cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magnús Jónsson (veðurfræðingur)
Magnús Jónsson (fæddur á Sauðárkróki, 2. júlí 1948) er íslenskur veðurfræðingur. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1968 og 1. stigi í stærðfræði og sagnfræði við Háskóla Íslands 1970. Stundaði nám í veðurfræði við háskólann í Uppsölum 1975-1977 og við háskólann í Stokkhólmi 1977-1979 (fil.kand). Framhaldsnám í veðurfarsfræði við Uppsalaháskóla 1979. Gegndi starfi veðurstofustjóra frá ársbyrjun 1994 til ársloka 2008.
Háþrýstingur
Háþrýstingur er það kallað þegar blóðþrýstingurinn fer yfir 130 mmHg.
Paul Goodison
thumb|right|Paul Goodison tekur við gullverðlaunum á Sumarólympíuleikunum 2008 Paul Goodison (f. 29. nóvember 1977) er enskur siglingamaður. Hann varð í fyrsta sæti í keppni á Laser á Sumarólympíuleikunum 2008 og sigraði á heimsmeistaramótinu í Kanada árið eftir.
Luiz Bombonato Goulart
Luiz Bombonato Goulart (fæddur 14. nóvember 1975) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.
Harvard-háskóli
thumb|right|Memorial Hall í Harvard Harvard-háskóli (enska: Harvard University) er einkarekinn háskóli í Cambridge í Massachusetts í Bandaríkjunum. Skólinn var stofnaður árið 1636 og er elsti háskólinn þar í landi. Skólinn var nefndur Harvard College 13. mars 1639 í höfuðið á John Harvard sem arfleiddi skólann að helmingi eigna sinna og um 400 bókum en þær voru fyrsti vísirinn að bókasafni skólans.
Harvard er ríkasti skóli Bandaríkjanna en sjóðir skólans nema um 29,2 milljörðum Bandaríkjadollara árið 2006.
Kóróna drottningarinnar
thumb|right|Bob Moran Nr. 28
Salat (matargerð)
thumb|250px|Salat með [[jöklasalati, gúrku, vorlauk, rauðrófu, ólífum, fetaosti og sólþurrkuðum tómötum.]] Salat er réttur sem samanstendur af litlum matarbitum, oftast grænmeti. Salöt eru oft borin fram köld eða við stofuhita, en sum salöt eins og þýskt kartöflusalat, eru borin fram heit. Orðið salat má rekja til latnesku salatus „saltaður“.
Kóróna drottningarinnar
'Kóróna Drottningarinnar. Golcondu-kórónan' er unglingasaga eftir Henri Vernes.
Salat (matargerð)
Grunnur margra salata er af laufgrænmeti svo sem jöklasalat, klettasalat, grænkál eða spínat, en aðrir tegundir svo sem ávaxtasalat, baunasalat, túnfisksalat og fattoush eru líka til. Ofan á salatið er hellt sósu, sem nefnist dressing, sem er oft nokkurs konar blanda af olíu og ediki.
Kóróna drottningarinnar
Söguþráður
Bob Moran er ekki af baki dottinn ... Á skemmtiferðaskipi, sem siglir um Indlandshaf kynnist hann ungri stúlku, sem er indversk-evrópsk að uppruna og þar með er Bob kominn í hörkubaráttu við bófaflokk, sem er á hælum ungu stúlkunnar, því hún er erfingi að Golgondu-soldánanna, en um það vissi Bob ekki til að byrja með ... Þau fara til Indlands til þess að ná í arfinn ... En það eru fleiri, sem hafa áhuga á þeim miklu auðæfum, sérstaklega Golcondu-kórónunni, sem er úr skíra gulli og alsett dýrustu gimsteinum ... Bob hélt í fyrstu að þetta um auðæfin væri aðeins þjóðsaga, en hann kemst að raun um annað, þegar keppinautur hans um Golcondu-fjársjóðinn er engin annar en herra Ming, sem Bob kynnist betur síðar undir nafninu Guli skugginn. Þarna hefjast fyrstu kynni þeirra, og Bob bjargar lífi Gula skuggans, sem átti síðar eftir að endurgjalda Bob þá skuld, þótt undarlegt megi virðast ... Sagan er hörkuspennandi frá upphafi til enda, baráttan tvísýn og djörf ... en hetja okkar Bob vinnur þar auðvitað sigur að lokum ... og nær í Golcondu-kórónuna.
Lúsíne Gevorkjan
thumb|right|250px|Lusine Gevorkyan Lusine Gevorkyan (f. 21. febrúar 1983, rússneska: Лусинэ Геворкян, armenska: Լուսինե Գեւորգյան) er söngkona Tracktor Bowling og Louna.
Bókhveiti
Bókhveiti (fræðiheiti: Fagopyrum esculentum) er jurt af súruætt sem er ræktuð vegna frækorna sinna sem líkjast hveiti og byggi, og tið að þekja. Skyld og áþekk, en bitrari tegund, Fagopyrum tataricum, er ræktuð í Asíu en er sjaldgæfari í Evrópu og Norður Ameríku er einnig kölluð bókhveiti.
Kóróna drottningarinnar
Aðalpersónur
Bob Moran, Húbert Jason, Sarojini 'Jini' Savadra-Diamond, Herra Ming (Guli skugginn), Clarke, Dhumpa Rai
Sögusvið
Colombo, Singalesí - Hyderabad, Phali, Kunwarklaustrið, Dekkan - Indland
Bókhveiti
Orðsifjar
Nafnið bókhveiti er dregið af einhverri útgáfu orðanna "buckwheat", "beech wheat" og boecweite sem er líklega dregið af líkingu fræjanna við beykifræ, og því að það var notað eins og hveiti.
Salat (matargerð)
Salat má borða sem forrétt, aðalrétt, meðlæti eða efirrétt.
Blóðughófi
Blóðughófi var hestur Freys samkvæmt nafnaþulum Snorra Sturlusonar.
Bókhveiti
Saga
Upprunaleg tegund bókhveitis er F. esculentum ssp. ancestrale. F. homotropicum er ófrjó með F. esculentum og villi afbrigði hafa sameiginlega útbreiðsla, í Yunnan, í suðvestur Kína. Upphafleg villitegund tatarabókhveitis er F. tataricum ssp. potanini.
Bókhveiti var fyrst ræktað inn í landi í Suðaustur Asíu, hugsanlega um 6000 fyrir krist, og breiddist þaðan út til Mið Asíu og Tíbet, og þaðan til Miðausturlanda og Evrópu. Bókhveiti er fyrst skráð í Evrópu í Finnlandi um 5300 BCE sem fyrstu ummerki um arðrækt, og í Balkanskaga um 4000 BCE.
Ræktun
Bókhveiti þarf stuttan ræktunartíma, vex vel í ófrjóum jarðvegi eða súrum, en þarf gott frárennsli. Of mikill áburður, sérstaklega nitur dregur úr uppskeru. Í heitu loftslagi er aðeins hægt að rækta það með því að sá því seint, svo það geti blómstrað í svölu veðri. Nærvera frjóbera (t.d alibýflugur) auka mjög uppskeru. Blómsafinn gefur af sér dökkt hunang. Bókhveiti er stundum notað sem grænn áburður, til varnar jarðvegseyðingu eða sem fóður.
Plantan er með greinótta rót með megin stólparót sem nær niður í raka og næringu dýpri laga jarðvegsins. Bókhveiti er með þríhyrnd fræ og myndar blóm sem eru yfirleitt hvít, en geta líka verið bleik eða gul. Bókhveiti myndar greinar auðveldlega, í stað þess að koma með hliðarsprota eða rótarskot.
Bókhveiti er ræktað þar sem ræktunartímabilið er stutt, annað hvort sem seinni uppskera tímabilsins, eða vegna erfiðs loftslags. Það kemur fljótt til sem dregur úr samkeppni við illgresi. Bókhveiti þarf yfirleitt aðeins 10 til 12 viknur til uppskeru og getur verið ræktað hátt til fjalla eða norðarlega. Það verður 75 til 125 sm hátt.
Næringarefni
Þar sem bókhveiti inniheldur ekkert glútein og getur því verið í fæði fólks með glúteintengd vandamál. Hinsvegar getur bókhveiti mengast af glúteini í vinnslu, t.d. við mölun.
Þekkt er að fólk geti fengið ofnæmisviðbrögð af bókhveiti. Einnig getur mikil neysla á bókhveiti valdið eitrunum vegna fagopyrina. Einkenni eitrunar getur verið bólga í húð þar sem sól hefur skinið á hana, viðkvæmni við kulda, og náladoði eða doði í höndum.
Framleiðsla
Árið 2016 var heimsframleiðslan 2.4 milljón tonn, með Rússland með 50% af heimsframleiðslunni og Kína með 17%.
Steve Vai
thumb|right|Steve Vai, 2023 thumb|right|Steve Vai Steven Siro Vai (fæddur 6. júní 1960) er bandarískur gítarleikari og fyrrverandi meðlimur í hljómsveit Frank Zappa. Hann er virtur gítarleikari.
Sagan
Fæddur og uppalinn í Carle Place í Long Island, New York, Steve Vai var fjórði af fimm börnum foreldra sinna. Ást systur hans á tónlist hafði snemma mikil áhrif á hann og hann byrjaði aðeins 6 ára gamall að spila á orgel, um 10 ára aldur byrjaði hann að spila á harmóniku. Hann og systir hans Lillian byrjuðu snemma að reyna að spila saman, þau hlustuðu á plötur og spiluðu undir. Vai hlustaði aðallega á Led Zeppelin.
Árin 1971 - 1972 gekkst Vai í lið við þrjá stráka í hljómsveit að nafni The Ohio Express (þeir áttu samt ekki heima nálægt Ohio), einn spilaði á bassa, annar á trommur og söng og sá þriðji söng og spilaði á gítar. Vai var ekki byrjaður að spila á gítar á þessum tíma en byrjaði með því að spila á hljómborð og syngja en spilaði svo á gítar seinna meir.
Einn daginn bauðst honum að kaupa gítar á 5 dollara, hann greip tækifærið, safnaði sér peningnum og keypti gítarinn. Hann þorði samt sem áður ekki segja neinum frá þessu því honum fannst það alltof svalt fyrir hann að spila á gítar. Dag einn ákváðu hann og Frank Stroshol (gítarleikarinn í The Ohio Express) að fara í gítartíma einhvers skrítins gítarista sem kunni virkilega að spila; Joe Satriani. Þeir mættu í alla tíma og fylgdust vel með. Loks kom að því að þeir máttu ekki æfa lengur í kjallara Frank Stroshol og þar með endaði The Ohio Express.
Sú hljómsveit sem var næst í vegi Vai var Cirus, í þessari hljómsveit kom Vai fyrst fram á sviði. Því miður kom að því að hinn gítarleikarinn sagði einfaldlega „annaðhvort fer Vai eða ég“, og svo hætti hann að mæta á æfingar. Seinna sagði trommarinn það sama (þeir voru að æfa í kjallaranum hans svo að hann vissi að hann væri úr myndinni og fór).
Loks komst Vai svo í hljómsveit þar sem hann gat verulega skemmt sér, það var hljómsveitin Rayge. Þeir spiluðu allt mögulegt t.d. Led Zeppelin, Alice Cooper, Kiss o.fl. Þeir spiluðu í partíum, á börum og í leikfimishúsum, lentu í slagsmálum, voru meðal annars handteknir.
Árið 1977 stofnaði Vai Jimi Hendrix „cover“-band með trommara og bassaleikara.
Frank Zappa hafði alltaf verið einn af uppáhalds gítarleikurum Vai. Hann útsetti lag eftir Zappa á gítar og sendi honum síðan, Zappa var svo hrifinn af þessu að hann bað Vai að koma og spila fyrir sig. Síðar bauð hann honum að ganga til liðs við hljómsveitina sína árið 1980. Vai fór á hljómleikaferðalag með Zappa og hann kallaði hann ýmsum viðurnefnum eins og Stunt Guitarist og Little Italian Virtuoso. Vai spilaði á plötur með Zappa eins og t.d. Tinsel Town Rebellion (maí 1981), You Are What You Is (september 1981), Ship Arriving Too Late (1982), Man From Utopia (1983) auk Them or Us og Thing Fish (1984) áður en hann hætti.
Fyrir árið 1984 hafði Vai byggt sér sitt eigið upptöku stúdíó og fór hann þá að fikta við að blanda saman djass, rokki og klassík. Á endanum voru þessi verk gefin út sem platan Flex-Able, platan hefur mjög mikil áhrif frá Frank Zappa. Nokkru seinna á sama ári gaf Vai út sína seinni sóló plötu Flex-Able Leftovers. 1984 stofnaði hann bandið The Out Band, þau spiluðu aðeins saman nokkrar æfingar og spiluðu einu sinni á sviði. Fyrsta bandið hans í California var The Classified, hljómsveit sem spilaði "fyndna" tónlist. Bandið 777 var gott "djamm" band með honum var Stu Hamm á bassa (þeir höfðu spilað mikið saman og verið saman í nokkrum hljómsveitum áður) og Chris Farzier á trommur. Fullt af efni frá þessari hljómsveit varð seinna mikið af kjarna plötunnar sem Vai gaf seinna út Passion And Warfare.
Eftir að hljómsveitin Alcatrazz hafði rekið gítarleikarann Yngwie J. Malmsteen gekkst Vai til liðs við þá. Hann hafði einn dag til að læra allt heila prógrammið þeirra og áður en hann fór á sviðið. Og enginn af áhorfengunum vissi að Malmsteen hafði verið rekinn. Þegar tónleikarnir voru að byrja öskruðu allir nafnið hans, Vai segist enn þá eiga upptökurnar af viðbrögðum fólksins þegar hann labbaði á sviðið. Og með þeim spilaði Vai á disk árið 1985 sem heitir Disturbing The Peace.
Árið 1986 kom Vai fram sem var gítarleikari djöfulsins í myndinni Crossroads. Eftir það fékk hann tilboð frá vini sínum og bassaleikara Billy Sheehan um að fara í prufu um starf í sólóhljómsveit söngvarans David Lee Roth sem hafði hætt í hljómsveit Eddie Van Halen fyrir stuttu. Vai fékk giggið og varð "frægur á einni nóttu". 1986 sendu þeir frá sér plötu sem heitir Eat ‘Em & Smile, sú plata varð ein af efstu hard rock útgáfum þetta árið en Vai segir að honum finnist platan vera ein sú besta rokk platan frá þeim áratugi. Einnig spilaði hann með David Lee Roth á plötunni Skyscraper árið 1988. Vai og Sheehan öðluðust mikla frægt fyrir hæfni sína á hljóðfæri sín og komust á forsíður margra gítartímarita í nokkur ár eftir.
Árið 1988 gerði Vai samning við Ibanez hljóðfæra-fyrirtækið um sína eigin línu af gíturum sem kallast JEM. Um árið 1989 gekkst hann til liðs við popp/metal hljómsveitina Whitesnake. Ástæðan fyrir þessu var sú að gítarleikarinn sem þeir voru með hafði skemmt á sér höndina við að spila gítaræfingu. Sama ár spilaði Vai á plötuna Slip of the Tounge með Whitesnake.
Ári seinna (1990) gaf Vai út þriðju sóló plötuna sína yfirallt sem heitir Passion & Warfare. Platan var byggð á draumum sem Vai hafði dreymt sem unglingur. Platan sló gull og Vai var viðurkenndur sem einn besti gítarleikari þessara tíma. Einnig bjó Vai til sjö strengja gítar í gegnum Ibanez um þetta leyti.
Á þessum tíma stofnaði Vai sína eigin hljómsveit sem hét VAI eina platan sem gefin út var með þeim heitir Sex & Religion, á þessari plötu var sungið, ólíkt fyrri sólóplötu Vai. Ungur söngvari, Devin Townsend, fékk að spreyta sig hjá Vai en Vai hafði hrifist af demo-spólu sem hann heyrði frá honum. Platan olli vonbrigðum þannig að Vai sneri sér aftur að instumental lögum, hélt sig við sóló ferlinn í hljómsveit sinni Steve Vai og gaf út plöturnar Alien Love Secrets, Fire Garden (1996), endurútgáfa af Flex-Able Leftovers plötunni (1998) og síðan The Ultra Zone (1999).
Árið 2006 spilaði Vai með Zappa Plays Zappa, hljómsveit sem sonur Frank Zappa, Dweezil, setti saman til að spila lög eftir Zappa.
G3
Um árin hafa þessir gítarleikarar spilað með á þessu tónleikaferðalagi í gegnum árin 1996 – 2003: N-Ameríka: Joe Satriani, Steve Vai og Eric Johnson. N-Ameríka: Joe Satriani, Kenny Wayne Shepherd og Robert Fripp.
Hiti (sjúkdómsástand)
thumb|Hitamælir sýnir að viðkomandi er með hita upp á 38,7°C. thumb|Stúlka liggur heima með hita. Hiti (eða sótthiti) kallast það þegar líkaminn hækkar sjálfur hitastig sitt yfir eðlileg mörk. Ekki eru nein ákveðin mörk sem allir miða við, sumir miða hita við að vera kominn yfir 37,5°C, aðrir að það kallist hiti þegar maður er kominn yfir 38,3°C, en eðlilegur líkamshiti er rétt um 37°C.
Hiti getur komið fram vegna sýkinga af völdum veira (t.d. í flensu), baktería (t.d. streptókokkasýking), og sníkjudýra (t.d. í malaríu). Hiti getur líka komið fram meðal annars vegna aukaverkana lyfja, vegna krabbameins, Æðabólga, og djúpbláæðarstorka.
Ef barn yngra en þriggja mánaða fær hita er nauðsynlegt að leita læknisaðstoðar, það sama á við um fólk sem er Ónæmisbæling.
Ein af þeim leiðum sem líkaminn notar til að auka hitastig sitt er að auka vöðvasamdrátt, en það veldur líka kuldatilfinningu þrátt fyrir að líkamshitinn sé í raun hár. Hiti fer vanalega ekki yfir 41 eða 42°C.
Confessions of a Shopaholic
Confessions of a Shopaholic er bandarísk kvikmynd frá árinu 2009 sem byggð er á tveimur bókum eftir Sophie Kinsella: Draumaveröld kaupalkans og Kaupalkinn í New York. Myndinni var leikstýrt af P. J. Hogan og leikur Isla Fisher aðalpersónuna, Rebeccu „Becky“ Bloomwood, kaupsjúka blaðakonu.
Söguþráður
Rebecca Bloomwodd (Isla Fisher) er haldin kaupæði og býr með bestu vinkonu sinni, Suze (Krysten Ritter). Í augnablikinu vinnur Becky sem blaðamaður fyrir garðyrkjutímarit en dreymir um að fá vinnu á tískutímaritinu Alette. Dag einn tekst henni að tryggja sér viðtal hjá blaðinu en á leiðinni í viðtalið sér hún grænan Danny & George trefil og ákveður að kaupa hann. Kreditkortinu hennar er hafnað, svo Rebecca þýtur að næsta pylsuvagni og býðst til að kaupa allar pylsurnar í vagninum ef sölumaðurinn innleysir ávísun frá henni og segir hún að trefillinn sé handa veikri frænku sinni. Að lokum gefur maður henni 20 dollara. Þegar Rebecca kemur í viðtalið er henni sagt að það sé búið að ráða í stöðuna en ef hún tæki starfi hjá öðru blaði, gæti það komið henni að hjá Alette. Ritarinn segir henni að það sé laus staða hjá fjármálatímaritinu Successful Savings.
Þegar hún kemur í viðtalið hittir hún Luke Brandon (Hugh Dancy), ritstjóra Successful Savings, og áttar hún sig á að hann er maðurinn sem lánaði henni 20 dalina. Á meðan hann talar í símann felur hún trefilinn undir skrifborði. Viðtalið gengur vel og reynir Rebecca stöðugt að draga athygli Brandons að öðru. Aðstoðarkona Lukes kemur inn í herbergið og segir Rebeccu að hún hafi misst trefilinn sinn. Rebecca áttar sig á að tíminn hennar er útrunninn og fer.
Rebecca snýr aftur heim og neyðist til að forðast Derek Smeath einu sinni enn, svo Suze fær hana til að ganga í stuðningshóp fyrir kaupalka. Leiðbeinandi hópsins, fröken Korch (Wendie Malick), neyðir hana til að gefa tvo kjóla sem hún hafði verið að kaupa til góðgerðarmála. Annar kjóllinn er brúðarmeyjarkjóllinn fyrir brúðkaup Suze en hinn er kjóll fyrir sjónvarpsviðtal. Hún býðst til að kaupa báða kjólana aftur en hefur aðeins efni á öðrum og kaupir kjólinn fyrir viðtalið. Í viðtalinu er Rebecca ásökuð af Smeath fyrir að hafa ekki borgað skuldir sínar og missir vinnuna. Suze verður mjög reið þegar hún kemst að því að Rebecca hafi selt brúðarmeyjarkjólinn.
Rebecca fer þá heim til foreldra sinna þegar Alette sjálf birtist og býður henni stöðu hjá tímaritinu. Þó að þetta sé stærsti draumur Rebeccu hafnar hún tilboðinu og segir að það myndu vera mistök. Því næst selur hún mestöll föt sín til að borga skuldirnar. Á meðan hafnar Luke tilboði um sitt eigið tímarit og stofnar nýtt fyrirtæki, Almannatengslafyrirtæki Brandons.
Sala Rebeccu gengur vel og getur hún borgað skuldir sínar. Rebecca fer í brúðkaup Suze eftir að hafa keypt kjólinn aftur og fyrirgefur Suze henni. Rebecca og Luke hittast aftur og Luke skilar henni græna treflinum eftir að hafa sagt henni að hann hafi verið sá sem keypti trefilinn á uppboðinu. Rebecca fer síðan að vinna hjá nýju tímariti Lukes og eru þau saman.
Blöndudalur
thumb|right|350px|Séð út eftir Blöndudal. Bærinn Blöndudalshólar lengst til hægri
Blöndudalur er dalur í Austur-Húnavatnssýslu, næstaustastur húnvetnsku dalanna, og má segja að hann sé framhald af Langadal og taki við þar sem Svartá sameinast Blöndu úr austri.
Dalurinn skiptist áður milli tveggja sveitarfélaga, austurhlutinn tilheyrði Bólstaðarhlíðarhreppi en vesturhluti dalsins var í Svínavatnshreppi. Nú er allur dalurinn hluti af Húnavatnshreppi. Kirkjustaður og prestssetur var áður í Blöndudalshólum og áttu bæirnir austan ár og þrír fremstu bæir vestan ár þangað kirkjusókn. Kirkjan var lögð af árið 1880 og prestssetrið fluttist að Bergsstöðum í Svartárdal.
Hoya vitellinoides
Hoya vitellinoides er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink. Útbreiðslan er í Malasíu.
Hafíssetrið
thumbnail|Hillebrandtshús - Heimili hafíssetursins Hafíssetrið á Blönduósi er staðsett á syðri bakka Blöndu í Hillebrandtshúsi. Opnuð var þar sýning árið 2006 þar sem finna má ýmsan fróðleik um hafís. Þar er einnig varðveittur hvítabjörn sem kom að landi að Hrauni á Skaga árið 2008. Staðsetning setursins þótti kjörinn til að minna á hafísinn við Húnaflóa en Húnaflói er algengasti dvalarstaður hafíss við Ísland.
Isla Fisher
Isla Lang Fisher (f. 3. febrúar 1976) er leikkona og höfundur. Hún byrjaði að leika í áströlsku sjónvarpi, í skammlífu sápuóperunni Paradise Beach áður en hún lék Shannon Reed í sápuóperunni Home and Away. Síðan þá hefur hún orðið þekkt fyrir gamanhlutverk í Wedding Crashers (2005), Hot Rod (2007), Definitely, Maybe (2008) og Confessions of a Shopaholic (2009).
Bakkatjörn
Bakkatjörn er tjörn á Seltjarnarnesi. Tjörnin var áður sjávarlón. Í nágrenni tjarnarinnar eru hringir í landslagi.
Andy Carroll
Andrew Thomas Carroll (fæddur 6. janúar 1989) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með Reading FC. Andrew fæddist í Gateshead sem er í nágrenni Newcastle og ólst upp hjá félaginu. Hann spilaði sinn fyrsta leik með aðalliðinu árið 2006, helsta fyrirmynd hans í æsku var Alan Shearer. Hann hefur einnig spilað fyrir Liverpool og West Ham United. Carroll hefur spilað níu landsleiki fyrir Enska karlalandsliðið í knattspyrnu.
Lækjarskóli
Lækjarskóli er grunnskóli í Hafnarfirði. Það eru tæplega 500 nemendur og 90 starfsmenn í skólanum með 21 bekkjardeildum, ásamt sérdeildum.
Lækjarskóli hét Barnaskóli Hafnarfjarðar þangað haustið 1961 þá tók Öldutúnsskóli til starfa í Hafnarfirði.
Edda Falak
Edda Falak Yamak (f. 1991) er íslenskur fjármálafræðingur, hlaðvarpsstjórnandi, íþróttakona og áhrifavaldur. Hún hafði frá mars 2021 til 2023 stýrt hlaðvarpsþáttunum Eigin konum.
Edda er fædd á Ítalíu en á íslenska móður og líbanskan föður. Hún gekk í Háskóla Íslands en flutti síðan til Danmerkur og útskrifaðist með mastersgráðu frá Viðskiptaháskólanum í Kaupmannahöfn.
Á svipuðu tímabili hóf Edda að æfa CrossFit og lenti á verðlaunapalli á fyrsta CrossFit-móti sínu. Hún sneri heim til Íslands árið 2020 og fékk brátt mikið fylgi á samfélagsmiðlum sem CrossFit-iðkandi, auk þess sem hún birti margar færslur um mataræði og reyndi að stuðla að jákvæðri líkamsímynd kvenna og stúlkna.
Edda hætti störfum hjá fjölmiðlinum Heimildinni í mars árið 2023 eftir ábendingar um að hún hefði sagt rangt frá starfsferli sínum hjá fjármálafyrirtækjum í Danmörku tveimur árum fyrr.
Severn
Severn áin|thumb Severn er á í Bretlandi sem rennur  út í Bristolflóa. Hún á upptök sín m.a. í fjöllum Wales. Severn er vatnsmesta fljót Englands með 107 rúmmetra meðalrennsli á sekúndu en það er álíka og rennsli Héraðsvatna í Skagafirði. Flóð geta komið í ána í vorleysingum og voru þar mikil flóð árin 2007, 1947.og 2020. Árið 2007 þá náði vatnshæð árinnar náði 10,4 m í Gloucester en þar miða flóðvarnir  við 10,7 m.
788
Árið 788 (DCCLXXXVIII í rómverskum tölum)
Sojamjólk
right|thumb|250px|[[Yeo's sojamjólk í dós og glasi.]] Sojamjólk er drykkur sem unninn úr sojabaunum og á uppruna sinn að rekja til Kína. Tófu er framleitt úr sojamjólk hliðstætt og ostur er framleiddur úr mjólk.
Opin menntun
Opin menntun vísar til starfshátta stofnana og því frumkvæði sem þær taka til að auka aðgang að námi og þjálfun í gegnum formlegt menntunarkerfi. „Opin“ vísar til þess að verið er að fjölga tækifærum til þess að stunda nám og afla sér viðurkenninga fyrir þátttöku í því námi sem tiltekin stofnun býður upp á. Til þess að það megi verða þarf að þróa og aðlaga möguleika sem bjóðast í opinni fræðslu. Stofnanir sem leitast við að auka og opna fyrir aðgengi að námsframboði sínu vilja draga úr inntökuskilyrðum og öðru því sem takmarkar aðgang að náminu. Slíkir skólar eru t.d the Open University í Bretlandi og Athabasca University,Thompson Rivers University, Open Learning í Kanada. Slíkt námsframboð felur yfirleitt (en ekki alltaf) í sér fjarnám á netinu í kerfi eins og MOOC og OpenCourseWare. Þrátt fyrir að að mörg netnámskeið séu ókeypis getur kostnaður við að borga fyrir staðfestingu á að hafa lokið þeim verið mörgum hindrun. Mörg opin menntakerfi bjóða upp á ókeypis staðfestingu á námi sem viðurkennd eru af samtökum eins og UKAS í Bretland i og ANAB í Bandaríkjunum. Önnur menntakerfi bjóða staðfestingu í formi viðurkenningarskjals.
Sögulegt ágrip
Jafnvel áður en tölvan var þróuð, höfðu rannsakendur hafið að menntun borgarana í gegnum óformleg menntunarkerfi. Í byrjun 20. aldar voru svokallaðir 4-H klúbbar stofnaðir en þeim var ætlað að kenna ungu fólki nýjustu tækniframfarir í landbúnaði og heimilishaldi. Velgengni unga fólksins í að nýta sér nýja tækni í þessum greinum varð til þess að foreldrar þeirra fóru að nota sömu aðferðir.thumb|Netnám
Á sama tíma og 4-H klúbba hugmyndin var að breiðast út samþykkti þingið Smith-Lever löggjöfina. Hún var grunnurinn að samvinnuþjónustudeild í landbúnarðarráðuneyti Bandaríkjanna. Áætlunin fól í sér víðtæka samvinnu ráðuneytisins og landbúnararháskóla um allt land. Í gegnum vinnu ráðuneytisins og 4-H klúbba hefur fólk í Bandaríkjunum ódýran og auðveldan aðgang að nýjustu rannsóknum landbúnaðarháskólanna án þess að þurfa mæta í skólann eða sitja námskeið. Menntakerfið og námskeiðin sem þarna er boðið upp á mætir fólki á þeim stað sem það er statt og gefur því tækifæri til að læra það sem það vill þegar því hentar. Til að mæta breytilegum þörfum borgaranna og nýta nýjustu tækni þróaði samvinnuþjónustudeildin eXtension en það sér notendum sínum fyrir fordómalausu rannsóknarefni um margvísleg málefni í gegnum internetið.
Það að geta boðið upp á ódýr námskeið og námsefni á netinu í stað þess að dreifa dýrum handritum getur auðveldað opna menntun. Eitt af fyrstu dæmunum um þetta er opencourseware námskeiðið, sem sett var í gang árið 2002 af Massachusetts tæknistofnuninni (MIT) og fylgt eftir af  meira en 200 háskólum og stofnunum. Þessu svipar til Berlínar  yfirlýsingarinnar ( Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities)  um að opna aðgang að þekkingu í vísindum og hugvísindum frá hreyfingu um opin aðgang en þar eru markmið og áætlanir fyrir opna menntun skilgreind eins og í Cape Town - yfirlýsing unni um opna menntun. MOOC er nýlegt afbrigði af opnu menntakerfi á netinu og hefur fengið sífellt meiri at hygli frá  hausti 2011 og hafa nokkur kerfi fylgt á eftir sem ekki hafa vottuð námskeið. Þar á meðal eru edX, Coursera og Udacity.
Gene Simmons
thumb|right|220px|Gene Simmons Gene Simmons (f. 25. ágúst 1949 sem Chaim Witz) er bassaleikari Kiss.
Franska Miðbaugs-Afríka
thumb|right|Kort sem sýnir Frönsku Miðbaugs-Afríku Franska Miðbaugs-Afríka var nýlenda sem Frakkar stofnuðu í Mið-Afríku árið 1910. Nýlendan náði yfir Frönsku Kongó (síðar Vestur-Kongó) og Gabon, Oubangui-Chari (síðar Mið-Afríkulýðveldið), Tsjad og, eftir Fyrri heimsstyrjöld, Frönsku Kamerún (síðar Kamerún). Landstjórinn hafði aðsetur í Brazzaville en var með fulltrúa á hverju yfirráðasvæði fyrir sig.
Í Síðari heimsstyrjöld gengu öll yfirráðasvæðin nema Gabon til liðs við Frjálsa Frakka. Eftir stríð fékk nýlendan fulltrúa í franska þinginu. Árið 1958 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem íbúar kusu að gerast sjálfstæður hluti af Franska samveldinu. Í kjölfarið var nýlendunni skipt upp. Árið 1959 mynduðu löndin Mið-Afríkusambandið en það var lagt niður þegar þau fengu fullt sjálfstæði árið 1960.
Sígaretta
thumb|250px|right|Tvær sígarettur með filter Sígaretta eða vindlingur er skorið tóbak sem er vafið inn í pappír og reykt. Nú til dags er mjög algengt að sígarettur hafi síu í munnstykkinu. Sígarettur innihalda nikótín sem er ávanabindandi auk tjöru og fjölda annarra skaðlegra efna. Talið er að árlega megi rekja dauða fjölda fólks beint til sígarettureykinga.
Apis mellifera siciliana
Apis mellifera siciliana er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Sikiley. thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld). Hún er líkist mjög og er einna skyldust Apis mellifera intermissa. Hún hefur mikið þol gegn Varroa sýkingu.
Sígaretta
Talið er að spænskir fátæklingar hafi fundið sígarettuna upp á 18. öld þar eð þeir muldu niður stubbana af vindlum sem efnaðra fólk henti á götuna, vöfðu mylsnunni inn í pappír og reyktu.
Á 19. öld var farið að bæta örlítilli tjöru í pappírinn sem sígarettur eru vafðar úr. Það var gert til þess að bruninn yrði hægari og jafnari, en eykur óhollustu sígarettunnar til muna.
Hande Yener
Makbule Hande Özyener (fædd 12. janúar 1973 í Istanbúl í Tyrklandi), þekktust undir listamannsnafninu Hande Yener, er tyrknesk söngkona, lagahöfundur og upptökustjóri.
Hoya silvatica
Hoya silvatica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í suður Tíbet til nv. Yunnan.
Vinstristefna
Vinstristefna í stjórnmálum er hugtak sem gjarnan er notað um sameignarstefnu (kommúnisma), jafnaðarstefnu eða frjálslynda jafnaðarstefnu og skilgreint sem andstæða hægristefnu.
Nafnið er dregið af því að í frönsku byltingunni sátu frjálslyndir fulltrúar þriðju stéttarinnar (bænda, borgara, verkamanna) yfirleitt vinstra meginn við forsetastólinn á stéttaþingum samkvæmt venju sem hófst 1789. Aðallinn sem tilheyrði annarri stéttinni sat yfirleitt hægra meginn. Það er ennþá hefðin í franska löggjafarþinginu (Assemblée Nationale) að þingmenn sitji vinstra eða hægra meginn í salnum í samræmi við pólitíska stefnu sína.
Simeon Sachsen-Coburg-Gotha
Simeon Borisov von Sachsen-Coburg-Gotha (Simeon Borisov Sakskoburggotski á búlgörsku; f. 16. júní 1937) er búlgarskur stjórnmálamaður og aðalsmaður. Frá 1943 til 1946 ríkti hann barnungur undir nafninu Símon 2. sem síðasti keisari (zar) Búlgaríu. Keisaradæmið var lagt niður eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1946 og Búlgaría varð kommúnískt alþýðulýðveldi. Símon ólst því upp í útlegð frá heimalandinu en sneri heim til Búlgaríu árið 1996 og hóf stjórnmálaferil. Hann var kjörinn forsætisráðherra Búlgaríu árið 2001 og gegndi því embætti í fjögur ár. Á þeim tíma gekk Búlgaría í Atlantshafsbandalagið og grunnur var lagður að inngöngu þess í Evrópusambandið árið 2007.
Simeon er eini eftirlifandi einstaklingurinn sem hefur borið titilinn zar. Hann er jafnframt annar tveggja eftirlifandi þjóðarleiðtoga frá árum seinni heimsstyrjaldarinnar (ásamt Tenzin Gyatso, 14. Dalai Lama) og annar tveggja fyrrum konunga sem hafa seinna komist til valda sem leiðtogar lýðræðislega kjörinnar ríkisstjórnar (ásamt Norodom Sihanouk frá Kambódíu).
Æviágrip
Símon fæddist þann 16. júní árið 1937 í Sófíu, höfuðborg Búlgaríu, og var sonur Borisar 3. Búlgaríukeisara og Jóhönnu keisaradrottningar. Árið 1943 fór Boris, sem hafði tekið afstöðu með Öxulveldunum í seinni heimsstyrjöldinni, á fund Adolfs Hitler í Þýskalandi en veiktist þar og var fluttur heim til Búlgaríu, þar sem hann lést þann 28. ágúst. Dauði Borisar þótti dularfullur og marga grunaði að Hitler hefði látið eitra fyrir honum fyrir að neita að lýsa Sovétríkjunum stríð á hendur. Símon varð því keisari aðeins sex ára gamall, en þar sem hann var ólögráða fór ráð ríkisstjóra undir stjórn frænda hans, Kýrils prins, með eiginleg völd í hans nafni.
Eftir ósigur Öxulveldanna í styrjöldinni tóku kommúnistar völdin í Búlgaríu, lögðu niður keisaradæmið og stofnuðu lýðveldi. Kýrill var tekinn af lífi en Jóhanna ekkjudrottning flúði land með Símon og systur hans, Maríu Lovísu. Fjölskyldan hélt fyrst í útlegð til Egyptalands, þar sem hún fékk hæli hjá Farúk konungi. Hún fluttist síðar til Madríd á Spáni, þar sem hún hlaut hæli hjá stjórn Francos. Fjölskyldan var fyrst um sinn fjárhagslega bágstödd en hagur þeirra vænkaðist nokkuð eftir að hún hlaut líftryggingu fyrir móðurafa Símons, fyrrum Ítalíukonunginn Viktor Emmanúel 3., sem lést árið 1947.
Á Spáni hóf Símon feril sem athafnamaður og efnaðist ágætlega. Hann rak auk þess ráðgjafarskrifstofu fyrir Búlgara sem höfðu hrakist í útlegð frá heimalandinu og stýrði ráðstefnum búlgarskra útlaga sem viðurkenndu hann enn sem keisara. Árið 1962 kvæntist hann Margaritu Gómez-Acebo y Cejuela, sem var af spænskum aðalsættum. Hjónin eignuðust fimm börn: Kardam, Kýril, Kúbrat, Konstantínus og Kalínu.
Einræði kommúnista í Búlgaríu leið undir lok árið 1990. Sex árum síðar sneri Símon aftur til heimalandsins og hóf beina þátttöku í búlgörskum stjórnmálum (undir borgaralegu nafni sínu, Simeon Sachsen-Coburg-Gotha). Í fyrstu hugðist hann bjóða sig fram til forseta en mátti það ekki þar sem hann hafði ekki búið nógu lengi í Búlgaríu til að uppfylla kjörgengisskilyrði. Þess í stað stofnaði hann nýjan stjórnmálaflokk, Þjóðarhreyfinguna Símon 2., sem bauð fram á búlgarska þingið í fyrsta skipti árið 2001. Í aðdraganda kosninganna lagði Sachsen-Coburg-Gotha áherslu á markaðsumbætur, baráttu gegn spillingu og að Búlgaría gerðist aðili bæði að Evrópusambandinu og Atlantshafsbandalaginu. Þjóðarhreyfingin vann stórsigur í kosningunum með um 43 prósentum greiddra atkvæða og fékk 117 sæti á búlgarska þinginu.
Sachsen-Coburg-Gotha tók við völdum sem forsætisráðherra Búlgaríu þann 24. júlí 2001. Búlgarar bundu miklar vonir við fyrrum keisarann, sem lofaði því að þjóðin myndi njóta ávaxtar af stjórn hans á 800 dögum eftir embættistöku hans. Stjórnin þótti hins vegar ekki uppfylla fyrirheit sín á þeim tíma og vinsældir Sachsen-Coburg-Gotha skruppu verulega saman á næstu tveimur árum. Áframhaldandi hátt atvinnuleysishlutfall og lágar meðaltekjur urðu honum ekki til vinsælda og einnig var það umdeilt að á stjórnartíð hans ákváðu búlgörsk stjórnvöld að greiða Símoni og systur hans bætur upp á um 14 milljarða íslenskra króna fyrir eignir keisarafjölskyldunnar sem höfðu verið þjóðnýttar á kommúnistatímanum.
Búlgaría gekk í Atlantshafsbandalagið á stjórnartíð Símons. Í þingkosningum árið 2005 lenti Þjóðarhreyfingin í öðru sæti og gekk í stjórnarsamstarf ásamt búlgarska Sósíalistaflokknum. Í kosningum árið 2009 hlaut flokkurinn aðeins 3,01% atkvæða og vann engin þingsæti. Þetta leiddi til þess að Sachsen-Coburg-Gotha sagði af sér sem flokksleiðtogi og hætti afskiptum af stjórnmálum.
Sadiq Khan
thumb|Sadiq Khan. Sadiq Khan (f. 8. október 1970 í Tooting, London) er núverandi borgarstjóri í London. Hann var kjörinn í maí 2016 með 57% atkvæða og tók við af Boris Johnson. Khan er meðlimur Verkamannaflokksins og er lýst sem sósíaldemókrata.
Khan er af pakistönstum ættum og unnu foreldrar hans verkamannastörf; faðir hans sem strætisvagnabílstjóri og móðir hans sem saumakona. Hann lærði lögfræði og sérhæfði sig í mannréttindum. Khan hefur gegnt þingmennsku í Bretlandi og var meðal annars samgönguráðherra í stjórn Gordon Brown árið 2008.
Hann er fyrsti músliminn til að gegna borgarstjórastöðu í evrópskri höfuðborg. Við kjör sitt lofaði hann að vera borgarstjóri allra Lundúnabúa og beita sér gegn ójöfnuði. Khan hefur kosið með hjónaböndum samkynhneigðra og sótti minningarathöfn um helförina í byrjun borgarstjórnartíðar sinnar.
Erich Hartmann
Erich Alfred Hartmann (19. apríl 1922 – 20. september 1993) var þýskur herflugmaður í seinni heimsstyrjöldinni, sem enn þann dag í dag telst vera sá fræknasti í sögu flughernaðar. Erich Hartmann, sem uppnefndur var „Bubi“ af bandamönnum en „Svarti djöfull“ af óvinum, er sagður hafa skotið niður 352 óvinaflugvélar, en 345 þeirra voru skotnar niður í stríði við hinn sovéska flugher. Hann flaug allt í allt 1404 herferðir og lenti 825 sinnum í flugátökum á vegum Luftwaffe. Á þeim tíma brotlenti hann 14 sinnum, en ástæður brotlendinganna voru annaðhvort skemmdir af völdum splúndurbrota frá óvinaflugvélum eða vélarbilunar. Hann hélt því sjálfur fram að hann hefði aldrei verið skotinn niður eða þuft að lenda vegna árásaskota óvinarins.
Edduverðlaunin 2008
thumb|right|Veggspjald fyrir kvikmyndina Brúðguminn Edduverðlaunin 2008 voru tíunda afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar fyrir kvikmyndir og sjónvarpsefni framleitt árið 2008. Afhendingin fór fram í Háskólabíói 16. nóvember 2008. Kynnir kvöldsins var Halla Vilhjálmsdóttir leikkona. Afhendingin var sýnd í frestaðri útsendingu í Sjónvarpinu.
Veitt voru verðlaun í 22 flokkum, en áður höfðu flest verið veitt sextán verðlaun 2002 og 2007, auk heiðursverðlauna ÍKSA og framlags Íslands til Óskarsverðlaunanna. Helsta breyting á verðlaunaflokkum var sú að svokölluð fagverðlaun (hljóð, kvikmyndataka, klipping o.s.frv.) sem árið 2007 voru í þremur flokkum voru nú veitt í sjö flokkum. Einnig var ákveðið að veita verðlaun fyrir leik í fjórum flokkum, leikari/leikkona í aðal-/aukahlutverki, líkt og gert var fyrir 2004, en árið 2007 voru þessir flokkar þrír talsins og þar áður aðeins tveir.
Tilnefningar til Edduverðlaunanna 2008
Tilnefningar voru kynntar 1. nóvember 2008.
Pierre Joubert
Pierre Joubert (27. júní 1910 – 13. janúar 2002) var franskur bókaskreytingamaður sem var nátengdur frönsku skátahreyfingunni og fyrstu myndir hans birtust í skátatímaritum. Hann myndskreytti fjöldann allan af drengjabókum, meðal annars bækurnar um Bob Moran eftir Henri Vernes.
Bengalköttur
Bengalkettir er kattakyn sem hefur verið ræktað til að líkjast framandi kattakynjum eins og hlébarða, pardusketti, Leopardus wiedii og skuggahlébarða. Bengalkettir voru þróaðir með valræktun á ræktuðum köttum sem voru blandaðir við blendinga dvergtígurkattar, Prionailurus bengalensis bengalensis, og heimiliskatta, með það að markmiði að fá sjálfstæða, hrausta og vinalega ketti með skarpt doppótt eða marmara munstraðan feld.
Nafnið "Bengal"-köttur var dregið af fræðiheiti dvergtígurkattar (P. b. bengalensis). Þegar þeir voru komnir fjórum kynslóðum (F4) frá dvergtígurkattar × heimiliskattar blendingnum, voru þeir komnir með skapferli heimiliskatta.
Nýnorræn matargerð
thumb|right|Réttur frá Noma: mergur með súrsuðu grænmeti Nýnorræn matargerð er stefna í matargerðarlist sem gengur út á að nýta hefðir og hráefni norrænnar matargerðar til að skapa nýjan, hollan og umhverfisvænan mat. Uppruna nýnorræna eldhússins má rekja til sjónvarpsþáttanna New Scandinavian Cooking sem voru framleiddir af norska fyrirtækinu Tellus Works og sýndir frá 2003. Þáttastjórnendur voru Tina Nordström frá Svíþjóð, Andreas Viestad frá Noregi og Claus Meyer frá Danmörku. Í þáttunum ferðuðust þau til afskekktra staða á Norðurlöndunum og elduðu mat úr staðbundnum hráefnum, berjum, jurtum, fiski og villibráð. Sama ár stofnuðu Claus Meyer og René Redzepi veitingastaðinn Noma í Kaupmannahöfn sem lagði áherslu á árstíðabundið og staðbundið hráefni. Noma stóð fyrir fjölsóttu málþingi um norræna matargerð þetta ár og við það tækifæri var samin „stefnuyfirlýsing nýnorrænnar matargerðar“. Árið 2005 tók Norræna ráðherranefndin stefnuna upp á sína arma. Í stefnunni er lögð áhersla á ferskt, staðbundið hráefni sem er einkennandi fyrir náttúru Norðurlandanna og sem er aflað á umhverfisvænan hátt. Nýnorræna eldhúsið er undir áhrifum frá Slow Food-hreyfingunni, efnafræðilegri matargerð og hugmyndum um hollustu lítið unnins hráefnis og kosti þess að versla á bændamörkuðum.
Tanavatn
Tanavatn er stærsta stöðuvatn í Eþíópíu og stofn Bláu-Nílar.
á Gorgora-skaga í norðurhluta vatnsins er minnismerki um það ítalsk-abbesíska stríð.
Vatnið er mjög grunnt, mesta dýpi aðeins um 15 metrar. Yfirborðflatarmál er 3 200 km2. Hæð þess yfir sjávarmáli er 1.788 m.
789
Árið 789 (DCCLXXXIX í rómverskum tölum)
John Hume
thumb|right|John Hume John David Hume (18. janúar 1937 – 3. ágúst 2020 ) var írskur stjórnmálamaður. Hann fæddist árið 1937 í Derry á Norður-Írlandi. Hann varð virkur í stjórnmála- og mannréttindabaráttu lýðveldissinna á sjöunda áratugnum. Hann var þingmaður á Norður-írska þinginu frá árinu 1969 þar til það var lagt niður árið 1972. Árið 1970 var hann stofnmeðlimur í SDLP (Sósíalíska lýðræðissinnaða verkamannaflokkinn á Norður-Írlandi) og varð formaður flokksins árið 1979. Árið 1983 settist hann á Breska þingið og sat þar til ársins 2005.
Hume var leiðtogi hófsamari afla lýðveldissinna og vann að friðarumleitunum í deilunni á Norður-Írlandi. Þessar umleitanir náðu hápunkti þegar samning föstudagsins langa var undirritaður árið 1998. Sama ár hlaut hann, ásamt David Trimble sem var leiðtogi hófsamra sambandssinna, friðarverðlaun Nóbels.
Isaac Hayes
thumb|Isaac Hayes Isaac Lee Hayes, Jr. (20. ágúst 1942 – 10. ágúst 2008) var bandarískur tónlistarmaður, lagahöfundur og söngvari, sem sérhæfði sig í sálartónlist og fönki. Hayes samdi einnig tónlist við margar kvikmyndir, þekktast af þeim verkum var tónlistin í myndinni Shaft frá 1971 en hann hlaut Óskarsverðlaunin fyrir titillag myndarinnar. Einnig hlaut hann nokkur Grammy-verðlaun á ferlinum.
Fáni Svíþjóðar
Fáni Svíþjóðar er þjóðfáni landsins og hefur verið til í núverandi mynd frá 16. öld, þó hann hafi fyrst verið lögfestur árið 1906. Fáninn er blár með gulum krossi í miðjunni og hefur því sama form og aðrir fánar Norðurlanda.
Blái og guli liturinn þekkjast frá skjaldarmerki Magnúsar hlöðuláss á 13. öld, en form og lögun núverandi fána þó aðeins frá um 1500. Ætla má að fánninn taki mið af þeim danska sem er elsti óbreytti þjóðarfáni í heimi.
Elstu heimildir um sænska fánann eru frá upphafi 16. aldar í valdatíð Gústafs Vasa. Árið 1562 sagði í konunglegri tilskipun að fáninn skyldi vera „gult udi korssvijs fördeelt påå blot“, sem þýðir gulur kross á bláum feldi. Nákvæmlega hvernig fáninn varð til er ekki vitað en sumir segja að hann hafi orðið til á 15. öld sem andstæða við danska fánann. Löndin tvö voru þá í konungssambandi, Kalmarsambandinu, og konungar Danmerkur voru líka kóngar yfir Svíþjóð.
Hlutföll og litir
Samkvæmt NCS-litakerfinu skulu litir fánans vera:
Litirnir eru skilgreindir þannig í Pantone-litakerfinu:
Jón Gerreksson
Æviágrip
Jón Gerreksson var sonur Gereke Jensen Lodehat en föðurbróðir Jóns, Peter Lodehat, var biskup í Hróarskeldu og kanslari Margrétar drottningar. Jón stundaði nám við háskólana í Köln og Prag og var síðan prestur í Árósum. Hann var vinur Eiríks af Pommern sem gerði hann að kanslara sínum og fékk árið 1408 Gregoríus XII páfa til að gera hann að erkibiskupi í Uppsölum í Svíþjóð þrátt fyrir mótmæli kórbræðra. Þar er Jón sagður hafa borist mikið á og haldið góðar veislur. Hann var lýstur margfaldlega brotlegur við skírlífisreglur kirkjunnar, enda hafði hann tekið unga konu frá Stokkhólmi sem frillu sína og átti með henni tvö börn, og árið 1421 dæmdi páfi hann óhæfan til æðri klerkþjónustu, enda naut hann þá ekki lengur hylli konungs.
Næst verður Jóns vart í páfagarði 1426. Hann fékk uppreisn æru hjá Marteini 5. páfa, þá var honum veitt Skálholtsbiskupsdæmi sama ár og borgaði drjúgan sjóð fyrir. Trúlega hefur Eiríkur af Pommern haft hönd í bagga og átti Jón að stemma stigu við verslun Englendinga á Íslandi og styrkja konungsvaldið. Um þessar mundir voru áhrif Englendinga mjög mikil á Íslandi og enskur biskup, Jón Vilhjálmsson Craxton, var vígður til Hóla sama ár.
Vera Jóns á Íslandi
Jón Gerreksson kom ekki til Íslands fyrr en árið 1430 eftir viðkomu í Englandi. Hann kom á eigin skipi og hafði sveinalið með sér. Honum virðist hafa verið vel tekið í fyrstu en sveinar hans þóttu óeirðasamir ribbaldar og urðu fljótt mjög óvinsælir og biskup sömuleiðis. Íslendingar samþykktu á Alþingi 1431 að hann skyldi senda sveinana úr landi. Var það Ívar hólm Vigfússon á Kirkjubóli á Miðnesi sem harðast beitti sér í því máli. Biskup lét þó ógert að senda sveinana burt. Til einhverra átaka mun hafa komið milli sveinanna og Englendinga árið 1432 en annars gekk biskupi illa það ætlunarverk að hindra verslun þeirra.
Engar samtímaheimildir greina frá aðdraganda þess að biskup var drepinn og er allt mjög óljóst um það en sagt er að fyrirliði biskupssveina hafði beðið Margrétar Vigfúsdóttur (1406 - 1486), systur Ívars, en verið synjað. Hann á þá að hafa reiðst, farið með flokk biskupssveina suður að Kirkjubóli, þar sem Margrét var hjá bróður sínum, og ætlaði að brenna hana inni, en eins og áður segir bar þeim fleira á milli. Ívar var skotinn til bana en Margrét komst undan og flúði norður í Eyjafjörð. Sagnir segja að hún hafi svarið að giftast þeim sem hefndi brennunnar.
Helstu andstæðingar biskups eru sagðir hafa verið þeir Teitur ríki Gunnlaugsson í Bjarnanesi í Hornafirði og Þorvarður Loftsson á Möðruvöllum. Biskup lét handtaka báða og flytja í Skálholt en hvers vegna er ekki vitað. Hann hafði þá að sögn í myrkrastofu og lét þá berja fisk og vinna önnur störf sem þeim þótti lítil virðing að. Þorvarður slapp úr varðhaldinu haustið 1432 en Teitur ekki fyrr en um vorið.
Liðssöfnuður andstæðinga Jóns
Þorvarður, Teitur og Árni Einarsson Dalskeggur söfnuðu liði og fóru um sumarið á Þorláksmessu (20. júlí) að biskupi og mönnum hans í Skálholti, drógu biskup út úr kirkjunni, drápu sveina hans sem í náðist, settu Jón í poka og drekktu honum í Brúará, og var það gert svo að ekki væri hægt að segja að þeir hefðu úthellt blóði biskups. Ekki er að sjá að nein refsing hafi komið fyrir verkið.
Björn Þorsteinsson sagnfræðingur hefur sett fram þá kenningu að morðið á Jóni hafi verið pólitísk aðgerð runnin undan rifjum Englendinga og er þá ekki ólíklegt að Jón Hólabiskup hafi tengst því á bak við tjöldin, enda hafði Loftur Guttormsson faðir Þorvarðar verið helsti stuðningsmaður hans. Svo mikið er víst að ekki virðist Hólabiskup hafa gert minnstu tilraun til að beita valdi kirkjunnar gegn þeim sem drepið höfðu starfsbróður hans og saurgað kirkjuna.
Þorvarður og Margrét giftust 1436, bjuggu á Möðruvöllum og voru sögð auðugustu hjón landsins á sinni tíð.
Listeria
Listeria er ættkvísl gerla af listeriaceae ætt og finnast annað slagið í matvælum. Kjörhitastig gerilsins eru um 30-37°C en hann getur fjölgað sér við hitastig niður í 0°C. Hann getur því fjölgað sér í kæliskáp, en það gerist að vísu mjög hægt og tvöföldunartíminn er langur. Listeríur eru víða í umhverfinu, oft hefur Listeria verið sögð vera jarðvegsbaktería en hún finnst líka víða í rotnandi plöntum og grænmetisleyfum, í skólpi, vatni, í alifuglum og í unnu kjöti, í hrárri mjólk, osti og í mönnum. Aðallega er hann þó í jarðvegi og í rotnandi plöntuleifum en hún gegnir þar mikilvægu hlutverki við niðurbrot. Listeriur eru staflaga gramjákvæðar, eru loftsæknar og valháðar. Hún breytir því efnaskiptum eftir umhverfinu sem hún er í. Hún myndar ekki gró og er oft í samneiti með öðrum Listeriu bakteríum og myndar oft keðjur. Hann þolir að vera í mikilli seltu, háu sýrustigi og háum hita.
Frægasta tegundin er Listeria monocytogenes en hún veldur „Listerisosis“ sem er vel þekktur sjúkdómur í sauðfé á Íslandi, var kallaður „votheysveiki“ eða „hvanneyrarveiki“. Fyrst var sjúkdómnum lýst í Danmörku 1929, en fyrstu sýkingu í mönnum á íslandi var lýst 1961, frá árinu 1978 hafa mörg tilfelli greinst. Samkvæmt rannsókn sem gerð var á landspítalanum á árunum 1978-1994 var nýgengi sjúkdómsins á íslandi um 8,3 á hverja milljón íbúa hérlendis, sem er hærra en í öðrum löndum. Faraldrar voru þó algengir áður, td þegar ógerilsneydd mjólk var notuð í ostagerð í Sviss og felldi fjölda manna árlega. Í Bandaríkjunum var listeriosis rakið til ferskra matvæla eins og salats, gerilsneyddrar mjólkur og mjúkra“mexican style“ osta. Þeir sem fá listeriosis eru í lífshættu og deyja 19-51% sjúklinga. Sérstaklega er alvarlegt ef að ungbörn eða óléttar mæður fái listeriosis. Því að það ungabörn og fóstur eru sérstaklega viðkvæm fyrir því að fá listeriosis. Erfitt hefur reynst að rekja smitleiðir því að meðgöngutími sýkinganna er um 30 dagar og því engin matvæli tiltæk til rannsóknar þegar sýking greinist. Hún er nefnd til heiðurs enska skurðlækninum Joseph Lister.
Araucaria subulata
Araucaria subulata er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 50 m hátt.
Jarlhettur
thumb|Jarlhettur séðar frá Gullfossi. thumb|Stóra Jarlhetta til vinstri. Jarlhettur eru röð tæplega 20 móbergstinda við Eystri-Hagafellsjökul í Langjökli. Þær flokkast sem móbergshryggur og urðu til við sprungugos undir jökli. Lengd þeirra er um 14 kílómetrar. Innsta-Jarlhetta er hæst þeirra eða 1050 metrar en Stóra-Jarlhetta (einnig þekkt sem Tröllhetta), 943 metrar, er mest áberandi úr byggð.
Atriði úr Oblivion með Tom Cruise var tekið upp á Jarlhettum. Tökulið myndarinnar kallaði tindinn Earl's Peak.
Gorgora-skagi
Gorgora-skagi er stöðuvatns-skagi í Tana-vatni, stærsta stöðuvatni Eþíópíu. Samnefnt þorp er á skaganum.
Meles Zenawi
Meles Zenawi Asres (8. maí 1955 – 20. ágúst 2012), fæddur undir nafninu Legesse Zenawi Asres, var eþíópískur stjórnmálamaður sem stýrði Eþíópíu frá endalokum eþíópísku borgarastyrjaldarinnar til dauðadags, fyrst sem forseti (1991-1995) og síðan sem forsætisráðherra (1995-2012). Meles var leiðtogi Þjóðfrelsishreyfingar Tígra, sem var einn fjögurra aðildarflokka í Lýðræðis- og byltingarhreyfingu eþíópísku þjóðarinnar.
Æviágrip
Meles Zenawi fæddist í Tígraí-héraðinu á tíma eþíópíska keisaradæmisins. Hann gekk í Grunnskóla drottningarinnar af Saba og Skóla Wingate hershöfðingja í Addis Ababa og lauk grunnnámi sínu árið 1972. Sama ár hóf hann nám við læknisfræðideild Háskólans í Addis Ababa. Hann hætti námi tveimur árum síðar til að ganga til liðs við Þjóðfrelsishreyfingu Tígra, skæruliðahreyfingu í norðurhluta Eþíópíu sem barðist gegn kommúnísku einræði Derg-stjórnarinnar. Árið 1979 var hann kjörinn leiðtogi stjórnarnefndar hreyfingarinnar og síðan forseti framkvæmdastjórnar hennar. Árið 1989 varð hann forseti Þjóðfrelsishreyfingarinnar og leiðtogi Lýðræðis- og byltingarhreyfingar eþíópísku þjóðarinnar, bandalags hennar við þrjá aðra flokka.