cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Betty Friedan
The Feminine Mystique
Bókin varð metsölubók, sem margir sagnfræðingar telja að hafi verið hvati að „annarri bylgju“ kvennahreyfingarinnar í Bandaríkjunum og mótaði verulega atburði þjóðarinnar og heimsins. Friedan stjórnmálavæddi þannig sálarástand húsmæðra, en á sama tíma gerðu róttækari femínistar kröfu um að endurskipuleggja samskipti kynjanna, hversu náin sem þau væru, á kerfisbundinn hátt.
Friedan ætlaði upphaflega að skrifa framhald af The Feminine Mystique, sem átti að heita "Kona: Fjórða víddin", en skrifaði í staðinn aðeins grein undir þeim titli, sem birtist í Ladies 'Home Journal í júní 1964.
Önnur verk
thumb|Betty Friedan árið 1981 eftir ljósmyndarann Lynn Gilbert Friedan gaf út sex bækur. Aðrar bækur hennar eru Annað stigið (The Second Stage), Það breytti lífi mínu: Skrif um kvennahreyfinguna (It changed my life: Writings on the women's movement), Handan kyns (Beyond gender) og Öldrunarbrunnurinn (The Fountain of Age). Ævisaga hennar, Life so far (Líf mitt hingað til), kom út árið 2000.
Hún skrifaði einnig fyrir tímarit og dagblöð:
Kvenréttindabarátta og stjórnmálaþátttaka
Friedan taldi að femínistahreyfingin ætti að einbeita sér að efnahagslegu réttlæti og jafnrétti kvenna á vinnumarkaði, þar á meðal að tryggja konum aðgang að leikskólum, og að tryggja konum jafnrétti á við karla inni á heimilunum. Hún og ýmsir róttækari leiðtogar kvenréttindahreyfingarinnar, á borð við Gloriu Steinum, voru oft á öndverðum meiði þar sem Friedan var um margt íhaldssamari í afstöðu sinni til ýmissa siðferðilegra og samfélagslegra álitamála. Á níunda og tíunda áratugnum reyndi hún að draga úr áherslu kvenréttindahreyfingarinnar á rétt kvenna til þungunarrofs, þar sem sá réttur væri þegar tryggður með dómi hæstaréttar Roe v Wade (1973). Hún taldi einnig að femínistar ættu að leggja minni áherslu á baráttu gegn klámi og kynferðislegu ofbeldi, sem hún taldi að væru ekki mál sem brynnu á meginþorra kvenna.
Landssamtök kvenna (National Organization of Women, NOW)
Landssamtök kvenna beittu sér fyrir því að stjórnvöld framfylgdu 7. ákvæði Mannréttindalöggjafar ársins 1964 og jafnlaunalaga frá 1963, fyrstu tveimur helstu kerfislegusigrum hreyfingarinnar. Samtökin neyddu Equal Employment Opportunity Commission (EEOC) sem hefur eftirlit með framfylgd laganna til að hefja tafarlausar aðgerðir gegn kynjamismunun.
Landssamtök kvenna hjálpuðu konum einnig að tryggja jafnan aðgang að almannarými þar sem konum hafði verið meinaður aðgangur. Sem dæmi má nefna að Oak herbergið á Plaza hótelinu í New York bauð aðeins körlum upp á hádegismat, alla virka daga fram til ársins 1969, þegar Friedan og aðrir meðlimir samtakanna efndu til mótmæla.
Afstaða til þungunarrofs
Friedan barðist fyrir rétti kvenna til að taka ákvarðanir um eigin líkama og afglæpavæðingu þungunarrofs. Ákvörðunin um þungunarrof ætti að liggja hjá konunni einni, hvorki læknis né öðrum utanaðkomandi aðilum. Hún tók þátt í stofnun samtakanna NARAL (e. National Association for the Repeal of Abortion Laws, nú NARAL Pro-Choice America). Friedan fékk líflátshótanir vegna baráttu sinnar fyrir rétti kvenna til þungunarrofs, og var viðburðum þar sem hún átti að tala aflýst vegna slíkra hótana. Drög Friedan að fyrstu stefnuskrá NOW kvað á um að samtökin skyldu berjast fyrir rétti kvenna til þungunarrofs, en ákvæðið var ekki tekið upp í stefnuskrá samtakanna fyrr en 1967, ári eftir stofnun samtakanna.
Píkareska skáldsagan
Píkareska skáldsagan (spænsku: la novela picaresca) er tegund evrópskrar bókmenntagreinar sem í upphafi var skáldsaga um léttlynda og bragðvísa persónu sem lendir í hinum ýmsu ævintýrum. Á íslensku hefur þessi bókmenntagrein verið nefnd hrekkja- og prakkarasaga eða grallarasaga, prakkarasaga eða skelmissaga. Ekkert eitt heiti hefur enn fest sig í sessi.
Stutt yfirlit
Píkaresk skáldsaga hefur með tíð og tíma fengið víðari merkingu og er haft um skáldsögur sem eru litaðar af uppátækjasemi og skrautlegum lýsingum. Jafn ólíkar bækur og Birtingur eftir Voltaire og Skræpótti fuglinn eftir Jerzy Kosiński hafa stundum verið settar í þennan flokk. Bækur sem flokkast undir prakkarasöguna eru oft sögur um andhetjur, menn sem eru á einhvern hátt óæðri (litið til stéttar, virðingar o.s.frv.) en þeir sem eru í kringum þá. En vegna skelmiseiginda í upplagi þá láta persónur prakkarasagna fátt á sig bíta og gefast ekki upp hvað sem yfir dynur. Þetta er þó ekki einhlýtt, því stundum er sagan aðeins fjörleg saga um persónu sem lendir í furðulegum ævintýrum. Föst skilgreining er illfinnanleg.
Orðsifjafræði
Uppruni orðsins pícaro "pörupiltur; skálkur", sem haft er að viðurnefni og um persónur þær, sem kom fram í þessum prakkarasögum, er á einum stað sögð skyld spænsku sögninni picar, en hún jafngildir þeirri íslensku að pikka: það er að segja maður sem pikkar eða kroppar - hnuplar; gæti sú skýring vel átt við el pícaro í þeirri sögu sem fyrst telst til þessa bókmenntagreinar.
Fyrsta prakkarasagan
Sú bók sem er talin setja rásina fyrir prakkarasöguna er Lazarus frá Tormes (Lazarillo de Tormes) eftir ókunnan rithöfund og sem út kom í Burgos 1554. Vissulega má benda á að Satýrikon eftir Petróníus eða Gullasninn eftir Apuleius geti talist til þessarar bókmenntagreinar, og sjálfsagt má fara enn lengra aftur, en það er með Lazarus frá Tormes sem hún verður til sem grein, fær vængi og tekur flug. Nokkrum mánuðum eftir að Lazarus kom út í Borges birtist hún aftur, aukin nokkrum innskotsþáttum, í Alcala de Henares. Og eftir það í allavega útgáfum.
Podocarpus nivalis
Podocarpus nivalis er sígrænt tré frá Nýja-Sjálandi.
Þetta er ein harðgerðasta tegundin af gagnviðarætt, hefur þolað mínus 25°C í Bretlandseyjum. Hún þarf mikla úrkomu til að þrífast.
Roberto Di Matteo
thumb|Di Matteo. Roberto Di Matteo (fæddur 29. maí 1970 í Sviss) er ítalskur fyrrum knattspyrnumaður og knattspyrnuþjálfari. Di Matteo spilaði sem miðherji fyrir svissnesku liðin Schaffhausen, Zürich og Aarau áður en hann gekk til liðs við Lazio á Ítalíu og Chelsea FC á Englandi. Hann spilaði 34 leiki með landsliði Ítalíu og skoraði 2 mörk.
Di Matteo hóf þjálfaraferil sinn með Milton Keynes Dons og West Bromwich Albion á Englandi. Hann var aðstoðarþjálfari Chelsea árið 2011-2012 og svo bráðabirgðaþjálfari hluta árs 2012. Á þessum tíma vann Chelsea FA-bikarinn á Englandi og Meistaradeild Evrópu.
Benjamin Harrison
thumb|Benjamin Harrison Benjamin Harrison (20. ágúst 1833 – 13. mars 1901) var 23. forseti bandaríkjanna og þjónaði því embætti frá 1889 til 1893. Hann er til dagsins í dag sá eini forseti sem komið hefur frá Indiana.
Ágústa Eva Erlendsdóttir
Ágústa Eva Erlendsdóttir (fædd 28. júlí 1982) er íslensk söng- og leikkona. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Silvía Nótt og sem söngkona hljómsveitarinnar Ske.
Ágústa er næstyngst fimm systkina. Hún ólst upp í Hveragerði en flutti á unglingsárunum til Hafnarfjarðar og gekk í Víðistaðaskóla. Hún hóf nám við Menntaskólann í Kópavogi en lauk ekki námi. Hún var virk í leiklist og söng, enda eru það hennar helstu áhugamál. Hún hefur líka fengist við það að teikna.
Ágústa var söngkona í rapphljómsveitinni Kritikal Mazz sem gaf út samnefnda plötu árið 2002. Platan fékk tilnefningu sem besta íslenska hiphop platan á Tónlistarverðlaunum Radio X og Undirtóna. Trausti Júlíusson gagnrýnandi í Fókus sagði plötuna vera eina bestu hiphop plötuna sem komið hefði út á Íslandi.
Ágústa tók þátt í leiksýningum hjá Leikfélagi Kópavogs, til dæmis Memento Mori. Árið 2004 lék hún í Hárinu. Leikstjóri verksins var Rúnar Freyr Gíslason og tónlistarstjóri Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson. Í hlutverki Bergers var Björn Thors.
Árið 2005 hlaut Ágústa og/eða Silvía Nótt, tvær Eddur á Edduverðlaununum. Silvía var valin sjónvarpsmaður ársins og þátturinn hennar Sjáumst með Silvíu Nótt var valinn skemmtiþáttur ársins. Ári seinna, það er að segja 2006, lék hún í bíómyndinni Mýrinni sem gerð var eftir samnefndri bók eftir Arnald Indriðason. Hún lék dóttur Erlends, Evu Lind sem er fíkniefnaneytandi.
Árið 2008 tók hún þátt í undirbúningi að þróun skemmtiþáttarins Svalbarða, sem er þáttur í stjórn Þorsteins Guðmundssonar. Í þættinum er hún söngkona hljómsveitarinnar sem leikur tónlist milli atriða. Skrifar innslög sem og að leika í þeim sjálf með Þorsteini.
Árið 2009 lék hún Bjarnfreði í kvikmyndinni Bjarnfreðarson í leikstjórn Ragnars Bragasonar. Hún leikur einnig Margreti í kvikmynd Ólafs De fleur í framleiðslu Popoli, Laxdæla Lárusar.
Ágústa er í hljómsveitinni Sycamore Tree
Ferill í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum
{| class="wikitable" !Ár !! Kvikmynd/Þáttur !! Hlutverk !! Athugasemdir og verðlaun
Ókapi
Ókapi var ekki greindur sem sérstök dýrategund fyrr en 1900–1901. Áður hafði hann stöku sinnum sést en aðallega aftan frá. Hann er styggur og hafði því þotið burt frá mönnum inn í þéttan skóginn. Örfáar gamlar húðir styrktu menn þeirri trú að ókapinn væri sebradýr sem hefðist við í skógi.
Útlit
Feldur ókapa er snöggur og gljáandi. Dekkri hlutinn eru dökkrauðr, fjólublár, rauðbrúnn, brúnn eða svartur, allt eftir því hvernig ljósið fellur á hann.
Kýrin er hærri en tarfurinn og 25–50 kg þyngri. Kynin eru lík í útliti, með langan haus og háls, dökka snoppu og bol (sem hallar niður á við frá hálsi), stór eyru sem sitja aftarlega og rendur sem minna á sebradýr aftan á lend og lærum. Ókapinn er líka með hvíta eða gula flekki í andlitinu.
Hegðun
Ókapinn fer um þéttan regnskóginn á daginn og étur lauf, mjúka sprota, brum, aldin og aðra plöntuhluta. Hann treystir fyrst og fremst á heyrnina í þéttum skóginum og blæs snöggt þegar hann rekst á aðra ókapa. Keppinautar fara í "hálsaslag" eins og gíraffar, að viðstaddri eðlunarfúsri kú, og gefa frá sér lágar stunur meðan á biðlun stendur. Kýrin gefur til kynna áhuga sinn með sams konar hljóðum og lyktarmerkjum á óðalinu.
Ókapi vefur langri, svartri griptungu um lauf, brumhnappa og litlar greinar til að draga ætið upp í munninn. Hann snyrtir sig líka með tungunni og móðirin karar kálfinn með henni.
Kýrin ber einum kálfi í ágúst-október, eftir 425–491 dags meðgöngu. Hún ver kálfinn fyrir rándýrum en tengsl móður og afkvæmis eru ekki jafnsterk og hjá mörgum öðrum klaufdýrum. Á törfum eru hnúðar á höfðinu sem líkjast stuttum hornum.
Spætur
250px|thumb|[[Svartspæta (Drycopus martius)]]
Spætur (fræðiheiti: Picidae) er ætt spörfugla.
Crocus danfordiae
Crocus danfordiae er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af George Maw.
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Evrópski draumurinn
Evrópski draumurinn er framhaldsþáttur af Ameríska draumnum sem var sendur út 2010. Evrópski draumurinn var sendur út 2012.
Nokkrar breytingar urðu síðan úr síðasta draumi, þar sem Gillz (Egill Einarsson) og Villi (Vilhelm Anton Jónsson) hætta. Pétur Jóhann kemur í lið Sveppa og Steindi JR. kemur í lið Audda. Liðin heita Gamli Gamli (Sveppi og Pétur) og Steinunn (Auddi og Steindi).
Framhaldsþátturinn Asíski draumurinn var sendur út 2017, fimm árum eftir að síðasti draumur kom út.
Pilla
Pilla er hindrun sem eitt lið getur sett á hitt liðið og liðið verður að safna stigum í þrjá tíma. Pillurnar eru:
Úrslit
Í úrslitinum þurfa bæði lið að gera þrautir um Amsterdam, Holland. En það má ekki hlaupa. Liðið sem klárar fyrr þessar þrautir fær 15 stig og vinnur keppnina. Sigurvegari var Gamli Gamli (Sveppi og Pétur). En aðeins munaði 3 stigum á móti Steinunn.
Motohiro Yamaguchi
Motohiro Yamaguchi (fæddur 29. janúar 1969) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 58 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Goddastaðir
Goddastaðir eru sveitabær í Laxárdal í Dalasýslu sem kemur við sögu í Laxdælu. Þórður goddi bjó á Goddastöðum. Hann fóstraði Ólaf páa Höskuldsson frá sjö ára aldri og bjó Ólafur þar uns hann flutti í Hjarðarholt. Bærinn er enn í byggð og er þar rekið sauðfjárbú. Jóhannes úr Kötlum fæddist einnig á Goddastöðum. Katlarnir sem hann kenndi sig við eru þarna fyrir vestan.
Til er orðtækið „Nú er stand á Goddastöðum!“, haft um það þegar mikið gengur á eða mörg óhöpp ríða yfir samtímis, og er það sagt þannig til komið að húsfreyjan á bænum hafi eitt sinn heilsað gesti með orðunum: „Það er stand á Goddastöðum núna; drepinn eldurinn, kolyst í pottinum, og Loftur dauður inni í rúmi!"
1322
thumb|right|[[Orrustan við Mühldorf. Mynd frá um 1334.]] thumb|right|Brúðkaup [[Karl 4. Frakkakonungur|Karls 4. Frakkakonungs og Maríu af Lúxemborg.]] Árið 1322 (MCCCXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Bauchi-fylki
thumb|right|Bauchi-fylki í Nígeríu. Bauchi-fylki er fylki í norðausturhluta Nígeríu. Höfuðborg fylkisins er Bauchi. Fylkið eru tæpir 50.000 km² og liggur á milli 9° og 12° suðlægrar breiddar. Íbúar eru um 6,5 milljónir (Áætlun 2016). Fylkið varð til árið 1976 þegar Norðausturfylkinu var skipt. Upphaflega náði Bauchi-fylki líka yfir land sem nú er í Gombe-fylki sem varð sjálfstætt árið 1996. Eitt af 36 fylkjum Nígeríu, fimmta í stærðarröðinni og sjöunda í mannfjölda. Gróðurfarið einkennist af savannagróðurbeltinnu en aukast eyðimerkureinkennin eftir því sem norðar dregur og er þá komið inn á Sahelsvæðið. Innan fylkisins er Yankari þjóðgarðurinn.
Keðjuregla
Keðjuregla er heiti á aðferð við deildun samsettra falla.
Útskýring
Keðjureglan segir að
sem má stytta sem
Einnig er hægt að nota Leibniz-táknunina:
Innsetningaraðferðin er hliðstæða keðjureglunnar við heildun.
Keðjureglan fyrir föll af mörgum breytum
Keðjureglan virkar líka fyrir föll af mörgum breytum, ef við gefum okkur fallið z = f(x,y) þar sem x = g(t) og y=h(t). Ef föllin g(t) og h(t) eru diffranleg með tilliti til t þá er:
Gerum jafn framt ráð fyrir að breytistærðirnar u og v séu háðar föllum af tveimur breytistærðum, þ.e.a.s. u = h(x, y) og v = g(x, y) og hvort tveggja sé diffranlegt. Þá segir keðjureglan okkur:
Nürnberg
Nürnberg (eða Núrnberg) er næststærsta borg Bæjaralands í Þýskalandi á eftir München. Hún er við austurjaðar hins gamla Frankalands (Franken) og er enn menningarlegur og efnahagslegur höfuðstaður þess héraðs. Íbúar eru rúmlega hálf milljón, en á stórborgarsvæðinu búa rúmlega milljón manns. Nürnberg er helst þekkt fyrir Nürnberg-réttarhöldin yfir leiðtogum þriðja ríkisins að síðari heimstyrjöldinni lokinni.
Lega
Nürnberg liggur við ána Pegnitz nokkuð miðsvæðis í Bæjaralandi. Þar liggja vegir bókstaflega í allar áttir. Main-Dóná skipaskurðurinn liggur einnig í gegnum borgina. Næstu borgir eru München í suðri (170 km), Würzburg í norðvestri (100 km) og Frankfurt am Main í norðaustri (225 km).
thumb|left|Stóra skjaldarmerkið
Skjaldarmerki
Nürnberg á sér tvö skjaldarmerki. Stóra merkið er örn með mannshöfuð á bláum skildi. Það er þegar til árið 1220 og merkir ríkið sjálft, þar sem Nürnberg var fríborg í ríkinu. Örninn er ríkið, mannshöfuðið keisarinn. Litla merkið er til hálfs svartur örn á gulum fleti og svo rauðhvítar rendur. Örninn er ríkið, rendurnar eru frá 1260.
thumb|Kastalavirkið er elsta mannvirki borgarinnar
Orðsifjar
Borgin hét áður Nurenberch og Norenberc. Merkingin er umdeild, en flestir eru á því að heitið sé dregið af knur eða nörr (breytist í nürn), sem merkir bjarg eða klettur. Nürnberg héti því klettaborg (rétt eins og Nürburg í Eifel þar sem Formúla 1 kappakstrar fara fram).
Söguágrip
thumb|Nürnberg 1493 Saga Nürnberg hófst sem kastalavirki með þessu heiti og kemur fyrst við skjöl 1050. Fyrir neðan það myndaðist kirkja og bær. Keisarinn Friðrik I. Barbarossa gerði bæinn að ríkisborg árið 1219, enda lá hann við fjölmarga samgönguvegi og því mjög mikilvægur. Keisararnir Lúðvík hinn bæríski og Karl IV sátu gjarnan í borginni. Árið 1423 lét Sigismundur keisari borgina geyma krúnudjásnin og voru þau geymd þar allt til 1796, er þau voru flutt til Vínarborgar til verndar gegn Napoleon. Allt til þess tíma var Nürnberg hluti af Frankalandi. Borgin var ekki hertekin í 30 ára stríðinu vegna öflugra borgarmúra. En við borgarmörkin stóðu keisaraherinn og Svíar andspænis hvor öðrum í nærri þrjú ár. Frakkar hertóku borgina hins vegar 1796, en yfirgáfu hana aftur skömmu seinna. 1806 var konungsríkið Bæjaraland stofnað og var Nürnberg innlimað í því ríki. Eftir Napoleonstímann varð Nürnberg að mikilli iðnaðarborg. 1835 var fyrsta járnbrautarlest Þýskalands sett upp í borginni og keyrði hún milli Nürnberg og Fürth. Borgin varð fyrir gríðarlegum loftárásum í heimstyrjöldinni síðari. Nær öll miðborgin eyðilagðist og var Nürnberg næstverst úti í stríðinu (á eftir Dresden). 17. apríl 1945 hertóku Bandaríkjamenn borgina eftir mikla götubardaga. Eftir stríð var réttað yfir æðstu foringja nasista og aðra stríðglæpamenn í borginni. Það voru Nürnberg-réttarhöldin og stóðu þau allt til 1949.
Íþróttir
thumb|Jólamarkaðurinn í Nürnberg er einn sá þekktasti í heimi Aðalknattspyrnulið borgarinnar er 1. FC Nürnberg, sem var eitt allra besta félagslið í Þýskalandi á þriðja og fjórða áratugnum. Á því tímabili var nánast helmingur liðsins einnig í landsliði Þýskalands. Félagið hefur níu sinnum orðið þýskur meistari (síðast 1968) og fjórum sinnum bikarmeistari (síðast 2007)
Kvennahandboltaliðið í Nürnberg er margfaldur þýskur meistari (síðast 2008) og bikarmeistari.
Af öðrum íþróttum má nefna íshokkí, körfubolta og hjólreiðar.
Vinabæir
Nürnberg viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Frægustu börn borgarinnar
thumb|Lárentíusarkirkjan
Edda Andrésdóttir
Foreldrar hennar voru Svava Jónsdóttir húsmóðir og Andrés Magnússon verkstjóri í Hvalstöðinni. Eiginmaður Eddu er Stefán Ólafsson prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands. Edda og Stefán eiga saman tvo syni auk þess sem Edda á einn son úr fyrra sambandi.
Edda ólst upp á Kleppsvegi í Reykjavík en dvaldi öll sumur hjá ömmu sinni á Kirkjubæ í Vestmannaeyjum. Hún hóf störf sem blaðamaður á dagblaðinu Vísi árið 1971 og starfaði þar til ársins 1978. Meðfram blaðamennskunni sá hún um þáttagerð fyrir útvarp og sjónvarp. Hún var um tíma ritstjóri tímaritsins Húsa og híbýla, frétta- og dagskrárgerðarmaður hjá Ríkissjónvarpinu og blaðamaður á Helgarpóstinum. Frá 1990 hefur Edda starfað hjá Stöð 2 við dagskrárgerð og fréttamennsku.
Blámeisa
Blámeisa (fræðiheiti Cyanistes caeruleus) er fugl af meisuætt sem finnst víða í Evrópu.
.su
.su var þjóðarlén Sovjétríkjanna fyrir hrun þeirra.
Ástríkur og víðfræg afrek hans
Ástríkur og víðfræg afrek hans (franska: Astérix eða Astérix le Gaulois) er teiknimyndabókaflokkur sem var skapaður af rithöfundinum René Goscinny og teiknaranum Albert Uderzo fyrir teiknimyndasögublaðið Pilote. Ástríkur og félagar hans búa í Gaulverjabæ, sem er eini hluti Gallíu (Frakklands) sem Rómarher með Júlíus Sesar í fararbroddi hefur ekki náð að yfirtaka. Þetta er sökum mikils baráttuanda íbúanna og kraftaseyðis sem Sjóðríkur seiðkarl bruggar. Fyrsta ævintýrið um Ástrík birtist í Pilote 29. október 1959. Var Goscinny höfundur sagnanna allt þar til hann lést árið 1977, en eftir það samdi Uderzo sjálfur sögurnar og teiknaði þær. Uderzo settist í helgan stein árið 2008 og seldi þá útgáfuréttinn. Í kjölfarið tóku þeir Jean-Yves Ferri (höfundur) og Didier Conrad (teikningar) við bókaflokknum. Hafa nú komið út alls 39 bækur í bókaflokknum. Ævintýri Ástríks gallvaska eru meðal allra vinsælustu evrópsku teiknimyndasagnanna. Bækurnar hafa selst í yfir hundruðum milljóna eintaka og verið þýddar á meira en 100 tungumál og mállýskur.
Sögurnar
Sögusvið Ástríksbókanna er Gallía og ýmsir hlutar Rómverska heimsveldisins um árið 50 f. Krist og má reikna með að persóna Ástríks sá um þrítugt. Hann er smávaxinn og ætíð eins til fara: Í rauðum buxum, svörtum ermalausum bol, með vængjaðan hjálm á höfði og veglegt yfirvaraskegg. Ástríkur er ásamt Sjóðríki seiðkarli rödd skynseminnar í gaulverska bænum sínum, sem tekst að halda sjálfstæði sínu gegn Júlíusi Sesari og Rómarveldi. Með hjálp töfraseyðis sem gefur ofurkrafta tekst Ástríki og öðrum bæjarbúum að hrinda sérhverri árás ofureflisins. Í mörgum bókanna neyðist Ástríkur til að leggja í ferðalög til fjarlægra landa ásamt Steinríki vini sínum, en sögunum lýkur einatt á að þeir snúa aftur að verkefni loknu og er fagnað með veislu. Ástríkur er piparsveinn og er oft vikið að þeirri staðreynd í sögunum, ekki hvað síst í seinni bókunum sem Albert Uderzo samdi einn eftir dauða félaga síns. Í þeim bókum ber mun meira á rómantík og gamansamri umfjöllun um samskipti kynjanna en í fyrri sögum.
Bækur
Ástríksbækurnar eru 39 bækur sem fjalla um Ástrík galvaska og félaga hans í Gaulverjabæ. Fjöldi þeirra voru gefnar út á íslensku á árunum 1974-1983. Þriðjungur bókanna hefur ekki komið út á íslensku. Froskur útgáfa hóf árið 2014 að gefa út Ástríksbækurnar að nýju. Bækur 1-24, 32 og 34 eru eftir Goscinny, bækur 25-31 og 33 eru eftir Uderzo einan og bækur 35-39 eru eftir Yves-Ferri og Conrad.
Teiknimyndir
Gerðar hafa verið 8 Teiknimyndir í fullri lengd hafa þær allar komið út á Íslandi með Íslensku tali.
• Ástríkur á Goðabakka (DVD 2016) Astérix le Domaine des dieux (2015)
• Ástríkur og leyndardómur töfradrykksins (DVD 2019) Astérix le Secret de la Potion Magique (2018)
Borðspil
Fjölmörg borðspil um Ástrík og félaga hafa verið gefin út í gegnum tíðina, ekkert þeirra á íslensku.
Árið 2006 voru gefin út fjölmörg klassísk borðspil með Ástríks þema, þar á meðal Monopoly, Cluedo, Draughts, Lúdó, Game of the Goose, Trivial Pursuit, Backgammon, Pay Day, Snakes and ladders, Quarto, og fleiri.
Tölvuleikir
Gerðir hafa verið fjöldamargir tölvuleikir um Ástrík og félaga. Enginn þeirra er til á íslensku.
Tilvísanir
Αστερίξ
Spegilstorkur
Spegilstorkur (fræðiheiti: Ciconia abdimii), einnig kallaður hinn grænfætti storkur, er tegund storka.
Ástríkur og víðfræg afrek hans
Tilvísanir
Asterix
Charlotte Amalie af Hessen-Kassel
thumb|250px|Charlotte Amalie drottning á efri árum. Charlotte Amalie af Hessen-Kassel (27. apríl 1650 - 27. mars 1714) dóttir Vilhjálms VI af Hessen-Kassel. Kvænist Kristjáni V þann 25. júní 1667 í Nykøbing-kastala á Falstri. Við fráfall Kristjáns 1699 varð Charlottenborg (sem er nefnd eftir henni) aðsetur ekkjunnar fram til dauðadags.
1692 var höfuðaðsetur Danska Vestur-Indíafélagsins á Dönsku Vestur-Indíum nefnt Charlotte Amalie sem síðar varð höfuðborg Bandarísku Jómfrúareyja
Börn:
FARC
Í júní árið 2016 skrifaði FARC undir vopnahlé við forseta Kólumbíu Juan Manuel Santos. Friðarsamningar voru gerðir og þjóðaratkvæðagreiðsla fyrirhuguð. Sama ár tók Evrópusambandið samtökin af lista hryðjuverkasamtaka.
Í október 2016 hafnaði kólumbíska þjóðin friðarsamningunum með naumum mun. 50,24% voru á móti honum. Kólumbíska ríkisstjórnin skrifaði undir endurbætta friðarsamninga í nóvember 2016 og fékk leyfi fyrir þeim á kólumbíska þinginu án þess að leggja þá í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Í lok ágúst árið 2019 lýsti einn fyrrum skæruliðsleiðtoga samtakanna, Ivan Marquez, því yfir að hann og nokkrir aðrir fyrirliðar hreyfingarinnar myndu aftur hefja vopnaða baráttu. Hann telji að Kólumbíska ríkið hafi ekki virt friðarsáttmálann sem gerður var árið 2016, og muni sameina og leiða hóp andófsmanna sem deili þeim ergjum.
Í 50 ára átökum hafa 260.000 manns látið lífið.
Riddaraþokan
Riddaraþokan (Hesthöfuðþokan eða Barnard 33) er skuggaþoka (gleypiþoka) í stjörnumerkinu Óríon og er í um 1.500 ljósára fjarlægð frá jörðinni.
Cambuslang F.C.
Cambuslang Football Club var skoskt knattspyrnufélag, stofnað árið 1874 í samnefndu úthverfi Glasgow. Félagið var meðal stofnenda skosku deildarkeppninnar en hætti keppni eftir tvær leiktíðir.
Saga
Cambuslang Football Club var stofnað árið 1874 af hópi pilta. Sagan segir þó að þeir hafi fyrst þurft að keppa við samnefnt drengjalið um réttinn til að bera heitið og unnið 6:0 sigur.
Árið 1879 var Cambuslang í hópi nokkurra knattspyrnuliða í grenndinni sem komu á laggirnar knattspyrnusambandi Lanakrshire County. Sambandið stóð fyrir héraðsmóti, Lanarkshire Cup sem Cambuslang vann tvisvar en lék fjórum sinnum til úrslita áður en félagið gekk til liðs við knattspyrnusamband Glasgow fyrir leiktíðina 1887-88.
Árið 1888 komst Cambuslang alla leið í úrslit skosku bikarkeppninnar í fyrsta og eina sinn eftir að hafa unnið Abercorn F.C. í undanúrslitum, 10:0 eftir að liðin höfðu áður skilið jöfn. Ekki reyndist ferðin í úrslitin á Hampden Park ferð til fjár þar sem Renton var sigurorð með sex mörkum gegn einu. Cambuslang varð hins vegar sama ár fyrsta liðið til að vinna Glagow-bikarkeppnina eftir sigur á Rangers í úrslitum.
Skoska deildarkeppnin hóf göngu sína keppnistímabilið 1890-91. Cambuslang hafnaði í fjórða sæti að þessu sinni. Árið eftir endaði Cambuslang í næstneðsta sæti og þar sem ákveðið hafði verið að fækka keppnisliðunum úr tólf í tíu, var frekari deildarþátttaka úr sögunni. Síðar var annarri deild bætt við en Cambuslang sóttist ekki eftir þátttöku í henni. Sögu félagsins telst lokið árið 1898.
Þjóðaratkvæðagreiðslur á Íslandi
Þjóðaratkvæðagreiðslur hafa átta sinnum farið fram á Íslandi. Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands kveður á um við hvaða aðstæður þjóðaratkvæðagreiðslur skuli haldnar. Í 11 gr. segir að hún skuli haldin ef Alþingi leysir forseta frá störfum, í 26. gr. segir að hún skuli haldin ef forseti synjar lagafrumvarpi staðfestingar og í 79. gr. segir að hún skuli haldin ef Alþingi samþykkir breytingar á kirkjuskipan ríkisins. Af þjóðaratkvæðagreiðslum á Íslandi hafa tvær verið vegna synjunar forseta á að undirrita lög og engar verið haldnar vegna breytinga á kirkjuskipan ríkisins eða vegna þess að alþingi hafi leyst forseta frá störfum. Flestar hafa verið af öðrum ástæðum.
Engin ákvæði eru um nánari útfærslur á þjóðaratkvæðagreiðslum, s.s. lágmarksþáttöku eða hversu stóran meirihluta þurfi til að niðurstaðan sé gild. Við atkvæðagreiðslu um framtíðargildi laga nr. 1/2010 (Icesave) árið 2010 voru sett sérstök lög um framkvæmd atkvæðagreiðslunnar.
Af þeim átta þjóðaratkvæðagreiðslum sem fram hafa farið á Íslandi voru fimm haldnar fyrir stofnun lýðveldisins og þrjár eftir stofnun þess. Í tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum var spurt um fleira en eitt mál í einu: Í þjóðaratkvæðagreiðslu 1944 var kosið um tvö mál í einu og í þjóðaratvæðagreiðslu 2012 um sex mál. Alls hafa því fjórtán spursmál verið lögð fyrir kjósendur í þjóðaratkvæðagreiðslum á Íslandi.
Forsetinn og þjóðaratkvæðagreiðsla
26. grein stjórnarskrár íslenska lýðveldisins hljóðar svo:
Þrisvar hefur reynt á gildi 26. greinarinnar. Í fyrsta skiptið árið 2004 þegar forseti synjaði lögum um svokallað fjölmiðlafrumvarp staðfestingar. Í því tilfelli kom ekki til þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem ný lög voru sett sem námu þau fyrri úr gildi. Annað skiptið var þegar forseti synjaði lögum um skuldbindingar Íslands vegna Icesave staðfestingar árið 2010. Í því tilviki fór atkvæðagreiðslan fram þann 6. mars 2010. Það var í fyrsta skipti sem þjóðin felldi lög sem hafa verið samþykkt af Alþingi. Rúm 98% þeirra sem tóku afstöðu sögðu nei. Þriðja skiptið var 2011 og snerist einnig um Icesave. Þá var nýjum lögum um Icesave hafnað.
Björn Jónsson (lyfsali)
Björn Jónsson (eða Björn Jónsson í Nesi) (1. nóvember 1738 – 19. september 1798) var lyfjafræðingur og fyrsti lyfsali á Íslandi með full réttindi til lyfsölu en þau veittu ráðamenn í Kaupmannahöfn þann 18. mars árið 1772.
Leikfélag Kópavogs
Leikfélag Kópavogs er áhugaleikfélag í Kópavogi sem var stofnað 5. janúar 1957. Fyrsta verkefni félagsins var Spanskflugan eftir Arnold og Bach og var sýnt í barnaskólanum Kópavogsskóla þar sem ekki var til húsnæði í bænum fyrir leiksýningar.
Starfsemi félagsins fluttist yfir í Félagsheimili Kópavogs árið 1959 og var það aðsetur félagsins allt til ársins 2007 þegar neðsta hæð Félagsheimilisins var tekin undir skrifstofur bæjarins. Þann 3. nóvember 2007 var skrifað undir rekstrar- og samstarfssamning til 10 ára milli Leikfélagsins og Kópavogsbæjar og fékk félagið þá um leið húsnæðið að Funalind 2 í Kópavogi til afnota. Leikhúsið að Funalind 2 var formlega opnað í október árið 2008 með sýningu á Skugga-Sveini.
Listi yfir stærri verkefni Leikfélags Kópavogs í Leikhúsinu:
Leikfélag Kópavogs hefur verið aðili að Bandalagi íslenskra leikfélaga frá stofnun félagsins.
Sléttulúpína
Sléttulúpína (fræðiheiti: Lupinus lepidus ) er 10 til 60 sentimetra há fjölær jurt af ertublómaætt. Hún vex í Klettafjöllum Norður-Ameríku, frá Alaska, suður til suður Kaliforníu. Til hennar hafa verið talinn fjöldi afbrigða, sem stundum eru taldar sjálfstæðar tegundir.
Í samvinnu við Rhizobium-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu.
Samfelldni
Samfelldni er mikilvægt hugtak í örsmæðareikningi og grannfræði. Lýsa má samfelldni falls (losaralega) þannig að fallið sé samfellt ef að hvergi finnast ,,göt" á því, þ.a. að hver punktur ,,taki við" af öðrum, þ.e. fall f er samfellt í punkti y ef það er skilgreint í y og tölugildið |f(y) - f(x)| nálgist núll, þegar punkturinn x "stefni á" y. Annars er fallið sagt ósamfellt.
Kóralína
Kóralína (enska: Coraline) er skáldsaga fyrir börn eftir Neil Gaiman sem gefin var út af Bloomsbury og Harper Collins árið 2002. Stopmotion-mynd sem byggist á bókinni kom út árið 2009 en henni var leikstýrt af Henry Selick.
Samfelldni
400px
Samfelldni raungilds falls
Raungilt fall, sem skilgreint er á hlutmengi rauntalnanna, er sagt samfellt ef það hefur markgildi fyrir einhvern punkt y í iðri formengisins X og að markgildið sé til og jafnt fallgildinu í y, þ.e.
Samfelldni í grannrúmi
Fyrir almennt grannrúm gildir að fall er samfellt þegar fyrir sérhvert opið mengi U \in Y gildir að f^{-1}(U) er opið í X. Segja má að f sé samfellt í punkti x ef um sérhverja grennd V um f(x) er til grennd U um x, þ.a..
Samfelldni í firðrúmi
Ef eru firðrúm er fallið sagt samfellt í x ef  að fyrir öll ε > 0 er til δ > 0 þ.a..
Fyrir venjulegu firðina d(x,y) = |x - y| á rauntalnaásnum er skilgreiningin jafngild sígildri "" skilgreiningu á samfelldni, sem sett er fram með eftirfarandi hætti:
Sérstakur saksóknari
Sérstakur saksóknari er embætti sem skipað er í tímabundið til að rannsaka grun um misgerðir þegar hagsmunaárekstur kemur í veg fyrir að ríkissaksóknari geti rannsakað málið.
Embætti sérstaks saksóknara í kjölfar efnahagshrunsins 2008
Eftir efnahagshrunið 2008 á Íslandi var embætti sérstaks saksóknara komið á fót til að rannsaka hvort refsiverð háttsemi hefði átt sér stað í aðdraganda og kjölfar hrunsins. Rannsókn átti svo að fylgja saksókn ef ástæða þótti til. Embættið starfaði frá 2009-2015. Frá 2011 bar embætti sérstaks saksóknara ábyrgð á öllum rannsóknum og saksókn efnahagsbrota, eftir að efnahagsbrotadeild ríkislögreglustjóra var sameinuð embættinu.
Ólaf Þór Hauksson var skipaður í embættið þann 13. janúar 2009 af Birni Bjarnasyni, dóms- og kirkjumálaráðherra. Fyrir það var Ólafur sýslumaður á Akranesi.
Eva Joly var fengin til starfa fyrir embættið sem sérstakur ráðgjafi, þar sem hún var einn fremsti rannsakandi efnahagsbrota í Evrópu. Hún starfaði fyrir embættið í 18 mánuði.
Embættið starfaði út árið 2015, eftir það tók nýstofnað embætti héraðssaksóknara (sem Ólafur Þór var líka skipaður í) við öllum verkefnum embættisins.
Al-Thani málið
Eitt það umfangsmesta sakamál sem sérstakur saksóknari rak var hið svokallaða Al-Thani mál, þar sem fyrrum stjórnendur og hluthafar Kaupþings banka fengu yfir sig þunga fangelsisdóma fyrir að hafa með sýndarviðskiptum haldið uppi hlutabréfaverði Kaupþings og skapað þannig falska eftirspurn eftir hlutabréfum í bankanum. Svikaviðskiptin höfðu farið í gegnum Katarska sjeikinn Mohammad Al-Thani.
Tenglar
Fréttir
Rainbow
thumb|Rainbow: Ronnie James Dio og Ritchie Blackmore árið 1977.
Rainbow ( eða Ritchie Blackmore's Rainbow) er hljómsveit sem stofnuð var af gítarleikara Deep Purple Ritchie Blackmore árið 1975. Blackmore hafði yfirgefið Purple og vildi stofna nýja hljómsveit. Hann hafði túrað með bandaríska rokkbandinu Elf og hreifst af söngvara þeirra Ronnie James Dio. Dio samþykkti að taka þátt í hljómsveit en einungis ef hljómsveitarmeðlimir Elf fengu að vera með. Blackmore samþykkti en rak meðlimina (utan Dio) eftir fyrstu plötu Rainbow. Dio hélt áfram í hljómsveitinni til 1979 en hann fór síðar í Black Sabbath. Hann var ekki sáttur við tónlistarstefnuna sem Blackmore vildi snúa sér að en hún var meira í átt við popptónlist.
Rainbow hélt áfram með ýmsum söngvurum og hléum og kom saman síðast saman árið 2016 til að spila á sumartónleikahátíðum.
Spanskflugan
Spanskflugan er leikrit í farsastíl eftir Þjóðverjana Arnold og Bach sem skrifuðu nokkur leikverk í sameiningu á fyrri hluta 20. aldar. Nokkur verka þeirra félaga hafa verið sett upp á Íslandi og má auk Spanskflugunnar nefna Saklausa svallarann. Spanskflugan var fyrsta leikritið sem Leikfélag Kópavogs setti upp.
Stórar tölur
Stórar tölur eru tölur, sem vegna stærðar sinnar eru lítt notaðar af almenningi frá degi til dags, en koma gjarnan fyrir á sviði vísinda, verkfræði, fjármála o.s.frv. og hafa fengið sérstök heiti. (Getur einnig átt við stórar prímtölur.) Heiti yfir tvær mismundandi tölur geta verið skrifuð eins og borin fram svipað í tveimur tungumálum og því valdið misskilningi.
Í sögulegu samhengi notuðu bretar og margar aðrar þjóðir önnur hugtök fyrir stórar tölur, t.d. þeirra billjón 1000 sinnum stærri en ameríkana. En áhrif t.d. alþjóðlegra fjölmiðla hafa breytt því og flestar enskumælandi þjóðir, t.d. bretar, írar og ástralir nota nú ameríska kerfið. Ísland og aðrar evrópuþjóðir nota enn gömlu bresku hugtökin, við t.d. billjón og milljarður, en það getur valdið ruglingi.
Heiti talnanna á amerískri og (fyrrum) breskri ensku birt í töflunni hér að neðan.
Þrotríki
Þrotríki er hugtak sem haft er um ríki sem menn þykjast merkja að hafi komist í þrot varðandi ýmis grundvallaratriði og skyldur sem fylgja hlutverki fullvalda stjórnvalds. Ekki er til nein viðurkennd skilgreining á þrotríki. Samkvæmt Fund for Peace er skilgreining á ríki sem telst í þeirra hópi eftirfarandi liðir: thumbnail|Ástandið 2013.
Almenn einkenni á þrotríki eru meðal annars þau að stjórnvald stendur veikt fyrir eða er getulaust með öllu og hefur þess vegna litla sem enga stjórn á yfirráðasvæði sínu: almenn þjónusta takmörkuð, spilling og glæpir regla frekar en undantekning, skörp efnahagsleg niðursveifla.
Hard Rock Café
thumb|right|Hard Rock Café í París. Hard Rock Café er veitingahúsakeðja stofnuð í London árið 1971 af Isaac Tigrett og Peter Morton. Árið 1979 hófu þeir að skreyta veggi staðarins með rokkminjum sem urðu brátt eitt af einkennum staðanna. Veitingastaðir undir merkjum Hard Rock Café eru reknir í 74 löndum og telja 185 veitingastaði, 25 hótel og 12 spilavíti.
Veitingamaðurinn Tómas A. Tómasson opnaði fyrsta Hard Rock Café á Íslandi í Kringlunni 25. júlí 1987. Staðurinn hætti 2005 sama ár og Tómas opnaði Hamborgarabúlluna. Nýr staður var opnaður við Lækjargötu árið 2016.
P vs. NP vandamálið
'''P [https://en.wiktionary.org/wiki/vs. vs.] NP''' (eða, er P = NP?) er eitt mikilvægasta opna (óleysta) vandamál innan tölvunarfræðinnar, sem spyr óformlega hvort það sé auðvelt fyrir tölvur að leysa þau vandamál sem er auðvelt að staðfesta svarið á. Vandamálið var kynnt til sögunnar árið 1971 af Stephen Cook.
Ákveðið vandamál tilheyrir flækjustigsflokkinum P ef hægt er að leysa það auðveldlega og það tilheyrir flækjustigsflokkinum NP ef hægt er að staðfesta uppgefna lausn auðveldlega (þar sem auðvelt er óformlega notað þegar fjölda aðgerða er af margliðustærðargráðu miðað við inntakið).
Ef P ≠ NP, eins og flestir telja, þýðir það að vandamál í NP eru erfiðari að reikna en að staðfesta.
Það er eitt a sjö Millennium Prize Problems, þ.e. vandamálum sem Clay Mathematics Institute valdi, og verðlaunin eru milljón Bandaríkjadollarar fyrir svar á spurningunni „er P = NP?“ hvort sem svarið er já eða nei, ef hægt er að sýna fram á að annað hvort sé rétt lausn.
Dæmi
Hlutasummuvandamálið (e. subset sum problem) er dæmi um vandamál þar sem það er auðvelt að staðfesta uppgefna lausn en mögulega erfitt að finna lausn. Er til dæmis einhver hlutmengi {−2, −3, 15, 14, 7, −10} sem hefur summuna 0? Hægt er að staðfesta lausnina {−2, −3, −10, 15} auðveldlega með þremur samlagningum, en það er ekkert þekkt reiknirit sem finnur slíkt hlutmengi sem er í P: slíkt reiknirit getur aðeins verið til ef P = NP.
Halldór Jónsson (f. 1859)
Halldór Jónsson (12. nóvember 1857 – 26. desember 1914) var guðfræðingur, bankastarfsmaður og bæjarfulltrúi í Reykjavík frá 1892 til 1912.
Ævi og störf
Halldór fæddist á Bjarnastöðum í Bárðardal. Hann lauk prófi frá Prestaskólanum árið 1883 en tók aldrei vígslu. Þegar Landsbankinn hóf starfsemi sína árið 1886 gerðist hann gjaldkeri við bankann og starfaði þar til 1912.
Hann átti sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur í tvo áratugi, frá 1892 til 1912 og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir bæjarfélagið. Jafnframt var Halldór virkur í hreyfingu Góðtemplara og ritaði nokkrar bækur um áfengisbölið. Þegar tekin var upp listakosning til bæjarstjórnar árið 1908 náði Halldór kjöri af lista Templara.
Meðal barna Halldórs voru Pétur Halldórsson, borgarstjóri og Gunnar Halldórsson, formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Víðiblaðlýs
Víðiblaðlýs (fræðiheiti: Cavariella ) er ættkvísl lúsa sem var lýst af Del Guercio 1911. Þær sníkja á víði, en eru illgreinanlegar hver frá annarri.
Alrúna
Alrúna (fræðiheiti: Mandragora officinarum) er jurt af Náttskuggaætt með þykka, oft greinda rót (stólparót) sem gerir það að verkum að hún fær stundum mannsmynd. Alrúna vex villt í Miðjarðarhafslöndunum. Á miðöldum var hún tengd við ýmiss konar hjátrú og litið á hana sem öflugan verndargrip.
Flokkun
Í einni rannsókn var M. chinghaiensis sett innan M. caulescens.
Hjátrú tengd alrúnu
Á miðöldum var talið að alrúna yxi undir gálga og yrði til af sæði hinna hengdu. Var hennar einkum að leita á slíkum slóðum, enda stundum nefnd „gálgamaður“, til dæmis í dönskum bókmenntum. Ekki var hlaupið að því að grafa upp alrúnurót. Helst var það reynandi fyrir sólarupprás á föstudegi. Skyldi maður þá bera vax í eyru sér, fara til gálgastaðar og hafa með sér kolsvartan hund (eða svartan hana að öðrum kosti). Ekki mátti snerta sjálfa rótina, heldur var grafið umhverfis og bandi brugðið um hana og hnýtt í hundinn. Síðan var hann lokkaður frá rótinni með vænum kjötbita og kippti henni þá upp um leið. Heyrðist þá angistarvein og ógurleg öskur þegar alrúnan slitnaði upp. Varð það venjulega bani hundsins. Hvítu líni var nú sveipað um alrúnurótina, hún síðan böðuð í rauðvíni og klædd í hvítrauðan klæðnað. Varð hún eftir þetta verndarvættur eigandans.
Handknattleiksárið 1965-66
Handknattleiksárið 1965-66 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1965 og lauk sumarið 1966. FH urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Valskonur í kvennaflokki. Karlalandsliðið tók þátt í forkeppni HM, en komst ekki í úrslitakeppnina.
Alrúna
Læknislyf fornaldar
Talið er að Forn-Egyptar hafi haft miklar mætur á alrúnunni. Aldin hennar hafa fundist þar í fornaldargröfum, fléttuð í hálskransa, til dæmis í gröf Tútankamons. Rót, blöð og aldin jurtarinnar voru notuð til lækninga fyrir a.m.k. 3500 árum. Hippókrates, hinn frægi læknir Forn-Grikkja, ráðlagði seyði rótarinnar við þunglyndi, sjálfsmorðshugleiðingum og jafnvel krampa. Í Alexandríu var hún notuð sem deyfilyf löngu fyrir Kristsfæðingu.
Handknattleiksárið 1965-66
1. deild
FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki karla eftir aukaúrslitaleik gegn Fram. Keppt var í sex liða deild með tvöfaldri umferð.
KR féll í 2. deild.
Téténíustríðið
Téténíustríðið getur átt við um:
Handknattleiksárið 1965-66
1. deild
Úrslitaleikur
2. deild
Víkingar sigruðu í 2. deild eftir úrslitakeppni þriggja liða og tryggðu sér sæti í 1. deild. Leikin var tvöföld umferð í fimm liða deild.
''Úrslitaleikir um sæti í 1. deild''
Evrópukeppni
FH keppti í Evrópukeppni meistaraliða, annað íslenskra liða. FH-ingar sigruðu norska liðið Fredensborg en töpuðu fyrir Dukla Prag frá Tékkóslóvakíu.
16-liða úrslit
8-liða úrslit
Landslið
Karlalandsliðið lék tvo vináttulandsleiki gegn Sovétríkjunum. Það voru fyrstu leikir liðsins í Laugardalshöllinni og töpuðust báðir naumlega.
Íslendingar kepptu við Dani og Pólverja í undankeppni þriggja liða um tvö laus sæti á HM í Svíþjóð. Ísland hafnaði í neðsta sæti riðilsins með þrjú töp og aðeins einn sigur, gegn Pólverjum á heimavelli. Í þeirri viðureign lék Hermann Gunnarsson sinn fyrsta landsleik.
1. deild
Valsarar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna á fullu húsi stiga. Keppt var í sex liða deild með einfaldri umferð. Breiðablik féll í 2. deild.
2. deild
KR sigraði í 2. deild og tryggði sér sæti í 1. deild. Keppt var í þriggja liða deild með einfaldri umferð.
Evrópukeppni
1. umferð
Landslið
Karlalandsliðið lék tvo vináttulandsleiki gegn Sovétríkjunum í lok árs 1965, sem báðir töpuðust. Það voru fyrstu landsleikirnir sem fram fóru í Laugardalshöllinni.
Ísland tók þátt í forkeppni fyrir HM í Svíþjóð. Liðið var í riðli með Dönum og Pólverjum. Tvö lið komust áfram, en Íslendingar höfnuðu í botnsætinu.
Lággjaldaflugfélag
thumb|[[Boeing 737-800 í rekstri Ryanair]] Lággjaldaflugfélag er flugfélag, með lægri fargjöld en venjuleg flugfélög, sem rukkar oft fyrir þjónustur eins og mat um borð, farang, forgangsmiða, sætaval og fleira. Lággjaldaflugfélög reka oft styttri flug en önnur flugfélög og er oftast eingöngu flogið milli tveggja áfangastaða án viðdvala. Samkeppni á meðal lággjaldaflugfélaga er mikil en tvö stærstu lággjaldaflugfélögin í Evrópu eru Ryanair og easyJet svo að dæmi séu nefnd. Iceland Express er dæmi um íslenskt lággjaldaflugfélag.
Mörg lággjaldaflugfélög nota aðeins eins konar flugvél til að spara fé í þjálfun starfsmanna og viðhaldi flugvéla. Í upphafi notuðu mörg lággjaldaflugfélög eldri flugvélar á borð við McDonnell Douglas DC-9 og eldri tegundir af Boeing 737. Síðan árið 2000 hafa flotar aðallega samanstaðið af hagkvæmari flugvélum eins og Airbus A320 og nýrri Boeing 737.
Gráspörvar
Gráspörvar (fræðiheiti: Passer) er ættkvísl spörva.
Crocus dalmaticus
Crocus dalmaticus er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem var lýst af Roberto de Visiani. Engar undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life.
Regla l'Hôpitals
Regla l'Hôpitals (l'Hospitals) (borið fram Lóbí-TAL) er stærðfræðiregla, sem fæst við að reikna markgildi ræðra falla, sem eru óákvarðanleg (e. indeterminate) á þann hátt, að bæði teljari og nefnari brotsins stefna á núll eða þá að nefnari þess stefnir á óendanlegt. Þannig stefnir brotið annað hvort á 0 \over 0 eða þar sem L er rauntala eða óendanlegt. Í slíkum tilvikum segir reglan að markgildi brotsins haldist óbreytt við það að diffra teljarann og nefnarann hvorn fyrir sig, að því gefnu að markgildi nýja brotsins sé til. Á táknmáli stærðfræðinnar lítur reglan þannig út:
Ef c er rauntala eða \pm \infty og þá er að því gefnu að f og g séu bæði diffranleg í grennd um c og að markgildi f' / g' sé til.
Til þess að athuga hvort sé til getum við endurtekið reglu l'Hôpitals á brotið f' / g' ef það uppfyllir áðurnefnd skilyrði reglunnar.Svona getum við haldið áfram. Ef á endanum fæst markgildi sem er til er það hið sama og markgildi upprunalega brotsins. Ef markgildið er hins vegar ekki til var ekki hægt að nota reglu l'Hôpitals til að byrja með og við erum engu nær hvort f / g eigi sér markgildi eða ekki.
Sýnidæmi
Þar sem \sin(x) og x eru bæði diffranleg í 0 segir reglan okkur að og þar sem seinna markgildið er til gildir það jafnframt um það fyrra.
. Nefnarinn stefnir á +\infty svo við fáum ef seinna markgildið er til. En það er ekki til því \cos(x) á sér ekkert markgildi í óendanlegu. Regla l'Hôpitals var því ekki réttlætt hér, og við verðum að ráðast á upprunalega markgildið öðruvísi.
Reyndar sjáum við að þar sem síðasta jafnaðarmerkið er réttlætt með klemmureglu. Upprunalega fallið á sér sem sagt markgildi, þótt regla l'Hôpital hafi ekki getað ákvarðað það.
Skoðum. Við sjáum strax að . Með endurtekinni beitingu á reglu l'Hôpital fáum við hins vegar Í mörgum tilfellum er betra að nota reglu Taylors til að finna markgildi.
Saga reglunnar
Þessi regla er nefnd eftir franska 17. aldar stærðfræðingnum Guillaume François Antoine de l'Hôpital (1661 - 1704), vegna þess að hún birtist fyrst í bók hans, Analyse des infiniment petits pour l'intelligence des lignes courbes (1696), en það var fyrsta kennslubókin sem skrifuð var um stærðfræðigreiningu. Regluna hafði hann hins vegar fengið frá Johann Bernoulli.
Portúgalska Tímor
thumb|Skjaldarmerki portúgalska Tímor (1951-1975).
Portúgalska Tímor var heiti á nýlendu Portúgala á eyjunni Tímor í Suðaustur-Asíu. Fyrstu Dóminíkanarnir komu til eyjunnar árið 1515. Árið 1556 stofnuðu þeir Lifau, fyrstu portúgölsku byggðina. Frá 1702 hafði portúgalska Tímor sinn eigin landstjóra. Nýlendan var við lýði til 1975 og de jure til 2002 þegar Austur-Tímor hlaut sjálfstæði. Lengst af heyrði annar helmingur eyjarinnar undir stjórn Hollensku Austur-Indía sem urðu Indónesía eftir Síðari heimsstyrjöld. Þegar Portúgal hóf að leysa Portúgalska heimsveldið upp í kjölfar Nellikubyltingarinnar 1975 lýsti Austur-Tímor yfir sjálfstæði. Rúmlega viku síðar réðist Indónesíuher inn í landið og lagði það undir sig. Sameinuðu þjóðirnar viðurkenndu ekki tilkall Indónesíu og litu svo á að eyjarnar heyrðu enn með réttu undir Portúgal. Indónesía dró her sinn til baka árið 1999 og við tók bráðabirgðastjórn Sameinuðu þjóðanna fram að sjálfstæði Austur-Tímor árið 2002.
Arnarhvoll
Arnarhvoll eða Arnarhváll er bygging í miðborg Reykjavíkur þar sem fjármálaráðuneyti Íslands er til húsa. Hinu megin við götuna er Seðlabanki Íslands við Arnarhól og skammt frá er Þjóðleikhúsið. Útidyrahurðin við Arnarhvol er útskorin af Ríkarði Jónssyni.
Á millistríðsárunum var um það rætt að Stjórnarráðshúsið væri of lítið og þörf væri á frekara skrifstofuhúsnæði. Margar af skrifstofum á vegum ríkisins voru í leiguhúsnæði og því var ákveðið að byggja stóra skrifstofubyggingu á árunum 1929-30. Á fyrstu árunum áttu ýmsar stofnanir aðsetur á Arnarhvoli, til dæmis Búnaðarbankinn, Skipaútgerð ríkisins og lögreglan í Reykjavík. Nokkuð sniðug nýjung þótti felast í húsinu þar eð það hafði „eldtrygg hólf til geymslu fyrir sköl og bækur”.
1332
thumb|right|[[Androníkos 2. Palaíológos og Mikael 9. Palaíologos arftaki hans á silfurpeningi.]] Árið 1332 (MCCCXXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Teruyoshi Ito
Teruyoshi Ito (fæddur 31. ágúst 1974) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 27 leiki með landsliðinu.