cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bacillaceae
Bacillaceae er ætt Gram-jákvæðra gerla innan ættbálksins Bacillales. Ættin samanstendur af ört vaxandi fjölda ættkvísla, en þekktust þeirra er Bacillus og dregur ættin nafn sitt af henni. Flestir meðlimir ættarinnar eru staflaga, ófrumbjarga gerlar og geta margir þeirra myndað dvalargró. Flestar tegundir ættar eru loftháðar eða valfrjálst loftsæknar, en einstaka tegundir eru þó loftfælnar. Kvikir gerlar innan ættarinnar eru oftast með kringstæðar svipur. Flestir meðlimir ættarinnar eru skaðlausir mönnum, en einstaka sýkla er þó þar að finna, til dæmis Bacillus anthracis og Bacillus cereus.
Eldi
Stórfellt eldi getur valdið mengun, t.d. vegna úrgangs, og getur líka valdið umhverfisslysum þegar eldisdýr sleppa út í náttúruna og blandast þar við náttúrulega stofna eða ná að fjölga sér á stað þar sem þær voru ekki til fyrir og valda þannig skaða. Dæmi um hið síðastnefnda er þegar minkar sluppu úr minkabúi árið 1931 og breiddust út um allt Ísland á stuttum tíma, en voru óþekktir áður. Eldisræktun, einkum loðdýrarækt, hefur líka verið gagnrýnd fyrir ómannúðlega meðferð á dýrum.
Steingrímur Arason
Steingrímur Arason (fæddur 26. ágúst 1879, dáinn 13. júlí 1951) var íslenskur kennari. Hann stundaði gagnfræðanám við Möðruvallaskóla og síðan kennaranám í Flensborg og lauk kennaraprófi árið 1908. Einnig stundaði hann framhaldsnám við Teachers Collage í Columbia-háskóla í Bandaríkjunum. Hann starfaði við kennslu barna og unglinga í Eyjafirði og Reykjavík en aðalkennslustörf hans voru við Kennaraskólann þar sem hann kenndi í 20 ár. Hann var ritstjóri Unga Íslands og formaður Barnavinafélagsins Sumargjöf fyrstu 15 árin sem það félag starfaði.
Búðarkassi
thumb|200px|Antíkbúðarkassi. Búðarkassi er vél notuð í verslun sem reiknar út færslur og skrásetur þær. Búðarkassar eru oft með peningaskúffu til að geyma peninga og geta prentað kvittun fyrir viðskiptavininn. Yfirleitt nota gjaldkerar búðarkassar.
Yfirleitt getur peningaskúffan einungis vera opnuð þegar færslan er búin nema ef sérstakur lykill er notaður. Þetta er til að minnka líkur á þjófnaði og raunar voru búðarkassar fyrst fundnir upp til að sporna við þjófnaði starfsfólks. Fyrstu búðarkassarnir voru vélrænir og gátu ekki prentað kvittanir. Starfsfólk átti að slá hverja færslu inn í búðarkassa og þegar þrýst var á heildarhnappinn opnaðist skúffan og bjalla hringdi svo að umboðsmaður verslunarinnar vissi af færslunni. Sumir búðarkassar eru með hnappi sem heitir „engin sala“ og opnar peningaskúffu og skrásetur opnun skúffunnar. Sumir aðrir búðakassar þurfa að lykilorð sé skráð inn til þess að hægt sé að nota þá.
Steingrímur Arason
Aðalkennslugrein hans við Kennaraskólann var æfingakennsla og var hann fyrsti æfingakennari í smábarnakennslu. Hann þýddi margar barnabækur og tók saman þessar barnabækur fyrir ung börn:
Búðarkassi
Búðarkassar eru oft með strikamerkjalesarum, vigtun og útstöðvum fyrir kredit- og debetkort. Í auknum mæli eru búðarkössum skipt út fyrir tölvur með sölustaðahugbúnaði.
Í dag skanna þessar vélar strikamerki (sem er yfirleitt UPC) fyrir hverja vöru, leita að verði vörunnar í gagnagrunni, reikna út afslætti fyrir vörur á útsölu, reikna út söluskatt, skrásetja tíma og dagsetningu færslunnar, skrásetja sundurliðun og greiðsluaðferð færslunnar og vista heildarupphæð færslunnar.
Smásala
Smásala er þegar vörur eru keyptar frá heildsala, framleiðanda eða innflytjanda og seldar áfram í verslun eða búð, póstverslun eða vefverslun. Smásala er síðasta stig dreifibrautarinnar og er ólík heildsölu.
Verslanir eru oft á verslunargötum eða í verslunarmiðstöðvum.
Klaufhalar
Klaufhalar eru næturdýr sem nærast á plöntuafurðum og blaðlús. Til klaufhalaættbálksins teljast um 1.800 tegundir í 10 ættum en ættbálkurinn er frekar lítill meðal skordýra, þrátt fyrir það eru klaufhalarnir nokkuð algengir og rata oft inn í hús þar sem þeir sjást oft þjótast yfir gólfin.
Líffærafræði
Klaufhalar eru ílangir og búkur þeirra situr lágt gagnhvart jörðinni, þeir eru oft brúnir að lit og yfirleitt 10-14 mm langir en á Sankti Helenu finnast allt upp í 80 mm langir einstaklingar. Munnur þeirra er vel fallin til að tyggja fæðuna.
Halar klaufhalanna eru frá allt frá ekki neinu upp í einn þriðja af búkslengd þeirra. Hægt er að greina á milli kynjanna með því að skoða halann en hann er beinn á kvendýrunum og snýr fyrst inn í bláendann en á karldýrunum líkist hann meira hnetubrjót og fer í smá sveig út áður en endarnir mætast. Einnig er mun lengra á milli halanna tveggja þar sem lengst er á milli þeirra á karldýrunum (sjá tengla).
Klaufhalar þurfa að brjóta afturvængi sína saman á margbrotinn hátt svo þeir passi undir framvængina, þrátt fyrir margbrotna hönnun þeirra nota klaufhalarnir þá sjaldan til flugs.
Mökun klaufhala fer þannig fram að þeir snúa afturbolum sínum saman og halda jafnvel stundum í hvern annan með hölunum.
Steingervingar
Steingervingar af klaufhölum hafa fundist allt aftur til júratímabilsins, árið 2003 höfðu um 70 sýni fundist allt í allt.
Roubaix
Roubaix (franska Roubaix eða hollenska Robaais) er gömul iðnaðarborg í fylkinu Nord í Norður-Frakklandi, í Flandur-héraðinu nálægt landamærunum Belgíu. Fólksfjöldi árið 2013 var 95.866 og heildarflatarmálið borgarinnar er 13,23 km². Íbúar borgarinnar eru kallaðir Roubaisiens á frönsku og stundum Roubégnos á pikardsku. Ásamt borgum Lille, Tourcoing, Villeneuve-d'Ascq og 86. öðrum bæjum, Roubaix er hluti af höfuðborgarsvæðinu Métropole Européenne de Lille þar sem meira en 1,1 milljónir búa.
Við komu textílframleiðslu á tímum iðnbyltingarinnar breytist Roubaix mikið, hún varð þéttbyggð iðnaðarborg með stórri verkalýðsstétt á 19. öldinni. Staðsetning borgarinnar gerði henni kleift að þróast og stækka. Borgin varð miðstöð vefnaðariðnaðarins og var stór ullarframleiðandi. Vefnaðariðnaðinum hnignaði frá miðri 20. öldinni. Núna það eru mörg erfið verkefni og félagsleg vandamál í Roubaix eins og fátækt og kreppa.
Borgin er líka akademísk og menningarleg miðstöð, þar á meðal fjöldi leikhúsa, minjasafna og annarra menningarstofnana. Borgin er nú best þekktur sem enda áfangastað í París-Roubaix hjólreiðarkeppninni.
Vinabæir
Roubaix viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Otta
Otta er íslenskt kvenmannsnafn.
Æðahellir
Æðahellir er íslenskur hellir í Vestmannaeyjum. Í Eyjablaðinu 1962 segir svo frá Æðahelli:
Þvottahellir
thumb|Þvottahellir Þvottahellir er íslenskur hellir í Botnsdal í Hvalfirði. Hann er austan við svonefndan Gamlastekk í árgljúfri Botnsár. Í þessum helli var stundum í ótíð þurrkaður þvottur, segir í örnefnaskrá sem Þórmundur Erlingsson í Stóra-Botni skráði.
Robert Boyle
Málverk af Robert Boyle|thumbnail Loftdæla Roberts Boyle|thumbnail Robert Boyle (25. janúar 1627 – 1691) var írskur eðlis- og efnafræðingur. Hann er þekktastur fyrir að hafa sett fram lögmál um vensl þrýstings og rúmmáls fyrir gas. Hann samdi mörg rit um heimspeki, læknisfræði og trúmál. Robert Boyle var af aðalsættum og faðir hans var á tímabili einn ríkasti maður Bretlands.
Boyle flutti til Oxford árið 1654. Hann hafði aldrei stöðu í háskólanum og fjármagnaði tilraunir sínar og laun aðstoðarfólks sjálfir. Árið 1660 stofnaði hann ásamt 11 öðrum The Royal Society of London for Improving Natural Knowledge (Konunglega breska vísindafélagið). Boyle lét sér ekki nægja þá vísindahefð sem tíðkast hafði frá dögum Aristótelesar að tala um uppgötvanir heldur framkvæmdi hann tilraunir og dró ályktanir út frá þeim og skrifaði í greinum sínum nákvæmar framkvæmdalýsingar, lýsingar á tækjum og framvindu.
Hann var trúaður í leit að reglum náttúrunnar. Hann lofttæmdi glerhjálm og komst að því að kol né brennisteinn brunnu ekki í lofttómi. Hann komst líka að því að hljóð ferðast ekki í lofttæmi og eldur logar ekki og líf þarf loft.
Árið 1664 kynnti Boyle lakkmúslit (e. litmus) en það var litarefni sem er unnið úr skófum og breytti um lit eftir sýrustigi; í basísku umhverfi er litarefnið blátt en í súru er það rautt.
Boyle birti fyrstur lýsingu á flotmæli sem er tæki til að mæla eðlisþyngd vökva. Boyle er þekktastur fyrir að hafa uppgötvað vensl milli þrýstings og rúmmáls fyrir gas sem hann setti þannig fram að ef hitastigi ákveðins magns af gasi var haldið föstu þá var þrýstingur gassins í öfugu hlutfall við rúmmál þess, eða P∼1V þar sem P stendur fyrir þrýsting og V fyrir rúmmál.
Í dag er þetta lögmál þekkt sem PV=nRT þar sem n stendur fyrir fjölda einda mælt í mólum  R fyrir gasfastann (R = 8,314 J/(K∙mol)) og T fyrir hitastig  mælt í einingunni kelvín.
Langbarðaland
thumb|right|Merki Langbarðalands Langbarðaland (Lyngbarði eða Lumbarðaland) (ítalska: Regione Lombardia) er hérað á Norður-Ítalíu á milli Alpafjalla og Pó-dalsins. Höfuðstaður héraðsins er Mílanó. Íbúafjöldi er 10,1 milljón (2019). Héraðið heitir eftir Langbörðum, germönskum ættflokki sem lagði undir sig Ítalíu eftir fall Rómaveldis.
Bangsi bestaskinn
Bangsi bestaskinn (enska: Teddy Ruxpin) var í upphafi sjálfvirkt vélleikfang í formi talandi bangsa. Bangsinn gat hreyft munninn og augun á meðan hann las upp sögur sem voru spilaðar af innbyggðu kasettutæki sem staðsett var á baki hans. Leikfangið var skapað af Ken Forsse og hannað af bandaríska fyrirtækinu RKS Design snemma á 8. áratug 20. aldar. Leikfangið varð söluhæsta leikfang í Norður-Ameríku árið 1985 og 1986. Að lokum var sköpuð teiknimyndasería eftir sömu hugmynd (The Adventures of Teddy Ruxpin) sem hóf göngu sína í bandarísku sjónvarpi árið 1987. Teiknimyndaserían kom að lokum til íslenskra sjónvarpsstöðva og fékk heitið Bangsi bestaskinn og varð töluvert vinsælt barnaefni á meðal íslenskra ungmenna.
Verslunarmiðstöð
thumb|Verslunarmiðstöð Verslunarmiðstöð er bygging eða byggingar þar sem eru margar verslanir og önnur þjónusta í þéttum kjarna svo að viðskiptavinir geta gengið á milli auðveldlega. Ef miðstöðin er í fleiri en einu húsi eru oftast gangar eða yfirbyggðir stígar á milli þeirra svo að fólk getur gengið milli verslana hvernig sem viðrar. Verslunarmiðstöðvar eru hannaðar til að skapa hagstætt umhverfi fyrir verslunarferðir og þar eru yfirleitt ókeypis bílastæði, veitingastaðir og ýmis þægindi sem gera viðskiptavinum ferðina auðveldari, svo sem rúllustigar, loftkæling ef þess er þörf og fleira.
Verslunarmiðstöðvar eru ýmist miðsvæðis í bæjum og borgum eða í úthverfum. Ein þekktasta verslunarmiðstöð heims og sú stærsta í Bandaríkjunum er Mall of America í Bloomington í Minnesota, en þar eru yfir 520 verslanir. New South China Mall í Dongguan í Kína er raunar mun stærri að flatarmáli en miðstöðin hefur verið nær tóm frá því að byggingin var tilbúni 2005 og þar eru aðeins örfáar verslanir þótt rými eigi að vera fyrir 2350 slíkar.
Á Íslandi eru tvær stórar verslunarmiðstöðvar: Kringlan og Smáralind.
Sýklakenningin
thumb|right|Mynd af [[kólera|kólerubakteríu.]] Sýklakenningin eða örverukenningin er sú kenning að smitsjúkdómar berist milli manna með sjúkdómsvaldandi örverum, sem kallast sýklar. Kenningin var fyrst sett fram á 16. öld og var mikið gagnrýnd til að byrja með en hefur síðan undir lok 19. aldar verið almennt viðtekin innan læknavísinda og örverufræði. Hún tók við af míasmakenningunni sem helsta skýring manna á smitburði.
Saga
thumb|150px|Ignaz Semmelweis var meðal þeirra sem lögðu hornsteina að sýklakenningunni. Finna má þess merki í fornum ritum hindúa að kenningar sem minna á sýklakenninguna hafi verið við lýði meðal Indverja þegar í forneskju. Telja má nánast fullvíst að hugsuðir frongrikkja hafi haft einhverjar spurnir af slíkum kenningum, en þeir virðast þó ekki hafa tekið þær upp á arma sína og sér þeirra hvergi stað í Corpus Hippocraticum eða „textasafn Hippókratesar“, handritasafni því sem kennt er við Hippókrates og fylgismenn hans. Hins vegar er ekki annað að sjá en rómverski fræðimaðurinn Varró hafi vitað af slíkum hugmyndum og tekið þeim sem sjálfgefnum sannleik þegar hann ræður tilvonandi óðalsbónda frá því að reisa hús sitt í mýrlendi vegna þess að „þar þrífast örsmáar verur sem ekki sjást með berum augum, en komast inn um munn og nasir og valda sjúkdómum“
Sýklakenningin er þó venjulega sögð eiga upphaf sitt hjá Girolamo Fracastoro, en hann hélt því fram árið 1546 að orsaka farsótta væri að leita meðal örsmárra „fræja“ sem gætu borist manna á milli og ollið sjúkdómum. Örverur voru þó ekki þekktar á þeim tíma, en Antonie van Leeuwenhoek lýsti þeim fyrstur manna seint á 17. öld. Það var svo Agostino Bassi sem fyrstur setti sýklakennnguna fram með vísan í örverur og má því segja að kenningin eins og hún er í dag hafi fyrst litið dagsins ljós hjá honum. Kennigin mætti mikilli mótstöðu innan læknastéttarinnar, en tilraunir ýmissa vísindamanna á síðari helmingi 19. aldar leiddu smám saman í ljós að kenningin skýrði bæði smitburð farsótta og sýkingar almennt með hætti sem var að miklum mun meira sannfærandi en fyrri kenningar. Meðal helstu tilrauna í þessa veru ber að nefna rannsóknir Ignaz Semmelweis á smitburði sængursóttar á sjúkrahúsi Vínarborgar á árunum upp úr 1840 og hinar ítarlegu rannsóknir Roberts Koch á sýkingum og smitburði miltisbrands, berkla, kóleru og fleiri sýkinga um og eftir 1870.
Portland-eyja
thumb|right|Portlandhöfn séð frá eyjunni. Portlandeyja er örfirisey í Ermarsundi 8 km sunnan við Weymouth í Dorset, Suður-Englandi. Eyjan er 6 km á lengd og 2,7 km á breidd. Grandinn sem tengir hana við meginlandið heitir Chesil Beach. Weymouth og Portland mynda saman sveitarstjórnarumdæmið Weymouth og Portland.
Portland er á miðri Júraströndinni sem er á Heimsminjaskrá UNESCO. Þar er unninn kalksteinn, Portlandsteinn, sem hefur verið notaður í byggingar um aldir, þar á meðal í Pálskirkjuna og höfuðstöðvar Sameinuðu þjóðanna í New York.
Lónið á milli Portland og Weymouth er ein af stærstu manngerðu höfnum heims, Portlandhöfn. Höfnin var búin til á 19. öld með því að gera fjóra langa brimgarða sem loka lónið af. Um leið var Portland gerð að flotastöð Konunglega breska sjóhersins. Flotastöðinni var lokað árið 1995. Árið 2000 var siglingaskólinn Weymouth and Portland National Sailing Academy opnaður á Portlandeyju.
.tc
.tc er þjóðarlén Turks- og Caicoseyja.
Tenglar
Toppdomän
Namskogan
thumb|Nordlandsporten thumb|Namskogan stöð Namskogan er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins Namskogan í Þrændalögum í Noregi. Í byggð eru 217 íbúar og í sveitarfélaginu 818 (2022). Namskogan er viðkomustaður á Nordlandsbanen járnbrautarlínunni og E6 liggur í gegnum staðinn, 72 km norður af Grong. vinstri|thumb|Hótel Nams Inn Namsskogan skólinn (sameinaður grunnskóli og framhaldsskóli) er staðsettur í Namsskogan. Tiriltoppppen leikskólinn er einnig staðsettur hér. Við hlið skólans er fjölnotasalurinn Namsskoganhallen (fjölnotasalur) og Namsskogan sundhöllin.
Hótelið Nams Inn er staðsett í Namskogan.
Bjørhusdal kapella er skipskirkja frá 1970. Byggingin er úr timbri og rúmar 120 sæti.
Namsskogan fjölskyldugarðurinn er dýra- og skemmtigarður staðsettur við Namsskogan. Það eru yfir 30 mismunandi dýrategundir, þar á meðal birnir, úlfar, gaupur, rauðrefur, heimskautarrefir, úlfar, otur, elgur, dádýr, tíur, hérar, svínarí, hreindýr, frettur og mörg önnur gæludýr, fuglar og búfé.
Namskogan er staðsett rétt sunnan við landamærin að Nordland sýslu: Nordlandsporten.
Orrustan við Portland
thumb|right|Myndskreyting frá 1873. Orrustan við Portland var sjóorrusta í Fyrsta stríði Englands og Hollands sem fór fram undan Portlandeyju í Ermarsundi frá 28. febrúar til 2. mars 1653. Floti Enska samveldisins undir stjórn Robert Blake reyndi að hindra för herskipa Hollenska lýðveldisins undir stjórn Maarten Tromp aftur heim eftir að hafa fylgt hollenskum kaupskipaflota gegnum Ermarsund nokkrum vikum fyrr. Báðir aðilar höfðu yfir 70-80 herskipum að ráða.
Um leið og Tromp sá að enski flotinn hugðist sigla fyrir þá gaf hann skipun um árás. Skip hans Brederode náði að hleypa þrisvar af á skip Blake, Triumph, án þess að hann næði að bregðast við. Blake hörfaði því og skipherrann Michiel de Ruyter náði að ráðast að skut ensku skipanna. Blake sendi fylkingu freigáta til að hertaka hollensk kaupskip sem biðu við La Rochelle en Tromp sendi skip til að hindra þau. Næsta dag höfðu Englendingar vindinn með sér og hófu árás en náðu ekki að brjótast gegnum víglínu Hollendinganna. Eftir daginn voru mörg hollensku skipanna búin með skotfæri og reyndu því að spara skotin næsta dag. Um nóttina leiddi Tromp skip sín meðfram ströndinni í örugga höfn. Blake hafði náð á sitt vald 8 hollenskum herskipum og 20-40 kaupskipum. Báðir aðilar lýstu yfir sigri.
Garðalind
Garðalind (fræðiheiti: Tilia × europaea ) er tré af stokkrósaætt. Útbreiðsla er í Evrópu til Kákasus og V-Asíu. Tréð verður 15-50 metra hátt. Garðalind er náttúrulegur blendingur tegundanna fagurlindar og hjartalindar (Tilia × europaea), og er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu. Lítil reynsla er af tegundinni hérlendis og gefur ekki miklar vonir.
thumb|miðja|Gall á blaði garðalindar. Mítill af tegundinni [[Eriophyes tiliae|Eriophyes tiliae tiliae.]]
Veiðimenn og safnarar
thumb|right|Tjöld [[Sjósjónar|Sjósjóna í Norður-Ameríku um aldamótin 1900.]] Veiðimenn og safnarar er einkunn sem höfð er um samfélög þar sem aðalaðferðin til að afla lífsviðurværis felst í beinni öflun matar úr náttúrunni; það er veiðum dýra og tínslu jurtaafurða. Ekki er hægt að gera skýran greinarmun á samfélögum veiðimanna og safnara og landbúnaðarsamfélögum þar sem flest samfélög nota fjölbreytta tækni til matvælaöflunar.
Í meira en tvær milljónir ára voru öll samfélög manna samfélög veiðimanna og safnara. Landbúnaður kom fyrst fram á sjónarsviðið undir lok miðsteinaldar fyrir um 12.000 árum síðan og markar upphaf nýsteinaldar.
Ásgerður Asksdóttir
Í Landnámabók segir að hún hafi verið dóttir Asks hins ómálga og verið gift Ófeigi, ágætum manni í Raumsdælafylki. Ófeigur varð ósáttur við Harald hárfagra. Þau hjónin bjuggust til Íslandsferðar en áður en þeim tókst að komast af stað komu menn Haraldar og tóku Ófeig af lífi. Ásgerður fór samt til Íslands með börn þeirra ásamt Þórólfi hálfbróður sínum, og nam land milli Seljalandsmúla og Markarfljóts, og Langanes allt (Merkurnes), en Þórólfur nam land fyrir vestan Markarfljót.
Ásgerður giftist aftur á Íslandi, Þorgeiri hörska Bárðarsyni sem keypt hafði land af Ásgeiri kneif og bjó í Holti. Synir þeirra voru Þorgrímur og Holta-Þórir, en börn Ásgerðar og Ófeigs voru Þorgerður, sem gift var Þorfinni (Þorfiði eða Fiði) Otkelssyni (Áskelssyni) landnámsmanni í Bárðardal, Þorgeir gollnir, sem var faðir Njáls á Bergþórshvoli, Þorsteinn flöskuskegg, Þorbjörn kyrri og Álof, sem gift var Þorbergi kornamúla, syni landnámsmannsins Þorkels kornamúla. Í Njálu segir að Ásgerður hafi verið móðir Njáls Þorgeirssonar en hún var föðuramma hans samkvæmt Landnámu.
Neshreppur innan Ennis
Neshreppur innan Ennis var hreppur í Snæfellsnessýslu, norðan megin á Snæfellsnesi, milli Ólafsvíkurennis og Búlandshöfða.
Hreppurinn varð til á 19. öld ásamt Neshreppi utan Ennis við skiptingu Neshrepps í tvennt. Neshreppi innan Ennis var svo skipt í tvennt árið 1911, í Ólafsvíkurhrepp og Fróðárhrepp en þeir hreppar sameinuðust aftur 1. apríl 1990, að þessu sinni undir merkjum Ólafsvíkur.
Brynjar Níelsson
Brynjar Þór Níelsson er lögmaður og fyrrverandi þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
Eftir slæmt gengi í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins árið 2021 lýsti Brynjar yfir að hann hygðist hætta í stjórnmálum. Eftir hvatningu frá stuðningsmönnum sínum ákvað hann hins vegar að þiggja þriðja sæti á lista flokksins í næstu kosningum. Brynjar náði ekki kjöri í kosningunum.
Ásakanir um kvennfyrirlitningu og játanir af and-feminisma
Á ferli sínum hefur Brynjar Níelsson ítrekað verið ásakaður um að miðla kvennfjandlegum hugmyndum. Einnig hefur hann verið ásakaður um að áreita þolendur kynferðisofbeldis. Þetta vakti mikla athygli þegar Brynjar var ráðinn aðstoðarmaður dómsmálaráðherra Jóns Gunnarssonar.
Árið 2019 voru greidd atkvæði um þungunarrofs frumvarp með það yfirlýsta markmið að tryggja að sjálfforræði til þungunnarrofs sé virt. Brynjar sætti ásökunum um kvennfyrirlitningu og forræðishyggju eftir að greiða atkvæði gegn frumvarpinu. Umræðan var endurvakin árið 2022 þegar keimlík atkvæðagreiðsla átti sér stað í bandaríkjunum.
Stefnur dómsmálaráðherra Jóns Gunnarssonar voru af sumum samlöndum bornar saman við Nasisma en Brynjar varði stefnu dómsmálaráðherra og sagði ekki hægt að velta vandamálinu yfir á aðra.
Óda
Óda er íslenskt kvenmannsnafn.
Rolf
Rolf er íslenskt karlmannsnafn.
Lesótó
Lesótó er landlukt land í sunnanverðri Afríku, umlukt Suður-Afríku á allar hliðar. Nafn landsins þýðir nokkurn veginn „land þeirra sem tala sesótó“. Lesótó er í Breska samveldinu. Íbúar eru rétt rúmlega tvær milljónir. Nær allir íbúar landsins eru sesótómælandi Basótar (Bantúþjóð). Landið er þróunarland þar sem um helmingur íbúa lifir af landbúnaði og um 40% eru undir alþjóðlegum fátæktarmörkum. Tíðni HIV-smita í Lesótó er sú önnur mesta í heimi, 23,6% íbúa eru með veiruna.
Áður hét Lesótó Basútóland og var undir stjórn Breta. Þegar Suður-Afríkusambandið varð til 1910 hófst vinna við að sameina Basútóland sambandinu. Íbúarnir voru hins vegar mótfallnir sameiningu og þegar kynþáttaaðskilnaður var lögleiddur í Suður-Afríku, stöðvaðist sameiningarferlið alveg. Landið var svo nefnt Lesótó þegar það fékk fullt sjálfstæði frá Bretum 4. október 1966.
Landfræði
Lesótó er 30.355 km2 að stærð. Það er eina sjálfstæða ríki heims sem er allt í yfir 1.000 metra hæð yfir sjávarmáli. Lægsti punktur landsins er í 1.400 metra hæð og er því hæsti lægsti punktur allra landa heims. Yfir 80% landsins eru í yfir 1.800 metra hæð. Lesótó er líka syðsta landlukta land heims og er alfarið innan Suður-Afríku. Það er milli 28. og 31. breiddargráðu suður og 27. og 30. lengdargráðu austur. Um 12% landsins er ræktarland, en það er í hættu vegna landfoks. Talið er að 40 milljón tonn af jarðvegi tapist árlega vegna jarðvegsrofs.
Stjórnmál
Í Lesótó er þingbundin konungsstjórn. Forsætisráðherra Lesótó, Moeketsi Majoro, er stjórnarleiðtogi og fer með framkvæmdavald. Konungur Lesótó, Letsie 3., hefur aðallega táknrænt hlutverk. Konungurinn hefur ekki lengur nein raunveruleg völd og er bannað að taka þátt í stjórnmálum.
Ríkjandi stjórnarflokkur er All Basotho Convention (ABC) sem leiðir samsteypustjórn á fulltrúaþingi Lesótó. Öldungadeild Lesótó er skipuð 22 höfðingjum sem hafa arfgeng embætti, og 11 fulltrúum sem skipaðir eru af konunginum, samkvæmt ráði forsætisráðherra.
Í stjórnarskránni er kveðið á um sjálfstæði dómstóla. Dómstólakerfið er myndað af hæstarétti, áfrýjunarrétti, dómstólum og hefðbundnum dómstólum, aðallega í dreifbýli. Allir dómarar í áfrýjunardómsólnum nema einn eru suðurafrískir lögmenn. Dómarar kveða upp dóma án kviðdóma, ýmist einir eða með tvo áheyrnardómara sér til aðstoðar.
Árið 2010 kallaði stjórnmálahreyfingin People's Charter Movement eftir því að Lesótó gerðist hluti af Suður-Afríku vegna alnæmisfaraldurs í landinu. Næstum fjórðungur landsmanna er með HIV. Landið hefur líka þurft að takast á við útbreitt atvinnuleysi, efnahagshrun, veikan gjaldmiðil og takmarkaðar ferðaheimildir. Afríkusambandið kallaði í ályktun eftir nánari efnahagslegum samruna Lesótó og Suður-Afríku en gekk ekki svo langt að stinga upp á sameiningu landanna.
Stjórnsýslueiningar
Lesótó skiptist í tíu stjórnsýsluumdæmi sem hvert hefur sinn umdæmisstjóra og sinn höfuðstað.
Umdæmin skiptast í 80 kjördæmi sem aftur skiptast í 129 sveitarfélög.
Trúarbrögð
Talið er að yfir 95% íbúa Lesótó séu kristnir. Af þeim eru 18,2% mótmælendatrúar, 15,4% hvítasunnufólk, 5,3% í biskupakirkjunni og 1,8% í öðrum kristnum trúfélögum. 49,4% íbúa tilheyra kaþólsku kirkjunni, sem erkibiskupinn af Maseru er yfir, ásamt þremur vígslubiskupum frá Leribe, Mohale og Qacha's Nek, sem mynda biskuparáð landsins. 9,6% íbúa eru í trúfélögum annarra trúarbragða og 0,2% trúlausir.
Óla
Óla er íslenskt kvenmannsnafn.
Urðarfellsvirkjun
Urðarfellsvirkjun er vatnsaflsvirkjun í Húsafelli sem hóf starfsemi 2018 og er í eigu Ferðaþjónustunnar Húsafelli. Virkjunin var tengd inn á almenna dreifikerfið 2018.
Vatnið kemur ofan af Urðarfelli þaðan sem því er veitt í rúmlega 3 kílómetra löng göng með 270 metra fallhæð ofan í virkjunina sjálfa.
thumb|Inntak
Matarhefð
Matarhefð eða matarmenning er safn af hefðum og tækni í kringum matreiðslu og varðeislu matvæla sem oftast tengist ákveðinni menningu. Trúarlegar reglur, tiltekin matarbönn og siðferði, hefur allt mikil áhrif á matarhefðir. Matarhefð ræðst yfirleitt af því hvaða matur er tiltækur í gegnum heimaframleiðslu eða verslun.
አበሳሰል Sukaldaritza Cusine 요리 Kulinarstvo Koquarto Cocina Kizin Kaokkuns Cucina Coxina
Pee-wee's Big Adventure
thumb|Hið fræga hjól Pee Wee's sem var stolið. Pee-wee's Big Adventure er kvikmynd leikstýrð af Tim Burton sem er frá 1985. Myndin er fyrsta kvikmynd Tims Burtons í fullri lengd og er fyrsta myndin í Pee-Wee myndaröðinni. En á eftir komu Big Top Pee-wee, Pee Wee's Big Holiday og sjónvarpsþættirnir Pee Wee's Playhouse. Tónlistin í myndinni er samin af Danny Elfman og er það byrjunin á löngu samstarfi Tims og Dannys. Aðalhlutverk í myndinna fara þau Paul Reubeans sem Pee-wee Herman, Elizabeth Daily sem Dottie, Mark Holton sem Francis Buxton og Diane Salinger sem Simone svo eitthvað sé nefnt. Höfundar handrits eru Paul Reubeans, Phil Hartman og Michael Varhol.
Söguþráður
thumb|Einn tökustaður í myndinni. Myndin fjallar um Pee Wee, 7 ára strák í fullorðins líkama sem lendir í því að hjólinu hans verður stolið. Pee Wee fer í ferð til að reyna að finna hjólið og lendir í ýmisskonar ævintýrum.
Arnarvatn stóra
Arnarvatn stóra er stöðuvatn á Arnarvatnsheiði. Arnarvatn er 540 m.y.s og er um 4,3 km² að flatarmáli. Nokkrar víkur eru á vatninu m.a. Sesseljuvík þar sem Austurá rennur úr vatninu, sunnan við vatnið er Hólmavík þar sem Skammá rennur í vatnið en hún á upptök sín í Réttarvatni sem liggur suður af Arnarvatni. Hægt er að aka að Arnarvatni eftir vegi F578, bæði úr Miðfirði og frá Húsafelli.
Munnvatnskirtlar
thumb|Staðsetning [[Munnvatnskirtlar|munnvatnskirtla thumb|Munnvatnskirtlar Munnvatnskirtlar eru kirtlar í munni sem seyta munnvatni sem bleytir upp og mýkir fæðu. Í munni eru þrenns konar munnvatnskirtlar:
Róbert
Róbert er íslenskt karlmannsnafn.
Þriggja gljúfra stíflan
thumbnail|hægri|300px|Þriggja gljúfra stíflan, uppistöðulónthumbnail|hægri|300px|Byggingar við stífluna [[2004]]
Þriggja glúfra stíflan er stærsta vatnsorkuver veraldar (22.500 MW) OG stærsta stífla í heimi. Hún er í Jangtse fljótinu í Yiling sýslu við Yichang borg í vesturhluta Hubei héraðs í Kína.. Stíflan var fullgerð 20. maí 2006 og var tilbúin til notkunar árið 2009. Bygging stíflunnar sætti mikilli gagnrýni því miklu landsvæði var sökkt undir vatn og 1.3 milljón manns voru neyddir til að flytja.
Steypta eining stíflunnar er 2.335 metra breið og 185 metra há. Þykktin er 115 metrar neðst og 40 metrar efst.
Flóð í Jangtse fljótinu hafa öldum saman valdið tjóni og mannskaða en talið er að uppistöðulón stíflunnar tempri vatnsmagnið og dragi úr hættu á flóðum.
Bang Gang
Bang Gang er hljómsveit Barða Jóhannsonar. Hún var stofnuð árið 1996 í Reykjavík og hefur gefið út fjórar breiðskífur. Hljómur Bang Gang einkennist af melódísku poppi.
Fróðárhreppur
Fróðárhreppur var hreppur í Snæfellsnessýslu, kenndur við bæinn Fróðá.
Hreppurinn varð til árið 1911, ásamt Ólafsvíkurhreppi, þegar Neshreppi innan Ennis var skipt í tvennt. 1. apríl 1990 sameinaðist Fróðárhreppur Ólafsvík á ný, að þessu sinni undir merkjum Ólafsvíkur.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Ólafsvíkurkaupstaður svo Neshreppi utan Ennis, Breiðuvíkurhreppi og Staðarsveit undir nafninu Snæfellsbær.
Gallrás
Gallrás er ein eða margar rásir sem flytja gall. Gall er nauðsynlegt við meltingu fæðu og það er framleitt í lifrinni Ef gallrás er stífluð vegna krabbameins, gallsteina eða áverka og gall getur ekki borist til skeifugarnar þá safnast gallrauði (bilirubin) sem er virka efnið í galli fyrir í blóðinu. Þetta ástand er kallað gula og húð og augu verða gul vegna gallrauðans í blóði. Þessu getur fylgt mikill kláði. Í sumum tilvikum af gulu getur þvag orðið dökkt á lit en hægðir mun ljósari á lit en ella. Þetta stafar af því að gallrauði í blóðrásinni er skilinn út í þvagi af nýrum í stað þess að fara venjulega leið gegnum þarma.
Briskrabbamein veldur því oft að gallrás stíflast þar sem krabbameinsæxlið er og veldur þannig gulu.
Breiðuvíkurhreppur
Breiðuvíkurhreppur var hreppur í Snæfellsnessýslu, yst á sunnanverðu nesinu, kenndur við sveitina Breiðuvík við samnefnda vík.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Breiðuvíkurhreppur Neshreppi utan Ennis, Ólafsvíkurkaupstað og Staðarsveit undir nafninu Snæfellsbær.
Halocarpus
Halocarpus er ættkvísl sígrænna barrtrjáa og runna frá Nýja-Sjálandi.
Tegundir
Þrjár tegundir eru nú (júlí 2019) viðurkenndar:
Neshreppur utan Ennis
Neshreppur utan Ennis var hreppur í Snæfellsnessýslu, yst á norðanverðu nesinu. Hreppurinn varð til ásamt Neshreppi innan Ennis þegar Neshreppi var skipt í tvennt á 19. öld. Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Neshreppur utan Ennis Ólafsvíkurkaupstað, Breiðuvíkurhreppi og Staðarsveit undir nafninu Snæfellsbær.
Neshrepp var skipt í tvennt á 19. öld, í Neshrepp innan Ennis og Neshrepp utan Ennis. Í Neshreppi utan Ennis voru Rif, Hellissandur og Gufuskálar.
Vangakirtill
thumb|200 px|Staðsetning [[Munnvatnskirtlar|munnvatnskirtla Vangakirtill er munnvatnskirtill sem liggur aftan til í kinninni og nær að fremri hluta eyra.
Rólant
Rólant er íslenskt karlmannsnafn.
Orrustan við Leghorn
thumb|right|Orrustan við Leghorn eftir [[Willem van Diest frá miðri 17. öld.]] Orrustan við Leghorn var sjóorrusta milli flota Enska samveldisins og Hollenska lýðveldisins við borgina Livorno (stundum kölluð „Leghorn“ á ensku) á Ítalíu 4. mars 1653 meðan á Fyrsta stríði Englands og Hollands stóð. Englendingar höfðu skipt flota sínum í tvennt eftir ósigur Hollendinga við Kentish Knock og sent annan hluta hans í Miðjarðarhafið. Þetta reyndust mistök og enski flotinn beið ósigur í orrustunni við Dungeness í desember 1652. Snemma árs 1653 voru þeir líka komnir í vandræði í Miðjarðarhafinu. Enski flotaforinginn Henry Appleton var fastur í Livorno með sex skip sem gætt var af 16 hollenskum skipum undir stjórn Johan van Galen.
Eina leið Appletons til að sleppa var að fá liðsauka. Flotaforinginn Richard Badiley hélt frá Elbu honum til aðstoðar með 8 skip. Áður en Badiley næði til Appletons hafði hann siglt af stað og hafið orrustu við hollensku skipin. Hollendingar hertóku þrjú skip og sökktu tveimur. Þegar Badiley kom á staðinn höfðu Hollendingar yfirhöndina og hann hörfaði því af hólmi.
Ferðaþjónustan Húsafelli
Ferðaþjónustan Húsafelli rekur sögu sína til um 1960 þegar hjónin Kristleifur Þorsteinsson og Sigrún Bergþórsdóttir hófu tilraunir með sölu á þjónustu við ferðamenn, ráku þau fyrirtæki í eigin nafni í mörg ár. Árið 1990 var Ferðaþjónustan á Húsafelli stofnuð af þeim hjónum.
Fyrirtækið sérhæfir sig í ferðamennsku í Húsafelli og hefur þar til að mynda byggt upp sumarhúsabyggðir, tjaldaðstöðu, veitingaaðstöðu og Hótel Húsafell.
Í dag er Ferðaþjónustan á Húsafelli ehf í eigu Bergþórs Kristleifssonar og Hrefnu Sigmarsdóttur. Árið 2003 var hluti þjónustunnar, verslun/veitingar, seldur nýju fyrirtæki Þjónustumiðstöðinni Húsafelli ehf.
Fyrirtækið rekur fjórar vatnsaflsvirkjanir:
Ex-post
Hugtakið ex post (lat.) þýðir „eftir á“ er stundum notað í fræðigreinum.
Þegar ex-post-rannsóknir eru metnar eða skoðaðar þá er það gert í ljósi liðinna aðgerða og kringumstæðna með tilliti til núverandi niðurstöðu.
Andstæðan við ex post er ex ante.
Sagan um Ísfólkið
Sagan um Ísfólkið (norska: Sagan om Isfolket) er bókaröð eftir norska skáldsagnahöfundinn Margit Sandemo. Hún hóf samningu bókanna árið 1980. Fyrstu sögurnar birtust sem framhaldssögur í tímaritinu Hjemmet. Bækurnar rekja ættarsögu Ísfólksins sem á hvílir bölvun frá 16. öld til okkar daga.
Sagan segir hvernig ættfaðir Ísfólksins, Þengill hinn illi, hafi gengið út á mörkina og selt djöflinum sál sína. Þetta olli bölvun sem hrjáir afkomendur hans, hún felst í því að einn af hverri kynslóð skyldi þjóna hinu illa. Merki bölvunarinnar eru rafgul augu og yfirnáttúrulegir kraftar. Fyrsta sagan gengur út á að einn afkomandi hans, Þengill hinn góði, berst gegn bölvuninni sem hrjáir hann. Sögurnar snúast yfirleitt um þann sem bölvunin lendir á í hverri kynslóð. Yfirleitt er saga hvers einstaklings sögð í einni bók með nokkrum undantekningum.
Á Íslandi
2005 til 2010 var bókaflokkurinn endurútgefinn af forlaginu Jentas í nýrri þýðingu Snjólaugar Bragadóttur.
Tenglar
Ísfólkið á hugi.is
Ólafína
Ólafína er íslenskt kvenmannsnafn.
Antoine de Saint-Exupéry
thumb|right|Antoine de Saint-Exupéry Antoine Marie Jean-Baptiste Roger de Saint-Exupéry (29. júní 1900 í Lyon í Frakklandi – 31. júlí 1944) var franskur rithöfundur og flugmaður. Meðal þekktustu verka hans er sagan Litli prinsinn. Hann dó í seinni heimsstyrjöldinni þegar flugvél hans hrapaði.
Staðarsveit
Staðarsveit er sveit á sunnanverðu Snæfellsnesi, kennd við kirkjustaðinn Staðastað.
Staðarsveit var sjálfstæður hreppur til 11. júní 1994, en þann dag sameinaðist hún Breiðuvíkurhreppi, Neshreppi utan Ennis og Ólafsvíkurkaupstað undir nafninu Snæfellsbær.
Neshreppur (Snæfellsnessýslu)
Neshreppur var hreppur í Snæfellsnessýslu, á norðanverðu Snæfellsnesi utan Búlandshöfða.
Hreppnum var skipt í tvennt á 19. öld, í Neshrepp innan Ennis og Neshrepp utan Ennis. Frá árinu 1994 hefur allur hinn forni Neshreppur tilheyrt sveitarfélaginu Snæfellsbæ.
Rómeó
Rómeó er íslenskt karlmannsnafn.
Kristinréttur Sverris konungs
Kristinréttur Sverris konungs er í stórum dráttum samsteypa kristinréttarins úr Gulaþingslögunum og Frostaþingslögunum fornu.
Kristinrétturinn hefst á bréfi Sverris konungs og allra biskupa um stórmæli þau er bann fylgir, svo sem að raska helgum kirkjum og kennimönnum, og renna (hlaupa) á hendur konu og taka hana nauðga.
Líklegt er að Sverrir konungur hafi látið taka kristinréttinn saman um 1190 til þess að styrkja stöðu sína í deilum við kirkjuvaldið.
Kristinrétturinn er prentaður í Norges gamle love inntil 1387, 1. bindi, bls. 407-434.
Ejnar Munksgaard
Ejnar Munksgaard – (28. febrúar 1890 – 6. janúar 1948) – var danskur athafnamaður, bóksali og útgefandi. Hann var brautryðjandi í útgáfustarfsemi, ekki síst ljósprentun handrita.
Æviágrip
Foreldrar hans voru Ole Nielsen Munksgaard (1858–1935) og Ane Kristine Lucie Magdalene, fædd Lauritzen (1859–1918).
Í gegnum útgáfustarf sitt kynntist Ejnar Munksgaard mörgum íslenskum menntamönnum og var rausnarlegur í garð þeirra og íslenskra stofnana, eins og árituð eintök af mörgum útgáfuverkum hans bera vitni um. Hann átti einnig frumkvæði að ýmsu sem til heilla horfði hér á landi, t.d. því að Kristian Kirk verkfræðingur keypti Haukadal í Biskupstungum handa Skógrækt ríkisins, 1938.
Ejnar Munksgaard var kjörinn heiðursdoktor við Háskóla Íslands á 25 ára afmæli háskólans, 1936. Á sama ári var hann skipaður í stjórnarnefnd Árnasafns í Kaupmannahöfn. Hann varð riddari af Dannebrog 1931 og dannebrogsmaður 1936.
Kona Ejnars Munksgaards (1917) var Yelva Munksgaard, fædd Christensen (4. nóvember 1885 í Næstved – 21. september 1947), listmálari. Þau eignuðust tvær dætur.
Helstu rit
Þó að Ejnar Munksgaard væri fyrst og fremst útgefandi, samdi hann sjálfur eða þýddi nokkur rit.
Páll J. Árdal
Foreldrar Páls voru hjónin Kristín Tómasdóttir og Jón Pálsson. Ólst Páll upp á Helgastöðum í Möðruvallasókn ásamt fjórum systrum sínum (Guðrún, Aðalbjörg, Rannveig og Sigríður) en Guðmundur eldri hálfbróðir Páls lést mjög ungur. Faðirinn ætlaðist til að Páll tæki við búinu en Páll fékk snemma áhuga á að mennta sig í öðru. Vildi Jón helst banna honum að fara í slíkt nám en Páll þrjóskaðist við og með aðstoð Kristínar tókst honum að menntast og gerast kennari.
Páll samdi fjölda bóka og leikrita, m.a. En hvað það var skrítið og Þvaðrið: Gamanleikur í einum þætti. Hann gaf út blaðið Norðurljósið á Akureyri um tíma (1886-1889) og ritstýrði eyfirskt blað í fjögur ár (1893-1896) sem hét Stefnir.
Sonarsonur hans var Páll S. Árdal prófessor í heimspeki. Skáldkonan Kristín Sigfúsdóttir var systurdóttir Páls J.
Staðfæring
Staðfæring er það ferli að aðlaga vöru sem hefur áður verið þýdd á mörg tungumál fyrir tiltekið land eða svæði. Staðfæring er frábrugðin þýðingum þar sem hún felur í sér rannsókn á menningu þess svæðis sem varan er ætluð til að aðlaga hana að staðbundnum þörfum.
Rauðdalafífill
Rauðdalafífill (fræðiheiti: Geum quellyon ) er jurt af rósaætt frá suðurhluta Suður-Ameríku (Síle). Hann er yfirleitt betur þekktur undir heitinu G. chiloense í ræktun.
Jarðsöguleg tímatalsfræði
Jarðsöguleg tímatalsfræði (eða tímatalsfræði jarðar) er undirgrein jarð- og tímatalsfræðinnar sem fæst við það að ákvarað aldur steingervinga, steinda og setbergs. Við þetta eru notaðar nokkrar aðferðir, þ.á m. aldursgreining með geislunarmælingu.
Akra-Kristín Þorsteinsdóttir
Kristín Þorsteinsdóttir (d. 1490), jafnan nefnd Akra-Kristín og kennd við Stóru-Akra í Blönduhlíð í Skagafirði þar sem hún bjó, var íslensk hefðarkona á 16. öld.
Kristín var einkabarn þeirra Þorsteins Ólafssonar lögmanns á Ökrum og Sigríðar Björnsdóttur, en vottorð um brúðkaup þeirra í Hvalseyjarkirkju á Grænlandi 16. september 1408 er síðasta ritaða heimildin um búsetu norrænna manna á Grænlandi. Hún erfði mikinn auð eftir foreldra sína. Fyrri maður Kristínar var Helgi Guðnason lögmaður. Hann dó árið 1440 og Kristín giftist þá Torfa Arasyni hirðstjóra. Torfi dó erlendis 1459 en Kristín bjó áfram á Ökrum eftir lát hans og varð háöldruð. Hún var nafntoguð á sinni tíð, enda ein auðugasta kona landsins og gift tveimur stórhöfðingjum.
Börn Kristínar og Helga voru Ingveldur, kona Þorleifs Björnssonar hirðstjóra á Reykhólum og Þorsteinn bóndi á Reyni í Mýrdal. Með Torfa átti Kristín dæturnar Málmfríði, konu Finnboga Jónssonar Maríulausa lögmanns, og Guðrúnu fylgikonu Einars Benediktssonar ábóta á Munkaþverá.
Ólavía
Ólavía er íslenskt kvenmannsnafn.
Heiðrún (norræn goðafræði)
Heiðrún nefnist geit í norrænni goðafræði er stendur upp á Valhöll og bítur barr af limum trés þess, er Léraður heitir, en úr spenum hennar rennur mjöður svo mikill, að allir einherjar verða fulldrukknir af.
Aldursgreining með geislunarmælingu
Aldursgreining með geislunarmælingu er aldursgreiningaraðferð sem notast við þá þekkingu að vitað er um rýrnunarhraða samsæta sem finnast í náttúrunni.
Kjálkabarðskirtill
thumb|200 px|Staðsetning [[Munnvatnskirtlar|munnvatnskirtla #1 Vangakirtill #2 Kjálkabarðskirtill #3 Tungudalskirtill]] Kjálkabarðskirtill er munnvatnskirtill sem liggur aftan til og innan við neðri kjálka. Kjálkabarðskirtill framleiðir 70% af munnvatni í mönnum.
Rósant
Rósant er íslenskt karlmannsnafn.
Tungudalskirtill
thumb|200 px|Staðsetning [[Munnvatnskirtlar|munnvatnskirtla Tungudalskirtill er munnvatnskirtill sem liggur undir tungunni framan til.
Ægir
Ægir er jötunn í norræni goðafræði og konungur hafsins. Kona hans er Rán og með henni á hann níu dætur: Báru, Blóðughöddu, Bylgju, Dúfu, Hefringu, Himinglævu, Hrönn eða Dröfn, Kólgu og Unni.
Prófarkalestur
Prófarkalestur er yfirlestur handrits eða texta til að leiðrétta villur í textanum eða því myndefni sem honum fylgir.
Venetó
Venetó (ítalska: Regione Veneto) er hérað á Norðaustur-Ítalíu. Höfuðstaður héraðsins eru Feneyjar við Adríahafið. Íbúar eru um 4,9 milljónir (2013).
Sýslur (province)
thumb|right|Kort sem sýnir Venetó.
Endaþarmur
Skýringarmynd af meltingarfærum, endaþarmur í rauðum lit|thumb
Endaþarmur er síðasti hluti þarma og endar í endaþarmsopi. Endaþarmur mannsins er um 12 sm langur.
Rósar
Rósar er íslenskt karlmannsnafn.
Skírnisbrot
Skírnisbrot eða skírnisstærð eru fyrir löngu orðin sjálfstæð hugtök í bókagerð á Íslandi. Brotið miðast við tímarit Hins íslenska bókmenntafélags, Skírni, sem hefur komið út í 190 ár (frá 1827) og er elsta menningartímarit á Norðurlöndum.
Nákvæm mál eru:
Breidd: 140 mm Hæð: 215 mm
Sýslur í Missouri
Sýslur í Missouri eru 114 talsins. Það er ennfremur ein sjálfstæð borg.
Þýðendur án landamæra
Þýðendur án landamæra eru góðgerðarsamtök sem hafa það að markmiði að þýða efni í mannúðarskyni, t.d. til að miðla fréttum af stríðsátökum eða leiðbeina fólki um sjúkdóma. Samtökin voru stofnuð árið 2010 sem systursamtök Traducteurs Sans Frontières, sem stofnuð voru árið 1993 af Lori Thicke og Ros Smith-Thomas. Árið 2012 höfðu samtökin á sínum snærum yfir 1.600 þýðendur sem allir störfuðu sem sjálfboðaliðar fyrir samtökin. Þýðendur án landamæra hafa það að markmiði að auka mannúðarstarf með því að tengja hjálparstofnanir við samfélag sjálfboðaliða sem starfa að þýðingum.
Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður)
Vilhjálmur Árnason er þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
979
979 (CMLXXIX í rómverskum tölum) er ár á 10. öldinni.
Rósberg
Rósberg er íslenskt karlmannsnafn.
Veira
Veira eða vírus (af latneska orðinu vīrus sem þýðir „eitur“) er örvera sem getur smitað frumur lífvera. Veirur innihalda erfðaefni sem umlukið er hlífðarskel sem gerð er úr prótíni. Eitt af því sem einkennir veirur er að þær geta ekki fjölgað sér utan frumunnar sem þær smita. Þar sem veirur geta ekki fjölgað sér á eigin spýtur eru þær ekki taldar vera lifandi. Engu að síður eru veirur náskyldar lífverum og notast meðal annars við kjarnsýrur til að varðveita erfðaupplýsingar.
Veirum er skipt í þrjá flokka eftir því hvaða lífverur þær nota til að fjölga sér. Flokkarnir eru:
Geiri
Geiri er íslenskt karlmannsnafn.
Barnaþrælkun
thumb|200px|[[1912 ]] Barnaþrælkun er ólögleg starfsemi eða þrælahald barna undir lögaldri.
Ólína
Ólína er íslenskt kvenmannsnafn.
Trampe greifi
Trampe greifi getur átt við:
Bæring
Bæring er íslenskt karlmannsnafn.
Smjörsýra
thumb|right|Smjörsýra Smjörsýra (CH3CH2CH2-COOH) er fituleysanleg karboxýlsýra sem meðal annars finnst í jarðvegi, fóðri og saur. Hún er afurð smjörsýrugerla og af henni er einkennandi lykt; oft nefnd súrheyslykt út af rangri gerjun í slíku heyi.
IUPAC nafn smjörsýru er Butanoic acid
Kanchenjunga
thumb|Kanchenjunga. Kanchenjunga eða Kangchenjunga (Nepalska: कञ्चनजङ्घा; Hindi: कंचनजंघा; Sikkimesíska: ཁང་ཅེན་ཛོཾག་) er þriðja hæsta fjall heims og það annað hæsta í Himalajafjöllum og það hæsta á Indlandi. Hæð þess er 8.586 metrar yfir sjávarmáli og er það á mörkum Indlands og Nepals; 125 km austsuðaustur frá Mount Everest. Fjallið hefur fimm tinda og eru fjórir þeirra yfir 8000 metrum. Nafnið þýðir fimm fjársjóðir háa snævarins.
Fram til 1852 var Kanchenjunga talið vera hæsta fjall heims en mælingar leiddu í ljós að svo var ekki og árið 1856 var lýst yfir að fjallið væri það þriðja hæsta. Fjallið var klifið fyrst þann 25. maí árið 1955 af Bretunum Joe Brown og George Band. Frá 1990 hefur fimmti hver fjallgöngumaður látið lífið sem heldur á fjallið.
thumb|800px|center|Víðmynd.
Ólöf
Ólöf er íslenskt kvenmannsnafn.
Rósi
Rósi er íslenskt karlmannsnafn.
Bæringur
Bæringur er íslenskt karlmannsnafn.
Ósa
Ósa er íslenskt kvenmannsnafn.
Bjartur í Sumarhúsum
Bjartur í Sumarhúsum (Guðbjartur Jónsson) er skáldsagnapersóna í Sjálfstæðu fólki eftir Halldór Laxness.
Sagan hefst á því að Bjartur, sem hefur verið vinnumaður á stórbýlinu Útirauðsmýri í 18 ár og látið sig dreyma um að vera sjálfstæður fær tækifæri til þess þegar hann er keyptur til að taka að sér konu sem er þunguð eftir annan mann. Hann kaupir lítið, afskekkt kot, gefur því nafnið Sumarhús og flytur þangað með Rósu konu sína og nokkrar kindur. Bjartur er þver og sjálfstæður bóndi sem hugsar fyrst og fremst um kindurnar sínar og metur þær og sjálfstæðið meira en allt annað. Honum þykja kindurnar gefa sér sjálfstæði.
Bjartur er einþykkur, hryssingslegur og ofbeldisfullur, fer illa með alla sína nánustu, hagar sér eins og einræðisherra og hugsar aldrei um þarfir annarra en sjálfs sín. Eiginkonur Bjarts, fyrst Rósa og síðar Guðfinna, vija fá kú á bæinn til að geta fengið mjólkursopa á hverjum degi en það finnst Bjarti hinsvegar fásinna því „bölvuð beljan mundi éta allt heyið frá rollunum“, eins og hann segir.
Hann berst alla ævi við að halda svokölluðu sjálfstæði sínu en færir fyrir það miklar fórnir og í sögulok hefur hann tapað öllu og er á leið enn lengra inn í heiði, á enn aumara kot, með dauðveika fósturdóttur sína, Ástu Sóllilju, og börn hennar. Segja má að eftirfarandi tilvitnun í lokakaflann beri í sér kjarnann í sögunni: „Það er til í útlendum bókum ein heilög saga af manni sem varð fullkominn af því að sá í akur óvinar síns eina nótt. Sagan af Bjarti í Sumarhúsum er saga mannsins, sem sáði í akur óvinar síns alt sitt líf, dag og nótt. Slík er saga sjálfstæðasta mannsins í landinu."
Lepidothamnus
Lepidothamnus er ættkvísl sígrænna barrtrjáa og runna frá Nýja-Sjálandi og syðst í S-Ameríku. Tegundirnar eru þrjár.
Sjúkdómur
Sjúkdómur er fyrirbrigði sem veldur óeðlilegu andlegu eða líkamlegu ástandi, sem felur í sér óþægindi eða skerta afkastagetu hjá þeim einstaklingi sem þjáist af sjúkdómnum. Önnur fyrirbrigði sem geta valdið slíku ástandi eru slys, fötlun og heilkenni, en yfirleitt eru þessi hugtök aðgreind frá sjúkdómum.
Í læknisfræði er sjúkdómur, sem þá er álitinn hafa tiltekna þekkta orsök, aðskilinn frá heilkenni, sem er einfaldlega samsafn einkenna sem eiga sér stað samtímis. Engu að síður hafa orsakir ýmissa heilkenna verið uppgötvaðar, en þó er yfirleitt haldið áfram að tala um heilkenni í þeim tilfellum. Eins er oft talað um sjúkdóma þótt orsakir þeirra séu ekki nákvæmlega þekktar, en oft er þá um það að ræða að hegðun þeirra sé slík að tilteknir orsakaflokkar séu líklegri en aðrir. Skilgreining á sjúkdómum er bæði erfið og breytileg. Sem dæmi má nefna að í lok 19. aldar var talið að samkynhneigð væri sjúkdómur, en er það ekki í dag. Á hinn bóginn er tiltölulega stutt síðan þunglyndi var almennt viðurkennt sem sjúkdómur.
Miðborg
thumb|[[City of London er fjármálahverfi í miðborg Lundúna.]] Miðborg eða miðbær er miðlægt svæði í þéttbýlisstað, þar er byggð yfirleitt þéttari en annars staðar í viðkomandi bæ eða borg. Miðborgir og bæir eru gjarnan miðstöð viðskipta, verslunar og menningar auk þess sem þar eru íbúðir. Í stærri borgum verður hátt lóðaverð í miðborgum gjarnan til þess að reistir eru skýjakljúfar til þess að nýta plássi sem best.
Orsay-minjasafnið
right|thumb|300px Orsay-minjasafnið (franska: Musée d'Orsay) er listasafn í París í Frakklandi. Safnið var stofnað árið 1986. Það er 57.400 m² að stærð. Árið 2007 heimsóttu 3.200.000 manns safnið.
Ásgörn
thumb|270 px|Skýringarmynd sem sýnir legu á [[skeifugörn (duodenum),ásgörn (jejunum) og dausgörn (ileum) ]] Ásgörn (jejunum) er slöngulaga líffæri í kviðarholi sem tengir saman skeifugörn (duodenum) og dausgörn (ileum). Ásgörn er efri hluti smáþarma í meltingarveginum, og afmarkast frá skeifugörn að ofanverðu og dausgörn að neðanverðu.
Ásmundur Friðriksson
Ásmundur Friðriksson er þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
Árið 2017 fékk Ásmundur 4,6 milljónir íslenskra króna endurgreiddar frá Alþingi fyrir aksturskostnað. Þetta jafngilti um 385.000 kr. í aksturskostnað á mánuði og var mesti aksturskostnaður nokkurs Alþingismanns á þessu tímabili. Á árinu keyrði Ásmundur um 47.644 kílómetra, sem jafngilti því að keyra 36 sinnum í kringum Ísland. Frá árinu 2013 til loka ársins 2018 fékk Ásmundur tæpar 23,5 milljónir endurgreiddar frá Alþingi í aksturskostnað. Hann endurgreiddi Alþingi 178 þús­und kr. í lok nóvember 2018 þar sem hann taldi það geta „orkað tvímælis“ að blanda ferðum sínum um Suðurkjördæmi við ferðir sínar með tökuliði ÍNN.