsta erindisbréfi landlæknis var honum falið að hafa umsjón með heilbrigðismálum landsins, veita sjúkum læknishjálp, kenna lækningar og uppfræða ljósmæður auk þess að vera lyfsali og sjá um sóttvarnir.
Á tímabilinu 1760–1799 voru stofnuð fimm læknisembætti á Íslandi auk embættis landslæknis og árið 1828 bættist læknisembætti í Vestmannaeyjum við. Læknisembættum fjölgaði ekki á landinu fyrr en með tilkomu Læknaskólans, sem stofnaður var í Reykjavík 1876. Í kjölfar þess urðu læknishéruðin alls tuttugu. Aukin umsvif heilbrigðisþjónustunnar og þar með vaxandi ábyrgðarsvið landlæknis hafa haldist í hendur æ síðan.
Landlæknir hefur frá öndverðu haft með höndum umfangsmikið hlutverk á sviði heilbrigðisþjónustu, jafnt sem læknir og embættismaður í þjónustu heilbrigðisyfirvalda. Meginverkefni landlæknis hefur lengst af verið að hafa eftirlit og yfirumsjón með læknum landsins og öðrum heilbrigðisstarfsmönnum.
Annað meginverkefni landlæknis í upphafi var að veita sjúkum læknishjálp. Sá þáttur í störfum landlæknis hefur með tímanum þróast yfir í áherslu á almenna heilsuvernd, að fylgjast með heilbrigði landsmanna og efla lýðheilsu, og er þetta stór þáttur í starfi embættisins, ekki síst eftir að starfsemi Lýðheilsustöðvar var sameinuð Embætti landlæknis með lögum 1. maí 2011.
Embætti landlæknis er eitt elsta samfellda embætti Íslandssögunnar.
Wandel-haf
thumb|right|Kort sem sýnir Wandel-haf Wandel-haf er hafsvæði í Norður-Íshafi sem nær frá norðausturodda Grænlands að Svalbarða. Höfin sem liggja norðan og norðvestan við Wandel-haf eru ísi lögð árið um kring. Wandel-haf nær vestur að Morris Jesup-höfða og að Nordostrundingen í suðri. Lengra í vestri er Lincolnhaf og í suðri tengist hafið Grænlandshafi um Framsund.
Hafið heitir eftir danska landkönnuðinum Carl Frederik Wandel sem kannaði það seint á 19. öld.
Lurkur
Lurkur getur átt við:
Meistaraþjófur
thumb|right|Arsène Lupin Meistaraþjófur er staðalpersóna í skáldskap. Meistaraþjófurinn er andhetja, yfirstéttarmaður eða -kona sem leiðist stundum út á glæpabrautina af leiðindum. Meistaraþjófurinn beitir óaðfinnanlegri framkomu, kurteisi, persónutöfrum, dulargervum og brögðum til að fremja rán; ekki til að auðgast sjálfur, heldur vegna spennunnar og áskorunarinnar sem felst í ráninu. Oft felst í því einhvers konar umvöndun eða ráðning gagnvart fórnarlambinu.
Frægir meistaraþjófar eru meðal annars A. J. Raffles (innblásinn af Sherlock Holmes) í sögum E. W. Hornung, Arsène Lupin úr sögum Maurice Leblanc, Simon Templar úr sögum Leslie Charteris, og Svarta kisa úr sögum um Kóngulóarmanninn.
Derby
Derby (framburður ) er borg í Austur-Miðhéruðum Englands. Derby hlaut borgarréttindi 1977 og var höfuðborg Derbyshire til 1997. Í borginni er mikil bílaframleiðsla, en þar eru Rolls Royce og Toyota með verksmiðjur. Íbúar eru tæpir 250 þúsund.
Lega
Derby liggur við ána Derwent miðsvæðis í Englandi. Næstu stærri borgir eru Nottingham til austurs (20 km), Leicester til suðausturs (40 km), Stoke-on-Trent til vesturs (50 km) og Birmingham til suðvesturs (60 km). London er 150 km til suðausturs.
Orðsifjar
Rómverjar voru með hervirki í grennd sem þeir kölluðu Derventio. Englisaxar nefndu staðinn Deoraby. Það er samsett úr orðunum Deor, sem merkir rádýr (sbr. deer á nútímaensku), og by, sem merkir bær. Sumir vilja þó meina að heiti borgarinnar sé dregið af ánni Derwent, sem merkir eikartré. Rithátturinn var lengi vel Darby, en breyttist í Derby með tímanum. Orðið Derby hefur fest sig í sessi sem heiti á veðreiðum allt síðan 1780. Orðið er þó ekki til komið frá borginni, heldur frá jarlinum af Derby (12th Earl of Derby). Derby getur einnig þýtt nágrannaslagur og þá í ýmsum öðrum íþróttum en veðreiðum.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Derby sýnir dádýr í girðingu ásamt tveimur eikartrjám. Dádýrið er nafngefandi fyrir borgina, en eikartrén gætu verið það líka (sjá orðsifjar). Merki þetta var veitt 1378 og staðfest 1637. 1939 var skjaldarberunum bætt við, en það eru tvö dádýr á afturfótunum. Efst er hjálmur með hrúti. Hrúturinn var merki Plantagenet-ættarinnar sem veitti Derby skjaldarmerkið 1378. Neðst er borði með áletruninni: INDUSTRIA VIRTUS ET FORTITUDO, sem merkir dugnaður, kjarkur og styrkur.
Smábærinn Derby
thumb|Stytta af Bonnie Prince Charlie Í upphafi reistu Rómverjar hervirki við Chester Green, sem í dag er við útjaðar borgarinnar. Þegar danskir víkingar tóku stóran hluta Englands var Derby einn af fimm meginbæjum Danalaga, en kom að öðru leyti lítið við sögu Englands næstu aldir. Í enska borgarastríðinu var þingher sendur til Derby, sem varði hana fyrir konungshernum. 1745 kom prins Karl (Bonnie Prince Charlie) við í Derby á leið til London til að krefjast krúnunnar ásamt 9 þús manna liði. Ferðin var til einskis, því liðið neitaði að halda áfram þegar til Derby var komið. Prinsinn sá því ekkert annað í stöðunni en að snúa til Skotlands. Stytta til heiðurs honum var reist í borginni á 20. öld.
Iðnbyltingin
thumb|Rolls Royce bifreiðar hafa verið smíðaðar í Derby síðan 1923 Iðnbyltingin hófst snemma í Derby. 1717 smíðuðu John Lombe og George Sorocold fyrstu vatnsknúnu spunavél Bretlands, en Lombe hafði lært aðferðina á Ítalíu. 1759 smíðaði Jedediah Strutt nýja spunavél (Derby Rib Attachment) í Derby. Iðnaður þessi varð til þess að Derby óx nokkuð á 18. öldinni. Þó voru íbúar árið 1801 aðeins 14 þús. Á 19. öldinni bættist vélaiðnaðurinn við og óx bærinn verulega. 1851 voru íbúarnir orðnir tæplega 50 þús og 1901 tæpir 120 þús. Eftir það hélt bærinn áfram að vaxa, en ekki eins hratt. Meiriháttar breytingar áttu sér stað snemma á 20. öld. Spunaiðnaðurinn minnkaði talsvert, en mikið af störfum sköpuðust er Rolls Royce samsteypan opnaði verksmiðju sína í Derby 1923. Verksmiðjan framleiddi bæði vélar í bíla og flugvélar. Einnig voru járnbrautir smíðaðar í Derby, en vélaiðnaður þessi var einn sá mesti í Englandi.
Nýrri tímar
1916 varð Derby fyrir loftárás frá Zeppelin loftfari í eitt skipti. Skemmdir urðu litlar, en 5 manns létu lífið. Bærinn varð hins vegar fyrir óverulegum loftárásum í heimstyrjöldinni síðari, þrátt fyrir hinn mikla vélaiðnað. Framleiðsla á járnbrautum og bílum jókst með tímanum. Í dag starfa um 11 þús manns í Rolls Royce verksmiðjunni einni saman. Elísabet drottning veitti Derby formleg borgarréttindi 7. júní 1977 og afhenti þau í eigin persónu 28. júlí. Í Derby er mikill fjöldi heyrnarskertra manna, sá mesti í Bretlandi utan London, vegna þess að borgin og samfélagið hefur skapað góðar aðstæður fyrir þá. Því flytja margir heyrnarskertir þangað. Fjöldi þeirra er þrisvar sinnum meiri hlutfallslega en í annars staðar í landinu.
Íþróttir
Aðalknattspyrnulið borgarinnar er Derby County. Liðið varð enskur meistari 1972 og 1975, bikarmeistari 1946 og vann góðgerðarskjöldinn 1975. Eftir velgengnina miklu á áttunda áratugnum hefur liðið leikið í neðri deildum. Það spilaði síðast í úrvalsdeildinni leiktíðina 2007-08 og hlaut aðeins 11 stig, en það er versti árangur allra liða í úrvalsdeild frá upphafi.
Körfuboltaliðið Derby Trailblazers var stofnað 2002 og leikur í efstu deild. Liðið varð enskur meistari 2010 og bikarmeistari 2012.
Vinabæir
Derby viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan
Antonio Serra
Antonio Serra var ítalskur hagfræðingur fæddur seint á 16 öld og lést á 17 öld en ekki er vitað nákvæmlega hvenær hann dó.
Ævi og störf
Ekki er vitað mikið um ævi Antonios Serra eða hvernig hann leit út. Það er vitað að hann var fæddur í Cosenza konungsríki Nepals á Suður-ítalíu og talið er að hann hafi verið í fangelsi í kringum 1599 til dauðadags. Talið er að Antonios hafi látist stuttu eftir að hann skrifaði og gaf út smáritið "Brief Treatise" árið 1613. Ritið er það eina sem er vitað um Antonio Serra og allar heimildir um hann eru gefnar út frá því smáriti. Hann var líklegast með góða kristna menntun, læknisgráðu og reynslu í viðskiptum. Verk Serras voru gleymd eftir dauða hans og voru svo enduruppgötvuð af Ferdinando Galiani um einni og hálfri öld seinna.
Bókin Brief Treatise er sjaldgjæft rit og aðeins er vitað um 6 eintök séu til í dag. Antonios Serras er kenndur við kaupauðgisstefnuna (Mercantilism) og kenningar hans voru að einbeita sér að raunhagkerfinu en ekki fjármálakerfis á þeim tíma. Serra sýndi einnig afhverju sumar þjóðir eru fátækari en aðrar.
Serra var einn af þeim fyrstu til að skilja greiðslujöfnuð og að hann væri samsettur úr vöruskipta- og þjónustujöfnuði. Hann útskýrði afhverju gull- og silfur skortur í konungsveldi Naples var vegna halla á greiðslujöfnuði. Með því gat hann hafnað þeirri hugmynd samtímans að skortur á gulli og silfri var vegna gengismismunar.
The Reluctant Dragon
The Reluctant Dragon (enska:The Reluctant Dragon) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1941.
Þjófur
Þjófur getur átt við:
Arnarholt
Arnarholt er bær í Stafholtstungum í Borgarfirði og var eitt sinn sýslumannssetur. Samkvæmt Landnámabók bjó Þorbjörn Arnbjarnarson á Arnarholti en hann „nam Stafholtstungu milli Norðurár og Þverár“. Í Arnarholti bjó Sigurður Þórðarson (1856) sýslumaður, en annar kunnur ábúandi í Arnarholti var Hjörtur Snorrason (1859), skólastjóri á Hvanneyri.
Austurárdalur
Austurárdalur er austastur dalanna þriggja sem liggja inn af Miðfirði í Vestur-Húnavatnssýslu. Í honum voru fimm bæir sem allir eru nú komnir í eyði nema einn, Skárastaðir. Íbúðarhúsinu í Hnausakoti er þó haldið við.
Aðalökuleiðin að norðan inn á Arnarvatnsheiði liggur upp úr Austurárdal. Gömul reiðleið er upp úr Austurárdal og yfir Austurárdalsháls að Efra-Núpi í Núpsdal. Hún er kölluð Lombervegur og mun það vera vegna þess að bændurnir á Aðalbóli í Austurárdal og Efra-Núpi, sem báðir hétu Benedikt, voru vinir og ákafir lomberspilarar og fóru stystu leið milli bæjanna þegar þeir vildu sitja næturlangt að lomberspili. Einnig er reiðleið úr Austurárdal yfir í Fitjárdal.
Saburo Shinosaki
Saburo Shinosaki er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Perfume
Perfume (japanska: パフューム) er japönsk stúlknahljómsveit sem sofnuð var í Hiroshima árið 2000. Perfume er skipuð þremur söngkonum.
Útgefið efni
Efni útgefið hjá smærri plötufyrirtækjum: Hjá stærri plötufyrirtækjum:
Bódísea
Bódísea (einnig ritað sem Boudica, Boudicca eða Boadicea) var keltnesk drottning þjóðflokks Ísena sem bjuggu þar sem nú er Norfolk í Englandi. Hún leiddi uppreisn gegn hernámsliði Rómverja á Bretlandi árið 60 eða 61.
Ritað var um uppreisn Bódíseu í verkum sagnaritaranna Tacitusar og Cassiusar Dio. Þessi verk voru enduruppgötvuð á endurreisnartímanum en á Viktoríutímabilinu var í auknum mæli farið að bera Bódíseu saman við Viktoríu Bretadrottningu og henni lyft upp á stall sem bresku þjóðartákni og þjóðhetju.
Nafn
Allt fram á 20. öld var nafn Bódíseu yfirleitt ritað sem Boadicea, sem er líklega stafsetning sem upprunnin er úr stafavillum þegar verk Tacitusar voru endurrituð á miðaldahandrit. Í ritum Tacitusar birtist nafnið bæði sem Boadicea og Boudicea. Í verkum Cassiusar Dio birtist nafnið sem Βουδουικα, Βουνδουικα og Βοδουικα. Næsta víst er að nafnið hafi upphaflega verið Boudica eða Boudicca, sem samræmist kvenkynsmynd frumkeltíska lýsingarorðsins *boudīka (sú sigursæla), sem er skylt keltneska orðinu *bouda (sigur), írska orðinu bua eða buadh og velska orðinu buddug. Nafnið hefur fundist skrifað „Boudica“ í Lúsitaniu, „Boudiga“ í Bordeaux og „Bodicca“ í Bretlandi.
Með hliðsjón af seinni þróun velsku og írsku ályktar Kenneth Jackson að rétt stafsetning úr bretónsku sé Boudica [bɒʊˈdiːkaː]. Næsta samsvörun fyrsta sérhljóðans í nafninu í nútíma ensku er líkt og hljóðið „ow“ í orðinu bow. Framburður nafnsins á ensku er [buːˈdɪkə].
Bakgrunnur og fjölskylda
Tacitus og Dio skrifa báðir um Bódíseu að hún hafi verið af konungaættum. Dio segir að hún hafi verið „greindari en flestar konur“ og að hún hafi verið með langt, rautt hár sem náði niður að mjöðmum, með hrjúfa rödd og stingandi augnaráð. Hún á að hafa verið með gullinn hálshring (hugsanlega svokallaðan torque-hring), í marglitum kyrtli og þykkri skikkju sem var haldið uppi með sylgju.
Eiginmaður Bódíseu var Prasutagus, konungur Ísena, sem átti með henni tvær dætur.
Drottning, uppreisnarleiðtogi og herforingi
thumb|right||Nútímasýslan [[Norfolk samsvarar nokkurn veginn yfirráðasvæði Ísena til forna.]]
Bandalag með Róm
Ísenar réðu yfir landsvæði sem samsvarar nokkurn veginn sýslunni Norfolk í dag. Upphaflega var ríki þeirra ekki hluti af Rómarveldi en þeir höfðu gert bandalag við Rómverja af fúsum og frjálsum vilja eftir að Claudius keisari fyrirskipaði innrás í Bretland árið 43. Þeir voru stoltir af sjálfstæði sínu og höfðu gert uppreisn árið 47 þegar þáverandi landstjóri Rómverja, Publius Ostorius Scapula, hafði hótað að afvopna þá. Prasutagus, eiginmaður Bódíseu, lifði langa ævi og ákvað að til þess að halda völdum innan fjölskyldu sinnar skyldi hann arfleiða bæði Rómarkeisara og konu sína og tvær dætur að ríki sínu.
Á þessum tíma tíðkaðist það að Rómverjar leyfðu bandalagsríkjum sínum að viðhalda sjálfstæði á ævi leiðtogans sem hafði gert bandalagið en að hann féllist á að gefa Rómarveldi ríkið eftir dauða sinn. Til dæmis má nefna innlimun Rómverja á ríkinu Biþyníu og Galatíu samkvæmt slíku fyrirkomulagi. Í Rómarrétti voru erfðir jafnframt eingöngu viðurkenndar í karllegg.
Innlimun Rómar á ríki Ísena
Þegar Prasutagus lést hundsuðu Rómverjar óskir hans um að kona hans og dætur tækju við stjórn ríkisins og limuðu konungdæmið beint inn í Rómarveldi. Landeignir voru gerðar upptækar og margir háttsettir einstaklingar hnepptir í þrældóm. Samkvæmt Tacitusi var Bódísea lamin með svipum og dætrum hennar nauðgað. Dio Cassius skrifar að margir rómverskir viðskiptamenn og fjárfestar, meðal annars Seneca yngri, hafi endurinnheimt skuldir sem þeir höfðu áður greitt Ísenum. Tacitus minnist ekki á þetta en hann gagnrýnir rómverska landstjórann Catus Decianus. Svo virðist sem Prasutagus hafi lifað á lánuðu fé og að eftir dauða hans hafi komið að skuldardögum fyrir þegna hans.
Upphaf uppreisnarinnar
Árið 60 eða 61 fór þáverandi landstjóri Rómverja, Gaius Suetonius Paulinus í herför á eyjuna Mónu (núverandi Öngulsey) í norðurhluta Wales, sem var þá vígi uppreisnarmanna og drúída. Ísenar nýttu sér tækifærið til að hefja eigin uppreisn ásamt Trínóvöntum. Að sögn Tacitusar voru Keltarnir undir innblæstri af sögu Arminiusar, höfðingja Kerúska sem hafði rekið Rómverja frá Germaníu árið 9, og af fordæmi Kelta sem höfðu rekið Julius Caesar frá Bretlandseyjum. Dio skrifar að Bódísea hafi reitt sig á spádóma, að hún hafi ákallað sigurgyðjuna Andraste og sleppt lausum héra til að sjá í hvaða átt hann færi. Nafn Bódíseu kann einnig að hafa skipt máli, en nafn hennar merkir „sigur“ eða „sú sigursæla“.
Árásin á Camulodunum
Þáverandi foringi níundi spænsku hersveitarinnar, Quintus Petillius Cerialis (síðar landstjóri) reyndi að bjarga borginni en sá hluti sveitarinnar sem tók þátt í aðgerðinni var þurrkaður út og aðeins foringinn og nokkrir knapar komust undan. Catus Decianus flúði til Gallíu.
Árásirnar á Londinium og Verulamium
Þegar fréttirnar af uppreisninni bárust til Suetoniusar fór hann eftir Watling Street í gegnum yfirráðasvæði óvinarins til borgarinnar Londinium (London). Londinium var þá tiltölulega ung borg sem hafði verið stofnuð eftir yfirtöku Rómverja árið 43, en hún hafði fljótt orðið mikilvæg verslunarmiðstöð þar sem fjöldi kaupmanna bjó ásamt rómverskum embættismönnum. Suetonius íhugaði að taka sér varnarstöðu í Londinium en hann var á móti mun fjölmennari óvinaher og þar sem hann vissi af ósigri Petilliusar ákvað hann að fórna borginni til þess að bjarga skattlandinu. Her Bódíseu réðst á Londinium, brenndi borgina og tóku íbúana af lífi. Fornleifarannsóknir hafa sýnt fram á ummerki um bruna innan rómversku borgarmarkanna í London þar sem finna má myntir og keramík frá árinu 60.
Talið er að samanlagt hafi um 70.000 til 80.000 manns látist í árásum herja Bódíseu á bæina þrjá. Tacitus skrifar um þessa atburði að Bretónarnir hafi ekki haft áhuga á að taka eða selja gísla, aðeins á að drepa borgarbúa. Dio skrifar að konurnar af besta ætterninu hafi verið stjaksettar í fórnarskyni, brjóst þeirra afskorin og fest við varir þeirra. Þetta mun hafa átt sér stað á helgistöðum til að helga konurnar gyðjunni Andraste.
Orrustan við Paulerspury / Watling Street
thumb|right|Bronsstytta af Bódíseu eftir Thomas Thornycroft stendur við Westminster-brú í London. Bódísea stendur á léttvagninum ásamt dætrum sínum með spjót í hægri hendi og útrétta vinstri hendi til að hvetja áfram landa sína. Suetonius náði að safna liði með fjórtándu tvíburaherdeildinni, nokkrum deildum úr tuttugustu hersveitinni Valeria Victrix og öllum fáanlegum varaliðum. Poenius Postumus, leiðtogi annarrar Ágústusarhersveitarinnar, hundsaði köll Suetoniusar eftir liðsauka en þrátt fyrir þetta tókst Suetoniusi að safna saman um tíu þúsund hermönnum. Hann kom hernum fyrir á ýmsum stöðum, líklega meðfram rómverska veginum Watling Street í Vestur-Miðhéruðunum, í gljúfri fyrir framan skóg.
Samkvæmt Dio taldi árásarherinn nú til sín um 230.000 menn, en þessi tala er óáreiðanleg þar sem hún kemur úr ritum sem tekin voru saman löngu síðar og þar sem sagnaritarar ýktu gjarnan tölur óvinarins. Samkvæmt Tacitusi voru Keltarnir um 100.000 talsins.
Bódísea stýrði her sínum í hervagni með dætur sínar við hlið sér. Tacitus hefur eftir henni stutta ræðu þar sem hún lýsir sjálfri sér ekki sem aðalskonu sem hafi glatað auði sínum heldur sem venjulegri manneskju sem vilji hefna glataðs frelsis síns, svívirðinga á líkama sínum og heiðurs dætra sinna. Í ræðunni segir hún málstað sinn réttlátan, Guðina vera við hlið sér og að síðasta hersveit Rómverja sem vogaði sér gegn henni hafi farist. Hún, kona, hafi svarið að vinna sigur eða deyja. Vildu menn lifa í þrældómi væri það val þeirra sjálfra.
Þegar kom að viðureign herjanna stóðu þeir ójafnt að vígi. Keltneski herinn naut ekki lengur yfirburða vegna mannfjölda þar sem Suetonius hafði valið þröngt gil sem vígvöll. Keltarnir voru jafnframt óvanir hernaði af þessu tagi og skorti reynslu af því að stýra svo stórum hersveitum. Rómverjarnir bjuggu yfir betri búnaði og meiri heraga.
Keltarnir byrjuðu á vel heppnuðu framáhlaupi á rómverska herinn sem gekk. Rómverjarnir stóðu þétt saman að baki 800 metra langrar varnarlínu. Þeir héldu velli og köstuðu spjótum gegn keltnesku áhlaupsmönnunum. Þegar ekki var meira eftir af spjótum börðust þeir í návígi við annað áhlaup Keltanna. Rómverjarnir voru með stutt sverð sem hentuðu til stunguárása en Keltarnir með lengri sverð sem ætlað var til höggárása á opnari vettvangi. Þungabrynjur og stórir skildir Rómverjanna skýldu þeim og ef einn dáti lést tók sá næsti við. Þegar Rómverjarnir í fremstu línu sóttu fram í oddfylkingu reyndu Keltarnir að hörfa en gátu það ekki vegna vagna borgara og varaliða sem höfðu verið settir við öftustu víglínu sem síðasta varnarlínan.
Afleiðingar
Tacitus skrifar að næstum 80.000 Keltar hafi fallið í valinn, þar á meðal óbreyttir borgarar og varaliðar, en aðeins 400 Rómverjar. Samkvæmt honum fyrirfór Bódísea sér með því að innbyrða eitur. Dio skrifar hins vegar að hún hafi látist úr sjúkdómi og hafi hlotið glæsilega útför.
Þegar Postumus bárust fregnir af sigri Rómverja fyrirfór hann sér með því að kasta sér á sverð sitt. Catus Decianus, sem hafði flúið til Gallíu, veik úr embætti fyrir Gaius Julius Alpinus Classicianus. Suetonius leiddi refsileiðangra gegn þjóðunum sem höfðu tekið þátt í uppreisninni en gagnrýni frá Polyclitusi, þræli Nerós keisara, leiddi til rannsóknar þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að þessar aðgerðir væru líklegar til að espa upp frekari uppreisnir. Suetonius var því einnig leystur úr embætti og hans í stað tók við Publius Petronius Turpilianus.
Sagnaritarinn Gaius Suetonius Tranquillus ritar að uppreisn Bódíseu hafi nánast sannfært Neró um að það væri tímabært að Rómverjar yfirgæfu Bretland.
Munnmælasögur um Bódíseu
Margar munnmælasögur og þjóðsögur eru til um Bódíseu.
Ein saga sem rekja má aftur til 19. aldar gengur út á að Bódísea gangi aftur í Lincolnshire. Hún á að sjást keyrandi um á stríðsvagni sínum og margir vegfarendur segjast hafa komið auga á hana. Óvíst er hve lengi þetta á að hafa verið að gerast. Sumir segja að drottningin hafi gengið aftur allt frá dauða sínum en aðrir vilja meina að reimleikarnir hafi hafist um það leyti sem áhugi Breta jókst á sögu Bódíseu á 19. öld.
Samkvæmt annarri sögu er gröf Bódíseu að finna undir brautarpalli 8, 9 eða 10 á King's Cross-járnbrautarstöðinni í London. Þessi sögusögn kemur frá bænum Battle Bridge, sem var áður þar sem járnbrautarstöðin er nú. Íbúar Battle Bridge töldu að bærinn hefði hlotið nafn sitt eftir orrustunni sem Bódísea tapaði. Þetta er í dag talið vera blekking sem birtist fyrst í bókinni Boadicea - Warrior Queen of the Britons (1937), þar sem þetta er staðhæft án heimildar. Líklegri skýring á örnefninu Battle Bridge er að þetta sé skrumskæling á heitinu Broad Ford Bridge. Einnig hafa verið færðar fram kenningar um að gröf Bódíseu sé að finna í Parliament Hill, Hampstead eða í Suffolk.
Hólabrekkuskóli
Hólabrekkuskóli er grunnskóli í Breiðholti í Reykjavík. Skólinn tók til starfa árið 1974.
Hólar í Hjaltadal
thumb|240px|Dómkirkjan á Hólum og skólahúsið í baksýn. thumb|240px|Dómkirkjan á Hólum (1814/15) right|thumb|200px|Nýibær á Hólum í Hjaltadal, reistur af Benedikt Vigfússyni prófasti árið 1854.
Hólar í Hjaltadal eru bær, kirkjustaður og skólasetur í Hjaltadal í Skagafjarðarsýslu. Þar var settur biskupsstóll árið 1106 þegar Norðlendingar kröfðust þess að fá sinn eigin biskup til mótvægis við biskupinn í Skálholti. Fyrsti biskup á Hólum var Jón Ögmundsson. Hólabiskupsdæmi náði yfir stjórnsýslueininguna Norðlendingafjórðung eða frá Hrútafjarðará að Helkunduheiði og að Skoruvíkurbjargi á Langanesi.
Biskupssetur
Hólar voru í raun höfuðstaður og helsta menningarsetur Norðurlands frá því í upphafi tólftu aldar til upphafs nítjándu aldar og frá fornu fari hafa Norðlendingar og þó einkum Skagfirðingar talað um að fara „heim að Hólum“. Biskupsstóllinn átti geysimiklar eignir og um siðaskipti var um fjórðungur af öllum jörðum í Norðlendingafjórðungi í eigu stólsins. Á Hólum var löngum rekinn skóli, þó líklega ekki óslitið nema frá því um siðaskipti, og prentsmiðja var starfrækt þar lengi. Aðalhöfn fyrir Hóla fram að siðaskiptum var Kolbeinsárós (Kolkuós). Þar komu að landi þau skip sem biskupsstóllinn átti í förum á miðöldum.
Hólabiskupar voru 23 í kaþólskum sið og 13 í lútherskum sið. Margir biskupanna á 14. og 15. öld voru þó erlendir og stóðu stutt við á Hólum eða komu jafnvel aldrei til landsins en dvöldust erlendis og létu fulltrúa sína sinna málefnum biskupsdæmisins. Af atkvæðamestu biskupum í kaþólskum sið má auk Jóns Ögmundssonar nefna Guðmund góða Arason (biskup 1203-1237), Norðmanninn Auðun rauða Þorbergsson (biskup 1313-1322), sem meðal annars reisti Auðunarstofu hina fyrri, og Jón Arason (1524-1550), síðasta biskup á Hólum í kaþólskum sið.
Fyrsti lúterski biskupinn á Hólum var Ólafur Hjaltason en atkvæðamestur lútherskra biskupa þar var Guðbrandur Þorláksson, sem sat staðinn í meira en hálfa öld, eða frá 1571 til 1627 og lét meðal annars þýða og prenta biblíuna sem við hann er kennd og kölluð Guðbrandsbiblía. Gísli Magnússon (biskup 1755-1779) lét reisa steinkirkjuna sem enn stendur á Hólum. Síðasti biskup á Hólum var Sigurður Stefánsson (biskup 1789-1798) en eftir lát hans voru biskupsdæmin tvö sameinuð og Hólastóll lagður niður en skólinn fluttur suður og sameinaður Hólavallaskóla. Eftir að biskupsstóllinn var lagður af og eignir hans seldar voru Hólar prestssetur til 1868 en þá var prestssetrið flutt í Viðvík. Hólar urðu aftur prestssetur 1952 og frá Hólum hefur þar verið vigslubiskupssetur.
Skólasetur
Skagafjarðarsýsla keypti jörðina 1881 og árið eftir var bændaskóli stofnaður á Hólum, frá 2003 hefur nám þar verið á háskólastigi og kallast skólinn nú Háskólinn á Hólum. Ýmsar stofnanir eru einnig á Hólum, þar á meðal Sögusetur íslenska hestsins, Guðbrandsstofnun, sem er rannsókna- og fræðastofnun í tengslum við skólann, og fiskeldisstöðin Hólalax. Á Hólum er grunnskóli og leikskóli. Þar er umfangsmikil ferðaþjónusta og á sumrin er rekið þar gistihús og veitingahús. Þar er einnig sundlaug.
Íbúar á Hólum voru 83 þann 1. janúar 2012.
Iceland (verslunarkeðja)
thumb|Iceland verslun
Iceland Foods Ltd er bresk verslunarkeðja sem sérhæfir sig í frosnum matvælum. Hún var að stærstum hluta í eigu Landsbankans og Íslandsbanka en var seld eftir efnahagshrunið. Hún rekur sex verslanir á Íslandi.
Rót (virki)
Rót er vigursvið, sem venslað er öðru vigursviði, táknað með rot eða curl. Getur einnig átt við virkjann, sem notaður er til að reikna umrætt vigursvið.
Stærðfræðileg skilgreining
Reikna má rót vigursviðs F=(F1,F2,F3), með eftirfarandi hætti:
Orchha
thumb|right|250px|Orchha Orchha er borg í Madhya Pradesh á Indlandi. Þar búa 8.499 manns (2001).
Brúará
Brúará dregur nafn sitt af steinboga sem lá yfir hana. Fólk gat gengið yfir bogann, sem myndaði þannig eins konar náttúrulega brú. Sögusagnir segja þó að vinnumaður í Skálholti hafi brotið bogann niður svo umrenningar ættu ekki eins auðvelda leið að höfuðbólinu. Í Biskupasögum Jóns Halldórssonar segir svo frá þessu;
Á þeim stóru harðindaárum til lands og sjávar hér um anno 1602 var af fátæku umferðar og uppflosnuðu fólki úr öllum áttum mikil aðsókn að Skálholtsstað. En bryti staðarins meinti henni mundi réna, ef sú sjálfgerða brú eður steinbogi á Brúará (hvar að hún hafði það nafn) væri af brotinn. Fór því til og braut hana með mannafla — með vitund, ef ei með ráði biskupshústrúr Helgu Jónsdóttur, en án vitundar herra Odds, því það tiltæki féll honum stórilla, þá hann fékk það að vita, ávítandi brytann mjög, og kvað hvorki sér né homum nokkurt happ þar af standa mundi. Skömmu síðar drukknaði þessi bryti í Brúará.
Ágætis fiskgegnd er í ánni og vinsælt er að veiða í henni rétt fyrir ofan Spóastaði.
Brúará rennur loks í Hvítá milli Skálholts og Sólheima, á móts við Vörðufell á Skeiðum.
Strandasýsla
thumb|right|Sýslumerki Strandasýslu. thumb|right|Staðsetning Strandasýslu. Strandasýsla var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.
Strandasýsla er á Vestfjörðum og nær frá Holtavörðuheiði í suðri að Geirólfsgnúpi í norðri. Íbúafjöldi sýslunnar var 721 í árslok 2020. Strandir eru heiti á byggðinni og svæðinu sem liggur norður meðfram vestanverðum Hrútafirði og Húnaflóa þar til Hornstrandir taka við.
Vestan megin á Strandasýsla mörk að Norður-Ísafjarðarsýslu, Austur-Barðastrandarsýslu og Dalasýslu. Austan megin er Húnaflói og Vestur-Húnavatnssýsla. Suðurendi sýslunnar teygir sig upp á Holtavörðuheiði þar sem hann mætir sýslumörkum Mýrasýslu.
Stærsti þéttbýlisstaður Strandasýslu er þorpið Hólmavík við Steingrímsfjörð um miðbik Stranda með 311 íbúa (1. jan. 2021). Þar er meðal annars rækjuvinnsla og þó nokkur útgerð. Annar þéttbýliskjarni við norðanverðan Steingrímsfjörð er Drangsnes með 72 íbúa (1. jan. 2021) og við Hrútafjörð er Borðeyri. Á Steingrímsfirði, úti fyrir Drangsnesi, er eyjan Grímsey. Akvegur fær öllum bílum liggur að Ingólfsfirði, norðan Trékyllisvíkur, en jeppavegur nær alla leið í Ófeigsfjörð.
Einkenni
Í fjörunni á Ströndum er mikið um rekavið sem voru verðmætustu hlunnindi svæðisins fyrr á öldum. Svæðið skiptist áður fyrr nokkuð í tvennt við Bjarnarfjörð eða þar um bil hvað varðar atvinnulíf þar sem suðurhlutinn byggði á hefðbundnum sauðfjárbúskap, en í norðurhlutanum er meira um hlunnindabúskap, helst við nýtingu rekaviðar auk selveiði og æðardúntekju.
Í þjóðsögum gengur mikið galdrarykti um Strandamenn, sem kannski er ekki tilviljun þegar á það er litið að óvenjustór hluti þeirra galdramála sem upp komu í galdrafárinu á Íslandi á 17. öld tengdust Ströndum og Vestfjörðum.
Merki Strandasýslu, líkt og merki flestra annarra sýslna á Íslandi, var teiknað af Tryggva Magnússyni fyrir Alþingishátíðina 1930, en hann var frá Bæ í Steingrímsfirði. Merkið er hinn þekkti galdrastafur, Ægishjálmur, og vísar til galdramálanna og þjóðsagna um Strandamenn.
Fólk sem býr á Ströndum kallar sig Strandamenn. Strandasýsla nær einnig vestur í Djúp, en Langadalsströnd frá Kaldalóni og austanverður Ísafjörður eru hluti af Strandabyggð. Fólkið sem þar býr kallar sig Djúpverja.
Sveitarfélög og þéttbýli
thumb|Horft út Steingrímsfjörð frá Kálfanesborgum fyrir ofan Hólmavík Í Strandasýslu eru fjögur sveitarfélög (frá suðri til norðurs):
Húnaþing vestra (að hluta) · Strandabyggð · Kaldrananeshreppur · Árneshreppur
Í sýslunni eru þrjú þorp (frá suðri til norðurs):
Borðeyri (~15 íb.) · Hólmavík (311 íb.) · Drangsnes (72 íb.)
Vísir að þéttbýli myndaðist á 20. öld í Djúpavík og Gjögri við Reykjarfjörð og einnig á Eyri í Ingólfsfirði. Nú er aðeins heilsársbúseta í einu húsi í Djúpavík á þessum stöðum. Verslunarstaður var um aldir á Kúvíkum í Reykjarfirði.
Vonlenska
Lög sem nota Vonlensku
Af Von
Strandasýsla
Náttúra og landslag á Ströndum
thumb|Fjallið Klakkur í botni Kollafjarðar. Strandir draga nafn sitt af langri strandlengjunni sem liggur frá botni Hrútafjarðar norður eftir Vestfjarðakjálkanum austanverðum. Suðurhluti sýslunnar einkennist af aflíðandi fjallshlíðum og liggja fjórir heiðarvegir vestur yfir heiðar um Laxárdalsheiði, Steinadalsheiði, Tröllatunguheiði og Steingrímsfjarðarheiði. Þessar leiðir liggja yfir í Dali, Gilsfjörð, Reykhólahrepp og Ísafjarðardjúp. Lág klettabelti, grýttir móar og hólmar einkenna þetta svæði. Norðan við Bjarnarfjörð verða klettabeltin hærri og ná sums staðar fram í sjó, líkt og er einkennandi fyrir Vestfjarðakjálkann. Þar eru „Strandafjöllin“ sem sjást vel frá Skagaströnd. Hæst er Háafell, sunnan Reykjarfjarðar. Norðvestan við Strandafjöllin á sýslumörkum Strandasýslu og Norður-Ísafjarðarsýslu (þar sem Hornstrandafriðlandið hefst) er Drangajökull sem verður hæstur 925 metra yfir sjávarmáli.
Vonlenska
Lög sem nota Vonlensku
Af Ágætis byrjun
Strandasýsla
Náttúra og landslag á Ströndum
Vegna þess hve aflíðandi fjallshlíðarnar eru á sunnanverðum Ströndum eru ekki skörp skil milli ræktarlands og hálendis. Í fjörunum er fjölbreytt dýralíf, selur setur svip á fjöruna og nokkur selalátur eru úti fyrir ströndinni. Æðarvarpi er víða sinnt vel. Eitt af því sem einkennir Strandir eru fjölbreyttar fuglahræður sem settar eru upp til að halda vargi frá æðarvarpinu og laða að æðarfugl. Þær eru settar saman úr rekaviði og ýmsu dóti úr fjörunni. Hvalur sést oft elta átu og smáfiska inn í Steingrímsfjörð og þar er haldin skrá um þegar fólk verður vart við hvali.
Vonlenska
Lög sem nota Vonlensku
Af