cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Framleiðsluráð landbúnaðarins
Forsaga og stofnun
Með gildistöku laga nr. 94, 5. júnl 1947 um Framleiðsluráð landbúnaðarins var þessu breytt. Verðskráning, verðmiðlun og sala landbúnaðarafurða var samkvæmt þessum lögum eingöngu á hendi hins nýstofnaða framleiðsluráðs. Samkvæmt þessum lögum kaus Stéttarsamband bænda fimm fulltrúa í framleiðsluráðið, þar af einn sem skildi vera formaður, en skipaði þar að auki fjóra fulltrúa samkvæmt tilnefningu tiltekinna aðila. Þessir aðilar voru Mjólkursamsalan í Reykjavík, Sláturfélag Suðurlands og mjólkurbú utan sölusvæðis Reykjavíkur og Hafnarfjarðar. Þessir fulltrúar voru kosnir til tveggja ára setu í senn í framleiðsluráðinu. Þar að auki skyldi kjósa þriggja manna framkvæmdastjórn Framleiðsluráðs landbúnaðarins, ásamt þremur varamönnum. Með þessu fyrirkomulagi var Stéttarsamband bænda orðið ráðandi um verðmyndun landbúnaðarafurða og afurðasölumál. Reiknuð skyldi út vísitala framleiðslukostnaðar landbúnaðarins samkvæmt upplýsingum og gagnasöfnun sem Hagstofa Íslands annaðist árlega. Vísitölu þessa ákvað sex manna nefnd, en hún var skipuð þremur fulltrúum bænda og jafnmörgum fulltrúum neytenda. Ef nefndin náði ekki samkomulagi var málum vísað til þriggja manna yfirnefndar með hagstofustjóra sem oddamann. Úrskurðir yfirnefndar voru endanlegir en háðir breytingu á vísitölunni, og var sú breyting reiknuð árlega. Verðlag var ákveðið með verðlagsgrundvelli, ákvörðuðum af eftirfarandi aðilum: Þremur fulltrúum frá Stéttarsambandi bænda, og öðrum þremur fulltrúum frá eftirtöldum félagasamtökum, einum frá hverjum: Landssambandi iðnaðarmanna, Alþýðusambandi Íslands og Sjómannafélagi Reykjavíkur.
Metslátrun sauðfjár 1947
Framleiðsluráð landbúnaðarins greindi frá því í janúar 1948 að sauðfjárslátrun haustið 1947 hefði verið ein sú mesta frá upphafi á Íslandi. Slátrunin var mun meiri en haustið áður, 1946, en það haust var nýlega búinn að vera niðurskurður sauðfjár í stórum héruðum og fjárskipti vegna fjárkláða. Sveinn Tryggvason, framkvæmdastjóri Framleiðsluráðs landbúnaðarins, gaf upplýsingar um þetta í blaðaviðtali. Alls var slátrað 370,169 fjár. Þetta gaf af sér 5,657,725 kg, en af því voru 4,316,454 kg af dilkum, en 1946 var heildarþyngd kjötsins 4,316,454 kg. Sumarslátrunin árið 1947 nam um tíu tonnum. Meðalþyngd dilka var 14.21 kg, en hafði verið 13,99 kg haustið 1946. Veðrátta og beit voru mun betri 1947 en 1946, en síðara árið var votviðrasamt víða. Sauðfé frá öskusvæðunum við Heklu, en þar hafði nýlega gosið, var vænna og í betra ásigkomulagi en margir hefðu þorað að vona. Hjá Sláturfélagi Suðurlands var slátrað kringum 50 þúsund fjár, en 28 þúsund hjá Kaupfélagi Héraðsbúa á Reyðarfirði.
Verðjöfnunargjald á kjöti 1958 fyrir Hæstarétt
Hinn 20. nóvember 1958 sendi meirihluti sexmannanefndarinnar í verðlagsnefnd landbúnaðarafurða frá sér fréttatilkynningu vegna þess að fulltrúar neytenda í nefndinni höfðu ákveðið að höfða mál fyrir Bæjarþingi Reykjavíkur á hendur Framleiðsluráði landbúnaðarins hinn 18. sama mánaðar. Forsaga málsins var sú að ekki varð samstaða um verðjöfnunargjald sem fulltrúar bænda í nefndinni vildu leggja á kindakjöt, en fulltrúar neytenda voru á móti slíku gjaldi. Sveinn Tryggvason, framkvæmdastjóri Framleiðsluráðs landbúnaðarins, benti á að starf nefndarinnar samkvæmt lögunum frá 1947 bæri að ákvarða söluverð innanlands miðað við heildartekjur þeirra sem landbúnað stunda, og sjá til þess að þær tekjur séu í sem mestu samræmi við viðmiðunartekjur annarra sambærilegra stétta. Laun bænda séu reiknuð út miðað við ákveðið afurðamagn, og þessu svo skipt niður á allar megin-búgreinar landsins, mjólkurframleiðslu, kindakjötsframleiðslu og þar fram eftir götunum. Þá sé heildsölu- og smásöluverð á vörunum auglýst. Haustið 1958 hafði verið ákveðið að leggja á aukagjald, 85 aura fyrir hvert kíló af kindakjöti, en gjald þetta átti að nota til verðjöfnunar á móti útfluttu kindakjöti. Verð í smásölu myndi því hækka um eina krónu fyrir kílóið. Rökin sem fulltrúar neytenda lögðu fyrir nefndina voru að henni væri óheimilt að leggja aukalega gjald á innlenda vöru til að greiða niður útflutningsbætur. Sveinn benti á að verðjöfnun milli innlenda og erlenda markaðirins væri forsenda fyrir því að íslenskir bændur fengju tekjur sem sambærilegar væru við viðmiðunarstéttir sínar. Þetta væri eðlileg framkvæmd en vegna blaðaskrifa um að Framleiðsluráð landbúnaðarins hefði brotið samkomulag við fulltrúa frá neytendum þyrfti að leiðrétta þetta. Í dómi undirréttar og síðar fyrir Hæstarétti var Stéttarsamband bænda sýknað af ákæru fulltrúa neytenda, og hélst hið ákvarðaða verðjöfnunargjald í fullu gildi.
Sexmannanefnd og sjömannanefnd
Sumarið 1965 hófst undirbúningsvinna við að afla gagna og reikna út verðlagsgrundvöll fyrir verðlagsárið 1. september 1965 til 31. ágúst 1966. Þá ákvað stjórn Alþýðusambands Íslands að hætta aðild að og að afturkalla tilnefningu á fulltrúa ASÍ í þessari sexmannanefnd. Þar með varð nefndin óvirk. Þegar þetta varð ljóst gaf ríkisstjórnin út bráðabirgðalög um að verðlagsgrundvöllur fyrir 1965-1966 skyldi vera sá sami og hafði verið 1964-1965, en hann hækkaður miðað við þær verðbreytingar sem höfðu orðið síðan. Kostnaðarliðir voru hækkaðir miðað við nýtt verðlag, og reiknuð laun bænda voru hækkuð með tilliti til launahækkana sem höfðu orðið hjá viðmiðunarstéttum. Hinn 17. nóvember 1965 skipaði landbúnaðarráðherra sjö manna nefnd til að leita eftir nýjum grundvelli og samkomulagi milli framleiðenda og neytenda. Skyldi nefnd þessi skila tillögum sem hægt væri að byggja nýja afurðasölulöggjöf á. Í sjömannanefndinni voru eftirtaldir aðilar: Ólafur Björnsson prófessor, formaður. Frá Stéttarsambandi bænda voru bændurnir Gunnar Guðbjartssoni, Hjarðarfelli og Einar Ólafsson, Lækjarhvammi. Vilhjálmur Hjálmarsson var tilnefndur af Framleiðsluráði landbúnaðarins. Sjómannafélag Reykjavíkur tilnefndi Sæmund Ólafsson framkvæmdastjóra, en Landssamband iðnaðarmanna Otto Schopka, viðskiptafræðing. Alþýðusamband Íslands tilnefndi Hannibal Valdimarsson, alþingismann. Starfsmaður nefndarinnar var Helgi Ólafsson, hagfræðingur.
Umræður í sjömannanefndinni um verðlagsmál landbúnaðarins árið 1966 endurspegla ýmsa þætti sem efst voru á baugi um verðlagningu búvara, verðlagsgrundvöll og aðkomu ríkisvaldsins að þessum málaflokki. Hannibal Valdimarsson vildi að verðlagning landbúnaðarafurða byggðist á beinum samningum bænda og ríkisins. Þá taldi hann að bændur ættu að hafa rétt til framleiðslustöðvunar ef ekki næðist samkomulag. Þetta sjónarmið fékk ekki hljómgrunn meðal annarra nefndarmanna, og voru fulltrúar bænda meðal þeirra. Benti meirihluti nefndarinnar á að framleiðslustöðvun myndi valda bændum miklu fjárhagslegu tjóni en koma lítt að gagni til að vernda hagsmuni bænda. Jafnframt var bent á að ef ríkið semdi beint við bændur um búvöruverð væri enginn aðili til að gæta hagsmuna neytenda. Talið var að ráðstafanir yrði að gera að halda verði landbúnaðarafurða í skefjum ef bændur semdu beint við ríkið um búvöruverð. Til að hafa hemil á verðhækkunum mætti í því tilfelli heimila nokkurn innflutning landbúnaðarvara sem yrði tollsettur. Efnahagsstofnun fékk það hlutverk að reikna út verð innfluttra landbúnaðarvara fyrir nefndina. Niðurstöður þeirrar könnunar voru að 100 prósent tollur myndi hækka kjötverð nokkuð yfir það sem þá var algengt, en verð á innfluttu smjöri yrði lægra þrátt fyrir slíkan toll. Þá kom í ljós að ef 200 prósent tollur yrði settur á innfluttan ost, myndi verð á slíkum osti samt verða lægra en á innlendri framleiðslu. Um dreifingarkostnað og vinnslukostnað mjólkurafurða á Íslandi var einnig fjallað, en í ljós kom að þessi kostnaður var talsvert lægri á landinu en í öðrum löndum sem horft var á til samananburðar, til dæmis Norðurlöndunum og Frakklandi.
Vinnutími og tekjur bænda af búum voru meðal þeirra mála sem ítarlega voru rædd í tengslum við verðlagsmálin. Svonefndur ársvinnutími á meðalstóru búi hafði verið miðaður við tiltekinn vinnutíma og tiltekið kaup fyrir hverja klukkustund samkvæmt könnun sem nefndin lét gera á þessu. Í ljós kom að mjög skorti á að sannreynanlegar upplýsingar væru fyrir hendi um þennan vinnutíma. Gerðar voru athuganir á meðaltekjum verkamanna, sjómanna og iðnaðarmanna og meðaltekjur bænda síðan reiknaðar í verðlagsgrundvöll landbúnaðarvara miðað við þetta. Þá kom í ljós að eftirspurn eftir vinnuafli og framboð á því höfðu mikið að segja um meðaltekjur þessara stétta og einnig bænda. Þegar lítil eftirspurn var eftir vinnuafli kom í ljós að tekjur urðu stundum lægri en útreiknað tímakaup. Hins vegar kom á móti að þegar tekjur ákveðinna stétta hækkuðu, til dæmis þegar sjómenn öfluðu óvenjulega vel, eða þegar vinnutími verkamanna og iðnaðarmanna lengdist umtalsvert vegna aukinnar eftirspurnar, þá hækkuðu tekjurnar mikið umfram það sem nam hækkun á almennu kaupi fyrir hverja unna klukkustund. Fulltrúar neytenda voru ósammála þessu sjónarmiði og töldu að ekki væri rétt að samþykkja hækkun á launalið bænda sem byggðist ekki á sambærilegum hækkunum hjá viðmiðunarstéttunum, eða þá á hækkunum sem grundvölluðust í stækkun búa og auknum vinnutíma sem fylgdi slíkri stækkun. Þrátt fyrir þessi mótmæli neytenda var úrskurðað af yfirnefnd um laun bænda samkvæmt úrtakinu sem miðaðist við aðrar vinnandi stéttir í sambærilegu umhverfi. Varð þetta til neytendur tortryggðu sexmannanefndina þar sem hún hafði ekki tekið tillit til sjónarmiða þeirra. Meirihluti sjömannanefndar varð hinsvegar sammála um að kaupliður verðlagsgrundvallarins skyldi byggjast á heildarvinnutíma bænda, verkafólks og skylduliðs og miðast við kaup iðanaðarmanna, sjómanna og verkamanna. Ekki mátti þó miða þetta við hlutaskipti sjómanna eða ákvæðisvinnu iðnaðarmanna og verkamanna. Ennfremur kom í ljós að fulltrúar neytenda efuðust um réttmæti upplýsinga frá fulltrúum bænda í vissum atriðum hvað snerti kostnað bænda við búrekstur og skyld efni. Nefndin var sammála um að í framtíðinni þyrfti að tryggja gæði upplýsinga sem lagðar væru fyrir sexmannanefndina til að eyða tortryggni og efasemdum.
Búmarkið 1980
Árið 1980 kom til framkvæmda nýtt fyrirkomulag við stjórnun landbúnaðarframleiðslunnar. Ljóst var að tekjur bænda myndu skerðast en tilgangurinn var að bregðast við miklum vanda sem við var að glíma. Um sjö milljarða króna vantaði í viðbót vegna útflutnings landbúnaðarvara þó réttur til útflutningsbóta hefði verið notaður til fulls. Nýja kerfið var kallað "búmark á landbúnaðarframleiðslu." Þýddi það í raun að tekjur bænda myndu skerðast talsvert því 10 prósenta samdráttur var áætlaður í landbúnaðarframleiðslu landsins. Búmarkið var ákvarðað fyrir hvert býli fyrir sig, en það miðaðist við meðaltal framleiðslu hvers býlis á árunum 1976 til 1978. Framleiðsla minni búa og þeirra sem meðalstór töldust skyldi skert um 8 prósent en 20 prósent á stærri búum. Sem dæmi um vandann sem við var að eiga þá var nefnt að bandaríkjamarkaður hafði skerst vegna takmarkana á innflutningi. Tollverndarstefna Efnahagsbandalags Evrópu gerði útflutning landbúnaðarvara þangað lítt fýsilegan. Miðað við innanlandsverð á dilkakjöti fékkst aðeins 22 prósent verðs við útflutning til Danmerkur, til Svíþjóðar 27% og 35% til Noregs. Hvað snertir mjólkurafurðir var staðan enn verri, því útflutningur þeirra þýddi að aðeins 2 prósent af verðinu skilaði sér til bænda eftir að flutningskostnaður og gjöld höfðu verið greidd. Þá var ljóst að takmörkun á framleiðslu var ráð sem grípa þurfti til svo vandinn færi ekki stigvaxandi á hverju ári. Talað var um að vonandi yrðu þessar ráðstafanir tímabundnar og til að bjarga því sem bjargað yrði.
Ný búvörulög 1985 - fullvirðisréttur 1986
Fullvirðisrétti í mjólkur- og sauðfjárframleiðslu var komið á í búvörulögunum 1985, og áttu ákvæði þeirra að koma til framkvæmda árið 1986. Fullvirðisrétturinn miðaðist við samkomulag milli ríkisins og framleiðenda sem gekk út á að ríkið tryggði framleiðendum fullt verð fyrir ákveðna og tiltekna framleiðslu af landbúnaðarvörum. Öllu landinu var skipt niður í afmörkuð svæði. Hvert svæði fékk tiltekinn hluta fullvirðisréttar. Síðan var þessum framleiðslurétti skipt aftur milli bændanna og þá miðað við þá framleiðslu sem þeir höfðu haft nokkur undanfarin ár. Þegar búmarkið var sett á 1980 minnkaði hluti bænda framleiðslu sína. Hjá öðrum bændum dróst framleiðslan saman vegna annarra ástæðna. Fullvirðisrétturinn tók ekki tillit til framleiðslunnar eins og hún hafði verið fyrir búmarkið, aðeins eftir að það var sett á. Í reynd þýddi þetta að þeir bændur sem drógu ekki úr framleiðslu sinni eftir búmarkið, en juku hana jafnvel, fengu miklu hærri fullvirðisrétt en hinir, sem fóru eftir búmarkinu. Minnt var á að þeir sem fóru að tilmælum um búmark hafi síðan fengið skertan framleiðslurétt, en hinir sem ekki fóru eftir búmarkinu hafi verið verðlaunaðir. Þá voru reglur um að bændur gætu selt eða leigt fullvirðisrétt sinn til Framleiðnisjóðs landbúnaðarins. Ef þetta var gert glataðist framleiðslurétturinn innan svæðisins. Talað var um að þetta fyrirkomulag væri framleiðsluhvetjandi, það myndi hvetja bændur til að framleiða alltaf eins mikið og fullvirðisrétturinn sagði til um, af ótta við að glata annars hluta af sínum framleiðslurétti.
Skipting fullvirðisréttar
Búmarkssvæði landsins voru 26 að tölu og höfðu hvert sitt búmark. Í mjólkurframleiðslu var fullvirðisréttur hvers svæðis reiknaður með því að margfalda heildarfullvirðisrétt allra framleiðenda innan svæðisins með heildarfullvirðisrétti fyrir verðlagsárið, en deila síðan í þá tölu með heildarfullvirðisrétti allra framleiðenda sem fengu úthlutað eftir reglugerðum nr. 37 og 178 frá 1986 um fullvirðisrétt. Um reiknaðan fullvirðisrétt hvers framleiðanda innan svæðis var sömu reglu beitt. Fullvirðisréttur sem var reiknaður hverjum framleiðanda 1986, og gilda átti fyrir framleiðsluárið 1986 til 1987, var fundinn með því að margfalda heildarfullvirðisrétt innan búgreinarinnarinnar með fullvirðisrétti hans 1986, og deila svo í með heildarfullvirðisrétti allra framleiðenda innan búgreinarinnar. Ákvæði voru um að ef framleiðendur nýttu ekki fullvirðisrétt þann sem þeir höfðu á verðlagsárinu, þá myndu aðrir framleiðendur innan búmarkssvæðis fá þann hluta úthlutaðan sem ekki var nýttur. Slíkur ónýttur fullvirðisréttur var fyrst veittur þeim bændum innan búmarkssvæðis sem höfðu fengið úthlutað lægra hlutfall af búmarkinu en sem svaraði til fullvirðismarks viðkomandi svæðis. Á eftir þeim komu þeir sem fengu úthluað upp að búmarki, en því sem þá var eftir mátti úthluta til annarra búmarkssvæða. Sama aðferð var höfð við útreikning mjólkur- og kindakjötsframleiðslu. Þó var ákvæði um að við útreikning fullvirðisréttar í sauðfjárframleiðslu fyrir verðlagsárið 1986 til 1987 að grunntala búmarkssvæðis, sem byggist á heildarþunga kindakjötsframleiðslu svæðisins 1984-1985 og 1985-1986, megi velja það verðlagsár þar sem heildarþungi kjötsins var meiri, til grundvallar útreiknings.
Gert var ráð fyrir frekari ráðstöfunum ef þessi skerðing nægði ekki til að koma mjólkur- og kindakjötsframleiðslu í jafnvægi. Ef sú staða kæmi upp var næsta skref að skerða framleiðslu hjá þeim bændum sem færu framúr fullvirðismarki síns svæðis, og notuðu meira af sauðfjárbúmarkinu en sem því svaraði. þannig myndi 95 til 100 prósenta búmark skerðast um 10 prósent, 90 til 95 prósent búmark um 7 prósent, 85 til 90 prósent búmark um 5 prósent. Neðsta þrepið, 80 til 85 prósenta búmark, skertist minnst, eða um 1 prósent. Undanþegnir þessum skerðingum væru þeir sem minnst hafa búin eða orðið fyrir tjóni eða áföllum á viðmiðunarárunum 1984 til 1986, einnig þeir sem hefðu stofnað félagsbú, stækkað fjárhús, hlöður eða fjós, og einnig þeir sem voru að byrja í búskap í fyrsta sinn.
Fjallalambið - markaðsátak og auknar niðurgreiðslur
Í júlí 1986 var gert markaðsátak til að auka kindakjötsneyslu í landinu. Smásöluverð dilkakjöts lækkaði um 20 prósent. Niðurgreiðslur ríkisins hækkuðu úr kr. 40,78 upp í kr. 82,08 fyrir hvert kíló. Verðlækkun þessi skyldi vera í gildi á meðan kjötbirgðir entust í landinu út verðlagsárið. Þetta eru einhverjar mestu niðurgreiðslur á kindakjöti sem höfðu orðið til þess tíma. Þær skýringar voru gefnar á þessari niðurgreiðslu að hlutfall af niðurgreiðslum miðað við smásöluverð hefði lækkað mikið undanfarið og verið komið niður fyrir það sem algengt hefði verið áður fyrr. Útreikningur framfærsluvísitölunnar 1. ágúst myndi taka mið af þessari lækkun, en vonast var til að kindakjötsneysla myndi aukast í kjölfar lækkunarinnar.
Yfirlit
Framleiðsluráð landbúnaðarins sinnti mörgum verkefnum í þau 47 ár sem það starfaði. Nokkur helstu atriðin má draga saman til yfirlits.
Á tali hjá Hemma Gunn
Efnistók þáttanna voru af ýmsum toga og voru viðtöl við þekkt fólk, tónlistaratriði, falin myndavél og viðtöl við börn fastir liðir í þáttunum.
Þátturinn náði miklum vinsældum og hlaut mikið áhorf meðal allra aldurshópa. Í könnun á sjónvarpsáhorfi sem Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands gerði í mars árið 1988 kom fram að 60% landsmanna á aldrinum 15-70 ára hofðu á þáttinn sem sýndur var þann tíma sem könnunin var gerð.
Einveldi
Einveldi er tegund stjórnarfars þar sem einvaldurinn — oftast konungur — hefur algjör völd til þess að stýra landinu og íbúum þess. Hann er eina uppspretta og trygging laga og réttar og er því ekki sjálfur bundinn af lögum. Einvaldurinn var talinn hafa vald sitt beint frá Guði og þannig hafa ótakmörkuð völd yfir öllum landsmönnum, jafnvel aðlinum.
Saga
thumb|left|Kort sem sýnir ólíkt stjórnarfar eftir löndum, einveldi sýnt með fjólubláum lit Einveldi var ríkjandi stjórnarfar í mörgum Evrópulöndum á 17.–19. öld og eitt besta dæmið um einveldi er stjórnartíð Loðvíks XIV í Frakklandi. Einveldið varð til úr lénsskipulaginu sem áður var ríkjandi en þar var konungurinn aðeins „fremstur meðal jafningja“ í aðalsstétt. Þótt konungstign héldist að jafnaði innan konungsfjölskyldunnar, var konungur valinn á kjörþingum þar sem æðstu aðalsmenn, greifar eða kjörfurstar kusu konung, oft með fyrirvara um samþykkt einhvers konar réttindaskrár, skattafríðinda og annarra skilyrða sem komu aðlinum til góða. Með einveldinu gekk konungstignin í arf samkvæmt fyrirfram ákveðnum reglum um erfðarétt meðlima konungsfjölskyldunnar.
Hugmyndin um hið upplýsta einveldi varð til með upplýsingunni á 18. öld og einkenndist af áhuga á umbótum og því að auka borgararéttindi. Eftir frönsku byltinguna og frelsisstríð Bandaríkjanna og eftir að þær lýðræðis - og frelsis hugsjónir sem lágu til grundvallar þar fóru að njóta meiri vinsælda lét einveldið á sjá. Kröfur um stjórnarskrá sem væri bindandi grundvöllur laga, óháð konungi, urðu háværar á 19. öld, og að lokum vék einveldið fyrir þingbundnu konungsvaldi í flestum konungsríkjum.
Einveldi á Íslandi
Á Íslandi var einveldi Danakonungs staðfest með erfðahyllingunni á Kópavogsfundinum árið 1662. Einveldi var svo afnumið í Danmörku 1849 en staða Íslands var óljós fram til stöðulaganna 1871 og má segja að þá hafi einveldið fyrst verið afnumið á Íslandi.
Einveldi samtímans
Á vorum dögum eru einungis örfá ríki eftir í heiminum sem segja má að búi við einveldi, það eru Brúnei, Esvatíní, Katar, Óman, Sádi-Arabía og Vatíkanið.
Scottie Pippen
thumb|right|Scottie Pippen Scottie Maurice Pippen (fæddur 25. september 1965) er bandarískur fyrrverandi körfuknattleiksmaður í NBA-deildinni. Pippen lék lengst af fyrir Chicago Bulls og vann sex sinnum til meistaraverðlauna í deildinni með liðinu. Pippen lék stöðu lítils framherja.
Pippen var valinn í hóp 50 bestu leikmanna NBA-deildarinnar frá upphafi árið 1996.
Akrahreppur
Akrahreppur (áður kallaður Blönduhlíðarhreppur) er fyrrum sveitarfélag í Skagafjarðarsýslu, austan Héraðsvatna, norðan frá Kyrfisá allt suður að Hofsjökli. Aðalatvinnuvegur er landbúnaður og er ekkert þéttbýli í sveitarfélaginu. Grunnskóli hreppsins var á Stóru-Ökrum, í félagsheimilinu Héðinsminni, frá 1949 til 2006 en í kjölfar deilna milli foreldra og kennara var hann lagður niður og síðan hefur nemendum verið ekið í skóla í Varmahlíð.
Fjórar kirkjur eru í Akrahreppi, á Flugumýri, Miklabæ, Silfrastöðum og Ábæ í Austurdal en Ábæjarsókn er nú öll í eyði. Lítils háttar jarðhiti er á nokkrum stöðum í Akrahreppi og var byggð sundlaug á Víðivöllum árið 1938, sem ekki er lengur í notkun. Nú hefur hitaveita verið lögð frá Varmahlíð um mestalla Blönduhlíð.
Í atkvæðagreiðslu 19. febrúar 2022 samþykktu íbúar Akrahrepps og Sveitarfélagsins Skagafjarðar sameiningu sveitarfélaganna undir nafninu Skagafjörður sem tók gildi í kjölfar sveitarstjórnakosninga 2022.
Landafræði
Sveitarfélagið náði yfir Blönduhlíð og Norðurárdal, Kjálka og Austurdal allan nema hvað bærinn Bústaðir tilheyrði Sveitarfélaginu Skagafirði. Nokkur eyðibýli í Vallhólmi tilheyra einnig Akrahreppi þótt þau séu nú vestan Héraðsvatna, sem hafa breytt um farveg á þessum slóðum. Víðlend afréttarlönd tilheyra sveitarfélaginu, Silfrastaðaafrétt og Nýjabæjarafrétt.
Saga
Skáldið Hjálmar Jónsson bjó á ýmsum bæjum í Akrahreppi á 19. öld og er jafnan kenndur við einn þeirra, Bólu í Blönduhlíð.
Hreppsnefnd
Í hreppsnefnd Akrahrepps sátu 5 fulltrúar sem kjörnir voru hlutfallskosningu á fjögurra ára fresti. Síðast var kosið í hreppsnefnd í sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 2018.
Oddvitar
508 f.Kr.
508 f.Kr. var 93. ár 6. aldar f.Kr.
Afbrigði latneska stafrófsins
Það eru til mörg afbrigði latneska stafrófsins, þess stafrófs sem notað til að rita flest þeirra tungumála sem nú eru töluð. Það hefur 26 bókstafi sem almennt eru viðurkenndir (hvern um sig bæði í hástafa- og lágstafagerð):
Þetta er það stafróf sem Rómverjar notuðu á öldunum kringum upphaf tímatals okkar með nokkrum viðbótum. I og J voru upphaflega afbrigði sama stafs og sömuleiðis U og V. W varð til við tvöföldun þess stafs og var upphaflega notað til þess að skrifa germönsk mál sem höfðu tvenns konar rödduð varahljóð. Þar að auki gerðu Rómverjar ekki greinarmun á litlum og stórum stöfum. Upphaflega voru stafirnir Y og Z ekki í stafrófinu, en þeir voru fengnir að láni úr gríska stafrófinu til þess að rita grísk tökuorð í latínu. Í frumgerð stafrófsins var heldur ekkert G, en því var bætt við þar sem mikilvægt var að gera greinarmun á þeim tveimur hljóðum sem C stóð áður fyrir.
Þó að upphaflega hafi hver latneskur bókstafur um það bil samsvarað einu fónemi í latínu gefur auga leið að til þess að það yrði nothæft í öðrum málum, mörgum þeirra mjög fjarskyldum, þurfti það að aðlagast nýjum aðstæðum. Þess vegna er latneska stafrófið til í fjölmörgum afbrigðum og aðlögunum. Hér að neðan má sjá nokkur sýnishorn af slíkum viðbótum og aðlögunum.
Íslenska stafrófið
Íslenska stafrófið notar 32 bókstafi:
Í íslensku eru bókstafirnir C, Q, W og Z almennt ekki notaðir. Tökuorð eru almennt aðlöguð íslensku þannig að aðrir stafir komi í stað þeirra, nema ýmis erlend nöfn og orð sem eru samsett úr þeim, t.d. ASCII-hnappaborð. Sérstakir íslenskir bókstafir eru: á, ð, é, í, ó, ú, ý, þ, æ og ö.
Danska og norska stafrófið
Danska og norska nota sama stafróf með 29 bókstöfum:
Danska og norska nota bókstafina Æ, Ø og Å sem ekki eru til í upphaflega latneska stafrófinu.
Finnska og sænska stafrófið
Finnska og sænska nota sama stafróf með 29 bókstöfum:
Munurinn á finnsk-sænska stafrófinu og því dansk-norska er að í því seinna er Æ notað í stað Ä, og formið Ø í stað Ö. Einnig er röðun þessara bókstafa önnur: Æ, Ø, Å.
Pólska stafrófið
Pólska stafrófið hefur 32 bókstafi.
Latnesku bókstafirnir Q, V og X eru ekki notaðir í pólsku. Pólska hefur 9 bókstafi sem ekki eru notaðir í latneska stafrófinu: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź og ż.
Tékkneska stafrófið
Tékkneska stafrófið hefur 39 bókstafi:
Athugið að farið er með "ch" sem sérstakan staf.
Baskneska stafrófið
Í baskneska stafrófinu eru einungis 22 bókstafir:
Latnesku bókstafirnir C, Q, V, W og Y eru ekki notaðir í basknesku.
Tyrkneska starfrófið
Tyrkneska stafrófið hefur 29 bókstafi:
Þrír bókstafir latneska stafrófsins eru ekki notaðir: Q, W og X.
Katanes
Katanes á Hvalfjarðarströnd er lítið nes og samnefnd jörð í Hvalfjarðarsveit við utanverðan Hvalfjörð, norðan megin við fjörðinn og austan við iðnaðarhverfið og höfnina á Grundartanga. Jörðin er í landnámi Þormóðs gamla Bresasonar og tilheyrði áður Hvalfjarðarstrandarhreppi.
Afbrigði latneska stafrófsins
Tyrkneska starfrófið
Tyrkneskan hefur sex bókstafi sem ekki eru notaðir í latneska stafrófinu: Skrifaðir sem stórir bókstafir: Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş og Ü. Skrifaðir sem litlir bókstafir: ç, ğ, ı, i, ö, ş og ü.
Katanes
Jörðin liggur að Klafastöðum og Eiðisvatni í vestri, ásamt Galtarholti, Eystra-Miðfelli, Hólmavatni og Kalmansá við mörk Kalastaðakots í norðri. Bærinn stendur ofan á hæð á nesinu sjálfu. Við Katanes má finna Katanestjörn þar sem Katanesdýrið sást á árunum 1874 til 1876. Á jörðinni er einnig að finna minjar úr seinni heimstyrjöldinni, heillega búta úr kafbátagirðingu Bandamanna.
Afbrigði latneska stafrófsins
Tyrkneska starfrófið
Athuga ber að "ı" og "i" eru tveir aðskildir stafir með óskiltt hljóðgildi og skrifaðir á mismunandi hátt sem bæði litlir og stórir stafir.
Katanes
Í nóvember 2006 keyptu Faxaflóahafnir jörðina, en fyrirtækið hafði áður eignast fleiri jarðir við Grundartanga þar sem í undirbúningi er að auka við hafnaraðstöðuna.
Afbrigði latneska stafrófsins
Maltneska stafrófið
Maltneska notar 30 bókstafi:
Latnesku stafirnir C og Y eru ekki notaðir.
Víetnamska stafrófið
Víetnamska stafrófið hefur 29 bókstafi:
Í viðbót við latneska stafrófið hefur það víetnamska bókstafina Â, Ê og Ô. Þar að auki eru 8 tvístafa og ein þriggjastafa samsetningar sem samsvara sérstökum víetnömskum fónemum en ekki reiknast sem einingar í stafrófinu: Ch, Gh, Gi, Kh, Ng, Ngh, Nh, Ph og Th
Heineken
Heineken Brouwerijen er stór hollenskur ölframleiðandi og var fyrirtækið stofnað 1863 af Gerard Adriaan Heineken í Amsterdam. Með árlega framleiðslu upp á 121,8 mio. hl er Heineken þriðji stærsti ölframleiðandi í heimi og sá stærsti í Evrópu.
Heineken á og rekur fleiri en 130 brugghús í yfir 65 löndum. Bjórinn sem Heineken framleiðir er seldur undir ýmsum merkjum svo sem Cruzcampo, Tiger, Birra Moretti, Amstel, Murphy’s, Star og Heineken.
Stofnun
Heineken var stofnað árið 1863 af hinum 22 ára gamla Gerard Adriaan Heineken þegar hann keypti brugghúsið De Hooiberg (Høstakken) í Amsterdam. Árið 1873 skipti brugghúsið um nafn í Heineken's Bierbrouwerij Maatschappij og árið 1874 var opnað annað brugghús í Rotterdam. Árið 1886 þróaði Dr. H. Elion, sem var einn af lærlingum Pasteur, „Heineken A-gerið“ á rannsóknarstofu Heineken. Þetta ger er að sögn enn lykilhráefni í Heineken-bjór.
Síðari kynslóðir
Sonur Henry Pierre, Alfred Henry "Freddy" Heineken, hóf störf við fyrirtækið 1940, og 1971 tók hann við stjórnarformennsku.
Var hann að verulegu leyti drifkrafturinn á bak við áframhaldandi landvinninga Heineken á heimsvísu, og þrátt fyrir að hafa yfirgefið stjórn 1989 hélt hann áfram störfum hjá fyrirtækinu til dauðadags árið 2002. Ennfremur var það Alfred Henry Heineken sem teiknaði merki Heineken og stílaði inn á grænar flöskur.
Um tíma var þó rauða stjarnar í merkinu fjarlægð til að forðast tengingar við kommúnisman.
Árið 1968 sameinaðist Heineken helsta samkeppnisaðila sínum Amstel.
Um tíma hafði Evrópuráðið Heineken og Carlsberg undir grun fyrir ólöglegt samráð með því að hafa gert samkomulag um að láta heimamarkaði hvors annars í friði en lét þó af málinu.
Skíðmál
thumb|300px|Stafrænt skíðmál Skíðmál (einnig kallað rennimál eða skífumál) er mælitæki sem er gert úr tveimur einingum, lengdarkvarðanum sjálfum og sleða sem rennur eftir honum. Á einni algengri tegund skíðmáls er merking á sleðanum sem fellur við kvarðann svo lesa megi af honum. Aðrar tegundir eru með hliðrænum eða stafrænum skjám sem lesið er af. Sleðinn og kvarðinn eru svo lagaðir þannig að þær geta mælt utan- og innanmál hluta.
thumb|left|Skíðmál með Vernier-kvarða Skjálaus skíðmál eru einnig oft með Vernier-kvarða sem mælt getur af meiri nákvæmni en kvarðinn einn og sér.
Engjakrókus
Crocus pulchellus, (Engjakrókus) er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, ættaður frá norður Balkanskaga til norðvestur Tyrklands.
Slúðrur
Slúðrur (fræðiheiti: Timaliidae), einnig kallaðar tímalíur, eru ætt spörfugla.
Lagkaka
thumb|right|Lagkaka með sultu milli botna Lagkaka er kaka sem gerð er úr fleiri lögum af köku sem lögð eru saman með fyllingu, eins og þeyttum rjóma, sultu eða kremi. Dæmi um lagköku er hefðbundin terta sem gerð er úr tveimur eða fleiri tertubotnum, en venjulega er heitið lagkaka fyrst og fremst notað yfir Vínartertur eða Randalínar þar sem nokkur lög (oft fjögur) eru sett saman með sultu eða kremi á milli og kakan sjálf er ýmist hvít eða brún.
Paella
thumb|Paella frá [[València|Valènciu]]
Paella er líklega þekktasti réttur Spánar en rétt eins og ítalski ættinginn risotto þá er paella ekki eitthvað sem er greypt í stein. Það er hægt að útbúa paellu á margs konar hátt og nota jafnt kjöt sem fisk. Það er hægt að nota margvíslegar tegundir af kjöti og sjávarréttum og það er hægt að blanda kjöti og sjávarréttum saman.
Ef paellan er gerð eingöngu með sjávarfangi er hún kölluð paella marisco og nota Spánverjar bæði fisk og margvíslegar tegundir af skelfiski. Af kjöti sem gjarnan er notað má nefna kjúkling, önd og kanínu.
Spánverjar nota yfirleitt spænsk grjón sem nefnast calasparra en þau eru ekki fáanleg hér á landi. Risottogrjónin arborio gera hins vegar sama gagn.
Frjóduft
thumb|right|Frjóduft loðir við hár [[býfluga|býflugu.]] Frjóduft eru fín korn sem geyma karlfrumu blóma. Frjóduftið myndast í fræflunum.
Frjóduft myndast á karlkyns kynfæri dulfrævinga eins og blómum. Frjóvgun blóma á sér stað þegar frjókorn kemst að kvenkyns kynfærum blómsins sem kallast fræva. Oft á frjóvgun sér stað með hjálp vinda eða dýra. Gott dæmi um aðstoð frjóvgun blóma er býflugan. Sjá má frjókorn sitja á hárum býflugna og færast þannig frá einu blómi í annað. Frjóvgun blóma á sér stað þegar fjóduft og fræva sameinast og fræ taka að myndast. Fræ á túnfíflum eru til að mynda mjög sýnileg og berast í nýja mold þegar líða fer að hausti. Fræin má sjá neðst á nokkursskonar regnhlíf sem gerir fræinu kleypt að ferðast frá móðurplöntu sinni yfir í nýjan jarðveg, þar sem nýtt ferli hefst þar sem fræ verður að blómi.
Hugleiðingar (Markús Árelíus)
Hugleiðingar (forngríska: Τὰ εἰς ἑαυτόν, Ta eis heauton (orðrétt Skrif til sjálfs mín) en víðast þekkt undir latneska titlinum Meditationes) er rit eftir rómverska keisarann og heimspekinginn Markús Árelíus. Í ritinu er að finna ýmsar hugleiðingar Markúsar um stóíska heimspeki. Ritið var samið á grísku.
Viðtökur og áhrif
Markús Árelíus hefur stundum verið lofaður fyrir að skrifa nákvæmlega það sem hann meinar. Gilbert Murray hefur líkt honum við Rousseau og Ágústínus frá Hippó. Enda þótt Murray gagnrýni Markús fyrir „stirðan og fábrotinn stíl“ telur hann að Hugleiðingarnar séu „eins tilfinningaþrungnar ... og flestar nútímabækur um trú en undir stjórn agaðri penna“. Hann segir að „fólk [skilji] ekki Markús, ekki vegna þess að hann tjái sig illa heldur af því að flestum reynist erfitt að anda í slíkum hæðum andans eða í það minnsta anda eðlilega“.
Nataša Pirc Musar
Nataša Pirc Musar (f. 9. maí 1968) er slóvensk stjórnmálakona, lögfræðingur og blaðakona sem hefur verið forseti Slóveníu frá 23. desember 2022.
Hugleiðingar (Markús Árelíus)
Viðtökur og áhrif
D.A. Rees lýsir hugleiðingunum sem „óendanlegum innblæstri“ en telur þær ekki vera frumlegt rit um heimspeki. Bertrand Russell fannst Hugleiðingarnar mótsagnakenndar og bera vott um „þreytta elli“ höfundar. Hann tók Markús sem dæmi um stóískan heimspeking almennt og komst að þeirri niðurstöðu að stóísk siðfræði hefði sín „súru ber“. „Við getum ekki verið hamingjusöm en við getum verið góð; við skulum þess vegna láta sem það skipti ekki máli hvort við erum hamingjusöm svo lengi sem við erum góð“. Russell og Rees telja sig báðir sjá áhrif Markúsar í ritum þýska heimspekingsins Immanuels Kant.
Nataša Pirc Musar
Æviágrip
Nataša Pirc Musar útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá Háskólanum í Ljúbljana árið 1992 og hlaut lögmannsréttindi árið 1997. Hún hóf feril í blaðamennsku, fyrst á ríkissjónvarpsstöðinni Radiotelevizija Slovenija, þar sem hún flutti sjónvarpsfréttir, og síðar hjá einkareknu sjónvarpsstöðinni POP TV. Hún úskrifaðist með doktorsgráðu frá Vínarháskóla með lokaritgerð þar sem hún fjallaði um togstreituna milli friðhelgi einkalífs og upplýsingafrelsis.
Erfðaefni
Erfðaefni á við kjarnsýrurnar DKS eða RKS, sem hafa að geyma erfðafræðilegar upplýsingar, eða uppskrift fyrir byggingu frumna og röðun. Allar lífverur og veirur flytja með sér erfðaefni.
Nataša Pirc Musar
Æviágrip
Árið 2003 hóf Pirc Musar störf fyrir Hæstarétt Slóveníu sem framkvæmdastýra mennta- og upplýsingamiðstöðvarinnar. Frá 2004 til 2014 hafði hún umsjón með upplýsingagjöf og varð upplýsingafulltrúi og síðan forseti sameiginlegrar eftirlitsstofnunar Europol frá 2012 til 2014.
Hugleiðingar (Markús Árelíus)
Viðtökur og áhrif
Þýðing Gregorys Hays á Hugleiðingunum fyrir The Modern Library komst á metsölulista og var þar í tvær vikur árið 2002.
Nataša Pirc Musar
Æviágrip
Eftir að Pirc Musar lauk þessum störfum stofnaði hún eigin lögmannsstofu ásamt Rosönu Lemut Strle árið 2016. Stofan bar nafnið Pirc Musar & Lemut Strle og starfaði á tímabili fyrir bandarísku forsetafrúna Melaniu Trump (eiginkonu Donalds Trump Bandaríkjaforseta), sem er af slóvenskum uppruna. Pirc Musar var ráðin til að gæta hagsmuna Melaniu Trump og stöðva fyrirtæki sem reyndu að markaðssetja vörur með nafni hennar á forsetatíð eiginmanns hennar.
Erfðaefni
Sjáið einnig
Genetic material Bahan genetik สารพันธุกรรม
Nataša Pirc Musar
Æviágrip
Lögmannsstofan sérhæfði sig í málefnum sem tengdust friðhelgi einkalífs og hún starfaði einnig fyrir slóvenska Jafnaðarmannaflokkinn og fyrir sendiherra Slóveníu í Bandaríkjunum, Stanislav Vidovič.
Forsetakosningarnar 2022
Í júní árið 2022 tilkynnti Pirc Musar að hún myndi gefa kost á sér í forsetakosningum Slóveníu í haust sama ár. Hún bauð sig fram sem óháður frambjóðandi hinnar frjálslyndu miðju en hún naut stuðnings fyrrverandi forsetanna Milans Kučan og Danilo Türk, auk slóvenska Pírataflokksins.
Í fyrri umferð kosninganna, sem fór fram þann 23. október 2022, hlaut Parc Musar 27 % atkvæðanna en helsti keppinautur hennar, fyrrum utanríkisráðherrann Anže Logar, hlaut 34 %. Hún hlaut 54 % atkvæða í seinni kosningaumferðinni sem fór fram þann 13. nóvember og var þar með kjörin forseti Slóveníu. Hún er fyrst kvenna til að gegna þessu embætti.
Forseti lýðveldisins
Nataša Pirc Musar sór embættiseið þann 22. desember 2022 og tók við af Borut Pahor sem forseti Slóveníu daginn eftir.
Úlfur Hjörvar
Úlfur Hjörvar (22. apríl 1935 – 9. nóvember 2008) var rithöfundur og þýðandi. Úlfur samdi leikrit, smásögur og ljóð og þýddi skáldsögur, leikrit og ljóð. Úlfur var fyrsti þýðandinn sem fékk inngöngu í Rithöfundasamband Íslands.
Foreldrar Úlfs voru hjónin Rósa og Helgi Hjörvar rithöfundur og útvarpsmaður. Úlfur kvæntist (1964) Helgu Hjörvar (1943) fyrverandi forstjóra Norðurbryggju í Kaupmannahöfn. Börn þeirra eru Helgi Hjörvar (1967) alþingismaður og Rósa María Hjörvar (1980) bókmenntafræðingur. Auk þess á Úlfur soninn Hákon Kjalar (1976) trésmið með Hjördísi Björk Hákonardóttur fyrverandi hæstaréttardómara.
Æviferill
Úlfur Hjörvar fæddist í Fjalakettinum við Aðalstræti í Reykjavík. Eftir fjölbreytilegt nám starfaði hann í Alþingi í nokkur ár og var eftir það blaðamaður við Þjóðviljann um skeið, en stundaði líka margháttuð störf önnur til sjós og lands, bæði á Íslandi og í Danmörku.
Úlfur átti á yngri árum þátt í margháttaðri útgáfustarfsemi, kom til að mynda að útgáfu Birtings og var einn af útgefendum bókmenntablaðsins Forspils (1956 – 1957) ásamt þeim Ara Jósefssyni, Atla Heimi Sveinssyni, Degi Sigurðarsyni, Jóhanni Hjálmarssyni, Þorsteini frá Hamri og Þóru E. Björnsson; þá starfaði hann í leikfélaginu Grímu og var framkvæmdastjóri þess um skeið. Sem starfsmaður Samtaka Hernámsandstæðinga átti hann hlut að margskyns menningardagskrám, þar á meðal frumuppfærslu Sóleyjarkvæðis Jóhannesar úr Kötlum við tónlist Péturs Pálssonar. Árin 1961 (september) til 1962 (maí) var Úlfur við nám í alþjóðlegum blaðamannaskóla í Moskvu og ferðaðist eftir það vítt og breytt um Sovétríkin í tvo mánuði; hann ferðaðist líka um Evrópu þvera og endilanga, en auk þess til Austurlanda nær, Bandaríkjanna, Venesúela, (sem fulltrúi á þing ITI), og dvaldi, (tvo mánuði eða lengur), í ýmsum löndum, til að mynda Finnlandi, Búlgaríu, Frakklandi, Spáni, Ítalíu (Sikiley/Róm), Túnis og Nígeríu.
Á árunum 1969 til 1972 og 1992 til 1999 var Úlfur búsettur í Kaupmannahöfn, en frá 1999 og til 2005 í Þórshöfn (Tórshavn) í Færeyjum og þar eftir í Kaupmannahöfn til dauðadags 9. nóvember 2008.
Starfsferill
Frá 1967 lagði Úlfur stund á bókmenntaþýðingar og þýddi meðal annar mikið af ljóðum, tugi leikrita og fjölda skáldsagna. Þar á meðal verk eftir Henrik Nordbrandt, Edward Bond, Ernst Bruun Olsen, Georges Schehadé, Ivan Malinowski, Georges Feydeau, Saki, Sam Shephard, William Heinesen, Knut Hamsun, Poul Vad, Nagíb Mahfúz, Toni Morrison, Karen Blixen, Shusaku Endo. Auk þess sem hann skrifaði smásögur og leikrit og orti ljóð, skrifað kvikmyndahandrit og samdi texta fyrir ýmsa myndlistarmenn.
Árið 1977 varð Úlfur félagi í Rithöfundasambandi Íslands, fyrstur þýðenda, og sat í stjórn þess 1981 til 1983. Á því tímabili átti hann frumkvæði að stofnun Bókasambands Íslands, sat í þriggja manna samninganefnd er gerði fyrstu þýðingasamninga RSÍ við FÍB og var fulltrúi RSÍ í fyrstu stjórn Þýðingasjóðs. Hann var fulltrúi sambandsins á alþjóðlegu rithöfundaþingi í Köln sumarið 1982, (”Interlit” ), og um haustið á alþjóðlegu rithöfundaþingi í Búlgaríu.
Toppamosaætt
Toppamosaætt (fræðiheiti Timmiaceae) er ætt mosa sem telur bara 1 ættkvísl með 4 tegundir .
Tegundir toppamosaættar á Íslandi
Á Íslandi eru 4 tegundir af þessum mosum :
Úlfur Hjörvar
Viðurkenningar
Úlfur hlaut verðlaun fyrir hvoru tveggja, leikrit og smásögur. Hann hlaut 3. verðlaun í smásagnasamkeppni Listahátíðar 1986; 2. verðlaun í leikritasamkeppni RÚV 1987 og 1. verðlaun í smásagnasamkeppni Listahátíðar 2000; og 1987 deildi hann starfslaunum RÚV með Gylfa Gíslasyni, myndlistarmanni.
Skáldsögur
Sebastíanshús eftir Oddvør Johansen (Grámann 2005) Norðan Vatnajökuls (Nord for Vatnajøkel) eftir Poul Vad (Ormstunga 2001). Gestaboð Babette (Babettes gæstebud) eftir Karen Blixen (Bjartur 1998, Hljóðbókaútgáfan 1999 í lestri Kristbjargar Kjeld). Söngur Salómons (Song of Salomon) eftir Toni Morrison (Forlagið 1994). Þjófur og hundar eftir Nagíb Mahfúz (Setberg 1992). Leyndardómar (Mysterier) eftir Knut Hamsun (Forlagið 1991). Hneyksli eftir Shusaku Endo (Forlagið 1989, M&M 1991). Ástkær (Beloved) eftir Toni Morrison (Forlagið 1988, M&M 1991, RÚV 2000). Riddarinn (Rytteren) eftir H. C. Branner (RÚV 1981). Rúbrúk (Rubruk) eftir Poul Vad (RÚV 1975). Hin lítilþægu (De Nøjsomme) eftir Poul Vad (RÚV 1975, Menningarsjóður 1977). Móðir sjöstjarna (Moder syvstjerne) eftir William Heinesen (RÚV 1970, Helgafell 1974, M&M 1993). Barna- og unglingabækur: Taski (Kuffi) eftir B.Andreasen (fyrir dómnefnd í barnabókasamkeppni Útnorðurráðsins 2002). Stríðsvetur (Oorlogswinter) eftir Jan Terlouw (Iðunn 1972 og 1988). Onno + Inni eftir Vagn Steen (Framhaldssaga á barnasíðu Þjóðviljans Litla glugganum 1972). SAGA, er segir frá bæ er heitir Greppibær og nokkrum íbúum hans. (Framhaldssaga á barnasíðum Þjóðviljans Litla glugganum 1972-73). Góði ræninginn Vilbarður eftir Rudolf O. Wiemer (Framhaldssaga í barnatíma RÚV 1973). Í safnritum m.a.: Tónlist Erichs Zann eftir H. P. Lovecraft og Gula veggfóðrið eftir Charlotte Perkins Gilman í Hrollvekjum, (Iðunn 1982). Ljóðið: nú blæs haustlega, eftir Henrik Nordbrandt í Ljóðaárbók 1988 (AB 1988).
Aðrar þýðingar
Auk þess fjöldi smásagna, (einnig frumsamina), kaflar úr ritverkum og ljóð birt í blöðum og tímaritum eða flutt opinberlega m. a. í Ríkisútvarpið, Þjóðleikhúsinu, Norræna húsinu í Reykjavík, Jónshúsi í Kaupmannahöfn og víðar, eftir: Jørgen Bruun Hansen, Hendrik Nordbrandt, Poul Vad, Ivan Malinowski, Sten Kaalø, Piu Juul, Carsten Jensen, Saki, Henry Miller, Howard Fast, William Heinesen, Jóannes Nielsen, Christian Matras, o.m.fl. Leikrit: Þjóðleikhúsið: Ástarbréf (Loveletters) eftir A. R. Gurney (1993). Frænka Charleys eftir Brandon Thomas. Minningar frá Brighton Beach eftir Neil Simon. Hugarburður (Lie of the Mind) eftir Sam Shepard (1987). Tvíleikur fyrir einn (Duet for One) eftir Tom Kempinski (1982). Betri er þjófur í húsi en snurða á þræði eftir Dario Fo (1979). Fröken Margrét (Aparaceu a Margarida) eftir Roberto Athayde (1977). Hvað varstu að gera í nótt (Occupe-toi d´Amélie) eftir Georges Feydeau (1974). RUV- leiklistardeild: Með þig að veði ( Looser Takes All ) framhaldsleikrit í fjórum tháttum eftir Graham Greene. Engin tíðindi lengur (Yesterdays News) eftir Peter Barnes. Frægðarljómi (Fame) eftir Peter Barnes. Rósa (Rosa) eftir Peter Barnes. Hvar er Beluah? Eftir Raymond Chandler (Fimm þættir-frumflutt 27.11.92 og endurflutt juli.02) Kristín litla eftir Kaj Nissen. Snjórinn er blæja eftir Antti Tuuti. Andlát móður frúarinnar eftir Georges Feydeau. Farmiði til tunglsins eftir Einar Plesner. Engin ástæða til uppsagnar eftir Klas Ewert Everwyn. Leikfélag Reykjavíkur: Agnes – barn Guðs (Agnes of God) eftir John Pielmeier (1985). Guð gaf mér eyra (Children of a Lesser God) eftir Mark Medoff (1983). Borgið (Saved - nefnt Hjálp í uppfærslu) eftir Edward Bond (1971). Yfirmáta, ofurheitt. . . (Luv) eftir Murray Schisgal (1969). Leiklistarskóli Íslands: Hjá álfum og tröllum eftir Staffan Westerberg (1987). Aljóna og Ivan eftir Lév Jústínoff (1985). Bara ljón eftir Anders Järleby (1983). Prestsfólkið (Prästens familie) eftir Minnu Canth (1982). Leikfélag Akureyrar: Bréfberinn frá Arles (Postbudet fra Arles) eftir Ernst Bruun Olsen (1983). Alþýðuleikhúsið: Elskaðu mig (Elsk mig) eftir Vitu Andersen (Hafnarbíó 1981). Menningar- og fræðslusamband alþýðu: Blaðaviðtalið eftir Torgny Lindgren (staðfært). Áætlunarferð eftir Ønnu Wahlgren (staðfært). Bandalag ísl. Leikfélaga: Verkstjórinn eftir Bengt Bratt (Leikfélag Seyðisfjarðar 1974). Vasco (Histoire de Vasco) eftir Georges Schehadé (L.L. Ísafirði 1970). Gríma: Velkominn til Dallas, Mr. Kennedy eftir Kaj Himmelstrup (1967). Meðal annara þýðinga: Frásagnir úr byltingunni, bréf, greinar og dagbækur Che Guevara (M&M 1970)
Bouillabaisse
thumb|Hefðbundin bouillabaisse-súpa frá Marseille. Fiskurinn er ekki borinn fram í súpunni
Bouillabaisse er líklega þekktasta fiskisúpa í heimi. Hún á rætur sínar að rekja til borgarinnar Marseille í Suður-Frakklandi og afbrigðin eru mörg þótt grunnurinn sé yfirleitt sá sami.
Príon
thumb|right|Vefur sem er sýktur af príonum einkennist af litlum holum eða svampkenndri áferð. Príon eru prótín með óvenjulegt umbrot sem geta yfirfært þá byggingu sína á önnur, venjuleg prótín. Príon bera ábyrgð á nokkrum taugahrörnunarsjúkdómum í spendýrum, þar á meðal í mönnum, eins og riðu, hjartarriðu, kúariðu, kúrú, banvænu arfgengu svefnleysi og Creutzfeldt-Jakob.
Bruno Peyron
thumb|right|Orange II árið 2006. Bruno Peyron (f. 10. nóvember 1955) er franskur siglingamaður sem hefur þrisvar sett met í að sigla kringum jörðina með áhöfn (Jules Verne-verðlaunin). Síðasta met sitt, sem var 50 dagar, 16 tímar og 20 mínútur, setti hann á tvíbytnunni Orange II 16. mars árið 2005 og bætti þar með fyrra met Olivier de Kersauson um þrettán daga. Árið 2010 bætti Franck Cammas þetta met um rúmlega tvo daga en bróðir Brunos Loïck Peyron bætti svo það met um aðra tvo daga árið 2012.
507 f.Kr.
507 f.Kr. var 94. ár 6. aldar f.Kr.
Windows Phone
Windows Phone er stýrikerfi, sem er ekki lengur stutt, fyrir farsíma frá Microsoft og leysti Windows Mobile af hólmi, þó að sé ekki hægt að nota þau saman. Hvorugt er lengur stutt. Það er ólíkt forveranum sínum í sambandi við markhópinn: Windows Phone er ætlað neytendum þar sem Windows Mobile var ætlað fyrirtækjum. Það kom á markaðinn í Evrópu, Singapúr, Ástralíu, Nýja-Sjálandi, Bandaríkjunum, Kanada og Mexíkó í haust 2010 og í Asíu í 2011. Notendaumhverfið er byggt á hönnunkerfi sem heitir Metro. Windows Phone samlagast öðrum þjónustum frá Microsoft eins og Xbox Live.
Háskólakórinn
Háskólakórinn (áður Kór Háskóla Íslands) er blandaður kór, sem stofnaður var árið 1972. Hann hefur frá upphafi sungið við helstu athafnir Háskóla Íslands, en hefur einnig farið víða um heim og kynnt íslenska tónlist. Fyrsta ferðin var til Skotlands 1977 og síðan hafa mörg lönd verið heimsótt, allt frá Sovétríkjunum til Suður-Spánar. Kórinn fer í ferð að jafnaði einu sinni að sumri, innanlands eða utan eftir atvikum.
Háskólakórinn hefur komið fram á þónokkrum upptökum. Fyrstar komu vinyl plöturnar Háskólakórinn 1983 og Sóleyjarkvæði 1985. Þremur árum síðar kom út tvöfaldur geisladiskur með tónlist Árna Harðarsonar við Disneyrímur Þórarins Eldjárns sem þá um veturinn höfðu verið fluttar sem kabarett á sviði Tjarnarbíós. Í tilefni af 35 ára afmælinu kom svo út diskur Í hendi þinni 2006 með íslenskum lögum meðal annars eftir Atla Heimi Sveinsson, Hróðmar I. Sigurbjörnsson og Jón Ásgeirsson. Á þeim diski er lagið Vísindin efla alla dáð eftir Arnþrúði Lilju Þorbjörnsdóttur við kvæði Jónasar Hallgrímsssonar sem valið var lag Háskóla Íslands árið 2000 og kórinn hefur flutt við brautskráningar og ýmis önnur tækifæri. Haustið 2011 gaf kórinn svo út geisladiskinn Álfavísur þar sem upptökur frá síðustu þremur árum áður er að finna, eða síðan Gunnsteinn Ólafsson tók við stjórn hans. Diskurinn er einnig gefinn út í tengslum við 40 ára starfsafmæli kórsins. Árið 2015 gaf kórinn svo út aðra plötu, Kvöldlokku en sú er einnig safnplata ýmissa verka sem kórinn tók upp á árunum 2012-2015.
Meðal stjórnenda kórsins í gegnum tíðina má nefna Rut Magnússon, sem var fyrsti stjórnandi Háskólakórsins, Hjálmar H. Ragnarsson, Árna Harðarson, Ferenc Utassy, Egil Gunnarsson, Hákon Leifsson og nú Gunnstein Ólafsson en hann hefur stjórnað kórnum frá árinu 2007.
Meðlimir kórsins eru á bilinu 60 – 90 og er kórinn að mestu leiti samsettur af háskólanemum. Mikil fjölbreyttni og fjölþjóðabragur er yfir kórnum en mjög vinsælt er fyrir skiptinema og aðra erlenda nema að ganga í hann.