cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kendall Jenner
Einkalíf
Kendall Jenner er elsta sameiginlega dóttir Bruce Jenner og Kris Jenner. Hún á yngri alsystur, Kylie Jenner. Hún á einig fjórar eldri hálfsystur, Casey Jenner, Kourtney Kardashian, Kim Kardashian og Khloé Kardashian. Einnig á hún fjóra eldri hálfbræður, Burton Jenner, Brandon Jenner, Brody Jenner og Rob Kardashian. Miðnafn hennar Nicole er í höfuðið á guðmóður hennar, Nicole Brown Simpson. Kendall gekk í einkaskóla, Sierra Canyon High School í Chatsworth með yngri systur sinni Kylie. Hún var einnig í klappstýruliðinu þar. Kendall byrjaði sem fyrirsæta 14 ára gömul og fyrsta takan hennar var fyrir línuna: Forever 21. Hún hefur einnig unnið fyrirsætustörf fyrir Nordstrom og Lucca Couture.
Fyrirsætuferill
Kendall er með samning við Wilhelmina Models sem unglingsfyrirsæta. Hún sat fyrir hjá Forever 21 og sýndi línu þeirra „Twist“, sem kom í janúar 2010. Kendall vann einnig fyrirsætustarf fyrir Luca Couture. Í maí 2010 kom hún fyrir í blaðinu Teen Vogue og svo í mars 2010 kom hún fram í blaðinu Paper Magazine með systur sinni Kyle Jenner. Kendall kom fram sem fyrirsæta á tískuvikunni i New York þegar Marc Jacobs sýndi haust- og vetrarlínu sína 2014
Cottbus
Íþróttir
Þekktasta íþróttafélag borgarinnar er Energie Cottbus. Knattspyrnulið karla náði þeim áfanga að komast í fyrstu Bundesliguna vorið 1999 og aftur 2003.
Byggingar og kennileiti
thumb|Þjóðleikhúsið
Þórhallur
Þórhallur er íslenskt karlmannsnafn.
Hvalveiðar Norðmanna við Vestfirði á 19. öld
thumb|Leifar hvalstöðvarinnar á Sólbakka í Önundarfirði.|401x401dp Lengst af voru hvalveiðar við Ísland í atvinnuskyni aðeins stundaðar af erlendum þjóðum. Í upphafi 17. aldar voru það Baskar og Hollendingar. Reistu þeir meðal annars hvalstöð á Strákatanga, en þegar Baskar fundu upp þá aðferð að geta brætt lýsi um borð í hvalskipum var ekki lengur þörf á að hafa hvalstöðvar. Eftir það hættu erlendir hvalveiðimenn að hafa viðkomu á Íslandi uns nýtt tímabil hvalveiða við Ísland hófst á síðari hluta 19. aldar með veiðum Norðmanna.
Saga
Þó nokkrar þjóðir reyndu að skutla hvali kringum Ísland, t.d Bandaríkjamenn og Danir, en svo fór að Norðmenn voru eina þjóðin sem veiddu hvali við Ísland til langframa. Ástæðan var sú að Norðmaðurinn Svend Foyn tvinnaði saman hraða gufubáta og þá aðferð að pumpa lofti í hvali eftir að þeir höfðu verið skutlaðir svo að þeir flutu. Af þeim sökum var hægt að veiða hraðsyndari og stærri hvali en áður.
Um leið og norsku hvalveiðimennirnir byrjuðu að skutla hvali við Ísland við lok 19. aldar hófust talsverðar deilur meðal Íslendinga, einkum á þeim svæðum þar sem Íslendingar áttu mikið undir fiskveiðum. Á Íslandi var gömul þjóðtrú ríkandi að hvalurinn hegðaði sér eins fjárhundur sem smalaði síldinni saman úti á hafi og ræki hana inn á firði þar sem mögulegt væri fyrir Íslendinga að veiða hana.
Samhliða aukinni þjóðerniskennd meðal Íslendinga í upphafi 20. aldar jókst andstaðan gegn hvalveiðum Norðmanna. Í kjölfarið bönnuðu Íslendingar stórhvalaveiðar árið 1915; enda þótti fullsýnt að tengsl væri milli hval- og fiskveiða. Meðal annnarra röksemda við frumvarpið var sú að að bannið myndi leyfa stofninum að jafna sig svo að Íslendingar gætu sjálfir byrjað að skutla hvali er fram liðu stundir.
Á meðan norsku hvalveiðimennirnu stunduðu veiðar við Íslandi áttu þeir eftir að setja mark sitt á daglegt líf Íslendinga, t.d. hvað varðar skemmtanalíf.
Aðalgrein: Áhrif erlendra hvalveiðimanna á íslenskt samfélag, 1600-1915
Hvalstöðvar Norðmanna á Vestfjörðum
Norskir hvalveiðimenn tóku fyrstu skóflustunguna fyrir grunni hvalstöðvar á Langeyri á Vestfjörðum árið 1883 og rúmum tíu árum síðar höfðu þeir reist alls átta stöðvar þar í kring. Skömmu eftir aldamótin 1900 höfðu þeir þó gengið svo nærri hvalastofninum við Vestfirði að þeir færðu sig til Austurlands í leit nýrra miða.
Dvergasteinseyri
left|thumb|Kort af hvalstöð Norðmanna á Dvergasteinseyri í Álftafirði. Minjar hvalveiðimanna eru merktar með grænum lit, leifar barksskips með ljósgráum og nútímamannvirki með dökkgráum. Norðmenn reistu hvalstöð á Dvergasteinseyri í Álftafirði árið 1896 og veiddu þar hvali til 1903. Stöðin er nú tóftir einar, en eftir að fornleifaskráning var gerð á svæðinu voru níu mannvirki tengd setu hvalveiðimanna skráð, eins og smiðja og bræðsla. Alls voru liðlega 150 gripir skráðir á landi og 30 í sjó. Stærsti gripaflokkurinn var hvalbein, en einnig var mikið magn leirkers, eins og brot af matardiskum, skráð. thumb|Í forgrunni sjást leifar stromps sem tilheyrði bræðslu hvalveiðimanna á Dvergasteinseyri. Horft í suðaustur.|259x259dpÚt frá niðurstöðum fornleifaskráningarinnar hefur tekist að fá skýrari mynd af athöfnum hvalveiðimanna á Dvergasteinseyri. Hvalveiðimennirnir reistu smiðju sunnan á eyrinni, og fjarri öðrum mannvirkjum, til þess að varna því að eldur brytist út um hvalstöðina. Var bræðslunni fundinn staður norðvestan megin á eyrinni og með fram norðurfjörunni verkaði fólk hvali. Hvalveiðimennirnir hirtu aðeins þá hluta hvalsins sem hægt var að nota til lýsisgerðar og skilið afganginn af þeim í fjörunni sem ekki nýttist til þess háttar framleiðslu. Við bryggjuna norðan megin á eyrinni lágu skip við höfn. Eftir hverja veiðiferð þurftu hvalveiðimennirnir að hreinsa skipin og hentu þeir öllu ruslinu sem hlóðst upp í ferðinni beint út í sjó, til dæmis áfengisflöskum og steinkolum. Austast á eyrinni voru skráðar minjar um bryggju, og tvær verkfærageymslur í grennd, svo sennilega hefur skipakví verið þar. En oft og tíðum skemmdust hvalskip í veiðiferðum. Því var algengt að hafa skipakví svo hægt væri á að lagfæra skipin á stuttum tíma til þess að senda þau sem fyrst aftur til veiða.
Höfðaoddi
left|thumb|Uppmældar minjar á Höfðaodda. Gráar byggingar eru teikningar af hvalstöðinni eftir danska kortagerðarmenn upp úr aldamótunum 1900. Minjar skráðar í fornleifaskráningu eru bleikar. Hvalveiðifélag frá Noregi, byggði hvalstöð á Höfðaödda í Dýrafirði árið 1893 og endurnefndu þeir svæðið Framnes. Flutti félagið starfsemi sína til Mjóafjarðar á Austurlandi árið 1903.
Sólbakki
Hvalstöðin á Sólbakka við Önundarfjörð var byggð árið 1889 og var ein stærsta hvalstöðin sem norsku hvalveiðimennirnir reistu á Vestfjörðum. Árið 1901 varð stöðin eldi að bráð þegar það kviknaði út frá lýsislampa. Fyrir eldsvoðan á Sólbakka höfðu eigendur hvalfélags Sólbakka reist hvalstöð á Asknesi í Mjóafirði á Austurlandi og eftir brunann á Sólbakka árið 1901 voru allar veiðar fyrirtækisins stundaðar frá Austurlandi.
Hvalstöðin á Sólbakka var að mestu eyðilögð fyrir lagningu þjóðvegar á 20. öld. Aðeins múrsteinsstrompur og gufuketill eru nú eftir af hvalstöðinni.
Uppsalaeyri
thumb|Kort af uppmældum minjum á Uppsalaeyri. Minjar hvalveiðimanna merktar með bleiku og sumarhúsið dökkgrátt. |left Hvalstöðin á Uppsalaeyri í Seyðisfirði var reist árið 1897 og meðal eiganda var Ágeirsverslunin á Ísafirði og var í notkun til 1904 er hvalveiðimenn fluttu austur. thumb|Uppsalaeyri við aldamótin 1900. |290x290pxFornleifaskráning sýndi að mikil umsvif höfðu verið á eyrinni þrátt fyrir að hún hafi verið með aflaminnstu hvalstöðvum Norðmanna. Í heildina voru sex mannvirki norsku hvalveiðimannanna skráð, þar á meðal leifar tunnapalla, en á þeim voru hvallýsistunnur geymdar. Rúmlega 130 gripir voru skráðir á landi og 40 neðansjávar. Iðulega var um bygginarleifar og hvalbein að ræða.
Heimildir
Gylfi Björn Helgason. (2015). [https://www.academia.edu/20122272/Hvalvei%C3%B0ar_Nor%C3%B0manna_vi%C3%B0_Vestfir%C3%B0i_%C3%A1_19._%C3%B6ld Hvalveiðar Norðmanna við Vestfirði á 19. öld]. Bolungarvík: Rannsóknasetur Háskóla Íslands á Vestfjörðum.
Ragnar Edvardsson og Magnús Rafnsson. (2011). Hvalveiðar útlendinga á 17. öld: Fornleifarannsóknir á Strákatanga 2005-2010. Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 2011, 145-186.
Trausti Einarsson. (1987). Hvalveiðar við Ísland 1600-1939. Í Bergsteinn Jónsson (ritstj.), ''Studia historica: 8. bindi''. Reykjavík: Bókaútgáfa Menningarsjóðs.
Sídon
thumbnail|hægri|Sídon í Líbanon Sídon (arabíska: صيدا Ṣaydā) er þriðja stærsta borg Líbanon. Borgin stendur á strönd Miðjarðarhafsins um 40 km norðan við Týros og tæpum 50 km sunnan við Beirút. Sídon var mikilvægust og hugsanlega elst borga Föníkumanna en síðar lögðu Grikkir og Rómverjar borgina undir sig. Íbúafjöldinn árið 2005 var um 163.554.
Vindheimajökull
Vindheimajökull er jökull í um 1400 m. hæð á milli Öxnadals og Glerárdals. Þar hjá er Súlur, Strýta og Kista. Bægisá rennur undan.
Þórir
Þórir er íslenskt karlmannsnafn.
Vincenzo
Vincenzo (Kóreska: 빈센조; Binsenjo) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Merkingarvefur
Merkingarvefur er hugtak yfir frekari þróun eða viðbót við veraldarvefinn þar sem tölvubúnaðurinn leggur merkingu í gögn sem berast frá notandanum. Þróun merkingarvefsins er nokkuð á veg komin en enn er talsvert í land. Skilgreiningarvinna á stöðlum tengdum merkingarvefjum á sér nú stað hjá W3C-samtökunum sem vinna að tæknistöðlum fyrir veraldarvefinn.
Huldrún
Huldrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Húnbjörg
Húnbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Saga Kópavogs
Saga Kópavogs sem bæjarfélags er ekki löng, ekki er öld síðan að í Kópavogi mátti aðeins finna örfá býli og nokkra sumarbústaði.
Elstu merki um mannaferðir eru frá 9. öld við Kópavogsþing, bærinn Kópavogur reis þar skammt frá. Fram að fyrri hluta 20. aldar var aðeins að finna nokkra bóndabæi í því landi sem nú tilheyrir Kópavogi, uppbygging Kópavogs hófst ekki fyrr en í kreppunni miklu upp úr 1930.
Fram á 20. öld
Elstu merki um búsetu í landi Kópavogs eru í botni Kópavogs, norðan við ósa Kópavogslækjar, en þar fannst jarðhýsi sem talið er að geti verið frá 9. öld. Önnur forn bæjarstæði í landi Kópavogs eru Digranes, Hvammur (síðar Hvammskot og Fífuhvammur) og Vatnsendi. Fyrsta ritaða heimild um búsetu á Vatnsenda er frá 1234 og nafnið Kópavogur kemur fyrst fram í heimildum árið 1523. Á Þingsnesi við Elliðavatn er stórt rústasvæði, 6000-7000 m² að stærð, sem hefur vakið mikla athygli fornleifafræðinga. Jafnvel er talið að um sé að ræða hið forna Kjalarnesþing, en elstu rústir á svæðinu eru frá 10. öld. Kópavogsþing var staðsett á Þinghól í botni vogsins, en Bessastaðir voru mikilvægur staður á 17. öld og því þörf fyrir þingstað í nágrenninu. Íslendingar vildu þingstað utan lands Bessastaða og því varð Kópavogur fyrir valinu. Af heimildum virðist það hafa verið frekar stórt þing og á 16. öld voru uppi hugmyndir um að flytja Alþingi þangað, þó að til þess hafi aldrei komið. Erfðahyllingin árið 1662, oft kölluð Kópavogsfundurinn, fór fram á Kópavogsþingi. Fundurinn var haldinn til þess að fá Íslendinga til að samþykkja erfðaeinveldi Danakonungs. Þetta hafði það í för með sér að allt ríkisvald komst í hans hendur. Í sjálfstæðisbaráttu Íslendinga var erfðahyllingin notuð sem dæmi um yfirgang Dana á Íslendingum í gegnum tíðina.
Danski fræðimaðurinn Kristian P.E. Kålund segir svo frá jörðinni Kópavogi í ferðalýsingu sem var gefin út árin 1877-82: „Bærinn er á leiðum og ömurlegum stað; umhverfis hann eru lág grýtt hæðardrög eða dökkleitar þýfðar mýrar.“ Árið 1870 bjuggu 46 í Kópavogi. Ekki eru til miklar heimildir um mannlíf í landi Kópavogsbæjar á síðustu öldum en þar var búið á nokkrum bæjum fram á 20. öld. Jarðirnar í Kópavogi voru leigujarðir og því voru ör skipti ábúenda. Því hefur verið haldið fram að þetta sé ástæðan fyrir að ekki er rótgróin saga í Kópavogi eða stórar ættir þaðan.
Frumbýlisárin
Í landi Kópavogs var við upphaf 20. aldar að finna nokkur býli, Kópavogur og Digranes voru ríkisjarðir sem voru í útleigu til bænda, einnig var búskapur á Vatnsenda og í Fífuhvammi. Á kreppuárunum upp úr 1930 tók ríkisstjórnin Kópavogs- og Digranesjarðirnar úr leigu og skipti niður í smærri einingar, nýbýli og leigulönd. Samkvæmt lögum nr. 25/1936 gátu þeir sem höfðu nóg efni og ekki áttu þegar býli sótt um nýbýli og hafið þar búskap að veittu samþykki nýbýlastjóra.
1935 var lagður vegur til austurs frá Hafnarfjarðarvegi til að þjónusta komandi nýbýli. Lýður Jónsson vegaverkstjóri gaf veginum svo nafnið Nýbýlavegur sem stendur enn. Efnið í veginn var flutt með hestvögnum og verkfærin voru hamrar, sleggjur, handborar og dínamít. Ofan Nýbýlavegar voru smábýli sem voru ætluð til garðræktar, þó mátti byggja á þeim sumarbústaði. Flestir þeirra urðu þó að ársíbúðum enda húsnæðisskortur í Reykjavík. Fyrsta þéttbýlið í Kópavogi myndaðist því meðfram Nýbýlaveginum.
Heimsstyrjöldin síðari
Vorið 1940 kom breski herinn til Íslands og vinna við vegalagningu og annað lagðist að mestu af þar sem atvinnubótavinnu þurfti ekki lengur með. Bretar settu upp nokkur herskálahverfi og auk þess nokkrir kampa á útjöðrum Kópavogi. Þau helstu voru:
Vegir
Kópavogslandið var nú á gráu svæði. Reykvíkingar vildu ekki leggja meira fé til vegagerðar enda landið í eigu Seltjarnarneshrepps, hreppsnefnd þar sagðist hins vegar ekki geta ráðið við vegagerð í Kópavogi.
Alls höfðu þá verið lagðir 7,76 km af vegum:
Að auki hafði Fífuhvammsvegur verið til staðar 3 km að lengd en í eigu Seltjarnarneshrepps.
Framfarafélagið Kópavogur var stofnað 19. maí 1945 af mönnum úr mörgum stjórnmálaflokkum. Félagið skilaði inn skýrslu og tillögu til ríkisins um hvernig best væri að verja fjárveitingu Alþingis til vegalagningar, og mælti með lagningu Kópavogsbrautar enda þar 60 lönd og 20 hús.
Kópavogshreppur
1946 voru haldnar hreppsnefndarkosningar í Seltjarnarneshreppi og komust Kópavogsbúar í meirihluta. Þeir þrýstu mjög á að fá margfalt hærri fjárveitingar til vegagerðar en náðu ekki fram nema hluta þess. Sökum mikillar fólksfjölgunar í Kópavogi og því að Seltjarnarneshreppur var nú í tveimur aðskildum hlutum eftir að Skerjafjörður var færður undir Reykjavíkurbæ, óskuðu Seltirningar eftir því að aðskilja Seltjarnarneshrepp þannig að Kópavogsbúar mynduðu eigin hrepp. Sú skipting var samþykkt og 1. janúar 1948 tók hún gildi þegar Kópavogur og þau landsvæði sem féllu í hans hlut mynduðu Kópavogshrepp. Mikil húsnæðisekkla var í Reykjavík og bjuggu þúsundir manna í herskálum og íbúðum sem taldar voru ófullnægjandi. Nóg landrými var í Kópavogi og íbúafjöldi hríðjókst á hverju ári. 1948 voru 1163 fullorðnir skráðir í Kópavogi en 1950 voru þeir orðnir 1647 og 1955 var fjöldinn orðinn 3783.
Kaupstaður
Fyrst var kosið í bæjarstjórn í október 1955 eftir að kaupstaðarréttindi tóku gildi í maí það ár. Líkt og í öllum þremur hreppsnefndarkosningunum hélt meirihluti Framfarafélagsins við stjórnvölinn eftir það undir forystu Finnboga Rúts Valdimarssonar og það var ekki fyrr en 1962 að breyting varð á þegar Framsóknarflokkurinn gekk í lið með þeim til að mynda meirihluta og svo síðar Sjálfstæðisflokkurinn. Til að byrja með fundaði bæjarstjórn í Kópavogsskóla og síðar í Félagsheimili Kópavogs. Fyrsta stóra ágreiningsmál bæjarstjórnar var tillaga um að sameina Reykjavík og Kópavog en sú tillaga hlaut ekki hljómgrunn.
Í bæjarstjórnartíð sinni lagði Finnbogi mikla áherslu á að opinberar byggingar í bænum stæðu efst á Digraneshálsi, en það er ólíkt því sem var með flesta bæi landsins á þessum tíma. Víðast hvar í rótgrónari byggðarlögum voru opinberar stofnanir oftast niður við sjó eða í dalverpum, í lægi undan vindi og veðrum. Þetta viðhorf Finnboga hafði mikil áhrif á mótun bæjarmyndarinnar. Árið 1957 keypti Kópavogsbær land Digraness og Kópavogs og gat þá skipulagt það til lengri tíma. Á áratugunum á eftir var hröð uppbygging í innviðum svo sem menntun og heilbrigðis- og félagsþjónustu. Á sama tíma varð mikill vöxtur í ýmiss konar iðnaði og þjónustu í bænum. Í lok 9. áratugarins voru aðalatvinnugreinar í Kópavogi húsgagnaiðnaður, matvælaiðnaður, bifreiðaumboð og almenn verslun.
Kópavogskirkja var teiknuð árið 1957 af Herði Bjarnasyni, þáverandi húsameistara ríkisins, og vígð árið 1962. Lestrarfélag Kópavogs var stofnað árið 1953, en Jón úr Vör var mesti hvatamaðurinn að baki því. Lestrarfélagið myndaði grunn að Bókasafni Kópavogs. Tónlistarskóli Kópavogs var stofnaður árið 1963 og Skólahljómsveit Kópavogs árið 1966. Kópavogsvöllur var tilbúinn árið 1975 og íþróttahúsið Digranes árið 1983. Ný og stór heilsugæslustöð hóf starfsemi árið 1981 og hafði þá verið mörg ár í byggingu. Kópavogshöfn var stækkuð á árunum 1989-1992. Náttúrufræðistofa Kópavogs var stofnuð árið 1983, en Gerðarsafn var opnað árið 1994 og hefur nú yfir 3000 verk í vörslu. Árið 1999 var Tónlistarskóli Kópavogs fluttur í nýtt menningarhús við hlið Gerðarsafns en í húsinu var einnig Salurinn sem var þá fullkomnasti tónlistarsalur landsins. Árið 2002 voru náttúrufræðistofan og bókasafnið flutt í annan áfanga menningarhússins.
Árið 1958 var lokið við fyrsta skipulagsuppdrátt Kópavogs. Á næstu áratugum voru talsverðar deilur um skipulagsmál í bænum, einkum vegna hraðrar umskiptingar úr sveit í þéttbýli en einnig vegna landadeilna við Reykjavík. Miðbær Kópavogs var hannaður í áföngum á 8. áratugnum og framkvæmdum við Hamraborg var að mestu lokið árið 1984. Frá 1990 hefur íbúafjöldi Kópavogs tvöfaldast og stórt verslunar- og þjónustuhverfi risið í Kópavogsdal. Austan Reykjanesbrautar hefur verið mikil uppbygging og þar risið íbúðahverfi kennd við Lindir, Salir, Kórar, Þing og Hvörf. Smáratorg var opnað árið 1997, verslunarmiðstöðin Smáralind árið 2001 og hinn 20 hæða turn á Smáratorgi 3 árið 2008.
Húndís
Húndís er íslenskt kvenmannsnafn.
Þórlaugur
Þórlaugur er íslenskt karlmannsnafn.
1494
thumb|right|Karl 8. Frakkakonungur heldur innreið sína í Flórens. thumb|right|[[Francois Rabelais.]] Árið 1494 (MCDXCIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Volgograd
Volgograd (rússneska: Волгогра́д, 1925-1961 nefnd Stalíngrad (r. Сталинград)) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 980 þúsund árið 2010. Borgin er á vesturbakka Volgu um 500 kílómetra frá ósum fljótsins þar sem það rennur í Kaspíahaf. Borgin er hafnarborg og flutningamiðstöð.
Theodor Bergk
right|thumb|Theodor Bergk Theodor Bergk (12. maí 1812 – 20. júlí 1881) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur fæddur í Leipzig.
Bergk gekk í háskóla í Leipzig þar sem hann naut leiðsagnar G. Hermanns. Hann fékk lektorsstöðu í latínu við munaðarleysingjaskóla í Halle árið 1835. Síðar kenndi hann í Neustrelitz, Berlín og Kassel. Árið 1842 tók hann við prófessorsstöðu í klassískum bókmenntum í Marburg. Árið 1852 flutti hann sig til Freiburg en sneri aftur til Halle árið 1857.
Hann lét af prófessorsstöðu sinni árið 1868 og fluttist til Bonn þar sem hann helgaði sig rannsóknum á klassíkum bókmenntum. Hann lést þann 20. júlí árið 1881 í Ragatz í Sviss, þar sem hann dvaldi sér til heilsuhreystingar.
Bergk ritaði margt en orðspor hans hvílir fyrst og fremst á ritum hans um forngrískar bókmenntir, ekki síst lýrísk skáld. Rit hans Poetae Lyrici Graeci (Grísku lýrísku skáldin) (1843) og Griechische Litteraturgeschichte (Grísk bókmenntasaga) (1872–1887) (sem G. Hinrichs og R. Peppmuüller luku við) eru undirstöðurit.
Bergk ritstýrði einnig kvæðum Anakreons (1834), brotum Aristófanesar (1840), ritum Aristófanesar (3. útg., 1872), Sófóklesar (2. útg., 1868) og úrvaldi úr kvæðum lýrísku skáldanna (4. útg., 1890). Meðal annarra verka hans má nefna: Augusti Rerum a se gestarum Index (1873), Inschriften römischer Schleudergeschosse (1876), Zur Geschichte und Topographie der Rheinlande in römischer Zeit (1882), Beitrage zur romischen Chronologie (1884).
Pepmüller ritstýrði ritgerðum Bergks um ýmis textafræðileg efni, Kleine philologische Schriften (1884–1886).
1493
thumb|right|Endurgerð skips [[Kristófer Kólumbus|Kólumbusar, La Pinta.]] Árið 1493 (MCDXCIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Örn Arnarson (skáld)
Magnús Stefánsson fæddist að Kverkártungu á Langanesströnd í Norður-Múlasýslu. Þar bjuggu foreldrar hans Ingveldur Sigurðardóttir og Stefán Árnason. Áður en Magnús fæddist höfðu þau hjónin eignast sex börn, fimm dætur og einn son sem dó á fyrsta ári.
Á harðindaárunum eftir 1880 svarf svo að þeim að þau brugðu búi vorið 1887 og réðust vinnuhjú að Miðfirði. Dætrum sínum komu þau fyrir víðsvegar en höfðu Magnús með sér. Litlu seinna, 25. maí, drukknaði Stefán í Miðfjarðará og tæpu ári síðar gerðist Ingveldur vinnukona á Þorvaldsstöðum í sömu sveit. Magnús er þá rúmlega tveggja ára og elst nú upp á Þorvaldsstöðum. Þar vandist hann alls konar sveitastörfum, meðal annars sjósókn en þótti latur til vinnu og lélegt mannsefni eins og hann lýsir í kvæðinu Þá var ég ungur:
Verki skyldu valda veikar barnahendur. Annir kölluðu að. Hugurinn kaus að halda heim á draumalendur, gleymdi stund og stað. „Nóg er letin, áhuginn er enginn“. Ungir og gamlir tóku í sama strenginn, allir nema móðir mín, því mildin þín þekkti dreymna drenginn.
Þegar Magnús var orðinn tvítugur tók hann að leita sér skólamenntunar. Áður hafði hann notið nokkurrar kennslu, fyrst hjá heimafólki, en síðar hjá farkennara á Langanesströnd Guðmundi Hjaltasyni, að minnsta kosti veturinn 1898 – 99. Magnús sótti síðar unglingaskóla sem haldinn var á Grund í Eyjafirði veturinn 1906 – 07 og stundaði síðan nám við Flensborgarskóla í Hafnarfirði veturinn 1907 – 08, en þaðan lauk hann gagnfræðaprófi. Kennaraprófi lauk hann frá Kennaraskólanum þar sem hann var við nám veturinn 1908 – 09.
Hann flyst nú til Vestmannaeyja og vinnur hjá kaupfélaginu Herjólfi um tíma en fer svo að vinna sem skrifari hjá Karli J. Einarssyni sýslumanni og gegndi því starfi til haustsins 1918. Nokkur sumur stundaði hann þó síldarvinnu á Siglufirði og Akureyri.
Þegar Magnús lét af sýsluskriftunum, fluttist hann til Hafnarfjarðar og átti þar heima lengstum síðan. Fékkst hann þá einkum við afgreiðslu og skrifstofustörf, en hvarf oft að einhvers konar útivinnu á sumrin eins og til dæmis síldar- og vegavinnu. Hann kom nokkuð að sögu íþróttamála í Hafnarfirði og var formaður Knattspyrnufélagsins Framtíðarinnar.
Hann birti fyrstu ljóð sín í Eimreiðinni árið 1920 undir dulnefninu Örn Arnarson og hélt því upp frá því. Fjórum árum síðar gaf hann út sína frægustu bók, Illgresi.
Árið 1935 kenndi hann snögglega hjartabilunar og var lítt vinnufær eftir það. Það kom sér því vel að hann fékk skáldastyrk árið 1936 sem hann hélt síðan. Síðustu árin varð hann að halda kyrru fyrir að mestu og lá löngum rúmfastur. Hann andaðist 25. júlí 1942 í St. Jósefsspítala í Hafnarfirði.
Magnús kvæntist aldrei og dó barnlaus.
Húngerður
Húngerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Vladímír Pútín
Vladímír Vladímírovítsj Pútín (rússneska: Владимир Владимирович Путин; f. 7. október 1952) er annar forseti Rússlands.
Hann útskrifaðist frá lögfræðideild Ríkisháskólans í Leníngrad árið 1975 og hóf störf hjá KGB. Á árunum 1985-1990 starfaði hann í Austur-Þýskalandi. Frá árinu 1990 gegndi hann ýmsum embættum, meðal annars í Ríkisháskólanum í Leníngrad, borgarstjórn Sankti Pétursborgar og frá 1996 hjá stjórnvöldum í Kreml. Í júlí 1998 var hann skipaður yfirmaður FSB (arftaka KGB) og frá mars 1999 var hann samtímis ritari Öryggisráðs rússneska sambandslýðveldisins. Frá 31. desember 1999 var hann settur forseti rússneska sambandslýðveldisins en 26. mars 2000 var hann kosinn forseti. Hann var endurkjörinn 14. mars 2004. Hann varð forsætisráðherra frá 2008 til 2012 og var síðan aftur kjörinn forseti árin 2012 og 2018.
Vladímír Pútín talar auk rússnesku, þýsku og ensku. Hann var giftur Ljúdmílu Aleksandrovnu Pútínu til ársins 2014. Þau eiga saman tvær dætur, Maríu (f. 1985) og Jekaterínu (f. 1986).
Æviágrip
Pútín fæddist þann 7. október 1952 í Leníngrad í Sovétríkjunum og var yngstur þriggja barna foreldra sinna. Þegar hann var tólf ára byrjaði hann að æfa sambó og júdó. Hann er í dag með svart belti í júdó og er landsmeistari í са́мбо (stafsett á latnesku letri: sambó). Pútín lærði þýsku í gagnfræðiskóla í Sankti Pétursborg og talar hana reiprennandi.
Pútín hóf laganám í ríkisháskóla Leníngrad árið 1970 og útskrifaðist árið 1975. Á háskólaárunum gekk hann í sovéska kommúnistaflokkinn og var meðlimur hans til ársins 1991.
Störf hjá KGB
Árið 1975 gekk Pútín til liðs við leyniþjónustuna KGB. Hann vann í gagnnjósnum og fylgdist með útlendingum og erindrekum í Leníngrad. Frá 1985 til 1990 vann hann í Dresden í Austur-Þýskalandi. Opinberlega var Pútín staðsettur þar sem túlkur en umdeilt er hvað hann fékkst við þar í raun og veru. Samkvæmt sumum heimildum var vera Pútíns í Dresden viðburðalítil og starf hans gekk út á fátt annað en að fylgjast með fjölmiðlum og safna úrklippum. Aðrar heimildir herma að Pútín hafi fengist við að fá Þjóðverja til að njósna fyrir Sovétríkin og jafnvel að hann hafi átt í samstarfi við kommúníska hryðjuverkahópinn Rote Armee Fraktion. Samkvæmt opinberri ævisögu Pútíns brenndi hann leyniskjöl KGB í borginni til þess að koma í veg fyrir að þau féllu í hendur mótmælenda þegar Berlínarmúrinn féll.
Eftir að austur-þýska kommúnistastjórnin féll sneri Pútin aftur til Leníngrad árið 1990. Þegar reynt var að fremja valdarán gegn Míkhaíl Gorbatsjov árið 1991 segist Pútín hafa sagt af sér og staðið með ríkisstjórninni. Hann varð síðan eftir hrun Sovétríkjanna aðstoðarmaður Anatolíj Sobtsjak, borgarstjóra Pétursborgar frá 1991 til 1996.
Forstjóri FSB og forsætisráðherra
Árið 1996 var Pútín kallaður til starfa í Moskvu og varð árið 1998 forstjóri nýju rússnesku leyniþjónustunnar, FSB. Þar sem Borís Jeltsín, þáverandi forseti Rússlands, var rúinn vinsældum og mátti ekki gegna þriðja kjörtímabilinu sem forseti samkvæmt þágildandi lögum fóru bandamenn hans á þessum tíma að svipast eftir sigurvænlegum frambjóðanda sem gæti tekið við af honum og hlíft valdaklíkunni við spillingarákærum. Sagt er að ólígarkinn Borís Berezovskíj hafi fyrstur stungið upp á Pútín sem rétta manninum í starfið.
Þann 15. ágúst árið 1999 útnefndi Jeltsín Pútín forsætisráðherra í stjórn sinni og lýsti því jafnframt yfir að hann vildi að Pútín yrði eftirmaður sinn. Pútín var nánast óþekktur þegar hann varð forsætisráðherra og fáir bjuggust við því að hann myndi endast lengi í embættinu, enda hafði Jeltsín margsinnis skipt um forsætisráðherra á undanförnum árum.
Það var einkum með framgöngu sinni í seinna Téténíustríðinu sem Pútín vann sér upphaflega hylli rússnesku þjóðarinnar. Í september 1999 voru gerðar sprengjuárásir á íbúðablokkir í Moskvu og Volgodonsk sem Rússar sögðu hryðjuverkamenn frá Téténíu bera ábyrgð á. Rússar brugðust við árásunum með því að rjúfa friðarsamkomulag sem gert hafði verið við Téténa árið 1997 og hefja innrás í Téténíu 28. september 1999. Pútín hélt fjölda vígreifra sjónvarpsávarpa á tíma innrásarinnar og uppskar fljótt miklar vinsældir hjá rússneskri alþýðu, sem var full hefndarþorsta vegna hryðjuverkaárásanna.
Frá upphafi hafa verið uppi kenningar um að leyniþjónustan FSB hafi sviðsett sprengjuárásirnar í Moskvu og Volgodonsk í þágu Pútíns til að skapa átyllu fyrir stríði í Téténíu. Þessi kenning styðst meðal annars við það að tveir starfsmenn FSB sáust koma pokum með dufti sem líktist sprengiefninu RDX fyrir í kjallara íbúðablokkar í Rjazan. Þeir voru handteknir en lögreglu svo skipað að láta þá lausa. Einn þeirra sem taldi Pútín hafa sviðsett árásirnar var fyrrum FSB-liðinn Aleksandr Lítvínenko, sem flúði í útlegð til Bretlands árið 2000. Lítvínenko lést árið 2006 eftir að eitrað var fyrir honum með geislavirka efninu Pólon-210.
Forseti (2000–2008)
thumb|left|Pútín sver forsetaeiðinn árið 2000 við hlið [[Borís Jeltsín, fráfarandi forseta.]] Þann 31. desember 1999 sagði Jeltsín af sér og Pútín varð þar með starfandi forseti Rússlands í hans stað. Eitt af því fyrsta sem Pútín gerði í embætti var að skrifa undir tilskipun þess efnis að Jeltsín og fjölskylda hans yrðu ekki lögsótt fyrir spillingarmál sem höfðu komið upp í forsetatíð hans. Afsögn Jeltsíns leiddi til þess að forsetakosningar voru haldnar þremur mánuðum fyrr en stjórnarandstaðan hafði gert ráð fyrir. Pútín vann kosningarnar í fyrstu umferð með 53% greiddra atkvæða. Hann tók forsetaeiðinn þann 7. maí árið 2000.
Árið 2003 var samningur gerður við Téténa þar sem Téténía varð sjálfstjórnarhérað innan rússneska sambandsríkisins undir stjórn Akhmads Kadyrov, stríðsherra sem hafði gengið til liðs við Pútín í seinna Téténíustríðinu. Pútín gerði einnig samninga við rússneska olígarka um stuðning þeirra við ríkisstjórn hans í skiptum fyrir að þeir héldu flestum völdum sínum. Olígarkar sem héldu ekki tryggð við stjórn Pútíns, til dæmis olíujöfurinn Míkhaíl Khodorkovskíj, áttu hættu á handtöku.
Efnahagur Rússlands náði sér smám saman á strik upp úr árinu 1999 eftir efnahagskreppu sem ríkt hafði í kjölfar hruns Sovétríkjanna. Á fyrstu tveimur kjörtímabilum Pútíns jókst kaupmáttur Rússa um 72 prósent, einkum vegna hækkunar á olíuverði.
Pútín vann endurkjör árið 2004 með 71% greiddra atkvæða.
Forsætisráðherra (2008–2012)
Rússneska stjórnarskráin meinaði Pútín að bjóða sig fram í þriðja skipti í röð í forsetakosningunum árið 2008. Því studdi Pútín fyrrverandi kosningastjóra sinn, Dmítríj Medvedev, til embættisins. Eftir sigur Medvedev gerðist Pútín sjálfur forsætisráðherra á ný og hélt þannig flestum völdum sínum á fjögurra ára forsetatíð Medvedev. Á þessum tíma brutust út fjöldamótmæli eftir þingkosningar þann 4. desember árið 2011 þar sem tugþúsundir Rússa mótmæltu meintu kosningasvindli.
Forseti (2012–2018)
Árið 2012 bauð Pútín sig aftur fram til forseta með stuðningi Medvedev. Pútín vann kosningarnar þann 4. mars 2012 með 63.6% greiddra atkvæða. Þeir Medvedev skiptust því aftur á hlutverkum og Medvedev varð forsætisráðherra. Mikið var um ásakanir um kosningasvindl í forsetakjörinu og talsvert var um mótmæli gegn Pútín í og eftir kosningarnar. Alræmdasta uppákoman var mótmælagjörningur pönkhljómsveitarinnar Pussy Riot þann 21. febrúar, en meðlimir hennar voru í kjölfarið handteknir. Um 8.000 – 20.000 mótmælendur komu saman í Moskvu þann 6. maí. Um áttatíu þeirra særðust í átökum við lögreglu og um 450 voru handteknir. Gagnmótmæli um 130.000 stuðningsmanna Pútín voru haldin á Lúzhníkí-leikvanginum sama dag.
Eftir að Pútín settist á forsetastól á ný skrifaði hann undir lög sem þjörmuðu nokkuð að samfélagi hinsegin fólks í Rússlandi. Lögin beindust gegn „áróðri samkynhneigðra“ og bönnuðu meðal annars notkun regnbogafánans og birtingu verka um samkynhneigð.
Þann 30. september 2015 skipaði Pútín inngrip rússneska hersins í sýrlensku borgarastyrjöldina til stuðnings Bashar al-Assad Sýrlandsforseta. Rússar hófu beina þátttöku í styrjöldinni í lok mánaðarins með loftárásum bæði á íslamska ríkið og á uppreisnarhópa sem nutu stuðnings alþjóðabandalags Bandaríkjanna. Inngrip Rússa í styrjöldina hefur styrkt stöðu Assads verulega og stuðlað að því að sýrlenski stjórnarherinn hefur frá árinu 2015 smám saman endurheimt mikinn hluta þess landsvæðis sem glataðist til uppreisnarmanna í byrjun stríðsins.
Ríkisstjórn Pútíns hefur verið ásökuð um að hafa haft afskipti af bandarísku forsetakosningunum árið 2016. Í janúar árið 2017 lýsti bandarísk rannsóknarnefnd því yfir að fullvíst væri að Pútín hefði sett á fót áróðursherferð gegn Hillary Clinton og til stuðnings Donald Trump í kosningunum. Pútín hefur ætíð neitað að hafa haft nokkur afskipti af kosningunum. Bandamaður Pútíns, olígarkinn Jevgeníj Prígozhín, hefur hins vegar viðurkennt að fyrirtæki hans hafi reynt að hafa áhrif á kosningar í Bandaríkjunum í þágu Rússlands.
Forseti (2018 –)
thumb|right|Pútín ásamt varnarmálaráðherranum [[Sergej Shojgú árið 2017.]] Pútín var endurkjörinn árið 2018 og vann sitt fjórða kjörtímabil sem forseti Rússlands með um 76% greiddra atkvæða. Í aðdraganda kosninganna hafði helsta leiðtoga rússnesku stjórnarandstöðunnar, Aleksej Navalnyj, verið bannað að gefa kost á sér vegna skil­orðsbund­ins fang­els­is­dóms sem hann hafði vegna meints fjár­mála­m­is­ferl­is. Eftirlitsmönnum kom ekki um allt saman um það hvort kosningarnar hefðu farið sómasamlega fram, en almennt voru þeir þó á sama máli um að samkeppnin við Pútín hefði verið lítil sem engin.
Pútín hitti Donald Trump Bandaríkjaforseta á leiðtogafundi í Helsinki þann 18. júlí 2018. Stuttu fyrir fund forsetanna hafði ákæra verið lögð fram í Bandaríkjunum gegn 12 rússneskum leyniþjónustumönnum fyrir tölvuárás á flokksþing Demókrataflokksins og forsetaframboð Hillary Clinton árið 2016. Á fundinum ítrekaði Pútín að Rússar hefðu ekkert haft að gera með tölvuárásirnar og Trump lýsti yfir að hann sæi „enga ástæðu“ til að draga orð Pútíns í efa. Trump bauð Pútín í opinbera heimsókn til Washington í kjölfar fundarins.
Mótmæli gegn Pútín brutust út víða um Rússland og vinsældir hans dvínuðu nokkuð í september árið 2018 vegna fyrirhugaðrar hækkunar á eftirlaunaaldri í Rússlandi.
Þann 15. janúar árið 2020 tilkynnti Pútín umfangsmiklar breytingar sem hann vildi gera á rússnesku stjórnarskránni sem ætlað var að færa völd frá forsetaembættinu til þings­ins og rík­is­ráðs lands­ins. Breytingarnar, sem Pútin hugðist leggja í þjóðaratkvæðagreiðslu, munu gera eftirmann hans nokkuð valdaminni í forsetaembættinu en Pútín hefur verið. Sama dag og Pútín tilkynnti fyrirhuguðu breytingarnar baðst Dmítríj Medvedev lausnar fyrir ríkisstjórn sína og ríkisskattstjórinn Míkhaíl Míshústín var skipaður nýr forsætisráðherra.
Rússneska þingið samþykkti einnig með 383 atkvæðum gegn engu að þurrka út embættistíma Pútíns með stjórnarskrárbreytingunum. Samkvæmt þeirri breytingu mun Pútín geta gegnt embætti forseta til ársins 2036 ef hann ákveður að gefa aftur kost á sér. Breytingarnar voru samþykktar í þjóðaratkvæðagreiðslu þann 1. júlí 2020. Með stjórnarskrárbreytingunum var hjónaband einnig skilgreint sem samband milli karls og konu, fært var inn ákvæði sem felur í sér viðurkenningu á „forfeðrum sem létu [Rússum] eftir hugsjónir sínar og trú á guði“, bannað var að gera lítið úr framlagi Sovétríkjanna í seinni heimsstyrjöldinni og bannað að leggja til að Rússar láti nokkurn tímann af hendi landsvæði sem þeir ráða yfir (til að mynda umdeild landsvæði eins og Kúrileyjar og Krímskaga).
Innrásin í Úkraínu (2022–)
Undir lok ársins 2021 og í byrjun ársins 2022 söfnuðu Rússar tæplega 200.000 manna herliði við landamæri Úkraínu, sem vakti ótta í Úkraínu og á Vesturlöndum um að Pútín hygðist fyrirskipa innrás í landið. Rússnesk stjórnvöld þvertóku ítrekað fyrir að innrás væri yfirvofandi en ráðamenn þar lögðu jafnframt fram kröfur um að Úkraínu yrði meinaður aðgangur að Atlantshafsbandalaginu um alla framtíð og að bandalagið fjarlægði alla hermenn og öll vopn sín úr Austur-Evrópu.
Þann 21. febrúar viðurkenndi Pútín sjálfstæði Alþýðulýðveldanna Donetsk og Lúhansk, héraða rússneskumælandi aðskilnaðarsinna sem höfðu klofið sig frá Úkraínu árið 2014 með stuðningi Rússa. Pútín sendi í kjölfarið rússneska hermenn yfir úkraínsku landamærin til að gegna „friðargæslu“ í Donetsk og Luhansk. Í ræðu sem Pútín hélt við viðurkenningu sína á sjálfstæði héraðanna efaðist hann um sögulegar forsendur fyrir Úkraínu sem sjálfstæðu ríki og sakaði stjórnvöld þar um að fremja þjóðarmorð.
Rússland hefur tekið þátt í mörgum stríðum (t.d. líka í Sýrlandi) að skipan Pútíns, en stríðið í Úkraínu hefur sérstaklega sætt gagnrýni, upp úr innrásinni í febrúar 2022. Vegna þess hefur meðal annars hann persónulega sætt viðskiptaþvingunum, og lagt hefur verið til að ákæra hann fyrir stríðsglæpadómstólnum. Dómarar Alþjóðlega sakamáladómstólsins í Haag gáfu út handtökuskipun á hendur Pútín (og Maríu Lvova-Belova, umboðsmanni barna í Rússlandi) þann 17. mars 2023 vegna tilkynninga um að fjölda úkraínskra barna hefði verið rænt í innrásinni og þau flutt til Rússlands.
Þann 21. september tilkynnti Pútín að gripið yrði til takmarkaðrar herkvaðningar til þess að halda hernaðinum í Úkraínu áfram. Gripið var til þessa úrræðis samhliða því sem Úkraínumenn höfðu endurheimt mikið landsvæði af Rússum í gagnsókn í Kharkívfylki í austurhluta landsins. Á sama tíma hafði verið tilkynnt að leppstjórnir Rússa í Donetsk, Lúhansk, Kherson og Zaporízjzja myndu halda atkvæðagreiðslur um það að gerast hluti af Rússneska sambandsríkinu líkt og hafði verið gert á Krímskaga árið 2014.
Leppstjórnir Rússa á hernámssvæðum þeirra í Donetsk, Lúhansk, Kherson og Zaporízjzja hófu atkvæðagreiðslur um að gerast hluti af Rússlandi þann 23. september. Fjórum dögum síðar tilkynntu héraðsstjórnir á hernumdu svæðunum í Lúhansk og suðurhlutum Kherson og Zaporízjzja að yfirgnæfandi meirihlutar kjósenda hefðu samþykkt að héruðin skyldu sameinast Rússlandi. Ýmsir erlendir þjóðarleiðtogar fordæmdu atkvæðagreiðslurnar og sögðu niðurstöður þeirra hafa verið ákveðnar fyrirfram. Volodymyr Zelenskyj Úkraínuforseti sagði þær markleysu og að þær myndu engu breyta um þær fyrirætlanir Úkraínumanna að endurheimta héruðin.
Pútín tilkynnti formlega innlimun héraðanna fjögurra í Rússland þann 30. september 2022 á stórviðburði á Rauða torginu í Moskvu. Þegar Pútín tilkynnti þetta stjórnuðu Rússar engu af héruðunum fjórum í heild sinni.
Ímynd og orðspor Pútíns
thumb|right|Vladímír Pútín í fríi árið 2007 Pútín hefur notið mikilla vinsælda meðal rússneskrar alþýðu nánast frá því að hann tók við embætti. Í skoðanakönnunum hefur Pútín oftast mælst með stuðning yfir 60% Rússa og hæst hefur stuðningur við hann mælst um tæp 90%. Aðdáendur Pútíns þakka honum fyrir að koma á efnahagslegum stöðugleika eftir fjármálakreppu tíunda áratugarins og fyrir að gera Rússland að marktæku alþjóðaveldi á ný eftir tímabil auðmýkingar sem fylgdi í kjölfar hruns Sovétríkjanna.
Pútín hefur verið duglegur að rækta karlmennskuímynd sína og hefur sett á svið ýmsa gjörninga til þess að viðhalda henni. Meðal annars hefur hann „fyrir tilviljun“ fundið gríska forngripi frá sjöttu öld er hann stakk sér til köfunarsunds í Svartahafi og haldið aftur af hlébarða í dýragarði sem ætlaði að ráðast á fréttamenn. Hann hefur nokkrum sinnum birt myndir af sér berum að ofan í fríi úti í náttúrunni í Síberíu.
Eignir Pútíns
Vladímír Pútín er talinn með auðugustu mönnum heims. Samkvæmt úttekt Samtaka rannsóknarblaðamanna OCCRP og tímaritsins Forbes frá árinu 2017 nema auðæfi Pútíns og nánustu bandamanna hans um 24 milljörðum Bandaríkjadala, eða rúmum 2.500 milljörðum íslenskra króna. Mestöll þessi auðæfi eru formlega skráð á fólk í innra hring Pútíns, meðal annars vini, ættingja og pólitíska bandamenn hans. Margir af nánustu bandamönnum Pútíns voru nefndir sem eigendur aflandsfélaga í skattaskjólum í Panamaskjölunum árið 2016. Gjarnan er fjallað um olígarka í innsta hring Pútíns, sem efnast hafa á tengslum sínum við forsetann, sem „pyngjur Pútíns.“
Fjölskylduhagir
Vladímír Pútín kvæntist Ljúdmílu Skrjebevnu árið 1983. Hún er fædd árið 1958 og ólst upp í Kalíníngrad. Hún flutti ásamt eiginmanni sínum til Þýskalands á níunda áratugnum og þar eignuðust þau tvær dætur, Maríu árið 1985 og Jekaterínu árið 1986. Eftir að Pútín komst til valda hélt hann fjölskyldu sinni úr sviðsljósinu og eiginkona hans og dætur birtust afar sjaldan með honum opinberlega. Þar sem Ljúdmíla sást sjaldan með Pútín voru orðrómar lengi á kreiki að þau væru aðeins hjón að nafninu til. Árið 2013 tilkynnti Pútín formlega að þau Ljúdmíla hefðu gengið frá skilnaði sínum.
Kasúar (ættbálkur)
Kasúar (fræðiheiti: Casuariiformes) er ættbálkur fugla.
Thomas Newcomen
frame|right|Hreyfimynd sem útskýrir hvernig gufuvél Newcomens virkar. {{legend|	#FF6FFF|Gufa}} {{legend|#56A0D3|Vatn}} {{legend|#009F6B|Opinn ventill}} {{legend|#C40233|Lokaður ventill}} Thomas Newcomen var enskur uppfinningamaður þekktur fyrir uppfinningu sína, Newcomen-gufuvélina. Gufuvélar voru upphaflega smíðaðar til þess að dæla vatni úr námum þegar iðnbyltingin átti sér stað. Er þeirra frægust gufuvél James Watt, en hún var endurbót á vél Thomas Newcomen. Fólst endurbótin í að láta kælingu gufunnar, sem olli þeim undirþrýstingi sem knúði vélina, eiga sér stað í sér hólfi, sem ekki þyrfti að hita aftur áður en það var aftur fyllt gufu. Voru þessar vélar iðulega settar í mynni kolanáma, og gengu þær þar fyrir afgangskolum. Að auki smíðaði James Watt tveggja strokka gufuvél, sem gat valdið snúningshreyfingu. Greiddi það nýtingu hennar leið á fleiri sviðum, til dæmis í verksmiðjum.
Donald Rumsfeld
Yngri ár
Rumsfeld er fæddur í Evanston í Illinois en ólst upp í Winnetka í sama ríki. Hann var mjög virkur í skátastarfi á sínum yngri árum og hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir störf sín innan hreyfingarinnar.
Hann fékk skólastyrk til þess að stunda nám við Princeton-háskóla. Meðan hann var í námi var lagði hann stund á bæði glímu og ruðning og var hann fyrirliði á báðum liðum skólans í þessum greinum. Herbergisfélagi hans í Princeton var Frank Carlucci sem síðar varð einnig varnarmálaráðherra.
1954 – 2000
Árið 1954 gékk Rumsfeld í sjóher Bandaríkjanna þar sem hann var flugmaður og flugkennari. Hann var virkur í hernum til ársins 1957 en þá skráði hann sig í varalið hersins. Hann var skráður í herinn allt til ársins 1989.
Rumsfeld var kosin til fulltrúardeildar bandaríkjaþings fyrir hönd 13.kjördæmis Illinois. Hann hlaut örugga kosningu í endurkjörum árin 1964, 1966 og 1968. Meðan hann var á þingi sótti hann kennslustundir og námskeið í Háskólanum í Chicago. Meðan hann var þar kynntist hann Milton Friedman og kenningum Chicago-skólans í hagfræði.
Hann sagði upp sem þingmaður 1969 til þess að starfa í ríkisstjórn Nixons. Þar tók hann sæti sem ráðgjafi forsetans ásamt því að taka sæti í ýmsum ráðum og nefndum. Árið 1973 flutti Rumsfeld frá Washington D.C. til Brussel þar sem hann var sendiherra Bandaríkjana hjá NATO. Á meðan hann var í Brussel sinnti hann ýmsum störfum fyrir hönd Bandaríkjanna á sviði hernaðar- og vararmála og var meðal annars fastafulltrúi Bandaríkjana í Norður-Atlantshafsráðinu.
Handknattleikur á sumarólympíuleikunum 2008
Handknattleiksmót fer fram á sumarólympíuleikunum 2008 í Peking í Kína dagana 10 til 24. ágúst. Keppt er í karla- og kvennaflokki.
Donald Rumsfeld
1954 – 2000
1974 var hann kallaður aftur heim til Washington til þess að sjá um embættistöku Geralds Ford. Ári seinna tók hann við starfi starfsmannastjóra Hvítahússins og hélt því þar til Ford stokkaði upp ríkisstjórn sinni árinu seinni. Ford skipaði þá Rumsfeld sem varnarmálaráðherra og var hann í því embætti til 1977.
Frá árunum 1977 – 2001 starfaði hann að mestu í einkageiranum en sat þó í hinum ýmsu ráðum og nefndum innan stjórnmálanna, flestum á sviði utanríkis-, hernaðar- og varnarmála.
2001 – 2006
Það var þegar George W. Bush var kjörinn forseti að hann varð varnarmálaráðherra í annað sinn.
Sem varnarmálaráðherra tók Rumsfeld þá ákvörðun að láta loka herstöð Bandaríkjamanna í Keflavík árið 2006 í kjölfar viðræðna um aukna kostnaðarþátttöku Íslendinga í rekstri hennar. Rumsfeld var sakaður um að standa illa að þeirri ákvörðun þar sem hún var ekki tekin í samráði við íslensk stjórnvöld og kom mörgum í opna skjöldu. Samkvæmt sjálfsævisögu Rumsfelds hafði hann barist fyrir lokun herstöðvarinnar í þrjú ár en hafði ekki fengið sínu framgengt á meðan Colin Powell, sem vildi halda henni opinni, var utanríkisráðherra.
Íraksstríðið
Í kjölfar hryðjuverkaárásana þann 11.september 2001 er Rumsfeld sagður hafa gefið skipanir til undirmanna sinna um að afla strax upplýsinga um árásirnar og dæma hvort þær séu nógu góðar til þess að ráðast gegn Saddam Hussein og Osama Bin Laden.
Rumsfeld gaf út minnisblað þar sem hann fjallar um pyntingar á herföngum. Í minnisblaðinu er meðal annars talað um að fangar séu látnir standa kyrrir í allt að fjóra tíma á dag. Á minnisblaðinu sem Rumsfeld hafði skrifað undir hafði hann einnig skrifað „Ég stend í 8-10 tíma á dag. Af hverju mega [fangarnir] aðeins standa í fjóra tíma“. Þegar þetta minnisblað var gert opinbert birti The Economist það á forsíðu sinni ásamt textanum „Segðu af þér Rumsfeld“.
Eftir því sem leið á stríðið mætti Rumsfeld sífellt meiri andstöðu frá almenningi, innan ríkisstjórnarinnar og innan hersins. Í upphafi árs 2006 kröfðust alls átta hershöfðingjar og aðmírálar afsagnar Rumsfelds í fordæmalausri aðgerð í sögu Bandaríkjanna. Sökuðu þeir Rumsfeld um að hafa sýnt af sér gríðarlega vanhæfni í skipulagningu hernaðarátaka. Rumsfeld hafnaði þessum ásökunum. Bush stóð með Rumsfeld og sagðist muna styðja hann svo lengi sem hann væri forseti en þann 6. nóvember skrifaði Rumsfeld afsagnarbréf til Bush. Margir repúblikanar voru ósáttir við að uppsögnin hafi borist svo seint fyrir kosningar og trúðu því að margir hafi ákveðið að kjósa ekki repúblikana vegna Rumsfelds. Afsögn hans tók gildi þann 18. desember 2006 og tók þá Robert Gates við starfinu. Þegar Bush tilkynnti um afsögn Rumsfeld sagði hann: „Bandaríkin eru öruggari og heimurinn allur er öruggari vegna starfa Donald Rumsfeld.“
Míletos
thumb|right|[[Hringleikahús í Míletos.]] Míletos (gríska: Μίλητος) var fornfræg hafnarborg í Jóníu á vesturströnd Anatólíu þar sem nú er Tyrkland við ósa Meanderfljóts. Búið var í borginni frá bronsöld til tíma Tyrkjaveldis en eftir því sem höfnin fylltist upp af framburði árinnar varð hún ónothæfari og borgin var að lokum yfirgefin. Í dag eru rústir hennar um 10 km frá ströndinni.
George Tiller
George Richard Tiller (f. 8. ágúst 1941, d. 31. maí 2009) var læknir í bænum Wichita í Kansas fylki, Bandaríkjunum. Tiller rak læknamiðstöð fyrir konur en helsta sérstaða þessarar miðstöðvar var fóstureyðingar seint á meðgöngu, það er eftir 21. viku meðgöngu. Einungis eru þrjár slíkar læknamiðstöðvar í Bandaríkjunum. Tiller var myrtur árið 2009 af andstæðingi fóstureyðinga.
Ólafur Jóhann Ólafsson
Ólafur Jóhann Ólafsson (f. 26. september 1962) er íslenskur viðskiptamaður og rithöfundur.
Fjölskylda
Ólafur Jóhann er fæddur og uppalinn í Reykjavík. Foreldrar hans eru Ólafur Jóhann Sigurðsson (1918-1988) rithöfundur og Anna Jónsdóttir (1918-1995) húsfreyja. Maki Ólafs er Anna Ólafsdóttir og eiga þau þrjú börn. Þau eru búsett í New York í Bandaríkjunum.
Menntun og störf
Ólafur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1982 og prófi sem eðlisfræðingur frá Brandeis University í Massachusetts í Bandaríkjunum 1985. Hann byrjaði feril sinn hjá Sony en þar starfaði hann frá 1986-1996, síðast sem aðstoðarforstjóri fyrirtækisins. Árið 1996 hóf hann störf hjá Advanta og var forstjóri þess um skeið en var síðan ráðinn til Time Warner Digital Media 1999 og var aðstoðarforstjóri Time Warner til ársins 2018.
Skáldverk Ólafs hafa verið þýdd á fjölmörg tungumál og hann hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir ritstörf. Hann hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2006 fyrir smásagnasafnið Aldingarðurinn og hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir ritstörf og kynningu á íslenskum málefnum árið 2007.
Friðgeir Einar Sigurbjörnsson
thumb|Friðgeir Einar Sigurbjörnsson Friðgeir Einar Sigurbjörnsson (1896-1983) var hljóðfærasmiður og hljóðfæraviðgerðarmaður búsettur á Akureyri.