cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
William Shakespeare
William Shakespeare (skírður 26. apríl 1564, d. 23. apríl 1616) var enskur leikari, leikskáld og ljóðskáld. Hann samdi um 38 leikrit, 154 sonnettur og önnur ljóð. Leikrit hans náðu töluverðum vinsældum meðan hann lifði og eftir að hann lést varð hann smám saman mikilvægari í samhengi bókmennta á ensku. Nú á dögum er ekki óalgengt að hann sé kallaður mesti rithöfundur á enskri tungu fyrr og síðar. Hann hefur verið kallaður þjóðskáld Englendinga eða „hirðskáldið“ (the bard).
Shakespeare fæddist og ólst upp í bænum Stratford-upon-Avon í Warwickshire á Englandi. Þegar hann var 18 ára gamall giftist hann Anne Hathaway og átti með henni þrjú börn: Susönnu og tvíburana Hamnet og Judith. Einhvern tíma á milli 1585 og 1592 hóf hann leikferil í London, þar sem hann fékkst við leikritun og var einn eigenda leikfélagsins Lord Chamberlain's Men (síðar King's Men). Þegar hann var 49 ára (um 1613) virðist hann hafa sest í helgan stein í Stratford þar sem hann lést þremur árum síðar. Fáar heimildir eru til um einkalíf Shakespeares sem hefur fengið fræðimenn til að velta fyrir sér hlutum eins og útliti hans, kynhneigð, trúarskoðunum og hvort verkin sem honum eru eignuð hafi hugsanlega verið skrifuð af öðrum.
Shakespeare skrifaði flest þekkt leikrit sín milli 1589 og 1613. Leikritunarferli Shakespeares er stundum skipt í þrjá meginhluta; fyrstu gamanleikina og söguleikritin (t.d. Draumur á Jónsmessunótt og Hinrik IV, 1. hluti), miðtímabilið þegar hann skrifar flesta frægu harmleikina (eins og Rómeó og Júlíu, Óþelló, Makbeð, Hamlet og Lé konung) og seinni rómönsurnar (Vetrarævintýri og Ofviðrið). Síðasta tímabilið einkenndist líka af samstarfi við aðra höfunda. Mörg af leikritum hans eru endurgerðir eldri leikrita líkt og þá tíðkaðist.
Mörg af leikritum Shakespeares komu út á prenti í misgóðum og misnákvæmum útgáfum meðan hann lifði. Árið 1623 gáfu tveir vinir Shakespeares, leikararnir John Heminges og Henry Condell, út fullbúinn texta allra leikritanna hans nema tveggja í bók sem er kölluð „Fyrsta örkin“ (First Folio). Formálinn var kvæði eftir Ben Jonson þar sem Shakespeare er hylltur með þeim fleygu orðum að hann væri „ekki einnar aldar, heldur allra tíma“.
Áhrif
Verk Shakespeares höfðu varanleg áhrif á seinni tíma leikritun og bókmenntir. Hann jók sérstaklega möguleika persónusköpunar, fléttu, málfars og textategunda. Fyrir Rómeó og Júlíu voru ástarsögur ekki álitnar verðugt viðfangsefni í harmleikjum. Einræður höfðu fram að því aðallega verið notaðar til að koma á framfæri upplýsingum um persónur og atburði, en Shakespeare nýtti þær til að lýsa hugarástandi persónanna. Verk hans höfðu mikil áhrif á seinni tíma ljóðlist. Rómantísku skáldin reyndu að endurvekja leikritun í bundnu máli með litlum árangri. Gagnrýnandinn George Steiner lýsti öllum leikritum í bundnu máli frá Coleridge til Tennyson sem aumkvunarverðum tilbrigðum við viðfangsefni frá Shakespeare.
Shakespeare hafði áhrif á skáldsagnahöfunda eins og Thomas Hardy, William Faulkner og Charles Dickens. Einræður í verkum bandaríska rithöfundarins Herman Melville eiga margt skylt við verk Shakespeares, og Ahab skipstjóri í Móbý Dick er dæmigerð harmleikjapersóna, undir áhrifum frá Lé konungi. Fræðimenn hafa fundið 20.000 tónverk sem tengjast verkum Shakespeares. Meðal þeirra eru þrjár óperur eftir Giuseppe Verdi, Makbeð, Óþelló og Falstaff, sem njóta álíka mikillar virðingar og upprunalegu leikritin. Shakespeare hefur líka haft áhrif á myndlistarmenn eins og rómantísku málarana og forrafaelítana. Svissneski rómantíski listamaðurinn Henry Fuseli, sem var vinur William Blake, þýddi jafnvel Makbeð á þýsku. Sálgreinandinn Sigmund Freud nýtti sér verk Shakespeares, sérstaklega Hamlet, til að útskýra kenningar sínar um eðli mannsins.
Á dögum Shakespeares voru ensk málfræði, stafsetning og framburður ekki eins stöðluð og þau eru í dag, og málnotkun hans átti þátt í mótun nútímaensku. Samuel Johnson vitnaði oftar í hann en nokkurn annan höfund í orðabókinni A Dictionary of the English Language, sem var fyrsta "alvöru" enska orðabókin. Orðatiltæki eins og „with bated breath“ (Kaupmaðurinn í Feneyjum) og „a foregone conclusion“ (Óþelló) hafa orðið hluti af hversdagslegri ensku.
Áhrifa Shakespeares gætir langt út fyrir landsteina Englands og enskumælandi lönd. Viðtökur verka hans í Þýskalandi voru til dæmis mikilvægar. Allt frá 18. öld var hann þýddur og settur upp og varð smám saman hluti af Weimar-klassíkinni. Christoph Martin Wieland var sá fyrsti sem vann heildarþýðingu á verkum Shakespeare. Leikarinn og leikhússtjórinn Simon Callow segir að snilligáfa Shakespeares hafi verið bæði bresk og alþjóðleg, svo aðrir menningarheimar hafi orðið að bregðast við fordæmi hans, og hafi að mestu tekið því fagnandi. Hann skrifar jafnframt að margar af áhrifamestu uppsetningum verka hans hafi verið á öðrum tungumálum og utan Evrópu.
Samkvæmt Heimsmetabók Guinness er Shakespeare söluhæsta leikskáld heims, þar sem talið er að leikrit hans og ljóð hafi selst í yfir 4 milljörðum eintaka á þeim 400 árum sem liðin eru frá dauða hans. Hann er líka þriðji mest þýddi rithöfundur sögunnar.
Íslenskar þýðingar
Ýmsir hafa fengist við að þýða Shakespeare á íslensku, svo sem Matthías Jochumsson, Steingrímur Thorsteinsson, Helgi Hálfdanarson, Daníel Á. Daníelsson og Þórarinn Eldjárn. Helgi Hálfdanarson er sá eini sem hefur þýtt öll leikrit Shakepeares og telja margir þýðingar hans einstakar. Helgi viðheldur stakhendu (blank verse) frumtextans, en notar auk þess stuðla í hverri línu, en sumstaðar stuðla og höfuðstaf. Daníel Á. Daníelsson, læknir á Dalvík, þýddi allar sonnettur Shakespeares.
Krossavík
Krossavík er vík vestan við Hellissand. Þar var um áraraðir aðalhöfn fyrir útgerð frá Hellissandi.
Vorið 2010 hófu hjónin Steingerður Jóhannsdóttir og Árni Emanúelsson endurbætur á gamla íshúsinu í Krossavík. Húsið var byggt árið 1935 og er ávallt kallað Hvítahúsið eða Hvítahús.
William Stephenson
thumb|right|William Stephenson, vegabréfsmynd frá 1942 Sir William Samuel Stephenson (23. janúar 1897 – 31. janúar 1989) var Kanadamaður af íslenskum ættum, kaupsýslumaður, hugvitsmaður og njósnari og stýrði starfsemi bresku leyniþjónustunnar í Ameríku í seinni heimsstyrjöld. Hann er talinn ein helsta fyrirmynd rithöfundarins Ians Fleming að njósnaranum James Bond, en Stephenson var lærifaðir Flemings í stríðinu og þeir urðu miklir vinir.
Þeir sem þekktu Stepehenson kölluðu hann oftast Little Bill en eftir stríð varð hann þekktur undir dulnefninu sem sagt er að hann hafi borið, Intrepid, og einnig er hann oft kallaður Þögli Kanadamaðurinn (The Quiet Canadian).
Ferill
Stephenson bar upphaflega nafnið William Samuel Clouston Stanger og var fæddur í Winnipeg í Manitoba. Faðir hans, William Hunter Stanger, var frá Orkneyjum en móðirin, Sarah Gudfinna Johnston (Guðfinna Jónsdóttir) var íslensk en ekki er vitað um ætt hennar eða hvaðan af Íslandi hún var. Faðirinn lést um 1901 og móðirin treysti sér ekki til að sjá fyrir öllum börnum sínum svo að William var tekinn í fóstur af Vigfúsi Stefánssyni og Kristínu Guðlaugsdóttur, sem ættuð voru af Snæfellsnesi, og fékk nafn þeirra, Stephenson. Hann gekk í kanadíska herinn 1915 og var sendur á vígvellina í Evrópu. Þar særðist hann og ákvað þá að læra að fljúga og láta flytja sig yfir í flugherinn. Hann þótti standa sig frábærlega en var sjálfur skotinn niður og tekinn til fanga 28. júlí 1918. Honum tókst þó að flýja og komast aftur yfir víglínuna og samtals er hann sagður hafa skotið niður 26 óvinaflugvélar og loftför.
Stephenson sneri aftur til Winnipeg eftir stríðið og kom þar upp fyrirtæki með vini sínum en það gekk illa og hann ákvað að freista gæfunnar í Englandi. Þar tókst honum að afla einkaleyfa fyrir hluti og aðferðir sem hann hafði fundið upp, þar á meðal aðferð til að senda ljósmyndir með loftskeytum, og varð brátt milljónamæringur. Árið 1924 giftist hann bandarískri konu, Mary French Simmons, sem var erfingi tóbaksframleiðanda. Hann fjárfesti einnig í ýmsum fyrirtækjum og varð umsvifamikill kaupsýslumaður með dýrmæt sambönd víða um heim.
Styrjaldarárin
Í viðskiptaferðum sínum til Þýskalands varð hann áskynja um ýmislegt sem snerti endurhervæðingu Þjóðverja, sem var brot á Versalasamningnum frá 1919, og kom þeim áleiðis til Winstons Churchill, en þeir voru kunningjar. Stephenson hélt áfram að fara viðskiptaferðir til Þýskalands og aflaði margvíslegra upplýsinga um stríðsundirbúning nasista. Þegar Churchill varð forsætisráðherra vorið 1940 gerði hann Stephenson að yfirmanni BSC, stofnunar sem annaðist alla njósna- og áróðursstarfsemi Breta í Norður- og Suður-Ameríku. Höfuðstöðvarnar voru i New York en starfsemin teygði sig víða og í Ontario í Kanada kom Stephenson á fót háleynilegri þjálfunar- og samskiptamiðstöð. Einn nemenda hans þar var að líkindum Ian Fleming en alls hlutu um 2000 breskir, kanadískir og bandarískir njósnarar þar þjálfun, þar á meðal fimm verðandi forstjórar CIA.
Stephenson varð jafnframt sérlegur fulltrúi Churchills gagnvart Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseta og varð brátt einn af ráðgjöfum Roosevelts. Stephenson var einn af fáum sem fengu að sjá óritskoðaðar útgáfur af þýskum Enigma-dulmálsskeytum sem Bretar höfðu ráðið í dulmálsmiðstöðinni í Bletchley Park og Churchill treysti honum til að meta hvaða upplýsingar ætti að láta ganga áfram til breskra og kanadískra stjórnvalda.
Bandaríkjamenn höfðu á þessum tíma enga eiginlega leyniþjónustu þótt FBI væri aðeins farin að teygja starfsemi sín út fyrir landamærin. Að tillögu Stephensons gerði Roosevelt góðvin hans, William J. Donovan, að yfirmanni allrar njósnastarfsemi Bandaríkjanna og kom hann á fót stofnun sem var undanfari CIA; því má segja að Stephenson hafi átt þátt í stofnun CIA og stofnunin sótti þekkingu og aðferðir til Stephensons og BSC fyrst í stað.
Ævilok
Stephenson settist í helgan stein nokkru eftir stríðið og bjó á Jamaíku, þar sem hann var nágranni Ians Fleming, og Bermúda, þar sem hann dó rúmlega níræður. Um hann hafa verið skrifaðar nokkrar bækur, þar á meðal The Quiet Canadian (1962), sem komið hefur út á íslensku undir nafninu Dularfulli Kanadamaðurinn, A Man Called Intrepid (1976) og The True Intrepid (1998). Tvær fyrrnefndu bækurnar hafa þó verið gagnrýndar fyrir að gera of mikið úr hlut Stephensons.
Þýska húsið
Þýska húsið er spennubók eftir Arnald Indriðasson. Bókin kom út 2015. Hún fjallar um rannsókn á andláti farandsölumanns sem finnst myrtur í lítilli leiguíbúð í Reykjavík á stríðsárunum, skotinn í höfuðið með skammbyssu. Flóvent og Thorson sem kynntir voru í bókinni Skuggasund eru kynntir til leiks á ný. Þeir voru samstarfsmenn í Reykjavík á seinni hluta heimstyrjaldarinnar.
William Stephenson
Ævilok
Árið 1979 var gerð sjónvarpsmynd byggð á bókinni A Man Called Intrepid og lék David Niven hlutverk Stevensons í henni. Í fæðingarborg hans, Winnipeg, hafa gata og almenningsbókasafn verið látin heita eftir honum og einnig hefur honum verið reist stytta þar.
Arna Sigríður Albertsdóttir
Arna Sigríður Albertsdóttir (fædd 8. júní 1990) er íslensk handahjólreiðakona. Eftir að hafa æft fjölda íþrótta í æsku byrjaði hún að hjóla eftir að hafa lamast í skíðaslysi árið 2006. Árið 2015 varð hún fyrsti íslenski íþróttamaðurinn til að keppa á heimsmeistaramóti á vegum Alþjóða Hjólreiðasambandsins og árið 2021 varð hún fyrsti Íslendingurinn til að taka þátt í handahjólreiðum á Ólympíuleikum fatlaðra.
Fyrstu ár
Arna Sigríður er fædd og uppalin á Ísafirði þar sem hún æfði fótbolta, sund og skíði. Sumarið 2006 lék hún með meistaraflokki BÍ/Bolungarvíkur í 1. deild kvenna í knattspyrnu.
Slysið
Þann 30. desember 2006, þegar hún var í skíðaæfingarferð í Geilo í Noregi, lenti Arna Sigríður útaf brautinni og hafnað á tré með þeim afleiðingum að hún hryggbrotnaði og lamaðist fyrir neðan mitti.
Hjólreiðar
Nokkrum árum eftir slysið flutti hún til Reykjavíkur og hóf þjálfun hjá Fannari Karvel einkaþjálfara. Í kjölfarið á því hóf hún stund á handahjólreiðum. Arna Sigríður keppti fyrst í handahjólreiðum haustið 2014. Árið 2015 varð hún fyrsti íslenski hjólreiðamaðurinn til að taka þátt í heimsmeistaramótinu í UCI Para-hjólreiðum á vegum. Í mars 2016 varð hún fyrst í götuhjólreiðum og önnur í tímatöku á móti í Abú Dabí sem tilheyrði Evrópumótaröðinni.
Í ágúst og september 2021 keppti hún í handahjólreiðum á Ólympíumótum fatlaðra í Tókýó í Japan. Í keppni í tímatöku í flokki H 1-3 sem fram fór 31. ágúst lenti hún í ellefta sæti. Í keppni í götuhjólreiðunum sem fram fór 1. september endaði Arna í fimmtánda sæti.
Hinrik
Hinrik er íslenskt karlmannsnafn.
Ísfold
Ísfold er íslenskt kvenmannsnafn.
Margrét Pála Ólafsdóttir
Margrét Pála Ólafsdóttir (fædd 13.Október 1957) fóstra er höfundur Hjallastefnunnar.
Margrét Pála Ólafsdóttir hefur um árabil flutt fyrirlestra um ýmsa þætti uppeldisstarfs. Margrét Pála er höfundur Hjallastefnunnar þar sem unnið er að jafnrétti kynjanna með kynjaskiptu skólastarfi. Í fyrirlestrum sínum fjallar Margrét Pála um ástæður kynjaskiptingarinnar og segir frá ólíkum áherslum í stúlkna- og drengjauppeldi Hjallastefnunnar. Margrét Pála er leikskólakennari að mennt en hún útskrifaðist frá Fósturskóla Íslands árið 1981, lauk framhaldsnámi í stjórnun frá sama skóla árið 1996 og árið 2000 lauk hún meistaragráðu í uppeldis og menntafræði frá Kennaraháskóla Íslands. Margrét Pála stofnaði árið 2000 fyrirtækið Hjallastefnuna ehf. sem rekur nú 12 leik- og grunnskóla á grunni þjónustusamninga við sveitarfélög. Margrét Pála hlaut árið 1997 Jafnréttisverðlaun Jafnréttisráðs og ráðherra jafnréttismála fyrir Hjallastefnunna og hefur síðan hlotið fjölda viðurkenninga fyrir frumkvöðlastarf sitt í skólamálum.
Æviágrip
Hún er uppalin á Hólsfjöllum og síðar á Akureyri. Foreldrar hennar voru Kristín Gunnlaugsdóttir Oddsen húsmóðir og Ólafur Þorsteinn Stefánsson, bóndi og verkamaður. Margrét útskrifaðist frá Fósturskóla Íslands árið 1981 en hafði þá um tíma starfað á leikskóla sem ófagmenntaður starfsmaður auk þess að hafa haft afskipti af stjórnmálum. Nýútskrifuð tók hún til starfa á Hagaborg en 1982 gerðist hún leikskólastjóri í Steinahlíð þar sem grunnatriði þeirrar uppeldisstefnu sem síðar varð Hjallastefnan tóku að þróast. Eftir að Margrét hætti störfum í Steinahlíð árið 1987 starfaði hún um eins árs bil við Dagvistarráðgjöfina sem var sjálfstætt rekið ráðgjafarfyrirtæki. Árið 1989 var Margrét ráðin leikskólastjóri á nýjan leikskóla í Hafnarfirði, Garðavelli, sem fljótlega fékk gælunafnið Hjalli. Á Hjalla tók Margrét ásamt starfsfólki til við að móta nýstárlega starfshætti s.s. að skipta börnum á deildir eftir kyni, að nota náttúrulegt leikefni í stað hefðbundinna leikfanga og að leggja áherslu á aga og jákvæðni í samskiptum. Þóttu þessir nýju starfshættir ögrandi og stóð talsverður styrr um leikskólann fyrsta starfsárið en hin síðari ár hefur Hjallastefnan verið að ryðja sér æ meir til rúms bæði á Íslandi og í öðrum löndum og eru nú 14 leik- og grunnskólar hér á landi sem nota Hjallastefnuna að hluta til eða í heild. Árið 1996 útskrifaðist Margrét Pála frá framhaldsdeild Fósturskóla Íslands með B.Ed.-gráðu í stjórnun, árið 2000 lauk hún meistaragráðu í uppeldis- og menntafræði frá Kennaraháskóla Íslands og árið 2011 lauk hún MBA gráðu frá Háskólanum í Reykjavík. Margrét Pála stofnaði árið 2000 fyrirtækið Hjallastefnuna ehf. sem rekur nú þrettán leik- og grunnskóla á grunni þjónustusamninga við sveitarfélög. Margrét Pála hlaut árið 1997 Jafnréttisverðlaun jafnréttisráðs og ráðherra jafnréttismála fyrir Hjallastefnunna. Hún hefur síðan hlotið fjölda viðurkenninga fyrir frumkvöðlastarf sitt í skólamálum meðal annars hina íslensku fálkaorðu.
Ritverk
Árið 1992 ritaði Margrét Pála bókina Æfingin skapar meistarann sem er lifandi og persónuleg frásögn af þróun og upphafsdögum Hjallastefnunnar. Mál og menning gaf bókina út en hún er nú uppseld og ófáanleg nema á bókasöfnum.
Í samtalsbókinni Ég skal vera Grýla eftir Þórunni Hrefnu Sigurjónsdóttur sem kom út árið 2008, segir Margrét Pála Ólafsdóttir frá uppvexti sínum á einum afskekktasta bæ landsins, stormasömum æskuárum, afdrifaríkri ákvörðun um að verða fóstra, ástinni stóru, baráttunni við brennivínið, skrautlegum afskiptum af stjórnmálum og síðast en ekki síst hvernig Hjallastefnan varð til og hvað hún felur í sér.
Ritverkalisti
2011. Uppeldi er ævintýri. Margrét Pála Ólafsdóttir. 2008. Ég skal vera Grýla. Þórunni Hrefnu Sigurjónsdóttur. 2002. Æfingin skapar meistarann. Margrét Pála Ólafsdóttir. Mál og menning
Skuggar
Skuggar (fræðiheiti: Scopidae) er ætt pelíkanfugla.
Björn Þorleifsson
Björn Þorleifsson getur átt við
Howlandeyja
thumb|300px|Howlandeyja séð úr geimnum. Howlandeyja er hringrif rétt norðan miðbaugar, 3.100 kílómetra suðvestur af Honolulu. Eyjan er hjálenda Bandaríkjanna.
Valdaránið í Gvatemala 1954
thumb|right|Dwight D. Eisenhower Bandaríkjaforseti og John Foster Dulles utanríkisráðherra árið 1956. Valdaránið í Gvatemala 1954 var leynileg aðgerð leyniþjónustu Bandaríkjanna CIA til að koma Jacobo Árbenz, lýðræðislega kjörnum forseta Gvatemala, frá völdum og koma í staðinn á einræðisstjórn herforingjans Carlos Castillo Armas. Aðgerðin var nefnd PBSUCCESS.
Byltingin í Gvatemala hófst árið 1944 þegar Jorge Ubico var steypt af stóli af almenningi og Juan José Arévalo tók við sem fyrsti lýðræðislega kjörni forseti landsins. Nýi forsetinn stefndi að því að gera Gvatemala að frjálslyndu lýðræðisríki. Hann kom á lágmarkslaunum og almennum kosningarétti. Árbenz tók við af Arévalo árið 1951. Hann hóf jarðaumbætur sem komu landareignum í eigu fátækra bænda. Hann heimilaði einnig starfsemi Verkamannaflokks Gvatemala. Bandaríkjastjórn var uppsigað við þessar breytingar og litu svo á að landið væri að verða kommúnistaríki. Bandaríska stórfyrirtækið United Fruit Company sem varð fyrir skaða eftir því sem verkafólk fékk meiri réttindi reri einnig að því öllum árum að fá Bandaríkjastjórn til að hlutast til um stjórn landsins. Árið 1952 gaf Harry Truman heimild fyrir valdaránsaðgerðinni PBFORTUNE sem síðar var hætt við.
Dwight D. Eisenhower var kjörinn Bandaríkjaforseti 1952 meðal annars vegna harðari afstöðu hans gegn kommúnisma í Kalda stríðinu. Utanríkisráðherra Eisenhowers, John Foster Dulles, vann fyrir United Fruit Company og bróðir hans Allen Dulles, var gerður að yfirmanni Bandarísku leyniþjónustunnar, en hann sat jafnframt í stjórn United Fruit Company. Þeir studdu því afskipti af stjórn Gvatemala. Upplýsingar Bandaríkjastjórnar um kommúnista í innsta hring Árbenz forseta voru ýktar upp. Eisenhower gaf heimild fyrir aðgerðinni PBSUCCESS í ágúst 1953. Leyniþjónustan vopnaði og þjálfaði 480 menn undir stjórn Carlos Castillo Armas. Á sama tíma vann Bandaríkjastjórn að því að gagnrýna og einangra Gvatemala á alþjóðavettvangi. Lið Armas gerði innrás í Gvatemala 18. júní 1954. Um leið hófst áróðursstríð með útvarpsstöð sem sendi út áróður gegn stjórn Gvatemala og til stuðnings innrásarhernum. Loftárásir voru gerðar á Gvatemalaborg og landið sett í herkví. Innrásarhernum gekk illa í átökum við Gvatemalaher en áróðurinn hafði þau áhrif að draga úr baráttuvilja hersins og að lokum neitaði hann að berjast. Árbenz reyndi með litlum árangri að fá almenna borgara til að berjast fyrir sig. Hann sagði að lokum af sér 27. júní. Castillo Armas varð forseti tíu dögum síðar eftir samningaviðræður í San Salvador.
Valdaránið var harðlega gagnrýnt á alþjóðavettvangi og átti þátt í því að skapa andúð á Bandaríkjunum í Rómönsku Ameríku. Leyniþjónustan reyndi að réttlæta valdaránið með því að finna gögn um stuðning Sovétríkjanna við stjórn Árbenz með litlum árangri. Castillo Armas gerðist fljótlega einræðisherra, bannaði stjórnarandstöðuflokka og hneppti pólitíska andstæðinga í varðhald. Í kjölfarið fylgdi nær fjögurra áratuga borgarastyrjöld milli vinstrisinnaðra skæruliðahópa og hinna ýmsu herforingjastjórna sem nutu stuðnings Bandarísku leyniþjónustunnar. Ein afleiðing aðgerða þessara herforingjastjórna var þjóðarmorðið í Gvatemala þar sem um 170.000 majar voru drepnir.
Garðfætla
Garðfætla (fræðiheiti; Lithobius forficatus ) er margfætlutegund sem er upprunnin frá Evrópu, en finnst nú víða um heim, þar á meðal Íslandi.
Hún er rándýr og notar ummyndaða framleggi með eiturkirtlum til að ráða niðurlögum bráðarinnar sem eru aðallega skordýr, áttfætlur og sniglar.
Batak
Batak er ástrónesískt mál talað af um 3 milljónum á fjallgirtu hásléttusvæði umhverfis Tóba-vatn á mið-norður Súmötru.
Áður fyrr rituð með einstakri skrift runninni frá indversku letri en í dag rituð með latínuletri.
Írska karlalandsliðið í knattspyrnu
Írska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Írlands í knattspyrnu.
Ísgerður
Ísgerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Íslensk sveitarfélög eftir sveitarfélagsnúmerum
Eftirfarandi er listi yfir íslensk sveitarfélög eftir sveitarfélagsnúmerum.
Híram
Híram er íslenskt karlmannsnafn.
San Sebastián de los Reyes
San Sebastián de los Reyes er borg á Spáni. San Sebastián de los Reyes liggur inni í miðju landi á víðáttumikilli sléttu, nálægt Madrid.
Skuggafugl
Skuggafugl (fræðiheiti: Scopus umbretta) er tegund skugga.
San Sebastian
thumb|Loftmynd. San Sebastián eða Donostia (á basknesku) er hafnarborg og sveitarfélag í sjálfstórnarhéraðinu Baskalandi á Spáni. Ennfremur er hún höfuðstaður sýslunnar Gipuzkoa. Íbúar sveitarfélagsins eru 186.000 (2016) en á stórborgarsvæðinu búa um 437.000. Borgin liggur við Biskajaflóa, 20 kílómetrum frá Frakklandi.
Borgin var um tíma undir Konungsríkinu Navarra. Hún var illa leikin í Napóleónsstyrjöldunum á 19. öld og spænska borgarastríðinu á 20. öld.
Verslun og ferðaþjónusta eru nú helstu atvinnuvegir. Árlegar hátíðir eru meðal annars San Sebastián-kvikmyndahátíðin, Jazzaldia jazzhátíðin ásamt ýmsum bæjarhátíðum. Knattspyrnufélag borgarinnar er Real Sociedad. thumb|800px|center|Víðmynd.
Æviskrá
Æviskrá getur ýmist verið örstutt upptalning helstu atriða, eða nokkurra blaðsíðna greinargerð um manninn. Yfirleitt er miðað við að æviferill mannsins liggi fyrir í heild, það er að hann sé látinn, en einnig getur verið um að ræða æviskrár samtíðarmanna. Þá er stundum hafður sá háttur á að viðkomandi gerir æviskrána sjálfur, samkvæmt ákveðinni forskrift, og hún svo yfirfarin og lagfærð af ritstjóra.
Oft er æviskrám safnað saman í margra binda ritverk, sem takmarkast oftast við ákveðið svið, til dæmis starfsgrein eða hérað.
Flestar þjóðir hafa gefið út margra binda verk með æviskrám þekktra einstaklinga (æviskrárrit eða ævisöguleg uppflettirit). Danir eiga til dæmis Dansk biografisk leksikon, sem komið hefur í þremur útgáfum, síðast 1979–1984, í 16 bindum. Þar má finna æviágrip margra Íslendinga frá fyrri öldum.
Skyldar æviskrám eru ferilskrár (latína: curriculum vitae), sem fólk tekur sjálft saman, til dæmis við undirbúning starfsumsóknar.
Jóhann G. Jóhannsson (f. 1947)
Jóhann Georg Jóhannsson (22. febrúar 1947 – 15. júlí 2013) var íslenskur tónlistarmaður, listmálari og afkastamikill laga- og textahöfundur. Eitt þekktasta lag hans er „Don't try to fool me“ frá 1973.
Jóhann fæddist í Ytri Njarðvík og stofnaði hljómsveitina Óðmenn árið 1966. Síðar var hann í hljómsveitinni Náttúru og gerði plötuna Íslensk kjötsúpa árið 1979.
Mahatma Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (Devanagarí/Hindí: मोहनदास करमचन्द गांधी; gújaratí: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી; 2. október 1869 – 30. janúar 1948), betur þekktur með virðingartitlinum Mahatma Gandhi, var pólitískur leiðtogi Indverja sem fór fyrir sjálfstæðishreyfingu Indlands og friðsamlegri baráttu Indverja fyrir sjálfstæði frá Bretum, hreyfingu sem tugir milljóna Indverja tóku þátt í. Allt hans líf hryllti hann við tilhugsuninni um ofbeldi og hryðjuverk. Heimspeki hans, Satyagraha (viðleitni til að komast að sannleika / sálarkraftur), var friðsamleg og hafði áhrif á friðsamlegar fjöldahreyfingar innan lands sem utan. Hann fæddist inn í vaishya - stétt, stétt kaupsýslumanna. Foreldrar hans voru Karamchand Gandhi og fjórða kona hans Putlibai. Gandhi giftist Kasturbai Makharji árið 1883 þau áttu fjóra syni; Harilal Gandhi, f 1888, Manilal Gandhi, f 1892, Ramdas Gandhi, f 1897 og Devdas Gandhi, f. 1900.
Menntun
thumb|left|250px|Gandhi og konan hans [[Kasturba Gandhi|Kasturba árið 1902.]] Árið 1887 innritaðist Gandhi í Háskólann í Mumbai (þáverandi Bombay). Ári síðar, eða 19 ára gamall hélt Gandhi til Englands með það fyrir augum að ljúka námi sínu til málafærslumanns frá Londonháskóla. Í London gerðist hann grænmetisæta. Þegar hann snéri aftur til Indlands að loknu námi með aðild að bresku lögmannasamtökunum upp á vasann var lítið um laus störf fyrir lögfræðinga. Hann reyndi fyrir sér sem lögfræðingur í Bombey en gekk illa. Gandhi þáði boð um eins árs starf hjá indversku fyrirtæki í Natal í Suður-Afríku árið 1893.
Mannréttindabarátta í Suður-Afríku
thumb|right|Verkið Mahatma Gandhi ([[Józef Gosławski|J. Gosławski, 1932)]] Eftir að Gandhi varð ítrekað fyrir barðinu á kynþáttamisrétti og vitni að kynþáttafordómum og óréttlæti í garð Indverja í Suður-Afríku, íhugaði hann stöðu sína í samfélaginu. Á meðan uppreisn Zulumanna stóð skipulagði Gandhi eina af fáum heilsugæslum sem þjónuðu svörtum Suður-Afríkubúum. Í kveðjuhófi sem haldið var honum til heiðurs, þegar samningur hans var á enda runninn og Gandhi við það að fara heim, sá hann frétt þess efnis að til stæði að afnema atkvæðisrétt Indverja í Natal. Gandhi framlengdi dvöl sína í Suður Afríku með það fyrir augum að vinna gegn þessum áformum. Hann stofnaði Þing Indverja í Natal 1894.
Í seinna Búastríðinu 1899-1902, ályktaði Gandhi sem svo, að Indverjar þyrftu að styðja stíðsreksturinn svo þeir ættu lögmætt tilkall til borgararéttinda í Suður-Afríku. Hann skipulagði sjúkrabílaþjónustu með 300 indverskum sjálfboðaliðum og 800 starfsmönnum. Þrátt fyrir stuðning Indverja við stríðsreksturinn bættist hagur þeirra ekki að loknu stríði. Frá 1906, þegar stjórnvöld í Transvaal komu á nýjum lögum um skráningu Indverja, stóð sjö ára stríð sem byggði á friðsamlegum mótmælum (hvar fjöldi Indverja, Gandhi þar með talinn, var tekinn höndum eða jafnvel skotinn fyrir að neita að skrá sig), verkföllum eða að brenna skráningarskírteinin. Að endingu sömdu suðurafrísk stjórnvöld við Gandhi.
Indland
thumb|220px|left|Spunahjól Gandhis var notað sem skjaldamerki á fána þjóðernissinnaðra Indverja
Gandhi snéri aftur til Indlands 1915. Hann taldi rangt að hjálpa ekki til við varnir Breska heimsveldisins í fyrri heimsstyrjöldinni. Menn yrðu að hjálpa til við varnir heimsveldisins til að geta gert tilkall til frelsis og réttar sem fullgildir borgarar þess. Gopal Krishna Gokhale kynnti fyrir honum stöðu mála á Indlandi og Gandhi talaði á fundum indverska þjóðarráðsins (Indian National Congress). Gopal var á þeim tíma einn helsti leiðtogi Þjóðarráðs flokksins (Congress Party).
Kraftaverkamaður kemst á kreik
Staða verkafólks og ánauðugra var slæm á Indlandi, Bretar komu víða illa fram við heimamenn í krafti valds nýlenduherranna. Ástandið var sérlega slæmt árið 1918 í Champaran í Bihar og Kheda í Gujarat. Landlausu fólki í Champaran var nauðugur einn kostur að rækta sitthvað sem seldist á mörkuðum í stað þess að rækta eitthvað til eigin næringar. Þar greiddu Bretar lágt verð fyrir framleiðsluna sem jók enn á fátækt fólksins og jafnframt kröfðu þeir Indverja um hækkandi skatta. Í Kheda kröfðust Bretar, þrátt fyrir hungursneið að skattur væri goldinn að fullu auk 23% hækkunar. Famtíðarsýnin var myrk fyrir þá sem áttu hvorki til hnífs né skeiðar.
Gandhi stakk upp á friðsamlegri óhlýðni enn fremur krafðist hann þess að mótmælendur einbeittu sér að mótmælum gegn harðstjórninni vegna hins mannlega harmleiks og að þeir myndu ekki tala um sjálfstæði.
Eftir að hafa notið aðstoð sjálfboðaliða við að kanna ástandið og þarfir heimafólks í Champaran tók hann til við að lappa upp á þorpin sem voru í niðurníslu, enda fáir sem skeyttu um þann fjölda ósnertanlegra sem þar bjó. Með vilja íbúanna að vopni vann hann að byggingu skóla og sjúkrahúsa og hvatti framámenn í samfélögunum til að koma betur fram við hina ósnertanlegu og að láta af kúgun kvenna. Með honum í för slóst fjöldi ungra indverskra þjóðernissinna, hvaðanæfa að, þar á meðal; Brajkishore Prasad, Dr. Rajendra Prasad og Jawaharlal Nehru.
Fangi
Er Gandhi var tekinn höndum og gert að yfirgefa svæðið, hann var ákærður fyrir að vera valdur að þeim óróa sem hafði skapast í Champaran, mótmæltu hundruð þúsunda handtökunni og fangelsuninni fyrir framan fangelsið, dómshús og lögreglustöðvar og kröfðust þess að hann yrði látinn laus. Sem dómurinn að endingu gerði tilneyddur. Frá því skipulagði Gandhi mótmæli og verkföll til að vinna á misrétti því sem landeigendurnir beittu. Frá því var Gandhi jafnan ávarpaður Bapa (Faðir) ellegar Mahatma (Mikla sál).
Andlegur leiðtogi
Í Kheda var Gandhi öðru fremur andlegur leiðtogi. Hinn náni samverkamaður Gandhis Sardar Vallabhbhai Patel sá um framkvæmdina, en þeir voru báðir tregir til að kalla til fólk annars staðar að af Indlandi, þeir vildu hjálpa heimamönnum að sigrast á okri og ofríki landeigandanna.
Sardar fékk heimamenn til að undirrita bænaskrá þess efnis að skatturinn yrði felldur niður vegna hungursneyðarinnar. Bóninni var hafnað og stjórnin í Bombay tók það fram að ef skatturinn yrði ekki goldinn þá yrðu eignir vanskilamanna gerðar upptækar og ekki væri líktlegt að þeim yrði komið til skila til fyrri eigenda janfvel þó þess yrði sérstaklega óskað. Þar sem enginn greiddi skatt sendi stjórnin út menn til að taka það sem tækt væri, land, búfénað og verkfæri. Bændur sýndu enga burði til þess að andæfa handtökum. Bændur studdu Sardar, jafnvel þó allar eigur þeirra hefðu verið gerðar upptækar.
Þeir sem gerðu sig líklega til til að kaupa það land sem gert hafði verið upptækt, voru útskúfaðir úr indversku samfélagi.
Aðlokum sættustjórnvöld á að fella niður skatt fyrir umrætt ár og það næsta á eftir, draga úr skatta hækkuninni, og að leyfa mótmælendum að endurheimta eigur sínar.
Án samstarfs
Að Rowlatt-lögunum samþykktum, 6. apríl 1919, var heimilt að fangelsa grunaða landráðamenn án dóms og laga. Vaxandi óánægju gætti meðal Indverja með að indverskir hermenn væru notaðir af Bretum í bardögum í fyrri heimsstyrjöldinni.
Amritsar
Tveir helstu leiðtogar sjálfstæðishreyfingarinnar í Punjab, Dr. Saifuddin Kitchlew og Dr. Satyapal, voru teknir höndum 10. apríl með vísan í Rowlatt-lögin. Fólk kom saman í Jallianwala Bagh garðinum í Amritsar í Punjab til að hlýða á ræður sem flytja átti í mótmælaskyni við handtöku doktoranna. 90 hermenn skutu á fólkið að skipan Reginald Dyers sem sagðist síðar hafa skotið á fólkið svo það mndi ekki halda að það gæti haft hann að fífli. 397 Indverjar, skv. opinberum tölum, skotnir til bana. Gandhi gagnrýndi hvorttveggja breska herliðið og ofbeldið sem Indverjar beittu í mótmæla skyni. Með hrifnæmri ræðu, þar sem hann sagði allt ofbeldi illt og óréttlætanlegt, fékk hann flokksfélaga sína til að samþykkja að votta breskum fórnarlömbum virðingu sína og fordæma ofbeldisfull ólæti. Upp frá þessu fór Gandhi að hugleiða fullt sjálfstæði frá Bretum.
Flokkurinn
Indverska þjóðarráðið fól Gandhi framkvæmdavald í desember 1921, þar sem hann var kominn á þá skoðun að Indland þyrfti á fullu og óskoruðu sjálfstæði, andlegu sem raunverulegu, að halda – Swaraj. Þjóðarráðsflokkurinn (Kongressflokkurinn) setti sér nýja stefnuskrá undir forustu Gandhis með Swaraj sem endalegt stefnumark. Aðild var öllum heimil. Nefndir voru settar á stofn til að umbreyta flokkum úr hópi yfirstéttamanna í agaða fjöldahreyfingu indversku þjóðarinnar.
Hartal
Gandhi skipulagði ítrekað fjöldamótmæli, sem líktust fjöldaverkfalli, þar sem þjóðin tók sig saman og lagði niður sína daglegu vinnu og vinnustaðir, skólar og sjúkrahús lokuðu, til að beita stjórnvöld þrýstingi svo að þau hyrfu frá óvinsælum ákvörðunum. Þessi mótmæli kallast Hartal og útlegst það sem verkfallsaðgerð, 'BHOOKH HARTAL' merki hungurverkfall á hindí.
Sjálfsþurftir
right|thumb|210px|[[Mahadev Desai les bréf landstjórans til Gandhi, í khadi, við Birla Húsið í Mumbai, 7. apríl, 1939.]]
Með Þjóðarráðsflokkinn að baki sér hóf Gandhi að sniðganga innfluttar vörur, einkum breskar vörur, hann vildi sína fram á að Indland gæti staðið eitt og sér og væri ekki upp á aðra komið. Upp frá því klæddist Gandhi í heimaofnum fatnaði að indverskum sið, khadi Hefur sá fatnaður og hvattningar hans þess efnis að Indverjar klæddust indverskum fötum í stað þess sem ofið var í bretlandi úr indversku líni iðuglega verið tengt við swadeshi - sjálfþurfta stefnu Gandhis. Hann sagði að með hannyrðum heima við gætu allir Indverjar, ríkir sem fátækir stutt sjálfstæðishreyfinguna Gandhi lagði upp með mótmæli við setningu Rowlatt-laganna, og hvatti Indverja til að hætta námi sínu í skólum sem styrktir væru af landstjóranum og lögmenn til að reka ekki mál sín fyrir dómstólum Breta á Indlandi. Hann sagði mótmælendum að bjóða hinn vangann ef lögreglan beytti þá ofbeldi. Sérhver Indverji skildi sætta sig við einingu hindúa og múslima, og hafna allri aðgreiningu m.t.t. stéttar eða kynþáttar, svo landið gæti staðið sameinað og unnið sigur í baráttunni. Múslimabandalagið á Indlandi, auk fjölda indverskra stjórnmálamanna, gagnrýndi hann og áætlanir hans. Yngri menn í Þjóðræðisflokknum fögnuðu fyrirætlunum hans.
Hin friðsamlegu mótmæli, borgaralega óhlýðni, bar árangur; í fyrstu kom það Bretum á óvart hve víðtæk samstaða Indverja var. Til viðbótar við algjöra sniðgöngu á þjónustu landstjórnarinnar, þá flykktust Indverjar úr skólum, lögreglusveitum og herdeildum sem rekin voru á vegum Landstjórans og skiptu yfir sambærilegar stofnanir sem skipulagðar voru af þjóðernissinnum. Gandhi var ásamt öðrum forustu mönnum Þjóðræðisflokksins fangelsaður. Þá fór að bera á vaxandi ofbeldi meðal Indverja. Í febrúar árið 1922 voru 15 indverskir lögreglumenn drepnir af mótmælendum. Gandhi kenndi sjálfum sér um hvernig fór og neitaði sér um að borða þar til ofbeldinu linnti. Hann var í hungurverkfalli í 21 dag uns mótmælendur létu af ofbeldinu. Þannig batt hann enda á mótmælin sem einkenndust af engu samstarfi við Breta. Hann var fljótlega handtekinn og dæmdur í fangelsi fyrir landráð af dómara sem vildi helst að Gandhi gengi laus. Nokkrir forustumenn Þjóðræðisflokksins snéru baki við Gandhi vegna „ótímabærs“ endis, að þeirra mati, á samstarfsleysinu við Breta.
Salt
Frá 21. mars til 6. apríl 1930 þrammaði Gandhi 400 km ásamt þúsundum Indverja til framleiðslu salts. Gangan var mótmæli við skatta á salt. Um 60.000 manns voru handteknir. Í mars 1931 rituðu Gandi og Irwin lávarður samning þar sem öllum pólitískum föngum var heitið frelsi.
Seinni heimsstyrjöldin
Gandhi vildi veita Bretum friðsamlega andlegan stuðning í seinni heimsstyrjöldinni, en samverkamenn voru því andsnúnir þar sem án samráðs við Indverja var Indland gert að stríðsaðila. Gandhi varði tveimur árum í fangelsi frá 9. ágúst 1942.
Sjálfstæði og sundrung Indlands
Að fengnu sjálfstæði sögðu múslimar undir stjórn Muhammad Ali Jinnah skilið við hindúa og stofnuðu sérstakt ríki, Pakistan 14. ágúst 1947 í óþökk Gandhis. Indverjar fögnuðu sjálfstæði sínu degi síðar eða 15. ágúst 1947.
Morðið
Þann 30. janúar 1948 var Gandhi myrtur, tilræðismaðurinn var hinn róttæki hindúi, Nathuram Godse.
Jawaharlal Nehru sagði við andlát Gandhis í ávarpi sínu til Indversku þjóðarinnar:
Héraðssaga
Héraðssaga er sagnfræðirit (eða fræðastarfsemi), sem takmarkar sig við ákveðið svæði, svo sem sýslu, byggðarlag eða kaupstað. Sjónarhorninu getur verið beint að héraðinu í heild eða hluta þess, allt niður í einstakar bújarðir. Æviskrárritun er oft mikilvægur þáttur í héraðssögu og tengist hún þannig ættfræði.
Byggðasaga (eða byggðarsaga) er náskylt hugtak, en hefur þrengri merkingu og fjallar fyrst og fremst um sögu byggðaþróunar. Saga Kaupfélags Skagfirðinga getur verið hluti af héraðssögu, en er tæplega byggðarsaga.
Héraðssaga stendur á gömlum rótum hér á landi. Segja má að margar Íslendingasögur geti talist héraðssögur. Á 19. öld varð vakning í slíkri söguritun, t.d. tók Gísli Konráðsson saman nokkur slík rit, t.d. Strandamanna sögu, Húnvetninga sögu, Sögu Skagstrendinga og Skagamanna o.fl.
Elsta héraðssögufélag landsins sem enn starfar, er Sögufélag Skagfirðinga, stofnað 1937, og er það enn með öfluga starfsemi. Nú eru starfandi slík sögufélög í mörgum landshlutum, en annars staðar hefur slíkri fræðastarfsemi verið haldið uppi af öðrum aðilum, svo sem átthagafélögum, ungmennafélögum, sýslunefndum (síðar héraðsnefndum), sveitarfélögum eða menningarmiðstöðvum. Einnig eru dæmi um að einstaklingar standi fyrir slíku, t.d. gáfu þeir Þórður Tómasson í Skógum og Jón R. Hjálmarsson út tímaritið Goðastein (eldri) með efni úr Rangárþingi.
Í flestum héruðum og bæjum hér á landi eru byggðasöfn og héraðsskjalasöfn sem einbeita sér að sögu viðkomandi héraðs og minjum og skjölum sem tengjast henni.
Björn Þorleifsson hirðstjóri
Björn ríki Þorleifsson (um 1408–1467) var hirðstjóri, riddari og bóndi á Skarði á Skarðsströnd.
Björn var sonur Þorleifs Árnasonar sýslumanns á Auðbrekku í Hörgárdal, í Glaumbæ í Skagafirði og síðast í Vatnsfirði, og konu hans Vatnsfjarðar-Kristínar, dóttur Björns Jórsalafara Einarssonar. Kona hans var Ólöf ríka, dóttir Lofts Guttormssonar riddara, og voru þau auðugustu hjón á Íslandi.
Þegar biskupslaust var í Skálholti um miðja 15. öld eftir lát Goðsvins biskups, en Marcellus eftirmaður hans kom aldrei til landsins, gerðist Björn ásælinn í eigur stólsins og rændi þær og ruplaði. Kristján 1. Danakonungur, Hinrik erkibiskup í Niðarósi og Marcellus Skálholtsbiskup sendu harðorð bréf til landsins sumarið 1453 og hallmæltu mjög þeim sem rændu kirkjur eigum sínum. Fékk Gottskálk Hólabiskup umboð frá konungi til að reka Björn af eigum Skálholtsstóls og krefja hann reikningsskila, en bannfæra hann ella. Björn gerði þá sætt við biskup og virðist allt hafa fallið í ljúfa löð.
Um 1455 héldu Björn og Ólöf kona hans í utanför en lentu í hrakningum og við Orkneyjar réðust skoskir sjóræningjar á skipið, rændu hjónunum og fluttu þau til Skotlands. Kristján 1. Danakonungur greiddi lausnargjald fyrir þau og fóru þau síðan til Danmerkur og fengu góðar viðtökur. (Björn Þorsteinsson sagnfræðingur hefur raunar dregið sannleiksgildi þessarar sögu mjög í efa og getið þess til að hún kunni jafnvel að vera uppspuni sem Björn, konungur og Marcellus biskup hafi soðið saman af pólitískum ástæðum.)
Björn fékk þá riddaranafnbót, var gerður að hirðstjóra yfir öllu Íslandi og falið það hlutverk að hefta ólöglega verslun Englendinga á Íslandi. Þegar þau hjón komu heim hófu þau þegar að sinna þessu hlutverki, fóru um landið með sveina sína og ráku Englendinga burtu og gerðu fé þeirra upptækt. Árið 1467 sló í bardaga milli Björns og manna hans annars vegar og Englendinga frá Lynn hins vegar á Rifi á Snæfellsnesi, þar sem Englendingar höfðu verslun, og lauk honum þannig að Björn var drepinn ásamt nokkrum mönnum sínum en Þorleifur sonur þeirra hjóna tekinn til fanga. Ólöf keypti Þorleif lausan og er sögð hafa hefnt Björns grimmilega.
Börn þeirra Björns og Ólafar voru Þorleifur hirðstjóri, Árni, sem var hermaður í þjónustu Kristjáns 1. og féll í orrustunni við Brunkeberg í Svíþjóð 1471, Einar jungkæri á Skarði, sem dó erlendis 1493 og hafði átt að vera hirðstjóri, að því er segir í annálum, og Solveig húsfreyja á Skarði, kona Páls Jónssonar sýslumanns. Björn átti líka nokkur launbörn, þar á meðal Þóru móður Björns Guðnasonar í Ögri.
Rifsvör
Rifsvör er forn lending og vör norðan megin í Rifi rétt fyrir framan Snoppu. Rifsvör hefur verið rudd gegnum stórgrýti og hellulögð. Erfitt varð að halda vörinni við því grjót barst í hana.
Storkar
Storkar (fræðiheiti: Ciconiidae) er ætt storkfugla.
Miguel de Cervantes
thumb|right|Málverk af Cervantes eftir [[Juan de Jáuregui.]] Miguel de Cervantes Saavedra (29. september 1547 – 23. apríl 1616) var spænskur rithöfundur, skáld og leikskáld sem er þekktastur fyrir skáldsöguna Don Kíkóta frá Mancha (El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha) sem margir telja vera fyrstu nútímaskáldsöguna.
Hann hóf feril sinn með því að skrifa leikverk og kvæði en áttaði sig fljótlega á því að hann skorti hæfileika á því sviði. Með Don Kíkóta vildi hann notast við skýrt hversdagsmál til að lýsa raunverulegum aðstæðum og háttum fólks. Fyrsti hlutinn kom út 1605 og aflaði honum strax nokkurs orðspors. Árið 1606 settist hann endanlega að í Madrid. Annar hluti Don Kíkóta kom síðan út 1615.
Hjallkár
Hjallkár er íslenskt karlmannsnafn.
Prómeþeifur
Prómeþeifur (Προμηθεύς, orðrétt: „Forsjáll“) er Títani í grískri goðafræði, sonur Japetoss og Þemisar og bróðir Atlass, Epimeþeifs og Menöytíoss. Hann var velgjörðarmaður mannkyns og stal eldinum handa mannfólkinu. Seifur refsaði honum fyrir vikið með því að láta fjötra hann við klett þar sem örn át úr honum lifrina á hverjum degi en á hverri nótti greri hún aftur.
Ríkisstjórn
thumb|right|[[Stjórnarráðið er fundarstaður ríkisstjórnar Íslands.]] Ríkisstjórn er sú grein ríkisvaldsins sem fer með framkvæmdaréttinn og getur sett reglugerðir og er ábyrg fyrir almennum rekstri ríkisins.
Ríkisstjórnir eru valdar á ýmsan hátt. Í Bandaríkjunum er forseti kjörinn sem æðsti maður ríkisstjórnar, hann velur svo hverjir skipa ríkisstjórnina. Ríkisstjórn Íslands er lýðræðislega kjörin þar sem hún er þingbundin hinu lýðræðislega kjörna Alþingi Íslands þó hún sé ekki kosin beint.
Loðvík Filippus
Loðvík Filippus (6. október 1773 – 26. ágúst 1850) var síðasti konungur Frakklands frá 1830 til 1848 í því sem var kallað júlíríkið. Hann var annar og síðasti konungurinn sem ríkti yfir Frakklandi með titlinum „konungur Frakka“ (roi des Français) fremur en „konungur Frakklands“. Loðvík Filippus var ekki eins íhaldssamur og forverar hans og í honum birtist mjög nýstárleg túlkun á einvaldshlutverki Frakklands.
Loðvík Filippus hafði á ævi sinni borið ýmsa titla: Hann var hertogi af Valois (1773-1785), hertogi af Chartres (1785-1793) og loks hertogi af Orléans (1793-1830) áður en hann varð konungur árið 1830 þegar frænda hans, Karli 10., var steypt af stóli í júlíbyltingunni.
Á átján ára valdatíð Loðvíks Filippusar áttu sér stað miklar samfélags-, efnahags- og stjórnmálaumbreytingar í Frakklandi. Loðvík Filippus reyndi að friðþægja sundurleita þjóð sína með ýmsum ráðum: Á valdatíð hans var komið á þingræði og miðstéttinni var hleypt inn í framleiðslu- og fjárfestingaiðnaðinn, sem jók hagvöxt í Frakklandi og ýtti undir iðnbyltinguna þar í landi. Hann hvatti auk þess til vinsamlegra sambands við Breta og til útþenslu nýlenduveldis Frakka, þ. á m. til Alsír. Þó entist júlíríkið ekki lengur en fram til ársins 1848, en þar er m.a. um að kenna versnandi hag verkamannastéttarinnar og skilningsleysi valdastéttanna gagnvart óskum fransks almennings. Loðvík Filippus hafði reynst mun íhaldssamari en byltingarmennirnir sem komu honum til valda vonuðust eftir, sérstaklega á valdatíma ráðherrans François Guizot frá 1840–48. Loðvík Filippus neyddist til að segja af sér árið 1848 í kjölfar nýrrar byltingar og flutti í útlegð til Bretlands, þar sem hann dó tveimur árum síðar.
Íshildur
Íshildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Lýsandros
Lýsandros (Λύσανδρος, dáinn 395 f.Kr.) var spartverksur herforingi sem fór fyrir spartverska flotanum við Hellusund í Pelópsskagastríðinu og sigraði aþenska flotann í orrustunni við Ægospotami árið 405 f.Kr. Árið eftir gáfust Aþeningar upp.
Karli
Karli getur átt við:
Listi yfir CSI:Miami (4. þáttaröð)
Fjórða þáttaröðinni af CSI: Miami var frumsýnd 19. september 2005 og sýndir voru 25 þættir.
Hvítstorkur
Hvítstorkur (fræðiheiti: Ciconia ciconia) er tegund storka.
Listi yfir CSI:Miami (4. þáttaröð)
Söguþráðs skipti
Söguþráðs-skipti verða á milli CSI:Miami og CSI:NY þegar Mac Taylor eltir fanga til Miami og síðan fer Horatio aftur til NY til þess að klára málin.
Hjartagrasbálkur
== Ættir ==
Vífill
Vífill getur átt við:
Listi yfir CSI:Miami (4. þáttaröð)
Fróðleikur
Breytingar voru gerðar á rannsóknarstofunni og var hún uppfærð í nútímalegri og tæknivæddari rannsóknarstofu, miðað við systurþætti sína.
Íslendingurinn Egill Örn Egilsson leikstýrir þættinum Driven.
Umhverfis- og auðlindaráðherra Íslands
Umhverfis- og auðlindaráðherra (áður umhverfisráðherra ) er sá ráðherra í ríkisstjórn Íslands, sem fer með umhverfis- og auðlindamál. Umhverfisráðuneytið var stofnað 1990, en hefur frá þeim tíma tekið við ýmsum nýjum verkefnum. Síðustu breytingar áttu sér stað 1. september 2012 og urðu til þess að nafni ráðuneytisins var breytt í umhverfis- og auðlindaráðuneyti.
Drifefni
Drifefni er efni, sem notað er til að knýja eitthvað áfram, t.d. úðabrúsa, kæliskápa, byssukúlur o.fl. Talað er t.d. um fast drifefni eða fljótandi drifefni. Drifefni er t.d. það efni sem blásið er út um annan enda eldflauga til að fá flaugina sjálfa til að fara í hina áttina.
Svipa
Svipa getur átt við:
Akureyrarflugvöllur
Akureyrarflugvöllur er einnar brautar alþjóðlegur flugvöllur staðsettur á leirunum við ósa Eyjafjarðarár á Akureyri á Íslandi. Flugfélag Íslands og Norlandair fljúga þaðan á nokkra staði innanlands. Flugfélagið Mýflug hefur flugvöllinn sem miðstöð fyrir leiguflug.
Framkvæmdir við byggingu vallarins hófust í júlí 1951. Völlurinn var tekinn í notkun í desember 1955 sem malarvöllur og var malbikaður 1967. 2. desember 1961 var flugstöðvarbyggingin á flugvellinum opnuð. Flugstöðvarbyggingin var rúmlega 3000 fermetrar með aðstöðu bæði fyrir innanlandsflug og millilandaflug.
Ísis (nafn)
Ísis er íslenskt kvenmannsnafn.
Kasímír hrif
Kasímír hrif eru hrif sem sumir telja að færi sönnur fyrir tilvist tómaflöktsins (enska: vacuum fluctuations). Þau lýsa sér í því að ef tvær leiðandi plötur eru lagðar saman fara þær að þrýstast saman vegna meiri tómaflökts fyrir utan en á milli platnanna.
Hadíða
Fjöldi hadíða er í núverandi söfnum mjög mikill - hundruð þúsunda - en margar þeirra eru einungis afbrigði. Andstæðar frásagnir eru einnig teknar með og er túlkun og íhugun á þessum mótsetningum sérstakur hluti af námi í íslömskum rétti. Sunní og shía múslimar hafa ekki sameiginleg hadíð-söfn og viðurkenna í mörgum tilvikum ekki sömu hadíður.
Kóranistar eru múslimar sem hafna hadíðum alfarið og byggja túlkun sína á íslamstrú eingöngu á kóraninum.
Grýtubakkahreppur
Grýtubakkahreppur er sveitarfélag við austanverðan Eyjafjörð. Það nær frá Víkurskarði norður alla Látraströnd en byggð er mest í kringum Höfða og þar er sjávarþorpið Grenivík. Yfir Grenivík gnæfir fjallið Kaldbakur.
Grýtubakkahreppur tilheyrir Suður-Þingeyjarsýslu fremur en Eyjafjarðarsýslu samkvæmt hefðbundinni sýsluskiptingu landsins. Í kosningum um sameiningu sveitarfélaga sem fram fóru 8. október 2005 höfnuðu íbúar hreppsins tillögu um sameiningu allra sveitarfélaga við Eyjafjörð með miklum meirihluta, einungis 2 voru samþykkir tillögunni af þeim 256 sem greiddu atkvæði.
Leymah Gbowee
Leymah Roberta Gbowee (f. 1. febrúar 1972) er líberískur friðarsinni og aðgerðasinni sem leiddi friðarhreyfingu kvenna til þess að binda enda á seinni borgarastyrjöldina í Líberíu árið 2003. Störf Gbowee og samstarfskonu hennar, Ellenar Johnson Sirleaf, stuðluðu að endalokum stríðsins og að friði sem varir enn í Líberíu. Með endalokum stríðsins voru einnig haldnar frjálsar forsetakosningar árið 2004 þar sem Sirleaf vann sigur. Ásamt Sirleaf og jemensku blaðakonunni Tawakkol Karman var Gbowee sæmd friðarverðlaunum Nóbels árið 2011 fyrir „friðsamlega baráttu fyrir öryggi kvenna og rétti kvenna til fullrar þátttöku til uppbyggingar friðar“.