cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Srí Lanka
Heiti
Í fornöld var eyjan þekkt undir ýmsum nöfnum. Samkvæmt sagnakvæðinu Mahavamsa nefndi Vijaya fursti landið Tambapanni („koparrauðar hendur“ eða „koparrautt land“) því hendur fylgjenda hans lituðust rauðar af jarðvegi eyjunnar. Í trúarritum Hindúa er eyjan nefnd Lankā („eyja“). Tamílska orðið īḻam (tamílska: ஈழம்) var notað um eyjuna í Sangam-bókmenntum. Á tímum Chola-veldisins var eyjan þekkt sem Mummudi Cholamandalam („ríki konunganna þriggja“).
Í forngrískum heimildum er eyjan nefnd Ταπροβανᾶ Taprobana eða Ταπροβανῆ Taprobane, dregið af heitinu Tambapanni. Persar og Arabar kölluðu hana Sarandīb eftir sanskrít Siṃhaladvīpaḥ. Portúgalska heitið Ceilão breyttist í Ceylon í ensku (Seylon í íslensku). Eyjan var þekkt sem Seylon til 1972. Heitið Srí Lanka, með virðingarforskeytinu Srí framan við Lanka, var fyrst tekið upp af Frelsisflokki Srí Lanka árið 1952. Það varð formlegt heiti landsins með nýrri stjórnarskrá 1972.
Íþróttir
thumb|right|Angampora-bardagamenn með sverð og skildi. Þjóðaríþrótt Srí Lanka er blak en langvinsælasta íþróttin er krikket. 15 manna ruðningur nýtur líka mikilla vinsælda, auk frjálsra íþrótta, tenniss, knattspyrnu og netbolta. Skólar á Srí Lanka reka íþróttalið sem keppa í héraðsmótum og á landsvísu.
Karlalandslið Srí Lanka í krikket hefur náð miklum árangri á heimsvísu frá því á 10. áratug 20. aldar. Þeir unnu óvæntan sigur á Heimsbikarmótinu í krikket 1996. Þeir sigruðu einnig á 2014 ICC World Twenty20-mótinu í Bangladess. Liðið komst í undanúrslit á heimsbikarmótunum 2007 og 2011 og á ICC World Twenty20 2009 og 2011. Srí Lanka hefur unnið Asíubikarinn 1987, 1997, 2004, 2008 og 2014. Heimsbikarleikarnir 1996 og 2011 og 2012 ICC World Twenty20 voru haldin á Srí Lanka.
Kvennalandslið Srí Lanka í netbolta hefur unnið Asíumeistaramótið í netbolta fimm sinnum.
Endanlegt mengi
Endanlegt mengi er mengi með endanlegan fjölda staka, þ.e. fjöldatala mengisins er náttúrleg tala. Tómamengið hefur fjöldatölu núll, en telst endanlegt mengi. Teljanlegt mengi þarf ekki að vera endanlegt, t.d. er mengi náttúrlegra talna teljanlegt, en óendanlegt mengi.
Mekong
thumb|Kort yfir Mekong-svæðiðMekong er eitt af mestu fljótum í heimi. Það er talið vera í ellefta sæti hvað lengd varðar og 12. ef vatnsmagn er reiknað (ber fram um 475 km³ af vatni á ári). Áætluð lengd er 4880 km, og aðrennslissvæði er um 810,000 km². Upptök eru á tíbetska hálendinu, það rennur suður í gegnum Yunnan-hérað í Kína, Burma, Taíland, Laos, Kambódíu og Víetnam. Gífurlegur munur er á vatnsmagni fljótsins eftir árstíma og gerir það ásamt fossum og gljúfrum mjög erfitt til siglinga á sumum svæðum þó svo að það sé afar mikilvæg samgönguleið á öðrum.
Nöfn
Mekong heitir á tíbetsku Dza-chu; (扎曲; skrifað með Pīnyīn: Zā Qū), á kínversku 澜沧江/瀾滄江 Láncāng Jiāng („Umhleypingafljótið“) eða 湄公河 Méigōng hé; á burmísku Mae Khaung; á taílensku og laoesku แม่น้ำโขง Mae Nam Khong (Mae Nam þýðir „Móðir vatnana“), og einnig Maekong; á khmer Mékôngk eða Tonle Thom („Vatnið mikla“); á víetnömsku Sông Lớn („Stóra fljótið“), Sông Cửu Long („Fljót drekanna níu“) og einnig Sông Mê Kông („Langa drekafljótið“).
Evrópska nafnið Mekong er sennilegast dregið af taílensk-laoska nafninu Mékôngk eða kínveska Méigōng.
Farvegur
Um það bil helmingur af lengd fljótsins rennur í gegnum Kína (2198 km, heitir það Dza Chu á tíbetönsku en sá hluti sem rennur í gegnum Kína er kallaður Lancang (澜沧江) (einnig stafað Láncāng Jiāng) á kínversku (sem þýðir um það bil „umhleypingafljótið“). Megnið af leiðinni rennur fljótið í djúpum gljúfrum og það er í einungis um 500 metra hæð yfir sjávarmáli þar sem það rennur suður úr Kína þó fjöllin umhverfis séu í mörg þúsund metra hæð. Fljótið í heild sinni heitir Meigong á kínversku (湄公河 eða Méigōng Hé).
thumb|280px|Ferjustaður á Mekong-fljóti í norður Laos
Fljótið myndar síðan landamæri Laos og Taílands í um 80 km áður en það rennur um skeið einungis inni í Laos. Fljótið heitir Maè Nam Khong ("móðir vatnana") (แม่น้ำโขง) bæði á laosku og taílensku. Þar sem það rennur inni í Laos einkennist það af gljúfrum og flúðum. Fyrir sunnan borgina Luang Prabang breiðir það mjög úr sér og er allt að 4 km á breidd og 10 metra djúpt.
Þar fyrir sunnan myndar fljótið að nýju landamæri Laos og Taílands og á bökkum þess stendur meðal annars Vientiane, höfuðborg Laos. Syðst í Laos rennur það að nýju nokkurn spöl inn í Laos. Þar syðst er Si Phan Don ("fjögur þúsund eyja") svæðið og Khone fossarnir rétt norðan við landmæri Kambódíu. Á þessu svæði má meðal annars sjá hina annars afar sjaldgæfu Irrawaddy höfrunga (Orcaella brevirostris).
Í Kambódíu er fljótið ýmist nefnt Mékôngk eða Tonle Thom ("stóra fljótið"). Sambor -flúðirnar norðan við borgina Kratie í norðaustur Kambódíu er síðast hindrunin fyrir siglingar á fljótinu. Við höfðuborgina Phnom Penh sameinast Mekong við fljótið Tonle Sap. Skammt sunnan við Phnom Penh skiptist fljótið í tvær nokkrun vegin jafn vatnsmiklar kvíslar, suðurfljótið er nefnt Bassac en það nyrðra heldur nafninu Mekong. Báðar kvíslarnar mynda sameiginlega Mekong-óseyrarnar í Víetnam.
Á víetnömsku er fljótið í heild sinni nefnt Mê Kông. Sá hluti sem rennur í gegnum Víetnam heitir oftast Sông Cửu Long ("fljót drekanna níu"), en meginkvíslin sem í Kambodíu er nefnd Mekong heitir hér Tiền Giang ("framáin") og sú sem nefnd er Bassac heitir Hậu Giang ("bakáin"). En fljótið rennur út í Suður-Kínahaf í níu kvíslum og er víetnamska nafnið dregið af því.
Philip K. Dick
Philip Kindred Dick (16. desember 1928 – 2. mars 1982 ) var bandarískur rithöfundur sem þekktur er fyrir vísindaskáldsögur sínar. Þó nokkrar kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögum Dicks og má þar á meðal nefna Blade Runner sem byggð var á bókinni Do Androids Dream of Electric Sheep? og A Scanner Darkly sem byggð var á samnefndri bók. Kvikmyndin Minority Report var byggð á smásögu eftir Dick.
Skáldsögur
Eftirfarandi er listi yfir skáldsögur eftir Dick.
Augnhvíta
thumb|Skýringarmynd. Hvíta (fræðiheiti: Sclera) myndar stærsta hluta af bandvef sem myndar ysta lag augans. Hlutverk hvítunar er að halda formi augans og sjá til þess að ekkert sleppi inn eða út úr þessum hluta augans. Einnig er hvítan festing fyrir vöðvana sem sjá um hreyfingu á augnknettinum. Sjóntaugin fer líka út í gegnum hvítuna og flestar þær æðar sem liggja inn í augað fara í gegnum hvítuna aftan á augnknettinum. Hvítan er þykkst ca. 1mm og þynnst um 0,3 mm.
Uppbygging/Staðsetning
Neðsta lag hvítunar kallast sámþynna (lamina fusca) og þar rennur hvíta og æða (choroid) saman.
Hvítan liggur frá glæru (cornea) og umvefur sjóntaugina aftan á auganu og tengist heilabastinu, (dura mater). Svæðið í hvítu þar sem sjóntaugin kemur inn kallast lamina cribrosa og er veikasti hluti hvítunar. Uppistöðuvefur (stroma) hvítunar rennur svo saman við uppistöðuvef hornhimnunar, það svæði kallast limbus (íslenskt þýðing brún/glærubrún). Undir limbus, liggur Schlemms kanal en í gegnum hann fer augnvökvi frá augnhólfunum út í hvítuhýðið. Augnvökvinn flytur bæði næringu og úrgang.
Aldur og sjúkdómar
Hvítan er eins og nafnið gefur til kynna hvít á litinn en getur getur tekið á sig annara litabrigði sökum aldurs eða sjúkdóma. Í ungabörnum virkar hún bláleit því þá er hvítan þynnri og æðahimnan undir hvítu sést í gegn. Þetta getur líka sést hjá fólki með bandvefssjúkdóma sem orsakar að hvítan þynnist. Hvíta getur einnig orðið gulleit vegna fitusöfnunar, oftast vegna öldrunar eða lifrasjúkdóma.
Næring og súrefni
Hvítan sjálf er bandvefur og hefur engar æðar, og hefur því mjög takmarkaðan aðgang af blóði. Einhverjar æðar fara í gegnum hvítuna en engin þeirra sendir blóð til hvítunar. Hvítan fær því næringu og súrefni frá hvítuhýðinu og frá háræðum sem koma frá æð sem liggur í fellingarbaug (ciliary body).
Femínistafélag Íslands
Femínistafélag Íslands er íslensk félagasamtök femínista stofnað 14. mars 2003. Félagið berst fyrir jafnrétti kynjanna í víðum skilningi.
Birtingarmyndir ójafnréttis og mismununar eru að mati íslenskra femínista margar. Klámvæðing og kynbundið ofbeldi s.s. vændi, nauðganir og mansal. Staðalímyndir um s.k. kynjahlutverk karla og kvenna. Kynbundinn launamunur á vinnumarkaði sem sýnt hefur verið fram á með rannsóknum. Lágt hlutfall kvenna í stjórnunar- og ábyrgðarstöðum og í fjölmiðlum.
Starfsemi
Starfsemi félagsins er skipt í 11 starfshópa. Hóparnir hittast mánaðarlega. Til forystu í hverjum þeirra er ráðskona eða ráðskarl.
Félagið heldur úti póstlista sem er opinn öllum og hægt er að nálgast hér.
Iðunnarlykill
Iðunnarlykill (fræðiheiti Primula cockburniana) er blóm af ættkvísl lykla.
Ásgarður (aðgreining)
Ásgarður er nafn úr norrænni goðfræði sem er víðs vegar notað:
Engidalsskóli
Engidalsskóli er grunnskóli í Hafnarfirði.
Nemendur á aldrinum 6-10 ára (1.-4. bekkur) stunda nám við skólann. Að því námi loknu halda halda flestir áfram námi í Víðistaðarskóla. Starfsmenn skólans eru 55. Skólastjóri er Margrét Halldórsdóttir. Frá árinu 1994 hefur verið þar deild fyrir fötluð börn.
Skólinn sameinaðist Víðistaðaskóla árið 2010 og árgöngum fækkað úr 1.-7. bekk niður í 1.-4. bekk.
Agnageislun
Agnageislun er geislun sem stafar af hraðfara ögnum, þ.e. öreindum, frumeindum eða sameindum. Alfageislun er vegna geislunar helínkjarna, betageislun vegna geislunar rafeinda, jáeinda og fiseinda og nifteindageislun vegna geislunar nifteinda. Eindahraðlar mynda mjög öfluga agnageislun sem er notuð m.a. við geislameðferð og til rannsókna í öreindafræði. Geimgeislun er öflug agnageislun sem á upptök utan jarðar. Agnageislun, einkum alfageislun frá geislavirkum efnum, sem borist hafa inn í líkamann, getur verið mjög skaðleg eða jafnvel banvæn (sbr. dauða Aleksandr Lítvínenkos).
Leturgerð
Leturgerð eða stafagerð er í leturfræði safn bókstafa og tákna sem hafa sömu hönnun. Ýmislegar leturgerðaflokkanir eru til en helstu eru þverendaletur og steinskrift. Þverendar kallast þau litlu strik á endum stafs. Upprunulega átti þetta orð við um blýstafi af sömu leturgerð en í dag er það helst notað um tölvuskrár sem innihalda leturgerðarbrigði. Það að hanna nýja leturgerð kallast leturhönnun þar sem það að vinna með og stilla leturgerðir heitir leturfræði.
Flokkarnir
Nútíma latneskum leturgerðum er oft skipt niður í sex höfuðflokka:
Kranskollar
Kranskollar (fræðiheiti: Echeveria) eru ættkvísl þykkblöðunga af ættinni Crassulaceae. Í ættkvíslinni eru yfir 150 tegundir, flestar ættaðar frá Mexíkó og Texas, en einnig Kaliforníu og Perú. Ættkvíslin dregur nafn sitt af mexíkóskum grasafræðingi, Atanasio Echeverría y Godoy.
Allir kranskollar eru með stutt, holdug blöð sem vaxa í hvirfingum. Blómin sitja á greinóttum stönglum sem vaxa upp úr blaðhvirfingunum. Kranskollar eiga það til að blómstra snemma árs. Auðvelt er að fjölga kranskollum með hliðarsprotum sem vaxa út frá plöntunni, en erfitt er að rækta þá af fræi.
Hnykkhöfðar
Hnykkhöfðar (fræðiheiti: Kinorhyncha) eru fylking hryggleysingja. Hnykkhöfðar ganga oft undir enska heitinu mud dragons sem þýðir „drulludrekar“. Hnykkhöfðar eru skilgreindir sem ormlaga sjávarlífverur. Innan fylkingarinnar eru þekktar 150 tegundir dýra. Þessi dýr voru fyrst uppgötvuð undan norður strönd Frakklands. Dýrin hafa fundist allt frá nyrstu hlutum Grænlands til Suðurskautslandsins. Því verður að teljast líklegt að dýr af þessari tegund finnist við Ísland.
Dýrin lifa á sjávarbotn, á sandströndum og við árósa, og allt niður á 5000 – 8000 metra dýpi á sand-eða moldarbotnimosa og jafnvel á svampdýrum. Ekki eru til neinir steingerðir hnykkhöfðar og því er lítið vitað um þróunarsögu fylkingarinnar en talið er að hnykkhöfðar hafi þróast út frá flatormum (e. free-living primitive flatworms).
Líffræði
Hnykkhöfðar eru mjög smáir eða innan við 1 millimetri og hafa enga útlimi. Búkurinn er langur, aflíðandi og skiptist í 9 lög hjá ungviðinu en 11 lög hjá fullvaxta dýri. Búkurinn er sveigjanlegur og getur lífveran dregið hausinn inn í búkinn. Flestir hnykkhöfðar eru gulbrúnir að lit og falla oftast vel inn í umhverfið. Búkurinn hefur nokkra hryggi og hausinn samanstendur af allt að sjö hringlaga hryggjum. Hnykkhöfðar eru ósyntir en þeir nota hryggina til hreyfinga á milli staða. Hnykkhöfðar geta dregið sjó inn í höfuð sitt. Þeir nota þessa auknu þyngd til þess að halda sér við botninn og hjálpar það þeim til þess að geta skriðið. Maðkamæður (priapulida) eru systurfylking hnykkhöfða en í þeirri fylkingu má finna merkileg dýr á við typpaorminn. Hnykkhöfðar nærast á kísilþörungum og lífrænum efnum sem finnast í drullu. Lífveran er útbúin litlum burstum sem gefa henni tilfinningu fyrir snertingu.
Farsóttarhúsið
Farsóttarhúsið (eða Farsótt) er hús að Þingholtsstræti 25. Húsið hefur verið notað fyrir athvarf fyrir útigangsmenn frá árinu 1970, en húsið var upphaflega byggt sem spítali árið 1884 (aðrar heimildir segja 1883) og var aðalsjúkrahús Reykjavíkur þangað til Landakotsspítali (hinn fyrri) tók til starfa árið 1902.
Misvísun
thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir misvísun milli landfræðilegs norðurs, Ng og segulnorðurs, Nm Misvísun er hornið milli segulnorðurs, þangað sem nál áttavita bendir, og rétts norðurs, sem er stefnan á Norðurpólinn. Þetta horn er misstórt eftir því hvar á hnettinum maður er staddur þar sem það eykst eftir því sem nær dregur jarðskautunum, og líka breytilegt í tíma þar sem segulskautið er ekki kyrrt heldur færist um nokkra tugi kílómetra á hverju ári. Leiðrétta þarf fyrir misvísun, eins og segulskekkju og segultruflunum, þegar tekin er rétt stefna á áttavita.
Farsóttarhúsið
Starfsemi Læknaskólans fór að mestu fram í húsinu frá árinu 1902, eða þar til Háskóli Íslands tók til starfa árið 1911. Reykjavíkurborg keypti húsið 1910 og var það notað sem íbúðarhús um tíma. En árið 1920 var því breytt í sjúkrahús sem einkum átti að vista farsóttarsjúklinga og var þá gjarnan nefnt Farsóttarhúsið eða Farsótt og hefur það nafn haldist síðan. Sú starfsemi hófst 13. febrúar það ár, en þann dag kom María Maack þar til starfa. Hún segir sjálf svo frá komu sinni að Farsóttarhúsinu í viðtali 1969:
Misvísun
Áætluð misvísun fyrir tiltekið landsvæði á tilteknum tíma er gefin út á sjókortum og almanökum eins og Almanaki Háskóla Íslands. Misvísun á Íslandi getur numið tugum gráða.
Farsóttarhúsið
Á þeim árum voru taugaveiki, barnaveiki og skarlatsótt útbreiddar á Íslandi. Sú starfsemi fór fram til ársins 1930, en þá var húsið tekið til afnota fyrir berklasjúklinga. Um 1940 hefst nýtt tímabil. Þá tóku að gera vart við sig hér á landi lömunarveiki, heilahimnubólga o.fl. Árið 1949 var byggð viðbygging við húsið og þar var sundlaug sem kom að miklu gagni við lækningu þeirra sem börðust við lömunarveiki.
Þegar tókst að útrýma hinum ýmsu landlægu farsóttum skapaðist rúm fyrir aðra starfsemi í húsinu - t.d. lækningu geðbilaðra og þunglyndissjúklinga. Húsið var því um tíma bækistöð ungra lækna, og eins og segir í Morgunblaðinu 1953 „sem farið hafa inn a nýjar brautir í geðlækningum“.
Nú er þar aðstaða útigangsmanna, og hefur verið frá því 1970.
Lághitalíffræði
Lághitalíffræði er undirgrein lághitafræðinnar og líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á lífverum, líffærum, lífrænum vef og frumum við lághita. Þeir sem leggja stund á greinina kallast lághitalíffræðingar. Lághitafræði er m.a. notuð í lághitavarðveitingu og lághitaskurðaðgerðun.
Viðar og Ari - Minningar mætar
Viðar og Ari - Minningar mætar er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni flytja Viðar og Ari dægurlög. Útsetningar og hljómsveitarstjóm: Ólafur Gaukur. Hljóðritun: Hljóðriti hf. Tæknimaður: Tony Cook. Hljóðblóndun: Ólafur Gaukur og Tony Cook. Ljósmyndir: Effect-ljósmyndir. Litgreining og prentun: Prisma
Lághitafræði
Lághitafræði er undirgrein eðslifræðinnar sem fæst við rannsóknir á lághita. Þeir sem leggja stund á greinina kallast lághitafræðingar.
Oxalis suksdorfii
Oxalis suksdorfii er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá vesturhluta N-Ameríku.
The Red Balloon
The Red Balloon (franska: Le Ballon rouge) er frönsk kvikmynd frá árinu 1956.
Vaðhafið
thumb|right|Kort sem sýnir Vaðhafið Vaðhafið (eða Vaðlahafið) (hollenska: Waddenzee, þýska: Wattenmeer, lágþýska: Wattensee, Waddenzee, enska: The Wadden sea, danska: Vadehavet, vestur-frísneska: Waadsee, norður-frísneska: di Heef) er hafsvæði í suðvesturhluta Norðursjávar við suðvesturströnd Danmerkur og norðvesturströnd Þýskalands og Hollands. Vaðhafið er grunnt hafsvæði eða stór fjara þar sem er mikið af sjávarfitjum og leirum með fjölbreyttu lífríki. Hollenski og þýski hluti hafsins er á heimsminjaskrá UNESCO.
Flasa
Flasa (fræðiheiti: Pityriasis capitis) er húðsjúkdómur sem á sér stað þegar meira en eðlilegt magn af dauðum húðfrumum flagnar af höfuðleðrinu. Húðin endurnýjar sig reglulega og dauðar húðfrumur flagna af. Þegar um er að ræða flösu losnar meira magn en eðlilegt er og roði og kláði getur verið í hársverðinum. Notkun á ákveðnum hársnyrtivörum getur í flestum tilfellum haldið flösunni niðri.
Flösuþref og psoriasis geta valdið svipuðum einkennum.
Orsakir
Eftir því sem stærsta líffæri mannsins, húðin, vex færast húðfrumur æ lengra út þar til þær deyja og flagna af líkamanum. Hjá flestum eru þessar húðagnir það smáar að þær eru ekki sýnilegar mannsauganu. Ákveðnir þættir geta þó valdið því að þetta ferli er mun hraðara, einkum í höfuðleðrinu. Hjá fólki með flösu getur þetta gerst tvisvar sinnum hraðar en venjulegt er. Þetta veldur því að húðfrumurnar losna af í stærri flekkjum, hvítum eða grálitum. Flasa er talin orsakast af samspili nokkurra þátta, misvel þekktra.
Algengasta ástæða flösu er sveppurinn Malassezia globosa. Þessi sveppur finnst á húð allra, hvort sem þeir þjást af flösu eður ei. Sveppurinn þarf fitu til að lifa af og finnst því á þeim svæðum þar sem fitukirtlar eru og hár vex, einkum höfuðleðri og andliti. Þegar sveppurinn vex of hratt truflar hann eðlilega endurnýjun húðarinnar og kláði og flasa myndast.
Fólki með feitt hár er því hættara við flösu en öðrum, algengur misskilningur er sá að þurrt hár og hársvörður sé viðkvæmari. Hlutfallslega séð eru karlmenn oftar með flösu en konur sem getur bent til þess að karlhormón hafi áhrif.
Aðrar ástæður flösu geta verið ofvirkir fitukirtlar, matarofnæmi, óhófleg svitnun, sáputegundir, sveppasýkingar og stress. Flasa getur verið misvirk eftir árstíðum og loftslagi, kaldir þurrir vetur þykja einkum öflugir í að valda eða auka flösu.
Vannæring getur valdið flösu, einkum zink-skortur.
Meðferð
Væg tilfelli af flösu er hægt að meðhöndla með viðeigandi hármeðferð. Með því að þvo hárið oft er losað um húðfrumurnar og líkur minnka á því að flasan verði sýnileg. Hárvörur sem innihalda sveppaeyðandi eða sýrustillandi efni geta komið betra jafnvægi á hársvörðinn. Hægt er að fá sumar þeirra án lyfseðils í apótekum og verslunum:
Ef einkennin eru mikil skal leita til læknis sem getur gefið út lyfseðla fyrir sterkari vörur ásamt leiðbeiningum.
Jose Ortega y Gasset
José Ortega y Gasset (9. maí 1883 í Madríd – 18. október 1955 í Madríd) var spænskur heimspekingur og rithöfundur. Þekktastur er hann fyrir verk sitt La rebelión de las masas (Uppreisn fjöldans), sem byggð er á blaðagreinum sem birtust í dagblaðinu El sol. Hann stofnaði tímaritin España (1915–1924) og Revista de Occidente (1923-). Á Franco-tímanum fór hann í útlegð, frá 1936-1945, en sneri aftur, stofnaði háskóla og kenndi við hann til æviloka.
Patrick White
Patrick White (28. maí 1912 – 30. september 1990) var ástralskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1973.
Ævi og störf
Patrick White ólst upp í Sydney og átti við heilsubrest að stríða frá unga aldri. Hann var sendur til náms í Bretlandi þar sem listamannsdraumar hans fóru að láta á sér kræla. Næstu árin flakkaði White milli Englands, Bandaríkjanna og Egyptalands, uns hann festi aftur rætur í Ástralíu eftir seinni heimsstyrjöldina.
Riders in the Chariot frá árinu 1961 varð metsölubók og vann til fjölda verðlauna. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin árið 1973, fyrstur og enn sem komið er einn Ástrala til að hljóta þá nafnbót.
Víðidalstungukirkja
Víðidalstungukirkja er kirkja í Víðidalstungu í Víðidal. Bærinn stendur á tungunni milli Víðidalsár og Fitjár. Mestu kostir jarðarinnar til fornar voru uppgripaheyskapur og laxveiði í ánum.
Kirkja staðarins var byggð árið 1889 en hún er úr timbri. Alls komast 100 manns á kirkjubekkina. Ásgrímur Jónsson málaði altaristöfluna árið 1916 en hún sýnir fjallræðuna.
Flateyjarbók var rituð í Víðidalstungu um 1400 en hún er ein stærsta og merkilegasta skinnbók sem varðveist hefur á Íslandi. Jón Hákonarson (f. 1350), bóndi á staðnum, lét skrifa bókina en talið er að 113 kálfsskinn hafi þurft til verksins.
Vídalínsætt átti Víðidalstungu í á 5. hundrað ár en af þeirri ætt var m.a. Páll Vídalín (1667-1727) lögmaður. Hann vann Jarðabók með Árna Magnússyni prófessor og handritasafnara.
Föstudagurinn þrettándi
thumb|right|250px|Föstudagurinn þrettándi á dagatali Föstudagurinn þrettándi er eins og nafnið gefur til kynna föstudagur. Þessi föstudagur er hins vegar kallaður föstudagurinn þrettándi því hann ber upp á 13. mánaðardag viðkomandi mánuðs. Föstudagurinn þrettándi á engan sérstakan fastan dag á árinu.
Hjátrú
Samkvæmt hjátrú eru slæmir atburðir líklegri til að gerast þegar þrettánda dag mánaðar ber upp á föstudegi. Líku er farið með ýmsa aðra hjátrú á tölunni 13. Svo djúpt hefur þessi hjátrú rist að tryggingafélög gátu greint hærri tíðni slysa og óhappa á þessum degi. Ekki telja þó helstu vísindamenn að það stafi af því að dagurinn sé í raun óheilladagur, heldur að hjátrúarfullt fólk sé einum of stressað þennan dag.
Fossá
Fossá er á sem rennur í Gnúpverjahreppi, fossarnir Háifoss, Granni og Hjálparfoss eru í ánni.
Alþjóðasamningur um öryggi mannslífa á hafinu
Samningurinn var samþykktur árið 1974 og tók gildi 25. maí 1980. Í nóvember 2018 voru aðildarríki 164 talsins. 99% kaupskipaflota heimsins í tonnum talið siglir undir fána einhvers þessara ríkja. Ísland fullgilti samninginn árið 1984.
Ákvæði
SOLAS-samþykktin kveður á um að fánaríki tryggi að skip sem sigla undir þeirra fána uppfylli lágmarkskröfur til smíði, búnaðar og reksturs kaupskipa. Samningurinn er mjög umfangsmikill. Hann skiptist í 14 kafla, sem síðan skiptast í undirkafla. Aðeins Kafli V gildir um öll skip og báta. Í köflunum er síðan vísað í ítarlegri staðla („kóða“) fyrir útfærslu einstakra þátta.
Saga
Fyrsta SOLAS-samþykktin var gerð í kjölfarið á Titanic-slysinu 1914 og kvað meðal annars á um fjölda björgunarbáta og stöðuga talstöðvarvakt. Samþykktin tók aldrei gildi vegna Fyrri heimsstyrjaldarinnar. Nýrri útgáfur hennar voru gefnar út 1929 og 1948.
Alþjóðasiglingamálastofnunin var stofnuð 1948 og var fyrsta verkefni hennar að endurskoða SOLAS-samninginn. Nýr samningur var gerður 1960. Samningurinn hafði mikla þýðingu sem alþjóðlegt regluverk í samræmi við þróun nútímakaupskipa.
Árið 1974 var samningnum breytt verulega, aðallega til að hraða breytingum í takt við þróun skipa. Þannig var þögult samþykki nóg til að breytingar tækju gildi í stað yfirlýsts samþykkis áður. Samningnum hefur oft verið breytt síðan þá og er því oft talað um SOLAS-samþykktina, með breytingum.
Árið 1975 var ákveðið að nota metrakerfið í framtíðarútgáfum samþykktarinnar og árið 1988 var Morse-lykillinn lagður af og alþjóðlegt neyðar- og öryggiskerfi fjarskipta á sjó, GMDSS, tekið upp í staðinn.
Hyndluljóð
Hyndluljóð fjallar um Freyju sem fer að hitta tröllkonuna Hyndlu til að biðja hana um að koma með sér til Valhallar. Þær halda svo þangað. Freyja ríður Hildisvína og Hyndla úlfi. Ástæða ferðarinnar er sú að Freyja vill að Hyndla telji upp niðja Óttars fyrir goðunum svo hann geti komist höndum yfir arf sinn.
Rétt norður
thumb|right|Þegar mynd er tekin á löngum tíma sýnast stjörnurnar hverfast um einn punkt á norðurhimninum nálægt þeim stað þar sem Pólstjarnan sést Rétt norður, hánorður eða landfræðilegt norður er stefna á norðurpólinn eftir yfirborði jarðar. Rétt norður er ólíkt segulnorðri (stefnu á nyrðra segulskautið) og netnorðri (stefnu eftir bauganeti í kortavörpun). Rétt norður markast af nyrðra himinskauti jarðar nálægt þeim stað þar sem Pólstjarnan sést frá jörðu. Vegna pólveltu mönduls jarðar fer rétt norður í hring miðað við stjörnurnar. Hringferðin tekur um 25.000 ár. Áætlað er að Pólstjarnan verði sem næst réttu norðri milli áranna 2100 og 2102.
Jón úr Vör
Jón Jónsson (f. 21. janúar 1917, d. 4. mars 2000) betur þekktur sem Jón úr Vör var rithöfundur, ritstjóri, fornbóksali. Hann var hvatamaður að stofnun  Bókasafns Kópavogs og fyrsti bæjarbókavörður staðarins. Jón úr Vör er af mörgum talinn í hópi helstu ljóðskálda 20. aldar. Foreldrar hans voru Jón Indriðason skósmiður og Jónína Guðrún Jónsdóttir á Patreksfirði. Ungur var hann sendur í fóstur hjá Þórði Guðbjartssyni verkamanni og Ólínu Jónsdóttur á Patreksfirði. Að loknum barnaskóla stundaði Jón nám á Núpi í Dýrafirði; síðan í lýðháskóla í Svíþjóð og Genf.
Hann var ritstjóri Útvarpstíðinda og kom töluvert að útgáfustarfsemi. Hann átti þátt í stofnun Rithöfundasambands Íslands og sat í stjórn þess. Jón varð þjóðþekktur fyrir ljóðabókina Þorpið. Hann var formbyltingarmaður í ljóðagerð og hefur stundum verið talinn í hópi atómskáldanna sem komu fram á sjónarsviðið um 1950. Óbundinn kveðskapur, eða svonefnd atómljóð, voru verulega umdeild til að byrja með en áunnu sér traustan sess með tímanum. Jón bar ávallt sterkar taugar til heimahaga sinna; Patreksfjarðar og Rauðasandshrepps, eins og ljóðabálkur hans, Þorpið, hans ber vitni um.
Þorpið
Þorpið var samin í Svíþjóð. Þorpið setti fram nýtt form í íslenskri ljóðlist og kom út árið 1946. Þar þverbrýtur Jón hið hefðbunda form ljóða. Hann hefur enga reglu í ríminu, ljóðstafasetningu og hrynjanda þar sem það finnst í ljóðum hans. Þetta er fyrsta safn óbundinna ljóða, sem á sínum tíma voru kölluð "atómljóð" og ollu miklu fjaðrafoki. Hann er því frumherji þessa ljóðstíls sem er orðinn ríkjandi í íslenskum ljóðskap. Í Þorpinu er einum flokki ljóða gefinn mest athygli en í honum eru ljóð ort frá sjónarhorni lítils stráks sem ólst upp hjá fósturforeldrum. Í kennslubókinni „Tíminn er eins og vatnið“ segir frá því að Jón hafi gefið það út að hann hafi verið strákurinn í hlutverki ljóðmælanda.
Þorpið er einhver þekktasta ljóðabók sem gefin hefur verið út á Íslandi.
Ljóðstafur Jóns úr Vör
Árið 2001 var stofnað til ljóðasamkeppni á vegum lista- og menningarráðs Kópavogs og Ritlistarhóps Kópavogs, sem hlaut nafnið Ljóðstafur Jóns úr Vör, í minningu skáldsins. Öllum er frjálst að senda inn frumsamin ljóð á íslensku, en undir dulnefni. Dómnefnd útnefnir síðan besta ljóðið. Hér geta því tekist á reyndari skáld og hin yngri í jöfnum leik. Veitt eru peningaverðlaun og verðlaunaskáldið fær til varðveislu í eitt ár silfurskreyttan göngustaf, sem var í eigu Jóns úr Vör. Á stafinn er festur skjöldur með nafni verðlaunahafa ásamt ártali. Verðlaunin eru veitt við hátíðlega athöfn á fæðingardegi Jóns úr Vör þann 21. janúar ár hvert.
Venesúelaflói
thumb|right|Kort sem sýnir Venesúelaflóa Venesúelaflói er flói í Karíbahafi undan strönd Venesúela þar sem Maracaibo-vatn tengist honum um mjótt sund. Fylkin Zulia og Falcón eiga strönd að flóanum sem nær frá Paraguaná-skaga í austri að Guajira-skaga í vestri við landamæri Venesúela og Kólumbíu.
Rökkurstjarna
Rökkurstjarna (fræðiheiti: Silene noctiflora ) er einær jurt af hjartagrasaætt upprunnin í Evrasíu, en nú víða um heim. Á Íslandi hefur hún fundist sem slæðingur.
Steinunn Helga Lárusdóttir
Steinunn Helga Lárusdóttir (f. 12. mars 1949) er prófessor emerita í menntastjórnun við Háskóla Íslands.
Menntun og starfsferill
Steinunn Helga lauk prófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík og  stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík. Þá lauk hún kennaraprófi frá Kennaraháskóla Íslands árið 1975, M.Ed.-prófi í menntastjórnun frá Háskólanum í Illinois, Urbana-Champaign árið 1982 og doktorsprófi í stjórnun menntastofnana frá Lundúnaháskóla 2008. Doktorsritgerð hennar, “Leadership, values and gender: a study of Icelandic head teachers” fjallar um gildi skólastjóra og áhrif sem þau hafa á athafnir þeirra, einkum í erfiðum aðstæðum. Fyrir ritgerðina hlaut Steinunn Helga önnur verðlaun í ritgerðarsamkeppni BELMAS samtakanna (The British Educational Leadership, Management and Administration Society), árið 2009.
Steinunn Helga hefur gegnt ýmsum störfum, innan og utan háskólasamfélagsins. Á árunum 1984-1988 vann hún hjá Ríkisútvarpinu við dagskrárgerð og beinar útsendingar, svo sem við fjölfræðaþáttinn Torgið, þættina Fræðasvið og fræðastörf, Málið og meðferð þess, Konur og ný tækni. Hún flutti einnig pistla um menntamál. Steinunn Helga var skólastýra Æfingaskóla Kennaraháskólans 1989-1998. Hún nam matsfræði við Lundúnaháskóla 1997-1998 og hélt í kjölfarið fjölda námskeiða og fyrirlestra um sjálfsmat skóla víða um land og í Finnlandi og Tékklandi. Hún var verkefnisstjóri í mati á skólastarfi við Fræðslumiðstöð Reykjavíkur árið 1998.
Rannsóknir
Rannsóknir Steinunnar Helgu hafa einkum beinst að skólastjórnun, jafnrétti í skólastarfi og kyngervi. Hún hefur skrifað fjölda greina sem birst hafa í íslenskum og erlendum ritum. Hún hefur, ásamt Berki Hansen og Ólafi H. Jóhannssyni, rannsakað störf skólastjóra við grunnskóla í aldarfjórðung. Þessar rannsóknir veita meðal annars innsýn í það hvernig skólastjórar í grunnskólum verja tíma sínum og hvernig þeir vildu verja honum. Síðasta rannsóknin af þessum toga var gerð árið 2017 og þá var einnig könnuð afstaða skólastjóra til mikilvægra gilda sem tengjast skólastarfi.
Á síðustu árum hefur Steinunn Helga kannað viðhorf millistjórnenda (deildarstjóra, fagstjóra og fleiri) til starfs síns og áherslu skólastjóra og deildarstjóra við grunnskóla á kennslufræðilega forystu. Greinar um þessar rannsóknir hafa birst bæði á Íslandi og erlendis. Steinunn Helga hefur einnig rannsakað kynjajafnrétti í skólum. Hún rannsakaði viðhorf kennara og stjórnenda til kynjajafnréttis, meðal annars á Menntavísindasviði og skrifaði um það tvær greinar ásamt Guðnýju Guðbjörnsdóttur. Á árunum eftir hrun kannaði hún áhrif efnahagskreppunnar á skóla í tveim sveitarfélögum ásamt samstarfsfólki sínu í Rannsóknarstofu í menntastjórnun, nýsköpun og mati á skólastarfi.
Ýmis störf og verkefni
Steinunn Helga var formaður FUM, Félags um menntarannsóknir í fjögur ár og skipulagði m. a. tvær ráðstefnur með erlendum fyrirlesurum á því tímabili. Hún stofnaði Rannsóknarstofu í menntastjórnun, nýsköpun og mati á skólastarfi, sat í stjórn stofunnar frá upphafi og gegndi formennsku 2013-2017. Steinunn Helga sat einnig í stjórn Rannsóknarstofu um jafnrétti, kyngervi og menntun frá stofnun hennar 2010-2015.
Steinunn Helga hefur tekið þátt í alþjóðlegu samstarfi fræðimanna og starfenda, skipulagt ráðstefnur og haft forgöngu um heimsóknir fjölda erlendra fræðimanna til landsins. Hún var í stjórn og gegndi einnig formennsku í ENIRDELM samtökunum, European Network for Improving Research and Development in Educational Leadership and Management. Hún var í kennsluráði Menntavísindasviðs Háskóla Íslands, fastanefnd Menntavísindasviðs um meistaranám, varabrautarstjóri á námsbraut um Menntastjórnun og matsfræði og í jafnréttisnefnd KHÍ 2005-2008, síðar Menntavísindasviði Háskóla Íslands.
Æska og einkalíf
Foreldrar Steinunnar Helgu voru Vilborg Stefánsdóttir, húsmóðir, frá Litla-Hvammi í Mýrdal (1921-2009) og Lárus Jónsson, bókari, (1918-1988). Fósturfaðir Steinunnar Helgu var Jón Kjartansson, alþingismaður og sýslumaður í Vestur-Skaftafellssýslum. Steinunn Helga ólst upp í Mýrdal en flutti til Reykjavíkur á unglingsárum. Steinunn Helga á eina dóttur.
Eopineus
Eopineus er ættkvísl af skordýrum. Eopineus er í ættinni Adelgidae.
Ættartré samkvæmt Catalogue of Life :
Þormóðsslysið
Þormóðsslysið var sjóslys sem átti sér stað kvöldið 17. febrúar 1943. Daginn áður hafði vélskipið Þormóður frá Bíldudal lagt upp frá Patreksfirði með sjö manna áhöfn og 24 farþega og stefndi til Reykjavíkur. Skipið lenti á svonefndri Garðskagaflös, löngu skeri sem liggur út af Garðskaga og fórst ásamt öllum um borð.
Tilhugalíf
Tilhugalíf nefnist það tímabil í sambandi tveggja einstaklinga þegar ástir takast með þeim. Fundir þeirra nefnast stefnumót séu þeir skipulega undirbúnir. Þá hittast þessir tveir einstaklingar í því augnamiði að samskipti þeirra verði persónulegri og einlægari. Þess kyns fundir geta verið bíóferðir, matarboð, göngutúrar o.fl. Flest öll samskipti þeirra á milli, á meðan þeir eru að kynnast teljast til tilhugalífs, þ.m.t. símtöl, samskipti gegnum netið og bréfasamskipti.
Innan líffræðinnar er tilhuglíf gjarnan notað um áþekka hegðun dýra. Tilhugalíf dýra snýst um að heilla gagnstætt kyn með ýmsum aðferðum í þeim tilgangi að verða sér út um maka.
Í eldri merkingu orðsins er átt við tímabil trúlofunar.
Partnerwahl Courtship Cortejo sexual Parade nuptiale (biologie) חיזור (ביולוגיה) Corteggiamento Balts 約會
Flateyri
Lögbýlið Eyri stóð í brekku rétt fyrir ofan og utan Flateyri. Verslun hófst á Flateyri í lok 18. aldar. Flateyri varð löggildur verslunarstaður þann 31. maí 1823. Íbúar voru um 100 árið 1890 en um það leyti hóf Hans Ellefsen hvalveiðar frá Flateyri og reisti  íbúðarhús á Sólbakka. Í kjölfar þess fjölgaði íbúum hratt og voru þeir um 250 um aldamótin 1900. Flestir voru íbúar Flateyrar árið 1964 en þá voru þeir 550.
Á Flateyri er elsta upprunalega verslun Íslands, Verslunin Bræðurnir Eyjólfsson sem er í daglegu tali kölluð Gamla Bókabúðin á Flateyri. Verslunin hefur verið í rekstri af sömu fjölskyldunni, í fjórar kynslóðir frá árinu 1914.
Í maí árið 2007 tilkynntu eigendur Kambs, stærsta atvinnufyrirtæki Flateyrar, að þeir myndu hætta útgerð og fiskvinnslu á Flateyri og selja allar eignir félagsins og þar með fiskveiðikvótann. Þar störfuðu 120 manns, 65 í landvinnslu og sjómenn á fimm bátum.
Snjóflóð
Þann 26. október, 1995 féll gríðarlegt snjóflóð Flateyri með þeim afleiðingum að 20 manns fórust. . Eftir það voru reistir miklir snjóflóðavarnargarðar ofan við bæinn og hafa þeir a.m.k. einu sinni bjargað byggðinni frá flóðinu 1995. Minnisvarði um þá sem fórust var reistur skammt frá enda flóðsins við Flateyrarkirkju.
Fyrir ofan Flateyri er Eyrarfjall og nær brún þess í um 660 m. Í hlíðum Eyrarfjalls eru tvö gil, Innra-Bæjargil og Skollahvilft en úr þessum giljum hafa snjóflóðin sem falla í átt að Flateyri komið. Ofan byggðarinnar á Flateyri hafa verið byggðir tveir leiðigarðar til varnar snjóflóðum úr þessum giljum.
Akrein
thumb|250px|Akreinar á vegi í Kalifórníu
Akrein er rein á vegi sem er nógu breidd að bíll geti keyrt á henni á hraða sem hentar aðstæðum og legu vegarins.
Akreinar eru oftast merktar með röndum, umferðareyjum, lituðu malbiki eða ólíku yfirborðsefni. Á Íslandi tíðkast að greina akreinar að með hvítum röndum, en litur og útfærsla merkinga er mismunandi eftir löndum. Í göngum og á hættulegum vegaköflum eru örlítil gróp grafin niður í veginn á reglulegu millibili til að gera bílstjóra varan við að hann nálgast kantinum. Drunuhljóð heyrist þegar keyrt er yfir grópunum.
Ýmsar tegundir akreina eru til. Í þéttbýli geta verið sérakreinar fyrir strætisvagna og aðra umferð sem nýtur forgangs (svo sem sjúkrabíla). Eins eru til hjólareinar ætlaðar hjólreiðafólki. Hjólareinar eru yfirleitt hafðar næst gangstéttinni, yst, og geta verið aðgreindar frá akreinum með ýmsum hætti, til dæmis með línu, lituðu malbiki, lágum köntum eða upphækkun, þannig að hjólareinin sé í sömu hæð og gangstéttin.
Geir Jón Þórisson
Geir Jón Þórisson (fæddur 24. apríl 1952) er fyrrverandi yfirlögregluþjónn í Reykjavík. Hann sat einnig á Alþingi sem varaþingmaður Suðurkjördæmis febrúar-mars 2014, apríl-maí 2015 og ágúst-september 2016 fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
Æviágrip
Geir Jón er sonur Þóris Geirmundarsonar og Kristrúnar Skúladóttur. Eiginkona Geirs Jóns er Guðrún Ingveldur (Inga) Traustadóttir. Börn þeirra Geirs Jóns og Ingu eru Þórir Rúnar (f. 1978), Narfi Ísak (f. 1981), Símon Geir (f. 1984) og Ragnheiður Lind (f. 1987). Geir Jón á 12 barnabörn.
Geir Jón er fæddur í Reykjavík en flytur til Vestmannaeyja 1974 og bjó þar til 1992 þegar hann flytur með fjölskyldu sína til Reykjavíkur. Eftir starfslok hjá Lögreglunni í Reykjavík flytur Geir Jón aftur til Vestmannaeyja ásamt eiginkonu sinni. Hann söng í kirkjukór Landakirkju um tíma og lék einnig körfubolta með ÍV.
Menntun
Geir Jón er menntaður vélvirki frá Iðnskólanum í Reykjavík, lögreglumaður frá Lögregluskóla ríkisins og með stjórnarmenntun frá Endurmenntastofnun Háskóla Íslands.
Störf
Geir Jón starfaði sem verslunarstjóri í vélaverslun Magna í Vestmannaeyjum til ársins 1976 þegar hann byrjar sem sumarstarfsmaður hjá lögreglunni í Vestmannaeyjum og starfaði hann þar til ársins 1992 þegar hann hefur störf hjá lögreglunni í Reykjavík, þar starfaði hann til ársins 2012. Jón Geir var starfandi sem yfirlögregluþjónn í Reykjavík þegar búsáhaldabyltingin reið yfir og lét af störfum stuttu eftir það, en hann sá um gerð skýrslu sem var samantekt á skipulagi lögreglu við mótmælin 2008-2011. Geir Jón tók lengi virkan þátt í starfi Hvítasunnukirkjunnar. Árið 2013 bauð Geir Jón sig fram til Alþingis fyrir Suðurkjördæmi, fyrir Sjálfstæðisflokkinn en náði ekki inn á þing. Hann hins vegar sat á Alþingi sem varaþingmaður Suðurkjördæmis febrúar-mars 2014, apríl-maí 2015 og ágúst-september 2016.
Leikferill
Geir Jón hefur leikið í tveimur kvikmyndum þ.e. Borgríki (2011) þar sem hann lék yfirlögregluþjón og Algjör Sveppi og leitin að Villa (2009) þar sem hann lék sig sjálfan. Einnig lék hann í einum þætti af Óla á Hrauni (2008) en þar lék hann einnig sig sjálfan.
Skelleysingjar
Skelleysingjar (fræðiheiti: Aplacophora) eru flokkur botnlægra lindýra sem lifa í sjó um allan heim. Í flokknum eru 28 ættir og um 320 tegundir. Þessi dýr eru lítil (styttri en 5 cm, en geta náð 30 cm), sívöl og ílöng og grafa sig niður í botnlagið á meira en 20 metra dýpi. Skelleysingjar voru eitt sinn flokkaðir sem sæbjúgu af fylkingu skrápdýra, en árið 1987 fengu þeir sinn eigin flokk í fylkingu lindýra.
Smith–Magenis-heilkenni
Smith–Magenis-heilkenni er heilkenni sem stafar af því að hluti af litningi 17 starfar ekki eðlilega. Einkenni heilkennisins koma meðal annars í miðtaugakerfi og í þroska og hegðun en einnig eru oft til staðar útlitssérkenni, missmíðar á líffærum og svefntruflanir.
Regína
Regína getur átt við eftirfarandi:
Samleitni
Samleitni er grundvallarhugtak í örsmæðareikningi, mengjafræði og (tvinn)fallafræði. Talað er um samleitni runa annars vegar og raða hins vegar.
Samleitni runa
Runa (an) er samleitin ef liðir rununnar, an nálgast endanlega tölu M (markgildi), eins vel og vera vill, eftir því sem liðvísirinn n vex, þ.e.
Rapprokk
Rapprokk (e. rap rock) er tónlistarstefna sem myndaðist um miðjan níunda áratuginn tuttugustu aldarinnar. Hipp hopp blómstraði á þessum tíma og gat það ekki verið meiri andstæða við rokkið sem þá var í spilun en með hljómsveitum á borð við Beastie Boys, fyrrum harðkjarnapönkshljómsveit sem seinna fór svo yfir í hipp hopp, og Biohazard, sem spiluðu þungarokksriff undir rappeinkenndum söng, braust á sjónarsviðið þessi nýja tónlistarstefna, rapprokk. Stefnan einkennist af blönduðum eiginleikum úr hipp hopp og rokki og er gróf skilgreining á blönduðum stefnum, nu-metal og rappkjarna (e. rapcore). Í rapprokki er að finna vanalega hefðbundin rokkhljóðfæri líkt og gítar, bassa og trommur. Raddir geta verið sungnar, rappaðar eða bæði. Auk þess sérðu oft eletrónískan „sampling“-búnað, „scratch pads“ eða plötusnúða í för með hljómsveitum.
Samleitni
Samleitni runa
ef fyrir sérhverja rauntölu ε > 0 er til náttúrleg tala N þ.a. |an -M | < ε fyrir öll n≥N.
Rapprokk
Nu-metal og rappkjarni
Nu-metal á það til að vera þyngri, harðari tónlist sem hallar meira að þungarokki og eru hljómsveitir sem falla undir þennan flokk t.d. Slipknot, KoRn, og Godsmack.
Rappkjarni (e. rapcore) er meiri blanda af rappi og harðkjarnapönki með elektrónískum eiginleikum (í staðinn fyrir þungarokks). Hljómsveitir eins og House of Pain, Limp Bizkit, Linkin Park og Rage Against the Machine eru góð dæmi um lög í rappkjarnastefnunni.
Samleitni
Samleitni runa
Runa, sem ekki er samleitin, kallast ósamleitin runa.
Rapprokk
Nu-metal og rappkjarni
Vinsælustu rapprokkshljómsveitir eru eftirfarandi: Beastie Boys, Rage Against the Machine, Slipknot, P.O.D., Korn, Papa Roach, Limp Bizkit, Hollywood Undead, Hed-PE og Linkin Park.
Uppruni og saga
Jafnvel þótt uppruni rokksins sé rakinn til blússins sem á uppruna sinn í svartri menningu, þá hafa lengi öll vinsælustu rokkhljómsveitirnar verið samansett af hvítum tónlistarmönnum, á meðan hipp hopp stækkaði sífellt og beindist alltaf að mestu leiti að svörtum menningarhópum, sem hafa þá ætíð náð lengst í þeirri stefnu.
Samleitni
Samleitni raða
Röð S telst samleitin með markgildi M ef runa af hlutsummum raðarinnar (hlutsummuruna) (Sn) er samleitin með markgildi M. Röð, sem ekki er samleitin, kallast ósamleitin röð.
Rapprokk
„Walk This Way“ undirbýr heiminn fyrir rapprokk
Ein fyrstu merki rapprokks var árið 1986 þegar Run-DMC, ein af stærstu rappgrúppum áratugarins og áttunda áratugsrokkhljómsveitin Aerosmith leiddu saman hesta sína í endurgerð af smelli (e. hit song) hljómsveitarinnar „Walk This Way“. Tónlistarmyndbandið sýndi Aerosmith og Run-DMC í sitthvoru upptökustúdíóinu að taka upp sína eigin tónlist úr andstæðum tónlistarstefnum, þ.e.a.s. hipp hopp og rokk, en um leið og Run-DMC byrjuðu að rappa textann við lagið braust Steven Tyler, aðalsöngvari Aerosmith, í gegnum vegginn til að syngja viðlagið og blandaði með því saman harðrokki og rappi. Lagið stækkaði aðdáendahóp Run-DMC í hvíta samfélaginu með meiru og ýttu sömuleiðis undir vinsældir Aerosmith sem voru í smá lægð á þessum tíma, en aðallega kynnti lagið til sögunnar nýja tónlistarstefnu: rapprokk.
Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord
Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord (2. febrúar 1754 – 17. maí 1838), yfirleitt kallaður Talleyrand, var franskur stjórnmálamaður og ríkiserindreki. Hann var af aðalsættum en var hvattur af fjölskyldu sinni til að gerast prestur í þeirri von að hann gæti tekið við af frænda sínum sem erkibiskup af Reims. Talleyrand var vígður sem prestur árið 1779 og gerður að biskupi Autun árið 1788. Hann sagði af sér sem prestur og lét skilið við guðfræðistörf á meðan á frönsku byltingunni stóð og hóf veraldlegan stjórnmálaferil.
Rapprokk
The Beastie Boys og Public Enemy ýta undir rapprokk
Næstu ár hélt nána samband rapps og rokks áfram að blómstra en sama ár og „Walk This Way“ fór á vinsældarlista gaf hvíta hipp hopp tríóið Beastie Boys frá Brooklyn út plötuna Licensed to Ill, meiriháttar partýplötu sem naut gífulegra vinsælda og náði meðal annars platinumsölu.
Samleitni
Samleitni raða
Samleitnar raðir gegna lykilhutverki í fallafræði, en fáguð föll eru skilgreind með röðum sem eru samleitnar innan ákveðins samleitnigeisla.
Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord
Talleyrand gegndi áhrifastöðum í frönskum stjórnmálum mestalla ævi sína í mörgum mismunandi ríkisstjórnum sem komust til valda á þessum tíma. Hann var fulltrúi klerkastéttarinnar á stéttaþinginu sem kallað var saman á lokaárum Búrbónaveldisins; forseti stjórnlagaþingsins og sendiherra í frönsku byltingunni; utanríkisráðherra í þjóðstjóraveldinu, konsúlaveldinu og fyrsta keisaraveldinu; forseti bráðabirgðastjórnar eftir fall Napóleons; utanríkis- og forsætisráðherra í hinu endurreista franska konungdæmi; og loks sendiherra á dögum júlíríkisins. Hann var viðstaddur krýningarathafnir Loðvíks 16. (1775), Napóleons 1. (1804) og Karls 10. (1825). Þjóðhöfðingjarnir sem Talleyrand vann fyrir treystu honum jafnan ekki en þótti hann þó afar gagnlegur.
Rapprokk
Rapprokk verður vinsælt
thumb|250px|[[Rage Against the Machine]] Í byrjun tíunda áratugsins voru tvær áhugaverðar metalrappshljómsveitir sem náðu miklum fjölda aðdáenda. Jaðarrokk-bandið Faith No More, með söngvarann og lagasmiðinn Mike Patton í fremstu víglínu, blandaði t.d. saman hefðbundnum söng og rappi í vinsæla laginu þeirra „Epic“ sem kom út árið 1990. Ásamt því fagnaði rapparinn Ice-T frá Los Angeles miklum árangri með harðrokkshljómsveitinni Body Count, sem gaf út samnefnda plötu árið 1992 sem innihélt lagið „Cop Killer“ sem var umdeilt.
Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord
Talleyrand var helsti erindreki Napóleons á árunum sem hernaðarsigrar keisarans þöndu ört út landamæri og áhrifasvæði Frakklands. Hann beitti sér þó helst fyrir friði svo Frakkland gæti tryggt sér stjórn á landvinningum sínum. Talleyrand tókst að semja um frið við Austurríki árið 1801 með Lunesville-sáttmálanum og við Bretland árið 1802 með Amiens-sáttmálanum. Honum tókst ekki að koma í veg fyrir að stríð brytist út á ný árið 1803 en var þó á móti átökum keisarans við Austurríki, Prússland og Rússland. Talleyrand sagði af sér sem utanríkisráðherra en var áfram í innsta hring Napóleons og vann að því að grafa undan áætlunum keisarans með leynilegum bréfaskiptum við Alexander 1. Rússakeisara og kanslara Austurríkis, Klemens von Metternich. Talleyrand vildi semja um frið svo hægt væri að tryggja að framförunum sem franska byltingin hafði náð fram yrði ekki snúið við. Napóleon hafnaði tillögum um friðarviðræður og eftir fall keisarans árið 1814 tók Talleyrand að sér endurreisn Búrbónaveldisins.
Rapprokk
Rapprokk verður vinsælt
Rapp varð vinsælasta tónlistarstefnan í Bandaríkjunum á fyrri hluta tíunda áratugarins og rokkhljómsveitir héldu áfram að samþætta hipp hopp með rokki. Rage Against the Machine, með hreinskilna söngvarann Zack de la Rocha í fararbroddi, fengu innblástur frá pólitískum hipp hopp hljómsveitum á borð við Public Enemy, héldu áfram að ýta undir beitta orðræðu en bættu við óreiðukenndum rokkgítarsólóum eftir gítarleikarann Tom Morello.
Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord
Talleyrand hafði mikil afskipti af efnahagsmálum og átti meðal annars frumkvæði að þjóðnýtingu kirkjueigna í Frakklandi. Hann er þó helst þekktur fyrir starf sitt sem ríkiserindreki og hlutverk sitt á Vínarfundinum, þar sem hann samdi um hagstæða skilmála fyrir hið sigraða Frakkland þótt landvinningar Napóleons væru hafðir af því. Talleyrand var maður Upplýsingarinnar, aðhylltist efnahagslega og samfélagslega frjálslyndishyggju og sóttist eftir því að koma á valdajafnvægi stóru Evrópuveldanna. Hann var rómaður fyrir greind sína og samningasnilli og fékk á sig viðurnefnið „halti djöfullinn“ (le diable boiteux). Talleyrand er umdeildur meðal fræðimanna og er ýmist sakaður um að hafa verið gerspilltur svikahrappur sem gróf undan hverri ríkisstjórninni á fætur annarri eða hugsjónamaður sem þjónaði Frakklandi á bak við hverja ríkisstjórn.
Rapprokk
Rapprokk verður vinsælt
Á sama tíma voru Beastie Boys að leitast eftir því að fjarlægja sig meira frá svokallaða „frat-boy“ stílnum á plötunni þeirra Licensed to Ill og ákváð gamla pönktríóið að skipta yfir í að spila á hljóðfæri aftur, og sem fyrrverandi harðkjarnapönkhljómsveit létu þeir næstu plötu, þá uppreisnargjörnu Check Your Head (1992), verða fyrir miklum áhrifum frá því. Platan varð byltingarkennd í hjólabréttasamfélagi úthverfanna með klaufalegri blöndu af rapp, rokki, fönki, þungarokki og pönki.
Með reiða uppreisnarrokki Rage Against the Machine og afslöppuðu partýblöndu Beastie Boys af hipp hopp og rokki var kominn tími á nýja hreyfingu í tónlistinni.
Gullöld rapprokksins
Eftir vinsældir Significant Other áttu rapprokkhljómsveitir mun auðveldara með að komast í sviðsljósið, bæði var auðveldara að ná sér í „gigg“ og ná lögum inn á almennar útvarpsstöðvar. Sem dæmi um rapprokkhljómsveit sem ætlaði sér að sigra heiminn má nefna kalifórnísku hljómsveitina Papa Roach sem gaf út lagið „Last Resort“ árið 2000. Nokkrum mánuðum seinna gaf Linkin Park, önnur hljómsveit frá Kaliforníu, út plötuna Hybrid Theory sem naut mikilla vinsælda.