cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arsenal F.C.
Fyrstu skrefin
Þeir þurftu að leggja á sig löng og erfið ferðalög til að fá leiki og aðsókn á Manor Ground sem hingað til hafði verið mjög góð, eða um 12 þúsund manns á leik, fór ört dvínandi. Allt virtist vera á niðurleið þegar Henry Norris kom til bjargar. Sá var formaður Fulham og vildi hann yfirtaka Arsenal og flytja það til Craven Cottage sem var heimavöllur Fulham. Stjórn deildakeppninnar var mótfallinn þessari sameiningu svo nú hófst tími uppbyggingar hjá Norris og félögum.
Norris byrjaði á því að kaupa Alf Common sem var fyrsti leikmaðurinn til þess að kosta meira en 100.000 pund en hann breytti litlu og liðið hélt áfram að tapa.
Sala á leikmönnum var óumflýjanleg því skuldir félagsins voru háar. Ekki hefur það verið til þess að styrkja liðið og árið 1912 gerðist svo hið umflýjanlega, Arsenal féll í aðra deild eftir að lenda í neðsta sæti 1. deildar. Norris brást skjótt við og leitaði nú um allt að stað fyrir nýjan leikvang fyrir félagið. Norris hafði augastað á svæði í norðurhluta London þar sem Highbury reis svo síðar. Deildarstjórnin tók líka skýrt fram að norður-London væri nægilega stórt svæði fyrir tvö lið, Tottenham og Arsenal. Fyrsti leikurinn á Highbury var spilaður í apríl 1913. Leicester Fosse voru lagðir að velli 2-1. Þá hafði Norris breytt nafninu og nú hét liðið Arsenal. Segja má að Norrris hafi tekið fyrstu skrefin í þá átt að gera Arsenal að því stórveldi sem það var á árunum eftir stríð.
Árið 1919 spilaði hann svo loks út stærsta trompinu. Stjórn deildarinnar hafði ákveðið að fjölga um tvö lið í efstu deild. Norris sá að ef Arsenal ætti að lifa af þá yrðu þeir að fá þennan séns. Norris sem nú var kominn með aðalstign og átti sæti á þinginu notaði öll sín áhrif til þess að koma Arsenal á framfæri. Hann benti mönnum á að Arsenal hafði lengi spilað í efstu deild og fannst því að þeir ættu sætið skilið. Það kom svo á daginn að Derby og Preston, tvö efstu lið 2.deildar fengu sitt sæti ásamt Chelsea F.C. og þá var komið að því. Hvort yrði það Arsenal eða Tottenham sem hlyti aukasætið? Norris hafði áunnið sér stuðning forseta deildarkeppninnar og hann flutti snjalla ræðu sem varð til þess að Arsenal hreppti hnossið. En lífið brosti ekki við Arsenal. Norris reyndi allt sem hann gat en bág fjárhagsstaða og slakur árangur gerðu illt verra. Takmark Norris um að gera Arsenal að stærsta liði Englands hafði ekki tekist og hann ákvað að segja af sér. Hann auglýsti eftir nýjum framkvæmdarstjóra og sagði svo af sér. En hugsjónir hans höfðu orðið stjórnarmönnum í Arsenal hvatning til að gera betur og næstu ár skyldu verða ár uppbyggingar.
Gamla enska 1. deild/Premier League
(13): 1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 1937–38, 1947–48, 1952–53, 1970–71, 1988–89, 1990–91, 1997–98, 2001–02, 2003–04
FA-bikarinn
(14): 1929–30, 1935–36, 1949–50, 1970–71, 1978–79, 1992–93, 1997–98, 2001–02, 2002–03, 2004–05, 2013–14, 2014–15, 2016–17, 2019–20
EFL-bikarinn
(2)	1986–87, 1992–93
Samfélagsskjöldurinn
(17):	1930, 1931, 1933, 1934, 1938, 1948, 1953, 1991†, 1998, 1999, 2002, 2004, 2014, 2015, 2017, 2020, 2023
Kerti (sprengihreyfill)
Kerti (einnig kveikikerti) er hlutur í sprengihreyfli. Hlutverk þess er að umbreyta rafspennu frá háspennukefli hreyfilsins í neista, efst í brunahólfi sprengihreyfils. Neistinn frá kertinu kveikir í eldsneyti sprengihreyfilisins á réttum tímapunkti. Við það þenst eldsneytið út og þrýstir stimplinum út, sem snýr sveifási sprengihreyfils í hálfhring.
.ua
.ua er þjóðarlén Úkraínu.
Auðnaráfa
Auðnaráfa (fræðiheiti: Selevinia betpakdalensis) er tegund nagdýra.
1345
thumb|right|Íbúar Nantes votta [[Jóhann 4., hertogi af Bretagne|Jóhanni 4. af Bretagne og Jóhönnu af Flæmingjalandi hollustu.]] Árið 1345 (MCCCXLV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Scoresby-sund
thumb|Við Scoresbysund. Scoresby-sund (grænlenska: Kangertittivaq, danska: Scoresby Sund) er lengsti fjörður í heimi. Fjörðurinn nær lengst um 350 km inn í austurströnd Grænlands og greinist í mörg minni sund og firði, en aðalfjörðurinn er um 110 km langur. Dýpi í meginfirðinum er á milli 450 og 650 metrar, en getur náð allt að 1400 metrum í innfjörðunum.
Við mynni fjarðarins að norðanverðu er þorpið Ittoqqortoormiit (sem nefnist Scoresbysund á dönsku, í einu orði til aðgreiningar frá firðinum sjálfum). Helsti flugvöllurinn í firðinum er Nerlerit Inaat-flugvöllur, en þangað er hægt að fljúga frá Íslandi. Fjörðurinn er að stærstum hluta í sveitarfélaginu Sermersooq, en lítill hluti hans er innan Þjóðgarðs Grænlands. Margar eyjar eru á firðinum og er Milne-land sú stærsta.
Fyrir utan Jameson-land er ekkert stórt láglendissvæði við Scoresby-sund. Landslag þar einkennist af háum fjöllum, klöppum, jöklum og skriðjöklum sem ganga í sjó fram innst í fjörðum og víkum. Í firðinum fljóta svo borgarísjakar sem hafa brotnað af skriðjöklum og rekís (lagnaðarís), bæði vetrarís og stórís (marglaga ís). Á veturna leggur fjörðinn nær alveg. Við fjarðarmynnið er fremur gróðursnautt berangur, en innar í firðinum er sum staðar gróðursælt á sumrin. Þar vex aðeins hánorrænn gróður. Dýralíf er hins vegar fjölbreytt: í sjónum eru náhvalir, rostungar og hringanórar, og á landi finnast sauðnaut og snæhérar. Ísbirnir halda sig víða við ströndina og á ísnum á veturna. Í klettum við fjarðarmynnið eru stórar byggðir haftyrðla.
Heiti
thumb|right|Kortið sem William Scoresby gerði af firðinum 1822 til 1823. Fjörðurinn heitir Kangertittivaq á austurgrænlensku, en vesturgrænlenska útgáfan er Kangerlussuaq. Nafnið þýðir „stóri fjörður“. Grænlenska heitið var fyrst skráð á kort árið 1955.
Á flestum málum heims heitir fjörðurinn eftir enska hvalveiðimanninum William Scoresby sem fyrstur Evrópumanna rannsakaði austurhluta fjarðarins og gerði uppdrátt af honum 1822. Scoresby sagðist sjálfur hafa nefnt fjörðinn eftir föður sínum og alnafna, William Scoresby eldri, sem hann sagði að hefði fyrstur manna stýrt skipi þangað inn. Hann gaf líka mörgum landslagsþáttum nöfn fólks og staða sem hann þekkti frá Bretlandi.
Íslenski fræðimaðurinn Jón Dúason taldi að fjörðurinn Öllumlengri sem nefndur er í nokkrum íslenskum miðaldaheimildum væri Scoresby-sund, en líklegra þykir að nafnið eigi við um fjörð sem er mun sunnar, hugsanlega Ikerasassuaq við suðurodda Grænlands. Í Grænlandslýsingu Ívars Bárðarsonar er Öllumlengri sagður vera á milli Berufjarðar í vestri og Finnsbúða í austri, en Finnsbúðir og Krosseyjar voru hugsanlega veiðistaðir við strönd Austur-Grænlands.
Jarðsaga
thumb|Kort af bergtegundum við ströndina eftir [[Edvard Bay úr leiðangri Carl Ryder 1891/2.]] Elsta berg í Scoresby-sundi er yfir 1600 milljón ára gamalt myndbreytt berg frá forkambríum. Það finnst aðallega innst í firðinum við enda Norðvesturfjarðar og Vesturfjarðar. Á ordóvisíum og sílúr (fyrir 400 til 500 milljón árum) hófst Kaledóníufellingin þar sem Iapetus-haf lokaðist, Atlantshafið varð til og jarðflekarnir Avalónía, Baltíka og Lárentía rákust saman og fjöll mynduðust á mörkunum. Frá þessum tíma eru neðstu lög stóru fjallgarðanna vestan megin í firðinum frá Gæsafirði að Stauning-ölpum. Veðrun þessara fjalla bjó til járnrík hematítlög í Rauðafirði og norðan við Jameson-land frá devontímabilinu. Frá því fyrir 250 árum tóku setlög að myndast í grunnum sjó þar sem nú er Jameson-land. Setmyndun stóð nær alla miðlífsöld fram á síðkrítartímabilið fyrir um 65 milljón árum. Sams konar setlög finnast við suðausturhorn Milne-lands. Fyrir 50 til 60 milljón árum hófst svo mikil eldvirkni sunnarlega í Scoresby-sundi og basaltlögin þar tóku að myndast við eldgos. Gígarnir eru nú algerlega huldir hraunlögum. Fyrir um 30 milljón árum mynduðust Werner-fjöll norðan við Jameson-land í eldgosum.
Jökull tók fyrst að þekja þetta svæði fyrir um 5 milljón árum en hörfaði aftur fyrir 4,5 milljón árum. Hann lagðist svo aftur yfir landið fyrir 2,6 milljón árum. Síðustu 2 milljón ár hafa svo einkennst af reglubundnu hopi og framsókn jökla sem hafa sorfið landslagið. Núverandi jökulskeið hefur staðið í um 8000 ár, en fyrir þann tíma var Scoresby-sund laust við jökla í 2000 ár.
Forneskimóar
Í Scoresby-sundi hafa fundist yfir 200 staðir með ummerki um mannabyggðir frá því fyrir miðja 19. öld, bæði tjaldbúðir og torfhús. Elstu minjar sem hafa verið tímasettar með kolefnisgreiningu gætu verið frá upphafi 14. aldar. Ekki er vitað hvenær menn settust fyrst að á svæðinu, en talið er að menn hafi flust þangað norðan að. Eina dæmið um fund Evrópumanna og Inúíta á svæðinu er þegar breski landkönnuðurinn Douglas Charles Clavering hitti tólf Inúíta á eyjunni sem nú ber nafn hans árið 1823. Til eru munnmælasögur frá Ammassalik sem segja frá fólksflutningum norðan að um miðja 19. öld. Við Scoresby-sund hafa fundist svokölluð „dauðahús“ þar sem fólk hefur dáið inni í húsinu með öllum sínum eigum.
Hvalveiðimenn
Scoresby-feðgar könnuðu ströndina við Scoresby-sund með flota hvalveiðiskipa milli 1817 og 1823 og William Scoresby yngri gerði fyrsta nákvæma kortið af austurhluta fjarðarins. Hann fór í land á ýmsum stöðum og rannsakaði jarðfræði, gróður og dýralíf. Árið 1833 hélt Jules de Blosseville til Íslands þar sem skip hans, La Lilloise, átti að aðstoða frönsk hvalveiðiskip við Ísland og Grænland. Í ágúst hvarf skip hans með 80 mönnum einhvers staðar við strönd Grænlands að talið er.
Um miðja 19. öld tóku norskir selveiðimenn að stunda veiðar við strendur Austur-Grænlands. Eitt ár var veiði þeirra skráð 400.000 dýr. Eftir því sem selnum fækkaði leituðu þeir meira í land til að veiða rostunga og ísbirni.
Könnunarsaga
Fyrsti skipulegi könnunarleiðangurinn til Scoresby-sunds var Hekluleiðangurinn til Austur-Grænlands undir stjórn danska sjóliðsforingjans Carl Ryder á norska hvalveiðiskipinu Heklu. Ryder og menn hans settust að yfir veturinn í Hekluhöfn á Danmerkurey og kortlögðu fyrstir manna innri firðina í Scoresby-sundi, í kringum Milne-land. Næsti leiðangur var sænskur könnunarleiðangur undir stjórn Alfred Gabriel Nathorst í leit að Loftbelgsleiðangri Andrées árið 1899. Nathorst kortlagði Hurry-fjörð og firðina norðan við Scoresby-sund þar sem nú er syðsti hluti þjóðgarðsins á skipinu Antarctic.
Árið eftir kom Carlsbergfonden-leiðangurinn til Austur-Grænlands undir stjórn Georg Carl Amdrup sem hafði verið tvö ár í Ammassalik. Hann sigldi með skipinu Antarctic að Dalton-höfða og fór þaðan á opnum báti suður með Blosseville-strönd með hluta leiðangursins. Annar hluti sigldi skipinu inn Scoresby-sund undir stjórn Nikolaj Hartz.
Á milli 1925 og 1936 heimsótti Jean-Baptiste Charcot Scoresby-sund oft á ferðum sínum til Austur-Grænlands með skipinu Pourquoi-Pas ?. Árið 1931 reistu Frakkar heimskautarannsóknarstöð í Ittoqortoormiit sem þeir afhentu byggðinni tveimur árum síðar. Árið 1926 hófst fyrsti leiðangur danska jarðfræðingsins Lauge Koch til Scoresby-sunds, en hann rannsakaði fjörðinn í þremur leiðöngrum næstu ár, til 1939. Hann notaði íslenska hesta til að kanna Jameson-land 1936-7. Margir af þessum síðari leiðöngrum notuðu Ittoqortoormiit sem bækistöð.
Undir lok 4. áratugarins lenti Lauge Koch í átökum við aðra jarðfræðinga í Danmörku. Þeir höfðu gagnrýnt ónákvæmni í Grænlandsbók sem hann hafði gefið út í ritsafninu Geologie der Erde árið 1935. Hann kærði þá í kjölfarið fyrir meiðyrði. Eftir þetta varð kalt stríð milli Koch og Kaupmannahafnarháskóla og Danska jarðfræðisafnsins og hann kaus að vinna aðeins með jarðfræðingum frá öðrum löndum í vettvangsrannsóknum á Grænlandi. Helsti samstarfsmaður hans var svissneski jarðfræðingurinn John Haller. Í síðasta leiðangrinum til Scoresby-sunds árið 1958 bauð hann íslenska grasafræðingnum Eyþóri Einarssyni með. Eftir þennan leiðangur ákvað ráðuneytið í Danmörku að skera á fjármagn til frekari rannsókna hans á Grænlandi.
Nýlendustofnun
thumb|right|Áhöfnin á s/s Grønland sem flutti leiðangur Ejnar Mikkelsen til Scoresby-sunds sumarið 1924. thumb|right|Kirkjan í Ittoqqortoormiit. Á fundi hjá Grænlandsfélaginu í Kaupmannahöfn árið 1918 stakk danski assistentinn Harald Olrik upp á því að stofna byggð í Scoresby-sundi með selveiðimönnum frá Ammassalik. Aðalástæðan var offjölgun fólks á Ammassalik-svæðinu, að hans mati, og skortur á veiðidýrum. Í Scoresby-sundi væri aftur gnægð veiði og auk þess minjar um eldri byggðir inúíta á svæðinu. Carl Ryder tók undir þessa tillögu og árið 1924 sigldi Ejnar Mikkelsen með byggingarefni til að reisa hús þar sem Ittoqortoormiit er nú. Árið eftir fluttust 85 Grænlendingar þangað og urðu kjarninn í nýlendunni. 70 þeirra komu frá Ammassalik og 15 frá Vestur-Grænlandi. Þau stoppuðu á Ísafirði á leiðinni með skipinu Gustav Holm og vöktu mikla athygli. Mikkelsen stóð fyrir stofnun fleiri nýlenda við Scoresby-sund næstu ár. Þær stærstu, fyrir utan Ittoqortoormiit, voru við Stewart-höfða, Hope-höfða og Tobin-höfða syðst á Liverpool-landi, en þær hafa verið yfirgefnar síðan. Mikkelsen vildi dreifa byggðinni til að tryggja aðgang að veiði og valdi staðina út frá minjum um eldri inúítabyggðir. Aðalbyggðin var í Ittoqqortoormiit, en nokkrir tugir settust að í hinum byggðunum, enda nær veiðistöðum á vetrartíma. Hvati að þessum nýlendustofnunum var líka aukinn ásókn Norðmanna í að fá viðurkenndan rétt sinn til veiða norðan við Scoresby-sund, í kringum Myggbukta. Þeir gerðu nokkrum árum síðar formlegt tilkall til þess sem þeir kölluðu Land Eiríks rauða á þeim forsendum að landið væri óbyggt, eða terra nullius. Ólíkt flestum öðrum nágrannaþjóðum höfðu Norðmenn ekki reynst tilbúnir til að taka undir full yfirráð Dana yfir öllu Grænlandi, líkt og þeir höfðu sóst eftir frá lokum fyrri heimsstyrjaldar.
Fyrst eftir stofnun Ittoqqotoormiit kom upp inflúensufaraldur og 4 íbúanna létust. Loforð um mikla veiði reyndust þó rétt. Árið 1929 var reist vegleg kirkja í þorpinu sem stendur þar enn. Eftir síðari heimsstyrjöld tók að setjast þar að fólk frá öðrum löndum, meðal annars starfsfólk veðurstöðvarinnar á Tobin-höfða. Flestir íbúar tala austurgrænlensku sem hefur samt þróast frá mállýskunni sem notuð er í Ammassalik. Veiðar eru enn mikilvægar til viðurværis, en hafa farið minnkandi síðustu áratugi vegna takmarkana á útflutningi afurða eins og selskinns. Byggðin var lengi mjög einangruð, en minnkandi ís síðustu áratugi hefur leitt til fjölgunar skipakoma. Sala flugvallarins á Constable Point árið 1990 hefur líka leitt til aukningar ferðamanna. Árið 1998 var ferðaþjónustufyrirtækið Nanu Travel stofnað þar af íslenskum aðilum, en er nú í eigu innfæddra. Íbúar urðu flestir tæp 550 árið 2006, en eru nú innan við 370. Atvinnuleysi í þorpinu er milli 20 og 30%.
Landfræði
thumb|right|Basaltfjöll á suðurströnd Gæsafjarðar. thumb|right|Jakakirkjugarður í Rauðafirði. Mynni Scoresby-sunds markast af Brewster-höfða í suðri og Tobin-höfða í norðri. Ysti hluti fjarðarins er um það bil 30 km á breidd. Suðurströndin nefnist Volquart Boon-strönd, en norðan við fjörðinn eru Jameson-land og Liverpool-land. Á milli þeirra liggur Hurry-fjörður í norðurátt.
Við Milne-land snýr meginfjörðurinn í vestur. Í norðurátt opnast stór flói sem nefnist Hall-vík. Við suðurströndina gengur Breiðijökull út í Víkingavík. Sunnan við Milne-land, við Gæsaland, greinist fjörðurinn í Gæsafjörð í vestsuðvestur og Fönfjörð í vestur. Rétt sunnan við Milne-land þar sem Fönfjörður hefst er Danmerkurey með Hekluhöfn.
Vestan við Milne-land greinist Fönfjörður í Vesturfjörð og Rauðafjörð sem liggur norður með vesturströnd Milne-lands, að Stórey. Rólegi jökull skríður út í Rauðafjörð rétt norðan við mynni Vesturfjarðar. Þaðan koma stórir ísjakar sem stranda á grynningum við Rauðey og Milne-land og mynda „jakakirkjugarð“. Í norðurenda Rauðafjarðar stingast tveir stuttir firðir, Hérafjörður og Rjúpufjörður, vestur og norður úr firðinum. Þar sem fjörðurinn heldur áfram norðan við Milne-land nefnist hann Eyfjörður, en norðan við hann er Hreinland, sem er skagi út af Hinks-landi. Við mynni Eyfjarðar, þar sem hann mætir Hall-vík, eru Bjarnareyjar.
Austan við Bjarnareyjar á norðausturströnd Scoresby-sunds eru Suðurhöfði, Norðausturvík og Schuchert-dalur þar inn af. Norðan við Bjarnareyjar liggur Norðvesturfjörður í norðvestur. Þetta er langur, mjór og djúpur fjörður, um 150 km að lengd. Inn af Norðvesturfirði miðjum gengur styttri fjörður, Flugmannsfjörður, sem enginn skriðjökull gengur út í, en er samt fullur af ísjökum sem rekur þangað. Landið norðan við Norðvesturfjörð heitir Scoresby-land.
Dýralíf
thumb|right|Túndrugróður og hauskúpa af sauðnauti á Suðurhöfða í lok ágúst 2007. Við mynni Scoresby-sunds er Scoresby-vökin, stórt vistsvæði sem er oftast íslaust árið um kring og mikilvægur hluti af búsvæði spendýra og fugla í hafinu og allt í kring. Scoresby-vökin helst opin vegna Austur-Grænlandsstraumsins sem gengur að hluta inn í fjörðinn og myndar hringstraum í fjarðarmynninu.
Í Scoresby-sundi er að finna varpstaði lóms, rjúpu, helsingja, margæsa, heiðagæsa og snjógæsa. Þar finnast líka æðarfugl og hávella. Ísmáfur, rita og kría finnst þar í nokkru magni. Við mynni fjarðarins eru mikilvægar varpstöðvar haftyrðils. Snæugla, hrafn og fálki sjást í firðinum. Af sjávarspendýrum eru ísbjörn, vöðuselur og hringanóri algengir í Scoresby-sundi, en auk þeirra sjást þar kampselur og rostungur. Náhvalur og mjaldur ganga inn í fjörðinn.
Sauðnaut og tófu er að finna við Scoresby-sund, en hreindýr sem áður héldu þar til og heimskautaúlfur sem lifði á þeim, eru líklega horfin þaðan vegna veiða. Grænlandslæmingi (Dicrostonyx groenlandicus) fjölgar sér mikið viss ár og er helsta fæða hreysikattar. Heimskautahéri lifir líka við Scoresby-sund.
Ein tegund af moskítóflugu, Aedes nigripes, lifir við Scoresby-sund og veldur bæði dýrum og mönnum óþægindum þegar mest er af henni í ágúst-september.
Ísþorskur er helsta fæða náhvala í Scoresby-sundi. Bleikja gengur í miklu magni upp ferskvatnsár sem renna í fjörðinn.
Veðurfar
Í Scoresby-sundi ríkir heimskautaloftslag sem er kalt og þurrt með löngum frostavetri og stuttu svölu sumri. Oftast er ríkjandi hæð yfir Scoresby-sundi, en inn á milli koma stormar með miklum vindi, skýjum og úrkomu. Vegna hitamismunar er þoka algeng við strendurnar á vorin og sumrin. Fjörðinn tekur svo að leggja í nóvember. Ísinn er tiltölulega sléttur og nær allt að 2 metra þykkt. Við mynni fjarðarins er stór vök sem helst íslaus árið um kring vegna hafstrauma. Utan við fjörðinn er ískantur þar sem eru greinileg skil milli fjarðaríssins og rekíssins utan við. Oftast losnar mun fyrr um ísinn inni í firðinum á vorin en utan við.
Rökyrðing
Rökyrðing er, í rökfræði, einhver setning sem felur í sér ótvíræða staðhæfingu, óháð sanngildi staðhæfingarinnar. Rökyrðing er þá hvorki spurning né skipun, heldur fullyrðing á borð við:
Rökyrðingar þurfa ekki að vera sannar:
Ekki allar málsgreinar eru rökyrðingar:
Umsagnarökyrðingar
Rökyrðingar þurfa ekki að vera fullyrðingar, heldur geta þær verið umsagnir sem notast við breytur:
Til þess að slíkar rökyrðingar séu fullyrtar verður að gefa breytunum gildi, til dæmis ef að y = Superman, þá er fullyrðingin Superman getur flogið. Umsagnarökyrðingar eru yfirleitt notaðar þegar að skoða á eiginleika rökyrðingarinnar sé henni beitt á mengi. Til dæmis væri mengi allra bifreiða á Íslandi mjög stórt - köllum það B. Þá er rökyrðingin R(x) = "x er blár" ekki fullyrðing, en hins vegar verður hún það þegar sagt er:
Sem er satt; það þarf ekki að líta langt til þess að sjá dæmi um bláan bíl. Hins vegar væri setningin
ósönn, þar sem að við vitum að það eru líka til rauðir, svartir og alls kyns litaðir bílar á Íslandi, og bílar eru sjaldnast samtímis rauðir og bláir.
Ellen Clapsaddle
thumb|Hrekkjavökupóstkort teiknað af Ellen Clapsaddle. Póstkortið sýnir stúlku reyna að sjá framtíðareiginmann sinn í speglinum á Hrekkjavökunótt. Ellen Hattie Clapsaddle (8. janúar 1865 – 7. janúar 1934) var bandarískur teiknari. Hún er sérstaklega þekkt fyrir póstkortamyndir, gjarna af litlum börnum. Hún var ógift og barnlaus. Ellen fæddist í sveitahéraði í New York-fylki. Hún fékk ung skólastyrk til listnáms í einkaskólanum Cooper Union í New York. Eftir nám þar setti hún auglýsingu í dagblað þar sem hún bauð einkakennslu í teiknun og málun á heimili sínu. Hún teiknaði portretmyndir af fjölskyldum og seldi myndir í auglýsingar og sem skreytingar á hluti eins og leirtau, dagatöl og póstkort. Á þessum tíma voru póstkort sem fólk safnaði sem minjagripum mjög vinsæl en gullaldartími póstkorta var á árunum 1898 – 1915. Það liggur mikið magn verka eftir Ellen Clapsaddle af slíkum kortum og minjagripum en yfir þrjú þúsund verk eru merkt henni. Á meira en helmingi þeirra verka eru myndir af sakleysislegum litlum börnum. Hún gerði mörg verk tengd Valentínusardegi, Degi heilags Patreks, 4. júlí, Hrekkjavöku og Jólum.
Árið 1901 bauð útgáfufyrirtæki Wolf bræðra Ellen og móður hennar til Þýskalands til að vinna þar í tvö ár. Á þessum tíma var Þýskaland miðstöð prentiðnaðar og margir útgefendur í Bandaríkjunum létu prenta prentgripi þar sem síðan voru fluttir með skipi til Bandaríkjanna. Ellen Clapsaddle var fyrsta konan og sú eina af póstkortateiknurum þess tíma til að stofna eigið fyrirtæki en hún stofnaði fyrirtæki Wolf Company, sennilega með stuðningi Wolf bræðra sem áttu kortaútgáfufyrirtæki í Bandaríkjunum sem seldi kort sem Clapsaddle gerði. Clapsaddle kom aftur til New York árið 1906 og í átta ár var mikill uppgangur hjá henni og Wolf bræðrum. Hún hagnaðist vel og fjárfesti í þýskum prentfyrirtækjum. Hún sneri svo aftur til Þýskalands.
Árið 1914 braust Fyrri heimsstyrjöldin út. Flest póstkorta- og minjagripafyrirtæki í Bandaríkjunum voru á þessum tíma háð vörum frá birgjum í Þýskalandi og þar sem tengslin rofnuðu þá algjörlega þá urðu fyrirtækin að hætta rekstri. Margar þýskar prentsmiðjur eyðilögðust í loftárásum og öll frumrit af nýjustu verkum Clapsaddle eyðilögðust og hún tapaði fé þegar prentsmiðjur eyðilögðust eða urðu að hætta rekstri. Á árunum 1914 til 1919 var hún föst í Þýskalandi og komst ekki úr landi. Clapsaddle missti aleigu sína og týndist.
Wolf bræður fóru að stríðinu loknu árið 1919 að grennslast fyrir um afdrif hennar og fundu hana eftir sex mánaða leit. Hún var hugstola og allslaus og ráfaði um stræti svöng og veik og hafði misst lífslöngun og rænu en hún var þá aðeins 55 ára gömul. Hún var í mjög litlu sambandi við umhverfi sitt og þekkti varla Wolf bræður aftur. Þeir fóru með hana til Bandaríkjanna og hlúðu að henni en þegar þeir féllu frá þá varð hún vistmaður á hælinu Peabody Home for the elderly and destitute í New York borg og dó þar degi fyrir 69 ára afmælisdag sinn.
Rafiðnaðarfélag Norðurlands
Rafiðnaðarfélag Norðurlands var stofnað 16. júlí 1937 en hét þá Rafvirkjafélag Akureyrar. Félagið er stéttarfélag rafvirkja, rafvélavirkja og rafveituvirkja með 150 félagsmenn. Nafni félagsins var breytt í Rafiðnaðarfélag Norðurlands á aðalfundi þess árið 2000.
Hvítálmur
Hvítálmur (fræðiheiti: Ulmus americana) er álmtegund sem er ættuð frá austurhluta Norður-Ameríku, frá Nova Scotia vestur til Alberta og Montana, og suður til Florida og mið Texas. Hann er mjög harðgerður og þolir niður að −42 °C. Tré á svæðum sem hafa ekki orðið fyrir barðinu á „hollenskri álmsýki“ geta orðið mörg hundruð ára gömul.
Lengst af, eða í 80 ár, hefur U. americana verið talinn fjórlitna (þ.e. með tvöfaldan venjulegan fjölda litninga, 2n=56), sem er óvenjulegt innan ættkvíslarinnar. Hinsvegar hefur rannsókn sem var gerð 2011 af Agricultural Research Service hjá USDA sýnt að um 20% villtra hvítálma eru tvílitna (2n=28) og gætu eins verið í raun önnur tegund. Að auki eru nokkkur þrílitna tré í ræktun og hafa þau sýnt nokkuð þol gegn hollensku álmveikinni
Hvítálmur getur orðið um 30m hár og 152 sm í þvermál. Hann er hraðvaxta í æsku og byrjar snemma að fella fræ. Hann stýrist ekki af daglengd og vex fram í fyrstu frost.
Elfdælska
Elfdælska (övdalsk eða övdalską, sænska: älvdalska eða älvdalsmål) er austurnorrænt tungumál talað í Älvdalen, í heraðinu Dölum í Svíþjóð. Um það bil 2.000 manns tala elfdælsku. Eins og önnur norræn tungumál á elfdælska rætur sínar að rekja til fornnorrænu, en hún þróaðist frekar einangruð frá miðöldum og telst nánari fornnorrænu en hin skandinavísku málin. Elfdælsk málfræði er nokkuð svipuð þeirri íslensku, til dæmis hafa föll varðveist og sagnbeygingar eru flóknari en á sænsku. Þó að elfdælskan hafi haldið við mörgum gömlum málfræðilegum fyrirbærum hafa nýjungar í málinu líka skapast.
Frá hljóðfræðilegu sjónarhorni er elfdælska frekar svipuð sænsku og norsku hvað varðar fjölda og eiginleika sérhljóða, en nefmælt sérhljóð eru líka til í málinu. Tannbergsmælt önghljóð /ð/ hefur líka varðveist, en það er horfið frá öllum öðrum norrænum málum nema dönsku og íslensku. Áherslan er yfirleitt á fyrsta atkvæði orðs.
Rýgresi
Rýgresi (fræðiheiti: Lolium) er ættkvísl af grasaætt og eru 9 tegundir í ættkvíslinni. Rýgresi lifir í Evrópu, Asíu og Norður-Afríku en er í ræktun á fleiri stöðum, s.s. í Ameríku.
Elfdælska
Einu sinni var elfdælskan talin mállýska sænsku, en í dag er hún talin sér tungumál. Munurinn á elfdælsku og sænsku er meiri en á sænsku og norsku.
Rýgresi
Tegundir
Tegundir rýgresis eru eftirfarandi:
Notkun
Rýgresi er jafnt notað til beitar og heyöflunar sem gras á knattspyrnuvelli og aðrar grasflatir - vegna þess hve vel grasið bindur svörðinn. Rýgresið þolir traðk og beit vel. Rýgresi er sumstaðar notað til landgræðslu og er algengur hvati heymæði.
Brústeinn
Brústeinn (flórhella eða flórsteinn) er rétthyrndur og flathogginn steinn sem notaður er til að klæða vegi og er nefnt að brúleggja vegi eða flóra (eða flórleggja) þá. Orðið brústeinar (í ft) er á íslensku haft um þannig lagða stétt. Brúlagðir vegir eru algengir í eldri hlutum borga á meginlandi Evrópu.
Á íslandi eru fáir flórlagðir vegir, nema í Grjótaþorpinu, sem þó ber ekki nafn sitt af brúlögðum götunum þar. Orðið brústeinn kemur ekki oft fyrir í íslensku máli nema þegar fjallað er um útlönd. Og helst þegar fjallað er um Danmörku eða Holland eins og í bókum Halldórs Laxness:
Le Petit Vingtième
Le Petit Vingtième var vikulegt fylgirit belgíska dagblaðsins Le Vingtième Siècle á árunum 1928 – 1940. Teiknimyndasögur Hergés um Tinna og Palla og Togga birtust fyrst í þessu riti. Það hætti útgáfu við innrás Þjóðverja í Belgíu. Blaðið var prentað í svart-hvítu.
Í tengslum við dagblaðið var stofnuð bókaútgáfa, Les éditions du Petit Vingtième, sem gaf út fyrstu þrjár Tinnabækurnar og tvær bækur um Palla og Togga en hætti síðan starfsemi og seldi útgáfuréttinn til Casterman árið 1934.
Mahāyāna
thumb|Dhamma-hjólið, tákn búddismans
Mahajana eða Mahayana er orð úr sanskrít sem þýðir „farið mikla“, „stóri vagninn“ eða „hin mikli farkostur“ og er ein af tveimur aðalgreinum búddismans, en hin er Theravada. Hefðirnar tvær skildust að á fyrstu öld eftir Krist, en kenningarnar sem einkenna mahajana voru settar fram þegar á fjórðu öld f.Kr.
Mahajana-hefðin heitir á sanskrít महायान 'mahāyāna, kínversku: 大乘, Dàshèng; japönsku: 大乗, Daijō; kóreönsku: 措铰, Dae-seung; víetnömsku: Đại Thừa; tíbetönsku: theg-pa chen-po og á mongólsku: yeke kölgen.
Mahajana er ekki ein samstæð kenning eða trúfélag heldur fremur samheiti yfir margar ólíkar hefðir og einkennist af fjölmörgum kenningum og heimspekilegum hugmyndum. Fyrir utan það safn kenninga Búdda sem nefnt er Tripitaka-textarnir hafa hinar ýmsu hefðir innan mahajana fjölmörg önnur helgirit og túlkanir sem eru allfrábrugðnar og sumar andstæðar sameiginlegum grundvallarritum búddismans
Samkvæmt theravada-hefðinni ber að skilja anatman þannig að sjálfsmeðvitun og persónuleiki séu fjötrar og blekking. Þegar einstaklingurinn hefur losnað undan þessari blekkingu losnar hann undan hringrás endurfæðingar og dvelur í nirvana.
Samkvæmt mahajana-hefðinni hafa hvorki lífverur né önnur fyrirbæri sjálfstæða tilveru en fá form og einkenni í samspili við önnur fyrirbæri. Shunjata er hinn hreini raunveruleiki allra hluta, fyrirbæra og lífvera án birtingarforms og einkenna. Fyrir mahayana-búddista er það miklu virðingarmeira og eftirsóknarverðara að gerast bodhisattva en verða arhat og ná nirvana sjálfur sem er kjarni Theravada-kenningarinnar. Bodhisattva er sá sem er upplýstur en kýs að fresta nirvana og í þess stað velur að aðstoða aðra í andlegri þróun. Hann rýfur því ekki samsara heldur áfram að vera í hringrás endurfæðingarinnar.
Mahayana-greinar búddisma eru megintrú eða mikilvæg trúarbrögð í Japan, Kína, Kóreu, Mongólíu og Víetnam.
Eddie Cibrian
Einkalíf
Cibrian er einkabarn og er af kúbönskum-amerískum uppruna. Byrjaði leikferil sinn 12 ára gamall, þegar hann lék í Coca-Cola auglýsingu. Eftir vinsældir auglýsingarinnar, kom Cibrian fram í nokkrum auglýsingum. Þegar hann byrjaði í menntaskóla þá ákvað hann að setja leiklistarferil sinn á hilluna til þess að elta uppi hina ástríðu sína – íþróttir, og meðan hann var við nám við UCLA fótboltaprógrammið, meiðsli á fyrsta ári hans setti hann til hliðar og því ákvað hann að snúa sér að leiklistarferli sínum aftur.
Í maí 2001 giftist Cibrian, Brandi Glanville en með henni á hann tvö börn. Skildu þau í júlí-ágúst 2009, eftir að uppkomst að Cibrian hafði átt ástarsamband við hina giftu samleikonu sína úr Northern Lights myndinni, LeAnn Rimes.
Í apríl 2011 þá giftist Cibrian, LeAnn Rimes í Kaliforníu.
Ferill
Cibrian kom fljótlega fram í nokkrum auglýsingum og stuttu á eftir, kom hann fram í, Kids Killing Kids. Þetta leiddi til þess að hann fékk hlutverk í The Young and the Restless og eftir það í þáttum á borð við: The Bold and the Beautiful, Baywatch Nights, Beverly Hills, 90210, Sabrina the Teenage Witch, Saved by the Bell: The College Years og Sunset Beach.
Cibrian lék einnig í sjónvarpsmyndum á borð við: Logan's War: Bound by Honor, Jackie's Back og í sjónvarps míníseríunni In the Beginning. Helstu kvikmyndirnar sem hann hefur leikið í eru: Living Out Loud, Say It Isn't So, But I'm a Cheerleader, The Cave og Not Easily Broken.
Árið 2006, þá varð Cibrian hluti af sjónvarpsseríunni Vanished um miðja seríuna. Seríunni var hætt við eftir aðeins níu þætti. Næsta ár eftir, var hann ráðinn til þess að leika Jason Austin í ósýndum þætti af Football Wives, bandaríska útgáfan af breska þættinum.
Cibrian hefur átt gestahlutverk í Samantha Who?, Dirty Sexy Money og Ugly Betty. Lék Jesse Cardoza í CSI: Miami frá 2009-2010.
Verðlaun og tilnefningar
ALMA verðlaunin
Soap Opera Digest verðlaunin
.uz
.uz er þjóðarlén Úsbekistans.
Tenglar
Toppdomän
Gjallfari
Gjallfari (fræðiheiti: Caprimulgus vociferus) er fugl af ætt náttfara. Hann er ættaður um Norður-Ameríku.
Hoya foxii
Hoya foxii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Ákvæðisorð
Ákvæðisorð eru í málfræði orð sem standa með öðrum orðum og kveða nánar um einkenni þeirra eða segja nánar til um hvað er átt.
Jason Argóarfari
Jason átti með réttu að erfa konungstign í Jolkos, en Pelías, hálfbróðir föður hans hafði sölsað undir sig völdin. Er Jason var frumvaxta hélt hann því til Jolkos að krefjast konungdómsins af Pelíasi. Á leiðinni þangað varð Jasoni laus annar skórinn í keldu. Nú hafði Pelías fengið þá spásögn að hann skyldi vara sig á manni þeim, er kæmi einskóaður á hans fund. Reyndi hann því að senda Jason forsending. Hét hann honum að vísu konungdómi, en þó með því skilyrði, að hann færði sér gullreyfið frá Kolkis. Lét Jason nú gera skip fimmtugróið, er Argó nefndist. Eins og Argó hafði fimmtíu árar, þannig voru það og fimmtíu hinna ágætustu kappa Grikklands, sem sigldu á því skipi til Kolkis undir forystu Jasonar.
Argóaför
Lögðu þeir fyrst að landi á eynni Lemnos og höfðust þar við um hríð í góðu yfirlæti hjá konum þeim, er þar byggðu. Höfðu þær vegið menn sína, sem voru þeim ótrúir, og réðu síðan sjálfar ríkjum. Gat Jason tvo syni við drottningu þeirra. Héldu þeir síðan áfram för sinni og lentu í ýmsum mannraunum og ævintýrum, uns þeir komu til Skellidranga (Symplegades). Gnæfðu drangar þessir, þar sem leið lá inn í Svartahaf. Í hvert sinn er skipi skyldi sigla á milli þeirra, skelltust þeir saman. Fyrir fulltingi Aþenu komst Argó samt heilu og höldnu í gegn. Upp frá því standa drangarnir grafkyrrir. Argóarfarar léttu loks akkerum í Kolkis, skammt frá lundinum þar sem Frixos Aþamantsson hafði hengt upp gullna reyfið.
Eldfnæsandi naut, drekasæði og Medea
Í Kolkis réð þá ríkjum Eetes, sonur Helíosar. Hann átti dóttur, þá er Medea hét. Var hún hofgyðja Hekete og hin mesta galdranorn. Eetes hét Jasoni reyfinu, en þó með örðugum skilmálum: Hann átti að beita tveim eldfnæsandi nautum fyrir plóg og plægja með þeim akurteig, sá tönnum dreka eins í jörðina og leggja að velli brynjaða kappa, er spretta mundu upp af sæði þessu. Medea varð viti sínu fjær af ást til Jasonar. Tilreiddi hún honum töfrasmyrsl, svo að eldur fékk ekki grandað honum. Að hennar ráðum varpaði hann steinum á meðal kappana. Urðu þeir af því ósáttir sín á milli og drápu hver annan.
Ævintýralok
Eftir að Jason hafði ratað í mörg ævintýri, komst hann loks til Jolkos og seldi Pelíasi í hendur gullreyfið. En Pelías vildi ekki að heldur láta konungdóm af hendi við Jason. Neytti Medea þá þá hatrammlegra bragða. Taldi hún dætur hins aldurhnigna konungs á að höggva föður sinni í stykki og sjóða þau í töfralegi nokkrum, er hún hafði bruggað. Fullvissaði hún dæturnar um, að faðir þeirra mundi við það verða ungur í annað sinn. Lét Pelías þannig líf sitt, en sonur hans hrifsaði til sín völdin. Urðu þau Jason og Medea að flýja undan til Korinþuborgar.
Andlát Jasonar
Sneri Jason þar baki við Medeu, en gekk að eiga Kreúsu, konungsdóttur í Korinþu. Í brúðargjöf sendi Medea Kreúsu skikkju og ennishlað. Voru gripir þeir eitraðir og urðu hinni ófarsælu brúði að fjörlesti. Drap Medea síðan börn þau, er hún hafði átt með Jasoni og flýði á gandreið til Aþenuborgar. Varð hún þar ástmær Egeifs konungs. En er Þeseifur vitjaði ættborgar sinnar, varð hún að hrökklast til Kolkis. Þau urðu ævilok Jasonar, að hann rotaðist undir skipi sínu, Argó, og lét svo líf sitt.
Alfasundrun
Alfasundrun er form geislavirkrar sundrunar þar sem að atómkjarninn sendir frá sér alfaeind og breytist í kjarna með massatölu fjórum lægri og sætistölu tveimur lægri en fyrir var.
Til dæmis: þó að þetta er yfirleitt skrifað sem: Takið eftir að alfaeind er helínkjarni og að bæði massatala og sætistala geymast. Alfasundrun er hægt að hugsa sem kjarnaklofningur þar sem að móðurkjarninn skiptist í tvo dótturkjarna. Alfasundrun er í grundvallaratriðum skammtafræðilegt smugferli. Í sumum geislavirkum efnum, þegar betasundrun gerist með alfasundrun, myndast helíneind.
Vegna alfasundrunar, kemur næstum allt helín sem að framleitt er í heimunum í dag úr neðanjarðarsetlögum hafa að geyma steintegundir sem að innhalda úran eða þórín. Það kemur svo upp á yfirborðið sem aukaafurð við vinnslu á jarðgasi.
Blender
Mynd unnin í Blender|thumbnail Blender er frjálst forrit sem er notað til að búa til myndir og hreyfingu í þrívídd. Forritið má nota til að teikna persónur og umhverfi í þrívídd í teiknimyndum,fyrir listaverk, til að prenta út þrívíddarlíkön og til að teikna umhverfi í tölvuleikjum og ýmis konar þrívíddartölvuumhverfi.
Blender er til fyrir flest algeng stýrikerfi, meðal annars Microsoft Windows, Mac OS X, GNU/Linux, IRIX, Solaris, FreeBSD, SkyOS, MorphOS og Pocket PC. Blender er svipað gott þrívíddar forrit eins og Softimage XSI, Cinema 4D, 3D Studio Max og Maya. Blender með innbyggðan Python-túlk til að forrita bæði þrívíddarhluti og viðmótshluta.
Blender var með leikjavél til að búa til tölvuleiki, en hún var fjarlægð í útgáfu 2.80 árið 2019.
Nýi stíllinn keisarans 2: Nýi stíll Kronks
Nýi stíllinn keisarans 2: Nýi stíll Kronks (enska: Kronk's New Groove) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2005.
Cephalotaxus hainanensis
Cephalotaxus hainanensis er sígrænt tré sem er einlent á Hainaneyju í suður-Kína. Það er hugsanlega samnefni við Cephalotaxus mannii.
Bodomvatn
thumb|right|Bodomsvatn thumb|right|Staðsetning vatnsins Bodomvatn (finnska: Bodominjärvi, sænska: Bodom Träsk) er vatn rétt hjá borginni Espoo í Finnlandi, og er staðsett 22 kílómetrum vestan við höfuðborgina Helsinki. Vatnið er 3 kílómetra langt og er 1 kílómetra breitt.
Melódíska dauðarokks hljómsveitin Children of Bodom er nefnd eftir morðunum við Bodomvatn, og er til lag með þeim sem heitir Lake Bodom, sem þýðir Bodomsvatn.
Alþjóðafjarskiptasambandið
Alþjóðafjarskiptasambandið (International Telecommunication Union eða ITU) er ein af aðildarstofnunum Sameinuðu þjóðanna sem fæst við upplýsinga- og fjarskiptatækni. Stofnunin var stofnuð árið 1865 sem Alþjóðlega ritsímasambandið og er því ein af elstu alþjóðstofnunum heims sem enn eru við lýði.
Upphaflegur tilgangur sambandsins var að tengja ritsímakerfi milli landa. Hlutverk þess hefur vaxið eftir því sem samskiptatækni hefur þróast. Sambandið tók núverandi nafn upp árið 1934 en þá höfðu talstöðvar- og símasamskipti bæst við sem viðfangsefni þess. Þann 15. nóvember 1947 gerði sambandið samkomulag við hinar nýstofnuðu Sameinuðu þjóðir um að gerast ein af aðildarstofnunum þeirra. Það tók formlega gildi 1. janúar 1949.
Alþjóðafjarskiptasambandið hefur eftirlit með alþjóðlegri notkun fjarskiptatíðnisviðsins, hefur milligöngu um samvinnu um gervihnattaferla, tekur þátt í þróun tæknilegra staðla og vinnur að bættum fjarskiptainnviðum í þróunarlöndum. Það fæst líka við breiðbandsnet, þráðlausa samskiptatækni, leiðarkerfi í flugi og siglingum, útvarpsstjörnufræði, veðurathuganir um gervihnött, sjónvarpsútsendingar og næstu kynslóðar net.
Aðildarríki Alþjóðafjarskiptasambandsins eru 193 talsins, auk um 900 fyrirtækja og stofnana. Ísland varð sjálfstæður aðili að sambandinu þegar landið varð sjálfstætt ríki árið 1918.
Brúngresi
Brúngresi (fræðiheiti Geranium phaeum) er fjölært blóm af blágresisættkvísl. vinstri|thumb|Brúngresi
Lýsing
Brúngresi verður 40 til 80 sm hátt, með stórum laufblöðum í breiðri hvirfingu. Þau eru djúpflipótt og skiftast í 7 til 9 flipa sem eru sepóttir og gróftenntir. Oft eru brúnir blettir eða yrjur á efra borði sem mynda hálfhring innan við blaðvikin. Blómin eru nokkur saman og vísa til hliðanna eða lútandi, oftast dökk-brúnrauð til fjólublá, sjaldan hvít. vinstri|thumb|"Hvítt" Brúngresi
Útbreiðsla
Uppruni brúngresis er í Spáni, Ítalíu, Frakklandi, Sviss, Austurríki, Balkanskaga, Búlgaríu, Ungverjalandi, Tékklandi, Slóvakíu, Póllandi, Belarus, Rúmeníu og Úkraínu. Nú er það einnig ílent á Bretlandseyjum, Hollandi, Belgíu og Norðurlöndunum.
Ræktun
Brúngresi er auðræktað og harðgert. Þykir frekar sérkennilegt en fallegt. Er til dæmis afbrigðið 'Samobor' ræktað vegna blaðlitar. Önnur afbrigði eru 'Album', 'Joan Baker', 'Lily Lovell' 'Samobor' Strangman, 'Variegatum'. vinstri|thumb|Geranium phaeum (Samobor)
Pan European Game Information
thumb|250x250dp|Einkennismerki PEGI
Pan European Game Information (skammstafað PEGI) er evrópskt flokkunarkerfi fyrir tölvuleiki sem var stofnað til að hjálpa evrópskum neytendum að taka upplýstar ákvarðanir þegar þeir kaupa tölvuleiki eða forrit með því að nota aldursráðleggingar og efnislýsingar. Það var stofnað þann 9. apríl 2003.
Síðumúlafangelsið
Síðumúlafangelsið (eða Múlinn) var íslenskt fangelsi í götunni Síðumúla í Reykjavík og nefnt eftir henni. Fangelsið hóf starfsemi árið 1973. Húsnæðið var upphaflega byggt sem bílageymsla eða bílaþvottastöð fyrir lögregluna í Reykjavík. Fangelsinu var lokað í maí 1996 og var rifið stuttu seinna. Áður en til þess kom var sett upp listasýningin Tukt í fangelsinu og var aðgangur frjáls.
Þar sátu inni ákærðir í Geirfinns- og Hafskipsmálunum.
Napata
thumb|right|Faraóinn Taharka færir Amon fórn á veggmynd frá Napata Napata var borg í Núbíu á vesturbakka Nílar nálægt nútímabænum Karima í norðurhluta Súdan. Borgin var stofnuð af egypska faraónum Tútmósis 3. á 15. öld f.Kr. nálægt fjallinu Jebel Barkal sem myndaði suðurlandamæri Egyptalands hins forna. Árið 1075 f.Kr. urðu æðstuprestar Amons í Þebu valdameiri en faraó í Efra Egyptalandi. Í kjölfarið molnaði ríkið og þriðja millitímabilið hófst. Á þeim tíma stofnuðu íbúar Núbíu sjálfstætt ríki, Kús, með Napata sem höfuðborg. Um þremur öldum síðar lögðu Núbíumenn Egyptaland undir sig og mynduðu 25. konungsættina. Assýringar bundu enda á yfirráð Núbíumanna yfir Egyptalandi en Kús lifði áfram sem sjálfstætt konungsríki í kringum borgirnar Napata og Meróe í margar aldir eftir það.
Orðaforði
Orðaforði á við fjölda orða í ákveðnu tungumáli sem einstaklingur notar. Orðaforði manns stækkar með aldrinum og nýtist í samskiptum og þekkingaröflun. Eitt stærsta viðfangsefnið í að læra annað tungumál er það að læra orðaforðann. Sá hluti orðaforða sem maður notar oftast heitir virkur orðaforði og er borinn saman við óvirkan orðaforða, sem er sá hluti orðaforða sem maður skilur en notar ekki endilega.
Orðið „orðaforði“ getur líka átt við öll orðin sem eru í ákveðnu tungumáli eða á afmörkuðu sviði, til dæmis innan fræðigreinar. Í orðaforða tungumáls eru ýmsir orðflokkar, til dæmis nafnorð, sagnir, lýsingarorð og atviksorð.
.ge
.ge er þjóðarlén Georgíu.
Hollandaise-sósa
thumb|right|Aspas með hollandaise-sósu Hollandaise-sósa eða hollensk sósa er ljós heit sósa gerð með því að þeyta saman eggjarauðu og bráðið smjör og venjulega krydduð með sítrónusafa eða hvítvínsediki, salti og hvítum pipar eða cayenne-pipar. Sósan er þykk og smjörkennd með eilítið súrum keim. Hollandaise-sósa er ein af fimm grunnsósum franskrar matargerðar.
Elsta dæmið um uppskrift af hollandaise-sósu er að finna í hollenskri matreiðslubók frá 1593. François Pierre La Varenne lýsti svipaðri sósu í Le cuisinier françois árið 1651. Nafnið kann að vera dregið af því að fiskur à la hollandaise var borinn fram með bráðnu smjöri.
Viðskiptaháskólinn í Kaupmannahöfn
thumb|right|Merki CBS. Viðskiptaháskólinn í Kaupmannahöfn (enska: Copenhagen Business School; danska: Handelshøjskolen i København) oft skammstafaður og kallaður CBS (líka á dönsku), er opinber háskóli staðsettur í Kaupmannahöfn í Danmörku. Hann er talinn með virtustu viðskiptaskólum í Vestur-Evrópu og í heiminum.
CBS var stofnaður árið 1917, en í dag hefur skólinn rúmlega 20.000 nemendur og 2.000 starfsmenn og býður upp á fjölbreytt úrval grunn- og meistaranámskeiða, iðulega með áherslu á þverfaglegar og alþjóðlegar rannsóknir. CBS er viðurkenndur af EQUIS (European Quality Improvement System), AMBA (Association of MBAs), sem og AACSB (Associate to Advance Collegiate Schools of Business).
Háskólasvæði CBS er staðsett í Frederiksberg, í nálægð við miðbæ Kaupmannahafnar, en hjarta skólasvæðisins er að finna við Solbjerg Plads, skólabyggingu sem lokið var við árið 2000. Flest námskeið við skólann eru kennd á ensku og er meira en helmingur fastráðinna kennara erlendis frá.
Patína
Patína kallast diskur undir oblátur (altarisbrauð) og telst því til kirkjumuna, upphaflega úr kopar, eir eða látúni, en getur í dag verið úr hvaða málmi sem er. Orðið getur einng átt við „spanskgrænu“, sem fyrrum settist á hlutinn.
Genaflæði
Genaflæði og genastreymi eru hugtök í stofnerfðafræði sem eiga við flutning genasamsætna frá einum stofns lífvera til annars; t.d. þegar einstaklingur flyst búferlum.
Dalir (Svíþjóð)
thumb|250px|Dalir innan Svíþjóðar
Dalirnir eru vinsæll ferðamannastaður meðal Svía. Þar eiga margir sumarhús en þeir fara þangað og njóta góðra veiðivatna, fallegra tjaldsvæða og stórra skóga. Mikil virðing er borin fyrir hefðbundnum matvælum sem eru framleiddir í héraðinu.
Í vesturhluta Dalanna, eins og í Älvdalen og Lima, tala sumir elfdælsku. Hún er sér tungumál, en áður taldist hún mállýska sænsku.
Þjóðernishyggja
thumb|right|Málverk [[Eugéne Delacroix, Frelsið leiðir fólkið, inniheldur ýmis tákn franskrar þjóðernishyggju í Júlíbyltingunni 1830.]] Þjóðernishyggja (eða þjóðernisstefna) er sú skoðun að þjóðir séu grunneiningar í samfélagi manna, að þær séu eini lögmæti grundvöllurinn fyrir ríkjum og að hver þjóð eigi rétt á eigin ríki. Ekki má rugla þjóðernishyggju saman við ættjarðarást þó vissulega geti þetta allt skarast.
Þjóðernishyggja er trú á að ein sameinuð þjóð í hverju ríki sé besta fyrirkomulagið. Þar sem að andstæðan væri þá ríki með mörgum þjóðum þar sem ríkir óeining samkvæmt þeirri skoðun. Þjóðernissinnar vilja oftar en ekki aðlaga útlendinga að samfélagi sínu og gera þá að sama þjóðerni og þeir. Á meðan vilja andstæðingar þeirra sem eru oft kallaðir fjölmenningarsinnar að útlendingar haldi sínu þjóðerni og að í landinu þrífist margskonar menningarstefnur hlið við hlið. Ekki má blanda saman orðunum þjóðernishyggja og kynþáttahyggja þótt sögulega hafi þessar stefnur stundum fylgst að. Kynþáttahyggja gengur venjulegast út á það að einn kynþáttur búi í viðkomandi landi. Þjóðernishyggja gerir ekki endilega mun á kynþætti samanber þjóðernishyggja flestra Bandaríkjamanna sem eru skilgreindir af mismunandi kynþætti.
Oft fylgir þjóðernishyggju sú skoðun að blöndun þjóða sé af hinu illa og sér í lagi að sumar þjóðir séu öðrum þjóðum með einhverjum hætti „æðri“. Þessi skoðun eða stefna hefur verið grundvöllur ofsókna þjóða gegn öðrum um aldir og er mjög áberandi víða í heiminum enn í dag. Margar styrjaldir hafa verið háðar vegna þessarar stefnu og eru einhverjar í fullum gangi á okkar tímum. Skemmst er að minnast borgarastyrjaldarinnar í fyrrum Júgóslavíu og eilífra deilna Ísraels og Palestínu.
Til eru ýmsar kenningar um þjóðernishyggju, orsakir hennar og afleiðingar. Samtímakenningum um þjóðernishyggju er stundum skipt í tvo hópa: annars vegar þær sem líta svo á að þjóðernishyggja hafi einfaldlega verið búin til af rómantískum höfundum á 18. og 19. öld, og hins vegar þær sem telja að þjóðernishyggja eigi sér eldri rætur í ættbálkasamfélögum þótt hún komi fyrst fram sem kenning á rómantíska tímabilinu. Benedict Anderson einn af þekktustu fulltrúum fyrri kenninganna, bendir engu að síður á að þjóðarhugtakið er óumdeilt í samtíma okkar sem grundvöllur samskipta fólks á öllum stigum samfélags og þjóðernishyggja sé síður en svo á undanhaldi.
Benelúxlöndin
thumb|[[Orðið „Benelúx“ er dregið af nöfnum landanna Belgíu, Hollands og Lúxemborg á tungum heimamanna]] Benelúxlöndin er heiti sem er notað yfir Belgíu, Holland og Lúxemborg sameginlega, nafnið er dregið af nöfnum landanna á tungum heimamanna, België, Nederland og Luxembourg og var upprunalega notað sem heiti yfir Benelúx efnahagssambandið en er núna notað sem almennt heiti yfir löndin þrjú.
Xinjiang
Héraðið var sjálfstætt og barist var um stjórn þess fram til 18 aldar. Árið 1884 keypti Kingveldið landið og innlimaði það inn í Kína og árið 1955 varð það að sjálfstjórnarhéraði. Stærsti þjóðfélagshópur fólks eru Úígúrar, þjóðarbrot tyrkískumælandi múslima. Um 60% tekna héraðsins kemur frá olíuiðnaði.
Samkvæmt manntali Kína sem framkvæmt var árið 2020 eru íbúar Xinjiang 25.852.345.
Raddglufulokhljóð
Raddglufulokhljóð er samhljóð sem myndað er með því að koma í veg fyrir flæði lofts gegnum raddböndin. Í Alþjóðlega hljóðstafrófinu er táknið notað yfir raddglufulokhljóð.
Hljóðið kemur fyrir meðal annars í ensku, þar sem það finnst yfirleitt milli sérhljóða í breskri ensku (einkum á Cockney-mállýskunni í orðum eins og butter). Í bandarískri ensku er raddglufulokhljóðið hljóðbrigði milli sérhljóðs og  (t.d. atmosphere) eða atkvæðisbærs  (t.d. button).
UTN
UTN gæti átt við:
Buxnaklauf
250px|thumb|Lokuð buxnaklauf [[Gallabuxur|gallabuxna]]
Buxnaklauf er op framan á buxum sem er lokað með rennilás eða tölum.
Stuðlafylki
Stuðlafylki er hugtak í línulegri algebru sem á við fylki sem samanstendur af stuðlum breytnanna í hópi línulegra jafna.
Dæmi
Þegar það eru m línulegar jöfnur og n óþekktar má vanalega skrifa það sem