cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Galatía
thumb|right|Kort sem sýnir rómversku nýlenduna Galatíu. Galatía hin forna var svæði á hálendinu á miðjum Anatólíuskaganum þar sem nú er Tyrkland. Í norðri átti Galatía landamæri að Biþyníu og Paflagóníu, í austri að Pontus, í suðri að Lýkaóníu og Kappadókíu og í vestri að leifunum að Frýgíu sem Gallar höfðu lagt undir sig að hluta.
St. Gallen
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er svartur björn með gylltar klær, augabrýr og eyru. Varir, tungan og reðurinn eru rauð. Áberandi er gyllta hálsbandið, en það er til marks um helgisögu heilags Gallusar og björninn. Friðrik III konungur veitti borginni leyfi til að bera þetta skjaldarmerki árið 1475 fyrir aðstoð borgarbúa í Búrgúndastríðinu. Merkið hefur haldist sem skjaldarmerki borgarinnar æ síðan.
Galatía
Galatía var svo nefnd eftir gallverskum ættflokki frá Þrakíu sem lögðu svæðið undir sig á 3. öld f.Kr.. Íbúar þar voru blanda af Göllum og Grikkjum. Galatar voru upphaflega hluti af þjóðflutningum Kelta sem réðust inn í Makedóníu undir stjórn gallverska höfðingjans Brennusar annars. Hann réðist inn í Grikkland árið 281 f.Kr. og klofningshópur úr liði hans fór gegnum Þrakíu 279 f.Kr. og kom til Litlu-Asíu 278-277 f.Kr.
St. Gallen
Upphaf
thumb|Heilagur Gallus Upphaf borgarinnar má rekja til heilags Gallusar, en hann var írskur kristniboði og hafði verið lærisveinn heilags Columban á Írlandi. Gallus kom til héraðsins sunnan við Bodenvatn í upphafi 7. aldar til að kristna germani. Þjóðsagan segir að hann hafi dottið í þyrnirunna og tekið það sem merki æðri máttarvalda að hér ætti hann að staðnæmast og setjast að. Önnur saga segir að hann hafi mætt skógarbirni sem ógnaði honum. En Gallus hafi setið við varðeld og notið skjóls af honum. Hann gaf birninum brauð og skipaði honum að hverfa á braut. Eftir það hafi björninn farið burt og sást aldrei til hans aftur. Árið 612 stofnaði Gallus einsetuheimili þar sem þessir atburðir áttu sér stað. Á þessum tíma var lítil byggð þar í grennd, enda allt skógi vaxið. En hann og nokkrir lærisveinar hafi ferðast um og kristnað germanska íbúa héraðsins. Gallus læknaði veikt fólk, þar á meðal dóttur hertogans af Sváfalandi. Gallus lést árið 640 að talið er (aðrir telja það hafi verið 620) og varð einsetuheimilið autt og yfirgefið. Greftrunarstaður hans varð að pílagrímsstað og sóttur heim af kristnu fólki. Árið 719 stofnaði germanski presturinn Otmar klaustur yfir gröf Gallusar og kallaði það St. Gallen (heilagur Gallus) honum til heiðurs. Hann sjálfur varð fyrsti ábótinn. Skömmu síðar var Benediktsreglan tekin upp í klaustrinu og hélst það svo allt til endaloka klaustursins árið 1805. Klaustrið liggur á Jakobsleiðinni til Santiago de Compostela á Spáni. Margir lærðir munkar og listamenn, sem flúðu að heiman sökum árása víkinga í strandhéruðum Vestur-Evrópu leituðu ásjár í klaustrinu.
Galatía
Galatía var gerð að rómversku skattlandi af Ágústusi keisara árið 25 f.Kr.
Galatar töluðu enn keltneska málið galatísku á tímum Híerónýmusar kirkjuföður (d. 430).
St. Gallen
Ríkisborgin
Á 9. öld var klaustrið stækkað að mun og myndaðist þá einnig mikil byggð í kringum það. Klaustrið sjálft varð að miðstöð menntunar og lista. Mikið bókasafn myndaðist þar, sem opið var munkum og öðrum sem námu þar ýmis fræði. Árið 926 réðust Ungverjar á bæinn St. Gallen. Íbúar höfðu fengið aðvörun í tæka tíð og yfirgáfu bæinn. Bókasafnið og listaverk voru færð annað til geymslu. Þegar Ungverjar komu þar að var bærinn og klaustrið yfirgefið. Aðeins ein kona, hin trúaða mær Wiborada, óskaði að verða eftir og var hún drepin af Ungverjum. Hún var gerð að dýrlingi eftir það. Þegar Ungverjar hurfu, sneru íbúar og munkar til baka og byggðu staðinn upp að nýju. Árið 937 brann klaustrið til kaldra kola. Munkarnir höfðu þá með naumindum tekist að bjarga bókasafninu og öðrum helgigripum og listaverkum. Klaustrið var endurreist og fékk bærinn nú einnig múra og virki til að geta varist óvinum. St. Gallen breyttist þar með í borg, en ekki er ljóst hvenær nákvæmlega bærinn fékk borgarréttindi í þýska ríkinu. Klaustrið átti víðtæk réttindi og var ábótinn samtímis ríkisfursti yfir stórt landsvæði, mjög til ama öðrum veraldlegum furstum í héruðunum í kring. Árið 947 kemur í fyrsta sinn fram hugtakið furstaábóti. 1180 varð St. Gallen að ríkisborg, þ.e. að hún var sett beint undir þýska konunginn eða keisarann. Fulltrúi konungs lenti oft upp á kant við furstaábótann. Næstu aldir einkenndu átök milli íbúa St. Gallen og furstaábótans. Ábótinn vildi auka völd sín, en íbúarnir losna undan yfirráðum hans. 1349 braust svarti dauðinn út í borginni og létust margir úr veikinni. gyðingum í borginni var kennd um þessa óárán og voru þeir í kjölfarið grimmilega ofsóttir. Sumir voru reknir í burtu, aðrir voru brenndir og drepnir. Eignir þeirra voru gerðar upptækar. Gyðingahatrið varð svo rótgróið í íbúunum að fyrsti trúarhópur gyðinga eftir þetta myndaðist ekki í St. Gallen fyrr en árið 1850. 1353 sótti Karl IV konungur borgina heim. Furstaábótinn notaði tækifærið og reyndi að kaupa sér frekari völd hjá honum og gaf konungi höfuðið á Otmar, stofnanda klaustursins og nokkrar líkamsleifar heilags Gallusar. Þetta flutti Karl konungur með sér til Prag, en líkamsleifar þessar týndust í óróa trúarbragðastríðanna næstu alda.
Stríð
Í upphafi 15. aldar vildu íbúar héraðsins Appenzell losna undan yfirráðum furstaábótans í St. Gallen. Þeir urðu fyrir áhrifum af hinu nýstofnaða sambandsríki Sviss. Ábótinn vildi ekki sleppa tekjum úr þessu héraði og 1403 dró til orrustu er ábótinn safnaði liði og réðist inn í Appenzell. Borgin Herisau var lögð í rúst, en áður en herinn náði til borgarinnar Appenzell, var hann fyrir fyrirsát og gjörtapaði orrustu gegn bændaher héraðsins. Ábótinn sneri sér síðan til Friðriks IV hertogans af Austurríki. Hann sendi herlið, en það tapaði fyrir sameinuðum her bænda frá ýmsum borgum, þar á meðal borgurum St. Gallen. Appenzell leysti sig þannig frá yfirráðum ábótans og gerði bandalag við Sviss. Klaustrið missti mikil völd og við lá að það var lagt niður. Nýr ábóti, Ulrich Rösch, átti mestan þátt í að endurvekja yfirráð klaustursins, enda mikill atorkumaður. Þetta passaði alls ekki í kramið hjá borgarbúum St. Gallen. Til átaka kom milli borgarbúa og ábóta. Hinn síðarnefndi bað sambandsríkið Sviss um liðsauka, sem kom á vettvang með 8.000 manna lið og sátu í kjölfarið um borgina. Í borginni voru einungis 400 menn vopnum búnir, en liðsauki þeirra frá Appenzell mætti ekki. Fljótt gáfust borgarbúar upp gegn ofureflinu. Borgarstjórinn var brenndur á báli og ábótinn fékk aukin völd. Rætt var um að taka St. Gallen upp sem nýja kantónu í Sviss, en það var látið ógert í það sinnið.
30 ára stríðið
30 ára stríðið hófst 1618. Nú bar svo við að aðalmótherjar stríðsins voru kaþólikkar og mótmælendur. Borginni St. Gallen var því vandi á höndum, þar sem meirihluti borgarbúa voru mótmælendur, en innan klaustursins voru menn kaþólskir. Snemma ákváðu borgarbúar og ábóti að taka ekki þátt í stríðinu, heldur að taka saman höndum og varna því sameiginlega að St. Gallen yrði fyrir skakkaföllum. Því var unnið saman að því að treysta á varnarmúra borgarinnar. Sett voru matarlög sem skömmtuðu öllu fólki mat meðan stríðið geisaði, enda ríkti þá víða hungursneyð. Báðir aðilar buðu fram sameiginlegan her til að styrkja landamæri Sviss og nærliggjandi héraða, þar sem öryggi St. Gallen var betur tryggt ef engir herir kæmu inn í héraðið. Einu sinni, 1635, fékk franskur her þó að gista í borginni á leið til átakasvæða. 1646 hertók sænskur her undir forystu Gustav Wrangel borgina Bregenz við Bodenvatn. Bauð þá borgin St. Gallen upp á sameiginlegan her til að sitja um Bregenz til að hrekja Svía á brott, þrátt fyrir að Svíar væru mótmælendur. En ekki kom til átaka. Yfirmenn sænska hersins sóttu guðsþjónustur í St. Gallen og gáfu borginni hluta af herfangi sínu, áður en þeir hurfu á brott. Þegar samið var í stríðslok 1648 í friðarsamningunum í Vestfalíu, var Sviss opinberlega viðurkennt sjálfstætt ríki. Héraðið St. Gallen var einnig formlega leyst úr sambandi við þýska ríkið og varð sjálfstætt. Fram að tilkomu Frakka í lok 18. aldar var rólegt yfir borginni St. Gallen. Þó réðist 1712 her frá Zürich inn í klaustrið og rændi þaðan verðmætum og listmunum. Flestum þeirra var skilað, en ósætti hefur ríkt milli borganna sökum þessa allt til ársins 2006, þar sem Zürich hefur neitað að skila hinu fræga hnattlíkani ábótanna.
Höfuðstaðurinn St. Gallen
1798 hertóku Frakkar Sviss og stofnuðu helvetíska lýðveldið. Allt svæðið í eigu St. Gallen, ásamt héraðinu Appenzell, var innlimað í lýðveldinu. St. Gallen og Appenzell mynduðu saman kantónuna Säntis. Í fyrstu var borgin Appenzell höfuðborg kantónunnar, en aðeins nokkrum mánuðum seinna var höfuðstaðurinn færður til borgarinnar St. Gallen. Klaustrinu var lokað og munkarnir reknir burt. Furstaábótinn hafði áður flúið til Vínarborgar, með öllu góssi klaustursins. Fyrir St. Gallen markaði þetta endalok ábótaríkisins og upphafið að svissneskri borg. Strax árið 1803 endurskipulagði Napoleon þessa nýju kantónu. Kantónurnar Säntis og Linth voru sameinaðar og fengu heitið St. Gallen. Appenzell var leyst úr kantónunni og varð það að eigin kantónu. Þessi ráðstöfun hefur haldist allt fram á þennan dag. Eftir fyrri ósigur Napoleons 1814 lá við að hin nýja kantóna leystist í sundur, enda mynduðust eigin sjálfstæðishreyfingar í hverju héraði. Þessu tókst þó að afstýra, en enn sem komið er er kantónan sundurslitin og án meginkjarna.
Nýrri tímar
thumb|Fyrsta járnbrautarstöðin í bænum Á 19. öld óx vefnaðariðnaðurinn enn. St. Gallen varð að einni mestu vefnaðarborg heims. Í upphafi 20. aldar voru 18% af útflutningsvörum Sviss vefnaðarvörur frá St. Gallen. Tugir þúsunda manna störfuðu í þessum atvinnuvegi og fjölgaði borgarbúum úr 11 þúsund árið 1850 í tæp 38 þúsund árið 1910. 1856 fékk borgin járnbrautartengingu og var þá hægt að koma afurðum fljótar og betur til kaupenda. En í kreppunni miklu á millistríðsárunum hrundi vefnaðariðnaðurinn algjörlega. Tugir þúsunda manna urðu atvinnulausir. Starfsfólk í vefnaði í St. Gallen fækkaði úr 30 þúsund niður í fimm þúsund. Þrettán þúsund manns yfirgaf borgina í leit að nýrri atvinnu. Eftirstríðsárin voru einkennandi fyrir flutning útlendinga til borgarinnar, aðallega Ítali og íbúar fyrrum Júgóslavíu. 27% borgarbúa í dag eru af erlendu bergi brotnir. Þar af eru Júgóslavar langfjölmennastir (33% allra útlendinga), en næstir koma Þjóðverjar og Ítalir.
Íþróttir
Handboltafélagið TSV St. Otmar St. Gallen er eitt besta handboltafélag Sviss. Það hefur sjö sinnum orðið svissneskur meistari, síðast 2001, og er margfaldur bikarmeistari. Kvennaliðið LC Brühl er besta kvennaliðið í Sviss og hefur 26 sinnum orðið svissneskur meistari og sjö sinnum bikarmeistari.
Rómverska Bretland
thumb|220px|Rómverska Bretland árið [[410 e.Kr.]] thumb|Skattlandið Brittanía innan [[Rómaveldis]]
St. Gallen
Viðburðir
thumb|Íslenska hljómsveitin Mezzoforte árið 2010
Rómverska Bretland
Rómverska Bretland á við þann hluta Bretlandseyja sem Rómverjar stjórnuðu frá árinu 43 til um það bil 410. Rómverjar kölluðu þetta svæði Brittaníu, og með tíð og tíma náði það yfir suðurhluta landsins norður að landamærum Kaledóníu. Fyrir landvinninga Rómverja höfðu Bretar menningar- og viðskiptatengsl við meginland Evrópu, en innrásarmennirnir innleiddu nýjungar í landbúnaði, þéttbýlisþróun, iðnaði og byggingarlist. Enn í dag sjást merki um þessi áhrif.
St. Gallen
Vinabær
St. Gallen viðheldur tengslum við aðeins einn vinabæ:
Rómverska Bretland
Heimildir sem fjalla um tímann eftir landvinninga Rómverja eru fáar, en nokkrir rómverskir sagnaritarar fjalla lauslega um Brittaníu. Nöfn margra landstjóra Brittaníu eru þekkt. Helstu heimildir um rómverska Bretland stafa frá fornleifafundum og áletrunum.
St. Gallen
Byggingar og kennileiti
thumb|Klausturkirkjan er einkennisbygging borgarinnar St. Gallen
Rómverska Bretland
Fyrsta herferð Rómverja til Bretlands var á vegum Júlíusar Caesars árið 55 og 54 f.Kr. Landvinningar byrjuðu þó ekki fyrr en 43 e.Kr. undir stjórn Claudíusar keisara. Rómverjar stofnuðu þar rómverskt skattland og smám saman færðu þeir út yfirráðasvæði sitt, en aldrei tókst þeim að ná tökum á Kaledóníu. Landvinningum þessum fylgdi tímabil rómversk-breskrar menningar. Til þess að koma í veg fyrir árásir úr norðri byggðu Rómverjar Hadríanusarmúrinn á norðurlandamærum skattlandsins, og var lokið við hann um árið 128. Árið 142 fóru þeir enn norðar og byggðu Antonínusarmúrinn, en hörfuðu suður um það bil tuttugu árum síðar. Um árið 197 skiptist Brittanía í tvö skattlönd: Britannia Superior og Britannia Inferior, en árið 305 skiptist hún í fleiri skattlönd og var gerð að biskupsdæmi. Þá var mikið um innrásir barbara og skattlöndin komust oft undir stjórn valdaræningja. Rómverjar fóru frá Bretlandi árið 410 en áhrif þeirra héldust í mörg hundruð ár.
Manaslu
thumb|Manaslu. Manaslu (nepalska: मनास्लु, einnig þekkt sem Kutang) er 8. hæsta fjall heims eða 8.163 metrar. Það er hluti af Mansiri Himal-fjöllum sem eru í nepölsku Himalajafjöllum og er 64 km austur af Annapurna. Japanarnir Toshio Imanishi og Gyalzen Norbu urður fyrstir til að klífa fjallið árið 1956.
Symbian
thumb|Symbian á [[Nokia 6710]]
Árið 2011 tók Nokia upp Windows Phone í staðinn (sem er nú heldur ekki stutt) fyrir Symbian og útvistaði þróun og stuðningi stýrikerfisins til Accenture.
Alþingiskosningar 1987
Alþingiskosningar 1987 voru kosningar til Alþingis sem fram fóru 25. apríl 1987. Á kjörskrá voru 171.402 og kosningaþátttaka var 90,1%. Nýr flokkur Alberts Guðmundssonar, Borgaraflokkurinn, bauð fram í fyrsta skipti og fékk sjö þingmenn en Sjálfstæðisflokkurinn tapaði fimm. Kvennalistinn tvöfaldaði fylgi sitt og fékk sex þingmenn.
Stjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks tapaði þingmeirihluta sínum en Þorsteinn Pálsson myndaði þá ríkisstjórn með Framsóknarflokki og Alþýðuflokki. Steingrímur Hermannsson var utanríkisráðherra og Jón Baldvin Hannibalsson fjármálaráðherra. Þessi ríkisstjórn hélt velli í rúmt ár og var gagnrýnd meðal annars fyrir að ná ekki samkomulagi um brýnar aðgerðir í efnahagsmálum. Hún sprakk, að sagt er, í beinni útsendingu á Stöð 2, en eftir það myndaði Steingrímur Hermannsson vinstristjórn með stuðningi Alþýðuflokks og Alþýðubandalags og síðar Borgaraflokksins, en Sjálfstæðismenn fóru í stjórnarandstöðu.
Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:
Reipisdæla
thumb|Reypisdæla Reipisdæla er dæla þar sem laust reipi er dregið niður í brunn með vatni og upp í gegnum langa pípu sem er á kafi í vatni að neðan. Á reipinu eru hringlaga diskar eða hnútar eða bútar sem passa við ummál rörsins sem notað er til að draga vatnið upp á yfirborðið.
Krónan (verslun)
Krónan er verslunarkeðja lágvöruverðsverslana á Íslandi. Krónan hefur verið starfrækt síðan árið 2000, og er dótturfélag eignarhaldsfélagsins Festi.
Reipisdæla
thumb|Skýringarmynd af reipisdælu Reipisdæla er dæla þar reipi sem notað til að draga vatn upp úr brunni er áberandi. Reipisdælur eru ódýrar í byggingu og viðhaldi. Reipisdælur eru gjarna notaðar í þróunarlöndum og þá algengast er að nota PVC plaströr og reipi. Ein hönnun af reipisdælu notar sólarrafhlöðu sem getur dælt 3000 lítrum á dag með því að nota 80 watta sólarþynnu. Hægt er að knýja reipisdælur með handafli en líka með litlum díeselvélum, rafmagni,með því að hjóla á reiðhjóli og með sólarorku.
Krónan (verslun)
Alls eru 26 verslanir frá Krónunni á Íslandi, en auk þess af eru 2 smærri krónuverslanir reknar undir merkjum Kr.-. Krónan selur einnig dagvöru í gegnum netverslun sína, Snjallverslun.
Reipisdæla
Slíkar dælur byggja á gamalli aðferð. Keðjudælur voru notaðar í Kína fyrir þúsund árum. Í kringum 1980 var vitundarvakning varðandi reipisdælur að tilstuðlan Reinder van Tijen sem fór víða og kynnti fyrir samfélögum hvernig búa mætti til slíkar dælur úr plaströrum og mótum. Hann fór til Burkina Faso í Afríku, Túnis, Tælands and Gambíu. Í Níkaragva breiddist þessi vatnsdælutækni út og nota nú 25 % íbúa í sveitum þar slíkar reipisdælur. Í árslok 2009 notuðu meira en 4 milljónir manns í 20 löndum reipisdælur til að sækja vatn til heimilishalds og til áveitu.
Krónan (verslun)
Saga
Fyrstu verslanir Krónunnar voru opnaðar þann 8. desember árið 2000, en voru þær til húsa í Skeifunni 5, í JL-húsinu við Hringbraut., við Hvaleyrarbraut 3 í Hafnarfirði og við Eyrarveg á Selfossi. Verslanirnar voru í eigu Kaupáss, sem rak einnig verslanir Nóatúns, KÁ og 11-11.
Reipisdæla
Upphafleg reipisdæla notaði hnúta á reipinu en einnig er hægt að nota sveigjanlega hluti svo sem búta úr hjólaslöngu sem settir eru með um 20 sm millibili á reipið en það verður að vera í stærð og þykkt sem passar í rörin. Það er einnig hægt að búa til reipisdælu með því að nota plast eða málm sem passar nákvæmlega innan í rörin sem reipið er dregið í gegnum. Slíkar dælur eru oft handsnúnar með sveif. Einnig er hægt að draga reipið beint upp en ef dælur eru ekki með neinum hnútum eða bútum þá virka þær þannig að það verður að snúa reipinu hratt og er það oft gert með reiðhjóli. Slíkar dælur eru ekki eins afkastamiklar og aðrar reipsdælur en þær eru einfaldari í uppsetningu. Tækni til að búa til reipisdælum er frjáls til afnota og ekki háð neinum höfundarleyfum.
Krónan (verslun)
Snjallverslun
Krónan hóf sumarið 2020 sölu á dagvöru í gegnum netverslun sína, Snjallverslun. Þar geta viðskiptavinir valið vörur, greitt er fyrir þær og valið um að sækja í verslun eða að fá heimsendingu.
Verslanir
Krónan rekur alls 25 verslanir um allt land auk Snjallverslunnar og tveggja sem eru reknar undir undirmerkinu Kr.-.
Herjólfsdalur
thumb|350px|Herjólfsdalur á Þjóðhátíð 2010 Herjólfsdalur er dalur norðvestarlega á Heimaey í Vestmannaeyjum. Þar er þjóðhátíð Vestmannaeyja haldin ár hvert, fyrstu helgi í ágúst (verslunarmannahelgi).
Dalurinn er sagður kenndur við Herjólf, son Bárðar Bárekssonar og er hann talinn landnámsmaður Vestmannaeyja í Melabók og Hauksbók Landnámabókar og sonur hans hafi heitið Ormur auðgi. Þar segir að Herjólfur hafi búið í Herjólfsdal „fyrir innan Ægisdyr, þar sem nú er hraun brunnið“. Sturlubók segir aftur á móti að Ormur ánauðgi hafi verið landnámsmaðurinn og verið sonur Bárðar Bárekssonar, en áður en hann nam eyjarnar hafi þar verið veiðistöð og engra manna veturseta.
Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum hefur frá upphafi 1874 verið haldin í Herjólfsdal, nema árin 1973 og 1974, þegar dalurinn var svo illa farinn eftir Vestmannaeyjagosið að hún var haldin á Breiðabakka.
Fornleifarannsóknir
Árið 1924 gróf Matthías Þórðarson, fyrsti þjóðminjavörður Íslands, í tóftir sunnan megin við tjörnina í Herjólfsdal. Að hans mati voru þar þrjár rústir, eitt aðalhús eða langhús og svo tvö minni hús. Langhúsið var vallgróið og virtist vera eldra en hinar tvær tóftirnar. Hann var sannfærður um að þetta hafi verið bær sem Herjólfur Bárðarson byggði sjálfur.
Á árunum 1971-1983 var gerður umfangsmikill uppgröftur í Herjólfsdal undir stjórn Margrétar Hermanns- Auðardóttur á sama stað og Matthías hafði grafið áður. Hún vann við uppgröftinn í 5 sumur en rannsóknin tafðist vegna elgoss í Heimaey árið 1973. Uppgraftarsvæði Margrétar var um 1300 m². Hún fann ummerki um 4-5 byggingarskeið sem innihéldu átta hús og garðhleðslur. Leifar dýrabeina úr húsdýrum, fuglum og fiskum fundust og varpa ljósi á efnhag hinna fyrstu Vestmannaeyinga. Margrét studdist ekki einungis við uppgröft á mannvistarleifum heldur einnig frjókornagreiningar sem sýna fram á verulegar breytingar á gróðurfari vegna ágangs manna. Á grundvelli rannsókna sinna setti Margrét fram þá kenningu að elstu leifarnar í Herjólfsdal væru frá 8. eða jafnvel 7. öld, og taldi hún að Ísland hefði almennt verið numið um það leyti en ekki í lok 9. aldar eins og flestir aðrir hafa talið.
Mikið hefur verið deilt um kenningu Margrétar enda myndi hún gerbreyta upphafi Íslandssögunnar. Deilan snýst einkum um túlkun hennar á aldursgreiningum á geislakoli en hún taldi að þær sýndu að landnámsgjóskan sem lá undir mannvistarleifunum væri mun eldri en frá því um 900 eins og álitið var meðan rannsóknin var gerð. Seinna var sýnt fram á landnámsgjóskan féll um árið 871, og hljóta því mannvistarleifarnar í Herjólfsdal að vera yngri en það, en ennþá er deilt um hvort mark eigi að taka á kolefnisaldursgreiningunum
Í dag eru rústirnar í Herjólfsdal hluti af golfvelli heimamanna. Í október 2005 með frumkvæði Lista- og menningarfélagi Herjólfsdalsbæjar var hafist handa við að byggja nýja eftirlíkingu af Herjólfsbæ í anda upprunalega bæjarins og var takmarkið að hann yrði líkastur þeim bæ sem getið er í heimildum. Þeir sem stóðu að framkvæmdum bæjarins voru Árni Johnsen, Þórður Guðnason, Þorsteinn D. Rafnsson, Esra Ó. Víglundsson og Víglundur Kristjánsson.
Firth of Forth
thumb|200px|Loftmynd af Firth of Forth
Firth of Forth (stundum kallaður Forthfjörður á íslensku, gelíska: Linne Foirthe) er utan við ós árinnar Forth í Skotlandi, þar sem áin rennur í Norðursjó. Jarðfræðilega er Firth of Forth fjörður sem myndaðist á síðustu ísöld. Norðan við fjörðinn liggur Fife og sunnan við hann eru Vestur-Lothian, Edinborg og Austur-Lothian. Á tíma Rómverja var þetta svæði kallað Bodotria. Í firðinum eru nokkrar eyjar:
Áhrifsbreyting
Áhrifsbreyting (fræðiheiti: analogia) er í málfræði það þegar hljóð eða orðmyndir breytast fyrir áhrif annarra hliðstæðra (t.d. r fyrir s í vera, var í stað vesa, vas, sbr. vorum, verið; eða e fyrir ei í tveimur í framburði sumra, sbr. þremur). Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, lét að því liggja í einum af pistlum sínum í Morgunblaðinu, að áhrifsbreyting væri „fínt nafn á fyrrverandi málvillu, þegar nógu margir hafa tekið villuna upp“. Gísli lýsti þessu þannig í öðrum pistli:
Hann tilfærir síðan dæmi: Orðið fræ sem er af va-stofni er nú farið að beygjast sem ja-stofn.
Viðurkennd áhrifsbreyting er t.d. þegar nefnifallið mær er látið þoka fyrir mey úr þolfalli og þágufalli. Það er jafnvel talið rétt mál að segja María mey og hrein mey, þar sem svipmeira er og sögulega rétt að segja María mær og hrein mær.
Rhadinocentrus ornatus
Rhadinocentrus ornatus er tegund af regnbogafiskum einlend í austur Ástralíu. Hún verður um 6 sm löng. Hún er eina þekkta tegund ættkvíslarinnar Rhadinocentrus. Hún þolir að vera í vatni sem er jafn súrt og appelsínusafi.
Spíritismi
Spíritismi er tegund af andatrú og dulspeki, sem trúir því að andar fólks geti lifið af dauða líkamanns og lifað í andaheimi og hægt sé að ná sambandi við þessa anda með hjálp miðla.
Rithöfundurinn Einar H. Kvaran var mikill spíritisti og átti þátt í að stofna samtök spíritista, Sálarrannsóknarfélag Íslands, árið 1918 og er það enn starfandi í dag.
Runólfur
Runólfur er íslenskt karlmannsnafn.
NEOMA Business School
NEOMA Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Rúðuborg og Reims. Hann er stofnaður 2013. NEOMA var í 50. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. NEOMA býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 62 500 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Shi Weillang (Framkv.stj. (CEO) Huawei France) auk Wilfried Guerrand (Hermès).
Pálfríður
Pálfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Gaggenau (fyrirtæki)
Saga fyrirtækisins
Verksmiðja til að framleiða nagla og hamra var stofnsett í bænum Gaggenau árið 1683 með leyfi frá Ludwig Wilhelm von Baden (Tyrkja-Lúðvík), markgreifa af Baden-Baden. Skömmu áður hafði uppgötvast járngrýti í nálægum dal árinnar Murg, sem rennur í Rínarfljót.
Í Iðnbyltingunni varð verksmiðjan smám saman þekkt fyrir nýsköpun á sviði framleiðslu stálvöru, svo sem reiðhjóla, kolaofna og gasofna.
Árið 1961 komst fyrirtækið í eigu Georg von Blanquet sem gerði það að merki sem sérhæfði sig í framleiðslu nútíma eldunartækja.
Sangria
Sangria er áfengur drykkur upprunalega frá Spáni. Hann er gerður úr víni, oftast rauðvíni, ávöxtum og stundum sætuefni. Nafn drykksins er dregið af spænska orðinu sangra sem merkir blóð.
Drykkurinn er oft veittur kaldur í heitu veðri.
Eem
Eem (þekkt sem Sangamon í Norður-Ameríku, Ipswichian í Bretlandi og Riss-Wurm í Ölpunum) er næstsíðasta hlýskeið síðustu ísaldar á pleistósen. Það hófst fyrir 131.000 árum. Loftslag á Eem er talið hafa verið jafnstöðugt og á hólósen, en þó hafa verið hlýrra. Hlýjast var á Eem fyrir 125.000 árum þegar skógar náðu allt norður að Nordkapp (nú freðmýri) í Norður-Noregi. Harðviður eins og hesliviður og eik uxu allt norður að Oulu í Finnlandi. Sjávarstaða á Eem var hærri en nú, sem bendir til þess að jöklar hafi verið talsvert minni en í dag. Skandinavía var eyja vegna vatnafars á stórum svæðum Norður-Evrópu og Vestur-Síberíu.
Á hámarki Eem-hlýskeiðsins var almennt hlýrra en nú er, þótt að kaldara hafi verið á vissum svæðum. Tré uxu allt norður að Baffin í stað Kuujjuaq og skilin á milli slétta og skóga lágu vestar í Norður-Ameríku, eða nálægt Lubbock í Texas í stað Dallas í Texas þar sem þau liggja í dag. Á Eem urðu síðan snögg umskipti yfir í kaldari og þurrari skilyrði en eru nú, og fyrir 114.000 árum lauk Eem-hlýskeiðinu og jökulskeið hófst á ný.
Marcus Paus
Marcus Paus (fæddur 14. október 1979 í Oslo) er norskt tónskáld.
Sameyki
Fé­lags­menn Sam­eyk­is starfa við almannaþjón­ustu hjá ríki, borg og sveit­ar­fé­lög­um og fyr­ir­tækj­um í meiri­hluta­eigu op­in­berra aðila.
Ágúst Jónsson
Ágúst Jónsson (19. desember 1868 – 28. júní 1945) var íslenskt skáld og verkamaður í Reykjavík. Hann gaf aðeins út eina ljóðabók, Þyrnar og rósir, árið 1930 en orti mikið af kvæðum, lausavísum og erfiljóðum. Lára miðill var dóttir hans.
Paul Biya
Paul Biya (f. 13. febrúar 1933 undir nafninu Paul Barthélemy Biya'a bi Mvondo) er kamerúnskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Kamerún frá árinu 1982. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 1975 til 1982. Hann er næstþaulsetnasti sitjandi forseti í heimi (á eftir Teodoro Obiang í Miðbaugs-Gíneu) og samfellt hefur hann setið lengur við völd en nokkur sitjandi þjóðarleiðtogi sem ekki er af konungaættum. Biya er leiðtogi Lýðræðissamkundu kamerúnskrar alþýðu (fr. Rassemblement démocratique du Peuple Camerounais eða RDPC). Hann var kjörinn forseti í sjöunda skiptið árið 2018.
Bakgrunnur
Biya fæddist í þorpinu Mvomeka'a, sem er um 20 km norðaustan við Sangmélima í þáverandi franska Kamerún. Hann gekk í École nationale d'administration í París og útskrifaðist þaðan með gráðu í alþjóðasamskiptum árið 1961. Biya kvæntist Jeanne-Irène Biya en hún lést árið 1992. Hann kvæntist í annað skipti árið 1994, konu að nafni Chantal Biya, og á með henni tvö börn.
Stjórnmálaferill
Biya varð embættismaður í Kamerún á sjöunda áratugnum eftir að landið hlaut sjálfstæði frá Frakklandi og kleif metorðastigann á stjórnartíð forsetans Ahmadou Ahidjo. Árið 1964 varð hann framkvæmdastjóri á skrifstofu menntamálaráðuneytisins og næsta ár varð hann aðalritari ráðuneytisins. Árið 1967 varð hann framkvæmdastjóri í borgaralegu ráðuneyti forsetans og árið 1968 varð hann jafnframt aðalritari hjá skrifstofu forsetaembættisins. Síðar sama ár var hann útnefndur ráðherra og í júní 1970 var hann hækkaður í tign. Eftir að Kamerún var gert að einingarríki árið 1972 varð hann forsætisráðherra Kamerún þann 30. júní 1975. Í júní 1979 voru tekin upp lög sem kváðu á um að forsætisráðherrann tæki við forsetaembættinu við afsögn forsetans. Ahmadou Ahidjo lýsti yfir afsögn sinni úr forsetaembætti þann 4. nóvember 1982 og Biya tók við af honum sem forseti tveimur dögum síðar.
Þar sem Biya er kristinn og frá suðurhluta Kamerún kom það mörgum í opna skjöldu að Ahidjo hefði valið hann sem eftirmann sinn, en Ahidjo var sjálfur múslimi og frá norðurhluta landsins. Eftir að Biya tók við sem forseti sat Ahidjo áfram sem leiðtogi stjórnarflokksins, Þjóðarbandalags Kamerún (UNC). Biya hlaut sæti í miðstjórn og framkvæmdastjórn flokksins og var kjörinn varaformaður flokksins. Þann 11. desember 1982 fékk hann umboð til að leiða flokkinn í fjarveru Ahidjos. Á fyrstu stjórnarárum Biya héldu þeir Ahidjo tryggð hver við annan en árið 1983 kom til ágreinings milli þeirra. Ahidjo var hrakinn í útlegð til Frakklands og sakaði Biya um valdníðslu og samsæri gegn sér. Þeir sættust aldrei þrátt fyrir milligöngu nokkurra erlendra þjóðarleiðtoga. Þegar Ahidjo sagði af sér sem flokksleiðtogi var Biya kjörinn til að taka við af honum þann 14. september 1983.
Í nóvember 1983 kunngerði Biya að næstu forsetakosningar yrðu haldnar 14. janúar 1984, en áður hafði staðið til að halda þær árið 1985. Biya var eini frambjóðandinn í kosningunum og var kjörinn með 99,98 % atkvæðanna. Í febrúar 1984 var réttað yfir Ahidjo að honum fjarstöddum og hann dæmdur til dauða fyrir að hafa reynt að fremja valdarán árið 1983. Biya lét milda dóminn í lífstíðarfangelsi, sem mörgum þótti merki um veikleika. Kamerúnski herinn gerði misheppnaða valdaránstilraun gegn Biya þann 6. apríl 1984 eftir að hann tók ákvörðun daginn áður um að leysa upp lýðveldisvarðliðið (fr. Garde républicaine) og skipta meðlimum þess milli annarra deilda hersins. Mat á dauðsföllum í valdaránstilrauninni eru á bilinu 71 upp í allt að 1.000 manns. Flestir uppreisnarmennirnir voru múslimar frá norðurhluta landsins og margir litu á uppreisnina sem tilraun til að endurheimta yfirburði þessa hóps. Biya lagði hins vegar í kjölfarið áherslu á samheldni þjóðarinnar og valdi að kenna múslimum ekki um uppreisnina. Flestir gáfu sér að Ahidjo hefði staðið á bak við valdaránstilraunina og líklega hefði Biya haft veður af henni og hefði leyst upp lýðveldisvarðliðið til að neyða uppreisnarmennina til að láta til skarar skríða fyrr en þeir höfðu áætlað. Þetta kann að hafa stuðlað að því að valdaránið mistókst.
Biya var endurkjörinn til annars sjö ára kjörtímabils í forsetakosningum þann 11. október 2004, þar sem hann fékk 70,92 % atkvæða samkvæmt opinberum talningum. Stjórnarandstaðan vændi hann aftur um að hafa haft rangt við.
Eftir endurkjör sitt árið 2004 mátti Biya ekki bjóða sig fram á ný samkvæmt stjórnarskrá Kamerún sem tekin hafði verið upp árið 1996. Í nýársávarpi sínu árið 2008 tilkynnti Biya hins vegar að hann vildi láta breyta stjórnarskráni til að heimila sér að bjóða sig aftur fram árið 2011 og að takmarkanir á embættistíð forsetans væru ólýðræðislegur hemill á þjóðarviljanum. Tilkynningin um fyrirætlanir Biya leiddu til ofbeldisfullra mótmæla í febrúar 2008. Þrátt fyrir þetta féllst kamerúnska þingið á að breyta stjórnarskránni í apríl 2008 og nema úr gildi hámarksfjölda á kjörtímabilum forsetans. Þar sem flokkur Biya var með meirihluta á þinginu voru breytingarnar samþykktar með yfirgnæfandi meirihluta, 157 atkvæðum gegn fimm, auk þess sem 15 þingmenn jafnaðarmanna sniðgengu atkvæðagreiðsluna.
Biya var endurkjörinn í forsetakosningum ársins 2011 með 78 % atkvæðanna. Stjórnarandstaðan kærði kosningarnar til Hæstaréttar en kröfu þeirra um ógildingu þeirra var vísað frá.
València
thumb|right|280px|Ciutat de les Arts i les Ciències València eða Valensía er borg á Spáni og höfuðstaður samnefnds sjálfsstjórnarsvæðis; Valensía. Hún er þriðja stærsta borg landsins á eftir Madríd og Barselóna. Íbúafjöldi er 788.000 (2017) en á stórborgarsvæðinu búa rúmlega 1,2 milljónir.
Knattspyrnulið borgarinnar er Valencia CF.
Angela Merkel
Angela Dorothea Merkel (fædd 17. júlí 1954 í Hamborg í Þýskalandi), fædd Angela Dorothea Kasner, er þýskur stjórnmálamaður, eðlisfræðingur og fyrrverandi kanslari Þýskalands. Hún er dóttir Lútherstrúar-prests og kennslukonu. Hún ólst upp að mestu í Templin, litlum bæ í þáverandi Austur-Þýskalandi, 70 km norður af Berlín. Á árunum 1973 til 1978 nam hún eðlisfræði við Háskólann í Leipzig. Hún vann að doktorsverkefni sínu í kennilegri efnafræði í Berlín og kynntist þar núverandi eiginmanni sínum, prófessor Sauer. Hún komst á þýska þingið árið 1991 sem þingmaður Mecklenburg-Vorpommern.
Hún varð formaður flokks Kristilegra demókrata (CDU) 10. apríl 2000 og gegndi formannsembættinu til 7. desember 2018. Merkel var kjörin kanslari Þýskalands af þýska sambandsþinginu 22. nóvember 2005. Sem ríkisstjórnarleiðtogi stærstu þjóðar innan Evrópusambandsins hafði Merkel mikil áhrif á viðbrögð Evrópumanna við evrópsku skuldakreppunni, evrópska flóttamannavandanum og alþjóðlega kórónaveirufaraldrinum. Merkel dró sig til hlés úr stjórnmálum að loknu fjórða kjörtímabili hennar og var ekki í framboði í þingkosningum ársins 2021.
Æviágrip
Angela Merkel (þá Kasner) fæddist árið 1954 í Hamborg í Vestur-Þýskalandi. Hún var aðeins nokkurra vikna gömul þegar foreldrar hennar fluttu með hana til Austur-Þýskalands, þar sem faðir hennar hafði fengið vinnu sem lúterskur prestur. Kasner lærði eðlisfræði í háskóla og fékk að námi loknu starf við rannsóknir í vísindaháskóla í Berlín. Í háskólanum kynntist hún samnemanda sínum, Ulrich Merkel, og giftist honum árið 1977. Hjónaband þeirra entist aðeins í fimm ár áður en þau skildu, en Angela hélt nafni fyrrum eiginmanns síns.
Angela Merkel vakti á þessum tíma athygli austur-þýskra stjórnvalda og var jafnvel boðið starf hjá leyniþjónustunni Stasi, sem hún afþakkaði með þeirri tylliástæðu að hún kynni ekki að þegja yfir leyndarmálum. Merkel var ekki áhugasöm um stjórnmál á yngri árum sínum en var þó gagnrýnin á austur-þýsk stjórnvöld.
Stjórnmálaferill
Ríkisstjórn Kohl féll í kosningum fyrir Jafnaðarmönnum árið 1998. Eftir ósigurinn var Merkel útnefnd ritari Kristilega demókrataflokksins. Eftir að upplýst var um hneykslismál er varðaði óeðlileg fjárframlög til flokksins sem snerti bæði Kohl og eftirmann hans á formannsstól, Wolfgang Schäuble, fór Merkel að gagnrýna Kohl og leggja til að Kristilegir demókratar segðu skilið við hann. Þessi svik Merkel á pólitískum læriföður sínum vöktu mikla athygli þýskra fjölmiðla og var talað um gagnrýni hennar á Kohl sem „föðurmorð“. Merkel var kjörin formaður Kristilega demókrataflokksins í apríl árið 2000.
Kanslaratíð (2005–2021)
thumb|right|Merkel ásamt íhaldsleiðtogunum [[Mariano Rajoy og Viktor Orbán á flokksþingi Evrópska þjóðarflokksins árið 2012.]] Kristilegir demókratar bættu við sig sætum í þingkosningum árið 2009 og gátu myndað hægristjórn án Jafnaðarmanna. Merkel sat áfram sem kanslari í stjórnarsamstarfi Kristilegra demókrata við hinn miðhægrisinnaða Frjálsa demókrataflokk. Á öðru kjörtímabili Merkel skall evrópska skuldakreppan á. Á kjörtímabilinu var herskylda lögð niður og atvinnuleysi fór niður fyrir þrjár milljónir manns.
Kristilegir demókratar unnu þingkosningarnar árið 2013 en Frjálsi demókrataflokkurinn fékk ekki nægt fylgi til að komast inn á þing. Því neyddist Merkel til að stofna til nýs stjórnarsamstarfs við Jafnaðarmannaflokkinn. Árið 2015 sór Merkel þess eið að veita flóttamönnum úr sýrlensku borgarastyrjöldinni hæli í Þýskalandi. Merkel hefur bæði hlotið lof og last fyrir viðbrögð hennar við evrópska flóttamannavandanum og margir íhaldssamari meðlimir Kristilegra demókrata hafa gagnrýnt hana fyrir að hleypa um milljón flóttamönnum inn í landið. Segist hún þó ekki sjá eftir ákvörðun sinni og að hún hafi tekið ákvörðun sína af pólitískum ástæðum og af mannúðarsjónarmiðum.
Í kosningum árið 2017 voru Kristilegir demókratar áfram stærsti flokkurinn en töpuðu þó nokkru fylgi. Jafnaðarmenn höfðu tapað enn meira fylgi á stjórnarsamstarfinu og því lýsti Martin Schulz, þáverandi formaður Jafnaðarmanna, því yfir að flokkurinn myndi sitja í stjórnarandstöðu frekar en að taka aftur þátt í ríkisstjórn með Merkel. Úr varð stjórnarkreppa sem entist fram í mars næsta árs, en eftir nokkrar misheppnaðar stjórnarmyndunarviðræður létu Jafnaðarmenn til leiðast og endurnýjuðu stjórnarsamstarfið við flokk Merkel. Merkel hóf sitt fjórða kjörtímabil sem kanslari Þýskalands þann 14. mars 2018.
Þann 29. október 2018 tilkynnti Merkel að hún hygðist ekki gefa kost á sér til endurkjörs sem formaður Kristilegra demókrata. Með þessu sagðist hún ætla að axla ábyrgð fyrir lélegan árangur Kristilegra demókrata í héraðskosningum. Merkel lýsti því jafnframt yfir að hún hygðist láta af störfum sem kanslari við lok kjörtímabilsins árið 2021 og hætta alfarið í stjórnmálum. Annegret Kramp-Karrenbauer, sem er náinn bandamaður Merkels og hafði hlotið meðmæli hennar í formannssætið, var kjörin formaður Kristilegra demókrata í desember árið 2018. Kramp-Karrenbauer tilkynnti hins vegar þann 10. febrúar 2020 að hún hygðist segja af sér sem formaður flokksins. Afsögn hennar kom í kjölfar deilna um það að flokksmenn Kristilegra demókrata hefðu greitt atkvæði ásamt öfgahægriflokknum Valkosti fyrir Þýskaland um myndun nýrrar stjórnar í Þýringalandi. Armin Laschet tók við af Kramp-Karrenbauer sem formaður Kristilegra demókrata eftir formannskjör þann 16. janúar 2021.
Án Merkel við stjórnvölinn gekk Kristilegum demókrötum ekki vel í kosningunum 2021. Þetta leiddi til þess að Olaf Scholz, kanslaraefni Jafðaðarmanna, tók við af Merkel eftir myndun nýrrar stjórnar þann 8. desember þetta ár.
.tf
Tenglar
Toppdomän
Ashuradeh
Ashuradeh er eyja í Kaspíahafi sem tilheyrir Íran. Ashuradeh er eina Íranska eyjan í Kaspíahafi.
Grammy-verðlaunin
Grammy-verðlaunin (stílað sem GRAMMY, upphaflega Gramophone Award) eru bandarísk verðlaun frá The Recording Academy sem veitt eru framúrskarandi tónlistarmönnum. Verðlaunin eru samsvarandi Emmy-verðlaununum fyrir sjónvarpsefni og Óskarsverðlaununum fyrir kvikmyndir.
Verðlaunin eru ásamt Billboard Music-verðlaununum, American Music-verðlaununum og Rock and Roll Hall of Fame, fremstu tónlistarverðlaun Bandaríkjanna. Fyrsta Grammy-verðlaunahátíðin var haldin 4. maí 1959. Verðlaunin eru veitt fyrir tímabilið 1. október til 30. september.
Flokkar
Helstu verðlaunaflokkarnir (The General Field) eru fjórir í heildina og eru ekki tengdir neinum tónlistarstefnum:
Íslenskir Grammy-verðlaunahafar
Eftirfarandi eru Íslendingar sem hafa hlotið Grammy-verðlaun eða verið hluti af verki sem gerði slíkt.
Klamydía
Hvert ár greinast meira en 2.200 Íslendingar af klamydíu, sem er langhæsta tíðni í Evrópu.
Árið 1944 sýndi Maurice Ralph Hilleman bandarískur örverufræðingur sem sérhæfði sig í bólusetningum, fram á að klamydíusýkingarnar væri ekki vegna vírusa heldur af völdum bakteríutegundar (Chlamydia trachomatis) sem vex inni í frumum. Það væri því hægt að lækna klamydíu með pensilíngjöf.
Biryuká
Biryuk (rússneska: Бирюк; jakútska: Бүүрүк, Büürük) er á í Jakútíu (Sakha-lýðveldið) í Rússlandi. Hún er hliðará Lenu og er 267 km löng; vatnasviðið er 9.710 km².
Áin rennur yfir óbyggð svæði í Olyokminskyhéraði. Biryuk þorpið er við vinstri árbakkanum nálægt þeim stað þar sem hún rennur í Lena um 52 km frá Olyokminsk.
Farvegur
Biryuk er við vinstriárbakka Lenu og er á Lenusléttunni Áin liggur í suðurátt yfir barrskógarbeltið. Í neðri hluta farvegsins beygir hún suður við flæðisvæði Lenu og bugðast um fenjasvæðið. Að lokum rennur hún í Lenu um 2.160 km frá ósum hennar nálægt þorpinu Biryuk og 18 km frá ánni Cherendey.
Rúben
Rúben er íslenskt karlmannsnafn.
Christian
Christian er íslenskt karlmannsnafn.
Úrmíavatn
tright|thumb|Úrmíavatn séð úr geimnum árið 1984. Úrmíavatn er stærsta stöðuvatn í Íran. Það er á þessari stundu þó einungis einn tíundi þess sem það var sökum þess að vatn úr lækjunum sem runnið hafa í það er notað í annað. Fyrir vikið hafa margar af eyjunum í því orðið hólar. Þar sem Íran ræður yfir fáum eyjum í Kaspíahafi og Persaflóa hefur þornun vatnsins orðið til þess að Íran ræður yfir helmingi færri eyjum í dag en fyrir þornun Úrmíavatns..
Vatnið dregur nafn sitt af helstu borg héraðsins.
Orð
thumb|right|Latneskt handrit án orðaskila Orð er merkingarbær eining í tungumáli eða eining sem leggur af mörkum til merkingar setningar. Orð eru mynduð úr einu eða fleiri myndani. Þau myndun sem ekki er hægt að skipta í smærri einingar kallast rætur orðsins. Sá hluti orðs sem ekki breytist í beygingu nefnist stofn orðsins. Orðstofn getur verið settur saman úr fleiri en einu myndani, oft rót auk aðskeytis. Orð sem eru sett saman úr tveimur eða fleiri orðstofnum er nefnt samsett orð.
Orðum er raðað í orðflokka eftir eiginleikum sínum og hlutverki.
Orðið orð er ekki allskostar nákvæmt hugtak. Þannig mætti svara spurningunni um hve mörg orð væru í setningunni frægu um kindina á Á sem er móðir til annarar kindar á sama bæ (Á á Á á á á Á) á nokkra mismunandi vegu. Ef ritvinnsluforrit væri spurt að þessu myndi svarið vera að það væru 7 orð í þessari setningu en hinsvegar koma þrjú af þessum mismunandi orðum tvisvar fyrir. Fyrir mismunandi orð má til nákvæmni tala um uppflettiorð en fyrir orðafjöldann stök eða stök orð. Ennfremur er hugtakið orðmynd notað um hverja þá hljóðarunu sem ber merkingu og þannig er aðeins ein orðmynd í þessari setningu.
Venjulega eru bil höfð milli orða, í málum s.s. íslensku sem nota stafróf (fyrir utan í gömlum handritum eins og sjá má á mynd, til að spara skinn), en til að mynda ekki milli orða í t.d. kínversku sem notar tákn fyrir orð en ekki stafróf.
Píka
thumb|right|220px|Mismunandi kvensköp, í sumum tilfellum rökuð Píka (eða sköp) eru ytri kynfæri konu. Píkan nær yfir munaðarhólinn, ytri og inni skapabarmana, snípinn, risvefinn, legganga opið, þvagrásar opið, og andarkirtlana. Á píkunni má líka sjá skaparifuna (bilið milli ytri skapabarmanna), fitukirtla, og kynfærahár.
Í víðari skilningi getur orðið píka líka verið notað til að vísa til hluta innri kynfæra konunnar, svo sem legganganna.
Munaðarhóllinn
thumb|Munaðarhóllinn. Munaðarhóllinn er mjúkt lag af fituvef á fremri hluta píkunnar og liggur yfir lífbeininu (beininu í mjaðmargrindinni sem finna má fyrir í fremri hluta klofsins). Bæði kyn hafa munaðarhól, en hann er meira áberandi í konum, munaðarhóllinn virkar eins og púði og verndar lífbeinið þegar fólk stundar samfarir. Skaparifan (bilið milli ytri skapabarmanna) nær inn á neðri hluta munaðarhólsins. Við kynþroska koma kynfærahár á munaðarhólinn og á ytri skapabarmana.
Snípurinn
Snípurinn er hluti af kynfærum kvenkyns spendýra. Sýnilegi hluti snípsins sést þar sem innri skapabarmarnir mætast, fyrir ofan þvagrásaropið. Snípurinn er afar næmur og er helsta örvunarsvæði píkunnar, í snípshúfunni er áætlað að séu um 8.000 taugaendar.
Snípurinn myndast út frá ákveðnum vef í fóstri sem kallast kynhnjótur. Ef fóstrið er útsett fyrir karlhormónum verður kynhnjóturinn að typpi, annars verður hann að sníp.
Þvagrásaropið og leggangaopið
alt=|thumb|280x280dp|1. Snípshúfan 2. Sýnilegi hluti snípsins 3. Innri skapabarmar 4. Þvagrásaropið 5. Leggangaopið 6. Spöngin 7. Endaþarmsopið. Á svæðinu milli skapabarmanna má finna tvö op. Þvagrásar opið er fyrir neðan snípinn, þar fyrir neðan er legganga opið. Þvagrásaropið er smátt, út úr því kemur þvag, leggangaopið er mun stærra og þaðan koma börn út við fæðingu.
Leggangaopið er stundum hulið að hluta til af meyjarhaftinu, sem er þunn himna sem getur rofnað í fyrsta sinn sem kona stundar samfarir. Vegna þessa var meyjarhaftið notað til að skera úr um hvort kona væri hrein mey í sumum samfélögum, þó að haftið geti alveg eins rofnað við íþróttaiðkun eða þegar túrtappar eru settir upp. Í mörgum stúlkum er meyjarhaftið svo lítið að það sést ekki, eða þá að það vantar alveg.
Í aftari (neðri) hluta leggangaopsins má finna stóru andarkirtlana sem seyta slími og sleipiefni. Stóru andarkirtlarnir samsvara klumbukirtlinum í mönnum (sem framleiðir forsæðisvökva). Litlu andarkirtlarnir eru í aftari vegg legganganna og samsvara blöðruhálskirtlinum í mönnum (sem framleiðir sæðisvökva).
Sjónarhæðarsöfnuðurinn
thumbnail|Mynd af Akureyri frá 1928 þar sem sjá má útvarpsmöstrin tvö í Barðsgili og húsið Sjónarhæð Sjónarhæðarsöfnuðurinn er skráð trúfélag á Íslandi. Söfnuðurinn er kenndur við húsið Sjónarhæð eða Hafnarstræti 63 á Akureyri. Það hús reisti enski trúboðinn Frederic Harry Jones árið 1901 en hann stofnaði söfnuðinn. Söfnuðurinn var runninn frá Bræðrasöfnuðinum í Bretlandi og skírðust meðlimir í niðurdýfingarskírn. Árið 1905 tók trúboðinn Arthur Gook við söfnuðinum og  stýrði honum lengi. Arthur Gook var fyrstur til að kenna Akureyringum knattspyrnu þegar hann kenndi við Gagnfræðaskólann veturinn 1908-1909. Hann gaf út ýmis rit og árið 1928 stofnaði hann útvarpsstöð sem var fyrsta útvarpsstöðin á Norðurlandi. Hann lét reisa tvö há og mikil möstur á sitt hvorum barmi Barðsgils. Þegar Ríkisútvarpið var stofnað árið 1930 var honum synjað um leyfi til útsendinga. Arthur Gook tók ljósmyndir, stundaði smáskammtalækningar og tannlækningar. Í Sjónarhæð er samkomusalur í norðurenda og íbúð í suðurenda. Söfnuðurinn rekur sumarbúðir við Ástjörn i Kelduhverfi.
Meðlimir voru 35 árið 2022.
Heimildir
Arthur Gook
INSEAD
INSEAD (Institut européen d'administration des affaires) er evrópskur verslunarskóli með aðsetur í Fontainebleau, Singapúr og Abú Dabí. Hann var stofnaður árið 1957. INSEAD var í 5. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times. INSEAD býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, til dæmis markaðssetningu, fjármálasvið og frumkvöðlastarfsemi. Skólinn er viðurkenndur af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (Evrópskar og Norður-amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 50.000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum og þeirra á meðal er Halla Tómasdóttir.
Páll Valur Björnsson
Páll Valur Björnsson er fyrrum þingmaður fyrir Bjarta framtíð. Hann var ekki endurkjörinn í Alþingiskosningunum 2016. Í kosningunum árið eftir skipaði hann 2. sætið á lista Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi-norður og varð varaþingmaður.
Geymsla matvæla
thumb|right|[[Kanada|Kanadískt áróðursveggspjald frá Fyrri heimsstyrjöld sem hvetur fólk til að huga að varðveislu matvæla.]] Geymsla matvæla er sérstök meðhöndlun matvæla til að tryggja varðveislu þeirra um lengri tíma. Megináhersla er lögð á að hægja á eða koma í veg fyrir rotnun af völdum örvera sem spillir matnum. Til eru geymsluaðferðir sem nýta aðrar örverur, ger og sveppi til að auka geymsluþol matvæla (t.d. vín og osta). Næringargildi, bragð og áferð er meðal þess sem lögð er áhersla á að varðveita. Geymsluaðferðir eru ólíkar eftir menningu og matarhefð; það sem þykir gott í einu samfélagi, þykir ónothæft í öðru.
Claytonia
Claytonia er ættkvísl blómstrandi plantna ættuðum frá Norður-Ameríku, Mið-Ameríku, og Asíu. Ættkvíslin var áður talin til Portulacaceae en er nú sett undir nýstofnaða ætt: Montiaceae. Nokkrar af tegundunum nú í ættkvíslinni voru áður taldar til Montia. Ítarleg greining á ættkvíslinni Claytonia var útgefin 2006.
Tegundir
Kews Plants of the World Online skráir 33 viðurkenndar tegundir:
Pálhildur
Pálhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Rúdólf
Rúdólf er íslenskt karlmannsnafn.
Thongsing Thammavong
thumb|right|Thongsing ThammavongThongsing Thammavong (skrifað á laosku: ທອງສິງ ທຳມະວົງ; fæddur 1944) er laoskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra landsins. Hann hefur setið í miðstjórn Byltingarflokks laoskrar alþýðu frá 1991 og forseti þjóðþings Laos frá 2006 þar til að hann tók við embætti forsætisráðherra 23. desember 2010.
Nanga Parbat
thumb|Nanga Parbat. Nanga Parbat er 9. hæsta fjall heims og er 8.126 metra hátt. Það er staðsett í Gilgit-Baltistan héraði í Pakistan. Nanga Parbat er illkleift og hefur fengið viðurnefnið ,,Dauðafjall" þar sem fjöldi fjallgöngumanna hafa látist þar. Það var fyrst klifið af Austurríkismanninum Hermann Buhl einum manna árið 1953 án viðbótarsúrefnis. Reinhold Messner sem var fyrstur til að klífa alla 14 tindana yfir 8000 metrum missti bróður sinn á fjallinu árið 1970 þegar þeir bræður urðu þeir þriðju til að klífa það. Lík hans fannst árið 2005. Árið 2006 lést José Antonio Delgado frá Venezuela en hann hafði einn fárra Suður-Ameríkubúa klifið fimm tinda yfir 8000 metra. Nafn fjallsins þýðir nakta fjall.
Ólafur Pétursson
Ólafur Pétursson getur átt við um:
Platanus
Platanus er ættkvísl sem er með örfár tegundir sem vaxa á norðurhveli. Þær eru einu núlifandi tegundir ættarinnar Platanaceae.