cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turks- og Caicoseyjar
Turks- og Caicoseyjar eru suðaustan við eyjuna Mayaguana í Bahamaeyjaklasanum, norðaustan við Kúbu og norðan við Hispaníólu (Haítí og Dóminíska lýðveldið). Frá 1766 hefur höfuðstaður eyjanna verið Cockburn Town á Grand Turk-eyju, um 1.042 km aust-suðaustan við Miami í Bandaríkjunum. Eyjarnar eru samtals um 616 ferkílómetrar að stærð.
Pakistan
Heiti
Nafnið Pakistan merkir bókstaflega „land hinna hreinu“ á úrdú og persnesku. Orðið پاک (pāk) merkir „hreinn“ á persnesku og pastúnsku. Ekki er um fornt heiti að ræða heldur var orðið búið til af aðgerðasinnanum Choudhry Rahmat Ali í bæklingi sem bar titilinn Now or Never árið 1933. Nafnið var notað af Pakistanhreyfingunni sem barðist fyrir sjálfstæði landsins frá Breska heimsveldinu og Indlandi yfir norðvesturhéruð Breska Indlands: Púnjab, Norðvesturhéruðin, Kasmír, Sindh og Balúkistan. Nafnið var upphaflega myndað úr heitum þessara héraða: Púnjab, Afganía (Norðvesturhéruðin), Kasmír, Sindh og Balúkistan.
Turks- og Caicoseyjar
Turks- og Caicoseyjar voru byggðar indíánum frá fornu fari. Evrópumenn sáu eyjarnar fyrst 1512. Næstu aldir gerðu ýmis Evrópuveldi tilkall til eyjanna. Á endanum féllu þær í hlut Breska heimsveldisins. Lengst af heyrðu eyjarnar undir aðrar breskar nýlendur, eins og Bermúda, Bahamaeyjar og Jamaíku. Eyjarnar urðu sérstök nýlenda undir landstjóra Jamaíku árið 1959 og þegar Jamaíka fékk sjálfstæði 1962 urðu þær sjálfstæð krúnunýlenda, en heyrðu undir landstjórann á Bahamaeyjum. Þegar þær fengu svo sjálfstæði 1973 fengu Turks- og Caicoseyjar fyrst eigin landstjóra.
Pakistan
Landfræði
Landfræði og veðurfar í Pakistan er mjög margbreytilegt og í landinu er fjölbreytt dýralíf. Pakistan er 881.913 km2 að stærð, sem er svipað og samanlögð stærð Bretlands og Frakklands. Pakistan er 33. stærsta land heims, þótt það velti líka á því hvort umdeilda héraðið Kasmír er reiknað með. Strönd Pakistan við Arabíuhaf og Ómanflóa í suðri er 1.046 km að lengd, og landamæri landsins eru alls 6.774 km: 2.430 km að Afganistan, 523 km að Kína, 2.912 að Indlandi og 909 km að Íran. Landhelgi Pakistan liggur að landhelgi Óman. Wakhan-ræman skilur milli landsins og Tadsíkistan í norðri. Pakistan er staðsett þar sem Suður-Asía, Mið-Austurlönd og Mið-Asía mætast.
Turks- og Caicoseyjar
Heiti
Nafnið Caico kemur úr taínómálum, caya hico, sem merkir „röð af eyjum“. Turkseyjar eru nefndar eftir tegund af kaktus, Melocactus tortus, sem nefnist Turk's cap cactus („Tyrkjahúfukaktus“) á ensku af því toppurinn á honum er rauður og minnir á fez-húfur sem tyrkneskir karlar gengu með seint á 19. öld.
Pakistan
Landfræði
Jarðfræðilega er Pakistan á Indus-Tsangpo-misgenginu sem nær yfir Indlandsflekann í héruðunum Sindh og Púnjab. Balúkistan og mest af Khyber Pakhtunkhwa eru á Evrasíuflekanum, aðallega á Íransflekanum. Gilgit-Baltistan og Azad Kasmír liggja við brún Indlandsflekans þar sem harðir jarðskjálftar ríða reglulega yfir. Á þessu svæði Himalajafjalla eru jarðhræringar mestar og jarðskjálftar stærstir. Landslag Pakistan, frá strandhéruðunum í suðri að jöklum í norðri, einkennist af sléttum, eyðimörkum, skógum, hæðum og hásléttum.
Turks- og Caicoseyjar
Saga
Fyrstu íbúar eyjanna voru Taínóar sem töluðu aravakísk mál og sigldu þangað líklega frá Hispaníólu milli 500 og 800. Þetta fólk varð þekkt sem Lúkajar, ásamt þeim Taínóum sem fluttust frá Kúbu til Bahamaeyja á sama tíma. Um 1200 komu þangað nýir hópar Taínóa frá Hispaníólu.
Pakistan
Landfræði
Pakistan skiptist í þrjú meginsvæði: hálendið í norðri, árdal Indusfljóts og hásléttuna í Balúkistan. Á hálendinu í norðri eru fjallgarðarnir Karakoram, Hindu Kush og Pamírfjöll þar sem eru nokkrir af hæstu tindum heims, þar á meðal fjórir af 14 tindum sem ná yfir 8.000 metra hæð. Þessir tindar draga að sér fjallafólk alls staðar að úr heiminum, sérstaklega K2 sem er 8.611 metrar, og Nanga Prabat sem er 8.126 metrar. Balúkistanhásléttan er í vestri og Thar-eyðimörkin í austri. Indusfljótið og þverár þess renna gegnum landið frá Kasmír út í Arabíuhaf. Meðfram fljótinu eru stórar ársléttur í héruðunum Púnjab og Sindh.
Turks- og Caicoseyjar
Saga
Ekki er vitað hvaða Evrópubúar sáu eyjarnar fyrstir. Sumir telja að Kristófer Kólumbus hafi komið auga á þær í ferð sinni til Ameríku árið 1492, en aðrir telja líklegra að spænski landvinningamaðurinn Juan Ponce de León hafi komið þangað fyrstur árið 1512. Um það leyti voru Spánverjar byrjaðir að ræna þar Taínóum og Lúköjum til að bæta upp skort á þrælum fyrir encomienda-býli á Hispaníólu. Afleiðingin af þessu varð að frumbyggjar fengu sjúkdóma sem þeir höfðu ekkert ónæmi fyrir og hrundu niður. Um 1513 voru Turks- og Caicoseyjar og Suður-Bahamaeyjar orðnar mannlausar og héldust þannig fram á 17. öld.
Pakistan
Landfræði
Loftslag er frá því að vera hitabeltisloftslag í suðri að tempruðu loftslagi í norðri. Loftslag er þurrt við ströndina í suðri. Í landinu er monsúntímabil sem oft veldur flóðum vegna mikillar úrkomu, og þurrkatímabil með mun minni eða engri úrkomu. Það eru fjórar árstíðir í Pakistan: svalur og þurr vetur frá desember til febrúar, heitt og þurrt vor frá mars til maí, regntíminn eða monsúntíminn í suðvestri frá júní til september, og hörfandi monsúnrigningar í október og nóvember. Úrkoma er mjög breytileg milli ára og algengt að flóð og þurrkar skiptist á.
Turks- og Caicoseyjar
Evrópsk nýlenda
Frá miðri 17. öld tóku evrópskir landnemar að safna salti úr grunnum lónum eyjanna og settust þar að síðar ásamt þrælum frá Afríku. Í nokkra áratugi um aldamótin 1700 urðu eyjarnar vinsælt skjól fyrir sjóræningja. Í Búrbónastríðinu 1778-1783 lögðu Frakkar eyjarnar undir sig 1783, en með Parísarsáttmálanum voru yfirráð Breta yfir nýlendunni staðfest. Eftir frelsisstríð Bandaríkjanna flúðu margir konungssinnar frá hinum nýstofnuðu Bandaríkjum til nærliggjandi breskra nýlendna, með afrískættaða þræla sína. Þeir hófu að rækta bómull, en sú ræktun féll fljótlega í skuggann af saltvinnslunni. Landnemarnir fluttu inn fleiri þræla úr Atlantshafsversluninni til að vinna við saltþurrkunina, og þeir urðu brátt miklu fleiri en Evrópumenn á eyjunum.
Pakistan
Stjórnsýslueiningar
thumb|right|Fylki Pakistan.
Turks- og Caicoseyjar
Evrópsk nýlenda
Árið 1799 voru Turkseyjar og Caicos-eyjar innlimaðar í Bretland, sem hluti Bahamaeyja. Saltútflutningur varð helsta útflutningsafurðin langt fram á 19. öld.
Pakistan
Stjórnsýslueiningar
Pakistan skiptist í fjögur fylki: Púnjab, Sindh, Khyber Pakhtunkhwa og Balúkistan; og þrjú alríkishéruð: Alríkishéraðið Íslamabad, Azad Kasmír og Gilgit-Baltistan, en tvö síðastnefndu héruðin eru þeir hlutar af umdeilda héraðinu Kasmír sem Pakistan ræður de facto yfir. Árið 2009 fékk Gilgit-Baltistan heimastjórn og varð þannig að hálfgerðu fylki.
Turks- og Caicoseyjar
19. öldin
Árið 1807 var þrælasala bönnuð í Bretlandi og árið 1833 var þrælahald afnumið í nýlendum Breta. Bresk skip tóku stundum þrælaskip í Karíbahafi og slík skip strönduðu líka við strönd eyjanna. Árið 1837 strandaði portúgalska þrælaskipið Esperança á strönd Austur-Caicos, sem er ein af stærri eyjunum. Áhöfnin og 220 þrælar lifðu strandið af (en 18 þrælar fórust) og voru flutt til Nassá. Hluti þeirra var hugsanlega þeir 189 frelsuðu Afríkubúar sem settust að á Turks- og Caicoseyjum milli 1833 og 1840.
Árið 1841 fórst spænska þrælaskipið Trouvadore við strönd Austur-Caicos. 20 manna áhöfn og 192 þrælar lifðu strandið af. Löggæslumenn á eyjunum frelsuðu þrælana og komu 168 þeirra fyrir sem lærlingum hjá landeigendum á Grand Turk Island í eitt ár. Við það jókst íbúafjöldi nýlendunnar um 7%. Hinir 24 settust að í Nassá á Bahamaeyjum. Spænska áhöfnin var líka flutt þangað og síðan send til Kúbu þar sem réttað var yfir henni. Í bréfi frá 1878 er talað um að „Afríkubúar af Trouvadore“ og afkomendur þeirra séu mikilvægur hluti af „vinnandi íbúum“ eyjanna. Árið 2004 uppgötvuðu fornleifafræðingar frá Þjóðminjasafni Turks- og Caicoseyja skipsflak sem rannsóknir benda til að gæti verið flakið af Trouvadore. Í nóvember 2008 staðfesti rannsókn fjármögnuð af Bandarísku haffræði- og loftslagsstofnuninni að gripir úr flakinu komi heim og saman við að þeir séu úr Trouvadore.
Árið 1848 voru Turks- og Caicoseyjar gerðar að sérstakri nýlendu undir ráðsforseta, en 1873-4 voru eyjarnar gerðar hluti af nýlendunni á Jamaíku. Árið 1894 var titli yfirmanns nýlendunnar breytt í fulltrúa. Árið 1917 stakk kanadíski ráðherrann Robert Borden upp á því að eyjarnar yrðu hluti af Kanada, en forsætisráðherra Bretlands, David Lloyd George, hafnaði því.
20. og 21. öld
Þann 4. júlí 1959 voru eyjarnar aftur gerðar að sérstakri nýlendu og síðasti fulltrúinn varð stjórnandi Turks- og Caicoseyja. Landstjóri Jamaíku var áfram landstjóri eyjanna. Þegar Jamaíka fékk sjálfstæði frá Bretlandi í ágúst 1962 urðu Turks- og Caicoseyjar krúnunýlenda. Frá 1965 var landstjóri Bahamaeyja líka landstjóri Turks- og Caicoseyja.
Þegar Bahamaeyjar fengu sjálfstæði 1973 fengu Turks- og Caicoseyjar sinn eigin landstjóra (síðasti stjórnandinn fékk það hlutverk). Frá því í ágúst 1976 hafa eyjarnar haft eigin stjórn undir forsætisráðherra. Sá fyrsti var J. A. G. S. McCartney. Sjálfstæðisþreifingar stöðvuðust árið 1980 þegar flokkur sem var á móti sjálfstæði hlaut meirihluta í þingkosninum og eyjarnar hafa verið breskt yfirráðasvæði síðan þá. Heimastjórnin var lögð niður milli 1986 og 1988 vegna ásakana um þátttöku stjórnvalda í eiturlyfjasmygli sem urðu til þess að forsætisráðherrann Norman Saunders var handtekinn.
Árið 2002 voru eyjarnar gerðar að bresku handanhafssvæði og eyjarskeggjar fengu fullgildan breskan ríkisborgararétt. Ný stjórnarskrá Turks- og Caicoseyja var samþykkt árið 2006, en árið 2009 sagði Michael Misick forsætisráðherra af sér vegna ásakana um spillingu, og Bretland tók yfir stjórn eyjanna. Önnur stjórnarskrá var samþykkt í október 2012 og heimastjórnin tók aftur við stjórnartaumunum eftir kosningar í nóvember 2012.
Árið 2010 ræddu leiðtogar Bahamaeyja og Turks- og Caicoseyja möguleikann á því að mynda sambandsríki.
Í kosningum árið 2016 missti Framsækni þjóðarflokkurinn meirihluta sinn í fyrsta skipti síðan hann náði völdum frá ríkisstjórn Derek Hugh Taylor árið 2003. Lýðræðishreyfing alþýðunnar komst til valda og Sharlene Cartwright-Robinson varð forsætisráðherra. Washington Misick tók svo við af henni eftir að Framsækni þjóðarflokkurinn sigraði kosningarnar 2021.
Landfræði
Turks- og Caicoseyjar eru tveir eyjaklasar í Norður-Atlantshafi, suðaustan við Bahamaeyjar, norðaustan við Kúbu, um 160 km norðan við Hispaníólu, og um 1000 km frá Miami í Flórída í Bandaríkjunum. Eyjarnar eru hluti af Lúkajaeyjum, ásamt Bahamaeyjum. Turks Island-sund skilur milli eyjaklasanna tveggja. Caicos-sund skilur milli Caicos-eyja og næstu Bahamaeyja, Mayaguana og Great Inagua. Næsta erlenda eyja er smáeyjan Little Inagua, um 50 km frá West Caicos.
Eyjaklasarnir telja 8 stórar eyjar og yfir 22 smáeyjar sem samanlagt eru 616 ferkílómetrar að stærð. Eyjarnar eru flestar láglendar kalksteinseyjar með stórum mýrum og fenjaviðarskógum, auk 332 ferkílómetra af sandströndum. Hæstu tindar eyjanna eru Blue Hills á Providenciales og Flamingo Hill á East Caicos sem eru báðar 49 metrar á hæð. Veður á eyjunum er oftast sólríkt (sagt er að þar séu 350 sólardagar á ári ) og tiltölulega þurrt, en fellibylir ganga þar hlutfallslega oft yfir. Náttúrulegar ferskvatnsbirgðir á eyjunum eru takmarkaðar og regnvatni er safnað í vatnsþrær. Helstu náttúruauðlindir eyjanna eru svipukrabbi, kuðungar og aðrir skelfiskar. Þrenns konar vistsvæði eru skilgreind á eyjunum: bahamískur laufskógur, bahamískur furuskógur og antilleyskur fenjaskógur.
Stjórnmál
Lagakerfi eyjanna byggist á enskum fordæmisrétti með nokkrum sérlögum að fyrirmynd Jamaíku og Bahamaeyja. Almennur kosningaréttur gildir eftir 18 ára aldur. Opinbert tungumál er enska. Miðstöð stjórnsýslu landsins hefur verið í Cockburn Town á Grand Turk síðan 1766.
Gíslaháfur
Gíslaháfur (fræðiheiti: Apristurus laurussonii) er hákarlategund á greininni Scyliorhinidae. Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin skilgreina tegundina sem „ekki fullrannsakaða“. Árið 1927 var aðeins skráð eitt eintak af tegundinni (67 cm kvk) veidd á línu á 560 m dýpi suður af Vestmannaeyjum árið 1915.
Turks- og Caicoseyjar
Stjórnmál
Turks- og Caicoseyjar eiga aðild að Þróunarbanka Karíbahafsins, CARICOM-bandalaginu, ogAlþjóðapóstsambandinu. Interpol rekur þar skrifstofu. Nefnd Sameinuðu þjóðanna um afnýlenduvæðingu hefur sett landsvæðið á lista yfir ófullvalda lönd.
Samkvæmt nýrri stjórnarskrá sem tók gildi í október 2012 fer þing Turks- og Caicoseyja með löggjafarvaldið. Þar sitja 19 þingmenn, 15 kjörnir og fjórir tilnefndir af landstjóranum. Fimm eru landskjörnir og 10 í einmenningskjördæmum, til fjögurra ára í senn.
Gíslaháfur
Íslendingurinn Bjarni Sæmundsson nefndi tegundina á íslensku og latínu eftir kunningja sínum gullsmiðnum Gísla Lárussyni sem var kappsamur áhugamaður um fiska.
Turks- og Caicoseyjar
Stjórnmál
Í þingkosningum árið 2021 vann Framsækni þjóðarflokkurinn yfirburðasigur og Washington Misick varð forsætisráðherra.
Stjórnsýslueiningar
Turks- og Caicoseyjar skiptast í fimm stjórnsýsluumdæmi (eitt á Turks-eyjum og fjögur á Caicos-eyjum), og eyjuna Grand Turk Island. Fjögur umdæmanna hafa umdæmisstjóra og Providenciales-umdæmi heyrir undir fastaritara yfirráðherra á Providenciales. Grand Turk Island heyrir beint undir ríkisstjórn eyjanna.
Efnahagslíf
Ferðaþjónusta er undirstaða efnahagslífs eyjanna, auk aflandsbankaþjónustu og fiskveiða. Bandaríkjadalur er gjaldmiðillinn á eyjunum.
Sögulega séð byggðist efnahagur eyjanna á saltvinnslu, auk lítils útflutnings á svampi og hampi. Þessi iðnaður stóð þó varla undir lífi á eyjunum og fólksfjöldinn stóð lengi í stað. Á 7. áratugnum hófu bandarískir fjárfestar að byggja upp ferðaþjónustu með gerð flugvallar á Providenciales og fyrsta hóteli eyjanna, The Third Turtle. Club Med reisti frístundabyggð í Grace Bay skömmu síðar og fjármagnaði endurbyggingu flugvallarins svo hann bæri stærri flugvélar. Síðan þá hefur ferðaþjónustan vaxið jafnt og þétt.
Árið 2009 skiptist verg landsframleiðsla þannig að hótel- og veitingaþjónusta var 34,7%, fjármálaþjónusta 13,12%, byggingariðnaður 7,83%, flutningar, geymslur og samskipti 9,9% og fasteignaþjónusta 9,56%. Eyjarnar flytja inn megnið af neysluvöru sinni. Árið 2010/2011 voru helstu tekjulindir hins opinbera á eyjunum tollur á innflutning (43,31%), gjöld á flutninga innanlands (8,82%), atvinnuleyfi og dvalargjöld (10,03%) og gistináttaskattur (24,95%). Verg landsframleiðsla árið 2020 var áætluð tæpur milljarður bandaríkjadala að nafnvirði.
Íbúar
Langflestir íbúar, eða yfir 30 þúsund, búa á eyjunni Providenciales. Þar á eftir kemur Grand Turk með rúmlega 8 þúsund íbúa. South Caicos og North Caicos hafa yfir 2000 íbúa hvor, en fjöldi íbúa á öðrum eyjum er miklu minni.
Menning
Turks- og Caicoseyjar eru þekktastar fyrir ripsaw-tónlist sem er upprunnin á eyjunum. Árlega er haldin tónlistar- og menningarhátíð með þátttöku þekkts listafólks frá eyjunum og víðar í Karíbahafi og Norður-Ameríku.
Hefðbundið handverk á eyjunum er meðal annars stráhattar og töskur á Caicoseyjum. Hugsanlega barst þessi hefð til eyjanna með þrælum sem sluppu þangað frá þrælaskipum sem strönduðu á fyrri hluta 19. aldar og færðu með sér kunnáttu í ýmis konar handiðnum.
Vinsælustu íþróttirnar á eyjunum eru fiskveiðar, siglingar, knattspyrna og krikket, sem er þjóðaríþróttin.
Matargerð á Turks- og Caicoseyjum snýst aðallega um sjávarfang, sérstaklega sæsnigla. Tveir algengir réttir eru djúpsteiktir sæsniglar og sæsniglasalat.
Konubókastofa
Konubókastofa er íslenskt safn sem staðsett er á Eyrarbakka. Safnið var formlega stofnað í apríl árið 2013 af Rannveigu Önnu Jónsdóttur bókmenntafræðingi. Konubókastofa er fræðslu- og varðveislusafn tileinkað íslenskum kvenrithöfundum og verkum þeirra. Safnið heldur ritverkum íslenskra kvenna til haga og annast kynningu á verkum þeirra innanlands og utan. Safnið er opið almenningi og hefur haldið ýmsa viðburði, s.s. upplestra, kynningar á verkum kvenna og einnig haldið úti hlaðvarpsþáttum þar sem fjallað er um bækur kvenna.
Í janúar 2013 ákvað Sveitarfélagið Árborg að útvega safninu eitt herbergi til afnota í húsinu Blátúni á Eyrarbakka en bókasafn staðarins er þar einnig til húsa. Konubókastofa er einkum fjármögnuð með frjálsum framlögum en einnig í gegnum Hagsmunafélag Konubókastofu þar sem velunnarar greiða árgjald tvisvar á ári.
Kath Soucie
Kathleen Elaine „Kath“ Soucie (fædd 1953) er bandarískur gamanleikari.
7. apríl
7. apríl er 97. dagur ársins (98. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 268 dagar eru eftir af árinu.
Fjóluhnefla
Fjóluhnefla (fræðiheiti: Russula gracillima) er sveppur af hnefluætt. Hún er talin vera algeng í birkiskógum en erfitt er að greina hana frá öðrum hneflutegundum sem líkjast henni.
Eitill
thumb|500px|right|Eitill Eitlar eru sporöskju- eða baunalaga hnúðar á vessaæðum líkamans og koma oft fyrir í þyrpingum meðfram þeim. Eitlar sía og hreinsa vessa sem berst frá vessaæðum inn í eitlana af framandi efnum. Þessi síun gerist með þrennum hætti. Framandi efni eru gleypt af átfrumum, T-eitilfrumur seyta efni sem drepur örverur og plasmafrumur sem myndast úr B-eitilfrumum mynda mótefni. Þessar frumugerðir eru mismundi gerðir af hvítkornum. B- og T-frumur geta farið úr eitlum og borist með vessa um allan líkamann.
Kjarf
Kjarf er knippi af hveitistöngum með axinu á. Kornstengurnar eru teknar saman á uppskerutímum og bundnar saman um miðju. Kjörf eru víða tákn góðrar uppskeru, gnægtar og velsældar.
Mamma Mia! (kvikmynd)
Mamma Mia! er bresk-bandarísk söngleikja-kvikmynd frá 2008. Hún er gerð eftir sænska söngleiknum Mamma Mia! eftir Benny Andersson og Björn Ulvaeus. Í söngleiknum eru einungis lög eftir sænsku hljómsveitina ABBA.
Hoya ilagiorum
Hoya ilagiorum er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Jeff Bennett
Jeffrey Glenn „Jeff“ Bennett (fæddur 1962) er bandarískur gamanleikari.
Unnur Ösp Stefánsdóttir
Unnur Ösp Stefánsdóttir (fædd 6. apríl 1976) er íslensk leikkona.
Brekkukotsannáll
Fyrirmyndin að Brekkukoti
Fyrirmynd Halldórs Laxness að Brekkukoti var bær sem nefndist Melkot, en þar bjuggu hjónin Guðrún Klængsdóttir og Magnús Einarsson. Guðrún þessi var ömmusystir Halldórs, og ólu þau hjónin upp Sigríði, móður skáldsins. Guðjón Helgason, faðir Halldórs, var vinnumaður í Melkoti, og þar kynntust þau.
Melkot var einbýlishús frá Melhúsum. Bærinn Melhús stóð þar sem nú er norðurendi gamla kirkjugarðsins við Suðurgötu. Þar var dálítil bæjarþyrping á 19. öld og hét einn bærinn í Melshúsum Hringjarabærinn. Hann kemur við sögu í Brekkukotsannál. Melkot stóð nokkurn veginn beint ofan þar sem nú er ráðherrabústaðurinn við Tjarnargötu.
Hringjarabærinn stendur enn á horni Kirkjugarðsstígs og Garðastrætis, tvílyft timburhús, nú Garðastræti 49. Hringjarabærinn í Brekkukotsannál hét Melshús. Þar bjó Bjarni gamli hringjari í Dómkirkjunni.
Ólífugreinaraðgerðin
thumb|Olífugreinin - Átök milli Kúrda og Tyrkja í Afrin Ólífugreinaraðgerðin (á tyrknesku: Zeytin Dalı Harekâtı) var hernaðaraðgerð sem tyrkneski herinn hóf í janúar 2018 á Afrin-hérað í Sýrlandi sem var þá undir stjórn Lýðræðissveita Sýrlands (SDF) og á undirhéraðið Tell Rifaat. Þessu var beint gagnvart Lýðræðishreyfingu Sýrlands (PYD) sem er stýrt af Kúrdum, vopnuðum sveitum Varnarsveita Kúrda (YPG) og sýrneskum lýðræðisveitum SDF sem staðsettar eru umhverfis sýrlensku borgina Afrin. Tyrknesk stjórnvöld segjast einnig vera að berjast gegn Íslamska ríkinu en það er enginn þannig hópur í Afrin. Afrin og nálæg svæði hafa verið lýst yfirráðasvæði lýðræðishreyfingar Norður-Sýrlands. Þann 18. mars réðust hersveitir á bandi Tyrkja inn í miðbæ Afrin. Varnarsveitir Kúrda hörfuðu þegar uppreisnarsveitir náðu valdi á miðborginni. Margir óbreyttir borgarar flúðu borgina. Þetta er fyrsta meiriháttar hernaðaríhlutun Tyrklands í Sýrlandi frá því hernaðaríhlutun sem nefnd er Efratskjöldurinn lauk.
Í svörtum fötum
Í svörtum fötum var íslensk hljómsveit stofnuð árið 1998. Árið 2019 hætti hljómsveitin þegar að aðalsöngvarinn, Jón Sóep Snæbjörnsson hætti. Þá stofnuðu hinir meðlimirnir nýja hljómsveit sem að heitir Nýju fötin keisarans.
Edmund Fanning
Edmund Fanning (16. júlí 1769 – 23. apríl 1841) var bandarískur landkönnuður og skipstjóri á Kyrrahafi. Hann fann meðal annars Fanning-eyju árið 1797 en hún kallast nú Tabuaeran og tilheyrir Kiribati.
Árið 1829 átti hann stóran þátt í að senda bandaríska flotann í sinn fyrsta könnunarleiðangur og stóð einnig á bak við Wilkes-leiðangurinn svonefnda, sem farinn var um suðurhöf á árunm 1838-1842.
Sogæðakerfið
Sogæðakerfið, vessakerfið eða eitlakerfið er eitlar á hálsi, í handarkrikum og nára og inni í brjóstholi og kviðarholi, milta og sogæðar sem tengja eitlastöðvar saman. Eitilvefur er einnig í maga og görnum, lifur, beinmerg og húð.
Sogæðar eða vessaæðar eru grannar rásir sem mynda sérstakt æðakerfi um allan líkamann. Vessaæðar eru um allan líkamann nema í æðavef, í miðtaugakerfi og rauðum beinmerg. Á vessaæðum eru eitlar með reglulegu millibili. Eitlarnir sía vessann og fjarlægja úr honum óhreinindi.
Hlutverk vessakerfisins er þríþætt, í fyrsta lagi að safna umfram millifrumuvökva í vefjum og koma honum og prótínum aftur inn í blóðrás, í öðru lagi taka vessaæðar þarmanna við fituefnum og koma þeim í blóðrásina og í þriðja lagi verja eitlar líkamann fyrir framandi ögnum.
Melodifestivalen
Melodifestivalen er sænska undankeppnin fyrir Eurovision.
Sogæðakerfið
Vessaæðar eru lokaðar í annan endann. Upptök þeirra eru í þeim vefjum þar sem vessi myndast og vessinn berst svo í burtu með fínum vessaæðum í stærri æðar og sameinast svo í tvær stórar æðar. Önnur þeirra nefnist hægri vessagangur og tekur við vessa frá efri hluta hægri hluta líkamans. Hin nefnist brjóstgangur og tekur við vessa frá öllum neðri hluta líkamans og frá efri hluta vinstri hluta líkamans. Úr stóru vessaæðunum fer vessinn út í blóðrásina. Ef vessi kemst ekki aftur út í blóðrás þá safnast hann fyrir í vefjum og verður að bjúgi.
Epke Zonderland
thumb|right|Epke Zonderland Epke Zonderland (f. 16. apríl 1986 í Lemmer) er hollenskur íþróttamaður.
Frumefni í flokki 12
Frumefni í flokki 12 í lotukerfinu innihalda þrjá vel þekkta hliðarmálma; sink, kadmín og kvikasilfur og eitt tilbúið óstöðugt geislavirkt efni; kópernikín (áður ununbín). Allir málmarnir þrír hafa lágt bræðslu- og suðumark og hlutfallslega veik málmtengi.
Harstad
thumb|right|Troms-hérað thumb|right|Staðsetning Harstad í Troms-Héraði Harstad er borg og bæjarfélag í Troms og Finnmerkur-héraði í Noregi með um 25.000 íbúa (2017). Borgin er einnig sú þriðja stærsta í Norður-Noregi en hún er staðsett um 250 km norðan við Heimskautsbaug. Borgin fagnaði 100 ára afmæli sínu árið 2004.
Landafræði
Bæjarfélagið er staðsett á tveimur eyjum í sunnanverðu Troms héraði og er stærsti hluti þess staðsettur á Hinnøya sem er stærsta eyja við strendur Noregs (þrjár eyjar á Svalbarða eyjaklasanum eru stærri). Norðurhluti bæjarfélagsins er staðsettur á suðurhluta Grytøya sem er 53 ferkílómetrar að stærð. Harstad liggur að Bjarkøy bæjarfélaginu í norðri, Kvæfjord í vestri og Tjeldsund (í Nordland héraði) í suðri. Í suðaustri tengir Tjeldsund brúin Hinnøya við Skånland og við meginlandið yfir Tjeldsunded. Í norðaustri er Vågsfjorden þar sem Harstad deilir vatnasvæði með Ibestad. Borgin sjálf er staðsett á norðaustanverðri Hinnøya. Hún er eina borgin á eyjunni og er gjarnan þekkt sem Vågsfjordens perle (eða perla Vogsfjarðar).
Bobby Lee
Robert Young "Bobby" Lee, Jr. (f. 17. september 1971) er bandarískur leikari.
Harstad
Landafræði
Hæsta fjall á svæðinu er Sætertinden sem er 1095 metra yfir sjávarmáli. Hann er staðsettur nálægt Sandtorg á Hinnoya. Nupen fjall sem er 412 m hátt er staðsett í norðvestanverðu bæjarfélaginu á bæjamörkum við Kvæfjord.
Loftslag og birta
Þrátt fyrir að vera staðsett norðan við heimskautsbaug, er loftslag í Harstad milt heimskautaloftslag, þar sem sumur eru svöl en vetur mildir. Í Harstad verða veturnir ekki jafn harðir og á öðrum svæðum norðan heimskautsbaugs. Vetur eru þvert á móti mildari heldur en í öðrum helstu borgum sem eru staðsettar 25-30 gráðum sunnar á norðuhveli jarðar, eins og Beijing, Chicago og Toronto. Sumur í Harstad eru köld og hitastig fer sjaldnast yfir 22 °C. Meðalhiti ársins er 3,9 °C (1961-90) og meðalúrkoma ársins er 850 mm. Hæðarkerfi valda því að hitastig að vetri getur farið niður í -15 °C og sumarhiti getur orðið 27 °C.
thumb|left|Fjallið Toppen í bæjarfélaginu Harstad Miðnætursólin baðar borgina í ljósi yfir sumarmánuðina frá 22. maí – 18. júlí. Ljósaskipti eiga sér stað á nokkurra klukkustunda tímabili þegar sólin fer rétt undir sjóndeildarhringinn, þannig að ekkert myrkur er frá því snemma í maí og fram í byrjun ágúst. Heimskautanóttin, þegar sólin er alltaf undir sjóndeildarhringnum stendur frá 30. nóvember til 12. janúar. Um þetta leyti eru nokkrar klukkustundir af dagsbirtu í kringum hádegið og verður himinn þá oft litríkur í suðri. Í lok janúar lengir daginn sífellt og verður tólf tímar í mars og átján tímar í apríl. Harstad er staðsett í miðju norðurljósabeltinu og sjást norðurljósin oft á heiðskírum nóttum en þó ekki að sumri vegna birtunnar.
Samræmingarverkefni Posts
Samræmingarverkefni Posts er óleysanlegt ákvörðunarvandamál sem Emil Post lagði til árið 1946. Vandamálið gengur út á að taka tvo endanlega orðalista og  úr einhverju stafrófi A sem inniheldur minnst tvö tákn og skilar röð af vísum  þar sem K \ge 1 og  fyrir öll k svo að
Joey Tribbiani
thumb|Fjölskyldutré Joeys Tribbiani. Joseph Francis Tribbiani Jr. (fæddur 9. janúar 1968 í Queens í New York) er persóna í þáttunum Friends sem leikin er af Matt LeBlanc. Hann á sjö systur (Gina, Dina, Mary Angela, Mary Therese, Veronica, Cocckie og Tina). Foreldrar hans heita Gloria og Joseph. Joey er leikari og fyrsta stórhlutverk hans var sjónvarpsserían Days Of Our Lives. Hann hefur líka leikið í auglýsingum, leikritum og bíómyndum. Joey hefur verið með mörgum konum en Alex Garret var sú síðasta sem hann sást með.
Eftir að Friends hætti (2004) fékk hann sinn eigin þátt Joey sem var á dagskrá til 2006.
Kirkja heilagrar Súsönnu
thumb|right|Framhlið Kirkju heilagrar Súsönnu. Kirkja heilagrar Súsönnu (ítalska: Santa Susanna) er kirkja sem stendur á Kvirinalhæð í Róm og er kennd við heilaga Súsönnu frá árinu 565. Hús sem þjónaði því hlutverki að vera fundarstaður kristinna var reist á þessum stað árið 280. Sagt er að húsið hafi opinberlega orðið að kirkju árið 330 í valdatíð Konstantínusar 1.
Sergíus 1. páfi lét gera við kirkjuna á 7. öld en 796 lét Leó 3. páfi endurbyggja hana frá grunni. Framhlið kirkjunnar var fyrsta verkefnið sem svissneski arkitektinn Carlo Maderno fékk í eigin nafni í Róm. Hann lauk við framhliðina árið 1603 en hún hafði mikil áhrif á barokkið í byggingarlist. Framhliðin þótti takast svo vel að Páll 5. páfi fékk Maderno til að ljúka við kirkjuskipið og hanna framhlið Péturskirkjunnar.
Bláfugl
Bláfugl (stofnað í október 2000) er alþjóðlegt fragtflugfélag. Í febrúar 2005 yfirtók Icelandair flugfélagið og gerði að dótturfyrirtæki Icelandair Group.
E-vítamín
E-vítamín er vítamín og andoxunarefni sem verndar örvar ónæmiskerfið og verndar frumur frá skaðlegum efnum frá efnaskiptum. Það er í formi tókóferóls og tókótríenóls. Virkasta gerðin er a-tókóferól.
E-vítamín er fituleysanlegt, þannig að líkaminn getur hlaðið upp birgðir af því og mikið er af því í feitum mat svo sem í plöntuolíu, margaríni, hnetum, eggjum og fiski. Einnig finnst það í grænmeti og korni. Skortur veldur vöðvaþreytu, og vægum einkennum í miðtaugakerfi þá helst á jafnvægisskyni og sjón. Ráðlagður dagsskammtur er um 8 mg fyrir konur og 9 mg fyrir karla.
Millennium (Hellsing)
Millennium (enska. árþúsund) er uppdiktuð stofnun úr manga seríunni Hellsing, sem er skrifuð af Kouta Hirano. Millennium-stofnunin er Nasistastofnun, en heiti hennar "Millennium" vísar til "þúsundáraríkisins" sem Adolf Hitler vildi stofna. Eftir að stríðinu lauk dró þessi dularfulli hópur saman auð sinn og fluttist með aðstoð Vatíkansins til Brasilíu og fór þar í felur. Eftir víðtækar rannsóknir fann Millennium-stofnunin upp aðferð til að breyta fólki í vampírur með áður óþekktum hætti (þó gefið sé í skyn að til þess þurfi viðkomandi að gangast undir skurðaðgerð), og fylgist síðan náið með þeim í gegnum tölvukubba.
Saga
Millennium var stofnað fyrir enda Seinni heimsstyrjaldarinnar, skv. sérstakri beiðni Hitlers númer 666, til að rannsaka og nota ofurnáttúruleg fyrirbæri hernaðarlega. Árið 1944 var verkefni þeirra að skapa vampíruher eyðilagt af hinum 14 ára Walter C. Dornez og samstarfsmanni hans Alucards (sem hafði tekið á sér form ungrar stúlku). Í núverandi söguþræðinum (sem gerist árið 1999) hafa allir sem að verkefninu stóðu verið drepnir og ummerki um tilraunirnar eyðilagðar.
Eftir framgöngu Dornez hóf Millennium að huga að flótta. Fyrir lok árs 1944 höfðu flestir meðlimir flúið til Suður Ameríku, og tekið með sér liðsdeild 1.000 Waffen SS sjálfboðaliða. Hún var þekkt undir nafninu "Letztes Bataillon" sem mætti þýða sem hin "hinsta liðsdeild" eða "loka liðsdeildin".
Ólafur Magnússon (konungur)
Ólafur Magnússon (f. 1099, d. 22. desember 1115) var konungur Noregs frá 1103 ásamt eldri bræðrum sínum, Eysteini og Sigurði Jórsalafara. Þeir voru allir synir Magnúsar berfætts en móðir Ólafs var frilla konungs, Sigríður Saxadóttir. Ólafur dó í Niðarósi 16 ára að aldri og er fátt vitað um hann. Hann er oft ekki talinn með í norsku kóngaröðinni og er til dæmis ekki nefndur Ólafur 4.; þá tölu ber Ólafur Hákonarson (1380-1387).
Seattle höfðingi
thumb|Eina þekkta mynd af Seattle höfðingja. Tekin árið 1864. thumb|Brjóstmynd af Seattle í samnefndri borg.
Seattle höfðingi eða Noah Sealth (fæddur um 1780, dáinn 7. júní 1866) var leiðtogi frumbyggjaættbálkanna Skvamish og Dúvamish á svæði sem nú er við Puget-sund í Washingtonfylki Bandaríkjanna. Borgin Seattle heitir eftir honum. Hann var þekktur stríðsmaður og ræðumaður og hélt þekkta ræðu um umhverfisvernd. Franskir trúboðar ku hafa snúið Seattle til kaþólskrar trúar og skírðu hann Noah. Seattle myndaði samband við bandaríska lækninn og frumkvöðulinn Doc Maynard og í gegnum hann varð friðsælt samband milli ættbálka hans og hvítra landnema.
Í dægurmenningu
Gruggsveitin Soundgarden frá Seattle setti inn texta Seattle höfðingja í ábreiðu sinni á Black Sabbath-laginu Into the Void.
Kollsvík
Kollsvík er sunnarlega á Vestfjarðakjálkanum vestanverðum. Hún er nyrst svonefndra Útvíkna sem eru yst á skaganum milli Patreksfjarðar og Breiðafjarðar. Víkin veit móti norðvestri; skeljasandur er við ströndina en ofar mýrlendi, tún, móar og daladrög. Bílvegur liggur út með sunnanverðum Patreksfirði og endar í Kollsvík. Í Kollsvík hefur verið blómleg byggð frá fyrstu tíð, sem byggði jöfnum höndum á útræði og landbúnaði. Jarðir hafa einkum verið tvær; Láganúpur og Kollsvík, en einnig minni býli. Í Kollsvík var ein mesta verstöð Vestfjarða fyrrum, og stóð útræði frá Kollsvíkurveri framum 1930. Búskapur dróst saman í Kollsvík á 20. öld, líkt og annarsstaðar í Rauðasandshreppi, og lauk árið 2002. Þar er þó enn töluvert mannlíf, einkum á sumrin; bæði af heimamönnum og ferðafólki. Náttúrufegurð þykir einstaklega mikil í Kollsvík, og þar er að finna merkar minjar, t.d. elsta hús landsins til atvinnunota.
Helena Eyjólfsdóttir
thumb|right|Jólakort (hljómplata) 1954 thumb|right|Jólakort (hljómplata) 1954 thumb|right|Helena Eyjólfsdóttir 1958 thumb|right|Helena og hljómsveit Ingimars Eydal 1967 thumb|right|Helena og Þorvaldur 1968 Helena Eyjólfsdóttir (f. 23. janúar 1942) er íslensk söngkona.
Æviágrip
Söngferill Helenu hófst með söng inn á jólaplötu í formi jólakorts (einnig hljómplötu) árið 1954 þegar Helena var aðeins 12 ára gömul. Næsta plata kom út 1958. Sú plata og lagið "Ástarljóðið mitt" setti Helenu á lista meðal fremstu dægurlaga söngvara landsins. Helena hefur í gegnum tíðina sungið með ýmsum hljómsveitum, svo sem Neo kvartettinum og Atlantic kvartettinum. Síðar söng hún með Hljómsveit Svavars Gests en lengst af með Hljómsveit Ingimars Eydal og Hljómsveit Finns Eydal sem hún rak um árabil ásamt eiginmanni sínum Finni Eydal (1940 - 1996). Þann 17. júní 2010 var Helena sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku Fálkaorðu fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar.
Íslenskir Tónar
78 snúninga
45 snúninga
SG-hljómplötur
LP
Steinar - Spor
LP
Sér útgáfa
LP
Tónaútgáfan
45 snúninga
LP
Ofnhanski
thumb|right|Ofnhanski Ofnhanski er hanski eða vettlingur úr efni sem einangrar hita. Hann er vanalega notaður í eldhúsi á sama hátt og pottaleppar til að vernda hendur fyrir hita frá ofni, eldavél eða áhöldum við eldun og bakstur. Nýrri gerðir af ofnhönskum eru oft úr silikoni.
Hefð
thumb|230px|Víða í Evrópu eru vel þekktar hefðir um [[jólin. Hér er dæmigert pólskt jólaborð]]
Hefð er siðvenja sem er látin ganga frá einni kynslóð til annarrar. Yfirleitt hafa hefðir sérstaka táknræna merkingu í ákveðinni menningu og eiga rætar sínar að rekja til fortíðar. Víða teljast hátíðir og viðhafnarbúningar til hefða, svo dæmi séu nefnd, en hugtakið á líka við um önnur fyrirbæri svo sem kveðjur og matargerð. Hefðir geta staðið yfir í árabil og þó að oft sé gert ráð fyrir að hefðir hafa fornan uppruna voru margar hefðir, hvort sem menningarlegar eða stjórnmálalegar, fundnar upp af ásettu ráði.
Hefðir eru mikilvægur þáttur í menningararfi margra hópa og þjóða. Margar hefðir eiga uppruna sinn í trúarbrögðum en í sumum tilfellum hefur trúarlegum tengslum verið gleymt. Í smærri samfélögum er hætta á að hefðir deyji út séu þær ekki bornar milli kynslóða. Hnattvæðing er oft talin stærsta hótun við hefðir í dag. Í gegnum söguna eru fjölmörg dæmi um tilraunir á að útrýma ákveðna menningu eða þjóð með því að banna minnihlutahópum að halda upp á hefðir sínar. Nú á dögum er víða reynt til að halda gömlum hefðum við þar sem þeim var áður hótað.
Hefðir standa í mótsetningu við markmið nútímahorfa, sérstaklega á sviði lista, þar sem listafólk hefur oft losnað við hefðbundnar aðferðir eða viðhorf í nefni nútímans. Ein afleiðing nútímahorfa er sú að nýjar hefðir skapast þar sem farið hefur verið frá þeim gömlu.
Mauri Kunnas
thumb|right|250px|Mauri Kunnas árið 2008 Mauri Tapio Kunnas (fæddur 1. febrúar 1950) er finnskur teiknimyndahöfundur, teiknari og barnabókahöfundur. Hann lauk námi frá Aalto háskólanum í Helsinki árið 1975 og vann sem teiknari á mörgum finnskum dagblöðum. Hann býr í Espoo. Kunnas er þekktur fyrir barnabækur sínar sem hann myndskreytir sjálfur. Þekktustu verk hans eru bókaröðin Koiramäki (hvuttahólar) sem gerist í Finnlandi fyrri tíma. Meðal verka hans er einnig bækur um Riku, Roope ja Ringo sem á íslensku eru kallaðir Olli, Polli og Alli og bækur um finnskan jólasvein Joulupukki. Í sögum Kunnas eru hópar af dýrum í fötum eins og í bókum Richard Scarry. Kona hans, Tarja Kunnas, er aðstoðarmaður hans og litar teikningar hans.
Þessar bækur eftir Kunnas hafa verið þýddar á íslensku:
1671
Árið 1671 (MDCLXXI í rómverskum tölum) var 71. ár 17. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Karl 2. í krýningarskrúða árið 1661 með veldissprota, ríkisepli og Játvarðskórónuna. Thomas Blood flatti kórónuna út með hamri til að ná að fela hana undir kufli sínum.
Jérôme Lejeune
Jérôme Jean Louis Marie Lejeune (fæddur 13. júní 1926 í Montrouge, dáinn 3. apríl 1994) var franskur erfðafræðingur og barnalæknir. Hann er þekktastur fyrir rannsóknir sínar á erfðagöllum í mönnum, einkum fyrir að hafa uppgötvað orsök Downs-heilkennis.
Æviágrip
Jérôme Lejeune lærði barnalækningar og lagði hann stund á þær af mikilli kostgæfni. Snemma sýndi hann þó mikinn áhuga á erfðafræðilegum viðfangsefnum og helgaði mestan hluta starfsævi sinnar rannsóknum á því sviði. Árið 1951 gekk Lejeune til liðs við rannsóknateymi Raymonds Turpin þar sem sjónum var beint að því að finna  orsök „mongolisma“ (Downs-heilkennis). Að afloknu herþjónustuhléi í hverju hann kynntist og kvæntist ungri danskri konu að nafni Birthe Bringsted sneri hann aftur til liðs við teymi Turpins að herþjónustu lokinni og vann hann þá náið með ungri konu að nafni Marthe Gautier. Það samstarf átti eftir að skila miklum framförum í rannsóknum hans á Downs heilkenni, en dr. Gautier kynnti honum nýja tækni til ræktunar bandvefsfrumna sem hún hafði kynnst við nám í Bandaríkjunum. Það var þessi samvinna sem varð til þess að árið 1959 birtust fyrstu greinar Lejeune um uppgvötun hans um þrístæði litnings 21 Þessa uppgvötun sína hafði hann gert  þegar hann var með ungan dreng til meðferðar við Downs heilkenni árið 1958.
Trúin og skoðanir
Jérôme Lejeune var alinn upp í kaþólskri trú og átti sú trú eftir  að fylgja honum allt hans líf og móta skoðanir hans á hinum ýmsu málefnum. Til að mynda var hann mjög mótfallinn því að leyfa notkun getnaðarvarnarlyfja, en lög þess efnis tóku gildi í Fraklandi árið 1967. Honum þótti slík lyfjanotkun ganga í bága við kristið siðferði, og þegar umræða um lögleiðingu fóstureyðinga, meðal annars á fóstrum með Downs heilkenni, hófst upp úr 1970 stóð hann fyrir undirskriftasöfnun gegn henni. Hann taldi Jóhannes Pál páfa II meðal persónulegra vina sinna og útnefndi sá síðarnefndi hann til setu í Vísindaakademíu Páfagarðs (Pontificia Academia Scientiarum)
Mürzzuschlag
Í bænum er líka stærsta skíðaiðkunar- og vetraríþróttasafn í heimi.
Tristan Elizabeth Gribbin
Tristan Elizabeth Gribbin (f. 15. ágúst 1967) er íslensk leikkona.
Drullutjakkur
thumb|Drullutjakkur á jeppa ([[Land Rover)]] Drullutjakkur er fjölnota tjakkur sem er gjarnan notaður í landbúnaði, bílaíþróttum eða þar sem þarf að lyfta þungum byrðum á lausu undirlagi. Hann var fundinn upp í kring um 1905 og var markaðssettur undir nafninu Automatic Combination Tool. Hönnunin hefur lítið breyst síðan þá.
Aðalhluti drullutjakks er járnbiti en á honum eru göt með jöfnu millibili. Á þessum bita rennur sleði sem læsir sig í götin eftir því sem tjakkurinn kemst. Aflstöngin er járnstöng, álíka löng og tjakkurinn sjálfur.
Fjölbreytni drullutjakksins lýsir sér í því að ekki er bara hægt að lyfta með honum heldur er hægt að nota hann til að spenna eitthvað saman eða í sundur, nota hann sem dráttarspil eða jafnvel sem þvingu.
Rafsuða
Rafsuða er hugtak sem er haft um það að festa saman málmhluti með því að nota rafstraum til að hita snertifleti að bræðslumarki. Þeim er svo ýtt saman og fyllt í samskeyti og eyður með heppilegum málmblöndum. Ekki má rugla rafsuðu saman við logsuðu, en í hinu fyrrnefnda er notast við rafmagn, en hinu síðarnefnda gas.
Drullutjakkur
Farm jack
Rafsuða
Rúlluvél og pinnavél
Til eru tvær gerðir af rafsuðutækjum: rúlluvél og pinnavél. Rúlluvélin notast við hlífðargas eða kápu utanum vír til varnar því að súrefni komist í suðu og eyðileggi hana. Þá er vír af vírrúlllu bræddur í fletina sem á að sjóða saman. Í pinnavél, er notaður pinni sem er festur við rafsuðutöng. Töngin og kapallinn er tengdur við for- (+) og bakskaut (-) vélarinnar, fer eftir efni og vír. Skoltaklemma með mínus eða plús vélarinnar er tengd við fletina sem á að sjóða. Pinninn er þá látinn strjúkast við málminn en við það myndast blossi.
Öryggi
Helstu öryggistæki við rafsuðu er suðuhjálmur og hanskar. Hjálmurinn kemur í veg fyrir að rafsuðumaður fái neista í andlitið eða ljósblindu og hanskarnir að neistar brenni húðina.
Gjall
Við rafsuðu kemur gjall á málminn sem er bruni hans. Það er hreinsað með því að nota gjallhamar, en með honum er það lamið burt.
Cephalotaxus oliveri
Cephalotaxus oliveri er sígrænt tré frá suðaustur Asíu. .
Mímisbrunnur
Mímisbrunnur var viskubrunnur sem í norrænni goðafræði stendur undir einni af rótum heimstrésins, Asks Yggdrasils í Jötunheimum. Mímir gætir brunnsins og heitir hann eftir honum. Sá sem drekkur vatn úr brunninum verður margs vísari í hvert sinn. Mímir drekkur af honum dag hvern og er þess vegna afar fróður. Aðrir verða að gjalda dýru verði fyrir sopann. Þannig þurfti Óðinn að gefa annað auga sitt fyrir og liggur það á botni Mímisbrunns.
Barry Eichengreen
thumb|Barry J. Eichengreen, fæddur 1952 í Bandaríkjunum Barry Julian Eichengreen (fæddur 1952) er bandarískur hagfræðingur sem hefur kennt við University of California í Berkeley síðan 1987 sem prófessor í hagfræði og stjórnmálafræði. Eichengreen er nú starfandi hjá National Bureau of Economic Research sem rannsóknaraðili og einnig hjá Centre for Economic Policy Research sem rannsóknaraðili.
Ferill
Eichengreen hefur skrifað mikið um sögu og núverandi rekstur alþjóðlega peninga- og fjármálakerfisins, byggt á námi sínu. Árið 1974 fékk hann bachelor gráðu frá UC Santa Cruz. Yale University í New Haven, Connecticut, veitti honum mastersgráðu í hagfræði og sagnfræði og doktorsgráðu í hagfræði. Á árunum 1997 og 1998 starfaði hann sem yfirmaður stefnumótunar ráðgjafa hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum. Hann var útnefndur félagi í American Academy of Arts and Sciences árið 1997.
Kenning Eichengreen út frá Gullfótnum og kreppunnar miklu: Gullfjötrar
Þekktasta verk Eichengreen er bókin Golden Fetters: The Gold Standard and the Great Depression, 1919 – 1939, gefinn út árið 1992 af Oxford University Press. Gullfóturinn og kreppan mikla geta virst vera tvö mjög aðskilin mál, en Barry Eichengreen trúir því að gullfóturinn sé lykillinn að því að skilja kreppuna miklu. Gullfóturinn frá 1920 jók viðkvæmni alþjóðlega fjármálakerfisins og það var vélbúnaðurinn sem flutti óstöðugleikahvötina frá Bandaríkjunum til umheimsins og jók á upphaflega óstöðugleika áfallið; það var aðal hindrunin á móti aðgerðum og bindandi þvingunin sem kom í veg fyrir að stjórnmálamenn gætu komið í veg fyrir bankahrun og innihélt útbreiðslu fjármálagervinga. Alþjóðlegi gullfóturinn var grundvallarþáttur í kreppunni um allan heim af öllum þessum ástæðum og bati var aðeins hugsanlegur eftir að hafa hætt í gullfótinum af sömu ástæðum. Auðvitað var gullfóturinn til á nítjándu öld án þess að hafa eins lamandi áhrif; munurinn má rekja til þess að pólitískar og efnahagslegar undirstöður gullfótarins voru upplausnar í og ​​eftir f yrri heimsstyrjöldina. Trúverðugleiki hinnar opinberu skuldbindingar til gulls og alþjóðlegrar samvinnu þjónaði sem tvíþættur grundvöllur undan stríðs kerfisins: trúverðugleikinn varð til þess að fjármagn flæddi inn, stöðugt og efldi efnahagslegan stöðugleika. Samstarfið gaf til kynna að stuðningur við gullfótinn á krepputímum væri meiri en auðlindir nokkurs annars lands. Efnahagslegar og pólitískar afleiðingar stríðsins mikla grófu undan hvoru tveggja og tap á trúverðugleika gerði samstarfið enn mikilvægara, án hennar var efnahagslegt hrun óumflýjanlegt. Á meðan fyrri heimsstyrjöldinni stóð og eftir leiddi flókinn samruni innri og alþjóðlegra pólitískra, efnahagslegra og vitsmunalegra umróta til taps á bæði trúverðugleika og samvinnu. Bókin reynir að setja alla þessa hluti saman til þess að skapa samræmda mynd af hagstjórn og frammistöðu milli stríðanna. Tilgangurinn er að sýna fram á hvernig stefnan sem fylgt var, ásamt efnahagslegu ójafnvægi sem stafaði af fyrri heimsstyrjöldinni, leiddi til kreppunnar miklu. Ritgerðin er sú að gullfóturinn setti hagstjórnleg grundvallar takmarkanir og eigi fyrst og fremst sök á því óstöðuga efnahagsumhverfi sem þau voru innleidd í. Helstu sönnunargögnin sem Eichengreen leggur fram til stuðnings þessara skoðunnar er sú staðreynd að lönd sem yfirgáfu gullfótinn fyrr sáu hagkerfi sín vaxa hraðar. Eichengreen sýnir á sannfærandi hátt að þessar gengisfellingar gegndu jákvæðu hlutverki í baráttunni við kreppuna miklu með því að fjarlægja peninga- og ríkisfjármálastefnuna úr "gullna fjötrunum" þeirra, sem gerði þeim kleift að nota þær þegar pólitískur vilji var fyrir hendi til að auka framleiðslu og atvinnu.
Commodus
Lucius Aurelius Commodus Antoninus (31. ágúst, 161 – 31. desember, 192) var keisari Rómaveldis á árunum 177 til 192.
Commodus var sonur Markúsar Árelíusar keisara og Faustinu yngri. Commodus fékk titilinn augustus árið 177 og var lýstur keisari ásamt föður sínum. Þegar Markús Árelíus lést svo árið 180 varð Commodus einn keisari.
Allar götur síðan Nerva kaus Trajanus sem kjörson sinn og eftirmann, höfðu keisarar farið að hans fordæmi og valið þann eftimann sem þeim þótti hæfastur til að gegna stöðu keisara. Commodus var því fyrsti keisarinn síðan á tíma flavísku ættarinnar sem erfði keisaratitilinn. Tími kjörkeisaranna (96 - 180) hafði verið með friðsælustu og blómlegustu tímabilum í sögu Rómaveldis og hafa þeir verið kallaðir góðu keisararnir fimm. Síðari tíma sagnfræðingar hafa margir álitið að með Commodusi hafi hnignun Rómaveldis hafist og að Rómarfriði hafi lokið á hans valdatíma. Ríkinu var þó ekki ógnað af utanaðkomandi óvinum heldur var það pólitískur óstöðugleiki sem jókst á þessum tíma.
Ævi
Samsæri um að koma Commodusi frá völdum átti sér stað árið 182. Á meðal þeirra sem tóku þátt í samsærinu var Lucilla, systir Commodusar, og fólst samsærið í því að drepa Commodus og gera eiginmann Lucillu að keisara. Það tókst hins vegar ekki og Lucilla, ásamt öðrum samsærismönnum, var tekin af lífi.
Commodus hafði mikinn áhuga á bardögum skylmingaþræla og tók sjálfur þátt í fjölmörgum slíkum bardögum, bæði við aðra skylmingaþræla og við villt dýr. Þetta var mjög óvenjulegt af keisara og var litið hornauga af mörgum öldungaráðsmönnum og öðrum valdamönnum í Rómaveldi.
31. desember 192 reyndi Marcia, hjákona Commodusar, að eitra fyrir honum til þess að ráða hann af dögum. Tilraunin tókst hins vegar ekki þar sem Commodus ældi upp eitraða matnum. Glímukappi að nafni Narcissus var þá fenginn þess til að kyrkja Commodus. Eftir dauða Commodusar tók Pertinax, fyrrum öldungaráðsmaður, við keisaratigninni. Hann er talinn hafa átt þátt í samsærinu um að drepa Commodus.
Qikiqtaq
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Qikiqtaq. Qikiqtaq eða Eyja Vilhjálms konungs (enska: King William Island, franska: Île du Roi-Guillaume) er eyja við norðurströnd Kanada í Núnavút og er hluti af Kanadíska eyjaklasanum. Eyjan er á milli 12.516 og 13.111 km² að stærð. Íbúar eyjarinnar voru 1279 árið 2011 og búa allir í bænum Uqsuqtuuq. Milli eyjarinnar og Boothia-skaga eru Rosssund og Raesund. Í vestri er Viktoríusund og Viktoríueyja.
Eyjan er þekkt fyrir stórar hjarðir hreindýra sem hafast þar við að sumri en fara frá eyjunni á ís á haustin.
Margir landkönnuðir sem leituðu að Norðvesturleiðinni komu við á eyjunni. Breski landkönnuðurinn John Ross nefndi hana Eyju Vilhjálms konungs eftir Vilhjálmi 4. árið 1830. George Back var fyrstur til að átta sig á því að Qikiqtaq væri eyja. Frægt er að John Franklin festi skip sín við eyjuna 1845. Allir skipverjar hans fórust úr kulda og hungri næstu ár. Árið 1903 kom Roald Amundsen þangað á skipi sínu Gjøa, bjó hjá inúítum í Uqsuqtuuq og lærði að meðhöndla hundasleða.
364
Árið 364 (CCCLXIV í rómverskum tölum)
Beltasveðja
Beltasveðja (fræðiheiti: Urocerus gigas) er tegund af trjávespum sem er ættuð frá mestöllu norðurhveli. Á Íslandi hefur hún fundist frá fornu fari. Fullorðin dýr eru yfirleitt á milli 10 og 40mm löng. Beltasveðja verpir allt að 350 eggjum í við veiklaðra eða fallinna trjáa og grafa lirfurnar svo göng í viðnum (6-7mm breið) þar til þau púpa sig út við börkinn.
Urocerus flavicornis var eitt sinn talin undirtegund af U. gigas, en er nú sjálfstæð tegund.
Kaffivél
thumb|Skýringarmynd af kaffivél. thumb|Algeng gerð af kaffivél. Kaffivél er tæki eða vél til að brugga og laga kaffi. Til eru margs konar kaffigerðarvélar og mismunandi aðgerðir við að brugga og laga kaffi en algengast er að malað kaffi sé látið í síu (filter) úr pappír eða málmi inn í hólk sem sem er staðsettur yfir glerkönnu eða keramikkönnu. Köldu vatni er hellt í sérstakt hólf og það hitað að suðu og látið renna ofan í hólkinn í gegnum síuna.