cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jigoro Kano
Fjölskylda
Kano fæddist inn í frekar auðuga fjölskyldu. Faðir hans, Jirosaku, var næstelsti sonur yfirprests í Shinto Hiysohi-musterinu í Shiga-héraði. Hann kvæntist Sadako Kano, dóttur eiganda Kiku-Masamune sake bruggverksmiðjunar og var tekinn inn í fjölskylduna. Hann breytti nafni sínu í Kano og varð á endanum ráðherra í Bakufu-stjórninni.
Kynni Kanos af jiu-jitsu
Jigoro Kano fékk góða menntun. Frá sjö ára aldri lagði hann stund á Shodo nám (japönsk skrautskrift) og Shiso (fjórir rit Konfúsíusar). Þegar hann var fjórtán ára, byrjaði Kano í enskum fjölmiðlaskóla. Ikuei-Gijukun Shiba í Tókíó. Eineltismenningin í þessum skóla varð til þess að Kano leitaði uppi jujutsu dojo (æfingaaðstaða) til að æfa sig.
Zoboomafoo
Zoboomafoo er bandarískur barnaþáttur sem Chris og Martin Kratt sköpuðu. Þættirnir hófu göngu sína þann 25. janúar 1999 og hafa notið gríðarlegra vinsælda síðan.
Jigoro Kano
Kynni Kanos af jiu-jitsu
Fyrstu tilraunir Kanos við að finna einhvern til að kenna sér jujutsu skiluðu litlum árangri. Við fall Tokugawa foringjastjórnarinnar árið 1868 var jujutsu dottið úr tísku við aukna vestræna menningastrauma.
Þeir sem höfðu áður kennt jujutsu höfðu verið hraktir frá kennslu eða voru orðnir svo vonsviknir með það að þeir höfðu einfaldlega gefist upp. Nakai Umenari, félagi föður Kanos og fyrrverandi hermaður, samdi um að kenna Kano kata en ekki nokkuð annað. Húsvörður í öðru húsi föður Kanos, Katagiri Ryuji, kunni einnig jujutsu en vildi ekki kenna honum það vegna þess að hann taldi að það nýttist ekki lengur. Annar daglegur gestur í húsi föður Kanos, Imai Genshiro sem var kennari í Kyushin-ryu jujutsu skólanum neitaði einnig. Það var ekki fyrr en nokkrum árum seinna sem Kano fann loks kennara sem var til í að kenna honum jūjutsu.
1877, þegar Kano var að nema við Tokyo-Kasei skólan, áttaði hann sig á því að margir jujutsu kennarar hefðu orðið að velja sér nýjan starfsvetfang, oftast opnuðu þeir Seikotsu-in (hefðbundnar Osteopata stofur). Eftir að hafa spurst fyrir á nokum svona stofum. Var honum vísað á Fukuda Hachinosuke, kennara í Tenjin shin'yo-ryu jujutsu, sem rak lítið níu dýnu dojo (æfingasvæði) þar sem hann kenndi fimm nemendum. Fukuda er sagður hafa lagt áherslu á tækni ofar almennri þjálfun. Þar sáði hann fræum í huga Kanos þar sem hann átti eftir að leggja áherslu á randori í júdo.
Á dánardegi Fukuda í ágúst 1879 var Kano sem var orðinn viljugasti og besti nemandi hans bæði í randori og kata (fyrirfram ákveðnar æfingar), afhent denso (bókrullur) af Fukuda dojoinu. Kano valdi að halda námi sínu áfram í öðru Tenjin Shin-ryu skóla, sem var stýrt af Iso Masatomo. Iso lagði meiri áherslu á æfingu í kata og fól aðstoðarmönnum kennsluna í randori, aðalega Kano. Iso dó í júní 1881 og Kano hóf nám í Iikubo Tsunetosh í kito-ryu. Eins og Fukuda, Lagði Iikubo miklu meiri áherslu á randori, Við það að byrja í Kito-ryu var miklu meiri fókus á nage-wasa (kastbrögð).
Breiðholtslaug
Breiðholtslaug er sundlaug í Breiðholti. Sundlaugin er við Gerðuberg í nágrenni við Fjölbrautarskólann í Breiðholti og Fellaskóla og til að byrja með var hún eingöngu skólasundlaug. Leiknisvöllurinn stendur við laugina. Aðallaugin, sem er 25 metra útilaug, var opnuð árið 1981.
Hænsnafló
Hænsnafló (stundum nefnd starrafló eða starafló) (fræðiheiti: Ceratophyllus gallinae) er fló af fuglaflóaætt. Hænsnaflóin lifir sem sníkjudýr á mörgum fuglategundum, svo sem á hænsnum, dúfum og ýmsum spörfuglum og mófuglum. Helsta ástæða þess að fólk þekkir flóna undir heitinu starrafló er að sú að starrinn gerir sér oftar hreiður í námunda við menn en aðrir fuglar.
Fjallakobbi
Fjallakobbi (fræðiheiti Erigeron uniflorus) er blómplanta af körfublómaætt sem vex hátt til fjalla. Fjallakobbi er af sömu ættkvísl (Erigeron) og snækobbi sem einnig vex hátt til fjalla og jakobsfífill sem vex á láglendi.
Klébergslaug
Klébergslaug er sundlaug á Kjalarnesi í nágrenni við Klébergsskóla. Sundlaugin er útilaug sem var opnuð árið 1998.
Níkos Krístoðúlíðís
Níkos Krístoðúlíðís (grískt letur: Νίκος Χριστοδουλίδης; f. 6. desember 1973) er kýpverskur háskólaprófessor, ríkiserindreki og stjórnmálamaður sem er núverandi forseti Kýpur. Hann var kjörinn forseti þann 12. febrúar árið 2023.
Krístoðúlíðís var útnefndur talsmaður ríkisstjórnar Kýpur þann 11. apríl 2014. Hann var útnefndur utanríkisráðherra í annarri ríkisstjórn Níkosar Anastasíaðís þann 1. mars 2018 og gegndi því embætti til 11. janúar 2022. Krístoðúlíðís bauð sig fram sem óháður frambjóðandi í forsetakosningum Kýpur árið 2023 og vann sigur, en honum hafði þá verið vísað úr stjórnarflokknum DISY.
Æviágrip
Níkos Krístoðúlíðís er fæddur þann 6. desember 1973 í Geroskípú. Faðir hans er frá þorpinu Gíolú en móðir hans er upprunnin í Geroskípú.
Krístoðúlíðís nam stjórnmálafræði, hagfræði og grísk fræði við Queens College. Hann fór síðan í framhaldsnám í stjórnmálafræði í New York-háskóla og í opinberum erindrekstri í Möltuháskóla.
Ferill í utanríkisþjónustu og háskólastarfi
Árið 1999 hóf Níkos Krístoðúlíðís feril í untanríkisþjónustu Kýpur. Hann varð aðalræðismaður Kýpur í London, staðgengill sendinefndar Kýpur í Aþenu og ráðgjafi fastanefndar Kýpur hjá Evrópusambandinu í Brussel.
Krístoðúlíðís starfaði jafnframt við sagnfræði- og fornleifafræðideild Háskóla Kýpur sem sérfræðingur í mannkynssögu frá lokum seinna stríðs. Þann 1. september árið 2013 var Krístoðúlíðís útnefndur framkvæmdastjóri utanríkismálaskrifstofu Níkosar Anastasíaðís, forseta Kýpur.
Ráðherra
Þann 14. apríl 2014 var Níkos Krístoðúlíðís útnefndur talsmaður ríkisstjórnar Anastasíaðís. Eftir að Anastasíaðís var endurkjörinn í febrúar 2018 var Krístoðúlíðís útnefndur utanríkisráðherra Kýpur. Hann tók við embættinu þann 1. mars 2018 og gegndi því þar til hann sagði af sér þann 10. janúar 2022.
Forsetakosningarnar 2023
Níkos Krístoðúlíðís gaf kost á sér sem óháður frambjóðandi í forsetakosningum Kýpur árið 2023 eftir að honum hafði verið vísað úr stjórnarflokknum DISY. Hann lenti í fyrsta sæti í fyrri umferð kosninganna þann 5. febrúar með 32,04 % atkvæðanna, á undan frambjóðanda vinstriflokksins AKEL, Andreas Mavrojíannís, og frambjóðanda DISY, Averof Neofýtú, sem komst ekki í seinni umferð. Litið var á Krístoðúlíðís sem lærling fráfarandi forsetans Níkosar Anastasíaðís. Hann naut jafnframt stuðnings kýpversku rétttrúnaðarkirkjunnar og nokkurra íhaldssamra og þjóðernissinnaðra stjórnmálaflokka.
Krístoðúlíðís var kjörinn forseti í seinni umferð kosninganna þann 12. febrúar 2023 með 51,97 % atkvæða gegn 48,03 % sem Mavrojíannís hlaut. Krístoðúlíðís var þá 49 ára gamall og er því yngsta manneskjan sem hefur náð kjöri til þessa embættis.
Krístoðúlíðís er þekktur fyrir óbilgirni sína gagnvart Kýpurtyrkjum Hann hefur tekið harðari línu en keppinautar sínir gagnvart möguleikanum á að hefja aftur viðræður við Norður-Kýpur. Hann hefur jafnframt viðrað möguleikann á því að veita öfgahægriflokkum aðild að stjórn sinni, meðal annars flokknum Elam, sem er opinberlega mótfallinn endursameiningu Kýpur.
Forseti lýðveldisins
Níkos Krístoðúlíðís tók við embætti forseta Kýpur þann 28. febrúar 2023.
Einkahagir
Eiginkona Krístoðúlíðís er Filippa Karsera. Þau eiga fjórar dætur.
Gæðingur
Gæðingur kallast sá hestur sem hefur fimm gangtegundir, þ.e. að hann búi einnig yfir skeiði. Þeir hestar sem ekki búa yfir skeiði kallast klárhestar, eða klárar.
Í keppnum er gæðingum att saman í A-flokki, einnig nefndur A-flokkur gæðinga.
Singapúr
Singapúr (einfölduð kínverska: 新加坡共和国; pinyin: Xīnjiāpō Gònghéguó, malasíska: Republik Singapura; tamílska: சிங்கப்பூர் குடியரசு) er borgríki á eyju við suðurodda Malakkaskaga í Suðaustur-Asíu. Landið liggur sunnan við malasíska héraðið Johor og norðan við Riau-eyjar í Indónesíu. Nafnið er dregið af tveimur orðum úr sanskrít singa sem merkir „ljón“ og pura sem merkir „borg“. Singapúr gengur líka undir sínu gamla malasíska nafni Temasek. Landið er mjög þéttbýlt og borgin nær yfir svo til allt landsvæði þess. Land Singapúr hefur verið stækkað með landfyllingum í sjó.
Singapúr var ásamt suðurhluta Malakkaskaga hluti af Srivijaya á miðöldum og síðan Chola-veldinu. Árið 1587 brenndu Portúgalir byggðina til að slíta á tengsl Malakkaskaga við Soldánsdæmið Johor í suðri. Núverandi byggð í Singapúr var stofnuð af breska landstjóranum í Bengkulu-borg á Súmötru, Stamford Raffles. Breta vantaði höfn á sjóleiðinni til Kína. Eyjan heyrði þá aðeins að nafninu til undir soldáninn í Johor. Raffles stofnaði þarna fríhöfn og brátt tók íbúafjöldinn að vaxa mjög hratt. William Farquhar var gerður að landstjóra. Raffles sneri aftur árið 1822 en nýlendan var orðin illa þokkaður staður. Hann tók þá til hendinni, gerði nýtt skipulag (Jackson-skipulagið) og setti stjórnarskrá sem bannaði fjárhættuspil og þrælahald. Borgin óx enn á 19. öld og varð ein mikilvægasta hafnarborgin í heimshlutanum. Helstu viðskipti Singapúr fólust í umskipun. Japanir lögðu Singapúr undir sig eftir orrustuna um Singapúr 1942 og sýndu þar með fram á að Bretar gætu ekki alltaf varið lönd sín í Asíu. Eftir Síðari heimsstyrjöld fóru því íbúar Singapúr að krefjast sjálfstjórnar í auknum mæli. Fyrstu þingkosningar í Singapúr voru haldnar 1948 og landið fékk heimastjórn að hluta 1955. Margir töldu að Singapúr væri best borgið í sambandi við önnur ríki á Malakkaskaga og Singapúr tók því þátt í stofnun Malasíu 1963. Vaxandi þjóðernishyggja í Malasíu og ótti við að viðskiptaveldið Singapúr drægi mátt úr Kúala Lúmpúr varð til þess að forsætisráðherra Malasíu, Tunku Abdul Rahman, ákvað að reka Singapúr úr sambandsríkinu.
Singapúr er ein af mikilvægustu viðskiptaborgum heims, fjórða stærsta fjármálamiðstöð heims og fimmta mest notaða höfnin. Landið er eitt af Asíutígrunum fjórum ásamt Hong Kong, Suður-Kóreu og Tævan. Verg landsframleiðsla á mann með kaupmáttarjöfnuði er sú þriðja mesta í heimi, en landið er líka heimsmeistari í launaójöfnuði meðal þróaðra ríkja. Íbúar Singapúr eru um 5,5 milljónir, þar af 2 milljónir aðfluttra. 75% íbúa eru af kínverskum uppruna. Í landinu er þingræði að breskri fyrirmynd en frá 1959 hefur Aðgerðaflokkur alþýðunnar verið samfleytt við völd. Flokkurinn hefur dregið úr borgararéttindum og fjölmiðlafrelsi svo Singapúr er gjarnan talið vera flokksræði í reynd.
Heiti
Íslenska heitið Singapúr er dregið af malasíska heitinu Singapura sem aftur kemur úr sanskrít (सिंहपुर siṃhapura) og merkir „ljónaborg“. Í kínverskri heimild frá 3. öld er talað um staðinn Pú Luó Zhōng (蒲羅中) sem hljómar eins og malasíska yfir „eyjan við enda Malakkaskaga“. Heitið Temasek kemur fram í sagnakvæðinu Nagarakretagama sem var ritað á javísku árið 1365 og í víetnamskri heimild frá sama tíma. Nafnið merkir hugsanlega „sjóbær“, úr malasíska orðinu tasek „sjór“ eða „vatn“. Kínverski ferðalangurinn Wang Dayuan heimsótti staðinn Tan Ma Shi (淡馬錫) árið 1330 eða Tam ma siak. Hugsanlega er það umritun á Temasek. Það gæti líka verið samsetning á malasísku orðunum Tanah „land“ og kínverska orðinu Xi „tin“ sem vísar til verslunarvöru eyjarinnar.
Nokkrar borgir á þessu svæði notuðust við ýmsar útgáfur heitisins Siṃhapura áður en konungsríkið Singapura var stofnað. Í menningu hindúa og búddista tengjast ljón völdum og vernd sem gæti útskýrt vinsældir nafnsins. Nafnið Singapura hafði tekið við af Temasek einhvern tíma fyrir 15. öld, eftir að konungsríkið Singapura var stofnað á eyjunni af flóttaprinsi frá Srivijaya, en ástæður nafnskiptanna eru óþekktar. Malajaannálarnir segja að Sang Nila Utama frá Palembang hafi gefið Temasek nafnið Singapura þegar hann mætti undarlegu dýri sem hann taldi vera ljón. Portúgalskar heimildir segja að þessi saga byggist á sögulega konungnum Parameswara sem lýsti yfir sjálfstæði frá Majapahit og setti upp ljónahásæti sem tilkall til Srivijaya-veldisins. Hann var rekinn í útlegð frá Jövu og rændi þá völdum í Temasek.
Þegar borgin var hernumin af Japönum í síðari heimsstyrjöld, nefndu þeir borgina Syonan (昭南) „ljós suðursins“. Singapúr er oft kölluð „garðaborgin“ með vísun í almenningsgarða og trjágarða meðfram götum borgarinnar. Annað gælunafn borgarinnar er „litli rauði punkturinn“ eftir grein sem birtist í The Wall Street Journal Asia árið 1998.
Saga
Samkvæmt Malajaannálum var konungsríkið Singapura stofnað á eyjunni af Sang Nila Utama. Þótt sanngildi frásagna Malajaannálanna sé umdeilt eru margar heimildir frá 14. öld sem greina frá verslunarhöfn á Temasek, undir áhrifum frá bæði Majapahit og Ayutthaya sem var á áhrifasvæði Indlands. Ríkin á Temasek einkenndust af seiglu og stöðugleika. Sögulegar heimildir benda líka til þess að undir lok 14. aldar hafi konungur að nafni Parameswara orðið fyrir árás annað hvort frá Majapahit eða Ayutthaya, sem neyddi hann til að flýja til Malakka þar sem hann stofnaði soldánsdæmið Malakka. Fornleifar benda til þess að aðalbyggðin á Fort Canning hafi verið yfirgefin á þessum tíma, en lítill verslunarstaður hafi lifað áfram í Singapúr einhvern tíma á eftir. Árið 1613 brenndu portúgalskir ræningjar byggðina og eyjan hvarf úr heimildum næstu tvær aldirnar. Þá var Singapúr orðið hluti af soldánsdæminu Johor að nafninu til. Hafsvæðið í kring og verslunarleiðir voru undir yfirráðum Hollendinga eftir að þeir hernámu Malakka.
Yfirráð Breta
Breski landstjórinn Stamford Raffles kom til Singapúr 28. janúar 1819 og áttaði sig fljótt á að eyjan var frá náttúrunnar hendi góður staður fyrir nýja höfn. Eyjan var þá að nafninu til undir yfirráðum Tengku Abdul Rahman, soldánsins af Johor, sem aftur var undir stjórn Hollendinga og Bugisa. Soldánsdæmið var veikt vegna innri átaka. Forsætisráðherra soldánsins og embættismenn hans voru trúir eldri bróður hans, Tengku Long sem var í útlegð á Riau-eyjum. Með aðstoð ráðherrans tókst Raffles að smygla Tengku Long inn í Singapúr. Raffles bauðst til að styðja Tengku Long til að ná soldánsdæminu, auk þess að greiða honum 5.000 dali árlega, og forsætisráðherranum 3.000. Í staðinn gæfi soldáninn Bretum leyfi til að reisa verslunarstað á Singapúr. Formlegur samningur var gerður 6. febrúar 1819.
Árið 1824 var gerður nýr samningur við soldáninn sem færði Bretum yfirráð yfir allri eyjunni. Árið 1826 varð Singapúr hluti af Sundabyggðunum, sem þá voru undir stjórn Breska Indlands. Singapúr varð höfuðstaður landsvæðisins árið 1836. Fyrir komu Raffles bjuggu aðeins um þúsund manns á eyjunni, mest innfæddir Malajar ásamt nokkrum aðfluttum Kínverjum. Árið 1860 hafði mannfjöldinn vaxið í 80.000, þar sem yfir helmingur var kínverskir Singapúrbúar. Margir af þessum fyrstu innflytjendum fluttu þangað til að starfa á pipar- og gambírjurtaplantekrum. Árið 1867 voru Sundabyggðirnar skildar frá Breska Indlandi og sett undir beina breska stjórn. Undir lok 19. aldar, þegar gúmmíiðnaðurinn óx í Singapúr og Malasíu, varð eyjan alþjóðleg miðstöð fyrir flokkun og útflutning á gúmmíi.
Fyrri heimsstyrjöld hafði ekki mikil áhrif á Singapúr þar sem átökin breiddust ekki út til Suðaustur-Asíu. Eina atvikið sem átti sér þar stað var þegar múslimskir sepojar frá Breska Indlandi sem mynduðu setulið þar gerðu uppreisn 1915. Þegar þeir heyrðu orðróm um að það ætti að senda þá til að berjast gegn Tyrkjaveldi, gerðu hermennirnir uppreisn, myrtu foringja sína og nokkra breska borgara áður en uppreisnin var barin niður af herdeildum frá Johor og Búrma.
Eftir styrjöldina reistu Bretar Singapúrflotastöðina sem hluta af vörnum borgarinnar. Hafist var handa 1921 en bygging stöðvarinnar gekk hægt fram að innrás Japana í Mansjúríu árið 1931. Stöðin kostaði 60 milljón dali og var ekki fullbyggð árið 1938, en var samt orðin stærsta þurrkví í heimi, þriðja stærsta flotkví í heimi, og með nægilegt eldsneyti til að knýja allan breska flotann í sex mánuði. Stórar fallbyssur í Fort Siloso, Fort Canning og Fort Labrador vörðu stöðina, auk flugvallar flughersins á Tengah-flugstöðinni. Winston Churchill kallaði hana „Gíbraltar austurlanda“ og í hernaðarmáli var flotastöðin einfaldlega kölluð „austan við Súes“. Breski heimaflotinn var samt staðsettur í Evrópu og Bretar gátu ekki komið sér upp öðrum flota í Indlandshafi. Hugmyndin var að heimaflotinn gæti siglt hratt til Singapúr ef neyðarástand skapaðist. Þegar síðari heimsstyrjöld braust út árið 1939 var flotinn upptekinn við varnir Bretlands og gat ekki varið Singapúr fyrir innrás Japana.
Síðari heimsstyrjöld
Í Kyrrahafsstríðinu lauk Malakkaherför Japana með orrustunni um Singapúr. Þegar breska herliðið, sem taldi 60.000 hermenn, gafst upp 15. febrúar 1942 kallaði Winston Churchill það „mesta áfall og uppgjöf í sögu Bretlands“. Mannfall í liði Breta í bardögum um Singapúr var mikið og nær 85.000 voru tekin höndum. Um 5.000 voru drepin eða særðust, meirihlutinn Ástralar. Mannfall Japana var 1.714 drepin og 3.378 særð. Hernám Singapúr olli þáttaskilum í sögu margra landa, þar á meðal Japans, Bretlands og Singapúr. Dagblöð í Japan lýstu sigrinum sem vendipunkti í gangi stríðsins. Milli 5.000 og 25.000 íbúar af kínverskum uppruna voru myrtir í Sook Ching-fjöldamorðunum sem fylgdu í kjölfarið. Breski herinn ætlaði sér að frelsa Singapúr árið 1945, en stríðinu lauk áður en aðgerðin hófst.
Eftirstríðsárin
Eftir uppgjöf Japana 15. ágúst 1945 tók við stutt skeið óeirða í Singapúr, með útbreiddum ránum og hefndarmorðum. Breskar, ástralskar og indverskar herdeildir undir stjórn Louis Mountbatten tóku formlega við uppgjöf japanskra hermanna á staðnum frá Siehiro Itagaki hershöfðingja, fyrir hönd Hisaichi Terauchi 12. september 1945. Japanski herforinginn Tomoyuki Yamashita var kærður fyrir stríðsglæpi af bandarískri nefnd, en ekki fyrir glæpi sem herir hans frömdu í Malaja eða Singapúr. Hann var dæmdur og hengdur á Filippseyjum 23. febrúar 1946.
Mikið af innviðum í Singapúr höfðu verið eyðilagðir í stríðinu, þar á meðal aðflutningsleiðir og birgðageymslur. Matarskortur leiddi til vannæringar, sjúkdóma og öldu glæpa og ofbeldis. Röð verkfalla árið 1947 varð til þess að opinber þjónusta stöðvaðist, þar á meðal almenningssamgöngur, en seinna sama ár tók efnahagurinn að braggast vegna vaxandi eftirspurnar eftir tini og gúmmíi. Sú staðreynd að Bretum mistókst að verja nýlenduna gegn Japönum breytti ímynd þeirra í augum íbúa Singapúr. Bresk herstjórn í Malaja tók enda 1. apríl 1946 og Singapúr varð sérstök krúnunýlenda. Í júlí 1947 var komið á fót framkvæmdanefnd og löggjafarnefnd og boðað til kosningar sex fulltrúa í löggjafarnefndina árið eftir.
Á 6. áratugnum stóðu kínverskir kommúnistar, með náin tengsl við verkalýðsfélög og kínverska skóla, fyrir skæruhernaði gegn ríkisstjórninni sem leiddi til neyðarástands í Malaja. Uppþot eins og National Service-uppþotin, Hock Lee-strætisvagnauppþotin og Kínversku miðskólauppþotin í Singapúr tengdust þessum atburðum. Singapúrski stjórnmálamaðurinn David Marshall, sem var leiðtogi Verkalýðsfylkingarinnar og hlynntur sjálfstæði, vann fyrstu almennu kosningarnar í Singapúr árið 1955. Hann fór fyrir sendinefnd til London þar sem Bretar höfnuðu hugmyndum hans um fulla sjálfstjórn. Eftir að Bretar höfðu fallist á heimastjórn í öllum málum nema utanríkis- og varnarmálum, sagði hann af sér og Lim Yew Hock tók við. Í kosningum 1959 vann Aðgerðaflokkur alþýðu yfirburðasigur. Landstjóri Singapúr, William Allmond Codrington Goode, varð fyrsti þjóðhöfðingi landsins.
Singapúr í Malasíu
Þann 27. maí 1961 lagði forsætisráðherra Malaja, Tunku Abdul Rahman, óvænt fram tillögu að nýju sambandsríki, Malasíu, sem myndi sameina allar núverandi og fyrrverandi nýlendur Breta í heimshlutanum: Sambandsríki Malaja, Singapúr, Norður-Borneó og Sarawak. Flokkur hans taldi að Malajar frá Borneó myndu jafna út kínverska íbúa Singapúr. Breska ríkisstjórnin taldi að sameining myndi koma í veg fyrir að Singapúr yrði griðland kommúnisma. Aðgerðaflokkurinn hélt þjóðaratkvæðagreiðslu um mögulega sameiningu árið 1962 þar sem kosið var milli ólíkra tillagna að sameiningu, en enginn þeirra fól í sér að hafna sameiningunni alveg. Þann 16. september 1963 sameinuðust Singapúr, Malaja, Norður-Borneó og Sarawak í sambandsríkinu Malasíu samkvæmt skilyrðum Malasíusáttmálans. Samkvæmt sáttmálanum naut Singapúr meira sjálfræðis en önnur fylki Malasíu.
Indónesía var mótfallinn stofnun Malasíu vegna eigin tilkalls til héraða á Borneó og hóf óformleg vopnuð átök, Konfrontasi. Þann 10. mars 1965 sprakk sprengja sem indónesískir hermdarverkamenn höfðu komið fyrir í MacDonald House með þeim afleiðingum að þrjú létust og 33 særðust. Þetta var sú banvænasta af röð sprengjuárása sem voru hluti af Konfrontasi. Tveir hermenn úr sjóher Indónesíu, Osman bin Haji Mohamed Ali og Harun bin Said, voru dæmdir og teknir af lífi fyrir árásina. Skemmdir á MacDonald House voru metnar á 250.000 dali.
Eftir sameiningu kom oft upp ósætti milli Aðgerðaflokksins og ríkisstjórnar Malasíu um bæði þjóðfélagsmál og efnahagsmál. Þrátt fyrir samkomulag um sameiginlegan markað voru áfram hömlur á verslun Singapúr við aðra hluta Malasíu. Vegna þessa ákvað Singapúr að greiða ekki út að fullu lán til Sabah og Sarawak sem áttu að styðja efnahagsþróun þeirra. Brátt sigldu samningaviðræður í strand og ásakanir fóru vaxandi í ræðu og riti á báða bóga. Þetta leiddi til átaka innan Singapúr sem náðu hámarki með kynþáttaóeirðunum í Singapúr 1964. Þann 7. ágúst 1965 ráðlagði forsætisráðherrann, Tunku Abdul Rahman, þingi Malasíu að reka Singapúr úr sambandsríkinu til að koma í veg fyrir frekara blóðbað. Tveimur dögum síðar samþykkti þingið með 126 atkvæðum gegn engu að reka Singapúr úr Malasíu.
Sjálfstæði
Við aðskilnaðinn frá Malasíu varð Singapúr sjálfstætt ríki 9. ágúst 1965. Lee Kuan Yew varð fyrsti forsætisráðherra landsins og Yusof bin Ishak fyrsti forsetinn. Árið 1967 tók landið þátt í stofnun Sambandi Suðaustur-Asíuríkja (ASEAN). Kynþáttaóeirðir brutust út að nýju árið 1969. Lee Kuan Yew lagði áherslu á hraða efnahagsuppbyggingu og stuðning við fyrirtæki, samhliða takmörkunum á lýðræði, sem mótaði Singapúr næstu hálfa öldina. Hagvöxtur var mikill og stöðugur og atvinnuleysi féll niður í 3%. Hagvöxtur hélst í kringum 8% fram til 1999. Á 9. áratugnum hóf Singapúr að skipta yfir í hátækniiðnað eins og kísilflöguiðnaðinn til að halda samkeppnisstöðu sinni gagnvart nágrannaríkjum. Changi-flugvöllur var opnaður 1981 og flugfélagið Singapore Airlines hóf flug þaðan. Singapúrhöfn varð ein af stærstu flutningahöfnum heims og þjónustuiðnaður og ferðaþjónusta uxu líka hratt á þessum tíma.
Aðgerðaflokkurinn hefur verið við völd samfleytt frá sjálfstæði. Margir líta svo á að stjórnarhættir hans séu gerræðislegir vegna strangra reglna um stjórnmálastarfsemi og fjölmiðlun. Til að bregðast við þessu hafa verið gerðar breytingar á stjórnkerfinu, eins og með inngöngu kjördæmalausra þingmanna 1984 til að hleypa allt að þremur þingmönnum frá stjórnarandstöðuflokkum sem höfðu tapað kosningu inn á þing. Árið 1988 voru stofnuð listakjördæmi til að skapa kjördæmi með þingmenn úr fleirum en einum flokki og tryggja aðgang minnihlutaflokka að þinginu. Árið 1990 var ákveðið að tilnefna nokkra þingmenn til að hleypa að fulltrúum utan flokka. Stjórnarskrá Singapúr var breytt árið 1991 til að gera ráð fyrir kjöri forseta Singapúr sem hefur neitunarvald hvað varðar hagnýtingu þjóðarauðlinda og skipanir í opinber embætti.
Árið 1990 tók Goh Chok Tong við af Lee sem annar forsætisráðherra Singapúr. Á embættistíma hans gekk landið gegnum fjármálakreppuna í Asíu 1997 og HABL-faraldurinn 2003. Árið 2004 varð elsti sonur Lee Kuan Yew, Lee Hsien Loong, þriðji forsætisráðherra landsins. Á embættistíð hans hafa meðal annars átt sér stað alþjóðlega fjármálakreppan 2008, lausn deilna við Malasíu um eignarhald á landi við Tanjong Pagar-járnbrautarstöðina og bygging tveggja stórra hótelmiðstöðva, Marina Bay Sands og Resorts World Sentosa. Aðgerðaflokkurinn hlaut sína verstu kosningu í þingkosningum árið 2011 með rétt um 60% atkvæða, vegna deilna um aðflutt vinnuafl og hækkandi framfærslukostnað. Þann 23. mars 2015 dó Lee Kuan Yew og við tók einnar viku opinbert sorgartímabil. Aðgerðaflokkurinn náði aftur að tryggja sér yfirburði í kosningum sama ár með 69,9% atkvæða. Í kosningum 2020 féll fylgi Aðgerðaflokksins aftur niður í 61% meðan stjórnarandstöðuflokkurinn Verkamannaflokkur Singapúr náði 10 af 93 þingsætum sem var met.
Landfræði
thumb|right|Kort. Singapúr nær yfir 63 eyjar en stærsta eyjan er Pulau Ujong. Þaðan eru tvær vegtengingar við Malasíu; Johor–Singapúr-brautin í norðri og Malasíu-Singapúr-brautin í suðri. Stærstar af minni eyjunum eru Jurong-eyja, Pulau Tekong, Pulau Ubin og Sentosa. Hæsti punktur Singapúr er Bukit Timah-hæð sem nær 163,63 metra hæð. Þegar Singapúr var undir breskri stjórn heyrðu Jólaeyja og Kókoseyjar undir landstjórnina en árið 1957 var stjórn þeirra flutt til Ástralíu. Singapúr deildi við Malasíu um yfirráð yfir smáeyjunni Pedra Branca langt austan við megineyjuna en Alþjóðadómstóllinn úrskurðaði Singapúr í hag árið 2008.
Singapúr hefur stækkað mikið vegna landfyllinga. Landsvæðið hefur stækkað úr 581,5 km² á 7. áratug 20. aldar í 721,5 km² árið 2018, sem er stækkun upp á 23%. Áætlað er að land Singapúr verði 766 km² fyrir 2030. Í sumum tilvikum voru búnar til tengingar milli minni eyja til að búa til stærri einingar, eins og í tilviki Jurong-eyju. Singapúr flytur inn sand til uppfyllingar og eftirspurnin er slík að Indónesía, Malasía og Víetnam hafa öll takmarkað eða bannað útflutning sands til Singapúr. Í kjölfarið fór Singapúr að nota sælönd, aðferð frá Hollandi sem felst í að afmarka hafsvæði með landfyllingum og dæla svo sjónum upp úr gerðinu sem myndast.
Náttúra
Vegna þéttbýlisvæðingar hefur Singapúr misst 95% af náttúrulegum skógi. Yfir helmingur af upprunalegum gróðri og dýralífi er nú að finna á náttúruverndarsvæðum eins og Bukit Timah-þjóðgarðinum og Sungei Buloh-votlendinu. Árið 1967 brást stjórnin við hnignun náttúrunnar með því að kynna hugmyndina um „garðaborgina“ til að bæta borgarlífið. Síðan þá hefur 10% af landi Singapúr verið tekið frá fyrir þjóðgarða og verndarsvæði. Stjórnin hefur lagt fram áætlanir til að vernda það villta dýralíf sem eftir er.
Meðal þekktra garða í Singapúr eru Grasagarður Singapúr, sem er á Heimsminjaskrá UNESCO, og Flóagarðarnir sem eru vinsæll ferðamannastaður.
Veðurfar
Í Singapúr ríkir hitabeltisregnskógaloftslag án árstíða, með litlar breytingar á hitastigi og loftþrýstingi, mikinn raka og næga úrkomu. Þar sem kyrrabeltið hefur þar meiri áhrif en staðvindar og fellibylir sjaldgæfir, er þetta miðbaugsloftslag. Hiti sveiflast venjulega milli 25 og 35°C. Þótt hitinn breytist lítið er monsúntími með aukinni úrkomu frá nóvember til janúar.
Milli júlí og október er oft móða í Singapúr vegna kjarrelda í nágrannalandinu Indónesíu, aðallega Súmötru. Singapúr notar ekki sumartíma en er klukkustund á undan dæmigerðu tímabelti á þeirri lengdargráðu sem veldur því að sólin sest seint á kvöldin í janúar og febrúar, eða um 19:25.
Singapúr áætlar að landið þurfi að eyða 100 milljörðum dala yfir hundrað ára tímabil til að verja strönd sína fyrir áhrifum loftslagsbreytinga.
Trúarbrögð
Algengustu trúarbrögðin í Singapúr eru búddatrú. 31% íbúa lýstu sig búddista í nýjasta manntalinu. Önnur útbreiddustu trúarbrögðin eru kristni. Þar á eftir koma íslam, daóismi og hindúatrú. 20% íbúa sögðust ekki aðhyllast nein trúarbrögð. Hlutfall kristinna, daóista og fólks utan trúfélaga fjölgaði um um það bil 3% hvert milli 2000 og 2010, sem hlutfall íbúa.
Allar þrjár helstu greinar búddatrúar eiga sín klaustur og dharma-miðstöðvar í Singapúr: theravada, mahayana og vajrayana. Flestir búddistar í Singapúr eru af kínverskum uppruna og tilheyra mayahana-hefðinni þar sem trúboðar frá Kína hafa boðað hana öldum saman. Vinsældir theravada-búddisma hafa þó farið vaxandi síðasta áratuginn. Margir íbúa Singapúr eru í japanskættaða búddasamfélaginu Soka Gakkai International. Tíbetskur búddismi hefur líka farið hægt vaxandi undanfarin ár.
Deus Salve o Rei
Deus Salve o Rei er brasilískur sjónvarpsþáttur.
1318
thumb|right|[[Nyköpingshus, þar sem hertogarnir bræður Birgis Magnússonar konungs létu lífið.]] Árið 1318 (MCCCXVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
. Fædd
Jarðvatn
Jarðvatn er samheiti um vatn undir jarðaryfirborði, hvort heldur sem það er undir eða yfir grunnvatnsfleti. Jarðvatninu má skipta í þrjá aðalflokka eða lög eftir ástandi þess á hverjum stað. Þetta eru jarðvegsraki, hárpípuvatn og grunnvatn. Mörkin milli þessara laga eru ekki skörp. Gleggstu skilin eru þó við grunnvatnsflötinn. Þar er þrýstingur vatnsins jafn loftþrýstingi, undir honum er hann hærri en yfir honum er vatnsþrýstingurinn lægri loftþrýstingi. Jarðvatnið er sá hluti hringrásar vatnsins sem á sér stað undir yfirborði þurrlendisins (stundum er orðið grunnvatn notað um það sem hér er skilgreint sem jarðvatn).
Jarðvegsraki
Jarðvegsraki og jarðvegsrakabelti (e. soil moisture, soil moisture zone) er efsta lag jarðvatnsins. Yfirborð þess fylgir yfirborði jarðar. Þykkt þess er misjöfn, sums staðar vantar það alveg til dæmis þar sem grunnvatnsflötur er við yfirborð. Holrými milli korna er að hluta fyllt vatni og að hluta lofti. Vatni í jarðvegi má skipta í tvo flokka: Hjúpvatnið er að mestu bundið í jarðlögin með sameindakröftum og liggur sem örþunn himna utan á kornum jarðvegsins. Sigvatnið er laust vatn sem hripar niður í gegn um jarðveginn áleiðis til grunnvatnsins.
Hárpípuvatn
Hárpípuvatn og hárpípubelti (e. capillary water, capillary fringe) myndar þunnt lag yfir grunnvatnsfleti þar sem jarðlögin eru mettuð vatni sem dregist hefur sökum hárpípukrafta upp fyrir grunnvatnsborð. Þykkt þessa lags er eingöngu háð kornastærð eða gropi jarðlaganna. Í grófri möl er það örþunnt, í sandi getur það verið nokkurra cm þykkt en í leir getur það náð nokkrum metrum.
Grunnvatn
Grunnvatn og grunnvatnsbelti (e. groundwater zone) tekur við neðan grunnvatnsborðs. Þar er allt holrými bergsins vatnsfyllt. Þrýstingurinn er hærri en loftþrýstingur. Grunnvatnið er sjaldnast kyrrstætt heldur sígur það hægum straumi undan halla. Grunnvatnsflæðinu má skipta upp í grunnvatnsstrauma. Þar sem grunnvatn flæðir til yfirborðs eru lindir og lindasvæði.
Þegar um er að ræ ða frjálsan grunnvatnsflöt er vatnsþrýstingurinn á hverjum stað í samræmi við dýpið undir grunnvatnsborði. Stundum valda þétt jarðlög því að þrýstingurinn er mun meiri, eða mun minna, en dýpið segir til um. Þegar þrýstingurinn er meiri en samsvarar dýpinu er talað um „þrýstivatn“ (e. artesian water). Sú hæð sem vatnið getur þrýst sér upp í, t.d. í borholu, nefnist „þrýstivatnshæð“ (e. pizometric surface). Stundum er þrýstivatnsborðið hærra en jarðaryfirborð og þar koma lindir upp í ólgandi bullaugum og vatn flæðir upp úr borholum á svæðinu. Á sama hátt og þétt jarðlög geta orsakað þrýstivatn geta þau einnig valdið undirþrýstingi þannig að fleira en eitt grunnvatnsborð er til staðar. Í borun við slíkar aðstæður getur grunnvatnsborðið í borholu lækkað snögglega þegar komið er niður í gegn um þéttu lögin.
Náttfarar
Náttfarar (fræðiheiti: Caprimulgidae) eru af ætt húmgapa.
Rudolf Carnap
Rudolf Carnap (18. maí 1891 í Ronsdorf, Þýskalandi – 14. september 1970 í Santa Monica í Kaliforníu) var áhrifamikill heimspekingur sem starfaði í Evrópu um miðjan 4. áratug 20. aldar og síðar í Bandaríkjunum. Hann var meðlimur í Vínarhringnum og málsvari rökfræðilegrar raunhyggju. Hann taldi að mikið af þeim vandamálum og spurningum sem heimspekingar glíma við væru í raun og veru ekki vandamál heldur afleiðing misbeitingar tungumálsins og að við gætum leyst þau á einfaldan hátt með því að sjá að við værum ekki að beina athygli okkar að réttu hlutunum. Carnap var viss um að með helsta tól heimspekinnar væri því að greina tungumálið rökrétt.
Æviágrip
Rudolf Carnap var fæddur árið 1891 í Ronsdorf í Þýskalandi en flutti ásamt fjölskyldu sinni til Barmen þegar hann var sjö ára eftir dauða föður síns. Hann lærði við Jena Háskóla á árunum 1910 – 1914 þar sem hann lagði stund á nám við efnafræði, stærðfræði og heimspeki. þá hafði hann sérstaklega heimspeki Immanuels Kant og fékk mikinn áhuga á kenningu hans um rúm. Hlé varð á námi hans vegna fyrri heimstyrjaldarinnar, þar sem hann stundaði herþjónustu fram til 1917. Síðan fór hann til Berlínar og nam meira í efnafræði. Upp úr 1920 fór hann að tengjast Vínarhringnum þegar hann kynntist meðal annars Hans Reichenbach sem svo kynnti hann fyrir Moritz Schlick. Hann fluttist til Vínarborgar og gerðist aðstoðarprófessor við Vínarháskóla. Hann átti eftir að verða einn af þekktari meðlimum Vínarhringsins. Carnap flutti svo til Prag í Tékkóslóvakíu og gerðist prófessor við Þýska háskólann þar en vegna seinni heimstyrjaldarinnar fluttist hann til Bandaríkjanna. Hann varð Bandarískur ríkisborgari árið 1941. Hann átti eftir að kenna við nokkra bandaríska háskóla, Chicago-háskóla, Princeton og UCLA. Rudolf Carnap átti fjögur börn frá fyrra hjónabandi sínu sem endaði með skilnaði 1929. Seinni kona Rudolf Carnap framdi sjálfsvíg árið 1964. Rudolf Carnap lést árið 1970 í Santa Monica í Kaliforníu.
Grasygla
Grasygla (fræðiheiti Cerapteryx graminis) er mölfluga af ygluætt. Lirfu yglunar, grasmaðksinns eða grasormsinns svokallaða, er getið í Íslenskum heimildum allt frá 17. öld en hann gat verið svo skæður í túnum að verða plága. Var hann stundum svo skæður að ár voru kölluð grasmaðksár. Heldur hefur dregið úr skaða af völdum grasmaðksinns í seinni tíð með betri ræktun því hann sækir mest í vanrækt tún og því urðu áður fyrr kotbændur oft verst úti.
Brynsnjáldrur
Brynsnjáldrur (fræðiheiti: Scutisorex) eru ættkvísl snjáldra.
Grasygla
Útbreiðsla
Hún er algeng um allt meginland Evrópu norðanverða, um Rússland allt til Síberíu og til nyrstu héraða miðjarðarhafslandanna og Mið-Asíu til Kyrrahafs. Hún finnst einnig á eyjum Evrópu, bæði Bretlandseyjum, Færeyjum og Íslandi. Í Eyjahafi hefur hún fundist á Nýja-Sjálandi. Á Íslandi finnst hún um allt land en er sjaldgæf á miðhálendinu.
Þjóðvegur F208
Þjóðvegur F208 eða Fjallabaksleið nyrðri er hálendisvegur sem liggur frá Þjóðvegi 1 í Vestur-Skaftafellssýslu að Hrauneyjum. Leiðin var áður kölluð Landmannaleið og það heiti er enn oft notað en þó er nokkuð á reiki hvað nákvæmlega skuli teljast til þeirrar leiðar. Oft er Dómadalsleið (Þjóðvegur F225) talin hluti af Landmannaleið.
Grasygla
Útlit og lifnaðarhættir
thumb|300px|left|Grasyglan er auðþekkjanleg á mynstruðum vængjunum, hér er karlfluga sem þekkist á fjöðruðum fálmurum. Grasyglan er með algengari yglum á Íslandi en ein sú minnsta. Þó er stærðarmunur milli kynja og eru kvenflugurnar heldur stærri. Annar munur kynjanna er að karlflugan er með fjaðraða fálmara en kvenflugann þráðlaga. Grasyglan er auðþekkjanleg á skrautlegum vængjunum sem eru brúnir með svörtum deplum og strikaður hvítum rákum en kantur þeirra hvítur. Lirfan er aftur á móti grænleit með mjóum ljósum röndum aftur búkinn.
Alþýðufylkingin
Alþýðufylkingin er íslensk stjórnmálahreyfing sem stofnuð var í Friðarhúsi í Reykjavík 12. janúar árið 2013. Flokkurinn er róttækur vinstri flokkur sem ætlar sér að vera „baráttutæki íslenskrar alþýðu til að bæta hag sinn með því að heimta sitt úr höndum auðstéttarinnar“. Alþýðufylkingunni hefur verið stillt upp sem klofningsframboði úr Vinstri grænum. Forkólfar Alþýðufylkingarinnar, Þorvaldur Þorvaldsson og Vésteinn Valgarðsson voru í stjórn og flokksráði Vinstri grænna en sögðu sig úr flokknum vegna óánægju með hann og ríkisstjórnina. Framboðið var svar við eftirspurn eftir stjórnmálaafli sem staðsetur sig vinstra megin við Vinstri græna.
Grasygla
Útlit og lifnaðarhættir
Kjörlendi Grasyglunar er eins og nafn hennar gefur til kynna hverskonar graslendi. Bæði ræktuð tún eða vilt graslendi en þar, eða í vanrækt, unir hún sér best. Hún er mest á ferðinni á daginn í góðu veðri og sækir þá í ýmis blóm. Einnig er hún stundum á ferðinni á kvöldin eftir að dimmir og sækir þá gjarnan í hverskonar ljós.
Alþýðufylkingin
Stefnumál
Alþýðufylkingin berst skilyrðislaust gegn aðild Íslands að Evrópusambandinu á þeim forsendum að þar ráði auðvaldsskipulag og frjálshyggja ríkjum, og Íslendingar eigi heldur að standa vörð um pólitískt og efnahagslegt fullveldi þjóðarinnar. Flokkurinn mælir með úrsögn Íslands úr Atlantshafsbandalaginu og vill þess í stað að landið beiti sér í þágu friðar og réttlætis á alþjóðavettvangi.
Klúka
Klúka getur átt við:
Grasygla
Útlit og lifnaðarhættir
Flugtími Grasyglunar er langur eða frá seinnihluta júní til september en nær hámarki um hásumarið. Lirfa hennar, grasmaðkurinn, er mikið skaðræði í túnum og öðru graslendi og veldur oft ræktendum miklum búsifjum þegar vel árar hjá maðkinum. Eggin liggja í dvala veturinn og klekst maðkurinn út á vorinn. Hann lifir mest á rótum grasa, helst sveifgrasa og vingla. Hann púpar sig í júní milli grasrótanna og ný kynslóð flugna kemur svo úr púpunum í lok mánaðarins.
Alþýðufylkingin
Stefnumál
Markmiðið verði að heilbrigðisþjónusta og menntun verði án endurgjalds og séu samfélagsleg verðmæti fremur en markaðsvara. Forsenda þess er að létta oki fjármálastarfsemi og að kröfunni um sífellda útþenslu verði létt af hagkerfinu.
Þá segir flokkurinn að einkarekstur eigi rétt á sér í verðmætaskapandi framleiðslu og þjónustu sem teljist ekki til innviða samfélagsins. Atvinnuvegir eigi að vera fjölbreyttir samfara því sem þeir uppfylli þarfir þjóðfélagsins.
Alþýðufylkingin berst fyrir því að auðlindir lands og sjávar verði óframseljanleg sameign þjóðarinnar svo hagnaðurinn skili sér í bættum lífskjörum hennar. Hófleg nýting skuli vera höfð að leiðarljósi og stórauknu fé skuli veitt til þess að auka landgæði og vinna gegn náttúruspjöllum. Varast skal of mikla samþjöppun og einokun bæði hvað landbúnaðinn og ferðaþjónustuna varðar til að koma í veg fyrir rýrnun á landsgæðum.
Alþingiskosningar 2013
Alþýðufylkingin fékk úthlutað listabókstafnum R og bauð fram framboðslista í alþingiskosninganna 2013 í Reykjavíkurkjördæmum norður og suður. Þótt flokkurinn hafi ekki fengið mann kjörinn inn á Alþingi, sögðust félagsmenn stefna á áframhaldandi samstarf og vera komnir til þess að vera. Atkvæði flokksins voru 118, eða um 0,04% af heildarfjölda atkvæða.
Berghleifur
Berghleifur (fræðiheiti: batholith) er bergkvika sem storknað hefur djúpt undir yfirborði jarðar, það er að segja stórt flikki (innskot) úr djúpbergi. Berghleifurinn er venjulega úr graníti eða gabbrói, og stendur svo djúpt að hvergi sér í undirlagið. Graníthleifar eru einkennandi fyrir rætur fellingafjalla og eru taldir hafa myndast við uppbræðslu setbergs. Gabbróhleifar, til dæmis Eystrahorn í Lóni, eru storknaðar kvikuþrær.
Alþýðufylkingin
Alþingiskosningar 2016
Í september 2016 tilkynnti Alþýðufylkingin að hún mundi bjóða fram til Alþingis sama haust. Bauð flokkurinn fram í öllum kjördæmunum nema norðvesturkjördæmi. Hlaut hann samanlagt 575 atkvæði, eða um 0,3%. Mest var fylgið í norðausturkjördæmi, 0,9%.
Bergþórshvoll
Bergþórshvoll er bær í Vestur-Landeyjum sem stendur á vesturbakka Affalls á hæð sem rís hæst í svonefndum Floshóli austan við bæinn. Landið er marflatt en það er mjög víðsýnt þegar staðið er á toppi hólsins. Staðurinn er þekktastur fyrir hlutverk sitt í Íslendingasögunni Brennu-Njáls sögu en þar var heimili hjónanna Njáls og Bergþóru. Vegna sögunnar hafa verið gerðar ýmsar fornleifarannsóknir þar í gegnum tíðina. Bæjarstæðið á Bergþórshvoli er friðlýst.
Ferskeytla
Ferskeytla getur annaðhvort átt við um tiltekinn bragarhátt, eða um ljóð sem samið er samkvæmt reglum þess bragarháttar. Bragarháttur ferskeytlunnar er einn vinsælasti íslenski bragarhátturinn. Hún samanstendur af fjórum víxlrímuðum línum þar sem fyrsta og þriðja lína skulu vera stýfðar en önnur og fjórða tvíliðir. Fyrsta og þriðja línan samanstanda af fjórum bragliðum en önnur og fjórða af þremur.
Alþýðufylkingin
Sveitarstjórnarkosningar 2018
Í sveitarstjórnarkosningunum 2018 bauð Alþýðufylkingin fram í Reykjavík. Hún fékk 149 atkvæði.
Aukalandsfundur 2018
Flokkurinn hélt aukalandsfund 6.-7. október 2018. Þar var Þorvaldur Þorvaldsson endurkjörinn formaður en varaformaðurinn, Vésteinn Valgarðsson, sté til hliðar og Þorvarður B. Kjartansson var kjörinn varaformaður. Fleiri breytingar urðu á forystunni, en auk þeirra ákvað flokkurinn að stefna ekki að nýju framboði til Alþingis eða sveitarstjórna á næstunni, heldur einbeita sér þess í stað að grasrótarstarfi og starfi með frjálsum félagasamtökum.
Bergþórshvoll
Fornleifarannsóknir
Bæði fyrr og síðar hefur fólk reynt að átta sig á lýsingum Njáls sögu á brennunni og koma þeim heim og saman við staðhætti á Bergþórshvoli. Eldri rannsóknir (t.d. Kristians Kaalund sem kom þar 1877) miðuð fyrst og fremst að því að skýra atburðarásina eins og henni er lýst í sögunni en seinna fóru fræðimenn að leita að ummerkjum um brennuna sjálfa í bæjarhólnum. Þeir sem hafa gert uppgrefti á Bergþórhvoli eru Sigurður Vigfússon, Matthías Þórðarson og Kristján Eldjárn og Gísli Gestsson.
Ferskeytla
Til að tryggja rétta stuðlasetningu verður að vera stuðull í þriðja braglið fyrstu og þriðju línu.
Dæmi um rétt kveðna ferskeytlu:
Bergþórshvoll
Rannsókn Sigurðar Vigfússonar
Sigurður Vigfússon skráði fornleifar á vegum hins Hins íslenska fornleifafélags í lok 19. aldar þegar áhugi á sögustaðafornleifafræði var sem mestur. Rannsóknir hans miðuðu einkum að því að láta fornleifar varpa ljósi á sögurnar. Á Bergþórshvoli las Sigurður í landslagið og bar saman við Njás sögu og taldi sig meðal annars finna Dalinn sem getið er í sögunni. En hann gróf líka nokkra grunna skurði, fyrst 1883 og aftur 1885. Hann fann m.a. brenndar viðarleifar sem honum fannst augljóst að hlyti að koma úr brennunni og leifar af hvítu efi. Sigurður lét gera efnafræðilega rannsókn á hvíta efninu og niðurstaðan var að það væri einhverskonar mjólkumat. Sigurður ályktaði því sem svo að hann hefði fundið skyr Bergþóru.
Rannsókn Matthíasar Þórðarssonar
Matthías Þórðarson þjóðminjavörður (1907-1947) gerði umfangsmikinn uppgröft á Bergþórshvoli 1927, 1928 og 1931. Þegar hann fór að Bergþórhvoli var búið að slétta hólinn og túnið í kring þannig að ekki sást í leifarnar sem höfðu verið á yfirborði þegar Sigurður Vigfússon heimsótti staðinn. Matthías gróf í gegnum margar byggingar, samtals 50 hús eða herbergi sem spanna Íslandssöguna frá víkingaöld til 19. aldar. Við uppgröftinn komu í ljós um 800 gripir. Rannsókn Matthíasar á Bergþórshvoli var án efa langstærsti fornleifauppgröftur sem fram hafði farið á Íslandi til þess tíma og var í fyrsta skipti sem heill bæjarhóll var grafinn upp í heild sinni á öllu Norður Atlantshafssvæðinu. Engu að síður virðast niðurstöðurnar hafa valdið vonbrigðum því Matthías fann engar vísbendingar um að heill bær hafi brunnið og tók aldrei saman skýrslu um rannsóknina.
Rannsókn Kristjáns Eldjárns og Gísla Gestssonar
Árið 1951 grófu Kristján Eldjárn og Gísli Gestsson aftur á Bergþórshvoli. Rannsókn þeirra var gerð í samhengi við fyrirhugaða útgáfu Njáls sögu á vegum Hins íslenska fornritafélags. Þeir grófu á öðrum stað í hólnum en Matthías og fundu þar brunna húsrúst á miklu dýpi. Hún reyndist vera af stóru fjósi með lítilli hlöðu. Í skýrslu um uppgröftinn gerðu þeir einnig grein fyrir helstu niðurstöðum úr rannsókn Matthíasar og er sú samantekt eina fræðilega greinargerðin sem til er um hana. Seinna lét Kristján gera kolefnisaldursgreiningu á sýni úr fjósinu og benti hún til seinni hluta víkingaaldar.
Palladín
Palladín er frumefni með efnatáknið Pd og sætistöluna 46 í lotukerfinu. Þetta er sjaldgæfur, stálhvítur hliðarmálmur í platínuflokknum og er unninn úr kopar- og nikkelgrýti. Það er aðallega notað sem hvati í iðnaði og í skartgripi.
Almenn einkenni
Palladín er mjúkur, stálhvítur málmur sem efnafræðilega líkist platínu. Það tærist ekki í snertingu við loft og hefur minnsta eðlismassa og lægsta bræðslumark allra málma í platínuflokknum. Það er mjúkt og sveigjanlegt þegar það er dregið og eykst í styrk og hörku þegar það er unnið kalt. Hægt er að vinna efnafræðilega á palladíni með brennisteinssýru og saltpéturssýru en það leysist hægt upp í saltsýru. Þessi málmur hvarfast heldur ekki við snertingu við súrefni við venjulegt hitastig.
Þessi málmur hefur þann óvenjulega eiginleika að geta drukkið í sig 900 sinnum eigið rúmmál af vetni við stofuhita. Tilgátur eru um að það myndi hugsanlega palladínhýdríð (Pd2H) en ekki er ljóst ennþá hvort það sé raunverulegt efnasamband.
Algeng oxunarstig palladíns eru +2, +3 og +4. Þess má þó geta að nýlega hafa verið búin til palladínefnasambönd þar sem palladínið hefur oxunarstigið +6.
Kjölur (skip)
thumb|right|Seglskúta með kjölinn niður úr skrokknum. Kjölur skips er neðsti hluti skrokksins, sem teygir sig stafna á milli og myndar þannig „hryggjarsúlu“ skipsins. Kjölurinn gefur skipinu „kjölfestu“, þ.e. eykur stöðugleika þess og kemur í veg fyrir að það rási til hliðanna. Þegar hefðbundin tréskip eru smíðuð er kjöltréð fyrsti hlutinn sem lagður er í mótið og hinir hlutar skipsins smíðaðir utanum það. Talað er um að leggja kjöl að skipi og markar sú athöfn oft formlegt upphaf skipasmíðinnar. Ýmis konar hjátrú er tengd kjöltrjám.
Dýpt
Dýpt kallast lóðrétt fjarlægð mæld frá yfirborði vökva eða jarðar, en einnig er talað um dýpt íláts eða keralds, sem gefur hugmynd um rúmtak þess.
Kjölur (skip)
Djúpristur kjölur á nútímaseglskútum er hins vegar eins og uggi sem kemur niður úr skipinu og hefur þann tilgang að breyta hliðarátaki vinds í seglin í framhreyfingu. Annar tilgangur kjalarins er að verka sem ballest á móti hliðarátaki vindsins og koma í veg fyrir að báturinn fari á hliðina.
Palladín
Notkun
Fínskipt palladín er góður hvati og er notað til að hraða vetnisbindingar- og vetnissviptingarferlum, og til að kljúfa jarðolíu. Það er einnig málmblandað og notað í skartgripi. Önnur not má nefna;
Kjölur (skip)
Sumir farkostir, t.d. flatbytnur og svifnökkvar hafa ekki kjöl geta því siglt á grynnra vatni en kjölskip á kostnað kjölfestu.
Skartgripur
thumb|250px|Hengiskraut með [[rafi]]
Skartgripir eru smáir skrautlegir munir sem fólk setur á sig, svo sem nælur, hringar, hálsmen, eyrnalokkar og armbönd. Skartgrip má setja á líkamann eða festa við fatnað. Orðið er einkum haft um varanlega muni en ekki blóm eða annað forgengilegt skraut. Í nokkrar aldir hefur venjan verið sú að búa til skartgripi úr málmi og gimsteinum en önnur efni eins og skeljar og plöntuefni eru líka notuð. Skartgripir eru meðal elstu fornleifa sem fundist hafa, en sá elsti er 100.000 ára gömul hálsfesti úr sniglaskeljum.
Helstu form skartgripa eru misjöfn eftir menningarheimum en breytast ekki mikið í tíma. Til dæmis eru vestræn skartgripaform sem við þekkjum í dag mjög svipuð fornum skartgripum. Í öðrum menningarheimum hafa nef- og ökklaskartgripir gegnt stærri hlutverki en í vesturheimi.
Skartgripir eru búnir til úr fjölda ólíkra efna, en gimsteinar og svipuð efni eins og raf og kórall, eðalmálmar (oft gulli eða silfri), perlur og skeljar eru öll notuð víða um heim. Glerungur er líka mikilvægt efni í skartgripagerð. Skartgripir eru oft bornir sem stöðutákn eða gegna öðru táknrænu hlutverki. Fyrir suma hafa skartgripir trúarlega merkingu. Til eru skartgripir fyrir næstum alla líkamshluta, frá hárspennum að táhringum og jafnvel kynfæraskartgripir.
Hefðir um það hvaða skartgripi fólk setur á sig eftir kyni og aldri eru mismunandi eftir löndum. Fullorðnar konur eru sá hópur sem setur flesta skartgripi á sig. Á vesturlöndum í dag bera karlar oftast færri skartgripi en konur.
Kalli á þakinu (1974 teiknimynd)
Kalli á þakinu (s. Karlsson på taket) er sænsk teiknimynd frá árinu 1974. Myndin er byggð á þremur sögum Astrid Lindgren.
Stjarneðlisfræði
Stjarneðlisfræði er undirgrein stjörnufræðinnar sem fæst við eðlisfræði alheimsins þ.á m. efnislega eiginleika stjarna og stjörnuþoka á borð við skærleika, þéttleika, hita og efnafræðilega uppbyggingu. Þeir sem leggja stund á stjarneðlisfræði kallast stjarneðlisfræðingar.
Christian Wörns
thumb|Varnarjaxlinn Christian Wörns Christian Wörns (fæddur 10. maí 1972) er fyrrverandi knattspyrnumaður frá Þýskalandi og lék alls 66 landsleiki með landsliðinu. Hann varð þýskur meistari með Borussia Dortmund og bikarmeistari með Bayer Leverkusen.