cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dómkirkjan í Köln
Helgiskrín vitringanna
thumb|Helgiskrín vitringanna þriggja Ein mesta gersemi dómkirkjunnar er helgiskrín vitringanna þriggja ásamt líkamsleifum þeirra. Skrínið sjálft er 153 cm hátt, 220 cm langt og 110 cm breitt. Það er gert úr silfri og er gullhúðað. Hliðarnar eru settar gimsteinum og eru skreyttar gullhúðuðum styttum. Formið er eins og kirkjuskip í laginu. Það er þó innihaldið sem er öllu verðmætara, en það eru líkamsleifar vitringanna þriggja sem færðu Jesúbarninu gjafir. Líkamsleifar þeirra bárust frá Konstantínópel til Mílanó. 1164 herjaði Friðrik Barbarossa keisari á Milano og hertók hana. Hann gaf erkibiskupinum frá Köln, Reinhard von Dassel, líkamsleifar vitringanna, sem flutti þær til Kölnar. Stuttu seinna var helgiskrínið smíðað og leifar vitringanna settar þar í. Við það varð fyrirrennari dómkirkjunnar að einum mesta pílagrímsstað í Evrópu. Þegar dómkirkjan var í smíðum var skrínið flutt í hana og lá það þar allt til franska tímans. Skrínið var fjarlægt þegar Frakkar hertóku Köln 1794, þar sem Frakkar (og sér í lagi Napoleon) höfðu orð á sér fyrir að flytja listaverk og dýrgripi til Parísar. Í dag er skrínið til sýnis í dómkirkjunni. Skrínið sjálf var síðast opnað 1864. Þar var þá að finna ýmsar líkamsleifar, ekki bara þriggja manna, heldur nokkurra í viðbót.
Klörualtaristaflan
thumb|Klörualtaristaflan Altaristaflan kennd við heilaga Klöru var smíðuð 1350-60 og stóð upphaflega klaustri heilagrar Klöru í Köln. En þegar Frakkar lokuðu klaustrinu var altaristaflan flutt í dómkirkjuna, þar sem hún stendur enn. Altaristaflan er 6 metra breið í þremur stykkjum, sem hægt er að loka. Venjulega er altaristaflan lokuð, en hún er opnuð á degi heilagrar Klöru.
Annað
Í dómkirkjunni eru mýmargar styttur, málverk og ölturu. Flest eru þessi listaverk til sýnis í kirkjunni, en nokkur eru geymd í lokuðu hliðarhúsi, kölluð fjársjóðsgeymslan (Domschatzkammer).
Klukkur
Aðalklukknaverk dómkirkjunnar samanstendur af 8 stórum klukkum, sem þykir eitt mesta klukknaverk í dómkirkju í heimi. Stærsta klukkan heitir Pétursklukkan og vegur hún eins og sér 24 tonn. Hún er þar með langþyngsta kirkjuklukka heims. Hún var smíðuð 1923 og hangir í suðurturninum. Pétursklukkan er eingöngu notuð við sérstaka viðburði, til dæmis við andlát erkibiskups í Köln eða andlát páfa. Við önnur tækifæri hefur hún aðeins hringt þrisvar á 20. öld. 1936 lét Hitler hringja klukkunni sem nokkurs konar friðarósk. 1945 hringdi hún til marks um lok heimstyrjaldarinnar síðari. 1990 hringdi hún enn við sameiningu Þýskalands.
Grafhvelfing
Í dómkirkjunni er grafhvelfing, enda var ákvarðað að hún yrði grafarkirkja erkibiskupanna í Köln. Þar hvíla 25 erkibiskupar, þar á meðal Gero og Reinhard von Dassel.
Bjärred
thumb|right|200px|Bjärred Bjärred er þéttbýli í sveitarfélaginu Lomma i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 9.542 manns.
Kollafjörður (Faxaflóa)
thumb|right|Örnefni í Reykjavík og nágrenni. thumbnail|Kollafjörður til hægri, undir Esjunni
Dorota Rabczewska
thumb|Doda (Dorota Rabczewska) Doda (fædd Dorota Rabczewska 15. febrúar 1984) er poppsöngkona frá Ciechanów á Pólland. Hún er þekktust fyrir lög á borð við „Znak Pokoju“, „2 Bajki“, „Szansa“, „Katharsis“, „Nie daj się og „Bad Girls“.
Fengrani
Fengrani (fræðiheiti: Silurus glanis) er af fengranaætt. Fengrani er stærsti vatnafiskur Evrópu. Fengrani getur orðið allt að 4,5 metra langur og 300 kíló að þyngd. Hann finnst í ám og vötnum norður Evrópu, en mest í Mið-Evrópu og Vestur-Asíu. Hann nærist einkum á fiski, froskum og smáfuglum og litlum spendýrum.
Kennifall (málfræði)
Kenniföll eru þau föll sem gefin eru upp í orðabókum.
Látur
thumb|300 px|Útselsurta með kóp á spena Látur eða sellátur er svæði nærri sjó, þar sem selir kæpa (eignast kópa). Sellátur er að finna víðast hvar þar sem selir halda sig, og eru meðal annars allvíða við strendur Íslands. Látur eru yfirleitt nærri flæðarmálinu, og selirnir liggja þar á fjöru en svamla í sjónum á flóði. Í einu látri geta verið allt frá fáeinum dýrum upp í mörg hundruð. Það hefur löngum verið talið til hlunninda, ef látur voru í námunda við bæi, enda hafa selir verið veiddir frá fornu fari, fyrst vegna kjöts og skinna, en í seinni tíð einkum vegna skinna (þá aðallega kópar) og til að halda hringormi í skefjum.
Kennifall (málfræði)
Í íslensku
Kenniföllin í íslensku samanstanda af nefnifalli eintölu (nf. et.) og eignarfalli eintölu (ef. et.) og nefnifall fleirtölu (nf. ft.).
Látur
Hvallátur eru einnig til, og setti Bjarni Einarsson þá tilgátu fram að þau væru kennd við rosmhvali, það er að segja rostunga. Sú tilgáta þykir mjög sennileg, en er erfitt að sannreyna þar sem rostungar eru orðnir sárasjaldgæfir við Ísland.
Útbreiðsla
Sellátur fyrirfinnast víða við strandlengju Íslands. Landselir eru flestir á svæðinu frá Ströndum til Skaga við Húnaflóa
Fengitími sela
Selir halda mest til í látrum frá fengitíma og þangað til kóparnir eru orðnir vel syndir. Tvær selategundir kæpa við Ísland, landselur og útselur, og er yfirleitt betra að komast að landselslátrum ef menn eru forvitnir eða í veiðihug.
Landselur
Fengitími landsela er í ágúst og september og þeir kæpa á vorin, í maí og júní, í látrunum. Kóparnir liggja fyrstu vikuna en taka svo til sunds. Þegar kóparnir eru byrjaðir að braggast, þá byrja fullorðnu selirnir að fara úr hárum, seinni hluta sumars, áður en fengitíminn hefst að nýju, en þá halda selirnir sig frekar til sjós.
Látur í örnefnum
Þar sem látur eru koma þau gjarnan fyrir í örnefnum. Þannig eru til Sellátur í Tálknafirði og Sellátranes í Rauðasandshreppi, Hvallátur og Látrabjarg í Vestur-Barðastrandarsýslu. Látrar eru til (og hafa bæði þekkst sem Sellátur og Hvallátur að fornu) og Látraströnd í Suður-Þingeyjarsýslu og Sellátur er bæði til í Breiðuvíkurhreppi í Snæfellsnessýslu og í Helgustaðahreppi í Suður-Múlasýslu. Hvallátur heitir eyjaklasi á Breiðafirði, og Hvallátradalur er í Lambadalshlíð í Dýrafirði.
Acer amplum
Acer amplum er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína og Víetnam. Hann getur orðið allt að 25 m hár.
Uppruni lífs
Upprunakenningar um líf á Jörðinni eru vísindakenningar sem leitast við útskýra hvernig líf kviknaði í árdaga og myndaði að lokum síðasta sameiginlega áa alls núverandi lífs á Jörðinni. Hér er því um að ræða náttúruvísindalega rannsókn á því hvernig lífverur á Jörðinni spruttu upp frá lífvana efni. Allar lifandi verur samanstanda af prótíni, en allt prótín samanstendur af amínósýrum („byggingarefni lífsins“) sem hafa raðað sér upp. Amínósýrur finnast náttúrulega vegna efnabreytinga sem tengjast ekki lífi og kjarnasýrur sjá um uppbyggingu þessara prótína, þannig að spurningin um það hvernig lífið varð fjallar virkilega um það hvernig fyrstu kjarnasýrurnar urðu til.
Hugmyndin um sjálfskviknun lífs hefur verið í gildi upp að 19. öld, en hún fjallar um það að það sé daglegt brauð að líf spretti upp frá lífvana efni (eins og að maðkar verði til í rotnandi kjöti). Sú kenning er afsönnuð og talin úrelt núna.
Saga upprunakenninga í lífvísindum
Uppruni lífvera hefur ugglaust verið mannskepnunni hugleikinn allt frá fyrstu tíð, enda hafa flest trúarbrögð, auk náttúruvísinda og ýmissa heimspekistefna, glímt við þessa snúnu ráðgátu. Hér verður stiklað á stóru yfir helstu upprunakenningar í sögu lífvísindanna.
Sjálfkviknun
Sjálfkviknunarkenningin er venjulega rakin til Anaxímandrosar frá Míletos sem uppi var á 6. öld f.o.t., en sú útgáfa hennar sem mest var stuðst við á miðöldum, og raunar allt fram á 19. öld var tekin saman af Aristótelesi á 4. öld f.o.t. og kemur einna skýrast fram í 5. bók Rannsókna á dýrum. Kenningnin, sem raunar stangast nokkuð á við hugmyndir Aristótelesar um sálina (psykke) og hvernig hún berst milli kynslóða við æxlun, var í grófum dráttum á þá leið að auk æxlunar geti bæði plöntur og dýr fjölgað sér með sjálfkviknun á óútskýrðan hátt. Seinni tíma hugsuðir settu svo fram kenningar á þá lund að allir hlutir, jafnt dauðir sem lifandi, innihéldu lífsandann. Þegar aðstæður urðu hagstæðar hvað varðar hlutföll frumefnanna fimm kviknaði líf og fullmótuð lífvera varð til í einu vetfangi. Kenningin var álitin útskýra fyrirbrigði eins og tilurð froska í regnblautum aur og möðkun kjöts og mjöls.
Á 17. öld fóru að koma fram brestir í sjálfkviknunarkenningunni. Rannsóknir Williams Harvey og fleiri lækna og líffærafræðinga gáfu til kynna að öll dýr, jafnt smá sem stór, kæmu úr eggi (omne vivum ex ovo) og Francesco Redi sýndi fram á það á sannfærandi hátt að kjöt maðkar ekki ef flugum er haldið frá því. Sjálfkviknunarsinnum óx þó ásmegin þegar Antonie van Leeuwenhoek uppgötvaði örverur skömmu síðar og var það viðtekinn sannleikur í vísindaakademíunum í London og París á 18. öld að bakteríur og aðrar örverur verði til fyrir sjálfkviknun þrátt fyrir að „æðri lífverur“ eigi sér alltaf áa. Ekki voru þó allir sáttir við þennan vísdóm. Lazzaro Spallanzani við háskólann í Pavia framkvæmdi umfangsmiklar tilraunir með hitun örvera í næringarríku seyði og taldi sig hafa sýnt fram á að örverur þyrftu að berast í seyðið, til dæmis með lofti, til að vöxtur gæti átt sér stað, en það var ekki fyrr en Louis Pasteur endurbætti og endurtók tilraunir Spallanzanis 1859 sem sjálfkviknunarkenningin þótti endanlega hrakin.
Súpukenningin
thumb|[[Aleksandr Oparin, tekin um 1970]] Eftir að Pasteur, Tyndall og fleiri höfðu endanlega hrakið sjálfkviknunarkenninguna og ljóst var að allar lífverur hljóta að eiga sér áa, stóð eftir ósvöruð spurningin um hvernig fyrsta lífveran, ái allra núlifandi lífvera, varð til. Darwin var einn þeirra sem veltu þessarri spurningu fyrir sér. Í bréfi til grasafræðingsins Joseph Hooker skrifar hann : Þessar óformlegu vangaveltur Darwins eru glettilega keimlíkar hugmyndum sem fram komu all löngu síðar, eiga grunn sinn í rannsóknum annars vegar rússneska lífefnafræðingsins Aleksandr Oparin og hins vegar enska erfðafræðingsins J. B. S. Haldane, og ganga gjarnan undir samheitinu „súpukenningin“ (e. Primordial Soup Theory).
Í bók Oparins um uppruna lífsins sem fyrst kom út á rússnesku 1924 bendir hann á að súrefni andrúmsloftsins kemur í veg fyrir myndun ýmissa þeirra lífrænu efna sem ætla má að til staðar þurfi að vera svo líf geti myndast. Aðstæður hafi, hins vegar, verið allt aðrar í árdaga. Hann leggur til að einhvers konar ýrulausn lífrænna efna hafi myndast við loftfirrtar aðstæður fyrir tilstilli sólarljóss. Í ýrunum hafi átt sér stað frumstæð efnaskipti og þær hafi „vaxið“ og „fjölgað sér“ með því að renna saman og sundur. Haldane birti á svipuðum tíma hugleiðingar þess efnis að í hafinu hafi í árdaga myndast „heit, þunn súpa“ sameinda sem gátu eftirmyndast, en það leiddi af sér myndun fyrstu lífveranna. Nokkuð víst er að þeir Oparin og Haldane hafa ekki vitað af verkum hvor annars á þessum árum, enda eru kenningar þeirra ólíkar í ýmsum grundvallaratriðum þó þær eigi það sameiginlegt að telja upphaf lífsins hafa orðið úr ólífrænu efni í sjó eða vatni. Helst ber í því sambandi að nefna að tilgáta Oparins gerir ráð fyrir að hæfileikinn til efnaskipta myndist á undan hæfileikanum til eftirmyndunar, en hjá Haldane er þetta öfugt. Þetta eru því snemmbær dæmi um það sem nefnt hefur verið eftirmyndunarkenningar annars vegar og efnaskiptakenningar hins vegar. Það voru svo Stanley Miller og Harold Urey sem sýndu fram á myndun ýmissa lífrænna efna, þar á meðal amínósýra úr ólífrænu efni við afoxandi aðstæður líkt og álitið er að hafi verið til staðar á Jörðinni í árdaga.
Heimildir
Generació espontània Origen de la vida Alkusynty Abiogénèse Abiogenesi Spontan generasjon Teoria samorództwa Абиогенез Abiogenéza Abiogenes 無生源論
1601-1610
thumb|410px|1. áratugurinn: Upphaf [[Edótímabilið|Edótímabilsins í sögu Japans með valdatöku Tokugawa Ieyasu, William Shakespeare, Henry Hudson siglir upp Hudsonfljót, Púðursamsærið í Bretlandi og Rósturtímarnir í Rússlandi.]]
Á þessum árum hófst framleiðsla á sjónaukum og stjörnufræðingar á borð við Galileo Galilei notuðu þessi nýju tæki til að sýna fram á sólmiðjukenninguna.
Helstu atburðir
thumb|right|Stytta af Karli hertoga í [[Karlstad.]]
Þórólfur Árnason
Þórólfur Árnason (f. 1957) var borgarstjóri í Reykjavík frá 1. febrúar 2003 til 1. desember 2004. Þórólfur sagði af sér í kjölfar umræðunnar um samráð olíufélaganna og þess hneykslis sem því fylgdi, en hann hafði verið framkvæmdastjóri hjá Essó nokkrum árum áður. Þórólfur var einnig fyrsti forstjóri Tals og forstjóri Icelandic Group. Þórólfur var valinn markaðsmaður ársins árið 2002. Hann var forstjóri Skýrr frá árinu 2006 til 2009 þegar Skýrr sameinaðist LandsteinumStreng, Eskli og Kögun undir merkjum Skýrr.
Foreldrar Þórólfs eru Sr. Árni Pálsson og Rósa Björk Þorbjarnardóttir. Systkini Þórólfs eru Sr. Þorbjörn Hlynur Árnason, prófastur á Borg á Mýrum, Anna Katrín Árnadóttir spænskukennari og Árni Páll Árnason alþingismaður. Þórólfur er kvæntur Margréti Baldursdóttur og eiga þau saman börnin Baldur Þórólfsson (f. 1985) og Rósu Björk Þórólfsdóttur (f. 1988).
Gula húsið
Gula húsið er smásagnasafn eftir Gyrði Elíasson sem kom út árið 2000. Fyrir bókina hlaut Gyrðir Bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness og Íslensku bókmenntaverðlaunin.
Krókus
Krókus, einnig nefnd dverglilja, saffran eða snæblóm, er ættkvísl blóma af sverðliljuætt. Nafn ættkvíslarinnar er dregið af gríska κρόκος (krokos). Það er aftur á móti líklega tökuorð úr semísku máli, skyldu hebresku (כרכום) karkōm, arameísku (ܟܟܘܪܟܟܡܡܐ) kurkama, og arabísku (كركم) kurkum, sem þýðir „saffran“ (Crocus sativus), „saffrangulur litur“ eða „túrmerik“ (sjá Curcuma). Orðið kemur þá upphaflega úr sanskrít kunkumam (कुङ्कुमं) „saffran“ nema að það sjálft sé komið úr því semitíska. Enska heitið er 16. aldar aðlögun á latínuheitinu en fornenska hafði fyrir croh yfir „saffran“.
Saga
Ræktun og uppskera á Crocus sativus fyrir saffran var fyrst skráð við Miðjarðarhaf sérstaklega á Krít. Freskur sem sýna það hafa fundist á Knossos á Krít, auk þess á álíka gömlum stað á Akrotiri á Santorini.
Fyrsti krókusinn sem sást á Hollandi, þar sem krókus vex ekki náttúrulega, voru af laukum frá Miklagarði, um 1560, frá sendiherra Hins heilaga Rómverska Keisara til "Sublime Porte", Ogier Ghiselin de Busbecq. Nokkrir laukar voru gefnir til Carolus Clusius við grasagarðinn í Leiden. Eftir 1620, sem er áætluð dagsetning málverks Ambrosiusar Bosschaert (mynd, fyrir neðan), höfðu ný garðaafbrigði verið þróuð, svo sem rjómalitur krókus með fjöðruðu munstri bronslitu, áþekku afbrigðum sem enn finnast á markaði. Bosschaert vann eftir undirbúningsteikningum til að gera samsett verk sem sýndi blóm alls vorsins, ýkti krókusinn svo að hann líktist túlípana, en mjó graslík blöðin sýna að þetta er krókus.
Nytjar
Nokkrar tegundir eru taldar ætar eða jafnvel nytjaðar í upprunalandinu. Má þar nefna: Crocus adanensis, Crocus aleppicus, Crocus ancyrensis, Crocus cancellatus, Crocus flavus, Crocus hermoneus, Crocus hyemalis, Crocus moabiticus, Crocus nevadensis, Crocus nudiflorus, Crocus pallasii, Crocus serotinus, Crocus sieberi og Crocus vernus.
Haustblómstrandi krókusar
Sumar tegundir eru þekktar sem haustkrókusar og blómstra þær síðla sumars og um haust, oft áður en blöðin birtast. Það ætti ekki rugla þeim saman við eiginlega haustkrókusa, Colchicum. Haustblómstrandi tegundir eru:
C. laevigatus er með langt blómgunartímabil sem byrjar seint að hausti eða snemmvetrar og er fram í febrúar.
Tegundir
Að neðan er flokkunin eins og hún var lögð fram af Brian Mathew í 1982, með fáeinum breytingum:
Ilmefni
thumb|right|Flöskur með ilmvötnum og ilmkjarnaolíum. Ilmefni eru efnasambönd sem gefa frá sér lykt. Til að svo megi verða þurfa þau að vera rokgjörn svo þau nái að berast með loftinu að lyktarskynfærum í nefi dýra. Sameindamassi þeirra þarf að jafnaði að vera lægri en 310.
Ilmefni koma víða fyrir í náttúrunni og eru líka tilbúin með aðferðum efnafræðinnar. Blóm og ávextir gefa oft frá sér ilm, og hið sama má segja um algengar matvörur eins og krydd og vín. Ilmefni eru notuð við framleiðslu á ilmvötnum, sápum og snyrtivörum. Ilmefni úr náttúrulegum uppsprettum eru einöngruð með ýmsum efnafræðilegum aðferðum til að búa til ilmkjarnaolíur.
Heilbronn
Heilbronn er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Hún er þekkt fyrir iðnað og vínframleiðslu. Íbúar eru 127 þúsund (2019).
Lega
Heilbronn liggur við ána Neckar nokkuð norðarlega í Baden-Württemberg. Næstu borgir eru Stuttgart fyrir sunnan (40 km) og Heidelberg fyrir norðvestan (50 km).
Orðsifjar
Upphaflegt heiti borgarinnar er Heiligbrunno, sem merkir helgur brunnur. Hér er átt við heilsulindir. Heilbronn er einnig þekkt undir gælunafninu Käthchenstadt, eftir að rithöfundurinn Heinrich von Kleist samdi leikritið Das Käthchen von Heilbronn 1807/08.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er svartur örn á gulum grunni. Örninn er ríkistáknið og er kominn fram á innsigli borgarinnar 1265. Árið 1556 kom litli skjöldurinn innan í erninum fram. Ekki hefur tekist að skýra út tilurð hans.
Söguágrip
thumb|Heilbronn 1617 thumb|Miðborg Heilbronn í rústum eftir stríð 1945 Bærinn kom fyrst við skjöl 741 og kallaðist þar Villa Heilibrunna. 1281 veitti konungurinn Rúdolf I af Habsborg Heilbronn borgarréttindi. Veitingaskjalið með innsigli konungs er enn til. Árið 1371 verður Heilbronn ríkisborg að tilskipan Karls IV keisara. Í 30 ára stríðinu börðust Svíar, Frakkar og keisaraher um borgina í um eitt ár (1633-34). Í erfðastríðinu í Pfalz hertaka Frakkar borgina 1688 en þeir brenna hana ekki niður eins og þeir gerðu við margar aðrar borgir. 1819-21 er Wilhelm-skipaskurðurinn lagður. Þar með hefst iðnbylting borgarinnar. Á næstu árum er borgin með flestar verksmiðjur allra borga í Württemberg og kallast sváfíska Liverpool (schwäbisches Liverpool). Flutningar fara fram um höfnina í Neckar. Járnbrautartengingu fær Heilbronn ekki fyrr en byltingarárið 1848. Árið 1892 tekur orkuverið Lauffen til starfa og er Heilbronn fyrsta borg heims með fjarrafmagnstengingu. Borgin varð fyrir gífurlegum loftárásum bandamanna í heimstyrjöldinni síðari. Nær öll miðborgin eyðilagðist. Heilbronn var á bandaríska hernámssvæðinu en síðustu bandarísku hermennirnir yfirgáfu borgina ekki fyrr en 1992.
Vinabæir
Heilbronn viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
Kiljanskirkjan í Reutlingen er frá 11. öld. Turn hennar er elsta mannvirki endurreisnar norðan Alpa. Á 15. öld var hún stækkuð og fékk þá hærra þak öðru megin og tvo miðturna. Kirkjan er eftir það ákaflega undarleg ásýndum að utan.
Stóra Eldlandsey
thumb|Landslag á eyjunni. thumb|Kort. Stóra Eldlandsey (spænska: Isla Grande de Tierra del Fuego) er eyja syðst í Suður-Ameríku sem skiptist á milli Síle (61.4%) og Argentínu (38.6%). Magellansund er milli meginlandsins og eyjunnar. Hún er hluti af eyjaklasanum Eldland og er tæpir 48.000 ferkílómetrar sem gerir hana stærstu eyju heimsálfunnar.
Stærstu bæirnir eru: Ushuaia og Río Grande, hvorir tveggja í Argentínu. Mun fleiri búa Argentínumegin þrátt fyrir minna landsvæði; 127.000. Aðeins um 7000 eru Sílemegin.
Títus
Titus Flavius Vespasianus (30. desember 39 – 13. september 81), þekktur sem Títus, var keisari í Rómaveldi frá 79 til 81. Hann tók við völdum af föður sínum Vespasíanusi. Yngri bróðir hans, Dómitíanus, tók við völdum eftir hans dag.
Ævi
Títus varð eftir í Judeu og árið 70 hóf hann umsátur um Jerúsalem. Umsátrið varaði í nokkra mánuði og að sögn var mannfallið gríðarlegt. Þar að auki voru tugir þúsunda teknir til fanga og seldir í þrældóm auk þess sem borgin var rænd af Rómverjum og lögð í rúst. Títus fagnaði síðar sigrinum í Róm og Títusarboginn var reistur honum til heiðurs.
Ólíkt Dómitíanusi var Títus valdamikill á meðan faðir þeirra var keisari. Hann var m.a. skipaður yfirmaður lífvarðasveitar keisarans auk þess sem hann var konsúll nokkrum sinnum. Hann var því hylltur sem keisari, án nokkurrar mótstöðu, þegar Vespasíanus lést árið 79.
Þýska Austur-Afríka
thumb|right|Kort sem sýnir Þýsku Austur-Afríku. Dökkgráu svæðin eru aðrar þýskar nýlendur í Afríku. Þýska Austur-Afríka var þýsk nýlenda í Austur-Afríku þar sem síðar varð ríkið Tanganjika sem enn síðar varð meginlandshluti Tansaníu, Rúanda-Úrúndí sem síðar urðu ríkin Rúanda og Búrúndí, og Kionga-þríhyrningurinn sem varð hluti af Mósambík. Nýlendan var upphaflega stofnuð af Þýska Austur-Afríkufélaginu 1885 eftir að þýski ævintýramaðurinn Carl Peters hafði gert samninga við höfðingja innfæddra. Barghash bin Said soldán Sansibar mótmælti nýlendustofnun, en Otto von Bismarck sendi þá fimm herskip þangað sem skutu á soldánshöllina þar til soldáninn gafst upp og samþykkti tilkall Þjóðverja til meginlandsins fyrir utan ræmu við ströndina. Árið 1891 seldi félagið nýlenduna til þýska ríkisins.
Títus
Ævi
Títus hafði aðeins verið keisari í um tvo mánuði þegar eldfjallið Vesúvíus gaus, og lagði borgirnar Pompeii og Herculaneum í rúst. Títus lét í kjölfarið skipuleggja hjálparstarf auk þess sem hann gaf sjálfur háar fjárhæðir til að aðstoða fórnarlömb hamfaranna.
Þýska Austur-Afríka
Eftir ósigur í fyrri heimsstyrjöld samþykkti Þjóðabandalagið að Þýska Austur-Afríka yrði breskt verndarsvæði. Breskar og belgískar hersveitir frá Suður-Afríku og Belgísku Kongó höfðu þá lagt svæðið undir sig, auk portúgalskra hersveita frá Mósambík. Árið 1919 samþykktu Bretar að láta Belgum Rúanda-Úrúndí eftir og lítið landsvæði gekk til Mósambík.
Títus
Ævi
Á valdatíma Títusar var Flavíska hringleikahúsið, betur þekkt sem Colosseum, opnað. Bygging þess hafði hafist á valdatíma Vespasíanusar árið 70 og var opnuninni fagnað með miklum hátíðarhöldum sem entust í hundrað daga.
Títus lést svo árið 81 úr hitasótt, eftir aðeins tvö ár á valdastóli, og við keisaratigninni tók þá Dómitíanus, yngri bróðir Títusar. Dánarorsök Títusar er ókunn en fornir sagnaritarar kenndu margir Dómitíanusi um að hafa átt sök á dauða hans eða að hann hafi að minnsta kosti ekki látið hlúa að Títusi á meðan hann var veikur. Slíkar getgátur þykja þó ekki áreiðanlegar þar sem Títus var almennt vel liðinn sem keisari en Dómitíanus var óvinsæll.
Taðfluga
Taðfluga (fræðiheiti: Copromyza nigrina) er flugutegund sem finnst víða á palearktíska svæðinu.
Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu
Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Súrínam í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Súrínam hefur aldrei komist í úrslitakeppni heimsmeistaramóts. Þótt það tilheyri landfræðilega Suður-Ameríku, er landið aðili að CONCACAF, knattspyrnusambands Norður- og Mið-Ameríkuríkja.
Lófótveiðin
Tröllafjarðarorrustan er heiti á atviki 6. mars árið 1890 þegar gufuskip á dragnótarveiðum reyndi að útiloka trébátana frá þorskveiðinni innst í Tröllafirði á Lófóten.
Grendill
Grendill er sögupersóna í Bjólfskviðu. Hann var einn af þeim þremur sem Bjólfur glímdi við, hinir voru móðir Grendils og dreki.
Murr ehf
Murr ehf var íslenskt fyrirtæki sem framleiddi kattamat úr innlendum hráefnum. Fyrirtækið var stofnað vorið 2008 á Súðavík. Það varð gjaldþrota 2014.
Verkakvennafélagið Framsókn
Verkakvennafélagið Framsókn var stéttarfélag verkakvenna í Reykjavík, stofnað 25. október árið 1914 vegna þess að Verkamannafélagið Dagsbrún ákvað að hleypa konum ekki inn í félagið af ótta við samkeppni um vinnu og í launum. Félögin störfuðu mestalla 20. öldina þar til þau voru sameinuð í eitt 1997 og urðu að Eflingu árið 1998 með sameiningu við fleiri stéttarfélög.
Fyrsti formaður Framsóknar var Jónína Jónatansdóttir.
Za'atar
thumb|right|Za'atar blandað með súmak og sesamfræjum. Za'atar (arabíska: زَعْتَر) er kryddjurt og kryddblanda sem er algeng í Mið-Austurlöndum. Sem kryddblanda inniheldur za'atar ýmsar kryddjurtir úr ættkvíslunum Origanum, Thymus, Calamintha og Satureja. Orðið za'atar getur líka átt við kryddjurtina Origanum syriacum.
Málið.is
Málið.is er leitargátt fyrir nokkur gagnasöfn um íslensku frá Stofnun Árna Magnússonar. Gagnasöfnin eru beygingalýsing íslensks nútímamáls (BÍN), íslenska stafsetningarorðabókin, orðabók íslensks nútímamáls, íslenskt orðanet, málfarsbankinn, íðorðabankinn og íslensk orðsifjabók. Með leitargáttinni er hægt að leita samtímis í öllum þessum gagnasöfnum. Málið.is var opnað á degi íslenskrar tungu 16. nóvember 2016.
Djöflaeyja
thumb|Kort. Djöflaeyja (franska: Île du Diable) er eyja við Frönsku Gvæjönu. Hún er ein svonefndra Hjálpræðiseyja.
Boden
thumb|right|200px|[[Överluleå kirkja]] Boden er borg í sveitarfélaginu Boden i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 18.277 manns.
Giljaskóli
Giljaskóli er grunnskóli, staðsettur í Giljahverfi á Akureyri. Þar voru 422 nemendur árið 2021. Skólinn var stofnaður 1995 en fullbyggður 2002.
Saga
Giljaskóli hóf starfsemi í húsnæði leikskólans Kiðagils haustið 1995 með þrjár kennslustofur. Starfsmannarými var í fyrstu sameiginlegt leikskólanum. Á öðru ári var bætt við lausri kennslustofu. Að auki var sumarbústaður nýttur fyrir skrifstofu skólastjórnenda og sem sérkennslu­rými.
Staðsetning
Giljaskóli er staðsettur við Kiðagil í Giljahverfi vestan Glerár á Akureyri. Í sveitarfélaginu eru grunnskólarnir ekki hverfaskiptir nema að því leyti að hvert barn á rétt til skólagöngu í sínum hverfisskóla.
Stjórnun
Skólastjóri Giljaskóla (2023) er Elías Gunnar Þorbjörnsson. Deildarstjórar eru þær Aðalheiður Skúladóttir og Thelma Baldursdóttir. Arna Tryggvadóttir er deildarstjóri sérdeildar. Í ytra mati Menntamálastofnunar sem framkvæmt var árið 2019 þykja lýðræðisleg vinnubrögð einkenna samstarfið í skólanum. Innra mat er álitið mikilvægt og sjálfsagður hluti af skólastarfinu. Margþætt þróunarstarf fer fram í Giljaskóla og hefur skólinn sérstakt upplýsingatækniteymi.
Nám og kennsla
Giljaskóli er einsetinn skóli sem býður nám í 1.—10. bekk. Menntastefnan byggir á aðalnámskrá grunnskóla frá árinu 2011 sem reist er á sex grunnþáttum menntunar sem eru leiðarljós við námskrárgerðina: Læsi, sjálfbærni, heilbrigði og velferð, lýðræði og mannréttindi, jafnrétti og sköpun.
Í skólastarfinu er lögð áhersla á að efla almenna námshæfni í gegnum þverfagleg og skapandi verkefnum sem byggja á gagnrýninni hugsun. Virkjuð er áhugahvöt nemenda, stuðlað að auknu sjálfstæði þeirra í námi og trú á eigin getu. Sterk áhersla er á samvinnu nemenda. Skólastarfið byggir á teymiskennslu sem felur í sér sameiginlega ábyrgð tveggja eða fleiri kennara á námi, líðan nemenda og samstarfi við nemendur og foreldra þeirra.
Á vef Giljaskóla er birt lýsing á lykilhæfniþáttum eftir stigum (unglingastig, miðstig og yngsta stigið). Er þar lýst kröfum á borð við ábyrgð, þrautseigju, frumkvæði og áræðni.
Lappland (Finnland)
thumb|Lappland. Lappland (finnska: Lappi; samíska: Sápmi) er stærsta og nyrsta hérað Finnlands. Það á landamæri við Norrbotten í Svíþjóð, Finnmörku og Troms í Noregi og Múrmansk-fylki í Rússlandi. Héraðið er næstum jafn stórt og Ísland eða rúmlega 100.000 ferkílómetrar. Hæsti punktur landsins, Halti (1,324 m.) er þar. Íbúar eru um 180.000 (2016) og er stærsta borgin Rovaniemi, þar á eftir koma Tornio og Kemi. 21 sveitarfélag eru í Lapplandi og þar af eru 4 með stöðu borgar.
Barrskógar með rauðgreni og skógarfuru eru ríkjandi í héraðinu.
Jólasveinninn hefur verið bendlaður við Lappland frá því á fyrri hluta 20. aldar.
Deplur
Deplur (fræðiheiti: Veronica) eru ættkvísl innan græðisúruættarinnar.
Tegundir
thumb|[[Veronica agrestis]] thumb|[[Veronica americana]] thumb|(Veronica cf. multifida) thumb|[[Veronica austriaca]] thumb|[[Veronica beccabunga]] thumb|[[Völudepla]] thumb|[[Hárdepla]] thumb|[[Lækjadepla]]
Shinji Murai
Shinji Murai (fæddur 1. desember 1979) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki með landsliðinu.
Deplur
Tegundir
Kirtildepla Akurdepla Fjalladepla Laugadepla Lambadepla Reykjadepla Hraundepla Safadepla Lindadepla Völudepla Þráðdepla
Steindepla Kjarrdepla Bergfléttudepla Langadepla Skógardepla Hárdepla Loðdepla Ameríkudepla
Varmadepla Gljádepla Páskadepla Dvergdepla Skriðdepla Lækjadepla Axdepla Fingurdepla Netludepla Vordepla
Hafrahvammagljúfur
thumb|Hafrahvammagljúfur. thumb|Frá Kárahnjúkastíflu. thumb|Hafrahvammagljúfur og Dimmugljúfur fjær.
Hafrahvammagljúfur eru mikil gljúfur á Austurlandi sem Jökulsá á Dal gróf. Þau eru hæst um 200 metrar og er lengd þeirra um 8 kílómetrar. Hluta gljúfrana er hægt að sjá frá Kárahjúkum en norðurhluti gljúfranna fór undir Hálslón. Dimmugljúfur eru í framhaldi af Hafrahvammagljúfrum.
Campanula aristata
Campanula aristata er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Afganistan til mið Kína.
Keeping Up with the Kardashians
Keeping Up with the Kardashians er bandarískur raunveruleikaþáttur sem sýndur er á sjónvarpstöðinni E!. Þættirnir fylgjast með lífi Kardashian/Jenner fjölskyldunnar en sú fyrri samanstendur af fyrri eiginkonu og börnum látna lögfræðingsins Roberts Kardashians.
Þátturinn mun snúa aftur í sjöttu seríu í maí.
2011-2020
2011–2020 var annar áratugur 21. aldar. Hann hófst 1. janúar 2011 og endaði 31. desember 2020.
Bækur.is
Bækur.is er rafrænt bókasafn með stafrænum endurgerðum íslenskra bóka, bæklinga og ýmis konar sérprents sem Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn varðveitir. Hægt er að fletta bók á vefnum síðu fyrir síðu eða sækja ritið í heild sinni á PDF-sniði. Vefurinn var opnaður 1. desember 2010. Þar voru árið 2017 rúmlega 1300 mynduð verk, eða samtals rúmar 420.000 síður, þau elstu frá 16. öld og þau yngstu nokkurra ára gömul. Sum ritin á bækur.is eru enn í höfundarétti en leyfi rétthafa hefur fengist fyrir því að gefa þau þar út.
Meðal bóka sem er að finna á vefnum eru Íslenzkt fornbréfasafn (1899-1902), Íslenzkar æviskrár (1950), Lovsamling for Island (1855) og Guðbrandsbiblía (1584).
Grunn
thumb|right|[[Georgsbanki (ljósblár flekkur) skilur Maine-flóa frá Norður-Atlantshafi]] Grunn eða banki er neðansjávarhæð eða hafsvæði sem er grunnt miðað við sjávarbotninn í kring. Líkt og við landgrunnið myndast uppstreymi næringarefna við slík grunn og við þau er því oft auðugt lífríki og mikið af fiski. Sum þessara grunna, eins og Doggerbanki í Norðursjó og Miklibanki við Nýfundnaland, eru með þekktustu fiskimiðum veraldar.
Munntóbak
Munntóbak (skro, rulla eða skrotóbak og stundum presstóbak) er tóbak sem er tuggið og var algengt hér áður fyrr og mikið notað á sjó. Núorðið er orðið munntóbak þó oftast haft um fínskorið blautt tóbak sem sett er undir vörina, og sé það keypt tilbúið (frá Svíþjóð) er það oftast nefnt snus eða snustóbak. Það er bannað á Íslandi en menn hafa notast við íslenskt neftóbak og sett það í vörina.
Solveig Björnsdóttir
Solveig Björnsdóttir (um 1450 – 1495) var íslensk hefðarkona á 15. öld. Hún var af ætt Skarðverja, dóttir Ólafar ríku Loftsdóttur og Björns Þorleifssonar hirðstjóra.
Solveig ólst upp hjá foreldrum sínum á Skarði á Skarðsströnd en bjó í mörg ár á Hóli í Bolungarvík með Jóni Þorlákssyni og var hann kallaður ráðsmaður hennar. Þau máttu ekki giftast en áttu ein sex börn saman. Jón var mikilvirkur skrifari, talinn hinn besti á Vesturlandi, og er sögð sú saga að þegar hann dó stirðnuðu ekki þrír fingur á hægri hendi, þeir sem hann hafði notað til að halda um pennann. Var þá pennastöng látin milli fingranna og skrifuðu fingurnir þá: „Gratia plena, Dominus tecum.“
Gosmökkur
thumb|right|Gosmökkur yfir [[Pínatúbófjalli á Filippseyjum]]
Gosmökkur er kallast heit eldfjallaaska og lofttegundir, sem þeytast upp úr eldstöð í eldgosi og berast í langan tíma með vindum í andrúmsloftinu. Gosmökkurnn getur náð marga kílómetra upp í loftið allt upp í heiðhvolfið. Svifryk sem berst þannig upp í heiðhvolfið er helsti orsakavaldur skammtímaloftslagsbreytinga.
Bollebygd
thumb|right|200px|Bollebygd Bollebygd er þéttbýli í sveitarfélaginu Lomma i Svíþjóð. Þar búa 3 566 manns (2010).
Pieter Zeeman
thumb|198px|Pieter Zeeman Pieter Zeeman (25. maí, 1865 – 9. október, 1943) var eðlisfræðingur sem lærði hjá Hendrik Lorentz og deildi nóbelsverðlaununum í eðlisfræði með honum fyrir uppgtötvun sína á Zeeman hrifunum.
Hljóðfræði
Hljóðfræði er vísindagrein sem fæst við rannsóknir á eiginleikum hljóðs og mannsraddarinnar, þar á meðal málhljóða, andstætt hljóðkerfisfræði sem fæst við rannsóknir á hljóðkerfum og huglægum einingum eins og hljóðönum og aðgreinandi þáttum. Hljóðfræði fæst við hljóðin sjálf, fremur en það hvernig þau virka innan tungumálsins.
Pieter Zeeman
Zeeman var fæddur í Zonnemaire, Hollandi. Hann var stúdent hjá Lorentz í Háskólanum í Leiden. Hann byrjaði að halda fyrirlestra við Leiden árið 1890. Árið 1896 bað Lorentz hann um að athuga áhrif segulsviðs á ljósuppsprettu og uppgötvaði hann þá það sem í dag er þekkt sem Zeeman hrifin. Þessi uppgötvun sannaði kenningu Lorentz um rafsegulgeislun.
Zeeman var settur prófessor í eðlisfræði við Háskólann í Amsterdam árið 1900. 1908 var hann síðan settur yfirmaður náttúruvísindadeildarinnar þar.
Hljóðfræði
Hljóðfræði skiptist í:
Gangandi íkorni
Gangandi íkorni er skáldsaga eftir Gyrði Elíasson og kom út 1987; þetta var fyrsta skáldsaga Gyrðis. Mál og menning gaf bókina út og síðan endurútgaf Íslenski kiljuklúbburinn bókina árið 1990.
Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna
Eftirfarandi er listi yfir íslensk eiginnöfn kvenmanna:
Palestína
Síðustu árþúsund hafa margar mismunandi landfræðilegar skilgreiningar verið notaðar til þess að afmarka það svæði sem kallað er Palestína. Þær skilgreiningar eru allar umdeildar í stjórnmálum. Víðasta skilgreiningin er sú sem notuð var af Bretum þegar þeim var veitt umboð af Þjóðabandalaginu á millistríðsárunum til þess að stjórna Palestínu en það svæði skiptist nú á milli Ísrael og heimastjórnarsvæða Palestínumanna. Frá stofnun Ísraels hefur orðið algengara að heitið Palestína vísi aðeins til þess síðarnefnda.
Þetta svæði ber einnig ýmis önnur nöfn, svo sem: Kanaanland, Ísraelsríki og Landið helga.
Landamörk og nafngiftir
Í forn-egypskum textum er allt strandsvæði Austurlanda við Miðjarðarhaf á milli Egyptalands og Tyrklands nefnt R-t-n-u (venjulega ritað: Retjenu). Retjenu var skipt upp í þrjú svæði og syðsta svæðið, Djahy, var með u.þ.b. sömu landamæri og Kanaanland, þar sem í dag er Ísrael og heimastjórnarsvæði Palestínumanna.
Á járnöld er sennilegt að hið ísraelska konungsríki, sem varð til úr ríki Davíðs um 930 f.Kr., hafi stjórnað Jerúsalem og svæði sem náði yfir þar sem í dag er Ísrael og heimastjórnarsvæði Palestínumanna, auk landsvæða í vestri og norðri sem spannaði þá samanlagt landsvæði sem fellur nokkuð vel við stórtækari skilgreiningu Ísraelsríkis sem lýst er í Gamla testamentinu. Þó eru fornleifar frá þessum tíma sjaldgæfar og umdeildar.
Listi yfir íslenska örverufræðinga
Hér er listi yfir nokkra íslenska örverufræðinga í stafrófsröð.
Palestína
Landamörk og nafngiftir
Heitið Palestína kemur af filisteum, sem var þjóð sem réðst inn í Palestínu einhvern tímann á 12. öld fyrir krist. Á hebresku er orðið פְּלְשְׁתִּים felishtim komið af orðinu פְּלִישָׁה felisha sem þýðir innrás.
Filistear, sem voru ekki semítar að kyni, voru frá Suður-Grikklandi og voru skyldir Mýkenum. Þeir voru í fyrstu búsettir á strandsléttu sem nefnist Filistía, sem er nokkurn veginn það svæði sem kallað er Gasaströndin í dag, og lögðu fljótlega undir sig alla strandlengjuna frá Gasa til Jaffa og hálendið í austri allt að gyðingabyggðunum sem þar voru. Þessu svæði var skipt í fimm borgríki sem hétu Gasa, Askalon, Asdod, Gat og Ekron. Þeim var stjórnað af svo kölluðum seren sem hefur sömu merkingu og gríska orðið tyrannos eða harðstjóri eins og það útleggst á íslensku.
Í forn-egypskum textum úr leghöllinni Medinet Habu er minnst á þjóð sem tilheyrði Hafþjóðunum og var kölluð P-r-s-t (venjulega ritað: Peleset). Hún er sögð hafa gert innrás í Egyptaland þegar Ramses 3. var við völd. Talið er afar líklegt að átt sé við filistea. Hebreska heitið feleshet (hebreska: פלשת fəléshseth), er notað í biblíunni um strandsléttuna við Gasa, Filistíu.
Assýríski keisarinn Sargon 2. kallaði svæðið falashtu í annálum sínum. Um það bil sem Assýringar tóku völdin á svæðinu 722 f.Kr. voru filistear orðnir mikilvægir þegnar á svæðinu. 586 fyrir Krist, þegar kaldískir hermenn undir stjórn babýlonska heimsveldisins fluttu stóran hluta íbúana í þrældóm, þá hvarf með öllu sá bragur sem áður hafði einkennt borgarríki filistea.
Á tímum Rómarveldis, náði skattlandið Júdea (ásamt Samaríu) yfir mest allt Ísrael okkar daga og heimastjórnarsvæði Palestínumanna. En í kjölfar Bar Kokhba uppreisnarinnar á annarri öld fyrir Krist reyndu Rómverjar að slíta tengslum Gyðinga við landið með því að endurnefna Júdeu og var það þá kallað Syria Palaestina.
Algirdas Julien Greimas
Líkön Greimas
Greimas gerði greinarmun á yfirborði frásagnarinnar og djúpgerð (eða grundvallarformgerð) merkingar og frásagna. Grundvöllurinn að líkönum Greimasar er andstæðupör/-tvenndir og mismunur (í skilgreiningu Saussures) sem skapa ákveðin vensl milli ólíkra merkingareininga. Þessi líkön nýtast sem greiningartæki til að kortleggja einstaka texta en Greimas taldi þau vera lýsandi fyrir grundvallarvirkni merkingar/frásagna.
Palestína
Landamörk og nafngiftir
Á tímum Austrómverska keisaradæmisins voru lönd Sýríu–Palestínu, Samaríu og Galíleu sameinuð og gefið nafnið Palestína. Síðan þá hefur Palestína átt við, í landfræðilegum skilningi, þetta svæði á milli Jórdan og Miðjarðarhafs.
Algirdas Julien Greimas
Líkön Greimas
Til þess að skoða vensl þessara þátta bjó Greimas til líkan (le carré sémiotique) sem á íslensku hefur verið kallað merkingarferhyrninginn eða fiðrildalíkanið:
Palestína
Landamörk og nafngiftir
Heimildir frá 19. öld segja Palestínu liggja á milli hafsins og ónefndra viðskiptaleiða, líklegast Hejaz-Damaskus leiðin austur af Jórdandal.
Algirdas Julien Greimas
Líkön Greimas
S1 og S2 mynda andstæðupar eða -tvennd (t.d. menning og náttúra, maður og dýr, karlkyns og kvenkyns). Vensl S1/~S1 og S2/~S2 eru þannig að ~S1 er neitun S1 en forsenda S2. ~S2 er neitun S2 en forsenda S1. Til dæmis:
Palestína
Trúarrit
thumb|right|Mynd sem sýnir forn konungdæmi Júdeu og Ísrael auk staðsetningar þeirra á mismunandi tímabilum eins og lýst er í Biblíunni. ([[Lotter, 1759).]] Í hebresku biblíunni, Gamla testamentinu, er svæðið kallað Kanaanland (hebreska: כּנען) þar til Ísraelar setjast að og þá er það kallað Ísrael (Yisrael). Landsvæðið er einnig nefnt „Land Hebrea“ (hebreska: ארץ העברים, Eretz Ha-Ivrim) svo og nokkur skáldleg heiti: „land, sem flæðir í mjólk og hunangi“, „land, sem [Guð] sór feðrum yðar“, „Landið helga“, „Land Drottins“ og „Fyrirheitnalandið.“
Kanaanslandi er lýst ýtarlega í Fjórðu bók Móse 34:1 og þar er talið með Líbanon einnig í Jósúabók 13:5. Þetta svæði virðist hafa verið heimaland margra þjóða samkvæmt biblíunni, svo sem Kanaaníta, Hebrea, Hetíta, Amoríta, Peresíta, Hevíta og Jebúsíta.
Samkvæmt arfsögnum Hebrea er Kanaanland hluti þess lands sem Guð gaf afkomendum Abrahams, þ.e. landsins sem nær frá Níl til Efrat: „Þínu afkvæmi gef ég þetta land, frá Egyptalandsánni til árinnar miklu, árinnar Efrat: land Keníta, Kenissíta, Kadmóníta, Hetíta, Peresíta, Refaíta, Amoríta, Kanaaníta, Gírgasíta og Jebúsíta.“ (Fyrsta Mósebók 15:18-21).
Atburðir guðspjallanna fjögurra í Nýja testamentinu eiga sér allir stað í Fyrirheitnalandinu.
Í Kóraninum er hugtakið Landið helga notað (الأرض المقدسة, Al-Ard Al-Muqaddasah) og það kemur fyrir allavega sjö sinnum.
Saga
thumb|right|Uppgrafin hýbýli við Tell es-Sultan.
Frá fornsteinöld til nýsteinaldar (1.000.000 – 5000 f.Kr)
Leifar manna sem fundist hafa suður af Genesaretvatni í Norður-Ísrarel eru allt að 600.000 ára gamlar. Árið 1925 uppgötvuðu menn „Palistínumanninn“ í Zuttiyeh–hellinum í Wadi Al-Amud nærri Zefat, en hann gefur upplýsingar um þróun á þessu svæði.
Í hellum Shuqba í Ramallah og Wadi Khareitun í Betlehem hafa fundist verkfæri úr stein, við og dýrabeinum sem rakin eru til Natufian menningarinnar (12500 - 10200 f.Kr.) Fleiri fornleifar frá þessu tímabili hafa fundist við Tel Abu Hureura, Ein Mallaha, Beidha og Jeríkó.
Á bilinu 10000–5000 f.Kr. mynduðust jarðyrkjusamfélög. Sönnunargögn þessu til stuðnings hafa fundist við Haug Sultans (arabíska: Tell es-Sultan, tell þýðir haugur, þó ekki grafhaugur) nærri Jeríkó þar sem fundist hafa ferhyrndir múrsteinar úr leir, ferhyrnd hýbýli, brot úr leirmunum og slitur vefnaðar. Jeríkó hefur því stundum verið lýst sem elstu borg heims.
Frá koparöld (4500 – 3000 f.Kr.) til bronsaldar (3000 – 1200 f.Kr.)
Menningarsamfélag frá Sýrlandi, sem einkenndist af notkun kopar- og steintóla, fluttist til svæðisins eftir veginum sem liggur frá Jeríkó suður eftir ströndum Dauðahafsins og þaðan til Be'ér Sheva og Gasa. Þessir fólksflutningar efldu þann þéttbýlisvöxt sem þegar var hafinn. Snemma á bronsöld höfðu sjálfstæð kanaanísk borgríki myndast á sléttum og við strandir. Borgríkin voru umlukin veggjum úr leirmúrsteinum og reiddu sig á matarframleiðslu frá nærliggjandi jarðyrkjuþorpum sér til framfærslu.
Kanaanísku borgarríkin stunduðu verslun og áttu í stjórnmálasambandi við bæði Egyptaland og Sýrland. Ýmis þéttbýlissvæði sem tilheyrðu Kanaanlandsmönnum voru lögð í rúst í kringum 2300 f.Kr. Stuttu síðar gerðu hirðingjar, sem komu að austan megin Jórdan, innrás og settust að í hæðunum.
Kanaanítar urðu fyrir miklum áhrifum á miðri bronsöld frá þeim menningarsamfélögum sem umluktu þá, þ.e. frá Egyptalandi, Mesópótamíu, Fönikíu og Sýrlandi. Margvísleg verslunarsambönd og landbúnaðarefnahagur leiddu til þróunar nýrra leirkeraforma, ræktunar ávaxta og víðtækrar notkunar brons. Greftrunarsiðir frá þessu tímabili benda til þess að menn hafi trúað á líf eftir dauðann.
Stjórnmála-, verslunar- og hernaðaratburðir síðla á bronsöld (1450 – 1350 f.Kr) voru skrásettir af sendiherrum og kanaanískum umboðsmönnum Egyptalands á nokkur hundruð leirtöflur sem ganga undir heitinu Amarna bréfin.
Um 1250 f.Kr. fluttust filistear að og blönduðust íbúunum sem fyrir voru og töpuðu þannig þjóðareinkennum sínum eftir nokkrar kynslóðir.
Radar le robot
Radar le Robot (íslenska: Vélmennið Radar) er önnur bókin í ritröðinni Svalur & Valur - sérútgáfa (franska: Spirou et Fantasio Hors Série) og hefur að geyma þrjár sögur um Sval og Val eftir Franquin sem samdar voru áður en hinn formlegi bókaflokkur um þá félaga hóf göngu sína. Hún kom út í Belgíu árið 1989. Bókin sem slík hefur ekki verið gefin út á íslensku, en sögur hennar hafa þó birst í íslenskum þýðingum.
Palestína
Járnöld (1200 – 330 f.Kr.)
Leirkeraleifar skreyttar með stílfærðum fuglum sem fundist hafa í Asqelon, Ashdod, Gat, Ekron, Gasa eru fyrstu sönnunargögnin fyrir búsetu Filistea á svæðinu. Filistear eru taldir hafa borið með sér járnvopn og stríðsvagna auk nýrrar aðferðar til að gerja vín.
Þróun á tímabilinu 1250 til 900 f.Kr. er umdeild, styrinn stendur um það hvort taka eigi frásögn Gamla testamentisins, þar sem Ísraelar sigra Kanaanland, alvarlega. Niels Peter Lemche, biblíufræðingur við Kaupmannahafnarháskóla, sagði í ritgerð sinni að sú frásögn sem birtist í biblíunni „er í mótsögn við nokkra mynd af palestínskum samfélögum til fornra, sem hægt er að gera sér í hugarlund, byggða á fornum heimildum frá svæðinu.“
Radar le robot
Sögurnar
Titilsagan: Radar le Robot birtist undir heitinu Vitskerti prófessorinn í bókinni Arfurinn - Vitskerti prófessorinn, sem Froskur útgáfa gaf út árið 2013.
Palestína
Tímabil Gamla testamentsins
thumb|Kort af syðri Austurlöndum, u.þ.b. [[830 f.Kr.. {{legend|#00ff00|Júdaríki}} {{legend|#008000|Ísraelsríki}} {{legend|#777777|Borgarríki Filistea}} {{legend|#3000ee|Borgarríki Fönikía}} {{legend|#7777ff|Konungsríki Ammons}} {{legend|#ffff00|Konungsríkið Edom}} {{legend|#007777|Konungsríkið Aram-Damaskus}} {{legend|#ffffff|Aramískir ættbálkar}} {{legend|#800080|Arubu ættbálkar}} {{legend|#804020|Nabatu ættbálkar}} {{legend|#005fff|Assýría}} {{legend|#808040|Konungsríkið Moab}} ]] Þó menn deili um hvort Hebrear hafi komið til Kanaanslands frá Egyptalandi eða komið úr kafi þeirrar fólksmergðar sem á svæðinu var, þá eru menn sammála um að það hafi gerst á milli 13. og 12. öld fyrir Krist.
Félagið Ísland-Palestína
Félagið Ísland-Palestína var stofnað 29. nóvember 1987 til að styrkja vináttu og tengsl Íslendinga og íbúa Palestínu og stuðla að friði í Palestínu, vinna gegn aðskilnaðarstefnu og styðja baráttu Palestínumanna fyrir réttindum sínum.
Palestína
Tímabil Gamla testamentsins
Samkvæmt biblíuhefð var Ísraelsríki stofnað af hebreskum ættbálkum undir stjórn Sál sem varð fyrsti konungurinn um 1020 f.Kr. Árið 1000 f.Kr. var Jerúsalem gerð höfuðborg Ríki Davíðs og um þetta leiti er talið að fyrsta Jahvehofið í Jerúsalem hafi verið reist af Salómon konungi. Um 930 f.Kr. hafði konungsríkið skipst í tvennt, Ísraelsríki í norðri og Júdaríki í suðri.
Radar le robot
Sögurnar
Önnur saga bókarinnar: Spirou et les plans du robot (íslenska: Vélmennisuppdrátturinn) er framhald titilsögunnar og birtist í bókinni Svalur í hringnum, sem Froskur útgáfa gaf út 2014. Hún er jafnframt ein af sögunum í Quatre aventures de Spirou et Fantasio, sem telst fyrsta bókin í Svals & Vals-sagnaflokknum.
Félagið Ísland-Palestína
Félagið hefur í gegnum tíðina staðið fyrir heimsóknum erlendra gesta til Íslands. Meðal þeirra sem hafa sótt landið heim fyrir tilstuðlan félagsins eru Omar Sabri Kittmitto, þá sendiherra Frelsissamtaka Palestínu í Osló, ísraelska baráttukonan Arna Meir, palestínski læknirinn og forsetaframbjóðandinn dr. Mustafa Barghouti og Ziad Amro stofnandi Öryrkjabandalags Palestínu. Einnig hefur félagið haft margvíslega milligöngu um að Íslendingar fari til Palestínu svosum sem sjálfboðaliðar sem hafa veitt Palestínumönnum aðstoð eða í nokkurskonar kynningarferðir. Félagið hefur haldið nokkra fundi á ári auk tónleika og matar- og menningarkvölda.
Palestína
Tímabil Gamla testamentsins
Fornleifar gefa til kynna að síðla á 13. öld, 12. öld og snemma á 11. öld f.Kr. byggðust mörg hundruð óvarin smáþorp og mörg þeirra í fjöllum Palestínu. Á 11. öld fór þeim að fækka en þess í stað reistu menn víggirta bæi.
Það dróg úr umsvifum Egypta á svæðinu á þessu tímabili, þó þykir líklegt að Bet She'an hafi verið egypskt virki þar til snemma á 10. öld f.Kr. Stjórnmál samfélagsins einkenndust af illdeilum milli valdamanna þar til um miðja 9. öld þegar nokkrir höfðingjar sameinuðu krafta sýna í stjórnarbandalagi sem var stærra í sniðum en þekktist á bronsöld.
Á árunum 722 til 720 f.Kr. var nyðra Ísraelsríki sigrað af assýríska heimsveldinu og Hebrear gerðir útlægir. Árið 586 f.Kr. var Júda sigrað af babýlónska heimsveldinu og Jerúsalem, ásamt Jehóvahofinu, lagt í eyði. Flestir Hebreanna voru sendir í þrældóm til Babýlóníu.
Félagið Ísland-Palestína
Félagar í Félaginu Íslandi-Palestínu eru rúmlega 500 talsins. Málgagn þess heitir Frjáls Palestína og hefur yfirleitt komið út árlega. Félagið hóf neyðarsöfnun handa Palestínumönnum síðla árs árið 2000 og höfðu alls safnast um fimm milljónir króna snemma árs 2005. Þeim fjármunum hefur verið varið í að styðja palestínsk læknasamtök, öryrkjasamtök, kvennasamtök og fleiri grasrótarhreyfingar. Félagið hefur hvatt til þess að ísraelskar vörur séu sniðgengnar.
Radar le robot
Sögurnar
Þriðja sagan: Spirou fait du cheval (íslenska: Svalur knapi) birtist jafnframt í bókinni um Sval í hringnum og Quatre aventures de Spirou et Fantasio.
Palestína
Persnesk yfirráð (538 f.Kr.)
Eftir myndun persneska heimsveldisins var gyðingum leyft að flytja aftur til þess lands sem trúarrit þeirra nefndu Land Ísraela og þeim veitt sjálfsstjórn. Það var um þessar mundir sem hið síðara Jehóvahof var reist í Jerúsalem.
Tóftir (Flateyjardalur)
Tóftir voru kot á Flateyjardal sem getið er um í Finnboga sögu ramma, en þar bjuggu hjónin Gestur og Syrpa, sem fundu útburðinn sem í fyrstu hét Urðarköttur en nefndist seinna Finnbogi, og ólu hann upp þar á kotinu. Ekki er vitað hvar Tóftir voru staðsettar, ef þær þá hafa verið til.