cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Club Nacional de Football
Hvíta maskínan
Argentínski leikmaðurinn Atilio García gekk til liðs við félagið árið 1938 og var lykilmaður í sigursælu Nacional-liði undir stjórn gömlu kempunnar Héctor Castro. García varð markakóngur úrúgvæsku deildarinnar átta sinnum á níu ára tímabili. Nacional varð meistari fimm ár í röð frá 1939-1943. Á þessu tímabili vann liðið t.d. sinn stærsta sigur á Peñarol fyrr og síðar, 6:0.
Íslensk mannanöfn eftir sem hafa einn nafnhafa (K-Ö)
Þessi listi er framhald af fyrri listum; sjá tenglabox til hægri.
Club Nacional de Football
Afrek í alþjóðakeppni
Nacional keppti fyrst í Copa Libertadores árið 1962, þar sem liðið féll úr leik í undanúrslitum gegn Peñarol. Árin 1964 og 1967 komst liðið í úrslitaleikinn en tapaði í bæði skiptin, fyrst gegn Independiente og síðar gegn Racing. Stjórnendur Nacional kostuðu miklu til að ná að byggja upp lið sem gæti farið alla leið í keppninni og árið 1969 virtist markmiðið ætla að nást, en í þriðja sinn mátti félagið bíta í það súra epli að tapa fyrir argentínskum mótherjum, að þessu sinni Estudiantes de La Plata, í úrslitunum.
Árið 1971 rættist draumurinn loks, undir stjórn Washington Etchamendi. Líkt og tveimur árum fyrr voru mótherjarnir Estudiantes de La Plata í úrslitaleik í Lima í Perú. Sama ár varð liðið heimsmeistari félagsliða eftir sigur á gríska liðinu Panathinaikos, sem hlupu í skarðið fyrir Ajax frá Hollandi sem neitaði að keppa. Árið eftir fagnaði Nacional sigri í keppni Suður- og Norður-Amerkíumeistaranna. Árangurinn heimafyrir var ekki síðri. Nacional varð meistari fjögur ár í röð frá 1969-72 og tapaði ekki leik gegn erkióvinunum í Peñarol í nærri þrjú ár.
Fleiri titlar í sarpinn
Frá 1972 til 1980 varð Nacional aðeins einu sinni úrúgvæskur meistari, árið 1977 og þurfti að horfa upp á Peñarol raka inn meistaratitlunum. Árið 1980 vannst meistaratitillinn loks aftur og það sem meira var, Nacional varð í annað sinn sigurvegari í Copa Libertadores, eftir sigur á Sport Club Internacional frá Brasilíu í úrsliitum. Önnur gullverðlaun fylgdu í kjölfarið í heimsmeistarakeppni félagsliða eftir sigur á Nottingham Forest.
Þriðji og jafnframt síðasti Copa Libertadores-titillinn til þessa dags, vannst árið 1988. Nacional hafði mikla yfirburði í úrslitaleiknum sem fram fór á Estadio Centenario og sigraði Newell's Old Boys með þremur mörkum gegn engu. Líkt og í fyrri skiptin varð liðið jafnframt heimsmeistari, að þessu sinni eftir vítaspyrnukeppni þar sem mótherjarnir voru PSV Eindhoven frá Hollandi. Árið eftir vann Nacional í keppni Norður- og Suður-Ameríkumeistaranna, sem og meistarakeppni sigurliðanna í álfukeppnum Suður-Ameríku, hinni svokölluðu Recopa-keppni, þar sem andstæðingurinn var Racing Club frá Argentínu.
Breyttar aðstæður
Eftir því sem mikilvægi peninga jókst í heimsknattspyrnunni reyndist það erfiðara fyrir úrúgvæsku félögin að keppa við argentínsku og brasilísku stórliðin. Erfið fjárhagsstaða Nacional á tíunda áratugnum gerði það líka að verkum að félagið vann færri titla heimafyrir en vant var. Meistaratitlinum 1998 var þó fagnað af sérstakri ákefð, enda tókst með honum að koma í veg fyrir að Peñarol setti nýtt met með því að vinna sex meistaratitla í röð.
Frá aldamótum hefur Nacional verið sigursælla af stóru liðunum tveimur í Úrúgvæ. Árið 2005 réðst félagið í að endurbyggja sinn gamla heimavöll, Estadio Gran Parque Central, eftir að hafa um alllangt skeið látið sér nægja að leika á þjóðarleikvangnum Estadio Centenario.
Eyrarfjall (Kjós)
thumb|Eyrarfjall Eyrarfjall í Kjós er 456 m fjall upp af Hvalfirði í Kjós. Eyrardalsvegur (vegur 460) liggur kringum Eyrarfjall og Sandfell að sunnan og austan eftir Miðdal og Elífsdal. Vestan og norðan megin við fjallið liggur Hvalfjarðarvegur (Vegur 47) og norðan við fjallið er Hvalfjarðareyri.
Sallústíus
thumb|228px|Sallústíus Gaius Sallustius Crispus, þekktur sem Sallústíus, (86-34 f.Kr.) var rómverskur sagnaritari. Hann var úr vel kunnri ætt alþýðufólks (plebeia). Sallústíus fæddist í Amiternum í landi Sabína.
Réttarheimspeki
Réttarheimspeki er sameiginleg undirgrein heimspekinnar og lögfræðinnar, sem fjallar um eðli og heimspekilegar undirstöður laga og lagasetningar.
Sallústíus
Sallústíus er einkum þekktur fyrir tvö rit, Um stríðið gegn Júgúrthu konungi og Um samsæri Catilínu. Helsta fyrirmynd hans sem sagnfræðings var gríski sagnaritarinn Þúkýdídes. Hann hafði allmikil áhrif á rómverska sagnaritun, meðal annars á Tacitus sem mat hann mikils. Quintilianus mat Sallústíus einnig mikils, taldi hann betri höfund en Lívíus og taldi hann standast samanburð við Þúkýdídes.
Réttarheimspeki
Í réttarheimspeki er meðal annars spurt hvort til sé náttúruréttur eða náttúruleg réttindi, sem menn hafa óháð lagasetningu, eða hvort allur réttur sé settur réttur, þ.e. ákveðinn með lagasetningu og háður henni. Réttarheimspekingar spyrja einnig hvert sambandið er milli lagasetningar og siðferðis, um eðli og réttlætingu refsingar og hvernig lög ættu að vera.
Réttarheimspeki er náskyld siðfræði og stjórnspeki. Nánast allar hliðar réttarheimspekinnar eiga rætur að rekja til grískrar heimspeki, einkum rita forngríska heimspekingsin Platons og til stóuspekinnar. Meðal annarra mikilvægra hugsuða úr sögu réttarheimspekinnar má nefna Aristóteles, Tómas af Aquino, Thomas Hobbes, Hugo Grotius, John Locke, Jeremy Bentham, John Austin, Georg Jellinek, Lon L. Fuller, H.L.A. Hart, Hans Kelsen, John Rawls, Joseph Raz, Leslie Green og Ronald Dworkin
Sallústíus
Ofangreind tvö rit, Um stríðið gegn Júgúrthu konungi og Um samsæri Catilínu, eru til í íslenskri þýðingu eða endursögn frá 12. öld eða stuttu síðar, undir nafninu Rómverja saga.
LYS (siglingar)
LYS-forgjöf virkar þannig að sigldur tími er margfaldaður með forgjöfinni til að fá út leiðréttan tíma. Bátur með LYS 1.3 þarf því að sigla 30% hraðar en bátur með 1.0 til að lenda í sama sæti.
LYS-tölur eru reglulega endurskoðaðar af samnorrænu ráði og gefnar út á vefsíðunni seiling.org. Forgjöfin byggist á úrslitum keppna og getur því tekið breytingum milli ára. Miðað er við að bátur með 4,5 hnúta meðalhraða í vindi sem er 5 metrar á sekúndu væri með LYS-töluna 1.0.
Hinrik 4. Englandskonungur
thumb|right|Hinrik 4. Bolingbroke. Hinrik 4. (3. apríl 1366 – 20. mars 1413) var konungur Englands frá 1399 til dauðadags. Hann var af Lancaster-grein Plantagenet-ættar og var fyrsti konungur Englands af þeirri grein. Hann var fæddur í Bolingbroke-höll í Lincolnshire og var yfirleitt kenndur við hana áður en hann varð konungur og kallaður Henry (af) Bolingbroke.
Uppruni
Faðir hans, John af Gaunt, var þriðji sonur Játvarðar konungs 3. en móðir hans var fyrsta kona Johns, Blanche, dóttir og erfingi hertogans af Lancaster, auðugasta manns Englands. Hertoginn átti ekki son og eldri systir Blanche dó barnlaus svo að titlar og eignir féllu í skaut tengdasonar hertogans.
Hinrik átti tvær eldri alsystur; Filippa varð drottning Portúgals, kona Jóhanns 1., en Elísabet giftist hertoganum af Exeter. Katrín hálfsystir hans var drottning Kastilíu, kona Hinriks 3. Með hjákonu sinni, Katherine Swynford, átti John af Gaunt fjögur börn sem voru svo gerð skilgetin þegar hann giftist Katherine eftir lát miðkonu sinnar. Þau báru öll ættarnafnið Beaufort.
Henry Bolingbroke
Elsti sonur Játvarðar 3. og bróðir Johns af Gaunt, Játvarður svarti prins, lést árið 1376 og lét eftir sig níu ára son, Ríkharð. Ári síðar dó Játvarður og Ríkharður varð konungur, tíu ára að aldri. John föðurbróðir hans var valdamesti maður landsins næstu árin. Frændurnir Ríkharður og Hinrik voru nær jafnaldrar og voru leikfélagar í æsku en seinna slettist upp á vinskapinn og Hinrik tók þátt í uppreisn gegn konunginum árið 1387. Ríharður lét hann þó ekki gjalda þess.
Á árunum 1390-1392 fór Hinrik ásamt hópi riddara í tvær krossferðir til Litháen með Þýsku riddurunum, sem voru að reyna að ná Vilnius á sitt vald, en tókst það ekki. Á árunum 1392-1393 fór Hinrik svo í pílagrímsferð til Jerúsalem.
Samband Hinriks og konungsins var áfram ótryggt og árið 1398 skoraði Thomas de Mowbray, hertogi af Norfolk, Hinrik á hólm þar sem hann taldi að orð sem hann hafði látið falla um stjórnarhætti konungs jafngiltu landráðum. Ekki kom þó til einvígis þar sem Ríkharður 2. tók í taumana og rak báða úr landi með samþykki Johns af Gaunt.
Ríkharði velt úr sessi
Þegar John af Gaunt dó ári síðar ógilti Ríkharður skjöl sem hefðu gert Hinrik kleift að erfa lendur hans beint og gerði Hinrik ljóst að hann þyrfti að biðja um að fá þær aftur. Eftir nokkra umhugsun gerði Hinrik bandalag við Thomas Arundel, áður erkibiskup af Kantaraborg, sem hafði verið sviptur embætti og rekinn í útlegð fyrir þátttöku í uppreisnininni 1387. Þeir héldu til Englands þegar Ríkharður konungur var í herleiðangri á Írlandi og tókst að afla sér nægs stuðnings til að velta Ríkharði úr sessi og stinga honum í dýflissu, þar sem hann dó nokkru síðar og var sennilega sveltur í hel. Hinrik lýsti svo sjálfan sig konung og var krýndur 13. október 1399. thumb|right|Krýning Hinriks 4. Í raun hefði Edmund Mortimer, jarl af March, átt að taka við ríkinu þegar Ríkharður 2. var þvingaður til að segja af sér þar sem hann var kominn af næstelsta syni Játvarðar 3., Lionel af Antwerpen, en Hinrik og fylgismenn hans lögðu áherslu á að Hinrik væri kominn af Játvarði 3. í beinan karllegg en erfðalína jarlsins af March væri um kvenlegg þar sem hann væri kominn af dóttur Lionels. Auk þess var Edmund aðeins sjö ára en Hinrik átti fjóra syni sem komnir voru á legg og því mátti gera ráð fyrir að hann væri búinn að tryggja ríkiserfðirnar. Þegar erfðadeilurnar sem leiddu til Rósastríðanna hófust síðar voru þær hins vegar ekki við Mortimer-ættina, heldur York-ættina, afkomendur Edmund af Langley, hertoga af York og yngsta sonar Játvarðar 3.
Hinrik konungur
Hinrik fékk þó lítinn frið á konungsstóli því að fyrstu tíu árin þurfti hann að kljást við stöðugar uppreisnir og skæruhernað, þar á meðal við Owain Glyndŵr, sem lýsti sig prins af Wales árið 1400, og uppreisn Henry Percy, jarls af Norðymbralandi. Stöðugt gekk orðrómur um að Ríkharður 2. væri enn á lífi og kynti það undir uppreisnunum. Sá sem átti mestan þátt í að bæla niður uppreisnirnar var krónprinsinn, Hinrik, sem reyndist öflugur herforingi og náði í reynd völdunum að mestu af föður sínum síðustu árin.
Hinrik var heilsuveill síðustu æviárin, þjáðist bæði af alvarlegum húðsjúkdómi og fékk svo nokkrum sinnum bráð köst af óþekktum sjúkdómi sem drógu hann að lokum til dauða.
Fjölskylda
Fyrri kona Hinriks var Mary de Bohun (um 1368 – 4. júní 1394), dóttir jarlsins af Hereford. Þau áttu sex börn: Hinrik 5., Thomas, hertoga af Clarence, John, hertoga af Bedford, Humphrey, hertoga af Gloucester, Blönku, sem giftist Loðvík 3. kjörfursta af Pfalz, og Filippu, sem giftist Eiríki af Pommern og varð drottning Danmerkur, Svíþjóðar, Noregs og Íslands.
Mary lést 1394 og varð því aldrei drottning. Hinrik var ekkjumaður í níu ár en 7. febrúar 1403 giftist hann að nýju Jóhönnu af Navarra, dóttur Karls 2. af Navarra, sem var þá ekkja eftir Jóhann 5. hertoga af Bretagne, og sjö barna móðir. Þau áttu einn son sem dó ungur.
Bolafífill
Bolafífill (fræðiheiti: Doronicum pardalianches) er fjölær jurt af körfublómaætt, ættuð frá Íberíuskaga og mið-Evrópu.
Hann verður tæplega meter á hæð. Hefur verið lengi í ræktun hérlendis.
Juniperus osteosperma
Juniperus osteosperma er tegund af barrtré í einisætt. Upprunninn frá suðvestur Bandaríkjunum.
Kynval
Kynval (einnig kynbundið val og kynjað val ) er tegund af náttúruvali sem veldur breytileika innan tegundar út af samkeppni milli meðlima af sömu tegund.
Heimildir
Naturligt urval
Sigurður Stefánsson
Sigurður Stefánsson (f. 27. mars 1744, d. 24. maí 1798) var biskup á Hólum frá 1789 til dauðadags, 1798, eða í 9 ár.
Foreldrar Sigurðar voru Stefán Ólafsson prestur á Höskuldsstöðum á Skagaströnd, og seinni kona hans Sigríður Sigurðardóttir frá Geitaskarði í Langadal. Sigurður var hálfbróðir Ólafs Stefánssonar stiftamtmanns, sem Stephensens-ættin er kennd við.
Sigurður var tekinn í Hólaskóla 1758, varð stúdent þaðan vorið 1765. Fór utan sama ár, skráður í Kaupmannahafnarháskóla síðla hausts og tók guðfræðipróf þaðan vorið 1767. Hann varð konrektor eða aðstoðarskólameistari Hólaskóla 1768. Fékk Möðruvallaklaustursprestakall í Hörgárdal haustið 1773, og bjó í Stóra-Dunhaga; Helgafell vorið 1781 og varð um svipað leyti prófastur á Snæfellsnesi.
Peter Foote
Peter Foote – (Peter G. Foote, fullu nafni Peter Godfrey Foote) – (26. maí 1924 – 29. september 2009) var enskur textafræðingur og prófessor í norrænum fræðum við University College London. Hann var um langt skeið fremsti fræðimaður Englendinga á sviði norrænna fræða.
Sigurður Stefánsson
Sigurður var kvaddur til að verða Hólabiskup 27. mars 1788. Fór hann til Kaupmannahafnar um haustið og var vígður Hólabiskup 10. maí 1789. Kom að Hólum samsumars og var biskup þar til æviloka, 1798. Hann var góður kennari og ástsæll, enda góðviljaður maður. Hann var fremur heilsuveill og var því ekki atkvæðamikill biskup.
Peter Foote
Æviágrip
Peter Foote fæddist og ólst upp í Swanage í Dorset, næst yngstur fimm bræðra. Faðir hans var slátrari og tókst að koma yngstu sonum sínum til mennta. Peter hóf háskólanám 1942 við University College of the South-West í Exeter, en var kallaður í herinn 1943 og gegndi herþjónustu í Austurlöndum fjær til 1947. Hann tók þá aftur til við námið og lauk BA prófi í ensku og norrænum fræðum við University College London 1948. Fékk þá norskan styrk og var í Háskólanum í Osló 1948–1949 undir handarjaðri Anne Holtsmark. Tók síðan aftur upp þráðinn í University College London.
Sigurður Stefánsson
Framan af biskupstíð Sigurðar Stefánssonar lá prentun á Hólum niðri. Stafaði það bæði af bágbornu ástandi prentverksins, og einnig því að þá var komin samkeppni frá annarri prentsmiðju, fyrst í Hrappsey og síðan Leirárgörðum. Árið 1797 urðu þau umskipti að út komu fjórar bækur á Hólum, m.a. barnaspurningar í þýðingu Sigurðar biskups. Árið eftir kom 10. útgáfa Vídalínspostillu, og loks minningarritið Verdung Sigurðar Stefánssonar (1799) eftir Þorkel Ólafsson dómkirkjuprest. Var það síðasta bók sem prentuð var á Hólum.
Sigurður Stefánsson var síðasti biskup á Hólum. Árið 1801 (2. október) voru biskupsdæmin tvö sameinuð og varð Geir Vídalín þá biskup alls landsins. Sigurður hafði vígt Geir sem Skálholtsbiskup 30. júlí 1797, og fór sú athöfn fram í Hóladómkirkju. Aðsetur biskups Íslands var flutt til Reykjavíkur 1806.
Kona Sigurðar Stefánssonar (gift 1771) var Guðríður Halldórsdóttir (f. um 1739, d. 1820), dóttir Halldórs Pálssonar prests á Knappsstöðum í Fljótum. Þau voru barnlaus.
Peter Foote
Æviágrip
Peter Foote var einn af fremstu fræðimönnum á sínu sviði og liggja eftir hann fjölmargar bækur og greinar um íslenskar fornbókmenntir. Úrval þeirra birtist í tveimur afmælisritum, sjá hér neðar. Hann sá um tvær útgáfur Jóns sögu helga, 2003, fyrir Hið íslenska fornritafélag og Árnasafn í Kaupmannahöfn. Hann annaðist þýðingu Grágásar á ensku, í félagi við Andrew Dennis og Richard Perkins. Hann vann mikið með öðrum fræðimönnum, með því að semja inngangsritgerðir, þýða texta eða semja skrár. Þekktasta verk hans mun þó vera bókin The Viking Achievement (1970), sem hann samdi með fornleifafræðingnum David M. Wilson. Hann hafði afburðaþekkingu á evrópskum miðaldafræðum, og taldi slíkt nauðsynlegan bakgrunn við rannsóknir á íslenskum fornbókmenntum. Hann var læs á margar tungur, bæði nútímamál og hin klassísku fornmál. Hann lagði áherslu á skýra framsetningu og var sjálfur mjög ritfær maður.
Hann var heiðursfélagi Hins íslenska Bókmenntafélags og var þrisvar sæmdur Fálkaorðunni. Hann var heiðursdoktor við Háskóla Íslands (28. febrúar 1987), og við Uppsalaháskóla, og var félagsmaður í mörgum vísindafélögum.
Peter Foote átti nána samleið með Stofnun Árna Magnússonar og systurstofnun hennar í Kaupmannahöfn. Hann hafði frábær tök á íslensku, átti hér marga vini og var hér stundum kallaður Pétur Fótur.
Kona Peters Foote var Eleanor McCaig (d. 2006), hjúkrunarkona sem hann kynntist í herþjónustunni. Þau giftust 1951 og eignuðust þrjú börn, Alison, Judith og Davis.
Þýðingar
Meðal fornritaþýðinga sem Peter Foote endurskoðaði og gaf út fyrir Everyman's Library, eru Heimskringla (1961), Laxdæla saga (1964) og Grettis saga (1965).
Einnig þýddi hann hið þekkta kynningarrit: Facts about Iceland á ensku, fyrst 1951.
Drostan
Drostan einnig nefndur Drostanus, Drustan, Dustan og Throstan var munkur sem uppi var í kringum 600 eftir Krist. Hann stofnaði og var ábóti í skoska klaustrinu Old Deer í Aberdeenshire. Drostan var einn af hinum tólf samferðamönnum Kólumkilla sem sigldu frá Írlandi til Skotland um 563.
Fyrirbærafræði
Fyrirbærafræði er heimspekistefna og -hefð sem átti vinsældum að fagna á meginlandi Evrópu um miðja 20. öld. Fyrirbærafræðin var einkum mótuð af þýsku hugsuðunum Edmund Husserl og Martin Heidegger.
Husserl skilgreindi fyrirbærafræðina sem „huglæga rannsókn á eðli vitundarinnar eins og hún birtist í upplifun 1. persónu“. Heidegger taldi að Husserl hefði sést yfir grundvallaratriði bæði frumlags og viðfangs reynslunnar (sem hann kallaði „veru“ þeirra) og víkkaði fyrirbærafræðina út þannig að hún fengist einnig við skilning og upplifun manna á Verunni sjálfri og gerði fyrirbærafræðina þannig að aðferðafræði í verufræði.
Fyrirbærafræðin hafði áhrif á þróun tilvistarspekinnar í Frakklandi, til að mynda hjá höfundum á borð við Jean-Paul Sartre og Simone de Beauvoir.
Gunnar Thorsteinsson
Gunnar Thorsteinsson (1894 – 4. mars 1921) var íslenskur knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Ævi og störf
Gunnar var sonur athafnamannsins Péturs J. Thorsteinssonar og Ásthildar Guðmundsdóttur. Meðal systkina Gunnars voru Friðþjófur sem gegndi um tíma formennsku í Fram og Samúel, einn fremsti knattspyrnumaður Íslands. Þeir voru allir bræður listamannsins Guðmundar „Muggs“ Thorsteinssonar.
Í Danmörku lærði Gunnar verslunarstörf og bjó sig undir að feta í fótspor föður síns. Heilsubrestur kom í veg fyrir þau áform. Gunnar veiktist af spænsku veikinni og náði aldrei aftur fullri heilsu. Þau veikindi drógu hann að lokum til dauða árið 1921.
Þegar Gunnar lést var hann trúlofaður myndlistarkonunni Nínu Sæmundsson
Íþróttir
Gunnar fluttist til Reykjavíkur árið 1914 og gekk til liðs við Knattspyrnufélagið Fram. Hann var þegar gerður að fyrirliða og gegndi stöðu formanns félagsins 1914-15.
Friðþjófur Thorsteinsson, aðalmarkaskorari Framara, var nýfluttur til Skotlands þegar Gunnar gekk í raðir Framara. Gunnar tók við hlutverki bróður síns sem aðalmarkvarðahrellirinn í sigursælu Framliði.
Hvalfjarðareyri
Hvalfjarðareyri er eyri í Hvalfirði norðan við Eyrarfjall. Það er einn aðalfundarstaður baggalúta á suðvesturhorni Íslands.
Krónos
Krónos var í grískri goðafræði títani og sonur Úranosar og Gaju. Hann var meðal annars faðir guðanna Seifs, Póseidons og Hadesar.
Það er líka getið til þess að hann hafi étið afkvæmi sín og svo er þess líka getið að Seifur, Póseidon og Hades hafi tortímt honum.
Molineux Stadium
Molineux Stadium er knattspyrnuvöllur í Wolverhampton í mið-Englandi. Hann er heimavöllur Wolverhampton Wanderers. Völlurinn var byggður árið 1889 sem gerir hann elsta völl landsins.
Nina Persson
thumb|right|Nina Persson á tónleikum í Stokkhólmi árið 2009. Nina Persson (fædd 6. september 1974 i Örebro) er sænsk söngkona. Hún er best þekkt sem meðlimur í hljómsveitinni The Cardigans.
Persson ólst upp í Bankeryd, Jönköping. Hún er gift tónlistarmanninum og rithöfundinum Nathan Larson.
Auk The Cardigans er Persson með sóló verkefnið A Camp, og gaf út plötuna A Camp 2001.
Hún fór með hlutverk í myndinni Om Gud vill frá 2006, eftir Amir Chamdin.
Taishi Taguchi
Taishi Taguchi (fæddur 16. mars 1991) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Sturla Sighvatsson
Sturla Sighvatsson (1199 – 1238) var íslenskur höfðingi á 13. öld. Hann var einn helsti foringi Sturlunga og tók við goðorði þeirra um 1220, en Sighvatur faðir hans fluttist þá í Eyjafjörð. Þeir feðgar áttu í deilum við Guðmund Arason Hólabiskup, og veturinn 1222 var Tumi Sighvatsson eldri, bróðir Sturlu, veginn af mönnum biskups á Hólum. Biskup sigldi með lið sitt til Grímseyjar um vorið til að reyna að komast undan hefnd feðganna, en þeir Sighvatur og Sturla eltu hann þangað og náðu honum eftir mikið blóðbað og fóru hraklega með hann.
Sólveig Sæmundsdóttir
Árið 1223 kvæntist Sturla Solveigu dóttur Sæmundar Jónssonar í Odda en Snorri Sturluson föðurbróðir hans mun einnig hafa haft hug á henni. Þau bjuggu á Sauðafelli í Dölum. Sturla liðsinnti sonum Hrafns Sveinbjarnarsonar þegar þeir brenndu Þorvald Vatnsfirðing inni 1228 til að hefna fyrir föður sinn. Í janúar næsta vetur komu synir Þorvaldar að Sauðafelli að næturlagi, en Sturla var ekki heima. Þeir drápu og meiddu marga heimilismenn. Sturlu bárust fréttir af Sauðafellsför þar sem hann sat í laug á Reykjum í Miðfirði. „Sturla spurði, hvort þeir gerðu ekki Sólveigu. Þeir sögðu hana heila. Síðan spurði hann einskis.“
Suðurganga Sturlu
Á endanum fór svo að þeir Sturla og Guðmundur biskup sættust og var hluti af sættinni að Sturla skyldi fara til Rómar á fund páfa til að gera yfirbót vegna illrar meðferðar á biskupi í Grímseyjarför. Suðurgangan hófst árið 1233 og eftir viðkomu í Noregi gekk Sturla suður til Rómar, þar sem hann skriftaði og var leiddur fáklæddur milli höfuðkirkna og hýddur. Tók hann þeirri meðferð karlmannlega en „flest fólk stóð úti og undraðist, barði á bjóst sér og harmaði þegar svo fríður maður var svo hörmulega leikinn og máttu eigi vatni halda bæði konur og karlar.“ Sturla kom við í Noregi á heimleiðinni og gerðist lendur maður Hákonar konungs og tók að sér að koma Íslandi undir veldi hans.
Örlygsstaðabardagi
Með Solveigu konu sinni átti Sturla dæturnar Guðnýju húsfreyju í Garpsdal og Þuríði konu Hrafns Oddssonar og soninn Jón. Einnig átti Sturla dæturnar Þuríði, konu Eyjólfs ofsa, og Ingunni, konu Sæmundar Ormssonar Svínfellings.
Alþingiskosningar 2016
Átök og stjórnarkreppa vegna leka á gögnum í skattaskjólum sem kölluð hafa verið panamaskjölin sem vörpuðu ljósi á eigur íslenskra ráðamanna í slíkum skjólum urðu til þess að Sigmundur Davíð Gunnlaugsson sagði af sér sem forsætisráðherra og þingkosningum var flýtt til haustsins 2016. 22 þingmenn hættu á þingi eða urðu undir í prófkjörum.
Framboð
Sex flokkar áttu fulltrúa á þingi sem buðu fram í kosningunum og voru þeir: Sjálfstæðisflokkurinn, Samfylkingin, Björt framtíð, Framsóknarflokkurinn, Vinstrihreyfingin - grænt framboð og Píratar. Nokkrar stjórnmálahreyfingar sem ekki höfðu sæti á þingi gáfu það út að þær myndu bjóða fram lista og þær sem að gerðu voru: Viðreisn, Dögun, Íslenska Þjóðfylkingin, Flokkur Fólksins, Húmanistaflokkurinn og Alþýðufylkingin.
Sjálfstæðisflokkurinn (D)
Bjarni Benediktsson var endurkjörinn formaður Sjálfstæðisflokksins á landsfundi haustið 2015. Á landsfundi var Ólöf Nordal kjörin varaformaður og Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir ritari. Bjarni hefur gegnt embætti fjármálaráðherra á kjörtímabilinu og leiðir Sjálfstæðisflokkinn þriðju kosningarnar í röð. Ragnheiður Elín Árnadóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra og Illugi Gunnarsson, mennta- og menningarmálaráðherra eru meðal þeirra þingmanna sem bjóða sig ekki fram í haust.
Framsóknarflokkurinn (B)
Sigmundur Davíð Gunnlaugsson gegndi embætti forsætisráðherra lengst af á kjörtímabilinu en í kjölfar fréttaumfjöllunar um Panamaskjölin í byrjun apríl 2016 tók varaformaður Framsóknarflokksins, Sigurður Ingi Jóhannsson við embættinu auk þess sem Lilja Dögg Alfreðsdóttir kom ný inn í ríkisstjórnina og tók við embætti utanríkisráðherra. Á flokksþingi Framsóknarflokksins vann Sigurður Ingi kosningu til formanns með 52,7% greiddra atkvæða, en Sigmundur Davíð hlaut 46,8%. Lilja Dögg Alfreðsdóttir var kjörin varaformaður.
Samfylkingin (S)
Stuttu fyrir Alþingiskosningarnar hafði Samfylkingin kosið sér nýjan formann, Oddnýju Harðardóttir fyrrverandi fjármálaráðherra sem tók við af Árna Páli Árnasyni þingmanni. Fjórir höfðu verið í formannsframboðið og auk Oddnýjar voru það þeir Magnús Orri Schram fyrrverandi þingmaður, Guðmundur Ari Sigurjónsson bæjarfulltrúi á Seltjarnarnesi og Helgi Hjörvar þingflokksformaður.
Tveir þingmenn flokksins tilkynntu í aðdraganda kosninganna að þau myndu ekki sækjast eftir endurkjöri, þau Katrín Júlíusdóttir fyrrverandi fjármálaráðherra og varaformaður flokksins og Kristján Möller fyrrverandi samgönguráðherra.
Ákveðið var að boða til flokksvals til þess að velj frambjóðendur í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur, Suðvesturkjördæmi og Norðvesturkjördæmi þar sem flokksmenn myndu kjósa fjóra efstu frambjóðendurna á listanum. Í Norðausturkjördæmi og Suðurkjördæmi myndu svo kjörstjórnir flokksins stilla upp lista.
Vinstrihreyfingin - grænt framboð (V)
Í aðdraganda forsetakosninganna 2016 var nokkuð rætt um að Katrín Jakobsdóttir myndi bjóða sig fram til embættisins og samkvæmt skoðanakönnunum hafði hún mikinn stuðning. Katrín bauð sig ekki fram til forseta og mun leiða Vinstrihreyfinguna - grænt framboð í kosningum í annað sinn í röð, eftir að hafa tekið við formennsku í flokknum árið 2013. Í kjölfar fréttaumfjöllunar um Panamaskjölin jókst fylgi Vinstri grænna töluvert og mældist flokkurinn þriðji stærstur í aðdraganda kosninganna, á eftir Sjálfstæðisflokknum og Pírötum.
Björt framtíð (A)
Er stjórnmálahreyfing stofnuð árið 2012 uppúr framboði Besta flokksins sem vann mikinn sigur til borgarstjórnar árið 2010.
Píratar (P)
Alþjóðleg stjórnmálahreyfing stofnuð árið 2006 og íslenski flokkurinn var stofnaður formlega sem stjórnmálahreyfing árið 2012.
Viðreisn (C)
Nýr stjórnmálaflokkur sem bauð sig fram í fyrsta sinn til Alþingiskosninganna.
Dögun (T)
Er stjórnmálahreyfing stofnuð árið 2012.
Alþýðufylkingin (R)
Alþýðufylkingin bauð fram í öllum kjördæmum nema Norðvesturkjördæmi.
Íslenska Þjóðfylkingin (E)
Ekkert varð úr framboðum flokksins í Reykjavíkurkjördæmunum og Suðvesturkjördæmi þar sem meðmælalistum var ekki skilað. Frambjóðendur í 1. sæti, sem sögðu sig frá framboðinu, voru sakaðir um að hafa stolið meðmælalistunum. Ekkert varð úr framboði í Norðausturkjördæmi, þar eð ekki tókst að manna framboðslista.
Flokkur Fólksins (F)
Nýr stjórnmálaflokkur sem bauð sig fram í fyrsta sinn til Alþingiskosninganna.
Mögulegt kosningabandalag
Í mars árið 2015 lagði Birgitta Jónsdóttir þingmaður Pírata til að stjórnarandstöðuflokkarnir Samfylkingin, Björt framtíð, Vinstrihreyfingin - grænt framboð og Píratar myndu mynda með sér kosningabandalag fyrir Alþingiskosningarnar 2017. Bandalagið vildi hún mynda á grundvelli þess að vinna við gerð nýrrar stjórnarskrár yrði lokið og að aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið færu í þjóðaratkvæðagreiðslu. Að þessum aðgerðum loknum yrði boðað til kosninga á ný. Í september árið 2015 sagði Katrín Jakobsdóttir formaður Vinstri Grænna að hún væri áhugasöm um slíkt bandalag en gat ekki svarað til um hvort hún fengist til að leiða slíkt samstarf. Róbert Marshall þingmaður Bjartrar Framtíðar viðraði þá hugmynd í desember 2015 að stjórnarandstaðan myndaði með sér kosningabandalag með Katrínu Jakobsdóttur í forystu. Árni Páll Árnason formaður Samfylkingarinnar hefur þá sagt að það sé siðferðisleg skylda stjórnarandstöðunnar að reyna að mynda ríkisstjórn eftir kosningar.
Tæpum tveim vikum fyrir kosningar buðu Píratar Vinstri grænum, Samfylkingu, Bjartri framtíð og Viðreisn að hefja formlegar viðræður um ríkisstjórnarsamstarf. Samfylking og VG tóku betur í hugmyndina en Björt framtíð og Viðreisn.
Úrslit kosninganna
Kjörsókn var 79,2%. Þetta er minnsta kjörsókn í Alþingiskosningum á lýðveldistíma. Kjörsókn fór síðast undir 80% árið 1933.
Mikil endurnýjun var á þingi og 32 þingmenn eru nýliðar.
Kjörnir alþingismenn 2016.
Stjórnarmyndunarviðræður
Sjálfstæðisflokkur fékk fyrstur flokka stjórnarmyndunarumboð og ræddi við Bjarta Framtíð og Viðreisn en úr þeim viðræðum slitnaði og umboðinu var skilað. Næst fengu Vinstri græn umboðið og reyndu að mynda 5 flokka stjórn (með flokkum fyrir utan Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks) en einnig slitnaði upp úr þeim viðræðum. Katrín Jakobsdóttir skilaði umboðinu og forseti Íslands, Guðni Th. Jóhannesson ákvað að gefa engum umboðið og stólaði á óformlegar viðræður flokka. Píratar fengu umboð næst en varð ekki ágengt. Eftir meira en 2 mánaða þref í stjórnarmyndun flokka ákváðu Sjálfstæðisflokkur, Viðreisn og Björt Framtíð að mynda stjórn sem tilkynnt var 10. janúar 2017. Sú stjórn lifði í 8 mánuði en þann 15. september ákvað Björt Framtíð að slíta ríkisstjórnarsamstarfinu vegna alvarlegs trúnaðarbrests innan stjórnarinnar.
Kosningar voru boðaðar um haustið 2017.
Arfanæpa
Arfanæpa (fræðiheiti Brassica rapa) er káltegund sem hefur óljósan uppruna vegna þess hve lengi hún hefur verið ræktuð og villst úr ræktun. Mestu líkindin eru að hún sé upprunin frá Mið-Asíu fyrir 4000 til 6000 árum síðan.
Ræktunarafbrigði
Mörg ræktunarafbrigðanna hafa myndast að einhverju leiti með blöndun við skyldar tegundir eins og garðakál og repju.
Ásgarðsskóli
Ásgarðsskóli er fyrrum grunnskóli í Kjósarhreppi. Kennsla lagðist af í Ásgarðsskóla árið 2003 vegna fækkunar barna í hreppnum og sækja nú börn á grunnskóla aldi nám í Klébergsskóla á Kjalarnesi.
Refasmári
Refasmári eða lúserna (fræðiheiti: Medicago sativa) er fjölær belgjurt af ertublómaætt sem gjarnan er ræktuð sem fóður fyrir nautgripi, hross, sauðfé og geitur. Það er auðverkanlegt sem hey.
Refasmári gerir kröfur um djúpan jarðveg þar sem rótakerfið getur teygt sig í allt að 4,5 metra dýpt. Ofanjarðar verður hann gjarnan metershár og endist í 3 til 12 ár í túni, allt eftir veðurfari. Eins og aðrar belgjurtir lifir refasmári í samlífi með rótarbakteríum sem binda köfnunarefni úr andrúmsloftinu og nýtist það plöntunni til vaxtar. Algengt er að Sinorhizobium meliloti lifi á rótum refasmára.
Refasmári er mest ræktaður í Bandaríkjunum en stærstu ræktunarsvæðin eru Kalifornía, Suður-Dakóta og Wisconsin.
Spírur refasmára eru ætar og bera hnetukeim. Þær eru notaðar í salöt og á samlokur.
Mario Draghi
Mario Draghi (f. 3. september 1947) er ítalskur hagfræðingur og bankamaður sem var forsætisráðherra Ítalíu frá 13. febrúar 2021 til 22. október 2022. Hann var áður yfirmaður evrópska seðlabankans frá 2011 til 2019.
Við upphaf stjórnartíðar sinnar við seðlabankann lýsti Draghi því yfir að hann myndi gera „hvað sem það kostaði“ til þess að koma í veg fyrir fall evrunnar. Draghi hlaut mikið lof fyrir frammistöðu sína í embætti seðlabankastjóra og hefur honum jafnvel verið þakkað fyrir að bjarga evrusamstarfinu frá því að fara út um þúfur. Í nóvember árið 2015 var Draghi talinn áhrifameiri en Janet Yellen, seðlabankastjóri Bandaríkjanna, samkvæmt könnun sem gerð var af Barclays Plc., í gjaldeyrisviðskiptum milli dollara og evru, og var þetta í fyrsta sinn sem seðlabankastjóri Evrópu var talinn njóta meiri áhrifa en starfssystkini sitt í Bandaríkjunum.
Eftir að Giuseppe Conte, forsætisráðherra Ítalíu, sagði af sér í janúar árið 2021 bauð Sergio Mattarella Ítalíuforseti Draghi að mynda ópólitíska þjóðstjórn til þess að ljúka kjörtímabilinu. Talið var óheppilegt að rjúfa þing og kalla til nýrra kosninga í ljósi COVID-19-faraldursins og annarra yfirstandandi þjóðfélagsvandamála á Ítalíu. Eftir stjórnarmyndunarviðræður við formenn stjórnmálaflokkanna á ítalska þinginu tókst Draghi að mynda þverpólitíska ríkisstjórn skipaða ráðherrum flestra helstu þingflokkanna, þar á meðal Fimmstjörnuhreyfingarinnar, Norðursambandsins og Lýðræðisflokksins.
Draghi tilkynnti afsögn sína þann 14. júlí 2022 eftir að Fimmstjörnuhreyfingin neitaði að kjósa með traustsyfirlýsingu á stjórn hans. Mattarella forseti neitaði hins vegar að samþykkja afsögn Draghi. Þann 21. júlí staðfesti Draghi hins vegar endanlega afsögn sína eftir að lykilflokkar í stjórnarsamstarfinu sneru við honum baki. Hann gegndi áfram embætti forsætisráðherra fram að kosningum í september.
Draumur konu fiskimannsins
thumb|300px|Draumur konu fiskimannsins eftir [[Hokusai.]]
Draumur konu fiskimannsins eða Perlukafari og tveir kolkrabbar (蛸と海女) er erótísk tréútskurðarmynd eftir Katsushika Hokusai, skorin út um 1814. Hann er hugsanlega upphafið að svonefndri fálmaraerótík og forveri hentai-teiknimynda. Á myndinni er kona sýnd samanslungin tveimur kolkröbbum á kynferðislegan máta í fjöruborðinu. Hún virðist kyssa minni kolkrabbann, á meðan stærri kolkrabbinn veitir henni munnmök. Þessi ukiyo-e viðarútskurður er frá Edo-tímabilinu í Japan þegar Shinto trú var að vakna aftur til lífsins. Sálartrúin sem fylgdi fast á hæla hennar, sem og léttvægari skoðanir á kynferðislegum málefnum, varð verkinu burðarliður. Verk þetta er frægt dæmi um svonefnt shunga og hefur verið margstælt af listamönnum.
Kongódeilan
Kongódeilan var tímabil pólitískrar óeirðrar og vopnaðra átaka í lýðveldinu Kongó (þar sem í dag er Austur-Kongó) frá 1960 til 1965. Deilurnar hófust nær umsvifalaust eftir að Kongó hlaut sjálfstæði frá Belgíu og lauk í reynd þegar allt landið var komið undir stjórn einræðisherrans Joseph-Desiré Mobutu. Kongódeilan var bæði hrina borgarastríða og leppstríð í kalda stríðinu þar sem Sovétríkin og Bandaríkin studdu stríðandi fylkingar móti hver annarri. Talið er að um 100,000 manns hafi látið lífið í deilunni.
Hið belgíska Kongó hlaut sjálfstæði frá Belgíu þann 30. júní 1960 þökk sé baráttu þjóðernishreyfinga sem kröfðust þess að nýlendustjórn yrði komið frá. Undirbúningurinn hafði verið lítill og lítið gert til að leysa ágreiningsmál um héraðsstjórn og sjálfsstjórn þjóðflokka innan Kongó. Í fyrstu viku júlímánuðar gerði herinn uppreisn og átök hófust á milli svartra og hvítra borgara. Belgar sendu hermenn til að vernda landflótta hvíta Kongóbúa og tvö svæði innan ríkisins, Katanga og Suður-Kasai, lýstu yfir sjálfstæði með stuðningi Belga. Í átökunum sendu Sameinuðu þjóðirnar friðargæslusveitir á svæðið en Dag Hammarskjöld aðalritari Sameinuðu þjóðanna neitaði að leyfa þeim að aðstoða ríkisstjórnina í Léopoldville með því að berjast við aðskilnaðarsinnana. Patrice Lumumba forsætisráðherra, leiðtogi stærstu þjóðernishreyfingarinnar, brást við með því að biðla til Sovétríkjanna um hjálp og fékk strax hjá þeim hernaðarráðgjafa og aðra aðstoð.
Inngrip Sovétmanna olli ágreiningi innan kongósku ríkisstjórnarinnar og sérstaklega á milli Lumumba og Joseph Kasa-Vubu forseta. Mobutu, sem stjórnaði hernum, batt enda á deilurnar með því að fremja valdarán, rak burt sovésku ráðgjafana og stofnaði nýja ríkisstjórn undir sinni forystu. Lumumba var fangelsaður og síðar tekinn af lífi árið 1961. Stuðningsmenn Lumumba undir forystu Antoine Gizenga stofnuðu sína eigin ríkisstjórn í Stanleyville undir nafninu „hið Frjálsa lýðveldi Kongó“ og hlutu stuðning Sovétmanna. Þeir buðu ósigur gegn Mobutu árið 1962. Sameinuðu þjóðirnar beittu sér með beinni hætti gegn aðskilnaðarsinnunum eftir að Hammarskjöld lést í flugslysi yfir Kongó árið 1961. Með aðstoð Sameinuðu þjóðanna sigraði ríkisstjórnin í Léopoldville aðskilnaðarsinnana í Katanga og Suður-Kasai snemma árs árið 1963.
Þegar Katanga og Suður-Kasai voru aftur komin undir stjórn ríkisstjórnarinnar var samin ný stjórnarskrá til málamiðlunar og leiðtoga Katangamanna, Moïse Tshombe, var boðið að leiða bráðabirgðastjórn á meðan nýjar kosningar voru undirbúnar. Áður en hægt var að halda kosningarnar gerðu maóskir skæruliðar sem kölluðu sig „Simbana“ uppreisn í austurhluta ríkisins. Simbarnir hertóku þónokkuð landsvæði og lýstu yfir stofnun hins kommúníska „Alþýðulýðveldis Kongó“ í Stanleyville. Her ríkisstjórnarinnar endurheimti smám saman landsvæðið og Belgía og Bandaríkin gripu inn í átökin í Stanleyville árið 1964 til að bjarga gíslum úr haldi Simbanna. Simbarnir voru þá sigraðir og stjórn þeirra hrundi stuttu síðar. Eftir kosningar árið 1965 kom upp pattstaða milli Tshombe og Kasa-Vubu sem lamaði ríkisstjórnina. Mobutu framdi því annað valdarán í nóvember 1965 og tók öll völd í eigin hendur. Undir stjórn Mobutu varð Kongó (sem Mobutu nefndi Saír árið 1971) að einræðisríki og varð það þar til Mobutu var steypt af stóli árið 1997.
Abú Bakr
Abú Bakr (27. október 573 – 23. ágúst 634) var vinur, ráðgjafi og tengdafaðir Múhameðs spámanns, upphafsmanns íslamstrúar. Abú Bakr var einn af þeim fyrstu sem snerust til íslamstrúar og varð síðar fyrstur „réttleiddu kalífanna“ fjögurra sem réðu yfir fyrsta stórveldi múslima eftir andlát Múhameðs. Kalífatíð Abú Bakrs var stutt, en á þeim tíma hófu múslimar stórtæka landvinninga og unnu hernaðarsigra gegn tveimur stærstu veldum þessa tíma, Býsansríkinu og Sassanídaveldinu.
Skiptar skoðanir eru um Abú Bakr eftir trúardeildum múslima. Hann er dáður meðal súnníta en sjítar líta á hann sem valdaræningja sem hrifsaði til sín völd frá útvöldum eftirmanni Múhameðs, Alí.
Æviágrip
Abú Bakr fæddist árið 573 í Mekka og var kominn af auðugri kaupmannsfjölskyldu úr arabíska Kúreisj-ættbálknum. Hann hlaut ungur mikinn áhuga á kameldýrum vegna samskipta sinna við Bedúína. Nafnið Abú Bakr var dregið af dálæti hans á kameldýrunum, en nafnið merkti upphaflega „faðir eða verndari afkvæmis kameldýrs“. Múhameð gaf nafni vinar síns síðar merkinguna „sá er guð bjargaði frá logum vítis“.
Abú Bakr tók þátt í kaupmennsku fjölskyldu sinnar og varð auðugur á verslun með vefnaðarvörur. Hann varð brátt höfðingi ættbálks síns þótt faðir hans væri enn á lífi. Þegar Abú Bakr sneri heim úr verslunarferð einni frétti hann að Múhameð, sem hann hafði þekkt frá barnæsku, hefði lýst sig spámann nýrra trúarbragða, íslams. Abú Bakr varð fljótt hrifinn af nýju trúnni og varð einn hinna fyrstu utan fjölskyldu Múhameðs sem snerust til íslamstrúar. Þar sem Abú Bakr var vinsæll og áhrifamikill fylgdu margir Kúreisj-arabar fordæmi hans, meðal annars mestöll fjölskylda hans, vinir hans og fjölmargir þrælar sem hann ku hafa keypt í því skyni að frelsa þá. Margir aðrir voru þó andsnúnir útbreiðslu nýju trúarinnar og því einkenndust upphafsár íslams á Arabíuskaga af vopnuðum átökum milli múslima og heiðinna Araba. Abú Bakr var förunautur og ráðgjafi Múhameðs í þessum átökum, sem leiddu til þess að múslimar náðu að endingu yfirtökum í Arabíu.
Múhameð lést árið 632 eftir veikindi. Sagt er að Abú Bakr hafi verið viðstaddur þegar mannfjöldi safnaðist saman til að syrgja spámanninn og hafi kysst og blessað lík hans. Mikil óvissa spratt upp um hver eftirmaður Múhameðs sem leiðtogi múslima ætti að vera og deilt var um hvort það ætti að vera Abú Bakr, sem hafði verið ráðgjafi Múhameðs og trúnaðarvinur hans, eða Alí ibn Abu Talib, tengdasonur Múhameðs sem margir töldu að Múhameð hefði í reynd útnefnt sem eftirmann sinn. Svo fór að endingu að Abú Bakr varð fyrir valinu og varð fyrsti kalífi íslamstrúar. Það átti hann meðal að þakka Ómari ibn al-Khattab, sem hafði útnefnt Abú Bakr og beitt sannfæringarkrafti sínum til að auka fylgi við hann. Alí féllst með semingi á valdatöku Abú Bakrs.
Abú Bakr var aðeins kalífi í rúm tvö ár, frá 632 til 634. Sá tími var þó mikill umbrotatími í sögu íslams og einkenndist af hernaði múslima út fyrir Arabíuskaga. Kalífadæmið háði stríð gegn tveimur voldugustu ríkjum þessa tíma, Býsansríkinu og Sassanídaveldinu, og tókst að auka verulega við yfirráðasvæði sitt á kostnað þeirra.
Abú Bakr lést úr veikindum árið 634 en hann hafði þá útnefnt Ómar sem eftirmann sinn. Ómar tók því við sem annar kalífi Rasídunveldisins í samræmi við óskir Abú Bakrs. Abú Bakr var þekktur fyrir að vera eini kalífinn í sögu íslams sem endurgreiddi alla fjármuni sem hann þénaði á valdatíð sinni.
Skiptar skoðanir múslima um Abú Bakr
Deilan um það hver eftirmaður Múhameðs hefði átt að vera er helsta orsökin fyrir klofnun íslamstrúar í trúardeildirnar súnní og sjía. Súnnítar líta svo á að valdataka Abú Bakrs og eftirmanna hans, Ómars og Ósmans, hafi verið réttmæt og líta á þá sem fyrstu þrjá „réttlátu kalífana“. Sjítar líta hins vegar svo á að Abú Bakr hafi með óréttmætum hætti hrifsað til sín völd frá réttmætum arftaka Múhameðs, Alí ibn Abu Talib. Alí varð síðar fjórði kalífi Rasídunveldisins en þá var of seint að vinna bug á sundrungunni sem þessi deila hafði ollið meðal múslima.
Bad Homburg
Bad Homburg vor der Höhe er héraðsbær Hessen, Þýskalandi, í suðurhlíð Taunusfjalla. Bad Homburg er hluti af þéttbýlinu í Rhein-Main í Frankfurt. Formlegt nafn bæjarins er Bad Homburg vor der Höhe (þýtt sem „Bad Homburg fyrir hæð“) til að greina það frá öðrum stöðum að nafni Homburg. Nafnið er stytt sem Bad Homburg v. D. Höhe. Það er þekktast fyrir læknisfræðilega notað steinefni, heilsulind og fyrir spilavíti.
Hoya padangensis
Hoya padangensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Indónesíu.
Seildýr
Seildýr (fræðiheiti Chordata) eru fylking dýra sem telur meðal annars hryggdýr og nokkra skylda hryggleysingja.
Nyhedsavisen
Nyhedsavisen var fríblað sem kom út í Danmörku á árunum 2006-2008. Útgefandi þess var 365 Media Scandinavia sem var dótturfyrirtæki Dagsbrúnar á Íslandi sem gaf út Fréttablaðið. Forstjóri Dagsbrúnar var Gunnar Smári Egilsson.
Blaðið var hluti af útrás íslenskra fyrirtækja á árunum fyrir hrun. Það gerði sig breitt frá fyrsta degi en átti í grimmri samkeppni við önnur blöð í Danmörku. Blaðinu var dreift á 500 þúsund heimili. En með tíð og tíma fór að síga á ógæfuhliðina. Þann 31. ágúst árið 2008 kom síðasta eintakið af Nyhedsavisen út. Í ársreikingum kom fram að árið 2007 hafði tapið verið um 334 miljónir danskra króna eða um ein milljón á dag allt árið 2007.
Pugwash-ráðstefnurnar
thumb|right|[[Norman Ramsey, Francis Perrin og Robert R. Wilson á Pugwash-ráðstefnu árið 1970.]] Pugwash-ráðstefnurnar um vísindi og alþjóðamál eru alþjóðlegar vísindaráðstefnur þar sem fræðimenn koma saman til þess að vinna að því að draga úr hættu á styrjöldum og finna lausnir á alþjóðlegum öryggisvandamálum.
Upphaflega var stungið upp á ráðstefnunni í opnu bréfi sem 11 heimsþekktir vísindamenn, flestir Nóbelsverðlaunahafar í eðlisfræði, sendu til vísindasamfélagsins árið 1955. Í bréfinu voru vísindamenn heimsins hvattir til að taka höndum saman til þess að vinna að friði. Helstu hvatamennirnir að bréfinu voru Bertrand Russell og Albert Einstein og var stefnuskrá bréfsins kennd við þá.
Fyrsta ráðstefnan var haldin árið 1957 með fjármögnun viðskiptajöfursins Cyrusar S. Eaton í þorpinu Pugwash í Nova Scotia í Kanada. Markmiðið með ráðstefnunni var að sameina vísindamenn frá Vesturlöndum og Sovétríkjunum til þess að auka meðvitund þeirra um samfélagslega ábyrgð sína og á hættunni á kjarnorkustríði. Fyrstu ráðstefnuna sóttu sjö vísindamenn frá Bandaríkjunum, þrír frá Rússlandi, þrír frá Japan, tveir frá Bretlandi, tveir frá Kanada og einn hver frá Austurríki, Ástralíu, Kína, Frakklandi og Póllandi. Þann 11. júlí í kjölfar ráðstefnunnar var fyrsta Pugwash-yfirlýsingin samþykkt og fól hún meðal annars í sér viðvörun til stjórnvalda á því að ein vetnissprengja gæti nægt til að jafna við jörðu margar af helstu borgum heimsins. Ríkisstjórnir heimsins voru hvattar til að forðast stríð og þeim bent á ýmsar leiðir til að draga úr spennu í samskiptum sínum. Ráðstefnurnar voru haldnar að minnsta kosti árlega upp frá því.
Á vettvangi Pugwash-ráðstefnanna var meðal annars stuðlað að fullgildingu Samningsins um bann gegn tilraunum með kjarnorkuvopn í gufuhvolfinu, himingeimnum og neðan sjávar. Viðræður vísindamannanna á ráðstefnunum leiddu til þeirrar lausnar á framkvæmd sáttmálans að jarðskjálftamælum yrði beitt til þess að hægt yrði ganga úr skugga um hvort aðildarríkin væru að gera sprengitilraunir neðanjarðar.
Árið 1995 hlaut Pugwash-hreyfingin friðarverðlaun Nóbels ásamt eðlisfræðingnum Joseph Rotblat, forseta samtakana og einum stofnenda þeirra, fyrir „viðleitni sína til að draga úr þætti kjarnorkuvopna í alþjóðastjórnmálum og til að stuðla að eyðingu þeirra þegar til lengri tíma er litið“. Verðlaunaveitingin var talin bein mótmæli gegn yfirstandandi kjarnorkutilraunum Frakka. Gro Harlem Brundtland, forsætisráðherra Noregs, sagði það jafnframt ekki hafa verið af tilviljun að Pugwash-hreyfingin hlaut verðlaunin þegar fimmtíu ár voru liðin frá kjarnorkuárásunum á Hiroshima og Nagasaki.
Venusargildra
Venusargildra (eða flugugrípur ) (fræðiheiti: Dionaea muscipula) er fjölær kjötætuplanta af sóldaggarætt. Plantan er þekkt fyrir að grípa um og melta flugur, kóngulær og önnur skordýr. Hún er eina plantan af ættkvíslinni Dionaea og á uppruna sinn á litlu svæði í norður og suður Carolina, þar sem hún lifir aðalega í rökum og mosa vöxnum svæðum. Þar sem venusargildran er planta og þar af leiðandi ljóstillífandi líffvera þá reiða þær sig ekki á dýr fyrir orku heldur nota þær næringu úr dýrum til þess að komast af í slæmum jarðvegi.
Það er talið að venusargildrur geti lifað í allt að 20 ár, en ástand tegundarinnar er viðkvæmt samkvæmt rauða lista IUCN og eru þær meðal annars í hættu vegna eyðileggingar búsvæða og vegna þess að þær eru teknar í of miklu magni úr náttúrunni. Venusargildran er vinsæl pottaplanta en flestar plönturnar sem eru í sölu hafa verið teknar frá minnkandi villtum stofnum.
Lýsing
Stilkur blaðanna er um 20-30 cm langur og efst ber plantan nokkur hvít blóm, blaðkan sjálf fremur lítil og kringuleit en hún er gerð úr tveimur bleðum sem falla saman þegar bráð er náð. Á jöðrum bleðanna eru broddhár, og þegar laufin læsa sig um dýr, virka þau líkt og rimlar og halda því innilokuðu.
Þróun
Kjötætuplöntur hafa þróast sjálfstætt sex sinnum í mismunandi ættum og ættbálkum, það eru yfir 600 þekktar tegundir kjötætuplanta og mynda mjög fjölbreyttann hóp. Það eru nokkrar mismunandi gerðir af gildrum sem þessar plöntur hafa þróað með sér, þær eru ýmist virkar eða óvirkar eftir því hvort plantan hreyfist til þess að veiða bráðina. Venusargildran er virk og hefur svokallaðar smellu-gildrur, þar sem hröð hreyfing blaðanna smella saman og loka bráðina inni. Kjötætuplöntur nota ensím og bakteríur við að brjóta niður bráð og er melting þeirra hliðstæð meltingu dýra.
thumb|vinstri
Venusargildran þróaðist útfrá hefðbundnari gerð af kjötætuplöntum sem eru óvirkar og notast við klístruð lauflböð til þess að veiða bráð. Vísindamenn telja að ákveðin skref hafi átt sér stað í þróun venusargildrunnar. Það fyrsta að plantan hefur þróast til þess að hreyfa anga og lauf sína í tiltekna átt og þannig hefur hún átt betri möguleika á því að dýr festist við klístruð blöðin. Næst hefði plantan orðið betri í að greina hreyfingu og bregðast við. Þar næst hefði plantan þurft að verða sérhæfðari í að greina dýr en ekki aðeins hvað sem er, til dæmis rusl sem fyki með vindinum. Að lokum hefur plantan þróað með sér skynjunarhár sem nema bráð, einskonar tennur sem vefjast utan um bráðina og nýja meltingakirtla, ásamt því að missa um leið kirtlana sem framleiddu klístrið á blöðunum.