cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Víðerni
Í íslenskum lögum um náttúruvernd nr. 60/2013 er „óbyggt víðerni“ skilgreint sem svæði í óbyggðum sem er að jafnaði a.m.k. 25 km2 að stærð eða þannig að hægt sé að njóta þar einveru og náttúrunnar án truflunar af mannvirkjum eða umferð vélknúinna farartækja og í a.m.k. 5 km fjarlægð frá mannvirkjum og öðrum tæknilegum ummerkjum, svo sem raflínum, orkuverum, miðlunarlónum og uppbyggðum vegum.
Heimdallur (félag)
Heimdallur er félag ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík. Félagið var stofnað 16. febrúar 1927 og er elsta svæðisfélag íslensks stjórnmálaflokks.
Ehud Barak
thumb|right|Ehud Barak Ehud Barak (hebreska: אֵהוּד בָּרָק) (f. 12. febrúar 1942, í Mishmar HaSharon samyrkjubúinu, þá undir yfirráðum Breta) er ísraelskur stjórnmálamaður. Hann var 10. forsætisráðherra Ísraels frá 1999 til 2001. Hann er jafnframt sá einstaklingur sem hefur fengið flest heiðursmerki í sögu ísraelska hersins.
Georgia O'Keeffe
thumb|right|Ljósmynd af O'Keeffe eftir [[Carl Van Vechten frá 1950.]] Georgia Totto O'Keeffe (15. nóvember 1887 – 6. mars 1986) var áhrifamikil bandarísk listakona á 20. öld. Hún er einkum þekkt fyrir verk sem eru á mörkum abstrakt og fígúratífrar listar og sýna náttúruleg form; landslag, dýr, blóm og kletta.
Campeche
thumb|Kort. Campeche er fylki á Júkatanskaga í suðaustur-Mexíkó. Flatarmál þess er um 57.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 930.000 (2020). Höfuðborgin heitir einnig Campeche. Hún var mikilvæg höfn Nýja Spáns. Frá 1970 gerði olíufundur undan ströndum Campeche auðugra. Eins og annars staðar á Júkatanskaga má finna regnskóga og fornminjar majaveldisins þar.
Minna Sundberg
Minna Sundberg (fædd 9. janúar 1990) er finnskur teiknari og teiknimyndasöguhöfundur. Hún fæddist í Svíþjóð. Minna Sundberg er einkum þekkt fyrir vefmyndasögurnar A Redtail's Dream og ''Stand Still. Stay Silent''.
Æviágrip
Minna Sundberg fæddist í Svíþjóð árið 1990. Fjölskylda hennar tilheyrir sænskumælandi minnihluta Finnlands. Hún fluttist með fjölskyldunni aftur til Finnlands árið 1997. Minna lauk myndlistarnámi frá Listaháskólanum í Helsinki. Hún var 25 ára þegar hún fékk fyrst viðurkenningu fyrir vefmyndasögu en hún hafði þegar á háskólaárum sínum gert margar tilraunir með vefmyndasögumiðlun. Árið 2015 fékk hún verðlaun frá samtökum teiknimyndahöfunda fyrir vefmyndasögu sýna ''Stand Still. Stay Silent''.
Freyja
thumb|right|Mynd af Freyju eftir J. Doyle Penrose (1913) Freyja er gyðja ástar og frjósemi í norrænni goðafræði. Nafn hennar merkir „frú“. Freyja er af ætt vana en bjó ásamt bróður sínum Frey og föður sínum Nirði í Ásgarði en þangað voru þau send sem gíslar og vináttuvottur eftir stríð þessara tveggja ætta goða. Freyja var valdamikil gyðja og mikið dýrkuð af konum en einnig af konungum og hetjum. Hún jók frjósemd lands og sjávar og veitti hjálp í hjónabandi og við fæðingar. Verandi ástargyðja er hún sögð hafa átt marga ástmenn bæði goð og konunga sem hún studdi svo í valdatíð þeirra.
Fjölskylduhagir og heimili
Samkvæmt Ynglingasögu er Freyja dóttir sjávarguðsins Njarðar og systur hans, en einnig er hún stundum talin dóttir Njarðar og jötunynjunnar Skaða. Hún er systir frjósemisguðsins Freys og er bóndi hennar nefndur Óttar eða Óður, þó Snorri segi hana gifta Frey. Óður þurfti oft að fara í langferðir og þegar hann var í burtu grét hún tárum úr skíragulli af söknuði. Dætur þeirra eru Hnoss og Gersemi. Bær Freyju heitir Fólkvangur þar sem salurinn Sessrúmnir er en hann er bæði rúmgóður og lofthreinn. Þangað eru allir velkomnir.
Dýrgripir Freyju
Freyja ferðaðist í vagni sem tveir kettir drógu. Hún átti einnig valsham sem var þeim eiginleikum búinn að er hún klæddist honum breyttist hún í fugl og gat flogið hvert sem hún vildi. Þessi valshamur kemur mikið fyrir í goðsögunum og oft vegna þess að Loki stelst til að nota hann. Freyja hafði miklar mætur á dýrum djásnum og átti hálsmen nokkuð sem var kallað Brísingamen eftir dvergaætt þeirri, Brísingum, sem það höfðu smíðað. Freyja sá dýrgripinn hjá dvergunum og fékk mikla ágirnd á því. Þeir sögðu að hún mætti fá það ef hún eyddi einni nótt með hverjum þeirra og hún samþykkti það. Þegar Óðinn frétti af þessu skipaði hann Loka að ræna meninu af Freyju. Loki breytti sér þá í flugu til að komast inn í skemmu hennar, en sagt var að enginn maður gæti komist þangað inn án leyfis gyðjunnar. Því næst breytti hann sér í fló meðan Freyja svaf og beit hana í kinnina svo að hún velti sér á magann. Þá gat hann opnað lásinn, tekið menið og fært það Óðni. Þegar Freyja uppgötvaði að menið var horfið grunaði hana að Óðinn hefði tekið það og heimtaði að hann skilaði því. Óðinn gerði það en fyrst þurfti Freyja að koma af stað vígum milli tveggja konunga, en víg þessi þróuðust yfir í eina af helstu hetjusögnum víkingatímans.
Ingimarsskólinn
Gagnfræðaskóli Reykjavíkur, oftast nefndur Ingimarsskólinn eftir fyrsta skólastjóra hans, séra Ingimar Jónssyni, var gagnfræðaskóli í Reykjavík sem síðan varð Gagnfræðaskóli Austurbæjar. Hann var stofnaður árið 1928 og hét þá Ungmennaskóli Reykjavíkur en tveimur árum eftir stofnun hans voru sett lög á Alþingi um gagnfræðaskóla og hlaut hann þá nafnið Gagnfræðaskóli Reykjavíkur. Í fyrstu voru eingöngu tveir kennarar við Ungmennaskólann en það voru Ingimar skólastjóri hans og Árni Guðnason cand.mag. Sveinbjörn Sigurjónsson varð yfirkennari við Ingimarsskólann 1949 og skólastjóri 1955.
Listfræði
Listfræði er ein þeirra fræðigreina sem fjallar um listir og sögulega og samfélagslega virkni þeirra, á ólíkum tímum og mismunandi menningarsvæðum. Í listfræði er fagurfræði hluta og sjónræn tjáning skoðuð og ná rannsóknir á sviðinu yfir alla listsköpun, svo sem málaralistar, höggmynda, grafík ur, innsetninga, gjörninga, vídeóverka, en einnig byggingarlist, hönnun og sjónmenningu.
Víkin (Noregi)
Víkin er sögulegt heiti á svæðinu umhverfis Oslóarfjörð í Noregi. Á miðöldum var talað um Víkina sem sérstakt landsvæði, aðskilið frá Fjörðunum og Þrándheimi enda eru náttúrulegar hindranir á samgöngum milli þessara svæða; fjöll í vestri og skógi vaxnir Dalirnir í norðri. Þegar Haraldur hárfagri sameinaði Noreg var hann í raun að stækka konungsríki sitt í Víkinni, meðal annars með því að fara með her í gegnum Dalina, sem ekki hafði áður verið reynt. Eftir hans tíð kom oft fyrir að ólíkir konungar ríktu annars vegar í Víkinni og hins vegar yfir Fjörðunum og Þrándheimi. Danakonungar töldu sig eiga mikilla hagsmuna að gæta í Víkinni og reyndu þannig að ná yfirráðum yfir því svæði þótt norskir konungar eða jarlar ríktu yfir afgangnum af Noregi.
Víkin telur héruðin Vestfold, Austfold, Ránríki, Vingulmörk og Bohuslän.
1274
thumb|right|[[Skakki turninn í Písa.]] Árið 1274 (MCCLXXIV í rómverskum tölum)
Kjálkadýr
Kjálkadýr eru dýr í innfylkingu hryggdýra sem eru með kjálka áfastan heilakúpunni. Til fylkingarinnar teljast öll núlifandi hryggdýr nema steinsugur (Hyperoartia) og slímálar (Myxini).
1274
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Montia minor
Montia minor er plöntutegund sem var lýst af Carl Christian Gmelin.
Götungar
Götungar (fræðiheiti: Foraminifera) eru einfrumungar sem tilheyra frumdýrum. Margar götungategundir eru viðkvæmar fyrir umhverfisbreytingum og rannsóknir á götungum eru gagnlegar til þess að meta umhverfisaðstæður í sjó. Götungar lifa flestir í sjó. Þeir hafa verið þekktir allt frá fornlífsöld en hafa verið sérstaklega algengir allt frá krítartímabilinu.
Töfraljósker
thumb|Töfraljósker frá 19. öld með prentaðri skyggnu (upprétt svo að þegar kveikt er á ljóskerinu þá geti það varpað upp öfugri mynd) thumb|Skyggna í töfraljósker Töfraljósker einnig þekkt undir latneska heitinu lanterna magica er forn tegund af myndvarpa eða skuggamyndavél þar sem myndir sem gátu verið málaðar, prentaðar eða ljósmyndir voru settar á gagnsæja glerplötu fyrir framan eina eða fleiri linsur og ljósuppsprettu og varpað þannig upp á vegg eða svið. Þessi tækni var þróuð á 17. öld og var í fyrstu aðallega notuð til skemmtunar og sem töfrabrögð. Á 19. öld var þessi tækni þróuð áfram og notuð til að sýna fræðsluefni. Lítil töfraljósker voru notuð sem leikföng barna. Töfraljósker voru í notkun fram á miðja 20. öld en þá ruddu sér til rúms 35 mm skyggnuvélar.
Criminal Minds (1. þáttaröð)
Fyrsta þáttaröðin af Criminal Minds var frumsýnd 22. september 2005 og sýndir voru 22 þættir.
Skammtímaminni
Skammtímaminni er geta til að muna fáa hluti í mjög stuttan tíma. Það er hluti af vinnsluminniskerfinu.
Oft er talað um spönn skammtímaminnis eða talnaspönn sjö atriða. Spönnun minnis byggir á að muna hver áreitin voru og í hvaða röð þau komu. Iðulega er talað um keðjun í þessu samhengi þar sem atriði tengjast hvor öðru í minni líkt og hlekkir í keðju þá man maður oft ekki lengra en keðjan nær. Kippun áreita sýnir að minni virðist geyma atriði en ekki tölur eða bókstafi. Þannig eru orð einkonar kippi þar sem við hugsum um borð sem einn hlut en ekki útkomuna af b+o+r+ð. Einna mest notað í daglegu lífi þegar við þurfum að muna símanúmer {512}{3456}.
Skammtímaminni skerðist verulega þegar athygli dreifist. Við upprifjun atriða má iðulega sjá feril þar sem flest atriði sem voru nefnd fyrst og síðast eru rifjuð upp með góðum árangri. Þetta kallast frum- og nándarhrif. Frumhrif eru talin stafa af möguleika á æfingu í byrjun og nándar hrif af því að ný atriði riðja hinum ekki úr minninu. Athuga þarf að í slíkum verkefnum er verið að nota umskráningu í langtímaminni sem mælikvarða á skammtímaminni.
Friðland
Friðland er afmarkað landsvæði sem hefur verið friðlýst með lögum til verndar tiltekinna vistgerða, búsvæða eða tegunda lífvera sem eru sjaldgæfar eða í hættu eða til verndar lífríkis sem er sérstaklega fjölbreytt eða sérstætt.
Á Íslandi er „friðland“ skilgreint í lögum um náttúruvernd nr. 60/2013.
Eva Herzigová
thumb|right|300px|Eva Herzigová Eva Herzigová (fædd í Litvínov 10. mars 1973) er tékknesk fyrirsæta og leikkona.
Vincent van Gogh
thumb|right|Sjálfsmynd frá 1887 Vincent Willem van Gogh (30. mars 1853 – 29. júlí 1890) var hollenskur listmálari sem flokkaður er með póstimpressjónistunum. Einkenni á verkum hans eru sterkir litir og sýnilegar pensilstrokur. Hann er einn af áhrifamestu myndlistarmönnum vestrænnar myndlistar. Hann naut engrar velgengni meðan hann lifði en verk hans eru í dag með þeim verkum sem hæst verð fá á listaverkauppboðum. Hann þjáðist af geðveiki þótt ekki sé vitað hvers eðlis hún var nákvæmlega. Hann var oftar en einu sinni lagður inn á geðspítala og að lokum framdi hann sjálfsmorð.
Van Gogh var af fjölskyldu úr efri millistétt og fæddist í Groot-Zundert í Norður-Brabant í Hollandi. Sem barn þótti hann þögull, alvarlegur og hæglátur. Hann fékk ungur starf sem listaverkasali en missti áhugann á því eftir að hann var fluttur til London. Hann gerðist þá mótmælendatrúboði í Suður-Hollandi og flakkaði um, einmana og slæmur til heilsunnar, þar til hann hóf að mála 1881. Þá hafði hann flutt aftur heim til foreldra sinna. Yngri bróðir hans, Theo van Gogh, studdi hann fjárhagslega og bræðurnir áttu í reglulegum bréfasamskiptum alla ævi. Fyrstu verk van Goghs voru kyrralífsmyndir og myndir af bændafólki máluð með dökkum litum. Árið 1886 flutti hann til Parísar þar sem hann kynntist framúrstefnulistamönnum þess tíma, eins og Émile Bernard og Paul Gauguin, sem vildu gera uppreisn gegn impressjónismanum. Verk hans tóku að breytast, urðu bjartari og litríkari, sérstaklega meðan hann dvaldi í Arles í Suður-Frakklandi árið 1888. Þar málaði hann meðal annars myndraðir af ólífutrjám, hveitiökrum og sólblómum.
Van Gogh þjáðist af reglulegum geðhvörfum og ranghugmyndum, og þótt hann hefði áhyggjur af geðheilsu sinni átti hann það til að hirða lítið um líkamlegt ástand sitt, borðaði lítið og drakk mikið. Vinátta þeirra Gauguins endaði þegar hann skar af sér hluta annars eyrans með rakhníf í reiðikasti. Hann var lagður inn á geðsjúkrahús, meðal annars í Saint-Rémy þar sem hann málaði fræga myndröð af herbergi sínu. Eftir það flutti hann í Auberge Ravoux í Auvers-sur-Oise í nágrenni Parísar. Þar hóf hann meðferð hjá hómópatalækninum Paul Gachet. Þunglyndið versnaði og 27. júlí 1890 er talið að hann hafi skotið sig í brjóstið með skammbyssu. Hann lést af sárum sínum tveimur dögum síðar.
Van Gogh naut engrar velgengni á meðan hann lifði og var álitinn geðsjúklingur og misheppnaður listamaður. Eftir sjálfsmorðið var tekið að líta á hann sem misskilinn snilling á mörkum geðveiki og snilligáfu. Snemma á 20. öld óx frægð hans og nýjar listastefnur, fauvisminn og þýski expressjónisminn, urðu fyrir áhrifum frá honum. Næstu áratugina nutu verk hans vaxandi velgengni og harmræn saga hans var tengd við staðalmyndina af kvalda listamanninum. Í dag eru sum verka van Goghs með dýrustu verkum sem seld hafa verið á uppboðum. Van Gogh-safnið í Amsterdam var stofnað árið 1973 og geymir stærsta safn verka hans, að stofni til verk sem Theo átti og erfði eftir bróður sinn og síðan eiginkona hans, Johanna van Gogh-Bonger, þegar Theo lést aðeins ári síðar.
David Ben-Gurion
David Ben-Gurion (Hebreska: דָּוִד בֶּן-גּוּרִיּוֹן‎; 16. október 1886 – 1. desember 1973) var fyrsti forsætisráðherra Ísraels (1948-1953, 1955-1963). Ben-Gurion er minnst fyrir að hafa lesið upp sjálfstæðisyfirlýsingu Ísraels þann 14. maí 1948, og fyrir áhrif sín í baráttu síonista fyrir stofnun landsins.
Æviágrip
David Ben-Gurion fæddist undir nafninu David Gruen í bænum Płońsk sem þá tilheyrði Rússaveldi, en í dag er bærinn innan landamæra Póllands. Á æskuárum sínum kynntist hann hugmyndafræði síonisma af föður sínum, Victor Gruen. Ben-Gurion varð strax heillaður af hugmyndafræði síonismans og fór ungur að berjast fyrir að koma henni í framkvæmd. Árið 1906, þegar Ben-Gurion var 20 ára, fluttist hann til Palestínu, til að berjast fyrir hugsjón síonista um stofnun sjálfstæðs ríkis gyðinga í þar.
Árið 1935 varð Ben-Gurion valdamesti einstaklingurinn innan stærstu samtaka síonista. Síonistahreyfingin var stærst baráttuhreyfinga gyðinga sem börðust fyrir stofnun sjálfstæðs ríkis gyðinga innan landamæra Palestínu. Þegar Ben-Gurion tók við völdum í síonistahreyfingunni voru átökin að harðna á milli gyðinga og Palestínumanna. Ástæða átakanna var að gyðingar voru orðnir fjölmennir í Palestínu og sóttust í auknum mæli eftir yfirráðum yfir landsvæðum innfæddra Palestínumanna. Ben-Gurion átti mikinn þátt í að móta stefnu hreyfingarinnar á síðustu árunum fyrir stofnun Ísraels og undir stjórn hans náði hreyfingin loks markmiði sínu með stofnun Ísraels árið 1948.
Valdatíð (1948-1953 og 1955-1963)
Ben-Gurion las upp sjálfstæðisyfirlýsingu Ísraels þann 14. maí 1948 og varð síðan fyrsti forsætisráðherra hins nýstofnaða Ísraels. Hann gegndi síðan embætti í fyrstu ríkisstjórn Ísraels sem dóms- og forsætisráðherra á árunum 1948-1953. Ben-Gurion tók síðan aftur við völdum sem forsætisráðherra Ísraels árið 1955 og gegndi því embætti til ársins 1963. Á valdatíð sinni á upphafsárum Ísraels hafði hann mikill áhrif á stjórnmála- og samfélagsþróun landsins í krafti valda sinna.
Arfleið
Hrífandi persónuleiki og störf Ben-Gurion í þágu ísraelsku þjóðarinnar voru honum til mikilla vinsælda innan Ísraels og er hans stundum minnst sem „föður Ísraels“. En jafnt innan og sérstaklega utan Ísraels er arfleifð hans víða ekki lituð sama hetjuljóma. Grimmdarverk Ísraela og stefna landsins í garð Palestínumanna hafa litað arfleið hans utan Ísraels, og er hans fyrir það oft minnst utan Ísraels fyrir grimmdarverk en ekki hetjudáðir í þágu eigin þjóðar.
Heimildir
Magnús Þorkell Bernharðsson. Miðausturlönd: Fortíð, nútíð og framtíð. Mál og menning, 2018.
Jökulvatn
Jökulvatn er leysingavatn úr jökli. Ár með jökulvatni kallast jökulár. Oftast er grugg og ýmis uppleyst efni í jökulvatni. Fínasta gruggið sest ekki á botninn þó að vatnið standi lengi, eins og sjá má í Lagarfljóti. Þegar jökulvatn kemur í sjó falla agnirnar þó smám saman til botns.
Í straumhörðum jökulám getur verið mikill aurburður, sem skiptist í svifaur og botnskrið.
Grenaa
thumb|right|Smábátahöfnin í Grenaa. thumb|Svipmyndir. Grenaa er bær á austurströnd Jótlands í Danmörku. Bærinn stendur á skaganum Djursland. Bærinn er höfuðstaður og fjölmennasti bær sveitarfélagsins Norddjurs á Mið-Jótlandi. Íbúar eru um 15 þúsund (2018).
Skjógæs
Skjógæs (fræðiheiti: Anseranas semipalmata) er tegund gásfugla.
Bera Nordal
Bera Nordal (f. 25. september 1954) er íslenskur listfræðingur og safnstjóri. Foreldrar hennar eru Jóhannes Nordal, fyrrum seðlabankastjóri og Dóra Guðjónsdóttir Nordal píanóleikari.
Bera gengdi stöðu forstöðumanns Listasafns Íslands á árunum 1987-1997, þá Listasafns Malmö 1997-2002 og tók við forstöðu í Norræna vatnslitasafninu í Skärhamn í Svíþjóð árið 2002, þar sem hún starfar nú.
Davíð Oddsson
Davíð Oddsson (fæddur 17. janúar 1948) er íslenskur lögfræðingur og ritstjóri Morgunblaðsins.
Davíð er einn sigursælasti og vinsælasti stjórnmálamaður Íslandssögunnar, en hefur verið umdeildur. Hann var forsætisráðherra Íslands frá árinu 1991 til ársins 2004 lengst allra, en var einnig borgarstjóri í Reykjavík frá árinu 1982 til 1991, utanríkisráðherra frá 2004 til 2005 og formaður Sjálfstæðisflokksins frá árinu 1991 til 2005. Davíð gegndi stöðu aðalbankastjóra Seðlabankans 2005 til 2009. Davíð hefur einnig vakið athygli sem smásagnahöfundur, leikskáld og textahöfundur.
Davíð bauð sig fram til forseta í kosningunum 2016 og fékk um 14% atkvæða og varð í fjórða sæti í kjörinu.
Fjölskylda, menntun og störf fram að stjórnmálaferli
Davíð Oddsson fæddist í Reykjavík en dvaldist fyrstu árin á heimili móðurforeldra sinna á Selfossi. Foreldrar hans eru Oddur Ólafsson (f. 11. maí 1914, d. 4. janúar 1977) barnalæknir og Ingibjörg Kristín Lúðvíksdóttir (f. 28. apríl 1922, d. 2. júní 2016 ) ritari. Faðir hans var af hinni kunnu Briems ætt og voru þeir Oddur og Gunnar Thoroddsen fjórmenningar. Eftir að Davíð fluttist til Reykjavíkur, ólst hann upp með móður sinni og móðurömmu. Hann íhugaði að fara í leiklistarnám til Japans en varð ástfanginn af Ástríði, sem hann seinna kvæntist, og lauk hann því stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1970. Þar var hann inspector scholae (formaður nemendafélagsins) í sjötta bekk en hann hefur sagt frá því að í skólanum töldu menn að hann hefði „blekkt þá til fylgis við [sig]; ég hefði klæðzt eins og vinstri maður, hárgreiðslan var eins og á vinstri manni og svo talaði [hann] eins og vinstri maður“. Geir H. Haarde varð inspector scholae næst á eftir honum. Davíð lék aðalhlutverkið 1969 í leikritinu Bubba kóngi eftir A. Jarry í Herranótt menntaskólans, en það var líka sýnt í sjónvarpi. Leikur Davíðs vakti athygli Sveins Einarssonar sem réði hann sem leikhúsritara Leikfélags Reykjavíkur árin 1970-2.
Davíð kvæntist 5. september 1970 Ástríði Thorarensen (f. 20. október 1951), og eiga þau einn son, Þorstein Davíðsson (f. 12. nóvember 1971). Davíð hóf lögfræðinám við Háskóla Íslands haustið 1970. Jafnframt sá hann í tvö sumur um hinn vinsæla gamanþátt Matthildi í útvarpinu ásamt skólabræðrum sínum og vinum Þórarni Eldjárn og Hrafni Gunnlaugssyni. Hann var einnig blaðamaður á Morgunblaðinu með námi og sat í stjórnum Stúdentafélags Reykjavíkur, Sambands ungra sjálfstæðismanna og Varðbergs, félags ungra áhugamanna um vestræna samvinnu. Á námsárum sínum þýddi Davíð bókina Eistland - Smáþjóð undir oki erlends valds eftir eistneska blaðamanninn Anders Küng. Davíð náði kjöri í borgarstjórn Reykjavíkur 1974 og vann meðfram því sem útgáfustjóri Almenna bókafélagsins 1975. Eftir að hann lauk lagaprófi 1976 gerðist hann skrifstofustjóri Sjúkrasamlags Reykjavíkur og varð síðan framkvæmdastjóri þess 1978.
Borgarfulltrúi og borgarstjóri
Davíð skipaði níunda sæti á framboðslista Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórnarkosningunum 1974 og náði kjöri. Í kosningabaráttu sinni beitti Davíð þeirri nýbreytni að halda opinn fund við verslunarmiðstöðina Glæsibæ. Sjálfstæðisflokkurinn tapaði meirihluta sínum í borgarstjórn Reykjavíkur í kosningunum 1978 og, eftir að Birgir Ísleifur Gunnarsson, fyrrverandi borgarstjóri, hætti afskiptum af borgarmálum og settist á þing, varð Davíð leiðtogi borgarstjórnarflokks sjálfstæðismanna. Hann sigraði Albert Guðmundsson naumlega í harðri baráttu í prófkjöri um efsta sætið á lista Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórnarkosningunum 1982. Undir forystu Davíðs vann Sjálfstæðisflokkurinn aftur meirihluta í borgarstjórn. Eitt fyrsta verk Davíðs sem borgarstjóri var að fækka borgarfulltrúum úr 21 í 15, en flokkarnir þrír, sem mynduðu meirihluta í borgarstjórn 1978-1982, Alþýðubandalag, Alþýðuflokkur og Framsóknarflokkur, höfðu fjölgað þeim.
Davíð hafði árin 1972-76 verið einn af útgefendum tímaritsins Eimreiðarinnar ásamt Þorsteini Pálssyni, Magnúsi Gunnarssyni, Geir H. Haarde, Kjartani Gunnarssyni, Brynjólfi Bjarnasyni, Jóni Steinari Gunnlaugssyni, Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni og fleirum. Vildi „Eimreiðarhópurinn“ sveigja stefnu Sjálfstæðisflokksins í átt til frjálshyggju og sótti hugmyndir til hagfræðinganna Ólafs Björnssonar og Jónasar Haralz hér á landi og Miltons Friedman og Friedrichs A. von Hayek erlendis. Skömmu eftir að Davíð varð borgarstjóri, hafði hann forgöngu um það, að Bæjarútgerð Reykjavíkur var sameinuð einkafyrirtækinu Ísbirninum, en síðan var hið nýja fyrirtæki, sem bar nafnið Grandi selt. Var Brynjólfur Bjarnason forstjóri Granda. Má segja, að með þessu hafi „einkavæðing“ íslensks atvinnulífs hafist. Bæjarútgerðin hafði verið rekin með tapi mörg ár á undan.
Davíð veitti afnot af Höfða, móttökuhúsi borgarstjórnar Reykjavíkur, þegar þeir Ronald Reagan, forseti Bandaríkjanna, og Míkhaíl Gorbatsjov, leiðtogi Sovétríkjanna, hittust á sögulegum fundi sumarið 1986. Davíð beitti sér einnig fyrir því, að Reykjavíkurborg eignaðist verulegt land í Grafarvogi, og myndaðist þar mikil byggð, en árin á undan hafði verið lítið framboð á lóðum. Hann lét gera við Viðeyjarstofu, sem ríkið hafði gefið Reykjavík á tvö hundruð ára afmæli borgarinnar 1986. Hann hóf einnig framkvæmdir við ráðhús við Tjörnina og veitingahúsið Perluna í Öskjuhlíð þrátt fyrir harða gagnrýni. Hann veitti einnig Leikfélagi Reykjavíkur ríflegan stuðning við smíði Borgarleikhússins í nýja miðbænum við Kringluna. Sjálfstæðisflokkurinn bætti við sig fylgi í kosningunum 1986 og 1990.
Forsætisráðherra
Davíð Oddsson hafði verið kjörinn varaformaður Sjálfstæðisflokksins á landsfundi 1989. Skömmu fyrir landsfundinn 1991 tilkynnti Davíð, að hann gæfi kost á sér til formanns, en Þorsteinn Pálsson hafði gegnt þeirri stöðu frá 1983. Var formannskjörið tvísýnt, en Davíð hlaut nauman sigur. Undir forystu Davíðs bætti Sjálfstæðisflokkurinn við sig miklu fylgi í þingkosningunum 1991 frá því, sem verið hafði fjórum árum áður.
Stjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks 1991-1995
Eftir kosningarnar 1991 myndaði Davíð á stuttum tíma ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks, sem hefur verið kölluð „Viðeyjarstjórnin“. Varð Jón Baldvin Hannibalsson, formaður Alþýðuflokksins, utanríkisráðherra. Stjórnin kvaðst berjast við mikinn „fortíðarvanda“, sem fælist í hallarekstri á ríkissjóði, tómum sjóðum vegna misheppnaðra fjárfestinga í fiskeldi og loðdýrarækt og hættu á verðbólgu. Með aðhaldi í fjármálum og peningamálum tókst að halda verðbólgu í skefjum, en það auðveldaði stjórninni leikinn, að aðilar vinnumarkaðarins höfðu gert svonefnda „þjóðarsátt“ árið 1990 um hóflegar launahækkanir. Einnig voru ýmsir opinberir sjóðir lagðir niður, svo sem Framkvæmdasjóður, Hlutafjársjóður og Atvinnutryggingarsjóður og strangar reglur settar um Byggðasjóð. Eitt fyrsta verk stjórnarinnar að ráði þeirra Davíðs og Jóns Baldvins var að viðurkenna á ný sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna þriggja, Eistlands, Lettlands og Litháens, eftir hrun Sovétríkjanna, og varð Ísland fyrst ríkja til þess að gera.
Halla í rekstri ríkisins var á nokkrum árum snúið í afgang, sem síðan var notaður til að lækka skuldir. Aðstöðugjald var fellt niður og tekjuskattur fyrirtækja lækkaður úr 50% í 30% í því skyni að skapa atvinnulífinu betri skilyrði, en vegna minnkandi afla á Íslandsmiðum og óhagstæðrar verðlagsþróunar á alþjóðavettvangi var nokkurt atvinnuleysi fyrstu ár hinnar nýju stjórnar. Atvinnulífið opnaðist einnig verulega, þegar Ísland gerðist aðili að Evrópska efnahagssvæðinu (EES) árið 1994. Í sjávarútvegi var kvótakerfið svonefnda — kerfi varanlegra og framseljanlegra aflakvóta — fest í sessi með margvíslegri löggjöf. Nokkur ágreiningur var þó milli stjórnarflokkanna, því að Alþýðuflokkurinn vildi taka upp auðlindagjald eða sölu veiðileyfa, en Davíð taldi, að það myndi raska rekstri útgerðarfyrirtækja um of. Jafnframt hóf ríkisstjórnin sölu ríkisfyrirtækja eða „einkavæðingu“. Alþýðuflokkurinn vildi þó ekki samþykkja sölu viðskiptabankanna tveggja í ríkiseigu.
Stjórnir Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks 1995-2004
thumb|left|300px|[[George W. Bush og Davíð Oddsson í Hvíta húsinu í júlí 2004]]
Alþýðuflokkurinn hafði klofnað 1994, þegar Jóhanna Sigurðardóttir gekk úr honum og stofnaði Þjóðvaka. Ríkisstjórnin hélt þó meiri hluta sínum í kosningunum 1995, en aðeins með einu atkvæði. Davíð myndaði því ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, og varð Halldór Ásgrímsson, formaður Framsóknarflokksins, utanríkisráðherra. Davíð sagði á blaðamannafundi sumarið 1995, að kreppu síðustu ára væri lokið og góðæri tekið við. Við tók mikill vöxtur í atvinnulífinu næstu ár. Einnig voru tveir ríkisbankar seldir, Búnaðarbankinn og Landsbankinn, og mörg önnur opinber fyrirtæki. Sala bankanna sætti nokkurri gagnrýni, aðallega vegna þess að kaupendur Búnaðarbankans voru taldir tengjast Framsóknarflokknum, en ríkisendurskoðandi komst að þeirri niðurstöðu í sérstakri skýrslu, að ekkert hefði verið athugavert við hana. Davíð Oddsson gaf út smásagnasafnið Nokkrir góðir dagar án Guðnýjar 1997, en þegar hann varð fimmtugur 1998, kom út mikið afmælisrit eftir fjölda manns, helgað honum. Sjálfstæðisflokkurinn bætti við sig fylgi í þingkosningunum 1999, þótt hann hefði haft stjórnarforystu í átta ár. Davíð gaf út annað smásagnasafn 2002, Stolið frá höfundi stafrófsins.
Samskipti Davíðs og ýmissa framámanna úr viðskiptalífinu hafa oft verið stirð. Þar má nefna Jón Ólafsson, sem oft er kenndur við Skífuna, og Jón Ásgeir Jóhannesson og aðra stjórnendur Baugs, en Jónarnir hafa báðir sakað Sjálfstæðisflokkinn um óeðlileg afskipti af fyrirtækjum sínum. Davíð hefur á móti látið í ljós áhyggjur af fákeppni á matvörumarkaði, þar sem Baugur hefur stóra hlutdeild, og einnig vegna eignarhalds sama fyrirtækis í stærsta fjölmiðlafyrirtæki landsins (sem nú heitir Dagsbrún hf.). Í kosningunum vorið 2003 tapaði Sjálfstæðisflokkurinn talsverðu fylgi. Þrátt fyrir það hélt ríkisstjórnin þingmeirihluta sínum, og sömdu stjórnarflokkarnir um að halda samstarfi sínu áfram, og tæki Halldór Ásgrímsson við stöðu forsætisráðherra eftir eitt og hálft ár. Var ákveðið að ráðast í frekari skattalækkanir. Tekjuskattur fyrirtækja var lækkaður í 18%, eignarskattur var felldur niður og erfðaskattur stórlega lækkaður. Tekjuskattur einstaklinga var einnig lækkaður.
Davíð beitti sér vorið 2004 fyrir frumvarpi, sem setti hömlur við eignarhaldi stórfyrirtækja á fjölmiðlum og samþjöppun eignarhalds. Fjölmiðlafrumvarpið svonefnda var mjög umdeilt, enda blasti við að það myndi aðallega bitna á Norðurljósum hf. (nú Dagsbrún hf.), fjölmiðlafyrirtæki sem var að stórum hluta í eigu Baugsfeðga. Frumvarpið var samþykkt eftir talsverðar breytingar sumarið 2004. En forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, synjaði frumvarpinu staðfestingar og var það í fyrsta skipti í sögu lýðveldisins að forseti synjaði frumvarpi frá Alþingi staðfestingar. Davíð gagnrýndi þá ákvörðun bæði vegna persónulegra tengsla forsetans við Baug og einnig vegna þess að stjórnarskrárákvæðið sem hann beitti væri í raun óvirkt þar sem lög hafa aldrei verið sett um hvernig framkvæma eigi þá þjóðaratkvæðagreiðslu sem mælt er fyrir um í því. Eftir nokkurt þóf samþykkti Alþingi að taka frumvarpið aftur, og varð því ekki úr þjóðaratkvæðagreiðslu um frumvarpið. Skömmu eftir þessar málalyktir greindist Davíð með krabbamein í nýrum og hálsi, en hann náði bata og tók við stöðu utanríkisráðherra haustið 2004.
Íraksstríðið
Stuðningur stjórnar Davíðs við Íraksstríðið naut lítils fylgis meðal Íslendinga. Stuttu eftir að Íraksstríðið hófst sögðust 76 prósent landsmanna vera andvíg stuðningi Íslands við styrjöldina í skoðanakönnun sem Fréttablaðið birti.
Utanríkisráðherra
Í utanríkismálum hefur var Davíð eindreginn stuðningsmaður vestræns varnarsamstarfs og bandamaður Bandaríkjanna, en ekki hlynntur aðild Íslands að Evrópusambandinu. Hann gegndi stöðu utanríkisráðherra þó aðeins í eitt ár, því að haustið 2005 tilkynnti hann, að hann myndi ekki gefa kost á sér til formanns í Sjálfstæðisflokknum á landsfundi, sem þá var framundan, og hætta um leið afskiptum af stjórnmálum. Kvaðst hann vilja rýma fyrir yngri mönnum. Geir H. Haarde, sem verið hafði varaformaður, var kjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins og tók við stöðu utanríkisráðherra, en Davíð var skipaður aðalbankastjóri Seðlabanka Íslands af Halldóri Ásgrímssyni sem þá var orðinn forsætisráðherra í stað Davíðs.
Seðlabankastjóri
Í september árið 2005 tilkynnti Davíð að hann hygðist hætta í stjórnmálum og taka við stöðu seðlabankastjóra sem Halldór Ásgrímsson, þáverandi forsætisráðherra, skipaði hann í. Hann sagði af sér embætti ráðherra 27. september og tók við stöðu seðlabankastjóra 25. október sama ár. Sem seðlabankastjóri hefur hann oft verið talsmaður óvinsælla ákvarðana Seðlabanka Íslands um hækkanir á stýrivöxtum vegna verðbólguþrýstings á íslenskt efnahagslíf árin 2005 og 2006. Einnig hefur hann gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir skort á aðhaldi við þær aðstæður sem efnahagslífið bjó við.
Þáttur Davíðs í bankahruninu
Davíð var afar áberandi þegar efnahagskreppa reið yfir Ísland um haustið 2008. Hann kom sem seðlabankastjóri að umdeildum samningum við stjórnendur Glitnis um kaup ríkisins á 75% hlut í bankanum, sem ríkisstjórn Íslands samþykkti, eftir að bankinn leitaði til seðlabankans um lán til þrautavara.
Kingston (Norfolkeyju)
thumb|right|Gamall herskáli sem var þinghús Norfolkeyju milli 1979 og 2015. Kingston er höfuðstaður Norfolkeyju í Kyrrahafi og önnur elsta byggðin á yfirráðasvæði Ástralíu, á eftir Sydney. Íbúar eru um 1700 talsins.
Davíð Oddsson
Þáttur Davíðs í bankahruninu
Þann 7. október 2008 kom Davíð fram í viðtali í Kastljósi RÚV. Þar kom fram að hann teldi íslensku krónuna eiga góða möguleika á að rétta úr kútnum í þeim ólgusjó sem hún væri í um þær mundir. Hann talaði um þá sem hann kallaði „óreiðumenn“ sem íslenska ríkið gæti ekki borgað skuldir fyrir. Davíð sagði það gott að eiga góða vini í Rússlandi og sá enga meinbugi á því að taka risalán hjá Rússum til að styrkja gjaldeyrisforðann. Hann hélt því skýrt fram að íslenska þjóðin myndi ekki borga erlendu skuldir bankanna. Hann taldi mögulegt að skilja að innlendar og erlendar skuldir íslensku bankanna og greiða aðeins 5 til 15 % af erlendu kröfunum, svipað og Bandaríkjamenn hefðu gert þegar bandaríski bankininn Washington Mutual fór í þrot.
Tímaritið Time nefndi Davíð á lista yfir 25 einstaklinga á alþjóðavettvangi sem bera mesta ábyrgð á efnahagshruninu.
Bjarnaborg
Bjarnaborg að Hverfisgötu 83 var fyrsta fjölbýlishúsið sem byggt var á Íslandi. Húsið var byggt árið 1902 af Bjarna Jónssyni. Húsið var keypt af Reykjavíkurborg árið 1916 og hafði fátækranefnd umsjón með því sem fyrsta félagslega húsnæðið á landinu.
Davíð Oddsson
Afsögn
Þann 8. febrúar 2009 var Davíð Oddsson neyddur til þess að segja af sér sem seðlabankastjóri af forætisráðherra Jóhönnu Sigurðardóttur.
Bjarnaborg
Saga
Bjarni Jónsson snikkari, timburkaupmaður, fátækrafulltrúi og húsasmiður reisti húsið á árunum 1901 og 1902. Hann er talinn hafa reist að minnsta kosti 140 hús í Reykjavík og vildi reisa húsið sem minnisvarða um sig sjálfan. Bjarnaborg var þá í útjaðri Reykjavíkur og lét Bjarni grafa brunn austan við húsið til að sjá íbúum fyrir vatni þar til Vatnsveitan leysti hann af hólmi árið 1909. Rafmagni var síðan komið á árið 1922.
Davíð Oddsson
Ritstjóri
Þann 29. september 2009 var tilkynnt að Davíð hefði verið ráðin ritstjóri Morgunblaðsins ásamt Haraldi Johannessen. Þann 17. janúar 2018 braut Davíð Oddsson blað í sögu Morgunblaðsins þegar hann hætti ekki sem ritstjóri á sjötugsafmæli sínu en allir fyrrrennarar Davíðs í stöðunni hafa hætt á sjötugsaldri. Davíð er enn starfandi sem ritstjóri blaðsins.
Bjarnaborg
Saga
Bjarni seld húsið árið 1905 Þorvaldi Bjarnarsyni í skiptum fyrir býlið Þorvaldseyri og eftir það voru herbergi og íbúðir leigðar út þar til húsið var í heild sinni selt Reykjavíkurborg 1916. Fátækranefnd borgarinnar hafði húsið undir umsjón sinni og var það leigt fólki sem stóð í húsnæðishraki og fengu margir íbúanna húsaleigustyrk.
Bjarnaborg einkennist af því að hafa verið fyrsta fjölbýlishús landsins þegar þéttbýli var að myndast í Reykjavík, og bjuggu þar til að mynda 168 manns árið 1917.
Davíð Oddsson
Áhrif og umsagnir
Í skoðanakönnunum, á meðan Davíð Oddsson gegndi forystuhlutverki í stjórnmálum, 1991-2005, var hann oft talinn með vinsælustu stjórnmálamönnunum, en einnig oft með þeim óvinsælustu á sama tíma. Hann naut óskoraðs trausts flokkssystkina sinna og var á landsfundum jafnan kjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins með nær öllum greiddum atkvæðum. Í stjórnartíð hans gerbreyttist atvinnulífið, varð miklu frjálsara og opnara en áður, þótt auðvitað séu til ýmsar skýringar á því aðrar en frumkvæði Davíðs eins, til dæmis svipuð þróun víða um heim og aðild Íslands að Evrópska efnahagssvæðinu.
Af stuðningsmönnum sínum hefur hann verið hann kallaður hugrakkur, röggsamur og skörulegur, skjótur til ákvarðana og hiklaus að segja álit sitt, hvort sem öðrum líkaði betur eða verr. Gagnrýnendur segja hann hinsvegar vera ráðríkan, reiðigjarnan og langrækinn, og hefði það komið fram í deilum hans við Jón Ólafsson og Baugsfeðga. Hallgrímur Helgason rithöfundur birti 21. janúar 2003 grein um „bláu höndina“ í Morgunblaðinu, þar sem hann lét að því liggja, að Davíð ætti einhvern þátt, hugsanlega óbeinan, í lögreglurannsókn á Baugi, sem hafði hafist nokkrum mánuðum áður. Algeng gagnrýni á hann er að á valdatíma hans hafi tekjuskipting orðið ójafnari, ekki væri skeytt um lítilmagnann og allt mælt á vogarskálum arðsemi.
Í áramótaávarpi 2002 tilkynnti Davíð að ríkisstjórnin hefði hug á að kaupa Gljúfrastein af ekkju Halldórs Laxness og opna þar safn til „að heiðra minningu skáldsins“, eins og það var orðað. Varð svo og ríkissjóður greiddi talsverða fjárhæð fyrir húsið og listaverk, sem þar voru innanstokks. (Látið var liggja að því að ekkja Halldórs „gæfi“ aðra innanstokksmuni og húsgögn til væntanlegs safns.) Sumarið 2003 hófust umfangsmiklar endurbætur og viðgerð á húsinu, sem lauk haustið 2004 og safnið var síðan opnað með pompi og prakt.
Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, forsætisráðherraefni Samfylkingarinnar í þingkosningunum 2003, hélt 9. febrúar 2003 ræðu í Borgarnesi, þar sem hún varpaði fram þeirri spurningu, hvort lögreglurannsóknin á Baugi og skattrannsókn á Jóni Ólafssyni tengdist því, sem hún taldi fjandskap Davíðs í garð einstakra athafnamanna. Stuðningsmenn Davíðs, til dæmis Björn Bjarnason dómsmálaráðherra, sem heldur úti vefsíðu um stjórnmál, hafa vísað þessu harðlega á bug og halda fram að áhyggjur Davíðs af atvinnulífinu hafi verið almenns eðlis. Þær hafi verið um það, að tryggja verði frjálsa samkeppni og dreifingu hagvaldsins.
Loftslagsmál
Á ferli sínum hefur Davíð ítrekað efast um viðtekin vísindi um loftslagsbreytingar og hnattræna hlýnun og andmælt aðgerðum til þess að sporna við þeim. Í kringum aldamótin stóð stjórn Davíðs fyrir því að Ísland neitaði að gerast aðili að Kýótósáttmálanum um takmörkun á losun gróðurhúsalofttegunda nema að samþykktu sérákvæði sem heimilaði Íslendingum að undanskilja losun á tæplega 3,3 milljónum tonna koltvísýringsígilda frá skuldbindingum sínum gagnvart samningnum. Í áramótaávarpi sínu árið 1997 réttlætti Davíð afstöðu sína með því móti að ekki væri rétt að skapa ótta hjá fólki með vísan til „fræða sem byggja á veikum grunni.“ Í ræðu á landsþingi Sjálfstæðisflokksins árið 2005 ítrekaði Davíð þá afstöðu sína að Kýótósáttmálinn byggði á „afar ótraustum grunni“ og að umræðan um loftslagsbreytingar væri oft borin uppi af „óræðri tilfinningasemi og í versta falli innantómum áróðri.“
Í sjónvarpskappræðum fyrir forsetakosningarnar 2016 neitaði Davíð því hins vegar að hann efaðist um vísindalegar forsendur loftslagsbreytinga og sagði það ekki ganga upp að „ætla sér að neita reiknireglunum og vísindatækjunum.“ Aftur á móti sagðist hann efast um nytsemi aðgerða gegn loftslagsbreytingum á meðan stór ríki á borð við Bandaríkin, Kína og Indland tækju ekki þátt í þeim.
Á ritstjórnartíð Davíðs hjá Morgunblaðinu hefur blaðið reglulega birt ritstjórnargreinar og skoðanapistla þar sem veruleika loftslagsbreytinga er hafnað eða tilraunir til að sporna við þeim eru gagnrýndar.
Tenglar
Verk og greinar eftir Davíð Oddsson Viðtöl við Davíð Oddsson
Roxette
thumb|RoxetteRoxette var sænskur poppdúett, sem samanstóð af Per Gessle og Marie Fredriksson. Eins og margir aðrir sænskir popparar sungu þau á ensku.
Roxette átti nokkur lög sem komust ofarlega á vinsældalista, þar má til dæmis nefna: „It Must Have Been Love“, sem var spilað í kvikmyndinni Pretty Woman, „The Look“, „Joyride“ og „Spending my time“.
Fredriksson lést árið 2019.
Ourisia glandulosa
Ourisia glandulosa er tegund blómstrandi plantna í græðisúruætt, ættuð frá Suðureyju Nýja-Sjálands.
Naustahvammur
Naustahvammur var hjáleiga frá Nesi í Norðfirði, leystist upp sem bújörð og varð að þéttbýlinu Neskaupstaður.
Óeirðirnar í London 2011
thumb|250px|Teppaverslun í [[Tottenham sem brann til grunna í óeirðunum]] Óeirðirnar í London 2011 hófust með ránum og íkveikjum þann 6. ágúst 2011 í hverfinu Tottenham í Norður-London. Óeirðirnar brotust út vegna dauða Mark Duggan sem var skotinn til bana af lögreglunni. Óeirðirnar urðu líka í öðrum hverfum borgarinnar, þar á meðal Brixton, Clapham, Croydon, Enfield, Ealing, Hackney, Lewisham og Peckham. Þann 8. ágúst kom forsætisráðherra Bretlands David Cameron heim úr fríi á Ítalíu vegna óeirðanna og fundaði með COBR (e. Cabinet Office Briefing Room). Cameron tilkynnti 9. ágúst að Breska þingið hefði verið kallað saman úr sumarfríi til að ræða óeirðirnar og að 16.000 lögreglumenn yrðu á götum borgarinnar þann daginn. Daginn áður voru aðeins 6.000 lögreglumenn á götunum.
Óeirðir brutust líka út í Birmingham, Bristol, Liverpool og Manchester í kjölfar óeirðanna í London. Að minnsta kosti 563 hafa verið handteknir vegna óeirðanna og 105 hafa verið kærðir.
Tilvitnun
Tilvitnun er það þegar einhver hefur orðrétt eftir öðrum setningarhluta, setningu eða jafnvel fleiri setningar. Í texta er algengt að aðgreina tilvitnanir frá öðrum texta með gæsalöppum eða inndrætti þegar um er að ræða lengri texta.
Í hugverkarétti er almennt gerð undanþága fyrir tilvitnanir, en þá er skilyrði að tilvitnunin sé ekki uppistaða þess verks sem inniheldur hana og að vísað sé til höfundar með venjubundnum hætti.
Markov ákvarðanaferli
Markov ákvarðanaferli er stærðfræðilegt líkan nefnt eftir Andrey Markov sem líkir eftir ákvarðanatöku þegar útkomur aðgerða eru að hluta til slembnar.
Vetur
Vetur er ein af árstíðunum fjórum. Hinar eru vor, sumar og haust. Á norðurhveli jarðar eru eftirtaldi mánuðir taldit til vetrarmánaða: desember, janúar, febrúar og mars, en þetta eru þeir fjórir mánuðir ársins, sem að jafnaði hafa lægstan meðalhita. Þessu er öfugt farið á suðurhveli, en þar eru fyrrnefndir mánuðir sumarmánuðir.
Sænsk tónlist
Í Svíþjóð er löng hefð fyrir þjóðlagatónlist eins og polka, skottís, vals, polska og mazurka. Sænska þjóðlagatónlistin er mest spiluð á harmonikku, klarinett, fiðlu og/eða nikkelhörpu. Á sjöunda áratugnum (1960-1970) fóru ungir sænskir tónlistarmenn að sækja í þjóðlagatónlistina. Þeir vildu lífga við hefð sem var að deyja út. Ungu Svíarnir spiluðu tónlistina m.a. í almenningsútvarpi og -sjónvarpi. Þeir lögðu áherslu á polska, leikinn aðeins af hljóðfærum, en u.þ.b. 30 árum síðar, á árunum um 1990-1995, fór söngur að vera áberandi í tónlistinni. Þessi bylting sem átti sér stað um og eftir 1960 er kölluð „Afturhvarfið“.
Sænsk tónlist varð líka fyrir áhrifum af nútímalegri tónlistarstefnum, þar á meðal popp tónlistar. Í lok níunda áratugarins og byrjun þess tíunda á 20. öldinni, fengu Gautaborg og Stokkhólmur mikilvægt hlutverk í þungarokksheiminum. Á þessum tíma urðu skandinavískar þungarokkshljómsveitir, eins og Opeth, mjög vinsælar meðal þeirra sem hlustuðu á þungarokk. Gautaborg og Stokkhólmur voru aðalmiðstöðvar hljómsveitanna.
Sænskar popphljómsveitir eins og ABBA, Roxette, Ace of Base og The Cardigans eru meðal þeirra sem hlotið hafa heimsfrægð. Pönk rokkhljómsveitin The Hives, svo enn nýlegra dæmi sé tekið, er einnig orðin heimsfræg.
Þjóðlagatónlist
Ballöður og kulning hafa yfirhöndina í sænskri þjóðlagatónlist. Kulning var upprunalega notað af kúahirðum til að smala saman kúahjörðinni, og er samkvæmt hefðinni sungið af konum, þeirra á meðal er söngsnillingurinn Lena Willemark. Textar ballaðanna eiga uppruna sinn að rekja til „Skillingtryck“ sem var sænskt alþýðlegt smárit 19. aldar með vísum, sögum og þess háttar. Nútímalegar hljómsveitir Folk och Rackare, Hedningarna og Garmarna eru búnar að bæta þjóðlagatónlist í lagalistana sína.
Þjóðlagahljóðfæri
Fiðlan er sennilega það hljóðfæri sem mest hefur sett svip á sænska þjóðlagahefð. Orðið „spelman“ í sænsku sem þýðir bókstaflega hljóðfæraleikari, hefur hlotið merkinguna fiðlari, eða fiðluleikari, vegna þess hversu vinsæl fiðlan er í sænskri þjóðlagahefð. Fiðlan var komin til Svíþjóðar á 17. öld og varð fljótt almenn, þar til á 19. öld, þegar afturhaldssamir trúarleiðtogar í landinu sögðu að flestar gerðir af tónlist væru syndsamlegar og óguðlegar. Þrátt fyrir kúgunina, urðu þónokkrir fiðluleikarar rómaðir fyrir snilli sína, þar á meðal Lapp-Nils frá Offerdal, Jämtland, Pekkos Per frá Bingsjö og Lejsme-Per Larsson frá Malung. Enginn þessara tónlistarmanna var þó nokkurn tímann hljóðritaður. Hjort Anders Olsson var fyrsti meiri háttar fiðluleikarinn í Svíþjóð sem var hljóðritaður.
Nikkelharpan er hljóðfæri sem líkist fiðlu, en hefur svokallaða snertla, ekki ósvipaða píanólyklum, en spilað er á hljóðfærið með fiðluboga. Uppruni nikkelhörpunnar er óþekktur, en ýmist er talað um að hljóðfærið komi frá Svíþjóð eða að upprunann megi rekja til Þýskalands. Vitað er að harpan var til í Svíþjóð árið 1350, en það ár var skorin út mynd af henni í kirkjuhlið í Gautlandi. Á 15. og 16. öldinni var nikkelharpan orðin almenn í Svíþjóð og Danmörku. Notkun á nikkelhörpu fór minnkandi frá þeim tíma allt fram til 1960, þegar ungu Svíarnir tóku þjóðlagatónlistina ástfóstri, endurlífgarar sænsku þjóðlagahefðarinnar. Hljóðfærið sem á var spilað á 15. og 16. öld er ekki það sama og algengast er í dag. Upprunalega hljóðfærið er samt til í dag, auk margra útfærslna á því, en þessi algengasta, kölluð „nútíma krómatísk nikkelharpa“ varð til fyrir tilstilli tveggja manna. Auguste Brohlin og Eric Sahlström gerðu báðir endurbætur á hljóðfærinu. Brohlin endurbætti upprunalega hljóðfærið upp úr 1925, en Sahlström endurbætti svo nikkelhörpu Brohlins enn frekar um 1980. Þó Brohlin hafi gert endurbæturnar um 1925, fór notkun nikkelhörpunnar samt minnkandi, en það var Sahlström sem gerði það að verkum að þessi gerð er sú sem algengust er í dag. Sahlström kenndi nefnilega öðrum nikkelhörpuleikurum að smíða hljóðfærið, og þeir kenndu öðrum og svo koll af kolli, þannig að í dag eru til u.þ.b. 25.000 nikkelhörpur í Svíþjóð einni og talið er að um 8.000 Svíar spili á hljóðfærið.
Sænska sekkjarpípan var stór hluti af þjóðlagahefðinni. Sekkjarpípuleikarar komu kunnáttunni á hljóðfærið til arftakanna munnlega. Engar nótur voru til og ekki var kennt á hljóðfærið. Seinasti upprunalegi sekkjapípuleikarinn var Gudmunds Nils Larsson, en hann dó árið 1949. Með honum dó hefðin, en á sjöunda áratugnum með Afturhvarfinu var hljóðfærinu gefið líf á ný.
Harmonikkur og munnhörpur voru meginþáttur sænskrar þjóðlagatónlistar í upphafi 20. aldarinnar. Frægasti harmonikkuleikari Svíþjóðar er án efa Kalle Jularbo sem var frægur snemma á 20. öldinni. Svo, á tímum afturhvarfsins, voru harmonikkur og munnhörpur ekki vel séðar meðal afturhvarfssinna, eða ekki fyrr en undir lok áttunda áratugarins.
Afturhvarfið
Á sjöunda áratugnum fengu sænskir jazz tónlistarmenn eins og Jan Johansson innblástur og áhrif frá þjóðlagatónlistinni. Þetta varð til þess að í byrjun áttunda áratugarins var röð tónlistarhátiða haldin í Stokkhólmi.
Þingmaður
Þingmaður er hver sá maður, sem kosinn hefur verið til þings. Á Íslandi eru þingmenn kosnir til Alþingis á fjögurra ára fresti í Alþingiskosningum, alls 63 þingmenn. Á Íslandi er hefð fyrir því að velja ráðherra úr hópi þingmanna, en þeir halda þingsæti sínu eftir sem áður.
Hugtakið ‚þingmaður‘ getur átt við bæði karl og konu þar sem orðið ‚maður‘ á við bæði kynin, þótt stundum sé starfsheitið þingkona notað.
Hægt er að sitja á þingi, í merkingunni að sitja að spjalli, eða vera á fundi, án þess að viðkomandi sé þingmaður.
Varaþingmaður er staðgengill þingmanns í fjarveru hans.
Ástríkur heppni
Ástríkur heppni (franska: La Grande Traversée) er frönsk teiknimyndasaga og 22. bókin í bókaflokknum um Ástrík gallvaska. Hún kom út árið 1975. Höfundur hennar var René Goscinny en Albert Uderzo teiknaði. Bókin var gefin út á íslensku árið 1977.
Söguþráður
Sagan hefst á því að Slorríkur, fisksali Gaulverjabæjar, verður uppiskroppa með fisk. Sjóðríkur upplýsir að fiskur sé ómissandi hráefni í hinn dularfulla kjarnadrykk og því ákveða Ástríkur og Steinríkur að halda til fiskjar. Þeir hreppa óveður og lenda í hafvillum.
Eftir langa mæðu koma þeir að ókunnri strönd. Steinríkur telur þá ranglega stadda í námunda við Gaulverjabæ en fljótlega birtast þeim torkennileg dýr og ennþá undarlegri indíánar. Þeir eru teknir höndum, en komast fljótlega til metorða í indíánasamfélaginu. Höfðingi ættbálksins vill gifta dóttur sína Steinríki og ákveða félagarnir þá að tímabært sé að koma sér heim á leið.
Í sömu andrá ber að norræna víkinga sem telja eðlilega að Ástríkur og Steinríkur séu innfæddir og taka þá með sér til höfðingja síns í heimalandi sínu, til sannindamerkis um landafundi sína í Norður-Ameríku. Víkingahöfðinginn, sem hafði aldrei verið trúaður á landafundaævintýrið fagnar gestum sínum vel, uns gallverskur þræll ljóstrar því upp að félagarnir séu ekki indíánar heldur Gallar. Þeir flýja og komast loks til Gaulverjabæjar með full net af ferskum fiski.
Íslensk útgáfa
Ástríkur heppni var gefinn út af Fjölvaútgáfunni árið 1977 í íslenskri þýðingu Þórs Stefánssonar, þetta eina bókin í sagnaflokknum sem hann þýddi.
1275
thumb|right|[[Marco Polo, faðir hans og föðurbróðir hjá Kúblaí Kan.]] Árið 1275 (MCCLXXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Lee Kuan Yew
thumb|right|Lee Kuan Yew Lee Kuan Yew (kínverska: 李光耀; pinjin: Lǐ Guāngyào; f. 16. september 1923 - 23. mars 2015) var fyrsti forsætisráðherra Singapúr frá 1959 til 1990 og er enn einn áhrifamesti stjórnmálamaður landsins. Þegar hann sagði af sér völdum árið 1990 var hann sá forsætisráðherra sem lengst allra hafði setið í embætti. Hann hefur jafnframt verið gagnrýndur fyrir einræðistilburði og fyrir að nota kærur til að halda pólitískum andstæðingum niðri.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1978
Árið 1978 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu 1. deild.
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur