cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
29. febrúar
29. febrúar er hlaupársdagur samkvæmt gregoríska tímatalinu og ber því aðeins upp á hlaupári. Hann er þá 60. dagur ársins og eru 306 dagar eftir af árinu.
Antonín Dvořák
thumb|Antonín Dvořák Antonín Dvořák (8. september 1841 – 1. maí 1904) var tékkneskt rómantíkurtónskáld. Hann var þekktur meðal annars fyrir notkun sína á þjóðlagastefjum í sinfóníu– og kammertónlist sinni. Hann byrjaði að læra tónlist um leið og hann byrjaði í skóla sex ára gamall. Síðar lærði hann í eina orgelskólanum í Prag og varð á endanum þekktur fiðlu- og víóluleikari. Dvořák hóf starfsferil sinn í tónlist sem víóluleikari í leikhúshljómsveit undir stjórn Bedřich Smetana en fór smám saman að snúa sér að tónsmíðum. Hann bjó í Bandaríkjunum í þrjú ár, 1892 – 1895, og kenndi tónsmíð í New York en á meðan dvöl hans stóð samdi hann sum af sínum þekktustu verkum svo sem Sinfóníu frá nýja heiminum, Ameríkukvartettinn og sellókonsert í h-moll. Dvořák hafði tvímælalaust mikil áhrif á bandaríska tónlist, enda var það yfirlýst stefna hans að reyna að búa til einskonar þjóðlegan bandarískan „hljóm“ handa hinni nýju þjóð. Mikil og augljós áhrif af verkum hans má heyra í kvikmyndatónlist nútímans.
Tadao Kashio
Tadao Kashio (26. nóvember 1917 – 4. mars 1993), fæddur í Nankoku, var japanskur kaupsýslumaður og verkfræðingur, stofnandi fyrirtækisins Casio.
Hann stofnaði Kashio Seisakujo skömmu eftir stríðslok í apríl 1946 og var forstjóri fyrirtækisins 1960 - 1988. Honum tókst að gera Casio að vel reknu og ábatasömu fyrirtæki á eftirstríðsárunum. Undir hans stjórn náði fyrirtækið fótfestu á erlendum mörkuðum á vörum eins og úrum, peningakössum, hátölurum, skermum og öðrum áhöldum fyrir einstaklinga og fyrirtæki.
Uppruni og æska
Tadao var annað barn Shigeru og Kiyono Kashio. Hann fæddist í bænum Kureta-mura, þar er nú borgin Nankoku, í héraðinu Kōchi. Faðir hans var hrísgrjónabóndi, hann flutti til Tókíó með fjölskyldu sína til að vinna sem verkamaður og hjálpa til við endurreisn borgarinnar eftir stóran jarðskjálfta (stóri jarðskjálftinn af Kantō árið 1923). Með hóflegar tekjur, notaðist pabbi hans Shigeru við almenningssamgöngur, í og úr vinnu, til að spara peninga til að borga fyrir menntun sona sinna.
Upphaf viðskiptaferils og hjónaband
Eftir að hafa tekið próf í verkfræði, fann Kashio starf sem umsjónarmarður og uppfinningamaður við stöð sem gerði litla tæknilega hlut í útvörp. Þótti hann strax sýna færni í starfi. Hann hafði áhuga á að liðsinna þjóð sinni í striðinu og setti upp einkerekið fyrirtæki sem framleiddi útbúnað í flugvélar eða flugvélahluta.
Árið 1943 kvæntist hann Shige Noguchi og með henni eignaðist hann 4 börn, 3 dætur og 1 son.
Upphaf Casio
Í apríl 1946 stofnaði Kashio í Tókíó fyrirtæki sitt Kashio Seisakujo sem framleiddi rafmagnsvörur. Fyrsta varan sem var framleidd af fyrirtækinu var hlutur sem kallaður var tubo yubiwa, einskonar hringur sem geymdi sígarettur og þá hægt að nota báðar hendur og reykja samtímis. Á tímabili þar sem Japan var í sárum eftir stríðið þóttu sígarettur einskonar lúxusvara en sala á þessum sígarettuhringjum gekk vel. Á fyrstu árum fyrirtækisins var mikilvæg aðstoð þriggja yngri bræðra Tadao, Toshio (1925-2012), Kazuo (1929-2018) og Yukio (1930). Faðirinn var á hinn bógin þessi fyrstu ár forstjóri viðskiptafélagsins. Eftir að hafa séð vasareikni á fyrstu vörusýningunni, í Ginza-hverfinu í Tókíó árið 1949, ákváðu bræðurnir að nota gróðann af sígarettuhringnum til að þróa sinn eiginn vasareikni. Flestir vasareiknar á þessum tíma notuðu gírabúnað og mátti setja af stað með handafli eða með litlum rafmagns-mótor. Toshio hafði bestu þekkinguna á rafeindabúnaði og ákvað að búa til vasareikna með svonefndum solenoíðum. Þessi skrifborðsreiknir var tilbúin 1954 og var fyrsti rafmagnsvasareiknirinn sem framleiddur var í Japan.
Árið 1957 endurnefndu bræðurnir fyrirtækið frá Kashio Seisakujo til Casio: var þetta liður í að gera nafnið vestrænna í markaðssetningu. Þegar faðirinn deyr árið 1960, verur Tadao forstjóri i hans stað. Undir hans stjórn verður Casio mikilvægt fyrirtæki á alþjóðavettvangi á sviði rafmagnsvara.
Tadao gerði sjálfur margar úrbæutur á framleiðsluvörunum, notandi þekkingu sína í verkfræði, og þökk sé áhuga hans á tónlist hafði hann persónulega umsjón með þróun sinþesítore eða hljóðgervla. Kashio starfaði sem forstjóri fyrirtækisins þar til hann settist í helgan stein árið 1988, og tók þá bróðir hans Kazuo við því starfi.
Tengill
https://astrumpeople.com/tadao-kashio-biography/ Saga Casíó með mynd af Tadao
Sigmund Johanson Baldvinsen
Sigmund Johanson Baldvinsen (f. 22. apríl 1931, d. 19. maí 2012) var skopmyndateiknari og uppfinningamaður í Vestmannaeyjum. Sigmund fæddist í Noregi og kom til Íslands þriggja ára gamall. Faðir hans var íslenskur og móðir hans var norsk. Sigmund ólst upp á Akureyri en fluttist svo til Vestmannaeyja. Hann var kvæntur Helgu Ólafsdóttur en hún er ættuð úr Vestmannaeyjum.
Skopmyndateiknari
Fyrstu teikningar Sigmunds í blöðum eru frá árinu 1960 eða 1961 en þá gerði hann forsíður fyrir Vikuna og Fálkann. Sigmund var þekktastur fyrir skopmyndir sínar í Morgunblaðinu. Fyrsta mynd hans í Morgunblaðinu tengdist Surtsey og fyrstu landgöngu þar. Hún birtist í Morgunblaðinu 25. febrúar 1964.
Gúppí
thumb|Afbrigði gúppía. thumb|Kven- og karlfiskur. Gúppí-fiskar, einnig kallaðir guppy eða gúbbí, (fræðiheiti: Poecilia reticulata) eru einir útbreiddustu hitabeltisfiskar heims og einir vinsælustu gælufiskarnir. Þeir tilheyra ættkvísl Poecilia og ættinni Poeciliidae og eru gotfiskar. Gúppífiskar eru nefndir í höfuðið á Robert John Lechmere Guppy, áhugamanni í náttúrufræðum, sem sendi fiska frá Trínidad og Tóbagó til Náttúrugripasafnsins í London árið 1866.
Ljóðhús
thumb|250px|Ljóðhús innan Suðureyja
Sigmund Johanson Baldvinsen
Skopmyndateiknari
Skopmyndateikningar voru í fyrstu aukavinna Sigmunds með starfi við verkstjórn í frystihúsum í Vestmannaeyjum en í Heimaeyjargosinu árið 1973 varð Sigmund fastráðinn við Morgunblaðið og var skopmyndateiknun aðalstarf hans frá þeim tíma.
Gúppí
Náttúrulegt útbreiðslusvæði gúppífiska er norðaustanverð Suður-Ameríka og við Karíbahaf en þeir hafa verið fluttir víðs vegar um heim. Í sumum tilvikum var tilgangurinn með flutningi þeirra að stemma stigu við moskítóflugum, vegna þess að fiskarnir éta lirfur þeirra.
Ljóðhús
Ljóðhús (skosk gelíska: Leòdhas, enska: Lewis) eru norðurhluti eyjunnar Ljóðhúsa og Héraðs í Ytri Suðureyjum. Flatarmál Ljóðhúsa er 1.700 km². Ljóðhús eru lægri og sléttari en suðurhluti eyjunnar, Hérað, sem er tiltölulega fjöllótt. Landið á Ljóðhúsum er frjósamt og því búa um þrír af hverjum fjórum íbúa eyjunnar þar. Stærsti bærinn í Suðureyjum, Stornoway, er á Ljóðhúsum.
Sigmund Johanson Baldvinsen
Uppfinningamaður
Sigmund var uppfinningamaður en vélstjóri að mennt. Hann hannaði fiskvinnsluvélar og fann upp sjálfvirkan sleppibúnað fyrir gúmbjörgunarbáta.
Gúppí
Fiskarnir lifa í torfum í ferskvatni en þola ísalt vatn. Kjörhitastig þeirra er um 25-28 gráður. Þeir eru helst í litlum lækjum og tjörnum. Karlfiskarnir eru smærri (1,5-3 cm) en kvenfiskarnir (3-6 cm) og hafa skrautlegri ugga og sporð. Því skærari litir, þeim mun meira aðlaðandi er karlinn í augum kvenfisksins. Aðalfæða þeirra eru þörungar og skordýralirfur. Ævilengd hjá villtum fiskum eru um 2 ár. Gúppíar geta átt afkvæmi með mollífiskum en þá verða þau karlkyns og ófrjó.
Ljóðhús
Ljóðhús hafa að geyma marga ólíka vaxtarstaði þar sem fjölbreytt gróður- og dýralíf, svo sem gullernir, krónhirtir og hreifadýr, lifir. Þessar tegundir njóta verndar á nokkrum náttúruverndarsvæðum sem er að finna á eyjarhlutanum.
Öldungakirkjan hefur haft mikil áhrif á sögu Ljóðhúsa. Eyjarhlutinn var einu sinni undir stjórn Norðmanna. Lifnaður á Ljóðhúsum er frábrugðinn þeim sem er að finna annars staðar á Skotlandi. Ljóðhýsingar halda sabbatsdaginn hátíðlegan, tala margir gelísku og stunda enn mógröft. Rík saga Ljóðhúsa er varðveitt í þjóðsögum og tónlistarhefð eyjarhlutans.
Oxalis gigantea
Oxalis gigantea er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Andesfjöllum (norður og mið Síle). Stundum er hún talin til O. virgosa.
Sigmund Johanson Baldvinsen
Málaferli
Sigmund lenti í málaferlum út af skopmyndum sínum. Þýskur leynilögreglumaður var fenginn til landsins til að vinna að lausn Geirfinnsmálsins og Sigmund teiknaði skopmynd þar sem sást SS merki á búningi leynilögreglumannsins. Ritstjórar Morgunblaðsins voru dæmdir en Sigmund slapp við dóm því það vantaði eftirnafn hans við skopmyndina.
Íslenska ríkið kaupir skopmyndir
Þann 15. desember 2004 keypti íslenska ríkið tíu þúsund teikningar eftir Sigmund og hyggst gera þær aðgengilegar á netinu.
Sinfónía frá nýja heiminum
Sinfónía frá nýja heiminum er níunda sinfónía Antonín Dvořáks. Sinfónían er í e-moll og hefur ópusnúmerið 95. Hún er fyrsta verkið sem Dvořák samdi eftir að hann tók við kennarastöðu sinni við New York. Í sinfóníuna notaði Dvořák Norður-Amerísk þjóðlög innflytjenda frá Evrópu en þau, ásamt heimþránni sem Dvořák þjáðist af í New York setja svip sinn á verkið.
Sinfónían er í hefðbundnu fjögurra kafla formi og hefst á hægum og tregafullum ingangi en lýkur á alsælum hápunkti. Kaflarnir eru:
771
Árið 771 (DCCLXXI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Alpafræhyrna
Alpafræhyrna (fræðiheiti: Cerastium latifolium ) er fjölær jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Evrópu.
Melur (Skátafélag)
Skátafélagið Melur hefur verið staðsett á Þorlákshöfn og gaf út uppskriftabók árið 1998
Masahiro Hamazaki
Masahiro Hamazaki (14. mars 1940 - 10. október 2011) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Strönd
Strönd eða strandlengja er skilgreind sem land sem liggur að sjó, hvort sem það snýr beint að úthafinu eða er falið í vogi eða vík. Ströndin getur verið hamrar sem skaga þverhnípt út í sjó eða aflíðandi sandfjörur.
Sasa megalophylla
Sasa megalophylla er lágvaxin bambustegund (um 20 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Tomitaro Makino og Shigetaro Uchida.
Pompeii
thumb|right|300px|Kortið sýnir svæðið sem varð fyrir áhrifum frá gosinu í Vesúvíus í ágúst 79. thumb|[[Bakarí í Pompei.]] Pompeii var rómversk borg nálægt þar sem borgin Napolí stendur nú. Í ágúst árið 79 grófst borgin ásamt borginni Herculaneum undir ösku í kjölfar mikils eldgoss úr Vesúvíusi. Út af þessu varðveittist borgin á nákvæmlega sama veg og hún var þegar hún grófst undir.
Árið 1748 var byrjað að grafa borgina upp en úr þeim uppgreftri hefur komið mikið af þekkingu nútímans um líf á tímum Rómverja. Borgin er á heimsminjaskrá UNESCO.
Kverneland
thumb|New Holland með Kverneland plóg (þrískera) thumb|Taarup er hluti af Kverneland (hér [[pökkunarvél)]] Kverneland Group var stofnað árið 1879 í Noregi af Ole Gabriel Kverneland (1854 - 1941). Það er í dag einn stærsti plóga og jarðvinnslutækja-framleiðandi í heiminum. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í sveitarfélaginu Klepp í Rogaland. Dótturfyrirtæki Kverneland eru meðal annars Vicon, Taarup, Accord og Rau.
Léttlest
thumb|METRO léttlest í miðbæ [[Houston, Texas, Bandaríkjunum]] thumb|LYNX léttlest í [[Charlotte (borg í Norður-Karólínu)|Charlotte, [Norður-Karólínu, Bandaríkjunum]] Léttlest er járnbrautarlest, sem notuð er við almenningssamgöngur í borgum og í öðrum þéttbýlum svæðum. Léttlestarkerfi er einskonar millistig á milli sporvagns og snarlestar. Léttlestir bera oftast færri farþega en snarlestir og eru ekki eins hraðskreiðar, en þær eru aftur á móti hraðskreiðari og geta tekið fleiri farþega en sporvagnar. Ein sérstaða léttlesta er sú að þær geta bæði gengið á sér sporum aðskildar frá umferð og á spori ásamt umferð. Flestar léttlestir eru knúnar áfram með rafmagni en þó eru til lestir sem notast við díselolíu.
Léttlestir á Íslandi
Komið hafa upp hugmyndir um að koma á fót léttlestakerfi á höfuðborgarsvæðinu. Drög að hugsanlegu kerfi hefur verið á aðalskipulagi Reykjavíkur. Einnig hafa komið upp hugmyndir um að hafa léttlest frá Keflavíkurflugvelli til höfuðborgarsvæðisins.
843
Árið 843 (DCCCXLIII í rómverskum tölum)
Myl
thumb|250x250dp|[[Tobermory, stærsti bærinn á Myli]]
Myl (skosk gelíska: Muile, enska: Mull) er önnur stærsta Innri Suðureyja sem liggja við vesturströnd Skotlands. Flatarmál Myls er 337,97 km² og er það því fjórða stærsta eyja við Skotland. Íbúar eyjunnar voru 2.800 árið 2011 sem er fjölgun frá 2001 er þeir voru 2.667 manns. Á sumrin fjölgar íbúum eyjunnar mikið vegna ferðamannastraums. Flestir íbúar búa í Tobermory.
EM
EM getur átt við:
Íslendingar í Spánarstríðinu
Á vegum íslenska kommúnistaflokksins fóru þrír Íslendingar til Spánar til að taka þátt í borgarastyrjöldinni þar; Hallgrímur Hallgrímsson, Aðalsteinn Þorsteinsson og Björn Guðmundsson. Höfðu þeir allir þrír verið í „Varnarliði verkalýðsins“ innan kommúnistaflokksins sem stundaði bardagaæfingar og átti að beita þegar byltingin gengi um garð. Björn Guðmundsson, frændi Einars Más rithöfundar, var sá eini til að særast en það gerist í loftárás á skálann sem hann gisti í.
Vernharður Eggertson sagðist hafa farið til Spánar og tekið einhvern þátt í átökunum og skrifaði bók um það (Íslenskur ævintýramaður í styrjöldinni á Spáni, 1938) undir dulnefninu Dagur Austan en sú bók er almennt ekki talin áreiðanleg.
Tölva
thumb|right|Apple II einkatölva
Tölva er rafeindatæki sem notað er við hraðvirka úrvinnslu, geymslu og birtingu mikils magns gagna eftir nákvæmri forskrift forrits. Gagnvart almennum notanda samanstendur tölva af skjá, lyklaborði, mús, hátölurum og kassa sem inniheldur tölvuna sjálfa, ásamt diskadrifum og hugsanlegum fleiri inntaks- og úttaksmöguleikum.
Tölvan er líklega ein áhrifamesta uppfinning 20. aldarinnar og tölvutækni hefur gjörbreytt aðstæðum fólks til vinnu og leiks um allan heim.
Orðsifjar og íslensk heiti
thumb|Ýmis orð yfir tölvur yfir árin skv. timarit.is Þegar fyrsta tölvan kom til landsins voru ýmis nöfn höfð um hana, eins og rafreiknir, rafheili, rafeindareiknir og einnig enska tökuorðið computer. Vilmundur Jónsson, landlæknir, hafði á sínum tíma stungið upp á orðinu hjarni (= heili). Það var hins vegar ekki fyrr en árið 1965 að Sigurður Nordal prófessor við HÍ stakk upp á nafninu tölva. Orðið er samrunaorð frá orðunum ‚tala‘ og ‚völva‘ og fallbeygist orðið eins og ‚völva‘, ‚slöngva‘ eða sérnafnið ‚Röskva‘: Fyrsta tölvan sem kom til íslands hafði verið kölluð Rafeindaheilinn meðal margra innan Háskóla Íslands. Þorsteinn Gylfason hefur sagt frá því að hann var viðstaddur þegar Sigurður fékk hugmyndina, og að orðið hafi verið orðið alkunnugt á nokkrum vikum og öll hin nýyrðin dáið drottni sínum.
Rétt nefnifallsmynd er ‚tölva‘ en ekki ‚talva‘,  þó notkun þeirrar nefnifallsmyndar sé byrjuð að heyrast í vaxandi mæli er enn mælt með notkun nefnifallsmyndarinnar ‚tölva‘.
Innri gerð tölva
Tölva samanstendur af nokkrum einingum eða hlutum sem vinna saman. Venjan er að þeim sé raðað á móðurborð.
Minni
Minni tölva er röð af númeruðum einingum sem hver inniheldur tölulegar upplýsingar. Upplýsingarnar geta ýmist verið skipanir sem tölvan framkvæmir eða gögn sem tölvan les eða skrifar.
Stærð, fjöldi og gerð minniseininganna er mjög breytilegur milli tölva og flestar nútíma tölvur nota nokkrar mismunandi gerðir minnis (td. flýtiminni, vinnsluminni og harða diska).
Miðverk
Miðverkið (e. Central processing unit) samanstendur af stýri-, reikni- og rökverki ásamt inniminni, staflageymslu, skipunarpípu o.fl.. Í dag er miðverkið venjulega haft á einni kísilflögu sem kallast (ör)gjörvi.
Örgjörvinn er kísilflaga samsett úr mörgum smárum og öðrum smáhlutum og sér um að túlka og vinna úr öllum aðgerðum forritanna á tölvunni og venjulega úr öllum ílags- og frálagsbúnaði.
Ílag og frálag (inntak og úttak)
Ílags- og frálagsbúnaður (e. input- and outputdevices) er heiti sem er notað bæði þegar verið er að tala um forrit og búnað eins og lyklaborð, skjá, harðadiska og netkort. Til er búnaður sem tekur annað hvort bara við upplýsingum eða sendir bara frá sér (e. input or output-only), en flest tæki gera hvort tveggja, jafnvel prentarar og skjáir. Á öllum venjulegum heimilistölvum er grunnstýringarkerfi eða BIOS (e. Basic Input/Output System ) þetta kerfi er geymt á lítilli flögu sem er á móðurborðinu. Örgjörvinn notar grunnstýringarkerfið þegar tölvan er ræst, það sér um að koma fyrir nauðsynlegum upplýsingum í vinnsluminni tölvunar svo stýrikerfið geti ræst sig. Jafnframt stjórnar grunnstýringarkerfið upplýsingaflæði á milli ílags- og frálagsbúnaðar og kjarna stýrikerfisins.
Hvítur fiskur
Hvítur fiskur vísar til fiska með hvítt hold. Þar á meðal er þorskur, ýsa, lúða og karfi. Rauður fiskur eru fiskar með rautt hold. Þekktastir eru laxfiskar, svosem lax og urriði. Þeir hljóta lit sinn af fæðunni sem er aðallega ýmis krabbadýr sem eru með rautt litarefni í skel.
Skátafélag Akraness
Skátafélga Akraness á skálann Skálafell í Skorradal
Bifröst
Bifröst getur átt við:
Trjákeppur
Trjákeppur (fræðiheiti: Otiorhynchus singularis) er ranabjöllutegund ættuð frá Evrópu.
Á Íslandi
Hann finnst á nokkrum þéttbýlissvæðum á Íslandi, aðallega í gömlum görðum í Reykjavík.
Loðinlykill
Loðinlykill (fræðiheiti Primula mollis) er blóm af ættkvísl lykla.
Karlsruhe
Lega
Karlsruhe liggur um 3 km fyrir austan Rínarfljót norðvestarlega í sambandslandinu Baden-Württemberg og steinsnar frá frönsku landamærunum. Vestasti hluti Karlsruhe er Rínarhöfnin mikla, þ.e. bæði gámahöfn og olíuhöfn. Handan Rínarfljóts er sambandslandið Rínarland-Pfalz. Næstu borgir eru Pforzheim og Stuttgart fyrir suðaustan og Mannheim fyrir norðan.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er gulur borði skáhallt niður á rauðum grunni en á borðanum segir FIDELITAS, sem merkir dyggð. Það var Karl Wilhelm markgreifi sjálfur sem stakk upp á þessu merki en það var ekki formlega tekið upp fyrr en 1887.
Orðsifjar
Karlsruhe heitir eftir Karli Vilhjálmi markgreifa af Baden-Durlach sem stofnaði borgina á 18. öld. Ruhe merkir friður eða kyrrð, enda var hugmynd Karls Vilhjálms að þar gæti fólk búið í friði.
Saga Karlsruhe
|thumb|Kastalinn í Karlsruhe er miðja borgarinnar, en mikið af götum og stígum liggja út frá honum
Upphaf
Sagan segir að Karl Vilhjálmur markgreifi af Baden-Durlach hafi eitt sinn verið að veiðum, lagst niður og sofnað. Hann dreymdi um glæsihöll sem lægi eins og sól fyrir miðju á borg og lægju götur og stígar frá höllinni í allar áttir. Þegar hann vaknaði hóf hann þegar að gera skizzur af draumi sínum. Borgina stofnaði hann formlega 1715 þegar hann sjálfur lagði grunnstein að nýrri höll sinni, kastalanum í Karlsruhe. Enn má sjá móta fyrir götunum frá kastalanum, en þær eru alls 32. Sunnan við höllina var borgin sjálf reist. Þar með er Karlsruhe meðal síðustu og yngstu evrópskra borga sem teiknaðar hafa verið á pappír og skipulagðar áður en þær urðu til. Karlsruhe var aðsetur markgreifanna í Baden-Durlach, en 1771 sameinaðist það Baden-Baden og myndaði markgreifadæmið Baden.
Frjálshyggja
1806 var Baden breytt í sjálfstætt stórhertogadæmi innan þýska ríkisins. Karlsruhe varð þar með að höfuðborg. 1818 veitti stórhertoginn Karl íbúum Karlsruhe stjórnarskrá, enda var bæði hann og borgarbúar mjög frjálslegir miðað við önnur héruð Þýskalands. 1825 stofnaði stórhertoginn Lúðvík I háskólann í borginni. Eftir byltingarárið mikla 1848 jókst frjálshyggjan enn. 1862 var gyðingum í fyrsta sinn í Þýskalandi veitt almenn borgarréttindi til jafns á við aðra borgarbúa. 1863/64 var nokkurs konar hæstiréttur stofnaður, þar sem hægt var að klaga misrétt ríkisins gagnvart einstaklingum. Réttur þessi var sá fyrsti sinnar tegundar í Þýskalandi. 1877 var fyrsti sporvagn Þýskalands sem dregin var af hestum hleypt inn í umferðina í Karlsruhe. 1893 var fyrsti stúlknamenntaskóli (Gymnasium) Þýskalands stofnaður í borginni. thumb|Aðsetur Hæstarétts Sambandsríkisins Þýskalands í Karlsruhe
20. öldin
Eftir tap Þjóðverja í heimstyrjöldinni fyrri varð Karlsruhe áfram höfuðborg lýðveldisins Baden innan Weimar-lýðveldisins. Þetta breyttist ekki fyrr en 1945 er bandaríkjamenn hertóku borgina. 1952 varð borgin síðan hluti af nýstofnuðu sambandslandiaden-Württemberg, en höfuðborg þess varð Stuttgart. Hins vegar var ákveðið að stofna hæstarétt landsins (Bundesgerichtshof) í borginni 1950 og árið eftir stjórnarskrárréttinn (Bundesverfassungsgericht). Frjálshyggjunni var leyft að njóta sín í borginni á ný. 1980 var nýr stjórnmálaflokkur stofnaður í borginni, græningjaflokkurinn (Die Grünen). Flokkurinn var í ríkisstjórn Þýskalands 1998-2005 í kanslaratíð Gerhards Schröder og Angelu Merkel.
Íþróttir
Knattspyrna. Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er Karlsruher SC sem leikur heimaleiki sína í Wildparkstadion. Félagið varð þýskur meistari 1909 og bikarmeistari árin 1955 og 1956. Félagið komst auk þess í undanúrslit í Evrópukeppni bikarhafa 1994 (var þá slegið út af Austria Salzburg).
Hjólreiðar. Milli 1987-2005 var Karlsruhe áfangi í hinni þekktu hjólreiðakeppni Tour de France, enda liggur borgin aðeins steinsnar frá frönsku landamærunum. 2004 og 2006 var Karlsruhe gestgjafi í þýsku hjólreiðakeppninni Deutschland Tour.
Íþróttamót fatlaðra. 2008 fór fram íþróttamót fatlaðra í Þýskalandi í Karlsruhe (Special Olympics).
Vinabæir
Karlsruhe viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
128
Árið 128 (CXXVIII í rómverskum tölum)
Austurstræti 14
Austurstræti 14 er hús og lóð í miðborg Reykjavíkur við Austurstræti. Árið 1834 byggði Ole P.C. Möller verslunarhús þar. Tengdadóttir hans Guðný Möller eignaðist svo húsið og var þar með matsölu. Einar Benediktsson skáld eignaðist húsið og lóðina og lét rífa húsið árið 1907. Lóðin þótti mjög dýr og var kölluð Gulllóðin. Félag Einars The British North Western Syndicate byggði tvílyft timburhús á lóðinni árið 1910. Húsið var kallað Syndikatið eftir félaginu. Þar var vefnaðarvöruverslun Th. Thorsteinssonar og fleiri fyrirtæki. Syndikatið brann í Miðbæjarbrunanum í apríl 1915.
Lóðin var óbyggt til ársins 1928 en þá lét Jón Þorláksson reisa þar stórhýsi úr járnbentri steinsteypu og var það kjallari og fjórar hæðir auk þaklyftis. Á austurgafli hússins er lágmynd eftir Guðmund Einarsson frá Miðdal. Húsið er teiknað af danska húsameistaranum Gerhard Rönne. Í húsinu var lyfta en á þeim tíma var ekki lyfta fyrir fólk í öðrum húsum en Eimskipafélagshúsinu.
Í húsinu hefur verið ýmis konar rekstur. Á götuhæð var Soffíubúð þar sem verslað var með föt og vefnaðarvöru og smádót. Á götuhæð var einnig hárgreiðslustofa og úra- og skartgripaverslun sem Halldór Sigurðsson rak. Á annari hæð var lengi hattabúð og hattasaumastofa sem Anna Ásmundsdóttir átti. Einnig var í húsinu tannlæknastofa Halls Hallssonar. Á annarri hæð var skrifstofa sem sá um útflutning á saltfiski. Á þriðju hæð voru lögfræðistofur. Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen var í húsinu og ljósmyndastofa Vignis og óskars. Í risinu var íþróttasalur Jóns Þorsteinssonar. Fyrirtækin Lýsissamlagið og Söfnunarsjóður Íslands voru einnig staðsett þar.
Þegar Soffíubúð hætti kom í staðinn Herradeild P&Ó en hana ráku Pétur og Ólafur, Pétur var tengdasonur Axels. Tóbaksverslunin London var í húsinu frá 1930. Á fyrstu hæð hússins var London dömudeild og á annarri hæð var Bára með dömufataverslun en hún flutti síðar verslun sína á Hverfisgötu.
Café París sem núna er á götuhæð hússins var stofnsett af Katli Axelssyni og sonum hans. Þar er kaffihús og veitingasala og borð höfð úti á stétt við Austurvöll á góðviðrisdögum.
Sigma
Sigma er átjándi bókstafur í gríska stafrófinu (hástafur: Σ, lágstafur: σ ϛ) og samsvarar íslenska stafnum S. Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 200. Þegar hann er að finna í enda lágstafa orða er hann skrifadur ϛ, annars σ.
Galdrar í Harry Potter
Galdrar í Harry Potter eru galdraþulur sem persónur í Harry Potter-sögunum nota, ásamt töfrasprotum, til að framkvæma hluti með yfirnáttúrulegum hætti. Meginstef í söguheimi Harry Potter er að galdrafólk hefur sérstaka hæfileika til að gera yfirnáttúrulega hluti sem það svo lærir að beita með markvissum hætti í galdraskólum eins og Hogwarts.
Ófyrirgefanlegu bölvanirnar
Ófyrirgefanlegar bölvanir eru þrjár. Refsingin fyrir að beita þeim er fangavist í Azkaban.
Daldónar, ógn og skelfing Vestursins
Íslensk útgáfa
Daldónar, ógn og skelfing Vestursins var gefin út af Fjölva árið 1978 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er sjötta bókin í íslensku ritröðinni.
Rita (fugl)
Rita (eða skegla) (fræðiheiti: Rissa tridactyla) er smávaxin máfategund með gulan gogg og svarta fætur. Rita heldur sig mest út á sjó. Hún steypir sér eftir æti eins og kría. Rita er félagslyndur fugl og verpir í stórum byggðum. Rita verpir 1 til 3 eggjum.
Rita er algengur farfugl á Íslandi. Stofnstærð er talin yfir 630 þúsund. Þess má geta að fræðiheitið fyrir fuglinn er byggt á íslenska orðinu fyrir fuglinn þótt -t hafi orðir að -s. Síðari hluti heitisins er gríska fyrir þrjár tær eða þrítáaður.
Tjörneslögin
thumb|right|Í gili einu rétt sunnan við Hallbjarnarstaði sjást Tjörneslögin glögglega. Maðurinn á myndinni gefur til kynna hæð jarðlagastabbans. Tjörneslögin eru 500 m þykk sjávarsetlög á vestanverðu Tjörnesi. Nafnið er stundum notað óformlega yfir jarðlög á öllu nesinu eða einungis öll sjávar- og jökulbergslög sem liggja frá Köldukvísl yfir í Breiðuvík. Jarðlögum á Tjörnesi er skipt niður í fjóra meginhluta: Köldukvíslarhraun, Tjörneslög, Höskuldsvíkurhraun og Breiðavíkurhóp. Aldur þessara myndana spannar frá 10 milljónum ára fram á síðari hluta ísaldar, en með stóru mislægi milli Köldukvíslarhraunanna og Tjörneslaganna. Hin eiginlegu Tjörneslög skiptast í þrjú meginlög eftir einkennisskel hvers lags: gáruskelja-, tígulskelja- og krókskeljalög. Í Furuvík og Breiðuvík má finna bæði jökulbergs- og sjávarsetlög. Saman sýna þessi einstöku setlög óvenju samfellda sögu loftslagsbreytinga síðustu 5 ármilljóna eða allan ísaldartímann og ríflega það.
Fána Tjörneslaganna segir okkur sögu loftslagsbreytinga í aðdraganda ísaldarinnar. Ofan sjálfra Tjörneslaganna má finna á Tjörnesi alls níu eða tíu jökulbergslög, sem segja til um jökulskeið og hlýskeið kvartertímabilsins. Jökulbergslögin hafa varðveist fyrir tilstilli hraunlaga, sem runnið hafa ofan á jökulbergið og varið það fyrir jöklum síðari jökulskeiða. Vegna þessa samspils elds og ísa finnast hvergi annars staðar jafnmörg jökulbergslög í einni jarðlagasyrpu og má fullyrða að hin samfellda jarðlagasyrpa Tjörness sé einstök á heimsmælikvarða.
Jarðfræðiyfirlit
thumb|Tjörneslögin hjá Ytra Tungu Tjörnes er skaginn, sem skilur að Skjálfandaflóa og Öxarfjörð. Tjörnes er rishryggur og er risið talið um 500 – 600 metrar miðað við bergið suður af basaltstaflanum. Halli jarðlaganna er um 5–10° og hallar þeim til norðvesturs. Risið afhjúpar basalthraunstafla frá tertíer. Ofan á tertíer-hraunlögin leggjast mislægt 500 metra þykk sjávarsetlög, hin eiginlegu Tjörneslög. Liggja þau á milli Köldukvíslar og Höskuldsvíkur. Ofan á Tjörneslögunum liggja hraunlög, kennd við Höskuldsvík og Hvalvík, og ofan á þeim jökulbergs- og sjávarsetlög, kennd við Furuvík og Breiðuvík. Svokallað Mánárbasalt liggur ofan á Breiðavíkurlögunum en ofan á því skiptast á enn yngri jökulbergs- og basalthraunlög.
Aldur jarðlaga
Þrjár meginaðferðir, jarðlagafræði, ákvörðun segulstefnu hraunlaga og kalín-argon greining, hafa verið notaðar til að aldursgreina Tjörneslögin allt frá upphafi 20. aldar.
Jarðlagafræði
Í upphafi 20. aldarinnar voru engar aðferðir þekktar til að ákvarða raunaldur jarðlaga. Því varð að ákvarða afstæðan aldur með því að bera saman jarðlög og leifar lífvera á milli mismunandi svæða. Fyrstir til að reyna að ákvarða afstæðan aldur Tjörneslaganna voru Helgi Pjetursson 1910 og Guðmundur G. Bárðarson 1925. Gróður- og sjávardýraleifar Tjörneslaganna voru bornar saman við leifar í svipuðum lögum erlendis, til að mynda við lög í Austur-Anglíu á austurströnd Englands. Voru Tjörneslögin talin allt frá pleistósen, plíósen og niður á yngsta hluta míósen.
Segulstefna hraunlaga
Hollendingurinn Jan Hospers varð um 1950 fyrstur til að notast við segulstefnu hraunlaga til að ákvarða afstæðan aldur jarðlaga á Íslandi. Doktorsritgerðin hans, Palaeomagnetic studies of Icelandic rocks, kom út árið 1953 en hún fjallaði um segulstefnu íslenskra hraunlaga og þar á meðal hraunlaga á Tjörnesi. Trausti Einarsson staðfesti rannsóknir Hospers með eigin rannsóknum árið 1958 og sjö árum síðar renndu niðurstöður David M. Hopkins, Þorleifs Einarssonar og Richard R. Doell enn frekari stoðum undir fyrri rannsóknir Hospers og Trausta.
Þar sem Tjörneslögin leggjast mislægt ofan á Köldukvíslarbasaltið var ekki hægt að ákvarða eldri mörk laganna út frá segulstefnu hraunlaganna. Eitt elsta hraunlagið í Tjörneslögunum er hið svokallaða Skeifárbasalt en það er öfugt segulmagnað. Það þótti líklegast að Skeifárbasaltið félli á annað hvort Kaena eða Mammoth segulkaflana, sem eru öfugt segulmagnaðir kaflar í Gauss tímabilinu. Hraunlögin í Höskuldsvík, sem liggja beint ofan á Tjörneslögunum eru rétt segulmögnuð en öfugt segulmögnuð hraunlög leggjast ofan á í Hvalvík og á milli þeirra eru Gauss-Matuyama skilin. Inn á milli setlaganna í Furuvík og Breiðuvík má finna hraunlög, sem rakin hafa verið til mismunandi segulskeiða, og þannig má aldursgreina afstætt stóran hluta Tjörneslaganna.
Kalín-argon aðferð
Um og upp úr miðri 20. öldinni varð kalín-argon aldursgreiningartæknin almennilega nýtileg við raunaldursgreiningu bergs og erlendis var fljótlega lagður grunnur að raunaldurstímakvarða byggðum á segulstefnumælingum hraunlaga. Þorleifur Einarsson hóf því ásamt samstarfsmönnum sínum að tengja saman segulstefnu hraunlaga á Tjörnesi við þennan tímakvarða, en það var aðeins nálgun þar sem ekki lágu beinar rannsóknir að baki. Lengi vel var það vandkvæðum bundið að nota kalín-argon aðferðina á berg frá Tjörnesi, meðal annars vegna lágs kalínmagns í berginu, ummyndunar og lágs aldurs. Nú er Köldukvíslarbasaltið talið vera um 8,5 – 10 milljón ára gamalt. Hraunlag neðst í gáruskeljalögunum hefur verið aldursgreint um 4 milljón ára sem er jafngamalt og elsti hluti Tjörneslaganna. Höskuldsvíkurhraunlögin hafa verið aldursgreind 2,6 milljón ára og hafa Tjörneslögin því hlaðist upp á um 1.500 þúsund árum, frá því fyrir um 4 – 2,5 milljónum ára.
Hraunlögin, sem liggja á milli Tjörneslaganna og Furuvíkurlaganna, eru 2,6 – 2 milljón ára gömul. Hið eldra af jökulbergslögunum tveimur í Furuvík hefur verið áætlað um 2,2 milljón ára gamalt. Jökulbergslögin sýna að ísöld hefur þá verið að fullu gengin í garð þar sem Tjörnes er langt frá jökulmiðju landsins og jökullinn hefur þurft að breiða vel úr sér til að ná þar fram í sjó.
Í Breiðuvík má finna fjögur jökulbergslög en þau eru hulin hraun- og sjávarsetlögum, sem myndast hafa á hlýskeiðum. Í sjávarsetinu má finna skeljategundir, sem lifa nú við landið, og bendir það til raunverulegra hlýskeiða með loftslagi líkt og á nútíma. Í sjávarseti, næst jökulbergi, hafa þó fundist á tveimur stöðum skeljar jökultoddu, en hún lifir við sporða skriðjökla í 0 °C heitum sjó. Þar hefur einnig fundist gneisshnullungur í jökultoddusetinu en hann er fyrsta ummerki um borgarís við strendur Íslands. Í Breiðavíkurlögunum má þar að auki greina leifar trjágróðurs, furu, elris, víðis og birkis.
Ofan á Breiðavíkurlögunum leggst Mánárbasaltið, en það hefur verið aldursgreint 1,2 milljón ára gamalt. Breiðavíkurlögin liggja eftir Tjörnesi suður að Búrfelli og Grasafjöllum, mislægt ofan á öðrum jarðlögum. Helming leiðarinnar samanstanda lögin af jökulbergi og sjávarseti en sunnar af ár- og vatnaseti. Það bendir til þess að á myndunartíma Breiðavíkurlaganna hefur Tjörnesið verið mjög flatlent og löngum hulið sjó. Hvert jökulbergslag svarar því að öllum líkindum til jökulskeiðs með stórfelldri jöklun út frá jökulmiðju landsins en ekki til stuttra kuldakasta með staðbundinni jöklun.
Gáruskeljalögin
Neðstu lögin, og jafn framt þau elstu í Tjörneslögunum, eru hin svo kölluðu gáruskeljalög. Þau eru kennd við þrjár tegundir skeljarinnar venerupis, sem nefnist gáruskel á íslensku. Áður voru þessar skeljar kallaðar báruskeljar, með tegundaheitið tapes, en það hefur valdið ruglingi þar sem heitið báruskel hefur lengi verið notað yfir aðrar tegundir skelja. Því lögðu Leifur A. Símonarson og Jón Eiríksson til að heitið gáruskel væri heldur notað yfir þær skeljategundir, sem finnast í neðstu lögum Tjörneslaganna. Þó eru gáruskeljalögin yfirleitt enn kennd við fræðiheitið tapes, líkt og gert hefur verið hingað til.
Gáruskeljategundirnar, sem finnast í Tjörneslögunum, eru af tegundunum Venerupis aurea (glóskel), Venerupis rhomboides (bugskel) og Venerupis pullastra (möttulskel). Þessar tegundir lifa nú allt frá ströndum Noregs við Lofoten suður að ströndum Marokkó. Þær eru einnig algengar við strendur Bretlandseyja. Tilvist þessara skeljategunda í gáruskeljalögunum bendir til þess að sjávarhiti hafi verið að minnsta kosti 5–6 °C hærri við Norðurland þegar lögin mynduðust en hann er nú. Athuganir á súrefnissamsætum í skeljunum benda raunar til þess að sjávarhiti hafi verið allt að 10 °C hærri á myndunartíma miðað við nútím. Gáruskeljategundirnar lifa nú á litlu dýpi við orkulitlar strendur þar sem þær grafa sig í smá- eða fínkornóttan bergmulning svo sem sand, silt og leir, en ætla má að gáruskeljalögin hafi því myndast á grunnsævi. Einnig má sjá merki þess að landið hafi nokkrum sinnum risið úr sæ þar sem surtarbrandslög koma fyrir inn á milli sjávarsetlaganna.
Tígulskeljalögin
Ofan á gáruskeljalögin leggjast setlög kennd við skeljategundina mactra, sem kölluð hefur verið tígulskel á íslensku. Lögin hafa því verið nefnd tígulskeljalög. Þessi lög liggja frá Reká langleiðina norður að Hallbjarnastaðaá. Tígulskeljar eru nú útdauðar en fjölmargar núlifandi skeldýrategundir má finna meðfram tígulskeljunum í lögunum. Má þar nefna hnúfskel, Glycimeris, en lífsvæði hennar í Evrópu liggur núna frá Kanaríeyjum í suðri að Norðursjó í norðri. Sjávardýrafánan í tígulskeljalögunum bendir til þess að sjávarhiti hafi verið að minnsta kosti 5 °C hærri á upphleðslutíma tígulskeljalaganna en nú.
Í tígulskeljalögunum má, líkt og í gáruskeljalögunum, finna töluvert af surtarbrandslögum og ber surtarbrandurinn vitni um gróskumikið skóglendi. Þar hafa ýmsar tegundir barrtrjáa vaxið, svo sem fura, greni, þinur og lerki. Inn á milli barrtrjánna hefur mátt finna kulvís lauftré, eik, beyki, platanvið, helsi og kristþyrni ásamt birki, víði og elri. Leifar skóglendisins benda til mun mildara loftslags en á okkar tímum og hefur meðalhiti kaldasta mánaðar varla farið undir 0 °C. Rannsóknir á súrefnissamsætum í skeljum tígulskeljalaganna benda þó til töluvert sveiflukennds hitastigs og hefur loftslagið farið kólnandi þó það hafi, eins og fyrr segir, verið hlýrra en nú. Uppröðun skeljanna í setlögunum bendir til þess að þau hafi hlaðist á einhverju dýpi úti fyrir ströndinni.
Krókskeljalögin
Efsta og jafn framt yngsta lag hinna formlegu Tjörneslaga er kennt við krókskelina, Serripes grönlandicus. Lögin liggja á milli Hallbjarnastaðaár og Höskuldsvíkur en þar fyrir ofan taka yngri hraunlög við. Mjög lítið er um surtarbrand í krókskeljalögunum en þó má finna örlítið af honum efst. Athuganir á súrefnissamsætum skelja úr lögunum sýna að hitastig hefur lækkað töluvert frá því sem var þegar tígulskeljalögin hlóðust upp. Lægsta hitastigið er um miðbik krókskeljalaganna en hitastigið hefur þá farið niður í það sem nú þekkist við strendur Tjörness. Skeljar úr eldri lögum hverfa en nýjar kaldari tegundir koma inn. Má þar meðal annars nefna hafkóng, hallloku og krókskel. Benda þessar breytingar á sjávardýrafánunni til töluverðra loftslagsbreytinga til hins verra. Aðrar merkilegar breytingarnar á fánunni eru að af um 100 nýjum tegundum í lögunum er um það bil fjórðungur upprunninn úr Kyrrahafi. Það kemur heim og saman við opnun Beringssundsins, á milli Alaska og Síberíu, en hún hefur verið talin hafa gerst fyrir um 3 milljónum ára. Við opnunina streymdu sjávardýr Kyrrahafsins út í Norður-Íshafið og námu þaðan ný lönd, meðal annars við Atlantshafið. Fyrrnefndar tegundir, hafkóngur, hallloka og krókskel, eru einmitt á meðal tegundanna, sem bárust úr Kyrrahafinu í þessum flutningum. Þess verður þó að geta að gögn hafa verið lögð fram sem benda til þess að Beringssundið hafi opnast mun fyrr, eða fyrir um 4,8 – 7,4 milljónum ára.
Upphaf ísaldarinnar hefur stundum verið talin markast af komu þessara köldu skeljategunda enda fer ísaldarummerkja, jökulbergs, fyrst að gæta rétt fyrir ofan krókskeljalögin. Krókskeljalögin segja því á vissan hátt sögu bæði loftslags- og breytinga á landaskipan (tektónískum breytingum). Koma krókskeljalagafánunnar til Íslandsstranda táknar að ísöldin sé að ganga í garð og vitnar um opnun Beringssundsins.
Perceval eða Sagan um gralinn
thumb|right|350px|Myndskreyting við Perceval. Perceval eða Sagan um gralinn er frönsk ljóðsaga eftir Chrétien de Troyes, sem var eitt virtasta skáld miðalda og sótti gjarnan yrkisefni til sagna um Arthúr konung og riddara hans. Perceval var síðasta verk höfundarins, samið á árabilinu 1180–1191, en hann lést án þess að hafa lokið verkinu. En þrátt fyrir lausa enda er Perceval með bestu riddarasögum miðalda, er raunsærri en flestar þeirra og full góðlátlegrar kímni.
Í fyrri hlutanum segir frá Perceval, ungum manni sem yfirgefur móður sína til að verða riddari. Í kastala Fiskikonungsins sér hann gralið og spjótið með oddinum sem blæðir úr. Þá verða straumhvörf í lífi hans.
Í síðari hlutanum er fjallað um ævintýri riddarans Gauvains, og vandræði sem hljótast oft af samskiptum hans við konur.
Perceval eða Sagan um gralinn kom út 2010 í íslenskri þýðingu Ásdísar R. Magnúsdóttur, í ritröðinni Lærdómsrit Bókmenntafélagsins. Þar er verkið þýtt eins og það er í frönskum handritum frá fyrri hluta 13. aldar.
Parcevals saga
Aðgengileg útgáfa af Parcevals sögu og Valvers þætti er í bókinni: ''Með kurt og pí. Riddarasögur handa grunnskólum'', Mál og menning, Rvík 1988, bls. 33–137. Baldur Hafstað og Kolbrún Bergþórsdóttir sáu um útgáfuna.
Hin verkin sem til eru í 13. aldar þýðingu, eru Erex saga og Ívents saga.
Skátafélag Borgarness
Skátafélag Borgarness á skátaskálann Fluga
Tokugawa Ieyasu
thumb|right|Tokugawa Ieyasu. Tokugawa Ieyasu (japanska 徳川 家康; 31. janúar 1543 – 1. júní 1616) var stofnandi og fyrsti sjógun Tokugawa-veldisins sem ríkti yfir Japan í næstum þrjár aldir, frá lokum Sengoku-tímabilsins um 1600 til Meiji-endurreisnarinnar 1868. Ieyasu tók völdin árið 1600, var skipaður sjógun árið 1603, sagði af sér 1605 en hélt áfram um valdataumana til dauðadags.
Ieyasu var sonur daimyos og hófst til valda í Onin-borgarastyrjöldinni. Undir lok tímabilsins náði hann samkomulagi við Toyotomi Hideyoshi sem tókst í framhaldinu að leggja allt landið undir sig. Þegar Hideyoshi lést 18. september 1598 tók barnungur sonur hans, Toyotomi Hideyori, við völdum, en stjórn landsins var í höndum ráðs fimm öldunga þar sem sá valdamesti var Ieyasu. Hann gerði bandalög við þá daimyo sem voru andsnúnir Hideyoshi og þegar einn hinna öldunganna lést réðist hann á Ósakakastala þar sem Hideyori dvaldist, og lagði hann undir sig með hervaldi 1599.
Við þetta þjöppuðu hinir þrír öldungarnir sér saman gegn Ieyasu sem sigraði her þeirra í orrustunni við Sekigahara 15. september 1600 og varð við það einvaldur í öllu landinu. Þremur árum síðar fékk hann titilinn sjógun eða herstjóri frá Go-Yozei keisara. Tveimur árum síðar sagði hann af sér og sonur hans, Tokugawa Hidetada, tók við. Ieyasu hélt samt áfram um stjórnartaumana. Síðasta andstaðan við hann kom frá Hideyori, syni Hideyoshis, sem bjó enn í Ósakakastala og safnaði um sig stuðningsmönnum sem voru andsnúnir Tokugawa-veldinu. Til uppgjörs kom í umsátrinu um Ósaka 1614-1615 sem lauk með sigri Tokugawa og dauða Hideyori.
Linus Torvalds
thumb|Linus Torvalds Linus Benedict Torvalds (fæddur 28. desember 1969 í Helsinki í Finnlandi) er finnskur tölvunarfræðingur þekktastur fyrir að hafa skrifað stýrikerfiskjarnann Linux. Linus lærði við Háskólann í Helsinki á árunum 1988 til 1996 og býr nú í Bandaríkjunum.
Hann hefur fengið fjölda verðlauna t.d. 2014 IEEE Computer Society Computer Pioneer Award og 2018 IEEE Masaru Ibuka Consumer Electronics Award.
Fiskvinnsluvél
Fiskvinnsluvél eru rafknúið verkfæri sem notað er til að vinna fisk, verja hann skemmdum og hluta hann niður í sjávarafurðir sem auðveldara er að flytja, geyma og selja  á markaði. Fiskvinnsluvélar geta verið staðsettar í frystihúsum eða annars konar fiskiðjuverum í landi eða þær geta verið um borð í vinnsluskipum eða verksmiðjuskipum. Margar ólíkar fiskvinnsluvélar mynda oft vinnslulínu í fiskvinnslu þar sem starfsfólk stýrir vélum og færibönd og lyftarar flytja fisk á mismunandi vinnslustigum á milli ýmissa fiskvinnsluvéla.
Nokkrar gerðir fiskvinnsluvéla:
Marilyn Manson
thumb|200px|Marilyn Manson thumb|Manson á sviði.
Brian Hugh Warner betur þekktur sem Marilyn Manson (fæddur 5. janúar 1969) er bandarískur tónlistarmaður sem stofnaði hljómsveit undir samnefndu listamannsnafni. Hann hefur einnig leikið í kvikmyndum og málað listaverk.
Manson vakti fyrst áhuga Trent Reznors árið 1994 og tók Reznor upp fyrstu tvær breiðskífur (og fyrstu stuttskífu) plötu hljómsveitarinnar ásamt því að hljómsveitin fór á tónleikaferðalag með Nine Inch Nails, bandi Reznors.
Manson þykir umdeild persóna vegna sviðsframkomu sinnar og telja sumir hann hafa neikvæð áhrif á ungmenni. Þá hafa konur sakað hann um líkamlegt og kynferðislegt ofbeldi.
Sínaískagi
Skaginn er að mestu leyti eyðimörk. Á suðurhluta skagans er Sínaí-fjall þar sem Móses tók samkvæmt Biblíunni við steintöflum með boðorðunum tíu.
Sigdalurinn mikli liggur austan megin við skagann.
CRISPR/Cas9-erfðatæknin
CRISPR/Cas9 er aðferð sem notuð er til að gera breytingar á erfðaefni lífveru. Hægt að gera litlar breytingar hratt og ódýrt, svo sem að lagfæra genagalla og að afvirkja gen. CRISPR/Cas9 er hnitmiðaðri en eldri aðferðir og er því er minni hætta á skemmdum og aukaverkunum.
Til að gera breytingar þarf eina lengju af RNA sem passar við það DNA sem maður vill breyta, og ensímið Cas9 sem klýfur í sundur DNA á viðkomandi stað.
Tæknin byggir á ákveðnu ónæmiskerfi dreifkjörnunga sem ver þá fyrir veirum sem hafa áður sýkt þá. CRISPR kallast þær DNA-raðir sem dreifkjörnungurinn býr til út frá leifum veirunnar, þegar svipuð veira sýkir dreifkjörnunginn aftur getur CRISPR þefað upp erfðaefni veirunnar, ensímið Cas9 sér að CRISPR passar þar við og klýfur erfðaefni veirunnar í sundur á hárréttum stað sem kemur þá í veg fyrir að veiran geti starfað.
CRISPR stendur fyrir „clustered regularly interspaced short palindromic repeats“ eða á íslensku „síendurteknar stuttar DNA-raðir sem líta eins út afturábak og áfram og koma fram með reglulegu millibili í þyrpingum“, Cas9 stendur fyrir „CRISPR associated protein 9“.
Jennifer Doudna og Emmanuelle Charpentier fengu Nóbelsverðlaunin í efnafræði fyrir þróun sína á CRISPR-tækninni árið 2020.
Kuiperbelti
Kuiperbeltið er svæði í sólkerfinu. Innri mörk þess eru við braut Neptúnusar (sem er 30 AU frá sólinni) og ytri mörk við 50 AU frá sólinni. Kuiperbeltið er, ólíkt Oortskýinu, ekki skilgreint sem kúlulaga heldur sem belti sem liggur í plani, sama plani og jörðin, sólin og flestar reikistjörnurnar.
Kuiperbeltið er talið hafa myndast vegna áhrifa Júpíters og sýna útreikningar að á beltinu má líklegast finna hluti á stærð við Mars og jörðina. Yfir 800 hlutir hafa fundist á Kuiperbeltinu, þ.m.t. Plútó og tungl hans Karon, og nýlega hafa fundist þar nokkuð stórir hlutir á borð við 50000 Quaoar sem fannst árið 2002 og er helmingi minni en Plútó.
Moon Bloodgood
Moon Bloodgood (fædd Korinna Moon Bloodgood, 20. september 1975) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Terminator Salvation, Day Break og Falling Skies.
Einkalíf
Bloodgood er fædd og uppalinn í Anaheim, Kaliforníu og er af hollenskum, írskum og suður-kóreskum uppruna.
Moon er fyrrverandi Laker Girls klappstýra.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Bloodgood var árið 2002 í Just Shoot Me. Hefur hún síðan þá komið fram í þáttum á borð við CSI: Crime Scene Investigation, Monk, Burn Notice og Human Target.
Árin 2006 – 2007 þá lék hún í Day Break sem Rita Shelten. Einnig lék hún Journeyman sem Livia Beale árið 2007. Lék hún síðan í Falling Skies sem Anne Glass árið 2011.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Bloodgood var árið 2004 í Win a Date with Tad Hamilton. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Pathfinder, Street Fighter: The Legend of Chun-Li, Beautiful Boy og Conception. Árið 2009 þá var henni boðið hlutverk í myndinni Terminator Salvation þar sem hún lék Blair Williams.
Verðlaun og tilnefningar
Sundance Film Festival verðlaunin
Xining Caojiabao alþjóðaflugvöllurinn
Alþjóðaflugvöllur Xining Caojiabao (IATA: XNN, ICAO: ZLXN) (kínverska: 西宁曹家堡国际机场; rómönskun: Xīníng Cáojiābǎo Guójì Jīchǎng) er flughöfn Xining höfuðborgar Qinghai héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Flugvöllurinn er staðsettur í 2170 metra hæð yfir sjó, í Huzhu sýslu, Haidong, um 30 km austur af miðborg Xining. alt=Mynd sem sýnir farþegarmiðstöð Xining Caojiabao alþjóðaflugvallarins við Xining borg, Qinghai, Kína.|thumb|Farþegarmiðstöð Xining Caojiabao alþjóðaflugvallarins. Flugvöllurinn tók til starfa árið 1991 og var stækkaður árið 2011 þegar byggð var ný 3.800 metra löng flugbraut í stað þeirrar gömlu. Þriðja stækkunin hófst árið 2018. Vegna aukinnar umferðar og meiri áherslu á ferðaþjónustu var nafni flugvallarins breytt árið 2018, þar sem hann fékk opinberlega viðskeytið „alþjóðaflugvöllur“. Strætisvagnar tengja flughöfnina við miðborg Xining. Reglubundnar ferðir almannavagna eru í boði til nágrannabæja. Flugfélögin China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Loong Air og Sichuan Airlines, eru umsvifamest á flugvellinum. - Alls starfa þar 18 flugfélög. Flestir áfangastaðir eru innan Kína, en einnig eru alþjóðaflug frá Xining til Hong Kong, Tókýó, Taípei, Bangkok, Kuala Lumpur, og fleiri staða. Flugvöllurinn þjónar einnig sem varaflugvöllur fyrir Urumqi Diwopu alþjóðaflugvellinn vegna flugleiða til Evrópu og Vestur-Asíu.
Árið 2018 var flugvöllurinn með um 6.4 milljónir farþega.
Þorgils gjallandi
Þorgils gjallandi (1. júní 1851 – 23. júní 1915) var íslenskur rithöfundur, fæddur að Skútustöðum við Mývatn. Hann hét réttu nafni Jón Stefánsson en notaði gervinafnið Þorgils gjallandi sem dulnefni. Hann bjó alla tíð í Þingeyjarsýslu og var hreppstjóri þar frá árinu 1890. Hann fór aðeins tvisvar sinnum út fyrir sýslumörkin. Foreldrar hans voru Stefán Helgason og Guðrún Ólafsdóttir. Þau eignuðust saman fjögur börn og komst Þorgils einn á legg. Hann missti móður sína þegar hann var níu ára og föður sinn þegar hann var aðeins 17 ára. Hann tók við búinu eftir dauða föður síns en að ári liðnu gerðist hann vinnumaður á ýmsum bæjum í sveitinni.
Þorgils var einn sérstæðasti liðsmaður raunsæisstefnunnar í íslenskum bókmenntum að því leyti að hann var bóndi og að öllu leyti sjálfmenntaður til skrifta. Upphafið að ferli Þorgils er að finna í sveitablöðum mývetninga á 8. og 9. áratug 19. aldar. Hann var natúralisti á evrópska vísu og gekk út frá dýrseðli mannsins og uppruna hans á meðal skepna náttúrunnar, enda eru söguhetjur hans ekki alhreinar heldur kynferðislegar verur sem stjórnast af þörfum og aðstæðum. Ástin var ekki bústaður eilífrar hugsjónar að hans dómi, heldur ástríða sem krefst útrásar, siðlaus og saklaus í senn, af því hún er sama og eðli mannsins. Ástarsögum Þorgils lýkur oftast nær með ósköpum því persónur hans geta ekki komið eðli sínu og lífi saman við skilyrði sem krefjast sjálfshöfnunar og bælingar. Ástæðan er fyrst og fremst sú að samfélagið hefur með siðareglum sínum afskræmt manninn, breytt honum úr fjörmiklu og kraftmiklu dýri sem stjórnast af hvötum í viðbjóðslegan varg, lymskan og síljúgandi.