cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Safnaraþrautin
Lausn
Látum P(x) tákna líkurnar á því að safnarinn nái x-ta nýja bangsanum þegar x-1 bangsa hefur verið náð.
(þannig táknar t.d. P(5) líkurnar á því að safnari sem hefur þegar náð sér í fjóra ólíkar bangsa og opnar nýjan pakka fái fimmta ólíka bangsann (en ekki ein af þeim sem hann hafði þegar náð)).
Látum ennfremur E(x) tákna þann fræðilega fjölda pakka sem þarf að kaupa til að ná x-ta nýju fígúrunni þegar x-1 bangsa hefur verið náð.
Athugum að (*).
(Ef líkur á tiltekinni útkomu atburðar eru t.d. P(x)=1/2, þá má vænta þess að þurfa að endurtaka hann tvisvar til að fá umrædda útkomu. .)
Hugsum okkur nú að safnarinn okkar hyggist hefja söfnunina. Hann gengur inn í verslun, grípur fyrsta morgunkornspakkann og opnar hann. Sama hvaða bangsa hann fær á hann þann bangsa ekki til.Líkurnar á að hann fái bangsa sem hann á ekki eru því 100%, þ.e. E(1)=1 og þá P(1)=1.
Þegar honum hafa áskotnast tvær ólíkar tegundir bangsa eru N-2 nýjar tegundir sem hann vantar, af þeim N sem til eru í búðinni. Líkurnar á að fá nýja tegund eru því
.
Almennt gildir því fyrir x-ta nýja bangsann að fræðilegt gildi þeirra pakka sem kaupa þarf til að ná honum er.
Fræðilegt gildi þeirra pakka sem kaupa þarf til að safna öllum N böngsunum er því
E_f=
Nokkur dæmi, og námundun
Ef bangsategundirnar sem safnarinn leitaði að reynast t.d. vera N=10 má þá gera ráð fyrir að hann þyrfti að kaupa um
morgunkornspakka til að safna öllum böngsunum.
Sem fyrr segir má nota safnaraaðferðina til að reikna ýmiss konar hluti sem gerast á handahófskenndan hátt.
Setjum sem svo að þrír samskonar boltar, gulur, rauður og blár, séu í skál. Bolti er dreginn upp úr af handahófi, litur hans skráður og honum síðan skilað aftur. Fræðilegt gildi þeirra drátta sem þarf til að allir litirnir komi fram er þá E_f=
Eftir því sem N stækkar veður því sífellt betri nálgun að skrifa fræðilegan fjölda drátta sem þarf til að safna öllum N böngsunum sem E_f= N*ln(N).
Þessi nálgun er ekki góð fyrir lágar tölur. Séu bangsarnir t.d. bara tveir fæst með þessari nálgun en eðli málsins samkvæmt er ekki hægt að safna tveimur böngsum með færri en tveimur tilraunum.
Vilhjálmur Einarsson
Vilhjálmur Einarsson (5. júní 1934 - 28. desember 2019) var íslenskur íþróttamaður og skólastjóri frá Egilsstöðum. Vilhjálmur varð fyrstur Íslendinga til komast á verðlaunapall á Ólympíuleikum er hann hlaut silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Melbourne í Ástralíu árið 1956.
Árið 1952 vann hann fyrsta mótið sitt í þrístökki en það var landsmót sem haldið var á Eiðum, þar kom hann öllum á óvart. Hann setti Norðurlandamet í þrístökki rétt áður en velja átti keppendur frá Íslandi á Ólympíuleikana í Melbourne í Ástralíu árið 1956 og tryggði það honum þátttöku á leikunum. Hann setti Ólympíumet sem stóð í tvær klukkustundir en hafnaði í öðru sæti. Enn þann dag í dag er Vilhjálmur eini Íslendingurinn sem sett hefur Ólympíumet. Hann varð í þriðja sæti á Evrópumeistaramóti í Stokkhólmi árið 1958, og var það þá næst besti árangur Norðurlandabúa. Hann keppti aftur á Ólympíuleikunum árið 1960 og lenti þar í 5. sæti. Hann varð í sjötta sæti á Evrópumeistarmóti í Belgrad árið 1962 og lauk þar ferli sínum með glæsibrag. Vilhjálmur var valinn fyrsti íþróttamaður ársins á Íslandi þann 20. janúar 1956 og hlaut titilinn fjórum sinnum í viðbót, 1957, 1958, 1960 og 1961. Vilhjálmur er sá íslenski íþróttamaður sem oftast hefur hlotið nafnbótina Íþróttamaður ársins.
Uppvaxtarár
Hann fæddist að Hafranesi við Reyðarfjörð. Foreldrar hans voru Sigríður Vilhjálmsdóttir frá Hánefsstöðum á Seyðisfirði og Einar Stefánsson frá Mýrum í Skriðdal. Árið 1942 flutti fjölskyldan að Eiðum þar sem var vaxandi íþróttalíf og vann Einar faðir Vilhjálms við að byggja íþróttasal og sundlaug. Þegar Vilhjálmur var að alast upp voru margir frændur hans íþróttakappar á Austfjörðum og leit hann mikið upp til þeirra. Hann byrjaði ungur að stunda alhliða íþróttir og hóf að einbeita sér að þrístökki á menntaskólaárunum. Foreldrar hans æfðu ekki skipulagðar íþróttir enda lítið um það á Austfjörðum á þeirra æskuárum en faðir hans var talinn góður knattspyrnumaður og móðir hans létt á fæti og dreymdi um að æfa ballett sem varð þó ekki raunin. Á uppvaxtarárum Vilhjálms jókst áhugi á frjálsum íþróttum mikið þrátt fyrir lélegar aðstæður en fólk ferðaðist þá á bátum og hestum og kannski nokkrum bílum milli fjarða og keppti í íþróttum. Tækni og aðbúnaður var ekkert í líkingu við það sem þekkist í dag.
Á þessum árum voru haldin nokkur íþróttamót U.Í.A. á Eiðum og fylgdist Vilhjálmur þar með frændum sínum Tómasi og Þorvarði Árnasonum sem hann leit mikið upp til og voru miklar fyrirmyndir hans. Vilhjálmur skaraði fram úr í sundi þegar hann var drengur en sundlaugin á Eiðum var sú eina á Austfjörðum á þessum tíma og var hann mikið í henni. „Eg er í vandræðum með strákinn. Eg má ekki gefa honum 10 svona ungum en hann syndir alveg nákvæmlega eins og eg vil láta synda“ sagði sundkennari Vilhjálms við foreldra hans og því ljóst að hann sýndi snemma fram á hæfileika í íþróttum eða aðeins átta ára gamall.
Vilhjálmur vann sveitastörf heima hjá sér þegar hann var ungur. Hann sótti kýrnar og tók þátt í heyskap og kunni vel að meta sveitina. Árið 1945 flutti hann til Egilsstaða en þá var að myndast þéttbýli þar og vann hann í byggingavinnu á sumrin. Hann byrjaði fyrstu árin að leika sér með kúlu, spjót og kringlu en hann var nokkuð þéttur sem barn og því voru möguleikar hans taldir mestir í kastgreinum. Ekki gekk það eins vel og hann vildi þannig að hann tók upp á því að grafa stökkgryfju því hann langaði í langstökk og þrístökk, hún var 1x4 metrar og eina skóflustungu á dýpt.
Sumarið 1943 var Vilhjálmur á Seyðisfirði ásamt fjölskyldu sinni. Þar var hann einn af stofnendum íþróttafélagsins Svanurinn sem lagði aðallega stund á frjálsar íþróttir. Þarna keppti Vilhjálmur fyrst í frjálsum íþróttum. Hann var síðan aftur á Seyðisfirði árin 1947-48 og gekk þar í skóla hjá Hjálmari Vilhjámssyni frænda sínum og Sigrúnu Helgadóttur konu hans. Þar lærði hann fimleika og frjálsar íþróttir og voru það fyrstu skipulögðu íþróttirnar sem hann iðkaði. Vilhjálmur fór í Menntaskólann á Akureyri veturinn 1950-51. Þar var mikið íþróttalíf og tók hann þátt í því af kappi. Hann spilaði fótbolta, blak, stundaði skíði, frjálsar íþróttir og fleira. Í 6. bekk var hann formaður íþróttafélagsins skólans. Í lok skólagöngunnar hallaðist Vilhjálmur meira að stökkíþróttunum og frjálsum íþróttum heldur en hinum íþróttunum. Árið 1952 tók hann þátt á Landsmóti á Eiðum, fyrst var haldin undankeppni fyrir mótið og komst hann áfram í hástökki, langstökki og þrístökki. Hann keppti reyndar bara í þrístökki og setti íslandsmet í drengjaflokki. Hann hafði alltaf stokkið á hægri fæti en hitti þarna á vinstri fótinn og setti þetta met. Þarna fann hann sína íþrótt sem hann stundaði eftir þetta en tók samt alltaf þátt í íþróttalífi skólans.
Vilhjálmur fékk styrk til að fara í nám til Bandaríkjanna 1954-1956 og þar stundaði hann ýmsar íþróttir, þó ekki þrístökk vegna þess að það var ekki í boði. Hann var í skólaliðinu í langstökki, hástökki og kúluvarpi. Hann keppti í þrístökki á móti í Darthmouth og lenti þar í þriðja sæti og stökk 14,93 metra en metið hans þá var 15,19 metrar. Vilhjálmur stóð sig vel í náminu og dúxaði á lokaprófunum. Hann útskrifaðist með BA-próf í listum og byggingarlist. Þótt að hann hafi ekki æft þrístökk í þessi ár þá æfði hann hinar greinarnar við mjög góðar aðstæður sem hann hafði ekki kynnst áður og kynntist einnig betur skipulögðu og metnaðarfullu íþróttastarfi.
Ólympíuleikar og Evrópumeistaramót
Árið 2006 var Vilhjálmur sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt í þágu íþrótta og uppeldismála og árið 2012 var hann tekinn inn í heiðurshöll ÍSÍ.
Menntun og starfsferill
Vil­hjálm­ur gekk í barna­skól­a á Reyðarf­irði, far­skól­ann á Völl­um, Gagn­fræðaskól­ann á Seyðis­firði og Alþýðuskól­ann á Eiðum. Hann lauk síðar stúdentsprófi frá stærðfræðideild Menntaskólans á Akureyri árið 1954 og hlaut í kjölfarið skóla­styrk við Dart­mouth-há­skól­ann í Banda­ríkj­un­um og út­skrifaðist hann þaðan með BA-próf með áherslu á lista­sögu. Vil­hjálm­ur stundaði fram­halds­nám í upp­eld­is- og kennslu­fræði við Gauta­borg­ar­há­skóla 1974-1975 og 1990-1993.
Vilhjálmur starfaði að mennta- og fræðslumálum allan sinn starfsaldur. Hann kenndi við Héraðsskól­ann á Laug­ar­vatni frá 1957-1958, var skóla­stjóri Héraðsskól­ans á Laug­ar­vatni á vorönn 1959, kenn­ari við Gagn­fræðaskóla Aust­ur­bæj­ar frá 1959-1960 og kenn­ari við Sam­vinnu­skól­ann á Bif­röst frá 1959-1965. Vil­hjálm­ur var skóla­stjóri Héraðsskól­ans í Reyk­holti frá 1965-1979. Frá 1979-2001 var Vil­hjálm­ur skóla­meist­ari Mennta­skól­ans á Eg­ils­stöðum.
Fjölskyldan
Vilhjálmur kvæntist Gerði Unndórsdóttur og eignuðust þau saman synina Rúnar, Einar, Unnar, Garðar, Hjálmar og Sigmar. Sonur þeirra, Einar Vilhjálmsson var afreksmaður í íþróttum eins og faðir hans. . Yngsti sonur hjónanna er fjölmiðla- og athafnamaðurinn Sigmar Vilhjálmsson (Simmi), annar tvíeykisins Simma og Jóa.
Dómald
Dómald er íslenskt karlmannsnafn.
Árteigsvirkjun
Árteigsvirkjun er 500 kw vatnsaflsvirkjun í Þingeyjarsveit sem stofnuð var  árið 2006. Eigandi virkjunarinnar er Raflækur ehf.
Hrafnagil
thumb|Hrafnagil.
Árteigsvirkjun
Túrbínusmíði í Árteigi
Fyrir árið 1950 hóf Jón Sigurgeirsson í Árteigi hóf smíði á litlum rafstöðvum með 12 eða 24 volta jafnstraumsrafölum. Þær voru settar í marga bæjarlæki í Þingeyjarsýslu. Hann byggði þá rafstöð fyrir Granastaðabæina sem er bæjarþyrping út með Kinnafjöllum með bæjunum Granastöðum, Ártúni, Árteigi I, Árteigi II og Fitjum. Sú stöð var síðar stækkuð og getur nú framleitt um 200 kw. Synir Jóns Eiður og Arngrímur tóku við túrbínusmíðinni og eru milli 70-80 túrbínur víðs vegar um Ísland sem framleiddar voru í Árteigi.
Hrafnagil
Hrafnagil er fornt höfuðból í Eyjafjarðarsveit, fyrrum Hrafnagilshreppur var kenndur við bæinn en þar var til ársins 1863 kirkjustaður og prestsetur hreppsins. Á Sturlungaöld var Þorgils skarði Böðvarsson veginn af Þorvarði Þórarinssyni á Hrafnagili um jólin 1258, ódæðið þótti afar níðingslegt og uppskar Þorvarður miklar óvinsældir vegna þess.
Í landi Hrafnagils hefur nú byggst samnefnt þorp þar sem 270 bjuggu í desember 2019. Þar er Hrafnagilsskóli, grunnskóli Eyjafjarðarsveitar, og félagsheimili. Jarðhiti er á staðnum og er notaður til að hita upp nokkur gróðurhús en einnig eru þar borholur á vegum Norðurorku sem tengjast hitaveitunni á Akureyri.
Breska konungsveldið
thumb|Karl 3. Bretakonungur er núverandi þjóðhöfðingi Bretlands. thumb|right|Elísabet Bretadrottning ríkti sem drottning breska konungsveldisins frá 1952 til 2022. Breska konungsveldið eða breska krúnan er stjórnkerfi þar sem konungur Bretlands er þjóðhöfðingi Bretlands og hjálenda þess. Samkvæmt breskri hefð er krúnan uppspretta framkvæmda-, dóms- og löggjafarvalds. Í reynd er krúnan háð lýðræðislega kjörnum fulltrúum á breska þinginu. Konungur Bretlands er líka höfuð ensku biskupakirkjunnar og þjóðhöfðingi í fimmtán ríkjum breska samveldisins.
Brynjólfur Bjarnason
Brynjólfur Bjarnason (fæddur 26. maí 1898, látinn 16. apríl 1989) var einn áhrifamestu leiðtoga sósíalista á Íslandi á 20. öld. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1918, en Hjalti Jónsson konsúll hafði stutt hann til náms. Síðan stundaði hann nám í heimspeki í Kaupmannahöfn og Berlín, en lauk ekki prófi, og sneri hann sér aftur að heimspeki á efri árum.
Brynjólfur gerðist róttækur þegar á námsárum og hélt fast við þær grundvallarskoðanir alla ævi. Hann var annar af tveimur fulltrúum íslenskra kommúnista á öðru þingi Kominterns, alþjóðasambands kommúnista, í Moskvu 1920. Greiddi hann þar atkvæði með Moskvusetningunum svokölluðu sem kváðu á um skilyrðislausa fylgispekt aðildarflokka sambandsins við það. Brynjólfur var fulltrúi íslenskra kommúnista á fjórða þingi Kominterns í Moskvu 1924, þar sem var samþykkt ályktun um að stofna bæri kommúnistaflokk á Íslandi þegar aðstæður leyfðu.
Brynjólfur var fyrsti og eini formaður Kommúnistaflokks Íslands 1930 - 1938, en sá flokkur var deild í Alþjóðasambandi kommúnista og laut valdi þess samkvæmt Moskvusetningunum. Brynjólfur var fulltrúi íslenska kommúnistaflokksins á sjötta þingi Kominterns í Moskvu 1935, en þá skipti sambandið um stefnu og vildi taka upp samstarf við jafnaðarmannaflokka gegn fasisma. Hann var kjörinn á þing fyrir kommúnistaflokkinn 1937.
Brynjólfur var formaður miðstjórnar Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins 1938 - 1949. Hann varði innrás Sovétríkjanna í Finnland í árslok 1939 og smíðaði orðið „Finnagaldur“ um óvægna gagnrýni á þá innrás. Brynjólfur þýddi ýmis rit eftir Maó Zedong á íslensku, þar á meðal Rauða kverið, sem kom út 1967. Brynjólfur sat á Alþingi í 19 ár, til 1956. Brynjólfur var einnig menntamálaráðherra 1944-1947 í svonefndri „nýsköpunarstjórn“.
Frá og með 1954 sinnti Brynjólfur í æ ríkara mæli heimspeki og ritaði fjölda bóka um þau efni. Jafnframt dró úr stjórnmálaþátttöku hans en hann var þó áfram virkur félagi í Sósíalistaflokknum og Alþýðubandalaginu.
Gosdrykkur
thumb|right|Gosdrykkjahilla í stórmarkaði. Gosdrykkur eða einfaldlega gos er óáfengur drykkur sem inniheldur kolsýru. Flestir gosdrykkir, aðrir en sódavatn, innihalda ýmis bragðefni, litarefni og sætuefni.
Ummyndanir
thumb|right|250px|Skraut á titilblaði enskrar þýðingar [[George Sandys á Ummyndunum Óvidíusar (Ovid's Metamorphosis Englished, 1632)]] Ummyndanir (stundum líka nefnd Hamskiptin eða Myndbreytingarnar ) (latína: Metamorphoses) er söguljóð) eftir rómverska skáldið Óvidíus, samið undir sexliðahætti í fimmtán bókum. Óvidíus lauk líklega við ljóðafléttuna milli 8 og 2 f.Kr. Verkið er samansafn goðsagna þar sem menn eða guðir skipta líkjum, það er að segja ummyndast í annað form, dýr eða plöntur eða annað, og er verkið fléttað saman af mikilli hind þannig að um það bil 250 sögur renna saman eins og þær væru geirnegldar í eina heild. Einkennist verkið allt af léttleika og stílsnilld, enda var það mikið lesið í fornöld og á miðöldum, og er reyndar mikið lesið enn í dag.
Ummyndanir höfðu mikil áhrif á myndlist endurreisnartímabilsins og bókmenntir allt frá því verkið birtist fyrst. Það kom fyrst út í íslenskri þýðingu Kristjáns Árnasonar árið 1975 í tímaritinu Eimreiðinni. Kristján kaus að þýða verkið í óbundnu máli að hætti Sveinbjarnar Egilssonar þegar hann þýddi Hómerskviður. Til að gefa hugmynd um verkið í ljóðformi, þýddi Kristján niðurlag verksins undir sexliðahætti og birti það í inngangi.
Jón Espólín þýddi verkið með fornyrðislagi á sínum tíma en sú þýðing hefur ekki komið út enn þá.
Ódysseifskviða
Ódysseifskviða (forngríska:, Odysseia) er annað tveggja sögukvæða sem eignað er forngríska skáldinu Hómer. Kvæðið er talið vera frá síðari hluta 8. aldar f.Kr. Það fjallar um heimför grísku hetjunnar Ódysseifs frá Tróju að Trójustríðinu loknu til heimabyggðar sinnar á eynni Íþöku.
Ódysseifskviða er um 12 þúsund ljóðlínur og því styttri en Ilíonskviða sem er tæplega 15.700 línur. Venjulega er Ódysseifskviða talin vera yngra verk en Ilíonskviða.
Ritun kvæðisins
Enginn veit með vissu hver orti Hómerskviður. Frá fornöld og allt fram á 18. öld voru kvæðin eignuð blinda kvæðamanninum Hómer. Ekki er vitað hvenær hann var uppi né hvar hann hélt sig en allmargar jónískar borgir hafa gert tilkall til þess að vera fæðingarstaður skáldsins. Fræðimenn skeggræða enn í dag spurningar sem upp komu er menn fóru að rannsaka kviðurnar á gagnrýninn hátt fyrir u.þ.b. 200 árum og ekki eru menn sammála um hver Hómer hafi verið eða hversu mikið af kviðunum komi frá honum. Aðrir taka enn dýpra í árinni og velta því fyrir sér hvort kviðurnar séu eftir sama höfund, hvort þær hafi orðið til hvor í sínu lagi og margir efast jafnvel um tilvist Hómers sjálfs. Margt er því á huldu um tilurð Hómerskviða. Flestir fræðimenn eru þó á þeirri skoðun að Hómerskviður hafi verið ortar seint á 8. öld f.Kr.
Bragur
Hómerskviður eru ortar undir hexametri sem á íslensku hefur verið nefndur sexliðaháttur. Eins og nafnið ber með sér, má þekkja bragarháttinn á því að í hverri ljóðlínu eru sex bragliðir og í hverjum braglið eru yfirleitt eitt langt atkvæði og tvö stutt. Hexametur var vinsælt meðal Grikkja en þeir ortu ljóð sín ósjaldan undir þeim hætti. Rómverjar tóku hexametur síðar upp og t.a.m. orti Virgill Eneasarkviðu sína og Óvidíus Myndbreytingar sínar undir þessum sama hætti.
Steindi Jr.
thumb|Steindi Jr. árið 2010. Steinþór Hróar Steinþórsson (f. 9. desember 1984), betur þekktur sem Steindi Jr. eða Steindi Junior, er íslenskur skemmtikraftur og sjónvarpsmaður. Hann er fæddur og uppalinn í Mosfellsbæ. Hann var einn af leikurum Monitors í samnefndum þætti á Skjá Einum árið 2009. Í kjölfarið fór hann til Stöðvar 2 og var með þættina Steindann okkar og Steypustöðina. Á sama tímabili bauð hann sig fram fyrir Vinstri Græn í Mosfellsbæ en dró framboð sitt til baka eftir óánægju Stöðvar 2 um að vera dregin í stjórnmál.
Árið 2019 gerði hann þáttaröðina Góðir landsmenn og í kjölfarið leikstýrði hann kvikmyndinni Þorsti með Leikhópnum X. Hann einn umsjónarmanna útvarpsþáttarins FM95BLÖ sem eru á dagskrá á FM957 á föstudögum. Hann hefur verið í þáttunum síðan 2014.
Írlandshaf
thumb|right|Kort af Írlandshafi Írlandshaf (írska Muir Éireann; gelíska Muir Eireann; velska Môr Iwerddon; manska Mooir Vannin) er hafsvæðið sem skilur milli Írlands og Stóra-Bretlands í Norður-Atlantshafi. Eyjan Mön er í miðju hafinu. Sundið milli Írlands og Skotlands nefnist North Channel eða Úlfreksfjörður.
Opel
Opel bílar eru seldir undir merkinu Vauxhall í Bretlandi. Vauxhall var sér fyrirtæki sem framleiddi sína bresku bíla, en er nú systurmerki Opel (og bílarnir annars eins, nema stýrið hægra megin út af vinstri umferð þar). Sumir Opel bílar eru líka seldir í Norður-Ameríku (og Kína) undir merkjunum Buick, Saturn, og Cadillac.
1423
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Hubble-geimsjónaukinn
thumb|right|Hubble-geimsjónaukinn Hubble-geimsjónaukinn er geimsjónauki, sem NASA og ESA komu á sporbaug 1990 með geimskutlu. Geimsjónaukinn er nefndur eftir stjarnfræðingnum Edwin Hubble. Úr honum er m.a. hægt að sjá stjörnur og stjörnuþokur í margra ljósára fjarlægð.
Rómverska keisaradæmið
thumb|400px|Rómverska keisaradæmið þegar það var stærst, í kring um árið [[117.]] Rómverska keisaradæmið nefnist það tímabil í sögu Rómaveldis þegar keisarar voru þar æðstu ráðamenn. Keisaradæmið var þriðja og síðasta stjórnarfyrikomulagið sem Rómaveldi gekk í gegn um, á eftir konungdæminu og lýðveldinu. Ekki er hægt að staðfesta eitthvert eitt ártal sem upphaf keisaraveldisins en aðallega er miðað við tvö ártöl: 31 f. Kr., þegar orrustan við Actíum átti sér stað, og árið 27 f.Kr. þegar Octavíanus hlaut titilinn Ágústus.
Á fjórðu öld, yfir nokkurt tímabil, skiptist svo keisaradæmið í tvennt, Vestrómverska keisaradæmið og Austrómverska keisaradæmið. Oftast er eru endalok Rómverska keisaradæmisins miðuð við árið 476, þegar Vestrómverska ríkið (sem var stjórnað frá Róm) leið undir lok. Þó er mikilvægt að hafa í huga að Austrómverska ríkið (sem var stjórnað frá Konstantínópel) hélt velli til ársins 1453.
Nafnið „rómverska keisaradæmið“ er einnig notað yfir landsvæðið sem Rómaveldi náði yfir þegar keisaraveldið var við lýði. Þegar það var stærst, náði það frá þar sem er í dag Skotland í norðri suður yfir alla Norður-Afríku. Vestast náði það á Íberíuskaga og að Persaflóa í austri. Í Rómverska keisaradæminu aðhylltist fólk framan af rómverska goðafræði en Konstantínus mikli keisari tók kristni og gerði hana árið 313 að „leyfðri trú“ í Rómaveldi. Upp frá því breiddist kristni út um allt ríkið og varð algengasta trúin.
Principatið
Vespasíanus stóð að lokum uppi sem sigurvegari í baráttunni um keisaratignina og þar með hófst valdatími flavísku ættarinnar. Synir Vespasíanusar, Títus og Dómitíanus, urðu báðir keisarar að föður sínum látnum. Á valdatíma flavísku ættarinnar var hringleikahúsið Colosseum byggt en einnig varð eldgos í Vesúvíusi, sem lagði m.a. borgirnar Pompeii og Herculaneum í rúst. Á eftir Dómitíanusi komst Nerva til valda, fyrsti keisarinn af ætt sem stundum er kölluð nervu-antónínusar ættin. Eftirmaður Nervu var Trajanus, einn frægasti og sigursælasti keisari Rómaveldis. Á hans valdatíma náði ríkið mestri útbreiðslu. Friður ríkti að mestu á valdatíma næstu tveggja keisara; Hadríanusar og Antónínusar Píusar. Markús Árelíus tók við af Antónínusi Píusi og þurfti að verja ríkið gegn mörgum árásum germanskra þjóðflokka. Sonur Markúsar, Commodus, var óvinsæll og var myrtur.
Septimius Severus komst til valda eftir mikil átök í kjölfar dauða Commodusar. Með Severusi hófst tími severísku ættarinnar. Caracalla, sonur Severusar, gaf öllum íbúum Rómaveldis fullan ríkisborgararétt, sem áður hafði aðeins verið fyrir íbúa Ítalíuskagans. Elagabalus og Alexander Severus voru tveir síðustu keisararnir af severísku ættinni og við dauða Alexanders Severusar árið 235 er oft miðað við að principatið hafi liðið undir lok, því í kjölfarið hófst mikið hnignunarskeið.
3. aldar kreppan
Á árunum 235 – 284 komust fjölmargir menn til valda, flestir fyrir tilstilli herdeilda sem lýstu þá keisara vegna óánægju með þáverandi keisara. Afleiðing þessa var sú að margir keisarar ríktu aðeins í stuttan tíma og margir keisarar voru vanhæfir. Efnahagur ríkisins fór versnandi á þessu tímabili og myntin varð stöðugt verðminni. Á valdatíma Filipusar araba var engu að síður fagnað með mikilfenglegum hátíðarhöldum í tilefni af þúsund ára afmæli goðsögulegrar stofnunar Rómarborgar.
Dóminatið
Þegar Diocletianus tók við keisaratigninni hóf hann að endurskipuleggja ríkið á margvíslegan máta, m.a. með því að skipa þrjá keisara til viðbótar við sig og skapa þannig stjórnkerfi sem kallað hefur verið fjórveldisstjórnin. Diocletianus kaus að láta kalla sig dominus (herra) í staðinn fyrir princeps. Þess vegna, og vegna hinna miklu kerfisbreytinga og umbóta sem hann stóð fyrir, er gjarnan álitið að nýtt tímabil hafi hafist með honum sem kallað hefur verið Dóminatið. Diocletianus sagði af sér keisaratigninni árið 305 og fljótlega eftir það fór stjórnskipun hans að riða til falls. Stríð á milli þeirra sem gerðu tilkall til keisaratitils urðu algeng á næstu árum en að lokum stóð Konstantínus mikli uppi sem sigurvegari, árið 324, og varð þá keisari yfir öllu Rómaveldi. Konstantínus var fyrsti kristni keisarinn og gerði hann trúnna leyfilega í heimsveldinu árið 313. Þrír synir Konstantínusar tóku við völdum að honum látnum og voru þeir einnig allir kristnir. Frændi Konstantínusar, Julianus, varð keisari árið 361 og var hann síðasti keisarinn sem aðhylltist hinum hefðbundnu rómversku trúarbrögðum. Hann reyndi að endurvekja þessi trúarbrögð sem mikilvægustu trúnna í Rómaveldi en hann féll í herleiðangri í Persíu árið 363 og eftir það var kristni ríkjandi trú.
Valentinianus 1. og Valens voru bræður sem komust til valda árið 364 og voru fyrstu keisararnir af valentínsku ættinni. Valens var keisari í austurhluta Rómaveldis og átti þar í átökum við Gota. Gotarnir fengu leyfi til að setjast að innan landamæra Rómaveldis en þeir gerðu fljótlega uppreisn og Valens mætti þeim í orrustu við Adrianopel árið 378. Útkoma orrustunnar var einn versti ósigur Rómaveldis frá upphafi, þar sem mörg þúsund Rómverjar féllu, þ.á.m. Valens sjálfur. Talið er að ósigurinn hafi átt stóran þátt í hnignun ríkisins. Theodosius 1. var síðasti keisarinn til þess að ríkja yfir öllu heimsveldinu því þegar hann lést árið 395 var Rómaveldi skipt í austur og vestur og synir hans tveir urðu keisarar, hvor yfir sínum helmingi ríkisins.
Vestrómverska ríkið átti ætíð í vök að verjast gegn innrásum frá germönskum þjóðflokkum. Innrásirnar urðu sífellt algengari og urðu að lokum óviðráðanlegar fyrir her ríkisins. Völd keisaranna fóru dvínandi eftir því sem leið á 5. öldina og germanir fóru að setjast að á svæðum innan landamæra ríkisins, þar sem þeir tóku svo völdin í sínar hendur. Romulus Augustus var síðasti vestrómverski keisarinn, en hann var að lokum neyddur til þess að segja af sér árið 476, af germanska hershöfðingjanum Odoacer, og teljast það vera endalok Vestrómverska ríkisins. Austrómverska ríkið, aftur á móti, stóð af sér árásir germananna og stóð þúsund árum lengur, eða til ársins 1453.
Starověký Řím
Bolholtsætt
Hin kynsæla Bolholtsætt er komin frá hjónunum Eiríki Jónssyni (1735–1780) og Kristínu Þorsteinsdóttur (1735–24. maí 1817), er bjuggu í Bolholti á árunum 1760 - 1783.
Þá stóð Bolholt austur á hæðinni fyrir austan bæinn, sem nú er (væntanlega 1893). Þá var þar allmikið graslendi, sem nú er uppblásið. Þá var og Víkingslækur byggður og átti mikið og gott land, sem nú er einnig uppblásið. Samt voru báðar þessar jarðir þá farnar að spillast talsvert af sandfoki, og búið var að færa Bolholt þaðan, sem það hafði fyrst staðið. Það var 1783 eða 1784 að bæði Bolholt og Víkingslækur lögðust í eyði.
Á Víkingslæk hafði verið tvíbýli, og voru í staðinn gjörðir bæir á Þingskálum og Kaldbak. En Bolholt var byggt aftur vestur við Rangá, þar sem það er nú (1893). 1882 lagðist það í eyði um hríð, en byggðist þó aftur eftir nokkur ár. Þá eyddust líka hinar síðustu leifar af Víkingslækjarheiði.
Sigbert
Sigbert er íslenskt karlmannsnafn.
Bessa selecta
Bessa selecta er tvívængja af sníkjuflugnaætt (Tachinidae).
Tilvísanir
Mynd af Bessa selecta
Kirkenes
thumb|250px|Séð yfir Kirknes
Kirkenes eða Kirkjunes (finnska og kvenska: Kirkkoniemi, norðursamíska: Girkonjárga, rússneska: Киркенес) er bær í sveitarfélaginu Sør-Varanger í Finnmörku, nyrsta fylki Noregs. Bærinn liggur á skaga við Bøkfjorden, sem er innfjörður í Varangerfjorden.
Flatarmál bæjarins er um 2,15 km² en íbúar hans voru 3.498 árið 2013, og er þéttleiki byggðarinnar íbúar 1.627 á ferkílómetra.
Hljóðnemi
thumb|250px|Hljóðnemi frá [[Sennheiser]] Hljóðnemi, oft kallaður míkrófónn, er tæki sem notað er til að taka upp hljóð með því að breyta því í rafmerki. Fyrsti hljóðneminn var smíðaður árið 1876 af Emile Berliner en hann var notaður í símtæki. Í dag eru hljóðnemar notaðir í mörgum ólíkum tækjum, meðal annars símum, segulbandstækjum, karaókítækjum, heyrnartækjum, labbrabbtækjum og tölvum.
Hljóðnemar breyta hljóði í rafmerki með spani, breytingum í rafrýmd eða þrýstirafmagni.
Stjarnsiglingafræði
thumb|right|Rauði hringurinn eru þeir staðir þar sem sólin er í sömu hæð yfir sjóndeildarhringnum og blái hringurinn tunglið. Á öðrum hvorum staðnum sem hringirnir skerast er hnattstaða athugandans. Stjarnsiglingafræði eða stjörnufræðileg siglingafræði er tækni til að taka staðarákvörðun út frá stöðu sólar, tungls, plánetanna í sólkerfinu eða þeim 57 leiðarstjörnum sem taldar eru upp á siglinga- og loftferðaalmanaki. Stjarnsiglingafræði hefur þróast í þúsundir ára og er enn í fullu gildi, þótt ný staðsetningartækni á borð við GPS hafi að miklu leyti leyst hana af hólmi.
Stjarnsiglingafræði byggist á því að mæla horn himintungla miðað við sjóndeildarhring og reikna þannig út hnattstöðu athugandans. Á tilteknum tíma er tiltekið himintungl beint yfir ákveðnum punkti á jarðarkringlunni. Þessi punktur nefnist jarðstaða og hægt er að finna hana út með því að fletta upp í siglingaalmanakinu miðað við Greenwich Mean Time sem þarf þá að vera þekktur. Með því að mæla hornið milli hnattarins og sjóndeildarhringsins er þá hægt að reikna út fjarlægð athugandans frá jarðstöðu hans með einfaldri hornafræði og nota það til að setja stöðulínu í hring utanum jarðstöðu himinhnattarins. Athugandinn er þá einhversstaðar á þeirri línu. Yfirleitt er miðað við skurðpunkt staðarlína þriggja til fimm stjarna til að draga úr skekkju.
Aðrar aðferðir til að reikna hnattstöðu eftir himintunglum miðast við notkun sextants eða annarra tækja til að taka hæð sólar á hádegi, en þá þarf GMT ekki að vera þekktur.
Pétur Hoffmann Salómonsson
Pétur Hoffmann Salómonsson (25. febrúar 1897 – 18. október 1980) var íslenskur sjómaður og kunn persóna í bæjarlífinu í Reykjavík. Hann reisti sér kofa í Selsvör þar sem hann bjó frá 1948 til 1960 og lifði á hrognkelsaveiðum. Hann safnaði ýmsu dóti sem hann fann á öskuhaugum borgarinnar í Selsvörinni og við Eiðisgranda og hélt sýningar á því. Hann hugðist bjóða sig fram til forseta þegar fyrsta kjörtímabili Ásgeirs Ásgeirssonar lauk 1956 en ekkert varð úr framboðinu, aðallega vegna þess að hann veiktist af flensu. Ævisaga hans, Þér að segja: veraldarsaga Péturs Hoffmanns Salómonssonar, var skrifuð af Stefáni Jónssyni fréttamanni og kom út 1963. Þar sagði Pétur m.a. frá því þegar hann slóst við hóp bandarískra hermanna í Selsvörinni 1943 og hafði betur. Þetta var kallað Selsvararorrustan og gert ódauðlegt í vinsælum dægurlaga texta eftir Jónas Árnason, „Hoffmannshnefar“.
Níels Óskarsson kvað og gaf út Rímu af Pétri Hoffmann Salómonssyni, sægarpi í Stóru-SelsVör.Ríman er 25 vísur og segir í henni frá afrekum Péturs Hoffmanns. Ein síðasta vísan í rímunni hljóðar svo:
Dómaldi
Dómaldi er íslenskt karlmannsnafn.
Leirherinn
thumb|right|Leirherinn, gröf eitt. Leirherinn er samsafn af styttum úr leir sem tákna eiga heri Qin Shi Huang, fyrsta keisara Kína. Stytturnar, sem eru á níunda þúsund talsins, voru grafnar skammt frá grafhýsi keisarans á árunum 210-209 f.Kr. og átti leirherinn að vernda hann eftir dauðann.
Fornar heimildir eru til um grafhýsi Qin Shi Huang og fjársjóðina sem eiga að hafa verið grafnir með honum en grafhýsið hefur enn ekki verið opnað og veit enginn hvað það geymir. Aftur á móti nefna engar heimildir leirherinn og var ekkert vitað um tilvist hans fyrr en kínverskir bændur fundu hann árið 1974 og hefur hluti hans síðan verið grafinn upp. Í hernum eru ekki aðeins hermenn og ýmsir fylgisveinar, heldur einnig hestvagnar og hestar. Stytturnar eru í fjórum stórum gröfum, flestar í gröf eitt, sem er 230 m á lengd og 62 metra breið. thumb|right|Leirhermaður með hesti sínum. Leirstytturnar voru upphaflega málaðar í skærum litum en litirnir hafa dofnað eða málningin flagnað af að mestu. Þær munu upphaflega hafa verið búnar raunverulegum vopnum og fannst mikið safn vopna í gröfunum, svo sem sverð, spjót, stríðsaxir og lásbogar. Stytturnar hafa alls ekki verið allar steyptar í sama mót og hafa mismunandi andlitssvip. og búnað. Stytturnar eru misháar og eru hershöfðingjarnir hávaxnastir.
Dýrborg
Dýrborg er íslenskt kvenmannsnafn.
763
Árið 763 (DCCLXIII í rómverskum tölum)
Vöðvi
right|thumb|Mynd sem skýrir uppbyggingu þverrákótts vöðva; með [[vöðvareifum og vöðvafrumum.]] thumb|Mismunandi gerðir vöðva: Beinagrindar-, sléttur og hjartavöðvi
Vöðvi er vefur í stoðkerfi líkamans. Vöðvar skiptast í þrjá flokka; sléttan vöðvavef, þverrákóttan vöðvavef (eða beinagrindarvöðvi) og hjartavöðva. Beinagrindarvöðvar tengjast beinum með sinum og geta dregist saman sem gerir útlimum kleyft að hreyfa sig. Taugakerfið stjórnar hreyfingu vöðvanna með því að hreyfitaugar bera boð til þeirra. Vöðvi er gerður úr vöðvaþráðum.
Heimildum ber ekki saman um fjölda vöðva í mannslíkamanum en líklega eru þeir einhvers staðar á bilinu 640-850. Sumir telja samsettan vöðva sem einn en aðrir telja sérstaklega hvern hluta slíks vöðva. Þannig er til dæmis fjórhöfði í læri gerður úr fjórum hlutum eða vöðvum.
Sléttir vöðvar
Einn kjarni er miðlægt í hverri frumu og er hann teygður. Frumuhóparnir mynda lög og liggja frumurnar eins í hverju lagi. Hver frumuhópur er umlukin af stoðvefshimnu (e. perimysium) og epimysium umlykur stóra frumuhópa.
Hjartavöðvi
Hjartavöðvinn er aðeins einn, það er hjartað sjálft. Hjartavöðvinn er nokkuð einstakur. Hann líkist þverrákóttum vöðvum að gerð, og sumir telja hann jafnvel til þeirra. Ólíkt venjulegum þverrákóttum vöðvum getur fólk aftur á móti ekki haft beina stjórn á hjartavöðvanum, heldur dregst hann taktfast saman að sjálfsdáðum. Hjartavöðvinn er undir stjórn sjálfvirka taugakerfisins. Frumur hans eru yfirleitt með einn miðlægan kjarna. Frumurnar tengjast hver annari og mynda halarófu. Utan um hverja keðju er stoðvefshimna (e. endomysium). Þegar hjartavöðvavefurinn er skoðaður í smásjá má sjá þykka línu milli frumna í keðjunni.
Beinagrindar/þverrákóttir vöðvar
Þverrákóttir vöðvar eru þeir vöðvar sem lúta stjórn viljans og við notum til að hreyfa okkur. Sinar líkamans tengja þá við beinagrindina, og því eru þeir einnig kallaðir beinagrindarvöðvar. Sem dæmi um þverrákótta vöðva má nefna tvíhöfða (biceps brachii) og þríhöfða (triceps brachii), sem báðir eru vöðvar í handlegg. Stóri rassvöðvinn (gluteus maximus) er stærsti vöðvi líkamans en sá lengsti er skraddaravöðvinn innan á lærinu.
Þverrákóttir vöðvar samanstanda af löngum frumum sem geta orðið allt að 4 cm á lengd. Þessar frumur eru sívalar og innihalda marga kjarna (ekki einn kjarna eins og algengt er með aðrar frumur). Byggingu vefjategundarinnar er þannig háttað að frumurnar liggja samhliða og á milli þeirra er þunnt slíður sem nefnist endomysium. Utan um knippi af vöðvafrumum liggur þykkari himna sem nefnist perimysium. Stoðvefsslíður er nefnist epimysium liggur utan um allan vöðvann. Í mannslíkamanum er um 40% af þyngd manna þverrákóttir vöðvar. Þeir eru stærsti einstaki vefjaflokkur mannslíkamans sem og hjá öðrum spendýrum.
Ef þverrákóttar vöðvafrumur eru skoðaðar í smásjá má sjá einhvers konar rákir eða bönd innan í frumunum. Þessi bönd eru svokölluð samdráttarprótein sem gerir vöðvafrumunum kleyft að dragast saman og gerir því allar hreyfingar dýrsins mögulegar. Samdráttarpróteinin eru af tveimur megingerðum, aktín og mýósín-örþræðir. Mýósín-þræðirnir eru mun þykkari og þeir eru áberandi ef vöðvafruma er skoðuð í smásjá. Við samdrátt vöðvafrumunnar tengist hver mýósín þráður aktíni í báðar áttir fyrir tilstuðlan kalsíums og ATP (orkuríkrar fosfórsameindar). Annað atriði sem gerir samdráttinn mögulegan er að hinn endi aktínþráðanna er bundinn í festingar sem leiða samdráttinn annað hvort í frumuhimnuna eða þá í annan samdráttarhóp.
Fjöldi þverrákóttra vöðvafruma í smábarni er sá sami og í fullorðnum manni. Þó getur fjöldi vöðvafruma verið breytilegur milli einstaklinga. Lyftingar auka til að mynda ekki fjölda vöðvafruma heldur stækka þær einungis.
Edgar de Wahl
197px|right Edgar Alexei Robert von Wahl eða de Wahl (23. ágúst 1867 – 9. mars 1948) var baltneskur þýskukennari, stærðfræðingur og málfræðingur. Hann er frægastur fyrir að vera skapari Interlingue (einnig þekkt sem Occidental), tilbúið tungumál byggt á indóevrópskum tungumálum. Það var tilbúið árið 1922.
Skylmingaþræll
thumb|right|450px|Mósaíkmynd sem sýnir nokkrar mismunandi tegundir af skylmingaþrælum. Skylmingaþræll var þræll til forna sem látinn var berjast við dýr og aðra þræla öðru fólki til skemmtunar. Siðurinn átti uppruna sinn hjá Etrúrum og tóku Rómverjar hann síðan upp eftir þeim. Sýningar sem þessar voru upphaflega til þess ætlaðar að heiðra minningu látinna manna en fljótlega þróuðust þær þó yfir í að vera skemmtiefni fyrir alþýðuna, líkt og hnefaleikar nútímans.
Ormur Ormsson
Ormur Ormsson (1242 - 26. september 1270) var íslenskur goðorðsmaður og hirðstjóri á 13. öld. Hann var af ætt Svínfellinga, sonur Orms Jónssonar og Álfheiðar Njálsdóttur konu hans. Faðir hans lést áður en hann fæddist og eldri bræður hans, Sæmundur og Guðmundur Ormssynir, voru drepnir 1252, þegar Ormur var tíu ára. Hann tók við goðorðum Svínfellinga þegar hann hafði aldur til. Árið 1264 varð hann síðastur íslenskra höfðingja til að sverja Noregskonungi skatt og var Ísland þar með allt komið undir konung.
Árið 1270 var Ormur gerður að hirðstjóra sunnan og austan á móti Hrafni Oddsyni, sem varð hirðstjóri norðan og vestan. Hann naut þeirrar upphefðar þó ekki lengi því að hann drukknaði við Noreg sama haust.
François Hollande
François Gérard Georges Nicolas Hollande (fæddur 12. ágúst 1954) var 24. forseti Frakklands og gegndi þeirri stöðu frá þeim 15. maí 2012 til 14. maí 2017. Hann tilheyrir Sósíalístaflokknum. Hollande er fæddur í borginni Rúðuborg í Frakklandi.
Á forsetatíð sinni lögleiddi Hollande hjónaband samkynhneigðra, dró franska hermenn út úr stríðinu í Afganistan, og gerði samninga um stefnu Evrópusambandsins við Þýskaland. Forsetatíð hans einkenndist einnig af hryðjuverkum sem framin voru í Frakklandi, sérstaklega skotárásinni á Charlie Hebdo í janúar 2015, hryðjuverkaárásum í París í nóvember sama ár og árás í Nice á Bastilludag árið eftir. Hollande sendi einnig franska hermenn til Malí og Mið-Afríkulýðveldisins með samþykki öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna til þess að koma á stöðugleika í ríkjunum. Almennt eru hernaðaraðgerðir Frakka í þessum löndum taldar hafa skilað góðum árangri. Hins vegar var Hollande gagnrýndur, sérstaklega af vinstrisinnuðum stuðningsmönnum sínum, fyrir að styðja inngrip Sáda í borgarastyrjöldina í Jemen. Á valdatíð Hollande varð Frakkland einnig vinsælasti ferðamannastaður í heimi  og stutt var við frjálsa verslun og takmörkun á ríkisafskiptum af fjármálum. Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna var haldin í París árið 2015 og Hollande tókst að fá samþykki fyrir því að Sumarólympíuleikarnir 2024 verði haldnir í borginni.
Atvinnuleysi varð hins vegar mikið í stjórnartíð Hollande og náði allt að tíu prósentum í desember árið 2016. Auk þess leiddu innanríkisvandamál vegna hryðjuverkaárása til þess að vinsældir Hollande tóku miklar sveiflur uns hann var orðinn einn óvinsælasti forseti í sögu Frakklands. Þann 1. desember 2016 tilkynnti Hollande að hann myndi ekki sækjast eftir endurkjöri í forsetakosningum ársins 2017 og lýsti síðar yfir stuðningi við Emmanuel Macron, sem vann kosningarnar og tók við af Hollande sem forseti sama ár. Hollande er fyrsti forseti fimmta lýðveldisins sem hefur látið af störfum eftir eitt kjörtímabil án þess að sækjast eftir endurkjöri.
Laxárdeilan
Laxárdeilan er andóf við virkjun Laxár en deilurnar náðu hámarki er Mývetningar sprengdu stífluna við Miðkvísl efst í Laxá 25. ágúst 1970. Hundrað og sextíu manns voru við stífluna þegar hún var sprengd og fjölmargir lýstu verknaðinum á hendur sér en þrír menn munu hafa verið  að verki. Sextíu og þrír voru á sínum tíma dæmdir og fengu þriggja mánaða skilorðsbundið fangelsi.
Tengill
Unnur Birna Karlsdóttir, Laxárdeilan, sprenging stíflunnar í Miðkvísl
Guido frá Ravenna
Guido frá Ravenna (? – 1169) var ítalskur kortagerðarmaður.
Ráðhildur
Ráðhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Moda Domani Institute
Moda Domani Institute var evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París. Skólinn var stofnaður árið 2014. Það er eitt af fáum skólum fyrirtæki í Frakklandi sérhæfa sig í lúxus, tísku og hönnun. Skólinn er aðili að IONIS Education Group, stærsta einkahópnum í Frakklandi hvað varðar íbúafjölda nemenda og endowment. Í Bretlandi, háskóla hefur tvöfaldur-gráðu samstarf við Liverpool John Moores University.
Cree
Cree er heiti yfir fjölda nátengdra algonkískra mállýskna sem talaðar eru í Kanada af um það bil 117,000 manns allt frá norð-vestur hluta landsins að Labrador í austri en Cree er þar með mest talað allra frumbyggjatungumála í Kanada. Þrátt fyrir fjölda talenda á stóru og dreyfðu svæði er Cree aðeins opinbert tungumál í norð-vestur hlutanum ásamt átta örðum frumtungumálum.
Acer elegantulum
Acer elegantulum er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá austur Kína (Anhui, Fujian, Guangxi, Guizhou, Hunan, Jiangxi, Zhejiang). Hann verður um 15 m hár.
Cree
Cree mállýskur fyrir utan þær sem talaðar eru í austur hluta Quebec og Labrador eru eftir hefð skrifaðar með Cree atkvæðastafrófinu sem er frábrugðið Kanadíska frumbyggjaatkvæðastafrófinu en það er einnig hægt að rita þær með latneska stafrófinu. Eystri mállýskurnar eru ritaðar eingöngu með latneska stafrófinu.
Cree hefur 5 mismunandi mállýskur. Tungumálið á sér langa sögu og ritmál þess á uppruna sinn til ársins 1840. Samhljóðar í tungumálinu voru þróaðir af James Evans og eru níu talsins.
Mustafa Ahmed al-Hawsawi
Mustafa Ahmed al-Hawsawi (arabíska: مصطفى الحوساوي, f. 5. ágúst 1968) er meðlimur íslömsku hryðjuverkasamatakann al-Kaída og sá sem skipulagði og fjármagnaði hryðjuverkin 11. september 2001.
Al-Hawsawi var handtekinn í Pakistan 1. mars 2003 og sagður hafa verið fluttur í Bagram-herstöðina í Afganistan, en það hefur ekki fengist staðfest af yfirmönnum Bandaríkjahers.
Snær
Snær getur átt við:
Mustafa Ahmed al-Hawsawi
Al-Hawsawi var, ásamt Khalid Shaikh Mohammed, eitt þriggja vitna sem verjendur Zacarias Moussaoui óskuðu eftir til yfirheyrslu í réttarhöldunum yfir honum, en bandaríska alríkisstjórnin neitaði því með tilvísun til þjóðaröryggis.
Snorri Kálfsson
Snorri Kálfsson var goðorðsmaður á Mel í Miðfirði.
Dómaldur
Dómaldur er íslenskt karlmannsnafn.
Teskeið
thumb|right|Kaffibolli með teskeiðum. Teskeið er lítil skeið sem dregur nafn sitt af því að hún er notuð til að hræra í heitum drykkjum eins og tei, kaffi og kakói. Teskeið er hluti af hefðbundnum borðbúnaði á Vesturlöndum.
X86-hönnun
thumb|[[Intel Pentium 4 x86 örgjörvi]]
Teskeið
Mælieining
Teskeið (skammstafað tsk.) er líka mælieining, einkum notuð í mataruppskriftum. Oft notar fólk bara þá teskeið sem hendi er næst en stöðluð mæliskeið er 5 ml og gildir það bæði í metrakerfinu og bandarísku kerfi. Í einni matskeið eru svo þrjár teskeiðar eða 15 ml, nema í Ástralíu, þar er matskeiðin 20 ml eða fjórar teskeiðar.
Þegar magn er gefið upp í teskeiðum er yfirleitt átt við sléttfulla teskeið nema annað sé tekið fram.
X86-hönnun
x86 er heiti á fjölskyldu af örgjörvum (sem notaðir eru í t.d. IBM PC tölvur, og samhæfðar), með CISC skipanamengi, framleiddum af Intel, en síðar einnig af öðrum framleiðendum, s.s. AMD og VIA. Kom fyrst á markað 1978. Fyrstu útgáfur voru 16-bita, síðar 32-bita, og nú er staðallinn 64-bita frá 2003, eftir að AMD fyrirtækið bjó til þann staðal, AMD64, líka kallað x86-64; af t.d. Intel, sem tók upp þann staðal. 64-bita örgjörvar voru til fyrir en ekki í hefðbundnar PC tölvur, en tilgangurinn er aðallega, en ekki eingöngu, til að geta notað meira minni í sömu tölvunni og fyrir sama forritið, þannig að t.d. er hægt að kaupa núna tölvur með 128 GB af innra minni (e. RAM) sem ekki hefði verið hægt að nota í eldri 32-bita tölvur.
Köldukvíslarvirkjun
Köldukvíslarvirkjun er vatnsaflsvirkjun á Tjörnesi. Inntakslón virkjunarinnar er 1,8 ha og stíflan 110 m breið. Vatni úr Fellslæk sem áður féll í Köldukvísl neðan Köldukvíslarfoss er veitt í 450 m inntaksskurð. Virkjunin er í eigu Köldukvíslar ehf.
X86-hönnun
Reglulega koma nýjir örgjörvar út sem keyra forrit, þ.e. skipanir, sem gerðir hafa verið til að vera samhæfðir fjölskyldu, þar sem hefur verið passað upp á að þeir geti keyrt gömlu forritin frá fyrri kynslóðum (þ.e. styðja/geta keyrt allar sömu skipaninar, en þó fleiri). Það er ekki sjálfgefið að forrit gerð fyrir nýrri örgjörva keyri á þeim eldri, þ.e. ef að forritin nota skipanir sem eru bara í þeim nýrri. Yfirleitt er þetta þó leyst með því að styðja líka mjög gamla örgjörva, t.d. sem framleiddir voru áratug áður, með því að nota ekki nýjustu skipanirnar (eða með öðrum leiðum).
Nú er fjöldi mögulegra skipana sem nýjir örgjörvarnir í fjölskyldunni geta keyrt alla vega ca. þúsund, en þeim fer stöðugt fjölgandi og hefur fjölgað mjög, með t.d. MMX-skipanaflokknum frá 1997, sem bættu við 57 skipunum á 32-bita tímabilinu. Seinni flokkar skipana voru SSE-flokkurinn, og nokkrir framhaldsflokkar af SSE sem stöðugt óx og AVX, og t.d. AVX-512. Allir þessir flokkar skipana, falla undir það sem kallað er SIMD (e.g. single instruction, multiple data) högun og leyfir AVX-512 t.d. að unnið sé á 512-bita gistum (e.g. register) í einu, aukning frá 256-bita gistum áður. Þó svo að örgjörvarnir með AVX-512 skipanirnar séu í ákveðnum skilningi 512-bita, og 256-bita áður, og 128-bita þar áður, er venjulega ekki talað um það þannig, því að þessi talning hefur ekkert með hámarksstærð á innra minni að gera, og stærðin sem ræður þar er enn 64-bita og er óþarfi að stækka um nokkra áratugi enn.
Sagan
Upphaflega, með örgjörvanum Intel 8086 frá 1976 var högunin 16-bita (en hafði ákveðinn skyldleika við eldri 8-bita örgjörva from Intel). Þá voru skipanirnar sem örgjörvinn gat keyrt vel innan við 50, og fjöldi smára (e. transistor) 29 þúsund.
Nýjar kynslóðir af örgjörvanum bættu við skipunum sem mögulegt var að keyra, t.d. fyrir fleytitölur (e. floating-point). Reyndar var mjög fljótlega seldur hjálparkubbur (e. coprocessor) fyrir þær, Intel 8087. Nú orðið er hægt að reikna með t.d. þeim skipunum, því nýrri kubbar sameinuðu virkni fleiri, s.s. fyrir þessa útreikninga og fyrir skyndiminni (e. cache) sem þá var ekki fáanlegt á sama kubbnum, enda þarf skyndiminni mjög marga smára, sem ekki var þá mögulegt að framleiða, þegar aðeins þúsundir komust fyrir á einum kubbi.
Með örgörvanum Intel 80386 frá 1985, sem hafði 275 þúsund smára, voru gistu (e.g. register) stækkuð í 32-bita, og síðar í 64-bita með AMD K8 2003 frá 2003, sem hafði 105 milljón smára. Núorðið er ekki óalgengt að að fjöldi smára sé talinn í milljörðum (líka aðrar tegundir örgjörva, s.s. í farsímum), og er t.d. AMD Epyc Rome örgjörvinn frá 2019 með 32 milljarða. Að stærstum hluta skýrir stærð skyndiminnis fjölda smára í örgjörvum, en að einhverju leiti líka annað flækjustig, s.s. vegna fleiri skipana (og stærri gista, sem hafa líka fjölgað).
32-bita tölvur takmarka aðgengilegt innra minni (e. RAM) við 4 GB fyrir hvert forrit (eða öll samanlagt, en x86 hafði reyndar hærri takmörkun fyrir öll saman, en ekki hvert einstakt forrit) og þegar x86 högunin var 16-bita var ekki hægt að nota gígabæti af minni.
Elinóra Kastilíudrottning
thumb|right|Elinóra Kastilíudrottning. Elinóra af Englandi (13. október 1162 – 31. október 1214) var ensk konungsdóttir og síðar drottning Kastilíu og Tóledó. Þar nefndist hún Leonor.
Elinóra var næstelsta dóttir Hinriks 2. Englandskonungs og Elinóru af Akvitaníu, og systir konunganna Hinriks unga, Ríkharðs ljónshjarta og Jóhanns landlausa. Fjórtán ára að aldri var hún gift Alfons 8. Kastilíukonungi, sem var sjö árum eldri, og var markmiðið með hjónabandinu að tryggja suðurlandamæri Akvitaníu.
Elinóra var sú dætra Elinóru af Akvitaníu sem þótti líkjast móður sinni mest hvað varðaði stjórnvisku og stjórnunarhæfileika. Hún var næstum jafnvaldamikill og maður hennar og hann mælti svo fyrir í erfðaskrá sinni að hún skyldi stýra ríkinu með syni þeirra. Hjónaband þeirra virðist hafa verið mjög gott. Alfons dó 5. október 1214 og Elinóra var að sögn svo miður sín að hún gat ekki stýrt útförinni. Hún veiktist svo og dó 28 dögum á eftir manni sínum.
Aðeins einn af sonum Elinóru og Alfons lifði þau, Hinrik (f. 1204). Þar sem móðir hans dó svo skömmu á eftir manni sínum kom það í hlut elstu systur hans, Berengaríu, að vera ríkisstjóri. Svo fór að Hinrik tók aldrei við krúnunni því að hann varð fyrir tígulsteini sem féll af húsþaki og dó 6. júní 1217. Berengaría erfði þá krúnuna. Hún hafði verið gift Alfons 9. af León en hjónaband þeirra var ógilt 1204. Hún sagði raunar samstundis af sér og Ferdínand 3. sonur hennar tók við ríkjum í Kastilíu.
Af öðrum dætrum Elinóru og Alfons má nefna Urraca, drottningu Portúgals, kona Alfons 2., Blanka, drottning Frakklands, kona Loðvíks 8. og Leonor, drottning Aragóníu, kona Jakobs 1.
Fagurlind
Fagurlind (fræðiheiti: Tilia platyphyllos ) er lauffellandi tré eða runni af stokkrósaætt. Tréð verður um 30 m hátt og 20 m breitt í heimkynnum sínum (mið og suður Evrópu). Fagurlind myndar auðveldlega náttúrulega blendinga með hjartalind; garðalind (Tilia × europaea), sem er algengasta gerð linditrjáa í bæjum og borgum Evrópu.