cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fallhlífastökk
Fallhlífastökk hófst árið 1965 á Íslandi er þáverandi flugmálstjóri Agnar Kofoed Hansen stökk fyrstur manna fallhlífastökk hér á landi. Var það á kringlóttri fallhlíf upp á gamla mátann en í dag eru öll stökk sem ekki eru framkvæmd af björgunarsveitum eða í hernaði framkvæmd á ferkantaðri fallhlíf sem bíður uppá möguleika að geta stýrt fallhlífinni svo lengi sem hæð og svif fallhlífarinnar gefur svigrúm til.
Yfirleitt er stokkið úr 10.000 - 13.500 feta hæð (3000-4000 metrar) út úr flugvél en að auki gera djarfir stökkvarar oft tilraunir með fallhlífastökk af háum brúm eða jafnvel skýjakljúfum, svokallað BASE-stökk. Fallhlífastökkvari sem stekkur úr flugvél, lætur sig falla úr um 4000 metra hæð, í frjálsu falli í nokkra stund, áður en hann opnar fallhlífina (oft í um 800-1000 metra hæð) sem hægir á hraða hans, þannig að hann geti lent óhultur. Þegar stökkvari lendir ferkantaðri fallhlíf þá er svifi fallhlífarinnar breytt úr því að svífa niður í það að svífa áfram sem orsakar það að stökkvarinn finnur ekki meira fyrir því að lenda en að labba niður af gangstéttarkanti.
Voronezhfylki
thumb|300px|Voronesjfylki innan Rússlands
Voronesjfylki (rússneska: Воронежская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Voronesj. Íbúafjöldi var 2,335,380 árið 2010.
Fjallaþöll
Fjallaþöll (fræðiheiti: Tsuga mertensiana) er barrtré sem vex í vesturhluta Norður-Ameríku. Það er einstofna beinvaxið tré með keilulaga krónu og slútandi toppsprota. Vex hægt og er mjög skuggþolin. Útbreiðsla nær frá Alaska og suður til Kaliforníu. Fjallaþöll er skyld marþöll og hefur verið reynd á Íslandi með svipuðum árangri.
Hjalti Jón Sveinsson
Hjalti brautskráðist sem stúdent frá Menntaskólanum við Hamrahlíð 1973. Hann lauk Cand. Mag.-prófi í íslenskum bókmenntum frá Háskóla Íslands 1986 og kennsluréttindanámi frá sama skóla 1994. Hann stundaði framhaldsnám í stjórnun og skólastarfi við Kennaraháskóla Íslands og Háskóla Íslands og brautskráðist með M.Ed.-próf frá HÍ 2009. Kennslu stundaði Hjalti Jón samhliða háskólanámi á árunum 1975 - 1982. Þá starfaði hann við ritstjórn, ritstörf og blaðamennsku á árunum 1982 - 1994, þar af 3 ár í Þýskalandi. Hjalti Jón var bæjarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins á Akureyri 2006-2010. Hjalti Jón var skólameistari Framhaldsskólans á Laugum 1994 - 1999 og skólameistari Verkmenntaskólans á Akureyri 1999 - 2016 og skólameistari Kvennaskólans frá 2016.
THE MAN, THE MYTH, HJALTI J. SVEINSSON.
Sveinbjörn Ásgeir Egilson
Sveinbjörn Ásgeir Egilson (1863 – 25. október 1946) var sjómaður, rithöfundur og ritsjóri sjómannablaðsins Ægis í 23 ár. Hann var sonur Þorsteins Sveinbjarnarsonar Egilson og fyrri eiginkonu hans, Arndísar Ásgeirsdóttur. Sveinbjörn var giftur Elínu Egilson.
Í danska blaðinu Börsen birtist árið 1937 löng grein um Sveinbjörn í tilefni af því að hann hafði látið af ritstjórn Ægis. Sagði í greininni, að í þau 23 ár, sem hann var ritstjóri hafi hann sýnt framúrskarandi hæfileika til þess að gera lesendum sínum ljóst, hvað verða megi til þess að efla hag og framþróun fiskimálanna.
Samvinnuhaf
thumb|right|Kort af Suðurskautslandinu Samvinnuhaf er hafsvæði í Suður-Íshafi á milli Enderby-lands og Vesturíssins, undan strönd MacRobertson-lands og Elísabetarlands. Davis-stöðin er við strönd Samvinnuhafs. Austan við það er Davis-haf og vestan við það er Geimfarahaf.
Pólitískur fangi
Pólitískur fangi er persóna sem er haldið föngum gegn vilja sínum vegna stjórnmálaskoðanna sinna.
Kraftlyftingar
thumb|right|Bekkpressa er ein grein kraftlyftinga. Kraftlyftingar eru kraftaíþrótt sem svipar til ólympískra lyftinga, en í báðum íþróttum er keppst við að lyfta sem mestri þyngd í þremur tilraunum. Í kraftlyftingum eru þrjár keppnisgreinar: Bekkpressa, hnébeygja og réttstöðulyfta.
Kraftlyftingar á Íslandi
Kraftlyftingar eru eftir samþykki framkvæmdastjórnar Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands (ÍSÍ) og skipan í stjórn fyrstu Kraftlyftinganefndar Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands, þann 24. mars 2009, hluti af löglegum íþróttum á Íslandi þ.e.a.s. íþróttum sem grundvölluð eru á íþróttalögum og þjóðaréttarlegum samningum um íþróttamál m.a. um lyfjaeftirlitsmál í íþróttum sem skuldbinda Ísland að þjóðarétti og gildi hafa að íslenskum landsrétti.
Hnébeygja
Hnébeygjan er framkvæmd þannig að farið er undir stöng svo að hægt sé að ýta herðunum upp undir hana. Því næst lyftir viðkomandi stönginni af höldunum með því að rétta alveg úr sér og gengur sem fæst skref frá höldunum. Þar nær hann jafnvægi á þyngdinni. Því næst beygir viðkomandi hnén svo að ofanvert lærið framanvert fari niður fyrir framanvert hnéð og stendur svo aftur upp með þyngdina ef hann kemur því við.
Bekkpressa
Bekkpressan er framkvæmd þannig að lagst er á bekk undir stöng sem situr á höldum. Þar kemur viðkomandi sér kyrfilega fyrir, lyftir stönginni af höldunum, fer því næst með hana niður að bringu, bíður örstutta stund og lyftir svo þyngdinni aftur upp og skilar af ef hann getur. Í keppni mega aðstoðarmenn lyfta stönginni af höldunum og setja aftur á höldurnar þegar dómari leyfir.
Undanfarin ár hafa verið miklar deilur um notkun útbúnaðar í kraftlyftingakeppnum og hefur sú notkun hérlendis einkum skilað sér í miklum bætingum á bekkpressu í keppni. Þetta ber að hafa í huga þegar metin eru skoðuð.
Réttstöðulyfta
Réttstöðulyftan er móðir allra kraftahreyfinga. Stöngin er á gólfinu og þarf að lyfta henni upp þannig að viðkomandi réttir fullkomlega úr sér og axlir eru sperrtar. Ekki má stoppa lyftuna á miðri leið og ekki má jugga henni upp.
Aldursflokkar
Í kraftlyftingum er keppt í 7 aldursflokkum sem ná frá 14 ára aldri og upp úr. Haldin eru sérstök mót þar sem að aðeins ákveðnir aldursflokkar fá að keppa, t.a.m. unglingamót eða öldungamót. Flest kraftlyftingamót eru þó opin fyrir alla aldursflokka.
Þyngdarflokkar
Þyngdarflokkar í kraftlyftingum eru breytilegir eftir aldursflokkum (æsku- og unglingaflokkar innihalda einn auka þyngdarflokk fyrir léttustu keppendurna). Þann 1. janúar 2011 tók alþjóða kraftlyftingasambandið (IPF) upp nýja þyngdarflokka og fækkaði þeim niður í 8 fyrir bæði kyn en áður höfðu þeir verið 11 fyrir karla og 10 fyrir konur.
Heiti þyngdarflokka í töflunni hér fyrir neðan tákna mestu þyngd í hverjum flokk, t.d. inniheldur 93 kg flokkur karla þá sem vigtast frá 83,01 kg til 93,00 kg. Undantekningar á þessari reglu eiga við þyngstu flokkana en heiti þeirra táknar þá þyngd sem einstaklingar í flokknum vega yfir, t.d. eru vega einstaklingar í +120 kg flokk karla frá 120,01 kg og upp úr.
Pólitískur fangi
Nelson Mandela er t.d. eitt hið frægasta dæmi um pólitískan fanga, einnig Aung San Suu Kyi í Mjanmar.
Amnesty International og önnur mannréttindasamtök berjast fyrir frelsi slíkra fanga.
Rhododendron lapponicum
Rhododendron lapponicum er lyngrósartegund sem sem finnst á kaldtempruðum svæðum hringinn í kring um norðurpólinn og finnst hún frá sjávarmáli upp í 1900 metra hæð. Þetta er sígrænn runni sem verður 0,2–0,45 m á hæð. Blómin eru rauð til purpuralit.
Beltasnigill
Beltasnigill (fræðiheiti: Arion fasciatus) er tegund af landsniglum sem var fyrst lýst af Sven Nilsson 1823.
Útbreiðsla
Beltasnigill er upphaflega frá Norður-Evrópu en hefur breiðst út til annarra svæða með röku og svölu loftslagi, eins og Bretlandseyja, Kanada og norðurhluta Bandaríkjanna.
Beltasnigill er talinn finnast á Íslandi.
Flokkun
Nýlegar rannsókir sýna að þrjár tegundir í ættkvíslinni Arion (Carinarion); Arion (Carinarion) fasciatus, Arion (Carinarion) silvaticus og Arion (Carinarion) circumscriptus) eru líklega í raun ein tegund. Nafnið Arion fasciatus hefur forgang (e. principle of priority).
Bramall Lane
Bramall Lane er knattspyrnuvöllur í Sheffield á Englandi og heimavöllur Sheffield United. Völlurinn er elsti knattspyrnuleikvangur í heimi sem tekur tugþúsundir áhorfenda. Fyrst var hann krikketvöllur.
Strætisvagn
Strætisvagn, strætó eða strætóbíll er fólksflutningabifreið, notuð til að flytja fólk á milli staða innan strætisvagnakerfis bæja og borga. Rútur eru notaðar til fólksflutninga á lengri leiðum.
Norðhvalur
Norðhvalur (fræðiheiti: Balaena mysticetus), einnig nefndur grænlandssléttbakur og grænlandshvalur, er stór skíðishvalur. Auk hans eru einungis sléttbakurinn (Eubalaena glacialis) í ætt sléttbaka (Balaenidae).
Lýsing
thumb|250 px|left|Blástursop norðhvals Norðhvalur er stærstur sléttbaka, hann er mjög gildvaxinn um bol og haus. Ummálið getur verið allt að 70% af heildarlengd. Hausinn er stór, um 40% af heildarlengd. Kjafturinn er sérkennilegur en svipaður og á sléttbak, munnvikin rísa í stórum boga frá trjónunni yfir neðra kjálkabein og taka síðan krappa beygju niður fyrir augun (augun eru aðeins fyrir neðan miðju á hliðunum). Bægslin eru stór og breið en ekki eins oddhvöss og hjá sléttbaknum. Eins og aðrir sléttbakar hefur tegundin ekkert horn á bakinu. Sporðurinn er mjög breiður, næstum 40% af lengd hvalsins.
Norðhvalurinn er að mestu svartur eða dökkbrúnn á litinn en með vel afmarkaða hvíta eða gráa flekki. Fremri hluti neðri kjálka er hvítur með gráum eða svörtum blettum.
Húðin er mun þykkari en á öðrum skíðishvölum sem vörn við núningi frá hafís. Spiklagið er mjög þykkt, allt að 70 cm.
Kýrnar eru heldur stærri en tarfarnir, 18 til 20 metra á lengd og upp undir 90 tonn á þyngd. Hámarksþyngd norðhvals hefur mælst 136 tonn. Tarfarnir eru 16 til 18 metra langir en svipaðir á þyngd og kýrnar.
Norðhvalur er hægsyndur, meðalsundhraði á fartíma hefur mælst 1,5 til 6 kílómetra r á klukkustund.
Útbreiðsla og hegðun
thumb|left|250 px|Færeyskt frímerki með mynd af norðhval Norðhval er einungis að finna í Norður-Íshafinu og á kaldtempruðu hafsvæði norðurhvels. Norðhvalir skiptast í fimm stofna, sá langstærsti hefur sumardvöl við Beringssund, annar minni stofn er í Kyrrahafi við austurströnd Síberíu. Í Norður-Atlantshafi eru leifar þriggja stofna, tveggja við Kanada og Vestur-Grænland og eins frá Austur-Grænlandi yfir að Novaya Zemlya. Suðurmörk síðastnefnda stofnsins lágu um eða norðan við Ísland á öldum áður; en engar heimildir eru um norðhvali við landið frá 1879 þegar sást til hans við ísrönd vestur af Arnarfirði.
Norðhvalur heldur sig við ísröndina allt árið, fylgir henni norður að sumarlagi og aftur suður þegar haustar. Talið er að hann geti brotið allt að metra þykkan ís með hausnum til að komast upp til að anda.
Lítið er vitað um fæðuval norðhvals en sennilega étur hann nánast eingöngu smákrabbadýr. Hann veiðir, eins og sléttbakur, með svo kallaðri sundsíun sem felst i því að synda með opinn kjaft svo að sjórinn rennur stöðugt inn að framan og síast út í gegnum skíðin til hliðanna.
Norðhvalir eru einrænir og sjást oftast einir á ferð, þó einstaka dæmi séu um hópa með allt að 60 dýrum. Tarfarnir gefa frá sér mjög kröftug lágtíðnihljóð sem þeir virðast nota til að laða að sér kýr, en hljóðin eru einnig talin geta gegnt öðrum samskiptahlutverkum.
Ekki er óalgengt að norðhvalur stökkvi þrátt fyrir klunnalegt vaxtarlag.
Norðhvalir virðast geta orðið mjög gamlir, gömul spjót, skutlar og önnur veiðarfæri sem hafa fundist í hvölum á síðustu árum benda til þess að þeir geti orðið allt að 150 til 200 ára gamlir.
Veiðar og fjöldi
Baskar hófu skipulagðar veiðar á norðhval við Labrador á 16. öld. Þeim veiðum var hætt um öld síðar enda lítið eftir af stofninum. Hollendingar, Þjóðverjar, Bretar og Norðmenn veiddu um 90 þúsund norðhvali við Svalbarða á tímabilinu 1669 til 1911 en þá lögðust veiðarnar af vegna þess að stofninn var nærri útdauður. Á 18. öld voru veiddir um 30 þúsund norðhvalir við Kanada og Grænland. Í lok 19. aldar lögðust veiðar á norðhval í Norður-Atlantshafi af vegna ofveiða og hafa stofnarnir þar ekki enn náð sér.
Örlygur Hnefill Jónsson
Örlygur Hnefill Jónsson (fæddur 1953) er lögfræðingur og varaþingmaður fyrir Samfylkinguna í Norðausturkjördæmi. Hann hefur rekið eigin lögmannsstofu á Húsavík síðan 1982.
Eiginkona Örlygs er Valgerður Gunnarsdóttir skólameistari Framhaldsskólans á Húsavík
Jaroslavlfylki
thumb|300px|Yaroslavlfylki innan Rússlands
Jaroslavlfylki (rússneska: Яросла́вская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Jaroslavl. Íbúafjöldi var 1.272.468 árið 2010.
Fossfjörður
thumbnail
Fossfjörður er stuttur fjörður, sem gengur til suðurs inn úr Arnarfirði. Hann er einn af Suðurfjörðum og er syðstur og næstvestastur þeirra. Fossfjörður er eini Suðurfjörðurinn, utan Bíldudalsvogs, sem enn er í byggð. Heitir bær í botni fjarðarins Foss en býlið Dufansdalur er í samnefndum dal í vesturhlíð Fossfjarðar. Er hann kenndur við Dufan, leysingja Áns rauðfelds Grímssonar landnámsmanns en Án bjó í Dufansdal áður en hann fluttist á Hrafnseyri norðan Arnarfjarðar.
Fyrsta surtarbrandsnáman sem grafin var á Íslandi var fremst í Dufansdal og kölluð Dufansdalsnáman, og var hún grafin um 1904. Það mun hafa verið Vestur-Íslendingurinn Sigurður Jósúa Björnsson sem stóð fyrir því en verkið fjaraði út. Seinna var líka grafinn önnur náma í Þernudal sem ennfremur er í Fossfirði.
Yorkshire og Humber
thumb|250px|Kort af Yorkshire og Humber.
Notting Hill (kvikmynd)
Notting Hill er rómantísk gamanmynd sem kom út árið 1999 og á sér stað í Notting Hill í London. Handrit var skrifað af Richard Curtis, sem skrifaði líka Four Weddings and a Funeral. Framleiðandi var Duncan Kenworthy og leikstjóri var Roger Michell. Aðalleikarar í myndinni eru Hugh Grant, Julia Roberts, Rhys Ifans, Emma Chambers, Tim McInnerny, Gina McKee og Hugh Bonneville.
Notting Hill var mjög vel heppnuð og fékk BAFTA verðlaun og var útnefnd í tveimur öðrum flokkum. Myndin vann nokkur önnur verðlaun, meðal annars British Comedy Award og Brit Award fyrir hljóðrásina.
Yorkshire og Humber
Hæsti punkturinn í landshlutanum er Whernside sem er 737 m yfir sjávarmáli. Höfuðborgirnar í svæðinu eru Leeds, Sheffield, Kingston upon Hull, York, Scunthorpe and Grimsby.
Hizbollah
Hizbollah, eða flokkur Guðs, er íslömsk samtök sjía í Líbanon. Samtökin samanstanda bæði af stjórnmálaflokki auk vopnaðra sveita. Samtökin voru stofnuð árið 1982 með það að markmiði að berjast gegn hersetu Ísraela í Líbanon, sem þá höfðu nýverið ráðist inn í landið. Hersetu Ísraela lauk árið 2000 en Hizbollah hélt vopnaðri baráttu sinni áfram, meðal annar undir því yfirskini að frelsa Shebaa landsvæðið, í suðausturhluta landsins, úr höndum Ísraela. Núverandi leiðtogi samtakanna er Hassan Nasrallah.
Iván Campo
Ivan Campo
Iván Campo Ramos  fæddur 21. febrúar árið 1974 í San Sebastián er spænskur fyrverandi knattspyrnumaður. Campos lék stöðu varnarsinnaðs miðjumann, og spilaði stórt hlutverk í sigursælu Real Madrid liði á árunum 1998-2003. Meðal félagsliða sem hann lék með á löngum ferli voru Valencia, Real Madrid og Bolton Wanderers.
Titlar
UEFA Champions League
Intercontinental Cup
La Liga
Supercopa de España
Geimfarahaf
thumb|right|Kort af Suðurskautslandinu Geimfarahaf er hafsvæði í Suður-Íshafi undan Ólafsströnd á Enderby-landi á milli 30° og 50° austur. Austan við það er Samvinnuhaf og vestan við það er Riiser-Larsen-haf.
Masakuni Yamamoto
Masakuni Yamamoto (fæddur 4. apríl 1958) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Bakkaarfi
Bakkaarfi (fræðiheiti: Stellaria alsine ) er jurt af hjartagrasaætt. Hann hefur aðeins fundist á einum stað á Íslandi, í nágrenni Reykjavíkur. Uppruni tegundarinnar er talinn í Austur-Bandaríkjunum en er útbreidd í votlendi Evrópu.
Aðalsteinn Englandskonungur
thumb|right|Kista Aðalsteins konungs í Malmesbury-klaustri. Aðalsteinn Englandskonungur betur þekktur sem Aðalsteinn hinn sigursæli (um 895 – 27. október 939) var konungur á Englandi á árunum 925 – 939. Hann var sonur Játvarðar eldri, sem var konungur 899 – 924, og sonarsonur Alfreðs mikla. Hann var ekki krýndur fyrr en 4. september 925, meira en ári eftir að faðir hans dó. Hugsanlega var Elfward hálfbróðir hans konungur á milli þeirra en hann dó fáeinum vikum á eftir föðurnum.
Aðalsteinn hafði sigur í miklum bardaga við Ólaf Skotakonung árið 937, sem Egill Skallagrímsson og Þórólfur bróðir hans tóku þátt í. Sá bardagi er talinn einn hinn merkasti í sögu Englands því að það var í raun þá fyrst sem Englendingar börðust sem ein þjóð gegn innrásarliði Kelta og norrænna víkinga. Um orustuna er til kvæði á fornensku: Orustan við Brunanborg.
Aðalsteinn var ókvæntur og erfði Játmundur bróðir hans kórónuna eftir hans dag.
Geir Zoëga
Geir Zoëga (26. maí 1830 - 25. mars 1917) var kaupmaður og útgerðarmaður í Reykjavík. Geir var brautryðjandi í kútteraútgerð í Reykjavík. Afi hans, Jóhannes Zoëga (f. 1747), hafði komið til Íslands frá Danmörku árið 1780 til að vinna við Konungsverslunina, en þegar hún hætti gerðist hann tugtmeistari í tugthúsinu (Stjórnarráðshúsinu) í Reykjavík.
SC Fives
Sporting Club Fives var fótboltalið frá Lille í Frakklandi. Það var stofnað árið 1901 og lagt niður árið 1944 þegar það sameinaðist Olympique Lillois undir merkjum Lille OSC.
SC Fives náði sínum besta árangri í Frakklandskeppninni í knattspyrnu árið 1934 þegar liðið hafnaði í öðru sæti í Ligue 1 aðeins einu stigi á eftir meisturum FC Sète. Árið 1941 lék félagið einnig til úrslita í frönsku bikarkeppninni.
Akapúlkó
thumb|Acapulco. Akapúlkó (spænska: Acapulco de Juarez) er hafnarborg á Kyrrahafsströnd Mexíkó. Akapúlkó er stærsta borg fylkisins Guerrero. Borgin er þekktust sem elsta sólarströnd Mexíkó og varð vinsæl meðal bandarískra auðmanna og kvikmyndastjarna á 6. áratug 20. aldar. Erlendum ferðamönnum hefur fækkað vegna ofbeldis og fíkniefnastríðsins þar.
Hrunið (bók)
Hrunið er íslensk sagnfræðibók frá 2009 eftir Guðna Thorlacius Jóhannesson sem fjallar um bankahrunið á Íslandi.
Hjartagrasaætt
Hjartagrasætt (fræðiheiti: Caryophyllaceae), áður stundum nefnd arfaætt, er ætt tvíkímblöðunga. Ættkvíslir hennar eru 88 talsins og tegundirnar um 2.000. Helsta vaxtarsvæði plantna innan ættarinnar er tempraða beltið en einnig fyrirfinnast þær til fjalla á heitari slóðum.
Greiningareinkenni
Blöðin eru gagnstæð eða stundum stakstæð. Blómin eru regluleg og oftast tvíkynja. Bikarblöðin er 4-5 talsins og krónublöðin einnig.
Ættkvíslir
thumb|left|Akurarfi (Stellaria graminea) er af hjartagrasaætt Eftirfarandi eru ættkvíslir ættarinnar.
Spölur
Spölur getur átt við:
939
939 (CMXXXIX í rómverskum tölum)
Feisal
Feisal eða Faisal getur átt við eftirfarandi:
Dýnamó Höfn
Dýnamó Höfn er knattspyrnulið frá Höfn í Hornafirði sem hefur keppt í utandeild Austurlands, Malarvinnslubikarnum.
Saga
Liðið var stofnað um mitt sumar 2004, en þá stóð til að keppa í litlu móti á Borgarfirði eystri sem kallast Álfasteinsspark. Heimavöllur Dýnamó, eins og það er oftast kallað, er Mánagarður í Nesjum. Eysteinn Sindri Elvarsson hefur þjálfað liðið frá upphafi með aðstoð Andra Indriðasonar.
Dýnamó hefur tekið þátt í Malarvinnslubikarnum síðan sumarið 2005 en þá lenti liðið í miklum hrakningum og náði ekki í stig fyrr en í næstsíðustu umferðinni, þegar liðið gerði markalaust jafntefli við U.M.F. Þórshöfn.
Sumarið 2006 gekk mun betur hjá liðinu. Þremur sigrum var landað og þremur jafnteflum. Endaði liðið þá með 12 stig.
Sumarið 2007 var svipað og árið áður, nokkur félagsmet voru sett, þar má nefna tvo 10 marka sigra og stærsta útisigurinn frá upphafi. Liðið endaði þá í 5. sæti deildarinnar og fékk 13 stig, sem er bæting frá síðasta sumri.
Sumarið 2008 má segja að hafi verið algjört klúður frá upphafi til enda. Liðinu tókst þó í fyrsta sinn að leggja BN'96 að velli, 3-2, en gleðin varð þó skammvinn því þegar þrír dagar voru eftir af mótinu, átti Dýnamó ennþá eftir að leika fimm leiki og brá stjórnin á það ráð að segja sig úr keppninni. Dýnamó taldist þar af leiðandi hafa tapað öllum sínum leikjum með markatölunni 0-3. Eftir tímabilið 2008 virðist framtíð félagsins vera í uppnámi, en hver veit nema einhver taki sig til og hefji félagið aftur upp til vegs og virðingar.
Himmelblå
Himmelblå (á íslensku: Himinblámi) er norsk sjónvarpsþáttaröð sem sýnd er á NRK í Noregi, SVT í Svíþjóð og í Sjónvarpinu. Þættirnir eru byggðir á bresku drama þáttaröðinni Two Thousand Acres of Sky.
Um þættina
Þættirnir fjallar um lítið samfélag á eyjunni Ylvingen í norður Noregi. Skólinn á eyjunni hefur fáa krakka á unglinsaldri og verður lokað ef að ekki fást tveir nemendur í viðbót. Framtíð samfélagsins er ótrygg. Fólkið í eyjunni auglýsir í dagblaði á landsvísu eftir fjölskyldu með tvö börn nógu gömul til að ganga í skólann, þau lofa starfi í ferðamannageiranum ef fjölskylda ákveður að búa á eyjunni. Marit (Line Verndal), einstæð móðir í Ósló, vinnur sem kokkur á kvöldin og finnst henni að hún sjái börnin sín ekki nógu mikið. Besti vinur hennar Kim (Edward Schultheiss) hjálpar henni að sjá um börnin, Robin og Iris, meðan hún vinnur. Kim sýnir Marit auglýsinguna og hún sér þar tækifæri til þess að byrja nýtt líf og reka sitt eigið gistiheimili með morgunmat á eyjunni. Af því að fólkið var að leita að fjölskyldu á eyjuna þykist Kim vera eiginmaður Maritar og eftir viðtal er þeim boðið að vera á eyjunni. Breytingin á því að búa í borg og á eyju langt frá öllu öðru tekur á hjá fjölskyldunni. En þetta er líka stór breyting fyrir eyjaskeggja.
Vinsældir
Fyrstu tvær þáttaraðirnar voru teknar upp á 168 dögum árin 2007 til 2008, fyrsta þáttaröðin var frumsýnd 7. september 2008. Þættirnir náðu miklum vinsældum frá upphafi og hefur að meðaltali milljón áhorfendur í hverri viku, það jafngildir fjórðungi íbúa Noregs. Nokkrum mánuðum síðar hófst önnur þáttaröðin, á lokaþáttinn horfðu 1 309 000 manns, sem gerði þættina að mest séðu drama þáttaröð í norskri sjónvarpssögu. Þriðja og jafnframt síðasta þáttaröðin var kláruð í september árið 2009, og var byrjað að sýna hana 7. mars 2010. Síðasti þátturinn var sýndur 25 apríl 2010.
Ferdinand Lassalle
Ævi
Lassalle fæddist árið 1825 í Breslau, Slesíu (sem er í dag Wroclaw í Póllandi) og var hann af gyðingaættum. Lassalle breytti þó nafni sínu til að slíta sig frá gyðingatrúnni. Faðir hans var kaupmaður sem seldi silki og var það hans vilji að Lassalle fetaði í fótspor sín sem kaupmaður. Lassalle gekk í verslunarskóla í Leipzig en skipti svo yfir í Háskólann í Breslau og svo seinna meir yfir í Háskólann í Berlín. Þar útskrifaðist hann úr heimspeki árið 1845.
Árið 1848 brast á þýska byltingin og fór Lassalle að hvetja íbúa Düsseldorf til átaka gegn ríkisvaldinu. Lassalle var þá handtekinn og afplánaði sex mánaða dóm í fangelsi ásamt því að vera bannaður frá Berlín. Hann fluttist til Rínarlanda þar sem hann kláraði að skrifa bók sína um heimspekinginn Herakleitos.
Hann fékk leyfi til þess að flytja aftur til Berlínar og flutti þangað alfarið árið 1859 eftir að hafa búið í París um nokkurn tíma og hóf störf sem pólitískur fréttaritari. Á þeim tíma kynntist hann Karl Marx og skiptust þeir oft á bréfum en vinasamband þeirrra dvínaði með tímanum. Lassalle var með aðra sýn en Marx á byltingunni gegn kapítalisma. Hann taldi að byltingar tímabilinu væri lokið og að nú væri eina vonin um árangur með laga- og þróunarlegum aðferðum. Lassalle aðhylltist hugmyndinni um konunglegt velferðarríki. Hann vildi kosningarétt fyrir allar stéttir samfélagsins frekar en kosningaréttinn sem ríkti áður sem að var efri stéttinni í hag. Þannig vonaðist hann til, með því að koma verkalýðnum inn í stjórnmál og félagslíf, að samfélagið myndi fara úr borgararíki byggðu á einkaeign yfir í lýðræðislegt stjórnlagaríki.
Árið 1864 lést Lassalle eftir skotsár sem hann hlaut í einvígi við prinsinn Iancu Racovita eftir að Lassalle skoraði hann á hólm vegna Helene von Dönniges, eftir að faðir hennar trúlofaði hana prinsinum vegna þess að hann tók Lassalle ekki í sátt.
Þýsku Verkamannasamtökin (Almenni Þýski Verkamannaflokkurinn)
Þann 23. maí árið 1863 stofnaði Lassalle, ásamt 12 fulltrúum verkamanna úr stærstu borgum og bæjum Þýskalands, Þýsku Verkamannasamtökin í Leipzig. Samtökin voru í raun pólitískur flokkur byggður á sósíalískum grunnhugmyndum og er titlaður sem fyrsti pólitískt-skipulagði verkamannaflokkur Evrópu.
Flokkurinn hafði tvær megin áherslur. Almennur kosningaréttur annars vegar og ríkisstyrkt framleiðslu-samvinnufélög hins vegar. Flokkurinn talaði einnig fyrir því að hinn almenni verkamaður hefur engra hagsmuna að gæta með hinum frjálslynda þýska framfararflokki (e. liberal German Progress Party) sem leiddi til óvænts bandalags á milli Lassalle og Otto van Bismarck. Bismarck sá hag af því að hafa verkafólkið á bakvið sig í baráttunni við frjálshyggjumenn.
Árdagar verkamannaflokksins lituðust af átökum innan flokksins. Aðilar flokksins skiptust í tvær fylkingar, endurskoðunarsinnar (e. revisionists) og rétttrúnaðar marxista. Deilurnar spegluðust í deilumálum Lassalle og Marx. Endurskoðunarsinnar voru á þeirri skoðun að samfélags- og efnahagslegu réttlæti yrði aðeins framfylgt með laga- og þróunarlegum aðferðum. Marxistarnir töldu að kosningar og stofnanir geta ekki einar og sér knésett kapitalismann heldur þurfi valdabyltingu til.
Pólitískar ádeilur Lassalle og Marx héldu áfram eftir dauða Lassalle. Árið 1875 þegar verkamannaflokkurinn og SDAP voru að sameinast var rituð stefnuskráin Gotha. Í henni mátti sjá hvernig Lassalle hafði haft áhrif á þýska sósíalista og var mikil áhersla lögð á almennan kosningarétt ásamt hinum ýmsu lögum er varða rétt verkamanna. Marx tengdist SDAP og Gotha stefnuskráin hafði verið send honum til athugasemdar. Í staðinn fyrir endurgjöf skrifaði hann sýna eigin grein, Critique of the Gotha Programme, þar sem hann gagnrýndi áhrif Lassalle á hana og lýsti þeim sem neikvæðum. Stefnuskráin var þó að lokum samþykkt og flokkarnir tveir mynduðu saman hinn nýja SDP-flokk.
Járnlög launa
Lassalle sem kom fram með kenninguna um járnlög launanna (e. iron law of wages) um miðja nítjándu öld. Samkvæmt Lassalle þá geta laun ekki farið niður fyrir framfærsluviðmið vegna þess að án framfærslu þá getur verkalýðurinn ekki séð fyrir sér og fjölskyldu sinni, sem gerir það að verkum að hann getur ekki unnið né fjölgað sér. Samkeppni verkalýðsins um störf mun gera það að verkum að laun enda í þessu lágmarksstigi launa.
Kenningin er þó í raun ekki ný af nálinni á þessum tíma heldur má rekja hana til mannfjöldakenningu Malthusar og lögmál Ricardo um rentu, en samkvæmt mannfjöldakenningu Malthus eykst mannfjöldi þegar laun eru yfir framfærsluviðmiðinu og minnkar þegar laun eru undir framfærsluviðmiðinu. Kenningin segir þá að í langtímajafnvægi kerfisins muni framboð vinnuafls rísa eða falla út frá því hversu marga starfsmann þarf til starfa á launum jöfnum framfærsluviðmiðinu. David Ricardo gagnrýndi þó mannfjöldakenningu Malthus, Ricardo sagði að hún myndi ekki rætast svo framarlega sem ný fjárfesting, tækniframfarir eða einhver annar þáttur myndi valda því að eftirspurn eftir vinnuafli eykst hraðar en íbúafjöldi, sem myndi leiða til hækkunar á bæði raunlaunum og íbúum.
Ricardo gerði greinarmun á náttúrulegu verði laun og markaðsverði launa. Fyrir Ricardo var náttúrulegt verð vinnuafls kostnaður við að viðhalda verkamanninum. Hins vegar taldi Ricardo að markaðsverð launa gæti farið yfir náttúrulegt launastig varanlega vegna efnahagslegra tilhneiginga. Þrátt fyrir það að laun leiti yfirleitt í náttúrulegt stig, geta launin verið yfir því stigi ef aukning fjármagns er stöðugt yfir tíma og það hvetur til áframhaldandi mannfjölgunar. Ricardo hélt því einnig fram að náttúruleg laun væru ekki endilega einungis til að halda verkamanninum á lífi heldur fer það eftir venjum og siðum að hverju sinni. Náttúruleg laun eru ekki föst og stöðug, heldur breytast þau á milli tíma og landa og fara eftir því hvað telst til eðlilegrar lífsgæða.
Lassalle bætti við svo kenninguna að einstaklingar geta ekki bætt kjör sín að sjálfsdáðun og að einungis með stofnun samvinnufélags með aðstoð ríkisvaldsins geta verkamenn bætt kjör sín. Vegna þess, var í fyrirrúmi að verkamenn myndu berjast fyrir völdum innan ríkisins til að gera haft raunveruleg áhrif og að stofnun verkalýðsfélaga væri einungis truflun frá hinu raunverulega markmiði.
Vattarfjörður
thumbnail|Vattarnes. Vattarfjörður er stuttur fjörður, sem gengur inn úr Skálmarfirði í Austur-Barðastrandarsýslu. Vattarnes skilur á milli Vattarfjarðar og Skálmarfjarðar. Áður fyrr lá þjóðleiðin um Þingmannaheiði upp úr Vattarfirði vestanverðum og niður í Vatnsfjörð. Upp úr botni fjarðarins er Vattardalur og rennur Vattardalsá um hann.
Nýiðnvætt land
thumb|240px|Nýiðnvædd lönd eru merkt bláu, og önnur þróunarlönd merkt gráu (2014).
Nýiðnvætt land er orð notað af hagfræðingum og öðrum fræðimönnum til að lýsa félagshagfræðilegu þróunarstigi lands sem hefur ekki náð stöðu þróaðs lands. Þótt að þessi lönd séu ekki komin á eins hátt þróunarstig og þróað land skera þau sig úr þróunarlöndum. Eitt einkenni nýiðnvædds lands er hraður efnahagsvöxtur (í mörgum tilfellum byggður á útflutningi). Þar að auki er iðnvæðingarferlinu ekki lokið í þessum löndum.
Nýiðvnædd lönd ganga oft í gegnum stórar félagslegar breytingar á tiltölulega stuttum tíma, t.d. þéttbýlismyndun, þar sem fólk flytur úr dreifbýli í þéttbýli. Iðnaðurinn getur vaxið hratt þar sem margar verksmiðjur rísa sem laða að sér þúsundir starfsmanna. Nýiðnvædd lönd eiga nokkur önnur sameiginleg einkenni: styrkur leiðtogi og stjórnmálamenn, áhersla á framleiðsluiðnaði, opið markaðshagkerfi og fríverslun við önnur lönd, stór alþjóðleg fyrirtæki, mikil fjáröflun frá erlendum fjárfestum og mikill vöxtur í þéttbýlum.
222
Árið 222 (CCXXII í rómverskum tölum)
Dele Alli
Bamidele "Dele" Jermaine Alli (fæddur 11. apríl 1996) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með Everton og enska landsliðinu.
Árið 2023 opnaði Alli sig með erfitt uppeldi, fíkn og misnotkun.
Brekkukotsannáll (kvikmynd)
Brekkukotsannáll er kvikmynd bygð á samnefndri sögu eftir Halldór Laxness sem einnig lék agnarsmátt hlutverk í myndinni. Myndin var fyrst sýnd í sjónvarpinu 11. febrúar 1973. Leikstjóri myndarinnar var þýski leikstjórinn Rolf Hädrich.
Hvíta húsið (Akranes)
Hvíta húsið á Akranesi er tómstundahús fyrir unlinga á aldrinum 16-21 árs.
Listi yfir kvikmyndir um RMS Titanic
Skipið RMS Titanic hefur komið við sögu í fjölmörgum kvikmyndum, sjónvarpsmyndum og sjónvarpsseríum.
Altaífylki
Altaífylki (rússnesku: Алта́йский край, Altaysky kray) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Barnaul. Íbúafjöldi var 2,419,755 árið 2010.
Carrow Road
Carrow Road er knattspyrnuvöllur í Norwich á Englandi og heimavöllur Norwich City. Völlurinn tekur rúm 27.000 í sæti.
Navi Rawat
Navi Rawat (fædd Navlata Rawat; 5. júní 1977) er bandarísk leikkona sem er þekktust hlutverk sitt í Numb3rs.
Einkalíf
Rawat fæddist í Malibu Kaliforníu og er af indverskum og þýskum uppruna. Hún útskrifaðist frá Tisch School of the Arts við New York University.
Ferill
Í sjónvarpi er hún þekktust fyrir hlutverk sín sem Theresa Diaz í The O.C. og sem Amita Ramanujan í Numb3rs. Var hún gestaleikari sem Melanie í fyrstu þáttaröðinni af 24. Kvikmyndir sem hún hefur komið fram í eru meðal annarra Thoughtcrimes (2003), Project Greenlight, Feast (2005) og Loveless in Los Angeles (2006).
Abiskó
thumb|right|Lestarstöðin í Abiskó Abiskó (norðursamíska: Ábeskovvu) er þorp í Lapplandi Norður-Svíþjóð nálægt Abiskóþjóðgarðinum. Íbúar eru 85 talsins.
Frederick North
Frederick North, annar jarlinn af Guilford, (13. apríl 1732 – 5. ágúst 1792) betur þekktur sem North lávarður, var forsætisráðherra Bretlands frá 1770 til 1782. Hann var leiðtogi Breta í mestöllu bandaríska frelsisstríðinu. Hann gegndi ýmsum öðrum stjórnarembættum á ferli sínum og var meðal annars innanríkisráðherra og fjármálaráðherra.
Orðspor North lávarðar meðal sagnfræðinga hefur breyst mörgum sinnum. Á seinni hluta 19. aldar var helst litið á hann sem handbendi konungsins sem hefði klúðrað stríðinu gegn Bandaríkjunum og glatað nýlendum Breta í Ameríku. Á 20. öld fóru sumir fræðimenn að leggja meiri áherslu á hlutverk North lávarðar í að stýra bresku fjárhirslunni, neðri deild breska þingsins og í að vernda ensku biskupakirkjuna. Sagnfræðingurinn Herbert Butterfield hefur fært rök fyrir því að aðgerðarleysi North hafi komið í veg fyrir að hægt væri að leysa úr átökunum í Ameríku og að honum hafi mistekist að stýra hernaði Breta með skilvirkum hætti.
Kamtsjatkafylki
thumb|300px|Kamtsjatkafylki innan Rússlands
Kamtsjatkafylki (rússnesku: Камча́тский край, Kamchatsky kray) er landshluti (край) innan Rússneska sambandsríkisins og ein 83 eininga þess. Höfuðstaður fylkisins er Petropavlovsk-Kamčatskij. Íbúafjöldi var 322,079 árið 2010.
Kósovóska karlalandsliðið í knattspyrnu
Kósovóska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Kósovó í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Það er eitt yngsta landslið í heimi og lék sinn fyrsta opinbera leik árið 2014.
Skjaldarmerki Lettlands
thumb|Skjaldarmerki Lettlands. Skjaldarmerki Lettlands var tekið í notkun út 18. nóvember 1918. Í miðjunni er skjöldur sem er deilt upp í þrennt, með rísandi sól í efri hlutanum, ljóni í því neðra til vinstri og þjóðsagnadýri (griffín) í því neðra til hægri. Neðri tveir hlutarnir eru aftur skjaldarmerki Kúrlands og Lívlands.
Stóri-Ástralíuflói
thumb|right|Strönd Ástralíu við flóann Stóri-Ástralíuflói er flói við suðurströnd meginlands Ástralíu. Hann er stundum talinn til Indlandshafs en Ástralska sjómælingastofnunin telur hann til Suðurhafsins. Alþjóðasjómælingastofnunin skilgreinir ekki hvaða úthafi hann tilheyrir en flokkar hann með Suður-Kyrrahafi, Basssundi og Tasmanhafi.
Stinnastör
Stinnastör (fræðiheiti: Carex bigelowii) er stör sem vex víða í Evrasíu og á Íslandi. Jarðstöngull stinnastarar er með bogsveigðar renglur og á þeim eru mógljáandi lágblöð. Stráið er stinnt og hart, blöðin breið og flöt (um 3-7 mm á breidd). Stinnastör er með eitt karlax og tvö eða þrjú kvenöx. Axhlífarnar eru mósvartar með ljósri miðtaug. Hulstrið er trjónulaust.
Stinnastör vex víða í þurrlendi, óræktuðum móum og mosaþembum á láglendi. Á Miðhálendinu vex hún einnig í rökum jarðvegi. Stinnastör er nokkuð lík mýrastör en þekkist á breiðari blöðum sem verpast niður við þurrkun (ólíkt blöðum mýrastarar sem verpast upp við þurrkun). Þá vex mýrastörin oft í þéttum þúfum, ólíkt stinnastörinni.
Diljá Mist Einarsdóttir
Diljá Mist Einarsdóttir (f. í Reykjavík 21. desember 1987) er lögfræðingur og alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Reykjavíkurkjördæmi norður. Áður var hún aðstoðarmaður Guðlaugs Þórs Þórðarsonar utanríkisráðherra Íslands. 1. maí 2021 tilkynnti Diljá Mist um framboð sitt í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík þar sem hún sóttist eftir þriðja sæti á lista flokksins.
Diljá Mist lauk stúdentsprófi frá Verzlunarskóla Íslands árið 2006, BA-prófi í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 2009, MA-prófi í lögfræði árið 2011 og LL.M. gráðu í auðlindarétti og alþjóðlegum umhverfisrétti árið 2017 frá sama skóla. Hún öðlaðist héraðsdómslögmannsréttindi árið 2012 og hæstaréttarlögmannsréttindi árið 2018 og starfaði sem fulltrúi á lögmannsstofunni Lögmáli frá árinu 2011 til ársins 2018 þegar hún gerðist aðstoðarmaður utanríkis- og þróunarsamvinnuráðherra. Störf Diljár innan ráðuneytisins hafa m.a. snúið að þróunarsamvinnu sem er orðinn veigamikill hluti af utanríkismálum Íslands og leiddi hún starfshóp um innleiðingu mannréttindamiðaðrar þróunarsamvinnu í tvíhliða samstarfi ásamt því að starfa í starfshópi um stuðning utanríkisþjónustunnar við útflutningsgreinar.
Diljá hefur tekist á hendur ýmis verkefni á vettvangi Sjálfstæðisflokksins frá 17 ára aldri. Hún hefur gegnt stöðu ritara og varaformanns Heimdallar, annars varaformanns Sambands ungra sjálfstæðismanna, setið í stjórn hverfafélags Sjálfstæðisflokksins í Grafarvogi, setið í stjórn Varðar, fulltrúaráðs Sjálfstæðisflokksins og átti sæti í endurskoðunarnefnd Reykjavíkurborgar. Diljá var á lista Sjálfstæðisflokksins fyrir Alþingiskosningarnar 2009 og situr sem vararborgarfulltrúi flokksins í Reykjavík.
Gaupur
Gaupa (fræðiheiti: Lynx) er ættkvísl miðlungsstórra katta sem lifa víða á norðurhveli jarðar. Fjórar tegundir kattardýra teljast til ættkvíslarinnar. Einkenni á gaupum er að þær eru háfættar, með stutta rófu og greinilegan brúsk á eyrunum. Þær vega frá 5 að 30 kílóum.
Evrópa
Verkefni sem ætlað var að fjölga íberíugaupum þrefaldaði fjölda þeirra á Spáni á 15 árum, aðallega í Andalúsíu. Hugsanlegt er að evrasíugaupan eigi afturkvæmt til Bretlands en þar hefur tegundin ekki sést í meira en 1000 ár. Einnig eru áform um að flytja gaupur til Suðaustur- Þýskalands, Rínarlanda-Pfalz.
Gaupur ráðast ekki á menn en komið hefur fyrir að þær drepi sauðfé.
Tékkland
Tékkland (tékkneska: Česko; opinberlega Lýðveldið Tékkland, tékkneska: Česká republika) er landlukt ríki í Mið-Evrópu og vestasta land gömlu austantjaldsríkjanna. Landið var stofnað 1. janúar 1993 þegar Tékkóslóvakíu var skipt í tvo hluta, Tékkland og Slóvakíu. Höfuðborgin er Prag og er hún jafnframt stærsta borg landsins.
Tékkland er nánast miðsvæðis í Mið-Evrópu og á sér að miklu leyti náttúruleg landamæri í formi fjallgarða. Í vestri er Þýskaland, en Eirfjöllin (Krušné hory) og Bæheimsskógur (Šumava) skilja þar á milli. Í norðri er Pólland en þar mynda Súdetafjöllin (Sudety) og Risafjöllin (Krkonoše) náttúruleg landamæri. Í austri er Slóvakía en landamærin liggja um Karpatafjöll. Í suðri er svo Austurríki. Tékklandi er gjarnan skipt í þrjá meginhluta: Bæheim í vestri, Mæri í austri og syðsta hluti Slésíu í norðaustri. Í höfninni í Hamborg er stór hafnarbakki, 30 þúsund m2 að stærð, sem tilheyrir Tékklandi. Bakkinn kallast Moldárhöfn (Vltavský přístav). Hann var hluti af Versalasamningnum sem kvað á um að Tékkland skyldi eiga aðgang að hafnaraðstöðu í Hamborg, þaðan sem hægt er að sigla niður Saxelfi alla leið til Bæheims. Samningurinn gildir í 99 ár og rennur út árið 2028.
Heiti
Tékkar nota orðið Česko um land sitt. Hugtakið kom fyrst fram 1777 en var aldrei eða sárasjaldan notað fyrir 1993. Meðan Tékkóslóvakía var til hét landið allt Československo. Þegar Tékkóslóvakíu var skipt í tvö ríki 1993 varð heitið Česko ofan á en það merkir Tékkar eða tékkneska þjóðin. Tékkneska heitið fyrir Bæheim er Čechy en oftast er það notað fyrir landið allt (líka Mæri og Slésíu). Þjóðsagan segir að forfaðirinn Čech hafi verið stofnandi tékknesku þjóðarinnar. Önnur tungumál, svo sem enska og þýska, hafa tekið síðara orðið að láni og myndað heitið Czech (enska) og Tschech (þýska) síðan Tékkóslóvakía var mynduð 1918. Það hafa Íslendingar einnig gert. Þó eru íbúar Mæris og Slésíu ekki allir sáttir við síðara heitið, enda útilokar það á vissan hátt íbúa þess en setur íbúa Bæheims ofar hinum. Tékkar sjálfir nota ekki neitt stuttheiti á landi sínu. Alþjóðlega heitir landið Česká republika. Þó er til styttri útgáfa í flestum öðrum málum. Í íslensku er heitið Tékkland gjarnan notað í staðinn fyrir Tékkneska lýðveldið, en áður kom fyrir að landið væri nefnt Tékkía.
Upphaf
thumb|[[Stórmæri þegar hún náði mestri útbreiðslu.]] Fundist hafa mannvistarleifar frá fornsteinöld í Tékklandi. Venus frá Dolní Věstonice er keramikstytta af konu sem er talin vera frá því fyrir 29.000 til 25.000 árum.
Frá 3. öld f.Kr. settist keltneski þjóðflokkurinn Bojar (gríska: Βόιοι) að á svæðinu. Talið er að heitið Bæheimur (Bohemia) vísi til þessa þjóðflokks. Á fyrstu öld e.Kr. settust germanskir þjóðflokkar að á svæðinu og hröktu Keltana burt. Í Bæheimi voru til dæmis Markómannar en Rómverjar stöðvuðu útrás þeirra til suðurs. Á þjóðflutningatímabilinu á 5. öld gjörbreyttist íbúasamsetning landsins.
Frá og með 550 settust Slavar frá ströndum Svartahafs og Karpatafjöllum að í Bæheimi og Mæri. Þeir hrökkluðust þangað undan framrás Húna, Avara, Búlgara og Magýara frá sléttum Asíu. Árið 833 var furstadæmið Stórmæri stofnað og náði það langt út fyrir mörk Bæheims og Mæris í dag. Svatopluk 1. af Mæri varð fursti í Stórmæri 871, en á hans tíma komu munkarnir (og bræðurnir) Kýrill og Meþódíus og kristnuðu þjóðina. Þeir höfðu verið sendir frá Miklagarði og lögðu því grunninn að rétttrúnaðarkirkjunni í Stórmæri.
Árið 895 gekkst Spytihněv fursti Heilaga rómverska ríkinu á hönd, en keisari var þá Arnúlfur keisari. Stórmæri varð því hluti þess ríkis og var lögð niður tólf árum síðar. Afleiðingin var sú að rómversk-kaþólska kirkjan nam land í Bæheimi og óx hratt meðan rétttrúnaðarkirkjan átti undir högg að sækja. Árið 1003 réðist Boleslaw 1. konungur Póllands inn í Bæheim og hertók landið. Hersetan stóð hins vegar aðeins yfir í eitt ár.
Miðpunktur þýska ríkisins
thumb|Karl 4. gerði Prag að stórborg. Árið 1085 leyfði Hinrik 4. keisari stofnun konungsríkis í Bæheimi. Markgreifinn Vratislav 2. varð því krýndur konungur, enda var hann eindreginn stuðningsmaður Hinriks gegn Söxum. Krýningin fór fram í Prag, sem þar með varð að eiginlegri höfuðborg. Konungstitill Vratislavs var ekki arfgengur og eftirmenn hans voru því áfram hertogar þar til Ottókar 1. fékk Sikileyjarbréfið frá Friðriki 2. keisara sem staðfesti rétt erfingja hans til konungstitils í Bæheimi. Konungríkið Bæheimur var sjálfstætt sem slíkt en var undir verndarvæng og umsjón hins Heilaga rómverska ríkis.
Í kjölfarið fylgdi nokkurt þýskt landnám í Bæheimi. Sökum stuðnings konunganna í Prag við hina þýsku keisara ríkisins, var konungur Bæheims hverju sinni einnig kjörfursti, það er að segja hann sat í kjörfurstaráðinu sem valdi næsta konung hins Heilaga rómverska ríkis. Sem kjörfurstar höfðu konungar Bæheims mikil völd í ríkinu. Árið 1300 voru Bæheimur og Pólland undir sama konungi, fyrst Wenzel 2. og síðan Wenzel 3., en því fyrirkomulagi lauk 1306 er Wenzel 3. var myrtur í Olomouc.
Árið 1310 kvæntist Jóhann af Lúxemborg, sonur Hinriks 7. keisara, Elísabetu, dóttur Wenzels 2. konungs í Bæheimi. Sonur þeirra hét Wenzel og tók við konungdæminu í Bæheimi 1347 sem Karl 1. Aðeins ári síðar stofnaði Karl konungur háskóla í Prag, en hann er elsti háskóli Evrópu norðan Alpafjalla. Á sama ári var hann kjörinn keisari Heilaga rómverska ríkisins og tók við embætti sem Karl 4. keisari í borginni Aachen. Karl ákvað að sitja í Prag, sem þar með varð að höfuðborg hins heilaga rómverska ríkis. Árið 1355 var Karl svo krýndur keisari í Róm. Karl gaf út Gullbréfið 1378, en í því fastsetti hann reglur um konungskjör í Heilaga rómverska ríkinu, ásamt ýmsum öðrum grundvallarlögum. Gullbréfið var í gildi þar til Heilaga rómverska ríkið leið undir lok árið 1806. Tveir synir Karls áttu einnig eftir að verða keisarar Heilaga rómverska ríkisins. Wenzel 4. var konungur 1378–1400 og Sigmundur keisari 1411–1437. Sá síðarnefndi var krýndur keisari ríkisins árið 1433.
Hússítar
thumb|Jan Hus brenndur á báli 1415 Hússítar voru umbótahreyfing innan kaþólsku kirkjunnar upprunnin í Bæheimi. Þeir hófu að vinna gegn kaþólsku kirkjunni og keisaranum, sem á þessum tíma voru jafnframt konungar Bæheims. Hússítar eru nefndir eftir guðfræðingnum Jan Hus, sem á tímabili var rektor háskólans í Prag. Þegar Hus var brenndur á báli á kirkjuþinginu í Konstanz 1415 fyrir villutrú, gerðu fylgjendur hans uppreisn. Þegar Hússítar réðust inn í ráðhúsið í Prag 1419 og fleygðu fulltrúum konungs út um gluggana, hófust Hússítastríðin.
Ósigur þeirra batt þó ekki alveg enda á siðbót Hússíta í Bæheimi, jafnvel þótt kaþólska kirkjan væri víða endurreist í landinu. Þar að auki hafði Jan Hus þýtt Biblíuna á tékknesku og þannig átt stóran þátt í að festa tungumálið í ritmálinu. Þrátt fyrir ósigur Hússíta myndaðist í fyrsta sinn eiginleg þjóðarvakning meðal Tékka. Árið 1458 varð Georg Podiebrad konungur Bæheims. Þar með varð hann fyrsti siðbótarkonungur Evrópu á miðöldum.
Habsborgarar og 30 ára stríðið
thumb|Fulltrúum keisarans hent út um glugga á kastalanum í Prag. Atburður þessi markaði upphaf 30 ára stríðsins. Frá og með 1526 urðu Bæheimur og Mæri lén Habsborgara er Ferdinand 1. af Habsborg varð konungur landsins. Eftir það voru löndin tvö undir væng Austurríkis allt til loka heimsstyrjaldarinnar fyrri 1918. Habsborgarinn Rúdolf 2., keisari Heilaga rómverska ríkisins, flutti aðsetur sitt frá Vínarborg til Prag 1583. Prag varð því næstu áratugi miðstöð stjórnmála, lista og vísinda í ríkinu. Rúdolf var opinn fyrir nýjum hugmyndum og veitti Bæheimi formlegt trúfrelsi. Hann var jafnframt ötull áhugamaður um listir og vísindi, og bauð ýmsum þekktum mönnum á þeim sviðum til Prag. Má þar nefna Tycho Brahe og Jóhannes Kepler.
Árið 1612 lést Rúdolf. Þá varð Mattías konungur Bæheims og Heilaga rómverska ríkisins. Hann hóf þegar að þrengja að mótmælendum í Bæheimi og endurreisa kaþólsku kirkjuna. Þetta gekk svo langt að árið 1618 ruddust mótmælendur inn í kastalann í Prag (Hradčany) og fleygðu fulltrúum keisarans út um gluggann. Atburður þessi markar upphafið að þrjátíu ára stríðinu. Ári síðar lést Mattías keisari og kusu gildin í Prag, sem voru mótmælendatrúar, Friðrik frá Pfalz sem nýjan konung Bæheims. Samtímis varð Ferdinand af Habsborg keisari Heilaga rómverska ríkisins. Vorið 1620 var fyrsta orrusta stríðsins háð í Bæheimi þegar keisaraher Ferdinands gjörsigraði Friðrik konung í orrustunni við Hvítafjall. Friðrik flúði úr landi og var kallaður Vetrarkonungurinn. Hann var síðasti sjálfstæði konungur Bæheims.
Mótmælendur í Prag voru ofsóttir. Sumir voru fangelsaðir, aðrir líflátnir og enn aðrir flúðu land. Í kjölfarið kom Ferdinand keisari kaþólsku kirkjunni á með valdi. Konungdæmið í Bæheimi varð hluti af titlum keisarans og sjálfstæði landsins að hluta afnumið. Bæheimi og Mæri var þaðan í frá stjórnað frá Vín, allt til 1918. Þýsk tunga ruddi sér til rúms, að minnsta kosti í opinberu lífi, en tékkneska hörfaði.
Ný þjóðarvakning
Á 19. öld myndaðist ný þjóðarvakning meðal Tékka, en þá höfðu Habsborgarkeisarar í Vín stjórnað landinu í tvær aldir. Í júní 1848 var Slavaráðstefnan mikla haldin í Prag. Tékkar heimtuðu að tékkneskt mál yrði viðurkennt á ný en það var þá orðið að minnihlutamáli. Auk þess kröfðust þeir aukinna stjórnmálalegra réttinda.
Ráðstefnunni var vart lokið þegar borgarauppreisn hófst í Prag og stóð í fimm daga (12.-17. júní). Mótmælendur heimtuðu sjálfstæði og gengu berserksgang út um allt. Götubardagar stóðu yfir í nokkra daga. Austurrískir varðliðar urðu að setja upp fallbyssur og umkringja borgina til að ráða niðurlögum mótmælanna.
Í iðnbyltingu næstu áratuga varð Bæheimur að helsta iðnaðarhéraði keisaradæmisins í Vín. En þjóðin naut ekki þess frelsis sem aðrar þjóðir innan Austurríska keisaradæmisins nutu. Til að mynda var bannað að gefa út dagblöð á tékknesku. Allt lesefni var á þýsku. Það var ekki fyrr en 1897 að stjórnin í Vín leyfði borgum og sveitarfélögum að nota tékknesku til jafns við þýsku. Einnig fékk Bæheimur heimastjórn en hún var leyst upp árið 1913.
Tékkóslóvakía
thumb|Tékkóslóvakía eins hún leit út í upphafi: Bæheimur, Mæri, Slóvakía og vesturhluti Úkraínu thumb|Hitler lætur hylla sig í Kraslice í október 1938 eftir að hafa innlimað Súdetahéruðin Tékkar börðust með Þjóðverjum og Austurríkismönnum í heimsstyrjöldinni fyrri, þrátt fyrir andstöðu almennings. Við stríðslok 1918 leystist Austurríska keisaradæmið upp. Skyndilega stóðu Tékkar uppi án stjórnar í Vín. Þann 16. október 1918 sameinuðust héruðin Bæheimur, Mæri og suðurhluti Slésíu er stofnað var nýtt ríki með Prag sem höfuðborg. Tveimur vikum síðar, 30. október, sameinaðist Slóvakía nýja ríkinu, sem hlaut nafnið Tékkóslóvakía. Auk þess tilheyrði vestasti hluti Úkraínu nýja ríkinu.