cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liþín-jóna-rafhlaða
Efnafræðin
Að sama skapi getur ofhleðsla upp að 5.2 Volt leitt til annara efnaferla og hefur verið sýnt með rönkengeislum að ofhleðsla leiðir til samruna kóbalts (IV)oxíð. Eftirfarandi ferli sýnir það:
Í líþíum-jóna rafhlöðum er það kóbaltið sem flytur rafeindir til og frá katóðu og anóðu í forminu Co4+ til Co3+ og öfugt.
Kostir
Þegar kostir líþíum-jóna rafhlaðna eru skoðaðir verður að hafa í huga að hinn mikli breytileiki í eiginleikum og útliti geta haft áhrif á hvað telst kostur og hvað ekki. Eins má segja að öryggisatriði eins og hitavörn, afhleðslulágmark, ofhleðsluvörn og þrýstingsvörn teljist til kosta en plássið sem þetta tekur frá hleðslugetunni teljist ókostur sem núllar hitt út.
En samandregið eru kostirnir helst þessir:
Hleðslan
Við hleðslu er straumurinn neyddur til að fara í öfuga átt miða við það þegar rafhlaðan er í notkunn. Við það flytjast líðíum-jónirnar frá katóðu til anóðu og setjast þar í þar til gerð innskot sem hleðsla og bíða notkunnar. Fækki þessum innskotum minnkar hleðslugetan og notkunnartíminn í kjölfarið minnkar. Við notkunn eru þessar líþíum-jónir leystar úr innskotunum og þær skjótast aftur til katóðunnar og bíða þess að flytja nýja hleðslu til anóðunnar. Þannig gengur ferlið sífellt áfram.
Stærstu deildarsigrar og töp íslenskra kvennaliða í knattspyrnu
Stærstu deildarsigrar og töp íslenskra kvennaliða í knattspyrnu er tafla yfir metsigra og -tapleiki íslenskra kvennaliða í knattspyrnu. Taldar eru viðureignir liðanna í deildarkeppni KSÍ.
30px Breiðablik
18:0 gegn 20px Selfossi, B-deild 1988
1:8 gegn 20px ÍBV, A-deild 2004
30px Fimleikafélag Hafnarfjarðar
19:0 gegn 20px Stjörnunni, A-deild 1976
0:15 gegn 20px Val, A-deild 2005
30px Íþróttabandalag Vestmannaeyja
11:0 gegn 20px Stjörnunni, A-deild 2004
11:0 gegn Tindastóli/Neista, B-deild 2009
11:0 gegn 20px Hetti, B-deild 2010
0:10 gegn 20px Breiðabliki, A-deild 1995
30px Keflavík
22:0 gegn 20px Ægir Þorlákshöfn, B-deild 2004
1:12 gegn 20px ÍA, A-deild 1985
0:11 gegn 20px Val, A-deild 2009
0:11 gegn 20px Knattspyrnufélag Reykjavíkur, B-deild 2013
30px Knattspyrnufélagið Þróttur
0:8 gegn 20px FH, A-deild 1972
30px Tindastóll
10:1 gegn Leiftri/Dalvík, B-deild 2003
9:0 gegn 20px Leikni Fáskrúðsfirði,B-deild 2002
0:09 gegn 20px Völsungi, B-deild 2008
30px Selfoss
9:0 gegn UMFH, B-deild 1984
0:18 gegn 20px Breiðabliki, B-deild 1988
30px Stjarnan
17:0 gegn 20px Ægir Þorlákshöfn, B-deild 1991 0:19 gegn 20px FH, A-deild 1978
30px Knattspyrnufélagið Valur
15:0 gegn 20px Leikni, A-deild 1981
15:0 gegn 20px FH, A-deild 2002
0:9 gegn 20px KR, A-deild 2002
30px Þór/KA
10:0 gegn 20px Leiftri, B-deild 1994
10:0 gegn Leiftri/Dalvík, B-deild 1999
0:9 gegn 20px KR, A-deild 2000
30px Afturelding
21:0 gegn UMFH, B-deild 1984
1:15 gegn 20px Íþróttafélagið Fylkir, B-deild 1982
30px Augnablik
9:1 gegn 20px20px20px Fjarðabyggð/Hetti/Leikni, C-deild 2018
8:0 gegn 20px Gróttu, B-deild 2016
1:7 gegn 20pxÞrótti, B-deild 2019
30px30px30px Fjarðabyggð/Höttur/Leiknir
24:0 gegn KM, C-deild 2021
1:9 gegn 20px Augnabliki, C-deild 2018
0:8 gegn 20px Tindastóli, C-deild 2018
30px Knattspyrnufélagið Fram
0:10 gegn 20px Val, A-deild 1988
30px Fylkir
15:1 gegn 20px Aftureldingu, B-deild 1982
0:14 gegn 20px Val, A-deild 2006
30px Grindavík
21:0 gegn Hvíta riddaranum, B-deild 2015
0:15 gegn 20px KR, A-deild 1999
30px Grótta
10:0 gegn 20px Haukum, B-deild 1999
0:14 gegn 20px Haukum, B-deild 2016
30px Handknattleiksfélag Kópavogs
7:0 gegn 20px Sindri, Höfn, C-deild 2020
1:6 gegn 20px KR, B-deild 2021
30px Knattspyrnufélag Reykjavíkur
18:0 gegn 20px Haukum, A-deild 1994
0:9 gegn 20px Breiðabliki, A-deild 1992
30px Víkingur
7:0 gegn Grundarfirði, B-deild 1985
0:10 gegn 20px ÍA, A-deild 1981
Otwock
Otwock er borg í miðhluta Póllands. Íbúar voru 42.976 árið 2005.
Nansenskrifstofan
Alþjóðlega Nansenskrifstofan fyrir flóttamenn (fr. Office International Nansen pour les Réfugiés) var stofnun sem tók til starfa innan Þjóðabandalagsins árið 1930 og var nefnd eftir Fridtjof Nansen eftir dauða hans. Skrifstofan sá um alþjóðahjálp fyrir flóttamenn frá stríðshrjáðum svæðum á árunum 1930 til 1939. Skrifstofan þróaði svokallaða Nansenpassa sem heimiluðu fólki án ríkisfangs að ferðast milli landa. Stofnunin hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1938.
Saga
Þjóðabandalagið stofnaði Nansenskrifstofuna árið 1930, stuttu eftir dauða Fridtjofs Nansen, til þess að halda áfram störfum Nansens til aðstoðar flóttamönnum. Skrifstofan var því arftaki stofnunarinnar sem Nansen hafði komið á fót í Genf árið 1921. Þjóðabandalagið sá einnig um að fjármagna stjórn Nansenskrifstofunnar, en aðeins til að greiða fyrir útgáfu Nansenpassanna þar sem hjálparstörf skrifstofunnar voru fjármögnuð með einkaframlögum.
Tilgangur skrifstofunnar var að sjá flóttamönnum fyrir birgðum og pólitískri aðstoð. Hjálp Nansenskrifstofunnar náði ekki til flóttamanna frá þriðja ríkinu eða Spáni á tímum spænsku borgarastyrjaldarinnar þótt mörg lönd hafi neitað að taka við flóttamönnum þaðan.
Þrátt fyrir þessi vandamál vann Nansenskrifstofan til friðarverðlauna Nóbels árið 1938 en þar sem stofnunin var leyst upp stuttu síðar rann verðlaunaféð til nýrra flóttamannastofnana Þjóðabandalagsins. Þær stofnanir voru síðar leystar upp vegna vandræða með þýska flóttamenn eftir upplausn þriðja ríkisins.
Afrek
Nansenskrifstofan innti ýmis verk af hendi á meðan hún starfaði. Skrifstofan stóð fyrir því að fjórtán ríki samþykktu flóttamálasáttmála með nokkrum grunnmannréttindum árið 1933. Skrifstofan lék lykilhlutverk í að byggja skýli fyrir 40.000 armenska flóttamenn í þorpum í Sýrlandi og Líbanon eftir að 10.000 aðrir höfðu verið fluttir til Jerevan.
Ramsay MacDonald
James Ramsay MacDonald (12. október 1866 – 9. nóvember 1937) var breskur stjórnmálamaður. Hann var fyrsti leiðtogi Breska verkamannaflokksins og fyrsti forsætisráðherra Bretlands úr þeim flokki. Hann varð alls þrisvar forsætisráðherra; í fyrstu ríkisstjórn verkamannaflokksins frá janúar til nóvember 1924, í annarri ríkisstjórn verkamannaflokksins frá 1929 til 1931 og í þjóðstjórninni 1931 til 1935. Hann sagði af sér 1931 vegna andstöðu ráðherra við gjaldfellingu breska pundsins (sem átti að vera liður í að bregðast við heimskreppunni) og myndaði þjóðstjórn með Breska íhaldsflokknum og Frjálslynda flokknum. Í kosningum sama ár beið verkamannaflokkurinn afhroð. Hans var því lengi minnst innan flokksins sem svikara sem leiddi andstæðingana til valda. Síðustu ár hans í embætti sagði aldurinn til sín og ræður hans urðu ruglingslegar. Winston Churchill og fleiri íhaldsmenn sökuðu hann um linkind gagnvart uppgangi Hitlers í Þýskalandi. Að lokum sagði hann af sér og íhaldsmaðurinn Stanley Baldwin tók við forsætisráðherraembætti í þjóðstjórninni en MacDonald varð forseti ríkisráðsins.
1350
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Ciechanów
Ciechanów er borg í miðhluta Póllands. Íbúar voru 45.947 árið 2005.
Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands
thumb|right|Stjórnarskrá Íslands. Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands er æðstu lög Íslands, sem öll önnur lög landsins verða að hlíta. Núverandi stjórnarskrá var samþykkt sem lög nr. 33/1944 af Alþingi við lýðveldisstofnunina á Þingvöllum, 17. júní 1944. Stjórnarskráin er í 81 grein í 7 köflum og í henni er stjórnskipan landsins ákveðin og ýmis grundvallarréttindi borgaranna vernduð.
Saga
Á 19. öld hljóp mikill kraftur í sjálfstæðisbaráttu Íslendinga samfara því sem þjóðernishyggja og kröfur um aukin borgaraleg réttindi urðu háværari á meginlandi Evrópu. Í júní 1849 sá þáverandi konungur Danmerkur sig tilneyddan til að ganga til móts við kröfur frjálslyndra og þjóðernissinna og samþykkti stjórnarskrá fyrir Danmörk og þar með einnig Ísland. Sú stjórnarskrá afnam einveldið og kom á stjórnarskrárbundinni konungsstjórn þar sem völd yfir nokkrum mikilvægum málaflokkum voru færð til þjóðkjörins þings.
Þessi breyting féll ekki í góðan jarðveg hjá Íslendingum þar sem hún þýddi í raun skerta sjálfsstjórn Íslendinga. Fyrir 1849 höfðu íslenskir embættismenn í raun ráðið því sem þeir vildu ráða í málefnum landsins en nú var það komið undir stjórn þings sem Íslendingar höfðu engin áhrif á. Danir voru ófúsir að ganga að kröfum Íslendinga um sjálfsstjórn sem settar voru fram á þjóðfundinum 1851 vegna þess að ef látið væri eftir þeim kröfum gæti það skaðað hagsmuni Dana í Slésvík og Holtsetalandi. En þegar þau héruð voru innlimuð í Prússland árið 1867 sköpuðust nýjar aðstæður og stöðulögin voru sett 1871 og mæltu fyrir um samband Íslands og Danmerkur. Árið 1874 á þúsund ára afmæli Íslandsbyggðar kom Kristján IX þáverandi konungur Danmerkur til landsins og var viðstaddur hátíðahöld í tilefni tímamótanna. Það tækifæri var notað til að gefa Íslendingum sérstaka stjórnarskrá eins og þeir höfðu krafist. Sú stjórnarskrá var kölluð „Stjórnarskrá um hin sérstaklegu málefni Íslands“ og er að stofni til sú sama og núgildandi stjórnarskrá.
Með sambandslögunum 1918 varð Ísland fullvalda ríki og árið 1920 fékk landið nýja stjórnarskrá til að endurspegla þær miklu breytingar sem höfðu orðið á stjórnskipun þess. Sú stjórnarskrá var kölluð „Stjórnarskrá konungsríkisins Íslands“. Snemma árs 1944 samþykkti Alþingi að fella niður sambandslögin og samþykkti nýja stjórnarskrá auk þess að boða til þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort tveggja. Í maí sama ár var gengið til kosninga og var kjörsókn 98%. 97% greiddu atkvæði með sambandsslitum og 95% samþykktu lýðveldisstjórnarskrána. Þann 17. júní 1944 kom Alþingi svo saman á Þingvöllum þar sem lýst var yfir gildistöku stjórnarskrárinnar og stofnun lýðveldis.
Frá gildistöku stjórnarskrárinnar hefur henni verið breytt alls 8 sinnum, oftast vegna breytinga á kjördæmaskipan og skilyrðum kosningaréttar. Árið 1991 var skipulagi Alþingis breytt þannig að það starfar nú í einni deild en ekki tveimur eins og áður var. Umfangsmestu breytingarnar voru gerðar árið 1995 þegar mannréttindakafli stjórnarskrárinnar var endurskoðaður.
Kaflar stjórnarskrárinnar
Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands skiptist í 7 kafla sem hver tekur á ólíkum þáttum stjórnskipunarinnar.
I. kafli
1. kafli stjórnarskrárinnar er eingöngu 2 greinar og tilgreinir fyrri greinin það að Ísland eigi að vera lýðveldi og að ríkisstjórnin skuli vera þingbundin, en það merkir að ríkisstjórnin er bundin af ákvörðunum Alþingis. Í 2. grein er svo kveðið á um þrískiptingu ríkisvaldsins og hvernig henni skuli háttað. Löggjafarvaldið er í höndum Alþingis og forseta Íslands, framkvæmdavaldið er hjá forsetanum, en hann felur það ráðherrum og öðrum stjórnvöldum sem skilgreind eru í lögum. Dómsvaldið er hjá dómendum.
II. kafli
2. kafli fjallar um embætti forseta Íslands, hvernig til þess skal kosið og hvert valdsvið forseta skuli vera. Forsetinn hefur völd til að gera samninga við önnur ríki, náða menn, rjúfa þing, gefa út bráðabirgðalög og skipa embættismenn. Hins vegar er forsetinn ábyrgðarlaus á stjórnarathöfnum og lætur ráðherra framkvæma vald sitt. Þessi völd eru því í reynd hjá ráðherrum. Hins vegar er ekki sátt um það meðal fræðimanna hvernig beri að túlka sumar greinar um völd forseta. 26. greinin mælir til dæmis fyrir um að lagafrumvarp þurfi staðfestingu forseta áður en það verður að lögum en neiti forseti að staðfesta lögin þá skal efna til þjóðaratkvæðagreiðslu um þau. Frá upphafi lýðveldisins hafa fræðimenn deilt um það hvort að þetta synjunarvald sé raunverulega til staðar og einnig hefur verið deilt um það hvort að það sé æskilegt að það sé til staðar. Þessar deilur komust í hámæli eftir að Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta hið svokallaða fjölmiðlafrumvarp árið 2004. Ekki kom til þjóðaratkvæðagreiðslu vegna málsins þar sem ríkisstjórnin dró hið umdeilda frumvarp til baka. Einnig neitaði Ólafur Ragnar Grímsson að staðfesta hin umdeildu IceSave lög og fór það mál í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Í 2. kafla er einnig kveðið á um ráðherraábyrgð og það að birta þurfi lög.
III. kafli
3. kafli fjallar um kjördæmaskipan, kosningarétt og kjörgengi fyrir Alþingiskosningar. Eftir kjördæmabreytinguna 1999 eru kjördæmi landsins ekki lengur skilgreind landfræðilega í stjórnarskrá, heldur er látið duga að skilgreina hversu mörg þau megi vera (6-7) og hver lágmarksfjöldi kjördæmiskjörinna þingmanna skal vera í hverju (6). Heimild er gefin til þess að ákveða kjördæmamörk með almennum lögum með því skilyrði að 2/3 Alþingis samþykki allar breytingar á kjördæmamörkum og þingmannafjölda. (Sjá nánar: Kjördæmi Íslands). Nefnt er að eingöngu íslenskir ríkisborgarar 18 ára og eldri megi kjósa en stjórnarskráin heimilar að nánari reglur skuli skilgreindar í kosningalögum. Allir þeir sem hafa kosningarétt til Alþingis og óflekkað mannorð eru kjörgengir til þess að undanskildum hæstaréttardómurum.
IV. kafli
4. kafli skilgreinir helstu atriði er varða störf Alþingis og ákvarðar réttindi og völd þingmanna. 1. málsgrein 35. greinarinnar heimilar að breyta megi samkomudegi reglulegs Alþingis með almennum lögum en núna byrjar Alþingi á fyrsta virka degi októbermánaðar. Í kaflanum er mælt fyrir um að ekkert lagafrumvarp megi samþykkja fyrr en eftir þrjár umræður á Alþingi, fundir Alþingis skuli fara fram í heyranda hljóði nema annað sé samþykkt af þinginu. Meirihluti þingmanna verður að vera viðstaddur til þess að afgreiða mál. Flestar aðrar starfsreglur þingsins eru kallaðar þingsköp og ákveðin í lögum samkvæmt 58. grein.
Í 4. kafla eru einnig tilgreind nokkur atriði sem ávallt þarfnast lagasetningar frá Alþingi. Ekki má leggja á nýja skatta eða breyta eða afnema eldri skatta án lagasetningar, það er því ólöglegt fyrir ráðherra að gera slíkt að eigin frumkvæði án samþykkis frá Alþingi. Einnig þarf lagasetningu til að heimila lántökur í nafni ríkisins og til þess að selja fasteignir ríkisins eða afnotarétt af þeim. Einnig er óheimilt að greiða nokkuð úr ríkissjóði án þess að heimild sé til þess í fjárlögum eða fjáraukalögum.
Um réttindi og skyldur þingmanna segir, að þeir skuli aðeins vera bundnir af eigin sannfæringu og ekki neinum reglum frá kjósendum sínum. Þingmenn má ekki hneppa í gæsluvarðhald né heldur má höfða mál gegn þeim án þess að þingið samþykki það. Þetta gildir þó ekki, ef þingmaðurinn er staðinn að glæp. Alþingismenn þurfa heldur ekki að gera grein fyrir orðum sínum, sem þeir láta falla úr ræðustól án þess að Alþingi samþykki, þetta þýðir m.a. að ekki er unnt að kæra þingmann fyrir meiðyrði vegna einhvers, sem hann hefur sagt í ræðustól Alþingis.
V. kafli
5. kafli stjórnarskrárinnar samanstendur af 3 greinum en þar er fjallað um dómsvaldið. Þar er mælt svo fyrir að eingöngu má skipa í dómsvaldið með lögum. Dómendur skera úr öllum ágreiningi, sem verður vegna starfa yfirvalda. Þeir sem ekki eru sáttir við úrskurð dómsvaldsins geta ekki komist hjá því að hlýða honum með því að skjóta málinu til dóms. Seinasta greinin í kaflanum nefnir að dómendur mega eingöngu notast við lögin í störfum sínum og að eingöngu má víkja þeim úr embætti án vilja þeirra með lögum, nema vegna breytingar á skipulagi. Dómara sem orðinn er 65 ára má leysa úr embætti (með viðeigandi eftirlaunum) en hæstaréttardómarar fá full laun þrátt fyrir lausn frá embætti.
VI. kafli
6. kafli fjallar um trúmál á Íslandi og er eingöngu 3 greinar. Í kaflanum er sagt að evangelíska lúterska kirkjan skuli vera þjóðkirkja Íslands og að ríkisvaldið skuli styðja hana og vernda. Trúfrelsi er skilgreint og er öllum frjálst að stofna trúfélög og vera aðilar að þeim, en þó má ekki gera neitt í nafni trúarinnar, sem brýtur gegn góðu siðferði eða allsherjarreglu. Öllum er frjálst að standa utan trúfélaga en þá skal greiða nefskatt til Háskóla Íslands þá upphæð, sem annars hefði borist til trúfélagsins. 62. greininni og 2. meðgrein 64. greinar má breyta með almennum lögum.
VII. kafli
7. kafli er svonefndur mannréttindakafli og fjallar um rétt hvers manns sem er staddur á landinu. 1. greinin í kaflanum segir að „allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti“. Í sama kafla er sagt í grófum dráttum um rétt hverrar manneskju gagnvart íslenskum lögum eins og t.d. að nauðungarvinna og dauðarefsingar skulu aldrei verða framkvæmdar og að dæmt skuli eftir þeim lögum, sem voru í gildi þegar glæpurinn var framinn. Einn mikilvægasti rétturinn sem skilgreindur er í kaflanum er tjáningarfrelsið, en þar er hverjum manni tryggður réttur til að tjá hugsanir sínar, en þó verður hann að ábyrgjast þær fyrir dómi og síðan er áskilið að ritskoðun og sambærilegar tálmanir á prentfrelsi skuli aldrei í lög leiða. Hins vegar má takmarka tjáningarfrelsi ef það er í þágu "allsherjarreglu eða öryggis ríkisins, til verndar heilsu eða siðgæði manna eða vegna réttinda eða mannorðs annarra, enda teljist þær nauðsynlegar og samrýmist lýðræðishefðum". Að lokum ræðir þessi kafli um skattamál landsmanna. Engum hluta þessa kafla má breyta nema með beinni breytingu á stjórnarskránni.
Breytingar á stjórnarskrá
Stjórnarskráin er sem fyrr segir, æðsta réttarheimild Íslands og yfir önnur lög hafin. Því nýtur hún meiri verndar en almenn lög og erfiðara er að breyta henni en öðrum lögum. 79. grein stjórnarskrárinnar segir til um það hvernig eigi að haga breytingum á henni. Breytingin verður að vera samþykkt af tveimur þingum með þingrofi og almennum kosningum á milli, auk þess sem Forseti Íslands þarf að staðfesta breytinguna eins og einnig er skilyrði við almenna lagasetningu.
Nokkrar greinar í stjórnarskránni eru þó undanþegnar þessu ferli og þeim má breyta með venjulegri lagasetningu. Sem dæmi má nefna 35. grein sem fjallar um samkomutíma Alþingis, þeirri grein má breyta með almennum lögum.
62. grein sem skilgreinir hina „evangelísku lútersku kirkju“ sem þjóðkirkju Íslands má einnig breyta með lögum, en 1. málsgrein 79. greinar segir að auki, að slík breyting þurfi samþykki í leynilegri þjóðaratkvæðagreiðslu.
Kirkwall
Gísli Jónsson, íslenskufræðingur nefndi borgina Kirkjuvöll
Félag eldri borgara Þingeyjarsveit
Félag eldri borgara Þingeyjarsveit er innan Landssambands eldri borgara
Dýrin í Hálsaskógi
Dýrin í Hálsaskógi (norska: Klatremus og de andre dyrene i Hakkebakkeskogen) er barnaleikrit eftir Norðmanninn Thorbjørn Egner. Kristján frá Djúpalæk þýddi ljóð leikritsins á íslensku. Það var frumsýnt á Íslandi árið 1962 með þeirri þýðingu í Þjóðleikhúsinu.
Ólafur Túbals
Ólafur var sonur hjónanna Túbals Magnússonar og Guðbjargar Þorleifsdóttur, en hún ræktaði landsfrægan lystigarð í Múlakoti. Ólafur fékk fyrstu tilsögn í myndlist hjá Ásgrími Jónssyni. Hann var við nám við Konunglega listaháskólann í Kaupmannahöfn árið 1928–1929. Margir vinir Ólafs dvöldu meðal listamanna í Múlakoti á sumrin, þar á meðal Gunnlaugur Scheving, Jón Engilberts,  Kristín Jónsdóttir og Júlíana Sveinsdóttir. Ólafur var leiðsögumaður danska listmálarans Johannes Larsen sem ferðaðist um Ísland sumurin 1927 og 1930.
Kerósín
Kerósín eða hreinsuð ljósasteinolía er eldsneyti unninn úr hráolíu.
Valdés-skagi
thumb|right|250px|Valdés-skagi thumb|right|250px| Valdés-skagi er skagi í Chubut í Argentínu.
Dósaupptakari
thumb|250px|Nútímadósaupptakari með skurðarhjóli og [[tannhjóli]] Dósaupptakari er verkfæri sem notað er til að opna dósir. Þó að matur hefði verið niðursoðinn og geymdur í dósum í Hollandi síðan 1772 var dósaupptakarinn ekki fundinn upp til 1855 á Bretlandi og 1858 í Bandaríkjunum. Þessi verkfæri voru í raun og veru dósahnífar en þeir fást ennþá í dag. Fyrsti dósaupptakarinn með snúandi skurðarhjóli, sem fer um hringinn á dósinni og sker lokið opið, var fundinn upp árið 1870. Fólki fannst það erfitt að nota svona dósaupptakara því var hann ekki mjög vinsæll á þeim tíma. Bylting kom árið 1925 þegar öðru hjóli með tönnum var bætt við dósaupptakarann, sem hélti skurðarhjólinu föstu við hringinn á dósinni. Þessi hönnun sem er einföld í notkun er sú vinsælasta í dag.
Á árum seinni heimsstyrjaldarinnar voru nokkrar aðrar útgáfur af dósaupptakaranum þróaðar fyrir herinn, eins og P-38 og P-51 í Bandaríkjunum. Þessir voru dósahnífar sem voru einfaldir í hönnun og sterkir með samanbrjótanlegu blaði og engu handfangi. Þeir voru líka miklu minni en venjulegir dósaupptakarar. Rafdósaupptakarinn var fundinn upp á sjötta áratugnum og var hann nokkuð vinsæll. Nýjar tegundir af dósaupptökurum eru ennþá þróaðar í dag, en nýjasta útgáfan sker um hlíðina á dósinni þannig að brúnin sé ekki svo beitt.
Tvíær jurt
right|thumb|200px|[[Steinselja er dæmi um tvíæra jurt.]]
Tvíær jurt er planta sem lifir í 12-24 mánuði. Á fyrsta ári líftíma plöntunnar spírar hún og kemur upp laufum og stofn og leggst svo í dvala yfir vetrarmánuðina, næsta vor eða sumar þroskar hún ávexti, blóm og fræ, og deyr svo.
Tengt efni
בוטניקה - מונחים
1822
thumb|right|Skjaldarmerki [[Líbería|Líberíu.]] Árið 1822 (MDCCCXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Sænska kirkjan
Uppruna kirkjunnar má rekja til ársins 1536 þegar Gústaf Vasa konungur lagði grunninn að henni sem sjálfstæðri einingu og klauf frá kaþólsku kirkjunni. Var það hluti af siðaskiptunum sem breiddist út um Evrópu. Konur fengu að gerast prestar árið 1960.
Sænska kirkjan í nútímanum er þekkt fyrir frjálslynda afstöðu sína. Til dæmis gagnvart samkynhneigðum. En kirkjan hefur tekið þátt í Gay Pride göngu og gefur saman samkynhneigða. Eva Brunne, biskupinn af Stokkhólmi, varð fyrsti lesbíski biskup heims árið 2009.
Árið 2000 varð aðskilnaður ríkis og kirkju í Svíþjóð og eftir það hefur meðlimum kirkjunnar snarfækkað. En þar til ársins 1996 voru ungabörn sjálfkrafa skráð í sænsku kirkjuna. Árið 2022 voru tæp 54% Svía meðlimir sænsku kirkjunnar. Um 2% Svía sækja reglulega guðsþjónustu samkvæmt Gallup könnun árið 2009. Minna en fjórðungur sænskra unglinga fermdist hjá kirkjunni árið 2017.
Hjölt
250px|thumb|Neðri hjöltu
Hjölt, nánar tiltekið sverðshjölt, er járnstykki sem er á milli blaðs og meðalkafla sverðs. Það skiptist nánar í neðri hjöltu og efri hjöltu.
John McEnroe
thumb|John McEnroe John McEnroe jr. (16. febrúar 1959 í Wiesbaden) er bandarískur tennisleikari. Hann var á toppi heimslista tennisleikara í 170 vikur, en aðeins fjórir aðrir tennisleikarar hafa verið á toppnum lengur en hann. McEnroe er þekktur í íþróttaheiminum fyrir hin alræmdu reiðiköst sín.
Leikferill
thumb|Dæmigerð uppgjöf hjá McEnroe, en þá stendur hann á hlið við netið. Glöggir menn sjá að hann er örvhentur. McEnroe fæddist í þýsku borginni Wiesbaden, en faðir hans var bandarískur hermaður. Strax á unga aldri flutti fjölskyldan til Bandaríkjanna (New York svæðið). McEnroe hóf að leika tennis aðeins átta ára gamall ásamt bræðrum sínum. Ári seinna tók hann þátt í tenniskeppnum víða í Bandaríkjunum. McEnroe gerðist atvinnumaður 19 ára gamall 1978. Hann sigraði í fyrsta stórmóti sínu árið eftir á Opna bandaríska mótinu, en við það tækifæri varð hann yngsti sigurvegari í því móti. Jafnframt einliðaleik keppti McEnroe einnig í tvíliðaleik. Á Wimbledon-mótinu 1979 sigraði hann í tviliðaleik í fyrsta sinn, en alls sigraði hann átta sinnum á stórmótum í tviliðaleik. 1980 náði hann þeim áfanga að komast í fyrsta sinn í efsta sæti heimslistans. Alls var hann í 170 vikur í efsta sætinu, en það er fimmti besti árangur sögunnar á karlalistanum. McEnroe sigraði alls á sjö stórmótum, en eingöngu á Opna bandaríska mótinu og Wimbledon. Sökum leiktækni sinnar var McEnroe mjög fær á hörðum velli (gras og gerviefni) en stóð höllum fæti á sandi. Þess vegna tókst honum ekki vel upp á Opna ástralska mótinu eða á Opna franska mótinu. Leiktæknin fólst í því að uppgjöfin var ekki sérlega föst, heldur nákvæm. Oftar en ekki stóð hann með netið sér við hlið í uppgjöfinni, en þannig tókst homum að leika hratt og komast upp að neti. McEnroe var auk þess flinkasti tennisleikari síns tíma í að svara uppgjöf. Allt í allt sigraði McEnroe í 77 keppnum í einliðaleik meðan hann var atvinnumaður. Í dag leikur hann enn tennis í skipulögðum mótum fyrir öldunga.
Eurobandið
thumb|right|Eurobandið í undankeppni [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2008]] Eurobandið er íslensk hljómsveit sem sett var saman í mars 2006. Söngvarar hennar eru Friðrik Ómar Hjörleifsson og Regína Ósk Óskarsdóttir. Hljómsveitin keppti fyrir hönd Íslands í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2008 með laginu This is my life. Þau enduðu í 14. sæti af 25, hlutu 64 stig.
Í desember 2008 var Eurobandið tilnefnt til 7 verðlauna af vefsíðunni ESCtoday.com; sem besta lag ársins, flytjandi ársins , besta europopp-lagið , besta hljómsveit eða dúett , besti söngur hljómsveitar eða dúetts, fyrir besta myndbandið og besta klæðaburð.
Chubut-fylki
right|250px Chubut er fylki í Suður-Argentínu.
Radom
Radom er borg í miðhluta Póllands. Íbúar voru 217.834 þúsund árið (30. Jún 2014).
Mið-Ísland
Mið-Ísland er uppistandshópur sem samanstendur af þeim Ara Eldjárn, Bergi Ebba Benediktssyni, Birni Braga Arnarssyni, Dóra DNA og Jóhanni Alfreð Kristinssyni. Frá árinu 2009 hafa þeir troðið upp, fyrst á Prikinu en síðar í Þjóðleikhúskjallaranum. Á því tímabili hefur uppistandsfjöldinn margfaldast upp í ein 400 stykki og fjöldi gesta náð meira en 80.000 manns.
Árið 2012 gerðu þeir grínþættina Mið-Ísland á Stöð 2. En þá var Björn Bragi ekki með í för.
Ciara Bravo
thumb|240px|Ciara Bravo Ciara Quinn Bravo (f. 1997) er bandarískur leikari.
Edward L.J. Bernays
Edward Bernays (22. nóvember 1891 − 9. mars 1995) var austurrískur-amerískur brautryðjandi á sviði almannatengsla og áróðurs. Hann hefur gjarnan verið kallaður faðir almannatengsla. Bernays var nefndur einn af 100 mest áhrifamestu Bandaríkjanna á 20. öldinni af Life tímaritinu. Fjallað var ítarlega um hann í ævisögunni The Father of Spin (1999) og í heimildarmynd BBC The Century of the Self.
Af fjölda bóka hans fengu Crystallizing Public Opinion (1923) og Propaganda (1928) mesta athygli sem brautryðjendastarf til að skilgreina og setja kenningar fyrir almenningatengsl. Bernays vísaði í verk höfunda eins og Gustave Le Bon, Wilfred Trotter, Walter Lippmann, og frænda síns Sigmund Freud. Hann lísti almenningi sem órökvísum sem fylgdu fjöldanum og útskýrði hvernig hægt væri að nota sálfræði fjöldans og sálgreiningu til að stjórna þeim á þeim hátt sem hann vildi.
Fjölær jurt
thumb|Fjölær jurt Fjölær jurt er planta sem lifir í meira en tvö ár, þ.e. ber fræ oftar en einu sinni.
Tengt efni
בוטניקה - מונחים
Austur-Malasía
thumb|right|Kort af Borneó, sem sýnir ríkjaskiptingu. Austur-Malasía (Malaysia Timur) er sá hluti Malasíu sem er á eyjunni Borneó, sem skiptist milli Malasíu, Indónesíu og Brúnei. Þetta eru malasísku fylkin Sarawak og Sabah, og alríkissvæðið á eyjunni Labuan. Suður-Kínahaf skilur á milli Austur- og Vestur-Malasíu.
Austur-Malasía er miklu fámennari og dreifbýlli en Vestur-Malasía, en býr yfir meiri náttúruauðlindum.
Albert Einstein
thumb|200px|Albert Einstein Albert Einstein (14. mars 1879 í Ulm í Bæjaralandi, Þýskalandi – 18. apríl 1955 Princeton, New Jersey, Bandaríkjunum) var kennilegur eðlisfræðingur. Hann fæddist í Ulm, Þýskalandi og var af gyðingaættum. Foreldrar hans hétu Pauline og Hermann. Hann er einn af best þekktu vísindamönnum 20. aldarinnar. Hann lagði til afstæðiskenninguna — sem er líklega hans þekktasta verk — og höfðu rannsóknir hans einnig mikil áhrif á skammtafræði, safneðlisfræði og heimsfræði. Hann fékk Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði árið 1921 fyrir rannsóknir sínar á ljóshrifum sem hann birti árið 1905 (Annus Mirabilis; þetta sama ár komu út þrjár greinar eftir hann, en hver þeirra olli straumhvörfum í eðlisfræði) og verðlaun fyrir „þjónustu sína við kennilega eðlisfræði“.
Okkar á milli
Okkar á milli er kvikmynd eftir Hrafn Gunnlaugsson.
Albert Einstein
Líf og störf
Einstein bjó í München mesta bernsku sína, með foreldrum sínum. Hann olli þeim áhyggjum vegna seinþroska síns. Sem barn lærði hann seint að tala, var lítt gefinn fyrir stríðsleiki og leiddist í skóla.
Ungur að árum gerðist Einstein svissneskur ríkisborgari, en í Sviss nam hann stærðfræði og eðlisfræði. Árið 1902 fær hann vinnu á einkaleyfaskrifstofu í Bern, þar sem hann vann til 1909 meðan hann lagði drög að kenningum sínum í frístundum. Árið 1911 fékk Einstein prófessorsstöðu í Prag og síðan í Zürich og Berlín. Hann starfaði innan háskóla þaðan í frá. Árið 1905 birti Einstein þrjár merkilegar ritgerðir. Ein þeirra hét „Um rafsegulfræði hluta á hreyfingu“ en í henni setti hann fram takmörkuðu afstæðiskenninguna. Takmarkaða afstæðiskenningin segir fyrir um það að massi hluta fari eftir hraða þeirra. Árið 1916 birti Einstein almennu afstæðiskenninguna í nokkrum ritgerðum. 1919 var kenningin staðfest með frægri athugun, við sólmyrkva, á sveigju ljóss sem berst frá fjarlægri stjörnu, vegna þyngdarafls sólar. 1921 fékk Einstein Nóbelsverðlaun fyrir framlag sitt til eðlisfræðinnar. Einstein var af Gyðingaættum og hrökklaðist frá Þýskalandi nasismans til Princeton í Bandaríkjunum árið 1933. Þar bjó hann til dauðadags.
Hann giftist serbneskri unnustu sinni, Milevu Marić, 1903, en þau skildu 1919. Þau eignuðust þrjú börn saman, stúlkuna Liserl (1902- ?), sem var gefin til ættleiðingar og dó úr skarlatssótt, synina Hans Albert (1904-1973) og Eduard Tete (1910-1965). Hans Albert varð prófessor í verkfræði við Berkeley-háskólann, en Eduard þjáðist af geðklofa. Mileva nam stærðfræði og eðlisfræði, en þau Einstein unnu saman að rannsóknum, þó ekki séu til heimildir fyrir því að Mileva hafi með beinum hætti komið að Nóbelsverðlaunagreininni né Afstæðiskenningunni. Einstein giftist náfrænku sinni Elsu 1919, en hún átti fyrir tvær dætur, sem þau ólu upp saman.
Afstæðiskenningin
Aðalgrein: Afstæðiskenningin
Afstæðiskenning Einsteins er yfirleitt sett fram í tvennu lagi eins og hann gerði raunar líka þegar hann birti hugmyndir sínar. Er þá talað um takmörkuðu afstæðiskenninguna annars vegar og hins vegar um almennu afstæðiskenninguna. Kjarna fyrri kenningarinnar birti Einstein í einni tímaritsgrein árið 1905 en hann lauk við að birta meginatriði almennu kenningarinnar árið 1916. Í takmörkuðu kenningunni er megináhersla lögð á ljósið og hluti sem nálgast ljóshraða en í þeirri almennu eru þyngdarkraftar líka teknir með í reikninginn og meðal annars lýst þeim áhrifum sem þeir hafa á rúmið. Kenning sú er ófullkomin þegar maður nýtir hana við tilfelli sem gerast undir smæð atóms, en þar hættir hún að virka. Skammtafræðikenningin á að leysa þann vanda, en Einstein sjálfur átti nokkurn þátt í uppbyggingu hennar. Vísindamönnum hefur gengið illa að samvefja þessar tvær kenningar, en þegar það tekst munu þeir líklega kalla þá kenningu "Kenninguna um Allt".
Árni Bergmann
Árni Bergmann (22. ágúst 1935 í Keflavík) er íslenskur blaðamaður, þýðandi og rithöfundur. Hann er með M.A. gráðu í rússnesku frá Moskvuháskóla og hefur þýtt mörg rússnesk verk. Árni var ritstjóri Þjóðviljans um fjórtán ára skeið.
Glápari
Glápari einnig kallaður Stórauga túnfiskur  (fræðiheiti: Thunnus obesus) er túnfiskur af makrílaætt. Túnfiskar eru hraðsyndir og eru til tegundir sem eru með heitara blóð en umhverfið. Hold túnfiska er rauðleitt á lit og blóðríkt sem sýnir fram á að þeir hafa mikið sundþol. Túnfiskar eru með verðmætustu fiskitegundum í heimi og hefur það valdið ofveiði á sumum stofnum.
Lýsing
Glápari er stór, straumlínulaga og með mjög stór augu og höfuð. Eyruggarnir geta orðið mjög stórir og náð alveg að rótum aftari bakuggans, að auki hafa þeir 13 til 14 stirtluhnúða. Glápari getur náð allt að 250 cm lengd en algengasta lengd hans er í kringum 180 cm eða eins og meðalhæð karlmanns. Hann getur náð allt að 210 kg á þyngd og um 11 ára aldri en elsti fiskurinn sem fundist hefur var 16 ára.
Glápari er í öllum höfum heims þar sem er hitabeltisloftslagi, þ.e. Atlantshafi, Indlandshafi og Kyrrahafi, en ekki í Miðjarðarhafi. Glápari er mikilvægur fyrir sjávarútveg víða um heim. Veiðum á tegundinni er stjórnað með góðum árangri í Vestur- og Mið-Kyrrahafi en annars staðar eru veiðarnar stjórnlitlar. Að undanskildum Vestur-Kyrrahafsþjóðum veiða margar þjóðir gláparann niður fyrir sjálfbærnimörk stofnanna. Komið hefur í ljós, þegar talið er út frá heildarstofnstærð og stærð hrygningarstofna, að stofninn hefur rýrnað um 42% á 15 ára tímabili eða frá árunum 1992-2007 og er stofninn því skráður viðkvæmur. Glápari er aðeins veiddur í sjó og ekkert ræktaður í eldi.
Lifnaðarhættir
Glápari flokkast sem uppsjávarfiskur en hann getur bæði lifað á grunnsævi og rökkursævi þar sem hann finnst bæði alveg við yfirborðið og líka niðri á 250 metra dýpi. Hitastig og hitaskiladýpi virðast ráða miklu um bæði lóðrétta og lárétta dreifingu fisksins. Hitastig þess sjávar sem hann hefur fundist í nær frá 13°C upp í 29°C en talið er að ákjósanlegasta hitastigið sé frá 17°C upp í 22°C. Á hitabeltissvæðum Vestur- og Mið-Kyrrahafs ræðst þéttleiki torfa helst af árstíðum og loftslagsbreytingum sem breyta yfirborðshita og hitaskilum. Seiði og ungir fiskar eiga það til að halda sig við yfirborð sjávar þá annaðhvort einir eða í hópum og stundum með öðrum tegundum eins og gulugga túnfiskum og röndóttum túnfiskum og eiga þessir hópar til að halda til í kringum hluti sem fljóta á yfirborðinu.
Í Austur-Kyrrahafi hefur hrygning gláparans verið skráð á frá 10. breiddargráðu norður og suður að 10. breiddargráðu suður, og virðist miðbaugur vera miðgildi þegar hrygning er skráð eftir breiddargráðum. Hrygning hefur verið skráð allt árið um kring en fyrir norðan miðbaug nær hámarkið frá apríl til september og sunnan miðbaugs frá janúar til mars. Maður að nafni Kume komst að þeirri niðurstöðu árið 1967 að tenging væri á milli hitastigs og þess hversu kynferðislega virkur fiskurinn væri. Komst hann að því að fiskurinn virðist ólíklegri til þess að hrygna ef yfirborðshiti sjávarins fer niður fyrir 23°C til 24°C. Gláparinn verður kynþroska í kringum þriggja ára aldur. Fiskur sem hefur náð kynþroska er talinn hrygna að minnsta kosti tvisvar á ári og er talið að í hverri hrygningu gjóti fiskurinn 2,9 milljónum til 6,3 milljónum hrogna.
Fæða
Fæða glápara er fjölbreytileg. Fiskurinn nærist aðallega á öðrum fiskitegundum, smokkfiskum og krabbadýrum og gerir það tegundina ekki svo frábrugðna öðrum túnfiskstegundum af svipaðri stærð. Hann nærist bæði á nóttu sem degi en tvö helstu rándýr sem ógna honum sjálfum eru stórir tannhvalir og sverðfiskstegund sem finnst bæði í Kyrrahafi og Atlantshafi og nefnist seglfiskur.
Markaðir, menning og afurðir
Glápari er mikilvægur í menningu Japans og Hawaii. Orðið fyrir túnfisk á Hawaii er „Ahi“ og þýðir það bæði glápari og guli túnfiskur. Gláparinn er mikilvægasti túnfiskurinn fyrir línuflotann á Hawaii, sigla þeir hátt upp í 1.500 km til þess að komast á miðin og er veiðitímabilið frá október fram í apríl. Fiskurinn er fluttur út annaðhvort hausskorinn og slægður eða í bitum en allur fiskur sem fisksalar á Hawaii selja er ferskur. Veiðimenn vilja reyna að veiða fiskinn á eins miklu dýpi og hægt er og í kaldari sjó. Þeir vilja meina að svoleiðis fiskur hafi hærri fituprósentu heldur en guluggi túnfiskurinn sem gerir hann betri. Glápari er mikið notaður í sashimi í Japan og er þar tekinn fram yfir gulugga túnfiskinn því að rauði liturinn í holdinu oxast ekki jafn hratt og verður brúnleitt eins og gengur og gerist með túnfisk þegar hann eldist og þýðir það að glápari hefur lengri hillutíma. Því geta veiðimenn sótt svo langt að þeir séu allt að 16 daga á veiðum en samt, með réttri meðhöndlun, komið með fiskinn í land í góðu ástandi. Glápari er næstvinsælasti túnfiskurinn í Japan í sashimi, á eftir bláuggatúnfisk.
Veiði á glápara
thumbnail|Línuritið sýnir veiddan afla af glápara. Samkvæmt FAO, Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna eru helstu veiðiþjóðirnar Japan, Tævan, Suður Kórea, Indónesía, Spánn, Ekvador, Frakkland, Filippseyjar, Kína og Portúgal.
Stofn glápara rýrnaði um 42% á árunum 1992 - 2007 en eftir 1992 stækkaði stofninn á ný. Rýrnunin var tengd ofveiði og þar sem svo virðist sem veiðar fari ekki minnkandi má búast við því að frá árinu 2007 til 2013 hafi rýrnunin hafist aftur og má búast við því að stofninn muni verða í mikilli hættu ef ekkert verður aðhafst.
Íslendingar hafa veitt glápara þótt ekki hafi það verið í miklu mæli. Sem dæmi þá veiddu þeir eitt tonn árið 1999 og árið 2000 var veiðin fimm tonn. Gera má ráð fyrir því að þetta hafi verið íslensk skip að veiða í hlýjum höfum utan lögsögu Íslands.
Norðmannsætt
Norðmannsætt er íslensk ætt, rakin frá séra Jóni Jónssyni Norðmann (1820 – 1877) og Katrínu Jónsdóttur (1828 – 1889) konu hans.
Katrín Jónsdóttir var fædd í Brekku í Seyluhreppi í Skagafirði. Hún var dóttir séra Jóns Eiríkssonar (1798 – 1859) frá Djúpadal, prests í Brekku og á Undirfelli, og Bjargar Benediktsdóttur (1804 – 1866) frá Víðimýri. Katrín giftist Jóni Norðmann 17. júní 1851.
Jón tók ættarnafnið upp þegar hann var við nám í Bessastaðaskóla. Þar voru fjórir skólapiltar sem báru nafnið Jón og voru Jónssynir, og voru hver úr sínum landsfjórðungi. Þeir voru aðgreindir með viðurnefnunum Norðmann, Austmann og Vestmann, en Sunnlendingurinn var kallaður Jón Jónsson.
Börn Jóns og Katrínar
Jón og Katrín áttu sex börn og komust þrjú upp:
Skjólbelti
thumbnail|Skjólbelti á ræktunarlandi. thumbnail|Gamalt þýskt plakat með lýsingu skjólbeltis.
Skjólbelti eru ein eða fleiri raðir trjáa og eða runna sem eiga að mynda nokkurs konar vegg sem hefur það hlutverk að brjóta vind í smáa vindsveipi sem rekast hver á annan og draga þannig kraftinn úr vindinum. Til að skjólbelti skili bestum árangri er nauðsynlegt að beltin endist vel. Þau þurfa að haldast þétt að neðan þannig að ekki nái að trekkja undir þau en jafnframt verða þau að ná að vaxa nokkuð hratt upp því skjólbelti skýla stærra landsvæði eftir því sem þau eru hærri. Góð skjólbelti geta til dæmis bætt skilyrði til ræktunar og fyrir búfénað svo um muni. Þau geta stýrt snjósöfnun og verið hljóðeinangrandi.
Lagt hefur verið til að nota skuggþolna runna sem greina sig vel alveg frá jörðu í bland við hærri og endingargóðar trjátegundir. Runnalagið er mikilvægt vegna þess að það er tilhneiging hjá öllum stórvaxnari tegundum að gisna að neðan þegar þær vaxa upp.
Á Íslandi
Skipulögð skjólbeltarækt hefur verið stunduð á Íslandi eftir miðja 20. öld.
Einna fyrstur til að kynna sér skjólbelti var Jón Rögnvaldsson. Hann gerði árið 1959 uppdrátt af skjólbeltaneti í Kaupangssveit í Eyjafirði.
Á Íslandi hefur mest verið notast við alaskaösp og ýmsar tegundir víðis sem vex fljótt til og virðist því í fyrstu gefa skjótan árangur. En víðir er skammlífur og getur verið valtur. Markmiðið með nýrri gerð skjólbelta er að rækta belti sem sameina skjótan vöxt og langan lífaldur: Blöndu af langlífum, stórvöxnum stofntrjám sem eru megintré beltisins, hraðvaxta fósturtegundum og langlífum, skuggþolnum og skuggavarpandi runnum.
Með aukinni kornrækt ætti áhugi á skjólbeltarækt að aukast. Mjög litlar rannsóknir hafa verið gerðar á áhrifum skjólbelta og uppskeruaukningu hérlendis.
The Century of the Self
The Century of the Self er pólitísk heimildarmynd sem er skrifuð og framleidd af heimildamyndagerðarmanninn Adam Curtis (f. 1955). Hún var gefin út af BBC TWO árið 2002.
EasyJet
thumb|EasyJet A319, á flugvellinum í Bristol, England. thumb|200px|[[Boeing 737-300 í eigu EasyJet]]
EasyJet er breskt lággjaldaflugfélag með höfuðstöðvar á London Luton-flugvelli. EasyJet er næststærsta lággjaldaflugfélag í Evrópu eftir Ryanair en árið 2004 flugu yfir 24 milljónir ferðamanna með þeim. EasyJet flýgur til fleiri en 100 áfangastaða í Evrópu.
EasyJet var stofnað árið 1995 af breska frumkvöðlinum Stelios Haji-Ioannou (yfirleitt þekktur sem „Stelios“). Síðar stofnaði Stelios önnur fyrirtæki undir nafninu „easy“, til dæmis EasyMobile og EasyCar. EasyJet aðgreinir sig frá Ryanair með því að fljúga til stórra flugvalla, þar sem Ryanair flýgur til smærri flugvalla sem eru kannski ekki svo nálægt áfangstaðnum. Þar að auki eru takmarkanir á farangi hjá EasyJet minni en hjá Ryanair og nokkrum öðrum lággjaldaflugfélögum.
Árið 2011 tilkynnti EasyJet að flogið yrði til Íslands frá London frá 27. mars 2012. Flugfélagið hafði ekki flogið til Íslands áður.
The Century of the Self
Myndin fjallar um það hvernig kenningar austuríska geðlæknisins Sigmund’s Freuds og brautryðjendastarf frænda hans, Edward Bernays, í auglýsingasálfræði og almannatengslum lögðu grunninn að neyslusamfélagi nútímans.
Myndin er í fjórum hlutum og fjallar um áhrif sálgreiningar á auglýsingamennsku, áhrif auglýsingasálfræði á stjórnmál, almannatengsl, sálfræði, auglýsingaherferðir, ábyrgð og sögu bandarískra neytenda.
Uppbygging
Fyrsti hluti: The Century of the Self - Happiness Machine
Þriðji hluti: The Century of the Self - There Is A Policeman Inside Our Heads: He Must Be Destroyed
Fjórði hluti: The Century of the Self - Eight People Sipping Wine
Fyrsti þáttur The Century of the Self - Happiness Machine
Í fyrsta þætti myndarinnar The Century of the Self - Happiness Machine, er innsýn veitt í mikilsráðandi og viðamikilla áhrifa heim auglýsinganna og hvernig menn leitast við að höfða til undirmeðvitundarinnar, frekar en vitundarinnar til að hafa áhrif á neytendur. Þess lags nálgun reyndist gríðarlega áhrifarík og átti eftir að gjörbylta aðferðum auglýsingamanna til markaðssetningar.
Sigmund Freud
Sigmund Freud (6. maí 1856 – 23. september 1939) er einn áhrifamesti kenningarsmiður mannssálarinnar og hugmyndir hans um undirmeðvitundina þóttu framúrstefnulegur. Fyrir hans tíð héldu menn að manneskjan væri knúin áfram af mikilsráðandi hvötum vitundarinnar, s.s. hvötum sem stýra hegðun, oft án þess að fólk geri sér grein fyrir því. Rannsóknir Sigmunds Freuds á heim undirmeðvitundarinnar breyttu heim markaðssetningar og almannatengsla. Með því að kynna rannsóknir sínar á meðvitundarlausri hugsun, veitti Freud gagnlegt verkfæri til að veita innsýn í innri langanir manneskjunnar. Þannig hófu markaðssérfræðingar að nýta sér staðhæfingar hans um að manneskjan væri endalaust í leit að ánægju og hamingju.
Edward L.J. Bernays
Í myndinni kemur fram hvernig maður að nafni Edward L.J. Bernays, amerískur náfrændi Sigmunds Freuds, hóf að notfæra sér uppgötvanir á sviði sálgreiningar frænda síns til nýrra leiða á markaðssetningu og gróða. Á þessum tíma voru vörur eingöngu markaðssettar út frá hagkvæmni og notagildi. Auglýsingar byggðust á kostum vörunnar eða gjörningsins, gjarnan með rökum sem höfðuðu til skynsemi í gegnum gagnsemi. Í þakklætisskyni fyrir sendingu af vindlingum sendi Freud frænda sínum gögn um sálgreiningu sem hann hafði rannsakað. Í fyrstu byrjaði Bernays að notfæra sér nýju þekkinguna með litlum breytingum eins og að forðast orð sem hann taldi að fólk tengdi við með neikvæðum hætti. Hann hóf þá að sníða til ný og fersk orð og nota í stað hinna. Ekki leið á löngu þar til Bernays var farinn að snúa fólki um fingur sér.