cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þriðji geirinn
Gagnrýni á þriðja geirann felst meðal annars í því að hann auki valdsvið ríkjandi afla með því að færa það niður í grasrótina og að hann stofnanavæði andspyrnu. Bent hefur verið á að vöxtur þriðja geirans í þróunarlöndum tengist því að ríkisvaldið sker niður félagslega þjónustu í nafni frjálshyggju í efnahagsstjórn ríkjanna. Þriðji geirinn sé eins konar staðgengill fyrir ríkisvaldið og merki um hnignun velferðarhugsjónarinnar. Eins hefur þriðji geirinn verið gagnrýndur fyrir ógagnsæi, bæði í ákvarðanatöku og meðferð fjármuna, og skort á lýðræði.
Á Íslandi voru samvinnufélög áberandi fulltrúi þriðja geirans á 20. öld en þeim hefur farið ört fækkandi síðustu 20 ár. Á móti hefur félagsaðild almennings aukist verulega og sjálfseignarstofnunum fjölgað á sama tíma.
Vísindavefurinn
Vísindavefurinn er vefsíða sem Háskóli Íslands setti upp 29. janúar 2000 og forseti Íslands (þá Ólafur Ragnar Grímsson) opnaði. Vefurinn var hluti af verkefni háskólans „Opinn háskóli“ sem aftur var hluti af verkefni Reykjavíkurborgar í tilefni þess að hún var ein af Menningarborgum Evrópu. Vinsældir vefsins leiddu til þess að hann hélt áfram að starfa eftir að ofangreindu verkefni lauk. Á vefnum er hægt að spyrja spurninga um allt sem viðkemur vísindum og fræðum. Starfsmenn Vísindavefsins leita svo til fræðimanna á viðkomandi sviði og ritstýra svörum sem frá þeim berast. Einnig er hægt að leita í gömlum svörum með leitarvél síðunnar.
Svör
Fjöldi svara á Vísindavefnum var 11.477 í febrúar 2017. Guðrún Kvaran, prófessor emerita, er sá höfundur sem hefur svarað flestum spurningum á vefnum, alls 1.055 miðað við mars 2017.
Oft koma tugir spurninga á dag en fleiri koma yfir vetrartímann frá nemendum í skólum landsins. Mörgum spurninganna er svarað beint með því að vísa á svör sem nú þegar má finna á vefnum.
Fjarlægð svör
Vísindavefurinn fjarlægði 16 svör tengd geimverkfræði í nóvember 2005 eftir að höfundur þeirra var dæmdur fyrir nauðgun.
Heimsóknir
Meðalfjöldi gesta í hverjum mánuði var um 93.000 miðað við árið 2016. Á hverjum degi eru rúmlega 3.000 svör vefsins lesinn og á einum mánuði eru svo til öll svör vefsins lesin.
Vísindamiðlun
Vísindavefurinn hefur tekið þátt í ýmsum verkefnum í tengslum við vísindamiðlun til almennings. Má þar meðal annars nefna Háskóla unga fólksins, Háskólalestina , Vísindavöku Rannís og Vísindasmiðjuna.
Bækur
Vísindavefurinn hefur tekið þátt í gerð þriggja bóka: Af hverju er himinninn blár?, Af hverju gjósa fjöll? og Af hverju eru jöklar og ís á jörðinni?
Af hverju er himinninn blár? Spurningar og svör af Vísindavefnum kom út árið 2003 en í henni má finna um það bil 200 svör af Vísindavefnum. ''Af hverju gjósa fjöll? Spurningar og svör af Vísindavefnum um eldgos'' kom út árið 2011 og inniheldur svör við 40 spurningum. ''Af hverju eru jöklar og ís á jörðinni? Spurningar af Vísindavefnum um jökla og loftslagsmál'' kom út árið 2015 og inniheldur svör við 45 spurningum sem Helgi Björnsson, prófessor emeritus í jöklafræði, svarar. Síðastnefndu tvær bækurnar eru barnabækur og er það Þórarinn Már Baldursson sem myndskreytir.
Staðreynda- og samfélagsvakt
Vísindavefurinn bauð almenningi að senda inn spurningar sem vörðuðu fullyrðingar stjórnmálamanna og talsmanna stjórnmálaflokka í tilefni Alþingiskosninga sem fóru fram 29. október 2016.
Þorleif
Þorleif er íslenskt kvenmannsnafn.
Hrafnlaug
Hrafnlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Haraldur (nafn)
Haraldur er íslenskt karlmannsnafn.
Hvítöl
thumb|right|Danskt hvítöl Hvítöl er dökkt yfirgerjað léttöl af dönskum uppruna. Það er með áfengisinnihald undir 2,5% og gert með því að meskja maltið við mjög háan hita (76-78°C). Það skapar mikið af ógerjanlegum sykrum sem verða eftir sem sæta í ölinu þegar gerjun er lokið, en að sama skapi lítið af gerjanlegum sykrum sem gerið getur breytt í áfengi. Nafnið er dregið af því að ölið var búið til með „hvítu malti“, þ.e. malti sem var þurrkað rétt áður en hvítar spírurnar í byggfræjunum urðu grænar. Það þekkist í Danmörku frá 15. öld. Hefð er fyrir því í Danmörku að drekka hvítöl á jólum og hefur sú hefð meðal annars borist til Íslands. Í Danmörku er hvítöl því stundum markaðssett fyrir jólin sem „nisseøl“ en á Íslandi er það kallað jólaöl.
Á Íslandi framleiddi Ölgerðin Egill Skallagrímsson hvítöl frá stofnun fyrirtækisins 1913 fram til ársins 2020. Fram undir 1980 var nýbrugguðu hvítöli tappað á brúsa sem viðskiptavinir komu sjálfir með í ölgerðina fyrir jólin þegar hvítölið var selt sem „jólaöl“. Sumir litu jafnvel á það sem ómissandi hluta af jólaundirbúningnum að standa í biðröð fyrir utan brugghús Ölgerðarinnar á Njálsgötu með brúsa í hendi síðustu dagana fyrir jól.
Flæmska brúnölið oud bruin er skyld tegund af dökku öli með lítið áfengisinnihald en sem er yfirleitt látið þroskast á flöskum meðan hvítöl er oftast selt nýtt.
Émile Durkheim
thumb|right|Émile Durkheim Émile Durkheim (15. apríl 1858 – 15. nóvember 1917) var franskur félagsfræðingur og mannfræðingur sem átti stóran þátt í því að gera félagsfræði að viðurkenndri fræðigrein. Hann rannsakaði samfélög manna m.a. út frá glæpum, sjálfsmorðum, trúarbrögðum og menntun. Hann gerði fyrstur manna skýran greinarmun á annars vegar einstaklingshegðun og hinsvegar hóphegðun. Durkheim er stundum nefndur faðir félagsfræðinnar.
Ævi og ferill
Émile fæddist í Épinal, litlum bæ í norð-austurhluta Frakklands. Hann var af gyðingsættum og voru bæði faðir hans og afi rabbínar. Sjálfur var hann, í það minnsta eftir að hann komst til ára, trúleysingi.
Émile sýndi námi sínu lítinn áhuga og útskrifaðist í heimspeki með lága einkunn. Á meðan að á náminu stóð las hann verk Auguste Comtes og Herbert Spencers. Á þessum tíma var félagsfræði ekki til sem sjálfstæð fræðigrein.
Þar sem hann taldi sig ekki geta fengið kennarastöðu í París fluttist Émile til Bordeaux 1887 þar sem hann kenndi við kennaraháskóla. Þá birti hann sína fyrstu bók um verkaskiptingu í samfélaginu og áhrif hennar 1893. Tveimur árum síðar kom út eftir hann bók um félagsfræði, Reglur um félagsfræðilega aðferð, þar sem hann mæltist m.a. til þess að notaðar séu vísindalegar aðferðir við úrvinnslu félagsfræði. Þá stofnaði hann fyrstu félagsfræðideild í evrópskum háskóla í háskólanum í Bourdeaux. Stuttu síðar stofnaði hann, L'Année Sociologique, fyrsta tímarit tileinkað félagsfræði.
Árið 1897 birti hann bók um ítarlegar rannsóknir sínar á sjálfsmorðum (sjá neðar). Hann missti son sinn í fyrri heimsstyrjöldinni og lést af völdum hjartaáfalls 1917.
Rannsóknir
Ásamt Herberti Spencer innleiddi hann svokallaða virknihyggju. Afstaða þeirra var sú að samfélagið samanstæði af hlutum sem þjónuðu hver sínum tilgangi og mynduðu heild. Jafnframt taldi hann fullvíst að virkni hvers þessara hluta ákvarðaðist af undirliggjandi regluverki heildarinnar. Meðal þeirra verkfæra sem varpað gátu ljósi á eðli samfélagsins voru það sem Durkheim nefndi félagslegar staðreyndir.
Í rannsóknum sínum á tíðni sjálfsmorða dró Émile þá skynsömu ályktun að hún væri ekki bundin við sálfræði einstaklinga heldur ákveðin félagsfræðileg skilyrði. Þetta höfðu aðrir sýnt fram á og mátt sjá á þeirri staðreynd tíðni sjálfsmorða hélst ekki í hendur við hlutfall geðsjúkra og tók ekki miklum sveiflum vegna staðbundinna aðstæðna. Með framúrstefnulegri beitingu tölfræði gat Émile sýnt fram á að helsti áhættuhópurinn væri sá sem væri hvað minnst félagsleg virkni einhleypir, (hvítir) mótmælendatrúar karlmenn. Minni sjálfsmorðstíðni væri hjá giftum mönnum og minni hjá kaþólikkum og enn minni hjá gyðingum. Þ.a.l. taldi hann að fólk fremdi sjálfsmorð ef það einangraðist frá samfélaginu og nefndi hann slíkt ferli siðrof.
Émile leit svo á að það væri hlutverk hans að reyna að ráða bót á meinum samfélagsins. Hann hafði sér í lagi áhuga á hvers kyns reglum sem samfélagið setti um leyfilega hegðun þegna þess. Til þess rannsakaði hann þróun hegningarlaga annars vegar í hinum nýju borgarsamfélögum - sem skapast höfðu með þéttbýlismynduninni sem fygldi iðnvæðinguninni - og hins vegar í smærri og frumstæðari samfélögum sveitanna. Hann komst m.a. að þeirri niðurstöðu að borgarsamfélögum mætti lýsa sem lífrænum andstætt vélrænum samfélögum strjálbýlis. Með því átti hann við að í frumstæðari samfélögum var samfélagið samleitnara. Við alvarlegri brotum var gjarnan grimmilegum, líkamlegum refsingum beitt. Hver einstaklingur var álitinn fastur hluti af samfélaginu og ekki álitið æskilegt að vikið yrði frá venjum innan þess. Þéttbýlissamfélögum nútímans taldi hann einkennast af verkaskiptingu eða sérhæfingu, þar með væri ekki jafn traust bönd sem tengdu einstaklinga. Í slíku samfélagi er fólk umburðarlyndara hvort gagnvart öðru.
Sigurður Ólafsson - Meira fjör
Sigurður Ólafsson syngur Meira fjör er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Sigurður Ólafsson lögin Meira fjör og Kom þú þjónn. Hljómsveitarstjóri er Bjarni Böðvarsson og aðrir í hljómsveit eru Sveinn Ólafsson, Þorvaldur Steingrímsson, Óskar Cortes, Jónas Dagbjartsson og Einar B. Waage. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Sunderland
thumb|200px|right|Sunderland Sunderland er borg í Norðaustur-Englandi með um 174 þúsund íbúa (2011). Áður voru miklar skipasmíðastöðvar í borginni, einhverjar þær stærstu í Bretlandi. Nú er þessi iðnaður liðinn undir lok. Í Sunderland er samnefnt knattspyrnufélag, það er að segja Sunderland A.F.C.
Linspire
Linspire, áður þekkt sem LindowsOS, er GNU/Linux dreifing sem byggir á Debian verkefninu. Linspire er ætlað til þess að auðvelda notkun Linux stýrikerfisins fyrir heimili, skóla og notendur í fyrirtækjum. Linspire leitast við að byggja upp GNU/Linux dreifingu sem er einföld í notkun fyrir hinn almenna tölvunotanda en uppfyllir ekki endilega kröfur þeirra sem eru lengra komnir og búa yfir meiri þekkingu.
Síðasta stöðuga útgáfa Linspire, er útgáfa 5.1 sem gefin var út 21. apríl 2006. Hún inniheldur KDE 3.3.2, Xorg 6.9.0, GCC 3.4.3 og útgáfu 2.6.14 af linux kjarnanum.
Freespire
Þann 24. apríl 2006 tilkynnti Kevin Carmony forstjóri Linspire útgáfu Freespire. Þessi nýja dreifing fylgir sama líkani og Fedora Core dreifingin sem studd er af Red Hat og Red Hat samfélaginu síðan árið 2003. Novell kom einnig á fót samskonar "samfélagsstuddu" verkefni tengdu SUSE dreifingu sinni sem nefnist OpenSUSE á seinni hluta árs 2005. Freespire mun byggja á Debian verkefninu, verða keyrt áfram af Freespire samfélaginu og verða nátengt Linspire dreifingunni.
Agamemnon
Agamemnon (forngríska ) er ein þekktasta persónan í grískri goðafræði. Hann var sonur Atreifs konungs í Mýkenu og Ærópu drottningar og var eldri bróðir Menelásar, konungs í Spörtu. Agamemnon fór fyrir því herliði Grikkja sem hélt til Tróju í Trójustríðinu.
Spekistefna
Spekistefna eða gnóstíkastefna er nútímasafnheiti notað yfir margar trúarhreyfingar sem og trúar- og heimspekihugmyndir ýmissa stakra gnósta. Ýmsir trúarsöfnuðir sem í dag eru kallaðir gnóstískir voru mest áberandi á fyrstu tvem öldunum eftir Krist og höfðu meðal annars þónokkur áhrif á frumkirkjuna sem þó almennt barðist á móti þeirra hugmyndum og hafnaði þeim.
Eitt megineinkenni og það sem sameinaði flestar þessar hugmyndir var róttæk tvíhyggja. Sú tvíhyggja að fyrir guðlega verknað hafi efnið og þar með mannslíkaminn verið skapaður og inn í honum væri til fræ frá þessari guðlegu sköpun sem kallað var gnosis. Kenningar gnósta voru því almennt þess eðlis að hver einstaklingur þyrfti að losna undan áhrifum efnisins til þess að komast að kjarna sínum og frelsa þennan guðlega neista.
Hugleiðsla og meinlætalifnaður var því mjög algengur þeirra á meðal og höfðu sumar þessarra hugmynda mikil áhrif meðal bæði gyðinga- og kristinna klausturssamfélaga. Margir gnóstar töldu Jesús vera sendiboða af himnum ofan komin til þess að frelsa hina trúuðu frá efninu með því að færa þeim guðlega þekkingu.
Lo-Fi-Fnk
Lo-Fi-Fnk er sænsk raftónlistar-hljómsveit. Hljómsveitin var stofnuð árið 2001.
RuneScape
Runescape er þrívíddar net leikur. Hann kom út 2001 frá Jagex og Andrew Gower gerði hann ásamt bróður sínum Paul Gower. Hann er mest spilaði vafra undirstöðu-netleikur í heimi. Ókeypis er að spila leikinn. Það þarf samt að borga ef maður vill fá svokallað félagsaðild til að bæta leikmanninn þinn. Árlega er haldið svokallað RuneFest þar sem Runescape leikmenn úr öllum heimshornum hittast og spila og hafa það gaman. Jagex er orðið miklu stærra fyrirtæki útaf leiknum og allir sem vinna þarna er yfir 100 manns. Jagex hefur oft unnið verðlaunir fyrir runescape t.d. Best MMORPG of the year (MMORPG stendur fyrir Massive Multiplayer Online RolePlaying Game).
Gítarskóli Ólafs Gauks
Gítarskóli Ólafs Gauks er gítarskóli í Reykjavík sem var stofnaður árið 1975. Í skólanum eru kennd grunngrip, nótur, þvergrip, tónlistartegundir eins og djass, blús og margt fleira. Kennslan er ætluð byrjendum frá átta ára aldri sem og lengra komnum, börnum, unglingum og fullorðnum. Gítarskólinn er að Síðumúla 17.
Gítarnámið var í upphafi útfært af gítarleikaranum Ólafi Gauki og kennt er bæði á rafmagnsgítar og klassískan, auk rafmagnsbassa. Námið skiptist í ÞREP og nemendum er raðað eftir því hvað við á hverju sinni. Fer það eftir aldri, kunnáttu og/eða áhugasviði. Notaðir eru geisladiskar til kennslu sem nemendur æfa sig eftir heima, og fylgja þannig hverju þrepi að því næsta. Boðið er upp á hóptíma, mest átta saman og svo er einnig líka hægt að sækja einkatíma ef þess er óskað. Ellefu vikna námskeið hefjast í janúar og september á ári hverju. Ekki er kennt á sumrin.
49er
thumb|right|49er í keppni 49er er hraðskreið, flatbotna tvímenningskæna hönnuð af ástralska skútuhönnuðinum Julien Bethwaite sem nýr ólympíubátur fyrir prófanir 1996. 49er var fyrst notuð sem keppnisbátur á Sumarólympíuleikunum 2000 í Sydney. Hönnun hennar byggir á hönnun áströlsku 18 feta kænunnar. Hún er með langt bugspjót fyrir gennaker, vængi út frá hliðunum og masturstaug fyrir bæði stýrimann og miðskipsmann.
29er er minni þjálfunarútgáfa fyrir 49er með einni masturstaug.
Hreyfitaugungahrörnun
Hreyfitaugungahrörnun, einnig kallað MND (e. motor neuron disease) eða hreyfitaugasjúkdómur, er oft banvænn sjúkdómur sem herjar á hreyfitaugar líkamans, sem bera boð til vöðvanna. Sjúkdómurinn veldur máttleysi og lömun í höndum, fótum, munni, hálsi og fleiri líkamshlutum.
Orsök MND er óþekkt. Eitthvað veldur því að boð berast ekki á milli hreyfitaugafruma og vöðvinn hreyfist því ekki samkvæmt vilja einstaklingsins. Hreyfitaugafrumurnar visna og deyja og vegna hreyfingarleysis rýrna vöðvarnir.
MND byrjar yfirleitt á einu svæði hreyfitaugakerfisins og veldur dauða efri og neðri hreyfitaugunga á því svæði, sem gerir vöðvana sem þeir stjórna kraftminni og rýrari. Svo færist sjúkdómurinn yfir í annan vöðvahóp. Ómögulegt er að sjá fyrir á hvaða vöðvahóp sjúkdómurinn herjar næst því MND fylgir engu ákveðnu mynstri. Þó er algengt að ef sjúkdómurinn herjar t.d. á annan handlegginn þá er hinn handleggurinn líklega næstur í röðinni.
MND ágerist yfirleitt hratt. Líftími sjúklinga eftir að þeir fá sjúkdóminn er yfirleitt eitt til sex ár en þó lifa sumir lengur, í allt að tíu ár.
MND herjar aðeins á þá vöðva líkamans sem lúta viljastýrðum hreyfingum en ekki á vöðva svo sem hjarta, nýru, skynfæri og fleiri líffæri sem starfa óviljastýrt. MND hefur ekki áhrif á vitsmunalegan styrk sjúklingsins.
Þegar sjúkdómurinn ágerist getur sjúklingurinn átt í auknum erfiðleikum með daglegar athafnir eins og að lyfta, bera, koma sér milli staða, tala, tyggja og kyngja. Undir lokin á sjúklingurinn erfitt með að anda, þar sem þindin verður máttlaus og getur ekki þanið út lungun eðlilega.
Mismunandi tegundir MND
Til eru nokkrar tegundir af MND.
Einkenni
Algeng einkenni sem einstaklingar með MND finna fyrir eru:
Sum þessara einkenna er hægt að meðhöndla til að auka lífsgæði sjúklingsins. Einstaklingar með MND fá ekki allir sömu einkenni og fá ekki endilega öll ofangreind einkenni. Hvert einkenni fyrir sig getur einnig tengst öðrum sjúkdómum og því mikilvægt að útiloka aðra sjúkdóma.
Greining
Ekki er til neitt próf sem getur staðfest hvort einstaklingur sé með MND. Sjúkdómsgreining er gerð með því að fylgjast með einkennunum í ákveðinn tíma og útiloka aðra sjúkdóma. Einkennin fara versnandi með tímanum.
Tíðni
MND greinist hjá einum til tveimur af hverjum 100.000 íbúum á ári. Á hverjum tíma eru u.þ.b. sex manns með MND af hverja 100.000 íbúa. Á Íslandi eru því á bilinu 15-20 manns með MND á hverjum tíma og árlega greinast um það bil 5 manns á Íslandi með MND.
Hverjir fá MND?
MND getur byrjað hvenær sem er frá tuttugu ára aldri að níræðisaldri. Algengasti aldurinn er þó upp úr fimmtugu.
Meðferð
Engin lækning er til við MND enn sem komið er en vonir standa til að hægt sé að þróa lyf sem geti hægt á gangi sjúkdómsins. Sjúklingar geta þó fengið lyf sem hjálpa gegn ákveðnum einkennum, svo sem vöðvakrömpum, stífleika, bráðum þvaglátum, ýktum hlátri eða gráti og geispa. Sjúklingum bjóðast einnig önnur meðferðarúrræði sem miða að því að auka lífsgæði og hjálpa sjúklingnum að vera sjálfstæðum eins lengi og hægt er.
Heimildir
Amyotrophe Lateralsklerose Motor neurone disease Sclérose latérale amyotrophique Amyotrofische laterale sclerose Amyotrofisk lateralskleros 肌肉萎缩症
Helleníski tíminn
Helleníski tíminn er það tímabil fornaldar nefnt, einkum í fornaldarsögu Grikklands, sem nær frá dauða Alexanders mikla árið 323 f.Kr. til orrustunnar við Actíum árið 31 f.Kr. Stundum er miðað við upphaf keisaratímans í Róm árið 27 f.Kr. Í fornaldarheimspeki er gjarnan miðað við dauða Aristótelesar árið 322 f.Kr. en seinni mörkin eru oft óljós, enda var sú heimspeki sem var stunduð eftir 1. öld f.Kr. og fram á 2. og 3. öld e.Kr. í meginatriðum heimspeki helleníska tímans.
Á hellenískum tíma blómstruðu borgir eins og Alexandría, Antíokkía og Pergamon auk Aþenu. Alþjóðleg viðskipti jukust mjög fyrir botni Miðjarðarhafs og forngríska breiddist út um allt veldi Alexanders mikla og hélst lingua franca fram á rómverskan tíma.
Pathet Lao
Pathet Lao var pólitísk hreyfing og skæruliðaher í Laos sem barðist frá 1949 fram til 1975, upphaflega við franska nýlenduveldið enn lengst af við hægrisinnaðar ríkisstjórnir studdar af Bandaríkjunum. Pathet Lao var var lögð niður sem hreyfing eftir að Alþýðulýðveldið Laos var stofnað 1975. Hreyfingin var ætíð undir stjórn kommúnista og var nátengd og í sumum tilvikum samofin víetnömsku hreyfingunni Viet Minh og kommúnistum í Norður-Víetnam.
Valdataka Japana í Laos í mars 1945 klippti skyndilega á 50 ára sögu franska nýlenduveldisins. Án nokkurrar andspyrnu voru Frakkar í landinu lokaðir inni í fangabúðum og allt valdakerfið lagt í hendur Japönum. Þegar Japanir hurfu frá Laos í ágúst 1945 var yfirstéttin í landinu klofin í afstöðu sinni til endurkomu Frakka. Konungurinn, Sisavangvong, fagnaði endurkomunni en varakonungurinn, Phetsarath prins og bræður hans Souvanna Phouma og Souphanouvong voru algjörlega andstæðir. (Konungurinn sjálfur átti 11 konur og minnst 24 börn en prinsarnir þrír voru allir hálfbræður með sama föður, yngri bróðir konungs.) Bræðurnir síðarnefndu voru meðal leiðtoga í þjóðfrelsishreyfingunni Lao Issara (Frjálst Laos). Lao Issara lýsti landið sjálfstætt í ágúst 1945 og útnefndi nýja ríkisstjórn. En franska hernum tókst að berja sjálfstæðishreyfinguna niður að sinni, prinsarnir Phetsarath og Souvanna Phouma flúðu til Taílands en Souphanouvong til Víetnam. Sisavangvong var krýndur konungur yfir öllu Laos 1946 og fékk landið þá takmarkað sjálfstæði innan Franska samveldisins. Miklar deilur urðu innan Lao Issara um þetta takmarkaða sjálfstæði og það leiddi til til þess að hreyfingin klofnað 1949 og hvarf sem póltískur kraftur á næstu árum. Stærsti hluti Lao Issara myndaði ný samtök, Pathet Lao (Landið Lao), sem hóf vopnaða baráttu fyrir fullu sjálfstæði.
thumb|Inngangur að einum af hellum þeim sem forysta Pathet Lao bjó í í fjöllunum nálægt Vieng Xai Sem formleg forysta fyrir sjálfstæðisbaráttuna var bráðabirgða ríkisstjórn undir forystu Souphanouvong valin á þingi Pathet Lao í Víetnam í ágúst 1950. Í stjórnina var meðal annarra valinn Kaysone Phomvihane sem síðar varð aðalráðamaður í Laos. Í raun stjórnuðu víetnamskir kommúnistar Pathet Lao að mestu, ekki síst gegnum Kommúnistaflokk Indókína sem stofnaður var 1930. Í þessum flokki voru liðsmenn frá Víetnam í algjörum meirihluta þó þar væru einnig meðlimir frá Laos og Kambódíu. Flokknum var skipt í þrjá landsflokka 1951 en Víetnamarnir héldu áfram að hafa tögl og hagldir á hinum tveim, einkum þeim laoska sem nefndur var Alþýðuflokkur Laos.
Um áramótin 1953 - 1954 gerði Pathet Lao með aðstoð Viet Minh mikla sókn inn í Laos og náðu stórum parti af norður og austurhluta landsins. Eftir ósigurinn í bardaganum við Dien Bien Phu í mars 1954 hófu Frakkar undanhald sitt frá Indókína. Í staðin hófu Bandaríkin að styðja þá krafta sem þeim þóttu helstir í baráttunni við kommúnismann. Meðal annars tóku þeir upp stuðning við konunglegu ríkisstjórnina í Vientiane ekki síst með vopnaaðstoð.
Ráðstefnan í Genf 1954 gaf Laos fullt sjálfstæði en þar fannst engin lausn á því hvernig ætti að stjórna landinu. Prins Souvanna Phouma sem var hlutlaus í deilum Austurs og Vesturs og stjórnaði í Vientiane, í suðri var það prins Boun Oum (sem var af ætt konunga frá Champassak) sem réði yfir svæðinu í kring um Pakse, hann var hægrisinnaður og naut stuðnings Bandaríkjanna. Og í norðri réði Pathet Lao með stuðningi Víetnam og Kína. Ár 1959 lést konungurinn og við tók sonur hans Savang Vatthana. Næstu árin voru gerðar margar tilraunir til að skapa samsteypustjórnir konungssina og kommúnista. Souvanna Phoma varð forsætisráðherra 1956 og bróðir hans, Souphanouvong, varð ráðherra. En stjórninni var steypt af stóli 1958 af herliði með aðstoð Bandríkjanna. Bardagar hófust að nýju milli Pathet Lao og konunglega hersins. Það tókst að koma á tímabundum friði 1961 og ný hlutlaus stjórn tók við undir forystu Souvanna Phoma. Ný samsteypustjórn tók við 1962 en stóð í skamman tíma enda dróst Laos nú inn í hið vaxandi ófriðarástand í Víetnam. Þær hersveitir sem höfðu verið hingað til hlutlausar snérust flestar á sveif með Pathet Lao gegn þeim sem studdar voru af Taílandi og Bandaríkjunum.
Meðan á Indókínastríðinu stóð var Laos í raun uppskipt í fjögur áhrifasvæði. Kína í norðri, Víetnamar meðfram Ho Chi Minh-stígnum í austri, Taílendingar í vestra hlutanum þar sem hersveitir hollar konungi réðu með stuðningi Bandaríkjanna og sveitir Rauðu Khmer-hreyfingarinnar héldu til í suðurhlutanum. Ekki síst vegna Ho Chi Minh-stígsins varð Laos fyrir óhemju sprengjuregni af höndum Bandaríkjanna og að nokkru leiti Taílands. Þrátt fyrir að bandaríkjaþing aldrei lýsti yfir stríð á hendur Laos og að starfsemin var ólögleg felldu bandarískar sprengjuflugvélar meira magni af sprengjum á árunum 1964 til 1973 yfir héruðunum Xieng Khuang, Sam Neua og Phong Saly í norðri og Saravan í suðri en allar sprengjur sem varpað var í seinni heimsstyrjöldinni af öllum stríðsaðilum. Samkvæmt skýrslum bandaríska flughersins fór hann í meira en 600 000 árásarferðir yfir Laos á þessum árum. Að meðaltali þýðir það að áttundu hverja mínútu, allan sólarhringinn, allt árið um hring var sprengjum varpað yfir landið. Óvíst er hversu margir dóu í þessum sprengjuárásum en sennileg ágiskun er að það hafi verið milli 300 000 og 400 000 manns.
Þessum lofthernaði var haldið leyndum vegna þess að Genfarsáttmálinn frá 1962 bannaði erlendum her að starfa í Laos. Í raun var öll hernaðarstarfsemi Bandaríkjanna í Laos ólögleg vegna þess að bandaríkjaþing fjallaði aldrei um málið og allar þessar sprengjuárásir framkvæmdar í leyni fyrir þingi og fjölmiðlum. Í upphafi flugu bandarískir herflugmenn óeinkennisbúnir í flugvélum sem merktar voru konunglega laoeska hernum. En það var ekki bara bandaríkjaher sem rauf Genfarsáttmálan, bæði Kína og Víetnam höfðu hersveitir í Laos.
Þegar Bandríkin hófu undanhald sitt frá Indókína 1973 tók Pathet Lao völdin í flestum héruðum landsins utan borganna. Samsteypustjórn var komið á 1973 en þegar Saigon féll 1975 flúðu flestir konungssinnar landið. Flestir fóru til Frakklands en allmargir til Bandaríkjanna og Taílands. Samtals flúðu um 300 000 manns frá Laos eftir valdatöku kommúnista. Pathet Lao tóku öll völd í landinu í maí en lét konunginn segja af sér og lýstu yfir stofnun Alþýðulýðveldisins Laos í desember 1975. Hreyfingin Pathet Lao var lögð niður en við tók valdakerfi ríkisins og Byltingarflokkur Laoskrar alþýðu sem varð og er enn eini löglegi stjórnmálaflokkur landsins.
Postuli
thumb|300px| Jesús og postularnir við síðustu kvöldmáltíðina. Jesús segir að einn þeirra muni svíkja sig.
Postuli – yfirleitt postularnir tólf – (gríska: απόστολος, apóstolos = sendiboði, boðberi) voru tólf lærisveinar Jesú Krists, sem hann sendi út til að kristna heimsbyggðina.
Lærisveinarnir tólf
Samkvæmt Markúsarguðspjalli (3:16-19) og Matteusarguðspjalli (10:2-4), voru lærisveinar Krists þessir:
Strangt til tekið urðu lærisveinarnir ekki postular fyrr en eftir upprisu Krists (á hvítasunnu), og því er Júdas Ískaríot ekki talinn meðal postulanna.
Aðrir postular
Í Hebreabréfinu er Jesús sagður fyrsti postulinn. Í Postulasögunni er Barnabas kallaður postuli.
Margir af fyrstu kristnu trúboðunum eru kallaðir postular. Með því er átt við þá sérstöku þýðingu sem starf þeirra hafði fyrir útbreiðslu kristninnar í ákveðnu landi eða meðal einhverrar þjóðar. Þegar sagt er að Bonifatius sé „postuli Germana“, er átt við að hann var fyrsti kristni trúboðinn meðal þeirra. Meðal slíkra „postula“ eru:
Þorsteina
Þorsteina er íslenskt kvenmannsnafn.
Kaffi
thumb|right|Kaffi í kaffibolla. Kaffi er koffínríkur drykkur sem gerður er úr brenndum baunum kaffirunnans og er yfirleitt borinn fram heitur eða ískaldur. Kaffi er ein algengasta verslunarvara heims, næst á eftir hráolíu. Heimsframleiðsla kaffis var 6,7 milljón tonn árlega 1998-2000. Langmesta framleiðslan fer fram í Brasilíu.
Bragð kaffis fer fyrst og fremst eftir tegund en einnig eftir ræktunarskilyrðum, meðhöndlun, brennslu, mölun og aðferð við uppáhellingu.
Grasafræði kaffis
thumb|alt=Coffee Bean Structure|1 "center cut", 2 fræhvíta, 3 silfurhýði (epidermis), 4 pergament (endocarp), 5 pektín lag, 6 aldinkjöt (mesocarp), 7 hýði Kaffirunninn er planta af ættbálknum Rubiaceæ, ættkvíslinni Coffea. Runninn telur rúmlega 90 tegundir en aðeins örfáar þeirra eru ræktaðar til framleiðslu. Tvær helstu tegundir kaffis sem notaðar eru til ræktunar eru Coffea arabica og Coffea canephora, þekkt sem robusta. Arabica hefur tvisvar sinnum fleiri litninga en robusta og gefur af sér kaffi með flóknari bragðeiginleika, á meðan robusta er harðgerðari og fljótvaxnari. Arabica telur um 75-80% af kaffiframleiðslu á heimsvísu, en robusta er um 20%, Coffea liberica er svo undir 2% af heimsframleiðslu og aðrar tegundir eru ræktaðar í enn minna magni.
Kaffibaunir eru fræ kaffirunnans sem vaxa inni í ávöxtum þess, kölluðum berjum. Kaffiberið skiptist í nokkur lög, yst er hýðið (exocarp), svo kemur aldinkjötið (mesocarp), næst koma pergamentið (endocarp) og svo silfurhýðið (epidermis) sem saman mynda þunna húð utan um fræin í miðju bersins. Kaffiber innihalda venjulega tvær baunir hvert, lítill hluti kaffiberja inniheldur þó aðeins eina baun, ástæði þess er sú að aðeins eitt fræ bersins hefur frjóvgast. Slíkar baunir kallast "peaberry" vegna ávalar lögunar þeirra, sem orsakast af því að þær vaxa ekki á móti annarri baun. Peaberry baunir eru oft flokkaðar frá öðrum, enda fæst fyrir þær hærra verð. Einnig kemur einstaka sinnum fyrir að kaffiber innihaldi þrjár baunir.
Ræktun
Kaffirunninn er uppruninn í norðaustanverðri Afríku en vex nú í allan hringinn um hnöttinn á milli 25 breiddargráðu norður og 25 breiddargráðu suðurs. Ræktunarskilyrði skipta miklu máli við kaffiræktun, runnarnir þurfa réttan jarðveg og veðurfar. Arabica vex í 550 til 1100 metra hæð á heittempruðum svæðum og í 1100 til 2000 metra hæð við miðbauginn, hún þarf 15-24 °C meðalhita. Robusta vex hinns vegar allt frá sjávarmáli og upp í 800 metra og þrífst best í 24-30 C meðalhita.
Kaffirunnar geta orðið allt að 12 metra háir, þar sem þeir vaxa villtir. Við ræktun kaffis eru runnarnir hins vegar klipptir niður í um 2 metra hæð til þess að auðveldara sé að hirða þá og tína berin á uppskerutíma. Runnarnir bera smá hvít blóm sem gefa af sér ber sem eru græn á meðan þau eru óþroskuð, en ýmist rauð eða gul þegar þau eru orðin þroskuð. Arabica ber tvær uppskerur á ári við miðbaug, en eina á heittempruðum svæðum. Á þeim svæðum sem bera tvær uppskerur á ári eru runnarnir nánast stöðugt í blóma og á sömu greininni geta verið blóm, óþroskuð ber og fullþroskuð ber, bændurnir þurfa því að koma oft að sama runnanum yfir uppskerutímann til þess að tína fullþroskuðu berin.
Þurrvinnsla
Við þurrvinnslu eru fullþroskuð ber fyrst flokkuð frá greinum, laufi, steinum og óþroskuðum berjum sem hafa læðst með við tínsluna. Berin eru svo lögð til þerris í sólinni, þeim er snúið reglulega svo að þau þorni jafnt og til þess að fyrirbyggja mygluvöxt, það getur tekið allt að fjórum vikum að þurrka berin. Rakastig berjanna er um 60% fyrir þurrkun, en undir 12.5% eftir hana. Kaffiberin eru geymd í sílóum þar til þau eru send í millu þar sem aldinkjötið er flysjað utan af baununum í þartilgerðum vélum. Baunirnar eru þá tilbúnar til þess að pakka þeim í sekki og flytja þær út.
Blautvinnsla
Við verkun á þvegnu kaffi eru fullþroskuð ber flokkuð frá öðrum með því að setja þau í vatn. Fullþroskuðu berin sökkva til botns en óþroskuð og ofþroskuð ber, ásamt greinum og laufum fljóta á yfirborðinu. Fullþroskuðu berin eru sett í vél sem fjarlægir aldinkjötið utan af baununum, eftir verður þó þunn slikja af aldinkjöti utan um baunirnar. Til þess að losa þessa slikju utan af baununum eru þær settar í tanka fulla af vatni þar sem slikjan gerjast og brotnar niður. Baunirnar eru svo skolaðar í hreinu vatni og lagðar til þerris. Pergamentið er fjarlægt utan af baununum í vélum og þeim er pakkað.
Uppruni og saga kaffidrykkju
Hálendi Afríku eru náttúruleg heimkynni kaffirunnans. Talið er að kaffineysla sé uprunnin þar sem nú í dag er Eþíópía og að ræktun kaffis hafi jafnvel verið hafinn á níundu öld. Kaffi barst svo til Jemen frá Eþíópíu og fyrstu skriflegu heimildirnar um kaffineyslu eru frá fimmtándu öldinni í Yemen, þar sem kaffi var orðið hluti trúarathafna súfista. Þaðan breyddist kaffineysla út um hinn íslamska heim með súfismanum, fyrst til Egyptalands og svo um öll Mið-Austurlönd.
Innan heimsveldis Ottómana var kaffidrykkja fyrst bönnuð af trúarlegum ástæðum, rétt eins og áfengi. Kaffi var hins vegar gríðarlega vinsælt þar og mikið notað til þess að halda vöku við langan bænalestur og lögunum var því breytt. Kaffihefðin barst frá Ottómönum til Ítalíu og náði að vörum páfa árið 1600, þegar prestar báðu Klemens 8. um að banna þennan drykk sem þeim þótti djöfullegur. Páfanum þótti hins vegar kaffið smakkast vel og sagan segir að hann hafi ákveðið að snúa á Satan með því að blessa kaffið og hafa þar með drykkin af honum. Hinn nýblessaði drykkur náði fljótt vinsældum á Ítalíu og í kjölfarið á því breyddist kaffineysla út um Evrópu. Kaffihús urðu fljótt samkomustaðir þar sem skrafað var um pólitík, dægurmál og annað. Kaffihúsamenningin var fljót að skjóta rótum sínum um Evrópu eftir að fyrsta kaffihúsið á ítalíu var opnað árið 1645, en þrjátíu árum síðar voru kaffihús á Englandi orðin 3000 talsins. Kaffi varð vinsælla en te í Bandaríkjunum eftir teboðið í Boston árið 1671 þegar borgarbúar mótmæltu háum sköttum á tei með því að henda þremur skipsförmunum af því í sjóinn.
Arabar höfðu fremst af verið einir um kaffirækt, en hina nýja eftirspurn beggja vegna Atlandshafsinns gerði kaffi að verðmætri verslunarvöru fyrir nýlenduveldin. Hollendingar komust yfir græðlinga á seinni hluta sautjándu aldar og hófu ræktun á eyjunni Jövu í Indónesíu og á Malbar á Indlandi. Það var svo 1714 að borgarstjóri Amsterdam gaf Frakkakonungi Loðvík 14. kaffiplöntu í vináttuheimsókn þess síðarnefnda. Liðsforingi úr franska sjóhernum að nafni Gabriel de Clieu komst yfir græðlinga af þeirri plöntu sem hann fór með til eyjarinnar Maritinique í Karabíska hafinu. Ræktunin þar gekk vonum framar og er allt kaffi í Vestur-Indíum, Brasilíu og Kólumbíu komið af kaffiplöntunum í Martinique. Fyrsti kaffibúgarður Brasilíu var svo stofnaður árið 1727 og landið varð fljótt helsta kaffiræktunar land heimsins og er það enn. Innan við öld síðar var kaffi orðið hversdagsdrykkur, í stað þess að vera forréttindi aðalsinns, og nú í dag er kaffi drukkið af milljónum manns um allan heim.
Frosti Logason
Frosti Logason (fæddur 29. apríl 1978) er blaðamaður og stjórnandi hlaðvarpsþáttarins Harmageddon og streymisveitunnar Brotkast. Hann var einn þáttastjórnanda Íslands í dag á Stöð 2. Frosti hefur líka skrifað fyrir Vísi.is og Fréttablaðið. Frosti starfar fyrir íslensku fjölmiðlasamsteypuna Sýn hf.
Frosti er með MA gráðu í blaða- og fréttamennsku frá Háskóla Íslands, BA-gráðu í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands og diplóma í fjölmiðla- og boðskiptafræðum frá sama skóla.
Frosti var gítarleikari og stofnmeðlimur íslensku harðkjarnapönkhljómsveitarinnar Mínuss sem sigraði í Músíktilraunum 1999.
Glerárkirkja
Glerárkirkja er kirkja Glerárprestakalls, sem var stofnað árið 1981 þegar Akureyrarprestakalli var skipt í tvennt. Glerárprestakall er í Eyjafjarðarprófastsdæmi. Í dag tilheyra íbúar sem eru skráðir í þjóðkirkjuna og búa í póstnúmeri 603 Akureyri yngra prestakallinu. Glerárkirkja var vígð 6. desember 1992 en hluti byggingarinnar hafði þá verið nýttur til messuhalds í nokkurn tíma.
Ágrip af byggingarsögu Glerárkirkju
Þann 31. maí 1984 tók hr. Pétur Sigurgeirsson biskup fyrstu skóflustunguna á lóð sem sókninni hafði verið úthlutað við Bugðusíðu. Glerárkirkja er alls 2100 fermetrar að stærð á tveimur hæðum. Arkitekt var Svanur Eiríksson en Halldór Jóhannsson landslagsarkitekt sá um skipulagningu lóðarinnar.
Nokkur umræða hafði farið fram um hvar kirkjan ætti að vera staðsett. Þegar árið 1969 hafði verið skipuð byggingarnefnd til að finna nýrri kirkju í Glerárhverfi stað en Lögmannshlíðarkirkja þótti orðin of lítil til að sinna íbúum í Glerárhverfi. Fljótlega kom upp sú hugmynd að kirkjan yrði staðsett á svokölluðum Neðri-ás sem er austan við Glerárskóla á milli Harðangurs og Melgerðis. Ekkert varð af þeim hugmyndum.
Fyrsta messan
Þann 18. ágúst 1985 var messað í fyrsta sinn í nýju kirkjunni og kirkjugestum kynnt skipulag og framkvæmdir við kirkjuna en hún varð fokheld ári síðar, þann 7. júní 1986. Það var svo þann 15. febrúar 1987 sem hr. Pétur Sigurgeirsson biskup vígði fyrsta hluta kirkjunnar og hófst þá reglulegt messuhald í kirkjunni í þeim hluta hennar þar sem nú er skrifstofuálma.
Vígðir þjónar kirkjunnar
thumb|Prestar og fermingarbörn ganga til kirkju í apríl 2007 Sr. Pálmi Matthíasson var sóknarprestur í Glerárprestakalli frá stofnun þess þar til hann var kallaður til starfa í Bústaðarsókn í apríl 1989. Sr. Pétur Þórarinsson tók við af honum og gegndi embættinu í tvö ár en var mikið frá vegna veikinda. Sr. Lárus Halldórsson leysti Pétur af í veikindum hans veturinn 1990 - 1991. Í apríl 1991 voru haldnar prestkostningar og hlaut sr. Gunnlaugur Garðarsson kosningu í embætti sóknarprests.. Í ársbyrjun 2005 var fjölgað um einn prest við söfnuðinn og gegndi sr. Arnaldur Bárðarson þeirri stöðu prests í Glerárkirkju frá árinu 2005 til 2010. Sr. Arna Ýrr Sigurðardóttir tók við af Arnaldi 1. júní 2010 og starfaði við söfnuðinn út sumarið 2014. sr. Jón Ómar Gunnarsson gegndi stöðu prests frá 2014-2017 en þá tók sr.Stefanía Steinsdóttir við og er nú prestur Glerárkirkju. Þá réði sóknin Pétur Björgvin Þorsteinsson djákna til starfa frá 1. janúar 2005 og gegndi hann stöðunni fram á vor 2013. Ragnheiður Sverrisdóttir, djákni starfaði við söfnuðinn veturinn 2013 - 2014, en 1. ágúst 2014 hóf Sunna Kristrún Gunnlaugsdóttir störf sem djákni og starfaði til 1. september 2020. 1. febrúar 2020 lauk sr.Gunnlaugur störfum eftir tæplega 30 ára starf við kirkjuna, sr. Sindri Geir Óskarsson sem áður hafði þjónað sem sjúkrahús- og héraðsprestur á Akureyri var kosinn í embættið og gegnir því í dag.
Organistar
Áskell Jónsson var organisti Lögmannshlíðarsóknar frá 1945 til 1987. Þegar hann lét af störfum tók Jóhann Baldvinsson við organistastarfinu og gegndi því fram til ársins 1997. Þá tók Hjörtur Steinbergsson við stöðu organista og gegndi hann því starfi fram til haustsins 2009. Valmar Väljots gegnir í dag stöðu organista kirkjunnar.
Kór Glerárkirkju
Kór Glerárkirkju er blandaður kór sem var stofnaður 12. febrúar 1944 og hét þá Kirkjukór Lögmannshlíðarsóknar en því nafni hélt kórinn fram til ársins 1990. Við kirkjuna eru einnig starfandi tveir aðrir kórar, æskulýðskór og barnakór.
Heimild
Vefsíða Glerárkirkju
Svartheiðir
Svartheiðir (fræðiheiti: Circus melanoleucos) er tegund heiða.
Georgískt larí
Larí (georgíska: ლარი; ISO 4217:GEL) er opinber gjaldmiðill Georgíu.
Bárðardalur
thumb|right|Bárðardalur við [[Goðafoss.]] Bárðardalur er dalur í Suður-Þingeyjarsýslu. Hann er einhver lengsti byggði dalur á Íslandi, teygir sig um 45 kílómetra til suðurs, inn að mörkum Sprengisands og Ódáðahrauns.
Dalurinn er sagður heita eftir landnámsmanninum Bárði Heyangurs-Bjarnarsyni, sem nam þar land að sögn Landnámabókar og bjó á Lundarbrekku en líkaði ekki vistin og hélt suður á land um Bárðargötu og nam land í Fljótshverfi.
Skjálfandafljót rennur eftir endilöngum dalnum, sem er fremur mjór. Vestan hans eru fjöll, yfirleitt 600-700 metra há, sem skilja á milli hans og Fnjóskadals, en austan dalsins er Fljótsheiði, sem er lægri, einkum norðan til. Hlíðarnar eru víðast hvar nokkuð brattar en ágætlega grónar og klettalausar. Dalbotninn er nokkuð sléttur og þakinn grónu hrauni, Bárðardalshrauni, sem er talið um 9000 ára gamalt. Dalurinn er víðast hvar þurrlendur og sumstaðar er töluverður skógur í hlíðunum. Nokkrir fagrir fossar eru í fljótinu; þekktastir þeirra eru Goðafoss og Aldeyjarfoss en einnig má nefna Hrafnabjargafoss, Barnafoss og Ullarfoss.
Allmargir bæir eru í dalnum, báðum megin fljótsins, og eru þeir flestir enn í byggð. Bæirnir standa nokkuð strjált og eru bæjarleiðir víða langar en um 40 kílómetrar eru frá fremstu bæjum til þess innsta, Svartárkots, sem er í jaðri Ódáðahrauns. Innsti bærinn að vestan er Mýri og þaðan liggur vegurinn upp á Sprengisand. Um Bárðardal orti skáldkonan og förukonan Látra-Björg:
Bárðardalur tilheyrði eitt sinn Ljósavatnshreppi en varð sjálfstæður hreppur, Bárðdælahreppur, árið 1907. Árið 2002 sameinuðust svo Bárðdælahreppur, Hálshreppur, Ljósavatnshreppur og Reykdælahreppur í eitt sveitarfélag, Þingeyjarsveit.
Emma Watson
Emma Charlotte Duerre Watson (fædd 15. apríl 1990) er bresk leikkona sem best er þekkt fyrir hlutverk sitt sem Hermione Granger í kvikmyndunum um Harry Potter.
Æska
Emma er hið eldra af tveimur börnum Chris og Jacqueline Watson, sem bæði eru lögfræðingar, en þau eru nú skilin. Emma á yngri bróður sem heitir Alex. Sem ung stelpa gekk hún í Dragon School, undirbúningsskóla í Oxford. Árið 2003 var hún komin í Headington School, stúlknaskóla sem einnig er staðsettur í Oxford.
Áður en Emma fór að leika í Harry Potter-myndunum hafði hún litla reynslu af leiklist, en sú reynsla sem hún hafði samanstóð einungis af aðalhlutverkum í skólaleikritum, meðal annars í Arthur: The Young Years og The Happy Prince. Af öðru skólatengdu sem hún tók þátt í má nefna Daisy Pratt-ljóðakeppnina, þar sem hún vann fyrstu verðlaun fyrir hennar árgang sjö ára gömul. thumb|right|Emma Watson
Ferill
Emma var valin til að leika Hermione Granger tíu ára gömul og var ellefu ára árið 2001 þegar fyrsta mynd hennar, Harry Potter og viskusteinninn, kom út. Síðan hefur hún leikið í öllum framhaldsmyndunum: Leyniklefanum (2002), Fanganum frá Azkaban (2003),Eldbikarnum (2004)., Fönixreglunni(2006) og Blendingsprinsinum (2008).
Aðdáendur Harry Potter-bókanna hafa tjáð skiptar skoðanir um túlkun Emmu á Hermione: sumir telja hana smellpassa í hlutverkið; aðrir telja að hún nái ekki að sýna veikleika Hermione og segja að hún sé „of snoppufríð“ fyrir hlutverkið — nokkuð sem sumir kvikmyndagagnrýnendur taka undir — en í bókunum er Hermione lýst sem „plain“, þ.e. hvorki „fallegri“ né „ljótri“. Eitthvað er kvartað um að hún leggi of mikla áherslu á setningar sínar og hreyfi augabrúnirnar í sífellu. Persónuleiki Hermione hefur hins vegar breyst lítillega í meðför leikstjóranna en sumir aðdáendur sagnanna kvarta yfir þeim breytingum sem það veldur í samskiptum aðalpersónanna þriggja.
Fimmtán ára gömul varð Emma yngsta leikkonan til að komast á forsíðu tímaritsins Teen Vogue.
Verðlaun
Tilnefnd: Vann:
Kvikmyndir
Beuty and the beast (2017) Belle
Auðhumla
thumb|right|Teikning af Auðhumlu í handritinu SÁM 66. Auðhumla í norrænni goðafræði er frumkýrin. Hún varð til þegar frost Niflheims blandaðist eldum Múspellsheims í Ginnungagapi.
Jötuninn Ýmir varð einnig til þegar þetta gerðist. Auðhumla nærði Ými lengst af með mjólk hennar, en það runnu fjórar mjólkurár úr spenum hennar. Auðhumla nærðist á hrímsteinum og sleikti þá til að fá næringu. Einn daginn er hún var að sleikja hrímsteinana birtist hár mans, þann næsta höfuð mans og að lokum, þriðja daginn, birtist maðurinn allur. Maðurinn var kallaður Búri.
Hrafntinna (mannsnafn)
Hrafntinna er íslenskt kvenmannsnafn.
Innlimun Rússlands á Krímskaga
Rússland innlimaði Krímskaga í kjölfar úkraínsku byltingarinnar 2014. Á skaganum, sem tilheyrði Úkraínu, er um helmingur manna af rússnesku bergi brotinn. Í febrúar 2014 var ný ríkisstjórn mynduð í Úkraínu sem óskaði nánari tengsla við Evrópusambandið, en fyrri ríkisstjórn lagði áherslu á samskipti við Rússland. Ýfingar á milli Evrópusambandssinna og þeirra sem styðja Rússland brutust út. Ómerkt herlið hertók Krímskaga, en Rússar sögðu þetta vera heimavarnarlið skagans. Stuttu síðar framkvæmdu Rússar hernaðaríhlutun á skaganum.
Undir stjórn Rússa fengu íbúar skagans að kjósa um það hvort þeir vildu tilheyra Rússlandi eða Úkraínu eða stofna sjálfstætt ríki og voru úrslit kosninganna þau að meirihlutinn valdi að tilheyra Rússlandi. Í Rússlandi telst hann eftir þessar kosningar sjálfsstjórnarsvæði sem er lýðveldi.
Þemistókles
Þemistókles (forngríska: ; 524–459 f.Kr.) var leiðtogi aþenskra lýðræðissinna á tímum Persastríðanna. Hann barðist fyrir stækkun flotans til að verjast Persunum og sannfærði Aþeninga um að verja afgangi ríkissjóðsins í byggingu nýrra skipa. Aþenski flotinn óx úr 70 skipum í 200 skip. Afleiðing þessa var m.a. alger yfirráð Aþenu á sjó allt til loka Pelópsskagastríðsins.
Adam Smith
Adam Smith (skírður 16. júní 1723 – 17. júlí 1790) var skoskur heimspekingur og er meðal áhrifamestu hagfræðinga allra tíma. Smith er einnig einn helsti hugsuður klassísks frjálslyndis og mikilvægur boðberi upplýsingarinnar. Rit hans Auðlegð þjóðanna, sem kom út 1776, var ein fyrsta tilraunin til að rannsaka þróun viðskipta og iðnaðar í Evrópu. Óumdeilt er að ritið hefur haft mikil áhrif á alla kenningasmíð um efnið allar götur síðan. Smith greiddi þannig veginn fyrir tilurð hagfræðinnar en auk þess er rit hans enn þá eitt helstu rita um kapítalisma.
Ævi og störf
Adam Smith fæddist í smábænum Kirkcaldy í Skotlandi, faðir hans var tollgæslumaður en hann lést um hálfu ári fyrir fæðingu Adams. Fæðingardagur hans er óþekktur en vitað er að hann var skírður þann 16. júní 1723. Þegar Adam var aðeins fjögurra ára gamall rændi hópur sígauna honum en maður nokkur sem átti leið hjá lét vita af staðsetningu barnsins og því tókst að endurheimta hann heilu og höldnu. Á árunum 1729-37 stundaði Adam nám í latínu, stærðfræði, sögu og skrift við Burgh-grunnskólann. Hann hóf nám í Háskólanum í Glasgow fjórtán ára gamall þar sem hann nam undir leiðsögn Francis Hutcheson. Síðar stundaði hann nám við Oxford-háskóla en var ekki eins ánægður með námið þar og í Glasgow.
Árið 1748 hóf Smith kennslu við Háskólann í Glasgow. Hann var skipaður prófessor í rökfræði við háskólann árið 1751 en ári síðar gerðist hann einnig prófessor í siðfræði og gegndi þá sömu stöðu og fyrrverandi kennari hans Francis Hutcheson. Nokkrum árum síðar var hann skipaður skólameistari. Smith kynntist heimspekingnum David Hume í Glasgow árið 1750 og urðu þeir góðir vinir. Þeir deildu skoðunum um jafn margvísleg efni og sögu, stjórnmál og heimspeki, hagfræði og trúarbrögð. Í kennslu sinni fjallaði hann meðal annars um siðfræði, mælskufræði og hagfræði.
Adam gaf út fyrstu bók sína Kenningu um siðferðiskenndirnar (e.: A Theory of Moral Sentiments) 1759. Bókin náði talsverðum vinsældum, hún var m.a. rædd í Þýskalandi. Í árslok árið 1763 gerðist Smith einkakennari, Henrys Scott, stjúpsonar Charles Townshend hertogans af Buccleuch, vegna þess að kaupið var betra en við kennslu. Á árunum 1764-1766 ferðuðust þeir til Frakklands og Sviss. Í Frakklandi hittu þeir fyrir Voltaire, Turgot, D'Alembert, André Morellet, Helvétius og Francois Quesnay, lækni við hirð Loðvíks 15. og marga fleiri sem höfðu mikil áhrif á þá. Adam safnaði efni í bók um lögmál hagsældarinnar, sem tók hann 12 ár að ljúka. Auðlegð þjóðanna (e. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) kom út 1776. Tveimur árum síðar var Smith boðin staða tollstjóra í Skotlandi. Hann tók hana og settist að í Edinborg, þar sem hann bjó til dauðadags. Hann lést af veikindum þann 17. júlí 1790. Auðlegð þjóðanna naut mikilla vinsælda þegar hún kom út og gerði Smith frægan. Til marks um vinsældir bókarinnar var hún þýdd á dönsku, frönsku, þýsku, ítölsku og spænsku fyrir dauða Adams Smith.
Smith lét eftir sig ýmis óbirt skrif en gaf fyrirmæli um að öllu skyldi fargað sem ekki væri útgáfuhæft. Hann taldi að rit sitt History of Astronomy (Saga stjörnufræðinnar) væri sennilega nógu vel úr garði gert til að það gæti birst á prenti og það kom út að honum látnum árið 1795 auk áður óbirtra skrifa um heimspeki undir titlinum Essays on Philosophical Subjects (Ritgerðir um heimspekileg efni).
Um persónu Smiths er tiltölulega lítið vitað. Hann kvæntist aldrei en virðist hafa verið náinn móður sinni alla tíð. Samtímamenn hans lýstu honum sem sérvitrum en vingjarnlegum manni, sem væri brosmildur en svolítið utan við sig. Hann var sagður hafa haft sérkennilegt göngulag og talsmáta. Þá var sagt að hann hefði tilhneigingu til þess að tala við sjálfan sig.
Hagfræði
Mikilvægasta framlag Smith til hagfræðinnar er rit hans, Rannsókn á eðli og orsökum auðlegðar þjóðanna, sem kom út 1776 (e: An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations). Ritið var ekki aðeins heilstæð greining á gangverki efnahagslífsins og uppsprettu auðs, heldur líka gagnrýni á viðteknar hugmyndir þess tíma sem gerðu ráð fyrir að ríkisvaldið ætti að leika lykilhlutverk í því að stýra viðskiptum, sérstaklega utanríkisviðskiptum.
Merkantílisminn hélt því fram að auður þjóðanna væri á enda kominn og að eina leiðin til að komast á rétt strik væri að safna gulli og tollvörum erlendis frá. Samkvæmt þessari kenningu ættu þjóðir að selja vörur sínar til annarra landa en kaupa ekkert í staðinn. Fyrirsjáanlega lentu lönd í lotum hefndartolla sem kæfðu alþjóðaviðskipti.