cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mosaburkni
Útbreiðsla
Útbreiðslan er takmörkuð við vestur Evrópu (Bretland, Írland, Frakkland, Noregur, Spánn og Færeyjar) og Makarónesía (Kanaríeyjar, Azor-eyjar, Madeira og Grænhöfðaeyjar).
Argentínuhaf
thumb|right|Argentínuhaf Argentínuhaf er hafsvæði á landgrunninu úti fyrir meginlandi Argentínu í Suður-Atlantshafi. Það nær um það bil frá Montevídeó í Úrúgvæ í norðri að Eldlandi í suðri og er um milljón ferkílómetrar að stærð. Meðaldýpi er 1.205 metrar og seltustig 3,5%. Í hafinu eru nokkrar neðansjávarhásléttur sem halla í austur. Þar mætast kaldur Falklandseyjastraumurinn sem rennur norður úr Suður-Íshafinu og heitur Brasilíustraumurinn sem rennur í suður frá miðbaug. Samspil þessara strauma skapar auðugt lífríki.
Rodrigo y Gabriela
Rodrigo y Gabriela er mexíkósk tveggjamanna hljómsveit sem sérhæfir sig í því að spila hratt á kassagítara. Hún samanstendur af Rodrigo Sánchez og Gabriela Quintero.
Paul M. Clemens
Paul M. Clemens, fæddur Páll Melsteð Jónsson f. 1870 - d. 14. október 1966 var Vestur-Íslendingur sem starfaði sem arkitekt vestanhafs áður en nokkur Íslendingur hafði aflað sér slíkrar menntunar í gamla landinu. Hann fæddist í Reykjavík, sonur Jóns Þorkelssonar og Ingibjargar konu hans. Fjölskyldan flutti til Chicago árið 1884 og tók þá upp ættarnafnið Clemens, sem talið er ensk aðlögun að nafninu Klemensson, en ættfaðirinn Runólfur Klemensson hafði um tíma verið forstjóri Innréttinganna í Reykjavík.
Ævi og störf
Páll eða Paul nam arkitektúr í Chicago og starfaði við teiknistofur í Illinois. Á fyrri hluta ferils síns var hann áhugasamur um stjórnmál og skrifaði m.a. róttækar greinar um efnahagsmál undir dulnefni. Árið 1900 fékk hann leyfi frá störfum sínum í Illinois til að heimsækja foreldra sína sem höfðu flutt til Íslendingasamfélagsins í Winnipeg, það sem átti að vera stutt heimsókn reyndist verða tveir áratugir. Hann stofnaði eigin arkitektastofu og sinnti fjölda verkefna fyrir vestur-íslenska athafnamenn.
Eftir Paul M. Clemens liggja byggingar af ýmsu tagi, s.s. kirkjur og iðnaðarbyggingar. Hann var einnig ötull þátttakandi í hvers kyns arkitektasamkeppnum og liggja því eftir hann fjöldi teikninga af mannvirkjum sem ekki urðu að veruleika en bera vitni um færni hans og höfundareinkenni. Árið 1903 vann Paul hugmyndir að höfuðstöðvum Landsbankans en uppdrátturinn mun ekki hafa borist til viðkomandi yfirvalda og kom því ekki fyrir sjónir almennings á Íslandi.
Hljóðskipti
Hljóðskipti kallast það þegar skipt er um sérhljóð í stofni orðs til að mynda annað fall eða aðra tíð.
Sterkar sagnir
Hljóðskipti eru mjög algeng í sagnbeygingu, sem sést ef skoðaðar eru kennimyndir sterkra sagna.
Veikar sagnir
Sagnir sem eru veikbeygðar taka ekki hljóðskiptum í kennimyndum heldur bæta þær við sig tannhljóðsviðskeyti í annari kennimynd (í fyrstu persónu þátíð eintölu):
Víktor Kravtsjenko
Víktor Andrejevítsj Kravtsjenko (rússneska: Виктор Андреевич Кравченко (f. 11. október 1905 í Jekaterínoslav, d. 25. febrúar 1966 á Manhattan í New York-borg), var rússneskur embættismaður, sem sótti um hæli í Bandaríkjunum 1944 af stjórnmálaástæðum. Hann skrifaði síðan bókina Ég kaus frelsið (I Chose Freedom) um reynslu sína, og kom hún út á íslensku 1951. Þegar kommúnistatímaritið Les Lettres françaises gerði harða árás á Kravtsjenko, höfðaði hann meiðyrðamál gegn því. Vöktu réttarhöldin, sem fóru fram í París 1949, heimsathygli. Var meðal annars deilt um, hvort þrælkunarbúðir væru í Ráðstjórnarríkjunum, og leiddi Kravtsjenko fram fjölda vitna, sem setið höfðu í slíkum búðum, þar á meðal Margarete Buber-Neumann. Hafði Kravtsjenko sigur í deilunni, þótt honum væru aðeins dæmdar táknrænar bætur.
Tengt efni
Stéphane Courtois o. fl.: Svartbók kommúnismans, þýð. og ritstj. Hannes H. Gissurarson. Háskólaútgáfan, Reykjavík 2009. 828 bls.
Dirty Pretty Things
Dirty Pretty Things getur átt við:
Blæbjörk
Blæbjörk (fræðiheiti: Betula populifolia) er lauffellandi tré ættað frá Norður Ameríku.
Útbreiðsla
Það vex frá suðaustur Ontario austur til Nova Scotia, og suður til Pennsylvania og New Jersey, með aðskilin svæði/skóga í Indiana, Virginia, og North Carolina. Hún kýs snauðan, þurran harðveg, en hún finnst einnig í rökum blandskskógum. Blæbjörk verður um 30 ára, og er algeng landnámstegund á yfirgefnum ökrum og brenndrum svæðum.
Einkenni
Blæbjörk vex fljótt í 10 metra hæð, með 38 sm bol, meir eða minna beinvaxin með grannar greinar. Trén eru oft margstofna af einum meginstofni. Blöðin eru 5 - 7.5 sm löng og 4 – 6 sm breið, stakstæð, egglaga, og enda í totu. Þau eru dökkgræn og gljáandi að ofan og fölari að neðan, gróftennt. Börkurinn er kalkhvítur til gráhvítur með svörtum þríhyrningsalaga flekkjum þar sem greinar liggja að stofni. Henni er helst ruglað við Næfurbjörk (Betula papyrifera) vegna barkarins; hann er sléttur og þunnur en flagnar ekki í næfra í sama mæli og á næfrabjörk. Blómin eru reklar 5 – 8 sm langir, karlreklarnir hangandi og kvenreklarnir uppréttir.
Jonathan Lipnicki
Jonathan William Lipnicki (f. 1990) er bandarískur leikari.
Pietà
thumb|Pietà eftir [[Michelangelo í Péturskirkjunni í Róm]] Pietà (ít. samúð, meðaumkun) er heiti sem haft er um myndir, líkneski eða höggmyndir af Maríu mey með lík sonar síns Jesú Krists í kjöltu sér.
Blæbjörk
Einkenni
Viðurinn er meðalharður og er notaður í vandaðan spónavið, húsgögn, trommubol, spólur og eldivið.
Pietà
Brot af mynd af Maríu með Jesúbarnið sem varðveitt er í Íslensku teiknibókinni eru hugsanlega leifar af Pietà-mynd.
Blæbjörk
Einkenni
Eins og aðrar Norður-Amerískar birkitegundir er blæbjörk með mótstöðuafl gegn meindýrinu (Agrilus anxius). Blöðin eru fæða lirfa ýmissa fiðrildategunda (Lepidoptera), svo sem Cameraria betulivora. Milli 1930 og 1950 drápust mörg tré af tegundunum Gulbjörk (Betula alleghaniensis) og Blæbjörk af "Birch dieback" sem er talin vera vegna sveppasýkingar.
Fáni Gvatemala
Fáni Gvatemala er gerður úr þrem jafnstórum lóðréttum flötum með skjaldarmerki í miðjunni. Blái liturinn táknar höfin sitt hvorum megin við landið.
Fyrir miðju fánans er skjaldarmerki Gvatemala. Skjaldarmerkið sýnir þjóðarfugl Gvatemala, sem líkast til á sér ekki nafn á íslensku, er nefndur quetzal. Ennfremur er skjaldarmerkið gert af plaggi sem á er rituð dagsetning sjálfstæðis landsins frá Spáni, tveimur mótliggjandi rifflum og tveimur sverðum. Af löndum sem eiga aðild að Sameinuðu þjóðunum hefur aðeins eitt annað land, Mósambík, skotvopn á fána sínum.
Huningue
thumb|right|Huningue Huningue (þýska: Hüningen) er bær í umdæminu Haut-Rhin í Elsass í Frakklandi norðan við svissnesku borgina Basel þar sem landamæri Sviss og Þýskalands mætast. Íbúar eru um 6.500 talsins.
Avatar
Avatar er bandarísk vísindaskáldskapar kvikmynd frá árinu 2009. Henni var leikstýrt og framleidd af James Cameron. Í aðalhlutverkum eru Sam Worthington, Zoe Saldana, Stephen Lang, Michelle Rodriguez og Sigourney Weaver. Myndin gerist á 22. öldinni þegar mennirnir eru að hertaka Pandora, lífvænlegt tungl gasplánetu í Alpha Century stjörnukerfinu, til þess að grafa fyrir unobtanium, efni sem leiðir rafmagn mjög vel við herbergishitastig. Stækkun námunar er ógn við tilvist ættbálksins Navi, mannlega tegund sem eru frumbyggjar plánetunar. Titill kvikmyndarinnar á við erfðafræðilegan Navi líkama sem stjórnast af heila manns úr fjarlægð til að hafa samskipti við frumbyggja Pandoru.
Þróun Avatars hófst 1994, þegar Cameron skrifaði 80 blaðsíðna uppkast að myndinni. Byrja átti á myndinni eftir að lokið var við myndina Titanic og gefa átti hana út 1999, en samkvæmt Cameron var nauðsynleg tækni ekki til á þeim tíma. Vinna við tungumál verana byrjaði 2005 og Cameron byrjaði á handriti og umhverfi myndarinnar 2006. Avatar hafði 237 milljón bandaríska dali í ráðstöfunarfé. Aðrar áætlanir segja kostnaðinn vera $280 milljónir og $310 milljónir fyrir framleiðslu og $150 milljónir fyrir markaðssetningu. Kvikmyndin notaði nýjar aðferðir til að festa hreyfingu á filmu og var gefin út fyrir hefðbundnar sýningar, 3D sýningar og í 4D fyrir Suður-Kóresk kvikmyndahús.
Tenglar
Avatar á Internet Movie Database
1839
Árið 1839 (MDCCCXXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Stefán Máni
Stefán Máni Sigþórsson (f. 3. júní 1970) er íslenskur rithöfundur. Hann hefur gefið út skáldsögur frá árinu 1996. Sögurnar eru á jaðri raunsæis, oft sagðar út frá sjónarhorni verkamanns og fjalla um skuggahliðar mannlegrar tilveru. Fyrsta skáldsaga hans, Dyrnar á Svörtufjöllum, kom út árið 1996 á eigin kostnað höfundar og vakti þó nokkra athygli. Glæpasagan Svartur á leik var tilnefnd til Glerlykilsins árið 2005. Árið 2012 var frumsýnd kvikmyndin Svartur á leik sem er byggð á samnefndri bók í leikstjórn Óskars Þórs Axelssonar. Stefán Máni hefur í þrígang hlotið íslensku glæpasagnaverðlaunin Blóðdropann, árið 2007 fyrir Skipið , 2013 fyrir Húsið og 2014 fyrir Grimmd. Bækurnar hafa einnig verið valdar sem framlag Íslands til norrænu glæpasagnaverðlaunanna Glerlykilsins.
Hörður Grímson
Stefán Máni kynnti Hörð Grímsson fyrir lesendum sínum árið 2009 í bókinni Hyldýpi. Bækurnar um Hörð hafa ekki komið út í beinni tímalínu en sögurnar eru sjálfstæðar, því er hægt að lesa bækurnar í hvaða röð sem er.
Sögurnar í þeirri röð sem þær gerast:
Fannardalsrétt
Fannardalsrétt er fjárrétt í Norðfirði, um 600 metrum í suðaustur frá Fannardalsbænum. Hún var hlaðin úr grjóti á 19. öld.
Pedro Marieluz Garcés
Pedro Marieluz Garcés (eða Pedro Marielux) (* 1780, Tarma í Perú, † 23. september 1825, Callao í Perú), prestur innan rómversk-kaþólsku kirkjunnar, píslarvottur skriftasakramentisins.
Skólavörðuholt
thumb|right|Skólavörðuholt: Leifsstyttan og Hallgrímskirkja. Skólavörðuholt er hæð austan við Tjörnina í Reykjavík og er hæsti punktur í miðborg Reykjavíkur. Efst á Skólavörðuholti er Hallgrímskirkja, helsta kennileiti borgarinnar, og fyrir framan hana er stytta af Leifi Eiríkssyni sem Bandaríkjamenn gáfu Íslendingum í tilefni af Alþingishátíðinni 1930. Skólavörðustígur liggur til austurs upp á holtið frá mótum Bankastrætis og Laugavegar. Á Skólavörðuholti standa líka Listasafn Einars Jónssonar, Iðnskólinn í Reykjavík (Tækniskólinn), Austurbæjarskóli og Vörðuskóli.
Skólavörðuholt hét upphaflega Arnarhólsholt þar sem það er fyrir ofan Arnarhól og var stórgrýttur melur með jökulurð og gott berjaland áður en þar var byggt. Vesturhlíð hæðarinnar er kölluð Þingholt eftir bæ sem þar stóð áður fyrr. Núverandi nafn sitt fékk holtið eftir að Skólavarðan var reist þar árið 1793 en hana reistu skólapiltar úr Hólavallarskóla. Hún var svo endurhlaðin úr tilhöggnu grjóti 1834. Skólavarðan var rifin 1932 til að rýma fyrir styttunni af Leifi Eiríkssyni. Á 3. áratugnum hannaði Guðjón Samúelsson arkitekt það sem kallað var „háborg íslenskrar menningar“, en þá stóð til að Háskóli Íslands myndi rísa á Skólavörðuholti. Hætt var við þær fyrirætlanir þegar borgarstjórn ákvað að bjóða háskólanum lóð á Melunum árið 1930, en lóðin á holtinu þótti of lítil.
Sodankylä
thumb|right|Miðbær Sodankylä. Sodankylä er sveitarfélag í Lapplandi í Norður-Finnlandi. Íbúar eru tæplega 8.500 (2019).
Lechia Gdańsk
Lechia Gdańsk er pólskt knattspyrnufélag með aðsetur í Gdańsk. Það spilar í pólsku úrvalsdeildinni Ekstraklasa.
Fornloftslagsfræði
Fornloftslagsfræði er vísindagrein sem fæst við loftslagsbreytingar sem hafa átt sér stað í jarðsögunni.
Fornloftslagsfræðingar beita margvíslegum aðferðum við rannsóknir sínar, til að prófa tilgátur og niðurstöður.
Upplýsingar úr jöklum eru mikið notaðar í fornloftslagsfræði. Ísinn í jöklunum hefur þést og harðnað í ákveðið mynstur sem lesa má úr, þar sem hvert ár skilur eftir sig ákveðið lag í ísnum. Áætlað er að í ísnum við póla jarðarinnar megi telja um 100.000 slík lög eða meira. Í nýlegum borunarverkefnum eftir ískjörnum á Grænlandsísnum og Suðurskautslandinu, hafa safnast gögn sem veita upplýsingar um loftslag nokkur hundruð þúsund ár aftur í tímann.
Árhringjafræði er vísindagrein sem fæst við aldursgreiningar á viði og viðarleifum með árhringjum sem myndast við vöxt trjáa. Áhringir lifandi trjáa sem náð hafa háum aldri, veita upplýsingar um liðnar aldir nokurra árþúsunda. Eldri ósnertur viður sem ekki hefur eyðst, getur bætt við þennan tíma og er það gert með því að bera saman árhringjamynstrið við þekkt mynstur lifandi trjáa. Steinrunninn viður veitir loftslagsfræðingum upplýsingar um mun lengri tímabil. Steingervingurinn sjálfur er aldursgreindur með geislamælingum innan ákveðinna skekkjumarka. Hringirnir sjálfir veita upplýsingar um úrkomu og hitastig þess tíma.
Setlög hafa verið rannsökuð. Sérstaklega hefur sjónum verið beint að setlögum á hafsbotni og í botni stöðuvatna. Einkenni gróðurs sem hefur varðveist, dýra, frjókorna og hlutfall samsætna eru þættir sem veita mikilvægar upplýsingar. Frjókornagreining veitir t.d. upplýsingar um útbreiðslu mismunandi plöntutegunda og er góður mælikvarði á loftslag.
Dvergreynir
Dvergreynir (Sorbus reducta) er smávaxin reynitegund upprunninn frá vestur Kína.
Fornloftslagsfræði
Setberg gefur samanþjappaðra yfirlit yfir loftslagsbreytingar þar sem lögin í setbergi ná yfir hundruð þúsunda eða milljónir ára. Vísindamenn geta fengið yfirsýn yfir lengri tímabil loftslagsbreytinga með því að rannsaka setberg sem nær aftur um milljarða ára. Skipting jarðsögunnar í aðgreind tímabil er að mestu leyti byggð á breytingum á setbergslögum sem marka meiriháttar breytingar af einhverju tagi. Oft eru þessar breytingar einmitt loftslagsbreyingar.
Dvergreynir
Lýsing
Hann verður að 15-60 sm hár og 2 m breiður, þéttur og lítið eitt skriðull runni. Hvert lauf er 10 sm langt, með allt að 15 smáblöð sem verða í ýmsum rauðum litbrigðum að hausti. Blómin eru hvít og síðar koma rauð til bleik ber sem verða fullþroska hvít.
Dirty Pretty Things (hljómsveit)
Dirty Pretty Things er ensk rokkhljómsveit stofnuð 2005.
Dvergreynir
Uppruni
Kína, vex í grýttum fjallshlíðum í runnlendi eða graslendi í 2200-4000 m hæð í Sichuan og NV-Yunnan.
Orðsifjar
Fræðiheitið reducta er úr latinu og þýðir "dvergur" og vísar til stærðarinnar.
Sumarólympíuleikarnir 2008
thumb|right|[[Þjóðarleikvangurinn í Peking („Hreiðrið“) er aðalleikvangur Ólympíuleikanna.]] Sumarólympíuleikarnir 2008 voru haldnir í Peking í Alþýðulýðveldinu Kína frá 8. ágúst til 24. ágúst, 2008. Í kjölfar leikanna voru Sumarólympíuleikar fatlaðra 2008 haldnir þar frá 6. september til 17. september. Búist er við komu um 10.500 íþróttamanna sem taka þátt í 302 keppnum í 28 íþróttagreinum, aðeins einni keppni meira en á síðustu ólympíuleikum. Leikarnir eru haldnir á landi tveggja landsnefnda í þriðja skiptið í sögu leikanna, þar sem hluti þeirra fer fram í Hong Kong sem er með eigin nefnd.
Peking var valin eftir kosningu Alþjóða ólympíunefndarinnar 13. júlí 2001.
Þátttaka
Þótt öllum keppnum sé lokið sem veita þátttökurétt á Ólympíuleikunum þá verður ekki öruggt fyrr en á opnunarhátíðinni 8. ágúst hverjar af Ólympíulandsnefndunum 205 munu taka þátt. Flestar landsnefndir taka reglulega þátt, en ýmsar ástæður geta valdið því að land taki ekki þátt eins og var raunin með sex landsnefndir á Vetrarólympíuleikunum 2006.
Hér fyrir neðan er listi yfir þau lönd sem eru með landsnefnd og fjöldi keppenda í sviga.
Dagatal
Í eftirfarandi dagatali yfir Ólympíuleikana 2008 táknar hver blár reitur einn keppnisviðburð, t.d. undankeppni, á þeim degi. Gulu reitirnir eru dagar þar sem verðlaun eru afhent. Hver punktur í þessum reitum táknar úrslitakeppni.
Myles Jeffrey
Myles David Jeffrey (f. 1990) er bandarískur leikari.
J. P. Morgan
John Pierpont Morgan (17. apríl 1837 – 31. mars 1913 ) var bandarískur fjárfestir sem var einn áhrifamesti bankamaður sinna tíma. Morgan kom frá fjölskyldu af bankamönnum, faðir hans Junius Spencer Morgan (1813–1890) var einnig áhrifaríkur í bankaheiminum, svo Morgan hafði bankavitund sína ekki langt að sækja. Helsta framlag hans var að hjálpa hagkerfi Bandaríkjanna að ná og halda stöðugleika á 19. og 20. öld.
Morgan var stjórnandi banka á sínum tíma sem enn er kenndur við nafn hans, JPMorgan Chase & Co. (JPM), fjármálabankinn sem er með stærstu bönkum í Ameríku í dag.
Fyrir framlag sitt til bankastarfseminnar og mikilvæg inngrip hans til að hjálpa hagkerfi Bandaríkjanna var Morgan oft talinn vera hetja en á sama tíma var hann umdeildur og talinn hafa nýtt sér völd sín og þekkingu til eigin hagnaðar.
Ævi
John Pierpont Morgan fæddist þann 17 apríl árið 1837 í Hartford, Connecticut, þar sem hann var út æsku sína. Morgan var ættaður af einni virtustu fjölskyldu í Nýja Englandi. Faðir hans, Junius Spencer Morgan var bandarískur banka-og fjármála maður og var félagi í breskum banka og flutti því með fjölskylduna og son sinn, John Pierpont Morgan, til London. Þar lærði og ferðaðist Morgan um Evrópu í nokkurn tíma en flutti síðan aftur til New York og starfaði sem umboðsmaður fyrir breska banka föður síns.
Morgan giftist Ameliu „Memie“ Sturges, dóttur árangursríkans kaupmanns og áttu þau 4 börn saman, þar að meðal soninn John Pierpont „Jack“ Morgan Jr. sem tók yfir fyrirtæki föður síns sinn seinna meir.
Morgan lést í Róm þann 31. mars árið 1913 eftir snögg veikindi. Morgan er grafinn í Cedar Hill Cemetery, Hartford, Connecticut í heimabæ sínum
Störf
Seinni iðnbyltingin hófst á síðari hluta 19. aldar og einkenndist af verksmiðjum, járnbrautarlestum og símskeytum. Morgan var einn af drifkröftum seinni iðnbyltingarinnar í Bandaríkjunum þar sem hann fjárfesti í járnbrautarteinum, stálframleiðslu, tækniþróun fyrir landbúnað og rafmagnstæki. Morgan nýtti sér tengsl sín við fjármálamarkaði í London til að koma eftirsóttu fjármagni vestur yfir Atlantshafið.
Fyrstu endurskipulagningar sem Morgan réðst í voru á markaði járnbrauta þar sem hann náði fram sáttum milli tveggja stærstu járnbrautafyrirtækja í Bandaríkjunum, New York Central Railroad og Pennsylvania Railroad. Endurskipulagningin heppnaðist vel og hélt hann áfram að endurskipuleggja önnur félög á markaðnum. Á endanum hélt Morgan á stórum eignarhlutum og stjórnaði um 8.000 km af amerískum járnbrautum 1902.
Eftir skarpt vaxtaskeið bandaríska hagkerfisins tók við kreppa þar sem ofsahræðsla tók yfir evrópska fjárfesta sem fóru að hamstra gulli og myntum árið 1893. Morgan stóð þá fyrir hóp fjárfesta sem endurbirgjuðu Fjárhirslu Bandaríkjana með stóru láni af gulli sem kom hagkerfi Bandaríkjunum undan falli.
Morgan hélt áfram sínum viðskiptum en snéri sér að raftækjamarkaði þar sem hann stóð fyrir samruna tveggja félaga til að mynda General Electric sem varð svo markaðsráðandi raftækjaframleiðandi á amerískum markaði. 1901 stóð Morgan fyrir öðrum samruna en nú í stálframleiðslu og samruninn leiddi til stofnunar félagsins United States Steel Corporation, sem varð fyrsta fyrirtæki í heimi til að vera metið á milljarð dollara. Ári seinna sameinaði hann leiðandi félög í þróun og framleiðslu landbúnaðarvéla sem mynduðu International Harvester Company.
Stuttu síðar, 1907, greip ótti um fjárfesta í New York og stefndi í hrun á fjármálamarkaði Bandaríkjana. Morgan leiddi þá hóp fjármagnseiganda til að veita lán til að sporna við gjaldþroti stóra banka og fyrirtækja. Þessi aðgerð Morgans sýndi fram á takmörkuð völd Fjárhirslu Bandaríkjana. Ári seinna lagði bandaríska þingið fram að stofnaður yrði Seðlabanki Bandaríkjana sem varð að veruleika árið 1913.
Í framhaldi af þessu hélt Morgan áfram að endurskipuleggja félög og völd hans innan stórra fyrirtækja í mismunandi geirum fóru vaxandi. Þetta leiddi til þess að bandarísk yfirvöld höfðu áhyggjur af því hvað Morgan væri orðinn valdamikill í hagkerfinu til dauða hans 1913.
Róbert Örn Hjálmtýsson
Róbert Örn Hjálmtýsson (5. júlí 1977) er íslenskur tónlistarmaður, fjölhljóðfæraleikari, söngvari, útsetjari, laga- og textahöfundur. Hann er helst þekktur fyrir að fara fyrir hljómsveitunum Hljómsveitin Ég og PoPPaRoFT.
Róbert og Hljómsveitin Ég hafa hlotið nokkrar tilnefningar til Íslensku tónlistarverðlaunanna og fengið mjög afgerandi jákvæða dóma í fjölmiðlum fyrir plötur sínar
Fimmtíu
Fimmtíu eru fimm tugir eða hálft hundrað, táknað með tölustöfunum fimm og 0|núll, 50 í tugakerfi. Þeir sem eru fimmtíu ára gamlir er sagðir fimmtugir (tölulýsingarorð).
Talan fimmtíu er táknuð með L í rómverskum tölustöfum.
Hoffell
Hoffell er bóndabær í Austur-Skaftafellssýslu. Í landi Hoffells var lengi unnið silfurberg úr námu, sem nú er friðuð. Frumkvöðull að silfurbergsnáminu var Guðmundur Jónsson Hoffell (f. 1875), bóndi á Hoffelli, sem einnig safnaði þjóðlegum fróðleik og þjóðsögum. Söfnun hans varð uppistaðan að ritinu Skaftfellskar þjóðsögur og sagnir (Akureyri 1946), sem Þorsteinn M. Jónsson ritstýrði og Marteinn Skaftfells gaf út. Sú bók geymir miklar upplýsingar um sögu og staðhætti að Hoffelli.
Sigrún Ósk Kristjánsdóttir
Sigrún Ósk Kristjánsdóttir (fædd 7. september 1980 í Reykjavík) er íslensk fjölmiðlakona frá Akranesi. Hún útskrifaðist árið 2007 með BA í heimspeki, hagfræði og stjórnmálafræði frá Háskólanum á Bifröst.
Hún hefur starfað við dagskrárgerð hjá RÚV og blaðamennsku hjá Fréttablaðinu. Í byrjun árs 2008 tók hún við af Magnúsi Magnússyni sem ritstjóri Skessuhorns í um ár, en hún hóf blaðamannaferil sinn hjá blaðinu árið 1999. Árið 2012 gaf hún út bókina Gleðigjafar ásamt Thelmu Þorbergsdóttur. Árið 2009 hóf hún störf hjá 365 miðlum sem einn af þáttastjórnendum Íslands í dag og hefur komið að mörgum þáttum á Stöð 2, en þeir þekktustu eru Leitin að upprunanum.
Guðrún Nordal
Guðrún Nordal (f. 27. september 1960) er prófessor í íslensku við Háskóla Íslands og forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum.
Æviágrip
Foreldrar Guðrúnar eru Jóhannes Nordal fyrrum seðlabankastjóri, og Dóra Guðjónsdóttir Nordal píanóleikari og húsmóðir.
Guðrún útskrifaðist með BA próf í íslensku og almennri bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1982. Þá nam hún í Ludwig Maximiliens Universität í München 1982–83, og hlaut doktorsgráðu frá Oxford University, Christ Church College 1988. Guðrún var fyrirlesari um Halldór Laxness við University College í London 1990–1993, gegndi rannsóknarstöðu með aðstöðu á Stofnun Árna Magnússonar 1993–1996 og starfaði síðan sem fræðimaður við Stofnun Árna Magnússonar 1997–2001. Hún varð síðan dósent íslenskum miðaldabókmenntum við hugvísindadeild Háskóla Íslands og prófessor 2005. Hún varð forstöðumaður Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum 1. mars 2009.
Helstu kennslusvið Guðrúnar eru íslenskar miðaldabókmenntir, Íslendingasögur, konungasögur, bókmenntafræði miðalda og Snorra-Edda, kveðskapur frá öndverðu til siðaskipta. Rannsóknarsvið hennar eru ritmenning íslenskra miðalda með megináherslu á ritun veraldlegra sagna og kveðskapar í ljósi bókmenntafræði miðalda. Helstu rannsóknarverkefni hennar síðustu misserin hafa verið dróttkvæði allt frá 9. öld til um 1400. Hún er einn fimm ritstjóra alþjóðlegrar heildarútgáfu á dróttkvæðum (Skaldic Poetry of the Scandinavian Middle Ages), og kom fyrsta bindið af níu út árið 2007. Hún ritstýrir þeim bindum sem geyma kveðskap í Íslendingasögum og í sögulegum verkum um Ísland. Sú útgáfa mun birtast í prentaðri og rafrænni gerð.
Doktorsritgerð Guðrúnar frá Oxford University var um Sturlungu (útgefin árið 1998, Ethics and action in Thirteenth-century Iceland). Árið 2001 kom út rannsókn á dróttkvæðum og lærdómshefð 12. og 13. aldar (Tools of Literacy). Í bókinni er fjallað um Snorra-Eddu og málfræðiritgerðirnar, og hin fræðilega umræða í þeim verkum sett í samhengi við alþjóðlega strauma í bókmenntafræði sem og kveðskapariðkun og mikilvægi skáldskapar í samfélaginu. Guðrún er einn höfunda Íslenskar bókmenntasögu 1, Rvík 1992, (2. útg. 2006).
Guðrún Nordal fékk íslensku fálkaorðuna 17. júní 2010.
Maki Guðrúnar er Ögmundur Skarphéðinsson arkitekt og eiga þau eina dóttur.
Tilvitnun
„Dróttkvæðin eru einstakar heimildir um samtíma sinn og hafa ekki verið aðgengileg í greinargóðri og handhægri nútímaútgáfu,. . . Bókmenntalegt gildi dróttkvæðanna er auðvitað óumdeilt,. . . en kvæðin eru einnig mikilvægar heimildir um trúarviðhorf, hugmyndaheim, táknmál og skáldskaparhefð á fyrri tímum og nýtast því ýmsum ólíkum fræðasviðum.“ — Guðrún Nordal.
Greinar
Guðrún hefur ritað fjölmargar greinar og bókakafla um bókmenntir og ritmenningu miðalda, sjá skrár Landsbókasafns.
Argentínska karlalandsliðið í körfuknattleik
180px|thumb|Fáni Argentínu Argentínska karlalandsliðið í körfuknattleik leikur fyrir hönd Argentínu í körfuknattleik. Það hefur verið meðlimur í FIBA síðan árið 1932. Liðið vann til gullverðlauna á Ólympíuleikunum árið 2004 og hefur einu sinni orðið heimsmeistari, árið 1950. 220px|thumb|Heimsmeistaralið Argentínu árið 1950.
1319
thumb|right|[[Jóhann 2. Frakkakonungur. Myndin er elsta þekkta evrópska prófílmálverkið.]] Árið 1319 (MCCCXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Washington
Washington getur átt við:
Shy Child
Shy Child er rokksveit stofnuð í New York borg 2000 og hefur hún gefið út 3 plötur.
Deportivo Cali
Asociación Deportivo Cali er íþróttafélag (fótbolti, handbolti og körfubolti) sem staðsett er í borginni Cali í Kólumbíu.
Vísir (útgerðarfélag)
Vísir er sjávarútgerðarfélag sem leggur áherslu á ábyrgðar veiðar, hátækniveiðar og vörugæði. Þeir eiga góðan flota af togurum útbúnum fyrir línuveiðar, saltfiskvinnslu og frystihús í Grindavík. Heimasíðan þeirra er https://www.visirhf.is/ sem inniheldur köldustu myndir allra tíma.
Jötunuxi
Jötunuxi (fræðiheiti; Creophilus maxillosus) er bjöllutegund  sem var fyrst lýst af Carl von Linné 1758. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Sjálfstætt fólk
Söguþráður
Sagan fjallar um Guðbjart Jónsson, Bjart í Sumarhúsum, fjölskyldu hans og örlög þeirra. Sagan hefst þó á frásögn um Kólumkilla. Guðbjartur vann í 18 ár fyrir hreppstjórann í sveitinni meðal annars sem smali, en þá hafði hann loks safnað nægu fé til þess að kaupa sér sitt eigið land. Hann tók við landi er hafði verið í eyði sökum reimleika. Gunnvör og Kólumkilli voru draugar og höfðu tekið sér þar bólfestu og rekið fyrrum ábúendur í burtu. Bjartur trúði ekki á drauga og lét það ekki aftra sér frá því að hefja búskap í Veturhúsum. Hann breytti nafninu á bænum í Sumarhús og reisti nýtt býli. Hann giftist stuttu síðar Rósu, sem lést af barnsförum ári síðar. Bjartur var úti í leit að á þegar Rósa lést. Ásta Sóllilja, dóttir Rósu, rétt lifði af. Bjartur var mikill kvæðamaður og lagði ekki mikið í nútímakveðskap, heldur vildi rím og hefðbundna bragarhætti. Síðari hluti sögunnar fjallar að mestu um Ástu Sóllilju.
Helstu sögupersónur
En auk þess kemur móðir Finnu, Hallbera, amma Guðbjartssonanna mikið við sögu.
Kákasusfjöll
thumb|Kort. thumb|Elbrus-fjall. thumb|Ushba-fjall, Georgíu. thumb|Chaukhi-fjall, Georgíu. Kákasusfjöll eru fjallgarður milli Svartahafs og Kaspíahafs. Þau eru venjulega álitin suðausturmörk Evrópu. Lönd sem hafa fjöllin innan landamæra sinna eru: Rússland, Georgía, Armenía og Azerbaijan.
Fjöllin skiptast í stærri Kákasus-fjöll að norðan og minni Kákasus-fjöll að sunnan en það eru láglendi og dalir á milli þeirra. Elbrus-fjall 5,642 metrar að hæð, er hæsta fjall Evrópu. Berg í fjöllunum má rekja til Krítartímabilsins og Júra-tímabilsins og urðu fjöllin til við árekstur Arabíu-jarðflekans og Evrasíu-jarðflekans. Svæðið er enn virkt jarðskjálftasvæði.
Í hlíðum fjallanna eru skógar og má nefna eik, hlyn, greni, furu og þin. Nordmannsþinur vex til að mynda við fjöllin.
Þrymskviða (kvikmynd)
Þrymskviða er teiknimynd eftir Sigurð Örn Brynjólfsson frá 1980. Hún er 15 mínútur að lengd og er líklega fyrsta íslenska teiknimyndin. Hún var meðal fyrstu kvikmynda sem fékk úthlutun úr kvikmyndasjóði, en hún fékk 1.000.000 ISC.
Fimmhundruð
Fimmhundruð eru fimm hundruð eða hálft þúsund, táknuð með tölustöfunum fimm og 0|núll, 500 í tugakerfi.
Talan fimmhundruð er táknuð með D í rómverskum tölustöfum.
Lena Meyer-Landrut
thumb|250px|Lena Meyer-Landrut Lena Meyer-Landrut (fædd 23. maí 1991 í Hannover) er þýsk söngkona.
Lena sigraði í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2010 og með lagið „Satellite“. Hún keppti aftur ári síðar með lagið „Taken by a stranger“ en hafnaði í 10. sæti, þrátt fyrir að hafa verið spáð sigri.
Wayne Brady
Wayne Alphonso Brady (f. 1972) er bandarískur gamanleikari.
Oklahomaborg
Oklahomborg (enska: Oklahoma City) er höfuðborg og stærsta borg fylkisins Oklahoma í Bandaríkjunum. Tæplega 650.000 manns búa í borginni (2018).
Petrits
thumb|right|Petrits Petrits er bær í Blagoevgradhéraði í suðurhluta Búlgaríu við rætur Belasitsafjalla í árdal Strumitsa. Íbúar eru um 30.000.
1840
Árið 1840 (MDCCCXL í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Jessica Szohr
Æska
Szohr fæddist í Menomonee Falls í Wisconsin og er elst af fimm systkinum. Hún er hálf ungversk og afrísk-bandarískum ættum. Hún byrjaði að vinna sem fyrirsæta sex ára og fyrsta alþjóðlega herferðin var fyrir Quaker hafra þegar hún var tíu ára og lék í auglýsingu fyrir verslunina Kohl. Hún útskrifaðist seinna úr menntaskólanum í Menomonee Falls og flutti 17 ára til Los Angeles til að láta reyna á leiklistarferil.
Ferill
Szohr vann fyrir sér með því að leika í hinum ýmsu þáttum í Bandaríkjunum í kringum 2000. Hún lék gestahlutverk í mörgum þáttum eins og t.d. That's So Raven, My Wife and Kids, What I Like About You og Joan of Arcadia. Árið 2007 lék hún hlutverk Lauru í sex þáttum af What About Brian. Hún lék einnig Samönthu Barrish í þremur þáttum af CSI: Miami.
Þetta sama ár fékk hún hlutverk Vanessu Abrams í unglingadramanu Gossip Girl. Hún varð reglulegur gestur í fyrstu þáttaröðinni eftir 14 þátt seríunnar. Þættirinir hafa verið endurnýjaðir fyrir fjórðu þáttaröðina.
Jessica hefur leikið lítil hlutverk í kvikmyndum eins og Somebody Help Me, The Reading Room og Fired Up!.
Í apríl 2010 var Jessica ráðin í rómantísku gamanmyndina Love, Wedding, Marriage, ásamt Mandy Moore og Kellan Lutz og er verið að taka myndina upp í New Orleans.
Árið 2010 komst Szohr í 16. sæti lista People yfir fallegasta fólk í heimi árið 2010.
Jessica átti í ástarsambandi við meðleikara sinn í Gossip Girl, Ed Westwick en hann leikur Chuck Bass í þáttunum.
Reykdalsvirkjun
Jóhannes J. Reykdal (1874-1946) trésmiður réðst í að koma fyrstu vatnsaflsvirkjuninni á Íslandi fyrir í Hamarskotslæk í nánd við Hörðuvelli í Hafnarfirði. Þetta stórvirki vann hann einn og óstuddur, en fékk Halldór Guðmundusson (1874-1924) fyrsta íslenska rafvirkjann til þess að tengja raforkuvirkin fyrir sig. Það var 12. des. 1904 sem Hafnarfjörður verður fyrsti raflýsti bærinn á Íslandi þegar rafljós voru kveikt í nokkrum. Í Reykdalsvirkjun var fyrsti rafallinn 9 kW 230 volta rakstraumsrafall frá Frognerkilens Fabrik í Ósló. Hann snérist 620 snúninga á mínútu og vó 1,5 tonn. Árið 1906 virkjaði Jóhannes enn við Hamarskotslæk og nú með 37 kW rafali. Árið 1909 keypti Hafnarfjarðarbær þessa stöð þá voru um 16 húsveitur með 150 lampastæðum voru tengdar við hana
Herfylki
Herfylki er hernaðareining sem, að öllu jöfnu, samanstendur af tveimur til sex undirfylkjum og yfirleitt undir stjórn undirofursta. Þegar herfylki eru hluti af stærri hernaðareiningum eru þau oft mjög sérhæfð. Til dæmis eru átta sérhæfð undirfylki í hverri vélvæddri fótgönguliðsdeild rússneska hersins.
Sjálfstæð herfylki í herjum smærri ríkja eru hinsvegar oft samansett úr fjölbreyttum einingum. Svo sem blöndu fótgönguliðsundirfylkja og skriðdrekaundirfylkja.
Pálmi Haraldsson
Pálmi Haraldsson getur átt við:
Jennifer Hale
Jennifer Hale (f. 1972) er bandarískur leikari.
My Chemical Romance
My Chemical Romance (einnig þekkt sem My Chem eða MCR) er bandarísk rokkhljómsveit stofnuð 2001. Meðlimir hennar eru:
2001 til 2002
Hljómsveitin var formlega stofnuð árið 2001, stuttu eftir árásirnar þann 11. september sama ár, af þeim Gerard Way og fyrrum trommara Matt Pelissier. Áhrifin sem að árásirnar á World Trade Center höfðu á Gerard Way voru alveg til hið ítrasta. Eða alveg það miklar að hann ákvað að stofna hljómsveit.
Gerard samdi síðan lagið Skylines and Turnstiles til að láta í ljós tilfiningar sýnar á árásunum. Stuttu eftir allt þetta var Ray Toro beðinn að koma og sameinast hljómsveitinni þar sem að Gerard gat ekki á þeim tíma bæði spilað á gítar og sungið. Fyrstu upptökur strákanna voru uppi á háalofti hjá Matt Peliessier, þar sem að þeir tóku upp lögin Our Lady of Sorrows og Cubicles. Mikey Way, yngri bróðir Gerards, heyrði demóið og fýlaði það svo mikið að hann ákvað að ganga til liðs við hljómsveitina sem bassaleikari, þar sem hann kunni ekki mikið á bassa hætti hann í háskóla og sótti bassatíma í staðinn.
My Chemical Romance gerði samning við útgáfufyrirtækið Eyeball Records og spiluðu eftir það með Pencey Prep og Thursday. Það var á þeim tíma og stað þar sem að þeir hittu Frank Iero, sem var aðalsöngvari og gítarleikari Pencey Prep. Eftir að sú hljómsveit hætti á árunum 2001 og 2002, fór Frank að spila fyrir My Chemical Romance á gítar (ásamt Ray Toro sem var í hljómsveitinni fyrir) og gerðist allt þetta aðeins örfáum dögum áður en að þeir tóku upp fyrsta diskinn. Sá diskur heitir I Brought You My Bullets, You Brought Me Your Love. Hann var gefinn út árið 2002. Á þessum disk, þrátt fyrir að vera aðeins nýbyrjaður í hljómsveitinni, spilaði Frank Iero í tvem af þeim lögu sem voru á disknum: Early Sunsets Over Monroeville og Demolition Lovers. Eftir það fór hljómsveitin að fá meiri og meiri athygli...
2003 til 2006
Árið 2003, gerði bandið samning við Reprise Records og túruðu með Avenged Sevenfold. Þá byrjuðu þeir að vinna í sinni seinni plötu, sem síðan var kölluð Three Cheers For The Sweet Revenge sem síðan var gefin út árið 2004. Sú plata náði platínu innan árs. Í júlí árið 2004 fóru strákarnir til Japans. Eftir að heim var komið, enudurnýjuðu þeir trommarann. Í staðinn fyrir Matt Pelissier kom Bob Bryar.
Árið 2005 fóru hlutirnir að gerast hraðar, fullt af hlutum fóru að gerast. Hljómsveitin átti byrjunaratriði á American Idiot túrnum (Green Day) og tóku upp lag með The Used. Það var cover-lag frá David Bowie og Queen sem heitir Under Pressure og var því síðan selt í gegnum netið með iTunes og öðrum löglegum tónlistar-dreifendum. 21. mars 2006 var tveggja diska DVD gefinn út, sem bar nafnið Life On The Murder Scene. Einn diskurinn af tvem hafði að geyma sögu hljómsveitarinnar og hinn tónlistarmyndbönd og bakvið tjöldin varðandi gerð mynbandanna. Auk þess nokkrar upptökur af einhverjum lögum á tónleikum.
Hljómsveitin byrjaði að vinna í þriðja disknum sínum (fyrir utan DVD) 10. apríl 2006 með Rob Cavallo, sem hefur gefið út nokkra diska með Green Day. Diskurinn átti upphaflega að heita The Rise And Fall Of My Chemical Romance en í viðtali við Kerrang (tímarit) kom Gerard með þá uppástungu að það væri aðeins titillinn sem þeir notuðu meðan þeir væru að vinna í plötunni. 3. ágúst 2006 kláruðu þeir tókur á fyrstu tvem lögunum á disknum, Welcome To The Black Parade og Famous Last Words. Bæði videoin voru gerð á einum degi og sama deginum. Við gerð þess seinna, sem var Famous Last Words brenndi Bob sig á fæti og fékk þriðja stigs bruna. Upptökunum stjórnaði Sam Bayer, sem stjórnaði líka Smells Like Teen Spirit (Nirvana) og einhverjum lögum af American Idiot disknum (Green Day).
2006 til 2008: The Black Parade
Árið 2006 var diskurinn The Black Parade gefinn út (sem hét fyrst The Rise And Fall Of My Chemical Romance). Hann sló í gegn, enda á honum frábær lög á borð við Teenagers og Mama. 22. ágúst 2006 kom hljómsveitin fram og kynnti og spilaði lögin af The Black Parade. Miðarnir á þessa tónleika seldust upp á 15 mínútum.
Í tímaritinu Rolling Stone, var The Black Parade valinn tuttugasti besti diskur ársins.
My Chemical Romance unnu verðlaunin the best international band á NME Awards. Gerard Way vann einnig „Hero of the Year“ verðlaunin.
19. apríl 2007 var það tilkynnt að Mikey Way mundi tímabundið yfirgefa hljómsveitina til að eyða tíma með nýrri eiginkonu Alicia Simmons-Way. Sá sem spilaði í stað hans á þessum tíma var Matt Cortez en Mikey kom aftur 29. ágúst sama ár á tónleikum sem voru í Holmdel, New Jersey og fyrsta lagið sem hann spilaði var I'm Not Okay (I Promise).
1. júní 2008 gafu þeir svo út diskin The Black Parade Is Dead sem inniheldur seinustu tónleikana sem My Chemical Romance spiluðu sem the Black Parade.
Hallstein-kenningin
Stefnan varð stöðugt erfiðari í framkvæmd og oft var hún alls ekki virt, eins og þegar Vestur-Þýskaland tók upp stjórnmálasamband við Sovétríkin árið 1955, en í öllum tilvikum var fundin einhver afsökun.
Opinberlega var hætt að fylgja Hallstein-kenningunni eftir þegar Willy Brandt varð kanslari 1969 og setti fram nýja austurstefnu (neue Ostpolitik) sem var ætlað að bæta sambúð ríkjanna.
Tekinn
Tekinn var íslenskur sjónvarpsþáttur í anda Punk'd sem gekk út á það að hrekkja frægt fólk. Auðunn Blöndal sá um þáttinn. Hann byrjaði fyrst á sjónvarpsstöðinni Sirkus um haustið 2006 og seinni þáttaröðin var sýnd á Stöð 2, haustið 2007.
Humboldt-straumurinn
thumb|right|Humboldt-straumurinn Humboldt-straumurinn eða Perústraumurinn er kaldur saltlítill hafstraumur sem streymir í norður eftir vesturströnd Suður-Ameríku frá suðurenda Chile að norðurhluta Perú. Hann nær allt að þúsund kílómetra frá ströndinni. Hann skapar mikið uppstreymi næringarefna frá botninum og er þannig undirstaða lífríkis í hafinu á stóru svæði. Straumurinn dregur nafn sitt af prússneska náttúrufræðingnum Alexander von Humboldt.
Humboldt-straumurinn kælir strendur Chile, Perú og Ekvador. Hann ber líka ábyrgð á þurrkum í Atacama-eyðimörkinni í Norður-Chile, í Suður-Ekvador og strandhéruðum Perú þar sem kæling loftsins dregur úr úrkomu.
Vršac
thumb|right|Vršac Vršac er bær í Suður-Banatumdæmi í héraðinu Vojvodina í Serbíu. Íbúar eru um 35 þúsund.
100% Nylon
100% Nylon er fyrsta plata stúlknasveitarinnar Nylon en hún kom út 28. október 2004. Platan hefur að geyma 11 lög bæði gömul og ný.
Wisła Kraków
Wisła Kraków er pólskt knattspyrnufélag með aðsetur í Kraká. Það spilar í pólsku úrvalsdeildinni Ekstraklasa.
David Alan Grier
David Alan Grier (f. 1956) er bandarískur leikari og uppistandari.
Apis mellifera cypria
Apis mellifera cypria er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er á Kýpur. Er hún talin skyldust A.m. anatoliaca og A. m. meda og tilheyrir O línu (Oriental deild) Apis mellifera. thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld).
Runólfur Klemensson
Runólfur Klemensson, f. 1752 - d. 16. október 1811, var verslunarmaður í Reykjavík og um skeið forstjóri Innréttinganna.
Ævi og störf
Runólfur fæddist í Kerlingardal í Vestur-Skaftafellssýslu. Hann fluttist til Reykjavíkur og kvæntist þar Sigríði dóttur Sigurðar Erlendssonar bónda í Götuhúsum. Runólfur gerðist starfsmaður Sunchenberg kaupmanns, sem hafði tekið við verslunum konungsvaldsins á Íslandi og rekið í eigin nafni frá 1788.
Runólfur hafði flutt með fjölskyldu sína í forstjóraíbúð Innréttinganna í Aðalstræti 9, en varð ekki langlífur í embætti fyrir óreglu sakir. Hann fluttist þá í hús sem áður hafði hýst spunastofu félagsins og starfaði næstu árin við ýmis verslunarstörf. Árið 1810 keypti hann kotið Kirkjuból, sem síðar nefndist Lækjarkot en haustið 1811 fannst hann drukknaður í Tjörninni.
Svartisen
thumb|Svartisen. thumb|Engabreen.
Runólfur Klemensson
Ævi og störf
Mikill ættbogi er kominn út frá Runólfi og er ættarnafnið Klementz dregið af honum.
Svartisen
Svartisen er samheiti yfir tvo jökla í Nordland í Noregi. Þeir eru Vestisen og Østisen. Milli þeirra er Vesterdalen. Vestisen (221 km2) er næststærsti jökull á meginlandi Noregs en Östisen (148 km2) fjórði stærsti.
Oregon
right|thumb|Kortið sýnir staðsetningu Oregon thumbnail|Svæðisskipting Oregon. thumb|Kort. thumbnail|Skógur í Oregon. thumbnail|[[Mount Hood, hæsta fjall Oregon.]] thumbnail|[[Mount Jefferson í Oregon.]] Oregon er fylki á vesturströnd Bandaríkjanna. Fylkið liggur að Washington í norðri, Idaho í austri, Nevada og Kaliforníu í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Það er 9. stærsta fylki Bandaríkjanna eða 248.849 km2.
Salem er höfuðborg Oregon, en stærsta borg fylkisins er Portland. Eugene er þriðja stærsta borgin. Borgir þessar eru í Willamette-dal þar sem 70% íbúa fylkisins búa. Um 4,2 milljón manns býr í Oregon (2020).
Söguágrip
Svæðið sem nú er Oregon er talið hafa verið byggt mönnum í um 15.000 ár líkt hellaristur úr Fort Rock hellinum hafa sýnt. Síðar könnuðu Evrópumenn svæðið og voru Spánverjar fyrstir á 16 öld. Bretinn James Cook kannaði Kyrrahafsströndina árið 1778. Árið 1859 varð Oregon fylki í Bandaríkjunum.
Gísli Freyr Valdórsson
Gísli Freyr Valdórsson (f. 10. júní 1980) er íslenskur blaðamaður.
Oregon
Náttúrufar
Fossafjöll liggja í gegnum fylkið og hefur að geyma eldkeilur. Mount Hood er hæsta fjallið eða 3425 metrar að hæð. Columbia-fljót myndar hluta nyrðri landamæri fylkisins. Um 48 % fylkisins er skógi vaxið. Áberandi trjátegundir eru degli, ponderosafura og risalífviður, marþöll og fjallaþöll.
Gísli Freyr Valdórsson
Ævi og störf
Gísli Freyr er stjórnmálafræðingur frá Háskóla Íslands. Hann starfaði sem blaðamaður og pistlahöfundur á Viðskiptablaðinu árin 2008-2013. Hann var jafnframt eigandi Viðskiptablaðsins um nokkurra daga skeið árið 2009 eftir að hafa keypt það fyrir eina krónu til að bjarga því frá greiðslustöðvun.
Oregon
Náttúrufar
Mörg villt spendýr lifa í Oregon. Meðal annars birnir, elgir, úlfar, fjallaljón, rauðrefir, íkornar, bjórar og þvottabirnir. Crater Lake National Park er eini þjóðgarðurinn.
Pólitík
Vesturhluti Oregon er í miera mæli frjálslyndur og vinstrisinnaður á meðan íbíar vestan Fossafjalla eru hægrisinnaðir.Marijúana er löglegt og neysluskammtar fyrir harðari efni ekki refsiverðir. Beint líknardráp var lögleitt árið 1994 í ríkinu (Death with Dignity Act). Dauðarefsing hefur ekki verið notuð þar síðan 1997.
Gísli Freyr Valdórsson
Ævi og störf
Gísli Freyr hélt um langt skeið úti vinsælli bloggsíðu á vefsvæði Morgunblaðsins sem nefndist „Frelsisvörnin“. Auk þess að vera virkur innan Sjálfstæðisflokksins hefur Gísli unnið við ýmis önnur félagsstörf. Hann hefur meðal annars starfað innan Samhjálpar og Hvítasunnukirkjunnar Fíladelfíu, en hann sat í stjórn Samhjálpar um tíma og auk þess að sitja í stjórn Fíladelfíu og starfa sem formaður rekstrarráðs safnaðarins.
Oregon
Íbúar
70% íbúa býr í Willamette-dalnum. Timburiðnaður og laxveiði eru mikilvægar atvinnugreinar. Um 78% íbúa eru hvítir, 12% mið- og suður- amerískir, 2% svartir, 4% asískir og 1% frumbyggjar.
Gísli Freyr Valdórsson
Aðild að lekamálinu
Gísli Freyr var dæmdur í átta mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir þátt sinn í Lekamálinu svokallaða, en hann hafði þá starfað sem aðstoðarmaður Hönnu Birnu Kristjánsdóttur innanríkisráðherra í eitt og hálft ár. Lekamálið hófst í nóvember 2013 þegar minnisblaði um hælisleitandann Tony Omos var lekið úr innanríkisráðuneytinu. Fréttablaðið birti forsíðufrétt sem byggir á minnisblaðinu 20. nóvember 2013, en svipaðar fréttir birtast á Vísi og vef Morgunblaðsins. Þegar leitað var skýringa hjá innanríkisráðuneytinu á lekanum varð Gísli Freyr fyrir svörum og útilokaði ekki að óbreyttir starfsmenn ráðuneytisins hefðu getað lekið minnisblaðinu. Seinna sendi hann frá sér tilkynningu þar sem hann dró þessa fullyrðingu til baka og sagði að ekkert benti til þess að gögn hefðu verið send óviðkomandi aðilum.
Oregon
Íþróttir
Portland Trail Blazers er körfuboltalið í NBA-deildinni og Portland Timbers knattspyrnulið í MLS-deildinni.
Gísli Freyr Valdórsson
Aðild að lekamálinu
Ríkissaksóknari gaf út ákæru á hendur Gísla Frey 15. ágúst 2014, þar sem hann var ákærður fyrir brot gegn þagnarskyldu í starfi sínu. Var hann í framhaldinu sendur í leyfi frá störfum og Hanna Birna baðst undan þeim starfsskyldum sínum sem snéru að dómsmálum, þar sem líklegt væri að hún yrði kölluð til sem vitni.
Gísli hélt lengst af staðfastlega fram sakleysi sínu í málinu. Strax og ákæra var gefin út sendi hann frá sér tilkynningu þar sem hann sagðist vera handviss um að hann yrði sýknaður af sökum þeim sem á hann voru bornar Þegar málið var þingfest fyrir héraðsdómi gerði Gísli kröfu um frávísun og gagnrýndi alla málsmeðferðina harðlega, sagði m.a. vera greinilegt að ákæruvaldið hefði ekki hugmynd um það hvernig upplýsingarnar hefðu ratað í hendur fjölmiðla þrátt fyrir margra mánaða ítarlega rannsókn. Vakti nokkra athygli að hluti málsvarnar Gísla byggðist á því að saksóknari væri vanhæfur til að fjalla um málið þar sem hann hafi smellt á „like“ við frétt af málinu á Facebook.
Saksóknari kynnti ný gögn fyrir verjanda Gísla Freys 10. nóvember 2014, sem honum þóttu sýna með óyggjandi hætti að Gísli hefði átt við minnisblaðið og komið því til fjölmiðla. Daginn eftir fór Gísli á fundi Hönnu Birnu og játaði sök í málinu fyrir henni. Í framhaldi af játningu Gísla Freys var honum umsvifalaust vikið úr starfi aðstoðarmanns. Þá um kvöldið ítrekaði Gísli Freyr játningu sína í viðtali við Kastljósið, þar sem hann sagðist vera kominn á ákveðna endastöð með lygi sem hófst ári fyrr og ekki geta samvisku sinnar neitað sök lengur.
Gísli Freyr hlaut átta mánaða fangelsisdóm, skilorðsbundinn til tveggja ára, eftir að hafa gengist við sakargiftum 12. nóvember 2014.
Feldkirch
thumb|Feldkirch
Feldkirch er borg í fylkinu Vorarlberg í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2014 var 31 þúsund.
Alexanders saga
Alexanders saga er forn íslensk saga um Alexander mikla, þýðing á söguljóði sem franska skáldið Philippus Gualterus orti á latínu um 1180. Alexanders saga er þýðing á söguljóðinu Alexandreis, sem er kallað Alexanderskviða á íslensku. Halldór Laxness stuðlaði að því að hún kæmi fyrir almenningssjónir um miðjan fimmta áratug 20. aldar, enda mikill aðdáandi verksins.
Um söguna
Almennt er talið að Brandur Jónsson biskup á Hólum 1263–1264 hafi þýtt Alexanderskviðu á íslensku, og má þar t.d. vísa til eftirmála Gyðinga sögu þar sem sagt er að Brandur hafi þýtt söguna. Brandur fékkst talsvert við kennslu, og var Alexanderskviða vinsælt kennsluefni í latínu á miðöldum. Talið er hugsanlegt að Brandur hafi þýtt söguna samhliða kennslunni, svipað og Sveinbjörn Egilsson gerði með Hómerskviður. Brandur tekur verk sitt sjálfstæðum tökum. Hann umritar söguljóð yfir í laust mál, sleppir formála frumritsins, einnig efniságripi í upphafi hverrar bókar o.fl. Einnig styttir hann þar sem ljóðmælandinn gerist langorður.
Öllum sem um Alexanders sögu hafa fjallað ber saman um að hún sé afrek að máli og stíl. Árni Magnússon hreifst af málfarinu í sögunni og undirbjó útgáfu, en þau gögn brunnu í Kaupmannahöfn 1728. Einnig er til fullbúið prentsmiðjuhandrit, sem ætlað var til útgáfu í Hrappsey 1784, en hætt var við útgáfuna vegna Móðuharðindanna. Halldór Laxness hreifst svo af verkinu að hann beitti sér fyrir því að Alexanders saga var gefin út árið 1945 í alþýðlegri útgáfu. Í formála bókarinnar segir Halldór:
Dýragarðurinn í Leipzig
thumb|[[Jarðköttur í dýragarðinum í Leipzig]] Dýragarðurinn í Leipzig (þýska: Zoologischer Garten Leipzig) er 22,5 hektara (0,225 km²) dýragarður í Leipzig í Þýskalandi stofnaður 9. júní 1878. Árið 2005 voru um 900 dýr í vörslu hans.
Alexanders saga
Handrit Alexanders sögu
Sagan er varðveitt í nokkrum handritum, sem hafa hana í tveimur gerðum, A (lengri gerð) og B (styttri gerð):
Yam
Í Norður-Ameríku er orðið yam notað yfir sætar kartöflur eða sætuhnúða (Ipomoea batatas) það eru jurtir af allt öðrum uppruna.