cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Norðausturleiðin
Norðausturleiðin var, ásamt Norðvesturleiðinni, eftirsótt skipaleið þar sem hún styttir mjög ferðatímann frá Evrópu til Kína og Indlands, sérstaklega áður en Súesskurðurinn og Panamaskurðurinn voru opnaðir. Fyrstu könnunarleiðangrar á Norðurslóðum voru tilraunir til að finna þessar leiðir. Pómorar höfðu áður notað siglingaleið sem náði að ósum Jenisejfljóts. Meðal þeirra sem könnuðu Norðurslóðir í leit að Norðausturleiðinni voru Willem Barents, Henry Hudson, Semjon Desnjev og Vitus Bering en tveir þeir síðarnefndu náðu að sigla alla leiðina með hléum vegna íss.
Rúnir
thumb|[[Röksteinninn frá Svíþjóð frá 9. öld. Á hann eru ristar rúnir úr eldri og yngri rúnaröðinni og einnig dulrúnir]] Rúnir eru fornt stafróf sem notað var í mörgum germönskum málum frá 2. öld þar til þær smám saman viku fyrir latnesku letri. Rúnir voru fyrst og fremst höggnar í stein eða ristar í tré.
Norðausturleiðin
Hafnir
Nokkrar hafnir á leiðinni eru íslausar allt árið. Þær eru (frá vestri til austurs): Múrmansk á Kólaskaga, Petropavlovsk á Kamtsjatka og Magadan, Vanino, Nakodka og Vladivostok í Kyrrahafinu. Aðrar hafnir eru yfirleitt nothæfar frá júlí fram í október eða er haldið opnum af kjarnorkuknúnum ísbrjótum.
Rúnir
Elstu rúnir sem fundist hafa eru frá seinni hluta 2. aldar og voru þær algengar næstu þúsund árin um norðanverða Evrópu, einkum á Norðurlöndum. Með útbreiðslu kristni fylgdi latneska stafrófið inn í þjóðfélög germana og notkun rúnaletursins stórminnkaði allt frá 12. öld. Þó var það talsvert notað á Norðurlöndum allt fram á 14. öld og voru rúnir í notkun (einkum til skrauts) á einstaka stað allt fram um lok 19. aldar.
Fræðimönnum ber ekki saman um hver fyrirmynd rúnanna sé. Þó er talið að fyrirmyndina gæti verið að finna annaðhvort í latneska eða gríska stafrófinu eða í fornum norðurítölskum starfrófum. Hins vegar er ljóst að rúnirnar eru mótaðar af einhverjum sem var kunnugur stafrófum menningarheims Miðjarðarhafsins.
Afbrigði stafrófsins
Allmörg afbrigði er að finna af rúnum en þau helstu eru svo nefnd eldri rúnaröð eða fuþark hið eldra (sem var í notkun frá 150 til 700 e.Kr.), engilfrísnesk rúnaröð eða fuþorc (800 til 1100), yngri rúnaröð eða fuþark hið yngra (sem var í notkun frá 700 fram til 1100) og stungnar rúnir eða miðaldarúnir (1100 til 1500). Stafrófsnafnið Fuþark er dregið af stafrófsröð fyrstu sex táknanna.
Rúnirnar voru ekki alltaf skrifaðar frá vinstri til hægri eins venjan er með nútíma-rithátt latnesks stafrófs. Þær gátu verið skrifaðar frá hægri til vinstri, jafnvel að ofan og niður. Þær voru einnig stundum skrifaðar án millibils milli orða og jafnvel fyrst frá vinstri til hægri og næsta lína frá hægri til vinstri.
Eldri rúnaröð
thumb|400px|Eldri rúnaröðin Elsta rúnastafrófið sem nefnt er eldri rúnaröðin eða fuþark hið eldra samanstóð af 24 táknum og samsvöruðu þau sennilega nokkurn veginn hljóðkerfi frumnorrænu. Hljóðgildi nokkurra rúnanna er ekki vitað með öruggri vissu en flest táknin eru áþekk samsvarandi latneskum bókstöfum og er framburður þeirra flestra þekktur með nokkuð öruggri vissu. Form táknanna — bein strik sem standa lóðrétt eða hallandi — benda til að þau hafi upphaflega verið ætluð til að vera skorin, rist eða höggvin í fremur harðan flöt en ekki skrifuð á skinn eða pappír. Engar rúnaristur í tré hafa varðveist frá tímum fornnorrænu þó það hafi sennilegast verið algengasta ristunarefnið og má ætla að það sé vegna þess að tré er forgengilegt. Allar varðveittar áletranir eru ristar í stein, málm, horn eða bein. thumb|350|Greiða úr horni sem fannst í Vimose á Fjóni. Elsta rúnaristanElstu rúnaristurnar eru frá 150 til 200 e. Kr. og fundust í suðurhluta Danmerkur. Í Skandinavíu hafa fundist um 370 af þeim samtals um 700 rúnaristum með eldri rúnaröð sem fundist hafa. Rúnaristur frá því fyrir árið 800 hafa fundist allt frá Búrgundar-héraði í Frakklandi í vestri til Rúmeníu í austri og frá Norður-Þrændalögum í norðri til Bosníu í suðri. Þessar ristur er að finna á vopnum, skartgripum, steinum og áhöldum. Textarnir eru oftast afar stuttir, nöfn, áheit eða stuttir textar (til dæmis ristan á gullhorninu frá Gallehus á Jótlandi: ek hlewagastiR ÷ holtijaR ÷ horna ÷ tawido ÷ Það er: Ek Hlewagastiz Holtijaz horna tawido sem þýðir Ég HlewagastiR HoltijaR (frá Holti eða sonur Holta) gerði hornið.
Af þeim 50 rúnasteinum sem voru reistir sem minnisvarðar fyrir árið 800 og fundist hafa eru 35 í Noregi. Rúnaristur má finna um stóran hluta meginlands Vestur-Evrópu þar sem germanskir þjóðflokkar fóru um á þjóðflutningatímanum á 3. til 6. öld. Flestir gripir hafa fundist stakir en sérlega margir skartgripir með rúnaáletrunum hafa fundist í gröfum í suðurhluta Þýskalands frá 6. öld.
Yngri rúnaröð
thumb|400px|Yngri rúnaröð, efri röðin svo nefnd danska rúnaröðin, neðri norsk-sænska. Norðurgermönsk mál, þar á meðal norræn, tóku miklum breytingum á 6. og 7. öld og um 700 var eldri rúnaröðin einfölduð á þann hátt að táknum var fækkað úr 24 í 16. Þessi nýja rúnaröð, sem nefnd er yngri rúnaröð eða fuþark hið yngra, kemur í notkun nánast samtímis í Svíþjóð, Danmörku og Noregi svo það er engu líkara en að Norðurlöndin hafi gert með sér samning um að taka upp nýtt letur. Eitt það merkilega við þessa leturbreytingu er að um svipað leyti fjölgar hljóðum í norrænu samkvæmt greiningum málfæðinga svo eiginlega var þörf fyrir fleiri tákn en ekki færri en áður ef hvert hljóð átti að eiga sitt tákn. Hvers vegna þetta gerist er ekki vitað en tengist þeim miklu breytingum sem verða á þessum málum á sama tímabili. Má vera að úr því að 24 tákn voru ekki lengur nægilega mörg til þess að koma til skila öllum hljóðum málsins þá var álitið að samhengi mundi sýna hljóðígildi þeirra stafa sem hefði fleiri en einn hljóðmöguleika.
Sennilegt er að auknar samgöngur og verslun á víkingaöld hafi haft í för með sér aukna þörf á ritmáli enda er mikill hluti rúnafunda frá þessum tíma frá verslunarstöðum.
Yngri rúnaröðin kemur upphaflega fram í tveimur gerðum, svonefnd dönsk rúnaröð annars vegar og norsk-sænsk hinsvegar, en síðar má finna ýmsar blöndur og útgáfur. Mikill hluti rúnarista frá víkingatímunum eru rúnasteinar og einn sá frægast og sá sem á eru ristar flestar rúnir, 750 talsins, er frá 9. öld í Rök í Austur-Gautlandi í Svíþjóð. Hefst frásögnin á aft uamuþ stonta runaR þaR, það er Eptir Vémóð/Vámóð standa rúnar þær. Fyrir utan rúnir úr bæði eldri og yngri rúnaröðinni eru á steininum dulrúnir sem ekki hefur tekist að túlka. Tveir miklir rúnasteinar voru reistir í Jelling á Jótlandi um 1050 og urðu upphaf þess sem nánast má líkja við tísku í rúnasteinagerð. Var stærri steinninn reistur fyrir Harald konung Gormsson. Um 220 rúnasteina má finna í Danmörku frá um það bil 700 til 1125. Frá dönsku héruðunum á Skáni barst tískan norður til Svíþjóðar, einkum til Upplands. Ríflega 2500 rúnasteina frá 11. og 12. öld hafa fundist í Svíþjóð, flestir þeirra greinilega gerðir í kristinni hefð. Ýmsar heimildir eru til um nöfn rúna meðal annars þrjú rúnakvæði frá miðöldum sem auðkennd hafa verið sem íslenskt,, norskt og engilsaxneskt. Norsku og íslensku kvæðin eru mjög lík og innihalda eitt erindi um hverja rún í yngri rúnaröðinni en það engilsaxneska er nokkuð frábrugðin enda á það við engilsaxnesku rúnaröðina.
Miðaldarúnaröðin
thumb|410px|Miðaldarúnir Almenn notkun latneska stafrófsins á Norðurlöndum hófst með kristnitökunni, frá um það bil 950 til 1050, en rúnir voru notaðar samhliða um langan aldur. Viðaukar voru gerðir við yngri rúnaröðina svo að í stað 16 tákna voru í upphafi 13. aldar orðin jafn mörg tákn í norræna rúnaletrinu eins og í latneska stafrófinu. Er þessi rúnaröð nefnd miðaldarúnir eða stungnar rúnir. Stafrófsröð rúnanna var líka breytt og fylgdi nú því latneska. Rúmlega 2700 rúnaristur frá um það bil 1100 til 1500 hafa fundist, ríflega helmingur frá Noregi og þar af um 600 frá Bergen. Stór hluti af ristunum eru tengdar kirkjum, í byggingunum sjálfum, á ýmsum helgidómum og á leiðum. Mikið af ristunum hefur fundist við uppgrefti á miðaldabæjum. Er þar einkum um að ræða einföld skilaboð rist á tréfjalir eða bein, eignarmörk verslunarmanna, persónuleg skilaboð og ástarkvæði svo eitthvað sé nefnt. Um 10% allra miðaldarúnarista eru textar á latínu, til dæmis Ave Maria. Norrænir menn höfðu með sér rúnakunnáttu þar sem þeir námu ný lönd í Rússlandi, á Bretlandseyjum (Danalög, Skotlandi, Dublin, Mön), Færeyjum, Orkneyjum, Íslandi og Grænlandi. Einkum var það á Íslandi og Grænlandi sem rúnanotkun hélst lengi. Í kjölfar Svarta dauða á Norðurlöndum um 1350 stórminnkaði rúnanotkun og einungis fáeinar ristur er að finna frá 15. öld og eru þær einkum frá Gotlandi. Rúnir voru þó notaðar áfram á einstaka svæðum, má þar nefna Dala-hérað í Svíþjóð þar sem sérstök útgáfa rúna var notuð til skreytinga allt fram um aldamótin 1900.
Rúnir á Íslandi
Einungis hafa tæplega hundrað rúnaristur fundist á Íslandi og eru þær elstu frá 10. eða 11. öld og þær yngstu frá síðari hluta 19. aldar. Um 50 af þessum ristum eru á rúnalegsteinum flestar sennilega frá 15. og 16. öld. Þegar á líður 17. öldina er notkun á rúnum almennt hætt en þær voru í nokkrum mæli notaðar til skrauts í útskurði allt til loka 19. aldar.
Einungis ein rúnarista hefur fundist á Íslandi frá söguöld. Er það spýtubrot sem fannst í Viðey 1993 og er að öllum líkindum frá 10. eða 11. öld. Er spýtan rist með táknum úr yngri rúnaröðinni. Það eina sem hefur tekist að ráða með nokkurri vissu er lokaorðið ast, það er ást og hefur textinn sennilega fjallað um það.
Hins vegar eru fjölmörg dæmi um rúnir og rúnanotkun í Íslendingasögunum, til dæmis í Egils sögu Skallagrímssonar og Sturlungasögu. Varla er hægt að draga aðra ályktun en að rúnir hafi verið álíka mikið notaðar á Íslandi á söguöld og annars staðar á Norðurlöndum.
Tvær af merkustu rúnaristum á Íslandi eru frá 12. öld og um 1200 og sýna þær að rúnir voru notaðar á hversdagshluti og kirkjuskraut eins og annars staðar á Norðurlöndum. Er annað tréreka sem fannst í mógröf í Skorradal 1933 og hitt kirkjuhurðin frá Valþjófsstað. Á rekuna er rist „boattiatmik ' inkialt=r ' kærþi“ það er „Páll lét mik, Ingjaldr gerði“ (Páll lét mig (gera) Ingjaldur gerði (mig)). Rekan er í einu stykki og gerð úr furu, gæti verið norsk að uppruna. Á kirkjuhurðinni frá Valþjófsstað má sjá myndskurð sem sýnir atriði úr þekktri miðaldasögu um franskan riddara og ljón hans sem var honum svo fylgispakt að það lagðist á gröf hans og veslaðist upp af sorg. Á efri kringlunni er ljónið á gröf riddarans og rúnaletur þar sem stendur: „... rikia kYnYng × her grapin × er ua dreka þænna“, það er „.. ríkja konung hér grafinn er vá dreka þenna.“
Rúnir á Grænlandi
thumb|370 px|Ljósmynd af Kingittorsuaq rúnasteininum Um 80 rúnaristur hafa fundist á Grænlandi, af þeim hafa 45 fundist í Eystribyggð og hinar í Vestribyggð með einni undantekningu. Á eyjunni Kingittorsuaq norðvestur af Upernavik á því svæði sem norrænir menn á Grænlandi nefndu Norðursetu hefur einn rúnasteinn fundist.
Áttarós
thumb|right|Hefðbundin áttarós á áttavita. Áttarós er merki sem gefur upp höfuðáttirnar — norður, austur, suður og vestur. Hún er notuð á næstum öllum leiðsögutækjum, þar á meðal áttavitum, landakortum, sjókortum, minnisvörðum og GPS tækjum.
Rúnir
Rúnir á Grænlandi
Elsta rúnaristan er rúnakeflið frá Narsaq sem álitið er frá byrjun 11. aldar og fannst við Narsaq í Kujalleq-sveitarfélaginu. Eru rúnir á þremur hliðum keflisins, á einni hlið er öll 16 tákna yngri Fuþark-röðin ristuð. Tvær af rúnunum, B- og R-rúnin, hafa sérstakt grænlenskt form. Á annarri hlið er textinn + o : sa ÷ sa ÷ sa ÷ is ÷ osa ÷ sat + bibrau ÷ haitir ÷ mar ÷ su ÷ is ÷ sitr ÷ o ÷ blan-- ... sem þýðir Á sæ, sæ, sæ, ''es Ása sát. bibrau heitir mær sú es sitr á Bláni / Blánum (?) ...'' Á þriðju hliðinni eru dulrúnir sem ekki hefur tekist að þýða.
Næstelsta ristan er frá upphafi 13. aldar, legsteinn frá Brattahlíð sem á er rist: laiþi ink=ibiarkar, það er: Leiði Ingibjargar.
Flestar aðrar rúnaristur eru sennilega frá 14. og 15. öld. Meðal merkilegri funda eru ýmis áhöld með rúnaristum sem fundust við uppgröft á Bænum undir sandinum í Vesturbyggð.
Einnig má nefna rúnakefli sem fannst í kistu í kirkjugarðinum á Herjólfsnesi. Á keflið er rist: + þæsi : kona : uar : lagþ ÷ firi : borþ : i : grønalaz : haf(e) : ær : guþu(e)h : het sem þýðir: Þessi kona var lagð fyrir borð í Grœnalands hafi, er Guðveig hét. Hefur Guðveig á þennan hátt komist í vígða jörð.
Af rúnaristunum má marka að mál norrænna manna á Grænlandi hafi verið íhaldsamt og sú tunga sem landnámsmenn höfðu með sér frá Íslandi og Noregi hafi tekið fremur litlum breytingum. Einnig má sjá að Grænlendingar héldu fast við þau rúnaform sem tíðkuðust á Norðurlöndum um árið 1000 þó svo að þeir hafi skapað ný form fyrir ð-, b-, p- og r-rúnirnar.
Um árið 1300 er ekki lengur hægt að tala um eitt norrænt tungumál í Noregi og á landnámssvæðum Norðmanna. Greinilegt er að tunga Grænlendinga og Íslendinga hefur aðskilist en einnig færeyska, hjaltlenska, orkneyska, suðureyska og fleiri mismunandi mállýskur í Noregi.
Í Grænlandsannál þeim sem Björn Jónsson á Skarðsá skráði um 1636 er sagt frá Líka-Loðni sem á að hafa verið uppi um miðja 11. öld. Á sumrum fór Líka-Loðinn norður fyrir byggðir og sótti lík sæfarenda og veiðimanna sem höfðu látist fjarri mannabyggðum. Fann hann oft líkin í hellisskútum og fann þar ósjaldan rúnaristur sem sögðu frá afdrifum hinna látnu.
Í Sturlungasögu er meðal annars sagt frá Ingimundi presti Þorgeirssyni og förum hans en skip það sem hann ferðaðist á fórst við austurströnd Grænlands og lík hans fannst þar í helli. Hjá honum í hellinum var vaxspjald þar sem mátti lesa með rúnaletri um afdrif hans.
Fjölkynngi
Engin efi er á því að rúnir hafi verið tengdar dulmagni og yfirnáttúrlegum öflum frá upphafi. í Hávamálum er sagt frá því að Óðinn sjálfur hafi fyrstur fengið rúnirnar. Hann hékk undir rótum Yggdrasils í níu nætur, stunginn síðusári, þar til rúnirnar birtust honum. Hann tók þær upp og féll síðan niður úr trénu.
Fleiri dæmi eru til um að rúnir hafi komið af himnum ofan eða frá æðri máttarvöldum.
Það er þó athyglisvert að mjög fá dæmi er að finna þar sem æsir eru nefndir í þeim rúnaristum sem fundist hafa. Það er hins vegar ekkert sem bendir til að rúnir og rúnanotkun hafi í sjálfu sér verið tengt ásum og fornum sið enda hafði kirkjan ekkert við rúnanotkun að athuga fyrstu aldirnar eftir kristnitöku á Norðurlöndum. Sem dæmi um það má nefna að stór hluti af rúnaristum eru tengdar kirkjunni, á kirkjugripum og ekki síst á legsteinum.
Þó svo að rúnir hafi aðallega verið notaðar til veraldlegra samskipta þá hafa þær jafnframt frá upphafi verið notaðar til að hafa áhrif á forlögin og yfirnáttúrulega krafta og ekki síst til að rýna inn í framtíðina. Hin fjölmörgu rúnakefli og aðrir hlutir sem fundist hafa þar sem rúnaröðin er rist á tré eða bein benda til þess að því hafi verið trúað að táknin sjálf búi yfir krafti. Oft voru einungis fyrstu stafir rúnastafrófsins, það er FUÞARK, ristir á viðkomandi hlut og hefur það þótt nægja.
Um árið 98 lýsti rómverski sagnfræðingurinn Tacitus aðferðum Germana: „Þeir [Germanar] sníða grein af aldintré og hluta í smábúta, er þeir aðgreina með mismunandi merkjum; strá svo bútunum án greinarmunar og af handahófi á hvítt klæði“.
Í íslenskum miðaldaritum er á allmörgum stöðum skrifað um blótspán og að „að fella blótspán“ sem sennilega hefur verið athöfn lík þeirri sem Tacitius lýsti. Einnig er talað um í Völuspá að „kjósa hlautvið“. Engar lýsingar eru hins vegar hverskonar merki eða tákn voru rist á kvistina.
thumb|300px|Kvistrúnir Þegar Yngri rúnaröðin var notuð við galdra eða spádóma voru rúnirnar flokkaðar í þrjár ættir, Freysætt (f u þ ą r k), Hagalsætt sem einnig var nefnd Heimdallsætt (h n i a s) og Týsætt (t b m l y). Þessi ættarflokkun var einnig notuð þegar átti að erfiða fyrir með lestur og þýðingu á rúnaristuninni með svo nefndum dulrúnum eða leynirúnum. Byggði það á því að ættirnar voru tölusettar (í öfugri röð):
Hver rún hafði þá tvær tölur, ættartöluna og raðtöluna. Ýmsar gerðir tákna voru notuð til að skrifa dulrúnirnar, til dæmis kvistrúnir en þær voru þannig gerðar að settir voru kvistir sitt hvoru megin við lóðrétt strik til hægri fyrir ættartöluna og vinstra megin fyrir raðtöluna.
Sérstök gerð af rúnum voru svo nefndar bandrúnir og eru það rúnatákn sem samanstanda af tveimur eða fleiri rúnum og voru notaðar frá því fyrir 800 e. Kr. á legsteinum og minnisvörðum. Á Íslandi voru þær notaðar til merkinga á búfénaði, rekaviði og lausamunum allt fram á seinni hluta 19. aldar. Sérstakir galdrastafir þróuðust úr bandrúnum samtímis því sem rúnanotkun til venjulegra skrifta lagðist af.
Skógræktarfélag Íslands
Skógræktarfélag Íslands er landssamband 61 staðbundinna skógræktarfélaga sem hefur það markmið að rækta skóga á Íslandi. Samtals telja félagar um átta þúsund talsins. Félagið var stofnað á Alþingishátíðinni 1930.
Félagið gefur út félagsritið Skógræktarritið, fréttablaðið Laufblaðið og sérritið Frækornið, stendur fyrir námskeiðum og fyrirlestrum tengdum skógrækt og útnefnir á hverju ári tré ársins. Þá er jólamarkaður í Heiðmörk sem félagið stendur fyrir.
Frederiksberg
thumb|right|Friðriksborgarhöll Frederiksberg er bær á höfuðborgarsvæði Danmerkur sem nær yfir um 9 ferkílómetra. Íbúar eru rúm 100 þúsund. Bærinn er umkringdur Kaupmannahöfn á allar hliðar og engin sýnileg mörk milli bæjarins og höfuðborgarinnar. Bærinn dregur nafn sitt af Friðriksborgarhöll sem Friðrik 4. reisti þar 1700-1703. Svæðið varð þá vinsælt sumarhúsaland aðalsins í Kaupmannahöfn. Eftir að danska þingið aflétti banni við varanlegum byggingum utan múra Kaupmannahafnar um miðja 19. öld óx Frederiksberg hratt og íbúar voru 80.000 um aldamótin 1900.
Í Frederiksberg eru mörg græn svæði og fáar breiðar götur. Bærinn þykir með betri hverfum Kaupmannahafnar að búa í.
Vefsöfnun
Vefsöfnun nefnist tæknileg aðferð við að safna gögnum af vefsíðum. Þannig er í vissum skilningi hermt eftir þeirri mennsku aðgerð að skoða vefi, annað hvort með því að búa til forrit sem notast við Hypertext Transfer Protocol-aðferðina eða með því að nýta vafra á borð við Internet Explorer eða Mozilla Firefox.
Forrit sem nefnist Heretrix hefur verið þróað, upprunalega til þess að safna vefum fyrir Internet Archive en er nú notað víða, þar á meðal af Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafni.
1826
thumb|right|Elsta varðveitta ljósmyndin. thumb|right|[[Carl Maria von Weber tónskáld.]] Árið 1826 (MDCCCXXVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Alnus oblongifolia
Alnus oblongifolia er stórt lauffellandi elri að 22 m, frá suðvestur Bandaríkjunum og norður Sonora í Mexíkó. Það vex yfir Arísóna yfir í vestur Nýju Mexíkó fjallgarðana. Í mið Arísóna nær svæði hans að White Mountains svæðinu við vestur Arísóna.
Hellisheiði
thumb|Hellisheiði Hellisheiði er heiði sunnan Henglafjalla, sem markast af Hurðaráss frá Núpafjalli, Hengladalaá í austri, en Litla- og Stóra-Skarðsmýrarfjalli í norðri. Í vestur nær hún að Reykjafelli og Lakahnúkum og í suður frá Hverahlíð að Hlíðarhorni og um Hurðarásvötn að Hurðarási. Kambar taka við þar sem hallar niður í Ölfus að austanverðu. Heiðin er víðast eldbrunnin og hraunin eru að mestu vaxin mosa og lyngi. Yngsta hraunið er talið hafa runnið frá 6 km langri sprungu árið 1000. Um Hellisheiði er fjallvegur milli Hveragerðar og Reykjarfells, sem Suðurlandsvegur (Þjóðvegur 1) liggur um. Heiðin er 374 metra há.
Skíðaskálinn í Hveradölum er staðsettur nálægt veginum þar sem hann liggur um Hveradalabrekku. Leiðin um Þrenglsaveg er yfirleitt snjólétt og því er hún notuð sem varaleið að vetri. Enginn hellir er á Hellisheiði og ekki er vitað hví hún heitir svo.
Jamshid Hashempour
200px|thumb|Jamshid Hashempour Jamshid Hashempour (f 23. mars 1944 í Teheran) er íranskur útvarpsmaður og leikari.
Norður
thumb|Norður er merkt „N“ á þessum [[áttaviti|áttavita]]
Norður er ein af höfuðáttunum fjórum. Norður er andspænis suðri og er á áttavita táknuð með 0°, á venjulegu korti er norður upp. Stefnuásinn norður-suður er hornréttur á stefnuásinn austur-vestur. Norður er höfuðátt höfuðáttanna ef svo mætti segja, því að allar hinar áttirnar eru mældar út frá norðri.
Þegar notað er norður í íslensku talmáli þá er oft verið að tala um Akureyri.
217
217 (CCXVII í rómverskum tölum) var 17. ár 3. aldar og hófst á miðvikudegi samkvæmt júlíanska tímatalinu. Í Rómaveldi var það þekkt sem ræðismannsár Praesens og Extricatusar eða sem 970 ab urbe condita. Það hefur verið þekkt sem árið 217 frá því snemma á miðöldum þegar Anno Domini-tímatalið, hið Kristna tímatal, var tekið upp í Evrópu.
Ybbs an der Donau
thumb|right|Markaðstorg í Ybbs an der Donau. Ybbs an der Donau er um 5.500 manna bær í héraðinu Neðra Austurríki í austurhluta Austurríkis þar sem áin Ybbs rennur út í Dóná.
Íslenskur nautgripur
Íslenskir nautgripir' er er nautgripakyn sem hefur verið á Íslandi frá landnámi. Það er snögghært með mjög breytilegan lit og litasamsetningar.. Íslenskir nautgripir hafa verið óblandaðir að mestu frá landnámi, en eru skyldastir Sidet trønder- og nordlandsfe (no) í Þrændalögum í Noregi. Innflutningur á nautgripum til Íslands er bannaður og innflutningur á fósturvísum, eggjum og sæði er háð takmörkunum.
Íslenskir nautgripir eru smávaxið mjólkurkyn. Flestar eru nú kollóttar (um 95%), en enn eru nokkrar hyrntar en hyrntir nautgripir munu hafa verið algengari áður. Meðalkýrin gefur af sér um 6000kg af mjólk á ári, en bestu mjólkurkýrnar gefa um 11000 kg á ári. Þær eru hafðar á húsi átta mánuði á ári og eru að mestu fóðraðar með heyi, bætt fóðurblöndu. Þeim er beitt úti á túnum að sumri og til að auka nyt er oftast líka ræktað grænfóður (repja, kál, hafrar og bygg). Um 71,000 íslenskir nautgripir eru á landinu (2019) og af þeim eru 25000 mjólkurkýr. Komið hefur í ljós að próteinsamsetning mjólkur íslenskra mjólkurkúa er nokkuð frábrugðin í mjólk miðevrópskra kúakynja. Það hefur áhrif á vinnslueiginleika, t.d. ostagerð, og bragð.
Lvív
thumb|right|Markaðstorgið í Lviv. Lvív (úkraínska: Львів, Ľviv, pólska: Lwów, þýska: Lemberg, rússneska: Львов, Ľvov, latína: Leopolis) er borg í vesturhluta Úkraínu. Hún er sjöunda stærsta borg landsins með um 718.000 íbúa (2021). Lvív er stærsta borg vestur-Úkraínu og höfuðborg Lvívfylkis. Borgin var höfuðborg konungsríkisins Galisía-Volhynía sem varð til við hrun Garðaríkis á miðöldum. Síðar var hún höfuðborg Rúþeníu innan Pólsk-litháíska samveldisins. Eftir uppskiptingu fengu Habsborgarar landið í sinn hlut og gerðu Lvív, sem nú hét Lemberg, að höfuðborg Konungsríkisins Galisíu af Austurríska-Ungverska keisaradæminu frá 1772-1918. Á millistríðsárunum tilheyrði borgin Öðru pólska lýðveldinu en eftir stríð varð hún hluti af Sovétríkjunum innan Sovétlýðveldisins Úkraínu.
Árið 2022 fór þar í gegn fjöldi flóttamanna, aðallega á leið til Póllands, vegna innrásar Rússa í Úkraínu. Rússar gerðu loftárásir á borgina og nágrenni hennar.
Borgin er sögulega höfuðstaður héraðsins Galisíu. Hún slapp að mestu við eyðileggingu í Síðari heimsstyrjöld. Miðborgin er á heimsminjaskrá UNESCO. Í borginni eru Háskólinn í Lviv (stofnaður 1661), Tækniskólinn í Lviv og Óperu- og balletthúsið í Lviv.
Lvív varð vinaborg Reykjavíkur árið 2023.
Nautgripur
Nautgripur (fræðiheiti: Bos taurus) er klaufdýr af ættkvíslinni Bos. Nautgripir eru jafnframt jórturdýr. Carolus Linnaeus skilgreindi ættkvíslina sem þrjár ólíkar tegundir, Bos taurus  sem evrópsku nautgripina, Bos indicus sebúinn og loks úruxinn, Bos primigenius, sem er útdauð tegund frum-evrópskra nautgripa.
Nafngiftir
Nautgripir eða stórfé er nafn yfir alla hjörðina eða dýr í fleirtölu. Karldýrin kallast naut, tarfur eða tuddi á meðan kvendýrin nefnast kýr. Afkvæmi kúnna eru kálfar, og skiptast þeir í kvígukálfa og nautkálfa.
Kvígur kallast eldri kálfar, sérstaklega þegar þær hafa fengið í sig kálf. Kvígur sem hafa borið einu sinni kallast fyrsta-kálfs-kvígur en eftir annan burð falla þær undir skilgreininguna kýr. Gelt naut kallast uxi eða geldingur á meðan graðnaut kallast griðungur.
Lífeðlisfræði
thumb|left|250px|Bleikskjöldótt kýr með nautkálfi Þar sem nautgripir eru jórturdýr þá melta þeir tugguna í tveimur skrefum. Kýr hafa fjóra magasekki sem kallast keppur, laki, vinstur og vömb. Gripirnir jórtra með því að elgja upp lítið meltri tuggu (þ.e.a.s. selja henni upp í munnholið), tyggja hana þá aftur og kyngja henni síðan enn á ný og þá taka bakteríur vambarinnar við og brjóta niður trénið í átunni.
Kýrnar ganga 9 mánuði með kálfinn en fæðing kálfsins kallast burður.
Þríbytna
thumb|right|Þríbytna Þríbytna er skip með skrokk í miðju og tvö flotholt á útleggjurum sem styðja við hann sitt hvorum megin. Hönnunin er byggð á pólýnesískum kanóum. Miðað við hefðbundin seglskip ristir þríbytnan grynnra, ryður minna frá sér og getur borið stærri segl vegna aukins stöðugleika. Algengara er að þríbytnur stingist á endann en að þær fari á hliðina. Þríbytna getur því siglt í grynnra vatni og meiri vindi en hefðbundin skúta. Á móti kemur að þríbytnur eru óþjálli í vendingum.
Stafsetning.is
Stafsetning.is er íslensk vefsíða með stafsetningaræfingar fyrir nemendur í grunn- og framhaldsskólum. Kerfið er þróað og hannað af Njáli Skarphéðinssyni, Kjartan Reynir Ólafssyni, Nataliu López Peralta, Gabríel Sighvatssyni og Júlíu Ingadóttur.
Njósnaflugvél
thumb|right|Bandarísk njósnaflugvél Njósnaflugvél er flugvél sem notuð er af flugher til loftkönnunar í hernaðarskyni. Elstu dæmin um notkun loftfara til að afla hernaðarupplýsinga eru loftbelgir sem voru notaðir í Napóleonsstyrjöldunum.
Sidney Sheldon
Sidney Sheldon (11. febrúar, 1917 – 30. janúar, 2007) var bandarískur rithöfundur, handritshöfundur og leikstjóri. Hann er þekktastur sem rithöfundur en hann hóf að skrifa skáldsögur um fimmtugt. Bækur hans seldust svo vel að hann var kallaður „mister Bestseller“. Hann er talinn vera í sjötta sæti yfir þá rithöfunda á enska tungu sem mest hafa selt í heiminum. Meðal þekktustu verka hans eru Í tvísýnum leik (Master of the Game, 1982), Fram yfir miðnætti (The Other Side of Midnight, 1973) og Verndarenglar (The Rage of Angels, 1980).
World Sailing
World Sailing er æðsta yfirvald í siglingaíþróttum, einkum keppnum á kænum, kjölbátum, seglbrettum og keppnum með fjarstýrðum seglbátum. Aðilar að sambandinu eru siglingasambönd hinna ýmsu landa. Sambandið var stofnað af Royal Yachting Association í Bretlandi og Yacht Club de France í Frakklandi árið 1907 og hét þá Alþjóða kappsiglingasambandið (International Yacht Racing Union). Árið 1996 breytti sambandið heiti sínu í Alþjóðasiglingasambandið (International Sailing Federation, skammstafað ISAF) og 2015 var nafninu breytt í „World Sailing“. Sambandið stendur fyrir alþjóðlegum mótum í siglingum á Sumarólympíuleikunum og heldur Heimsmeistaramót Alþjóða siglingasambandsins á fjögurra ára fresti (það fyrsta árið 2003). Það heldur utan um styrkleikalista siglingafólks og gefur út Alþjóðlegu kappsiglingareglurnar á fjögurra ára fresti.
Siglingasamband Íslands er aðili að World Sailing sem landssamband siglingafélaga á Íslandi.
Ólympíuleikarnir í siglingum
World Sailing ber ábyrgð á keppnum í siglingum á Sumarólympíuleikunum sem eru haldnir á fjögurra ára fresti. Siglingar hafa verið ólympíugrein samfellt frá 1896 ef undan eru skildir Ólympíuleikarnir í St. Louis árið 1904.
Í tengslum við Ólympíuleikana heldur World Sailing heimsmeistaramót í ólympíuflokkunum á fjögurra ára fresti og Heimsbikarkeppnina í siglingum árlega.
Ólympíumót fatlaðra
Keppt hefur verið í siglingum á Sumarólympíuleikum fatlaðra frá 1996. Árið 2016 var keppt í þremur flokkum. Árið 2014 gekk alþjóðasamband í siglingum fatlaðra inn í World Sailing sem nefnd um siglingar fatlaðra.
Heimsmeistaramót í siglingum
Heimsmeistaramót í siglingum eru haldin í yfir 100 flokkum viðurkenndra keppnisgerða báta, oftast í flotakeppni en stundum í bæði flotakeppni og liðakeppni. Þessar keppnir eru haldnar af samböndum viðkomandi bátsgerða en eru samþykktar af World Sailing sem opinberar heimsmeistarakeppnir. Þær fara fram á 4 ára fresti.
Viðurkenningar
Á hverju ári útnefnir World Sailing Heimssiglara ársins í karla- og kvennaflokki.
Í Frægðarhöll World Sailing voru árið 2016 13 siglingamenn:
Beppe Croce-verðlaunin eru veitt einum siglingamanni árlega sem þykir hafa lagt mikið af mörkum til íþróttarinnar.
Forsetar
Frá 1907 til 1946 voru forsetar kjörnir á hverjum fundi sambandsins.
County Leitrim
Leitrim-sýsla (Írska: Contae Liatroma, enska: County Leitrim) er sýsla á Írlandi. Hún er í Connacht-héraði. Nafn (Liatroma) þess er komið úr írsku: Liath Druim, sem þýðir grár hryggur.
Magnús Þórarinsson
Árið 1880 skrifaði Magnús sýslunefnd Suður-Múlasýslu og bað um styrk til að fara úr landi og fræðast um áhöld og verkvjelar þær, sem notaðar eru við ullavinnu og dúkagerð. Hann fékk styrk frá sýslunefnd og landsstjórninni til fararinnar. Tryggvi Gunnarsson útvegaði honum dvalarstað í ullarverksmiðju Larsen. Magnús var eitt ár þar. Suður-Þingeyrarssýsla ábyrgðist lán sem Magnús fékk til að koma upp ullarvinnuvjelum er kemba, spinna og tvinna og setti Magnús vélarnar upp á Halldórsstöðum 1883 þar sem þær gengu fyrir vatnsafli. Fyrstu 15 árin var skortur á nógu vatni til að reka vélarnar en Magnús fékk árið 1897 hallamælingamanninn Pál Jóakimsson til að mæla fyrir vatnsleiðsluskurði úr Þverá sem rennur eftir Laxárdalsheiði og lánaðist Páli að leiða vatn að Halldórsstöðum í mörgum krókum eftir þessum skurði.
Magnús innleiddi allvíða í sýslunni litlar spunavélar til að spinna ullina sem var kemd á Halldórsstöðum. Litlu seinna voru settar upp aðrar ullarvinnuvélar á Rauðumýri í Ísafjarðarsýslu og aðstoða Magnús við að panta vélar og kenna notkun þeirra. Magnús útvegaði með aðstoð Eiríks Magnússonar í Cambridge uppdrætti og verðskrár af ullarvinnuvélum, sérstaklega vél sem höfð var til að aðskilja tvenns konar ull, tog og þel en slík vél nefndist Noblesvjel. Lagt var fram frumvarp á Alþingi 1889 með áætlun Magnúsar um stofnun fullkominnar ullarverksmiðju á Íslandi og var kostnaður áætlaður 120 þús. kr. Frumvarpið var ekki samþykkt. Á iðnsýningunni í Reykjavík 1883 fékk Magnús heiðurspening fyrir skrá sem hann smíðaði og á þá sýningu sendi hann einnig sýnishorn af yfirfallshjóli sem hann mn hafa smíðað og notað fyrstur manna á Íslandi. Magnús smíðaði nokkrar frumgerðir af dúnhreinsivélum, fyrst vél sem gekk fyrir vatnsafli og var smíðuð fyrir Sigurjón á Laxamýri en sú vél virkaði ekki sem skyldi og þurfti Magnús að taka vélina aftur með heim. Þessa vél nefndi Magnús Sívalning. Árið 1908 var dúnhreinsivél eftir Magnús sett upp á Laxamýri og síðar sams konar vélar á Sauðanesi og Höfða. Magnús fékk konunglegan einkarétt til að gera dúnhreinsunarvél sína. Vélin gat hreinsað 6 - 7 kg af dún á dag. Magnús kvæntist árið 1891 Guðrúnu Bjarnhéðinsdóttur, systur Bríetar Bjarnhéðinsdóttur. Kona hans dó átta árum seinna. Þau áttu tvær dætur.
Í Þjóðminjasafninu er varðveitt skrá sem Magnús smíðaði en um þá skrá segir:
Tóvinnuvélarnar á Halldórsstöðum voru knúnar vatni og voru sleitulaust í notkun í um fjóra  áratugi  en eyðilögðust í eldsvoða árið 1923.
2005
Árið 2005 (MMV í rómverskum tölum) var 5. ár 21. aldar og almennt ár sem byrjaði á laugardegi í gregoríska tímatalinu. Það hefur verið kallað:
Febrúar
thumb|right|Ellen MacArthur siglir í höfn í Falmouth.
Mars
thumb|right|Sedrusbyltingin í Líbanon.
Apríl
thumb|right|Benedikt 16. páfi rétt eftir krýningu sína 24. apríl.
Júlí
thumb|right|Skilti á hringveginum um London, [[M25, varar ökumenn við því að aka inn í borgina eftir árásirnar 7. júlí.]]
Október
thumb|right|Brunninn bíll eftir óeirðirnar í París.
Nóvember
thumb|right|Ellen Johnson Sirleaf árið 2005.
Desember
thumb|right|Uppþotin í Cronulla.
Dáin
thumb|right|Jóhannes Páll 2. páfi thumb|right|Pat Morita
Hogwarts
thumb|300px|Myndin sett af The Great Hall, Hogwarts Hogwarts er skólinn þar sem sögurnar um Harry Potter eftir Joanne Kathleen Rowling gerast.
Skólabyggingin er í risastórum kastala og er skólinn heimavistarskóli.
Einkunnarorð skólans eru á latínu: Draco dormiens nunquam titillandus, eða á íslensku: Aldrei kitla sofandi dreka.
Skólastjóri Hogwarts fyrstu sex bækurnar um Harry Potter er Albus Dumbledore og aðstoðarskólastjóri er Minerva McGonagall.
Saga skólans
Fyrir rúmlega þúsund árum var Hogwartskólinn stofnaður af tveimur galdramönnum og tveimur nornum: Godric Gryffindor, Salazar Slytherin, Rowenu Ravenclaw og Helgu Hufflepuff. Stuttu síðar klauf Slytherin sig frá hinum, þar sem hann vildi að aðeins að nemendur með hreint galdrablóð mættu sitja skólann. Hinir stofnendurnir voru ósammála, þannig að Slytherin yfirgaf skólann. Áður en hann fór byggði hann leyniklefa sem var hinum stofnendunum ókunnur. Klefinn var undir þeim álögum að hann myndi opnast þegar "sannur erfingi Slytherins" myndi ganga í skólann og opna hann. Þá yrði hræðilegu skrímsli sem þar bjó, sleppt lausu, og átti það að hreinsa skólann af "óhreinum nemendum" (þeim sem ættu mugga fyrir foreldra).
Leyniklefinn hefur verið opnaður tvisvar.
Gryffindor
Gryffindor er hin dæmigerða ímynd hins góða. Einkennislitirnir eru gylltur og vínrauður og verndardýrið er ljón. Heimavistin er nefnd eftir Godric Gryffindor, einum af fjórum stofnendum Hogwart. Minerva McGonagall er yfir heimavistinni og draugurinn sem fylgir vistinni er Næstum Hauslausi Nick (Sir Nicholas de Mimsy-Porpington). Gengið er inn í heimavistina í gegnum málverkið af Feitu Konunni. Harry, Hermione og Ron eru nemendur í þessari heimavist og bæði Albus Dumbledore og Minerva McGonagall voru í henni þegar þeir voru námsmenn. Nemar Gryffindor eru hugprúðir, áræðnir og djarfir. Í vísu Flokkunarhattsins úr fyrstu bókinni segir um Gryffindor:
Slytherin
Galdramaðurinn Salazar Slytherin sem er einn af fjórum stofnendum skólans stofnaði þessa heimavist. Slanga á grænum og gylltum fleti er tákn vistarinnar sem er stjórnað af Severus Snape. Blóðugi baróninn er draugurinn sem fylgir heimavistinni og inngangurinn er hreinn og sléttur steinveggur sem þar af leiðandi er mjög erfitt að finna. Það sem einkennir nemendur í Slytherin er mikill metnaður, svo mikill að þráin eftir völdum hefur leitt marga þeirra til að ganga til liðs við Voldemort. Slytherin er kallaður slóttugur.
Hufflepuff
Helga Hufflepuff nefndi heimavistina eftir sér. Einkennismerkið prýðir greifingi en merkið það er gult og svart. Feiti Munkurinn er draugur heimavistarinnar og garðyrkjunornin Prof. Sprout er yfir henni. Nemendur í Hufflepuff eru duglegir, réttlátir og traustir.
Þrengsli
Þrengsli eru lítið skarð í Svínahrauni, sem Þrengslavegur liggur um. Þau ná 288 metra hæð og er veðurathugunarstöð í 260 metrum.
Hogwarts
Ravenclaw
Blár og silfur einkenna heimavistina sem er nefnd eftir galdrakonunni Rowena Rawenclaw sem var ein af fjórum stofnendum skólans. Það er hinn smái Professor Flitwick sem er yfir heimavistnni Ravenclaw og Gráa Frúin er draugurinn sem vaktar hana. Til þess að komast inn í heimavistina þarftu að komast fram hjá málverkinu af Riddaranum. Einkennismerki vistarinnar er örn. Í Ravenclaw eru þeir kláru og skörpu, þeir sem eru fljótir að læra.
Laó Tse
Laó Tse, Laozi, Laó-tse, Laótse eða Laó Tzu (kínverska: 老子) var mikilvægur kínverskur heimspekingur. Nafn hans merkir „gamli meistarinn“ en gæti einnig þýtt „gamla barnið“ sem vísar jafnt til visku hins aldna sem aðlögunarhæfni og sveigjanleika hins unga. Til eru ýmsar frásagnir af Laozi og samkvæmt kínverskri hefð var hann uppi á 6. öld f.Kr. Honum er eignuð Bókin um veginn og dygðina (Dao de jing 道德经) sem er grunnrit í daóisma, ritið er talið hafa verið sett saman á 4. öld f.Kr. á tímabili hinna stríðandi ríkja.
Ræktunartankur
right|thumb|Bioréacteur de laboratoire pour la culture de cellules mammifères|Ræktunartankur (tveggja lítra) fyrir dýrafrumur á rannsóknastofu. Umhverfi frumnanna er haldið stöðugu með stýrðri sídælingu næringarefna, [[basi|basa til sýrustigsstillingar, o.fl. með peristaltískum dælum.]]
Þrengsli
Leiðin er þekkt fyrir að vera snjóléttari en Hellisheiði og er því oft notuð sem varaleið að vetri.<mapframe latitude="64.010660" longitude="-21.453552" zoom="13" width="400" height="582" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -21.455612182617188,         64.01035920886143        ]      }    }  ] }
Hogwarts
Starfsmenn
Handlungsorte der Harry-Potter-Romane
Ræktunartankur
Ræktunartankur, gerjunarílát, gilker eða fermentor er sérútbúið ílát til ræktunar örvera eða annarra frumna með það að markmiði að framleiða afurðir, svo sem frumumassa, einfrumuprótín eða tiltekna efnaskiptaafurð. Ræktunartankar eru því grunnútbúnaður til framleiðslu á hvers kyns líftækniafurðum. Tankarnir geta verið af ýmsum stærðum og gerðum eftir notkun. Rannsóknastofutankar til skimunar eftir afurðarmyndandi frumum taka gjarnan rúmmál upp á fáeina millilítra, en ekki er óalgengt að tankar til verksmiðjuframleiðslu gerjunarafurða taki þúsundir rúmmetra.
Ílát sem nefna mætti ræktunartanka hafa verið notuð til framleiðslu gerjaðra matvæla, svo sem bjórs, víns og sojasósu, um árþúsund, en nútíma ræktunartankar eru öllu þróaðri og gefa kost á nákvæmri stýringu ýmissa umhverfis- og næringarþátta, svo sem á hitastigi, blöndunarhraða, froðumyndun, sýrustigi, súrefnisstyrk, magni og hlutföllum næringarefna og ýmsu fleiru.
Heimildir
Биохемијско инжењерство
Hrafntinna
thumb|Hrafntinna frá [[Lakesýsla|Lakesýslu í Oregon í Bandaríkjunum]] thumb|Hrafntinna í Kaliforníu
Hrafntinna er afbrigði náttúrulegs glers, sem myndast í eldgosum þegar feldspatshraun kólnar og storknar mjög hratt, en kristallast ekki. Ekki má rugla hrafntinnu saman við eldtinnu.
Lýsing
Líparítgler og er hrafnsvört eða dökkgrá á lit með glergljáa. Hrafntinna flokkast sem storkuberg og steindarlíki en ekki til steinda þar sem hún er ekki kristölluð. Hún samanstendur aðallega af kísli (SiO2) eða rúmlega 70% og samsetning hennar er mjög svipuð og í graníti og líparíti. Vegna þess að hrafntinna kristallast ekki geta hvassar hliðar hennar orðið næstum jafn þunnar og sameind.
Útbreiðsla
Helstu fundarstaðir á Íslandi eru hrafntinnuhraunin hjá Torfajökli og Hrafntinnuhryggur við Kröflu.
Taylor Momsen
Taylor Michel Momsen (fædd 26. júlí 1993) er bandarísk leikkona, tónlistarmaður og fyrirsæta. Hún leikur persónuna Jenny Humphrey í þættinum Gossip Girl. Hún er einnig þekkt fyrir hlutverk sitt sem Cindy Lou Who í Þegar Trölli stal jólunum og fyrir að vera forsprakki rokkhljómsveitarinnar The Pretty Reckless.
Æska
Taylor Momsen fæddist í St. Louis í Missouri og er dóttir Collette og Michale Momsen. Þar gekk hún í Our Lady of Lourdes-skólann og bjó í Potomac í Maryland þar sem hún gekk í Herbert Hoover miðskólann. Yngri systir hennar,Sloane Momsen, er líka leikkona. Momsen gekk í Professional Performing Arts menntaskólann (P.P.A.S.) í New York borg. Hún hefur einnig æft dans.
Ferill
Ferill Taylor stóð tæpt í yfir þrjú ar, þangað til hún fékk aðalhlutverkið í sjónvarpsþáttaröðinni Misconceptions en þættirnir voru aldrei sýndir. Árið 2002 söng Momsen lögin Rúdólf með rauða nefið og One Small Voice, með Myru og Camille Winbush fyrir ''School's Out! Christmas''. Momsen lék´i kvikmyndinni Save Shiloh (2006) og Underdog (2007). Hún fór í prufur fyrir aðalhlutverkið í Hannah Montana og var hún meðal þriggja efstu en Miley Cyrus fékk hlutverkið. Síðan 2007 hefur hún leikið Jenny Humphrey í sjónvarpsþáttaröðinni Gossip Girl en þættirnir eru byggðir á samnefndum bókum eftir Cecily von Ziegesar. Áætlað er að Momsen verði fjarverandi stóran hluta 4. þáttaraðarinnar vegna þess að persónan fékk mikinn söguþráð í lok þriðju þáttaraðar.
Í júní 2008, fjórtán ára að aldri, skrifaði Momsen undir samning við IMG-módelskrifstofuna. Í mars 2009 sagði Momsen í viðtali við tímaritið OK! að bandið hennar, The Pretty Reckless hefði nýlega skrifað undir samning við Interscope-plötufyrirtækið. Hún sagði einnig að hún skrifaði öll lögin, syngi og spilaði á gítar á plötunni. Momsen lenti í 76. sæti á lista People yfir 100 fallegasta fólkið. thumb|Taylor við opnun Metropolitan óperunnar 2008
Harmkvæli Maríu meyjar
thumb|Harmkvæli Maríu meyjar Harmkvæli Maríu meyjar, sorgarraunir Maríu meyjar, sjö sorgir Maríu eða harmkvælin sjö eru heiti yfir sjö skilgreindar sorgir Maríu meyjar sem hún mátti þola á æviskeiði sínu vegna sonar síns Jesú Krists. María mey er auk þess nefnd hin sorgmædda móðir (latína: Mater Dolorosa).
Harmkvæli Maríu er algengt mótíf rómversk-kaþólskra tilbeiðslumynda og líkneskja. María er gjarnan sýnd á átakanlegan og harmþrunginn hátt þar sem sjö sverð, tákn harmkvælanna, eru rekin henni í hjartastað, sbr. spádómsorð öldungsins Símeons, Lúk. 2:35: „Sjálf munt þú sverði níst í sálu þinni“. Í Rétttrúnaðarkirkjunni er spádómsorða Símeons minnst á sambærilegum íkonum og í hátíðarmessu 2. febrúar þar sem haldið er upp á atburðinn þegar Jesús var færður Drottni í Musterinu.
Í rómversk-kaþólsku kirkjunni er harmkvæla Maríu minnst þann 15. september og í sumum kaþólskum löndum einnig á föstudegi fyrir pálmasunnudag. Oft er hluti messunnar sem þá er sungin miðaldasálmurinn Stabat Mater.
Harmkvælin sjö
Harmkvælin eiga við sjö atburði úr lífi Maríu sem greint er frá í guðspjöllunum:
Í rómversk-kaþólskri list eru einstaka harmkvæli stundum tekin fyrir sérstaklega, s.s. á Pietà-myndum.
Dr. No (kvikmynd)
Dr. No er fyrsta myndin í James Bond-röðinni sem framleidd var af MGM og Sony Pictures Entertainment. Hún kom út árið 1962 og var fyrsta myndin þar sem Sean Connery lék aðalpersónuna James Bond. Dr.No var ein vinsælasta James Bond mynd allra tíma. Leikstjóri myndarinnar var Terence Young en hann leikstýrði tveimur öðrum James Bond myndum sem eru: From Russia With Love og Thunderball.
Rajiv Gandhi
Rajiv Ratna Gandhi (20. ágúst 1944 – 21. maí 1991) var indverskur stjórnmálamaður sem var sjötti forsætisráðherra Indlands frá 1984 til 1989. Hann tók við embætti eftir að móðir hans, forsætisráðherrann Indira Gandhi, var myrt árið 1984. Hann varð þar með yngsti forsætisráðherra Indlands, þá 40 ára.
Æviágrip
Gandhi var meðlimur hinnar áhrifamiklu Nehru-Gandhi-fjölskyldu, sem var og er enn ráðandi innan indverska þjóðarráðsflokksins. Mestalla bernsku hans var móðurafi hans, Jawaharlal Nehru, forsætisráðherra Indlands fyrir flokkinn. Gandhi gekk í háskóla á Bretlandi. Hann sneri aftur til Indlands árið 1966 og gerðist flugmaður fyrir ríkisrekna flugfélagið Indian Airlines. Árið 1968 giftist hann Soniu Gandhi. Hjónin settust að í Delí með börnum sínum, Rahul Gandhi og Priyanka Gandhi Vadra. Mestallan áttunda áratuginn var móðir hans, Indira Gandhi, forsætisráðherra og bróðir hans, Sanjay Gandhi, var þingmaður. Þrátt fyrir þetta hélt Rajiv Gandhi sig utan við stjórnmál. Eftir dauða Sanjay í flugslysi árið 1980 lét Rajiv með semingi undan þrýstingi móður sinnar að ganga inn í indversk stjórnmál. Næsta ár vann hann þingsæti bróður síns í Amethi-kjördæmi og varð meðlimur Lok Sabha, neðri deildar indverska þingsins.
Í stjórnarþjálfun sinni var Rajiv gerður aðalritari þjóðarráðsflokksins og var falið ábyrgðarhlutverk í skipulagningu Asíuleikanna árið 1982.
Þann 31. október 1984 var móðir hans myrt af tveimur lífvörðum sínum. Síðar sama dag var Rajiv Gandhi útnefndur forsætisráðherra. Á næstu dögum var reynt á leiðtogahæfni hans er æstur múgur í Delhi kom af stað blóðugu uppþoti gegn Síkum í borginni. Næsta desember vann þjóðarráðsflokkurinn stórsigur í þingkosningum þar sem öll þjóðin fann til samúðar með honum vegna morðsins á Indiru Gandhi. Ráðherratíð Rajiv Gandhi einkenndist af deilumálum. Árið 1988 sneri Gandhi við valdaráni sem framið hafði verið á Maldíveyjum og vann sér þannig inn óvild Tamíltígranna. Rajiv Gandhi sendi einnig friðargæslusveitir til Srí Lanka árið 1987 og lenti þannig í enn frekari átökum við sveitir Tamíltígra þar í landi. Árið 1987 beið þar til flekklaus ímynd Gandhi mikinn skaða vegna Bofors-hneykslisins, þar sem hann og aðrir ráðamenn þjóðarráðsflokksins voru sakaðir um að taka við mútufé frá sænska vopnaframleiðandanum Bofors AB. Hneykslið leiddi til þess að flokkurinn beið mikinn ósigur í kosningunum árið 1989 og ráðherratíð Rajiv Gandhi lauk þar með.
Heathen Chemistry
Heathen Chemistry er fimmta breiðskífa bresku hljómsveitarinnar Oasis. Hún var gefin út sumarið 2002. Þetta var fyrsta platan sem þeir Gem Archer og Andy Bell tóku þátt í að gera með hljómsveitin en þeir gengu til liðs við sveitina eftir upptökur á Standing On The Shoulder Of Giants. Á plötunni eiga Gallagher-bræður hvor sitt ástarlagið, „Songbird“ er sungið til Nicole Appleton, kærustu Liam Gallagher og „She Is Love“ er samið til Söru MacDonald, kærustu Noel Gallagher.
Suður
thumb|Suður er merkt „S“ á þessum [[áttaviti|áttavita]]
Suður er ein af höfuðáttunum fjórum. Suður er andspænis norðri og er á áttavita táknað með 180°, á venjulegu korti er suður niður. Stefnuásinn norður-suður er hornréttur á stefnuásinn austur-vestur. Orðið er talið leitt af orðinu fyrir sólina 'sunna'
Elda Grin
Elda Grin (Էլդա Գրին, Elda Ashoti Grigoryan) (f. 1928 - d. 2016) var armenskur rithöfundur, sálfræðingur og lagasérfræðingur. Hún fæddist í Tíblisi í Georgíu. Á árunum 1943-1947 nam hún við deild erlendra tungumála við rússneska kennaraskólann í Jerevan. Elda Grin var prófessor í sálfræði við Jerevan-háskóla.
Hún gaf út tíu smásagnasöfn, þar á meðal: A Night Sketch (1973), My Garden (1983), We Want to Live Beautifully (2000), Space of Dreams (2004). Smásagan Hendurnar var skrifuð árið 1983.
Ion
Ion einnig kallaður Real Deal (f. 1984 í Róm) er Ítalskur rappari og leikari. Fæddur á Ítalíu en foreldrar hanns frá Vestur-Kongó og Túnis.
Klaipėda
thumb|right|Höfnin í Klaipėda. Klaipėda (þýska: Memel) er hafnarborg við Eystrasaltsströnd Litháen. Borgin er höfuðstaður Klaipėda-sýslu. Íbúar eru um 150 þúsund. Borgin varð til í kringum virki sem Þýsku riddararnir reistu árið 1252 í Kúrlandi á miðöldum og nefndu Memelburg.
Óðinn (varðskip)
Óðinn er heiti á þremur varðskipum sem Landhelgisgæslan hefur átt:
Gísli Marteinn Baldursson
Gísli Marteinn Baldursson (f. 26. febrúar 1972) er íslenskur dagskrárgerðarmaður í Sjónvarpinu og fyrrverandi borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur. Foreldrar hans eru Baldur Gíslason fyrrverandi skólameistari við Iðnskólann í Reykjavík og Elísabet J. Sveinbjörnsdóttir leikskólastjóri. Gísli Marteinn er kvæntur Völu Ágústu Káradóttur íslenskufræðingi og eiga þau tvær dætur.
Nám
Gísli Marteinn stundaði nám í Verslunarskóla Íslands og lauk þaðan prófi 1992. Á árunum 1996 til 1997 var hann við háskólann í Tübingen í Þýskalandi í tengslum við ERASMUS stúdentaskiptaverkefnið. Hann lauk BA prófi í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands 2008 og MSc í Borgarfræðum (MSc in The City) frá Edinborgarháskóla 2009.
Pombia Safari Park
Pombia Safari Park er dýragarður og tívolí í bænum Pombia á Ítalía sem stofnað var af Angelo Lombardi árið 1976. Hann nær yfir 400.000 fermetrar svæði.
Gísli Marteinn Baldursson
Félagsstörf
Gísli Marteinn var forseti Nemendafélags Verzlunarskóla Íslands 1991 - 1992. Fyrir hönd skólans komst hann þrívegis í úrslit Morfís, sigraði keppnina tvívegis og varð ræðumaður Íslands árið 1992. Við Háskóla Íslands var hann formaður Vöku árin 1994 - 1995. Sat í Stúdentaráði 1994 - 1996 og í stjórn Stúdentaráðs 1995 - 1996.
Störf hjá sjónvarpinu
Gísli Marteinn starfaði í Sjónvarpinu frá 1997, fyrst sem fréttamaður en síðar sem dagskrárgerðarmaður. Hann var upphafsmaður þáttarins Kastljóss sem hóf göngu sína 3. janúar 2000. Árið 2002 hóf hann að stýra þættinum Laugardagskvöldi með Gísla Marteini sem var um árabil í íslensku sjónvarpi. Gísli Marteinn var valinn sjónvarpsmaður ársins á Edduverðlaunahátíðinni 2003.