cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fleirtala
Listi yfir fleirtöluorð í íslensku
Orð eins og sokkar og skór, ef átt er við par, eru einnig fleirtöluorð. Talað er um tvenna skó, ef átt er við tvö pör, og tvenna skokka ef átt er við fjóra sokka þar sem tveir og tveir eru samstæðir, þ.e. eiga saman.
CNN
thumb|right|Sviðið fyrir kappræður forsetaefna 2007 sem sendar voru út af CNN og YouTube. CNN (stendur fyrir Cable News Network) er bandarísk sjónvarpsstöð sem sendir út um gervihnött og kapalkerfi. Stöðin er í eigu Turner Broadcasting System sem er innan Time Warner-samstæðunnar. CNN var fyrsta fréttastöðin í Bandaríkjunum og sú fyrsta sem sendi út fréttir allan sólarhringinn. Stöðin hóf útsendingar 1. júní 1980.
Auðkúluhreppur
Tvær kirkjur voru í hreppnum, á Hrafnseyri og Álftamýri, en Álftamýrarkirkja skemmdist í ofviðri 1966 og var sóknin þá lögð niður og sameinuð Hrafnseyrarsókn. Þessar jarðir voru í Auðkúluhreppi árið 1858:
Eintala
Eintala er hugtak í málfræði. Eintala er tala, sem gefur til kynna eitt.
Listi yfir eintöluorð í íslensku
Sum nafnorð í íslensku eru eintöluorð, en það eru orð sem ekki eru til í fleirtölu. Hér fyrir neðan er listi yfir þau helstu:
Pólsk matargerð
thumb|200px|[[Kotlet schabowy með ýmsum salötum]] thumb|200px|[[Kiełbasa pyslur með sinnepi]] thumb|200px|[[Bigos]]
Pólsk matargerð (pólska: kuchnia polska) á við mat og eldunaraðferðir sem eiga uppruna sinn í Póllandi. Pólsk matargerð hefur þróast í gegnum tíma vegna breytilegra aðstæðna í landinu. Pólskar eldunarhefðir eru svipaðar öðrum sem er að finna annarsstaðar í Mið-Evrópu og Austur-Evrópu og jafnvel í Frakklandi og á Ítalíu. Áhersla er lögð á kjöti, sérstaklega svínakjöti, nautkjöti og kjúklingi (mismunandi eftir svæðum), og vetrargrænmeti svo sem káli, og kryddum. Ýmiss konar núðlur, eins og kluski, er líka að finna í mörgum réttum, auk kornplantna eins og kasza. Pólsk matargerð er almennt vegleg og mikið af eggjum og rjóma er notað. Hefðbundnu réttirnir krefjast mikils undirbúnings. Margir Pólverjar eyða miklum tíma í að undirbúa og borða hátíðarréttina sína, sérstaklega um jólin og páska, þá getur tekið nokkra daga til að búa til alla réttina.
Samkvæmt hefð er aðalmáltíð dagsins borin fram um kl. 14 eða seinna og samanstendur af þremur réttum. Forrétturinn er oftast súpa eins og rosół (kjötsúpa) eða tómatsúpa, eða á hátíðum barszcz (rauðrófusúpa) eða żurek (rúgsúpa). Ef borðað er á veitingarstað fylgir oft lystaukandi eins og síld (borin fram í rjóma, olíu eða ediki). Aðrir lystaukendur sem bornir eru fram eru margs konar þurrkað eða reykt kjöt, grænmeti og fiskhlaup. Aðalrétturin er yfirleitt með eins konar ristuðu kjöti eða kotlet schabowy (svínakótelettu í brauðmolum). Grænmeti á borð við surówka (salat með rifnum gulrótum, hnúðsellerí og rauðrófum í sítrónusafa og sykri) og kapusta kiszona (súrkál) eru stundum borin fram með aðalréttinum. Aðalréttinum fylgja oft soðnar kartöflur eða kasza. Eftirréttir eru oft bornir fram en meðal þeirra eru makowiec (baka með birkifræjum) og drożdżówka (gerkaka). Dæmi um aðra pólska rétti eru chłodnik (köld súpa með rauðrófum eða ávöxtum sem borðuð er á heitum dögum), golonka (svínaskanki ristaður með grænmeti), kołduny (soðkökur með kjöti), zrazy (fylltar nautkjötssneiðar), salceson (svínasulta) og flaki (vömb).
Helstu réttir pólskrar matargerðar eru bigos (súpa með nautkjöti), kiełbasa (steiktar pyslur), kotlet schabowy (svínakóteletta í brauðmolum), gołąbki (fyllt kálblöð), pierogi (soðkökur) og zrazy (fyllt og upprúllað kjöthakk).
1404
Árið 1404 (MCDIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Sigurður Anton Friðþjófsson
Sigurður Anton Friðþjófsson (f. 21. júní 1991) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Kvikmyndir Sigurðar Antons eiga það sameiginlegt að fjalla um ungt fólk í Reykjavík.
Bíldudalshreppur
Bíldudalshreppur var hreppur við sunnanverðan Arnarfjörð í Vestur-Barðastrandarsýslu, kenndur við þorpið Bíldudal.
Hreppurinn var stofnaður 1. júlí 1987 við sameiningu Ketildalahrepps og Suðurfjarðahrepps. Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Bíldudalshreppur svo Barðastrandarhreppi, Rauðasandshreppi og Patrekshreppi undir nafninu Vesturbyggð.
The Damned
thumb|right|Dave Vanian á tónleikum The Damned árið 2006. The Damned er pönkhljómsveit frá Croydon á Englandi. Hljómsveitin var stofnuð árið 1976 og varð fyrsta breska pönkhljómsveitin til að gefa út smáskífu og breiðskífu og fara í hljómleikaferð um Bandaríkin. Upphaflega voru meðlimir hljómsveitarinnar fjórir; Dave Vanian (David Lett), Captain Sensible (Raymond Burns), Rat Scabies (Chris Millar) og Brian James (Brian Robertson). Þrír þeirra höfðu áður verið í Masters of the Backside ásamt Chrissie Hynde og David Zero en sú hljómsveit var eitt af hugarfóstrum Malcolm McLarens sem síðar varð framkvæmdastjóri Sex Pistols. The Damned hefur síðan oft skipt um mannskap, en söngvarinn Dave Vanian er sá eini sem verið hefur með frá upphafi.
Stafrænt valkall
thumb|right|Stjórnborð fyrir stafrænt valkall með VHF-stöð. Stafrænt valkall (enska: digital selective calling eða DSC) er staðall fyrir útsendingu fyrirfram skilgreindra skilaboða með talstöð á miðbylgjutíðni (MF), hátíðni (HF) eða metrabylgju (VHF). Stafrænt valkall er hluti af GMDSS-staðlinum um öryggisfjarskipti á sjó.
Árni Steinmóðsson
Árni Steinmóðsson (d. 1520) var ábóti í Þykkvabæjarklaustri á öðrum áratug 16. aldar. Narfi Jónsson ábóti dó árið 1509; Árni var orðinn ábóti 1515 og hefur trúlega tekið við fljótlega eftir lát hans.
Árni var sonur Steinmóðs Þorvarðarsonar en Þorvarður var sonur Steinmóðs Bárðarsonar (d. 1481) ábóta í Viðeyjarklaustri. Árni ábóti var á Alþingi 1515 og stuðlaði þá ásamt fleirum að sætt í Möðruvallamáli. Hann var fyrsti kennari Gissurar Einarssonar biskups. Árni dó 1520 og var þá ábótalaust í klaustrinu í þrjú ár, áður en Kollgrímur Koðránsson varð ábóti.
Ketildalahreppur
Ketildalahreppur (einnig kallaður Dalahreppur) var hreppur í Vestur-Barðastrandarsýslu, sunnan megin Arnarfjarðar.
Hinn 1. júlí 1987 sameinaðist hann Suðurfjarðahreppi undir nafninu Bíldudalshreppur.
Höfundaréttarsáttmáli Alþjóðahugverkastofnunarinnar
Höfundaréttarsáttmáli Alþjóðahugverkastofnunarinnar er alþjóðasamningur um höfundarétt sem aðildarríki Alþjóða hugverkastofnunarinnar stóðu að árið 1996. Ástæðan fyrir gerð samningsins var að ríkin töldu breytinga þörf vegna þróunar upplýsingatækni og tilkomu Internetsins. Höfundaréttarsáttmálinn skilgreinir forrit sem höfundaréttarvarið verk, líkt og bókmenntaverk, útfærir gagnagrunnsvernd og sniðgöngubann fyrir aðgangsvarnir tæknibúnaðar. Með Digital Millennium Copyright Act 1998 var sáttmálinn innleiddur í Bandaríkjunum. Hann hefur verið innleiddur í Evrópusambandinu með ýmsum tilskipunum eins og Tölvuforritatilskipuninni 1991, Gagnagrunnstilskipuninni 1996 og Höfundaréttartilskipuninni 2001.
Patrick M'Boma
Patrick M'Boma (fæddur 15. nóvember 1970) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 54 leiki og skoraði 30 mörk með landsliðinu.
2. deild karla í knattspyrnu 1986
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 32. sinn árið 1986.
Parísarsamþykkt um vernd eignarréttinda á sviði iðnaðar
Parísarsamþykkt um vernd eignarréttinda á sviði iðnaðar er alþjóðasamningur sem fjallar um þau svið hugverkaréttar sem snúa að iðnaði; einkaleyfi, vörumerki, iðnhönnun og nytjamynstur. Samningurinn var saminn á ráðstefnu í París árið 1880 (í kjölfar Heimssýningarinnar 1878) og undirritaður þremur árum síðar af ellefu löndum. Hann hefur verið endurskoðaður nokkrum sinnum síðan, síðast árið 1979. Nú eru 174 lönd aðilar að samningnum sem þar með er einn útbreiddasti alþjóðasamningur allra tíma.
Ísraelsher
thumb|right|Ísraelskir hermenn á Gólanhæðum árið 2012. Ísraelsher (hebreska: צְבָא הַהֲגָנָה לְיִשְׂרָאֵל, bókstl. „varnarher Ísraels“) er her Ísraels og skiptist í landher, flugher og flota. Yfirmaður heraflans heyrir undir varnarmálaráðherra Ísraels.
Herinn var upphaflega stofnaður af David Ben-Gurion árið 1948. Kjarninn í honum kom úr vopnuðum uppreisnar og hryðjuverkahópum gyðinga í Palestínu: Haganah, Irgun og Lehi. Frá stofnun hefur herinn tekið þátt í fjölda styrjalda og býr því yfir einu reyndasta herliði heims. Upphaflega átti Ísraelsher í samstarfi við Frakka um kaup á hergögnum og þjálfun en frá Sex daga stríðinu 1967 hafa Bandaríkin átt í víðtæku hernaðarsamstarfi við Ísrael.
Herskylda er almenn í Ísrael frá 18 ára aldri. Karlmenn eru þrjú ár í hernum en konur tvö ár.
Ólögmæt dráp
Ísraelsher hefur margoft verið ásakaður um ólögmæt morð Palestínumanna. Ísraelsher hefur svarað mótmælum Palestínumanna með skothríð. Í Mars árið 2018 byrjuðu svokölluðu Mótmælin miklu fyrir endurkomu(e.Great March of Return). Þann 27.desember sama ár var Ísraelsher búinn að drepa samtals 215 Palestínubúa. Af þeim voru fjörutíu og sjö börn, fjórir sjúkraliðar og tveir blaðamenn. Mótmælin gengu út á að Palestínumenn heimta að fá að snúa aftur til landsins sem hersveitir Síonista hröktu forfeður þeirra frá árið 1948.
Ísraelsher hefur orð á sér fyrir að ráðast á palestínska skóla. Árið 2014 réðst Ísraelsher á þrjá grunnskóla með stuttu millibili. Árásirnar tóku líf 45 manns, 17 af þeim voru börn. Ísraelsher vissi að þeir væru að ráðast á skóla og að fjöldi af fólki væri að nota þá sem skýli. "„Við vorum að undirbúa brottför og ég var að hafa fjölskylduna tilbúna. Ég var fyrir utan hliðið að bíða eftir leigubíl til að sækja okkur og fara til Jabalya. Allt í einu gerðist það,og ég heyrði í sprengingum. Ég fór inn [í skólagarðinn] og sá mikið af særðu fólki og marga aðra drepna. Ég sá 10 börn, og á milli 50 og 60 mannfalla. Ég trúði ekki að þetta væri raunverulegt. Öllum blæddi og líkamar þeirra voru fullir af sprengjubrotum.“ Eftirlifandi árásar á grunnskóla."
Handtökur barna
Á hverju ári handtekur og lögsækir ísraelsher á bilinu 500 til 700 börn. Algengasta ákæran gagnvart börnunum er að kasta steinum. Saknæmisaldurinn fyrir Palestínubúa undir hernámi er 12 ára. Samt sem áður hefur ísraelsher handtekið ennþá yngri börn. Ísraelskir mættu í tilteknu atviki í Palestínskan grunnskóla og handtóku Zein Idris, 9 ára dreng. Þeir ásökuðu drenginn um að kasta steinum í ísraelska landnema í Hebron. Einn af hermönnunum sagði að aldur drengsins skipti ekki máli vegna þess að hann hafi kastað steinum.
Charles Le Brun
Hann fæddist í París og gerðist ungur skjólstæðingur hins valdamikla Pierre Séguier kanslara sem kostaði hann í listnám hjá Simon Vouet. Hann fór í námsferð til Rómar með Nicolas Poussin árið 1642 og bjó þar í fjögur ár á kostnað kanslarans. Þegar hann sneri aftur fékk hann nóg að gera. Loðvík 14. var aðdáandi hans og gerði hann að konunglegum hirðmálara 1662. Árið eftir varð hann stjórnandi Frönsku myndlistarakademíunnar og þar með valdamesti myndlistarmaður landsins. Hann var þar fylgjandi „poussinista“ sem töldu teikningu grundvöll myndlistar gegn „rubinistum“ sem töldu litanotkun grundvöll myndlistar. Le Brun skrifaði hina áhrifamiklu bók Méthode pour apprendre à dessiner les passions sem kom út að honum látnum árið 1698.
Suðurfjarðahreppur
Suðurfjarðahreppur var hreppur í Vestur-Barðastrandarsýslu, kenndur við Suðurfirði inn af Arnarfirði.
Hinn 1. júlí 1987 sameinaðist hann Ketildalahreppi undir nafninu Bíldudalshreppur.
Oddfylking
Að fylkja hamalt er að svínfylkja herliði þannig að skjöldur nemi við skjöld. Orðasamband þetta kemur fyrir í Reginsmálum (erindi 23): Engur skal gumna / í gögn vega / síð skínandi / systur mána, / þeir sigur hafa / er sjá kunnu, / hjörleiks hvatir, / eða hamalt fylkja.
Jersey-djöfullinn
Jersey-djöfulinnn eða Jersey-hesturinn er þjóðsagnakennd vera sem á að lifa á svæði Pine Barrens suður af New Jersey í Bandaríkunum.
Skepnunni hefur oftast verið lýst sem vængjaðri veru með hófa og gengur upprétt, en fjölmargar mismunandi lýsingar hafa verið gefnar. Aðrar lýsa loðinni skepnu líkri apa, skrímsli sem líkist stórum hundi, eða hreinlega hefðbundnum púka. En flestar eru tilkynningar sem lýsa skepnunni sem vængjaðri veru sem minnir á teikningu Johns Tenniel af Jabberwock-skrímslinu í bókinni Through the Looking Glass eftir Lewis Carroll, þó með djöfullegri ásjónu.
Tveggja hæða strætisvagn
thumb|250px|Tveggja hæða strætisvagn í [[London.]]
Tveggja hæða strætisvagn er strætisvagn með tveimur hæðum. Slíkir strætisvagnar eru útbreiddir á Bretlandi og í fyrrverandi breskum nýlendum, en þeir eru líka notaðir sem ferðamannavagnar og rútur um allan heim. Frægasta dæmi um tveggja hæða strætisvagn er Routemaster sem keyrður var víða í London. Hann er ekki lengur í notkun í dag nema á tveimur leiðum.
Sumir tveggja hæða strætisvagnar eru með opinni efri hæð en þeir eru oftast notaðir til skoðunarferða í stórborgum. Íslenska fyrirtækið Kynnisferðir keyrir svona ferðamannaleiðir með tveggja hæða strætisvögnum þar sem ekið er um Reykjavík og frá og til helstu ferðamannastaðanna.
1452
thumb|right|Friðrik 3. keisari í krýningarskrúða. Árið 1452 (MCDLII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Michel Pensée
Michel Pensée (fæddur 13. júní 1973) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki með landsliðinu.
Davíð Óskar Ólafsson
Davíð Óskar Ólafsson (f. 16. desember 1982) er íslenskur kvikmyndaframleiðandi, kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Davíð er sonur klipparans Valdísar Óskarsdóttur. Davíð er menntaður í kvikmyndaframleiðslu frá Evrópska kvikmyndaháskólanum ( Den Europæiske Filmhøjskole ).
Kollgrímur Koðránsson
Kollgrímur Koðránsson (d. eftir 1526) eða Kolgrímur var íslenskur prestur og síðan ábóti í Þykkvabæjarklaustri frá 1523, næstsíðastur í röð ábóta þar. Hann tók við sem ábóti þremur árum eftir lát Árna Steinmóðssonar.
Kollgrímur ábóti var á prestastefnu 1524 og aftur 1526 og er ekkert vitað um hann eftir það en hann hefur látist eða sagt af sér embætti skömmu síðar því Sigvarður Halldórsson varð ábóti 1527.
1425
Árið 1425 (MCDXXV í rómverskum tölum)
Hjaltastaðir í Skíðadal
Hjaltastaðir eru gömul bújörð í Skíðadal austan ár nokkru innan við Syðrahvarf. Bæjarstæðið var á fallegum stað við rætur Hvarfsfjalls utan við Sæluá. Nafn bæjarins sést fyrst 1447 í skrá yfir jarðir Möðruvallaklausturs. Eins og aðrar klaustureignir lenti jörðin í höndum Danakonungs við siðaskipti og síðar varð hún þjóðjörð. Hjaltastaðir fóru í eyði 1962.
Loðeik
Loðeik (fræðiheiti: Quercus pubescens ) er meðalstór eik ættuð frá suður Evrópu og suðvestur Asíu. Hún finnst einnig í frakklandi og öðrum hlutum af Mið-Evrópu.
Undirtegundir
Þrjár undirtegundir eru viðurkenndar af Flora Europaea:
Subaru
Subaru er japanskur bílaframleiðandi. Subaru bílarnir eru þekktir fyrir að vera fjórhjóladrifnir með háu og lágu drifi, millikassa (framdrif og fjórhjóladrif) og með Boxervél.
Vestur-Húnavatnssýsla
350px|thumb| Vestur-Húnavatnssýsla var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.
Vestur-Húnavatnssýsla er á Norðurlandi, milli Austur-Húnavatnssýslu og Strandasýslu. Nær hún frá Hrútafjarðará fyrir botni Hrútafjarðar að Víðidalsfjalli og Gljúfurá sem rennur í Hópið. Innan sýslunnar eru þrír firðir; Hrútafjörður, Miðfjörður og Húnafjörður - allir inn af Húnaflóa. Sýslan er alls 2580 km². Stærsti þéttbýlisstaður er Hvammstangi en einnig er vísir að þorpi á Laugarbakka og á Reykjum í Hrútafirði. Sýslunnar var fyrst getið árið 1552.
Náttúrufar
Berggrunnur Vestur-Húnavatnssýslu er að mestu leyti basaltberg en einnig er að finna líparít og myndbreytt berg í Vatnsnes- og Víðidalsfjöllum. Fjöll á svæðinu eru mótuð af útrænun öflum jökla, vinda og vatns. Víða eru jökulruðningar en út við ströndina finnast vísbendingar um hærri sjávarstöðu, s.s. vestan á Vatnsnesi og á Heggstaðanesi. Heggstaðanes skilur Hrútafjörð og Miðfjörð og Vatnsnes skilur Miðfjörð og Húnafjörð. Í Húnafirði eru nokkur stór vötn innan sýslumarka; það eru Vesturhópsvatn í Vesturhópi, Sigríðarstaðavatn lítið utar og Hópið.
Sveitirnar eru grösugar og nýtast einkar vel til sauðfjárræktar. Einnig er þar mikil hrossarækt og mjólkurframleiðsla en landbúnaður er aðal máttarstólpi héraðsins. Hlunnnindi s.s. reki og dúntekja er víða við ströndina. Upp af sveitunum er Arnarvatns- og Holtavörðuheiði sem nýtast til beitar sauðfjár að sumarlagi. Á Arnarvatnsheiði er vötnin mörg og stærst þeirra er Arnarvatn stóra. Heiðarnar eru grónar en sjaldséðir eru skógar í héraðinu. Fiskgengd er mikil í öllum ám og ber þar að nefna lax í ár og silungur í vötnum og tjörnum.
Stjórnsýsla
Sveitarfélagið Húnaþing vestra nær yfir alla sýsluna og hefur stjórnsýslan sæti á Hvammstanga. Áður voru í sýslunni hreppar þessir:
Prestaköll Húnaþings vestra eru tvö;
Alþjóðasamningur um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana
Alþjóðasamningur um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana er alþjóðasamningur gerður af aðildarríkjum Alþjóða hugverkastofnunarinnar árið 1996. Samningurinn fjallar um einkarétt listflytjenda, tónlistarútgáfa og útvarps-/sjónvarpsfyrirtækja til að hagnýta flutning, upptökur og útsendingar, þótt þessir aðilar teljist ekki höfundar að því efni sem þeir framleiða. Þessi réttindi falla því undir grannréttindi höfundaréttar.
Samningnum er ætlað að skýra og bæta við þann einkarétt sem felst í Rómarsáttmála um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana frá 1961.
Elinóra af Kastilíu
thumb|right|Elinóra og Játvarður. Höggmyndir í dómkirkjunni í Lincoln. Elinóra af Kastilíu (1241 – 28. nóvember 1290) var drottning Englands frá 1272 til dauðadags, fyrri kona Játvarðar 1. Englandskonungs.
Elinóra var dóttir Ferdínands helga, konungs Kastilíu og León og seinni konu hans, Jóhönnu greifynju af Ponthieu. Alfons 10. Kastilíukonungur var hálfbróðir hennar, tuttugu árum eldri. Faðir Elinóru og bróðir höfðu upphaflega í hyggju að gifta hana Teóbald 2., hinum unga konungi Navarra, til að reyna að tryggja sér yfirráð yfir landinu en Margrét af Bourbon, móðir Teóbalds, gerði þess í stað bandalag við Jakob 1. Aragóníukonung og gaf honum hátíðlegt loforð um að aldrei yrði af hjónabandi Teóbalds og Elinóru.
Eiginkona krónprinsins
Árið 1252 reyndi Alfons 10. svo að gera tilkall til hertogadæmisins Gaskóníu, sem þá var eitt eftir af lendum Englandskonunga í Frakklandi. Hinrik 3. Englandskonungur brást við með því að semja við Alfons um að Elinóra systir hans og Játvarður sonur Hinriks skyldu ganga í hjónaband og Alfons afsalaði um leið til Eðvarðs því erfðatilkalli sem hann kynni að eiga til Gaskóníu. Þau Játvarður og Elinóra giftust í Burgos í Kastilíu 1. nóvember 1254.
Ráðahagurinn var ekki vinsæll í Englandi því að landsmenn óttuðust að margir ættingjar brúðarinnar eltu hana til Englands og kæmust til metorða þar eins og ættmenn tengdamóður hennar, Elinóru af Provence, höfðu gert. Sú varð líka raunin, þó ekki í sama mæli. Í borgarastyrjöldinni á árunum 1264-1267 studdi Elinóra eiginmann sinn og tengdaföður og lét meðal annars flytja bogaskyttur frá greifadæmi móður sinnar, Ponthieu, til Englands. Þegar Hinrik og Játvarði var varpað í fangelsi eftir orrustuna við Lewes var Elinóra sett í stofufangelsi í Westminsterhöll vegna orðróms um að hún væri að senda eftir herliði til Kastilíu. Játvarður slapp svo úr haldi og vann sigur á uppreisnarmönnum.
Krossferðin
Þegar þar var komið sögu hafði Elinóra alið þrjár dætur sem allar dóu í vöggu en árið 1266 eignaðist hún son, 1268 annan og árið 1269 dóttur, svo að ríkiserfðirnar virtust tryggðar. Árið 1270 hélt Játvarður af stað í krossferð og Elinóra fór með, enda fylgdi hún manni sínum jafnan hvert sem hann fór, en börnin voru skilin eftir. Þau dvöldu um veturinn á Sikiley en fóru síðan til Akkó í Landinu helga. Krossferðin var misheppnuð og þau héldu áleiðis heim haustið 1272.
Þau komu til Sikileyjar í desember og þangað bárust þeim þær fregnir að Hinrik 3. væri látinn og Játvarður orðinn konungur. Þau héldu heim eftir ýmsum krókaleiðum, komu til Englands sumarið 1274 og voru krýnd 19. ágúst. Annar sonurinn sem þau skildu eftir hafði dáið á meðan þau voru í krossferðinni, hinn dó nokkrum mánuðum eftir heimkomuna. Á ferðalaginu höfðu þau raunar eignast soninn Alfons, sem varð þá ríkisarfi.
Drottning Englands
Játvarður og Elinóra virðast hafa verið hamingjusamlega gift. Hún var vel gefin og menntuð en tók engan þátt í stjórn ríkisins. Hún var hins vegar mjög bókhneigð og lét rita fyrir sig bækur af ýmsu tagi. Játvarður var henni trúr, sem var óvenjulegt hjá evrópskum þjóðhöfðingjum þessara tíma, og þau voru alltaf saman, hún fylgdi honum jafnvel í herferðir.
Vorið 1284 var Játvarður í leiðangri í Wales, sem hann hafði lagt undir sig skömmu áður; Elinóra var með honum og var þunguð, að öllum líkindum í sextánda sinn. Þá var Játvarður að láta reisa Caernarfon-kastala. Elinóra lagðist á sæng í bráðabirgðarskýli og ól þar soninn Játvarð. Alfons sonur hennar dó um sumarið og varð Játvarður þá ríkisarfi. Af öllum börnum Elinóru var hann eini sonurinn sem komst upp en einnig náðu fimm dætur fullorðinsaldri.
Elinóra dó í þorpinu Harby í Nottinghamskíri 28. nóvember 1290 en þar höfðu þau Játvarður verið á ferðalagi. Hann flutti lík hennar til greftrunar í Westminster Abbey og lét reisa voldugan róðukross á hverjum og einum af tólf áningarstöðum á leiðinni, frá Lincoln í Nottinghamskíri til Charing við London. Af krossinum í Charing dregur Charing Cross nafn.
Gyðingar
thumb|right|125px|[[Davíðsstjarnan er tákn gyðinga]] Gyðingar eru þjóð, menningarhópur og trúarlegur söfnuður sem á rætur að rekja til Hebrea í Austurlöndum nær til forna. Menningarheimur Gyðinga, þjóðarvitund þeirra og trú eru tengd nánum böndum. Zíonismi á djúpar rætur í gyðingdómi. Algengast er nú á dögum að fólk fæðist inn í gyðingdóm, enda eru ströng skilyrði fyrir því að taka trúna. Gyðingar eru minnihlutahópur í öllum löndum fyrir utan Ísrael. Þeir hafa verið ofsóttir í aldanna rás og náðu þær ofsóknir hámarki með helförinnni. Fyrir stofnun Ísraelsríkis árið 1948 höfðu Gyðingar í tvígang átt eigið ríki. Sökum flókinna tengsla þjóðarvitundar, trúar og ætternis er vandkvæðum bundið að kasta tölu á Gyðinga sem þjóð en áætlaður fjöldi Gyðinga í dag eru um 18 milljónir, þar af búa flestir í Bandaríkjunum og Ísrael.
Gyðingar og Gyðingdómur
Fram til átjándu aldar féllu hugtökin Gyðingur og Gyðingdómur nánast alveg saman. Með tilkomu gyðinglegrar upplýsingar, Haskala, varð róttæk breyting á sjálfsmynd margra Gyðinga og litu þeir eftirleiðis á sig sem hluta þjóðarinnar án þess að vera iðkendur gyðinglegrar trúar eða fylgismenn hefða hennar.
Yrkisréttur
Yrkisréttur er einkaréttur þess sem þróar nýtt kvæmi af jurt til að hagnýta sér það í tiltekinn árafjölda. Hann fær þannig einkarétt til að selja fræ, afklippur, aldin og lauf kvæmisins til viðskiptavina og getur selt öðrum söluleyfi fyrir kvæmið. Yrkisréttur er aðgreindur frá einkaleyfi þótt bæði geti náð yfir sama hlut í sumum löndum. Yrkisréttur er háður samþykki sérstakrar yrkisréttarnefndar og gildir venjulega í 20 eða 25 ár.
Mario Più
Mario Più (fæddur Mario Piperno í Livorno, 26. ágúst 1965) er ítalskur plötusnúður. Þekktasta lag hans er „Communication“ sem kom út árið 1999.
Ouagadougou
thumb|350px|Place des Nations Unies torgið í miðborg Ouagadougou. Ouagadougou (borið fram u.þ.b. "úagadúgú") er höfuðborg Búrkína Fasó. Ouagadougou er stærsta borg landsins, með um milljón íbúa. Nafn borgarinnar er oft stytt í Ouaga. Borgin er staðsett nokkurn veginn í miðju landsins.
Borginni er skipt í 30 hluta. Helstu svæði innan borgarinnar eru Gounghin, Kamsaoghin, Koulouba, Moemmin, Niogsin, Paspanga, Peuloghin og Tiendpalogo.
Frá borginni er hægt að komast með lest til borgarinnar Kaya í norðurhluta landsins og Abidjan á Fílabeinsströndinni. Einnig liggur hraðbraut til Níamey í Níger.
Háskóli Ouagadougou var fyrsti háskóli landsins.
Hin árlega kvikmyndahátíð FESPACO African fer fram í borginni annað hvert ár. Einn af stærstu mörkuðum Vestur-Afríku, Ouagadougou Grand Market, er einnig í borginni.
Patrekshreppur
Patrekshreppur var hreppur norðan megin Patreksfjarðar í Vestur-Barðastrandarsýslu.
Hreppurinn var stofnaður árið 1907 þegar Rauðasandshreppi var skipt í tvennt. Hinn 11. júní 1994 sameinuðust hrepparnir tveir á ný ásamt Bíldudalshreppi og Barðastrandarhreppi undir nafninu Vesturbyggð.
Loona
Marie-Jose van der Kolk (fædd 16. september 1974 í IJmuiden), betur þekkt undir listamannsnöfnunum Loona og Carisma, er hollensk söngkona og dansari. Hún er þekktust fyrir samstarf sitt við DJ Sammy, sem einnig er eiginmaður hennar. Þau koma fram undir nafninu '''DJ Sammy feat. Carisma'''.
Ferill
Marie kynntist DJ Sammy þegar hún flutti til Majorka. Þau sömdum saman lagið „Life is just a game“ árið 1996. Næstu smáskífur í röðinni voru „You are my Angel“, „Prince of Love“ og „Golden Child“. Öll þessi lög komu svo fram á breiðskífunni Life is just a game sem kom út árið 1998.
Sumarið 1998 stofnaði Marie nýtt verkefni, Loona, en DJ Sammy kom að því verkefni. Fyrsta smáskífan var með laginu „Bailando“ sem Paradisio hafði gefið út. Lagið fór í toppsæti þýska vinsældalistans sumarið 1998. Um haustið gaf Loona svo út aðra smáskífu sína, „Hijo de la luna“ (ábreiða af lagi Mecano) en lag þetta komst einnig í efsta sæti þýska vinsældalistans. Þá gaf hún út breiðskífuna Lunita en öll lögin á henni eru sungin á spænsku.
Tyrfingur
Tyrfingur var nafntogað sverð í norrænum sögnum, en því fylgdu þau álög að sverðið varð manns bani í hvert sinn sem því var brugðið.
Meðal þeirra sem áttu Tyrfing voru Angantýr berserkur, Hervör skjaldmey dóttir hans, sem sótti sverðið í haug föður síns, og sonur hennar, Heiðrekur konungur á Reiðgotalandi. Tyrfingur varð mikill örlagavaldur í ætt þeirra.
Rauðasandshreppur
Rauðasandshreppur var vestasti hreppur Vestur-Barðastrandarsýslu.
Herskylda
Herskylda er umdeild og margir neita henni, til dæmis af samviskuástæðum, pólitískum ástæðum eða trúarlegum ástæðum. Í sumum löndum er boðið upp á borgaralega þjónustu í stað herþjónustu. Með aukinni tæknivæðingu herja hefur tilhneigingin verið sú að leggja almenna herskyldu af og treysta þess í stað á atvinnuhermenn og sjálfboðaliða. Í sumum löndum (t.d. Sviss, Ísrael og Íran) er almenn herskylda mikilvægur grundvöllur samfélagslegra áhrifa hersins.
Almenn herskylda fyrir konur er meðal annars við lýði í Bólivíu, Erítreu, Ísrael, Mósambík, Norður-Kóreu og Tsjad. Frá árinu 2015 gildir herskylda fyrir konur í Noregi, einu NATO-landa og Evrópulanda. Þar er þó hægt að neita herþjónustu án nokkurra afleiðinga.
Sjöfjallaland
Sjöfjallaland eða Siebengebirge er nafn á fjöllóttu landsvæði austanmegin við Rín í Þýskalandi, suðaustur af borginni Bonn.
Þar eru um 40 fjöll og felladrög. Hæsta tindurinn er Oelberg, 460 m. Sjöfjalland kemur víða fyrir í þýskum sögum og ævintýrum og er vinsæll ferðamannastaður. Stór hluti af Sjöfjallalandi tilheyrir Þjóðgarðinum Sjöfjallalandi, sem er einn elsti þjóðgarður Þýskalands.
Flatey
Flatey getur átt við eftirfarandi:
Matbaun
Matbaun (fræðiheiti Phaseolus vulgaris) er fjölær matjurt sem var ræktuð til forna í Mið-Ameríku og Andesfjöllum en er núna ræktuð víða vegna baunar sem er vinsæl bæði þurrkuð og sem grænar baunir. Laufin eru stundum borðuð og stönglar eru notaðir sem skepnufóður. Matbaunir, squash og maís voru undirstaða undir jarðrækt frumbyggja Ameríku.
Matbaunir eru tvíkímblöðungar. Þær eru baunir sem fá köfnunarefni úr jarðvegi með aðstoð svepprótar.
thumb|left|Blóm venjulegrar matbaunar (afbrigði 'Contender') Til eru fjölmargar tegundir matbauna og þær hafa verið lengi ræktaðar. Sumar eru runnar 20 – 60 sm sem standa óstuddir en aðrar eru skriðplöntur sem geta orðið 2 – 3 m langar. Blöðin eru græn eða fjólublá, þrískipt. Blómin eru hvít, bleik eða fjólublá og eru um 1 sm.
Reiðgotaland
Reiðgotaland er land í sögnum, líklega er átt við Jótland í Danmörku.
Matbaun
Þurrkaðar baunir
thumb|left|200px|„Painted Pony“ þurrkaðar baunir (Phaseolus vulgaris) Matbaunir eru eins og aðrar baunir með mikið sterkjuinnihald, eggjahvítuefni og trefjar og eru ágæt uppspretta járns, kalíums, seleniums, molybdenums, þíamíns, B6 vítamíns og fólínsýru. Þurrkaðar baunir geta geymst mjög lengi ef þær eru geymdar á þurrum og svölum stað en næringargildi minnkar við geymslu.
Þurrkaðar baunir eru soðnar eftir að hafa legið í bleyti í margar klukkustundir. Það styttir suðutímann að setja baunir í bleyti. Það eru nokkrar aðferðir við að setja baunir í bleyti; ein er að setja þær í bleyti yfir nótt, önnur að sjóða þær í þrjár mínútur og setja svo í bleyti í 2 – 4 tíma, skola og henda vatninu og halda áfram að sjóða. Það tekur lengri tíma að sjóða matbaunir en aðrar ertur. Það tekur einn til tvo klukkutíma.
Í Mexíkó, Mið-Ameríku og Suður-Ameríku er hefðbundið krydd með baunum epazote. Í Austur-Asíu er sérstakri tegund af þangi bætt út í baunir þegar þær sjóða. Salt, sykur og súr fæða eins og tómatar geta valdið því að það þarf lengri suðutíma. Þurrkaðar baunir geta verið seldar eldaðar, niðursoðnar, heilar í vatni og með salti og stundum sykri.
L'Homme de Washington
thumb|Kápa ensku útgáfu bókarinnar. L'Homme de Washington (íslenska: Maðurinn frá Washington) eftir franska teiknarann Achdé (Hervé Darmenton) og höfundinn Laurent Gerra er 75. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2008 og hefur ekki komið út á íslensku.
Söguþráður
Það styttist í forsetakosningar í Bandaríkjunum og frambjóðandi Demókrata, Rutherford B. Hayes, hyggur á kosningaferðalag um Vesturríkin. Bandaríkjaþing óttast um öryggi Hayes á ferðalaginu, ekki síst þar sem spilltur mótframbjóðandi hans, hinn vellauðugi Repúblikani Perry Camby, hugsar Hayes þegjandi þörfina. Kallar þingið Lukku Láka á sinn fund og fær hann til að gæta öryggis Hayes. Lukku Láki fær fljótt í nógu að snúast þar sem á fyrsta áfangastað Hayes - smábænum Columbus í Kentucky - er reynt að ráða hann af dögum. Eftir aðra morðtilraun á næsta viðkomustað - í bænum Hermann í Missouri - vakna grunsemdir um að svikari leynist í fylgdarliði frambjóðandans. Á framboðsfundi í Memphis í Tennessee er Hayes hársbreidd frá því að falla fyrir byssukúlu tilræðismannsins, en ekki tekst að hafa hendur í hári hans frekar en fyrri daginn. Eftir ýmsar hrakningar á ferð yfir indíánasvæði í Oklahoma nær hópurinn loks til Austin í Texas þar sem Lukku Láki leggur til að Hayes og Camby geri út um sín mál í kappræðum á krá bæjarins.
Fróðleiksmolar
thumbnail|Rutherford B. Hayes forseti Bandaríkjanna 1877-1881.
Stríð
thumb|right|[[Orustan við Agincourt átti sér stað í Hundrað ára stríðinu.]] Stríð er það þegar hópar, þjóðir eða ríki berjast. Stríð standa yfir í mjög mislangan tíma, frá fáum dögum til áratuga.
Vegna skilgreiningarinnar á stríði teljast ýmis átök sem eru í daglegu tali nefnd stríð ekki til stríðs í skilningi alþjóðalaga og alþjóðlegra sáttmála. Til dæmis telst Falklandseyjastríðið ekki vera stríð í þeim skilningi, heldur vopnuð átök, þar sem Argentína gaf aldrei út formlega stríðsyfirlýsingu. Sömuleiðis er stríðið gegn hryðjuverkum ekki stríð í tæknilegum skilningi því hryðjuverkahópar eru ekki aðilar af því tagi sem hægt er að lýsa stríði á hendur. Nú til dags heyrir það til algerra undantekninga að formlegar stríðsyfirlýsingar séu gefnar út.
Til eru margs konar undirgreinar stríðs og má þar nefna innrásarstríð, þreytistríð, skæruhernað, borgarastríð og hryðjuverkastríð.
Flateyjarhreppur
Flateyjarhreppur hafa tveir hreppar heitið á Íslandi:
Dejan Jakovic
Dejan Jakovic (fæddur 16. júlí 1985) er kanadískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 32 leiki með landsliðinu.
Evrópsk nashyrningsbjalla
Lýsing
Oryctes nasicornis verður 20 til 40 mm löng, að hámarki 47 mm. Þetta er ein stærsta bjöllutegundin í Evrópu. Þekjuvængirnir eru rauðbrúnir, gljáandi, meðan höfuð og framhlið bakbols eru aðeins dekkri. Neðri hluti skrokksins og fætur eru þakin löngu rauðu hári. Höfuð karldýrsins er með löngu aftursveigðu horni (þaðan sem nafnið kemur), meðan kvendýrið er ekki með nein horn. Bjallan Dim í Disney og Pixar myndinni, A Bug's Life, er Evrópsk Nashyrningsbjalla.
Útbreiðsla
Oryctes nasicornis er í Palaearctic svæðinu, nema á Atlantshafs eyjunum. Hún er eina tegund Nashyrningsbjalla (Dynastinae) í Norður Evrópu. Hún er útbreidd á miðjarðarhafssvæðinu til Pakistan, Austurlöndum nær og Norður Afríku.
Búsvæði
Evrópska nashyrningsbjallan lifir á viði, og hægt er að finna stórar lirfur í fúnandi stofnum og í sagi. Við jaðar útbreiðslusvæðis hans finnst hún helst við sögunarmyllur, hestahlaupabrautir, safnhaugum, kúamykju og í gróðurhúsum.
Lífsferill
Lirfan nærist á morknum viði og laufhrúgum og sagi (xylophagy), yfirleitt resínlausu. Þær geta náð 20 til 100 mm lengd. Þroskatímabilið getur verið 2, 3 eða 4 ár. Magn og gæði fæðu getur haft áhrif á stærð fullvaxins dýrs.
Sníkjuvespan Megascolia maculata er sníkjudýr á lirfum evrópsku nashyrningsbjöllunnar. Kvenkyns vespa verpir stöku eggi í lirfu; þegar eggið klekst út, étur vespulirfan bjöllulirfuna.
Fullorðin bjallan birtist í lok mars, apríl eða maí, og lifir í nokkra mánuði fram á haust. Hún er á ferðinni í júní og júlí og er mjög virk, flýgur í rökkri og nóttu, lokkuð af ljósum. Fullorðnar bjöllurnar nærast ekki, nota upp á fáum vikum birgðir sem þær höfðu safnað á lirfustigum.
1443
thumb|right|[[Skanderbeg (Gjergj Kastrioti), þjóðhetja Albana.]] Árið 1443 (MCDXLIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Barðastrandarhreppur
Barðastrandarhreppur var hreppur suðaustan til í Vestur-Barðastrandarsýslu.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist hreppurinn Bíldudalshreppi, Patrekshreppi og Rauðasandshreppi undir nafninu Vesturbyggð. Sjá einnig Barðaströnd
Nicolae Ceaușescu
Nicolae Ceaușescu (26. janúar 1918 – 25. desember 1989) var forseti Rúmeníu frá 1967 til 1989 og aðalritari rúmenska kommúnistaflokksins frá 1965 til 1989.
Ceaușescu var virkur í kommúnistaflokknum frá unga aldri og komst upp raðir flokksins þegar Gheorghe Gheorghiu-Dej réð þar ríkjum. Eftir andlát Gheorghiu-Dej tók Ceaușescu við taumunum. Hann varð með tímanum að æ meiri harðstjóra og stjórnaði fjölmiðlum og málfrelsi. Leynilögregla hans Securitate var með þeim harðskeyttari í heiminum. Á 9. áratugnum skipaði Ceaușescu að úflutningur á landbúnaðar- og iðnaðarvörum yrði aukinn til að stemma stigu við erlendar skuldir. Í kjölfarið varð mikill skortur á mat, eldsneyti, lyfjum og öðrum nauðsynjavörum og megn óánægja varð með stjórn hans.
Beygla
thumb|250px|Beygla
Beygla (jiddíska: בײגל beygl‎, pólska: bajgiel) er brauð sem rekur uppruna sinn til Póllands, yfirleitt kringlótt með gati í miðjunni, sem er soðið í stuttan tíma og svo bakað. Brauðið er þétt og seigt að innan en brúnt, glansandi og stundum stökkt að utan. Fræ svo sem birkifræ, sólblómafræ eða sesamfræ eru oft sett ofan á. Stundum er sett gróft salt ofan á og til eru ólíkar tegundir af beygludeigi.
Uppruni beyglunnar er svolítið dularfullur, en vitað er að gyðingar í Austur-Evrópu hafi borðað þær frá 17. öld. Fyrsta umtalið um beyglur var árið 1610, í reglugerðum gyðingasamfélagsins í Kraká.
Danilson Córdoba
Danilson Córdoba (fæddur 6. september 1986) er kólumbískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Sigvarður Halldórsson
Sigvarður Halldórsson (d. 1550) var síðasti ábótinn í Þykkvabæjarklaustri og tók við af Kollgrími Koðránssyni árið 1527. Hann gegndi embætti til siðaskipta og lést í Danmörku en þangað hafði hann farið til að reyna að fá biskupsvígslu.
Sigvarður er sagður hafa verið lítt lærður en vildi bæta úr því og fékk Gissur Einarsson til að kenna sér og munkum sínum. Gissur dvaldi í klaustrinu í tvö ár og Gissur seinna að þar hefði hann átt góða daga því hann hafði nægan tíma til náms og góðan bókakost.
Ögmundur Pálsson biskup og Sigvarður áttu í deilum og kærði biskup ábótann fyrir að hafa sett sig á móti valdi kirkjunnar og biskups. Sigvarður hefur því verið sjálfstæður og óhræddur við biskupsvaldið. Þeir sættust þó og árið 1534 fékk Ögmundur Sigvarð til að vígja fyrir sig nýjan príor í Skriðuklaustri.
Eftir að Gissur var orðinn Skálholtsbiskup hélt hann prestastefnu í Miðdal í Laugardal. Þar var Sigvarður einn af sex sem báðust undan því að taka upp hinn nýja sið og afsökuðu sig með elli og lasleika. Gissur hafði fengið bréf hjá konungi til Sigvarðar ábóta um að hann skyldi halda lestrarskóla í klaustrinu en það var þá ætlun konungs að stofna skóla í öllum klaustrunum þótt hætt væri við þau áform seinna. Sigvarður var þó áfram í klaustrinu ásamt fimm munkum; þeir hétu Jón Árnason, Jón Oddsson, Jón Grímsson, Magnús og Sæmundur.
Eftir að Gissur biskup 1548 lést kusu þeir prestar sem vildu halda í kaþólskuna Sigvarð sem biskup en hinir kusu Martein Einarsson. Þeir fóru báðir til Danmerkur til að reyna að fá vígslu en þar sem lútherskan var allsráðandi þar var það að sjálfsögðu Marteinn sem fékk vígsluna og fór heim sem biskup. Sigvarður varð eftir í Danmörku og dó þar 1550 og er sagt að hann hafi þá verið búinn að taka hinn nýja sið.
Sotos heilkenni
9 mánaða barn með Sotos heilkenni.|thumbnail
Sotos heilkenni er litningafrávik sem stafar af breytingum á geni (NSD1) á litningi 5 (5q35). Sotos heilkennið einkennist meðal annars af því að ummál höfuðs er stórt (Cerebral gigantism), námserfiðleikum og hröðum hæðarvexti. Einkenninu var fyrst lýst árið 1964 af barnalækninum Juan Sotos en árið 2002 sýndu rannsóknir hvaða genabreytingar ollu heilkenninu. Heilkennið er sjaldgæft en er talið vangreint og hugsanlega er tíðni þess 1 af um 5000 börnum.
Jón Pálsson Maríuskáld
Jón Pálsson Maríuskáld (um 1390 – 1471) var íslenskur prestur, prófastur og skáld á 15. öld. Hann var eitt helsta skáld síns tíma og orti Maríulykil og fleiri lofkvæði um Maríu guðsmóður. Sumum samtímamönnum hans þótti nóg um lofið og fékk hann af því viðurnefnið Maríuskáld.
Ekki er vitað um ætt Jóns þótt ýmsar tilgátur hafi komið fram. Hann var ráðsmaður á Hólum fram til 1429 og prófastur í Hegranesþingi 1426-1429. Þegar Jón Vilhjálmsson Craxton Hólabiskup kom til að taka við biskupsdæmi sínu fór Jón þaðan og var prestur á Grenjaðarstað í Suður-Þingeyjarsýslu frá 1427 til 1430 og síðan á Breiðabólstað í Fljótshlíð frá 1431 til 1440. Þá fór hann aftur norður á Grenjaðarstað og var þar prestur til dauðadags. Hann var prófastur í Þingeyjarþingi 1440-1448. Hann var einn af voldugustu og auðugustu prestum landsins á sinni tíð, fyrirferðarmikill og deildi við höfðingja, ekki síst Jón Vilhjálmsson Craxton. Marcellus Skálholtsbiskup setti Jón líka í bann um tíma en ekki er vitað af hverju það var.
Dauðarefsing
thumb|300px|Staða dauðarefsingar í heiminum 2018: Rautt: Dauðarefsingu beitt vegna ákveðinna afbrota: 56 lönd Brúnn: Afnumin í reynd (ekki notuð í meira en 10 ár) en ekki með lögum: 29 lönd. Grænt: Afnumin fyrir glæpi sem ekki eru framdir við sérstakar aðstæður (svosem í stríði): 7 lönd Grátt: Afnumin. 106 lönd. Dauðarefsing felst í því að taka af lífi dæmda sakamenn í refsingarskyni. Aftökur á brotamönnum og pólitískum andstæðingum hafa verið hluti af nánast öllum samfélögum í gegnum tíðina en hafa nú verið afnumdar í mörgum löndum.
Konungsríkið Tahiti var fyrst ríkja heims til að afnema dauðarefsingu úr lögum, árið 1824. Flest ríki í Evrópu, Ameríku og Eyjaálfu hafa afnumið dauðarefsingu úr lögum sínum, annaðhvort algjörlega eða fyrir glæpi sem ekki eru framdir við sérstakar aðstæður eins og til dæmis á stríðstímum eða þá að þau hafa ekki tekið neinn af lífi í lengri tíma. Stærsta undantekningin eru Bandaríkin en þar eru 28 fylki með dauðarefsingu. Í Asíu halda flest ríki í dauðarefsingu og í Afríku eru ríkin álíka mörg sem að nota dauðarefsingu og þau sem gera það ekki.
Árið 2017 höfðu 142 ríki afnumið dauðarefsingu í lögum eða í reynd. Fjögur lönd voru ábyrg fyrir 84% af aftökum árið 2017 (Sádí Arabía, Írak, Pakistan og Íran). Kína er þar undanskilið en tölfræðin er ekki gefin út. Að minnsta kosti 56 ríki viðhalda dauðarefsingum. Sum ríki hafa ekki tekið nokkurn af lífi í áratugi en hafa þó ekki afnumið dauðarefsingu með lögum.
Þar sem dauðarefsing er notuð er það vegna þeirra glæpa sem metnir eru alvarlegastir í hverju samfélagi. Oft er það aðeins morð en í mörgum ríkjum einnig fyrir glæpi eins og: landráð, nauðganir, fíkniefnaglæpi, þjófnaði, spillingu, hryðjuverk, sjórán og íkveikjur. Ýmis hegðun tengd trúarbrögðum og kynlífi varðar ekki lengur við dauðarefsingu víðast hvar, þar má nefna galdra, villutrú, trúleysi, samkynhneigð og hórdóm. Í herjum eru oft sérstakir herdómstólar sem að dæma menn til dauða fyrir heigulshátt, liðhlaup, óhlýðni eða uppreisnir.
Þær aðferðir sem beitt hefur verið við fullnustu dauðarefsingar eru fjölmargar og takamarkast aðeins af hugmyndaauðgi þeirra sem í hlut eiga en einna algengast er að fólk sé skotið, hengt, hálshöggvið eða líflátið með eitri.
Dauðarefsingar á Íslandi
Á þjóðveldisöld (930-1264) var ein tegund refsinga skóggangur. Þar voru menn útskúfaðir úr samfélaginu og réttdræpir hvar sem til þeirra náðist.
Við Siðaskipti (um 1550) varð löggjöf strangari og árið 1564 gekk í gildi svonefndur Stóridómur, sem viðkom siðferðismálum. Vitað er um 220 aftökur á Íslandi á tímabilinu frá 1596 til 1830 þegar þeim var hætt. Konum var jafnan drekkt og karlar hálshöggnir.
Eftir 1830 var tugur manna dæmdur til dauða. En konungur mildaði refsingu allra svo að enginn var tekinn af lífi samkvæmt dómi. Oft tengdist það óheimilu kynlífi.
Árið 1869 voru sett ný hegningarlög, í takt við ný dönsk lög en þá var felld niður dauðarefsing vegna dulsmáls og blóðskammar.
Sá einstaklingur sem síðastur var dæmdur til dauða á Íslandi var Júlíana Silva Jónsdóttir sem bjó á Brekkustíg 14 í Reykjavík. Hún myrti í nóvember 1913 bróður sinn með fosfóri og lést hann nokkrum dögum síða eftir miklar kvalir. Hún hafði bætt fosfórinu í skyr sem hún gaf honum. Hún var dæmd til dauða vorið eftir. Á endanum var dóminum breytt í langa fangelsisvist.
2. deild karla í knattspyrnu 1987
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 33. sinn árið 1987.
Stjórnleysis-samtakahyggja
thumb|left|Rauðsvarti fáninn, sem hefur frá upphafi verið tengdur stjórnleysis samtakahyggju. Stjórnleysis-samtakahyggja (e. anarkó-syndikalismi) er sú grein stjórnleysisstefnunnar sem leggur megináherslu á að verkafólk taki yfir vinnustaði sína og stýri þeim sjálft. Til að ná þessu markmiði leggur samtakahyggjan höfuð áherslu á samstöðu verkafólks, styrk verkalýðsfélaga og nauðsyn beinna aðgerða. Þau taka þátt í verkalýðsfélögum í því skyni að gera úr þeim öfluga byltingarhreyfingu sem myndi síðan mynda grunninn að samfélagsskipulaginu eftir byltingu. Stjórnleysis-samtakahyggjufólk lítur á verkalýðshreyfinguna sem megintæki öreigastéttarinnar og telja að með allsherjarverkfalli hennar megi kollvarpa kapítalismanum sem er eitt megin markmið þeirra.
Verkalýðsfélög með samtakahyggju að leiðarljósi hafa náð allnokkrum árangri meðal annars á Spáni, Frakklandi og Rómönsku-Ameríku. Uppbygging þeirra er nokkuð frábrugðin hefðbundnum verkalýðsfélögum sem skýrist af ofangreindum hugmyndum. Til að mynda gera þau ekki greinarmun eftir starfsgreinum; allir verkamenn á tilteknum vinnustað tilheyra sama verkalýðsfélaginu og taka sameiginlegar ákvarðanir. Ákvarðanir teknar þannig eru ennfremur ekki háðar samþykki neinna yfirmanna; efri lög samtakanna hafa ekki skipanavald yfir þeim neðri. Þannig er samtakahyggja form ráðstjórnar. Hver vinnustaður sendir svo málsvara á fundi fleiri vinnustaða – til dæmis fundi mismunandi hluta einnar verksmiðju, allra fyrirtækja í bæjarfélagi eða allra félaga í sama iðnaði.
Samtakasinnar telja að gagnslaust sé að nota óbeinar aðgerðir, eins og kjör þingfulltrúa eða samningaviðræður einar saman, til að bæta kjör verkamanna; heldur sé nauðsynlegt að beita öllum tiltækum aðferðum, sérstaklega verkföllum og öðrum beinum aðgerðum.
Hermann Jónasson
Hermann Jónasson (fæddur 25. desember 1896, látinn 22. janúar 1976) var leiðtogi Framsóknarflokksins stóran hluta 20. aldar og þar með einn af áhrifamestu stjórnmálamönnum aldarinnar. Hann sat á Alþingi í yfir þrjátíu ár og gegndi embættum forsætis- dóms- og landbúnaðarráðherra í ýmsum ríkisstjórnum. Hann var þar að auki lögreglustjóri í Reykjavík 1929 - 1934. Auk þess má nefna að Hermann var Glímukóngur Íslands árið 1921.
Fjölskylda
Hermann var sonur Jónasar Jónssonar bónda og trésmiðs og Pálínu Björnsdóttur. Hann var kvæntur Vigdísi Oddnýju Steingrímsdóttur (fædd 4. október 1896, dáin 2. nóvember 1976). Þau áttu saman börnin Herdísi (1927), Steingrím (1928) (síðar forsætisráðherra) og Pálínu (1929).
Lúðvík Gizurarson, hæstaréttarlögmaður, hafði lengi haldið því fram að hann væri óskilgetinn sonur Hermanns og höfðaði barnsfaðernismál árið 2004. Niðurstaða DNA-rannsóknar kom árið 2007 um að 99,9% líkur væru á að Lúðvík væri sonur Hermanns.
Æviágrip
Hermann fæddist til gamallar bóndafjölskyldu á Syðri-Brekkum í Blönduhlíð á Skagafirði árið 1896. Hann hóf nám í Gagnfræðiskólanum á Akureyri árið 1914, þegar hann var 17 ára, og útskrifaðist þaðan með gagnfræðapróf árið 1917. Á námsárum sínum í gagnfræðaskólanum tók Hermann mikinn þátt í íþróttalífinu og byrjaði að æfa glímu. Hann gekk í Menntaskólann í Reykjavík á árunum 1917 til 1920 og æfði á þeim árum glímu í Glímufélaginu Ármanni.
Árið 1921 felldi Hermann alla keppinauta sína á Íslandsglímumóti og var lýstur glímukóngur. Hermann keppti einnig á glímusýningu á Þingvöllum sem haldin var í tilefni heimsóknar Kristjáns 10. Danakonungs til Íslands sama ár. Í keppninni felldi Hermann alla andstæðinga sína en hlaut þó ekki konungsbikarinn í keppninni þar sem dómnefnd keppninnar taldi Guðmund Kr. Guðmundsson hafa sýnt fegurstu glímuna. Hermann fékk þó síðar silfurbikar frá Íþróttasambandi Íslands sem lýsti hann sigurvegara konungsmótsins.
Hermann hætti þátttöku í kappglímum eftir konungsmótið, að eigin sögn til að geta einbeitt sér að námi og störfum sínum. Hermann tók lögfræðipróf 1924 og varð í kjölfarið fulltrúi við bæjarfógetaembættið í Reykjavík. Þremur árum síðar skipaði Jónas frá Hriflu, þá nýorðinn dómsmálaráðherra, Hermann í embætti lögreglustjóra Reykjavíkur. Þar sem lögreglustjóri átti á þessum tíma einnig að vera héraðsdómari í sakamálum og almennum lögreglumálum fór Hermann til Norðurlanda og Þýskalands árið 1928 til þess að kynna sér lögreglumál áður en hann tók við embættinu þann 1. janúar 1929.
Stjórnmálaferill
Hermann var kjörinn í bæjarstjórn Reykjavíkur fyrir Framsóknarflokkinn árið 1930. Stjórnmálaskoðanir hans mótuðust nokkuð á þessum árum af Gúttóslagnum, sem átti sér stað á meðan hann var lögreglustjóri og bæjarfulltrúi í Reykjavík þann 9. nóvember 1932. Varnarsveitir sem bæði kommúnistar og þjóðernissinnar stofnuðu í kjölfar götuóeirðanna sannfærðu hann enn frekar um mikilvægi þess að hafa sterkan miðjuflokk í íslenskum stjórnmálum.
Hermann var kosinn alþingismaður 1934 og sat á þingi fyrir Framsóknarflokkinn fram til 1967. Hann var skipaður forsætisráðherra og jafnframt dóms- og kirkjumálaráðherra og landbúnaðarráðherra 28. júlí 1934, einnig atvinnu- og samgöngumálaráðherra frá 20. mars til 2. apríl 1938 og fór með kennslumál og utanríkismál frá 20. mars 1938 til 17. apríl 1939, lausn frá embætti 7. nóvember 1941, en gegndi störfum til 18. nóvember. Skipaður að nýju 18. nóv. 1941 forsætisráðherra og jafnframt dómsmála- og landbúnaðarráðherra, lausn 16. maí 1942. Skipaður 14. mars 1950 landbúnaðarráðherra, lausn 11. sept. 1953. Skipaður 24. júlí 1956 forsætisráðherra og jafnframt landbúnaðar- og dómsmálaráðherra, lausn 4. des. 1958, en gegndi störfum til 23. des. 1958.