cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Risa tígrisrækja
Útlit og vöxtur
Kvenkynsrækjan er örlítið stærri en karlkynsrækja. Kvendýrin geta orðið allt að 33cm langar en eru að meðaltali 25-30cm langar. Karlarnir eru um 20-25cm langir. Kvendýrin eru 200-320g og karldýrin eru 100-170g. Rækjan er með grábrún loftnet og búkurinn er rauður og með hvítar rendur.
Hrygning
Villtar karlkynsrækjur verða kynþroska þegar þær eru um 35g og kvendýr verða kynþroska þegar þær eru 70g eða stærri. Pörun á sér stað á nóttunni, stuttu eftir hamskipti. Kvendýr geta framleitt allt að 500.000-750.000 egg. Hrygningin á sér einnig stað á nóttunni þar sem að konurnar verpa eggjum á botninn, svo tekur það eggin 12-15 klukkustundir að klekjast út.
Nýting og eldi
Rækjan finnst bæði í sjó og í eldi. Heildaraflinn sem er veiddur á hverju ári er 90.0000-100.0000 tonn á ári og er 75.0000-80.0000 tonn af því úr eldi. alt=|miðja|thumb|400x400dp|Heildarafli risatígrisrækja
alt=|miðja|thumb|400x400dp|Afli risarækju í eldi
Í eldi eru rækjurnar geymdar í hringlanga þroskatanki sem er í myrku herbergi. Þegar þær eru tilbúnar í að hafa hamskipti er breytt seltu vatnsins til að koma ferlinu af stað og þá á pörun sér stað. Eftir pörun eru kvenkyns rækjurnar settar í litla hrygningartanka, ein og ein til þess að koma í veg fyrir sjúkdóma sem gætu dreifst ef þær væru saman í tönkum. Þær hrygna svo yfirleitt fyrstu eða aðra nóttina í tankinn og eru eggin yfirleitt geymd í sama tanki þar ttil þau klekjast út og þá eru þau sett í sér eldisgeyma eða flutt í aðrar klakstöðvar. Hægt er að nota fullvaxna kvendýr nokkrum sinnum í hrygningu en karldýr allt uppí nokkra mánuði ef þeir eru hraustir. Fæða rækjanna í eldinu er smokkfiskur eða kræklingar sem er búið að bæta við ormum eða „artemia“ til að auka æxlunarafköstin.
thumb|Eldi hjá Risa-tígrisrækju
Nýting
Rækjur eru flokkaðar, þrifnar, vigtaðar og svo drepnar í ísvatni við 0°C. Þær eru svo geymdar í ís og fluttar á áfangastað nema stundum eru rækjurnar fluttar lifandi og settar í búr á veitingastöðum. Algengt var áður fyrr var að borða rækjuna án hauss, með haus eða skrældar. Svo sköpuðust mikil verðmæti þegar að byrjað var að framleiða foreldað tempura, sushi og vorrúllur til dæmis en það er orðið mun vinsælla að elda heima. Rækjan er mjög mikilvæg á mörkuðum í Asíu og er Japansmarkaðurinn mjög stór fyrir hauslausar rækjur frá Indónesíu, Indlandi og Víetnam.
Nýleg þróun
Útbreiðsla og vöxtur fiskeldisframleiðslu hefur ekki stækkað jafn mikið og upphaflega var búist við af ýmsum orsökum, þar með talin meiriháttar vandamál við uppkomu veirusjúkdóma, skortur á ræktun, samkeppni á markaði og viðskiptahindranir. Margir bændur sem hafa byrjað á að ala risa-tígrisrækju hafa skipt yfir í tegundina Litopenaeus vannamei sem er mun einfaldara að rækta. Á meðan færri rækta risa-tígrisrækjuna þá er möguleiki að þeim fjölgi í hafinu og hægt væri þá að rannsaka sjúkdómana. .
1556
Árið 1556 (MDLVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Thomas Cranmer erkibiskup. Málverk eftir óþekktan listamann.]]
Fædd
Dáin
1. deild kvenna í knattspyrnu 1993
Árið 1993 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu 1. deild.
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Töfluyfirlit
Heimaliðið er vinstra megin.
Chrysocharis nephereus
Chrysocharis nephereus er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á ýmsum meindýrum, þar á meðal birkikembu og Anthonomus pomorum (apple blossom weevil).
Step Up
Step Up er bandarísk kvikmynd þar sem Channing Tatum og Jenna Dewan fara með aðalhlutverk.
Charlotte Rampling
thumb|right|250px|Charlotte Rampling Tessa Charlotte Rampling (f. 5. febrúar 1946) er bresk leikkona.
Ketilfríður
Ketilfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Reza Kianian
Reza Kianian( رضا کیانیان) (f 17. febrúar 1951 í Mashhad) er íranskur leikari, málari, skúlptúristi, leikmyndahönnuður og handritahöfundur.
Joséphine de Beauharnais
Marie Josèphe Rose Tascher de La Pagerie eða Joséphine de Beauharnais (23. júní 1763 – 29. maí 1814) var fyrsta eiginkona Napóleons Bónaparte, frá 1796 til 1809. Sem slík var hún keisaraynja Frakka frá 1804 til 1809 og drottning Ítalíu frá 1805 til 1809.
Joséphine hlaut gælunafnið „la belle Créole“ eða Kreóladaman fagra. Hún fæddist á búgarði í Martinique en ferðaðist til Frakklands eftir að hún giftist Alexandre de Beauharnais, sem tók þátt í frönsku byltingunni. Alexandre var tekinn af lífi í Ógnarstjórninni og Joséphine var sjálf fangelsuð í nokkra mánuði. Eftir að henni var sleppt kynntist hún Bónaparte hershöfðingja á skemmtistöðum Parísar og giftist honum. Hjónaband þeirra gerði hana seinna að keisaraynju en samband hennar við tengdafjölskylduna var aldrei gott. Þar sem Joséphine tókst ekki að sjá Napóleon fyrir erfingja skildi keisarinn við hana og hún dró sig til hlés í landeign sinni við Malmaison. Þrátt fyrir að hafa ekki eignast börn með Napóleon átti Joséphine fræga afkomendur úr fyrra hjónabandinu, þar sem dóttir hennar, Hortense de Beauharnais, varð síðar móðir Napóleons III Frakkakeisara. Auk þess varð hún langamma konunga og drottninga Svíþjóðar og Danmerkur í gegn um son sinn, Eugène. Joséphine er einnig minnst fyrir áhuga sinn á tísku og á blómarækt, en setur hennar í Malmaison var þekkt fyrir ægifagran rósagarð sinn.
G.I. Joe: The Rise of Cobra
G.I. Joe: The Rise of Cobra er kvikmynd þar sem Channing Tatum fer með aðalhlutverk.
Kristinn Ágúst Friðfinnsson
Kristinn Ágúst Friðfinnsson (f. 27. ágúst 1953 í Reykjavík) er prestur og sáttamiðlari hjá Þjóðkirkjunni.
Uppruni, fjölskylda og menntun
Foreldrar Kristins voru hjónin Ósk Sophusdóttir (1930 - 2022) og Friðfinnur Kristinsson (1926 - 1982).
Kristinn lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð 1975, lærði einsöng við Tónlistarskólann í Reykjavíkur 1975 - 1978 og lauk embættisprófi í guðfræði frá Háskóla Íslands 1981. Lokaritgerð hans fjallaði um félagslega siðfræði. Hann annaðist um tíma á námsárunum aðstoðað í Hveragerðis- og Selfossprestaköllum. Kristinn stundaði einnig framhaldsnám í sifjarétti, trúarlífssálarfræði, sálgæslufræði og klínískri samtalstækni. Hann stundar nú mastersnám í sáttamiðlunarfræðum við Kaupmannahafnarháskóla.
Helstu störf
Kristinn kenndi alls fjögur ár siðfræði við Þroskaþjálfaskóla Íslands en síðar tungumál á Selfossi, auk þess að halda námskeið, flytja fyrirlestra og leiðbeina við Þingborgarskóla. Hann fékkst við fréttaritun og dagskrárgerð fyrir Ríkisútvarpið 1978-1984 en síðar hjá Útvarpi Suðurlands. Hann var sóknarprestur í Staðarprestakalli í Súgandafirði 1981-1984, framkvæmdastjóri Skálholtsútgáfunnar 1984 - 1985 og vann við tryggingaráðgjöf 1986-1988. Hann gegndi í forföllum sem sóknarprestur í Seljaprestakalli í Reykjavík 1988, í Dómkirkjunni í Reykjavík 1989 og á Selfossi 1994. Var aðstoðarprestur í Árbæjarkju 1989-1991 og hefur annast helgihald í safnkirkju Árbæjarsafns í Reykjavík frá 1989, sóknarprestur í Hraungerðisprestakalli í Árnessýslu frá 1991 og þjónaði einnig Laugardælum og Villingaholti. 2009 bættist Selfosssókn við prestakall hans, sem þá fékk nafnið Selfossprestakall. Kristinn var trúnaðarmaður fatlaðra á Suðurlandi frá 1993-2011. Hann hefur nokkrum sinnum verið settur meðdómandi í héraði í sifjaréttarmálum. Frá október 2014 hefur hann sinnt sálgæslu og sáttamiðlun á vegum Biskupsstofu. Hann hefur um árabil haldið regluleg námskeið og fyrirlestra fyrir ríkisstofnanir og félagasamtök um átakastjórnun, sáttamiðlun, samtalstækni, sjálfsstyrkingu, leiðir til að bæta andrúmsloft á vinnustöðum og takast á við erfiða einstaklinga.
Félags- og trúnaðarstörf
Kristinn var forseti Nemendafélags MH, sat í Stúdentaráði HÍ og í stjórn þess, var fulltrúi stúdenta í háskólaráði, annaðist samskipti milli nemenda og Happdrættis H.Í., sat í hönnunarnefnd Odda, kennslu- og rannsóknarnefnd háskólaráðs, svo fátt eitt sé nefnt. Hann var allmörg ár stjórnarmaður í Æskulýðssambandi Íslands og varaformaður í Æskulýðsráði Reykjavíkur, formaður í nefnd um rekstur æskulýðsmiðstöðvarinnar Bústaða, fulltrúi á ráðstefnum og fundum um námsmanna- og æskulýðsmál, m.a. í Evrópuráði æskunnar í Hollandi 1979 og höfuðborgarráðstefna Norðurlanda um æskulýðsmál 1980 og fulltrúi á Evrópuþingi presta í Ungverjalandi 1994. Sat í æskulýðsnefnd Þjóðkirkjunnar 1981-1984. Ráðherraskipaður 1983 í undirbúningsnefnd Alþjóðaárs æskunnar 1985. Í stjórn Prestafélags Íslands 1992-1998, varaformaður um tíma, en lengst af kjarafulltrúi. Beitti sér fyrir endurskoðun á siðareglum presta. Skipaður 1995 í nefnd á vegum dóms- og kirkjumálaráðherra um aukatekjur presta. Formaður Sunddeildar Ungmennafélags Selfoss og í aðalstjórn UMFS frá 1999. Tók 1998 við umhverfisverðlaunum Árborgar fyrir hönd Sunddeildarinnar, en sjálfur hafði Kristinn tekið þátt í götuhreinsun á vegum hennar. Sat einnig í mörgum öðrum nefndum hjá hinu opinbera og félagasamtökum.
Kristinn hefur verið félagi í Hinu íslenska töframannagildi um nokkurra ára skeið og var á aðalfundi þess, í janúar 2021, kjörinn gjaldkeri í stjórn gildisins.
Leiklistarferill og ritstörf
Kristinn hefur komið fram í að minnsta kosti 20 kvikmyndum. Hann lék í Hvítum mávum (1985), ferjumanninn í Börnum náttúrunnar (1991), læriföður í Myrkrahöðingjanum (2000), prestinn í 101 Reykjavík (2000), prest í myndinni Mýrin (2006), stuttmynd byggðri á þjóðsögu um niðurkvaðningu draugs í Villingaholtskirkjugarði (2004), í Bjólfskviðu (2006), Den brysomme mannen (2006), Reykjavik Whale Watching Massacre (2009), Hótel jörð (2009), Óróa (2010), Kurteisu fólki (2011), Borgríki (2011), Rétti, framhaldsþættir í sjónvarpi (2012), Hreinu hjarta, heimildarmynd (2012) og fleiri myndum.
Kristinn hefur skrifað fjölda greina í blöð og tímarit, meðal annars í Kirkjuritið og Þroskahjálp. Hann þýddi tvær víðlesnar bækur eftir Norman Vincent Peale: Fjársjóður jólanna (1993) og Máttur bænarinnar (1994, 2000). Hann var ritstjóri Orðsins 12. - 13. árg. 1977 - 1979, ritstýrði og sá um útgáfu á Fréttabréfi Húseigendafélagsins og sat í ritnefnd Kirkjuritsins.
Ítarefni
Internet Movie Database, The: Kristinn Ágúst Friðfinnsson. Skoðað 8. október 2010.
Ingileifur
Ingileifur er íslenskt karlmannsnafn.
Eiríkur Guðmundsson (útvarpsmaður og rithöfundur)
Eiríkur Guðmundsson (fæddur 28. september 1969 í Bolungarvík, látinn 8. ágúst 2022) var útvarpsmaður og rithöfundur.
Hann lauk B.A. prófi í almennri bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1991 og M.A. prófi í íslenskum bókmenntum frá sama skóla. Eiríkur starfaði lengi sem þáttastjórnandi á Rás 1 og stýrði þar meðal annars menningarþáttunum Víðsjá og Lestinni. Einnig skrifaði hann ritdóma og pistla um bókmenntir og menningu. Hann gaf út nokkrar bækur og var skáldsagan 1983 tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2013.
Ketilríður
Ketilríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Nílaríbis
Nílaríbis (fræðiheiti: Threskiornis aethiopicus) er tegund stórnefa.
Megawati Sukarnoputri
Diah Permata Megawati Setiawati Sukarnoputri (f. 23. janúar 1947) er indónesískur stjórnmálamaður sem var forseti Indónesíu frá 23. júlí 2001 til 20. október 2004. Hún var áður varaforseti landsis frá 21. október 1999 til 23. júlí 2001.
Megawati er leiðtogi Indónesíska lýðræðisbaráttuflokksins, eins stærsta stjórnmálaflokks landsins. Faðir hennar, Sukarno, var fyrsti forseti Indónesíu.
Æviágrip
Megawati Sukarnoputri ólst upp í forsetahöllinni í Jakarta sem dóttir Sukarnos, fyrsta forseta Indónesíu. Hún nam sálfræði og landbúnaðarvísindi í háskóla en lauk aldrei prófi.
Árið 1965, þegar Megawati var sautján ára, var Sukarno steypt af stóli og hershöfðinginn Suharto tók völdin í Indónesíu. Suharto vildi ekki að börn Sukarnos hefðu afskipti af stjórnmálum landsins og mútaði þeim með því að gefa þeim fasteignir, bensínstöðvar og önnur fyrirtæki gegn því að þau hefðu sig hæg.
Í júlí árið 2001 kaus indónesíska þingið að víkja Wahid úr embætti forseta fyrir spillingu og vanhæfni. Megawati tók í kjölfarið við embættinu og hvatti landsmenn til þess að sætta sig við niðurstöðu þingsins. Á þessum tíma var Megawati vinsæl meðal almennings en þótti jafnframt óskrifað blað í stjórnmálum þar sem hún veitti sjaldan viðtöl og flutti sjaldan ávörp.
Í fyrstu var því vel tekið að baráttukona gegn stjórn Suhartos væri orðin forseti en brátt fékk stjórn Megawati á sig orð fyrir óákveðni, aðgerðaleysi og skort á skýrri stjórnarstefnu. Aftur á móti stuðlaði varkárni ríkisstjórnarinnar að því að nýjar lýðræðisstofnanir landsins styrktust og stöðugleiki komst á samband framkvæmdavaldisns, löggjafarvaldsins og hersins.
Megawati bauð sig fram til endurkjörs árið 2004 í fyrstu beinu forsetakosningum Indónesíu en bað ósigur fyrir Susilo Bambang Yudhoyono í annarri umferð kosninganna þann 20. september með 39 prósent atkvæða gegn 61. Megawati var ekki viðstödd embættisvígslu eftirmanns síns og óskaði Yudhoyono aldrei til hamingju.
Megawati bauð sig aftur fram til forseta árið 2009 en bað aftur ósigur gegn Yudhoyono, í þetta skipti í fyrstu umferð kosninganna. Árið 2014 ákvað Megawati að bjóða sig ekki fram á ný en studdi þess í stað að Joko Widodo, fylkisstjóri Jakarta, yrði forsetaframbjóðandi Lýðræðisbaráttuflokksins. Joko var kjörinn forseti og vann endurkjör árið 2019.
Brjóstagjöf
thumb|right|Ungabarn á brjósti Brjóstagjöf er það ferli þegar ungabarn nærist á brjóstamjólk sem það sýgur sjálft úr brjóstum mjólkandi konu, oftast móður sinnar, en ekki úr pela eða öðru íláti. Á meðgöngu myndast hormón sem örva mjólkurgöng og kirtla í brjóstum konu og við fæðingu byrja brjóstin að framleiða þykkan gulan vökva, colostrum sem er fyrsta mjólkin.
Snægrýta
Snægrýta (fræðiheiti; Claytonia megarhiza ) er plöntutegund sem var lýst af Charles Christopher Parry og S. Wats.. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku.
Brjóstagjöf
Næring móður með barn á brjósti
Þegar móðir er með barn á brjósti deilir hún næringunni með barninu sínu. Næringin verður til úr blóðvökva móðurinnar.
T
T eða t (borið fram té) er 23. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 20. í því latneska og getur átt við:
Seljalandsfoss
thumbnail|Seljalandsfoss. Það er hægt að fara bakviðfossinn. [[Mynd:Seljalandsfoss ER.jpg|thumb|Seljalandsfoss, júní 2020. Seljalandsfoss er 62m hár foss í Seljalandsá í Rangárþingi eystra. Fossinn er þekkt ljósmyndamótíf, en hann breyttist talsvert í flóði árið 1976 og kom þá skarð í bjargbrúnina þannig að fossinn breiðir ekki eins mikið úr sér eins og áður.
Tognun
thumb|Tognaður ökkli. Tognun er þegar liðbönd slitna að hluta eða alveg. Það getur gerst við fall eða högg á líkamspart þar sem eru liðamót.
Fyrstu einkenni tognunar eru sársauki, bólga og síðar verður litabreyting eða mar á húðinni. Smáæðar og bandvefsþræðir bresta, liðurinn verður stirður og hreyfigeta skerðist. Algengar tognanir eru við ökkla og úlnlið. Alvarleika tognunar er oft skipt í 3 stig. Í 3. stigi er liðbandið brostið. Liðbönd gróa á 5-6 vikum.
Orðið tognun er stundum notað líka þegar vöðvi rifnar.
Aníta
Aníta er íslenskt kvenmannsnafn.
Xeneizes
Xeneizes er breiðskífa með hljómsveitinni Quarashi sem kom út árið 1999.
K-vítamín
K-vítamín er fituleysanlegt vítamín. Það er mikilvægt fyrir blóðstorknun. K-vítamín dregur nafn sitt af k-inu í alþjóðlega orðinu fyrir blóðstorknun, koagulation.
Til eru tvær gerðir af K-vítamíni. K1-vítamín (einnig kallað fýtómenadíón) fæst úr grænum plöntum. K2-vítamín (öðru nafni menakínón) verður til vegna gerla í þörmum.
Ráðlagður dagskammtur af K-vítamíni er 0,08 milligrömm fyrir karla og 0,065 milligrömm fyrir konur. Undir eðlilegum kringumstæðum fær fólk nóg af K-vítamíni úr mat og er skortur á því sjaldgæfur, ef ungbörn eru undanskilin. Helst er hætta á K-vítamínskorti ef barn er fyrirburi, ef mataræði er mjög einhæft eða vegna töku ákveðinna lyfja.
K-vítamínskortur lýsir sér sem aukin hætta á blæðingum.
Of mikil neysla K-vítamíns getur skaðað rauðu blóðkornin hjá ungbörnum, en öðrum stafar ekki hætta af of miklu K-vítamíni.
Tom Araya
Araya flutti frá Síle til Kaliforníu í Bandaríkjunum þegar hann var 5 ára. Hann vann fyrir sér á sjúkrahúsi við súrefnismeðferð áður en hann fór að spila í fullu starfi með Slayer. Árið 2010 fór hann í aðgerð á hálsliðum en ástæðan fyrir hnjaski á hálsinum var vegna þess að hann hafði hrist höfðinu í takt við tónlistina á tónleikum í mörg ár. Araya segist trúa á elskandi Guð þrátt fyrir að textar Slayer hafi verið oft andsnúnir trúarbrögðum en gítarleikari Slayer, Kerry King, hefur samið flesta slíka texta.
Araya býr á búgarði í Texas ásamt konu sinni Söndru og tveimur börnum þeirra.
Árfetar
Árfetar (fræðiheiti: Suliformes) er ættbálkur fugla.
Fredrik Ljungberg
thumb|Ljungberg árið 2014 í góðgerðaleik. Fredrik Ljungberg (f. 16. apríl 1977) er sænskur fyrrum knattspyrnumaður og karlkyns fyrirsæta. Hann hefur leikið víða til dæmis með Arsenal F.C., Glasgow Celtic og Seattle Sounders í Bandaríkjunum. Árið 2019 var Ljungberg skipaður bráðabirgðastjóri Arsenal eftir að Unai Emery var rekinn.
Titlar
Halmstad
Allsvenskan: 1997
Kiddý
Kiddý er íslenskt kvenmannsnafn.
Chrysocharis gemma
Chrysocharis gemma er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á ýmsum meindýrum, þar á meðal Phytomyza ilicis (holly leafminer) og birkikembu.
Ingimagn
Ingimagn er íslenskt karlmannsnafn.
Queen
thumb|Queen. 250px|right|thumbnail|Queen + [[Paul Rodgers (2005)]] Queen er bresk rokkhljómsveit sem kom fram á sjónarsviðið 1970. Hún var stofnuð af Freddie Mercury söngvara sveitarinnar, Roger Taylor trommuleikara og Brian May gítarleikara í London. Taylor og May höfðu áður verið í hljómsveitinni Smile. Hljómsveitin fékk ýmsa bassaleikara til liðs við sig áður en John Deacon varð bassaleikari sveitarinnar 1971. Tónlist þeirra var meðal annars undir áhrifum frá Bítlunum og Jimi Hendrix.
Hljómsveitin var með allra vinsælustu rokk-hljómsveitunum á áttunda og níunda áratugnum og frá henni hafa komið heimsþekkt lög á borð við „Bohemian Rhapsody“, „Another One Bites the Dust“, „We Will Rock You“ og „Killer Queen“. Lag þeirra Bohemian Rhapsody sem var gefið út á plötunni A Night at the Opera árið 1975 var kosið vinsælasta lag allra tíma árið 2007. Queen hefur löngum verið talin ein besta rokk-hljómsveitin á sviði og margir telja þátt þeirra í Live Aid-tónleikunum árið 1985 vera bestu sviðsframkomu rokksögunnar.
Freddie Mercury lést árið 1991 úr alnæmi. Fjórum árum seinna gaf hljómsveitin út plötuna Made in Heaven sem inniheldur meðal annars síðustu upptökurnar af söng Freddie Mercury. John Deacon hætti afskiptum af hljómsveitinni árið 1997 en May og Taylor hafa komið fram og tekið upp efni undir Queen+ nafninu með ýmsum öðrum tónlistarmönnum, meðal annars tónleikaferðir með söngvurunum Paul Rodgers og Adam Lambert eftir aldamót. Árið 2018 kom út kvikmyndin Bohemian Rhapsody sem er lauslega byggð á sögu Queen.
1968–1971: Byrjunin
Upphafsmeðlimir Queen kynntust í Vestur London á seinni hluta sjöunda áratugsins. Gítarleikarinn Brian May hafði byggt sinn eiginn gítar með föður sínum árið 1963, og stofnað hljómsveitina 1984 ári seinna með söngvaranum Tim Staffel. Brian yfirgaf hljómsveitina snemma árið 1968 til þess að einbeita sér að námi sínu í Eðlis- og stjörnufræði við Imperial háskólann og einnig til þess að leita að hljómsveit sem gæti samið frumsamið efni. Hann stofnaði svo hljómsveitina Smile með Staffel (sem var nú bassaleikari) og hljómborðsleikaranum Chris Smith. Til þess að fullkomna hljómsveitina setti Brian upp auglýsingu sem auglýsti eftir trommara á borð við Mitch Mitchell/Ginger Baker. Roger Taylor, ungur tannlæknanemi fékk starfið. Chris Smith yfirgaf hljómsveitina snemma árið 1969, rétt fyrir tónleika í Royal Albert Hall með Free og The Bonzo Dog Doo-Dah Band.
Tim Staffel kynntist samnemanda sínum Freddie Bulsara í Ealing Art College í Vestur London. Hann var frá Sansibar og af perskneskum uppruna. Bulsara hafði lært fatahönnun í ár áður en hann skipti yfir í grafíska hönnun og varð fljótt aðdáandi Smile. Hann bað um að fá að vera aðalsöngvari hljómsveitarinnar en Brian fannst Tim Staffel ekki líklegur til þess að gefa upp það hlutverk.
Árið 1970 hætti Staffel í Smile, þar sem honum fannst að áhugi hans á Soul og R&B tónlist passaði ekki við rokktónlistina sem Smile var að spila. Hann hafði einnig fengið nóg af árangursskorti þeirra. Hann stofnaði hljómsveitina Humpy Bong með fyrrverandi trommara Bee Gees, Colin Petersen. Eftirstandandi meðlimir hljómsveitarinnar hleyptu Bulsara inn sem aðalsöngvara og fengu vin Roger Taylor, Mike Gross inn sem bassaleikara. Fjórmenningarnir spiluðu sitt fyrsta gigg á fjáröflunarviðburði í Truro þann 27. júní 1970. Bulsara stakk upp á því að hljómsveitin ættu að breyta nafninu í „Queen“. Hinir meðlimirnir voru ekki vissir um þessa breytingu í fyrstu en Freddie sagði: „it's wonderful, dear, people will love it". Á svipuðum tíma ákvað Freddie að breyta eftirnafni sínu í Mercury, en hann dró innblásturinn fyrir það úr textabrotinu: „Mother Mercury, look what they've done to me“ úr laginu „My Fairy King“. Hljómsveitin spilaði sitt fyrsta gigg í London 18. júlí. Þeir byrjuðu að koma fram með lögum sem myndu seinna birtast á fyrstu tveimur plötum þeirra, ásamt ýmsum ábreiðum af rokklögum, þar á meðal „Please Don't Tease“ með Cliff Richard and the Shadows. Þeir vöktu athygli framleiðandans John Anthony, sem hafði áhuga á hljóði hljómsveitarinnar en fannst þeir ekki vera með réttan bassaleikara. Mike Gross ákvað að hætta í hljómsveitinni og var skipt út fyrir Barry Mitchell. Barry Mitchell hætti í janúar 1971 og var skipt út fyrir Doug Bougie fyrir tvö gigg.
1582
thumb|right|Galdrabrennur. Árið 1582 (MDLXXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Dáin
Jinx
Jinx er breiðskífa með hljómsveitinni Quarashi sem kom út árið 2002.
Norræna vinstri-græna bandalagið
150px|right|Merki Norræna Vinstri-Græna Bandalagið Norræna vinstri-græna bandalagið var stofnað í Reykjavík 1. febrúar 2004 og er bandalag fimm vinstri-grænna flokka á Norðurlöndum. NVGB stendur fyrir fundum a.m.k. einu sinni á ári þar sem formenn og framkvæmdastjórar flokkanna skiptast á skoðunum og reynslu, hafa samstarf um alþjóðleg tengsl og fjalla um sérstök efni sem varða þróun hvers flokks fyrir sig.
Ólafur Þ. Harðarson
Ólafur Þórður Harðarson (f. 12. desember 1951) er íslenskur stjórnmálafræðingur og prófessor emeritus við stjórnmálafræðideild Háskóla Íslands.
Kirsten
Kirsten er íslenskt kvenmannsnafn.
Ricchi e Poveri
Ricchi e Poveri er ítölsk popphljómsveit sem stofnuð var árið 1967. Alls hefur sveitin selt meira en 20 milljónir platna.
Saga
Ricchi e Poveri var stofnuð árið 1967 af Franco Gatti, Angela Brambati, Angelo Sotgiu og Marina Occhiena. Fyrsta opinbera framkoma þeirra var árið eftir þegar sveitin flutti lagið „L'ultimo amore“ í Cantagiro. Árið 1978 tók hljómsveitin þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva með lagið „Questo Amore“. Þau lentu í 12. sæti með 53 stig. Árið 1981 hætti svo Marina Occhiena í hljómsveitinni.
Ricchi e Poveri hefur tekið upp á bæði ítölsku og spænsku. Þekkt lög frá sveitinni eru meðal annnara „Mamma Maria“, „Se m'innamoro“, „Made in Italy“ og „M'innamoro di te“. Þá hefur lagið „Voulez Vous Danser“ verið endurútgefið sem íslenskt jólalag.
1584
thumb|right|Kort af Roanoke-eyju frá 1584. Árið 1584 (MDLXXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Dáin
Pnigalio longulus
Pnigalio longulus er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á ýmsum meindýrum, þar á meðal birkikembu.
Ingimar
Ingimar er íslenskt karlmannsnafn.
Kirstín
Kirstín er íslenskt kvenmannsnafn.
Ann
Ann er íslenskt kvenmannsnafn.
Panulirus Cygnus
Panulirus Cygnus er humartegund sem lifir við vesturströnd Ástralíu.
Útlit
Ættin sem tegundin tilheyrir heitir á ensku spiny lobster vegna þess að á búk og andliti humranna eru hundruðir lítilla gadda sem snúa fram til að vernda skepnuna, auk tveggja stórra gadda sem eru framan á höfðinu. Ástralski svipuhumarinn hefur 5 sett af fótum, þeir eru þá 10 í heildina. Augun sitja á hreyfanlegum stilkum sem koma upp úr höfðinu og fram úr höfðinu koma 2 fálmarar. Í kringum munn humarsins eru 6 litlir útlimir sem hjálpa honum að fanga og éta mat. Skel humarsins er fjólublá/brún að lit en getur verið allt frá því að vera frekar ljós og yfir í mjög dökkan lit með ljósa bletti á kviðnum. Á bæði fótleggjum og fálmurum eru ljósar rendur.
Humarinn getur orðið allt að 5 kg þungur og 20 ára gamall.
Það er sjáanlegur munur á milli kynjanna, en auðveldast er að átta sig á kyninu út frá fimmta settinu af fótleggjum. Kvendýrið hefur gripklær framan á fimmta pari fótleggjanna en karldýrið ekki. Annað sem er ólíkt milli kynjanna er staðsetningin á gotraufinni. Hjá kvendýrinu er gotraufin staðsett neðan við þriðja fótaparið, en hjá karldýrinu er hún neðan við fimmta fótaparið. Auk þess er kvendýrið með innri og ytri sundfætur þar sem hún geymir hrognin en karldýrið hefur einungis fjögur sett af einföldum sundfótum.
Sérkennilegt er við humarinn að það eru ákveðnir eitlar í karldýrinu sem losa hormón sem ýtir undir þróun á karlkyns kynfærum. Þegar þessir eitlar eru græddir í kvendýr þá skiptir það um kyn. Eggjastokkarnir breytast í eistu og einstaklingurinn fer að mynda svil í stað þess að mynda hrogn. Við næstu hamskipti hverfur kvenlegt útlit útlima humarsins og einstaklingurinn fer að líkjast karldýri.
Skynfæri humarsins
Humrarnir hafa augu og nota þau til að sjá hvert ferð sinni er heitið. Rannsóknir hafa hins vegar leitt það í ljós að humrarnir þurfa ekki á sjóninni að halda til þess að komast leiðar sinnar og enda á réttum áfangastað. Talið er að þeir notist við segulsvið jarðar til þess að rata líkt og fuglar gera. Í leit sinni að æti þreifar humarinn fyrir sér með fálmurunum, bragðar á sjónum í gegnum fæturna og finnur lykt með litlu útlimunum sem eru við munninn.
Ástralski humarinn hefur sérstaka leið til að framkalla hljóð, en þetta hljóð er frekar ónotalegt og líkist því einna helst að klórað sé í krítartöflu. Þetta hljóð er framkallað með því að renna stuttu fálmurunum við munninn yfir ójöfnur sem eru sitthvorum megin á höfði humarsins. Vísindamenn telja að humrarnir heyri þessi hljóð afar illa eða jafnvel alls ekki, og því er ólíklegt að þetta sé þeirra leið til að tala saman innan tegundarinnar. Líklegra er að þetta sé notað til þess að hræða í burtu rándýr. Þeir geta framkallað þessi hljóð strax eftir hamskipti þó að skel humarsins sé ennþá mjúk, en einmitt þá eru þeir viðkvæmir og auðveld bráð.
Lífsferillinn
Eftir að 2 mm langar lirfurnar hafa klakist út berast þær út á rúmsjó með hafstraumum og eru þar í 9-11 mánuði á lirfustigi. Þegar lirfustiginu líkur eru þetta um 35 mm langir smáhumrar sem berast aftur að landgrunninu með vindum og hafstraumum. Stór hluti hópsins lifir þetta ferðalag ekki af. Þeir eru annahvort étnir eða berast ekki á réttan stað og ná ekki að setjast að í rifjunum þar sem humrarnir byrjar svo nýjan kafla í lífi sínu. Smáhumrar éta ekkert á leiðinni til baka á landgrunnið. Það er ekki fyrr en á landgrunnið er komið sem að humarinn fer að mynda rauða litinn sem við tengjum við hann.
3-4 árum eftir að þeir koma á landgrunnið fara humrarnir í hamskipti seint um vorið og skelin þeirra verður þá kremlituð eða föl bleik. Þetta tímabil er á ensku kallað „whites migration“. Þegar hamskiptunum er lokið halda þeir aftur út á haf á vit nýrra ævintýra á hrygningarsvæðunum.
Fjölgun
Þegar humrarnir fjölga sér býr karlinn til sæðispoka sem hann festir neðan á kerlinguna, við aftasta fótapar hennar. Sæðispokinn er svartur og er oft talað um hann sem tjörublett. Kerlingin geymir pokann þar til að hún er tilbúin að hrygna, þá klórar hún í tjörublettinn til að losa um svilin. Hrognin frjóvgast þá og renna aftur með hala hrygnunnar þar sem þau festast á sundfæturna undir hala hennar. Hrognin eru undir hala hrygnunnar í 4-8 vikur þar til þau klekjast út, en þessi tími stjórnast af hitastigi sjávar. Hrognin þroskast fyrr í heitum sjó en köldum og klekjast þá fyrr.
Veiðar og verðmæti
Ástralski humarinn veiðist einungis við vesturströnd Ástralíu og Ástralir eru eina þjóðin sem veiðir hann. Þessar veiðar eru efnahagslega mjög mikilvægar fyrir þjóðina, en humarinn hefur í gegnum tíðina verið verðmætasta tegundin sem veidd er í vestur Ástralíu. Eins og sjá má á grafinu hér til hliðar hafa veiðar á humrinum verið nokkuð stöðugar en jukust þó lítið eitt á tímabilinu 1975 til 2005. Efti 2005 hafa veiðarnar minnkað aftur en eru þó á svipuðu róli og þær voru fyrir hækkunina á áttunda áratugnum. Síðustu ár hafa verið að veiðast u.þ.b. 7.000 tonn á ári af humrinum, en þegar mest var veiddust 14.605 tonn árið 2000. thumb|Heildar veiði Ástralska svipuhumarsins Humarinn er ýmist fluttur lifandi eða frosinn til Asíu, Bandaríkjanna og Evrópu. Hann er matreiddur á ýmsa vegu en hér eru tenglar á uppskriftasíður og leiðbeiningar varðandi eldun humarsins.
Vel er fylgst með veiðunum og einungis handhafar leyfisbréfs mega veiða humarinn. Strangar reglur gilda um veiðarnar og ýmsar takmarkanir, ásamt kvóta, hafa verið settar á til þess að vernda stofninn frá ofveiði. Dæmi um aðgerðirnar sem gripið hefur verið til eru svæðislokanir, takmarkanir á veiðibúnaði og stærð veiðiskipa. Einnig eru hrygnandi kvendýr vernduð og takmarkanir er á stærð humranna sem leyfilegt er að selja á markaði.
Árlegir rannsóknarleiðangrar eru farnir í lok hvers árs þar sem meðal annars er fylgst með því hversu margir smáhumrar eru að koma til baka inn á rifin eftir að hafa eytt fyrsta ári ævi sinnar úti á hafi. Niðurstöðurnar úr þessum rannsóknarleiðangrum gefa til kynna hversu margir humrar komast í veiðistærð 3-4 árum seinna. Undanfarin ár hefur smáhumrum fækkað sem að koma til baka inn á rifin, en það bendir til þess að veiðin muni minnka og gæti verið ástæðan fyrir minnkaðri veiði undanfarin ár.
Árið 2000 hlutu veiðarnar (the commercial West Coast Rock Lobster Managed Fishery - WCRLF) í fyrsta sinn viðurkenningu frá Marine Stewardship Counsil fyrir að vera vistfræðilega sjálfbærar veiðar. Árið 2017 hlutu þau þessa viðurkenningu í fjórða sinn.
Æti
Ástralski svipuhumarinn lifir á þörungum sem finnast í kóralrifjum, dauðum eða dauðvona sjávardýrum sem falla til botns og ýmisskonar lindýrum og krabbadýrum.
Humarinn lifir hinsvegar engu rólyndislífi þar sem hann er ekki efstur í fæðukeðjunni. Margar fiskitegundir borða unga humra, og þeir humrar sem ná fullorðins aldri þurfa að vara sig á kolkröbbum og stærri fiskum. Þeir búa hinsvegar við þann ágæta eiginleika að geta látið sér vaxa nýja fætur og fálmara í stað þeirra sem kunna að detta af eða skemmast í átökum við rándýr.
Hasarblaðið Blek
Hasarblaðið Blek er myndasögutímarit sem kemur út á Íslandi.
Blaðið kom út með óreglulegu millibili, eða bara þegar nægt efni hafði safnast saman og hafði aðsetur í Hinu húsinu fyrstu árin. Ýmsir málsmetandi höfundar hafa þar stigið sín fyrstu spor sem síðar hafa unnið frekari afrek á þessu sviði.
Björn Vilhjálmsson var ábyrgðarmaður blaðsins til 2004 en eftir það tók Jean Posocco alfarið við því.
Kjalvör
Kjalvör er íslenskt kvenmannsnafn.
Kristnihald undir jökli (breiðskífa)
Kristnihaldi undir jökli er breiðskífa með hljómsveitinni Quarashi sem kom út árið 2001.
Valeríj Leontjev
Valeríj Jakovlevítsj Leontjev (fæddur 19. mars 1949) er rússneskur söngvari.
1549
Árið 1549 (MDXLIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Björgvin Halldórsson
thumb|Plata Björgvins, [[Þó líði ár og öld]] Björgvin Helgi Halldórsson (stundum kallaður Bó Halldórs; f. 16. apríl 1951) er íslenskur söngvari, frægastur fyrir að syngja popplög og ballöður sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október 1969.
Björgvin fæddist í Hafnarfirði. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í Flowers þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin hefur síðan meðal annars verið plötusnúður og söngvari í Ævintýri, Brimkló og HLH-flokknum. Á ferli sínum sem tónlistarmaður hefur hann flutt og hljóðritað mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn Þú komst með jólin til mín, Gullvagninn og Þó líði ár og öld.
Árið 1995 var Björgvin framlag Íslands til söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva þar sem hann flutti lagið Núna. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan Svala Björgvins, var svo framlag Íslands árið 2017.
Auk þess að vera söngvari starfar Björgvin sem þulur og er rödd Stöðvar 2. Hver jól heldur hann tónleikana Jólagestir Björgvins. Hann sér um sjónvarpsþættina Jólastjarna Björgvins þar sem börn og unglingar keppa í söng í von um að fá að syngja á Jólagestum.
Björgvin var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar.
Dynjandi
thumb|200px|Dynjandifoss thumb|200px|Kort sem sýnir staðsetningu fossins
Dynjandi (eða Fjallfoss) er 100 m hár foss í Arnarfirði á Vestfjörðum Íslands. Fossinn kemur ofan af Dynjandisheiði og fyrir neðan hann er einnig eyðibýli sem heitir Dynjandi. Á bjargbrún er fossinn 30 metra breiður en 60 metra breiður neðst. Fleiri fossar eru í fossaröðinni: Bæjarfoss, Hundafoss, Göngumannafoss, Strompglúfrafoss og Hæstahjallafoss. Fossinn var friðlýstur árið 1980.
Meðal sumarrennsli Dynjandisár er 2 til 8 rúmmetrar en meðal vetrarrennsli er 1 til 4 rúmmetrar vatns á sekúndu. Upptök sín á áin í smávötnum á Dynjandisheiði.
Jónas frá Hriflu
Menntun
Jónas stundaði nám við Möðruvallaskóla og er sagt að þar hafi forystuhæfileikar hans komið í ljós fyrir alvöru. Hann sótti um inngöngu í Latínuskólann í Reykjavík árið 1905, en hann hafði átt í miklum bréfasamskiptum við skólapilta í Framtíðinni og taldi sig loksins hafa safnað nægum fjármunum til að standa straum af skólagöngunni. Skemmst er frá því að segja að rektor skólans, Steingrímur Thorsteinsson, hafnaði umsókninni á þeirri forsendu að Jónas væri of gamall.
Jónas safnaði þá styrkjum til náms við lýðháskólann í Askov í Danmörku og hélt síðan til Englands og nam við Ruskin College í Oxford. Sá skóli var rekinn af bresku samvinnuhreyfingunni og verkalýðshreyfingunni og má segja að hann sé fyrsti verkamannaháskólinn í heimi. Jónas hafði frá blautu barnsbeini verið mikill áhugamaður um ensku og taldi sig því slá tvær flugur í einu höggi með því að fara þangað; hann lærði ensku og kynntist nýjum straumum.
Eftir nám - Stjórnmál
Við komuna heim til Íslands árið 1909 snerist hann gegn nýríkum Íslendingum. Stuttu eftir komuna hóf hann afskipti af stjórnmálum og varð landskjörinn þingmaður árið 1922 og dómsmálaráðherra 1927. Hann hafði þó verið viðloðandi stjórnmál mun lengur og er hann talinn hafa verið sá sem ruddi nýrri flokkaskipan braut í landinu og þannig riðlað gamla valdahlutfallinu í landinu. Þá tók hann sem dómsmálaráðherra margar óvinsælar ákvarðanir og spunnust af miklar deilur. Ber þar helst að nefna læknadeiluna, fimmtardómsfrumvarpið og Íslandsbankamálið.
Jónas sat á Alþingi frá 1922 til 1949 fyrir Framsóknarflokkinn. Hann var dóms- og kirkjumálaráðherra 1927—1932.
Önnur störf
Jónas skrifaði mikið, bækur, bókarkafla og greinar í blöð og tímarit einkum um alls konar þjóðfélagsmál ekki síst um samvinnumál. Hann var ötull hvatamaður að stofnun Menntaskólans að Laugarvatni og færði skólanum hvítbláann að gjöf.
Parmenídes (Platon)
Parmenídes er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, sem er nefnd eftir forngríska heimspekingnum Parmenídesi frá Eleu, sem er einn þátttakenda samræðunnar. Samræðan hefur löngum verið talin ein mikilvægasta samræða Platons og er ein þeirra samræðna sem hafði hvað mest áhrif á nýplatonismann.
Í samræðunni ræðast við eleíski heimspekingurinn Parmenídes, lærisveinn hans Zenon og Sókrates sem er ungur að árum þegar samræðan á að eiga sér stað. Af því má ráða að samræðan á að eiga sér stað rétt fyrir miðja 5. öld f.Kr.
Marie-Louise af Austurríki
Marie-Louise var elsta dóttir Frans 2. keisara hins Heilaga rómverska ríkis. Hún var gift Napóleon Bónaparte árið 1810 sem hluti af friðarsáttmála milli Frakka og Austurríkismanna eftir tap hinna síðarnefndu í orrustunni við Wagram árið 1809.
Þegar Marie-Louise settist að í Tuileries-höll sem keisaraynja fór henni fljótt að lynda ný staða sín þótt Frakkar kynnu illa við hana. Þó fannst henni hún aldrei eiga heima í þessu landi, þar sem frænka hennar Marie Antoinette, kona Loðvíks 16. hafði glatað lífi undir fallöxi tuttugu árum fyrr.
Eftir ósigur Napóleons gegn sjötta bandalaginu ákvað Marie-Louise að fylgja honum ekki í útlegð til eyjarinnar Elbu heldur fara ásamt syni þeirra til hirðarinnar í Vín. Þegar Napóleon sneri aftur til valda í hundrað daga næsta ár ákvað keisaraynjan að vera trú fjölskyldu sinni frekar en eiginmanni til þess að gæta hagsmuna sonar síns. Á Vínarfundinum var Marie-Louise veitt hertogaynjutign í Parma, Plaisance og Guastalla. Þá var hún aðeins 24 ára.
Marie-Louise var harðlega gagnrýnd af Frökkum fyrir að yfirgefa Napóleon um leið og gæfan snerist gegn honum. Hún varð hins vegar afar vinsæl meðal íbúa Parma síðar meir og var þar kölluð „hertogaynjan góða“.
Rósastríðin
thumb|right|Orrustan við Tewkesbury, einn af mörgum bardögum Rósastríðanna. Rósastríðin voru borgarastyrjöld sem háð var í Englandi með hléum á árunum 1455-1485. Þar tókust á tvær greinar ensku konungsættarinnar, York og Lancaster, sem báðar voru afkomendur Játvarðar konungs 3. Báðar ættirnar höfðu rós í skjaldarmerki sínu, Lancaster-ættin rauða og York hvíta. Átökin voru þó ekki kölluð Rósastríð fyrr en síðar.
Lancaster-ættin sótti meginstyrk sinn til Norður- og Vestur-Englands en York aðallega til suður- og austurhuta landsins. Fyrst og fremst voru það riddarar og þjónustumenn þeirra sem börðust. Mannfall meðal aðalsmanna var mikið og áttu átökin þátt í að staða aðalsins veiktist en konungsvaldið styrktist, þegar sættir tókust og Tudor-ættin settist að völdum.
Forsaga
thumb|right|Hinrik 6. Ósættið hófst í raun árið 1399 þegar Ríkharði 2. konungi, sem var mjög óvinsæll, var bolað frá völdum af frænda sínum, Hinrik Bolingbroke hertoga af Lancaster, sem settist sjálfur í hásætið og kallaðist Hinrik 4. Í rauninni hefðu þó afkomendur Lionels af Antwerpen, næstelsta sonar Játvarðar 3., átt að taka við því þeir stóðu framar í erfðaröðinni en Hinrik, sem var sonur þriðja sonar Játvarðar. Þeir létu þó kyrrt liggja og einnig að mestu á meðan Hinrik 5., sonur Hinriks 4. sat að völdum en hann var vinsæll og styrkur í sessi.
Hinrik 5. varð skammlífur og sonur hans, Hinrik 6., erfði ríkið 1422, þá á fyrsta ári. Englandi var framan af stýrt af ríkisstjórum en þegar konungurinn óx úr grasi kom í ljós að hann var vanhæfur og veikur leiðtogi og ráðgjafar hans voru óvinsælir. Englendingar glötuðu flestum þeim löndum sem þeir höfðu lagt undir sig í Frakklandi og óvinsældir konungs og stjórnar fóru sívaxandi.
Árið 1453 var andlegt ástand konungs svo slæmt að skipuð var ráðgjafastjórn undir forystu Ríkharðs Plantagenet, hertoga af York, sem var ríkisstjóri (enska: Lord Protector). Hann var valdamikill og vinsæll og fór brátt að gera kröfu til krúnunnar. En 1455 hafði Hinrik 6. náð heilsu að nýju og drottningu hans, Margréti af Anjou, tókst að hrekja Ríkharð frá hirðinni. Hún var sterk og kraftmikil kona og leiddi í raun Lancaster-menn og byggði upp bandalag gegn Ríkharði.
Borgarastyrjöld hefst
Deilurnar fóru harðnandi og fyrsta orrusta Rósastríðanna var háð við St. Albans 22. maí 1455. Lancaster-menn töpuðu og margir leiðtoga þeirra féllu. Ýmsir vildu þó ná sáttum og þegar Hinrik konungur veiktist að nýju var Ríkharður aftur gerður að ríkisstjóra.
150px|left|Rauð rós Lancaster-ættar.
Áfram var þó deilt um hvor skyldi erfa krúnuna eftir Hinrik, Játvarður sonur Hinriks og Margrétar, sem var þá á öðru ári, eða Játvarður jarl af March, elsti sonur Ríkharðs af York, sem var áratug eldri. Margréti tókst að að bola York til hliðar og fékk hann sendan til Írlands en óvinsældir konungshjóna jukust, einkum í London, og bandamanni Ríkharðs, Richard Neville, jarli af Warwick, sem seinna var kallaður „the Kingmaker“ tókst að auka mjög áhrif sín.
150px|right|Hvít rós York-ættar.
Hertoginn af York sneri aftur frá Írlandi og vann sigur á Lancaster-mönnum 23. september 1459 á Blore Heath í Staffordshire, en Lancaster-menn unnu sigur í orrustu við Ludford Bridge nokkru síðar og Ríkharður hertogi, Játvarður sonur hans, Warwick og faðir Warwicks, jarlinn af Salisbury, flúðu yfir Ermarsund til Calais. Warwick réðust aftur inn í England 1460 og í orrustunni við Northampton 10. júlí náði hann Hinrik konungi á sitt vald og flutti hann til London. Þangað kom Ríkharður og gerði kröfu til krúnunnar en aðalsmennirnir vildu ekki setja Hinrik af; þess í stað var gert samkomulag þar sem Ríkharður var útnefndur arftaki Hinriks og Játvarður sonur konungs var gerður arflaus og skyldi fara frá London ásamt móður sinni en Ríkharður hertogi varð í raun stjórnandi ríkisins.
Þetta sættu Lancaster-menn sig ekki við og Margrét hélt með son sinn til Norður-Englands og byggði þar upp stóran her. Ríkharður hertogi hélt norður í land til að takast á við Margréti en í orrustunni við Wakefield um jólin 1460 beið hann ósigur og féll í orrustunni en næstelsti sonur hans, Játmundur jarl af Rutland, var höggvinn eftir orrustuna ásamt Salisbury bandamanni þeirra og höfuð þeirra þriggja voru sett á stjaka við borgarhlið York.
Játvarður konungur í fyrra sinn
Samkvæmt samkomulaginu sem gert hafði verið varð nú Játvarður, elsti sonur Ríkharðs og nú hertogi af York, erfingi ríkisins en Margrét hélt norður til Skotlands til að afla sér stuðnings og tókst að fá hann gegn afarkostum. Um svipað leyti kom Jasper Tudor, hálfbróðir Hinriks konungs 6., með her frá Wales og réðist gegn Játvarði af York en beið ósigur í orrustunni við Mortimer's Cross í Shropshire. thumb|left|Játvarður 4. Margrét drottning fór hraðförum að norðan með lið sitt, sem skildi eftir sig sviðna jörð þar sem það fór, og Warwick, sem var til varnar í London, tókst ekki að skrapa saman nægu herliði til að verjast liði drottningar. Herjunum laust saman við St. Albans og Lancaster-menn unnu stórsigur. Menn Warwicks lögðu á flótta og skildu Hinrik konung eftir undir tré.
Þegar her Lancaster-manna nálgaðist London greip ótti um sig í borginni og borgarhliðum var lokað en Lancaster-menn rændu og rupluðu í nálægum sveitum. Þeir hörfuðu þó frá borginni áður en Játvarður hertogi sneri aftur með her sinn og leifarnar af her Warwicks og var þeim vel fagnað í London, þar sem York-menn áttu yfirgnæfandi stuðning. Fólk kallaði „Játvarður konungur!“ og þingið tók undir og sagði erfðakröfu York-ættar réttmæta. Játvarður var krýndur óopinberlega í skyndi í Westminster Abbey við mikinn fögnuð en sór þess eið að hann skyldi ekki láta krýna sig opinberlega fyrr en konungshjónin hefðu verið líflátin eða hrakin í útlegð.
Þeir Játvarður og Warwick héldu svo norður á bóginn og söfnuðu að sér miklu herliði en við Towton nálægt York mættu þeir stórum her Lancaster-manna og er talið að um 80.000 manns hafi tekið þátt í orrustunni og um 20.000 fallið. Játvarður konungur vann afgerandi sigur; mikið mannfall varð í liði Lancaster-manna og flestir foringjar hersins féllu. Voru höfuð þeirra sett á stjaka við borgarhlið York í stað höfða föður konungs og bróður.
Hinrik og Margrét höfðu beðið átekta í York ásamt Játvarði syni sínum en tókst að komast undan. Þau flýðu til Skotlands og leituðu hælis við hirð Jakobs 3. Skotakonungs. Játvarður lét svo krýna sig konung Englands í júní 1461. Hann ríkti nokkurn veginn í friði í áratug en þó var lengi nokkur órói í Norður-Englandi, þar sem stuðningsmenn Lancaster-ættar voru flestir. Hann náði Hinrik konungi á sitt vald 1465 og hélt honum föngnum í Lundúnaturni.
Fjandmenn gera bandalag
Samkomulag Játvarðar konungs og Warwicks fór versnandi á árunum 1467-1470 og mátti að hluta rekja það til þess að konungur hafði gengið að eiga Elizabeth Woodville í laumi árið 1464 en Warwick hafði verið búinn að semja um annað kvonfang. Í kjölfarið komst Woodwille-ættin til metorða við hirðina á kostnað Neville-ættar, fjölskyldu Warwicks. Um leið dró úr vinsældum Játvarðar, þar sem hann hafði lagt á háa skatta og hirt lítt um lög og reglu. Warwick gerði því bandalag við George hertoga af Clarence, yngri bróður konungs, og þeir unnu sigur á herliði konungs í orrustu 1469 og hnepptu hann í varðhald og ætluðu að fá hann afsettan og Clarence gerðan að konungi í hans stað. En Ríkharður, yngsti bróðir konungs, kom honum til bjargar ásamt miklu liði.
Warwick og Clarence voru lýstir landráðamenn og urðu að flýja til Frakklands. Þar var Margrét af Anjou, fyrrum drottning, fyrir og lagði Loðvík 9. til að þessir fornu fjandmenn gerðu með sér bandalag, sem þau samþykktu að lokum og var samkomulagið innsiglað með hjónabandi Játvarðar af Westminster, sonar Margrétar, og Önnu Neville, dóttur Warwicks. Warwick gerði svo innrás í England haustið 1470 og kom Játvarði að óvörum, svo að hann og Ríkharður neyddust til að flýja land til Hollands og þaðan til Búrgundar. Hinrik 6. var aftur settur í hásætið. thumb|right|Ríkharður 3. Karl djarfi af Búrgund ákvað að liðsinna Játvarði, bæði með hermönnum og fé, svo að hann gat gert innrás í England og vann sigur á Warwick í orrustunni við Barnet. Lokasigurinn vannst svo í orrustunni við Tewkesbury vorið 1471 og þar féll Játvarður af Westminster en faðir hans, Hinrik konungur, var myrtur skömmu síðar.
Lokakaflinn
Rósastríðunum er oft talið ljúka þegar Játvarður 4. settist aftur í hásætið 1471 og ríkisár hans voru friðsæl en þegar hann dó skyndilega 1483 fór allt í bál og brand að nýju. Sonur hans og erfingi, Játvarður 5., var aðeins tólf ára og ljóst að móðurfrændur hans af Woodville-ætt myndu öllu ráða næstu árin. Við það voru margir ósáttir og Ríkharður föðurbróðir þeirra greip tækifærið og tókst að ná völdum. Hann rændi konunginum unga og lét setja hann og yngri bróður hans í fangelsi í Lundúnaturni og lýsti þá óskilgetna, þar sem hjónaband foreldranna hefði verið ógilt. Honum tókst að fá þingið á sitt band og var hann lýstur konungur sem Ríkharður 3. Ekkert spurðist síðan til prinsanna ungu og er talið víst að þeir hafi verið myrtir.
Foringi Lancaster-manna þegar hér var komið sögu var Hinrik Tudor en faðir hans var óskilgetinn hálfbróðir Hinriks 6. Erfðatilkall hans var þó í gegnum móður hans, lafði Margréti Beaufort, sem var afkomandi Játvarðar 3. Hann safnaði liði og vann sigur á her Ríkharðs í orrustunni við Bosworth Field 1485. Ríkharður féll en Hinrik varð konungur Englands sem Hinrik 7. og styrkti erfðatilkall sitt með því að giftast Elísabetu, dóttur Játvarðar 4., sem stóð næst til erfða af hálfu York-ættar eftir lát bræðra sinna, og lét taka af lífi alla aðra hugsanlega erfingja sem hann kom höndum yfir. Þar með sameinuðust ættirnar tvær og Rósastríðunum lauk endanlega.