cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Strandasýsla
Náttúra og landslag á Ströndum
Strandavíðir er hraðvaxta afbrigði gulvíðis sem var fenginn til ræktunar frá Tröllatungu í Steingrímsfirði. Hann var því kallaður „tröllavíðir“ upphaflega, áður en farið var að nota það nafn á eitt afbrigði alaskavíðis. Trjáplöntur má víða sjá við bæi á Ströndum, en þar eru fáir ræktarskógar þótt skjól sé gott. Í Bjarnarfirði hefur þó verið skógræktarverkefni um nokkurt skeið.
Í Kálfanesi, en þorpið Hólmavík byggðist úr landi hennar, vex afbrigði af brenninetlu sem er kölluð „stórnetla“. Líklegt er að hún hafi verið flutt til landsins og ræktuð sem lækningajurt. Bæði Björn Halldórsson í Sauðlauksdal og Ólafur Olavius nefna netluna í ritum sínum, sá fyrri segir að hún sé góð við hósta og hryglu sé hún menguð með hunangi, en sá síðari segir að hún henti vel til að húðstrýkja galdramenn sem láti þá af þeirri iðju.
Vonlenska
Lög sem nota Vonlensku
Sigur Rós Vonlenska Sigur Rós
Strandasýsla
Náttúra og landslag á Ströndum
Strandir eru fyrst og fremst þekktar sem sauðfjárræktarsvæði þótt fjölbreyttari kvikfjárrækt sé stunduð í Hrútafirði og hlunnindabúskapur hafi ráðið úrslitum fyrir byggðirnar norðan Reykjarfjarðar fyrr á öldum. Strandir norðan Bitrufjarðar eru riðulaust svæði og þangað er gjarnan sótt sauðfé þegar fé er fengið að nýju á svæði eftir niðurskurð.
Firðir og víkur á Ströndum
Helstu firðir, víkur og sveitir á Ströndum eru (frá suðri til norðurs):
Hrútafjörður · Bitrufjörður · Kollafjörður · Steingrímsfjörður (Tungusveit, Hólmavík, Staðardalur, Selströnd) · Bjarnarfjörður · Balar · Kaldbaksvík · Veiðileysufjörður · Reykjarfjörður (Gjögur) · Trékyllisvík (Víkursveit) · Norðurfjörður · Ingólfsfjörður · Ófeigsfjörður · Eyvindarfjörður · Drangavík · Bjarnarfjörður (nyrðri) · Skjaldabjarnarvík
Samgöngur á Ströndum
Syðst í Strandasýslu liggur Hringvegurinn frá sýslumörkum við Mýrasýslu að botni Hrútafjarðar. Í botni Hrútafjarðar eru gatnamót hans og Innstrandavegar, sem liggur norður eftir vestanverðum Hrútafirði, um Bitru og Kollafjörð og inn Steingrímsfjörð vestanverðan. Haustið 2009 opnaði nýr heilsárs vegur um Gautsdal við Króksfjörð og Arnkötludal yfir í Steingrímsfjörð á Ströndum. Hann stytti leiðina frá suðvesturhorni landsins að Hólmavík og á norðanverða Vestfirði um 40 kílómetra. Hann er hluti Djúpvegar, sem liggur framhjá Hólmavík, yfir Steingrímsfjarðarheiði og um Ísafjarðardjúp, allt til Bolungarvíkur. Í botni Steingrímsfjarðar er einnig hægt að beygja norður Strandir um Strandaveg norður í Bjarnarfjörð, Reykjarfjörð, Norðurfjörð og Ingólfsfjörð.
Djúpvegur er allur malbikaður, en hluti Innstrandavegar (39 km af 106 km) og langmestur hluti Strandavegar eru malarvegir. Djúpvegi er haldið opnum 6 daga í viku yfir veturinn og Innstrandavegur er opnaður 5 daga í viku, en Strandavegur norður í Árneshrepp er ekki opnaður yfir háveturinn.
Tveir flugvellir eru á Ströndum, á Hólmavík (ICAO: BIHK) og Gjögri (ICAO: BIGJ). Áætlunarflug er á Gjögur allan ársins hring.
Landnám og miðaldir
thumb|Önundur tréfótur bjó í Kaldbaksvík og þar er sagt að Svanur á Svanshóli hafi gengið í fjallið Kaldbakshorn. Í Landnámu eru nefndir einir sextán landnámsmenn á Ströndum. Þeirra helstir eru Þorvaldur Ásvaldsson, faðir Eiríks rauða sem nam land á Dröngum, Önundur tréfótur sem nam land í Kaldbaksvík, Björn sá sem Bjarnarfjörður heitir eftir, faðir Svans á Svanshóli og móðurafi Hallgerðar langbrókar, og Steingrímur trölli sem nam land í Steingrímsfirði og bjó á Tröllatungu. Strandir voru ekki með sérstakt þing heldur sóttu Strandamenn til Þorskafjarðarþings í Barðastrandarsýslu.
Strandir koma við sögu í Íslendingasögum eins og Njálu, Þorgils sögu og Hafliða og Eyrbyggju. Til eru nokkrar þjóðsögur um Guðmund biskup góða á Ströndum en hann mun hafa orðið skipreika í Skjaldabjarnarvík 1180 og síðar á ævinni flúið á Strandir undan ofsóknarmönnum sínum. Í Sturlungu segir frá því hvernig Þórður kakali bjó skip sín við Árnesey í Trékyllisvík og hugðist halda með þau í Eyjafjörð en mætti þess í stað flota Kolbeins unga í Flóabardaga á Húnaflóa.
Strandasýsla er fyrst nefnd í heimildum frá 1553. Til forna þekktist að hún væri kölluð Balasýsla.
Maurice Leblanc
thumb|right|Maurice Leblanc Maurice Leblanc (11. desember 1864 – 6. nóvember 1941) var franskur rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir smásögur sínar um meistaraþjófinn Arsène Lupin sem birtust fyrst í tímaritinu Je sais tout frá 1905. Lupin hefur verið lýst sem svari Frakka við breska leynilögreglumanninum Sherlock Holmes.
Strandasýsla
Hvalveiðar og brennuöld
thumb|Galdrastafurinn Ægishjálmur í galdrabók frá 17. öld. Frá 17. öld eru heimildir um baskneska hvalveiðimenn á Húnaflóa og nýleg fornleifarannsókn á Strákatanga við norðanverðan Steingrímsfjörð bendir til að þar hafi verið hvalstöð. Jón lærði Guðmundsson, sem var frá Ófeigsfirði, ritar á einum stað að baskar hafi fyrst komið á Strandir árið 1613 og hafi átt vinsamleg samskipti við íbúana. Hvalveiðar höfðu þá minnkað á hefðbundnum veiðisvæðum baskanna við Nýfundnaland og hvalurinn færst norðar.
Um miðja 17. öld má segja að hefjist brennuöld í Íslandssögunni þegar þrír menn voru brenndir á báli fyrir galdur í Trékyllisvík á Ströndum, dagana 20. og 25. september 1654. Ýmis fleiri galdramál komu upp á Ströndum og þar var síðasta galdramálið sem lyktaði með líflátsdómi tekið fyrir á Hrófbergi í Steingrímsfirði 1690. Konungur breytti dómnum í ævilanga útlegð 1691 sem markar endalok brennualdar.
Verstöðvar og verslun
Borðeyri við Hrútafjörð varð síðan löggiltur verslunarstaður árið 1846 og tveimur árum síðar kom þangað fyrsta verslunarskipið. Meðal fyrstu kaupmanna þar var Richard P. Riis sem reisti þar verslunarhús sem enn standa. Hann hóf síðan verslun á Hólmavík í Steingrímsfirði sem tók að byggjast upp um 1895, fimm árum eftir að staðurinn varð löggiltur verslunarstaður. Brátt varð þorpið að höfuðstað sýslunnar og þar var staðsettur héraðslæknir frá 1903, grunnskóli reistur 1910 og sýslumannsembættið frá 1938. Það sem lengi var elsta starfandi kaupfélag landsins, Kaupfélag Steingrímsfjarðar, var stofnað 1898 og rak verslun á staðnum með útibú á Drangsnesi og Norðurfirði. Verslunarreksturinn var leystur upp árið 2020. Utar með firðinum tók síðan að myndast þorp á Drangsnesi í kringum viðskipti með fisk á 3. áratug 20. aldar.
Síldarævintýri, fólksfjölgun og aflabrestur
Síldveiðar höfðu mikil áhrif á byggð á Ströndum á 20. öld og verksmiðjuþorp byggðust upp í kringum síldveiðar, síldarsöltun og -bræðslu í Ingólfsfirði og á Djúpavík. Fyrsta „síldarævintýrið“ varð þegar byggð voru upp fyrirtæki í kringum síldarsöltun á árunum 1917–1919 en þau fóru á hausinn í heimskreppunni. Seinna síldarævintýrið varð í Djúpavík og stóð frá 1934 til 1954. Þar var reist stærsta síldarverksmiðja landsins á örskömmum tíma og íbúar þorpsins voru um 500 talsins þegar mest var. Starfsemin stóð með miklum blóma til 1944 en fór minnkandi eftir það. Síldarbræðslunni og starfsemi verksmiðjunnar var síðan hætt þegar síldin hvarf úr Húnaflóa og þorpið fór smám saman í eyði. Frá 1985 hefur búið þar ein fjölskylda og rekið gistihús í eyðiþorpinu. Eftir að síldarárunum lauk tók líka að fækka verulega í Árneshreppi sem nú er fámennasta sveitarfélag Íslands með aðeins einn tíunda af þeim íbúafjölda sem þar bjó um aldamótin 1900.
Mikil fólksfjölgun varð á Hólmavík og Drangsnesi fram undir miðja 20. öld líkt og á mörgum fleiri stöðum vegna aukinnar vinnu við sjávarútveg. Mest bjuggu um 2100 manns í allri sýslunni 1940. Langvinnur aflabrestur upp úr miðri öldinni olli nokkurri fólksfækkun, en aftur tók að fjölga nokkuð þegar rækjuveiðar hófust í Húnaflóa um 1970 og rækjuvinnsla var sett upp á Hólmavík. Eftir 1990 hefur íbúum fækkað umtalsvert.
Sýslumenn
Margir þekktir einstaklingar hafa gegnt stöðu sýslumanns í Strandasýslu í gegnum tíðina. Ari Magnússon í Ögri hélt sýsluna með Ísafjarðarsýslu í upphafi 17. aldar og lét hana síðan hálfa eftir við Þorleif Kortsson, mág sinn. Eftir lát Ara fékk Þorleifur sýsluna alla og bjó á stórbýlinu Bæ í Hrútafirði. Síðar tók Rögnvaldur Sigmundsson við sýslunni, en hann bjó á Skarðströnd. Hann var sjálfur hlutaðeigandi í galdramáli og kom síðar að máli Klemusar Bjarnasonar úr Steingrímsfirði sem var sá síðasti sem dæmdur var til lífláts fyrir galdur. Eftir Rögnvald fékk Jón Magnússon, bróðir Árna Magnússonar, sýsluna. Einnig hélt Páll Vídalín sýsluna um tíma ásamt Dalasýslu.
Halldór Jakobsson hélt sýsluna um þrjátíu ára skeið eftir miðja 18. öld og bjó að Felli í Kollafirði. Hann var þekktur fyrir sagnaritun og skrautlegan embættisferil, en hann þótti drykkfelldur. Frægt varð þegar hann bauð upp nokkra hluti úr strandi skipsins Fortuna 1787 án auglýsingar og keypti þá sjálfur. Hann var líka gagnrýndur harðlega þegar Fjalla-Eyvindur slapp úr haldi hjá honum.
Kjördæmi og þingmenn
Þingmenn sýslunnar voru (1) Ásgeir Einarsson (1845–1864), (2) Torfi Einarsson (1864–1877), (3) Björn Jónsson (1879), (4) Ásgeir Einarsson (1881–1885), (5) Páll Ólafsson (1886–1891), (6) Guðjón Guðlaugsson (1893–1908 fyrir Heimastjórnarflokkinn), (7) Ari Arnalds (1908–1911 fyrir Sjálfstæðisflokkinn eldri), (8) Guðjón Guðlaugsson (1911–1913 fyrir Sambandsflokkinn), (9) Magnús Pétursson (1914–1923 fyrir Sjálfstæðisflokkinn eldri), (10) Tryggvi Þórhallsson (1923–1934 fyrir Framsóknarflokkinn) og (11) Hermann Jónasson (1934–1959 fyrir Framsóknarflokkinn). Tveir þeir síðustu urðu báðir forsætisráðherrar meðan þeir gegndu þingmennsku fyrir kjördæmið. Hvorugur þeirra var þó ættaður úr sýslunni.
Kirkjur á Ströndum
thumb|Staðarkirkja stendur í Staðardal í botni Steingrímsfjarðar. Strandir voru sérstakt prófastsdæmi, Strandaprófastsdæmi, sem heyrði undir Skálholtsstifti. Það var lagt niður 1970 og eftir það tilheyrðu prestaköll sýslunnar Húnavatnsprófastsdæmi. Á Ströndum er nú aðeins eitt prestakall, Hólmavíkurprestakall, og átta sóknir: Árnessókn, Drangsnessókn, Hólmavíkursókn, Kaldrananessókn, Kollafjarðarnessókn, Nauteyrarsókn, Óspakseyrarsókn og Melgraseyrarsókn.
Átta kirkjur eru á Ströndum: á Prestbakka, Óspakseyri og Kollafjarðarnesi, Hólmavíkurkirkja, Staðarkirkja, á Kaldrananesi og tvær kirkjur í Árnesi. Elsta kirkjan er eldri Árneskirkjan sem var reist 1850 og er jafnframt elsta hús sýslunnar. Næstelstar eru kirkjan á Kaldrananesi, reist 1851, og Staðarkirkja í Steingrímsfirði reist 1855. Kirkjan á Kollafjarðarnesi er elsta steinsteypta hús sýslunnar, byggð árið 1909. Á Drangsnesi er kapella í Grunnskólanum.
Bergvatnsá
Bergvatnsá er heiti yfir ár með bergvatni og flokkast sem dragár eða lindár. Ár með jökulvatni eru litaðar af jökulleir og nefnast jökulár.
Kelduskóli
Kelduskóli er grunnskóli í Grafarvogi í Reykjavík. Hann varð til við sameiningu Korpuskóla og Víkurskóla árið 2011.
Himbrimi
Himbrimi (fræðiheiti: Gavia immer) er að mestu staðfugl á íslandi. Nafnið brúsi er notað um himbrima í Þingeyjarsýslu. Sumarstofnstærð er um 300 pör en vetrarstofnstærð milli 100 til 1000 fuglar. Himbrimi er Norður-Amerískur vatnafugl og er Ísland eina landið í Evrópu þar sem hann verpir að staðaldri. Hann verpir við hálendisvötn á Íslandi. Hann gerir sér hreiður í laut fremst á vatnsbakka og eggin eru yfirleitt eitt til tvö. Lifir á fiski. Hann er á válista því stofninn telur færri en 1000 fugla
Hann gefur frá sér langdregið væl, tryllingslegan hlátur og skemmtilegt jóðl sem hefur unnið honum sess í íslenskum þjóðsögum.
Danska líffræðingnum Morten Thrane Brünnich er eignað að hafa fyrst lýst fuglinum 1764 og valdi honum nafnið colymbus immer í riti sínu Ornithologia Borealis. Colymbus-flokkunin hefur verið lögð til hliðar en immer er norska fyrir himbrima og sama orðið orðsifjafræðilega séð.
Fjölprópýlen
thumb|250px|Nærmynd af fjölprópýlensþráðum
Fjölprópýlen (einnig kallað pólýprópýlen eða PP) er plastefni notað í margvíslegum tilgangi eins og umbúðum, vefnaði (t.d. reipum og teppum), ritföngum, margnota ílátum, hátölurum, bílhlutum og peningaseðlum. Efnið er búið til úr própýleni en það er harðgert og hvarfast ekki við mörg leysiefni, basa og sýrur.
Árið 2008 náði heimsframleiðslu á fjölprópýleni 45,1 milljónum tonna.
Gilles Deleuze
Gilles Deleuze (18. janúar 1925 – 4. nóvember 1995) var franskur heimspekingur, sem hafði mikil áhrif frá 1960 til dauðadags á heimspeki, bókmenntir, kvikmyndir og listgreinar. Vinsælustu verk hans voru tveggja binda verk um kapítalisma og geðklofa, Capitalisme et Schizophrénie, verkið Anti-Oedipus frá árinu 1972 og verkið A Thousand Plateaus frá 1980 en meðhöfundur hans að báðum þessum verkum var Félix Guattari. Verk hans Difference and Repetition frá 1968 er af sumum fræðimönnum talið vera hans besta verk.
1592
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Victory Through Air Power
Victory Through Air Power (enska:Victory Through Air Power) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1943.
Akrar (Skagafirði)
thumbnail|Gamli bærinn á Stóru-Ökrum, að hluta til frá tíma [[Skúli Magnússon|Skúla Magnússonar.|alt=|366x366dp]]Akrar er bæjarþyrping í Blönduhlíð fyrir neðan Akrafjall í Skagafirði. Þar standa fjórir bæir þétt í nágreni við hvorn annan og kallast þar Akratorfa. Bæirnir eru Minni-Akrar, Stóru-Akrar, Höskuldsstaðir og Miðhús. Eggert Jónsson lögréttumaður hafði aðsetur á Ökrum, en sonur hans Jón Eggertsson var klausturhaldari á Möðruvöllum. Fyrrum var ferjustaður á Héraðsvötnum undan Ökrum og var þar síðasta dragferja fram undir 1930. Ökrum fylgir svonefndur Akradalur, sem gengur langt inn í fjallendið austur af Blönduhlíð.
Akratorfa
Rétt fyrir utan eyðibýlin Vaglagerði og Grundarkot ásamt bænum Þorleifstöðum stendur bæjarþyrpingin Akratorfa, hún samanstendur af nokkrum bæjum. Þyrpingin er oftar en ekki kennd við bæinn Stóru-Akra (Akrir í máli sumra Blöndhlíðinga) einnig. Akrar, Akratorfan og Stóru-Akrar eru allt nöfn sem gjarnan eru notuð til að lýsa sömu bæjarþyrpinguni, allt eftir því við hvern þú talar.
Stóru-Akrar
Stóru-Akrar er kunnasti bær Akratorfunar, þar var höfðingjasetur og löngum eitt af helstu stórbýlum og höfuðbólum Skagafjarðar. Þar sátu landskunnir höfðingjar og fyrirmenn, hirðstjórar, lögmenn og sýslumenn. Björn prestur Brynjólfsson bjó þar á fyrri hluta 14. aldar og afkomendur hans um langan aldur. Sonur Björns var Brynjólfur ríki Björnsson (d. 1381) og síðan Björn sonur hans (d. um 1403). Dóttir hans var Sigríður, sem giftist seinni manni sínum,  Þorsteini Ólafssyni lögmanni í Hvalseyjarkirkju á Grænlandi 1408 en vitnisburður um brúðkaupið er síðasta örugga heimild um búsetu norrænna manna þar. Einkadóttir þeirra var kölluð Akra-Kristín. Hún var fyrst gift Helga Guðnasyni lögmanni en síðar Torfa Arasyni hirðstjóra. Dóttir hennar og Helga var Ingveldur, kona Þorleifs Björnssonar hirðstjóra á Reykhólum.
Dætur Ingveldar og Þorleifs, Guðný og Helga, eignuðust Akra eftir foreldra sína og bjó Guðný, sem kölluð var Akra-Guðný, lengi á jörðinni með manni sínum, Grími Jónssyni lögmanni. Hinn hlutann eignaðist Gunnar Gíslason á Víðivöllum. Dóttir hans var Solveig kvennablómi, kona Arngríms lærða, og virðist Arngrímur hafa búið þar um tíma og seinna Jón sonur hans. Hann seldi Eggert Jónssyni jörðina árið 1630 og bjuggu afkomendur hans þar þangað til 1743, þegar hún var seld Skúla Magnússyni,, sýslumanni Skagfirðinga og síðar landfógeta. Hann byggði þar á árunum 1743-1745 myndarlegan torfbæ sem búið var í til 1938 og stendur enn að hluta. Hann er undir umsjá Þjóðminjasafns Íslands og hefur verið endurgerður.
Kirkja var á Stóru-Ökrum frá því snemma á öldum en hún var lögð niður með konungsbréfi 1765.
Héðinsminni er félagsheimili Akrahrepps og er á Stóru-Ökrum. Húsið var byggt á árunum 1919-1921 og vígt 13. júní 1921. Það var reist fyrir fé sem Símon Eiríksson bóndi í Litladal gaf í minningu sonar síns, Skarphéðins Símonarsonar, sem drukknaði í Héraðsvötnum við Grundarstokk 15. nóvember 1914. Húsið var upphaflega nefnt Héðinshöll en þó venjulega kallað Þinghúsið. Á árunum 1960-1961 var það endurbætt mjög mikið og stækkað og hlaut þá nafnið Héðinsminni. Um 1990 var húsið enn stækkað og endurbætt. Þar var skóli hreppsins um áratuga skeið, allt þar til hann var lagður niður árið 2006.
Minni-Akrar
Minni-Akrar eru niður undir þjóðveginum. Á Minni-Ökrum bjó skáldið Hjálmar Jónsson frá Bólu (kallaður Bólu Hjálmar) um 27 ára skeið, en hann hraktist þaðan að Grundargerði í sömu sveit. Kveðskapur Bólu-Hjálmars er að miklum hluta orðin til meðan hann bjó á Minni-Ökrum, en hann bjó þar mun lengur en á Bólu, sem hann er kenndur við.
Höskuldstaðir
Á Höskuldsstöðum átti lengi heimili sitt Stefán Jónsson bóndi. Hann var kunnur fræðimaður og eftir hann liggja vönduð fræðirit um skagfirsk málefni, sagt er að fáir hafi lagt jafn gott efni í sarp skagfirskra fræði og hann.
Trójustríðið
Stríðið hófst í kjölfar deilna gyðjanna Aþenu, Heru og Afródítu um hver þeirra væri fegurst eftir að gyðjan Eris („Þrátt“) gaf þeim gyllt epli sem á var letrað „handa þeirri fegurstu“ (þekkt sem þrætuepli). Gyðjurnar báðu París um að dæma hver þeirra væri fegurst en hann dæmdi Afródítu sigur. Að launum lét Afródíta Helenu, sem var fegurst allra kvenna, verða ástfangna af Parísi, sem hafði hana á brott með sér til Tróju. Agamemnon, konungur í Mýkenu og bróðir Menelásar, eiginmanns Helenu, fór fyrir her Akkea til Tróju þar sem þeir sátu um borgina í tíu ár. Borgin féll að lokum. Akkear brenndu borgina og vanhelguðu hof og unnu sér þannig óvild guðanna. Fáir Akkea náðu heim aftur. Rómverjar röktu uppruna sinn aftur til Eneasar, Tróverja sem var sagður hafa flúið borgina í rústum og haldið til Ítalíu þar sem hann stofnaði nýja borg.
Forngríkkir töldu að Trójustríðið hefði raunverulega átt sér stað. Þeir töldu að stríðið hefði verið háð á 13. eða 12. öld f.Kr. og að Trója hefði staðið nálægt Hellusundi, nú í norðvesturhluta Tyrklands. Árið 1870 gróf þýski fornleifafræðingurinn Heinrich Schliemann upp borgarstæði á þessum stað sem nú er talin hafa verið Trója. Borgarstæðin voru raunar mörg og frá ólíkum tímum en borgarstæðið Trója VIIa er talin hafa verið sú Trója sem Hómer kvað um. Enda þótt fræðimenn séu flestir á einu máli um að atburðir þeir sem Hómer lýsir hafi ekki átt sér stað telja þó margir að í kviðum Hómers sé sannleikskorn. Trója VIIa fórst í eldi og stríði og svo virðist sem Grikkir hafi setið um borg á þessu svæði á bronsöld. Þeir sem telja að sögurnar um Trójustríðið megi rekja til tiltekins atburðar telja gjarnan að stríðið hafi átt sér stað um 1200 f.Kr. (Hefðbundna ártalið sem Eratosþenes reiknaði út er 1194 f.Kr.–1184 f.Kr.)
Fáni Rúanda
thumb|Núverandi fáni Rúanda. hlutföll: 2:3 thumb|Fáni Rúanda 1962–2001 thumb|Fáni Rúanda 1959 – September 24, 1961
Núverandi fáni Rúanda tók formlega gildi 25. október árið 2001.
Á svipaðan máta og í fána Eþíópíu tákna litirnir grænn, gulur og blár frið, framtíðarvonir þjóðarinnar og fólkið.
Eldri fánar
Eldri fáni Rúanda var rauður-gulur-grænn með stóru erri til að greina hann frá þeim í Gíneu, sem hann ellegar væri ófrágreinanlegur. Fána rúanda var breytt nokkrum árum eftir þjóðarmorðið 1994 því hann þótti þá minna á atburðina líkt og suðurríkjafáninn bandaríski á þrælahald.
Hreindýr jólasveinsins (Bandaríkin)
Hreindýr draga með töfrum sleða bandaríska jólasveinsins samkvæmt þjóðsögum þar í landi svo hann getur flogið. Hefð er fyrir því að hreindýrin séu níu talsins. Í kvæði frá 1823 A Visit from St. Nicholas (betur þekkt sem The Night Before Christmas)  eftir bandaríska skáldið Clement C. Moore eru hreindýrin átta talsins, en á millistríðsárunum bættist Rúdolph, rauðnefjaða hreindýrið í flokkinn og hafa hreindýrin verið níu talsins síðan þá.
Uppruni sögunnar
Nöfn fyrstu átta hreindýranna eru úr kvæði frá árinu 1823. Níunda hreindýrið, Rúdolph, á rætur að rekja til auglýsingaherferðar sem samin var fyrir Montgomery Ward vöruhúsakeðjuna árið 1939. Vöruhúsakeðjan lét semja teiknibók um ævintýrið um Rúdolph. Bókinni var dreift til barna í verslunum þeirra fyrir jólin. Árið 1948 samdi Johnny Marks jólalag um Rúdolph sem hefur öðru fremur borið hróður hinna fljúgandi hreindýra. Fyrsta hljóðritun lagsins er frá 1949 í flutningi Gene Autry.
Sagan af Rúdolph og hreindýrunum fljúgandi er ein vinsælasta jólasaga samtímans, sérstaklega í hinum engilsaxneska heimi.
Holurt
Holurt (fræðiheiti: Silene uniflora) er háplanta af hjartagrasaætt sem ber fimmdeild blóm með hvítum krónublöðum sem hafa bleikfjólubláan belg. Það vex á melum eða söndum og oftast vaxa margir stönglar upp af sömu rót. Í hverju blómi eru 10 fræflar og ein fræva með 5 til 6 stílum. Stönglarnir eru 10 til 25 sm á lengd og gjarnan jarðlægir.
Önnur nöfn á holurt eru meðal annars flugnablóm, flugnabú, laxerarfi (vegna laxerandi áhrifa jurtarinnar), fálkapungur, geldingagras, blöðrujurt, galtarpungur, melapungur og prestapungur. Algengur misskilningur er að holurtin sé flugnaæta en flugur vilja stundum álpast niður í belginn.
Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á holurt.
Goðafræði
thumb|right|[[Iðunn (gyðja)|Iðunn og eplin eftir J. Doyle Penrose.]] Goðafræði á annars vegar við samsafn munnmæla, þjóðsagna og rita sem fjalla um goð og vættir í ákveðnum trúarbrögðum og hins vegar um fræðilegar rannsóknir á slíkum heimildum. Yfirleitt fjallar goðafræði um markverða atburði og einstaklinga samkvæmt þeirri heimsmynd sem er við lýði samkvæmt trúarbrögðum þeirrar goðafræði. Slíkar frásagnir þjóna oft þeim tilgangi að útskýra upphaf heimsins, náttúrulögmálin og tiltekin náttúrufyrirbrigði. Ekki er heldur óalgengt að spáð sé fyrir um endilok heimsins og að goðafræðin segi til um hvernig lífi eftir dauðann er háttað.
Af tilteknum greinum goðafræði má nefna norræna goðafræði og gríska goðafræði.
Mörg eru dags augu
Mörg eru dags augu er heimildarmynd um samspil mannlífs og náttúru í Vestureyjum á Breiðafirði. Myndin var frumsýnd 1980 og er 75 mínútur í sýningu.
Höfundar myndarinnar eru Óli Örn Andreassen kvikmyndagerðarmaður og Guðmundur Páll Ólafsson rithöfundur og líffræðingur. Mörg eru dags augu var ein af þeim kvikmyndum sem fengu styrk við fyrstu úthlutun úr Kvikmyndasjóði Íslands árið 1979. Hún var frumsýnd 14. júní 1980 í Regnboganum ásamt Þrymskviðu sem er 17 mínútna löng teiknimynd eftir Sigurð Örn Brynjólfsson.
Sinn Féin
Sinn Féin (íslenska: „Við sjálf“) er írskur stjórnmálaflokkur sem starfar bæði í írska lýðveldinu og á Norður-Írlandi. Flokkurinn hefur jafnan verið talinn stjórnmálaarmur írska lýðveldishersins.
Saga
Sinn Féin var stofnað í upprunalegri mynd þann 28. nóvember árið 1905 að undirlagi Arthurs Griffith til þess að berjast fyrir sjálfstæði Írlands frá Bretlandi. Sjálfstæðisbaráttan skilaði þeim árangri að árið 1911 boðaði ríkisstjórn Frjálslynda flokksins í Bretlandi til samningaviðræða um írska heimastjórn, en andstaða Íhaldsflokksins og sambandssinna á Írlandi leiddu til þess að þessar áætlanir runnu út í sandinn. Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út voru viðræður um aukið sjálfræði á Írlandi settar á ís, sem stuðlaði að því að páskauppreisnin braust út árið 1916. Vegna harkalegra viðbragða Breta við uppreisninni og óánægju með áætlaða herkvaðningu á Írlandi vann Sinn Féin stórsigur í kosningum árið 1918 og stofnaði sjálfstætt löggjafarþing sem lýsti yfir fullveldi Írlands undan breskum yfirráðum. Við lok írska sjálfstæðisstríðsins sömdu ráðamenn Sinn Féin við Breta um stofnun írska fríríkisins, sem fól meðal annars í sér að Norður-Írland yrði klofið frá Írlandi. Óánægja með samninginn var víðtæk meðal róttækustu sjálfstæðissinnanna og því klufu andstæðingar hans með Éamon de Valera í broddi fylkingar sig úr Sinn Féin og stofnuðu nýjan flokk, Fianna Fáil. Á næstu árum dró verulega úr áhrifum Sinn Féin og frá og með stofnun írska lýðveldisins hafa flokkarnir Fianna Fáil og Fine Gael jafnan skipst á að fara með stjórn landsins.
Sinn Féin á lýðveldistímanum
Sinn Féin varð til í núverandi mynd árið 1970 þegar gamli flokkurinn klofnaði í tvennt vegna deilna um það hversu róttæk flokksmarkmiðin í þjóðfélagsmálum ættu að vera. Um skeið voru því tveir flokkar starfandi undir þessu nafni: Hið „opinbera“ (official) Sinn Féin, sem var skipuð kommúnistum og marxistum og vann að því markmiði að stofna sósíalískt ríki í sameinuðu Írlandi, og hið „tímabundna“ (provisional) Sinn Féin, sem var skipuð kaþólskum þjóðernissinnum sem höfðu sameiningu Írlands efst í forgangsröð sinni en stefndu jafnframt að uppbyggingu sósíaldemókratísks samfélags. Hið „opinbera“ Sinn Féin breytti síðar nafni sínu í Verkalýðsflokkinn og hið „tímabundna“ Sinn Féin er því eini flokkurinn sem enn notar nafnið í dag.
Herskárri meðlimir Sinn Féin tóku þátt í aðgerðum stéttarfélaga, hverfasamtaka og kvenréttindafélaga og í ýmsum alþjóðlegum mótmælaaðgerðum, meðal annars gegn einræðisstjórnum í Suður-Ameríku og gegn aðskilnaðarstefnunni í Suður-Afríku.
Í írska lýðveldinu hlaut flokkurinn fimm þingsæti á neðri deild írska þingsins árið 2001. Flokkurinn vann einnig nokkrar héraðskosningar og komst meðal annars í stjórn bæjarins Sligo.
Í febrúar árið 2016 hlaut Sinn Féin 13,85 % atkvæða og 23 þingmenn í þingkosningum Írlands, sem var þá þeirra besta kosning frá stofnun lýðveldisins.
Í kosningum í febrúar árið 2020 fékk Sinn Féin 24,5 prósent fyrsta-forgangsatkvæða, mest allra flokka. Flokkarnir Fianna Fáil og Fine Gael fengu hvor um sig 22,2 og 20,9 prósent atkvæða. Þessi mikla fylgisaukning Sinn Féin í kosningunum er talin hafa sett tvíflokkakerfið sem hefur verið við lýði milli Fianna Fáil og Fine Gael frá stofnun lýðveldisins verulega úr skorðum.
Sinn Féin á Norður-Írlandi
Árið 1986 breytti Sinn Féin þeirri stefnu sinni að taka ekki sæti og greiða ekki atkvæði í norður-írskum stjórnmálum og tók virkari þátt í því að reyna að leysa átökin á Norður-Írlandi. Flokkurinn hlaut 18 þingsæti af 108 í kosningum á nýja norður-írska þingið sem stofnað var með föstudagssáttmálanum árið 1998. Árið 2007 varð flokksmaður Sinn Féin, Martin McGuinness, varaforsætisráðherra Norður-Írlands.
Árið 2001 fékk Sinn Féin fjóra þingmenn kjörna á neðri deild breska þingsins og varð þar með stærsti kaþólski flokkurinn á Norður-Írlandi. Flokkurinn hefur hins vegar viðhaldið þeirri stefnu að nýta ekki þau sæti sem hann vinnur á breska þinginu þar sem þingseta þar felur í sér hollustueið til Elísabetar drottningar, sem flokkurinn telur þjóðhöfðingja erlends ríkis. Sæti sem flokkurinn vinnur í Bretlandi standa því jafnan auð.
Í janúar árið 2017 sagði Martin McGuinness af sér sem leiðtogi flokksins í Norður-Írlandi. Við honum tók Michelle O'Neill. Eftir kosningar á þing Norður-Írlands í mars sama ár hlutu Sinn Féin og aðrir lýðveldisflokkar fleiri atkvæði en sambandsflokkarnir.
Hamrarnir
Hamrarnir eru íþróttafélag frá Akureyri. Liðið var upphaflega stofnað 29. desember 2001 af fjölmörgum félögum í framhaldsskólunum á Akureyri. 30. október árið 2005 var félagið formlega stofnað og tók sumarið 2006 þátt í 3. deild Íslandsmótsins í knattspyrnu í fyrsta skiptið.
Madhya Pradesh
thumb|right|250px|Kort sem sýnir staðsetningu Madhya Pradesh á Indlandi Madhya Pradesh er fylki á miðju Indlandi. Höfuðstaður þess er Bhopal en stærsta borg Indore. Íbúar eru um 72,6 milljón talsins (2011).
Sinn Féin
Sinn Féin á Norður-Írlandi
Í kosningum á þing Norður-Írlands árið 2022 varð Sinn Féin í fyrsta sinn stærsti þingflokkurinn. Því er áætlað að Michelle O'Neill, varaforseti Sinn Féin, muni taka við embætti sem fyrsti ráðherra Norður-Írlands. Hún yrði fyrsti írski lýðveldissinninn til að sinna því embætti.
Hamrarnir
Árangur liðsins var ekki góður á fyrsta ári þess í 3. deildinni. Liðið sigraði aðeins einn leik, gerði eitt jafntefli en tapaði tíu leikjum og endaði í neðsta sæti D-riðils. Hamrarnir tóku þátt í VISA-bikarkeppninni féll félagið út í fyrstu umferð í fyrsta alvöru keppnisleik liðsins. Markahæsti leikmaður liðsins var Gunnar Þórir Björnsson með fjögur mörk. Á lokahófi félagsins var varnarmaðurinn Magnús Stefánsson valinn besti leikmaður tímabilsins. Þjálfari var Einar Sigtryggsson.
Miklar breytingar urðu á liði Hamranna eftir fyrsta tímabil félagsins. Stefán Rúnar Árnason tók við stjórn Hamranna og sankaði félagið að sér nýjum leikmönnum flesta frá KA og árangur liðsins bættist til muna. Liðið sigraði sex leiki, gerði tvo jafntefli og tapaði fjórum leikjum og enduðu í 3.sæti D-riðils með 20 stig og markatöluna 37-25. Hamrarnir tóku einnig þátt í VISA-bikar keppni karla og komust í 2. umferð eftir að hafa unnið Snört í forkeppni og Hvöt í fyrstu umferð. Bjarni Pálmason var markahæsti leikmaður liðsins með sextán mörk í ellefu deildarleikjum. Á lokahófi félagsins var Bjarni síðan einnig kosinn leikmaður ársins.
Stofnuð var kvennadeild innan Hamranna árið 2007 og tók kvennalið félagsins þátt í B-riðli 1. deildar. Kvennaliðið endaði í 3.sæti og voru því eins og karlaliðið einu sæti frá því að komast í úrslitakeppni um sæti í efri deild. Liðið sigraði sex leiki, gerði eitt jafntefli og tapaði fimm leikjum. Þátttakan í VISA-bikarkeppni kvenna var stutt því Hamrarnir duttu út í fyrstu umferð. Markahæst var Guðrún Soffía Viðarsdóttir með níu mörk í ellefu leikjum.
Fyrir tímabilið 2008 sameinaðist liðið Vinum og spilaði liðið í B-riðli 3. deildar undir nafninu Hamrarnir/Vinir. Hamrarnir/Vinir spiluðu leiki sína í Reykjavík þetta sumarið og stóðu í lok sumarsins uppi sem 3. deildarmeistarar eftir sigur í úrslitaleik á BÍ/Bolungarvík á Ísafirði.
Tímabilið 2009 voru Hamrarnir/Vinir með keppnisrétt í 2.deild en vegna manneklu og aðstöðuleysis þurfti félagið að sameinast ÍH og spila undir merkjum ÍH/HV. Endaði félagið í sjötta sæti. Á þessum tímapunkti var ljóst að ekki var mannskapur til að halda úti liði í Reykjavík undir merkjum Hamranna og spilaði ÍH því tímabilið 2010 undir sínu nafni í 2.deildinni. Hamrarnir tóku þátt eins og undanfarin ár í utandeildarkeppni KDN á Akureyri þetta sumar og stóðu uppi sem utandeildarmeistarar.
Hamrarnir tóku þátt í utandeild HSÍ veturinn 2009/2010 í fyrsta skiptið. Hafnaði félagið í 3-4. sæti eftir að hafa tapað í framlengingu í undanúrslitum gegn ÍR sem síðan stóðu uppi sem utandeildarmeistarar.
Veturinn 2010/2011 tóku Hamrarnir aftur þátt í utandeildinni og í þetta skiptið stóðu þeir uppi sem utandeildarmeistarar eftir sigur á Júmboys 27-25 eftir að hafa leitt með tíu mörkum i upphafi síðari hálfleiks. Hamrarnir tóku einnig þátt í Eimskipsbikarkeppni HSÍ og féll félagið út í 16 liða úrslitum gegn úrvalsdeildarliði Selfoss eftir að hafa slegið 1.deildarlið Fjölnis út í 32 liða úrslitum.
Hamrarnir urðu Íslandsmeistarar í bandý árið 2006.
Hamrarnir hafa frá árinu 2014 tekið þátt í deildarkeppni kvenna hjá KSÍ ásamt því að tefla fram sameiginlegu liði með Þór/KA í 2. flokki.
Stjórn Hamranna:
Íþróttamenn Hamranna
Árlega er kosið um íþróttamann ársins hjá félaginu. Íþróttamenn sem hlotið hafa þann heiður eru:
Blokkflauta
thumb|Blokkflauta Blokkflauta er tréblásturshljóðfæri með átta gripgötum án klappa og er af sömu ætt og pjáturflautan og okkarínan. Blokkflautan til í mörgum stærðum, og er oftast úr viði.
Podocarpus laubenfelsii
Podocarpus laubenfelsii er sígrænt tré frá Borneó.
Pleurotus euosmus
Fáfnisostruvængur (fræðiheiti Pleurotus euosmus ) er tegund vængsveppa sem vex á viði beykis (og líklega fleiri tegunda) í Bretlandi. Hann gæti hafa fundist í Írlandi, Frakklandi og Þýskalandi, en vegna líkinda við ostruvæng er enn óljóst með útbreiðsu.
Anders Fogh Rasmussen
Anders Fogh Rasmussen (fæddur 26. janúar 1953) er fyrrveradi forsætisráðherra Dana og formaður Venstre. Hann átti sæti á danska þjóðþinginu á árunum 1978 – 2009. Hann gegndi embætti skattaráðherra árin 1987 – 1992. Hann leiddi hægristjórn þar frá 27. nóvember 2001 fram til 5. apríl 2009, var það minnihlutastjórn í samvinnu Venstre og danska íhaldsflokksins og var hún studd af danska þjóðarflokknum.
Anders Fogh Rasmussen tók við stöðu aðalritara NATO 5. apríl 2009 og Lars Løkke Rasmussen tók þá við embætti forsætisráðherra Danmerkur.
Klettaskóli
Klettaskóli er sérskóli á grunnskólastigi fyrir allt landið sem er staðsettur í Hlíðum í Reykjavík. Skólinn er þar sem Öskjuhlíðarskóli var áður og leysti hann af hólmi. Skólinn var stofnaður 2011. Klettaskóli er fyrir nemendur með miðlungs, alvarlega og djúpa þroskahömlun með eða án viðbótarfatlana. Einnig er skólinn fyrir nemendur með væga þroskahömlun og skilgreinda viðbótarfötlun/fatlanir.
Suðrænir söngvar
Suðrænir söngvar (enska: Song of the South) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1946.
Þjófnaður
thumb|250px|Framhjól eftir að [[reiðhjólinu var stolið.]] Í lögfræði er þjófnaður skilgreindur sem glæpur og telst vera þegar einhver tekur ólöglega eignir annars manns. Þjófnaður getur verið mjög margvíslegur: innbrot, fjárdráttur, göturán, átroðningur, búðarþjófnaður og fjársvik. Sá sem fremur þjófnað nefnist þjófur eða ræningi og þeir munir sem viðkomandi stelur þýfi.
Tengt efni
Jawq'a Robatori Lapurreta
Bhopal
thumb|right|220px|Bhopal
Bhopal er borg á Indlandi, höfuðstaður Madhya Pradesh. Þar búa 1.795.648 manns (2011).
Langidalur (Vestfjörðum)
Langidalur er dalur sem gengur út frá Ísafirði í botni Ísafjarðardjúps á Vestfjörðum. Djúpvegur (nr. 61) liggur um dalinn upp á Steingrímsfjarðarheiði. Þar voru áður margir bæir en nú aðeins einn í byggð.
Campanula parryi
Campanula parryi er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá NV og Mið-Bandaríkjunum.
Sasa tomentosa
Sasa tomentosa er lágvaxin (um 2 m ) bambustegund sem var fyrst lýst af Cheng De Chu og Chi Son Chao. Hún er einlend í Kína (Guangxi).
Bryce Canyon-þjóðgarðurinn
thumb|Staðsetning í BNA. thumb|Kort. thumb|right|250px|Bryce Canyon-þjóðgarðurinn. Stærsti dranginn á myndinni heitir Þórshamar (Thors hammer). thumb|Steinbrú.
Bryce Canyon er þjóðgarður í suðvestur-Utah, Bandaríkjunum. Hann var stofnaður árið 1928 og er rúmir 145 ferkílómetrar að stærð. Frost- og vatnsveðrun hafa skapað ýmsar kynjamyndir í klettunum við Bryce-gljúfur. En þjóðgarðurinn er í nokkurri hæð; í 2400 til 2700 metrum. Hæsti punkturinn er Rainbow point; 2775 metrar.
Það var ekki fyrr en um miðja á 18. öld og í byrjun 19. aldar að evrópskir landnemar komu fyrst á svæðið. Mormónar voru fyrstir til þess. Einn af þeim var skoski landneminn Ebenezer Bryce sem svæðið er nefnt eftir.
Náttúrufar er í ætt við eyðimörk á sumum stöðum en á öðrum er skógur með ponderosa-furu, einitegundum, broddfuru, hvítþini, blágreni broddgreni og degli. Ýmis spendýr eins og birnir, refir, hjartardýr og meðalstór kattardýr lifa þar. Höggormar og eðlur eru meðal skriðdýra.
Hestaferðir eru vinsælar í þjóðgarðinum. Stjörnuskoðun er orðin vinsæl og stöku sinnum er hægt að nota skíði þegar snjóar nægilega. Tjaldsvæði eru tvö: North Campground og Sunset Campground.
thumb|800px|center|Víðmynd.
Banaba
Banaba (gilbertíska: Bwanaba; áður oft skrifað Paanapa eða Paanopa á ensku og frönsku, líka Ocean-eyja eftir skipinu Ocean) er sú vestasta af eyjunum sem tilheyra Kíribatí í Kyrrahafi. Íbúar eru rúmlega 300 talsins.
Banaba er sú eina af Kíríbatí-eyjum sem ekki er hluti af hringrifi. Flatarmál hennar er 6 km². Hæsti punktur eyjarinnar í 81 metra hæð er jafnframt hæsti punktur Kíríbatí.
Banaba var um tíma höfuðstaður bresku nýlendunnar Gilbertseyja.
Eyjan er þekkt fyrir fosfat sem þaðan var unnið til 1979 þegar Kíríbatí hlaut sjálfstæði. Fosfatvinnslan leiddi til brottflutnings frá eyjunni og fluttust flestir til til Rabieyjar á Fídjí.
Banaba var hertekin af Japönum í síðari heimsstyrjöld og undir lok styrjaldarinnar myrtu japanskir hermenn alla 200 íbúa eyjarinnar nema einn, daginn áður en þeir gáfust upp fyrir áströlskum her. Tveir japanskir foringjar voru dæmdir fyrir morðin.
Guðmundur Björnsson (landlæknir)
Guðmundur Björnsson (tók sér ættarnafnið Björnson 1915) (f. í Gröf í Víðidal 12. október 1864, d. 7. maí 1937.) var landlæknir frá 1906-1931. Hann sat í Í bæjarstjórn Reykjavíkur 1900 – 1906 og var alþingismaður Reykvíkinga 1905 – 1908, konungskjörinn alþingismaður 1913 – 1915 og landskjörinn 1916 – 1922. Fyrri kona hans var Guðrún Sigurðardóttir (f. 31. des. 1864, d. 29. jan. 1904) og seinni kona hans var (14. ágúst 1908) Margrét Magnúsdóttir Stephensen (f. 5. ágúst 1879, d. 15. ágúst 1946) en hún var dóttir Magnús Stephensen alþingismanns og landshöfðingja.
Guðmundur tók stúdentspróf frá Lærða skólanum 1887 og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar 1886 – 1887. Hann lauk læknisfræðiprófi frá Hafnarháskóla 1894. Hann starfaði sem læknir í Reykjavík 1894 – 1895 og kenndi við Læknaskólann 1894 – 1895 þegar Hans J. G. Schierbeck landlæknir var í orlofi. Guðmundur var héraðslæknir í Reykjavík 1895 – 1906 og jafnframt kennari við Læknaskólann. Hann varð landlæknir og forstöðumaður Læknaskólans árið 1906 og jafnframt ljósmæðrakennari og prófessor við læknadeild Háskólans 1911. Hann fékk orlof frá landlæknisstörfum 30. sept. 1921 um sex mánaða skeið en var jafnframt falið að undirbúa framkvæmd laga um varnir gegn berklaveiki.
Stöð 3
Stöð 3 getur átt við eftirfarandi:
Klébergsskóli
Klébergsskóli er grunnskóli á Kjalarnesi í Reykjavík. Skólinn var stofnaður 1929.
Lincolnhaf
thumb|right|Kort sem sýnir Lincolnhaf Lincolnhaf er hafsvæði í Norður-Íshafi á milli Kólumbíuhöfða í Kanada og Morris Jesup-höfða á Grænlandi. Norðurmörk hafsins eru skilgreind sem stórbaugslína milli höfðanna tveggja. Lincolnhaf er ísi lagt árið um kring en sjór rennur úr því inn í Robeson-sund sem er nyrsti hluti Naressunds milli Ellesmere-eyjar og Grænlands.
Hafið var nefnt eftir þáverandi stríðsmálaráðherra Bandaríkjanna Robert Todd Lincoln.
Mýrarrauði
thumb|250px|Mýrarrauðaklumpur Mýrarauði er efnahvarfaset, járnoxíð með breytilegu vatnsmagni sem myndast þannig að jarðvegssýrur, einkum í mýravatni, leysa upp járnsambönd úr bergi. Þau flytjast síðan með vatni og setjast til sem mýrarauði þar sem vatnið afsýrist. Jarðefnisklumpar eða agnir úr mýrarrauða líkjast járnryði að ytra útliti  og eru mógulir eða móbraunir á litinn og gjallkenndir viðkomu.
Ovidius
thumb|Publius Ovidius Naso eftir [[A. v. Werner]] Publius Ovidius Naso (með broddstöfum: Públíus Óvidíus Nasó, stundum kallaður Óvíð eða Óvíd á íslensku) (20. mars 43 f.Kr. – 17 e.Kr.) var rómverskt skáld. Ovidius er almennt talinn meðal merkustu skálda á latínu, ásamt Virgli og Horatiusi. Kvæði hans, sem voru víða höfð sem fyrirmynd um latneskan kveðskap í síðfornöld, á miðöldum og á endurreisnartímanum, hafa haft mikil áhrif bókmenntir og listir í Evrópu.
Kvæði Ovidiusar eru öll ort undir elegískum hætti með tveimur undantekningum: (a) Harmleikur hans Medea var undir jambískum þríliðahætti og öfugum þríðliðahætti; verkið hefur glatast en stutt brot eru varðveitt. (b) Myndbreytingarnar, sem almennt er talið mikilfenglegast verka hans, er ort undir sexliðahætti, þeim brag sem söguljóð voru ort undir, t.d. Eneasarkviða Virgils og kviður Hómers. Söguljóð Ovidiusar er ólíkt þeim sem áður þekktust, greinargerð fyrir sögu heimsins frá tilurð hans til samtíma skáldsins í réttri tímaröð. Í kvæðinu koma fyrir margar goðsögur um myndbreytingar úr grísk-rómverskri goðsagnahefð.
Ágústus keisari gerði Ovidius útlægan frá Róm árið 8 e.Kr. Ástæðurnar eru ókunnar en Ovidius vísar einungis til þeirra með orðunum carmen et error þ.e. kvæði og mistök. Ekki er vitað hvaða kvæði hann átti við eða í hverju mistökin áttu að hafa falist en fræðimenn telja að kvæðið kunni að vera Ars Amatoria eða Listin að elska en þar kennir skáldið hvernig menn – og konur – skuli bera sig að í ástum. Kennslan þykir fremur frjálslynd og var ekki í takt við siðbótina sem Ágústus vildi innleiða í Róm.
Berufjörður
thumb|right|Teigarhorn í Berufirði.
Berufjörður er um 20 km langur fjörður á Austfjörðum á Íslandi. Upp úr honum ganga 3 dalir, Búlandsdalur, sem liggur fyrst þvert á fjörðinn og síðan inn eftir, því næst Fossárdalur upp af Fossárvík að sunnan, og Berufjarðardalur úr botni fjarðarins. Þorpið Djúpivogur liggur við sunnanverðan fjörðinn. Næstu firðir eru Breiðdalsvík að norðan, og Hamarsfjörður að sunnan.
Sveitabæir og hús
Streiti, Núpur, Kross, Krossgerði, Fossgerði, Karlsstaðir, Berunes, Þiljuvellir, Hamraborg, Fagrihvammur, Runná, Gautavík, Skáli, Kelduskógar, Hvannabrekka, Berufjörður, Melshorn, Lindarbrekka, Eyjólfsstaðir, Urðarteigur, Teigarhorn, Melshorn og Framnes.
Geithvönn
Geithvönn, geitla, snókahvönn, geitnahvönn  (fræðiheiti: Angelica sylvestris) er tvíær jurt af sveipjurtaætt. Fyrra árið vaxa aðeins blöð, en seinna árið nær holur stofninn allt að eins og hálfs metra hæð. Hún þekkist frá ætihvönn á blómunum, en geithvönn er með flata, hvíta sveipi. Blöðin eru einnig bládöggvuð og, smærri og fíntenntari.
Skotárásin á Charlie Hebdo
thumb|230px|Lögreglumenn, neyðarbílar og blaðamenn á vettvangi tveimur tímum eftir árásina
Skotárásin á Charlie Hebdo var atburður sem átti sér stað að morgni 7. janúar 2015 um það bil kl. 11:30 að staðartíma á skrifstofum franska skoptímaritsins Charlie Hebdo í miðborg Parísar. Tveir grímuklæddir byssumenn vopnaðir rifflum komust inn á skrifstofur tímaritsins og skutu allt að 50 skotum meðan þeir öskruðu Allahu akbar („Guð er glæstastur“ á arabísku). Þeir drápu ellefu manns og meiddu ellefu aðra. Stuttu eftir drápu þeir franskan lögreglumann. Byssumennirnir sögðust vera meðlimir í jemenskri grein Al-Kaídu sem lýsti árásinni á hendur sér. Fimm voru drepnir og ellefu aðrir meiddir í skotaárásum í kjölfar þessarar í héraðinu Île-de-France.
Franska ríkisstjórnin setti viðbragðsstöðuna í hæsta stigið: hryðjuverksviðvörun. Hermönnum var komið fyrir í Île-de-France og Picardy. Umfangsmikil mannaleit hófst en grunuðu mennirnir þeir Saïd og Chérif Kouachi voru fundnir þann 9. janúar, þegar þeir skutu á lögreglumenn. Þeir héltu starfsmönnum skiltasmiðju í Dammartin-en-Goële í gíslingu en bræðurnir voru skotnir um leið og þeir fóru út úr smiðjunni í skothríð.
Drekinn hans Péturs (kvikmynd 2016)
Drekinn hans Péturs (enska: Pete's Dragon) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2016.
Lindá
thumb|400px|Laxá í Aðaldal er lindá thumb|Elliðaárnar í Reykjavík eru lindár
Stærsta lindá á Íslandi er Sogið, sem rennur úr Þingvallavatni og myndar Ölfusá þar sem það rennur í Hvítá. Aðrar stórar lindár eru til dæmis Laxá í Aðaldal, Brúará og Ytri-Rangá.
Gresjubroddgeltir
Gresjubroddgeltir (fræðiheiti: Hemiechinus) eru ættkvísl broddgalta.
Jakobsvegurinn
thumb|100 px|Nútímatákn Jakobsvegarins Jakobsvegur eða Vegur heilags Jakobs er ein þekktasta pílagrímaleið í Evrópu. Hann heitir á galisísku O camiño de Santiago, á spænsku El Camino de Santiago og frönsku Chemins de Saint-Jacques. Jakobsvegurinn endar í dómkirkjunni í Santiago de Compostela í héraðinu Galisíu á Spáni en hefst þar sem pílagrímurinn leggur af stað.
Snemma skapaðist helgisögn um tengsl Jakobs postula við norðvestur Spán og á 9. öld var álitið að líkamsleifar hans hefðu fundist þar sem nú er borgin Santiago de Compostela og er hún nefnd eftir Jakobi. Fljótlega fóru trúaðir víðsvegar að úr Evrópu að fara í bótgerðar og þakkargöngur til borgarinnar og varð hún þriðji mikilvægasti ákvörðunarstaður kristinna pílagríma á eftir Jerúsalem og Róm. thumb|300px|Greinar Jakobsvegarinns í Vestur-Evrópu, þær bláu og rauðu eru þær sem nú eru mest notaðar thumb|300px|Dómkirkjan í Santiago de Compostela, takmark Jakobsvegarins
Ein meginleið kristinna pílagríma
Jakobsvegurinn hefur verið farbraut manna í meira en þúsund ár og var ein megin pílagrímaleið kristinna manna á miðöldum. Ferð um Jakobsvegin var ein af þremur slíkum sem veittu syndaaflausn samkvæmt kaþólsku kirkjunni. . Hinar tvær voru pílagrímaganga til Rómar eftir svo nefndri Via Francigena leið og svo pílagrímaferð til Jerúsalem.
Samkvæmt helgisögn, sem allmennt er talin eiga upphaf á sjöundu öld, var Jakobi postula ætlað trúboð á Íberíuskaganum. Fyrir þessari helgisögn eru hins vegar engar heimildir, hvorki í Biblíunni né í öðrum ritum. Heilagur Jakob, sem einnig er nefndur hinn mikli, var eldri bróðir Jóhannesar guðspjallamanns samkvæmt Nýja testamentinu. Helgisagan hermir að Jakob hafi stigið á skipsfjöl og tekið land á norð-vestur hluta Spánar, þar sem nú heitir Galisía. En Jakob hafði ekki árangur sem erfiði í trúboðinu og að sjö árum liðnum snéri hann til Landsins helga. Jakob dó þar samkvæmt Postulasögunni píslarvættisdauða (hugsanlega um árið 44) og er frá því sagt: "Um þessar mundir lét Heródes konungur leggja hendur á nokkra úr söfnuðinum og misþyrma þeim. Hann lét höggva Jakob bróður Jóhannesar með sverði" Lærisveinar Jakobs fluttu jarðneskar leifar hans aftur til Galisíu til greftrunar samkvæmt helgisögunni. En gröfin gleymdist síðar á þjóðflutningatímabilinu. Árið 814 fylgdi fjárhirðir að nafni Pelayo ábendingu stjörnuhraps samkvæmt helgisögninni og fann þá grafhýsi Jakobs. Af þeim atburði fékk staðurinn nafnið Santiago de Compostela, sem þýðir eiginlega Heilagur Jakob í Stjörnuakri (campus stellae á latínu).
Á miðöldum var leiðin afar fjölfarin en svarti dauði, siðaskipti mótmælenda og ekki síst pólitísk umbrot á 16. öld urðu til þessa að mjög fækkaði pílagrímum. Um 1980 komu einungis fáeinir pílagrímar árlega til Santiago. En upp frá því hefur þeim fjölgað stöðugt og koma á síðustu árum milli 50.000 og 100.000 pílagrímar árlega. Árið 1993 var Jakobsvegurinn á Spáni settur á Heimsminjaskrá UNESCO og franski hlutinn árið 1998.
Seinni tíma pílagrímar
thumb|300 px|Klettakirkjan í Le Puy Síðustu áratugina hafa tugir þúsunda kristinna pílagríma og annarra ferðamanna lagt upp í för til Santiago de Compostela. Árið 1982 fór páfinn Jóhannes Páll 2. í pílagrímsferð til Santiago og skoraði þá á Evrópumenn að endurreisa hefð pílagríma sem leið til að finna menningarlegar rætur sínar. Var það á sinn hátt til að endurskapa Jakobsveg nútímans. Evrópuráðið samþykkti 1987 að útnefna Jakobsveginn sem fyrsta menningarveg Evrópu. Það ár voru 3.000 pílagrímar skráðir við dómkirkjuna í Santiago, árið 2003 voru þeir 74.000 og 2004, sem var heilagt Compostela-ár, komu 179.932. Nokkrir hefja förina bókstaflega á þröskuldi heimilis síns en flestir hefja pílagrímaferðina á einhverjum af þeim stöðum sem kaþólska kirkjan og ferðamálayfirvöld í Frakklandi og á Spáni í sameiningu hafa valið sem upphafsstaði Jakobsvegar nútímans. Flestir fara gangandi, nokkrir hjóla og fáeinir fara ferða sinna á þann hátt sem miðalda pílagrímar gerðu, það er með hest eða asna. Fyrir utan þá sem fara í trúarlegum tilgangi eru fjölmargir sem hafa aðrar ástæður, menningarlegar jafnt og ferðaþrá.
thumb|300 px|Hin svo kallaða franska leið Pílagrímar á Jakobsvegi ganga í vikur eða mánuði á leið sinni til Santiago de Compostela. Þeir geta fylgt fjölmörgum leiðum, enda eru allar leiðir til Santiago pílagrímaleiðir, en sú vinsælast er hin svo kallaða franska leið eða Camino Francés og hefja flestir ferðina í einhverri af spænsku borgunum á leiðinni. Spánverjar telja eðlilegt að hefja gönguna við Pýreneafjöllin. Algengt er að byrja gönguna í Saint-Jean-Pied-de-Port eða Somport Frakklandsmegin við Pýreneafjöllin og Roncesvalles eða Jaca Spánarmegin. En fjölmargir velja að hefja gönguna í einni af fjórum hefðbundnum upphafsstöðum Jakobsvegarins í Frakklandi: Le Puy, Vézelay, Arles eða Tours. Frá pílagrímaborgunum í Pýreneafjöllunum er um 740 til 760 km leið til Santiago. Ef ferðin er hafin í Le Puy er vegalengdin um 1700 km og um það bil sama ef farið er frá Vézelay. Frá Arles er leiðin um 1500 km og frá Tours um 1300 km.