cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tomokazu Myojin
Tomokazu Myojin (fæddur 24. janúar 1978) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 26 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.
Færeyska stafrófið
Færeyska stafrófið (føroyska stavraðið) er það stafróf sem notað er í nútíma færeysku. Í því eru 29 bókstafir:
Nokkur miðaldahandrit frá 14. öld hafa varðveist sem voru skrifuð á færeysku. Danska var hins vegar um aldaraðir eina ritmálið í Færeyjum. Það var ekki fyrr en Venceslaus Ulricus Hammershaimb (1819-1909) lagði fram tillögu um færeyskt nútímastafróf 1846 að færeyskan endurreis sem ritmál. Fyrsta færeyska tímaritið, Føringatiðindi, kom út 1890. Stafróf Hammershaimb var mjög sniðið eftir íslensku og íslenskum fornritum og lítið aðlagað nútíma færeysku og færeyskum framburði og hefur mjög verið gagnrýnt fyrir það.
Framburður
Athuga ber að Ð er ekki til í upphafi orða og er yfirleitt ekki borið fram (og aldrei eins og ð á íslensku) en þar sem ð er fyrir framan r er það stundum borið fram sem [ɡ].
Playboy
Playboy er bandarískt tímarit fyrir karlmenn sem inniheldur nektarmyndir af konum, smásögur og fréttagreinar. Blaðið var stofnað í Chicago árið 1953 af Hugh Hefner og samstarfsmönnum hans með fjármagn frá móður Hefners upp á 1.000 Bandaríkjadollara. Vinsældir tímaritsins leiddu til stofnun Playboy Enterprises, Inc. sem gefur út einnig út sjónvarpsþætti, kvikmyndir og bækur. Tímaritið er einnig vel þekkt fyrir að hafa gefið út smásögur eftir skáldsagnahöfunda á borð við Arthur C. Clarke, Ian Fleming og Margaret Atwood. Í blaðinu eru mánaðarleg viðtöl við þekktar manneskjur eins og listamenn, hagfræðinga, skáld, leikstjóra, blaðamenn og rithöfunda og einnig eru birtar fréttagreinar en eru oft dæmdar fyrir að styrkja frjálslyndisstefnu og vera þar með hlutdrægar.
Fríverslunarsamtök Evrópu
Fríverslunarsamtök Evrópu (EFTA) eru alþjóðasamtök fjögurra ríkja. Meðlimir eru Ísland, Liechtenstein, Sviss og Noregur. Samtökin voru stofnuð þann 3. maí árið 1960 þegar Stokkhólmssamningurinn svonefndi var undirritaður í Stokkhólmi. Tilgangur samtakanna var og er að stuðla að frjálsri verslun milli landanna en auk þess að vera ákveðið mótvægi við hið nýlega stofnaða Evrópubandalag. Öll ríkin eiga aðild að EES nema Sviss en þar í landi var inngöngu hafnað með þjóðaratkvæðagreiðslu. Höfuðstöðvar samtakanna eru í Genf í Sviss.
Saga
Sjö ríki komu að stofnun samtakanna árið 1960. Finnland gekk í EFTA árið 1961 og Ísland árið 1970. Danmörk og Stóra-Bretland sögðu sig úr EFTA til þess að ganga í Evrópubandalagið árið 1973. Portúgal fylgdi í humátt árið 1986. Austurríki, Finnland og Svíþjóð gengu í Evrópusambandið árið 1995 og sögðu sig því úr EFTA.
Ísland og EFTA
Ísland gekk í EFTA þann 5. mars 1970. Fyrsti fastafulltrúi fyrir hönd landsins var Einar Benediktsson.
Kynlaus æxlun
Helstu munurinn á kynlausri æxlun og kynæxlun er sú að við kynæxlun makast einstaklingar af gagnkvæmu kyni þar sem karlkynið myndar sáðfrumur og kvendýrið egg en í kynlausri æxlun fjölgar lífvera sér sjálf án aðstoðar einstaklings af hinu kininu.
Nokkur afbrigði af kynlausri æxlun þekkjast eins og skipting, knappskot, gróæxlun og vaxtaræxlun.
Flauelsyllir
Flauelsyllir (fræðiheiti: Sambucus velutina) er tiltölulega stór lauffellandi runni sem er einlendur í suðvesturhluta Bandaríkjanna. Þessi tegund er einkennandi fyrir mið Kaliforníu og vestur Nevada.
Einkenni
Flauelsyllir er með græn fjaðurskift blöð sem eru áberandi hærð við snertingu. Vanalega eru 5 til 9 smáblöð, hvert um 5-30 sm langt. Runninn getur orðið um 3 til 8 metra hár, með stöngla sem eru oft um 30-60 sm í þvermál. Berin eru svarblá.
Einn (ljóð)
Einn er íslenskt ljóð eftir Jón Helgason.
Handknattleiksárið 1960-61
Handknattleiksárið 1960-61 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1960 og lauk sumarið 1961. FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og einnig í kvennaflokki. Karlalandsliðið tók þátt í HM í Vestur-Þýskalandi og hafnaði í 6. sæti.
1. deild
FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla eftir 18:16 sigur á Fram í lokaleik. Keppt var í sex liða deild með einfaldri umferð.
Afturelding féll í 2. deild.
2. deild
Víkingar sigruðu í 2. deild og tryggðu sér sæti í 1. deild. Leikin var einföld umferð í fjögurra liða deild.
1. deild
FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna í fyrsta sinn. Leikin var einföld umferð í sjö liða deild.
Landslið
Íslenska karlalandsliðið í handknattleik lék sína fyrstu leiki frá árinu 1959 þegar það tók þátt í HM í Vestur-Þýskalandi snemma árs 1961. Liðið náði öðru sæti í forriðli og komst í milliriðil. Þar hafnaði það í þriðja sæti og tapaði að lokum gegn Dönum í leik um 5. sæti.
Forriðill
Milliriðill
Claudio Ranieri
Hann spilaði fyrir nokkur ítölsk félög frá 1973 til ársins 1986​. Síðan árið 1987 hefur hann stýrt hinum ýmsu liðum, m.a. Valencia CF (1997–99, 2004–05), Atlético Madrid (1999-2000), Chelsea (2000-2004), Juventus (2007-2009), A.S. Roma (2009-2011), Leicester (2015-2017) og Fulham (2018-2019). Hann var síðast knattspyrnustjóri hjá ítalska liðinu U.C. Sampdoria.
Handknattleiksárið 1960-61
Landslið
''Leikur um 5. sæti''
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Sögur II 1990-2000 er safnplata með íslenska tónlistarmanninum Bubba Morthens sem kom út þann 23. október 2000. Platan var þriðja safnplata Bubba á ferlinum. Á plötunni voru tvö ný lög sem hefðu aldrei heyrst áður: Pollýanna og Sjö daga víma.
Lagalisti
Diskur eitt:
Pollýanna (Bubbi Morthens)
Jakkalakkar (Bubbi og Sierra Maestra)
Það er gott að elska (Bubbi Morthens)
Leiðin liggur ekki heim (Bubbi Morthens)
Sá sem gaf þér ljósið (Bubbi Morthens)
Með þér (Bubbi Morthens)
Þingmannagæla (Bubbi og Sierra Maestra)
Vandi er um að spá (Bubbi Morthens)
Ísaðar gellur (Bubbi Morthens)
Seinna Téténíustríðið
Seinna Téténíustríðið var stríð sem Rússar háðu gegn aðskilnaðarsinnum í Téténíu frá 1999 til 2000. Eiginlegum stríðsátökum lauk með sigri Rússa árið 2000 en uppreisnarhópar héldu áfram hernaði gegn rússneskum yfirráðum þar til hernaðaraðgerðum lauk árið 2009.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Með vindinum kemur kvíðinn (Bubbi Morthens)
Seinna Téténíustríðið
Stríðið hófst samhliða valdatöku Vladímírs Pútín í Rússlandi og er því stundum kallað „stríð Pútíns“ til að greina það frá fyrra Téténíustríðinu, sem er þá kallað „stríð Jeltsíns.“ Stríðið setti svip sinn á fyrstu valdaár Pútíns og framganga hans í því átti þátt í að auka vinsældir hans og treysta stöðu hans sem leiðtoga Rússlands.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Syndir feðranna (Bubbi Morthens)
Seinna Téténíustríðið
Stríðinu lauk með sigri Rússa gegn aðskilnaðarsinnum. Rússar gerðu feðgana Akhmad og Ramzan Kadyrov, sem höfðu áður barist fyrir sjálfstæði Téténíu, að umboðsstjórnendum sínum í Téténíu. Þrátt fyrir að Téténía hafi formlega verið limuð inn í Rússland á ný við lok stríðsins hefur Ramzan Kadyrov síðan þá í auknum mæli gert Téténíu að einræðisstjórn sem fylgir rússneskum lögum aðeins að takmörkuðu leyti.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Síðasti Örninn (Bubbi Morthens)
Seinna Téténíustríðið
Aðdragandi
Fyrra Téténíustríðinu hafði lokið árið 1996 og næsta ár höfðu Téténar og Rússar skrifað undir friðarsáttmála þar sem Téténska lýðveldið Itkería fékk sjálfstæði að flestu leyti. Hins vegar var áfram mikill ófriður í Téténíu og á Kákasussvæðinu. Sjálfstæðisbarátta Téténa hafði lengst af grundvallast á veraldlegri þjóðernishyggju en með eyðileggingu fyrra Téténíustríðsins náðu vígahópar stríðsherra sem aðhylltust íslamisma og wahhabisma fótfestu á svæðinu og höfðu það að yfirlýstu markmiði að reka Rússa alfarið frá héruðum Kákasus og stofna ríki byggt á sjaríalögum.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Diskur tvö:
Chuck Russell
Chuck Russell (fæddur 6. ágúst 1952) er bandarískur leikstjóri, framleiðandi og leikari. Hann er best þekktur fyrir að hafa leikstýrt kvikmyndina The Mask frá árinu 1994 með Jim Carrey og Cameron Diaz í aðalhlutverki.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
7 daga víma (Bubbi Morthens)
Seinna Téténíustríðið
Aðdragandi
Aðsópsmestir meðal þessara stríðsherra voru Shamíl Basajev og Ibn al-Khattab, sem stóðu ásamt hersveitum sínum fyrir gíslatökum og hryðjuverkum í nágrannahéruðum Téténíu. Aslan Maskhadov, forseti Téténska lýðveldisins Itkeríu, lét starfsemi þessara hópa innan Téténíu að mestu óafskipta og gerði Basajev að forsætisráðherra í stjórn sinni í nokkra mánuði árið 1998 til að vinna sér hylli stuðningsmanna hans. Árið 1999 var tala gísla komin upp í 2.000 manns. Sama ár gerðu skæruliðasveitir undir stjórn Basajevs (sem Maskhadov hafði þá rekið úr stjórn sinni) og al-Khattabs innrás frá Téténíu inn í rússneska sjálfsstjórnarsvæðið Dagestan, þar sem wahhabistar höfðu lögt nokkur þorp undir sig.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Trúir þú á engla (Bubbi Morthens)
Sem aldrei fyrr (Bubbi Morthens)
Kossar án vara (Bubbi og Sierra Maestra)
Seinna Téténíustríðið
Sprengjuárásirnar í Moskvu og Volgodonsk
Einn þeirra sem hélt því fram að FSB og Pútín hefðu sviðsett sprengjuárásirnar til að leggja grunninn að endurnýjuðum hernaði í Téténíu var FSB-liðinn Aleksandr Lítvínenko, sem flúði í útlegð til Bretlands árið 2000. Lítvínenko lést árið 2006 eftir að eitrað var fyrir honum með geislavirka efninu Pólon-210.
Gangur stríðsins
thumb|left|Fjöldagrafir í Téténíu í febrúar 2000. Þann 28. september 1999 lýstu Rússar friðarsamningana frá árinu 1996 ógilda og hófu stríð gegn íslamistum í Téténíu. Rússneskir hermenn héldu inn í Téténíu úr norðri og vestri og herflugvélar hófu að varpa sprengjum á téténsku höfuðborgina Grozníj.
Sebrafinka
Sebrafinka (fræðiheiti: Taeniopygia guttata) er algengasti spörfugl af ættinni strildi í Mið-Ástralíu og finnst alls staðar í álfunni nema á köldum og rökum svæðum í suðri og hitabeltisvæðum í norðri. Sebrafinkur eru einnig í Indónesíu og Tímor og hafa verið fluttar til Púertó Ríkó, Portúgal, Brasilíu og Bandaríkjanna.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Afkvæmi hugsanna minna (Bubbi Morthens)
Sebrafinka
Sebrafinkur sem lifa á jörðu niðri verða um 10 sm og lifa á grassfræjum. Sebrafinkur finnast bæði í grasslendi og skógum og eru vanalega nálægt vatni. Ýmis afbrigði af sebrafinkum eru ræktuð til erfðarannsókna og sem gæludýr. Sebrafinkur verpa eftir regntíma en það getur verið á hvaða tíma árs sem er. Búrfuglar geta verpt allt árið. Sebrafinkur verða um 5 ára í náttúrulegu umhverfi en búrfuglar verða venjulega 8 – 10 ára en geta náð hærri aldri. Sebrafinkur halda sig í hópum og eru aldrei einir á ferð í náttúrulegum heimkynnum sínum. Pörin eru mjög samrýmd, gera allt saman nema unga út og halda hita á ungum. upright|right|thumb|Fullorðinn karlfugl í Dundee Wildlife Park, Murray Bridge, Suður-Ástralíu
Það eru tvær undirtegundir Taeniopygia guttata guttata er minni en ''Taeniopygia guttata castanotis'. thumb|right|Sebrafinka (karlfugl) Sebrafinkur eru miklir söngfuglar og hver karl hefur eigin söngtón. Synir læra söng af feðrum sínum og syngja nánast eins og þeir. Söngvar geta breyst þangað til fuglar er orðinn kynþroska en eftir það haldast þeir óbreyttir til æviloka fuglsins. thumb|right|Sebrafinka(kvenfugl) thumb|right|Sebrafinka í Englandi Karlfuglar byrja að syngja á kynþroskaskeiði en kvenfuglar geta ekki sungið. Söngurinn er í fyrstu ótengdir tónar en þeir þjálfast og læra að syngja eins og feður þeirra. Á þessum tíma bæta þeir hljóðum frá umhverfinu í eigin söng og nota einnig söng frá karlfuglum í umhverfi sínu sem innblástur í eigin söng. Karlfuglar nota sönginn til að laða að kvenfugla og til að verja yfirráðasvæði sitt.
Seinna Téténíustríðið
Gangur stríðsins
Ólíkt fyrra Téténíustríðinu, sem hafði verið afspyrnu óvinsælt stríð, naut innrásin mikils stuðnings hjá rússneskri alþýðu, enda var nú hefndarhugur í mörgum fyrir hryðjuverkaárásirnar í Moskvu og Volgodonsk. Vladímír Pútín, sem varð helsti forsvarsmaður innrásarinnar og vígreifastur í garð Téténa, varð því gríðarlega vinsæll leiðtogi á skömmum tíma. Pútín varð síðan óvænt forseti Rússlands þegar Borís Jeltsín sagði af sér á gamlársdag árið 1999.
Í febrúar árið 2000 hafði Grozníj nánast alfarið verið lögð í rúst vegna sprengjuárása Rússa. Um 400.000 manns höfðu búið þar fyrir stríðið en aðeins um 40.000 voru eftir þegar síðustu téténsku skæruliðarnir hörfuðu frá borginni í lok janúar árið 2000, aðallega konur og eldra fólk. Eftir að Rússar náðu borginni sökuðu samtök á borð við Mannréttindavaktina þá um að halda hundruðum saklausra borgara í fangabúðum þar sem þeir voru pyntaðir og konum nauðgað. Íbúar sem enn dvöldu í borginni sökuðu rússneska hermenn um að fara ránshendi um eigur þeirra, skjóta af handahófi inn í kjallara og ræna ungum konum.
Eftir að innrásin í Téténíu hófst ákvað Akhmad Kadyrov, æðsti múfti (múslimaklerkur) Téténska lýðveldisins Itkeríu, að ganga til liðs við Rússa. Kadyrov hafði barist gegn Rússum í fyrra Téténíustríðinu en neitaði í þetta sinn að styðja stjórn Aslans Maskhadov forseta þar sem hann vildi ekki þurfa að berjast við hlið bókstafstrúarmanna á borð við Ibn al-Khattab. Kadyrov, sem var stríðsherra sem réði yfir eigin hersveitum, leyfði Rússum að koma sér fyrir í borginni Gúdermes á meðan þeir þjörmuðu að Grozníj. Að launum fyrir hollustu sína við stjórnvöld í Kreml var Kadyrov gerður að umboðsstjórnanda Rússa í Téténíu eftir að rússneski herinn hafði náð valdi á héraðinu um mitt árið 2000.
Eftirmálar
thumb|right|[[Vladímír Pútín (til vinstri) fundar með Akhmad Kadyrov, sem gekk í lið með Rússum og gerðist umboðsstjórnandi þeirra í Téténíu.]] thumb|right|Myndir af fórnarlömbum gíslatökunnar í Beslan árið 2004. Rússar höfðu kollvarpað stjórn Téténska lýðveldisins Ítkeríu og náð formlegri stjórn á héraðinu á fyrri hluta ársins 2000. Téténar héldu þó áfram skæruhernaði og vopnaðri andspyrnu gegn rússneskum yfirráðum í mörg ár til viðbótar. Andspyrna téténsku skæruliðanna einkenndist oft af gíslatökum og hryðjuverkaárásum gegn óbreyttum borgurum. Eitt alræmdasta atvikið í þessum kafla Téténíustríðsins varð þann 23. október 2002 þegar 40 téténskir skæruliðar réðust inn Dúbrovka-leikhúsið í Moskvu á meðan verið var að sýna söngleik og héldu fullum sal áhorfenda í gíslingu. Gíslatökumennirnir kröfðust þess að Rússar hefðu sig burt frá Téténíu innan viku, ella yrði leikhúsið sprengt í loft upp. Rússneskar sérsveitir leystu úr gíslatökunni eftir þrjá daga með því að dæla svefngasi inn í leikhúsið og frelsuðu svo gíslana á meðan téténsku skæruliðarnir lágu meðvitundarlausir. Hins vegar létust um 130 gíslar eftir að hafa andað að sér gasinu.
Annar hildarleikur varð í september árið 2004 þegar téténskir uppreisnarmenn sem fylgdu Shamíl Basajev að málum réðust inn í grunnskóla í borginni Beslan í Norður-Ossetíu og tóku alla sem þar voru í gíslingu. Alls létust að minnsta kosti 339 manns, þar af um helmingurinn börn, þegar rússneskar sérsveitir réðust inn í skólann til að binda enda á gíslatökuna.
Eftir hryðjuverkin 11. september 2001 í New York var stríð Rússa í Téténíu í auknum mæli samsamað stríðinu gegn hryðjuverkum sem Bandaríkjamenn höfðu lýst yfir.
Akhmad Kadyrov, sem þá var orðinn forseti sjálfstjórnarlýðveldisins Téténíu innan Rússlands, var myrtur árið 2004 á hersýningu í Grozníj. Í kjölfarið voru Rússar fljótir að upphefja son Akhmads, Ramzan Kadyrov, sem nýjan umboðsstjórnanda sinn í Téténíu. Með stuðningi Pútíns var Ramzan Kadyrov skipaður aðstoðarforsætisráðherra Téténíu strax eftir morðið. Hann varð síðan forsætisráðherra Téténíu ári síðar, aðeins 29 ára gamall. Kadyrov var formlega skipaður forseti Téténíu árið 2007, stuttu eftir að hann varð þrjátíu ára gamall. Pútín veitti Kadyrov umboð til að „hreinsa til“ í Téténíu og fleytti til hans gríðarlegum fjármunum svo hann gæti barið niður aðskilnaðarsinna sem enn börðust gegn rússnesku stjórninni.
Aslan Maskhadov var drepinn af rússneskum hermönnum í mars árið 2005. Hann var þá síðasti leiðtogi Téténa sem vildi ná fram samningum við Rússa til að ljúka stríðinu. Maskhadov hafnaði því að hann hefði haft neitt með gíslatökurnar í Moskvu eða Beslan að gera. Shamíl Basajev var drepinn í næturáhlaupi rússneskra hermanna á skæruliðahóp hans í Ingúsetíu í júlí 2006.
Rússar lýstu formlega yfir endalokum hernaðaraðgerða sinna í Téténíu þann 16. apríl árið 2009.
Sögur II 1990-2000 (safnplata)
Lagalisti
Brotin loforð (Bubbi Morthens)
Einskonar ást (Bubbi og Sierra Maestra)
Öldueðli (Bubbi Morthens)
Í nafni frjálshyggju og frelsis (Bubbi Morthens)
Horft til baka (Bubbi Morthens)
Þínir löngu grönnu fingur (Bubbi og Sierra Maestra)
Stimpilklukkupabbar (Bubbi Morthens)
Pelóta
Pelóta er spænskt orð fyrir knött eða bolta. Það er því notað um ýmis afbrigði boltaleikja, en oftast þó í merkingunni basknesk pelóta, sem er rótgróin keppnisgrein. Keppt hefur verið í pelótu á fernum Ólympíuleikum, þar af einu sinni sem fullgildri keppnisgrein.
Lýsing og uppruni
Fjöldamörg afbrigði pelótu eru til, þar sem greinin þróaðist með ólíkum hætti eftir einstökum svæðum. Það er fyrst í seinni tíð sem reynt hefur verið að sæmræma reglur og fækka viðurkenndum keppnisabrigðum.
Í grundvallaratriðum er pelóta ekki ósvipuð tennis. Hún var í fyrstu leikin með berum höndum. Síðar íklæddust keppendur þykum leðurhönskum og loks komu fram sérstakar keppniskylfur, þótt enn í dag megi finna öll þessi afbrigði. Að þessu leyti minnir þróun leiksins nokkuð á frönsku íþróttina Jeu de paume, sem talin er formóðir tennisíþróttarinnar.
Megineinkenni pelótu er hins vegar að hún fer fram á keppnisvelli (innandyra jafnt sem utan), með háum vegg meðfram einni eða tveimur hliðum vallarins. Keppendur standa á vellinum og keppast við að slá knöttinn þannig að hann lendi innan afmarkaðs svæðis á veggnum og skoppi til baka. Stig vinnst þegar mótherjinn nær ekki að slá knöttinn áður en hann skoppar tvisvar eða þegar hann hittir ekki afmarkaða svæðið.
Keppt er ýmist í einliða- og tvíliðaleik í pelótu, en til eru afbrigði þar sem fleiri eru saman í liði.
Alþjóðleg keppnisgrein
thumb|400x200px|Nútímakeppnisvöllur í pelótu. Basknesk pelóta er í dag langkunnasta afbrigði íþróttarinnar. Erfitt er að tímasetja með vissu uppruna hennar. Líklega hefur hún þó verið komin fram í núverandi mynd í upphafi nítjándu aldar.
Um miðja nítjándu öld braust út sannkallað pelótu-æði í baskahéruðunum. Voru atvinnumenn í pelótu taldir einhverir hæstlaunuðu íþróttamenn Evrópu á ofanverðri öldinni. Vegna þessara vinsælda var pelóta meðal keppnisgreina á Ólympíuleikunum í París árið 1900. Keppt var í tvíliðaleik og voru raunar aðeins tvö lið skráð til keppni, frá Spáni og Frakklandi. Fór svo að Spánverjarnir unnu viðureignina en ekki er vitað um stigaskorið.
Pelóta hefur upp frá þessu í þrígang verið sýningargrein á Ólympíuleikum, þegar keppt hefur verið á Spáni, Frakklandi og í Rómönsku Ameríku. Í París 1924 voru þrjú pelótu-afbrigði meðal sýningargreina, þar af eitt þar sem keppendur léku berhentir.
Í Mexíkó 1968 voru fimm afbrigði pelótu kynnt til sögunnar sem sýningargreinar. Þar á meðal var Jai alai-útgáfan, sem oft er sögð hraðasta íþróttagrein í heimi. Dæmi eru um að pelótu-knettir í leik hafi mælst á 300 km. hraða á klst.
Á Ólympíuleikunum í Barcelona 1992 var pelóta enn á ný á dagskrá. Í það skipti var keppt um tíu verðlaun. Konur voru í fyrsta sinn meðal keppenda í íþróttinni á þessum leikum. Ekki hefur komið til tals að gera pelótu að fastri keppnisgrein á ÓL, enda eru iðkendalöndin í það fæsta og afbrigðin full mörg.
Pelóta er viðurkennd íþróttagrein í fjölda landa, einkum í Vesturálfu, en iðkendurnir eru í ansi mörgum tilvikum brottfluttir baskar eða afkomendur þeirra. Ekki er vitað til að keppt hafi verið í pelótu á Íslandi.
Vopnaður friður
Vopnaður friður er ljóð eftir Jón úr Vör.
Pési Rófulausi og fjársjóðsleitin
Pési Rófulausi og fjársjóðsleitin er sænsk teiknimynd frá árinu 2000. Hún er framhald myndarinnar Pésa rófulausa. Myndin fjallar um köttinn Pésa sem missti rófuna þegar að rotta beit hana af. Hann fréttir af fjársjóð í dómkirkjunni í Uppsölum og fer þangað til að finna fjársjóðskortið.
Whitehorse
thumbnail|Whitehorse. thumbnail|Loftmynd af Whitehorse.
Whitehorse er höfuðstaður og stærsta borg Júkonfylkis Kanada. Borgin stendur við Júkonfljót og er með tæplega 28.000 íbúa (2013).
Steindepill
Steindepill (fræðiheiti: Oenanthe oenanthe) er fugl sem var áður flokkaður með þröstum en telst nú til grípa. Steindepillinn er varpfugl á Íslandi. Hann er einnig þekktur sem Steinklappa og er það tilvísun í hljóðið sem hann gefur frá sér; líkt og steinum sé barið saman.
Farflug steindepils er lengsta farflug sem menn þekkja hjá spörfugli. Fuglinn flýgur allt að 30 þúsund kílómetra til og frá varpstöðvunum á norðurslóðum til vetursetu sunnan Sahara í Afríku.
Sól rís
Sól rís er smáskífa með íslenska tónlistarmanninum Bubba Morthens og kom út 25. september 2020. Hún var fyrsta smáskífan af, þá væntanlegri plötu Bubba, sem fékk nafnið Sjálfsmynd.
Carlo Petrini
thumb|right|Carlo Petrini. Carlo Petrini (f. 22. júní 1949) er ítalskur blaðamaður og félagsfræðingur. Hann lærði félagsfræði við Háskólann í Trento og varð virkur í stjórnmálum í róttæka vinstriflokknum Einingarflokki öreiganna. Hann var kosinn í sveitarstjórn heimabæjar síns, Bra, á vegum þess flokks. Hann hóf að skrifa um mat og vín í dagblöð á borð við Il manifesto og l'Unità. Hann stofnaði Gambero Rosso sem upphaflega var aukablað með Il manifesto en varð síðar forlag sem sérhæfir sig í ritum um mat. Um miðjan 9. áratug 20. aldar stofnaði hann samtökin „Libera e Benemerita Associazione degli Amici del Barolo“ („hin frjálsu og lofsverðu samtök vina Barolo-vínsins“) sem í júlí 1986 breyttust í Arci Gola, undanfara Slow Food-samtakanna. Arci Gola börðust gegn opnun MacDonald's-staðar við Spænsku tröppurnar í Róm. Síðar átti hann þátt í stofnun matvælasýningarinnar Salone internazionale del gusto í Tórínó.
Petrini hefur ritað fjölda bóka um mat og vín og hefur verið ritstjóri yfirlitsrita um vínframleiðslu á Ítalíu og í heiminum öllum. Auk þess að berjast gegn skyndibitamenningu hefur hann barist gegn erfðabreyttum matvælum. Hann stofnaði háskóla í matargerðarlist, Università degli Studi di scienze gastronomiche, í Pollenzo í nágrenni Bra.
Kynæxlun
Kynæxlun er tegund æxlunar sem krefst tveggja einstaklinga, annars af karlkyni og hins af kvenkyni. Felst ferlið í meiginatriðum í því að sáðfruma frá karlkyns einstaklingnum frjóvgar eggfrumu frá kvenkyns einstaklingnum. Við samruna erfðaefnis kynfrumanna verður eggið að okfrumu sem er fyrsta fruma nýs einstaklings.
Helsti munurinn á kynlausri æxlun og kynæxlun er sá að við kynæxlun makast einstaklingar af gagnkvæmu kyni þar sem karlkynið myndar sáðfrumur og kvendýrið egg, en í kynlausri æxlun fjölgar lífvera sér sjálf án aðstoðar einstaklings af hinu kyninu.
Mechelen
Mechelen (franska: Malines) er borg í Belgíu og er staðsett í héraðinu Antwerpen. Borgin er með 81 þúsund íbúa og skartar gömlum, sögulegum miðborgarkjarna. Íbúarnir eru hollenskumælandi. Nokkrar byggingar borgarinnar eru á heimsminjaskrá UNESCO.
Lega og lýsing
Mechelen liggur við ána Dijle norðarlega í Belgíu en syðst í héraðinu Antwerpen. Næstu stærri borgir eru Brussel til suðurs (20 km), Antwerpen til norðurs (20 km) og Gent til vesturs (60 km). Miðborgin afmarkast við ána Dijle og er nánast hringlaga. Við Dijle er ágætis höfn, þaðan sem flutningaskip geta siglt norður til Antwerpen og þaðan til sjávar.
Orðsifjar
Mechelen er dregið af orðinu mahal, sem vísar til dómsstaðar eða dómshúss. Elsta heiti borgarinnar er skráð Maalinas á skjali frá 870, síðar Maslinas, Maclines, Machele og loks Mechelen (á 15. öld). Á frönsku heitir borgin enn Malinas. Gælunafn borgarinnar er Dijlestad, þar sem árin Dijle rennur í gegnum hana. Íbúarnir eru ýmist kallaðir Mechelaars eða Maneblussers.
Þjóðsaga
Til er þjóðsaga um tilurð þess að íbúar Mechelen eru kallaðir Maneblussers. Kvöld eitt á 17. öld lýsti tunglið á einkennilegan hátt í gegnum turn Rumboltskirkjunnar. Íbúi nokkur, sem fengið hafði sér svolítið neðan í því, taldi að kviknað væri í og gerði viðvart. Íbúar voru vaktir og sendir til að ná í vatn. Eftir drykklanga stund stóðu tugir íbúar í röðum og létu vatnsföturnar ganga mann fram af manni. Það var ekki fyrr en þá sem uppgötvaðist að enginn var eldurinn. Í æsingnum höfðu menn nefnilega ekki haft rænu á því að kanna málið betur. Eftir þetta voru íbúar Mechelen kallaðir Maneblussers og hefur heitið haldist fram á þennan dag. Heitið merkir mánaslökkvarar.
Upphaf
Saga Mechelen hófst er germanir settust að á svæðinu við fall Rómaveldis. Íbúarnir voru kristnaðir af breska munkinum Rumbold, sem varð að verndardýrðlingi borgarinnar. Bærinn tilheyrði greifadæminu Brabant og veitti Jóhann II greifi honum borgarréttindi 1303. Með þeim réttindum fylgdu markaðs- og verslunarréttindi. Fyrir vikið lenti borgin í mikilli samkeppni við Antwerpen og eimar enn eftir af þessum ríg í dag. 1342 átti sér stað mikill borgarbruni í Mechelen. 1383 eignaðist Búrgund borgina og hófst þá mikil blómatíð í borginni, sem varaði fram að miðri 16. öld. 3. janúar 1474 stofnaði Karl hinn djarfi hæstarétt í borginni sem gilti fyrst fyrir Búrgúnd en síðan fyrir spænsku Habsborgarlöndin (Niðurlönd).
Lester B. Pearson
Lester Bowles „Mike“ Pearson (23. apríl 1897 – 27. desember 1972) var kanadískur fræðimaður, stjórnmálamaður og ríkiserindreki sem vann friðarverðlaun Nóbels árið 1957 fyrir að skipuleggja inngrip Sameinuðu þjóðanna í Súesdeiluna. Hann var forsætisráðherra Kanada frá árinu 1963 til 1968 fyrir tvær minnihlutastjórnir Frjálslynda flokksins í röð.
Á meðan Pearson var forsætisráðherra innleiddu ríkisstjórnir hans víðtækari heilbrigðisþjónustu, námslán, eftirlaun og tóku upp kanadíska fánann og kanadísku ríkisorðuna. Ríkisstjórnir hans sameinuðu einnig herafla Kanada. Pearson hélt Kanada utan við Víetnamstríðið og setti á fót nefnd um fjöltyngi og fjölmenningu. Árið 1967 afnam ríkisstjórn hans í reynd dauðarefsingu með því að einskorða hana við fáeina glæpi sem voru síðan lagðir niður árið 1976. Vegna þessara afreka og verka sinna með Sameinuðu þjóðunum og alþjóðastjórnmálum er Pearson gjarnan talinn einn áhrifamesti Kanadamaður 20. aldarinnar og einn besti forsætisráðherra Kanada.
Mechelen
Frakkar
Mechelen kom lítið við sögu næstu tvær aldir. Hæstiréttur borgarinnar gilti ekki lengur fyrir landið allt eins og áður, heldur aðeins fyrir héraðið í kring, því búið var stofna nýjan rétt í Brussel. 1794 var Mechelen innlimuð Frakklandi. Frakkar breyttu ýmsu í borginni og þjóðfélaginu. Biskupsdæmið var lagt niður, sem og hæstirétturinn sem starfað hafði í rúm 300 ár. Napoleon meinaði íbúunum að tala hollensku og tók franska því við sem tungumál borgarinnar, að minnsta kosti opinberlega. 1803 sótti Napoleon sjálfur borgina heim. Frakkar hurfu á ný 1814, eftir fyrra fall Napoleons.
Nýrri tímar
Iðnbyltingin hófst snemma í Mechelen. 1835 var elsta járnbrautarlína meginlands Evrópu tekin í notkun, en lestirnar keyrðu 20 km vegalengd milli Mechelen og Brussel (elsta járnbrautin var í Englandi). Það voru enda enskir tæknifræðingar sem aðstoðuðu við verkið. Mechelen varð að nokkurs konar miðpunkti fyrir járnbrautarkerfið í Belgíu. 25. ágúst 1914 skutu Þjóðverjar á borgina er þeir réðust inn í Belgíu í upphafi heimstyrjaldarinnar fyrri. Við það eyðilögðust margar gamlar byggingar í miðborginni. Þær voru að mestu leyti endurbyggðar eftir stríðslok 1918. Í síðari heimstyrjöldinni var Mechelen aftur hertekin af Þjóðverjum, að þessu sinni bardagalaust. Nasistar ákváðu að nýta sér hið góða járnbrautarkerfi í Mechelen fyrir gyðinga. Því reistu þeir fangabúðir við borgina, þar sem 28 þús gyðingum frá Belgíu var safnað saman. Þeir voru síðan settir í lestir og fluttir til Auschwitz. Eitt sinn náðu þrír andspyrnumenn vopnaðir einni skammbyssu að stöðva eina lestina. Meðan hún var stopp náðu 233 gyðingar að stökkva út og komast undan. 1944 frelsuðu Bandaríkjamenn borgina eftir mikla bardaga við Þjóðverja. Um 200 manns týndu lífi og margar gamlar byggingar eyðilögðust. Mechelen er enn í dag ein mesta iðnaðarborg Belgíu.
Dýrafjörður
Dýrafjörður er fjörður á Vestfjarðakjálkanum og er á milli Arnarfjarðar og Önundarfjarðar. Dýrafjörður er þrjátíu og tveggja kílómetra langur og um níu kílómetrar að breidd yst. Hann er nú hluti af sveitarfélaginu Ísafjarðarbæ.
Mechelen
Viðburðir
thumb|Stytta af Maríu mey borin um götur Mechelen í Hanswijkprocessie Ommegang er skrúðganga í tengslum við nokkra atburði frá 15. öld og 16. öld. Fyrst og fremst er verið að halda uppá komu Maximilians keisara til Mechelen (föður Margrétar af Austurríki), en einnig uppá komu Karls V keisara til borgarinnar. Í skrúðgöngunni eru risastórar brúður keyrðar um göturnar á vögnum. Í göngunni er happabrúða borgarinnar, Opsinjoorke, dregin á teppi eftir götunum. Skrúðganga þessi er eingöngu haldin á 25 ára fresti og er á UNESCO-lista yfir munnlegar og óáþreifanlegar erfðir mannkyns.
Dýrafjörður
Tvö fell, sitt hvoru megin fjarðarins, setja svip sinn á hann, Sandafell (362 m) að sunnan og Mýrafell (312 m) að norðan. Í sameiningu loka þau fyrir sýn inn fjörðinn svo að úr fjarðarmynninu sést ekki inn í botn en þegar siglt er inn fjörðinn opnast dyr á milli þeirra. Þess hefur verið getið til að fjörðurinn hafi upphaflega dregið nafn af þessu og heitið Dyrafjörður en samkvæmt Landnámabók heitir hann eftir landnámsmanninum Dýra frá Sunnmæri. thumb|left|[[Þingeyri í Dýrafirði. Sandafell til hægri.]] Nokkurt undirlendi er við fjörðinn innanverðan og þar eru allnokkrir bæir, báðum megin fjarðar. Dálítill dalur er inn af fjarðarbotninum en þar er engin byggð lengur. Inn af dalbotninum er Gláma, víðáttumikið hálendissvæði þar sem áður var jökull.
Mechelen
Viðburðir
Hanswijkprocessie er helgiganga með helgimynd af Maríu mey um götur Mechelen. 1272 reið svarti dauði yfir í borginni en borgarbúar læknuðust á undursamlegan hátt að sögn með aðstoð Maríu meyjar. Síðan þá hefur þessi helgiganga farið fram árlega á sunnudegi fyrir uppstigningardag. Fyrir göngunni stendur erkibiskupinn frá Mechelen-Brussel.
Íþróttir
Aðalknattspyrnulið borgarinnar eru tvö: KV Mechelen og Racing Mechelen. KV Mechelen er eitt elsta knattspyrnufélag Belgíu, stofnað 1904. Það hefur fjórum sinnum orðið belgískur meistari (síðast 1989), einu sinni bikarmeistari (1987) og vann Evrópukeppni bikarhafa 1988 (sigraði þá Ajax Amsterdam). Racing Mechelen leikur hins vegar í neðri deildum. Besti árangur félagsins er annað sæti í 1. deild árið 1952.
Dýrafjörður
Við norðanverðan Dýrafjörð, utan við Mýrafell, er Núpur, gamalt höfðingjasetur og kirkjustaður. Þar var stofnaður skóli árið 1907 og varð hann síðar héraðsskóli og var starfræktur til 1992. Þar er nú sumarhótel. Kirkjur eru einnig á Mýrum við norðanverðan fjörðinn og á Hrauni í Keldudal, yst í sunnnanverðum firðinum, en sú síðarnefnda er ekki lengur sóknarkirkja því dalurinn er í eyði. Áður var kirkja á Söndum en hún var síðar færð til Þingeyrar.
Mechelen
Vinabæir
Mechelen viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Rumboltskirkjan
Dýrafjörður
Landnám
Fjórir landnámsmenn námu land í Dýrafirði, Dýri, sem áður er nefndur og sagður hafa búið á Hálsum, Eiríkur í Keldudal, Vésteinn Végeirsson í Haukadal og Þórður Víkingsson, sem nam fyrstur land í Alviðru í Dýrafirði. Þórður var kallaður son Haralds konungs hárfagra, „en það mun þó varla vera satt“, skrifar Guðbrandur Vigfússon.
Things to Do in Denver When You're Dead
Things to Do in Denver When You're Dead er bandarísk kvikmynd frá árinu 1995 sem Gary Fleder leikstýrði og er skrifuð af Scott Rosenberg. Í myndinni fara Andy García, Christopher Lloyd, Steve Buscemi og Christopher Walken með aðalhlutverkin. Titill myndarinnar er tekinn frá lagi eftir Warren Sevon frá árinu 1991. Kvikmyndin var fyrst sýnd á Kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 1995.
Taphrina betulae
Taphrina betulae er sveppur sem var fyrst lýst af Karl Wilhelm Gottlieb Leopold Fuckel.
Pokagreifingjar
Pokagreifingjar (fræðiheiti: Peramelidae) eru ætt pokadýra.
Podocarpus salicifolius
Podocarpus salicifolius er sígrænt tré frá Bólivíu, Brasilíu, ogVenesúela.
Körfuknattleiksdeild KR
Körfuknattleiksdeild KR heldur úti meistaraflokkum í karla og kvennaflokkum í keppnum á Íslandi ásamt öflugu yngri flokka starfi.
Meistaraflokkur karla
Meistaraflokkur karla í körfuknattleik í KR leikur í Dominos deild karla. Félagið hefur 18 sinnum hampað Íslandsmeistaratitlinum.
Kotiljon
thumb|Kotiljon danssýning í sal í Vín árið 2008 thumb|Málverk eftir Jacob Duck. Heiti málverksins er El_cotillón og það er talið sýna fólk að dansa kotiljon. Kotiljon er flókinn og margbreytilegur samkvæmisdans þar sem sífellt er skipt um dansfélaga. Dansinn var vinsæll á 18. öld í Evrópu og Bandaríkjum Norður-Ameríku. Upphaflega var dansinn fyrir fjögur danspör og var hirðútgáfa af enskum sveitadansi.
Michael D. Higgins
Michael Daniel Higgins (f. 18. apríl 1941) er írskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Írlands frá árinu 2011. Higgins er jafnframt ljóðskáld, félagsfræðingur og útvarpsmaður. Hann sat á neðri deild írska þingsins fyrir kjördæmið Vestur-Galway og var menningarmálaráðherra Írlands frá 1993 til 1997. Higgins var formaður Verkamannaflokksins frá 2003 til 2011 en hann sagði af sér því embætti eftir að hann var kjörinn forseti Írlands það ár.
Listi yfir CSI: Miami (2. þáttaröð)
Önnur þáttaröðin af CSI: Miami var frumsýnd 23. september 2003 og sýndir voru 24 þættir.
Michael D. Higgins
Æviágrip
Michael D. Higgins fæddist í Limerick á Írlandi. Faðir hans var áfengissjúkur og átti við ýmis heilsuvandamál að stríða og því ákvað móðir Michaels að senda hann í fóstur til frænda síns, sem var bóndi. Systur Michaels voru áfram hjá foreldrum þeirra í Limerick.
Listi yfir CSI: Miami (2. þáttaröð)
Söguþráðs skipti
Söguþráðs-skipti verða þegar Horatio fer til New York og aðstoðar CSI: NY liðið undir handleiðslu Mac Taylor leikinn af Gary Sinise.
Michael D. Higgins
Æviágrip
Higgins nam við háskólann Saint Flannan í Ennis, í írska þjóðarháskólanum í Galway, í Háskólanum í Indiana og loks í Háskólanum í Manchester. Á námsárum sínum hóf Higgins þátttöku í stjórnmálum og var forseti stúdentasambandsins í Galway-háskóla frá 1964 til 1965. Hann kenndi jafnframt áfanga í stjórnmálafræði við skólann.
Higgins talar oft írsku.
Forseti Írlands (2011–)
Þann 19. júní árið 2011 vann Higgins útnefningu þingmanna Verkamannaflokksins til að gerast frambjóðandi þeirra í forsetakosningunum sem haldnar voru síðar sama ár. Hann hafði lýst yfir vilja til að bjóða sig fram í september árið áður og keppti um tilnefninguna við tvo aðra frambjóðandur: Fergus Finley, formann góðgerðasamtakanna Barnardo's, og fyrrum þingkonuna Kathleen O'Meara.
Í forsetakosningunum hlaut Higgins 56,8 % atkvæða í lokatalningunni og sigraði mótframbjóðandann Seán Gallagher. Í fyrri umferð hafði Higgins hlotið 39,6 % atkvæða, ellefu prósentum meira en Gallagher. Higgins var því kjörinn forseti og varð fyrsti forseti Írlands úr Verkamannaflokknum.
Í sigurræðu sinni eftir kosningarnar, sem Higgins byrjaði og lauk á írsku, fullvissaði hann Íra um að hann myndi vera „forseti allrar þjóðarinnar“ og sagði sig um leið úr Verkamannaflokknum þar sem „forsetaembættið [væri] óflokksbundin stofnun“. Higgins var svarinn í embætti forseta þann 11. nóvember 2011 í Dyflinnarkastala
Þann 8. apríl árið 2014 þáði Higgins heimboð til Elísabetar 2. Bretadrottningar í Windsor-kastala. Þetta var í fyrsta skipti sem forseti Írlands fór í opinbera heimsókn til Bretlands.
1304
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Damon Albarn
Damon Albarn (fæddur 23. mars 1968) er ensk-íslenskur tónlistarmaður, best þekktur sem söngvari britpopbandsins Blur.
Hann er einnig meðlimur annarra hljómsveita: Sýndarhljómsveitarinnar Gorillaz sem dregur m.a. áhrif frá hipp hoppi og heimstónlist, The Good, the Bad & the Queen og sveitarinnar Rocket Juice & the Moon. Sólóskífa Albarns Everyday Robots kom út 2014. Albarn kom til Íslands um miðjan 10. áratug 20. aldar og heillaðist af landinu. Hann á hús í Grafarvogi og lýsti yfir áhuga á íslenskum ríkisborgararétti og fékk hann í janúar 2021.
Júkon-fljót
thumbnail|Vatnasvið Júkonfljóts. thumbnail|Nákvæmara kort af vatnasviði fljótsins. thumbnail|Brú yfir fljótið í Alaska. thumbnail|Landslag við fljótið. thumbnail|Bílferja yfir fljótið við Dawson City, Júkon. thumbnail|Júkonfljót í [[Júkon, Kanada.]] thumbnail|Gufuskip á Júkonfljóti í Alaska árið 1898.
Júkonfljót er stórfljót í norðvestanverðri Norður-Ameríku. Það á upptök sín í Bresku Kólumbíu, rennur í gegnum Júkon-fylki og loks í gegnum Alaska og í Beringshaf. Fljótið er 3190 kílómetra langt og vatnasvið þess er 832.700 km². Júkonfljót hefur verið notað sem samgönguæð, t.d. árin 1896 til 1903 í Klondike-gullæðinu. Höfuðstaður Júkonfylkis liggur við ána, borgin Whitehorse.
Júkon (Yukon á ensku) eða ųųg han á máli Gwich’in frumbyggja þýðir hvítá enda er jökulvatn í henni. Ein lengsta laxaganga í heimi er í Júkonfljóti.
Heimild
Fyrirmynd síðunnar var síðan Yukon River á ensku Wikipedia. Sótt 20 mars, 2016.
Kazuyuki Toda
Kazuyuki Toda (fæddur 30. desember 1977) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 20 leiki og skoraði 1 mörk með landsliðinu.
Reykelsi
thumb|250px|Brennandi reykelsi
Þorramatur
thumb|300px|Þorramatur. Þorramatur er hefðbundinn íslenskur matur sem hefð er fyrir að bera fram á þorra, sérstaklega á svokölluðum þorrablótum, sem eru miðsvetrarhátíð í fornum stíl. Mörg veitingahús í Reykjavík og annars staðar bjóða þá þorramat, sem oftast eru kjöt- eða fiskafurðir, verkaðar með hefðbundnum aðferðum og bornar fram niðursneiddar í trogum.
Reykelsi
Reykelsi er lífrænt efni sem gefur frá sér ilmandi reyk þegar það brennur. Reykelsi er úr ilmríkum plöntuefnum sem oft eru blönduð ilmolíum. Reykelsi er notað í ýmsum tilgangi, meðal annars í trúarathöfnum, til að losna við vonda lykt, hrekja burt skordýr, í ilmmeðferðum, við hugleiðslu eða bara til skemmtunar.
Þorramatur
Upphaf þorramatar má rekja til miðsvetrarmóta hinna ýmsu átthagafélaga á fyrri hluta 20. aldar (svo sem Breiðfirðingamót og Árnesingamót). Á þessum mótum upp úr 1950 voru oft auglýst „hlaðborð“, „íslenzkur matur“ eða „íslenzkur matur að fornum sið“ og voru þar bornir fram nokkrir réttir vel þekktir í íslenskum sveitum en voru orðnir sjaldséðir á borðum íbúa þéttbýlisstaða á 6. áratugnum. Orðið „þorramatur“ kom hins vegar hvergi fyrir fyrr en árið 1958 þegar veitingastaðurinn Naustið við Vesturgötu í Reykjavík fór að bjóða upp á sérstakan „þorramatseðil“ sem var hefðbundinn sveitamatur borinn fram í trogum sem smíðuð voru eftir fyrirmyndum á Þjóðminjasafninu. Yfirlýstur tilgangur með þorramatnum var, að sögn veitingamannsins á Naustinu, að bjóða fólki upp á að smakka íslenskan mat án þess að þurfa að vera félagi í átthagafélagi.
Þorramaturinn var upphaflega hópmatseðill eða hlaðborð en árið eftir lét Naustið smíða minni trog sem hentuðu undir mat fyrir tvo. Fljótlega varð vinsælt að bera slíkan mat fram á öðrum veitingastöðum í bænum enda margir kunnugir þessum mat frá fyrri tíð og sum átthagafélögin tóku upp orðin „þorramatur“ og „þorrablót“ þegar þau auglýstu mótin sín. Þorrann ber líka upp á tíma sem var venjulega fremur dauður í veitingahúsageiranum. Upp úr 1970 var farið að nota orðið „þorrabakki“ þegar rætt var um þorramatinn sem stakan rétt.
Á síðari árum hefur færst í vöxt að á þorrabakkanum séu líka matvæli sem eiga sér langa sögu en eru ekki óalgeng, svo sem harðfiskur, hangikjöt og saltkjöt. Margir veitingastaðir bjóða upp á val milli hefðbundinna súrsaðra og ósúrra þorrabakka. Þorramaturinn hefur þannig þróast með árunum til að taka mið af breytingum á matarsmekk.
Sögur 1980-1990 (safnplata)
Sögur 1980-1990 er safnplata með íslenska tónlistarmanninum Bubba Morthens sem kom út 22. október 1999. Platan var önnur safnplata Bubba á ferlinum. Á plötunni voru þrjú ný lög: Vegir liggja til allra átta, útgáfa Bubba á lagi Ellýjar Vilhjálms; 1. maí í Malaga, lag samið við ljóð Grethe Skotte Pedersen, móður Bubba; og Elliheimilið Grund, kassagítarsútgáfa Bubba á lagi sínu af plötunni Plágunni sem hann gaf út 24. júlí 1981, Elliheimilisrokk. Auk nýju lagana var ný útgáfa af lagi Bubba sem átti að vera inni á Ísbjarnarblúsnum, Spánskur dúett í Breiðholti.
Lagalisti
Diskur eitt:
Ísbjarnarblús (Bubbi Morthens)
Aldrei fór ég suður (Bubbi Morthens)
Sólveig Anspach
Sólveig Anspach (8. desember 1960 – 7. ágúst 2015) var íslensk-franskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Foreldrar hennar voru íslenski arkitektinn Högna Sigurðardóttir og hinn þýsk-rúmenski Gerald Anspach. Sólveig bjó og starfaði mestalla ævi sína í Frakklandi. Hún nam heimspeki og klíníska sálfræði í París, gekk síðan í kvikmyndaskólann La Fémis og útskrifaðist þaðan með gráðu í leikstjórn árið 1989. Kvikmynd hennar, Stormviðri, var sýnd á Kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2003. Sólveig lést úr brjóstakrabbameini þann 7. ágúst árið 2015, þá 54 ára.
Sögur 1980-1990 (safnplata)
Lagalisti
Augun mín (Bubbi Morthens)
Fatlafól (Bubbi og Megas)
Er nauðsynlegt að skjóta þá (Bubbi Morthens)
Elbrus
thumb|Elbrus.
Sólveig Anspach
Æviágrip
Sólveig Anspach fæddist á Íslandi en nam sálfræði í París. Hún hlaut inngöngu í kvikmyndaháskólann FÉMIS eftir þrjár umsóknir. Hún útskrifaðist þaðan með gráðu í kvikmyndaleikstjórn árið 1989.
John Spencer
John Spencer (fæddur John Speschock, Jr. 20. desember, 1946 – 16. desember 2005) var bandarískur leikari sem var þekktastur fyrir hlutverk sín í The West Wing, The Rock og L.A. Law.
Sólveig Anspach
Æviágrip
Á tíunda áratugnum settist Sólveig að í Seine-Saint-Denis á mörkum Montreuil og Bagnolet. Hún hreifst mjög að þessum slóðum vegna fjölbreytninnar sem þar var að finna.
Elbrus
Jökull er á tindi fjallsins en hægt er að fara með kláfi upp í 3.800 metra hæð. Elbrus er á svæði Prielbrusye-þjóðgarðsins sem stofnaður var árið 1986.
John Spencer
Einkalíf
Spencer var í langtíma sambandi við leikkonuna og danshöfundinn Patricia Mariano.
Sólveig Anspach
Æviágrip
Árið 1994, á meðan Sólveig var ófrísk af fyrsta barni sínu, greindist hún með brjóstakrabbamein. Hún átti í erfiðri baráttu við sjúkdóminn en lifði af og fæddi dótturina Clöru. Fyrsta kvikmynd Sólveigar í fullri lengd, Haut les cœurs!, var gerð með sjálfsævisögulegu ívafi og fjallaði um konu sem greinist með brjóstakrabbamein á meðan hún er ólétt.
John Spencer
Andlát
Spencer lést úr hjartaáfalli 16. desember 2005. Andlát hans hafði áhrif á söguþráð The West Wing en ári áður hafði persóna hans Leo McGarry fengið hjartaáfall í þættinum. Stutt en hjartnæm skilaboð frá Martin Sheen birtust fyrir þáttinn Running Mates, sem var fyrsti nýji þátturinn eftir andlát Spencers. Andlát persónu Spencers var fyrst fjallað um í byrjun þáttarins Election Day Part I, sem var sýndur 2. apríl 2006.
Sólveig Anspach
Æviágrip
Árið 2001 hlaut Sólveig François-Chalais-verðlaunin í keppninni Quinzaine des Réalisateurs í Cannes fyrir heimildamyndina Made in the USA, sem fjallaði um dauðarefsingar í Bandaríkjunum.
John Spencer
Leikhús
Fyrsta leikhúsverk Spencers var árið 1973 í Boom Boom Boom. Síðan þá kom hann fram í leikritum á borð við Still Life, The Ballad of Soapy Smith, Division Street, The Day Room og Glimmer Glimmer & Shine.
Sólveig Anspach
Æviágrip
Kvikmyndin Stormviðri var sýnd meðal mynda í verðlaunaflokkinum Un certain regard á Cannes-kvikmyndahátíðinni árið 2003. Í myndinni stillti Sólveig upp tveimur „yfirþyrmandi persónum“ sem leiknar voru af Élodie Bouchez og Diddu Jónsdóttur. Þær Didda áttu eftir að vinna saman að þremur kvikmyndum sem mynda saman þríleik; Skrapp út (2007), Queen of Montreuil (2012) og Sundáhrifin (2015).
Elbrus
Heimildir
[https://en.wikipedia.org/wiki/Mount_Elbrus Enska útgáfa Wikipediu um Elbrus, skoðað 2. apríl, 2017]
Sögur 1980-1990 (safnplata)
Lagalisti
Serbinn (Bubbi Morthens)
John Spencer
Sjónvarp
Á árunum 1990-1994, lék Spencer í lögfræðiþættinum L.A. Law sem Tommy Mullaney.
Sögur 1980-1990 (safnplata)
Lagalisti
Skapar fegurðin hamingjuna (Bubbi og MX-21)
Skytturnar (Bubbi og MX-21)
Sumarið í Reykjavík (Bubbi og Blómið)
Segulstöðvarblús (Bubbi Morthens)
Listi yfir háskóla á Bretlandi
Þetta er listi yfir háskóla á Bretlandi.
Sögur 1980-1990 (safnplata)
Lagalisti
Bólivar (Bubbi Morthens)
Sú sem aldrei sefur (Bubbi Morthens)
Diskur tvö:
Stál og hnífur (Bubbi Morthens)
Rómeó og Júlía (Bubbi Morthens)
Syneta (Bubbi Morthens)
Afgan (Bubbi Morthens)
Agnes og Friðrik (Bubbi Morthens)
Fjólublátt flauel (Bubbi Morthens)
Þau vita það (Bubbi Morthens)
Frosin gríma (Bubbi Morthens)
Bak við veggi martraðar (Bubbi Morthens)
Foxtrot (Bubbi Morthens)
Talað við gluggann (Bubbi Morthens)
Friðargarðurinn (Bubbi Morthens)
Sonnetta (Bubbi Morthens)
1. maí í Malaga (Bubbi Morthens)
Elliheimilið Grund (Bubbi Morthens)
Spánskur dúett í Breiðholti (Bubbi Morthens)
John Spencer
Sjónvarp
Spencer var þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Leo McGarry, starfsmannastjóra Hvíta hússins í dramaþættinum The West Wing sem hann lék frá 1999 – 2006. Nafn hans var haldið í opnunarlista þáttarins út sjöundu þáttaröðina sem var einnig sú síðasta.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Spencers var árið 1979 í Meteor. Kom hann síðan fram í kvikmyndum á borð við Key Exchange, Black Rain, Green Card, The Rock, Cop Land og The Negotiator.
Verðlaun og tilnefningar
Drama Desk-verðlaunin
Golden Globe-verðlaunin
Emmy-verðlaunin
Obie-verðlaunin
Sólveig Anspach
Æviágrip
Árið 2008 leikstýrði Sólveig franskri sjónvarpsmynd fyrir France 2 um byltingarkonuna Louise Michel þar sem Sylvie Testud lék aðalhlutverkið. Í myndinni Lulu femme nue starfaði Sólveig í annað sinn með Karin Viard, sem hafði verið aðalleikonan í fyrstu mynd Sólveigar, Haut les cœurs !.
John Spencer
Verðlaun og tilnefningar
Screen Actors Guild-verðlaunin
Sólveig Anspach
Æviágrip
Sólveig lést þann 7. ágúst árið 2015 í Drôme eftir að krabbamein hennar tók sig upp að nýju. Tveimur árum eftir dauða sinn vann Sólveig Cesar-verðlaunin fyrir besta frumsamda handritið með kvikmyndinni Sundáhrifunum.
John Spencer
Verðlaun og tilnefningar
TV Guide-verðlaunin