cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verslunin Edinborg
thumb|right|Verslunin Edinborg í Hafnarstræti, skreytt vegna [[konungskoman 1907|konungskomunnar 1907. Þetta hús brann 1915]] Verslunin Edinborg var ein af stærri kaupmannsverslununum í Reykjavík á fyrri hluta 20. aldarinnar en þaðan var einnig gert út. Á seinni hluta 20. aldarinnar voru þar fyrst og fremst seldar vefnaðarvörur og leikföng. Verslunin var stofnuð af Ásgeiri Sigurðssyni sem var jafnframt konsúll eða sendiherra Breta. Verslunin var með útibú á Eskifirði og á Ísafirði þar sem verslunin stóð fyrir byggingu hafskipsbryggju sem varð tilefni deilna í bæjarstjórn.
Elísabet 2. Bretadrottning
Elísabet 2. (fullt nafn: Elizabeth Alexandra Mary, 21. apríl 1926 – 8. september 2022) var drottning og þjóðhöfðingi Antígva og Barbúda, Ástralíu, Bahamaeyja, Belís, Kanada, Grenada, Jamaíku, Nýja Sjálands, Papúu Nýju Gíneu, Sankti Kristófer og Nevis, Sankti Lúsíu, Sankti Vinsent og Grenadíneyja, Salómonseyja, Túvalú, og Bretlands.
Þar að auki var hún höfuð breska samveldisins, æðsti yfirmaður ensku biskupakirkjunnar og breska heraflans og lávarður Manar. Þessum embættum gegndi hún síðan faðir hennar Georg 6. lést árið 1952 til dauðadags árið 2022. Hún var þjóðhöfðingi um 125 milljón manna og þaulsætnasti þjóðhöfðingi í sögu Bretlands.
Elísabet var eldri dóttir Alberts hertoga af York og konu hans, Elísabet Bowes-Lyon. Þegar hún fæddist var ekkert sem benti til þess að hún yrði framtíðarþjóðhöfðingi Bretlands. Ríkisarfinn var eldri bróðir föður hennar, Játvarður prins af Wales, og allir bjuggust við að hann gengi í hjónaband og eignaðist börn. Hann varð að vísu konungur 1936 en sagði af sér seinna sama ár og þá varð faðir Elísabetar konungur, þvert gegn vilja sínum, og tók sér nafnið Georg 6. Elísabet stóð þá næst til ríkiserfða þar sem hún átti engan bróður. Hún fékk þó ekki titilinn prinsessa af Wales.
Æviágrip
Elísabet fæddist árið 1926 og var hin eldri af tveimur dætrum Alberts hertoga af York og eiginkonu hans, Elísabetar Bowes-Lyon. Albert var yngri sonur Georgs 5. Bretlandskonungs og ekki var gert ráð fyrir því við fæðingu Elísabetar að hann eða niðjar hans myndu taka við bresku krúnunni. Þegar Georg konungur lést árið 1936 tók Játvarður, föðurbróðir Elísabetar, við krúnunni en ákvað sama ár að segja af sér til þess að geta kvænst Wallis Simpson, tvífráskilinni Bandaríkjakonu sem ríkisstjórninni þótti ekki efni í drottningu. Þetta leiddi til þess að faðir Elísabetar var krýndur konungur undir nafninu Georg 6. og Elísabet varð ríkisarfi að bresku krúnunni.
Elísabet ólst upp í skugga seinni heimsstyrjaldarinnar og tók nokkurn þátt í starfsemi breska heimavarnarliðsins sem ung kona á stríðsárunum. Elísabet flutti sitt fyrsta útvarpsávarp árið 1940, þegar hún var fjórtán ára. Í því ávarpaði hún bresk börn sem höfðu verið send í fóstur út í sveit vegna loftárása Þjóðverja og hvatti þau til að sýna styrk og hugrekki. Þegar Elísabet var tæplega sextán ára var hún gerð að ofursta í breska hernum og hlaut herþjálfun í samræmi við hefðbundna menntun breskra krúnuarfa. Elísabet vann meðal annars í flutningadeild hjálparsveitanna, bæði sem bílstjóri og bifvélavirki.
Valdatíð (1952–2022)
thumb|left|Krýningarmynd af Elísabetu og Filippusi árið 1953. Georg 6. lést árið 1952, á meðan Elísabet var í opinberri heimsókn í Keníu. Elísabet varð þannig þjóðhöfðingi breska samveldisins undir nafninu Elísabet 2. og var krýnd drottning í júní næsta ár.
Elísabet var vinsæll þjóðhöfðingi allt frá valdatöku sinni og einbeitti sér lengi að því að endurheimta virðuleika konungsfjölskyldunnar eftir umdeilda afsögn frænda síns. Þó fór að bera á gagnrýni á hana árið 1957 í Súesdeilunni, þegar Mountbatten lávarður, frændi bæði Filippusar og Elísabetar, lét hafa eftir sér að drottningin væri á móti stríðsrekstri Breta í Egyptalandi. Anthony Eden forsætisráðherra, sem hafði átt frumkvæði að stríðinu, neyddist í kjölfarið til að segja af sér formennsku í Íhaldsflokknum og Elísabet skipaði Harold Macmillan í embætti forsætisráðherra. Þegar Macmillan sagði síðan af sér sex árum síðar staðfesti Elísabet valið á aðalsmanninum Alec Douglas-Home sem eftirmanni hans, sem mörgum þótti ólýðræðislegt og leiddi til frekari gagnrýni á embætti Elísabetar.
Elísabet hafði átt í góðu sambandi við fyrsta forsætisráðherra sinn, Winston Churchill, sem hrósaði henni fyrir sterkan persónuleika og hafði mynd af henni fyrir ofan rúm sitt á sveitasetri sínu síðustu árin. Samskipti hennar við Margaret Thatcher, forsætisráðherra frá 1979 til 1990, voru með stirðara móti og Thatcher mun hafa sagt um Elísabetu við flokksfélaga sína: „Hún er ekki ein af okkur.“
Á níunda og tíunda áratugnum var mikið fjallað í slúðurblöðum og öðrum fjölmiðlum um kynlíf barna Elísabetar og myndugleiki krúnunnar beið nokkurn hnekki fyrir vikið. Í frægri ræðu sem Elísabet hélt árið 1992 kallaði hún árið „annus horribilis“ („hræðilegt ár“ á latínu) og vísaði þar í ýmsa fjölskylduharmleiki sem þá stóðu yfir, meðal annars fráskilnað tveggja barna hennar (Önnu og Andrésar) frá mökum sínum og uppljóstranir um framhjáhald elsta sonar hennar, Karls krónprins, á eiginkonu sinni, Díönu prinsessu.
Rannsókn The Guardian á skjölum úr Þjóðskjalasafni Bretlands bendir til þess að á valdatíð sinni hafi Elísabet getað beitt svokölluðu „samþykki drottningarinnar“ (e. Queen's consent) til þess að hafa áhrif á lagasetningar áður en þær eru samþykktar af breska þinginu. Meðal annars hafi lögfræðingur drottningarinnar beitt ríkisstjórn Edwards Heath þrýstingi á áttunda áratuginum til þess að hún yrði undanskilin nýjum upplýsingalögum sem hefðu annars skyldað hana til þess að gera opinberar upplýsingar um eignarhluti og auðæfi sín. Elísabet hafi þannig farið með dulda valdheimild í formi táknrænnar athafnar á ríkisárum sínum.
Filippus prins, eiginmaður Elísabetar, lést í apríl árið 2021, en þau Elísabet höfðu þá verið gift í rúm 73 ár.
Andlát
thumb|right|Kista Elísabetar var geymd í [[Westminster í fimm daga fyrir útförina, þar sem hundruðir þúsunda manns biðu í röðum til að votta drottningunni virðingu sína.]] Elísabet lést þann 8. september 2022, þá 96 ára gömul. Hún lést í Balmoral-kastala í Skotlandi, þar sem hún hafði verið undir eftirliti lækna vegna hrakandi heilsu. Aðeins tveimur dögum fyrir andlát sitt hafði Elísabet veitt fimmtánda forsætisráðherranum á valdatíð sinni, Liz Truss, stjórnarmyndunarumboð. Vegna hrakandi heilsu hafði Elísabet hitt verðandi forsætisráðherrann í Balmoral-kastala en ekki í Buckingham-höll eins og venjan er.
Elísabet var borin til grafar í Windsor-kastala þann 19. september í opinberri útför. Hundruð þúsunda manna vottuðu drottningunni virðingu sína fyrir útförina, þar á meðal fjöldi erlendra þjóðarleiðtoga. Öryggisgæsla við jarðarförina var því ein stærsta aðgerð í sögu bresku lögreglunnar.
1601
Árið 1601 (MDCI í rómverskum tölum) var fyrsta ár 17. aldar og hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|[[Jan Karol Chodkiewicz var herforinginn sem sigraði Svíana í orrustunni við Koknese.]]
Bertha Parker Pallan Cody
thumb|right|Bertha Parker sýnir spjótslöngvur í [[Gifshellarnir|Gifshellarannsókninni um 1930.]] Bertha Pallan Thurston Cody (fædd Parker; 30. ágúst 1907 – 8. október 1978) var bandarískur fornleifafræðingur, þjóðfræðingur og safnafræðingur af frumbyggjaættum (Abenakar og Senekar) sem varð þekkt fyrir rannsóknir sínar og uppgötvanir í Gifshellunum í Nevada og vinnu sína í Southwest Museum of the American Indian í Los Angeles í Kaliforníu.
Hún var dóttir leikkonunnar Beulah Tahamont og fornleifafræðingsins Arthur C. Parker. Faðir hennar var fyrsti forseti fagfélagsins Society for American Archaeology. Bæði hún og móðir hennar komu fram í vestrasýningum Ringling Bros. og Barnum & Bailey. Afi hennar var kvikmyndaleikarinn og Abenakahöfðinginn Elijah Tahamont „Dark Cloud“. Bertha hóf feril sinn í fornleifafræði þegar hún gerðist aðstoðarkona Mark Raymond Harrington sem var eiginmaður frænku hennar. Rannsóknir þeirra á mannvistarleifum í Gifshellunum í Nevada árið 1930 voru á vegum Southwest Museum. Harrington kynnti þessar leifar sem elstu ummerki um mannabyggð í Norður-Ameríku. Bertha uppgötvaði sjálf hauskúpu risaletidýrs sem vakti mikla athygli og tryggði þeim aukið fjármagn.
Frá 1931 vann Bertha á Southwest Museum, fyrst sem ritari, en síðan sem aðstoðarfornleifafræðingur og þjóðfræðingur. Hún hafði enga formlega háskólamenntun. Hún gaf út fjölda greina í safntímaritinu Masterkey. Hún giftist þrisvar, fyrst Joseph Pallan sem hún átti með dótturina Wilma Mae árið 1925 en skildi svo við, síðan steingervingafræðingnum James Thurston sem lést skömmu síðar, og síðast leikaranum Iron Eyes Cody, en þau ættleiddu saman tvo drengi.
Bitruvirkjun
Bitruvirkjun er allt að 135 MW jarðvarmavirkjun sem Orkuveita Reykjavíkur áformaði að reisa á Hengilssvæðinu.
Fyrirhugað vinnslusvæði er á Bitru milli Henglafjalla að vestan og raðar goshryggja úr móbergi og bólstrabergi frá Hrómundarfirði að norðan til Molddalahnjúka að sunnan. Svæðið er nálægt Ölkelduhálsi en þó ekki á ásnum sjálfum. Svæðið er innan sveitarfélaganna Ölfuss og Grímsnes- og Grímsnes- og Grafningshrepps. Landeigendur eru Orkuveita Reykjavíkur og íslenska ríkið.
Stjórn Orkuveitu Reykjavíkur hætti undirbúningi að Bitruvirkjun í kjörfar álits Skipulagsstofnunar í ágúst 2008.
Jón Einarsson (d. 1707)
Jón Einarsson (d. 11. september 1707) var skólameistari í afleysingum í Skálholtsskóla og síðan heyrari þar, var svo skipaður skólameistari í Hólaskóla en dó áður en hann náði að taka við embætti.
Árið 1707 fékk Jón stöðu skólameistara Hólaskóla. Þá var Stórabóla að ganga um landið og á leið sinni að taka við stöðunni lagðist Jón veikur á Möðruvöllum í Hörgárdal og dó þar úr bólunni 11. september. Hann var ókvæntur og barnlaus.
Háhýsi
thumb|Háhýsi Háhýsi eru há hús, oft byggð í borgum þar sem landrými er takmarkað. Háhýsi urðu vinsæl við uppfinningu lyftunnar.
Kórónaveirufaraldurinn 2019–2023 á Íslandi
Kórónaveirufaraldurinn 2019-2023 á Íslandi er hluti af heimsfaraldri kórónuveirusýkinnar COVID-19 kórónuveirunnar SARS-CoV-2. Staðfest var að veiran barst til Íslands í febrúar 2020. Í maí 2022 var heildarfjöldi skráðra tilfella um 186.000, þar af höfðu 119 látist. Með íbúafjölda alls 368.590 (31. desember 2020), var smithlutfall 1 tilfelli á 61 íbúa; smithlutfallið var með því hæsta sem gerist í heiminum allan mars og apríl 2020, þó að það hafi verið rakið til þess að fleiri rannsóknir hafa verið gerðar á mann á Íslandi en í nokkru öðru landi, þar á meðal skimun á almenningi á vegum íslenska líftæknifyrirtækisins Íslenskrar erfðagreiningar til að ákvarða raunverulega útbreiðslu vírusins ​​í samfélaginu. Ísland er einstakt að því leyti að fyrir hvert greint tilfelli COVID-19 er erfðaefni veirunnar ​​sem hefur valdið sýkingunni raðað; raðgreiningin er framkvæmd af Íslenskri erfðagreiningu, sem hefur getað staðfest að svokallað „breskt afbrigði“ er til staðar í landinu, en „brasilíska afbrigðið“ og „suður-afríska afbrigðið“ eru það ekki.
Bakgrunnur
12. janúar 2020 staðfesti Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO) að ný kórónaveira væri orsök öndunarfærasjúkdóms í þyrpingu fólks í Wuhan, Hubei-héraði, Kína, sem tilkynnt var til WHO 31. desember 2019.
Dánartíðni vegna COVID-19 hefur verið mun lægri en SARS frá 2003, en smit hefur verið marktækt meira með fjölda látinna.
Janúar 2020
Almannavarnadeild lýsti yfir óvissuástandi 27. janúar til að bregðast við því að COVID-19 (sem þá var þekkt undir bráðabirgðaheitinu 2019-nCov) kom upp í Kína. Markviss prófun á COVID-19 hófst 31. janúar á Íslandi fyrir einstaklinga sem voru í mikilli smithættu.
Febrúar 2020
28. febrúar staðfesti Ísland fyrsta tilfelli COVID-19, íslensks karlmanns á fertugsaldri, sem hafði verið í skíðaferð til Andalo á Norður-Ítalíu og kom heim 22. febrúar; þegar hann fékk einkenni var hann settur í sóttkví á Landspítala í Reykjavík. Í kjölfarið lýstu Almannavarnir ríkislögreglunnar yfir viðvörunarstigi.
Mars 2020
1. mars var annað og þriðja tilfelli staðfest, íslenskur karlmaður á fimmtugsaldri sem hafði snúið heim 29. febrúar frá Veróna og kona á fimmtugsaldri sem hafði snúið heim frá Ítalíu um München.
3. mars var tilkynnt um refsiaðgerðir gagnvart þeim sem brytu sóttkvínna, sem fól í sér allt að þriggja mánaða fangelsi.
Frá og með 5. mars voru um 400 manns í heimabyggð sóttkví á Íslandi og um 330 einstaklingar voru prófaðir fyrir vírusnum en engin tilfelli um smit innan samfélagsins höfðu verið greind. Meðal einstaklinga sem höfðu verið prófaðir með tilliti til vírusins ​​höfðu 35 verið staðfestir smitaðir af COVID-19, en embættismenn vöruðu við því að þessi tala myndi hækka þegar viðbótarniðurstöður úr prófunum lægju fyrir næstu daga.
Hinn 6. mars jókst fjöldi smitaðra í 45, þar með talin fyrstu 4 tilfellin af staðbundinni smitun vírusins. Almannavarnadeild Íslands og neyðarstjórnun lýsti yfir neyðarstigi almannavarna innan nokkurra mínútna frá því að staðbundin sending COVID-19 var staðfest opinberlega.
7. mars voru fimm tilfelli til viðbótar staðfest: þrjú tilfelli af staðbundinni sendingu og tvö frá áður skilgreindum áhættusvæðum. Öll sjö staðfest tilfelli voru á Reykjavíkursvæðinu.
8. mars hækkaði heildarmagn smitaðra í 58. Þrjú tilfelli sem greind voru 8. mars voru af íslenskum íbúum sem höfðu snúið aftur til Íslands með sérstöku flugi frá Veróna 7. mars; allir farþegar voru íslenskir ​​íbúar sem höfðu dvalið á áhættusvæðum og þegar höfðu verið gerðar sérstakar varúðarráðstafanir til að tryggja að þeir yrðu einangraðir frá öðrum farþegum við komu til Keflavíkurflugvallar. Sama dag voru engir COVID-19 sjúklingar nógu veikir til að þurfa sjúkrahúsvist.
Þann 9. mars reyndust tveir farþegar til viðbótar frá fluginu frá Veróna 7. mars jákvæðir fyrir COVID-19. Þrjú tilfelli af staðbundnu smiti komu í ljós og tvö tilfelli af íslenskum íbúum sem sneru aftur frá skíðasvæðum í Ölpunum og voru þeir alls 65.
11. mars var greint frá því að COVID-19 sjúklingur hefði fengið alvarlegri einkenni og lagst inn á sjúkrahús og þar með orðið fyrsti sjúklingurinn á Íslandi til að fá meira en væg einkenni sjúkdómsins. Hinn 11. mars höfðu 90 manns samtals greinst með COVID-19 og 700 voru í sóttkví.
Hinn 13. mars var tilkynnt að frá og með mánudeginum 16. mars myndi háskólum og framhaldsskólum vera lokað og bann við opinberum samkomum yfir 100 var komið á.
15. mars var greint frá því að þrír COVID-19 sjúklingar á Íslandi væru nú á sjúkrahúsi, einn á gjörgæslu og heilsugæslustöð á höfuðborgarsvæðinu (í Mosfellsbær) var lokað eftir að starfsmaður reyndist jákvæður fyrir COVID-19. Alls höfðu 171 mál verið staðfest og meirihluta þeirra má rekja til skíðasvæða í Ölpunum. Þórólfur Guðnason sóttvarnalæknir fullyrti að helmingur allra einstaklinga á Íslandi sem höfðu greinst jákvæðir fyrir COVID-19 væru nú þegar í sóttkví (eftir að hafa annað hvort snúið heim frá alþjóðlegum ferðalögum eða verið í sambandi við smitaðan einstakling) og benti allt til þess að aðgerðir til að stjórna smitútbreiðslu með sóttkví og einangrun hafði verið árangursrík hingað til. 2500 manns voru í einangrun og fjöldinn hækkaði daglega.
17. mars var staðfest að fyrsta manneskjan með kórónaveiru væri látin, 36 ástralskur ríkisborgari sem var í heimsókn á Íslandi með konu sinni. Hann leitaði til læknis vegna alvarlegra veikinda og lést skömmu eftir komuna á heilsugæslustöðina á Húsavík. Brynjólfur Þór Guðmundsson læknir fullyrti að COVID-19 væri líkleg dánarorsök.
23. mars andaðist íslensk kona snemma á sjötugsaldri af völdum COVID-19 eftir vikulanga baráttu við veikindin.
Apríl 2020
Tveir sjúklingar á Landspítali létu lífið 1. apríl, karl og kona á sjötugsaldri. Maðurinn, 75 ára, var eiginmaður konunnar sem lést 23. mars.
Farsímaforrit til að rekja smit var þróað og gefið út fyrsta apríl; eftir að hafa farið yfir gagnrýni frá Google og Apple, var forritinu halað niður næstum 75.000 sinnum fyrir 3. apríl 2020.
Tvö dauðsföll til viðbótar urðu vegna vírusins ​​5. apríl og fór heildartala dauðsfalla í sex. Einn hinna látnu var 67 ára Sigurður Sverrisson, virtur íslenskur bridsspilari; hinn var Gunnsteinn Svavar Sigurðsson, íbúi á hjúkrunarheimili í Bolungarvík á Vestfirðir 82 ára. Hinn 5. apríl skráði Ísland einnig mestan fjölda virkra tilfella, 1.096.
Aðrir tveir einstaklingar létust vegna vírusins ​​11. apríl og fóru dauðfsöll í landinu upp í 8. Níundi sjúklingur, á sextugsaldri, andaðist á Landspítala sjúkrahúsi 16. apríl; tíundi, kona á áttræðisaldri, andaðist á hjúkrunarheimilinu Berg í Bolungarvík á Vestfirðir 19. apríl.
Maí 2020
4. maí voru samkomubanninu létt og miðuðust við nú 50 manns. Skólar, hárgreiðslustofur og íþróttastarfsemi fengu leyfi til að starfa á ný.
Tveim vikum seinna fengu sundlaugar leyfi til að opna og var boðið uppá miðnæturopnum í sundlaugum á höfuðborgarsvæðinu og á Selfossi sem dæmi.
Viku seinna gat starfsemi í líkamsræktarstöðvum hafist á ný og samkomutakmarkanir miðuðust við 200 manns.
Sökum faraldursins í heiminum var erfitt fyrir Íslendinga að fara til útlanda. Ríkið gaf öllum landsmönnum eldri en 18 ára svokallaða ferðagjöf, andvirði 5000 krónum, sem hægt var að nota innanlands.
Aðeins 8 smit greindust í maímánuði.
September 2020
Mikil aukning á fjölda sýkinga um miðjan lok september var rakin til tveggja veitingastaða í Reykjavík og tveggja franskra ferðamanna sem reyndust jákvæðir um miðjan ágúst en fóru ekki eftir öllum reglum um sóttkví.
Október 2020
16. október skráði Ísland ellefta andlátið, fyrsta andlát síðan í apríl og fyrsta andlát í seinni bylgjunni. Ísland tilkynnti tólfta og þrettánda andlátið 28. og 29. október; í vikunni á undan hafði verið skráð aukning á fjölda smita þeirra sem voru eldri en 80 ára.
Hinn 31. október skráði Ísland færri tilfelli utan sóttkvíar síðan í september. Sjúkrahúsinnlagnir jukust hins vegar í 67 og tvö dauðsföll til viðbótar voru skráð.
Desember 2020
28. andlátið átti sér stað þann 7. desember, og 29. þann 28. desember.
Desember 2021
Þann 1. desember 2021 staðfestist fyrsta tilfellið Omíkron-afbrigðisins á Íslandi.
Forvarnir
24. janúar 2020 tilkynnti Landlæknisembættið fyrirbyggjandi aðgerðir til að hemja útbreiðslu SARS-CoV-2. Farþegar sem komu til Keflavíkurflugvöllur með merki um öndunarfærasýkingu og einkennalausir einstaklingar sem höfðu verið annað hvort í Wuhan síðustu 14 daga voru læknisfræðilega metnir á flugvellinum.
Frá 2. mars 2020 voru heilbrigðisstarfsmenn á Íslandi hvattir til að forðast ferðalög.
Frá og með 16. mars 2020 voru engar opinberar takmarkanir eða bann við opinberum samkomum í gildi. Skipuleggjendur afpöntuðu eða frestuðu þó nokkrum viðburðum sem framundan voru, þar á meðal árlegri ráðstefnu Hugvísindasviðs Háskóla Íslands, Hugvísindaþingi, sem átti að fara fram 13. og 14. mars 2020.
Á blaðamannafundi 13. mars 2020 var tilkynnt að samkomur yfir 100 yrðu bannaðar og háskólum og framhaldsskólum lokað í fjórar vikur.
Landlæknisembættið og Almannavarnir opnuðu upplýsingavefsíðu covid.is.
Frá og með 18. mars 2020 var allur heimurinn skilgreindur sem áhættusvæði. Öll ferðalög til útlanda var fólki ráðið frá og íbúar á Íslandi sem voru erlendis hvattir til að snúa heim sem fyrst. Íbúar á Íslandi sem komu erlendis frá fóru í sóttkví.
Hinn 21. mars 2020 var sett strangara bann við samkomum í Vestmannaeyjar. Hópar yfir 10 manns voru bannaðir. Enn strangara bann var tilkynnt á Húnaþing vestra þar sem öllum íbúum var skipað að vera heima nema til að kaupa nauðsynjar.
Frá klukkan 00:00 þann 24. mars 2020 tók bann við samkomum yfir 20 ára. sundlaugum, söfnum, bókasöfnum og börum var lokað, sem og öll fyrirtæki þar sem erfitt var að tryggja 2 m fjarlægð (hárgreiðslustofur, húðflúrsstofur osfrv.).
Hinn 5. október 2020 var fyrirskipað að loka börum, líkamsræktarstöðvum og skemmtistöðum, sem og að takmarka fjölda samkomu frá 200 í 20, vegna fjölgunar smita.
Sóttvarnaraðstaða fyrir heilbrigða einstaklinga sem gáta ekki farið í sóttkví heima (til dæmis erlendir ríkisborgarar) hefur verið komið á hóteli í Reykjavík.
Frá og með 15. janúar 2021 þurftu allir útlendingar sem heimsóttu Ísland að taka COVID-19 próf við komu, sóttkví í 5 eða 6 daga, og taka síðan annað próf í lok sóttkvísins.
Bylgjur
Oft er talað um bylgjur í faraldrinum og eru þær sex talsins.
Svartrotta
Svartrotta (fræðiheiti: Rattus rattus) er tegund rottna með langt skott sem á uppruna sinn í hitabelti Asíu og dreyfðist til Austurlanda nær á tímum Rómverja og til Evrópu á 16. öld og þaðan með Evrópubúum um allan heim.
Guðbjörg Linda Rafnsdóttir
Guðbjörg Linda Rafnsdóttir (f. 1957) er prófessor í félagsfræði og aðstoðarrektor vísinda við Háskóla Íslands.
Ferill
Guðbjörg Linda lauk BA prófi í þjóðfélagsfræði og kennsluréttindum frá Háskóla Íslands árið 1984, MA prófi í félagsfræði frá Lundarháskóla í Svíþjóð árið 1990 og doktorsprófi frá sama háskóla 1995. Árin 1994 -2007 var Guðbjörg Linda deildarstjóri fræðsludeildar og síðar fagstjóri á rannsókna- og heilbrigðisdeild Vinnueftirlitsins þar sem hún sinnti rannsóknum um vinnufyrirkomulag og líðan ýmissa starfshópa. Nú er Guðbjörg Linda Rafnsdóttir prófessor í félagsfræði við félagsfræði- mannfræði og þjóðfræðideild Háskóla Íslands og aðstoðarrektor vísinda.
Rannsóknir
Rannsóknir Guðbjargar Lindu spanna vítt svið innan félasfræði atvinnulífs og kynja. Hún hefur tekið þátt í fjölda íslenskra og alþjóðlegra rannsóknaverkefna og er samstarfsaðili Center for Research on Gender in STEMM við Kaliforníuháskólann UC San Diego.
Meðal fyrstu rannsókna Guðbjargar Lindu fjölluðu um kynjaskiptan vinnumarkað og íslenska verkalýðshreyfingu. Doktorsritgerð hennar, Kvinnofack eller integrering som strategi mot underordning - Om kvinnliga fackföreningar på Island, fjallaði um kynjaskiptingu íslensku verkalýðhreyfingarinnar og áhrif hennar á stöðu kvenna á vinnumarkaði. Síðan snérust rannsóknaráherslurnar talsvert um vinnutengda heilsu og líðan. Þar kemur einnig við sögu tengsl vinnufyrirkomulags og tækniþróunar, vinnutengd streita, kulnun, áreitni og einelti. Hin síðari ár hafa rannsóknir sem lúta að stöðu kynjanna í akademíunni og við æðstu stjórnun fyrirtækja og stofnana verið fyrirferðarmiklar, þar á meðal rannsókir á kynjakvótum. Þá hefur hún beint sjónum að samspili fjölskyldu og atvinnulífs, að tímanum sem valdatæki og á hvern hátt upplýsingatæknin og vinna í netheimum kemur þar við sögu. Staða erlends vinnuafls á íslenskum vinnumarkaði er einnig meðal rannsóknarviðfangsefna Guðbjargar Lindu.
Stjórnun og forysta
Guðbjörg Linda hefur um árabil gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum innan og utan Háskóla Íslands. Sem dæmi má nefna þá var hún fyrst kvenna formaður Norræna félagsfræðingafélagsins og er auk þess heiðursfélagi Félagsfræðingafélag Íslands. Hún hefur verið forstöðumaður Miðstöðvar framhaldsnáms við Háskóla Íslands frá árinu 2016, verið í Vísindanefnd háskólráðs frá 2014 og formaður þess frá árinu 2015. Hún var deildarforseti Félags- og mannvísindadeildar 2008-2013 og sat í stjórn og framkvæmdastjórn Félagsvísindastofnunar 2008-2013 og var formaður frá árinu 2009. Hún sat í stjórn Félagsvísindasviðs Háskóla Íslands árin 2008-2013 og á Háskólaþingi 2008-2013 og frá 2015. Þá var hún formaður siðanefndar Félagsvísindadeildar HÍ frá 2007-2010 og er í nefnd um vandaða starfshætti í vísindum
Guðbjörg Linda hefur verið í ritstjórnum Nordic Journal of Working Life Studies og Acta Sociologica. Auk þess hefur hún setið í íslenskum og erlendum fagráðum rannsóknarsjóða. Hún var í stjórn NIKK - Nordiskt institut för kunskap om kön árin 2006- 2009 og er í stjórn rannsóknarnetverksins NORDICORE. Það beinir sjónum að stöðu fólks á Íslandi, Noregi og Svíþjóð sem hefur lokið doktorsprófi og starfar innan og utan akademíunnar.
Æska og einkalíf
Foreldrar Guðbjargar voru Helena Hálfdanardóttir (1935 – 2014) og Rafn Benediktsson (1935 – 2009). Guðbjörg Linda er gift Stefáni Jóhanni Stefánssyni, stjórnmála- og hagfræðingi. Þau eiga þrjá syni. Þeir eru Dr. Hlynur Orri Stefansson, Dr. Arnaldur Smári Stefánsson og Davíð Már Stefánsson MFA.
Frjálslyndi flokkurinn (Ítalía)
Frjálslyndi flokkurinn á Ítalíu (ítalska: Partito Liberale Italiano eða PLI) er stjórnmálaflokkur sem á sér mjög gamlar rætur í ítölskum stjórnmálum, þótt núverandi flokkur með þessu nafni hafi formlega verið stofnaður fyrst 5. júlí 1997 sem Partito Liberale. Meginstraumar í stjórnmálastefnu flokksins eru andklerkastefna (sem var eitt af megineinkennum frjálslyndra stjórnmálamanna fyrir tíma skipulagðra stjórnmálaflokka) og frjálshyggja í efnahagsmálum, en innri átök í flokknum hafa oft snúist um það hvaða áherslu skuli leggja á hvort þessara atriða í stefnu flokksins.
Stofnun frjálslynds stjórnmálaflokks
Fyrsti frjálslyndi flokkurinn á Ítalíu var stofnaður árið 1921, af stjórnmálamönnum sem litu á sig sem arftaka hinnar frjálslyndu borgarastéttar, manna eins og Camillo Cavour og Giovanni Giolitti. Þessi flokkur leystist upp við valdatöku fasista. Einn af fyrrum ráðherrum þessa flokks, Benedetto Croce, stofnaði svo nýjan frjálslyndan flokk 1943. Þessi flokkur tók virkan þátt í andspyrnuhreyfingunni og átti aðild að þjóðstjórnum Ivanoe Bonomi og Ferruccio Parri og átti meðal annars þátt í að fella þá síðastnefndu. Í þjóðaratkvæðagreiðslunni um konungsvaldið, var flokkurinn hlynntur því að Ítalía yrði áfram konungsríki. Flokkurinn tók þátt í samningu nýrrar stjórnarskrár Ítalíu.
Á þessum tíma áttu frjálslyndir tvo forseta, Enrico De Nicola (1946-1948), fyrsta eiginlega forseta Ítalíu, og Luigi Einaudi (1948-1955).
Flokkurinn náði sér í raun aldrei á strik í ítölskum stjórnmálum á 20. öld og var alla tíð smáflokkur sem aldrei náði 10% fylgi í kosningum. Afstaða flokksins, fyrir trúfrelsi og aðskilnaði ríkis og kirkju og gegn þjóðnýtingu raforkufyrirtækja, skipaði honum ýmist í hóp með hægriflokkum eða róttækum vinstriflokkum, og flokkurinn varð helsti andstæðingur þeirrar vinstri-miðjustefnu sem var ríkjandi á Ítalíu, með stjórnmálabandalagi kristilegra demókrata og sósíalista. Ekki voru allir sáttir við þessa stefnu flokksins og árið 1955 klauf hópur sig út og myndaði róttæka flokkinn, sem þótti nær hefðbundinni frjálslyndri afstöðu Benedetto Croce en frjálshyggju Luigi Einaudi.
Fimmflokkurinn og Mani pulite
Á 9. áratugnum gekk flokkurinn inn í Fimmflokkinn sem var bandalag stjórnarflokkanna til 1992. Flokkurinn blandaðist inn í hneykslismálið kringum Mani pulite, þrátt fyrir að hann virtist í fyrstu geta staðið utan við það. Frjálslyndur heilbrigðisráðherra, Francesco De Lorenzo, varð einn af hötuðustu stjórnmálamönnum Ítalíu, þegar í ljós kom að hann hafði stolið fé úr sjóðum heilbrigðisþjónustunnar og gefið leyfi til lyfjasölu á grundvelli mútugreiðslna. Hann þóttist síðan fá taugaáfall til að losna úr fangelsi og birtist í réttarsal órakaður og óhreinn, en reyndist síðan vera alfrískur, þar sem náðust myndir af honum vel til höfðum og brosandi á veitingastað í Róm. Hann hafði þá notað tímann utan fangelsisins til að brenna skjöl sem hefðu getað sakfellt hann frekar.
Endurstofnun
Eftir Mani pulite leystist flokkurinn upp og flestir meðlimir hans gengu í nýstofnaðan hægriflokk Silvio Berlusconi, Forza Italia. Nýr flokkur með þessu nafni var svo stofnaður árið 1997 og hefur stefnuskrá sem skipar sér með frjálshyggju Luigi Einaudi og gegn þeirri vinstri-miðjunálgun sem einkenndi flokkinn í Fimmflokknum, og þykir tengjast hnignun hans.
Fjallvegafélagið
Fjallvegafélagið var félag sem var stofnað 1831 fyrir forgöngu Bjarna Thorarensens. Markmiðið var að ryðja fjallvegi fyrir reiðgötur, hlaða vörður og byggja sæluhús. Hundrað vörður voru reistar á Holtavörðuheiði. Síðan var hafist handa við Vatnshjallaveg, á Grímstunguheiði, Sprengisandsleið og Kaldadalsleið.
Tyrkjafura
Tyrkjafura (fræðiheiti: Pinus brutia) er barrtré af þallarætt ættað frá austurhluta Miðjarðarhafssvæðisins. Meginútbreiðslan er í Tyrklandi, en nær til syðsta odda Búlgaríu, austustu eyja í Eyjahafi, Krít, Krím, Íran, Georgíu, Aserbaídsjan, norður Írak, vestur Sýrlandi, Ísrael, norðvestur Jórdaníu, Líbanon og Kýpur. Hún vex yfirleitt lágt yfir sjó, aðallega frá sjávarmáli til 600m, upp í 1200m í suðurhluta svæðisins.
Lýsing
Pinus brutia er meðalstórt tré, um 20 til 35 metra hátt með bolþvermál að 1m, einstaka sinnum að 2 m. Börkurinn er rauðgulur, þykkur og með djúpum sprungum neðarlega á bol, og þunnur og flagnandi í krónunni. Barrið er í pörum, grannt, oftast 10–16 sm langt, ljósgrænt til lítið eitt gulleitt grænt.
Undirtegundir
Tyrkjafura er náskyld Aleppófura, Kanaríeyjafuru og strandfuru, og eru þær með áþekkum útlitseinkennum. Sumir höfundar hafa talið hana undirtegund af Aleppofuru, en er nú almentt talin sjálfstæð tegund. Þetta er hóflega breytileg tegund með eftirfarandi undirtegundum og afbrigðum:
Vistfræði
Fuglategundin Sitta krueperi, er að mestu bundin við skóga af tyrkjafuru og treystir mjög á hana til fæðu; útbreiðslusvæðin eru nær þau sömu.
Furuhunang
Tyrkjafura er hýsill fyrir blaðlúsartegundina Marchalina hellenica. Við venjulegar aðstæður veldur þetta skordýr ekki teljandi vandræðum fyrir trén, en er þetta mikilvægt vegna sykranna sem lúsin lætur frá sér. Þessum sykurlegi, "hunangsdögg", er safnað af býflugum sem umbreyta honum í bragðmikið og verðmætt hunang, "furuhunang" (Tyrkneska, çam balı), með ætluðum lækningamætti.
Apis mellifera caucasica
Apis mellifera caucasica er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Kákasus, Georgíu, Tyrklandi, Armeníu og Azerbaijan. .
thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld). Hún er líkist helst Apis mellifera carnica að stærð og lögun, en er dökk að lit. Tungan er óvenju löng: 7.3 mm og eru ekki aðrar alibýflugur með lengri tungu.
Flóra Kádár
Flóra Kádár (á ungversku: Kádár Flóra; fædd Flóra Anna Horcsák) (4. ágúst 1928 í Búdapest, Ungverjalandi – 3. janúar 2003 í Búdapest) var ungversk leikkona.
Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum
thumb|left|Eiginmaður hennar, myndatökumanni Péter Fischer
Kamtsjatka
thumb|Upphleypt kort. thumb|Eldkeilur eru allnokkrar á skaganum: Kljútsjevskaja Sopka. thumb|Kamsjatka-[[brúnbjörn.]] Kamtsjatka (eða Kamtsjatkaskagi) (rússneska: полуо́стров Камча́тка - poluostrov Kamsjatka) er 1250 kílómetra langur skagi í austur Rússlandi og er 270.000 ferkílómetrar að flatarmáli. Skaginn er á milli Kyrrahafsins til austurs og Okhotskhafsins til vesturs.
Íbúar eru um 322.000. Flestir íbúar búa í Petropavlovsk-Kamtsjatskíj (179,526 íbúar 2010)
Eldfjallið Kljútsjevskaja Sopka er hæsti punkturinn (4.750 m.) en um 30 virk eldfjöll eru á svæðinu.
Íslam í Evrópu
right|thumb|[[Íslam í Evrópu {{legend|#ffffff|<1% (Armenía, Eistland, Finnland, Hvíta-Rússland, Írland, Ísland, Lettland, Litháen, Malta, Moldóva, Mónakó, Pólland, Portúgal, Rúmeníu, San Marínó, Slóvakía, Tékkland, Ungverjaland, Úkraína)}} {{legend|#e8f3e8|1%-2% (Andorra, Króatía)}} {{legend|#d0e7d0|2%-4% (Ítalía, Lúxemborg, Noregur, Serbía, Slóvenía, Spánn)}} {{legend|#b8dbb8|4%-5% (Bretland, Danmörk, Grikkland, Liechtenstein)}} {{legend|#a0cfa0|5%-10% (Austurríki, Belgía, Frakkland, Holland, Sviss, Svíþjóð, Þýskaland, )}} {{legend|#87c387|10%-20% (Búlgaría, Georgía, Svartfjallaland, Rússland)}} {{legend|#6fb76f|20%-30% (Kýpur)}} {{legend|#57ab57|30%-40% (Makedónía)}} {{legend|#4b994b|40%-50% (Bosnía og Hersegóvína)}} {{legend|#194e19|80%-90% (Albanía)}} {{legend|#0d3c0d|90%-95% (Kosóvó)}} {{legend|#002900|95%-100% (Tyrkland, Aserbaídsjan)}}]]
Múslimar í Evrópu eru afar fjölbreyttir með fjölbreytta sögu og uppruna. Svæði í Evrópu þar sem múslimar eru í meirihluta er á Balkanskaga (Albanía, Bosnía og Hersegóvína, Kosovo), auk nokkurra rússneskra lýðvelda í Norður-Kákasus og Idel-Ural svæðinu. Þessi samfélög samanstanda að mestu af frumbyggjum Evrópubúa af múslimskri trú, en trúarhefð þeirra nær nokkur hundruð ár aftur í tímann til miðalda. Yfirmeginlandslöndin Tyrkland, Aserbaídsjan og Kasakstan eru líka lönd þar sem múslimar meirihluta..
Núverandi lýðfræði
Nákvæmur fjöldi múslima í Evrópu er ekki þekktur en samkvæmt áætlunum Pew Forum var heildarfjöldi múslima í Evrópu, (að Tyrklandi undanskildum) árið 2010 um 44 milljónir (6% af heildaríbúafjölda), þar af 19 milljónir (3,8) % íbúa) í Evrópusambandinu. Rannsókn frá Pew Research Center árið 2010 greindi frá því að 2,7% múslima í heiminum búi í Evrópu.
Tyrkir mynda stærsta þjóðernishópinn í evrópskum hluta Tyrklands (sem og lýðveldinu Tyrklandi í heild) og Norður-Kýpur. Þeir mynda einnig aldagamla minnihlutahópa í öðrum þjóðríkjum eftir ottómönsku á Balkanskaga (þ.e. Balkan-Tyrkja) þar sem þeir mynda stærsta þjóðernis minnihlutahóp Búlgaríu og næststærsta minnihlutahóp Norður-Makedóníu. Á sama tíma, í útlöndum, mynda Tyrkir stærsta þjóðernis minnihlutahóp í Austurríki, Danmörku, Þýskalandi og Hollandi. Árið 1997 bjuggu um það bil 10 milljónir Tyrkja í Vestur-Evrópu og á Balkanskaga (þ.e. að Norður-Kýpur og Tyrklandi undanskildum). Árið 2010 bjuggu allt að 15 milljónir Tyrkja í Evrópusambandinu (þ.e. að undanskildum Tyrklandi og nokkrum Balkan- og Austur-Evrópulöndum sem ekki eru í ESB). Samkvæmt félagsfræðingnum Araks Pashayan bjuggu 10 milljónir "Evró-Tyrkja" einir í Þýskalandi, Frakklandi, Hollandi og Belgíu árið 2012. Að auki hafa töluverð tyrknesk samfélög verið mynduð í Bretlandi, Austurríki, Svíþjóð, Sviss, Danmörku, Ítalíu, Liechtenstein, Finnlandi og Spáni. Á sama tíma búa yfir ein milljón Tyrkja enn á Balkanskaga (sérstaklega í Búlgaríu, Grikklandi, Kosovo, Norður-Makedóníu og Dobruja), og um það bil 400.000 Meskhetian Tyrkir í Austur-Evrópu svæðum í Post-Sovét ríkjunum (þ.e. Aserbaídsjan, Georgía, Kasakstan, Rússland og Úkraína).
Áætlanir um hlutfall múslima í Rússlandi (stærsti hópur múslima í Evrópu) eru mismunandi frá 5 til 11,7%, eftir heimildum. Það fer líka eftir því hvort aðeins athugulir múslimar eða allt fólk af múslimskum uppruna eru taldir. Í borginni Moskvu búa um 1,5 milljónir múslima.
Gufuaflsvirkjun
thumb|right|250px|Nesjavallavirkjun Gufuaflsvirkjun er virkjun sem breytir gufuafli í rafmagn. Virkjun gufuafls fer fram með margskonar hætti. Til dæmis í jarðvarmavirkjun er jarðhiti frá háhitasvæði er nýttur í raforkuframleiðslu og hitun á neysluvatni. Gufan getur komið frá vatni sem hefur hitnað við jarðhita, kjarnorku eða kol.
Lestrarfélag
thumb|right|Bókasafnið á Flatey í Breiðafirði var upprunalega stofnað [[1833.]] Lestrarfélag var tegund íslenskra félagasamtaka sem voru fyrst starfrækt undir lok 18. aldar og voru eins konar forverar almenningsbókasafna. Með setningu laga um almenningsbókasöfn árið 1955 dró mjög úr starfsemi lestrarfélaga. Ekki er alltaf gott að gera greinarmun á litlu bókasafni og lestrarfélagi en samskrá yfir bókasöfn og lestrarfélög á Íslandi fyrir tímabilið 1790-1955 telur 431 stykki. Líftími þeirra var misjafn, frá fáeinum árum og í marga áratugi fram á daginn í dag. Nokkuð var um að lestrarfélög klofnuðu eða rynnu saman á þessu tímabili, þá lagðist starfsemi sumra niður á tímabili.
Gufuaflsvirkjun
Raforkuframleiðsla
Raforka er framleidd með gufuhverfli þar sem varmaorka gufu er breytt í hreyfiorku sem er svo breytt í raforku með rafal.
Lestrarfélag
Líkt og almenningsbókasöfn í dag voru lestrarfélögin stofnuð í þeim tilgangi að safna saman féi til kaupa á bókum. Í upphafi voru lestrarfélögin fámenn. Félagsmenn voru fyrst og fremst embættis- og menntamenn. Með tímanum settu lestrarfélögin sér starfsreglur og fengu úthlutaða styrki frá hinu opinbera sem sá gagn í menntunarhlutverki lestrarfélaganna.
Íslam í Evrópu
Núverandi lýðfræði
58,8% íbúa Albaníu aðhyllast íslam, sem gerir það að stærstu trúarbrögðum landsins. Meirihluti albanska múslima eru veraldlegir súnnítar með umtalsverðan Bektashi Shiʿa minnihluta. Hlutfall múslima er 93,5% í Kosovo, 39,3% í Norður-Makedóníu (samkvæmt manntalinu 2002 voru 46,5% barna á aldrinum 0–4 ára múslimar í Makedóníu) og 50,7 % í Bosníu og Hersegóvínu. Í löndum yfir meginlandslönd eins og Tyrkland og Aserbaídsjan eru 99% og 93% íbúa frá viðkomandi löndum upphaflega skráðir af ríkinu sem múslimar. Samkvæmt manntalinu 2011 eru 20% af heildarfjölda íbúa Svartfjallalands múslimar.
Gufuaflsvirkjun
Vatnshitun
Heitt neysluvatn er búið til með því að láta gufu hita hreint vatn í varmaskiptum.
Lestrarfélag
Saga lestrarfélaga
Næsta tímabil nefnir hún þróunarskeiðið sem stóð 1840-1870 en þá voru tæplega 30 lestrarfélög stofnuð. Þessi lestrarfélög breiddust út landfræðilega frá Flatey á Breiðafirði, þar sem bókasafn Flateyjarframfarastofnunar hafði verið stofnað 1833, norður til Vestfjarða, austur eftir Norðurlandi og loks til Austfjarða og suður og allt til Vestmannaeyja, þar sem Lestrarfélag Vestmannaeyja var stofnað árið 1862. Þá víkkaði talsvert sá hópur sem að lestrarfélögunum stóðu, nú tóku prestar og bændur virkan þátt og voru hvatamenn að stofnun þeirra.
Íslam í Evrópu
Núverandi lýðfræði
Árið 2015 spurði Darren E. Sherkat í Foreign Affairs hvort sumar vaxtarspár múslima séu réttar þar sem þær taka ekki tillit til aukins fjölda trúlausra múslima. Megindlegar rannsóknir skortir, en hann telur að evrópska þróunin endurspegli þá þróun frá Norður-Ameríku: tölfræðileg gögn frá General Social Survey í Bandaríkjunum sýna að 32% þeirra sem aldir eru upp múslimar aðhyllast ekki lengur íslam á fullorðinsaldri og 18% hafa engin trúarleg auðkenni. (sjá einnig: Fyrrum múslimar).
Gufuaflsvirkjun
Tenglar
Gufuaflsvirkjanir á Íslandi
Lestrarfélag
Saga lestrarfélaga
Á lokaskeiðinu 1937-1955 dró úr gildi lestrarfélaga með aukinni þéttbýlismyndun, bættum samgöngum og skipulögðu skyldunámi. Lestrarfélög snerust þá í meiri mæli um afþreyingar- og fagurbókmenntir. Árið 1937 voru sett lög um lestrarfélög og kennslukvikmyndir. Tilgangur laganna var að styrkja menningarstarfsemi í afskekktari byggðum úti á landi. Þetta bar nokkurn árangur fyrst um sinn en það dró úr umsvifum lestrarfélaganna og hætt var að úthluta styrkjum til lestrarfélaga árið 1955 sama ár og sett voru lög um almenningsbókasöfn í fyrsta skiptið sem skiptu landinu í 30 bókasafnshverfi.
Íslam í Evrópu
Núverandi lýðfræði
Könnun sem Pew Research Center gerði árið 2016 leiddi í ljós að múslimar eru 4,9% allra íbúa Evrópu. Samkvæmt sömu rannsókn bætir trúskipti ekki marktækt við fjölgun múslima í Evrópu, þar sem um það bil 160.000 fleiri yfirgáfu íslam en umbreyttu í íslam á árunum 2010 til 2016.
Joseph Conrad
thumb|right|Joseph Conrad Joseph Conrad (upphaflega Teodor Józef Konrad Korzeniowski, 3. desember 1857 – 3. ágúst 1924) var breskur rithöfundur af pólskum uppruna sem oft er talinn með frumkvöðlum módernismans í bókmenntum. Faðir hans var dæmdur í útlegð með fjölskyldu sinni árið 1861 fyrir þátttöku í uppreisn gegn rússneska keisaradæminu í Varsjá. Þau voru send til Vologda þar sem móðir Conrads lést úr berklum. Faðir hans lést síðan fjórum árum síðar í Kraká og Conrad var fóstraður af frænda sínum til sextán ára aldurs þegar hann gerðist sjómaður. 1878 hóf hann störf á bresku skipi og varð breskur þegn 1887. Sjö árum síðar hætti hann sjómennsku og gerðist rithöfundur. Margar af sögum hans byggja á reynslu hans af sjóferðum um víða veröld.
Bandaríski bókmenntafræðingurinn Edward Said hefur skrifað mikið um túlkanir á bókum hans í samhengi við síðnýlendustefnu (sjá Austurlandahyggja). Hin vinsæla kvikmynd Apocalypse Now er byggð á bók hans Innstu myrkur (e. Heart of Darkness).
.gd
.gd er þjóðarlén Grenada.
Tenglar
Toppdomän
Lýðveldið Feneyjar
thumb|right|Hestarnir við Markúsarkirkjuna í Feneyjum eru ránsfengur frá Konstantínópel 1204 Lýðveldið Feneyjar var ríki á Norðaustur-Ítalíu með Feneyjar sem höfuðborg. Lýðveldið var um tíma stórveldi við Adríahaf sem hagnaðist mjög á verslun við Mið-Austurlönd. Verndardýrlingur borgarinnar er Markús guðspjallamaður og merki borgarinnar því vængjað ljón, tákn Markúsar. Borginni stýrði hertogi (dux, sem síðar varð doge). Borgarráð, sem í sátu fulltrúar valdamestu fjölskylda borgarinnar, kaus hertogann hverju sinni. Stjórn borgarinnar var í raun blanda af einræði, fámennisræði og (mjög takmörkuðu) „lýðræði“ þótt hún væri skilgreind sem lýðveldi.
Saga
Samkvæmt arfsögn kusu íbúar borgarinnar Anafestus Paulicius sem hertoga (dux) árið 697 og er stofnár lýðveldisins miðað við það. Fyrsti hertoginn sem sögulegar heimildir eru til um var Orso Ipato sem var kjörinn 726 og fékk titlana hypatos og dux frá keisaranum í Konstantínópel sem lýðveldið heyrði undir að nafninu til. Í friðarsamningum milli Karlamagnúsar og Nikófórosar 1. keisara 803 var sjálfstæði borgarinnar formlega viðurkennt. Nokkrum árum síðar stálu feneyskir kaupmenn líkamsleifum Markúsar guðspjallamanns frá Alexandríu í Egyptalandi og færðu borginni sem gerði hann að verndardýrlingi sínum.
Á hámiðöldum auðgaðist borgin gríðarlega á verslun milli Evrópu og Mið-Austurlanda. Borgin tók þátt í krossferðunum og fékk þá hlut í ríkulegum ránsfeng. Á þessum tíma eignaðist lýðveldið nýlendur í Eyjahafi og á 15. öld lagði það undir sig strandhéruð á Ítalíu og strönd Dalmatíu. Það lenti þó brátt upp á kant við Tyrkjaveldi og missti héruð sín í austanverðu Miðjarðarhafi og í Grikklandi. Vegna árása Tyrkja og átaka við páfa tók lýðveldinu að hnigna. Þegar Napoléon Bónaparte réðst með her sinn yfir Alpafjöll misstu Feneyingar flest héruð sín á Ítalíu, ásamt því sem eftir var af löndum þeirra handan hafsins, til Frakka en borgin féll í hendur Austurríkismanna árið 1797.
Ástríkur með innstæðu í Heilvitalandi
Ástríkur með innistæðu í heilvitalandi (franska: Astérix chez les Helvètes ) er frönsk teiknimyndasaga og sextánda bókin í bókaflokknum um Ástrík gallvaska. Hún kom út árið 1971, en birtist áður sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Pilote á árinu 1970. Höfundur hennar var René Goscinny en Albert Uderzo teiknaði. Bókin var gefin út á íslensku árið 1977.
Söguþráður
Kvapíus, landstjóri Rómarveldis í Bretaníu-héraði eys öllu skattfé í eigin hirslur og heldur svívirðilegar svallveislur en sendir smáaura til yfirboðara sinna í Róm. Þegar ráðvandur skattaeftirlitsmaður, Labbíus Labbibus, frá höfuðborginni mætir á svæðið og neitar að þiggja mútur ákveður Flavíus að eitra fyrir honum. Rómverskur hermaður mælir með því að leita á náðir Sjóðríks seiðkarls sem fellst á að reyna að lækna Rómverjann en gerir þá kröfu að honum verði haldið sem gísl í Gaulverjabæ meðan þeir Ástríkur og Steinríkur halda til Sviss í leit að alparós sem er mikilvæg lækningarjurt í lyfið sem virkar. Snúi félagarnir ekki aftur verður Labbíbus tekinn af lífi.
Rómverskir hermenn elta Ástrík og Steinrík á röndum en þeir njóta aðstoðar vinalegs gistihúsaeiganda og stjórnanda svissnesks banka sem báðir skjóta yfir þá skjólshúsi. Þeir komast til fjalla, þar sem Ástríkur finnur upp nútíma fjallgöngu en Steinríkur kemur að litlu gagni þar sem hann er meira og minna ofurölvi eftir að hafa þambað plómuvín. Þrátt fyrir að þurfa að draga áfengisdauðann félagann á eftir sér tekst Ástríki að finna Alparósina. Þeir snúa aftur í þorpið. Þangað kemur Kvapíus skömmu síðar, sannfærður um að skatteftirlitsmaðurinn liggi fyrir dauðanum eða hafi verið tekinn af lífi úr því að Ástríkur og Steinríkur hafi ekki komist heim, en Labbíus Labbíbus reynist þá hafa komist til fullrar heilsu og heitir Kvapíusi maklegum málagjöldum. Sögunni lýkur eins og venjulega á matarveislu þar sem Labbíbus er meðal gesta, fyrstur Rómverja til að fá þann heiður í sagnaflokkinum.
Íslensk útgáfa
Ástríkur með innistæðu í Heilvitalandi kom út hjá Fjölvaútgáfunni árið 1979 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Nafn bókarinnar á forsíðu og titilsíðu er Ástríkur með innistæðu í Heilvitalandi en á kili heitir hún bara Ástríkur í Heilvitalandi.
Listi yfir þjóðgarða í Argentínu
thumb|Iguazu-fossarnir. thumb|Los Alerces-þjóðgarðurinn. thumb|Los Glaciares-þjóðgarðurinn. thumb|Talampaya-þjóðgarðurinn. Þjóðgarðar í Argentínu eru 33. Fyrsta þjóðgarðinn má rekja til ársins 1903 en þá var ríkinu gefið land í hlíðum Andesfjalla. Árið 1934 voru sett lög um þjóðgarða og var Argentína þriðjalandið í heiminum á eftir Bandaríkjunum og Kanada til að skipuleggja þjóðgarðakerfi. Stofnunin Administración de Parques Nacionales fer með málefni þjóðgarða og er staðsett í Buenos Aires.
Skurðarhnífur
thumb|200px|Ólíkir skurðarhnífar
Skurðarhnífur (skurðhnífur, læknishnífur eða bíldur) er flugbeittur hnífur sem er notaður við uppskurði, krufningar og í ýmsu handverki. Skurðarhnífar eru ýmist einnota (einjárnungur) eða endurnýtanlegir. Endurnýtanlegir skurðarhnífar eru stundum með föstu blaði sem unnt er að skerpa, en yfirleitt þó með lausu blaði sem má skipta um. Einnota skurðurhnífar eru yfirleitt með skefti úr plasti og stækkanlegu blaði. Þeir eru notaðir einu sinni og síðan hent. Flestir eru eineggjaðir en tvíeggjaðir skurðarhnífar eru einnig til. Skurðarhnífur sem notaður við krufningar, og líta eins út, eru stundum nefndir líkskurðarhnífar.
Skurðarhnífsblöð eru yfirleitt úr hertu og styrktu ryðfríu stáli. Blöð sem á að nota við skurðaðgerðir eru gerð úr ryðfríu stáli. Blöð hnífa sem notaðir eru við handverk eru oft gerð úr kolefnisstáli. Einnig má fá hnífa með blöðum úr títani, brenndum leir, demanti eða hrafntinnu. Þegar skorið er upp með aðstoð segulsneiðmyndatækis er ekki hægt að nota hnífa með blöðum úr stáli því það gæti haft áhrif á segla í vélinni og valdið truflun í myndinni. Þess vegna eru notaðir rafbrennslukutar eða leysigeislar í staðinn fyrir skurðarhnífa.