cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spænskur makríll
Veiðar
Japanir hafa verið að veiða mest af þessarri tegund í gegnum tíðina en nú á síðustu árum hafa Kínverjar verið að sigla fram úr þeim í veiðum og eru núna stærsta veiðiþjóðin með um 600 þúsund tonn og Japan 514 þúsund tonn og Suður-Kórea með um 188 þúsund tonn. Chile, Perú og Marokkó eru einnig stórir og bera uppi veiðina á hinum svæðunum.
Þess má geta hér að Íslendingar eru með skráðan afla á sig árið 1997 heil 28 tonn.
Aðalveiðiaðferðin er með nót og nótin er almennt mest notuð meðal allra þjóða. Þó eru aðrar aðferðir notaðar ýmsar gerðir af netum og svo náttúrulega flottroll en það er ekki mikið notað.
Hann er yfirleitt veiddur að nóttu til og er hann þá laðaður í netið með ljósi, og þá með dragnót svokallaðri. Dragnót samanstendur af pokalaga belg úr neti og út frá honum liggja stórir vængir. Frá vængjunum liggja dragstrengir. Dragstrengirnir liggja utanum við fiskinn og smala honum í netið. Einnig er notast við reknet. Reknet flýtur frjálst þar sem baujur eru festar efst svo netið fljóti og þungi hafur að neðan þannig að netið haldist lóðrétt í sjónum. Botnvarpa er notuð og er það net sem er eins og poki sem látið er liggja í botninum og dregið svo eftir skipinu. Þegar áhveðið tog hefur náð á netið er það dregið inn. Hægt er að veiða Chub makríllinn allan ársins hring en er mest veiddur frá júní til nóvember.
Markaðir
Makríll er alls staðar vinsæll og elskaður matfiskur. Verðið á honum er þokkalega hátt verðin fyrir frosinn spænskan makríl eru frá $550-600 á tonn FOB fyrir heilann frosinn fisk.
Mest af makríl á markaði í dag er heill (e. Whole Round) frosinn í 10 kg öskjur. Oftast er fiskinum raðað í öskjur og frystur í lágréttum frystum. Svo sér maður líka makríl frystan í lóðréttum plötufrystum pokaður. Einnig er á markaði flök fryst í 10 kg, framleiðendur eru Spánverjar og Kóreumenn
Stærsti markaðurinn er í Japan, þeir eru einnig atkvæðamiklir í veiðum. Svo er Kína gríðarlega stór markaður fyrir makríl. Einnig Nígería, Holland og Þýskaland.
Næringargildi
Kjötið á Chub er með mjög hátt prótein og fituinnihald er breytilegt eftir stærð og æxlun tímabils. Fita er með hátt hlutfall af omega-3 fitusýrum, sem mynda 26% af öllum fitusýrum. 100gr af litum hluta af Chub er ríkur af vítamín A, B1m C og D og er talið að um 116 kcal séu í 100gr. Kjötið verður að vera fast í sér, augun skýr og kúpt og litirnir bjartir. Mýkra kjöt er örlítið feitara og er hann eins bragðgóður og annar makríll. Oftast er hann borðaður ferskur en einnig er hægt að finna hann frosinn eða pæklaður.
Logitech
250px|thumb|Einkennismerki Logitech
Rásafræði
Í rásafræði er greind og reiknuð út hegðun og eiginleikar rafrása samtengdra íhluta.
Spólu má kalla „segulsvið í kubbi“ og þétti má kalla „rafsvið í kubbi.“
Rásafræði spólu og þétta er einföldun á raffræðilegum grunnforsendum, og vel nothæf þegar íhlutirnir eru miklu minni en bylgjulengd þeirrar tíðni sem notuð er. Fari íhlutarnir hinsvegar stækkandi miðað við bylgjulengd, brotnar rásafræði kubbanna smátt og smátt saman og dreifð greining á rafsegulsviðum byggð á jöfnum Maxwell þarf að taka við.
Við í rafrásir bætist að auki aragrúi annarra hluta eins tengivíra, spennugjafa, díóða, transistora, samrása, örgjörva o.fl.
Kalksteinn
thumb|Kalksteinn með [[steingervingur|steingervingum]] Kalksteinn er setberg sem er að mestu úr leifum stoðgrinda fornra sjávardýra, s.s. kóralla, götunga (kalkþörunga) og skeldýra. Kalksteinn inniheldur aðallega steindirnar kalsít og aragonít, sem eru mismunandi kristölluð form kalks eða kalsíumkarbónats (CaCO3). Um tíundi hluti alls setbergs í heiminum er kalksteinn en hann er fáséður á Íslandi. Vatn og daufar sýrulausnir leysa kalkstein upp á löngum tíma og því getur landslag á kalksteinssvæðum orðið ólíkt flestu öðru. Flest stærstu hellakerfi heimsins eru í kalksteinslögum.
Bötunarstöð
thumb|Bötunarstöð í [[Texas]] Bötunarstöð er miðstöð til bötunar sláturgripa, s.s. nautgripa og sauðfjár. Bötunastöðvar, sem falla undir skilgreininguna „verksmiðjubúskapur“, eru algengar í Bandaríkjunum og eru teknir gripir um 300 kíló inn á stöðvarnar og þeir bataðir undir slátrun.
Fritillaria przewalskii
Fritillaria przewalskii er Kínversk jurt af liljuætt, sem var fyrst lýst af Carl Maximowicz og Batalin. Hún finnst aðeins í Kína, í héruðunum Gansu, Qinghai, og Sichuan.
Bötunarstöð
Fóðrað er á heilfóðri (öllu blandað saman) og gefið á fóðurstíg. Stöðin skiptist í mörg hólf þar sem gripir af sama þyngdarflokki ganga saman og eru sendir á sama tíma til slátrunar en þá er notuð svokölluð „allt inn-allt út“-aðferð.
Fritillaria przewalskii
Fritillaria przewalskii myndar lauka sem verða að 15 mm í ummál. Stöngullinn verður um 50 sm hár. Blómin eru lútandi, gul með dökkfjólubláum blettum.
Tegundin er nefnd eftir Pólsk-Rússneska landkönnuðinum Nikolai Przhevalsky, 1839-1888.
Pólýfónkórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands – Messa í H-moll, tónleikar 1985
Pólýfónkórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands – Messa í H-moll, tónleikar 1985 er tvöfaldur geisladiskur gefinn út af Pólýfónkórnum árið 2007. Um er að ræða upptöku frá tónleikum Pólýfónkórsins og Sinfóníuhljómsveitar Íslands á H-moll messu Bachs í Háskólabíói 21. mars 1985. Tónleikarnir voru haldnir á 300 ára afmælisdegi Bachs, á ári tónlistarinnar. Einsöngvarar voru þau Jacquelyn Fugelle, Bernadette Manca di Nissa, Renzo Casellato og Carlo de Bortoli. Kórfélagar voru 109 og hljómsveitarmeðlimir 35. Stjórnandi er Ingólfur Guðbrandsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Vinnsla fyrir útgáfu: Bjarni Rúnar Bjarnason.
Kaflaheiti
Hlutar H-moll messu eru 27 og skiptast í 4 yfirkafla:
Um verkið og uppfærsluna
100px|thumb|left|Fylgirit með útgáfunni. H-moll messan er talin eitt af höfuðverkum klassískrar tónlistar. Bach byrjaði að semja hluta hennar 1724 og lauk henni ekki fyrr en 1949, ári fyrir andlát sitt. Hann mun aldrei hafa heyrt verkið flutt í heild sinni. Þetta var þriðja uppfærsla Pólýfónkórsins á H-moll messunni, þær fyrri voru 1968 og 1976. Í gagnrýni Morgunblaðsins segir; „Í heild voru þetta glæsilegir tónleikar og verðugir minningu Bachs og með þeim menningarblæ er ávallt hefur mótað starf Ingólfs Guðbrandssonar og Pólýfónkórsins.“ Rögnvaldur Sigurjónsson segir; „Það má teljast til mikilla afreka að æfa þetta margslungna meistaraverk, með leikmenn eins og söngfólk í kórum hér á landi óneitanlega er. En Ingólfur lætur sér ekki allt fyrir brjósti brenna og tókst flutningurinn ótrúlega vel þegar á allt er litið.“ Í NT kemur fram: „Hljómsveitin var að sjálfsögðu skipuð fremstu hljóðfæraleikurum Sinfóníuhljómsveitarinnar - þarna léku eftirminnilega konsertmeistarinn Einar Sveinbjörnsson, Kristján Stephensen óbóleikari, Joseph Ognibene hornleikari og Bernharður Wilkinsson flautisti - auk annarra hljóðfæraleikara. Og yfirleitt var gott jafnvægi milli kórs og hljómsveitar.“
H-moll messan á Ítalíu
250px|thumb|H-moll messan flutt í kirkju heilags Frans frá Assisi 1985. Í júlí 1985 hélt kórinn með H-moll messuna í söngför til Ítalíu, ásamt ríflega 30 manna kammersveit. Sungið var á opnunarhátíð tónlistarhátíðar í Assisi, í kirkju San Ignazio í Róm, í Santa Croce kirkjunni í Flórens og í Markúsarkirkjunni í Feneyjum.
Flatbrauð
thumb|right|Einfalt flatbrauð úr hveiti og vatni, bakað á pönnu. Flatbrauð af ýmsu tagi eru elsta og upprunalegasta brauðtegund sem mannkynið fór að gera og er talið að þau hafi verið bökuð í meira en sex þúsund ár. Flatbrauðbakstur virðist hafa þróast á svipaðan hátt víða um heim, raunar alls staðar þar sem kornrækt var tíðkuð, allt frá Mesópótamíu, Persíu, Indlandi og Kína til Evrópu, Mexíkó og Norður- og Suður-Ameríku.
Þau eru bökuð úr öllum korntegundum sem ræktaðar eru í einhverjum mæli, svo sem hveiti, maís, höfrum, rúgi, bókhveiti, hrísgrjónum, hirsi og dúrru, svo og úr baunum, linsubaunum og rótargrænmeti eins og kartöflum. Oft eru þau án lyftiefna (ósýrð) en í sum eru notuð lyftiefni, ýmist ger, lyftiduft, matarsódi eða önnur efni. Sum eru steikt á pönnu, önnur bökuð á glóð eða heitum steinhellum eða í ofni. Sum eru næfurþunn, einkum þau sem eru án lyftiefna, önnur nokkurra sentímetra þykk og matarmikil.
Flatbrauð hafa ekki síst notið vinsælda þar sem eldsneytisskortur ríkir því þau eru oftast fljótbökuð og því þarf lítið eldsneyti þegar þau eru bökuð. Þetta gilti til dæmis um íslenskar flatkökur, sem áður voru bakaðar á glæðum við hlóðaeld en nú oft á eldavélarhellu í heimahúsum.
Af þekktum tegundum flatbrauðs má meðal annars nefna skandinavískt hrökkbrauð, norskar lefsur, ítalskt focaccia og piadina, indverskt chapati, dosai, roti, paratha, naan og pappadum, injera frá Eþíópíu, tyrkneskt pide, arabískt khubz og pítubrauð, persneskt/armenskt lavash og mexíkóskar tortillur. Pizzur eru þó líklega ein þekktasta flatbrauðstegundin.
Gljálenja
Nothofagus nitida (Coigüe de Chiloé á spænsku ) er sígrænt tré, ættað frá Chile og hugsanlega Argentínu, það vex frá 40° til Última Esperanza (53°S).
Lýsing
Að 35 m há og 2m í þvermál. Börkurinn er grár. Það kýs mjög rakan jarðveg.
Blöðin eru stakstæð, á milli 1,5 til 3 sm á lengd, þau eru hörð, lensulaga, gljáandi græn og með stuttum blaðlegg. Nýjir sprotar eru aðeins hærðir.
Nytjar
Viðurinn er hvít-gulleitur. Hann hefur fallegt munstur og notaður í húsgögn og byggingar.
Loftur Ólafsson
Loftur Ólafsson (fæddur 1953) er íslenskur kylfingur. Hann vann Íslendsmeistaratitilinn í golfi 1972.
Undraveröld Gúnda
Undraveröld Gúnda (enska: The Amazing World of Gumball) er bresk-amerísk teiknimyndasjónvarpsröð frá Cartoon Network.
Saltpétur
Saltpétur eða kalínnítrat (KNO3) er efnasamband kalíns, niturs og súrefnis.
Saltpétur gefur frá sér súrefni þegar hann er hitaður og þar með er hægt að nota hann til að auka bruna eldsneytis, hann er t.d. notaður í svart púður (byssupúður) og reyksprengjur.
Salpétur er mikið notaður sem áburður þar sem plöntur þurfa kalín og nitur.
Freyr (mannsnafn)
Freyr er íslenskt karlmannsnafn.
Nafnið er komið úr frumnorrænu og er dregið af „frauja“, hinn fremsti.
Mið-evrópski háskólinn
Árið 2017 voru 1448 nemendur frá 117 löndum í CEU og 723 starfsmenn frá meira en 40 löndum.
Saga
CEU var stofnaður árið 1991 af fjármálamanninum, aðgerðasinnanum og mannvininum George Soros, sem gaf háskólanum 880 milljóna dollara styrk.
Myndunin var viðbrögð við falli sósíalistablokkarinnar og hugmyndin um að stofna háskóla með áherslu á þær áskoranir sem fylgdu lýðræðisvæðingu og opnu samfélagi höfðu komið upp vorið 1989 meðal fræðimanna í nokkrum Mið-Evrópulöndum. , t.d. á fyrirlestraröð í Dubrovnik í fyrrum Júgóslavíu í apríl 1989. Tilraun til að stofna háskólann í Bratislava í þáverandi Tékkóslóvakíu var gerð á árunum 1989-1990, en féll fyrir andstöðu þjóðernissinnaðra stjórnmálamanna. Strax eftir stofnun þess árið 1991 var meginhluti fyrirtækisins staðsettur í Prag í Tékkóslóvakíu, en eftir ósætti milli Soros og tékkneskra stjórnvalda, einkum Václav Klaus forsætisráðherra, flutti fyrirtækið til ungversku höfuðborgarinnar Búdapest.
Þegar Soros varð fyrir pólitískum árásum meðal annars í Mið-Evrópu, varð CEU einnig skotmark gagnrýni hægri sinnaðra þjóðernissinna og andstæðinga hnattvæðingar. Meðal gagnrýnenda var Viktor Orbán, forsætisráðherra Ungverjalands, og ríkisstjórn hans, sem oft nefndi CEU sem „Soros-háskóla“. Í mars 2017 lagði ungversk stjórnvöld fram frumvarp sem myndi setja nýjar reglur fyrir háskóla í Ungverjalandi sem reknir eru af erlendum aðilum, með sérstaklega ströngum reglum fyrir leikara utan ESB. Fulltrúar CEU töldu að fyrirhugaðar reglugerðir miðuðust sérstaklega að CEU.
Satoshi Yamaguchi (1978)
Satoshi Yamaguchi (fæddur 18. apríl 1978) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Mið-evrópski háskólinn
Saga
Í desember 2018 tilkynnti CEU að starfsemi hans í Ungverjalandi yrði hætt og þess í stað flytti hann til Vínar. Þessi aðgerð var vegna þess að ungversk stjórnvöld vildu ekki gera þá samninga sem nauðsynlegir eru til að CEU haldi áfram starfsemi í Ungverjalandi með nýlega innleiddri löggjöf varðandi háskóla sem reknir eru af erlendum aðilum.
Hamar og sigð
thumb|250x250dp|Rauður hamar og sigð eins og kom fram á fána [[Sovétríkin|Sovétríkjanna árin 1955–1991.]]
Hamar og sigð (☭, rússneska: серп и мо́лот sjerp í molot) er verkalýðstákn sem tekið var upp á tíma Rússnesku byltingarinnar. Hamarinn átti að tákna verkamenn og sigðin bændur. Saman stóðu táknin fyrir bandalag þessara tveggja hópa um sósíalisma.
Eftir lok heimsstyrjaldarinnar fyrri (sem Rússar drógu sig úr árið 1917) og Rússnesku borgarastyrjaldarinnar var táknið tekið upp sem friðlegt tákn verkalýðsins um sósíalisma í Sovétríkjunum og víðar. Margar kommúnismahreyfingar víða um heim byrjuðu að nota hamarinn og sigðina. Táknið finnst enn í dag víða um Rússland og í öðrum fyrrum Sovétríkjum.
Birting þess er þó bönnuð í öðrum fyrrum kommúnistalöndum þar sem kommúnismi hefur líka verið bannaður. Sem dæmi má nefna Indónesíu þar sem bannað er að birta táknið enda það tákn um kommúnisma, sem var bannaður í kjölfar fjöldamorða á kommúnistum árin 1965–66. Allir sem fara með slík tákn eru handteknir. Á níunda áratugnum var fólk sem fór með táknið tekið af lífi af leyniskyttum án yfirheyrslu.
Maríus
right|thumb|Gaius Marius Gaius Maríus (157 f.Kr. – 13. janúar 86 f.Kr.) var rómverskur herforingi og stjórnmálamaður, kosinn ræðismaður (consul) sjö sinnum á stjórnmálaferli sínum.
Æska
Maríus var frá bænum Arpinum suður af Róm og hann var novus homo (nýr maður) sem þýddi að hann var fyrsti maðurinn úr sinni ætt sem komst inn i öldungaráðið. Sú þjóðsaga fylgdi Maríusi að hann hefði sem unglingur fundið arnarhreiður með sjö ungum. Ernir voru tákn Júpíters og þetta var túlkað sem svo að Maríus myndi verða ræðismaður sjö sinnum. Maríus giftist Juliu Caesaris sem var föðursystir Júlíusar Caesars. Julii Caesares ættin var ein af elstu ættum Rómaborgar en var á þessum tíma ekki sérlega valdamikil.
Hátindur valda
Árið 107 f.Kr. varð Maríus ræðismaður í fyrsta skipti. Róm átti þá í stríði við Jugurtha konung í Númidíu og Maríus hafði lofað að binda skjótan enda á átökin, en stóð frammi fyrir þeim vanda að mannskap vantaði í rómverska herinn. Á þessum tíma gátu aðeins landeigendur gengið í herinn en Maríus ákvað að hunsa þessa reglu og skráði hvaða ríkisborgara sem er í herinn, óháð eignum, og lofaði að sjá þeim fyrir landskika að herþjónustu lokinni. Þetta varð til þess að eftir þetta var herinn að mestu skipaður fátækum ríkisborgurum. Maríus stjórnaði aðgerðum Rómverja í Númidíu næstu tvö árin og lauk stríðinu með sigri árið 105 f.Kr. eftir að kvestorinn Lucius Cornelius Súlla hafði handsamað Jugurtha. Maríus og Súlla áttu síðar eftir að deila um hvor þeirra ætti heiðurinn að sigrinum.
right|thumb|300px|Maríus sigrar Kimbra, málverk frá 19. öld. Maríus var aftur kjörinn ræðismaður fyrir árið 104 f.Kr. og gegndi þeirri stöðu næstu fimm árin en það hafði aldrei áður gerst í sögu Rómar. Árið 102 f.Kr sigraði Maríus gríðarstóran her germönsku þjóðflokkanna Kimbra og Tevtóna í tveimur orrustum í Gallíu cisalpinu. Maríus naut gríðarlegra vinsælda í kjölfar þessara sigra og var almennt álitinn vera bjargvættur Rómaborgar.
Átök við Súlla
Eftir ræðismannsár hans árið 100 f.Kr. virðist Maríus hafa hugsað sér að setjast í helgan stein en árið 91 f.Kr. braust Bandamannastríðið út sem var uppreisn ítalskra bandamanna Rómverja gegn stjórnarháttum þeirra. Maríus tók þátt í upphafi stríðsins en þurfti síðan að draga sig í hlé, líklega vegna heilsubrests.
Eftir deilur um það hvor þeirra fengi að stjórna hersveitum gegn Miþridatesi konungi í Pontus urðu Marius og Sulla bitrir óvinir og tókust á í borgarastríði þar sem þeir skiptust á um að hafa völdin í Rómaborg. Árið 88 f.Kr. náði Sulla völdum í Rómaborg og Maríus flúði en eftir að Súlla hafði yfirgefið borgina, til þess að berjast við Miþridates, bauð öldungaráðið Maríusi að snúa aftur. Maríus stóð þá fyrir miklum pólitískum hreinsunum í Rómaborg þar sem fjölmargir stuðningsmenn Súlla voru drepnir. Árið 87 f.Kr. var Maríus kjörinn ræðismaður fyrir árið 86 f.kr., ásamt Luciusi Corneliusi Cinna, einum helsta stuðningmanni sínum. Maríus lést, 13. janúar 86 f.Kr., 17 dögum eftir að hafa tekið við ræðismannsembættinu í sjöunda skipti.
Arfleifð
Marius gerði umtalsverðar umbætur á rómverska hernum, sem fólu meðal annars í sér að rómverskir borgarar gátu gengið í herinn þótt þeir væru ekki landeigendur, endurskipulagningu herdeilda (legiones) í flokka (cohortes) og breytingar á pilus-spjótinu sem hindruðu það að óvinir gætu kastað því til baka, þar sem það brotnaði við lendingu.
Eftir að Maríus fór að skrá eignalausa menn í herinn hófu aðrir hershöfðingjar að gera það sama. Þessar herdeildir litu gjarnan svo á að hollusta þeirra væri hjá hershöfðingjanum frekar en hjá ríkinu. Metnaðargjarnir hershöfðingjar nýttu sér þessa hollustu til þess að ná völdum í Rómaborg hvað sem það kostaði og borgarastríð urðu því algeng næstu áratugina. Þetta var einn helsti þátturinn í því að Rómverska lýðveldið leið undir lok og keisaradæmið varð að veruleika.
Ástaraldin
Ástaraldin (sem sumir nefna passíualdin eða passíuávöxt sökum uppruna nafnsins  ) (fræðiheiti: Passiflora edulis) er vínviður sem upprunninn er í Brasilíu, Paragvæ, Úrúgvæ og Norður-Argentínu en er ræktaður víða um heim á landsvæðum þar sem ekki er hætta á frosti.
Tenglar
<Gallery> Mynd:Passion fruit 700.jpg| Fjólublátt ástaraldin Passiflora edulis Mynd:Maracuyá.jpg| Gult ástaraldin Passiflora edulis Mynd:Curuba.jpg| Aflangt ástaraldin Bananpasifrukto aux Kurubo Mynd:Passiflora caerulea (2005 10 08) - vrucht open (2).jpg| Appelsínugult ástaraldin Passiflora caerulea </Gallery>
Fjallalerki
Fjallalerki (larix lyalli) er lerkitegund sem vex í fjallendi Norður-Ameríku (Klettafjöll og Fossafjöll). Það er einstofna tré með mjóa og óreglulega krónu og nær allt að 25 metrum að hæð.
Merki Knattspyrnufélagsins Fram
thumb|200px|[[Merki Knattspyrnufélagsins Fram]] Merki knattspyrnufélagsins Fram er einkennistákn Knattspyrnufélagsins Fram. Það var hannað af Eríki Jónssyni árið 1930.
Merkjasaga Fram
Knattspyrnufélagið Fram nefndist upphaflega Knattspyrnufélagið Kári. Á þeim skamma tíma sem Kára-nafnið var við lýði var ákveðið að merki félagsins skyldi vera blár hringur með hvítum krossi og félagsnafninu rituðu inn í krossinn. Ekki er þó vitað hvort merki þetta var nokkru sinni búið til og því vafasamt að telja það fyrsta félagsmerki Fram.
Fram og Fótboltafélag Reykjavíkur (síðar Knattspyrnufélag Reykjavíkur) léku knattspyrnuleik á Landsmóti UMFÍ á Melavellinum þann 17. júní 1911. Á ljósmyndum sést að Framararnir léku í hvítum treyjum með merki á hægra brjósti. Merkið var dökkur skjöldur (væntanlega blár) með hvítum skáborða. Á borðanum var letrað FRAM. Ekkert eintak hefur varðveist af þessu merki og engin formleg samþykkt er til um það.
Þegar Fram og Fótboltafélagið mættust á fyrsta Íslandsmótinu sumarið 1912, var merkið á bak og burt. Framarar höfðu þá tekið upp bláu treyjurnar sem fylgt hafa liðinu síðan. Í stað merkis var saumaður stór hvítur borði á mitt skyrtubrjóstið með áletruninni FRAM. Slíka borða má sjá á myndum af leikmönnum Fram næstu árin, en á liðsmynd af Íslandsmeisturunum 1925 er borðinn horfinn og búningurinn algjörlega ómerktur.
Árið 1929 fékk stjórn Fram heimild aðalfundar til að láta útbúa félagsmerki. Tveir dyggir og listfengir félagsmenn, Arreboe Clausen og Eríkur Jónsson, unnu fjölmargar tillögur sem hafa því miður glatast. Að lokum varð ein af tillögum Eiríks fyrir valinu og hafa Framarar borið merkið frá árinu 1930.
Eiríkur Jónsson var gerður að heiðursfélaga Fram árið 1943.
Doris Day
Doris Day (fædd undir nafninu Doris Mary Kappelhoff; 3. apríl 1922 – 13. maí 2019) var bandarísk leikkona og söngkona. Hún var einnig þekkt sem baráttukona fyrir dýravelferð.
Day hóf feril sinn sem dansari og sóttist eftir ferli í ballettdansi, en eftir að hún fótbrotnaði neyddist hún til að skipta um starfsgrein og gerðist söngkona í hljómsveitum árið 1939. Hún komst til metorða árið 1945 með söng sínum í tveimur lögum sem komust efst á vinsældalista: „Sentimental Journey“ og „My Dreams Are Getting Better All the Time“ með hljómsveitinni Les Brown & His Band of Renown. Day gekk síðan úr hljómsveitinni, hóf feril sem einsöngvari og hljóðritaði rúmlega 650 söngva frá 1947 til 1967.
Day var ein af frægustu kvikmyndastjörnum heims á sjöunda áratuginum og var árið 2012 ein af átta skemmtikröftum sem höfðu komist fjórum sinnum efst á vinsældalista í bandarískum kvikmyndahúsum. Árið 2011 gaf Day út 29. hljómplötu sína, My Heart, og komst á metsölulista í Bretlandi. Hún hlaut Grammy-verðlaun fyrir ævistarf sitt og Legend-verðlaunin frá bandaríska Söngvarasambandinu. Árið 1989 hlaut hún einnig Cecil B. DeMilne-verðlaunin fyrir ævistörf sín í kvikmyndum. Árið 2004 var hún sæmd Frelsisorðu Bandaríkjaforseta og hlaut síðan verðlaun fyrir ævistörf sín frá Gagnrýnendasambandi Los Angeles árið 2011.
Járnlunga
thumb|Járnlunga frá um 1950 Járnlunga eða stállunga er lækningatæki  eða eins konar öndunarvél sem gerir sjúkling sem er í lunganu kleift að anda eðlilega. Þetta lækningatæki var á sínum tíma nauðsynlegt vegna sjúkdóma eins og mænuveiki og eitrana. Járnlunga er ekki lengur notað í nútímalækningum þar sem annars konar öndunaraðstoð er nú í boði og mænuveiki hefur verið útrýmt. Járnlunga virkaði þannig að sjúklingur var inni í nokkurs konar kassa og eingöngu höfuðið fyrir utan. Kassinn var loftþéttur og búið þannig að ekkert loft komst meðfram hálsi sjúklings. Þegar mótor var settur í gang, þrýsti hann lofti frá fýsibelg inn í kassann og loftið þrýsti á brjóstholið. Það lét þá undan, og útöndun hófst. Þá sogar belgurinn loftið til sín inn í kassann og þrýstingur minnkar á brjóstholinu og innöndun hefst.
Stállunga kom til Reykjavíkur 1940 að tilstuðlan nýsjálenska svæfingalæknisins Sir Robert Reynolds Macintosh en hann kom til Íslands sumarið 1939.
Hvammsvirkjun
Hvammsvirkjun er áætluð vatnsaflsvirkjun í neðri hluta Þjórsá. Gert er ráð fyrir að Þjórsá verði stífluð um 6 km fyrir ofan Árnes sunnan Þjórsárdals. Það verður til lón virkjunar sem kallað verður Hagalón. Vatn úr ánni verður leitt neðanjarðar að stöðvarhúsi við Skarðsfjall austan megin við ánna og aftur út í  Þjórsár um 3 km fyrir ofan Árnes. Ef áætlun gengur eftir verður afl virkjunarinnar 82 MW og fallhæð hennar 32 metrar.
Sveitarstjóri Skeiða- og Gnúpverjahrepps hefur bent á að störf og tekjur vegna virkjunarinnar fara sáralítið til sveitarfélagsins og heldur til höfuðborgarsvæðisins.
Sumarið 2023 var virkjanaleyfið fellt úr gildi vegna þess að „Orkustofnun gætti ekki að fyrirmælum um stjórn vatnamála við undirbúning að útgáfu virkjanaleyfisins“.
13. júlí
13. júlí er 194. dagur ársins (195. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. Dagur þessi er Margrétarmessa (eða Margrétarmessa fyrri) á Íslandi. 171 dagur er eftir af árinu.
Eldgosið í Grímsvötnum 2011
thumb|Gervihnattamynd af Grímsvötnum 22. maí 2011. thumb|Ummerki gossins í Grímsvötnum sumarið 2011.
Eldgosið í Grímsvötnum 2011 var eldgos í Grímsvötnum sem hófst síðdegis 21. maí 2011 Strax við upphaf gosins sást gosmökkurinn frá Egilsstöðum og Selfoss. Gosmökkurinn náði hæst 20 km hæð og gjóskan var fínkorna. Fínkorna gjóska er létt og helst á lofti dögum saman. Gjóskan er mestmegnis basaltgler með litlu hlutfalli mengandi efna. Til samanburðar við Eyjafjallagosið 2010 er helmingi minna af fínu efni.
Röskun flugumferðar
Nokkur röskun varð á flugi á Íslandi vegna gossins. Sama dag og gosið hófst var öllu flugi innanlands á vegum flugfélaganna Flugfélags Íslands og Flugfélagsins Ernis lokað til 26. maí. Flugi frá Reykjavík til Grænlands var þó áfram aflýst á meðan lofthelgi landsins var lokuð. Keflavíkurflugvelli var lokað 22. og 24. maí. Akureyrarflugvelli og Egilsstaðaflugvelli, sem eru vara alþjóðaflugvellir Íslands var jafnframt lokað 24. maí.
Erlendis var austurhluta loftrýmis Grænlands lokað 23. maí og hefur verið lokað síðan. Skoskum og Norð-Írskum flugvöllum var lokað 24. maí. Lággjaldaflugfélagið Ryanair mótmælti þessari lokun með þeirri fullyrðingu um að þeir hefðu flogið í gegnum svæðið og ekki fundið nein ummerki um gosösku. Forráðamenn flugeftirlits þarlendis fullyrtu hinsvegar að flugfélagið hafði ekki farið inn á gösöskusvæðið. Ákvörðunin um hvort flogið sé í gosmekki í Bretlandi var tekin alfarið af flugfélögunum sjálfum. Sama dag var loftrýmið yfir norðausturhluta Danmerkur lokað ásamt flugvellinum í Landvetter. Lokun loftrýmis Grænlands lengdi leiðina sem flogin er frá Danmörku og Svíþjóð til Norður-Ameríku. Degi síðar voru flugsamgöngur komnar í eðlilegt horf í Skandinavíu. Sama dags var flugvöllum í þýsku borgunum Hamborg, Bremen og Berlín lokað. 26. Maí voru engir flugvellir lokaðir á meginlandi Evrópu. Gosið var í rénun og engar horfur voru á frekari lokun flugvalla í álfunni.
Áhrif á búsvæði
thumb|Lögreglubifreið lokar þjóðvegi 1 við [[Skaftafell.]] Þjóðvegi eitt yfir Skeiðarársand var lokað frá 21. til 24 maí og á sama tíma var gosmökkurinn yfir þjóðveginum. Lélegt skyggni var við opnun vegarins og unnið var að hreinsun sandskafla á veginum. Lokun vegarins lokaði á alla bílumferð til Skaftafells sem var lokað á sama tímabili og opnaði tveimur dögum síðar. Gosið hafði engin teljandi áhrif á afbókanir ferðamanna og tjón ferðaþjónustunnar á Íslandi er lítið. Í Skaftárhreppi drápust níu kindur og margar kindur fengu ösku í augun. Í hreppnum var grunnskóla og leikskóla Kirkjubæjarklausturs lokað til 26. maí. Kennslu í grunnskólum Vestmannaeyja og Hvolsvallar var jafnframt aflýst 23. maí.
Hoya shepherdii
Hoya shepherdii er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af William Jackson Hooker. Útbreiðslan er í suður Himalajafjöllum. Hún líkist mjög H. longifolia, og er stundum talin til hennar. thumb|vinstri
Búkarakanatið
thumb|right|Búkarakanatið um 1600 Búkarakanatið (persneska خانات بخارا‎; úsbekska Buxoro Xonligi) var stórt ríki í Mið-Asíu sem stóð frá fyrri hluta 16. aldar þar til seint á 18. öld. Höfuðborg þess var Búkara þar sem nú er Úsbekistan. Sajbanídar, sem röktu ættir sínar til Sibans, barnabarns Djengis Kans, stofnuðu kanatið þegar Múhameð Sajban sameinaði ýmsa úsbekska ættbálka undir sinni stjórn og náði borgunum Samarkand, Herat og Búkara úr höndum Babúrs. Sajbanídar ríktu yfir kanatinu til 1598 þegar Janídar frá Astrakankanatinu tóku við og ríkti til 1740 þegar Nadir Shah lagði það undir sig. Eftir það ríktu fulltrúar Afsjarída í Íran yfir kanatinu þar til einn þeirra, Múrad Shah stofnaði Emíratið Búkara árið 1785.
Úlfhéðnar
Sjá: Berserkur
Edmond Halley
thumb|right|Málverk af Halley frá [[1687 eftir Thomas Murray.]] Edmond Halley (8. nóvember 1656 − 14. janúar 1742) var enskur stjörnufræðingur sem er einna þekktastur fyrir að hafa reiknað út sporbaug Halastjörnu Halleys sem nefnd er eftir honum. Á eynni Sankti Helenu gerði hann einnig athuganir á stjörnum á suðurhveli jarðar sem bætti miklu við stjörnukort þess tíma auk þess að gera athuganir á staðvindum og monsúnvindum þar sem hann færði rök fyrir því að hiti sólar hefði áhrif á veðurfar. Eftir að hann sneri aftur til Englands fékkst hann við ýmis viðfangsefni í raunvísindum. Hann kostaði útgáfu höfuðrits Newtons, Principia Mathematica Philosophiae Naturalis, árið 1687. Árið 1720 var hann skipaður konunglegur stjörnufræðingur og hélt þeirri stöðu til dauðadags.
Nicole Kidman
Nicole Mary Kidman (fædd 20. júní 1967) er áströlsk leikkona, forsvarsmaður, og mannvinur. Eftir að hafa leikið í nokkrum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum í Ástralíu þangað til að hún varð að stórstjörnu eftir að hafa leikið í myndinni Dead Calm. Leikur hennar í myndunum To Die For, Moulin Rouge!, The Others og Rabbit Hole fékk mikið lof gagnrýnenda og var hún tilnend til margra verðlauna þar á meðal til Óskarsverðlauna, Golden Globe og BAFTA-verðlauna. Árið 2003 vann Kidman Óskarsverðlaunin fyrir frammistöðu sína í kvikmyndinni The Hours. Síðan 2006 hefur Kidman starfað sem sendiherra fyrir kvennaráð Sameinuðu þjóðanna.
Leópold 1.
Leópold 1. getur átt við eftirfarandi:
Lois Lane
Lois Lane er teiknimyndapersóna úr DC myndasöguheiminum. Hún er náinn samstarfsmaður Clark Kent, öðru nafni Superman. Í sögunni vinna þau bæði sem blaðamenn hjá Daily Planet. Hún er þekkt í þáttunum frá 1952, Adventures of Superman og kvikmyndinni Superman frá 1978 þar sem hún var leikin af Margot Kidder.
Snjókrabbi
Snjókrabbi (fræðiheiti: Chionoecetes opilio) er krabbi af ætt oregoniidae, ættbálki skjaldkrabba. Snjókrabbinn finnst í Vestur-Atlantshafi frá Grænlandi og Nýfundnalandi til Maine-flóa. Í Norður-Kyrrahafi finnst hann frá heimskautasvæði Alaska vestur til Norður-Síberíu og suður með Beringssundi til Aleuteyja, Kamsjatka, Okotsk, Japan og Kóreu. Þeir lifa á þröngu hitabili undir 3–4°C.
Sigurður E. Jónsson
Ævi og störf
Sigurður var verkstjóri hjá Pípugerð Reykjavíkur þegar hann lést langt fyrir aldur fram, 45 ára að aldri. Hann var þá kunnur fyrir störf sín að íþróttamálum.
Jökulalda
thumb|250px|Jökualda við [[Clew-flói|Clew-flóa á Írlandi.]]
Sigurður E. Jónsson
Ævi og störf
Sigurður var lék í mörg ár með meistaraflokki Fram í knattspyrnu og varð Íslandsmeistari árið 1939. Hann þótti harðsnúinn varnarmaður, en var einnig vítaskytta í Íslandsmeistaraliðinu. Á þeim tíma var það óþekkt að varnarmenn væru látnir taka vítaspyrnur.
Snjókrabbi
Útlit
Lágmarksstærð við kynþroska eru 51 mm í breidd skeljar fyrir karldýr, en 41 mm fyrir kvendýr. Fullorðin karldýr verða allt að 165 mm í skeljarbreidd, 900 mm í heildarþvermál og geta vega um 1,35 kg. Kvendýrin eru mun minni eða um 95 mm í skeljarbreidd, 380 mm í heildarþvermál og vega aðeins um hálft kg. Kynin aðgreinast líka lögunar, karldýr hafa þríhyrningslaga kvið og hlutfallslega stórar klær en kvendýr eru með hringlaga kvið og frekar litlar klær.
Lifnaðarhættir
Snjókrabbinn er kaldsjávar botndýr sem lifir í sandi eða aur á dýptarbilinu 20–1200 m, en mestur þéttleiki er á 70–280 m dýpi í Atlantshafsstofninum. Karl- og kvendýrin eru aðskilin mestan hluta ársins, þar sem karldýrin lifa á aurugum djúpum svæðum en kvendýrin í sandi og grjóti á grynnri svæðum.
Snjókrabbar borða botnhryggleysingja s.s. krabbadýr, samlokur, krossfiska og burstorma. Smærri dýrin borða botngróður og götunga. Æxlunartíðnin er mjög há en 100% kvendýra bera egg á hverju ári. Snjókrabbinn getur orðið allt að 16 ára gamall.
Þroskun
Í fyrstu fer krabbinn í gegnum lirfustig þar sem þeir fljóta um með svifi, en setjast svo niður á botninn. Botnlæg ungdýr losa skelina árlega, vanalega seint að vetri til eða á vorin. Bæði karl- og kvendýr fara í gegnum þrískipta þroskun, en hún er þó ekki eins.
Hjá karldýrum:
Pox
Pox eða pogs er leikur sem var vinsæll meðal barna og unglinga á síðasta áratugi 20. aldar. Leikurinn gengur út á að safna sem flestum pappírsskífum með myndum. Hver leikmaður safnar myndum og gengur leikurinn út á að vinna myndir af andstæðingum. Svokölluð sleggja er notuð til að kasta á myndabúnkann og sá sem nær að snúa myndum á rönguna eignast þau spjöld.
Snjókrabbi
Þroskun
Hjá kvendýrum:
Flest kvendýr ná kynþroska á bilinu 4–6 ára, þegar þau losa skelina í síðasta skiptið og skeljarbreidd er orðin um 40–75 mm. Karldýr eigna sér kvendýr u.þ.b. þremur vikum áður en það losar skelina í síðasta skiptið og verður kynþroska. Karldýrin munu þá vernda hana gegn öðrum karldýrum og rándýrum og aðstoða við losun skeljarinnar. Samkeppni um kvendýr er hörð og karldýr slasast oft við hana, kvendýr eru einnig mjög valvísar og deyja oft við að verja sig gegn karldýrum.
Pox
Tveir eða fleiri spila í einu og leggur hvort um sig undir ákveðinn fjölda af af poxum (pappasjöldum) sem hann staflar. Því næst er slegið eða hent með sleggju ofan á staflann í þeim tilgangi að láta poxin snúast við. Þau sem snúast við má viðkomandi leikmaður eiga.
Sérstök pox hafa verið notuð sem gjaldmiðill í flugher Bandaríkjanna. Ástæðan er sú að takmarkað er hversu mikla þyngd má fljúga með en pappírsmynt vegur minna en mynt úr málmi og var því handhæg sem skiptimynt.
Snjókrabbi
Mökun
Á vorin fara pör á grennri svæði fyrir mökun. Kvenkynsdýr í fyrstu pörun (e. primiparous) makast eftir síðustu losun skeljar, frá febrúar til miðs mars, og karldýr frjóvga eggin áður en þau eru losuð. Eggin eru síðan geymd í sundlim kvendýrsins, undir kviðnum, og hún ber þau þar þar til þau hafa náð lifrustigi og klekjast einu til tveim árum seinna. Hitastig vatnsins ræður hve langan tíma það tekur fyrir eggin að klekjast. Kvendýr getur gefið af sér 12.000 til 16.000 egg, sem fer eftir stærð. Sæði karldýra getur safnast fyrir við mökun og er þá geymt í sáðgeymslu kvendýrsins og eftir að eggin verða að lirfum ræður hún hvort hún makist aftur eða notið uppsafnaða sæðið til að frjóvga næstu egg. Lirfur klekjast frá apríl til seinni hlutar maí og finnast allstaðar á milli yfirborðs og botnar. Sviflæga lirfustigið varir í þrjá til fimm mánuði, sem ræðst af hitastigi.
Veiðar og markaðir
Veiðar eru í dag með gildrum, en upphaflega var snjókrabbinn aðeins meðafli með botnfiskum sem veiddir voru með trolli, og fara að mestu fram vestur af St. Lawrence-skaga og austur og suðaustur af Nýfundnalandi og Suður-Labrador. Snjókrabbinn hefur verið veiddur frá 1960 en í dag má aðeins veiða karldýr sem eru stærri en 95 mm í skeljarbreidd og ólöglegt er að veiða og landa kvendýrum. Auk þess eru reglugerðir um kvóta, fjölda gildra og veiðar eftir árstíðum. Lang mestar veiðar fara fram í Kanada, eða um tveir þriðju hlutar af heimsafla, og eru næst verðmætasta sjávarafurð þeirra í útflutningi. Árið 2011 fóru 73% af útfluttum snjókrabba frá Kanada til Bandaríkjanna.
Skip fyrir krabbaveiðar eru misjöfn að stærð sem fer eftir því hvort þau eru á strandveiðum, grunn- eða djúpslóðum. Til að ná kröbbunum í gildrur er notað beitur sem yfirleitt eru síld, makríll eða smokkfiskur. Eftir að krabbarnir eru veiddir eru þeir geymdir lifandi á ís um borð, sum skip eru komin með saltvatnsstraumrásarkerfi til þess að halda gæðum krabbanna sem mestum áður en þeir eru unnir sem er vanalega nokkrum klukkustundum eftir löndun.
Sigurður E. Jónsson
Ævi og störf
Utan vallar stjórnaði Sigurður lengi knattspyrnunefnd Fram og var formaður félagsins á árunum 1961-64. Á þeim tíma reyndi félagið árangurslaust að þrýsta á um að Reykjavíkurborg stæði við loforð sitt um nýtt félagssvæði í Kringlumýri.
Ketill
thumb|200px|Ketill frá [[Taívan.]]
Ketill er eldhúsáhald eða heimilistæki sem haft er til að sjóða vatn til ýmissa nota, meðal annars til að laga te og ýmsa aðra heita drykki. Rafmagnskatlar eða hraðsuðukatlar, sem oftast eru úr plasti eða stáli, eru rafknúnir og hafa innbyggt hitaelement en aðrir katlar, sem eru úr málmi eða leir, eru settir á eldavélarhellu eða yfir opinn eld og hitaðir þannig.
Orðið „ketill“ er upphaflega komið úr latínu, catillus, sem þýðir lítil skál eða djúpur diskur. Áður fyrr hafði orðið ketill víðtækari merkingu á íslensku og var haft um potta - talað er um soðkatla í heimildum, meðal annars í Njálu: „Þar var maður úti hjá búð nokkurri er Sölvi hét. Hann sauð í katli miklum og hafði þá upp fært úr katlinum en vellan var sem áköfust.“ Nú á dögum er orðið ketill eingöngu haft um vatns- og tekatla.
Davíð Stefánsson (aðgreining)
Davíð Stefánsson getur átt við eftirfarandi:
Geislafura
Geislafura (fræðiheiti: Pinus radiata ) er furutegund ættuð frá suðvesturströnd Norður Ameríku.
Jón skalli Eiríksson
Jón skalli Eiríksson var biskup á Hólum 1358 – 1390, eða í 32 ár. Hann var fyrsti biskup á Íslandi með páfaveitingu, sjá páfabiskupar.
Jón skalli var Norðmaður eins og fyrirrennari hans, Ormur Ásláksson. Hann hefur líklega verið fæddur á árabilinu 1310–1320. Ekki er vitað um ætt hans eða uppruna, en hann virðist hafa verið af áhrifamönnum kominn. Gottskálk Eiríksson, bróðir hans, var forfaðir Hólabiskupanna Gottskálks Kenikssonar, Ólafs Rögnvaldssonar og Gottskálks Nikulássonar.
Jón skalli hlaut biskupsvígslu til Garða á Grænlandi árið 1343, en fór aldrei þangað. Við fráfall Orms Áslákssonar árið 1356 fór Jón til Avignon til þess að fá páfaleyfi fyrir biskupsembætti á Hólum, og hlaut viðhlítandi skilríki með fulltingi Ólafs erkibiskups í Niðarósi. Hlaut hann síðan staðfestingu erkibiskups, sem lýst var í kór Niðarósdómkirkju. Hann kom út til Íslands árið 1358 og tók við Hólastað. Var honum fyrst vel tekið, en brátt varð hann fyrir andstöðu ýmissa presta, sem báru því við að hann hefði ekki bréf upp á embætti sitt. Árið 1361 afsögðu prestar í Eyjafirði og meginhluta Þingeyjarsýslu hlýðni við hann. Jón biskup bannfærði þessa presta, en þeir sungu messur sem áður. Jón biskup fór utan 1362, sat í Niðarósi um veturinn og kom aftur heim til Hóla sumarið 1363. Andstæðingar Jóns biskups héldu áfram þverúð sinni, þó að þeir hefðu misst foringja sinn, Þorstein Hallsson á Hrafnagili. Jón skalli fór þá til Avignon 1369 og kom aftur sumarið 1370 með staðfestingu Úrbanusar 5. páfa á embættinu. Tóku prestar norðanlands hann þá í sátt.
Skiptar skoðanir hafa verið á því af hverju þessi andstaða prestanna stafaði. Sumir telja að þeir hafi verið á móti Jóni biskupi af því að hann var útlendur eins og Ormur Ásláksson, sem hafði verið illa þokkaður. Einnig var hann Grænlandsbiskup og án fullra skilríkja fyrir embætti á Hólum. Aðrir telja að Jón skalli hafi skipt sér meira af fjármálum og stjórn kirkjustaða en menn sættu sig við.
Óheil máldagabók Jóns skalla yfir kirkjur í Hólabiskupsdæmi er til í uppskrift frá 17. öld. Einnig eru elstu varðveittu ráðsmannsreikningar Hólastóls frá dögum hans, og bendir það til að hann hafi tekið fjármál biskupsstólsins föstum tökum.
Z80
thumb|T34BM1 - Rússnesk eftirlíking af Z80Z80 er 8 bita örgjörvi sem að er framleiddur af bandaríska fyrirtækinu Zilog. Z80 var hannaður af Masatoshi Shima og Federico Faggin sem voru aðalhönnuðir 4004, 8008 og 8080 örgjörvanna fyrir Intel og má líta á hann sem öflugri útgáfu af 8080. Fyrsta útfærslan var sett á markað árið 1976 og hefur verið í framleiðslu alla tíð síðan, en Z80 var vinsælasti örgjörvi til notkunar í einkatölvum frá 1976 til 1984 og er ennþá notaður í iðntölvum. Þó að CP/M stýrikerfið hafi upprunalega verið hannað fyrir 8080 voru langflestar vélar sem keyrðu það kerfi byggðar í kring um þennan örgjörva.
Auk þess að vera mest seldi örgjörvi allra tíma er Z80 einnig sá er hefur komið út í flestum útgáfum en yfir 100 framleiðendur hafa komið fram með útfærslu af honum, flestar með leyfi frá Zilog veksmiðjunni en mýgrútur af verksmiðum í Austur-Evrópu, Suður-Ameríku og Asíu framleiddu einnig eftirlíkingar. thumb|Innri uppbygging
705
Árið 705 (DCCV í rómverskum tölum)
Nicolae Kovács
Nicolae Kovács (ungverska: Kovács Miklós) (f. 29. desember 1911 - d. 7. júlí 1977) var rúmenskur knattspyrnumaður. Hann keppti með rúmenska landsliðinu á fyrstu heimsmeistarakeppninni í Úrúgvæ árið 1930 og var einn fimm leikmanna sem tók þátt í þremur fyrstu heimsmeistaramótunum.
Ævi og ferill
Kovács var af ungverskum ættum og lék fyrir fjölda liða á nærri tveggja áratuga ferli sínum. Lengst af lék hann í Rúmeníu en einni í Ungverjalandi og með Valenciennes í Frakklandi. Sem leikmaður varð hann einu sinni rúmenskur meistari og einu sinni bikarmeistari, hvort tveggja með Ripensia Timișoara árið 1935.
Frá 1929 til 1938 lék hann 37 landsleiki og tók þátt í HM árin 1930, 1934 og 1938. Á fyrsta mótinu skoraði hann lokamark Rúmena í 3:0 sigri á Perú.
Árið 1941 lék hann einn landsleik fyrir Ungverjaland.
Eftir að keppnisferlinum lauk sneri Kovács sér að þjálfun og stýrði ýmsum liðum frá 1946 til 1963. Hann leiddi t.a.m. Club Atletic Oradea til síns fyrsta og eina rúmenska meistaratitils leiktíðina 1948-49.
Kovács lést árið 1977.
Helga Zoega
Helga Zoega er prófessor í lýðheilsuvísindum við Læknadeild Háskóla Íslands og vísindamaður við Háskólann í Nýju Suður-Wales, Sydney. Rannsóknir hennar beinast að notkun og áhrifum lyfja meðal barnshafandi kvenna og barna - hópum sem lyf eru sjaldnast prófuð á fyrir markaðssetningu.
Nám
Helga lauk BA-prófi í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands árið 2002. Árið 2006 lauk Helga MA-prófi í megindlegum aðferðferðum frá Columbia-háskóla í New York. Helga var fyrsti neminn til að ljúka doktorsprófi í lýðheilsuvísindum frá Háskóla Íslands árið 2011.
Ferill
Helga starfaði sem verkefnastjóri við Lyfjagagnagrunn Embættis landlæknis 2006-2008. Hún var ráðin lektor í við Læknadeild Háskóla Íslands árið 2012 og hlaut framgang í starf dósents árið 2013 og prófessors árið 2016.
Rannsóknir
Helga hefur hlotið fjölda rannsóknarstyrkja, m.a. Scientia, og Marie Curie rannsóknarstöðustyrki, öndvegisstyrk RANNÍS og NordForsk. Niðurstöður hennar hafa birst í vísindagreinum og fjallað um þær á fréttamiðlum víðsvegar um heim.
Dakar
Heiti
Nafnið Dakar kemur fyrst fram á korti sem franski bótanistinn Michel Adanson gerði 1750 af Cap-Vert eða Grænhöfða.
Dakar gæti verið frönsk útgáfa af ndakarou úr frumbyggjamáli, en orðsifjar borgarinnar eru enn ekki taldar vissar. Hugsanlega frá máltæki úr wolof deuk raw sem merkir það sem þar setur sig niður mun vera látið í friði, eða frá dekk-raw, þar sem dekk merkir land og raw sleppa og þá einskonar flóttasvæði.
Ennfremur gæti heitið verið leitt af dakhar úr wolof, sem merkir tamarinier-tré, en mikið er af þeim á svæðinu.
Grænhöfði
Grænhöfði (franska Cap-Vert, portúgalska Cabo Verde) er vestasti hluti meginlands Afríku. Grænhöfði er klettanes sem skagar vestur í Atlantshafið frá sandströndinni í Senegal. Höfuðborg landsins, Dakar, stendur á suðurenda höfðans.
Nafn Grænhöfðaeyja er dregið af nafni höfðans. Portúgalar gáfu bæði höfðanum og landinu nafnið Cabo Verde.
Fritillaria kurdica
Fritillaria kurdica er laukplanta af liljuætt frá Miðausturlöndum, upprunnin frá Íran, Írak, Tyrklandi, og Kákasus. Tegundin er stundum ræktuð á öðrum svæðum sem skrautplanta.
Fritillaria Kurdica (fullt nafn, "Fritillaria Kurdica. Bulletin of Kurdish Studies") er einnig nafn á vísindariti útgefnu í Póllandi, sem fjallar um menningu og sögu Kúrda.
Argos
thumb|right|Landsvæðaskipting [[Pelópsskagi|Pelópsskaga í fornöld.]] Argos (á forngrísku Ἄργος) er borg í Argolis á austanverðum Pelópsskaga í Grikklandi. Þar bjuggu um 22 þúsund manns árið 2011.
Saga
Í Argos hefur verið borgarstæði í að minnsta kosti sjö þúsund ár. Borgin var öflug á Mýkenutímanum um 1600 – 1100 f.Kr. og í Hómerskviðum, sem eiga sér stað undir lok þess tíma, eru Grikkir oft nefndir Argverjar. Á snemmgrískum tíma (um 800 – 500 f.Kr.) var borgin einn helsti keppinautur Spörtu á Pelópsskaganum en virðing margra annarra grískra borgríkja fyrir henni fór þverrandi þegar Argos lýsti yfir hlutleysi í Persastríðunum.
Útvíkkaði rauntalnaásinn
Útvíkkaði rauntalnaásinn eða -talnalínan er talnalína rauntalna \mathbb{R} ásamt tveimur stökum, sem ekki eru tölur, þ.e. plús óendanlegt (+\infty) og mínus óendanlegt (-\infty), táknuð með. Nauðsynlegt er að nota útvíkkuðu talnalínuna þegar reiknað er með stærðum, sem geta orðið ótakmarkaðar, t.d. í örsmæðareikningi og líkindafræði.
Fræbbblarnir
Fræbbblarnir er elsta íslenska pönkhljómsveitin, stofnuð árið 1978 í Menntaskólanum í Kópavogi og var upphaflega ætlað að spila aðeins einu sinni. Stofnendur hljómsveitarinnar voru þeir Stefán Karl Guðjónsson, Valgarður Guðjónsson, Þorsteinn Hallgrímsson, Hálfdan Þór Karlsson og Barði Valdimarsson en hljómsveitin hefur gengist undir miklar mannabreytingar í gegnum tíðina. Sveitin var virk frá árunum 1978 - 1983, kom aftur saman árið 1996 og hélt nýlega upp á 35 ára starfsafmæli sitt. Sveitin er þekkt fyrir hröð og melódísk lög en alls hafa Fræbbblarnir gefið út níu plötur á ferlinum, þrjár smáskífur, fimm breiðskífur og eina safnplötu.
Árin 1978 til 1983
Fyrstu tónleikar hljómsveitarinnar voru haldnir þann 25. nóvember 1978 á Myrkramessu, menningarhátíð MK og var það gert til þess að ná sér niður á þáverandi skólameistara, en áður fyrr hafði Myrkramessan einkennst aðallega af kórsöng og ljóðalestri. Eftir tónleikana var ekki áætlunin að halda áfram samspilinu en samstarfið var framlengt örlítið því gera átti sjónvarpsþátt um menntaskólalíf sem sýna átti í sjónvarpinu. Eftir það var ekki aftur snúið og hljómsveitin var formlega stofnuð.
Fræbbblarnir sóttu innblástur sinn frá erlendum pönk hljómsveitum eins og The Clash, Ramones og Stranglers en engar íslenskar pönk hljómsveitir voru starfrækar. Þeir áttuðu sig fljótlega á því að pönk og nýbylgjurokk átti miklar vinsældir að sækja til ungmenna sem voru löngu komin með nóg af því sem var að gerast í íslensku tónlistarlífi.
Fræbbblarnir skilgreindu sig sjálfa þó aldrei sem “nýbylgjuhljómsveit” og sögðu meðal annars í viðtali:
Fyrsta plata sveitarinnar var smáskífan False Death sem kom út árið 1980. Sama ár komu út breiðskífan Viltu Nammi, Væna sem vakti mikla lukku. ''„Besta tímabil Fræbbblanna var í kringum útkomu stóru plötunnar Viltu Nammi, Væna. Þá var tónlist þeirra fersk og kraftmikil og þeir héldu fjölmarga frábæra hljómleika.“'' Ári seinna gáfu Fræbbblarnir út plötuna Bjór, fjögurra laga smáskífu og síðustu tvær plötur sveitarinnar; Poppþéttarmelódíur í rokkréttusamhengi og Warkweld In The West komu svo út árið 1982. Eftir það spiluðu Fræbbblarnir lítið saman á tónleikum og hættu fljótlega í byrjun árs 1983.
Endurkoma árið 1996
Árið 1996 voru þeir Valgarður Guðjónsson, Stefán Karl, Arnór Snorrason og Tryggvi Þór í hljómsveitinni Glott ásamt Ellerti Ellertssyni á bassa. Þeir æfðu oft gömul Fræbbblalög og í kjölfarið kom óvænt út safnplatan Viltu Bjór, Væna. Þar fengu þeir til liðs við sig þær Iðunni Magnúsdóttur, Brynju Scheving og Kristínu Reynisdóttur til þess að syngja bakraddir og í kjölfarið hóf hljómsveitin aftur samstarf sitt. Sveitin gaf á næstu árum út plöturnar Dásamleg sönnun um framhaldslíf (2000) og Dót (2004) og spilar reglulega á tónleikum ásamt því að hafa haldið upp á 35 ára starfsafmæli 25. nóvember 2013.
Mannabreytingar
Sveitin hefur gengið í gegnum miklar mannabreytingar frá upphafi en fjölmargir tónlistarmenn hafa spreytt sig með hljómsveitinni. Hér að neðan má sjá lista bæði núverandi og fyrrverandi meðlima Fræbbblana, sumir hverja sem spiluðu aðeins einu sinni.
Bornúveldið
thumb|right|Kort sem sýnir Bornú og nágrannaríki í Mið-Afríku um 1750 Bornúveldið var ríki í Mið-Afríku sem varð til þegar Sefawa-ættin var hrakin frá Kanemveldinu um 1380 og stofnaði nýtt ríki þar sem nú er norðvesturhluti Nígeríu. Þar reisti Ali Dunamami víggirta höfuðborg, Ngazargamu, um 1455. Smám saman jókst veldi Bornú sem lagði höfuðborg Kanemveldisins, Nijmi, undir sig. Seint á 18. öld tók þessu ríki að hnigna vegna árása fúlana úr vestri og síðar Vadaiveldisins úr austri. Að lokum lagði breska Konunglega Nígerfélagið Bornú undir sig 1893 og það varð hluti af því sem síðar varð Nígería.
Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin
Samtökin voru stofnuð árið 1948 af Svissneska náttúruverndarráðinu, frönsku ríkisstjórninni og UNESCO. Meginmarkmið IUCN er að hafa áhrif á þjóðfélög heimsins og bæði hvetja þau og styrkja til að vernda óraskaða og fjölbreytta náttúru og tryggja nýtingu allra náttúruauðlinda sé sanngjörn og vistfræðilega sjálfbær. Aðildarríki eru nú 86 þjóðríki, þar á meðal Ísland.
Súlla
Lucius Cornelius Sulla Felix eða Súlla (um 138 f.Kr. – 78 f.Kr.) var rómverskur herforingi og alræðismaður (dictator). Hann hlaut viðurnefnið Felix — hinn hamingjusami — á eldri árum vegna farsællar herstjórnar sinnar.