cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tékkland
Tékkóslóvakía
Í manntali 1921 kom í ljós að íbúar voru 14 milljónir, þar af rúmlega helmingur Tékkar, 23% Þjóðverjar, 14% Slóvakar, 5,5% Ungverjar, auk Rútena, Pólverja og Króata. Lýðveldið var því fjölþjóðaríki og erjur og sundurlyndi nánast daglegt brauð. Árið 1938 ásældist Adolf Hitler stóra hluta landsins, aðallega Súdetahéruðin, enda bjuggu þar margir Þjóðverjar. Með München-sáttmálanum 29. september 1938 voru Súdetahéruðin innlimuð í Þýskaland. Ungverjaland og Pólland lögðu einnig undir sig hvert sinn skikann af landi Tékkóslóvakíu. Við þetta missti Tékkóslóvakía rúmlega 40% iðnaðar síns. Eftir stóð aðeins lítið og vanmáttugt ríki.
Þjóðverjar hófu að reka Tékka burt úr innlimuðu héruðunum, en fangelsuðu og myrtu marga. Þann 5. október flúði Edvard Beneš forseti til London. Í kjölfarið lýstu Slóvakar yfir sjálfstæði. Þann 15. mars 1939 innlimaði Hitler afganginn af Bæheimi og Mæri, og þar með leystist Tékkóslóvakía upp sem ríki. Það voru Sovétmenn sem frelsuðu landið að mestu leyti 1945. Þann 5. maí hófu íbúar Prag uppreisn gegn Þjóðverjum sem stóð í þrjá daga. 8. maí hrökkluðust Þjóðverjar burt og degi síðar hertók Rauði herinn borgina. Í kjölfarið var Tékkóslóvakía endurreist, fyrir utan Úkraínuhlutann. Þremur milljónum Þjóðverja, aðallega í Súdetahéruðunum, var gert að yfirgefa landið.
Kommúnistaríkið og Vorið í Prag
Í kosningum 1946 hlutu kommúnistar 40% greiddra atkvæða og mikilvæg embætti í stjórn landsins. Árið 1948 hrifsuðu þeir til sín öll völd í landinu gerðust hallir undir Moskvu. Edvard Beneš, sem aftur var orðinn forseti, neitaði að skrifa undir nýja stjórnarskrá og sagði af sér. Klement Gottwald, leiðtogi kommúnista, lýsti því yfir stofnun nýs sósíalísks lýðveldis og var fyrsti forseti þess.
Árið 1968 var Alexander Dubček formaður kommúnistaflokksins og Ludvík Svoboda varð forseti. Þeir voru báðir mjög frjálslegir gagnvart kommúnismanum og hófu ýmsar umbætur í landinu. Til dæmis voru höftin á prentfrelsi afnumin, komið var á skoðanafrelsi og fólk mátti jafnvel ferðast til útlanda. Einnig unnu þeir að umbótum á efnahagssviðinu. Þessar umbætur gengu undir heitinu „vorið í Prag“. Þetta mæltist illa fyrir í öðrum austantjaldslöndum, sérstaklega í Póllandi og Austur-Þýskalandi.
Þann 21. ágúst 1968 gerðu herir Varsjárbandalagsins, undir forystu Sovétmanna, innrás í Tékkóslóvakíu. Tékkar fengu ekkert við ráðið. Allar lýðræðisbreytingar undanfarinna mánaða voru teknar til baka. Dubček var settur af og kommúnistaflokkurinn hreinsaður. Heimurinn stóð á öndinni. Tugþúsundir Tékka yfirgáfu landið í kjölfarið. Talið er að rúmlega 170 þúsund manns hafi flúið til Austurríkis.
Leiðin til lýðræðis
thumb|Václav Havel forseti Í nóvember 1989 hófust mótmæli gegn kommúnistastjórninni í Prag. Þíða hafði myndast í ýmsum austantjaldslöndum, ekki síst í Sovétríkjunum. Í lok nóvember sagði stjórnin í Prag af sér. Í upphafi desember var mynduð ný stjórn án aðkomu kommúnista. Seinna í sama mánuði var rithöfundurinn og baráttumaðurinn Václav Havel kjörinn forseti landsins.
Fyrstu lýðræðislegu kosningarnar landsins síðan 1945 fóru fram 8. júní 1990. Brátt kom þó í ljós að hagsmunir Tékka og Slóvaka voru mismunandi. Strax í upphafi árs 1991 hófust viðræður milli þjóðanna um aðskilnað, en ákveðið var að bíða eftir kosningum árið 1992. Þegar þær voru afstaðnar komust forsætisráðherrar beggja þjóða að þeirri niðurstöðu að aðskilja löndin á friðsamlegan hátt, án kosninga eða aðkomu almennings. Samkvæmt því fór aðskilnaðurinn fram 1. janúar 1993 en við hann urðu Tékkland og Slóvakía til sem tvö sjálfstæð ríki.
Í júní á sama ári gekk Tékkland í Evrópuráðið og 1999 í NATO. Þann 1. maí 2004 fékk Tékkland síðan inngöngu í Evrópusambandið. Um það var kosið í þjóðaratkvæðagreiðslu en rúmlega 77% kusu með aðild.
Landfræði
Tékkland er landlukt land sem liggur að mestu milli 48. og 51. breiddargráðu norður og 12. til 19. lengdargráðu austur. Tékkland á landamæri að fjórum öðrum ríkjum: Þýskalandi (810 km) í vestri, Póllandi (762 km) í norðri, Austurríki (466 km) í suðri og Slóvakíu (252 km) í austri.
thumb|Snætindur (Sněžka) er hæsti tindur Tékklands,1.603 m. Efst sér í veðurathugunarstöðina. Tékkland er nær umkringt fjallgörðum. Bæheimur er eins og skál í stórum fjalladal. Til vesturs eru Bæheimsskógur og Eirfjöllin en til norðurs eru Risafjöllin og Súdetafjöllin. Í síðastnefnda fjallgarðnum er hæsta fjall landsins, Snætindur (tékkneska: Sněžka; þýska: Schneekoppe) sem er 1.602 metra hátt. Í austurhluta landsins er vestasti hluti Karpatafjalla.
Nær gjörvallur Bæheimur tilheyrir vatnasviði Saxelfar, en fljótið rennur frá Risafjöllum um allt norðanvert landið uns það hverfur inn í Þýskaland. Mæri er hins vegar á vatnasviði Dónár. Örlítill hluti nyrst í landinu tilheyrir vatnasviði Odru, sem rennur í Eystrasalt. Lengstu fljót Tékklands eru Moldá (Vltava), Saxelfur (Labe), Ohre (Eger) og Morava (March). Moldá og Ohre eru þverár Saxelfar, en Morava rennur út í Dóná.
Í Tékklandi eru stöðuvötn aðeins fá og lítil.
Stjórnmál
Í Tékklandi er fjölflokkaþingræði og fulltrúlýðræði. Tékkneska þingið (Parlament České republiky) kemur saman í tveimur deildum; fulltrúadeild með 200 fulltrúa, og öldungadeild með 81 þingmann. Þingmenn fulltrúadeildar eru kosnir til 4 ára í senn með hlutfallskosningu þar sem 5% atkvæða þarf til að listi fái fulltrúa á þingi. Landið skiptist í 14 kjördæmi sem fara saman við héruðin. Fulltrúaþingið, sem er arftaki Þjóðarráðs Tékklands, fer með sömu völd og sambandsþing Tékkóslóvakíu fór með áður. Öldungadeildarþingmenn eru kosnir í einmenningskjördæmum með tveimur umferðum. Einn þriðji öldungadeildarþingmanna er kosinn á hverju hausti. Þetta kerfi byggist á bandaríska kerfinu, nema hvað hvert kjördæmi er um það bil jafnstórt og tvær umferðir eru notaðar.
Forseti Tékklands er formlegur þjóðhöfðingi landsins með takmörkuð völd, sem skipar forsætisráðherra, og aðra ráðherra samkvæmt tillögu forsætisráðherra. Frá 1993 og 2012 var forsetinn kosinn af sameinuðu þingi til fimm ára í senn og mátti ekki sitja í meira en tvö kjörtímabil. Václav Havel og Václav Klaus sátu þannig báðir í 2 kjörtímabil. Frá 2013 hefur forseti verið kosinn í almennum kosningum. Færð hafa verið rök fyrir því að með þessu hafi stjórarfarið fjarlægst þingræði og nálgast forsetaþingræði.
Her
Í Tékklandi er atvinnuher. Hann mynda landher og flugher, auk varahermanna. Alls þjóna 25 þúsund menn í tékkneska hernum. Æðsti yfirmaður hersins er forsetinn. Tékkneskir hermenn hafa sinnt friðargæslu í nokkrum stórum verkefnum, svo sem í Bosníu, Kosóvó, Írak (aðeins til 2004) og Afganistan.
Stjórnsýslueiningar
Tékkland skiptist upp í þrettán héruð (tékkneska: Kraje, Kraj í eintölu) auk höfuðborgarinnar Prag. thumb|right|Kort sem sýnir núverandi og söguleg héruð Tékklands.
Efnahagslíf
Austurríki-Ungverjaland iðnvæddist hratt en stóð þó Bretlandi og þýska ríkinu (Þýskalandi) nokkuð að baki enda hófst iðnaðaruppbygging þar síðar en í fyrrnefndum löndum og pólítískur óstöðugleiki í austurríska heimsveldinu árin fyrir stofnun keisaradæmisins Austurríkis-Ungverjalands hafði sín áhrif.
Iðnaður varð sérstaklega öflugur í vestanverðu keisaradæminu og varð Prag í Bæheimi ein helsta þungamiðja þeirrar þróunar. Þannig varð svæðið sem nú nefnist Tékkland að einu af meginiðnaðarsvæðum Evrópu. Í austurhluta Austurríkis-Ungverjalands varð landbúnaður hins vegar ráðandi. Helstu framleiðsluvörur voru iðnvélar, stál og járn, kol, textíll og vefnaðarvörur, vopn og hergögn, efnavörur og margt fleira. Iðnaðurinn nútímavæddist í takt við tímann og gaf öðrum ekkert eftir og var til dæmis hafin bílaframleiðsla þar upp úr aldamótunum, 1901. Bæheimur og Mæri voru kjarni alls iðnaðar Austuríkis-Ungverjalands þar til það veldi leystist upp.
Í fyrri heimsstyrjöldinni var iðnaður svæðisins nýttur til hergagnaframleiðslu þar sem Austuríki-Ungverjaland barðist við hlið Þjóðverja við bandamenn. Brestir voru þó komnir í ríkjasambandið Austurríki-Ungverjaland og leið það undir lok í stríðslok.
Eftir stríðið varð Tékkóslóvakía til sem sjálfstætt ríki í fyrsta sinn þegar Bæheimur, Mæri og Slóvakía, sem voru áður héruð í Austuríki-Ungverjalandi runnu saman í eitt ríki. Landið fékk stærstan hluta iðnaðar heimsveldisins fyrrverandi í sinn hlut og varð því eitt af öflugri iðnríkjum Evrópu og á því byggði landið ágætt gengi sitt á millistríðsárunum. Kreppan mikla á þriðja áratug 20. aldar fór ekki framhjá Tékkóslóvakíu frekar en öðrum löndum hins vestræna heims. Iðnaðarframleiðsla dróst saman og atvinnuleysi jókst. Mun alvarlegri og dekkri ský hrönnuðust þó upp á sjóndeildarhringnum, sérstaklega þó í vestri en einnig í austri þó torræðari væru. Tékkóslóvakía varð fyrsta fórnarlamb seinni heimsstyrjaldarinnar í Evrópu og varð það áður en sú styrjöld hófst opinberlega enda var landinu fórnað fyrir ímyndaðan frið á samningaborði alþjóðlegra stjórnmála.
Þjóðverjar hernámu meginhluta landsins 1938 – 1939 og afgangnum var skipt milli nágrannanna. Iðnaðarmáttur Tékkóslóvakíu var þegar settur í fulla vinnu fyrir þýsku hervélina og framleiddi gríðarlegt magn vopna allt stríðið svo sem skriðdreka, vélbyssur og fallbyssur. Vinnuafl þræla, bæði heimamanna og erlendra „verkamanna“ eða Fremdarbeiter eins og þeir voru kallaðir, var mikið notað við þessa framleiðslu. Margir lifðu þá vinnu ekki af enda aðbúnaður og meðferð skelfileg. Vopnaframleiðslan stöðvaðist ekki að fullu fyrr en við uppgjöf Þjóðverja vorið 1945 en þá hrúguðust upp óveðurskýin eina ferðinna enn og nú á austurhimni þar sem Tékkóslóvakía lenti á áhrifasvæði Sovétríkjanna, en líkt og áður voru það örlög sem ákveðin voru við samningaborð stórveldanna á Jalta-ráðstefnunni. Við tóku nokkur ár óvissu í landinnu sem var þó fljótlega eytt. Þegar kommúnistar tóku yfir Tékkóslóvakíu árið 1948 var nokkurt jafnvægi milli hinna ýmsu þátta hagkerfisins. Iðnaður var þó þungamiðja atvinnulífsins enda landið eitt það iðnvæddasta í Evrópu þó enn væru Tékkóslóvakar að sjálfsögðu að súpa seyðið af seinni heimsstyrjöldinni líkt og aðrar þjóðir álfunnar. Eftir að kommúnistar tóku völdin lögðu þeir höfuðáherslu á þungaiðnað umfram aðra þætti atvinnulífsins svo sem landbúnað og framleiðslu almennra neitendavara. Margar helstu atvinnugreinar þjóðarinnar höfðu verið þjóðnýttar að hluta eða öllu leyti fyrir yfirtöku kommúnista og héldu þeir því áfram. Svo var komið, um árið 1950, að svo til allt efnahagslíf þjóðarinnar hafði verið þjóðnýtt og hélst það svo allt þar til kommúnistastjórnin féll í flauelsbyltingunni 1989. Vorið í Prag hafði að sjálfsögðu ákveðinn áhrif á iðnað líkt og aðra hluti þjóðfélagsins en varði svo stutt að engar meiriháttar breytingar höfðu komist í framkvæmd þegar það var kæft í fæðingu.
Stóriðnaður fékk mikinn stuðning á 6. áratugnum en með því fylgdi að mikið var um úrgang og verksmiðjurnar voru ekki nægilega vel staðsettar til þess að geta nýtt allt það sem landið og fólkið í landinu hafði upp á að bjóða. Þrátt fyrir að starfsfólkið væri vel þjálfað og duglegt þá voru hvatir til vinnu og stjórnunar litlar. Það leiddi til minni veltu, minni framleiðslu og lélegri vara. Hagkerfið hrundi því að nokkru leyti á sjöunda áratugnum og þrátt fyrir ýmsar ráðstafanir og tilraunir til umbóta þá náðist ekki fullnægjandi árangur.
Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn aðstoðaði Tékkland árið 1989 að byggja upp innviðina á ný. Með því byrjaði iðnaður að dafna og erlendir fjárfestar fjárfestu í iðnaði. Iðnaður í Tékklandi var að einkavæðast.
Tékkland er nú með eitt iðnvæddasta hagkerfi í Mið- og Austur-Evrópu. Þessi iðnstyrkur er arfleifð frá 19. öld þegar Bæheimur og Mæri voru iðnaðarhéröð í austurríska-ungverska keisaradæminu. Íbúar Tékklands eru vel menntaðir og innviðir Tékklands mjög þróaðir.
Helstu atvinnugreinar
thumb|Skoda-bílar á sýningu í Leipzig 1980 Helstu atvinnugreinar Tékklands eru: bílaiðnaður, smíði véla, járn- og stálframleiðsla, járnvinnsla, raftæki, vefnaður, gler, kristall, postulín, vopnaframleiðsla, keramik og auðvitað bjórbruggun. Helstu landbúnaðarafurðir Tékklands eru: sykurrófur, kartöflur, hveiti og humlar. Eins og með mörg ríki í Mið-Evrópu er mikil hagvöxtur fólginn í eftirspurn og erlendri fjárfestingu.
Bílaiðnaður
Í Tékklandi voru framleiddir 465.268 bílar árið 2001 en framleiðslan er nú að ná um einni milljón bíla á ári. Meira en 800 fyrirtæki eru beintengd framleiðslu bíla í Tékklandi. Verg ársframleiðsla greinarinnar er um 9-10% af landsframleiðslu. Af bílaframleiðendum sem framleiða eitthvað eða allt í ökutækin í Tékklandi má nefna Skoda, TPCA (Toyota Peugeot Citroën Automobile), Hyundai, Tatra, Irisbus Iveco og Avia Ashok Leyland.
Íbúar
Alls búa 10,5 milljónir í Tékklandi, þar af 75% þeirra í borgum. Þéttleikinn er 130 íbúar á km2, sem er talsvert undir meðallagi í Evrópu. Rúmlega 90% þjóðarinnar eru Tékkar. 3,7% eru Mærar (íbúar frá Mæri), en þessir þjóðflokkar voru ekki aðgreindir fyrr en 1980. 3,9% eru útlendingar og fer þeim ört fjölgandi. Stærsti hópur útlendinga eru Úkraínumenn (1,2%), síðan Slóvakar, Víetnamar, Rússar og Pólverjar.
Borgir
Sökum þess að Tékkland tilheyrði Austurríki í langan tíma ganga flestar borgir í landinu einnig undir þýskum heitum. Stærstu borgir landsins:
Trú
59% allra landsmanna eru ekki skráðir í nein trúfélög og er það eitt hæsta hlutfall heims. 26% landsmanna eru kaþólikkar, 7% eru í rétttrúnaðarkirkjunni en afgangurinn greinist í kirkjur mótmælenda. Eftir heimsstyrjöldina síðari voru kristnar kirkjur teknar eignarnámi. Áætlað er að endurgreiða skaðann sem þær urðu fyrir og á það að verða gert í síðasta lagi 2013.
Tungumál
Opinbert tungumál Tékklands er tékkneska, sem er indóevrópskt tungumál af ætt vesturslavneskra tungumála. Tólf önnur tungumál eru opinberlega viðurkennd sem móðurmál minnihlutahópa í Tékklandi. Það eru slóvakíska, romani, úkraínska, pólska, þýska, gríska, ungverska, rússneska, rútenska, búlgarska, króatíska og serbneska.
Kvikmyndir
Eftir fyrri heimstyrjöldina blómstraði kvikmyndaiðnaðurinn í Tékklandi. Margar kvikmyndir voru gerðar eða um áttatíu á ári. Svo var sjöundi áratugurinn gullöld kvikmyndagerðarinnar. Film and Television School of the Academy of Performing Arts (FAMU) einn elsti skóli sinnar tegundar í Evrópu var stofnaður í Prag og tvær tékkneskar myndir unnu Óskarinn fyrir bestu erlendu myndina. Nú flykkjast margir erlendir aðilar til Tékklands bæði til að taka upp myndir þar vegna minni kostnaðar og einnig til að kynna sér nýjar tékkneskar kvikmyndir.
Tónlist og bókmenntir
Ýmsir þekktir tónlistarmenn eru frá Tékklandi. Frá 19. öldinni eru nöfn eins og Bedřich Smetana og Antonín Dvořák heimsþekkt. Af þekktum rithöfundum má nefna Franz Kafka og Milan Kundera.
Íþróttir
Þjóðaríþrótt Tékka er íshokkí. Landsliðið hefur nokkrum sinnum orðið heimsmeistari, síðast 2010. 1998 urðu Tékkar Ólympíumeistarar á vetrarleikunum í Nagano í Japan. Aðrar vetraríþróttir eru einnig hátt skrifaðar, svo sem skíðaíþróttir. Miðstöð skíðaíþrótta í landinu er Liberec í norðurhluta Bæheims en þar fór meðal annars fram heimsbikarmótið í norrænum greinum 2009.
Knattspyrna er einnig vinsæl íþrótt. Úrvalsdeildin heiti Gambrinus-deild og er með 16 lið. Landsliðið hefur síðustu ár verið að gera það gott á alþjóða vettvangi. Á EM 1996 í Englandi komst liðið í úrslit en tapaði leiknum fyrir Hollandi. Liðið hefur einu sinni komist í lokakeppni HM, árið 2006 í Þýskalandi, en komst ekki upp úr riðlakeppninni. Meðan Tékkóslóvakía var og hét komst liðið tvisvar í úrslit en tapaði báðum leikjum. Fyrst 1934 fyrir Ítalíu, síðan 1962 fyrir Brasilíu. Af þekktum tékkneskum leikmönnum má nefna Milan Baroš (Galatassaray), Jan Koller (lengst af hjá Borussia Dortmund) og markmanninn Petr Čech hjá Chelsea.
Í kappakstursbrautinni Automotodrom Brno er keppt í alþjóðlegum kappakstri.
Helgidagar
Í Tékklandi eru svipaðir helgidagar og í öðrum ríkjum Mið- og Vestur-Evrópu. Athygli vekur þó að uppstigningardagur og gamlársdagur eru ekki helgidagar í landinu. Opinberir helgidagar í Tékklandi:
Auk ofangreindra helgidaga er haldið upp á nokkra aðra daga en aðeins í vissum landshlutum.
Hjámargfeldi
Hjámargfeldi eða summa er hugtak í ríkjafræði. Dæmi um hjámengi eru sundurlæg sammengi og frjálst margfeldi grúpna.
Birkenhead
Í borginni er Cammell Laird-skipastöðin og mikilvæg höfn. Tranmere Rovers er knattspyrnulið borgarinnar.
Línarfi
Línarfi (fræðiheiti: Stellaria borealis ) er jurt af hjartagrasaætt. Hann hefur á fáeinum stöðum á Íslandi, en er útbreiddur á Norðurhveli.
Dvergblágresi
Dvergblágresi (fræðiheiti: Geranium pusillum ) er jurt af blágresisætt. Hún er ættuð frá Evrópu og N-Afríku, austur til vestur Himalajafjalla en finnst nú mun víðar.
Sýslur í Vestur-Virginíu
Sýslur í Vestur-Virginíu eru 55 talsins.
Listi yfir táknmál
Þessi listi nær yfir öll táknmál.
Amýlasi
Amýlasi eða mjölvakljúfur er ensím sem brýtur sterkju niður í smærri sykrunga, svokölluð dextrín. Það er, fásykrur, tvísykruna maltósa og einsykruna glúkósa.
Amýlasar eru þrenns konar:
Lynx
Lynx er latneskt orð sem kemur af forn-gríska orðinu λύγξ (lunks) sem bæði merkja „gaupa“ og getur átt við:
Masaaki Kato
Masaaki Kato (fæddur 22. desember 1958) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Kristín Steinsdóttir
Kristín Steinsdóttir (fædd 11. mars 1946) er íslenskur rithöfundur. Hún hefur aðallega skrifað bækur fyrir börn og unglinga og þýtt barnabækur úr þýsku. Einnig hefur hún samið leikrit og skáldsögur fyrir fullorðna.
Kristín fæddist og ólst upp á Seyðisfirði. Hún er stúdent frá Menntaskólanum frá Akureyri árið 1967 og lauk kennaraprófi frá Kennaraskóla Íslands 1968. Hún lauk síðar B.A. prófi í dönsku og þýsku frá Háskóla Íslands. Kristín kenndi við gagnfræðadeild Réttarholtsskóla í þrjú ár og fór svo til náms í Danmörku í dönsku og dönskum bókmenntum. Árin 1972 til 1978 var hún búsett í Göttingen í Þýskaland og árið 1978 í Noregi og flutti til Íslands árið 1979 og bjó lengst af á Akranesi.
Kristín kenndi við Brekkubæjarskóla og síðar við Fjölbrautaskóla Vesturlands en sneri sér alfarið að ritstörfum árið 1988. Kristín var í stjórn Rithöfundasambands Íslands árin 1993 - 2001 og formaður stjórnar Samtaka íslenskra barna- og unglingabókahöfunda (SÍUNG) árin 1999 – 2003.
Kristín hefur samið fjölda barnabóka og einnig skáldsögur fyrir fullorðna. Kristín hlaut meðal annars Menningarverðlaun DV í bókmenntum fyrir skáldsöguna Ljósa og Fjöruverðlaunin 2011. Skáldsagan Á eigin vegum var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2008. Kristín hefur einnig hlotið viðurkenningar fyrir barnabækur sínar, meðal annars Íslensku barnabókaverðlaunin fyrir fyrstu bók sína, Franskbrauð með sultu, og Barnabókaverðlaun fræðsluráðs Reykjavíkur og Norrænu barnabókaverðlaunin fyrir bókina Engill í Vesturbænum. Hún hefur einnig samið leikrit og sögur í samstarfi við systur sína, Iðunni Steinsdóttur rithöfund.
Kristín var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2013 fyrir framlag sitt til íslenskra bókmennta
Bronsöld
thumb|right|Bronsaldarvopn frá [[Rúmenía|Rúmeníu.]] thumb|Left|Bronsöld - [[:fr:Muséum de Toulouse|Muséum de Toulouse]]
Bronsöld er það tímabil í þróun siðmenningarinnar þegar æðsta stig málmvinnslu var tækni til að bræða kopar og tin úr náttúrulegum úrfellingum í málmgrýti og blanda þessum tveimur málmum síðan saman til að mynda brons. Bronsöld er eitt af þremur forsögulegum tímabilum og kemur á eftir nýsteinöld og er á undan járnöld. Þessi tímabil vísa til tækniþróunar, einkum getunnar til að búa til verkfæri, og ná því yfir mismunandi tímabil á mismunandi stöðum.
Khabarovskfylki
thumb|300px|Khabarovskfylki innan Rússlands
Kabarovskfylki (rússnesku: Хаба́ровский край, Khabarovskíj kraj) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Khabarovsk. Íbúafjöldi var 1.343.869 árið 2010.
Reisibrú
right|thumb|300px|Hreyfimynd af tvívængja reisibrú.
Reisibrú (einnig kölluð vængjabrú) er hreyfanleg brú þar sem einn eða tveir partar (oft nefndir vængir) hennar lyftast upp á annan enda til að hleypa skipaumferð framhjá. Reisibrýr eru algengasta gerð hreyfanlegra brúa sökum þess hve hratt þær opnast og hve lítillar orku þær krefjast.
跳ね橋
Eric Dier
Eric Jeremy Edgar Dier (fæddur 15. janúar 1994) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með Tottenham Hotspur og enska landsliðinu.
Sumarólympíuleikarnir 1932
thumb|right|Hlið Ólympíuleikvangsins í Los Angeles. Sumarólympíuleikarnir 1932 voru haldnir í Los Angeles í Bandaríkjunum á tímabilinu 30. júlí til 14. ágúst. Umgjörð leikanna var með glæsilegasta móti, en vegna heimskreppunnar og hins langa ferðalags voru þátttakendur innan við helmingur þess sem verið hafði í Amsterdam 1928.
Aðdragandi og skipulag
Los Angeles hafði sóst eftir að halda Ólympíuleikana árin 1924 og 1928, en ekki fengið. Að þessu sinni sóttist engin önnur borg eftir leikunum.
Ráðist var í endurbætur á aðalíþróttaleikvangi borgarinnar, sem tekinn hafði verið í notkun árið 1923. Völlurinn var einnig notaður árið 1984 þegar Ólympíuleikarnir voru á ný haldnir í Los Angeles.
Ýmsar nýjungar voru kynntar til sögunnar á leikunum. Má þarf nefna að ljósmyndir voru teknar við marklínu í spretthlaupum til að skera úr um sigurvegara. Þá var bryddað upp á þeirri nýjung að láta verðlaunahafa stíga upp á misháa palla við verðlaunaafhendingu.
Keppnisgreinar
Keppt var í 117 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
Einstakir afreksmenn
thumb|left|Matti Järvinen sigraði auðveldlega í spjótkastskeppninni, sem var finnsk sérgrein. Finninn Paavo Nurmi hugðist keppa á sínum fjórðu Ólympíuleikum, en var meinað að taka þátt á þeirri forsendu að hann hefði þegið greiðslu fyrir keppni á íþróttamóti í Þýskalandi. Eftir leikana var úrskurðinum breytt og Nurmi beðinn afsökunar.
thumb|right|Japaninn Chūhei Nambu sigraði í þrístökki á nýju heimsmeti, 15,72 metrum. Stanisława Walasiewicz sigraði í 100 metra hlaupi. Hún keppti fyrir Pólland þrátt fyrir að búa og hafa alist upp í Bandaríkjunum. Eftir dauða hennar árið 1980 kom í ljós að hún hafði kynfæri bæði karls og konu og varð ekki ekki með fullu skorið úr um líffræðilegt kyn hennar. Ólymíuhreyfingin viðurkennir hana þó enn sem verðlaunahafa í kvennaflokki.
Finnar unnu þrefalt í spjótkasti. Gullið kom í hlut Matti Järvinen sem var langöflugasti spjótkastari heims um þær mundir. Á árunum 1930 til 1936 bætti hann heimsmetið í greininni tíu sinnum í röð. Finnsku keppendunum þótti lítið til andstæðinga sinna á leikunum koma og hirtu ekki einu sinni um að fara úr æfingagöllunum meðan á keppninni stóð.
Ellen Preis frá Austurríki vann til gullverðlauna í skylmingum, tvítug að aldri. Þetta voru hennar fyrstu leikar, en hún átti eftir að keppa á hverjum einustu leikum til 1956.
Japanir komu mjög á óvart sundkeppni karla, þar sem þeir hlutu fimm af sex gullverðlaunum og alls ellefu af verðlaunapeningunum átján.
Helene Madison frá Bandaríkjunum vann til þriggja gullverðlauna í sundi. Hún var um þetta leyti langöflugasta sundkona heims og hafði sett sextán heimsmet á jafnmörgum mánuðum á tímabilinu 1930-31. Eftir Los Angeles-leikanna lék Madison í kvikmynd þar sem hún sýndi sundhæfileika sína, með þeim afleiðingum að bandaríska Ólympíunefndin leit á hana sem atvinnumann og hleypti henni ekki á Berlínar-leikana 1936.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
Íþróttasamband Íslands skipaði fulltrúa í Ólympíunefnd á árinu 1931 til að kanna möguleikann á þátttöku í leikunum. Niðurstaðan varð sú að ferðalag til Los Angeles yrði alltof dýrt og kostnaðarsamt svo allar slíkar hugmyndir voru slegnar út af borðinu.
Boris Szulzinger
Boris Szulzinger er belgískur höfundur, leikstjóri og framleiðandi. Hann er vel þekktur fyrir kvikmyndina The Lonely Killers (1972) og Tarzoon: Shame of the Jungle (1975, leikstýrði með Picha).
Alan Alda
Einkalíf
Árið 1956, útskrifaðist hann með B.Sc. gráðu í ensku frá Fordham College við Fordham-háskóla í Bronx hverfinu í New York-borg. Á meðan hann var nemandi þá starfaði hann við útvarpsstöðina WFUV. Alda stundaði nám við Sorbonne háskólann á fyrstu háskólaárum sínum, ásamt því að leika í leikriti í Róm og leika á móti föður sínum í sjónvarpi í Amsterdam.
Boris Szulzinger
Kvikmyndirnar sem að hann hefur gefið út
... einnig kölluð Mama Dracula
Alan Alda
Einkalíf
Eftir útskrift þá gerðist hann meðlimur varaliðs Bandaríkjahers og var sex mánuði sem stórskotaliðsmaður.
Boris Szulzinger
Kvikmyndirnar sem að hann hefur gefið út
... einnig kölluð Jungle Burger (UK) ... einnig kölluð Shame of the Jungle (USA) ... einnig kölluð Tarzoon: Shame of the Jungle (USA)
Bókasafns- og upplýsingafræði
Bókasafnsfræði var fyrst kennd í Columbia-háskóla árið 1887. Bókasafns- og upplýsingafræði snýst á sama tíma einnig um upplýsingalæsi. Hvernig einstaklingar verða sér út um og nota upplýsingar.
Scrabble
thumb|right|Scrabble Scrabble, krossgátuspilið eða skrafl er borðspil sem tveir til fjórir geta spilað í einu. Leikmenn eiga að mynda orð úr stöfum sem þeir draga af handahófi á leikborð sem skipt er í 15x15 reiti. Hver reitur gefur mismörg stig og hver stafur einnig. Hver leikmaður verður að tengja orðið við þá stafi sem búið er að leggja á borðið. Sá vinnur sem fær flest stig.
Alan Alda
Einkalíf
Er gestaprófessor við Ríkisháskólann New York í Stony Brook fjölmiðlaskólann og er meðlimur ráðgjafaráðs "The Center for Communicating Science".
Boris Szulzinger
Kvikmyndirnar sem að hann hefur gefið út
... einnig kölluð The Lonely Killers
Scrabble
Bandaríski arkitektinn Alfred Mosher Butts bjó spilið til árið 1938 sem afbrigði af Lexiko, spili sem hann hafði áður hannað. Stafagildin byggðu á hans eigin tíðnigreiningu stafa í dagblaðinu The New York Times. Hann kallaði nýja spilið Criss-Crosswords. Scrabble-nafnið kom frá James Brunot sem keypti réttinn til að framleiða spilið árið 1948. Nú er spilið framleitt af Hasbro.
Boris Szulzinger
Kvikmyndirnar sem að hann hefur gefið út
... einnig kölluð Love Under Age (USA) ... einnig kölluð Nathalie After Love
Alan Alda
Einkalíf
Alda hefur verið giftur Arlene Weiss síðan 1957 og saman eiga þau þrjár dætur.
Rithöfundur
Árið 2005 gaf Alda út ævisöguna Never Have Your Dog Stuffed: and Other Things I've Learned. Síðan árið 2007 gaf hann út aðra ævisögu Things I Overheard While Talking to Myself.
Leikhús
Alda byrjaði leiklistarferil sinn um miðjan sjötta áratuginn sem meðlimur Compass Players leikhússins. Fyrsta leikritið sem hann leikur á Broadway er Only in America. Hefur hann síðan þá komið fram í leikritum og söngleikjum á borð við Fair Game for Lovers, The Apple Tree, QED, Glengarry Glen Ross og A Whisper in God´s Ear.
Leikstjórn
Fyrsta leikstjóraverk Alda var sjónvarpsmyndin 6 Rms Riv Vu árið 1974. Leikstýrði hann svo kvikmyndunum The Four Seasons og Betsy´s Wedding. Frá 1974-1983 þá leikstýrði Alda 31 þætti af læknaherþættinum MASH.
Handritshöfundur
Fyrsta handritshöfundaverk Alda var þátturinn We´ll Get By árið 1975. Skrifaði hann handritið að kvikmyndunum The Four Seasons, A New Life og Betsy´s Wedding. Frá 1973-1983 skrifaði Alda 19 þætti að læknahersþættinum MASH.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Alda var árið 1958 í The Phil Silvers Show. Kom hann síðan fram í þáttum á borð við The Nurses, East Side/West Side, Coronet Blue og í sjónvarpsmyndunum Story Theatre, The Glass House og Isn´t It Shocking.
Árið 1972 var honum boðið hlutverk Kapteins Benjamin Franklin Pierce í læknaherþættinum MASH sem hann lék til ársins 1983. Að auki að leika í þættinum þá leikstýrði og skrifaði hann handritið að nokkrum þáttum. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við ER, 30 Rock og The Big C.
Frá 2004-2006 lék hann öldungardeildarþingmanninn og forsetaefni Repúblikanaflokksins, Arnold Vinick í The West Wing. Alda hafði verið skoðaður sem hugsanlegur kandídat fyrir hlutverk forsetans á þeim tíma sem þátturinn var að hefja framleiðslu.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Alda var árið 1963 í ''Gone Are the Days! . Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Jenny, Same Time Next Year, The Four Seasons, Manhattan Murder Mystery, Everyone Says I Love You, What Women Want, The Aviator og Flash of Genius''.
Verðlaun og tilnefningar
Academy Awards verðlaunin
American Movie verðlaunin
BAFTA verðlaunin
Bodil verðlaunin
Directors Guild of America verðlaunin
Drama Desk verðlaunin
Golden Apple verðlaunin
Golden Globe verðlaunin
Hasty Pudding Theatricals verðlaunin
Fornmál
Fornmál er tungumál sem hefur uppruna sinn á tímum sem hægt er að kalla fornt. Það eru engin formleg skilyrði til að telja tungumál fornmál, en hefðbundin venja er að afmarka þau "forn" sem voru til fyrir 5. öld
Alan Alda
Verðlaun og tilnefningar
National Board of Review verðlaunin
New York Film Critics Circle verðlaunin
Primetime Emmy verðlaunin
Razzie verðlaunin
Screen Actors Guild verðlaunin
Theatre World verðlaunin
Tony verðlaunin
TV Land verðlaunin
Television Critics Association verðlaunin
Writers Guild of America verðlaunin
Skálmarfjörður
thumb|Skálmarfjörður thumb|Kort: Svínanes, Skálmarfjörður, Kvígindisfjörður & Kollafjörður
Þýskir verslunarstaðir voru áður fyrr á Langeyri og Sigurðareyri við Skálmafjörð. Nú er öll byggð við fjörðinn komin í eyði.
Grimsby
thumb|250px|Turninn í Grimsby-höfn. Grimsby (áður Great Grimsby, stundum nefndur Grímsbær á íslensku ) er hafnarbær við ósa árinnar Humber í Lincolnshire á Englandi. Áður fyrr hét borgin „Great Grimsby“ til aðgreiningar frá fiskiþorpinu Little Grimbsy, 14 km sunnar, nærri Louth. Á ensku nefnist fólk frá Grimbsy Grimbarians. Íbúafjöldi bæjarins er tæplega 90.000.
Saga
Grimsby var stofnuð af Dönum á 9. öld. Heiti bæjarins varð til líklega úr orðinu Grim’s by eða „Grímsbær“. Talið er að danskur víkingur að nafni Grímur hafi stofnað bæinn og heitið sé samsett úr nafni hans og viðskeytinu -bær. Einnig er minnst á bæinn í Orkneyinga sögu:
Grimsby er líka nefnd í Dómsdagsbókinni: þegar hún var skrásett voru 200 íbúar í bænum, prestur, mylla og ferja (líklega til að flytja fólk yfir Humber-ána).
Á 12. öld þróaðist Grimsby í hafnar- og verslunarbæ. Jóhann landlausi gaf bænum stofnskrá árið 1201 og fyrsti bæjarstjórinn tók við embætti árið 1218.
Cunningham
Cunningham er einfaldlega lína fest við mastrið eða bómuna sem liggur í gegnum kósa neðarlega á framfaldinum og síðan í trissu og klemmu á þilfarinu. Þannig er hægt að strekkja eða slaka á framfaldinum milli cunninghamsins að neðan og dragreipisins að ofan og stilla hvort mesta belgvídd seglsins er framarlega eða aftarlega. Þetta er fínstillingaratriði sem á fremur við um kappsiglingarbáta en skemmtibáta.
Fáni Súrínams
thumb|Núverandi fáni Súrinams. Fáni Súrínams samanstendur af fimm láréttum borðum: tveimur grænum efst og neðst, tveimur mjórri, hvítum borðum (helmingi mjórri en þeir grænu) og tvöfalt breiðari rauðum borða í miðjunni. Í miðjum rauða borðanum er gul fimmkanta stjarna.
Stjarnan táknar einingu milli þjóðarbrota Súrinams. Rauði liturinn táknar framfarir og kærleika, sá græni táknar von og frjósemi, og sá hvíti táknar frið og réttvísi. Fáninn tók gildi við sjálfstæði landsins frá Hollandi þann 25. nóvember 1975. Hlutföll hans eru 2:3.
Fáni fyrir sjálfstæði
thumb|1959-1975 Fyrir sjálfstæði Súrinams var notaður hvítur fáni með fimm lituðum stjörnum sem bundnar voru saman í hring. Stjörnurnar táknuðu helstu þjóðarhópana í Súrínam: frumbyggjana, evrópska nýlendumenn, afríska þræla og hindúa, Kínverja og Indónesa sem komu til landsins sem verkaliðar. Hringurinn átti að tákna friðsamlega sambúð hópanna.
Holger Peter Clausen
Holger Peter Clausen (1. ágúst 1831 – 29. maí 1901) var íslenskur kaupmaður og alþingismaður sem fór víða og dvaldist meðal annars um árabil í Ástralíu.
Hann var fæddur í Ólafsvík og voru foreldrar hans Hans Arreboe Clausen, etatsráð og stórkaupmaður, sonur Holgers Peter Clausen kaupmanns  frá Danmörku og Valgerðar Pétursdóttur, og kona hans Ása Óladóttir Sandholt. Hann ólst upp á Íslandi til tíu ára aldurs en dvaldist með foreldrum sínum í Kaupmannahöfn frá 1841. Átján ára að aldri hélt hann til Ástralíu og vann þar við gullgröft og fleira til 1853. Hann var síðan við kaupskap í Liverpool til 1859 og í Kaupmannahöfn 1859 – 1862 og fór þá meðal annars kaupferðir til Íslands. Hann fór aftur til Ástralíu 1862 og var þar til 1870 við kaupmennsku en hélt þá til Íslands og gerðist kaupmaður í Ólafsvík og á Búðum. Árið 1879 flutti hann til Stykkishólms og var þar til 1897 en dvaldi síðan í Reykjavík til æviloka. Hann var alþingismaður Snæfellinga frá 1880 til 1885.
Hann kvæntist í Ástralíu og hét kona hans Harriott Barbara Cook. Hún lést þar og börn þeirra fjögur ólust öll upp í Ástralíu og settust þar að. Hann giftist öðru sinni 1881 Guðrúnu Þorkelsdóttur, dóttur Þorkels Eyjólfssonar prests á Staðastað og systur Jóns Þorkelssonar þjóðskjalavarðar. Á meðal barna þeirra voru Oscar Clausen rithöfundur og Arreboe Clausen, faðir Arnar og Hauks Clausen.
Johan Friberg Da Cruz
Johan Friberg Da Cruz (fæddur 4. júní árið 1986) er sænskur knattspyrnumaður. Núverandi lið hans er Assyriska. Eldri bróðir hans, Bobbie, spilar einnig með sama félagsliði.
Strákasveitir
Strákasveit eru hljómsveit sem samanstendur af ungum karlkyns meðlimum. Algengast er að þessir meðlimir syngi eingöngu og fágætt þykir ef þeir spila á hljóðfæri þegar þeir koma fram. Strákasveitir eru oft stofnaðar af einstaklingum sem eru ekki meðlimir sveitanna, en þó eru til dæmi um annað. Sem dæmi um slíkan einstakling hérlendis má nefna Einar Bárðarson en hann stofnaði hljómsveitina Lúxor. Hún samanstóð af fimm ungum körlum sem sömdu lögin sín ekki sjálfir og er því afar skýrt dæmi um dæmigerða strákasveit.
Saga strákasveit a
Fyrirbærið strákasveit kom fyrst fram á sjónarsviðið í formi rakarastofukvartetta seint á nítjándu öld. Þeir voru mjög vinsælir á fyrri hluta tuttugustu aldar. Þróun strákasveitarinnar hélt svo áfram þegar vinsældir rakarstofukvartettanna fóru dvínandi, en þá með hljómsveitum sem spiluðu svokallaða „Doo-wop“-tónlist. Þessar hljómsveitir sungu oft um efni á borð við ástina og annað sem vinsælt var í dægurlögum. Sú hljómsveit sem oft er talin vera fyrsta strákasveitin (án þess þó að hafa verið kölluð það) er The Ink Spots, en hún flutti mjög grípandi lög í bland við æðisgengnar danshreyfingar.
Stundum hefur verið talað um Bítlana í sömu andrá og strákasveitir. Þegar þeir voru upp á sitt besta var hugtakið strákasveit ekki til en þó eiga þeir margt sameiginlegt með þeim strákasveitum sem urðu vinsælar síðar meir. Til að mynda áttu þeir mjög stóran aðdáendahóp út um heim allan, sem samanstóð mestmegnis af ungum stúlkum sem tilbáðu þá. Ofan á það voru þeir svo kynntir sem poppstjörnur framan á tímaritum og í sjónvarpsþáttum.
Áttundi áratugurinn: Fyrirbærið þróast
Upp úr þessu spruttu svo sveitir á borð við The Osmonds, The Jackson 5 og The Monkees. Sú síðastnefna var í rauninni stofnuð til að leika hlutverk uppskáldaðrar hljómsveitar í samnefndum sjónvarpsþáttum en varð svo langlífari en þættirnir sjálfir. The Jackson 5 er hljómsveit sem sett saman var af föður meðlima sveitarinnar en að strákasveit sé stofnuð af utanaðkomandi aðila er mjög algengt.
Níundi áratugurinn: Hugtakið verður til
Snemma á níunda áratugnum hóf Maurice Starr að safna saman einstaklingum í hljómsveit sem átti eftir að bera nafnið New Kids On The Block. Eftir áheyrnarprufur víðsvegar um Boston valdi hann einungis einn strák af um það bil fimm hundruð til að vera meðlimur í sveitinni. Þessi strákur var Donnie Wahlberg en hann hjálpaði til við að finna hina meðlimi sveitarinnar en þar á meðal var yngri bróðir Donnie, Mark Wahlberg. Á fyrstu mánuðum sveitarinnar tók sveitin miklum stakkaskiptum og voru mannabreytingar miklar en slíkar breytingar eru mjög algengar í strákasveitum. Seint á níunda áratugnum náði hljómsveitin heimsvinsældum og er oft talin vera fyrsta strákasveitin, sem sett var saman með markaðinn í huga, sem náði slíkum hæðum.
Tíundi áratugurinn: Gullaldarár strákasveita
Á þessum tímapunkti var fyrirbærið strákasveit við það að springa út og á tíunda áratugnum voru fjölmargar slíkar sveitir stofnaðar. Hljómsveitir á borð við Boyz II men, Take That, ‘N Sync og Backstreet Boys voru líklega þær vinsælustu.
Take That var enn ein hljómsveitin sem stofnuð var af utanaðkomandi aðila. Það var hann Nigel Martin-Smith sem safnaði saman fimm einstaklingum árið 1989 sem mynduðu svo hljómsveitina. Meðlimir sveitarinnar spiluðu ekki á hljóðfæri, en hið óhefðbundna í fari Take That sem strákasveitar var að flest lögin voru að mestu leyti samin af einum meðlim sveitarinnar, honum Gary Barlow, en ekki af utanaðkomandi aðilum.
Boyz II men var stofnuð árið 1988 af nokkrum nemendum í menntaskóla (e. high school). Enginn utanaðkomandi kom að stofnun sveitarinnar og áttu meðlimir hennar oft stóran þátt í því að semja sín eigin lög. Engu að síður var sveitin mjög vinsæl meðal unglinga, og þá sér í lagi stelpna, sem er eitt helsta einkenni strákasveita.
Það var svo árið 1993 sem söluhæsta strákasveit allra tíma, Backstreet Boys, var stofnuð. Hljómsveitin var stofnuð af fjórum vinum, en það var ekki fyrr en Lou Pearlman kom til sögunnar að um fullmótaða hljómsveit var að ræða. Strákarnir sömdu einhvern hluta sinnar tónlistar sjálfir en hún var mestmegnis samin af öðrum tónskáldum sem meðlimir sveitarinnar fengu í lið með sér, sem er mjög einkennandi fyrir strákasveitir. Backstreet Boys hefur selt rúmlega 100 milljón plötur, sem gerir hljómsveitina þá söluhæstu í flokki strákasveita.
Árið 1995 var hljómsveitin ‘N Sync stofnuð en það var einmitt áðurnefndur Lou Pearlman sem stóð fyrir stofnun hennar. Rétt eins og meðlimir margra annarra strákasveita spiluðu meðlimir ‘N Sync hvorki á nein hljóðfæri í sínum lögum né sömdu þau sjálfir en voru þó mjög vinsælir meðal ungra stúlkna. N’Sync hefur selt rúmlega fimmtíu milljón eintök af sínum plötum og er því ein vinsælasta strákasveitin frá upphafi.
Árin eftir aldamótin
Upp úr 2000 fóru vinsældir strákasveita dvínandi en þó komu nokkrar ansi frambærilegar fram á sjónarsviðið, auk þess sem Backstreet Boys og ‘N Sync héldu áfram að gera það gott. Líklega er hljómsveitin Jonas Brothers sú þekktasta sem kom fram á þessum tíma. Þeir urðu frægir í gegnum Disney-stöðina í Bandaríkjunum, og rétt eins og með The Jackson 5, þá hélt faðir þeirra að miklu leyti utan um hljómsveitina. Hljómsveitin hefur selt rúmlega sautján milljón eintök af sínum plötum og er hvergi nærri hætt.
Annar áratugur 21. aldar: Endurnýjun strákasveita
Þegar annar áratugur 21. aldarinnar gekk í garð fóru nýjar strákasveitir að láta á sér bera. Þar ber helst að nefna hljómsveitir á borð við One Direction og The Wanted. Margir vilja raunar líkja samkeppni þessara tveggja sveita við þá á milli ‘N Sync og Backstreet Boys á sínum tíma.
One Direction var stofnuð af fimm drengjum sem allir tóku þátt í hæfileikakeppninni X-Factor í Bretland hver í sínu lagi. Enginn þeirra komst áfram, en gestadómari í keppninni, Nicole Scherzinger, stakk upp á því að þeir stofnuðu saman strákasveit. Það gerðu þeir og komust áfram sem slík hljómsveit. Þeir höfnuðu í þriðja sæti keppninnar og skrifuðu þá undir samning við plötufyrirtæki eins dómarans, Simons Cowells. Meðlimir sveitarinnar semja einhvern hluta sinna laga sjálfir en sjá þó ekki alfarið um það. Þar að auki spila nokkrir meðlimir sveitarinnar á hljóðfæri, sem er ekki mjög dæmigert fyrir strákasveit.
Meðlimum hljómsveitarinnar The Wanted var safnað saman í áheyrnarprufum sem Jayne Collins hélt. Þeir semja sína eigin tónlist að hluta til og spila allir á hljóðfæri. Nokkurs konar rígur hefur myndast á milli The Wanted og One Direction, enda á fyrrnefnda hljómsveitin það til að skjóta á hina; segja að meðlimir sveitarinnar hafi komist svo langt þökk sé útliti þeirra frekar en hæfileikum.
Hin hefðbundna uppbygging strákasveita
Oft er talað um ákveðna formúlu á bak við uppbyggingu strákasveita. Meðlimir sveitanna eiga oft erfitt með að vera teknir alvarlega af tónlistargagnrýnendum, eru oftast fjórir til fimm, mjög myndarlegir, kunna ekki á hljóðfæri og eiga það til að æra unglingsstelpur með kynþokkanum. En þar með er ekki öll sagan sögð, því strákasveitir samanstanda yfirleitt af fimm erkitýpum, sem má til að mynda finna í hljómsveitinni New Kids on the Block. Þessar fimm týpur eru eftirfarandi:
Uppreisnarseggurinn: Hann er alltaf smá ógnandi og brosir sjaldan á myndum. Hann er oft með smá skeggrót, annað en hinir, og líklegast er að fólk hræðist þennan.
Sá saklausi: Þessi lítur út fyrir að vera yngstur og ljúfastur. Líklegast er að fólk vilji sjá um þennan eins og sitt eigið barn.
Trúðurinn: Ekki sá myndarlegasti en engu að síður sá fyndnasti. Hann er sá sem klæðir sig furðulega upp og segir brandara.
Sterka, þögla týpan: Þessi er oft með leyndardómsfullt augnaráð, sem erfitt er að lesa í. Hann stelur athyglinni aldrei frá hinum meðlimum sveitarinnar.
Sá helheiti: Myndarlegastur og sá sem fólk laðast mest að. Þegar strákasveit er nefnd á nafn er líklegast að fólki detti þessi meðlimur í hug. Þessi eyðir miklum tíma í að laga hárið og kann vel á dömurnar.
Þessar staðalmyndir fyrirfinnast auðvitað ekki í öllum strákasveitum og eru ekki byggðar á hávísindalegum útreikningum en eru þó ágætis viðmið þegar strákasveitir eru annars vegar.
Strákasveitir á Íslandi
Fyrirbærið strákasveit hefur ekki verið neitt sérlega algengt hér á Ísland. Á síðustu árum kom þó ein fram á sjónarsviðið en það var hljómsveitin Luxor, sem Einar Bárðarson stofnaði. Fimm einstaklingar voru valdir af þeim sextíu, sem mættu í áheyrnarprufur, og komu þeir allir úr ólíkum áttum. Luxor gaf út eina plötu, sem bar einfaldlega nafnið Luxor og seldist í um fjögur þúsund eintökum.
Stavropolfylki
thumb|300px|Stavrópolfylki innan Rússlands
Stavropolfylki (rússnesku: Ставропо́льский край, Stavropolskíj kraj) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Stavropol. Íbúafjöldi var 2,786,281 árið 2010.
Kúrilstraumurinn
thumb|right|Hringiður myndast þar sem Kúrilstraumurinn mætir Japansstraumnum Kúrilstraumurinn er kaldur hafstraumur sem rennur suður meðfram norðurhluta Japans þar sem hann mætir Japansstraumnum. Einkenni hans eru mjög næringarríkur sjór sem skapar ein auðugustu fiskimið jarðar, og mikil sjávarföll með allt að tíu metra mun á flóði og fjöru. Hann gerir það líka að verkum að Vladivostok er syðsta hafnarborg norðurhvels jarðar sem þarf reglulega á ísbrjótum að halda til að halda höfninni opinni.
Ráðherrann (sjónvarpsþáttur)
Ráðherrann voru íslenskir sjónvarpsþættir í átta þáttum sem sýndir voru haustið 2020 á RÚV. Ólafur Darri Ólafsson lék aðalhlutverkið, forsætisráðherra sem er með geðræn vandamál.
Allium aaseae
Allium aaseae, er tegund af laukplöntum, ættuð frá Idaho í Bandaríkjunum. Þar hefur hann fundist í 6 sýslum: Elmore County, Ada County, Boise County, Gem County, Payette County og Washington County.
Austur-Íshafsstraumurinn
thumb|right|Straumar í Norður-Íshafi Austur-Íshafsstraumurinn er hafstraumur í Norður-Íshafi sem ber hafís undan vindi frá Laptevhafi og Austur-Síberíuhafi í átt að Framsundi. Tilraunir hafa sýnt að þetta ísrek tekur 2-4 ár.
Allium aaseae
Tegundin er nefnd eftir Bandaríska grasafræðingnum Hannah Caroline Aase (1883-1980), sem um tíma var prófessor í Washington State University í Pullman, Washington.
Allium aaseae vex í sendnum eða grýttum jarðvegi í 800 – 1100 metra hæð. Hann er með egglaga lauka að 2 sm í þvermál, og bleik eð hvít bjöllulaga blóm í hálfkúlusveip, að 10 mm löng.
Sanmarínóska karlalandsliðið í knattspyrnu
Sanmarínóska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi San Marínó í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Sem fámennasta aðildarþjóð UEFA hefur San Marínó löngum verið við botn heimslistans í knattspyrnu og talið í hópi lökustu landsliða í heimi.
Næringarefni
Næringarefni er hvers kyns efnasamband sem lífvera þarf að nema úr umhverfi sínu sér til vaxtar og viðhalds. Næringarefni geta til dæmis þjónað sem byggingarefni fyrir vefi lífverunnar, sem orkugjafi, sem kóensím, eða tekið á annan hátt þátt í þeim efnahvörfum sem eiga sér stað í frumum líkamans.
Tenglar
Norrænt rit um næringarráðgjöf
Alberto Fujimori
Alberto Kenya Fujimori Inomoto (f. 28. júlí 1938) er perúskur fyrrverandi stjórnmálamaður sem var 62. forseti Perú frá 28. júlí 1990 til 22. nóvember 2000. Fujimori er afar umdeildur leiðtogi sem lauk stjórnartíð sinni með því að flýja til Japans í miðju stjórnmálahneyksli sem varðaði spillingu og mannréttindabrot. Ríkisstjórn hans er kennd við „fujimorisma“ og er þekkt fyrir að hafa sigrað uppreisn maóistahópsins Skínandi stígs og fyrir að hafa komið á efnahagslegum stöðugleika í Perú. Jafnvel á meðan Fujimori var sóttur til saka fyrir glæpi gegn mannkyninu árið 2008 lýstu tveir þriðju Perúmanna yfir ánægju með forsetatíð hans.
Fujimori er af japönskum ættum og flúði því til Japans þegar hann var ákærður fyrir spillingu árið 2000. Þegar hann kom til Japans reyndi hann að segja af sér sem forseti með faxskilaboðum en afsögn hans var hafnað af perúska þinginu, sem vildi heldur leysa hann úr embætti með vantrauststillögu. Fujimori var eftirlýstur í Perú vegna ásakana um spillingu og mannréttindabrot og dvaldi því í sjálfskipaðri útlegð þar til hann var handtekinn í heimsókn til Síle árið 2005. Hann var framseldur til Perú svo hægt væri að rétta yfir honum næsta ár.
Í desember 2007 var Fujimori sakfelldur fyrir að skipa húsleit og eignatöku án leitarheimildar og var dæmdur í sex ára fangelsi. Hæstiréttur Perú staðfesti dóminn eftir áfrýjun. Í apríl 2009 var Fujimori sakfelldur fyrir frekari mannréttindabrot og dæmdur til 25 ára fangelsisvistar fyrir að hafa stuðlað að morðum og mannránum dauðasveitarinnar Grupo Colina á meðan ríkisstjórn hans barðist gegn vinstrisinnuðum skæruliðum á tíunda áratugnum.