cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samúræi
Hugtakið bushi (武士) (bókstaflega „stríðsmaður“) þykir oft eiga betur við og er nafnið sem notað var á Jedótímabilinu. Nafnið samúræi nú á dögum á vanalega við aðalsstétt stríðsmanna sem bjó yfir sérstakri ættgöfgi í Japan til forna. Samúræi sem tilheyrði engri sérstakri ætt eða daimyō var kallaður rōnin (浪人). Rōnin var einnig notað yfir þá samúræja sem tapað höfðu heðiri sínum (líkt og að verða fyrir þeirri smán að tapa í orrustu eða bardaga) og svikist undan þeirri skyldu sinni að framkvæma seppuku (切腹) eða heiðurssjálfsmorð sem felst í að rista upp á sér kviðinn en seppuku frömdu þeir til þess að endurheimta ættgöfgi sína eða heiður fjölskyldunar sem þeir tilheyrðu. Samúræjar á Hantímabilinu voru kallaðir hanshi.
Það var ætlast til þess að samúræjar væru sérstaklega siðmenntaðir og víðlesnir upp að vissu marki. Með tímanum misstu samúræjar hernaðarhlutverk sitt. Seinna undir lok tímabilsins voru þeir orðnir lítið annað en aðalsmenn í þjónustu daimyōins og sverð þeirra einungis upp á punt. Þegar Meiji-endurreisnin átti sér stað á 19. öldinni var samúræjastéttin að lokum upprætt og ríkisher að vestrænum hætti komið á laggirnar. Samúræjarnir lifðu undir ströngu siðaregluverki sem kallast bushido og lifir enn í dag. Samúræjar þóttu lifa afar sérstökum lífstíl og í Japan nútímans lifa enn margir þættir sem tilheyrðu lífstíl samúræjanna. Samúræinn og sverð hans katana eru ein vinsælustu menningartákn Japans í hinum vestræna heimi.
Rökhyggja
thumb|right|250px|René Descartes var einn öflugasti málsvari rökhyggjunnar, málverk eftir [[Frans Hals frá því um 1649]] Rökhyggja er það viðhorf í þekkingarfræði sem leggur áherslu á hlutverk skynseminnar í öflun þekkingar. Rökhyggja var einkum fyrirferðamikil í heimspeki 17. og 18. aldar. Helstu málsvarar rökhyggjunnar voru heimspekingarnir René Descartes, Benedikt Spinoza og Gottfried Wilhelm Leibniz en einnig Antoine Arnauld, Marin Mersenne, Blaise Pascal, Nicholas Malebranche og Christian Wolff. Rökhyggjan hafði einnig umtalsverð áhrif á heimspeki þýska heimspekingsin Immanuels Kant.
Tenglar
عقلیت
Þrælahald
Í víðari skilningi getur þrælahald einnig merkt að einstaklingur er í raun neyddur til þess að vinna gegn eigin vilja. Fræðimenn nota einnig fleiri almenn hugtök sem má nefna sem nauðungavinna eða ófrjáls vinna til að vísa í þrælahald.
Löglegu þrælahaldi hefur nú verið nánast útrýmt en ólöglegt þrælahald þar sem fólki er haldið nauðugu viljugu við vinnu tíðkast þó enn.
Þrælahald í Ameríku
Löngu áður en blökkumenn voru sendir til Norður Ameríku unnu þeir fyrir menn í Evrópu og hófst þrælahald þar að mest öllu leyti. Margir þrælar voru fluttir árlega til Evrópu á tímum Kólumbusar (1492-1502) og var það um þúsundir blökkumanna sem týndu lífi sínu og heimkynnum og urðu að þrælum, Þrælahald var gjarnan réttlætt með því að hvíti kynstofninn væri sá æðsti og svörtum mönnum bæri að þræla fyrir þá. thumb|305x305dp|Þrælaeigandi borinn af þrælum sínum (19.öld). Blökkumenn í Evrópu voru ekki taldir vera gott vinnuafl og voru ekki einungis seldir í vinnu heldur líka til skemmtunar fyrir hvítt fólk þar sem útlit blökkumannsins þótti vera hlægilegt og tilvalið skemmtunarefni.
Þrælahald á Íslandi
Frá 1490–1894 var á Íslandi í gildi vistarbandið svonefnda, þar sem jarðnæðislausu fólki var gert skylt að ráða sig í vinnumennsku. Það flokkast ekki sem þrældómur, en er skylt bændaánauð.
Norðursléttuvambi
Norðursléttuvambi (fræðiheiti: Lasiorhinus krefftii) er tegund vamba.
ISO 3166-2
ISO 3166-2 er sá hluti ISO 3166 staðalsins sem skilgreinir kóða fyrir undirskiptingar (t.d. hérað eða fylki) alla landanna skilgreind í staðlinum ISO 3166-1.
Undirskiptingar í ISO 3166-1
Eftirfarindi undirskiptingar í ISO 3166-2 hafa líka kóða í ISO 3166-1.
Mattel
Mattel er einn stærsti leikfangaframleiðandi heims. Það framleiðir meðal annars leikföng undir vörumerkjunum Barbie, Fisher Price, Hot Wheels og Matchbox. Fyrirtækið var stofnað í Bandaríkjunum árið 1945 af Harold Matson og Elliot Handler og er nafn þess dregið af fyrstu stöfunum í nöfnum þeirra. Þekktasta leikfang fyrirtækisins er barbídúkkan sem Ruth Handler, eiginkona Elliots, þróaði árið 1959. Síðustu verksmiðju Mattel í Bandaríkjunum var lokað 2002 og eftir það hefur öll framleiðsla þess farið fram í Asíu.
.id
.id er þjóðarlén Indónesíu.
Tenglar
Toppdomän
Dögg
right|200px|thumb|Döggmerlaður kóngulóavefur. thumb|200px|Dögg á strái. right|200px|thumb|Döggslungið gras. Dögg (áfall, náttfall eða væða) er gufa í loftinu sem hefur þést á einhverju köldu, t.d. á grasi eða laufum. Dögg þéttist vanalega yfir nóttina og er augljós berum augum að morgni dags.
Dögg í íslensku máli
Talað er um döggslungið gras eða t.d. daggvota þúfu þegar dögg er í grasi eða á þúfnakolli. Allgengt er að segja að dögg falli á, eins og Þórður Tómasson skrifar í Veðurfræði Eyfellings: Hann talar líka um að jörð eða gras sé löðrandi í vatni, þegar það er mikið döggfall. Þegar dögg tekur af er stundum líka sagt að það/hann svaðrar af og átt við að döggin þorni af. Halldór Laxness talar um það í Íslandsklukkunni að það sé væða í grasinu: Það var væða í grasi. Og líka í Sjálfstæðu fólki: Væða í túninu, mýrin mórauð, grænkað í rindum.
Þágufall af dögg er dögg, en stundum einnig skrifað döggu (sbr. ör), en aðallega í skáldamáli. Í Völsungakviðu hinni fornu er sagt að dýrkálfurinn sé „döggu slunginn“. Eignarfallið af dögg er daggar en döggvar er líka til, og því er hvortveggja rétt málfræðilega: daggardropar og döggvardropar. Jóhann Jónsson skáld segir t.d. í einu ljóða sinna: ''Blítt lætur veröldin. / Drjúpa döggvartár / um dalvíðishár''...
.mn
.mn er þjóðarlén Mongólíu.
Röst
Röst (ru: верста, versta) er úrelt rússnesk mælieining fyrir fjarlægð sem jafngildir 1,0668 kílómetrum.
.mn
Tenglar
Toppdomän
Pennasaumur
Pennasaumur er japönsk útsaumsaðferð sem kölluð er „bunka shishu“ (文化刺繍) á japönsku. Þessi aðferð er fólgin í að nota sérstaka útsaumsnál og rayon þráð og búa til mynd með miklum smáatriðum sem líkjast olíumálverkum. Nálin líkist penna og er garninu þrýst niður í eða hamrað inn í efnið með oddinum en ekki dregin í gegn. Myndin sem sauma á eftir er forteiknuð á strigann.
Art Spiegelman
right|thumb|Art Spiegelman Art Spiegelman (fæddur 15. febrúar 1948) er sænsk-bandarískur gyðingur af pólskum ættum og listamaður. Hann skrifaði og teiknaði bókina Maus sem fjallar um upplifun foreldra Spiegelman af því að vera gyðingar í Auschwitz-fangabúðunum í Póllandi í seinni heimsstyrjöldinni. Fyrir bókina hlaut Spiegelman sérstök Pulitzer verðlaun.
Sólkerfi
thumb|right|Þrístirni. Sólkerfi er heiti yfir tiltekna stjörnu ásamt fylgihnöttum, t.d. reikistjörnur, halastjörnur og lofsteinar. Ekki talað um sólkerfi nema stjarna hafi fylgihnetti - stakar stjörnur eða tvístirni eru því vanalega ekki talin til sólkerfa. Með sólkerfinu er átt við sólkerfi það sem hefur jörðina sem fylgihnött.
Emoji
Emoji (íslensk nýyrði: tjákn, lyndistákn, tjásur eða tjáslur) eru stafrænar táknmyndir sem bætt er við skilaboð í rafrænum samskiptum eins og smáskilaboðumum og samfélagsmiðlum til þess að tjá ákveðnar hugmyndir eða tilfinningar. Til eru margvíslegar gerðir af emojium, svo sem ýmis andlitssvipbrigði, algengir hlutir, þekktir staði, veðrabrygði og dýr.
Líkindi við broskarla
Emoji eru að mörgu leiti lík broskörlum að því leiti að þeim er ættlað að bæta táknum við skrifað mál. En þau eru ólík þeim að því leiti að um raunverulegar myndir eða tákn er að ræða á meðan broskarlar eru myndaðir með því að setja saman þegar þekkt leturtákn og skapa með því nýja merkingu leturtáknanna. Þekktasta dæmi broskarla er sjálfsagt sjálfur broskarlinn sem er settur saman af tvípunkti : og hægri sviga ) svo úr verður :) sem telja megi vera hinn eiginlega broskarl sem nafnið er dregið af.
Uppruni orðsins
Upprunalega kemur orðið emoji úr japönsku og er samsetning e (j. 絵, ísl. mynd) og moji (j. 文字, ísl. "tákn"); Líkindi við ensku orðin emotion (ísl. tilfinning) and emoticon (ísl. broskarl) er hrein tilviljun. Emoji tilheyra ISO staðlinum ISO 15924 sem Zsye.
Vinsældir
Uppruna emojia má rekja til japanskra farsímastýrikerfa sem innleiddu þau árið 1997. Þau urðu síðan sífellt vinsælli um allan heim á fyrsta tug þessarar aldar eftir að þeim var jafnt og þétt bætt við fleiri og fleiri farsímastýrikerfi utan Japans. Í dag eru þau orðin með vinsælli hlutum í vestrænni menningu. Árið 2015 útnefndi Oxford orðabókin hinn gráthlægilega „😂“ sem orð ársins.
Rósa Guðmundsdóttir
Rósa Guðmundsdóttir, Vatnsenda-Rósa eða Skáld-Rósa (23. desember 1795 – 28. september 1855) var íslensk skáldkona og ljósmóðir á 19. öld. Ýmsar lausavísur hennar urðu fljótt þjóðkunnar og eru enn alþekktar. Rósa er þó ekki síður þekkt fyrir ástamál sín og viðburðaríkt líf sitt.
Uppruni
Rósa fæddist á Ásgerðarstöðum í Hörgárdal, dóttir Guðmundar Rögnvaldssonar bónda þar, og fluttist sjö ára gömul með fjölskyldu sinni að Fornhaga í sömu sveit. Henni er lýst þannig á unglingsárum að hún hafi verið mjög lagleg, vel gefin, skáldmælt, glaðlynd og hvers manns hugljúfi. Góður bókakostur var til á heimili Rósu og hún virðist hafa fengið gott uppeldi. Móðir hennar dó þegar hún var tólf ára og er sagt að ekki löngu síðar hafi Rósa farið sem vinnukona á amtmannssetrið á Möðruvöllum.
Ástir Rósu og Páls Melsteð
Páll Melsteð, síðar amtmaður, var þá skrifari Stefáns Þórarinssonar amtmanns, rétt rúmlega tvítugur að aldri. Miklar sögur hafa gengið um ástarsamband hans og Rósu en heimildum ber illa saman. Hafi það átt sér stað á Möðruvöllum hefur Rósa verið mjög ung, 15-17 ára, því Páll fór til Kaupmannahafnar til náms 1813. Hann hafði átt barn með Önnu Sigríði, dóttur amtmannsins, í nóvember árið áður og var gifting þeirra fyrirhuguð.
Páll kom heim aftur sumarið 1815, varð sýslumaður í Norður-Múlasýslu og bjó á Ketilsstöðum á Völlum. Hann kvæntist Önnu Sigríði 2. nóvember sama ár en sagt er að hann hafi ekki flutt hana austur fyrr en sumarið eftir, hugsanlega vegna þess að hún átti þá aftur von á barni, en á meðan hafi Rósa verið ráðskona hjá honum. Þjóðsagan segir að hún hafi ekkert vitað fyrr en hún færði Páli kaffi í rúmið einn morguninn og sá þá Önnu Sigríði við hlið hans.
Hvað sem til er í þessu giftist Rósa skömmu síðar manni sem var í vist á Ketilsstöðum, Ólafi Ásmundasyni, og var Páll svaramaður hennar. Ólafur virðist hafa verið andstæða Rósu að flestu leyti og er margt sem bendir til þess að hún hafi óviljug gifst honum þótt óvíst sé hvað fékk hana til þess. Þau voru í vinnumennsku hjá Páli og Önnu Sigríði í eitt ár en fluttu síðan vestur í Húnavatnssýslu. Þar eignuðust þau dótturina Pálínu 1818, sem sögð er hafa heitið eftir Páli Melsteð, og síðan dæturnar Guðrúnu og Sigríði.
Rósa og Natan Ketilsson
Rósa og Ólafur bjuggu um skeið á Lækjarmóti í Víðidal og þar réðist til þeirra maður að nafni Natan Ketilsson, mikill kvennamaður og hafði á sér misjafnt orð, hafði siglt til að læra lækningar þótt lítið yrði úr og stundaði þær nokkuð. Fljótlega eftir að hann kom á heimilið tókust ástir með honum og Rósu. Hún eignaðist sonininn Rósant Berthold, sem var skrifaður Ólafsson en flestir þóttust vita að Natan ætti hann.
Árið 1824 fluttu þau hjónin að Vatnsenda í Vesturhópi, sem Rósa var kennd við þaðan í frá, og fór Natan með þeim. Þar fæddist Þóranna Rósa, sem einnig var skráð Ólafsdóttir, en þegar Rósa eignaðist dótturina Súsönnu 1826 var hún skrifuð Natansdóttir og ekkert reynt að fela faðernið. Í réttarhaldi yfir Rósu 1827 játaði hún hjúskaparbrot en Ólafur sagðist hafa fyrirgefið konu sinni. Þau bjuggu saman að nafninu til í nokkur ár í viðbót en fengu lögskilnað 1837.
Natan hafði flutt að Illugastöðum á Vatnsnesi 1826. Hann fékk kornunga stúlku, Sigríði Guðmundsdóttur fyrir bústýru og skömmu seinna kom Agnes Magnúsdóttir frá Geitaskarði á heimilið. Um það leyti sendi hann Rósu bréf og sleit sambandi þeirra. Hún tók það mjög nærri sér og svaraði honum með ljóðabréfi þar sem hún lýsir ást sinni þrátt fyrir alla sviksemi hans. Skömmu síðar myrtu Agnes og unglingurinn Friðrik Sigurðsson frá Katadal Natan og annan mann og var dauði Natans mikið áfall fyrir Rósu.
Næstu árin var hún á ýmsum stöðum og fékkst aðallega við ljósmóðurstörf en þótt hún væri ómenntuð þótti hún mjög góð ljósmóðir og var eftirsótt víða. Hún var í nokkur ár í slagtogi við mann sem kallaður var Lækjamóts-Jón og var drykkfelldur slarkari. Þau voru meðal annars í vist hjá Ólafi manni Rósu, sem hún var enn löglega gift. Upp úr þessu sambandi slitnaði þó.
Seinna hjónaband Rósu
Vorið 1835 hélt Rósa suður til Reykjavíkur að nema ljósmóðurfræði hjá landlækni, líklega í um 6 vikur, gekkst undir próf 29. júní og vann ljósmóðureið sinn 21. júní sumarið eftir, fertug að aldri. Þrátt fyrir baslið og áföllin má ætla að eitthvað hafi verið eftir af fegurð og persónutöfrum hennar því að hun var þá farin að búa í Gottorp með Gísla Gíslasyni, sem var nærri 20 árum yngri en hún, prestssonur frá Vesturhópshólum og dóttursonur Vigfúsar Þórarinssonar amtmanns. Hann var gáfaður efnismaður og hefur vafalaust átt að ganga menntaveginn en kaus fremur sambúð með Rósu. Árið 1838 fluttu þau vestur í Ólafsvík og þar giftust þau í nóvember 1840. Rósa stundaði ljósmóðurstörf áfram en Gísli var í kaupavinnu á sumrin en á sjó á vetrum.
Sigurður Breiðfjörð skáld var nágranni þeirra og er sagt að þeir Gísli hafi drukkið mikið saman. Sambúð hans og Rósu var ekki alltaf góð, einkum vegna drykkju Gísla. Þau fluttu svo suður í Hafnarfjörð og bjuggu þar í þurrabúðinni Óseyri. Voru þá dætur Rósu, Sigríður og Pálína, báðar skildar við eiginmenn sína og komnar til þeirra. Sumarið 1855 réðu þau Rósa og Gísli sig bæði í kaupavinnu í Húnavatnssýslu. Rósa hélt fótgangandi af stað heim á leið um haustið en veiktist á Efra-Núpi í Miðfirði, lést um nóttina og er grafin í kirkjugarðinum þar.
Rósa var umtöluð í lifanda lífi og er það enn. Fjölmargar greinar, sagnfræðirit, skáldsögur og leikrit hafa verið skrifuð um ævi hennar, skáldskap og ástir.
Kveðskapur
Eftir Rósu liggja fyrst og fremst lausavísur og hafa margar þeirra orðið alkunnar. Ekkert er þó til í eiginhandarriti Rósu og ekkert birtist eftir hana á prenti á meðan hún lifði. Flestar þekktustu vísur hennar eru samsafn sem gengur jafnan undir nafninu Vísur Vatnsenda-Rósu og eru þær oftast sungnar við íslenskt þjóðlag sem Jón Ásgeirsson útsetti. Vafi leikur þó á um hvort Rósa orti allt sem henni hefur verið eignað og gildir það ekki síst um eina þekktustu vísu hennar, „Þó að kali heitan hver“, sem sögð hefur verið ort til Páls Melsteð en kemur fyrir í ljóðabréfi sem Sigurður Bjarnason í Katadal orti til konu sinnar þegar hún afplánaði refsivist í Spunahúsinu í Kaupmannahöfn. Þau voru foreldrar Friðriks, morðingja Natans Ketilssonar.
Óvéfengt er hins vegar að Rósa orti vísuna „Augað mitt og augað þitt“ (oftast ranglega sungið Augun mín og augun þín) en engin vissa er fyrir því að hún hafi ort hana til Páls.
Nuno Espírito Santo
Frá 2017-2021 var hann knattspyrnustjóri hjá enska Premier League liðinu Wolverhampton Wanderers F.C.. Sumarið 2021 tók hann við Tottenham Hotspur en entist bara í 4 mánuði og var sagt upp.
Midnight Club 2
Midnight Club 2 er leikur fyrir PlayStation 2 sem var gefinn út árið 2002. Í honum keppir maður í götukappakstri í þremur borgum:
Það er hægt að keyra á mörgum tegundum bíla og mótorhjóla.Bílarnir skemmast ef keyrt er á hús eða aðra hluti.Á endanum springur bíllinn ef skemmdarmælirinn fyllist.
Halli og Laddi
Halli og Laddi eru skemmtikraftar sem bræðurnir, Haraldur Sigurðsson og Þórhallur Sigurðsson eða Laddi standa fyrir. Þeir gáfu út fjölmargar plötur, þar má nefna Látum sem ekkert sé frá 1976 með Gísla Rúnari, Fyrir jólin 1976 kom út jólasafnplata þar sem þeir bræður fóru mikinn ásamt einvala liði tónlistarmanna, platan hét Jólastjörnur og þar komu þeir félagar Glámur og Skrámur töluvert við sögu og hefur syrpa þeirra löngu áunnið sér sess meðal klassískra jólalaga.
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir (f. 23. maí 1978) er íslenskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur setið á Alþingi í Reykjavíkurkjördæmi norður fyrir Viðreisn frá árinu 2020.
Þorbjörg nam lögfræði við Háskóla Íslands og hlaut LL.M-gráðu frá Columbia-háskóla í New York. Hún hefur unnið hjá embætti ríkissaksóknara og hjá lögreglustjóranum á höfuðborgarsvæðinu við meðferð sakamála, sér í lagi við málflutning í kynferðisbrotamálum sem aðstoðarsaksóknari hjá fyrrnefnda embættinu.
Þorbjörg varð sviðsstjóri lagadeildar Háskólans á Bifröst árið 2015.
Þorbjörg skipaði annað sæti á lista Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningunum 2017 en náði ekki kjöri á þing. Hún tók sæti á þingi þann 14. apríl 2020 eftir að Þorsteinn Víglundsson, oddviti Viðreisnar í kjördæminu, sagði upp þingsæti sínu.
Heiðhvolf
Heiðhvolfið er hvolf lofthjúps jarðar, sem tekur við af veðrahvolfi og nær upp að miðhvolfi. Staðsetning þess er á milli um 10 og 50 km hæð yfir yfirborði jarðar, en yfir heimskautum eru neðri mörkin kringum 8 km. Í heiðhvolfinu finnst ósonlag jarðar, sem veldur því að hiti hættir að falla með hæð og eykst þess í stað þegar ofar dregur.
Merking
Merkingarberi
Merkingarberi er sú eining sem er merkingarbær, það er að segja það sem getur haft merkingu. Oftast eru orð talin merkingarbær en í málvísindum er gjarnan litið á orðshluta sem merkingarbærar einingar og er þá minnsta merkingarbæra einingin nefnd morfem (myndan). Í málspeki er á hinn bóginn stundum litið svo á að einungis setningar sem tjá heildstæða hugsun séu merkingarbærar og að orð séu ekki merkingarbær nema þegar þau eru notuð.
Skilningur og tilvísun
Ein áhrifamesta kenning málspekinnar um merkingu er sú hugmynd Gottlobs Frege að merking sé tvíþætt og felist í tilvísun annars vegar og skilningi hins vegar (á þýsku „Bedeutung“ og „Sinn“). Með tilvísun er átt við það sem orð (eða heil setning) vísar til. Tilvísun orðsins „Morgunstjarnan“ er því reikistjarnan Venus, þ.e. sjálf reikistjarnan sem átt er við. Með skilningi er átt við inntak orðsins. Skilningur orðsins „Morgunstjarnan“ gæti því verið „skærasta stjarnan á himninum fyrir sólarupprás“. Með þessum greinarmuni taldi Frege að honum tækist að útskýra hvernig fullyrðing á borð við „Morgunstjarnan er Kvöldstjarnan“ gæti verið upplýsandi; ef merking væri einungis fólgin í tilvísuninni væri fullyrðingin ekki upplýsandi því þá jafngilti hún því að segja „Venus er Venus“.
Frege og Bertrand Russell héldu fram svokallaðri lýsingarhyggju til að útskýra í hverju tilvísunin fælist. Þeir töldu að tilvísunin væri fólgin í lýsingu sem mælandinn hefði í huga. Þannig væri tilvísunin til Aristótelesar þegar maður nefnir hann fólgin í einhverri lýsingu á Aristótelesi sem maður hefði í huga, t.d. „nemandi Platons og kennari Alexanders mikla“.
Frege setti kenningu sína fram í greininni „Über Sinn und Bedeutung“ („Skilningur og tilvísun“) árið 1892. Greinarmuni hans svipar til en er ekki nákvæmlega sá sami og greinarmunur Johns Stuarts Mill á tilvísun og aukamerkingu (á ensku „denotation“ og „connotation“). Russell setti fyrst fram lýsingarhyggjuna í grein sinni „Um tilvísun“ (á ensku „On Denoting“) sem birtist fyrst árið 1905 í tímaritinu Mind.
Lýsingarhyggjan varð fyrir alvarlegri gagnrýni snemma á 8. áratug 20. aldar, einkum frá Hilary Putnam og Saul Kripke og hafa vinsældir kenningarinnar dalað síðan þá enda þótt hún eigi sér enn málsvara, einkum John Searle.
Merking og notkun
Önnur nálgun sem kom fram um miðja 20. öld gekk út frá því að merking orðs væri fólgin í notkun þess. Þessa nálgun má rekja til Ludwigs Wittgenstein í riti sínu Rannsóknir í heimspeki sem kom út að honum látnum árið 1953. Kenning Wittgensteins á sér marga málsvara í heimspeki samtímans en hafði einnig gríðarleg áhrif á marga hugsuði, svo sem P.F. Strawson, H.P. Grice, J.L. Austin og mannamálsheimspekina í Oxford.
Orrustan við Königgrätz
Orrustan við Königgrätz (Þýska Schlacht bei Königgrätz), einnig kölluð Orrustan við Sadowa, var sú orrusta Austurríska-Prússneska stríðsins þar sem konungsríkið Prússland sigraði Austurríska keisaradæmið. Hún átti sér stað 3. júlí 1866, nálægt bóhemsku bæjunum Königgrätz (nú Hradec Králové í Tékklandi) og Sadowa (nú Sadová í Tékklandi).
Merking
Sannkjör, sannleikur og merking
Davidson birti greinina „Truth and Meaning“ árið 1967 þar sem hann færði rök fyrir því að það yrði að vera hægt að lýsa reglum allra tungumála sem hægt er að læra með endanlegri lýsingu, enda þótt á tungumálinu væri hægt að mynda óendanlegan fjölda setninga — eins og gera má ráð fyrir að náttúruleg tungumál séu. Ef ekki væri hægt að lýsa reglum málsins í endanlegri lýsingu, þá væri ekki hægt að læra málið af reynslunni (sem er endanleg) líkt og menn læra tungumál sín. Af þessu leiðir að það hlýtur að vera mögulegt að setja fram merkingarfræði fyrir náttúruleg tungumál sem getur lýst merkingu óendanlegs fjölda setninga á grundvelli endanlegs fjölda frumsendna. Davidson fylgdi í kjölfar Rudolfs Carnap og annarra og færði einnig rök fyrir því að merking setningar væri fólgin í sannkjörum hennar og greiddi þannig götu sannkjarakenninga í merkingarfræði nútímans. Í stuttu máli lagði hann til að það hlyti að vera mögulegt að greina endanlegan fjölda málfræðireglna í tungumáli og útskýra hvernig hver og ein þeirra virkar þannig að mynda mætti augljóslega sannar fullyrðingar um sannkjör allra þeirra óendanlega mörgu setninga sem hafa sannkjör. Það er að segja, það verður að vera hægt að gefa endanlega kenningu um merkingu fyrir náttúruleg tungumál; prófsteinninn á það hvort kenningin er rétt er sá hvort hún getur myndað allar setningar á forminu „'p' er sönn ef og aðeins ef p“ (t.d. „'Snjór er hvítur' ef og aðeins ef snjór er hvítur“). (Þessar setningar nefnast T-jafngildi en Davidson fær hugmyndina að láni frá Alfred Tarski.)
Orrustan við Königgrätz
Eftirmáli
Þann 22. júlí 1866 var undirritaður friðarsamningur í Prag. Það gaf prússneskum stjórnmálamönnum mikið tækifæri með því að ryðja braut í átt að stofnun Þýskalands, einkum með Litla-Þýskalands lausnarinnar (Þýskaland án Austurríkis), með síðari stofnun Norður-þýska ríkjasambandsins.
Merking
Sannkjör, sannleikur og merking
Davidson setti kenninguna fyrst fram í John Locke-fyrirlestrunum sem hann flutti í Oxford og í kjölfarið reyndu fjölmargir heimspekingar að þróa davidsonskar kenningar í merkingarfræði fyrir náttúruleg tungumál. Davidson lagði margt fram til slíkrar kenningar í ritgerðum um tilvitnanir, óbeinar ræður og lýsingar á athöfnum.
María Markan
María Markan Östlund (fædd María Einarsdóttir; 25. júní 1905 – 15. maí 1995) var íslensk óperusöngkona. Hún er af mörgum talin ein helsta klassíska söngkona sem Ísland hefur alið. María starfaði mjög víða, til dæmis í Berlín, Kaupmannahöfn, London og New York. Hún var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1940.
Æviágrip
María fæddist í Ólafsvík og ólst síðar upp í Laugarnesinu í Reykjavík. Foreldrar hennar voru Einar Markússon, síðar aðalbókari ríkisins, og kona hans, Kristín Árnadóttir. María var alin upp á mjög tónelsku heimili og æfði píanóleik frá 8 ára aldri. Hún stundaði síðar nám við Kvennaskólann í Reykjavík í tvö ár, og hugðist leggja stund á hjúkrun en var hvött til að einbeita sér að tónlistinni. Hún hélt sína fyrstu sjálfstæðu tónleika á íslandi árið 1930. Hún stundaði svo söngnám hjá Ellu Schmucker í Berlín, en hún var sjálf nemandi Pauline Viardot-Garcia af hinni víðfrægu Garcia söngfjölskyldu. Maria Markan hélt fyrstu sjálfstæðu tónleika sína í Berlín árið 1935 og var ráðin sama ár að Schiller-óperunnni í Hamborg.
Á næstu árum söng hún víðsvegar um Þýskaland og Norðurlönd. Haustið 1938 söng María hlutverk greifafrúarinnar í Brúðkaupi Figaros eftir Mozart við Konunglega leikhúsið í Kaupmannahöfn. Þar heyrði hinn frægi hljómsveitarstjóri Fritz Busch til hennar og réð hana umsvifalaust til að syngja sama hlutverk við hina nafntoguðu óperu í Glyndebourne á Bretlandi.
Í upphafi síðari heimsstyrjaldarinnar fór Maria Markan í sex mánaða söngferðalag til Ástralíu. Þaðan lá leiðin til Kanada og loks til New York, þar sem María Markan var ráðin að Metropolitan-óperunni. María Markan starfaði við Metropolitan-óperuna á árunum 1941 – 42 en árið 1942 gekk hún að eiga Georg Östlund, sem var sonur Davíðs trúboða og prentsmiðjustjóra. Þau hjón bjuggu fyrst í New York, síðan í Kanada en fluttust til Íslands árið 1955. Þau eignuðust einn son, Pétur Östlund, sem er þekktur tónlistarmaður og býr og starfar i Svíþjóð.
Eftir heimkomuna rak Maria Markan söngskóla í Reykjavík og kenndi mörgum verðandi söngvurum. Eftir lát eiginmanns síns fluttist María Markan aftur í Laugarnesið.
thumb|right|Sönglög og óperuaríur, framhlið. thumb|right|Sönglög og óperuaríur, opna. thumb|right|Sönglög og óperuaríur, bak.
Fálkinn
78 snúninga
45 snúninga
LP
Hljóðfærahús Reykjavíkur
78 snúninga
Íslenskir Tónar
78 snúninga
Einkaútgáfa
78 snúninga
Michael Bublé
Michael Steven Bublé (fæddur 9. september 1975), oftast nefndur Michael Bublé, er kanadískur söngvari og leikari. Hann hefur unnið til fjölda verðlauna, þar á meðal þrenna Grammy-verðlauna. Fyrsta platan hans, It's Time, náði topp tíu í bæði Kanada og Bretlandi. Platan kom út 2005 og naut mikilla vinsælda um allann heim. Önnur plata hans, Call Me Irresponsible kom út 2007 og naut hún enn meiri velgengi. Hún náði topp sætinu á flestum stærstu plötulistum heims. Michael Bublé hefur selt meira en 30 milljónir plötur um allan heim.
Saga
Michael Bublé fæddist í Burnaby, Bresku Kólumbíu, Kanada. Foreldrar hans Lewis og Amber Bublé eignuðust tvær dætur auk Michael, þær Crystal og Brandee. Í viðtali við Oprah er haft eftir Michael segja að hann hafi dreymt um að verða frægur söngvari síðan hann var tveggja ára.
Tónlistarferill
Bublé var að spila í fyrirtækjapartíi þegar Michael McSweeney, aðstoðarmaður Brian Mulroney, fyrrum forsetisráðherra Kanada, sá Bublé syngja og fékk eintak af disk Bublé. McSweeney sýndi forsetisráðherranum diskinn og var Bublé boðið að syngja í brúðkaupi dóttur forsetisráðherrans. Í brúðkaupinu var Bublé kynntur fyrir David Foster, margverðlaunuðum Grammy verðlauna hafa. Foster starfar sem útgefandi og hefur unnið með tónlistarmönnum á borð við Madonna, Whitney Houston, Michael Jackson, Kenny G, Josh Groban, Andrea Bocelli, Céline Dion, Cher og Barbra Streisand.
Versalahöll
thumb|right|250px|Versalahöll Versalahöll er kastali í Versölum, Frakklandi.
1388
thumb|right|[[Margrét Valdimarsdóttir mikla.]] Árið 1388 (MCCCLXXXVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
.tj
.tj er þjóðarlén Tadsjikistans.
Tenglar
Toppdomän
Mary Harris Jones
thumb|right|Móðir Jones árið 1902. Móðir Jones, réttu nafni Mary Harris Jones, (f. 1. ágúst 1837 - d. 1. nóvember 1930) var írskur verkalýðsleiðtogi.
Mary fæddist á Írlandi, faðir hennar var bóndi. Hún fluttist til Bandaríkjanna þar sem hún giftist og eignaðist þrjú börn. Fjölskylduna missti hún alla er guluveikisfaraldur herjaði árið 1867. Annað áfall dundi svo á fjórum árum seinna, 1871, þegar hún missti aleiguna í Chicago-brunanum mikla. Þá hóf hún að vinna fyrir og skipuleggja hagsmunasamtök almennings, hún gekk í Knights of Labour, undanfara Industrial Workers of the World sem hún tók þátt í að stofna 1905. Hún tók þátt í störfum United Mine Workers og Sósíalistaflokki Ameríku
Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt
Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt er íslenskt rannsóknarsetur, sem stofnað var 2012. Tilgangur RNH er að rannsaka, hvað örvi og hindri nýsköpun og hagvöxt. Í rannsóknum stofnunarinnar er sérstaklega beint sjónum að því, hvernig menn geti með sjálfsprottinni samvinnu, viðskiptum í stað valdboðs, fullnægt þörfum sínum og bætt kjörin.
Rannsóknarráð RNH skipa dr. Ragnar Árnason, prófessor í hagfræði, formaður, dr. Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor í stjórnmálafræði, og dr. Birgir Þór Runólfsson, dósent í hagfræði. Stjórn RNH skipa Gísli Hauksson, formaður, Jónas Sigurgeirsson og Jónmundur Guðmarsson.
Urbana (Missouri)
Urbana er þorp í Missouri í Bandaríkjunum. Þar búa 428 manns (2009).
Rannsóknarsetur um nýsköpun og hagvöxt
RNH hefur haldið marga fundi og ráðstefnur, þar á meðal um „Evrópu fórnarlambanna“ 22. september og „Fiskveiðar: sjálfbærar og arðbærar“ 6. október 2012.
Suðursléttuvambi
Suðursléttuvambi (fræðiheiti: Lasiorhinus latifrons) er tegund vamba.
Dalaköttur
Dalaköttur (fræðiheiti: Leopardus geofforyi) er lítið kattardýr sem lifir í sunnanverðri Suður-Ameríku. Dalaköttur er álíka stór og heimilisköttur, eða 42-66 cm að lengd og 2-6 kg að þyngd. Feldurinn er gulbrúnn og silfurgrár með svörtum blettum.
Dalaköttur kann best við sig í runnagróðri, trjám og á graslendi. Hann veiðir í trjám, á jörðu niðri og í vatni, bæði froska og fiska, engu síður en nagdýr, eðlur, fugla og nýbúann gráhéra. Dalaköttur er nú friðaður en var áður mikið veiddur vegna feldsins, þar til sala parduskattarfelda var bönnuð um 1980. Alþjóðaverslun með parduskattafeldi er bönnuð samkvæmt CITES-samningnum.
Masami Ihara
Masami Ihara (fæddur 18. september 1967) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 122 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.
Crocus niveus
Crocus niveus er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af Edward Augustus Bowles. Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.
Útbreiðslusvæði tegundarinnar mun vera í suður Grikklandi.
Sighvatur Bjarnason
Sighvatur Kristján Bjarnason (25. janúar 1859 – 30. ágúst 1929) var bankastjóri og bæjarfulltrúi í Reykjavík á fyrri hluta tuttugustu aldar.
Ævi og störf
Sighvatur fæddist í Reykjavík, sonur tómthúsmanns og útgerðarmanns í Hlíðarhúsum. Hann stundaði nám í bankastörfum í Kaupmannahöfn og gerðist bókari í Landsbankanum þegar hann tók til starfa árið 1886. Sighvatur var ráðinn bankastjóri hins nýstofnaða Íslandsbanka árið 1904 og gegndi starfinu til ársins 1921.
Hann átti sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur með hléum frá 1900 til 1920 og var forseti bæjarstjórnar frá 1916.
Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010
Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 voru haldnar þann 27. nóvember 2010. Hver og einn kjörgengur Íslendingur gat kosið 25 frambjóðendur og raðað þeim í forgangsröð. Ráðgefandi stjórnlagaþing sem verður skipað 25 fulltrúum mun síðan koma saman í síðasta lagi þann 15. febrúar 2011 til þess að endurskoða stjórnarskrá Íslands. Kjörsókn var 36,77% og þurfti hver frambjóðandi 3.200 atkvæði til þess að ná kjöri. Kosið var í fyrsta sinn með svokallaðri Forgangsröðunaraðferð (e. Single transferable vote).
Ákvörðun Hæstaréttar
Þá vísaði Hæstiréttur til fordæmis fyrir niðurstöðu sinni. Vísaði hann til þess að í réttarframkvæmd hefðu kosningar verið ógiltar þegar framkvæmd þeirra hefur verið í andstöðu við lög og til þess fallin að rjúfa kosningaleynd. Þannig hefði til dæmis kosning í Helgafellssveit um sameiningu sveitarfélaga verið ógilt. Með þeim dómi var komist að þeirri niðurstöðu að kosningin skyldi ógilt þar sem kjörseðill var þannig úr garði gerður að skrift sást í gegnum hann þótt hann væri brotinn saman. Í niðurstöðu sinni í því máli sagði Hæstiréttur:
Annað fordæmi er til úr réttarframkvæmd þar sem kosningar hafa verið ógiltar vegna brests á kosningaleynd. Hreppsnefndarkosningar í Geithellnahreppi 25. júní 1978 voru ógiltar. Líkt og í fordæminu sem Hæstiréttur vísaði til í ákvörðun sinni um stjórnlagaþingskosninguna, voru kjörseðlar þeir sem notaðir voru við þessa kosningu úr svo þunnu efni að skrift sást í gegn um þá þegar þeir höfðu verið brotnir saman. Um þetta sagði Hæstiréttur:
Ákvörðun Hæstaréttar um ógildingu stjórnlagaþingskosninganna var umdeild. Nokkru eftir ákvörðunina skipaði Alþingi s.k. stjórnlagaráði, sem skyldi vera ráðgefandi um nýja stjórnaskrá. Stjórnlagaráðið var skipað flestum þeim er kosnir voru til stjórnlagaþingsins og tók til starfa um vorið.
Landnámsmenn í Norðlendingafjórðungi
Landnámsmenn í Norðlendingafjórðungi og landnám þeirra. Farið er réttsælis um landið að hætti Landnámu og hefst upptalningin við fjórðungsmörk í botni Hrútafjarðar.
Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010
Ákvörðun Hæstaréttar
Hæstiréttur hafnaði síðar ógildingarkröfu Öryrkjabandalagsins varðandi forsetakosnningarnar 2012. Þorvaldur Gylfason hélt því fram í kjölfarið að í þessum tveimur ákvörðunum væri hrópandi ósamræmi.
Hlutverk
Þau atriði sem stjórnlagaþingið átti sérstaklega að taka til umfjöllunar voru: :
Úrslit
Eftirtaldir aðilar náðu kjöri á stjórnlagaþingið:
Apis mellifera ruttneri
Maltversk alibýfluga, Apis mellifera ruttneri, er undirtegund af Alibýfluga. Það er upprunnið frá Möltu.
Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010
Tenglar
Um ógildinguna
Apis mellifera ruttneri
Uppruni
Þetta er undirtegund af Alibýflugu sem hefur breiðst út og aðlagast náttúru Möltu-eyja. Hún hefur þróast sem aðskilin undirtegund þegar Möltueyjar voru aðskildar meginlandi Evrópu.
Kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010
Tenglar
Выборы в Учредительное собрание Исландии (2010)
Apis mellifera ruttneri
Útlit og hegðun
Möltubý er tiltölulega svartleitt. Það er vel aðlagað háum hita og þurrum sumrum og svölum vetrum. Búin eru með klak allt árið og góða svörun við árstíðum á eyjunum. Þau hreinsa búin vel. Þeim hættir til að sverma eða steypa drottningunni þegar það eru nægar birgðir (yfirleitt sverma að vori og skifta út drottningu að hausti). Þær verja sig vel gegn vespum, geitungum, músum og bjöllum og geta verið árásargjarnar gegnvart býflugnabændum og fólki sem á leið hjá. Búin hafa einnig sýnt þol gegn Varroa destructor.
Saga undirtegundarinnar
Undirtegundin er talin vera að aukast aftur eftir hrun sem varð eftir að Varroa var flutt til Möltu 1992. Á þeim tíma voru bý erlendis frá flutt inn til að bæta upp tap á innfæddum búum. 1997 var hún loks greind sem sjálfstæð undirtegund. Hún blandast auðveldlega við Ítölsku undirtegundina (A. m. ligustica) og gerir það stofn sem ver sig vel gegn Varroa og gefur af sér mikið hunang, ásmt því sem þær eru síður árásargjarnar, en blandan eykur útrýmingarhættu á Möltu alibýflugunni sem sjálfstæðum stofni og blendingurinn verður eftir nokkrar kynslóðir mjög árásargjarn.
Miðstéttarvæðing
Miðstéttarvæðing (millistéttarvæðing eða öðlun) (enska: gentrification í raun: „umbreyting til heldrimanna“ (gentry: lágaðall, heldra fólk)) er hugtak sem tengist uppbyggingarsögu borgarhverfa og tengist þar af leiðandi borgarskipulagningu. Miðstéttarvæðing er þegar ríkara fólk flytur inn í fátækari hverfi og hækka þar með fermetraverðið. Af þessum ástæðum hefur miðstéttarvæðing stundum verið kölluð „uppavæðing“ í hálfkæringi.
Skeiðönd
Skeiðönd (fræðiheiti Anas clypeata) er fugl af andaætt. Hann verpir í noðurhluta Evrópu og Asíu og á flestum svæðum Norður-Ameríku.
Gensvipting
Gensvipting (e. gene knockout) er erfðatækni þar sem komið er í veg fyrir að eitt gen sé starfhæft (tjáð) í lífveru. Þetta er iðullega gert þegar virkni þess er lítið/ekkert þekkt, til þess að sjá hver hún er. Lífveran er þá borin saman við villigerð sömu tegundar. Oftast er geninu stökkbreytt með því að skipta út útröð þess með utanaðkomandi genabút sem veldur því að genið verður óstarfhæft.
.th
.th er þjóðarlén Taílands.
Tenglar
Toppdomän
Fyrra Téténíustríðið
Fyrra Téténíustríðið var styrjöld sem Rússar háðu gegn aðskilnaðarsinnum í Téténíu frá 1994 til 1996. Téténar höfðu lýst yfir stofnun sjálfstæðs lýðveldis eftir fall Sovétríkjanna árið 1991 en Rússar skilgreindu Téténíu sem sjálfsstjórnarlýðveldi innan rússneska sambandsríkisins. Stríðinu lauk árið 1996 með friðarsáttmálum þar sem Rússar viðurkenndu sjálfsákvörðunarrétt Téténa í flestum málum. Friðurinn varði þó ekki lengi því seinna Téténíustríðið hófst árið 1999 og lauk með rússneskum sigri árið 2000.
Forsaga
Rússar byrjuðu að brjótast til áhrifa í Kákasus á 18. öld, á valdatíð Péturs mikla. Téténar undir forystu Imams Shamil héldu uppi harðri baráttu gegn rússneskum yfirráðum frá 1834 til 1859 en neyddust síðan til að semja um frið. Þrátt fyrir að Kákasussvæðið hefði verið friðþægt að nafninu til héldu Téténar áfram skærum og mannránum til ársins 1918.
Eftir fall rússneska keisaradæmisins í rússnesku byltingunni árið 1917 stofnuðu Téténar norðurkákasíska fjallalýðveldið. Eftir rússnesku borgarastyrjöldina var fjallalýðveldið limað inn í Sovétríkin og varð þar hluti af rússneska sovétlýðveldinu. Árið 1936 var Téténía sameinuð Ingúsetíu og varð að sjálfsstjórnarlýðveldi innan Rússlands undir nafninu Téténía-Ingúsetía.
Þann 27. október 1991, stuttu fyrir upplausn Sovétríkjanna, var Dzhokhar Dúdajev, fyrrum herforingi í kjarnorkuherafla Rauða hersins, kjörinn forseti Téténíu. Lýðveldi Sovétríkjanna höfðu hvert að öðru lýst yfir sjálfstæði á grundvelli stjórnarskrár Sovétsambandsins. Þar sem sjálfstjórnarsvæði höfðu svipaðan rétt samkvæmt lögum frá árinu 1990 lýsti Dúdajev yfir sjálfstæði Téténíu þann 1. nóvember 1991. Ingúsar kusu hins vegar í þjóðaratkvæðagreiðslu að vera áfram innan Rússlands.
Gangur stríðsins
Ríkisstjórn Borísar Jeltsín í Rússlandi viðurkenndi aldrei sjálfstæði Téténíu. Í desember árið 1994 sendi Jeltsín herlið til téténsku höfuðborgarinnar Grozníj til að „skakka leikinn“ og færa Téténíu aftur undir rússnesk yfirráð.
Podocarpus laetus
Podocarpus laetus er sígrænt tré sem vex á Nýja-Sjálandi.
Fyrra Téténíustríðið
Gangur stríðsins
Rússneski herinn réðist inn í Grozníj á gamlársdag 1994 og varpaði fjölda sprengja á borgina. Eftir tveggja mánaða bardaga neyddust téténskar hersveitir til að hörfa frá Grozníj í lok febrúar 1995, en þá hafði borgin orðið fyrir verulegum skemmdum auk þess sem bæði þúsundir rússneskra hermanna og almennra téténskra borgara höfðu látið lífið.
Þrátt fyrir hernám Grozníj héldu Téténar áfram mótspyrnu gegn rússneska hernum á næstu árum. Rússar héldu áfram sprengjuherferðum gegn téténsku landsbyggðinni og drápu fjölda óbreyttra borgara. Þann 7. apríl 1995 lögðu rússneskir hermenn þorpið Samashkí í rúst og drápu um 300 manns, meðal annars með eldvörpum. Mannfallið í Téténíu og fréttir af grimmd rússneska hersins höfðu neikvæð áhrif á vinsældir Jeltsíns heima fyrir og spilltu fyrirætlunum hans um nánari sambönd við vestrænar stofnanir eins og Atlantshafsbandalagið og Evrópuráðið. Stríðið varð það óvinsælt hjá rússneskri alþýðu að Jeltsín gerði það að kosningaloforði í forsetakosningum Rússlands árið 1996 að semja um frið í Téténíu.
Dzhokhar Dúdajev var ráðinn af dögum í loftskeytaárás rússneska hersins þann 21. apríl 1996 en Téténar hétu því að halda baráttunni áfram. Nýr leiðtogi Téténa til bráðabirgða varð Zelmikhan Jandarbíjev.
Kodak Theatre
thumb|right|250px|Dolby Theatre Dolby Theatre er kvikmyndahús í Hollywood í Bandaríkjunum.
Stífkrampi
Til eru móteitur sem virkar ef nægilega fljótt er gripið til þess en eina örugga vörnin er bólusetning. Á Íslandi eru börn bólusett við stífkrampa við 3, 5 og 12 mánaða aldur og endurbólusett við 4ra og 14 ára aldur. Áhrif bólusetningar endast ekki ævilangt.
London Stansted-flugvöllur
thumb|250px|Flugstöðvarbygging á flugvellinum
London Stansted-flugvöllur (IATA: STN, ICAO: EGSS) er flugvöllur staðsettur í Stansted Mountfitchet í sýlsunni Essex. Flugvöllurinn liggur 48 km norðaustan við Mið-London. Mörg evrópsk lággjaldaflugfélög eiga höfuðstöðvar á flugvellinum, til dæmis Ryanair, sem flýgur þaðan til 100 áfangastaða.
Árið 2011 var hann fjórði fjölsóttasti flugvöllur á Bretlandi eftir á Heathrow, Gatwick og Manchester. Einkaflugfélög á borð við Harrods Aviation nota flugbrautir flugvallarins og eiga flugstöðvarbyggingar þar. Þessi flugfélög sjá um einkaþotur og stundum opinbera gesti.
Fyrirtækið BAA á flugvöllinn og rekur hann, ásamt fimm öðrum breskum flugvöllum. Fyrirtækið er sjálft í eigu annars fyrirtækis, FGP TopCo Limited, sem er dótturfyrirtæki spænska fyrirtækisins Ferrovial Group, ásamt Caisse de dépôt et placement du Québec og GIC Special Investments. Hins vegar kvað breska ríkisstjórnin upp úrskurð að BAA yrði að selja flugvöllinn innan tveggja ára. Þessi ákvörðun var dregin svo til baka en hefur síðan verið ítrekuð.
Þróunarfræðileg sporun
Þróunarfræðileg sporun (e. phylogenetic footprinting) er ferlið þar sem DNA röðum úr mörgum mismunandi (fjarskyldum) tegundum er raðað saman (aligned), iðullega í þeim tilgangi að greina þróunarlega varðveittar DNA raðir sem hugsanlega tjá prótein eða aðrar mikilvægar DNA raðir (t.d. bindiset umritunarþátta innan non-coding DNA raðar).
1016
Árið 1016 (MXVI í rómverskum tölum)
.my
.my er þjóðarlén Malasíu.
Tenglar
Toppdomän
Halland
right Halland er hérað á vesturströnd Svíþjóðar við sundið Kattegat. Núverandi sýsla eða lén samsvarar nokkurn veginn því sem taldist vera Halland fyrr á tímum. Íbúafjöldi er um 350 þúsund (2021).
Saga Hallands
Halland tilheyrði lengst af Danmörku ásamt Skáni og Blekinge, en varð hluti Svíþjóðar með formlegum hætti, ásamt þeim héruðum, með Hróarskeldufriðnum árið 1658. Áður hafði Svíþjóð tryggt sér yfirráð yfir Hallandi með friðarsamningum í Brömsebro sem bundu enda á Torstensonófriðinn.
Halland var veikleiki í vörnum Svíþjóðar gagnvart Danmörku, þar sem aðstæður tryggðu Dönum einfalda leið til að ráðast með herlið gegn Gautlandi og loka þannig á aðgang Svía að sjó í vestri. Ásælni Svía í héraðið, þegar þeir stóðu í átökum við Dani á öðrum sviðum, er því skiljanleg og var liður í þeirri áætlun Axels Oxenstierna á 17. öld að skapa Svíþjóð náttúruleg landamæri.
Hvalambur
thumbnail|Hvalambur. Hvalambur (einnig nefnt ambur eða ambri) er vaxkennt efni sem verður til í meltingarfærum búrhvala og gengur ýmist niður af þeim sem saur eða upp úr þeim, en það eru helst stærstu klumparnir sem hvalirnir æla. Efnið er í formi þéttra klumpa sem fljóta í sjónum og rekur stundum á fjörur. Stundum finnst það líka í maga dauðra búrhvala.
Hvalambursklumpar eru misstórir, sumir aðeins fáein grömm en aðrir um eða yfir 50 kíló. Efnið er upphaflega ljósleitt og af því er megn fnykur en við margra mánaða eða ára velting í sjónum harðnar það smátt og smátt og dökknar, verður dökkgrátt eða svart að lit, og fær sérkennilegan, sterkan ilm. Efnið er brennanlegt og það bráðnar og breytist í vökva við um 62°C. Forn-Egyptar brenndu það ilmsins vegna eins og reykelsi.
Landsnefndin fyrri
Landsnefndin fyrri var nefnd sem Kristján 7. skipaði árið 1770 og átti að rannsaka bága stöðu Íslendinga og legggja á ráðin um hvernig hagur landsmanna yrði bættur. Nefndin sat á rökstólum á árunum 1770-1771.
Nefndarmenn voru: Andreas Holt, vararæðismaður í Kristjaníu, formaður, Þorkell Jónsson Fjeldsted, lögmaður í Færeyjum og Thomas Wildekilde kaupmaður á Eyrarbakka. Ritari nefndarinnar var skipaður Eyjólfur Jónsson, síðar konunglegur stjörnuskoðari. Nefndarmenn ferðuðust um Ísland sumarið 1770 og gerðu ákveðnar tillögur um atvinnu- og fjármál. Nefndin skilaði síðan skýrslu árið 1771.
Sérstök skrifstofa var stofnuð í Kaupmannahöfn árið 1773 til að fjalla um þessi mál, ásamt þeim sömu fyrir Færeyjar og Grænland. Skrifstofan var undir stjórn Jóns Eiríkssonar konferensráðs. Sama ár var stofnaður fyrir tilstyrk nefndarinnar Framfarasjóður Íslands (Mjölbótasjóðurinn). Hlutverk Jóns Eirikssonar, sem var fulltrúi stjórnarinnar um Íslandsmál í Rentukammerinu, var að koma tillögum nefndarinnar í lagaform og reka á eftir því, að þau kæmust í framkvæmd, eftir því sem kostur var á. Þannig voru í frammi hafðar miklar fyrirætlanir um umbætur í landbúnaði. Og talsverðar tilraunir voru gerðar með þilskipaútgerð.
Um álit Landsnefndarinnar spratt einnig löggjöf um vegagerð, póstmál og heilbrigðismál. En einna umfangmestu lögin voru jarðræktarlög, er oftast gengu undir nafninu „þúfnatilskipunin“. Þar átti að skylda bændur til að slétta ákveðið flatarmál í túnum sínum ár hvert og hefjast handa við að reisa girðingar. Enn fremur voru sett lög um nýbýli. Minna varð þó úr þessum framkvæmdum en búist var við í upphafi vegna þess að skömmu síðar dundu Móðuharðindin yfir.
Englar
thumb|200px|Svæðið Angeln í Norður-Þýskalandi þaðan sem Englar komu. Englar voru þjóðflokkur sem bjó á svæðinu Angeln í Slésvík-Holtsetalandi í Norður-Þýskalandi. Eftir að Rómverjar yfirgáfu Bretland tóku Englar og nokkrir aðrir þjóðflokkar, svo sem Jótar og Saxar, sig upp og námu þar land. Að sögn Beda prests, voru þeir friðsamir í fyrstu en lögðu svo landið undir sig með hervaldi. Í Englandi stofnuðu Englar konungsríkin Nord Angelnen (Norðymbraland), Ost Angelnen (Austur-Anglía) og Mittlere Angelnen (Mersía). Nafnið „England“ er dregið að nafni þjóðflokksins.
Normannar lögðu undir sig England árið 1066. Þeir kölluðu alla ættflokkana sem bjuggu þar Engilsaxa í höfuðið á Englum og Vestursöxum. Vestursaxar höfðu myndað öflugt ríki, konungsríkið England, á fyrri hluta 10. aldar.
Svæðin Austur-Anglía og Norðymbraland (e. Northumbria) eru enn í dag þekkt undir upprunalegum nöfnum sínum. Á víkingaöld náði Norðymbraland yfir mun stærra svæði en nú, þ.e. einnig yfir suðausturhluta Skotlands (allt til Edinborgar), og suður til árinnar Humber. Nafnið Norðymbraland merkir raunar „landið norðan Humbru“.
Orðið Englar hefur verið til í nokkrum myndum, elst er latneska orðið Anglii sem kemur fyrir í ritinu Germanía eftir Tacitus.
Pavel Ermolinskij
Pavel Ermolinskij (fæddur 25. janúar 1987 í Kiev í Sovíetríkjunum) er íslenskur körfuknattleiksmaður af úkraínskum ættum sem leikur með Val og íslenska landsliðinu í körfuknattleik. Hann hefur sex sinnum orðið Íslandsmeistari í körfuknattleik með KR, árin 2011 og 2014-2018.
Pavel er sonur körfuknattleiksþjálfarans Alexanders Ermolinskij.
Lóa (aðgreining)
Lóa getur átt við:
.az
.az er þjóðarlén Aserbaídsjans. IntraNS hefur yfirumsjón með léninu.
Ranapoki
Ranapoki (fræðiheiti:Tarsipes rostratus) er tegund pokadýra.
Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir
Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir (f. 19. október 1962) er íslenskur fréttamaður og matreiðslubókahöfundur.
Jóhanna Vigdís fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar eru Sigríður Theódóra Erlendsdóttir (f. 1930) sagnfræðingur og Hjalti Geir Kristjánsson (1926-2020) húsgagnaarkítekt og forstjóri. Maður Jóhönnu er Guðmundur Magnússon og eiga þau fjögur börn. Eitt barna þeirra, sonurinn Hjalti Geir Guðmundsson vann til verðlauna í sundi á heimsleikum fatlaðra árið 2019.
Jóhanna Vigdís lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1982, BA- prófi í þýsku frá Háskóla Íslands árið 1989 og mastersprófi í blaðamennsku og fréttamennsku frá Háskólanum í Fribourg í Sviss árið 1992. Hún starfaði sem flugfreyja hjá Flugleiðum frá 1987-1988, vann hjá Ferðaskrifstofu ríkisins 1982-1987, var blaðamaður hjá RÚV, Freiburger Nachrichten, Fróða, Heimsmynd og Vöku-Helgafelli á árunum 1989-1995. Frá árinu 1995 hefur hún starfað á sem fréttamaður á RÚV og frá 1996 hefur hún einnig verið heiðurskonsúll Sviss á Íslandi.
Jóhanna Vigdís hefur gefið út þrjár matreiðslubækur, Í matinn er þetta helst (2006), Seinni réttir (2007) og Hvað er í matinn? (2018). Veturinn 2009-2010 hafði hún umsjón með matreiðsluþættinum Eldað með Jóhönnu Vigdísi sem sýndur var í Ríkissjónvarpinu.
Þróunarfræðileg skygging
Þróunarfræðileg skygging (e. Phylogenetic shadowing) er ferlið þar sem DNA röðum úr náskyldum tegundum er raðað saman (aligned), til þess að greina þróunarlega mjög vel varðveittar (betur varðveittar en í Phylogenetic footpringing) DNA raðir sem hugsanlega tjá prótein eða aðrar mikilvægar DNA raðir (til dæmis bindiset umritunarþátta innan non-coding DNA raðar).