cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Djass
Hörð boptónlist
Hörð boptónlist kom fram árið 1955 og þróaðist út frá bíbop. Í harðri boptónlist voru melódíurnar oft hjartnæmari og var uppbygging þeirra stundum fengin að láni frá takti og trega (Rhythm and Blues) og jafnvel trúartónlist (Gospel). Takturinn var fágaðri og fjölbreyttari heldur en í bíbop- djassi fimmta áratugarins. Píanóleikarinn Horace Silver er þekktur fyrir að vera mikill frumkvöðull innan harðrar boptónlistar. Þó má segja að svali djassinn sem var í gangi á sama tíma hafi að miklu leyti stolið sviðsljósinu frá harðri boptónlist.
Um miðjan sjöunda áratuginn hafði harði bopdjassinn klofnað í póst-bop, modal djass og sálardjass. Hörð boptónlist birtist síðan aftur á sjónarsviðinu sem mikill áhrifavaldur snemma á þessari öld.
Modal djass
Modal djass kom fram á sjónarsviðið snemma á sjöunda áratugnum og varð til þegar sólóista í minni samleikshópum fór að þyrsta eftir nýjum leiðum í spuna. Þá sóttu sumir hljóðfæraleikaranna í að leita út fyrir hefðbundna vestræna tónstiga. Með því að sækja innblástur í kirkjutónlist miðalda, þar sem bilið milli helstu tóna tónstigans er breytilegt, fundu djassiðkendur nýjan innblástur. Einleikarar gátu nú losað sig undan takmörkunum hefðbundinna tónstiga og fundið nýjar harmoníur í leik sínum. Þetta gagnaðist sérstaklega píanóleikurum og gítaristum sem og trompet- og saxófónleikurum. Píanistinn Bill Evans er sérstaklega þekktur fyrir hvernig hann leikur djass samkvæmt modal-hugmyndafræðinni.
Póst-bop
Póst-bop hófst árið 1979 þegar nýir tónlistarmenn spruttu fram og komu með ferska nálgun á hörðum bopdjass sjöunda áratugarins. Í staðinn fyrir að færa harða boptónlist yfir í „grúv“ og „funk“ hrynjanda, sem hafði þróast kynslóð áður, bætti þessi nýja kynslóð ungra tónlistarmanna áhrifum frá áttunda og níunda áratugnum.
Evrópskur djass
Djass var ekki spilaður mikið í Evrópu fyrr en á sjötta áratugnum. Helsta skýringin á því er líklegast sú að djasstónlist var blökkumannatónlist og blökkumenn bjuggu aðallega í Bandaríkjunum á þessum tíma. Seinni heimstyrjöldin átti stóran þátt í því að flytja þessa tónlist til Evrópu en fáir evrópskir tónlistarmenn voru jafn flinkir að spila djass og Bandaríkjamenn. En þegar evrópskir tónlistarmenn kynntust frjálsa djassinum (Free Jazz) byrjaði tónlistarstefnan að blómstra hjá þeim og Evrópubúar tóku vel á móti þessari frjálslyndu tónlistarstefnu.
Worms
Worms er gömul keisaraborg í þýska sambandslandinu Rínarlandi-Pfalz og er með 80 þúsund íbúa (31. desember 2013). Worms hefur gengið í söguna sem Niflungaborgin, en hún er einnig þekkt Lútherborg.
Orðsifjar
Borgin hét Borbetomagus á tímum fyrir Rómverja, sem þýðir landið við ána Borbet. Rómverjar breyttu heitinu í Vangionen eftir keltneska þjóðflokknum vangjóna. Allt fram á 16. öld kölluðu borgarbúar sig Vangjónar. Úr Vangionen verður Wormatia, sem breytist í Worms á miðöldum.
Lega
thumb|250px|Worms stendur við Rínarfljót. Til vinstri er Niflungabrúin. Worms liggur við Rínarfljót austast í sambandslandinu, gegnt Hessen. Næstu borgir eru Mannheim til suðurs (15 km), Mainz til norðurs (20 km) og Kaiserslautern til suðausturs (30 km).
Upphaf
Borgina sem slíka stofnuðu Rómverjar á 1. öld e.Kr. en keltar munu hafa búið þar áður. Samkvæmt söguhring Niflunganna var Worms heimaborg Niflungaættarinnar. Þangað kom Sigurður Fáfnisbani eftir að hafa drepið Fáfni, og kvæntist Grímhildi, systur Gunnars konungs. Lítið er þó vitað um borgina á þessum tíma. Enn í dag er borgin gjarnan kölluð Niflungaborgin Worms. Á 9. öld gerði Karlamagnús Worms að vetraraðsetri sínu. Þar voru haldin ýmis ríkisþing. Það var þó ekki fyrr en á 11. öld sem hið raunverulega blómaskeið borgarinnar hófst en þá voru konungar úr Salier-ættinni við völd.
Ríkisþing
thumb|Worms 1655. Mynd eftir Matthäus Merian. 1076 hélt Hinrik IV þing í Worms. Hinrik var andsnúinn Gregoríusi VII páfa og gerði sér lítið fyrir og lýsti páfa rekinn úr embætti. Gregoríus var á þessum tíma á leiðinni til Ágsborgar til fundar við kjörfursta ríkisins og leitaði skjóls í virkinu Canossa í Norður-Ítalíu. Páfi lét sér frekju Hinriks ekki lynda og bannfærði hann samstundis. Þar með var Hinrik keisari kominn í alvarleg vandræði, þar sem páfi gaf haft áhrif á næsta konungskjör. Auk þess mátti ekki aðstoða bannfærðan mann. Hinrik fór því í iðrunarför til Canossa og sættist við páfa. Annað mikilvægt ríkisþing í Worms var haldið 1122. Þar voru þýsku staðamálin leidd til lykta. Þar viðurkenndi Hinrik V keisari tilkall kirkjunnar til kirkjustaða og annarra eigna kirkjunnar í þýska ríkinu. Samkomulag þetta var hið fyrsta í evrópskri sögu og gekk í sögubækurnar sem Wormser Konkordat (Worms-samkomulagið). Á hinn bóginn leysti þetta úr læðingi átök um veraldleg yfirráð yfir borginni Worms milli biskupanna og borgarráðs, sem stóð alveg fram á 16. öld. Enn eitt mikilvægt ríkisþing var haldið í Worms 1495. Þar innleiddi Maximilian keisari ný lög um ríkisskatt, ríkisdóma og bann við erfðatengdum ættarerjum.
Marteinn Lúther
thumb|Marteinn Lúther á ríkisþinginu í Worms 1521. Lúther er lengst til vinstri. Í hásætinu situr Karl V keisari. 1517 hóf Lúther mótmæli sín í borginni Wittenberg. Þetta leysti þvílíka holskeflu úr læðingi að kirkjumenn og keisari vissu ekki hvernig átti að snúa sér í málum. Lúther var yfirheyrður nokkrum sinnum og loks bannfærður. Samt sem áður var honum boðið að mæta á ríkisþingi í Worms 1521, sem Karl V keisari hélt, og svara þar til saka. Á þinginu hélt Lúther mikla varnarræðu, sem endaði á orðunum: „Samviska mín er fönguð orðum Guðs; ég get ekki og vil ekki taka neitt til baka, því það er hættulegt og ómögulegt að misbjóða samviskunni. Svo hjálpi mér Guð. Amen.“ Til er önnur útgáfa af lokaorðum Lúthers en þar átti hann að hafa sagt: „Hér stend ég og get ekki annað. Svo hjálpi mér Guð. Amen.“ Eftir fundinn fordæmdi Karl keisari Lúther í ríkinu og bannaði honum að rita og predika. Sömuleiðis var bannað að aðstoða hann, lesa rit hans eða hýsa hann. Það varð honum til lífs að góðviljaðir menn ‘rændu’ honum meðan hann var enn í Worms og fluttu hann til virkisins Wartburg. En aðeins þremur árum seinna, 1524, var Worms enn miðpunktur siðaskiptanna. Þá var í fyrsta sinn prentuð lútersk messa. Og enn tveimur árum seinna lét Englendingurinn William Tyndale prenta fyrsta enska eintak Nýja Testamentisins í Worms. Afleiðingin af þessu umróti varð til þess að Worms tók heils hugar við siðaskiptunum, þrátt fyrir að kaþólsku biskuparnir voru enn með sterk veraldleg völd þar í borg.
Nýrri tímar
Engar upplýsingar eru til um það hvernig Worms reið af í 30 ára stríðinu. En í 9 ára stríðinu 1689 réðust Frakkar á borgina og nær gjöreyddu henni. 1792 hertók franskur byltingarher borgina aftur og var hún innlimuð Frakklandi. Worms var því frönsk allt til falls Napoleons 1814. Þá varð borgin hluti af stórhertogadæmi Hessen. Á þessum tíma var Worms einungis smáborg í Þýskalandi. Blómatími hennar var löngu liðin. Worms varð fyrir miklum loftárásum í heimstyrjöldinni síðari. Þær verstu urðu 21. febrúar og 18. mars 1945. Í þessum tveimur árásum var borgin nær gjöreydd. Við uppbyggingu hennar voru nýtískuleg hús reist í miðborginni, frekar en að endurreisa miðborgarkjarnan eins og hann var áður.
Vinabæir
thumb|Skjaldarmerki vinabæja Worms Worms viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan í Worms var reist af Niflungum thumb|left|Niflungasafnið. Turninn við hliðina er frá 11. öld. thumb|left|Niflungabrúin
Rekilfluga
Rekilfluga (fræðiheiti: Egle podulparia) er flugutegund sem var lýst af Suh og Kae Kyoung Kwon 1985.
Hún var talin hafa fundist á Íslandi, en það reyndist vera víðireklafluga (Egle lyneborgi), önnur skyld tegund.
Heinrich Freiherr von Stackelberg
Heinrich Freiherr von Stackelberg (31. október, 1905 – 12. október, 1946) var þýskur hagfræðingur og stærðfræðingur sem setti sitt mark á sögu hagfræðinnar þrátt fyrir stuttan lífsaldur. Stackelberg var þekktastur fyrir sitt framlag til leikjafræðinnar með Stackelberg líkaninu. Hans kenningar tilheyra nýklassískri hagfræði en hún leggur áherslu á að framboð og eftirspurn séu drifkraftar markaðarins.
Æviágrip
Stackelberg var af þýskri aðalsfjölskyldu frá Eistlandi, sem var hluti Rússneska keisaradæmisins. Hann fæddist í Moskvu í Rússlandi, þar sem Stackelberg bjó fyrstu æviárin. Fjölskyldan flúði land og flutti til Þýskalands í kjölfar Októberbyltingunar árið 1917. Hann stundaði nám í hagfræði og stærðfræði í háskólann í Köln og útskrifaðist með doktorsgráðu í hagfræði árið 1930 undir handleiðslu Erwin W. Backerath. Habilitations-ritgerð hans, sem kom út 1934 þróaði kenningu Antoine Augustin Cournot um fákeppni á tvíkeppnismarkaði (duopoly). Að námi loknu var hann skipaður prófessor við Kölnarháskóla.
Eftir sex ára störf færði hann sig yfir í Bonnháskóla og þremur árum seinna flutti Stackelberg til Spánar þar sem hann starfaði að hluta til í Complutense-hákólann í Madríd. Dvöl hans á Spáni var þó stutt því hann greindist með æxli og lést árið 1946.
Stackelberg gekk í Nasistaflokkinn árið 1931 og varð liðþjálfi (Scharführer) í SS sveitunum árið 1934, en líkt og margir meðlimir þýskra aðalsfjölskyldna missti hann tiltrú á nasistaflokkinn þegar leið á seinni heimsstyrjöldina. Hann yfirgaf Þýskaland árið 1944 og flutti til Spánar, þar sem hann lést árið 1946.
Framlög til hagfræði
Stackelberg líkanið, einnig þekkt sem leiðtoga-fylgjandi líkanið var fyrst sett fram af Heinrich Stackelberg árið 1934. Líkanið hefur verið notað til þess að skýra ákvarðanir fyrirtækja undir ákveðnum kringumstæðum í undirgrein hagfræðinnar, leikjafræði.
Það er svo geggjað
Flosi Ólafsson er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytur Flosi Ólafsson ásamt hljómsveitinni Pops tvö lög.
Heinrich Freiherr von Stackelberg
Framlög til hagfræði
Stackelberg-líkanið segir okkur hvernig fyrirtæki taka ákvarðanir í fákeppni (tvíkeppni). Í Stackelberg líkaninu hagar eitt fyrirtæki sér sem leiðtogi á meðan hitt fyrirtækið hagar sér sem fylgjandi. Leiðtoginn tekur fyrstur ákvörðun um að framleiða ákveðið magn sem hámarkar eigin hagnað. Fylgjandi tekur síðan ákvörðun um hve mikið magn hann eigi að framleiða til þess að hámarka eigin hagnað. Þannig er ákvörðun fylgjandans byggð á ákvörðun leiðtogans. Eitt af grunnforsendum Stackelberg líkansins er að hann er kyrrstöðuleikur (e. static game) en það þýðir að eitt fyrirtæki tekur fyrst ákvörðun og hitt fyrirtækið tekur síðan sína ákvörðun í kjölfarið.
Aðrar mikilvægar forsendur eru einnig gefnar í Stackelberg líkaninu. Stackelberg gerir ráð fyrir því að fyrirtækin hafi fullkomnar upplýsingar um eftirspurn á markaði ásamt fullkomnum upplýsingum um framleiðslukostnað hjá hvoru fyrirtæki á markaði. Líkanið gerir ráð fyrir því að leiðtoginn taki ákvörðun með það í huga að hitt fyrirtækið á markaði muni haga sér sem fylgjandi í samræmi við forsendur Cournot líkansins. Það er einungis pláss fyrir einn leiðtoga í Stackelberg líkaninu. Skyldu fleiri en eitt fyrirtæki haga sér eins og leiðtogi, mun það leiða til ójafnvægis á markaði. Ójafnvægi á þessum markaði myndi leiða til verðstríðs þar til annað fyrirtækið lætur undan og hagar sér aftur eins og fylgjandi, eða þá að það mun leiða til samráðs milli fyrirtækjanna á markaði.
Gnetophyta
Gnetophyta eða Gnetales (eftir hvernig flokkunin er    ) eru fræjurtir sem mynda óvarin fræ á milli hreisturkenndra blaða í könglum. Viður Gnetophyta er með viðaræðar eins og lauftré (harðviður), sem aðgreinir deildina frá öðrum berfrævingum. Annars er fátt sem er sameiginlegt með ættum hennar. Hún var mun fjölbreyttari snemma á Krítartímabilinu en hefur nú einungis þrjár ættir, hver með eina ættkvísl með að samanlögðu um 70 tegundir.
Listi yfir hlaupakeppnir á Íslandi
Listi yfir hlaupakeppnir á Íslandi er upptalning á helstu hlaupum sem keppt hefur verið í eða er keppt í á Íslandi.
Gaudeamus igitur
Gaudeamus igitur er söngtexti á latínu og lag sem oft er sungið í tengslum við útskrift stúdenta og háskólanema. Söngurinn er þekktur frá árinu 1287 og er þekkt drykkjuvísa við marga forna háskóla og sem skólasöngur margra háskóla og stúdentafélaga. Söngtextinn fjallar um lífsgleði og hve lífið sé stutt.
Söngtextinn á latínu, ensku og íslensku:
Íslenska karlahandknattleiksdeildakerfið
Íslenska karlahandknattleiksdeildakerfið er íslenskt deildakerfi í handknattleik í flokki karla.
Nysted
Nysted er bær á suðaustur horni Lálands í Danmörku. Íbúafjöldi bæjarins er um 1.350 (2018).
Mannabeinavatn
Mannabeinavatn er stöðuvatn í Austur-Húnavatnssýslu, suður af Blöndulóni og norð-austur af Arnarbælistjörn. Mannabeinavatn kemur fyrir í þjóðsögum Jóns Árnasonar:
Shandong
thumb|alt=Landakort sem sýnir legu Shandong héraðs í Austur- Kína.|Kort af legu Shandong héraðs  í Austur- Kína. Shandong (kínverska: 山东; rómönskun: Shāndōng) er standhérað í Austur- Kína sem liggur við Gulahaf til móts við Kóreuskaga. Shandong er næstfjölmennasta hérað Kína. Þar bjuggu tæplega 99.5 milljónir íbúa árið 2016. Nafnið Shandong, sem þýðir „austur af fjöllum“, var fyrst notað opinberlega á Jin-ættarveldinu á 12. öld. Héraðið samanstendur af tveimur aðskildum hlutum. Annars vegar er landsvæði inni í landi sem afmarkast af héruðunum í Hebei í norðri og vestri, Henan í suðvestri og Anhui og Jiangsu í suðri. Hins vegar er Shandong-skagi, sem nær um 320 kílómetra sjávarmegin frá ársléttum Wei og Jiaolai, með Bóhaíhaf í norðri og Gulahaf í suðri. Skaginn er stór hluti strandlengju héraðsins eða um 2.535 kílómetra. Svæðið inn í landi, sem nær yfir um það bil tvo þriðju af flatarmáli héraðsins, felur í sér hæðótt miðsvæði, með miðju á hinum frægu Tai fjöllum og frjósama landbúnaðarsvæði í norðri, vestri og suðri sem er hluti vatnasvæði hins mikla Gulafljóts og Norður-Kína sléttunni. Höfuðborg héraðsins, Jinan, er staðsett rétt norðvestur af Tai-fjalli og um fimm kílómetra suður af Gulafljóti, sem rennur frá suðvestri til norðausturs um héraðið áður en það tæmist í Bóhaíhaf. Shandong hefur leikið stórt hlutverk í kínverskri sögu allt frá upphafi siðmenningar þar í landi við neðri hluta Gulafljóts. Það hefur þjónað sem mikilvæg menningar- og trúarleg miðstöð daoisma (taóisma), kínversks búddisma og konfúsíusisma. Tai-fjallið í Shandong er eitt dáðasta fjall daoismans. Búddahofin í fjöllunum sunnan við héraðshöfuðborgina Jinan voru eitt sinn meðal fremstu staða búddista í Kína. Borgin Qufu er fæðingarstaður Konfúsíusar og þar var síðar miðstöð konfúsíusisma. Þar þróaðist Konfúsíusismi frá því sem síðar var nefnt „Hundrað skóla hugsun“ byggðum á kenningum Konfúsíusar. Staðsetning Shandong á mótum viðskipta annars vegar á milli norðurs og suður Kína og hins vegar á austurs og vesturs, hefur stuðla að uppbyggingu héraðsins sem öflugri efnahagsmiðstöð. Eftir tímabil pólitísks óstöðugleika og efnahagsþrenginga sem hófst seint á 19. öld hefur efnahagur Shandong aukist mjög.
Knýtlinga saga
thumb| Knútur ríki, mynd úr fornu handriti Knýtlinga saga — eða Ævi Danakonunga — er konungasaga, sem fjallar um sögu Danakonunga frá því um 950 þegar Haraldur blátönn var konungur, til ársins 1187, þegar Knútur Valdimarsson (d. 1202) hafði unnið sigur í Vindastríðunum. Sagan var skrifuð á Íslandi um eða fyrir 1250.
Um söguna
Knýtlinga saga hefst þannig: „Haraldur Gormsson var tekinn til konungs í Danmörk eftir föður sinn.“ Allir fræðimenn eru sammála um að upphaf sögunnar hafi glatast. Guðbrandur Vigfússon sýndi fram á það fyrir löngu að Sögubrot af fornkonungum, sem varðveitt er í AM 1eβ I fol. hafi verið hluti af einu handriti Knýtlinga sögu (AM 20 b I fol.), og það því haft að geyma samfellda sögu Danakonunga frá forneskju. Sumir fræðimenn telja Sögubrotið leifar hinnar glötuðu Skjöldunga sögu.
Knýtlinga saga er laustengd Heimskringlu Snorra Sturlusonar (sögu Noregskonunga frá upphafi til 1177). Höfundur Knýtlinga sögu notaði Heimskringlu sem fyrirmynd að verki sínu, þ.e. Knýtlinga saga átti að verða sambærilegt yfirlit um sögu Danakonunga. Hins vegar hafði hann ekki jafn næmt auga og Snorri fyrir sögulegri heimildarýni, né því hvað fer vel í frásögn. Þrátt fyrir það hefur Knýtlinga saga mikið sögulegt og bókmenntalegt gildi. Í Knýtlinga sögu er eins og í Heimskringlu vitnað í dróttkvæði, bæði til skrauts og til að staðfesta frásögnina.
Ólafs saga helga er burðarásinn í Heimskringlu, og á sama hátt fjallar höfundur Knýtlinga sögu í lengstu máli um Knút helga (d. 1086). Umfjöllun um valdaskeið hans nær yfir 23.-72. kafla í Knýtlinga sögu, eða um 40% af sögunni. Frásögnin styðst m.a. við tvö latínurit um ævi Knúts konungs, sem skrifuð voru af Englendingum sem störfuðu í Danmörku. Nafn annars þeirra er óþekkt, en hinn hét Ælnoth og var munkur frá Kantaraborg. Hann flýði land eftir að Normannar lögðu undir sig England árið 1066.
Í Knýtlinga sögu er Knútur helgi sýndur í karlmannlegu ljósi, sem víkingur og veraldlegur valdhafi, og einnig sem kristinn píslarvottur. Athygli vekur að Sveinn Þorgunnuson, faðir Össurar erkibiskups í Lundi, fær mikið rými í sögu Knúts helga. Þetta eru e.t.v. áhrif frá Jómsvíkinga sögu, en helsta söguhetjan þar, Vagn Ákason, var forfaðir Össurar.
Höfundurinn
Sterk rök hafa verið færð fyrir því að höfundur sögunnar sé Ólafur Þórðarson hvítaskáld, d. 1259. Hann var bróðursonur Snorra Sturlusonar. Ólafur fór til Danmerkur sumarið 1240 og var við hirð Valdimars sigursæla þar til konungurinn dó vorið 1241. Í sögunni segir: „Með honum [Valdimar konungi] var Ólafur Þórðarson og nam að honum marga fræði, og hafði hann margar ágætligar frásagnir frá honum“. Sigurður Nordal segir að tæplega hafi nokkur annar Íslendingur haft jafn góð skilyrði og Ólafur til að ráðast í það stórvirki að semja Knýtlinga sögu.
Dvöl Ólafs við hirð Valdimars, var hliðstæð því þegar Adam frá Brimum dvaldist við hirð Sveins Úlfssonar, sem var konungur í Danmörku á árunum 1047 – 1074. Þar fékk Adam upplýsingar sem hann notaði í verk sitt Gesta Hammaburgensis Ecclesiae Pontificum (Sögu erkibiskupsdæmis Hamborgar) sem er einnig merk heimild um mannlíf á Norðurlöndum.
Höfundur Knýtlinga sögu notaði beint og óbeint ritaðar danskar heimilidir, m.a. Danasögu Saxa (Gesta Danorum eftir Saxo Grammaticus). Er einkum stuðst við Saxa í síðari hluta bókarinnar. Einnig sótti höfundurinn efni í Heimskringlu Snorra Sturlusonar og fjölmörg önnur rit. Í útgáfu Bjarna Guðnasonar, 1982, er mikill fróðleikur um heimildir sögunnar.
Handrit og útgáfur
Knýtlinga saga er varðveitt í nokkrum handritum, sem skiptast í tvo flokka, A og B. Aðalhandrit A-flokksins var Codex Academicus, skinnbók í Háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn sem brann 1728. Arild Huitfeldt, kanslari Danakonungs, komst yfir bókina 1588 úr hendi Magnúsar Björnssonar, sonarsonar Jóns biskups Arasonar. Skinnbókin er talin hafa verið frá því um 1300. Til eru allgóðar uppskriftir eða útgáfur af texta handritsins. Einnig má nefna eftirtalin handrit, sem öll eru í Árnasafni:
Handrit af B-flokki hefjast með 22. kapítula.
Knýtlinga saga var prentuð 1741, með latneskri þýðingu, en bókin kom aldrei út, og aðeins örfá eintök varðveitt. Útgáfan er besta heimildin um texta Codex Academicus, og hefur því mikið gildi.
Aðrar útgáfur eru: Af þýðingum má nefna:
Dana Snyder
thumbnail Dana Snyder (fæddur 1973) er bandarískur gamanleikari.
Stefán Vagn Stefánsson
Stefán Vagn Stefánsson (fæddur 17. janúar 1972) er alþingismaður Framsóknarflokksins í Norðvesturkjördæmi og fyrrverandi lögreglumaður. Foreldrar hans eru Hrafnhildur Stefánsdóttir frá Hjaltastöðum í Blönduhlíð í Skagafirði og Stefán Guðmundsson fyrrverandi alþingismaður frá Sauðárkróki.
Stefán hóf störf í lögreglunni á Sauðárkróki 1997 og starfaði þar til ársins 1998 er hann hóf störf í lögreglunni í Reykjavík. Hóf nám í Lögregluskóla ríkisins árið 1998 og að skóla loknum hóf Stefán störf hjá lögreglunni í Reykjavík. Árið 2001 hóf hann störf í sérsveit ríkislögreglustjóra og starfaði þar til ársins 2007. Hóf störf í greiningardeild ríkislögreglustjóra árið 2007 til 2008 þegar hann hóf störf sem yfirlögregluþjónn á Sauðárkróki. Stefán starfaði samhliða lögreglustarfinu hjá utanríkisráðuneytinu og fór til Afganistan sem friðargæsluliði 2006 til 2007. Stefán á þrjú börn, tvær dætur og einn son.
Stefán var kjörinn til setu í sveitarstjórn sveitafélagsins Skagafjarðar 2010 en hann var oddviti lista Framsóknarflokksins. Eftir sveitastjórnarkosningarnar 2010 var hann kjörinn formaður byggðarráðs sveitarfélagsins.
Stefán var vorið 2014 skipaður formaður Norðvesturnefndar á vegum ríkisstjórnarinnar, en henni var ætlað að fjalla um leiðir til þess að styrkja atvinnulíf og samfélag á Norðvesturlandi. Nefndin skilaði af sér tillögum í desember 2014, meðal annars þess efnis að færa höfuðstöðvar RARIK til Sauðárkróks, sem og hluta af starfsemi Landhelgisgæslunnar, aðallega skiparekstur Gæslunnar.
Stefán Vagn var kjörinn á þing fyrir Framsóknarflokkinn í Norðvesturkjördæmi í alþingiskosningunum árið 2021.
Vesturland
thumb|right|Kort af Íslandi sem sýnir Vesturland litað rautt. Vesturland er landshluti á Íslandi sem venjulega er sagður ná frá Gilsfirði og Holtavörðuheiði í norðri og norðaustri að Hvalfirði í suðri. Vesturland nær þannig yfir Dalina, Snæfellsnes, Mýrar og Borgarfjörð auk Hvalfjarðar að Botnsdal. Úti fyrir Vesturlandi eru tveir stórir flóar; Breiðafjörður og Faxaflói og liggur Snæfellsnes á milli þeirra. Norðan við Gilsfjörð eru Vestfirðir og norðaustan við Holtavörðuheiði tekur Norðurland vestra við. Sunnan Hvalfjarðar taka við Höfuðborgarsvæðið og Suðvesturland.
Frá 1959 og til 2003 var Vesturland Vesturlandskjördæmi en síðan 2003 er það hluti af Norðvesturkjördæmi.
Deiliskífa
Deiliskífa er geisladiskur eða vínylplata sem er með tveimur (stundum fleiri) hljómsveitum. Deiliskífa er þó ekki sama og safnplata þar sem oftast eru eitt lag frá hverri hljómsveit. Deiliskífa hefur venjulega mörg lög frá sama flytjanda.
Medúsa (fjöllistahópur)
Medúsa var hópur listamanna sem rakti rætur sínar til Breiðholtsins árið 1979 og stóð til um 1986 þegar flestir meðlimir voru farnir að sinna öðrum málum. Hópurinn gaf út mikið af bókum og hljómsnældum þar sem höfundar sáu sjálfir um alla þætti útgáfunnar. Hópurinn kenndi sig við súrrealisma, hreyfingu upprunna í Frakklandi sem gaf frá sér sína fyrstu stefnuyfirlýsingu 1924 undir forystu skáldsins André Breton (1896-1966).
Meðlimir Medúsu fengust við myndlist, ljóðlist og tónlist og skipulögðu uppákomur þar sem ljóð voru lesin upp við undirleik hljómsveitarinnar Fan Houtens Kókó þar sem Matthías Magnússon var aðalsöngvari, Ólafur Jóhann Engilbertsson spilaði á bassa, Einar Melax hljómborð og Þór Eldon á gítar. Medúsuhópurinn rak á þessum tíma sýningarsalinn Skruggubúð í Suðurgötu, skúr við hliðina á Hjálpræðishernum sem var síðan rifinn til að stækka bílastæðin þar.
1983 tóku Einar Melax og Þór Eldon þátt í myndun súpergrúppunnar KUKL.
Zaha Hadid
thumb|right|Zaha Hadid árið 2013. Dame Zaha Mohammad Hadid DBE RA (arabíska: زها حديد Zahā Ḥadīd; 31. október, 1950 – 31. mars, 2016) var írask-breskur arkitekt.
Suðurkrossinn
thumb|right|Suðurkrossinn. Suðurkrossinn (latína: Crux) er stjörnumerki í Vetrarbrautinni á suðurhimni þar sem fjórar bjartar stjörnur mynda kross. Suðurkrossinn er minnsta stjörnumerkið af 88 stjörnumerkjum nútímans en er auðgreinanlegur þar sem allar fjórar stjörnurnar eru með yfir +2.8 í birtustig. Suðurkrossinn er menningarlega mikilvægur sem tákn víða á suðurhveli Jarðar og birtist meðal annars í fánum Ástralíu, Nýja-Sjálands, Brasilíu, Papúu Nýju-Gíneu og Samóa.
Škoda Auto
thumb|right|Merki Škoda Auto. Škoda Auto er tékkneskur bílaframleiðandi. Upphaflega hét fyrirtækið Laurin & Klement og var stofnað 1895 í Mladá Boleslav. Árið 1925 komst það í eigu iðnfyrirtækisins Škoda Works sem var þjóðnýtt af Tékkóslóvakíu árið 1948. Fyrirtækið var einkavætt eftir 1991 og komst að fullu í eigu þýska eignarhaldsfélagsins Volkswagen Group árið 2000.
Stefán & Eyfi
Stefán & Eyfi var íslensk söngdúett sem var stofnaður árið 1991. Söngvarar voru Stefán Hilmarsson og Eyjólfur Kristjánsson. Dúettinn keppti fyrir hönd Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1991 með laginu „Draumur um Nínu“. Þeir lentu í 15. sæti af 22 með 26 stig.
Leonardo Del Vecchio
Leonardo Del Vecchio (f. 22. maí 1935) er ítalskur kaupsýslumaður, stofnandi og formaður Luxottica Group sem er heimsins stærsti framleiðandi og seljandi gleraugna og linsa, með 77 734 starfsmenn í yfir 7 000 búðum. Ennfremur er hann annar ríkasti maður Ítalíu með eignir upp á $20 milljarða sem aftur gerir hann þann 74. ríkasta í heimi.
Krosshóll
right|thumb|Krosshóll í Skíðadal, bæjartóftir. Kóngsstaðafjall ofan bæjar Krosshóll er eyðijörð í Skíðadal og tilheyrir sveitarfélaginu Dalvíkurbyggð. Bærinn stóð á háum hól vestan Skíðadalsár. Nú sjást þar aðeins gróin tóftarbrot. Nokkru sunnan bæjarins voru gömul stekkjarhús frá Krosshóli á öðrum hól. Nú er þar gangnamannahús Svarfdæla og kallast Stekkjarhús. Hluti jarðarinnar tilheyrir Sveinsstaðaafrétt. Búskapur á Krosshóli hefur verið stopull í aldanna rás. Vallakirkja átti jörðina þegar hún kemur fyrst fram í heimildum árið 1394. Þá var jörðin nefnd Hóll í Skíðadal. Nafnið Krosshóll sést fyrst í jarðaskrá frá 1525. Kirkjan seldi jörðina árið 1910 þáverandi ábúanda Sigurði Ólafssyni. Eftir það var hún í bændaeign uns hún fór í eyði 1935. Síðustu ábúendur voru Eiður Sigurðsson og Valgerður S. Júlíusdóttir sem fluttu sig þaðan í Ingvarir. Næsti bær utan við Krosshól var Hverhóll en næsti bær innan við hét Sveinsstaðir.
Sean Mullen
Sean P. Mullen er bandarískur gamanleikari.
Skanderborg
Skanderborg (gemeente) Gmina Skanderborg
1685
Árið 1685 (MDCLXXXV í rómverskum tölum) var 85. ár 17. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Sveppagaldrar í Sveppaborg
Söguþráður
Svalur og Valur bregða sér í útilegu í námunda við hina friðsælu Sveppaborg. Þegar þangað er komið uppgötva þeir að undarlegir hlutir eru á seyði: skepnur bænda hríðhorast eða vaxa með ógnarhraða og fólk fellur í fastasvefn. Oftar en ekki finnast torkennilegir sveppir á vettvangi. Reiði bæjarbúa beinist að sígauna nokkrum, sem er sakaður um að vera göldróttur. Svalur og Valur efast þó um sekt hans.
Í námunda við bæinn er dularfullt setur sérviturs greifa. Greifinn rænir Val og framkvæmir á honum tilraunir. Valur öðlast tímabundna ofurkrafta og frelsar sígaunann úr klóm reiðs múgsins. Sveppagreifinn biðst afsökunar á ónæðinu sem tilraunir hans hafa valdið og lofar að bæta skaðann.
Skömmu síðar lesa Svalur og Valur um aldraðan íþróttamann sem sigri í hverju mótinu á fætur öðru. Grunur þeirra er fljótlega staðfestur: greifinn hefur þróað sveppalyf sem gefur honum ofurkrafta. Með því að keppa á íþróttamótum hyggst hann safna peningum til að standa undir rannsóknum sínum.
Smáglæpamaður kemst á snoðir um töfralyfið. Hann stelur því og gerist stórtækur ræningi með ofurkrafta. Að lokum dvína þó áhrif lyfsins og Svalur og Valur koma honum í hendur lögreglu.
Útgáfuupplýsingar
Sveppagaldrar í Sveppaborg var gefin út af Froski útgáfu árið 2017. Jean Antoine Posocco, eigandi útgáfunnar, sá um uppsetningu og handskrift. Auður S. Arndal er skráð fyrir íslenskri þýðingu.
Eratosþenes
Eratosþenes (fæddur 276 f.Kr. í núverandi Lýbíu, dáinn 194 f.Kr. í Alexandríu) var grískur stjörnufræðingur og stærðfræðingur, sem reiknaði ummál jarðar og fjarlægð jarðar til sólar. Hann uppgötvaði að nota mætti hlaupár til að jafna tímatal og var fyrstur manna til að nota hugtakið landfræði („geografi“).
Eratosþenes lærði í ýmsum háskólum fyrir botni Miðjarðarhafs, meðal annars í Alexandríu og Aþenu. Hann starfaði í háskólabókasafni í Alexandríu sem bókavörður. Sáldur Eratosþenesar (eða Sigti Eratosþenesar) er enn talið gagnlegt í talnafræði við að finna prímtölur. Í riti Níkomedesar (f. um 280 f.Kr.) hefur sáldur Eratosþenesar varðveist allan þennan tíma, en ritið heitir: Inngangur að reikningslist.
Marc Ravalomanana
thumb|right Marc Ravalomanana (fæddur 12. desember 1949) var forseti Madagaskar (2002 – 2009).
Hann stofnaði Tiko, sem nú er stærsta mjólkurfyrirtæki landsins. Árið 1999 varð hann borgarstjóri höfuðborgarinnar Antananarívó og bauð sig fram til forseta í kosningunum 2001.
René Goscinny
thumbnail|hægri|180px|René Goscinny René Goscinny (14. ágúst 1926 – 5. nóvember 1977) var franskur myndasöguhöfundur. Goscinny er þekktastur fyrir skrif sín í myndasögunum um Ástrík gallvaska sem hann skapaði ásamt teiknaranum Albert Uderzo. Goscinny skrifaði einnig fyrir aðrar myndasögur og á meðal þeirra voru Lukku Láki (myndskreytt af Morris), Fláráður (sem hann skapaði ásamt teiknaranum Jean Tabary) og Litli Lási (sem hann skapaði ásamt teiknaranum Sempé).
Ævi og störf
René Goscinny fæddist í París þann 14. ágúst árið 1926, sonur gyðingahjóna sem fædd voru í Póllandi og Úkraínu. Faðirinn var efnafræðingur og vegna starfa hans bjó fjölskyldan lengi í Rómönsku Ameríku, einkum í Argentínu þar sem teiknihæfileikar Goscinny komu fyrst í ljós.
Þegar hann var sextán ára gamall dó faðirinn snögglega úr heilablóðfalli. Goscinny réðst þá til starfa á auglýsingastofu og árið 1946 fluttist hann til Bandaríkjanna í von um að fá vinnu hjá Disney-fyrirtækinu. Sú von rættist ekki, en þess í stað fékk hann starf hjá litlu teiknistúdíói sem hafði meðal annars á að skipa teiknurum sem síðar hófu störf hjá hinu kunna MAD-tímariti.
Í Bandaríkjunum kynntist Goscinny belgíska þríeykinu Jijé, Morris og Franquin, sem einnig höfðu flutt vestur um haf í von um starf hjá Disney. Jijé sannfærði Goscinny um að hæfileikar hans lægju frekar í að semja myndasöguhandrit en sem teiknari. Engu að síður sendi hann frá sér fáeinar myndasögur sem birtust undir dulnefni í belgískum blöðum um miðjan sjötta áratuginn.
Eftir að dvölinni í Bandaríkjunum lauk fluttist Goscinny til Frakklands þar sem hann tók við stjórn Parísarskrifstofu fréttastofunnar World´s Presse. Þar kynntist hann Albert Uderzo sem átti eftir að verða hans helsti samstarfsmaður ævina á enda. Þeir sömdu saman myndasögur um indíánastrákinn Oumpah-Pah, en þær sögur voru að mörgu leyti undanfari sagnanna um Ástrík gallvaska.
Rithöfundahæfileikar Goscinny voru ekki bundnar við gerð myndasöguhandrita. Hann samdi barnasögur um óþekktarangann Litla Lása (fr. Le petit Nicolas) sem myndskreyttar voru af Sempé. Það urðu geysivinsælar barnabækur sem segja frá uppátækjum ungs pilts og skólafélaga hans. Vinsælar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir þessum sögum.
Kunnastur er Goscinny þó fyrir sögur þeirra Uderzo um Gallann Ástrík sem hófu göngu sína árið 1959. Vinsældir Ástríks jukust með hverri bók og seldust sögurnar í fáheyrðum upplögum í Frakklandi og víðar um heim. Samstarfi þeirra félaganna lauk þó sviplega árið 1977 þegar Goscinny lést skyndilega af völdum hjartaáfalls. Var fráfall hans reiðarslag fyrir fransk/belgíska myndasöguheiminn. Goscinny hvílir í kirkjugarði í borginni Nice.
Suðurfiskurinn
thumb|right|Suðurfiskurinn. Suðurfiskurinn (latína: Piscis Austrinus) er stjörnumerki á suðurhimni. Þetta stjörnumerki hefur verið þekkt frá því í fornöld, en nútímastjörnumerkið Hegrinn var áður sporður fisksins. Bjartasta stjarna stjörnumerkisins er Fomalhaut.
Möðrufeti
Vænghafið er 27–30 mm. Framvængirnir geta verið frá grábrúnu yfir í svart, með hvítum röndum. Afturvængirnir eru ljósari gráir með hvítum röndum. Norðlægari stofnar eru yfirleitt ljósari.
Lirfan er yfirleitt brún eða græn en getur verið með mjög breytilegt mynstur. Hún lifir á möðrum.
Samba
upright|thumb|Sambaskrúðganga í Rio de Janeiro, 2008. Samba er brasilískur dans og tónlistarstefna sem upprunin er í héraðinu Bahia en rætur hennar eru í menningu og helgihaldi þræla frá Vestur-Afríku í Brasilíu (Rio de Janeiro) og Afríku. Samba er táknmynd fyrir Brasilíu og brasilíska kjötkvejuhátíð. Sú gerð af samba sem spiluð er og dönsuð í Río de Janeiro er að stofni til úr Samba de Roda (danshringur) frá Bahia sem komst á heimsminjarskrá UNESCO árið 2005.
Hljóðbrot
Uva de caminhão leikið af Assis Valente, tekið upp af Carmem Miranda árið 1939.
Guðrún frá Lundi
alt=Guðrún frá Lundi í peysufötum|thumb|Guðrún frá Lundi Guðrún Baldvina Árnadóttir (3. júní 1887 – 22. ágúst 1975) sem notaði jafnan höfundarnafnið Guðrún frá Lundi var íslenskur rithöfundur sem var einn vinsælasti og afkastamesti skáldsagnahöfundur þjóðarinnar á sinni tíð. Bækur Guðrúnar seldust jafnan mjög vel og voru lengi útlánahæstu bækur íslenskra bókasafna.
Kolvetni
Kolvetni getur átt við:
Guðrún frá Lundi
Ferill
Guðrún fæddist á Lundi í Stíflu í Fljótum í Skagafirði, ein af ellefu börnum Árna Magnússonar og Baldvinu Ásgrímsdóttur. Hún ólst upp í Lundi til ellefu ára aldurs og kenndi sig jafnan við þann bæ sem rithöfundur. Á unglingsárum átti hún heima á Höfðaströnd og Skaga. Árið 1910 giftist hún Jóni Þorfinnssyni og bjuggu þau lengi á Ytra-Mallandi á Skaga en fluttu til Sauðárkróks árið 1940 og áttu þar heima til æviloka.
Guðrún skrifaði mikið þegar hún var barn og unglingur en ekkert þann tíma sem hún var húsmóðir í sveit. Eftir að hún flutti á Sauðárkrók hóf hún skriftir að nýju og fyrsta bindi Dalalífs, fimm binda skáldsögu hennar (samtals 2189 bls.), kom út árið 1946, þegar Guðrún var 59 ára, og náði miklum vinsældum. Eftir það sendi hún frá sér eina bók á ári allt til 1973, nema árið 1969. Hún skrifaði því samtals 26 bækur en sögurnar eru færri því sumar skáldsagna Guðrúnar voru í nokkrum bindum.
Guðrún sækir efnivið sinn í sveitalífið og allar bækur hennar nema ein gerast í sveit, flestar um eða upp úr aldamótum 1900. Guðrún frá Lundi skrifaði fyrst og fremst sjálfri sér og öðrum til ánægju. Bækur hennar eru þjóðlegar skemmtibókmenntir en um leið raunsæjar og henni þykir takast einstaklega vel að lýsa hversdagslífi og daglegu amstri. Bækur hennar nutu framan af lítils álits meðal bókmenntafræðinga og ritdómara en þær hafa lifað og haldið vinsældum og í rauninni má segja að Guðrún hafi skapað sérstaka bókmenntagrein sem nýtur æ meiri viðurkenningar.
Hoya pedunculata
Hoya pedunculata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.
Sænski herinn
thumb|right|Sænskur hermaður í Afganistan árið 2008. Sænski herinn (sænska: Försvarsmakten) er her Svíþjóðar. Hann skiptist í sænska landherinn, sænska flotann og sænska flugherinn. Auk þess heyra varalið og Sænska heimavarnarliðið undir herinn.
Eitt lag enn (breiðskífa)
Eitt lag enn er fyrsta breiðskífa Stjórnarinnar.
Berbrjósta
Það að vera berbrjósta eða topplaus er það þegar kona eða stúlka sem hefur náð kynþroska felur ekki brjóst sín svo geirvörtur og vörtubaugur sjáist.
Hefð fyrir því að vera berbrjósta
Það var hefð fyrir því að vera berbrjósta í Norður-Ameríku, Afríku, Ástralíu og á Kyrrahafseyjunum áður en kristnir trúboðar komu. Leyfilegt er að vera berbrjósta á Íslandi.
2015
2015 (MMXV í rómverskum tölum) var 15. ár 21. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Flosi og Pops - Það er svo geggjað
Flosi og Pops er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytur Flosi Ólafsson ásamt hljómsveitinni Pops tvö lög. Ljósmynd á framhið: Óli Páll. Ljósmynd á bakhlið: Egill Sigurðsson
2015
Febrúar
thumb|right|Blaðaljósmyndarar við menningarmiðstöðina Krudttønden í Kaupmannahöfn þar sem skotárásin átti sér stað.
Mars
thumb|right|Sólmyrkvinn séður frá Þórshöfn í Færeyjum.
Apríl
thumb|right|Hrundar byggingar í Katmandú í Nepal.
Maí
thumb|right|Måns Zelmerlöw í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015.
Júní
thumb|right|Opnunarhátíð fyrstu Evrópuleikanna í Bakú.
Júlí
thumb|right|Fjöldafundur andstæðinga tillagna Evrópusambandsins í Grikklandi.
Ágúst
thumb|right|Götusóparar hreinsa til eftir sprengjutilræðið í Bangkok.
September
thumb|right|Blóðmáninn séður frá Svíþjóð.
Nóvember
thumb|right|Anne Hidalgo, François Hollande og Barack Obama í París 29. nóvember.
Desember
thumb|right|Þjóðarleiðtogar á loftslagsráðstefnunni í París 12. desember.
Dáin
thumb|right|Tomas Tranströmer
St. John's (Nýfundnaland og Labrador)
St. John's er stærsta borgin og höfuðstaður kanadíska fylkisins Nýfundnaland og Labrador. Borgin liggur á Avalonskaga austarlega á Nýfundnalandi. Íbúar eru um 109 þúsund en 200 þúsund á stórborgarsvæði St. John's (2016). Borgin er talin elsta enska borg Norður-Ameríku og er einnig sú austasta. Hún byggðist upp sem fiskveiðibær en með dvínandi mikilvægi fiskiðnaðar hefur olíu og gasvinnsla hlotið meiri sess í atvinnulífi. Þar er mikilvæg fraktskipahöfn.
Söguágrip
John Cabot (Giovanni Caboto) tók land í St. John´s þann 24. júní árið 1497 sem er Jónsmessa, er á ensku kallast Feast of St. John the Baptist og af því dregur borgin nafnið. Föst búseta á St. John’s-svæðinu varð árið 1528. Sir Humphrey Gilbert helgaði byggðina Englandi. Staðurinn var ákjósanlegur hafnarstaður, fengsæl og óspillt fiskimið skammt undan og hvergi í hinum Nýja heimi var styttra til Evrópu. Staðurinn varð því fljótt tímabundin verstöð evrópskra fiskimanna.
Bretar, Frakkar og Hollendingar börðust um yfirráðin en svo fór að lokum um 1620 að Bretar náðu að mestu yfirráðum, þótt Frakkar og Hollendingar hafi gert nokkrar atlögur á bæinn fram á 18. öld. Í St. John's var var brezk sjóherstöð í sjálfstæðisstríði BNA og stríðinu við Frakka 1812-15. Breska nýlendustjórnin réði bænum til 1888, þegar hann fékk borgarréttindi.
Það varð að endurbyggja lungann úr bænum eftir mikla eldsvoða á 19. öld, þannig að þar ægir saman ýmsum byggingarstílum. Borgin stækkaði talsvert í síðari heimsstyrjöldinni, því að bandamenn komu þar upp herstöð. Snemma á áttunda áratugnum var mikilli endurbyggingaráætlun hrundið í framkvæmd. Fiskstofnar hrundu um 1990 og þurfti borgin fjárhagslega aðstoð frá kanadískum stjórnvöldum. Í byrjun 21. aldar hefur efnahagur vænkast.
Víðifræfluga
Víðifræfluga (fræðiheiti: Egle minuta) er flugutegund sem var lýst af Johann Wilhelm Meigen 1826. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Hún finnst á hálendi á Íslandi.
Rangeygni
thumb|250px|Rangeygni Rangeygni er ástand þar sem augun beinast ekki eins þegar litið er á hlut. Rangeygni getur verið stöðug eða komið og farið.
Ef ástandið varir um langan tíma á æskuskeiði getur það valdið skertri sjón á auga. Ef rangeygni kemur skyndilega upp á fullorðinsárum er líklegra að það valdi því að sjá tvöfalt.
Rangeygni getur orsakast af vöðva(bilun), fjarsýni, truflunum í heila, höfuðhöggi eða sýkingum. Að fæðast fyrir tímann eikur líkur á rangeygni, ennfremur heilalömun (cerebral palsy) og ættarsaga. Talað er um innræna eða aðfallandi (esótrópiska) rangeygni, útræna eða fráfallandi (exótrópíska) og lóðrétta eða lóðrétt misfallandi (hípertrófíska) rangeygni. Algengi er um 2%.
Alexander 7.
thumbnail|hægri|Alexander 7. Alexander 7. (13. febrúar 1599 – 22. maí 1667), upphaflega Fabio Chigi, var páfi frá 7. apríl 1655 til dauðadags. Hann var frá Siena af hinni frægu Chigi-ætt. Hann lærði heimspeki, guðfræði og lögfræði við Siena-háskóla.
Hann var skipaður rannsóknardómari á Möltu og síðar sendifulltrúi páfa í Köln til 1651. Þegar Vestfalíufriðurinn var saminn til að binda endi á Þrjátíu ára stríðið 1648 neitaði hann að taka þátt í samningaviðræðunum þar sem hann vildi ekki tala við fólk sem hann áleit trúvillinga og hann mótmælti samningnum sjálfum. Þremur árum síðar gerði Innósentíus 10. hann að ríkisritara. Þegar Innósentíus lést var hann kjörinn páfi, þrátt fyrir andstöðu Mazarins kardinála. Sama ár og hann var krýndur staðfesti hann endurskírn Kristínar Svíadrottningar í Róm.
Hann átti alla tíð í deilum við Mazarin kardinála og gallikanista innan frönsku kirkjunnar. Hann dró taum Jesúíta gegn Jansenistum og hratt Formáladeilunni af stað þegar hann krafðist þess að allir klerkar í Frakklandi undirrituðu sérstakan formála gegn kenningum Jansenista.
Hann studdi líka kröfur Spánar gegn Portúgal sem hafði lýst yfir sjálfstæði árið 1640.
Grákrókar
Grákrókar (fræðiheiti: Cladonia rangiferina) eru tegund fléttna af bikarfléttuætt. Grákrókar eru algengir á Íslandi og eru ein þeirra fléttutegunda sem eru í daglegu tali kallaðar hreindýramosi.
Lýsing
Á vefsvæði flóru Íslands er grákrókum þannig lýst: "Þal grákrókanna er runnkennt og marggreint, oft þrjár til fjórar greinar á greinamótum, greinaxlir opnar, greinar 1-1,5 mm þykkar, sívalar, holar, gráar, blágráar eða stundum brúnleitar með fjólubláum blæ, greinendar oft sveigðir til einnar hliðar, brúnleitir í toppinn. Yfirborð greinanna er lítið eitt floskennt, án greinilegs barkarlags, þyrpingar þörunga oft sýnilegar utan frá og mynda ofurlítið vörtótt yfirborð neðan til á þalgreinunum. Hreistrur sjást aldrei á grákrókum. Askhirzlur eru endastæðar á greinunum, smáar, um 0,2-0,6 mm í þvermál, brúnar, kúptar."
Sæby
Sæby er danskur hafnarbær austanvert á Norður-Jótlandi í Danmörku. Íbúafjöldi bæjarins er 8.874 (2018)
Grákrókar
Útbreiðsla og búsvæði
Grákrókar eru algengir um allt land, að undanskildum sandauðnum miðhálendisins, þar sem þeir vaxa á þúfum í mólendi. Þeir finnast innan um hreindýrakróka en þó nær alltaf í minna mæli en þeir.
Efnafræði
Grákrókar innihalda atranórin og fumarprotocetrarsýru. Ólíkt hreindýrakrókum, innihalda grákrókar ekki úsninsýru sem gefur hreindýrakrókum gulleitan blæ.
Þalsvörun grákróka er K+ gul, C-, KC- og P+ gulrauð. K-, C-, KC+ gul, P+
Sandhólapuntur
Sandhólapuntur (fræðiheiti: Ammophila arenaria) er grastegund af sandhjálmsætt. Sandhólapunturinn er grófur og getur orðið allt að einn metri á hæð. Hann vex aðallega á sandöldum stranda á meginlandi Evrópu, en er einnig að finna víða annars staðar. Hann hefur stundum verið notaður til að binda sendinn jarðveg og er vegna ótrúlegrar útbreiðsluhæfni sinnar sumstaðar flokkaður sem plága.
Bragi Ólafsson
Bragi Ólafsson (f. 11. ágúst 1962) er íslenskt ljóðskáld, leikskáld, rithöfundur og tónlistarmaður. Hann var í hljómsveitunum Purrki Pillnikk og Sykurmolunum og var einn af stofnendum Smekkleysu. Hann gaf út sína fyrstu ljóðabók, Dragsúg, árið 1986.
Hollenska Austur-Indíafélagið
thumb|right|Höfuðstöðvar Hollenska Austur-Indíafélagsins í [[Amsterdam.]] Hollenska Austur-Indíafélagið (hollenska: Vereenigde Oost-Indische Compagnie eða VOC, bókst. „Sameinaða Austur-Indíafélagið“) var hollenskt verslunarfélag stofnað árið 1602 með einkarétt á verslun og nýlenduþróun í Asíu sem gilti til 21 árs. Félagið var fyrsta alþjóðlega stórfyrirtæki heims og það fyrsta sem gaf út hlutabréf. Á hátindi sínum hafði það nánast völd á við sjálfstætt ríki; gat háð stríð við önnur ríki, gefið út peninga, og stofnað nýlendur.
Jarðvísindi
thumb|right|Hraun rennur í sjó fram á [[Hawaii.]] Jarðvísindi (geoscience, earth science) er undirgrein náttúrufræðinnar og reikistjörnufræðinnar sem fæst við rannsóknir á jörðinni. Þeir sem leggja stund á greinina kallast jarðvísindamenn.
Rafíþróttasamtök Íslands
Rafíþróttasamtök Íslands eru félagasamtök staðsett á Íslandi, stofnuð árið 2018.
Rafíþróttasamtök Íslands (RÍSÍ) eru samtök stofnuð til þess að vekja athygli á og styðja þróun rafíþrótta (e. esports) á Íslandi.
Markmið samtakanna er að kynna rafíþróttir sem gilt áhugamál sem elur með sér jákvæða ávinninga fyrir iðkendur svo sem samvinnu, samskiptahæfni, viðbragðsflýti, vandamálalausn og hvers konar líkamlega þjálfun er stefnir að því að auka líkamlegt og andlegt atgervi, heilbrigði og hreysti ásamt fleiri ávinningum þegar þær eru stundaðar markvisst.
Samtökin leitast einnig eftir því að styðja við grasrótarstarf á sviði rafíþrótta á Íslandi og samstarfi við stjórnvöld, foreldra og kennara þegar kemur að málefnum rafíþrótta á Íslandi.
Samtökin vilja skapa störf innanlands á sviði rafíþrótta sem og byggja upp þekkingu sem getur nýst íslenskum áhugamönnum um rafíþróttir í því að byggja feril innan iðnaðarins erlendis. Þetta einskorðast ekki við atvinnuspilamennsku heldur felur í sér störf á sviði þjálfunar, greiningar, viðburðarstjórnun og fleiri.
Samtökin styðja við framtök um land allt og eru öllum opin.
Martinus Thomsen
Árið 1921, þegar Martinus var um þrítugt varð hann fyrir andlegri vakningu. Hann helgaði eftir það líf sitt því að skapa alheimsvísindi (d. kosmologi) og skrifaði fjölda bóka og greina. Meginverk hans nefnist Livets Bog (Bók lífsins) i sjö bindum. Heildartverkið ber yfirtitilinn "Þriðja Testamentið".
Alheimsvísindi Martinusar er sýn á lífið og tilveruna. Alheimsvísindin innihalda tilvísanir í Jesú Krist en er frábrugðin hefðbundinni kristinni trú. Eitt af því sem einkennir verk hans eru úthugsaðar táknmyndir eða symbólískar teikningar sem finna má í bókum hans með nákvæmum útskýringum á þýðingu hverrar um sig.
Martinus kom fyrst til Íslands 1952 í boði Guðspekifélagsins og var það í fyrsta skipti sem hann fór út fyrir Danmörku. Hann kom sex sinnum til Íslands.
Blátoppur
Blátoppur (fræðiheiti Lonicera caerulea) er runni af geitblaðsætt með mörgum grönnum greinum. Hann verður 1,5-2 metra hár. Laufið er dökkgrænt og oftast með bláleitri slikju. Hann er mjög harðgerð jurt og hentar vel í limgerði. Blómin eru gulhvít og berin hnöttótt og dökkblá. Sum afbrigðin eða undirtegundirnar eru með bragðgóð ber, kölluð Haskap á ensku eftir nafni þeirra á Ainúamáli. Önnur afbrigði hans eru bragðvond og jafnvel talin eitruð.
Bíó Paradís
Bíó Paradís er kvikmyndahús við Hverfisgötu 54 í miðborg Reykjavíkur. Áður var þar kvikmyndahúsið Regnboginn sem var fyrsta fjölsalakvikmyndahúsið í Reykjavík. Bíó Paradís sýnir einkum myndir sem almenn kvikmyndahús taka ekki til sýninga, eins og heimildarmyndir og myndir á öðrum málum en ensku, auk þess sem það hýsir kvikmyndaviðburði eins og Alþjóðlega kvikmyndahátíð í Reykjavík og Alþjóðlega barnakvikmyndahátíð í Reykjavík. Húsið var opnað 15. september 2010 með sýningu heimildarmyndarinnar Backyard eftir Árna Sveinsson. Rekstraraðili kvikmyndahússins er sjálfseignarstofnunin Heimili kvikmyndanna ses sem ýmis fagfélög kvikmyndagerðarfólks standa að. Kvikmyndahúsið er aðili að samstarfsneti evrópskra kvikmyndahúsa, Europa Cinemas.
Vísindaskáldskapur
thumb|right|Myndskreyting fyrir sögu [[H. G. Wells, Innrásin frá Mars.]] Vísindaskáldskapur er skáldskapargrein þar sem vísindi, sérstaklega ímynduð framtíðartækni, leika stórt hlutverk í sögunni. Meðal viðfangsefna sem koma fyrir í vísindaskáldskap eru tímaferðalög, vélmenni, geimferðir, hliðarheimar og geimverur. Vísindaskáldsögur gerast í náinni eða fjarlægri framtíð og/eða í geimnum. Söguheimur vísindaskáldsagna er gjarnan einhvers konar blanda af útópíu og dystópíu.
Vísindaskáldskapur tilheyrir grein furðusagna eins og fantasíur, en hann á sér fornar rætur. Elsta vísindaskáldsagan er talin vera Sönn saga eftir Lúkíanos frá Samosötu sem var uppi á 2. öld. Vísindabyltingin á 17. öld og Upplýsingin á 18. öld gátu af sér skáldsögur sem fengust við möguleika hinna nýju raunvísinda og uppgötvanir í stjörnufræði, oft í þeim tilgangi að gagnrýna samtímamenningu höfundanna. Meðal þessara sagna eru Somnium Johannesar Keplers og The Blazing World eftir Margaret Cavendish. Iðnbyltingin á 19. öld og örar tækniframfarir höfðu áhrif á rithöfunda eins og Mary Shelley (Frankenstein) og Edgar Allan Poe (Ævintýri Artúrs Gordons Pym). Franski rithöfundurinn Jules Verne var sá fyrsti sem gerði vísindaskáldskap að eins konar sérgrein. Hann er stundum kallaður „faðir vísindaskáldsögunnar“, ásamt hinum afkastamikla H. G. Wells og útgefandanum Hugo Gernsback.
Meðal annarra þekktra höfunda vísindaskáldsagna má nefna Edgar Rice Burroughs, Isaac Asimov, Frank Herbert, Philip K. Dick, Ursula K. Le Guin og William Gibson.