cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Morgron 2010
Fyrsta umferð
Árbæjarskóli skráði sig úr keppni og gaf þar með viðureignina. Réttarholtsskóli heldur því áfram í aðra umferð.
Önnur umferð
Í annarri umferð eða 8-liða úrslitum Morgron 2010 keppa eftirfarandi lið:
Valhúsaskóli - Ingunnarskóli
Fyrsta keppni Morgron 2010, keppni Valhúsaskóla og Ingunnarskóla, fór fram í Valhúsaskóla þann 29. janúar. Umræðuefnið var: Að því gefnu að til sé tæki sem spáð getur fyrir um glæpi í framtíðinni, eigum við að nota það til þess að handtaka glæpamennina áður en glæpurinn er framinn? og Ingunnarskóli mælti með en Valhúsaskóli á móti. Dómarar voru Jóhannes Bjarki Urbancic Tómasson, Egill Ásbjarnarson og oddadómarinn Ingvar Örn Ákason. Allir dómarar voru sammála um sigurliðið og ræðumann kvöldsins en keppninni lauk með 165 stiga mun af 2889 heildarstigum.
Seljaskóli - Réttarholtsskóli
Önnur keppni Morgron 2010, keppni Seljaskóla og Ingunnarskóla, fór fram í Seljaskóla þann 16. febrúar. Seljaskóli höfðu titilinn að verja því þeir eru núverandi meistarar. Umræðuefnið var: Bandaríkin og Seljaskóli mælti með en Réttarholtsskóli á móti. Dómarar voru þeir sömu og í viðureign Valhúsaskóla og Inngunnarskóla eða Jóhannes Bjarki Urbancic Tómasson, Egill Ásbjarnarson og oddadómari þá Ingvar Örn Ákason. Allir dómarar voru sammála um sigurliðið og ræðumann kvöldsins en keppninni lauk með 333 stiga mun af 2833 heildarstigum.
Hagaskóli - Laugalækjarskóli
Þriðja keppni Morgron 2010, keppni Hagaskóla og Laugalækjarskóla, fór fram í Laugalækjarskóla þann 4. mars. Keppnin var jafnframt fyrsta Morgronkeppni Laugalækjarskóla. Umræðuefnið var: „Hver er sinnar gæfu smiður“ og Laugalækjarskóli mælti með en Hagaskóli á móti. Dómarar voru Thelma Lind Steingrímsdóttir, Árni Grétar Finnsson og oddadómari var Brynjar Guðnason. Allir dómarar voru sammála um sigurliðið og frekar sammála um ræðumann kvöldsins en keppninni lauk með 425 stiga mun af 2523 heildarstigum.
Lindaskóli - Varmárskóli
Varmárskóli sagði sig úr keppni og gaf þar með viðureignina fyrirfram. Lindaskóli keppir því ekki fyrr en í undanúrslitum.
Hagaskóli - Valhúsaskóli
Fjórða keppni Morgron 2010 og jafnframt fyrri undanúrslitakeppnin, keppni Hagaskóla og Valhúsaskóla, fór fram í Hagaskóla þann 23. mars. Hagaskóli vann sér leið í úrslitin með sigri sínum á Laugalækjarskóla á útivelli en Valhýsingar höfðu betur gegn Inngunnarskóla í sinni 8-liða úrslita viðureign. Þetta var í annað skiptið sem Hagaskóli og Valhúsaskóli mætast í ræðukeppni árið 2010 en hið fyrra var á svokölluðum Hagó-Való degi þar sem Valhúsaskóli bar sigur úr bítum. Umræðuefnið var: „Heimur versnandi fer“ og Valhúsaskóli mælti með en Hagaskóli á móti. Dómarar keppninnar voru Kristján Lindberg, oddadómari, Jakob Ómarsson og Nanna B. Tryggvadóttir. Ekki allir dómararnir voru sammála um sigurliðið en tveir dómarar dæmdu Hagaskóla sigur auk þess sem Hagaskóli hlaut fleiri stig. Dómararnir voru frekar sammála um ræðumann kvöldsins og lauk leikum með stiga 132 stiga sigri Hagaskóla af 2626 heildarstigum.
Sígræn jurt
thumb|300px|[[Grenivöxtur þriggja ára á Evrópuþini (Abies alba)]] Sígræn jurt er í grasafræði jurt sem heldur laufum sínum allan ársins hring, jurtir sem halda ekki laufunum allan ársins hring kallast sumargrænar.
Mesólít
Mesólít er smágerð geislaknippi eða brúskar.
Lýsing
Kristallar hármjóir og kristalnálar um 3 cm á lengd. Nálarnar stökkar og brotna ef komið er við þær. Oftast hvítt, hálfglært eða grátt. Með gler- eða silkigljáa og brotsár óslétt.
Útbreiðsla
Algengt með skólesíti í ólivínbasalti frá Tertíer. Finnst með kísilsnauðum zeólítum og er önnur af mesólít-skólesít holufyllingabelti blágrýtismyndunarinnar. Hefur fundist í Skagafirði, Austfjörðum og Suðausturlandi.
Benjamin Disraeli
Benjamin Disraeli, fyrsti jarlinn af Beaconsfield (21. desember 1804 – 19. apríl 1881) var breskur stjórnmálamaður í Íhaldsflokknum sem var tvisvar forsætisráðherra Bretlands. Hann var einn af stofnendum Íhaldsflokks nútímans og einn af þeim sem lögðu drög að helstu stefnumálum hans. Disraeli er minnst vegna áhrifa hans í alþjóðamálum og pólitískra deilna sinna við William Ewart Gladstone, leiðtoga Frjálslynda flokksins. Disraeli kom því til leiðar að Íhaldsflokkurinn varð helst allra stjórnmálaflokka bendlaður við hróður og völd breska heimsveldisins. Hann er eini breski forsætisráðherrann sem hefur verið af gyðingaættum. Hann var líka skáldsagnahöfundur og gaf út nokkur ritverk jafnvel á meðan hann sat á ráðherrastól.
Disraeli fæddist í Bloomsbury í Middlesex. Faðir hans sagði sagt skilið við gyðingdóminn eftir að hafa lent í illdeilum í sýnagógunni sinni. Benjamín gekk því í ensku biskupakirkjuna þegar hann var 12 ára og ólst upp í kristni. Disraeli gekk á neðri deild breska þingsins árið 1837 eftir að hafa boðið sig nokkrum sinnum fram án árangurs. Árið 1846 varð ágreiningur innan Íhaldsflokksins þegar sitjandi forsætisráðherrann, Sir Robert Peel, hugðist nema úr gildi kornlögin svokölluðu sem lögðu verndartolla á innflutt korn. Disraeli mótmælti fyrirætlunum Peel á breska þinginu og varð áhrifamaður innan flokksins. Þegar Derby lávarður flokksformaður stofnaði ríkisstjórnir á sjötta og sjöunda áratugnum varð Disraeli fjármálaráðherra og þingforseti neðri deildar breska þingsins.
Þegar Derby settist í helgan stein árið 1868 varð Disraeli forsætisráðherra í stuttan tíma þar til hann tapaði þingkosningunum það ár. Hann sneri aftur í stjórnarandstöðu en vann þingmeirihluta á ný árið 1874. Hann varð návinur Viktoríu drottningar og hún gerði hann árið 1876 að jarli af Beaconsfield. Seinna kjörtímabil Disraeli einkenndist af hnignun Ottómanveldisins og viðleitni hinna Evrópuveldanna, eins og Rússlands, til að leggja undir sig land á kostnað þess. Disraeli sá til þess að Bretar fjárfestu í Súesskurðarfélaginu (í Egyptalandi, þar sem Tyrkir réðu ríkjum). Árið 1878, þegar Rússar höfðu unnið sigur í stríði gegn Tyrkjum, vann Disraeli að því á ráðstefnu í Berlín að koma á friðarsáttmála á Balkanskaga sem væri hagstæður Bretum en óhagstæður Rússum. Þessi pólitíski sigur gegn Rússlandi gerði Disraeli að einum virtasta stjórnmálamanni Evrópu.
Atburðir á alþjóðasviðinu voru Íhaldsmönnum ekki í hag næstu árin. Stuðningur við Disraeli beið hnekki vegna umdeildra stríða Breta í Afganistan og Suður-Afríku. Disraeli reitt bændur til reiði þegar hann neitaði að koma á kornlögunum á ný þegar uppskeran hafði brugðist. Vegna ötullar kosningabaráttu Gladstone sigruðu Frjálslyndir Íhaldsmennina í kosningum árið 1880. Á síðustu mánuðum ævi sinnar var Disraeli leiðtogi Íhaldsmanna í stjórnarandstöðu. Hann hafði allan feril sinn samið skáldsögur og gaf út sína síðustu fullgerðu skáldsögu, Endymion, stuttu áður en hann lést, þá 76 ára að aldri.
Dæmisögur Esóps
Dæmisögur Esóps er safn af stuttum sögum sem sagðar eru eftir Esóp sem var þræll og sagnaþulur í Grikklandi hinu forna á árunum 620 til 560 fyrir Krist. Dæmisögur eptir Esóp kom út í íslenzkri þýðingu eftir Steingrím Thorsteinsson árið 1895. thumbnail|left
Uppsjávarskip
Uppsjávarskip eru þau skip sem stunda veiðar á fisktegundum sem eru ofarlega í  sjónum, ber þar helst að nefna síld,  loðnu,  kolmunna og nú nýlega  makríl. Uppsjávarskip geta bæði verið svokölluð tankskip og þá með enga vinnslu um borð og er aflinn landaður annað hvort í bræðslu eða í  landvinnslu. Þá geta uppsjávarskip einnig verið að veiða og vinna aflann og eru því í raun frystiskip. Uppsjávarskip nota annað hvort flottroll eða hringnætur  til þess að veiða aflann. Flest uppsjávarskip nú til dags geta stundað hvortveggja.
Leka (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Leka er eyjasveitarfélag í norðvesturhluta Þrændalögs í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 556 (2022).
Meirihluti íbúa er á aðaleyjunni Leka, þar sem bæjarstjórnin er einnig. Það er líka byggð á eyjunni Madsøya. Þorpið Gutvík á meginlandinu tilheyrir einnig sveitarfélaginu.
Sveitarfélagið Leka á landamæri að sveitarfélögunum Nærøysund í austri og Bindal (Nordlandssýsla) í norðaustri.
Freyjubrá
Freyjubrá (eða prestafífill) (fræðiheiti: Leucanthemum vulgare eða Chrysanthemum leucanthemum) er garðplöntutegund af körfublómaætt. Hún er allhávaxin með hvítum blómkörfum, gul í miðju.
Tómatur
Tómatur (mjög sjaldan nefnt rauðaldin) er ber tómatplöntu (fræðiheiti: Solanum lycopersicum) sem er jurt af náttskuggaætt. Tómatplantan verður að jafnaði 1-3 m há. Þótt tómatar séu ber sé litið til grasafræðinnar og þar af leiðandi undirflokkur ávaxta, eru þeir einnig flokkaðir sem grænmeti í næringarfræðinni.
Anna Ólafsdóttir Björnsson
Anna Ólafsdóttir Björnsson (f. 4. júní 1952) er íslenskur sagnfræðingur, tölvunarfræðingur, myndlistakona og fyrrverandi alþingismaður.
Tómatur
Tómatur er fjölær klifurjurt en er oftast ræktaður sem einær. Eins eru til ræktunarafbrigði sem mynda litla runna í stað þess að klifra upp, eru einær og gefa alla uppskeruna á sama tíma. Lítil hár á stilknum hjálpa við klifur og geta myndað rót ef þau komast í snertingu við raka.
Anna Ólafsdóttir Björnsson
Ævi og störf
Hún er fædd í Reykjavík og foreldrar hennar voru Ólafur Sveinsson Björnsson (1919-1968) lögfræðingur, sonur Sveins Björnssonar forseta Íslands, og Þórunn Árnadóttir (1929-2020) mynd- og handmenntakennari. Maður Önnu er Ari Sigurðsson forstjóri og eiga þau tvö börn.
Tómatur
Saga
Ekki er vitað hvenær menn hófu að rækta tómata en elstu merki um slíka ræktun eru frá Mið-Ameríku um 500 f.Kr.
Anna Ólafsdóttir Björnsson
Ævi og störf
Anna lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1972, BA-prófi í sagnfræði og almennri bókmenntasögu frá Háskóla Íslands árið 1978 og cand. mag. í sagnfræði frá sama skóla árið 1985. Hún stundaði nám við Myndlista- og handíðaskóla Íslands 1972-1974 og við Myndlistaskólann í Reykjavík 1980-1988. Árið 2008 lauk hún meistaragráðu í tölvunarfræði frá Háskóla Íslands.
Tómatur
Á Íslandi
Tómataræktun hófst á Íslandi í fyrstu gróðurhúsunum sem reist voru og hituð með jarðhita. Árið 1925 birtust fréttir af tómataræktun í stórum stíl í gróðurhúsi Bjarna Ásgeirssonar á Reykjum í Mosfellssveit. Ræktunin þótti gefast vel vegna sumarbirtunnar. Árið 1938 var áætlað að landsframleiðslan næði 40 tonnum. Árið 2011 var tómatuppskeran á Íslandi rúm 1600 tonn.
Anna Ólafsdóttir Björnsson
Ævi og störf
Anna kenndi við Garðaskóla í Garðabæ frá 1976-1977, var blaðamaður á Vikunni 1980-1985 og lausráðinn blaðamaður 1985-1989.
Tómatur
Ræktun
Tómatar eru ræktaðir um allan heim vegna ávaxtanna. Þúsundir kvæma eru afurð aldalangrar valræktunar en geta tómata til að mynda ný afbrigði átti stóran þátt í vinsældum þeirra í upphafi. Ræktaðir tómatar geta verið frá 5 mm berjum að steikartómötum sem eru 10 cm í þvermál. Flest kvæmin gefa af sér rauð aldin um 5-6 cm í þvermál en til eru afbrigði með grænum, gulum, appelsínugulum, fjólubláum og svörtum aldinum.
Valdimar Tómasson
thumb|Valdimar Tómasson árið 2020 Valdimar Tómasson (f. 1971) er ljóðskáld. Hann hefur sent frá sér eftirfarandi ljóðabækur:
Tómatur
Ræktun
Kína er stærsti tómataframleiðandi heims en þar á eftir koma Bandaríkin, Indland og Tyrkland.
Anna Ólafsdóttir Björnsson
Ævi og störf
Hún var alþingismaður fyrir Kvennalistann í Reykjaneskjördæmi frá 1989-1995. Árin 1995-2001 fékkst hún við sagnfræðirannsóknir og -skrif, blaðamennsku og þáttagerð í útvarpi og frá 2001-2018 og aftur frá ársbyrjun 2022 starfaði hún við hugbúnaðargerð.
Valdimar Tómasson
Flest ljóð Valdimars eru stuttir stuðlaðir textar með frjálsri hrynjandi.
Anna Ólafsdóttir Björnsson
Ævi og störf
Hún var í hreppsnefnd Bessastaðahrepps 1986-1989, var formaður Vímulausrar æsku frá 1998-2006 og frá 1999-2000 var hún formaður Samstöðu um óháð Ísland.
Eftir Önnu liggja nokkrar bækur og fræðirit, t.d. er hún höfundur bókanna Álftaness saga (1996), Tölvuvæðing í hálfa öld (2018) og glæpasögunnar Mannavillt (2021) og Óvissu (2022).
Hún hefur einnig haldið allmargar myndlistasýningar og tekið þátt í samsýningum. Hún fékk 2. verðlaun fyrir verk sitt á alþjóðlegri vatnslitahátíð IWS (International Watercolor Society) í Cordóba á Spáni 2023.
Anna var á meðal stofnenda Vinstri hreyfingarinnar - grænt framboð og var um tíma formaður Félags vinstri grænna á Álftanesi og var ennfremur á meðal frambjóðenda í forvali flokksins í Reykjavík fyrir alþingiskosningarnar árið 2009 og varaþingmaður flokksins 2009-2013.
Vefsíða: http://www.annabjo.com (ekki uppfærð frá hausti 2022)
Nærøysund (sveitarfélag)
thumb|129x129dp Nærøysund er strandsveitarfélag í norðurhluta Þrændalaga í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 9.840 (2022).
Stór hluti sveitarfélagsins samanstendur af Vikna-eyjaklasanum sem liggur vestan við sveitarfélagið.
Nærøysund liggur að sveitarfélögunum Leka í norðvestri, Bindal (Nordlandssýsla) í norðri, Høylandet í austri og Namsos í suðri.
Sumargræn jurt
thumb|right|[[Páskagreinar á lauflausa tímanum]] Sumargræn jurt er í grasafræði jurt sem heldur ekki laufskrúða sínum allan ársins hring, jurtir sem halda laufunum allan ársins hring kallast svo sígrænar. Tré sem eru sumargræn kallast lauftré.
Poecilia koperi
Poecilia koperi er fiskitegund sem var fyrst lýst af Poeser 2003. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Flæðigos
thumbnail
Flæðigos er eldgos þar sem nær eingöngu myndast hraun, en gjóskuframleiðsla er óveruleg. Hraunin eru fremur slétt, rákuð og nefnast helluhraun, og eru úr basalti.
Evert
Evert er íslenskt karlmannsnafn.
Lan Xang
thumb|right|Kort sem sýnir Lan Xang Lan Xang (laotíska: ລ້ານຊ້າງ lâansâang) var búddískt konungsríki í norðurhluta landsins sem í dag heitir Laos. Ríkið var stofnað af Fa Ngum árið 1354. Afkomendur hans ríktu yfir landinu næstu aldirnar en við lok 17. aldar liðaðist það í sundur, meðal annars vegna afskipta nágrannaríkisins Ayutthaya (Síam). Síðasti konungur Lan Xang var Sourigna Vongsa en við lát hans árið 1694 skiptist ríkið í þrennt: Vientiane, Luang Prabang og konungsríkið Champasak.
Borneóköttur
Borneóköttur (fræðiheiti: Catopuma badia) er kattardýr sem finnst á eyjunni Borneó í Indónesíu.
Nautháfur
Nautháfur (fræðiheiti: Carcharhinus leucas) er hákarlategund sem finnst víðsvegar um heim en hann heldur sig í hlýju og grunnu vatni, við strandlengjur hafsins, upp í ám og við árósa. Nautháfur er að eðli árásargjarn og er því mjög varasamur. Nautháfar hafa þann eiginleika að geta verið bæði í saltvatni og fersku og hafa þeir fundist langt inn í ferskvatnsám og fljótum svo sem eins og Mississippifljóti. En þeir hafa fundist í allt að 4000 km fjarlægð frá sjó. Þrátt fyrir að hafa þann eiginleika að þrífast í ferskvatni þá tilheyra þeir ekki ættkvísl glyphishákarla (ferskvatnshákarla) heldur carcharhinus ættkvíslinni.
Vegna mikilar útbreiðslu nautháfsins þá gengur hann undir ýmsum nöfnum en algengasta heitið er Nautháfur (bull shark) og kemur nafnið frá höfuðlagi hans og árásargirni, en það þykir minna á naut.
Útlit og líkamsbygging
Nautháfurinn er stór og mikill, kvendýrið er að öllu jafnan stærra en karldýrið. Fullorðið kvendýr er að meðallagi 2,4 m að lengd og um 130 kg að þyngd, á meðan karldýrið er að meðaltali 2,25 m og 95 kg. Fundist hafa nautháfar í lengdinni 3,5 m og þynngsti nautháfurinn sem vigtaður hefur verið var 315 kg. Líkt og margir hákarlar er nautháfurinn grár að ofan og hvítur á kviðnum. Hann hefur stutta trjónu og hausinn er breiður miðað við lengd hans. Höfuðbygging nautháfsins aðgreinir hann dálítið frá öðrum hákörlum í carcharhinus ættkvíslinni og er því auðþekkjanlegur. Líkt og flestir hákarlar þá hefur nautháfurinn gríðarlegan bitkraft en hann nær allt að 600 kg, sem er mesti bitkraftur brjóskfiska ef reiknað er með þyngd.
Fæða
Fæða nautháfa er að mestu beinfiskar eða minni hákarlar, þar á meðal sandrifshákarlar, en önnur fæða getur verið sæskjaldbökur, fuglar, sjávarspendýr, skötur og sjávarhryggleysingjar. Eins og margir hákarlar þá er nautháfurinn tækifærissinni og étur því nánast allt sem tönn á festir. Nautháfurinn veiðir í gruggugu vatni þar sem erfiðara er að sjá hann. Veiðitækni þeirra byggist á því að bíta bráðina hratt og mörgum sinnum þar til hún getur ekki flúið. Oftast er nautháfurinn einn á veiðum, en til eru nokkur dæmi um tvo saman.
Æxlun
Nautháfar para sig í lok sumars og í byrjun hausts og þá oftast í vötnum með minni seltu en sjór, líkt og árósum. Meðganga kvendýrs er 12 mánuðir og getur hún fætt allt frá 4 til 10 afkvæmi. En þau fæðast sjálfsyndandi og er um 70 cm að lengd og taka 10 ár að ná kynþroska. Ungviði nautháfa þola illa seltu og því sækjast nautháfarnir í ferskara vatn til að eignast afkvæmi og tryggja betri lífsmöguleika, bæði vegna minna saltmagns og í fersku vatni eru færri rándýr.
Kínamúrinn
thumb|right|225px|Mynd af kínamúrnum tekin um [[haust árið 1979]] Kínamúrinn (hefðbundin kínverska: 長城, einfölduð kínverska: 长城, Hanyu Pinyin: Chángchéng) er 21.196 kílómetra langur virkisveggur í Kína sem var byggður á Ming-tímanum sem spannar tímabilið frá 14. öld til þeirrar 16.. Hann var reistur til þess að vernda Kína gegn innrásum mongólskra og tyrkneskra ættflokka úr norðri og norðvestri. Þegar mest var stóðu rúmlega ein milljón hermanna vörð á múrnum. Kínamúrinn, sem er á heimsminjaskrá UNESCO, er vinsæll ferðamannastaður í Kína og eitt þekktasta mannvirki landsins.
Saga
thumb|right||225px|[[Gervihnöttur|Gervihnattamynd af múrnum í fjallalandslagi sem nær yfir 12 · 12 kílómetra eða 144 ferkílómetra. Hann sést sem hlykkjótt lína sem nær efst frá hægri og þaðan um það bil þvert yfir hana.]] Byggingarsögu múrsins er yfirleitt skipt í þrjá hluta og eru þeir nefndir eftir þeim ættum sem þá stjórnuðu landinu. Það er Qin-tímabilið, Han-tímabilið og Ming-tímabilið.
Qin-tímabilið
thumb|right|225px|Kínamúrinn að vetri til Árið 211 f.Kr. var Kína skipt niður í furstadæmi, en með því hófust gegndarlausar skærur um yfirráð þeirra og margir furstar létu byggja leir- og moldarveggi til að vernda sig og sína. Bardagarnir héldu áfram þar til árið 211 e.Kr., að Qin-ættin sem var undir forystu Zheng, náði völdum á öllum furstadæmunumm og sameinaði þau saman í eitt furstadæmi sem nú er Kína.
Shi Huangdi þótti mikill kúgari og ætlaði arftaki hans að halda því áfram en hann var ráðinn af dögum tveimur til þremur árum eftir dauða Shi Huangdi. Gerðist það í mikilli uppreisn árið 206 f.Kr. Eftir fall Chin-ættarinnar urðu átök um stjórnun landsins og í henni var múrinn skilinn eftir ómannaður í 66-7 ár eða uns Han-ættin náði völdum. Þá hófst annar þáttur í byggingarsögu múrsins.
Tími Han-ættarinnar
thumb|right|225px|Kínamúrinn Han-ættin, undir stjórn Wu-ti, mannaði vegginn mun betur með því að setja ljósvita á 2,5 km fresti, turna á 5 km fresti, virki á 15 km fresti og kastala á 50 km fresti. Ef gerð var á árás á vegginn þá sendu verðirnir reykmerki frá ljósvitunum að degi til en kveiktu á vitanum að nóttu til og bárust þá skilaboðin hratt eftir múrnum og náðu þau til keisarahallarinnar mun fyrr heldur en ef reiðskjóti hefði verið sendur. Wu-ti lét einnig leggja Silkiveginn en það var verslunarleið sem lá með fram múrnum til vesturs og náði hún miklum vinsældum. Múrinn varði leiðina drjúgan hluta leiðarinnar. Fleiri meðlimir Han-ættarinnar létu lagfæra og auka við múrinn. Ein af merkari stækkunum ættarinnar var þegar múrinn var byggður í gegnum Gobi-eyðimörkina sem þykir afar illfær.
Vegna þess hve jörðin í Gobi-eyðimörkinni er snauð varð efnisnotkun öðruvísi en áður hafði verið. Í stað þess að þjappa mold og leir í 10 cm háa viðarramma, þá var sett í botninn á viðarrömmunum reyrstafi og ofan á það fíngerður sandur og vatn sem var þjappað vel.
Frá Han-ættinni til Ming-ættarinnar
Eftir að Han-ættin hrökklaðist frá völdum liðu yfir 1000 ár þar til byggt var eitthvað að ráði við múrinn aftur. Þó skipti múrinn áfram gífurlega miklu máli fyrir kínversku þjóðina. Árið 423 lét Ming-shuan byggja um 1000 km viðbót við múrinn og á eftir honum kom Tai-wu sem lét byggja þunnan vegg utan um höfuðborgina. Árið 552 voru fengnar 1,8 milljónir manns til að gera við og stækka múrinn. Eftir að Súí-ættin náði völdum var byggt við múrinn og gert við hann sjö sinnum.
Tang-ættin náði völdum 618 og hófst þá mikil þensla í Kína. Fyrir vikið datt Kínamúrinn upp fyrir og endaði með því að Mongólar réðust á Kína og náðu henni á sitt vald árið 1279 og réðu henni í ríflega 100 ár en þá kom Ming-ættin til sögunnar og með henni fylgdi gullaldartími Kínamúrsins. Ming-ættin náði aftur völdunum í ríkinu og ákvað að aldrei aftur skildu Mongólar ráðast á Kína. Með það fyrir augunum lét Ming-ættin því hefjast handa við að byggja mun rammgerðari og traustari múr en áður hafði verið. Múrinn var í þetta sinn aðallega hlaðinn úr steini ólíkt því sem áður hafði verið en framan af hafði múrinn verið úr mold, leir og sandi. Ming-múrinn er sá múr sem sjá má í dag og er þekktur sem sem Kínamúrinn. Þegar Ming-ættin lét byggja múrinn fékk hún til þess hæfa steinverkamenn í stað þrælanna sem áður höfðu unnið við að reisa múrinn og borgaði þeim í silfri. Ming-ættin endurbyggði drjúgan hluta af múrunum og bætti enn fremur við hann.
Ming-ættin byggði nálægt höfuðborginni annan múr samsíða hinum svo um tvöfalda vörn væri að ræða og var þá skipt í syðri og nyrðri múr. Ming-ættin var ein duglegasta ættin í byggingu múrsins og bætti hún hann ekki aðeins heldur lengdi hann einnig mikið. Árið 1644 hrökklaðist Ming-ættin frá völdum og Ching-ættin tók völdin. Lagði hún mikla áherslu á að sameina Mongólíu, Tíbet og aðrar þjóðir í kring og því var engin ástæða fyrir því að halda múrnum við vegna þess þá stafaði Kína ekki ógn af nágrannaþjóðum sínum. Af þessum sökum var múrnum ekki haldið við öldum saman.
Nútíminn
Í upphafi 20. aldarinnar var hluti múrsins eyðilagður í kringum höfuðborgina. Einnig hafa verið gerð göt í gegnum vegginn fyrir vegi. Árið 1970 gekk þetta meira að segja svo langt að hluti af múrnum var rifinn niður og notaður í byggingarefni. Í dag er litið á þetta öðrum augum og hlutinn sem var eyðilagður árið 1970 hefur verið endurbyggður og vissir hlutar af múrnum verið gerðir upp.
Árið 1987 var Kínamúrinn settur á heimsminjaskrá UNESCO. Múrinn er nú vinsæll ferðamannastaður í Kína og á ágangur ferðamanna á múrinn nú mestan þátt í að þörf er á viðhaldi og viðgerðum á honum.
Lýsing
Kínamúrinn er allt í allt 7300 km langur, ef tvöföldun er ekki tekin með þá er hann um 6700 km langur. Múrinn er að meðaltali sjö til átta metra hár og fer mest í 10 metra. Hann er sex metra breiður og hægt er að ganga ofan á múrnum og eru eins metra háir kantar ofan á múrnum svo hestar og menn falli ekki af honum. Tröppur liggja upp á múrinn og á 200-300 metra fresti kemur svo upphækkaður stallur sem gaf góða sýn yfir bardagann. Þar uppi kemur svo reglulega ljósviti eða skjól fyrir hermennina í stormum. Stundum var stallurinn á tveimur til þremur hæðum og voru vopn og skotfæri geymd þar inni.
Fastbúnaður
thumb|right|Fjarstýring er dæmi um tæki sem notast við fastbúnað. Fastbúnaður eru tölvuforrit og gagnagrindur sem eru prentuð á samrásir í ýmsum tegundum rafeindatækja. Þegar um er að ræða fastbúnað þá á það yfirleitt við um ívafskerfi. Fastbúnaður var upphaflega skilgreindur sem andstæðan við hugbúnað sem hægt er að skipta um án þess að gera breytingar á vélbúnaði tækisins. Venjulega er fastbúnaður geymdur í lesminni og þarf þá að skipta um kubb til að uppfæra hann. Síðustu ár hefur hins vegar orðið algengt að geyma fastbúnað á flash-minni sem hægt er að skrifa yfir í ákveðinn fjölda skipta.
Bremen (sambandsríki)
Bremen eða Brimar (opinberlega Freie Hansestadt Bremen) er eitt af 16 sambandsríkjum Þýskalands og samanstendur af borgunum Bremen og Bremerhaven. Það er minnsta sambandsríkið og er 419 ferkílómetrar, íbúar eru um 680.000 (2021). Neðra-Saxland umlykur Bremen.
Hiti
thumb|300px|Heitari hluti málmsins geislar ljósi sem hann myndi venjulega gleypa (sjá: [[algeislun)]] Hiti er mæling á þeirri hreyfiorku sem býr í óreiðukenndri hreifingu efniseinda (frumeinda, rafeinda, og sameinda). Orkan sem býr í þessari hreyfingu kallast varmi og hún streymir frá heitum hlutum til kaldari hluta. Kuldi er skortur á hita.
Alkul er lægsti hugsanlegi hiti og jafngildir 0 K eða -273,15 °C.
Goðakyn
Goðakyn (grísku Θεογονία) er kvæði eftir forngríska skáldið Hesíódos, sem lýsir tilurð heimsins og uppruna guðanna. Kvæðið er um 1000 línur að lengd og er samið undir sexliðahætti eða hexametri, líkt og Verk og dagar og kviður Hómers.
Fjölveiðiskip
Fjölveiðiskip eru skip sem geta stundað bæði botnfiskveiðar og  uppsjávarfisksveiðar. Í dag er einungis eitt slíkt til á landinu og er það Vilhelm Þorsteinsson EA-11, það skip getur bæði stundað botntrollsveiðar, flottrollsveiðar og nótaveiðar. Fjölveiðiskip hafa frystitæki og vinnslu um borð og geta því unnið  aflann um borð, eða bara beint í  tanka og landað í vinnslu eða  bræðslu (uppsjávarfisk). Kosturinn við þessi skip fyrir útgerð að það getur sent skipið á nánast hvaða veiðar sem er, t.d. tekið loðnuvertíðina í febrúar-mars, farið svo á  grálúðuveiðar fram í maí, farið á  kolmunna maí-júní, farið svo á síldina fram á haust o.s.frv.
Skógarlyngrós
Skógarlyngrós (fræðiheiti: Rhododendron oreodoxa var. fargesii) er sígrænn runni. Tegundin er upprunnin í Vestur-Kína. Latneska heitið oreodoxa er samsett ur oreos sem þýðir fjall og doxa sem þýðir prýði eða sómi. Skógarlyngrós getur orðið allt að 3 - 4 metra hár runni. Blómin eru rauðbleik en lýsast svo upp. Skógarlyngrós þroskar fræ á Íslandi.
Heimildir
thumb|400 px|left|Skógarlyngrós í blóma í Grasagarði Reykjavíkur. Runninn er um 2 metra hár.
Abbadís
Abbadís er í kristni kona sem er yfir nunnum, oftast í nunnuklaustri.
Lýsing
Í kaþólsku kirkjunni eru abbadísir kosnar á sama hátt og hafa sömu réttindi eins og ábótar. Abbadísir eru valdar með leynilegri kosningu. Eftir að abbadís hefur verið samþykkt af páfastóli, er hún vígð í embættið af biskupi.
Leon Bailey
Leon Patrick Bailey (fæddur 9. ágúst 1997) er Jamaískur fótboltamaður sem að spilar fyrir enska úrvalsdeildarliðið Aston Villa og Jamaíska landsliðið.
Bailey reyndi með hjálp stjúpföður sínum að skrifa undir samning í Evrópu en löglega mátti hann það ekki fyrr en hann yrði 18 ára gamall. Belgíska stórliðið Genk fékk hann til sín árið 2015 þá loksins orðinn 18 eftir 3 ára bið. Bailey var keyptur til Bayer Leverkusen fyrir 20 milljónir evra árið 2017. Hann spilaði í Þýskalandi í 4 ár þar til hann skrifaði undir hjá Aston Villa.
Bailey er sagður hafa neitað að spila fyrir landsliðið árið 2017 fyrr en ástandið í fótboltaheiminum á Jamaíka batnaði. Bailey og Jamaíska fótboltasambandið sættust loks árið 2019 þegar Bailey spilaði sína fyrstu leiki fyrir landsliðið
Evlalía
Evlalía er íslenskt kvenmannsnafn.
19. desember
19. desember er 353. dagur ársins (354. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 12 dagar eru eftir af árinu.
Mordenít
Mordenít er zeólíti sem hefur hárfína sveigjanlega þræði og brúska sem eru mjúkir viðkomu.
Lýsing
Myndar þéttan massa undir brúskunum og í fylltum holum. Kringum 0,5 cm á lengd en 2 cm langar nálar hafa fundist hér á landi. Líkist baðmullarbrúskum eða myglukenndri skán, oft með silkigljáa. Oftast hvítt en getur stundum verið rauðbrúnt.
Úrbreiðsla
Algengust zeólíta. Finnst í þóleiíti og kísilríku bergi. Finnst oft með kalsedóni, kvarsi og epistilbíti. Hefur fundist í Hvalfirði, á Skarðsheiði og Þorskafjarðarheiði.
Marthe
Marthe er kvennmannsnafn. Það er almennt í Noregi. Nafnið er sambærilegt nafninu Marta og er einskonar norsk útgáfa af því. Ein manneskja heitir Marthe á Íslandi.
Høylandet (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Høylandet er sveitarfélag í norðurhluta Þrændalögs í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 1.193 (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýli Høylandet, sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu.
Sveitarfélagið Høylandet á landamæri að sveitarfélögunum Nærøysund og Namsos í vestri, Overhalla í suðri, Grong og Namskogan í austri og Bindal (Nordlandssýsla) í norðri.
Þjóðardeildin (NFL)
Þjóðardeildin, National Football Conference eða NFC er önnur af tveimur stóru deildunum í NFL. Deildin var mynduð þegar NFL og AFL deildirnar runnu saman í eina árið 1970.
NFC Norður
NFC Suður
NFC Vestur
NFC Austur
Rósakirsiber
Rósakirsiber (fræðiheiti: Prunus nipponica v. kurilensis) eða Kúrileyjakirsi eða Rósakirsi er lítill runni eða tré ættað frá Japan. Það verður hæst um 5 metrar.
Laufblöð eru öfugegglaga, langydd, dökkgræn. Blómin eru ljósbleik í 1-3 blóma sveiplaga blómskipun og eru blómstilkar allt að 3 sm. Kúrileyjakirsi (var. kurilensis) hefur reynst harðgert í Reykjavík.
Prin Tunele de Cuvinte
Hún var endurútgefin 25. nóvember 2005 af Project Gutenberg að fengnu samþykki höfundar. Jóhannes Birgir Jensson sá um lokavinnslu bókarinnar.
Enskur titill bókarinnar er Through Tunnels of Words. Í henni er að finna fjöldamörg einnar línu ljóð á rúmensku og í enskri þýðingu.
The Swinging Blue Jeans
The Swinging Blue Jeans var bresk bíthljómsveit sem er þekktust fyrir Chan Romero-smellinn „Hippy Hippy Shake“ frá 1963. Hljómsveitin var stofnuð 1959 í Liverpool af Ray Ennis, Ralph Ellis, Les Braid, Paul Moss og Norman Kuhlke sem Blue Genes. Þeir komu fram á tónleikum með Bítlunum, Gerry and the Pacemakers, The Searchers og The Merseybeats.
Poecilia caucana
Poecilia caucana er fiskitegund sem var fyrst lýst af Steindachner, 1880. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Suðurland
thumb|right|Kort af Íslandi sem sýnir Suðurland litað rautt. Suðurland er suðurhluti Íslands. Til hans hafa venjulega talist Árnessýsla, Rangárvallasýsla og Vestur-Skaftafellssýsla. Í kjölfar þess að Suðurkjördæmi var búið til færist í vöxt að telja einnig Austur-Skaftafellssýslu (sveitarfélagið Hornafjörð) til Suðurlands.
Sigurlaug
Sigurlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Suðurland
Fjölmennustu sveitarfélög á Suðurlandi eru sveitarfélagið Árborg og Vestmannaeyjabær.
Jenis av Rana
Hann útskrifaðist sem læknir árið 1983 og hefur síðan þá starfað við lækningar í Þórshöfn.
Hann var bæjarráðsmaður í Þórshöfn á árunum 1993-1996. Hann hefur gegnt þingmennsku fyrir Miðflokkinn á Lögþingi Færeyja frá árinu 1994. Fyrir stofnun Miðflokksins árið 1992 var hann meðlimur í Kristilega Fólkaflokknum.
Jenis av Rana hefur verið lýst sem fordómafullum bókstafstrúarmanni. Hann hefur í gegnum tíðina skrifað reglulega í færeyska fjölmiðla um samkynhneigð en hann hefur það á stefnuskrá sinni að Færeyjum verði stjórnað eftir „lögum Biblíunnar.“ Hann hefur verið sakaður um að vera haldinn fordómum gagnvart samkynhneigðum en samkynhneigð er enn viðkvæmt umræðuefni meðal Færeyinga.
Jenis av Rana vakti mikla athygli á Íslandi í byrjun september 2010 þegar hann neitaði að sitja veislu með Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra Íslands, og eiginkonu hennar, Jónínu Leósdóttur, vegna samkynhneigðar þeirra. Veislan var haldin í tilefni af heimsókn Jóhönnu til Færeyja, en Jenis taldi heimsókn hennar „hreina ögrun“ þar sem hún væri „ekki í samræmi við heilaga ritningu.“ Honum hafi því ekki dottið í hug að sitja veisluna.
Stefán
Stefán er íslenskt karlmannsnafn.
Kaldaljós
Kaldaljós er kvikmynd byggð á sögu Vigdísar Grímsdóttur.
Krummalilja
Fritillaria camschatcensis er tegund af liljuætt sem er villt frá norðaustur Asíu til norðvestur Norður Ameríku.
Heiti
Á sænsku; Svart klocklilja. á þýsku; Schatten-Schachblume. á Rússnesku; Ря́бчик камча́тский. á ensku; Black sarana. að auki eru nöfnin; rice lily, northern rice-root, (vegna hrísgrjónalíkra æxlilauka sem myndast kringum aðallaukinn) og skunk lily, dirty diaper og outhouse lily vegna lyktarinnar af blóminu. Enska heitið Sarana virðist vera komið úr mongólskum og síberískum málum yfir ætar laukplöntur, yfirleitt af liljuætt.
Uppruni
Vex villt frá norðaustur Asíu til norðvestur Norður Ameríku, meðtalin; norður Oregon, Washington ríki, Breska Kólumbía, Alaska, norðurhluta Japan, og austasti hluti Rússlands (Amur, Kamchatka, Khabarovsk, Magadan, Primorye, Sakhalin og Kúrileyjar). '''. á svæðum með björtum skógum með rökum jarðvegi og rökum grasengjum.
Lýsing
Krummalilja myndar sterkjuríka lauka sem oft eru étnir af ýmsum villtum dýrum og einnig af innfæddum á útbreiðslusvæðinu. Þeir eru með allnokkrum þykkum laukblöðum ekki ólíkt hvítlauk. Laufin eru lensulaga, allt að 10 sm löng, kransstæð á stönglinum. Stöngullinn er 30 - 60 sm, með blómum á enda. Blómin eru 2-4 saman, lútandi, dökkbrún eða nær svört, stundum með gulum dröfnum. Einstaka sortir eru með algulum blómum.
Nytjar
Nokkuð til í görðum á Íslandi, hefur reynst harðger, til dæmis í Lystigarði Akureyrar og Grasagarði Reykjavíkur.
Krummalilja er notuð í görðum vegna óvenjulegs litar blómsins og harðgeris.
Soldánsdæmið Johor
thumb|right|Soldánshöllin í Johor var reist 1866. Soldánsdæmið Johor var ríki í Suðaustur-Asíu sem var stofnað árið 1528 af Alauddin Riayat Shah 2.. Hann var sonur síðasta soldáns Malakka sem Portúgalir höfðu lagt undir sig árið 1511. Á hátindi sínum á 17. öld náði ríkið yfir suðurhluta Malakkaskaga, Singapúr, suðausturhluta Súmötru og Riau-eyjar. Snemma á 19. öld náðu Hollendingar áhrifum í eyjahlutanum og Bretar í meginlandshlutanum. Valdatafl þessara ríkja leiddi til þess að soldánsdæmið margklofnaði næstu áratugi. Stærstu hlutarnir voru Riau á Súmötru og Johor á Malakkaskaga. Soldánsdæmið Johor er enn til í þessari smækkuðu mynd. Núverandi soldán er Ibrahim Ismail af Johor.
Árið 1946 varð meginlandshlutinn hluti af Malajasambandinu og síðar Sambandsríkinu Malaja og að síðustu Malasíu. Árið 1949 varð Riau hluti af Indónesíu.
Thomas Vermaelen
thumb|200px|Thomas Vermaelen Thomas Vermaelen (fæddur 14. nóvember 1985) er belgískur knattspyrnumaður sem leikur í stöðu varnarmanns hjá spænska úrvalsdeilarliðinu FC Barcelona og belgíska landsliðinu. Hann byrjaði atvinnuferill sinn hjá hollenska félaginu Ajax.
Overhalla (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Overhalla er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 3.817 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er Ranemsletta. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Hunn og Skogmo.
Sveitarfélagið Overhalla á landamæri að sveitarfélögunum Namsos í vestri, Høylandet í norðri, Grong í austri og Snåsa og Steinkjer í suðri.
Jarðvarmavirkjun
thumb|right|Kröflustöð Jarðvarmavirkjun eða jarðgufuvirkjun er gufuaflsvirkjun sem nýtir jarðhita frá háhitasvæði til raforkuframleiðslu og hitunar á neysluvatni.
Alls eru framleidd 10.715 MW af rafmagni í 24 löndum í heiminum með jarðvarmavirkjunum. Mesta orku framleiða Bandaríkin, Venesúela og Filippseyjar.
Á íslandi eru framleidd 575 MW í uppsettu rafafli í átta jarðvarmavirkjunum sem framleiða um 30% af raforku landsins. Frumorkunýtni flestra íslenskra jarðvarmavirkjana liggur á bilinu 10-15%. Þar sem hámarks fræðileg frumorkunýtni háhitavökva til raforkuvinnslu liggur á bilinu 30-40% er íðorkunýtnin hinsvegar mun hærri, um 50% fyrir nýjar jarðvarmavirkjanir.
Umhverfisáhrif
Virkjun jarðvarma er flokkuð sem endurnýjanleg orka vegna þess að varmatap jarðar er hverfandi lítið miðað við hve varmainnihald jarðar er mikið. Jarðvarmi er eina tegundin af endurnýjanlegri orku sem ekki er uppsprottin frá sólinni heldur frá jörðinni.
Þegar boruð er hola á háhitasvæði eru margir þættir sem geta mengað. Þessi mengun er mjög mismunandi eftir eðli bergsins og staðsetningu holunnar. Hávaði er mikill frá borholu sem er að blása, en þegar hún er tekin í notkun í virkjun minnkar hávaðinn verulega og er ekki meiri en í öðrum tegundum af virkjunum. Losun á CO2 er vandamál í jarðvarmavirkjunum en hún er allt að hundraðfalt minni en gasaflstöðvar eða kolaorkuvers. Á Íslandi er losun koldíoxíðs á hverja kílóvattsstund 19 sinnum minni en frá venjulegu kolaorkuveri. Unnin hefur verið mikil bragarbót á þessu síðustu ár. Heildarlosun brennisteinsvetnis á Íslandi minnkaði um 9% milli áranna 2008 og 2009 og var 168.293 tonn árið 2009. Eggjalyktin svokallaða á hverasvæðum er þyrnir í augum margra en hún stafar af brennisteinsvetni H2S. í dag eru aðferðir til að koma í veg fyrir mengun af völdum brennisteinsvetnis. Þær eru dýrar en eru samt nauðsynlegar. Brennisteinsvetni veldur meðal annars súru regni, hefur slæm áhrif á gróður og getur haft áhrif á heilsu fólks og mannvirki. Brennisteinsvetni er eðlisþyngra en andrúmsloft og getur því safnast fyrir í lægðum. Þess vegna þarf að fylgjast vel með losun á brennisteinsvetni. Árið 2009 var heildarlosun brennisteinsvetnis á Íslandi 28.069 tonn en minnkaði um 10% frá árinu 2008. Vatnið sem kemur upp úr holunni er mengað af þungmálmum, söltum og ýmsum jónum sem innihalda kísil (Si), kalín (K), og fleiri efnum sem fara eftir eðli bergsins. Vatnið með þessum efnum eru dæld niður í jarðhitakerfið aftur og eru þess vegna lítið vandamál. Landnýting jarðvarmavirkjana er lítil miðað við t.d vatnsaflsvirkjanir. Nokkur slys hafa gerst þar sem eitraðar gufur hafa farið út í andrúmsloftið en þau atvik eru fá.
Raforkuframleiðsla með jarðgufu
Þegar hola er boruð á háhitasvæði gýs upp gufa af miklu afli. Í henni er mikil varmaorka. Gufuþrýstingur úr borholum er mismikill, eftir því hve djúpt er borað. Til eru nokkrar gerðir af jarðvarmavirkjunum eftir aðstæðum og eðli jarðhitans á hverjum stað.
Eins þreps gufuvirkjun
Þessar virkjanir taka vatn úr borholum í gufuskiljur og þaðan fer gufan í hverfilinn. Af þessum sökum er gufan kaldari (155-165°C) og gefur minni þrýsting(0,5-0,6 MPa). Aftur á móti er minna af tærandi efnum í gufunni sem skilst frá en í vatninu sem kemur úr borholunni. Eins þreps virkjun er eins og tveggja þrepa virkjunin nema lágþrýstiþrepinu og hverflum í seinna þrepinu er sleppt. Leiftur þurrgufuvirkjun er nýrri gerð eins þreps virkjanna. þar er háþrýstivatn úr borholu er dregið í gegnum skilju að tanki með lægri þrýsting og gufan sem skilst (flash steam) er notuð til að knýja hverfla virkjunarinnar. vatnið sem notað er í þessa gerð verður að vera að minnsta kosti 180°C og er yfirleitt heitara. Þessi gerð er sú algengasta sem er í notkun í dag.
Jón Vigfússon
Jón Vigfússon (f. 15. september 1643, d. 30. júní 1690) var biskup á Hólum frá 1684 til dauðadags, 1690, eða í 6 ár.
Foreldrar Jóns voru Vigfús Gíslason (um 1608–1647) sýslumaður á Stórólfshvoli, og kona hans Katrín Erlendsdóttir (um 1612–1693). Jón biskup var kallaður 'yngri', af því að hann átti bróður og alnafna, Jón Vigfússon eldri, sem var sýslumaður á Stórólfshvoli.
Jón Vigfússon yngri fæddist á Stórólfshvoli og ólst þar upp. Hann var fjögurra ára þegar faðir hans dó. Var fyrst í Hólaskóla, en síðan tvö ár í Skálholtsskóla og varð stúdent þaðan 1663. Fór síðan utan, skráður í Kaupmannahafnarháskóla í október 1664. Varð baccalaureus í heimspeki vorið 1666. Kom til Íslands sama ár og varð sýslumaður í Þverárþingi (þ.e. Borgarfjarðar- og Mýrasýslu), bjó fyrst tvö ár í Hjörsey, síðan að Leirá. Var dæmdur frá sýslu 3. ágúst 1672 fyrir óleyfilega verslun. Fór utan árið eftir til að leita réttar síns og fékk öllum til mikillar furðu, vonarbréf fyrir Hólabiskupsdæmi 12. mars 1674, og magistersnafnbót frá kanslaranum, Pétri Griffenfeld. Orð lék á að hann hefði fengið biskupsembættið með mútum, enda var hann ekki prestlærður.
Jarðvarmavirkjun
Tveggja þrepa gufuvirkjun
Í hefðbundinni tveggja þrepa jarðvarmavirkjun er gufan er leidd frá einni eða fleiri borholum að háþrýstiskiljum þar sem vatn og óhreinindi eru skilin frá en hrein gufa með hærri þrýstingi er leidd inn á háþrýstiþrep hverfils. Vatnið sem skilst frá er leitt að lágþrýstiskiljum þar sem það er skilið frá lágþrýstigufu. Lágþrýstigufan er síðan leidd við lægri þrýsting inn í lágþrýstiþrep hverfilsins eða á sérstakan lágþrýstihverfil. Há og lágþrýstigufan sameinast síðan á leið sinni í gegn um hverfilinn. Hverfilhjólið snýr rafalanum sem framleiðir rafmagnið. Úr hverflinum fer gufan í eimsvala þar sem köldu vatni, sem tekið er úr þró undir kæliturni, er sprautað yfir hana svo að hún þéttist. Við það myndast undirþrýstingur í eimsvalanum og hann eykur þrýstifallið fyrir vélina og stóreykur afköst hennar. Við þetta fellur vatnið til botns í eimsvalanum og hitnar. Til þess að ná hitanum úr vatninu er því dælt út í kæliturn þar sem það er látið kólna. Á sama tíma er loft sogað inn með viftum til kælingar. Vatnið fellur síðan til botns niður í þróna þar sem hringrásin endurtekur sig því að vatninu úr kæliturninum og gufuskiljunum er dælt aftur í niðurrennslisholu.
Tvívökva gufuaflsvirkjun
Nýjasta gerð virkjana er tvívökva virkjun. Þar er hitinn úr borholunni látinn hita upp annan vökva í varmaskipti sem hefur lægra suðumark en vatn. Þannig er hægt að nýta allt niður í 57°C heitt vatn til að hita vökvann að gufu sem knýr hverfla virkjunarinnar.
Jón Vigfússon
Jón Vigfússon kom út og var að boði konungs vígður biskupsvígslu í Skálholti 23. ágúst 1674, af Brynjólfi Sveinssyni biskupi. Er talið að Brynjólfi hafi ekki verið það ljúft verk, svo sem sjá má af vígslutextanum sem hann valdi: „Hver sem ekki kemur inn í sauðahúsið gegnum dyrnar, sá er þjófur og morðingi!“ (Jóh. 10:1, orðalag úr Þorláksbiblíu). Jón var síðan varabiskup í 10 ár. Við fráfall Gísla biskups Þorlákssonar sumarið 1684, fór Jón norður til þess að taka við biskupsdæminu, en 16 helstu prestar þar andmæltu honum og var krafist rannsóknar. Jón tók samt við staðnum og tókst að koma á sáttum á alþingi 1687. Árið 1688 komu fram kærur frá kaupmönnum fyrir óleyfilega verslun hans. Vorið 1689 bauð konungur fyrirmönnum landsins að rannsaka kærurnar, og fór Jón þá utan til þess að tala máli sínu, en fékk enga áheyrn. Hann kom aftur til landsins vorið 1690, en andaðist skömmu síðar. Samt féll á hann þungur dómur á alþingi um sumarið, en Þórði syni hans tókst að fá dóminum hnekkt í hæstarétti í Kaupmannahöfn 1693. Páll Eggert Ólason segir um Jón: „Hann var hinn mesti búsýslu- og fjárgæslumaður, enda auðmaður mikill“, og Jón Espólín segir að hann hafi verið „skörulegur maður sýnum“. Jón biskup hefur greinilega haft mikið viðskiptavit, en hann galt þess að á þeim tíma var einokunarverslun við lýði og því var Íslendingum óheimilt að fást við verslun. Hann var oft kallaður Bauka-Jón, af tóbaksbaukum sem hann hafði til sölu á Leirá.
Jarðvarmavirkjun
Aðrar gerðir
thumb|right|Manngert jarðhitakerfi 1 Vatnslón 2 Dælustöð 3 Varmaskiptir 4 Hverfilstöð 5 Heitavatnshola 6 Niðurdælingarhola 7 Heitt neysluvatn 8 Lekt setberglag 9 Rannsóknarhola 10 Kristölluð breglög. Nýstárleg aðferð við að nýta jarðhita er nýting á þurrheitu bergi sem er einskonar manngert jarðhitakerfi. Þá eru boraðar tvær holur í hæfilegri fjarlægð hvor frá annarri. Í aðra holuna er dælt niður vatni og úr hinni kemur vatn sem er hitað upp af hitanum í berginu. Þar sem vatni er dælt niður í borholu í þurrum og heitum berglögum, yfirleitt graníti, þarf að búa til sprungur til að fá lekt í berginu. Þetta er mjög kostnaðarsamt og er enn á tilraunastigi.
Jón Vigfússon
Þegar Jón Vigfússon kom að Hólum fékk hann prentsmiðjuna ekki afhenta, af því að fjölskylda Gísla Þorlákssonar leit á hana sem sína einkaeign. Þórður Þorláksson Skálholtsbiskup fékk hana til umráða og var hún flutt suður í Skálholt 1685.
Jarðvarmavirkjun
Tenglar
Jarðvarmavirkjanir á Íslandi
Jón Vigfússon
Engin mynd eða málverk er til af Jóni Vigfússyni, en legsteinn með grafskrift hans og konu hans er í Hóladómkirkju.
Kona Jóns Vigfússonar (gift 1668): Guðríður Þórðardóttir (f. um 1645, d. 1707), dóttir séra Þórðar Jónssonar í Hítardal og konu hans Helgu, dóttur Árna lögmanns Oddssonar. Guðríður „var lítil vexti og kvenleg, ... góð kona og merkileg að öllum hlutum“. Hún bjó seinast á Leirá og dó þar í stórubólu 1707.
Gulklukka
Gulklukka (fræðiheiti: Campanula thyrsoides). er tvíær tegund af klukkuættkvísl (Campanulaceae). Hún vex í Alpafjöllum og Júrafjöllum austur í Balkanskaga.
Jón Vigfússon
Börn þeirra sem upp komust voru: Af börnum Jóns og Guðríðar er mikil ættbogi kominn.
Namsos (sveitarfélag)
thumb|125x125dp Namsos er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 15.001 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er borgin Namsos. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Bangsund og Namdalseid.
Sveitarfélagið Namsos á landamæri að sveitarfélögunum Nærøysund í norðri, Høylandet og Overhalla í austri, Flatanger og Osen í vestri og Åfjord og Steinkjer í suðri.
Sigurleif
Sigurleif er íslenskt kvenmannsnafn.
Kol
thumb|Kolamoli Kol er svart eða brúnt setberg sem aðallega samanstendur af kolefni auk annarra efna, þar á meðal helst vetni og brennisteini.
Kol er jarðefnaeldsneyti sem oft er tengt iðnbyltingunni, en hefur verið notað í gegnum mannkynssöguna og er enn í dag mesta uppspretta raforku á jörðinnni.
Not kola sem eldsneytis veldur slæmum heilsuáfrifum og dauðföllum (jafn óðum, en líka spáð í framtíðinni vegna fyrirsjánlegra umhverfisáhrifa þá). T.d. beint í námavinnslunni sem er hættuleg neðanjarðar, en líka óbeint við bruna á kolum.
Kolavinnsla er, síðan 1983, mest í Kína (48% af heimsframleiðslunni) en þar á eftir koma Bandaríkin, Indland, Evrópusambandið og Ástralía. Ástralía var (2010) mesti útflytjandinn (27% af útflutningi) svo Indónesia (26%), en Japan stærsti innflytjandinn (18%) svo Kína (17%). Kol er að langmestu leyti notuð til eldsneytis í því landi sem þau eru unnin.
Hið minnsta 40% af rafmagni í heiminum er framleitt með kolum og 30% af rafmagni Bandaríkjanna árið 2016 (notkun fer minnkandi; kolum skipt út fyrir t.d. ódýrt jarðgas). En notkun er hverfandi (síðustu áratugi) á Íslandi (í nokkrum tilgangi á hvers konar kolum), að því undanskyldu að kolagrill eru notuð hér eins og annars staðar í þó svo að gasgrill séu sennilega algengari.
Í raforkuveri í Danmörku sem brennir kolum hefur náðst yfir 47% nýtni.
Thomsonít
Thomsonít er geislóttur zeólíti.
Lýsing
Kristallar blaðlaga,ílangir og þunnir strendingar. Liggja þétt saman í geislóttri hvirfingu og mynda kúlur með örfínum hrufum á yfirborðinu. Oftast mjólkurhvít en rauðleitt og brúnt líka. Hálfgengsætt með gler- og skelplötugljáa. Nálarnar um einn cm á lengd.
Útbreiðsla
Algeng í ólivínbasalti og er oft með kabasíti, levyni, phillipsíti og kalsíti. Hefur fundist í Hvalfirði, Breiðdal, Skarðsheiði og á Esju.
Eagles of Death Metal
Eagles of Death Metal (EoDM) er bandarísk bílskúrshjómsveit stofnuð af Jesse Huges og Josh Homme, forsprakka Queens of the stone age. Andstætt nafninu er hljómsveitin ekki dauðarokkshljómsveit. Haft var eftir Huges í pólska tímaritinu Teraz Rock að vinur þeirra Lou hafi reynt að fá Homme til að líka við dauðarokk. Hann lét hann hlusta á Vader og sagði hann að það hjómaði eins og 'Eagles dauðarokksins'. Seinna var það Homme sem kom að máli við Huges og sagði honum frá hugmynd sinni um að stofna hjómsveit sem spilaði tónlistarstefnu sem var blanda af The Eagles og death metal.
Í nóvember 2015 var hljómsveitin að spila á Bataclan tónleikastaðnum í París þegar hryðjuverkamenn réðust þar inn og drápu 89 manns.
Stóri broddsvölungur
Stóri broddsvölungur (fræðiheiti: Hirundapus giganteus) er þytfugl af ætt svölunga.
Marouane Fellaini
thumb|400px|Marouane Fellaini Marouane Fellaini (fæddur 22. nóvember 1987) er belgískur knattspyrnumaður sem leikur í stöðu miðjumaður hjá kínverska liðinu Shandong Luneng Taishan og belgíska landsliðinu. Hann byrjaði atvinnuferill sinn hjá belgíska félaginu Standard Liege og hefur spilað einnig með Everton og Manchester United.
Stefnir (mannsnafn)
Stefnir er íslenskt karlmannsnafn.
Marouane Fellaini
Fellaini er af marokkóskum uppruna.
Bonar Law
Andrew Bonar Law (16. september 1858 – 30. október 1923), yfirleitt kallaður Bonar Law var breskur stjórnmálamaður úr Íhaldsflokknum og forsætisráðherra Bretlands. Hann fæddist í bresku nýlendunni New Brunswick (sem nú er hluti af Kanada) og er því eini breski forsætisráðherrann sem fæddist ekki á Bretlandseyjum.