cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
William Petty
Framlög til hagfræði
Þó Petty sé iðulega talinn til merkantílískra hagfræðinga taldi hann utanríkisviðskipti og jákvæðan viðskiptajöfnuð ekki uppsprettu auðs, heldur væri hún í raunhagkerfinu, landi og vinnu. Henn er einnig talinn einn fyrsti hagfræðingurinn, ásamt Cantillon og Quesnay til að líta á hagkerfið sem hringrásarkerfi.
Beinbrot
Þegar bein gróa myndast bólga umhverfis brotið vegna blæðingar frá beininu og sködduðum vef. Beinátfrumur (e. osteoclasts) eyða dauðu beini kringum brotið. Beinbris (e. callus) úr brjósk- og beinvef umvefja brotið. Svo fjölga sér beinmyndunarfrumur (e. osteoblasts) um beinbrotið og tengja beinhlutana saman á ný.
Reykingar, áfengisneysla, lélegt mataræði og hreyfingarleysi auka hættu á beinbrotum.
Gary John Martin
Gary John Martin (fæddur 10. október árið 1990) er enskur knattspyrnumaður sem leikur með sem sóknarmaður. Auk Englands og Íslands hefur hann spilað í Noregi, Danmörku og Ungverjalandi.
Titlar
ÍA
KR
Snúðhyrna
Snúðhyrna (fræðiheiti: Addax nasomaculatus) er tegund slíðurhyrninga.
Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim
Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim (á ensku: Lord of the Rings: The Return of the King) er ævintýramynd frá árinu 2003. Peter Jackson leikstýrði henni en myndin er sú síðasta af þremur sem byggjast á bók eftir J.R.R. Tolkien. Myndin er áframhald af Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal. Orðið Hilmir merkir konungur og nafn myndarinnar er orðað á þennan hátt til að gefa henni meiri reisn Bíómyndin fékk 11 Óskara á 76. óskarsverðlaununum, meðal annars fyrir bestu leikstjórn, handrit, klippingu, búningahönnun, tónlist og tæknibrellur. Kvikmyndin seldist í yfir 38.000 eintökum hérlendis.
Rósagarðurinn
Rósagarðurinn eru víðáttumikil fiskimið undan suðausturströnd Íslands á Íslands-Færeyjahrygg. Rósagarðurinn er suðaustur af Hvalbak og sunnan við Rauðatorgið undan Austurlandi. Nafnið kemur frá þýskum sjómönnum sem nefndu svæðið Rosengarten. Tvennum sögum fer af nafngiftinni. Annað hvort er hún eftir rauðum kóral sem hefur komið upp með trollinu eða rauðum karfa sem veiddist þar.
Mön (Danmörku)
Mön (á dönsku Møn) er dönsk eyja. Hún er vinsæll ferðamannastaður og er þekkt fyrir hvíta kletta, sveitir, og strendur. Hún er 218 km2 og voru íbúar 9.385 talsins árið 2017.
Velúr
Velúr er flosofið (klæðis)efni, heldur grófgerðara og með þykkari loðnu en flauel. Velúr er oftast úr baðmull, en getur líka verið úr fjölester (polyester). Það er mikið notað í fatnað, svo sem inniföt og einnig í leikhústjöld.
Dauðahaf
thumb|right|248px|Áin [[Jórdan tengir Galíleuvatn (mið mynd) og Dauðahaf (neðst á mynd). ]] Dauðahaf eða Saltisjór (arabíska: البحر الميت,hebreska ים המלח) er lægsti sýnilegi punkturinn á yfirborði jarðar; yfirborð þess liggur 417,5 metra undir sjávarmáli. Það liggur á landamærum Ísraels, Vesturbakkans og Jórdaníu, í Sigdalnum mikla. Vatnið er dýpsta salttjörn heims. Það er 76 km að lengd, allt að 18 km breitt og 400 metra djúpt þar sem það er dýpst. Dauðahafið hefur ekkert afrennsli, þannig að allt sem í það rennur gufar upp.
Vatnalaukur
Vatnalaukur, fræðiheiti Isoetes lacustris er boreal álftalaukur sem vex beggja vegna norður Atlantshafs. Í Evrópu vex hann frá Póllandi vestur til norðvestur Frakklands, um alla Skandinavíu, vestur- og norður hluta Bretlandseyja, Færeyjum og Íslandi. Í Norður Ameríku er hann í New England ríkjunum Maine, Vermont, New Hampshire Rhode Island og Massachusetts, og í Kanada í ríkjunum New Brunswick og Nova Scotia. Hann var uppgötvaður af Johannes Reinke.
Þessi tegund er ein af fáum ræktuðum tegundum af álftalaukum, ýmist sem búrgróður eða til kennslu.
Torfþak
thumb|Torfþak er notað á gömul sveitahús á [[Keldur|Keldum.]] Torfþak (eða þekja) er þak á torfhúsum, þannig gert að notað er torf sem þakefni ofan á áreftið. Nærþak nefndist innri byrði þaksins, og utan þess kom þunnt moldarlag, en yst snyddu- eða torfþak úr valllendistorfi og sneri grasrótin út. Á tvíása torfþökum var þakið þykkast yfir miðjum vöglum, og var það gert til þess að fá vatnshalla.
thumb|left|Kirkjan á [[Hofi.]]
Torfþök voru algengustu þök húsa á Íslandi í næstum því þúsund ár.
Tengt efni
Dachbegrünung Toiture végétale 屋上緑化 Cobertura verde 綠化屋頂
1781
Árið 1781 (MDCCLXXXI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd Dáin
Erlendis
thumb|right|[[William Herschel.]]
Fædd
Dáin
Sólveig Halldórsdóttir
Sólveig Halldórsdóttir (f. 15. febrúar 1954) er íslensk leikkona.
Samgöngur
thumb|right|Upplýsingaskilti við veg auðveldar fólki að komast leiðar sinnar. Samgöngur er hugtak sem notað er um ferðir manna og varnings á milli tveggja staða, oft með farartæki sem ferðast á vegum. Samgöngur eru veigamikill hluti efnahags ríkja og eru sömuleiðis mikilvægar fyrir viðskipti þeirra á milli.
Í grófum dráttum má skipta samgöngum í innviði, farartæki og aðgerðir. Til innviðisins heyrir vegakerfið, lestarkerfið, flugvellir, hafnir, síki og hvers konar mannvirki ætluðum auðveldari samgöngur. Faratækin geta verið reiðhjól, mótorhjól, bílar, flugvélar, skip, lestir, o.s.frv. Aðgerðir lúta svo að stjórnun faratækjanna og þess laga- og reglugerðarumhverfis samgangna sem er til staðar. Samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið fer með samgöngumál á Íslandi.
Taívan
Lýðveldið Kína (hefðbundin kínverska: 中華民國, einfölduð kínverska: 中华民国; Wade-Giles: Chung-hua Min-kuo, Tongyong Pinyin: JhongHuá MínGuó, Hanyu Pinyin: Zhōnghuá Mínguó) er lýðræðisríki sem nær nú yfir eyjuna Taívan, Pescadoreseyjar, Kinmeneyjar og Matsueyjar undan strönd meginlands Kína. Nafnið Taívan er oft notað til að vísa til þessa ríkis en „Kína“ til að vísa til Alþýðulýðveldisins Kína á meginlandinu.
Taívan var áður þekkt sem „Formósa“. Íbúar voru aðallega taívanskir frumbyggjar þegar hollenskir og spænskir kaupmenn komu sér þar fyrir á 17. öld. Kínverski sjóræninginn Koxinga hrakti Hollendinga þaðan árið 1662 og stofnaði konungsríkið Tungning. Tjingveldið lagði eyjuna síðan undir sig árið 1683. Kína lét Japönum eyjuna eftir árið 1895. Lýðveldið Kína var stofnað á meginlandi Kína árið 1912 þegar síðasti keisarinn sagði af sér. Eftir lok Síðari heimsstyrjaldar fengu Kínverjar aftur yfirráð yfir eyjunni. Þegar kínverski kommúnistaflokkurinn náði völdum á meginlandi Kína árið 1949 fluttist stjórn þjóðernissinna undir forystu Chiang Kai-shek hershöfðingja til Taívan. Stjórnin gerir tilkall til alls Kína og lengi vel var hún eina alþjóðlega viðurkennda stjórn landsins.
Lýðveldið Kína var eitt af 51 stofnríkjum Sameinuðu þjóðanna og eitt af þeim fimm ríkjum sem sátu í upprunalega öryggisráðinu. Árið 1971 tók Alþýðulýðveldið Kína sæti þess hjá Sameinuðu þjóðunum og heldur því enn. Flest ríki ákváðu síðan að viðurkenna Alþýðulýðveldið Kína sem sjálfstætt ríki í stað Lýðveldisins Kína en Lýðveldið Kína er nú viðurkennt sem sjálfstætt ríki af 26 ríkjum. Alþýðulýðveldið Kína viðurkennir ekki yfirráð Lýðveldisins Kína yfir eyjunni og telur hana formlega vera 23. hérað Kína.
Á síðari hluta 20. aldar átti sér stað hröð iðnvæðing á Taívan og efnahagur landsins óx hratt. Taívan er einn af asísku tígrunum fjórum (ásamt Suður-Kóreu, Japan og Singapúr). Hátækniiðnaður Taívan er mikilvægur fyrir allan heim. Landið fær háar einkunnir fyrir fjölmiðlafrelsi, heilbrigðisþjónustu, menntun, efnahagsfrelsi og þróun.
Heiti
Nokkur ólík heiti hafa verið notuð yfir eyjuna Taívan í gegnum tíðina. Portúgalskir landkönnuðir nefndu hana Ilha Formosa („falleg eyja“) um miðja 16. öld. Smám saman varð heitið Formósa almennt heiti yfir eyjuna á Evrópumálum.
Heitið Taívan eða Tayouan kemur úr Sirayamáli frumbyggja eyjarinnar og merkir „útlendingar“. Það var notað yfir sandrif þar sem Hollenska Austur-Indíafélagið reisti verslunarstöðina Fort Zeelandia á fyrri hluta 17. aldar þar sem nú stendur borgin Tainan. Verslunarstöðin og nágrenni hennar varð höfuðstaður eyjarinnar og nafnið varð því smám saman að heiti yfir eyjuna sjálfa í kínversku.
Opinbert heiti landsins er Lýðveldið Kína. Upphaflega notaði stjórn þess við styttu útgáfuna „Kína“. Um miðja 20. öld var stundum notað heitið „þjóðríkið Kína“ eða „frjálsa Kína“ til aðgreiningar frá alþýðulýðveldinu á meginlandinu sem var kallað „kommúnistaríkið Kína“ eða „rauða Kína“. Eftir að landið missti sæti sitt hjá Sameinuðu þjóðunum til alþýðulýðveldisins árið 1971 hefur það almennt verið kallað Taívan eftir stærstu eyjunni.
Landafræði
thumbnail|hægri|[[Gervihnattamynd af Taivan]]
Taívan er eyja undan strönd meginlands Kína í Kyrrahafi. Hún gengur einnig undir nafninu Formósa, en portúgalskir sjómenn kölluðu hana Ilha Formosa sem þýðir „falleg eyja“ á portúgölsku. Eyjan er 349 km löng og 144 km breið. Flatamál hennar er 35 883 km2. Hæsta náttúrulega hæð frá sjó er tindur Júshan (Yushan) fjalls, tæpir fjórir kílómetrar (3,952 m). Eyjan er fjalllend og er þakin hitabeltis- og heittempruðum gróðri.
Stjórnsýslueiningar
Stjórnarskrá lýðveldisins var samin árið 1947 þegar stjórnin réði enn yfir meginlandshluta Kína. Samkvæmt henni skiptist Kína því í héruð, sérstök sveitarfélög, sérstök stjórnsýsluhéruð og sjálfstjórnarhéruð (Mongólíu og Tíbet) sem fengu mjög mikla sjálfstjórn.
Þegar stjórn lýðveldisins hörfaði til Taívan gerði hún því tilkall til yfirráða yfir svæði sem taldi 35 héruð, 12 sérstök sveitarfélög, 1 stjórnsýsluhérað og 2 sjálfstjórnarhéruð. Lýðveldið hefur aðeins raunveruleg yfirráð yfir Taívanhéraði og eyhluta Fuijan-héraðs.
Frá 1949 hafa verið gerðar nokkrar breytingar á stjórnsýslueiningum undir stjórn lýðveldisins. Taípei varð sérstakt sveitarfélag árið 1967 og Kaohsiung árið 1979. Völd héraðsstjórnanna tveggja voru minnkuð og flutt að hluta til miðstjórnarinnar. Árið 2010 voru Nýja Taípei, Taichung og Tainan gerð að sérstökum sveitarfélögum. Nú skiptist stjórnsýsla Taívan því þannig:
Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal
Hringadróttinssaga: Tveggja Turna Tal (á ensku The Lord Of The Rings: Two Towers) er ævintýramynd frá árinu 2002. Peter Jackson leikstýrði myndinni.
Myndin er ein af þremur myndum í röð sem byggja á Hringadróttinssögu eftir J.R.R. Tolkien. Hún er áframhald af Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins og var fylgt eftir með Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim. Hún fékk óskarsverðlaun fyrir bestu hljóðblöndun og brellurnar.
Göltur (fjall)
Göltur er um 450 metra fjall sem stendur við utanverðan Súgandafjörð til móts við byggðina á Suðureyri. Talið er að neðstu hraunlögin í Gelti séu eitt elsta berg sem finna megi ofansjávar á Íslandi eða 15 - 16 milljón ára gamalt. Elsta bergsýni sem greint hefur verið á Íslandi með því að mæla magn geislavirkra frumefna í bergi er úr fjallinu Spilli sem er hinum megin Súgandafjarðar ofan við Suðureyri.
Fallbyssubátur
thumb|Sjóorusta milli fregátunnar HMS Tartar og norskra fallbyssubáta nálægt [[Bergen árið 1808]] thumb|Eftirlíking af dönskum fallbyssubát eins og voru notaðir í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum. Gerður eftir teikningu frá 1807.]] Fallbyssubátur er lítið (oft grunnskreitt) herskip sem róið er milli staða og hefur fábrotinn seglabúnað. Fallbyssubátur er smækkuð framlenging af galeiðu en galeiður glötuðu hernaðarlegri þýðingu í kringum 1700. Hernaður með árabátum hélt áfram þar sem grunnt var til botns svo sem undir sænsk-rússneska stríðinu og á vötnum og fljótum í Norður-Ameríku á meðan á sjálfstæðisbaráttu stóð 1775-1783. Öll stórveldi á sjó notuðu fallbyssubáta og slíkir bátar voru mikilvægir í áætlun Napóleons að ráðast á England. Fallbyssubátar urðu mikilvægir í Danmörku eftir að Danir höfðu miss stærsta hluta danska flotans til Englendinga árið 1807. Fallbyssubátar þess tímabils voru vanalega með eina eða tvær öflugar fallbyssur.
CyanogenMod
thumbnail CyanogenMod er opið stýrikerfi fyrir snjallsíma og spjaldtölvur, sem er ekki lengur stutt, sem byggir á Android stýrikerfi. Android er samt enn stutt og arftaki CyanogenMod, LineageOS sem tók við keflinu. Það er frjáls og opinn hugbúnaður og útgáfur þess fylgja opinberum útgáfum af Android en innihalda viðbætur og kóða frá þriðja aðila. Útgáfa CyanogenMod 14.1 er sú síðasta (byggð á Android Nougat 7.1.x) en LineageOS tók við kóðanum og viðheldur upp í útgáfu hið minnsta LineageOS 15.1 (sem byggir Android Oreo 8.1.0) sem kom út í febrúar 2018.
Sameining Ítalíu
thumb|right|Kort sem sýnir hvenær hver hluti Ítalíu varð hluti af ríkinu. Sameining Ítalíu (ítalska: Risorgimento, bókst. „endurreisn“) er heiti á þeim atburðum í sögu Ítalíu sem leiddu til þess að öll ríkin sunnan Alpafjalla sameinuðust í eitt ríki: Ítalíu. Þetta ferli er venjulega talið ná frá lokum Napóleonsstyrjaldanna með Vínarþinginu 1815 til 1870 þegar fransk-prússneska stríðið hófst og ítalska konungsríkið, stofnað árið 1861, gat lagt Róm undir sig. Róm var þó ekki gerð að höfuðborg fyrr en árið eftir.
Síðustu héruðin sem urðu hlutar Ítalíu voru Tríeste og Trentó sem Ítalir lögðu undir sig í fyrri heimsstyrjöldinni.
Helen Clark
thumb|right|Helen Clark Helen Elizabeth Clark (f. 26. febrúar 1950) er nýsjálenskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Nýja-Sjálands frá 1999 til 2008 í ríkisstjórn nýsjálenska verkamannaflokksins. Hún var fimmti þaulsætnasti forsætisráðherra landsins og önnur konan sem gegndi því embætti. Frá 2009 til 2017 var hún yfirmaður Þróunaráætlunar Sameinuðu þjóðanna.
Goðorð
Goðorð var frumstæð stjórnsýslueining innan íslenska þjóðveldisins. Segja má að þau hafi verið bandalag smábænda við goða sinn sem var fulltrúi þeirra og gætti hagsmuna þeirra þar sem dómar voru kveðnir upp, fyrst á héraðsþingum og síðar á Alþingi.
Skipulag
Goðorðin voru framan af mannaforráð en ekki landfræðileg eining og þau áttu sér ekki eiginleg landfræðileg mörk þótt þau tengdust ákveðnum svæðum. Bændum var skylt að fylgja einhverjum goða en þeir voru frjálsir að því að velja sér goða, að minnsta kosti að nafninu til, en ekki virðist hafa verið algengt að menn skiptu um goða þó slíkt hafi mátt. Fylgismenn goðans voru kallaðir þingmenn hans. Goðar áttu líka rétt á að segja menn úr þingi við sig og ráku þá stundum burt úr héraði. Goðinn gat krafist þess að níundi hver bóndi í goðorðinu fylgdi sér til þings. Hann átti að vernda þingmenn sína og reyna að rétta hlut þeirra ef á þeim var brotið en í staðinn áttu þingmennirnir að styðja goðann þegar hann þurfti á að halda.
Goðar
Goðarnir eða goðorðsmennirnir voru helstu höfðingjar landsins og höfðu í heiðni líklega það hlutverk að stýra blótum en urðu síðar eingöngu veraldlegir höfðingjar. Goðorðin voru persónuleg eign hvers goða, þau gengu í arf og voru stundum gefin eða seld. Þeim mátti líka skipta og sumir áttu aðeins hlut úr goðorði. Með tímanum, einkum er kom fram á 13. öld, söfnuðust goðorðin á hendur fárra manna, sem urðu héraðs- eða landshlutahöfðingjar.
Við stofnun Alþingis árið 930 voru þrjú þing í hverjum landsfjórðungi og í hverri þinghá (umdæmi) voru þrjú goðorð, svo að goðorðin voru 36 alls, en fljótlega var bætt við þremur goðorðum í stærsta og fjölmennasta fjórðungnum, Norðlendingafjórðungi, svo að þau voru alls 39.
Smátt og smátt urðu goðorðin þó í raun landfræðilegar einingar, goðar fóru að heimta skatt af þingmönnum sínum og goðorðin urðu að ýmsu leyti eins og lén í öðrum löndum. Þau lögðust af þegar Íslendingar gengu Noregskonungi á hönd og má segja að sýslumenn séu arftakar goðanna og sýslur arftakar goðorðanna.
Handknattleiksárið 1954-55
Handknattleiksárið 1954-55 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1954 og lauk sumarið 1955. Valsmenn urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en KR sigraði kvennaflokki. Íslendingar léku enga landsleiki á tímabilinu.
1. deild
Valsmenn urðu Íslandsmeistarar. Keppt var í sex liða deild með einfaldri umferð. ÍR-ingar höfnuðu í neðsta sæti og hefðu átt að falla. Árið eftir var hins vegar ákveðið að keppa í einni níu liða deild svo þeir héldu sæti sínu.
2. deild
Afturelding fór með sigur af hólmi og tryggði sér sæti í 1. deild. Keppt var í þriggja liða deild með einfaldri umferð.
1. deild
KR-ingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna í fyrsta sinn. Leikin var einföld umferð í sex liða deild.
Landslið
Engir formlegir landsleikir fóru fram á tímabilinu.
Valkostur fyrir Þýskaland
Valkostur fyrir Þýskaland (þýska: Alternative für Deutschland eða AfD) er þýskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 2013. Flokkurinn er andvígur Evrópusambandinu og er talinn íhaldssamur, þjóðernissinnaður og popúlískur auk þess sem fylkingar innan hans eru taldar öfgahægrisinnaðar og fjandsamlegar í garð innflytjenda, sér í lagi múslima.
Söguágrip
Valkostur fyrir Þýskaland var stofnaður í Berlín árið 2013 til þess að andmæla aðgerðum Evrópusambandsins til að koma aðildarríkjum evrusamstarfsins til hjálpar á tíma evrópsku skuldakreppunnar. Forveri flokksins voru samtökin Wahlalternative 2013, sem litu Evrópusambandið gagnrýnu auga. Flokkurinn var formlega stofnaður þann 6. febrúar 2013 og hélt fyrsta landsþing sitt þann 14. apríl sama ár. Í upphafi voru margir fræðimenn og hagfræðingar meðal leiðtoga AfD, sem leiddi til þess að flokkurinn var stundum kallaður „prófessoraflokkurinn“.
Flokkurinn hlaut 4,7 % atkvæða í kosningum á þýska sambandsþingið í september 2013. Hann náði því ekki yfir fimm prósenta þröskuldinn til að fá sæti á þinginu. Í Evrópuþingskosningunum 2014 vann AfD 7 % atkvæðanna og hlaut sjö af 96 sætum Þýskalands á Evrópuþinginu. Fimm af þessum sjö Evrópuþingmönnum sögðu sig síðar úr AfD og gengu til liðs við klofningsflokkinn ALFA.
Frá árinu 2015 voru talsmenn flokksins þau Bernd Lucke, Frauke Petry og Konrad Adam. Eftir langvarandi innanflokksdeilur voru Frauke Petry og Jörg Meuthen kjörin leiðtogar flokksins árið 2015. Bernd Lucke sagði sig hins vegar úr AfD og stofnaði nýjan flokk, ALFA. Ástæða afsagnar hans var sú að honum þótti flokkurinn, sem upphaflega hafði sér í lagi verið stofnaður til höfuðs evrunnar, hafa færst of langt til hægri í öðrum málum og væri farinn að einbeita sér um of af andstöðu gegn komu innflytjenda til Þýskalands.
Eftir þingkosningar ársins 2017, þar sem Valkostur fyrir Þýskaland hlaut 94 sæti, tilkynnti Petry að hún hygðist ekki sitja með þinghópi AfD á sambandsþinginu og lýsti því yfir að flokkurinn væri „stjórnlaus“ og „gæti ekki boðið upp á trúverðuga stefnuskrá“. Petry hafði átt í deilum við harðlínumenn innan flokksins á meðan á kosningabaráttunni stóð. Í kosningunum hlaut flokkurinn 12,6 % atkvæða og varð þriðji stærsti flokkurinn á sambandsþinginu á eftir Kristilegum demókrötum og Jafnaðarmönnum.
Eftir brotthvarf Petry úr flokknum tók Alexander Gauland við af henni sem leiðtogi flokksins ásamt Meuthen. Í nóvember 2019 tók Tino Chrupalla við af Gauland.
Fylgisaukning flokksins í kosningunum 2016 og 2017 skýrist meðal annars af flóttamannakreppunni í Evrópu og andófi gegn ákvörðun Angelu Merkel kanslara um að hleypa um milljón hælisleitendum til Þýskalands.
Í Evrópuþingskosningunum 2019 hlaut AfD 11 kjörna fulltrúa.
Í janúar árið 2021 spurðist út að þýska leyniþjónustan hefði tekið til greina að hefja eftirlit með meðlimum AfD vegna hótana flokksmeðlima sem gengju gegn lýðræði í Þýskalandi. Dómstólar synjuðu leyniþjónustunni síðar um eftirlitsheimild með AfD á þeirri forsendu að flokkurinn væri ekki alvarleg ógn við þjóðaröryggi Þýskalands.
Hugmyndafræði
Eftir að Frauke Petry varð leiðtogi flokksins jók AfD andstöðu sína gegn komu innflytjenda til Þýskalands og lýsti yfir að „íslam [ætti] ekki heima í Þýskalandi“. Aðrir talsmenn flokksins hafa jafnframt gagnrýnt umræðu um mannréttindabrot og stríðsglæpi Þýskalands á tíma þriðja ríkisins og lýst yfir að Þjóðverjar ættu að mega vera stoltir af hernaðarafrekum landsins. Björn Höcke, einn af talsmönnum flokksins, hefur meðal annars gagnrýnt helfararminnismerkið í Berlín og sagt að Þýskaland væri „eina þjóð í heimi sem hefur reist minnismerki um eigin skömm í miðri höfuðborginni“.
Gerald McCullouch
Gerald McCullouch (fæddur 30. mars 1967) er bandarískur leikari, leikstjóri, handritshöfundur og söngvari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt í CSI: Crime Scene Investigation sem Bobby Dawson.
Einkalíf
McCullouch fæddist í Huntsville, Alabama í Bandaríkjunum og er af írskum og skoskum uppruna. Fyrsta hlutverk hans fékk hann aðeins aðeins 16 ára sem söngvari í vestrarevíu við Six Flags Over Georgia. Hafnaði hann námsstyrk við Savannah College of Art and Design til þess að stunda nám við Ríkisháskólann í Flórída á BFA Musical Theatre-námsbrautinni. Eftir að hafa lifað af alvarlegt bílslys á öðru ári sínu sem skildi hann eftir í dauðadái, þá byrjaði hann feril sinn í Atlanta, Georgíu. McCullouch kom fram sem uppistandari á hinum fræga stað Improv.
McCullouch er samkynheigður og hefur bæði leikstýrt og leikið í mörgum samkynheigðum uppfærslum.
Ferill
Fyrsta hlutverk McCullouch var í sjónvarpsþættinum In the Heat of the Night frá árinu 1990. Hefur síðan þá komið fram í sjónvarpsþáttum á borð við: Melrose Place, NCIS og Law & Order: Special Victims Unit. Hann hefur frá árinu 2000 verið með reglulegt gestahlutverk í CSI: Crime Scene Investigation sem skotvopnasérfræðingurinn Bobby Dawson.
McCullouch leikstýrði verðlauna-stuttmyndinni The Moment After frá 2002, sem fékk góðar viðtökur og var sýnd á hátíðum um heim allan.
Verðlaun og tilnefningar
Fort Worth Gay and Lesbian alþjóðlega kvikmyndahátíðin
Rhode Island alþjóðlega kvikmyndahátíðin
Sinclair Lewis
thumb|Sinclair Lewis Sinclair Lewis (7. febrúar 1885 – 10. janúar 1951) var bandarískur rithöfundur sem skrifaði jöfnum höndum skáldsögur, smásögur og leikrit. Lewis var alltaf nálægt kviku hins bandaríska þjóðfélags í verkum sínum, gagnrýndi það ísmeygilega og hið kapítalíska gildismat, ásamt því að framfæra sterkar kvenpersónur. Árið 1930 varð Sinclair Lewis fyrsti Bandaríkjamaðurinn til að hljóta Bókmenntaverðlaun Nóbels.
Sinclair Lewis fæddist í Sauk Centre, Minnesota, var skírður Harry Sinclair Lewis og hóf á unga aldri að lesa bækur og halda dagbók. Hann reyndi að flýja að heiman 13 ára og verða trommuleikari í spænsk-bandaríska stríðinu, en án árangurs. Hann hóf þá að skrifa ljóð og seinna rómantískar sögur. Hann reis þó fyrst til metorða eftir útkomu fyrstu alvöru bókar sinnar, Main Street sem kom út 1920, en hún seldist miklu betur en hinar söluvænlegu bækur, sem hann hafði áður skrifað. Á þeim árum seldi hann jafnvel Jack London söguþræði fyrir lágar upphæðir, en þeir höfðu kynnst þegar Sinclair tók viðtal við hann. Bók Sinclair Lewis, Main Street, fjallar um Carol Milford, konu sem flytur eftir giftingu með eiginmanni sínum í smábæ í Bandaríkjunum og reynir að hefja sig upp yfir uppvask og staðalímyndir. Bókin varð strax hreinasta útgáfuundur, og seldist eins og heitar lummur.
Þekktasta bók hans ásamt Main Street, var Babbitt sem kom út tveimur árum seinna, eða 1922. Sú síðarnefnda kom út í íslenskri þýðingu Sigurðar Einarssonar árið 1943 (Babbitt).
Halloumi
Halloumi (gríska: χαλούμι, tyrkneska: hellim, arabíska: حلوم ḥallūm) er hefðbundinn ostur frá Kýpur sem er líka vinsæll í Austurlöndum nær og Grikklandi. Nú á dögum er hann framleiddur um allan heim. Halloumi er gerður úr blöndu geitar- og sauðamjólkur, en halloumi blandaður kúamjólk er einnig til. Hann hefur hátt bræðslumark og hentar því bæði til steikingar og grillunar. Halloumi er gerður með ostahleypi og er ólíkur öðrum ostum af því engir sýrumyndandi gerlar eru notaðir við framleiðsluna.
Halloumi er hvítur og mjúkur ostur, með saltbragði, eins og mozzarella. Halloumi er geymdur í eigin mysu blandaðri saltvatni og getur geymst í eitt ár ef hann er frystur við –18°C. Hann er oft skreyttur með myntu til að bæta bragðið. Upprunalega voru myntulaufblöð notuð sem rotvarnarefni, en rotvarnareiginleikar þeirra voru uppgötvaðir af tilviljun. Þess vegna finnast oft lítil myntulaufblöð á halloumi í pökkunum.
Halloumi er notaður í eldamennnsku af því bræðslumark hans er hærra en annarra osta. Hann má steikja eða grilla (til dæmis í saganaki), nota í salöt, eða steikja og borða með grænmeti. Á sumrin borða Kýpurbúar halloumi með vatnsmelónu.
Ástrónesísk tungumál
Ástrónesísk tungumál eru ein stærsta málaætt jarðar. Hún teygir sig frá Madagaskar í vestri til Páskaeyju í austri og frá Tævan og Havæ í norðri til Nýja Sjálands í suðri. Alls telur ættin um 700 tungumál.
Tökuorðið „ástrónesískt“ hefur ekkert með Ástralíu að gera, enda eru þessi mál ekki töluð þar þó þau séu töluð þar allt í kring. „Ástró“ er leitt af auster úr latínu sem merkir „suður“ (og er reyndar skylt austur) og νῆσος (nesos) úr grísku sem merkir „eyja“. Þess má þó geta að heiti Ástralíu er enn fremur leitt af 'auster' úr latínu.
Af einkennandi atriðum fyrir mál þessarar ættar má nefna að ákveðni greinirinn er ávallt laus á undan, fleirtala nafnorða er oft mynduð með tvítekningu og samhljóðarunur eru af mjög skornum skammti. Sem dæmi um hve takmarkaðar samhljóðarunur eru má nefna að í havæísku eru aldrei tveir samhljóðar í röð og ekkert orð í málinu endar á samhljóða. Enn fremur eru tvær útgáfur af persónufornafni fyrstu persónu fleirtölu, það er að segja annars vegar „ég og hann“ eða „ég og þeir“, sem vísar til fyrstu persónu eintölu auk þriðju persónu, og hins vegar „ég og þú“ eða „ég, þú og fleiri“, sem vísar til fyrstu persónu eintölu auk annarrar persónu. Þetta eru með öðrum orðum áheyrenda-aðgreinandi fleirtölufornöfn.
Talið er að ástrónesísk mál séu upprunin á Tævan og hafi þaðan dreifst út um heiminn. Nýlegar niðurstöður erfðafræðirannsókna þykja styrkja þá tilgátu. Áður fyrr var mikið litið til Suður-Kína sem 'úrhæmat' eða upprunalandsvæði þessarar málaættar. Kínverjar hófu að flytja til Tævan í stórum stíl á sautjándu öld og í dag tala aðeins um 2% íbúa Tævan ástrónesísk mál. Þekkt eru 25 ástrónesísk tævönsk frumbyggjamál, en þar af eru 9 útdauð og þau sem eftir lifa eru mörg í hættu á að fara sömu leið. Lifandi eru atíal, búnúní, amis, kanakanabú, kavalan, pævan, sassíat, púíúma, rúkæ, saróa, sídik, taó, tsú, pasei, síræja og jamí en útdauð teljast basaí, ketagalan, taokas, babúsa, favorlang, papora, hóanía, tævóan og makatá. Af þessum málum nýtur jamí talsverðrar sérstöðu þar sem málið er ekki talað á sjálfri Tævan-eyju heldur á eyjunni Bútúrú sem liggur 46 kílómetra suðaustur af Tævan. Jamí barst ekki til eyjarinnar fyrr en um árið 1200 e.Kr. með sæfarendum frá Filippseyjum og tilheyrir það því allt annari grein ástrónesískra mála.
Ástrónesísk mál flokkast í tvo frumflokka, vestur og austur. Austurmálin tala um 2 milljónir manna en vesturmálin um 380 milljónir.
Eldborg (Bláfjöllum)
thumb|Eldborg í Bláfjöllum og Drottning Eldborg er gígur hjá Kóngsfelli, Bláfjöllum. Hann var friðlýstur sem náttúruvætti árið 1971. Stærð svæðisins er 34,8 ha.
Listi yfir þjóðhöfðingja Navarra
125px|right|thumb|Skjaldarmerki konunga Navarra 1212. Nú er það skjaldarmerki franska héraðsins Basse Navarre (Neðra-Navarra) og þorpsins Donapaleu - Saint Palais í Basse Navarre. Þetta er listi yfir konunga og ríkjandi drottningar konungsríkisins Pamplóna, sem síðar varð konungsríkið Navarra. Ríkið var kallað Pamplóna allt þar til það gekk í ríkjasamband við Aragóníu (1076-1134). Eftir það var heitið Navarra oftast notað og á síðari tímum hefur það einnig oft verið haft um konungsríkið á fyrstu öldum þess.
Íñiguez-ætt, ? 824–905
Íñiguez-ættin stofnaði konungsríkið Pamplóna árið 824 eða þar í kring, þegar hún gerði uppreisn gegn yfirráðum Franka (Karlunga).
Jiménez-ætt, 905–1234
Árið 905 neyddi bandalag grannríkja Fortún Garcés til að setjast í helgan stein í klaustri og í stað hans kom ný konungsætt. Á valdatíma hennar ruddi heitið Navarra smátt og smátt heitinu Pamplóna til hliðar.
Þegar Sancho 4. var drepinn réðust frændur hans, Alfons 6. Kastilíukonungur og Sancho Ramírez Aragóníukonungur, inn í landið og sá síðarnefndi lagði það undir sig. Eftir það var Navarra undir stjórn Aragóníumanna í meira en hálfa öld.
Þegar Alfons dó kom til erfðadeilu í Aragóníu og aðalsmenn í Navarra gripu tækifærið og endurreistu sjálfstætt konungsríki. Þeir völdu sem konung barnabarn óskilgetins bróður Sancho 4.
Champagne-ætt 1234–1284
Sancho 7. var síðastur konunga af Jimenez-ætt og þegar hann dó gekk krúnan til sonar systur hans, Blönku af Navarra, greifynju af Champagne, sem hafði reyndar verið ríkisstjóri mestalla stjórnartíð bróður síns.
Trastámara-ætt, 1425–1479
Jóhann 2. hélt hásætinu eftir dauða konu sinnar en sonur hans og eldri dóttir gerðu tilkall til hennar og hefðu í raun átt að erfa hana.
Albret-ætt, 1518–1572
Árið 1512 vann Ferdínand 2., konungur Aragóníu, sigur á liði Jóhanns 3. og lagði síðan undir sig allt konungsríkið Navarra sunnan Pýreneafjalla og lét krýna sig konung þar. Konungar Navarra eftir 1512 réðu því aðeins yfir Neðri-Navarra, þeim hluta ríkisins sem var norðan fjallanna.
Bourbon-ætt, 1572–1620
Hinrik 3., konungur Navarra, varð Hinrik 4. Frakkakonungur og síðan gekk krúna Navarra áfram til Frakkakonunga. Árið 1620 var konungsríkið Navarra innlimað í Frakkland. Frakkakonungar héldu þó áfram að skarta titlinum Konungur Navarra til 1791 og hann var svo endurvakinn árið 1814 og viðhélst til 1830.
Balkanfura
Balkanfura (fræðiheiti: Pinus peuce) einnig kölluð silkifura og makedóníufura. er fura sem vex í fjalllendi Balkanskaga; í Makedóniu, Búlgaríu, Albaníu, Svartfjallalandi, Kosovo og Serbíu. Hún er 5-nála fura sem vex í 1000-2200 metra hæð og nær allt að 40 metrum. Balkanfura er lítið reynd á Íslandi en er á margan hátt svipuð lindifuru.
Sólveig Guðmundsdóttir
Sólveig Guðmundsdóttir (f. 19. maí 1977) er íslensk leikkona.
Tom Hiddleston
Thomas William "Tom" Hiddleston (fæddur 9. febrúar 1981 í London) er enskur leikari. Hann gekk í Cambrigde háskóla þar sem hann lærði forn fræði, latínu og grísku. Hann fór síðan í Royal Academy of Dramatic Art (RADA) í London.
Tom lék Loka í Marvel-myndinni Thor (2011), Captain Nicholls í mynd Stevens Spielberg War Horse (2011) og Freddie Page í bresku dramamyndinni The Deep Blue Sea með Rachel Weisz. Einnig lék hann F. Scott Fitzgerald í mynd Woody Allen Midnight in Paris (2011). Hann endurtók leik sinn sem Loki í The Avengers (2012) og mun hann gera það aftur í framhaldsmyndinni Thor: The Dark World.
Meðvirkni
Meðvirka skortir marga sterka sjálfsmynd og leitast mjög eftir samþykki annarra og/eða byggja hegðun sína á viðbrögðum annarra. Í meðvirku sambandi fær sá meðvirki tilgang í ummönnun sinni gagnvart þeim sjúka og verður ómissandi í ummönnun sinni. Þannig snýst líf meðvirkra ekki um eigin þarfir heldur um þarfir þess sjúka. Á sama hátt er sá sjúki meðvirkur. Hegðun hans viðhelst vegna ummönnunar sem hann hlýtur af hendi hins meðvirka. Sambandið veitir þannig báðum aðilum það sem þá skortir; sá sjúki fær viðurkenningu á sér og sínum sjúkdómum. Ástandinu má líka við vegasalt þar sem ummönnun hins meðvirka er á öðrum arminum, sá sjúki situr á þvarásnum og þrýstingur frá fjölskyldu, vinum eða vinnufélögum þess sjúka um að breyta hegðun sinni er á hinum arminum. Sökum þessarar togstreitu litast sambönd meðvirka einstaklinga við annað fólk mjög af ástandinu sem er viðhaldið
Staður í Súgandafirði
Staður í Súgandafirði er fyrrum bújörð og prestsetur í Staðardal. Þar er Staðarkirkja en núverandi kirkja var byggð árið 1886. Talið er að kirkja hafi verið í Staðardal frá árinu 1100.
Kjarnorka
thumb|300px|Kjarnorkuver í [[Cattenom í Frakklandi.]] Kjarnorka er hugtak, sem haft er um þá orku sem leyst er úr læðingi atómkjarna, með kjarnasamruna eða kjarnaklofnun. Eina nýtanlega aðferðin í dag til að vinna orku úr atómkjarna er með kjarnaklofnun. Allir kjarnakljúfar hita vatn til að framleiða gufu, sem er síðan breytt í vélaorku til að framleiða rafmagn eða hreyfiorku. Árið 2005 kom 15% af öllu rafmagni í heiminum frá kjarnorku.
Tilbúið tungumál
Tilbúið tungumál, stundum nefnd gervimál, eru tungumál gert af einum eða að minnsta kosti fáum mönnum til ýmist sinnar ánægju og yndisauka, til þess að skrifa skilaboð á sem eru aðeins tileinkuð ákveðnum aðilum eða með það að markmiði að einfalda alþjóðleg samskipti. Dæmi um síðastnefnd tungumál eru esperanto, novial, ido, volapük, lojban og interlingua. Þau fyrstnefndu eru oft gerð til þess að liðka um frásagnarform eða skapa raunverulegari umgjörð fyrir ákveðna tilbúna heima. Almea Marks Rosenfelders og Miðgarður (e. Middle Earth) J.R.R. Tolkiens eru dæmi um slíka heima. Í þeim eru ótal tungumál með sögu, málfræði, ritmál, talendur og óregluleika. Sum tungumál, eins og málið sem kemur fyrir í Voynich-handritinu, eða Enochíska, tungumál John Dee, virðast þó til komin með það í huga að dylja merkingu skilaboða eða texta, þó án þess að nota dulmál.
Kjarnorka
Notkun
thumb|right|300px|Stök kjarnorku-eldsneytiseining flutningaskipsins NS Savannah. Árið 2005 útvegaði kjarnorka 6,3% af allri orkunotkun heimsins og 15% af rafmagninu. Bandaríkin, Frakkland og Japan standa fyrir 56,5% af þessu. Samkvæmt alþjóða kjarnorkumálastofnuninnni (IAEA) eru 439 kjarnaofnar í notkun í heiminum árið 2007, í 31 landi.
Bandaríkin framleiða mestu kjarnorkuna en 19% af heildarraforkunotkun þeirra er framleitt með kjarnorku en Frakkland framleiðir hæst hlutfall síns rafmagn úr kjarnorku — 78% árið 2006. Í Evrópusambandinu útvegar kjarnorka 30% af rafmagninu. Kjarnorkustefnan er ólík milli Evrópusambandslanda og sum, eins og Austurríki, Eistland og Írland, hafa engin virk kjarnorkuver.
Mörg hernaðarfarartæki og sum borgaraleg farartæki nota kjarnaklofnun til orkuvinnslu, til dæmis kafbátar og ísbrjótar.
Saga
Fyrsta kjarnaklofnunin á tilraunastofu var framkvæmd af Enrico Fermi árið 1934 þegar lið hans skaut á úran með nifteindum. Árið 1938 náðu þýsku efnafræðingarnir Otto Hahn og Fritz Strassmann, ásamt austurrísku eðlisfræðingunum Lise Meitner og bróðursyni Lise Meitner, Otto Robert Frisch, að stjórna tilraunum með úran sem hafði verið skotið á nifteindum. Þau komust að því að ofurlítil nifteindin klýfur kjarna þykkrar úran frumeindarinna í tvo nokkuð jafna hluta, sem var talin furðuleg niðurstaða.
Fjölmargir vísindamenn, meðal annars Leó Szilard sem var einn af þeim fyrstu, gerðu sér grein fyrir því að ef klofnun leysti úr læðingi viðbótarnifteindir, þá gæti það leitt til sjálffæðandi keðjuverkunar. Í Bandaríkjunum, þar sem Fermi og Szilard höfðu báðir sest að, gerðu þeir fyrsta kjarnaofninn Chicago Pile-1, sem náði markástandi 2. desember 1942. Þessi vinna varð partur af Manhattan-verkefninu, sem byggði stóra kjarnaofna við Hanford til þess að framleiða plútón til notkunar í fyrstu kjarnavopnunum, sem voru notuð á borgirnar Híroshima og Nagasaki.
Tækni
Þegar nifteind, hinni óhlöðnu kjarnaeind, er skotið á úrankjarna, klofnar hann í ýmis léttari efni. Eitt slíkt ferli leiðir til myndunar frumefnanna tellúrs og sirkons (auk tveggja nifteinda), annað til klofnings úrans í frumefnin barín og krypton (auk þriggja nifteinda).
Kjarnakljúfar nota óstöðug geislavirk frumefni, sem henta til kjarnasundrunar á borð við samsætuna úran235, sem hefur 92 róteindir og 143 nifteindir. Í þessu skyni er úran, sem er unnið úr grjóti auðgað þannig að um þrjú af hundraði þess innihaldi úran235-samsætuna áður en það er notað til að mynda töflur eða pillur úr úranoxíði. Sérstakar tangir, sem innihalda frumefnin kadmín og bór, eru notaðar til að stjórna kjarnaklofnuninni með því að draga í sig nifteindir og hægja á ferlinu. Þannig er keðjuverkuninni haldið gangandi um leið og komið er í veg fyrir að kjarnakljúfurinn ofhitni.
Í flestum kjarnakljúfum er varminn sem myndast við klofnunina leiddur með vökva á borð við vatn eða stundum sem fljótandi natrín til varmaskiptis þar sem gufa er mynduð. Vökvinn í varmaskiptinum rennur eftir lokuðu ferli og er gufan sem myndast notuð til að knýja rafala.
Gífurleg orka losnar úr læðingi við sundrun frumtengja efnisheimsins. Samkvæmt kenningu Einsteins um samband massa og orku er mismuninum á heildarmassanum fyrir og eftir klofninginn umbreytt í orku samkvæmt jöfnu hans E=mc2 frá árinu 1905.
Kjarnasamruni
Kjarnasamruni er þegar kjarnar tveggja atóma sameinast og við það losnar massi og orka, mun meira en í kjarnaklofnun. Orka sólarinnar kemur frá kjarnasamruna þar sem tvö vetnisatóm sameinast í helíum atóm.
Til að stuðla að kjarnasamruna á rannsóknarstofu þarf að herma eftir ferlum í sólinni og tengja saman í beinum árekstri tvö tvívetnisatóm sem renna saman í helín atóm. Slíkum árekstri er fremur erfitt að koma á og stjórna, einkum vegna þess að hitastigið í þessum manngerða sólarsamruna er mjög hátt og engin þekkt efni hafa þá nauðsynlegu eiginleika sem þarf til að halda slíkum ofurheitum hrærigraut í skefjum. Af þessum sökum er komið fyrir segulspeglum í kjarnaofninum við tilraunir með kjarnasamruna, en speglarnir mynda á milli sín öflugt segulsvið, sem hefur hemil á hrærigrautnum í nokkurs konar segulskál.
Umhverfisáhrif
Geislavirkur úrgangur er helsti akkilesarhæll kjarnaklofnunar. Meðal afurða slíkrar klofnunar er samsætan plútón239 sem hefur 24.000 ára helmingunartíma eða einn þann lengsta sem um getur. Skilvirkasta leiðin til að geyma geislavirkan úrgang er að koma honum fyrir í steinsalti eða kalsínsúlfati.
Sumir umhverfisverndarsinnar hafa haft horn í síðu kjarnorkunnar, enda hafa þeir ekki samþykkt þær aðferðir og þá tækni sem beitt er við geymslu geislavirks úrgangs. Á hitt ber að líta að vinnsla kjarnorku leiðir til mun minni losunar koltvísýringi en til dæmis bruni kola til orkuvinnslu og á þessi staðreynd þátt í að þessi orkugjafi er nú skoðaður í nýju ljósi. Geislavirkni er mjög hættuleg öllu lífi. Vandamálið sem fylgir hinum geysilega langa líftíma aukaafurðanna er mikil hindrun og ókostur. Jákvæða hliðin er hins vegar sú að hlutfallslega lítið magn af koldíoxíði verður til við orkuvinnsluna.
Tenglar
Ядрена енергия Łéétsoh bee atsiniltłʼish álʼį́į́h
Svarthanskafía
Svarthanskafía (fræðiheiti: Notamacropus irma) er tegund kengúra.
Albertsvatn
thumb|right|Albertsvatn á samsettri [[gervihnattarmynd]] Albertsvatn eða Albert Nyanza (eða Mobutu Sese Seko-vatn) er nyrst af Stóru vötnunum í Afríku og sjöunda stærsta vatn álfunnar. Það er staðsett nokkurn veginn á miðju meginlandinu, á landamærum Úganda og Lýðveldisins Kongó. Vatnið er 160 km langt, 30 km breitt og dýpst 51 metri. Yfirborð þess er 619 metra yfir sjávarmáli. Albertsvatn er hluti af vatnakerfi efri hluta Nílar. Meginaðrennsli vatnsins eru Viktoríuníl sem rennur þangað úr Viktoríuvatni, og Semlikiá sem rennur úr Játvarðsvatni inn í mýrarnar við suðurenda Albertsvatns. Úr Albertsvatni rennur Alberts-Níl sem heitir Fjalla-Níl eftir að hún rennur inn í Súdan.
Breski landkönnuðurinn Samuel White Baker varð fyrstur Evrópumanna til að finna vatnið og gaf hann því nafnið í heiðursskyni við Albert prins, eiginmann Viktoríu drottningar, en hann var þá nýlátinn. Síðar var vatnið opinberlega nefnt Mobutu Sese Seko-vatn í Saír og er ennþá nefnt því nafni í Austur-Kongó.
Hitinn er um 27-29°C og þar sem vatnið er fremur grunnt nær súrefni víða til botns. Vatnið er auðugt af dýralífi, bæði landdýrum og fiski.
Blóm
thumb|right|Blóm [[orkídea|orkídeu.]] Blóm eru æxlunarfæri dulfrævinga (blómstrandi jurta). Í blóminu verða til fræ við frjóvgun plöntunnar, þegar frjókorn sest á eggbú plöntunnar.
Blóm eru oft á tíðum mjög skrautleg. Þar sem dýr sjá um að bera frjókornin milli plantnanna hafa blómin þróað með sér aðferðir til að laða þau að, t.d. með því að seyta sætum vökva og gefa frá sér lykt, auk þess að skarta miklum litum. Blóm eru eftirsótt af mönnum til að fegra umhverfið, sem uppspretta litarefna og einnig sem fæða.
Brennibolti: Sönn saga af almúgamönnum
Brennibolti: Sönn saga af almúgamönnum (upphaflegur titill Dodgeball: A True Underdog Story) er grínmynd frá árinu 2004. Með aðalhlutverkin fara Vince Vaughn, Ben Stiller, Christine Taylor og Rip Torn.
Siligo
Siligo er bær á norð-vestur Sardiníu. Íbúatala er tæplega þúsund.
Tarfur
Tarfur getur átt við:
Gliese 581 d
Gliese 581 d er fjarreikistjarna á sporbaug um stjörnuna Gliese 581. Hún uppgötvaðist þann 27. apríl 2007 og er í um 20,5 ljósára fjarlægð frá jörðu. Hún er af stærðartegundinni súperjörð og er berghnöttur. Eins og með Gliese 581 c var haldið að þar gæti þrifist líf. Eftir frekari rannsóknir kom í ljós að plánetan væri of köld, mjög lík Mars. Árið á plánetunni er 66 dagar.
Benedikta Boccoli
Benedikta Boccoli (f. 11. nóvember 1966) er ítölsk leikkona sem leikið hefur jafnt í kvikmyndum sem og leikhúsi. . Hún býr í Róm og er systir leikkonunnar Brigittu Boccoli. Hann á líka tvo bræður: Barnaby og Filippo.
Leikstjórinn og leikarinn Giorgio Albertazzi hefur kallað hana Artistissima, ofurlistakonu fyrir framúrskarandi leik hennar. Hún hefur einnig fengið góða dóma fyrir leik sinn í blöðum eins og Corriere della Sera, la Repubblica, The Press, Time og La Gazzetta del Mezzogiorno.
Eftirmarkaður
thumb|Líflegur eftirmarkaður fyrir [[Verðbréf|verðbréf, er í Kauphöllinni í New York (enska: New York Stock Exchange eða NYSE), á Wall street.]] Eftirmarkaður er fjármálamarkaður þar sem verslað er með verðbréf sem þegar hafa verið gefin út og seld til upphaflegra kaupenda. Eftirmarkaður er aðgreindur frá frummarkaði (sem einnig er kallaður „frumsölumarkaður“) þar sem fyrsta útboð verðbréfa á sér stað (enska: inital public offering eða IPO). Á eftirmarkaði ganga ýmsar tegundir verðbréfa, sem þegar hafa verið gefin út, kaupum og sölu á milli fjárfesta, svo sem skuldabréf, hlutabréf og afleiður. Þá eru fjárfestar að kaupa verðbréf hver af öðrum, í stað þess að kaupa þau beint af útgefendum þeirra, eins og gert er á frummarkaði. Viðskipti á eftirmörkuðum fara gjarnan fram í kauphöllum.
David Devaney
David Allen Devaney (fæddur 30. maí 1955 í Reykjavík) er íslensk-bandarískur fyrrum körfuknattleiksmaður.
Eftirmarkaður
Þar sem frjáls markaður er við lýði, er eftirmarkaður mikilvægur fyrir hagkvæma ráðstöfun fjármagns í hagkerfinu.
David Devaney
Ferill
David lék í efstu deild karla með Njarðvík tímabilið 1972–1973 og var meðal bestu manna deildarinnar. Í mars 1973 skoraði hann 49 stig á móti Þór Akureyri. Hann varð þriðji hæstur í heildarstigum í deildinni með 280 stig, á eftir Þóri Magnússyni (306 stig) og Bjarna Gunnari Sveinssyni (285 stig). David var þó með hæsta meðalskorið í deildinni, 31,1 stig, en sökum meiðsla spilaði hann í einungis 9 af 14 leikjum Njarðvíkur. Hann leiddi deildina í vítanýtinguna, en hann setti niður 81,8% af vítaskotum sínum.
8. september 1973 lék hann með Njarðvík í 72–86 tapi þeirra á móti KR í Bikarkeppni KKÍ en eftir það hélt hann til Bandaríkjana í nám samhliða því að spila með háskólaliði í Flórída. Hann lék á ný með Njarðvík í janúar 1974 er hann var staddur á landinu í leyfi. Þann 5. janúar tryggði hann Njarðvík 2 stiga sigur á Íþróttafélagi Stúdenta með tveimur vítum þegar 12 sekúndur voru eftir. Alls skoraði hann 30 stig í leiknum.
Eftirmarkaður
Saga eftirmarkaða
Fyrsti skipulagði eftirmarkaðurinn fyrir hlutabréf myndaðist hins vegar ekki fyrr en á síðari hluta 19. aldar, þegar síðari iðnbyltingin átti sér stað, og stór hlutafélög og fjölþjóðafyrirtæki urðu veigamikil í hagkerfunum á Vesturlöndum.
Skipulagður eftirmarkaður fyrir afleiður varð síðan ekki til fyrr en á síðari hluta 20. aldar, þegar tölvur og samskiptatækni fóru að umbylta fjármálum á heimsvísu. Tölvutækni var nauðsynleg til þess að sjá um þá flóknu útreikninga sem fylgja afleiðuviðskiptum, og á fullnægjandi hraða, sérstaklega þegar umfangsmikil viðskipti með afleiður fara fram á eftirmörkuðum.
Eftirmarkaður á Íslandi
Ísland var lengi vel langt á eftir öðrum löndum hvað fjármálaviðskipti varðar. Það var ekki fyrr en með stofnun Kauphallar Íslands árið 1985, og síðan með EES-samningnum árið 1994, sem skipulagður eftirmarkaður fyrir verðbréf varð til á Íslandi. Í fyrstu fóru flest öll verðbréfaviðskipti fram á svokölluðum „búðarborðsmarkaði“ (enska: over-the-counter market, eða OTC), og það átti einnig við um viðskipti á frummarkaði. Við slíkar aðstæður þurfa einkaaðilar, sem standa í verðbréfaviðskiptum, að koma sér í beint samband sín á milli að eigin frumkvæði, í staðinn fyrir að viðskiptin fari fram á skipulögðum markaði, eins og í kauphöll. Líflegur eftirmarkaður varð því ekki til á Íslandi fyrr en á 10. áratugnum, en hann hafði orðið til áratugum áður, eða jafnvel öldum fyrr, í flestum öðrum iðnríkjum.
1680
Árið 1680 (MDCLXXX í rómverskum tölum) var 80. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Gunnars kvæði á Hlíðarenda
Gunnars kvæði á Hlíðarenda er sagnadans eða danskvæði sem telst séríslenskur. Þetta er eini íslenski sagnadansinn, svo vitað sé, sem fjallar um atburði úr Íslendingasögunum. Fræðimenn hafa gert tilraun til þess að aldursgreina kvæðið út frá málfari og orðalagi og var kvæðið að öllum líkindum ort í lok 16. aldar eða í byrjun 17. aldar. Kvæðið er varðveitt í Kvæðabók Gísla Ívarssonar frá 1819 (JS 405 4to.).
1680
Atburðir
thumb|right|Teikning af ferli halastjörnunnar 1680 úr Principia Mathematica eftir Isaac Newton.
Sigurður Pétursson (1759-1827)
Sigurður Pétursson (26. apríl 1759 – 6. apríl 1827) var sýslumaður í Gullbringu- og Kjósarsýslu, bæjarfógeti í Reykjavík, skáld og leikskáld. Hans er einna helst minnst fyrir leikritin Narfa eða Hinn narraktuga biðil (frumflutt 28. janúar 1789) og Hrólf eða Slaður og trúgirni (frumflutt 5. desember 1796), sem hann samdi bæði fyrir Herranótt skólapilta í Hólavallarskóla. Bæði leikritin eru undir áhrifum frá leikritum Holbergs sem Sigurður hafði kynnst á námsárum sínum í Kaupmannahöfn. Stundum er talað um að Sigurður sé höfundur fyrstu íslensku leikritanna, en fyrsta leikritið sem leikið var hér á landi hefur líklega verið Bjarglaunin eða Brandur eftir Geir Vídalín biskup. Leikrit Sigurðar voru þó fyrstu leikritin sem náðu vinsældum og voru oft sett upp á 18. og 19. öld þannig að venja er að kalla Sigurð „föður íslenskrar leikritunar“.
Árið 1803 sagði hann sig frá sýslumanns- og bæjarfógetaembættinu vegna heilsubrests.
Ólympsfjall (aðgreining)
Ólympusfjall eða Ólympsfjall er heiti sem m.a. er notað yfir eftirfarandi fjöll:
Listi yfir mangaka
Listi af mangaka:
23. öldin
23. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 2201 til enda ársins 2300.
Roberto Ferruzzi
thumb|right|Eftirmynd af málverkinu Madonnina (frummyndin er týnd) Roberto Ferruzzi (f. 16. desember 1853 í Šibenik, d. 16. febrúar 1934 í Feneyjum) var ítalskur sjálfmenntaður listmálari.
Hann er þekktastur fyrir málverkið Madonnina (litla madonnan) sem vann verðlaun á öðrum Feneyjatvíæringnum árið 1897.
Klapparþang
Klapparþang (fræðiheiti: Fucus spiralis) er brúnþörunga af þangætt (Fucaceae). Það er algengt í þang- og hnullungafjörum við strendur Evrópu og Norður-Ameríku.
Kyngervi
Kyngervi er hið félagslega mótaða kyn en ekki hið líffræðilega kyn.
Þessi mótun tekur til dæmis til þeirra væntinga sem samfélagið gerir til karla og kvenna, þeirra verksviða sem hvort kyn er talið geta eða eiga að tileinka sér og þess hvaða áhugamál og klæðaburður er talinn við hæfi.
Þau skilaboð sem karlar og konur fá geta verið mótsagnakennd og tekið breytingum, bæði á mismunandi tímum og milli menningarsvæða. Þau eru einnig ólík eftir aldri, stétt, stöðu, kynhneigð, kynvitund, kyneinkennum, holdafari, fötlun og annarri stöðu viðkomandi. Það er þessi mótun sem átt er við þegar rætt er um kyngervi.
1780
thumb|right|[[Jörundur hundadagakonungur.]] Árið 1780 (MDCCLXXX í rómverskum tölum)
Kyngervi
Í almennu talmáli vísar þó kyn oftast bæði til kyns og kyngervis.
1780
Á Íslandi
Fædd