cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fossárdalur (Berufirði)
Árið 1703 varð aðeins eitt býli í dalnum, býlið Fossárdalur en nafninu var breytt eftir 1866 í Eyjólfsstaði. Frá miðri 19. öld hafa talist þrjár jarðir í dalnum en þær eru Eiríksstaðir, Eyjólfsstaðir og Víðines. Býlið Víðines var byggt upp úr beitarhúsum frá Eyjólfsstöðum um 1845. Árið 1910 fara Eiríksstaðir í eyði og árið 1944 fer Víðines í eyði.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2010
Suðurland
Ásahreppur
Vestfirðir
Árneshreppur
Bæjarhreppur
Kaldrananeshreppur
Reykhólahreppur
Vesturland
Dalabyggð
Eyja- og Miklaholtshreppur
Helgafellssveit
Skorradalshreppur
Semnan-hérað (Íran)
thumb
Semnan er eitt af 30 héruðum Íran og heitir eftir samnefndum höfuðbæ. Héraðið nær yfir 97 þúsund km2 svæði og er því á stærð við Ísland. Það liggur meðfram Alborz-fjöllunum og hefur endamörk við Dasht-e Kavir-eyðimörkina í suðri. Árið 2011 bjuggu um 630.000 manns í héraðinu. Flestir íbúar eru í borgunum Semnan og Shahroud.
Nikulás Kópernikus
right|thumb|Nikulás Kópernikus. Nikulás Kópernikus (19. febrúar, 1473 – 24. maí, 1543) var stjörnufræðingur sem fyrstur lagði fram nútíma útgáfu tilgátunar um að jörðin snerist í kringum sólina, og var sú kenning nefnd sólmiðjukenningin og birti Kópernikus hana í bók sinni Um snúninga himintunglanna. Hann fæddist í borginni Toruń í Prússlandi sem þá var undir konungsveldi Póllands.
Kópernikus var mikill fræðimaður, en hann nam ásamt stjörnufræði meðal annars stærðfræði, læknisfræði og hagfræði. Sólmiðjukenning hans markaði tímamót í framfarasögunni og voru störf hans útfærð af Galíleó Galílei og Jóhannes Kepler, síðar var sólmiðjukenningin svo sönnuð af Isaac Newton.
Tungumál og þjóðerni
Talið er að Kópernikus hafi talað latínu, þýsku og pólsku; hann talaði líka grísku og ítölsku og smá hebresku. Mikill meirihluti þeirra rita sem Kópernikus skrifaði eru á latínu, sem var tungumál hámenningar í Evrópu.
Þýska er oft talin vera móðurmál Kópernikus, rökin fyrir því er að hann fæddist í ríka yfirstétt, sem var aðallega þýskumælandi, og notaði þýsku aðallega, en latínu aukalega, sem tungumál viðskipta og ritunar, og það á meðan hann stundaði nám í kanónískum lögum við háskólann í Bologna árið 1496 skráði hann sig í þýska ,natio' (Natio Germanorum) - stúdentasamtök sem samkvæmt reglum sínum frá 1497 voru opin nemendum í öllum konungsríkjum og smáríkjum sem höfðu þýsku að móðurmáli. Hins vegar, samkvæmt franska heimspekingnum Alexandre Koyré, þýðir skráning Kópernikusar hjá Natio Germanorum ekki í sjálfu sér að Kópernikus hafi talið sig þýskan, þar sem nemendur frá Prússlandi og Slesíu voru jafnan flokkaðir þannig, sem báru ákveðin forréttindi sem gerðu það að eðlilegu vali fyrir þýska- talandi nemendur, óháð þjóðerni.
Eftirnafnið hans er frá þorpinu Köppernig í nútíma Póllandi, og kallast nú Koperniki. Árið 1284 var þorpið skráð sem þýsk byggð og tilheyrði Hertogadæminu Neisse í Slesíu. Faðir hans var kominn frá Krakáarætt af Köpernikusarfjölskyldunni, frá þýska þorpinu Köppernig. Móðir hans tilheyrði Watzenrode fjölskyldunni, sem kom einnig frá þýskri byggð í Slesíu sem kallast í nútímanum Pszenno en á þýsku kallast Weizenrodau, og var myndað árið 1243 undir þýskum lögum.
Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra
Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra (FNV) er íslenskur fjölbrautaskóli staðsettur á Sauðárkróki. Skólinn var stofnsettur árið 1979. Fyrsti skólameistarinn var Jón Friðberg Hjartarson. Núverandi skólameistari er Ingileif Oddsdóttir.
Kennsluhúsnæði
Húsnæði skólans er Verknámshús, bóknámshús tekið í notkun árið 1994 og heimavist.
Ólafur Daníelsson
Ævi
Ólafur fæddist í Viðvík í Viðvíkursveit í Skagafirði, sonur Daníels Ólafssonar, söðlasmiðs og bónda, og konu hans, Svanhildar Loptsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi frá Lærða skólanum í Reykjavík árið 1897. Sama ár hélt hann til Kaupmannahafnar til náms í stærðfræði. Hann lauk Mag.Scient.-prófi árið 1904. Ólafur hafði þá ritað stærðfræðiritgerð sem birt var í danska tímaritinu Nyt Tidsskrift for Matematik B. Fyrir ritgerðina hlaut hann gullpening Kaupmannahafnarháskóla.
Gefin var út ný reglugerð fyrir Lærða skólann árið 1904 og heiti hans breytt í Hinn almenni menntaskóli í Reykjavík. Staða stærðfræðikennara losnaði við skólann þetta sama ár þar sem Björn Jensson sem gegnt hafði stöðunni, féll frá. Ólafur hélt til Íslands að loknu prófi og sótti um starfið en Sigurður Thoroddsen, sem gegnt hafði stöðu landsverkfræðings, varð fyrir valinu.
Næstu ár fékkst Ólafur við einkakennslu, jafnframt því sem hann ritaði fyrstu útgáfu Reikningsbókar sinnar sem gefin var út árið 1906, og undirbjó doktorsritgerð. Ritgerðina, Nogle Bemærkninger om algebraiske Flader der kunne bringes til at svare entydigt til en Plan Punkt for Punkt varði Ólafur við Kaupmannahafnarháskóla árið 1909.
Kennaraskólinn var stofnaður árið 1908. Ólafur Daníelsson var ráðinn kennari við skólann. Hann kenndi stærðfræði en einnig dönsku og landafræði. Hann ritaði aðra útgáfu af Reikningsbók sinni með þarfir kennaranema í huga, en líta má á hana að mestu sem framhald fyrstu útgáfu.
Árið 1919 höfðu nokkrar umræður farið fram um stærðfræðideild við Hinn almenna menntaskóla. Ólafur Daníelsson og Þorkell Þorkelsson, síðar veðurstofustjóri, ráðgerðu að stofna sérstakan tækniskóla til undirbúnings náms við Verkfræðiskólann í Kaupmannahöfn, Det polytekniske Læreanstalt. Lyktir mála urðu þó að Ólafur var ráðinn til að kenna stærðfræði við nýja stærðfræðideild Menntaskólans sem stofnuð var 1919.
Fyrstu árin sem Ólafur starfaði við Menntaskólann ritaði hann fjórar kennslubækur í stærðfræði til nota fyrir nemendur, en skólinn var sex vetra skóli fram til 1949. Bækurnar voru:
Ólafur tók til við vísindarannsóknir á næstu árum. Greinar eftir hann birtust í tveimur helstu tímaritum stærðfræðinga í Norður-Evrópu:
Alcoa-Fjarðaál
thumb|Álverið árið 2023 Alcoa-Fjarðaál er álver í Reyðarfirði og er knúið af raforku frá Kárahnjúkavirkjun. Framleiðsla var gangsett í apríl 2007 og hafði álverið náð fullri afkastagetu í ágúst 2008. Framleiðslugeta álversins eru um 1000 tonn á sólarhring eða kringum 350 þúsund á ári en starfsleyfi er fyrir allt að 360 þúsund tonn á ári. Álverið framleiðir ál að verðmæti 2 - 2.5 milljónir dollara á sólarhring. Hjá Alcoa-Fjarðaál starfa um 550 manns en á álverssvæðinu starfa í kringum 800 manns sem verktakar við framleiðslu, viðhald, þjónustu og ráðgjöf eða hjá iðnaðar þjónustufyrirtækinu Rubix.
Ólafur Daníelsson
Ævi
Ólafur lét af kennslustörfum árið 1941, tæpra 64 ára að aldri, en sneri sér að tryggingareikningum hjá Sjóvátryggingafélagi Íslands. Honum var sýndur margvíslegur sómi. Íslenska stærðfræðafélagið var til dæmis stofnað á sjötugsafmæli hans, 31. október 1947. Hann lést skömmu eftir áttræðisafmæli sitt, 10. desember 1957.
Veggjatítla
Veggjatítla (eða veggjatrítla) (fræðiheiti: Anobium punctatum) er bjalla af títlubjallnaætt. Veggjatítlan étur trjávið og er mikill skaðvaldur í húsgögnum og innviði timburhúsa. Ekki má rugla veggjatítlunni við veggjalús.
Lirfa veggjatítlunnar nagar sig inn í viðinn og lifir þar og eyðileggur hann smámsaman. Úr holum veggjatítlurmar kemur örfínt sag sem getur verið heilsuspillandi. Lirfan púpar sig inn í viðnum og þegar þær koma úr púpunni skríða þær úr viðnum og fljúga út til að para sig.
Listi yfir Tinna bækur
{| class="wikitable sortable collapsible collapsed" ! Kápa!! Nafn á íslensku !! (útgáfunúmer) Nafn á frummáli !! Útgáfuár og útgefandi (ísl)!! Annað
James Hetfield
Fjölskylda og einkalíf
Með fyrrum eiginkonu sinni Fransesca Hetfield á hann þrjú börn.
Foreldrar Hetfields aðhylltust kristin vísindi. Móðir hans dó árið 1979 og þáði enga læknismeðferð vegna trúar sinnar. The God That Failed, lag af samnefndri plötu Metallica er innblásið af því.
Hetfield hefur farið í meðferð við áfengisfíkn.
Ed Gein
Edward Theodore Gein (27. ágúst 1906 – 26. júlí 1984) var bandarískur raðmorðingi. Þrátt fyrir að einungis hafi tekist að sanna tvö morð á hann, öðlaðist hann mikla athygli vegna náriðilsháttar síns, en hann húðfletti einnig fórnarlömb sín og uppgrafin lík, skreytti heimili sitt með náum og sneið sér föt og áklæði úr húð fórnarlamba sinna. Auk dularfulls dauða bróður hans árið 1944, hurfu sex manneskjur frá Wisconsin bæjunum La Crosse og Plainfield frá árunum 1947 til 1957.
26. júlí 1984 lést Ed Gain úr hjartabilun á Geðsjúkrahúsi í Madison, Wisconsin. Grafreitur hans í Plainfield kirkjugarðinum varð fyrir sífelldum skemmdarverkum í áranna rás og stunduðu safnarar það að höggva hluta úr legsteini hans. Meirihluta legsteinsins var svo stolið árið 2000. Legsteinninn fannst aftur í júní 2001 nálægt Seattle og er um þessar mundir til sýnis á safni í Wautoma, Wisconsin.
Fiera di Primiero
thumb|right|Þorpin Fiera di Primiero Fiera di Primiero (þýska: Markt Primör; Primieríska:La Fiera) er sveitarfélag í Trentínó-Suður-Týról, á Norður-Ítalíu. Það er staðsett í miðju Primierodal við Transacqui. Það er minnsta sveitafélag Ítalíu.
Langa þingið
thumb|right|Fundur langa þingsins Langa þingið í Englandi var þing sem Karl 1. Englandskonungur boðaði 3. nóvember 1640 til að semja frið við skoska sáttmálamenn í kjölfar Biskupastríðanna. Það var boðað með þeim skilyrðum að ekki mætti leysa það upp nema með samþykki þingmanna sjálfra. Það gerðist ekki fyrr en eftir lok Enska samveldisins og endurreisn konungdæmis árið 1660.
Þingið afnam mikið af þeim völdum sem Karl hafði tekið sér frá því hann tók við konungdómi og barðist gegn einveldistilburðum hans. Árið 1648 stóð Oliver Cromwell fyrir því að meina 41 þingmanni aðgang að þinginu. Þingið sem eftir stóð var nefnt afgangsþingið. Það þing stóð að dauðadómi yfir Karli 1. og stofnun Enska samveldisins. Árið eftir rak Cromwell þingmenn út úr þinginu með hervaldi og 1653 leysti hann afgangsþingið upp og gerðist einráður. Hann setti á fót Litla þingið og fyrsta, annað og þriðja verndarþingið í valdatíð sinni. Eftir andlát Cromwells tók sonur hans við en honum var steypt af stóli í herforingjauppreisn 1659. Langa þingið var þá kallað saman aftur. Það boðaði til stjórnlagaþings og samþykkti 16. mars 1660 að leysa sjálft sig upp.
Allium tricoccum
Allium tricoccum er Norður-Amerísk lauktegund útbreidd um austur Kanada og austur Bandaríkin.
Lýsing
Allium tricoccum er fjölæringur með breiðum, sléttum grænum blöðum, oft með djúpfjólubláum blæ neðarlega á stönglunum, og lítt þroskaðan lauk. Allir hlutar blaðsins eru ætir. Blómstönglarnir koma eftir að blöðin hafa visnað, ólíkt hinum áþekka Allium ursinum, sem er með blöð og blóm á sama tíma. Hann vex í hnaus með ræturnar rétt undir jarðvegsyfirborðinu.
Flokkun
Allium tricoccum var fyrst nefndur svo 1789 af skoska grasafræðingnum William Aiton, í Hortus Kewensis, bæklingi yfir plöntur ræktaðar í Grasagarðinum í Kew í London. Tegundin hafði verið flutt til Bretlands 1770. Seinna fræðiheitið tricoccum vísar til að hann hefur allt að þrjú fræ á hverjum blómlegg.
Síðan maí 2014, hefur World Checklist of Selected Plant Families viðurkennt tvö afbrigði:
Þessari flokkun er fylgt af öðrum heimildum (t.d. Flora of North America), þó að þessi tvö afbrigði eru stundum talin tvær tegundir, Allium tricoccum og Allium burdickii. A. tricoccum var. burdickii var fyrst lýst af Clarence Robert Hanes 1953; nafnið burdickii err til heiðurs J.H. Burdick sem benti á mun á því sem var áðr talin mismunandi "races" í bréfum til Asa Gray. Afbrigðið var skráð sem eigin tegund af Almut Gutter Jones 1979.
Afbrigðin eru aðgreind á nokkrum einkennum. A. tricoccum var. tricoccum er almennt stærri en A. tricoccum var. burdickii: laukarnir eru stærri, blöðin eru 5 – 9 sm breið fremur en 2 – 4 sm breið og blómskipunin yfirleitt með 30–50 blóm fremur en 12–18. Að auki eru blaðstilkarnir og blómstilkarnir yfirleitt purpuralitir á var. tricoccum og hvítir hjá var. burdickii. Blöðin á var. burdickii eru einnig með minna greinilega blaðstilka en var. tricoccum.
Saga og þjóðhættir
Chicago fékk nafn sitt vegna þéttra breiða af tegundinni nálægt Lake Michigan í Illinois Country sem voru enn á 17du öld. Chicago River var nefnd eftir innfæddu nafni tegundarinnar, samkvæmt landkönnuðinum Robert Cavelier, sieur de La Salle, og af félaga hans, náttúrufræðingnum og dagbókahöfundinum Henri Joutel. Tegundin shikaakwa (chicagou) á máli innfæddra ættbálka, var eitt sinn talin vera Allium cernuum, en rannsóknir um 1990 sýndu fram á að Allium tricoccum væri rétta tegundin.
Til matar
Menominee, Cherokee, Iroquois, Potawatomi og Ojibwa neyta allir jurtarinnar í hefðbundnum mat sínum.
Til lækninga
Cherokee nota hana einnig sem vor-tónik, gegn kvefi og hálsbólgu (croup). Þeir nota einnig hetan safann gegn eyrnabólguT. The Ojibwa use a decoction as a quick-acting emetic. Iroquois nota einng seyði af rótinni til að meðhöndla orma í börnum, og nota hana einnig sem vor-tónik til að "hreinsa sig út".
Í Appalachia hefur hann löngum verið fagnað að vori, og verið talinn bót margra vetrarkvilla. Í reynd hefur vítamín og steinefnainnihald hans bætt heilsu fólksins sem var almennt án grænmetis yfir veturinn.
Er tegundin staðbundið vinsæl meðal Kanadamanna og hefur uppskera hennar valdið mikilli fækkun hennar svo að víða eru miklar hömlur á hve mikið má taka og hvar.
Páll Ólafsson
thumb|right|200px|Páll Ólafsson, blýantsteikning eftir [[Sigurður málari|Sigurð málara, gerð 1867.]] Páll Ólafsson (fæddur 8. mars 1827, dáinn 23. desember 1905) var íslenskt skáld, eitt af höfuðskáldum 19. aldar og einkum þekktur fyrir ástarljóð og hestavísur.
Meðal þekktustu ljóða hans eru Lóan er komin og Ó blessuð vertu sumarsól.
Æviágrip
Páll fæddist á Dvergasteini við Seyðisfjörð þann 8. mars 1827 og dó 23. desember 1905. Foreldrar hans voru Ólafur Indriðason (1796 – 1861), síðar prestur á Kolfreyjustað og kona hans Þórunn Einarsdóttir (1793 – 1848).
Páll var tvíkvæntur: Fyrri kona hans (gift 3. júlí 1856), var Þórunn Pálsdóttir (1811 – 1880).
Seinni kona (gift 5. nóvember 1880) var Ragnhildur Björnsdóttir (5. nóvember 1843 – 5. júní 1918), frænka Þórunnar. Börn Páls og Ragnhildar voru Björn Skúlason (fæddur 1881), Björn (fæddur 1883), Sveinbjörn (fæddur 1885), Þormóður (fæddur 1886) og Bergljót (fædd 1887).
Páll var umboðsmaður Skriðuklaustursjarða árin 1865–1896. Hann var alþingismaður Norðmýlinga árin 1867–1873, einnig 1874–1875, en sagði þá af sér þingmennsku.
Ljóðmæli
Páll varð snemma landsþekktur fyrir snjallar og gamansamar lausavísur og mjög persónulega ljóðagerð og voru lausavísur hans á hvers manns vörum, enda voru yrkisefni hans og lífsviðhorf vaxin úr jarðvegi íslenskrar sveitamenningar. Þess vegna hefur hann oft verið talinn merkisberi hins fjölmenna hóps alþýðuskálda. Hallfreðarstaða og nágrennis er oft getið í ljóðum hans og stökum. Minnisvarði um Pál er í Hallfreðarstaðalandi. Einnig orti hann mörg hundruð ástarljóð til seinni konu sinnar, Ragnhildar, á 40 árum. Þau voru gift seinni hluta þess tíma og dró það síst úr hita ljóðanna, mörg sérstæðustu ástarljóð sín orti hann í ektastandi, eins og ljóðið Þögul nóttin þar sem hann yrkir um hvíta handleggi Ragnhildar. Fá ástarljóðanna voru gefin út um hans daga en þorri þeirra 66 árum eftir dauða hans.
Tónlist
right|thumb|Hljómdiskur Ragnheiðar Ólafsdóttur og Þórarins Hjartarsonar með textum Páls Ólafssonar. Ljóð Páls hafa verið sungin um allt land frá því að þau tóku að birtast á prenti, s.s. hestavísur hans og drykkjuvísur. Hver kannast ekki við Eg hef selt hann Yngra-Rauð og Ég hefi margan morgun vaknað. Þessir söngvar eru undir gömlum þjóðlögum. Auk þess hefur hann verið viðfangsefni tónskálda allt frá Inga T. Lárussyni (Gott áttu hrísla, Ó blessuð vertu sumarsól, Sólskríkjan mín situr þarna á sama steini o.fl.), til Hróðmars Inga, Heimis Sindrasonar og fleiri yngri tónskálda. Fjölmörg þessara laga hafa verið gefin út á hljómplötum og diskum og má nefna diskana Söng riddarans (Þórarinn Hjartarson og Ragnheiður Ólafsdóttir 2001) og Þögul nóttin (Felix Bergsson 2011) þar sem eingöngu eru textar eftir Pál. Einnig mætti nefna söngvasýninguna Lífsdagbók ástarskálds eftir Þórarinn Hjartarson.
Armeria trojana
Armeria trojana er jurt af gullintoppuætt.
Syðri Ánastaðir
Hvalrekinn á Ánastöðum 1882
Þann 24. maí 1882 gerði aftaka veður um nálega allt land með þeim afleiðingum að hafísinn rak að landi og fyllti allar víkur og voga. Að kvöldi 25. maí varð heimilisfólkið á Ánastöðum vart við að hvalir höfðu lokast inni í vík sem Sandvík heitir. Sendi þá Eggert bóndi eftir aðstoð til næstu bæja til að aflífa hvalina svo nýta mætti kjötið  og spikið af þeim. Fjórir hvalir náðust þarna um nóttina því þeir voru svo fast klemmdir af ísnum að þeir gátu lítið sem ekkert hreyft sig. Nokkuð auðvelt var að komast að þeim því íshellurnar voru það þéttar. Daginn eftir var hvalveiðunum haldið áfram og nú voru notaðir 2 bátar við veiðarnar. Þá voru komnir margir menn úr sveitinni til að hjálpa til við hvalskurðinn. Þennan dag voru allir hvalirnir 31 að tölu drepnir ýmist úr bátunum eða af íshellunum. Allir voru þeir 20 – 22 metrar að lengd. Þegar hvalirnir voru dauðir, sukku þeir og ísinn lagðist yfir en eftir 2-3 daga hafði myndast svo mikið gas í þeim að þeir flutu upp og veltu af sér ísjökunum. Þá voru þeir dregnir að landi og var það afar erfitt verk. Hvalirnir voru svo þungir og stórir að ekki var hægt að draga þá alveg upp í fjöruna því strax á 5 metra dýpi kenndu þeir grunns. Tóku menn það til bragðs að skera ofan af hvölunum rengið og moka innyflum þeirra í sjóinn og eftir því sem þeir léttust þeim mun nær landi var hægt að draga þá þegar flæddi að. Vinnuaðstaða mannanna var mjög slæm því þeir urðu annað hvort að standa á sjálfum hvölunum eða á ísnum en allt var flughált af grút. Engin slys urðu þó á mönnum. Í landi voru síðan reistar trönur þar sem kjötstykkin voru hengd upp og var þungi þeirra merktur með skorum í kjötið og þýddi hver skora vissa þyngd. Var því fljótlegt að afgreiða hvalinn því viktin var mörkuð á hvert stykki.
Þann 25. maí varð bóndinn í Gröf á Vatnsnesi var við hval sem var skorðaður á milli jaka fyrir neðan bæinn. Jónas bóndi hélt að hvalurinn væri dauður hljóp út á ísinn og stökk upp á hvalinn. Ekki kunni hvalurinn sem var á lífi, við að láta einhvern bónda troða á sér og reyndi því að dýfa sér. Jónas stökk þá af hvalnum en hann synti innar í fjörðinn og var lagður þar. Var þessi hvalur sá 32. sem veginn var þennan dag.
Mikil harðindi höfðu herjað á landsmenn þennan vetur og margir orðnir matarlitlir því var þessi hvalreki sannkallaður happafengur. Fljótt flaug fregnin um þennan hvalreka og eftir fáa daga var fjöldi manna kominn á hvalfjöruna, sumir langt að. Með þessum mönnum komu mislingar sem þá voru farnir að breiðast út um Suðurland. Lögðust þá allir í mislinga sem miðaldra voru og yngri. Því varð að hætta hvalskurðinum í bili og var ekki hægt að ná eins miklu kjöti og annars hefði verið.
Veðráttan hélst slæm allt sumarið, frost flestar nætur og snjókoma fram yfir mitt sumar og var fjárdauði mikill. Ekkert vöruskip kom á Húnaflóa fyrr en um haustið var því lítið annað að borða en mjólk og hvalur. Mun hann hafa verið fluttur á öll heimili í Húnavatnssýslu, mikinn hluta Skagafjarðar, eins í Borgarfjarðar-, Mýra-, Dala- og Strandasýslur.
Ekki varð Eggert bóndi á Ánastöðum auðugur maður af þessum mikla hvalreka og var það haft eftir honum að fyrst Guð hefði sent þessa miklu björg til að bæta úr bjargarskorti þeim og neyð er þá var víða, bæri sér að stuðla að því að sem flestir gætu notið þess. En þessi mikli hvalreki, sem einstæður er í sögu landsins, varð til þess að bjarga mörgum sveitum frá bjargarskorti og hungursneyð sem tvímælalaust hefði annars orðið.
Listi yfir íslenska framhaldsskóla
thumb|right|Menntaskólinn á Egilsstöðum. thumb|right|Tækniskólinn (Sjómannaskólinn) í Reykjavík. thumb|right|Fjölbrautaskólinn í Breiðholti. Listi yfir íslenska framhaldsskóla er listi yfir framhaldsskóla á Íslandi, það er skóla sem bjóða menntun að loknu grunnskólaprófi á námsbrautum sem eru styttri starfsnámsbrautir eða nám til stúdentsprófs. Framhaldsskólar á Íslandi eru rúmlega 35 talsins. Langflestir þeirra eru opinberir skólar í eigu íslenska ríkisins, en sumir eru einkareknir eða sjálfseignarstofnanir.
Samkvæmt lögum um framhaldsskóla 92/2008 eiga nemendur sem lokið hafa grunnskólaprófi rétt á sækja nám á framhaldsskólastigi. Nemendur sem hafa útskrifast með stúdentspróf úr framhaldsskóla geta sótt um nám í háskóla á Íslandi og erlendis. Flestir nemendur í hefðbundnu námi í framhaldsskólum í Reykjavík eru á aldrinum 16 til 19 ára en við suma skóla eru einnig öldungadeildir, kvöldskólar eða fjarnámsbrautir.
Thank God for Silence
Thank God For Silence er þriðja studioplata íslensku rokk-hljómsveitarinnar Sign. Platan kom út árið 2005.
Listi yfir íslenska framhaldsskóla
Listinn nær aðeins yfir skóla sem falla undir lög um framhaldsskóla, en ekki ýmsa aðra skóla á unglingastigi og fullorðinsstigi eins og til dæmis tónlistarskóla, Lýðskólann á Flateyri, LungA-skólann á Seyðisfirði eða Hallormsstaðaskóla.
Jónsmessunótt
thumb|right|250px|Miðsumarsbrenna í Mäntsälä í Finnlandi, en víðastkvar eru brennur tengdar Jónsmessunæturhátíðum. Sennilega vegna bjartra sumarnátta og skorts á eldiviði á öldum áður hefur sá siður ekki fest sig í sessi á Íslandi. Jónsmessunótt er sú nótt kölluð sem er aðfararnótt Jónsmessu þann 24. júní. Víðast hvar er Jónsmessu fagnað í Evrópu og víðar sem miðsumarshátíð og þá haldin ýmist á sólstöðum þann 21. eða dagana þar á eftir til 24. júní. Mest þó í Norður-Evrópu, og oftast þá kvöldið eða nóttina áður samanber leikrit Shakespeares, A Midsummer Night’s Dream sem í íslenskri þýðingu nefnist Draumur á Jónsmessunótt. Þá tíðkuðust og tíðkast víða enn, miklar veislur, brennur og dansleikir sem oftast tengdust ýmsum yfirnáttúrlegum verum, nornum, draugum og púkum enda talið að þessa nótt væru skil milli heima minni en flestar aðrar nætur og því meiri líkur á því að hitta fyrir hverskyns handanheims verur. Víða eru miðsumarshátíðir með stærri hátíðum í viðkomandi löndum, til dæmis Svíþjóð.
Siðir á Jónsmessunótt
Margar af þeim venjum og siðum sem tengjast Jónsmessunótt eru einnig tengdar jólanótt, nýjársnótt og þrettándanótt en allar eru þessar nætur nærri sólstöðum. Flestar þessar venjur eru sameiginlegar öllum þeim sem halda upp á Jónsmessunótt þótt ákveðnir siðir séu sérstakir í hverju landi. Ritaðar heimildir um flesta þessa siði eru ekki ýkja gamlar en forneskja þeirra, ásamt því að haldnar voru miðsumarshátíðir um alla Evrópu sem Jónsmessan leysti af hólmi með kristni, benda til þess að þær séu mun eldri en kristnin.
Íslensk þjóðtrú á Jónsmessunótt
Ekki er öll sú þjóðtrú sem tengist Jónsmessunótt á Íslandi séríslensk. Útisetur á krossgötum, að selir kasti hami sínum sem og að dýr tali mannamál er þekkt víða annarsstaðar. Auk þess er þessi trú líka tengd öðrum nóttum en bara Jónsmessunótt.
Döggin
Almenn var sú trú að döggin á Jónsmessunótt væri svo heilnæm að hún gæti læknað kláða ásamt átján öðrum húðmeinum, ef fólk velti sér upp úr henni allsbert. Margir létu sér þó nægja að baða andlit sitt eða ganga berfættir í dögginni en lækningin átti að felast í því að láta döggina þorna af sjálfri sér á líkamanum.
Náttúrusteinar
Sú trú var að á þessari nótt væri meiri möguleiki að finna náttúrusteina með töframátt en aðrar nætur. Það voru sem dæmi svokallaðir lausnarsteinar til hjálpar jóðsjúkum konum og kúm, eins óskasteina einnig nefnda varnarsteinar sem verja áttu menn gegn illum öflum. Lífssteinar áttu að græða sár og hulinhjálmssteinn sem veitti eiganda sínum hulinshjálm.
Á Íslandi voru sumir staðir taldir líklegri en aðrir til að finna slíka steina. Sem dæmi má nefna Drápuhlíðarfjall á Snæfellsnesi, en þar má finna bæði jaspis og glerhall. Klakk milli Kolgrafarfjarðar og Grundarfjarðar, Kofra við Álftafjörð í ísafjarðarsýslu nyrðri, Tindastól í Skagafirði upp undan Glerhallavík en þar má finna glerhall (öðru nafni draugasteinn eða holtaþór) og Baulu í Borgarfirði en sagan segir að upp á Baulutindi sé tjörn og í henni óskasteinn. Á sá sem að nær í steininn að fá óskir sínar uppfylltar, en stein þennan flýtur ekki upp nema eina nótt á ári, Jónsmessunótt.
Grös
Margar jurtir sem taldar voru hafa lækningamátt átti að tína á Jónsmessunótt. Var til dæmis Lyfjagras (pinguicula vulgaris) einnig nefnt Jónsmessugras til að undirstrika tengsl þess við þessa nótt. Grös sem tína átti þessa nótt var til dæmis Horblaðka sem þótti góð við kvefi og til að lækna skyrbjúg, einnig var hún notuð til að beiskja öl þar sem hún er beisk án þess að vera barkandi. Maríustakkur var tíndur við graftarkýlum, eins korndúnn af Víði fyrir sárum milli táa og Brennisóley við húðkvillum. Auk lækningamáttar jurta mátti nota sumar þeirra til annars. Til dæmis segir í þjóðsögum Jóns Árnasonar að nota mætti Mjaðjurt til að vita hver hefði stolið frá manni:
Lásagras og fjögurra laufa smári áttu að geta opnað hvaða læsingu sem þau voru borin á. Draumagras, eða klóelfting, er sagt vaxa allra grasa fyrst og á það að vera fullsprottið 16. maí og segja flestar jurtalækningarbækur að þá skildi tína það en annarsstaðar er sagt að tína ætti það á Jónsmessunótt. Aðferðin við meðhöndlun þess var þó sú sama. Það átti að vökva í helguðu messuvíni, leggja það því næst á leiði nýdauðs manns og láta það liggja þar í þrjár nætur. Þá átti að taka það og setja inn í Biblíuna hjá 63. Davíðssálmi þrjár nætur til viðbótar. Að því búna geyma það í hveiti og hvítum dúk. Ef grasið væri þá lagt undir hægri vanga þegar maður svæfi átti viðkomandi að dreyma það sem þeim hinum sama langaði að vita. Einnig átti að vera hægt að mylja draumagrasið út í messuvínið og taka það inn á fastandi maga á hverjum morgni átti blandan að vera vörn gegn holdsveiki. En til að verjast innvortis kveisum skildi taka draumagrasið snemma morguns, bíta það úr hnefa og snúa sér á móti austri.
thumb|left|200px|Rótarhnýði brönugrassins. Brönugras (Dactylorhiza maculata) átti að týna nærri fjörum og gott þótti að drekka seyði af því. Aðal krafturinn á þó að vera í rótinni og því þarf að gæta vel að því að ná henni heilli upp úr jörðinni. Hún er tvískipta og átti þykkri endi hennar að örva kvensemi og líkamlega löst en þunni endinn aftur á móti efla hreinlífi. Þannig var talið að hún gæti aukið losta og ástir milli karla og kvenna en eins stillti ósamlyndi hjóna ef þau svæfu á henni. Enda var Brönugras einnig kallað hjónagras, hjónarót, elskugras, Friggjargras, graðrót og vinagras. Til að ná ástum einhvers skyldi lauma öðrum enda rótarinnar undir kodda viðkomandi. Sá hinn sami var síðan látinn sofa með rótina undir höfðinu en sjálfir eiga menn að sofa með hinn helminginn. Um brönugras ritaði Björn Halldórsson í Sauðlauksdal árið 1781:
Gylfaginning
Gylfaginning (lengd er um 20.000 orð) er annar hluti Snorra-Eddu (á eftir Prologus) sem skrifaður var af Snorra Sturlusyni. Í Gylfaginningu segir frá ginningu Gylfa, "konungur þar sem nú er Svíþjóð", er hann heimsækir Ásgarð og hittir þar 3 konunga; Háan, Jafnháan og Þriðja. Hann spyr þá um allt sem hann vill vita um guðina, sköpun heimsins, Ragnarök og fleira.
Austral-háskóli
thumb|250px|right|Grasagarður Austral-háskóla Austral-háskóli (spænska: Universidad Austral de Chile, UACh) er síleskur háskóli í bænum Valdivia á Chile. Hann er elsti og stærsti háskóli í Los Ríos-fylki. Skólinn var stofnaður árið 1954.
Hornbjargsviti
Hornbjargsviti er viti sem stendur í Látravík, sem er næsta vík fyrir austan Hornvík. Fyrr á öldum þótti Látravík ekki álitlegur kostur til ábúðar, og var hún ekki byggð fyrr en 1872, þegar Jóhann Halldórsson bóndi og refakytta settist þar að. Jóhann er talinn síðasti landnámsmaðurinn, þar sem Látravík er síðasta jörðin sem mæld var úr óskiftum almenningi hér á Íslandi. Í Látravík var svo búið allt fram til 1909, en þá fór jörðin í eyði.
Það var svo árið 1930 að Vitamálastofnun kaupir jörðina og reisir þar Hornbjargsvita. Vitinn stendur ekki á Hornbjarginu sjálfu, menn munu fljótt hafa séð að það gengi ekki að hafa vitann þar sökum erfiðleika við búsetu nálægt honum, enda þurftu vitaverðir oft að dveljast langdvölum í vitanum við skyldustörf. Vitinn var fyrstu árin knúinn með gasi og gasþrýstingi, en 1960 var byggð lítil vatnsvirkjun og vitinn raflýstur. Árið 1995 var vitinn rafvæddur með sólar og vindorku og starf vitavarðar lagt niður. Nú er vitinn nánast alsjálfvirkur, einungis er komið 1-2 sinnum á ári til eftirlits.
Nú rekur Ferðafélag Íslands gistiskála í húsinu.
Bygging vitans
Hús vitans var steypt á einu sumri. Fjöldi manns vann við bygginguna, nokkra þurfti að fá „að sunnan“. Við verkið var notuð steypuhrærivél sem var nýlunda á Ströndum á þessum tíma, og sennilega sú fyrsta sem þar sást. Bertel Sigurgeirsson trésmíðameistari stjórnaði verkinu, en hann stjórnaði einnig byggingu Landakotsspítala.
Húsinu var breytt á byggingatímanum, það var ákveðið að steypa veggi milli hússins og vitans, þar var svo kalt rými í mörg ár, en menn tengdu aldrei saman íbuðarhús og gasgeymslu. Að þessum sökum, varð húsið svona stórt, en það var innréttað til sem hluti íbúðarhússins, þegar rafmagnið kom í vitann 1962.radíóvitinn var í „Síberíu“,sem var hluti af þessu kalda og vel loftræsta rými. það herbergi hefur verið nýtt sem matargeymsla í fjölmörg ár, enda alltaf kalt þar inni. Benedikt Jónasson Verkfræðingur hannaði vitann.
Vitaverðir
Í Látravík hafa verið 14 vitaverðir frá 1930:
Hoya obcordata
Hoya obcordata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á austurhluta Himalajafjalla.
Calvin Coolidge
thumb|right|Calvin Coolidge John Calvin Coolidge (4. júlí 1872 – 5. janúar 1933) var 30. forseti Bandaríkjanna frá 2. ágúst 1923 til 4. mars 1929 fyrir repúblikana. Hann var varaforseti Bandaríkjanna í forsetatíð Warrens G. Harding og tók við af honum þegar hann lést í embætti. Hann vann síðan forsetakosningarnar 1924 auðveldlega. Meðal þekktustu embættisverka Coolidges var að veita frumbyggjum Bandaríkjanna fullan ríkisborgararétt.
Arnór Jónsson (sýslumaður)
Arnór Jónsson (f. 1701, d. 12. júní 1785) var sýslumaður í Belgsholti í Melasveit. Foreldrar hans voru Jón lögréttumaður Arnórsson og Guðrún Sveinbjarnardóttir, fyrsta kona hans, en þau bjuggu í Ljárskógum í Dölum.
Börn þeirra voru Jón, sýslumaður í Snæfellsnessýslu; Jón (annar), sýslumaður í Ísafjarðarsýslu; Sveinbjörn Holt, trésmiður; Steinunn, kona Árna Þórarinssonar biskups; Sigríður, kona Jóns Hannessonar prests á Mosfelli; Ingibjörg og Þórður stúdent. Einnig átti Arnór launson er hét Finnur.
Glæpir gegn mannúð
Glæpir gegn mannúð eru víðtækir eða kerfisbundnir glæpir sem framdir eru af eða í nafni stjórnvalds, yfirleitt af ríki eða í umboði þess, sem brjóta á grófan hátt gegn mannréttindum. Ólíkt stríðsglæpum er ekki skilyrði að glæpir gegn mannúð séu framdir í stríði og gildissvið þeirra nær til útbreiddra athafna fremur en til háttsemi einstaklinga. Þótt hugtakið nái yfir verknaði sem framdir eru af eða í umboði stjórnvalda er ekki skilyrði að þeir séu hluti af opinberri stefnumörkun, heldur nægir að stjórnvöld láti þá óátalda. Fyrsta skiptið sem ákært var fyrir glæpi gegn mannúð var í Nürnberg-réttarhöldunum.
Hugtakið var upphaflega mótað í laganotkun á sviði þjóðaréttar í kjölfar Helfararinnar. Alþjóðleg viðmið um mannréttindi voru áréttuð í mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna árið 1948.
Eftir Nürnberg-réttarhöldin hafa aðrir alþjóðadómstólar ákært fyrir glæpi gegn mannúð, þar á meðal Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu, Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir Rúanda, Sérstaki dómstóllinn fyrir Síerra Leone og Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn. Lög um glæpi gegn mannúð hafa að mestu leyti mótast í þróun alþjóðlegrar réttarvenju. Glæpir gegn mannúð eru ekki skilgreindir í neinum alþjóðasamningi og því hafa samtökin Crimes Against Humanity Initiative staðið fyrir alþjóðlegri herferð til stofnunar slíks samnings.
Ólíkt stríðsglæpum er hægt að fremja glæpi gegn mannúð hvort heldur sem er í stríði eða friði. Þeir geta ekki verið stakir eða einstaka atburðir heldur verða þeir ýmist að vera hluti af opinberri stefnu (þótt fremjendurnir þurfi ekki að telja sjálfa sig vera að framkvæma stefnuna) eða þá víðtekin eða kerfisbundin háttsemi sem er látin óátalin af ríkisstjórn eða stjórnvaldi. Glæpir eins og innrásarstríð, stríðsglæpi, morð, fjöldamorð, afmennskun, þjóðarmorð, þjóðernishreinsanir, brottvísanir, tilraunir á mönnum, refsingar án dóms og laga, þar á meðal aftökur án dóms og laga, beitingar gereyðingarvopna, ríkishryðjuverk eða ríkisstyrkt hryðjuverk, þvinguð mannshvörf, beitingar barnahermanna, óréttmæt frelsissvipting, þrælkun, pyndingar, nauðgun, pólitísk kúgun, kynþáttamismunun, trúarbragðaofsóknir og önnur mannréttindabrot kunna að teljast glæpir gegn mannúð ef þeir eru framdir á víðtækan eða kerfisbundinn máta.
Skilgreining í íslenskum lögum
Glæpir gegn mannúð eru skilgreindir á eftirfarandi hátt í lögum um refsingar fyrir hópmorð, glæpi gegn mannúð, stríðsglæpi og glæpi gegn friði.
Eftirtaldir verknaðir teljast glæpir gegn mannúð þegar þeir eru framdir af ásetningi sem hluti af víðtækri eða kerfisbundinni atlögu sem beint er gegn óbreyttum borgurum:
.ac
.ac er þjóðarlén Ascension eyjar. Stofnunin Internet Computer Bureau Limited hefur yfirumsjón með úthlutun lénsins, ásamt .io.
Black Lives Matter
Black Lives Matter hreyfingin (BLM) er grasrótarhreyfing sem á uppruna sinn að rekja til Bandaríkjanna og hefur hún m.a. barist gegn harðræði lögregluþjóna og kynþáttafordómum í garð þeldökkra í landinu. Þrátt fyrir að hafa aðeins verið stofnuð árið 2013 hefur hreyfingin dreift sér um allan heim og mótmæli átt sér stað víðsvegar undir nafni hreyfingarinnar þar sem ofbeldi lögreglumanna og kerfisbundnum rasisma er mótmælt.
Black Lives Matter hreyfingin á margt sameiginlegt við Black Power hreyfinguna sem kom fram á 7. áratug síðustu aldar en sú síðarnefnda barðist einnig fyrir kerfisbundnum breytingum með því að nota herskáar aðgerðir til þess að bjóða pólitískum og mennta-, menningar- og efnahagslegum stofnunum birginn. Black Power hreyfingin var ein mikilvægasta samfélags-, stjórnmálalega- og menningarlega fjöldahreyfing 20. aldar en áhrifa hennar, líkt og BLM hreyfingarinnar, gætti með einum eða öðrum hætti í öllum heimshlutum.
Saga
Myllumerkið #BlackLivesMatter var fyrst notað árið 2013 af Patrisse Cullors, Alicia Garza og Opal Tometi vegna ákvörðunar dómstóls í Flórída að sýkna George Zimmerman eftir að hann skaut Trayvon Martin, 17 ára þeldökkan strák sem var úti að labba í hverfi Zimmermann, til bana. Árið 2014, eftir að bæði Michael Brown og Eric Garner létu lífið við handtökur lögregluþjóna sem voru, líkt og Zimmerman, einnig sýknaðir af öllum ákærum óx hreyfingin Black Lives Matter út frá myllumerkinu. Í kjölfar dómsúrskurðarins í máli Michael Brown brutust út óeirðir í Ferguson í Missouri fylki, þar sem kveikt var í húsum og verslunum, og beitti óeirðarlögregla táragasi gegn mótmælendum.
Morðið á George Floyd
Á undanförnum árum hafa tugir þeldökkra Bandaríkjamanna látið lífið við svipaðar aðstæður og Brown og Garner með tilheyrandi mótmælum hjá almenningi en viðbrögð fólks komust ekki í hálfkvisti við þau mótmæli sem urðu eftir dauða George Floyd, 46 ára blökkumanns, þann 25. maí árið 2020 í Minneapolis. Myndband náðist af lögreglumanninum Derek Chauvin þrýsta fæti sínum niður á háls Floyd við handtöku og halda honum þannig í alls 8 mínútur og 46 sekúndur, þrátt fyrir beiðni Floyd, sem sagðist ekki ná andanum, um að honum yrði sleppt. Eftir að myndbandsupptöku af handtökunni var dreift á samfélagsmiðlum braust út hörð alda mótmæla um öll Bandaríkin.
Fyrstu mótmælin voru skipulögð í Minneapolis og St Paul í Minnesota, en dreifðust fljótt til annarra borga í Bandaríkjunum. Mótmælin, sem stóðu allt sumarið og fram á haustið 2020 voru undir formerkjum Black Lives Matter, og eru stærstu fjöldamótmæli í sögu Bandaríkjanna. Kannanir sýna að 15-26 milljón Bandaríkjamenn tóku þátt í mótmælum gegn lögregluofbeldi sumarið 2020.
Vegna þrýstings frá mótmælendum voru þrír lögreglumenn ákærðir fyrir að hafa aðstoðað eða stuðlað að morðinu á Floyd. Derek Chauvin hafði verið ákærður fyrir morð af þriðju gráðu og manndráp af annarri gráðu vegna andlát Floyd en vegna mikilla mótmæla var Chauvin einnig ákærður fyrir morð af annarri gráðu. Réttarhöldin yfir fjórmenningunum hefjast 8. mars 2021.
BLM mótmælum sumarsins 2020 hefur verið lýst sem kaflaskilum í viðhorfum Bandaríkjamanna til lögregluofbeldis og samskipta kynþáttanna.
Áhrif á stjórnmál og samfélagsumræðu
Þó yfirgnæfandi meirihluti Black Lives Matter mótmæla gegn lögregluofbeldi sumarið 2020 hafi verið friðsöm brutust út óeirðir í mörgum borgum þar sem lögreglu og mótmælendum lenti saman.
Samtökin hafa verið gagnrýnd fyrir að gera lítið úr mikilvægi lögreglu og lífi lögreglumanna, eða hvítra Bandaríkjamanna sem margir vilja meina að séu einnig fórnarlömb ofbeldis og morða. Andstæðingar BLM hafa í því sambandi haldið á lofti slagorðinu All Lives Matter. Black Lives Matter hreyfingin hefur einnig verið gagnrýnd mikið af núverandi forseta Bandaríkjanna Donald Trump en hann telur hreyfinguna vera tákn haturs sem sé fjármögnuð af frjálslyndum auðkýfingum og berjist fyrir því að leggja niður lögregluna, fangelsi, landamæraeftirliti, kapítalisma og vali á skólaefni.
BLM hreyfingin hefur staðið fyrir mörgum mótmælum gegn sitjandi forseta og í valdatíð Trump hefur hreyfingin orðið æ meira pólitísk, m.a. með því að hvetja þeldökka kjósendur til að kjósa hann úr embætti. Þeldökkir kjósendur gegndu stóru hlutverki í að snúa fylkjum sem Donald Trump vann í forsetakosningunum árið 2016 gegn Hillary Clinton. Þeirra á meðal voru Georgía og Wisconsin en Joe Biden vann nauman sigur í báðum fylkjum.
Hauskúpufiðrildi
Hauskúpufiðrildi (einig kúpusvarmi eða hauskúpusvarmi) (fræðiheiti: Acherontia atropos) er fiðrildi af svarmfiðrildaætt og er svo nefnt vegna þess að ofan á frambol er gul litflikra sem minnir á hauskúpu. Hauskúpufiðrildi á heima við Miðjarðarhaf og flýgur árlega norður yfir Pýreneafjöll og Alpanna. Þá er hásumar og verpir hann eggjum sínum í kartöflugrös og skyldar náttskuggajurtir. Hauskúpufiðrildið sækir hunang í býflugnabú, dáleiðir býflugurnar með sérstöku blísturhljóði, en oft endar innbrotið með því að býflugurnar stinga það til bana. Aðeins einu sinni hefur hauskúpufiðrildi fundist á Íslandi, það var í Öræfasveit.
Maurice Ravel
thumb|right|Maurice Ravel Joseph-Maurice Ravel (fæddur 7. mars 1875 í Ciboure, Frakklandi; látinn 28. desember 1937 í París) var franskt tónskáld og píanóleikari á impressjónismatímabilinu, þekktur fyir slægð, kraft og biturleika í tónlist sinni. Ravel er best þekktur fyrir tónverkin Boléro og La Valse.
Hoya curtisii
Hoya curtisii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Rudolf Schlechter. Útbreiðslan er í Nýju-Guíneu.
Abies forrestii
Abies forrestii er sígrænt tré af þallarætt. Hann er einlendur í Kína. Hann var nefndur eftir grasafræðingnum George Forrest (1873-1932) sem uppgötvaði tegundina í Yunnan.
Lýsing
Abies forrestii getur náð 20 metra hæð. Börkurinn er dökkgrár og flettist af. Sprotarnir eru hærðir, rauðbrúnir tilbrúnir, og dökkna með aldri, Eftir tvö eða þrjú ár eru þeir orðnir dökkgráir. Brumin eru kvoðuborin, kúlu- til egglaga. Barrnálarnar raðast eins og kambur á greinunum, 1,5 til 4, oftast þó 2 til 3 sm langar og 2 til 2,5 mm breiðar. Undir nálunum eru tvær breiðar loftaugarákir, og á jaðrinum eru kvoðurásir. Hann blómgast í maí. Könglarnir eru 7 til 12 sm langir og 3,5 til 6 breiðir, sívalir eða sljótt-sívalir. Óþroskaðir eru þeir dökk fjólublábrúnir til svarbrúnir. Fræin eru um 1 sm löng, með ljósbrúnum til rauðbrúnum, breiðfleyglaga væng. Fræið þroskast í október til nóvember.
Útbreiðsla
Abies forrestii vex í vestur Kína (suðvestur Sichuan, austurhluta Xizang og norðvestur Yunnan).
Hann kemur fyrir í fjöllum í 2500 til 4200 metra hæð, í svölu og röku loftslagi með 1000 til 2000 mm úrkomu. Abies forrestii er þar oft sú tegund sem vex upp að trjálínu, en er þar einnig í bland við Picea likiangensis, Larix potaninii og Tsuga dumosa, neðar vex hann með lauftrjám eins og Betula albosinensis, hlyn (Acer) og reyni (Sorbus).
Flokkun
Abies forrestii er í undirættkvíslinni Pseudopicea og þar í deildinni Delavayianae. Honum var gefið nafnið 1919 af Charles Coltman-Rogers í Gardeners’ Chronicle. Á sama ári, nokkrum mánuðum síðar var honum lýst undir sama nafni af William Grant Craib. Abies forrestii var áður talinn sem afbrigði af (Abies delavayi) sem hann líkist: Abies delavayi var. forrestii
World Trade Center
thumb|Mynd af Tvíburaturnunum.
World Trade Center turnarnir í New York-borg (oft nefndir Tvíburaturnarnir á íslensku) voru sjö byggingar reistar á árunum 1966-1972. Stóru turnarnir tveir hrundu eftir árásir hryðjuverkamanna þann 11. september 2001.
Byggingarnar voru teiknaðar af japansk-bandaríska arkitektinum Minoru Yamasaki með aðstoð frá Antonio Brittiochi. Á árunum 1972 til 1973 voru turnarnir tvær hæstu byggingar heims.
Prjón
thumb|Prjónað á tvo prjóna
Prjón eða prjónaskapur er aðferð til að framleiða vefnað eða voð með garni. Prjónað efni samanstendur af lykkjum sem dregnar hafa verið gegnum aðrar lykkjur. Lykkjurnar liggja á prjóninum þar til nýjar lykkjur eru dregnar í gegn með garninu sem notað er og fer lykkjufjöldinn á prjónunum eftir stærð flíkurinnar (verksins) sem verið er að prjóna. Einfaldast er að byrja og enda með sama fjölda af lykkjum en það er einnig mögulegt að bæta við (útaukning) eða fækka lykkjum (fella af lykkjur|fella af) meðan á vinnunni stendur. Margar aðferðir við prjónaskap eru til og mögulegt er að handprjóna og vélprjóna flíkur. thumb|right|Prjón
Uppruni prjóns á Íslandi
Elstu ritaðar heimildir um handverkshefðina prjónaskap hér á landi má finna í Bréfabók Guðbrands Þorlákssonar Hólabiskups frá seinni hluta 16. aldar en á þeim tíma voru landskuldir greiddar í prjónasaumi. Ennig má lesa í fornbréfi frá 1560 um prjónapreysur sem greiða mátti með landskuldir á bæ á norðurlandi. Talið er að prjón hafi borist til Íslands á fyrri hluta 16. aldar með þýskum, enskum eða hollenskum kaupmönnum og náði það fljótt mikilli útbreiðslu um landið. Auðvelt var fyrir landsmenn að framleiða ullarvarning með þessu nýja verklagi bæði til sölu og eigin nota og er það talin vera ástæða þess að prjón náði fljótt svo mikilli útbreiðslu. Elstu prjónauppskriftir, sem vitað er um hér á landi eru frá árunum 1760-1770 og eignaðar Skúla Magnússyni fógeta. Eru það uppskriftir af karlmanns- og kvenmannspeysu ásamt uppskriftir að karlmannssokkum, kvensokkum, nærbuxum og húfu.
Elstu dæmi um prjón á Íslandi
Talið er að elsta prjónaða flík sem fundist hefur á Íslandi sé sléttprjónaður belgvettlingur frá 16. öld sem fannst við uppgröft að Stóru Borg árið 1981. Einnig hefur á sama stað fundist háleistur og sléttprjónaður smábarnasokkur sem talið er vera frá 1650-1750. Þessir sokkar eru þeir einu hér á landi sem varðveist hafa nokkurn veginn heilir. Árið 1927 fannst við fornleifauppgröft á Bergþórshvoli leifar af prjónlesi sem talið er vera frá fyrri hluta 17. aldar. Það heillegasta úr þeim fundi var belgvettlingur með einum þumli og sokkbol. Hann var ólíkur þeim belgvettlingi sem fannt á Stóru Borg bæði hvað varðar lögun þumalsins og úrtöku. Í Kaupmannahöfn hafa fundist nokkrir sléttprjónaðir belgvettlingar sem taldir eru vera af íslenskum uppruna.
Prjónar og prjónastærðir
thumb|right|Prjónasett thumb|right|Bandprjónar thumb|right|200px|Hringprjónar Ýmsar tegundir eru til af prjónum, þannig að oft getur verið erfitt að velja hvað á að nota. Hægt er að kaupa prjóna úr mismunandi málmi, málmblöndum, plasti, akrýl, bambus, birki rósavið svo eitthvað sé nefnt. Einnig er hægt að fá prjóna með mismunandi oddi, þ.e. "venjulegum oddi" eða oddhvassa sem sumum finnst betra að nota við prjón á gatamunstri. Hér áður fyrr var algengast að nota svo kallaða bandprjóna, stundum kallaðir peysuprjónar en það eru tveir langir (oftast 35sm) prjónar með haus á öðrum endanum. Hausinn á endanum á þeim kemur í veg fyrir að lykkjurnar detti út af prjóninum meðan verið er að prjóna. Þeir eru notaðir tveir saman þegar verið er að prjóna margar lykkjur fram og til baka, þá er ekki hægt að nota til að prjóna í hring. Síðar leystu hringprjónar, með áfastri snúru á milli tveggja prjónaodda (sjá mynd) bandprjónanna af. Enda eru þetta mjög hentugir prjónar sem hægt er að nota til að prjóna í hring eða fram og til baka allt eftir því hvað fólk vill. Núna er til mjög mikið úrval af prjónum, hægt er að fá prjóna sem eru með lausri snúru sem er þá annað hvort skrúfuð eða smellt á prjónana, en auðvitað er einnig hægt að fá hringprjóna með áfastri snúru. Til að prjóna t.d. sokka eða vettlinga eru notaðir 5 prjónar. þeir eru stuttir með oddum báðum megin ýmist úr málmi eða tré. Einnig er að nota þá þegar verið er að prjóna litla hluti og eru þá notaðir tveir prjónar í einu og prjónað fram og til baka.
Það er mismunandi mælikvarði á prjónastærð eftir því hvort miðaða er við evrópu eða USA. Dæmi um það má sjá í töflunni. Á Íslandi eru notaðir prjónar í evrópskri stærð.
Að lesa prjónauppskriftir
Prjónauppskriftir eru mjög misjafnar og oft er erfitt fyrir byrjanda að lesa allar þessar skammstafanir. Uppskriftinar eru misjafnlega nákvæmar, og sumar gera ráð fyrir því að nokkur prjónareynsla sé til staðar. En aðra eru mjög ítarlegar og góðar fyrir byrjendur. Talað er um að best er að lesa alla uppskriftina yfir áður en byrjað er að prjóna til að fá yfirsýn yfir verkið. Í prjónauppskriftum er mikið um skammstafanir og því miður er ekki alltaf samræmi milli prjónauppskrifta hvað þessar skammstafanir þýða. Í eftirfarndi töflu má sjá dæmi um nokkra skammstafanir úr íslenskum uppskriftum. Á vefsíðu Storksins er að finna mjög gagnlega upplýsingar, þýðingar á skammstöfum úr ensku í íslensku.
Prjónafesta
Hvernig fólk prjónar er einstaklingsbundið. Sumir prjóna fast meðan aðrir prjóna laust. þess vegna getur verið mikilvægt að gera fyrst prjónfestuprufu, þegar verið er að byrja prjónaskap er gott að prjóna sýnishorn 15x15 sm og mæla svo 10x10 sm bút og gá hvort réttur lykkjufjöldi sé innan 10 sm markanna og eins hvort umferðarfjöldinn sé réttur miðað við 10 sm. Ef lykkjurnar eru of margar er prjónað of fast og þarf því að fá sér grófari prjóna, ef lykkjurnar eru of fáar er prjónað of laust og þarf því fínni prjóna.
Margar tegundir prjóna eru til og getur það haft áhrif á prjónafestu hvað prjóna er verið að vinna með. Prjónar geta verið missleipir eða stamir. Best er að nota sams konar prjóna í alla flíkina, t.d ekki nota bambusprjóna í ermarnar og álprjóna í bolinn eða öfugt. Það fer reyndar eftir garni sem notað er hversu áberandi munurinn getur orðið ef notaðar eru margar tegundir af prjónum í sömu flík.
Lopaprjón
thumb|Lopapeysur með hefðbundnu mynstri Fram á 20. öld var ullarvinna eitt helsta vetrarstarf Íslendinga. Ullina fengu bændur með eð því að rífa ullina af sauðfénu með höndum áður en hún datt alveg af, það var ekki fyrr en komið var fram á 19. öld að sauðfé var rúið með klippum og skærum.