cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beðja
thumb|left|Knippi af beðju Beta vulgaris Beðja (fræðiheiti: Beta vulgaris subsp. vulgaris) er jurt af hélunjólaætt með þykka forðarót. Jurtin er yfirleitt tvíær og getur náð allt að 2 metra hæð. Laufin eru hjartalaga 5 til 20 sm löng á villtum jurtum en oft stærri á ræktuðum afbrigðum. Beðja vex villt í Suður- og Vestur-Evrópu. Ýmis afbrigði af beðju eru mikið ræktuð og er rótin notuð til vinnslu sykurs. Algengasta ræktaða afbrigðið er rauðrófa (e. beet root), stilkbeðja (e. chard), sykurrófa (e. sugar beet) og fóðurbeðja. Beðjur eru oftast djúprauðfjólublára á litinn. thumb|left|Beta vulgaris subsp. maritima villtur forfaðir ræktaðra beðjutegunda. thumb|right|Stilkbeðja með gulum stilk og fjólubláum kálblöðum. thumb|right|Mismunandi litir beðjuróta. thumb|160px|left|Pökkuð, forsoðin beðjurót Beðja hefur verið ræktuð um þúsundir ára. Þær voru lækningajurtir í Grikklandi til forna og Evrópu á miðöldum en þegar spínatræktun hófst í Evrópu dvínuðu vinsældir þeirra. Afbrigðið cicla er rækt vegna blaðanna og er venjulega soðin eins og spínat. Stilkbeðja er oftast notuð eins og grænmeti í sérstökum réttum en sum afbrigði eru ræktun vegna þess hve skrautleg þau eru. Neysla á beðju getur valdið því því að þvag verður bleikt á litinn. Allir hlutar beðju innihalda oxalsýru.
Ytri-Rangá
Ytri-Rangá er á í Rangárvallasýslu. Hún er vinsæl hjá laxveiðimönnum og á met fyrir flesta laxa á stöng á einu sumri 14.315 (2008). Áin er rúmlega 55 km löng, með upptök norðuraf Heklu, rennur vestan við Hellu þar til hún rennur saman við Þverá og heitir eftirleiðis Hólsá.
Félagsauður
Félagsauður er verðmæti þeirra félagstengsla sem fólk myndar í ýmsum hópum svo sem í fjölskyldu, vinahópi, starfsfélagahópi, í ýmsum félagasamtökum og hópum sem tengjast nærumhverfi. Meðal fræðimanna sem hafa notað þetta hugtak eru James Samuel Coleman, Pierre Bourdieu og Robert Putnam. Bourdieu hefur fjallað um hvernig félagsauður getur búið til eða magnað mismunum þar sem fólk fær aðgang að góðum stöðum með því að nota félagstengsl. Skilgreining á félagsauð byggir á tvenns konar hefðum, annars vegar að líta á félagsauð sem menningarlegt fyrirbæri og hins vegar að líta á félagsauð sem félagsgerðar (e. structural) fyrirbæri þar sem félagstengsl og félagsnet veita aðgengi að björgum.
Ca Mau-flugvöllur
Ca Mau-flugvöllur (Sân bay Cà Mau) er flugvöllurinn í Ca Mau í Víetnam.
.fr
.fr er þjóðarlén Frakklands.
Tenglar
סיומת אינטרנט Toppdomän
Norðri, Suðri, Austri og Vestri
Norðri, Suðri, Austri og Vestri eru fjórir dvergar í norrænni goðafræði sem standa hver á sínum enda jarðarinnar og halda uppi himninum, sem í heimsmynd goðafræðinnar er höfuðkúpa jötunsins Ýmis. Hlutverk þeirra er því sambærilegt við títaninn Atlas úr grískri goðafræði.
Nöfn Norðra, Suðra, Austra og Vestra birtast í dvergatalinu í Völuspá en einu lýsinguna á hlutverki þeirra er að finna í Gylfaginningu í Snorra-Eddu. Í frásögninni þar segir að æsirnir hafi sett dvergana fjóra á enda veraldar til að halda uppi himninum eftir víg Ýmis:
Greg Cipes
Gregory Michael „Greg“ Cipes (f. 1980) er bandarískur leikari.
Rochester í Kent
thumb|right|Rochester-kastali. Rochester er bær í Kent á Suður-Englandi. Bærinn er við árósa Medway-árinnar. Þar búa um 63 þúsund manns (2011).
Sigrún Eva Ármannsdóttir (söngkona)
Sigrún Eva Ármannsdóttir (f. 1968 ) er íslensk söngkona.
Hún hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992 sem hluti af Heart2Heart.
CERN
Kjarnrannsóknastofnun Evrópu (franska: Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire, skammstafað CERN, framburður „SERN“) er evrópsk miðstöð rannsókna í kjarneðlisfræði, stofnuð 1954, staðsett á landamærum Frakklands og Sviss, skammt utan við Genf. Upphaflega voru aðildarlöndin 12 en eru nú 24. Ísrael er fyrsta aðildarríkið utan Evrópu, en árið 2015 bættust Tyrkland og Pakistan í hópinn. Fjöldi vísindamanna, sem þar starfa er um 6500.
CERN rekur samstæðu af tíu hröðlum, sem ýmist eru línuhraðlar eða hringhraðlar. Stærstir þeirra eru Stóri raf-/jáeindahraðllinn (e. Large Electron Positron collider, skammstafað LEP), sem er hringhraðall, 9 km í þvermál, og Stóri róteindahraðallinn (e. Super Proton Synchroton, skammstafað SPS), einnig stóri sterkeindahraðallinn (e. Large Hadron Collider, skammstafað ''LHC), 27 km að ummáli).
Þann 15. desember 2015 fundu tveir óháðir hópar vísindamanna í CERN áður óþekkta öreind, sem talið er að geti annað hvort verið þyngri útgáfa af Higgs-bóseindinni eða þá þyngdaraflseind (e. graviton).
Robert Koch
Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í læknisfræði árið 1905 fyrir að uppgötva berklabakteríuna. Hann hafði mótandi áhrif á störf Paul Ehrlichs og Gerhard Domagks.
Æviágrip
Robert Koch fæddist árið 1843 og ólst upp í námubænum Clausthal í Harzfjöllunum. Clausthal tilheyrði þá konungsríkinu Hannover en er nú í þýska sambandslýðveldinu Neðra-Saxland. Faðir hans, Hermann Koch, var embættismaður sem hafði umsjón með námarekstri á svæðinu (þ. Bergvogt). Móðir hans hét Mathilde og var Robert þriðji alls 13 barna þeirra hjóna. Robert var bráðgert barn og námsfúst, eins og sjá má á því að fimm ára gamall tilkynnti hann furðu lostnum foreldrum sínum að hann hefði kennt sjálfum sér að lesa með aðstoð dagblaða.
Námsárin
Að lokinni menntaskólagöngu í Clausthal hélt Koch til Göttingen og hóf nám í læknisfræði við Georg-August-háskólann 1862. Þar var Jakob Henle prófessor í líffærafræði en hann hafði nokkru áður birt kenningu þess efnis að smitsjúkdómar bærust milli manna með smitbærum lífverum. Henle og kenningar hans áttu eftir að hafa mikil áhrif á fræðastarf Kochs.
Hugur Kochs stóð á þessum árum mjög til ferðalaga og gældi hann við þá hugmynd að gerast skipslæknir en að læknanáminu loknu 1866 gaf hann þær hugmyndir upp á bátinn, í bili að minnsta kosti, og trúlofaðist æskuástinni sinni, Emmy Fraatz, prestsdóttur í Clausthal. Þau giftust árið eftir, þann 16. júlí 1867. Árið 1868 eignuðust þau sitt eina barn, Gertrude. Í millitíðinni hélt Koch til Berlínar og sótti námskeið í efnafræði. Þar kynntist hann meðal annars Rudolf Virchow sem átti eftir að hafa mikil áhrif á Robert.
Þorpslæknirinn
Robert vann um stutt skeið á sjúkrahúsi í Hamborg (þ. Allgemeine Krankenhaus) en gerðist svo þorpslæknir (þ. Landarzt) og starfaði um nokkura ára skeið í ýmsum þorpum þáverandi Prússlands, síðast í Wollstein (nú Wolsztyn í Póllandi). Hann þjónaði einnig sem herlæknir í fransk-prússneska stríðinu 1870-1871. Árið 1876 birti hann niðurstöður rannsókna á miltisbrandi sem hann hafði unnið að í hjáverkum meðfram læknisskyldum sínum í Wollstein allt frá því Emmy gaf honum smásjá í afmælisgjöf 1871. Niðurstöður hans, einkum hvað vaðar hæfileika miltisbrandsbakteríunnar til að mynda dvalargró, vöktu mikla athygli og urðu til þess að honum var boðin staða við Keisaralegu heilbrigðisstofnunina (þ. Kaiserliches Gesundheitsamt) í Berlín.
Berlínarárin
Í Berlín þróaði Koch frekar aðferðir sínar til ræktunar baktería og rannsókna á þeim. Hann sneri sér fljótlega að því að finna orsök berkla og síðar kóleru. Í tengslum við þessar rannsóknir fékk hann tækifæri til að svala útþrá sinni og lagðist í langa rannsóknaleiðangra til Egyptalands, Indlands, Suður Afríku og Jövu. Rannsóknirnar skiluðu honum aukinni frægð og frama. Árið 1885 var hann gerður að prófessor við Charité háskólasjúkrahúsið í Berlín. Árið 1891 var stofnuð sérstök rannsóknastofnun, Hin konunglega prússneska rannsóknastofnun í smitsjúkdómafræðum (þ. Das Königlich Preußische Institut für Infektionskrankheiten) sem hann veitti forstöðu. Nafn stofnuninnar var breytt 1912, tveimur árum eftir dauða Kochs, og heitir nú Robert Koch stofnunin.
Skilnaður og annað hjónaband
Hjónaband þeirra Roberts og Emmy Koch reyndist ekki jafn heilladrjúgt og þau höfðu vonast til í upphafi og hafði verið nokkuð stirt milli þeirra hjóna allt frá því á Wollstein-árunum. Upp úr sauð þegar Koch felldi hug til ungrar leikkonu, Hedwig Freiberg að nafni. Hedwig var þá aðeins 17 ára, en hreifst mjög af þessum fræga vísindamanni og bauðst til að þjóna sem „tilraunadýr“ við rannsóknir hans á berklalyfinu túberkúlín, sem hann var þá að þróa. Þau Emmy skildu en skilnaðir þóttu all smánarlegir á þessum árum. Koch kvæntist Hedwig 13. september 1893 og voru þau gift allt til dánardægurs hans 1910, en hann lést úr hjartaáfalli á heilsuhæli í Baden-Baden.
1634
Árið 1634 (MDCXXXIV í rómverskum tölum) var 34. ár 17. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Robert Koch
Fræðastörf
Að dómi flestra sem hafa fjallað um sögu örverufræðanna mynda fræðastörf Kochs eina af meginstoðum þessarrar vísindagreinar á síðari helmingi nítjándu aldar og fram eftir þeirri tuttugustu. Hann hefur því verið nefndur „faðir bakteríufræðanna“ ásamt Pasteur. Að baki þeirri nafngift liggja annars vegar lykiluppgötvanir á borð við orsakir mannskæðra sjúkdóma eins og kóleru og berkla og hins vegar þróun á aðferðum við ræktun örvera og grunnrannsóknir á þeim sem enn eru í fullu gildi. Hér verður leitast við að greina frá helstu uppgötvunum og nýjungum Kochs og samstarfsfólks hans.
1634
Atburðir
thumb|right|Flugrit frá 1634 sem lýsir morðinu á Wallenstein.
Robert Koch
Miltisbrandur og dvalargró
thumb|left|Mynd úr grein Kochs, Aetiologie der Milzbrandkrankheit frá 1876 Í Wollstein kom Koch sér upp heimagerðri rannsóknaraðstöðu sem hann notaði í frístundum við smásjárskoðun á blóðsýnum úr miltisbrandssýktum dýrum, en miltisbrandur var þá nokkur skaðvaldur í sveitum Prússlands. Minnugur kenninga síns gamla lærimeistara, Jakobs Henle, þess efnis að smásæjar, smitbærar lífverur bæru að öllum líkindum ábyrgð á smitsjúkdómum, beitti Koch nýju Carl Zeiss-smásjánni sinni og skimaði eftir mögulegum sýklum. Honum var einnig kunnugt um rannsóknir þeirra Casimir Davaine og Pierre Rayer í París sem höfðu fundið staflaga bakteríur í blóðsýnum miltisbrandssýktra dýra og leitt líkum að því að bakteríurnar væru sýklar en gátu ekki fært á það sönnur. Koch fann þessar sömu bakteríur, fann upp aðferð til að rækta þær í hreinrækt og gat þannig rannsakað lífsferli þeirra. Hann sá að þó bakteríurnar sem slíkar væru viðkvæmar og þyldu illa miklar breytingar á umhverfisaðstæðum, þá gátu þær myndað lítil, harðger korn, dvalargró, sem þoldu óhagstæð umhverfisskilyrði og gátu að því loknu spírað líkt og fræ plantna og myndað nýjar bakteríufrumur. Með rannsóknum sínum sýndi hann ekki aðeins fram á það á óyggjandi hátt að bakterían, Bacillus anthracis, var miltisbrandssýkillinn, heldur gat hann einnig útskýrt hvernig hún smitaðist milli dýra. Hann sendi niðurstöður sínar til Ferdinands Cohn í Breslau en hann hafði þá skömmu áður lýst dvalargróum baktería fyrstur manna. Cohn hreifst mjög af rannsóknum Kochs, lét birta þær og bauð Koch að koma til Breslau til að sýna rannsóknaraðferðir sínar.
Smásjármyndir
Ljósmyndatæknin var tiltölulega nýkomin til skjalanna á þessum árum og fýsti Koch mjög að beita henni til að festa það á mynd sem hann sá í smásjánni. Síðustu árin í Wollstein gerði hann umfangsmiklar tilraunir í þessa veru með nokkrum árangri. Smásjárljósmyndun varð þó ekki að mikið notaðri tækni fyrr en all löngu síðar.
Hreinræktun, agar, Petriskálar
Í Wollstein hafði Koch fyrst og fremst ræktað bakteríur í vökvaæti og sóst eftir hreinræktun með því að raðþynna sýnin í dauðhreinsuðum þynningarvökva. Hann hafði þó, eins og Cohn og fleiri, ræktað bakteríur á niðursneiddum kartöflum og séð hvernig þær mynda kóloníur á yfirborði sneiðarinnar. Hann áttaði sig á því að með því að stinga platínuvír í eina kóloníu og strika hana út á aðra kartöflusneið gat hann fengið hreinrækt á föstu æti án þeirrar fyrirhafnar sem felst í raðþynningum.
Kartöflur voru að mörgu leyti óhentugt og ómeðfærilegt æti og þegar til Berlínar var komið tók Koch til við að þróa aðrar leiðir til að rækta bakteríur á föstu yfirborði. Hann hóf tilraunir með gelatin og fleiri hlaupefni. Eftir ábendingu frá eiginkonu aðstoðarmanns síns, Angelinu Hesse sem kunni margt fyrir sér í sultuhleypingum, ákvað Robert að nota agar, sem enn í dag er staðal-hleypiefnið í föstu bakteríuæti. Hlaupið var svo steypt í skálum sem annar aðstoðarmaður Kochs, Julius Petri, hannaði og eru slíkar skálar nefndar Petriskálar.
Berklabakterían
thumb|right|Mynd úr grein Kochs, Aetiologie der Tuberkulose frá 1882 Þegar Koch hóf störf hjá Heilbrigðisstofnuninni í Berlín 1880 einsetti hann sér að finna orsakavald lungnaberkla en þeir voru afar skæður sjúkdómur á þessum árum og voru valdir að hér um bil sjöunda hverju dauðsfalli í Evrópu. Þrátt fyrir að hann og fleiri hefðu sýnt fram á að smitsjúkdómar á borð við miltisbrand væru bornir af bakteríum líkt og Jakob Henle, Agostino Bassi og fleiri höfðu spáð fyrir um, þá var miasma-kenningin, sem sagði að farsóttir bærust með nokkurs konar eiturgufuskýi (miasma), enn þá ráðandi meðal lækna og fræðimanna. Með því að beita meðal annars hinum öflugu hreinræktar-aðferðum sem Koch og samstarfsfólk hans hafði þróað tókst honum von bráðar að sýna fram á það á óyggjandi hátt að berklar komu til vegna bakteríusýkingar og reyndist sýkillinn vera staflaga baktería sem síðar hlaut nafnið Mycobacterium tuberculosis. Hann birti niðurstöður sínar í Berliner Klinische Wochenschrift og vakti greinin þegar mikla athygli.
Kólera
thumb|left|Koch (3. frá hægri) og nokkrir samstarfsmenn hans í Egyptalandsleiðangrinum 1883. Næst beindi Koch sjónum sínum að öðrum mikilvirkum skaðvaldi þess tíma, kóleru. Árið 1883 gaus upp mikill kólerufaraldur við Miðjarðarhafið og fór Koch ásamt nemanda sínum, Georg Gaffky, í rannsóknaleiðangur til Alexandríu þar sem þeir unnu ásamt Frakkanum Émile Roux að því að leita að orsök veikinnar. Koch sannfærðist um að kommulaga bakteríur sem hann einangraði úr fórnarlömbum kólerunnar væru orsök hennar. Honum tókst þó ekki, þrátt fyrir þrotlausar rannsóknir að uppfylla öll þau skilyrði sem hann sjálfur hafði sett varðandi sönnun þess að tiltekin örvera valdi tilteknum sjúkdómi. Þegar faraldurinn í Egyptalandi var um garð genginn hélt Koch til Indlands þar sem kólera var landlæg og hélt rannsóknum sínum áfram. Hvorki Koch, Gaffky né Roux virðast hafa vitað af rannsóknum Filippo Pacini sem tæpum 30 árum áður hafði lýst hinum kommulagaða kólerusýkli án þess að fræðasamfélagið veitti því nokkra athygli en bakterían nefnist nú formlega Vibrio cholerae Pacini 1854.
Túberkúlín ævintýrið
Á efri árum tók nokkuð að halla undan fæti hjá Koch, jafnt persónulega sem faglega, og gæðum rannsókna hans, sem framan af höfðu vakið verðskuldaða athygli, tók að hraka. Hann einsetti sér að finna bóluefni eða lyf gegn berklum og kynnti árið 1890 bóluefnið túberkúlín á læknaþingi í Berlín. Túberkúlín var efnablanda sem dregin hafði verið út úr M. tuberculosis í glýseról. Lyfinu var vel tekið í byrjun en þegar upp var staðið reyndist það ekki nothæft sem lyf og gerði jafnvel meira ógagn en gagn. Hins vegar reyndist það síðar hafa notagildi sem prófunarefni og þróaði Clemens von Pirquet berklapróf sitt með túberkúlín sem prófefni.
Arfleifð
Koch hafði ótvírætt mikil áhrif á framþróun örverufræða og sýklafræða, bæði í gegn um eigin verk eins og rakið er að ofan, og ekki síður í gegn um verk nemenda sinna og aðstoðarmanna sem margir áttu eftir að leggja mikið af mörkum. Meðal þeirra má nefna Nóbelsverðlaunahafana Paul Ehrlich og Emil von Behring. Nafni Kochs hefur einnig verið haldið á lofti á annan hátt, svo sem í gegnum Robert Koch stofnunina, Robert Koch verðlaunin og orðuna, kvikmynd Hans Steinhoffs frá 1939, Robert Koch, der Bekämpfer des Todes, og fjölda frímerkja, styttna og minningarplatta um allan heim. Einnig er Koch-gígurinn á tunglinu nefndur eftir honum.
Ynglinga saga
Ynglinga saga er saga Uppsalakonunga og byrjar á Óðni, sem talinn er forfaðir þeirra. Sagan er skráð af Snorra Sturlusyni og er að finna í Heimskringlu. Þar styðst Snorri við Ynglingatal, ættarsögu í ljóðum, sem sennilega er ort af norska skáldinu Þjóðolfi í Hvini, sem var hirðskáld Haraldar hárfagra.
Sheikh Mujibur Rahman
Hann tók þátt í að stofna Awami-bandalagið og barðist gegn því að úrdú yrði opinbert tungumál í Austur-Bengal og að nafni héraðsins væri breytt í Austur-Pakistan. Þegar Ajib Khan rændi völdum í Pakistan var Mujib handtekinn og honum haldið í fangelsi til 1961. Eftir það hóf hann að skipuleggja andspyrnu gegn stjórn Khans og baráttu fyrir sjálfstæði Austur-Bengal. Árið 1966 setti hann fram áætlun í sex liðum sem gerði ráð fyrir því að Pakistan yrði sambandsríki. Þessi áætlun naut mikils stuðnings í Austur-Pakistan en hann var brátt handtekinn á ný fyrir að kynda undir aðskilnaðarstefnu. Handtakan hratt af stað öldu mótmæla í Austur-Pakistan og á endanum lét stjórnin hann lausan. Hann lýsti þá yfir að heiti Austur-Pakistans skyldi vera Bangladess. Þegar Bhola-fellibylurinn gekk yfir Austur-Pakistan í nóvember 1970 jókst andstaða við stjórnina enn þar sem íbúarnir töldu hana hafa brugðist seint og illa við ástandinu. Í kosningum í desember sama ár vann Awami-bandalagið stórsigur í Austur-Pakistan og fékk hreinan meirihluta á pakistanska þinginu. Zulfikar Ali Bhutto, leiðtogi alþýðuflokks Pakistan og herinn voru andsnúnir því að Mujib yrði næsti forsætisráðherra Pakistan, en Bhutto óttaðist borgarastyrjöld og bauð því Mujib að taka þátt í samsteypustjórn.
Forseti Pakistan, Yahya Khan, frestaði því að kalla þingið saman sem stuðningsmenn Awami-bandalagsins litu á sem tilraun til að koma í veg fyrir að bandalagið tæki við völdum. Á endanum lýsti Yahya Khan herlög í gildi og bannaði Awami-bandalagið. Mujib var handtekinn. Tilraunir pakistanska hersins til að koma á lögum og reglu í Austur-Pakistan enduðu með blóðbaði, pyntingum og morðum. Stórir hópar hindúa flúðu til Indlands. Lögregla og her í Austur-Pakistan gerðu brátt uppreisn og alþjóðasamfélagið beitti Pakistan þrýstingi til að hefja samningaviðræður við Mujib. Brátt hóf Indlandsher að styðja vopnaða andspyrnu gegn stjórn Pakistan. Pakistan brást við með því að ráðast á ellefu indverska flugvelli 3. desember 1971. Indlandsher hóf þá formlega þátttöku í sjálfstæðisbaráttu Bangladess og eftir stutt átök gafst her Pakistan upp. Í kjölfarið sagði Yahya Khan af sér og Bhutto tók við sem forseti Pakistan. Hann ákvað að leysa Mujib úr haldi. Mujib gat þá snúið aftur til Bangladess þar sem hann varð forsætisráðherra.
Landið glímdi við mikla erfiðleika eftir borgarastyrjöldina og fellibylinn. Ný stjórnarskrá landsins byggðist á „þjóðernishyggju, veraldarhyggju, lýðræði og sósíalisma“. Mujib þjóðnýtti hundruð fyrirtækja og hóf umbætur í landbúnaði. Samt sem áður gekk landið í gegnum verstu hungursneyð í sögu þess árið 1974. Stjórn Mujibs brást við óeirðum í kjölfarið með því að lýsa yfir neyðarlögum. Þann 15. ágúst 1975 skipulögðu fyrrum félagar hans í Awami-bandalaginu valdarán með aðstoð hersins. Þeir réðust inn í forsetahöllina og myrtu Mujib ásamt fjölskyldu hans og starfsliði. Eftir valdaránið einkenndi pólitískur órói landið þar til herforinginn Ziaur Rahman tók við völdum 1977.
Dóttir Mujib, Sheikh Hasina Wazed, er núverandi forsætisráðherra Bangladess.
Hoya mcgregorii
Hoya mcgregorii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Humrar
Humrar eru ætt krabbadýra af ættbálki skjaldkrabba. Leturhumar er sú humartegund sem veiðist hér við land.
Fagurblágresi
Útbreiðsla og búsvæði
Fagurblágresi vex í 3700 til 4400 m.y. sjávarmáli í suður og vestur Tíbet, Afghalnistan, norður Indlandi, Kashmir, Nepal og Pakistan.
Lýsing
Fagurblágresi verður frá 9 til 32 sm á hæð, skriðult með stórum (1,4 til 2,1 sm) blá-fjólubláum blómum og djúpskornum blöðum.
Procambarus fallax
Procambarus fallax er tegund af vatnakrabba í ættkvíslinni Procambarus. Hann er upprunnin í vatnasviði Satilla River í Georgíu og Flórída. Afbrigði af þessri tegund fjölgar sér með geldæxlun, og er þekkt undir fræðiheitinu Procambarus fallax f. virginalis eða P. virginalis þar sem af sumum fræðingum er hann talinn sjálfstæð tegund.
Charlie's Angels (kvikmynd)
Charlie's Angels er bandarísk gaman-hasarmynd sem var leikstýrt af McG. Kvikmyndin er byggð á samnefndum sjónvarpsþáttum frá 8. áratugnum. Cameron Diaz, Drew Barrymore og Lucy Liu leika þrjár konur sem vinna á einkaspæjarastofu.
Kvikmyndin er lauslega byggð á sjónvarpsþáttunum. John Forsythe úr upphaflegu seríunum sneri aftur sem rödd Charlies. Framhald myndarinnar kom út árið 2003 og heitir Charlie's Angels: Full Throttle.
Kiefer Sutherland
thumb|Sutherland, [[2009]] Kiefer William Frederick Dempsey George Rufus Sutherland (f. 21. desember 1966) er kanadískur leikari.
Hundaflautustjórnmál
Hundaflautustjórnmál er dulkóðuð skilaboð og orðræða í stjórnmálum sem virðast hafa eina merkingu hjá almenningi en hefur annars konar, viðbótarmerkingu eða sérstakan óm hjá þeim markhóp sem boðum er beint að. Líkingin er dregin af hundaflautu sem gefur frá sér hátíðnihljóð sem hundar heyra en ekki fólk.
.gr
.gr er þjóðarlén Grikklands.
Alnus × peculiaris
Alnus peculiaris er elriblendingur sem var fyrst lýst af Hiyama. Þetta er blendingur Alnus firma × Alnus pendula. Hann finnst á Kyūshū eyju í Japan.
Löggjafarvald
Löggjafarvald er valdið til þess að setja lög, sem almenningur og ríkisvald eiga síðan að fylgja. Nafnið felur það í sér að lögin séu gefin (þjóðinni) og löggjafinn er sá sem gefur lögin. Á Íslandi er Alþingi löggjafinn og hjá því er löggjafarvaldið ásamt forseta Íslands samkvæmt Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands.
Íslandi var sett sérstök stjórnarskrá árið 1874 en með henni fékk Alþingi löggjafarvald í málefnum Íslands (konungur hélt að vísu neitunarvaldi)
Herjólfsfjörður
Herjólfsjörður er fjörður í Vestribyggð á Grænlandi. Hann heitir eftir sonarsyni Herjólfs, sem kom til Íslands með Ingólfi Arnarsyni en Herjólfur (eldri) var frændi Ingólfs.
Jim Belushi
thumb|Belushi, [[2007]]
James Adam „Jim“ Belushi (fædd 1954) er bandarískur gamanleikari.
Varmafræði
Varmafræði er sú grein eðlisfræðinnar sem fjallar um flutning á orku á milli kerfa. Hiti er grundvallarstærð í varmafræði, en einnig er fengist við hugtök eins og orku, vermi, óreiðu, varma og vinnu til að lýsa kerfum og hvernig þau víxlverka. Varmafræði er nátengd safneðlisfræði, sem er oft notuð til að leiða út varmafræðileg sambönd. Lögmál varmafræðinnar eru grundvallarlögmál í eðlisfræði og eru fjögur talsins.
Varmafræði fjallar einungis um hvort hlutir séu komnir í varmafræðilegt jafnvægi eða ekki, en ekki hvernig orka færist á milli hluta. Tveir hlutir sem eru að flytja varma á milli sín eru ekki í varmafræðilegu jafnvægi. Því er sagt að varmafræði sé tímáóháð.
Lögmál varmafræðinnar
Varmafræðin hefur tvö grundvallarlögmál, það 1. og 2., en síðar var bætt við s.k. 0. og 3. lögmáli.
Núllta lögmálið fjallar um varmafræðilegt jafnvægi en tvö kerfi eru sögð í jafnvægi ef enginn heildarflutningur á varma er á milli þeirra. Lögmálið segir að ef kerfi A er í jafnvægi við kerfi B og kerfi B í jafnvægi við kerfi C þá er kerfi A í jafnvægi við kerfi C.
Fyrsta lögmálið er leitt af varðveislu orkunnar. Hvert kerfi inniheldur innri orku (U) sem tengist hreyfi- og stöðuorku sameindanna sem mynda kerfið. Innri orkan getur aðeins breyst með flutningi varma (Q) inn og út úr kerfinu og með vinnu (W) sem kerfið beitir á umhverfið eða öfugt. Í stærðfræðilegum búningi er fyrsta lögmálið því: (Í jöfnunni er Q skilgreint sem jákvætt ef varminn berst inn í kerfið og W jákvætt ef kerfið beitir vinnu.)
Þriðja lögmálið segir að ómögulegt sé að kæla kerfi niður í alkul, eða þar sem T táknar hita kerfis í kelvín, en útilokar ekki neikvæðan hita.
Game Tíví (5. þáttaröð)
Game Tíví er íslensk þáttaröð. Sýningar á fimmtu þáttaröð hófust þann 5. febrúar 2009 og þeim lauk 14. maí 2009. Þættirnir voru 15 og er hver þeirra um 22 mín. að lengd.
Hraun í Ölfusi
Hraun er sveitabær í sveitarfélaginu Ölfusi. Á Hrauni var eitt af síðustu mjólkurbýlunum í Ölfusi en þau hlupu á mörgum tugum en í dag er einungis eitt eftir á sveitarbænum Hvammi
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012 var 57. söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og var haldin í Bakú í Aserbaídsjan eftir að Ell og Nikki unnu keppnina árið 2011 með laginu „Running Scared“. Undankeppnirnar tvær verða haldnar þann 22. maí og 24. maí 2012, og aðalkeppnin verður haldin þann 26. maí 2012. Tíu lönd frá hvorri undankeppni munu komast áfram í aðalkeppnina ásamt Aserbaídsjan, Frakklandi, Bretlandi, Þýskalandi, Ítalíu, og Spáni. Fjörutíu og tvö lönd munu taka þátt í keppninni, þar á meðal mun Svartfjallaland snúa aftur, en Pólland og Armenía draga sig í hlé.
Hraun í Ölfusi
Á bökkum Ölfusár er dys ein, en í henni eru taldar vera jarðneskar leifar Lénharðs fógeta á Bessastöðum.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012
Vettvangur
Samband evrópskra sjónvarpsstöðva tilkynnti þann 16. maí 2011 byggingu tónlistarhúss fyrir söngvakeppnina í Bakú. Húsið var nefnt „Kristalshöllin“ og átti að taka 23.000 manns. Þann 4. ágúst 2011 hófst vinna á húsinu, íþróttavöllurinn Tofiq Bahramov í Bakú, sem var þá lokaður vegna viðgerða, var sagður vera varamöguleiki fyrir keppnina. Þann 8. september 2011 var síðan loksins staðfest að kristalshöllin yrði notuð fyrir keppnina. Þó að rúmtak salarins sé í heildina 23.000 manns, munu aðeins 16.000 geta keypt sér miða á hverja keppni sem er töluvert færra en hefur verið á síðustu árum. Ýmis mannréttindasamtök, þar á meðal Mannréttindavaktin og Amnesty International, hafa gagnrýnt stjórnvöld Aserbaídsjan fyrir að flytja íbúa í húsum nálægt tónlistarhúsinu burtu með valdi svo að hægt verði að rífa niður íbúðir og byggja í kringum höllina. Fram kom í yfirlýsingu BBC að ekkert niðurrif hefði verið nauðsynleg fyrir byggingu hallarinnar og að ekki hafi þurft að flytja neinn í burtu vegna byggingu hennar.
Hraun í Ölfusi
Í Öldinni okkar árið 1502 segir meðal annars um dráp Lénharðs fógeta: „Torfi Jónsson, sýslumaður í Klofa á Landi, hefur látið drepa Lénharð, fógeta á Bessastöðum. Fór Torfi að fógetanum, er hann var staddur á bæ í Ölfusi, rauf á honum húsin og felldi hann.“ „Lénharður var staddur að Hrauni í Ölfusi, er Torfi kom með menn sína, og bjóst um í húsum inni, þegar hann varð ófriðarins var. Varð þeim Torfa ekki greitt inngöngu, því að piltur úr liði Lénharðs, Eysteinn Brandsson að nafni, varði dyrnar svo fimlega, að þeim vannst ekki á, nema hætta sér undir vopn hans. Torfi greip þá til þess ráðs að láta rjúfa þekjuna á bæjarhúsunum, og féll fógeti eftir skamma viðureign, er menn Torfa voru inn komnir.“
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012
Fyrri undankeppnin
Aserbaídsjan, Ítalía og Spánn munu kjósa í fyrri undankeppninni.
Hraun í Ölfusi
Í landi Hrauns liggur Ölfusá og er þar góður veiðistaður.
Veitingarstaðurinn Hafið Bláa er við ósa Ölfusár í landi Hrauns
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2012
Seinni undankeppnin
Frakkland, Þýskaland og Bretland munu kjósa í seinni undankeppninni.
Original Animation Video
Original Video Animation (japanska: オリジナル・ビデオ・アニメーション, orijinaru bideo animēshon- íslenska: upprunlegt hreyfimyndband), oft stytt yfir í OVA (オーブイエー, Ōbuiē) er hugtak notað í Japan yfir anime sem er gefið út beint til sölu, án þess að vera fyrst sýnt í sjónvarpi eða í bíói. Upphaflega voru OVA titlar gefnir út á VHS, en nú til dags eru þeir gefnir út á mynddiskum.
Upphaflega var OAV (sem stendur fyrir "Original Animation Video") var notað í stað OVA og þýðir það sama, en OAV er of líkt hugtakinu AV (Adult Video eða dónamyndband), sem olli misskilningi meðal kaupenda, sem varð til að þessu var skipt yfir í OVA.
Ósérplægni
thumb|Það að láta [[ölmusa|ölmusu af hendi rakna mætti teljast ósérplægið.]]
Ósérplægni kallast meðvituð og óeigingjörn umhyggja fyrir velferð annarra, sem kemur oft fram með því að veita aðstoð og greiða eða með því að sýna hjálpsemi og samvinnu. Börn þroska með sér ósérplægni er þau þroskast og eldast, en 2 ára krakkar reyna að sýna ósérplægni.
Lífspekifélagið
hægri|thumb|226x226dp|Merki guðspekinnar blandar saman ýmsum gömlum trúarmerkjum. thumb|Société théosophique, Reykjavík thumb|Helena Blavatsky, stofnandi guðspekihreyfingunnar. Lífspekifélagið (áður Guðspekifélagið; á ensku: Theosophical Society) er alþjóðleg hreyfing sem helgar sig dulspekitrúnni guðspeki.
Hin rússneska Helena Blavatsky stofnaði hreyfinguna um guðspeki árið 1875 í New York. Á þeim tíma var dulspeki nokkuð vinsæl. Trúarhreyfing hennar hélt því fram að til væri ævafornt bræðralag vitringa sem byggju yfir dulrænum máttum. Vitringarnir væru til um heim allan, en að höfuðstöðvar þeirra væru í Tíbet. Samkvæmt trú guðspekinga vilja vitringarnir dreifa speki sinni, sem mun einn daginn vera æðri öllum öðrum trúarbrögðum. Guðspekingar trúa á endurholdgun eftir dauðan og karma. Sjálfir líta guðspekingar ekki á hreyfingu sína sem trúarbrögð.
Eftir að Helena lést klofnaði hreyfingin í tvennt. Einn hlutur er með höfuðstöðvar í Chennai á Indlandi, hinn með höfuðstöðvar í Kaliforníu. Íslandsdeild félagsins tilheyrir þeirri hreyfingu sem er í Indlandi.
Guðspekifélagið stofnaði útibú í Reykjavík 1912 en Íslandsdeild Guðspekifélagsins var formlega stofnuð 1921. Guðspekifélagið á Íslandi breytti um nafn árið 2018 og heitir nú Lífspekifélagið.
Söguheimur
Söguheimur er skáldaður heimur þar sem að saga á sér stað. Slíkur heimur getur verið ýmist alfarið skapaður frá grunni eða byggður á raunveruleikanum að einhverju leyti. Tilgangur slíkra heima er sá, að gefa höfundi skáldverksins ótakmarkað svigrúm til listrænnar sköpunar, hvort sem það er í formi bókmennta, sjónvarpsþátta, tónlistar, leiklistar eða spunaspila, svo dæmi séu nefnd. Söguheimur er ein tegund af sögusviði.
Söguheimar í skáldsögum
Narnía heimurinn byggir á Evrópu á miðöldum en bætir við göldrum og ýmsum forneskjulegum verum.
Framtíðarlegir heimar í skáldskap eru margir - söguheimarnir í bókunum Bicentennial Man og I, Robot eftir Isaac Asimov og heimur Neal Stephensons sem kemur fram m.a. í Snow Crash og The Diamond Age eru dæmi um það.
Söguheimar í sjónvarpi og kvikmyndum
Margir mjög þekktir söguheimar hafa komið fram í kvikmyndum og sjónvarpi. Þeirra þekktastur er líklega Star Wars heimurinn, sem er heil uppspunin stjörnuþoka sem ber þó mörg einkenni þeirrar stjörnuþoku sem við lifum í. Star Trek og Babylon 5 sýna sýn höfunda þeirra þáttasería á framtíð mannkynsins. Söguheimar sem eru nær okkur í tíma eru til dæmis kaldastríðsheimar Tom Clancy í bókum og myndum hans um Jack Ryan og Ian Flemming um Breska spæjarann James Bond.
Söguheimar í tónlist
Ýmsir hljómlistamenn hafa notast við sérstaka söguheima í tónverkum sínum, sérstaklega í söngleikjum og óperum. Gott dæmi um þetta er hljómsveitin Ayreon.
Söguheimar í spunaspilum
Spunaspil hafa verið grundvöllur fyrir gerð margra söguheima. Þekktir söguheimar í spunaspilum eru Forgotten Realms heimur Dungeons & Dragons spilsins og framtíðarheimurinn í Cyberpunk og Shadowrun spilunum.
Margir einstakir spunaspilsstjórnendur skapa sína eigin söguheima, en dæmi um tilbúinn heim eftir Íslending er Calara eftir Kára Emil Helgason.
Söguheimar í tölvuleikjum
Margir tölvuleikir gerast í söguheimum sem eiga sér litla hliðstæðu í veruleikanum. Dæmi um víðtæka söguheima sem skapaðir hafa verið fyrir tölvuleiki eru Warcraft og Starcraft heimarnir sem skapaðir hafa verið af Blizzard tölvuleikjaframleiðandanum. Fjölmörg fleiri dæmi eru til, sérstaklega á sviði fjölspilunarleikja á netinu (MMORPG).
Athlete
Athlete getur átt við:
.gm
.gm er þjóðarlén Gambíu.
LDN
LDN (skammstöfun á Low dose naltrexone) er það nafn sem notað er yfir lyfið naltrexón þegar það er notað í lágum skömmtum gegn sumum sjúkdómum þrátt fyrir að það sé ekki í samræmi við markaðsleyfi lyfsins.
Sumir talsmenn LDN vilja meina að lyfið virki gegn alls kyns sjúkdómum eins og MS sjúkdómi, Chrohns sjúkdómi, vefjagigt, síþreytu, HIV, krabbameini, og fleirum, þær staðhæfingar eru ósannaðar. Rannsóknir hafa ekki sýnt fram á að LDN virki gegn MS eða öðrum.
.gm
Tenglar
Toppdomän
LDN
Naltrexón er vanalega notað við meðferð á opíata fíkn (svo sem heróín - og morfín fíkn) eða áfengissýki þar sem það er öflugur ópíataviðtakablokki.
Chris Sprinker
Chris Sprinker (fæddur 1988) er bandarískur körfuknattleiksmaður sem spilar stöðu miðherja. Hann er 206 cm hár og leikur með Ungmennafélagi Njarðvíkur.
LDN
Undirbúningsrannsóknir á lágskammtameðferð með naltrexóni hafa gefið ágætar vísbendingar um að hægt væri að nota lyfið gegn sumum langvinnum kvillum eins og langvinnum sársauka, en frekari rannsókna er þörf áður en hægt er að mæla með notkun þess.
Chris Sprinker
Sprinker er góður vinur Isiah Thomas, sem leikur með Sacramento Kings í NBA deildinni.
Yun Hyon-seok
Yun Hyon-seok(kóreska:윤현석; 7. ágúst 1984 – 26. apríl 2003 ) var suðurkóreskur mannréttindafrömuður og borgaralegur aðgerðasinni, samkynhneigður rithöfundur og skáld. Gælunafn hans var Yook Woo Dang (육우당 六友堂).
Árið 2013 framdi Yun sjálfsmorð til að lýsa andstöðu við hómófóbíu Suður-Kóreu.
Skrautreynir
Skrautreynir (Sorbus decora), er lauffellandi runni eða smávaxið tré frá norðaustur Norður Ameríku. Hann verður 4-10 metra hár. Útbreiðsla er í Labrador til Ontario og Manitoba, suður til Nýja-Englands, New York, Wisconsin og Minnesota.
Lýsing
Skrautreynir er nauðalíkur hinum náskylda knappareyni (Sorbus americana). Eins og knappareynir, er skrautreynir með samsett laufblöð og oft stóra klasa af blómum og síðar berjum. Hinsvegar er eitt sem einkennir skrautreyni: klístruð brum. Börkurinn er fyrst grágrænn og sléttur. Seinna verður hann hrein grár og verður flögóttur með aldrinum.
Nytjar
Skrautreynir er oft ræktaður sem skrauttré vegna harðgeris, blómfegurðar, haustlitar og stórra klasa berja.
Ný tegund
Grænlandsreynir (Sorbus groenlandica) hefur áður verið talinn undirtegund skrautreynis, undir nafninu Sorbus decora var. groenlandica, en er nú talinn sem sjálfstæð tegund.
Tilvísanir
<References/>
Ghostzilla
Ghostzilla er opinn vafri, sem er ekki lengur studdur, fyrir Windows byggður á Mozilla Application Suite 1.0.1. Með Ghostzilla var hægt að keyra vafraglugga í glugga annars forrits og hægt var að velja um nokkra ólíka hami sem dulbjuggu vefsíðuna sem eitthvað annað, til dæmis tölvupóst. Þegar fókusinn fór af vafraglugganum hvarf hann.
1265
thumb|right|Höggmynd af [[Simon de Montfort á Haymarket-klukkuturninum í Leicester.]] Árið 1265 (MCCLXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Chris Edgerly
Christopher „Chris“ Edgerly (f. 1969) er bandarískur leikari og uppistandari.
1265
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Alfred Wegener
thumb|Alfred Wegener Alfred Wegener (1. nóvember 1880 í Berlín – nóvember 1930 á Grænlandi) var þýskur jarð-, veður- og heimskautafræðingur. Hann er helst þekktur fyrir að vera upphafsmaður landrekskenningarinnar, þrátt fyrir að hún væri ekki meðtekin í vísindaheiminum fyrr en nokkuð eftir andlát hans.
Nám
Alfred Lothar Wegener fæddist í Berlín og gekk þar í skóla. Hann nam eðlisfræði, veðurfræði og stjörnufræði í háskólum í Berlín, Heidelberg og Innsbruck. 1905 lauk hann doktorsritgerð í stjörnufræði við háskólann í Berlín en sneri sér svo að öðrum vísindagreinum. Að hans áliti var ekki mikið eftir að gera í stjörnufræðigeiranum. Auk þess væru stjörnufræðingar alltof bundnir við stjörnustöð sína. Wegener vildi vera miklu frjálsari. 1906 fór Wegener ásamt einum bræðra sinna í loftbelgsflug með veðurathugunartækjum og settu þá heimsmet í flugi í loftbelg er þeir flugu í 52 tíma samfleytt.
Fyrsta Grænlandsferðin
1906 fór Wegener í fyrsta sinn til Grænlands. Hann var þá meðlimur rannsóknarliðs undir stjórn Dana sem átti að kortleggja og kanna norðausturströnd Grænlands en það var eini hluti af strandlengju Grænlands sem enn var ókönnuð. Við Danmarkshavn útbjó Wegener fyrstu veðurathugunarstöð Grænlands. Í einni sleðaferðinni létust danski leiðangursstjórinn og tveir rannsóknarmenn. Frá 1908 til upphafs heimstyrjaldarinnar fyrri kenndi Wegener við háskólann í Marburg. Þar skrifaði hann sína fyrstu bók. Einnig viðraði hann í fyrsta sinn hugmyndir um að heimsálfurnar hafi rekið í sundur í fyrndinni. Landrekskenningin var þó langt í frá fullmótuð. Í Marburg kvæntist hann Else Köppen.
Önnur Grænlandsferð
Áður en brúðkaupið fór fram fór Wegener í annað sinn til Grænlands. Aftur var leiðangursstjórinn danskur, J.P. Koch að nafni. Þetta var sumarið 1912. Á leiðinni var komið við á Íslandi. Þar voru keyptir voru nokkrir hestar sem leiðangursmenn hugðust nota á ísbreiðum Grænlandsjökuls. Áður en haldið var frá Íslandi var farin æfingarferð með hestana um Ódáðahraun og Vatnajökul. Þar bættist nýr liðsmaður í hópinn, Vigfús Sigurðsson, sem seinna hlaut viðurnefnið Grænlandsfari. Hans hlutverk var einkum að sjá um hestana en í leiðangrinum kom raunar í ljós að hann var þúsundþjalasmiður og hagur á tré og járn og laginn við hverkyns vélar og tæki. Frá Íslandi var siglt norður með austurströnd Grænlands og var ráðgert að fara yfir jökulinn, þar sem hann er hvað breiðastur, yfir til vesturstrandarinnar. Þeir reistu sér hús, sem þeir kölluðu Borg, til vetursetu á jöklinum við austurjaðarinn. Þar voru gerðar veðurathuganir og borað í jökulinn. Það var í fyrsta sinn í sögunni sem borað var í heimskautajökul. Í einni könnunarferðinni féll Koch leiðangursstjóri í sprungu og fótbrotnaði. Hann gréri þó sára sinna og komst með í ferðina yfir jökulinn. Ferðin sjálf var farin í vetrarlok og stóð fram á sumarið 1913. Vegalengdin var um 1200 km í loftlínu eða nærri tvöfalt lengri leið en Fridtjof Nansen fór 1888. Ferðin gekk áfallalaust, en við vesturströndina komu up óvæntir erfiðleikar og vistirnar kláruðust áður en þeir náðu til byggða. Það var nánast fyrir tilviljun að þeir gátu gert vart við sig og danski presturinn í Upernavik fann þá er hann var á leið til fjarlægrar kirkju. Að ferð lokinni hélt Wegener áfram að kenna í Marburg.
Hermaður og prófessor
thumb|Alfred Wegener og Rasmus Villumsen á Grænlandi 1930 Í upphafi heimstyrjaldarinnar fyrri var Wegener umsvifalaust kallaður í herinn og var óbreyttur hermaður í Belgíu. Þar var mikið barist og særðist hann tvisvar. Í kjölfarið var hann settur í veðurdeild hersins en í henni ferðaðist hann um allt þýska ríkið og utan þess, svo sem til Balkanslanda og Eystrasaltslanda. Samt sem áður átti hann nægan tíma aflögu til að halda skrifum sínum áfram. Mitt í stríðinu gaf hann út aðalverk sitt, sem fjallaði um landrek sem vísindalega kenningu. En einmitt sökum stríðsins fékk bókin hvergi hljómgrunn. Eftir stríð starfaði Wegener á veðurstofunni í Hamborg, en fékk svo prófessorsstöðu í Graz í Austurríki. Á meðan birtust fleiri rit eftir Wegener sem fjölluðu um landrek, en öll fengu þau harða dóma. Til marks um það var haldið þing um landrek í New York 1926 og þar höfnuðu allir þátttakendur kenningu Wegeners um landrek.
Síðasta Grænlandsferðin
1930 fór Wegener í þriðja sinn til Grænlands og nú sem aðalstjórnandi mikils vísindaleiðangurs. Á leið til Grænlands var komið við á Íslandi og keyptir hestar. Þar réðist Vigfús Grænlandsfari til ferðarinnar og tveir aðrir Íslendingar með honum. Leiðangurinn endaði illa. Ekki aðeins vegna þess að ekki tókst að hrinda þeim áformum í veðurfarsrannsóknum í framkvæmd sem leiðangurinn átti að sjá um, heldur einnig sökum þess að Wegener og einn aðstoðarmanna hans létu lífið. Wegener sjálfur fannst ekki fyrr en um vorið eftir og kom þá í ljós að hjartað hafði gefið sig af of mikilli áreynslu. Aðstoðarmaður hans týndist og hefur ekki fundist síðan.
Landrek
thumb|Steingervingar plantna og dýra styðja landrekskenninguna Það voru fleiri en Alfred Wegener sem sáu að útlínur vesturstrandar Afríku og austurstrandar Suður-Ameríku væru líkar. En hann var fyrsti vísindamaðurinn sem hóf að kanna málið frekar. Hin almenna skoðun jarðfræðinga á þessum tíma var að höfin væru að dýpka og meginlöndin væru að sökkva vegna þess að jörðin væri að skreppa saman hægt og hægt. Þannig hljóðaði kenningin um myndun meginlandanna. Wegener hafnaði þessum rökum. Hann taldi að meginlöndin væru hálffljótandi eyjar sem bærust hægt úr stað. Jörðin væri ekki að minnka, það sæist til dæmis á Skandinavíu, sem raunar var að lyftast eftir farg ísaldarjökulsins. Í fyrndinni hafi verið til eitt stórt meginland sem þannig hafi klofnað í sundur. Bæði steintegundir og steingervingar á samsvarandi stöðum í Afríku og Suður-Ameríku gáfu sterklega til kynna að meginlöndin hafi rekið í sundur. Fram að þessu höfðu vísindamenn talið að landbrú hafi verið til milli meginlandanna og dýrin þannig komist á milli, en þegar Wegener kannaði botn Atlantshafsins, kom Atlantshafshryggurinn í ljós. Hryggurinn liggur hins vegar ekki milli meginlandanna, heldur eftir endilöngu Atlantshafi. Landbrúin væri því útilokuð. Á Grænlandi fann Wegener kolefni sem bara hefði getað myndast í mjög hlýju loftslagi. Einnig fann hann ummerki eftir jökla á hlýjum svæðum jarðar, svo sem í Sahara. Ennfremur taldi Wegener að fjallgarðar heims hafi myndast er meginlöndin hafi rekist saman í fyrndinni. Stóra vandamál Wegeners í kenningum sínum var að honum tókst ekki að finna neina orsök fyrir landreki og gat því aldrei útskýrt fyrir vísindaheiminum hvaða kraftar væru að verki og hvers vegna. Ein af síðustu hugmyndum hans um orsök landreksins var hitinn í iðrum jarðar, sem í dag er reyndar meginkenningin um orsök landreksins.
Eftirmáli
Wegener fann engan hljómgrunn fyrir kenningum sínum. Alls staðar í vísindaheiminum var þeim hafnað, ef til vill vegna þess að Wegener tókst ekki að safna nægum staðreyndum eða sönnunum. Það var ekki fyrr en í upphafi 8. áratugarins að stakir vísindamenn höfðu safnað nægum gögnum að landrekskenningin lifnaði við af alvöru. Í dag er landrekskenningin ein meginstoð jarðfræðinnar og nafn Alfreds Wegeners er órjúfanlegur hluti af henni.
Margrethe Angel
Margrethe Angel eða maddama Angel, fædd Margrethe Andersdatter Ravn (f. um 1749 - d. 1807) var dönsk kona sem rak gistihús og fyrsta veitingahúsið í Reykjavík.
Líf og störf
Lítið er vitað um fyrstu ár Margrethe Angel og er hennar fyrst getið í kirkjubókum í Reykjavík árið 1788 þegar hún giftist Rasmus Angel, norskum verslunarþjóni og ekkjumanni. Hjónabandið varði ekki nema í eitt ár en þá lést Rasmus og höfðu þau þá eignast einn son.
Við fráfall Rasmusar þurfti Margrethe að sjá sér framborða og sótt hún árið 1789 um leyfi til að reka veitingastað. Var það fyrsta veitingaleyfið sem gefið var út í Reykjavík. Hvort hún hóf þegar veitingarekstur og þá hvar er ekki ljóst, en árið 1791 keypti hún hús sem tilheyrt hafði Innréttingunum og varð síðar Aðalstræti 16.
Maddama Angel, eins og hún var almennt kölluð af Reykvíkingum, þurfti að hafa allar klær úti til að afla hráefna fyrir veitingastað sinn. Hún hélt kýr og útbjó matjurtargarð þar sem ræktaðar voru kartöflur, rófur og aðrir fágætari garðávextir. Fyrir ræktunartilraunir þessar fékk hún viðurkenningu frá Danska landbúnaðarfélaginu. Einnig bauð hún upp á gróft brauð sem hún bakaði í eigin bakaraofni og taldi Ólafur Stephensen stiftamtmaður ástæðu til að senda fyrirspurn til yfirboðara sinna um hvort slíkt væri löglegt í ljósi þess að í bænum væri starfandi bakarí.
Hafið Bláa
Hafið Bláa er veitingastaður sem var stofnaður í apríl 2003. Hann er við ósa Ölfusár í landi Hrauns Í Ölfusi.
Ferðaskrifstofan Sunna
Ferðaskrifstofan Sunna var íslensk ferðaskrifstofa sem athafnamaðurinn Guðni Þórðarson stofnaði árið 1959. Félagið var eitt það fyrsta sem bauð Íslendingum upp á sólarlandaferðir, einkum til Spánar, en áður hafði Útsýn félag Ingólfs Guðbrandssonar boðið upp á slíkar ferðir. Íslendingar tóku sólarlandaferðunum opnum örmum og flykktust í þúsundatali með Sunnu til Mallorca og Kanaríeyja.
Bráðabirgðalög
Bráðabirgðalög eru lög sem sett eru af stjórnvöldum án þess að hefðbundinn handhafi löggjafarvalds komi nálægt því. Þetta er gert ef brýnt er að setja lög mjög hratt útaf aðkallandi aðstæðum t.d. neyðarástandi og ekki er unnt að kalla til þing til þess.
Hoya microstemma
Hoya microstemma er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.
Qilakitsoq
thumb|Kort af Grænlandi sem sýnir hvar Qilakitsoq er Qilakitsoq heitir byggð, sem nú er farin í eyði, norðan megin á Nuussuaq-skaganum ekki langt frá þorpinu Uummannaq. Qilakitsoq þýðir Himinhátt enda eru fjallahlíðar þar mjög brattar og háar. Þar hafa fundist einar merkilegustu fornleifar á Norðurslóðum. Voru það einstaklega vel varðveittar múmíur, meira en 500 ára gamlar.
Það var árið 1972 að bræðurnir Hans og Jokum Grønvold voru í veiðileit að þeir fundu múmíur í hellisskúta. Þeir létu yfirvöld vita af fundinum en það var ekki fyrr en 1977 sem vísindamenn hófu rannsóknir og voru allar múmíurnar þá fluttar til Kaupmannahafnar.
Múmíurnar
Fornleifafræðingar hafa komist að mörgu um líf þessara einstaklinga, heilsufar og skyldleika. Hins vegar hefur í fæstum tilvikum tekist að sýna fram á dánarorsök þeirra með nokkurri vissu. Hér var um að ræða átta einstaklinga, sex konur og tvö börn. Með C-14 aldursgreiningu má sjá að þau hafa dáið um 1475. Þau voru öll vel búin og höfðu með sér aukaklæðnað, samanlagt sextán selskinnsfeldi, sjö pelsa gerða úr fuglshömum, einn hreindýrsfeld og tólf skinnbuxur auk margra sokka og skinnstígvéla (kamik). Alls 78 plögg. Fötin voru mjög vel saumuð og tilsniðin og má t.d. nefna skinnbuxur úr selskinni sem voru saumaðar úr tíu sérsniðnum skinnbútum. Innra lag úr fuglshömum var gert úr hömum fimm fuglategunda þar sem þétt stutt fiður var notað þar sem halda þurfti hita og hamur með grófari fjöðrum hafður í hálsmál og ermum til að sleppa út hita. Hefur þessi klæðnaður varðveist einstaklega vel. Hellisskútinn hafði varið múmíurnar fyrir veðri og þurrt loftslagi' og kuldinn frostþurrkað líkin.
Múmíurnar voru í tveim gröfum með um það bil eins metra millibili. Í annarri gröfinni voru þrjár konur, fjögurra ára drengur og sex mánaða ungbarn. Tvær kvennanna voru ungar, önnur milli tvítugs og þrítugs og hin 25 til 35 ára. Sú þriðja var á milli fertugs og fimmtugs þegar hún dó.
Í hinni gröfinni voru þrjár konur. Tvær um fimmtugt og ein milli 18 ára og 21 árs aldurs.
thumb|Grænlensk kona árið 1654. Húðflúrið samsvarar húðflúri á múmíunum í Qilakitsoq Fimm kvennanna voru með húðflúr á andliti eins og tíðkaðist meðal Inuítakvenna fram á 19. öld. Þessar fimm höfðu allar bláar eða svartar línur yfir enni og kinnbein. Þrjár höfðu einnig línur á höku. Tvær höfðu hins vegar punktamerki á enni í stað lína. Bendir það til þess að nokkrar kvennanna hafi gifst inn í fjölskylduhópinn.
Heilsufar
Öll höfðu þau verið vel nærð fyrir dauða sinn. Matarleifar í innyflum og greining á húð sýnir að megnið af fæðunni voru sjávardýr og einungis um 25% hennar jurtir og landdýr, t.d. hreindýr. En þau höfðu ekki öll verið við góða heilsu. Með gegnumlýsingu sást að drengurinn hafði skaddað mjaðmabein og þar að auki svo nefndan Legg-Calvé-Perthes sjúkdóm sem gerði honum erfitt um gang. Ein af eldri konunum hafði illa gróið viðbeinsbrot sem gerði henni erfitt að nota vinstri handlegg. Hún var þar að auki með krabbamein í nefi sem hafði breiðst út til augnanna. Að öðru leyti virtist heilsufar þessara einstaklinga hafa verið ágætt. Meðalhæð kvennanna var 150 cm sem er sama meðalhæð og er enn hjá grænlenskum konum.
Skyldleiki
thumb|Ungabarnið í Qilakitsoq DNA-greining sýnir að flestir einstaklingarnir voru skyldir. Tvær elstu konurnar í gröf tvö hafa sennilegast verið systur og önnur þeirra móðir yngstu konunnar í gröf eitt. Sú kona hefur verið móðir fjögurra ára drengsins sem var grafinn með henni. Hinar yngri konurnar tvær voru systur og önnur þeirra sennilega móðir ungbarnsins. Elsta konan í gröf eitt virðist hins vegar ekki hafa verið skyld neinum hinna.
En greftrunin og greftrunarstaðurinn eru hins vegar óleyst leyndarmál. Það var ekki siður Inuíta að grafa konur og börn annars staðar en karla. Heilsufar eldri drengsins og einnar eldri kvennanna hefur kannski leitt þau til dauða. En engin vísbending hefur hins vegar fundist um dánarorsök hinna. Það er ekki heldur víst að þau hafi dáið um sama leyti eða verið lögð til hvílu samtímis. Hugsanlegt er að ungbarnið hafi verið grafið lifandi enda siður Inuíta lengi vel að kæfa eða grafa lifandi ungbörn með mæðrum sínum ef þær létust.