cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kirkjubólskirkja
thumbnail|Kirkjubólskirkja Kirkjubólskirkja er útkirkja frá Holti og var helguð Maríu guðsmóður og Þorláki biskupi helga fyrir siðaskipti. Núverandi kirkja er timburkirkja sem byggð var 1886 og endurbyggð í upphaflegri mynd 1978. Kirkjan á kaleik og patínu frá 1792 og skírnarsá úr kopar.
Jarðkeppur
Svartkeppur (eða kúlusveppur) (Tuber melanosporum) er trufflutegund sem er oft tengd Périgord-héraðinu í Frakklandi og er að finna víða þar sem vex eik.
Sumartryffill (Tuber aestivum) er á válista yfir tegundir í útrýmingarhættu í Danmörku. Á Norðurlöndunum er mælst til þess að hann sé aðeins seldur ef hann kemur frá landi þar sem hann er ekki á válista.
Tilvísanir
Trüffel
Sykurfura
Sykurfura (fræðiheiti Pinus lambertiana) er hávaxnasta og gildvaxnasta furutegundin, og hefur lengstan köngul allra barrtrjáa. Fræðiheitið lambertiana var gefið af Breska grasafræðingnum David Douglas, sem nefndi tegundina til heiðurs enska grasafræðingnum, Aylmer Bourke Lambert. Hún er ættuð frá fjöllum Kyrrahafsstrandar Norður-Ameríku, frá Oregon gegn um Kaliforníu til Baja California.
Ætisveppir
thumb|right|[[Kantarella|Kantarellur eru eftirsóttar í matargerð.]] Ætisveppir eru sveppir sem algengt er að nota í matargerð. Hugtakið á þannig hvorki við um skaðlega eitursveppi né skaðlausa en bragðvonda sveppi. Sumir sveppir eru eitraðir ef ekki er farið rétt að við meðferð þeirra og matreiðslu.
Í flestum tilvikum er það diskhirslan sem étin er af sveppnum. Hinn eiginlegi sveppur lifir neðanjarðar og getur verið mörg hundruð metrar í þvermál.
Tenglar
Gombák
Köngurapar
Köngurapar (fræðiheiti: Ateles) eru 7 tegundir nýja-heims apa af stofninum Ateles, sem aftur flokkast undir Atelinae og Atelidae. Líkt og aðrar tegundir í flokknum atelines, er þá að finna í hitabeltis-frumskógum Mið- og Suður Ameríku, frá syðst í Mexíkó til Brasilíu.
Allar tegundirnar sjö eru að einhverju marki í stöðu þar sem stofnstærðin fer minnkandi og gjætu jafnvel nálgast að lognast út af. Einkum er brúni köngurapinn í nokkurri útrýminqarhættu.
Leirvík (Noregur)
Leirvik er bær og höfuðstaður sveitarfélagsins Storð í Hörðalandi í Noregi. Íbúar eru um 14.000 (2017). Bærinn eru á eyjunni Storð og liggur brú yfir á meginlandið. Ferjusiglingar eru á nálægar eyjar; Halsnøya, Fjelbergøya og Borgundøya
Arsinóe 2.
Í Egyptalandi stóð hún enn fyrir samsæri þar sem eiginkona Ptólemajosar, Arsinóe 1., var kærð fyrir drottinsvik og rekin í útlegð. Arsinóe giftist þá bróður sínum og ríkti með honum til dauðadags. Hún var áhrifamikil og deildi öllum titlum með Ptólemajosi. Eftir dauða hennar var nafn hennar áfram notað á opinber skjöl. Ptólemajos ýtti undir dýrkun hennar sem gyðju (sem gerði hann um leið að guði).
Diskur
thumb|375x375dp|Óglerjaðir diskar í [[Leirkerasmiðja| leirkerasmiðju]]
Diskur er breiður, íhvolfur og að mestu leyti flatur hlutur sem setja má mat á. Diskar eru yfirleitt kringlóttir en þeir geta reyndar verið á hvaða formi sem er. Margnota diskar eru yfirleitt úr einhvers konar vatnsþolnu efni eins og postulíni, málmi eða vörnu tré. Einnota diskar eru oftast úr pappa eða plasti. Diskar eru yfirleitt hannaðir þannig að brúnirnar eru örlítið hækkaðar svo vökvar renni ekki af þeim. Mjög djúpir diskar kallast skálar.
Ernesto Teodoro Moneta
Ernesto Teodoro Moneta (20. september 1833 – 10. febrúar 1918) var ítalskur blaðamaður, þjóðernissinni, byltingarhermaður og síðar friðarsinni sem hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1907. Hann tók upp kjörorðin In varietate unitas!, sem síðar urðu kenniorð Evrópusambandsins.
Æviágrip
Ernesto Teodoro Moneta var úr mílanskri aðalsfjölskyldu sem meðal annars taldi til sín framkvæmdastjóra myntsláttunnar í Mílanó og rakti ættir sínar til aðalsmannsins Oldrado de Montariis, sem hafði tekið þátt í fyrstu krossferðinni árið 1096. Foreldrar Ernestos voru Carlo Aurelio Moneta og Giuseppina Muzio. Faðir hans útvegaði honum snemma trausta vinnu í fjármálageiranum fyrir tilstilli afa hans, Giuseppe Moneta, sem hafði verið einn af fyrstu iðnframleiðendum sápu og vítissóda í nútímasögu Ítalíu.
Ernesto Teodoro ólst upp í tveimur sveitasetrum sem fjölskylda hann átti í Missaglia og hlaut menntun í heimahúsum. Á unga aldri tók hann þátt í bardögum gegn austurríska keisaradæminu, sem þá réð yfir stórum hlutum af norðurhluta Ítalíu. Árið 1848, þegar Moneta var aðeins 15 ára, barðist hann með uppreisnarmönnum í götuvígjunum í fimm dögunum í Mílanó, sem mörkuðu upphaf fyrsta ítalska sjálfstæðisstríðsins. Hann gerðist jafnframt meðlimur í Frímúrarareglunni, sem þá var mikilvægur söfnuður í forsvari fyrir útbreiðslu frjálslyndishugmynda á Ítalíu.
Í byrjun sjötta áratugsins stundaði Moneta stjórnmála- og lögfræðinám við Háskólann í Pavia en hætti fljótt námi til þess að geta einbeitt sér að baráttunni fyrir sameiningu Ítalíu. Moneta gekk í hernaðarháskóla í Ivrea og árið 1859 tók hann þátt í þúsundmannaleiðangri Giuseppe Garibaldi til Sikileyjar og barðist með ítölskum hermönnum gegn Austurríkismönnum í þriðja ítalska sjálfstæðisstríðinu árið 1866.
Eftir sameiningu Ítalíu gerðist Moneta alþjóðlegur friðarsinni þrátt fyrir þjóðernishyggju sína. Frá 1867 til 1896 var hann ristjóri mílanska fréttablaðsins Il Secolo, sem gefið var út af Edoardo Sonzogno.
Árið 1887 stofnaði Moneta Langbarðasambandið fyrir friði og gerðardómum (ít. Unione Lombarda per la Pace e l'Arbitrato), sem kallaði eftir afvopnun og talaði fyrir stofnun Þjóðabandalags og Fasts gerðardómstóls. Moneta vann friðarverðlaun Nóbels árið 1907 ásamt Louis Renault.
Á síðustu æviárum Moneta varð þjóðernishyggja hans friðarhyggjunni yfirsterkari og hann studdi opinberlega bæði landvinninga Ítala í Líbíu árið 1912 og inngöngu Ítala í fyrri heimsstyrjöldina árið 1915.
Einkahagir
Þann 2. desember árið 1875 kvæntist Moneta Ersiliu Caglio (1845–1899), dóttur Luigi Caglio. Saman áttu þau tvö börn sem breyttu árið 1893 ættarnafni sínu í Moneta Caglio.
Berkeley, Kaliforníu
thumb|Horft yfir Berkeley frá Berkeley-hæðum Berkeley er borg í Kaliforníu í Bandaríkjunum. Hún er staðsett í norðanverðri Alameda-sýslu, norðan við Oakland á austurströnd San Francisco-flóa. Íbúar Berkeley eru um 112.578 (2010).
Berkeley er þekkt fyrir að vera ein frjálslyndasta borg Bandaríkjanna. Borgin var miðstöð ýmissa baráttuhreyfinga fyrir mannréttindum og málfrelsi á sjöunda áratugnum. Í borginni austanverðri er einn þekktasti háskóli Bandaríkjanna, Kaliforníuháskóli í Berkeley.
Takeo Wakabayashi
Takeo Wakabayashi (29. ágúst 1907 - 7. ágúst 1937) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Íslensk stjórnmál
thumb|Eftir [[bankahrunið á Íslandi|bankahrunið haustið 2008 hefur mikið gengið á í íslenskum stjórnmálum.|alt=Innsláttarvilla]] Íslensk stjórnmál lúta að almennri opinberri stjórnun Lýðveldisins Íslands, í heild sinni eða í einstökum sveitarfélögum. Á Íslandi ríkir fulltrúalýðræði þar sem ríkisstjórnin lýtur forstöðu forsætisráðherra sem yfirleitt er leiðtogi eins þeirra stjórnmálaflokka sem tekst að mynda meirihluta á Alþingi, sem er löggjafarsamkunda Íslands. Á Íslandi sitja ráðherrar yfirleitt jafnframt á Alþingi.
Íslensk stjórnsýsla er rekin á tveimur stigum, ríkisvalds og sveitarstjórna og er kosið til beggja á minnst fjögurra ára fresti. Allir einstaklingar sem náð hafa átján ára aldri hafa kosningarétt. Hefð er fyrir listakosningu bæði til sveitarstjórna og í þingkosningum og um áratuga skeið hafa fjórir til sex stjórnmálaflokkar boðið fram lista til Alþingis og í mörgum stærstu sveitarfélögunum. Hins vegar hafa fjórir flokkar iðulega náð á bilinu 90-100% atkvæða (með einstökum undantekningum) og hefur því íslenskt flokkakerfi verið nefnt fjórflokkakerfið.
Forsetinn
Forseti Íslands er þjóðhöfðingi landsins og staðfestir lög með undirskrift sinni. Hann er kjörinn í þjóðaratkvæðagreiðslu en hefur þó ekki bein völd líkt og á mörgum stöðum þar sem er forsetaræði. Samkvæmt stjórnarskránni hefur forsetinn talsverð völd, til þess að rjúfa þing og fleira en í stjórnarskránni kemur einnig fram að ráðherra framkvæmir vald forsetans og því er sagt að völd forsetans séu að mestu formleg. Vald forsetans felst hins vegar í því að staðfesti hann ekki lög frá Alþingi með undirskrift sinni þá fer fram þjóðaratkvæðagreiðsla um lögin sem staðfesta eða fella þau.
Þrískipt ríkisvald
thumb|650px|right|Skýringarmynd sem sýnir stjórnskipan Íslands.
Samkvæmt vestrænni hefð sem á rætur sínar að rekja til frönsku byltingarinnar er ríkisvaldinu skipt í þrennt. Þetta er gert til þess að tryggja það að enginn einn aðili fari með of mikil völd.
Löggjafarvaldið
Alþingi er löggjafarsamkunda Íslands og þar sitja nú 63 þingmenn í einni deild undir forsæti þingforseta. Kosið er til Alþingis á fjögurra ára fresti, ef ekki kemur til þingrofs áður en fjögurra ára kjörtímabilinu lýkur. Kosið er samkvæmt hlutfallskosningu í sex kjördæmum en notaðir eru uppbótarþingmenn til þess að jafna út mun á atkvæðavægi eftir búsetu.
Framkvæmdavaldið
Þar sem það gerist svo til aldrei að einn flokkur nái meirihluta í Alþingiskosningum er löng hefð fyrir myndum samsteypustjórna á Íslandi. Yfirleitt fer það þannig fram að sá stjórnmálaflokkur sem telst sigurvegari kosninganna tekur við stjórnarmyndunarumboði úr hendi forseta lýðveldisins eftir að sá hefur ráðfært sig við leiðtoga allra flokka. Síðan hefjast stjórnarmyndunarviðræður milli flokkanna þar sem samið er um sameiginlega málefnaskrá. Þetta er ólíkt því sem gerist í ýmsum öðrum löndum þar sem slíkar viðræður fara fram fyrir kosningar og kjósendur velja á milli kosningabandalaga fremur en einstakra flokka.
Líkt og segir í stjórnarskrá Íslands framkvæma ráðherrar vald forsetans. Þeir skipa sér í ráðuneyti eftir þeirri verkskiptingu sem þykir henta hverju sinni. Breytingar á ráðuneytum eru sjaldan miklar milli kjörtímabila en koma gjarnan á umbrotatímum eins og eftir bankahrunið á Íslandi.
Dómsvaldið
Á Íslandi eru tvö dómstig héraðsdómur og hæstiréttur. Hæstaréttardómarar eru skipaðir til lífstíðar af forseta Íslands eftir tillögu dómsmálaráðherra sem áður hefur farið yfir hæfnismat hæstaréttar sjálfs um umsækjendur. Framkvæmdavald eða löggjafarvald mega engin afskipti hafa af störfum dómsvaldsins, en oft hafa risið deilur einmitt út af þeim hætti sem hafður er við skipun hæstaréttardómara.
Magasleði
thumbnail|right|Magasleði frá 1936 Magasleði er sleði úr tré með járnmeiðum undir. Oft er hann með stýringu fremst og er band dregið í gegn. Hægt er að sitja á sleðanum eða liggja á maganum og fara þannig niður brekkur með höfuðið fremst. Sleðanum er stýrt með að hreyfa rá sem er fremst eða toga í spotta sem tengd er við rána. Magasleðar henta ekki vel í lausamjöll.
Samuel Leeds Allen fékk einkaleyfi á að framleiða magasleða árið 1889 og seldi í leikfangadeildum stórversluna.
Podocarpus acutifolius
Podocarpus acutifolius er sígrænt tré frá Nýja-Sjálandi.
Katie Cassidy
Einkalíf
Katie fæddist í Los Angeles í Kaliforníu, er dóttir söngvarans David Cassidy og fyrrverandi módelsins Sherry Benedon. Amma og afi hennar föður megin eru leikararnir Jack Cassidy og Evelyn Ward. Aldist hún upp í Calabasas, Kaliforníu með móður sinni og stjúpföður. Á tvær eldri og einn yngri bróður. Sem barn þá stundaði Katie fimleika og varð á endanum klappstýra fyrir California Flyers.
Katie var handtekin fyrir ölvunaraskur í ágúst, 2007 í Tucson þegar bill sem hún var farþegi í var stoppaður vegna umferðarbrot. Laug hún að lögreglunni þegar hún var spurð. Alkóhól magn hennar var .16 — tvisvar sinnum meira en löglegt er í Arizona. Cassidy sagði lögreglunni að hún héti Taylor Cole og að hún væri 21 árs. Cole er leikkona og vinkona frá Kanada.
Katie hefur fjögur húðflúr; eitt á mjöðminni, eitt á fótnum, eitt á öklanum og eitt á mjóhryggnum. Fyrsta húðflúrið sem hún fékk var „1922“, sem er árið sem móðuramma hennar fæddist. Húðflúrið á fætinum eru þrjár stjörnu sem eru fyrir hana og systur sínar tvær, en þær hafa sama tattó líka. Móðir þeirra Sherry hefur tattoo með þrjár stjörnur (dæturnar þrjár) sem koma fram miðstjörnu (móðirin). Hver þeirra hefur tattóið á mismunandi stað. Katie hefur einnig húðflúr af nafn-hringi sem á öklinum, sem má lesa sem „Love Thyself, Know Thyself, Be Thyself“. Húðflúrið á mjóhryggnum er latneska orðtælið: Alis volat propriis, sem á ensku merkir „She Flies with Her Own Wings“. Katie valdi þetta orðatak þar sem það var við hæfi og endurspeglar sjálfstæði hennar og þrátt fyrir fjöldskylduböndin.
Ferill
Þegar hún var í grunnskóla þá fékk Cassidy áhuga á skemmtanaiðnaðinum og tók þátt í samfélags leikhúsum og seinna meir lærði hún að verða leiklistar kennari. Tók nokkur auglýsingastörf fyrir Abercrombie og Fitch árið 2004. Móðir hennar leyfði henni ekki að taka módelstörf þangað til hún lyki menntaskólanámi. Eftir menntaskóla, Cassidy flutti til Los Angeles og kom fram í nokkrum sjónvarpsþáttum, þar á meðal 7th Heaven. Kom hún fram sem gestaleikari í Sex, Love & Secrets. Einnig kom hún fram í tónlistamyndbandinu Just Lose It með Eminem, 2004.
Árið 2002 þá gaf hún út lagið „I Think I Love You“. Kom fram í When a Stranger Calls og Click með Adam Sandler, ásamt Black Christmas árið 2006. Árið 2007 þá tók hún upp myndina Revenge of the Nerds, en framleiðslan staðnæmdist og sem á endanum var hætt við. Kom hún fram í Taken árið 2008, með Liam Neeson og Maggie Grace. Cassidy gerði eins árs samning við sjónvarpsstöðina The CW, til þess að koma fram í sjónvarpsþættinum Supernatural.
Angelicum
Angelicum (latína: Pontificia Studiorum Universitas a Sancto Thoma Aquinate in Urbe) er kaþólskur háskóli í Róm á Ítalíu.
Katie Cassidy
Ferill
Cassidy lék verðandi brúður, Trish Wellington í CBS seríunni Harper's Island. Lék Ellu Simms í endurútgáfunni af Melrose Place en aðeins 18 þættir voru sýndir áður en framleiðslu var hætt. Cassidy var með gestahlutverk í unglingaþættinum Gossip Girl sem Juliet Sharp.
Angelicum
Saga
thumb|left|Angelicum, aðalinngangur Angelicum var stofnaður árið 1580 og nefndur eftir Tómas af Aquino (latína: Collegium Divi Thomæ de Urbe).
Listi yfir höfuðborgir
Eftirfarandi er listi yfir höfuðborgir eftir löndum í stafrófsröð. Listinn inniheldur höfuðborgir allra 193 ríkja sem viðurkennd eru af Sameinuðu þjóðunum ásamt Vatíkaninu og Palestínuríkis. Ef ríki hefur ekki opinbera höfuðborg er borgin sem tekur að sér hlutverk höfuðborgar nefnd.
Lögmál Faradays
Lögmál Faradays er lögmál í rafmagnsfræði, sem segir að span í spanspólu, sé jafnt og tímabreyting segulflæðis margfaldað með fjölda vafninga, þ.e. þar sem
Reikna má span í einum vafningi með eftirfarandi jöfnu:
og segulflæði með jöfnunni
þar sem E er rafsvið og B segulstyrkur.
Lögmál Faradays (fyrir einn vafning) verður þá:
sem má umrita með lögmáli Kelvin-Stokes þannig:
sem er það form sem lögmálið birtist í jöfnum Maxwells
Guðmundur Árni Stefánsson
Guðmundur er sonur Stefáns Gunnlaugssonar alþingismanns og konu hans Margrétar Guðmundsdóttur. Tveir bræður hans, Finnur Torfi Stefánsson og Gunnlaugur Stefánsson, hafa einnig verið alþingismenn. Guðmundur starfaði við blaðamennsku og þáttagerð í útvarpi þar til hann varð bæjarstjóri í Hafnarfirði fyrir Alþýðuflokkinn 1986. Því starfi gegndi hann þar til hann settist á þing árið 1993 og í júní sama ár varð hann heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra. Ári síðar varð hann félagsmálaráðherra en gegndi embættinu aðeins í nokkra mánuði.
Fjölskylduhagir
Guðmundur Árni og kona hans, Jóna Dóra Karlsdóttir, misstu tvo elstu syni sína í eldsvoða árið 1985. Þau eiga fjögur önnur börn.
Blóðberg
Blóðberg (fræðiheiti: Thymus praecox) er lítil sígræn fjölær þófaplanta, af sömu ættkvísl og timian, sem vex í þurru mólendi, holtum og sandi um alla Evrópu. Blóðberg er nýtt sem sígræn þekja í garða og í matargerð sem krydd.
Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)
Kristilegi demókrataflokkurinn (þýska: Christlich Demokratische Union Deutschlands eða CDU) er hægri-sinnaður stjórnmálaflokkur í Þýskalandi. Einhverjir frægustu kanslarar Þýskalands úr röðum kristilegra demókrata eru Konrad Adenauer, Helmut Kohl og Angela Merkel.
Blóðberg
Á Íslandi er blóðberg (ssp. arcticus) mjög algengt um allt land og finnst bæði á láglendi og í fjöllum allt upp í þúsund metra hæð.
Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)
Systurflokkur Kristilegra demókrata í Bæjaralandi er Kristilega sósíalsambandið (CSU). Flokkarnir bjóða saman fram í kosningum á þýska sambandsþingið.
Formenn Kristilega demókrataflokksins
Formenn Kristilega demókrataflokksins frá árinu 1950 hafa verið:
Blóðberg
Samlífi
Á Íslandi vex niðurbrotssveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á blóðbergi.
Marglínuleg vörpun
Í línulegri algebru er marglínuleg vörpun vörpun af fleiri en einni breytistærð, sem er línuleg í sérhverri breytistærð.
Skilgreining
Marglínuleg vörpun af n breytistærðum er vörpun þar sem og W \! eru vigurrúm og þar sem c er tala. Þetta má einnig orða þannig að ef öllum breytistæðum nema einni er haldið föstum þá er vörpunin línuleg með tilliti til þeirrar sem er ekki haldið fastri.
Ef n = 2 er talað um tvílínulega vörpun, ef n = 3 um þrílínulega o.s.frv.
Dæmi
(1) Setja má margföldun í rauntölunum fram sem tvílínulega vörpun, þ.e. Vel þekkt er að og  svo að margföldun er tvílínuleg.
(2) Ákveður fylkja má setja fram sem marglínulega vörpun af línuvigrum eða dálkvigrum ferningsfylkis.
Arsinóe 1.
thumb|right|Mynt með mynd Arsinóe 1. Arsinóe 1. (gríska: Αρσινόη; 305 f.Kr. – eftir 248 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Lýsimakkosar konungs Þrakíu, sem var einn af herforingjum Alexanders mikla, og Níkaiu konu hans. Hún átti tvö eldri systkini, bróðurinn Agaþókles og systurina Evridíke.
Hún giftist bandamanni föður síns, Ptólemajosi 2. Fíladelfosi, sem var fjarskyldur henni, þegar þeir Lýsimakkos gerðu með sér bandalag gegn Selevkosi 1. Níkator. Þau áttu þrjú börn; Ptólemajos 3. Evregetes, Lýsimakkos af Egyptalandi og Bereníku yngri.
Einhvern tíma milli 279 og 274 f.Kr. flúði Arsinóe 2. til bróður síns í Egyptalandi undan hálfbróður sínum Ptólemajosi Kerános og fékk hann brátt til að dæma Arsinóe 1. fyrir drottinsvik. Hún var þá rekin í útlegð til borgarinnar Koptos í Efra Egyptalandi. Hugsanlega tengist útlegð hennar útlegð Þeoxenu yngri sem Ptólemajos dæmdi útlæga um sama leyti. Ptólemajos giftist síðan Arsinóe 2.
Arsinóe 1. lifði í 20 ár í útlegð. Hún hélt hirð og lifði við töluverðan munað. Fundist hefur steintafla í Koptos sem vísar til Arsinóe sem eigikonu konungsins án þess að nafn hennar komi fyrir í hylki eins og venja er með konungleg nöfn.
Sava
Sava er 945 km löng þverá Dónár sem á upptök sín nálægt rótum Júlíönsku alpanna í Slóveníu og rennur í gegnum Króatíu, Bosníu og Hersegóvínu og sameinast loks Dóná við Belgrad í Serbíu. Vatnasvæði Sava nær yfir 95.719 km².
Árupptök Sava er þar sem árnar Sava Dolinka (45 km löng) og Sava Bohinjka (31 km) mætast á milli bæjanna Lesce og Radovljica í Norður-Slóveníu. Sava telst til vatnasvæðis Svartahafsins þar sem hún er þverá Dónár. Hún er næst-lengsta þverá Dónár á eftir Tisa. Á tímum Júgóslavíu rann áin innan landamæra þess en í dag rennur hún í gegnum landamæri fjögurra landa.
Árupptök
Upptök Sava Dolinka eru við Nadiža-lækinn í Planica-dalnum við Zadnja Ponca-fjall í 1.222 metra hæð yfir sjávarmáli nálægt ítölsku landamærunum. Sava Dolinka rennur neðanjarðar á um 5 km kafla en brýst fram á yfirborðið og er þar nefnd Zelenci nálægt Kranjska Gora. Þá rennur hún í gegnum bæina Kranjska Gora, Gozd Martuljek, Jesenice, nálægt Bled og Lesce. Áin er virkjuð á nokkrum stöðum, ein slík vatnaflsvirkjun heitir Moste (22,5 MW) og er í Žirovnica.
Styttri áin Sava Bohinjka er 31 km löng og á upptök sín við Komarča-fjallshrygginn í 805 metra hæð yfir sjávarmáli. Vatnssvæði árinnar er Triglav Árdalurinn og heitir hún Savica (litla Sava) fram að árósum hennar við Bohinjvatn. Samnefnd 3 MW virkjun er staðsett við Ukanc-gljúfur. Sava Bohinjka mætir Sava Dolinka nálægt bænum Radovljica.
Landafræði
thumb|right|Gervihnattarmynd af [[Ada Ciganlija-eyjunni í Belgrad.]] Vatnasvæði Sava nær yfir 95.719 km², hluti þess svæðis er Norður-Albanía. Áin er mjög djúp á köflum, 25-30 m nálægt bæjunum Hrtkovci og Bosut í Serbíu. Meðalrennsli við Zagreb í Króatíu er 255 rúmmetrar á sekúndu (m³/s), en nær 1.722 m³/s nálægt Belgrad í Serbíu. Í Serbíu hafaf skapast nokkrar eyjur í ánni sem nefndar eru ada, t.d. Ada Ciganlija, sem er 2.7 km², í Belgrad. Með byggingu þriggja brúa milli eyjunnar og Belgrad skapaðist manngert stöðuvatn sem nefnt er Sava-vatn eða Belgradhafið.
Áætlað er að hægt sé að leysa úr læðingi mikla stöðuorku vatnsrennslis í Sövu með byggingu vatnsaflsvirkjana. Slíkt hefur þó ekki verið gert í miklum mæli fyrr en nýlega. Áætlað er að hægt sé að vinna 3,2 (4,7 að þverám samanlögðum) GW úr Sövu (til samanburðar er Kárahnjúkavirkjun 690 MW). Vatnsaflsvirkjunin Medvode (17.8 MW) er staðsett skammt frá Ljubljana. Verið er að byggja fleiri virkjanir.
Rennsli Sövu er ekki stjórnað á löngum köflum árinnar og veldur það flóðum. Posavina (Savadalur) er um 5 þúsund km² frjótt landsvæði sem er sérstaklega viðkvæmt fyrir þessu. Í október 1964 flæddi Sava yfir bakka sína í Zagreb sem olli tjóni og miklu mannfalli. Þá voru hærri flóðgarðar byggðir. Árið 1981 og í apríl 2006 flæddi Sava yfir bakka sína í Belgrad og þurfti að kalla til herinn til aðstoðar.
Þverár
Vinstri þverár: í Slóveníu: Kokra, Kamniška Bistrica og Savinja; við landamæri Króatíu og Bosníu: Sotla/Sutla; í Króatíu: Lonja and Orljava; í Serbíu: Bosut.
Byggðir
Sunnan við Ljubljana renndur Sava í gegnum Litija og iðnaðarsvæðið við Zasavje þ.m.t. borginar Zagorje ob Savi, Trbovlje og Hrastnik, áfram fram hjá Zidani Most og Radeče, Sevnica, Krško, Brežice og Čatež. Rétt handan við landamæri Slóveníu og Króatíu liggur höfuðborg Króatíu, Zagreb. Sunnan við úthverfi Zagreb rennur Sava í gegnum Sisak og Jasenovac áður en að landamærunum við Serbíu kemur. Alveg við þau landamæri er fjöldi byggða (Gradiška/Stara Gradiška, Srbac/Davor, Bosanski Kobaš/Slavonski Kobaš, Bosanski Brod/Slavonski Brod, Bosanski Šamac/Slavonski Šamac, Orašje/Županja og Brčko/Gunja) þar sem bæði Serbar og Bosníubúar búa saman. Þegar Sava nálgást Belgrad rennur hún í gegnum úthverfi Belgrad: Zabrežje, Obrenovac, Umka og Ostružnica áður en hún sameinast Dóná.
Uummannaq
thumb|250 px|Fjallið Uummannaq í bakgrunni Uummannaq, er bær á norðvesturströnd Grænlands með um 1300 íbúa (2013). Bærinn er á samnefndri eyju sem er um það bil 12 km² að flatarmáli. Hann er 590 km fyrir norðan heimskautsbaug. Staðsetning: 70° 40'N og 58° 08' V. Uummannaq er hluti af sveitarfélaginu Avannaata. Uummannaq ber nafn af samnefndu fjalli rétt við bæinn, fjallið nær 1170 m hæð. Það er hjartalaga enda þýðir nafnið Uummannaq „hjartalaga“. Aðalatvinnuvegir eru fiskveiðar og selveiði auk ferðamennsku.
Múmíur
Í nágrenni við bæinn er forn vetrarbyggð sem kallast Qilakitsoq. Þar varð árið 1972 einhver merkasti fornleifafundur á Grænlandi. Það voru sérlega vel varðveittar múmíur af sex fullorðnum og tveimur börnum. Með C-14 aldursgreiningu er hægt að sjá að þau létust um 1475. Múmíurnar eru nú á Þjóðminjasafninu í Nuuk.
Veðurfar
Á Uummannaq-svæðinu ríkir þurrt heimskautaloftslag með um það bil 2000 sólskinsstundum og um það bil 100 mm ársúrkomu. Í köldustu mánuðunum, febrúar og mars, getur frostið farið niður í 35 stig eða meira en hins vegar getur hitinn orðið 15 til 18° C á sumrin. Í Uummannaq er vetrarmyrkur frá 7. nóvember til 4. febrúar enn í staðinn skín miðnætursólin frá 16. maí fram til 28. júlí.
Terramare
Terramare er fornmenning sem er bundin við vatnasvæði á Norður-Ítalíu, einkum í héraðinu Emilíu í Pódalnum og við suðurenda vatnanna Como, Maggiore og Garda. Terramare er bronsaldarmenning sem er skilgreind með tilvísun í einkennandi byggingastíl: umhverfis byggðina eru stór stauravirki sem bera trapisulaga virkisvegg og síki sem í rennur vatn er utan við virkið. Grafreitir finnast utan við virkið. Terramare-menningin stóð frá 16. til 12. aldar f.Kr. og var fyrst uppgötvuð seint á 19. öld vegna jarðrasks sem fylgdi endurbótum í landbúnaði. Búsvæði Terramare-menningarinnar virðast hafa verið yfirgefin á tiltölulega skömmum tíma þegar járnöld gekk í garð með Villanova-menningunni um 1100 f.Kr.
Þúfumerla
Þúfumerla (fræðiheiti: Caloplaca cerina) er tegund fléttna af glæðuætt (Teloschistaceae). Þúfumerla finnst á Íslandi. Hún er algeng um allt land og finnst yfirleitt í miklum mæli þar sem kjörlendi hennar er að finna.
Útlit og búsvæði
Þúfumerla er hrúðurflétta sem vex á margvíslegu undirlagi, oft mosa eða plöntuleifum, gjarnan á fuglaþúfum en einnig á dauðum viði og beinum. Þalið hefur disklaga askhirslur sem eru yfirleitt karrýgular, dökkgular eða sjaldnar brúngular eða appelsínugular að ofan en með grásvörtum, stundum hrímlitum barmi.
Átta gró eru í hverjum aski. Gróin eru glær, oddbaugótt eða sporbaugótt, tvíhólfa, 14-19 x 8-9,5 µm að stærð.
Efnafræði
Eins og aðrar fléttur af glæðuætt inniheldur þúfumerla gula litarefnið parietín en þó aðeins í askhirslum sínum.
Egils saga
thumb|200px|[[Egill Skallagrímsson]] Egils saga, eða Egla er ein elsta Íslendingasagan. Aðalpersóna hennar er Egill Skallagrímsson, 10. aldar höfðingi, vígamaður, sjóræningi og ljóðskáld.
Egla kom fyrst út í prentaðri útgáfu árið 1782. Sagan er ekki síst þekkt fyrir þann mikla forna skáldskap sem hún hefur að geyma. Mörg afrit af handriti Eglu hafa verið rituð eftir 13. öldina en einungis tvö þeirra, frá 19. öld, eru varðveitt í Landsbókasafninu. Eldri afrit en frá árinu 1700 eru geymd í erlendum bókaskemmum.
Með hinstu orðum sínum minntist Egill á laug þegar hann mælti: „Vil eg fara til laugar“.
Ef trúa má þeirri frásögn að hann hafi sjö ára að aldri orðið andstæðing sínum í knattleik að bana er ekki ósennilegt að hann eigi Íslandsmet sem yngsti manndrápari Íslandssögunnar og er á hann minnst í þessu tilliti í Íslandsmetabók.
Höfundur Egils sögu
Segja má að höfundaleysi sé eitt höfuðeinkenna Íslendingasagna, fræðimönnum til þónokkurrar armæðu, og þar er Egils saga ekki undanskilin. Lengi hafa fræðimenn þó talið, að Snorri Sturluson hafi verið höfundur sögunnar. Fyrstur manna til þess að bendla Snorra við Egils sögu var danski bókmenntafræðingurinn Svend Grundtvig og kastaði hann þeirri hugmynd fram í byrjun 19. aldar. Árið 1904 birti Björn M. Ólsen ritgerð um höfund Egils sögu í Aarböger og taldi hann sterkar líkur á því að Snorri hafi með réttu verið höfundur sögunnar. Þá taldi Sigurður Nordal prófessor og fyrrum sendiherra, að Egils saga hafi verið rituð af Snorra einhvern tímann á árunum 1220-1235 á meðan hann dvaldi í Reykholti, ólíkt skoðun Bjarnar M. Ólsen sem taldi að Snorri hafi skrifað söguna á meðan hafði bú að Borg á Mýrum fyrir árið 1206.
Bráðabirgðabúgí
Brágðabirgðabúgí er plata með Íslensku hljómsveitinni Spilverk þjóðanna sem kom út árið 1979. Auk þess að vera önnur plata spilverksins eftir að Egill Ólafsson hætti til þess að stofna Hinn Íslenzka Þursaflokk, þá er hún einnig síðasta plata hlómsveitarinnar með nýju efni í 31 ár. Maður getur sagt að platan segi sögu. Hún byrjar á laginu Landsímalínu, sem kynnir hlustandann fyrir aðalkarakterum plötunnar. Línu Dröfn og Þorvaldi, eða Valda skafara, hjónum á Vestfjörðum sem "vildu burtu af mölinni" og fluttu í Hraunbæinn. Næsta lag, Á fleytifullu tungli, er sungið af Valgeiri Guðjónssyni, líklegast í hlutverki sonar Valda og Línu, þar sem að hann rifjar upp ævi sína og segir að hann sé "einn af þeim sem eiga að erfa landið, ef eitthvað verði eftir handa honum" og að hlustandinn þurfi svosem ekki að verða hissa þó ekkert verði heldur handa sér. Þriðja lagið, Sunnudagur, er sungið af Diddú, líklegast í hlutverki ömmu annaðhvort Valda eða Línu (það er minnst á Línu og Valda í laginu svo þetta er líklegast ekki Lína) þar sem að hún syngur um týpískan Sunnudag á heimili Valda og Línu. Fjórða lagið heitir Valdi skafari þar sem er kafað aðeins dýpra inn í persónuna Valda. Það er einnig minnst á þá fyrrverandi meðlim í Spilverkinu, Egil Ólafsson í laginu. Í fimmta laginu, sem ber sama heiti og platan, er talað um húsflutning fjölskyldunnar ennþá meira. Í sjötta og sjöunda laginu er kynntur Einbjörn, sem sýnist vera sonur Valda og Línu sem, í fyrsta laginu sem hann birtist í, sem ber sama heiti og karakterinn, hangir niður á Hlemmi, reykjandi Salem og súpandi volga Coke. Annað lagið sem hann birtist í heitir Nú er Eibjörn fullur Í áttunda lagi plötunnar bætist Ragnar Bjarnason við söngvarahópinn og má segja að þá sé allt fariðí vaskinn hjá Valda og Línu. En í fyrstu línu Ragnars kallar Valdi Línu "Línu magapínu," sem og í fyrstu línu Diddúar er sagt "Valdi kaldi með kúk í haldi." Í lokahluta lagsins heyrist rödd sem minnir einungis á rödd Egils Ólafssonar, sem segir eftirfarandi: Í morgunsárið með ógreitt hárið
Skríður Valdi út í sjoppu
Öldungis glær
Kaupir pilla, hittir Villa
Vélsleði
Vélsleði er vélknúinn sleði til að nota í snjó. Oft er orðið snjósleði notað yfir slíkt farartæki.
Ólafur hungur
Ólafur hungur (um 1050 – 18. ágúst 1095) var konungur Danmerkur á 11. öld, þriðji sonur Sveins Ástríðarsonar sem settist á konungsstól. Hann tók við þegar Knútur bróðir hans var drepinn 10. júlí 1086 og var konungur til dauðadags. Sumir hafa þó haldið því fram að Ólafur hafi staðið á bak við morðið á bróður sínum.
Þegar Knútur var drepinn var Ólafur fangi eða gísl í Flæmingjalandi hjá Róbert greifa en hann var þó valinn konungur og síðan fékkst skipt á honum og Níels, yngri bróður hans, svo að hann gat snúið heim og tekið við kórónunni. Á þessum árum hófst harðindatímabil í Norður-Evrópu og uppskeran brast ár eftir ár svo að hungursneyð ríkti. Þess vegna fékk Ólafur viðurnefnið hungur. Hallærið var líka tengt við morðið á Knúti og talið lýsa vanþóknun Guðs á verknaðinum. Ólafur dó 1095 og er hann eini danski konungurinn sem ekki er vitað hvar var grafinn.
Kona Ólafs var Ingigerður dóttir Haraldar harðráða Noregskonungs. Hún giftist aftur eftir lát hans Filippusi konungi af Vestur-Gautlandi. Þau Ólafur áttu tvo syni en hvorugur varð langlífur og það var bróðir Ólafs, Eiríkur góði, sem tók við kórónunni.
Virginíuposa
Virginíuposa (fræðiheiti: Didelphis virginiana), einnig kölluð norðurposa, er pokadýr sem finnst í Bandaríkjunum og hluta Suður-Kanada.
Hún er eina tegund pokadýra í vesturheimi norðan Mexíkó og það pokadýr sem finnst norðlægast.
Dýrið er náttgengur einfari á stærð við venjulegan heimiliskött.
Gæfusmæra
Gæfusmæra (fræðiheiti: Oxalis tetraphylla ) er jurt af smæruættkvísl sem er ættuð frá Norður og Mið-Ameríku (Mexíkó suður til Panama). Allir hlutar hennar eru ætir.
Til hennar teljast tvær undirtegundir
Joseph Greenberg
Joseph Harold Greenberg (28. maí 1915 – 7. maí 2001) var bandarískur málfræðingur einkum þekktur fyrir rit sín um flokkunarfræði tungumála.
Hann fæddist í Brooklyn, New York í gyðingafjölskildu. Hans fyrsta áhugamál var tónlist en eftir að hafa lokið miðskóla ákvað hann að stunda frekar fræðastörf en tónlist. Hann skráði sig inn í Columbia háskóla í New York þar sem meðal annars Franz Boas, hinn þekkti vinstri sinnaði mannfræðingur, kenndi honum um tungumál amerískra indjána. Næst stundaði hann nám við Northwestern University í Chicago þaðan sem hann lauk doktorsprófi. Doktorsritgerð hans fjallaði um áhrif múhammeðstrúar á hóp Hása manna í Nígeríu sem ólíkt öðrum Hása höfðu ekki tekið þá trú.
Árið 1940 hóf hann eftirdoktorsnám við Yale-háskólann. Nám hans þar var truflað af herskildu þar sem hann vann einkum við að brjóta dulmál nasista. Hann tók ennfremur þátt í lendingunni við Casablanca.
Að loknu stríði kenndi hann við Minnesota háskóla, en sneri til baka til Columbia 1948 til að kenna mannfræði. Árið 1962 tók hann að starfa fyrir mannfræðideild Stanford-háskóla í Kaliforníu þar sem hann starfaði það sem eftir var.
Nýyrði
Nýyrði er nýtt orð yfir hugtak eða hlut. Nýyrðasmiðir nefnast þeir sem annaðhvort starfa í nýyrðanefndum eða koma nýyrðum á framfæri í skrifum sínum.
Íslenskan hefur verið sögð henta mjög til nýyrðasmíða. Konráð Gíslason skrifaði grein í Fjölni árið 1838 sem nefndist: Ágrip af ræðu áhrærandi íslenskuna. Þar kom hann inn á það hvað Íslendingar (í þessu tilfelli heimspekingar) eiga auðvelt með að finna nýyrði í íslensku fyrir nýjar hugmyndir, en hann segir orðrétt:
Skipting nýyrða
Nýyrði skiptast í tvo flokka ný orð (þ.e.a.s. nýyrði) og svo nýmerkingar. Nýmerking kallast það þegar gamalt orð fær nýja merkingu (sbr. sími). Stundum eiga nýmerkingar sér erlendar rætur og eru þá nefndar tökumerkingar (sbr. berklar).
Ný orð eru ýmist tökuorð eða nýyrði mynduð úr íslenskum orðstofnum. Á meðal nýyrðanna eru þó firn af samsettum orðum sem kallast tökuþýðingar en tökuþýðing er það þegar erlent orð eða orðasamband er þýtt lið fyrir lið, sbr. t.d. „kjarnorka“ (enska: nuclear energy), „samviska“ (latína: conscientia), „meðvitund“ (enska: consciousness úr lat. conscientia).
Nýyrði Jónasar Hallgrímssonar
Jónas Hallgrímsson er nokkurs konar faðir nýyrðasmíðinnar íslensku, enda fyrstur til að smíða málinu mörg nýyrði í sama faginu þegar hann þýddi stjörnufræði Ursins. Málið á þýðingunni þykir þýtt og leikandi og er það vegna þess að hann þýðir fræðiheitin á íslensku og nær að fella að málinu. Þau nýyrði sem urðu til þegar hann þýddi Ursin voru t.d. orð eins og:
Jónas segir svo í formála að þýðingu sinni um nýyrði sín: „Ég vonast einnig eftir að önnur betri komi bráðum í stað þeirra, og að þessi litla fjárgata, er eg nú hefi lagt, verði með tímalengdinni að breiðum og ruddum þjóðvegi.“
Dæmi um nýyrði sem festust ekki í sessi
Oft hafa verið búin til nýyrði sem ekki hafa náð fótfestu í tungumálinu:
Frans 1. Frakkakonungur
Frans 1. (12. september 1494 – 31. mars 1547) var greifi af Angoulême og konungur Frakklands frá 1515 til dauðadags. Á stjórnartíma hans hófst mikið blómaskeið í menningarlífi Frakka.
Ríkiserfingi og tengdasonur konungsins
Dæturnar áttu ekki erfðarétt að frönsku krúnunni og árið 1506, þegar Loðvík var farinn að óttast að eignast ekki son, samdi hann um trúlofun Claude, eldri dóttur sinnar, og Frans, í því skyni að tryggja að afkomendur hans sætu áfram á konungsstóli. Anna drottning var þó mjög mótfallin þessu því að henni var mjög í mun að tryggja sjálfstæði erfðaléns síns, hertogadæmisins Bretagne, sem Claude átti að erfa, og vildi ekki að það rynni saman við Frakkland. Því varð ekkert af giftingunni meðan hún lifði.
Listvinur og menntamaður
thumb|left|Frans 1. um 1515. Frans var vel menntaður og varð snemma fyrir áhrifum af ítölsku endurreisnarstefnunni. Hann er oft kallaður fyrsti endurreisnarkonungur Frakklands. Hann var mikill listvinur, studdi marga helstu listamenn samtímans og fékk ýmsa þeirra til að koma til Frakklands og starfa þar, meðal annars Leonardo da Vinci, sem kom með ýmis helstu verk sín með sér, þar á meðal Monu Lisu. Da Vinci dó í Frakklandi og verk hans urðu þar eftir. Einnig má nefna gullsmiðinn Benvenuto Cellini. Frans hafði einnig umboðsmenn á Ítalíu sem keyptu verk eftir Michelangelo, Titian, Rafael og fleiri meistara og sendu til Frakklands. Upphaf hinna stórkostlegu listaverkasafna Frakklandskonunga sem sjá má í Louvre og víðar má rekja til stjórnartíðar Frans.
Heimur spendýranna
Heimur spendýranna (The Life of Mammals) er bók eftir David Attenborough. Helga Guðmundsdóttir þýddi yfir á íslensku en Iðunn gaf bókina út.
Frans 1. Frakkakonungur
Listvinur og menntamaður
Hann var einnig bókmenntasinnaður, orti sjálfur ljóð og veitti ýmsum helstu rithöfundum samtíma síns stuðning. Hann efldi mjög hið konunglega bókasafn og lét umboðsmenn sína á Ítalíu leita uppi fágæt handrit. Árið 1537 gaf hann út tilskipun um að konunglega bókasafnið skyldi fá eintak af hverri bók sem prentuð væri í Frakklandi og er það fyrsta dæmið um prentskilaskyldu. Og það var ekki nóg með að hann safnaði bókum, hann virðist líka hafa lesið bækurnar sem hann keypti. Hann leyfði líka fræðimönnum aðgang að bókasafni sínu til að ýta undir útbreiðslu þekkingar. Systir hans, Margrét drottning Navarra, var einnig mikil bókamanneskja og rithöfundur.
Heima fyrir gerði Frans ýmsar umbætur á stjórnsýslunni, meðal annars með því að gera frönsku að opinberu tungumáli ríkisins í stað latínu. Hann gaf einnig út tilskipun um að skrásetja skyldi allar fæðingar, brúðkaup og dauðdaga og setja upp skráningarskrifstofu í hverri sókn. Var Frakkland fyrsta ríki Evrópu til að koma slíku kerfi á.
Hernaðarbrölt konungs
Frans var hins vegar ekki jafnhæfur á pólitíska sviðinu eða í hernaði. Hann reyndi að láta kjósa sig keisara hins Heilaga rómverska ríkis en tókst það ekki. Milli hans og Karls 5. keisara, sem réð yfir Austurríki, Spáni og Niðurlöndum, ríkti gagnkvæmt hatur og mikil togstreita og Karl skoraði hvað eftir annað á Frans í einvígi þótt ekkert yrði af því. Þeir lentu þó oft í átökum og í orrustunni við Pavia, 24. febrúar 1525, vann Karl sigur og fangaði Frans. Hann var hafður í haldi í Madrid og neyddist til að undirrita friðarsamning og gefa mikið eftir. Hann var látinn laus 17. mars 1526 en varð að senda syni sína tvo í gíslingu í Madrid. Hann fór líka í herför til Ítalíu 1536 en beið þar einnig lægri hlut fyrir Karli. Aftur fór hann í stríð á Ítalíu 1542-1546 og gekk ívið betur í það skiptið, ekki síst vegna fjárhagserfiðleika Karls keisara.
Frans leitaðist við að auka áhrif Frakka í Nýja heiminum og Asíu og sendi þangað könnunarleiðangra. Hann sendi meðal annars Jacques Cartier til að rannsaka St. Lawrence-fljót í Quebec árið 1534 og leita þar að gulli og gersemum og árið 1541 sendi hann Jean-François de la Roque de Roberval til að nema land í Kanada og boða þar kaþólska trú. Franskir könnuðir fóru einnig til Indlands og Indónesíu. Frans var líka fyrsti evrópski þjóðhöfðinginn til að koma á tengslum við Tyrkjaveldi og gerði bandalag við Súleiman mikla, sem raunar vakti hneykslan víða í Evrópu og Frans var hallmælt mjög fyrir að gera bandalag við ríki vantrúaðra.
Arfleifð og fjölskylda
Frans dó 31. mars 1547. Hann hefur fengið nokkuð blendin eftirmæli þar sem menning og menntir blómstruðu á stjórnartíð hans en hins vegar átti hann í kostnaðarsömum og illa heppnuðum hernaðarátökum sem ekki fóru vel með efnahag Frakklands. Á síðustu stjórnarárum sínum hóf hann líka ofsóknir gegn mótmælendum og voru þær upphafið að Frönsku trúarbragðastríðunum, borgarastyrjöld sem geisaði í Frakklandi næstu áratugi með hléum og lauk ekki fyrr en 1598.
Frans og Claude drottning eignuðust sjö börn. Tvær elstu dæturnar dóu ungar. Ríkisarfinn, Frans hertogi af Bretagne, dó átján ára að aldri 1536 og það var því Hinrik bróðir hans sem tók við af föður sínum, þá 28 ára. Þriðji bróðirinn, Karl hertogi af Orléans, dó 23 ára. Magdalena giftist Jakob 5. Skotakonungi 1537 en dó hálfu ári síðar úr berklum, tæplega 17 ára að aldri. Yngsta systirin var Margrét, sem giftist Emmanúel Filibert hertoga af Savoja.
Claude drottning dó 1524 og 7. ágúst 1530 giftist Frans Elinóru af Austurríki, systur erkióvinar síns Karls 5., en þau voru barnlaus. Hann átti einnig ýmsar hjákonur og er sagt að ein þeirra hafi verið Mary Boleyn, sem einnig hafði verið ástkona Hinriks 8. Englandskonungs, systir Anne Boleyn. Þær systur voru um tíma hirðmeyjar Claude drottningar.
Verðandi (2006-2008)
Verðandi er íslenskt menningartímarit fyrir framhalds- og háskólanema sem var gefið út af Guðmundi R. Svanssyni. Það var gefið út frá september 2006 til haustsins 2008, en eftir efnahagshrunið var frekari útgáfu frestað. Blaðinu var dreift í öllum framhaldsskólum, háskólum, og í götudreifingu á höfuðborgarsvæðinu á nágrannabyggðalögum. Fyrsti ritstjóri Verðandi var Sindri Freyr Steinsson, og síðari ritstjórar voru Daníel Tryggvi Thors, Kristján Skúli Skúlason og Jón Ingi Stefánsson.
Melrose Place
Þættirnir fjölluðu upphaflega um hóp af ungmennum í Los Angeles en þeir breyttu fljótt stefnu, margir nýjir leikarar bættust við í hópinn og aðrar persónur voru „drepnar“ svo að það yrði pláss fyrir nýja söguþræði. Aðeins einn leikari úr upprunalega hópnum, Thomas Calabro lék í öllum sjö þáttaröðunum.
Keila (fiskur)
Keila (fræðiheiti: Brosme brosme) er nytjafiskur af vatnaflekkaætt, sem er ný ætt, en tilheyrði áður þorskaætt. Hún lifir í Norður-Atlantshafi bæði austan og vestan megin við Ísland. Keilan er löng, með sívalan bol, einn bakugga eftir endilöngu bakinu og einn langan raufarugga, sem báðir eru með einkennandi dökkri rönd yst og hvítum jaðri, auk eyrugga og kviðugga. Sporðurinn er lítill og hringlaga. Hún er með skeggþráð á neðri vör sem skagar eilítið fram fyrir þá efri og rönd eftir bolnum endilöngum. Roðið er þykkt og hreistrið smátt. Hún er móleit á lit sem fer frá rauðbrúnu og yfir í gulbrúnan eftir umhverfi. Yngri fiskar eru með sex ljósar þverrákir á síðunni.
Melrose Place
Tökur
Allar sjö þáttaraðirnar voru teknar upp í myndveri í Santa Clarita í Kaliforníu. Aðalhúsaröðin þar sem að allar persónurnar eiga heima var sett þar upp í myndveri. Skrifstofur og spítalar voru einnig byggðir í myndveri en útitökustaðir eins og strendur og þess háttar voru notaðir fyrir atriði utan kvikmyndavers.
Alþjóðlegar sýningar
Melrose Place hefur verið á dagskrá sjónvarpsstöðva í yfir 40 löndum.
Keila (fiskur)
Heimkynni, næring og vöxtur
Keilan finnst beggja vegna Norður-Atlantshafsins, við Nýfundnaland og suðurodda Grænlands. Helstu keilumiðin eru við strendur Íslands (út frá Austfjörðum og Snæfellsnesi, á Reykjaneshrygg, við Svalbarða, meðfram strönd Noregs allt frá Múrmansk, norðan við Bretlandseyjar og við Færeyjar. Hún finnst líka í Skagerrak og Kattegat en er sjaldséð þar.
Keila er botnfiskur sem heldur sig við grýttan botn í 0-10° heitum sjó á 20-1000 metra dýpi þar sem hún syndir dreift eða í litlum hópum. Hún lifir aðallega á krabbadýrum, litlum botnfiskum og jafnvel krossfiskum. Hún hrygnir tveimur milljónum hrogna í apríl-júlí sem klekjast út eftir tíu daga. Seiðin eru sviflæg og berast með öðru svifi langt út á haf. Þegar fiskurinn er orðinn um 5 sm langur syndir hann djúpt niður á botn. Við Ísland hrygnir keilan við brún landgrunnsins í 5-9° heitum sjó undan Suður- og Suðvesturlandi, en uppeldisstöðvar hennar virðast vera við Norður- og Austurland. Mikilvægustu hrygningarstöðvar keilunnar eru á landgrunni Íslands, Færeyja og Hjaltlandseyja. Keilan er seinvaxta og verður ekki kynþroska fyrr en átta til tíu ára gömul. Þá er hún hálfur metri á lengd og vegur 1-2 kg. Fullvaxin getur hún orðið yfir metri á lengd en í afla er hún oftast 40-75 sm og 0,5-3 kg. Stærsta keilan sem veiðst hefur við Ísland (og líklega í heiminum) var 120 sm á lengd. Hún er talin geta orðið allt að 40 ára gömul.
Helstu óvinir keilunnar eru selur og hákarl og aðrir ránfiskar: þorskur, langa og skata. Hringormar geta tekið sér bólfestu í kjöti keilunnar.
Veiðar og nytjar
Keilan er vinsæll matfiskur og líkt og aðrir þorskfiskar er hún með hvítt kjöt. Kjötið af keilunni er mjög þétt, fíngert og magurt miðað við kjöt af þorski. Bragðið er sætt og minnir eilítið á humar. Fyrr á öldum var keilan yfirleitt kæst á Íslandi og þótti ekki sérlega góð til matar þótt hún væri eftirsótt víða í Evrópu. Hugsanlega eimir enn eftir af þessu viðhorfi á Íslandi þar sem keila er sjaldgæf í fiskborðum og hlutfallslega ódýr fiskur. Í Noregi og Svíþjóð er keilan eftirsótt söltuð og kæst, en hún er líka borin fram reykt, soðin eða steikt.
Helst eru það Norðmenn, Íslendingar og Færeyingar sem veiða keilu og þá aðallega á línu sem aukaafla með öðrum fiski, en stundum slæðist hún í botnvörpur. Í Maine-flóa er hún líka veidd á sjóstöng af sportveiðimönnum. Veiðar á Keilu voru litlar við Ísland fram til 1950 en þá jókst veiðin úr 2000 tonnum að jafnaði í 6000 tonn en náði hámarki 1960 þegar yfir 10.000 tonn veiddust á Íslandsmiðum. Farið var að veiða keiluna skipulega um 1990 og mikilvægi hennar jókst samfara minnkandi þorskafla. Frá sama tíma hafa mælingar bent til minnkandi stofns og undanfarin ár hefur verið mælt með 3.500 tonna veiði á ári.
thumb|350px|right|Heildarafli frá 1950 til 2003 samkvæmt tölum frá FAO Heildarafli í heiminum var tæp 22 þúsund tonn árið 2003, en var mestur yfir 50 þúsund tonn árið 1980 sem bendir til þess að ofveiði hafi skaðað stofninn, en ekki er vitað hversu stór heildarstofninn er. Af stofnmælingum Hafrannsóknarstofnunar Íslands að dæma hefur vísitala veiðistofns lækkað frá 1990 en fer hækkandi frá því um 2001 sem gefur tilefni til að ætla að stofninn sé í hægum vexti. Norðmenn veiða langmest af keilu í heiminum, eða 65% af heildaraflanum, en Íslendingar fylgja þar á eftir. Mest af því sem veiðist af keilu er saltað til útflutnings, en lítill hluti er frystur. Keila er ekki á rauða lista IUCN yfir tegundir í hættu, en hún er skráð af bresku samtökunum Marine Conservation Society sem fiskur sem neytendur ættu að forðast að kaupa vegna hættu á ofveiði.
Sambandslagafrumvarpið
Sambandslagafrumvarpið var frumvarp sem kosið var um árið 1918. Það snerist um ríkjasamband Íslands og Danmerkur, en þar sagði að Ísland og Danmörk væru fullvalda ríki í sambandi um einn og sama konung. Þegar rætt var um frumvarpið árin á undan vildu flestir eða allir fullveldi en menn greindi á um hve langt skyldi ganga í næsta áfanga. Sjálfstæðisflokkur og Heimastjórnarflokkur voru tveir helstu stjórnmálaflokkar tímabilsins. Sá fyrrnefndi vildi ganga heldur lengra í kröfugerð Íslendinga.
Kosningaþátttaka var 43,8%. Yfirgnæfandi meirihluti þeirra, eða 92,5% var samþykkur sambandslögunum eða 12.411 manns. Nei sögðu 999 kjósendur.
Ufsi
Ufsi (fræðiheiti:Pollachius) er fiskur af þorskaætt. Á íslensku heita tegundirnar tvær sem tilheyra ættkvíslinni annars vegar ufsi (Pollachius virens) og hins vegar lýr (Pollachius pollachius). Ufsi er algengur allt í kringum Ísland en lýr fremur sjaldgæfur.
Ufsi er líka heiti á fiskum af annarri ættkvísl þorskaættar, Theragra, en þær tvær tegundir sem tilheyra þeirri ætt eru kallaðar Alaskaufsi og Noregsufsi.
Heimkynni
Ufsinn er í kringum allt landið en er mun algengari í hlýja sjónum sunnan og suðvesturlands en undan Norður- og Austanlandi. Ufsi er mjög hreyfanlegur fiskur og mjög háður umhverfisaðstæðum. Hann er ýmist uppsjávar- eða botnfiskur. Hann hefur fundist á 450 metra dýpi en heldur sig aðallega frá yfirborði og niður á 200 metra dýpi. Hann heldur sig í 4-12°C nema í Barentshafi þar sem hann finnst við 2°C. Ufsinn fer oft um hafið í stórum torfum í ætisleit og merkingar sýna að mikill flækingur er á honum.
Fæða
Fæða ufsans er breytanleg eftir stærð og svæðum, Eftir að seiðin losna við kviðpokann éta þau fyrst smákrabbadýr og fisklirfur en síðan einkum burstorma, rifhveljur, krabbadýr, krabbaflær og ljósátu sem er yfirgnæfandi hjá uppvaxandi. Meðalstór ufsi (70 cm) étur aðallega smáskeljar, hrogn og skeljar. Fullorðinn ufsi étur ljósátu, fiskseiði og ýmsa litla fiska eins og loðnu og síld. Stærsti ufsinn étur gjarnan smokkfisk.
Óvinir
Helstu óvinir eru sníkjudýr, hringormar, bandormar, krabbadýr og fleira. Hákarlar, selir og tannhvalir éta fullorðna fiskinn. Ungfiskar og seiði verða stærri fiskum og fuglum að bráð. Hrogn og lirfur verða smákrabbadýrum, hveljum og pílormum að bráð.
Evrópuaskur
Askur eða evrópuaskur (fræðiheiti Fraxinus excelsior) er tré af eskiættkvísl (Fraxinus).
Askurinn er einstofna tré með fremur mjóa krónu. Börkur er ljós og verða dökk brum mjög áberandi að vetri til. Blöðin eru stakfjöðruð og minna á blöð reyniviðar. Askur þarf rakan og frjósaman jarðveg, gott skjól og langt sumar.