cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kepler-22b
Kepler-22b er fyrsta fjarreikistjarnan sem Kepler-geimsjónauki NASA hefur fundið í lífbelti stjörnu sem líkist sólinni okkar. Ekki er vitað hvort þar þrífist líf.
Margeir Pétursson
Margeir Pétursson (15. febrúar 1960) er stofnandi og núverandi stjórnarformaður MP Banka og héraðsdómslögmaður. Hann er einnig stórmeistari í skák og hefur verið frá árinu 1986.
Ritstörf
King's Indian Defence: Averbakh Variation (Kóngsindversk vörn, Averbakh afbrigði). Bókin var gefin út árið 1996 af Cadogan chess books sem nú kallast Everyman chess. Bókin var ein sú fyrsta sem skrifuð var um Averbakh afbrigðið.
Víðidalur (Skagafirði)
Víðidalur á Staðarfjöllum er eyðidalur á sýslumörkum Skagafjarðarsýslu og Austur-Húnavatnssýslu og er hluti af Staðarfjöllum, afréttarlandi sem tilheyrði áður Reynistað að mestu. Dalurinn liggur sem næst frá norðri til suðurs og er rúmlega 15 km langur. Hann er að mestu leyti í 250-320 metra hæð yfir sjávarmáli, nokkuð breiður og dalbotninn sumstaðar vel gróinn.
Á miðöldum virðist hafa verið nokkur byggð í Víðidal og á einum bænum, Helgastöðum, var kirkja eða að minnsta kosti bænhús. Engar skjalfestar heimildir eru þó til um þessa byggð fyrr en í bréfi frá Birni Jónssyni fræðimanni á Skarðsá frá miðri 17. öld og ekki er víst hvenær byggðin lagðist í eyði; ýmist er sagt að það hafi verið í Svarta dauða eða plágunni síðari.
Á síðari öldum var aðeins einn bær í byggð í Víðidal, Gvendarstaðir. Þeir voru nyrst í dalnum og fóru í eyði 1898. Af sumum hinna bæjanna sjást enn einhverjar rústir eða tún en þær eru sagðar hafa verið: Þverá, Svartagil, Rauðagil, Þúfnavellir, Helgastaðir, Hrafnagil og hugsanlega Atlastaðir.
Á Þúfnavöllum í Víðidal er nú skáli Ferðafélags Skagfirðinga.
Amflora
Amflora er erfðabreytt kartöfluyrki. Hún er mjög mjölmikil og var aldrei framleidd til manneldis heldur sem hráefni í kartöflusterkjuiðnaði.
Sterkja í venjulegri kartöflu er úr tveimur þáttum - amylopectin og amylose. Báðir þessir þættir eru jafngildir sem næring en í iðnaði er ekki hægt að nota þá saman því þeir hafa mismunandi eiginleika. Í sterkjuiðnaði þarf eingöngu þykkniseiginleika amylopectin. Aftur á móti er gelmyndun amylose þáttarins óæskileg og getur truflað ákveðin ferli. Það krefst orku og vatns að skilja þessa þætti í sundur. Rannsakendur við plöntuvísindastöð BASF þróuðu nýja erfðabreytta sterkjukartöflu undir heitinu Amflora en þessi tegund framleiðir sterkju sem er nánast eingöngu úr amylopectin.
Amflora hefur verið ræktuð í Þýskalandi frá 2006 en ræktun var um þriggja ára skeið (frá mars 2010 til ársins 2013) leyfð í Evrópusambandinu. Dómstóll Evrópusambandsins komst að þeirri niðurstöðu að útgáfa leyfisins hafi ekki verið í samræmi við reglur og ógilti ræktunarleyfi fyrir Amflora.
Matthias Maurer
Matthias Josef Maurer (fæddur 18. mars 1970 í St. Wendel í þýska sambandslandinu Saarlandi) er menntaður verkfræðingur með doktorsgráðu í efnisfræði og geimfari hjá ESA.
Súlueyjar
thumb|right|Súlueyjar Súlueyjar eru eyjaklasi í Kyrrahafi sem myndar norðurmörk Súlavesíhafs og suðurmörk Súluhafs. Eyjarnar liggja í röð frá norðausturhluta Borneó til suðurhluta Filippseyja (Mindanaó). Eyjarnar eru hluti af Sjálfstjórnarhéraðinu íslamska Mindanaó á Filippseyjum. Eyjarnar voru hluti af Soldánsdæminu Súlu frá 1405 til 1915 þegar völd þess voru lögð niður. Þá höfðu Bretar lagt norðurhluta Borneó undir sig sem varð hluti af Malasíu og Spánverjar eyjarnar sem urðu hluti af Filippseyjum.
Matthias Maurer
Fyrsta geimflug hans var áætlað að vera til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar ISS þann 31. október 2021 með SpaceX Crew-3 geimfluginu, en NASA frestaði fluginu vegna veðurs til 3. nóvember og þann 1. nóvember tilkynnti NASA að það verður aftur frestað og að flugið gæti byrjað í fyrsta lagi þann 6. nóvember 23:36 EDT. Geimskotið varð þá þann 10. nóvember 21:03 EST. Nafn ISS-leiðangurs hans, sem er gefið af ESA, er Cosmic Kiss.
Kauphöll
thumb|250px|[[Kauphöllin í New York er stærsta í heimi]]
Kauphöll er skipulagður markaður þar sem salar og kaupendur geta keypt og selt verðbréf og skuldabréf á verðum sem markaðurinn fastsetur. Hrávörur og auðlindir svo sem olía og rafmagn eru líka keyptar og seldar í kauphöll. Kauphallir gera fyrirtækjum keypt að safna fjármagni og borga hluthöfum arðgreiðslur.
Fyrirtæki sem eru skráð í ákveðinni kauphöll geta gefið út hlutabréf, sem eru þá seld og keypt af öðrum. Auk þess er verslað með verðbréfasjoði, afleiður og skuldabréf. Fyrir tilkomu tölvuvæðra verslunarkerfa var verslað á einum stað, en í dag er hægt að selja og kaupa hvar sem er.
Í kauphöll ræðast verð hlutabréfa af framboði og eftirspurn eins og í öðrum frjálsum mörkuðum.
Czesław Miłosz
Czesław Miłosz (30. júní 1911 – 14. ágúst 2004) var pólskt skáld, rithöfundur og þýðandi. Czesław Miłosz fæddist í Šateiniai (Pólska: Szetejnie) í Litáen, en hann leit alla tíð á sig sem pólskt skáld. Hann sagði þó eitt sinn í viðtali: Ég er Litái sem var ekki gefið að vera Litái. Hann hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1980.
Czesław Miłosz var virkur í andspyrnuhreyfingunni gegn Þjóðverjum í Seinni heimsstyrjöldinni, en kaus að setjast að í Bandaríkjunum á sjötta áratug 20. aldar, og kenndi lengi vel við háskólann í Berkeley. Uppgjöri sínu við kommúnismann lýsir Miłosz í bókinni Hugsun í ánauð. Miłosz er talinn hafa náð mestum árangri í ljóðagerð, en hann var einnig atkvæðamikill ritgerðahöfundur og þýðandi. Meðal þess helsta á þýðingasviðinu sem liggur eftir hann er Jobsbók á pólsku, en biblíuefni og klassísk minni eru áberandi í skáldskap hans.
Ed Asner
thumb|Asner, [[2017]] Eddie Asner (15. nóvember 1929 – 29. ágúst 2021) var bandarískur leikari og gamanleikari.
Ágúst
Ágúst eða ágústmánuður er áttundi mánuður ársins í gregoríska tímatalinu með 31 dag og er nefndur eftir Ágústusi Caesar. Mánuðurinn hefur svo marga daga vegna þess að Ágústus vildi jafn marga daga og júlí sem er nefndur eftir Júlíusi Caesar. Mánuðurinn er þar sem hann er vegna þess að Kleópatra dó á þessum tíma.
Áður en Ágústus endurskýrði mánuðinn hét hann Sextilis á latínu því hann var sjötti mánuðurinn í rómsverska tímatalinu en það tímatal byrjaði í mars.
Mineral-sýsla, Vestur-Virginíu
thumb|Mineral County, Vestur-Virginíu Mineral er sýsla í austurhluta Vestur-Virginíu í Bandaríkjunum. Íbúafjöldi sýslunnar var 27.078 árið 2000. Sýslan er 852 km² að flatarmáli. Sýslan dregur nafn sitt af steinefni.
Línustrik
thumb|250px|right|Rúmfræðileg útskýring á línustriki.
Strik eða línustrik er í rúmfræði hluti línu sem er táknað með tveimur punktum, og inniheldur alla punkta línunnar á milli endapunktanna.
Dæmi um línustrik eru t.d. hliðar þríhyrninga og ferhyrninga.
Skilgreining
Ef V\,\! er vigurrúm yfir \mathbb{R} eða \mathbb{C}, og L\,\! er hlutmengi af V,\,\! þá er L\,\! strik ef hægt er að setja það upp sem:
fyrir einhverja vigra þar sem  en í því tilfelli eru vigrarnir \mathbf{u} og  kallaðir endapunktar hjá L.\,\!
Stundum verður að gera greinarmun á milli „opins“ og „lokaðs“ striks. Þá skilgreinir maður lokað strik eins og gert er að ofan og opið línustrik sem hlutmengi L\,\! sem hægt er að setja upp sem:
fyrir einhverja vigra með
Maajid Nawaz
thumb|Maajid Nawaz (2018). Maajid Usman Nawaz (fæddur þann 2. nóvember 1978) er breskur aðgerðarsinni, rithöfundur, stjórnmálamaður, útvarps-og blaðamaður.
Nawaz fæddist í Essex í bresk-pakistanska fjölskyldu. Hann hefur lært lögfræði og arabísku og er með meistaragráðu í stjórnmálaheimspeki. Nawaz er fyrrum meðlimur íslamistahópsins Hizb ut-Tahrir og var handtekinn í Egyptalandi árið 2001 fyrir tengsl sín við hópinn. Þegar hann var í fangelsi hóf hann að lesa bækur um mannréttindi og var í tengslum við Amnesty International. Honum var sleppt árið 2006 og síðar yfirgaf hann Hizb ut-Tahrir og ákvað að fylgja veraldlegri túlkun á íslam.
Nawaz gaf bók um reynslu sína sem heitir Radical. Hann stofnaði einnig Quilliam stofnunina árið 2007 með fyrrum íslamistum sem leitast við að gagnrýna og sporna við íslamisma og styður tjáningarfrelsi.
Árið 2015 bauð hann sig fram í þingkosningum fyrir Liberal Democrats-flokkinn í London. Nawaz hefur verið ráðgjafi breskra stjórnvalda frá valdatíð Tony Blair í baráttu gegn hryðjuverkum. Hann er tíður gestur í umræðuþáttum.
Landnám ríkisins
Landnám ríkisins var opinber íslensk ríkisstofnun sem starfaði frá 1946 til 1984 og hafði með höndum stofnun nýbýla í landbúnaði og margvísleg önnur tengd verkefni. Landnám ríkisins sá um að skipuleggja ræktun lands og stofnun nýrra bændabýla með það fyrir augum að efla landbúnað, auka atvinnu og styrkja efnahagslíf landsins. Stofnunin heyrði undir landbúnaðarráðuneytið og var landnámsstjóri framkvæmdastjóri hennar.
Stofnun og upphaf
Lögin um landnám ríkisins og húsbyggingar í sveitum, nr. 108 9. okt. 1941 með breytingum 1942, kváðu á um landnám við þorp, kaupstaði og í sveitum landsins með fjárveitingum frá ríkissjóði. Í fyrsta lagi var um ræktun lands og undirbúning ræktunar að ræða, þar sem skilyrði til þess voru góð og landið í eigu ríkisins. Einnig var heimilt að kaupa land til ræktunar. Nýbýlastjórn hafði umsjón með öllum framkvæmdum vegna landnámsins. Landám við þorp og kaupstaði var miðað við ræktað land sem væri um 2 hektarar að flatarmáli en líka nauðsynlegt beitiland. Ríkið gerði girðingar og fullræktaði landið. Í sveitum var miðað við, að tún hvers býlis gæti orðið minnst 10 hektarar auk beitilands. Ríkið kostaði girðingar og framræslu landsins og einnig fullræktun á 4 hekturum eða meira. Ríkið lét einnig í öllum tilvikum leggja nauðsynlega vegi, vatnsleiðslur og frárennslislagnir. Framkvæmdir við landnám í sveitum var miðað við að stofna ekki minna en fimm samliggjandi býli. Fasteignamat á hverri jörð og lóð skyldi láta gera þegar framkvæmdum væri lokið þar. Jarðirnar skyldi leigja með erfðaleigu og giltu um það lög nr. 8 frá 1936, um óðalsrétt og erfðaábúð. Ábúendur áttu kost á að kaupa jarðirnar á fasteignamatsverði en uppfylla þurfti þá skilmála sem almennt giltu um sölu þjóð- og kirkjujarða til einstaklinga. Lögin um landnám ríkisins frá 1941 byggðu á eldri lögum frá 1936 sem voru nefnd nýbýlalögin.
Skilyrði og reglur
Um byggingar íbúðarhúsa, útihúsa og viðbótarræktun lands giltu sérstakar reglur, og voru þær mismunandi eftir hvort landnám var í sveit eða nálægt kaupstöðum eða þorpum. Um slíkar byggingar og ræktun í sveit giltu lánskjör sem greint er frá í lögum nr. 8 frá 1. febr. 1936, um erfðaábúð og óðalsrétt. Um býli nálægt kaupstöðum og þorpum giltu lög nr. 31 frá 1929 um byggingar og landnámssjóð. Á meðan landnámi og byggingu stóð var viðkomandi ábúendum heimilt að leggja fram vinnu sína við verkið, en að því loknu var vinnuframlag þeirra metið og lagt að jöfnu við tiltekna eign í mannvirkjunum. Skylt var Nýbýlastjórn að fá umsögn sveitarstjórnar á svæðinu og tillögur hennar, og greinargerð um hver áhrif stofnun nýbýlanna hefði á annan landbúnað sem fyrir var á svæðinu og afkomu þeirra sem hann stunduðu, svo og á sveitarfélagið. Stjórn Búnaðarfélags Íslands hafði úrskurðarvald ef ágreiningur varð milli viðkomandi sveitarstjórnar og Nýbýlastjórnar, en endanlegt úrskurðarvald hafði landbúnaðarráðherra.
Hugmyndir um hlutverk
Árið 1945 var staðan sú að lögin um Landnám ríkisins höfðu verið samþykkt fyrir nokkrum árum, en framkvæmdir samkvæmt lögunum voru takmarkaðar við fremur lágar fjárveitingar. Nýbýlalöggjöfin hafði að markmiði að styðja nýja bændur til að hefja búskap á hentugum stöðum í sveitum. Til þess átti að nota land í ríkiseign. Hinsvegar átti að skipta löndum jarða sem fyrir voru í minni einingar, t.d. með því að ríkið keypti þær og skipti þeim síðan upp. Þá voru uppi hugmyndir um samvinnubyggðir í nýbýlahverfunum. Hugmyndin var sú að bændur gætu stofnað til samvinnu eða einskonar samyrkjubúskapar um tilteknar búgreinar sín á milli.
Árið 1940 hafði Hermann Jónasson, þáverandi landbúnaðarráðherra, skipað Steingrím Steinþórsson ásamt Ingimar Jónssyni og Valtý Stefánssyni í nefnd til að gera tillögur um heppilega staðsetningu nýrra byggðahverfa í sveitum landsins. Nefnd þessi lagði til að eftirtaldar jarðir í Ölfusi yrðu keyptar af ríkinu með þetta í huga: Hvammur I og II, Kirkjuferja og Kirkjuferjuhjáleiga, Þórustaðir, Árbær og Hellir.
Dreifbýli Íslands varð að styrkja og efla framleiðslu þar. Ef byggð landsins færðist að langstærstum hluta til þéttbýlis við sjávarsíðuna myndu menningarverðmæti glatast. Sauðfjárræktin er og var  önnur stærsta búgrein landsins, og hana er ekki hægt að stunda nema í sveitum. Fyrirsjáanlegt var að talsverður fjöldi jarða myndi fara í eyði. Til þess að ungt fólk fengist til að búa í sveit og stunda búskap væri nægilegt framboð á landrými og opinber stuðningur við að hefja búskap nauðsynlegur. Nauðsyn væri á að rafvæða sveitirnar sem fyrst, leggja síma og hitaveitur, leggja vegi og bæta samgöngur, þurrka landið og stækka tún auk þess að vélvæða landbúnaðinn. Það síðarnefnda hafi verið erfitt á árum heimsstyrjaldarinnar síðari, en standi vonandi til bóta. Þó sé alveg ljóst að ríkið verði að hafa forystu í þessum efnum með stórfelldum fjárframlögum á öllum þessum sviðum. Í viðbót við þetta þurfi að efla sheimilisiðnað í sveitum, ullarvinnslu, framleiðslu smærri hluta úr tré svo sem leikfanga og handverkfæra, til að eldra fólk og fatlað geti haldið áfram að búa þar. Auk þess þurfi að efla menningarstarfsemi og skemmtanalíf í sveitunum. Allt séu þetta þættir í að styðja búsetu í dreifbýli og stöðva þann fólksflótta sem hafi verið úr sveitum í þéttbýli. Taldi Steingrímur allt benda til þess að ríkið yrði jafnvel að byggja öll hús á mörgum nýjum jörðum.
Þúsund nýbýli stofnuð
Með stofnun Landnáms ríkisins var hvatt til búsetu í sveitum. Fyrstu tuttugu árin eftir stofnun þess voru nærri eitt þúsund nýbýli sett á fót víðsvegar um landið.
Mús (aðgreining)
Mús getur átt við eftirfarandi:
Landnám ríkisins
Þúsund nýbýli stofnuð
Samkvæmt athugun sem Landnám ríkisins birti árið 1965 voru meira en 7200 skráðar bújarðir á Íslandi. Um fjórðungur þessara jarða eða 1800 voru í eyði. Um þessar eyðijarðir komust menn að þeirri niðurstöðu að aðeins helmingur þeirra geti talist byggilegur miðað við nútímakröfur um landbúnað. Talað var um að eðlilegt væri að langflestir bændur ættu jarðir sínar, en um hinar sem óbyggilegar voru væri best að þær væru í eigu íslenska ríkisins. Með því að vera í ríkiseign væru skapaðar forsendur fyrir ráðstöfunarrétti ríkisins yfir þessu landi. Væri þá auðvelt að sameina eyðijarðirnar við aðrar jarðir í ábúð, koma þeim í byggilegt horf eða breyta þeim í afréttir, allt eftir því sem hentugt væri á hverjum stað.
Mús (aðgreining)
Muis (dubbelsinnig) Maus Muis
Landnám ríkisins
Grænfóðurverksmiðja í Gunnarsholti
Árð 1961 var stofnuð grænfóðurverksmiðja í Gunnarsholti. Verksmiðjan framleiddi heyköggla úr íslensku grasi og grænfóðri sem var hraðþurrkað og ræktað á staðnum, og einnig grasfræ til sáningar. Landnám ríkisins rak verksmiðjuna í umboði landbúnaðarráðuneytisins. Í fyrstunni var ræktað bygg, en síðar tilteknar íslenskar grastegundir. Verksmiðjan sparaði umtalsverðan gjaldeyri því framleiðsla hennar kom í stað erlendra fóðurvara. Sem dæmi um framleiðsluna þá voru framleidd 1436 smálestir af graskögglum í verksmiðjunni árið 1975. Árið 1979 var framleiðslan 2713 smálestir og 3.185 smálestir árið 1982. Vaxandi eftirspurn var eftir framleiðslu verksmiðjunnar og þóttu graskögglar gefast vel í sauðfjárrækt til vorfóðrunar og um fengitímann, og einnig almennt. Einnig voru graskögglar notaðir handa kúm.
Skráning landamerkja
Árið 1972 hófst Landnám ríkisins handa um stórt verkefni. Þetta var að skrá og ganga frá landamerkjum allra íslenskra jarða. Verkefnið sunnanlands hófst undir Eyjafjöllum. Allar jarðir skyldu nákvæmlega mældar og þessar mælingar m.a. staðfestar með ljósmyndun úr flugvélum. Reistar voru stangir á endamörkum landamerkja, síðan var hvítur dúkur festur niður með hælum og flugvél útbúin myndavél flaug síðan yfir og tók myndir. Var lögð áhersla á að gera þetta allt sem nákvæmast.
Landnámsstjórar
Aðeins tveir menn störfuðu sem landnámsstjórar við Landnám ríkisins. Þeir voru, í réttri tímaröð, Pálmi Einarsson, f. 22.08. 1897, d. 19.09. 1985, var landnámsstjóri frá 1947. Við starfinu tók Árni Jónsson, f. 19.01. 1914, d. 3.3. 2008. Stefán Himar Sigfússon, f. 20. ágúst 1934, d. 24. febrúar 2002, hóf störf hjá Landnámi ríkisins árið 1960 og varð fljótlega fulltrúi landnámsstjóra. Hann var verksmiðjustjóri grænfóðurverksmiðjunnar í Gunnarsholti um langt árabil. Árið 1973 fluttist hann til Landgræðslu ríkisins þar sem hann varð fulltrúi landgræðslustjóra, og sá þar m.a. um áburðar- og frædreifingu með DC-3 flugvél landgræðslunnar, Páli Sveinssyni.
Landnám ríkisins lagt niður
Í mars 1984 lagði ríkisstjórnin fram frumvarp á Alþingi um að leggja Landnám ríkisins niður. Öll verkefni stofnunarinnar, svo sem stofnun nýbýla, endurbygging jarða og húsa, umsjón og vinna við jarðaskrá o.s.frv. færðist til landbúnaðarráðuneytisins. Hvað snerti rekstur grænfóðurverksmiðja eða heykögglaverksmiðja, eins og þær voru oftast nefndar, og sem Landnám ríkisins hafði séð um, var áætlað að setja ný lög um stofnun og rekstur slíkra verksmiðja.
Sundaeyjar
thumb|right|Kort sem sýnir Indónesíu Sundaeyjar eru eyjaklasi í Malajaeyjaklasanum. Þær skiptast í Stóru-Sundaeyjar og Litlu-Sundaeyjar. Eyjarnar tilheyra fjórum löndum: Indónesíu, Malasíu, Brúnei og Austur-Tímor. Eyjan Borneó skiptist milli Indónesíu, Brúnei og Malasíu.
Gljúfrasmiður
thumb|250px|Gljúfrasmiður sumarið 2011 Gljúfrasmiður er foss í Jökulsá á Fjöllum skammt sunnan við ármót Kreppu og Jökulsár.
Tölvumús
thumb|right|Nútíma tölvumús með algengustu eiginleikunum; tveimur tökkum og skrunhjóli. Tölvumús eða mús er miðunartæki í tölvu sem er hannað til að nema tvívíðar hreyfingar hennar á yfirborðinu fyrir neðan. Músin samanstendur af litlu hulstri, sem er haldið af annarri hendi notandans, og einum eða fleiri tökkum. Stundum hafa þær einnig aðrar viðbætur, svo sem „skrunhjól“, sem gerir notandanum kleift að framkvæma kerfis-tengdar aðgerðir, eða auka tökkum eða öðrum eiginleikum sem gefa notandanum meiri stjórn á aðgerðum. Hreyfing músarinnar útfærist að jafnaði í hreyfingu músarbendils á skjá notandans.
Nafnið
Nafnið „mús“, sem var mótað hjá Stanford Research Institute, er leitt af útliti forvera nútímamúsarinnar (þar sem snúran var tengd inn í aftari hluta hulstrins og minnti á skott) og tengingu hennar við útlitsbróður sinn, nagdýrið mús.
Upphafið
Fyrsta músin sem fylgdi með tölvu til einkanota var með Xerox Star.
George Carlin
thumbnail|hægri|George Carlin (2008) George Denis Patrick Carlin (12. maí 1937 – 22. júní 2008) var bandarískur uppistandari, leikari og rithöfundur. Hann var mikill gagnrýnandi stjórnvalda og trúarbragða og beitti háði og gríni óspart til að sýna fram á ýmsan fáránleika samfélagsins.
Fallhlíf
thumb|right|Bandarískur fallhlífarhermaður með kringlótta fallhlíf. Fallhlíf er tæki sem hægir á falli hlutar í andrúmsloftinu með því að búa til viðnám. Fallhlífin er yfirleitt gerð úr léttu efni eins og silki eða næloni og er fest við þann hlut sem hún á að verja falli með böndum eða vírum. Fallhlífin er brotin saman á sérstakan hátt inni í poka og opnast í fallinu.
Ártíð
Ártíð (einnig dánardægur eða dánarafmæli) kallast sá tími sem liðið hefur frá dauða einstaklings. Aftast í Lundarbókinni er til dæmis messudagatal þar sem ártíð Erlends biskups er rituð.
Grálóa
Grálóa (fræðiheiti: Pluvialis squatarola) er meðalstór lóutegund sem verpir á heimskautasvæðum Alaska, Kanada og Rússlands. Sumarstöðvarnar eru strandsstaðir víða um heim, til að mynda Írland, Argentína, Suður-Asía og Ástralía. Grálóa hefur til að mynda stærri gogg en aðrar lóutegundir.
Júníus Meyvant
Júníus Meyvant er sviðsnafn tónlistarmannsins Unnars Gísla Sigurmundssonar.
Júníus vann til verðlauna sem besti nýliði ársins og besta smáskífa ársins á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2015. Einnig vann hann árið 2017 fyrir bestu popp-plötuna; Floating Harmonies. Sama ár hélt hann til Bandaríkjanna og spilaði meðal annars í New York og Seattle. Í kjölfarið samdi hann við bandaríska tónlistarútgáfu fyrir plötuna Across the Borders.
Júníus er undir áhrifum tónlistarmanna eins og Sam Cooke, Charles Bradley og Rolling Stones.
Kaka
thumb|200px|Mynd af afmælisköku. Afmæliskaka er kaka sem bökuð er til að fagna [[afmæli einhvers.]]
Kaka er sætt brauðmeti sem er oftast bakað í ofni en stundum steikt á pönnu eða djúpsteikt í feiti. Kökur eru yfirleitt borðaðar með kaffi og öðrum drykkjum eða hafðar sem eftirréttur. Íburðarmiklar, skreyttar kökur eru oft kallaðar tertur en mörkin þar á milli eru óljós.
Kökutegundir
Flestar kökur eru gerðar úr hveiti eða öðru mjöli, sætuefni (til dæmis sykri), bindiefni (svo sem eggi, fitu (til dæmis smjöri, smjörlíki eða olíu), stundum vökva (svo sem mjólk, vatni eða ávaxtasafa), svo og bragðefnum og lyftiefnum. Í sumum kökum eru einnig ávextir, ávaxtamauk, hnetur, súkkulaðibitar og fleira.
Kökur eru stundum þaktar kremi, glassúr, súkkulaði eða þeyttum rjóma. Stundum eru nokkrar þunnar kökur lagðar saman með kremi eða rjóma á milli og kallast kakan þá lagkaka eða lagterta. Kökur eru líka oft skreyttar með sælgæti, kökuskrauti, súkkulaðispónum, ávöxtum, berjum og fleiru. Stundum eru þær líka þaktar marsípani eða sykurmassa.
Mjög margar kökur eru bakaðar í kringlóttum formum en einnig eru til ferköntuð form, aflöng form (jólakökuform), stór, grunn form (ofnskúffur og rúllutertuform) og form með ýmiss konar lögun. Múffur, bollakökur og fleiri áþekkar kökur eru bakaðar í litlum formum. Smákökur eru litlar, þunnar kökur sem oftast eru bakaðar á málmplötu. Sumar kökur eru ekki bakaðar í formi eða á plötu, heldur djúpsteiktar í olíu eða annarri feiti, til dæmis kleinur, eða steiktar á pönnu (pönnukökur, lummur).
Saga
Kökur í einhverri mynd voru bakaðar þegar í fornöld. Forngrikkir steiktu kökur í olíu og bökuðu ostakökur. Rómverjar blönduðu smjöri, eggjum og hunangi saman við brauðdeig og bökuðu. Framan af var munurinn á brauði og kökum óljós og er það raunar enn að sumu leyti; til dæmis er álitamál hvort á að kalla sætt gerbrauð, bananabrauð og annað slíkt brauð eða kökur.
Talið er að svampkökur, þar sem egg eru þeytt til að fá lyftingu í deigið, hafi komið fram á síðmiðöldum, hugsanlega á Spáni. Fyrir tíma lyftiefna og hrærivéla þurfti að nota mikið af eggjum og þeyta mjög vel og lengi ef kökurnar áttu að vera léttar en einnig var mikið um kryddaðar ávaxtakökur sem geymdust vel. Kökubakstur var þó alltaf vandasöm list þegar bakað var við opinn eld eða í frumstæðum ofnum þar sem hitinn var ójafn og kom aðeins úr einni átt; þá þurfti að snúa kökunum oft og fylgjast vel með svo þær brynnu ekki og stórar kökur voru mjög lengi að bakast. Kökubakstur breyttist mikið þegar lyftiduft kom til sögunnar á síðari hluta 19. aldar og á svipuðum tíma urðu eldavélar með bakaraofnum almenningseign.
Kökur til hátíðabrigða
Kökur eru oft bakaðar til að fagna ákveðnum tímamótum, til dæmis afmæli, skírn, fermingu eða brúðkaupi. Þá er oft um íburðarmiklar tertur að ræða, einkum þó brúðkaupstertur, sem oftar en ekki eru á mörgum hæðum og glæsilega skreyttar.
Gullæðið í Reykjavík
Gullæðið í Reykjavík er fréttir og umræða um gullfund í Reykjavík sem byrjaði með fregnmiða sem sendur var út 1. apríl 1905. Bæjarstjórn Reykjavíkur lét bora eftir heitu vatni í tagli Öskjuhlíðar, niður undir Vatnsmýri og annaðist verkið danskur bormaður. Síðasta dag marsmánaðar tók hann eftir að borinn kom við glóandi málm á 40 metra dýpi. Hannes H. Hansson gullnemi frá Ameríku sem vanur var námagrefti frá Klondike fullyrti að það væri gull. Mikið var látið með hinn meinta gullfund í blöðum, rannsóknir héldu áfram en það er á reiki hvort nokkuð gull fannst. Sett var á stofn námunefnd á vegum bæjarins og félag stofnað til að rannsaka frekar. Aðalhvatamaður að því félagi var Sturla Jónsson kaupmaður. Árið 1907 samþykkti Alþingi námulög og síðan breytingar á þeim 1909 og munu þau lög tengjast hinum meinta gullfundi í Vatnsmýrinni. Stofnað var hlutafélagið Málmur. Málmbræðslumaður Arnór Árnason að nafni búsettur í Chicago  fékk sýnishorn af sandi úr einni holu af litlu dýpi  og staðhæfði að þar væri vinnanlegt gull  ef um stóriðju væri að ræða. Staðhæfingum Arnórs var mótmælt í blöðum af Birni Kristjánssyni kaupmanni. Hlutafélagið Málmur keypti bor og boraði árið 1907. Á 45 m dýpi fannst bæði gull og silfur. Áriið 1910 varð hlutafélagið Málmur gjaldþrota. Gullæðið hafði áhrif á lóðaverð í Reykjavík og spákaupmennsku með lóðir. Margar lóðir fóru úr 1.500 í 15.000 kr. Árið 1922 var stofnað félagið Málmleit sem leitaði að gulli á svipuðum slóðum og notaði til þess Gullborinn en það félag lognaðist út af árið 1929.
Steinunn Sigurðardóttir
Steinunn Sigurðardóttir getur átt við
29er
thumb|right|29er-keppni í Árósum í Danmörku. 29er er hraðskreið flatbotna kæna hönnuð af ástralska skútuhönnuðinum Julian Bethwaite og hugsuð sem undirbúningskæna fyrir 49er. Fyrsta eintakið var smíðað árið 1998. 29er er 4,45 metra löng tvímenningskæna með hátt mastur, eina masturstaug og stutt bugspjót fyrir gennaker.
29erXX er ný útgáfa af þessari kænu með sama skrokk en enn stærri seglaflöt og tvöfalda masturstaug.
Steinunn Sigurðardóttir (fatahönnuður)
Steinunn Sigurðardóttir (f. 18. mars 1960) er íslenskur fatahönnuður. Hún stundaði nám við listaháskóla í París og New York og lauk prófi frá Parson School of Design. Hún starfaði um árabil við tísku- og fatahönnun hjá erlendum tískuhönnuðum en stofnaði árið 2000 fyrirtækið STEiNUNN og opnaði verslun sem núna er við Grandagarð í Reykjavík. Steinunn hlaut hönnunarverðlaun Torsten och Wanja Söderberg-verðlaunin árið 2008. Hún var borgarlistamaður Reykjavíkur 2009.
Internet Archive
thumb|right|Merki Internet Archive. Internet Archive er stafrænt gagnasafn sem geymir ýmis konar stafræn gögn, þar á meðal vefsíður, hugbúnað, hljóðskrár, kvikmyndir og milljónir stafrænna endurgerða af bókum. Internet Archive er sjálfseignarstofnun staðsett í Richmond í San Francisco, Kaliforníu. Stofnunin berst líka fyrir frjálsu og opnu Interneti. Í janúar 2023 voru yfir 36 milljón bækur og 780 milljarðar vefsíðna varðveitt hjá stofnuninni. Aðgangur að vefsíðum sem stofnunin varðveitir er í gegnum hugbúnaðinn Wayback Machine sem stofnunin hefur þróað.
Internet Archive var stofnað árið 1996 af bandaríska tölvunarfræðingnum Brewster Kahle sem þá vann fyrir leitarvélina Alexa Internet. Sama ár hóf Internet Archive að safna og varðveita vefsíður í miklu magni. Safnið varð aðgengilegt almenningi árið 2001. Árið 2003 stóð Internet Archive að þróun sérhæfðrar vefköngulóar (skriðils) til að safna vefsíðum í samstarfi við norrænu landsbókasöfnin, sem fékk heitið Heritrix. Sama ár voru samtökin International Internet Preservation Consortium stofnuð af 12 landsbókasöfnum í kringum varðveislu á vefsíðum.
Landsbókasafn Íslands hóf að safna vefsíðum með Heritrix-hugbúnaðinum árið 2004 fyrir Vefsafnið. Internet Archive gaf síðan safninu afrit af þeim íslensku vefsíðum sem stofnunin hafði safnað frá 1996.
Long Beach
Long Beach er borg í Los Angeles sýslu í Suður Kaliforníu í Bandaríkjunum. Borgin er sú 42. stærsta í landinu og sjöunda stærsta í Kaliforníu. Árið 2020 voru íbúar borgarinnar 467.000.
Hoya stenophylla
Hoya stenophylla er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.
Calycopteryx mosleyi
Calycopteryx mosleyi er flugutegund sem var lýst af Eaton 1875. Engar undirtegundir eru í Catalogue of Life.
Tegundin er ófleyg og einlend á Kerguelen eyjum þar sem hún er mikilvægur frjóberi Kergúelen káls.
Bertrand Russell
Bertrand Arthur William Russell (18. maí 1872 – 2. febrúar 1970) var breskur heimspekingur, rökfræðingur, stærðfræðingur og rithöfundur, sem skrifaði um mjög fjölbreytileg efni. Í heimspeki og stærðfræði er hann þekktastur fyrir að skrifa ásamt A.N. Whitehead bókina Principia Mathematica, sem kom út í þremur bindum á árunum 1910 til 1913. Með verkinu hugðust þeir sýna fram á að hægt væri að leiða alla hreina stærðfræði út frá vissum rökfræðilegum frumsendum. Þeim tókst ekki ætlunarverkið en samt hefur verk þeirra reynst ákaflega áhrifaríkt. Russell er einnig mjög þekktur fyrir að uppgötva þversögnina, sem við hann er kennd: Russell-þversögnin (the Russell paradox).
Æviágrip
Bertrand Russell fæddist 18. maí árið 1872 í Ravenscroft í Trellech í Monmouthhéraði í Wales inn í áhrifamikla frjálslynda breska yfirstéttarfjölskyldu. Föðurafi hans, John Russell, 1. jarlinn Russell, var þriðji sonur Johns Russell, 6. hertogans af Bedford. Viktoría Englandsdrottning hafði tvisvar beðið hann að mynda ríkisstjórn og gegndi hann embætti forsætisráðherra hennar á 5. og 7. áratug 19. aldar. Russellfjölskyldan hafði verið áhrifamikil á Englandi öldum saman og hafði komist til metorða á tíma Túdoranna á 16. öld. Móðir Russells, Katharine Louisa (1844 – 1874) var dóttir Edwards Stanley, 2. barons Stanley af Alderley og systir Rosalind Howard, hertogaynju af Carlisle. Móðuramma Russells var meðal stofnenda Girton College í Cambridge.
Rökgreining
Russell er yfirleitt talinn einn af upphafsmönnum rökgreiningarheimspekinnar, og stundum jafnvel talinn upphafsmaður mismunandi strauma og stefna innan hennar. Í upphafi 20. aldar átti Russell ásamt G.E. Moore mikinn þátt í að hrinda af stað bresku „uppreisninni gegn hughyggju“, sem var undir miklum áhrifum frá þýska heimspekingnum G.W.F. Hegel og breskum fylgjanda hans, F.H. Bradley. Þessi uppreisn átti sér hliðstæðu 30 árum síðar í Vínarborg í uppreisn rökfræðilegra raunhyggjumanna gegn frumspekinni. Russell ofbauð einkum kredda hughyggjunnar um innri vensl en samkvæmt henni verðum við að þekkja öll innri vensl fyrirbæris til að geta þekkt fyrirbærið. Russell sýndi að þetta myndi gera tíma og rúm, vísindi og tölur óskiljanleg hugtök. Russell hélt áfram á þessari braut í rökfræði sinni ásamt Whitehead.
Russell og Moore leituðust við að uppræta það sem þeir töldu að væru merkingarlausar og mótsagnakenndar fullyrðingar í heimspeki og þeir miðuðu að skýrleika og nákvæmni í framsetningu raka sinna og notkun nákvæms tungumáls. Þeir tóku heimspekilegar staðhæfingar í sundur og greindu þær í einföldustu parta sína. Russell leit einkum á rökfræðina og vísindin sem ómissandi tól heimspekingsins. Ólíkt fyrirrennurum sínum og flestum samtímamönnum taldi hann raunar ekki að til væri nein sérstök aðferð fyrir ástundun heimspeki. Hann taldi að meginverkefni heimspekingsins væri að varpa ljósi almennustu staðhæfingarnar um heiminn og að uppræta rugling og annan misskilning. Russell vildi binda enda á það sem hann áleit vera öfgar frumspekinnar. Russell tileinkaði sér rakhníf Ockhams, þ.e. þá reglu sem kennd er við William af Ockham að gera ráð fyrir sem fæstum fyrirbærum, og skipaði veglegan sess í aðferðafræði sinni.
Málspeki
Russell var ekki fyrsti heimspekingurinn sem benti á að tungumálið væri mikilvægt til skilnings á heiminum. En Russell lagði meiri áherslu á tungumálið og hvernig við notum tungumálið í heimspeki sinni en nokkur heimspekingur hafði áður gert. Án Russells er ósennilegt að heimspekingar á borð við Ludwig Wittgenstein, Gilbert Ryle, J.L. Austin og P.F. Strawson hefðu farið sömu leið enda voru þeir allir að verulegu leyti að betrumbæta eða bregðast við því sem Russell hafði sagt áður. Og þeir beittu mörgum aðferðum sem hann hafði upphaflega þróað. Russell og Moore voru á einu máli um að skýr framsetning væri kostur en sú hugmynd hefur verið almennt viðtekin meðal málspekinga og annarra heimspekinga innan rökgreiningarhefðarinnar allar götur síðan.
Mikilvægasta framlag Russells til málspekinnar er lýsingahyggjan sem hann setti fram í frægri grein sinni „Um tilvísun“ (e. „On Denoting“) sem birtist fyrst í Mind árið 1905. Greininni lýsti stærðfræðingurinn og heimspekingurinn Frank P. Ramsey sem „fyrirmyndardæmi um heimspeki“. Kenningunni er yfirleitt lýst með dæmi um „núverandi konung Frakklands“: „Núverandi konungur Frakklands er sköllóttur“. Um hvað er þessi staðhæfing að því gefnu að það er enginn núverandi konungur Frakklands (sem er um þessar mundir lýðveldi)? Alexius Meinong hafði áður lagt til að við yrðum að gera ráð fyrir að í einhverjum skilningi væru til hlutir sem eru ekki til og að við værum að vísa til þeirra í staðhæfingum af þessu tagi. En það er vægast sagt undarleg kenning. Frege beitti greinarmuni sínum á skilningi og merkingu og lagði til að staðhæfingar sem þessar væru hvorki sannar né ósannar enda þótt þær væru merkingarbærar. En staðhæfingar á borð við „Ef núverandi konungur Frakklands er sköllóttur, þá hefur núverandi konungur Frakklands ekki hár á höfðinu“ virðast ekki eingöngu vera merkingarbærar heldur augljóslega sannar, jafnvel þótt það sé enginn núverandi konungur Frakklands. thumb|right|250px|Bertrand Russell árið [[1907.]] Vandinn snýst um „ákveðnar lýsingar“ almennt. Hvert er „rökform“ ákveðinnar lýsingar? Ákveðnar lýsingar virðast vera eins og eiginnöfn sem vísa til nákvæmlega eins hlutar. En hvað skal segja um staðhæfinguna í heild sinni ef einn hluti hennar gerir ekki það sem hann á að gera?
Lausn Russells var í fyrsta lagi að greina staðhæfinguna í heild sinni. Hann hélt því fram að það mætti umorða setninguna „Núverandi konungur Frakklands er sköllóttur“ þannig: „Til er x þannig að x er núverandi konungur Frakklands, ekkert annað en x er núverandi konungur Frakklands og x er sköllóttur“. Russell hélt því fram að sérhver ákveðin lýsing fæli í sér fullyrðingu um tilvist og fullyrðingu þess efnis að viðfangsefnið sé eitt og aðeins eitt; en þessar fullyrðingar sem fælust í ákveðinni lýsingu mætti greina að frá umsögninni sem er inntak staðhæfingarinnar. Staðhæfingin í heild sinni segir því þrennt um viðfangið: ákveðna lýsingin segir tvennt (að það sé til og að það sé það eina sem lýsingin á við um) en restin af setningunni segir þriðja atriðið um viðfangið. Ef viðfangið er ekki til eða er ekki það eina sem lýsingin getur átt við um, þá er setningin í heild sinni ósönn en ekki merkingarlaus.
Ein helstu andmælin gegn kenningu Russells eru upphaflega komin frá Strawson og eru á þá leið að ákveðnar lýsingar feli ekki í sér fullyrðingu um að viðfang þeirra sé ekki til, þær geri einungis ráð fyrir því.
Wittgenstein, nemandi Russells, varð býsna áhrifamikill í málspeki, ekki síst eftir útkomu bókar hans Rannsóknir í heimspeki, skömmu eftir að hann lést. Að mati Russells var málspeki Wittgensteins á síðari árum á rangri braut og hann harmaði áhrif hennar og fylgjenda Wittgensteins (ekki síst Oxford-heimspekinganna sem aðhylltust heimspeki hversdagsmáls en Russell vændi þá um dulhyggju). Russell bar þó enn mikla virðingu fyrir Wittgenstein, ekki síst eldra riti hans, Rökfræðilegri ritgerð um heimspeki. Russell hélt að Wittgenstein væri „ef til vill fullkomnasta dæmi um snilling í venjulegum skilningi“ sem hann vissi um, hann væri „ástríðufullur, djúpur, brjálaður og tilkomumikill“. Það var skoðun Russells að heimspeki ætti ekki að einskorðast við rannsóknir á hversdagsmáli. Sú skoðun naut minni vinsælda um miðbik 20. aldar en er orðin að má heita viðtekin skoðun á ný.
Þekkingarfræði
Á seinni árum hélt Russell fram einhvers konar einhyggju í anda Baruch Spinoza og taldi að greinarmunurinn á hinu efnislega og hinu andlega skipti á endanum litlu eða engu máli, væri tilviljanakenndur og að hvort tveggja væri á endanum smættanlegt í einn hlutlausan veruleika. Þetta viðhorf er keimlíkt því sem bandaríski heimspekingurinn William James hafði haldið fram og átti á endanum rætur að rekja til Spinoza, sem Russell hafði miklar mætur á. Í staðinn fyrir „hreina reynslu“ James lýsti Russell hins vegar efnivið frumskynjunar okkar sem „atburðum“, en sú afstaða er um margt lík kenningu fyrrum kennara hans og starfsfélaga, Alfreds North Whitehead um veruleikann sem verðandina.
Vísindaheimspeki
Russell kvaðst oft vera vissari um ágæti aðferðar sinnar við að stunda heimspeki, það er að segja rökgreiningaraðferðina, en um sjálfar niðurstöðurnar. Vísindin voru eitt helsta hjálpartæki hans, auk stærðfræði og rökfræði. Russell trúði staðfastlega á vísindalega aðferð, að þekking yrði til með raunprófanlegum rannsóknum sem væru ítrekað prófaðar. Engu að síður taldi hann að vísindin kæmust ekki nema að sennilegum niðurstöðum og að framfarir væru hægar. Hann trúði raunar því sama um heimspeki. Annar helsti upphafsmaður nútímavísindaheimspeki, Ernst Mach, lagði mun minni áherslu á aðferðina sem slíka því hann taldi að sérhver aðferð sem leiddi til fyrirsjáanlegrar niðurstöðu væri fullnægjandi. Hann taldi einnig að meginverkefni vísindamannsins væri að spá réttilega fyrir um atburði, forspárgildi kenninga væri allt sem máli skipti. Russell taldi á hinn bóginn að endanlegt markmið bæði vísinda og heimspeki væri skilningur á raunveruleikanum en ekki einungis réttar forspár.
Sú staðreynd að Russell gerði vísindunum svo hátt undir höfði í heimspekilegri aðferð sinni var snar þáttur í því að gera vísindaheimspeki að sjálfstæðri undirgrein heimspekinnar sem aðrir heimspekingar sérhæfðu sig í síðar meir. Margar af hugleiðingum Russells um vísindin er að finna í riti hans Our Knowledge of the External World as a Field for Scientific Method in Philosophy sem kom út árið 1914. Ritið hafði meðal annars áhrif á fylgjendur rökfræðilegrar raunhyggju, ekki síst Rudolf Carnap, sem hélt því fram að það sem öðru fremur einkenndi vísindalegar kenningar og staðhæfingar væri sannreynanleiki þeirra. Russell hafði einnig mikil áhrif á Karl Popper sem taldi að höfuðeinkenni vísindalegra kenninga og staðhæfinga væri að þær væru mögulega hrekjanlegar.
Russell hafði mikinn áhuga á vísindum sem slíkum, einkum eðlisfræði, og hann samdi nokkur rit um vísindi handa almenningi, þar á meðal ritin The ABC of Atoms sem kom út árið 1923 og The ABC of Relativity sem kom út árið 1925.
Siðfræði
Russell skrifaði heilmikið um siðfræðileg efni en taldi þó ekki að siðfræðin ætti heima innan heimspekinnar eða að hann væri að skrifa um siðfræði sem heimspekingur. Á yngri árum sínum varð Russell fyrir miklum áhrifum frá riti G.E. Moore Principia Ethica. Eins og Moore taldi hann þá að siðferðilegar staðreyndir væru hlutlægar en yrðu einungis þekktar í gegnum innsæi, þær væru einfaldir eiginleikar hluta en jafngiltu ekki (t.d. ánægja er góð) þeim náttúrulegu fyrirbærum sem þeir eru oft eignaðir (sjá náttúruhyggjuskekkjuna). Þeir töldu að þessa einföldu og óskilgreinanlegu siðferðilegu eiginleika væri ekki hægt að greina á grundvelli annarra eiginleika sem siðferðilegu eiginleikarnir eru oft kenndir við. Þegar fram liðu stundir varð hann á hinn bóginn meira sammála heimspekilegu hetjunni sinni, David Hume, sem taldi að siðferðishugtök vísuðu til huglægra gilda sem ekki er hægt að sannreyna á sama hátt og staðreyndir. Ásamt öðrum kenningum Russells höfðu þessar kenningar áhrif á rökfræðilega raunhyggjumenn, sem settu fram og þróuðu samhygðarhyggju, sem kvað á um að siðfræðilegar staðhæfingar (auk staðhæfinga frumspekinnar) væru í eðli sínu merkingarlausar og óskiljanlegar, og jafngiltu tjáningu á viðhorfum manns og löngunum. Þrátt fyrir áhrifin sem hann hafði á rökfræðilegu raunhyggjumennina tók Russell sjálfur ekki svo djúpt í árinni, því hann taldi siðfræðilegar spurningar merkingarbærar og raunar bráðnauðsynlegar í sérhverri samfélagsumræðu. Þótt Russell væri oft lýst sem dýrlingi skynseminnar var hann þó sammála Hume um að skynsemin ætti að vægja fyrir siðferðinu.
Trúarbrögð og guðstrú
Mest alla ævina hélt Russell því fram að trúarbrögð væru lítið annað en hjátrú og að þrátt fyrir öll jákvæð áhrif sem trúarbrögð eða guðstrú gæti haft væri hún fólki skaðleg. Hann taldi að trúarbrögð og öll önnur kreddutrú (Russell áleit kommúnisma og aðra kerfisbundna hugmyndafræði vera af þeim toga eins og trúarbrögðin) væru hindrun í vegi þekkingar, ælu á ótta og ósjálfstæðri hugsun og væru rótin að mörgum stríðum, kúgun og þjáningu í heiminum.
Siðmenning
thumb|right|[[Manhattan-hverfi í New York í Bandaríkjunum er ágætt dæmi um það sem kalla mætti siðmenntað svæði.]] Siðmenning er hugtak sem gjarnan er notað um þróuð, tæknivædd samfélög eða þjóðfélög. Það sem helst einkennir siðmenntuð þjóðfélög er háþróaður landbúnaður, sérhæfð verkaskipting og þéttbýliskjarnar sem oft mynda borgir.
Bertrand Russell
Trúarbrögð og guðstrú
Í ræðu sinni frá 1949 „Am I an Atheist or an Agnostic?“ ræddi Russell um vafa sínum um hvort hann ætti að kalla sjálfan sig guðleysingja (e. atheist) eða trúleysingja (e. agnostic) :
Enda þótt Russell drægi síðar í efa tilvist guðs féllst hann þó á námsárum sínum á verufræðilegu rökin fyrir tilvist guðs:
Margir guðfræðingar hafa bent á þessa frásögn, þar á meðal Louis Pojman í riti sínu Philosophy of Religion, til þess að sýna lesendum sínum fram á að meira að segja þekktur guðlaus heimspekingur hafi fallist á þessi tilteknu rök fyrir tilvist guðs. Russell segir aftur á móti annars staðar í sjálfsævisögu sinni:
Til þess að svara spurningu föður Mills um hver skapaði guð þarf annaðhvort að finna guði skapara (og það leiðir til vítarunu, því hver skapaði hann?) eða halda því fram að guð sé eilífur. En ef hægt er að halda því fram að eitthvað sé eilíft er allt eins hægt að halda því fram að heimurinn sé eilífur og þá er ekki lengur nauðsynlegt að gera ráð fyrir að heimurinn eigi sér einhverja fyrstu orsök (sem væri guð).
Russell var hafði ríka trúarhneigð á yngri árum og hafði meðal annars áhuga á platonisma. Hann vildi uppgötva eilíf sannindi eins og hann greinir frá í ritgerðinni „A Free Man's Worship“, sem er af mörgum talin meistaraverk enda þótt Russell mislíkaði ritgerðin síðar meir. Hann hafnaði allri hjátrú en játaði fúslega að hann þráði einhverja dýpri merkingu í lífinu.
Áhrif á heimspekina
Russell hafði gríðarleg áhrif á þróun nútímaheimspeki, ekki síst í enskumælandi löndum. Russell öðrum fremur gerði rökgreiningu að ríkjandi aðferðafræði í heimspeki. Allar greinar rökgreiningarheimspekinnar eiga að einhverju leyti rætur að rekja aftur til verka Russells.
Russell hafði einnig gríðarleg áhrif á einstaka heimspekinga. Ef til vill hafði hann mest áhrif á Ludwig Wittgenstein, sem var nemandi hans á árunum frá 1911 til 1914. Þó ber að hafa í huga að Wittgenstein hafði þónokkur áhrif á Russell, meðal annars að því leyti að Wittgenstein sannfærði Russell um að stærðfræðileg sannindi væru ekkert nema röksannindi. Merki um áhrif Russells á Wittgenstein eru víða sjáanleg í fyrsta riti Wittgensteins Rökfræðilegri ritgerð um heimspeki, sem Wittgenstein náði að gefa út með hjálp Russells. Russell hjálpaði Wittgenstein einnig að fá Rökfræðilegu ritgerðina um heimpeki samþykkta sem doktorsritgerð og hjálpaði honum að fá kennslustöðu við Cambridge-háskóla og ýmsa styrki. Þeir Russell og Wittgenstein urðu þó um síðir ósammála um nálgun Wittgensteins í málspeki. Russell taldi að nálgun Wittgensteins væri veigalítil en Wittgenstein fannst lítið til alþýðlegra ritverka Russells koma og taldi að heimspeki Russells væri yfirborðskennd. Russell hafði einnig merkjanleg áhrif á A.J. Ayer, Rudolf Carnap, Alonzo Church, Kurt Gödel, Karl Popper, W. V. Quine, David Kaplan, Saul Kripke, John R. Searle og fjölda annarra heimspekinga og rökfræðinga.
Sumir telja að áhrif Russells hafi einkum verið neikvæð, einkum þeir sem gagnrýna Russell fyrir áherslur sínar á vísindi og rökfræði með þeim afleiðingum að frumspekinni var vikið til hliðar og fyrir að halda því fram að siðfræði kæmi heimspekinni ekkert við. Margir af aðdáendum og gagnrýnendum Russells þekkja betur til samfélagsgagnrýni hans, stjórnmálaskoðana og gagnrýni á trúarbrögðin. Það er rík tilhneiging til þess að meta Russell sem heimspeking í umfjöllun um þessi efni, sem hann taldi að kæmi heimspekinni ekki við. Russell bað fólk oft að gæta að þessum greinarmuni.
Tenglar
erlendir tenglar
ISC
ISC er ISO kóði fyrir gömlu krónuna sem datt út við myntbreytingu árið 1980. En þá voru tvö núll tekin af Íslensku krónunni. Nýja krónan er með ISO kóðann ISK.
Leppalúði
thumb|Leppalúði og Grýla í miðbæ Akureyrar. Leppalúði er annar eða þriðji eiginmaður tröllkonunar Grýlu en ekki ber þjóðsögum saman um hve marga eiginmenn Grýla raunverulega átti þótt oftast séu þeir nefndir tveir.
Leppalúði er óskaplegt letiblóð og þótt þjóðsögur segi af veiðum þeirra á mönnum og börnum saman er mjög oft einnig minnst á hann bíðandi eftir að Grýla færi honum mat í helli þeirra í fjöllunum.
Foreldrar íslensku jólasveinanna
Ýjað er að því í þjóðsögum frá 19. öld að saman hafi þau átt hina alræmdu íslensku jólasveina sem koma til byggða um jólin. Fer þó af því tvennum sögum og frekar má ætla af öllum þeim Grýlukvæðum sem hafa varðveist og eru mun eldri en þær fáu sögur þar sem jólasveinarnir eru nefndir á nafn, að Grýla hafi átt þá áður en hún tók saman við Leppalúða ef hún á annaðborð var móðir þeirra.
Því í öllum elstu sögum af henni og kvæðum er ætíð þegar barna hennar er getið að Grýla hafi bara átt tuttugu börn og eru þau öll nafngreind, en á meðal þeirra eru jólasveinarnir ekki nefndir. Raunar er líklegt að sú saga að hún hafi verið móðir þeirra sé ekki eldri en frá 19. öld og þá einnig að Leppalúði hafi verið faðir þeirra.
Líklegast er talið að á upplýsingaöldinni 19., þegar álitið var að þjóðsögur hafi almennt ekki átt sér stað, að soðin hafi verið upp úr eldri sögum sú saga sem við þekkjum nú og myndin af jólasveinum dagsins í dag hafi verið milduð og ef til vill með hliðsjón af hinum dönsku Nissum að einhverju leyti.
Keltneskar þjóðir
thumbnail|200px|Sex keltneskar þjóðirnar.
Keltnesku þjóðirnar eru 6 þjóðir og þjóðarbrot sem tala keltnesk tungumál og búa á stöðum sem keltar rekja uppruna sinn til.
Y Celtiaid
Anjem Choudary
Choudary hefur lofað hryðjuverk framin gegn vestrænum ríkjum og vill sjaríalög. Árið 2016 var Choudary dæmdur í 5 og hálfs árs fangelsi fyrir að hvetja til stuðnings við Íslamska ríkið
Milli fjalls og fjöru
Milli fjalls og fjöru var fyrsta íslenska kvikmyndin í fullri lengd, sem og fyrsta talmyndin. Hún var gefin út árið 1949 og er 91 mínúta að lengd. Leikstjóri myndarinnar var Loftur Guðmundsson sem var mikill frumkvöðull í kvikmyndagerð á Íslandi. Myndin var frumsýnd í Gamla bíói 13. janúar 1949 og almennar sýningar hófust daginn eftir.
Snipe
thumb|right|Snipe á siglingu í Póllandi. Snipe eða snípa er 15,5 feta (4,7 metra) löng tvímenningskæna hönnuð af bandaríska skútuhönnuðinum William F. Crosby árið 1931. Snipe er með einfaldan seglabúnað, eitt framsegl og stórsegl. Báturinn hefur þróast hægt í gegnum tíðina þannig að eldri bátar úreldast síður.
Þríhyrnuburkni
Þríhyrnuburkni (fræðiheiti: Phegopteris connectilis) er tegund af burkna sem vex í tempruðum skógum norðurhvels, þó ekki í meginlandsloftslagi eins og í Kanada og Síberíu.
Ólíkt ættingja hans, Phegopteris hexagonoptera, sem vex á jörðu niðri, er þessi tegund líka áseti jafnframt því að vaxa á jörðu niðri.
Þessi tegund er yfirleitt apogamous (myndar afkvæmi án frjóvgunar, með litningatöluna margfeldi af 90 (triploid; "3n"=90).
Efnafræði
Hægt er að einangra fenólana 2,4,6-trihydroxybenzoic acid-4-O-2′,3′,4′,6′-tetraacetylglucoside, 2,4,6-trihydroxybenzoic acid-4-O-2′,3′,6′-triacetylglucoside, 2,4,6-trihydroxybenzoic acid-4-O-3′,4′,6′-triacetylglucoside, 3-O-p-coumaroylshikimic acid, 2-(trans-1,4-dihydroxy-2-cyclohexenyl)-5-hydroxy-7-methoxychromone, kaempferol og kaempferol-3-O-β-d-glucoside úr methanolic þykkni úr blöðum þríhyrnuburkna.
Vilhjálmur Vilhjálmsson - Myndin af þér - Einni þér ég ann
Vilhjálmur Vilhjálmsson er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytur Vilhjálmur Vilhjálmsson tvö lög.