cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahamaeyjar
Ensk nýlenda
Meðan á félagsræðinu stóð urðu Bahamaeyjar að athvarfi sjóræningja eins og hins alræmda Svartskeggs (um 1680-1718) og þar stóð „Sjóræningjalýðveldið“ frá 1706. Breska stjórnin ákvað því að gera eyjarnar að krúnunýlendu árið 1718 og settu Woodes Rogers yfir þær sem landstjóra. Honum tókst að binda enda á aðsókn sjóræningja eftir erfiða baráttu. Árið 1720 réðust Spánverjar á Nassá í fjórveldastríðinu. Árið 1729 var komið á þingi fyrir bresku landnemana sem við það fengu takmarkaða heimastjórn.
Í bandaríska frelsisstríðinu seint á 18. öld urðu eyjarnar skotmark bandarískra herskipa. Esek Hopkins hertók Nassá í nokkra daga árið 1776. Árið 1782 birtist spænskur floti undan strönd Nassá og borgin gafst upp án mótspyrnu. Seinna heimsótti Vilhjálmur Bretaprins (síðar Vilhjálmur 4.) Luis de Unzaga á Havana og gerði samkomulag um fangaskipti og fyrirkomulagið sem samþykkt var í Parísarsáttmálanum um að Bahamaeyjar fengjust í skiptum fyrir Spænsku Flórída. Eftir þetta voru Bahamaeyjar lýstar ensk nýlenda 1784.
Þegar Bandaríkin fengu sjálfstæði fluttu Bretar um 7.300 konungssinna til eyjanna ásamt afrískum þrælum þeirra, þar á meðal 2000 manns frá New York, og að minnsta kosti 1.033 Evrópumenn, 2.214 af afrískum uppruna og nokkra frumbyggja frá Vestur-Flórída sem Spánverjar lögðu undir sig. Ríkisstjórnin lét landeigendum í té jarðir í samræmi við þær sem þeir höfðu misst á meginlandinu. Meðal þessara konungssinna voru Andrew Deveaux og Dunmore lávarður sem stofnuðu plantekrur á nokkrum eyjum og gerðust pólitískir leiðtogar í höfuðstaðnum.
19. öld
Á 3. áratug 19. aldar, meðan Seminólastríðin stóðu í Flórída, flúðu hundruð amerískra þræla og Seminóla til Bahamaeyja þaðan. Þau settust aðallega að á norðvesturhluta Androseyjar þar sem þau byggðu þorpið Red Bays. Samtímaheimildir segja frá því að 300 hafi sloppið þangað með aðstoð eyjarskeggja á Bahamaeyjum, á 27 seglskútum, meðan aðrir notuðust við kanóa. Þessara atburða var minnst með stóru minningaspjaldi í Bill Baggs Cape Florida State Park. Sumir afkomendur þeirra í Red Bays halda enn í hefðir frá Seminólum, eins og í körfugerð og leiðamerkjum.
Árið 1818 ákvað innanríkisráðuneytið í London að allir þrælar sem kæmu til Bahamaeyja frá stöðum utan Bresku Vestur-Indía skyldu frelsaðir. Næstum 300 þrælar í eigu Bandaríkjamanna voru þannir frelsaðir milli 1830 og 1835. Bandarísku þrælaskipin Comet og Encomium sem fluttu þræla meðfram strönd Bandaríkjanna, strönduðu við Abaco-eyju í desember 1830 og febrúar 1834. Þrælarnir voru frelsaðir af embættismönnum í Nassá, þrátt fyrir mótmæli Bandaríkjamanna. Á Comet voru 165 þrælar og 48 um borð í Encomium. Bretar greiddu að lokum bætur til Bandaríkjanna fyrir þessi tvö skip árið 1855, samkvæmt samningi um kröfur frá 1853 sem átti að binda enda á nokkur svipuð mál milli ríkjanna.
Þessi atvik, þar sem 447 þrælar í eigu Bandaríkjamanna voru frelsaðir milli 1830 og 1842, juku á spennu milli Bandaríkjanna og Bretlands. Ríkin tvö höfðu átt í samstarfi um strandgæslu til að draga úr alþjóðlegri þrælaverslun, en nú höfðu Bandaríkin áhyggjur af hinni miklu innanlandsverslun með þræla og færðu rök fyrir því að Bretar ættu ekki að fara með bandarísk skip í höfnum nýlendanna eins og skip í alþjóðaversluninni. Bandaríkin óttuðust að sagan um uppreisnina á Creole myndi hvetja til fleiri þrælauppreisna á kaupskipum.
Í þrælastríðinu á 7. áratugnum blómstraði efnahagur eyjanna um stutt skeið vegna smyglara sem smygluðu vörum framhjá hafnbanni á Suðurríkin.
20. öld
Í upphafi 20. aldar var efnahagur eyjanna staðnaður og mikil fátækt meðal íbúa sem margir drógu fram lífið á sjálfsþurftarbúskap eða fiskveiðum. Í ágúst 1940 var Játvarður hertogi af Windsor og fyrrum Bretlandskonungur skipaður landstjóri Bahamaeyja. Hann kom til eyjanna ásamt eiginkonu sinni, Wallis Simpson. Landstjórahöllin var þá í niðurníðslu, en þau reyndu að gera það besta úr aðstæðum. Játvarður var ekki ánægður með stöðuna og talaði um eyjarnar sem „þriðja flokks breska nýlendu“. Hann setti lítið heimaþing 29. október 1940. Sama ár heimsóttu hjónin úteyjar um borð í lystisnekkju sænska auðmannsins Axel Wenner-Gren. Breska utanríkisráðuneytið gagnrýndi það harðlega þar sem bandaríska leyniþjónustan taldi að Wenner-Gren væri náinn vinur þýska nasistaforingjans Hermanns Göring.
Hertoginn fékk hrós fyrir tilraunir sínar til að berjast gegn fátækt á eyjunum. Í ævisögu hans eftir Philip Ziegler frá 1991 er því hins vegar lýst hvernig hann leit niður á þeldökka íbúa eyjanna og aðra íbúa breska heimsveldisins sem ekki voru af evrópskum uppruna. Í júní 1942 fékk hann aftur hrós fyrir framgöngu sína til að kveða niður uppþot í Nassá vegna lágra launa. Í bók Ziegler kemur fram að hertoginn kenndi óróaseggjum og kommúnistum um uppþotin, auk manna af austurevrópskum gyðingauppruna sem hefðu tryggt sér störf til að komast hjá herþjónustu. Hertoginn sagði af sér landstjóraembættinu 16. mars 1945.
Eftir styrjöldina hófst stjórnmálaþróun á eyjunum fyrir alvöru. Fyrstu stjórnmálaflokkarnir voru stofnaðir á 6. áratugnum og skiptust eftir uppruna. Sameinaði bahamíski flokkurinn var þannig fulltrúi eyjarskeggja af breskum uppruna (sem voru kallaðir „Bay Street Boys“) en Framsækni frjálslyndi flokkurinn var fulltrúi meirihluta þeldökkra íbúa.
Þann 7. janúar 1964 gekk í gildi ný stjórnarskrá þar sem Bahamaeyjar fengu heimastjórn í eigin málum. Roland Symonette úr Sameinaða bahamíska flokknum varð fyrsti stjórnarformaður eyjanna. Árið 1967 varð Lynden Pindling úr Framsækna frjálslynda flokknum fyrsti svarti stjórnarleiðtoginn og 1968 var stöðuheiti hans breytt í forsætisráðherra. Sama ár tilkynnti Pindling að eyjarnar myndu sækjast eftir fullu sjálfstæði. Ný stjórnarskrá sem fól í sér aukna heimastjórn var tekin upp þetta sama ár. Árið 1971 sameinaðist Sameinaði bahamíski flokkurinn klofningsframboði frá Framsækna frjálslynda flokknum og myndaði Frjálsu þjóðarhreyfinguna, mið-hægriflokk sem barðist gegn síauknum völdum flokks Pindlings.
Breska lávarðadeildin samþykkti að veita Bahamaeyjum sjálfstæði 22. júní 1973. Karl Bretaprins færði Lynden Pindling skjölin sem lýstu eyjarnar sjálfstætt ríki þann 10. júlí 1973. Sá dagur er haldinn hátíðlegur sem þjóðhátíðardagur Bahamaeyja. Eyjarnar gerðust aðilar að Samveldinu sama dag. Milo Butler var skipaður fyrsti umboðsmaður Bretadrottningar á eyjunum skömmu eftir að þær fengu sjálfstæði.
Eftir sjálfstæði
Í þingkosningum árið 1992 náði Hubert Ingraham úr Frjálsa þjóðarflokknum (FNM) að steypa Pindling af stóli. Ingraham vann síðan kosningarnar 1997 en tapaði árið 2002 fyrir PLP undir stjórn Perry Christie. Ingraham náði aftur völdum 2007 og síðan Christie aftur 2012. Hagvöxtur fór minnkandi, en FNM náði aftur völdum 2017 undir stjórn Hubert Minnis.
Kasmadalur
Kasmadalur er dalur 320 km norður af Líma í Perú.
Bahamaeyjar
Eftir sjálfstæði
Í september 2019 gekk fellibylurinn Dorian á land á Abaco-eyjum og Grand Bahama þegar hann var 5 að styrk og lagði norðvesturhluta eyjanna í rúst. Áætlað tjón vegna fellibylsins er 7 milljarðar dala og talið er að um 200 hafi látist, þótt sú tala sé líka álitin of lág vegna fjölda óskráðra haítískra innflytjenda.
Í september 2021 tapaði Frjálsi þjóðarflokkurinn fyrir Framsækna frjálslynda flokknum í kosningum í miðri efnahagslægð sem var sú dýpsta síðan landið fékk sjálfstæði. PLP náði 32 af 39 þingsætum og Frjálsi þjóðarflokkurinn fékk hin sætin. Þann 17. september varð formaður PLP, Philip Davis nýr forsætisráðherra.
Landfræði
Bahamaeyjar eru stór eyjaklasi sem dreifist um 800 ferkílómetra svæði í Atlantshafi, austan við Flórída í Bandaríkjunum, norðan við Kúbu og Hispaníólu, og vestan við bresku eyjarnar Turks- og Caicos-eyjar (sem ásamt Bahamaeyjum mynda Lúkajaeyjar). Eyjarnar liggja milli 20. og 28. breiddargráðu norður og 72. og 80. lengdargráðu vestur. Þær liggja báðum megin Krabbabaugs. Eyjarnar eru 700 og rifin 2.400 alls (þar af 30 byggð), og heildarþurrlendi er 10.010 ferkílómetrar.
Allar eyjarnar eru láglendar og flatlendar, og hæðardrög eru aldrei hærri en 15 til 20 metrar. Hæsti punktur eyjanna er Alvernia-fjall (áður Como-hæð) á Cat Island, 64 metrar á hæð.
Stjórnmál
Stjórnarfar Bahamaeyja er þingbundin konungsstjórn þar sem Karl 3. Bretakonungur er þjóðhöfðingi og landstjóri Bahamaeyja er fulltrúi hans. Núverandi landstjóri er Cornelius A. Smith. Stjórnmál og lagahefð eyjanna byggist alfarið á Westminster-kerfinu líkt og hjá mörgum öðrum samveldisríkjum.
Forsætisráðherra Bahamaeyja er stjórnarleiðtogi landsins og er oftast leiðtogi þess flokks sem hefur flest þingsæti á þingi Bahamaeyja. Ráðherrar í ríkisstjórn Bahamaeyja eru valdir af forsætisráðherra og fara með framkvæmdavaldið. Núverandi forsætisráðherra er Philip Davis.
Stjórnarskrá Bahamaeyja er með ákvæði sem vernda málfrelsi, fjölmiðlafrelsi, trúfrelsi, ferðafrelsi og félagafrelsi. Dómsvaldið á Bahamaeyjum er óháð framkvæmdavaldi og löggjafarvaldi. Dómskerfið byggist á enskum rétti.
Her
Her eyjanna nefnist Konunglegt varnarlið Bahamaeyja eða Royal Bahamas Defence Force (RBDF). Herinn er aðeins með flota, en undir hann heyra sveit landgönguliða og flugdeild. Samkvæmt lögum um herinn er hlutverk hans að verja fullveldi eyjanna, í nafni drottningar, gæta að landhelgi þeirra, veita aðstoð við náttúruhamfarir, gæta að lögum og reglu í samstarfi við lögreglulið eyjanna og önnur verkefni sem öryggisráð eyjanna felur honum. Varnarliðið á aðild að öryggisgæslusveitum CARICOM.
Varnarliðið var stofnað 31. mars 1980. Það fæst einkum við að stöðva eiturlyfjasmygl, ólöglega innflytjendur og veiðiþjófnað, og aðstoð við sjófarendur. Varnarliðið ræður yfir 26 varðskipum og minni gæslubátum og er með yfir 1.100 starfsmenn, þar á meðal eru 65 yfirmenn og 74 konur.
Stjórnsýslueiningar
Fyrir utan New Providence, sem heyrir beint undir ríkisstjórn Bahamaeyja, skiptast eyjarnar í 31 stjórnsýsluumdæmi:
Efnahagslíf
Miðað við landsframleiðslu á mann eru Bahamaeyjar eitt af auðugustu löndum Ameríku. Gjaldmiðill landsins, bahamadalur, er festur við bandaríkjadal á genginu 1 á móti 1.
Ferðaþjónusta er helsta undirstaða efnahagslífs á Bahamaeyjum og stendur undir bæði helmingi landsframleiðslunnar og helmingi starfa á eyjunum. Fjöldi ferðamanna var 5,8 milljónir árið 2012, og yfir 70% þeirra komu með skemmtiferðaskipum.
Næstmikilvægasti geirinn er banka- og fjármálaþjónusta, sem stendur undir 15% landsframleiðslunnar. Í Panamaskjölunum kom fram að Bahamaeyjar væru það land sem hefði flestar skráningar aflandsfyrirtækja í heimi.
Skattastefnan er mjög samkeppnishæf og eyjunum er oft lýst sem skattaskjóli. Ríkisstjórn eyjanna hefur tekjur af tollum, virðisaukaskatti, leyfisgjöldum og fasteignaskatti og stimpilgjöldum, en það er enginn tekjuskattur, fyrirtækjaskattur, fjármagnstekjuskattur eða eignarskattur. Almannatryggingar eru fjármagnaðar með launatengdum gjöldum þar sem launþeginn greiðir 3,9% og vinnuveitandinn 5,9%. Árið 2010 voru skatttekjur 17,2% af vergri landsframleiðslu.
Þriðji stærsti geiri atvinnulífs á Bahamaeyjum eru landbúnaður og iðnaður sem standa undir 5-7% af vergri landsframleiðslu. Talið er að Bahamaeyjar flytji inn um 80% af matvælum sem seld eru á eyjunum. Helstu landbúnaðarafurðir eyjanna eru laukur, okra, tómatar, appelsínur, greipaldin, agúrkur, sykurreyr, sítrónur, límónur og sætar kartöflur.
Aðgengi að líffræðilegri getu er miklu hærri á Bahamaeyjum en að meðaltali í heiminum. Árið 2016 höfðu eyjarnar 9,2 framleiðnihektara á mann í landinu, sem er miklu hærra en heimsmeðaltalið 1,6 hektarar á mann. Árið 2016 nýttu íbúar Bahamaeyja 3,7 hektara á mann sem vistspor neyslu, sem er mun minna en eyjarnar ráða við.
Íbúar
Samkvæmt manntali árið 2018 voru íbúar á Bahameyjum 407.906 talsins, þar af 25,9% 14 ára eða yngri, 67,2% 15 til 64 ára og 6,9% yfir 65 ára aldri. Ársfjölgun var 0,925% árið 2010 og fæðingartíðni 17,81/1000 íbúa, en dánartíðni 9,35/1000 íbúa og brottfluttir umfram aðflutta 2,13/1000. Ungbarnadauði er 23,21 á 1000 lifandi fæðingar. Lífslíkur íbúa eru 69,87 ár. Heildarfrjósemishlutfall er 2 börn á konu (2010). Áætlað er að fjöldi íbúa árið 2022 sé 400.516.
Gunnlaugur Helgason
Gunnlaugur Helgason, oft kallaður Gulli Helga, (f. 26. ágúst 1963) er íslenskur leikari, sjónvarpsmaður og smiður. Hann hefur lengi verið á Bylgjunni og á Stöð 2, nýlega sem útvarpsmaður í Bítinu á morgnana. Einnig hefur hann verið með sjónvarpsþáttinn Gulli byggir þar sem hann gerir upp hús eða fylgist með framkvæmdum viðmælenda.
Bahamaeyjar
Íbúar
Fjölmennustu eyjarnar eru New Providence þar sem höfuðborgin, Nassá er staðsett, og Grand Bahama þar sem næststærsta borgin, Freeport er.
Menning
Menning eyjanna er blanda af afrískum, breskum og bandarískum hefðum. Tengslin við Bandaríkin eru sterk vegna fjölskyldutengsla, aðflutnings frelsaðra þræla frá Bandaríkjunum og vegna þess að flestir ferðamenn til eyjanna koma þaðan.
Á Fjölskyldueyjum (úteyjum) eru afrískir alþýðugaldrar, obeah, stundaðir. Obeah er ólöglegt á Bahamaeyjum og refsivert. Þar eru líka búnar til hefðbundnar körfur og fleira úr pálmablöðum. Efnið er riðið í hatta og töskur sem eru vinsælir minjagripir hjá ferðamönnum.
Junkanoo eru hefðbundnar afróbahamískar skrúðgöngur með tónlist og dansi sem eru haldnar í Nassá og öðrum bæjum á annan í jólum og nýársdag. Junkanoo er líka sett upp við önnur tilefni.
Siglingakeppnir eru mikilvægir viðburðir á mörgum úteyjunum. Oftast fela þær í sér nokkurra daga keppni á gamaldags vinnubátum með hátíð í landi.
Bahamísk matargerð endurspeglar fjölbreyttan uppruna íbúa með áhrifum frá karabískri, afrískri og evrópskri matarhefð. Í sumum bæjum eru hátíðir sem tengjast uppskeru þess svæðis, eins og „Ananashátíðin“ í Gregory Town á Eleuthera eða „Krabbahátíðin“ á Andros.
Sagnamennska er mikilvæg hefð á eyjunum þar sem er ríkuleg alþýðumenning. Þekktustu þjóðsagnaverur Bahamaeyja eru lusca og chickcharney á Andros, Pretty Molly á Exuma og týnda borgin Atlantis á Bimini. Þekktir bahamískir rithöfundar eru meðal annars Wendy Coakley-Thompson, Paul Albury og Susan J. Wallace. Meðal þekktustu íbúa eyjanna eru leikararnir Sidney Poitier og Roxie Roker, og sonur hennar, söngvarinn Lenny Kravitz.
Heta
Heta (hástafur: Ͱ, lágstafur: ͱ) er úreltur stafur í gríska stafrófinu.
Jörmundur Ingi Hansen
right|thumb|Jörmundur Ingi settur inn í embætti allsherjargoða á Þingvöllum 1994 Jörmundur Ingi Hansen (f. 14. ágúst 1940) er fyrrum allsherjargoði Ásatrúarfélagsins og núverandi forstöðumaður Reykjavíkurgoðorðs.
Ketsjúa
Ketsjúa er suður-amerískt frumbyggjamál talað af um 10 milljón manns í Perú, Ekvador og Bólivíu. Er líklega það lifandi ameríska frumbyggjamál sem sér flesta á mælendur. Flokkast það til andes-miðbaugsmála. Mállýskur eru um 20-30.
Talið er að fram til miðrar 15. aldar hafi ketsjúa aðeins verið talað á litlu svæði á suður-hálendi Perú en breiðst hratt út við útþenslu Inkaríkisins. Þegar Pizarro leggur undir sig Inkaríkið 1533 voru ketsjúa-mállýskur talaðar um endilanga vesturströnd Suður Ameríku, frá sunnanverðri Kólumbíu til miðhluta Chile og til austurs að mörkum Amazon.
Hallargarðurinn
thumb|right|Styttan Adonis eftir [[Bertel Thorvaldsen í Hallargarðinum.]] Hallargarðurinn er skrúðgarður við Fríkirkjuveg í Reykjavík. Hann er fyrir framan Listasafn Íslands, hús Kvennaskólans í Reykjavík og hús Thors Jensen við Fríkirkjuveg 11. Garðurinn var hannaður af landslagsarkitektinum Jóni H. Björnssyni árin 1953-4, að undirlagi Gunnars Thoroddsen, borgarstjóra.
Skottími
Skottími (oftast þekkt undir nafninu bullet-time) er tækni við kvikmyndatöku sem miðar að því að hægja á atburðarásinni sem tekin er. Tæknin var fullkomnuð við gerð myndarinnar The Matrix árin 1997 - 1998 en í þeirri mynd er tæknin mikið notuð. Nafnið skottími vísar í með tækninni er hægt að láta byssukúlu ferðast á þeim hraða að áhorfendur geti séð feril hennar.
Skottími virkar þannig að safni af stafrænum myndavélum er raðað upp á fyrirfram ákveðinn hátt og síðan eru þær forritaðar til að taka mynd, þ.e. ramma, á þann hátt að hægt sé að skapa myndavélahreyfingu af atburðinum sem verið er að taka upp með því að raða römmunum sem myndavélarnar hafa tekið upp. Hægt er svo að skeyta inn römmum í myndavélahreyfinguna og þannig lengja enn frekar atriðið, þ.e. hægja á atburðarásinni. Í skottíma er einnig notað blátjald þannig að hægt sé að setja myndavélahreyfinguna inn í töluvteiknað umhverfi.
Í raun er verið að nota grunntækni hreyfimyndarinnar í skottíma, því hreyfimynd er í raun aðeins safn af römmum sem eru teknir nokkrum sinnum á sekúndu (algengast 24 rammar á sekúndu) og því kemur það út á eitt að festa rammana með mismunandi myndavélum og raða þeim svo saman í tölvu.
Milton Queiroz da Paixão
Milton Queiroz da Paixão (fæddur 1. apríl 1958) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 31 leik og skoraði 6 mörk með landsliðinu.
Davíð (Donatello)
thumb|right|250px|Höggmyndin Davíðs Davíð er höggmynd af Davíð konungi eftir Donatello.
Koji Tanaka
Koji Tanaka (fæddur 2. nóvember 1955) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 20 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.
Fáni Póllands
thumb|250px|Fáni Póllands
Fáni Póllands samanstendur af tveimur röndum, sú efri er hvít en sú neðri er rauð. Þessir tveir litir eru tilgreindir í stjórnarskrá Póllands sem þjóðlitir Pólverja. Afbrigði fánans með skjaldarmerkinu er líka til er það má eingöngu nota erlendis og til sjós.
Þjóðlitirnir voru teknir opinberlega upp árið 1831. Þeir eiga uppruna sinn í skjaldarmerkjafræði og eiga rætur að rekja til lita skjaldarmerkis Pólsk-litháíska samveldisins. Á skjaldarmerki þessu voru hvíti örn Póllands og hvítur riddari á hestbaki með rauðum skildi. Þjóðfáninn var formlega tekinn í notkun árið 1919. Frá 2004 hefur verið haldið upp á pólska fánadaginn á 2. maí.
Fánanum er varanlega flaggað á byggingum hæstu stjórnvalda Póllands, t.d. á þinghúsinu og forsetahöllinni. Aðrar stofnanir og margir venjulegir Pólverjar flagga fánanum á þjóðhátiðum og öðrum hátíðum sem eru mikilvægar í Póllandi.
Það eru til tveir aðrir fánar sem líta svipað út og sá pólski: fáni Indónesíu og fáni Mónakó. Á báðum þessum fánum er rauða röndin efst og hvíta röndin neðst.
Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011
300px|thumb|[[Úrvalsvísitala kauphallarinnar á árunum 1998–2009]] Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2011 var djúp efnahagskreppa á Íslandi, sem hófst í byrjun árs 2008 þegar íslenskar hagvísitölur tóku að falla og verðbólga jókst. Þann 17. mars 2008 hækkaði gengisvísitala íslensku krónunnar um 6,97% og var það mesta fall krónunnar í sögu hennar. Mikil þensla hafði verið í efnahag Íslands á árunum á undan og var hagvöxtur árið 2007 4,9% og atvinnuleysi lítið. Íslensk stórfyrirtæki eins og Stoðir og Exista tilkynntu töp eða minni hagnað. Um miðjan júní var gengisvísitalan 164,7 stig og hafði aldrei verið hærri.
Vendipunktur varð þann 29. september þegar tilkynnt var, nær fyrirvaralaust, að ríkið myndi þjóðnýta Glitni, sem var þá þriðji stærsti banki landsins, með kaupum á 75% hlut í honum. Hætt var við þau kaup ríkisins en þess í stað voru sett neyðarlög sem veittu Fjármálaeftirlitinu víðtækar valdheimildir til inngripa í rekstri fyrirtækja í einkaeigu. Fjármálaeftirlitið tók yfir rekstur Landsbankans, Glitnis  og Kaupþings fljótlega eftir setningu þeirra.
Í framhaldi af því kom upp deilumál vegna skuldbindinga íslensku bankanna í starfsemi erlendis. Í nóvember leystust þessar deilur að hluta til þegar há neyðarlán fyrir milligöngu Alþjóðagjaldeyrissjóðsins voru afgreidd. Gengi krónunnar hefur aldrei verið lægra og sett hafa verið takmarkanir á viðskiptum með hana. Almenningur hélt reglulega mótmæli þar sem aðgerðum og aðgerðarleysi íslensku ríkisstjórnarinnar, framgöngu leiðandi manna í íslensku fjármálalífi og beitingu hryðjuverkalaganna af hálfu breskra stjórnvalda var mótmælt.
Aðdragandi
thumb|right|Hagvöxtur á Íslandi, í [[Danmörku, Noregi og Svíþjóð á tímabilinu 2000–2007]]
Stóriðja
Haustið 2003 hófust framkvæmdir við Kárahnjúkavirkjun af alvöru, áætlaður kostnaður var 80 milljarðar kr. Þúsundir erlendra verkamanna fluttust til landsins til þess að vinna við þetta verkefni þar sem vinnuafl á Íslandi annaði ekki eftirspurn. Framkvæmdirnar einar og sér höfðu talsverð áhrif á íslenskan efnahag. Í apríl árið 2004 var metið sem svo að heildarfjárfesting í verkefnum Landsvirkjunar á Íslandi væri á bilinu 250-300 milljarðar íslenskra króna. Impregilo, aðalverktaki framkvæmdarinnar, keypti vörur og þjónustu af íslenskum fyrirtækjum fyrir rúmlega 8,3 milljarða króna frá upphafi framkvæmda við Kárahnjúka til ársloka 2004. Kárahnjúkavirkjun var byggð með það að markmiði að veita álveri Alcoa í Reyðarfirði rafmagn til framleiðslu á áli. Á eftir sjávarútvegi er álframleiðsla sögð önnur helsta útflutningsvara Íslands.
Skuldsetning heimilanna
Með auknu aðgengi að fjármagni skuldsetti íslenskur almenningur sig hröðum skrefum. Bankarnir veittu fólki lán fyrir íbúðum á betri kjörum en áður hafði þekkst. Íbúðalánasjóður, sem er helsta opinbera stofnunin í samkeppni við bankana á þessu sviði, fylgdi í humátt eftir. Lánsfé var einnig nýtt til kaupa á bílum og í einkaneyslu. Ráðgjafarstofa um fjármál heimilanna, opinber stofnun sem veitir fólki ráðgjöf um fjármál, tilkynnti á ársfundi sínum 2008 að „''heildarskuldir þeirra, sem leita til Ráðgjafarstofu, [hefðu] aukist um 14,9% á milli ára og vanskil hafa hækkað um 33,5%. Vanskil lána með raðgreiðslusamningi og bílalán hafa aukist mest á milli ára.''“
Efnahagskreppa
Undir lok ársins 2007 féllu bréf í Exista og SPRON töluvert, en nýlega var búið að skrá SPRON á markað og hafði gengið á hlutabréfum í sparisjóðnum fallið um helming á örfáum mánuðum. Á fyrstu þremur viðskiptadögum ársins 2008 féllu íslensk hlutabréf um 10,53%, á alþjóðlegum mörkuðum féllu hlutabréf sömuleiðis en þó ekki jafn mikið. Á einum degi lækkaði Exista mest þeirra félaga sem voru á aðallista íslensku kauphallarinnar eða um rúm 5%. FL-Group lækkaði um rúm 3%, Straumur-Burðarás um 2,5% og Kaupþing um tæp 2%.
Gengi krónunnar
Í mars var metvelta á íslenskum gjaldeyrismarkaði, þann 7. mars nam veltan 88,2 milljörðum króna. Þann 17. mars 2008 féll gengisvísistala íslensku krónunnar um 6,97% og var það mesta fall í sögu hennar. Gengisvísitala krónunnar hafði þá ekki verið hærri síðan í desember 2001, um svipað leyti og flotgengistefna Seðlabankans var tekin upp. Seðlabankinn brást við 25. mars og hækkaði stýrisvexti um 1,25% í 15%. Í kjölfarið komu upp umræður um að s.k. jöklabréfum væri um að kenna. Frá Seðlabankanum bárust ásakanir um að erlendir vogunarsjóðir og aðrir „óprúttnir miðlarar hafi ákveðið að gera úrslitatilraun til að brjóta niður íslenska fjármálakerfið.“ Sigurður Einarsson, stjórnarformaður Kaupþings, sakaði fjóra erlenda vogunarsjóði um kerfisbundnar árásir á íslenska hagkerfið: Trafalgar, Landsdowne, Ako Capital og Cheney. Fram kom að hagnaður þeirra næmi tugum eða hundruðum milljarða króna.
Háir stýrivextir
Íslenski Seðlabankinn hækkaði vexti sína í 15,5% þann 10. apríl og voru þeir þá þeir hæstu í Evrópu. Strax daginn eftir gaf Seðlabankinn út þá spá að fasteignaverð á Íslandi myndi lækka að raunvirði um 30% til ársins 2010 og þá yrði verðbólgumarkmiðum Seðlabankans náð. Framangengin ár hafði fasteignaverð á landinu öllu hækkað mjög mikið, á árinu 2007 „námu heildarviðskipti með fasteignir tæplega 410 milljörðum króna, sem er mesta velta á fasteignamarkaði á Íslandi á einu ári.“ Þann 28. apríl gaf Hagstofa Íslands út að verðbólga væri 11,8% og hefði mælst jafn mikil síðan í september 1990. Tveir prófessorar við Háskola Íslands sögðu opinberlega að nú væru horfurnar dökkar, talað var um efnahagsvanda og kreppur.
Gjaldeyrisvaraforði Seðlabanka Íslands
Í Viðskiptablaðinu kom fram sama skoðun. Yfirmaður greiningardeildar Kaupþings taldi 500 milljarða kr. heimild til lántöku í þeim tilgangi skref í rétta átt. Gylfi Magnússon, þá dósent í hagfræði við Háskóla Íslands sem seinna var skipaður viðskiptaráðherra Íslands, sagði það „mjög stór og alvarleg mistök að stækka ekki gjaldeyrisvarasjóð Seðlabankans í samræmi við vöxt fjármálakerfisins“ og átt þá við að það væri orðið of seint.
Í lok september, stuttu fyrir bankahrunið, tilkynnti Seðlabanki Bandaríkjanna gjaldeyrisskiptasamninga við norrænu löndin, að Íslandi undanskildu, auk Seðlabanka Ástralíu. Seðlabanki Íslands leitaði þá, og svo aftur í byrjun október, til Seðlabanka Bandaríkjanna um hliðstæðan samning en því var hafnað vegna þess að „fjármálakerfið á Íslandi væri svo stórt í hlutfalli við þjóðarbúið að skiptasamningur yrði að vera stærri en svo að bandaríski seðlabankinn sæi sér fært að standa að gerð hans“.
Bankahrunið
Snemma í október tilkynnti Seðlabanki Íslands að hann hyggðist kaupa 75% hlut í Glitni þar sem bankinn ætti í miklum lausafjárvanda. Stutt var síðan að Lárus Welding, bankastjóri Glitnis, hafði sagt í viðtali í Silfri Egils að bankinn stæði traustum fótum. Í flókinni atburðarrás næstu daga varð Landsbanki Íslands og Kaupþing sömuleiðis gjaldþrota. Alþingi setti neyðarlög sem heimiluðu Fjármálaeftirlitinu að taka yfir stjórnir fyrirtækja og voru skipaðar skilanefndir til þess að sjá um rekstur bankanna. Mikil óvissa um fjármálalegan stöðugleika er áfram varðandi íslenskan efnahag þrátt fyrir að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hafi veitt Íslandi neyðarlán upp á 2,1 milljarða bandaríkjadala.
Milliríkjadeilur Íslendinga vegna skuldbindinga íslenskra einkabanka erlendis
thumb|right|Alls voru viðskiptavinir [[Icesave-spariþjónustu Landsbankans í Bretlandi um 300 þúsund.]] Þann 8. október lækkaði Englandsbanki stýrivexti um 0,5%. Sama dag var Heritable, banki í eigu Landsbankans, settur í greiðslustöðvun og Kaupþing sömuleiðis. Með vísan til sérstakra laga um fjármálastarfsemi hafði hann fært þjónustu með innistæðureikninga Kaupthing Edge, sem var nafn erlendrar starfsemi Kaupþings, yfir til hollenska bankans ING Direct. Varðandi Icesave, innistæðuþjónustu Landsbankans tilkynnti hann að, þó svo að um íslenskan banka væri að ræða, myndi breska ríkið ganga í ábyrgðir á innistæðum viðskiptavina þess.
Þetta var degi eftir símtal milli Darlings og Árna M. Mathiesen, fjármálaráðherra Íslands, þar sem Árni hafði tekið fram að íslenska ríkið gæti ekki ábyrgst innistæður erlendis. Í Kastljósviðtali kvöldið áður hafði Davíð Oddsson, seðlabankastjóri, verið með svipaðar yfirlýsingar. Þá ákvað breska ríkisstjórnin að frysta eigur Landsbankans sem og íslenska ríkisins í Bretlandi í krafti hryðjuverkalaga. Kaupthing Singer & Friedlander var sett í greiðslustöðvun af breska fjármálaeftirlitinu. Notast var við ákvæði í hlutum (e. sections) 4 og 14 og tímaáætlun (e. schedule) 3 í hryðjuverkalögunum (e. Anti-terrorism, Crime and Security Act 2001). Þessi ákvörðun var tekin vegna þess að innan breska fjármálaráðuneytisins var talið að ákveðnir einstaklingar sem annað hvort tilheyrðu ríkisstjórn eða væru þegnar annars lands hefðu tekið eða myndu hugsanlega taka ákvörðun sem sköðuðu breskan efnahag.
Gordon Brown, forsætisráðherra Bretlands, sagði að aðgerðir íslensku ríkisstjórnarinnar í kjölfar bankahrunsins hefðu verið allt að því ólöglegar og algjörlega óásættanlegar. Hann sagði bresk yfirvöld hafa fryst eigur íslenskra fyrirtækja í Bretlandi.
Aðgerðir almennings vegna bankahrunsins
Í fyrri hluta október hófu ýmsir aðilar úr hópi almennings að standa fyrir mótmælum og opnum borgarafundum. Þúsundir manns hafa oft komið saman á Austurvelli til að mótmæla og svokallaðir opnir borgarafundir hafa verið haldnir í Iðnó og á skemmtistaðnum Nasa. Þann 15. nóvember voru haldnir samstöðutónleikar í Egilshöll.
Hagsmunasamtök heimilanna voru stofnuð 15. janúar 2009.
Erlend umfjöllun
Umfjöllun erlendra fjölmiðla um þróun mála á Íslandi hófst vorið 2008. Í marsmánuði ársins 2008 árið var fjallað um hversu hátt skuldatryggingarálag Landsbankans (610 stig) og Kaupþings (856 stig) væru. Í lok mars birtist ritstjórnargrein í breska fjármáladagblaðinu Financial Times og því gefinn gaumur hversu mikil uppbygging og skuldsetning hefði átt sér stað hjá svona smáum efnahag. Þó var það áréttað að hann stæði föstum fótum og ekki væri ástæða til að óttast um afdrif hans.
Haustið 2008 settu íslensk stjórnvöld upp upplýsingamiðlun vegna efnahagskreppunnar á vefsíðunni iceland.org þar sem leitast var við að kynna málstað íslendinga, gefa yfirlit yfir atburðarás og aðgerðir og ennfremur veita erlendum almenningi svör vegna hruns íslensku bankanna.
Menntamálastofnun
Menntamálastofnun er íslensk stjórnsýslustofnun sem sett var á laggirnar 2015. Hún sinnir þeim verkefnum sem tvær fyrri stofnanir sáu áður um, Námsgagnastofnun og Námsmatsstofnun, auk nokkurra annarra verkefna sem heyrðu beint undir Mennta- og menningarmálaráðuneytið. Stofnunin sér grunnskólum fyrir námsgögnum, sér um samræmd próf og aðgangspróf til Háskóla Íslands, og er með eftirlit um skólakerfið. Hún viðurkennir einkaskóla og gefur út leyfisbréf til kennara.
Orri Sigurjónsson
Orri Sigurjónsson (f. 11. desember 1994) er íslenskur knattspyrnumaður. Hann spilar með fótboltaliðinu Þór Akureyri og hefur hann gert það allan sinn feril. Hann spilar sem djúpur miðjumaður en getur líka verið bæði í miðverði og á miðjunni. Bróðir hans, Atli Sigurjónsson, er einnig miðjumaður og spilar sem miðherji fyrir KR
Menntamálastofnun
Stofnunin heyrir undir Mennta- og menningarmálaráðuneytið. Fjárlög til stofnunarinnar 2016 voru tæpar 800 milljónir króna.
Við stofnun Menntamálastofnunar voru Námsgagnastofnun og Námsmatsstofnun lagðar niður. Menntamálastofnunar tók svo við eigum, réttindum og skyldum þeirra.
Námsgagnastofnun
Námsgagnastofnun varð til 1980 við sameiningu Ríkisútgáfu námsbóka og Fræðslumyndasafns ríkisins og sá um að gefa út kennsluefni fyrir grunnskóla endugjaldslaust.
Árið 1990 voru um 250 bókatitlar gefnir út á ári, þar af 100 nýir.
Árið 2006 var 800.000 eintökum dreift til skóla, sem gerði stofnunina að einu stærsta útgáfufyrirtæki landsins.
Stofnunin gerði allt sitt efni sjálf til 1999 þegar hún byrjaði að bjóða sum verk út.
Námsmatsstofnun
Námsmatsstofnun sá um prófagerð, samræmd próf og námsmat. Stofnunin hét upphaflega Rannsóknastofnun uppeldis- og menntamála og var sett á laggirnar 1993 en nafninu var breytt árið 2000.
959
959 (CMLIX í rómverskum tölum)
Næturdýr
Næturdýr (eða náttdýr) er dýr sem sefur á daginn og vakir á næturnar. Andstæða náttdýra eru dagdýr en einnig eru til rökkursdýr.
Jarðköttur
Jarðkettir (fræðiheiti: Suricata suricatta) eru smávaxin rándýr af ætt deskatta (Herpestidae).
Heimkynni
Jarðkettir lifa í suðurhluta Afríku, þar að segja í Kalahari-eyðimörkinni í Botsvana, Namib-eyðimörkinnni í Namibíu og Angóla og einnig í Suður-Afríku. Jarðkettir grafa sér sjálfir göng ofan í jörðina og búa í þeim, vegna þess að neðanjarðar eru þeir öruggari. Hópeðli jarðkatta er mjög ríkt og þeir búa oftast saman í 20-30 dýra hópum.
Útlit
|thumb|left|Jarðköttur Jarðkettir eru ljósbrúnir og silfurgráir með átta dökkar rendur á aftanverðu bakinu. Utan um augun eru síðan dökkir hringir og rófan er dökk. Ein af ástæðunum fyrir því að þeir eru svona á litinn er að þetta eru góðir felulitir í eyðimörkinni þar sem þeir búa. Jarðkettir eru gjarnan 25-35 cm á lengd.
Æxlun
Jarðkettir verða kynþroska 10 mánaða og fullorðnir 11 mánaða. Algengast er að þeir verði um 10 ára en þeir elstu geta orðið allt að 15 ára. Afkvæmi jarðkattar þurfa á vernd að halda a.m.k. til sextán vikna aldurs. Á þessum sextán vikum verða þeir að læra að bjarga sér sjálfir, verja sig fyrir hættum og afla sér matar.
Hegðun
Jarðkettir eru mjög skipulögð og klók dýr. Þegar þeir veiða sér til matar eru alltaf tveir sem standa vörð og gæta þess að óvinir komi þeim ekki að óvörum. Ef hætta steðjar að gefa þeir frá sér hljóð svo allir geti forðað sér. Það má segja að jarðkettir séu frekar árásargjarnir og pirrast fljótt ef einhver er að þvælast fyrir þeim.
Musteristré
Musteristré (fræðiheiti Ginkgo biloba) er tré sem upprunnið er í Kína og er einstakt á þann hátt að það er ekki skylt öðrum trjátegundum. Musteristré eru lifandi steingervingar en þau eru lík 270 milljón ára gömlum steingervingum af trjám. Musteristré er af ættbálki musterisviða en talið var allir musterisviðir hafa orðið aldauða á síðustu ísöld þar til eina núlifandi tegund þeirra fannst í garði kínversks klausturs um árið 1690. Trén hafa verið ræktuð mjög lengi og er notuð í fæðuframleiðslu og til að vinna úr þeim lækningalyf. Musteristré hafa mikið þol gegn skordýrum og ýmsum sjúkdómum og hamförum. Bæði kven- og karlkynsplöntur hafa leðurkennd blævængslöguð blöð. Kventréð ber illa lyktandi aldin á stærð við apríkósu og er kjarni þess ætur. Musteristré eru stór tré sem ná 20 - 35 m hæð en geta orðið yfir 50 m.
Hand-, fót- og munnsjúkdómur
thumb|Dæmigerð útbrot í kringum munnvik á 11 mánaða barni. thumb|Einkenni hand-, fót- og munnsjúkdóms Hand-, fót- og munnsjúkdómur er algengur sjúkdómur í ungum börnum en fullorðnir geta einnig smitast. Sjúkdómurinn stafar af ýmsum veirum og oftast af veirunni Coxackieveiru A16. Algengt er að sjúkdómurinn valdi litlum faröldrum, sérstaklega á haustin. Sjúkdómurinn er mildur og nánast allir jafna sig á 7-10 dögum. Sjúkdómurinn getur valdið heilahimnubólgu en það er mjög sjaldgæft. Sjúkdómurinn byrjar vanalega með sótthita og slappleika. Einum til tveimur dögum seinna byrja að myndast sár í munni. Húðútbrot myndast á 1-2 dögum oftast í lófum og á iljum. Útbrot geta einnig komið á rasskinnar. Sumir fá eingöngu útbrot í munni eða einungis húðútbrot.
Sjó
Sjó (hástafur: Ϸ, lágstafur: ϸ) er úreltur stafur í gríska stafrófinu.
Bryndís Petra Bragadóttir
Bryndís Petra Bragadóttir (fædd 11. október 1958) er íslensk leikkona.
Hlutmengi
thumb|[[Venn-mynd þar sem A er hlutmengi B]] Hlutmengi er mengi A, sem venslað er öðru mengi B þannig að A hefur öll sín stök sameiginleg með B, táknað A ⊆ B. Öll mengi eru hlutmengi í sjálfu sér og sammengi allra hlutmengja tiltekins mengis er mengið sjálft. Stök veldismengis tiltekins mengis eru öll hlutmengi þess, þ.m.t. tómamengið, sem er hlutmengi í öllum mengjum. Ef mengi A er hlutmengi í B og mengið B hefur a.m.k. eitt stak umfram A, kallast mengið A eiginlegt hlutmengi í B, táknað með A ⊂ B.
Mulțime
Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999 (11. - 15. umferð)
11. umferð
''' KR 1 - 1 Leiftur
Leiftur kom í heimsókn í Vesturbæinn, í harðri baráttu um 3. sætið, á meðan að KR-ingar voru í baráttu um Íslandsmeitstaratitilinn. Leiftur hóf leikinn í mikilli vörn, vörðust aftarlega og voru mjög skipulagðir. KR-ingar spiluðu hugmyndasnauðan sóknarbolta og komust ekki fram fyrir sterka vörn Leiftursmanna. Leiftursmenn skoruðu beint úr aukaspyrnu á 19. mínútu, af 40 metra færi, fyrsta marksot þeirra í leiknum. KR-ingar héldu áfram að sækja og á 38. mínútu fengu þeir vítaspyrnu eftir einstaklingsframtak Sigþórs Júlíussonar, þegar boltinn fór í höndina á einum Leiftursmanni og skoraði Guðmundur Benediktsson úr spyrnunni. Það sem eftir liði leiks gerðist ekkert markvert og lauk leiknum 1-1.
Keflavík 2 - 1 Fram:
Breiðablik 4 - 1 Grindavík:
Víkingur 1 - 2 ÍA:
ÍBV 2 - 2 Valur:
12. umferð
Leiftur 1 - 0 Víkingur:
ÍA 2 - 2 Keflavík:
Grindavík 1 - 2 ÍBV:
Valur 1 - 2 KR:
Valsmenn tóku á móti KR í 12. umferð deildarinnar á Hlíðarenda. Valsmenn höfðu rekið þjálfara sinn Kristinn Björnsson fyrr á tímabilinu og hafði síðan gengið allt í haginn, með Inga Björn Albertsson sem nýjan þjálfara meistaraflokks en staða þeirra var þó ekki mjög góð. Fólk var enn að setjast niður þegar að Valsarar komust yfir á 4. mínútu, þar var að verki Guðmundur Brynjólfsson, en markið sló KR-inga út af laginu og náðu sér ekki á strik. Þeir skoruðu þó mark á 31. mínútu þegar að Bjarki Gunnlaugsson skoraði af stuttu færi og voru ekki skoruð fleiri mörk í fyrri hálfleik. Þegar leið á leikinn benti allt til þess að leikinum lyki með jafntefli. Á lokamínútum leiksins skoraði Bjarni Þorsteinsson fyrir KR með vinstrifótarskoti, úr vítateiginum og fögnuðu KR-ingar sigri í leikslok.
Fram 1 - 1 Breiðablik:
13. umferð
ÍA 1 - 0 Fram:
ÍBV 2 - 1 Breiðablik:
Keflavík 2 - 2 Leiftur:
KR 2 - 1 Grindavík:
Grindvíkingar voru í fallbaráttu þegar þeir mættu í heimsókn í Frostaskjólið. Þeir höfðu ekki tapað leik á KR-velli í tvö ár og mættu þeir fullir eldmóði til leiks. Leikurinn byrjaði af krafti og stefndi allt í markaveislu því eftir 15 mínútur var búið að skora þrjú mörk. Fyrst kom David Winnie KR í 1-0 áður en Grétar Ólafur jafnaði metin á tíundu mínútu en Bjarki Gunnlaugsson kom KR-ingum yfir á 14. mínútu. Eftir það fjaraði leikurinn út, allur kraftur fór úr leiknum. Ekkert markvert gerðist það sem eftir var af leiknum og lauk leiknum með sigri KR-inga.
Víkingur 5 - 4 Valur:
14. umferð
Grindavík 2 - 2 Víkingur:
Breiðablik 0 - 3 KR:
Blikar tóku á móti sprækum KR-ingum á Kópavogsvelli í 14. umferð Landssímadeildarinnar en Blikar höfðu aðeins unnið einn leik í síðustu 9 umferðum. KR-ingar gátu ekki óskað eftir betri byrjun, því strax á 7. mínútu skoraði Guðmundur Benediktsson eftir að hafa komist fram hjá varnarmönnum Breiðabliks. Jafnræði var með liðunum það sem eftir lifði hálfleisins. Mikil barátta einkenndi fyrri hálfleikinn og fór leikurinn mikið fram á miðjum velli. Leikurinn opnaðist fyrst fyrir alvöru þegar að Blikar fóru að sækja af einhverju viti. Það nýttu KR-ingar sér til þess að bæta við tveimur mörkum á 80., og 81. mínútu.
Leiftur 1 - 4 ÍA:
Valur 2 - 3 Keflavík:
Fram 0 - 2 ÍBV:
15. umferð
Víkingur 1 - 0 Breiðablik:
Keflavík 2 - 3 Grindavík:
ÍA 0 - 1 Valur:
Leiftur 3 - 3 Fram:
Leikurinn sem flestir höfðu beðið eftir var að hefjast, Íslandsmeistarar tveggja síðustu ára mættu KR-ingum sem að sátu á toppi deildarinnar. Liðin höfðu fyrir löngu stungið önnur lið af í deildinni og myndi þessi leikur ráða miklu um hvort liðið yrði Íslandsmeistari. Hátt í sex þúsund manns lögðu leið sína á KR-völlinn til að horfa á leikinn. KR-ingar byrjuðu hægt, og aftarlega og leyfðu Eyjamönnum að hefja leikinn af krafti. Þeir komust þó meir og meir inn í leikinn og tóku loks öll völd á vellinum. Sigþór Júlíusson skoraði fyrsta mark leiksins á 13. mínútu. Gífurleg spenna var ríkjandi það sem eftir lifði fyrri hálfleiks. Einar Þór Daníelsson fékk vítaspyrnu stuttu eftir að KR-ingar skoruðu fyrsta mark sitt. Birkir Kristinsson varði þó vítaspyrnu Guðmunds Benediktssonar. Fimmtán mínútum síðar fengu Eyjamenn vítaspyrnu og var það markahæsti maður ÍBV, Steingrímur Jóhannesson, sem að tók spyrnuna, en eins og félagi hans í marki ÍBV, varði Kristján Finnbogason spyrnu Jóhannesar. Eyjamenn fylgdu þessu ekki eftir og tóku KR-ingar öll völd á vellinum. Einar Þór Daníelsson skoraði á 41. mínútu og voru KR-ingar tveimur mörkum yfir í hálfleik. Í síðari hálfleik höfðu Eyjamenn ekki þann styrk sem að þurfti til að brjóta vörn KR-inga á bak aftur, sóknarleikur þeirra var of einhæfur. KR-ingar ráku svo síðasta naglann í kistu ÍBV, þegar að Guðmundur Benediktsson skoraði á 82. mínútu úr víaspyrnu.
Skjaldarmerki Póllands
thumb|250px|Skjaldarmerki Póllands
Skjaldarmerki Póllands (pólska: Orzeł Biały) samanstendur af hvítum erni með gylltum goggi, með gylltri kórónu, á rauðum skildi. Útlít skjaldarmerkisins er tilgreint í stjórnarskrá Póllands og í sérstökum lögum varðandi þjóðartákn Póllands.
Örninn var fyrst tekinn upp sem tákn Pólverja meðan á Bolesław 1. (992–1025) var ríkjandi. Stílfærða útlit arnarins var umdeilt og talið var að maður gæti ekki greint hvers konar fugl hann var. Frá 12. öld var örninn birtur á skjöldum, fánum, myntum og innsiglum Píastanna. Hann var birtur fyrst á skjaldarmerki Pólverja meðan á Przemysł 2. var ríkjandi, áður en Pólland var brotið upp.
Form arnarins hefur breyst í gegnum árin en núverandi hönnunin var teiknuð árið 1927. Skjöldurinn sjálfur hefur líka breyst með tíma. Undir Pólsk-litháíska samveldinu var skildinum skipt í fernt og örninn var einn margra tákna sem birtur var á skildinum.
Dagdýr
Dagdýr er dýr sem sefur á næturnar og vakir á daginn. Andstæða dagdýra eru næturdýr en einnig eru til rökkursdýr.
Geirríður (landnámskona)
Geirríður hét landnámskona sem nam land á Íslandi og bjó við Eyrarfjall í Borgardal. Frá Geirríði er sagt í Eyrbyggja sögu, er henni lýst sem ákaflega gestrisinni: „þótti hún it mesta göfugkvendi,“. Maður hennar hét Björn Bölverksson og áttu þau saman soninn Þórólf. Þórólfur var síðar nefndur bægifótur, vegna þess að hann haltraði og eignaðist hann dótturina Geirríði sem nefnd var Geirríður Bægifótsdóttir.
Josh Radnor
Joshua „Josh“ Radnor (fæddur 29. júlí 1974) er bandarískur leikari sem er best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Ted Mosby í gamanþættinum How I Met Your Mother
Ferill
Árið 2001 fékk Radnor aðalhlutverkið í Off Centre en hlutverkið féll að lokum til Eddie Kaye Thomas. Árið 2002 lék hann á Broadway í uppfærslu af The Graduate, með Jason Biggs á móti Kathleen Turner og Aliciu Silverstone. Í júlí 2008 lék hann á móti Jennifer Westfeldt í leikritinu Finks, skrifað af Joe Gilford og leikstýrt af Charlie Stratton.
Einkalíf
Josh fæddist í Bexley Ohio og er sonur Alans Radnor, lögræðings. Hann ólst upp í Bexley, úthverfi Columbus þar sem hann gekk í gyðinga-skóla og fór í sumarbúðir. Radnor útskrifaðist frá menntaskólanum í Bexley og fór síðan í Kenyon háskólann þar sem hann fékk Paul Newman verðalunin. Radnor fékk meistaragráðuna sína í leiklist í NYU Tisch School of the Arts.
Jövu-nashyrningur
Jövu-Nashyrningur (Rhinoceros sondaicus), er fágæt tegund nashyrninga. Tegundin er í útrýmingarhættu og stofnstærð 2018 var áætluð tæplega 70 einstaklingar, sem alla er að finna í þjóðgarðinum Ujung Kulan á Java. Enginn einstaklingur er í haldi í dýragörðum. Þar til 2011 mátti finna nokkra einstaklinga í Víetnam en þá dóu þeir út. Jövu-Nashyrningar eru minnsta tegundin nashyrninga, 3,1–3,2 m langir og 1,4-1,7 m háir. Aðeins karldýrið hefur horn á nefinu. Hann er fágætasta stóra spendýrið á jörðinni.
Jövu-Nashyrningar verða 30–45 ára í náttúrunni. Þeir eru einfarar. Engin rándýr ógna fullorðnum einstaklingum í þjóðgarðinum nema þá helst maðurinn. Jövu-Nashyrningur er ennfremur minnst rannsakaður af þeim 5 tegundum nashyrninga einkum sökum þess hve fágætur hann er.
Skyfall
Skyfall er tuttugasta og þriðja mynd í James Bond-röðinni sem framleidd var af MGM og Sony Pictures Entertainment. Hún kom út árið 2012 og var þriðja myndin þar sem Daniel Craig lék aðalpersónunni James Bond. Javier Bardem lék varmenninu Raoul Silva. Myndinni var leikstýrt af Sam Mendes en handritið var skrifað af Neal Purvis, Robert Wade og John Logan.
Í myndinni rannsakar James Bond árás á Bresku leyniþjónustuna (MI6). Það kemur í ljós að árásin hafi verið árás á formann leyniþjónustunnar, M, framin af fyrrverandi starfsmanni Raoul Silva. Í Skyfall snúa tvær persónur aftur sem voru ekki í síðustu tveimur myndunum: Q, leikin af Ben Whishaw, og Miss Moneypenny, leikin af Naomie Harris. Skyfall er líka síðasta myndin þar sem Judi Dench leikur M, en hún hefur leikið persónunni í síðustu sex James Bond-myndunum. Gareth Mallory, leikinn af Ralph Fiennes, tekur við af henni í lok myndarinnar.
Sam Mendes var boðið að leikstýra myndinni eftir að Quantum of Solace kom út árið 2008. Gerð kvikmyndarinnar var frestað meðan á MGM var í fjármálavandræðum en ekki var byrjað aftur á henni fyrir desember 2010. Á þessum tíma var Mendes aðeins verkefnisráðgjafi. Upprunalegi handritshöfundurinn Peter Morgan hætti í að vinna að myndinni þegar gerð kvikmyndarinnar var frestað. Þegar byrjað var aftur á að gera kvikmyndina héldu þeir Purvis, Wade og Logan áfram að skrifa lokaútgáfu handritsins, og þeir felldu hugmyndir Morgans inn í handritið. Upptaka á myndinni hófst í nóvember 2011 og átti sér stað aðallega á Bretlandi, í Kína og í Tyrklandi.
Edmonton
thumb|Staðsetning Edmonton innan Alberta-fylkis thumb|Miðborgin í Edmonton thumb|Whyte Avenue verslunargatan. thumbnail|Þinghúsið (e. Alberta Legislature)
Edmonton er höfuðborg Alberta-fylkis í Kanada. Íbúar stórborgarsvæðisins eru rúm milljón. Edmonton er nyrsta borg Norður-Ameríku með íbúafjölda yfir milljón. North Saskatchewan-áin rennur í gegnum borgina en hún er umkringd stórum grænum svæðum. Calgary, stærsta borg fylkisins, liggur fyrir sunnan Edmonton.
Pinus orizabensis
Pinus orizabensis er fura sem er einlend í mið Mexíkó. Hún hefur verið talin undirtegund af Pinus cembroides og þá skráð sem Pinus cembroides subsp. orizabensis D.K.Bailey. Hún er með stærri fræ en Pinus cembroides.
Útbreiðslan er takmörkuð, er á litlu svæði í austur Eje Volcánico Transversal (eldfjallabelti í Mexíkó), í ríkjunum Puebla og Veracruz. Hún vex hátt til fjalla, aðallega á milli 2.200–2.800m hæð, í svalara og rakara loftslagi en flestar aðrar pinyon furur.
Lýsing
Þetta er lítið til meðalstórt tré, að 8 til 10 m hátt og með stofnþvermál að 50 sm. Börkurinn er dökkbrúnn, þykkur og með djúpum sprungum neðst á bolnum. Barrnálarnar eru ýmist 3 eða 4 saman í búnti, grannar 3 til 6 sm langar, og grænar til blágrænar, með loftaugun á hvítri rönd á innra yfirborði nálanna.
Könglar
Könglarnir eru hnatt til egglaga, 4 til 7 sm langir og 3 til 5 sm lokaðir, grænir í fyrstu, og og verða gulbrúnir við þroska eftir 16 til 18 mánuði, með fáar köngulskeljar, yfirleitt eru 6 til 18 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 5 til 7 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun.