cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diego Simeone
Landslið
Hann kom við sögu í úrslitakeppni þriggja heimsmeistaramóta: HM 1994, HM 1998 og HM 2002. Í keppninni í Frakklandi árið 1998 vöktu útistöður hans og David Beckham mikla athygli, þar sem sá síðarnefndi fékk rautt spjald fyrir að sparka í átt til Simeone í 16-liða úrslitum. Þótti Argentínumaðurinn ýkja atvikið úr hömlu og bættist það á langan lista umdeildra atvika í sögu viðureigna Argentínu og Englands.
Í Argentínu og Ítalíu
Í janúar 2011 tók Simeone við stjórn Calcio Catania frá Sikiley sem var í bullandi fallbaráttu í ítölsku úrvalsdeildinni. Catania hélt sér uppi en Simeone kaus að endurnýja ekki samning sinn heldur tók hann á ný við stjórn Racing Club í Argentínu.
Hjá Atlético Madrid
Á þorláksmessu árið 2011 var Diego Simeone kynntur til sögunnar sem nýr knattpsyrnustjóri hjá sínu gamla liði, Atlético Madrid. Var það almennt talinn valtasti stjórastóllinn á Spáni, þar sem félagið hafði haft fjórtán stjóra frá aldamótum. Þegar á fyrstu leiktíð vann hann sigur í Evrópudeildinni eftir úrslitaviðureign gegn Athletic Bilbao.
Á sínu fyrsta heila tímabili við stjórnvölinn hjá Atlético hampaði Simeone Evrópska ofurbikarnum eftir sigur á Chelsea F.C.. Félagið varð jafnframt bikarmeistari og náði öðru sæti í deildinni, á eftir Barcelona sem var besti árangur félagsins í sautján ár.
Atlético hóf leiktíðina 2013-14 með látum og vann átta fyrstu leikina í deildinni, þar á meðal var 0:1 sigur gegn Real Madrid á Santiago Bernabéu, sá fyrsti í fjórtan ár. Barcelona og Atlético bitust um titilinn allt til loka. Skallamark Diego Godín í lokaleiknum á Camp Nou tryggði Atlético jafntefli og þar með meistaratitilinn í fyrsta sinn frá 1996. Litlu mátti muna að Atlético bætti sigri í Meistaradeildinni í sarpinn, en Real Madrid jafnaði í uppbótartíma í úrslitaleiknum og sigraði að lokum í framlengingu.
Ekki tókst að fylgja eftir spænska meistaratitlinum næstu árin, en vorið 2016 komst Atlético á ný í úrslitaleik Meistaradeildarinnar. Aftur voru mótherjarnir Real Madrid sem að þessu sinni unnu í vítaspyrnukeppni.
Vorið 2018 vann Simeone Evrópudeildina í annað sinn með því að leggja Olympique de Marseille í úrslitum. Þar með var Simeone orðinn sigursælasti þjálfari í sögu Atlético Madrid. Honum tókst að vinna deildina aftur tímabilið 2020-2021 þegar Atletico þurfti sigur í lokaumferðinni en Real vann einnig sinn leik. Simeone er jafnframt sá þjálfari í gjörvallri sögu félagsins sem stýrt hefur því lengst samfellt.
Sem leikmaður
Atlético Madrid
Argentína
Sem þjálfari
Estudiantes La Plata
River Plate
Atlético Madrid
Mikheil Saakashvili
Mikheil Saakashvili (f. 21. desember, 1967) er georgískur og úkraínskur stjórnmálamaður sem var forseti Georgíu á árunum 2004-2007 og 2008-2013.
Saakashvili var einn af leiðtogum rósabyltingarinnar, friðsamlegrar mótmælahreyfingar sem leiddi til þess að forsetinn Eduard Sjevardnadse hrökklaðist frá völdum í lok 2003. Saakashvili var í kjölfarið kjörinn forseti Georgíu. Á stjórnartíð Saakashvili árið 2008 háði Georgía stutt stríð gegn Rússlandi sem leiddi til þess að Georgíumenn glötuðu öllum yfirráðum í Abkasíu og Suður-Ossetíu.
Saakashvili yfirgaf Georgíu eftir að hann lét af forsetaembætti árið 2013. Stuttu eftir að hann fór frá landinu var hann sakfelldur fyrir spillingu en hann hefur ætíð neitað sök og hefur haldið því fram að dómurinn sé hluti af pólitískum ofsóknum gegn sér. Árið 2015 afsalaði Saakashvili sér georgískum ríkisborgararétti þegar hann tók til skamms tíma við embætti sveitarstjóra í Odesa í Úkraínu.
Í október 2021 sneri Saakashvili aftur til Georgíu til þess að styðja stjórnarandstöðuna gegn ríkisstjórn Georgíska draumsins en var umsvifalaust handtekinn.
Björn Bjarnason (f. 1944)
Björn Bjarnason (f. 14. nóvember 1944) lögfræðingur, er fyrrverandi menntamála- og dómsmálaráðherra og var þingmaður Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík á árunum 1991-2009.
Ævi og störf
Björn fæddist í Reykjavík, foreldrar hans voru Bjarni Benediktsson, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Sigríður Björnsdóttir. Björn á þrjár systur Guðrúnu, Valgerði og Önnu. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1964, lærði lögfræði við Háskóla Íslands og var formaður Stúdentaráðs 1967-1968. Sumarið 1970 missti hann foreldra sína og ungan systurson í eldsvoða í sumarbústað á Þingvöllum. Lagaprófi frá Háskóla Íslands lauk hann 1971.
Björn hefur tekið mikinn þátt í umræðum um öryggis- og varnarmál á Íslandi og ætíð verið eindreginn stuðningsmaður vestræns varnarsamstarfs og varnarsamningsins við Bandaríkin. Í Kalda stríðinu deildi hann með erindrekum bandarískra yfirvalda upplýsingum sem hann hafði fengið sem blaðamaður um íslenska stjórnmálamenn, ekki síst vinstrisinnaða. Hann var sumarið 2004 skipaður formaður Evrópunefndar forsætisráðherra, sem skilaði skýrslu í mars 2007. Hann er félagi í International Institute for Strategic Studies og hefur setið fundi Bilderberg-samtakanna. Greinasafnið Í hita kalda stríðsins kom út eftir hann árið 2001. Björn er kvæntur Rut Ingólfsdóttur fiðluleikara, og eiga þau tvö börn, Sigríði Sól og Bjarna Benedikt. Hann er tengdafaðir Heiðars Más Guðjónssonar.
Sólrún
Sólrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Geirbjörg
Geirbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Haganesvík
thumb|350px|right|Séð yfir Hópsvatn til Haganesvíkur. Haganesvík er bæjahverfi og áður lítið kauptún í Fljótum í Skagafirði. Mikil útgerð var í Fljótum fyrr á öldum, ekki síst hákarlaútgerð, og í Haganesvík voru lengi þurrabúðir. Haganesvík varð svo löggiltur verslunarstaður árið 1897 og Einar Baldvin Guðmundsson bóndi á Hraunum, flutti þangað árið 1901 verslun sem hann hafði áður haft heima hjá sér frá 1879. Seinna var hann verslunarstjóri Gránufélagsins til 1910. Hinar sameinuðu íslensku verslanir tóku svo við rekstrinum og ráku verslun sína til 1922, en frá árinu 1919 var kaupfélag, Samvinnufélag Fljótamanna, starfandi í Haganesvík og rak þar verslun fram á 8. áratug 20 aldar. Þá sameinaðist það Kaupfélagi Skagfirðinga, sem rak verslunina áfram.
Í Haganesvík var líka reist sláturhús og frystihús. Höfnin var ótrygg, enda fyrir opnu hafi, en steinsteypt bryggja var gerð árið 1951. Hún eyðilagðist í óveðri fyrir allnokkrum árum. Þar var lengi útgerð smábáta, en í seinni tíð eru þar settir upp og geymdir bátar, sem að vor- og sumarlagi eru settir fram og gerðir út á grásleppu og strandveiði frá Siglufirði. Póstafgreiðsla og símstöð var í Haganesvík og einnig félagsheimili. Hnignun Haganesvíkur hófst þegar vegarstæðið var fært á núverandi stað, þá varð staðurinn úr leið og ekki leið á löngu þar til verslunin var færð að Ketilási. Nú eru aðeins nokkur íbúðarhús eftir í Haganesvík, mest sumardvalarhús.
Selbu (sveitarfélag)
thumb|131x131dp Selbu er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 4.090 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Mebond, sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu.
Sveitarfélagið Selbu á landamæri að sveitarfélögunum Malvik og Stjørdal í norðri, Meråker og Tydal í austri, Holtålen og Midtre Gauldal í suðri og Melhus og Þrándheimi í vestri.
Sigrún Aðalbjarnardóttir
Sigrún Aðalbjarnardóttir er prófessor emerítus við Menntavísindasvið Háskóla Íslands (frá 1. ágúst 2019). Rannsóknir hennar beinast að margvíslegum þroska barna og ungmenna, líðan þeirra, námsgengi og áhættuhegðun. Jafnframt beinast þær að því hvernig hlúa megi að þroska og velferð barna og ungmenna heima og heiman.
Ferill
Sigrún lauk kennaraprófi frá Kennaraskóla Íslands 1969 og stúdentsprófi frá sama skóla ári síðar. Hún lauk BA-prófi í uppeldisfræði frá Háskóla Íslands 1983 og bæði meistaraprófi 1984 og doktorsprófi 1988 frá Harvard University í Bandaríkjunum, Graduate School of Education í deildinni Human Development and Psychology.
Árin 1970-1976 var Sigrún grunnskólakennari við Breiðholtsskóla í Reykjavík og árið 1976 -1977 við Hamarsskóla í Vestmannaeyjum. Hún var námskrár- og námsefnishöfundur í samfélagsfræðum á vegum menntamálaráðuneytisins, skólarannsóknardeildar árin 1973-1983. Sigrún varð lektor í uppeldisfræði 1989 við Félagsvísindadeild Háskóla Íslands og dósent sama ár. Hún hefur verið prófessor í uppeldis- og menntunarfræði við Háskóla Íslands frá 1. janúar 1994.
Sigrún hefur verið gistivísindamaður mörg misseri við Harvard University, Graduate School of Education og Fulbright gistivísindamaður þar í eitt ár. Þá hefur hún verið gestaprófessor við University of Fribourg, Sviss.
Kennsla
Kennsla Sigrúnar hefur aðallega verið á sviði þroskasálfræði, áhættuhegðunar og seiglu ungs fólks auk borgaravitundar þess í lýðræðisþjóðfélagi. Hún hefur jafnframt verið leiðbeinandi í fjölmörgum lokaverkefnum nemenda á háskólastigi í grunnnámi, framhaldsnámi og doktorsnámi og átt sæti í doktorsnefndum.
Rannsóknir
Rannsóknir Sigrúnar spanna vítt svið innan uppeldis- og menntunarfræði og þroskasálfræði. Þær miða að því að auka þekkingu og skilning á þroska og velferð barna og ungmenna og hvernig megi styrkja þau bæði heima fyrir og í skóla- og frístundastarfi. Rannsóknir hennar hafa einkum skipst í fjóra þætti sem skarast.
Fyrstu rannsóknir Sigrúnar beindust að félagsþroska og samskiptahæfni grunnskólabarna og hvernig sú hæfni þróast með aldri (grunnrannsókn). Í framhaldi kannaði hún hvort í skólastarfi mætti efla félagsþroska og samskiptahæfni nemenda með markvissu starfi kennara (hagnýt rannsókn). Þetta skólaþróunarverkefni: Hlúð að félags- og tilfinningaþroska nemenda fólst í námskeiðahaldi á ársgrundvelli fyrir kennara, námsefnisgerð fyrir nemendur og kennara og mati á starfinu.
Annað rannsóknarverkefni Sigrúnar „Uppeldis- og menntasýn kennara og skólastjórnenda“ spratt upp úr skólaþróunarverkefninu. Í því skyni að efla kennara í starfi skoðaði hún starfsþróun kennaranna sem tóku þátt í verkefninu og ígrunduðu starf sitt markvisst. Með lífssögunálgun dró hún fram sýn þeirra á uppeldi og menntun og beindi athyglinni að gildum þeirra, markmiðum og kennsluaðferðum. Í bókinni ''Virðing og umhyggja – Ákall 21. aldar'' greinir Sigrún frá þessum rannsóknum og skólaþróunarverkefnum sem hafa staðið um árabil.
Áhugi á velferð barna og ungmenna leiddi Sigrúnu að þriðja rannsóknarverkefninu sem gengur undir heitinu: Samskipti, áhættuhegðun og styrkleikar ungs fólks: Langtímarannsókn. Þar beinir hún athyglinni m.a. að því hvernig uppeldisaðferðir foreldra á fyrri hluta unglingsára (14 ára) tengjast ýmsum sviðum þroska þeirra, líðan og hegðun fram á þrítugsaldur (22 ára). Um er að ræða samskiptahæfni þeirra, sjálfstraust, trú á eigin sjálfstjórn og líðan (kvíði, depurð). Einnig námsgengi unga fólksins (námsárangur, brotthvarfi frá námi) og áhættuhegðun, einkum vímuefnaneysla þess.
Sigrún hefur einnig með lífssögulegri nálgun dregið fram raddir ungmennanna í langtímarannsókninni um samskipti þeirra við þá sem þeim eru nákomnir (foreldrar, vinir, sambúðarfólk) og um viðhorf þeirra til eigin vímuefnaneyslu og annarra frá því að þau voru unglingar þar til þau eru komin á fertugsaldur. Jafnframt hefur hún dregið fram uppeldissýn unga fólksins og samskipti við börn sín þegar þau eru orðin foreldrar og komin á fertugsaldur. Í bókinni: Lífssögur ungs fólks – Samskipti, áhættuhegðun, styrkleikar greinir Sigrún frá niðurstöðum langtímarannsóknarinnar.
Í fjórða rannsóknarverkefninu sem Sigrún stendur að: Borgaravitund ungs fólks í lýðræðisþjóðfélagi er viðfangsefnið að afla þekkingar og skilnings á borgaravitund ungs fólks í grunn- og framhaldsskóla. Þar er unga fólkinu gefin rödd með því m.a. að leita eftir hugmyndum þess um lýðræði, viðhorfi til mannréttinda, einkum kvenna og innflytjenda og þeim áhrifum sem unga fólkið vill hafa í samfélaginu.
Auk bóka hefur Sigrún birt niðurstöður þessara viðamiklu rannsókna í fjölmörgum ritstýrðum innlendum og virtum erlendum vísindatímaritum; einnig í ritum fyrir fagfólk á vettvangi. Hún hefur flutt fyrirlestra um rannsóknir sínar á fjölda innlendra og alþjóðlegra ráðstefna og í boðsfyrirlestrum við erlendar háskólastofnanir.
Sigrún hefur staðið að þessum rannsóknum með samstarfsfólki sínu hér á landi á rannsóknastofunni Lífshættir barna og ungmenna. Einnig með fræðimönnum bæði við Harvard University, Graduate School of Education (HGSE) og í evrópska netsamvinnunetverkefninu: Children's Identity and Citizenship in Europe (CiCe).
Ýmis störf og verkefni
Sigrún hefur gengt ýmsum trúnaðarstörfum innan Háskóla Íslands og utan. Hún hefur m.a. verið formaður vísindanefndar háskólaráðs og formaður vísindanefndar ríkisháskóla. Á vegum Félagsvísindadeildar gegndi hún ýmsum trúnaðarstörfum. Hún sat m.a. í stjórn Félagsvísindastofnunar og var formaður vísindanefndar deildarinnar.
Á vegum mennta- og menningarmálaráðuneytisins sat Sigrún í nefnd um frumvarp um opinberan stuðning við vísindarannsóknir. Einnig sat hún í stjórn Rannsóknasjóðs Íslands (Rannís) og þegar Vísinda- og tækniráð Íslands var sett á fót var hún varamaður í ráðinu og í vísindanefnd þess. Einnig sat hún í starfshópi á vegum mennta- og menningarmálaráðuneytisins um grunnþætti í menntun þar sem áhersla var lögð á lýðræði og mannréttindi.
Sigrún hefur ásamt samstarfsfólki sínu staðið að uppbyggingu náms í uppeldis- og menntunarfræði, m.a. að fjölbreyttu framhaldsnámi, bæði innan Félagsvísindadeildar og síðar við Menntavísindasvið. Þá hefur hún verið starfað ötullega að símenntun starfandi kennara og haldið fjölmörg námskeið í því skyni.
Viðurkenningar
Sigrún hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir vísindastörf sín, meðal annars frá Háskóla Íslands fyrir „lofsvert framlag til rannsókna” árið 2004. Einnig fyrir „vel unnin fræðistörf og gagnlegar rannsóknir í þágu foreldra og barna” árið 2005 frá „Saman hópnum“, sem eru samtök fjölmargra aðila, félaga og stofnana sem vinna að velferð barna og ungmenna. Þá hlaut hún „Riddarakross hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í þágu uppeldisvísinda og menntunar“ árið 2012.
Einkalíf
Foreldrar Sigrúnar eru Guðrún Benediktsdóttir kennari og bóndi og Aðalbjörn Benediktsson héraðsráðunautur og bóndi. Sigrún er gift Þórólfi Ólafssyni tannlækni. Þau eiga tvo syni Aðalbjörn og Þórólf Rúnar og þrjú barnabörn.
Hestafl
Hestafl er mælieining afls, táknuð með ha eða hö. Er ekki SI-mælieining. Metrakerfishestafl er það afl sem þarf til þess að flytja hlut með massann 75 kg á hraðanum 1 metra á sekúndu, eða 735,5 vött (W). Eitt breskt eða bandarískt hestafl jafngildir 745,7 W en rafvélahestafl er 746 W. Algengt er að gefa afl bílvéla í hestöflum, en þá er átt við afl vélarinnar á ákveðnum snúnigshraða, til dæmis jafngilda 100 hö um 75 kW.
Christopher Heyerdahl
Christopher Heyerdahl er kanadískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt í Supernatural, New Moon og Stargate Atlantis.
Einkalíf
Heyerdahl er fæddur í Bresku Kólumbíu í Kanada og er af norskum og skorskum uppruna.
Ferill
Heyerdahl kom fyrst fram í sjónvarpsþættinum 21 Jump Street. Síðan þá hefur hann komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Hefur hann komið fram sem gestaleikari í mörgum af vinsælustu sjónvarpsþáttum nútímans: Stargate SG-1, Dead Zone, Saved, Smallville, Caprica og Human Target. Hann kefur komið fram í kvikmyndum á borð við: Coyote Run, The Peacekeeper, Babel, Blade: Trinity og The Invisible.
Verðlaun og tilnefningar
Leo verðlaunin
Jón Daði Böðvarsson
Jón Daði Böðvarsson (f. 25. maí 1992) er íslenskur atvinnumaður í knattspyrnu sem spilar fyrir enska liðið Bolton Wanderers.
Jón hóf knattspyrnuferilinn sinn hjá uppeldisfélagi sínu UMF Selfoss þaðan hélt hann svo til norska liðsins Viking FK árið 2013. Hann var hluti af íslenska A-landsliðinu sem vann sér sæti á lokakeppni Evrópumótsins í knattspyrnu 2016 í fyrsta skipti í sögu karlalandsliðsins. Hann er barnabarn skáldsins Þorsteins frá Hamri.
Kontrabassi
thumb|Kontrabassi með frönskum boga. Kontrabassi, einnig kallaður bassafiðla, er stærsta og dýpsta strokstrengjahljóðfærið sem í dag er notað í venjulegri sinfóníuhljómsveit. Hann er oft talinn bassahljóðfæri fiðlufjölskyldunnar og er notaður sem slíkur í dag en er þó réttar skilgreindur sem hluti gömbufjölskyldunnar. Kontrabassa má í raun kalla bassagömbu og er það sem kemst næst því að vera nútímaafkomandi gömbunnar (ít. viola da gamba). Munur á kontrabassanum og öðrum gömbum er þó sá að bassinn hefur aðeins fjóra strengi en flest hljóðfæri gömbufjölskyldunnar hafa fimm eða sex. Áður voru strengirnir aðeins þrír, en sumir kontrabassar í dag hafa allt að fimm strengi. Stilling strengjanna er þó í ferundum, líkt og í gömbufjölskyldunni en ólíkt fiðlufjölskyldunni.
Nisan
Nísan (á hebresku: נִיסָן, Nîsān ; úr akkadísku ', eða súmersku nisag „Fyrstu ávextirnir“, á arabísku, نيسان''') er fyrsti mánuðurinn í hebreska tímatalinu. Nafnið kemur frá Babýlon; í Torah er mánuðurinn nefndur Aviv, það er byggmánuðurinn, enda þroskast það á þeim árstíma við botn Miðjarðarhafs. Nisan er venjulega í mars eða apríl samkvæmt gregoríanska tímatalinu. Í Esterarbók í Tanakh er mánuðurinn nefndur Nisan.
Kontrabassi
Sökum tónsviðs síns er kontrabassinn aðallega notaður í samspili. Hann gegnir mikilvægu hlutverki í bassa sinfóníuhljómsveitar og er aðalbassahljóðfæri strengjadeildarinnar. Nokkur einleiksverk og einleikskaflar í öðrum verkum hafa þó verið samin fyrir kontrabassa, meðal annars af Mozart, Richard Strauss og Saint-Saëns (sem notaði hann til að túlka fílinn í Karnivali dýranna). Kontrabassinn hefur síðar orðið mjög vinsæll í djasstónlist og hefur verið notaður af flestum gerðum hennar frá upphafi. Í djass er boginnn sjaldan notaður, heldur eru strengirnir plokkaðir. Í dag hefur hlutverk hans reyndar að ákveðnu leyti flust til rafbassans, en hann er þó enn mjög mikilvægur.
Sævald
Sævald er íslenskt karlmannsnafn.
Jón Daði Böðvarsson
2008-12: Selfoss
Fyrsti leikur Jóns Daða fyrir meistaraflokkslið UMF Selfoss var þann 2. júní 2008 í 4-1 bikarsigri á Skallagrími. Jón Daði, sem þá var aðeins 16 ára, kom inn á sem varamaður á 52. mínútu.
2017-2019: Reading FC
Sumarið 2017 fór Jón til Reading frá Wolverhampton Wanderers. Hann skoraði sína fyrstu þrennu í bikarleik í janúar 2018. Jón varð markahæstur fyrir liðið tímabilið 2017-2018.
Millwall
Sumarið 2019 gekk Jón Daði til liðs við Millwall FC í Austur-Lundúnum. Hann var settur út úr liðinu 2021-2022 hjá nýjum þjálfara og yfirgaf félagið.
Bolton Wanderers
Í janúar 2022 gekk Jón til liðs við Bolton Wanderers.
Haukar (ætt)
Haukar (fræðiheiti: Accipitridae) er ætt haukunga.
Trifolium nigrescens
Trifolium nigrescens, er einær tegund blómstrandi plantna af ertublómaætt, sem er útbreidd kring um Miðjarðarhaf, einnig norður Afríku, og Miðausturlönd. Honum var lýst af Domenico Viviani.
Undirtegundir
Tegundin skiftust í eftirfarandi undirtegundir:
Huri
Huri (arabíska: حورية‎: oft þýtt sem dimmeygðar jómfrúr eða hreinlyndar fylgdarmeyjar) eru fagrar, síungar konur í paradís múhameðstrúarmanna.
Srinivasa Ramanujan
Srinivasa Aiyangar Ramanujan (22. desember 1887 - 26. apríl 1920) (tamil: ஸ்ரீனிவாஸ ஐயங்கார் ராமானுஜன்) var indverskur stærðfræðingur. Hann vann sem skrifstofumaður í Madras á Indlandi og var algjörlega sjálfmenntaður í stærðfræði. Hann skrifaðist á við breska stærðfræðinginn G. H. Hardy (Málsvörn stærðfræðings) og í framhaldi af því var honum boðið til Bretlands. Þar vann hann með Hardy að rannsóknum í talnafræðum, en hæfileikar hans á því sviði og fleirum þóttu með ólíkindum. Hann var heilsuveill og sneri aftur til Indlands árið 1919 og dó þar 1920.
1165
thumb|right|Helgiskrín [[Karlamagnús|Karlamagnúsar í dómkirkjunni í Aachen.]] Árið 1165 (MCLXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Hvítuklettar
Hvítuklettar í Dover (enska: White Cliffs of Dover) eru klettar sem standa við Ermarsundið og snúa að Frakklandi. Klettarnir eru hluti North Downs-hóla í Suður-Englandi og eru allt að 107 m að hæð. Klettarnir eru úr hvítum kalksteini og svörtum tinnusteini og eru á ströndinni vestan og austan við bæinn Dover í sýslunni Kent, sem er gamall og mikilvægur hafnarbær.
Í Bretlandi eru klettarnir taldir mjög táknrænir vegna þess að þeir snúa að meginlandi Evrópu þar sem Ermarsundið er þrengst. Þar hafa innrásir verið gerðar og litið er á klettana sem útvörð. Vegna þess að Dover var í alfaraleið til meginlands Evrópu fyrir komu flugvéla voru klettarnir annað hvort það fyrsta eða síðasta sem sást af Englandi þegar farið var til Evrópu eða komið þaðan.
Klettarnir veðrast smám saman og þeir minnka um allt að 1 cm á ári. Stundum hrynja björg úr klettunum í sjó fram, t.d. árið 2001.
Sundahöfn
thumb|500px|Sundahöfn Sundahöfn er flutningahöfn Reykjavíkur og nær frá Laugarnesi við Vatnagarða að botni Elliðavogs. Hún skiptist í nokkra bakka þar sem meðal annars eru athafnasvæði skipafélaganna Eimskips og Samskipa, en auk þeirra er mikil önnur starfsemi. Þar leggja líka að þau skemmtiferðaskip sem eru of stór fyrir Gömlu höfnina.
1960 var hafist handa við að byggja Sundahöfn og fyrsti áfanginn var tekinn í notkun 1968. Við þetta fluttust allir vöruflutningar smám saman úr gömlu höfninni.
Til stóð að flytja flutningsaðstöðuna til Geldinganess og hófust framkvæmdir þar 2001 en var hætt þegar þær mættu mikilli andstöðu þeirra sem töldu Geldinganes henta betur til íbúðabyggðar. Síðan þá hafa komið fram hugmyndir um að efla Grundartangahöfn í Hvalfirði þannig að flutningsaðstaðan geti flust þangað.
Kvarsít
thumb|right|Kvarsít. Kvarsít (eða kvarssandsteinn) er hörð bergtegund sem flokkast sem umbreytingarberg, þar eð hún var áður sandsteinn, en hefur fyrir tilverknað þrýstings og hita breyst í kvarsít. Kvarsít má ekki rugla saman við kvars.
Koji Kondo
thumb|220px|Koji Kondo Koji Kondo (近藤 浩治) Koji Kondo er japanskt tónskáld sem er þekktastur fyrir tölvuleikjatónlist sem hann hefur samið fyrir Mario- og The Legend of Zelda-leikjaraðirnar.
Á meðal áhrifavalda Kondos eru Deep Purple, Casiopeia, Chick Corea og Herbie Hancock.
Rennebu (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Rennebu er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 2.443 íbúar (2022).
Sveitarfélagið Rennebu á landamæri að sveitarfélögunum Orkland í norðri, Midtre Gauldal í austri, Tynset (Innlandet sýsla) í suðri, Oppdal í suðvestri og Rindal í vestri.
Kvittun
thumb|200px|Kvittun frá [[Sviss.]]
Kvittun er skrifleg staðfesting að peningar hafi verið teknir sem greiðsla fyrir vörur eða þjónustu. Kvittun er afsalsbréf sem staðfestir færsluna. Kvittanir eru ólíkar reikningum af því að vörur eða þjónusta á reikningi hafa ekki verið borgaðar fyrir. Almennar upplýsingar sem finnast á kvittunum eru listi yfir það sem viðskiptamaðurinn hefur keypt, samtals greiðsluupphæð með sköttum, afsláttum og svo framvegis, upphæð sem var greidd, og greiðsluaðferð.
Nú á dögum finnast oft skilaboð frá smásalanum, upplýsingar um ábyrgð eða tryggingu, sértilboð og afsláttarmiðar á kvittunum. Oft eru líka strikamerki á kvittunum sem smásalinn getur notað til að leita að færslunni seinna. Notkun strikamerkja hjálpar til við að staðfesta að kvittun sé ófölsuð.
Oftast eru kvittanir prentaðar með hitaprentara sökum hraðvirkni þeirra.
Barð (Fljótum)
thumb|right|300px|Barði í Fljótum. Barð er bær og kirkjustaður í Fljótum í Skagafirði. Bærinn stendur undir svipmiklu fjalli sem nefnist Barð(ið) og snýr hvassri egg í átt til sjávar. Barð var stórbýli með mörgum hjáleigum og þar bjó fyrr á öldum höfðingjaætt sem nefnd var Barðverjar. Jörðin var prestssetur frá fornu fari en það var lagt af 1970 og kirkjunni þjónað frá Hofsósi. Núverendi kirkja var reist árið 1889 og er friðuð.
Jarðhiti er á Barði og í gömlum heimildum er minnst á Barðslaug; þar var til dæmis prestur nokkur drepinn árið 1252. Þar var síðar gerð sundlaug og enn seinna var byggður heimavistarskóli við laugina, Sólgarðar. Þar er nú útibú frá Grunnskólanum austan Vatna.
Á meðal merkra ábúenda á Barði má nefna séra Jón Norðmann (1820-1877) sem skrifaði handritið Allrahanda sem er varðveitt á Landsbókasafni.
Geirdís
Geirdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Naegleria fowleri
thumbnail|vinstri|Lífsferill Naegleria fowleri og annarra amaba Naegleria fowleri er amaba sem getur sýkt menn og dýr og étið upp heila þeirra. Hún finnst bæði á amöbu- (e. trophozoite) og svipustigi (e. flagellated) í 25-35°C heitu ferskvatni og finnst eins og margar amöbur  á þremur lífsstigum. Á amöbustigi er hún svipulaus einfrumungur en á svipustigi myndast svipa út frá frumunni sem hún notar til þess að synda um í vatni. Við ákveðnar aðstæður eins og þegar vatn í kringum hana þornar upp getur hún myndað um sig þolhjúp (e. cyst) og losað sig við mestallan vökva, orðið hnattlaga og lagst í dvala.
Sævaldur
Sævaldur er íslenskt karlmannsnafn.
Naegleria fowleri
Naegleria fowleri er á amböbustigi þegar hún sýkir fórnarlömb sín. Hún borar sig inn í gegnum örþunna húð í nefgöngum þeirra og fer inn í miðtaugakerfið og skríður eftir lyktartaug inn í heilann og   nærist þar á taugafrumum heilans. Yfirleitt er þessi sýking fyrst greind við krufningu.
Fyrstu einkenni sýkingar er höfuðverkur, uppköst, hiti og stífleiki í hálsi. Síðan koma merki um heilaskemmdir fram og ofskynjanir, minnistap, skert athygli, breyting á persónuleika og hinn sýkti deyr. Engin lækning er til og þessi sjúkdómsferill tekur innan við 14 daga.
Keren Ann
thumb|right|Keren Ann
Keren Ann (fædd Keren Ann Zeidel 10. mars 1974 í Cesarea í Ísrael) er söngvari sem aðhefst aðallega í París í Frakklandi. Fyrstu tvær plöturnar hennar voru sungnar á frönsku, sú þriðja á ensku og sú fjórða á ensku og frönsku. Hún er kominn af rússneskum gyðingaættum í gegnum föður sinn en af javönskum og hollenskum í gegnum móður sína. Hún bjó í Hollandi um tíma að 11 ára aldri, en þá flutti fjölskylda hennar til Frakklands, en hún hélt borgararéttindum sínum í Hollandi.
Umbreytingarberg
Umbreytingarberg (einnig kallað myndbreytt berg) er berg, sem áður var storkuberg eða setberg, en hefur orðið fyrir breytingum að gerð og efnasamböndum, og það á þann hátt að upphaflegar steindir hafa að fullu breyst í aðrar fyrir áhrif þrýstings og hita.
Melanotaenia iris
Melanotaenia iris er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu. Hún líkist mjög M. goldiei.
Þóroddur Guðmundsson
thumb|Þóroddur Guðmundsson Þóroddur Guðmundsson frá Sandi (18. ágúst 1904 – ) var ljóðskáld, ljóðaþýðandi og smásagnahöfundur.
Æviágrip
Þóroddur fæddist á Sandi í Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu. Hann var sonur Guðmundar Friðjónssonar, skálds, og konu hans, Guðrúnar Lilju Oddsdóttur. Þóroddur lauk prófi frá héraðsskólanum á Laugum vorið 1926. Búfræðingur frá Kalnesi í Noregi varð hann 1929. Í Kennaraháskólanum í Kaupmannahöfn stundaði hann síðan nám í landafræði, dýrafræði, grasafræði og jarðfræði, og lauk íslensku kennaraprófi árið 1935. Þóroddur stundaði nám við Trinity College í Dublin í enskum bókmenntum 1948–1949. Hann var kennari við ýmsa framhaldsskóla og einnig skólastjóri Héraðsskólans á Reykjanesi við Ísafjarðardjúp. Sigurður Einarsson í Holti sagði að Þóroddur hafi verið: „… þjálfaður í háskóla tungunnar hjá föður sínum, sem einhver var orðsnjallastur í máli allra sinna samtíðarmanna …“
Þóroddur Guðmundsson ritaði ljóð og smásögur, ferðasögur auk margra ritgerða og greina. Hann stundaði einnig ritstjórn og útgáfu og tók þátt í félagsstörfum á vegum Félags íslenskra rithöfunda. Fyrsta bók Þórodds kom út árið 1943, smásagnasafnið Skýjadans. Síðan komu ljóðabækur, ferðasaga, þýðingar auk fleiri smásagna. Sigurður Einarsson segir ennfremur um þýðingar Þórodds: „Þær einkennast af næmri innlifun, hagleik og öruggu valdi á tungunni …“ Þóroddur Guðmundsson starfaði ásamt ritstörfum við kennslu mest af sinni ævi og kenndi hann til ársins 1972.
Grannréttindi
Grannréttindi höfundaréttar eru skyld hugverkaréttindi sem ekki er þó fjallað um í Bernarsáttmálanum heldur í öðrum samningum. Algeng skilgreining á grannréttindum er að þau séu réttindi annarra en höfundar í tengslum við höfundarvarið verk, til dæmis framleiðanda, útgefanda, flytjanda o.s.frv., en oft er líka fjallað um önnur réttindi eins og gagnagrunna og samrásir sem grannréttindi. Í sumum löndum (eins og Íslandi) eru grannréttindi hluti af höfundalögum, en í öðrum falla þau undir önnur lög.
Dæmi um grannréttindi eru réttur listflytjenda, réttindi framleiðenda, réttindi sem varða útvarps- og sjónvarpsútsendingar og gagnagrunna. Stundum er einkaréttur á hönnun samrása líka talinn til grannréttinda.
Um grannréttindi er fjallað í Rómarsáttmála um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana.
Grunnskólinn á Ísafirði
Stjórn skólans
Við skólann starfa fjórir stjórnendur: Skólastjóri, aðstoðarskólastjóri, deildarstjóri unglingastigs og deildarstjóri stoðþjónustu.
Fagteymi kennara sjá um ýmsa þætti í skólastarfinu.
Nemendaverndarráð er starfandi við skólann og er ætlað að samræma störf þeirra aðila sem fjalla um málefni einstakra nemenda. Ráðið er einnig eineltisvarnateymi og aðstoðar umsjónarkennara við úrvinnslu eineltismála sem upp koma. Nemendaráð starfar við skólann og er það kosið árlega af nemendum í 8.-10. bekk. Það vinnur m.a. að félags-, hagsmuna- og velferðarmálum nemenda.
Samstarf
Mikið samstarf er við aðra skóla á norðanverðum Vestfjörðum. Skólarnir fara saman með hóp í Skólabúðirnar að Reykjum í Hrútafirði. Einnig er nemendum boðið í heimsóknir og á skemmtanir á milli skóla. Íþróttahátíðin í Bolungarvík hefur verið stór þáttur í þessu samstarfi í mörg ár.
Skólinn hefur tekið þátt í nokkrum Erasmus+ verkefnum. Núna síðast verkefni um Heimsmarkmið Sameinuðu Þjóðanna sem þurfti að klára í gegnum netið vegna heimsfaraldurs Covid.
Heimildir:
Heimasíða Grunnskólans á Ísafirði
Verkefni skólans í Erasmus
Carl Philipp Emanuel Bach
thumb|right|Carl Philipp Emanuel Bach Carl Philipp Emanuel Bach (8. mars 1714, 14. desember 1788) var þýskt tónskáld og einn upphafsmanna klassíska tímabilsins. Hann var annar sonur Johanns Sebastians Bachs og Mariu Barböru Bach. Hann átti upprunalega að fara út í réttarfarsvísindi, og útskrifaðist með gráðu úr þeim 1738, en ákvað þá að snúa sér alfarið að tónlistinni. Þó hann hafi fallið nokkuð í gleymsku á 19. öld, og hafi verið talinn koma illa út í samanburði við föður sinn, var hann eitt áhrifamesta tónskáld klassíska tímabilsins. Joseph Haydn fékk mikinn hluta af menntun sinni með því að skoða verk Bachs, Wolfgang Amadeus Mozart sagði um hann „Hann er faðirinn, við erum börnin“. Hann var eitt fyrsta tónskáldið síðan á tímum Orlande di Lassus og Claudio Monteverdi sem notaði hljómræn blæbrigði á þeirra eigin forsendum, en það er eitt af því sem einkennir mjög tónlist eftir hans tíma og er gott dæmi um þau miklu áhrif sem hann hafði.
Fálkar (ætt)
Fálkar (fræðiheiti: Falconidae) er ætt fálkunga.
Brian Cox
Brian Cox getur átt við:
Maybe I should have
Mörg málefni eru til umfjöllunar í myndinni m.a. fjármálastarfssemi, spilling, vinaráðningar,frændhygli,einkavæðing bankanna,skattaskjól, tengsl á milli stjórnmála og viðskiptalífs,Búsáhaldabyltingin, Borgarahreyfingin og viðbrögð íslenskra stjórnvalda við aðvörunum í aðdraganda hrunsins.
Í myndinni er talað við fjölmarga aðila m.a. Egil Helgason, Björgólf Thor Björgólfsson, William K. Black, Robert Wade, starfsfólk Transparency International, Evu Joly og Jón Baldvin Hannibalsson. Kvikmyndagerðamennirnir ferðast einnig víða til þess að leita að svörum við spurningum sínum eins og til Lundúna, Guernsey, Lúxemborgar og til Road Town á Bresku Jómfrúaeyjum.
Um tónlist sjá m.a. Fjallabræður, Magnús Þór Sigmundsson, Hjálmar og KK.
Myndin hefur almennt hlotið jákvæða gagnrýni á Íslandi.
Geirfinna
Geirfinna er íslenskt kvenmannsnafn.
Bristol-saurkvarðinn
thumb|Skýringarmynd á ensku. Bristol-saurkvarðinn er flokkun á lögun mannsaurs eftir að hann hefur hægt sér. Lögun saurs er breytileg eftir þeim tíma sem hann ver í ristilnum. Bristol-saurkvarðinn skiptist í sjö ólíkar gerðir þar sem fyrsta og önnur er harðlífi og sjötta og sjöunda flokkast sem niðurgangur.
Gufuvél
thumb|right|300px|Gufuvél frá 1867 Gufuvél er vél sem notast við yfirþrýsting á gasi, yfirleitt vatnsgufu, til að þenja út ákveðið rúmmál og er hreyfing á því rúmmáli síðan notað til að framkvæma einhverja vinnu, t.d. að knýja túrbínu til framleiðslu á rafmagni.
Uppruni
thumb|150px|left|Eimsnælda Herons Elstu minjar um gufuvél eru frá 1. öld í Egyptalandi þar sem Heron frá Alexandríu bjó til eimsnældu sem sneri öxli lítils snúningshjóls. Eimsnælda hans var hol málmkúla með tveimur stútum og var föst við snúningslegur. Snúningslegurnar voru fastar við íholar pípur sem lágu ofan í vatnsketil sem var lokaður. Undir honum var kveiktur eldur og þegar vatnið fór að sjóða þrýstist gufan upp í eimsnælduna sem við það tók að snúast.
Ekki varð frekari þróun á gufuvélinni þangað til á 16. öld þegar Taqi al-Din, arabískur heimspekingur, verkfræðingur og stjörnufræðingur í Egyptalandi bjó til gufuvél sem sneri steikarteini.
James Watt betrumbætti gufuvélina, en er stundum ranglega sagður hafa fundið hana upp. Upphaf iðnbyltingar er oft sögð markast af gufuvél Watts.
Greiðsla
Greiðsla er tilfærsla peninga frá einum aðila (oftast lögaðila) til annars. Greiðslur eru oftast inntar af hendi fyrir vörur, þjónustu eða hvort tveggja.
Einfaldasta og elsta greiðsluformið eru vöruskipti þar sem maður skiptir á einni vöru fyrir aðra. Nú til dags eru ýmsar greiðsluaðferðir í notkun; maður getur til dæmis borgað með peningum, ávísun, debetkorti, kreditkorti eða millifærslu. Í nútímaverslunum er reikningur kvittun gefin út til staðfestingar á greiðslu. Á milli fyrirtækja getur greiðsla verið í formi verðbréfa.
Sauðfé
thumb|300px|Hjörð af sauðfé í Patagonia, [[Argentína]] Sauðfé (fræðiheiti: Ovis aries) eru ullarklædd, fjórfætt jórturdýr (ættkvísl Ovis). Sauðfjárkyn eru talin upprunin í fjallendum Tyrklands og Írans (fræðiheiti Ovis orientalis), en vísbendingar eru um það sauðfjárkyn frá því um 9.000 f.Kr.
Hjörðin
Fengitími ánna er hjá flestum kynjum að hausti og kallast það að kindin sé blæsma, eða gangi, 30 til 36 klukkustundum fyrir egglos. Beiðslishringurinn tekur 16 til 17 daga, það er að ærnar ganga á svo margra daga fresti. Meðganga er nokkuð mismunandi milli tegunda, en algeng lengd er 142 dagar. Þegar ærin fæðir afkvæmi sitt kallast það burður. Mjög algengt er að ærnar eigi 2 lömb hver, en bæði færri og fleiri afkvæmi eru einnig algeng. Ekki gengur burðurinn alltaf sem skyldi og því þarf maðurinn stundum að grípa inn í, sérstaklega ef lömbin eru flækt saman, þau komi einungis með höfuð aftur í grind eða komi á afturlöppunum. Við eðlilegan burð liggur höfuð lambsins milli beggja framlappanna.
Tegundir
thumb|left|Mislitar [[Merino-kindur]] Í heiminum eru margar sauðfjártegundir sem hafa ólíka eiginleika. Sumar eru ræktaðar til kjötframleiðslu, aðrar til ullarframleiðslu og sumar til mjólkurframleiðslu. Margar tegundir búa yfir ólíkum eiginleikum, t.d. íslenska sauðkindin, sem bæði er nýtt til kjöt- og ullarframleiðslu. Ólíkar tegundir hafa ólíka liti og líkamsbyggingu, auk þess sem ullin er ólík milli þeirra. Sumar tegundir hafa í raun ekki ull, heldur eru frekar hærðar og missa undirhárin (þelið) á sumrin og haustin. Þessar tegundir þrífast frekar þar sem er heitt í veðri og eru einnig vinsælar sem tómstundadýr eða félagar.
Litaerfðir
Sauðfé hefur 3 megin-litaerfðasæti, A-, B- og S-sæti. A-sæti hefur 5 erfðavísa sem erfast eftir röðinni, mest ríkjandi efst en
B-sætið segir til um hvort kind verður svört eða mórauð. Svart, B, ríkir yfir mórauðu, b. Þannig er arfhrein svört kind með erfðavísinn BB, arfblendin svört Bb en mórauð bb. Til að litur í B-sæti komi fram þarf að vera aa-erfðavísir í A-sæti.
S-sætið segir til hvort kind verði einlit eða tvílit (flekkótt). Einlitt er ríkjandi yfir tvílitu svo flekkóttar kindur eru allar með ss-erfðavísi. Í hvítum kindum kallar S-sætið fram gult (ríkjandi) eða hreinhvítt sé kindin arfhrein víkjandi (ss).
Nafngiftir
Afkvæmi kinda kallast lömb, hrútlömb eru karlkyns en gimbrar kvenkyns. Fullorðin kvenkyns kind kallast ær en karlkynið nefnist hrútur. Geltur hrútur kallast geldingur fyrsta veturinn en síðar sauður. Kindur á fyrsta vetri kallast einu nafni gemlingar eða gemsar.
Móðurlaus lömb sem gefið er úr pela eða flösku kallast heimalningar (heimaalningar) eða heimalingar, heimagangar eða pelalömb. Lömb sem eru móðurlaus en fá ekki mjólk úr pela kallast graslömb.
Menningararfur
Hrúturinn (Aries) er eitt af stjörnumerkjum dýrahringsins. Tímabil hrútsins varir frá vorjafndægri 21. mars til 19. apríl samkvæmt vestrænni stjörnuspeki, en frá 19. apríl til 13. maí samkvæmt Hindúatrú og austurlenskri stjörnuspá.
Sørvágur
thumb|Sørvágur. thumb|Höfnin. thumb|Staðsetning. Sørvágur eða Seyrvágur er þorp á eyjunni Vágar í Færeyjum og hluti af sveitarfélaginu Vágur. Íbúar voru tæp 1000 árið 2013. Fyrsta fiskiverksmiðja eyjanna var byggð þar árið 1952. Nálægt bænum er millilandaflugvöllur Færeyja: Vágaflugvöllur
Sauðfé
Menningararfur
Orðið sauður hefur verið notað sem meinyrði á karlmönnum gegnum tíðina. Ef karlmaður er borinn saman við sauð, þá er verið að benda á karlrembu, sóðaskap eða fávisku.
Sørvágur
Bæirnir Miðvágur og Sandavágur deila sumarhátíðinni vestanstevna með Sörvági í júlí. Henni svipar til Ólafsvöku.
Bangsund
thumb|Bangsund thumb|Bangsund 1957 Bangsund er þéttbýli  i Namsos sveitarfélaginu í Þrændalögum í Noregi. Í byggð eru 877 íbúar (2022). Byggðin er staðsett meðfram Fv17, 12 km suður af Namsos miðbæ. Bongna áin rennur til sjávar við Bangsund.
Bangsund var stjórnsýslumiðstöð Klinga sveitarfélags, sem var sameinað sveitarfélaginu Namsos frá 1. janúar 1964. vinstri|thumb|Klingakirkja Bangsundsskóli er sameinaður grunn- og framhaldsskóli með vel yfir 200 nemendur. Í Bangsund er einnig einkarekinn útileikskóli á Flök, opinber leikskóli, húsnæðis- og þjónustumiðstöð, verslunarmiðstöð, bílaverkstæði/bensínstöð, smábátahöfn, knattspyrnuvöllur og ungmennafélag.
Klingakirkja er langkirkja frá 1866. Byggingin er úr timbri og rúmar 270 sæti.
Fastastjörnuár
Fastastjörnuár sá tími sem það tekur jörðina að ferðast einn hring um sólina miðað við fastastjörnur. Þetta eru u.þ.b. 365.2564 meðalsólahringar.
Trifolium siskiyouense
Trifolium siskiyouense, er jurt af ertublómaætt, einlend í Klamathfjöllum í vesturhluta Bandaríkjanna.
Útbreiðsla
Tegundin vex í norðvestur Kaliforníu og suðvestur Oregon, í Klamath fjöllum. Hún finnst í 5 sýslum: Shasta og Siskiyou Kaliforníu; og Josephine, Douglas og Jackson í Oregon.
Tegundin vex í rökum fjallaengjum í 800 til 1400 m. hæð yfir sjávarmáli.
Móagrýta
Móagrýta (fræðiheiti: Solorina octospora) er fléttutegund af ættkvísl grýtna. Hún er ein fimm tegundum grýtna sem vaxa á Íslandi. Móagrýta er í útrýmingarhættu (EN) á Íslandi.
Trifolium siskiyouense
Lýsing
Trifolium siskiyouense er hárlaus, fjölær jurt með gildum rótum en engum jarðstönglum. Blöðin eru með þremur smáblöðum, 3sm löng. Blómin eru hvít til rjómalit.
Móagrýta
Útlit og greining
Móagrýta er mjög sjaldgæf, að minnsta kosti á Ísland. Í útliti er móagrýta nánast eins og skútagrýta. Helsti munurinn er að móagrýta hefur átta gró í hverjum aski en skútagrýta hefur fjögur stærri gró. Annar munur milli tegundanna tveggja er að móagrýta hefur aðra þalsvörun en skútagrýta.
Efnafræði
Móagrýta inniheldur methýlgýrofórat í miðlagi þalsins. Þalsvörun hennar er K-, C-, KC+ rauð í miðlagi og P-.
Uppbyggingarsjóður EES og Noregs
Uppbyggingarsjóðir EES og Noregs eru fjármagnaðir af Íslandi, Liechtenstein og Noregi í þeim tilgangi að draga úr félagslegum og efnahagslegum ójöfnuði innan Evrópska efnahagssvæðisins (EES) og styrkja tvíhliða samstarf við 15 ESB lönd í Mið- og Suður-Evrópu. Tilgangur sjóðanna er einnig að styrkja grundvallar evrópsk gildi svo sem lýðræði, umburðarlyndi og réttarríkið.
== Forsaga == Uppbyggingarsjóðir EES og Noregs eru byggðir á samningnum um Evrópska efnahagssvæðið. Í gegnum þann samning eru Ísland, Liechtenstein og Noregur hluti af innri markaði ESB, sem felur í sér frjálst flæði vöru, þjónustu, fjármagns og fólks innan innri markaðarins. Í EES-samningnum eru sett fram sameiginleg markmið um samstarf við að draga úr félagslegum og efnahagslegum ójöfnuði innan Evrópu og styrkja samvinnu milli Evrópulanda.
Síðan 2004 hafa tvö aðskilin kerfi verið við lýði: Uppbyggingarsjóður EES og Uppbyggingarsjóður Noregs. Uppbyggingarsjóður EES er fjármagnaður af þremur gjafaríkjunum: Íslandi, Liechtenstein og Noregi; en Uppbyggingarsjóður Noregs er eingöngu fjármagnaður af Noregi.
Hæfisviðmið
Hæfisviðmið Uppbyggingarsjóða EES og Noregs endurspegla viðmið Samheldnisjóðs ESB sem ætlaður er aðildarríkjum þar sem vergar þjóðartekjur á íbúa eru undir 90% af meðaltali ESB. Á fjármögnunartímabilinu 2014-2021 eru þessi lönd Búlgaría, Krótatía, Kýpur, Tékkland, Eistland, Grikkland, Ungverjaland, Lettland, Litáen, Malta, Pólland, Portúgal, Rúmenía, Slóvakía og Slóvenía. Lönd sem höfðu gerst aðilar að ESB fyrir 2004 geta ekki fengið styrki úr Uppbyggingarsjóði Noregs og því fá Grikkland og Portúgal einungis styrki úr Uppbyggingarsjóði ESB.
Hvernig það virkar
Fyrst gera ESB og gjafaríkin þrjú með sér samkomulag um heildarframlag og dreifingu fjármögnunar til viðtökuríkja. Úthlutun til landa byggir á fólksfjölda og vergri landsframleiðslu á mann, sem gerir Pólland að stærsta viðtökuríkinu og Rúmeníu að því næst stærsta. Malta er minnsta viðtökuríkið.
Þá semja Ísland, Liechtenstein og Noregur við hvert viðtökuríki um hvaða verkefnum skuli komið á fót, markmið þeirra og umfang styrkja til hvers verkefnis fyrir sig. Samningarnir byggja á landsþörf og forgangsröðun í viðtökuríkinu og möguleikum gjafaríkjanna til samvinnu. Haft er samráð við framkvæmdastjórn ESB á meðan á samningaviðræðum stendur til að koma í veg fyrir tvíverknað og til að tryggja að fjármagni sé beint þangað sem það hefur mest áhrif. Verkefni sem fjármögnuð eru af Uppbyggingarsjóðum EES og Noregs verða að uppfylla reglur og staðla ESB hvað varðar mannréttindi, góða stjórnunarhætti sjálfbæra þróun og kynjajafnrétti.
Fjármagn sem sjóðir ESB og Uppbyggingarsjóðir EES og Noregs veita styður hvert við annað og er yfirleitt stýrt af sama stjórnunaryfirvaldi á landsvísu. Uppbyggingarsjóðir EES og Noregs fjármagna oft verkefni á sviðum þar sem ESB- eða innanlandsfjármögnun er sjaldan aðgengileg.
Hver landsmiðstöð ber ábyrgð á heildar stýringu verkefna í sínu viðtökuríki. Verkefnastjórarnir þróa og stjórna verkefnunum, oft í samvinnu við samstarfsaðila frá gjafaríki og frekari fjármögnun til verkefnanna. Verkefni eru oftast valin í kjölfar þess að verkefnastjórarnir auglýsinga eftir umsóknum.
Paul Scholes
thumb|Scholes. Paul Scholes (fæddur 16. nóvember 1974) eru enskur fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu og núverandi álitsgjafi fyrir sjónvarpsstöðina BT Sport. Scholes lagði skóna á hilluna árið 2013 og hafði þá leikið með knattspyrnufélaginu Manchester United allan sinn atvinnumannaferil. Hann er einn sigursælast knattspyrnumaður í sögunni með samtals 25 titla að baki, þar af 11 Englandsmeistaratitla og tvo meistaradeildartitla.
Uppbyggingarsjóður EES og Noregs
Styrking tvíhliða samvinnu
Mjög er hvatt til tvíhliða samvinnu milli opinberra- og einkastofnana í gjafa- og viðtökuríkjunum. Samvinna milli fólks og stofnana á stjórnunarstigi, í stjórnmálum og í einkageiranum, innan akademíunnar og frjálsra félagasamtaka, er forsenda þess að hægt sé að styrkja tvíhliða tengsl.
Uppbyggingarsjóðir EES og Noregs 2014-2021
Fyrir tímabilið 2014-2021, hefur 2,8 milljörðum evra verið veitt til sjóðanna. Uppbyggingarsjóður EES (1,55 milljarðar evra) er fjármagnaður sameiginlega af Íslandi (3%), Liechtenstein (1%) og Noregi (96%) og stendur til boða í öllum 15 löndunum. Uppbyggingarsjóður Noregs (1,25 milljarðar evra) er eingöngu fjármagnaður af Noregi og stendur til boða í þeim 13 löndum sem gengu í ESB eftir 2003. Framlag hvers gjafaríkis byggir á vergri landsframleiðslu þeirra. alt=|thumb|Mynd 2. Heildar úthlutun Uppbyggingarsjóðs Noregs 2014-2021 vinstri|thumb|Mynd 1. Heildar úthlutun Uppbyggingarsjóðs EES 2014-2021
Tegundir stuðnings
Þau fimm áherslusvið og 23 verkefnasvið þeim tengd sem styrkt eru á tímabilinu 2014-2021, endurspegla þær áherslur sem settar voru fram í „Evrópa 2020“ áætluninni – tíu ára áætlun Evrópusambandsins um snjallhagvöxt, sjálfbæran hagvöxt og hagvöxt fyrir alla – og 11 ESB samheldnistefnumarkmið. Markmið þeirra er að leggja til vaxtar og fjölgunar starfa, að takast á við loftslagsbreytingar og orkuhæði á sama tíma og unnið er gegn fátækt og félagslegri útilokun. Þau stuðla einnig að tvíhliða og alþjóðlegri samvinnu.
ÁS 1: Nýsköpun, rannsóknir, menntun og samkeppnishæfni
1.	Viðskiptaþróun, nýsköpun og lítil og meðalstór fyrirtæki
2.	Rannsóknir
3.	Menntun, námsstyrkir, námssamningar og frumkvöðlastarfsemi ungs fólks
4.	Jafnvægi milli vinnu og einkalífs
5.	Samskipti á vinnumarkaði – mannsæmandi störf
ÁS 2: Samfélagsleg þátttaka, atvinnuþátttaka ungmenna og að draga úr fátækt
6.	Evrópskar lýðheilsu áskoranir
7.	Þátttaka og valdefling Rómafólks
8.	Börn og ungmenni í áhættuhópi
9.	Þátttaka ungmenna á vinnumarkaði
10.	Staðbundin þróun og að draga úr fátækt
ÁS 3: Umhverfis- og orkumál, loftslagsbreytingar og hagkerfi lítillar koltvísýringslosunar
11.	Umhverfi og vistkerfi
Sævar
Sævar er íslenskt karlmannsnafn.
Uppbyggingarsjóður EES og Noregs
Tegundir stuðnings
12.	Endurnýjanleg orka, orkunýtni og orkuöryggi
13.	Mildun loftslagsbreytinga og aðlögun
ÁS 4: Menning, frjáls félagasamtök, góðir stjórnunarhættir og grundvallarréttindi og frelsi
14.	Menningarleg frumkvöðlastarfsemi, menningararfur og menningarsamvinna
15.	Frjáls félagasamtök
16.	Góðir stjórnunarhættir, ábyrgar stofnanir og gagnsæi
17.	Mannréttindi – innleiðing á landsvísu
ÁS 5: Innanríkis- og dómsmál
18.	Alþjóðleg vernd og fólksflutningar
19.	Fangelsismál og gæsluvarðhald
20.	Alþjóðleg lögreglusamvinna og barátta gegn afbrotum
21.	Skilvirkni og afköst dómskerfisins, efling réttarríkisins