cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Japanskur hestamakríll
Japanskur hestamakríll er veiddur í Kína, Japan, Kóreu og Taívan. En hann heldur til við strendur Japans. Fiskurinn er ekki nýttur til eldisræktunar. Frá árunum 1999 til 2014 voru veidd að meðaltali 268.772 tonn. Mesti aflinn er veiddur í Japan eða um 70% af heildaraflanum og næst á eftir kemur Kína en þeir eru aðeins með 18% af heildarafla en þetta er allt tölur frá tímabilinu 1999 til 2014. Kínverjar byrjuðu ekki að veiða japanska hestamakrílinn fyrr en um 2003 (Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2008).
Ef veiðar á japönskum hestamakríl eru skoðaðar í kringum 1960 sést að veiðarnar eru mun meiri en frá því um aldamót. Tölurnar eru sláandi því frá 1960 til 1965 eru veidd tonn að meðaltali yfir 500.000 tonn og það bara í Japan. Var það tæplega helmingi meiri veiði en er í dag. En á þessu tímabili voru Kóreubúar og Japanar einu þjóðirnar sem voru að veiða japanska hestamakrílinn (Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2008).
Líffræði
Japanski hestamakrílinn er uppsjávarfiskur sem heldur sig í torfum. Fiskurinn er ekki stór en hann getur orðið 40 cm langur en er vanalega minni um 13 til 17 cm langur. Mesta uppgefna þyngdin sem hefur verið birt er 660 grömm á stykkinu (Nicolas, B., e.d.). Hestamakrílinn er ílangur með stór augu hlutfallslega miðað við búkinn og með tálkngreiðu (e. Gill rake). Fiskurinn er blágrænn, grár eða svartur að ofan og silfurgljáandi hvítur að neðan. Fitu augnlok fisksins er vel þróuð. Fiskurinn getur lifað í allt að 12 ár (Blankestijn, A., 2011).
Hestamakrílinn heldur sér vanalega á stöðum þar sem undirlagið eða botninn er sandur. Þeir eru vanalega á 50 til 275 m dýpi. Þeir eru í stórum torfum og oft með síld eða makríl. Kvenfiskurinn leggur 140.000 egg sem klekjast út í 5 mm langar lirfur (Nicolas, B., e.d.). Hestamakríllinn borðar fyrst og fremst krabbadýr (krabbaflóa), rækjur, en einnig smærri fiska (Fisheries and Aquaculture Department, e.d.).
Matur
Aji eins og Japanarnir segja er matreitt á margann hátt til dæmis djúpsteiktur (Aji furai (Deep-fried Aji fish) og salt-grillaður (Shioyaki aji). Einnig er hann borðaður hrár og notaður í sushi gerð. Mikið er eldað af Aji eða japanska hestamarkílnum í Japan því hann er til allt árið um kring hjá þeim.  Sumir segja að fiskurinn fái nafnið Aji frá orðinu bragð því að fiskurinn á að bragðast vel sama hvernig hann er meðhöndlaður (Blankestijn, A., 2011). Fiskurinn er ekki aðeins borðaður sem kvöldmatur eða hádegismatur hann er einni á boðstólunum í morgunmatnum. Þar er hann borinn fram sem þurrkaður Aji, áður en hann er borinn fram er hann settur á grillið og grillaður.
Punta Arenas
thumb|300px|Mynd af Punta Arenas. Punta Arenas er borg í Suður-Chile og er höfuðborg Magellanfylkis. Punta Arenas er fjölmennasta borgin við Magellansund 119.496 íbúar árið 2002. Borgin var stofnsett árið 1848.
Sire Ottesen
Sire Ottesen (1799 – 7. febrúar 1878) eða Sigríður Elísabet Þorkelsdóttir Bergmann var íslensk kona sem stundaði veitingarekstur í Reykjavík um miðbik 19. aldar og er þekktust fyrir samband sitt við Arthur Dillon, síðar lávarð. Hún þótti sérlega glæsileg kona og var af mörgum talin ein fegursta kona landsins á sinni tíð.
Hjónaband og skilnaður
Sire og Lárus skildu að borði og sæng árið 1819, þegar hún var aðeins tvítug, og fór hún þá að vinna fyrir sér sem stofustúlka eða vinnukona. Nokkru síðar eignaðist hún son með ungum skólapilti og síðan annan með Petersen faktor, en hún var þá ráðskona hans. Báðir þessir drengir dóu á fyrsta ári. Þá var manni hennar nóg boðið og fékk hann lögskilnað við hana en hún var dæmd fyrir hórdóm.
Dillon lávarður
Um 1830 var Sire Ottesen farin að sjá um Klúbbinn, sem var helsti skemmtistaður Reykvíkinga á þeim tíma, og var þar oft stíft drukkið og svallað. Sumarið 1834, þegar hún var 35 ára, kom til landsins 22 ára enskur aðalsmaður, Arthur Dillon, sem hugðist skrifa bók um ferðalag sitt. Hann fékk leigt herbergi í Reykjavík en var í fæði í Klúbbnum. Herbergið var óupphitað og þegar kólna fór í veðri sóttist hann mjög eftir hlýjunni í Klúbbnum, sem líklega hefur verið mest í faðmi veitingakonunnar, því ekki leið á löngu þar til hann var fluttur þangað og hún átti von á barni.
Sire fékk úthlutað lóð undir hús og matjurtagarð um veturinn og hóf þegar að láta reisa hús, sem Dillon kostaði. Þau fluttu þar inn áður en það var fullbyggt. Þann 13. júní 1835 fæddi Sire dóttur sem fékk nafnið Henrietta eftir móður Dillons. Hann hafði í hyggju að kvænast henni en þar voru ljón í veginum, annars vegar að Dillon var kaþólskur og þurfti undanþágu til að mega giftast og hins vegar að hann þurfti svaramenn sem gætu tekið ábyrgð á því að hjónabandið væri meinbugalaust. Þau Sire sóttu um hjúskaparleyfi til stiftsyfirvalda, sem vísuðu málinu til kansellísins í Kaupmannahöfn, en það synjaði um þær undanþágur sem til þurfti og varð ekkert af hjúskapnum.
Fjölskyldu Dillons mun ekki hafa litist á blikuna þegar þau fréttu af væntanlegum ráðahag og kom eldri bróðir hans til Reykjavíkur að telja honum hughvarf. Vera má að ástin hafi eitthvað verið tekin að dofna en svo mikið er víst að Dillon ákvað að snúa heim til Englands. Hann skildi þó Sire ekki eftir slyppa og snauða, heldur gaf henni húsið, sem jafnan var nefnt Dillonshús, og gerði auk þess erfðaskrá þar sem hann ánafnaði Henriettu 1500 sterlingspundum og Sire 700 pundum, sem var geysimikið fé. Þennan arf fengu þær þó aldrei, enda voru þær báðar látnar á undan Dillon, auk þess sem erfðaskráin týndist og var glötuð í heila öld, en fannst þá að nýju.
Veitingasali og húsmóðir
Sire Ottesen bjó áfram í Dillonshúsi og rak þar lengi veitingasölu, hélt dansleiki og leigði út gistiherbergi. Á meðal leigjenda hjá henni var Jónas Hallgrímsson, sem bjó í Dillonshúsi veturinn 1841-1842, síðasta vetur sinn á Íslandi. Sire hætti dansleikjahaldi og vínsölu þegar dóttir hennar komst á unglingsár, að sögn vegna þess að hún vildi ekki að hún yrði fyrir áhrifum af svallinu, og hafði eftir það ýmsa leigjendur í húsinu, þar á meðal Ágústu og Þóru Johnson, dætur Gríms Jónssonar amtmanns, sem ráku þar fyrsta kvennaskóla landsins 1851-1853. Hann var undanfari Kvennaskólans í Reykjavík, sem Þóra stofnaði síðar.
Henríetta ólst upp með móður sinni og giftist árið 1862 dönskum kaupmanni að nafni Levinsen. Sire var lengi í skjóli dóttur sinnar en síðustu árin dvaldi hún hjá syni sínum, Pétri Ottesen á Ytra-Hólmi. Þar dó hún 78 ára árið 1878.
Eiríksstaðir í Haukadal
thumb|Eiríksstaðir, tilgátubær. Eiríksstaðir eru fornar rústir í landi Stóra-Vatnshorns í Haukadal í Dalasýslu. Samkvæmt Landnámu og Eiríks sögu rauða bjuggu Eiríkur rauði Þorvaldsson og kona hans Þjóðhildur Jörundardóttir að Eiríksstöðum og hafa verið leiddar að því líkur að það sé sami staður og þekktur er sem Eiríksstaðir í dag þó það hafi ekki verið sannað með óyggjandi hætti. Rústir Eiríksstaða eru friðlýstar fornleifar. Þar hafa verið gerðar fornleifarannsóknir sem leiddu í ljós skála og jarðhús frá víkingaöld. Á Eiríksstöðum hefur verið reistur tilgátubær sem byggir á rannsókn skálans.
Búseta Eiríks rauða á Eiríksstöðum
Í Eiríks sögu rauða segir að Eiríkur rauði hafi búið á Eiríksstöðum hjá Vatnshorni en vegna vígaferla hafi hann hrökklast þaðan burt. Þrælar hans felldu skriðu á bæ Valþjófs á Valþjófsstöðum, sem varð til þess að Eyjólfur saur, frændi Valþjófs drap þrælana. Eiríkur hefndi þrælanna og drap Eyjólf og frænda hans, Hólmgöngu-Hrafn. Eftir þetta var Eiríkur rekinn á brott úr Haukadal.
Fornleifarannsóknir
Það hafa verið gerðar nokkrar fornleifarannsóknir á Eiríksstöðum í gegnum tíðina. Sá sem fyrstur varð til að rannsaka staðinn svo vitað sé, var Brynjúlfur Jónsson en hann kom á Eiríksstaði árið 1894 og gerði uppdrátt af tóftinni. Árið eftir, 1895 kom Þorsteinn Erlingsson og gróf rústirnar upp. Daniel Bruun kannaði staðinn árið 1896. Árið 1938 gróf svo Matthías Þórðarson þáverandi þjóðminjavörður í rústina. Í þessum rannsóknum fannst skáli með langeldi í miðju hússins. Árið 1997 hóf Þjóðminjasafn Íslands uppgröft á rústinni að ósk Eiríksstaðanefndar. Rannsóknin var undir stjórn Guðmundar Ólafssonar og lauk henni árið 2002.
Skáli
Þegar Þorsteinn Erlingsson gróf upp rústina taldi hann að þarna hefðu verið tvö sambyggð hús, skáli og bakhús. Mattías Þórðarson komst aftur á móti að þeirri niðurstöðu að ekkert hús væri fyrir aftan skálann heldur væri þar náttúruleg skriða. Rannsóknin 1997 stafesti niðurstöðu Matthíasar. Rannsóknin árið 1997 leiddi einnig í ljós að skálinn er um 50m² að flatarmáli og 4m að breidd. Fyrir miðju er langeldur á gólfinu og leifar af steinaröðum bentu til þess að set hafi verið meðfram veggnum. Veggirnir voru um 1-1,5m þykkir og hlaðnir úr torfi með undirstöður úr grjóti. Steinar í suðurvegg benda til þess að hann hafi verið lagfærður. Byggingin er einföld að gerð og eru vísbendingar um að þar hafi ekki verið búið lengi. C-14 aldursgreining á viðarkolum úr óröskuðu mannvistarlagi fyrir utan tóftina, bendir til þess að minjarnar séu frá 9. eða 10. öld.
Jarðhús
Árið 2000 var grafið upp jarðhús rétt við skálann. Í gólfi þess fannst meðal annars snældusnúður úr innfluttum tálgusteini. Guðmundur Ólafsson telur að þar hafi verið dyngja, vinnuhús kvenna. Þorsteinn Erlingsson taldi á sínum tíma að þetta hefði verið baðhús en Matthíasi Þórðarsyni fannst líklegra að húsið væri soðhús eða reykhús.
Tilgátubær
Rannsóknin 1997 var gerð að tilstuðlan Eiríksstaðanefndar. Ætlunin var að fá sem réttasta mynd af rústinni vegna endurgerðar á skálanum sem bæ Eiríks rauða. Ráðist var í gerð tilgátubæjarins árið 1999. Hann var svo vígður árið 2000 í tilefni þess að 1000 ár voru frá landafundum Leifs heppa. Tilgátubærinn er um 100 m frá rústum Eiríksstaða.
Andrómeda (stjörnuþoka)
thumb|hægri
Andrómeda (einnig þekkt sem Messier 31, M31 eða NGC 224) er stjörnuþoka nefnd eftir Andrómedu, dóttur Kefeifs og Kassíepeiu. Hún er um það bil 2,5 milljón ljósár frá Jörðinni og næsta stjörnuþoka við Vetrarbrautina.
Óskar Magnússon
Óskar Magnússon (f. 13. apríl 1954) er lögmaður og eigandi Þórsmerkur ehf, sem er aðaleigandi Árvakurs, sem er útgáfufélag Morgunblaðsins. Óskar var einn aðalforsprakki þess að ráða Davíð Oddsson sem ritstjóra Morgunblaðsins í september 2009.
Þann 11. mars árið 2005 varð Óskar forstjóri Tryggingamiðstöðvarinnar, en þá lét Gunnar Felixson af störfum sem forstjóri félagsins. Óskar hætti hjá Tryggingamiðstöðinni árið 2007. Í nóvember 2009 kom í ljós að Tryggingarmiðstöðin, undir forystu Óskars, hafði brotið lög þegar félagið lánaði Samherja einn milljarð króna til að kaupa hlut í sjálfu sér árið 2006.
Aleochara brevipennis
Aleochara brevipennis er bjöllutegund  ættuð frá Evrópu.
Chuck Berry
thumb|hægri|Cuck Berry árið 1957 Charles Edward Anderson Berry (18. október 1926 - 18. mars 2017), betur þekktur sem Chuck Berry, var bandarískur söngvari og lagahöfundur. Þekktastur er hann fyrir framlag sitt til rokk og róls tónlistarstefnunnar og hlaut fyrir það viðurnefnið „Father of Rock and Roll“. Ferill hans hófst árið 1955 og lauk svo árið 2017 með andláti hans.
Glútenofnæmi
Glútenofnæmi (líka nefnt glúten garnamein og glúteniðrakvilli) er bólgusjúkdómur í þörmum og sjálfsofnæmissjúkdómur sem lýsir sér þannig að þeir sem þjást af sjúkdómnum þola alls ekki mat sem inniheldur glúten. Sjúkdómurinn er sérlega algengur í fólki af norður-evrópskum uppruna. Einkenni geta verið margvísleg en helstu einkenni eru langvinnur niðurgangur, þyngdartap, kviðverkir og skortseinkenni. Sjúkdómnum fylgir aukin áhætta á öðrum sjálfsofnæmissjúkdómum og krabbameini í meltingarvegi. Best er fyrir þá sem eru með sjúkdóminn að lifa á glútensnauðu fæði og forðast afurðir sem innihalda hveiti, rúg og bygg.
Ruth Bader Ginsburg
Ruth Bader Ginsburg (15. mars 1933 – 18. september 2020) var hæstaréttardómari við hæstarétt Bandaríkjanna. Hún var skipuð af Bill Clinton og tók við embættinu 10. ágúst 1993. Hún var önnur konan til að gegna embættinu, á eftir Söndru Day O'Connor. Hún var talin tilheyra frjálslyndari væng hæstaréttardómara í Bandaríkjunum.
Æviágrip
Joan Ruth Bader fæddist 15. mars 1933 í Brooklyn í New York.
Bader stundaði nám við Cornell-háskóla í Íþöku í New York-fylki. Þaðan útskrifaðist hún 1954, með hæstu einkunn kvenna í námi í stjórnmálum. Þar kynntist hún einnig eiginmanni sínum Martin D. Ginsburg. Haustið 1956 hóf hún nám í lagadeild Harvard-háskóla, þar var hún ein níu kvenna í hópi 500 nemenda. Síðan flutti hún til New York og hélt þar áfram í laganámi, en þó hjá Colombia-háskóla. Þaðan útskrifaðist hún 1959 og var ein af tveimur nemendum með hæstu einkunn.
Starfsferill
Ginsburg starfaði sem ritari hjá dómaranum Edmund L. Palmieri í tvö ár. Síðar starfaði hún m.a. hjá Columbia Law School Project og sem prófessor við Rutgers Law School. Hún var meðstofnandi Kvennréttinda verkefnis við American Civil Liberties Union (ACLU) 1972.
Ginsburg var tilnefnd af Jimmy Carter forseta Bandaríkjanna til að taka sæti við Áfrýjunardómstól Bandaríkjanna í Colombia fylki (D.C). Hún sat þar þangað til að hún tók við embætti hæstaréttardómara árið 1993.
Dómari við hæstarétt Bandaríkjanna
Ginsburg var tilnefnd af Bill Clinton Bandaríkjaforseta 14. júní 1993. Hún var fyrsti kvenkyns dómarinn af gyðingaættum en jafnframt önnur konan til að gegna embættinu.
Ginsburg var í hópi frjálslyndari dómara réttarins. Hún greiddi atkvæði með mörgum helstu úr­bótum í mannréttindamálum sem til kasta réttarins komu á und­an­förnum ára­tug­um. Má þar nefna mála sem snúa að rétti kvenna til fóst­ur­eyð­inga, hjóna­bandi sam­kyn­hneigðra, kosn­inga­rétti, mál­efnum inn­flytj­enda, heil­brigð­is­málum og í málum þar sem tek­ist hefur verið á um jákvæða mis­munum á grund­velli kyn­þátta.
Hún gegndi embætti hæstaréttardómara til dauðadags, 18. september 2020 eða sex vikum fyrir forsetakosningar í Bandaríkjunum. Hinsta ósk hennar var að ekki yrði skipaður nýr dómari við réttinn í hennar stað fyrr en nýr forseti hefði verið settur í embætti. Þessi ósk var ekki virt, heldur var hin íhaldssama Amy Coney Barrett tilnefnd í sæti Ginsburg í Hæstaréttinum af Donald Trump forseta og staðfest af öldungadeild Bandaríkjaþings þann 27. október, rúmum mánuði eftir dauða Ginsburg og aðeins um viku fyrir forsetakosningarnar.
Kögun hf
Kögun hf er ráðgjafar- og hugbúnaðarfyrirtæki sem var stofnað í Reykjavík þann 29. desember 1988. Fyrirtækið var stofnað fyrir tilstilli utanríkisráðuneytisins til að taka þátt í smíði íslenska loftvarnarkerfisins, öðru nafni IADS-ratsjárkerfið, sem var byggt upp á vegum NATO. IADS stendur fyrir Iceland Air Defense System. Kerfið var komið í gagnið 1994, og eftir það sáu Íslendingar alfarið um rekstur þess undir stjórn Ratsjárstofnunar, en Kögun hf var undirverktaki stofnunarinnar og sá um viðhald og þróun hugbúnaðar IADS.
Forstjóri fyrirtækisins lengst af var Gunnlaugur Sigmundsson en árin 2006 - 2009 var Bjarni Birgisson forstjóri. Gunnlaugur er faðir Sigmundar Davíðs alþingismanns. Kögun var sameinað Skýrr í nóvember 2009 ásamt fleiri upplýsingatæknifélögum og er í dag hluti af Advania hf.
Upphaf félagsins
Varnarmálaskrifstofa utanríkisráðuneytisins, Þróunarfélag Íslands hf og Félag íslenskra iðnrekenda, forveri Samtaka iðnaðarins, komu að stofnun Kögunar í samráði við ýmis hugbúnaðarfyrirtæki. Utanríkisráðherra á þessum tíma var Jón Baldvin Hannibalsson. Við stofnun átti Þróunarfélag Íslands hf 70% hlutafjár, en 37 hugbúnaðarfyrirtæki innan FÍI áttu 0,7% hlut hvert. Þá átti FÍI sjálft lítinn hlut í fyrirtækinu. Hlutafé við stofnun var 20 milljónir króna. Í fyrstu stjórn félagsins sátu þeir Geir Gunnlaugsson, Gunnlaugur Sigmundsson, Þorgeir Pálsson, Sigurður Hjaltason og Örn Karlsson. Fyrsti stjórnarformaður var Gunnlaugur Sigmundsson. Hann varð síðar forstjóri fyrirtæksins.
Starfsemi Kögunar var fyrstu árin aðallega í Bandaríkjunum í samvinnu við Hughes Aircraft Company, Computer Sciences Corporation, ASEA Brown Boveri og fleiri fyrirtæki. Árið 1993 seldi Þróunarfélagið hlut sinn í fyrirtækinu til félagsins sjálfs og starfsmanna þess. Árið 1995 fluttist starfsemin að mestu til Íslands. Fyrirtækið varð síðan umboðsaðili Navision á Íslandi. Árið 1996 var fyrirtækið skráð á Opna tilboðsmarkaðinn, en árið 2000 voru hlutabréf þess skráð á Verðbréfaþingi Íslands. Fyrstu fjóra mánuði ársins 1997 hækkaði gengi hlutabréfa fyrirtæksins um 277 prósent og hafði þá hækkað um 400 prósent frá fyrstu skráningu.
Þórhallur Vilmundarson hjá Örnefnastofnun kom með tillögu að nafni félagsins. Kögun merkir "að litast um" eða "skima", samanber örnefnið Kögunarhóll, sem þýðir útsýnishæð.
Almir Turković
Almir Turković (fæddur 3. nóvember 1970) er Bosníaskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki með landsliðinu.
Bogalaukur
Bogalaukur (fræðiheiti: Allium callimischon) er tegund af laukplöntum ættuð frá suðvestur Tyrklandi og í suðvestur Grikklandi (að meðtöldum Pelópsskaga og Krít). Hann er ræktaður í öðrum löndum vegna að fallegra blómanna.
Grikkjareynir
Grikkjareynir (Sorbus graeca) er reynitegund.
Athygli almannatengsl
Athygli ehf. er almannatengslafyrirtæki var stofnað 15. mars 1989. Lengst af voru starfsmenn fjórir til fimm talsins en á síðustu árum hefur fyrirtækið þróast í alhliða ráðgjafar- og útgáfufyrirtæki sem þjónustar einkum fyrirtæki, félagasamtök, sveitarfélög og ríkisstofnanir.
Auk þess að þjónusta viðskiptavini sína er Athygli með umsvifamikla útgáfu, ýmist á eigin vegum eða í samstarfi við aðra.
Athygli er með höfuðstöðvar að Suðurlandsbraut 30 í Reykjavík en rekur einnig starfsstöð að Hafnarstræti 82 á Akureyri.
Framkvæmdastjóri Athygli er Kolbeinn Marteinsson og stjórnarformaður er Valþór Hlöðversson.
Starfsmenn Athygli eru: Árni Þórður Jónsson, Bryndís Nielsen, Gunnar E. Kvaran, Kolbeinn Marteinsson, Valþór Hlöðversson, Guðmundur Þorsteinsson, Ingunn Hauksdóttir og Jóhann Ólafur Halldórsson.
Tútankamon
thumb|right|Gríman af múmíu Tútankamons. Tútankamon (stundum skrifað Tútankamún eða Tútankamen; fornegypska: twt-ˁnḫ-ı͗mn eða tVwa:t-ʕa:nəx-ʔaˡma:n; um 1341 f.Kr. – 1323 f.Kr.) var fornegypskur faraó af átjándu konungsættinni á tíma Nýja ríkisins. Upphaflega kemur nafn hans fyrir í heimildum sem Tútankaten sem merkir „lifandi mynd Aten (sólskífunnar)“ en Tútankamon merkir „lifandi mynd Amons (sólguðsins)“. Hann komst til valda níu ára gamall og tók við af Smenkare eða Neferneferuaten. Hann ríkti í tíu ár. Algengasta tilgátan um ætterni hans er sú að hann hafi verið sonur Akenatens og Kiju sem var ein af eiginkonum hans. Valdatíð Tútankamons einkenndist af afturköllun þeirra trúarlegu og stjórnarfarslegu breytinga sem Akenaten hafði staðið fyrir.
Gröf Tútankamons fannst óhreyfð í Dal konunganna af Howard Carter og vinnumönnum hans árið árið 1922. Fundurinn vakti gríðarlega athygli um allan heim og gat af sér aukinn áhuga á Egyptalandi til forna. Gullgríman sem var yfir múmíunni hefur orðið að vinsælli táknmynd fyrir menningu Fornegypta.
Savanna tríóið - Ég ætla heim
Ég ætla heim er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. Á henni flytur Savanna tríóið þjóðlög. Hljóðritun plötunnar fór fram við hin fullkomnustu skilyrði í London og er í stereo. Bassaleikari er enskur, Bill Sutcliffe en yfirumsjón með hljóðritun hafði Tony Russell.
Chariots of Fire (lag)
Chariots of Fire var titillag í samnefndri bíómynd eftir Vangelis en Vangelis sá um alla tónlistina í myndinni. Myndin er frá 1981 og vann Vangelis Óskarsverðlaunin fyrir tónlistina í henni en hann var m.a. að keppa við John Williams fyrir tónlistina í Indiana Jones: Raiders of the Lost Ark. Lagið er stundum nefnt ólympíulagið.
Íslenska þungarokkssveitin Graveslime gerði ábreiu af laginu.
Aleochara lata
Aleochara lata er bjöllutegund sem finnst víða á norðurhveli.
P. Nielsen
Peter Nielsen (fæddur 27. febrúar 1844 í Ringkøbing, dáinn 9. maí 1931 í Reykjavík) var veðurathugunarmaður í Húsinu frá 1880 til 1911 og faktor (verslunarstjóri) við dönsku verslunina á Eyrarbakka. Hann ástundaði náttúrufræðilegar athuganir víðsvegar um Suðurland og var frumkvöðull í fuglavernd á Íslandi. Safn uppstoppaðra íslenskra spörfugla gaf hann barnaskólanum á Eyrarbakka.
Kiril Metkov
Kiril Metkov (fæddur 1. febrúar 1965) er búlgarskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki með landsliðinu.
Jötunheimar
Jötunheimar eru heimkynni jötna í norrænni goðafræði.
Jökulmenjar
Landform þegar jökull hörfar|thumb Urðarrendur (e. medial morains)|thumb Jökulker á Skeiðarársandi árið 1900|thumb Urðarhólar (e. kame) á Grænlandi|thumb Ormur Ólafs helga í Noregi. [[Malarás frá síðustu ísöld|thumb]] Jökulmenjar eru landform og ummerki sem sýna að jökull hefur áður hulið svæðið og bráðnað. Jökulmenjar geta verið ummerki í landslagi eins og jökulkembur sem eru langir hryggir sem sýna ávallt síðustu skriðstefnu jökulsins. Jökulminjar geta einnig verið jarðvegur eins og lónset eða flóðset.
Ómar Ragnarsson - Í þá gömlu góðu daga
Í þá gömlu góðu daga er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. Á henni flytur Ómar Ragnarsson sín bestu lög.
Félag lesblindra á Íslandi
Félag lesblindra á Íslandi (FLÍ) eru frjáls félagasamtök sem vinna að hverskonar hagsmunamálum lesblindra með það að markmiði að jafna stöðu þeirra, í leik, starfi og menntun. Félagið vinnur markvisst að því að auka vitund og þekkingu á lesblindu á Íslandi.
Saga
Á stofnfundinum 2003 var einnig ákveðin að aðild að Öryrkjabandalagi Íslands. Gekk það eftir árið 2004. Sú aðild hefur verið félaginu stuðningur í gegnum tíðina.
Starf FLÍ
Félagið hefur á sínum vegum gefið út kennslu- og fræðsluefni um lesblindu í skóla og á vinnustöðum, hljóðbækur, heimildarmynd um lesblindu, sinnt kynningarstarfi í skólum og á vinnustöðum, framkvæmt viðhorfskannanir um lesblindu á Íslandi, og haldið ráðstefnur og fræðslufundi. Frá árinu 2008 hefur Félag lesblindra á Íslandi haldið úti skrifstofu í Reykjavík og starfsmanni sem situr meðal annars í samráðshóp á vegum menntamálaráðuneytisins um Hljóðbókasafn Íslands, sem og nefndum og ráðum Öryrkjabandalags Íslands. Þá tekur félagið þátt í samstarfi lesblindusamtaka í nágrannalöndum. Félag lesblindra er rekið með sjálfaflafé og styrkjum. Það nýtur ekki opinberra framlaga. Með aðstoð velunnara hefur félagið kostað kynningar- og fræðslustarf í gunnskólum, stutt við hugbúnaðargerð og staðið fyrir vísindaathugunum á sviði lesblindu á Íslandi.
Félagmenn voru í árslok 2020 um 2.000.
Sjávarfallaorka
Nýting sjávarfalla á sér langa sögu í Evrópu, eða allt frá miðöldum. Víða í Frakklandi og á Englandi voru litlar sjávarfallamyllur notaðar við að þreskja korn. Þrátt fyrir það þá er nýting sjávarfalla til raforkuframleiðslu ekki algeng og eru einungis nokkrar dæmi um slíkt í heiminum í dag. Það gæti þó breyst á komandi árum þar sem mörg tilraunarverkefni eru í gangi víðsvegar um heiminn og mikil þróun á búnaði til nýtingar sjávarfallaorku hefur átt sér stað undanfarið.
Félag lesblindra á Íslandi
Starf FLÍ
Enskt heiti félagsins er The Iceland Dyslexia Association.
Sjávarfallaorka
Sjávarfallaorka hefur þann kost fram yfir bæði vind- og sólarorku að vera mun fyrirsjáanlegri orkuuppspretta. Það er vel þekkt að sveiflur eru í straumhraða sjávar eftir flóði og fjöru, þar sem straumurinn dettur niður á rúmlega 6 tíma fresti. Þó þessar sveiflur séu bæði vel þekktar og fyrirsjáanlegar þá verður það að teljast ókostur með tilliti til raforkuframleiðslu að straumurinn skuli detta reglulega niður, þar sem samsvarandi sveiflur yrðu í afli raforkuvirkjunar.
Félag lesblindra á Íslandi
Um lesblindu
Lesblinda (Dyslexía) er skert hæfni til að lesa skrifað eða prentað mál, þó að sjón og greind séu óskert. Þessi röskun er talin sértækur námsörðugleiki af taugalíffræðilegum uppruna. Áætlað hefur verið alþjóðlega að allt að 10 til 20 prósent fólks eigi í erfiðleikum með lestur og að mikill hluti þeirra sé lesblindur. Svipaðar tölur eiga við um umfang lesblindu á Íslandi. Samkvæmt könnun Félags lesblindra á umfangi lesblindu á Íslandi sem Capacent- Gallup framkvæmdi, eru um 18 prósent Íslendinga með lestrarörðugleika. Lesblinda er röskun eða námsörðugleiki af taugalíffræðilegum uppruna sem einkennist fyrst og fremst af því að viðkomandi á erfitt með nákvæman, sjálfvirkan lestur og slakri færni í stafsetningu og umskráningu. Þennan vanda má í oftast rekja til erfiðleika við úrvinnslu málhljóða sem er ekki í samræmi við aðra vitsmunalega hæfni einstaklingsins og koma fram þrátt fyrir vandaða lestrarkennslu.
Sjávarfallaorka
Hegðun sjávarfalla
Sjávarföll eru sjávarbylgja sem stafar af aðdráttarafli tunglsins, og að litlu leyti sólarinnar á jörðina. Það er vel þekkt að flóð og fjara eru tvisvar á sólarhring en það er vegna þess að sveifla sjávarfallabylgjunnar er rúmlega 12,4 tímar. Sjávarfallabylgjan ferðast frá austri til vesturs og þegar fyrirstaða myndast á úthöfunum, eins og Ísland er, fer bylgjan umhverfis fyrirstöðuna og magnast vestan megin við hana. Af þeirri ástæðu er munur á flóði og fjöru mestur á vestanverðu landinu en mjög lítill á landinu austanverðu.
Brúðulaukur
Brúðulaukur (fræðiheiti: Allium calocephalum) er tegund af laukplöntum sem var lýst af Per Erland Berg Wendelbo. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Sjávarfallaorka
Virkjun sjávarfalla
Seinni kosturinn, að virkja hreyfiorkuna án stíflu er tæknin sem flestir horfa til í dag og flest þróunarverkefni byggja á. Töluvert minni umhverfisáhrif hljótast af slíkum streymisvirkjunum þar sem þær þarfnast hvorki stíflna né lóna.
Útreikningur á afli straumvirkjana
Afl í rennsli vatns gegnum þverskurðarflatarmálið A er: þar sem:
Bókahjól
thumb|right|Bókahjólið frá Le diverse et artificiose machine eftir  Agostino Ramelli's 1588 Bókahjól eða leshjól er bókahirsla sem snýst þannig að einn maður getur lesið margar þungar bækur með því að sitja á sama stað. Hönnun á bókahjóli birtist í riti frá 16. öld eftir Agostino Ramelli en á þeim tíma voru bækur stórar og þungar.
Sjávarfallaorka
Útreikningur á afli straumvirkjana
Straumvirkjanir nýta aðeins hluta af því afli vatnsins sem streymir í gegnum þær. Nýtni straumvirkjana er skilgreint sem það afl sem fæst út úr virkjuninni sem hlutfall af aflinu sem er í vatnsstraumnum. Oftast er nýtnin á bilinu 20 – 25 % og er mest talað um 40% nýtni, en nýtnin breytist með straumhraða þannig að meðalnýtnin er lægri. Þetta er frekar lág nýtni í samanburði við fallvatnsvirkjanir sem hafa 100% fræðilega nýtni. Einhver töp verða þó við framleiðslu rafmagns úr snúningsaflinu,og er algengt að raunveruleg nýtni fallvatnsvirkjana sé á bilinu 85 – 95%.
Skrúfuhverflar
Skrúfuhverflavirkjanir líkjast mjög hefðbundnum vindmillum með mjó og löng skrúfublöð sem gefa hámarks snúningsvægi við ákveðinn straumhraða. Þar sem eðlismassi vatns og sjós er töluvert hærri en lofts og straumhraði vatnsins oftast hægari en vindurinn, tekur hönnun mið af því og skrúfublöðin því styttri og hlutfallslega breiðari en hjá vindmillum. Þessar virkjanir þykja henta vel til nýtingar á sjávarföllum þar sem dýpi er nægjanlegt.
Gegnumstreymishverflar
Gegnumstreymishverflar eru ólíkir skrúfuhverflum að því leyti að snúningsás hverfilsins er hornrétt á straumstefnuna, en ekki samsíða eins og í tilfelli skrúfuhverfla. Vatnið streymir í gegnum þá og tvö eða þrjú vængjalöguð blöð með straumlínulöguðu þversniði sem liggja í sömu stefnu og snúningsásinn og í ákveðinni fjarlægð frá ásnum. Engu máli skiptir í hvaða átt straumurinn stefnir svo framalega sem hann er hornréttur á snúningsásinn þar sem hverfillinn snýst þegar vatn streymir í gegnum hann. Þessi eiginleiki er hentugur þegar virkja þarf sjávarstrauma sem breyta reglulega um stefnu.
Gorlov hverflar
Rússneskur verkfræðingur og fyrrum prófessor að nafni Alexander M. Gorlov hefur endurbætt Darrieus gegnumstreymishverfla þannig að nýtni þeirra hefur aukist úr 23% upp í 35%. Hönnunin byggist á því að snúið er upp á blöð hverfilsins þannig að hverfillinn verður gormlaga eða skrúfulínulaga í stefnu snúningsássins. Þetta gerir það að verkum að hverfillinn titrar minna, er hljóðlátari og þolir meira álag heldur en Darrieus hverfillinn. Gorlov fékk einkaleyfi á uppfinningunni árið 2001 og sama ár veitti Ameríska vélaverkfræðingafélagið (American Society of Mechanical Engineers) honum hin virtu Thomas A Edison einkaleyfaverðlaun fyrir uppfinninguna. Það sem gerir Gorlov hverfla áhugaverða er hin háa nýtni miðað við aðrar þekktar lausnir og hversu einföld hönnunin er. Hver hverfill er lítill í samanburði við aðrar lausnir og því ætti að vera auðveldara að koma þeim fyrir í íslenskum straumvötnum og nýta sjávarfallastrauma.
Virkjunarkostir á Íslandi
Engar sjávarfallavirkjanir eru sem stendur á Íslandi. Hér á landi eru þó nokkur svæði sem gætu hentað til slíkra framkvæmda. Einna helst væru það svæði á vestanverðu landinu sem kæmu til greina, þar sem munur á flóði og fjöru er hvað mestur. Í Breiðafirði getur munurinn á flóði og fjöru orðið rúmlega 5 metrar en munurinn er hvergi meiri en það hér á landi. Þar magnast einnig straumhraðinn upp þar sem sjávarfallabylgjan þarf að þröngva sér milli eyja og sverja inn í Hvammsfjörðinn. Óvíst er hversu hagkvæm sjávarfallavirkjun í Breiðafirði væri, en hagkvæmni slíkrar virkjunar fer fyrst og fremst eftir straumhraða og rennsli í gegnum virkjunina sem og nýtni hennar.
Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu
Samtök sveitarfélaga á höfuðborgarsvæðinu (SSH) eru hagsmunasamtök sjö sveitarfélaga á höfuðborgarsvæði Íslands. Samtökin voru stofnuð árið 1976. Þau hafa meðal annars með höndum gerð sóknaráætlunar fyrir höfuðborgarsvæðið og eru samráðsvettvangur um ýmis sameiginleg hagsmunamál eins og almenningssamgöngur, vatnsvernd, svæðisskipulag, málefni byggðasamlaga og fleira. Samanlagt búa tæplega tveir þriðju hlutar íbúa Íslands í þessum sveitarfélögum.
John Atta Mills
John Atta Mills (21. júlí 1944 – 24. júlí 2012) var ganverskur stjórnmálamaður og forseti Gana frá 7. janúar 2009 fram til dauða hans 24. júlí 2012. Hann lést á sjúkrahúsi í borginni Akkra. John Dramani Mahama varaforseti tók við forsetaembættinu eftir fráfallið. Mills starfaði einnig sem varaforseti Gana á árunum 1997 til 2001.
Rúandíska
Rúandíska (Ikinyarwanda) er bantúmál talað af 15 milljónum í Rúanda, Búrúndí, Kongó, Úganda og Tansaníu. Það er ritað með latínuletri og er stærsta bantúmálið. Í nafnhætti hefjast allar sagnir á gu, ku eða kw þegar eftir kemur sérhljóði. Nafnháttsforskeytið er síðan fjarlægt og annað sett í staðinn í öðrum háttum.
Sléttubönd
Sléttubönd eru dýrt kveðin ferskeytla sem hægt er að lesa bæði afturábak og áfram án þess að raska bragforminu. Merking vísunnar getur þó breyst. Þekkt dæmi um sléttubönd er þessi tvíræða mannlýsing, eignuð sr. Jóni Þorgeirssyni (1597-1674) á Hjaltabakka, föður Steins biskups:
Tilbrigði við formið eru svokölluð vatnsheld sléttubönd þar sem orðin í fyrri vísupartinn ríma við orðin í seinni vísupartinn og vatnsheld sléttubönd með afslætti. Sá bragarháttur mun vera einn sá flóknasti í íslenskum kveðskap. Dæmi um slíkt er eftirfarandi vísa eftir sr. Sigurð Norland:
Sólheimasandur
Sólheimasandur upp við [[Sólheimajökull|Sólheimajökul|thumb]] Sólheimasandur er jökulsandur sem myndaðist við jökulhlaup árið 1245 og 1262 og fleiri hlaup en hlaupin komu vegna Kötlugosa. Rennsli stærstu hlaupanna hefur verið áætlað 300 - 400 þúsund m3 á sekúndu. Framburður frá jökulhlaupum hafa einnig valdið því að ströndin hefur færst fram. Ströndin á milli Hjörleifshöfða og Höfðabrekkufjalla hefur færst fram um allt að 4 km.
Jökulsá á Sólheimasandi rennur um sandinn. Á sandinum er flak af flugvél sem brotlenti þar.
Í þjóðsögum Torfhildar Hólm segir frá því að skessa hafi hafzt við á Sólheimasandi undir Eyjafjöllum og dregið oft föng að búi sinu, er rak á fjörurnar. Bóndinn í Skógum sá til ferða skessunnar er hún bar hnísu á bakinu, er nam við klæðafald hennar og taldi að hún hefði rænt sig og deyddi hana og var lánlítill eftir það.
Flugslys
thumb|Flugvélin Á sandinum er flak bandarískrar herflugvélar, Douglas C-117D, sem hrapaði á sandinum árið 1973 vegna ísingar. Enginn lést. Flakið hefur orðið áfangastaður ferðamanna og varð vinsælla eftir að poppstjarnan Justin Bieber kom þangað.
Kristín Þóra Haraldsdóttir
Kristín Þóra Haraldsdóttir (fædd 25. febrúar 1982) er íslensk leikkona. Hún útskrifaðist frá leiklistardeild Listaháskóla Íslands vorið 2007.
Ferill
Eftir útskrift var Kristín Þóra fastráðin hjá Leikfélagi Akureyrar. Kristín lék í Óvitum, Ökutímum og Fló á skinni hjá Leikfélagi Akureyrar. Vorið 2008 var Kristín Þóra fastráðin hjá Borgarleikhúsinu. Þar hefur hún m.a. leikið í Vestrinu eina, Rústað, Fólkinu í kjallaranum, Ofviðrinu, Strýhærða Pétri, Elsku barni, Fanny og Alexander, Tengdó, Hamlet litla, Óskasteinum, Sókratesi, Flóð, Auglýsingu ársins, Ræmunni og Guð blessi Ísland.
Af nýlegum sjónvarps- og kvikmyndaverkefnum má nefna kvikmyndirnar Andið eðlilega eftir Ísold Uggadóttur og Lof mér að falla eftir Baldvin Z.
Tilnefningar og verðlaun
Kristín Þóra hlaut Grímuverðlaunin 2016 sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir hlutverk sitt í Auglýsingu ársins.
Hún fékk tilnefningu til Grímunnar sem leikkona ársins í aukahlutverki fyrir hlutverk sitt í Gauragangi og Loddaranum og tilnefningu sem besta leikkona ársins í aðalhlutverki fyrir hlutverk sitt í Óskasteinum, Peggy Pickit sér andlit guðs og Samþykki. Kristín Þóra hlaut Stefaníustjakann frá minningarsjóði frú Stefaníu Guðmundsdóttur árið 2014.
Árið 2019 hlaut hún Edduna sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir hlutverk sitt í myndinni Lof mér að falla og var tilnefnd sem besta leikkona ársins í aðalhlutverki fyrir hlutverk sitt í Andið eðlilega.
Tilvísanir
__INDEX__
Brúnn
Brúnn er litur sem er samblanda af rauðu og grænu ljósi í RGB en brún málning er að jafnaði fengin með því að bæta svörtum lit við appelsínugulan. Samkvæmt skoðanakönnunum í Evrópu og Bandaríkjunum er brúni liturinn sístur allra lita meðal almennings en hann er oftast tengdur við einfaldleika, ryð og fátækt.
Carnarvon lávarður
thumb|right|Lávarðurinn með lafði Carnarvon á kappreiðum árið 1921. George Edward Stanhope Molyneux Herbert, fimmti jarl af Carnarvon (26. júní 1866 – 5. apríl 1923) var enskur aðalsmaður sem er fyrst og fremst þekktur fyrir að hafa fjármagnað uppgröftinn sem leiddi í ljós gröf faraósins Tútankamons í Dal konunganna í Egyptalandi. Hann tók sjálfur þátt í því að opna gröfina ásamt Howard Carter sem stjórnaði rannsókninni. Sviplegt andlát hans á hóteli í Kaíró, aðeins nokkrum mánuðum síðar, varð til þess að sögusagnir um bölvun múmíunnar komust á kreik.
Irma Boom
Irma Boom (fædd í Lochem, Hollandi þann 15. desember 1960) er grafískur hönnuður sem starfar í Amsterdam og sérhæfir sig í bókahönnun.
Irma Boom lærði grafíska hönnun við AKI Art Academy í Enschede. Eftir útskrift starfaði hún í fimm ár við Hollensku ríkisútgáfuna í Haag. Árið 1991 stofnsetti hún Irma Boom Office, sem starfar bæði á innlendum og erlendum vettvangi í bæði menningar- og einkageiranum. Meðal skjólstæðinga eru Ríkissafnið í Amsterdam, Paul Fentener van Vlissingen (1941-2006), Inside Outside, Museum, Boijmans Van Beuningen, Zumtobel, Ferrari, Vitra International, NAi Publishers, Sameinuðu þjóðirnar og OMA/Rem Koolhaas, Koninklijke Tichelaar, og Camper.
Frá 1992 hefur Boom verið gagnrýnandi við Yale-háskóla í Bandaríkjunum og heldur fyrirlestra og námskeið um allan heim. Hún hefur hlotið fjölmörg verðlaun fyrir hönnun sína og var yngst til að hljóta Gutenberg-verðlaunin fyrir heildarverk sín.
Í fimm ár starfaði hún við hönnun og ritstjórn SVH Think Book 1996-1896 fyrir SVH Holdings í Utrecht. Bókin telur alls 2.136 blaðsíður og var gefin út á bæði ensku og kínversku.
Hönnun hennar á „Weaving as Metaphor“ eftir bandarísku listakonuna Sheilu Hicks fékk verðlaunin The Most Beautiful Book in the World á bókahátíðinni í Leipzig.
Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2006
Landsbankadeild karla 2006 var 95. tímabil úrvalsdeildarinnar í karlaflokki í knattspyrnu á Íslandi. Sigurvegarar deildarinnar voru FH.
Svalir
Svalir eru út-eða innskot utan á húsum sem eru meira en ein hæð og hægt er að ganga út á úr húsinu. Þær eru yfirleitt opnar og með handriði. Einnig eru til svalir innandyra eins og í sölum leikhúsa. Svalir á jarðhæð bygginga eru oftast kallaðar pallur frekar en svalir.
Wuchang-Leirslabbi
Wuchang-Leirslabbi (Megalobrama amblycephala) er tegund af ferskvatnsfisk af Karpaætt innfædd í Wuhcang-héraði í ánni Yangtze sem rennur í gegnum meginland Kína.
Fiskinn er að finna í Yuli-vatni og Newshan-vatni sem er aðeins 256 km2 stórt og er tangi út af Liangzi-vatni.
Tegundin lifir í ferskvatni á 5-20 m dýpi og vatnið er 10°C - 20°C. Tegundin er mikilvægur eldisfiskur og árið 2012 var heildarafli Wuchang-Leirslabba í 12.sæti yfir lista yfir mikilvægustu fisktegundir í fiskeldi, með heildarafla upp á 710 þúsund tonn og verðmæti upp á rúmlega 1,16 milljarð dollara.
Wuchang-Leirslabbastofninn hefur farið minnkandi vegna ofveiða og minni eldisframleiðslugetu vegna stíflna til vatnsaflsvirkjunnar. Eins og staðan er nú er talið að tegundin sé flokkuð í ,,Lítið áhyggjuefni” vegna þess að tegundin er strjálbýl, miðað við rannsóknir gerðar árið 2011 sem eru á rauðum lista IUCN yfir lífverur í útrýmingarhættu. Fylgjast þarf með stofninum og rannsaka aftur ef þekktar ógnir hafa meiri áhrif en talið er. Engar staðfestar upplýsingar eru um stærð stofnsins.
Útlit
Höfuðið er lítið og stutt en búkur hár og grannur. Munnur er skásettur og tennurnar tálknboga. Grár á bakinu, með svartar lóðréttar strípur og silfurhvítur á maganum, allir uggarnir eru grængráir.
Haugfé
Haugfé á við gripi, sem grafnir voru með mönnum í heiðnum sið á Norðurlöndum; oftast hversdagslegir munir eins og hnífar, nælur, brýni og spjót.
Wuchang-Leirslabbi
Útlit
Stærstu Wuchang-Leirslabbar sem vitað er um hafa verið um 2 metrar á lengd og vigta um 3 kg.
Haugfé
Í heiðni trúðu menn á líf eftir dauðan þ.e. framhaldslíf. Þeir trúðu því að erfitt líf biði þeirra sem yrðu sóttdauðir og að gaman og leikur biði þeirra sem ekki yrðu sóttdauðir. Sá sem er grafinn í haugnum lifði áfram þar. Þess vegna fannst þeim ekkert eðlilegra en að grafa með þeim látna þá hluti sem hann þurfti að taka með sér í framhaldslífið. Höfðingjar og stórbændur voru grafnir í haug með sínum uppáhalds vopnum, klæddir í skartklæði og oft með þeim hlutum sem þeir höfðu notað mest á í sínu lífsskeiði. Einnig eru til dæmi um það að eftirlætis dýr og jafnvel þrælar væru grafnir með þeim látna. Haugfé er eitt helsta kennimark heiðins kumls. Eitt af aðalkennimerkjum þess hvort kuml sé frá heiðni er haugféð. Ef að bein hesta og hunda, vopn, skartgripir, búsáhöld o.fl. þess háttar finnast með mannabeinum er það nefnt haugfé.
Haugfé í íslenskum kumlum
Það er mjög algengt að íslenskt haugfé sé með 10. aldar stíl. Liststílar og smíðatækni sýna fram á það að mikill meirihluti gripanna sem finnast í íslenskum kumlum séu af norskum uppruna eða gerðir af norskri fyrirmynd. Flestir hlutir úr daglegu lífi voru nothæfir sem haugfé svo lengi sem þeir gátu komist fyrir í kumlinu. Sumar tegundir hluta eru þó greinilega algengari en aðrar í íslenskum kumlum.
Wuchang-Leirslabbi
Fæða
Villtur Wuchang-Leirslabbi á lirfustigi fæðist aðallega á dýrasvifi eins og flóm t.d. krabbaflóm. Á fullorðinsstigi borðar hann nokkrar tegundir vatnagrasa. Munnur þeirra er lítill og vegna þess er geta þeirra til fæðuöflunar mikið minni en hjá t.d. vatnakarpa. Tegundin nær sér í fæði á litlu dýpi eða miðsvæðis í vötnum, nálægt árbökkum, eða í skurðum.
Haugfé
Tölfræði
Listinn hér fyrir neðan er úr annarri útgáfu af Kuml og haugfé eftir Kristján Eldjárn.
Wuchang-Leirslabbi
Fæða
Fæði eldisfiska er misjöfn eftir eldi en er aðalega fóður úr hrísgrjónum og hveitikornum, á því fæði getur Wuchang-Leirslabbi þyngst frá lirfustigi í allt að 500 g á 10 mánuðum.
Haugfé
Kyngreining
Hægt er að sjá á sumum haugfjártegundum hvort þær tilheyri karli eða konu. Síðan eru hlutir sem gætu bæði tilheyrt körlum og konum. Í kumlatalinu í 2. Útgáfu af Kuml og haugfé eftir Kristján Eldjárn eru 165 kuml sem kyngreind verða ýmist af haugfé eða beinarannsókn. Af þessum kumlum eru 100 karlkuml og 65 kvennkuml. Vopn eru talin tilheyra karlkumlum og flestir skartgripir eru taldir tilheyra kvennkumlum. Svona er hægt að nota haugfé til þess að kyngreina kuml en það verður samt að hafa varan á því ekki er hægt að útiloka það að vopn finnist í kvennkumli og skartgripir eða snældusnúður finnist í karlkumli.
Wuchang-Leirslabbi
Fæða
Fiskarnir hafa einnig verið aldnir á soya-baunum, það hefur sýnt góð viðbrögð til stækkunar.
Haugfé
Staðsetning haugfjárs
Vopn voru yfirleitt lögð við hlið þess látna. Á spjótunum var mjög líklega skaft og oddurinn finnst oftast við fætur líksins. Hnífur finnst oft í beltisstað og annað smádót líka. Sörvistölur eru nær hálsi og skartgripir kvenna á brjótsti. Þetta sýnir að hinn látni hefur verið grafin með hversdagsgripum sínum og mjög líklega venjulegum klæðum. Ef skjöldur finnst í kumli hefur hann oftast verið lagður yfir höfuð líksins.
Wuchang-Leirslabbi
Eldi á Íslandi
Wuchang-Leirslabbi myndi líklega ekki henta sérstaklega vel til eldis á Íslandi vegna þess að hann byrjar að deyja þegar hitastig vatnsins fer niður fyrir 0,5°C eða yfir 40°C, á Íslandi fer hitastig vatna oft undir 0,5°C að vetrarlagi.
Bleikur
Bleikur er fölari útgáfa af rauða litnum. Samkvæmt skoðanakönnunum í Evrópu og Bandaríkjunum er bleiki liturinn oftast tengdur við yndisleika, kurteisi, tilfinningarnæmi, blíðu, sætleika, æsku, kvenleika og rómantík.
Rústem Khamítov
Rústem Zakíjevítsj Khamítov (á rússnesku: Рустэм Закиевич Хамитов; á baskísku: Рөстәм Зәки улы Хәмитов, fæddur 18. ágúst 1954) er rússneskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti sjálfstjórnarlýðveldisins Basjkortostan í Rússneska sambandsríkinu. Hann fæddist í þorpinu Dratsjenino í Kemeróvofylki Suð-Vestur Síberíu, þá í Sovétríkjunum.
Starfsferill
Rustem Khamitov útskrifaðist frá menntaskóla í Ufaborg árið 1971 og lauk síðan vélaverkfræðinámi árið 1977 frá Tækniháskólanum N E. Bauman Moskvu. Hann starfaði síðan í ýmsum verksmiðjum í Basjkortostan. Við fall Sovétríkjanna hóf Rustem pólitískan feril sinn. Frá 1994 til 1999 starfaði hann sem ráðherra umhverfismála og almannavarna í Basjkortostan. Árið 1999 starfaði hann við ráðuneyti neyðarástands Rússlands í Moskvu. Frá 2000 starfaði hann sem fulltrúi forseta Rússlands í Volgógradfylki.
Skáli
Skáli getur átt við um allstórt skýli, lítið hús, skemmu eða kofa, s.s. ferðamannaskála, fjallskála og svefnskála. Einnig bráðabirgðahús, s.s. herskála. Þá getur það átt við um eldaskála, elstu gerð torfbæja á Íslandi, en er líka heiti á húsi í íslenska gangabænum. Í skálum gangabæjanna var ekki eldstæði en í þeim var sofið þar til baðstofan tók við því hlutverki.
Rústem Khamítov
Starfsferill
Khamitov sem félagi í Sameinuðu Rússlandi, stjórnmálaflokki Dímítrís Medvedev þáverandi forseta og Vladimírs Pútín þáverandi forsætisráðherra, var skipaður 15. júlí 2010 forseti sjálfstjórnarlýðveldisins Basjkortostan. Hann tók formlega við völdum 19. júlí árið 2010 þegar þing lýðveldisins samþykkti skipun Dmitry Medvedevs á honum sem forseta.
Kalpana Chawla
Kalpana Chawla (17. mars 1962 – 1. febrúar 2003) var bandarískur geimfari, verkfræðingur og fyrsta indverskættaða konan til að fara út í geim.
Æviágrip
Kalpana Chawla fæddist í Karnal á Indlandi þann 17. mars 1962 en til að komast inn í framhaldsskóla var fæðingardeginum hennar breytt í 1. júlí 1961 á fæðingarvottorði hennar. Faðir hennar var Banarsi Lal Chawla, sölumaður frá Sheikhopura í Vestur-Púnjab (nú Pakistan) en hann flutti til Karnal rétt áður en uppþot varð í heimabænum hans. Í Karnal kynntist hann konunni sinni, Sanyogitu, sem var einnig frá sama héraði í Pakistan. Kalpana á tvær eldri systur og einn eldri bróður. Kalpana var ekki nefnd þegar hún fæddist heldur var hún alltaf kölluð Monto. Þegar hún byrjaði í leikskóla valdi hún sér síðan nafnið Kalpana.
Rústem Khamítov
Einkahagir
Rustem Khamitov er giftur Gulshat Khamitova og eiga þau tvö börn, son sem er verkfræðingur og dóttur sem er starfsmaður í ferðaþjónustufyrirtæki. Bæði búa þau í Moskvu. Auk þess að hafa bashjírsku að móðurmál talar hann reiprennandi í rússnesku og ensku. Hann er súnní múslimi. Áhugamál hans eru bækur, tónlist, skíði og siglingar á ám Basjkortostan.
Italo Svevo
thumb|right|Italo Svevo Italo Svevo (Aron Hector Schmitz; 19. desember 1861 – 13. september 1928) var ítalskur rithöfundur og athafnamaður. Hann fæddist í Trieste sem þá tilheyrði Austurrísk-ungverska keisaradæminu (til 1920). Hann var af vel stæðri gyðingafjölskyldu sem rak uppruna sinn til Ungverjalands. Hann hlaut menntun í þýsku og viðskiptafræði. Fyrirtæki föður hans varð gjaldþrota 1880 svo Schmitz hóf störf við banka og tók að skrifa í blöð undir dulnefni. 1892 gaf hann út sína fyrstu skáldsögu Una vita („Líf“) undir dulnefninu Italo Svevo. 1898 kom síðan út Senilità („Elliglöp“). Hvorug skáldsagan vakti nokkra athygli.
MP Fjárfestingabanki
MP Fjárfestingabanki (eða MP banki) er íslenskur banki sem varð til árið 2003 úr MP Verðbréfum hf, sem Margeir Pétursson stofnaði árið 1999 ásamt Sverri Kristinssyni og Ágústi Sindra Karlssyni. Þeir síðarnefndu áttu 10% hlut hvor, en Margeir 80% hlut. Stofnhlutafé var 100 milljónir króna. Árið 2003 fékk bankinn fjárfestingabankaleyfi og bauð þá fjárfestingabankaþjónustu. MP banki fékk fullt viðskiptabankaleyfi í október 2008 og hóf að taka við innlánum og séreignarsparnaði til viðbótar við fyrri starfsemi. Fyrsta útibú MP banka var opnað 11. maí 2009 í Borgartúni 26. Þann 11. apríl 2011 lögðu yfir 40 innlendir og erlendir fjárfestar MP banka til 5,5ma í nýtt hlutafé og ný stjórn tók við. Sigurður Atli Jónsson tók við sem forstjóri bankans.
MP banki sérhæfir sig í þjónustu við minni og meðalstór fyrirtæki ásamt því að veita fjárfestum og efnameiri einstaklingum þjónustu á sviði fjárfestingabankastarfsemi og eignastýringar.
Italo Svevo
1907 hóf hann enskunám við Berlitz-enskuskóla í Trieste. Þar kynntist hann James Joyce sem kenndi við skólann og hvatti hann til að halda áfram að skrifa. 1923 gaf hann út La coscienza di Zeno („Samviska Zenos“) sem eru æviminningar aðalpersónunnar og endurspegla að stórum hluta ævi Svevos sjálfs. Þessi skáldsaga vakti ekki meiri athygli en þær fyrri þar til Joyce kynnti hana fyrir frönskum gagnrýnendum tveimur árum síðar. Um leið hóf ítalska skáldið Eugenio Montale að hæla bókinni opinberlega. Við þetta varð Svevo að bókmenntastjörnu. Hann náði þó ekki að ljúka við fjórðu skáldsögu sína, Il vecchione o Le confessioni del vegliardo („Gamlinginn eða Játningar öldungsins“) þar sem hann lést eftir bílslys í skíðabænum Bormio árið 1928.
Aleochara pacifica
Aleochara pacifica er bjöllutegund sem er ættuð frá Mið- og Norður-Ameríku.
Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra
Samtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra (SSNV) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Norðurlandi vestra
Sonnetta
Sonnetta er ítalskur bragarháttur sem var mótaður á 13. öld. Stundum hefur sonnettan verið kölluð sónháttur eða sónhenda á íslensku.