cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Femme léopard
Söguþráður
Svalur eigrar um götur Brussel og finnst hann sjá Audrey í hverju horni. Hann hleypur líka í flasið á þýska nasistaforingjanum Helmut von Knochen í fylgd nokkurra orðljótra Bandaríkjamanna, en kennir áfengisneyslu sinni um ofsjónirnar. Þegar á hótelið er komið, er honum sagt upp störfum vegna skipulagsbreytinga.
Í ljós kemur að Svalur sá engar ofsjónir. Von Knochen er enn í Brussel, en nú sem fangi Bandaríkjamanna sem reyna að fá gamla nasista til starfa fyrir sig. Þeir hafa handsamað nokkra færustu vísindamenn Þriðja ríkisins á sviði kjarnorkuvopnasmíði. Von Knochen hyggst svipta sig lífi, en á síðustu stundu er hann frelsaður af dularfullu vél-górillunum, sem nema þýsku nasistana á brott úr herstöð Bandaríkjamanna.
Hlébarðastúlkan, sem hafði stungið af úr íbúð Vals, snýr aftur í skjóli nætur og neyðir Val til að keyra sig til Parísar. Bensín er af skornum skammti, en uppfinningamaðurinn Valur hafði hannað farartæki sem gengur fyrir steikingarfeiti. Síðar sömu nótt kemur Glu-Glu, unnusta Vals í heimsókn til hans til ástarfundar í tilefni afmælisdags hans. Henni bregður mjög við að hitta Sval í rúmi ástmanns síns. Þau uppgötva að Val hafi verið rænt og hefja samstundis eftirför.
Þau hittast öll á kaffihúsi í París, þar sem Valur og hlébarðastúlkan, sem reynist heita Aniota og vera Brusselbúi en ættuð frá Belgísku-Kongó, hafa fyrir tilviljun rekist á heimspekinginn Jean-Paul Sartre og konu hans Simone de Beauvoir. Ágætur vinskapur tekst með þeim öllum og þau skemmta sér vel á jazz-búllum Parísar. Hjónin kynna þau fyrir listmunasafnara sem reynist vera sá sem keypti styttuna sem Aniota er á höttunum eftir. Kröftugar ræður hennar um kynjajafnrétti verða de Beauvoir hins vegar umhugsunarefni og hún fær hugmyndina að bók sinni Hinu kyninu.
Í ljós kemur að listsafnarinn lumar aðeins á helmingi styttunnar og hinn hlutinn sé að öllum líkindum glataður. Það er Aniotu þungt áfall, þar sem um töfragrip sé að ræða sem verði að flytja í heild sinni til Kongó án tafar. Gnu-Gnu reynist hins vegar hafa rekist á hinn hlutann á flóamarkaði skömmu fyrr og keypt í afmælisgjöf fyrir Val. Þeim tekst að setja styttuna saman og Svalur, Valur og Aniota leggja af stað til Afríku með farþegaskipi.
Bjørnstjerne Bjørnson
thumb|right|Bjørnstjerne Bjørnson thumb|Bjørnstjerne Bjørnson með fjölskyldu sinni á Aulestad árið 1897 Bjørnstjerne Martinus Bjørnson (var stundum nefndur Björnstjarna Björnsson á Íslandi) (8. desember 1832 – 26. apríl 1910) var norskur rithöfundur og skáld. Bjørnstjerne er t.d. höfundur ljóðsins að norska þjóðlaginu: Ja, vi elsker dette landet. Bjørnstjerne hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1903 og er í Noregi talinn einn af hinum fjóru stóru (De fire store) ásamt Henrik Ibsen, Jonas Lie og Alexander Kielland.
Tenglar
Verk Bjørnstjerne
Ranabjöllur
Ranabjöllur (fræðiheiti: Curculionidae) eru af ætt bjallna og eru sumar með höfuð sem er ummyndað í langa trjónu. Ranabjöllur mynda tegundaríkustu ætt dýraríkisins, en til ranabjölluættar eru taldar alls um 40.000 tegundir. Á Íslandi hafa þó einungis fundist 24 landlægar tegundir, auk nokkurra slæðinga erlendis frá. Þrjár þessara tegunda þrífast hér eingöngu innanhúss.
Tegundir sem finnast á Íslandi eru m.a. silakeppur, letikeppur og húskeppur. Ranabjöllur eru einnig oft nefndar væflur, m.a. grenivæfla, birkivæfla og kornvæfla. Silakeppur er algengastur á Íslandi. Hann felur sig á daginn en nagar gras og annan gróður eins og t.d. elftingu á daginn en lirfan nagar þá grasrætur. Fullvaxin dýr eru 7-8 mm að lengd með svartan bol en fálmarar og fætur brúnleitir, þekjuvængir eru með grófu punktamynstri og gráum flekkjum.
Agnar Klemens Jónsson
Agnar Klemens Jónsson (13. október 1909 - 14. febrúar 1984) var íslenskur lögfræðingur, sendiherra og ráðuneytisstjóri. Agnar gegndi fjölmörgum trúnaðarstörfum og var m.a. fyrsti formaður Knattspyrnusambands Íslands (KSÍ).
Southwark (borgarhluti)
thumb|200px|Southwark á [[Stór-Lundúnasvæðið|Stór-Lundúnasvæðinu.]]
Southwark (enska: London Borough of Southwark) er borgarhluti í Suðaustur-London og er hluti innri London. Hann liggur sunnan megin við Lundúnaborg og Thames-ána. Árið 2012 var íbúatala um það bil 293.530 manns. Nokkur hverfi á svæðinu eru:
Agnar Klemens Jónsson
Æviágrip
Agnar lauk laganámi frá Háskóla Íslands árið 1933 og fór í kjölfarið til starfa í dönsku utanríkisþjónustunni og starfaði innan hennar til ársins 1940 er hann gekk til liðs við hina nýstofnuðu íslensku utanríkisþjónustuna. Hann var ræðismaður Íslands í New York, deildarstjóri og skrifstofustjóri í utanríkisráðuneyti Íslands og var skipaður sendiherra Íslands í Bretlandi og Hollandi árið 1951. Hann var sendiherra Íslands í Frakklandi frá 1958-1961. Árið 1961 var hann skipaður ráðuneytistjóri í utanríkisráðuneytinu og gegndi því embætti til ársins 1969 er hann var skipaður sendiherra í Noregi. Síðustu ár starfsævinnar var hann sendiherra Íslands í Danmörku.
Mörg rit liggja eftir Agnar, m.a. Lögfræðingatal og Stjórnarráð Íslands 1904-1964.
Gæsalilja
Fritillaria liliacea, er fjölær jurt af liljuætt sem fyrst var lýst af John Lindley. Hún er upprunnin af svæðinu kringum San Fransiskó flóa í Kaliforníu.
Útbreiðsla
Þessi tegund finnst eingöngu í Kaliforníu og hefur verið á lista sem tegund í hættu, og sumsstaðar er hún á svæðisbundinni útrýmingarhættu.
6. janúar
6. janúar er 6. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 359 dagar (360 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Þór/KA
Þór/KA er íslenskt knattspyrnulið frá Akureyri sem leikur í Úrvalsdeild kvenna. Það er sameiginlegt lið félaganna Þór Akureyri og Knattspyrnufélag Akureyrar.
Saga
Árið 1999 hófu Þór Akureyri og KA samstarf um sameiginlegt lið undir merkjum Þór/KA. KS kom inn í samstarfið 2001 og hét liðið Þór/KA/KS þangað til KS gekk úr því eftir 2005 tímabilið. Árið 2010 endaði liðið í 2. sæti í úrvalsdeildinni og vann sér inn rétt til að keppa í Meistaradeild Evrópu. Sama ár tapaði liðið einnig í undanúrslitum Bikarkeppnis kvenna fyrir Val.
Athafnafræði
Athafnafræði er undirgrein heimspekinnar sem fjallar um kenningar um ferlið sem liggur á bakvið mannlegar athafnir sem slíkar, til að mynda um ástæður til breytni. Þessi undirgrein felur meðal annars í sér þekkingarfræði, siðfræði, frumspeki, réttarheimspeki og hugspeki. Þeir sem fást við athafnafræði kallast athafnafræðingar og hefur fræðin vakið mikla athygli allt frá dögum Aristótelar og útgáfu hans á Siðfræði Níkomakkosar (nánar tiltekið III. bók). Með nýtilkomu viðeigandi tilrauna í sálfræði og taugavísindum er nú hægt að rannsaka margar kenningar í athafnafræði með vísindalegum aðferðum.
Þór/KA
Saga
Sumarið 2012 endaði Þór/KA efst í Úrvalsdeildinni og vann þar með sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil.
Þór/KA varð Íslandsmeistari í annað sinn 28. september 2017 er það sigraði FH, 2-0, í síðasta leik tímabilsins með mörkum frá Söndru Maríu Jessen og Söndru Mayor.
Persastríð
Persastríð voru átök milli Forngrikkja annars vegar og Persa hins vegar á 5. öld f.Kr. Meginheimildin um Persastríðin er rit forngríska sagnaritarans Heródótosar. Venja er að miða upphaf stríðsins við innrás Persa í Grikkland árið 490 f.Kr. og endalok þess við ósigur Persa í orrustunum við Plataju og Mýkale árið 479 f.Kr. en einnig er stundum miðað við Frið Kallíasar árið 449 f.Kr. Upptök stríðsins má rekja til uppreisnar grísku borgríkjanna í Jóníu gegn Persíu árið 499 f.Kr.
Athafnafræði
Yfirlit
Stundum er athafnafræðinni lýst með tilvitnun í Ludwig Wittgenstein: „Hvað er eftir ef ég dreg þá staðreynd að hönd mín fer upp frá þeirri staðreynd að ég lyfti hendi minni?“
Gátur athafnafræðinnar innan hefðar rökgreiningarheimspekinnar eru m.a.:
Aðrar vangaveltur sem upp hafa komið í sambandi við athafnafræðina eru m.a.:
Svante August Arrhenius
thumb|right|Svante Arrhenius Svante August Arrhenius (fæddur 19. febrúar 1859 í Svíþjóð, dáinn 2. október 1927) var sænskur vísindamaður, upprunalega eðlisfræðingur, en hann var einn af stofnendum vísinda eðlisefnafræðirinnar. Hann var sonur Svante Gustaf Arrhenius og Carolinu Christinu Thunberg.
Árið 1884 skrifaði hann doktorsritgerð um jónir og eiginleika þeirra. Kenning hans var ekki viðtekin í fyrstu en hann hlaut að lokum Nóbelsverðlaun í efnafræði árið 1903 fyrir hana.
Borgarráð Reykjavíkur
Borgarráð Reykjavíkur fer með framkvæmdastjórn Reykjavíkur nema að því leyti sem hún er falin öðrum.
Borgarráð hefur umsjón með stjórnsýslu og rekstri borgarinnar og útbýr áætlanir um fjárhag hennar.
Í ráðinu sitja sjö fulltrúar borgarstjórnar ásamt varamönnum og eru þeir kjörnir til eins árs í senn.
Borgarstjóri hefur ekki atkvæðisrétt í Borgarráði, nema það sé ákveðið sérstaklega, en situr samt sem áður fundi ráðsins.
Borgarstjórnarflokkur sem ekki á fulltrúa í Borgarráði hefur rétt til að tilnefna fulltrúa til setu funda í ráðinu og hefur hann þá tillögurétt og málfrelsi.
Grábrókarhraun
thumb|Birki og mosi í Grábrókarhrauni
Grábrókarhraun er úfið apalhraun í Norðurárdal í Borgarfirði. Það er um 3400 ára gamalt og er vaxið mosa, lyngi og birkikjarri. Hraunið er mun yngra en sjálfur berggrunnur þessa svæðis er með elsta bergi á íslandi eða um 13 milljón ára og eru slíkar andstæður hvergi meiri á Íslandi en í Norðurádal. Grábrók er stærst þriggja gígja á gossprungu. Þessir gígir eru Stóra-Grábók, Litla-Grábrók og Grábrókarfell sem stundum er nefnt Rauðabrók. Litla-Grábrók er að mestu horfin vegna jarðrasks. Gígirnir eru friðlýstir sem náttúruvætti. Grábrókarhraun er á náttúruminjaskrá. Háskólinn að Bifröst og Hreðavatnsskáli eru í Grábrókarhrauni.
Þingvallanefnd
Þingvallanefnd er nefnd á vegum Alþingis sem ætlað er að fara með yfirstjórn þjóðgarðsins á Þingvöllum. Þingvallanefnd varð til þegar Þingvellir voru friðlýstir með sérstökum lögum, sem samþykkt voru á Alþingi 7. maí 1928. Meðal verksviða nefndarinnar er að ráða þjóðgarðsvörð, sem annast daglegan rekstur og ræður annað starfsfólk. Nefndin fjallar oft um sumarbústaðabyggð, leyfi til bygginga og brot á samþykktum.
Í þingskjali sem var lagt fyrir Alþingi á 130. löggjafarþinginu á árunum 2003–2004 segir:
Nefndin
Í nefndina eru aðalmenn: Álfheiður Ingadóttir formaður, Björgvin G. Sigurðsson varaformaður, Ragnheiður E. Árnadóttir, Valgerður Bjarnadóttir, Höskuldur Þórhallsson, Atli Gíslason og Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir.
Varamenn þeirra eru: Oddný G. Harðardóttir, Jón Gunnarsson, Þuríður Backman, Helgi Hjörvar, Vigdís Hauksdóttir, Lilja Rafney Magnúsdóttir og Árni Johnsen.
Sumarbústaðir á Þingvöllum
Þingvellir eru þjóðgarður og "friðlýstur helgistaður allra Íslendinga". Lóðum var samt sem áður úthlutað við vatnið suður af Hótel Valhöll og þykir líklegt að Þingvallanefndir hafi sætt miklum þrýstingi að úthluta lóðum við vatnið, enda þótti snemma mikið stöðutákn að eiga þar bústað. Frá árinu 1928 og fram yfir síðari heimsstyrjöld var þessum sumarbústaðalöndum í þjóðgarðinum úthlutað. Þá var úthlutað landi undir sumarbústaði á Gjábakka í byrjun áttunda áratugarins, en vegna mikilla mótmæla risu aðeins átta bústaðir þar og úthlutanir voru dregnar til baka. Til að fría sig skaðabótakröfum bauð Þingvallanefnd þeim sem höfðu fengið úthlutað lóðum nýjar lóðir á Kárastaðanesi. Margir tóku þann kostinn, en árið 1974 var það gefið út að ekki yrðu úthlutaðar fleiri sumarbústaðalóðir í þjóðgarðinum.
Mosfellsbær
Mosfellsbær (einnig kallaður Mosó í talmáli) er sveitarfélag sem liggur norðaustan við Reykjavík. Mosfellsbær varð til 9. ágúst 1987 þegar Mosfellshreppur varð að bæjarfélagi. Íbúar eru um 13.519 í apríl 2023.
Síðan 1933 hefur heitt vatn verið leitt úr Mosfellsbæ og til Reykjavíkur. Ullarvinnsla var mikilvæg grein í bænum og var þar framleiðsla við Álafoss frá 1919 til 1955. Nú er þar meðal annars aðsetur listamanna.
Íþróttir og afþreying
Í Mosfellsbæ er íþróttafélagið Afturelding. Tvær sundlaugar eru í Mosfellsbæ: Varmárlaug og Lágafellslaug. Göngustígar eru við Álafosskvos og við Reykjalund. Skógrækt og gönguleiðir eru við Úlfarsfell.
Bæjarstjórn
Í bæjarstjórn Mosfellsbæjar sitja 11 fulltrúar sem kjörnir eru í hlutfallskosningu á fjögurra ára fresti. Síðast var kosið til bæjarstjórnar í sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022.
Heiðursborgarar
Þrír einstaklingar eru heiðursborgarar Mosfellsbæjar:
Mosfellingur ársins
Bæjarblaðið Mosfellingur hefur staðið fyrir vali á Mosfellingi ársins síðan 2005. Blaðið kynnir Mosfelling ársins í fyrsta tölublaði hvers árs. Sautján einstaklingar hafa hlotið nafnbótina Mosfellingur ársins:
Prag
thumb|Prag. thumb|300px|Kastalahæðin Hradčany við vesturbakka Moldár Prag (tékkneska Praha; enska Prague) er höfuðborg Tékklands og jafnframt stærsta borg landsins. Íbúar eru um 1,3 milljónir, en um 2,6 milljónir búa á stórborgarsvæðinu (2019). Elstu hverfin, þar á meðal kastalinn í Prag, eru á heimsminjaskrá UNESCO. Prag er af mörgum talin ein fegursta borg Evrópu, en þangað streyma milljónir ferðamanna hvert ár.
Lega og lýsing
Prag liggur fyrir miðjum Bæheimi í vesturhluta landsins. Landamærin að Þýskalandi í norðvestri og Póllandi í norðri eru innan við 100 km frá borginni. Áin Moldá rennur frá suðri til norðurs í gegnum miðborgina og skiptir henni í tvennt. Meðan gamla miðborgin er í austurhlutanum, er konungs- og keisarakastalinn (Hradčany) á hæð í vesturhlutanum.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Prag er ákaflega íburðarmikið. Skjöldurinn sjálfur sýnir borgarvegg með þremur turnum. Fyrir miðju stendur borgarhlið opið, en þar er hönd með brugðnu sverði. Borgarveggurinn merkir Prag og var upphaflega silfurlitaður. Friðrik III keisari lét breyta honum í gulllit 1475. Auk þess bætti hann við kórónu sem tvö ljón frá Bæheimi héldu á. Ferdinand III keisari bætti borgarhliðinu við 1649 með höndinni og sverðinu. Það gerði hann í þakklætisskyni fyrir mikla baráttu gegn Svíum í 30 ára stríðinu. Auk þess bætti hann tveimur öðrum kórónum við, sem og ríkiserninum. 1918 féll örninn burt, en þýska ríkið leystist í sundur á þessu ári. Fánar voru settir upp úr tveimur kórónum sem merkja bæina sem sameinuðust borginni 1920. Neðst er borði með áletruninni: PRAGA CAPUT REI PUBLICAE (Prag er konungsborg fólksins). Á kommúnistatímanum var rauð stjarna í skjaldarmerkinu. Síðustu breytingar voru gerðar 1. janúar 1993.
Orðsifjar
Menn eru ekki á eitt sáttir um uppruna heitisins Prag (Praha). Til eru þrjár tilgátur um orðið:
Prag gengur einnig undir nokkrum gælunöfnum. Algengast er Gullna borgin, en það er aðallega notað í þýskumælandi löndum. Annað heiti er Borg hinna hundrað turna. Það heiti kom fyrst fram á 19. öld er tékkneski stærðfræðingurinn og heimspekingurinn Bernard Bolzano taldi kirkjuturna borgarinnar. Í dag eru þeir um 500. Enn eitt heitið er Praha matka měst, sem merkir Prag er móðir allra borga.
Upphaf
Slavar settust að á svæðinu á 6. öld e.Kr. á tímum þjóðflutninganna miklu. Smáþorp risu á nokkrum stöðum á núverandi borgarstæði, en það var ekki fyrr en snemma á 9. öld sem kastalinn í Prag reis á hæð fyrir vestan Moldá. Það var Premyslíð-ættin, tékknesk valdaætt, sem reisti sér kastalann, en elstu minjar hans eru frá 850. Þar risu einnig fyrstu kirkjurnar, sem og almenn byggð bænda og borgara. Á austurbakka Moldár risu einnig bæir á svipuðum tíma. Þegar Premyslíð-ættin náði yfirtökum gagnvart öðrum ættum, varð Prag æ mikilvægari. Brátt varð hún að leiðandi stjórnarsetri í landinu. Þegar biskupsdæmi var stofnað í Bæheimi 973 varð Prag biskupssetur og var í fyrstu háð erkibiskupinum í Mainz (til 1344). Á síðari hluta 10. aldar lét Vratislav II fursti reisa sér annan kastala á austurbakka Moldár. Í kjölfarið af því myndaðist þétt byggð milli kastalanna, báðu megin við Moldá. Viðarbrýr tengdu bæjarhlutana. Fyrsta steinbrúin, Júditbrúin, var reist síðla á 12. öld, en hún eyðilagðist í flóði á 13. öld. Þar er Karlsbrúin í dag. 1085 leyfði Hinrik IV keisari stofnun konungsríkis í Bæheimi. Markgreifinn Vratislav II varð því krýndur konungur, enda var Vratislav eindreginn stuðningsmaður Hinriks gegn söxum. Krýningin fór fram í Prag, sem þar með varð að eiginlegri höfuðborg. Það var þó ekki fyrr en í kringum 1230-34 að Wenzel I konungur lét víggirða Prag og veita henni almenn borgarréttindi. Sonur Wenzels, Ottókar II konungur, stofnaði aðra borg 1257 er hann veitti Þjóðverjum land og jarðir við suðurjaðar gömlu borgarinnar. Þriðja borgin var stofnuð 1320 fyrir neðan gamla kastalann á vestri bakka Moldár og heitir Malá Strana. Borgir þessar voru ekki formlega sameinaðar fyrr en á 18. öld.
Blómaskeiðið
thumb|Karlsbrúin er nefnd eftir Karli IV keisara Blómaskeið Prag hófst með krýningu Karls IV sem konung Bæheims 1347. Hann var jafnframt konungur þýska ríkisins (og keisari 1355). Karl hafði það að markmiði að gera Prag að verðugri konungs- og keisaraborg, ekki bara fyrir Bæheim, heldur einnig fyrir þýska ríkið. Hann hóf að reisa og endurreisa margar stórar byggingar. Í raun breyttist borgin meira en nokkurn tíma áður í sögu hennar. Einnig stofnaði hann háskóla í Prag 1348, en það er elsti háskóli Evrópu norðan Alpa. Háskólinn var svo vinsæll að á upphafsárum 15. aldar voru stúdentar orðnir 10 þús (75% þeirra þýskumælandi). Á tíma Karls var Karlsbrúin reist yfir Moldá. Nýir borgarhlutar risu, báðu megin fljótsins. Við dauða Karls 1378 var Prag orðin fjórða stærsta borg Evrópu norðan Alpa (á eftir París, Gent og Brugge) og hafði íbúatalan tífaldast á einni öld. Sonur Karls, Wenzel, hélt áfram verki föður síns, en hann var einnig konungur þýska ríkisins. Blómaskeið borgarinnar endaði árið 1400 er kjörfurstarnir settu Wenzel af sem konung ríkisins. Næstelsti sonur Karls IV varð konungur þýska ríkisins 1410 og sat hann til 1437. Honum tókst þó ekki að endurlífga blómaskeið föður síns, enda rann upp nýtt skeið í sögu Bæheims með hússítastríðinu.
Vísinda- og listaborg
Prag náði sér ekki eftir hússítastríðin. 1526 braust út eldur í kastalanum og breiddist hann út til hverfanna í kring. Nær allur vesturbakki Moldár, þar á meðal hverfið Malá Strana, brann til kaldra kola. 1546 gerðu íbúar Prag uppreisn gegn nýja Habsborgarkonungnum, Ferdinand I, sem jafnframt var keisari í Vín. Ferdinand hafði ekki áhuga á að flytja til Prag, en sendi herlið til að stilla til friðar. Ári síðar hélt hann innreið sína í borginni og lét hylla sig. En enginn Habsborgarkonungur sat í Prag fyrr en Rúdolf II ákvað að flytja aðsetur sitt þangað 1583. Þar með varð Prag aftur keisaraborg til skamms tíma. Rúdólf bauð Þjóðverjum að setjast að í borginni, sem gerðu það í stórum stíl, ásamt fólki frá ýmsum öðrum þjóðernum. Einnig fengu gyðingar griðastað í borginni. Þannig varð Prag að fjölþjóðaborg, en á hússítatímanum höfðu eingöngu Tékkar búið þar. Rúdolf var mikill aðdáandi vísinda og lista, og bauð þekktum lista- og vísindamönnum í kastalann til sín. Þannig voru stjörnufræðingarnir Tycho Brahe og Jóhannes Kepler hjá Rúdolf í Prag við aldamótin 1600. Sá fyrrnefndi lést reyndar í Prag 1601.
30 ára stríðið
thumb|Fulltrúum keisara hent út um glugga í upphafi 30 ára stríðsins 1611 tók keisarinn Matthías við sem konungur Bæheims. Hann hóf þegar í stað að endurreisa kaþólsku kirkjuna í Prag með valdi og gera siðaskiptamönnum erfitt fyrir. Þetta mældist illa fyrir hjá gildunum og almenningi. 1618 var gerð uppreisn í borginni gegn yfirráðum Habsborgar. 23. maí 1618 ruddist múgur manna inn í kastalann og fleygði fulltrúum keisarans út um glugga. Atburður þessi gildir sem upphaf 30 ára stríðsins. Ári síðar lést Mattías keisari og kusu gildin í Prag Friðrik frá Pfalz sem nýjan konung Bæheims. Samtímis varð Ferdinand II af Habsborg keisari þýska ríkisins. Um vorið 1620 var fyrsta orrusta stríðsins háð í Bæheimi er keisaraher Ferdinands, undir stjórn Tillys, gjörsigraði Friðrik konung við Hvítafjall við vesturjaðar Prag. Friðrik flúði úr landi og var kallaður Vetrarkonungurinn þar sem hann sat aðeins einn vetur í Prag. Hann var síðasti konungur Bæheims og síðasti konungur (eða keisari) sem sat í Prag. Í kjölfarið voru mótmælendur í Prag eltir. Sumir voru fangelsaðir, aðrir líflátnir. Enn aðrir flúðu land. Í kjölfarið kom Ferdinand keisari kaþólsku kirkjunni á með valdi. Að öðru leyti kom Prag ekki meira við sögu í stríðinu. En 1635 hittust fulltrúar keisarans og mótmælenda í Prag til að semja um frið í stríðinu. Samningar þess efnis voru undirritaðir 30. maí. Þrátt fyrir það endaði 30 ára stríðið ekki við samninginn, því enn voru Svíar og Frakkar aðilar að stríðinu.
Fleiri stríð
1740 braust út austurríska erfðastríðið. Meðan María Teresía var upptekinn í stríði við Bæjaraland, réðist Friðrik II konungur Prússlands inn í Bæheim 1744 og sat um Prag í þeirri viðleitni að tryggja sér yfirráð yfir Slésíu. Eftir tveggja vikna umsátur féll borgin 16. september. Prússar héldu borginni þó aðeins í fáa mánuði, þar sem Friðrik konungur vildi frekar bíða austurríska hersins í Slésíu. Friðrik hélt Slésíu, en Habsborgarar endurheimtu Prag. Í 7 ára stríðinu reyndi María Teresía að endurheimta Slésíu. Friðrik prússakonungur réðist því inn í Bæheim 1757 með 64 þús manna lið. Við austurjaðar Prag hófst mikil orrusta 6. maí sem prússar sigruðu, við mikið mannfall þó. Þegar Austurríkismenn hörfuðu inn í Prag hóf Friðrik umsátur um borgina. Félli Prag, hefði það trúlega þýtt endalok Maríu. En umsátrið stóð aðeins yfir í hálfan annan mánuð. Þegar austurrískur her sigraði prússa í Saxlandi 18. júní ákvað Friðrik að yfirgefa Bæheim. Prag bjargaðist í það sinnið.
19. öldin
thumb|Smetana-safnið í Prag Prag óx mjög í iðnvæðingu 19. aldar. Mikill iðnaður var byggður upp í borginni, sem og í Bæheimi. 1834 var konunglegur tækniskóli stofnaður í Prag, en það er elsti tækniskóli Evrópu. Borgarbúar voru þýskumælandi, enda tékkneska bönnuð sem opinbert mál. Nær allt stjórn- og efnahagskerfið var stjórnað frá Vín. Mikil óánægja var meðal slava. Eftir að engin niðurstaða fékkst í slavaráðstefnunni í Prag í júní 1848 braust út uppreisn í borginni sem stóð yfir í fimm daga (12.-17. júní). Mótmælendur heimtuðu sjálfstæði og gengu berserksgang út um allt. Götubardagar stóðu yfir í nokkra daga. Austurrískir varðliðar urðu að setja upp fallbyssur og umkringja borgina til að ráða niðurlögum mótmælanna. Hin mikla fjölgun í borginni var gífurleg. Árið 1804 voru íbúar 76 þús, en 1869 159 þús. Þúsundir Tékka flykktust til Prag frá nærsveitum. 1855 voru þeir orðnir jafnmargir og íbúar af þýsku bergi brotni. Gyðingar flykktust einnig til Prag. Alla 19. öldina voru þeir milli 8-10% af borgarbúum. Fyrir og eftir aldamótin 1900 var Prag mikil menningarmiðstöð fyrir tónlistarmenn og rithöfunda. Á þessum tíma sömdu Bedřich Smetana og Antonín Dvořák óperur sínar og önnur tónverk. Meðal rithöfunda má nefna Max Brod, Franz Kafka, Felix Weltsch, Oskar Baum og Rainer Maria Rilke. 1882 var háskólanum í borginni skipt upp í tvær máladeildir, þýskumælandi og tékkneskumælandi. Þar með var í fyrsta skipti kennt á tékknesku. Bann stjórnarinnar í Vín um að nota tékkneskt tungumál í Bæheimi var hins vegar ekki afnumið fyrr 1897.
Ríkishöfuðborgin
Prag kom ekki við sögu í heimstyrjöldinni fyrri. Óánægju gætti hjá austurríska setuliðinu í Prag, sérstaklega þegar leið á styrjöldina. 1918 voru opinber mótmæli hjá þeim daglegt brauð í borginni. Þegar stríðið var tapað komu tékkneskir stjórnmálamenn saman og stofnuðu sjálfstætt ríki 28. október 1918. Slóvakar sameinuðust ríkinu, sem hlaut nafnið Tékkóslóvakía. Prag varð þá að ríkishöfuðborg. Aðeins tveimur árum síðar voru ýmsir nágrannabæir innlimaðir borginni. Íbúatalan stökk þá upp í tæp 700 þús.
Heimstyrjöldin síðari
thumb|Bíllinn sem Reinhard Heydrich sat í þegar honum var gerð fyrirsát Í mars 1939 innlimuðu Þjóðverjar Bæheim. 15. mars komu þýskir hermenn til Prag og tóku stjórnina í sínar hendur. Borgin var höfuðborg héraðanna Bæheims og Mæri innan þýska ríkisins. Mikil andúð var meðal borgarbúa gagnvart nasistum. Í júní 1942 tókst andspyrnumönnum að myrða Reinhard Heydrich, þýska landstjórann í Bæheimi og einn æðsta embættismann nasista, í fyrirsát. Meðan styrjöldin geysaði varð Prag fjórum sinnum fyrir loftárásum. 5. október 1941 flaug bresk vél yfir borgina og varpaði tveimur sprengjum. 15. nóvember 1944 var 12 sprengjum varpað yfir borgina. Þriðju árásina gerðu Bandaríkjamenn 14. febrúar 1945. 60 flugvélar vörpuðu 152 tonnum af sprengjum á borgina, sem átti sér einskis ills von. Árásin voru mistök af hálfu Bandaríkjamanna, en ætlunin var að gera árás á Dresden, sem liggur í 100 km fjarlægð til norðvesturs. Um 700 manns biðu bana í árásinni. Bandaríkjamenn báðust afsökunar á mistökum sínum. Síðasta árásin var gerð 25. mars 1945, aftur af Bandaríkjamönnum. Að þessu sinni komu flugvélarnar frá Ítalíu og voru 650 talsins. Árásin varaði í 74 mínútur og átti að eyðileggja iðnaðinn í borginni. 235 manns létust og 1360 byggingar skemmdust. 5. maí, tæpri viku eftir að Hitler framdi sjálfsmorð, gerðu íbúar Prag uppreisn gegn þýska setuliðinu. Barist var á götum og ráðist á herstöðvar Þjóðverja. 8. maí gerði þýska setuliðið samning við vopnaða Tékka um brotthvarf sitt, sem var framkvæmt sama kvöld. Rúmlega 40 þús almennir þýskir borgarar urðu eftir. Daginn eftir, 9. maí, hélt rauði herinn innreið sína í Prag. Á næstu dögum fóru fram algjörar nornaveiðar á alla Þjóðverja. Talið er að 27 þús Þjóðverjanna í borginni hafi verið drepnir. Restinn var settur í fangabúðir.
Vorið í Prag
1948 náðu kommúnistar völdum í þinginu í Prag. Við það breyttist landið allt í kommúnistaríki með tilheyrandi skerðingu á lýðræði, prentfrelsi og skoðanafrelsi. 1968 reyndi Alexander Dubček að innleiða nýja tilslökunar- og frjálsræðistefnu í landinu. Endurbætur þessar kölluðust Vorið í Prag. Þetta féll illa í kramið hjá ráðamönnum í Mosvku. 21. ágúst réðust hersveitir Varsjárbandalagsins inn í Prag. Þetta var stærsta hernaðarframkvæmd í Evrópu eftir lok heimstyrjaldarinnar 1945. Heimurinn stóð á öndinni. Sovétmenn drógu allar tilslakanir til baka. Í mótmælaskyni kveikti stúdentinn Jan Palach í sér á Wenzeltorginu í Prag 16. janúar 1969 og lést hann af völdum sára sinna. Aðeins mánuð síðar kveikti Jan Zajíc í sér á sama stað og lést einnig.
Flauelsbyltingin
thumb|Václac Havel, fyrsti forseti Tékklands Eftir að Ungverjar höfðu opnað járntjaldið til Austurríkis í maí 1989, söfnuðust 3.500 austurþýskir borgarar saman á lóð vesturþýska sendiráðsins. Í kjölfarið máttu 17 þús manns fara yfir til Vestur-Þýskalands. 16. nóvember fóru fram fjölmenn stúdentamótmæli í Prag og lenti stúdentum saman við löggæsluna. 600 manns meiddust. Daginn eftir kölluðu stúdentar eftir ótakmörkuðu verkfalli. Leikarar leikhúsanna í borginni sameinuðust þeim. Eftir það voru mótmæli algeng. 24. nóvember fór fram gríðarlega fjölmennur mótmælafundur á Wenzeltorginu þar sem baráttumaðurinn Václav Havel talaði til fólksins og krafðist afsagnar kommúnistastjórnarinnar. Innan tveggja vikna var farið að rífa niður járntjaldið í landinu. 10. desember fóru stjórnarskiptin fram í þinghúsinu í Prag. Áður en árið var liðið var Alexander Dubček orðin þingforseti og Václav Havel ríkisforseti. 1993 aðskildust Tékkland og Slóvakía í tvö sjálfstæði ríki. Prag varð þá að höfuðborg Tékklands.
Striknín
thumb|right|Flaska með extrakt úr hnetum strikníntrés. Striknín er mjög eitrað, litlaust, kristallað beiskjuefni sem er notað sem eitur, einkum til að drepa smá hryggdýr svo sem fugla og rottur.
Prag
Íþróttir
Íshokkí og knattspyrna eru höfuðíþróttir borgarinnar Prag. Í báðum greinum eru félögin Sparta Prag og Slavia Prag í algjörum sérflokki. Knattspyrnudeild Spörtu hefur oftar orðið tékkneskur meistari en nokkurt annað félag eða 32 sinnum. Þar af 19 sinnum í gömlu Tékkóslóvakíu og 8 sinnum í Tékklandi (síðast 2010). Auk þess hefur félagið 27 sinnum orðið bikarmeistari (síðast 2008). Besti árangur félagsins á alþjóðlegum vettvangi er þriðja sætið í Evrópukeppni meistaraliða 1992. Knattspyrnudeild Slavia Prag hefur 9 sinnum orðið tékkóslóvakskur meistari og þrisvar tékkneskur meistari (1996, 2008, 2009). Auk þess 7 sinnum bikarmeistari (síðast 2002).
Striknín
Þegar striknín er tekið inn þarf ekki alltaf stóra skammta og ekki að kyngja því heldur getur upptaka þess átt sér stað í gegnum öndunarveginn eða það jafnvel smogið inn gegnum augun. Striknín veldur svæsnum vöðvakrampa og að lokum dauða vegna súrefninsskorts.
Prag
Íþróttir
Í Prag er árlega haldið Maraþonhlaup, en auk þess hálfmaraþon og Maraþonhlaup eldri borgara.
Striknín
Algengast er að striknín sé framleitt úr fræjum strikníntrésins Striknos nux-vomika.
Prag
Byggingar og kennileiti
Gömlu hverfin í Prag eru á heimsminjaskrá UNESCO, þar á meðal Kastalahæðin Hradčany, gamla borgin (Stáre Město), brúarhverfið Malá Strana og nýja borgin (Nové Město). Margar af gömlu byggingunum geyma merkilega sögu. Margir telja miðborg Prag eina fegurstu í heimi. thumb|Púðurturninn
Maltósi
thumb|right|Maltsýróp Maltósi eða maltsykur er tvísykra mynduð úr tveimur glúkósasameindum tengd saman með glýkósíðtengi. Maltósi brotnar auðveldlega niður í glúkósa með vatnsrofi og efnahvatanum maltasa í lífverum.
Maltósi er framleiddur úr meltu byggi eða öðru spírandi korni með því að láta efnahvata vinna hann úr sterkjunni. Þetta ferli er kallað mesking og er mikilvægur þáttur í bruggun öls. Maltósanum er síðan breytt í etanól og koltvísýring með gerjun.
Sadio Mané
Sadio Mané (fæddur 10. apríl 1992) er senegalskur knattspyrnumaður sem spilar með Al Nassr og senegalska landsliðinu í knattspyrnu.
Félagslið
Mané hélt til Evrópu árið 2011 þegar hann spilaði með Metz í Frakklandi. Síðar hélt hann til Austurríkis og vann austurrísku Bundesliguna og bikarinn með liðinu Red Bull Salzburg árið 2014. Eftir það hélt hann til Englands. Fyrst með Southampton og síðan 2016 með Liverpool.
Mané á met yfir stystu þrennu í ensku úrvalsdeildinni en hann skoraði þrjú mörk á 176 sekúndum árið 2015 (Robbie Fowler átti fyrra met frá 1994).
Varsjá
Varsjá (pólska: Warszawa, latína: Varsovia) er höfuðborg Póllands og jafnframt stærsta borg landsins. Borgin liggur við ána Visla og er um það bil 260 km frá Eystrasalti og 300 km frá Karpatafjöllunum. Árið 2021 var íbúafjöldinn tæplega 1,9 milljón manns og 3,1 milljón á stórborgarsvæðinu, þannig er Varsjá 6. fjölmennasta borg Evrópusambandsins. Flatarmál borgarinnar er 517,24 ferkílómetrar en stórborgarsvæðið nær yfir 6.100,43 ferkílómetra. Varsjá er í héraðinu Masóvía og er stærsta borg þess.
Sadio Mané
Liverpool FC
Mané kom til Liverpool í júní 2016 og gerði 5 ára samning. Hann varð dýrasti afríski leikmaður sögunnar þess tíma. Hann skoraði 13 mörk á sínu fyrsta tímabili en meiðsli settu strik á seinni hluta þess. Mané varð hluti af sóknarteymi með Mohamed Salah, Roberto Firmino og Philippe Coutinho sem kallaðist "Fab Four" og "Fab Three" (eftir að Coutinho fór).
Varsjá
Varsjá er talin heimsborg og er vinsæl ferðamannaborg og mikilvæg fjármálamiðstöð í Mið-Evrópu. Hún er einnig þekkt sem „föníxborgin“ af því að hún hefur staðist mörg stríð í gegnum söguna. Helsta þessara stríða var seinni heimsstyrjöldin þar sem 80 % af byggingum í borginni voru eyðilagðar en borgin var endurbyggð vandlega eftir það. Þann 9. nóvember 1940 var borginni gefið hæsta heiðursmerki Póllands, Virtuti Militari, vegna umsátursins um Varsjá (1939).
Sadio Mané
Liverpool FC
Mané skoraði sína fyrstu þrennu í febrúar 2018 fyrir félagið í útisigri, 5-0, gegn Porto í Meistaradeild Evrópu. Í apríl sama ár varð hann markahæsti Senegalinn í ensku úrvalsdeildinni þegar hann tók fram úr Demba Ba,
Varsjá
Borgin er nafni fjölda ríkja, samninga og atburða, meðal þeirra eru Varsjáríkjabandalagið, Varsjárbandalagið, hertogadæmið Varsjá, Varsjársáttmálinn, Varsjársamningurinn, uppreisnin í Varsjá og uppreisnin í Varsjárgettóinu. Óopinber söngur borgarinnar er Warszawianka.
Sadio Mané
Liverpool FC
Árið 2019 skoraði Mané 2 mörk gegn Bayern München í fjórðungsúrslitum Meistaradeildarinnar og síðar í úrslitum vann hann vítaspyrnu á móti Tottenham í úrslitunum sem Salah skoraði úr. Liverpool vann Meistaradeildinna og Mané varð í fjórða sæti í Balon D'Or það ár.
Varsjá
Orðsifjar
Á pólsku þýðir orðið Warszawa (einnig stafað Warszewa eða Warszowa) „í eigu Warsz“. Warsz er stytting á slavnesku karlmannanafni Warcisław (nafn borgarinnar Wrocław á líka rætur að rekja til þessa mannanafns). Samkvæmt þjóðsögu var Warsz fiskimaður giftur konu sem hét Sawa. Sawa var hafmeyja sem bjó í ánni Visla nálægt borginni, sem Warsz varð ástfanginn af. Í rauninni var Warsz aðalsmaður sem var uppi á 12. eða 13. öld sem átti þorp sem á svæðinu þar sem hverfið Mariensztat liggur í dag. Opinbera heiti borgarinnar á pólsku er miasto stołeczne Warszawa (höfuðborgin Varsjá).
Sadio Mané
Liverpool FC
Hann deildi markakóngstitlinum tímabilið 2018-2019 með Mohamed Salah og Pierre Emerick-Aubameyang með 22 mörk. Haustið 2021 skoraði hann sitt 100. úrvalsdeildarmark.
Varsjá
Orðsifjar
Á íslensku var borgin stundum nefnd Varsjáfa, Varsjáva eða Varsjáv.
Sadio Mané
Bayern München
Mané gerði 3 ára samning við Bayern í júní 2022. Hann skoraði sitt fyrsta mark í ofurbikarnum gegn RB Leipzig í 5-3 sigri.
Landslið
Mané er markahæsti leikmaður Senegal frá upphafi og sá 3. leikjahæsti. Hann komst í lið mótsins í Afríkukeppninni 2019 þegar Senegal tapaði fyrir Alsír í úrslitum. Senegal vann mótið árið 2022 þegar liðið vann Egyptaland (á móti félaga sínum Mohamed Salah í Liverpool) í úrslitum. Mané skoraði sigurmarkið í vítaspyrnukeppni en hafði áður brennt víti í leiknum. Hann var valinn besti leikmaður mótsins.
Varsjá
Upphaf
thumb|Maríukirkjan í Varsjá sem byggð var árið [[1411]] Fyrstu byggðirnar á staðnum sem í dag er kallaður Varsjá voru Bródno (9. – 10. öld) og Jazdów (12. – 13. öld). Eftir að árás var gerð á Jazdów var sest að á svæðinu þar sem fiskiþorpið Warszowa var. Bolesław 2. Masóvíuprins stofnaði byggðina Varsjá um árið 1300. Í byrjun 14. aldar varð byggðin valdastóll Masóvíuhertoganna og var svo gerð að höfuðbæ Masóvíu árið 1413. Á þeim tíma var efnahagur Varsjár byggður á handiðnum og verslun. Þegar hertogaættin dó út var Masóvía fellt aftur inn í konungsríkið Pólland árið 1526.
16. – 18. öld
Pólska þingið (p. Sejm) var fyrst haft í Varsjá árið 1529 og var þar til frambúðar frá árinu 1569. Árið 1573 var Varsjárríkjabandalagið myndað sem veitti íbúum Pólsk-litháíska samveldisins trúarfrelsi formlega. Vegna góðrar staðsetningar á milli Krakár og Vilníusar varð Varsjá höfuðborg samveldisins en Sigmundur 3. konungur flutti pólsku hirðina frá Kraká til Varsjár árið 1596.
Sadio Mané
Verðlaun og viðurkenningar
Liverpool
Varsjá
16. – 18. öld
Árin eftir það stækkaði borgin út í úthverfin. Nokkur sjálfstæð einkahverfi í eigu aðalsmanna voru stofnuð en þeim var stjórnað með sérlögum. Á tímabilinu 1655–1658 var borgin undir umsátri þrisvar en hún var tekin og rænd af heröflum frá Svíþjóð, Brandenborg og Transylvaníu. Árið 1700 braust Norðurlandaófriðurinn mikli út og nokkrar árásir voru gerðar á Varsjá. Borgin var líka neydd til að borga framlagsfé til stríðsins.
Sadio Mané
Verðlaun og viðurkenningar
Al Nassr Senegal
Varsjá
16. – 18. öld
Stanisław August Poniatowski konungur endurnýjaði Konunglega kastalann og gerði Varsjá að menningar- og listamiðstöð. Gælunafnið París austursins var haft um borgina eftir það.
19. og 20. aldir
Varsjá var áfram höfuðborg Pólsk-litháíska samveldisins til ársins 1795 þegar það varð hluti af konungsríkinu Prússlandi. Þá varð Varsjá höfuðborg héraðsins Suður-Prusslands. Borgin var frelsuð af hermönnum Napóleons árið 1806 og var gerð svo að höfuðborg hertogadæmisins Varsjár. Í kjölfar Vínarráðstefnunnar árið 1815 varð Varsjá höfuðborg konungsríkisins Póllands, sem var þingbundin konungsstjórn í konungssambandi við Rússneska heimsveldið. Konungslegi háskólinn í Varsjá var stofnaður árið 1816.
Sadio Mané
Einstaklingsviðurkenningar
Listinn er ekki tæmandi
Varsjá
19. og 20. aldir
thumb||210px|Þýskt loftskip varpar sprengjum á Varsjá árið [[1914]] Vegna fjölda brota á pólsku stjórnarskrárinni fyrir hendi Rússlands braust Nóvemberuppreisnin út árið 1830. Pólsk-rússneska stríðinu 1831 lauk þó með ósigri Pólverja og sjálfstæði konungsríkisins var afnumið. Þann 27. febrúar 1861 skaut rússneskt herlið á mannfjölda sem var að mótmæla stjórn Rússlands yfir Póllandi en fimm menn fórust í kjölfar skotárásarinnar. Pólska ríkisstjórnin var í felum í Varsjá meðan á Janúaruppreisninni stóð árin 1863–64.
Varsjá blómstraði í lok 19. aldar undir stjórn Sokrates Starynkiewicz (1875–92), sem var rússneskur hershöfðingi skipaður í embætti af Alexander 3. Á tímum Starynkiewicz byggði William Lindley enskur verkfræðingur ásamt syni sínum William Heerlein Lindley fyrsta vatnsveitu- og frárennsliskerfið í Varsjá. Auk þess voru sporvagnakerfið, gaskerfið og götulýsingarkerfið endurbætt og stækkuð.
Varsjá var undir þýsku hernámi frá 4. ágúst 1915 til 1918. Eftir hernámið varð hún höfuðborg nýlega sjálfstæðs Póllands árið 1918. Undir stríði Sovétríkjanna og Póllands árið 1920 var orrustan um Varsjá háð í úthverfunum, þar sem Pólverjarnir sigruðu Rauða herinn. Þannig stöðvaði Pólland aleitt framrás Rauða hersins.
Seinni heimsstyrjöldin
thumb|left|Um einn áttundi hluti bygginga í Varsjá var eyðilagður í seinni heimsstyrjöldinni. Í seinni heimsstyrjöldinni var miðsvæði Póllands, ásamt Varsjá, undir stjórn Allsherjarríkisstjórnarinnar (þ. Generalgouvernement), sem var þýsk nasistastjórn. Öllum háskólum var lokað strax og allir gyðingar í borginni, nokkur hundruð þúsund manns eða 30 % af öllum íbúafjöldanum, voru fluttir inn í Varsjárgettóið. Seinna varð borgin miðstöð andspyrnunnar gegn nasistastjórn í Evrópu. Sem hluti af Lokalausninni skipaði Hitler að gettóið yrði eyðilagt þann 19. apríl 1943 en svo byrjaði uppreisn í gettóinu gegn honum. Þó að uppreisnarmennirnir voru ofurliði bornir og lítið vopnaðir stóðst gettóið í yfir einn mánuð. Þegar bardaganum lauk voru eftirlifendur strádrepnir og mjög fáir komust undan og tókust að fela sig.
Fyrir júlí 1944 var Rauði herinn löngu kominn inn á pólska yfirráðasvæðið og var farinn á eftir Þjóðverjunum í átt að Varsjá. Pólska ríkisstjórnin var í útlegð í London og vissi að Stalín var á móti sjálfstæðu Póllandi. Ríkisstjórnin skipaði svo Heimahernum (p. Armia Krajowa) að reyna að hrifsa stjórn á Varsjá af Þjóðverjunum áður en Rauði herinn komst þar. Af þessum sökum byrjaði Varsjáruppreisnin þann 1. ágúst 1944 þegar Rauði herinn nálgaðist borgina. Baráttunni, sem átti að standa yfir í 48 klukkustundir, lauk eftir 63 daga. Stalín skipaði þá hermönnunum sínum að bíða fyrir utan Varsjá. Að lokum neyddist heimaherinn og baráttumennirnir sem voru að hjálpa honum til að gefast upp. Þeir voru teknir í stríðsfangabúðir og allir óbreyttir borgarar voru reknir út úr borginni. Gert er ráð fyrir að 150.000 til 200.000 pólskir óbreyttir borgarar hafi dáið þá.
Í dag
thumb|200px|Messa með [[Jóhannes Páll 2.|Jóhannesi Páli 2. árið 1979]] Árið 1945 eftir að sprengjuárásum, uppreisnum, bardaga og eyðileggingu var lokið lá mestöll borgin í rústum. Eftir stríðið kom kommúnistastjórn mörgum byggingarverkefnum í gang til þess að takast á við skort á húsnæði. Stór staðsteypt hús voru byggð ásamt öðrum byggingum sem voru algengar í borgum Austurblokkarinnar, svo sem Menningar- og vísindahöllin. Borgin endurheimti hlutverk sitt sem höfuðborg Póllands og miðstöð pólskrar menningar og stjórnmála. Margar gamlar götur, byggingar og kirkjur voru endurreistar í upprunalegri mynd. Árið 1980 var gamli bærinn skráður á heimsminjaskrá UNESCO.
Jóhannes Páll 2. páfi heimsótti heimaborg sína árin 1979 og 1983 og hvatti til stuðnings fyrir verðandi hreyfinguna Samstöðu og stuðlaði að andkommúnistahreyfingum. Árið 1979, eftir minna en eitt ár að hann varð páfi, hélt Jóhannes Páll 2. messu á Sigurtorginu og endaði predikun sína með ákalli á að „endurnýja andlit Póllands“. Þessi orð voru þýðingarmikil fyrir Pólverja og þeir skildu þau sem hvatningu til lýðræðis.
Árið 1995 var neðanjarðarlestakerfi Varsjár opnað. Pólland gekk í Evrópusambandið árið 2004 og þar hefur verið mikill efnahagslegur vöxtur frá þessum tíma. Opnunarleikur Evrópumeistaramóts UEFA 2012 var haldinn í Varsjá.
Landafræði
thumb|200px|[[Gervihnattarmynd af Varsjá]]
Varsjá liggur í miðausturhluta Póllands um það bil 300 km frá Karpatafjöllunum, 260 km frá Eystrasalti og 520 km fyrir austan Berlín í Þýskalandi. Áin Visla rennur í gegnum borgina. Borgin liggur beint í miðri Masóvíusléttunni og er að meðaltali 100 m yfir sjávarmáli. Hæsti punkturinn í vesturhluta borgarinnar er 115,7 yfir sjávarmáli í hverfinu Wola og hæsti punkturinn í austurhlutanum er 122,1 km yfir sjávarmáli í hverfinu Wesoła. Lægsti punkturinn er á austurbakka árinnar en hann er 75,6 m yfir sjávarmáli. Í borginni eru nokkrir hólar en þeir eru að mestu leyti manngerðir, t.d. Varsjáruppreisnarhóll (121 m) og Szczęśliwice-hóll (138 m, hæsti staðurinn í allri Varsjá).
Loftslag
Í Varsjá er temprað loftslag (Köppen: Dfb) með köldum vetrum og mildum sumrum. Meðalhiti í janúar er −3 °C og 19,3 °C í júlí. Hitastigið getur náð allt að 30 °C á sumrin. Ársmeðalúrkoma er 495 millimetrar og en blautasti mánuður ársins er júlí. Á vorin er mikill blómi og sólskin en á haustin er annaðhvort sólskinsveður eða þoka en þá er oftast svalt en ekki kalt.
Hverfi
Til ársins 1994 voru sjö hverfi í Varsjá: Śródmieście, Praga Północ, Praga Południe, Żoliborz, Wola, Ochota og Mokotów. Þeim var svo fjölgað og á tímabilinu 1994–2002 voru þau 11: Centrum, Białołęka, Targówek, Rembertów, Wawer, Wilanów, Ursynów, Włochy, Ursus, Bemowo og Bielany. Árið 2002 var bærinn Wesoła gerður að hverfi.
Yfirlit
Mikið er fjárfest í opinberum svæðum í Varsjá og þannig hafa alný torg verið byggð ásamt nýjum görðum og minnismerkjum. Í dag er mikið af samtímabyggingum í borginni.
thumb|center|800px|Margar háar samtímabyggingar er að finna í Varsjá í dag
Byggingarlist
Í Varsjá er mikið af marglitum kirkjum, höllum og höfðingjasetrum í næst öllum evrópskum byggingarstílum frá hverju sögutímabili. Mest áberandi eru byggingar í gotneskum stíl, endurreisnarstíl, barokkstíl og nýklassískum stíl og margar þeirra eru innan göngufæris frá miðborginni.
thumb|left|220px|[[Łazienki-höll]] Helstu byggingarnar í gotneskum stíl eru stórar kirkjur og virki, ásamt húsum sem byggð voru fyrir miðstéttina. Dæmi um svona byggingar eru Jónsdómkirkja (14. öld), sem er dæmigert eintak um svokallaða „Masóvíugotneska stílinn“, Maríukirkja (1411), raðhús byggt fyrir Burbach-fjölskylduna (14. öld) og Konunglegi kastalinn Curia Maior (1407–1410). Nokkrar athyglisverðar byggingar í endurreisnarstílnum eru hús Baryczko-fjölskyldunnar (1562), bygging sem heitir „Svertinginn“ (17. öld) og Salwator-fjölbýlishúsið (1632). Ásamt dæmum um manierismastílinn eru Konunglegi kastalinn (1596–1619) og Jesúítakirkja (1609–1626) í gamla bænum.
thumb|200px|[[Tækniháskólinn í Varsjá]] Í lok 17. aldar var byggt mikið af kirkjum og húsum fyrir aðalsmenn. Helstu dæmin frá þessu tímabili eru Krasiński-höll (1677–1683), Wilanów-höll (1677–1696) og Kazimierz-kirkja (1688–1692). Meðal byggingar í rókokóstílnum eru Czapski-höll (1712–1721), Höll fjögurra vinda (1730) og Wizytki-kirkja (1728–1761). Byggingar í Varsjá í nýklassískum stíl einkennast af rúmfræðilegum formum og áhrifum frá rómverskum byggingum. Bestu dæmin um nýklassískan stíl eru Łazienki-höll (endurbyggð 1775–1795), Królikarnia (1782–1786), Karmelítakirkja (1761–1783) og Kirkja heilagrar þrenningar (1777–1782). Á tímum konungsríkisins Póllands var mikill efnahagslegur vöxtur og aukinn áhugi á arkitektúr í kjölfarið. Áhuginn á nýklassíska stílnum var töluverður og sést í byggingum á borð við Mikla leikhús (1825–1833) og byggingarnar á Bankatorginu (1825–1828).
Margar byggingar í borgarastéttarstílnum voru ekki endurreistar af kommúnistastjórninni eftir stríðið en sumar þeirra voru endurbyggðar í þjóðfélagslegum raunsæisstíl (svo sem hús fílharmóníusveitar Varsjár). Sum dæmi um byggingar frá 19. öld er samt að finna í borginni, eins og tækniháskólinn í Varsjá (1899–1902). Margar byggingar frá þessu tímabili austan megin við Vislu voru gerðar upp en eru í slæmu ástandi í dag. Borgarstjórn Varsjár hefur ákveðið að endurbyggja Saxahöllina og Brühl-höllina sem voru ásamt helstu byggingum í borginni fyrir stríðið.
thumb|left|180px|Dæmi um [[þjóðfélagslegt raunsæi í Varsjá]] Nokkur dæmi um samtímabyggingar eru Menningar- og vísindahöllin (1952–1955), sem er skýjakljúfur byggður í þjóðfélagslegum raunsæisstílnum, og Stjórnarskrártorg, þar sem fleiri byggingar í þessum stíl er að finna. Í miðju hverfinu Praga austan megin við ána eru mörg niðurnídd hús við hliðina á nýjum íbúðablokkum og verslunarmiðstöðvum.
Byggingar í nútímastílnum, á borð við Metropolitan Office Building á Piłsudski-torgi, sem var hönnuð af breskum arkitekt Norman Foster, Bókasafn háskólans í Varsjá (BUW) eftir arkitektana Marek Budzyński og Zbigniew Badowski, skrifstofuhúsið Rondo 1, sem var hannað af Skidmore, Owings and Merrill, og Złote Tarasy sem er með nokkrum hvolfþökum sem skarast, er að finna víðs vegar um borgina.
Varsjá er meðal hæstu borganna í Evrópu, 18 af 21 hæstu byggingu í Póllandi eru í Varsjá.
Plöntulíf og dýralíf
thumb|[[Páfuglar búa í Łazienki-garðinum ásamt nokkrum öðrum dýrategundum]]
Um 40 % af flatarmáli Varsjár er grænt, það er að segja almenningsgarðar, grasbrúnir og tré á götum, landverndarsvæði og litlir skógar í útjaðri borgarinnar. Almenningsgarðar í borginni eru 82 samtals og ná yfir 8 % af flatarmáli borgarinnar. Hinir elstu þeirra Saxagarðurinn og garðarnir við hallirnir Krasiński, Łazienki og Królikarnia.
Saxagarðurinn er 15,5 ha að flatarmáli og var áður fyrr konunglegur garður. Í garðinum eru yfir 100 trjátegundir og breiddar göngubrautir með bökkum. Gröf óþekkta hermannsins er í austurhluta garðsins. Garðurinn við Krasiński-höll var gerður upp af landslagsartitektinum Franciszek Szanior á 19. öld en í miðjum garðinum er enn að finna tré frá þessum tíma svo sem musteristré, svört valhnotutré og hesliviði. Þar eru líka margir bekkir, blóm, andatjörn og leikvelli en hann er mjög vinsæll meðal Varsjárbúa. Minnismerki um uppreisnina í Varsjárgettóinu er líka í garðinum.
Garðurinn við Łazienki-höll er 76 ha að flatarmáli en skipulag garðsins og plönturnar þar endurspegla sérkennilegu sögu hans. Í garðinum eru nokkur samkomuhús, höggmyndir, brýr og tjarnir en það sem aðskilur hann frá öðrum almenningsgörðum í Varsjá er páfuglar og fasanar sem flækjast frjálsir um garðinn. Einnig eru vatnakarfar í tjörnunum. Garðurinn við Wilanów-höll er 43 ha og var opnaður í lok 17. aldar. Hann var skipulagður í frönskum stíl og minnir á barokkstíl hallarinnar. Austurhluti garðsins er næstur höllinni og er á tveimur hæðum.
Franklin Pierce
thumb|Franklin Pierce Franklin Pierce (23. nóvember 1804 – 8. október 1869) var bandarískur stjórnmálamaður og 14. forseti Bandaríkjana, en hann þjónaði því embætti frá 1853 til 1857. Hann er eini bandaríski forsetinn sem kemur frá New Hampshire og var fyrsti forsetinn sem fæddist á 19. öld. Með útliti sínu og viðkunnalega persónuleika aflaði hann sér margra vina en hann varð fyrir áföllum í einkalífinu og tók þar af leiðandi ákvarðanir í embætti sem voru harðlega gagnrýndar. Vegna þessa hefur Pierce verið talinn einn af verstu forsetum Bandaríkjanna.
Forsetakjör Pierce
Fjórir aðilar sóttust eftir því að verða forsetaefni Demókrata árið 1852. James Buchanan, William Marcy, Stephen Douglas og Lewis Cass. Þeir voru svo jafnir að engin þeirra varð kjörinn forsetaefni. Í staðinn var ákveðið að sættast á að láta tiltölulega óþekktan stjórnmálamann vera forsetaefnið í staðinn fyrir að tvístra flokkinum. Franklin Pierce varð fyrir valinu. Hann átti enga óvini og ekkert orðspor hvorki gott né slæmt. Hann hafði þó barist í stríðinu við Mexíkó sem hentaði vel og var að auki nokkuð laglegur og góður ræðumaður. Franklin Pierce þótti nokkuð hlutlaus í deilum um þrælahald og tók litla almennt litla afstöðu í flestum málum. Hann tók heldur engan þátt í kosningabaráttunni sjálfri. Engu að síður vann hann og margir sagnfræðingar í dag vilja meina að það sé m.a. út af því að Winfield Scott, mótframbjóðandi hans úr flokki Vigga, þótti afar leiðinlegur maður.