cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Handknattleiksárið 1982-83
Landslið
Stærsta verkefni karlalandsliðsins á leikárinu var B-keppni í Hollandi. Tvö efstu liðin í hverjum forriðli fóru í úrslitakeppni um tvö laus sæti á Ólympíuleikunum 1984, en liðin í neðri sætunum kepptu um að halda sæti sínu meðal B-þjóða.
Forriðill Úrslitaleikir um sæti Íslenska liðið hafnaði í sjöunda sæti.
440
Árið 440 (CDXL í rómverskum tölum)
Iðunn (norræn goðafræði)
Gulleplunum stolið
Í upphafi Skáldskaparmála í Eddu Snorra Sturlusonar segir frá því að eitt sinn var gulleplunum stolið. Það gerðist þannig að Loki og Hænir voru saman á ferðalagi og reyndu að steikja sér kjöt en það gekk eitthvað illa. Fyrir ofan þá sat stór örn á grein (en hann var reyndar jötunninn Þjassi í dulargervi) og hann bauðst til að hjálpa þeim að steikja kjötið gegn því að fá hluta af því. Þegar kjötið var orðið steikt flaug fuglinn hinsvegar á brott með allt kjötið. Loki varð mjög reiður og sló til fuglins með staur, staurinn festist við fætur fuglsins og Loki var þannig dreginn langa leið með fuglinum. Þjassi neitaði að láta hann lausan nema hann lofaði að gefa honum bæði Iðunni og gulleplin hennar. Þegar Loki kom aftur til Ásgarðs lokkaði hann Iðunni út í skóg með eplin og Þjassi kom þar fljúgandi í arnarlíki, greip Iðunni og flaug með hana með sér til Jötunheima.
Umsvifalaust tóku goðin þá að eldast því ef þau fá ekki að bíta af eplum Iðunnar eldast þau líkt og dauðlegir menn. Þau komust að svikum Loka og sendu hann til að ná Iðunni aftur. Loki fékk lánaðan valsham Freyju og flaug til hallar Þjassa. Þar breytti hann Iðunni í hnetu og flaug af stað með hana í klónum. Þjassi jötunn tók hinsvegar eftir því og elti þau í arnarham en þegar Loki flaug inn yfir Ásgarð kveiktu æsirnir í spónahrúgu svo að vængir Þjassa sviðnuðu er hann flaug yfir eldinn og hann féll til jarðar. Æsirnir drápu hann og glöddust yfir að hin dýrmætu epli væru komin aftur til Ásgarðs og þeim var tryggð eilíf æska á ný.
Greta
Greta er íslenskt kvenmannsnafn.
Landskjör
Landskjör var kosningafyrirkomulag til Alþingis sem tekið var upp með stjórnarskrárbreytingu árið 1915 en afnumið árið 1933. Hluti þingmanna var kjörinn með þessum hætti þar sem landið var eitt kjördæmi. Áttu þeir allir sæti í efri deild þingsins og var kjörtímabil þeirra lengra en annarra þingmanna. Fimm sinnum var efnt til landskjörs áður en það var afnumið.
Saga
Frá endurreisn Alþingis árið 1945 höfðu sex Alþingismenn verið konungkjörnir til setu í efri deild. Með tímanum þótti sú tilhögun ekki samrýmast lýðræðishugmyndum. Kosningakafla stjórnarskrárinnar var breytt árið 1915, þar sem tekinn var upp kosningaréttur kvenna og efnaminni karla. Um leið voru hinir konungkjörnu fulltrúar aflagðir en þess í stað ákveðið að sex fulltrúar í efri deild skyldu valdir með landskjöri ásamt varamönnum. Skyldi kjörtímabil þeirra vera tólf ár eða þrefalt lengra en almennra þingmanna. Þó skyldi að sex árum liðnum velja þrjá þeirra með hlutkesti og kjósa um sæti þeirra, þannig yrði með tímanum kosið um þrjú sæti á sex ára fresti. Skyldu landskjörnu þingmennirnir halda sæti sínu þótt þing væri rofið.
Ný stjórnarskrá var samþykkt árið 1920 í kjölfar þess að Ísland varð fullvalda ríki. Var kjörtímabilið hinna landskjörnu fulltrúa stytt úr tólf árum í átta og skyldi kosið um helming þeirra að fjórum árum liðnum. Enn var stjórnarskránni breytt árið 1933. Þá var þingmönnum fjölgað úr 42 í 49, ný kjördæmaskipun tekin upp og landskjörið afnumið.
Fimm sinnum var efnt til landskjörs: árin 1916, 1922, 1926 (í tvígang) og 1930. Landskjörið ýtti undir myndun nútímastjórnmálaflokka þar sem boðið var fram á landsvísu, en áður höfðu allir þingmenn verið kjörnir í einmenningskjördæmum og mjög misjafnt hversu skýrt þeir voru merktir einstökum stjórnmálahreyfingum.
Landskjör 1916
Fyrstu landskjörskosningarnar fóru fram í júnímánuði 1916 þar sem kosið var um sex sæti með lista- og hlutfallskosningu. Sex stjórnmálaflokkar eða -hreyfingar buðu fram: Heimastjórnarflokkur, Sjálfstæðisflokkurinn (þversum), Sjálfstæðisflokkurinn (langsum), Alþýðuflokkurinn, Óháðir bændur og Bændaflokkurinn (fyrri). Áhugi á kosningunum var takmarkaður sem sést af því að rétt innan við fjórðungur atkvæðisbærra greiddu atkvæði.
Heimastjórnarflokkurinn fékk rétt um þriðjung atkvæða og þrjá þingmenn: Hannes Hafstein, Guðjón Guðlaugsson og Guðmund Björnsson. Sjálfstæðisflokkurinn (þversum) fékk nærri 23% atkvæða og þá Sigurð Eggerz og Hjört Snorrason báða kjörna og Óhæðir bændur litlu minna og Sigurð Jónsson í Ystafelli. Hinir flokkarnir þrír voru allir í kringum 7% markið og fjarri því að ná manni kjörnum.
Landskjör 1922
Listi borgaraaflanna fékk flest atkvæði, 27,62% og einn mann kjörinn, Jón Magnússon. Listinn var studdur af Sparnaðarbandalaginu en oft kenndur við Heimastjórnarflokkinn sem þó var hættur starfsemi. Framsóknarflokkurinn var skammt á eftir í öðru sæti með 27,1% og sömuleiðis einn mann, Jónas Jónsson frá Hriflu. Í þriðja sæti með 22,67% var Kvennalistinn eldri og varð oddviti hans, Ingibjörg H. Bjarnason þar með fyrsta konan á Alþingi.
Alþýðuflokkurinn var næstur því að komast inn manni, Þorvarði Þorvarðssyni með rúm 17% en Sjálfstæðisflokkurinn rak lestina með rúm 5%.
Landskjör 1926
Landskjör fór fram í þriðja sinn snemma á árinu 1926. Fimm flokkar eða samtök buðu fram og var kjörsókn um 45%. Íhaldsflokkurinn varð hlutskarpastur með rétt tæp 40% atkvæða, sem skilaði Jóni Þorlákssyni á þing. Framsóknarflokkurinn fékk fjórðung atkvæða og Magnús Kristjánsson kjörinn. Alþýðuflokkurinn kom skammt þar á eftir með formann sinn Jón Baldvinsson. Frjálslyndi flokkurinn bauð fram í fyrsta sinn með Sigurð Eggerz efstan á blaði og hlaut tæp 10%. Kvennalisti sem leiddur var af Bríeti Bjarnhéðinsdóttur og með Guðrúnu Lárusdóttur í öðru sæti fékk 3,5%.
Landskjör 1926 (aukakosningar)
Í júnímánuði 1926 var efnt til landskjörs vegna fráfalls Jóns Magnússonar forsætisráðherra. Helmingur kjósenda mætti á kjörstað en búist var við mikilli spennu þar sem einungis tveir flokkar öttu kappi um hið lausa sæti: Íhaldsflokkurinn og Framsóknarflokkurinn. Fór svo að Jónas Kristjánsson læknir, frambjóðandi Íhaldsmanna, sigraði með 55% atkvæða á móti 45% sem listi Framsóknarmanna fékk.
Landskjör 1930
Í síðasta sinn var efnt til landskjörs árið 1930. Þátttaka var meiri en nokkru sinni fyrr eða um 70%. Sjálfstæðisflokkurinn þreytti sínar fyrstu kosningar og hlaut tæplega helming atkvæða og tvo fulltrúa, Pétur Magnússon og Guðrúnu Lárusdóttur sem þar með varð önnur konan til að ná kjöri á þing. Jónas frá Hriflu varð þingmaður Framsóknarflokksins sem fékk rúm 30% atkvæða. Þriðji flokkurinn sem bauð fram var Alþýðuflokkurinn sem fékk um 20%, sem dugði oddvita hans Haraldi Guðmundssyni ekki inn á þing.
Friðmar
Friðmar er íslenskt karlmannsnafn.
Þórður slítandi
Þórður slítandi var landnámsmaður í Eyjafjarðarsýslu. Hann nam Hörgárdal innanverðan, fyrir ofan Myrká að austanverðu og niður að Drangá hinum megin. Ekki er getið um landnámsjörð hans í Landnámabók. Sonur hans hét Örnólfur og var kona hans Yngvildur allrasystir, dóttir Hámundar heljarskinns og Helgu dóttur Helga magra.
Landnáma segir að Þórður slítandi hafi gefið Þorbirni skólmi Þorkelssyni frænda sínum af landnáminu en Skólmur er þó ekki talinn til landnámsmanna. Hann bjó á Myrká og var sonur hans Þórálfur sterki Skólmsson. Systir Þorbjarnar skólms var Þórarna, móðir Orms sterka Stórólfssonar og langamma Gunnars Hámundarsonar.
Fjármálakreppan í Rússlandi 1998
Fjármálakreppan í Rússlandi 1998 (líka kölluð Rúblukreppan eða Rússaflensan) var fjármálakreppa sem hófst í Rússlandi 17. ágúst 1998. Ástæður kreppunnar voru hátt fastgengi rússnesku rúblunnar gagnvart erlendum gjaldmiðlum og krónískur halli á rekstri ríkissjóðs. Hár kostnaður við Fyrsta Téténíustríðið 1994-1996 og Fjármálakreppan í Asíu 1997 urðu til þess að hrinda kreppunni af stað. Í mars þetta ár rak Borís Jeltsín Víktor Tsjernomyrdín forsætisráðherra og alla ríkisstjórnina. 12. maí sama ár hófu kolanámumenn verkfall vegna vangoldinna launa. Þann 13. júlí samþykkti Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn neyðarlán til Rússa. Ríkisstjórnin hélt fast við gengisstefnuna sem gekk út á að halda gengi rúblunnar stöðugu miðað við Bandaríkjadal en efnahagsumbætur stjórnarinnar fengu ekki brautargengi í þinginu og vaxtagreiðslur ríkisins voru miklu hærri en skatttekjur. Þetta gróf undan trausti fjárfesta sem hófu að losa sig við rúblur í stórum stíl.
Þann 17. ágúst ákvað stjórnin að fella gengi rúblunnar, lýsa yfir greiðslufalli innlendra skulda og tímabundinni greiðslustöðvun gagnvart erlendum skuldum. Í september hafði rúblan fallið úr 6 á hvern dal í 21. Síðar í september rak Jeltsín Borís Fjodorov seðlabankastjóra. Verðbólga náði 84% og margir bankar lokuðu. Andstaða við Jeltsín í rússneska þinginu óx hratt.
Þrátt fyrir alvarleika kreppunnar náði Rússland sér fljótt aftur á strik. Helsta ástæða þess var ört hækkandi olíuverð 1999-2000 sem skapaði mikinn afgang af viðskiptum við útlönd.
Melanotaenia pygmaea
Melanotaenia pygmaea er tegund af regnbogafiskum sem er einlend í Ástralíu.
Cistanthe umbellata
Cistanthe umbellata er plöntutegund sem var fyrst lýst af John Torrey, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna (frá Bresku-Kólumbíu til Kaliforníu og Colorado).
Súsanna
Súsanna er íslenskt kvenmannsnafn.
Refasmárar
Medicago er ættkvísl blómstrandi plantna, almennt þekkt sem refasmári, í belgjurtaætt. Ættkvíslin inniheldur að minnsta kosti 87 tegundir og er aðallega um Miðjarðarhafs lægðina. Þekktasta tegund ættkvíslarinnar er alfalfa (M. sativa), mikilvæg beitarplanta, og ættkvíslarnafnið er dregið af latínuheitið fyrir þá tegund, medica, úr (gríska μηδική (πόα); medísku (gras). Flestar tegundir ættkvíslarinnar eru lágvaxnar eða skriðular jurtir, líkar smárum, en með fræhaki eins og fjalldalafífill. Hinsvegar, er alfalfa um meters há, og M. arborea er runni. Vitað er að tegundir ættkvíslarinnar mynda virk efnasambönd svo sem medicarpin (flavonoid) og medicagenic acid (triterpenoid saponin).
Litningatala Medicago er frá 2n = 14 til 48.
Alhliða lýsingar af ættinni eru hjá; Lesinš and Lesinš 1979 og Small & Jomphe 1989. Helstu söfn eru SARDI (Australia), USDA-GRIN (Bandaríkin), ICARDA (Sýrland), and INRA (Frakkland).
Þróun
Medicago greindist frá Glycine (sojabaunir) fyrir um 53–55 milljómnum árum síðan (snemma í Eocene), frá Lotus (maríuskór) fyrir 49–51 milljónum árum síðan (einnig í Eocene), og frá Trigonella fyrir 10–22 milljón árum síðan (í Miocene).
Sambýli við niturbindandi rhizobium bakteríur
Béna et al. (2005) setti saman "molecular phylogeny" 23ja Sinorhizobium stofna og kannaði sambýlishæfileika sex stofnanna við 35 Medicago tegundir. Samanburður á þessum "phylogenies" bendir til margra umbreytinga í sambýlinu þeirra í þróunarsögunni. Einnig telja þeir að landfræðileg útbreiðsla stofnanna takmarki útbreiðslu einstakra Medicago tegunda.
Nytjar
Fyrir utan alfalfa, hafa nokkrar jarðlægar tegundir ættkvíslarinnar (svo sem Medicago lupulina og Medicago truncatula) hafa verið notaðar sem beitarplöntur.
Skordýr sem leggjast á Medicago
Medicago tegundir eru fæða lirfa sumra Lepidoptera tegunda, svo sem: Korscheltellus lupulina, Axylia putris, Chiasmia clathrata, Eupithecia centaureata, "Anarta trifolii eða Hadula trifolii", Xestia c-nigrum, and Agrotis segetum og ættkvíslinni Coleophora, svo sem C. frischella (skráð á M. sativa) og C. fuscociliella.
Tegundir
Þessi listi er tekinn saman úr:
Tegundir með óljósa grasafræðilega stöðu
Staða eftirfarandi tegunda er enn óljós:
Nýlegar "molecular phylogenic" greining á Medicago benda til að deildir og undirdeildir eins og settar eru upp af Small & Jomphe, eins og sést hér fyrir ofan, eru almennt polyphyletic. Hinsvegar, með minniháttar endurskoðun gætu deildir og undirdeildir gerðar monophyletic.
Svarta örin
Svarta örin (franska: La Flèche noire) er sjöunda bókin í sagnaflokknum um Hinrik og Hagbarð eftir belgíska myndasöguhöfundinn Peyo. Sagan birtist í myndasögublaðinu Sval á árinu 1957 en kom út á bókarformi árið 1959.
Söguþráður
Ræningjaflokkur gerir ítrekaðar árásir á vagnalestir kaupmanna. Konungur og menn hans, með Hinrik og Hagbarð innanborðs, reyna að stemma stigu við þessum ránum, en svo virðist sem illvirkjarnir fái upplýsingar úr höllinni, sem skotið er með svörtum örvum. Hinrik og Hagbarður rekast fyrir tilviljun á ræningjaflokkinn í skóginum, en tekst að villa á sér heimildir og smeygja sér í raðir þeirra. Þeir uppgötva jafnframt hvar ránsfengur ræningjanna er falinn.
Hinrik og Hagbarður uppgötva að stjórnandi ræningjaflokksins leynist við hirðina. Þeir ná tali af vini sínum, aðalsmanninum herra Núma, sem komist hafði að sömu niðurstöðu. Félagarnir finna leyniskilaboð frá foringja ræningjanna um að drepa herra Núma á burtreiðum sem fyrirhugaðar eru í höllinni. Þeir hyggjast koma vini sínum til bjargar, en þurfa fyrst að stinga af mestallan ræningjahópinn. Á síðustu stundu tekst þeim að bjarga herra Núma og hrekja tilræðismennina á flótta. Í kjölfarið tekst þeim að egna gildru fyrir hirðmennina Glúm og Brand, sem reynast báðir hafa tilheyrt ræningjahópnum..
Íslensk útgáfa
Svarta örin kom út hjá bókaútgáfunni Iðunni árið 1982 í þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar. Hún var fyrsta Hinriks og Hagbarðs-bókin sem kom út á íslensku, en þó aðeins sú þriðja elsta.
Kári Árnason
Kári Árnason (f. 13. október 1982 í Gautaborg) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður sem er yfirmaður knattspyrnumála hjá Víkingi.
Staða hans á vellinum var í hlutverki miðvarðar eða sem leikstjórnandi á miðju.
Stífla
Fyrstu stíflurnar voru reistar í Mesópótamíu fyrir um 7000 árum til að stjórna vatnsmagni í ám sem var mjög breytilegt eftir veðri. Í Egyptalandi voru stíflur hluti af áveitukerfi sem miðlaði reglulegum flóðum í Níl út á ræktarlöndin. Nagdýrið bjór býr til stíflur í ám með því að naga í sundur trjástofna.
Fangamark
Fangamark er upphafsstafir nafns, nokkurs konar nafntákn. Fangamark manns sem nefnist Guðmundur Sigurðsson er G.S, og fangamark Ólafs Kjartans Guðmundssonar er Ó.K.G.. Fyrirtæki nota sumhver fangamark, eins og til dæmis KEA sem er fangamark Kaupfélag Eyfirðinga sem er staðsett á Akureyri, en með því að sleppa punktunum verður stundum til eiginlegt fyrirtækjanafn.
Kári Árnason
Kári Árnason ólst upp hjá Víkingi og spilaði með liðinu upp alla yngri flokka, utan tveggja ára í Val, og til ársins 2004 þegar hann gerðist atvinnumaður og gekk í raðir Djurgården í Svíþjóð og vann með liðinu bæði deildar- og bikarkeppnir Svíþjóðar árið 2005. Hann spilaði einnig fyrir AGF Aarhus og Esbjerg fB í Danmörku og Plymouth Argyle og Rotherham United á Englandi. Þá varð hann sænskur meistari með Malmö FF í Svíþjóð og spilaði fyrir Omonia á Kýpur, Aberdeen F.C. í Skotlandi og síðast með Gençlerbirliği í Tyrklandi áður en hann hélt aftur á heimaslóðir sínar í Fossvogi hjá Víkingi í júnímánuði árið 2019. Kári vann tvöfalt á síðasta tímabili sínu; í deild og bikar 2021, og skoraði í bikarúrslitaleiknum.
Fangamark
Fangamark er oftast notað sem stytting á eiginnafni, til dæmis þegar menn gera sér skrautleg einkennismerki, svo sem stimpil eða límmiða til að merkja til dæmis bækur sínar með (Ex Libris) og sumir listamenn nota það til undirritunar verka sinna, til dæmis málverka.
Kári Árnason
Kári spilaði 90 leiki fyrir A-landslið Íslands frá 2005. Hann var einn mikilvægasti varnarmaður liðsins og hluti af liðinu sem komst á EM 2016 og HM 2018. Árið 2020 gaf hann það út á Wembley eftir leik við Englendinga að hann væri hættur með landsliðinu. En hann spilaði þó nokkra leiki í viðbót árið 2021.
Titlar
Víkingur
Malmö FF
Grélöð
Grélöð er íslenskt kvenmannsnafn.
Chicago
Chicago, stundum ritað Síkagó, er stórborg í miðvesturríkjum Bandaríkjanna. Hún er þriðja fjölmennasta borg landsins, með 2,7 milljónir íbúa árið 2017. Hún stendur á suðvesturströnd Michiganvatns og er stærsta borgin í fylkinu Illinois. Stór-Chicago svæðið, almennt þekkt sem Chicagoland hefur um 9,5 milljón íbúa (2015) skipt niður á fylkin Illinois, Wisconsin og Indiana og þar með er það þriðja stærsta borgarsvæði Bandaríkjanna.
Chicago er í Cook sýslu sem hefur 5.2 milljónir íbúa (árið 2017) og er þar með næstfjölmennasta sýsla Bandaríkjanna. Borgin liggur meðfram suðvesturströnd Michiganvatns og er mikilvæg miðstöð samgangna, iðnaðar, stjórnmála, menningar, fjármála, lyfjaiðnaðar og menntunar.
Borgin var stofnuð árið 1833 á hafnarstæðinu milli Vatnanna miklu og Mississippifljóts. Brátt varð hún samgöngumiðstöð Norður Ameríku. Árið 1893 var borgin valin ein af tíu áhrifamestu borgum heims.
Saga
thumb|right|190px|[[Chicago City Hall skömmu áður en byggingu lauk 1911]] Um miðja 18. öld var svæðið fyrst og fremst byggt af Potawatomi ættbálknum. Fyrsti landneminn í Chicago var Haítíbúinn Jean Baptiste Pointe du Sable en hann settist að um 1770 og giftist Potawatomi konu. Hann stofnaði þar fyrstu vöruskiptastöðina á svæðinu. Árið 1803 byggði Bandaríkjaher virkið Fort Dearborn, sem var lagt í rúst árið 1812 í Fort Dearborn fjöldamorðunum. Ottawa ættbálkurinn, Ojibwa ættbálkurinn og Potawatomi ættbálkurinn gáfu landið eftir til Bandaríkjanna með St. Louis samningnum árið 1816. Þann 12. ágúst 1833 var bærinn Chicago skipulagður með 350 íbúum og sjö árum síðar voru íbúar orðnir 4000 talsins. Chicago fékk borgarréttindi þann 4. mars 1837.
Chicago var ein af mest ört vaxandi borgum heims á fyrstu öld sinni. Íbúafjöldin komst upp í eina milljón fyrir 1890.
Frá árinu 1848 hefur borgin verið mikilvægur tengihlekkur milli austur- og vesturhluta Bandaríkjanna, þá fyrst með opnun Galena & Chicago Union Railroad, fyrstu járnbraut Chicagoborgar, sem og Illinois og Michigan skipaskurðsins sem leyfði gufuskipum og seglskipum að fara af mikluvötnum að Mississippi í gegnum Chicago. Sístækkandi efnahagur laðaði að borginni marga nýja íbúa frá sveitahéröðum og írsk-amerískir, pólsk-amerískir, sænsk-amerískir og þýsk-amerískir innflytjendur fluttust til borgarinnar í hrönnum. Árið 1880 bjuggu um 299 þúsund manns í borginni en um aldamótin 1900 voru þeir orðnir 1,7 milljónir.
thumb|200px|left|[[State Street (Chicago)|State Street árið 1907]] Eftir mikinn eldsvoða árið 1871 sem eyðilagði þriðjung borgarinnar, þar með talið viðskiptahverfið eins og það lagði sig, upphófst mikil uppsveifla tengd endurbyggingunni. Það var á þessum endurreisnarárum sem fyrsti skýjakljúfurinn var byggður með stálgrind (1885). Árið 1893 var haldin í borginni Word's Columbian Exposition hátíðina í mýrinni þar sem nú er Jackson Park. Hátíðin dró að sér 27,5 milljón gesti. Einu ári fyrr hafði Chicago Háskóli verið stofnaður á þessum stað.
Borgin var upphafsstaður verkalýðsdeilna á þessum árum, sem fól meðal annars í sér Haymarket-óeirðirnar 4. maí 1886. Áhyggjur af félagslegum vandamálum meðal fátækari stétta borgarinnar leiddu til stofnunnar Hull House árið 1889.
Árið 1855 byrjaði Chicago að byggja fyrsta heildstæða skolpkerfi Bandaríkjanna, en til þess þurfti að hækka margar götur miðborgarinnar um allt að þremur metrum. Með þessu fór skolp og iðnaðarúrgangur beint út í Chicago-á og þaðan í Michiganvatn og mengaði þar með vatnsbólið sem borgarbúar fengu drykkjarvatn sitt úr. Borgaryfirvöld brugðust við með því að leggja göng um þrjá kílómetra út í vatnið en rigningar á vorin báru skolpið út að inntaksrörunum. Loks var brugðið á það ráð að leysa vandann með því að snúa straumstefnu Illinois-ár við.
Á þriðja áratug 20. aldar varð borgin víðfræg fyrir skipulagða glæpastarfsemi. Glæpónar á borð við Al Capone börðust hver við annan á meðan að áfengisbannið var í gildi. En á sama tíma var mikil uppbygging í iðnaði ásamt því sem að þúsundir blökkumanna fluttust til Chicago og annarra norðlægra borga á þessum tíma.
Þann 2. desember 1942 var fyrsta stýrða kjarnahvarfið framkvæmt í háskólanum í Chicago, sem var einn af upphafspunktum Manhattan-verkefnisins.
Árið 1983 varð Harold Washington fyrsti blökkumaðurinn til þess að gegna embætti borgarstjóra eftir einn krappasta kosningaslaginn í sögu borgarinnar. Frambjóðandi Repúblikanaflokksins, Bernard Epton, auglýsti framboð sitt með slagorðinu „áður en það er um seinan“, sem talið var skýrskotun til kynþáttafordóma.
Á síðasta hluta 20. aldar varð mikil breyting á borginni og mörg hverfi sem áður höfðu verið mestmegnis yfirgefin hafa tekið sér líf að nýju.
Árið 2019 var Lori Lightfoot fyrsta svarta konan til að vera kosin borgarstjóri Chicago og ein fyrsta samkynhneigða manneskjan til að gegna stöðu borgarstjóra í stórri bandarískri borg.
Nafn borgarinnar
Nafnið Chicago er frönsk mynd orðsins shikaakwa (villilaukur) úr Miami tungumálinu.
Uppruni gæluheitisins Vindasama borgin er umdeild. Algengasta skýringin er sú að dagblöð í New York hafi búið til nafnið til þess að lýsa mæðuleysi íbúa borgarinnar í umræðunni um hvort Chicago skyldi fá að hýsa heimssýninguna 1893. Hins vegar eru þekkt tilvik gæluheitisins eins langt aftur og 1876 í dagblöðum frá Cincinnati.
Íþróttir
Körfuboltaliðið Chicago Bulls er með þekktari íþróttaliðunum og vann það 6 titla á 10. áratug 20. aldar. Chicago Cubs er hafnarboltaliðið og hefur það unnið 3 MLB titla, síðast 2016. Chicago Bears er íshokkílið borgarinnar og hefur unnið 9 NFL-titla. Chicago Fire er svo knattspyrnuliðið og spilar í MLS. Það hefur unnið einn deildartitil.
Torfi
Torfi er íslenskt karlmannsnafn.
FC Haka
FC Haka  er finnskt knattspyrnulið frá Valkeakoski.
Félagið var stofnað árið 1934 og er eitt af sigursælustu félögum Finnlands, með 9 deildartitla og 12 bikarmeistaratitla.
Major League Baseball
Major League Baseball er efsta deildin í hafnarbolta í Bandaríkjunum. Í henni keppa 30 lið frá Bandaríkjunum og Kanada.
Liðin í MLB
Í MLB deildinni hefst tímabilið fyrsta mánudag í apríl og endar seint í október.
Friðmundur
Friðmundur er íslenskt karlmannsnafn.
Hrunið
Hrunið gæti átt við:
Pinnabretti
thumb|Pinnabretti með þremur pinnum í hverri röð. Pinnabretti eða teygjuspjald eða geoboard er bretti eða spjald með pinnum sem er raðað upp þannig að jafn langt er á milli þeirra. Pinnabretti eru þroskaleikföng og verkfæri í flatarmálskennslu. Börn geta dregið teygju eða spotta á milli pinna til að búa til ýmis konar form.
Pinnabretti á stafrænu formi geta hentað í kennslu.
Grét
Grét er íslenskt kvenmannsnafn.
Svafa
Svafa er íslenskt kvenmannsnafn.
Cistanthe tovarii
Cistanthe tovarii er plöntutegund sem var lýst af A. Galan de Mera.
Lýðræðishreyfingin
Lýðræðishreyfingin er stjórnmálahreyfing sem var stofnuð 1998 og bauð í fyrsta skipti fram til Alþingiskosninganna 2009 og fékk þá 0,6% atkvæða.
Sigurður Jónsson á Grenjaðarstað
Sigurður Jónsson (um 1520 – 1595) var prestur á Grenjaðarstað í Suður-Þingeyjarsýslu á 16. öld, einn helsti klerkur landsins og tvívegis kjörinn biskup en í hvorugt skiptið fékkst kjör hans samþykkt.
Sigurður var yngsti sonur Jóns Arasonar Hólabiskups og fylgikonu hans, Helgu Sigurðardóttur. Hann varð prestur á Grenjaðarstað eftir að Magnús bróðir hans, sem þar hafði verið prestur, dó ungur. Hann var sagður mikill lærdómsmaður og eftir að klaustrið á Munkaþverá var lagt niður um siðaskipti hafði hann skóla hjá sér á Grenjaðarstað og kenndi ungum mönnum.
Sigurður var talinn mestur vitsmunamaður af bræðrum sínum en friðsamari en bræður hans, Björn og Ari, og stóð að miklu leyti utan við átökin þótt hann styddi föður sinn. Hann var líka fulltrúi Jóns biskups í mörgum málum sem tengust rekstri Hólastóls og rak erindi hans erlendis; árið 1542 sendi Jón Sigurð og Ólaf Hjaltason prest í Laufási, á konungsfund og dvöldust þeir við hirð Danakonungs um veturinn. Þó er að sumu leyti eins og Jón, Ari og Björn hafi haft lítið álit á Sigurði og talið hann huglausan; Ari talaði að sögn um að hann hefði kálfshjarta og Jón kallaði hann dóttur sína en sagði að Þórunn væri sonurinn.
Eftir að Jón biskup, Björn og Ari voru handteknir og síðan teknir af lífi fór Sigurður í Hóla og sá um rekstur stólsins. Þá gerði hann meðal annars ítarlega skrá um eignir biskupsstólsins, sem varðveist hefur. Vorið 1551 komu tvö dönsk herskip til Oddeyrar og var Sigurður kallaður þangað ásamt öðrum helstu höfðingjum Norðlendinga og voru þeir látnir sverja Danakonungi hollustueið. Sigurður var tvívegis kjörinn biskup á Hólum en í bæði skiptin neitaði konungur að samþykkja kjör hans. Hann var þó áfram helsti og auðugasti prestur norðanlands, hélt sig með rausn og hafði jafnan vopnaða fylgdarsveina.
Sértækir serótónín endurupptökuhemlar
Sértækir serótónín endurupptökuhemlar eða SSRI (enska selective serotonine reuptake inhibitors) er flokkur þunglyndislyfja sem hefur áhrif á virkni serótóníns í heilanum.
Sigurður Jónsson á Grenjaðarstað
Fylgikona Sigurðar og síðar eiginkona var Sesselja, dóttir Péturs Loftssonar í Stóradal í Eyjafirði, sem var einhver auðugasti maður á Íslandi á sinni tíð. Þau áttu tvö börn sem bæði dóu ógift og barnlaus en laundóttir Sigurðar með Guðrúnu Markúsdóttur var Þuríður Sigurðardóttir húsfreyja í Stóradal og er af henni komin mikil ætt.
Sértækir serótónín endurupptökuhemlar
Virkni serótóníns
Serótónín er eitt af meginboðefnum heilans. Á sjötta áratugnum kom fram kenning að vöntun á serótóníni og noradrenalíni væri orsök þunglyndis. Þessi vöntun er á taugamótum taugafrumna í heilanum og með því að auka þennan styrk, ýmist á serótóníni eða noradrenalíni sem er persónubundið, má minnka þunglyndiseinkenni.
Þegar lyfin eru gefin koma efnafræðileg áhrif þeirra strax fram - á mínútum eða klukkustundum. En klínísk áhrif þeirra - minnkun á þunglyndiseinkennum - kemur fram á vikum. Bendir það til boðefnin ein og sér og vöntun þeirra séu ekki orsök þunglyndis. Þegar styrkurinn á efnunum eykst við notkun þunglyndislyfja aðlagast heilinn breytingunum sem tekur nokkrar vikur að koma fram. Breytt genatjáning spilar þarna inn í.
Að þetta taki nokkrar vikur að koma fram skýrist t.d. að serótónergar frumur, þ.e. frumur sem losa serótónín á aðrar frumur í heilanum eru gífurlega margar. Undirstúkan er eitt undirsvæða heians sem er ítauguð (fær boð frá) frá serótónergum frumum.
Ein þekkt meingerð í þunglyndi er svokallaður undirstúku-heiladinguls-nýrnahettu öxull (e. HPA axis). Kenningin er að undirstúkan losar CRH (e. corticotropin releasing hormone) sem hefur áhrif á heiladingulinn. Hann losar ACTH (e. adrenocortico trophic hormone) sem hefur bein áhrif á nýrnahetturnar. Þær losa síðan cortisol hormónið sem er hækkað í fólki með þunglyndi. Cortisol hefur síðan þau áhrif á genatjáningu í undirstúku að upptaka á serótónín er aukin. Þegar serótónín er tekið upp eykur það á virkni fyrrnefnds öxuls.
SSRI lyf verka á þetta kerfi - þau eru sértækir serótónín endurupptökuhemlar og hamla að serótónín sé tekið upp sem aftur hindrar að það verki inni í frumunni. Í því liggur langur virknitími SSRI lyfja m.a., breytt genatjáning tekur vikur að koma fram.
Einnig veldur CRH hormónið eitt og sér einkennum sem sjást í þunglyndi: þyngdarmissi, minnkaðrar virkni og kvíða.
Tóbías
Tóbías er íslenskt karlmannsnafn.
Maríulind
thumb|Maríulind Maríulind eða Gvendarbrunnur er lind sem sprettur undan hraunjaðri við Hellna á Snæfellsnesi.
Skeggi Böðólfsson
Skeggi Böðólfsson var landnámsmaður í Norður-Þingeyjarsýslu, sonur Böðólfs Grímssonar landnámsmanns á Tjörnesi og fyrri konu hans, Þórunnar Þórólfsdóttur.
1768
thumb|right|Drukknun [[Eggert Ólafsson|Eggerts Ólafssonar.]] thumb|right|[[Joseph Bonaparte sem konungur Spánar. Málverk eftir François Gérard frá 1808.]] Árið 1768 (MDCCLXVIII í rómverskum tölum)
Skeggi Böðólfsson
Skeggi kom með foreldrum sínum til Íslands. Þau brutu skip sitt við Tjörnes og Böðólfur nam þar land eftir að hafa rekið Mána, sem þar var fyrir, á brott. Síðar nam Skeggi land í Kelduhverfi upp til Kelduness. Hann bjó í Miklagarði (Garði) í Kelduhverfi.
Leifur Sigfinnur Garðarsson
Leifur Sigfinnur Garðarsson, fæddur 23. febrúar 1968, er einn þekktasti körfuknattleiksdómari Íslands fyrr og síðar.
Miðgarðsormur
Miðgarðsormur eða Jörmungandur er ófrýnilegt skrímsli og tortímingarafl í norrænni goðafræði sem liggur í hafinu sem umkringir heiminn og bítur þar í sporð sér. Miðgarðsormurinn er einn af erkifjendum ása og er eitt afkvæmum Loka sem hann gat við gýginni Angurboðu. Hin voru Hel og Fenrisúlfur. Nafnið Miðgarðsormur kemur hvorki fyrir í eddukvæðum né dróttkvæðum; hann er þar aðeins nefndur Jörmungandur, Ormur og Naður.
Skeggi Böðólfsson
Kona Skeggja var Helga, dóttir Þorgeirs Þórðarsonar landnámsmanns á Fiskilæk og Hlífar konu hans, dóttur Helga magra. Sonur þeirra var Sigurður farmaður og segir í Landnámabók að hann hafi látið gera knörr í Sogni sem Sigurður biskup hafi vígt. „Af þeim knerri eru brandar veðurspáir fyrir durum í Miklagarði.“
1768
Á Íslandi
Fædd
Leifur Sigfinnur Garðarsson
Hann lauk dómaraprófi árið 1987 og dæmdi sinn fyrsta leik 6. nóvember sama ár. Árið 1993 tók hann alþjóðlegt dómarapróf á Ítalíu. Leifur dæmdi u.þ.b. 100 leiki á alþjóðlegum vettvangi, 389 leiki í úrvalsdeild og hátt á níunda hundraðið samtals. Hann lagði flautuna á hilluna fyrir haustið 2004 en tók hana svo fram aftur haustið 2013 En var svo rekinn vegna slæmrar hegðun i garð kvenkyns leikmanns 2021. Og missti i kjölfarið starfið sem skólastjori Leifur sat í dómaranefnd KKÍ í 14 ár, þar af 11 ár sem formaður.
Leifur lék u.þ.b. 100 leiki með meistaraflokki Hauka í körfuknattleik og varð bikarmeistari með liðinu 1985 og 1986. Hann var auk þess fyrirliði drengjalandsliðsins í körfuknattleik á keppnisferðalagi um Svíþjóð árið 1984.
Á ferli sínum sem knattspyrnumaður lék Leifur um 60 leiki með FH og Þór Akureyri í 1. deildinni. Hann lék um 20 leiki með ÍK úr Kópavogi sumarið 1991 og skoraði sex mörk. Þjálfaði og lék með Sindra á Hornafirði í 4. deild sumarið 1992.
Hefur starfað við knattspyrnuþjálfun í hartnær 20 ár hjá FH, KR, Sindra og Þór Akureyri. Var aðstoðarþjálfari Íslandsmeistara FH 2004 og 2005. Haustið 2005 var Leifur ráðinn aðalþjálfari Fylkis í úrvalsdeild karla í knattspyrnu. Þaðan var hann svo rekinn 28. ágúst 2008. Þann 29. september sama ár var hann ráðinn þjálfari Víkings í Reykjavík sem lék þá í 1. deild. Hann stýrði liðinu svo til sigurs í 1. deild 2010 en var svo sagt upp störfum hjá félaginu 3. mars 2011. Leifur gekk undir nafninu albert a spjallsvæði víkinga og varð sjálfan sig í gríð og erg. Hann var rekinn fyrir að svara fyrir sjalfan sig undir fölsku nafni
Miðgarðsormur
Um Miðgarðsorm eru til margar sögur og spinnast þær margar hverjar um samskipti hans og þrumuguðsins Þórs en þeir eru erkifjendur. Fræg er sagan af bardaga þeirra í Ragnarökum. Þá vó Þór Miðgarðsorm en komst ekki lengra en níu skref frá hræi ófreskjunnar því henni hafði tekist að blása á hann banvænu eitri. Féll Þór þar dauður til jarðar.
1768
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Barna-Sveinbjörn Þórðarson
Sveinbjörn Þórðarson (1406 – um 1491) eða Barna-Sveinbjörn var prestur í Múla í Aðaldal á 15. öld. Hann var einkum þekktur fyrir frjósemi sína.
Sveinbjörn var líklega sonur Þórðar Þorsteinssonar bónda á Stóru-Laugum og konu hans Þórdísar, dóttur Finnboga Jónssonar gamla í Ási í Kelduhverfi. Hann var prestur í Múla frá 1433 til dauðadags og prófastur í Suður-Þingeyjarprófastsdæmi. Hann var einn helsti klerkur norðanlands á sinni tíð en var þó langþekktastur fyrir barneignir sínar því honum voru að sögn eignuð yfir 50 börn sem hann gekkst við, 24 synir og 26 dætur. Nöfn barnsmæðra hans eru ekki þekkt. Helga Sigurðardóttir, fylgikona Jóns biskups Arasonar, var sonardóttir hans og einnig voru þeir Guðbrandur Þorláksson biskup og Hallgrímur Pétursson sálmaskáld á meðal afkomenda hans.
Um Barna-Sveinbjörn orti Bólu-Hjálmar:
Svala Nielsen - Fjórtán sönglög eftir fjórtán tónskáld
Svala Nielsen - Fjórtán sönglög eftir fjórtán tónskáld er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni syngur Svala Nielsen íslensk sönglög.
Jean Bart
thumb|right|220px|Jean Bart. Jean Bart (21. október 1651 – 27. apríl 1702) var flæmskur sjómaður sem var í þjónustu Frakklands sem aðmíráll í sjóher og kapari (privateer).
Sif
thumb|right|Sif (1909) eftir [[John Charles Dollman]] Sif er gyðja kornakra í norrænni goðafræði og slegið glampandi hár hennar gáraðist um herðar henni eins og fullþroska hveiti á akri. Á eftir Freyju var Sif fegurst allra goðanna. Í fornum kveðskap var haddur (hár) Sifjar kenning fyrir gull sem skýrist af því að eitt sinn klippti Loki Laufeyjarson allt hár af Sif og hótaði Þór eiginmaður hennar honum öllu illu ef hann léti svartálfa ekki búa til nýtt hár úr gulli handa Sif.
Fjölskyldutengsl og heimili
Sif er kona þrumuguðsins Þórs og býr með honum í höll hans, Bilskirni, í ríkinu Þrúðvöngum. Í Bilskirni voru 540 herbergi og var stærst allra húsa sem menn kunnu skil á. Börn Þórs og Sifjar eru Þrúður og Móði. Sif er ekki móðir Magna en Þór átti hann með jötunmeynni Járnsöxu.
Sif á hinsvegar soninn Ull með fyrri eiginmanni. Ullur var bæði góður bogamaður og skíðamaður. Hann var fagur og hafði hermanns atgervi og gott var að heita á hann í einvígi.
Hvernig Sif fékk gullhárið
Nótt eina var hrekkjalómurinn Loki eirðarlaus og langaði að bregða á leik. Hann laumaðist inn í svefnherbergi Sifjar, en Þór eiginmaður hennar var í burtu að berja tröll. Sif lá í fastasvefni og sítt og fagurt hár hennar flæddi niður úr rúminu. Loki gekk upp að henni og klippti hljóðlega allt hárið af Sif og flýtti sér svo í burtu með hárflétturnar með sér. Á leiðinni út um gluggann missti hann hinsvegar annan ilskóinn sinn. Þegar Sif vaknaði og uppgötvaði hvað hafði gerst, emjaði hún af skelfingu. Þór þekkti hins vegar ilskóinn og sá að þar hafði Loki verið að verki. Hann var svo reiður að hann ætlaði að drepa hrekkjalóminn. Loki baðst miskunnar og lofaði að fara til svartálfa og fá þá til að búa til gullhadd (haddur: hár) handa Sif og aðra dýrgripi handa hinum goðunum. Loki fór þá til dverganna Ívaldasona sem bjuggu í Svartálfaheimi en þeir voru eins og allir dvergar miklir list- og handverksmenn. Á skömmum tíma bjuggu þeir til handa Sif hinn fegursta gullhadd sem Loki hafði nokkurn tímann séð. Auk þess smíðuðu þeir spjótið Gungni handa Óðni (hann hafði þann eiginleika að nema ekki staðar fyrr en hann færi í fast efni) og skipið Skíðblaðni handa Frey (það hafði alltaf byr þegar segl kom á loft en mátti vefja saman sem dúk og hafa í pungi). Upp frá því bar Sif ávallt hár gert úr gulli.
Berdreymi
Berdreymi er íslensk kvikmynd frá árinu 2022 eftir Guðmund Arnar Guðmundsson. Myndin segir frá Adda, unglingsstrák í Reykjavík sem alinn er upp af móður með skyggnigáfu, sem dag einn ákveður að taka eineltisfórnarlamb undir sinn verndarvæng og inn í vinahóp slagsmálahunda. Berdreymi hlaut Europa Cinemas Label verðlaunin sem besta evrópska kvikmyndin í Panorama-flokki á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín.
Gréta
Gréta er íslenskt kvenmannsnafn.
Túttubyssa
Túttubyssa er heimatilbúin „byssa“ sem er vinsæl í Ástralíu og á Íslandi og víðar. Þær er eru einfaldar að gerð. Venjulega er notast við einn fingur af gúmmíhanska, sem er kipptur af, og efrihlutann af gosflösku úr plasti - eða rörbút. Fingurinn af gúmmíhanskanum er smokrað upp á enda flöskunnar eða upp á rörið og fest með hosuklemmu eða límbandi. Algeng skotfæri eru ber, spörð og litlir steinar.
1767
thumb|right|Evrópskir landkönnuðir sigldu um [[Suður-Kyrrahaf þetta ár.]] Árið 1767 (MDCCLXVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Goðalindin
Goðalindin (franska: La Source des dieux) er sjötta bókin í sagnaflokknum um Hinrik og Hagbarð eftir belgíska myndasöguhöfundinn Peyo. Sagan birtist í myndasögublaðinu Sval á árinu 1956 en kom út á bókarformi árið 1957.
Söguþráður
Hinrik og Hagbarður eru á heimleið eftir ævintýri þau sem frá segir í bókinni Með víkingum. Skipið hreppir brotsjó og þá skolar fyrir borð. Félagarnir koma að landi þar sem heimafólk bjargar þeim. Í ljós kemur að heimamenn, Slapplendingar, þjást af síþreytu sem gerir hinum illa Svínhöfða kleift að kúga þá og undiroka. Slappleiki fólksins er sagður afleiðing af bölvun galdranornar nokkurrar, en samkvæmt þjóðsögunni getur töfravatn úr Goðalindinni aflétt bölvuninni. Hinrik lofar þegar að leita að vatninu dýrmæta.
Hinrik og Hagbarður leggja þegar af stað, en svikari úr röðum Slapplendinga ber Svínhöfða fréttir af förinni. Leitin að töfralindinni gengur illa og eiga félagarnir meðal annars í höggi við illvígan risa. Þeir finna að lokum lindina og ná að blekkja varðmann hennar, sem er vopnaður fjölda eitraðra snáka. Hinrik og Hagbarður sleppa undan varðmanninum og sendimönnum Svínhöfða. Endurnærðir eftir vatnið úr goðalindinni heimta Slapplendingar aftur sinn fyrri styrk og rísa gegn oki Svínhöfða.
Íslensk útgáfa
Goðalindin kom út hjá bókaútgáfunni Iðunni árið 1982 í þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar. Hún var önnur Hinriks og Hagbarðs-bókin sem kom út á íslensku. Bókin hefst á vísun í atburði sögunnar Með víkingum, en hún kom þó ekki út á íslensku fyrr en tveimur árum síðar.
Þórufoss
thumb|Þórufoss að sumarlagi thumb|Þórufoss að vetri til Þórufoss er 18 m hár foss í Laxá í Kjós.
Atriði úr þáttaröðinni Game of Thrones var tekið upp við Þórufoss.
Svala (mannsnafn)
Svala er íslenskt kvenmannsnafn.
Íslam á Möltu
Íslam á Möltu hefur haft sögulega djúpstæð áhrif á landið - sérstaklega tungumál þess og landbúnað - sem afleiðing af margra alda stjórn og nærveru á eyjunum. Í dag eru helstu samtök múslima sem eiga fulltrúa á Möltu, Libyan World Islamic Call Society og minnihlutinn Ahmadiyya.
Espressó
thumb|Espresso í glæru glasi og ofan á sést gulleita froðan sem kölluð er „crema“ Espressó (ítalska espresso, sem þýðir „þrýst út“ eða „útþrýstingur“) er afar sterkur og bragðmikill kaffidrykkur. Hann er búinn til með því að þrýsta heitu vatni í gegnum lag af möluðum kaffibaunum sem er komið fyrir í svonefndri greip.
Espressó er grunnurinn að mörgum öðrum kaffidrykkjum, svo sem sviss mokka (mokka), cappuccino og latte. Eitt lykilatriða bragðins er froðan, sem nefnist kremma (crema), sem samanstendur af olíum, sykrum og próteinum.
Á Ítalíu er espressó oft drukkið eftir mat, sérstaklega á veitingahúsum. Sumir segja að varast beri að panta aðrar kaffitegundir eftir mat og þá sérstaklega cappuccino vegna þess að það gæti móðgað kokkana
Uncharted: The Lost Legacy
Uncharted: The Lost Legacy er hasarleikur fyrir PlayStation 4 og er hannaður af Naughty Dog. Leikurinn átti upphaflega að vera niðurhalanleg viðaukasaga fyrir Uncharted 4 en metnaður Naughty Dog jókst í framleiðslunni þannig að þeir gáfu söguna út sem sérleik á hálfverði. Ólíkt öðrum Uncharted-leikjum þá spilar maður sem þjófurinn Chloe Frazer sem var í öðrum og þriðja leiknum. Leikurinn kom út 23. ágúst 2017.
Söguþráður
Söguþráðurinn fylgir þjófinum og fjársjóðsleitandanum Chloe Frazer sem hefur ferðast til Indlands í leit að skögultönn Ganesar. Hún hefur ráðið Nadine Ross, fyrrverandi yfirkonu Shoreline, til þess að hjálpa sér að glíma við hrottafulla byltingarleiðtogann Asav sem er líka á eftir skögultönninni. Chloe og Nadine ferðast um frumskóga Indlands í fjársjóðsleitinni en þurfa að læra að treysta hvor annarri ef þeir ætla sér að sigra Asav.
Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín
Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín (Internationale Filfestspiele Berlin), kallast oft Berlinale eða Berlínarhátíðin í daglegu tali, er kvikmyndahátíð sem haldin er árlega í Berlín í Þýskalandi. Hátíðin var stofnuð árið 1951 og hefur verið haldin ár hvert í febrúar síðan 1978.
Cistanthe thyrsoidea
Cistanthe thyrsoidea er plöntutegund sem var fyrst lýst af Reiche, og fékk sitt núverandi nafn af Peralta & D.I.Ford.
Melanotaenia splendida splendida
Melanotaenia splendida splendida er undirtegund af regnbogafiskum sem er einlend á Ástralíu.
Friðrik
Friðrik er íslenskt karlmannsnafn, sem komið er úr þýsku og samansett af orðunum „freide“ og „rikki“ eða friður og ríkidæmi. Nafnið þýðir eiginlega „friðaður höfðingi“. Margir konungar á norðurlöndunum hafa borið nafnið (danska: Fredrik) og hafa því nokkrir konungar Íslands borið þetta nafn.
Kleomenes I
Kleomenes I var konungur Spartverja um 520 f.Kr. til um 489 f.Kr., við upphaf Persastríðanna. Hann lést í fangelsi af ókunnum orsökum en sagt var að hann hefði framið sjálfsmorð vegna sturlunar.
Kleomenes var hálfbróðir Leonídasar I og faðir Gorgóar, konu hans.
Næturkossar
Næturkossar er lag með Gillon, gefið út sem smáskífa (heimagerður diskur og á soundcloud) þann 11. desember 2011. Lagið var önnur smáskífa (fyrirrennari) plötunnar Næturgárun (2012). Lagið var samið af þeim bræðrum Gísla Þór Ólafssyni og Óla Þór Ólafssyni, þann 20. janúar árið 2000 og textinn saminn af Gísla sama dag. Sjá má verk eftir Óla Þór á kápum ljóðabóka Gísla Þórs. Í laginu er Sæþór Már Hinriksson í bakröddum. Tekið upp í Stúdíó Benmen - upptökustjórn: Sigfús Arnar Benediktsson.
Í lok ágúst 2019 var diskurinn Næturgárun aðgengilegur á Spotify og þetta lag um leið. Áður hafði það komið út á heimagerðri smáskífu og á Youtube og Soundcloud. Lagið var sett á lagalista á Rás í lok árs 2011 og heyrist annaðslagið í útvarpi.
Ytri tenglar
Hér má heyra lagið á Youtube
Gríma (mannsnafn)
Gríma er íslenskt kvenmannsnafn.
Friðsteinn
Friðsteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Afturblik nútímavæðingar
Afturblik nútímavæðingar er hugtak sem var búið til í sameiningu af þremur þekktum félagsfræðingum þeim Anthony Giddens, Ulrich Beck og Scott Lash. Afturblik nútímavæðingar er ferli nútímavæðingar sem einkennir áhættusamfélagið þar sem framfarir eru gegnum endurskipulagningu og endurbætur. Vísindi og tækni fást við að endurmeta þar sem er þegar notað af samfélaginu fremur en að bæta og þenja út þekkingargrunn. Stöðugt streymi upplýsinga er milli vísinda og iðnaðar og framfarir nást með endurbótum og aðlögun. Dæmi um afturblik nútímavæðingar er sjálfbærni og nýjar þjóðfélagshreyfingar (femínistar, umhverfishreyfingar, píratar).
1766
thumb|right|Dansleikur í Riddarasalnum í Kristjánsborgarhöll í tilefni af brúðkaupi Kristjáns 7. og Karólínu Matthildar 1766. Árið 1766 (MDCCLXVI í rómverskum tölum)
Tór
Tór er íslenskt karlmannsnafn.
1766
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Grímey
Grímey er íslenskt kvenmannsnafn.
Svalrún
Svalrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Sergej Shojgú
Sergej Kúzhúgetovítsj Shojgú (rússneska: Сергей Кужугетович Шойгу; f. 21. maí 1955) er rússneskur stjórnmálamaður og hershöfðingi. Hann hefur verið varnarmálaráðherra Rússlands frá árinu 2012. Shojgú var áður ráðherra neyðarástandsmála frá 1991 til 2012 og sveitarstjóri Moskvufylkis í stuttan tíma árið 2012. Shojgú er einn af nánustu bandamönnum Vladímírs Pútín Rússlandsforseta og hefur verið nefndur sem hugsanlegur eftirmaður hans.
Æviágrip
Frá 1999 til 2001 var Shojgú leiðtogi stjórnmálaflokksins Einingar. Eftir að Eining rann inn í nýja stjórnmálaflokkinn Sameinað Rússland undir forystu Vladímírs Pútín árið 2001 varð Shojgú einn af þremur leiðtogum flokksins. Shojgú hefur átt sæti í æðstaráði Sameinaðs Rússlands síðan þá.
Árið 1999 var Shojgú sæmdur æðstu heiðursorðu Rússlands, Hetju rússneska sambandsríkisins. Shojgú var sveitarstjóri Moskvufylkis í nokkra mánuði árið 2012.
Varnarmálaráðherra Rússlands (2012–)
left|thumb|Sergej Shojgú ásamt [[Vladímír Pútín forseta og Valeríj Gerasímov, yfirmanni rússneska herráðsins, við hernaðaræfingar árið 2019.]] Þann 6. nóvember 2012 var Shojgú útnefndur varnarmálaráðherra eftir afsögn Anatolíj Serdjúkov. Greint var frá þessari uppstokkun í rússneskum fréttablöðum í nóvember 2012. Útnefningin kom á óvart þar sem Shojgú hafði aldrei gegnt herþjónustu, átti ekkert bakland innan rússneska hersins og forystuaðferðir hans höfðu fallið í grýttan jarðveg hjá gömlum herforingjum. Útnefning Shojgú kom innan fárra vikna frá því að Valeríj Gerasímov var útnefndur yfirmaður rússneska herráðsins og var því álitin tengd henni.
Eftir úkraínsku byltinguna árið 2014 og misheppnaðar aðgerðir rússnesku alríkislögreglunnar (FSB) til að binda á hana enda skipaði Vladímír Pútín rússneska hernum undir stjórn Shojgú að hernema og innlima Krímskaga í Rússland. Í kjölfar þessara atburða var Shojgú sóttur til saka í Úkraínu fyrir að „stofna vopnaðar vígasveitir.“
Í desember 2015 stýrði Shojgú hernaðarinngripi Rússa í sýrlensku borgarastyrjöldina sem gerði Bashar al-Assad Sýrlandsforseta kleift að ná yfirhöndinni gagnvart uppreisnarmönnum.
Shojgú hefur farið ásamt Vladímír Pútín í opinberar heimsóknir til ýmissa ríkja, þar á meðal Sýrlands, Katar og Ísraels. Þar sem slíkar ferðir teljast almennt á verksviði utanríkismála fremur en varnarmála hafa stjórnmálaskýrendur túlkað þetta sem staðfestingu á auknu mikilvægi hersins í rússneskum stjórnmálum.
left|thumb|Sergej Shojgú við hernaðaræfingar árið 2019. Sem varnarmálaráðherra lét Shojgú stofna nýja netvarnadeild og sameina rússneska flug- og geimherinn í nýjar loftvarnadeildir. Hann hefur búið svo um hnútana að erfiðara sé fyrir unga Rússa að sleppa við herþjónustu. Árið 2017 lét hann breyta einkennisbúningum rússneska hersins til að gera þá líkari sovéskum einkennisbúningum frá árinu 1945, sem kallaðir eru „búningar sigurvegarans.“ Shojgú hefur umsjón með GRU, leyniþjónustu rússneska hersins. Stofnunin er grunuð um að hafa á öðrum áratugi 21. aldar framið fjölda pólitískra morða í Evrópu. Shojgú náði fram hækkun á fjárframlögum til rússneska hersins og jók áhrif sín og vinsældir í Kreml. Hann hefur verið kallaður „maðurinn sem kom hernum aftur til æðstu metorða í Kreml á kostnað leyniþjónustunnar“ eða „táknmynd hervæðingarinnar í Rússlandi.“
Rússneskir ríkisfjölmiðlar hafa gert mikið úr vináttu Shojgú og Vladímírs Pútín frá lokum annars áratugar 21. aldar. Því hefur verið bent á Shojgú sem mögulegan eftirmann Pútíns.
Þann 25. febrúar var Shojgú settur á lista bandaríska fjármálaráðuneytisins yfir rússneskra ráðamenn sem sæta persónulegum refsiaðgerðum í Bandaríkjunum. Hann hefur verið skilgreindur sem ógn við bandarískt þjóðaröryggi vegna hlutverks hans við innrás Rússa í Úkraínu.
Shojgú er einn fárra á æðstu stöðum í Rússlandi sem hafa verið í áhrifastöðu bæði á valdatíð Borísar Jeltsín og Vladímírs Pútín. Undir lok ágúst 2022 voru hins vegar orðrómar á kreiki um að Pútín hefði að mestu ýtt Shojgú til hliðar frá ákvarðanatöku vegna slælegs árangurs við innrásina í Úkraínu. Pútín tæki nú við skýrslum frá hershöfðingjum sínum án milligöngu Shojgú.
Urður Verðandi Skuld (fyrirtæki)
Urður Verðandi Skuld er líftæknifyrirtæki, stofnað 1998, sem leggur stund á rannsóknir á sviði krabbameins. Í janúar 2006 tók deCODE fyrirtækið yfir en rekur það áfram í rannsóknum á sviði krabbameins.
Ílát
thumb|[[Tupperware, ílát notað á heimilum til að geyma mat.]] Ílát getur verið tegund af umbúðum eða áhöldum sem notuð er til að innihalda, geyma og flytja vörur, til dæmis:
Alvis Vītoliņš
Vītoliņš framdi sjálfsmorð með því að stökkva af brú á frosið Gauja fljót.
Framlög
Nafn Vītoliņš festist við nokkrar byrjanir en þær eru: