cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
L'Artiste peintre
Söguþráður
Listmálarinn Frederic Remington er á ferð um Villta Vestrið. Yfirvöld fá Lukku Láka til að fylgja honum þar sem ýmsar hættur geta steðjað að á leiðinni. Æðsti draumur Remington er að finna indíánagoðsögnina Hiawatha og fá að mála af honum mynd. Á krá einni lendir Remington í útistöðum við hinn hefnigjarna Curly. Lukku Láki afvopnar bandíttann, en í kjölfar þess veitir Curly þeim kumpánum eftirför til að ná sér niðri á þeim. Eftir viðkomu í róstusömum bæ, Hound Dog City, halda Lukku Láki og Remington út í óbyggðirnar til að finna Hiawatha, en Curly er enn á hælum þeirra.
Styx
right|thumb|Styx, eftir [[Gustave Doré, 1861]]
Styx (Styxfljót eða Stígsfljót) (stundum nefnt „hið óttalega eiðsvatn“) er undirheimafljót í grískri goðafræði sem guðirnir vinna eiða sína við þegar mikið liggur við.
Styx er ein kvísl af Ókeansstraumi, sem rennur niður í undirheima. Í Ódysseifskviðu eru þar talin þrjú fljót önnur: Akkeron, Kokytos (tárafljót) og Pyriflegeþon (eldfljót). Mætast Kokytos og Pyriflegeþon, falla loks í Akkeron og mynda öll óskaplegan dunandi flaum. Síðar hugsuðu menn sér, að Akkeron myndaði takmörk undirheima.
Tamar
Tamar er íslenskt kvenmannsnafn.
Geirröður
Geirröður er íslenskt karlmannsnafn.
Krossreið fyrri
Krossreið fyrri eða Barkaðarmál var atburður sem gerðist á bænum Krossi í Austur-Landeyjum árið 1360 og eftirmál sem af honum urðu.
Á Krossi bjó þá bóndi sem Ormur hét en föðurnafn hans er óþekkt. Hann mun hafa átt í einhverjum útistöðum við Markús barkað Marðarson, sem virðist hafa verið ójafnaðarmaður og hafði áður farið með Jóni skráveifu Guttormssyni um umdæmi Árna hirðstjóra Þórðarsonar og framið alls konar spjöll. Markús, kona hans og tveir synir fóru að Krossi og veittu Ormi bónda áverka. Hélt annar sonurinn Ormi á meðan Markús og kona hans veittu honum áverkana.
Þann 18. júní 1361 lét svo Smiður Andrésson, sem þá var orðinn hirðstjóri, höggva Árna Þórðarson á Lambeyjarþingi eftir að hann hafði verið dæmdur sekur um að hafa látið lífláta Markús og fjölskyldu hans í heimildarleysi. Varð þetta ekki til að auka vinsældir Smiðs og var ein af orsökum Grundarbardaga.
Antonin Artaud
thumb|right|Antonin Artaud Antonin Artaud (4. september 1896 – 4. mars 1948) var franskt leikskáld, skáld, leikari og leikstjóri. Hann er almennt talinn einn af mikilvægustu höfundum leikhúss 20. aldar og evrópsku framúrstefnunnar. Þekktasta verk hans er ritgerðasafnið Le Théâtre et son Double sem kom út árið 1938.
Þegar Artaud var 4 ára veiktist hann af mænuhimnubólgu og varð eftir það uppstökkur og taugaveiklaður. Foreldrar hann sendu hann á fjölda heilsuhæla til lækninga. Á þeim tíma las hann verk Arthur Rimbaud, Charles Baudelaire og Edgar Allan Poe. Árið 1919 ráðlagði læknir honum að taka ópíum sem leiddi til ævilangrar ópíumfíknar.
Árið 1920 flutti hann til Parísar og hóf leiklistarferil í framúrstefnuleikhúsi. Hann lærði leiklist hjá Charles Dullin og Georges Pitoeff. Hann fékk áhuga á kvikmyndum og skrifaði handritið að fyrstu súrrealísku kvikmyndinni La Coquille et le clergyman 1928. Frá 1926 til 1928 rak Artaud leikhúsið Theatre Alfred Jarry þar sem hann bæði leikstýrði og framleiddi fjölda verka eftir framúrstefnuhöfunda. Árið 1931 gaf hann út „Fyrstu stefnuskrá leikhúss grimmdarinnar“ í bókmenntatímaritinu La Nouvelle Revue Française.
Síðustu ár Artauds var hann reglulega á geðveikrahælum. Meðan á hernámi Frakklands stóð var hann á hæli á yfirráðasvæði Vichy-stjórnarinnar þar sem hann fékk raflostmeðferð. Eftir meðferðina tók hann aftur til við að skrifa og teikna. Árið 1948 lést hann úr ristilkrabbameini.
Íslam í Georgíu
Íslam í Georgíu (georgíska: ისლამი საქართველოში, rómanískt: islami sakartveloshi) var tekinn upp árið 654 þegar her sendur af þriðja páskakalífanum í Georgíu og Georgíu, sendur af þriðju páskakalífanum, T. Sem stendur eru múslimar um það bil 9,9% af íbúum Georgíu. Samkvæmt öðrum heimildum eru múslimar 10-11% íbúa Georgíu.
Í júlí 2011 samþykkti þing Georgíu ný lög sem leyfa trúarlegum minnihlutahópum með „söguleg tengsl við Georgíu“ að skrá sig. Í lagafrumvarpinu er sérstaklega minnst á íslam og fjögur önnur trúfélög.
Moskur í Georgíu starfa undir eftirliti múslimadeildar Georgíu, stofnað í maí 2011. Fram að því hafði málefnum múslima í Georgíu verið stjórnað erlendis frá af Kákasus-múslimadeild í Bakú.
Árið 2010 undirrituðu Tyrkland og Georgía samkomulag þar sem Tyrkland mun veita fjármagn og sérfræðiþekkingu til að endurreisa þrjár moskur og endurreisa þá fjórðu í Georgíu, en Georgía mun endurreisa fjögur georgísk klaustur í Tyrklandi. Samkomulagið milli Georgíu og Tyrklands mun leyfa endurbyggingu hinnar sögulegu Azize mosku í Batumi í Ajaria sem var rifin um miðja síðustu öld. Tyrkland mun endurbyggja moskurnar í Samtskhe-Javakheti og Akhaltsikhe héruðum, Kobuleti District, byggja Azize moskuna sem brann árið 1940 og endurreisa tyrkneska baðhúsið í Batumi.
E-161b
Lútín eða E-161b er andoxunarefni sem finnst í blaðgrænmeti eins og spínat og káli. Það er karótínefni.
Gæflaug
Gæflaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Vatnar
Vatnar er íslenskt karlmannsnafn.
Bjarni Jónsson frá Vogi
Bjarni frá Vogi (13. október 1863 – 18. júlí 1926) var alþingismaður, háskólakennari, ritstjóri og rithöfundur. Bjarni er meðal almennings einna þekktastur fyrir að hafa ljáð vindlum nafn sitt og fyrir að hafa þýtt fyrri helminginn af Faust eftir Goethe á íslensku.
Bjarni fæddist í Miðmörk undir Eyjafjöllum. Hann var þingmaður Dalamanna á árunum 1908 þar til hann lést. 1915 var hann skipaður dósent í latínu og grísku við Háskóla Íslands og gegndi því starfi til æviloka. Vann alla ævi jöfnum höndum að ritstörfum og fékk styrk til þeirra 1914 – 1915 af opinberu fé.
Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi
thumb|right|ECDIS-kerfi frá Transas í brú skips. Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi eða ECDIS (úr ensku: Electronic Chart Display and Information System) er rafeindabúnaður fyrir siglingar sem uppfyllir kröfur Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar sem fullgildur valkostur við sjókort á pappírsformi. Stofnunin mælist til þess að önnur kerfi sem ekki uppfylla skilyrðin séu kölluð rafræn kortakerfi (electronic chart systems eða ECS).
Bjarni Jónsson frá Vogi
Bjarni var kunnur íslenskumaður og var kunnur nýyrðasmiður. Árið 1912 var honum falið að búa til íslenskt heiti í stað orðsins fótbolti. Hann stakk upp á heitinu knattspyrna og öðlaðist það þegar þegnrétt í tungumálinu.
Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi
ECDIS-kerfi sýnir rafræn sjókort á skjá, ásamt upplýsingum frá staðsetningarkerfum og öðrum kerfum eins og til dæmis ratsjá, Navtex, AIS-móttakara og dýptarmælum. Kerfið heldur utanum ferð skipsins, sýnir feril þess og gefur frá sér hljóðmerki ef það greinir hættur í námunda við það.
Bjarni Jónsson frá Vogi
Vindlar frá Hollandi
Við alþingismanninn Bjarna frá Vogi voru lengi vel kenndir hollenskir vindlar sem voru framleiddir af Sigarenhandel A. Van Zanten. Vindlategund þessi var flutt inn til Íslands með hléum, en var líka seld í Hollandi. Það voru þeir Brautarholtsbræður, Eyjólfur, Sigurður og Guðmundur Jóhannssynir sem fyrst létu framleiða umrædda vindla, en það gerðu þeir þegar þeir ráku tóbaksverslun í Austurstræti 12 í upphafi 20. aldar. Vindlarnir voru seldir á Íslandi allt fram á níunda áratuginn. Á hverjum vindlakassa stóð orðrétt: BJARNI FRÁ VOGI - N.V. Sigarenhandel, A. Van Zanten, Rotterdam - Utrecht. Mynd var af Bjarna á kassanum og íslensku fánalitirnir.
Rafrænt sjókorta- og upplýsingakerfi
Alþjóðasiglingastofnunin setur fram hvaða kröfur ECDIS-kerfi skulu uppfylla en ECDIS-kerfi byggjast á kortastöðlum frá Alþjóðasjómælingastofnuninni. Alþjóðaraftækninefndin skilgreinir staðla fyrir prófanir búnaðarins.
Flest ECDIS-kerfi bjóða upp á gerð rafrænnar siglingaráætlunar og auðvelda eftirlit með frávikum meðan siglt er.
Bjarni Jónsson frá Vogi
Tenglar
Greinar eftir Bjarna
Sigurður Haukur Guðjónsson
Sigurður Haukur Guðjónsson, (25. október 1927 – 13. ágúst 2007) var íslenskur prestur. Hann starfaði mikið að félagsmálum, bæði innan og utan þjóðkirkjunnar, og ritstörfum.
Ætt og uppruni
Haukur, eins og hann var oftast nefndur, var fæddur í Hafnarfirði. Hann var sonur hjónanna Þórunnar Guðmundsdóttur,f. 20.06.1899, d. 27.08.1976, og Guðjóns A. Sigurðssonar, f. 12.09.1899, d. 11.07.1976, garðyrkjubónda að Gufudal í Ölfusi. Sigurður Haukur var kvæntur Kristínu Sigríði Gunnlaugsdóttir.
Nám og starfsferill
Sigurður Haukur varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1950. Hann innritaðist í Guðfræðideild Háskóla Íslands að loknu stúdentsprófi og varð cand. theol. árið 1954. Hann stundaði framhaldsnám í Edinborg 1977 og aftur við Háskóla Íslands 1989-1990. Hann var vígður til Hálsprestakalls í Suður-Þingeyjarsýslu 5. júní 1955, og þjónaði því til ársins 1963. Hinn 1. desember 1963 var Sigurður Haukur kosinn lögmætri kosningu sem sóknarprestur í Langholtsprestakalli í Reykjavík, og skipaður í það starf frá 1. janúar 1964. Hann var bóndi í Gljúfurholti 1950-1951 ásamt föður sínum, starfaði við bókhald hjá Sambandi íslenskra Samvinnufélaga 1954-1955, og kennari við Vogaskóla 1964-1967. Sóknarprestur í Langholtsprestakalli til 1991 að hann lét af störfum við kirkjuna.Í starfi sínu við Langholtskirkju fór séra Sigurður Haukur stundum ótroðnar leiðir. Hann varð fyrstur íslenskra presta til að innleiða poppmessur í starf kirkjunnar, og vildi hann með því ná til unga fólksins. Hann bauð AA-samtökunum einnig fundaraðstöðu í safnaðarheimili Langholtskirkju, sem varð upphaf þess að AA-deildir hafa víða um land notað safnaðarheimili kirkna til starfsemi sinnar. Að félagsmálum starfaði hann mikið, var formaður skólanefndar Hálshrepps 1958-1963, sat í stjórn Prestafélags Íslands og í stjórn Bandalags starfsmanna ríkis og bæja, BSRB. Hann var forseti Sálarrannsóknafélags Íslands og Sálarrannsóknafélags Hafnarfjarðar 1964-1965. Afstaða séra Sigurðar Hauks til spíritismans, auk nýjunga þeirra sem hann tók upp í kirkjulegu starfi, vöktu athygli og ekki voru allir sammála um þessa hluti. Þeir sem skrifuðu minningarorð að honum látnum voru á einu máli um að hann hafi verið ræðumaður sem tekið var eftir og einlægur trúmaður.
Ritstörf
Sigurður Haukur skrifaði bókagagnrýni í Morgunblaðið í nokkra áratugi. Auk fastra þátta í DV, Pressunni og Alþýðublaðinu ritaði hann margar greinar í ýmis blöð og tímarit. Endurminningar hans komu út í bókinni Guð almáttugur hjálpi þér árið 1988, en Jónína Leósdóttir skráði. Hann valdi einnig efni að hluta í bókina Helgi Sveinsson - presturinn og skáldið, sem kom út í Reykjavík 1969.
Eneasarkviða
thumb|right|350px|Eneas flýr Tróju brennandi eftir [[Federico Barocci, 1598]] Eneasarkviða (á latínu Aeneis) er latneskur kvæðabálkur í 12 bókum eftir rómverska skáldið Virgil (Publius Vergilius Maro) samið á s.hl. 1. aldar f.Kr. (milli 29 og 19 f.Kr.) og segir frá sögunni um Eneas, Trójukappa, sem flúði Tróju við fall hennar og endaði uppi á Ítalíu, þar sem niðjar hans stofnuðu Róm. Kvæðið er samið undir hetjulagi eða sexliðahætti og er rétt tæplega 9.900 ljóðlínur.
Hefðin
Eneas kemur fyrir í Hómerskviðum en var þegar orðinn að rómverskri goðsögn þegar Virgill samdi Eneasarkviðu. Virgill tók upp og umbreytti hefðinni um ferðalög og ævintýri Eneasar og lausleg tengsl hans við stofnun Rómar. Þrátt fyrir að persónan Eneas eigi sér langa sögu sem nær alla leið aftur til Hómers var persóna hans fremur óræð og litlaus að öðru leyti en því að Eneas hafði löngum verið tengdur við skyldurækni og guðrækni. Virgill gerði úr Eneasi flóknari persónu, sem gegndi hlutverki þjóðarhetju, sem tengdi sögu Rómar og Tróju, og varpaði dýrðarljóma á hefðbundnar rómverskar dygðir og réttlætti völd júlíönsku-kládísku ættarinnar sem niðja stofnenda, hetja og guða Rómar og Tróju. (Ascanius, sonur Eneasar, var einnig þekktur undir nafninu Júlus og var talinn ættfaðir júlíönsku ættarinnar. Eneas var sjálfur sonur Venusar)
Áhrif
Eneasarkviða er eitt fárra verka á latínu sem nær allir latínunemar hafa þurft að lesa, ásamt verkum Júlíusar Caesars, Cícerós, Óvidíusar og Catullusar. Þessa stöðu innan námsefnis í latínu og klassískum fræðum náði Eneasrakviða raunar stuttu eftir andlát Virgils. Afleiðing þessa er m.a. sú að ýmis orðatiltæki úr kvæðinu hafa alkunna á latínu, rétt eins og línur úr verkum Shakespeares hafa unnið sér sess í ensku og á sama hátt eru ýmis orðatiltæki á íslensku komin úr Hávamálum og Íslendingasögunum. Til dæmis mætti nefna fræga línu úr 2. bók þar sem presturinn Laocoon varar Tróverja við að taka við trójuhestinum: Quiduid id est, timeo Danaos et dona ferentis — „Hvað svo sem það er, þá óttast ég Grikki, einnig þegar þeir færa gjafir“ (Eneasarkviða II.49).
Samhengi
Kvæðið var samið á miklum umbrotatímum í Róm, jafnt félagslegum sem í stjórnmálum. Rómverska lýðveldið var de facto fallið, enda þótt það væri enn til í orði kveðnu; borgarastríð hafði leikið rómverskt samfélag illa og eftir að heil kynslóð hafði liðið, þar sem sundrung hafði ríkt, gróf skyndilegur friðartími og velmegun undan hefðbundnum félagslegum hlutverkum og menningarlegum stöðlum. Ágústus, sem frá 27 f.Kr. var fyrsti keisari Rómaveldis, reyndi að vinna gegn þessu með því að ýta undir hefðbundnar hugmyndir um rómverskt siðgæði og Eneasarkviða er talin endurspegla þá viðleitni. Eneas kemur fyrir sem dyggur maður, trúr og tryggur, sem tekur hollustu sína við land sitt og örlög ætíð fram yfir eigin ágóða.
Eneasarkviða reynir auk þess að renna stoðum undir völd Júlíusar Caesars (og þar með einnig völd kjörsonar hans, Ágústusar og erfingja hans). Sonur Eneasar, Ascanius, er nefndur Ilus (skylt Ilíon, sem er annað á Tróju), er endurnefndur Júlus og Virgill gerir hann að forföður júlíönsku ættarinnar, ættar Júlíusar Caesars. Þegar Eneas heimsækir undirheima fær hann að heyra spádóm um mikilleika niðja sinna. Enn fremur fær Vulcanus honum vopn og herklæði, þ.á m. skjöld, sem á eru myndir sem sýna framtíð Rómar, þar sem lögð er áhersla á keisara Rómar, m.a. Ágústus.
Einnig mætti minnast á samband Tróverja og Grikkja í Enesarkviðu. Samkvæmt Eneasarkviðu voru Tróverjar forfeður Rómverja og óvinir þeirra voru hersveitir Grikkja, sem sátu um Tróju, tóku borgina og rændu hana og rupluðu en þegar Eneasarkviða var samin var Grikkland hluti af Rómaveldi og Grikkir nutu nokkurrar virðingar, þar sem þeir voru taldir siðmenntuð þjóð. Virðingu Rómar eru þó bjargað af því að í goðsögninni um Trójustríðið gátu Grikkir einungis sigrað Tróverja með vélbrögðum, trójuhestinum, en ekki í opnum bardaga.
Saga Eneasarkviðu
Eneasarkviða er fágað og flókið kvæði; sagan segir að Virgill hafi einungis samið þrjár línur á dag.
Virgill tók Hómverskviður sér til fyrirmyndar. Eneasarkviða, sem er nokkurn veginn sömu lengdar og Ódysseifskviða Hómers, er ókláruð: allnokkrar línur eru einungis hálf-samdar og síðari hluta línunnar vantar. Aftur á móti er ekki óalgengt að í epískum keðskap séu ókláraðar, undeildar eða illa varðveittar línur, og af því að Eneasarkviða var samin og varðveitt í rituðu formi (ólíkt t.d. Hómverskviðum, sem voru munnlegur kveðskapur) er Eneasarkviða heilla verk en flest epísk kvæði. Enn fremur er umdeilt hvort Virgill ætlaði slíkum línum að vera kláraðar. Sumar væri erfitt að klára og í sumum tilfellum eykur stuttleiki línunnar á dramatískan endi málsgreinar.
Þegar Virgill lést lét hann eftir sig fyrirmæli um að Eneasarkviða skyldi brennd vegna þess að verkið væri óklárað. Virgill hafði einnig orðið ósáttur við hluta söguþráðarins í 8.bók þar sem Venus og Vulcanus liggja saman sem hjón og ætlaði sér að breyta söguþræðinum svo að hann hæfði betur rómversku siðgæði. Af þessum sökum einnig óskaði hann þess að kvæðið yrði brennt að honum látnum. Ágústus fyrirskipaði hins vegar að óskir skáldsins yrðu hafðar að engu og eftir örlitlar breytingar var Eneasarkviða gefin út.
Á 15. öld voru gerðar tvær tilraunir til þess að semja viðauka við Eneasarkviðu. Aðra tilraunina gerði Pier Candido Decembrio (en viðauki hans var aldrei kláraður) en hina gerði Maffeo Vegio og var viðauki hans oft hafður með í prentuðum útgáfum af Eneasarkviðu á 15. og 16. öld sem Supplementum.
Söguþráður Eneasarkviðu
Eneasarkviða segir frá kappanum Eneasi sem kemst undan þegar Grikkir leggja Trójuborg í rúst og er förinni, samkvæmt æðra valdi, heitið til Ítalíu að stofna borg og ættir Latverja. Örlögin hafa ætlað honum að stofna þar voldugt ríki. Á milli falls Tróju og komuna til Ítalíu lendir Eneas í ýmsum ævintýrum, á t.d. í stuttu ástarsambandi við drottninguna Dídó, stofnar borg (Akestu) og fer til undirheima ásamt völvunni Síbyllu á fund hinna látnu og sér framtíð þess lands sem hann á eftir að stofna.
Nokkrar þýðingar
Frægasta þýðing Eneasarkviðu er ef til vill ensk þýðing eftir 17. aldar skáldið John Dryden. Þó er auðvitað erfitt um slíkt að dæma, enda verkið verið þýdd á ófá tungumál. Ein þekktasta enska nútímaþýðing á kviðunni er eftir Robert Fitzgerald og kom fyrst út 1981.
Bjarni Benediktsson (f. 1908)
Bjarni Benediktsson (30. apríl 1908 – 10. júlí 1970) var borgarstjóri Reykjavíkur, alþingismaður, ráðherra og forsætisráðherra Íslands. Hann fæddist í Reykjavík, sonur Benedikts Sveinssonar, alþingismanns og bókavarðar, og Guðrúnar Pétursdóttur frá Engey, landsfrægs skörungs.
Bjarni lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík átján ára að aldri og gegndi hann embætti forseta Framtíðarinnar árið 1925. Hann lauk lagaprófi frá Háskóla Íslands 1930 með hæstu einkunn sem þá hafði verið gefin. Hann stundaði framhaldsnám í stjórnlagafræði í Berlín 1930-1932, var skipaður prófessor í lögum í Háskóla Íslands 1932 og gegndi því starfi til 1940. Hann varð heiðursdoktor í lögfræði frá Háskóla Íslands 1961.
Bjarni kvæntist Valgerði Tómasdóttur 1935 en missti hana eftir nokkurra mánaða sambúð. Hann kvæntist aftur 1943, Sigríði Björnsdóttur (1. nóvember 1919 – 10. júlí 1970), og eignuðust þau fjögur börn, Björn, Guðrúnu, Valgerði og Önnu.
Borgarfulltrúi og borgarstjóri
Bjarni skipaði öruggt sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík í bæjarstjórnarkosningunum 1934 og sat í bæjarstjórn til 1942. Við fráfall Péturs Halldórssonar 1940 varð Bjarni borgarstjóri Reykjavíkur. Hann var kosinn á þing 1942 og gegndi borgarstjórastarfi jafnhliða þingmennskunni næstu árin en lét af því árið 1947, þegar hann varð utanríkis- og dómsmálaráðherra. Hann sat einnig í borgarstjórn Reykjavíkur á árunum 1946-1949. Árið 1948 var Bjarni kosinn varaformaður Sjálfstæðisflokksins.
Þingmaður og ráðherra
Bjarni var utanríkisráðherra 1949-1956 og átti drjúgan þátt í að marka þá utanríkisstefnu, sem Íslendingar hafa síðan fylgt. Hann var jafnframt dómsmálaráðherra sama tímabil og menntamálaráðherra 1953-1956.
Árið 1956 varð Bjarni Benediktsson aðalritstjóri Morgunblaðsins við hlið Valtýs Stefánssonar en sat jafnframt áfram á Alþingi. Hann var ritstjóri fram í nóvember 1959 er hann varð dóms-, kirkju- heilbrigðis- og iðnaðarmálaráðherra í viðreisnarstjórninni. Hann gegndi jafnframt fjölda trúnaðarstarfa og átti sæti í ýmsum stjórnum og nefndum.
Á landsfundi 1961 var dr. Bjarni kjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins. Árið 1963 varð hann forsætisráðherra og gegndi þeirri stöðu þangað til hann fórst ásamt konu sinni og dóttursyni, Benedikt Vilmundarsyni, í eldsvoða á Þingvöllum aðfaranótt 10. júlí 1970.
Sorg
Sorg (harmur eða tregi) er tilfinning sem lýsir sér með söknuði til einhvers sem er horfin(n) með einum eða öðrum hætti. Oftast tengist sorgin látnum manni eða dauðri skepnu. Þeir sem eru uppfullir af sorg, syrgjendur, syrgja eða harma (sbr. harma einhvern, syrgja einhvern).
Í fornöld voru sorgarsiðir við lát ættingja með vissum hætti. Austurlandabúar skáru hár sitt og eins gerðu Grikkir en Rómverjar létu hár og skegg vaxa meðan á sorginni stóð. Þessi mismunur á tískunni sýnir það að þjóðirnar létu í ljós sorg sína með því að vera gagnstætt því sem þeir voru vanir að vera. Grikkir höfðu sem sé mikið hár og skegg en Rómverjar stutt ef þeir voru þá ekki skegglausir með öllu.
Ísraelsmenn sem áttu að sjá á bak ættingja slitu öll hár af höfði sér, lömdu sig alla í framan, tættu sundur föt sín frá hvirfli til ilja og gengu í ruddafötum, stráðum ösku (sbr. að klæðast í sekk og ösku). Þeir gengu berfættir, kveiktu aldrei eld, létu skegg og neglur vaxa og þvoðu sér aldrei.
Sorgin stóð í tíu mánuði hjá Rómverjum. Ef ekkja giftist áður en þessi tími var liðinn, var hún talinn ærulaus. Menn máttu ekki syrgja börn, er voru yngri en þriggja ára, en væru þau frá þriggja ára og upp í tíu ára, áttu menn að syrgja þau jafnmarga mánuði og börnin höfðu árin. Sorgartíminn var þá oft styttur með tilskipun frá öldungaráðinu. Eftir ósigurinn við Cannæ máttu menn til dæmis ekki syrgja lengur en 30 daga. Menn vildu afmá sem fyrst minninguna um ófarir lýðveldisins.
Geirþjófur
Geirþjófur er íslenskt karlmannsnafn.
Midtbygda
thumb|Midtbygda thumb|Meråker stöð í Midtbygda Midtbygda er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins Meråker í Þrændalögum í Noregi. Í byggð eru 1.023 íbúar og í sveitarfélaginu 2.339 (2022). Midtbygda er við þjóðveginn E14, 43 km austur af Stjørdalshalsen og 20 km vestur af landamærunum að Svíþjóð. Midtbygda er stöðvarbær á Meråkerbanen járnbrautarlínunni.
Útivist og skíðaiðkun eru vinsæl afþreying. Midtbygda er verslunar- og þjónustumiðstöð sveitarfélagsins, með ráðhúsi, hóteli og verslunarmiðstöð. vinstri|thumb|Meråker kirkja Meråkerskóli er sameiginlegur grunn- og framhaldsskóli fyrir allt sveitarfélagið og tók við af átta þorpsskólum árið 1958. Í skólanum eru u.þ.b. 300 nemendur. Í Midtbygda er einnig Meråker Videregående skole (menntaskóli), sem sérhæfir sig í íþróttum. Í skólanum eru u.þ.b. 200 nemendur á menntaskólastigi og 50 nemendur á háskólastigi. Við hlið skólans er fjölnotasalurinn Meråkerhallen.
Meråkerposten er dagblað sem gefið er út vikulega í Midtbygda. Blaðið var stofnað árið 1982.
Meråker-kirkja, sem er löng timburkirkja frá 1874, er staðsett í Midtbygda. Kirkjan hefur 300 sæti.
Gamalt námusamfélag er í kringum Midtbygda eru nokkrar ónýtar koparnámur.
Sigurður Jónsson (lögmaður)
Sigurður Jónsson (1618 – 4. mars 1677) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 17. öld og bjó í Einarsnesi á Mýrum.
Hann var sonur Jóns Sigurðssonar (d. 1648) sýslumanns í Einarsnesi og fyrri konu hans, Ragnheiðar Hannesdóttur frá Snóksdal. Albræður hans voru þeir Guðmundur sýslumaður á Hvítárvöllum og Þorleifur skólameistari í Skálholti og síðar prófastur í Odda, faðir Björns Þorleifssonar biskups.
Sigurður var sýslumaður í Snæfellsnessýslu um tíma og síðan Mýrasýslu eftir að faðir hans lést. Árið 1644, meðan hann var sýslumaður í Snæfellsnessýslu, sakaði höfuðsmaður hann um að hafa leyft verslun við útlendinga en Sigurður bar af sér sakir en játaði þó að keypt hefði verið færi og messuvín.
Hann var kjörinn lögmaður sunnan og austan þegar Árni Oddsson sagði af sér í upphafi Alþingis 1663 og gegndi því embætti til dauðadags. Þeir Þorleifur Kortsson voru lögmenn nokkurn veginn sama tíma og þóttu heldur atkvæðalitlir í störfum sínum, svo að stöðugt dró úr áhrifum Alþingis en að sama skapi óx vald höfuðsmanna og umboðsmanna þeirra.
Kona Sigurðar var Kristín, dóttir séra Jóns Guðmundssonar skólameistara í Skálholti og síðar prófasts í Hítardal og Guðríðar dóttur Gísla Þórðarsonar lögmanns. Börn þeirra voru Jón eldri sýslumaður í Húnaþingi og klausturhaldari á Reynistað, Jón yngri sýslumaður í Einarsnesi, Ragnheiður kona Sigurðar Björnssonar lögmanns og Guðmundur bóndi í Álftanesi á Mýrum.
Þrjú á palli - Tekið í blökkina
Þrjú á palli - Tekið í blökkina er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni flytja Þrjú á palli sjómannakvæði eftir Jónas Árnason við írsk þjóðlög.
Skandinavía
Greina má milli þriggja nota:
Orðsifjar
Heitið er dregið af latneska heitinu Scandināvia. Það deilir trúlega uppruna með heitinu Skánn. Bæði heitin Skandinavía og Skánn eru talin eiga upptök í frumgermönsku rótinni *Skaþinawjō (af *skaþô (skaði) og *awjō (ey)) sem síðar myndaði Scedenig í fornensku og Skáney í fornnorrænu, sem er nú Skánn á íslensku. Heitið Skandinavía merkti þá hugsanlega skaðleg ey, sem hefur ef til vill átt við varasamar sandeyrar og sker undan ströndum Skáns.
Elsta heimildin sem nefnir Skandinavíu er Náttúrusaga Pliníusar eldri (23–79 e.Kr.). Ýmsar tilvísanir finnast einnig í ritum eftir Pýþeas, Tacítus, Ptolemaios, Prokopios och Jordanes. Talið er að það heiti sem Pliníus notaði sé af vesturgermönskum uppruna, og hafi í fyrstu átt við Skán.
Háskólinn í Manchester
thumb|240px|Háskólinn í Manchester
Háskólinn í Manchester (enska: University of Manchester) er opinber rannsóknaháskóli staðsettur í Manchester í Norður-Englandi. Hann er meðlimur í Russell-hópnum hágæðisháskóla. Háskólinn var stofnaður árið 2004 þegar Victoria University of Manchester (kallaður háskólinn í Manchester í daglegu tali) og UMIST (University of Manchester Institute of Science and Technology) voru leystir upp og einn nýr háskóli var stofnaður í stað þeirra þann 1. október sama ár. Victoria University of Manchester var stofnaður árið 1824.
Eftir sameiningu var háskólinn tilnefndur háskóli ársins 2006 af dagblaðinu The Sunday Times. Hann var líka háskóli ársins 2005 í Times Higher Education Supplement. Eins og aðrir háskólar í Bretlandi höfðu margar Nóbelsverðlaunahafar stundað nám við háskólann í Manchester, þeir eru 25 samtals. Háskólinn er í fjórða sæti eftir Nóbelsverðlaunahafa, eftir Oxford, Cambridge og London.
Árið 2007–08 stunduðu yfir 40.000 stúdentar nám við háskólann í Manchester í 500 námskeiðum. Um það bil 10.000 starfsmenn vinna í háskólanum. Þess vegna er hann sá stærsti háskóli í Bretlandi á einu háskólalóði. Fleiri umsóknir eru sendar til háskólans í Manchester en til allra annarra háskóla í Bretlandi, sama ár voru yfir 60.000 umsóknir um grunnnám sendar inn. Árið 2007 voru tekjur háskólans 637 milljónir breskra punda.
Árið 2009 náði háskólinn áttunda sæti í listanum Times Higher World University Rankings yfir bestu háskóla í Evrópu og 26. sæti í listanum yfir bestu háskóla í heimi.
Júditarbók
Júditarbók er ein af apókrýfu bókum Gamla testamentisins og er oft kölluð fyrsta sögulega skáldsagan. Hún var skrifuð um 150 f. Kr. Hinar bækurnar eru Barúksbók, Tóbítsbók, Bænir Manasse, Síraksbók, Esterarbók, Bréf Jeremía, Viðaukar við Daníelsbók, Fyrsta og Önnur Makkabeabók og Speki Salómons. Þessar bækur eru kallaðar deutronomiskar bækur því að þær voru samþykktar af öllum kirkjudeildum kristinnar kirkju nema hebreska kanoninum. Mótmælendur samþykktu þær sem apókrýfar en það merkir hinar duldu bækur. Apókrýfu bækurnar eru í Septúagintu VXX(Sjötíumannaþýðingunni) og Vúlgötu
Bygging Júditarbókar skiptist eftirfarandi
1.1-3.10 Valdakrafa Nebúkadnesar Assýríukonungs fólst í því að hann vildi fá allar þjóðir sem hann gat fengið til liðs við sig gegn Ísrael. Þeir sem gengu til liðs við hann voru allir íbúarnir við Efrat, Tígris og Hydaspesfljót. Aðrir sem börðust með Nebúdkarnesi voru íbúar á sléttu Aríoks, konungs Elamíta. Íbúar þjóðanna við hafið s.s. Persíu og Damaskus og íbúar þjóðanna í vestri voru kallaðir til hernaðar gegn Ísrael. Þjóðirnar við hafið og í vestri neituðu honum liðsinni. Nebúkadnesar hefndi sín með því að leggja allar borgir þeirra í auðn. Ísraelsmenn reyndu að semja frið við Hólófernes hershöfðingja með því að sverja honum hollustu. Hólófernes vildi ekki friðmælast við Ísraelsmenn.
4.1-7.32 Sönnunarbirði valdsins: Hvor er Guð, Nebúkadnesar eða Drottinn? Hér búast Ísraelsmenn til varnar gegn Nebúdkanesi konungi sem hafði rænt helgidóma þeirra. Nebúdkanesar vildi skilyrðislausa hlýðni við sig og leit á sjálfan sig sem guð eins og margir heiðnir konungar. Ísraelsmenn héldu áfram að trúa á sinn Drottinn Guð þrátt fyrir kröfu Nebúdkanesar og fylgismanna hans.
8.1-16.25 Drottinn einn er Guð. Trú Ísraelsmanna byggir á samstöðu fólks, von og bæninni. Hann hefur líf allra í sinni styrku hendi. Hér er barátta milli Assýríumanna um hvor er máttugri Guð Ísraelsmanna eða Nebúdkanesar. Liðsmenn Nebúdkanesar trúa á hernaðarmátt en Ísraelsmenn trúa á bænina og innblástur Guðs. Júdit bjargar Ísraelsmönnum með því að tæla Hólófernes. 2. Formáli Júditarbókar, Biblían, 2007
Söguþráður
Samfélag sögunnar er gegnsýrt af togstreitu milli konungsvalds og trúarvalds. Æðsti presturinn réð yfir öllu í andlegum málum.
Samfélag Júditarbókar
Samfélagi þorpsins Betúlíu var markað af kúgun og ofbeldi Nebúdkanesar Assýríukonungs og fylgismanna hans.. Mikið vonleysi ríkti meðal samfélagsþegna því Ísraelsmenn voru enn í sárum eftir herleiðinguna. Þeir voru því auðveld bráð fyrir Assýríumenn og þeirra fylgendur. Ringulreið samfélagsins var styrkur assýríska hersins. Her þeirra var fjölmennur, vel skipulagður og státaði af mikilli herkænsku. Aðferðirn sem þeir beittu þorpsbúa voru t.d. að taka af þeim vatn til að minnka baráttuþrek þeirra. Hólófernes var aðalhershöfðingi Assýríumanna. Trú þorpsbúa og samstaða þeirra gerði það að verkum að þeir sigruðu Assýríumenn.
1221
thumb|right|Borgarhlið fornu borgarinnar [[Merv, sem Mongólar eyddu.]] thumb|right|Dómkirkjan í Burgos. Árið 1221 (MCCXXI í rómverskum tölum)
Atburðir
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Listi yfir þjóðgarða á Spáni
320px|thumb|Kort. Þjóðgarðar á Spáni eru fimmtán; tíu á Íberíuskaga, fjórir á Kanaríeyjum og einn á Baleareyjum. Teide-þjóðgarðurinn með eldfjallinu Teide er fjölsóttastur en 30% gesta þjóðgarðanna fara um hann. Picos de Europa-þjóðgarðurinn, fjalllendi á Norður-Spáni er næstvinsælastur með 18% og Timanfaya-þjóðgarðurinn, annað eldfjall á Kanaríeyjum á eyjunni Lanzarote, er í þriðja sæti með 13% gesta þjóðgarðanna (tölur frá 2009).
Landvinningar Rómverja á Bretlandi
thumb|200px|Landvinningar Rómverja á Bretlandi.
Landvinningar Rómverja á Bretlandi áttu sér stað á löngum tíma. Landvinningarnir hófust árið 43 e.Kr. undir stjórn Claudíusar keisara. Hershöfðingi hans Aulus Plautius var fyrsti landstjóri Brittaníu. Bretland hafði áður orðið fyrir mörgum árásum hermanna rómverska lýðveldisins og rómverska keisaradæmisins. Bretland hafði haft góð verslunartengsl við Rómaveldi frá því Júlíus Caesar herjaði á landið árin 55 og 54 f.Kr. og hafði það talsverð áhrif á hagkerfi og menningu Breta, sérstaklega í suðurhluta landsins.
Ágústus keisari undirbjó innrásir árin 34 f.Kr., 27 f.Kr. og 25 f.Kr. Fyrstu innrásinni og þeirri þriðju var aflýst vegna uppreisna annars staðar í Rómaveldi. Þeirri annarri var aflýst því það leit út fyrir að Bretar væru að fara að gefast upp. Samkvæmt Res Gestae Ágústusar flýðu tveir breskir konungar, Dubnovellaunus og Tincomarus, til Rómaborgar. Strabo grískur sagnfræðingur og heimspekingur segir frá því í verki sínu Landafræði, að Bretland greiði meira í tollum en hægt væri að fá í sköttum ef gerð væri innrás í landið.
Árið 40 e.Kr. skipulagði Calígúla innrás á Bretland, en hún var framkvæmd á undarlegan hátt. Samkvæmt Súetóníusi skipaði hann hermönnum sínum að ráðast á vatnið í Ermarsundinu, og lét þá síðan safna skeljum saman; er ekki vitað hvort þetta var refsing fyrir hermennina eða afleiðing geggjunar hjá Calígúlu. Calígúla lét byggja vita í Bolougne-sur-Mer, sem var fyrirmynd að vita sem byggður var í Dover um árið 43. Sá undirbúningur auðveldaði innrás Claudíusar þremur árum síðar.
Krossreið síðari
Krossreið síðari var atburður sem gerðist á Krossi í Austur-Landeyjum haustið 1471, en þá riðu þeir Þorvarður Eiríksson, sonur Eiríks slógnefs, Loftssonar ríka, og Narfi Teitsson, með flokk manna að Krossi að næturlagi og drápu bóndann þar.
Bóndinn hét Magnús Jónsson og er ekki vitað um ættir hans en talið er að hann hafi verið skyldur eða tengdur Þorleifi Björnssyni hirðstjóra. Hann hafði keypt Kross þetta sama vor og flutt þangað norðan úr Skagafirði eða Húnavatnssýslu. Ekkert er vitað hvað honum og banamönnum hans bar á milli en þeir drógu hann að sögn nakinn úr faðmi konu sinnar og síðan drap Narfi hann. Kona Magnúsar særðist þegar hún reyndi að hjálpa manni sínum. Þeir Þorvarður og Narfi voru dæmdir útlægir og friðlausir fyrir illvirki þetta og eignir þeirra féllu til konungs. Þorvarður dó skömmu síðar en um Narfa er ekki vitað.
Pólitískt veitingarvald
Pólitískt veitingarvald kallast það þegar stjórnmálamaður eða meðlimur í stjórnmálaflokki ræður einstakling í starf til þess að verðlauna hann fyrir stuðning við sig eða við þann stjórnmálaflokk sem hann tilheyrir. Starf sem ráðið er í á þennan máta er kallað bitlingur.
Snæblaðka
Snæblaðka (fræðiheiti: Lewisia kelloggii ) er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er einlend í Sierra Nevada í Bandaríkjunum.
Váli (mannsnafn)
Váli er íslenskt karlmannsnafn.
Bændaflokkurinn (síðari)
Bændaflokkurinn var íslenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var 14. desember árið 1933 af nokkrum meðlimum Framsóknarflokksins. Persónulegur ágreiningur sem og deilur um hvort Framsóknarflokkurinn skyldi heldur hallast til hægri eða vinstri voru kveikjan að stofnun flokksins.
Saga
Efnt var til Alþingiskosninga 1933 eftir nýrri kjördæmaskipan. Samstjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks undir forsæti Ásgeirs Ásgeirssonar hélt velli en harðar deilur stóðu þó innan Framsóknarflokksins um ágæti stjórnarsamstarfsins og höfðu gert um allnokkra hríð. Jónas Jónsson frá Hriflu hafði mikil áhrif í flokknum þrátt fyrir að gegna þar ekki formennsku og vildi hann fremur mynda stjórn með Alþýðuflokknum og fylgdi meirihluti þingmanna flokksins honum að málum. Í aðdraganda kosninganna stofnuðu andstæðingar Jónasar innan flokksins vikublaðið Framsókn: bændablað - samvinnublað og varð það aðalmálgagn Bændaflokksins eftir stofnun hans og kom út frá 1933-1941.
Þingkosningarnar fóru fram í júlí og kom Alþingi saman til aukaþings í nóvember. Þar var borin upp sú tillaga að slíta skyldi stjórnarsamstarfinu en mynda þess í stað stjórn með Aþýðuflokki, sem hefði minnsta mögulega meirihluta. Þingmennirnir Hannes Jónsson og Jón Jónsson í Stóradal neituðu að styðja stjórnarmyndun þessa og var þeim þá vikið út Framsóknarflokknum. Gengu þá þrír þingmenn til viðbótar úr flokknum, þeir Ásgeir Ásgeirsson, Tryggvi Þórhallsson og Halldór Stefánsson, auk Þorsteins Briem sem gegndi ráðherradómi þrátt fyrir að sitja ekki á þingi.
Tilkynnt var um stofnun Bændaflokksins um miðjan desember með þátttöku allra fyrrnefndra manna nema Ásgeirs Ásgeirssonar sem kaus að sitja utan flokka. Ríkisstjórn hans hafði beðist lausnar skömmu eftir að aukaþingið kom saman, en gegndi þó störfum til loka júlí árið 1934, þegar gengið hafði verið til nýrra kosninga.
Alþingiskosningarnar 1934 urðu Bændaflokknum veruleg vonbrigði. Flokkurinn hlaut einungis um 6,5% atkvæða og þrjá þingmenn, þá Þorstein Briem, Hannes Jónsson og Magnús Torfason. Einna mesta athygli vakti að formaðurinn Tryggvi Þórhallsson kolféll fyrir Hermanni Jónassyni í Strandasýslu. Þingmönnum flokksins fækkaði úr þremur í tvo snemma á kjörtímabilinu þegar Magnús Torfason gerðist stuðningsmaður ríkisstjórnar Hermanns Jónassonar og gekk á ný til liðs við Framsóknarflokkinn.
Ástjörn (aðgreining)
Ástjörn getur átt við eftirfarandi:
Ríkisforseti
250px|thumb|Forsetahöllin í Berlín Ríkisforseti (þýska: Reichspräsident) var þjóðhöfðingi Þýskalands frá 1919 til 1945.
Listi yfir ríkisforseta
Fjórir menn gegndu embætti ríkisforseta frá 1919 til 1945.
Blótsyrði
Blótsyrði (formælingar, bölv, ragn eða fúkyrði) eru orð sem í hverju tungumáli eru tengd við andskotann eða það sem nefna mætti „hið óhreina“ í náttúrunni eða fari manna.
Roland Topor
Roland Topor (7. janúar 1938 – 16. apríl 1997) var franskur teiknari, handritshöfundur og leikari. Verk hans einkennast af súrrealisma. Hann var einn af stofnendum hópsins Mouvement panique, ásamt Alejandro Jodorowsky og Fernando Arrabal árið 1962.
Litla hafmeyjan 2: Til hafs á ný
Litla hafmeyjan 2: Til hafs á ný (enska: The Little Mermaid II: Return to the Sea) er bandarísk Disney kvikmynd frá árinu 2000 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Litla hafmeyjan. Myndin var aðeins dreift á mynddiski þann 19. september 2000 í Bandaríkjunum og 5. desember 2000 á Íslandi.
Roland Topor
Topor var af pólskum gyðingaættum og faldist í Savoja meðan á hernámi Frakklands stóð. Árið 1955 hóf hann nám í listaskólanum École nationale supérieure des beaux-arts í París. Árið 1961 hóf hann að skrifa fyrir háðsádeilutímaritið Hara-Kiri og 1962 stofnaði hann panísku hreyfinguna ásamt Jodorowsky og Arrabal. Skáldsagan Le Locataire chimérique kom út 1964. Roman Polanski gerði hrollvekjuna Leigjandann eftir sögunni árið 1976.
Litla hafmeyjan 2: Til hafs á ný
Leikstjóri myndarinnar er Jim Kammerud og Brian Smith. Með aðalhlutverk fara Jodi Benson sem ​Aríel, Tara Charendoff sem María og Pat Carroll sem Morgana. Framleiðendur eru Leslie Hough og David Lovegren. Handritshöfundar eru Elizabeth Anderson, Temple Mathews, Elise D'Haene og Eddie Guzelian. Tónlistin er eftir Danny Troob.
Roland Topor
Fyrsta stuttmynd hans, teiknimyndin „Les Temps Morts“, gerð með René Laloux var frumsýnd 1964. Árið 1971 gerði hann teiknimyndina sem birtist í upphafi kvikmyndarinnar Viva la Muerte eftir Arrabal. Fyrsta teiknimynd hans í fullri lengd, La Planète sauvage, var frumsýnd 1973. Árið 1975 myndskreytti hann smásagnasafnið Kleine Geschichten für Weiberfeinde eftir Patricia Highsmith. Hann gaf út nokkrar bækur með teikningum yfir ævina.
Árið 1983 skapaði hann ásamt Henri Xhonneux súrrealísku brúðuþættina Téléchat. Þeir skrifuðu saman handritið að kvikmyndinni Marquis frá 1989. Topor lék í nokkrum kvikmyndum, þar á meðal í Nosferatu: Phantom der Nacht eftir Werner Herzog og Ratataplan eftir Maurizio Nichetti.
Hadda
Hadda er íslenskt kvenmannsnafn.
Ríkisbanki
Ríkisbanki er banki sem er í eigu ríkis. Íslensku bankarnir voru upphaflega ríkisbankar en voru einkavæddir. Við bankahrunið tók ríkið aftur yfir bankana með sérstökum lögum. Eftir hrun varð Landsbanki Íslands ríkisbanki aftur.
Geirtryggur
Geirtryggur er íslenskt karlmannsnafn.
Ingibjörg Jónsdóttir
Ingibjörg Jónsdóttir getur átt við:
Space Invaders
thumb|right|Space Invaders-kassi Space Invaders er tölvuleikur eftir Tomohiro Nishikado sem japanska leikjafyrirtækið Taito setti á markað fyrir spilakassa árið 1978. Leikurinn er skotleikur þar sem leikmaður stjórnar byssu neðst á skjánum sem hann getur flutt til hægri og vinstri. Ofar á skjánum eru raðir af geimverum sem færast taktfast til hægri og vinstri og niður um eina línu þegar þær ná út að skjábrún. Geimverurnar sleppa sprengjum sem geta hitt byssu leikmannsins. Framan við byssuna eru fjögur virki sem smám saman eyðast upp þegar þau verða fyrir sprengjum geimveranna. Við og við svífur geimskip yfir skjáinn ofan við geimverurnar sem gefur aukastig.
99
Árið 99 (XCIX í rómverskum tölum)
Haka
Hakan er í líffærafræði mannsins lægsti hluti andlitsins.
Kantata (skáldsaga)
Kantata er skáldsaga eftir Kristínu Marju Baldursdóttur. Sagan er fjölskyldusaga. Í henni er greint frá hópi fólks, Nönnu sem sinnir garðinum sínum, Dúa sem vinnur á hóteli, hóteleigandanum Gylfa, leikaranum Hjálmari og fleirum. Í byrjun er misskýrt hvernig persónurnar tengjast en svo koma fjölskyldutengsl þeirra í ljós. Inn í líf fjölskyldunnar kemur síðan erlendur ljósmyndari. Sögumaður fylgir persónum fjölskyldunnar eftir til skiptis og segir frá í þriðju persónu en inn á milli koma svo fyrstu persónu frásagnir fólks sem flestar tengjast fjölskyldunni lauslega.
Engin ein persóna er hreinræktuð miðja frásagnar sem lesendur geta samsamað sig við. Fléttan eða frásagnaraðferðin er aðalatriði en ekki persónurnar eða söguþráðurinn. Nanna sem ræktar garðinn kemst næst því að vera aðalpersóna sögunnar. Hún ræktar garðinn og hugsar um húsið og skapar þannig aðstæður fyrir karlana að sinna hugðarefnum sínum. Ræktunarstarfið í garðinum er átök við náttúruna og Nanna leggur áherslu á fullkomið umhverfi, að skapa leikmynd.
Veigar
Veigar er íslenskt karlmannsnafn.
Ástjörn (Hafnarfirði)
thumb|Mynd af Ástjörn.Ástjörn er tjörn í Hafnarfirði. Tjörnin er í kvos vestan undir Ásfjalli. Í og í kringum tjörnina er auðugt gróður og dýralíf. Tjörnin og umhverfi hennar er friðað og er stærð friðlandsins 28,5 hektarar. Göngustígur liggur umhverfis tjörnina en á varptíma fugla 1. maí til 15. júlí er umferð um hann ekki heimil.
Í Ástjörn vex ýmis vatnagróður svo sem grasnykra,hjartanykra og síkjamari. Tjarnalaukur er einkennisplanta tjarnarinnar en hann þekur botninn á stórum svæðum. Í mýrinni við Ástjörn má finna mýrastör, gulstör og tjarnastör.
Fuglalíf við Ástjörn
Yfir varptímann er fjölbreytt fuglalíf við Ástjörn og hafa þar sést rúmlega 50 tegundir fugla en af þeim eru 10 tegundir sem verpa þar að staðaldri. Flórgoði verpir þar og er Ástjörn eina þekkta varpsvæði flórgoða á Suðvesturlandi. Meðal annarra tegunda varpfugla sem verpa þar eru stokkönd, heiðlóa, hettumáfur, hrossagaukur, skógarþröstur,þúfutittlingur og kría.
Geirvaldur
Geirvaldur er íslenskt karlmannsnafn.
Rauðlaukur
thumb|right|Rauðlaukar Rauðlaukur (eða blóðlaukur) (fræðiheiti: Allium cepa) er matjurt af laukætt. Rauðlaukur er rautt afbrigði af matlauk.
Ræktunarafbrigði matlauks
Red onion Cipolla rossa 赤たまねぎ
Haddý
Haddý er íslenskt kvenmannsnafn.
Enya
thumb|right|Enya merkið Eithne Patricia Ní Bhraonáin, þekktust sem Enya, (fædd 17. maí 1961) er írsk popp- og nýaldarsöngkona. Enya hóf ferilinn með hljómsveitinni Clannad þar sem systkini og frændsystkini i hennar spila. Systir hennar er Moya Brennan.
Íslam í Svartfjallalandi
Saga
Staniša Crnojević tók upp nafnið Skenderbeg Crnojević og stjórnaði frá höfuðborg sinni í Cetinje. Hann er vel þekktur sem einn af áberandi múslimastjórnendum í norðurhluta Tyrkjaveldis af slavneskum uppruna á valdatíma Sultans Selim I. Vitað er að Staniša Crnojević hafi stýrt um það bil 3000 Aıncı her og hélt einnig bréfaskiptum við nágrannaríki. samtímamenn eins og Gazi Husrev-beg.
Veðhlutfall
Veðhlutfall eða lánshlutfall vísar til þess hve hátt lán hvílir á eign miðað við verðmæti hennar samkvæmt tilgreindum forsendum. Íbúðalánasjóður og bankar setja oft reglur um hversu hátt hlutfall lánað er með veði í fasteign, til dæmis 80% af fasteignamati eða markaðsverði.
Karlamagnús
right|thumb|Stytta Karlamagnúsar í [[Frankfurt]] Karlamagnús (Karl I eða Karl mikli; franska: Charlemagne, þýska: Karl der Große, latína: Carolus magnus) (um 2. apríl 742 – 28. janúar 814 í Aachen) var konungur frankaríkisins mikla sem spannaði um nær gervalla Vestur-Evrópu. Hann var krýndur keisari árið 800 og var einn mesti höfðingi í Evrópu á miðöldum. Karlamagnús er dýrlingur kaþólsku kirkjunnar að áeggjan Friðriks Barbarossa keisara, sem einnig veitti honum nafnbótina ‚faðir Evrópu‘ (Pater Europae). Eftir honum er ætt Karlunga nefnd.
Karlungi
thumb|Gullslegin stytta af Karlamagnúsi í dómkirkjunni í Aachen Karlamagnús var af ætt Karlunga, en það var konungsættin í frankaríkinu. Hann fæddist árið 747 eða 748 (heimildum ber ekki saman). Foreldrar hans voru Pipin litli frankakonungur og Bertrada af Laon. Ekkert er vitað um æsku Karls en þegar hann var um tvítugt lést Pippín faðir hans árið 768. Í fyrstu eftir það ríkti hann með bróður sínum, Karlóman I. En aðeins þremur árum síðar lést Karlóman og varð Karl þá eini konungur frankaríkisins. Ástandið í Evrópu á þessum tíma var ótryggt. Á norðurþýsku lágsléttunni bjuggu saxar en þeir voru enn heiðnir og voru utan við frankaríkið. Á Spáni réðu márar og leituðust við að sækja til norðurs. Á Ítalíu voru langbarðar í erjum við páfagarð um yfirráð á skaganum. Í austri voru austrænir avarar að sækja vestur.
Stríð
Karlamagnús mun snemma hafa tekið sér fyrir hendur að treysta ytri mörk ríkisins, kristna nágranna sína og hertaka ný lönd. Fyrsta verkefni hins unga konungs var að hertaka Akvitaníu (syðst í nútíma Frakklandi) en þar hafði Húnold hertogi gert uppreisn gegn konungi. Í átökunum náði Karl ekki aðeins Akvitaníu, heldur einnig Gascoigne. Þannig mynduðust núverandi landamæri Frakklands og Spánar.
Á meðan Saxastríðin stóðu yfir fór Karl í herleiðangra í aðra hluta ríkis síns. 773 fór hann suður Alpafjöll og herjaði á Langbarða. Ári síðan náðu Frankar höfuðborg þeirra, Pavia. Karl setti síðasta langbarðakonunginn, Desideríus, af og útnefndi sjálfan sig sem konung Langbarða. Hann sótti alla leið til Rómar og gerði samning við páfa þar sem páfagarður fékk að halda þeim löndum sem Pippín II, forfaðir Karlamagnúsar, hafði gefið páfa.
Sökum mikillar velgengni sinnar ákvað Karl nú að ráðast inn í Spán og herja á mára. Sá leiðangur var farinn 778 en var misheppnaður. Frankar náðu að eyða Pamplona og komast alla leið suður til Saragossa. En í orrustunni við Roncesvalles í Pýreneafjöllum biðu þeir mikinn ósigur og hvarf Karl þá aftur í ríki sitt. Þetta var eina stóra orrustan sem Karl tapaði á langri ævi sinni. Sagan segir að á leið sinni norður Pýreneafjöll hafi Karl stofnað hertogadæmið Andorra. Það er þó óvíst.
Árið 788 var Bæjaraland innlimað í Frankaríkið. Bæjaraland hafði verið óháð hertogadæmi fram að þessu. Karl hertók einnig Austurmörkina (núverandi Austurríki) og setti þar upp nýtt hertogadæmi til varnar avörum frá austri.
Keisari
thumb|Þýsk skýringarmynd af frankaríkinu. Blátt = Stærð ríkisins þegar Karlamagnús tók við völdum. Appelsínugult = Landsvæði sem Karl herjaði á og innlimaði. Gult = Háð landsvæði. Árið 795 var Leó III kjörin páfi. Hann lenti upp á kant við íbúa Rómar sem endaði með því að hann flúði til Karlamagnúsar árið 799 en hann sat þá í Paderborn. Karl brást jákvætt við og fór til Ítalíu ári síðar. Fyrir framan borgarmúra Rómar hitti hann Leó páfa aftur, sem krýndi hann til keisara á jóladegi árið 800. Karl var þeirrar skoðunar að þannig væri Rómaveldi endurreist, en síðasti vestrómverski keisarinn var settur af árið 476 af gautum. Að því leyti kallaði hann ríki sitt heilagt, en það var ekki fyrr en eftir hans daga að austurhluti ríkisins var nefndur heilaga rómverska ríkið. Nikefóros keisari í Býsans var hneykslaður á krýningunni, enda litu Býsansmenn á sig sem arftaka Rómaveldis. Níkefóros neitaði að viðurkenna Karl sem keisara og tók ekki á móti sendiboðum frá honum. Til átaka kom er Níkefóros gerði tilkall til Dalmatíu (norðanverð Adríahafsströnd) og Venetíu (héraðið í kringum Feneyjar). Pippín, sonur Karlamagnúsar, náði að hertaka Venetíu en Dalmatía varð áfram eign Býsans.
Andlát
Þegar árið 806 gerði Karl ráðstafanir varðandi andlát sitt. Hann gerði áætlanir um að skipta ríkinu milli sona sinna. En tveir elstu synir hans létust og var þá aðeins Lúðvík guðhræddi eftir sem arfgengur sonur. Aðrir synir voru fæddir utan hjónabands. Lúðvík varð meðkonungur föður síns 813. Karl sjálfur lést 28. janúar 814 í keisaraborginni Aachen og hvílir í dómkirkjunni þar. Karl var í lifanda lífi verndari kristninnar og lét reisa kirkjur, kastala og virki víða í ríkinu. Hann ríkti yfir stærsta landsvæði allra konunga miðalda í Evrópu. Þar sem hann fór í marga leiðangra, sat hann á ýmsum stöðum, en kaus þó borgina Aachen sem aðalaðsetur sitt. Karl var lýstur helgur í kaþólsku kirkjunni 1165 að áeggjan Friðriks Barbarossa keisara.
Eiginkonur
Karlamagnús var margkvæntur. Hann átti að minnsta kosti fjórar eiginkonur en ef til vill fimm.
Karl átti að minnsta kosti fjórar hjákonur sem hann átti börn við. Þær hétu Madelgard, Gersvind, Regína og Aðalind.
Gamall íslenskur húsgangur
Til er gömul vísa, íslensk, sem hendir góðlátlegt grín að Karli mikla. Vísan er svohljóðandi:
Karlamagnús, keisari dýr,