cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ulm
Síðmiðaldir
thumb|Ulm 1597. Dómkirkjan er enn ekki orðinn hæsta kirkja heims. 1376 var Sváfabandalagið stofnað í Ulm, en það var bandalag 14 fríborga í Sváfahéraði. Bandalag þetta hafði að takmarki að vernda hagsmuni sína gagnvart útþennslustefnu hinna ýmsu greifa og fursta og viðhalda fríborgarstöðu sinni. Aðalborgin var Ulm og fóru flestir fundir bandalagsins fram þar. Bandalagið varð þó ekki langlíft. Árið 1377 voru borgarbúar mjög óánægðir með höfuðkirkju borgarinnar. Hún lá utan borgarmúrana og því ekki alltaf aðgengileg. Til að bæta úr þessu og til að ganga skrefi nær því að losa sig undan oki kaþólsku kirkjunnar, ákvað borgarráð að reisa nýja kirkju innan borgarmúranna og á eigin kostnað. Þetta var upphafið að byggingu hæstu kirkju heims. Kirkjan var þó ekki fullgerð fyrr en 1890. Undir lok miðalda var Ulm orðin að ákaflega efnaðri borg. Aðalatvinnuvegurinn var vefnaður og flutningar (járn, salt, smíðaviður og vín). Á þeim tíma var landsvæði borgarinnar það næststærsta í ríkinu (þ.e. innan núverandi Þýskalands) á eftir Nürnberg. Þrjár borgir og 55 þorp tilheyrðu henni. Frá þeim tíma er vísan:
Á 16. öld fór velmegun borgarinnar ört dvínandi. Kom þar til mikil samkeppni við aðrar borgir, en einnig breytt verslunarmynstur eftir fund Ameríku og siglingaleiðarinnar til Indlands.
Trúarumrót og styrjaldir
1529 urðu siðaskiptin í borginni. Það ár var ríkisþing haldið í Worms og voru fulltrúar Ulm allir mótmælendur. Árið 1531 voru haldnar kosningar í borginni um trúmálin og var niðurstaðan sú að borgarbúar skyldu allir verða lúterskir. Í kjölfarið á því ruddist hópur manna inn í kirkjur kaþólikka og eyðilagði helgimyndir og önnur listaverk. Margar kirkjur í nágrenninu voru rifnar eða vanhelgaðar. Trúarumrótið leiddi til mikilla erja. Skærur voru tíðar og missti Ulm í þeim 35 af þorpum sínum, sem voru brennd til kaldra kola. Loks þurfti borgin að auðmýkja sig vegna þrýstings frá Karl V keisara, sem neyddi kaþólska trú aftur upp á borgarbúa árið 1546. 30 ára stríðið og spænska erfðastríðið í upphafi 18. aldar léku borgina grátt. Margoft var setið um hana, hún hertekin, rænd og rupluð. Þar að auki geisuðu hinar ýmsu pestir og borgin þurfti að greiða stríðsskaðabætur. Loks árið 1770 lýsti Ulm sig gjaldþrota. Hún missti við það nær allar nærsveitir sínar, en náði þó að viðhalda fríborgastöðu sinni. Velmegunarárin voru þó á enda.
Napóleonstíminn
thumb|Austurríkismenn gefast upp fyrir Napóleon við borgarhliðið í Ulm. Málverk eftir Charles Thévenin. Árið 1802 missti Ulm fríborgastöðu sína og var innlimuð í Bæjaraland. Árið 1805 áttu sér stað tvær orrustur í og við Ulm. 14. október var barist við Elchingen nálægt Ulm. Þar sigraði Michel Ney, einn hershöfðingja Napoleons, Austurríkismenn. Hermennirnir flúðu til Ulm. Næsta dag kom Napóleon sjálfur á vettvang. Hann sat um Ulm, sem gafst upp eftir tvo daga. 20 þús hermenn Austurríkismanna náðu að flýja, 10 þús létu lífið og afgangurinn var tekinn til fanga. Við uppgjöfina rétti Mack, hershöfðingi Austurríkismanna, Napóleon sverð sitt og sagðist vera hinn ‚ólánsami Mack‘. Napoleon rétti honum sverðið aftur og sagði: „Ég veiti hinum ólánsama Mack sverð sitt og frelsi á ný, og færi auk þess keisaranum kveðju mína.“ Mack sneri heim til keisarans, Franz II, sem leiddi hann fyrir herrétt og kastaði honum í fangelsi. Napoleon hertók Ulm og fór þaðan til Austerlitz, þar sem hann sigraði í „þriggja-keisara-orrustunni“. 1810 skiptust Bæjaraland og stórhertogadæmið Württemberg á landsvæðum. Við þessar tilfærslur varð Ulm hluti af Württemberg, en hafði verið bærísk í átta ár. Dóná afmarkaði landamærin. Þetta þýddi að Ulm missti nær allt bakland sitt sem hélst í Bæjaralandi. Við bakka Dónár, gegnt Ulm, reis ný borg, Neu-Ulm í Bæjaralandi.
Nýrri tímar
thumb|Lituð mynd af Ulm 1890, sama ár og dómkirkjan var fullgerð Þrátt fyrir að Ulm væri aðeins lítil borg á 19. öld (12 þúsund íbúar 1850) var hafist handa við að stækka dómkirkjuna. Það verk tók 56 ár. Kirkjan var endurvígð 1890 og var þá orðin hæsta kirkja í heimi og meðal hæstu mannvirkja heims. Hún er enn í dag hæsta kirkja veraldar. Heimstyrjöldin fyrri hafði sjálf ekki mikil áhrif á borgina, en það gerði hins vegar kreppan milli stríða. Árið 1944 varð Ulm fyrir gríðarlegum loftárásum bandamanna. 81% miðborgarinnar var eyðilögð, en dómkirkjan slapp þó að mestu. Það tók nokkra áratugi að endurreisa miðborgina. Háskólinn í Ulm var stofnaður 1967.
Íþróttir
Einstein-Marathon er Maraþonhlaup í borginni og er haldið í september. Samfara því er hlaupið hálfmaraþon, 10 km og 5 km.
Ulmer Donaucup er árleg róðrarkeppni á Dóná. Keppt er í 37 mismunandi bátategundum. Einnig er keppt í drekabátum.
Helsta knattspyrnulið borgarinnar er SSV Ulm 1846 sem komst í fyrsta sinn í sögu félagsins í 1. Bundeslíguna árið 2000 og spilar þar enn.
Í blaki náði kvennaliðið SSV Ulm 1846 þeim áfanga að verða þýskur meistari og bikarmeistari árið 2003.
Frægustu börn borgarinnar
thumb|Albert Einstein er fæddur í Ulm
Handknattleiksárið 2018-19
Bikarkeppni HSÍ
FH-ingar urðu bikarmeistarar í handbolta.
16-liða úrslit Fjórðungsúrslit Undanúrslit Úrslit
Kveldúlfur
Kveldúlfur hf. var íslenskt togaraútgerðarfélag sem var stofnað árið 1912. Stofnandi þess var Thor Jensen og synir hans, Thorsararnir, eins og þeir voru nefndir, en þeir voru einhverjir umsvifamestu athafna- og stjórnmálamenn á Íslandi á fyrri hluta 20. aldar. Kveldúlfur var stærsta útgerðarfyrirtæki á Íslandi fram að seinni heimsstyrjöld og gerði út sjö togara þegar mest var. Eftir styrjöldina dró úr umsvifum þess, og fyrirtækið var aðeins með einn togara að síðustu. Kveldúlfur hf. var afskráð 1977.
Thor Jensen og fjórir elstu synir hans, Richard, Kjartan, Ólafur og Haukur, stofnuðu hlutafélagið Kveldúlf 22. mars 1912 en tilgangur þess var að stunda útgerð og flytja út fiskafurðir. Fyrsta árið átti Kveldúlfur einn togara en keypti og verkaði fisk frá öðrum skipum og flutti út til Kaupmannahafnar. Fyrirtækið rak saltfiskverkun í Reykjavík og nágrenni. Fyrirtækið stækkaði og keypti fleiri togara og byggði höfuðstöðvar við Skúlagötu 1914. Þar voru geymslur fyrir útgerðina, þvottahús og þurrkhús fyrir fisk og geymslupláss fyrir verkaðan fisk. Skrifstofur Kveldúlfs voru á neðri hæð. Kveldúlfur var eftir 1920 stærsti atvinnurekandi á Íslandi. Talið er að skipverjar á skipum félagsins hafi á tímabili verið 250 til 350 en landverkafólk sem starfaði við síldarsöltun og saltfiskvinnslu var miklu fleira. Bræðurnir Richard og Ólafur báru mesta ábyrgð á rekstri Kveldúlfs á þessum tíma, Richard stjórnaði fjármálum og erlendum samskiptum en Ólafur var andlit fyrirtækisins og málsvari. Ólafur varð formaður félags botnvörpueigenda 1918 og var kosinn á þing 1925.
Fet (aðgreining)
Fet getur átt við eftirfarandi:
505 (kæna)
thumb|right|Tvær 505-kænur. 505 er 5,05 metra löng tvímenningskæna með trapisu. Þessi kæna var hönnuð af John Westell árið 1954 fyrir franskt siglingafélag. Hönnunin byggir á hönnun stærri báts, Coronet, sem Westell hannaði sem hraðskreiðan ólympíubát. Hönnun Coronet var full af nýjungum sem þá voru að ryðja sér rúms í kænusiglingum, en þrátt fyrir að hann reyndist hraðskreiðasti báturinn í prófunum í La Baule 1953 hlaut hann ekki náð fyrir augum nefndarinnar sem valdi Flying Dutchman í staðinn sem næsta ólympíubát. Frakkarnir sem höfðu séð prófanirnar í La Baule heilluðust hins vegar svo af bátnum að þeir báðu Westall um að hanna minni bát með sömu eiginleika.
505 er hönnunarflokkur þar sem bátslagið og seglabúnaður eru vandlega skilgreind en aðrir hlutar reiðans eru frjálsari sem auðveldar aðlögun bátsins að siglingamanninum. 505 hlaut viðurkenningu Alþjóða kappsiglingasambandsins sem alþjóðleg keppnisgerð árið 1955.
Dúnlaukur
Dúnlaukur (fræðiheiti: Allium cristophii) er tegund af laukplöntum, ættuð frá Tyrklandi, Íran, og Turkmenistan, og einnig ræktaður til skrauts sem skrautlaukur víða um heim. Hann er stundum seldur undir samnefninu Allium albopilosum.
Hann verður að 30 til 40 sm hár og er ræktaður í görðum fyrir skrautlega blómskipanina með silfurbleikum, stjörnulaga blómum, 20–25 sm í þvermál, sem kemur snemma sumars. Fræbelgirnir geta verið skrautlegir.
Gullrýtingurinn
Gullrýtingurinn eru árleg verðlaun Samtaka glæpasagnahöfunda sem verðlauna bestu skáldsöguna og bestu sannsögulega bókina í heimi glæpasagna það árið.
Pókahontas (kvikmynd 1995)
Pókahontas (enska: Pocahontas) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1995. Myndin er lauslega byggð á atburðum úr ævi amerísku frumbyggjakonunnar Pókahontas og samskipta hennar við enska landnema í Virginíu á 17. öld. Þar með er Pókahontas fyrsta og hingað til eina Disney-teiknimyndin í fullri lengd sem byggir á sögulegum atburðum. Myndin fer hins vegar mjög frjálslega með sögulegar staðreyndir og á mjög lítið skylt við sögu hinnar raunverulegu Pókahontas. Meðal annars lætur myndin Pókahontas vera mun eldri en hún var í raun þegar hún hitti Evrópubúana (hin raunverulega Pókahontas var tólf ára) og skáldar upp ástarsamband milli hennar og landkönnuðarins Johns Smith sem á sér enga stoð í raunveruleikanum.
Stríðið gegn eiturlyfjum
Svokallaða stríðið gegn eiturlyfjum hófst árið 1971 í Bandaríkjunum. Þegar voru gerðar áætlanir og lög til að minnka flutning og sölu á eiturlyfjum. Fyrrum forseti Bandaríkjanna Richard Nixon sagði: „Fíkniefna misnotkun væri versti óvinur almennings“ og meinti hann með því að sameiginlegur óvinur þjóðarinnar væri eiturlyf. Þó svo að margir halda að Nixon hafi byrjað þetta stríð gegn eiturlyfjum segir Robert DuPont að hann hafi þó frekar endað þetta stríð frekar en að byrja það, með því meinar hann að um leið og harðari refsingar voru settar í gildi varðandi eiturlyfja væri þá erfiðara að leysa úr þessum málum vegna þess hversu mikil leynd það hafði með sér í för. Ef að refsingarnar væru mildari það er að segja fíkillinn fær meðferð og hjálp við fíkninni þá væri auðveldara að bjarga þeim sjúka frekar enn að setja hann í fangelsi. Það var einnig stjórn Nixons sem felldi úr gildi lög um allt að tíu ára í fangelsi gegn vörslu á marijúana.
Þann 20. desember 1989 framfylgdu Bandaríkjamenn enn einni herferð gegn Mið-Ameríku sem hafði það með sér í för að auka fíkniefnaflutning til Bandaríkjanna. Sú herferð kallaðist „Operation Just Cause“. Þá fóru Bandaríkjamenn með 25 þúsund hermenn til Panama. En þá hafði undirhersforingji Manuel Noriega (yfirmaður stjórnvalda í Panama) verið að veita Kontra-skæruliðunum í Níkaragva hernaðaraðstoð að beiðni Bandaríkjanna með því skilyrði að hann fengi enn að flytja inn fíkniefni til Bandaríkjanna sem Bandaríkjamenn vissu af, frá árinu 1960. Með öðrum orðum, flugvélar sem fluttu hergögn til Contra-skæruliðanna flugu aftur til Bandaríkjanna með eiturlyfjum, með fullri vitund bandarískra yfirvalda. Þegar fíkniefnaeftirlit Bandaríkjanna, DEA, ákærði Noriega fyrir smyglið til Bandaríkjanna þá komu CIA í veg fyrir ákæruna og fíkniefnin komust til Bandaríkjanna. En eftir að CIA-flugmaður var skotinn til bana yfir Níkaragva þá komust Bandaríkjamenn af því að Noriega hafði einnig verið að hjálpa vinstrisinnuðum uppreisnarmönnum í Níkaragva, sandinistum. Þá gaf CIA leyfi til að ákæra Noriega fyrir eiturlyfjaflutninginn og hann var síðan dæmdur í 45 ára fangelsi árið 1990 í Miami.
Vestmaður (landnámsmaður í Reykjadal)
Kona Vestmanns hét Guðlaug en meira er ekki frá honum sagt í Landnámabók.
Fornmanna sögur
Fornmanna sögur, er ritröð í 12 bindum, sem Hið konunglega norræna fornfræðafélag gaf út á árunum 1825-1837. Þar voru einkum prentaðar Noregskonunga sögur og rit tengd þeim, eins og Jómsvíkinga saga og Knýtlinga saga. Var textinn birtur á frummálinu, íslensku. Í lokabindinu voru skrár og ítarefni.
Fornfræðafélagið leit á sig sem samnorrænt og alþjóðlegt félag, og því var ákveðið að þýða Fornmanna sögurnar bæði á dönsku og latínu til þess að kynna ritin fyrir hinum menntaða heimi. Danska útgáfan heitir Oldnordiske sagaer, og sú latneska Scripta historica Islandorum, de rebus gestis veterum borealium. Báðar eru í 12 bindum eins og Fornmanna sögurnar.
Carl Christian Rafn, ritari Fornfræðafélagsins og driffjöðurin í starfi þess, átti frumkvæði að útgáfunni, en sjálft útgáfustarfið var að miklu leyti unnið af Íslendingum.
Bindi
<ol type="I"> <li>Saga Ólafs konúngs Tryggvasonar, Vol I</li> <li>Saga Ólafs konúngs Tryggvasonar, Vol II</li> <li>Saga Ólafs konúngs Tryggvasonar, Vol III</li> <li>Saga Ólafs konúngs hins Helga, Vol I</li> <li>Saga Ólafs konúngs hins Helga, Vol II</li> <li>Sögur Noregs konúngs Góða, Haralds konúngs Harðrða ok sona hans</li> <li>Sögur Noregs konúnga frá Magnúss Erlíngssonar</li> <li>Saga Sverris konúngs</li> <li>Sögur Hákonar Sverrissonar, Guttorms Sigurðarsonar, Ínga Bárðarsonar and Hákonar Hákonarsonar til falls Skúla hertoga</li> <li>Saga Hákonar Hákonarsonar frá falli Skúla hertoga; brot sögu Magnúss Lagabætis</li> <li>Jómsvíkíngasaga ok Knytlínga</li> <li>Ríkisár Noregs og Dana-konúnga áratal markverðustu viðoburða vísur færðar til rétts máls; Register yfir staðanörn, hluti ok efni og yfir sjaldgæf orð</li> </ol>
Fáni Mið-Afríkulýðveldisins
Fáni Mið-Afríkulýðveldisins var tekinn í notkun 1. desember 1958. Var fáninn teiknaður af Barthélemy Boganda, áður forseta sjálfstjórnarsvæðisins Oubangui-Chari. Hann setti saman liti hins þrílita; fána bláan, hvítan og rauðan; við panafrísku litina rauðan, grænan og gulan.
Árin 1976-1979, undir Keisaradæmi Mið-Afríku, var fáninn óbreyttur, en það var gerður sérstakur fáni fyrir keisarann Jean-Bédel Bokassa. Sá fáni var ljósgrænn með gyltum erni framan við 20-odda stjörnu, bersýnilega undir áhrifum frá keisarafána Napóleons.
Vafurhjálmur
Vafurhjálmur (fræðiheiti: Aconitum hemsleyanum ) er fjölært klifurjurt af sóleyjaætt sem er upprunnin frá Kína. Þetta er ein fárra tegunda ættkvíslarinnar með rauðleit blóm.
Vafurhjálmur er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur og stöngla.
Mótmæli
Mótmæli er aðferð manna til að lýsa yfir óánægju sinni með stjórnarfar (t.d. ríkisstjórnar eða ríkjablokka), stöðu mála eða tiltekin atburð. Á mótmælum láta mótmælendur skoðanir sínar sjást og heyrast, knýja á um breytingar og reyna að hafa áhrif á almenningsálitið. Mótmæli geta verið friðsamleg, en einnig stympingar við lögreglu, en einnig mjög ofbeldiskennd, jafnvel svo að sumir láta lífið. Sumir sem vilja sýna samstöðu með því sem mótmælt er, gerast stundum and-mótmælendur, og mótmæla þeim sem mótmæla. Ellegar reyna hleypa mótmælafundinum upp til að koma óorði á mótmælendur.
Flugvélar: Björgunarsveitin
Flugvélar: Björgunarsveitin (enska: Planes: Fire & Rescue) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2014 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Flugvélar.
Sólvangur (Fnjóskadal)
Sólvangur er bær í Fnjóskadal í Suður-Þingeyjarsýslu.
Wavre
Wavre (hollenska: Waver) er höfuðborg héraðsins Vallónska Brabant í Belgíu. Íbúar eru 33 þúsund og eru frönskumælandi.
Lega og lýsing
Wavre liggur miðsvæðis í Belgíu, ekki langt frá landfræðilegri miðju landsins. Næstu stærri borgir eru Leuven til norðurs (20 km), Brussel til norðvesturs (25 km), Charleroi til suðurs (40 km) og Liege til austurs (75 km). Í reynd er Wavre dæmigerður landbúnaðarbær. Nokkrir smærri bæir í kring tilheyra borginni.
Söguágrip
thumb|Platti til minningar um orrustuna við Wavre 1050 kom Wavre fyrst við skjöl og var þá bundið greifadæminu Leuven í landi Brabants. Hinrik I, greifi af Brabant, veitti Wavre borgarréttindi 1222. 1489 hertók Albert, fursti af Saxlandi, borgina og rændi borgarbúa. Ástæðan var að Wavre hafði staðið með Brabant í uppreisn gegn Austurríki. Borgin átti eftir að líða mikið næstu aldir. 1504 var henni eytt af Karli greifa af Gelderlandi. 1604 sátu Spánverjar um borgina og 1700 eyddi Loðvík 14. Frakklandskonungi borginni í 9 ára stríðinu. Auk þess geysuðu skæðar pestir í Wavre 1624-25 og 1668. Stórbrunar eyddu tugum húsa 1695 og 1714. 1794 hertóku Frakkar borgina og var hún innlimuð Frakklandi. 18. júní 1815 átti sér stað stórorrustan við Wavre er prússar og Frakkar áttust við. Napoleon var nýflúinn frá Elbu og hafði safnað stóru liði. Í Wavre hitti 30 þúsund manna franskur aukaher á prússa. Í orrustunni sem fylgdi hafði Napoleon betur. Prússar drógu sig í hlé. Margir prússneskir hermenn leituðu skjóls í Wavre. En Napoleon hafði ekki tíma til að sinna prússum betur, því Englendingar voru á leiðinni. Frakkar og Englendingar mættust samdægurs í harðri orrustu við bæinn Waterloo, suðvestur af Wavre. Þar sigruðu Englendingar en ekki fyrr en Blücher herforingi hafði safnað liði sínu saman aftur og gengið inn í orrustuna. Í heimstyrjöldunum á 20. öld varð Wavre fyrir miklum skemmdum, bæði í bardögum og í loftárásum. 1995 var héraðinu Brabant skipt upp og varð Wavre höfuðborg suðurhlutans, Vallónska Brabant.
Viðburðir
Á fimm ára fresti á sér stað mikil borgarhátíð, kölluð Jeu de Jean et Alice (Jean og Alice leikarnir). Hér er um uppsetningu á hugmynd prestsins Jean Pensis að ræða, en hún fer fram með tónlist, söng, dans og bellett. Í leikunum biðja íbúar Wavre landherraparið, herra Jean og frú Alice, um réttindaskjal, sem þau fá og gleðjast yfir. Þetta átti að hafa gerst 1222 er íbúar bæjarins báðu greifann af Brabant um borgarréttindi, sem við það fékkst. Leikarnir fóru fyrst fram 1954 og enda yfirleitt með Wavre-laginu (Chant de Wavre), sem einnig er leikið í klukknaspilinu í Jóhannesarkirkjunni á heila tímanum.
Þjóðhátíð borgarinnar er haldin árlega fyrsta sunnudag eftir 24. júní.
Karneval er haldið 21 degi fyrir páska.
Byggingar og kennileiti
thumb|Turn Jóhannesarkirkjunnar
Satorarepo
Galdratalbyrðingurinn Satorarepo gefur öllum galdralestri kraft og er notaður við alls konar gjörningar, særingar, ristur og lækningar. Talbyrðingurinn er forn og hefur fundist meðal annars á töflu frá Pompei. Annað gamalt satorsvers er að finna á vegg í dómkirkjunni í Siena á Ítalíu.
S A T O R A R E P O T E N E T O P E R A R O T A S
Electric Six
Electric Six er sextett frá Detroit í Bandaríkjunum stofnaður árið 1996 (þá sem The Wildbunch) sem spilar blöndu af þungarokki, fönki og diskótónlist.
Meðlimir
Hljómsveitin samastóð upprunalega af Dick Valentine (söngur), Rock and Roll Indian (gítar), Surge Joebot (gítar), Disco (bassi), M (trommur) og Tait Nucleus (hljóðblöndun).
Dómkirkjan í Bayeux
thumb|250px|Dómkirkjan í Bayeux. Dómkirkjan í Bayeux – (franska: Cathédrale Notre-Dame de Bayeux) – er dómkirkja frá 11. öld í miðbæ Bayeux í Normandí. Kirkjan er helguð Maríu guðsmóður (Vorri frú). Þar hefur biskupinn í Bayeux aðsetur sitt. Hinn frægi Bayeux-refill var eign dómkirkjunnar. Kirkjan er friðlýst sem einn af þjóðardýrgripum Frakklands.
Þar sem kirkjan stendur er forn helgistaður, allt frá tímum Rómverja. Síðar var byggð þar kirkja. Bygging núverandi dómkirkju hófst 1047 og hún var vígð 14. júlí 1077 að viðstöddum Vilhjálmi sigursæla hertoga af Normandí og konungi Englands. Það var hér sem Vilhjálmur neyddi Harald Guðinason til að sverja sér trúnaðareið, sem Haraldur svo sveik. Það leiddi til innrásar Normanna í England, 1066. Odo biskup í Bayeux, hálfbróðir Vilhjálms, tók þátt í innrásinni.
Campanula heterophylla
Campanula heterophylla er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Krít.
Handknattleiksárið 2020-21
Handknattleiksárið 2020-21 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2020 og lauk vorið 2021. Valsmenn urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en KA/Þór í kvennaflokki.
Leiðiliður
Leiðiliður er sá liður rökfærslu sem leiddur er af öðrum, afleiðing.
Víctor Ibarbo
Víctor Ibarbo (fæddur 19. maí 1990) er kólumbískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 15 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Þjóðhöfðingjar Danmerkur
Danakonungar hafa í gegnum tíðina ríkt yfir Danmörku og stórum hlutum Norðurlanda, svo sem Noregi, Íslandi, Skáni, einnig Eistlandi og víðar. Um stutt skeið eftir víkingaöld ríktu þeir í Englandi, fyrst að hluta, síðan landinu öllu á tímum Knúts ríka. Þeir áttu einnig lengi ítök í hertogadæmunum Slésvík og Holtsetalandi. Venjan er að telja konungaröðina hefjast með Gormi hinum gamla sem kom frá Englandi um árið 936 og Saxo Grammaticus nefnir Gorm enska. Á undan honum er röð sagnkonunga sem virðast sumir hverjir helst eiga sér fyrirmyndir í smákóngum eða héraðshöfðingjum. Þetta á t.d. við um Ragnar loðbrók.
Danmörk er með elstu konungsríkjum í heimi sem hefur haft samfellda röð kónga og drottninga fram á þennan dag. Aðeins japanska Keisaraveldið er eldra.
Frá 1413 hafa Danakonungar og -drottningar verið grafin í Hróarskeldudómkirkju. Safn tileinkað sögu dönsku krúnunnar, De danske kongers kronologiske samling, er í Rósenborgarhöll.
Röð Danakonunga
thumb|none|Sveinn tjúguskegg semur frið við [[Jómsvíkingar|Jómsvíkinga ]] thumb|none|Knútur mikli thumb|none|Kista Margrétar miklu í [[Hróarskeldudómkirkja|Hróarskeldudómkirkju ]] thumb|none|Kristján IV thumb|none|Margrét Þórhildur
Bjúga
Bjúga (ítroðningur eða sperðill) er sver pylsa úr (ódýru) kjötdeigi, söltuð og reykt. Á Þorláksmessu áður fyrr var það stundum tíðkað í sveitum að borða bjúgu til miðdegisverðar.
Um beygingu orðsins bjúga
Í orðabók Eddu er orðið bjúga sagt tvíkynja, þ.e. hvorugkyns og kvenkyns, það bjúgað og þau bjúgun, svo og hún bjúgan og þær bjúgurnar. Flestum er þó ótamt að hafa orðið í kvenkyni, og lang flestir hafa í áranna rás talað um bjúga í hvorugkyni. Sumum þykir og ágætt að muna að orðið bjúga beygist í hvorugkyni eins og orðið auga.
3. júní
3. júní er 154. dagur ársins (155. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 211 dagar eru eftir af árinu.
Teruo Iwamoto
Teruo Iwamoto (fæddur 2. maí 1972) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.
Ásta Ólafsdóttir
Ásta Ólafsdóttir (fædd 1948 í Reykjavík) er íslensk myndlistarkona. Ásamt því að vinna mikið í myndlist og skúlptúragerð, hefur hún einnig unnið við skrif. Komið hafa út þrjár bækur eftir Ástu.
Ferill
Eftir að hafa lokið kennaraprófi við Kennaraháskóla Íslands árið 1969 fór hún til Parísar þar sem hún lærði frönsku og menntunarvísindi við Parísarháskóla. Árið 1974 hóf hún nám við Myndlistar- og handíðarskóla Íslands og útskrifaðist þaðan árið 1978 af Nýlistadeild. 1981 – 1984 lá leiðin svo til Hollands þar sem hún stundaði framhaldsnám í myndlist við Jan van Eyck Akademíuna í Maastricht, þaðan lauk hún mastersnámi með áherslu á blandaða tækni, video og hljóð.
Síðastliðin 30 ár hefur Ásta haft mörg járn í eldinum. Hún hefur haldið margar einkasýningar og tekið þátt í sýningum með öðrum listamönnum bæði á Íslandi og erlendis. Hún hefur einnig miðlað þekkingu sinni með kennslu og kennt myndlist á öllum kennslustigum. Á sýningum hefur hún sýnt þrívíða skúlptúra og innsetningar (installationir) og notast þá við ýmiss náttúruleg efni til dæmis leir, hraun og fleira. Verk eftir Ástu eru meðal annars í eigu Listasafns Reykjavíkur, Listasafns Íslands og Nýlistasafnsins.
Sýningar og umfjallanir
Árið 1990 skipulagði Ásta sýningu í samvinnu við Nýlistasafnið „Fyrir ofan gerð og neðan – List í Þingholtunum.“ Á sýningunni sýndu rúmlega tuttugu ungir listamenn verk sín.
Ásta er meðlimur í Myndhöggvarafélagi Íslands og SÍM (Samband íslenskra myndlistarmanna). Hún er einn af stofnendum Nýlistasafnsins og heiðursfélagi þess síðan 2012.
Nýlistasafnið
Árið 1992 hélt Ásta sýningu á 10 verkum eftir sig í efri sölum Nýlistasafnsins við Vatnsstíg. Eiríkur Þorláksson skrifaði umfjöllun um sýninguna í Morgunnblaðið. Þar nefndi hann að birta og ferskleiki einkenndu sýninguna og að listakonunni hafi tekist ætlunarverk sitt, að skapa einföld og tær verk. Eiríkur sagði að þessi tærleiki væri mikilvægur þáttur í myndsýn listamanna og að hann nyti sín vel í þessu umhverfi. „Mig langar til þess að búa til einföld og tær verk. Til þess nota ég fersk efni sem ég dulbý ekki. Viðurinn er ómálaður, leirinn er án glerungs, lopinn er óspunninn. Um verkin leikur loft sem er kjarni þeirra.“ – Ásta Ólafsdóttir  um sýningu sína í Nýlistarsafninu árið 1992.
Vegferð
21. nóvember – 19. desember árið 2010 hélt Ásta sýningu á Suðsuðvestur en sjálf sýningin hét „Velferð“. Þar fjallaði hún um þróun og vegferð lands og þjóðar, samtaka, einstaklinga, stofnana og svo framvegis. Í kynningartexta sem gerður var fyrir sýninguna er minnst á hvernig vegferð getur verið bæði jákvæð og neikvæð. Án samskipta og hreyfiafls er vegferðin engin.
Hverfuætt (sveppir)
Hverfuætt (fræðiheiti: Nephromataceae) er ætt fléttna. Sex tegundir af hverfuætt lifa á Íslandi, allar af ættkvíslinni Nephroma. Ein tegund af hverfuætt er á válista á Íslandi. Það er brókarhverfa (Nephroma bellum) sem er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR).
John N. Gray
John N. Gray (fæddur 17. apríl 1948 í South Shields á Englandi) er breskur heimspekingur og prófessor í Evrópskri hugmyndasögu við London School of Economics í London. Hann skrifar einnig reglulega í bresku blöðin The Guardian, New Statesman og The Times Literary Supplement.
Heimssýningin í París 1878
thumb|right|Höfuð [[Frelsisstyttan|Frelsisstyttunnar eftir Frédéric Bartholdi var sýnt á sýningunni.]] Heimssýningin í París 1878 (franska: Exposition Universelle) var þriðja heimssýningin sem haldin var í París, Frakklandi. Hún stóð frá 1. maí til 10. nóvember 1878. Sýningin var fjármögnuð af frönsku ríkisstjórninni og var ætlað að sýna fram á endurheimtan styrk Frakklands eftir Fransk-prússneska stríðið 1870. Aðalsýningarsvæðið náði yfir 220.000m² á Champ de Mars. Yfir 13 milljón aðgöngumiðar seldust svo sýningin kom fjárhagslega vel út.
Meðal nýrra uppfinninga sem sýndar voru var sími Alexanders Grahams Bell og grafófónn Edisons. Gatan og torgið við óperuhúsið Garnier-höll voru lýst upp með rafknúnum kolbogalömpum.
Á sýningunni var líka sýnt „negraþorp“, eins konar mannagarður sem naut mikilla vinsælda.
Fjöldi ráðstefna var haldinn í tengslum við sýninguna í Trocadéro-höll sem var reist fyrir hana. Þessar ráðstefnur leiddu til gerðar Parísarsamþykktarinnar 1883 sem var fyrsti alþjóðasamningurinn um hugverkarétt og Bernarsáttmálans um höfundarétt 1886.
Skippers d'Islande
Skippers d'Islande (franska: „Íslandsskipstjórarnir“) er eina alþjóðlega siglingakeppnin sem fram fer við Ísland. Hún hefur verið haldin á 3ja ára fresti frá árinu 2000. Í keppninni eru sigldir þrír leggir milli bæjarins Paimpol í Frakklandi og Reykjavíkur með viðkomu á einhverjum þriðja stað á Íslandi eða í Frakklandi. Keppnin er haldin til að minnast franskra skútusjómanna sem sóttu á Íslandsmið á 19. og 20. öld.
Skippers d'Islande er opin öllum bátum en í keppninni árið 2009 er gert ráð fyrir tveimur flokkum: Class 40 og IRC-forgjöf.
2009
Í keppninni 2009 var ætlunin að sigla frá Paimpol í lok júní og þaðan vestur fyrir Bretlandseyjar til Reykjavíkur. Þaðan átti svo að sigla í suðaustur, milli Hjaltlandseyja og Skotlands og suður eftir austurströnd Bretlands til Gravelines í Frakklandshluta Flandurs og síðan þaðan aftur til Paimpol. Snemma árs 2009 var tilkynnt að keppninni væri frestað um eitt ár þar sem illa gengi að ná markmiðum um fjölda þátttakenda.
2006
Árið 2006 tóku nítján áhafnir þátt í keppninni, miklu fleiri en í fyrri keppnum. Siglt var frá Paimpol til Reykjavíkur, þaðan til Grundarfjarðar á Snæfellsnesi og síðan sömu leið aftur til Paimpol án viðkomu í Reykjavík. Vegna óveðurs á bakaleiðinni þurftu flestir keppendur að leita vars í Grindavík áður en haldið var yfir Atlantshafið. Úrslit voru kynnt í fjórum flokkum: Open 50, Open 40, IRC-forgjöf og flokki tvíbytna.
2003
Siglt var frá Paimpol til Reykjavíkur og þaðan til Akureyrar og síðan austur fyrir land aftur til Paimpol.
2000
Fyrsta árið sem keppnin var haldin voru aðeins sigldir tveir leggir, frá Paimpol til Reykjavíkur og aftur til baka sömu leið. Íslenska áhöfnin BESTA tók þátt og var fyrst í mark báða leggina. Áhöfnin leigði 62 feta skútu í Frakklandi er bar nafn styrktaraðilans BESTA í keppninni. Ritað risastórum stöfum í stórsegl og belgsegl skútunnar.
Handknattleiksárið 2021-22
Handknattleiksárið 2021-22 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2021 og lauk vorið 2022. Valsmenn urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en Framstúlkur í kvennaflokki.
Seglabúnaður
thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir seglabúnað þrímastra freigátu. Seglabúnaður seglskips er allur sá búnaður sem þarf til að sigla skipi. Hugtakið lýsir þeirri tegund reiða og segla sem notaður er á tilteknu skipi og sem aðgreinir oft gerð þess. Seglbúnaður skips nær þannig yfir fjölda sigla, tegund og fjölda segla. Seglabúnaður skips er líka breytilegur eftir veðri.
Seglabúnaður er hannaður með það fyrir augum að ef skipið missir stýri þá snúi það sér upp í vindinn og kljúfi ölduna fremur en fá hana á hlið.
Ólöglegir innflytjendur í Bandaríkjunum
Ólöglegir innflytjendur í Bandaríkjunum eru þeir borgarar sem komast inn í Bandaríkin án viðeigandi dvalarleyfis eða verða áfram þar eftir að dvalarleyfi þeirra er runnið út. Þó svo að reglugerðir og lög í Bandaríkjunum séu mjög strangar þá er ekki neins staðar í heiminum svo mikill fjöldi ólöglegra innflytjenda samanborið við höfðatölu. Þykir þetta mjög stórt vandamál sérstaklega í Texas, Arizona, Kaliforníu og Nýju Mexíkó þar sem þessi fylki eiga landamæri að Mexíkó en um 60 % allra innflytjenda í Bandaríkjunum eru þaðan.
Fyrir marga eru Bandaríkin æskilegt land til að flytja til. Flestir innflytjendur til Bandaríkjanna koma til landsins í leit að vinnu, til þess að komast hjá pólitískri undirokun, búa með fjölskyldunum sínum, bæta lífsskilyrði sín og barnanna sinna eða njóta menningar- og heilsugæslukerfanna. Bandaríkin verða fyrir valinu hjá mörgum innflytjendum af því bandarískir atvinnurekendur borga ólöglegum innflytjendum mun hægri laun en þeir gætu fengið í heimalandinu sínu. Bandarískir vinnuveitendur eru neyddir til þess að ráða ólöglega innflytjenda af þremur höfuðástæðum: efnahagsbreytingum á heimsvísu, þörfinni til þess að svara skortinum á starfsmönnum í láglaunastörf og ónógum refsiaðgerðum fyrir vinnuveitendur sem ráða ólöglega innflytjendur.
Saga innflytjenda í Bandaríkjunum
Bandaríkin eru frekar ungt land og í rauninni byggt á innflytjendum. Fyrstu lög gegn ólöglegum innflytjendum voru sett 1790. Þau bönnuðu innflytjendum af evrópskum uppruna að koma til landsins. Árið 1882 voru sett lög sem bönnuðu kínverska innflytjendur. Þeim lögum var aflétt 1943 auk þess sem innflytjendur frá Evrópulöndum var leyft að koma.
Gólanhæðir
thumb|right|[[Ramvatn við Hermonfjall í Gólanhæðum]] Gólanhæðir eru landsvæði við botn Miðjarðarhafs sem afmarkast af Yarmuk-á í suðri, Galíleuvatni og Huladal í vestri, Hermonfjalli í norðri og Raqqad Wadi í austri. Gólanhæðir tilheyra Sýrlandi en tveir þriðju hlutar svæðisins eru hersetnir af Ísrael sem lagði þá undir sig í Sex daga stríðinu árið 1967.
Úlfur (landnámsmaður)
Úlfur var landnámsmaður í Suður-Þingeyjarsýslu. Samkvæmt því sem segir í Landnámabók fór hann til Íslands á skipi með Vestmanni fóstbróður sínum. Þeir námu Reykjadal allan fyrir vestan Laxá, frá sjó upp til Vestmannsvatns, en ekkert segir um hvernig þeir skiptu með sér löndum.
Úlfur er sagður hafa búið undir Skrattafelli (líklega á Ytra-Fjalli).
Eau de Gaga
alt=|thumb|Flaskan og pakkningar af ilmvatninu Eau de Gaga. Eau de Gaga er annað ilmvatnið frá bandarísku söngkonunni Lady Gaga. Tilkynnt var um ilmvatnið á heimasíðu Haus Laboratories. Ilmvatnið inniheldur hvíta fjólu, límónu og leður, og var markaðssett svo að það höfðaði til kvenna og karla. Ilmvatnið kom út 1. september 2014. Þetta er annað ilmvatn söngkonunnar, en hún gaf út ilmvatnið Fame árið 2012.
Pakkningar og útgáfur
Flaska Eau de Gaga er svört og á að líkja eftir bæði karllægri og kvenlegri fagurfræði og kemur í rétthyrndum rauðum kassa. Framan á kassanum stendur „Eau de Gaga: Paris New York 001“. Talan 001 vísar til þess að þessi ilmur sé sá fyrsti í röðinni, en fleiri ilmir hafa ekki komið út.
Auk ilmvatnsins var einnig selt húðkrem og sturtusápa. Það kemur í grönnum flöskum og eru í kössum með sömu hönnun og ilmvatnið. Ilmvatnið var fáanlegt í 15ml, 30ml, 50ml og 75ml. Bæði húðkremið og sturtusápan voru fáanleg í 75ml og 200ml.
Kynning
Þann 19. september 2014 var gefið út auglýsingamyndband sem sýndi Gaga með sítt ljóst hár í stuttum slopp ofan á hrúgu af karlkyns fyrirsætum sem voru berir að ofan á meðan lagið hennar og Tony Bennetts „I Can't Give You Anything but Love“ var notað sem undirspil. Lagið kemur frá djassplötunni sem hún gaf út með Tony Bennett, Cheek to Cheek. Myndbandið var í svarthvítu, var einnar mínútu langt og var tekið upp og leikstýrt af Steven Klein. Samkvæmt Washington Jewish Week var Eau de Gaga tíunda mest selda ilmvatn ársins 2014 og áætlað var að um 23.000 eintök hafi selst.
Glacier-þjóðgarðurinn (Kanada)
thumb|Staðsetning innan Kanada. thumb|Kort. thumb|Þjóðvegurinn við Rogers-skarð. thumb|Fjallalandslag: Mount Sir Donald til hægri. thumb|Glacier House og Illecillewaet-jökull árið 1909. thumb|Snjófljóð árið 1910 varð 62 mönnum að bana við Rogers-skarð. thumb|Gervihnattamynd ad Glacier-þjóðgarðinum.
Glacier-þjóðgarðurinn (enska: Glacier National Park) er einn af sjö þjóðgörðum Bresku Kólumbíu í Kanada. Hann var stofnaður árið 1886 og er 1349 ferkílómetrar að stærð. Stofnun hans tengist lok gerðar Kyrrahafslestarinnar árið 1885. Glacier house-hótelið, byggt í lok 19. aldar, varð miðstöð ferða- og fjallamennsku þar. Árið 1963 var þjóðvegurinn Trans Canada Highway lagður í gegnum Rogers-skarð (Rogers pass) og fjöldi ferðamanna jókst verulega. En einu byggingar af ráði eru í skarðinu.
Þjóðgarðurinn er við Selkirk-fjöll, sem eru hluti Columbia-fjalla sem sumir telja vera hluta af Klettafjöllum. Mount Dawson er hæsti tindurinn; 3377 metrar. Hlýtt og rakt loft kemur frá Kyrrahafi sem mætir kaldara þurrara meginlandslofti. Snjókoma er því meiri þar en í eystri fjöllum og því hafa myndast jöklar. Um 10% þjóðgarðsins (133 km2) eru jöklar. Allar ár á svæðinu renna í Columbia-fljót. Nakimu-hellar, einir lengstu hellar í Kanada, eru 6 kílómetra kerfi úr kalksteini. Aðgengi er takmarkað og háð leyfum.
Barrtré á svæðinu eru meðal annarra: blágreni, degli, marþöll, risalífviður og fjallaþinur. Um 53 tegundir spendýra eru þar, þar á meðal: svartbjörn, grábjörn, fjallaljón, jarfi, gaupa, múshéri, múrmeldýr, íkorni, vapítihjörtur, klettafjallageit, hreindýr og einstaka elgur. Gullörn, hrafn, spætur, uglur og hrafn eru meðal yfir 200 fuglategunda.
Næsti þéttbýlisstaður er Revelstoke í vestri og Golden í austri. Þjóðgarður í Montana ber sama nafn: Glacier-þjóðgarðurinn (Bandaríkin)
Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada
L’Oréal
L'Oréal er franskur iðnaðarhópur snyrtivara. Fyrirtækið, stofnað af Eugène Schueller 30. júlí 1909, er nú á dögum orðið alþjóðlegur hópur, efstur í heimi í snyrtivöruiðnaðinum.
Françoise Bettencourt og börn hennar eiga tæplega 33,2% hópsins og er auður þeirra áætlaður árið 2020 meira en 75 milljarðar Bandaríkjadala.
Keflavík (norður)
Keflavík nyrðri er eyðibýli við litla, samnefnda vík, á Flateyjarskaga (skaganum milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa). Víkin liggur á milli fjallanna Gjögurs og Hnjáfjalls. Keflavík þótti löngum góð jörð til sauðfjárræktar. Upp úr 1860 rak Jón skipstjóri Loftsson frá Grenivík sjómannaskóla þar.
Sagt er að Keflavík hafi verið næst-afskekktasti bær á Íslandi, á eftir Hvanndölum á Tröllaskaga. Einangraðist fólk þar oft á snjóþungum vetrum. Snemma á 18. öld gekk pest um Ísland, og veiktist fólk í Keflavík, sem víðar. Týndi heimilisfólk tölunni, uns feðgin voru ein eftir, bóndinn og dóttir hans er Margrét hét og var 11 ára. Þegar hann fann að dauðinn nálgaðist, leysti hann garðabönd í fjárhúsinu og minnti dóttur sína á að fara með bænirnar sínar ef hún yrði hrædd. Gekk hann að því búnu fram í bæjargöng, þar sem svalast var í bænum, og gaf upp öndina. Sex vikur liðu áður en Margrét fannst; höfðu menn frá Látrum róið til fiskjar og séð að ekki rauk úr strompi í Keflavík. Fóru þeir í land og fundu Margréti eina á lífi. Hún átti eftir að lifa fram í Móðuharðindi, en gekk ekki heil til skógar eftir þetta.
Keflavík fór í eyði árið 1906, og hafði þá ýmist verið í byggð eða í eyði frá landnámsöld. Síðasti ábúandi var Geirfinnur Magnússon, sem átti hina frægu meri Keflavíkur-Jörp.
Skíðafura
Skíðafura (fræðiheiti: Pinus pungens) er smávaxin furutegund sem er ættuð frá Appalasíufjöllum í Bandaríkjunum.
Lýsing
Pinus pungens verður 6 til 12 m há, með órglulega ávölu vaxtarlagi. Barrnálarnar eru tvær saman, stöku sinnum þrjár, gulgrænar til grænar, nokkuð gildar, 4 til 7 sm langar. Frjóð er losað nokkuð snemma miðað við aðrar tegundir sem dregur úr blöndun. Könglarnir eru á mjög stuttum stilk, egglaga, fölbleikir til fölgulir, 4 til 9 sm langir; hver köngulskel er með kröftugan, hvassann gadd um 4 til 10mm langan. Smáplöntur geta fengið köngla 5 ára gamlar. Þessi tegund vex helst í þurrum jarðvegi og finnst helst á grýttum hlíðum, í 300 til 1760 m hæð. Hún er oftast stök tré eða litlum lundum, ekki í stórum skógum eins og aðrar furur, og þarf reglubundna röskun til að smáplönturnar þrífist.
Balar
Balar eru landsvæðið milli Bjarnarfjarðar og Kaldbaksvíkur á Ströndum á um 12-13 km svæði. Það er undirlendisræma undir grýttum fjallshlíðum Balafjalla. Landið allt er fremur grýtt og gróðurlítið og virðist ekki vel fallið til landbúnaðar við fyrstu sýn, en fjörubeit er mikil. Talsvert rekur þar af rekaviði á fjörur. Lendingar voru góðar og heimræði stundað af hverjum bæ. Enginn hefðbundinn búskapur er lengur á svæðinu og þau hús sem enn standa uppi eru nýtt til sumardvalar og hlunnindabúskapar af rekaviði og æðarfugli.
Volkswagen
Volkswagen er þekkt fyrir einkennandi (e. iconic) Volkswagen-bjölluna (e. Volkswagen Beetle), sem Ferdinand Porsche hannaði. var stærsti bílaframleiðandi í heiminum 2016 og 2017. Volk á þýsku þýðir fólk, og því Volkswagen „bíll fólksins“, eða beinna „fólksvagn“, eða Alþýðubíllinn.
Volkswagen er borið fram (á þýsku). Núverandi slagorð Volkswagen er Das Auto („bíllinn“). Áður var slagorðið Aus Liebe zum Automobil, sem þýðir „vegna ástar fyrir bílinn“.
Nokkur helstu bifreiða sem framleiddar hafa verið af Volkswagen eru „bjallan“, Golf, Polo og „rúgbrauð“.
Sagan
Arið 1934 kom Adolf Hitler að gerð framleiðslunnar, skipaði fyrir um framleisðlu á bíl fyrir tvo fullorðna og þrjú börn. Tilgangurinn var að þýskar fjölskyldur gætu eignast bíl í gegnum sparnað ("Fünf Mark die Woche musst du sparen, willst du im eigenen Wagen fahren" – „sparaðu fimm mörk á viku til að keyra í eigin bíl“,  e. „Five Marks a week you must set aside, if in your own car you wish to ride“), sem um 336.000 manns gerðu. <!-- In 1934, with many of the above projects still in development or early stages of production, Adolf Hitler became involved, ordering the production of a basic vehicle capable of transporting two adults and three children at 100 km/h. He wanted a car every German family would be able to afford. The "People's Car" would be available through a savings plan at RM990 (US$396 in 1938)—about the price of a small motorcycle (the average income being around RM32 a week).
Prototypes of the car called the "KdF-Wagen" (German: Kraft durch Freude – "Strength through Joy") appeared from 1938 onwards (the first cars had been produced in Stuttgart). The car already had its distinctive round shape and air-cooled, flat-four, rear-mounted engine. The VW car was just one of many KdF programs, which included things such as tours and outings. The prefix Volks— ("People's") was not just applied to cars, but also to other products in Germany; the "Volksempfänger" radio receiver for instance. On 28 May 1937, Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH ("Company for the Preparation of the German Volkswagen Ltd."), or Gezuvor for short, was established by the Deutsche Arbeitsfront in Berlin. More than a year later, on 16 September 1938, it was renamed to Volkswagenwerk GmbH. -->
Manresa
thumb|right|Dómkirkjan í Manresa. Manresa (katalónskur framburður: [mənrɛzə]) er borg og höfuðstaður Bages-sýslu, sem er í landfræðilegri miðju Katalóníu á Spáni. Áin Cardener rennur í gegnum bæinn. Íbúar árið 2017 voru um 75.000.
Manresa er iðnaðarbær og þar er stundaður textíliðnaður, málmiðnaður og gleriðnaður. Heilagur Ignatius Loyola dvaldi í Manresa við bænagjörð árið 1522 eftir pílagrímsferð sína til Montserrat en eftir það hefur bærinn sjálfur orðið áfangastaður pílagrímsferða.
Talið er að nafn sýslunnar, Bages, sé dregið af nafni Bakkusar, enda er mikil vínframleiðsla í héraðinu fyrr á tíð. Vínviður var ræktaður á stöllum og má víða sjá slíka stalla upp eftir hlíðum héraðsins. Vínlús (phylloxera) hefur orðið til þess að verulega hefur dregið úr vínframleiðslu en hún er þó enn mikilvæg atvinnugrein.
Merkasta byggingin í Manresa er dómkirkjan Santa Maria de la Seu, sem er frá fjórtándu öld. Þar er einnig kirkjan Sant Ignasi frá 17. öld, en undir henni er hellirinn þar sem sagt er að heilagur Ignatius hafi dvalið við bænir og hugleiðslu.
Ganaveldið
thumb|right|Kort sem sýnir Ganaveldið á hátindi sínum. Ganaveldið var konungsríki í Vestur-Afríku þar sem nú eru vesturhluti Malí, suðausturhluti Máritaníu og austurhluti Senegal. Ganaveldið stóð frá því um 750 til 1076. Það blómstraði einkum vegna Saharaverslunarinnar með gull, salt og þræla. Það féll að lokum eftir fimm ára styrjöld við Almoravída frá Marokkó sem ásældust verslunina og blésu því til heilags stríðs gegn Gana. Höfuðborgin, Koumbi Saleh, féll í hendur Abu-Bakr Ibn-Umar árið 1076.
Albert Hofmann
thumb|Albert Hofmann árið 1993. Albert Hofmann (11. janúar 1906 – 29. apríl 2008) var svissneskur efnafræðingur, sem er einna þekktastur fyrir að vera sá sem uppgötvaði ofskynjunarlyfið LSD og lýsti ofskynjunaráhrifum þess.
Æviágrip
Albert Hofmann fæddist í Baden í Sviss. Hann var elstur fjögurra systkina. Foreldrar þeirra voru vélsmiðurinn Adolf Hofmann og konu hans Elisabeth. Albert hóf nám í efnafræði við háskólann í Zürich tvítugur að aldri og lauk grunnnámi þremur árum síðar, árið 1929. Doktorsgráðu hlaut hann þegar ári síðar fyrir rannsóknir sínar á kítíni.
Hofmann fór að vinna hjá lyfjadeild Sandoz-rannsóknarstofunnar (nú Novartis) með stofnanda deildarinnar, prófessor Arthur Stoll, einkum við rannsóknir á lækningajurtinni Scilla glycosides og sveppnum korndrjóla og leit að aðferðum til að framleiða virku efnin í þeim á efnafræðilegan hátt. Það var í tengslum við þessar rannsóknir sem hann bjó fyrst til LSD 16. nóvember 1938.
Það var þó ekki fyrr en fimm árum síðar, 19. apríl 1943, sem hann ákvað að gera tilraun með verkun efnisins á sjálfum sér og taka inn 250 míkrógrömm að efninu, sem hann taldi það magn sem þyrfti til að framkalla áhrif (það sem raunverulega þarf til er 20 míkrógrömm). Innan við klukkustund síðar varð hann fyrir miklum breytingum á skynjun, barðist við kvíðatilfinningu og taldi nágranna sinn göldróttan. Sjálfur taldi hann að hann væri að verða geðveikur og hefði orðið fyrir eitrun en þegar læknir var sóttur til hans fannst ekkert að og áhrifin hurfu.
Hofmann stýrði síðar náttúruefnadeild Sandoz og hélt áfram að rannsaka ofskynjunarefni í mexíkóskum sveppum og jurtum sem frumbyggjar notuðu til að komast í vímu og fann þar meðal annars efni náskyld LSD.
Hofmann kallaði LSD læknislyf fyrir sálina og þótti miður að það skyldi vera bannað um allan heim. Hann sagði að vissulega væri það sterkt efni sem gæti verið hættulegt ef það væri misnotað eins og gert hefði verið á 7. áratugnum en það hefði verið notað með góðum árangri í sálgreiningarmeðferð í áratug fyrir þann tíma og gæti nýst vel ef það væri notað á réttan hátt. Hann fagnaði þegar fregnir bárust af því í desember 2007 að til stæði að hefja að nýju í Sviss tilraunir með efnið við meðferð sjúklinga sem þjást af krabbameini á lokastigi og öðrum banvænum sjúkdómum. Hann átti að flytja ávarp á þinginu World Psychedelic Forum í mars 2008 en varð að afboða það vegna veikinda. Hann lést mánuði síðar í þorpinu Burg im Leimental, 102 ára að aldri.
Paimpol
thumb|right|Höfnin í Paimpol Paimpol (bretónska: Pempoull) er lítill bær og sveitarfélag í umdæminu Côtes-d'Armor í Bretagne í Frakklandi. Samkvæmt manntali árið 1999 voru íbúar Paimpol 7.932. Bærinn er vinsæll ferðamannastaður á sumrin.
Vinabæir
Vinabæir Paimpol eru Grundarfjörður á Íslandi og Romsey á Englandi.
Wind Point
thumb|right|Wind Point og staðsetning þess innan Wisconsin.
Wind Point er þorp í Racine sýslu í Wisconsin, Bandaríkjunum
Kyrrahafsskarkoli
Kyrrahafsskarkoli (fræðiheiti: Limanda aspera) er flatfiskur af flyðruætt, með bæði augun staðsett á efri hlið líkamans og er munnurinn frekar lítill. Efri hlið líkamans er dökkbrún að lit og neðri hliðin er hvít. Uggarnir eru gulleitir með dökkum línum og er enskt heiti fisksins (Yellowfin sole) dregið af því. Hreistrið er frekar gróft á báðum hliðum. Líkaminn er hringlaga og meðallengd hans er 33,5 cm þegar hann er fullvaxinn, en karlkynið getur orðið allt að 50 cm.
Heimkynni og lifnaðarhættir
Kyrrahafsskarkoli er ein útbreiddasta flatfiskstegund í Norður-Kyrrahafi. Hann lifir allt frá Kanada og suður með ströndum Asíu og meðfram ströndum Japans. Hann er botnfiskur og heldur sig á mjúkum sandbotnum á allt að 700 metra dýpi og eru ýmis botndýr aðalfæða hans, meðal annars ormar og krossfiskar, en seiðin borða eingöngu svif. Hann er einnig mikilvæg fæða fyrir aðrar fiskitegundir, og þá aðallega þorsk og lúðu.
Á vorin, í kringum apríl og maí, fer hann á hrygningarslóðir í grunnan sjó í Bristolflóa og við Nunivak-eyju til þess að hrygna og einnig til þess að borða. Kvendýrið verður kynþroska þegar það nær um það bil tíu og hálfs árs aldri og er þá um 30 cm langt. Kyrrahafsskarkoli er mjög afkastamikil tegund og getur hrygnt 1–3 milljónir eggja í einu. Kyrrahafsskarkoli hefur langan lífsferil og getur hrygnt mörgum sinnum yfir ævina, ólíkt mörgum laxfisktegundum sem deyja eftir hrygningu. Hann vex einnig tiltölulega hægt og eins og áður kom fram tekur það hann meira en tíu ár að ná 30 cm lengd. Veiðst hafa fiskar sem eru um 40 ára gamlir.
Vísindamenn frá Alaska áætla að mikið magn sé af flatfisktegundum eins og kyrrahafsskarkola í Beringshafi og Alaskaflóa og hafa rannsóknir á síðustu árum sýnt fram á það að stofninn sé stór og stöðugur.
Veiðar og vinnsla
thumb|350px|left|Mynd 1. Veiðar á kyrrahafsskarkola Veiðar á kyrrahafsskarkola eru stundaðar allt árið um kring en mest á vorin til desember. Veiðarnar eru takmarkaðar á ákveðnum tímabilum þegar mikið af lúðu og kröbbum veiðast sem meðafli. Notast er við botnvörpur til veiðanna og er byrjað að veiða fiskinn þegar hann er um sex ára gamall. Hann er ein mest veidda flatfisktegundin í Norður-Kyrrahafi. Mest er veitt af honum í Beringshafi.
Á mynd 1 má sjá heimsafla á kyrrahafsskarkola frá 1970 til 2010. Stofninn hefur verið stór og í miklu jafnvægi síðasta áratug og hafa veiðarnar aukist miðað við það. Frá 2000 til 2010 var veiðin að meðaltali 94.000 tonn og árið 2008 fór aflinn í 148.894 tonn, sem var þá mesti afli í 11 ár. Á 6.–8. áratugnum var tegundin ofveidd og þá aðallega vegna veiða erlendra skipa. En með bættri fiskveiðistjórnun hefur stofninn náð sér aftur á strik, en hann er talinn fara minnkandi á næstu árum vegna aukningar á veiðum, en er þó ekki talinn í hættu.
Sjómenn verða að hafa leyfi til þess að taka þátt í veiðunum og eru leyfin takmörkuð til að stjórna heildarafla veiðanna. Fiskveiðistjórnin ákveður heildarafla fyrir hvert fiskveiðiár og 10% af kvótanum eru úthlutuð samfélögum í Alaska sem eru háð fiskveiðum. Allur afli verður að koma í land til vinnslu.