cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Músareyra
Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á músareyra. Músareyra er einnig þekktur hýsill fyrir sveppinn fræhyrnublaðmyglu.
Eldborg (Hnappadal)
thumb|Eldborg (1814-15) thumb|Eldborg í Hnappadal thumb|Eldborg um 1900. thumbnail|Eldborg
Eldborg í Hnappadal er gjallgígur, 38 km fyrir norðan Borgarnes. Gígurinn rís 100 m yfir sjávarmáli en 60 m yfir hrauninu í kring og er stærstur gíga í stuttri gossprungu. Gígurinn er formfagur, sporöskjulaga eldgígur með bröttum gígveggjum mynduðum úr þunnum hraunskánum, um 200 m að lengd og 50 m á dýpt. Hann myndaðist fyrir 5-8000 árum. Hugsanlegt er að gosið hafi þar á landnámsöld samvæmt lýsingu þar.
Eldborg tilheyrir eldstöðvakerfinu Ljósufjalla.
Eldborgarhraun er kjarri vaxið og var skógurinn mikið höggvinn áður fyrr. Eldborg var friðlýst 1974. Hægt er að ganga upp á gígbarminn.
Hálogaland
Hálogaland eða Hålogaland er gamalt nafn á landsvæði norðarlega í Noregi. Á 9. og 10. öld var það nafn á sjálfstæðu smákonungdæmi sem náði yfir hluta af Tromsfylki, Nordland og suður í Norður-Þrændalög, það er að segja þann hluta Norður-Noregs sem byggður var norrænum mönnum. Norðan við Hálogaland var Finnmörk, þar sem Samar bjuggu. Það virðist líka hafa náð langt til austurs, inn í Norður-Svíþjóð og Finnland. Hálogaland er oft nefnt í Íslendinga- og Noregskonungasögum.
Nú á dögum er heitið Hálogaland oft notað yfir fylkin Nordland, Troms og Finnmörk, til dæmis eru biskupsdæmi og dómstólar í Norður-Noregi kennd við Hálogaland.
World's Columbian Exposition
thumb|right|World's Columbian Exposition í Chicago: Horft framhjá [[Stytta lýðveldisins|Styttu lýðveldisins að stjórnarbyggingunni.]] World's Columbian Exposition eða Kólumbusarheimssýningin var heimssýning sem haldin var í Chicago árið 1893 í tilefni af því að 400 ár voru liðin frá því Kristófer Kólumbus kom fyrst til Nýja heimsins 1492. Miðpunktur sýningarinnar var stórt stöðuvatn sem átti að tákna hina löngu leið Kólumbusar yfir Atlantshafið. Samkeppni um að halda sýninguna stóð milli New York-borgar, Washington D.C., St. Louis og Chicago sem hreppti hnossið. Sýningin var vel sótt og vakti mikla athygli. Hún hafði mikil áhrif á byggingarlist, hreinlætismál, sjálfsmynd Chicago-borgar og trú samtímafólks á framfarir í iðnaði.
Setningarhátíðir voru haldnar 21. október 1892 en sýningin var ekki opnuð almenningi fyrr en 1. maí 1893. Sýningin stóð til 30. október 1893. Auk þess að minnast 400 ára frá fyrstu ferð Kólumbusar hafði sýningin þann tilgang að sýna fram á endurreisn Chicago eftir brunann mikla sem eyðilagði stóran hluta borgarinnar árið 1871. Matthíasi Jochumssyni, sem heimsótti sýninguna, þótti enda mikið til borgarinnar koma og lýsti sérstaklega tækninýjungum eins og lyftum, símanum, vatnslögnum í hverju húsi og sporvögnum.
Á sýningunni var sett upp eftirmynd af klaustrinu í La Rábida á Spáni þaðan sem Kristófer Kólumbus lagði af stað til Nýja heimsins. Þar inni var sýning helguð landafundunum. Skipuleggjendur sóttu fast að fá Flateyjarbók lánaða frá Konungsbókhlöðu í Kaupmannahöfn. Þeir buðust til að flytja handritið með herskipi og borga undir fylgdarmann, sem ætlunin var að yrði Valtýr Guðmundsson sagnfræðingur. Um þetta spunnust miklar deilur í Danmörku og á endanum var ákveðið að hafna tilboðinu. Í staðinn var gefin út í fáum eintökum bók í fullri stærð með ljósprentun af þeim síðum Flateyjarbókar sem innihalda Vínlandssögurnar, Eiríks sögu og Grænlendinga sögu, sem hægt væri að stilla út á sýningunni.
Hjörleifshöfði
thumb|right|Hjörleifshöfði Hjörleifshöfði er móbergshöfði á Mýrdalssandi, 221 m hár. Hann hefur eitt sinn verið eyja, á landnámsöld var hann orðinn landfastur og fjörður, Kerlingarfjörður, var inn með honum en nú er hann umlukinn sandi og er rúma 2 km frá sjó.
Þegar Katla gýs bera Kötluhlaup með sér geysilegt magn af sandi og það eru þau sem hafa valdið hinum miklu landbreytingum. Talið er að fjörðurinn hafi fyllst af sandi á 14. öld og síðan hefur landið gengið lengra fra. Sandurinn sunnan við höfðann heitir Kötlutangi og varð syðsti oddi Íslands eftir Kötluhlaupið 1918 en áður var Dyrhólaey syðst. Nú hefur sjórinn brotið mikið af sandi af Kötlutanga síðan 1918, en hann er þó enn syðsti oddi Íslands, nær næstum 500 m sunnar en Dyrhólaey (í ágúst 2017).
Hjörleifshöfði er sagður kenndur við Hjörleif Hróðmarsson, fóstbróður Ingólfs Arnarsonar, sem kom með honum til Íslands á öðru skipi. Þeir urðu viðskila og hafði Ingólfur vetursetu í Ingólfshöfða en Hjörleifur við Hjörleifshöfða. Um vorið drápu írskir þrælar Hjörleifs hann og menn hans, tóku konurnar með sér og flúðu til Vestmannaeyja en Ingólfur elti þá uppi og drap þá. Uppi á höfðanum er Hjörleifshaugur og er Hjörleifur sagður grafinn þar.
Búið var í Hjörleifshöfða til 1936 en bærinn var fluttur af sandinum upp á höfðann eftir að hann eyddist í Kötluhlaupinu 1721. Hjörleifshöfði þótti góð bújörð og þar voru hlunnindi af reka, fuglaveiðum og eggjatekju.
Koli
Koli getur átt við:
Landbúnaðarbyltingin
thumb|right|Býli eða íverustaður á [[Orkneyjar|Orkneyjum frá því 3.500 - 3.000 f.Kr.]] Landbúnaðarbyltingin hófst við lok ísaldar eða fyrir um 10–12 þúsund árum (10.000 - 8.000 f kr.). Hún markar upphaf nýsteinaldar. Þá fóru menn að stunda akuryrkju og húsdýrahald en fram að því höfðu menn stundað veiðimennsku og söfnun. Um þetta leyti fóru menn að framleiða mat í stað veiða og söfnunar. Þetta gerðist líklega fyrst í Austurlöndum nær og á Balkanskaga. Þetta hófst á svipuðum tíma í Asíu, Ameríku og Suðaustur-Evrópu, án þess að nokkur tengsl væru þar á milli. Talið er að útbreiðslan frá þessum meginstöðum hafi orðið með fólksflutningum og verslun. Þarna var mikið plöntulíf og dýralíf sem hægt var að rækta og temja.
Orsök landbúnaðarbyltingunnar eru umhverfisbreytingar við lok ísaldar. Gróður- og veðurfar breyttist þegar hlýnaði. Stórum veiðidýrum, s.s. mammútum sem lifðu á ísöld fækkaði og fólk leitaði í fiskveiðar og í jurtaríkið. Menn stunduðu sviðurækt, sem þýðir að skógar voru höggnir og síðan brenndir til að að rækta land, þ.e. síðan er sáð í öskuna og þykir góð uppskera úr henni. Jarðarbúum fjölgaði vegna staðbundinnar búsetu sem leiddi svo aftur af sér hærri fæðingartíðni. Fólk tamdi hjarðdýr sem nýttust einkar vel.
Nýjungar voru nauðsynlegar svo sem
Landbúnaður er talinn sjálfsprottinn í Nýju-Gíneu í Kyrrahafi.
Tilvísanir
Neolitikum
Bouveteyja
270px|thumb|right|Suðausturströnd Bouveteyju 1898 Bouveteyja (norska: Bouvetøya, einnig sögulega þekkt sem Liverpooleyja ellegar Lindsayeyja) er óbyggð sub-antarktísk eldvirk eyja í Suður-Atlantshafi, langt suð-suðvestur af Góðrarvonarhöfða (Suður-Afríku). Hún er hjálenda Noregs, en er ekki hluti af Suðurskautsbandalaginu, þar sem eyjan er norðan breiddarbaugsins sem Suðurskautsbandalagið takmarkast við.
Landafræði
Bouveteyja er 49 km² að flatarmáli og eru 93% af þeim (45,57 km²) hulin ís sem liggur yfir suður- og austurströndinni.
Bouveteyja er meðal afskekktastu eyja í heiminum. Næsta fasta land er Land Maud drottningar á Suðurskautslandinu, sem er um 1.600 km (1.000 mílur) suður af eynni og einnig óbyggt.
Hafnlaust er á eyjunni, aðeins skipalægi úti á sjó, og er hún þess vegna illaðgengileg. Ströndin er mjög brött og því auðveldast að komast að eyjunni með þyrlu frá skipi í grennd. Jöklarnir mynda þykkt íslag sem fellur af háum klettum ofan í sjóinn eða ofan á svartar strandir með eldfjallasandi. Strandlengjan (29,6 km (18,4 mílur)) er oft umkringd hafís. Hæsti punktur eyjunnar nefnist Olavtoppen, og er 780 m yfir sjávarmáli. Fuglar hafa nýtt sér hraunbreiðu á vesturströnd eyjarinnar, sem kom upp í eldgosi á árunum 1955 - 1958, sem varpstað.
Vegna slæmra veðurskilyrða og ísilagðrar jarðar, vaxa aðeins fléttur og mosar á eyjunni. Selir, sjófuglar og mörgæsir eru eina dýralífið.
Þótt Bouveteyja sé óbyggð, hefur hún þjóðarlénið .bv, en það hefur þó enn ekki verið notað. Lítill hópur útvarpsamatöra hefur ferðast til þessa afskekkta staðar (kallmerki notuð á eyjunni byrja á 3Y). Þar er ekkert landsnúmer eða svæðisnúmer og ekkert símasamband, póstnúmer né póstþjónusta. Skip sem koma að Bouveteyju teljast innan UTC Z tímabeltisins. Norsk lög kveða á um að tími í norskum hjálendum eigi að vera UTC+1, nema ákveðinn hluta árs eða DST (Daylight saving time). Þetta þýðir að lögbundinn tími á Bouveteyju er UTC+1, líkt og á Jan Mayen sem landfræðilega séð ætti að vera í tímabeltinu UTC-1, en lýtur þó sömu lögum og Bouvet eyja og er í UTC+1.
Saga
Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier, sem stjórnaði frönsku skipunum Aigle og Marie fann Bouveteyju þann 1. janúar árið 1739. Hann skráði þó ekki stöðu eyjarinnar rétt, heldur 8 gráðum austar. Bouvet sigldi ekki í kringum þetta land sem hann fann, svo að þá var enn óljóst hvort þetta væri eyja eða hluti af heimsálfu.
Árið 1772 hélt kapteinn James Cook frá Suður-Afríku í sendiför til þess að finna eyjuna, en þegar hann kom að hnitunum 54°S, 11°E þar sem Bouvet sagðist hafa séð eyjuna, var ekkert að sjá. Cook gerði ráð fyrir að Bouvet hefði ruglast á hafísjaka og eyju, og hætti við leitina.
Eyjan kom ekki aftur fyrir sjónir manna fyrr en árið 1808, þegar James Lindsay, kapteinn Enderby Company-hvalveiðiskipsins Snow Swan, kom að henni. Þrátt fyrir að hann tæki ekki þar land þar varð hann fyrsti maðurinn til þess að staðsetja eyjuna rétt. Á þessum tíma var eyjan oft nefnd Lindsay-eyja, enda þótti ekki alveg víst að þetta væri sama eyjan og Bouvet hafði séð.
Það var svo í desember árið 1822 sem menn stigu í fyrsta sinn fæti á eyjuna, en þá lenti kapteinninn Benjamin Morrell selveiðibátnum Wasp á eyjunni í leit að sel. Hann fann nokkra seli og veiddi til skinna.
Þann 10. desember árið 1825 lenti kapteinn Norris, skipstjóri Enderby Company-hvalveiðiskipanna Sprightly og Lively á eyjunni, nefndi hana Liverpooleyju og gaf Bresku krúnunni. Aftur var ekki vitað hvort þetta væri sama eyja og áður hafði fundist á þessum slóðum. Hann sagðist einnig hafa séð aðra eyju nálægt, sem hann nefndi Thompsoneyju. Engin merki finnast um þá eyju.
Árið 1898 kom skip þýsku Valdivia-sendifararinnar sem Carl Chun stýrði að eyjunni en lenti ekki.
Fyrsta langdvöl á eyjunni var árið 1927, þegar hin norska áhöfn skipsins Norvegia dvaldist á eyjunni í um það bil mánuð, og á þessari dvöl byggðist tilkall leiðtoga áhafnarinnar, Lars Christensen, til eyjarinnar fyrir hönd Noregs, en Norðmenn nefndu eyjuna Bouveteyju (Bouvetøya). Norska ríkið innlimaði eyjuna þann 1. desember árið 1927 og með konunglegri tilskipun þann 23. janúar árið 1928 varð Bouveteyja norsk hjálenda. Ári síðar dró Stóra-Bretland til baka tilkall sitt til eyjunnar. Árið 1930 voru samþykkt lög í norska þinginu um að eyjan yrði hjálenda sem lyti valdi Noregs, en væri ekki hluti af ríkinu sjálfu.
Árið 1971 voru Bouveteyja og landhelgi hennar gerð að náttúruverndarsvæði. Á árunum milli 1950 og 1960 sýndi Suður-Afríku því áhuga að koma þar fyrir veðurathugunarstöð, en aðstæður voru taldar of óöruggar. Eyjan er enn óbyggð, en árið 1977settu Norðmenn þar upp fjarstýrða veðurathugunarstöð.
Þann 19. október árið 2007 tilkynntu norskir heimskautaeftirlitsmenn að gervihnattarmyndir sýndu ekki lengur upplýsingastöðina sem sett var upp á eyjunni árið 1994. Talið er að stöðin hafi fokið út á sjó. Jarðskjálfti sem varð á þessu svæði árið 2006 á að hafa laskað grunn stöðvarinnar, og gert hana veikari fyrir hinum öflugu vindum á svæðinu.
Bouveteyja í skáldskap
Eyjan kemur fyrir í myndinni Alien vs. Predator sem frumsýnd var árið 2004, og þar er norska nafnið Bouvetøya notað. Í einni gerð myndarinnar er þó bent á eyjuna á gervihnattarmynd á u.þ.b. sama stað og Eyju Péturs I.
Gluggalykill
Gluggalykill (fræðiheiti Primula obconica) er blóm af ættkvísl lykla.
Loftvog
thumb|Einföld mynd sem sýnir loftvog, neðst er skál með kvikasilfri Loftvog (loftmælir, loftþungamælir eða barómeter) er tæki sem er notað við veðurathuganir til að mæla loftþrýsting; loftvogin visar á veður eða er notuð til veðursagna. Elsta gerð loftvogar er kvikasilfursloftvog, sem er í meginatriðum glerpípa, opin í annan endann, fyllt með kvikasilfri, sem komið er fyrir á hvolfi í skál með kvikasilfri. Síritandi loftvogir veðurstofa rita loftþrýstinginn í sífellu á sívalning, sem venjulega snýst fyrir sigurverki eina umferð á viku.
Á kvikasilfursloftvog sjást breytingar í loftþrýstingi sem hæðarbreytingar á kvikasilfurssúlunni og eru mældar í millimetrum kvikasilfurs, táknaðar með mmHg, en sú eining hefur hlotið nafni torr. Loftþrýstingur, sem heldur kvikasilfurssúlu í 760 mm hæð frá yfirborðinu í skálinni, samsvarar einni loftþyngd. Mælingar með loftvog eru mjög háðar hæð athugunarstaðar yfir sjávarmáli og hita. Til að samræma veðurathuganir er því loftþrýstingur reiknaður eins og loftvogin stæði við sjávarmál og gefinn þannig í veðurskeytum. Algengasta mælieining loftþrýstings er hektópaskal.
Í dósarloftvog er notast við þenslubreytingar málmdósar til að mæla loftþrýsing, en í rafeindaloftvog er notaður þenslunemi til að mæla loftþrýsting. Loftvog með húslagi, og sem venjulega er með myndum eða mannslíkönum sem koma út í dyrnar til skiptis eftir mismunandi loftþyngd, nefnist veðurhús.
Saga loftþrýstingsmælinga
Allt frá fornöld voru notaðar pumpur og dælur en menn töldu eins og Aristoteles að þær stöfuðu af því að náttúran væri hrædd við lofttæmi (lat. horror vacui). Árið 1640 komst Galileo Galilei að því að sogdæla gat ekki dælt vatni hærra en um 10 m. Evangelista Torricelli sem hafði verið lærisveinn Galileós  komst að því árið 1643  að eins og vatn gæti ekki komist hærra en um  10 m þá gæti kvikasilfur sem er  13,6 sinnum þyngra ekki komist upp lengra en  1/13 af  10 m eða um 760 mm. Til þess að rannsaka þetta fyllti  Torricelli  1 m langt glerrör með kvikasilfri og bræddi saman öðru megin. Hann hélt fingri yfir opna enda rörsins og hristi það og setti svo opna endann í opið ílát með kvikasilfri og þegar hann sleppti fingrinum þá féll kvikasifrið í glerpípunni svo mikið að það það var 760 mm hærra í glerpípunni en kvikasilfrið í opna ílátinu sem það stóð í. Torricelli dró þá ályktun að loftin hefði vegna þyngdar sinnar þrýsting sem hægt væri að mæla með þeirri hæð sem loft gæti þrýst kvikasilfri upp í í lofttæmdu herbergi. Um svipað leyti var þýskur eðlisfræðingur  Otto von Guericke að gera svipaðar tilraunir en hann notaði vatn til að sýna útþenslu  við misjafnan loftþunga. Loftvog Guerickes var yfir tíu metra há pípa, hol að innan og með vatnsgeymi að neðan, gerð úr messing að neðanverðu en úr gleri að ofan. Það þótti undur og galdrar að hin tíu metra háa súla steig þegar gott veður kom á eftir en féll á undan vondu veðri.
Thomas Nagel
Thomas Nagel (fæddur 4. júlí 1937) er bandarískur heimspekingur og prófessor í heimspeki og lögfræði við New York University. Hann fæst einkum við hugspeki, stjórnspeki og siðfræði. Nagel er þekktur fyrir gagnrýni sína á smættarefnishyggju í greininni „What Is it Like to Be a Bat?“ (1974). Hann er einnig þekktur fyrir framlag sitt í siðfræði og stjórnspeki. Í ritinu The Possibility of Altruism (1970) færði Nagel til að mynda rök fyrir því að fólk geti haft góða ástæðu til þess að gera góðverk án þess að eiga von á að hagnast sjálft og án þess að vera hrært af samúð.
Ævi
Thomas Nagel var fæddur 4. júlí 1937 í Belgrad í Júgóslavíu (nú í Serbíu). Fjölskylda hans var gyðingtrúar. Hann hlaut B.A.-gráðu sína frá Cornell-háskóla árið 1958, B.Phil. gráðu frá Oxford-háskóla árið 1960 og doktorsgráðu frá Harvard-háskóla árið 1963 undir leiðsögn Johns Rawls. Nagel kenndi um hríð við Kaliforníuháskóla í Berkeley (1963-1966) og Princeton-háskóla (1966-1980).
Heimspeki
Nagel hefur fengist mikið við togsteituna milli hin hlutlæga og hins huglæga sjónarhorns: um ástæður til athafna, um athafnir, um reynslu og veruleikann sem slíkan. Í hugspeki er hann þekktur málsvari þeirrar kenningar að meðvitund og upplifanir sé ekki hægt að smætta í heilaferli. Hann hefur, ásamt Bernard Williams, lagt mikið af mörkum til umræðunnar um siðferðilega heppni.
Hugspeki
Ein frægasta grein Nagels er „What is it Like to Be a Bat?“. Greinin birtist upphaflega í The Philosophical Review árið 1974. Í greininni færir Nagel rök fyrir því að meðvitund hafi í eðli sínu huglæg sérkenni (e. „subjective character“), eins konar hvernig það er horf.
Lípetskfylki
thumb|300px|Lípetskfylki innan Rússlands
Lípetskfylki (rússneska: Липецкая о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Lípetsk. Íbúafjöldi var 1,173,513 árið 2010.
Kattgervingar
Kattgervingar (fræðiheiti: Feliformia) eru undirættbálkur rándýra.
The Chicago Manual of Style
The Chicago Manual of Style (skammstöfuð sem CMS eða CMOS) er stílhandbók fyrir bandaríska ensku og gefin hefur verið út síðan 1906 af University of Chicago Press.
Shigeharu Ueki
Shigeharu Ueki (fæddur 13. september 1954) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Positions
Positions er sjötta breiðskífa bandarísku söngkonunnar Ariana Grande. Platan var gefin út 30. október 2020 í gegnum Republic Records. Á plötunni má finna lög sem fjalla um nánd, rómantík og ástúð. Stefnur plötunnar flokkast sem trapp-blandað R&B og popp líkt og forverar hennar, Sweetener (2018) og Thank U, Next (2019). Doja Cat, The Weeknd, og Ty Dolla Sign koma fram á plötunni, ásamt Megan Thee Stallion á deluxe útgáfunni. Positions dvaldi efst á Billboard 200 listanum í tvær vikur samfleytt og var viðurkennd sem platínu plata af Recording Industry Association of America fyrir að seljast í yfir milljón eintaka. Hún var fimmta plata Grande að ná fyrsta sæti í útgáfuviku.
Lagalisti
Öll lögin voru samin af Ariana Grande, ásamt öðrum.
Egyptaland hið forna
thumb|right|[[Pýramídi Khafres og Sfinxinn í Gíza frá 3. árþúsundi f.Kr.]] Egyptaland hið forna vísar til hinnar fornu siðmenningar sem þróaðist á bökkum Nílarfljóts í Norðaustur-Afríku og náði hvað mestri útbreiðslu á 2. árþúsundinu f.Kr. á tímabili sem er kallað Nýja ríkið. Ríkið náði frá Nílarósum í norðri allt suður að Jebel Barkal við fjórðu flúðirnar í Níl. Á vissum tímum náði veldi Egypta yfir suðurhluta þess sem kallað hefur verið Austurlönd nær, strönd Rauðahafs, Sínaískaga og Vestureyðimörkina (sem nú skiptist milli Egyptalands og Líbýu, aðallega kringum vinjarnar).
Menning Forn-Egypta stóð í um þrjú og hálft árþúsund. Hún hófst með sameiningu ríkjanna í Nílardal um 3150 f.Kr. og er venjulega talin hafa liðið undir lok þegar Rómaveldi lagði ríkið undir sig árið 30 f.Kr. sem varð upphafið að gagngerum breytingum í stjórnkerfi og trúarbrögðum landsins. Sögu Egyptalands hins forna er skipt í þrjú megintímabil og þrjú millitímabil sem talin eru hafa einkennst af óstöðugleika í stjórn landsins: Gamla ríkið, Fyrsta millitímabilið, Miðríkið, Annað millitímabilið, Nýja ríkið og Þriðja millitímabilið. Eftir Þriðja millitímabilið tók Síðtímabilið við þegar Akkamenídaríkið lagði landið undir sig. Því lauk með landvinningum Alexanders mikla en þá tóku grískættaðir Ptólemajar við völdum í Egyptalandi. Rómverjar, undir stjórn Octavíanusar, lögðu Egyptaland Ptólemaja undir sig 30 f.Kr. og gerðu það að rómversku skattlandi.
Undirstaða ríkisins var frjósemi Nílardalsins sem stafaði af reglulegum flóðum í ánni. Bygging áveitna og umframframleiðsla sem þær gerðu mögulega var ein orsök þess að til varð háþróað samfélag með ríkistrúarbrögðum, ritmáli, verslun og her. Stjórnsýsla var í höndum skrifara, presta og landstjóra en efstur sat konungurinn, faraó, sem talinn var guðaættar í hinum margslungnu fornegypsku trúarbrögðum.
Íburðarmikil hof, grafhýsi og minnismerki úr steini eru meðal þess sem einkennir menningu Forn-Egypta og bera vitni um þróaða steinsmíði og verkfræði. Forn-Egyptar þróuðu líka stærðfræði, einfalda og áhrifaríka læknisfræði, áveitukerfi og jarðyrkjuaðferðir, fyrstu plankabátana svo vitað sé, aðferðir til að gljá leir og nýjar bókmenntagreinar og gerðu elsta þekkta friðarsamninginn við Hittíta, frá 1259 f.Kr. Fornegypsk menning hefur haft víðtæk áhrif um allan heim. Trúarbrögð Forn-Egypta, byggingarlist og myndlist höfðu mikil áhrif á bæði Grikki og Rómverja, og hin stóru minnismerki, hofbyggingar og píramídar hafa verið mönnum innblástur fram á okkar daga. Fornleifarannsóknir og ráðning ritmáls Forn-Egypta um aldamótin 1800 veittu nýja innsýn í þennan menningarheim. Egypsk fræði fást við rannsóknir á sögu og menningu Forn-Egypta.
Blikksmiður
thumbnail|Blikksmiður í Líbýu formar málm yfir opnum eldi. thumbnail|Tinsmiðir að störfum árið 1880. thumbnail|Málmklæðning á húsi. Blikksmiður er iðnaðarmaður sem vinnur með þunnmálma og vinnur meðal annars við uppsetningu loftræstikerfa og lofthitakerfa, klæðninga og eldvarnarhurða. Blikksmíði er löggild iðngrein.
Merki Reykjavíkurborgar
right|thumb|Merki Reykjavíkur Merki Reykjavíkurborgar sýnir hvítar öndvegissúlur Ingólfs Arnarsonar og öldur á bláum grunni og gotneskum skildi. Það er teiknað af Halldóri Péturssyni, teiknara, sem var ráðinn til að útfæra merkið á grundvelli samkeppni sem bæjarstjórn Reykjavíkur efndi til í mars 1951.
1999
Janúar
thumb|right|Evran.
Merki Reykjavíkurborgar
Endanleg útfærsla merkisins var samþykkt á fundi 14. maí 1957 og hlaut samþykki bæjarstjórnar 6. júní það ár.
1999
Mars
thumb|right|Bandarísk F-117 Nighthawk-flugvél á Aviano-flugstöðinni á Ítalíu.
Apríl
thumb|right|Hátíð í tilefni af stofnun Nunavut í Kanada.
Maí
thumb|right|Einn af mörgum skýstrokkum sem mynduðust við Oklahómaborg í maí 1999.
Júní
thumb|right|Bandarískir landgönguliðar í Zegra í Kosóvó.
Júlí
thumb|right|Elísabet 2. við setningu Skoska þingsins.
Ágúst
thumb|right|Jarðskjálftinn í İzmit.
September
thumb|right|Fjölbýlishúsið í Volgodonsk eftir sprenginguna.
Nóvember
thumb|right|MS Sleipner í Noregi.
Desember
thumb|right|Rusli eftir hvirfilbylinn Lother rutt burt í Angoulême í Frakklandi.
Bryngerðarljóð
Bryngerðarljóð er íslenskt sagnakvæði sem fjallar um atburði úr Völsunga sögu.
Bóseind
Bóseind er eind með heiltöluspuna, sem hlítir Bose-Einstein-dreifingu. Kraftmiðlarar í staðllíkaninu, þ.e. ljóseind, þyngdardeind og vigureindir, eru bóseindir. Lengi vel hafði ekki fundist enn sannanir um Higgs-bóseindina, en 4. júlí 2012 tilkynntu vísindamenn við CERN að fundist hefði marktækar vísbendingar um Higgs-lega eind hjá stóra sterkeindahraðlinum. Fermíeindir hafa hálftöluspuna.
Spjaldhlynur
Spjaldhlynur (fræðiheiti: Acer davidii ) er lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína. Hann getur orðið 10 til 15 m hár. Hann er með tvær undirtegundir sem stundum eru taldar sjálfstæðar tegundir.
Farfuglaheimili
80 px|thumb|Alþjóðlegt tákn fyrir farfuglaheimili
Farfuglaheimili er gistihús fyrir ferðamenn þar sem gestir geta gist gegn vægu gjaldi. Gisting getur verið í svefnsölum eða herbergjum þar sem gestir gista í kojum. Oft er sameiginleg aðstaða eins og setustofa og eldhús þar sem gestir geta sjálfir eldað.
Farfuglaheimili á Íslandi
Bandalag íslenskra Farfugla starfrækir farfuglaheimili og er aðili að alþjóðasamtökum farfugla Hostelling International (International Youth Hostel Federation) og voru samtökin stofnuð árið 1939. Það er hægt að kaupa félagsskírteini sem gilda í eitt ár frá útgáfudegi.
Cerastium zhiguliense
Cerastium zhiguliense er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Austur-Evrópu.
Libocedrus austrocaledonica
Libocedrus austrocaledonica er sígræn trjátegund af einisætt sem er einlend á Nýju-Kaledóníu.
Auðkúla
Auðkúla getur átt við:
1280
thumb|right|[[Albertus Magnus.]] Árið 1280 (MCCLXXX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Muhammad Yunus
Muhammad Yunus (f. 28. júní 1940) er bangladesskur hagfræðingur og bankamaður sem er stofnandi Grameen-bankans, örlánabanka sem reynir að sporna við fátækt með því að veita fátækum smálán án ábyrgðar. Yunus og Graheem-bankinn hlutu friðarverðlaun Nóbels árið 2006 fyrir baráttu sína gegn fátækt.
Æviágrip
Muhammad Yunus fæddist í borginni Chittagong árið 1940 og var af efnuðum ættum. Faðir hans var gullsmiður en Yunus hefur sagt að móðir hans, Sofia Khatun, hafi haft mest áhrif á sig þar sem hún hafi verið vön að hjálpa fátæklingum sem bönkuðu upp á hjá fjölskyldunni. Yunus hlaut Fulbright-styrk til að nema hagfræði í Bandaríkjunum en sneri aftur til Chittagong að loknu námi og gerðist yfirmaður hagfræðideildarinnar í háskóla borgarinnar.
Þegar hungursneyð reið yfir Bangladess árið 1974 fékk Yunus þá hugmynd að veita 42 fátækum Bangladessum smálán upp á andvirði tæpra 1.900 kr. sem höfuðstól svo þau gætu átt efni á nauðsynjavörum fyrir atvinnu sína án þess að þurfa að leita til okurlánara. Þessi lánastarfsemi varð grundvöllurinn að Grameen-bankanum, sem Yunus stofnaði formlega árið 1983. Sem bankastjóri Grameen-bankans var Yunus vanur að heimsækja útibú bankans reglulega og taka við mánaðarlegum skýrslum af 234 útibússtjórum hans. Með bankanum sóttist Yunus eftir því að vera fátækum innan handar með því að hafa lánin lág, með því að halda pappírsvinnu í lágmarki og með því að leyfa ólæsu fólki að taka lán.
Starfsemi Grameen-bankans jókst ár eftir ári og bankinn tók þátt í velferðarverkefnum á borð við byggingu þorpssímstöðva og heilsugæslustöðva. Árið 2006 unnu Yunus og Grameen-bankinn til friðarverðlauna Nóbels fyrir baráttu sína gegn fátækt. Ole Danbolt Mjøs, formaður Nóbelsnefndarinnar, sagði við verðlaunaveitinguna að Yunus væri mikill brautryðjandi og hefði „tekist að gera hugsjón sína að veruleika“.
Árið 2007 stofnaði her Bangladess bráðabirgðastjórn yfir landinu vegna deilna helstu stjórnmálaflokka landsins, Awami-bandalagsins og Þjóðernisflokksins. Yunus afþakkaði boð hersins um að gerast leiðtogi bráðabirgðastjórnarinnar en studdi þó spillingarherferð hennar, þar sem fyrrum forsætisráðherrarnir Sheikh Hasina Wazed og Khaleda Zia, leiðtogar flokkanna tveggja, voru báðar handteknar. Yunus tilkynnti að hann hygðist stofna eigin stjórnmálaflokk undir heitinu „Vald fólksins“ til að taka þátt í yfirvofandi þingkosningum, en hætti við áætlanir sínar eftir að hafa rætt við bráðabirgðastjórnina.
Eftir að kosningarnar voru haldnar árið 2008 komst Awami-bandalagið aftur til valda og Sheikh Hasina varð forsætisráðherra á ný. Árið 2010 sakaði Hasina Yunus um að „sjúga fé úr fólkinu sem hann [hefði] lánað“ og lét reka hann úr embætti bankastjóra Grameen-bankans með vísan til þess að hann væri kominn á eftirlaunaaldur og að ákvörðun Grameen-banka um að æviráða hann sem yfirmann árið 1999 stæðist ekki lög. Dómstóll á millistigi í Dakka komst að þeirri niðurstöðu að Yunus yrði að víkja sem yfirmaður Grameen-bankans. Yunus áfrýjaði dómnum til hæstaréttar, en fyrri dómurinn var staðfestur og honum gert að víkja sem yfirmaður bankans sem hann hafði stofnað.
Deildarbikarkeppni kvenna í knattspyrnu
Deildarbikarkeppni kvenna í knattspyrnu (Lengjubikar kvenna) er knattspyrnukeppni sem haldin er síðla vetrar og á vorin á vegum Knattspyrnusambands Íslands. Mótið er helsta æfingarmót íslenskra félagsliða og fer úrslitaleikurinn að jafnaði fram fáeinum dögum fyrir upphaf Íslandsmótsins. Mótið var fyrst haldið árið 2001.
Mulningskjarni
Grindcore er öfgakennd tónlistarstefna og undirgrein pönks og þungarokks. Stefnan varð til um miðjum níunda áratug seinustu aldar í Norður-Ameríku og Evrópu og þá sérstaklega á Englandi. Stefnan einkennist af miklum ofsa, hraða og stöðugri keyrslu. Venjuleg grindcore-hljómsveit samanstendur af þungum gítar og bassa sem er í lægri stillingum en vanalega og eru keyrðir í gegnum hljóðbjagara. Trommuleik sem er hraður og líkist vélbyssu og síðan er það öskrari sem flytur boðskapinn. Bresku hljómsveitirnar Napalm Death og Carcass eru þekktustu grindcore-hljómsveitirnar og eru flestir sammála um að þær hafi lagt grunninn að sjálfri stefnunni. Frá Bretlandi dreifði stefnan sér um alla Evrópu, Norður-Ameríku og til Japans.
Einkenni
Órjúfanlegur partur af grindcore er reiðin. Hana er bæði að finna í sjálfum hljóðfæra leiknum og textum. Stefnan tekur til sín áhrif á bæði pönki og þungarokki en er á sama tíma allt öðruvísi en hinir flokkarnir. Öll áhersla er lögð á keyrsluna, kraftinn í sjálfu laginu. Trommarinn eða trommuvél eru í miklu aðalhlutverki í grindcore og sjá þeir um blastbeat. Melódíur og jafnvel textar eru í aukahlutverkum.
Ólíkt þungarokki, þá hefur pönk verið meðvitaðara um félagsleg málefni. Grindcore er ekki frábrugðið og oftast er gengið skrefinu lengra en í pönktónlist og heiminum sagt stríð á hendur. Margir af frægustu tónlistarmönnum stefnunar er meðlimir í grasrótasamtökum. Þar berjast þeir fyrir jafnrétti kynja sem og dýra. Einnig er mikil áhersla lögð á að verja náttúruna og berjast gegn stríðsátökum og kapítalisma. Textarnir eru því margir félagslegs eðlis. Krafan sem þeir gera er sú að við vöknum, tökum slæðuna frá augunum og horfumst í auga við allan þann hrylling sem við samþykkjum. Ljótleiki tónlistarinnar, endurspeglar ljótleika heimsins.
Annað mikilvægt umræðuefni í grindcore er viðbjóður (á ensku gore). Þær hljómsveitir sem yrkja um viðbjóð og hrylling falla undir goregrind. Þar er hryllilegum dauðadögum lýst, hvort sem það er af völdum sjúkadóma, stríðs, þess yfirnátturlega eða bara af hversdagslegum ástæðum. Þar er öllum minnstu smáatriðum lýst og mest áhersla lögð á að gera viðbjóðinn yfirgengilegan. Mörgum finnst þetta var óþarfa fantasíur og flótti frá raunveruleikanum. Þeim finnst að grindcore eigi að geta sýnt hin raunverulega hrylling en ekki eigi að hylja yfir hann með yfirgengilegum hrylling.
Upphaf
Á níunda áratug seinustu aldar var mikil gróska í öllu jaðarrokki. Tónlistarstefnur voru að myndast um allan heim og höfðu mikil áhrif hvor á aðra. Það sem rak þetta allt áfram var viljinn um að vera hraðari, harðari og þyngri heldur sá sem kom á undan þér. Hver einasta plata hækkaði alltaf staðalinn meir og meir. Grindcore var því samblanda af þessu öllu en samt eitthvað allt annað. Þyngdin var tekinn frá thrash metal og dauðarokki. Póltíkin, árásargirndin og hraðinn var síðan tekinn frá harðkjarna og crust-pönki.
Í Birmingham á Englandi fæddist síðan grindcore. Sömu bágu aðstæður og ólu af sér Black Sabbath sköpuðu hljómsveitir á borð við Napalm Death. Þeir tóku fátæktina og ömurleikann og gerðu tónlist sem endurspeglaði þessar aðstæður. Þeirra fyrsta plata Scum var endurspeglun á samfélagi sem var að rotna að innan. Á plötunni voru 28 lög og stysta lag sem hefur verið tekið upp, you suffer, sem er aðeins ein sekúnda að lengd. Aðrar hljómsveitir sem fylgdu í fótspor Napalm Death voru Carcass, Sore throat og Extreme Noise Terror. Með Napalm Death þá varð Carcass ein frægasta grindcore hljómsveit í heimi. Upphaflega spilaði hún D-beat pönk en færðist yfir í þessa ofbeldisfullu stefnu með plötunni Reek of Putrefaction. Ólíkt Napalm Death sem fjallaði aðallega um félagsleg mál, þá voru meðlimir Carcass heillaðir af mannslíkamanum. Þeir höfðu sankað að sér bókum um anatómíu og læknisfræði. Bækurnar voru innblástur textasmíðanna og Carcass voru þar með fyrsta gore-grind hljómsveitin.
Í upphafi vildu engin plötufyrirtæki styðja svona tónlist. Til þess að geta komið sér á framfæri var því afskaplega mikil DIY vitund bæði hjá hljómsveitum og aðdáendum. Spóluskipti (enska: Tapetrading) voru lykillinn á því að kynnast öðrum hljómsveitum og dreifa sinni eigin tónlist. Það fór þannig fram að hljómsveit tók eitthvað upp, setti á spólu og gaf út í einhverjum eintökum. Sá sem fékk eintak afritaði sitt eintak og lét aðra fá sem gerðu það sama. Spóluskiptanetið náði útum allan heim og var afar afkastamikið og keppst var um að reyna eignast hvert einasta demó sem gefið var út. Annað sem var líka mikilvægt voru tónlistarblöð sem aðdáendur gáfu út. Þar var bæði hægt að lesa sér til um allar hljómsveitirnar og setja sig í samband við þær. Hljómsveitir skipust því reglulega á bréfum og spólum heimsálfanna á milli.
Upp frá þessu mynduðust litlar en metnaðarfullur senur útum allan heim. Í Bandaríkjunum voru það hljómsveitir á borð við Repulsion, Terrorizer og Assück sem gáfu allar út áhrifamiklar plötur. Terrorizer með World Downfall, Repulsion með Horrifier, Assück með Anticapital.
Nútíminn
Síðan að Scum kom út hefur stefnan vaxið og dafnað. Hún hefur þroskast og blandast öðrum stefnum og alið af sér margar undirstefnur. Það er náttúrulegt að blanda sumum stefnum saman eins og svartamálmi og dauðarokki. Hatrið og tómhyggjan sem einkennir svartamálm er fullkominn blanda við keyrsluna og reiðina sem einkennir grindcore, hljómsveitir eins og Anaal Nathrakh spila í þessum stíl. Eins er það þunginn og þykki hljómurinn sem dauðarokkið hefur, en Napalm Death færðu sig einmitt í byrjun 10. áratugarins yfir í þennan stíl.
Rafgrind hefur sótt í sig veðrið á seinustu árum. Hljómsveitin the Locust standa þar fremstir í flokki. The Locust sættu mikillar gagnrýni frá íhaldssömum aðdáendum í upphafi fyrir að blanda saman hljóðgervlum og öðrum raftónlistaráhrifum við grindcore.Grindcore hefur hins vegar alltaf átt góð samskipti við raftónlistargreinina, þá sérstaklega hráa raftónlist eins og noise.
Aðrar stefnur sem hafa komið undan grindcore eru meðal annars powerviolence og pornogrind. Powerviolence er grindcore án allra þungarokks áhrifana. Sami hraði, engin áhersla á melódíur og hrátt. Sama reiði sem einkennir grindcore og sama félagslega meðvitund. Pornogrind er síðan eins og nafnið gefur til kynna, grindcore sem einblínir á grófar klám fantasíur.
Ísland
Í langan tíma var Forgarður Helvítis eina starfandi grindcore hljómsveitin. Hún var stofnuð árið 1991 og eftir hana liggja nokkrar demó plötur og breiðskífan Gerningaveður. Af ungum sveitum er hægt að nefna Logn, World Narcosis og Manslaughter.
Staðreynd
Staðreynd er það sem er raunin. Hún er sú staða mála sem sönn staðhæfing (eða fullyrðing) lýsir. Eðli sambandsins milli sannra staðhæfinga og staðreynda er umfjöllunarefni málspeki og merkingarfræði.
Novgorodfylki
thumb|300px|Novgorodfylki innan Rússlands
Novgorodfylki (rússneska: Новгоро́дская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Novgorod. Íbúafjöldi var 634,111 árið 2010.
Þorgeir Ásgrímsson
Þorgeir Ásgrímsson var íslenskur landnámsmaður á Rangárvöllum og bjó í Odda. Ásgrímur faðir hans bjó á Fíflavöllum á Þelamörk.
Í Landnámu segir að Ásgrímur hafi neitað að gjalda Haraldi hárfagra skatt og hafi konungur þá látið Þórorm frænda sinn drepa hann. Þorgeir var þá aðeins tíu ára en Þorsteinn, eldri bróðir hans, var í víkingaferð. Þegar hann kom heim fór hann og brenndi Þórorm inni og rændi bú hans. Síðan hélt hann til Íslands ásamt Þorgeiri bróður sínum og Þórunni móðursystur þeirra. Þau urðu öll landnámsmenn; Þorsteinn nam land fyrir ofan Víkingslæk og bjó í Skarði en Þórunn nam Þórunnarhálsa.
William Tecumseh Sherman
William Tecumseh Sherman (8. febrúar 1820 – 14. febrúar 1891) var bandarískur hermaður, athafnamaður, kennari og rithöfundur. Hann var hershöfðingi í her sambandssinna í Þrælastríðinu. Í styrjöldinni vann hann sér inn orðstír sem framúrskarandi herforingi en sætti einnig gagnrýni fyrir harkalegar aðferðir sínar og fyrir að skilja ekki annað eftir en sviðna jörð á landsvæði Suðurríkjasambandsins.
Sherman hóf feril sinn í borgarastríðinu í fyrri orrustunni við Bull Run og Kentucky árið 1861. Hann var í her undir forystu Ulysses S. Grant árin 1862 og 1863 í orrustunum við Fort Henry og Fort Donelson, orrustunni við Shiloh, herferðunum sem leiddu til þess að vígi Suðurríkjanna í Vicksburg við Mississippi-fljót féll. Sherman fylgdi Grant einnig að málum í Chattanooga-herferðinni, sem endaði með ósigri Suðurríkjamanna í Tennessee-fylki. Árið 1864 tók Sherman við af Grant sem yfirherforingi sambandsmanna á vesturvígstöðvum stríðsins. Ásamt her sínum hertók hann borgina Atlanta og stuðlaði með þeim hernaðarsigri að endurkjöri Abrahams Lincoln forseta árið 1864. Sherman hóf síðan göngu til sjávar í gegnum Georgíu og eyddi öllum iðnaðarinnviðum, borgaralegum eignum og landbúnaðarafurðum á leiðinni svo ekkert gæti nýst Suðurríkjamönnum. Eyðileggingin sem Sherman skildi eftir sig stuðlaði að því að Suðurríkjasambandið neyddist til þess að gefast upp. Sherman þáði uppgjöf allra Suðurríkjaherja Karólínu, Georgíu og Flórída í apríl árið 1865 og hafði þá verið viðstaddur flest helstu átök vesturvígstöðva stríðsins.
Þegar Grant var kjörinn forseti Bandaríkjanna árið 1869 tók Sherman við sem yfirherforingi Bandaríkjahers og gegndi því embætti frá 1869 til 1883. Sherman fór því fyrir Bandaríkjahernum í Indíánastríðunum næstu fimmtán árin. Sherman vildi heyja stríð af fullum ofsa gegn Indíánum og neyða þá aftur inn á friðarlönd sín. Hann neitaði ávallt að láta draga sig inn í stjórnmál. Shermann birti árið 1875 æviminningar sínar um borgarastríðið. Breski sagnfræðingurinn B. H. Liddell Hart kallaði Sherman „fyrsta nútímahershöfðingjann“.
Kristín Guðrún Gunnlaugsdóttir
Kristín Guðrún Gunnlaugsdóttir (fædd 15. apríl 1963 á Akureyri) er íslenskur myndlistarmaður.
Kristín nam í Myndlista- og handíðaskólanum. Eftir námið fór hún í nunnuklaustur á Ítalíu þar sem hún dvaldi á árunum 1987 – 1988. Í klaustrinu lærði Kristín margt um íkonalist og hélt eina íkonasýningu árið 1994.
Upp úr bankahruninu 2008 fór Kristín því að sauma úr afgangsull. Hún sýndi slík verk árið 2010 í sal Íslenskrar Grafíkur og seinna sama ár hélt hún sýningu, Gullin mín í Studio Stafn. Blaðgullin voru áberandi í þeim verkum en blaðgullin voru einnig áberandi á einni af eldri sýningum Kristínar sem haldin var á Kjarvalsstöðum 1995.
Verk hennar einkenndust aðallega af stórum málverkum á striga, eggtemperur á tré, íkonar og teikningar áður en hún hóf að vinna með striga, ull og band. Mörg verka hennar eru í eigu opinberra safna, kirkna og fyrirtækja. Kristín hefur verið valin bæjarlistamaður Akureyrar og einnig bæjarlistamaður Seltjarnarness 2008.
Barkalfjall
thumb|right|Jebel Barkal. Barkalfjall (arabíska: ‏جبل بركل‎ Djebel Barkal „helgafell“; fornegypska: ḏw wˁb - „hið hreina fjall“) er lítið fjall sem stendur við stóra sveigju í ánni Níl um 400 km norðan við Kartúm í Súdan á svæði sem áður nefndist Núbía. Um 1450 f.Kr. lagði egypski faraóinn Tútmósis 3. undir sig svæði suður að fjallinu. Þar stofnaði hann borgina Napata sem um þremur öldum síðar varð höfuðborg konungsríkisins Kús.
Ligue 1
Ligue 1 eða Franska úrvalsdeildin er efsta deild í knattspyrnu í Frakklandi. 20 lið eru í deildinni. Paris Saint-Germain er sigursælasta liðið. Tímabilið er frá ágúst og fram í maí.
Árangur liða
Athugasemdir:
Síleska karlalandsliðið í handknattleik
Síleska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Síle í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Síle.
Borgarstjóri
Borgarstjóri er æðsti embættismaður borgar og bæjarstjóri er æðsti embættismaður bæjar. Þeir eru iðulega kjörnir í einstaklingskosningu eða af starfandi meirihluta borgarstjórnar.
Á Íslandi er borgarstjórinn í Reykjavík framkvæmdastjóri Reykjavíkurborgar. Borgarstjórn kýs borgarstjóra og yfirleitt verður sitjandi borgarfulltrúi fyrir valinu. Hliðstæð embætti í öðrum sveitarfélögum landsins eru bæjarstjórar, sveitarstjórar og hreppstjórar.
Hrukkulykill
Hrukkulykill (fræðiheiti Primula petiolaris) er blóm af ættkvísl lykla.
Ásu dans
Ásudans er íslenskt miðaldadanskvæði, vikivaki eða sagnadans. Ásudans er lengsti sagnadansinn sem finnst hér á landi og jafnframt einn sá vinsælasti. Það sést á þeim fjölda handrita sem varðveitir dansinn. Ásu dans finnst hvergi erlendis og verður því að teljast séríslenskur sagnadans. Laglínan sem iðulega hefur verið sungin við Ásudans síðustu áratugi er varðveitt í Melodiu, handriti frá árinu 1650, varðveitt í Kaupmannahöfn.
Allium materculae
Allium materculae er tegund af laukplöntum, ættuð frá Tyrklandi, Íran, og Rússlandi.
Staða mála
Staða mála er tæknilegt hugtak í heimspeki, einkum í málspeki, auk þess að vera hversdagslegt orðasamband í íslensku.
Staða mála er eins og staðreynd nema hvað staðreynd verður að vera raunin en staða mála þarf ekki að vera raunin. Til dæmis er engin staðreynd sem fullyrðingin „fljúgandi hestar hneggja í kór“ en segja má að fullyrðingin vísi til stöðu mála sem er ekki fyrir hendi.
Auðkúla (Arnarfirði)
Auðkúla er bær í Arnarfirði í Vestur-Ísafjarðarsýslu. Á árum áður var margbýlt á Auðkúlu og töluverð útgerð þaðan og var byggðin kölluð Auðkúluþorp eða Kúluþorpið. Til þess töldust bæirnir Auðkúla I, II og III, Mýrarhús, Tunga, Árbær og Lónseyri. Á Auðkúlu var um tíma verslun sem var útibú frá Kaupfélag Dýrfirðinga á Þingeyri.
Haldvilla
Haldvilla (einnig hugvilla, blekking eða uppspuni) er þrálát ímyndum í mótsögn við augljósar staðreyndir. Í sjúkdómafræði er það aðgreint frá trú sem byggist á rangri eða ófullnægjandi upplýsingum þar sem einstaklingar með þá trú geta breytt eða endurskoðað trú sína við endurskoðun staðreynda.
Erfitt er að meðhöndla haldvillu en stundum er hægt að nota geðrofslyf. Ef haldvilla stofnar manneskjunni eða öðru fólki í hættu getur viðkomandi einnig verið meðhöndlaður gegn vilja þeirra.
Laach-vatn
thumb|right|Loftmynd af Laach-vatni. Laach-vatn (þýska: Laacher See) er hringlaga gígvatn, um 2 km að þvermáli, í Rínarlandi-Pfalz, Þýskalandi. Laach-vatn er 24 km norðvestan við Koblenz, 37 km sunnan við Bonn og 8 km vestan við Andernach. Vatnið er í fjallgarðinum Eifel í austurhluta Eifel-eldfjalls. Gígurinn myndaðist við plínískt eldgos fyrir um 13.000 árum sem var 6 á VEI-kvarða, eða álíka stórt og eldgosið í Pínatúbó 1991. Gufuhverir á suðausturströnd vatnsins eru merki um eldstöð í dvala.
Lýsing
Vatnið er sporöskjulaga og umkringt háum bökkum. Hraungrýtið var notað í myllusteina frá rómverskum tíma þar til tekið var að nota járnkefli til að valsa korn.
Á vesturbakkanum er Benediktínaklaustrið Maríuklaustrið við Laach (Abbatia Lacensis), stofnað árið 1093 af Hinriki 2. af Laach sem var af Lúxemborgarætt og fyrsti Pfalz-greifinn. Kastali hans stóð gegnt klaustrinu á austurbakka vatnsins.
Ekkert náttúrulegt frárennsli er úr vatninu, en göng voru grafin gegnum bakkann fyrir 1170. Þau hafa verið endurbyggð nokkrum sinnum síðan. Þau draga nafn sitt af Fulbert sem var ábóti klaustursins 1152-1177 og er talinn hafa gert þau fyrst.
1444
Árið 1444 (MCDXLIV í rómverskum tölum)
Wallander (sænskir sjónvarpsþættir)
Wallander eru sænskir sakamálaþættir, byggðir á sögum Henning Mankell, um lögreglufulltrúann Kurt Wallander (leikinn af Krister Henriksson). Fyrsta þáttaröð kom út 2005-2006, önnur þáttaröð 2009-2010 og þriðja þáttaröð árið 2013. Alls urðu þættirnir því 32 talsins í 3 þáttaröðum. Hver þáttur er um 90 mínútur. Sögusvið þáttanna er Ystad á Skáni. Sögurnar ganga út á eltingarleik lögreglu við kaldrifjaða morðingja, og oft á tíðum erfið samskipti Wallanders við starfsfélaga, nágranna og fjölskyldu, einkum Lindu dóttur hans. Einn af þáttunum byggist á skáldsögu eftir Mankell, en hinir notuðu nýjar sögur samkvæmt tillögum hans. Fyrsta þáttaröðin kom beint á DVD, en seinni tvær þáttaraðirnar voru frumsýndar á TV4.
Samningsbundið nám
Samningsbundið nám eða lærlinganám er kerfi til að þjálfa nýliða í ákveðinni færni. Margar starfsgreinar í handverki og iðnaði byggja á slíku kerfi og er það oft skipulagt langtíma starfsnám þar sem skiptist á starf á vinnustað og nám í skóla eða fræðslumiðstöð.
Béla Kiss
thumbnail|Béla Kiss Béla Kiss (1877 – ?) var ungverskur raðmorðingi. Talið er að hann hafi myrt að minnsta kosti 24 ungar konur og sett í risastórar  blikktunnur. Hann var blikksmiður og bjó í Czinkota sem er borg nálægt Búdapest. Hann var áhugamaður um stjörnufræði og yfirnáttúrulega hluti og hélt ráðskonu sem tók eftir að hann skrifaðist á við margar konur. Béla Kiss sankaði að sér stórum blikktunnum en sagði nágrönnum að hann væri að búa sig undir stríðið og hamstra steinolíu. Hann var kallaður í herinn en árið 1916 fundust margar stórar tunnur á heimili hans og ætluðu hermenn þá að komast í steinolíubirgðarnar sem Béla Kiss var talinn hafa safnað og opnuðu tunnurnar. Þá kom í ljós að í þeim voru líka kvenna sem höfðu verið myrtar, alls fundust 24 lík.
Íslenska alfræðiorðabókin A-Ö
Íslenska alfræðiorðabókin A-Ö er alfræðirit á íslensku, sem gefið var út árið 1990 af bókaútgáfunni Erni og Örlygi. Bókin er í þremur bindum, inniheldur um 37.000 efnisorð og 4.500 teikningar og kort, og er jafnframt fyrsta íslenska alfræðiritið, almenns umfangs sem samið er fyrir fullorðna lesendur. Ritstjórar voru Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríður Harðardóttir. Önnur prentun var gerð 1992.
Bókin er byggð á danska alfræðiritinu Fakta, Gyldendals etbinds leksikon sem gefið var út 1988. Samningar um útgáfuna tókust 1987 og upphaflega stóð til að alfræðiorðabókin kæmi út samhliða dönsku útgáfunni.
Birtustig
Birtustig stjörnu er mælikvarði á því hversu björt hún er. Hægt er að mæla sýndarbirtustig og reyndarbirtustig þeirra. Því lægri tala því bjartara er fyrirbærið. Skalinn hefur ekki einingu svo sem dæmi má nefna segjum við að sýndarbirtustig Deneb er um 1,2.
Þróun
Um 150 f.kr. útbjó Hipparkos, grískur stjörnufræðingur, birtustiga þar sem hann raðaði stjörnunum eftir birtu í 6 flokka, frá flokki 1 og upp í 6. Þær stjörnur sem voru í flokki 1 voru bjartastar og þær daufustu í flokki 6.
Þegar menn fóru að hefja mælingar á því ljósmagni sem stjörnur geisluðu frá sér komust þeir að því að stjörnur í birtuflokki 1 eri hér um bil 100 sinnum bjartari en þær í birtuflokki 6 skv. flokkun Hipparkosar. Því var ákveðið að halda áfram að nota þetta kerfi og ákvarða það þannig að ef ljósmagn hundraðfaldast, þá lækkar birtustigið um 5. Þetta þýðir að ef birtustig lækkar um 1 þá eykst ljósmagnið 2,512 sinnum.
Sýndarbirtustig
Sýndarbirtustig mælir birtu stjarna frá okkur séð. Menn komust að því að það voru nokkrar stjörnur töluvert bjartari en þær sem Hipparkos flokkaði í flokk 1 svo þeir þurftu að setja nokkrar stjörnur í flokkinn 0 og jafnvel -1. Með nákvæmum mælitækjum hafa menn gefið stjörnum birtustig með nákvæmni upp á hundraðshluta. Sem dæmi má nefna Siríus, björtustu stjörnuna (fyrir utan Sólina), en hún hefur sýndarbirtustigið -1,46. Sólin hefur sýndarbirtustigið -26,72.
Veðurathugun
Veðurathugunartími
Miðað er við samræmdan alþjóðlegan tíma (UTC) og fyrir mannaðar veðurstöðvar eru eftirfarandi tímar notaðir: kl. 3, 6, 9, 12, 15, 18, 21 og 24 UTC. (Á Íslandi er veðurathugun stundum sleppt kl. 3 og kl. 6.) Sjálfvirkar veðurstöðvar senda út veðurskeyti á klukkustunda fresti og er þá miðað við heila tímann kl. 1, 2, 3 UTC o.s.frv. Veðurathugunarmaður skal hefja veðurathugun í fyrsta lagi 10 mínútur fyrir veðurathugunartíma og sendir veðurskeyti til Veðurstofu Íslands.
Tungljurt
Tungljurtin ber eitt blað sem skipist í geldan og gróberandi hluta. Neðri hlutinn er geldur og á honum eru hálfmánalaga smáblöð, mjög þéttstæð. Þessi smáblöð eru 0,5 til 1 sm á lengd en 1 til 1,5 sm á breidd. Efri hlutinn er gróberandi og ber 2 til 6 sm langan klasa af gróhirslum. Hún vex í þurrlendi, aðallega í mó- og vallendi.
Þjóðtrú
Samkvæmt íslenskri þjóðtrú hét tungljurt áður lásagras og átti hún að geta opnað læsta lása væri hún borin upp að þeim. Einnig var sú trú að ef hestar stigu á tungljurt myndi detta undan þeim skeifa.
Grástika
Grástika (fræðiheiti: Parmeliopsis hyperopta) er tegund fléttna af litskófarætt. Hún finnst á Íslandi og líkist mjög gulstiku í útliti en er grá á litinn en gulstika hefur gulan litblæ. Grástika er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu á Íslandi.
Útbreiðsla og búsvæði
Á Íslandi er grástika mjög sjaldgæf og finnst aðeins í Egilsstaðaskógi og Vaglaskógi.
Verndun og stofnstærð
Grástika er á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands þar sem hún er flokkuð sem tegund í bráðri útrýmingarhættu (CR). Grástika hefur ekki verið metin af samtökunum IUCN.
Efnafræði
Grástika inniheldur divaricatinsýru en hún inniheldur ekki úsninsýru eins og gulstika. Þalsvörun grástiku er K-, C-, KC-, P-.
Orenbúrgfylki
thumb|300px|Orenbúrgfylki innan Rússlands