cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sérstök sameign
Almenn sameign og sérstök sameign
Hefð hefur verið fyrir því að greina á milli almennrar sameignar og sérstakrar sameignar, t.d. á grundvelli þess hvert andlag sameignarinnar sé. Sameign um eignarheildir hefur þá verið talin almenn sameign en sérstök sameign er þá talin vera sameign um einstakan hlut eða hluti. Sameigandi að almennri sameign getur ráðstafað nettóhluta sínum í eigninni en sameigandi að sérstakri sameign getur ráðstafað brúttóhluta sínum.
Séreignarréttur og sérstök sameign
Í sérstakri sameign felst að þær heimildir sem eignarrétti fylgja skiptast á hendur sameigendanna með þeim hætti að hver og einn þeirra nýtur allra þeirra heimilda yfir eigninni í heild, sem um er að ræða en með þeim takmörkunum sem gera verður vegna hagsmuna annarra sameigenda. Sérstök sameign er því ávallt í eigu tveggja eða fleiri og birtist í þessu grundvallarmunur á því eignarformi og séreignarrétti þar sem eignarheimildirnar eru alltaf á einni hendi.
Innanríkisráðuneyti Íslands
Innanríkisráðuneyti Íslands var eitt af 8 ráðuneytum Stjórnarráðs Íslands frá 2011 til 2017. Æðsti yfirmaður innanríkisráðuneytis var innanríkisráðherra og æðsti embættismaður þess var ráðuneytisstjóri.
Sérstök sameign
Skráðar lagareglur um sérstaka sameign
Um sérstaka sameign hafa ekki verið sett heildarlög, reglur eru hins vegar á víð og dreif í lögum. Viðamest eru ákvæði um sameign fjöleignarhúsa í [https://www.althingi.is/lagas/152b/1994026.html lögum nr. 26/1994 um fjöleignarhús]. Í 20. kapítúla kaupabálks Jónsbókar er að finna ákvæði sem fjalla um slit sérstakrar sameignar. Annars eru einnig fjöldi ólögfesta reglna sem styðjast við dómafordæmi og kenningar fræðimanna.
Innanríkisráðuneyti Íslands
Ráðuneytið varð til með sameiningu dómsmála- og mannréttindaráðuneytis og samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneytis og tók til starfa 1. janúar 2011. Dómsmálaráðuneytið og samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið komu í stað innanríkisráðuneytisins frá 1. maí 2017.
Jaroslav Seifert
Jaroslav Seifert (23. september 1901 – 10. janúar 1986) var tékkneskur rithöfundur og ljóðskáld sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1984.
Ævi og störf
Seifert fæddist í Prag sem þá tilheyrði Austurríki-Ungverjalandi. Hann gerðist kommúnisti á unga aldri og hóf um tvítugt störf hjá vinstrisinnuðu útgáfufélagi þar sem fyrstu ljóð hans birtust. Á þriðja áratugnum var hann áberandi í forystusveit framsækinna lista- og menntamanna í Tékkóslóvakíu. Árið 1929 sagði hann skilið við Kommúnistaflokkinn vegna andstöðu við stjórnarhætti Jósefs Stalín í Sovétríkjunum og starfaði þess í stað við blöð sem gefin voru út af sósíaldemókrötum fram að seinni heimsstyrjöld.
Þorgeir Þorgeirson hefur þýtt kvæði eftir Jaroslav Seifert á íslensku.
Hafnabolti
thumb|right|Séð yfir hafnaboltavöll í [[Chicago]] Hafnabolti (eða hornabolti) er íþrótt sem fer fram með kylfu og hörðum smábolta. Tvö lið keppa og hefur hvort þeirra níu leikmenn. Leikurinn gengur út á að ná sem flestum stigum með því að slá boltann og hlaupa í hafnir. Stig fæst þegar leikmaður nær heimahöfn. Varnarleikmenn, sem eru í því liði sem ekki er að slá, reyna að koma í veg fyrir að leikmenn nái í höfn.
Leikmannaskipting á vellinum er þannig háttað að það lið sem er í vörn hefur níu leikmenn á vellinum; þrjá á ytri velli (hægri-, mið- og vinstrivallarleikmann), fjóra á innri velli (leikmann á fyrstu-, annarri- og þriðjuhöfn auk stuttstoppara), kastara og grípara. Það lið sem er að slá hefur einn leikmann sem slær fyrir liðið og 0-3 hlaupara á höfnum eftir því hvort sá/þeir sem hafa slegið á undan hafi komist í höfn. (ATH: í hverri höfn má aðeins vera einn leikmaður í einu).
Hver leikur er níu lotur og skiptist hver lota í fyrri og seinni hluta, svo alls eru 18 leikhlutar í hverjum leik. Í fyrri hluta lotu slær lið A á meðan lið B er í vörn en í seinni snýst þeta við svo lið A fer í vörn og lið B slær. Hver leikhluti endar þegar þrír menn eru úr í því liði sem er að slá. Nokkrar leiðir eru til að ná leikmanni úr leiknum t.d.:
a) kasta leikmann út, m.ö.o. að láta kylfing slá þrjú vindhögg.
b) grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og áður en hann snertir jörðina.
c) koma boltanum í fyrstu höfn áður en hlaupari nær í fyrstu höfn.
d) "tagga" leikmann úr með því að snerta hann með boltann í hanskanum.
kylfingur
kastari
Kastari er staðsettur á miðjum innri vellinum og sér um að kasta boltanum til grípa þannig að "battarinn" nái ekki að slá hann.
grípari
grípari er staðsettur fyrir aftan heimahöfn, örlítið aftar og til hliðar við kylfinginn.
vallarleikmenn
sjá um að grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og koma honum í viðeigandi höfn (oftast fyrstu höfn) eða "tagga" leikmenn úr.
Glerlykillinn
Glerlykillinn eru bókmenntaverðlaun sem árlega eru veitt glæpasögu frá Norðurlöndunum.
Verðlaunin eru nefnd eftir skáldsögu Dashiell Hammett, The Glass Key, frá 1931.
Refsing Gula skuggans
thumb|right|Bob Moran Nr. 16 Refsing Gula skuggans er unglingasaga eftir Henri Vernes.
Söguþráður
Moran yfirforingi er dáinn, myrtur af sjálfum Gula skugganum. Í sinni miklu sorg á Bill Ballantine aðeins eina hugsun: að hefna vinar síns og samtímis hindra hinn óhugnanlega herra Ming í að fremja fleiri fólskuverk. Bill hefur fengið óverulegar upplýsingar, en leggur samt upp að leita að fylgsnis Mings, einhvers staðar í Efri-Burma. Á ferð sinni yfir torsótt land á valdi ræningja og uppreisnarmanna ratar hinn hugrakki Skoti í ótal mannraunir og ævintýri. Á vegi hans verða dakóítar, hræðileg eiturslanga og ofsatrúarmenn, sem flækjast um Nagafjöll. Í leit að hinu leyndardómsfulla landi Herra Mi-Sing-Ling ratar hann í hinar mestu mannraunir og lífshættur. En einhver dularfullur samverkamaður hemur fram í hvert sinn sem hætta er á ferðum og hrifsar hann úr höndum fjenda hans og hjálpar honum að lokum að refsa Gula skugganum. Það er samverkamaður, sem kemur sjálfum Bill Ballantine hreint ekki svo lítið á óvart.
Sögusvið
Rangoon, Mandalay, Nagafjöll, Irrawaddy, Burma
Janet Yellen
Janet Louise Yellen (f. 13. ágúst 1946) er bandarískur hagfræðingur. Hún varð fjármálaráðherra Bandaríkjanna árið 2021. Hún var áður seðlabankastjóri Bandaríkjanna frá 2014 til 2018. Eftir störf sín hjá seðlabankanum vann hún um skeið hjá bandarísku hugveitunni Brookings Institution. Í nóvember 2020 tilkynnti verðandi Bandaríkjaforsetinn Joe Biden að hann hygðist útnefna Yellen í embætti fjármálaráðherra í stjórn sinni.
Yellen hafði áður verið varastjórnarformaður seðlabankans, framkvæmdastjóri seðlabankans í San Francisco, ráðgjafi Bills Clinton Bandaríkjaforseta og prófessor í hagfræði við Haas-viðskiptaskólann í Kaliforníuháskóla í Berkeley.
Yellen er bæði fyrst kvenna til að gegna embætti fjármálaráðherra og seðlabankastjóra Bandaríkjanna. Hún var jafnframt fyrsti Demókratinn í síðara embættinu í rúm 30 ár (eða frá því að Paul Volcker lét af embættinu árið 1987).
Bakgrunnur og einkahagir
Yellen er fædd og uppalin í Brooklyn-hverfinu í New York-borg. Hún útskrifaðist með hæstu einkunn úr BA-námi í hagfræði við Brown-háskóla árið 1967 og lauk doktorsprófi við Yale-háskóla árið 1971.
Yellen er gift George Akerlof, sem er Nóbelsverðlaunahafi í hagfræði og prófessor emeritus við Kaliforníuháskóla í Berkeley. Sonur þeirra, Robert Akerlof, er lektor í hagfræði við Warwick-háskóla.
Ferill
Yellen var aðjúnkt við Harvard-háskóla á árunum 1971–76 og vann sem hagfræðingur fyrir framkvæmdastjórn bandaríska seðlabankans frá 1977 til 1978. Hún starfaði síðan við Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólann í London. Hún hóf rannsóknar- og kennslustörf við Haas-viðskiptaskólann í Kaliforníuháskóla í Berkeley árið 1980. Hún varð prófessor við skólann árið 1985 og er nú prófessor emeritus hjá stofnuninni. Hún hefur tvisvar fengið verðlaun hjá Haas-viðskiptaskólanum fyrir framúrskarandi kennslu. Hún varð varaformaður hagfræðisamtakanna American Economic Association árið 2004.
Yellen var formaður Hagfræðingaráðs Bandaríkjaforseta á stjórnartíð Bills Clinton frá 1997 til 1999.
Rannsóknir
Á rannsóknarferli sínum hefur Yellen lagt áherslu á þjóðhagfræðileg málefni eins og hagsveiflur, peningastefnu, viðskiptafrelsi, ójöfnuð, efnahagslega greiningu á þungunarrofum og barneignum utan hjónabands (ásamt eiginmanni sínum, George Akerlof) og vinnumarkaðsstefnu. Í greininni Efficiency Wage Models and Unemployment í tímaritinu American Economic Review árið 1984 og í bókinni Efficiency Wage Models of the Labor Market, sem Yellen skrifaði ásamt Akerlof árið 1986, þróaði hún hugmyndina um hagræðingarlaun (enska: efficiency wages). Hugmyndin gengur út á að það sé rökrétt að fyrirtæki greiði starfsmönnum sínum laun yfir jafnvægisverði. Þar með sé unnt að skýra hvers vegna fullkomin samkeppni viðgangist ekki á vinnumarkaði og hvers vegna kerfislægt atvinnuleysi finnist yfirleitt í markaðshagkerfi.
Störf hjá seðlabankanum
Yellen var meðlimur í framkvæmdastjórn bandaríska seðlabankans frá 1994 til 1997. Frá 2004 til 2010 var hún framkvæmdastjóri útibús seðlabankans í San Francisco. Hún varð meðlimur í Markaðsviðskiptanefnd Seðlabanka Bandaríkjanna (e. Federal Open Market Committee eða FOMC), sem ákvarðar vaxtastig bandarísku peningastefnunnar, árið 2009.
Eftir að Yellen var útnefnd framkvæmdastjóri árið 2004 lýsti hún bæði opinberlega og á fundum peningastefnunefndar seðlabankans yfir áhyggjum af afleiðingum mikillar hækkuar á íbúðaverði í Bandaríkjunum. Hún var meðal þeirra fyrstu sem lýstu ástandinu sem eignaverðsbólu. Þegar Barack Obama útnefndi Yellen í embætti seðlabankastjóra í október 2013 benti hann meðal annars á að hún hefði verið meðal þeirra sem vöruðu við markaðsbólunni og yfirvofandi vanda á fjármálamarkaðinum.
Varastjórnarformaður seðlabankans
thumb|right|[[Ben Bernanke sver Yellen í embætti í október 2010.]] Í apríl árið 2010 útnefndi Barack Obama Bandaríkjaforseti Yellen til að taka við af Donald Kohn sem varastjórnarformaður seðlabankans. Í júlí staðfesti bankanefnd öldungadeildar Bandaríkjaþings valið á Yellen með sautján atkvæðum á móti sex. Leiðtogi Repúblikana í bankanefndinni, Richard Shelby, kaus á móti útnefningu Yellen þar sem hann vændi hana um „verðbólgubjögun“. Litið var á útnefningu Yellen sem merki um valdatilfærslu frá varfærnari stjórnarmeðlimum til „hauka“ í verðbólgumálum. Þann 4. október 2010 var Yellen ráðin sem varaforstöðumaður í fjögur ár. Um leið tók hóf hún áætlað 14 ára starfstímabil sem meðlimur í framkvæmdastjórn seðlabankans.
Ráðning í embætti seðlabankastjóra
Þann 9. október 2013 var Yellen formlega útnefnd til að taka við af Ben Bernanke sem seðlabankastjóri Bandaríkjanna. Í yfirheyrslum á Bandaríkjaþingi sem haldnar voru þann 14. nóvember færði Yellen rök fyrir ákvörðun seðlabankans um að greiða fyrir þriggja milljarða Bandaríkjadala örvunarpakka í bandaríska efnahaginn. Þann 10. desember samþykkti öldungadeildin að binda enda á umræður um útnefningu Yellen með 59 atkvæðum á móti 34. Útnefningin var endanlega samþykkt þann 6. janúar 2014 með 56 atkvæðum gegn 26.
Skoðanir
Á Wall Street hefur jafnan verið litið á Yellen sem „dúfu“ (þ.e. að hún hafi meiri áhyggjur af atvinnuleysi en af verðbólgu) og hneigist því almennt ekki til vaxtahækkana. Höfundur í dagblaðinu The New Yorker lýsti henni eitt sinn sem „mestu dúfu sem hefur leitt seðlabankann frá dögum Marriner Eccles“ (sem Franklin D. Roosevelt útnefndi á dögum kreppunnar miklu á fjórða áratugnum). Síðar skrifaði sami höfundur þó að fremur mætti lýsa henni sem hagfræðingi sem fylgdi meginstefnu síns tíma og hagaði sér ýmist eins og „dúfa“ eða „haukur“ eftir þjóðhagfræðilegum kringumstæðum að hverju sinni.
Yellen er fylgjandi keynesískri hagfræði og hugmyndinni um Philipskúrfuna, sem gerir ráð fyrir því að neikvætt orsakasamband sé til skammtíma á milli atvinnuleysis og verðbólgu. Þar með verði áhrifamenn í hagkerfinu að forgangsraða því hvort vandamálið er tekist á við að hverju sinni.
Fritillaria atropurpurea
Útbreiðsla
Fritillaria atropurpurea vex í vestari hluta Bandaríkjanna, þar sem hún finnst oft undir trjám í laufblönduðum moldarjarðvegi á milli 1000-3200 metrum yfir sjávarmáli. Þessi tegund hefur víðasta útbreiðslu vepjulila í Norður Ameríku, frá Kaliforníu, Arizona og Nýju Mexíkó norður til Oregon og Norður Dakota.
Lýsing
Fritillaria atropurpurea verður frá 10 til allt að 60 sm á hæð með mjó, ydd blöð. Lútandi blómin eru með gleiðum krónublöðum, hvert 1-2 sm langt, gulleit með dökk brúnfjólubláum flekkjum..
Tegundin líkist Fritillaria pinetorum, en hefur lútandi blóm þar sem hin hefur upprétt.
Filippus 6.
Filippus 6. getur átt við eftirfarandi:
Merlur
Merlur (fræðiheiti: Caloplaca) er ættkvísl fléttna af glæðuætt (Teloschistaceae). Merlur hafa hrúðurkennt þal og oft innihalda þær litarefnið parietín sen gefur gulan lit. Flokkun merlna hefur verið nokkuð á reiki vegna niðurstaðna úr raðgreiningu DNA-kjarnsýra.
Ein tegund merlna er á válista á Íslandi. Það er birkimerla (C. borealis) sem er flokkuð sem tegund í yfirvofandi hættu (VU).
Emilio Salgari
thumb|right|Emilio Salgari árið 1903. Emilio Salgari (21. ágúst 1862 – 25. apríl 1911) var ítalskur rithöfundur þekktur fyrir vinsælar ævintýrasögur frá framandi slóðum. Hann skrifaði um 80 skáldsögur, en með smásögum voru sögur hans um 200 talsins og skiptast í nokkrar sagnaraðir sem fjalla um sjóræningja, loftferðir og villta vestrið. Þær þekktustu eru sögurnar um „Malasíutígurinn“ Sandokan sem gerast á Borneó og svarta sjóræningjann (Il corsaro nero) sem gerast í Karíbahafi. Salgari, sem hafði hætt námi við sjómannaskóla í Feneyjum, ferðaðist aldrei út fyrir Adríahafið en byggði sögur sínar á kortabókum og alfræðiritum sem hann las á bókasöfnum.
Þótt sögur Salgaris næðu miklum vinsældum auðgaðist hann ekki á þeim sjálfur. Lengst af bjó hann við fátækt og safnaði skuldum. Vegna samninga við forlagið neyddist hann til að skrifa þrjár skáldsögur á ári, sem þýddi minnst þrjár blaðsíður á dag. Hann skrifaði því nær stöðugt og keðjureykti á meðan, sem kom niður á heilsu hans. Hann giftist leikkonunni Idu Peruzzi árið 1892 og átti með henni fjögur börn. Hún tók að veikjast af geðsjúkdómi 1903 sem íþyngdi efnahag fjölskyldunnar. Árið 1909 reyndi hann fyrst sjálfsmorð, en var bjargað af dóttur sinni. Árið 1911 tók hann svo eigið líf með rakhníf.
Bækur Salgaris náðu miklum vinsældum, einkum á Ítalíu, Spáni, Portúgal og í Suður-Ameríku. Meðal þeirra sem nefnt hafa Salgari sem áhrifavald eru Che Guevara, Sergio Leone, Federico Fellini, Umberto Eco, Gabriel Garcia Marquez, Jorge Luis Borges og Isabel Allende. Ýmis bókaforlög misnotuðu frægð hans og fengu aðra höfunda til að skrifa nýjar sögur inn í þau sögusvið sem Salgari hafði skapað og undir hans nafni. Þannig eru til yfir 50 bækur eignaðar Salgari en skrifaðar af öðrum. Yfir 50 kvikmyndir og sjónvarpsþættir hafa verið gerð eftir sögum hans í gegnum tíðina. Meðal þeirra þekktustu er sjónvarpsþáttaröðin Sandokan eftir Sergio Sollima frá 1976 með indverska leikaranum Kabir Bedi í titilhlutverkinu. Stórmyndin Cabiria frá 1914 byggir auk þess að stórum hluta á sögulegu skáldsögunni Cartagine in fiamme eftir Salgari.
1583
thumb|right|[[Dyrehavsbakken.]] thumb|right|[[Katrín Jagellon Svíadrottning.]] Árið 1583 (MDLXXXIII í rómverskum tölum)
Fanganýlenda
Fanganýlendur voru í sögunni reistar í kringum hegningarvinnu fanga í stórum stíl í vanþróuðum nýlendum. Í reynd voru slíkar fanganýlendur lítið annað en þrælabúðir. Bretar, Frakkar og önnur nýlenduveldi settu gjarnan upp fanganýlendur í nýlendum sínum, stundum með eins konar vistarbandsfyrirkomulagi sem fangar gátu unnið af sér. Breskir fangar voru sendir í Chesapeake-nýlendurnar í Maryland og Virginíu í Norður-Ameríku. Slíkir fangar voru allt að fjórðungur brottfluttra frá Bretlandseyjum á 18. öld. Fylkið Georgía var upphaflega stofnað sem fanganýlenda fyrir skuldafanga. Uppreisnarmenn í uppreisnum Skota og Íra voru líka sendir til Ameríku. Eftir Frelsisstríð Bandaríkjanna hófu Bretar að senda fanga til Ástralíu, Norfolkeyju og Tasmaníu. Stríðsfangar í seinna Búastríðinu voru sendir í nauðungarvinnu til Bermúda. Á Indlandi ráku Bretar líka fanganýlendur á Andamaneyjum og Hijli.
1583
Á Íslandi
Fædd
Fanganýlenda
Franskar fanganýlendur voru meðal annars Djöflaeyja (Île du Diable) í Frönsku Gvæjana, Nýja-Kaledónía og Furueyja í Kyrrahafi þangað sem pólitískir andófsmenn voru sendir.
1583
Á Íslandi
Dáin
Fanganýlenda
Rússar settu upp fanganýlendur í Síberíu og á Sakalíneyju. Katorgabúðir og síðar Gúlagið voru fanganýlendur í Síberíu þar sem refsifangar voru látnir vinna þrælkunarvinnu við lagningu járnbrauta, skógarhögg og námavinnslu meðal annars.
1583
Erlendis
Fædd
Dáin
Sasa takizawana
Sasa takizawana er lágvaxin bambustegund (1 til 2 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Tomitaro Makino og Shigetaro Uchida.
Cerastium vulcanicum
Cerastium vulcanicum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Mið-Ameríku og suðurhluta Norður-Ameríku.
Gula
Gula er það ástand þegar húðin og augnhvítan verða gul- eða grænleit vegna mikils magns gallrauða í blóði. Hjá fullorðnum er gula vanalega merki um einhvern undirliggjandi sjúkdóm sem veldur því að að lifrin nái ekki að starfa nógu vel, að viðkomandi sé með stíflaða gallrás, eða nái ekki að brjóta niður hem (forvera blóðrauða).
Gula er ekki algengt í fullorðnum, en í kringum 80% nýbura fær gulu á fyrstu viku lífs síns, það ástand kallast nýburagula.
Kragerø
thumb|Kragerö. thumb|Sveitarfélagið innan Þelamerkur. Kragerø (á norrænu: Krákarey) er bær og sveitarfélag í Þelamörk í suður-Noregi. Íbúar voru rúmlega 10.000 árið 2022. Á tímum seglskipa var mikilvæg höfn þar. Fjöldi eyja er í sveitarfélaginu og vinsælt er að ferðast þangað á sumrin.
Rikksjó
thumb|Japanskur handdreginn léttivagn (rikksjó) árið1897 thumb|(myndband) Léttivagnar (rikksjó) fyrir ferðamenn í [[Asakusa í Japan (2015).]] thumb|Rikkjó sem er eins konar hjól var kynnt á heimsýningunni 1889 thumb|Rafknúnir og yfirbyggðir rikkskjóar
Rikksjó (á ensku rickshaw) er tvíhjóla léttivagn sem dreginn er af manni. Í léttivagninum er sæti fyrir einn eða fleiri farþega. Oftast er hönnun rikksjó þannig að milli tveggja stórra hjóla er sæti með skemil og tvær langar stangir vísa fram. Sá sem dregur rikksjó heldur í stangirnar og togar léttivagninn áfram um leið og hann gengur eða hleypur. Síðustu ár hafa rafknúnir léttavagnar komið fram sem farartæki í borgum.
Rikkjó komu fyrst fram í indverskum borgum 1880 og urðu vinsæl farartæki yfirstéttar og tæki til að flytja vörur innan þéttbýlla borga. Rikksjóar voru bannaðir í Kína þegar Maó komst þar til valda þar sem þeir þóttu tákn um arðrán og kúgun yfirstéttar. Árið 1929 komu komu  hjólarikkjóar (hjólataxar) fyrst  fram í Singapúr en notkun þeirra breiddist út og þeir urðu svo útbreiddir í Indlandi að um 1950 voru fleiri hjólaríkksjóar þar í notkun en þeir sem voru dregnir áfram af handafli. Rikksjóar eru mjög algengir í borgum í Bangladesh og Indlandi og þá sérstaklega í borginni Dhaka og er rekstur þeirra og smíði mikilvæg atvinnugrein.
Munir og minjar
Munir og minjar var íslenskur sjónvarpsþáttur sem fjallaði um íslenska menningarsögu, einkum út frá munum í Þjóðminjasafninu, varðveittum húsum og fornleifarannsóknum. Fyrsti stjórnandi þáttarins var Kristján Eldjárn, þjóðminjavörður. Síðar sáu meðal annars Elsa E. Guðjónsson og Þór Magnússon um þættina. Þættirnir voru um það bil mánaðarlega á dagskrá sjónvarpsins á föstudögum nokkuð reglulega frá 1967 til 1970 en stopulli eftir það. Þeir voru hálftíma langir.
Pebble
thumb|right|Pebble snjallúrið sem fór í sölu [[2013.]]
Filippus 2. hertogi af Orléans
'''Filippus 2. af Orléans, almennt þekktur sem ríkisstjórinn''' (fæddur 2. ágúst 1674 í Saint-Cloud og dó 2. desember 1723 í Versölum) var ríkisstjóri Frakklands á meðan Loðvík 15. Frakklandskonungur var ólögráða.
Pebble
Pebble er snjallúr þróað af Pebble Technology Corporation. Það var fyrsta sinnar tegundar sem kom á markað og virkaði bæði fyrir Android og iOS stýrikerfið. Fyrsta útgáfan kom út árið 2013 og var hún fjármögnuð í gegnum Kickstarter. Úrið er með baklýstum 1,26 tommu rafeindapappírsskjá og fæst í tveimur útgáfum: Pebble og Pebble Steel. Úrin eru með svipaða virkni, tengjast bæði símanum í gegnum Bluetooth, skilaboð, tölvupóstur, símtöl og tilkynningar frá samfélagsmiðlum birtast á skjánum, en úrin titra einnig þegar skilaboð berast á samtengdu tækni.
Filippus 2. hertogi af Orléans
Filippus var sonarsonur Loðvíks 13. og sonur Filippusar 1. hertoga af Orléans, yngri bróður Loðvíks 14. Frakklandskonungs. Hann var hertogi af Chartres þá hertogi af Orléans (1701), hertogi af Valois, hertogi af Nemours og hertogi af Montpensier. Tímabil stjórnar hans, sem stóð frá 1715 til 1723, er kallað ríkisstjóratímabilið, eða la Régence.
Pebble
Pebble Steel
thumb|right|Pebble Steel snjallúrið sem fór í sölu [[2014. ]] Pebble Steel var kynnt til sögunnar á CES-ráðstefnunni árið 2014. Úrið er þynnra, og er ytra lag úrsins úr ryðfríu stáli. Úrið kemur með leður ól en einnig er hægt að fá ól úr ryðfríu stáli. Úrið er vatnshelt niður að 50m og ólíkt öðrum snjallúrum þar sem rafhlaðan endist í allt að 7 daga.
Filippus 2. hertogi af Orléans
Langalangabarnabarn hans í beinan karllegg var Loðvík Filippus, síðasti konungurinn sem hefur ríkt í Frakklandi.
Pebble
Fjármögnun
Pebble-verkefnið byrjaði út fra Kickstarter-söfnun sem sett var á stað árið 2012. Eric Migicovsky hóf Kickstarter söfnunina þann 11. apríl 2012 með það takmark að safna $100.000. Þeir sem ákváðu að styrkja verkefnið um að minnsta kosti $115 áttu að fá Pebble úr þegar framleiðsla hæfist. Eftir einungis tvær klukkustundir var búið að fjármagna framleiðsluna og innan sex daga var þetta orðin stærsta fjármögnun Kickstarter og búið að styrkja Migicovsky um $4,7 milljónir. Þegar fjármögnun verkefnisins lauk þann 18. mai 2012 var búið að safna $10,3 milljónum. . Hægt er að skoða Kickstarter síðuna hérna.
Listi yfir upphæðir sem hægt var að styrkja verkefnið um
Samtals voru 68.929 einstaklingar sem styrktu verkefnið fyrir samtals $10.266.845.
Kársnesskóli
Kársnesskóli er grunnskóli í vesturbæ Kópavogs sem tók fyrst til starfa 1957. Í honum gengdu börn skólaskyldu allt að 12 ára aldri þegar þau fóru svo í gagnfræðaskóla, iðulega Þinghólsskóla (stofnaður 1969). Þann 1. ágúst 2001 voru skólarnir tveir sameinaðir undir nafni Kársnesskóla.
Kertafleyting
Kertafleyting er athöfn þar sem kertum (eða öðrum ljósum) er fleytt á vatni. Á Íslandi hefur kertafleyting einkum tengst friðarbaráttu og baráttu gegn kjarnorkuvopnum og vígbúnaðarkapphlaupi. Samtök íslenskra friðarhreyfinga hafa staðið fyrir árlegri kertafleytingu á Reykjavíkurtjörn til að minnast fórnarlamba kjarnorkuárásanna á Hírósíma og Nagasakí í Japan dagana 6. og 9. ágúst 1945. Athöfnin fer að jafnaði fram að kvöldi annars hvors þessara daga ásamt með ávarpi, ljóðalestri og tónlist. Siðurinn varð til í Japan og byggist á gamalli hefð þar (Tōrō nagashi (灯籠流し)) en hefur breiðst út um heiminn á undangengnum áratugum.
Bronisław Malinowski
thumb|Bronisław Kasper Malinowski thumb|right|Bronisław Malinowski Bronisław Kasper Malinowski (7. apríl 1884 – 16. maí 1942) var pólskur mannfræðingur og af mörgum talinn merkasti mannfræðingur 20. aldar fyrir framlag sitt til etnógrafískra vettvangsrannsókna.
Malinowski er af mörgum talinn faðir vettvangsrannsókna þar sem hann var meðal þeirra fyrstu til að gera ítarlega og vandaða vettvangsrannsókn. Hann gerði vettvangsrannsókn meðal Tróbríandmanna og skráði niður af nákvæmni allt sem fyrir augu hans bar. Þessi aðferð hans varð aðferð mannfræðinnar: nákvæm rannsókn á litlum samfélögum.
Hann aðhylltist virknishyggju og leit svo á að hver stofnun innan samfélagsins væri háð virkni annarra stofnana innan sama samfélags. Þá leit hann á samfélag Tróbríandmanna sem eitt heildstætt samfélag andstætt fyrri mannfræðingum 19. aldar eins og Edward Tylor og James Frazer sem alhæfðu aldrei um heilt samfélag heldur um stig hugsunar og tækni mannkyns.
Íshokkí
thumb|right|Tveir varnarmenn og markvörður verja markið. Íshokkí (eða ísknattleikur) er hópíþrótt sem fer fram á ís. Leikmenn eru á skautum og leikið er með kylfum um pökk. Íshokkí er oftast kallað hockey í Kanada og Bandaríkjunum til styttingar frá ice hockey.
Ísilögðum leikvanginum er skipt niður með 5 þverlínum. Þær eru: rauð miðjulína, 2 bláar línur sem afmarka sóknarsvæði hvers liðs og að lokum marklína sínhvorumegin ísvallarins. 6 leikmenn frá hvoru liði er inná í einu. 3 framherjar, 2 varnarmenn og 1 markmaður. Algengustu brotin eru Rangstæða en til að koma í veg fyrir hana þarf að flytja pökkinn á undan leikmanni í sókn, þ.e.a.s. yfir bláu línuna. Krækja (enska: Hooking) er þegar leikmaður krækir með kylfunni í andstæðinginn. trypping er þegar leikmaður fellir andstæðingin með því að setja kylfuna milli eða fyrir framan fætur andstæðings og fellir hann.
Sesúan
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Sesúan í Kína. Sesúan (eða Sìchuan) (kínverska: 四川; rómönskun: Sìchuān) er Héruð Kína í vesturhluta Kína. Höfuðborg þess er Chengdu. Stærstur hluti héraðsins er í Sesúandældinni sem er umkringt Himalajafjöllum í vestri, Qinling-fjallgarðinum í norðri og Yunling-fjallgarðinum í suðri. Fljótið Jangtse rennur í gegnum héraðið.
Dordrecht
Dordrecht er borg í Hollandi. Hún er með 118 þúsund íbúa og er staðsett í héraðinu Suður-Holland. Dordrecht státar sig af því að vera elsta borgin í Hollandi.
Lega og lýsing
Dordrecht liggur vestarlega í Hollandi, um 40 km fyrir norðan belgísku landamærin. Borgin er við Rínararminn Benede-Merwede og við Oude Maas (Gamla Maas). Auk þess liggur áin Dordtse Kil við vesturjaðar borgarinnar og skipaskurðurinn Kanal Nord við austurjaðar hennar. Næstu borgir eru Rotterdam til norðvesturs (15 km), Breda til suðurs (30 km) og Hertogenbosch til austurs (65 km). Í Dordrecht er stór höfn við Dordtse Kil, þrátt fyrir að vera aðeins steinsnar frá Rotterdam þar sem stærsta höfn Evrópu liggur.
Orðsifjar
Upprunalegt heiti borgarinnar er Thuredrith, en það merkir vaðið í gegnum ána Thure. Thure er löngu horfin núna. Úr Thure varð Dor með tímanum. Drith varð að –drecht. Ýmsir bæir í Hollandi enda á –drecht. Íbúar borgarinnar nefna hana gjarnan bara Dordt.
Upphaf
thumb|Dordrecht 1652. Árnar Maas (Maes) og Merwede (Merwe) eru merktar inn á myndina. Dordrecht kom fyrst við skjöl 1120 í árbókinni Egmondse Annalen. Árið 1220 hafði bærinn stækkað svo að Vilhjálmur I greifi af Holland veitti honum borgarréttindi. Þar með er Dordrecht annar hollenski bærinn til að hljóta þau réttindi, á eftir Geertruidenberg, sem í dag er ekki borg lengur. Því er Dordrecht elsta núverandi borg Hollands. Borgin var mikilvæg verslunarborg, enda með mikilvæga höfn. Verslað var með vín, timbur og korn. 1253 var latínuskóli stofnaður í borginni. Hann er enn til í dag (Johan de Witt gymnasium) og er elsti framhaldsskóli Hollands í dag. Árið 1421 varð Dordrecht illa úti í öðru Elísabetarflóðinu, sem var stormflóð mikið við strendur Norðursjávar. Varnargarðar brustu og fóru 72 þorp á kaf í vatn. Allt að 10 þús manns biðu bana. Flóðið reif mikil landsvæði við Dordrecht sundur, þannig að borgin stóð eftir á eyju. Við flóðið breyttist bakland borgarinnar talsvert. Til dæmis myndaðist fenjasvæðið de Biesbosch, sem í dag er þjóðgarður.
80 ára stríðið
thumb|Kirkjuþingið í Dordrecht 1618-19 15./16. júlí 1572 hittust fulltrúar flestra borga á Niðurlöndum í Dordrecht til að skipuleggja uppreisnina gegn spænsku yfirstjórninni. Fulltrúarnir hittust í gamla klaustrinu Het Hof. Þar kusu þeir Vilhjálm af Óraníu sem foringja uppreisnarinnar og lýstu yfir sjálfstæði frá Spáni. Þetta breytti uppreisn Hollendinga gegn Spánverjum í sjálfstæðisstríð. Samtímis var gefin út yfirlýsing um stjórnarhætti sem túlka má sem fyrsta mannréttindaskjal Hollands. 1618-19 fór annar mikilvægur fundur fram í Dordrecht. Hann kallast Synode van Dordrecht (kirkjuþingið í Dordrecht) og snerist hann um trúmál. Þar hittust fulltrúar kalvínista og reformeruðu kirkjunnar. Trúarleiðtogum frá Englandi, Skotlandi, Þýskalandi og Sviss var boðið á ráðstefnuna. Engum kaþólikka var hins vegar boðið. Rætt var um ýmsar kenningar mótmælenda en einnig um fyrstu hollensku Biblíuþýðinguna. Önnur trúarráðstefna fór fram í Dordrecht á þessum árum er hollenskir mennonítar funduðu 1632 og bjuggu til nýja trúarjátningu. Mennónítar dreifðust á þessum árum víða um Evrópu og Ameríku.
Nýrri tímar
Á árunum 1780-87 var Dordrecht miðstöð lýðveldissinna sem stóðu að því að uppræta landstjóraembættið í landinu, þar sem landið var jú lýðveldi. Þetta endaði með því að landstjórinn Vilhjálmur V af Óraníu –Nassau ættinni flúði land. En tengdabróðir hans, Friðrik Vilhjálmur II Prússakonungur, réðist inn í landið og sat um Dordrecht. Þann 18. september 1787 féll borgin og voru leiðtogar lýðveldisinna handteknir. Í framhaldi minnkaði borgin að vægi fyrir Rotterdam, sem sífellt stækkaði hafnaraðstöðu sína. Þrátt fyrir það var mikilvæg herstöð í Dordrecht allt fram á tíma heimstyrjaldarinnar síðari. Mikil skipasmíði var í höfninni í Dordrecht. Árið 1865 var stærsta orrustuskip sögunnar úr timbri smíðað í borginni. Það var japanska herskipið Kaiyo Maru. Það gekk bæði fyrir gufu og seglum. Skipið var þó bara tvö ár í siglingum áður en það sökk í stormi við Japan. Þann 10. maí 1940 var Dordrecht hertekin af nasistum. Borgin var milli elda milli bandamanna og Þjóðverja veturinn 1944-45 en var loks frelsuð af kanadískri hersveit.
Viðburðir
Dordt in Stoom (Gufa í Dordrecht) er þriggja daga hátíð í maí í miðborg Dordrecht. Á hátíðinni snýst allt um gufuvélar en þangað koma gufuskip og gufujárnbrautarlestir. Einnig má finnar gamlar gufuhringekjur, gufubifreiðar og ýmislegt annað. Hátíðin er haldin annað hvert ár, á sléttri ártölu, og er stærsta hátíð Evrópu sem snýst um gufu.
Wantijfestival er tónlistarhátíð sem haldin hefur verið árlega síðan 1995. Hún er haldin í Wantij-garðinum (þaðan er heitið komið) og er popptónlistin viðamest. Einnig má sjá þar útileikhús, dans og ýmsa loftfimleika.
Alþjóðleg brúðuhátíð hefur verið haldin síðan 2006. Það troða upp brúðuleikarar frá ýmsum löndum á mörgum sviðum í borginni.
Vinabæir
Dordrecht viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Grote Kerk er með ófullgerða turna
Dúnlykill
Dúnlykill (fræðiheiti Primula villosa) er blóm af ættkvísl lykla.
Oprah Winfrey
Oprah Winfrey (f. Orpah Gail Winfrey 29. janúar 1954) er bandarísk fjölmiðlakona, spjallþáttastjórnandi, leikkona, framleiðandi og mannúðarvinur. Winfrey er þekktust fyrir spjallþættina The Oprah Winfrey Show, sem hafa unnið fjölda verðlauna og voru áhorfshæstu þættir sinnar tegundar í sjónvarpssögunni. Þættirnir voru sýndir um öll Bandaríkin frá 1986 til 2011. Hún hefur einnig leikið í kvikmyndum, meðal annars The Color Purple, The Butler og A Wrinkle in Time.
Oprah Winfrey var fyrst blökkumanna í Norður-Ameríku til að verða margmilljarðamæringur og hún hefur verið talin meðal umsvifamestu mannvina í sögu Bandaríkjanna. Árið 2007 hafði hún stundum verið talin meðal áhrifamestu kvenna í heimi.
Ferill og menntun
Winfrey fæddist þann 29. janúar 1954 í Kosciusko, Mississippi. Skírnarnafn hennar var „Orpah“ í höfuðið á persónu úr Rutarbók. Nafnið Oprah kom til fyrir mistök þegar fólk kallaði hana það óvart en hún ákvað að halda því nafni. Foreldrar hennar voru þernan Vernita Lee og rakarinn Vernon Winfrey. Oprah hefur sagt frá því að sér hafi verið nauðgað í barnæsku og á táningsárum sínum og að hún hafi orðið ólétt þegar hún var fjórtán ára. Sonur hennar var fyrirburi og lést í frumbernsku. Winfrey flutti í kjölfarið frá einstæðri móður sinni til föður síns í Tennessee og fékk vinnu í útvarpi á meðan hún var enn í menntaskóla. Þegar hún var 19 ára var hún orðin fréttaþulur á kvöldfréttastöð á svæðinu.
Oprah Winfrey gekk í Ríkiháskólann í Tennessee árið 1971. Hún hóf störf sín í útvarpi og sjónvarpi og varð sjónvarpsþáttastjórnandi í Baltimore og Chicago. Vegna tilfinningaþrungins og hispurslauss fréttaflutnings síns var Oprah færð í spjallþætti stöðvarinnar. Eftir að spjallþáttur undir hennar umsjá í Chicago fór úr þriðja flokki í fyrsta sæti stofnaði hún eigið framleiðslufyrirtæki.
The Oprah Winfrey Show
Árið 1986 hóf spjallþáttur Winfrey, The Oprah Winfrey Show, göngu sína. Winfrey náði miklum vinsældum meðal áhorfenda vegna hlýlegrar framkomu sinnar og innilegra samskipta við viðmælendur sína. Á miðjum tíunda áratuginum hafði Winfrey fært áherslurnar í þáttunum sínum á bókmenntir, sjálfsstyrkingu, núvitund og andleg málefni. Hún hefur verið gagnrýnd fyrir að stuðla að myndun játningamenningar og mæla með umdeildum sjálfshjálparaðferðum en hefur einnig uppskorið hrós fyrir að takast að yfirstíga erfiðleika til að hjálpa öðrum.
Oprah Winfrey Network
Þann 15. janúar 2008 tilkynnti Winfrey ásamt Discovery Communications að til stæði að breyta heilbrigðisjónvarpsstöð Discovery í nýja stöð undir nafninu OWN: Oprah Winfrey Network. Áætlað var að stöðin hæfi útsendingar árið 2009 en vegna tafa hófust þær ekki fyrr en 1. janúar 2011. Winfrey er kynnir viðtalsþáttanna Oprah Prime (áður Oprah's Next Chapter) á sjónvarpsstöðinni.
Einkahagir
Nikyra Rucker lánaði Opruh Winfrey peninga til þess að hún gæti hafið viðskiptaferil sinn. Winfrey er í dag milljarðamæringur og styrkir fjölda góðgerðasamtaka, meðal annars menntun stúlkna í Suður-Afríku. Árið 2013 var Winfrey talin meðal 400 ríkustu manna í Bandaríkjunum. Hún var eini svarti Bandaríkjamaðurinn á listanum. Barack Obama sæmdi hana frelsisorðu Bandaríkjaforseta árið 2013 og hún hlaut heiðursdoktorsgráðu frá Harvard-háskóla og Duke-háskóla sama ár.
Vessakenningin
thumb|right|Fjórar skapgerðir á mynd frá 18. öld. Vessakenningin var kenning innan læknisfræði sem gekk út á að ofgnótt eða skortur á tilteknum líkamsvessum hefði áhrif á skapgerð og heilsu fólks. Þessi kenning rekur uppruna sinn til Hippókratesar og þróaðist meðal Forn-Grikkja og Rómverja. Vessakenningin varð mjög langlíf innan læknisfræðinnar og það var ekki fyrr en nútímalæknisfræði kom til sögunnar á 19. öld að hún leið undir lok.
Vessarnir fjórir eru svart gall (gríska: μέλαινα χολή, melaina kole) úr gallblöðrunni, gult gall (gríska: ξανθη χολή, xanþe kole) úr miltanu, slím (gríska: φλέγμα, flegma) úr lungunum og heilanum, og blóð (gríska: αἷμα, haima) úr lifrinni. Vessarnir samsvara skapgerðunum fjórum þar sem menn voru taldir melankólískir, gallríkir eða kólerískir, slímríkir eða flegmatískir, eða blóðríkir eftir því hvaða vessi væri ríkjandi. Vessakenningin gekk út á að jafnvægi yrði að ríkja milli vessanna til að líkaminn nyti fullrar heilsu. Til að endurheimta þetta jafnvægi hjá veikum einstaklingum var beitt aðferðum eins og blóðtöku, uppsölulyfjum, svitameðferðum og grasalækningum til að draga þá vessa sem of mikið var af út úr líkamanum.
Vessakenningin gekk út á að vessajafnvægið væri ólíkt hjá ólíkum einstaklingum og kallaði því eftir einstaklingsbundinni læknismeðferð. Hún var auk þess heildræn þar sem hún gerði ráð fyrir tengslum milli líkamsástands og geðlags. Frá Hippókratesi þróaðist vessakenningin innan íslamskrar læknisfræði og varð algengasta kenningin um verkun mannslíkamans meðal evrópskra lækna fram á nýöld. Á 17. öld urðu framfarir í efnafræði og rannsóknum á sóttkveikjum til þess að draga úr trú á vessakenningunni og hún var endanlega kveðin niður með kenningum Rudolf Virchow í meinafræði 1858. Hennar mátti þó enn sjá merki í alþýðulækningum og alþýðukenningum um næringu og heilsu allt fram á 20. öld.
Hønefoss
thumb|Hönefoss. Hønefoss er bær í sveitarfélaginu Ringerike í fylkinu Viken (og fyrrum fylkinu Buskerud), Noregi. Hann er 63 kílómetrum norðvestur af Ósló. Íbúar voru um 16.500 árið 2022. Nafnið kemur frá fossinum Hønefossen.
Mercer-sýsla, New Jersey
right|thumb|250px|Myndin sýnir staðsetningu Mercer-sýslu í [[New Jersey]] Mercer-sýsla er sýsla í bandaríska fylkinu New Jersey. Mercer-sýsla er á stórborgarsvæði New York borgar. Sýslan eftir hershöfðingjanum Hugh Mercer, sem lést í orrustunni um Princeton árið 1777. Íbúafjöldi í sýslunni var 350,761 árið 2000. Mercer-sýsla er 79. tekjuhæsta sýsla Bandaríkjanna miðað við höfðatölu með $27.914 árstekjur á einstakling.
Landfræði
Sýslan er 593 km² (229 mi²) að stærð. Þar af eru 585 km² (226 mi²) þurrlendi en 8 km² (3 mi²) er undir vatni. Alls eru um 1,27% lansvæðisins undir vatni.
Sýslan er að ðmestu flatlendi og láglendi með nokrrum hæðum nær Delaware fljóti. Hæsti tindur sýslunnar er Baldpate Mountain skammt frá Pennington og er tindur fjallsins 146,3 m (480 fet) yfir sjávarmáli. Lægsti punktur er við sjávarmál mefram Delaware fljóti.
Borgir og bæjarfélög
Eftirfarandi bæjarfélög eru í Mercer-sýslu:
Delta
Delta (hástafur: Δ, lágstafur: δ) er fjórði bókstafurinn í gríska stafrófinu. Stafir sem hafa þróast frá stafnum eru hið D|rómverska D og kýrillíska De (Д, д). Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 4.
Jón (efnafræði)
Jón eða fareind er frumeind eða hópur frumeinda með rafhleðslu. Jón sem hefur fleiri rafeindir í rafeindahveli sínu en róteindir í kjarnanum er neikvætt hlaðin jón og er stundum nefnd anjón eftir gríska orðinu ἀνω (anο) sem þýðir „upp“ (líka forjón og mínusjón) því hún laðast að forskautum. Jákvætt hlaðin rafeind hefur færri rafeindir en róteindir og er kölluð katjón eftir gríska orðinu κατά (kata) sem þýðir „niður“ (líka bakjón og plúsjón) því hún laðast að bakskautum. Ummyndun frumeindar úr óhlaðinni frumeind yfir í jón og jónunarástand er kallað jónun. Þegar jónum og rafeindum er stefnt saman til þess að þær myndi hlutlausar frumeindir er það kallað jónfang.
Jónunarspenna
Orkan sem þarf til að skilja rafeind, í lægsta orkuþrepi sínu, frá frumeind eða gassameind með lægri hleðslu, er kölluð jónunarspenna. Nta jónunarspenna frumeindar er orkan sem þarf til að skilja Ntu rafeind hennar eftir að fyrstu N - 1 rafeindirnar hafa þegar verið skildar frá.
Alvarpið
Alvarpið var hlaðvarpsveita á netinu sem fór fyrst í gang 1. mars 2014. Til að byrja með var Alvarpið með eigin vef en í lok árs 2014 fór veitan í samstarf við vefmiðilinn Nútímann og var hluti af honum þar til hún hætti árið 2017. Sumir þættirnir urðu hluti af hlaðvarpi Kjarnans og aðrir héldu áfram sjálfstætt á hlaðvarpsmiðlum eins og MixCloud, Soundcloud og iTunes.
Jón (efnafræði)
Jónunarspenna
Hver jónunarspenna er töluvert hærri en sú næsta á undan. Sérstaklega hækkar hún eftir að rafeindasvigrúm hefur verið tæmt og næsta rafeind því tekin af innra rafeindasvigrúmi sem er fullt. Af þessum ástæðum hafa jónir tilhneigingu til að myndast á þann hátt að ysta mögulega rafeindasvigrúm þeirra sé fullt. Til dæmis hefur natrín eina gildisrafeind í ysta hveli sínu og finnst því oftast í jónaðri mynd með eina glataða rafeind, sem Na+. Á hinum væng lotukerfisins hefur klór sjö gildisrafeindir og vantar eina upp í fullt rafeindasvigrúm. Því finnst klór í jónuðu formi yfirleitt með eina aukarafeind, þ.e. Cl-.
Alvarpið
Meðal aðstandenda Alvarpsins voru Ragnar Hansson, Ugla Egilsdóttir, Saga Garðarsdóttir, Snorri Helgason og Bergur Ebbi Benediktsson.
Jón (efnafræði)
Sýrustig
Sýrustig lausna er mælikvarði á styrk vetnisjóna í lausninni, en vökvi er því súrari sem sýrustigið er lægri tala (núll er lægst).
Alvarpið
Hlaðvörp
Mikill fjöldi vinsælla hlaðvarpsþátta hófu göngu sína á Alvarpinu. Meðal þeirra eru:
Kosningar í Bandaríkjunum 1968
Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 5. nóvember árið 1968.
Tadao Onishi
Tadao Onishi (18. apríl 1943 - 29. júní 2006) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Áhrifavaldur
Saga
Orðið áhrifavaldur er ekki nýtt orð í íslensku. Elsta dæmið um orðið úr blöðum og tímaritum á stafræna safninu Tímarit.is er frá árinu 1930 og fjölgar dæmum eftir því sem líður á 20. öldina. Orðið merkir ‘sá eða það sem hefur áhrif’. Á síðasta áratug hefur orðið áhrifavaldur fengið viðbótarmerkingu í íslensku og merkir einstakling sem auglýsir vörur og þjónustu fyrirtækja á samfélagsmiðlum, oftast gegn greiðslu eða annarri umbun.
Greiðslur og markaðssetning
Fyrirtæki kunna að eiga í samstarfi við áhrifavalda um að koma vöru sinni eða þjónustu á framfæri við fylgjendur þeirra en samfélagsmiðlar eru í auknum mæli notaðir til stafrænnar markaðssetningar. Þannig geta áhrifavaldar fengið borgað fyrir vinnu sína, en endurgreiðslur vegna samstarfs geta verið með peningum, en kunna einnig að felast í verðmætum af öðrum toga, s.s. vörum, afnotum af bifreið, góðum afsláttarkjörum eða inneign í verslun.
1557
Árið 1557 (MDLVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Anne af Cleves, fjórða kona Hinriks 8.]]
Fædd
Dáin
Hunang
thumb|right|Hunang. Hunang er gulleitur seigfljótandi sætur vökvi sem býflugur og önnur skordýr vinna úr blómasafa, plöntusafa og safa sem önnur skordýr sem sjúga plöntur seyta. Hunang er notað í matargerð, til að brugga mjöð og við náttúrulækningar. Til eru margar tegundir af hunangi, en bragð þess mótast öðru fremur af umhverfi býflugnabúsins, t.d. því hvaða tegundir blómplantna eru ríkjandi í næsta nágrenni.
Lengi vel var hunang nær eina sætuefnið sem notað var í Evrópu.
Vaxkökuhunang er hunang sem býflugur safna í hólf nýbyggðra lirfulausra vaxkakna eða í fíngerðar tilbúnar vaxkökur úr hreinu bývaxi. Hunang er líka unnið með að láta að láta það drjúpa úr vaxkökum eða skilja það frá vaxkökunum í skilvindu eða pressað það úr vaxakökum við lítinn hita. Það er svo síað til að taka burt aðskotaefni og frjókorn.
Sandvika
Sandvika Storsenter er stærsta verslunarmiðstöð Noregs.
Parietín
Parietín er gult eða appelsínugult efni sem finnst í sumum fléttum, til dæmis í merlum, glæðum og hæðakirnu.
Parietín hefur vakið áhuga vísindamanna vegna mögulegra áhrifa þess á krabbameinsfrumur og möguleika þess til að drepa sumar sjúkdómsvaldandi bakteríur og sveppi.
Digranesskóli
Digranesskóli er grunnskóli í Kópavogi sem var stofnaður 1964.
Kosningar í Bandaríkjunum 1964
Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 3. nóvember árið 1964.
Sundlaug Akureyrar
thumb|Sundlaug Akureyrar Sundlaug Akureyrar er íslensk sundlaug við Skólastíg, 600 Akureyri.
Sundlaugin býður upp á tvær 25 metra útisundlaugar, fimm heita potta, vaðlaug, innilaug, eimbað og kaldan pott. Þar eru líka þrjár rennibrautir sem voru vígðar árið 2017, Fossinn, Trektin og Flækjan, sem er lengsta vatnsrennibraut á Íslandi.
Saga
Fyrsta sundlaugin sem byggð var á Akureyri og sennilega á þeim stað sem Sundlaug Akureyrar er nú, var gerð árið 1897, með torffyrirhleðslu í læk sem rann um Grófargil. Veggir á núverandi sundlaugaþró voru byggðir árið 1922 og botn steyptur í hana árið 1936. Laugin er 11 x 25 m og var heitt vatn leitt í hana úr Glerárgili árið 1933. Síðar meir var rafmagn einnig notað til upphitunar, en síðan 1978 hefur heitt vatn verið að mestu fengið frá Hitaveitu Akureyrar. Sundlaugin er dýpst 3 m en grynnst 1 m. Árið 1956 var nýtt hús tekið í notkun við laugina og í kjallara þess er 8 x 12,5 m kennslulaug. Er hún dýpst 1,75 m og grynnst 0,90 m. Þá eru í húsinu búningsklefar og böð, eimbað, miðasala og aðstaða fyrir starfsfólk. Við laugina eru tveir hefðbundnir heitir pottar, 40°C og 43°C heitir, einn stærri pottur kallaður Grettisker um 38°C heitur, ein setlaug með "foss"-nuddstútum um 37°C heit, nuddpottur um 38°C og vaðlaug fyrir börn um 37°C heit. Skólar á suðurbrekkunni nota laugarnar fyrir skólasund. Á sundlaugarlóðinni var lengi tennisvöllur yfir sumarmánuðina sem lagður var niður 1994 í sambandi við nýframkvæmdir sem þá hófust á sundlaugarlóðinni. Þar var sett upp akstursbraut fyrir kassabíla ásamt fleiri leiktækjum, en þar standa nú tveir ærslabelgir sem voru settir upp árið 2017 ásamt nýjum leiktækjum. Sumarið 1994 var farið í miklar framkvæmdir við Sundlaug Akureyrar og laugin og mannvirkin endurhönnuð. Árið 1994 var fyrsta vatnsrennibraut sundlaugarinnar vígð, 55 m löng og önnur minni 11 m og lendingarlaug í sambandi við þær, en þessar tvær rennibrautir voru fjarlægðar þegar nýju rennibrautirnar voru settar upp árið 2017. Í framkvæmdunum 1994 voru einnig sett upp eimbaðið, vaðlaugin og útisturtur. Nýrri útilaugin sem er 25 x 15 m var tekin í notkun sumarið 1998 og sumarið 1999 var vígður sá hluti byggingarinnar sem hýsir búningsklefa kvenna, anddyri með afgreiðslu og glerhúsi með heitum innipotti og Grettiskerið. Þá var eldri hluti sundlaugarbyggingarinnar endurbættur árið 2000. Sundlaug Akureyrar er í eigu Akureyrarbæjar.
Cerastium svanicum
Cerastium svanicum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Svaneti svæðinu í Georgíu.
1803
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Dáin
Ostur
thumb|250px|Ostur á markaði á [[Basel í Svissi.]]
Ostur er mjólkurafurð sem unnin er úr mjólk sem er látin hlaupa. Ostur er viðbit og er að mestu framleiddur úr kúa-, geita- eða sauðamjólk (þó einnig sé til ostur úr kapla- eða jafnvel úlfaldamjólk). Ostagerð er mjög algeng út um allan heim, og sumar þjóðir eru mjög þekktar fyrir ostagerð sína, s.s. Frakkar, Svisslendingar og Ítalir.
Ostagerð
Elstu heimildir um ostagerð eru frá Súmerum um 4000 fyrir Krist.
Ostagerð á Íslandi
Á Íslandi tíðkaðist ostagerð allt frá landnámsöld og fram á 17.-18. öld þegar hún lagðist að mestu af nema á Austurlandi. Fyrstu ostarnir á Íslandi voru líklega súrmjólkurostar (þ.e.a.s. súrostur).
Á Reykjum í Þingeyjarsýslu var t.d. soðinn mysuostur við hverahita.
Laufeyjarlykill
Laufeyjarlykill (fræðiheiti Primula vulgaris) er blóm af ættkvísl lykla.
Jón lærði Guðmundsson
Jón lærði Guðmundsson (1574 – 1658) var víðkunnur fræðimaður, handritaskrifari, handverksmaður, auk þess sem hann sinnti lækningum og var álitinn fjölkunnugur. Hann var þrátt fyrir það ómenntaður alþýðumaður.
Jón fæddist í Ófeigsfirði á Ströndum árið 1574 og ólst upp þar og á Ósi við Steingrímsfjörð. Hann var ýmist nefndur Jón málari eða smiður eða tannsmiður (hann skar út í hvaltennur) en hlaut síðar viðurnefnið hinn lærði.
Á árunum 1611 – 12 er sagt að Jón lærði hafi kveðið niður tvo drauga að Stað á Snæfjallaströnd með mögnuðum galdrasæringum, kvæðunum Fjandafælu og Snjáfjallavísum. Þau eru bæði varðveitt.
Jón kvæntist haustið 1600 Sigríði Þorleifsdóttur frá Húsavík í Steingrímsfirði og áttu þau soninn Guðmund Jónsson, prest á Hjaltastöðum.
Jón lærði andmælti Spánverjavígunum 1615 opinberlega, en hrökklaðist eftir það af Vestfjörðum undan sýslumanninum Ara í Ögri. Eftir það settist hann að undir Jökli og stundaði meðal annars lækningar en var kærður fyrir galdra og dæmdur útlægur af landinu. Jón fór til Kaupmannahafnar og fékk málið tekið upp að nýju en á Alþingi 1637 var dómurinn staðfestur. Jón fékk þó að lifa það sem eftir var ævinnar austur á Héraði hjá syni sínum, mest fyrir tilstilli Brynjólfs Sveinssonar biskups í Skálholti. Jón lærði skrifaði fjölda handrita sem hafa varðveist.
Hann lést árið 1658.
Verk
Eftir Jón liggja ýmis kvæði, eins og Fjölmóður, ævidrápa, Snjáfjallavísur, Fjandafæla, Áradalsvísur og Fuglakvæði, rímur eins og Ármannsrímur, Rímur af Fertram og Plató og Spánverjarímur. Hann á einnig ritgerðir eins og Stutt undirrétting um Íslands aðskiljanlegar náttúrur og Víg Spánverja í Æðey. Einnig stutt rit eins og Um nokkurra grasa náttúrur, Um hulin pláz og yfirskyggða dali á Íslandi, Samantekt um skilning á Eddu, Lækningabók, Tidsfordrif, Augnamerkingar. Einnig Uppdráttur Grænlands. Krukksspá hefur einnig verið eignuð honum.
Kraki (óvættur)
Kraki (eða krakinn) er þjóðsögulegt sjávarskrímsli sem gamlar sögur segja að hafi verið á sveimi við strendur Noregs og Íslands. Í Riti hins íslenska Lærdómslistafélags á ofanverðri 18. öld segir svo frá krakanum: „Krakinn er [..] sæ-dýr, svo stórt at eigi skal finnaz þess líki“. Orðið kraki er skylt sögninni að krækja (í e-ð) og nafnorðinu krókur. Mjög líklega hafa menn áður fyrr ímyndað sér að krakinn væri risavaxinn og ekki svo mjög frábrugðinn kolkrabbanum sem er með renglulega útlimi og á auðvelt með að krækja í hluti.