cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hvíta-Rússland
Stjórnsýslueiningar
Hvíta-Rússland skiptist í sex héruð (вобласць) sem heita eftir höfuðstöðum sínum. Í hverju héraði er kjörið héraðsráð sem fer með löggjafarvald, og héraðsstjórn sem fer með framkvæmdavald. Formaður héraðsstjórnarinnar er skipaður af forseta landsins. Héruðin skiptast síðan í umdæmi (раён) sem árið 2002 voru 118 talsins, auk 102 bæja og 108 þéttbýlissvæða. Höfuðborgin Minsk skiptist í níu umdæmi og nýtur sérstakrar stöðu.
1946
Árið 1946 (MCMXLVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Heilsusálfræði
Heilsusálfræði  er nýlegt fag, náskylt klínískri sálfræði, og er runnið undan rifjum hennar. Heilsusálfræði aflar og nýtir sér sálfræðilega þekkingu til að sinna viðfangsefnum sínum, en þau eru helst að stuðla að góðri heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma, jafna stöðu fólks í heilsufarslegu tilliti, finna út hverjir eru í mestri hættu að fá sjúkdóma og af hverju, finna út hvers konar hegðun og reynsla leiðir til góðrar eða slæmrar heilsu, fræða almenning og heilbrigðisstarfsfólk og stuðla þannig að betri heilsu og koma í veg fyrir sjúkdóma, kanna hvernig sjúkdómar hafa áhrif á einstaklinga, og hjálpa veikum og dauðvona að lifa betra lífi.
Rannsóknir í heilsusálfræði eru gerðar með spurningalistum, viðtölum, tilraunum og aðgerðum sem ætlað er að ná fram breytingum (e. action research). Innan heilsusálfræði eru bæði nýttar formlegar og óformlegar leiðir til að ná fram þeim breytingum (á hegðun fólks, kerfum ofl.) sem sóst er eftir hverju sinni.
Heilsusálfræðilegar spurningar eru til dæmis: „Hvernig er hægt að fá þá sem hreyfa sig of lítið til að hreyfa sig meira?“, „Hvernig er hægt að hjálpa sjúklingum með alnæmi að lifa betra lífi?“ og „Hvaða áhrif á geðheilsu og á líf fólks hefur barátta við krabbamein?“.
Marólína
Marólína er íslenskt kvenmannsnafn.
Ólafur Halldórsson (f. 1855)
thumb|right|200px|Ólafur Halldórsson um þrítugt. Ólafur Halldórsson, fullu nafni Ólafur Þorsteinn Halldórsson – (15. maí 1855 – 16. apríl 1930) – var íslenskur lögfræðingur sem starfaði í Kaupmannahöfn. Hann var skrifstofustjóri íslensku stjórnardeildarinnar þar, og er þekktastur fyrir útgáfu sína á Jónsbók, 1904.
Æviferill
Ólafur fæddist á Hofi í Vopnafirði. Foreldrar hans voru Halldór Jónsson (1810–1881) prófastur þar og alþingismaður, og fyrri kona hans Gunnþórunn Gunnlaugsdóttir (1824–1856).
Ólafur varð stúdent frá Reykjavíkurskóla 1877 og tók próf í lögfræði frá Kaupmannahafnarháskóla 1882. Snemma árs 1883 varð hann aðstoðarmaður í íslensku stjórnardeildinni í Kaupmannhöfn og varð skrifstofustjóri þar 1889. Hann fékk lausn frá störfum 1904, þegar Íslendingar fengu heimastjórn og deildin var lögð niður. Hann tók þá við skrifstofu Stjórnarráðs Íslands í Kaupmannahöfn og starfaði þar til 1909, þegar hann lét af störfum vegna heilsubrests. Hann dó 1930.
Hann var forseti Kaupmannahafnardeildar Hins íslenska bókmenntafélags 1885–1904 og heiðursfélagi þar 1895. Varð riddari af dannebrog 1894, dannebrogsmaður 1902 og konferensráð 1904. Hann var ógiftur og barnlaus. Hann var jarðaður í kirkjugarðinum í Ordrup
Útgáfan á Jónsbók 1904
Ólafur er þekktastur fyrir útgáfu sína á Jónsbók, lögbók Íslendinga, sem kom út í Kaupmannahöfn 1904. Raunar komu fleiri að því verki. Þeir Ólafur og dr. Jón Þorkelsson, síðar þjóðskjalavörður, hófu undirbúning verksins árið 1888. Fyrst höfðu þeir samráð við Vilhjálm Finsen um vinnubrögð og tilhögun útgáfunnar, en hann hafði þá lokið vísindalegri útgáfu á lagasafni þjóðveldisins, Grágás. Jón vann mikið að samanburði og uppskrift handrita þar til hann fluttist til Íslands 1899. Eftir það vann Ólafur einn að verkinu, þó að hann væri oft heilsulítill og hlaðinn öðrum störfum. Á lokasprettinum aðstoðaði Finnur Jónsson við prófarkalestur og lokafrágang.
Sem dæmi um umfang verksins má nefna að vísað er til tæplega 200 handrita af Jónsbók, auk þess sem lögbókin var til í 6 prentuðum útgáfum og í danskri þýðingu í 24 handritum.
Már Jónsson segir í formála Jónsbókarútgáfunnar 2004, bls. 28:
„Markmið útgáfunnar 1904 var ... tvíþætt. Ólafur Halldórsson vildi nálgast upprunalegan texta eftir því sem hægt væri en ætlaði jafnframt að sýna þann texta sem hafði gilt um aldir svo að hægt væri að nota útgáfuna við réttargæslu. Megintexti útgáfunnar gegndi fyrra hlutverkinu og er án innskota úr réttarbótum, en í óviðjafnanlegu og kerfi tvískiptra neðanmálsgreina birtist orðamunur úr elstu handritum og líka úr innskotnu meginhandritunum AM 343 fol. og AM 350 fol., sem og úr prentuðum útgáfum.“
Óhætt er að segja að útgáfan á Jónsbók hafi verið fræðilegt stórvirki. Bókin var ljósprentuð árið 1970, með 28 bls. eftirmála eftir Gunnar Thoroddsen (Odense Universitetsforlag).
Önnur útgáfustörf
Ólafur gaf einnig út (ásamt Hilmari Stephensen) tvö síðustu bindin af hinu mikla verki Lovsamling for Island, þ.e. 20. og 21. bindi, Kbh. 1887 og 1889.
Ásvarður
Ásvarður er íslenskt karlmannsnafn.
Cheek to Cheek
Cheek to Cheek er fyrsta samstarfsplata bandarísku söngvaranna Tony Bennett og Lady Gaga. Platan var gefin út 19. september 2014 af Columbia og Interscope Records. Þetta er fimmtugasta og áttunda stúdíóplata Bennetts og fjórða stúdíóplata Gaga.
Bennett og Gaga hittust fyrst á Robin Hood Foundation galahátíðinni í New York-borg árið 2011 og tóku síðar upp flutning á laginu „The Lady Is a Tramp“ sem þau gáfu út sem smáskífu af plötu Bennetts Duets II. Eftir það fóru þau að ræða áætlanir um að vinna að djasstónlist saman. Cheek to Cheek inniheldur klassísk djasslög eftir vinsæl tónskáld eins og George Gershwin, Cole Porter, Jerome Kern og Irving Berlin. Innblásturinn að baki plötunni var sú að Bennett og Gaga langaði til að kynna lögin fyrir yngri kynslóð, þar sem þau töldu lögin höfða til allra.
Útgáfudegi plötunnar var frestað mörgum sinnum og lokadagsetiningin var tilkynnt af Bennett og Gaga í The Today Show. Lagalistinn og plötukápan voru gefin út eftir það, þar á meðal lagalistar fyrir margar aðrar útgáfur af plötunni. Þau kynntu Cheek to Cheek með mörgum sýningum í og í kringum New York, þætti á Home Shopping Network (HSN) sem sýnir frá upptöku plötunnar, og sjónvarpstónleikum undir yfirskriftinni Tony Bennett og Lady Gaga: Cheek to Cheek Live! sem var sýnd á PBS í október 2014. Smáskífurnar „Anything Goes“ og „I Can't Give You Anything but Love“ komu út áður en platan var gefin út og þær komust báðar í fyrsta sæti á Billboard Jazz Digital Songs vinsældarlistanum í Bandaríkjunum.
Cheek to Cheek fékk almennt jákvæða dóma við útgáfu, þar sem tónlistargagnrýnendur lofuðu hversu vel raddir Bennetts og Gaga hljómuðu saman. Á 57. Grammy-verðlaunahátíðinni hlaut platan verðlaun fyrir Best Traditional Pop Vocal Album. Cheek to Cheek fór beint í efsta sæti bandaríska Billboard 200 vinsældarlistans með 131.000 eintök seld í fyrstu vikunni samkvæmt Nielsen SoundScan, og hefur síðan þá selst í 773.000 eintökum í Bandaríkjunum. Platan varð önnur plata Bennetts, og þriðja plata Gaga í röð, til að komast í efsta sæti vinsældarlistans í Bandaríkjunum. Með því varð Gaga fyrsta tónlistarkonan til að eiga þrjár plötur í efsta sæti á vinsældarlista á 2. áratugi 21. aldar í Bandaríkjunum, en Bennett framlegndi metið sitt sem elsti tónlistamaðurinn til að eiga plötu sem kemst í fyrsta sæti vinsældarlistans. Platan komst á topp tíu í Ástralíu, Kanada, Grikklandi, Ítalíu, Japan og Bretlandi. Önnur samstarfsplata tvíeykisins, Love for Sale, kom út 30. september 2021.
Evrópukeppni bikarhafa
Evrópukeppni bikarhafa (e. UEFA Cup Winners' Cup) var keppni í knattspyrnu. Fyrsta keppnin var haldin 1960-61 sú síðasta 1998-99. Eins og nafnið gefur til kynna var keppnin ætluð sigurvegurum í bikarkeppnum landa Evrópu. Í dag öðlast bikarmeistarar hins vegar þátttökurétt í Evrópudeild UEFA. Spænska stórliðið FC Barcelona var sigursælasta liðið í sögu keppninnar með fjóra meistaratitla.
Cheek to Cheek
Lagalisti
Dae Bennett sá um upptökustjórn á öllum lögunum, nema á laginu „The Lady Is a Tramp“ sem Phil Ramone og Dae Bennett sáu um upptökustjórn.
Njáll
Njáll er íslenskt karlmannsnafn.
Evrópukeppni bikarhafa
Keppnisfyrirkomulag
Þátttökuliðin voru bikarmeistararnir frá hverju landi, en að auki gafst ríkjandi meisturum færi á að verja titil sinn, svo fremi að viðkomandi lið hefði ekki tryggt sér sæti í Evrópukeppni meistaraliða. Engu liði í sögu keppninnar tókst þó að verja titilinn.
Saga
Vinsældir Evrópukeppni meistaraliða sem og Borgakeppni Evrópu, forvera Evrópukeppni félagsliða sýndu fram á að eftirspurn væri eftir keppnum milli félagsliða víðsvegar að úr Evrópu. Út frá því spratt sú hugmynd að stofna sérstaka keppni fyrir sigurlið í bikarkeppnum álfunnar. Ekki voru þó allir sannfærðir um ágæti hugmyndinnar, meðal annars þar sem að bikarkeppnir voru í mörgum löndum í frekar litlum metum, öfugt við t.d. það sem tíðkaðist í Englandi og Skotlandi, þar sem úrslitaleikur bikarsins var talinn einn af hápunktum hvers knattspyrnuárs. Tilkoma mótsins varð því til þess að lyfta bikarkeppnum víða um lönd, enda þátttaka í Evrópukeppni talin eftirsóknarverð.
Fyrsta keppnin var haldin veturinn 1960-1 með þátttöku tíu liða. Mótið hafði ekki fulla formlega stöðu sem Evrópukeppni á vegum UEFA, en hefð er þó fyrir því að telja sigurvegara hennar, ítalska liðið Fiorentina fyrstu sigurvegarana í sögu keppninnar. Þetta fyrsta ár var leikið heima og heiman í úrslitunum og voru mótherjarnir Rangers. Þegar á öðru ári keppninnar áttu velflest aðildarlönd UEFA sinn fulltrúa.
Eftir að Evrópukeppni félagsliða kom til, var goggunarröð Evrópumótanna skilgreind á þá leið að Evrópukeppni meistaraliða væri æðst, þá kæmi Evrópukeppni bikarhafa og því næst Evrópukeppni félagsliða. Var þessi röðun látin ráða því í hvaða röð félagslið veldust í keppnirnar, t.d. kepptu lið sem urðu bæði bikarmeistarar og höfnuðu í öðru sæti í landsdeild sinni í Evrópukeppni bikarhafa. Engu að síður var Evrópukeppni félagsliða í hugum margra knattspyrnuáhugamanna talin sterkari og þar með merkari keppni, einkum eftir að þátttökuliðum frá sterkari þjóðunum var fjölgað í þeirri keppni. Þrátt fyrir það hróflaði UEFA ekki við goggunarröð sinni og voru sigurliðin í Evrópukeppni meistaraliða og Evrópukeppni bikarhafa látin mætast á hverju hausti til að berjast um titilinn Evrópumeistari meistaranna.
Skotvopnaeign í Bandaríkjunum
Eignarhald skotvopna er sú hæsta í heiminum í Bandaríkjunum. Þar ríkir skotvopnamenning sem umlykur hegðun, viðhorf, skoðanir og notkun á skotvopnum almennra borgara. Annar viðaukinn (e. The Second Amendment) í stjórnarskrá Bandaríkjanna verndar rétt almennra borgara til þess að eiga og bera vopn. Skotvopn í Bandaríkjunum eru ýmist notuð til sjálfsvarnar, veiðimennsku og annarra afþreyinga eins og skotfimi. Skotvopnamenning Bandaríkjanna er einstök á meðal þróaðra ríkja hvað varðar fjölda skotvopna í eigu almennra borgara, frjálslegra reglugerða og háa tíðni skotvopna ofbeldis.
Upphaf skotvopnamenningarinnar
Bandaríska veiðimenningin kemur frá þeim tíma þegar Bandaríkin voru landbúnaðar og sjálfsþurftarbúskaps samfélag. Veiðimennska var atvinna fyrir suma, fæða fyrir aðra en þjónaði einnig sem fæling fyrir rándýrum. Til þess að komast lífs af var nauðsynlegt að allir væru færir í notkun skotvopna. Áður en bandaríska sjálfstæðisbaráttan hófst voru hvorki fjárlög né löngun frá stjórnvöldum til að halda uppi skipulögðum her. Bandaríkin lögðu því ábyrgðina á almenna borgara.
Í öðrum viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna stendur:
„Þar sem landvarnarlið með góðu skipulagi er nauðsynlegt fyrir öryggi frjálsra ríkja skal réttur þjóðarinnar til að eiga og bera vopn óskertur látinn.“
Bjarney
Bjarney er íslenskt kvenmannsnafn.
Skotvopnaeign í Bandaríkjunum
Upphaf skotvopnamenningarinnar
Hefðin fyrir sjálfsvörn með eignarhaldi skotvopna helst einnig í hendur við útþenslustefnu Bandaríkjanna vestur á bóginn í upphafi 19. aldar. Landnámsmenn sem settust að í vestur- Bandaríkjunum áttu það til að lenda í átökum við frumbyggja, sem krafðist réttinda til þess að bera skotvopn. Norðurríkin studdu útþenslustefnuna en Suðurríkin börðust gegn henni vegna ótta að ný ríki í vestur-Ameríku myndu ekki leyfa þrælahald. Það myndi leiða af sér að Suðurríkin myndu enda á því að vera í minnihluta Bandaríkjanna og því missa helstu tekjulind sína. Með tilkomu „villta vestursins“ í dægurmenningu Bandaríkjamanna var enn fremur ýtt undir ímynd og mikilvægi skotvopnaeignar. Sömuleiðis ýtti aukin framleiðsla skotvopna vegna þrælastríðsins undir eignarhald og menningu skotvopna.
The National Rifle Association of America (NRA)
Árið 1871 stofnuðu tveir yfirmenn úr her norðurríkjanna, William C. Church og George Wingate, Landssamband byssueigenda (e. The National Rifle Association of America, eða NRA). Ástæðan sem lá þar á bakvið var vegna þess að hermenn þeirra kunnu lítið á notkun skotvopna. Upphaflega var meginmarkmið samtakanna að „stuðla að og hvetja til riffil notkunar á vísindalegum grundvelli.“
Til ársins 1979 var NRA meðlimum heimilt að kaupa afgangsherbirgðir, byssur og skotfæri af Bandaríkjaher á miklum afslætti. Á eftirstríðsárunum þróaðist starfsemi NRA úr náttúruvernd og réttindabaráttu skotveiðimanna í pólitískan þrýstihóp. Í krafti áróðursauglýsinga tókst NRA að draga upp mynd af samfélagsupplausn, með rasískum undirtónum, þar sem réttur borgara til eignarhalds skotvopna væri síðasta vígi frelsis og bandarískra gilda. Samtökin hafa beitt þrýstingi á lög og reglugerðir er varða skotvopnaeign og átti frægasta atvikið sér stað árið 2008 þegar hæstiréttur Bandaríkjanna tók undir með NRA að stjórnarskráin tryggði einstaklingsbundinn rétt til vopnaburðar.
District of Columbia vs Heller
Árið 1975 takmarkaði hæstiréttur Bandaríkjanna réttindi borgara til þess að eiga og bera skotvopn með Firearms Control Regulation Act of 1975 reglugerðinni. Þann 26. júní árið 2008 dæmdi hæstiréttur Bandaríkjanna, með fimm atkvæðum á móti fjórum, að í öðrum viðauka stjórnarskárinnar fælist einstaklingsbundinn réttur til skotvopnaeignar, algerlega óháð þörfum eða hagsmunum ríkisvaldisins, og að allar hömlur á aðgengi almennings að skotvopnum væru árás á þennan rétt.
Helsta mótstaðan sem Heller varð fyrir var af hálfu John Paul Stevens, lögfræðings og hæstaréttardómara. Stevens hélt því fram að niðurstaða dómsins hafi verið „þvingaður og ómálaefnalegur lestur“ sem felldi langvarandi fordæmi og að dómstóllin hefði „framið dramatískt umbrot í lögunum.“ Þá fékk Stevens stuðning frá hæstaréttardómurunum David H. Souter, Stephen G. Bryer og Ruth Bader Ginsburg. Breyer komst að þeirri niðurstöðu að „það er einfaldlega enginn ósnertanlegur stjórnskipulegur réttur sem tryggður er með öðrum viðaukanum til að hafa hlaðnar byssur á heimilum sínum í þéttbýlum þar sem glæpatíðni er há.“
Faraldur skólaskótárása - frá Columbine til fjöldamótmælanna March for Our Lives
Þrátt fyrir að tíundi og níundi áratugir síðustu aldar voru hápunktar menningarstríðanna, var umræða um skotvopnaeign takmörkuð. Þetta breyttist allt með skotárásinni í Columbine menntaskólanum í Colorado árið 1999. Tuttugu árum síðar hefur skotvopnaeign orðið eitt helsta átakamál menningarstríðanna.
Árið 1999 skutu tveir árásarmenn tólf nemendur og einn kennara til bana í Columbine menntaskólanum í Colorado. Þar að auki tókst þeim að særa 21 einstaklinga áður en þeir frömdu sjálfsmorð á bókasafni skólans, þar sem þeir höfðu aflífað flesta nemendurna. Skotárásin hóf víðfema umræðu í Bandaríkjunum um skotvopnalöggjöf. Árið 2000 var samþykkt alríkis- og fylkislöggjöf sem krafðist öryggislæsinga á skotvopnum sem og bann á innflutningi á skothylkjum með miklu rúmtaki.
Frá 1999 til 2018 höfðu fleiri en 200 þúsund skólabörn í Bandaríkjunum upplifað skótárás á skólagöngu sinni. Þann 14. febrúar árið 2018 gekk 19 ára karlmaður inn í Majory Stoneman Douglas menntaskólann í Parkland í Flórída með AR-15 hálfsjálfvirkan riffil og drap 17 einstaklinga og særði aðra 17. Í kjölfarið hófst átak að nafni March for Our Lives til stuðnings löggjafar til að koma í veg fyrir byssuofbeldi í Bandaríkjunum.
March for Our Lives urðu fljótt ein stærstu mótmæli í sögu Bandaríkjanna og dreifðust þau einnig víðs vegar annars staðar í heiminn. Þá lýstu margar stærstu stjörnur heimsins yfir stuðningi við átakið, þar á meðal George Clooney, Oprah Winfrey, Justin Bieber og Kanye West. Wayne LaPierre, framkvæmdastjóri NRA, nýtti sér tilefnið í fyrstu ræðu sinni eftir slátrunina í Majory Stoneman Douglas menntaskólanum til að kvarta yfir „sósíalista bylgju“ sem væri að smita ungt fólk. Í kjölfarið lýsti Donald Trump yfir því að LaPierre væri sannur bandarískur föðurlandsvinur. Rick Santorum, fyrrverandi öldungadeildarþingmaður Repúblikanaflokksins og forsetaframbjóðandi, gagnrýndi March for Our Lives og gaf í skyn að nemendur ættu að læra aðferðir til að bregðast við skotárásarmönnum frekar en að biðja þingmenn um að „leysa vandamálið þeirra“; Santorum ráðlagði nemendum að læra endurlífgun frekar en að marsera í Washington.
Gagnhyggja
Gagnhyggja (gagnsemishyggja, notahyggja, pragmatismi og hentistefna (hentistefna er einnig samheiti lýðhyggju), stundum kölluð verkhyggja og í eldra máli athafnaheimspeki) er heimspekikenning um sannleikann sem á rætur að rekja til Bandaríkjanna á fyrri hluta 19. aldar. Hún fjallar í stuttu máli um að; það sem gengur upp er satt. Mikilvægir þættir kenningarinnar eru þrásækni afleiðinga, gagnsemi og hagkvæmni sannleikans. Gagnhyggjan afneitar því að hugmyndir og vitsmunir gefi nákvæma mynd af raunveruleikanum og því andstæð kenningum formhyggju og skynsemishyggju. Staðfesti tilraun tilgátu, þá er hún rétt ef allt gengur upp, gagnhyggjumenn nota þó mismunandi aðferðir við tilraunir á tilgátum.
Listi yfir íslensk mannanöfn
Um eftirfarandi lista yfir íslensk mannanöfn er að velja:
GDRN
Guðrún Ýr Eyfjörð Jóhannesdóttir (f. 8. janúar 1996), betur þekkt sem GDRN, er íslensk söngkona. Mikið af tónlist hennar er popp með áhrifum frá djassi. Hún hlaut fern verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum 2018 (þ.m.t. sem poppsöngkona ársins) og var tilnefnd til Norrænu tónlistarverðlaunanna 2018.
Ævi
Guðrún fæddist í Reykjavík en flutti fjögurra ára til Mosfellsbæjar. Þar spilaði hún fótbolta með Aftureldingu. Hún stundaði klassískt fiðlu nám í 11 ár og skipti síðar yfir í djasspíanó og söng í FÍH. Hún fór í MR og stefndi á læknisfræðina, en hóf að gera tónlist á síðasta ári sínu í menntaskóla og hefur einbeitt sér að því síðan.
Textana skrifar hún sjálf en lögin af fyrstu plötu hennar voru unnin af Teiti Helga Skúlasyni og Bjarka Sigurðssyni. Nýleg tónlist hefur verið unnin með Arnari Inga Ingasyni og Magnúsi Jóhanni Ragnarssyni.
Fyrsti smellurinn hennar var lagið „Lætur mig“ frá 2018.
Hún kom fram á Þjóðhátíð 2019 og var valin bæjarlistamaður Mosfellsbæjar 2019.
Broddur
Broddur getur átt við:
Bjarnfríður
Bjarnfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Hailemariam Desalegn
Hailemariam Desalegn (fæddur 19. júlí 1965) er eþíópískur stjórnmálamaður og var forsætisráðherra Eþíópíu frá 20. ágúst 2012 til 15. febrúar 2018. Hann hafði áður gengt stöðu staðgengils forsætisráðherra og utanríkisráðherra í ríkisstjórninni frá 2010. Hann er fyrsti forystumaður í ríkisstjórn Eþíópíu sem er mótmælendatrúar.
Upphafsár
Hailemariam fæddist árið 1965 í Boloso Sore héraði Suður-Eþíópíu. Hann er af þjóðflokki Welayta sem aðallega byggja Suður-Eþíópíu. Þar lærði hann og varði stærstum hluta æsku sinnar. Árið 1988 útskrifaðist hann í byggingarverkfræði frá Háskólanum í Addis Ababa. Hann starfaði síðan í tvö ár sem aðstoðarmaður við Arba Minch rannsóknarháskólann. Hann hlaut námsstyrk til að sækja meistaranám í verkfræði við Tækniháskólann í Tampere í Finnlandi. Að námi loknu snéri hann aftur til Eþíópíu og starfaði við ýmis fræðileg verkefni og stjórnunarleg. Hann var forseti Vatnstæknistofnunarinnar við Araba Minch í 13 ár. Þá sótti hann einnig leiðtoganám í Azusa Pacific University, í Kaliforníu, Bandaríkjunum.
Stjórnmálaþátttaka
Í lok síðustu aldar hóf hann þátttöku í stjórnmálum sem aðili að Lýðræðis- og byltingarhreyfingu eþíópísku þjóðarinnar (EPRDF) sem er stjórnarflokkurinn. Hann varð varaforseti SNNPR sem er eitt sambandslýðvelda Eþíópíu (2000–2002); og forseti þess frá 2002 til 2006. Árið 2010 var hann gerður að staðgengli forsætisráðherra og utanríkisráðherra
Hann var kjörinn á eþíópíska þingið árið 2005. Hann gegndi síðan ýmsum trúnaðarstörfum fyrir forsætisráðherrann, meðal annars í félagsmálum. Hann veitti aganefnd stjórnarflokksins forstöðu. Þá var hann í framkvæmdastjórn EPRDF og varaformaður frá 2010.
Afsögn
Desalegn sagði af sér sem forsætisráðherra í byrjun ársins 2018 í kjölfar nærri tveggja ára stöðugra mótmæla. Þar höfðu þjóðarbrotin Orómó og Amhara verið í fararbroddi. Hundruð höfðu látið lífið í óeirðunum og þúsundir verið teknar höndum. Desalegn er fyrsti leiðtogi í nútímasögu Eþíópíu sem hefur viljugur látið af völdum; forverar hans hafa ýmist dáið í embætti eða verið steypt af stóli.
F-15E Strike Eagle
thumb|right|250px|F-15E Strike Eagle F-15E Strike Eagle er bandarísk orrustuþota, þróuð á 9. áratug 20. aldar á grunni F-15 orrustuþotunnar. F-15E var hönnuð til þess að geta gert árásir á skotmörk á landi auk þess að tryggja yfirráð í lofti.
Tenglar
McDonnell Douglas F-15
Evra (aðgreining)
Evra getur átt við eftirfarandi:
Amtsbókasafnið á Akureyri
thumb| thumb|[[Borgarbíó séð frá bókasafninu.]] Amtbókasafnið er almennings bókasafn á Akureyri. Það er elsta stofnun Akureyrarbæjar. Í kjallara nýbyggingarinnar eru um 7 kílómetrar af hilluplássi. Á efri hæðum bókasafnsins eru bækur til útláns, lestrarsalur og skrifstofur. Að auki er rekið lítið mötuneyti í nýbyggingunni. Þar sem Amtsbókasafnið stendur núna stóð áður Brekkugata 19.
Alfreð Clausen syngur með Hljóma-tríóinu
Alfreð Clausen syngur með Hljóma-tríóinu er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin Blítt og létt og Hreyfilsvalsinn með Hljóma-tríóinu. Tríóið skipuðu þeir Jenni Jónsson sem lék á trommur og harmonikkuleikararnir Ágúst Pétursson og Jóhann Eymundsson. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Sigríður Tómasdóttir (í Brattholti)
Náttúruverndarviðurkenning
Náttúruverndarviðurkenning Sigríðar í Brattholti var veitt í fyrsta sinn í tilefni 20 ára afmælis umhverfisráðuneytisins árið 2010. Síðan þá hefur viðurkenningin verið veitt árlega.
Broddmjólk
Broddmjólk eða broddur (latína: colostrum) er sú mjólk sem framleidd er í mjólkurkirtlum spendýra seint á meðgöngu og nokkrum dögum fyrir fæðingu. Broddmjólkin inniheldur mörg lífsnauðsynleg efni sem hjálpa afkvæminu að þroskast og verjast sjúkdómum. Úr broddmjólk kúa eru búnir til ábrystir.
Gvatemala
Gvatemala er land í Mið-Ameríku með landamæri að Mexíkó í norðri, Belís í norðaustri og Hondúras og El Salvador í suðaustri, og strönd við bæði Kyrrahaf og Karíbahaf. Höfuðborg Gvatemala heitir la Asunción en er betur þekkt sem Gvatemalaborg. Gvatemala er þekkt fyrir náttúrufegurð sína og gott kaffi. Þjóðarhljóðfæri Gvatemala er marimban.
Gvatemala var í miðju þess landsvæðis þar sem menningarsamfélag Maja stóð. Á 16. öld lögðu Spánverjar landið undir sig og gerðu það að hluta varakonungdæmisins Nýja-Spánar. Gvatemala fékk sjálfstæði frá Spáni og Mexíkó árið 1821. Árið 1823 varð landið hluti af Sambandslýðveldi Mið-Ameríku sem var leyst upp árið 1841.
Frá miðri 19. öld ríktu mikill óstöðugleiki og átök í Gvatemala. Frá því snemma á 20. öld var landið undir stjórn ýmissa einræðisherra sem nutu stuðnings United Fruit Company og ríkisstjórnar Bandaríkjanna. Árið 1944 var einræðisherranum Jorge Ubico steypt af stóli af herforingjum sem vildu koma á lýðræði, en það leiddi til 10 ára byltingar og umfangsmikilla félagslegra umbóta. Byltingin var brotin á bak aftur þegar Bandaríkin studdu herforingjastjórn til valda 1954 og komu á einræði á ný. Frá 1960 til 1996 stóð blóðug borgarastyrjöld í landinu, þar sem stjórnarherinn framdi meðal annars þjóðarmorð gegn frumbyggjum Maja. Friður var saminn að undirlagi Sameinuðu þjóðanna og eftir það hefur landið búið við hagvöxt og lýðræði, en glímir við vandamál tengd ójöfnuði, fátækt og glæpagengjum.
Rúmur helmingur íbúa Gvatemala eru Mestísar af blönduðum evrópskum og amerískum uppruna, en um 40% teljast til frumbyggja af ýmsum þjóðarbrotum Maja. Íbúar eru nú yfir 17 milljónir en voru aðeins 885.000 um aldamótin 1900. Gvatemala er því fjölmennasta land Mið-Ameríku og 11. fjölmennasta land Ameríku. Ójöfnuður er mikill og talið að um helmingur þjóðarinnar sé undir fátæktarmörkum. Vegna borgarastyrjaldarinnar 1960-1996 búa margir Gvatemalar utan landsins og peningasendingar brottfluttra íbúa eru stærsti stofn gjaldeyristekna í landinu.
Þekktust Gvatemalabúa utan landsteinana er án efa nóbelsverðlaunahafinn Rigoberta Menchú. Hún er þekkt fyrir að vekja athygli á stöðu frumbyggja í landinu, en á þeim frömdu stjórnvöld skipulegt þjóðarmorð í borgarastríðinu.
Heiti
Nafnið Gvatemala kemur úr nahúatl, Cuauhtēmallān „staður margra trjáa“, dregið af orði K'iche-Maja yfir „mörg tré“, eða hugsanlega af heiti Cuate-trésins (Eysenhardtia). Þetta var það sem stríðsmenn Tlaxcala sem fylgdu Pedro de Alvaro í herförum hans nefndu landið.
Saga
Í Gvatemala eru miklar fornleifar frá tímum Maja sem ríktu yfir svæðinu allt þar til Spánverjar lögðu það undir sig á fyrri hluta 16. aldar. Gvatemala var síðan hluti af Nýja Spáni þar til Mexíkó lýsti yfir stofnun sjálfstæðs keisaradæmis árið 1821. Gvatemala klauf sig síðan frá þessu nýja ríki og myndaði Mið-Ameríkusambandið með öðrum löndum í Mið-Ameríku. Sambandið leystist upp í kjölfar borgarastyrjaldar milli 1838 og 1840. Frá lokum 19. aldar ríktu einræðisherrar yfir landinu, oft studdir af bandaríska fyrirtækinu United Fruit Company.
Fyrstu frjálsu forsetakosningarnar fóru fram 1944 eftir að herforingjabylting hafði steypt einræðisherranum Jorge Ubico Castañeda af stóli. Árið 1954 stóð bandaríska leyniþjónustan fyrir valdaráni í Gvatemala til að vernda hagsmuni United Fruit Company sem taldi landbúnaðarumbætur forsetans ógnun við sig. Í kjölfarið fylgdu fleiri herforingjauppreisnir, óheiðarlegar kosningar og valdarán að undirlagi Bandaríkjanna. Bandaríkin sáu einnig stjórnarliðum og hægrisinnuðum hópum fyrir vopnum og herþjálfun. Skæruhernaði á vegum stjórnarandstöðuflokka var mætt af mikilli hörku sem leiddi meðal annars til vopnasölubanns í forsetatíð Jimmy Carter og slita stjórnmálatengsla við Spán vegna mannréttindabrota Gvatemalastjórnar. Herinn og vopnaðir hópar drápu þúsundir óbreyttra borgara í sveitum landsins og tugþúsundir flúðu yfir landamærin til Mexíkó á 9. áratug 20. aldar.
Borgarastyrjöldinni í Gvatemala lauk árið 1996 þegar stjórnvöld sömdu um frið við skæruliða. Ættingjar fórnarlamba mannréttindabrota stjórnvalda vinna nú að því að lögsækja þá sem báru ábyrgð á mannránum og morðum og sérstök sannleiksnefnd fer yfir skjöl sem tengjast borgarastyrjöldinni. Árið 2012 var fyrrum forseti landsins, Efraín Ríos Montt, sóttur til saka vegna glæpa stjórnvalda og dæmdur í 80 ára fangelsi.
Stjórnsýslueiningar
Gvatemala skiptist í 22 umdæmi (departamentos) sem aftur skiptast í um 332 sveitarfélög.
250px|left
Efnahagslíf
Hagkerfi Gvatemala er það stærsta í Mið-Ameríku með 5.200 dali á mann. Samt glímir Gvatemala við miklar félagslegar áskoranir og er eitt af fátækustu löndum Rómönsku Ameríku. Dreifing tekna er mjög ójöfn og yfir helmingur íbúa er undir fátæktarmörkum. Rétt yfir 400.000 (3,2%) eru atvinnulaus. CIA World Factbook mat það sem svo að 54% íbúa lifðu við fátækt árið 2009 þegar efnahagskreppa var í landinu.
Árið 2010 var 3% hagvöxtur í Gvatemala sem rétti úr kútnum eftir efnahagskreppu, sem stafaði af minnkandi eftirspurn frá Bandaríkjunum og öðrum mörkuðum í Mið-Ameríku, auk þess sem hægði á erlendri fjárfestingu vegna Alþjóðlegu fjármálakreppunnar.
Peningasendingar frá Gvatemölum búsettum í Bandaríkjunum eru nú stærsta uppspretta gjaldeyristekna (2/3 af útflutningi og 10% af landsframleiðslu).
Helstu útflutningsafurðir Gvatemala eru ávextir, grænmeti, blóm, handverk, föt og annað. Landið er einn helsti framleiðandi kardemommu og kaffis.
Vegna vaxandi eftirspurnar eftir lífeldsneyti fer ræktun og útflutningur á hráefni fyrir lífeldsneytisframleiðslu, sérstaklega sykurreyr og pálmaolíu, vaxandi. Gagnrýnendur segja að þetta leiði til hærra verðs fyrir undirstöðumatvæli eins og maís, sem er mikilvægur hluti af mataræði Gvatemalabúa. Vegna niðurgreiðslna á bandarískum maís flytur Gvatemala nú inn nær helming af þeim maís sem neytt er innanlands frá Bandaríkjunum, sem aftur kaupa 40% af landbúnaðarframleiðslu Gvatemala fyrir framleiðslu á lífeldsneyti. Árið 2014 leitaði ríkisstjórn landsins leiða til að lögleiða framleiðslu á ópíumvalmúa og maríjúana í þeirri von að hægt væri að nýta hana sem skattstofn til að fjármagna baráttu gegn fíkniefnaneyslu og fleiri félagslegum vandamálum.
Verg landsframleiðsla með kaupmáttarjöfnuði var árið 2010 áætluð 70,15 milljarðar dala. Þjónustugeirinn var stærsti hluti hennar, eða 63%, en þar á eftir komu iðnaður (23,8%) og landbúnaður (13,2%). Í Gvatemala eru námur sem framleiða gull, silfur, sink, kóbalt og nikkel. Um tveir þriðju hlutar útflutnings og helmingur vinnuaflsins liggur í landbúnaðargeiranum. Lífrænt kaffi, sykur, textíll, ferskt grænmeti og bananar eru helstu útflutningsafurðir. Árið 2010 var verðbólga í landinu 3,9%.
896
896 (DCCCXCVI í rómverskum tölum) var 96. ár 9. aldar og hlaupár sem hófst á fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Njörður (mannsnafn)
Njörður er íslenskt karlmannsnafn.
Hellhammer
Hellhammer var svartþungarokkshljómsveit frá Nurensdorf í Sviss sem starfaði á árunum 1981 til 1984. Hellhamer er þekkt sem ein af þeim hljómsveitum af fyrri kynslóð drungarokksstefunar sem höfðu sterk mótunaráhrif á stefnuna, ásamt hljómsveitum á borð Venom og Bathory. Hljómsveitin lagði upp laupana árið 1984 en meðlimirnir stofnuðu þá aðra heimsþekkta hljómsveit Celtic Frost, sem seinna hafði mikil áhrif á mótun Dauðarokksstefnunar sem skaut upp kollinum í Bandaríkjunum á miðjum níunda áratugnum.
Bjarngerður
Bjarngerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Eftirlaunafrumvarpið
Eftirlaunafrumvarpið var frumvarp sem var lagt fyrir Alþingi 10. desember árið 2003 og var það samþykkt hinn 15. desember sama ár og urðu að lögum þegar forseti staðfesti þau hinn 20. desember. Þau sneru að hækkun eftirlauna forseta Íslands, ráðherra, alþingismanna og hæstaréttardómara. Frumvarpið var samþykkt með 30 atkvæðum, nei sögðu 14, 11 sátu hjá, 7 voru í leyfi og fjarstaddur var 1. Eftirlaunafrumvarpið var mjög umdeilt á þingi og meðal almennings. Hefur það verið nefnt eftiraunaósóminn af sumum gagnrýnendum þess. Flutningsmenn voru Halldór Blöndal, Guðmundur Árni Stefánsson, Jónína Bjartmarz, Þuríður Backman, Sigurjón Þórðarson.
Sumir hafa þó aldrei þegið þessi eftirlaun, Davíð Oddsson hefur til að mynda aldrei þegið þau þó svo hann hafi átt rétt á þeim frá október 2005.
Eftir bankahrunið árið 2008 var málið tekið upp að nýju á þingi. Nýtt eftirlaunafrumvarp var svo samþykkt í desember sama ár og tóku lögin gildi 1. júlí 2009. Markmiðið með nýju lögunum var að færa lífeyriskjör ráðamanna nær því sem á við um almenning og koma þannig til móts við mikla gagnrýni sem hin lögin hlutu.
Sabbatsdagur
thumb|230px|Hefðbundið sabbatsbrauð Sabbatsdagur er vikulegur hvíldardagur haldinn á mismunandi hátt í abrahamískum trúarbrögðum. Sabbatsdagurinn er í kristni og gyðingdómi haldinn á laugardegi, eða nákvæmlega frá sólsetri á föstudagskvöldi þar til „þrjár stjörnur birtast“ á laugardagskvöldi, til að gefa manni tækifæri að velta fyrir sér sköpun heimsins. Sabbatsdagurinn er gyðingum sérstaklega mikilvægur og er meðal helstu hátíða þeirra.
Á sabbatsdegi mega gyðingar sem fylgja trúarhefðum ekki vinna. Það er líka bannað að ferðast, bera hluti utandyra eða kveikja og slökkva eld. Þar sem rafmagn telst til elds samkvæmt íhaldssamari söfnuðum gyðingdóms mega sanntrúaðir gyðingar hvorki kveikja né slökkva á rafmagnstæki. Aðeins má brjóta þessa reglur til að bjarga mannslífi (pikuach nefesch). Hjá mörgum söfnuðum gyðingdóms hefur töluvert verið slakað á þessum reglum.
Marselía
Marselía er íslenskt kvenmannsnafn.
Baldur (mannsnafn)
Baldur er íslenskt karlmannsnafn.
Barfly
Barfly er vinsælasta lag íslensku rokkhljómsveitarinnar Jeff Who?. Lagið kom út á plötunni þeirra Death Before The Disco sem kom út árið 2005.
Bjarnheiður
Bjarnheiður er íslenskt kvenmannsnafn.
895
895 (DCCCXCV í rómverskum tölum) var 95. ár 9. aldar em hófst á miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Alfreð Clausen syngur með hljómsveit Josef Felzmann
Alfreð Clausen syngur  er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin Minning og Lindin hvíslar með hljómsveit Josef Felzmann. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Paris Hilton
thumb|Paris Hilton, 2021 Paris Whitney Hilton (fædd 17. febrúar 1981 í New York-borg) er bandarísk leikkona, popp-söngkona og milljónaerfingi. Síðan 2003 hefur hún verið með þætti sem kallast The Simple Life ásamt Nicole Richie. Snemma á árinu 2007 fékk hún 42 daga fangelsisvist fyrir að keyra undir áhrifum áfengis.
Kvikmyndir
Paris Hilton hefur leikið í eftirfarandi kvikmyndum:
Njúton
Njúton (enska newton) er SI-mælieining krafts, táknuð með N. Nefnd eftir breska stærð- og eðlisfræðingnum Isaac Newton. Eitt njúton er sá kraftur sem veldur hröðuninni einum metra á sekúndu á sekúndu þegar hann verkar á hlut með massa eitt kílógramm, þ.e. 1 N = 1 kg m/s2.
Skilgreining
Njúton er stærð krafts sem þarf til að hraða ákveðnu magni af eins kílógramma massa einn meter á sekúndu í öðru.
Newton í undirstöðueiningum:
Lundi
Lundi (fræðiheiti: Fratercula arctica) er fugl af svartfuglaætt, og af ættkvísl lunda. Hann gengur undir ýmsum gæluheitum og er stundum kallaður „litli munkur í norðri“ eða „litli bróðir í norðri“. Algengt er að lundinn sé kallaður prófastur sökum útlits og hátta. Lundaunginn er kallaður kofa en í Vestmannaeyjum gengur hann undir heitinu lundapysja. Lundinn er algengastur við strendur Íslands og er talið að 60% af öllum stofninum verpi við Ísland. Fuglinn verpir í stórum þyrpingum í holur sem þeir grafa í jarðveginn. Svartfuglum á norðurhveli jarðar svipar nokkuð til mörgæsa á suðurhveli, að líkamsbyggingu og litasamsetningu. Þrjár lundategundir eru til í heiminum. Lundi er sú tegund sem lifir hér við land.
Útlit og einkenni
Helsta einkenni lundans er hið fjölskrúðuga klumbunef hans. Það er rákótt með rauðum, bláum og gulum lit. Fuglinn er svartur á bakinu en með hvíta bringu og er grár umhverfis augun.
Lífsferill
Lundi er algengastur fugla á Íslandi og telur um 10 milljónir. Talið er að í Vestmannaeyjum séu um 1,1 milljón pör. Á Borgarfirði Eystra er talið að um 8.000 – 10.000 pör verpi. Um miðjan apríl fara fyrstu lundarnir að sjást við landið en í byrjun maí eru þeir nánast allir komnir „heim“ fyrir alvöru. Það eru oftast kynþroska fuglar sem fyrstir koma, þá eru liðnir sjö mánuðir síðan þeir yfirgáfu „byggðina“ síðast. Allan þann tíma hefur fuglinn haldið sig á hafi úti langt fyrir sunnan og suðaustan land, einnig eru eldri fuglar við suðurodda Grænlands. Yngri fuglinn þvælist víðar er m.a við strendur Nýfundnalands. Lundinn er algengastur svartfugla hér á landi. Hann stendur uppréttur og á auðvelt með gang. Fuglinn vegur um hálft kíló og er um 20 cm á hæð að meðaltali. Hann getur kafað niður á allt að 60m dýpi og er góður flugfugl með allt að 400 vængslætti á mínútu og getur náð allt að 88km hraða á klukkustund. Lundinn er langlífur fugl sem getur orðið áratuga gamall. Við náttúrulegar aðstæður er talið að meðalaldur lundans sé á bilinu 20 til 25 ár. Elsti lundinn sem vitað er um var 38 ára, hann var merktur í Vestmannaeyjum.
Varp
Lundinn verður kynþroska um 4 til 5 ára aldur. Varptími þeirra er frá seinni hluta maí fram í fyrrihluta júní. Lundinn verpir einungis einu eggi sem er um 60g að þyngd. Hann verpir í holu sem hann grefur sér og getur hún verið um hálfs metra löng. Útungun tekur um 40 daga. Unginn heldur sig í holunni í um 45 daga eftir klak og heldur þá á haf út. þar eyðir hann næstu 3 til 5 árum við fiskveiðar og velur sér maka. Talið er að lundi makist til lífstíðar.
Fæða
Lundinn lifir einkum á fiski (síli, loðna, seiði), átu og smokkfisk en hann étur einnig krabbadýr.
Lundaveiði
Í dag eru lundar veiddir með háfum. Sú aðferð er ættuð frá Færeyjum. Háfur er langt prik (háfskaft) sem skiptist í tvo V-laga sprota (spækur) við endann, og net strengt milli spækanna. Setið er fyrir fuglinum þar til uppflog verður, þ.e að aragrúi fugla flýgur stöðugt í hring út yfir sjóinn og svífur á móti vindi yfir bjargbrúnir, þá eru þeir veiddir hver á fætur öðrum með því að sveifla háfnum upp undir þá. Lundaveiðar eru að mestu stundaðar í Vestmannaeyjum og Grímsey. Minna í Eyjum síðustu ár þar sem að stofninn þar er í mikilli lægð.
F/A-18 Hornet
thumb|right|250px|F/A-18 Hornet thumb|right|250px|F/A-18 Hornet McDonnell Douglas (nú Boeing) F/A-18 Hornet er bandarísk orrustuþota, sem er hönnuð til þess ráðast á skotmörk bæði á landi og í lofti. F/A-18 var byggð á YF-17 og hönnuð fyrir sjóher og landgöngulið Bandaríkjanna en er einnig notuð af flugherjum ýmissa ríkja.
F/A-18 leysti af hólmi F-14 vélar bandaríska sjóhersins.
Mülheim
thumb|Borgin. Mülheim an der Ruhr er borg í Norðurrín-Vestfalíu í Ruhr-héraðinu í Þýskalandi. Íbúar eru um 170.000 (2019)
Bjarnhildur
Bjarnhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Nonni
Nonni er íslenskt karlmannsnafn.
Flatfiskar
Margir mikilvægir matfiskar tilheyra þessum ættbálki, þar á meðal lúða, koli og sandhverfa.
Baldvin
Baldvin er íslenskt karlmannsnafn.
Metasequoia
Metasequoia er ein þriggja ættkvísla sem nefnast rauðviður, og er aðeins ein tegund lifandi í ættkvíslinni, en þrjár tegundir þekktar frá stengerfingum. Núlifandi tegundin (Metasequoia glyptostroboides) er hraðvaxið tré ættað frá Lichuan, Hubei í Kína. Þrátt fyrir að vera minnsta tegundin í undirættinni verður hún að minnsta kosti 50 metra há. Síðan hún var uppgötvuð 1944, hefur hún verið vinsælt garðtré.
Steingervingar
Metasequoia þekkjast frá mörgum stöðum á norðurhveli; meira en 20 steingerfðar tegundir hafa verið nefndar (sumar voru jafnvel greindar sem Sequoia), en eru nú taldar vera aðeins þrjár, M. foxii, M. milleri, og M. occidentalis.
Ættkvíslin þekkist frá jarðlögum frá síð-Krítartíma til Míósen, en engir steingerfingar hafa fundist frá síðari tímum. Fyrir uppgötvunina var ættkvíslin talin hafa orðið útdauð um Míósen; þegar hún fannsr var hún kölluð "lifandi steingervingur".
Bjarnlaug
Bjarnlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Baldwin
Baldwin er íslenskt karlmannsnafn.
Hagen
thumb|Ráðhústorg Hagen. thumb|Hagen er sunnan við aðalborgir Ruhr. Hagen er borg í Norðurrín-Vestfalíu í jaðri Ruhr-héraðsins í Þýskalandi. Íbúar eru um 189.000 (2019) Hagen óx mjög á 19. öld þegar kolaiðnaður í Ruhr ruddi sér rúms. Stærsti háskóli Þýskalands FernUniversität Hagen er í borginni.
Volkswagen-bjalla
thumb|230px|Volkswagen Bjalla
Þegar bíllinn var fyrst framleiddur var hann seldur sem „Volkswagen“ en bráðum varð hann þekktur sem Käfer „bjalla“ í Þýskalandi. Svo var byrjað að selja hann undir þessu nafni. Í mörgum löndum er hann þekktur sem Beetle „bjalla“ eða þýðing á þessu orði á tungumáli sem talað er í landinu. Undantekning er í Bandaríkjunum þar sem hann heitir Bug „skordýr“
Norbert
Norbert er íslenskt karlmannsnafn.
Ingvar (kútter)
Skipstjóri Ingvars var Tyrfingur Magnússon og stýrimaður Júlíus Arason.
Paul Feyerabend
Paul Karl Feyerabend (13. janúar 1924 – 11. febrúar 1994) var austurrískur vísindaheimspekingur. Hann er þekktastur fyrir rit sín Gegn aðferð (e. Against Method) sem kom út árið 1975, Vísindi í frjálsu samfélagi (e. Science in a Free Society) sem kom út árið 1978 og Sæl veri skynsemin (e. Farewell to Reason) sem kom út árið 1987. Feyerabend varð frægur fyrir stjórnleysisviðhorf sitt í þekkingarfræði og vísindaheimspeki.
Æviágrip
Paul Karl Feyerabend fæddist þann 13. janúar 1924 í Vínarborg. Eftir menntaskóla þá var hann kvaddur til herþjónustu í Þýska hernum. Hann barðist á austur vígstöðvunum og var sæmdur járn krossinum. Sökum skotsára sem hann hlaut í stríðinu þá átti hann eftir að vera haltur það sem eftir var. Eftir stríð stundaði hann nám við Vínarháskóla og tók áfanga í sögu og félagsfræði, það henntaði honum ekki og hann færði sig yfir í eðlisfræði. Hann átti þó eftir að breyta til enn einu sinni og endaði námið með að ástunda heimspeki sem er sú fræðigrein sem hann er þekktur fyrir í dag. Feyerabend vann fyrst við Bristol-háskóla en átti eftir að starfa við þá marga, þar á meðal Berkeley, Yale og Sussex-háskóla. Hann lifði hálfgerðu flökkulífi (e. peripatetic) þar sem hann fluttist búferlum oft á tíðum á lífsleiðinni og bjó oftar en einu sinni í til að mynda Englandi, Bandaríkjunum, Nýja Sjálandi, Ítalíu. Að lokum bjó hann þó í Sviss þar sem hann lést árið 1994.
Hugmyndafræði í vísindaheimspeki
Paul Feyerabend þótti ekki vera hefðbundinn heimspekingur, þetta var eitthvað sem skemmti honum mjög og gerði hann í því að viðhalda þessu orðspori. Hann hélt því fram í bók sinni Gegn aðferð að stök vísindaleg nálgun væri ekki til og að vel heppnuð vísindaleg rannsókn styðst ekki við né getur stuðst við hugsjóna módel hönnuð fyrir vísindi af heimspekingum. Þessu var einna helst beint gegn þeim sem aðhylltust rökfræðilega raunhyggju. Feyerabend staðhæfði að þess í stað ætti vísindaheimspeki að endurspegla vísndalega framkvæmd og sögu vísindanna. Seinni verk hans fengu ekki sömu athygli, þar sem margir heimspekingar höfðu móðgast vegna bókarinnar og hvernig hún var framsett. Var hún gagnrýnd fyrir að vera óvægin og fjandsamleg. Paul Feyerabend var óánægður með þessa gagnrýni og svaraði í sömu mynt. Hann breytti stíl sínum þónokkuð seinna á lífleiðinni og fór að kynna sér menningu í auknum mæli. Í Sæl veri skynsemin frá 1987 heldur Feyerabend því fram að hver menning ætti að vera látin í friði, fá að lifa og dafna í samræmi við þær trúr og venjur sem væru innan hverrar menningar. Hann dró þetta þó að nokkru leyti til baka á þeim grundvelli að menning væri í raun flæðandi og þar af leiðandi breytist þegar hún kemst í snertingu við aðra menningarheima hvort sem manni líkar betur eða verr.
22. september
22. september er 265. dagur ársins (266. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 100 dagar eru eftir af árinu.
F/A-18E/F Super Hornet
thumb|right|250px|F/A-18 Super Hornet thumb|right|250px|F/A-18 Super Hornet thumb|right|250px|F/A-18 Super Hornet vélar Boeing F/A-18E/F Super Hornet er bandarísk orrustuþota hönnuð á grunni F/A-18 Hornet vélarinnar en er þyngri öflugri. F/A-18E er eins sætis útgáfa vélarinnar en F/A-18F er tveggja sæta útgáfa vélarinnar. Framleiðsla vélanna hófst í september árið 1997 en bandaríski sjóherinn tók vélarnar í notkun árið 1999.
Tenglar
McDonnell Douglas F/A-18 McDonnell Douglas F/A-18 Hornet
Griplur
Griplur eru stuttir, greinóttir þræðir, sem eru móttökutæki taugafrumu. Þær ganga út úr taugabolnum. Hver taugafruma hefur nokkrar griplur, öðrum megin á frumunni. Hinum megin gengur einn taugasími út úr frumubolnum og er hann mun lengri en griplurnar (allt að nokkrir tugir sentimetra að lengd). Griplur taka á móti boðum frá öðrum taugafrumum.
The Offspring
The Offspring er bandarísk pönkrokk hljómsveit frá Orange County í Kaliforníu. Sveitin var stofnuð árið 1984 og innihélt þá söngvarann og gítarleikarann Dexter Holland, Kevin "Noodles" Wasserman sem einnig lék á gítar, bassagítarleikarann Greg K., trommarann Ron Welty og bakraddasöngvarann Higgins. Árið 2003 kom Atom Willard inn í hljómsveitina í stað Ron Welty.
Abu Ghraib-fangelsið
Abu Ghraib (arabíska:سجن أبو غريب Sijn Abū Ghurayb) var fangelsi á vegum Bandaríkjahers frá árunum 2003–2006 fyrir íraska fanga og hýsti allt að 3.800 fanga í einu. Fangelsið varð frægt árið 2004 þegar myndir af mannréttindabrotum innan fangelsisins frá árinu 2003 voru gerðar opinberar.
Saga
Abu Graihb er staðsett um 32 kílómetra norður af Baghdad höfuðborg Írak á 280 hektara svæði. Fangelsið var fyrst opnað á 6. áratugnum sem hámarksöryggisgæslu fangelsi. Frá 9. áratugnum var fangelsið notað af Saddam Hussein til þess að pynta og drepa pólitíska fanga. Fangelsinu var síðan lokað árið 2002 en var síðan yfirtekið af Bandaríkjunum við upphaf innrásarinnar í mars 2003.
Wolfgang Müller
Wolfgang Müller er þýskur tónlistar- og myndlistarmaður, fæddur í Wolfsborg árið 1957, en búsettur í Berlín frá áttunda áratugnum. Hann var meðal stofnenda hljómsveitarinnar og gjörningalistahópsins Die Tödliche Doris, sem starfaði frá 1980 til 1987. Frá tíunda áratugnum hefur hann fengist mikið við íslensk viðfangsefni í list sinni, meðal annars íslenska þjóðtrú um álfa og huldufólk. Árið 2003 gaf hann út hljómplötuna Mit Wittgenstein in Krisuvik, en innblásturinn að titli plötunnar er ferðalag austurríska heimspekingsins Ludwigs Wittgenstein til Íslands árið 1912.
Bjarnrún
Bjarnrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Línan
thumb|Mr. Linea Línan (ítölsku: La Linea) er ítölsk teiknimyndasería eftir Osvaldo Cavandoli. Serían fjallar um persónu kölluð „Mr. Linea“, eða herra Lína. Hann er teiknaður með einni línu sem einkennist af óvenju stóru nefi. Þættirnir eru yfirleitt ekki lengri en þrjár mínútur og því oftast notaðar sem uppfyllingarefni milli annara þátta. Cavandoli teiknaði Línuna í síðasta skipti, rétt fyrir dauða sinn, fyrir auglýsingaherferð Kaupþings árið 2006.
Norðmann
Norðmann er íslenskt karlmannsnafn.
894
894 (DCCCXCIV í rómverskum tölum) var 94. ár 9. aldar em hófst á þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Baltasar
Baltasar er íslenskt karlmannsnafn.
Örtölva (íhlutur)
thumb|Hér er MC68HC11 örtölva hluti af stærra kerfi Örtölva er tölva í einni kísilflögu, slíkar tölvur eru notaðar í ýmsum rafbúnaði.
Jólaeyja
Jólaeyja er lítil eyja í Indlandshafi sem er undir yfirráðum Ástralíu. Eyjan er 2.360 km norðaustan við Perth og 500 km sunnan við Djakarta í Indónesíu. Næsti oddi Ástralíu er í 1.550 km fjarlægð. Eyjan er 135 ferkílómetrar að stærð.
Árið 2016 voru íbúar Jólaeyju 1.843 talsins. Flestir íbúar búa á norðurodda eyjarinnar. Höfuðstaður Jólaeyju nefnist Flying Fish Cove („Flugfiskavík“). Sögulega hefur meirihluti íbúa verið af asískum uppruna. Í dag eru um 2/3 hlutar íbúa Peranakar (af suðurkínverskum uppruna). Enska er algengasta tungumálið sem notað er á eyjunni, en önnur tungumál sem íbúar tala heima við eru mandarín og malasíska. Helstu trúarbrögð íbúa eru búddismi og íslam samkvæmt könnun.
Fyrstu Evrópumennirnir sem komu til eyjarinnar voru skipverjar á Thomas árið 1615. Skipstjórinn William Mynors nefndi eyjuna Jólaeyju, því hann sigldi þar framhjá á jóladag árið 1643. Vegna þess hve eyjan er afskekkt og þess hve mannabyggð á sér þar stutta sögu hefur þróast þar sérstætt lífríki. 63% eyjarinnar eru þjóðgarður (Jólaeyjuþjóðgarðurinn) og stórir hlutar hennar eru monsúnskógur. Helstu auðlindir eyjarinnar eru fosfatnámur sem hafa verið nýttar frá 1899.