cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Röggvarfeldur
thumb|Nútímajakki unninn með nanó þæfingaraðferð hefur svipað yfirbragð og rökkvarfeldir frá miðöldum. Röggvarfeldur er flík og ábreiða gerð úr ull með flosvefnaði með fremur gisnum endum (röggvum). Flíkin líkist þannig skinnfeldi. Röggvafeldir voru mikilvæg útflutningsvara frá Íslandi fyrr á tímum.
Guðrún Helgadóttir
Guðrún Helgadóttir (fædd 7. september 1935, látin 23. mars 2022) var íslenskur rithöfundur og stjórnmálamaður.
Guðrún var einn virtasti barnabókahöfundur Íslands frá því að hún gaf út sína fyrstu bók um prakkarana Jón Odd og Jón Bjarna árið 1974.
Hún sat á Alþingi fyrir Alþýðubandalagið frá 1979-1995 og var forseti Alþingis 1988-1991, fyrst kvenna til að gegna því embætti í sameinuðu þingi.
Æviágrip
Guðrún fæddist í Hafnarfirði. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1955. Hún giftist Hauki Jóhannssyni, verkfræðingi í júní 1957, þau eignuðust soninn Hörð það ár en skildu 1959. Hún starfaði sem ritari rektors í MR í áratug (1957-1967) og giftist Sverri Hólmarssyni kennara 1964, þau eignuðust saman þrjú börn en skildu 1983.
Guðrún vann sem deildarstjóri félagsmála- og upplýsingadeildar Tryggingastofnunar ríkisins 1973-1980. Hún sat í stjórn BSRB 1972-1978, var borgarfulltrúi Alþýðubandalagsins í Reykjavík 1978-1982 og ritari þess 1977-1983. Hún var kosin alþingismaður Alþýðubandalagsins frá 1979-1995. Hún var forseti sameinaðs Alþingis 1988-1991 og var fulltrúi í Norðurlandaráði 1983-1988.
Verk
Guðrún skrifaði fjölmargar bækur, aðallega ætlaðar börnum og unglingum, og náðu margar þeirra miklum vinsældum á Íslandi. Fyrsta bók hennar snerist um uppátækjasömu tvíburana Jón Odd og Jón Bjarna. Bækurnar um tvíburana urðu þrjár talsins og árið 1981 kom kvikmyndin Jón Oddur og Jón Bjarni út í leikstjórn Þráins Bertelssonar.
Ritstíll Guðrúnar þykir einkennast af virðingu fyrir ungum lesendum sínum ásamt því að sýna spaugilegar hliðar á flestum málum. Bækur hennar þykja bera með sér góðan boðskap.
Margar bækur hennar hafa verið þýddar á erlend tungumál og hafa hlotið góða dóma.
Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands hefur nefnt að Guðrún sé hin íslenska Astrid Lindgren og Tove Jansson, bækur hennar séu „með boðskap en líka fullar af lífi og fjöri“.
Fyrsta málfræðiritgerðin
Fyrsta málfræðiritgerðin eða Um latínustafrofið er sú fyrsta af fjórum íslenskum ritgerðum um málfræði í Ormsbók Snorra-Eddu. Hún var, eins og segir í ritgerðinni sjálfri, „skrifuð til þess að hægara verði at rita og lesa sem nú tíðist og á þessu landi bæði lög og áttvísi eða þýðingar helgar eða svo þau hin spaklegu fræði er Ari Þorgilsson hefir á bækur sett af skynsamlegu viti“.
Nafn sitt fær ritgerðin einfaldlega vegna þess að hún er fremst þessara fjögurra í handritinu. Hún þykir einnig merkust ritgerðanna fjögurra, og er að öllum líkindum frá síðari hluta 12. aldar. Fræðimenn hafa ekki verið á einu máli um hvenær ritgerðin var samin og hefur tímabilið 1130–1180 verið nefnt. Höfundur verksins er ekki kunnur, en hann er oftast nefndur „fyrsti málfræðingurinn“.
Í ritgerðinni er gerð tilraun til að fella latneska stafrófið að íslenska hljóðkerfinu eins og það var þá, auk þess sem reynt er að sýna fram á nauðsyn samræmdrar stafsetningar. Auk þess að vera ómetanleg heimild um sögu íslenska hljóðkerfisins, beitir höfundur aðferðum sem ekki tíðkuðust í hljóðkerfisfræði fyrr en á 20. öld, þ.e.a.s. hann notar svokölluð lágmarkspör til að sýna hvaða hljóð eru merkingargreinandi.
Áramótaskaup 1973
Áramótaskaupið 1973 var ekkert eiginlegt áramótaskaup. En þess í stað var sýndur þáttur sem var nefndur Þjóðskinna. Þjóðskinna var helgaður ýmsum þjóðþrifamálum og merkisatburðum sem áttu sér stað 1973. Meðal efnis má nefna fréttir, fréttaskýringar og viðtöl, auk þess framhaldssögur, fjölda greina og fleira létt efni. Ritstjórar Þjóðskinnu voru Andrés Indriðason og Björn Björnsson, en leikstjóri var Laddi og um tónlistina sá Magnús Ingimarsson.
Á undan Þjóðskinnu var sýndur þátturinn: Jólaheimsókn í fjölleikahús. Sjónvarpsdagskrá frá jólasýningu í Fjölleikahúsi Billy Smarts.
Amigurumi
thumb|Amigurumi útskriftarnemi með kappa og skikkju Amigurumi (編みぐるみ) er japanskt handverk sem felst í að hekla eða prjóna lítil dýr eða fígúrur. Orðið er komið frá japanska orðinu ami sem þýðir heklað eða prjónað og nuigurumi sem þýðir tuskudýr.
Fagurtúkani
Fagurtúkani (fræðiheiti: Ramphastos dicolorus) er fugl sem er aðallega að finna í Suður- og Austur-Brasilíu, austurhluta Paragvæ og norð-austasta hluta Argentínu. Hann á sér aðallega óðul í Atlantshafsfrumskóginum (spænska: Mata Atlántica).
Athafnaheimspeki
Athafnaheimspeki eða athafnaspeki getur átt við um:
Hollenska myllan
Hollenska myllan var vindmylla sem P. C. Knudtzon kaupmaður lét reisa í Reykjavík á horni Bakarastígs og Þingholtsstrætis árið 1847. Myllan var önnur tveggja vindmylla sem Knudtzon lét reisa í Reykjavík, en áður reisti hann myllu á Hólavelli.
Áttunda konungsættin
Áttunda konungsættin var í sögu Egyptalands konungsætt sem ríkti yfir landinu í byrjun fyrsta millitímabilsins þegar miðstjórnarvald faraóanna var veikt. Konungsættin kom upp í þeim átökum sem urðu eftir lát drottningarinnar Nitókriss. Konungar þessarar konungsættar ríktu í Memfis en Abýdos varð sjálfstætt stjórnvaldssetur í Efra Egyptalandi.
Húsafellssteininn
thumb|Húsafellsteininn. thumb|Eftirlíking af steininum í alþjóðlegri keppni. Húsafellssteininn er steinn við Húsafell sem vegur 186 kg og var notaður nálægt réttum á 18. öld. Snorri Björnsson prestur á Húsafelli var fyrst þekktur fyrir að lyfta steininum. Hann hefur verið notaður í kraftlyftingakeppnum. Sá sem getur lyft honum upp að hnjám er amlóði, upp að mitti er  hálfsterkur og upp að brjósti og gengið með hann er fullsterkur. Eftirlíkingar hafa verið gerðar af steininum í alþjóðlegum keppnum.
Hafþór Júlíus Björnsson setti met þegar hann bar steininn meira en 98 metra árið 2019.
Richard Strauss
thumb|Richard Strauss Richard Strauss (11. júní 1864 í München – 8. september 1949 í Garmisch-Partenkirchen) var þýskt tónskáld. Hann var þekktur fyrir óperur sínar en einnig fyrir önnur tónverk og kórverk. Strauss gat sér einnig gott nafn sem hljómsveitarstjóri. Richard Strauss var hvorki skyldur né tengdur Strauss fjölskyldunni í Vínarborg, sem einnig var mikið tónlistarfólk.
Æviágrip
Richard Strauss fæddist 1864 í München. Faðir hans var einnig tónlistarmaður og lék á horn í hljómsveit konungshirðarinnar, auk þess að vera tónlistarkennari. Aðeins sex ára byrjaði Strauss að semja sín fyrstu tónverk og leika á píanó. Árið 1882 hóf Strauss nám í heimspeki og listasögu í háskólanum í München. En sama ár fór hann með föður sínum til borgarinnar Bayreuth, þar sem faðirinn tók þátt í tónlistarhátíð. Strauss yngri var svo hrifinn af tilstandinu og tónleikunum, að hann ákvað að hætta námi og verða tónskáld. Strax á næsta ári voru verk eftir hann frumflutt. Hann sneri sér einnig að hljómsveitarstjórnun. Árið 1884 varð Strauss hljómsveitarstjóri í Meiningen. Þar kynntist hann tónskáldinu Johannes Brahms og frænku Richards Wagner. Við það breyttist stíll Strauss í þungan Wagners-stíl. Næstu árin starfaði Strauss sem hljómsveitarstjóri í München og í Weimar. Á síðarnefnda staðnum uppfærði hann verk eftir Wagnar, svo sem Tannhäuser, Lohengrin og Tristan og Ísoldi. Árið 1894 kvæntist hann söngkonunni Pauline, sem sungið hafði í verkum undir hans stjórn. Eftir það starfaði Strauss sem hljómsveitarstjóri í Berlin og Vín, en uppfærði einnig ýmis verk annars staðar. Allan þann tíma samdi hann óperur og ýmis önnur tónverk. Árið 1933 féll Strauss í ónáð hjá nasistum og var neyddur til að hætta tónlistarstörfum. En það breyttist skjótt. Hitler fannst mikið til Strauss koma og fól honum að semja tónverk fyrir upphafshátíð Ólympíuleikanna í Berlín 1936. Hitler lét setja Strauss á lista yfir mestu listamenn þriðja ríkisins og taldi hann vera meðal þriggja helstu tónlistarmanna ríkisins. Sem slíkur þurfti Strauss ekki að þjóna í hernum. Richard Strauss lést 1949 heima hjá sér í Garmisch-Partenkirchen og var lagður til hvíldar í þeim bæ.
Tónlist
Strauss samdi alls 15 óperur. Þeirra helstu voru Salóme (1905) og Elektra (1909), sem nutu mikilla vinsælda. Fyrir þær öðlaðist hann heimsfrægð. Af öðrum óperum Strauss má nefna Aríadne á Naxos, Helenu hina egypsku, Arabellu, Daphne og Capriccio. Strauss samdi níu kórverk en í mörgum þeirra var textinn eftir þekkt skáld. Auk þess samdi Strauss 16 symfóníur, tónverk við leikrit (s.s. Don Kíkóti, Macbeth og Don Juan) og ýmsa aðra tónlist.
Xherdan Shaqiri
thumb|upright=0.7|Shaqiri í leik með [[Bayern München árið 2012.|alt=]] Xherdan Shaqiri  (fæddur  10. október 1991 í Gjilan í fyrrum Júgóslavíu er svissneskur knattspyrnumaður af albönskum og kósovóskum ættum sem spilar fyrir Chicago Fire og svissneska landsliðið.
Hann spilaði stórt hlutverk í liðinu þegar því tókst að ná 4. sæti í Þjóðadeildinni. Hann er þekktur fyrir kraftmikinn leik og föst skot.
Hugrænt misræmi
Hugrænt misræmi (eða hugarmisræmi) (ens. cognitive dissonance) er sálfræðilegt hugtak er lýsir andlegum óþægindum sökum misræmis sem hlýst af því þegar tvær andstæðar skoðanir, hugmyndir eða gildi stangast á eða þegar vitneskja og skoðanir rekast á eða ganga í berhögg við lífspeki viðkomandi, svo að brýnt getur orðið að breyta um hátterni eða skipta um skoðun til að eyða ósamræminu. Hugarmisræmi myndast oft þegar nýjar upplýsingar stangast á við skoðanir, hugmyndir eða gildi.
Fasismi
thumb|right| [[Vandsveinn|Axarvöndurinn var tákn valdumboðs í Rómaveldi. Hann var gerður að tákni fasistahreyfinga um alla Evrópu.]] Fasismi er heiti á stjórnmálahugmyndafræði og heimspeki sem byggir á því megin inntaki að þjóð sé ein heild þar sem þjóðríkið, stofnanir samfélagsins og fólkið sé eitt og það sama. Fasismi felur í sér einræðissinnaða stjórnmálastefnu og er í andstöðu við lýðræði og ótakmarkað einstaklingsfrelsi. Hugmyndafræði fasismans byggir að mestu á samsömun ríkis og þjóðar, það er algjöran samruna stofnana ríkisins við fólkið sem þjóðin samanstendur af. Fasismi upphefur rétt ríkisins til ótakmarkaðra afskipta af lífi einstaklingsins, og andstöðu við stéttabaráttu, vegna þess er fasismi álitin tilheyra alræðissinnuðum stjórnmálastefnum.
Uppruni á Ítalíu
Orðið fasismi (fascismo á ítölsku) var heiti stjórnmálahreyfingar sem á upptök sín á Ítalíu frá 1922 til 1943 þegar fasistar, undir stjórn Benito Mussolini, voru þar við völd. Orðið á uppruna sinn í Rómaveldi. Nafnið er dregið af latneska orðinu fascis sem merkir „knippi“ ( axarvöndur) og á uppruna sinn í litlum hópum uppgjafarhermanna úr Fyrri heimsstyrjöldinni og atvinnulausra ungmenna (Fasci italiani di combattimento - bókst. „ítölsk bardagaknippi“) sem tókust á við jafnaðarflokkana og samtök verkafólks á þeim umrótstímum sem fylgdu í kjölfar styrjaldarinnar. Þessir hópar fengust við skipuleg verkfallsbrot þegar allsherjarverkföll lömuðu einhver svið þjóðlífsins, líkt og oft gerðist á þessum tímum, og reyndu að hleypa upp baráttufundum verkalýðsfélaga og vinstriflokka með ólátum og slagsmálum.
Fasisma mætti flokka sem andkommúníska stjórnmálahreyfingu eða -flokk sem notast við herafl eða lögreglu til að halda uppi aga. Fasistar sóttu ýmislegt til bolsévismans, svo sem flokksræði þar sem aðeins einn flokkur situr á þingi og mikil afskipti ríkisvaldsins af atvinnulífinu, þar með talið þjóðnýtingu heilla iðngreina, svo sem orkuiðnaðarins og fjölmiðla. Að auki einkenndist orðræða fasismans af mikilli þjóðernishyggju og kynþáttahyggju sem ásamt tilhneigingu til útþenslustefnu gat leitt til þversagnarkenndra niðurstaðna þegar t.d. þeir sem aðhylltust fasisma í einu landi lentu í þeirri stöðu að nágranni þeirra hugðist leggja land þeirra undir sig í nafni sömu stefnu.
Fasískar hreyfingar víðar
„Fasískar“ stjórnmálahreyfingar, þar á meðal nasismi, dreifðust um Evrópu á millistríðsárunum 1918 - 1939. Fasískar hreyfingar náðu völdum um lengri eða skemmri tíma í mörgum löndum Evrópu, þar á meðal í Þýskalandi, Austurríki, Ungverjalandi, Rúmeníu, á Spáni og í Portúgal. Fasistaflokkar voru líka stofnaðir í Bretlandi og Bandaríkjunum en náðu ekki vinsældum.
Fasismi í upphafi 21. aldar
Til fasískra stjórnmálahreyfinga upp úr aldamótum 21. aldar teljast meðal annars Gullin dögun í Grikklandi, Fiamma Tricolore, Forza Nuova og Fronte Sociale Nazionale á Ítalíu, BNP í Bretlandi, National Alliance og American Nazi Party í Bandaríkjunum. Pólitískar skoðanir hryðjuverkamannsins Anders Behring Breivik teljast, meðal annars, fasískar. Árið 2013 sendi Breivik, úr fangelsi, inn umsókn um stofnun stjórnmálaflokks með heitið „Norski fasistaflokkurinn og norræna bandalagið“.
Ingimar Óskarsson
Ingimar Óskarsson (27. nóvember 1892 – 02. maí 1981) var íslenskur náttúrufræðingur. Ingimar stundaði skeldýrarannsókna alla ævi og skrifaði Skeldýrafánu Íslands (íslenskt undirstöðurit um skeldýr og kuðunga), en mest starf liggur þó eftir hann í grasafræði og rannsóknum gróðurfari.
Ævi
Ingimar fæddist á Klængshóli í Skíðadal, sem gengur inn úr Svarfaðardal við utanverðan Eyjafjörð. Foreldrar hans voru Óskar Rögnvaldsson bóndi þar og kona hans Stefania Jóhanna Jónsdóttir frá Bryta á Þelamörk. Sumarið 1924 vann Ingimar í Lystigarðinum Akureyrar og kynntist þar við Margréti Kristjönu Steinsdóttur (1896-1982), bónda í Vatnsfjarðarseli Reykjafjarðarhreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu og kynntist þar ræktunarstörfum. Gengu þau í hjónaband að 2. október 1924 og voru saman til æviloka. Saman eignuðust þau börn Óskar, Ingibjörgu og Magnús.
Nám og störf
200px|thumb|vinstri| er fíflategundin sem Ingimar lýsti
Ingimar stundaði nám við Gagnfræðaskólann á Akureyri. Þrátt fyrir prýðilegar námsgáfur varð skólasetu hans ekki lengri og á 1913 tók Ingimar gagnfræðapróf, en hann stundaði sjálfsnám alla ævi. Hann fékk snemma mikinn áhuga á náttúrufræði, einkum flóru og gróðri Íslands, og auk þess að afla sér fróðleiks úr fáanlegum rituðum heimildum fór hann markvisst að reyna að auka við þekkingu sína með eigin rannsóknum.
Eftir 1913, næstu þrjátíu árin fékkst Ingimar aðallega við kennslu, einkum í náttúrufræði, á ýmsum skólastigum, allt frá því að vera heimiliskennari og til þess að vera gagnfræðaskólakennari. Auk kennslunnar var hann framkvæmdastjóri Ræktunarfélags Noröurlands (1923-1924); umsjónarmaður Lystigarðsins á Akureyri (1929-1931); formaður Guðspekifélagsins Systkinasambandið á Akureyri (1934-1936) og ritari þess (1928—1934).
Henrik Krag
Henrik Krag (d. um 1613) var danskur maður sem var tvívegis höfuðsmaður (hirðstjóri) yfir Íslandi á 16. öld. Langur tími leið milli hirðstjóratímabila hans og ekki er alveg öruggt að um sama mann sé að ræða þótt svo sé oftast talið.
Ingimar Óskarsson
Nám og störf
Hafði raunar byrjað Ingimar á fiski- og skeldýrarannsóknum sínum löngu fyrr, þann 1920 þegar hann var kennari á Dalvík, og ritað greinar um þau efni. Hann safnaði skeljum og kuðungum í fjörunni eða hann fékk senda ýsumaga til rannsóknar, af því að étur ýsan öllum skeldýrum og gleypir þau í heilu lagi. Þannig náðist í margar fágætar tegundir af íslenskum skeldýrum. Þótti nemendum nýstárlegt og fróðlegt að sjá hann kryfja ýsumaga og fremja fleira þvilikt. Ahuga vakti hann sannarlega, bæði þá í skólanum og siðar þegar um árabil flutti hann fjölda fróðlegra erindi í útvarp um fjölmargar dýrategundir, bæði í sjó og á landi. Auk þess hann skrifaði í blöð og tímarit um þau.
Henrik Krag
Hann var hálfbróðir Poul Stigsen Hvide (Páls Stígssonar), sem var höfuðsmaður frá 1560, og var móðir þeirra Else Mogensdatter Stampe af Klarupgaard en faðir Henriks var Niels Eriksen Krag. Henrik Krag var eitthvað á Íslandi með bróður sínum og er kallaður fógeti í Vestfirðingafjórðungi í dómi 1565.
Vorið 1566 dó Páll á Bessastöðum og var Henrik samþykktur sem höfuðsmaður á Alþingi um sumarið. Hann fór svo utan um sumarið og kom aftur árið eftir og hafði þá fengið hirðstjórnarvöld hjá konungi. Hann virðist hafa verið fremur vinsæll og vel þokkaður og þótti ekki ganga hart eftir landsmönnum með skatta og aðrar greiðslur sem þeir áttu að gjalda. Hann var heldur ekki lengi í embætti að þessu sinni og Christoffer Valkendorf var skipaður í hans stað 1569.
Ingimar Óskarsson
Nám og störf
Mest áhuga liggur þó eftir hann í grasafræði. Frá og með árinu 1925 og næstu fimmtíu árin stundaði hann þannig rannsóknir á flóru Íslands. Lengi vel tók hann fyrir eitthvert landsvæði til rannsókna á hverju sumri og ritaði siðan svæðislýsingar um flóru og gróðurfarið, t.d. í Svarfaðardal, Hrísey, Eyjafirði, Reyðarfirði, Vestfjörðum, Flatey á Skjálfanda o.s.frv. Hann fann allmargar tegundir háplantna fyrstur á Íslandi og gaf þeim nöfn og jók miklu við vitneskju manna um útbreiðslu háplantna hér. Staðlaða höfundarstyttingin Ósk. er notuð til að tilgreina hann sem höfund þegar vitnað er í grasafræði og 87 nöfn gefin út af Ingimari Óskarssyni.
Áramótaskaup 1975
Áramótaskaupið 1975 hafði yfirskriftina: Góða veislu gjöra skal - áramótaskaup 1975. Kynning þess í Morgunblaðinu þann 31. desember var þannig:
Henrik Krag
Rúmum tuttugu árum síðar, 28. febrúar 1591, var Henrik Krag aftur skipaður hirðstjóri á Íslandi. Þá lét hann meira til sín taka og kom á ýmsum breytingum sem margar þóttu til bóta. Jón Halldórsson í Hítardal segir í Hirðstjóraannál að Krag hafi verið einn af þeim hinum nytsamlegustu hirðstjórum og Páll Eggert Ólason segir í ritinu Menn og menntir að óvíst sé hvort „nokkur höfuðsmaður á þessu tímabili hafi viljað landsmönnum betur bæði í tillögum og verki, það er hann mátti“.
Ingimar Óskarsson
Nám og störf
Eftir 1950 um síðustu þrjá áratugi rannsakaði hann aðallega hina merkilegu ættkvisl undafifla. Var um skeið einhver helsti sérfræðingur á Norðurlöndum í undafíflum, þessum erfiða hópi blómplantna og lýsti mörgum nýjum tegundum.
Grasafræðiverkin Ingimars eru fjölmargar, voru birt flestar í Náttúrufræðingnum, en sumar í erlendum timaritum á ensku og hjá Visindafélagi Islendinga.
Henrik Krag
Krag dvaldi á Íslandi mestalla seinni hirðstjóratíð sína, fór reyndar utan haustið 1593 en var kominn aftur fyrir Alþingi árið eftir. Hann lét af embætti 1595 en lifði í nærri tvo áratugi eftir það, var enn á lífi 22. október 1612 en dáinn fyrir 29. janúar 1614.
Kona Henriks var Kristen Nielsdatter Munk og áttu þau nokkur börn.
Ingimar Óskarsson
Nám og störf
Auk þess fékkst hann einnig við rannsóknir á ýmsum öðrum sviðum líffræði, einkum á sveppum og störum.
Verk
Fyrstu ritgerðir um niðurstöður rannsókna sinna birti Ingimar 1927 og til 1981 skrifaði hann um 90 ritgerðir, þar af sumar reyndar heilar bækur. Tæplega 60 eru um grasafræðileg efni, rúmar 20 um dýrafræði og um 10 fræðslugreinar og bækur fyrir almenning um ýmis svið náttúrufræði, sem hann ýmist skrifaði sjálfur eða þýddi úr öðrum málum.
Grundvallarrit hans er Skeldýrafána Íslands sem er um íslensk lindýr í sjó. Ingmar byrjaði á rannsóknum á lindýrum á 1924 og birti fyrstu ritgerðina um þær árið 1944. Átta árum síðar á 1952 kemur út fyrsta bók hans um skeldýrafána - Samlokur í sjó, og tíu árum þar á eftir sniglafána - Snæsniglar með skel. Bæði þessi bækur hafa verið endurskoðuð og gefin út aftur, síðast 1982 í einni bók, Skeldýrafána Íslands, sem Óskar sonur hans lauk við að búa til prentunar að honum látnum.
Af stærri náttúruritgerðum eru líka ritgerðir um starir.
949
949 (CMXLIX í rómverskum tölum)
Ingimar Óskarsson
Verðlaun
Ingimar var kjörinn félagi í Vísindafélagi Íslendinga árið 1931, heiðursfélagi Hins islenska náttúrufræðifélags 1960 og heiðursfélagi Félags islenskra náttúrufræðinga 1978. Heiðursdoktor Háskóla Íslands, verkfræði- og raunvísindadeild í júní 1977. Hlaut heiðursverðlaun úr Asusjóði.
Köping
thumb|right|200px|Köping Köping er þéttbýli í sveitarfélaginu Köping í Svíþjóð. Þar búa 17 743 manns (2010).
Rúnar Gunnarsson - Lagasmiður og söngvari
Rúnar Gunnarsson - Lagasmiður og söngvari er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973.
Öglir
Öglir (fræðiheiti: Archaeopteryx, úr grísku: ἀρχαίος „forn“ + πτερυξ „vængfjöður“) lifði á síðjúra og árkrít þar sem nú er Þýskaland, og er elsti og frumstæðasti fugl sem þekktur er. Uppgötvun fyrsta sýnisins, Archaeopteryx lithographica, árið 1861, tveimur árum eftir að Charles Darwin gaf út Uppruna tegundanna, setti af stað miklar umræður um þróun og hlutverk millistigssteingervinga (e. transitional fossils).
Öglirinn sýnir mörg einkenni þeirrar greinar risaeðla sem nefnist þrítáungar (Theropoda). Uppgötvun nokkurra vel geymdra fiðraðra risaeðla í Kína á tíunda áratugnum staðfesti í augum margra vísindamanna tengslin milli risaeðla og fugla.
Noctua janthina
Noctua janthina er fiðrildi af yglufiðrildaætt. Það er útbreitt í suður- og mið- Evrópu.
Grettis saga
Í sögunni er greint frá æsku og uppvexti Grettis, brekum hans og óláni, sem olli því að hann varð útlagi og þvældist um allt Ísland. Margir ofsóttu hann en einnig urðu margir til þess að hjálpa honum. Endalok Grettis urðu í Drangey í Skagafirði, en þar var hann loks drepinn.
Grettisfærsla
Grettisfærsla er horfið kvæði í Grettissögu. Eftir að rakin hefur verið viðræða ísfirskra kotkarla um það hver eigi að taka við Gretti, farast sögumanni orð á þessa lund: „Og eftir þessu viðtali þeirra hafa kátir menn sett fræði það er Grettisfærsla hét og aukið þar í kátlegum orðum til gamans mönnum“. Því miður er ekki hægt að gera sér fulla grein fyrir Grettisfærslu, enda var hún skafin af bókfellinu. Þó má sjá að þar hefur verið klám og harla lítill tepruskapur, eins og ráða má af því sem Ólafur Halldórsson hefur skrifað um færsluna, en hann hefur rýnt í skaddað handritið.
Í Nýjum félagsritum árið 1861 er ritgerð eftir er eftir Jón Sigurðsson sem nefnist „Um nokkrar íslendingasögur“. Þar stendur:
RetRoBot
Saga
Hljómsveitin var stofnuð af æskuvinunum og grunnskólafélögunum Daða Frey Péturssyni og Kristjáni Pálma Ásmundssyni sem lengi höfðu spilað saman, meðal annars í hljómsveitinni Orchestra of Few. Árið 2011 ákváðu þeir svo að leiða hesta sína aftur saman og stofna hljómsveit sem „fengi fólk virkilega út á dansgólfið.“ Þeir hófust handa við að semja lagið Generation. Lagið var tekið upp á löngum tíma og voru hátt í 30 raddir teknar upp fyrir bakraddasöng. Nokkrum mánuðum síðar bættust í hópinn söngvarinn Gunnlaugur Bjarnason og gítarleikarinn Guðmundur Einar Vilbergsson. Þá var Generation fullklárað og sent á allar útvarpsstöðvar en engar voru undirtektirnar. Það var ekki fyrr en hljómsveitin gaf út aðra smáskífu sína Electric Wizard sem hjólin fóru fyrst að snúast en lagið fékk strax á fyrstu vikunni hátt í 10 þúsund spilanir á YouTube.
RetRoBot hélt sína fyrstu tónleika þann 2. febrúar á kvöldvöku nemendafélags Fjölbrautaskóla Suðurlands í sal skólans en Daði, Gunnlaugur og Mummi eru allir brautskráðir þaðan. Þar spilaði hljómsveitin þrjú frumsamin lög, Generation, Electric Wizard og Lost og eina ábreiðu, lagið Sneaky Boots eftir hljómsveitina Kiriyama Family en í desember 2011 hafði Daði Freyr gert remix af laginu fyrir RetRoBot.
Seinna fylgdu tvennir tónleikar á 800 Bar á Selfossi auk þess sem hljómsveitin flutti skemmtiatriði Fjölbrautaskóla Suðurlands í Gettu Betur viðureign skólans á móti Verzlunarskóla Íslands í mars 2012. Þar flutti hljómsveitin lagið Hitler var grafískur hönnuður úr söngleiknum Leg eftir Hugleik Dagsson. Gunnlaugur var auk þess í Gettu Betur-liði FSu sem tapaði naumlega fyrir Verzlunarskólanum en lokatölur voru 19-22.
Músíktilraunir
RetRoBot tók þátt í Músíktilraunum í Austurbæ árið 2012. Hljómsveitin spilaði á þriðja undanúrslitakvöldina þann 25. mars og var kosin áfram af salnum en hljómsveitinni In the Company of Men var hleypt áfram af dómnefnd. Í umsögn Arnars Eggerts Thoroddsen í Morgunblaðinu tveimur dögum síðar kom eftirfarandi fram:"ReTroBot [sic] sögðust spila „elektrónískt indírokk“ í kynningartexta og verður henni trauðla betur lýst. Meðlimir komu ákveðnir til leiks, í samstæðum sviðsfötum og sviptu upp stuðvænu setti og salurinn var óðar á þeirra bandi. Lagasmíðar voru helst til þunnar en yfir það var breitt með áðurnefndri ástríðu og spilagleði."Úrslitakvöldið 31. mars spilaði RetRoBot í breyttri mynd en Mummi þurfti að vera viðstaddur fimmtugsafmæli móðurbróður síns í Danmörku. Því var Klemens Óli Sigurbjörnsson, gítarleikari og fyrrum skólafélagi Pálma úr Menntaskólanum við Laugarvatn, fenginn til að leysa Mumma af á úrslitakvöldinu. Að sögn hljómsveitarmeðlima gekk úrslitakvöldið vægast sagt „hörmulega“ og voru þeir því mjög undrandi þegar Óttarr Proppé, þáverandi formaður skóla- og frístundasviðs tilkynnti þá sem sigurvegara kvöldsins. Áður hafði Daði Freyr unnið verðlaun sem rafheili Músíktilrauna 2012.
Frá Músíktilraunum til Mixophrygian
Eftir sigurinn lá leiðin aftur heim á Suðurland þar sem RetRoBot var tekið fagnandi enda fyrsta hljómsveitin sem á rætur að rekja til Selfoss til að vinna Músíktilraunir. Fyrstu tónleikarnir eftir sigurinn voru í Pakkhúsinu á Selfossi en það hafði verið aðalæfingaaðstaða RetRoBot fyrir Músíktilraunir. Seinna fékk hljómsveitin svo fjárstyrk frá Sveitarfélaginu Árborg upp á 50 þúsund krónur.
Sumarið 2012 spilaði hljómsveitin á flestum skemmtistöðum Reykjavíkur og annarra bæja á Íslandi. Í ágúst sama ár fór hljómsveitin svo út til Hollands og spilaði þar á Westerpop hátíðinni í Delft. Stuttu eftir Hollandstúr hljómsveitarinnar veiktist Gunnlaugur Bjarnason og var greindur með einkirningasótt og þurfti því að draga sig í stutt hlé. Hörður Már Bjarnason, betur þekktur undir nafninu M-Band, leysti Gunnlaug af á meðan en RetRoBot og M-Band höfðu spilað mikið saman um sumarið. Gunnlaugur hafði meðal annars sungið lagið Love Happiness á fyrstu þröngskífu M-Bands og M-Band söng titillag Blackout.
Níunda konungsættin
Níunda konungsættin í sögu Egyptalands var konungsætt sem ríkti yfir Egyptalandi um það bil frá 2160 f.Kr. til 2040 f.Kr. Níundu og tíundu konungsættirnar ríktu frá Herakleópólis. Oft er erfitt að sjá hvorri konungsættinni konungar þessa tímabils tilheyra.
RetRoBot
Frá Músíktilraunum til Mixophrygian
Í október kom Blackout út og var henni vel tekið. Til dæmis skrifaði Björn Teitsson að platan væri „[f]ínasta frumraun hjá nýjustu útflutningsafurð Árborgar“ og gaf henni þrjár stjörnur af fimm mögulegum.
Ulric Neisser
Ulric Neisser (fæddur 8. desember 1928 í Kiel í Þýskalandi; d. 17. februar 2012) var bandarískur sálfræðingur sem hefur meðal annars stundað rannsóknir innan hugfræði. Neisser flutti til Bandaríkjanna með fjölskyldu sinni árið 1931. Hann lauk bachelors-gráðu í Harvard árið 1950, seinna mastersgráðu í Swarthmore-háskóla og árið 1956 doktorsgráðu frá Harvard. Hann hefur kennt við Cornell háskóla, Brandeis og Emory.
RetRoBot
Frá Músíktilraunum til Mixophrygian
Árið 2013 gaf RetRoBot svo út tvö ný lög, Insomnia og Something en einnig gáfu þeir út myndband fyrir fyrrnefnda lagið sem var leikstýrt og framleitt af Daða Frey en Atli Eyberg, vinur hljómsveitarmeðlimanna, fór með aðalhlutverk.
Ulric Neisser
Neisser hefur haft töluverð áhrif innan hugfræði með rannsóknum sínum og skrifum. Sumir telja að bók hans, Hugfræði (Cognitive Psychology), hafi haft mikil áhrif í þá veru að menn fóru að einbeita sér að hugfræði.
RetRoBot
Frá Músíktilraunum til Mixophrygian
Hljómsveitin hélt áfram að halda tónleika árið 2013 en í mun minna mæli en þeir höfðu áður gert. Hljómsveitin kom síðast fram á Iceland Airwaves tónleikahátíðinni í nóvember 2013 en eftir það hætti hún að spila og hefur ekki komið opinberlega fram síðan.
Daði Freyr flutti til Berlínar á haustmánuðum 2014 og stofnaði einmenningshljómsveitina Mixophrygian og gaf út sína fyrstu plötu 2. september 2015.
Berkeley-sýsla, Vestur-Virginíu
thumb|Berkeley County, Vestur-Virginíu Berkeley er sýsla í austurhluta Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi sýslunnar var 97.534 árið 2006. Sýslan er 834 km² að flatarmáli. Sýslan dregur nafn sitt af Norborne Berkeley, 4th Baron Botetourt.
Neðribyggð
Neðribyggð er byggðarlag í Skagafirði og var áður hluti af Lýtingsstaðahreppi. Sveitin liggur meðfram Svartá og nær fram að Mælifellsá, samhliða Efribyggð, sem er nær fjöllunum. Þar eru þessir bæir frá fornu fari, taldir frá norðri til suðurs:
Allmörg nýbýli og smábýli hafa verið byggð í sveitinni á síðari árum og á nýbýlinu Varmalæk úr landi Skíðastaða var lengi verslun og vísir að svolitlu þorpi.
Dæmisaga
thumb|250px|Manngerður köttur ver gæsir (frá Egyptalandi, c. 1120 f.Kr.
Dæmisaga er stutt skálduð saga, annaðhvort í bundnu eða óbundu máli, sem fjallar um dýr, goðsagnaverur, plöntur, dauða hluti eða krafta náttúrunnar sem eru manngerð, og færir einhvers konar siðferðisboðskap. Oft er hann afgreiddur í lok sögunnar í formi stutts spakmælis.
Eitt frægasta safn dæmisagna í vestrænni bókmenntasögu er Dæmisögur Esóps. Dæmisögur eru sérstök bókmenntagrein og sérstök grein þjóðsagna.
Eðlungar
Eðlungar (fræðiheiti: Saurischia) er ættbálkur risaeðla sem þróaðist á miðju tríastímabilinu.
Fremribyggð
Fremribyggð er byggðarlag í framanverðum Skagafirði og tilheyrði áður Lýtingsstaðahreppi. Nafnið er þó sjaldan notað nú á tímum.
Fremribyggð tekur við af Neðribyggð sunnan við Mælifellsá og liggur meðfram Svartá. Þar eru nokkrir bæir, meðal annars prestssetrið Mælifell. Landnámsmaðurinn Vékell hamrammi nam land á Fremribyggð og bjó á Mælifelli. Raunar er Þorviður nokkur einnig sagður hafa numið þetta svæði.
951
951 (CMLI í rómverskum tölum)
Kungsör
thumb|right|200px|Kungsör Kungsör er þéttbýli í sveitarfélaginu Kungsör í Svíþjóð. Þar búa 5 452 manns (2010).
Helgidagur
Helgidagur er dagur sem á hvílir helgi þar sem hann hefur sérstaka merkingu í einhverjum trúarbrögðum og er þannig oftast einnig frídagur í samfélagi þeirra sem aðhyllast þau trúarbrögð. Helgidagar geta þó verið mun fleiri en lögboðnir frídagar.
Seinna Kongóstríðið
Níu Afríkuríki og um það bil 25 stríðandi fylkingar tóku þátt í stríðinu. Árið 2008 höfðu um 5,4 milljónir manna látið lífið í stríðinu og eftirmálum þess, aðallega af völdum sjúkdóma og vannæringar. Síðara Kongóstríðið er því mannskæðasta stríð á heimsvísu síðan á dögum síðari heimsstyrjaldarinnar. Um tvær milljónir til viðbótar voru hraktar að heiman og flúðu til nágrannaríkja Kongó.
Þrátt fyrir að formlegur endi hafi verið bundinn á stríðið árið 2003 með sáttmála stríðandi fylkinga um stofnun sameiginlegrar þjóðstjórnar létust um 1000 manns daglega árið 2004 úr vannæringu og sjúkdómum vegna eftirmála átakanna. Stríðið snerist meðal annars um verslun með steinefni og aðrar auðlindir í hinu gjöfula Kongóríki.
Saga
Stríðið hófst stuttu eftir fyrra Kongóstríðið, þar sem uppreisnarmaðurinn Laurent-Désiré Kabila hafði með stuðningi Rúanda og Úganda steypt af stóli einræðisherranum Mobutu Sese Seko. Stuðningurinn sem Kabila hlaut frá Rúöndum og Úgöndum leiddi þó fljótt til þess að Kongóbúum fór að þykja hann handbendi erlendra stjórnmálamanna. Til að afsanna þetta flýtti Kabila sér að losa sig við rúandska og úgandska bandamenn sína og bað hermenn bandamanna sinna að hverfa frá Kongó árið 1998. Paul Kagame, forseti Rúanda, hafði vonast eftir því að Kabila yrði honum auðsveipur og varð fyrir vonbrigðum við þetta. Í ágúst 1998 gerðu Rúandamenn aðra innrás í Kongó til stuðnings uppreisnarmönnum í austurhluta landsins.
Átökin entust í um sex ár og á þeim tíma drógust enn fleiri Afríkuríki inn í stríðið: Simbabve, Namibía, Angóla, Tjad og hugsanlega Súdan gripu inn í styrjöldina til stuðnings kongósku ríkisstjórninni. Stríðið fór þó fljótt að snúast um ýmsa dýrmæta málma sem finna má í Austur-Kongó. Það var stríðandi fylkingum í hag að átökin stæðu sem lengst því á meðan þeim stóð gátu þær nýtt sér auðlindirnar og grætt á þeim. Stríðinu lauk formlega séð árið 2003 með valdatöku þjóðstjórnar undir forystu Joseph Kabila (sonar Laurent-Désiré, sem var myrtur árið 2001) en fólk hélt áfram að deyja af völdum skæruliða og sjúkdóma í mörg ár í viðbót. Flest dauðsföllin voru af völdum sjúkdóma sem hefði verið hægt að fyrirbyggja fremur en af völdum ofbeldis.
Tíunda konungsættin
Tíunda konungsættin í sögu Egyptalands var konungsætt sem ríkti yfir Egyptalandi á fyrsta millitímabilinu um það bil frá 2100 f.Kr. til 2040 f.Kr. Þessir konungar ríktu, líkt og konungar níundu konungsættarinnar, frá Herakleópólis í Neðra Egyptalandi.
Hvalasafnið á Húsavík
thumb||250px|Í Hvalasafninu Hvalasafnið á Húsavík er safn á Húsavík, við Skjálfandaflóa á Norð-Austurlandi. Það var stofnað 1997 og er sjálfseignarstofnun sem ekki er rekin í hagnaðarskyni.
Upphaflega var lítil sýning í sal félagsheimilisins á efri hæð Hótels Húsavíkur. Ári seinna flutti safnið í um 200 m² rými á efri hæð „Verbúðanna“ við höfnina. Safnið hét þá Hvalamiðstöðin á Húsavík. Gestafjöldi óx jafnt og þétt og því var nauðsynlegt að flytja safnið í stærra húsnæði sem hentaði starfsemi þess betur. Árið 2000 keypti Hvalamiðstöðin gamla sláturhús Kaupfélags Þingeyinga (sem var byggt 1931 og hætt notkun á 9. áratugnum) og gerði það upp og opnaði svo nýtt safn í júní 2002.
Árið 2004 var nafni safnsins breytt í Hvalasafnið á Húsavík. Sýningin óx hratt, árið 2005 var líffræðisalnum bætt við en þar er að finna yfirgripsmiklar upplýsingar um vistfræði hafsins, líffræði og lífeðlisfræði hvaldýra. Sýningarsvæði safnsins er nú 1600 m².
Safnið
thumb|250px|left Tilgangur safnsins er að fræða almenning um vistkerfi hafsins og tegundir hvaldýra, með áherslu á tegundir í Norður-Atlantshafinu. Í vísindahlutanum er að finna kynningu á rannsóknum safnsins sem hafa vaxið síðan 2001 og eru nú grunnur alþjóðlegrar samvinnu og útgáfu. Árið 2007 hlaut safnið formlega viðurkenningu Menntamálaráðuneytisins sem fræðastofnun.
Sýningarsvæðið
Sýning Hvalasafnsins er á 1.400 m² svæði á tveimur hæðum. Áhersla er lögð á vandaða framsetningu efnis. Skýringarmyndir og náttúrulegir sýningargripir vekja áhuga gesta og ímyndunarafl og hvetja til lestrar fræðandi texta.
Á neðri hæðinni er að finna sýningu um vistkerfi hafsins sem kynnir gestum búsvæði og vistfræði hvala. Þar er líka að finna upplýsingar um þróun, líffærafræði og lífeðlisfræði hvaldýra. Aðrir hlutar sýningarinnar fjalla um tegundir hvala í Norður-Atlantshafi, náttúrusögu þeirra, hvalreka, hvalaskoðun og hvalveiðar Íslendinga fyrr og nú. Sérstakt herbergi er tileinkað höfrungum með áherslu á algengustu tegundir við Ísland. Háhyrningar fá sérstaka umfjöllun, þar á meðal frægasti íslenski háhyrningurinn, Keikó. Tvær heimildarmyndir um hvalveiðar og átökin milli hvalveiða og hvalaskoðunar eru til sýnis. Þar sem fjallað er um hljóð hvala og bergmálstækni er meðal annars gagnvirkur tölvuleikur sem nota má til að fræðast um hljóð hvala.
thumb|right|250px|Beinagrind hvals Á efri hæð safnsins er „hvala-galleríið“ en þar er að finna beinagrindur af níu tegundum hvala. Fyrsta beinagrindin sem sett var saman var af norðsnjáldra (Mesoplodon bidens) árið 1998, næstu grindur voru af hrefnu (Balaenoptera acutorostrata) og búrhval (Physeter macrocephalus). Aðrar beinagrindur eru af hnúfubak (Megaptera novaeangliae), háhyrningi (Orcinus orca), skugganefju (Ziphius cavirostris), andarnefju (Hyperoodon apmullatus) og grindhval (Globicephala melas). Árið 2004 fékk safnið að gjöf frá Grænlandi afar áhugaverða beinagrind af náhval (Monodon monoceros).
Sjálfboðaliðastarf
Safnið hefur frá upphafi staðið fyrir alþjóðlegu sjálfboðaliðaprógrammi sem á sinni tíð var nánast óþekkt á Íslandi. Sjálfboðaliðarnir hafa flestir verið háskólanemar í líffræði eða skyldum greinum. Sjálfboðaliðarnir eru daglegri starfsemi safnsins ómetanlegir, með þeim er unnt að halda safninu opnu allan daginn, alla daga sumarsins. Sjálfboðaliðarnir þýða kynningartexta, vinna að sýningunni sem stöðugt er verið að bæta og taka þátt í rannsóknarverkefnum safnsins. Þeir eiga möguleika á að fræðast um hvali og upplifa þá í sínu náttúrulega umhverfi. Þeir verða fljótt færir um að veita gestum sérfræðileiðsögn um safnið og geta oft veitt fræðslu og upplýsingar á mörgum tungumálum.
Sjálfboðaliðarnir taka þátt í rannsóknum safnsins á hvölum en þær hafa staðið yfir um árabil. Hvalaskoðunarbátar eru nýttir til að nálgast hvalina og fara sjálfboðaliðar í eina ferð á dag til að afla nauðsynlegra gagna vegna rannsókna. Gagnabanki safnsins er uppfærður jafn óðum og notaður af rannsakendum til áframhaldandi fræðistarfa.
Hvalarannsóknin
Rannsókn Hvalasafnsins byrjaði árið 1998 en gögnin sem var aflað voru send til annarrar stofnunar. Nokkrum árum seinna ákvað safnið að gera sitt eigið gagnasafn. Í samráði við annað af hvalskoðunarfyrirtækjum bæjarins, Norðursiglingu, var ákveðið að starfsfólk Hvalasafnsins gæti farið í hvalaskoðunarferðir á sumrin til að safna gögnum. Safnið er einnig í samstarfi við bæði háskóla og aðra rannsakendur. Hingað til hefur rannsóknin aðallega snúist um svokallaða ljósmyndagreiningu, þar sem bornar eru saman myndir af hvölum og greindir í sundur einstaklingar innan tegundar. Einnig er kannað vistkerfi og öndunar mynstur hvalanna.
Tenglar
Hvalasafnið á Húsavík
Áramótaskaup 1974
Áramótaskaupið 1974 var í leikstjórn Hrafns Gunnlaugssonar og fjallaði um minnisverð tíðindi frá árinu, sem senn er á enda - eins og sagði í kynningu. Höfundar þess voru Andrés Indriðason, Björn Björnsson, Hrafn Gunnlaugsson og Tage Ammendrup. Söngtextar voru eftir Hermann Jóhannesson, Helga Seljan o.fl. Meðal þátttakenda voru: Áróra Halldórsdóttir, Árni Tryggvason, Bessi Bjarnason, Helga Stephensen, Jón Aðils, Karl Guðmundsson, Klemenz Jónsson, Nína Sveinsdóttir, Sigríður Þorvaldsdóttir, Sigurður Karlsson, Soffía Jakobsdóttir, Steinun Jóhannesdóttir, Valdemar Helgason, Valur Gíslason, Henny Hermannsdóttir o.fl.
Hraðeind
Hraðeind eða tachyon-eind (enska: tachyon frá grísku, takhyónion, úr , takhýs, „hraður“) kallast fræðilegar öreindir sem fara hraðar en ljósið. Ástæðan fyrir því að tilvist þeirra er ekki í ósamræmi við afstæðiskenninguna er sú að afstæðiskenningin segir að enginn hlutur með massa geti ferðast um á ljóshraða en möguleiki sé að hlutur ferðist með hraða hærri en ljóshraði en verði þá alltaf á hærri hraða en ljóshraði, þ.e. ekki er hægt að hægja á hraðeind niður fyrir ljóshraða.
Doronicum conaense
Doronicum conaense er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Tíbet.
Áramótaskaup 1967
Áramótaskaupið 1967 var skemmtidagskrá í umsjá Ómars Ragnarssonar, Magnúsar Ingimarssonar og Steindórs Hjörleifssonar. Gestir voru m.a.: Bessi Bjarnason, Flosi Ólafsson, Lárus Ingólfsson, Margrét Ólafsdóttir, Sigríður Þorvaldsdóttir, Þóra Friðriksdóttir, Þorgrímur Einarsson ásamt hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar og söngvurunum Þuríði Sigurðardóttur og Vilhjálmi Vilhjálmssyni.
Vékell hamrammi
Vékell hamrammi var landnámsmaður í Skagafirði. Hann nam land á Fremribyggð, ofan frá Gilá (nú Gljúfurá) til Mælifellsár og bjó á Mælifelli. Raunar er Þorviður landnámsmaður einnig sagður hafa numið þetta land en það er trúlega misskilningur höfundar Landnámu. Vékell fór suður á fjöll í könnunarferð og „kom til hauga þeirra er heita Vékelshaugar; hann skaut milli hauganna og hvarf þaðan aftur“.
John Arne Riise
John Arne Semundseth Riise (fæddur 24. september 1980) er norskur fyrrum knattspyrnumaður.
1996 byrjaði Riise að spila fyrir Álasund. Sumarið 1998 fór hann að ráðum Nils Arne Eggen og fór til Frakklands til að spila fyrir Mónakó. Fyrsti landsleikur Riise fyrir Noreg var í janúar 2000.
Örvar Kristjánsson (1972)
Örvar Kristjánsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1972. Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Pétur Steingrímsson. Ljósmynd: Ásgrímur Ágústssom. Prentun: Valprent hf.
Simon & Garfunkel
thumb|right|Art Garfunkel (t.v.) og Paul Simon í Dublin 1982. Simon & Garfunkel voru bandarískur dúett skipaður Paul Simon og Art Garfunkel. Þeir stofnuðu sveitina Tom and Jerry árið 1957 en urðu í raun ekki frægir fyrr en 1965 þegar smáskífan Sound of Silence kom út. Tónlist þeirra var fyrirferðarmikil í kvikmyndinni The Graduate sem sendi þá enn hærra upp á stjörnuhimininn.
Kaffibrúsakarlarnir - Kaffibrúsakarlarnir
Kaffibrúsakarlarnir - Kaffibrúsakarlarnir er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973.
Marine Le Pen
Marine Le Pen (fædd 5. ágúst 1968 í Neuilly-sur-Seine) er franskur stjórnmálamaður. Hún er yngsta dóttir Jean-Marie Le Pen.
Hún er lögfræðingur og tók við af föður sínum sem forseti Rassemblement national þann 16. janúar 2011. Hún er þingmaður Evrópuþingsins frá árinu 2004.
Frambjóðandi fyrir forsetakosningarnar 2012 varð hún í þriðja sæti í fyrstu umferð og fékk 17,9% greiddra atkvæða. Aftur frambjóðandi National Front í forsetakosningunum 2017 komst hún í aðra umferð, sem hún tapaði fyrir Emmanuel Macron með því að fá 33,9% atkvæða.
Anna og skapsveiflurnar
Anna og skapsveiflurnar er tölvuteiknuð mynd eftir íslenska þrívíddarhönnunarfyrirtækið CAOZ. Myndin er í leikjstórn Gunnars Karlssonar, sem einnig er útlitshönnuður myndarinnar. Handritið er byggt á sögu eftir Sjón. Margir þekktir einstaklingar sáu um talsetningu og þar á meðal má nefna Terry Jones, Björk og Damon Albarn.
Marine Le Pen
Hún býður sig fram í þriðja sinn sem frambjóðandi í forsetakosningunum 2022. Í fyrstu umferð kosninganna varð hún í öðru sæti og komst í aðra umferð í annað sinn. Hún varð aftur fyrir barðinu á Emmanuel Macron en hlaut 41,5% atkvæða, sem er besti árangur hennar í forsetakosningum. Sama ár fékk flokkur hans 89 þingsæti, sem er met hjá flokki hans.
Eins og faðir hennar hefur hún gert gagnrýni á innflytjendamál að aðalþema herferðar sinnar. Marine le Pen tekur einnig afstöðu gegn Evrópusambandinu og ver vinsælar stéttir samfélagsins. Marine Le Pen tekur afstöðu gegn lögboðinni innleiðingu bólusetningar passa gegn Covid-19.
Hún hefur setið á landsþingi síðan 2017. Marine le Pen er raðað hægra megin við franska stjórnmálasviðið.
Jónsmessa
thumb|right|230px|Rússneskur Íkon frá 15. öld sem sýna á frá fæðingu Jóhannesar skírara Jónsmessa er fæðingarhátíð Jóhannesar skírara og ber upp á 24. júní. Til eru ritaðar heimildir um að skrifa nafn Jóhannesar skírara Jón eða Jóan skírari eða baptisti og þaðan er heitið Jónsmessa, frekar en Jóhannesarmessa komið. Hún er eini fæðingardagur dýrlings sem haldinn er helgur utan eina af sjö helstu messum Maríu guðsmóður, en einn þeirra, 8. september er áætlaður fæðingardagur hennar.
Uppruni
Þegar Rómverjar á 1. öld f.Kr. tóku upp júlíanska tímatalið var haldið up á 24. júní sem lengsta dag ársins og haldin forn sumarsólstöðuhátíð og sambærileg vetrarsólstöðuhátíð sem stysta dag ársins þann 24. desember. Var það líkt og víðast hvar annars staðar á þeim tíma að haldið hefur verið upp á sólstöður að sumri og vetri.
Þegar Rómarkirkjan ákvað nokkrum öldum seinna að haldið skyldi upp á fæðingardaga Jesú Krists og Jóhannesar skírara á þessum fornu Rómversku sólstöðuhátíðum miðaði hún við júlíanska tímatalið, en vissi þá ekki að stjarnfræðileg nákvæmni tímatalsins var ekki rétt og munaði 3. dögum á hinum raunverulegu sólhvörfum og tímatalinu. Samkvæmt Nýja testamentinu, Lúkasarguðspjalli 1:26 og 1.36, átti Jóhannes skírari að hafa fæðst sex mánuðum á undan Jesú. Jónsmessa átti því að vera á sumarsólstöðum en jól, fæðingarhátíð Krists á vetrarsólstöðum. En vegna þess að júlíanska tímatalið var ekki rétt settu þeir eftir sinni bestu vitneskju fæðingarhátíðir þeirra á 24. júní og 24. desember. Þegar tímatalið var leiðrétt og sólstöðurnar færðar á sína réttu stjarnfræðilegu daga, sem eru um 21. júní og 21. desember, var samt áfram haldið í fyrri dagsetningar og því eru Jónsmessa og jól þremur dögum eftir stjarnfræðilegar sumar-og vetrarsólstöður.
Í Norður-Evrópu höfðu sólstöðuhátíðirnar ætíð haft meira gildi en sunnar í álfunni, væntanlega vegna þess hve mikill munur er á lengsta og stysta degi ársins þar. Voru til dæmis á þessum dögum mikil blót á Norðurlöndunum. Þegar Ólafur konungur Tryggvason var búin að kristna Norðmenn virðist hann hafa viljað bæta landmönnum upp hin fornu blót með því að setja niður ársfjórðungslegar hátíðir í stað hinna ársfjórðungslegu blóta. Í einu fornriti segir svo:
„... feldi blót og blótdrykkjur og lét í stað koma í vild við lýðinn hátíðardrykkjur jól og páskar, Jónsmessu munngát og haustöl að Mikjálsmessu.“
Jónsmessa á Íslandi
Jónsmessa virðist aldrei hafa verið mikil hátíð á Íslandi þótt ætla megi að yfir henni hafi verið mikil helgi í kaþólskum sið og jafnvel lengur. Helgina má mæla í því að milli tuttugu til þrjátíu kirkjur voru helgaðar Jóhannessi skírara einum eða honum ásamt einhverjum öðrum dyrlingi. Jónsmessa var einnig ekki feld niður úr tölu íslenskra helgidaga fyrr en 1770, löngu eftir siðaskipti, sem bendir til þess að yfir deginum hafi ríkt þónokkur helgi langt umfram kaþólskan sið.
Hve ólík hátíð Jónsmessa var á íslandi er talið að rekja megi til náttúrufarslega aðstæðna og hvenær hentugast var út frá þeim að halda Alþingi.
Á þessum tíma ársins var sauðburði oftast lokið, búið að rýja fé og reka á fjall. Búið að verka tún en sláttur ekki hafinn. Því var þessi tími einmitt hentugasti tími sumars til þess að kasta mæðinni og gera sér glaðan dag. En einmitt þessvega er talið að Alþingi hafi verið sett niður á þessum tíma því þetta var jafnframt sá tími sem flestir gátu komist frá til þess að þinga.
Á þjóðveldistímanum kom þingið saman um miðjan júní og stóð í tvær vikur. Er líklegt þótt ekki séu til af því neinar frásagnir eða ritaðar heimildir að fólk hafi gert sér þar glaðan dag samhliða alvarlegri fundarhöldum á þingstaðnum.
Eins er það með venjur á Jónsmessunótt, að á íslandi var ekki sama trúin á mikil drauga eða nornalæti, kanski vegna þess að þær verur þola illa dagsins ljós og þessi nótt nær dagsbjört og því ekki neitt myrkur til að hræðast hvað leynst gæti í því. Þó þótti Jónsmessunótt ein af fjórum mögnuðustu nóttum ársins ásamt jólanótt, nýjársnótt og þrettándanótt en allar þessar nætur eru nálægt sólhvörfum. Margur af þeim átrúnaði sem þessum nóttum tengdist var hinn sami, eins og að þær væru góðar til útisetu á krossgötum, kýr tali og selir fari úr hömum sínum.
500–491 f.Kr.
500–491 f.Kr. var 1. áratugur 5. aldar f.Kr.
Fleglar
Fleglar (fræðiheiti: Ornithischia) er einn af tveim ættbálkum risaeðla.
Hátíð
thumb|right|[[Kjötkveðjuhátíðin í Ríó er dæmi um trúarhátíð.]] Hátíð er mannfagnaður þar sem fjöldi manns kemur saman til að fagna af einhverju tilefni, ólíkt veislu þar sem lítill hópur kemur saman. Hátíðir eru gjarnan utandyra og geta tekið marga daga. Dæmi um hátíðir eru trúarhátíðir, þjóðhátíðir, kvikmyndahátíðir, listahátíðir, tónlistarhátíðir og íþróttahátíðir.
Efnismenning
thumb|right|Endurgerð matreiðslutæki byggð á fyrirmyndum frá 5. öld f.Kr. Efnismenning á við um efnislega þætti menningar sem birtist í hlutum og mannvirkjum sem umkringja fólk. Efnismenning nær yfir notkun, neyslu, sköpun, og viðskipti með hluti, og líka atferli, viðmið, og siði sem skapast í kringum eða með efnislega hluti. Hugtakið er notað í fornleifafræði, mannfræði og þjóðfræði, með áherslu á efnislegar minjar sem má rekja til menningar fortíðar eða samtímans.
Norberg
thumb|right|200px|[[Elsa Andersons konditori]] Norberg er þéttbýli í sveitarfélaginu Norberg í Svíþjóð. Þar búa 4 518 manns (2010).
Efnismenning
Rannsóknir á efnismenningu eru þverfaglegar rannsóknir á tengslum fólks og hluta: gerð þeirra, sögu, varðveislu, og túlkun. Slíkar rannsóknir sækja kenningar og aðferðir til bæði félags- og hugvísinda; svo sem til listasögu, fornleifafræði, mannfræði, sagnfræði, þjóðfræði, bókmenntafræði og safnafræði. Alls kyns hlutir geta fallið undir efnismenningu, allt frá byggingum og öðrum mannvirkjum að bókum eða skartgripum. Efnismenning nær líka yfir mótun líkamans; til dæmis með hárskurði, húðflúrum eða líkamsrækt.
Sigurður Guðmundsson (vígslubiskup)
Sigurður Guðmundsson (16. apríl 1920 – 9. janúar 2010) var lengi sóknarprestur á Grenjaðarstað í Aðaldal, og vígslubiskup á Hólum í Hjaltadal frá 1981 til 1991.