cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gríska
Eins og gefur að skilja er grísku skipt upp í margar mállýskur og tímabil. Elstu textar eru frá 1500 f.Kr. Þessir elstu textar eru ritaðir með tveimur letrum, línuletri A og línuletri B, og hefur einungis tekist að ráða annað þeirra eða línuletur B. Óvíst er hvort línuletur A er gríska. Þessir elstu textar komu fyrst í leitirnar við fornleifauppgröft á Knossos á Krít um aldamótin 1900 en fundust síðar ennfremur í Pýlos, Tiryns og Mýkenu á Pelopsskaga og víðar.
Hvað varðar tímabil er grísku oft skipt í fimm skeið: mýkeníska grísku (1500 – 1100 f.Kr.), klassíska grísku (800 – 300 f.Kr.), helleníska grísku (300 f.Kr. – 300 e.Kr.), miðgrísku (300 – 1100) og nýgrísku (1600 – ).
Austurgrískar teljast attíska, jóníska, æólíska og kýpríska en til vestrænna mállýskna teljast meðal annars dórískan.
Forngríska hafði fimm föll nafnorða: nefnifall, ávarpsfall, eignarfall, þágufall og þolfall. Í dag er þágufallið að mestu horfið (nema í föstum orðasamböndum). Líkt og í germönskum málum hefur tvítalan lagst af. Gríska stafrófið er leitt af fönikísku stafrófi.
PAN
Íslenska hljómsveitin PAN var stofnuð árið 2000 af söngvaranum Halldóri Erni Guðnasyni, hljómborðsleikaranum Gunnari Þór Pálssyni, bassaleikaranum Guðbjarti Karli Reynissyni og trommaranum Garðari Borgþórssyni. Árið eftir bættist gítarleikarinn Björgvin Benediktsson í hópinn og hefur hljómsveitin haldist í þeirri mynd síðan. Hljómsveitin gaf út sína fyrstu plötu - Virgins - í maí 2005. Áður hafði hljómsveitin tekið upp demóupptökur af eldri lögum sveitarinnar, en þær upptökur er þó hvergi hægt að nálgast opinberlega.
Ba'athismi
thumb|right|Einn af upphafsmönnum ba'athisma, [[Zaki al-Arsuzi.]] Ba'athismi er arabísk þjóðernissinnuð hugmyndafræði sem gengur út á stofnun sameinaðs arabísks ríkis undir stjórn framvarðarflokka. Hugtakið البعثية‎‎ ba'ath merkir „endurreisn“. Upphafsmenn stefnunnar voru sýrlensku menntamennirnir Zaki al-Arsuzi, Michel Aflaq og Salah al-Din al-Bitar sem voru undir áhrifum frá Uppreisn Araba gegn Tyrkjaveldi (1916-1918). Stefnan gengur út á endurreisn arabískrar menningar, gilda og samfélagsgerðar. Stefnan hafnar fjölhyggju og gerir ráð fyrir flokksræði.
Ba'athismi er veraldleg stjórnmálastefna sem byggist á arabískri þjóðernishyggju, arabískum sósíalisma, arabisma og framfarahyggju.
Ba'ath-flokkurinn var stofnaður árið 1947. Ba'athismi varð ríkjandi hugmyndafræði í Sýrlandi og Írak eftir valdarán 1963 og 1968. Stjórn Ba'ath-flokksins í þessum löndum einkenndist af gerræði og síðar einræði þeirra Hafez al-Assad í Sýrlandi og Saddam Hussein í Írak. Ba'ath-flokkurinn var bannaður í Írak af hernámsliðinu eftir innrásina í Írak 2003.
Ísrisi
Ísrisi er ein gerð risavaxinna reikistjarna sem samanstendur að mestu úr efnum sem ekki eru jafn rokgjörn og vetni og helín. Á tíunda áratug tuttugustu aldar varð ljóst að Úranus og Neptúnus voru aðgreindir frá stærri gasrisum sólkerfisins að því leyti að þeir innihalda í kringum 20% vetni á móti 90% vetnishlutfalli Júpíters og Satúrnusar. Talið er að í kjörnum þeirra sé ekki að finna málmkennt vetni eins og í stærri gasrisunum heldur þyngri frumefni og sameindir þeirra á borð við vatn. Auk Úranusar og Neptúnusar hafa fundist fjarreikistjörnur á brautum um aðrar stjörnur sem líklega eru ísrisar.
Nifteind
Nifteind er þungeind með enga rafhleðslu og massa upp á 939,6 MeV/c² (1,6749 x 10-27 kg, aðeins meiri en róteindar). Spuni hennar er ½ og hún telst því til fermíeinda.
Kjarni allra frumeinda er úr róteindum og nifteindum (fyrir utan algengustu samsætu vetnis, sem er einungis úr einni róteind). Nifteind og róteind kallast kjarneindir. Mismunurinn á massa- og sætistölu frumeindar (A-Z) sýnir fjölda nifteinda í kjarnanum.
Almennir eiginleikar
Utan kjarnans eru nifteindir óstöðugar og hafa meðallíftímann 866 sekúndur (um 15 mínútur). Þær hrörna niður í róteind með því að gefa frá sér rafeind og andfiseind. Nifteindir í þessu óstöðuga formi eru kallaðar frjálsar nifteindir. Þetta sama hrörnunarferli (betahrörnun) á sér einnig stað í sumum kjörnum. Eindir innan kjarnans sveiflast á milli nifteinda og róteinda, sem breytast í hvor aðra við útgeislun og ísog á píeindum. Nifteind er flokkuð sem þungeind og er úr tveimur niður kvörkum og einum upp kvarka. Jafngildi nifteindar í andefni er andnifteind.
Sá eiginleiki nifteinda sem skilur þær frá öðrum algengum öreindum er sú staðreynd að þær eru óhlaðnar. Þessi eiginleiki seinkaði uppgötvun þeirra og gerir þær mjög smeygnar. Einnig veldur hann því að ókleift er að athuga þær beint og hann gerir þær mjög mikilvægar sem aðili að kjarnabreytingum.
Reyndar eru frumeindir í eðlilegu ástandi líka óhlaðnar, en þær eru tíuþúsund sinnum stærri en nifteindir og í þeim er flókið kerfi neikvætt hlaðinna rafeinda, sem eru dreifðar utan um jákvætt hlaðinn kjarna. Hlaðnar öreindir (eins og til dæmis róteindir, rafeindir og alfaeindir) og rafsegulgeislun (eins og til dæmis gammageislar) tapa orku er þær fara í gegnum efni. Í þeim eru rafkraftar sem jóna frumeindirnar sem þau fara í gegnum. Orkan sem verður til við þessa jónun jafngildir orkunni sem hlaðna eindin tapar, eða hraðaminnkun hennar, eða gammageisluninni sem er gleypt. Nifteindin er hins vegar óháð slíkum kröftum, einu kraftarnir sem hafa áhrif á hana eru sterki og veiki kjarnakrafturinn sem koma eingöngu við sögu mjög nálægt frumeindakjarnanum. Af þeim sökum getur frjáls nifteind ferðast langar leiðir áður en hún lendir í árekstri við frumeindakjarna. Vegna þess hversu þvermál kjarna er lítið þversnið verða slíkir árekstrar mjög sjaldan.
Ef fjaðrandi árekstur verður, gilda venjuleg lögmál skriðþunga á sama hátt og þegar knattborðskúlur skella saman. Ef kjarninn sem rekist er á er þungur, bætir hann fremur litlum hraða við sig. En ef nifteind skellur á róteind, sem hefur næstum sama massa, kastast róteindin áfram með háu hlutfalli af upprunalegum hraða nifteindarinnar. Á hinn bóginn hægist á nifteindinni sem því nemur. Endurkast frá þessum árekstrum getur mælst því að það er hlaðið og veldur jónun.
Þetta óhlaðna eðli nifteinda gerir ekki bara erfitt að greina þær heldur einnig að stýra þeim. Hlöðnum eindum er hægt að hraða, hægja á þeim eða breyta stefnu þeirra með rafmagni eða segulsviði. Þetta hefur hins vegar næstum engin áhrif á nifteindir (segulsvið hefur þó örlítil áhrif á frjálsa nifteind vegna segulvægis hennar). Að auki er eingöngu hægt að fá fram frjálsar nifteindir með sundrun kjarna, engin náttúruleg uppspretta þeirra er til. Eina leiðin sem við höfum til að stjórna frjálsum nifteindum er að setja frumeindakjarna í veg fyrir þær svo þær annaðhvort hægi á sér og breyti um stefnu við áreksturinn eða kjarnarnir gleypi þær. Hagnýta má þetta eðli í kjarnorkuofnum og kjarnorkuvopnum. Föngun frjálsra nifteinda skilar sér oft í nifteindaörvun sem orsakar geislavirkni. Hægt er að fá geisla af frjálsum nifteindum úr nifteindauppsprettum með nifteindaflutningi.
Uppgötvun
Árið 1930 komust Walther Bothe og H. Becker í Þýskalandi að því að ef orkumiklar alfaeindir úr póloni féllu á sum létt frumefni, sérstaklega beryllín, bór eða litín, myndaðist mjög svo innsækin geislun. Fyrst var haldið að þessi geislun væri gammageislun þrátt fyrir að hún væri mun innsæknari en áður þekkt gammageislun og erfitt væri að túlka niðurstöður þessarar rannsóknar á þeim grundvelli. Næsta mikilvæga framlag kom frá Irène Joliot-Curie og Frédéric Joliot í París árið 1932. Þau sýndu fram á að ef þessi óþekkta geislun féll á paraffín, eða hvert það efnasamband annað sem innihélt vetni, skutust úr því róteindir með mikilli orku. Þetta virtist í sjálfu sér ekki ósamkvæmt áður ályktuðu gammageislaeðli þessarar nýju geislunar, en nákvæm hlutfallagreining niðurstaðnanna gerði það mjög erfitt að samræma þær þeirri ágiskun. Seinna á sama ári gerði eðlisfræðingurinn James Chadwick í Englandi röð tilrauna til að sýna fram á að gammageislatilgátan væri óverjandi. Hann stakk upp á að þessi ástæða þessarar nýju geislunar væru óhlaðnar eindir sem hefðu um það bil sama massa og róteindin og framkvæmdi svo aðra röð tilrauna til að sannreyna tilgátu sína. Þessar óhlöðnu eindir voru svo seinna kallaðar nifteindir.
Nýlegar rannsóknir
Hópur eðlisfræðinga sem Francisco-Miguel Marqués hjá CNRS rannsóknastöðinni í kjarneðlisfræði hefur getið sér til um tilvist stöðugra klasa úr fjórum nifteindum, eða svokallaðar fjórnifteindir. Sú tilgáta byggir á athugunum á niðurbroti beryllín-14 kjarna. Þetta er sérstaklega áhugavert því viðteknar kenningar segja til um að þessir klasar séu óstöðugir og ættu því ekki að vera til.
Université Bordeaux I
Université Bordeaux I eða Université Bordeaux 1 Sciences et Technologies, þekktur sem Bordeaux I, er opinber háskóli í Bordeaux í Aquitaine í Frakkland. Bordeaux I leggur mikla áherslu á raunvísinda- og verkfræðigreinar.
Virginíugrýta
Virginíugrýta (fræðiheiti; Claytonia virginica ) er plöntutegund sem var lýst af Charles Christopher Parry og S. Wats.. Hún vex víða í Norður-Ameríku.
Listi yfir CSI:Miami (5. þáttaröð)
Fimmta þáttaröðin af CSI: Miami var frumsýnd 18. september 2006 og sýndir voru 24 þættir.
Leikaraskipti
Leikararnir Rex Linn og Eva LaRue eru gerðir að aðalleikurum.
Fróðleikur
Íslendingurinn Egill Örn Egilsson, leikstýrir þáttunum Death Eminent, A Grizzly Murder og Just Murdered.
Kilimanjaro
thumb|right|[[Kibotindur sem er aðalgígur Kilimanjaro. ]] thumb|Kort sem sýnir hæðarmun á Kilimanjaro og nágrenni
Kilimanjaro er fjall í Tansaníu. Á því er hæsti tindur Afríku, Uhurutindur, sem er 5.895 metra hár. Kilimanjaro er virkt eldfjall. Umhverfis fjallið er 753 km² þjóðgarður, Kilimanjaroþjóðgarðurinn, sem opnaði 1977. Upprunalega átti Viktoría Englandsdrottning Kilimanjaro vegna þess að þá var fjallið í Keníu en hún gaf fjallið til Þýska keisarans í afmælisgjöf svo landamærin breyttust. Þess vegna er fjallið nú í Tansaníu sem Þýski keisarinn átti en ekki í Keníu.
Kilimanjaro er vinsæll staður meðal ferðamanna og það eru 6 leiðir á toppinn: Lemosho, Machame, Marangu, Umbwe, Rongai og Northern Circuit. Þær eru mismunandi á lengd. Lengri leið er best fyrir byrjendur, því þá er auðveldara að aðlagast loftslaginu.
Bréf (Platon)
Þrettán bréf voru eignuð forngríska heimspekingnum Platoni í fornöld. Fræðimenn deila um hver bréfanna eru ósvikin ef einhver, en flest bréfin hafa átt sér einhverja stuðningsmenn. 7. bréfið, sem er lengsta og mikilvægasta bréfið, inniheldur stutta sjálfsævisögu Platons (ef það er ósvikið).
Annað bréfið
Annað bréfið er skrifað Díonýsíosi í Sýrakúsu og er svar við kvörtun hans við Platon og félaga hans um að þeir hefðu rægt Díonýsíos. Í bréfinu er ásökuninni vísað á bug og því er haldið fram að enginn breiði út róg um Díonýsíos. Þá er Díonýsíosi ráðlagt að bæta orðspor sitt með því að sættast við Platon enda séu samskipti stjórnmálamanna og vitringa síglt umfjöllunarefni sagna. Þá er skipt um umræðuefni og Platon varar Díonýsíos við því að skrifa niður kenningar sínar og biður hann enn fremur um að brenna bréfið þegar hann hefur lesið það og lagt efni þess á minnið. Í bréfinu er að finna fræga tilvitnun um að „engin rit Platons séu til né muni nokkurn tímann verða til, en þau sem honum eru nú eignuð tilheyri Sókratesi ungum og fögrum á ný (καλός καί νέος).“
Sumir fræðimenn telja að Annað bréfið sé forn fölsun, aðallega vegna ósamkvæmni milli þess og Sjöunda bréfsins.
Þriðja bréfið
Þriðja bréfið skrifað Díonýsíosi í Sýrakúsu. Í bréfinu kvartar Platon yfir því að Díonýsíos rægi sig og segi að Platon beri ábyrgð á klúðri í stjórn Sýrakúsu. Í bréfinu er greinargerð fyrir athöfnum Platons í Sýrakúsu.
Fjórða bréfið
Fjórða bréfið er skrifað Díoni harðstjóra, frænda Díonýsíosar II. Í bréfinu hvetur Platon Díon til dáða en minnir hann á að gleyma ekki dygðinni.
Fimmta bréfið
Fimmta bréfið er skrifað Perdikkasi III frá Makedóníu og réðleggur honum að hlýða á ráð Evfræosar. Þá ver Platon ákvörðun sína um að halda sig frá stjórnmálum. Flestir fræðimenn telja að bréfið sé forn fölsun.
Sjötta bréfið
Sjötta bréfið er skrifað Hermíasi, harðstjóra í Atarnevs og Erastosi og Koriskosi, tveimur nemendum Platons sem bjuggu í Skepsis (bæ skammt frá Atarnevs). Platon ráðleggur þeim að vingast. Í bréfinu kemur fram að Platon hafi aldrei heitt Hermías, andstætt því sem fram kemur í ævisögu Hermíasar eftir Strabon. Bréfinu svipar um sumt til Annars bréfsins til dæmis um gildi þess að sameina völd og visku.
Sjöunda bréfið
Sjöunda bréfið er skrifað samstarfsmönnum og kunningjum Díons, líklega eftir að hann var ráðinn af dögum árið 353 f.Kr. Það er lengst allra bréfanna og er almennt talið mikilvægast þeirra. Í bréfinu ver Platon stjórnmálaathafnir sínar í Sýrakúsu en í bréfinu er langur útúrdúr um eðli heimspekinnar, frummyndakenninguna og ýmis vandamál sem koma upp í kennslu.
Áttunda bréfið
Áttunda bréfið er skrifað samstarfsmönnum og kunningjum Díons, að öllum líkindum nokkrum mánuðum eftir að Sjöunda bréfið var skrifað. Í bréfinu hvetur Platon fylkingar Díons annars vegar og Díonýsíosar II hins vegar að ná sáttum. Hin fyrrnefnda barðist fyrir lýðræði en sú síðarnefnda fyrir einræði. Málamiðlunin sem mælt er með er stjórnarskrárbundin konungsstjórn.
Níunda bréfið
Níunda bréfið er skrifað Arkýtasi. Flestir fræðimenn telja að það sé ekki ósikið, þótt Cicero vitni um að Platon hafi verið höfundur bréfsins.
Tíunda bréfið
Tíunda bréfið er skrifað Aristódórosi, sem ekki er vitað hver var. Honum er hrósað fyrir hollustu sína við Díon, líklega meðan sá síðarnefndi var í útlegð. Siðfræðin sem fram kemur í bréfinu þykir um flest ólík þeirri siðfræði sem er að finna í ritum Platons og flestir fræðimenn telja að það sé forn fölsun.
Ellefta bréfið
Ellefta bréfið er skrifað Laódamasi, sem virðist hafa beið Platon um aðstoð við að semja lög fyrir nýstofnaða nýlendu. Í bréfinu er vísað til Sókraesar, sem þó getur ekki hafa verið aþenski heimspekingurinn Sókrates sem lést 399 f.Kr.
Tólfta bréfið
Tólfta bréfið er skrifað Arkýtasi. Það er mjög stutt (aðeins lengra en Tíunda bréfið) og er almennt talið vera forn fölsun. Platon þakkar Arkýtasi fyrir að senda sér ritgerðir sem eru síðan lofaðar hástert. Díogenes Laertíos varðveitir bréfið í ævisögu Platons og einnig bréfið frá Arkýtasi sem á að hafa farið á undan.
Þréttánda bréfið
Þrettánda bréfið er skrifað Díonýsíosi II í Sýrakúsu. Sumir fræðimenn telja að bréfið sé forn fölsun.
Selvogsviti
thumb|right|Selvogsviti. Selvogsviti er 15,8 metra hár ferstrendur turnlaga viti í Selvogi á Suðurlandi, milli Þorlákshafnar og Grindavíkur. Vitinn var reistur 1930 til 1931 og tók við af eldri stálgrindarvita sem var reistur þarna árið 1919. Ljóseinkenni vitans er Fl(2)W 10s (2 hvít blikkljós á 10 sekúndna fresti). Á vitanum er líka radíóviti sem sendir út bókstafinn B.
Johann Galletti
Johann Georg August Galletti (19. ágúst 1750 - 16. mars 1828) var þýskur sagnfræðingur og landafræðingur. Hann var menntaskólakennari í Gotha og kenndi auk áðurnefnda fræða, latínu og náttúrufræði og skrifaði kennslubækur. Ein þeirra hefur birst á íslensku, en hún nefnist: Kennslubók í sagnafræðinni fyrir viðvaninga.
Hér eru nokkur dæmi:
Colima
Colima getur átt við:
Visegrád-hópurinn
thumb|right|Lönd Evrópusambandsins þar sem Visegrád-hópurinn er dökkblár. Visegrád-hópurinn, V4-löndin eða Evrópukvartettinn, er samstarfshópur fjögurra Mið-Evrópuríkja: Póllands, Tékklands, Slóvakíu og Ungverjalands. Samstarfinu var komið á á leiðtogafundi Póllands, Tékkóslóvakíu og Ungverjalands í kastalanum í Visegrád 15. febrúar 1991. Tilgangur þess var gagnkvæmur stuðningur ríkjanna við þróun frá stjórnkerfi kommúnismans og við inngöngu þeirra í Evrópusambandið. Löndin hafa síðan átt víðtækt efnahagslegt, menningarlegt og hernaðarlegt samstarf.
Nafnið vísar í Visegrád-ráðstefnuna, þegar Jóhann 1. af Bæheimi, Karl 1. af Ungverjalandi og Kasimír 3. af Póllandi funduðu þar árið 1335.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1981
Árið 1981 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu 1. deild.
Dagsbrún
Dagsbrún getur átt við eftirfarandi:
1. deild kvenna í knattspyrnu 1981
Töfluyfirlit
Heimaliðið er vinstra megin.
Sýrlenska byltingin
thumb|Mynd of Sultan al-Atrash, einn af foringjum Drúsa Sýrlenska Byltingin árið 1925 var uppreisn gegn Frönsku umboðinu í Sýrlandi. Hún var búin til af mörgum mismunandi hópum frá Drúsum, Sunnítum og alavítum. Markmið uppreisnarinnar var að ljúka stjórnar tilkalli Frakklands til Sýrlands. Uppreisnin var kvalinn af franska hernum árið 1927.
Byltingin 1925
Byltingin hófst í Jabal-Druze  eins og nafnið gefur til kynna voru meirihlutinn af þessu svæði Drúsar. Uppreisnin byrjaði vegna ónægði Atrash fjölskylduna við frönsk yfirvöld en þeir höfðu misst mikið sjálfstæði eftir að Frakkar tóku upp umboðið um Sýrlandi. Franski herinn á svæðinu var ekki tilbúin og þeir töpuðu fyrstu átökin við Drúsa.
Töp Frakka gegn Drúsum leiddi til þess að útlagar innan Sýrlands þorðu að hefja ránsferðir á lókalanna. Innfæddir misstu því trú á frönsku umboðinu þegar Frakkar gátu ekki verndað landbúnað og efnahag lókalanna og sumir lítu til Damaskus Þjóðernissinar. Um haustið hófu þjóðernissinnar uppreisn í Damaskus, ásamt lókal elítunni í Homs og Hamas en þær uppreisnir voru fljótlega settar niður. Uppreisnin í Damaskus endist mun lengur og frönsk hernaðar yfirvöld tóku þá ákvörðun að sprengja borgina með loftárásum og fallbyssum þann 18. október. Miðborginn var lögð í rúst og talið er um að 1400 mans hafi dáið. Þetta hafði lítil áhrif á bardaga anda Sýrlandsmanna og uppreisnin stóðst til vorsins 1927 þangað til að Frönsk yfirvöld sendu yfirgnæfandi hernaðarafli til Sýrlands.
Þingeyjarsýslur
Þingeyjarsýslur er samheiti yfir:
Markerville
Markerville er lítið þorp sem stendur við austurbakka árinnar Huld (Medicine River) í Alberta, Kanada. Huld rennur saman við Skógarhjartará (Cree: ᐋᐧᐋᐧᐢᑫᓯᐤ ᓰᐱ eða wâwâskêsiw-sîpiy) fyrir norðan Innisfail sem er um 16 mílur frá Markerville. Íbúar þess í dag eru um 42.
Árið 1888 kom vesturfarinn Sigurður J. Björnsson til Alberta og með aðstoð Ólafs Guðmundssonar (Goodman) í Calgary samdi hann um að stofna mætti Íslendingabyggð á þessu svæði. Í kjölfarið kom hópur Íslendinga frá Norður-Dakóta í júní 1888. Í ágúst 1888 voru um 12 íslenskar fjölskyldur í byggðinni. Sumarið var rigningasamt og mývargurinn gerði mönnum lífið leitt. Árið á eftir kom Stephansson-fjölskyldan norður til Markerville. Skáldið Stephan G. Stephansson sótti um landskikku (homestead) og mun hafa stungið upp á íslenska nafnið Tindastóll fyrir nýja pósthúsið. Markerville-pósthúsið var stofnað fljótlega þar á eftir og varð Óli Benediktsson fyrsti póstafgreiðslumaðurinn. Einnig var byggt osta- og smjörgerðarhús. í júlí 1899 var stofnað svokallað Tindastóll Butter and Cheese Association. Árið 1903 var myndað hlutafélag til þess að byggja samkomuhús (Fensala Hall) skammt frá smjörgerðarhúsinu. Kirkja var reist árið 1907.
Eitt kvöldið sýndi Stephan [G. Stephansson] okkur grafreit fólksins síns, og benti hann mér á þann reit, er hann ætlaði sér — í norðaustur-horni garðsins. Eg spurði hann, af hverju að hann hefði valið þennan sérstaka blett handa sér. "Af því eg vil vera sem allra næst Íslandi," svaraði hann.
Anne Francis
Anne Lloyd Francis (1930 – 2011) var bandarísk leikkona.
Margrét Skúladóttir Sigurz
Margrét Skúladóttir Sigurz vann Ungfrú Ísland keppnina árið 1994 og keppti svo fyrir Íslands hönd í Miss World.
Leikstjórnandi (körfuknattleikur)
Leikstjórnandi er ein af fimm leikstöðum í körfuknattleik. Leikstjórnandinn er venjulega minnsti maður liðsins og staðan er líklega sú sérhæfðasta innan liðsins. Leikstjórnandinn stjórnar sókninni, með því að stjórna boltanum og sjá til þess að réttur leikmaður fái hann á réttum tíma. Eftir að mótherjarnir skora, er það venjulega leikstjórnandinn sem kemur með boltann upp völlinn til að hefja nýja sókn.
Sjónhimnuskemmdir
Sjónhimnuskemmdir (retinopathy) er hvers konar skemmdir á sjónhimnu augna sem skerðingu á sjón. Algengasta orsök sjónhimnuskerðingar er sykursýki. Sjónhimnuskerðing af völdum sykursýki er aðalorsök blindu hjá fólki á vinnumarkaði. Það er talið að 5 % blindu í heiminum megi rekja til þess.
Leikstjórnandi (körfuknattleikur)
Meðal færustu leikstjórnenda heims í dag má nefna Stephen Curry, Chris Paul, Tony Parker, Kyrie Irving, Damian Lillard og Derrick Rose. Meðal þekktra leikstjórnenda fyrri tíma eru Magic Johnson, Bob Cousy, Isiah Thomas, Gary Payton, Allen Iverson, Steve Nash og John Stockton.
Af íslenskum leikstjórnendum má nefna Jakob Örn SIgurðarson, Jón Kr. Gíslason, Fal Harðarson, Jón Arnór Stefánsson, Jón Arnar Ingvarsson, Tómas Holton, Pál Kolbeinsson, Eirík Önundarson og Friðrik Ragnarsson.
כדורסלן
Síll
thumb|220x220dp|Síll
Síll, einnig nefndur alur, er áhald eða verkfæri sem notað er til að gera gat í efni, t.d. stinga gat í við í smíðavinnu eða búa til holur í efni í saumaskap eða textílvinnu.
Múlasýslur
Múlasýslur er samheiti yfir:
Súrkál
thumb|Þýskt súrkál Súrkál er fínt skorið hvítkál sem hefur verið gerjað með ýmsum mjólkursýrumyndandi bakteríum. Súrkál hefur langt geymsluþol og einkennandi súrt bragð, en þessi tvö atriði koma til vegna mjólkursýru sem myndast þegar bakteríurnar gerja sykurinn í hvítkálinu.
Yfirlit
Súrkál náði fótfestu í Mið- og Austur-Evrópskri matargerð, en einnig í öðrum löndum eins og Hollandi, þar sem það er þekkt sem zuurkool, og í  Frakklandi, þar sem það kallast choucroute. Enska heitið er tekið úr þýsku og þýðir bókstaflega "súr jurt" eða "súrt hvítkál". Slavnesk og önnur Mið- og Austur-Evrópsk heiti á súrkáli hafa svipaða merkingu og það þýska: "gerjað hvítkál" eða "súrt hvítkál".
Áður en frosinn mat ur og ódýr flutningur frá hlýrri svæðum varð aðgengilegur í Norður-, Mið- og Austur-Evrópu var súrkál, eins og önnur niðurlögð matvæli, uppspretta næringarefna á veturna. James Cook tók alltaf birgðir af súrkáli með í sjóferðir sínar, en reynslan hafði kennt honum að það kæmi í veg fyrir skyrbjúg.
Orðið "Kraut", sem tekið er af orðinu "sauerkraut", var sérstaklega á tímum heimstyrjalda niðrandi enskt orð fyrir Þjóðverja. Í fyrri heimstyrjöldinni merktu amerískir súrkálsgerðarmenn vörurnar sínar sem "Liberty cabbage" á meðan á stríðinu stóð vegna hræðslu um að almenningur myndi ekki kaupa vöru merkta þýsku nafni.
Michelangelo Buonarroti
thumb|right|Teikning af Michelangelo eftir [[Daniele da Volterra.]] Michelangelo di Lodovico Buonarroti (6. mars 1475 – 18. febrúar 1564) var ítalskur myndhöggvari, listmálari og arkitekt sem uppi var á endurreisnartímanum. Hann var fjölhæfur listamaður, vann ótrúlegt magn stórra listaverka og skildi jafnframt eftir sig mikið af bréfum, skissum og minningaritum. Hann er sá listamaður 16. aldar sem hvað mest er vitað um. Með frægustu verkum hans eru höggmyndirnar Davíð og Pietà, freskurnar í loftinu í Sixtínsku kapellunni og hvolfþakið á Péturskirkjunni í Róm.
Æviágrip
Michelangelo fékk áhuga á list þegar hann var sex ára gamall því eiginmaður barnfóstru hans var steinsmiður. Michelangelo byrjaði að vinna sem listamaður þegar hann gerðist nemandi Domenico Ghirlandaio 13 ára að aldri. Ári síðar varð Lorenzo de' Medici allsráður í Flórens og bað Ghirlandaio um að senda sér tvo bestu nemendur sína.
Michelangelo er þekktari sem listmálari og myndhöggvari en arkitekt og ljóðskáld því málverk hans og höggmyndir þykja vera einstaklega falleg og lífleg. Hann var kaþólskur og varð trúræknari eftir því sem hann varð eldri. Þá vildi hann helst vinna einn og fékk enga ánægju af t.d. mat og drykk heldur borðaði aðeins til að halda sér á lífi.
Einkalíf
Michelangelo var líka ljóðskáld. Ljóðin sem hann orti þykja benda til þess að Michelangelo gæti hafa verið samkynhneigður. Michelangelo átti líka platónsku sambandi við skáldið og ekkjuna Victoria Colonna. Þau tjáðu ást sína að mestu í ljóðum sem þau sendu sín á milli. Michelangelo þótti vera afar auðmjúkur. Til dæmis á hann af hafa sagt við einn nemanda sinn, Ascanio Conivi, að hann hefði alltaf lifað sem fátækur maður.
Í dægurmenningu
Skopstæling er á listaverkum Michelangelo í teiknimyndaþættinum Animaniacs.
Sjálfsfróunarmúffa
thumb|right|Hinir ýmsu framendar [[bleikur|bleikrar útgáfu sjálfsfróunarmúffunnar]] Sjálfsfróunarmúffa (enska Fleshlight eða Fleshjack) er kynlífsleikfang hannað og markaðssett af fyrirtækinu Interactive Life Forms (ILF). Það samanstendur af hörðum plasthólki og mjúkum fjarlægjanlegum innri hluta sem getnaðarlimur passar inn í.
Orðsifjar
Íslenska netfyrirtækið AVK ehf sem byrjaði að selja sjálfsfróunarmúffuna á íslenskum markaði árið 2008 leitaði samkvæmt talsmanni þess, Ágústi Smára Beaumont, til Orðabókar Háskóla Íslands eftir aðstoð við smíði nýyrðisins. „Þetta var þeirra tillaga. Múffa er eitthvað sem maður setur eitthvað inn í þannig að sú nafngift passaði vel við vöruna“.
Eingildi
Eingildi lýsir frumeindum með aðeins eina gildisrafeind, það er að segja, með gildistöluna 1. Öll frumefni í flokki 1 í lotukerfinu eru eingild. Dæmi um eingild fumefni eru til dæmis vetni og litín.
Sheffield
thumb|right|250px|Borgarráð Sheffield. Sheffield er borg í Suður-Yorkshire í Englandi. Borgin dregur nafn sitt af ánni Sheaf sem rennur í gegnum borgina. Íbúar borgarinnar voru rúmlega 585 þúsund árið 2019 en á stórborgarsvæðinu er 1,6 milljón. Sheffield er mikil iðnaðarborg.
Sheffield United og Sheffield Wednesday eru knattspyrnulið borgarinnar.
Ábyrg framtíð
Ábyrg framtíð er íslenskur stjórnmálaflokkur. Hann var stofnaður 27. júlí 2021 af baráttuhóp gegn sóttvarnaraðgerðum vegna Covid-19 og sem talaði fyrir mikilvægi lýðræðislegs ferlis sóttvarnarviðbrögðum og mikilvægi þess að virða stjórnarskrárbundin réttindi. Hópurinn hafði einnig varað við hættur af notkun bóluefna sem enn voru á tilraunastigi. Grunnstefna ábyrgrar framtíðar er að tala fyrir að valdhafar þurfi að bera ábyrgð á embættisgjörðum sínum, og þegar það er ekki hægt þurfi að auka vald borgaranna yfir eigin lífi.
Undanfari baráttu hópsins voru tíð skrif Jóhannesar Loftssonar árið 2020, þar sem talað var mjög sterkt gegn hörðum sóttvarnaaðgerðum. Flokkurinn bauð fram í alþingiskosningunum 2021 og til borgarstjórnar í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningum 2022. Í alþingiskosningunum 2022 var Ábyrg framtíð eini flokkurinn sem var sem stefnu á að taka á kóvdifárinu, m.a. með því að efla heilbrigðiskerfið tímabundið meðan faraldurinn færi yfir og leyfa skaðlausar lækningar.
Sveitastjórnarkosningar 2022
Flokkurinn býður fram í Reykjavík í sveitastjórnarkosningunum 2022.
Stefnumál í kosningunum eru helst þessi:
Alþingiskosningar 2021
Flokkurinn bauð fyrst fram í alþingiskosningunum 2021 og var tilkynnt um framboðið 10. september 2021 í fjölmiðlum. Flokkurinn ætlaði uppaflega að bjóða fram í tveimur kjördæmum, Reykjavík Norður og Suðurkjördæmi en vegna fárra undirskrifta gátu þau einungis boðið fram í Reykjavíkurkjördæmi Norður sem gerði það meðal annars að formaður flokksins, Jóhannes Loftsson gat ekki kosið flokkinn í kosningunum.
Stefnumál í kosningunum voru helst þessi:
Flokkurinn fékk 0,1% fylgi, 144 atkvæði og enga þingmenn kjörna.
Ólafur G. Einarsson
Ólafur Garðar Einarsson (f. 7. júlí 1932 á Siglufirði, d. 27. apríl 2023) var alþingismaður og menntamálaráðherra frá 1991 til 1995. Hann sat einnig sem forseti Alþingis árin 1995 til 1999. Ólafur lauk lögfræðiprófi frá HÍ 1960. Kona Ólafs var Ragna Bjarnadóttir, (1931-2015). Dóttir þeirra var Ásta Ragnhildur (1968-2021).
Explosions in the Sky
Explosion in the Sky er bandarísk post-rock hljómsveit sem var stofnuð í Austin, Texas árið 1999.
Hljómsveitina skipa Munaf Rayani og Mark Smith, sem eru gítarleikarar, Micheal James sem leikur á bassa og Chris Hrasky trommuleikara. Hljómsveitin leikur melódískt instrumental rokk, í anda Mogwai og Sigur Rósar og er á mála hjá útgáfufyrirtækinu Temporary Residence Limited.
1053
Árið 1053 (MLIII í rómverskum tölum)
Facebook
thumb|Merki Facebook. 200px|thumb|Höfuðstöðvar Facebook í [[Palo Alto, Kaliforníu.]]
Facebook (stundum íslenskað sem Feisbók, Feisbúkk, Fésbók eða Andlitsbók) er netsamfélag stofnað þann 4. febrúar 2004. Vefsíðan er í eigu Meta Platforms (áður Facebook Inc.) Notendur geta tengt í „tengslanetum“ sem tákna borgir, vinnustaði, skóla og svæði til að hafa samskipti við annað fólk. Fólk getur bætt við vinum, sent skilaboð og breytt yfirliti sínu. Árið 2021 voru 2,85 milljarður virkir notendur síðunnar.
Mark Zuckerberg stofnaði Facebook þegar var hann námsmaður Harvard-háskóla og í fyrstu var félagsaðild bundin við námsmenn háskólanna. Kvikmynd um hvernig Facebook varð til heitir The Social Network.
Viti
thumb|Reykjanesviti thumb|Viti við heimsenda í Ushuaia í Argentínu Viti er háreist, turnlaga bygging, með öflugum ljósgjafa efst. Í myrkri sjá skipstjórnarmenn ljósið og vita þá hvar land er. Hver viti hefur sitt ljóseinkenni, t.d. hvítur þríblossi með 25 sekúndna millibili. Þannig er hægt að gera sér grein fyrir hvaða vita er verið að horfa á frá sjó og staðsetja sig nánar út frá því. Siglingastofnun Íslands hefur umsjón með vitum á Íslandi.
Vitar eru gjarnan á annesjum, og stundum á skerjum, en vitar eru einnig hafðir á baujum á hafi úti. Áður fyrr voru sums staðar notuð vitaskip.
Radíóviti er viti sem sendir útvarpsbylgjur í stað ljóss og er notaður af flugvélum.
Vitinn í Faros telst eitt af sjö undrum veraldar.
Vitar á Íslandi
Í dag eru 104 vitar á landinu og 41 af þeim eru knúnir með sólarljósi. Fyrsti vitinn í meira en 30 ár mun rísa á árinu 2017 við Sæbraut í Reykjavík.
Bækur
Vitar á Íslandi: Leiðarljós á landsins ströndum 1878-2002. Siglingastofnun. 2002
Gerry Rafferty
thumb|right|250px|Gerry Rafferty Gerald Rafferty (1947 – 2011) var skoskur tónlistarmaður.
Ólivín
thumb|Peridótít í basalti. Myndin er frá Arizona fylki, Bandar. Ólivín er steind gerð úr magnesíum-járn-silíkati. Ólivín er ein algengasta steind á Jörðinni og hefur einnig verið greint í bergi á Tunglinu.
Lýsing
thumb|Atómuppbygging steindarinnar Ólivíns, horft er niður eftir a-ás. Súrefnisatóm eru rauð að lit, kísill er bleikur og magnesíum/járn er blátt. Grindareining er táknuð með svörtum ferhyrning. Ólivín er venjulega ólífugrænt að lit (sbr. nafnið), þótt það geti orðið rauðleitt vegna oxunar járns. Það hefur skeljalaga brotfleti og er fremur stökkt, með glergljáa.
Útbreiðsla
Ólivínflokkurinn kallast einn flokkur steinda með skylda uppbyggingu en þar má t.d. nefna monticellít og kirschsteinít. Ólivín finnst bæði í mafísku (basísku) og útmafísku (útbasísku) bergi og það er frumsteind í sumu myndbreyttu bergi. Gegnsætt ólivín er stundum notað sem gimsteinn, sem oftast er kallaður perídót, en það er frönsk nafngift ólivíns. Það er einnig nefnt krýsólít, en það nafn er dregið af grísku orðunum fyrir gull og stein. Ólivín kristallast úr kviku sem er rík af magnesíum en inniheldur lítinn kísil. Slík kvika myndar mafískt til útmafískt berg eins og gabbró, basalt, peridótít og dúnít. Myndbreyting óhreins dólómíts og annars setbergs sem inniheldur mikið magnesíum og lítinn kísil virðist mynda Mg-ríkt ólivín, eða forsterít. Ólivín, eða afbrigði þess sem til verða við mikinn þrýsting, mynda yfir 50% af efri möttli Jarðar sem þýðir að steindin er ein algengasta steind Jarðar að rúmmáli. Ólivín hefur einnig verið greint í loftsteinum, á Mars og á Tunglinu. Á Íslandi finnst ólivín í Reykjavíkurgrágrýtinu, Búðahrauni og Búrfellshrauni.
Dangerously in Love
Dangerously in Love er fyrsta sólóplata bandarísku söngkonunnar Beyoncé. Platan var gefin út 20. júní 2003 af Columbia Records og Music World Entertainment.
Við upptökur á þriðju stúdíóplötu Destiny's Child, Survivor, árið 2001, tilkynnti hljómsveitin að hver meðlimur myndi framleiða sólóplötur. Upptökur fyrir Dangerously in Love fóru fram frá mars 2002 til mars 2003 í ýmsum upptökuverum á meðan hljómsveitin var í hléi. Sem aðalframleiðandi plötunnar tók Beyoncé stærra hlutverk í framleiðslu hennar, samdi meirihluta laganna, valdi hvaða lög átti að framleiða og deildi hugmyndum um blöndun og mastering. Þrátt fyrir að hún hafði hljótt um merkinguna á bak við lög plötunnar gáfu fjölmiðlar sér það, út frá undirliggjandi merkingum laganna, sem vísun til náins sambands hennar við rapparann Jay-Z. Tónlistarstefna plötunnar er R&B tónlist og er blanda af lögum með hröðum takti og ballöðum, en þau innihalda einnig þætti af sálartónlist, hipphoppi og arabískri tónlist.
Við útgáfu fékk Dangerously in Love almennt jákvæða dóma frá tónlistargagnrýnendum, en margir þeirra hrósuðu „listrænu stökki“ Beyoncé frá fyrri verkum. Platan var vinsæl á alþjóðavettvangi og fór beint á toppinn á Billboard 200 vinsældarlistanum og seldist í 317.000 eintökum fyrstu vikuna og varð Beyoncé sá meðlimur Destiny's Child sem seldi flestar plötur á fyrstu viku eftir útgáfu sólóplötu. Á 46. Grammy-verðlaunahátíðinni vann platan og lög hennar fimm verðlaun, þar á meðal verðlaunin Best Contemporary R&B Album, og jafnaði Beyoncé þar af leiðandi met Lauryn Hill, Alicia Keys og Norah Jones fyrir flest Grammy-verðlaun sem kona hefur unnið á einu kvöldi. Dangerously in Love hefur verið viðurkennd sem sexföld platínu plata af Recording Industry Association of America (RIAA) og hefur, frá og með 2011, selst í yfir 11 milljónum eintaka um allan heim.
Af Dangerously in Love komu fjórar smáskífur. Smáskífan „Crazy in Love“ var átta vikur í röð í efsta sæti á bandaríska Billboard Hot 100 vinsældarlistanum, komst á topp tíu í næstum öllum vinsældarlistum sem hún komst á og vann tvenn Grammy-verðlaun. Önnur smáskífa plötunnar, „Baby Boy“, endurtók alþjóðlegan árangur „Crazy in Love", en var einni viku lengur í efsta sæti Billboard Hot 100 listans. Þriðja smáskífan, „Me, Myself and I“, komst hæst í fjórða sæti á Billboard Hot 100, en komst ekki eins hátt og forverar hennar á alþjóðavettvangi. Fjórða smáskífan, „Naughty Girl“, komst hæst í þriðja sæti á Billboard Hot 100 og á topp tíu í nokkrum öðrum löndum. Beyoncé kynnti plötuna með fjölmörgum tónleikum og tveimur tónleikaferðum sem voru Dangerously in Love Tour árið 2004 og Verizon Ladies First Tour árið 2004, en síðari tónleikarnir voru með Alicia Keys og Missy Elliott, en Keys framleiddi tónleikaplötuna Live at Wembley.
Lagalisti
Lagalisti hefðbundnu útgáfu plötunnar:
Heimildir
Fyrirmynd greinarinnar var „Dangerously in Love“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 2. maí 2023.
Karles
Karles er íslenskt karlmannsnafn.
Perur
Perur (fræðiheiti: Pyrus) eru tré eða runnar í Rósaætt. Það er einnig nafnið á ávexti þessara tegunda. Nokkrar tegundirnar eru ræktaðar vegna ávaxtarins og/eða sem skrauttré.
Orðsifjar
Orðið pera er vestur-germanskt, hugsanlega lánsorð úr latínu pira, fleirtala af pirum, álíkt Gríska ἄπιος apios (frá Mykenska ápisos), sem er af semitískum uppruna (Arameiska/Syriac "pirâ", í merkingunni "ávöxtur", frá sögninni "pra", sem þýðir "að gefa af sér, fjölgun, bera ávöxt"). Ættkvíslarnafnið var sett af Carl von Linné 1753 í bókinni Species Plantarum.
Útbreiðsla
Pera er jurt upprunnin frá strandlægum og milt tempruðum svæðum gamla heimsins, frá Vestur-Evrópu og Norður-Afríku austur yfir Asíu.
Saga
Ræktun á perum á tempruðum svæðum nær langt aftur fyrir ritaðar heimildir, og eru sannanir fyrir nytjum á þeim síðan á forsögulegum tímum. Orðið pera, eða samsvarandi, kemur fyrir í öllum keltneskum málum. Ættkvíslin er talin vera upprunnin frá sem nú er vestur Kína við fjallarætur Tian Shan, fjallgarðs í Mið Asíu, og hafa breiðst út norður og suður meðfram fjallagörðum og þróast í yfir 20 aðaltegundir.
Asískar tegundir með meðalstóra til stóra ávexti eru til dæmis P. pyrifolia, P. ussuriensis, P. × bretschneideri, P. × sinkiangensis, og P. pashia.
Helstu tegundir
Það eru á milli 25 til 28 Pyrus tegundir:
Colima (fylki)
Langt undan ströndum fylkisins eru eldfjallaeyjarnar Revillagigedo-eyjar sem tilheyra því. Þær eru á verndarskrá UNESCO.
Lögmál
Kenning er líklegasta eða rökréttasta skýringin á tilteknum atburðum sem eiga sér stað í náttúrunni eða á rannsóknarstofu. Þegar búið er að setja fram kenningu verður að prófa hana hvað eftir annað. Ef hún stenst margendurteknar tilraunir er hún yfirleitt talin sannreynd. Mikilvægar og viðurteknar kenningar eru oft byggðar á lögmálum og þær eru í fullu samræmi við það sem best er vitað. Veigamikil lögmál sem menn telja víst að gildi í náttúrunni og segir til um gang hennar kallast náttúrulögmál. Á hitt ber þó að líta að bæði kenningar og lögmál geta átt eftir að breytast vegna síðari athugana og tilrauna.
Fagurskinna
Fagurskinna eða Noregs konunga tal er konungasaga sem fjallar um Noregskonunga frá Hálfdani svarta (um 850) fram til 1177, þegar Sverrir Sigurðarson kom til sögunnar. Sagan er talin skrifuð á árabilinu 1220–1230.
Fagurskinna var varðveitt í tveimur skinnhandritum í Háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn, sem brunnu 1728. Textinn er þó varðveittur því að þrjú eftirrit höfðu verið gerð eftir hvoru handriti. Skinnhandritin voru að vísu bæði óheil, og þó að þau séu lögð saman eru tvær eyður í sögunni. Hún er því ekki varðveitt í heild. Þormóður Torfason sagnaritari konungs, fékk handritin lánuð til Noregs um 1680 og notaði þau við ritun Noregs-sögu sinnar. Honum þótti annað handritið (A-handritið) svo fallegt eða í svo fögru bandi, að hann gaf því nafnið Fagurskinna. Það nafn hefur svo færst yfir á sögutextann sem í því var. Þetta handrit mun hafa verið frá því um 1325–1350. Hitt handritið (B-handritið) var frá því um 1250, og svo vel vill til að í Ríkisskjalasafni Noregs fannst um 1845 blaðhluti úr því, sem gefur góða hugmynd um aldur og útlit bókarinnar.
Norski sagnfræðingurinn Peter Andreas Munch ritar formála fyrir útgáfunni 1847, og nefnir þar nokkur atriði sem Fagurskinna hefur umfram Heimskringlu og aðrar konungasögur:
Eftirtaldar frásagnir eru á einhvern hátt öðru vísi en í öðrum konungasögum:
Fagurskinna fer frekar hratt yfir sögu, en leggur áherslu á mikilvægar orrustur, svo sem orrustuna í Hjörungavogi, þar sem Hákon jarl kom í veg fyrir að danskur innrásarfloti næði að leggja undir sig Noreg, og Svoldrarorrustu, þar sem Ólafur Tryggvason féll í sjóorrustu við Svein tjúguskegg Danakonung, sem naut stuðnings Eiríks Hákonarsonar jarls og Ólafs sænska Svíakonungs.
Fræðimenn telja að Fagurskinna hafi verið skrifuð í Noregi, líklega í Niðarósi, en óvíst er hvort Íslendingur eða Norðmaður var að verki. Bókin gæti hafa verið tekin saman fyrir Hákon Hákonarson, því að hún er mjög konungholl og sleppir flestu því sem varpað gæti skugga á konungana. Þegar Hákon lá fyrir dauðanum í Orkneyjum haustið 1263 lét hann lesa fyrir sig latínubækur, en entist ekki til að hlutsta á þær. Þá voru lesnar fyrir hann heilagra manna sögur á norrænu, síðan Noregs konunga tal (Fagurskinna), og loks Sverris saga, og lést hann um það bil sem sögunni var lokið.
Vaasa
120px|left thumb|right|200px|Staðsetning Vaasa í Finnlandi.
Vaasa (Vasa á sænsku) er borg á vesturströnd Finnlands. Hún var stofnuð árið 1606, í valdatíð Karls IX Svíakonungs. Borgin er nefnd eftir konungsættinni Vasa. Íbúafjöldi borgarinnar er 68 þúsund (árið 2019) og er hún á vesturströnd Finnlands á svæði sem kallast Austurbotn.
Borgin hefur tvö opinber tungumál, finnsku og sænsku, og eru 69% íbúanna finnskumælandi en 22% sænskumælandi.
My little world
My little world var framlag Austurríkis í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1976. Lagið var flutt af Waterloo and Robinson sem voru frægir í Austurríki á þeim tíma. Í lok atkvæðagreiðlsunar hafði lagið fengið 80 stig og lenti í 5. sæti, sama sæti og Austurríki náði árið 1972, síðasta þáttökuár hjá landinu á þeim tíma, en landið var ekki með 1973,1974 og 1975.
Kaledóníuskógur
thumb|250px|Kaledóníuskógur við lækinn Allt Ruadh.
Kaledóníuskógur (enska: Caledonian Forest) er heiti á fornum skógi sem einu sinni þakti stórt landsvæði í Skotlandi. Nákvæmt umfang skógarins er ekki vitað með vissu en talið er að hann hafi legið fyrir norðan ána Clyde og fyrir vestan ána Tay.
Obbi skógarins samanstóð af skógarfuru sem þróaðist úr fyrstu furutegundunum sem námu land í Skotlandi um það bil 7.000 árum f.Kr. Skógurinn var hvað stærstur um það bil 5.000 f.Kr. Upp úr þeim tíma varð veðurfarið í Skotlandi vinda- og votviðrasamara. Þessi breyting gerði það að verkum að skógurinn hefði hörfað töluvert fyrir 2.000 ár f.Kr. Eftir það höfðu athafnir manna slæm áhrif á skóginn (þar á meðal notkun lands undir beit og dádýrahald).
Í dag lifir skógurinn áfram á 35 „leifasvæðum“ sem þekja um það bil 18.000 hektara. Skógarfururnar sem finnast á þessum svæðum eru þróaðar beint úr fyrstu furunum sem námu land í Skotlandi. Þessi tré hafa lagað sér að sérstökum umhverfisskilyrðum í landinu og eru því einstök á heimsvísu. Þau hafa verið í stöðugri þróun í yfir 9.000 ár.
Þessar leifar af gamla skóginum er að mestu leyti að finna á landi sem var of bratt, klettótt eða afskekkt til að nýta undir landbúnað. Stærstu leifarnar eru í Strathspey og Strath Dee, en þar vex skógurinn í mjög sýru og vel drenuðu jökulseti sem er að öðru leyti ónýtt. Talið er að lítil breyting hafi verið á umfangi skógarins frá 1600.
Maamme
"Maamme" (landið okkar) er þjóðsöngur Finnlands. Heiti þess á sænsku, sem er annað opinbert mál Finnlands, er „Vårt land“.
Lagið er samið af Fredrik Pacius en ljóðið er eftir Johan Ludvig Runeberg, sem samdi það upprunalega á sænsku. Sama lag eftir Pacius er notað í eistneska þjóðsöngnum, sem hefur ljóð í svipuðum dúr. „Mu isamaa“ (Föðurland mitt).
Maamme
(Þýtt á finnsku af Paavo Cajander)
Vårt land
(upprunalega ljóð er eftir Johan Ludvig Runeberg)
Betula potaninii
Betula potaninii er tegund af birkiætt sem var lýst af Alexander Feodorowicz Batalin. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Ystibær
Ystibær er nyrsta bæjarstæði í Hrísey í Eyjafirði.
Dauðaholdris
Dauðaholdris á sér stað er karlmaður deyr í stellingu þar sem umtalsvert blóðmagn safnast við mitti hans. Í lifanda lífi sér hjartað um að halda jafnri dreifingu blóðs um líkamann en við dauða stöðvast blóðrásin og blóðmassinn leitar á lægsta þyngdarpunkt líkamans. Ef lega líksins er lóðrétt til dæmis vegna hengingar leitar blóðið fyrst og fremst neðst í fætur sem veldur mikilli útvíkkun á æðum í fótum þar eð blóðmassi líkamans þrýstir niður á við.
Þó mestur blóðþrýstingur sé neðst við fæturna í þessari stöðu myndast einnig umtalsverður þrýstingur við mitti sem veldur holdrisi hjá hinum látna sem stendur — eða jafnvel vex - svo lengi sem búkurinn hangir í stellingu þar sem blóðþyngdin liggur á mittinu.
Jalisco
thumb|Kort. Jalisco er fylki í vestur- og mið-Mexíkó. Það er 78.599 ferkílómetrar og eru íbúar um 8,3 milljónir (2020) og eru flestir í höfuðborginni Guadalajara sem er þriðja stærsta borg landsins með stórborgarsvæðinu. Borgin Puerto Vallarta með sínar strendur og Chapala-vatn, stærsta vatn landsins, eru vinsælir ferðamannastaðir. Mexíkósk menning eins og áfengið tekíla og mariachi-söngvarar rekja uppruna sinn til Jalisco.
Eldfjallið Nevado de Colima er hæsti punkturinn og Colima-eldfjallið er á mörkum Jalisco og Colima-fylkis.
Kristsfræði
Kristsfræði eru þau fræði nefnd sem tekur til kenninga eða kennisetninga sem fjalla um persónu Krists, einkum og sér í lagi samruna mannlegs og guðlegs eðlis hans.
Claytonia heterophylla
Claytonia heterophylla er plöntutegund sem var lýst af J.R. Swanson.
Reykjavíkurkjördæmi norður
Reykjavíkurkjördæmi norður er eitt af kjördæmum Íslands. Það hefur 11 sæti á Alþingi, þar af tvö jöfnunarsæti. Kjördæmið var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið 2000 með því að skipta upp Reykjavíkurkjördæmi. Fyrst var kosið samkvæmt þessari nýju kjördæmaskipan í Alþingiskosningum 2003. thumb|left|Kort af skiptingu Reykjavíkur í norður- og suðurkjördæmi. Í stjórnarskrá Íslands er mælt fyrir um að mörk kjördæma eigi að skilgreina í lögum en að heimilt sé að fela Landskjörstjórn afmörkun á kjördæmamörkum í Reykjavík og nágrenni. Í kosningalögunum er mælt fyrir um að skipta skuli Reykjavíkurborg frá austri til vesturs í norðurkjördæmi og suðurkjördæmi. Landskjörstjórn afmarkar kjördæmin og miðar þar við þjóðskrá fimm vikum fyrir kjördag, reynt er að gæta þess að álíka margir búi í hvoru kjördæmi og að þau myndi sem samfelldasta heild. Mörk kjördæmanna liggja í grófum dráttum meðfram Hringbraut, Miklubraut og Vesturlandsvegi og svo um Grafarholtshverfi þar sem skiptingin hefur færst lítillega til við hverjar kosningar eftir því hvernig íbúaþróun er í hverfum borgarinnar. Grafarholt var þannig allt í norðurkjördæminu við kosningarnar 2003 en við kosningarnar 2021 var hverfið að mestu komið yfir í suðurkjördæmið. Hinn forni Kjalarneshreppur fellur innan marka norðurkjördæmisins þannig að það er mun víðfeðmara en suðurkjördæmið þó að íbúafjöldi sé sambærilegur.
Þrátt fyrir skiptingu Reykjavíkur í tvö kjördæmi hafa flestir stjórnmálaflokkar áfram skipulagt starf sitt í Reykjavík sem einni heild. Þeir flokkar sem halda prófkjör hafa t.d. iðulega haldið sameiginlegt prófkjör fyrir bæði Reykjavíkurkjördæmin þar sem sigurvegari prófkjörsins tekur fyrsta sætið á lista í öðru kjördæminu og sá sem lendir í öðru sæti tekur fyrsta sætið í hinu kjördæminu.
Í þeim sjö kosningum sem haldnar hafa verið frá því að núgildandi kjördæmaskipan var tekin upp hefur Sjálfstæðisflokkurinn fimm sinnum átt fyrsta þingmann kjördæmisins en Samfylkingin tvisvar.
Þingmenn kjörnir úr kjördæminu
<templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css />
Toulouse
thumb|right|Toulouse að næturlagi. Toulouse er borg í Suðvestur-Frakklandi við bakka Garonne-fljóts, miðja vegu milli Atlantshafs og Miðjarðarhafs. Toulouse er fjórða stærsta borg Frakklands með 480 þúsund íbúa (2017) innan borgarmarkanna en rúmlega 1,1 milljón býr á stórborgarsvæðinu.
Toulouse er ein af miðstöðvum flugvélaiðnaðarins í Evrópu en í borginni eru meðal annars verksmiðjur og skrifstofur flugvélaframleiðandans Airbus, Thales Alenia Space sem er stærsti gervihnattaframleiðandi Evrópu og Geimferðamiðstöðin í Toulouse.
Háskólinn í Toulouse er einn af elstu háskólum heims, stofnaður árið 1229. Hann er þriðji stærsti háskóli landsins.
Jawaharlal Nehru
Jawaharlal Nehru (14. nóvember 1889 – 27. maí 1964) var mikilvægur pólítískur leiðtogi indverska þjóðarráðsins (Indian National Congress), mikilvægur aðili í sjálfstæðisbaráttu Indlands og bæði fyrsti forsætisráðherra hins sjálfstæða Indlands og líka sá sem hefur þjónað lengst. Hann varð leiðtogi indversku sjálfstæðishreyfingarinnar sem stuðningsmaður Mohandas Gandhi og réð Indlandi frá sjálfstæði þess árið 1947 til dauðadags árið 1964. Hann er talinn hönnuður Indlands sem nútímaríkis. Hann var einnig kallaður Pandit Nehru vegna uppruna síns í kasmírska Pandit-samfélaginu og mörg indversk börn kölluðu hann Chacha Nehru, bókstaflega „Nehru frænda“ á hindí.
Nehru útskrifaðist úr lögfræðinámi úr Trinity-háskóla í Cambridge. Þegar hann sneri aftur til Indlands gerðist hann meðlimur í hæstarétti Allahabad og sneri sér brátt að stjórnmálum í stað lögmennsku. Nehru hafði verið þjóðernissinnaður frá táningsárum og kleif brátt valdastiga indverskra stjórnmála sem slíkur í umróti annars áratugsins. Hann varð einn helsti leiðtogi vinstrimanna í inverska þjóðarráðinu á þriðja áratugnum og brátt alls ráðsins með þöglum stuðningi læriföður síns, Gandhi. Sem forseti þjóðarráðsins árið 1929 kallaði Nehru eftir fullu sjálfstæði Indlands frá Bretlandi og kom af stað greinilegu skrefi alls ráðsins til vinstri.