cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eric Prydz
Myndbandið
Grínútgáfa hefur verið gerð af myndbandinu og sýnir hún karlmenn stunda iðju kvennana í upprunalegu útgáfunni og karlkennara. Einnig hafa hermenn í bandaríska hernum gert myndband, þar sem þeir leika líkamsræktarkempurnar.
Fairbanks
thumbnail|Staðsetning Fairbanks thumbnail|Miðbær Fairbanks.
Kímon
thumb|right|180px|Áletrun með nafni Kímons: Kimon Miltiado Kímon (forngrísku: Κίμων, Kimōn) (510 - 450 f.Kr.) var aþenskur herforingi og stjórnmálamaður. Hann var sonur Míltíadesar, sem leiddi her Grikkja til sigurs í orrustunni við Maraþon.
Fairbanks
Fairbanks er borg í mið-Alaska fylki Bandaríkjanna. Fairbanks er hluti af sveitarfélaginu Fairbanks North Star Borough en þar búa tæp 100 þúsund manns. Í borginni sjálfri eru um 32 þúsund manns. Lestarsamgöngur liggja þaðan til Anchorage.
Kímon
Plútarkos segir að Kímon hafi verið „jafn hugrakkur og Míltíades, jafn klókur og Þemistókles og báðum mönnum réttvísari“. Hann var efnaður maður og þekktur fyrir örlæti.
Helgistaður Artemisar Brauróníu
Helgistaður Artimesar Brauróníu eða Brauróneion var helgistaður tileinkaður gyðjunni Artemis Brauronia á Akrópólishæð í Aþenu.
Kímon
Kímon barðist í orrustunni við Salamis árið 480 f.Kr. Hann naut mikillar virðingar sem herforingi. Í stjórnmálum var hann íhaldssamur. Hann var mjög hlynntur Spörtu og studdi fámennisstjórnarsinna í aþenskum stjórnmálum. Helsti andstæðingur hans í stjórnmálum var Períkles.
Helgistaður Artemisar Brauróníu
Helgistaðurinn var staðsettur í suðvesturhluta Akrópólishæðarinnar, á milli Kalkoþeku og Propylaeu. Artemis Brauronia, gyðja meðgöngu og fæðingu, átti aðalhelgistað sinn í Brauron, borgríki á austurströnd Attíku. Þegar tilbiðjendur hennar fluttu sig að mestu til borgarinnar var hofið byggt.
Fairbanks
Borgin stendur við ána Chena sem rennur í Júkonfljót og er á sömu breiddargráðu og Stöðvarfjörður. Háskólinn University of Alaska Fairbanks er sá elsti í fylkinu. Herstöðin Ladd Army Airfield er við borgina.
Helgistaður Artemisar Brauróníu
Brauróneion innihélt viðarstyttu (xoanon) af gyðjunni. Konur sem tilbáðu hana sveipuðu styttuna gjarnan klæðum. Árið 346 f.Kr. var síðan önnur viðarstytta reist henni til heiðurs, mögulega verk eftir Praxíteles skv. Pausaníasi.
Vesturhluti Brauróneion var byggt á leifum eldri mýkensks vígveggjar. Hofið sjálft er þó allt að mestu horfið, fyrir utan fáeina vegggrunna á austurhlutanum og nokkrar kalksteinaleifar. Inngangurinn er enn sjáanlegur sem sjö tröppur höggnar út í bergið. Dagsetning yfir byggingarlok helgistaðarins er ekki með öllu þekkt, en árið 430 f.Kr. er almennt viðurkennt af fræðimönnum þar sem nágranninn Propylaea er frá svipuðum tíma.
Fairbanks
Fairbanks er þekkt sem kaldasta borg Bandaríkjanna.
Vallarfoxgras
Vallarfoxgras (fræðiheiti: Phleum pratense) er fjölært gras af ættkvíslinni Phleum. Vallarfoxgras er ræktað hérlendis og er afar vinsælt til beitar og sláttar. Uppskeran er bæði mikil og orkurík. Tegundin er þó viðkvæm fyrir beit og traðki og nýtist því best í bland við aðrar grastegundir, eins og Vallarsveifgrasi. Vallarfoxgras vex villt um alla Evrópu, frá Miðjarðarhafi allt norður að 70. breiddarbaug. Frá Evrópu barst það til Bandaríkjanna með landnemum, en það var Daninn Timothy Hansen sem talinn er upphafsmaður ræktunar á vallarfoxgrasi. Upp úr 1720 flutti hann fræ með sér frá Nýja-Englandi til Marylands og vann að útbreiðslu þess. Honum til heiðurs er tegundin enn kölluð Timothy eða Timotei í allmörgum löndum.
Líffræði
Vallarfoxgras getur náð 50 til 150 cm hæð og blöðin geta verið allt að 40 cm löng og 1 cm á breidd. Blöðin eru lensulaga og snúa stundum dálítið upp á sig. Blómskipun vallarfoxgrass er axpuntur, sem nefnist einnig kólfur. Hann er snarpur viðkomu vegna stuttra brodda á axögnunum. Vallarfoxgras safnar forða í lauk.
Silfurlampinn
Silfurlampinn voru íslensk leiklistarverðlaun sem veitt voru árlega af félagi leikdómara á dagblöðunum í Reykjavík frá 1954 til 1973.
Gustav Vigeland
thumb|150px|Gustav Vigeland i 1929 Gustav Vigeland (11. apríl, 1869 – 12. mars, 1943) var norskur myndhöggvari. Hann var talinn einn fremsti myndhöggvari Norðmanna í upphafi 20. aldar og eftir hann liggja fjölmörg verk. Þekktastur er Vigeland-garðurinn í Osló þar sem mörg verka hans standa, meðal annars risavaxinn gosbrunnur sem hann vann að um margra ára skeið.
Árið 1947 gáfu Norðmenn Íslendingum styttu af Snorra Sturlusyni sem Vigeland hafði gert árið 1914 og stendur í Reykholti.
Dalasýsla
thumb|300px|Staðsetning Dalasýslu. Dalasýsla var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.
Dalasýsla er fyrir botni Breiðafjarðar og deilir mörkum með Strandasýslu, Austur-Barðastrandarsýslu, Snæfellsnessýslu og Mýrasýslu.
Sveitarfélög
Í Dalasýslu er eitt sveitarfélag sem nær yfir alla sýsluna (fyrrverandi sveitarfélög innan sviga):
Kjördæmið
Dalasýsla var kjördæmi í Alþingiskosningum fram til 1959 er Vesturlandskjördæmi var myndað.
Johan Christian Pingel
Johan Christian Pingel (um 1713 – febrúar 1779) var danskur embættismaður sem var amtmaður á Íslandi frá 1744 en var settur af árið 1752 vegna skulda og fjármálaóreiðu. Hann var hér á landi 1745-1750 og bjó á Bessastöðum.
Malta í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Malta hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 33 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið. Malta á enn eftir að vinna keppnina og er með flestu topp-3 niðurstöður án sigurs, eða samtals fjórar. Þar eftir fylgir með næst besta árangur án sigurs.
Johan Christian Pingel
Pingel var fæddur í Rendsborg í Slésvík-Holtsetalandi, sonur Christians Pingel kapteins í danska hernum og konu hans, Mette Sophie Ecklef. Hann gekk sjálfur í herinn en árið 1744 var hann skipaður amtmaður yfir Íslandi og kom til landsins árið eftir. Sagt er að hann hafi talið að besta leiðin til að bæta bágt ástand í efnahagsmálum Íslendinga væri að bæta aga. Í umburðarbréfi til lögmanna og sýslumanna, dagsettu 7. mars 1746, segir Pingel að orsakir ástandsins séu „leti, ómennska, þrjóska og hirðuleysi Íslendinga“ og telur best að beita nógu mikilli harðneskju og bendir máli sínu til stuðnings á að Pétur mikli Rússakeisari hafi látið berja bændalýð til auðsveipni og dáða.
Malta í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Malta endaði í seinasta sæti í fyrstu tveim þátttökunum árin og, og eftir  dró landið sig úr keppni. Eftir sextán ára fjarveru, tók Malta þátt í keppninni árið og hefur verið með öll ár síðan þá. Endurkoma Möltu reyndist árangursrík þar sem að landið endaði í topp-10 sætunum í tólf af fimmtán keppnum á milli áranna 1991 og 2005. Þar á meðal voru það þriðja sæti fyrir Mary Spiteri og Chiara, og annað sæti fyrir Ira Losco  og Chiara. Eftir að hafa lent í seinasta sæti árið, hefur Möltu ekki tekist að ná jafn góðum árangri og hefur síðan þá aðeins endað í topp-10 sætunum í tvö skipti: Gianluca Bezzina í áttunda sæti og Destiny Chukunyere í sjöunda sæti.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Johan Christian Pingel
Pingel var andsnúinn áformum Skúla Magnússonar og félaga hans um atvinnuuppbyggingu á Íslandi. Í upphafi mun þó hafa farið vel á með þeim Skúla en fljótlega eftir að Skúli var skipaður landfógeti kastaðist í kekki og Skúli vildi ekki búa á Bessastöðum, eins og ætlað var, heldur fékk að hafa embættisbústað sinn í Viðey. Í bréfi sem Pingel skrifaði stiftamtmanninum, Rantzau greifa, 13. september 1751 segir hann meðal annars: „Er ég ekki af hjarta velviljaður Íslandi? Hef ég nokkru sinni arnnað sýnt? Yður mun þykja landfógetinn raupsamur í meira lagi, og hefir hann lært það af Horrebow sem hefir.stórspillit honum, því áður var hann viðfelldinn maður og skynsamur. Annars þykir mér ásannast hið fornkveðna, að eigi sé hollt að hefja Íslendinga til vegs og virðingar, því síðan þessi maður varð lamdfógeti, er hann orðinn svo hrokafullur, að engu tali tekur í stuttu máli: hann er orðinn allur annar maður.“
Í gögnum Hörmangarafélagsins kemur fram að Pingel fékk árlegar greiðslur þaðan, væntanlega í því skyni að hann gætti hagsmuna félagsins, meðal annars með því að vinna gegn framfarabrölti Íslendinga. Þess má þó geta að á fyrstu árum sínum studdi Pingel málstað og kvartanir Íslendinga gegn kaupmönnum í bréfum til stjórnvalda og fer stundum hörðum orðum um framferði þeirra. En Pingel átti í miklum fjárhagserfiðleikum og var því mjög háður kaupmönnum. Hann var stórskuldugur og var á endanum settur úr embætti af þeim sökum 8. maí 1752 og Magnús Gíslason skipaður í hans stað, fyrstur Íslendinga.
Pingel hafði raunar farið úr landi 1750 og kom ekki aftur til Íslands þótt komið hafi til tals að skipa hann stiftamtmann eftir lát Rantzaus 1768. Hann hlaut etatsráðsnafnbót og mun hafa lagt stund á ölgerð. Fyrri kona hans var Margrethe Elisabeth Franchin (1726 – 1753). Þau giftust í Kaupmannahöfn 3. desember 1743. Að minnsta kosti fjögur börn þeirra fæddust á Íslandi en þegar þau voru komin aftur til Danmerkur lést Margrethe í mars 1753 af barnsförum. Pingel giiftist Anna Marie Lyders (1721 – 16. mars 1795) í Kaupmannahöfn 28. janúar 1756. Pingel lést í febrúar 1779 í Skaarup í Danmörku.
Akarníumenn
Akarníumenn (á forngrísku: Ἀχαρνεῖς (Akkarneĩs); á latínu: Acharnenses) er elsta varðveitta leikritið eftir forngríska gamanleikaskáldið Aristófanes. Það var fyrst sett á svið árið 425 f.Kr. og var uppfærslan kostuð af Kallistratosi. Verkið vann fyrstu verðlaun í gamanleikjakeppninni á Lenajuhátíðinni.
Akarníumenn er meðal annars þekkt fyrir boðskap sinn um að ljúka beri Pelópsskagastríðinu og fyrir viðbrögð höfundar við málsókninni sem Kleon höfðaði gegn honum ári áður — Kleon hafði ákært Aristófanes fyrir að rægja Aþenumenn í leikritinu Babýlóníumenn sem ekki er varðveitt.
Laugavegur 31
Laugavegur 31 er reisulegt steinhús á gatnamótum Laugavegs og Vatnsstígs. Þar var rekið vefnaðarvöruverslun og fataverslun og þar var banki og biskupstofa. Marteinn Einarsson kaupmaður keypti húseignina Laugaveg 29 árið 1918 og flutti verslun sína þangað en hann hafði áður verslað með matvöru og vefnaðarvöru á Laugavegi 44 en hætti við flutninginn að versla með matvörur. Helgi Jónsson varð þá viðskiptafélagi hans og nefndist fyrirtæki þeirra Marteinn Einarsson & co. Marteinn keypti seinna brunarústir á horni Laugavegs og Vatnsstígs og reisti á árunum 1928-1930 stórhýsi sem nú stendur þar. Það hús hýsti Alþýðubankann frá árinu 1971 og síðar biskupstofu.
Jónatan Þorsteinsson rak húsgagnaverksmiðju og verslun að Laugavegi 31 og verslaði með húsgögn, sjómannadýnur, línoleum gólfdúka, veggfóður, vaxdúka og ferðakoffort og alls konar leðurvörur. Þann 24. júlí 1920 brann stórhýsi Jónatans.
Logri
Logri (einnig nefndur lógariþmi, lógaritmi, sjaldnar lygri) fyrir ákveðna tölu x er það veldi sem þarf að hefja grunntölu lografallsins a í til að fá upprunalega töluna út. Lografallið er andhverfa veldisfallsins með jákvæðan veldisstofn a sem uppfyllir eftirfarandi aljöfnu:
Sem dæmi má nefna að logri tölunnar 1000 með grunntölu 10 er 3, þar sem 10³ = 10 × 10 × 10 = 1000:
Aðferðin við að finna logra, með grunn a, tölunnar x er jafngilt því að finna hvert veldi tölunnar a þarf að vera til að fá út x.
Náttúrlegur logri, táknað með ln, er reiknaður með grunntölunni e en tugalogri (venjulegur lygri), með grunntölunni 10.
Aljöfnur logra
Til eru mikilvægar aljöfnur sem tengja logra saman:
Margfeldi, kvóti, veldi og rót
Logri af margfeldi er jafn summu logra þeirra talna sem eru margfaldaðar saman, logri kvóta er jafn mismuni logra deilistofns kvótans og logra deili kvótans, logri af n-ta veldi tölu er n margfaldað með logra tölunnar sjálfrar og logri n-tu rótar tölu er logri tölunnar deilt með n, eftirfarandi gildir fyrir allar tegundir lografalla.
Umreikningur milli grunntalna
Þar sem reiknivélar reikna oftast logra með grunntölu 10 eða e getur verið hentugt að snara þeim yfir á grunntölu b að eigin vali, en það er gert með:
Eiginleikar lograns
Aðeins er hægt að taka logra af jákvæðri tölu því grunnur lograns er alltaf jákvæð tala og sama í hvaða veldi þú setur jákvæða tölu, aldrei er hægt að fá neikvæða tölu út.
þar sem log10(100) = 2 og því þurfti aðeins að leita eftir log10(1.23) í töflunni.
1062
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Aurar (landslagsþáttur)
Aurar (orðið aur í fleirtölu) eru ógróið flatlendi úr hnullungum, möl og sandi sem auravatn hleður undir sig. Gott dæmi um aura eru sandar og ósar Markarfljóts.
Flott (hljómsveit)
Flott (venjulega ritað með hástöfum sem FLOTT) er íslensk hljómsveit sem var stofnuð í byrjun árs 2020. Flott, ásamt Unnsteini Manuel, fluttu lokalag Áramótaskaupsins árið 2021 (Ef þú hugsar eins og ég). Sveitin hlaut tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2022, annars vegar fyrir popplag ársins (Mér er drull) og hins vegar sem bjartasta vonin.
Núverandi
Ragnhildur Veigarsdóttir semur lög sveitarinnar, spilar á hljómborð og útsetur. Vigdís Hafliðadóttir syngur, er meðhöfundur laganna og semur textana.
Saga
Vigdís fékk hugmynd um að stofna hljómsveit sem semdi heiðarlegt stelpupopp og hafði samband við kunningja sinn Ragnhildi. Út frá því fóru þær í að finna hljóðfæraleikara sem pössuðu inn í bandið og þannig myndaðist stelpubandið Flott .
Um svefn og vöku
Um svefn og vöku (De somno et vigilia) er ritgerð eftir Aristóteles og er hluti af Parva Naturalia.
Gagnagnótt
thumb|right|Myndræn framsetning gagna um nafnlausar breytingar á Wikipediu. Gagnagnótt eða gríðargögn er heiti á því mikla magni gagna eða gagnasetta sem hefðbundin búnaður til gagnavinnslu ræður ekki við en nútímatækni gerir fólki kleyft að vinna úr með aðstoð tölva. Meðal þeirra áskoranna sem gagnagnótt hefur í för með sér er að finna betri leiðir til að safna gögnunum, geyma þau, greina, leita í þeim, deila þeim, flytja á milli tölvukerfa, setja fram myndrænt, móta fyrirspurnir fyrir, uppfæra þau og tryggja gagnavernd.
Einkenni gagnagnóttar
Á enskri tungu, sem er helsta tungumál hnattvæðingar, er, til einföldunar, gjarnan sagt að fimm lýsingarorð sem öll byrja á bókstafnum v einkenni gagnagnótt. Þessi tiltekna einföldun á eiginleikum gagnagnóttar á rætur sínar að rekja til erindis sem tækniráðgjafinn Doug Laney hélt árið 2001 og samanstóð upphaflega af þremur v-um. Seinna meir bættust tvö við áreiðanleiki (e. veracity) og verðmæti (e. value).
Íslensk vefhugbúnaðarfyrirtæki
Það má segja að Íslensk vefhugúnaðarfyrirtæki hafi byrjað með tilkomu myndrænna vafra um eða upp úr 1994. Fyrstu árin var mikill tilraunabragur á þeim vefsvæðum sem voru gerð, enda netnotkun ekki orðin almenn og væntur ávinningur fyrirtækja af því að eiga vefsíðu á þessum tíma var oftast afar lítill.
Gagnagnótt
Magn
Magn (e. volume) sífellt meira magn af gögnum er safnað saman. Í frétt frá 2013 var sagt frá því að eBay geymdi um 90 petabæt af gögnum um gesti á vef sinn og að um 100 terabæt bættust við á degi hverjum.
Vansbro
thumb|right|200px|Vansbro Vansbro er þéttbýli í sveitarfélaginu Vansbro í Svíþjóð. Þar búa 2 026 manns (2010).
Gagnagnótt
Hraði
Hraði (e. velocity) gagna eða magn gagna sem verður til á tiltekinni tímaeiningu hefur aukist mjög. Tilraunir sem framkvæmdar eru í stóra sterkeindahraðlinum framleiða meira en 500 terabæt af gögnum á hverri sekúndu sem er of mikið af gögnum til þess að hægt sé að geyma þau öll. Af þeim sökum er notast við algrím til þess að sía burt þau gögn sem ekki eru talin áhugaverð.
Íslensk vefhugbúnaðarfyrirtæki
Í fyrstu kynslóð íslenskra vefsvæða voru vefir listamanna, (grafískra) hönnunarfyrirtækja, og útflutningsfyrirtækja mest áberandi, og opinberir eða hálf-opinberir aðilar á borð við Ferðamálaráð og Útflutningsráð stóðu að fjármögnun og skipulagningu samstillra kynningarvefja fyrir ákveðna útflutningsgeira.
Gagnagnótt
Fjölbreytni
Fjölbreytni (e. variety) gagna felst í því að gögn geta verið á mismunandi formi: texta, hljóði, hreyfimynd eða mynd eða á tvíundarkerfiskóða. Enn fremur er ekki víst að gögnum sem safnað er saman frá mismunandi heimildum noti sömu mælieiningu eða hreinlega sömu skilgreiningu á því sem er mælt. Þá getur skipt máli hvernig eyður í gagnasetti eru meðhöndlaðar. Þetta getur valdið vandamálum við frekari vinnslu gagnanna, sér í lagi hjá stórfyrirtækjum.
Íslensk vefhugbúnaðarfyrirtæki
Einhver fyrstu veffyrirtækin voru Miðheimar og Íslenska menntanetið en aðalstarfssemi þeirra var rekstur internetþjónustu fyrir einstaklinga og fyriræki. Hjá þeim var heimasíðugerðin aukabúgrein. Svipaða sögu var að segja um flest veffyrirtæki á þessum árum, t.d. var Auglýsingastofa Reykjavíkur að meginþræði hefðbundin auglýsingastofa sem fékkst við prentmiðlun. Því má segja að "vefauglýsingastofan" Qlan sem Tómas Jónsson og Guðmundur Ragnar Guðmundsson stofnuðu hafi verið fyrsta sérhæfða veffyrirtækið, þó líftími hennar hafi verið fremur skammur.
Gagnagnótt
Áreiðanleiki
Áreiðanleiki (e. veracity) gagna vísar til þess að erfitt getur verið að sannreyna tiltekið gagnasett og því stærra sem það er því erfiðara. Svo dæmi sé tekið getur sú spurning vaknað við úrvinnslu tiltekins gagnasetts hvort að Jón I. Jónsson sem býr á Hávallagötu 18 og Jón Ingvar Jónsson sem einnig býr á Hávallagötu 18 séu sami maðurinn. Almenn skynsemi segir okkur að svo sé að öllum líkindum en tölvur ráða ekki við slíka ályktunarhæfni.
Íslensk vefhugbúnaðarfyrirtæki
Smátt og smátt spruttu upp fyrirtæki með starfsemi sem snerist um vefhönnun og hugbúnað tengdan vefsíðugerð og vefumsjón. Þessi fyrirtæki bættust við hinn ört vaxandi upplýsingatækniiðnað á Íslandi á síðari hluta tíunda áratugarins.
Gagnagnótt
Verðmæti
Verðmæti (e. value) gagnagnóttar felst auðvitað ekki í gögnunum sem slíkum heldur hvernig hægt er að hagnýta gagnagnótt til þess að auka skilvirkni eða selja fleiri vörur hjá fyrirtæki eða stofnun sem hefur meira með viðskiptafræði að gera en tölvunarfræði.
Íslensk vefhugbúnaðarfyrirtæki
Tímaröð og starfstímabil helstu veffyrirtækjanna
Vantar upplýsingar um:
Gagnagnótt
Vinnsla gagnagnóttar
Vinnsla gagnagnóttar hefur oftar en ekki það í för með sér að þörf verður á að skala tölvukerfið sem notast er við. Hefðbundin uppfærsla á tölvukerfum vegna þarfar á aukinni afkastagetu hefur jafnan falið í sér að „skala upp“ sem þýðir að vélbúnaður tölvunnar sem er notuð er uppfærð: vinnsluminni eða geymslupláss aukið eða hraðari örgjörvi settur. Undanfarin ár hefur meira borið á því að „skala út“ en þá er munurinn sá að bætt er við einni eða fleiri tölvu af svipaðri afkastagetu og verkefnunum skipt á milli þeirra.
Hefðbundnir gagnagrunnar eru svokallaðir venslagagnagrunnar sem notast við staðlað fyrirspurnamál sem heitir SQL. Venslagagnagrunnar þurfa hins vegar að lúta að takmörkunum töfluskemans sem ákvarðar hvaða gögn geta farið inn í hverja töflu í gagnagrunninum. Hönnun töfluskemas fyrir tiltekið verkefni krefst jafnan töluverðrar forsjálni. Ennfremur takmarkast hefðbundnir venslagagnagrunnar af hinum svonefndu fjórum grunneiginleikum hreyfinga (skammstafað ACID á ensku): einingu, heilleika, einangrun og endingu sem saman tryggja áreiðanleika gagnagrunnsins.
Gagnagnótt hefur orðið til þess að auka kröfur um sveigjanleika gagnagrunna. Ein helsta hreyfing í þá áttina er skammstöfuð NoSQL sem stendur fyrir „not only SQL“, „not relational SQL” eða „non SQL” og svo seinna meir NewSQL.
Keynote (forrit)
Keynote er kynningarforrit frá Apple fyrir Mac OS X stýrikerfið. Það var fyrst kynnt í janúar 2003 og er nú partur af iWork pakkanum. Nýjasta útgáfan er Keynote 4. Hún keyrir á Mac OS X 10.4 Tiger og Mac OS X 10.5 Leopard.
IWork
Riddararnir
Riddararnir (á forngrísku: Ἱππεῖς (Hippeîs); á latínu: Equites) er næsteslta varðveitta leikritð eftir forngríska gamanleikjaskáldið Aristófanes. Það vann fyrstu verðlaun í gamanleikjakeppninni á Lenajuhátíðinni árið 424 f.Kr. Leikritið er öðru fremur ádeila og árás á aþenska stjórnmálamanninn Kleon.
AkureyrarAkademían
AkureyrarAkademían (AkAk) er sjálfseignarstofnun sem stofnuð var á grunni Félags sjálfstætt starfandi fræðimanna á Norðurlandi. AkAk er samfélag fólks á Norðurlandi sem hefur háskólapróf og/eða sinnir fræði- eða ritstörfum. AkureyrarAkademían stendur reglulega fyrir fundum, fyrirlestrum, málþingum og öðrum viðburðum.
Saga félagsins
Fyrirmyndin að AkureyrarAkademíunni er sótt til ReykjavíkurAkademíunnar. Markmiðið með stofnun AkureyrarAkademíunnar var að nýta betur þekkingu fræðafólks á Norðurlandi, skapa þeim vettvang til miðlunar og umræðu inn á við sem og til samfélagsins. Fulltrúar stunda rannsóknir og ritstörf á víðu fræðasviði.
AkureyrarAkademían er staðsett í Árholti, Háhlíð 1.
Oddbjarnarsker
Oddbjarnarsker eða Skeri er eyja á Breiðafirði og tilheyrir hún svokölluðum Vestureyjum. Löngum voru þar margar verbúðir og mest er talið að hafi verið 30 verbúðir á skerinu. Róðrar lögðust þó af á 20. öld.
Skerið er talið vera nefnt eftir Oddbirni gamla, sem er talinn hafa numið land hér eða að minnsta kosti stundað róðra úr skerinu.
Náttúrufar
Í skerinu er mikil lundabyggð og er það grösugt af fugladriti. Í því miðju er lítil laut sem nefnist Skötutjörn en þar var jafnan gert að þeim fiski sem dreginn var þar á land.
Lynn Margulis
thumb|right|Lynn Margulis árið 2005. Lynn Margulis (fædd Lynn Petra Alexander; 5. mars 1938 - 22. nóvember 2011) var bandarískur þróunarlíffræðingur, rithöfundur og kennari. Hún var helsti talsmaður samlífisþróunar í samtímanum. Sagnfræðingurinn Jan Sapp skrifaði að „Nafn Lynn Margulis er jafntengt samlífi og nafn Charles Darwin er tengt þróunarkenningunni.“ Margulis breytti núverandi skilningi á þróun fruma með kjarna (nokkuð sem Ernst Mayr kallaði „hugsanlega mikilvægasta atburðinn í sögu lífsins“ ) með því að halda því fram að hún hafi verið afleiðing af samlífissamruna baktería. Margulis var einnig meðhöfundur Gajutilgátunnar ásamt breska efnafræðingnum James Lovelock, sem hélt því fram að jörðin virkaði sem eitt sjálfstýrt kerfi, og var einn helsti stuðningsmaður fimm ríkja flokkunar Robert Whittaker.
Allan feril Margulis átti starf hennar til að vekja mikla andstöðu (ein styrkumsókn frá henni fékk viðbrögðin „Rannsóknir þínar eru bull. Slepptu því að sækja hér um aftur.“ og tímamótagrein hennar, „On the Origin of Mitosing Cells“, birtist árið 1967 eftir að hafa verið hafnað af um fimmtán tímaritum. Þegar hún var enn ungur kennari við Boston-háskóla, var kenning hennar um að frumulíffæri, eins og hvatberar og grænukorn, hefðu eitt sinn verið sjálfstæðar bakteríur, að mestu hunsuð í á annan áratug og varð ekki almennt viðurkennd fyrr en hún var staðfest með erfðafræðirannsóknum. Margulis var kjörin meðlimur Bandarísku vísindaakademíunnar árið 1983. Bill Clinton forseti afhenti henni National Medal of Science árið 1999 og Linnean Society of London veitti henni Darwin-Wallace-verðlaunin árið 2008.
Margulis var harður gagnrýnandi nýdarwinisma. Afstaða hennar skapaði ævilanga deilu við leiðandi nýdarwiníska líffræðinga eins og Richard Dawkins, George C. Williams og John Maynard Smith. Kenningar Margulis um innanfrumusamlífi áttu sér fyrirrennara, allt aftur á miðja 19. öld; einkum Andreas Franz Wilhelm Schimper, Konstantin Mereschkowski, Boris Kozo-Polyansky (1890–1957) og Ivan Wallin. Margulis stuðlaði ekki aðeins að aukinni viðurkenningu framlags þeirra, heldur sá hún sjálf um fyrstu ensku þýðinguna á bók Kozo-Polyansky, sem kom út ári fyrir andlát hennar. Mörg af helstu verkum hennar sem ætluð voru almennum lesendahópi, voru samin með syni hennar Dorion Sagan.
Árið 2002 útnefndi tímaritið Discover Margulis eina af 50 mikilvægustu vísindakonum heims.
George Baker Selection
George Baker Selection var hollensk hljómsveit stofnuð árið 1967 en hét þá Soul Inventions. Ári seinna skipti hún um nafn. Fyrsta fræga lag hljómsveitarinnar var Little Green Bag (1969) og árið eftir kom lagið Dear Ann sem komst upp í eitt af 10. efstu sæti hollenska vinsældalistans. Paloma Blanca (1975) varð svo fyrsta lag sveitarinnar sem hlaut heimsfrægð.
George Baker Selection skipar sér sess í hollenskri tónlistarmenningu og er eina hljómsveitin, utan Bítlanna, sem hafa komið þremur smáskífum í röð í toppsæti vinsældalistans hollenska.
Meðlimir
George Baker (musician)
Granít
thumb|250px|right|Dæmi um granít. 250px|thumb|Nærmynd af graníti úr [[Yosemiteþjóðgarðurinn|Yosemiteþjóðgarðinum í Bandaríkjunum.]] Granít er stórkornótt tegund af súru djúpbergi. Helstu frumsteindir þess eru kvars og feldspat og innan við 10% bergsins eru dökkar steindir. Granít getur verið allt frá því að vera bleikt til dökkgrátt og jafnvel svart.
Sökum þéttleika og hörku þess er granít vinsælt sem iðnaðargrjót. Meðalþéttleiki þess er 2,75 g/sm3.
Bergtegundin finnst aðeins á einum stað á Íslandi eða í Slaufrudal í Lóni, austan Hafnar í Hornafirði. Það er ljóst yfirlitum eins og granófýr en grófara.
Um minni og upprifjun
Um minni og upprifjun (De memoria et reminiscentia) er ritgerð eftir Aristóteles og hluti af Parva Naturalia.
Alfred
Alfred er íslenskt karlmannsnafn.
Samskiptakenningar
Samskiptakenningar eru þriðja meginkenningin eða sjónarhornið innan félagsfræðinnar og þær skoða og lýsa samskiptum milli einstaklinga og hópa. Samskiptakenningar eru á „míkróplani“, þær fjalla um samskipti við ákveðnar aðstæður og því er sjónarhornið þröngt. Það er mikilvægt að átta sig á muninum á „míkró-“ og „makrófélagsfræði“. Samskiptakenningar fjalla því fyrst og fremst um hegðun í daglegu lífi en ekki um stærri þætti eins og menntakerfi, trúarbrögð eða stéttaskiptingu. Stóru þættirnir eru til umfjöllunar í samvirkni- og átakakenningum.
Eins og aðrar meginkenningar félagsfræðinnar greinast samskiptakenningar í nokkrar undirkenningar eða sjónarhorn en þau algengustu eru kenningar um félagslegar athafnir eða túlkunarsjónarhorn sem hafna vanalega þeirri skoðun að samfélagið hafi skýra félagsgerð sem stýri heðgunarferli einstaklinga eftir ákveðnum brautum. Einfaldasta skilgreiningin á félagsgerð eru tvö félagsleg öfl eða þættir og tengslin milli þeirra. Í félagsfræði er hins vegar hugtakið víðara og vísar til stórra félagslegra kerfa, fylkingaskipana eða mynstra. Samvirkni- og átakakenningar eru kenningar um félagsgerð.
Reyndar viðurkenna sumir kenningasmiðir samskiptakenninga að félagsgerð sé til en þeir álíta að þessi uppbygging stýrist og mótist af aðgerðum einstaklinga. Max Weber var einn þeirra en hann brúaði bilið að hluta á milli kenninga um félagsgerð (samvirkni- og átakakenninga) og félagslegra athafna. Weber viðurkenndi tilvist stétta og hópa en hafnaði kenningum Emiles Durkheim um að samfélög eigi sér sjálfstætt líf óháð einstaklingunum sem hafa skapað það. Þeir kenningasmiðir sem beita sjónarhorni táknrænna samskipta viðurkenna tilvist félagslegra hlutverka en hafna því að þessi hlutverk séu föst og ósveigjanleg eða þá ákvörðuð út frá hugsanlegum „þörfum“ samfélagsins. Í fyrirbæra- og félagsháttafræði koma fram mun róttækari skoðanir gegn sjónarhorni samvirkni- og átakakenninga því þær hafna öllum hugmyndum um félagsgerðir. Samskiptakenningar eiga það sameiginlegt að leggja áherslu á að félagsfræðingar einbeiti sér að skilningi og túlkun mannlegrar hegðunar. Í þessu felst að í félagsfræðinni fást menn við að uppgötva og öðlast skilning á hvaða merking búi að baki hegðun.
Shusaku Nishikawa
Shusaku Nishikawa (fæddur 18. júní 1986) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 31 leiki með landsliðinu.
Spencer Compton, jarl af Wilmington
Spencer Compton, fyrsti jarlinn af Wilmington, (u.þ.b. 1673 – 2. júlí 1743) var breskur stjórnmálamaður sem sat í ríkisstjórn Bretlands frá árinu 1715 til dauðadags. Frá 16. febrúar 1742 var hann forsætisráðherra Bretlands. Hann var annar í því embætti á eftir Robert Walpole en á ráðherratíð Wilmingtons var hann mestan part leiksoppur innanríkisráðherrans Carteret lávarðar. Wilmington var úr röð breskra Vigga líkt og forveri sinn.
Æviágrip
Spencer Compton var þriðji sonur James Comptons, þriðja jarlsins af Northampton. Compton gekk á neðri deild breska þingsins í fyrsta sinn árið 1698. Fjölskylda Comptons var hlyntt Tory-mönnum (þ.e.a.s. Íhaldsmönnum) en Spencer Compton gekk til liðs við Vigga eftir að hafa lent í ósætti við bróður sinn, George Compton. Compton varð fljótt áberandi meðal Vigga á þingi og varð náinn samstarfsmaður Roberts Walpole í rúm fjörutíu ár.
Árið 1707 varð Compton lífeyrisstjóri (Paymaster of Pensions). Hann gegndi þessu embætti í sex ár þótt þingsetu hans lyki árið 1710 og Íhaldsmenn tækju völdin sama ár. Íhaldsmenn héldu Spencer í embætti þar sem þeir vildu viðhalda stuðningi Compton-fjölskyldunnar. Árið 1713 gekk Compton á neðri þingdeildina á ný. Þegar Viggar komust aftur í ríkisstjórn vonaðist Compton til þess að fá embætti í stjórninni en hafði ekki erindi sem erfiði. Hann varð þess í stað féhirðir prinsins af Wales (sem síðar varð Georg 2. Bretlandskonungur). Stuttu síðar var Compton kjörinn forseti neðri deildar breska þingsins. Hann gegndi því embætti frá 1715 til 1727. Frá 1716 gerðist hann meðlimur í breska leyndarráðinu. Þegar Viggaflokkurinn klofnaði árið 1717 stóð Compton með Walpole og gekk með honum í stjórnarandstöðu. Þrátt fyrir þetta hélt hann sæti sínu í leyndarráðinu til ársins 1720.
Walpole varð forsætisráðherra árið 1721. Óljóst var hvað myndi taka við þegar Georg 1. dæi og sonur hans tæki við sem konungur. Georg 2. var hrifnari af Compton en af Walpole og sagði nokkrum sinnum að hann vonaðist til þess að hann tæki við af honum. Til þess að koma í veg fyrir þetta hélt Walpole Compton á hliðarlínu ríkisstjórnarinnar. Hann var þó gerður að launastjóra (Paymaster General) frá 1722 til 1730. Árið 1725 varð Compton innsiglisstjóri (Lord Privy Seal) og riddari í Baðreglunni.
Georg 2. varð konungur árið 1727 og hafði hug á að skipta um ríkisstjórnarleiðtoga en Compton viðurkenndi á fundi með konungnum og Walpole að hann væri ekki starfinu vaxinn. Til þess að losna við Compton af neðri deild breska þingsins lét Walpole aðla Compton árið 1728 og var hann þaðan af kallaður Wilmington barón. Tveimur árum síðar varð hann Jarlinn af Wilmington og Pevensey vísigreifi auk þess sem hann varð forseti ríkisráðsins (Lord President of the Council) til ársins 1742. Í janúar næsta ár tók Wilmington við af Walpole sem fyrsti lávarður ríkisfjárhirslunnar (First Lord of the Treasury) og þar með forsætisráðherra en þótt Wilmington væri orðinn ríkisstjórnarleiðtogi að nafninu til fór Carteret lávarður með flest völd í stjórn hans. Heilsu Wilmingtons var nú farið að hraka og hann lést í embætti þann 2. júlí 1743. Þar sem Wilmington var ókvæntur og barnlaus voru allir aðalstitlar hans leystir upp eftir dauða hans.
Bæirnir Wilmington í Norður-Karólínu og Delaware eru nefndir eftir honum.
Cerastium siculum
Cerastium siculum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá vestur- og mið- Miðjarðarhafssvæðinu.
Stigull
thumb|300px|Falli lýst með svörtum og hvitum lit, og stiglar þess í ýmsum punktum táknaðir með örvum. Stigull er vigur með hnit allra fyrstu hlutafleiða falls. Er notaður til þess að lýsa bratta eða halla falls. Vigurgreining er sú grein stærðfræðinnar sem fæst við vigursvið.
Formleg skilgreining
Stigull fallsins \, f(x) með tilliti til vigursins er táknaður \nabla f þar sem \nabla (nabla) táknar vigurvirkjann del.
Einnig er stigull táknaður með, eða stundum \, f'(x).
Samkvæmt skilgreiningu er stigull dálkvigur þar sem stök eru hlutafleiður fallsins \, f, þ.e.:
Dæmi
Í þremur víddum, er stigullinn oftast ritaður í Kartesískum hnitum. Til dæmis yrði stigull fallsins reiknaður:
1063
Árið 1063 (MLXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Ryan Reynolds
Ryan Rodney Renolds (fæddur 23. október 1976) er kanadískur leikari. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sín í gamanmyndunum en einnig í rómantískum myndum eins og Van Wilder, Waiting..., Just Friends, Definitely Maybe og The Proposal en einnig í Deadpool og X-Men Origins: Wolverine. Reynolds lét líka í ofurhetjumyndinni Green Lantern ásamt Blake Lively og Mark Strong.
Æska
Reynolds fæddist í Vancouver í Bresku Kólumbíu, Kanada. Hann er sonur James og Tammy Reynolds og er yngstur af fjórum bræðrum. Hann er af írskum ættum og var alinn upp í kaþólskri trú. Ryan útskrifaðist úr Kitsilano menntaskólanum sem staðsettur er í Vancouver árið 1994. Síðan gekk hann í Kwantlen háskólann, einnig í Vancouver en kláraði þó aldrei.
Ferill
Ferill Reynolds byrjaði árið 1990 þegar hann lék Billy í kanadísku unglingasápunni Hillside, sem var einnig sýnd í Bandaríkjunum. Sem fullorðinn maður lék Ryan í National Lampoon kvikmyndinni Van Wilder og í bandarísku sjónvarpsþáttaröðinni, Two Guys, A Girl and a Pizza Place og lék læknisfræðinemann Michael "Berg" Bergen. Hann lék einnig lítið hlutverk í Harold & Kumar Go to White Castle sem hjúkka, lék í The In-Laws með Michael Douglas og Albert Brooks en líka í kandaísku myndinni Foolproof. Árið 2005 lék hann þjón að nafni Monty í Waiting..., og sem tónlistarframleiðandinn Cris Brander í rómantísku gamanmyndinni Just Friends ásamt Amy Smart og Önnu Faris. Ryan lék söguhetjuna í kvikmyndinni Definitely, Maybe árið 2008. Hann lék síðan í seinni hluta lokaþáttar seríu sjónvarpsþáttarins Nýgræðingar (e. Scrubs), þar sem hann lék Spence, vin J.D. og Turks úr menntaskóla. Árið 2009 lék hann Andrew Paxton, þar sem hann lék á móti Söndru Bullock í vinsælu rómantísku gamanmyndinni The Proposal.
Þrátt fyrir að hafa að mestu leikið í gamanmyndum lék Reynolds dimma karakterinn George Lutz í endurgerðinni af hryllingsmyndinni The Amityville Horror. Hann fór í brjálaða líkamsrækt fyrir hlutverk sitt sem Hannibal King í kvikmyndinni Blade: Trinity en í henni léku líka Wesley Snipes og Jessica Biel. Hann lék líka alríkislögreglufulltrúa (FBI) ásamt Ray Liotta í glæpa-hasarmyndinni Smokin' Aces.
Í vitðali í mars 2005 greindi Reynolds frá áhuga sínum og þátttöku í mögulegri endurgerð kvikmyndarinnar Deadpool með handritshöfundinum David S. Goyer. Reynolds lék Deadpool í X-Men Origins: Wolverine og mun leika hann aftur í kvikmynd sem ber nafnið Deadpool. Ryan mun leika ofurhetjuna Hal Jordan/Green Lantern í væntanlegu myndinni Green Lantern sem kemur í kvikmyndahús þann 17. júní 2011 í þrívídd, sem setur Reynolds í hóp fárra leikara sem hafa leikið aðalhutverkin í myndum sem eru byggð á Marvel- og DC-teiknimyndablöðum. Reynolds heilsaði aðdáendum og sór Green Lantern eiðinn á Comic-Con 2010. Reynolds lék einnig í spænsk-áströlsku hryllingsmyndinni Buried sem var leikstýrt af Rodrigo Cortes.
Reynolds var útnefndur kynþokkafyllsti karlmaður á lífi árin 2008,2009 og 2010 af tímaritinu People.
Ryan Reynolds var valinn nýtt andlit Hugo Boss ilma í febrúar 2010.
Einkalíf
Stuttu eftir að sambandi hans og Morissette lauk byrjaði Reynolds með leikonunni Scarlett Johansson og tilkynnti parið um trúlofun sína 5. maí 2008. Þau giftu sig þann 27. september 2008 í athöfn nálægt Tofino í Bresku Kólumbíu. Þann 14. desember 2010 tilkynntu Reynolds og Johansson að þau væru skilin að borði og sæng og sögðu í sameiginlegri tilkynningu, "Eftir langa og mikla umhugsun að okkar beggja hálfu, höfum við ákveðið að enda hjónaband...við komum inn í sambandið með ást og það er með ást og kærleika sem við skiljum." Reynolds sótti formlega um skilnað 23. desember 2010 í Los Angeles á grunvelli ósættanlegs ágreinings.
Í október 2008 skrifaði Reynolds í Huffington blaðið um ætlun sína að hlaupa New York-borgar maraþonið fyrir föður sinn, sem er með Parkinson-sjúkdóminn.
Einar Gerhardsen
thumb|right|Einar Gerhardsen árið 1945. Einar Gerhardsen (f. 10. maí 1897, d. 19. september 1987) var forsætisráðherra Noregs á árunum 1945 – 1951, 1955 – 1963 og 1963 – 1965 eftir seinni heimsstyrjöld, samanlagt í sautján ár. Honum er að nokkru leyti eignaður heiðurinn að enduruppbyggingu Noregs eftir stríð og er stundum nefndur Landsfaðirinn (n. Landsfaderen).
Herfi
thumb|Málverk af tindaherfi í miðaldahandriti frá 1410 Herfi er verkfæri í landbúnaði til að brjóta upp og mylja yfirborð jarðvegs. Herfi er ólíkt plóg að því leyti að það vinnur ekki jarðveg eins djúpt. Oft er herfi notað á ökrum og túnum eftir að jarðvegur hefur verið plægður. Herfi er þá notað til að brjóta í sundur jarðvegsköggla og vinna jarðveg þannig að hann passi til sáningar. Gróf herfi eru einnig notuð til að rífa upp illgresi og þekja fræ eftir sáningu.
Það eru ýmsar tegundir af herfum og notuð mismunandi orð á íslensku: diskaherfi (disc harrows), gaddaherfi(tine harrows), keðjuherfi eða hlekkjaherfi (chain-harrows) og(chain-disc harrows) og tindaherfi/kraftherfi, tréblakkarherfi, spaðaherfi, saxherfi. Mosaherfi og illgresisherfi vísa til notkunar en slík herfi munu hafa verið gaddaherfi. Ávinnsluherfi eru herfi þar sem keðjur eða plankar eru dregnar eru yfir land á vorin til að mylja búfjáráburð (hrossatað, kúaskít og kindatað) niður í jarðveg. Það er kallað að slóðadraga.
Tindaherfi hafa verið í notkun víða um heim í mörg hundruð á, þau voru fyrst gerð úr trétindum og beitt fyrir uxa eða hesta eða dregin með handafli. Spaðaherfi og diskaherfi eru nýrri uppfinning. Hér er frásögn af túnavinnslu í kringum aldamótin 1900, túnið var plægt og jafnað um haust en síðan: „Næsta vor var svo byrjað að herfa flögin en það reyndist lítt vinnandi ver með herfi því er keypt hafði verið. Það var tindaherfi með beinum tindum ferköntuðum, tætti ekki plógstrenginn með grasrót nema að litlu leyti og gáfust flestir upp við það. Þá voru spaðaherfi og diskaherfi ekki komin til sögunnar og fengust ekki fyrr en 10-12 árum síðar.“
Jurtasvif
thumb|[[Kísilþörungar eru ein algengasta tegund jurtasvifa.]] Jurtasvif (plöntusvif), oft einnig kallað svifþörungar, eru einfrumungar og eru bara brot úr millimetra í þvermál. Plöntusvif stunda ljóstillífun en til þess að ljóstillífa þurfa plöntusvifin sólarljós og lifa þau því á yfirborðslögum sjávar. Ásamt sólarljósi þurfa plöntusvif önnur ólífræn efni eins og köfnunarefni, fosfór, brennistein og fleiri efni sem þau síðan breyta í prótein, fitur og kolvetni.
Helstu hópar plöntusvifs eru kísilþörungar, skoruþörungar og kalksvifþörungar. Þrátt fyrir hvað þau eru agnar smá eru þau samt sem áður mikilvægustu lífverur sjávarins.
Plöntusvif eiga auk þess stóran þátt í súrefnisframleiðslu jarðarinnar en helmingur súrefnisins sem við öndum að okkur kemur frá þeim ásamt því að sjórinn tekur um 50% af koldíoxinu sem við framleiðum. Plöntusvif innihalda mikið af omega-3 fitusýrum en þær eru um helmingur þyngdar þeirra. Vegna þess hve mikið af vítamínum og steinefnum plöntusvif hafa eru þau orðin vinsæl í fæðubótarefni og eru oft kölluð „ofurfæða 21. aldarinnar“.
Plöntusvif geta samt sem áður haft skaðleg áhrif á lífríki sjávarins. Þegar skilyrði eru rétt fjölgar plöntusvifi gífurlega og mynda það sem kallast þörungablómi en þá geta verið þúsundir svifa í hverjum lítra. Á nóttunni nota þau súrefnið í sjónum til að lifa en þá verður oft of lítið súrefni eftir fyrir aðrar lífverur sjávarins sem þá annaðhvort deyja eða fara af svæðinu. Þegar þörungarblómi síðan hættir og plöntusvifið fellur til botns er það étið af bakteríum sem eyða öllu súrefninu í vatninu og þá kafna öll önnur dýr og það myndast svokallað „dead zone“.
Kolinda Grabar-Kitarović
Kolinda Grabar-Kitarović (f. 29. apríl 1968) er króatískur stjórnmálamaður og erindreki sem var fjórði forseti Króatíu, í embætti frá árinu 2015 til ársins 2020. Hún er fyrsta konan sem hefur gegnt embættinu frá því að lýðræðislegar fjölflokkakosningar hófust í landinu árið 1990. Hún er einnig yngsta manneskjan sem hefur gegnt embættinu.
Grabar-Kitarović gegndi ýmsum ríkisembættum áður en hún var kjörin forseti. Hún var Evrópumálaráðherra frá 2003 til 2005, utanríkis- og Evrópuráðherra frá 2005 til 2008, sendiherra Króatíu til Bandaríkjanna frá 2008 til 2011 og aðstoðarritari almannatengsla hjá NATÓ í framkvæmdarstjórnum Anders Fogh Rasmussens og Jens Stoltenbergs frá 2011 til 2014.
Grabar-Kitarović bauð sig fram í forsetakosningum Króatíu um áramótin 2014 og 2015. Hún lenti í öðru sæti í fyrstu umferð kosninganna og vann síðan nauman sigur gegn sitjandi forsetanum Ivo Josipović í annarri umferð. Sigur Grabar-Kitarović var óvæntur þar sem flestar skoðanakannanir höfðu spáð Josipović endurkjöri. Grabar-Kitarović hlaut sigur í seinni umferðinni með aðeins 1.48% forskoti á Josipović og er þetta naumasti sigur í sögu króatískra forsetakosninga. Grabar-Kitarović var meðlimur í miðhægriflokknum Króatíska lýðræðisbandalaginu til ársins 2015. Hún var einnig ein af þremur króatískum meðlimum Þríhliða ráðsins (Trilateral Commission), en hún neyddist til að segja sig úr báðum félögunum þegar hún tók við forsetaembætti þar sem forseti Króatíu má ekki vera meðlimur í öðrum stjórnmálahreyfingum. Tímaritið Forbes hefur nefnt Grabar-Kitarović sem eina af voldugustu konum í heimi.
Grabar-Kitarović bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum sem fóru fram í tveimur umferðum árin 2019 og 2020. Hún tapaði endurkjöri í seinni umferð á móti mótframbjóðanda sínum, fyrrum forsætisráðherranum Zoran Milanović.
Filippía Kristjánsdóttir
Filippía Sigurlaug Kristjánsdóttir betur þekkt undir nafninu Hugrún skáldkona (fædd 3. október 1905 í Skriðu í Svarfaðardal, dáin 8. júní 1996 í Reykjavík) var íslenskur rithöfundur. Eftir Hugrúnu liggja að minnsta kosti 29 ritverk, mest ljóða- og barnabækur, en einnig nokkrar skáldsögur og minningarbrot úr bernsku.
Stór hluti af skáldsögum, frásögnum og ljóðum Hugrúnar eiga rætur sínar í Svarfaðardal og eitt af ljóðum hennar um dalinn, kvæðið Svarfaðardalur, hafa Svarfdælingar gert að héraðssöng sínum. Hugrún var á sínum tíma þekkt útvarpsrödd og las sjálf margar af sögum sínum, frásögnum og ljóðum í Ríkisútvarpið.
Foreldrar Filippíu voru Kristján Tryggvi Sigurjónsson bóndi að Skriðu og Brautarhóli í Svarfaðardal og kona hans Kristín Sigfúsína Kristjánsdóttir.
Filippía giftist Valdimar Jónssyni árið 1932, f. 4. mars 1900. Filippía og Valdimar eignuðust 3 börn, Ingveldi Guðrúnu, hjúkrunarfræðing, f. 28. sept. 1933. Kristján Eyfjörð, f. 27. febr. 1935, d. 1963 og Helga Þröst, lækni og prófessor, f. 16. sept. 1936, d. 2018 en hann var var um tíma ábúandi í Gröf í Svarfaðardal, sem er næsti bær við æskuheimili Filippíu á Brautarhóli. Fæðingarstaður Filippíu, Skriða, er í dag hluti af landi Grafar.
Fjársjóður Daldóna
thumb|Kápa frönsku útgáfu bókarinnar. Fjársjóður Daldóna (franska: Le Magot des Dalton) eftir Morris (Maurice de Bevere) og Vicq er 47. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1980, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í franska tímaritinu VSD árið 1979.
Söguþráður
Daldónarnir sitja í fangelsi í Arizona og deila fangaklefa með alræmdum peningafalsara, Finni Forherta. Hann vill ólmur losna við Daldónana og spinnur því upp lygasögu um falinn fjársjóð undir furutré nærri Rauðhálsabæ (e. Red Rock Junction). Daldónarnir bíta á agnið, tekst að flýja úr fangelsinu með því að felast í súpuvagni og halda áleiðis til Rauðhálsabæjar. Þegar þangað er komið kemur í ljós að furutréð stendur innan múra eins rammgerðasta fangelsis Villta Vestursins. Daldónunum dettur það snjallræði í hug að fá sig dæmda í fangelsi til að komast í tæri við fjársjóðinn, en það setur strik í reikninginn að dómari Rauðhálsabæjar, Oddgeir, er einn sá umburðarlyndasti sem sögur fara af og dæmir helst engan til fangelsisvistar. Lukku Láki kemur í humátt á eftir Daldónunum af gömlum vana og ákveður að fylgjast með þeim úr fjarska til að komast að ráðabruggi þeirra. Daldónunum tekst að grafa göng inn í fangelsið og Lukku Láki eltir. Kemur þá í ljós að í fangelsinu er starfrækt glæsilegt gistihús fyrir fangana þar sem boðið er upp á allar lífsins lystisemdir gegn greiðslu. Að baki fyrirtækinu stendur Oddgeir dómari sem grípur Lukku Láka glóðvolgan á staðnum. Þegar Lukku Láki hafnar atvinnutilboði dómarans er hann samstundis dæmdur til að hengjast næsta morgun og eru þá góð ráð dýr.
Íslensk þýðing
Fjársjóður Daldóna var gefin út af Fjölva árið 1980 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 25. bókin í íslensku ritröðinni.
Carlos Vidal
thumb|right|Carlos Vidal, El Zorro.Carlos Vidal Lepe, oft kallaður El Zorro, (f. 24. febrúar 1902 - d. 7. júní 1982) var knattspyrnumaður frá Síle. Hann skoraði fyrsta HM-mark landsliðs síns á HM 1930 og tók þátt í frægri keppnisför með félagsliði sínu árið 1933.
Ævi og ferill
Carlos Vidal fæddist í borginni Valdivia í sunnanverðu Síle. Hann hóf ungur að spila knattspyrnu en íþróttin var skammt á veg komin í landinu. Þótt landsliðið væri eitt hinna eldri í Suður-Ameríku var deildarkeppni ekki tekin upp fyrr en árið 1933 þegar atvinnumennska var viðurkennd. Heimildir eru því brotakenndar um þróun fótboltans í Síle á þriðja áratugnum.
Árið 1930 mætti Síle til leiks á HM í Úrúgvæ eftir að hafa ekki keppt landsleik frá því á ólympíuleikunum tveimur árum fyrr. Vidal var í landsliðshópnum í fyrsta sinn og skoraði fyrsta og þriðja mark sinna manna í 3:0 sigri á Mexíkó í fyrsta leik. Þar með varð hann fyrsti markaskorari Síle í sögu HM. Í næsta leik unnu Sílemenn Frakka en mættu loks ofjörlum sínum í liði Argentínu. Vidal tók þátt í báðum leikjum en náði ekki að skora, þrátt fyrir að hafa fengið vítaspyrnu á móti Frökkum.
Í lista yfir keppendur Síle á mótinu er Vidal sagður leikmaður Federico Schwager (síðar Lota Schwager) frá Coronel í Suður-Síle. Nær allir aðrir leikmenn liðsins komu frá liðum í Santíagó og nágrenni, þar af nærri helmingurinn frá Colo-Colo. Síðar á árinu 1930 var Vidal genginn til liðs við Colo-Colo og lék þar um hríð.
Á árinu 1933 var Vidal kominn í raðir Audax Italiano, félags sem stofnað hafði verið af ítalska samfélaginu í Santíagó. Það ár réðst Audax Italiano í magnaða keppnisferð: þriggja Ameríku-leiðangurinn (spænska: gira por las tres Américas). Ferðalagið tók marga mánuði frá janúar og fram í október. Á leiðinni lék liðið fjörutíu kappleiki í Suður-, Mið- og Norður-Ameríku og vann 31 þeirra. Skipulag ferðarinnar var fremur laust í reipunum og virtist upphaflega áætlunin hafa verið að fara í hreina heimsreisu og keppa líka í Evrópu og Asíu.
Ferðalagið vakti mikla athygli í Síle og jók hróður leikmannana. Í kjölfarið fékk stórliðið Deportes Magallanes Vidal í raðir sínar fyrir 17 þúsund pesóa, sem talið var svimandi upphæð. Hann varð síleskur meistari árin 1934 og 1935 með Magallanes.
Eftir fimm ára hlé kom sílenska landsliðið næst saman á Copa America sem fram fór í Perú árið 1935. Þar tapaði liðið öllum þremur leikjum sínum og Vidal tókst ekki að skora. Þetta voru síðustu landsleikir hans. Vidal lést í Penco árið 1982.
Kourtney Kardashian
Kourtney Mary Kardashian (fædd 18. apríl 1979) er bandarískur frumkvöðull, félagsvera og raunveruleikaþáttastjarna sem varð fræg fyrir að vera í þáttunum Filthy Rich: Cattle Drive, Keeping Up with the Kardashians og Kourtney and Khloé Take Miami.
Hún er elsta barn Kris Jenner og lögfræðingsins Roberts Kardashian, systir Kim og Khloé Kardashian, og stjúpdóttir fyrrverandi íþróttamannsins Caitlyn Jenner.
Æska
Kourtney Kardashian fæddist í Los Angeles og er elsta barn látna lögfræðingsins Roberts Kardashian og Kris Jenner (áður Houghton) og er systir Kim, Khloé og Rob Kardashian. Hún er af armönskum ættum (faðir) og af hollenskum-, skoskum- og bandarískum uppruna í móðurætt. Robert Kardashian sem er best þekkur fyrir að vera lögfræðingur O. J. Simpson við réttarhöld í morðmáli hans, lést þann 30. september 2003. Móðir hennar skildi við Robert árið 1989 og giftist fyrrum Ólympíu-íþróttamanninum Caitlyn Jenner árið 1991.