cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Orlof
Orlofshús
Verkalýðshreyfingin lét þó ekki þar við sitja. Það var ekki nóg að eiga lögbundið frí á launum. Til að tryggja að launafólk hefði aðstæður til að nýta orlofið, hófu mörg þeirra byggingu orlofshúsa. Þannig eru nú víða um land orlofsbyggðar verkalýðsfélaga, sem félagsmönnum gefst tækifæri á að leigja á sanngjörnu verði til lengri eða skemmri tíma. Á síðustu árum hefur það færst í vöxt að félög hafa byggt eða keypt orlofshús í útlöndum, til útleigu fyrir félagsmenn. Þessi kaup eru fjármögnuð af svokölluðum orlofs- eða orlofshúsasjóðum, sem og ýmislegt fleira sem viðkemur orlofi félagsmanna. Samkvæmt flestum kjarasamningum er framlag atvinnurekenda til orlofssjóða 0,25% af útborguðu kaupi.
Neðanmálsgreinar
休日 Ferie
Exekias
thumb|Amfóra máluð af Exekiasi. [[Akkilles og Ajax sitja að tafli á meðan á Trjójustríðinu stendur.]] thumb|Bolli Díonýsosar eftir Exekias Exekias var leirmyndamálari og leirkerasmiður í Aþenu í Grikklandi til forna. Hann starfaði á tímabilinu 545 Fyrir Krist til 530 Fyrir Krist. Verk hans eru aðallega unnin með þannig tækni að fígúrur eru þaktar leir og verða svartar við brennslu.
Maghreb
thumbnail|hægri|300px|MaghrebMagreb er sá hluti Norður-Afríku sem liggur norðan við Saharaeyðimörkina og vestan við Nílardal. Magreb þýðir „vestur“ á arabísku. Svæðið nær yfir löndin Marokkó, Alsír og Túnis (Barbaríið) og oft einnig Líbýu og Máritaníu. Íbúar svæðisins (arabar og berbar) voru almennt kallaðir márar af Evrópubúum.
Mosasteinbrjótur
thumb|
Paðreimur
thumb|250px|Lega paðreimsins í Konstantínópel
Paðreimur (gríska: Ἱππόδρομος τῆς Κωνσταντινουπόλεως, umritað: Hippódromos tēs Kōnstantinoupóleōs) var leikvangur í Konstantínópel, höfuðborg Austrómverska keisaradæmisins. Í dag er torg á lóð paðreimsins sem heitir Sultanahmet Meydanı („Ahmet sóldans torg“) en aðeins einhverjar rústir eru eftir af leikvangnum.
Mosasteinbrjótur
Mosasteinbrjótur (fræðiheiti: Saxifraga hypnoides) er blómplanta frá Norðvestur Evrópu. Á Íslandi finnst hann um land allt.
Mosasteinbrjótur vex í vel grónum bröttum hlíðum eða mosavöxnum skriðum og klettum. Er lágvaxin planta (10–15 sm) með loðnum blöðum í gisnum hvirfingum og hvítum blómum sem deilast í 5 blöð. Hann blómgast í júní.
Grímsland
Grímsland er eyðibýli á Flateyjardalsheiði í Suður-Þingeyjarsýslu. Það var í byggð til 1904.
Roma (Svíþjóð)
thumb|right|200px|[[Roma kungsgård]] Roma er þéttbýli í sveitarfélaginu Gotland i Svíþjóð. Þar búa 261 manns (2010).
Luc Abalo
thumb|right|250px|Luc Abalo thumb|right|250px|Luc Abalo Luc Abalo (fæddur 6. september 1984 í Ivry-sur-Seine) er franskur handknattleiksmaður. Hann hefur leikið fyrir franska karlalandsliðið í handknattleik frá árinu 2006. Með franska landsliðinu hefur hann meðal annars unnið til gullverðlauna á sumarólympíuleikunum í Beijing 2008, heimsmeistaramótinu í handknattleik karla árið 2009 og Evrópumeistaramótinu í handknattleik karla 2010.
Abalo er örvhentur og leikur í hægra horni.
Kjölur
Kjölur getur átt við eftirfarandi:
Eyjaþinur
Abies sachalinensis (Eyjaþinur) er tegund barrtrjáa í Pinaceae. Hann finnst á Sakhalin eyju og suður Kúrileyjum (Rússland), og einnig á norður Hokkaido (Japan).
Fyrsta "uppgötvun hans af Evrópumönnum var af Carl Friedrich Schmidt, a.k.a. F. Schmidt, a.k.a. Fedor Bogdanovich (1832-1908), Baltnesk Þýskum grasafræðingi, á Rússnesku eyjunni Sakhalin 1866, en hann kynnti hann ekki í Evrópu. Eyjaþinur var endurfundinn af enskum plöntusafnara, Charles Maries árið 1877 nálægt Aomori á aðaleyju Japans; Honshū, og hélt hann upphaflega að þetta væri afbrigði af Abies veitchii.
IMovie
iMovie er forrit frá Apple. Það er notað til að klippa saman myndbönd og búa til heimatilbúna kvikmynd. Upprunalega var forritið gefið út af Apple sem Mac OS 9 forrit sem fylgdi með ákveðnum Macintosh tölvum en síðan útgáfa 3 kom út hefur það aðeins verið fyrir Mac OS X sem partur af iLife pakkanum.
Íranska byltingin
thumb|right|Heimkoma Khomeinis eftir fjórtán ára útlegð 1. febrúar 1979. Íranska byltingin (persneska انقلاب اسلامی, Enghelābe Eslāmi) var bylting sem breytti stjórnarfari í Íran úr keisaradæmi undir stjórn Íranskeisara Mohammad Reza Shah Pahlavi, í íslamskt lýðveldi undir stjórn æðstaklerksins Ruhollah Khomeini. Hún hófst með uppþotum í janúar 1978 og lauk með samþykkt nýrrar stjórnarskrár sem kom á klerkaveldi í desember 1979.
Ófeigsá
Ófeigsá er eyðibýli á Flateyjardalsheiði í Suður-Þingeyjarsýslu. Hún var í byggð til 1870.
Marskálkur Frakklands
Marskálkur Frakklands (franska: Maréchal de France) er nafnbót í her Frakklands.
Kerameikos
thumb|Fornminjasvæði við Kerameikos Kerameikos var hverfi leirkeramálara og leirkerasmiða í Aþenu í Grikklandi til forna. Leirsmiðahverfið var staðsett á árbökkum árinnar Eridanos en leirkerasmiðir sóttu leirinn í ána. Áin flæddi oft yfir bakka sína og var því svæðið tekið undir grafreiti. Þegar borgarmúr var reistur þá varð sá hluti af  Kerameikos hverfinu sem var í byggð innan borgarmúranna  en  grafreitasvæðið var utan borgarmúranna.
Didda og dauði kötturinn (kvikmynd)
Didda og dauði kötturinn er fjölskyldumynd byggð á samnefndri barnabók eftir Kristlaugu Maríu Sigurðardóttur. Kvikmyndin var tekin upp í Keflavík og forsýnd þar 6 febrúar 2003 en almennar sýningar hófust daginn eftir.
Hemúllinn
thumb|250px|Hemúllinn í skemmtigarðinum [[Múmínheimur í Naantali, Finnlandi.]] Hemúllinn er persóna í Múmínálfunum eftir finnlandssænska rithöfundinn og teiknarann Tove Jansson.
Þótt aðeins einn Hemúll beri nafnið „Hemúllinn“, þá getur nafnið Hemúll átt við einn af mörgum þeim Hemúlum sem fyrir koma í bókum Tove, því Hemúlar eru sér kyn. Hemúlum svipar mjög til Múmínálfanna en er grennri og oft persónur í yfirvaldsstörfum eins og lögreglu eða fangaverðir og eru einstaklega þröngsýnir bókstafstrúarmenn. Margir Hemúlar eru miklir safnarar af ýmsum gerðum. Hinn eini sanni Hemúll, er sem dæmi frímerkjasafnari þegar hann kemur fyrst fram í bókinni Halastjarnan en aðrir Hemúlar höfðu þá þegar komið við sögu í fyrri bókum um Múmínálfana. Í bókinni Pípuhattur galdrakarlsins, lendir Hemúllinn í þeirri skelfilegu lífsreynslu að vera búinn að safna öllum frímerkjum heimsins og leggst í mikið þunglyndi. Sem honum þó tekst að leysa með aðstoð Múmínsnáðans, með því að fara að safna jurtum og blómum í staðinn. Flestir Hemúlar klæðast skósíðum kirtli eða kjól og virðist líka slíkur fatnaður best.
Helluhnoðraætt
Helluhnoðraætt er ætt með um 34–35 ættkvíslir, og um 1400 tegundir. Fimm tegundir eru íslenskar frá fornu fari, en fjórar eru nýlegar eða slæðingar frá görðum.
Jöfnunarsæti
Jöfnunarsæti eða uppbótarsæti eru notuð í þingkosningum í flestum Norðurlandanna og Þýskalandi. Jöfnunarmenn koma til viðbótar við kjördæmakjörna þingmenn og hafa þann tilgang að úthlutun þingsæta til stjórnmálaflokka á landsvísu sé í sem mestu samræmi við hlutfallslega skiptingu atkvæða á landsvísu.
Olivia Newton-John
thumb|right|Olivia Newton-John, 1988 thumb|Olivia Newton John. 2012. Olivia Newton-John (fædd 26. september 1948 í Cambridge á Englandi, hún lést í Kaliforníu 8. ágúst 2022) var áströlsk söng- og leikkona. Fjölskyldan flutti til Melbourne árið 1954. Ung að aldri sýndi Olivia mikinn áhuga á söng og strax 12 ára að aldri sigraði hún söngvakeppni sem haldin var í skólanum hennar. 17 ára gömul kom hún fram í kvikmyndinn Funny Things Happen Down Under og söng þar lagið Christmas Time Down Under. Árið 1977 lék hún svo í dans og söngvamyndinni Grease en þar lék hún á móti John Travolta.
Jöfnunarsæti
Á Íslandi
Á Íslandi eru 9 af 63 sætum á Alþingi jöfnunarsæti en til þess að stjórnmálaflokkur komi til greina við úthlutun jöfnunarsæta þarf hann að hafa fengið a.m.k. 5% atkvæða á landsvísu. Jöfnunarsætin eru bundin kjördæmum þannig að landsbyggðarkjördæmin þrjú hafa hvert um sig einn jöfnunarmann en í hverju af kjördæmunum þremur á höfuðborgarsvæðinu eru tveir jöfnunarmenn. Úthlutunarreglur jöfnunarsæta leiða til þess að lítill atkvæðamunur, bæði á milli framboða og á milli sama framboðs í mismunandi kjördæmum, getur leitt til gerólíkrar úthlutunar á því í hvaða kjördæmum jöfnunarmenn lenda. Eftir því sem talningu vindur fram á kosninganótt þá sjást gjarnan miklar sviptingar á úthlutun jöfnunarsæta og hefur verið vísað til þess sem „jöfnunarmannahringekju“. Kerfið hefur því sætt nokkurri gagnrýnni vegna þess að erfitt þyki fyrir almenning að skilja hvernig kerfið skilar niðurstöðum sínum. Þessi umræða komst í hámæli í kjölfar Alþingiskosninga 2021 þar sem endurtalning atkvæða og smávægilegar breytingar á atkvæðatölum í Norðvesturkjördæmi á sunnudegi eftir kjördag leiddi til þess að fimm jöfnunarmenn duttu út og aðrir fimm komu inn í staðinn.
Olivia Newton-John
Olivia lést árið 2022 en hún hafði glímt við brjóstakrabbamein.
Jöfnunarsæti
Á Íslandi
Þegar núverandi fyrirkomulagi jöfnunarmanna var komið á með breytingu á stjórnarskrá 1999 og kosningalögum ári síðar var það á grundvelli sáttar milli allra stjórnmálaflokka um að kosningakerfið ætti að leiða til úthlutunar á þingsætum til stjórnmálaflokka í samræmi við fylgi þeirra á landsvísu. Það gekk eftir í fyrstu þremur þingkosningunum eftir að kerfinu var komið á en frá og með Alþingiskosningunum 2013 hefur jöfnunarmannakerfið ekki megnað að jafna hlut stjórnmálaflokka á landsvísu. Það gerist vegna þess að mun færri kjósendur eru að baki hverjum kjördæmakjörnum þingmanni í landsbyggðarkjördæmunum en á höfuðborgarsvæðinu og jöfnunarmenn eru of fáir á landsvísu til að leiðrétta muninn.
Í fernum þingkosningum hefur úthlutun þingsæta ekki verið í samræmi við fylgi flokka á landsvísu:
Úthlutun jöfnunarsæta
Um úthlutun jöfnunarsæta fer samkvæmt 108. gr. [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2000024.html laga um kosningar til Alþingis nr. 24/2000]. Samhljóma ákvæði er í nýjum kosningalögum sem taka gildi 1. janúar 2022.
Juniperus deppeana
Juniperus deppeana er tegund af barrtré í einisætt. Upprunninn frá Mexíkó og suðurvesturhluta Bandaríkjanna. Hún skiptist í nokkrar undirtegundir, en ekki er eining um margar þeirra, hvort þær séu afbrigði eða sjálfstæðar tegundir (t.d. Juniperus deppeana var. gamboana).
Jöfnunarsæti
Úthlutun jöfnunarsæta
Til einföldunar má segja að úthlutunin fari fram í tveimur skrefum:
Svokölluð jöfnunarmannahringekja við talningu atkvæða fer af stað vegna þess sem gerist í öðru skrefinu. Til dæmis ef það koma inn nýjar tölur sem breyta því í hvaða kjördæmi flokkurinn sem á fyrsta jöfnunarsætið á landsvísu hefur hæstu hlutfallslegu útkomutöluna, þá breytist um leið úthlutun allra jöfnunarsætanna. Úthlutunarreglur jöfnunarsæta leiða til þess að flokkar sem eiga heimtingu á síðustu jöfnunarsætunum fá þau ekki endilega í þeim kjördæmum þar sem fylgið var hlutfallslega mest vegna þess að sætin þar eru þegar upptekin. Þetta getur einnig leitt til þess að sami flokkurinn fái úthlutað báðum sætum í þeim kjördæmum þar sem jöfnunarsætin eru tvö. Samkvæmt reglunum er raunar fræðilegur möguleiki á því að flokkur fái úthlutað jöfnunarsæti í kjördæmi þar sem hann hefur ekki fengið nein atkvæði eða jafnvel ekki verið í framboði. Ekki er fjallað um það í kosningalögum hvað myndi gerast við þær aðstæður.
Tenglar
[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=52476 Hverjar eru úthlutunarreglur jöfnunarþingsæta? - Vísindavefurinn]
Ilpunktur
thumb|[[Hvirfilpunktur (enska: zenith) og ilpunktur (enska: nadir) sjást á þessari skýringarmynd frá sjónarhóli athuganda]] Ilpunktur (eða lágpunktur himins) er sá punktur himins, sem er beint fyrir neðan athuganda (með stjörnuhæð -90°). Gagnstæður punktur nefnist hvirfilpunktur, en báðir punktarnir eru á hábaugi.
Vörðu-Skeggi
Tengill
Skeggi minnir á Dólmítana - Fréttablaðið
Leikur
Leikur getur átt við annaðhvort um þá athöfn þegar börn (og í sumum tilfellum fullorðnir) leika sér á óskipulagðan hátt, eða um tiltekið samsafn reglna sem lýsa því hvernig einstaklingur eða hópur á að hegða sér í dægradvöl. Leikur getur líka verið samheiti yfir spil.
Óskipulagður leikur
Börn, fullorðnir og dýr stytta sér oft stundir með því að leika sér á óskipulagðan hátt. Hægt er að leika sér með bolta, bíla og önnnur leikföng, og stundum án allra hjálpartækja.
Leikur með leikreglum
Ýmsir leikir, svo sem brennó og snú snú, eru afmarkaðir af tilteknum reglum, sem segja til um það hvernig einstaklingarnir sem taka þátt í leiknum mega haga sér, og stundum einnig um það hver vinnur eða tapar. Oft er erfitt að segja til um það hvort leikir með leikreglum eru íþróttir, spil, eða hvorugt af þessu.
Tölvuleikur
Á við um þegar leikið er í tölvu, oftast þá eftir leikreglum. Þá er bæði hægt að spila í leikjatölvu eða forritanlegri tölvu. Hægt er að ná í leiki af netinu eða af geisladiskum og sambærilegum gagnageymslum.
Oldsagskommissionen
Oldsagskommissionen (Den kongelige Commission til Oldsagers Opbevaring) – á íslensku: Fornminjanefndin, (Nefndin til varðveislu fornminja eða Hin konunglega nefnd til viðurhalds fornaldarleifa) – var skipuð að konungsboði 22. maí 1807. Verkefni nefndarinnar voru margvísleg, einkum að tryggja varðveislu mikilvægra minja frá fyrri tíð og taka í sína vörslu forngripi sem kynnu að finnast. Söfn nefndarinnar (Det Kongelige Museum for Nordiske Oldsager, öðru nafni Oldnordisk Museum), urðu síðar stofninn að Þjóðminjasafni Dana.
Rasmus Nyerup átti frumkvæðið að skipun nefndarinnar, en hann hafði árið 1805 bent á að margar sögulegar minjar á æskuslóðum hans við þorpið Nyrup á Fjóni, hefðu horfið síðan hann var barn. Eitt af fyrstu verkefnum nefndarinnar var að senda 12 prentaðar spurningar til allra presta í Danmörku, til þess að fá yfirlit yfir fornminjar í landinu. Á grundvelli svarbréfa sem bárust, voru um 200 fornminjar friðaðar á árunum 1809-1811.
Árið 1809 var danski spurningalistinn sendur til presta á Íslandi, en sú sending virðist hafa misfarist, a.m.k. barst aðeins svar frá Hofi í Vopnafirði.
Í árslok 1816 var Finnur Magnússon skipaður í nefndina, auk þess sem Christian Jürgensen Thomsen kom í stað Rasmusar Nyerups sem ritari. Fór nefndin þá að sinna meira íslenskum málum. Lagði hún til að 10 fornminjar á Íslandi yrðu friðaðar, og sendi Kansellíið tilskipun um það til amtmanna á Íslandi, 19. apríl 1817. Meðal minja í þessari fyrstu friðun fornminja á Íslandi, var Borgarvirki, Snorralaug í Reykholti, dómhringur á Þórsnesi á Snæfellsnesi og 7 rúnasteinar.
Vorið 1817 voru sendir spurningalistar á íslensku til allra presta á Íslandi, og bárust á næstu árum fjöldamörg svör, sem gefa athyglisvert yfirlit um fornminjar í landinu. Fyrstu skýrslurnar bárust haustið 1817 og þær síðustu 1823.
Árið 1983 gaf Stofnun Árna Magnússonar út svörin sem nefndin hafði safnað: Frásögur um fornaldarleifar, 1-2. Sveinbjörn Rafnsson sá um útgáfuna.
Skýrslur presta til nefndarinnar voru mikilvæg fyrirmynd þegar Hið íslenska bókmenntafélag réðist í það í árið 1839 að fá presta til að taka saman sóknalýsingar, en þær áttu að verða stofn að nýrri Íslandslýsingu.
Fornminjanefndin gaf út tímaritið Antiqvariske Annaler 1812-1827 (í fjórum bindum). Þar var lýst þekktum og nýfundnum fornminjum, og safnauka Det Kongelige Museum for Nordiske Oldsager. Telja má þetta tímarit undanfara Aarbøger for nordisk Oldkyndighed og Historie.
Með lagabreytingu árið 1849 urðu konunglegu söfnin eign danska ríkisins. Var Fornminjanefndin þá lögð niður.
Haraldur Níelsson
Séra Haraldur Níelsson (30. nóvember 1868 – 1928) var prófessor við Háskóla Íslands og um tíma dómkirkjuprestur. Haraldur er þó einna helst þekktur fyrir biblíuþýðingar sínar.
Ævi og störf
Haraldur fæddist á Grímsstöðum á Mýrum. Faðir hans var Níels Eyjólfsson og móðir hans var Sigríður Sveinsdóttir húsfreyja, dóttir Sveins prófasts á Staðastað, hálfsystir Hallgríms biskups og frú Elísabetar konu Björns ráðherra. Haraldur lauk stúdentsprófi frá Latínuskólanum og embættisprófi í guðfræði frá Kaupmannahafnarháskóla. Eftir að hann kom heim vann hann að biblíuþýðingunni sleitulaust að kalla í 11 ár. Þá var hann kennari við Prestaskólann og vígður prestur Holdsveikraspítalans í Laugarnesi.
Haraldur varð síðar prestur við Dómkirkjuna í Reykjavík, en sagði starfinu lausu vegna veikinda í hálsi og tók aftur við kennslu í Prestaskólanum. Hann var síðan prófessor við Háskóla Íslands til æviloka og var rektor skólans frá 1916-1917 og 1927-1928. Síðustu 14 æviárin hélt hann uppi frjálsum guðsþjónustum í Fríkirkjunni í Reykjavík annan hvorn helgan dag, við mikinn orðstír. Haraldur var varaforseti Sálarrannsóknafélags Íslands frá stofnun þess til æviloka.
Fyrri kona Haralds var Bergljót Sigurðardóttir prófasts Gunnarssonar. Hún lést eftir 15 ára hjónaband. Síðari kona hans var Aðalbjörg Sigurðardóttir kennari og forystukona í ýmsum kvennasamtökum, s.s. Kvenréttindafélagi Íslands og Kvenfélagasambandi Íslands.
Botsvana
Botsvana er landlukt land í sunnanverðri Afríku með landamæri að Suður-Afríku í suðri, Namibíu í vestri, Sambíu í norðri og Simbabve í norðaustri. Kazungula-brúin tengir Botsvana við Sambíu yfir Sambesífljótið. Botsvana er flatlent land og Kalaharíeyðimörkin þekur 70% þess.
Nútímamaðurinn settist að í Botsvana fyrir um 200.000 árum. Tsvanar eru afkomendur bantúmælandi þjóðflokka sem fluttust suður á bóginn til Botsvana um 600 e.o.t. og lifðu sem hirðingjar í ættbálkasamfélögum. Árið 1885 gerði Breska heimsveldið landið að verndarsvæðinu Bechuanalandi. Upphaflega ætluðu Bretar sér að leggja landið undir Ródesíu eða Suður-Afríku, en andstaða Tsvana leiddi til þess að það var áfram undir breskri stjórn þar til það varð sjálfstætt ríki innan Breska samveldisins 30. september 1966. Síðan þá hefur fulltrúalýðræði ríkt í landinu sem hefur óslitna hefð frjálsra kosninga og lægstu spillingarvísitölu meðal Afríkulanda frá 1998.
Efnahagslífið er nátengt Suður-Afríku og byggist aðallega á nautgriparækt og námagreftri, einkum demantanámum, auk ferðaþjónustu. Verg landsframleiðsla á mann með kaupmáttarjöfnuði er 18.113 dalir, sem er með því hæsta sem gerist í Afríku. Þetta gerir það að verkum að lífsgæði í Botsvana eru tiltölulega mikil og landið er efsta landið í Afríku sunnan Sahara á lista yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða.
Botsvana á aðild að Afríkusambandinu, Þróunarbandalagi sunnanverðrar Afríku, Breska samveldinu og Sameinuðu þjóðunum. Íbúar eru flestir kristnir mótmælendur. Landið glímir við heilbrigðisvandamál sem stafa af því að einn af hverjum fimm íbúum er með HIV.
Landfræði
Botsvana er 581.730 km² að stærð og er því 48. stærsta land heims. Það er svipað að stærð og Madagaska eða Frakkland. Landið liggur milli 17. og 27. breiddargráðu suður og 20. og 30. lengdargráðu austur.
Landslag í Botsvana er að mestu flatt og hallar upp að lágri sléttu. Mest af landsvæði Botsvana er í Kalaharíeyðimörkinni sem þekur allt að 70% landsins. Okavangoósar, sem eru með stærstu innanlandsárósum heims, eru í norðvestri. Makgadikgadi-flötin er stór saltflöt í norðurhluta landsins.
Vatnasvið Limpopo-fljóts, stærsti landslagsþáttur sunnanverðrar Afríku, er að hluta í Botsvana þar sem þverárnar Notwane-á, Bonwapitse-á, Mahalapye-á, Lotsane-á, Motloutse-á og Shashe-á renna allar um austurhluta landsins. Notwane-á rennur um höfuðborgina þar sem Gaborónestíflan er. Cuando-á myndar landamæri Botsvana og Sambesíhéraðs í Namibíu í norðri. Chobe-á rennur út í Sambesífljót við Kazungula.
Stjórnsýslueiningar
Í Botsvana eru fimmtán sveitarstjórnir: níu umdæmisráð og sex bæjarstjórnir.
Efnahagslíf
Botsvana hefur verið með mestan vöxt tekna á mann frá því landið fékk sjálfstæði. Landið hefur farið úr því að vera eitt fátækasta ríki heims í efri-miðtekjuríki. Landsframleiðsla á mann óx úr 1.344 dölum árið 1950 í 15.015 dali árið 2016. Botsvana á mikið af náttúruauðlindum og með öflugum stofnanaramma hefur tekist að nýta tekjur af þeim til að fjárfesta í atvinnuvegum með stöðugri framtíðartekjur. Botsvana er með fjórðu hæstu vergu þjóðartekjur með kaupmáttarjöfnuði í Afríku, sem er svipað og í Mexíkó.
Viðskipta- og iðnaðarráðuneyti Botsvana ber ábyrgð á viðskiptaþróun landsins. Samkvæmt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum var hagvöxtur í landinu 9% að meðaltali frá 1966 til 1999. Í Botsvana er mikið viðskiptafrelsi miðað við önnur Afríkulönd. Ríkisstjórnin hefur haldið í skynsamlegt skattkerfi þrátt fyrir fjárlagahalla árin 2002 og 2003, og erlendar skuldir eru nær engar. Landið er með hæsta lánshæfismat af Afríkulöndum og á yfir 7 milljarða dala gjaldeyrisforða (2005/2006) sem jafngildir tveimur og hálfu ári af innflutningi miðað við 2021.
Í stjórnarskránni er kveðið á um sjálfstætt dómsvald og ríkisstjórnin hefur virt það. Lagakerfið tryggir örugg viðskipti þótt dómsmál eigi til að dragast úr hófi. Vernd hugverkaréttinda hefur batnað mikið. Botsvana var í öðru sæti á eftir Suður-Afríku á lista vísitölu um hugverkarétt árið 2014.
Botsvana flytur inn unnið jarðefnaeldsneyti og rafmagn frá Suður-Afríku. Raforkuframleiðsla með kolum er stunduð í litlum mæli.
Jón Eiríksson
Jón Eiríksson (31. ágúst 1728 – 29. mars 1787) var lögfræðingur og konferensráð í Kaupmannahöfn. Jón kvæntist Christine Maria Lundgaard árið 1761. Þau áttu 10 börn og komust 7 þeirra til fullorðinsára.
Jón Eiríksson fæddist á Skálafelli í Suðursveit og stundaði nám í Skálholtsskóla en þar hafði Ludvig Harboe biskup mikið dálæti á honum. Jón fór síðar með honum til Kaupmannahafnar og þaðan til foreldra biskups í Slésvík. Árið 1746 fór Jón aftur með honum til Kaupmannahafnar og þaðan til Niðaróss þar sem Harboe tók við biskupsembætti. Jón settist þar í skóla og var þar til 1748. Þá fór hann til náms í Kaupmannahafnarháskóla, og þar fékk hann svokallað Regéns og er þess getið að hann hafi þá nálega verið búinn að týna niður íslensku. Íslendingar álösuðu honum fyrir það og mun hann því hafa reynt að lesa allt sem hann komst yfir á íslensku og fengið aðgang að handritasafni Árna Magnússonar á bókasal háskólans. Hann tók lærdómspróf 1749.
Árið 1750 bað jústitsráð Bolle Willum Luxdorph Harboe biskup að útvega sér íslenskan stúdent sem gæti komið sér niður í hinni gömlu tungu Norðurlanda og benti hann á Jón. Fyrir áeggjan Luxdorph hóf Jón að læra lög og fékk opinbert skírteini í lögvísi 22. ágúst 1758. Árið 1759 fékk hann prófessorstöðu við Háskólann í Sórey og var þar í 12 ár. Hann varð félagi í hinu konunglega norska vísindafélagi 1769, en árið 1771 var hann kallaður til starfa í hinu nýstofnaða norska kammeri og mun það hafa verið að undirlagi Moltkes greifa. Síðar fluttist Jón með honum inn í Tollkammerið. Árið 1772 varð Jón félagi í Árnamagnæanisku Fornfræðanefndinni, og Etatsráð í Rentukammerinu árið 1777.
Jón varð forseti í Hinu íslenska Lærdómslistafélagi árið 1779. Hann fékk konferensráðsnafnbót árið 1781 og varð um svipað leyti bókavörður við konunglega bókasafnið í Kaupmannahöfn.
Árið 1785 var hann í nefnd sem átti að gera uppástungur um bætt ástand á Íslandi, verslunarfrelsi og sölu á eignum Skálholtsstóls og Skálholtsskóla og flutning biskupsdæmisins til Reykjavíkur, og árið eftir, 1786, var hann í nefnd sem athugaði kjör bænda í Danmörku.
Jón var vinur biskupanna Finns Jónssonar og Hannesar Finnssonar og landfógetans Skúla Magnússonar.
Jón yfirkeyrði sig á vinnu og framdi að síðustu sjálfsmorð með því að stökkva af Löngubrú milli Kaupmannahafnar og Amager og drukknaði.
Iker Romero
thumb|right|300px|Iker Romero á [[Heimsmeistaramót karla í handknattleik 2007|heimsmeistaramótinu í handknattleik karla í Þýskalandi árið 2007.]] thumb|right|300px|Iker Romero á heimsmeistaramótinu í handknattleik karla í Svíþjóð 2011. Iker Romero Fernández (fæddur 15. júní 1980 í Vitoria, á Spáni) er spænskur handknattleiksmaður, sem leikur fyrir Barcelona og spænska karlalandsliðið í handknattleik.
Romero lék fyrir spænska landsliðið þegar það vann til gullverðlauna á heimsmeistaramóti karla í handknattleik í Túnis árið 2005.
Jammú og Kasmír
thumb|right|Kort af Kasmír sem sýnir umdeild svæði thumb|Kort. Jammú og Kasmír er union territory Indlands. Stærstur hluti þess er í Himalajafjöllum. Það á landamæri í suðri að Himachal Pradesh og Púnjab. Í norðaustri á fylkið landamæri að Kína og í norðvestri skilur vopnahléslína það frá pakistönsku héruðunum Azad Kashmir og Gilgit–Baltistan. Þrjú ríki, Kína, Pakistan og Indland, eiga í deilum um hina ýmsu hluta héraðsins, sem áður var furstadæmið Jammú og Kasmír,
Fylkið skiptist í þrjá hluta Jammú, Kasmírdal og Ladakh. Srinagar er höfuðstaður fylkisins á sumrin en Jammúborg á veturna. Íbúar eru 12,5 milljónir. Yfir 97% íbúa Kasmírdals eru múslimar en meirihluti íbúa Jammú eru hindúar. Í Ladakh er um helmingur múslimar og helmingur búddatrúar. Opinber tungumál fylkisins eru kasmírska og úrdú.
Gásadalur
Gásadalur (framburður: [ˈɡ̊ɔasaˌd̥ɛalur], íslenska: Gæsadalur) er bær í Vágum (Vogum) í Færeyjum, vestan við Bø (Bæ). Hann liggur út með Mykinesfirði og er umkringdur hæstu fjöllum á eyjunni.
Gásadalur var lengi eina þorpið í Færeyjum sem var án vegasambands við aðra bæi. Áður en jarðgöng voru grafin, var engin leið til Gásadals nema með þyrlu eða fótgangandi. Pósturinn varð að bera póstinn yfir fjallið þrisvar í viku. Þegar danska kvikmyndin "1700 metrar frá framtíðinni" kom út, varð hann heimsþekktur.
Frá árinu 2003 hefur verið hægt að ganga í gegnum jarðgöngin (ef vasaljós gleymist ekki) og frá árinu 2005 geta íbúar Gásadals, sem eiga lykil, farið akandi á bíl. Jarðgöngin sjálf eru 1.410 metrar að lengd. Þau verða opnuð almennri umferð árið 2006, þegar allri vinnu við þau lýkur.
Íbúarnir segja að hefðu jarðgöngin ekki komið, væri bærinn horfinn, en þrátt fyrir það er óvíst hvort Gásadalur vex aftur. Meirihluti íbúanna er 60 ára eða eldri og engin börn eru lengur í Gásadal.
Samkvæmt sögu Gásadals hefur bærinn fengið nafn eftir konu í Kirkjubø (Kirkjubæ), sem kölluð var Gæsa. Hún hafði borðað kjöt á föstunni þó svo að það væri bannað. Því voru allar eigur hennar gerðar upptækar og hún varð að flytja til dalsins í Vogum. Önnur saga, sem er trúlegri en hin, segir, að nafnið sé dregið af grágæsum, sem hafa löngum flogið til Gásadals á sumrin. Aðrar sögur fjalla að mestu um huldufólk.
Í Gásadal er engin kirkja. Því eru guðsþjónustur haldnar í skólanum. Áður en kirkjugarðurinn var byggður árið 1873, var fólk grafið í Bæ og borið yfir fjallið. Líksteinn á leiðinni þangað var staður, þar sem líkmennirnir hvíldu sig. Á leiðinni til Bæjar er líka uppspretta, sem heitir Keldan vígda, þar sem prestur nokkur skírði óvenjulega sjúkt barn, sem þurfti að leita læknis í Bæ.
Koffín
thumb|200px|right|Kaffín sameind Koffín (áður kaffín enska caffeine) er beiskjuefni (alkaloid) sem finnst meðal annars í kaffibaunum, tei, kakóbaunum, kólahnetum og guarana og er náttúrulegur hluti þessara efna. Kaffín hefur örvandi áhrif á miðtaugakerfið, hjartað og öndun. Það hefur einnig þvaglosandi áhrif. Kaffíni er svo einnig bætt í sum matvæli, líkt og kókdrykki, hvort sem það er til að bæta bragðið eða gera þá sem drekka kókdrykkina háðari þeim. Einnig eru til kaffínpillur sem voru afar vinsælar hjá stúdentum. Kaffín í sínu hreinasta formi er hins vegar afskaplega beiskt, hvítt duft.
Magn kaffíns í matvælum
Venjulegur kaffibolli inniheldur 100 til 200 milligrömm af koffíni og skyndikaffi (espresso) um 100 milligrömm. Afar mismunandi kaffínmagn getur verið í tei eða frá 20 til yfir 100 milligrömm í hverjum tebolla. Magn kaffíns í kakói er hins vegar um 5 milligrömm í bolla. Í lítilli kókdós (33 sentilítrar) er magn koffíns allt að 32 milligrömm. Kaffínpillur innihalda vanalega jafn mikið koffín og einn kaffibolli hver.
Líffræðileg áhrif koffíns
Koffín er talið verka á heilann með því að hamla adenósín viðtaka. Þegar adenósín tengist raftaka taugafrumu hægir það á virkni hennar. Slíkt gerist til dæmis í svefni. Kaffínsameindin getur bundist viðtökunum og þannig hindrað adenósín í að komast að þeim, sem merkir að ekki getur hægst á virkni frumunnar. Í kjölfarið seytir fruman adrenalíni sem veldur meðal annars auknum hjartslætti og blóðþrýstingi, auknu blóðflæði til vöðva og minni til húðar og innri líffæra. Auk þessa eykur kaffín magn taugaboðefnisins dópamíns í heila. Kaffín hverfur fljótt úr heilanum og, öfugt við til dæmis áfengi, eru áhrif þess skammvinn. Kaffín truflar ekki einbeitingu (sumir segja þvert á móti) og annað hugarstarf.
Mikil neysla kaffíns getur valdið tilhliðrun. Þegar inntöku þess er svo hætt er líkaminn ofurnæmur fyrir adenósín sem veldur því að blóðþrýstingur fellur mikið og sem leiðir til höfuðverkjar ásamt öðrum einkennum.
Of mikil neysla kaffíns getur leitt til vímu. Einkenni þess eru meðal annars eirðarleysi, taugaveiklun, svefnleysi, niðurgangur og meltingartruflanir. Þessi einkenni geta komið fram eftir aðeins 250 milligrömm. Meira en 1 gramm á dag getur leitt til vöðvakippa, sundurlausra hugsana og tals auk hjartsláttartruflana. Kaffíneitrun getur leitt til einkenna sem líkjast felmstursröskun (e. panic disorder) og almennri kvíðaröskun.
Nikótín
thumb|right|Bygging nikótíns. Nikótín er lýtingur sem finnst í jurtum af náttskuggaætt, aðallega tóbaki og kókajurt, en í minna mæli í tómötum, kartöflum, eggaldinum og grænum pipar. Nikótín var áður notað sem skordýraeitur. Í litlu magni virkar það örvandi á spendýr. Nikótín er þannig einn af þeim þáttum sem gera tóbaksreykingar ávanabindandi.
Nikótín er örvandi efni og mikilvægur þáttur í fíkn þeirra sem reykja. Nikótín má einnig finna í tyggjói, rafsígarettum, neftóbak, píputóbaki og nikotínpúðum. Þrátt fyrir að mestur hluti nikótíns í sígarettu brenni upp í hitanum sem myndast í sígarettunni og að magn nikótínsins sé þannig lítið, er það nægjanlegt til að valda fíkn. Magn nikótíns sem fer út í líkamann úr hverri sígarettu veltur á nokkrum þáttum, s.s. gerð tóbaksins og hvort sígarettan er með síu. Að meðaltali tekur það nikótín um sjö sekúndur að ná til heilans og nikótínið skilst úr líkamanum á innan við tveimur tímum. Nikótínfíkn veldur þó aðeins vægum fráhvarfseinkennum hjá flestum og sjaldgæft er t.d. að fólk vakni á næturnar þegar áhrif síðustu sígarettu þverra.
Bjargvættirnir
Bjargvættirnir (enska: The Rescuers) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin byggir á bókum eftir enska rithöfundarins Margery Sharp, aðallega bókunum The Rescuers og Miss Bianca. Myndin var frumsýnd þann 22. júní 1977.
Kvikmyndin var tuttugasta og þriðja kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd. Leikstjórar myndarinnar voru þeir Wolfgang Reitherman, John Lounsbery og Art Stevens. Framleiðandinn var Wolfgang Reitherman. Handritshöfundar voru Larry Clemmons, Vance Gerry, Ken Anderson, Frank Thomas, Burny Mattinson, Fred Lucky, Dick Sebast og Dave Michener. Tónlistin í myndinni er eftir Artie Butler, Sammy Fain, Carol Connors, Ayn Robbins og Shelby Flint. Framhaldsmyndin Benni og Birta í Ástralíu (enska: The Rescuers Down Under) var gefin út árið 1990 í kjölfar velgengni myndarinnar.
Kvatsja
Kvatsja getur átt við:
Stjörnuhæð
Stjörnuhæð (enska altitude eða elevation) er hæð himinfyrirbæris miðað við sjóndeildarhring (sjónbaug). Er því háð athugunarstað og tíma. Sjónbaugshnit himintungla eru gefin sem stjörnuhæð og áttarhorn. Hvirfilpunktur er með stjörnuhæð +90°, en ilpunktur með stjörnuhæð -90°.
Björn Guðnason
Björn Guðnason (f. um 1470, d. 1518) var íslenskur sýslumaður og höfðingi á 15. og 16. öld. Hann bjó í Ögri við Ísafjarðardjúp, var valdamesti maður á Vestfjörðum um sína daga og átti í miklum deilum við Skálholtsbiskup.
Foreldrar Björns voru Guðni Jónsson (um 1430-1507), sýslumaður og lögréttumaður á Hvammi í Hvammssveit og Kirkjubóli í Langadal, bróðir þeirra Páls Jónssonar lögmanns á Skarði og Orms Jónssonar í Klofa og síðar á Skarði, og kona hans Þóra Björnsdóttir, laundóttir Björns Þorleifssonar ríka. Á meðal systkina Björns var Helga, kona Torfa Jónssonar í Klofa á Landi, bandamanns Bjarnar í deilum við Skálholtsbiskup.
Bjðrn var sagður héraðsríkur stórbokki, óvæginn og harður í horn að taka (Jón Espólín kallar hann illmenni) og deildi hart um vald yfir kirkjujörðum við Stefán Jónsson biskup í Skálholti. Vorið 1513 beittu þeir Jón Sigmundsson lögmaður, sem hafði átt í hörðum deilum við Gottskálk Nikulásson Hólabiskup, sér fyrir Leiðarhólmssamþykkt, þar sem höfðingjar skuldbundu sig til að þola ekki biskupum ójöfnuð en hlíta þó kirkjulögum. Björn mun hafa samið það skjal. Sagt er að Stefán hafi sumarið 1517 komið í Ögur með 300 manna lið en Björn hafi haft að minnsta kosti jafnmarga menn hjá sér. Þó kom ekki til átaka og þeir sættust að sinni en dóu báðir á næsta ári.
Kona hans var Ragnhildur Bjarnadóttir frá Ketilsstöðum á Völlum, dóttir Hákarla-Bjarna Marteinssonar og konu hans Ragnhildar, dóttur Þorvarðar Loftssonar ríka. Á meðal barna þeirra var Guðrún eldri, sem fyrst giftist Bjarna Andréssyni bónda á Brjánslæk og síðar Hannesi Eggertssyni hirðstjóra.
Eyvindará
Eyvindará er eyðibýli á Flateyjardalsheiði í Suður-Þingeyjarsýslu. Hún var í byggð til 1872. Bæjarstæðið er sunnan við samnefnda á, sem markar hreppaskil milli gamla Flateyjarhrepps og Hálshrepps, og var eini bær á Flateyjardalsheiði sem átti kirkjusókn að Brettingsstöðum eða Flatey, en ekki að Fnjóskadal.
Viking 2
thumb|right|Mynd send frá lendingarfari Viking 2. Viking 2 var annað tveggja geimfara sem sent var til Mars sem hluti af Viking-geimferðaáætluninni í umsjá NASA. Farið var samansett af lendingarfari og brautarfari. Markmið Viking-verkefnisins voru að taka myndir af Mars í hárri upplausn, leita að ummerkjum lífs og greina lofthjúp og yfirborð plánetunnar. Farið starfaði í þrjú ár.
Viking 2 var skotið á loft þann 9. september 1975 og fór á sporbaug um Mars þann 7. ágúst 1976. Þann 3. september 1976 lenti lendingarfar Viking 2 á Mars. Lendingin var því önnur heppnaða marslendingin en þá fyrstu átti lendingarfar Viking 1.
Slökkt var á brautarfari Viking 2 þann 25. júlí 1978 en lendingarfarið hélt samskiptum áfram fram að 11. apríl 1980.
Ópíöt
Ópíöt eru efni sem örva viðtakanema á frumuhimnum mismunandi fruma sem staðsettar eru víða í miðtaugakerfinu. Þetta veldur meðal annars tilfinningaleysi, ofkælingu og slökun. Af þessum sökum eru ópíöt oft notuð sem verkjastillandi lyf. Helstu ópíötin eru morfín og heróín, en einnig má nefna kódín, metadón og petidín.
Ópíöt eru mjög vanabindandi efni sem fólk getur myndað mikið þol við. Því þurfa neytendur efnanna sífellt að auka skammtastærð til þess að ná fram sömu virkni og áður. Ófrískar konur sem taka ópíöt geta jafnframt gert barn sitt háð efninu. Eftir fæðingu þarf barnið því áfram að fá efnið til þess að fá ekki fráhvarseinkenni (sem geta verið hættuleg). Smám saman er þó hægt að minnka efnaskammtinn og að lokum hætta að gefa það.
Bolle Willum Luxdorph
thumb|300px|Málverk af Bolle Willum Luxdorph frá[[1782, málað af G. Fuchs..]] Bolle Willum Luxdorph (24. júlí 1716 – 13. ágúst 1788) var danskur sagnfræðingur, ljóðskáld og embættismaður.
Hann var ákafur bókasafnari og í bókasafni hans voru um 15 þúsund bækur og 500 handrit. Hann skrifaði dagbækur á árunum 1745-1748 og 1757-1788. Luxdorph skrifaði um hin fjölbreytilegustu málefni og þykja dagbækur hans góð heimild um daglegt og opinbert líf á síðasta helmingi 18. aldar. Luxdorph hafði ekki í huga að dagbækurnar kæmu út eftir sinn dag heldur hélt þær til minnis.
Þráðlaus samskipti
thumb|230px|Handborin [[talstöð]]
Þráðlaus samskipti eiga við skammdrægan eða langdrægan flutning gagna á milli tveggja stöðva sem eru ekki tengdar með rafleiðara. Algengasta þraðlausa samskiptatæknin byggir á útvarpi. Með útvarpsbylgjum er hægt að senda gögn álengdar eða í nokkur hundruð eða þúsundir kílómetra. Mörg tæki styðjast við þráðlaus samskipti, meðal annars talstöðvar, farsímar, lófatölvur og þráðlaus staðarnet. Önnur dæmi um þráðlausa samskiptatækni eru GPS-tæki, sjónvarp og þráðlausir heimasímar.
Við þráðlaus samskipti eru loftnet notuð til að senda út og taka á móti sendingum. Þessar sendingar eru kóðaðar af senditæki og afkóðaðar af viðtæki. Þráðlaus samskipti geta annaðhvort verið hliðræn eða stafræn.
Yuki Abe
Yuki Abe (fæddur 6. september 1981) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 53 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.
Þula
alt=Þulur|thumb|Móðir raular þulur fyrir börn sín. Teikning eftir [[Muggur|Mugg. Teikningin birtist á forsíðu ljóðabókarinnar Þulur eftir Theodóru Thoroddsen árið 1916.|300x300dp]] Þulur eru ein gerð íslenskra þjóðkvæða, fleiri en sjö línur að lengd og ekki erindaskipt, sem hefur verið hluti af munnlegri hefð að minnsta kosti síðan á 15. öld. Merking orðsins „þula" hefur breyst í gegnum tíðina og virðist það fyrst hafa átt sérstaklega við kvæði sem tengdust nafnarunum eða annari upptalningu. Á 18. öld tíðkuðust svokallaðar langlokur sem voru langir rímaðir bragir þar sem ekki var skilið á milli erinda. Í seinni tíð hafa þulurnar orðið að barnagælum.
Höfundar þulna eru yfirleitt óþekktir. Þó hafa ýmis seinni tíma skáld tekið ástfóstri við þuluformið og var ljóðskáldið Theodóra Thoroddsen (1863-1954) frá Kvennabrekku í Dölum þeirra langþekktust.
Þjóðlög við íslenskar þulur
Þulur voru yfirleitt mæltar fram eða raulaðar fyrr á öldum fyrir börn með einföldum laglínum. Mörg þessara þjóðlaga hafa varðveist og þekkjast enn vel í dag. Þá útsetti tónskáldið Jórunn Viðar margar þessar laglínur og gaf út á prenti á ofanverðri 20. öld.
Georgíumenn
Georgíumenn eða kartvelar (georgíska: ქართველები, kartvelebi) eru kákasískt, kártvelískt þjóðarbrot kennt við Georgíu. Um 86.8% íbúa Georgíu eru Georgíumenn að uppruna. Uppruni georgísku er óljós en málið er ekki skylt neinum af helstu tungumálum heims. Georgíska hefur sitt eigið stafróf sem rekja má allt aftur til 5. aldar.
Á georgísku er landið kallað „Sakartvelo“ (საქართველო). Afleitt lýsingarorð þessa nafns er "kartvelskur" sem er til dæmis notað fyrir kartvelsk tungumál.
Gagauzia útvarpssjónvarp
Gagauzia útvarpssjónvarp (Gagásíska: Gagauziya Radio Televizionu kulesi, GRT, Moldovíska: Teleradio-Gagauzia, TRG) er eina sjónvarpsstöðin með aðsetur í Comrat og sendir út í Gagauzia. Nafn þess er Gagauziya Radio Televizionu á Gagauz-tyrknesku. Rásin er í Tyrklandi og er í samstarfi við tyrkneska útvarps- og sjónvarpsfyrirtækið. Það er hægt að sjá það í gegnum gervihnött af Turksat 3A síðan 2018.
Rásin hófst árið 2000 með hjálp TİKA og árið 2004 var gefin út sem sjálfstæð rás sem bauð upp á pólitísk, efnahagsleg, félagsleg, menningarleg þemu.
Þessi rás skipuleggur færsluna fyrir Gagauzia í TSC.
Flugumýri
thumb|350px|right|Flugumýri. Flugumýri er bær og kirkjustaður í Blönduhlíð í Skagafirði, við rætur Glóðafeykis, höfuðból að fornu og nýju. Bærinn er landnámsjörð Þóris dúfunefs og er samkvæmt því sem segir í Landnámabók kenndur við hryssuna Flugu, mikið góðhross sem Þórir átti.
Saga
thumb Á Flugumýri hefur jafnan verið stórbýli og þar hafa ýmsir höfðingjar búið. Á Sturlungaöld var Flugumýri eitt af höfuðbólum Ásbirninga og þar bjó Kolbeinn ungi Arnórsson frá 1233 til dauðadags 1245. Ekkja hans gaf biskupsstólnum á Hólum jörðina en Gissur Þorvaldsson keypti hana af stólnum, settist þar að vorið 1253 og byggði þar upp stóran bæ. Hann naut hans þó ekki lengi því að 22. október um haustið, eftir brúðkaupsveislu Halls sonar Gissurar og Ingibjargar Sturludóttur, komu óvinir Gissurar að Flugumýri og reyndu að brenna hann inni. Flugumýrarbrenna er vafalaust þekktasti atburðurinn í sögu Flugumýrar.
Árið 1360 eignaðist Hólastóll jörðina aftur þegar Jón skalli Eiríksson biskup keypti hana og var hún í eigu stólsins upp frá því, allt þar til hann var lagður niður um aldamótin 1800 og stóljarðir seldar. Á fyrri öldum voru prestastefnur í Hólabiskupsdæmi oftast haldnar á Flugumýri.
Bærinn var læknissetur á fyrri hluta 19. aldar, þegar Ari Arason fjórðungslæknir bjó þar. Kvennaskóli Skagfirðinga var á Flugumýri 1880-1882 en þá var hann lagður niður.
Nú er stórt hrossabú á Flugumýri og þar er einnig rekin ferðaþjónusta.
Staðhættir
Virkishóll er fyrir ofan bæinn á Flugumýri, upp við Glóðafeyki, og eru þar fornminjar sem kunna að vera rústir af virki, líklega frá tíma Sturlunga. Þær eru friðlýstar. Inn með fjallinu gengur dalur sem heitir Flugumýrardalur að sunnan, en Hvammsdalur að vestan. Áin sem um hann rennur heitir nú Hvammsá en hét áður Glóðafeykisá. Þverdalur sem heitir Ranghali skerst úr dalnum til norðausturs og er um hann gömul gönguleið yfir í Hjaltadal.
Flugumýrarkirkja
thumb Kirkja hefur verið á Flugumýri frá fornu fari og er hennar fyrst getið í Sturlungu, þegar sagt er frá Flugumýrarbrennu, en þá var Gissur Þorvaldsson studdur í kirkjuna og hjúkrað þar eftir að hann kom upp úr sýrukerinu. Hallur sonur hans var líka borinn þangað með banvæn sár og dó hann í kirkjunni. Kirkjan á Flugmýri var helguð Pétri postula.
Núverandi kirkja var reist 1929-1930. Henni er þjónað frá Miklabæ.
Vestari-Krókar
alt=Tóftir Vestari Króka|thumb|Tóftir bæjarins að Vestari Krókum sumarið 2019 Vestari-Krókar eru eyðibýli á mótum Flateyjardalsheiði og Fnjóskadals í Suður-Þingeyjarsýslu. Þeir voru í byggð til 1935.
Stjörnubreidd
Stjörnubreidd (enska declination), táknuð með δ, er breiddargráða himinfyrirbæris miðað við miðbaug himins. Hún er óháð athugunarstað og tíma, ef um skemmri tímabil er að ræða. Stjörnubreidd er mæld jákvæð fyrir norðan miðbaug en neikvæð fyrir sunnan. Miðbaugshnit himintungla eru gefin sem stjörnubreidd og tímahorn.
Tengt efni
Deklináció Declinaţie
Púnjab (Indlandi)
thumb|right|Kort sem sýnir Púnjab Púnjab er fylki á Norðvestur-Indlandi. Það er hluti af Púnjabhéraði sem nær yfir mun stærra svæði. Fylkið á landamæri að Himachal Pradesh og Jammú og Kasmír í norðri, Haryana í suðri og suðvestri, Rajasthan í suðvestri og pakistanska héraðinu Púnjab í vestri. Höfuðstaður fylkisins er borgin Chandigarh sem er sérstakt alríkishérað. Chandigarh er líka höfuðstaður fylkisins Haryana.
Eftir skiptingu Indlands árið 1947 var Púnjabhéraði Breska Indlands skipt milli þess og Pakistan. Indverska hluta Púnjab var skipt árið 1966 þegar nýju fylkin Haryana og Himachal Pradesh voru búin til.
Juniperus standleyi
Juniperus standleyi er tegund af barrtré í einisætt. Uppruninn frá Gvatemala og í suðaustur Mexíkó.
Heróín
thumb|300px|right|Heróín Heróín var fyrst búið til úr morfíni árið 1874. Heróín er tilheyrir svokölluðum "hörðum" efnum, efnum þar sem einstaklingurinn myndar mikið þol og sláandi fráhvarfseinkenni þegar töku efnisins er hætt. Heróín veldur miklum líkamlegum áhrifum og alvarlegum fráhvarfseinkennum þegar inntöku efnisins er hætt.
Samstaða
Samstaða getur átt við:
Lækjasteinbrjótur
Lækjasteinbrjótur (fræðiheiti: Saxifraga rivularis) er blómplanta sem finnst á norðurslóðum norðurhvels og háfjöllum. Á Íslandi finnst hann um land allt.
Lækjasteinbrjótur vex rökum jarðvegi. Er lágvaxin planta (3–12 sm) með gljáandi blöðum sem skiftast oft í 3 hluta eða eru sepótt og hvítum blómum sem deilast í 5 blöð. Hann blómgast í júní - júlí.
Lækjasteinbrjótur getur verið millihýsill fyrir víðiryðsvepp (Melampsora epitea).
Juuso Pykälistö
Juuso Pykälistö (f. 21. maí 1975 í Padasjoki) er finnskur ralliökumaður. Hann hefur keppt í World Rally Championship bæði á Citroën og Peugeot. Pykälistö hefur unnið Arctic Rally keppnina tvisvar sinnum.
right|thumb|250px|Juuso Pykälistö akandi [[Peugeot 206 í Svíþjóðarrallinu 2003.]]
List
thumb|Leikari í [[Bian Lian-óperu í Kína.]] List er það þegar sköpunargáfunni er gefinn laus taumurinn og myndir, tónverk, styttur eða aðrir hlutir eru búnir til, í þeim megintilgangi að varpa ljósi á fegurð og mikilfengleika heimsins, að tjá tilfinningar eða skilning listamannsins, eða að aðrir fái notið verksins. Orðið list eða listaverk getur einnig átt við um afrakstur slíkrar sköpunar.
Erfitt er að skilgreina list á altækan hátt, þótt margir hafi sterkar skoðanir á því hvað er list og hvað ekki. Ótal mælikvarðar eru til um það hvaða skilyrði hlutur eða verknaður þarf að uppfylla til að teljast list. Sumir telja að list sé það sem eykur skilning okkar á umheiminum umfram einfaldan hlutlægum skilning. Oft er talað um að verknaður sé list ef afraksturinn er fagurfræðilegur. Samkvæmt þessari skilgreiningu hefur list fylgt mannkyninu frá örófi alda, eins og hellamálverk sýna.
En þótt hægt sé að skilgreina list á mjög víðtækan máta eru margir sem vilja undanskilja ýmsa iðju sem þó miðar að fagurfræðilegum afrakstri, svo sem handverk og iðnhönnun. Samkvæmt þessari skilgreiningu, sem er nýrri af nálinni, er orðið list lítið meira en stytting á hugtakinu sköpunarlist eða hámenningarleg list. Með öðrum orðum er mest áhersla lögð á nýnæmi listarinnar og að listamaðurinn ögri áhorfandanum, svo upplifun listarinnar verður virkur atburður, frekar en að listin sé í bakgrunni og geri umhverfið fallegra. Til dæmis geta handprjónuð föt sem unnin eru samkvæmt uppskrift aldrei orðið list í þessum skilningi orðsins, sama hversu vel þau eru unnin.
Til viðbótar við nýnæmið er stundum gerð krafa um að list sé unnin í göfugum tilgangi. Dæmi um það er þegar tónverk eða kvikmyndir sem framleiddar eru í þeim megintilgangi að afla tekna fyrir framleiðandann eru undanskilin frá skilgreiningunni á list, og kölluð iðnaður (sbr. kvikmyndaiðnaður og tónlistariðnaður).
Þegar list er skilgreind á þröngan máta, líkt og rætt er um hér að ofan, er sjaldgæft að menn séu sammála um hvað er list og hvað ekki. Því hafa ýmsir haldið því fram að slíkar skilgreiningar hafi meira að gera með smekk heldur en hlutlæga aðgreiningu.
Listgreinar
thumb|right|[[Joseph Beuys fremur gjörning árið 1978.]] Til er mikill fjöldi listgreina sem eru flokkaðar ýmist eftir miðli, tilgangi, búnaði, staðsetningu og fleiri þáttum. Ólík flokkunarkerfi byggjast svo á ólíkum viðhorfum til listar og eru menningarbundin. Í Kína til forna var til dæmis talað um þrjár listgreinar: skrautskrift, málun og ljóðlist. Eftir 17. öld varð algengt að greina nytjalist og skreytilist frá fagurlist á vesturlöndum, og um leið alþýðulist frá hámenningarlist. Síðan þá hefur verið deilt um hvort tilteknar listgreinar eigi að teljast með sem slíkar eða ekki. Dæmi um þetta eru greinar eins og ljósmyndun, kvikmyndagerð, myndasögur, fatahönnun og tölvuleikir.
Samkvæmt vestrænni hefð er algengt að flokka listgreinar í þrjá eða fjóra yfirflokka:
Listgreinar sem hafa verið stundaðar um langt skeið byggjast á tilteknum hefðum, skólum og fjármögnunarleiðum, sem greina þær frá öðrum listgreinum. Þær geta líka haft ólíka lagalega stöðu, til dæmis gagnvart hugverkarétti. Margar tegundir listsköpunar hafa orðið til á mörkum ólíkra listgreina. Dæmi um það eru myndljóð, gjörningalist, innsetningar, kvikmyndagerð, ballett og ópera.
Um sálina
thumb|left|180px|Upphaf 1. bókar Um sálina á frummálinu (forngrísku). Um sálina (eða De Anima á latínu) er rit eftir Aristóteles, þar sem sett er fram heimspekileg kenning um eðli lífvera. Umfjöllun hans snýst einkum um þær tegundir sálar sem ólíkar lífverur hafa en forngríska orðið psykhe þýddi bæði „sál“ og „lífsafl“. Aristóteles greinir á milli ólíkra ferla hjá ólíkum lífverum. Jurtir hafa getuna til að nærast, vaxa og fjölga sér, sem er lágmarksgeta lífvera. Dýr hafa auk þessa skynjun og (takmarkað) minni og geta hreyft sig. Menn hafa allt þetta auk vitsmuna og rökhugsunar.
List
Listgreinar
Aðrar tegundir flokkunar eru til dæmis greinarmunurinn á hefðbundinni list og nútímalist; munurinn á óhlutbundinni list og hlutbundinni list, eða munurinn á konseptlist og efnislegri list.
Um sálina
Sálarhugtakið sem Aristóteles notar er einungis fjarskylt nútímahugtakinu. Aristóteles telur að sálin sé form eða eðli lífvera; að hún sé ekki aðgreind frá líkamanum sem hún er í; að sálin sé það sem gerir lífveru að lifandi veru og þar með að hugmyndin um sálarlausan líkama eða sál í rangri tegund líkama sé eintóm vitleysa. (Hann íhugar möguleikann á að ákveðinn hluti sálarinnar - skynsemishluti hennar -geti hugsanlega verið til án líkama.) Erfitt er að sætta þessi atriði við hugmyndina um sál sem „anda“ sem dvelur í líkama.
Um sálina er skipt í þrjár bækur.
Búlgaría í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Neðanmálsgreinar
<references group="lower-alpha" />