cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þjóðvegur 1
Umferð um veginn er langmest í nágrenni höfuðborgarinnar og stærri bæja eins og Akureyrar og Selfoss en fjarri þéttbýli er að finna kafla þar sem umferð er mjög lítil eða undir 100 ökutækjum á dag. Enn eru 30 einbreiðar brýr á hringveginum (2023) en árið 1990 voru þær um 140.
Lengi hefur það verið vinsælt hjá íslenskum ferðamönnum að fara hringinn enda er stór hluti landsins innan seilingar frá honum. Í seinni tíð hefur leiðin öðlast meiri vinsældir meðal erlendra ferðamanna sem leigja sér bíl, taka með eigin bíl eða hjóla þessa leið.
Friðrik Þór Friðriksson gerði kvikmyndina Hringinn þar sem hann keyrði allan Hringveginn og tók það upp.
Sandgígjukvísl - Kirkjubæjarklaustur (41 km)
Vegurinn liggur um Skeiðarársand, Fljótshverfi og Síðu.
Vestur-Skaftafellssýsla
Kirkjubæjarklaustur - Vík í Mýrdal (72 km)
Vegurinn liggur um Eldhraun og Mýrdalssand.
Vík í Mýrdal - Hvolsvöllur (80 km)
Vegurinn liggur um Reynisfjall, Mýrdal, Sólheimasand/Skógasand, Eyjafjöll og Landeyjar.
Vestur-Skaftafellssýsla
Rangárvallasýsla
Hvolsvöllur - Hella (13 km)
Vegurinn liggur um Rangárvelli.
Rangárvallasýsla
Hella - Selfoss (36 km)
Vegurinn liggur um Ásahrepp og Flóa.
Rangárvallasýsla
Árnessýsla
Selfoss - Hveragerði (12 km)
Vegurinn liggur um Ölfus.
Árnessýsla
Hveragerði - Reykjavík (37 km)
Árnessýsla
Kjósarsýsla
Reykjavík
Reykjavík - Borgarnes (66 km)
Vegurinn liggur um Mosfellsbæ, Kollafjörð, Kjalarnes, Hvalfjarðargöng, Akrafjall, Leirársveit, Hafnarfjall og Borgarfjarðarbrú.
Reykjavík
Kjósarsýsla
Borgarfjarðarsýsla
Mýrasýsla
Borgarnes - Staðarskáli (89 km)
Vegurinn liggur um Stafholtstungur, Norðurárdal og Holtavörðuheiði.
Strandasýsla
Staðarskáli - Blönduós (80 km)
Vegurinn liggur um Hrútafjörð, Hrútafjarðarháls, Miðfjörð, Línakradal, Víðidal, Vatnsdal og Ása.
Blönduós - Varmahlíð (51 km)
Vegurinn liggur um Langadal og Vatnsskarð.
Varmahlíð - Akureyri (94 km)
Vegurinn liggur um Blönduhlíð, Norðurárdal, Öxnadalsheiði, Öxnadal, Hörgárdal og Kræklingahlíð.
Akureyri - Reykjahlíð (83 km)
Vegurinn liggur um Vaðlaheiðargöng, Fnjóskadal, Ljósavatnsskarð, Fljótsheiði, Reykjadal, Mývatnsheiði og norðan Mývatns.
Reykjahlíð - Egilsstaðir (165 km)
Vegurinn liggur um Námaskarð, Mývatnsöræfi, Biskupsháls, Vegaskarð, Möðrudalsöræfi, Jökuldalsheiði, Jökuldal, Lágheiði, Fellabæ og Lagarfljót.
Egilsstaðir - Reyðarfjörður (31 km)
Vegurinn liggur um Fagradal.
Reyðarfjörður - Fáskrúðsfjörður (16 km)
Vegurinn liggur um Reyðarfjörð, Fáskrúðsfjarðargöng og Daladal.
Fáskrúðsfjörður - Stöðvarfjörður (26 km)
Vegurinn liggur um Fáskrúðsfjörð, Gvendarnes og Stöðvarfjörð.
Stöðvarfjörður - Breiðdalsvík (17 km)
Vegurinn liggur um Stöðvarfjörð, Kambaskriður og Breiðdalsvík.
Breiðdalsvík - Djúpivogur (60 km)
Vegurinn liggur um Streitishvarf og Berufjörð.
Djúpivogur - Höfn í Hornafirði (98 km)
Vegurinn liggur um Hamarsfjörð, Álftafjörð, Hvalnes- og Þvottárskriður, Lón, Almannaskarðsgöng og Skarðsfjörð.
Höfn í Hornafirði - Jökulsárlón (75 km)
Vegurinn liggur um Hornafjörð, Mýrar, Suðursveit og Breiðamerkursand.
Austur-Skaftafellssýsla
Jökulsárlón - Skaftafell (54 km)
Vegurinn liggur um Breiðamerkursand og Öræfi.
Austur-Skaftafellssýsla
Skaftafell - Sandgígjukvísl (26 km)
Vegurinn liggur um Skeiðarársand.
Austur-Skaftafellssýsla
Tíbesk tungumál
Tíbesk tungumál eru ætt sínó-tíbeskra mála sem eiga rætur sínar að rekja til forntíbesku. Þau eru töluð af um 6 milljónum manna á svæði í austurhluta Mið-Asíu, þar á meðal Tíbet, Qinghai, Sichuan, Kasmír og á Norður-Indlandsskaga í Baltistan, Ladakh, Nepal, Sikkim, Pakistan og Bútan. Klassísk tíbeska er mikilvægt bókmenntamál á þessu heimssvæði einkum vegna þess að hún er notuð í ritum búddatrúar.
Miðtíbeska (sem nær yfir mállýskur héraðsins Ü-Tsang og borgarinnar Lasa), kamstíbeska og amdótíbeska eru oftast taldar vera mállýskur af sama máli en þær deila sama ritmáli.
Upphaf tíbesks leturs má rekja til Thonmi Sambhota um miðja 7. öld. Thonmi Sambhota, ráðherra af Songtsen Gampo (569–649), var sendur til Indlands til að læra listina að skrifa og við endurkomu hans var kynnt tíbesk skrift. Form stafanna er byggt á indísku letri á þeim tíma en það að sérstök indískt letur er innblástur í tíbeskt stafróf er umdeilt.
Tíbeskt letur er skrifað í ýmsum mismunandi útgáfum. Það algengasta í hefðbundnum búddískumtexta er kallað uchen.
Robert Wisdom
Robert Wisdom (fæddur 14. september 1953) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Supernatural, The Wire og Prison Break.
Einkalíf
Wisdom er fæddur í Washington D.C. í Bandríkjunum og er af jamaískum uppruna. Hann útskrifaðist frá Columbia-háskólanum í New York-borg.
Ferill
Wisdom kom fyrst fram í sjónvarpsþættinum The Bill. Síðan þá hefur hann komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum.
Hann hefur hann komið fram sem gestaleikari í mörgum af vinsælustu sjónvarpsþáttum nútímans: ER, Dharma & Greg, NCIS og Burn Notice.
Wisdom hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: Volcano, Face/Off, Ray og Freedom Writers.
Borís Jeltsín
Æska
Borís Jeltsín fæddist þann 1. febrúar árið 1931 í þorpinu Bútka skammt frá Sverdlovsk í Úralfjöllum. Foreldrar hans voru smábændur og Borís var eitt þriggja barna þeirra. Þegar kýr fjölskyldunnar dó árið 1935 flutti fjölskyldan til Perm þar sem faðir Borísar fékk vinnu sem byggingaverkamaður. Þau bjuggu þar í sameignarskála og urðu að sofa á gólfinu. Jeltsín ólst upp við fátæklegar aðstæður í Perm og hlaut litla en haldgóða grunnmenntun. Á unga aldri missti Jeltsín tvo fingur þegar hann reyndi að taka í sundur handsprengju sem hann hafði stolið ásamt tveimur vinum sínum.
Stjórnmálaferill í Sovétríkjunum
Jeltsín lauk námi í Úral-tækniskólanum og vann síðan sem byggingarverkfræðingur í fjórtán ár, þar til hann var beðinn um að taka sæti í héraðsstjórn Kommúnistaflokksins í Sverdlovskfylki. Jeltsín þótti dugnaðarmikill í því starfi og því bauð sovéski leiðtoginn Leoníd Brezhnev honum starf flokksritara á Sverdlovsk-svæðinu. Hann var á þessum tíma tryggur sovéska stjórnkerfinu og hreyfði ekki við mótbárum þegar hann fékk árið 1977 skipun um að láta rífa húsið þar sem Nikulás 2. keisari og fjölskylda hans höfðu verið tekin af lífi.
Frá árinu 1981 átti Jeltsín sæti í miðstjórn kommúnistaflokksins og hafði þar umsjá með stjórn byggingarmála. Á meðan Jeltsín var flokksritari í Sverdlovsk kynntist hann og vingaðist við Míkhaíl Gorbatsjov, sem varð leiðtogi Sovétríkjanna árið 1985. Gorbatsjov gerði Jeltsín að leiðtoga kommúnistaflokksins í Moskvu og veitti honum jafnframt sæti aukafulltrúa í stjórnmálanefnd flokksins. Í þessari stöðu hafði Jeltsín aðgang að æðstu valdaklíkum Sovétríkjanna og naut allra tilheyrandi fríðinda. Að eigin sögn vandi hann sig aldrei við þann lífstíl og fór á þessum tíma að efast um kommúníska stjórnarstefnu.
Sem leiðtogi kommúnistaflokksins í Moskvu ræktaði Jeltsín ímynd sína sem „maður fólksins“ með því að notast við almenningssamgöngur og fara sjálfur til að versla í matvöruverslunum. Hann gagnrýndi forvera sinn, Víktor Gríshín, fyrir óstjórn í borginni og lét árið 1986 reka meirihluta borgarráðsfulltrúa og embættismanna sem tengdust Gríshín. Jeltsín náði miklum vinsældum meðal Moskvubúa með því að gagnrýna forréttindi flokkselítunnar og lélega almenningsþjónustu og með átökum sínum gegn spillingu, áfengis- og fíkniefnaneyslu.
Í stjórn kommúnistaflokksins varð Jeltsín einn sýnilegasti stuðningsmaður umbótastefnu Gorbatsjovs (glasnost og perestrojka). Jeltsín var hins vegar enn róttækari umbótasinni en Gorbatsjov og fannst breytingarnar í frjálslyndisátt ganga bæði of skammt og of hægt. Vegna þessarar róttækni Jeltsíns komst hann upp á kant við íhaldssamari meðlimi í stjórn flokksins, sér í lagi aðstoðarritarann Jegor Lígatsjov. Á fundi stjórnmálanefndarinnar þann 21. október sauð upp úr þegar Jeltsín flutti eldræðu þar sem hann gagnrýndi Lígatsjov og bandamenn hans fyrir að standa í vegi umbótanna og beindi jafnframt gagnrýni að Gorbatsjov. Lígatsjov svaraði Jeltsín fullum hálsi og Gorbatsjov tók jafnframt afstöðu gegn Jeltsín, sem hann sakaði um að hafa sett persónulegan metnað ofar flokkshagsmunum. Jeltsín sagði í kjölfarið upp sæti sínu í stjórnmálanefndinni.
Eftir að Jeltsín hrökklaðist úr flokksforystunni hlaut hann starf í byggingarráðuneytinu og var almennt talin pólitískt dauður. Þegar fyrstu frjálsu þingkosningar Sovétríkjanna voru haldnar árið 1989 gaf Jeltsín hins vegar kost á sér til þingsætis í Moskvukjördæmi og vann sigur á móti frambjóðanda Kommúnistaflokksins með 89% atkvæða. Jeltsín varð í kjölfarið leiðtogi þingflokks stjórnarandstæðinga og myndaði bandalag við aðra umbótasinna á borð við Andrej Sakharov, Anatolíj Sobtsjak og Gavríll Popov.
Jeltsín sagði sig úr kommúnistaflokknum í júlí árið 1990 og var kjörinn forseti æðstaráðs rússneska sovétlýðveldisins í júní. Hann lýsti í kjölfarið yfir fullveldi Rússlands undan Sovétríkjunum þann 12. júní. Með upphefð Jeltsíns var verulega grafið undan valdagrundvelli Gorbatsjovs, sem hafði þá gerst forseti Sovétríkjanna.
Forseti Rússlands (1991–1999)
thumb|left|Borís Jeltsín þann 22. ágúst 1991. Eftir að rússneska sovétlýðveldið lýsti yfir fullveldi var stefnt að kosningum til nýs embætti forseta Rússlands. Stofnun embættisins var liður í samkomulagi um aukna sjálfsstjórn lýðveldanna sem enn voru hluti af Sovétríkjunum. Þegar forsetakosningarnar voru haldnar í júní 1991 vann Jeltsín afgerandi sigur og varð þannig fyrsti þjóðkjörni þjóðhöfðingi Rússlands.
Fall Sovétríkjanna
Á dögunum 19. til 21. ágúst árið 1991 reyndu harðlínumenn innan Kommúnistaflokksins að fremja valdarán gegn Gorbatsjov, sem var settur í stofufangelsi í sumarhúsi sínu á Krímskaga. Aðgerðir valdaránsmannanna voru hins vegar illa skipulagðar og ósamhæfðar. Í Moskvu fylkti Jeltsín almenningi að baki sér til að mótmæla valdaráninu. Mótmælendur fjölmenntu að Hvíta húsinu í Moskvu, þar sem rússneska þingið hafði aðsetur, og Jeltsín klifraði þar upp á skriðdreka og flutti fræga ræðu fyrir Moskvubúa. Valdamiklir herforingjar, þar á meðal Aleksandr Lebed, hetja úr stríðinu í Afganistan, lýstu yfir stuðningi við Jeltsín frekar en valdaránsmennina eða Gorbatsjov. Að lokum fór valdaránið út um þúfur en Gorbatsjov var rúinn pólitískum völdum og Jeltsín stóð eftir óskoraður sem eiginlegur leiðtogi Rússa.
Þann 8. desember 1991 fundaði Jeltsín með Leoníd Kravtsjúk, forseta Úkraínu, og Stanislav Sjúskevitsj, leiðtoga Hvíta-Rússlands, í Minsk, og gaf með þeim út yfirlýsingu um að Sovétríkin væru ekki lengur til. Þeirra í stað yrði stofnað Samveldi sjálfstæðra ríkja, sem yrði laustengt efnahagsbandalag. Á jóladag 1991 sagði Gorbatsjov svo loks formlega af sér sem leiðtogi Sovétríkjanna og sovéski fáninn var dreginn niður af húni við Kreml í síðasta sinn. Jeltsín var þaðan af forseti rússneska sambandslýðveldisins.
Efnahagsstefna
Á stjórnartíð sinni réðst Jeltsín í róttækar efnahagsumbætur sem fólu í sér stórfellda einkavæðingu, afreglun og gjaldfellingu. Þessar stefnur höfðu ekki tilætluð áhrif og stuðluðu þess í stað að útbreiddu atvinnuleysi og óstjórnlegri verðbólgu. Efnahagur Rússlands skrapp næstum saman um helming frá 1991 til 1999 en fámennur hópur olígarka komst hins vegar til áhrifa og hagnaðist á breytingunum. Jeltsín glataði vinsældum sínum þegar leið á forsetatíð hans vegna efnahagsóstjórnarinnar og margir Rússar misstu trú á frjálslynda lýðræðinu sem þeir höfðu bundið vonir við undir lok Sovéttímans.
Deilur við þingið og stjórnarkreppan 1993
Jeltsín stofnaði aldrei sérstakan stjórnmálaflokk í kringum stefnumál sín. Þetta stuðlaði að því að hann hafði ekki stuðning vísan á rússneska þinginu (dúmunni) og lenti brátt í deilum við þingmenn, sem margir höfðu áður átt aðild að kommúnistaflokknum. Upphafsár Jeltsíns á forsetastól eftir fall Sovétríkjanna einkenndust af baráttu hans til að marka skýrari skil milli verksviða framkvæmdavaldsins og löggjafarvaldsins og auka þannig eigin völd á kostnað þingsins. Jeltsín vildi halda þjóðaratkvæðagreiðslu til að færa tiltekin völd frá þingi til forseta en þingforsetinn Rúslan Khasbúlatov neitaði að fara að ósk hans. Deilur þeirra leiddu til stjórnarkreppu í september 1993 þegar Jeltsín beitti forsetatilskipun til að leysa upp þingið og boða til nýrra kosninga. Khasbúlatov og bandamenn hans töldu Jeltsín brjóta gegn stjórnarskrá landsins með þessum gerningi og hvöttu Rússa til að mótmæla forsetanum. Samkvæmt stjórnarskránni átti forsetinn að segja af sér samhliða þingrofi og varaforsetinn, sem þá var Aleksandr Rútskoj, átti að taka við forsetaembætti til bráðabirgða fram að kosningum, en Jeltsín fór ekki eftir þessu.
thumb|right|Jeltsín á góðri stundu með [[Bill Clinton Bandaríkjaforseta í Washington.]] Þingið neitaði að hætta störfum eftir að Jeltsín rauf þing með þessum hætti. Þess í stað lýsti það yfir vantrausti gegn Jeltsín og sór Rútskoj í embætti sem starfandi forseta rússneska sambandslýðveldisins en Jeltsín brást við með því að senda hermenn til að leysa upp þingið með valdi. Þetta leiddi til tíu daga átaka í Moskvu í september og október 1993. Eftir að þingið hafði verið leyst upp á þennan hátt hélt Jeltsín þjóðaratkvæðagreiðslu um stjórnarskrárbreytingar sínar í desember 1993 og voru þær naumlega samþykktar. Með stjórnarskrárbreytingunum jukust völd forsetaembættisins verulega, en stuðningsmenn Jeltsíns og umbóta hans hlutu hins vegar ekki gott gengi í þingkosningum sem haldnar voru samhliða þjóðaratkvæðagreiðslunni.
Stríðin í Téténíu
Í desember 1994 sendi Jeltsín hermenn inn í Téténíu til að endurheimta þar rússnesk yfirráð og hóf þannig fyrra Téténíustríðið, sem einnig hefur verið kallað „stríð Jeltsíns.“ Á sovéttímanum hafði Téténía verið sjálfsstjórnarsvæði innan rússneska sovétlýðveldisins, en við hrun Sovétríkjanna höfðu Téténar lýst yfir stofnun sjálfstæðs ríkis. Stjórn Jeltsíns viðurkenndi ekki sjálfstæði Téténíu og sagðist nú vilja „skakka leikinn“ vegna fjölmargra skæra og mannrána á svæðinu.
Jeltsín og stjórn hans bjuggust við því að auðvelt yrði að vinna sigur á téténsku sjálfstæðissinnunum og að sigurinn myndi vonandi auka vinsældir Jeltsíns heima fyrir. Téténar veittu hins vegar harða mótspyrnu og fylktu sér að baki téténska forsetanum Dzhokhar Dúdajev í baráttu fyrir vörn föðurlandsins. Rússneski herinn réðist inn í téténsku höfuðborgina Grozníj á gamlársdag 1994 og varpaði fjölda sprengja á hana. Eftir tveggja mánaða bardaga neyddust téténskar hersveitir til að hörfa frá Grozníj í lok febrúar 1995, en þá hafði borgin orðið fyrir verulegum skemmdum auk þess sem bæði þúsundir rússneskra hermanna og almennra téténskra borgara höfðu látið lífið.
Þrátt fyrir hernám Grozníj héldu Téténar áfram mótspyrnu gegn rússneska hernum á næstu árum. Rússar héldu áfram sprengjuherferðum gegn téténsku landsbyggðinni og drápu fjölda óbreyttra borgara. Þann 7. apríl 1995 lögðu rússneskir hermenn þorpið Samashkí í rúst og drápu um 300 manns, meðal annars með eldvörpum. Mannfallið í Téténíu og fréttir af grimmd rússneska hersins höfðu neikvæð áhrif á vinsældir Jeltsíns heima fyrir og spilltu fyrirætlunum hans um nánari sambönd við vestrænar stofnanir eins og Atlantshafsbandalagið og Evrópuráðið.
Fyrra Téténíustríðinu lauk árið 1996 þegar Aleksandr Lebed, öryggismálastjóri Jeltsíns, samdi um frið við Téténa með friðarskilmálum sem gáfu Téténíu sjálfstæði að flestu leyti nema að nafninu til.
Seinna Téténíustríðið hófst árið 1999, á síðasta ári Jeltsíns í forsetaembætti. Rússar lýstu friðarsamningana frá 1996 ógilda eftir að skæruliðasveitir undir stjórn Shamíls Basajev og Ibn al-Khattib gerðu árásir á rússneska sjálfsstjórnarlýðveldið Dagestan og komu nokkrum þorpum þar undir wahabíska stjórn. Til að réttlæta stríðið var einnig vísað til hryðjuverkaárása sem gerðar höfðu verið á íbúðablokkir í Moskvu og Volgodonsk sem Rússar sögðu téténska íslamista bera ábyrgð á. Hernaðurinn í Téténíu var enn yfirstandandi þegar Jeltsín lét af forsetaembætti í lok ársins 1999.
Forsetakosningarnar 1996
thumb|right|Jeltsín á kosningafundi árið 1996. Jeltsín bauð sig fram til endurkjörs í fyrstu forsetakosningum Rússlands frá falli Sovétríkjanna árið 1996. Helsti andstæðingur hans í kosningunum var Gennadíj Zjúganov, frambjóðandi Kommúnistaflokks rússneska sambandsríkisins, sem gagnrýndi Jeltsín án afláts fyrir hlutverk hans í hruni Sovétríkjanna og fyrir misheppnaðar efnahagsumbætur hans. Jeltsín var þegar rúinn vinsældum árið 1996 og því voru kosningarnar taldar tvísýnar og Zjúganov mældist lengi með forskot á forsetann í skoðanakönnunum. Bandaríkin og hin Vesturveldin studdu endurkjör Jeltsíns opinskátt þar sem þau vildu ekki að kommúnistar kæmust aftur til valda í Rússlandi.
Geðhjálp
Landssamtökin Geðhjálp voru stofnuð 9. október 1979 og eru hagsmunasamtök þeirra sem þurfa aðstoð vegna geðrænna vandamála, aðstandenda þeirra og annarra er láta sig geðheilbrigðismál varða.
Borís Jeltsín
Forsetakosningarnar 1996
Þrátt fyrir óvinsældir Jeltsíns bætti hann stöðu sína gagnvart Zjúganov nokkuð í aðdraganda kosninganna. Í kosningunum þann 16. júní 1996 fékk Jeltsín 35% atkvæða en Zjúganov 32%. Þar sem enginn hlaut meirihluta atkvæða varð að kalla til annarrar kosningaumferðar í fyrsta og eina skipti í sögu Rússlands. Í seinni kosningaumferðinni þann 3. júlí sigraði Jeltsín Zjúganov með um þrettán prósenta mun. Jeltsín naut aðstoðar bandarískra kosningaráðgjafa úr kosningateymi Bills Clinton Bandaríkjaforseta í baráttu sinni fyrir endurkjöri. Þeir beindu athygli kjósenda frá Jeltsín sjálfum og lögðu áherslu á að hann væri sá eini sem gæti komið í veg fyrir afturhvarf til kommúnisma.
Deilt hefur verið um hvort Jeltsín hafi haft rangt við í forsetakosningunum. Árið 2012 sagði Dmítríj Medvedev, þáverandi forseti Rússlands, á fundi með fulltrúum rússnesku stjórnarandstöðunnar, um kosningarnar 1996: „Það leikur varla nokkur vafi á því hver vann kosningarnar. Það var ekki Borís Níkolajevítsj Jeltsín.“
Geðhjálp
Stjórn
Héðinn Unnsteinsson, formaður
Borís Jeltsín
Upphefð Pútíns og afsögn Jeltsíns
Jeltsín var orðinn afar óvinsæll stjórnandi á síðustu árum sínum í embætti. Rússar kenndu honum um spillingu, slæmt efnahagsástand og áframhaldandi ófrið í Téténíu, auk þess sem almenn tilfinning var um að Rússland hefði glatað stórveldisstöðu sinni á alþjóðasenunni með falli Sovétríkjanna. Árið 1998 reið efnahagskreppa yfir Rússland sem leiddi til greiðslufalls á ríkisskuldum landsins og olli verulegum hræringum á alþjóðamörkuðum.
Douglas MacArthur
Douglas MacArthur (26. janúar 1880 – 5. apríl 1964) var bandarískur fimmstjörnuhershöfðingi og marskálkur Filippseyjahersins. Hann var herráðsformaður Bandaríkjahers á fjórða áratugnum og lék lykilhlutverk á Kyrrahafsvígstöðvunum í seinni heimsstyrjöldinni. Hann var sæmdur heiðursorðu (Medal of Honor) fyrir þjónustu sína í Filippseyjaherförinni, og urðu þeir faðir hans, Arthur MacArthur yngri, þá fyrstu feðgarnir sem báðir höfðu verið sæmdir orðunni.
Borís Jeltsín
Upphefð Pútíns og afsögn Jeltsíns
Þar sem útséð þótti að Jeltsín myndi ekki gegna þriðja kjörtímabili sem forseti fóru bandamenn hans að svipast eftir sigurvænlegum frambjóðanda sem gæti tekið við af honum og hlíft valdaklíkunni við spillingarákærum. Sagt er að ólígarkinn Borís Berezovskíj hafi fyrstur stungið upp á Vladímír Pútín, sem þá var forstjóri leyniþjónustunnar FSB, sem rétta manninum í starfið.
Douglas MacArthur
Æviágrip
MacArthur fæddist inn í herfjölskyldu í bandaríska vestrinu og útskrifaðist með sóma úr hernaðarskóla Vestur-Texas og úr bandaríska hernaðarháskólanum West Point árið 1903, með hæstu einkunn í sínum bekk. Þegar Bandaríkin hertóku Veracruz árið 1914 fór MacArthur fyrir könnunarleiðangri og fékk fyrir það tilnefningu til heiðursorðunnar. Árið 1917 var hann hækkaður úr majórstign í ofurstatign og varð yfirforingi 42. fótgöngudeildarinnar. Í bardögum á vesturvígstöðvunum í fyrri heimsstyrjöldinni var hann gerður fylkishershöfðingi og aftur tilnefndur til heiðursorðunnar.
Frá 1919 til 1922 var MacArthur yfirmaður í bandaríska hernaðarháskólanum West Point, þar sem hann fór fyrir fjölda umbóta. Næsta verkefni hans var á Filippseyjum, þar sem hann tók árið 1924 þátt í því að kveða niður uppreisn filippeyskra herskáta. Árið 1925 varð MacArthur yngsti majór-hershöfðingi Bandaríkjahersins. Hann var árið 1928 forseti bandarísku Ólympíunefndarinnar á Sumarólympíuleikunum í Amsterdam. Árið 1930 varð hann herráðsformaður Bandaríkjahers og gegndi þeirri stöðu til 1937, en þá dró hann sig úr hernum og varð hernaðarráðgjafi ríkisstjórnar Filippseyja.
Borís Jeltsín
Dauði
Borís Jeltsín lést úr hjartaslagi á sjúkrahúsi í Moskvu þann 23. apríl 2007, þá 76 ára gamall. Vladímír Pútín lýsti yfir þjóðarsorg á útfarardegi Jeltsíns tveimur dögum síðar.
Geðhjálp
Stjórn
Sigríður Gísladóttir, varaformaður
Douglas MacArthur
Æviágrip
MacArthur var kallaður til herstarfa á ný árið 1941 og gerður foringi austurlandahers Bandaríkjanna í stríðinu við japanska keisaradæmið. Í fyrstu var stríðið reiðarslag fyrir Bandaríkjamenn: Herflugvélum landsins var gereytt þann 8. desember 1941 og Japanir gerðu í kjölfarið innrás í Filippseyjar. Herlið MacArthur neyddust fljótt til að hörfa til Bataan, þar sem þau þraukuðu fram í maí 1942. Í mars 1942 tókst MacArthur og fjölskyldu hans að flýja til Ástralíu, þar sem MacArthur varð yfirherforingi Suðvestur-Kyrrahafsvígstöðvanna. Þegar MacArthur kom til Ástralíu hélt hann fræga ræðu fyrir Filippseyinga og lofaði þeim: „Ég mun snúa aftur.“ Honum tókst að uppfylla það loforð eftir tveggja ára átök á Kyrrahafi. MacArthur var sæmdur heiðursorðunni fyrir vörn sína á Filippseyjum. Hann samþykkti uppgjöf Japans þann 2. september 1945 um borð í herskipinu USS Missouri í Tókýóflóa og fór fyrir hernámi Bandaríkjamanna í Japan frá 1945 til 1951. Á þeim tíma réð hann í reynd yfir Japan og stóð fyrir stórtækum efnahags-, stjórnmála- og samfélagsbreytingum.
Borís Jeltsín
Áfengisvandi Jeltsíns
Jeltsín var alræmdur fyrir óhóflegan drykkjuskap og fyrir að birtast oft ölvaður við opinberar athafnir. Í endurminningum sínum frá árinu 1997 minntist lífvörður Jeltsíns, Aleksandr Korzhakov, þess meðal annars að Jeltsín hefði drukkið sig fullan í heimsókn hjá Bill Clinton Bandaríkjaforseta í Washington í september 1994. Ómögulegt hafi verið að halda víni frá Jeltsín þrátt fyrir að hann ætti við alvarlega hjartagalla að stríða. Á leiðinni heim til Rússlands var áætlað að Jeltsín hefði viðkomu á Írlandi til að funda með Albert Reynolds forsætisráðherra. Í fluginu olli ofdrykkjan því hins vegar að Jeltsín féll í dá vegna hjartaslags. Því varð Reynolds að bíða í fjörutíu mínútur á meðan flugvél Jeltsíns hringsólaði yfir Shannon-flugvelli svo hægt væri að gefa Jeltsín lyf og öndunarhjálp. Þegar Jeltsín náði meðvitund krafðist hann þess að fá samt að hitta Reynolds en fylgdarlið hans neitaði að hleypa honum úr vélinni og sendi hans í stað aðstoðarforsætisráðherrann Oleg Soskovets.
Douglas MacArthur
Æviágrip
MacArthur stýrði her Sameinuðu þjóðanna í Kóreustríðinu, sem braust út árið 1950. Í Kóreustríðinu lenti MacArthur í ágreiningi við Harry S. Truman Bandaríkjaforseta. MacArthur talaði máli Repúblikana, sem vildu reka stríðið af meiri hörku og gáfu skyn að stjórn Trumans hefði sofnað á verðinum með því að leyfa kommúnistum að komast til valda í Kína við lok kínversku borgarastyrjaldarinnar. Eftir að kommúnistastjórn Kína greip inn í styrjöldina vildi MacArthur þiggja hernaðaraðstoð kínverskra þjóðernissinna og gera kjarnorkuárásir á vígi kínverskra kommúnista meðfram landamærum Mansjúríu. Truman óttaðist að með slíkum aðgerðum myndi ný heimsstyrjöld brjótast út og því heimilaði hann þær ekki. Þegar MacArthur fór að gagnrýna Truman opinberlega endaði Truman á því að reka MacArthur fyrir óhlýðni og fyrir að sýna forsetaembættinu vanvirðingu.
Borís Jeltsín
Áfengisvandi Jeltsíns
Bill Clinton sagði síðar frá því að þegar Jeltsín kom í opinbera heimsókn til Bandaríkjanna árið 1995 hafi leyniþjónustumenn komið að Jeltsín blindfullum og á nærbuxunum fyrir utan bústað sinn í Hvíta húsinu, þar sem hann var að reyna að ná leigubíl svo hann gæti fengið sér pizzu.
Douglas MacArthur
Æviágrip
MacArthur varð seinna forstjóri ritvélaframleiðslunnar Remington Rand.
Geðhjálp
Stjórn
Ágústa Karla Ísleifsdóttir
Einar Kvaran
Einar Þór Jónsson
Halldór Auðar Svansson
Ragnheiður Ösp Sigurðardóttir
Vatnsmýri
thumbnail|Vatnsmýri Vatnsmýri er svæði í Reykjavík, sem er fyrir austan Melana og Grímsstaðaholt, sunnan Tjörnina, vestan Öskjuhlíðar og norðan Nauthólsvíkur. Sjálf mýrin er að miklu leyti horfin undir Reykjavíkurflugvöll og aðra byggð, en þó er enn töluvert eftir af henni. Töluverður fjöldi fugla verpir þar, og er varplandið friðað á þeim tímum ársins sem varp stendur yfir. Vatnið í Tjörninni er að miklu leyti komið úr Vatnsmýrinni. Upp úr Síðari heimsstyrjöld var tívolí vestast í henni. Í og við Vatnsmýrina eru Norræna húsið, höfuðstöðvar Íslenskrar erfðagreiningar og Háskóli Íslands.
Geðhjálp
Stjórn
Silja Björk Björnsdóttir
Vatnsmýri
Til þess að skapa samkeppni um hönnun á skipulagi svæðisins efndi Reykjavíkurborg til verðlaunasamkeppni og opnað vefsíðuna Vatnsmyri.is árið 2005 til þess að auglýsa hana. Háskólinn í Reykjavík fékk úthlutað landi nálægt Nauthólsvík og opnaði þar 23.000 fermetra skólahús árið 2010. Árið 2017 hófst bygging nýs íbúðahverfis að Hlíðarenda við Öskjuhlíð, árið 2018 voru nýjar stúdentaíbúðir reistar við Nauthólsveg og árið 2019 fékk Vatnsmýrarsvæðið úthlutað póstnúmerinu 102. Hverfið markast af Suðurgötu í norðvestri, Miklubraut í norðri, Bústaðavegi í norðaustri og línu sem liggur þvert yfir Öskjuhlíð í austri. Nýtt hverfi nær því yfir svæði Háskóla Íslands austan við Suðurgötu, Skerjafjörðinn (sem áður voru í 101), Hlíðarenda og Nauthólsvík (sem áður voru í 105), en ekki yfir Fossvogskirkjugarð og Suðurhlíðar austan megin í Öskjuhlíð.
Framtíðaráform
Ef flugvöllurinn verður lagður niður eða fluttur, mun mikið byggingarland losna þar sem hann er núna. Áætlanir um skipulag svæðisins eru ekki tilbúnar, en almennt er búist við því að nýtt íbúðahverfi verði byggt á svæðinu.
Geðhjálp
Stjórn
Kristinn Tryggvi Gunnarsson
Sveinn Rúnar Hauksson
SI mælieiningar
SI mælieiningar eru þær mælieiningar sem skilgreindar eru í SI kerfinu.
Allar aðrar mælieiningar má reikna út frá þessum mælieiningum og eru þær þá SI ættaðar mælieiningar.
Vegalengd
Grunnmælieiningin er metri og er notuð til að mæla vegalengdir. Metrakerfið var ákvarðað upphaflega þann 26. mars árið 1791 í Frakklandi og átti einn metri að vera 1/10.000.000 (einn tíumilljónasti) af vegalengdinni frá landfræðilega norðurpólnum, í gegnum París, og að miðbaug. Vegna betri aðferða til útreikninga, þá vitum við núna að þessi vegalengd er í raun og veru 10.001.957 metrar. Árið 1983 var metrinn skilgreindur upp á nýtt, og nú er 1 m sú vegalengd sem ljósið fer í lofttæmi á 1/299.792.458 hlutum úr sekúndu.
Massi
Grunnmælieiningin til að mæla massa er ekki gramm eins og mætti kannski búast við, heldur kílógramm. Strangt til tekið er kílógramm ekki mælieining fyrir þyngd heldur skal einungis tala um massa í kílógrömmum. Þyngd er kraftur og er mæld með mælieiningunni newton (N) eins og aðrir kraftar. Þyngd ákveðins hlutar er mismunandi eftir því hvar í þyngdarsviði hann er staddur. Staðalkílógrammið er lóð úr blöndu af iridíum og platínu, sem geymt er í Sevres í Frakklandi.
Tímamæling
Grunnmælieiningin er sekúnda og er notuð til að mæla tíma. Frá 1967 hefur grunndvallareining tímans verið 1 atómsekúnda, sem miðast við 9 192 631 770 sveiflutíma raföldu frá loftkenndu sesíumi (133Cs). Þegar mældur er styttri tími en ein sekúnda er tugakerfið notað á hefðbundinn hátt (1/10, 1/100, 1/1000 úr sekúndu o.s.frv.) Af sögulegum ástæðum er hins vegar notast við tylftir við að mæla tíma allt upp í einn sólarhring, þannig er 1 mínúta 5x12=60 sekúndur, o.s.frv. en þær mælieiningar eru ekki hluti af SI-kerfinu.
Rafstraumur
Grunnmælieiningin er amper. Formúlutáknið er I og tákn mælieiningarinnar A eða amp.
Hitastigsmæling
Grunnmælieiningin er kelvín og er notuð til að mæla hitastig. Algengt er að rugla saman hitastigi og varma, en varmi er orka og mælist í júlum.
Efnismagn
Grunnmælieiningin er mól og er notuð til að mæla magn tiltekins efnis.
Ljósstyrkur
Grunnmælieiningin er kandela og er notuð til að mæla ljósstyrk í ákveðna átt.
Sistema Internacional SI-Einheitensystem Unidades básicas del SI SI alapegység SI enhetene SI base unit Osnovne enote SI & & &
Sint-Truiden
thumb|right|Sint-Truiden Sint-Truiden (franska: Saint-Trond) er borg í Belgíu og fjórða stærsta borgin í héraðinu Limburg. Íbúar er 38.828 (2008). Borgin stendur við ána Cicindria.
Ferming
Ferming er ungmennavígsla þar sem ungmenni eru vígð inn í samfélag fullorðinna og er oftast framkvæmd um kynþroskaaldur. Félagshópar, fjölskyldur og þjóðfélög aðgreina stöðu og hlutverk einstaklinga á margvíslegan hátt með siðum og venjum til þess að tryggja félagslega reglu og samhæfða verkaskiptingu.
Ungmennavígslan tengist kynþroskatímabilinu og táknar það að einstaklingurinn er ekki lengur barn heldur ungmenni sem mætir í alvöru viðfangsefnum hinna fullorðnu og öðlast bæði réttindi og skyldur. Í mörgum samfélögum eru það talin mikil tímamót þegar unglingur er tekinn í tölu fullorðinna. Þá verður hann fullgildur meðlimur viðkomandi samfélags. Slíkt er gert á táknrænan hátt í athöfn sem meðal annars er kölluð manndómsvígsla. Fermingar geta verið trúarlegar og veraldlegar (borgaralegar). Margir foreldrar leggja mikið upp úr því að halda veglegar fjölskylduhátíðir í tilefni fermingar. Unglingnum eru gefnar gjafir við það tilefni.
Fermingarsiðir á Íslandi
thumb|Búðakirkja
Íslenska þjóðkirkjan
Á Íslandi hefur tíðkast að fermast í kirkju þar sem meirihluti íbúa er lútherskrar trúar. Ferming þýðir staðfesting (latína confirmare), staðfesting á trúnni. Fermingarbarnið staðfestir að það vilji tilheyra Jesú Kristi og fylgja því sem hann boðaði. Fermingarbarnið fer með trúarjátninguna, vinnur fermingarheit og þiggur fyrirbæn og blessun. Ferming fer fram á aldrinum 10-15 ára, en þó algengast að börn séu á fjórtánda ári.
Prestar framkvæma fermingu við messu. Til þess að öðlast rétt til að mega fermast stundar fermingarbarnið sérstakt nám í kristnum fræðum hjá presti sínum eða fermingarfræðara, sem kallast fermingarfræðsla. Heimild er fyrir því að barn megi vera til altaris með foreldrum sínum frá unga aldri, en meginreglan er þó sú að við ferminguna eða á meðan fermingarfræðslan stendur yfir, neyti barn í fyrsta sinn kvöldmáltíðarsakramentisins.
Ásatrú
thumb|Óðinn og Gunnlöð Á vegum Ásatrúarfélagsins er haldin Siðfestuathöfn eða Siðmál sem fer fram með hefðbundnu blóti en að undangenginni fræðslu hjá goðum þar sem farið er yfir megininntak heiðins siðar. Er það fyrir ungmenni sem og fullorðna sem vilja dýpka skilning sinn á heiðnum sið. Er farið yfir megininntakið sem er ábyrgð einstaklingsins á sjálfum sér, heiðarleiki, umburðarlyndi gagnvart trú og lífsskoðunum annarra og virðing fyrir náttúrunni og öllu lífi. Undirbúningi lýkur með því að ungmennið eða hinn fullorðni les og hugleiðir sérstaklega Hávamál.
Siðmennt
Félagið Siðmenntar hefur frá árinu 1989 boðið upp á borgaralega fermingu sem tengist ekki trúarbrögðum en er öllum opin. Megintilgangur borgararlegrar fermingar er að efla heilbrigði og farsæl viðhorf unglinga til lífsins sem og að kenna þeim að bera virðingu fyrir manninum, menningu hans og umhverfi.
Nemendur kynnast mikilvægi gagnrýninnar hugsunar, hvernig tilfinningar hafa áhrif á líf þeirra og annarra og ábyrgð þeirra á sínu eigin lífi, hvort sem það tengist hinu líkamlega eða andlega. Samskipti manna á milli eru skoðuð og mikilvægi þess að standa við orð sín. Brýnt er fyrir þeim að þekkja vel réttindi sín og skyldur. Enn fremur að þekkja og virða ólík trúarbrögð og veraldlegar lífsskoðanir því einungis með upplýstum hug sé hægt að skilja hugsanir og gerðir fólks.
Ekki er nauðsynlegt að vera skráður í Siðmennt og raunar er 16 ára aldurstakmark til slíkrar skráningar. Foreldrar fermingarbarns þurfa heldur ekki að vera meðlimir Siðmenntar. Öllum er frjálst að fermast borgaralega, hvort sem fólk er skráð í trúfélög eður ei.
Zion
Zion á Íslandi blessar sveina í samkunduhúsi í borginni eftri 13. afmælisdag þeirra. Sveinarnir hafa þá fengið uppfræðslu í lögmálinu og er falið að lesa uppúr því við guðsþjónustu. Verður sveinninn við ferminguna sonur lögmálsins eða Bar Mitzvah. thumb|Buddha
Búddadómur
Ekki þarf að staðfesta trúna með fermingu eða annarri manndómsvígslu við búddhadóm, en á Íslandi er algengt að unglingar vilji vera eins og flestir íslenskir unglingar og fermast.
Íslam
Í Islam eru engar ungdómsvígslur en farið er að gera sömu kröfur til unglinga og hinna fullorðnu varðandi, trúarlegar skyldur.
Hindúatrú
Manndómsvígsla er haldin fyrir barn á aldrinum 8 - 12 ára meðal Hindúa. Þá telst barnið orðið nógu gamalt til að læra meira um trúna. Kallast þetta hinn heilagi þráður og er yfirleitt haldin fyrir drengi en stundum stúlkur. Fer athöfnin fram á heimili barnsins.
Svartaskur
Svartaskur (fræðiheiti: Fraxinus nigra) er tegund af aski sem vex í stórum hluta Kanada og Norðaustur- Bandaríkjunum, frá vesturhluta Nýfundnalands vestur til Suðaustur- Manitoba, og suður til Illinois og Norður- Virginíu. Var áður algengur en hefur á síðari árum fækkað mjög vegna sníkjudýrsins Agrilus planipennis.
Lýsing
Svartaskur er meðalstórt tré, 15 til 20 m hátt með um 60 cm stofnþvermál, eða einstaka sinnum allt að 160 cm í þvermál. Börkurinn er grár, þykkur og svampkenndur, jafnvel á ungum trjám, og verður hreistraður og sprunginn með aldri. Vetrarbrum eru dökkbrún til svört, með mjúkri áferð. Blöðin eru gagnstæð og samsett með 7–13 (oftast 9) smáblöðum. Hvert blað er 20-45 cm langt, smáblöðin eru 7-16 cm löng og 2,5–5 cm breið, með fíntenntum jaðri. Smáblöðin eru stilklaus. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Fræin eru 2,5-4,5 cm löng með væng.
Vistfræði og verndunarstaða
Svartaskur kemur oft fyrir í mýrum, ósjaldan með hinum náskylda kvekaraaski (Fraxinus pennsylvanica). Haustliturinn er gulur. Svartaskur er ein af fyrstu tegundunum til að fella lauf að hausti í heimkynnum sínum. Hann er einnig mjög skyldur grænaski, Fraxinus mandschurica, og blandast honum auðveldlega. Eru jafnvel efasemdir um að þeir séu í raun aðskildar tegundir.
Svartaskur er fæða ýmissa fiðrildategunda (Lepidoptera).
Sýslur í Tennessee
Sýslur í Tennessee eru 95 talsins.
Svartaskur
Vistfræði og verndunarstaða
Hann var eitt sinn talinn algengur og engar áhyggjur hafðar af verndun hans, en það var fyrir komu Agrilus planipennis, sem fannst fyrst í Norður Ameríku 2002. Hins vegar hefur þessi plága breiðst út um útbreiðslusvæði hans og innan fárra ára mun hann verða nær horfinn. Svipuð örlög bíða kvekaraasksins. Umboðsmaður "U.S. Forest Service" áætlaði 2014 að "níutíu og níu prósent asktrjáa í Norður Ameríku munu líklega deyja." Bláaskur og hvítaskur (Fraxinus americana) eru aðeins lítið eitt minna móttækilegir.
Nytjar
Indíánar í norðaustanverðri N-Ameríku nota við hans í körfur og álíka. Hann er einnig vinsæll til að gera úr rafmagnsgítara og bassa vegna góðs hljómburðar.
Gerð körfurenninga
Svartaskur er nokkuð sérstakur meðal trjáa í Norður-Ameríku fyrir að vera án trefja sem tengja saman árhringina. Þetta kemur sér vel fyrir körfugerðarfólk. Ef barið er á timbrið með hamri kremst vorvöxturinn og dökkt sumarvaxtarlagið losnar frá í löngum renningum. Renningarnir eru jafnaðir og snyrtir og notaðir í körfugerð. Indíánar í skógum Norðaustur-Ameríku gerðu einnig körfur úr berkinum, sem venjan var að nota í berjatínslu.
Á Íslandi
Þessi tegund hefur lítið eitt verið reynd hérlendis og kelur lítið.
Silja Aðalsteinsdóttir
Silja Aðalsteinsdóttir (f. 3. október 1943) er íslenskur bókmenntafræðingur, rithöfundur, ritstjóri og þýðandi.
Silja lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1963, BA-prófi í íslensku og ensku frá Háskóla Íslands árið 1968 og kandídatsprófi í íslenskum bókmenntum frá Háskóla Íslands árið 1974.
Silja er höfundur fjölda bóka, meðal annars ævisagna og bóka um íslenskar bókmenntir. Meðal bóka hennar eru námsbækurnar Bók af bók sem er sýnisbók íslenskra bókmennta frá siðaskiptum til 1918, ætluð til kennslu í framhaldsskólum og bókin Orð af orði, sem er bókmenntasaga og sýnisbók bókmennta fram til siðaskipta. Silja var um langt skeið ritstjóri Tímarits Máls og menningar, var ritstjóri Þjóðviljans um skeið og hafði umsjón með menningarefni í DV frá 1996-2003.
Silja hlaut Íslensku bókmanntaverðlaunin árið 1995 fyrir bókina Skáldið sem sólin kyssti, ævisögu Guðmundar Böðvarssonar og Íslensku þýðingarverðlaunin fyrir þýðingu sína á Wuthering Heights eftir Emily Brontë árið 2006. Hún hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2015 fyrir framlag sitt til íslenskra bókmennta.
Eiginmaður Silju var Gunnar Karlsson (1939-2019) prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands og áttu þau tvær dætur.
Vilbrandur
Vilbrandur er íslenskt karlmannsnafn.
Deilikorn
Deilikorn aðgreina litninga við kjarnaskiptingu og er aðeins að finna í dýrafrumum. Þau eru sívalningar af svokallaðri 9+0 gerð. Í öllum dýrafrumum og flestum frumverum eru tvö deilikorn, hornétt hvort á annað við geislaskautið.
Kolbeinshaus
Kolbeinshaus var klettur við mynni Reykjavíkurhafnar, fyrir norðan hornið á Ingólfsstræti og Skúlagötu. Hann hvarf undir landfyllingu þegar Sæbraut var lögð.
Hallgerður
Hallgerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Una
Una er íslenskt kvenmannsnafn.
Ashoka mikli
thumb|right|Lágmynd frá 1. öld f.o.t. til 1. aldar e.o.t. sem sýnir Ashoka í vagni. Ashoka mikli (brahmi: 𑀅𑀲𑁄𑀓, Aśoka; 304 f.Kr.–232 f.Kr.) var indverskur keisari Maurya-veldisins sem réði yfir næstum öllu Indlandi frá 269 til 232 f.o.t. Hann var barnabarn stofnanda keisaradæmisins, Chandragupta Maurya. Ashoka breiddi út búddisma og undir hans stjórn stækkaði ríkið mikið og náði frá Afganistan í vestri að Bangladess í austri. Hann ríkti yfir stærstum hluta Indlandsskaga nema hluta Tamil Nadu, Karnataka og Kerala. Höfuðborg ríkis hans var borgin Pataliputra (í Magadha, nú Patna).
Stírur
Stírur kallast storknuð tár í augnkrókum. Vanalega myndast stírur ekki í vöku, heldur meðan viðkomandi sefur. Þegar svo er komið er talað um að sá sé með „stírur í augunum“ og nær þeim úr með því að núa stírunum úr augunum. Athugið að sögnin „að stíra“ er eiginlega aðeins notuð í orðasambandinu „einhvern stírir í augun“ sem merkir að einhver verður þreyttur í augunum. Stírur er nefnilega einnig haft um þreytu í augum, sbr. lýsingarorðið stírueygður.
Ashoka mikli
Ashoka herjaði á ríkið Kalinga (nú Odisha) og lagði það undir sig árið 260 f.o.t. Samkvæmt tilskipunum hans snerist hann til búddisma eftir að hafa horft upp á mannfallið í Kalingastríðinu sem var sagt hafa leitt til dauða 100.000 manna og hrakninga annarra 150.000. Hann er þekktastur fyrir súlur Ashoka víðs vegar um Indland þar sem tilskipanir hans eru áletraðar, fyrir að senda búddamunka til Srí Lanka og Mið-Asíu og fyrir að reisa minnismerki á stöðum sem tengjast ævi Gautama Buddha.
Stírur
Um orðið
Ekki er vitað um að þetta orð sé notað í eignarfalli.
Flipaklukka
Flipaklukka (fræðiheiti: Campanula excisa) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suðurhluta Alpanna.
Stírur
Orðsifjar
Orðið „stírur“ er samstofna nýnorska orðinu stira, miðsænska orðinu stira (sem merkir að „stara“), austur-frísneska orðinu stīren (að „stífna“ eða að „stara“), nýháþýska orðinu stieren (að „stara“). Bera má saman við austur-frísneska orðið stīr („stífur“), nýháþýska orðið stier („stífur“, „stafandi“). Sagnorðið að stíra er líklega dregið af lýsingarorðinu *stīra-, *stĭra- (samanber íslenska orðið stira sem merkir að „stara“).
Ashoka mikli
Fyrir utan tilskipanirnar byggist þekking okkar á ævi Ashoka á heimildum sem eru mörgum öldum yngri, eins og Ashokavadana frá 2. öld og Mahavamsa frá Srí Lanka. Merki Indlands er súluhöfuð Ashoka sem sýnir fjögur asíuljón. Nafnið Aśoka merkir á sanskrít „án sorgar“ eða „án sársauka“. Í tilskipunum hans er hann nefndur Devānāmpriya („elskaður af guðunum“) og Priyadarśin („sá sem lítur alla með kærleika“). Asókatré (Saraca indica) er kennt við hann og kemur fyrir í Ashokavadana.
Stírur
Orðsifjar
Einnig tengt litháíska orðinu stỹros ãkys („stýrð augu“), stìrsti (að „stífna“), latneska orðinu stīria („dropi sem hefur frosið“, „klaki“, „grýlukerti“), gríska orðinu stílē („dropi“) sem er af rótinni *stā-, *stĭ- (að „vera stífur“, að „þrengjast saman“) með l-viðskeyti. Berist saman við orðið steinn, stía, stím og mögulega stíll.
Melanotaenia manibuii
Melanotaenia manibuii er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu.
Bifhár
Bifhár (bifþræðir eða sóphár) (fræðiheiti Cilium) eru frymisþræðir margra frumna sem þær nota til hreyfinga. Bifhár er til dæmis að finna innan á öndunarrásum í lungum manna og fleiri landhryggdýra og eru frumurnar þaktar bifhárum sem sópa slími og aðskotaefnum í átt út úr líkamanum.
Klingon
Klingonar er tilbúinn þjóðflokkur stríðsmanna sem búinn var til fyrir Star Trek heiminn. Þeir komu margoft fram sem illmenni í upprunalegu Star Trek þáttaröðinni (Star Trek: The Original Series) og öllum fimm ótengdu framhaldsþáttaröðunum auk sjö kvikmynda.
Einn þeirra þátta sem búinn var til fyrir nýju Klingonana var Klingonska.
Frumuhimna
Frumuhimna er næfurþunn himna sem umlykur allar frumur og einstök frumulíffæri. Hún sér um að rétt magn sé af réttum efnum í frumunni. Hún dælir inn í frumuna efnum sem hún þarfnast og sleppir þeim sem hún þarfnast ekki. Frumuhimnan er að mestu búin til úr fosfólípíðsameindum.
Vatnslausn
thumb|Natríum [[Jón (efnafræði)|jón í vatnslausn.]] Vatnslausn er vökvi þar sem eitthvað efni er leyst upp í vatni. Vatn á mjög auðvelt með að leysa upp ýmis efni og er mjög algengt, því eru vatnslausnir algengustu lausnirnar sem fyrirfinnast í náttúrunni og þær sem eru mest notaðar í efnafræði.
Vatnssækin efni (eins og salt) eiga mjög auðvelt með að leysast upp í vatni, en vatnsfælin efni (eins og fita) síður.
Garpar
Garpar (fræðiheiti: Rhinopomastus) er ættkvísl hlakkfugla.
Hallgunnur
Hallgunnur er íslenskt kvenmannsnafn.
Skúli Gautason
Skúli fæddist í Reykjavík og ólst upp í Vesturbænum. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1979, nam tölvustjórn og forritun hjá IBM í Reykjavík 1981.
Hann útskrifaðist úr Leiklistarskóla Íslands árið 1986 og réðist strax þá um haustið til starfa við Leikfélag Akureyrar. Hann hefur leikstýrt fjölda leiksýninga hjá áhugaleikfélögum um land allt og tveim sýningum við Leikfélag Akureyrar. Skúli hefur starfað sem menningar- og viðburðastjóri, m.a. hjá Reykjavíkurborg og Akureyrarbæ. Hann starfrækir menningarhús í hlöðunni sinni að Litla-Garði á Akureyri. Skúli hefur samið tónlist við leiksýningar og kvikmyndir
Skúli stundaði söngnám hjá Guðmundi Jónssyni og Alinu Dubik og hefur sungið í Háskólakórnum, Fílharmóníu og Hymnodíu.
Hann tók þátt í því að stofna Bifhjólasamtök lýðveldisins, Snigla árið 1984 og stofnaði hljómsveitina Sniglabandið ári síðar. Með Sniglabandinu hefur hann m.a. leikið í vinsælum útvarpsþáttum á Rás 2.
Skúli nam menningarstjórnun við háskólann á Bifröst og lauk MA-gráðu 2014. Hann hefur starfað við menningarstjónun frá árinu 2007, var m.a. viðburðastjóri á Höfuðborgarstofu og stýrði þar helstu viðburðum Reykjavíkurborgar s.s. Menningarnótt, Vetrarhátíð og Hátíð hafsins 2007-11. Hann fluttist norður og tók við starfi menningarfulltrúa í Hörgársveit og stýrði bæjarhátíðinni Ein með öllu 2011. Hann stjórnaði Miðaldadögum á Gásum um nokkurra ára skeið. Skúli starfaði sem framkvæmdastjóri fasteignafélagsins Hjalteyrar ehf frá 2011-14, var framkvæmdastjóri Akureyrarstofu 2014-15. Hann starfaði sem sölu- og viðburðastjóri hjá Ambassador ehf 2016 og tók við starfi menningarfulltrúa Vestfjarða í nóvember 2016.
Skúli hefur annars komið víða við, stundað sjómennsku, byggingarvinnu, verslunarstörf, leiðsögn og þjónusta við ferðamenn, ljósahönnun, hljóðblöndun og margt fleira.
Útigönguhöfði
thumb|Útigönguhöfði úr Básum. thumb Útigönguhöfði er fjall ofan við Bása í Goðalandi. Fjallið er 805 metra hátt og liggja gönguslóðar austan og vestan megin við það. Stígar liggja norður á Fimmvörðuháls og suður í Bása og Þórsmörk þar sem er ferðamannaaðstaða.
Í fjallinu hefur fundist birki í 660-680 metrum.
Vilgeir
Vilgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Pepsideildin
Pepsideildin er efsta deild bæði í karla- og kvennaflokki í knattspyrnu á Íslandi. Deildirnar eru nefndar eftir aðalsyrktaraðila þeirra, Pepsí.
Undína (mannsnafn)
Undína er íslenskt kvenmannsnafn.
Golgiflétta
Golgiflétta eða frymisflétta er frumulíffæri sem er eins konar vinnslu-, pökkunar- og dreifingarstöð fyrir prótín og fitu. Hún breytir sameindum þessara efna á ýmsan hátt í belgjum fléttunnar og pakkar þeim inn í litlar blöðrur til flutninga (það ferli kallast burður).
Hólmarnir
Hólmarnir eru sker í sjónum norðan og vestan við Örfirisey í Reykjavík, eða miðja vegu milli hafnarinnar og Akureyjar.
Í Hólmunum eru taldir liggja reykirnir sem Reykjavík er nefnd eftir, en vegna reks á plötumótum Evrasíu og Ameríku landflekanna eru þeir nú horfnir að mestu undir sjávarborð.
Skarfaklettur
Skarfaklettur var sker á Viðeyjarsundi í Reykjavík, um 400 metra norðvestan við Köllunarklett. Vegna landfyllinga við Sundahöfn er kletturinn núna landfastur og er nálægt Skarfagarði.
Melanotaenia naramasae
Melanotaenia naramasae er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu.
Humlusveifa
Humlusveifa (fræðiheiti: Eristalis intricaria ) er evrasísk     flugutegund sem finnst víða á Íslandi. Lirfurnar nærast á rotnandi plöntuleifum í vatni eða leðju. Fullvaxnar flugurnar eru sviplíkar og humlur og nærast á blómasafa.
Ketuviðir
Keteleeria er ættkvísl af sígrænum barrtrjám ættuð frá suðaustur Asíu. Hún er með þrjár til fimm tegundir.
World Checklist sem er haldið við af Kew Botanical Garden viðurkennir eftirfarandi:
Síðara Slésvíkurstríðið
thumb|right|[[Orrustan við Dybbøl eftir Jørgen Valentin Sonne frá 1871.]] Síðara Slésvíkurstríðið hófst 1. febrúar 1864 þegar þýskir hermenn héldu yfir landamærin inn í Slésvík, en endaði með Vínarsamningnum 30. október 1864 þar sem þýsk yfirráð yfir Slésvík, Holtsetalandi og Lauenburg voru viðurkennd. Meginorusta þessa stríðs var Orrustan við Dybbøl. 400px|thumb|vinstri|Kort yfir hernaðartengda atburði í síðara Slésvíkurstríðinu