cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minesweeper
Tölureitir
Tölurnar í þessum reitum er fjöldi jarðsprengja í þeim reitum sem liggja að viðkomandi reit.
Tómir reitir
Þegar spilari lendir á tómum reit munu allir tengdir reitir afhjúpast í allar áttir þangað til lent er á tölureit.
The Doors
The Doors áunnu sér orðspor fyrir skrautlega sviðsframkomu og texta Jim Morrison, söngvara hljómsveitarinnar. Með vinsælli laga hljómsveitarinnar er lagið Light my Fire. Morrison lést árið 1971 í París vegna vímuefnamisnotkunar. Hljómsveitin hélt áfram sem tríó þangað til 1973 þegar meðlimirnir ákváðu að leggja upp laupana. Þeir gáfu út tvær plötur án söngs Morrisons en árið 1978 ákváðu þeir að gefa út plötu (An American Prayer) þar sem upptökur af ljóðum Morrison heyrðust með tónlist.
Phyllostachys arcana
Phyllostachys arcana er bambustegund sem var lýst af McClure. Hann getur orðið 7,5 m hár og stönglarnir 30 mm í þvermál. Ættuð frá Kína (Anhui, Gansu, Jiangsu, Shaanxi, Sichuan, Yunnan og Zhejiang).
Vatnalíffræði
Vatnalíffræði er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á vatnsvistkerfum inni í landi þ.á m. í vötnum, tjörnum og ám. Þeir sem leggja stund á greinina kallast vatnalíffræðingar.
San Lorenzo de Almagro
Club Atlético San Lorenzo de Almagro, oftast þekkt sem San Lorenzo, er argentínskt knattspyrnufélag með aðsetur í Buenos Aires. River Plater er sigursælt félag með 15 deildarmeistaratitla og 1 Copa Libertadores-titil.
Frumtónn
Frumtónn (e. tonic) er fyrsti tónn tónstigans.
Balkanskagi
thumb|250px|Balkanskagi (miðaður við Dóná-Sava-Kupa)Balkanskagi er landsvæði í Suðaustur-Evrópu. Landsvæðið er ekki eiginlegur skagi í landfræðilegum skilningi en er þó umlukið höfum að vestan, sunnan og austan. Það dregur nafn sitt af Balkan-fjallgarðinum í Búlgaríu og Serbíu. Alls er landsvæðið 728.000 km². Á Balkanskaga eru yngsti berggrunnur Evrópu.
Í norðri eru mörkin miðuð við fljótin Dóná, Sava og Kupa.
Í vesturátt er Adríahaf, í suðri Jónahaf, Eyjahaf og Marmarahaf og í austri Svartahaf.
Þau lönd sem eru á Balkanskaganum, að öllu leyti eða hluta til, eru
Yoshio Kikugawa
Yoshio Kikugawa (fæddur 12. september 1944; d. 2. desember 2022) var japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 16 leiki með landsliðinu.
Skipastigi
Skipastigi er skipaskurður eða hluti skipaskurðar sem er með hólfum eða kvíum sem loka má og opna þannig að skip komast upp á við eða niður hólf úr hólfi.
Meðal skipaskurða á Norðurlöndum er Gautaskurðurinn sem tengir vatnið Vænir við Kattegat. Í þeim skurði eru 64 þrep. Vinna við þann skurð hófst um 1800.
Sveppafræði
[[Mynd:Edith Wolfson Park 2016 (72).jpg|thumb| Sveppafræði
Prófsumma
Prófsumma eða gátsumma er tala sem er reiknuð út frá fyrirliggjandi gildum og geymd með þeim. Hlutverk prófsummu er að staðfesta að gögnin séu rétt, ef prófsumma er reiknuð út aftur á sömu gildum ætti hún að vera hin sama og sú fyrri.
Gögnin eru annaðhvort töluleg eða stafastrengir sem litið er á sem töluleg gögn svo að reikna megi prófsummuna. Dæmi um prófsummu er níundi stafur kennitölu Íslendinga, sem er fenginn með því að margfalda fyrstu átta tölurnar með 2, 3, 4, 5, 6, 7, 2, 3 frá hægri til vinstri þar sem summan er mátuð við 11. Prófsummur eru mikið notaðar til að sannreyna að stafræn gögn hafi ekki breyst í geymslu eða flutningi og að þeim hafi ekki verið breytt.
Depurð
Depurð eða hryggð er skap sem felur í sér tilfinningu fyrir missi, sorg, þunglyndi. Þegar fólk er dapurt er það oft hæglátt, orkulítið og heldur sig til hlés.
Blúndulykill
Blúndulykill (fræðiheiti Primula frondosa) er blóm af ættkvísl lykla.
Fritillaria anhuiensis
Fritillaria anhuiensis er Kínversk tegund plantna af liljuætt og var fyrst lýst af Sing Chi Chen og S.F.Yin. Hún er ættuð frá Anhui og Henan héröðum í Kína.
Fritillaria anhuiensis myndar lauka allt að 20mm að ummáli. Blómstöngullinn verður allt að 50 sm hár, yfirleitt með 1 eða 2 blóm en stöku sinnum 3, eða 4. Blómin eru lútandi, yfirleitt gulleit með fjólubláum blettum en stundum eru þau hvít eða fjólublá.
Sumarólympíuleikarnir 1924
thumb|right|Aðalleikvangur Ólympíuleikanna í París 1924. Sumarólympíuleikarnir 1924 voru haldnir í París í Frakklandi á tímabilinu 4. maí til 27. júlí. Mikið var lagt í umgjörð leikanna, t.d. var í fyrsta sinn reist Ólympíuþorp þar sem keppendur höfðust við meðan á íþróttamótinu stóð. Gestgjafarnir voru mjög andsnúnir því að Þjóðverjar tækju þátt í leikunum og fór svo að lokum að þeir sátu heima.
Aðdragandi og skipulagning
Amsterdam, Los Angeles, Rio de Janeiro og Róm sóttust eftir leikunum ásamt Parísarborg sem varð hlutskörpust þrátt fyrir að hafa haldið leikana tæpum aldarfjórðungi fyrr. Þar mun Pierre de Coubertin hafa ráðið mestu um, en leikarnir voru þeir síðustu sem skipulagðir voru undir forystu hans.
Á leikunum var einkunnarorð Ólympíuleikanna Citius, altius, fortius (Hraðar, hærra, fastar) kynnt til sögunnar í fyrsta sinn.
Í tengslum við Parísarleikanna var haldin keppni í vetrargreinum í Chamnoix í Ölpunum frá 25. janúar til 5. febrúar undir heitinu „vika vetraríþrótta“. Síðar fékk íþróttakeppni þessi heitið Vetrarólympíuleikar.
Keppnisgreinar
Keppt var í 127 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
Einstakir afreksmenn
thumb|right|Paavo Nurmi var skærasta stjarna frjálsíþróttakeppninnar.
Bandaríkin hlutu tólf af gullverðlaununum 27 í frjálsíþróttakeppninni og Finnar tíu. Finnsku keppendurnir einokuðu langhlaupskeppnina og hlutu þeir viðurnefnið „Finnarnir fljúgandi“, þar var Paavo Nurmi fremstur í flokki. Hann vann til fimm gullverðlauna, þar á meðal í 1.500 og 5.000 metra hlaupi, þótt innan við hálftími væri á milli þeirra.
Finninn Albin Stenroos sigraði í Maraþonhlaupi með talsverðum yfirburðum, en hann hafði ekki keppt í þeirri vegalengd í fimmtán ár.
thumb|left|Argentínumenn sigruðu í póló á leikunum.Bretar unnu til þriggja gullverðlauna í styttri hlaupagreinunum. Harold Abrahams sigraði í 100 metra hlaupi og Eric Liddle í 400 metrum. Abrahams var gyðingur en Liddle skoskur kristinboði. Óskarsverðlaunamyndin Chariots of Fire fjallar um þátttöku þeirra félaga á leikunum í París.
Bandaríska sundkonan Sybil Bauer sigraði í 100 metra baksundskeppninni. Hún var einhver fremsta sundkona sinnar tíðar, en lést úr krabbameini 23 ára að aldri. Hún var trúlofuð skemmtikraftinum Ed Sullivan.
Knattspyrnukeppni ÓL 1924
thumb|left|[[Pedro Cea varð Ólympíumeistari með Úrúgvæ 1924 og 1928. Hann varð einnig markahæsti leikmaður liðsins á fyrstu heimsmeistarakeppninni 1930.]]
Alþjóðaknattspyrnusambandið, FIFA, var stofnað árið 1904 og snemma kviknuðu hugmyndir um að standa fyrir heimsmeistarakeppni í knattspyrnu. Þær hugmyndir strönduðu á kostnaði og deilum um áhugamennsku eða atvinnumennsku í íþróttinni. Knattspyrnukeppni Ólympíuleikanna var því lengi vel helsta alþjóðlega mótið í greininni, þótt gæðin væru misjöfn.
Á Ólympíuleikunum í Antwerpen varð knattspyrnukeppnin einna vinsælasta greinin og á Parísarleikunum var þriðjungur teknanna af miðasölu á knattspyrnuleiki. FIFA sá um skipulagningu knattspyrnukeppninnar á Ólympíuleikunum 1924 og 1928, sem gaf henni aukið vægi.
22 landslið kepptu í knattspyrnu á Parísarleikunum, en svo mörg landslið kepptu ekki aftur á alþjóðlegu knattspyrnumóti fyrr en í úrslitakeppni heimsmeistarakeppninnar á Spáni 1982. Heimilað var að greiða leikmönnum fyrir vinnutap vegna ferðalagsins, sem gerði það að verkum að Danir og Bretar neituðu að taka þátt. Með því að slaka á áhugamannareglunum voru keppnisliðin 1924 mun sterkari en verið hafði, en um leið kom til árekstra við aðstandendur Ólympíuleikanna.
Keppt var með útsláttarfyrirkomulagi og varð nokkuð um óvænt úrslit. Belgar, Ólympíumeistararnir frá 1920, steinlágu í fyrsta leik 8:1 gegn Svíum sem hrepptu að lokum bronsið. Þá unnu Egyptar 3:0 sigur á Ungverjum, sem taldir höfðu verið líklegir til afreka. Það voru hins vegar leikmenn Úrúgvæ sem stálu senunni og heilluðu áhorfendur.
Landslið Úrúgvæ var fyrsta liðið frá Suður-Ameríku til að leika í Evrópu. Í Rómönsku Ameríku hafði þróast leikstíll sem byggðist á hröðum og stuttum samleik, meðan evrópsk knattspyrna var stórkarlaleg og snerist um langar og fastar spyrnur. Evrópsku liðin reyndust ekki eiga neitt svar við þessum nýju mótherjum, sem unnu flesta leiki sína með miklum mun. Í úrslitum sigraði Úrúgvæ lið Sviss með þremur mörkum gegn engu að viðstöddum 60 þúsund áhorfendum þar sem mun færri komust að en vildu.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
Ólympíunefnd var stofnuð á vegum Íþróttasambands Íslands árið 1921, með það að markmiði að safna fé og undirbúa ferð íslenskra íþróttamanna á leikana í París. Deilur komu upp um sjálfstæði og verksvið nefndarinnar og lognaðist hún út nokkru síðar. Íþróttalíf Íslendinga var sömuleiðis í nokkurri lægð á þriðja áratugnum og því óljóst hvort þjóðin hafði yfir nokkrum einstaklingsíþróttamönnum að búa sem erindi ættu á Ólympíuleika.
Íslenskir knattspyrnumenn voru hins vegar fullir bjartsýni og ákváðu að stofna sína eigin Ólympíunefnd og stefna á þátttöku. Efnt var til fjársöfnunar og varð til nokkur sjóður. Horfið var frá þessum áformum. Hætt er við að íslenskt knattspyrnulið hefði beðið algjört skipbrot á Ólympíuleikunum, enda höfðu Íslendingar aldrei keppt utan landsteinanna og ekki einu sinni leikið fótboltaleik á grasi.
Alþjóðaráð Rauða krossins og Rauða hálfmánans
thumb|Tákn Alþjóðaráðs Rauða krossins og Rauða hálfmánans
Alþjóðaráð Rauða krossins og Rauða hálfmánans er sjálfstæð stofnun með aðsetur í Genf í Sviss. Allt frá stofnun þess árið 1863 hefur meginhlutverk þess verið að hafa frumkvæði að hjálparstarfi á vígvelli. Alþjóðaráðið lætur þá einkum til sín taka sem ekki geta talist beinir þátttakendur í átökunum.
Samkvæmt Genfarsamningunum fjórum frá árinu 1949 er ráðinu falið að fylgjast með að samningarnir séu virtir af þeim ríkisstjórnum sem hafa undirritað þá og eiga þátt í átökum. Það eru því einkum særðir og sjúkir hermenn, stríðsfangar og almennir borgarar sem njóta verndar þess.
Starfsmenn Alþjóðaráðsins heimsækja stríðsfanga og fangelsi þar sem grunur leikur á að mannréttindabrot séu framin. Þessar heimsóknir eru stundum eina líftrygging fanganna því starfsmenn ráðsins skrá upplýsingar um þá og koma boðum á milli þeirra og fjölskyldna þeirra ef mögulegt er. Erfiðara reynist því en áður að láta fanga „hverfa“ í fangelsinu.
Alþjóðaráðið starfrækir einnig leitarþjónustu sem hefur það að markmiði að sameina aftur fjölskyldur og ættingja sem hafa orðið viðskila vegna átakanna. Nöfn fjölskyldumeðlima eru skráð í gagnabanka Alþjóðaráðsins sem vinnur svo að því að leita uppi aðra meðlimi fjölskyldunnar. Á síðasta ári fundu um 25 þúsund einstaklingar ættingja sína aftur með þessum hætti.
Samstarf við landsfélög Rauða krossins og Rauða hálfmánans er mikilvægur þáttur í starfsemi ráðsins og oft leggja þau ráðinu til mannskap til ákveðinna verkefna. Þannig hefur fjöldi íslenskra sendifulltrúa farið utan og starfað á vettvangi undir merkjum þess og Rauða kross Íslands.
Kúsísk tungumál
Kúsísk mál eru ein af stofngreinum afróasísku málaættarinnar.
Fjörutíu tungumál teljast til kúsískra mála en um 15 milljón manns tala þau. Stærsta kúsíska málið er orómó sem talað er af 10 milljónum.
Málsvæðið er Eþíópía, Sómalía og Norðvestur-Kenía. Tungumálið beja í Austur-Súdan hefur stundum verið flokkað sem kúsískt mál en fremur er nú talið að flokka beri það utan kúsískra mála.
Queens Park Rangers F.C.
Heiðar Helguson spilaði með liðinu frá 2008-2012.
Anne Bancroft
thumb|right|Anne Bancroft árið 1964 Anne Bancroft (Anna Maria Louisa Italiano - 17. september 1931 – 6. júní 2005) var bandarísk leikkona. Hún lærði leiklist í American Academy of Dramatic Arts og síðan stanislavskíaðferðina í Actors Studio hjá Lee Strasberg. Eftir nokkur aukahlutverk í kvikmyndum á 6. áratug 20. aldar fékk hún Óskarsverðlaun sem besta leikkona í aðalhlutverki fyrir myndina Kraftaverkið: Sagan af Helen Keller (The Miracle Worker - 1962). Þekktasta hlutverk hennar er þó titilhlutverkið í myndinni Frú Robinson (The Graduate) frá 1967. Hún hlaut síðar tilnefningar til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sín í Á krossgötum (Turning Point - 1977) þar sem þær Shirley MacLaine voru báðar tilnefndar í flokknum „besta leikkona í aðalhlutverki“ og sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir hlutverk abbadísarinnar í Agnes barn guðs (Agnes of God - 1985). Seinni eiginmaður hennar var leikstjórinn Mel Brooks en þau giftust árið 1964. Hún lék í kvikmynd David Lynch, Fílamaðurinn (The Elephant Man) sem Brooks framleiddi árið 1980 og í tveimur myndum sem hann leikstýrði, Að vera eða vera ekki (To Be or Not to Be - 1983) og Drakúla: Dauður og í góðum gír (Dracula: Dead and Loving It - 1995).
Mýrarskeiðið síðara
Mýrarskeiðið síðara er síðasta veðurfarsskeið hólósentímabilsins. Það hófst fyrir um 2500 árum og stendur enn yfir. Meðalhiti á þessu tímabili er enn eilítið lægri en á birkiskeiðinu síðara og mýrarskeiðinu fyrra. Á þessu tímabili hefur hiti sveiflast með miklum áhrifum á dýra- og jurtalíf sem óbeint hefur haft áhrif á þróun siðmenningar. Síðustu tvær aldir þessa tímabils með síaukinni iðnvæðingu hafa athafnir mannsins haft áhrif á loftslagsbreytingar með stórauknum útblæstri gróðurhúsalofttegunda.
Hólmsá
Hólmsá getur átt við um
ISSN
ISSN er skammstöfun á International Standard Serial Number, átta talna einkennisnúmeri fyrir tímarit. ISSN kerfið var gert að alþjóðlegum staðli ISO 3297 árið 1975.
Kjaftagelgjur
Kjaftagelgjur (fræðiheiti: Lophiiformes) eru ættbálkur mestmegnis djúpsjávarfiska, þótt sumar ættir, eins og t.d. froskfiskar, lifi aðeins á grunnsævi.
Einkenni á kjaftagelgjum er sú veiðiaðferð sem þær beita og felst í því að fyrsti geislinn í bakugga fiskanna hefur breyst í langan sprota sem stendur uppúr höfði fisksins milli augnanna og er með þykkan sepa á endanum sem fiskurinn hreyfir til eins og agn til að laða bráðina að. Þar sem flestar tegundir kjaftagelgja lifa í undirdjúpunum þar sem sólarljósið nær ekki að veita birtu er agnið lýst upp með lífljómun frá bakteríum sem lifa í samlífi með fisknum.
Sníkjudýrafræði
Sníkjudýrafræði er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á snýkjudýrum, hýslum þeirra, og sambandinu á milli þeirra. Þeir sem leggja stund á greinina kallast sníkjudýrafræðingar.
Fortónn
Fortónn (e. dominant) er fimmund ofan við frumtón og er fimmti tónn tónstigans.
Orómó
Orómó er kúsískt mál talað af um 10 milljónum í Eþíópíu og Kenía. Það er ritað með amharísku letri.
Afróasísk tungumál
Afróasísk tungumál eru stór ætt um það bil 300 tungumála og mállýskna. Um það bil 350 milljón manns tala afróasísk tungumál og því hefur ættin fjórða stærsta mælendafjölda allra tungumálaætta (á eftir indóevrópskum, sínó-tíbeskum og nígerkongótungumálum).
Langstærsta mál afróasísku ættarinar er arabíska, sem er þar að auki stærst semískra mála. Meðal stærri afróasískra tungumála eru amharíska, haúsa, hebreska, orómó, sómalíska og tígrinja. Til viðbótar tilheyra nokkur fornmál afróasísku ættinni, svo sem akkadíska, biblíuhebreska og fornegypska.
Ryðhlynur
Ryðhlynur (fræðiheiti: Acer rufinerve ) er runni eða lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Japan. Hann getur orðið 8 til 15 m hár.
Nash-jafnvægi
Nash-jafnvægi (e. Nash equilibrium) er í leikjafræði lausnarregla — búin til af og nefnd í höfuðið á John Forbes Nash — sem vísar til þess jafnvægis sem skapast þar sem tveir eða fleiri leikmenn eru til staðar, þegar hver leikmaður velur leikáætlun sem kemur honum best þegar hann veit hvaða áætlanir allir hinir leikmennirnir hafa valið. Nash-jafnvægi er þá til staðar þegar allir leikmenn vita hvað hinir ætla að gera, og enginn hagnast af því að breyta sinni áætlun.
Paula Fernandes
Paula Fernandes de Souza (fædd 28. ágúst 1984) er brasilísk söngkona og lagasmiður og gítarleikari.
Sæliljur
Sæliljur (fræðiheiti: crinoidea) er hópur skrápdýra sem lifa í sjónum. Sæliljur geta lifað bæði mjög grunnt en einnig alveg niður í 6 kílómetra dýpi. Sæliljur geta verið fastar við botninn en einnig geta sumar tegundir synt um höfin með örmum sínum.
Um 5000 tegundir af sæliljum hafa fundist í steingervingum frá fyrri tímum en í dag er talið að um 600 tegundir séu en á lífi. Um 80 tegundir eru svokallaðar botn sæliljur, það er að þær eru fastar við botninn með stilk en þessar tegundir eiga það til að lifa dýpra en þær 540 tegundir sem eru stilkslausar. Fundist hafa allt að 50 tegundir af sæliljum á einu kóral rifi í Kyrrahafinu og er þéttleikinn svo mikill að allt að 12 tegundir geta fundist á einum fermetra.
Svo virðist vera að sæliljur lifi helst í heitum sjó en fundist hafa nokkrar tegundir í kaldari sjó eins og við Ísland. Nú síðast í neðansjávarmyndatökuleiðangri Hafrannsóknastofnunar Íslands á rannsóknarskipinu Bjarna Sæmundssyni, í lok júní 2012, en hann fór fram í Háfadjúp, kantinum austan við Háfadjúp og í Reynisdjúpi. Fundust víða miklar breiður af sæliljum á leirbotni á um 500 metra dýpi.
Líffræði og saga
thumbnail|Sælilja með stilk Sæliljur hafa munn á efra yfirborði sem er umkringdur fóðrunarörmum. Þær hafa U-laga maga og endaþarmurinn er við hliðin á munninum. Flestar tegundirnar hafa fleiri en fimm arma. Sæliljur eru oftast fastar með stilk við jörðina þegar þær eru ungar en losna svo og synda frjálsar þegar þær þroskast. Þær nærast með því að grípa fæðu úr sjónum með því að opna arma sína þegar armarnir hafa gripið fæðuna þá færist fæðan með ákveðnu ferli með hjálp slímhúðar sæliljurnar í átt að munninum. Stærð fæðunnar er á bilinu 50 – 400µm. Fæðan er margskonar allt frá kísilþörungum til hryggleysingja lifrum og litlum krabbadýrum. Armarnir eru einnig mikilvægir fyrir þær sæliljur sem eru stilkslausar að geta synt. Með því að slaka og spenna vöðva í örmunum geta sæliljur synt.Flokkur sælilja Antedon geta synt með þessum hætti, en vegna þess hversu orkukræft þetta er þá láta flestar sæliljur duga að láta strauminn bera sig.
Innri líffæri eru nánast aðeins fyrir meltingu og æxlun. Einnig virðist vera mikill massi í kjarnanum sem er notaður til að endurbyggja líkamshluta. Því miður eru allir flokkar sælilja útdauðir nema einn flokkur sem heitir Articulata. Af steingervingum að dæma þá virðist útbreiðsla sælilja hafa verið mest á fornlífsöld en allir nema einn flokkur virðast deyja út á Permtímabilinu.
Stærsta sælilja sem fundist hefur, Metacrinus superbus var 1,5 metri að stærð, en stilklausar sæliljur eru oftast minni en þær sem hafa stilk en stærsta stilklausa sæliljan, Helimetra glacialis, var 35 cm að þvermáli. Sæliljur eru annað hvort karlkyns eða kvennkyns. Þær hafa engann sérstakann kynkirtil en framleiða kynfrumur í kynfærum sem finnast í örmum þeirra. Þessi kynfæri rifna að lokum og þá sleppa sæði og egg í sjóinn í kring. Frjóvgað egg klekst og sleppir syndandi lirfu. Lirfan nærist ekki og er líftími hennar aðeins nokkrir dagar en hún verður að geta komið sér fyrir á botninum og fest sig við botninn. Lirfan umbreytir sér svo í stilkaða sælilju. Sæliljur eru 10-16 mánuði að verða kynþroska.
Árið 2005 fannst stilkuð Sælilja sem togaði sig áfram með örmum sínum og dróg stilkinn með sér. Það kom rannsóknarmönnum á óvart að hún gat ferðast á allt að 0,6 m/klst með þessum hætti. Líklega hefur stærsta sælilja verið Pentacrinites sem er nú útdauð en stilkurinn á þeim gat verið nokkrir metrar að lengd. Stærsti steingervingur sem fundist hefur af Pentacrinites var 40 metrar að lengd.
Sæliljur eiga óvini eins og flest önnur dýr í hafinu. Einnig vegna fjölda arma þá notfæra önnur smærri dýr armanna til að fela sig frá óvinum þeirra, stundum verða sæliljurnar fyrir skaða vegna þess að dýr leita af önnur smærri dýrum inn á milli armanna. Að minnsta kosti nýju tegundir eru þekktar sem fæðist á sæliljum, flest þessara dýra lifa á kóral svæðum. Triggerfiskurinn (balistoides conspicillum) er þekktur óvinur sæliljanna en hann bítur arma af þeim. Einnig Silfraði sjólabbinn (chrysophrys auratus) en hann er eini þekkti fiskurinn sem étur sæliljurnar heilar. Fleiri tegundir eru krabbar og krossfiskar. Sem betur fer fyrir sæliljurnar þá hafa þær ótrúlegan hæfileika til að endurbyggja arma og jafnvel líffæri sem étin hafa af óvinum þeirra.
Af þeim 625 tegundum sem eru þekktar eru 550 af þeim stilklausar. Sæliljum er skipt í 17 fjölskyldur:
Antedonidae, Aporometridae, Asterometridae, Atelecrinidae, Calometridae, Charitometridae, Colobometridae, Comasteridae, Eudiocrinidae, Himerometridae, Mariametridae, Notocrinidae, Pentametrocrinidae, Ptilometridae, Thalassometridae, Tropiometridae, Zygometridae.
Grenivík
right|thumb|240px|Grenivík, Þengilhöfði í baksýn. thumb|Grenivik séð frá Þengilhöfða.
Grenivík er þorp sem stendur við austanverðan Eyjafjörð og er nyrsta byggð þeim megin fjarðar. Íbúar voru 301 talsins árið 2019. Þorpið er hluti af Grýtubakkahreppi. Grenivík stendur undir fjallinu Kaldbak sem er 1173 m hár. Þengilhöfði er 260 m hátt fjall suður af Grenivík.
Á landsnámsöld segir að Þormóður Þorleifsson hafi numið Grenivík.
Þorp tók að myndast á Grenivík upp úr aldamótum 1900. Kirkja var byggð á Grenivík árin 1885-1886 en árið 1927 var Grenivíkurprestakall sameinað Laufásprestakalli. Árið 1964 var hafið að byggja höfn í þorpinu.
Á Grenivík er sundlaug, tjaldsvæði, líkamsræktarsalur og golfvöllur. Fyrirtækin Gjögur og Darri eru fiskvinnslufyrirtæki í þorpinu. Einnig má nefna Sparisjóð Höfðhverfinga, Vélsmiðjuna Vík og lyfjafyrirtækið Pharmarctica. Matvöruverslunin Jónsabúð er í bænum. Heilsugæsla er við Túngötu.
Íþróttafélagið Magni er virkt í knattspyrnu og spilaði í næstefstu deild sumarið 2020. Sveitarstjóri árið 2018 var Þröstur Friðfinnsson.
Hurð
thumb|right|Skreytt hurð á indversku klaustri thumb|223x223dp|Hurð Hurð er viðar-, málm-, gler- eða plastfleki sem notaður er til að loka dyrum á byggingum eða öðru opi og eru allt frá því vera aðeins nokkrar fjalir negldar saman til að byrgja op til þess að vera til dæmis knúnar með rafmagni. Flestar hurðir haldast lokaðar með hlaupjárni sem er læsingarjárn í lás sem fellur inn í dyrastafinn þegar lokað er og tengist hurðarhúninum. Hurð má ekki rugla saman við dyrnar, en dyr eru opið sjálft, ólíkt því sem gerist í ensku, door.
Venjulegar hurðir svo sem flestar bílahurðir og vængjahurðir, leika á hjörum en þó ekki allar. Rennihurðir sem dæmi eru festar öðrum megin við vegg eða inn í þeim og rennt eða renna sjálfkrafa til hliðar inn í fals, til dæmis margar lyftuhurðir, eða harmóníkuhurðir sem falla saman í minni einingar. Einnig eru til fellihurðir eins og rimlahurðir úr málmi sem er rennt fyrir verslanir eftir lokun. Á kastölum má oft sjá vinduhurðir sem er undið upp með togvindu.
Hurðir koma í mörgum stærðum og gerðum og eru smíðaðar úr mörgum efnum, til dæmis furu, oregon furu (pine) mahóní, plast eða stáli.
Talað er um að hurð sé of rík í falsinu ef hún er of stór miðað við dyraumbúnaðinn eða hafi hún bólgnað út af raka og erfitt reynist að loka henni.
Hugsun
thumb|Persónugerving hugsunnar ([[gríska: Εννοια) í Tyrklandi.]] Hugsun er hugrænt ferli sem gerir verum kleift að gera sér eftirmynd af umheiminum og takast á við hann með skilvirkum hætti samkvæmt sínum markmiðum, áætlunum, tilgangi og löngunum. Skyld hugtök eru skilningur, skynjun, meðvitund, hugmynd og ímyndun.
Sameindalíffræði
Sameindalíffræði (lat. biologia molecularis) er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á lífverum á sameindastigi. Þeir sem leggja stund á greinina kallast sameindalíffræðingar.
Leiden
Leiden er borg í hollenska héraðinu Suður-Hollandi með 121 þúsund íbúa (1. janúar 2014). Borgin er þekkt fyrir gömlu miðborgina, elsta háskóla Hollands og fyrir að vera fæðingarstaður málarans Rembrandts.
Lega og lýsing
Leiden liggur við ána Oude Rijn (Gamla Rín) nær vestast í Hollandi, aðeins steinsnar frá Norðursjó. Næstu borgir eru Haag til suðvesturs (10 km), Alphen an den Rijn til austurs (10 km) og Zoetermeer til suðurs (10 km). Schiphol-flugvöllur er 25 km til norðausturs. Mikið er um ár og síki í Leiden, þar sem Oude Rijn og Nieuwe Rijn sameinast, ásamt smærri ám.
Skjaldarmerki og fáni
Skjaldarmerki Leiden samanstendur af tveimur rauðum lyklum í kross á hvítum grunni. Lyklarnir eru tákn Péturs postula, en hann er verndardýrlingur borgarinnar. Merkið kom mjög snemma fram. Núverandi merki með ljón í bakgrunni var tekið formlega upp 25. janúar 1950. Ljónið er aðalsmerki héraðsins Suður-Hollands. Fáninn var sniðinn eftir skjaldarmerkinu. Rendurnar þrjár (rauð, hvít og rauð) eru litirnir úr skjaldarmerkinu. Lyklarnir eru sömuleiðis teknir úr skjaldarmerkinu.
Orðsifjar
Borgin hét upphaflega Leithon, sem merkir að líða eða að þjást á hollensku (lijden). Heitið er þó ef til vill dregið af rómversku þorpi í grennd sem hét Lugdunum Batavorum. Gamli rithátturinn er Leyden, en á síðustu öld hefur það breyst í Leiden. Borgin er gjarnan kölluð Sleutelstad, sem merkir lyklaborgin (vegna lyklanna í skjaldarmerkinu).
Upphaf
Leiden myndaðist sem bær á 11. öld í grennd við rómverskan bæ. Rómverski bærinn lá þó nær ströndinni, en fundist hafa leifar af rómversku virki innan borgarmarkanna. Leiden kom fyrst við skjöl árið 860 en var sennilega aðeins lítið þorp þá, við samflæði Oude Rijn og Nieuwe Rijn (tveir Rínararmar). Nokkur verslun var í borginni og var aðallega verlsað með ull til Englands og Flandurs (Belgíu). Á 13. öld hafði Leiden stækkað svo að Floris V, greifi af Hollandi, veitti honum borgarréttindi 1266.
Sprengingin mikla
thumb|Loðvík Bonaparte skoðar verksumerki eftir sprenginguna miklu 1807 Frakkar hertóku Leiden, eins og aðrar hollenskar borgin í lok 18. aldar. 12. janúar 1807 varð gífurleg sprenging í skipi sem flutti rúmlega 17 tonn af fallbyssupúðri frá Haarlem til Delft. Sprengingin varð þegar skipið var statt á einu síkinu í Leiden. Í sprengingunni létust 151 maður og 2000 slösuðust. Um það bil 220 hús jöfnuðust við jörðu eða skemmdust það mikið að þau voru óíbúðarhæf. Sprengingin var svo öflug að hún heyrðist alla leið til Haag, sem er í um 10 km fjarlægð. Loðvík Bonaparte, konungur Niðurlanda, heimsótti Leiden samdægurs til að kynna sér eyðilegginguna. Hann skipaði frönskum hermönnum að hjálpa til við uppbygginguna og létti á skattgreiðslum borgarbúa í tíu ár. Einnig lét hann breyta lítinn kastala í spítala til að annast hina sáru. Eftir þetta var alls staðar í Hollandi talað um Loðvík hin góða.
Nýrri tímar
Árið 1842 fékk Leiden járnbrautartengingu er lína var lögð norður til Haarlem. Þremur árum fyrr var línan til Amsterdam lögð frá Haarlem, en það var fyrsta járnbrautin í Hollandi. Árið 1848 samdi Johan Rudolf Thorbecke fyrstu hollensku stjórnarskrána í Leiden. Árið 1883 skók sú frétt bæði Leiden og allt Holland að Goeie Mie (Maria Swanenburg) hefði drepið 27 manneskur í borginni með eitri. Það er enn í dag eitt mesta fjöldamorð í hollenskri sögu. Í vísindum tókst Heike Kamerlingh Onnes að gera helíum fljótandi árið 1908 og seinna að frysta efni eina gráðu fyrir ofan alkul. Fyrir þetta hlaut hann Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði 1913. Albert Einstein var um skamma hríð í háskólanum í Leiden snemma á ferli sínum. Í heimstyrjöldinni síðari varð Leiden fyrir talsverðum loftárásum bandamanna áður en þeir náðu að hrekja Þjóðverja úr landi.
Vinabæir
Leiden viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Viðburðir
thumb|Málarinn Rembrandt er þekktasta barn borgarinnar Leiden. Hin árlega Rembrandt-hátíð þar í borg er helguð honum.
Byggingar og kennileiti
thumb|Hooglandse Kerk thumb|Burcht van Leiden er gamalt virki
Mannöld
thumb|right|Samsett mynd af jörðu að nóttu til Mannöld eða mannskepnutímabilið er óformlegt heiti á tímabili í jarðsögunni þar sem áhrif athafna mannsins eru greinileg. Formlegt heiti á yfirstandandi jarðsögutímabili er hólósen sem hófst fyrir 10.000 árum síðan. Sumir fræðimenn hafa stungið upp á notkun þessa heitis yfir tímann sem nær frá upphafi iðnbyltingarinnar fyrir um 200 árum síðan sem þá myndi marka endalok hólósentímabilsins en aðrir vilja staðsetja upphaf mannaldar fyrir 8.000 árum síðan þegar landbúnaðarbyltingin hófst og enn aðrir fyrir 2000 árum síðan sem nær þá nokkurn veginn saman við síðasta skeið hólósentímabilsins, mýrarskeiðið síðara.
Ómótísk tungumál
Ómótísk mál eru ein af stofngreinum afróasísku málaættarinnar. Ómótísk mál eru töluð af um 2 milljónum manna í Ómó-dal í Suður-Eþíópíu.
Ómótísk tungumál voru áður flokkuð sem grein kúsískra mála en eru nú talin flokkast sem stofngrein. Þau telja um fjörutíu tungumál.
Fritillaria bucharica
Lýsing
Fritillaria bucharica er jurt af liljuætt (Liliaceae). 15 til 30 sm. Blöðin eru grágræn. Neðstu blöðin verða um það bil 8 sm löng og 4 sm breið, þau neðri lensulaga og gagnstæð. Lútandi blómin eru hvít eða daufbleik (lilla), með grænum æðum. Blómgun er í April til Mai.
Útbreiðsla
Fritillaria bucharica kemur frá vesturhluta Mið-Asíu og í Norður-Afghanistan í grýttum brekkum, milli kletta og runna frá 900 til 2400 metrum yfir sjávarmáli.
Nytjar
Fritillaria bucharica er stundum höfð í steinhæðum.
David Lynch
thumb|right|David Lynch árið 2009 David Keith Lynch (f. 20. janúar 1946) er bandarískur kvikmyndaleikstjóri sem er þekktur fyrir súrrealískar og oft truflandi kvikmyndir með óhefðbundnum og ólínulegum söguþræði. Fyrsta kvikmyndin í fullri lengd sem hann leikstýrði var Eraserhead (1977). Næst var hann ráðinn til að leikstýra kvikmynd um John Merrick, Fílamaðurinn (The Elephant Man) 1980 sem fékk átta tilnefningar til Óskarsverðlauna. Í kjölfarið leikstýrði hann tveimur kvikmyndum fyrir Dino De Laurentiis, Dune (1984), sem hlaut slæmar viðtökur, og Blátt flauel (Blue Velvet - 1986) sem sló í gegn og átti þátt í að gera Isabellu Rossellini að stjörnu í Bandaríkjunum.
Kópasker
Íþróttafélag Kópaskers heitir Snörtur og var í knattspyrnu, körfubolta og blaki um sinn tíma. Nú er félagið orðið fámennt og keppir nánast aðeins í blaki á öldungamótum.
David Lynch
Árið 1990 hóf hann gerð sjónvarpsþáttaraðarinnar Tvídrangar (Twin Peaks) ásamt Mark Frost sem fyrirtæki Sigurjóns Sighvatssonar Propaganda Films tók þátt í að framleiða. Sama ár gerði hann vegamyndina Tryllt ást (Wild at Heart). Árið 1999 gerði hann svo Saga Straight (The Straight Story) sem hann lýsti sjálfur sem tilraunakenndustu mynd sinni. Hann gerði enn tilraunir með ólínulegan söguþráð í myndunum Trufluð veröld (Lost Highway - 1997), Mulholland Drive (2001) og Upplandsríkið (Inland Empire - 2006) sem er hans síðasta kvikmynd í fullri lengd. Á sama tíma hefur hann gert fjölda stuttmynda eins og Dumbland 2002 (dreift á vefsíðu leikstjórans) og leikstýrt tónlistarmyndböndum fyrir Moby og Nine Inch Nails meðal annarra.
Héruð Spánar
Héruð Spánar (spænska: provincias) eru alls 50. Núverandi skipan þeirra er frá 1978 en uppruna þeirra má rekja til ársins 1833.
Sjö sjálfsstjórnarsvæði Spánar samanstanda aðeins af einu héraði: Asturias, Baleareyjar, Kantabría, La Rioja, Madrid, Múrsía og Navarra. Flest héruðin eru samnefnd höfuðborg þeirra.
Afríkulendurnar Ceuta, Melilla og Plazas de soberanía eru ekki hluti af neinu héraði.
thumb|600px|center|Héruð Spánar.
Coccinella quinquepunctata
Coccinella quinquepunctata er bjalla af ætt maríubjalla sem var lýst af Carl von Linné 1758.
Lýsing
Hún er rauð með vanalega 5 blettum á bakinu (tveir á hvorum væng og einn á miðju baki); í undantekningartilfellum getur tegundin haft allt að níu bletti. Hálsskjöldurinn er svartur með hvítum merkingum á hliðinni. Lengdin er 4 til 5 mm.
Dalalykill
Dalalykill (fræðiheiti Primula daonensis) er blóm af ættkvísl lykla.
Tadahiko Ueda
Tadahiko Ueda (3. ágúst 1947 - 15. apríl 2015) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 13 leiki og skoraði 7 mörk með landsliðinu.
Gautaskurðurinn
thumb|upright=1.2|Vatnaleiðin í gegnum Svíþjóð. Kort sem sýnir Gautaskurðinn (dökkblátt) og [[Gautelfur og Tröllhettuskurðinn.]] left|400 px|thumb|Gautaskurðurinn milli Vænis og Eystrasalts. Gautaskurðurinn eða Gautasíki er skipaskurður og vatnaleið í Suður Svíþjóð, milli Vænis (Vänern) og Eystrasalts. Skurðurinn er 182 km langur, þar af eru skipaskurðir 87 km en að öðru leyti liggur leiðin um vötn. Á Gautaskurði eru 58 flóðgáttir og er mesta hæð yfir sjávarmáli er 91,5 m. Skurðurinn var  byggður á árunum 1810-32. Hann er lokaður að meðaltali 4 mánuði á ári vegna ísa.
Gautaskurðurinn ásamst Tröllhettuskurðinum myndar siglingaleið milli Kattegat og Eystrasalts um vötnin Vænir (Vänern) og Veitur (Vättern) og árnar Gautelfi og Motalaá. Skurðurinn er ekki fær hafskipum. Það var um 1500 sem fyrst var hugað að siglingaleið milli Gautaborgar um smálensku vötnin til Norrköping en fyrir tíma járnbrauta var slík flutningaleið mikilvæg og eins var með slíkum skurði  hægt að sleppa við Eyrarsundtollinn sem Danir tóku af öllum skipum sem fóru um Eyrarsund. Með slíkum skurði væri einnig hægt að hnekkja valdi Hansakaupmanna.
Hvalstöðin í Hvalfirði
Hvalstöðin í Hvalfirði er hvalskurðar- og vinnslustöð í Hvalfirði, reist árið 1948 á vegum Hvals hf. til að unnt væri að landa og vinna hval þar.
Engin önnur hvalstöð var þá starfandi á landinu en áður höfðu Norðmenn reist nokkrar stöðvar bæði á Vestfjörðum og Austfjörðum. Var sú fyrsta reist í Álftafirði við Ísafjarðardjúp árið 1883. Hvalstöðin á Asknesi við Mjóafjörð var á sínum tíma talin afkastamesta hvalstöð í Norðurhöfum. Þessar stöðvar lögðust þó af upp úr 1910, þegar hvalastofnarnir við landið hrundu. Á fjórða áratug 20. aldar veiddu norsk verksmiðjuskip hval hér við land en árið 1935 var reist hvalstöð á Tálknafirði, sú fyrsta sem var í meirihlutaeigu Íslendinga, og starfaði hún í fimm ár, en þá lögðust hvalveiðar af vegna stríðsins.
Árið 1948 var svo hvalstöðin í Hvalfirði reist undir Þyrilsklifi og nýttu menn sér þar meðal annars bryggju, bragga og fleiri mannvirki sem Bandamenn höfðu reist þar á stríðsárunum. Um það leyti voru áform uppi um fleiri hvalstöðvar, svo sem í Örfirisey og á Patreksfirði, en atvinnumálaráðuneytið veitti ekki leyfi til að reisa þær þar sem talið var að ein hvalstöð gæti fullvel annað þörfinni.
Í nóvember 1986 brutust tveir félagar í umhverfissamtökunum Sea Shepherd inn í Hvalstöðina og unnu þar mikil skemmdarverk á tækjum og búnaði og sökktu svo um nóttina tveimur hvalbátum sem lágu í Reykjavíkurhöfn.
Þótt hvalveiðar leggðust af í tvo áratugi, var hvalstöðinni haldið við og sumarið 2009 hófst hvalskurður þar að nýju.
1991
Árið 1991 (MCMXCI í rómverskum tölum) var 91. ár 20. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|Maður með fána Litháens við sovéskan skriðdreka 13. janúar.
Febrúar
thumb|right|Brunninn íraskur skriðdreki 7. febrúar.
Mars
thumb|right|Mótmæli í Belgrad 9. mars.
Apríl
thumb|right|Eldur um borð í Agip Abruzzo.
Maí
thumb|right|Eþíópískir gyðingar stíga út úr flugvél í Ísrael 24. maí.
Piet Hein
thumb|right|Piet Hein
1991
Júlí
thumb|right|Minnisvarði um tollverðina sjö frá Medininkai.
Piet Hein
Piet Hein (16. desember 1905 - 17. apríl 1996) var danskt skáld, uppfinningamaður og stærfræðingur. Hein notaði leyninafnið Kumbel (sem er forndanskt orð sem merkir "legsteinn").
1991
September
thumb|right|Múmían Ötzi.
Október
thumb|right|Ljósmynd af Gaspra tekin af Galileo.
Nóvember
thumb|right|Brennandi olíulind í Kúveit.
Desember
thumb|right|Undirritun stofnsáttmála Samveldis sjálfstæðra ríkja 8. desember.
Fædd
thumb|right|Jeanine Mason
Dáin
thumb|right|Margot Fonteyn
Piet Hein
Ljóð Heins, sem hann kallaði Gruk, eru heimsfræg. Flest þeirra eru skrifuð á dönsku en mörg hafa verið þýdd á önnur tungumál. Gruk eru stutt sposk ljóð, oft ásamt teikningum, sem sameina gleði og sorg, myrkur og ljós. Samanlagt urðu þau milli 7- og 9.000. Eitt það fyrsta og þekktasta er:
Hein er einnig þekktur fyrir flatarmálsmyndir, m.a. súperellipsuna. Hann skapaði einnig súpereggið, sem sjá má hjá Egeskov-kastala á Fjóni.
Sem stærðfræðingur hafði Hein mikinn áhuga á spilum. Hann bjó m.a. til spilið Hex árið 1942, upphaflega kallað Polygon.
Bækur
Hein gaf út yfir 60 bækur, Hér eru nokkrar þeirra fyrstu:
Pleurotus cystidiosus
Pleurotus cystidiosus er tegund vængsveppa með heimsútbreiðslu. Hann er ræktaður til matar.
Antromycopsis macrocarpa (eða A. broussonetiae) er vankynstig þessarar tegundar.
Kjötungar
Kjötungar (fræðiheiti: Creodonta) er útdauður ættbálkur spendýra.
Steingervingafræði
Steingervingafræði er undirgrein jarðfræðinnar, sem fæst við rannsóknir á fornum lífverum byggðum á steingervingum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast steingervingafræðingar.
Tjadísk tungumál
Tjadísk mál eru ein af stofngreinum afróasísku málaættarinnar. Alls tala um 30 milljón manns tjadísk mál á svæði sem nær frá norður Gana til Mið-Afríkulýðveldisins.
Mikilvægast tjadískra mála er haúsa, en önnur sem nefna má eru kotoko, múhí og angas.
Sýslur í Georgíu
Sýslur í Georgíu eru 159 talsins.
Fyrsta stríð Ísraels og Araba
Stríð Ísraels og Araba 1948, einnig kallað fyrsta stríð Ísraels og Araba eða ísraelska sjálfstæðisstríðið, var stríð sem hið nýstofnaða Ísraelsríki háði gegn arabískum nágrannaþjóðum sínum árið 1948. Palestínumenn tala um stríðið og eftirmála þess sem nakba, eða „áfallið mikla“, vegna mikils fjölda Palestínumanna sem létu lífið eða hröktust frá heimilum sínum í átökunum. Stríðinu lauk með vopnahléi og staðfestingu flestra stórveldanna á sjálfstæði Ísraelsríkis en Arabaþjóðirnar viðhéldu hins vegar yfirráðum á Gasaströndinni, Vesturbakkanum og Austur-Jerúsalem eftir stríðið.
Aðdragandi
Eftir hrun Tyrkjaveldis í fyrri heimsstyrjöldinni fól Þjóðabandalagið Bretlandi að fara með sérstaka umboðsstjórn í Palestínu. Síonismi, hugsjón evrópskra gyðinga um að stofna eigið þjóðríki í fornum heimkynnum sínum í Palestínu, hafði notið vaxandi hylli frá lokum 19. aldar og frá aldamótunum höfðu gyðingar keypt mikið af landsvæði þar með sérstökum sjóðum til að stofna samyrkjubú. Aðflutningur gyðinga til Palestínu jókst samhliða auknu gyðingahatri í Evrópu, sér í lagi eftir að nasistar komust til valda í Þýskalandi og hófu gyðingaofsóknir sem náðu hápunkti með helförinni.
Eftir seinni heimsstyrjöldina settu hinar nýstofnuðu Sameinuðu þjóðir á fót sérstaka nefnd ellefu ríkja til þess að kanna aðstæður í Palestínu og gera aðgerðaráætlun um skiptingu landsvæðisins milli gyðinga og araba. Árið 1947 skilaði nefndin áliti með tillögu að stofnun sjálfstæðs ríkis í Palestínu. Meirihluti nefndarinnar vildi að Palestínu yrði skipt í tvennt á milli gyðinga og Palestínumanna en að Jerúsalem yrði gerð að alþjóðlegu svæði. Þann 29. nóvember árið 1947 samþykkti Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna tillögur nefndarinnar að skiptingu Palestínu með 39 atkvæðum gegn þrettán.
Síonistar í Palestínu sáu fram á að Sameinuðu þjóðirnar myndu ekki geta látið framfylgja fyrirætlunum sínum. Í byrjun apríl 1948 tóku síonistar við vopnasendingum frá Tékkóslóvakíu og þann 9. apríl réðust hersveitir þeirra, Lehi og Irgun (klofningssveitir úr helsta liðsafla síonista, Haganah), inn í þorpið Deir Yassin nærri Jerúsalem og myrtu þar um 115 þorpsbúa. Arabar hefndu sín nokkrum dögum síðar með því að ráðast á bílalest gyðinga og myrtu þar um 70 heilbrigðisstarfsmenn. Hersveitir Haganah notuðu fjöldamorðin í Deir Yassin í áróðursskyni og dreifðu þeim skilaboðum til arabískra þorpa að þeirra myndu bíða sömu örlög ef íbúar þeirra hefðu sig ekki á brott frá Palestínu. Hótanir Haganah leiddu til þess að um 50.000 Palestínumenn flúðu land.
Þann 14. apríl 1948, sama dag og umboðsstjórn Breta í Palestínu rann út, las David Ben-Gurion upp sjálfstæðisyfirlýsingu Ísraels. Bandaríkin og Sovétríkin viðurkenndu umsvifalaust sjálfstæði ríkisins. Næsta dag réðust hersveitir frá Arabaríkjunum Egyptalandi, Sýrlandi, Írak, Jórdaníu og Líbanon inn í Ísrael og hið fyrsta eiginlega stríð Ísraela og Araba hófst.
Gangur stríðsins
Stríðið entist í sex mánuði og endaði með sigri ísraelska hersins. Í átökunum fór enginn stríðsaðili eftir skiptingaráætlun landsvæðisins á milli Ísraela og Palestínumanna, heldur varð niðurstaðan sú að landinu var skipt í þrennt: Egyptar hertóku Gasaströndina, Jórdanir innlimuðu Vesturbakkann og Austur-Jerúsalem en Ísraelar viðhéldu öllu öðru landsvæðinu. Þetta samsvaraði öllu því landsvæði sem þeim hafði verið úthlutað í skiptingaráætlun SÞ auk um sextíu prósenta af því landsvæði sem Palestínumönnum hafði verið úthlutað. Palestínumenn fengu ekkert land í sinn hlut og ekkert varð úr fyrirhugaðri stofnun sjálfstæðrar Palestínu.
Á meðan á stríðinu stóð hleypti Haganah af stokkunum aðgerðaráætlun sem kallaðist Plan Dalet og fól í sér hertöku eða varanlegt hernám eða eftir tilvikum að arabísk þorp skyldu jöfnuð við jörðu. Sumir ísraelskir herforingjar túlkuðu áætlunina sem svo að þeir ættu kerfisbundið að reka brott Palestínumenn frá þeim svæðum sem Sameinuðu þjóðirnar höfðu úthlutað Ísrael. Framkvæmd áætlunarinnar stuðlaði að auknum fólksflótta Palestínumanna og að því að undir lok stríðsins voru aðeins um 160.000 þeirra enn eftir innan landamæra Ísraels.
Sigur Ísraels í stríðinu má meðal annars skýra í ljósi þess að Arabaríkin voru ekki samstíga í markmiðum sínum, hersveitir þeirra voru illa undirbúnar og lutu engri sameiginlegri herstjórn. Ísraelar voru betur undirbúnir, með skýrari markmið og sterkari samstöðu, og herir þeirra fjölmennari.
Lok stríðsins
Stríðinu lauk ekki með formlegum friðarsáttmálum, heldur með því að Ísraelar undirrituðu vopnahléssamninga við hvert Arabaríkið fyrir sig. Samið var um fyrstu tvö vopnahléin, sem entust frá 11. júní til 8. júlí og frá 18. júlí til 15. október, með milligöngu sænska erindrekans Folke Bernadotte og samninganefndar á vegum Sameinuðu þjóðanna. Þann 17. september 1948 var Bernadotte myrtur af meðlimum síonísku hernaðarsamtakanna Lehi, sem óttuðust að ríkisstjórn Ísraels myndi samþykkja friðartillögur hans sem gerðu m. a. ráð fyrir að Jerúsalem yrði alþjóðlegt svæði og að Palestínumönnum yrði tryggður réttur til að snúa heim.
Eftir morðið á Bernadotte sendu Sameinuðu þjóðirnar aðstoðarmann hans, Ralph Bunche, til að reyna að stilla til friðar milli stríðsaðila. Eftir sex mánaða viðræður á Ródos tókst Bunche að fá stríðsaðila til að samþykkja vopnahlésskilmála sem afmörkuðu jafnframt landamæri Ísraels um nánustu framtíð. Arabaríkin viðurkenndu hins vegar ekki formlega sjálfstæði Ísraels.
Gufuskálar
thumb|Gufuskálar Gufuskálar eru við útjaðar þjóðgarðsins Snæfellsjökuls, nálægt Hellissandi. Langbylgjustöðin á Gufuskálum sendir á 189 kHz. (Hin langbylgjustöðin er á Eiðum.) Þar er einnig æfingasvæði fyrir björgunarsveitir Slysavarnafélagssins Landsbjargar. Æfingaaðstaða fyrir björgunarsveitir er mjög góð. Á Gufuskálum er einnig starfræktur útivistarskóli fyrir unglinga á vegum Slysavarnafélagsins Landsbjargar. Á Gufuskálum hefur verið sjálfvirk veðurathugunarstöð frá 1994.
Landnámsmaðurinn Ketill gufa Örlygsson var um kyrrt á Gufuskálum einn vetur samkvæmt Landnámu. Búið var þar til ársins 1948 og var þar þá yzta býlið í Neshreppi utan Ennis. Útgerð var mikil frá Gufuskálum líkt og fleiri stöðum á Snæfellsnesi. Vítt og breitt eru þar minjar og merki um sjávarútveg og byggð fyrri alda.
Lendingarnar voru í víkinni niður af bænum. Aðalvörin var Gufuskálavör. Lengd varinnar er um 70 metrar og var hún rudd í stórgrýti og hellulögð. Djúpar raufar eru í sjávarklappirnar, merki um kili bátanna, sem voru dregnir þar á land og hrundið fram á víxl. Yfir 200 forn byrgi eru í jaðri Bæjarhrauns ofan þjóðvegarins þar sem talið er að fiskur hafi verið geymdur og þurrkaður. Byrgin eru topphlaðin og falla mjög vel inn í hraunlandslagið og því erfitt að sjá þau frá veginum.
Írsk örnefni á þessum slóðum eru fjögur: Írskubúðir eru nokkru sunnar, vestur af Gerðubergi og Kvarnahrauni. Þar eru rústir, sem voru kannaðar 1998. Þær reyndust vera frá níundu öld. Íraklettur er við ströndina skammt frá vörinni, en Írskabyrgi og Írskrabrunnur eru nokkru vestar, niður af Smáhrauni. Brunnurinn er 16 þrep niður að vatni. Hann týndist í nokkra áratugi en fannst 1989 aftur og sandur hreinsaður úr honum. Írskabyrgi er vestur af brunninum. Þar standa reisulegir veggir. Lagið á byrginu líkist kirkju. Austurgafl er bogamyndaður og inngangur á vesturgafli.
Milli Bæjarhraunsins og þjóðvegarins, og víðar á svæðinu, eru margar rústir ókannaðar. Allt svæðið er friðað með öllum rústum og mannvirkjum. Í landi Gufuskála, á svokölluðum Gufuskálamóðum, var gerður flugvöllur árið 1945. Þaðan var áætlunarflug í rúman áratug,  þar til vegasamband komst á fyrir Jökul. Um Gufuskálamóður fellur Móðulækur. Hann getur orðið býsna vatnsmikill þegar miklar leysingar eru í Snæfellsjökli.
Lóranstöð var reist árið 1959 og rekin af Pósti og síma til ársloka 1994. Nú er þar langbylgjustöð Ríkisútvarpsins og mastrið sem nú er næsthæsta, en lengi var hæsta mannvirki í Evrópu, 412 m. Það er notað fyrir sendingar stöðvarinnar, sem sendir út á 189 kHz. Frá 1970 hefur verið þar veðurathugunarstöð.
Árið 1997 fengu Slysavarnarfélag Íslands og Landsbjörg Gufuskála til afnota fyrir þjálfunarbúðir við leit og björgun. Árið 1999 hófst þar eiginleg starfsemi félaganna, sem voru um það leyti sameinuð í ein samtök undir nafninu: “Slysavarnafélagið Landsbjörg”. Miklar breytingar og lagfæringar hafa átt sér stað á húsnæði og aðstöðu til að mæta kröfum um alhliða þjálfunaraðstöðu. Aðstaðan er nú mjög góð. Þar eru tvær velbúnar kennslustofur, setustofa, útiæfingasvæði fyrir alhliða þjálfun og tvær samtals 30 manna svefnpokaíbúðir. Þar er einnig 70 manna matsalur með setustofu auk gistirýmis í 8 fullbúnum íbúðum fyrir samtals 60 manns.
Þjálfunarbúðirnar eru notaðar af björgunarsveitum samtakanna, kvenna- og unglingadeildum, Björgunarskólanum, lögreglu og slökkviliðum. Jafnframt gefst félagsmönnum kostur á að leigja orlofsíbúðir, þegar laust er, ýmist eina helgi eða viku í senn. Auk þess er útivistarskóli samtakanna staðsettur á Gufuskálum yfir sumartímann, en hann er ætlaður ungu fólki með áhuga á útivist og fjallamennsku og þá eru þeim einnig kennd hin fjölmörgu undirstöðuatriði björgunarstarfa til sjós og lands.
Saga
Gufuskála er getið í fornbréfasafninu árið 1274. Lengi var tvíbýli á Gufuskálum og átti konungur annan helming og kirkjan á Staðastað hinn helminginn. Á báðum helmingunum voru þurrabúðir og er talið að þær hafi verið allt að átta. Á 15. öld voru allt að 14 búðir á Gufuskálum og mátti hver hafa eitt skip. Lendingarnar á Gufuskálum þóttu hættulegar vegna brims. Síðasti ábúandinn á Gufuskálum var Elínborg Þorbjarnardóttir en hún bjó á Gufuskálum til 1948 og komst þá jörðin í eigu ríkissjóðs. Árið 1950 var gerður flugvöllur á Gufuskálamóðum en hann er nú aflagður. Árin 1959 var byggð þar lóran fjarskiptastöð sem nú er aflögð.
Nýlegar framkvæmdir á Gufuskálum
Gufuskálaland er innan landamerkja Þjóðgarðsins Snæfellsjökuls.
Shannon Leto
thumb|Shannon Leto (2018) Shannon Carl Leto ( fæddur 9. Mars, 1970) er bandarískur tónlistarmaður sem er best þekktur sem trommari í hljómsveitinni 30 Seconds to Mars. Hann stofnaði hljómsveitina árið 1998 í Los Angeles, Kaliforníu, með yngri bróður sínum Jared. Hljómsveitin náði frægð með annarri plötunni Beautiful Lie (2005) og smáskífunum, This is war (2009) og Love, Faith and Dreams (2013).
Brettingsstaðir (Laxárdal)
thumb|Í Brettingsstaðalandi, Hofstaðir handan Laxár og Bláfjall í fjarska