cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dulmálsfræði
Þegar fjallað er um dulritun er gjarnan talað um ódulritaðan texta (e. plaintext), dulritunaraðferð (e. cipher), dulritunaraðferðin krefst lykils K til þess að dulrita texta og dulritaðan texta (e. ciphertext). Það má þó ekki skilja sem svo að eingöngu sé texti dulritaður enda geta hvaða gögn sem er verið dulrituð, þar með talið tvíundarkóti, það er að segja öll stafræn gögn.
Saga
thumb|right|Dulritunaraðferð [[Júlíus Sesar|Júlíuss Sesars er nefnd reiknirit Sesars.]] Vitað er að Forn-Egyptar notuðust við dulritun. Júlíus Sesar notaðist við afar einfalda tegund dulritunar sem er nefnd reiknirit Sesars þannig að hverjum staf í stafrófinu er hliðrað um þrjú sæti (K = 3). Slík dulritun telst í dag frumstæð og er einfalt að brjóta og veitir því lítið sem ekkert öryggi.
thumb|right|Vigenère-taflan með allar 26 hliðranir á enska stafrófinu. Enn öruggari dulritunaraðferð er nefnd Vigenère-fjölstafaaðferðin eftir Frakkanum Blaise de Vigenère. Hann fann upp leið til þess að flækja dulritunaraðferðina sem kennd er við Sesar með því að nota ekki við fasta tölu sem ódulritaða textanum er hliðrað um heldur þarf að velja sérstakt lykilorð sem er endurtekið jafnt oft og lengd ódulritaða textans er. Eftirfarandi dæmi notast við enska stafrófið sem inniheldur alls 26 stafi, ódulritaði textinn er „Attack at dawn“ og lykilorðið „Lemon“ hefur verið valið.
Til þess að fá út dulritaða textann hér að ofan er hægt að fletta upp hverjum staf í töflu Vigenère hér til hliðar. En það er einnig hægt að nýta stærðfræði til þess að dulrita. Séu stafirnir <tt>A</tt>–<tt>Z</tt> tölurnar 0–25 (s.s.,, , o.s.frv.), og samlagning er reiknuð með mátreikningi af 26, þá má tákna Vigenère dulritun E með lyklinum K svo,
Til þess að dulráða með stafnum  úr lykilorðinu er tölugildi bókstafsins úr lykilorðinu dregið frá tölugildi bókstafsins úr ódulritaða textanum sem gefur töluna.
Fjölstafa dulritunaraðferð Vigenère var lengi vel talin óráðanleg þeim sem ekki vissu lykilorðið en prússneska hermanninum Friedrich Kasiski tókst að þróa aðferð við að ráða slika dulritun sem hann birti árið 1863.
Einkalyklar og dreifilyklar
Samhverf dulritun notast við algrím á borð við Sesar-reikniritið eða aðferð Vigenère þannig að nota þarf sama einkalykilinn til þess að dulrita og dulráða textann. Eina fullkomlega örugga leiðinn til þess að dulrita texta er að nota fjölstafa lykilorð sem er jafnlangt textanum, aðeins notað einu sinni í hvert sinn sem skilaboð eru send og notast við lykilorð sem er framleitt handahófskenndri aðferð. Slík aðferð er nefnd Vernam-dulritunaraðferðin.
Orrustan við Naseby
thumb|right|„Skyttur konungs“ í sviðsetningu á orrustunni við Naseby. Orrustan við Naseby nálægt Naseby í Northamptonshire á Englandi 14. júní 1645 var lykilorrusta í Ensku borgarastyrjöldinni. Hinn nýskipaði enski þingher, New Model Army, undir stjórn Thomas Fairfax með riddaralið undir stjórn Olivers Cromwell, gersigraði her konungssinna undir stjórn Karls 1. með riddaralið undir stjórn Róberts Rínarfursta. Vegna mistaka tókst þinghernum að ná báðum hliðum konungshersins og umkringja þannig fótgönguliðið sem var kjarninn í hernum. Konungur missti þarna meginher sinn, fallbyssur, vistir og jafnvel persónulegan farangur með bréfasafni sínu. Eftir ósigurinn við Naseby tókst honum aldrei að mynda nægilega stóran her til að standa gegn þinginu.
Dulmálsfræði
Einkalyklar og dreifilyklar
Samhverf dulritun er skilverkasta leið til þess að dulrita. Af henni leiðir hins vegar sá vandi að þeir tveir eða fleiri aðilar sem vilja stunda samskipti sín á milli með öruggum hætti verða að deila lyklinum sín á milli til þess að geta dulráðið hin dulrituðu skilaboð. Lausnin við þessu vandamáli felst í ósamhverfri dulritun.
Ósamhverf dulritun virkar þannig að mjög stórar prímtölur eru notaðar til þess að búa til tvo lykla, annars vegar einkalykil sem verður að halda leyndum og hins vegar dreifilykli sem má opinbera. Einkalykilinn er notaður til þess að dulráða dulritaðan texta sem dreifilykilinn hefur dulritað.
Sem dæmi geta tveir aðilar A og B haft samskipti þannig að aðili A býr til einkalykil K-E og dreifilykil K-D og kunngjörir K-D en geymir K-E á öruggum stað. Vilji B eiga í öruggum samskiptum við A getur hann tekið dreifilykilinn K-D og notað til þess að dulrita skilaboð M => C. Því næsta sendir hann C til A sem einn getur dulráðið skilaboðin með einkalykli sínum K-E þannig að C => M.
Billy Zane
William George Zane, Jr. (fæddur 24. febrúar 1966), betur þekktur sem Billy Zane, er bandarískur leikari, kvikmyndaframleiðandi og leikstjóri. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sín sem Cal Hockley í myndinni Titanic frá árinu 1997 og sem draugurinn í myndinni The Phantom.
Þórir snepill Ketilsson
Þórir snepill Ketilsson var landnámsmaður í Fnjóskadal í Suður-Þingeyjarsýslu en hafði áður numið land í Köldukinn. Í Landnámabók segir að hann hafi verið sonur Ketils brimils, sem ekki er ættfærður nánar.
Þórir sigldi skipi sínu til Íslands en á leiðinni reyndu víkingar að ræna hann og förunauta hans. Einn þeirra, Gautur, sló stafnbúa víkingaskipsins með hjálmunveli (stýrissveif skipsins) og hættu víkingarnir þá ránstilrauninni en Gautur var eftir það nefndur Hjálmun-Gautur.
Iðunnartré
Iðunnartré (fræðiheiti: Aeonium arboreum) er þykkblöðungur af ættinni Crassulaceae. Iðunnartré vex í Miðjarðarhafslöndum og Norður-Afríku. Það getur orðið allt að metri að hæð. Iðunnartré er vinsæl inniplanta.
Þórir snepill Ketilsson
Þeir lentu skipi sínu í Skjálfandafljótsósi og nam Þórir fyrst land í Köldukinn milli Skuggabjarga og Ljósavatnsskarðs en líkaði ekki vistin þar. Hann flutti sig því um set og nam Fnjóskadal allan til Ódeilu (á Flateyjardalsheiði). Hann bjó í Lundi og „blótaði lundinn“ eftir því sem segir í Landnámu.
Iðunnartré
Blöðin sitja í hvirfingum efst á stönglunum. Blómin eru gul og sitja í klösum en eftir blómgun greinist jurtin nánar. Það þrífst í birtu en þarf að vera á svölum stað á veturna. Til er afbrigði, ''Aeonium arboreum var. atropurpureum'', með dökkrauðum blöðum.
Þórir snepill Ketilsson
Kona Þóris var Guðlaug Hrólfsdóttir og voru börn þeirra Öngull hinn svarti, Hrafn, faðir Þórðar á Stokkahlöðum og Guðríður kona Þorgeirs Ljósvetningagoða.
Fáskrúðsfjörður
Fáskrúðsfjörður (áður nefnt Búðir eða Búðakauptún) er þorp á Austfjörðum og stendur við samnefndan fjörð. Íbúar þar voru 753 í júní 2020.
Verslun hófst á Búðum upp úr 1880 og tók fljótlega að myndast kauptún sem byggt er í landi jarðarinnar Búða. Fyrsti kaupmaður sem verslaði hér, hét Friðrik Wathne, en árið 1888 setti Carl D. C. Tulinius, kaupmaður á Eskifirði, upp útibú á staðnum.
Fyrir aldamótin 1900 og fram undir 1935 voru Búðir helsta bækistöð franskrar skútuútgerðar á Austfjörðum. Þar var franskur konsúll, franskt sjúkrahús og frönsk kapella. Franskur grafreitur er út með ströndinni norðanverðri, nokkru utan við bæinn, hjá Hölknalækjum.
9. september 2005 var lokið við gerð jarðganga milli Reyðarfjarðar og Fáskrúðsfjarðar (Fáskrúðsfjarðargöng). Þetta hefur orðið til þess að mikið af nýjum húsum hefur verið reist í bænum og mætti helst rekja það við álversframkvæmdir Alcoa hinum megin fjalls.
CGS-kerfi
CGS-kerfi er gamalt kerfi mælieininga, sem byggðist á grunneiningunum sentimetra (cm), grammi (g) og sekúndu (s). SI-kerfið hefur að mestu komið í stað cgs-kerfisins.
Breska Gvæjana
thumb|right|Kort af Bresku Gvæjana frá 1908. Breska Gvæjana (enska: British Guiana) var bresk nýlenda á norðurströnd meginlands Suður-Ameríku frá 1831 þar til hún fékk sjálfstæði sem Gvæjana árið 1966.
Hollendingar stofnuðu nýlendurnar Berbice og Essequibo snemma á 17. öld. Á 18. öld bættist Demerara við. Bretar lögðu þessar nýlendur undir sig 1796 þegar Frakkar höfðu hernumið Holland. Batavíulýðveldið endurheimti yfirráð yfir þeim 1805 en Bretar hernámu þær aftur í Napóleonsstyrjöldunum 1809. Bretar fengu formlega yfirráð yfir nýlendunum í friðarsamningum 1814 og sameinuðu þær í eina nýlendu 1831. Höfuðstaður nýlendunnar var Georgetown (Stabroek til 1812).
Bretar byggðu upp sykurplantekrur í nýlendunni, meðal annars með þrælum frá Afríku. Þrælar gerðu uppreisn í Demerarauppreisninni 1823. Þrælahald var formlega lagt niður innan Breska heimsveldisins 1833. Breska fyrirtækið Booker Group (sem Booker-verðlaunin eru kennd við) varð fyrirferðarmikið í sykurframleiðslu í nýlendunni og átti nær allar plantekrurnar undir lok 19. aldar.
Árið 1928 var nýlendan gerð að krúnunýlendu með nýja stjórnarskrá. Löggjafarráð var stofnað og landstjóri fékk aukin völd. Umbætur næstu ár færðu aukið vald til löggjafarþingsins sem varð að meginhluta kjörþing. Flokkurinn People's Progressive Party vann stórsigur í kosningum 1953 en bresk stjórnvöld töldu hann of hallan undir kommúnisma. Í kjölfarið var stjórnarskrá landsins felld úr gildi og Bretar sendu her til nýlendunnar. Bráðabirgðastjórn var í landinu til 1957. Það ár vann PPP aftur meirihluta í kosningum. Árið 1961 fékk landið heimastjórn og 1966 fékk það sjálfstæði.
Ian Fleming
Ian Lancaster Fleming (28. maí 1908 – 12. ágúst 1964) var breskur rithöfundur, blaðamaður og starfsmaður leyniþjónustu breska flotans. Hann er best þekktur sem höfundur sagnanna um njósnarann James Bond en hann skrifaði tólf skáldsögur og níu smásögur um Bond. Einnig skrifaði hann barnabókina Chitty Chitty Bang Bang, sem hefur verið kvikmynduð.
Fyrsta skáldsagan um Bond, Casino Royale, kom út í Bretlandi 13. apríl 1953 en tvær síðustu bækurnar, The Man with the Golden Gun og Octopussy / The Living Daylights (smásögur) komu út eftir lát Flemmings. Alls hafa bækurnar um Bond selst í meira en 100 milljónum eintaka og kvikmyndir gerðar eftir þeim hafa notið mikilla vinsælda.
Sigmundur Ernir Rúnarsson
Sigmundur Ernir Rúnarsson (f. 6. mars 1961) er íslenskur blaðamaður, ljóðskáld og rithöfundur.
Sigmundur Ernir er fæddur á Akureyri 6. mars 1961. Að loknum stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1981, sótti hann ýmis fjölmiðlanámskeið í Noregi, Svíþjóð og Bandaríkjunum 1981–1986.
Blaðamennska
Sigmundur Ernir var blaðamaður á Vísi árið 1981, á DV 1981–1983 og síðan ritstjórnarfulltrúi á Helgarpóstinum á árunum 1983–1985.
Árið 1985 hóf hann störf við sjónvarp, fyrst sem þáttastjórnandi hjá Ríkissjónvarpinu á árunum 1985–1986 og síðar sem fréttamaður og varafréttastjóri á Stöð 2, 1987–2001. Hann var ritstjóri á DV á árunum 2001–2003 og þáttastjórnandi á sjónvarpsstöðinni Skjá 1, á árunum 2003–2004. Hann var fréttaritstjóri á Fréttablaðinu 2004–2005, fréttastjóri á Stöð 2, 2005–2007 og síðan forstöðumaður fréttasviðs þeirrar stöðvar 2007–2009. Sigmundur Ernir var í stjórn Blaðamannafélags Íslands 1988–1990 og í stjórn „Dags íslenskrar tungu“ 1996–2000. Frá 2015-2023 starfaði Sigmundur Ernir sem dagskrár- og ritstjóri Hringbrautar sem var sjónvarpsstöð í einkaeign. Þar var hann m.a. með umræðu og ferðaþætti.
Sigmundur Ernir var ráðinn ritstjóri Fréttablaðsins í ágúst 2021. Því starfi gengdi hann til apríl 2023 þegar blaðið hætti útgáfu.
Akureyringur
Sigmundur Ernir á sterkar rætur á Akureyri og hefur oft talað máli bæjarins. Akureyrarbær skipaði Sigmund „sendiherra Sambandslýðveldisins Akureyrar“ í Reykjavík árið 1997. Hélt hann þeim titli í áraraðir. Hann var formaður verkefnisstjórnar um byggðaáætlun Eyjafjarðar 2001–2004 og formaður stjórnar Leikfélags Akureyrar 2003–2009.
Ljóð og ljóðsögur
Eftir ljóðskáldið Sigmund Erni liggja níu ljóðabækur:
Sigmundur Ernir hefur einnig gefið út hljómplötu með söngtextum, ljóðskreytt bækur, haldið ljóðasýningar, auk þess að sinna prósaskrifum. Ljóð hans birtust m.a.: í tímaritinu Ljóðormur árið 1986 ; í Tímariti Máls og menningar árið 2000 ;  og í Verðlaunaljóðum, sem var ljóðasafn nokkurra höfunda í ljóðasamkeppni á vegum Menningarmálanefndar Akureyrar árið 1989. Sigmundur Ernir vann til verðlauna í ljóðasamkeppni vikublaðsins Dag og MENOR 1991 og birti blaðið ljóð hans. .
Aðrar bækur
Sigmundur er afkastamikill rithöfundur. Fyrsta skáldsaga hans, Barn að eilífu, kom út árið 2004. Bók hans Flökkusögur - ferðasaga kom út árið 2017.
Sigmundur Ernir hefur einnig ritað ævisögur og bækur um ýmis málefni, sem hafa komið út á bók og á hljóðbókarformi, m.a.:
Íslendingar
thumbnail| 1: [[Jóhanna Guðrún • Jón Sigurðsson • Egill Skallagrímsson • Davíð Oddsson
2: Jónas Hallgrímsson • Björk Guðmundsdóttir • Arngrímur lærði • Eiríkur rauði
Þegar íslenska lýðveldið var stofnað 17. júní 1944 urðu Íslendingar sjálfstæðir frá Danska konungsdæminu. Um 60 prósent landnámsmanna Íslands voru komnir af ættflokkum frá norrænum uppruna (aðallega Vestur-Noregi) og aðrir frá keltneskum ættflokkum á Bretlandseyjum.
1031
thumb|right|[[Ólafur helgi Noregskonungur.]] Árið 1031 (MXXXI í rómverskum tölum)
Atburðir
Fædd
Dáin
Vopnafjörður
thumb|right thumb|Vopnafjörður
Stúdentaráð Háskóla Íslands
Stúdentaráð Háskóla Íslands (SHÍ) er félag og vettvangur fyrir hagsmunabaráttu stúdenta við háskólann. Stúdentar kjósa fulltrúa í sviðsráð fyrir hvert fimm sviða Háskóla Íslands og skipa forsetar sviðsráðanna stjórn Stúdentaráðs auk forseta og varaforseta. Stúdentaráð stendur fyrir ýmiskonar starfsemi og viðburðum sem tengjast réttindavörslu og félagslífi stúdenta.
Vopnafjörður
Vopnafjörður er allbreiður flói á norðausturströnd Íslands, næst fyrir norðan Héraðsflóa, á milli Digraness og Kollumúla. Fyrir miðjum firði er langur og mjór tangi, Kolbeinstangi (Tangi), þar sem Vopnafjarðarbær stendur en norðan tangans eru Nýpsfjörður og inn af honum Nýpslón. 528 íbúar voru á Vopnafirði árið 2015 en tæplega 700 manns búa í sveitarfélaginu Vopnafjarðarhreppi.
Stúdentaráð Háskóla Íslands
Meðal helstu baráttumála Stúdentaráðs í gegnum tíðina hafa verið húsnæðismál og lánasjóðsmál.
Vopnafjörður
Landslag í Vopnafirði mótaðist á síðustu ísöld. Þá þakti jökull alla sveitina og fjörðinn og svarf fjöllin og klettana umhverfis hann. Norðan Vopnafjarðar eru ávalar heiðar þar sem nokkur há fjöll standa þó upp úr en sunnan fjarðarins eru Krossavíkurfjöll, yfir þúsund metra há. Inn af firðinum eru þrír dalir, Hofsárdalur syðst, þá Vesturárdalur og Selárdalur nyrst. Dalirnir voru allir fjölbyggðir áður en í Selárdal er nú aðeins einn bær í byggð. Um þá renna Hofsá, Vesturá og Selá, sem allar eru þekktar laxveiðiár. Heitar uppsprettur eru í Selárdal og þar er sundlaug. Fjörðurinn er þekktur fyrir veðursæld. thumb|left|Vopnafjarðarkirkja. Upp af dölunum eru víðlendar heiðar og um miðja nítjándu öld, þegar mikill skortur var á jarðnæði, risu þar víða nýbýli. Bæirnir risu á árunum 1841-1862. Misjafnt var hvað þeir voru lengi byggðir en síðasti bærinn fór í eyði 1946. Lífsbaráttan á heiðunum var hörð og eru heiðarnar sögusvið skáldsögu Halldórs Laxness, Sjálfstætt fólk.
Stúdentaráð Háskóla Íslands
Forseti Stúdentaráðs er Rakel Anna Boulter, fulltrúi Röskvu líkt og síðustu fimm forsetar. Vara­for­seti er Dagmar Óladóttir, hags­muna­full­trúi er Rannveig Klara Guðmundsdóttir og lána­sjóðsfull­trúi er Gísli Laufeyjarson Höskuldsson.
Robert Moog
thumb|Moog.
Vopnafjörður
Á Bustarfelli í Vopnafirði er reisulegur torfbær sem hefur verið haldið mjög vel við og þar er minjasafn. Kirkja er í Vopnafjarðarþorpi og útkirkja á Hofi í Vopnafirði.
Stúdentaráð Háskóla Íslands
Fastanefndir sem SHÍ skipar eru níu: Alþjóðanefnd, Félagslífs- og menningarnefnd, Fjármála- og atvinnulífsnefnd, Fjölskyldunefnd, Jafnréttisnefnd, Kennslumálanefnd, Lagabreytinganefnd, Nýsköpunar- og frumkvöðlanefnd, Umhverfis- og samgöngunefnd.
Saga stúdentaráðs
Stúdentaráð var stofnað í desember árið 1920. Í nóvember árið 1921 stofnaði Stúdentaráð mötuneytið Mensa academica sem starfaði fram til ársins 1929. Leynilegar kosningar til Stúdentaráðs voru teknar upp árið 1933. Þá urðu til fylkingar sem buðu fram á listum í kosningum. Árið 1951 stofnaði Stúdentaráð vinnumiðlun fyrir háskólanema. Félagsstofnun Stúdenta var stofnuð 1968 af Stúdentaráði og háskólaráði. Árið 2013 stefndi Stúdentaráð íslenska ríkinu og Lánsjóði Íslenskra Námsmanna (LÍN) vegna breytinga á útlánareglum sjóðsins og hafði betur. Í febrúar 2019 hóf Stúdentaráð loftslagsverkföll ásamt fleiri samtökum og kröfðust þess að Alþingi lýsti yfir neyðarástandi í loftslagsmálum.
Fylkingar
Kosið er til Stúdentaráðs af lista sem fylkingar bjóða fram. Undanfarna þrjá áratugi hafa það verið fylkingarnar Röskva og Vaka sem hafa notið mest fylgis og skiptst á að hafa meirihluta nokkur ár í senn. Aðrar fylkingar hafa þó iðulega boðið fram svo sem H-listinn, Skrökva og Öskra í seinni tíð. Á árum áður voru starfandi fylkingarnar Umbótasinnar, Félag vinstrimanna, Vinstrimenn og Félag róttækra stúdenta.
Vopnafjörður
thumbnail|Í kringum 1900
Saga
Við landnám eru taldir þrír landnámsmenn í Vopnafirði: Eyvindur vopni og Hróaldur bjóla sem voru fóstbræður og Lýtingur Arnbjarnarson. Nafn fjarðarins er sagt dregið af viðurnefni Eyvindar sem nam Hofsárdal og hluta Vesturárdals austan megin og bjó hann í Syðrivík sem þá hét heitið Krossavík innri. Hróaldur nam Selárdal, hluta Vesturárdals og norðurströnd fjarðarins. Hann bjó fyrst á Hróaldsstöðum í Selárdal en síðar á Torfastöðum í Vesturárdal. Lýtingur nam austurströnd fjarðarins og bjó í Krossavík ytri. Telja má bróðurson Eyvindar vopna, Steinbjörn kört Refsson, fjórða landnámsmanninn þar sem hann byggði sér bæ á Hofi eftir að Eyvindur frændi hans gaf honum land milli Hofsár og Vesturdalsár. Loks kom Þorsteinn hvíti Ölvisson frá Noregi og keypti hann land af Eyvindi en tók síðar Hofslönd af Steinbirni upp í skuld. Hann bjó að sögn Landnámabókar á Hofi í sextíu ár.
Í Vopnfirðinga sögu segir frá því að héraðsvöld og goðavald skiptust í upphafi milli Hofverja og Krossvíkinga. Sameiginlegur þingstaður var í Sunnudal en í heiðni var blóthof á Hofi og efldi það héraðsvöld Hofverja. Brodd-Helgi sonarsonur Þorsteins hvíta giftist Höllu systur Geitis Lýtingssonar en skildi við hana og ósætti varð vegna fjárskipta þeirra. Fó svo að Geitir vó Helga á Sunnudalsþingi en sættir tókust við Víga-Bjarna son Helga. Víga-Bjarni rauf sættirnar að áeggjan stjúpu sinnar og vó Geiti en iðraðist verknaðarins. Leiddi þetta til fjandskapar milli Bjarna og Þorkels Geitissonar sem endaði með orrustu milli þeirra í Böðvarsdal. Særðist Þorkell þar og greru sár hans illa. Sendi þá Bjarni honum lækni sem læknaði sár hans og það, ásamt milligöngu Jórunnar, konu Þorkels, varð til þess að sættir tókust og flutti Þorkell á endanum til Bjarna að Hofi þar sem hann bjó til dauðadags. Þorkell átti aðeins eina dóttir sem fluttist burt og eftir að hann fluttist sjálfur að Hofi færðust öll völd til Hofverja.
Robert Moog
Moog tók B.Sc. gráðu bæði í eðlisfræði og rafmagnsverkfræði og útskrifaðist svo með doktorsgráðu í eðlisverkfræði frá Cornell-háskóla árið 1957. Hann lést af völdum heilaæxlis haustið 2005.
Vopnafjörður
Saga
Vopnfirðinga saga segir um Þorkel Geitisson að hann hafi verið hreystimenni og fylginn sér en Hofverjar hafi ekki verið spakir að viti þó flest hafi vel til tekist. Forræði Hofverja náði til 1122 í beinan karllegg en þá komu til sögunar Valþjófsstaðamenn sem raunar bjuggu löngum á Hofi og tengdust Hofverjum. Voru þeir helstu höfðingjar héraðsins allt til loka þjóðveldisins en Austfirðingar gengu Noregskonungi á hönd 1264, tveimur árum síðar en aðrir landsfjórðungar.
Sigríður Ingibjörg Ingadóttir
Sigríður Ingibjörg Ingadóttir (f. 29. maí 1968) er íslenskur hagfræðingur og stjórnmálakona. Hún sat á Alþingi fyrir Samfylkinguna frá kosningunum 2009 til 2016.
Vopnafjörður
Saga
Eftir það eru heimildir stopular og stór hluti sögunar óþekktur. Þó er vitað að kaupmenn sigldu á Vopnafjörð frá fornu fari og á einokunartímanum var þar ein af þremur verslunarhöfnum fjórðungsins. Dönsku kaupmennirnir Ørum & Wulff ráku umfangsmikla verslun og aðra starfsemi á Vopnafirði á 19. öld. Kaupfélag Vopnfirðinga var stofnað árið 1918 og var einn helsti vinnuveitandi sveitarfélagsins allt þar til það varð gjaldþrota árið 2004.
Stúdentaráð Háskóla Íslands
Fylkingar
Árið 2013 voru einstaklingsframboð leyfð, en það var meðal helstu baráttumála H-listans og Skrökvu. Síðan þá hafa einungis tvisvar sinnum borist einstaklingsframboð, árin 2016 og 2023, bæði á hugvísindasviði, en hvorugt þeirra hlaut kjör.
Skriðlíngresi
Skriðlíngresi (fræðiheiti Agrostis stolonifera) er língresi sem er algengt um allt Ísland bæði á láglendi og upp í 800 m hæð. Það vex oftast í raka svo sem við tjarnir og þá myndar það langar, oft rauðleitar renglur sem skríða út í vatnið. Það getur einnig vaxið á þurrlendi og myndar þá þétta toppa. Skriðlíngresi er 15–40 sm með rauðbrúnan punt. thumb|left|Skriðlíngresi
Sigríður Ingibjörg Ingadóttir
Sigríður Ingibjörg var virk í starfi Kvennalistans undir lok tilvistar hans, sat í framkvæmdanefnd Reykjavíkuranga hans 1994-1996 og var fulltrúi flokksins í nefnd um endurskoðun kosningalaga 1994-1995.
Frá 2007 hefur Sigríður gegnt ýmum trúnaðarstörfum fyrir Samfylkinguna. Hún var m.a. varaformaður Samfylkingarfélagsins í Reykjavík 2007-2009 og sat í bankaráði Seðlabanka Íslands frá 3. október 2007 þangað til ári síðar þegar hún sagði sig úr ráðinu.
Stúdentaráð Háskóla Íslands
Formenn SHÍ gegnum tíðina
Forseti (áður formaður) Stúdentaráðs er ábyrgðarstaða sem margt þjóðþekkt fólk hefur gegnt gegnum tíðina. Meðal fyrri formanna má nefna: Össur Skarphéðinsson, Ingibjörgu Sólrúnu Gísladóttur, Björk Vilhelmsdóttur, Dag B. Eggertsson og Jónas Fr. Jónsson.
Hörður Sigurgestsson var fyrstur til að gegna embætti forseta tvö ár í röð, árin 1960-1962. Fyrsta kona til að gegna embætti forseta var Arnlín Óladóttir starfsárið 1974-1975. Isabel Alejandra Diaz er fyrsti forseti Stúdentaráðs af erlendum uppruna og fyrsta konan til að gegna embætti forseta tvö ár í röð, árin 2020-2022.
Vopnafjörður
Saga
Vopnafjörður var helsta brottfararhöfn Vesturfara, ekki aðeins á Austurlandi, heldur á öllu landinu á síðustu áratugum 19. aldar og í upphafi þeirrar tuttugustu. Mjög margir Vestur-Íslendingar eiga ættir að rekja til Vopnafjarðar. Þar er nú Vesturfaramiðstöð Austurlands.
Robert Moog
Moog-tóngervillinn hefur haft gríðarleg áhrif á vestræna tónlist allt frá því að hann kom fyrst á sjónarsviðið, þá eitt fyrsta rafhljóðfærið. Dæmi um tónlistarmenn sem notað hafa Moog-tóngervla eru Stevie Wonder og The Beatles (meðal annars á plötunni Abbey Road).
Tilfinning
thumb|right|[[Svipur|Svipir eru notaðir til að tjá tilfinningar.]] Tilfinning er meðvituð huglæg upplifun geðshræringar eða snertingar.
Dundalk FC
Dundalk Football Club (Írsk gelíska:Cumann Peile Dhún Dealgan) er írskt knattspyrnufélag með aðsetur í Dundalk.
Titlar
1981–82, 1987–88, 1990–91, 1994–95, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019 1978–79, 1980–81, 1987–88, 2001–02, 2015, 2018, 2020
Mjólkurbú Flóamanna
Mjólkurbú Flóamanna var mjólkurbú, mjólkursamlag og mjólkurvinnslufyrirtæki á Selfossi. Það var formlega stofnað 10. desember 1927 en tók til starfa 5. desember 1929. Árið 2005 sameinaðust Mjólkursamsalan og Mjólkurbú Flóamanna og ári seinna sameinuðust flestir mjólkurframleiðendur á Íslandi í félag sem árið 2007 var nefnt Auðhumla svf. Félagssvæðið var frá Lómagnúp og vestur á Selvogsheiði. Hvati að mjólkurbússtofnunin kom vegna  Flóaáveitunnar  en á aðalfundi hennar 1927 var samþykkt að mæla með stofnun mjólkurbúss og skipuð nefnd til undirbúnings. Árið 1927 voru sett lög á Alþingi sem heimiluðu að ríkissjóður greiddi fjórðung af stofnkostnaði mjólkurbúa og eftir þá  lagasetningu voru stofnuð mjólkurbú víða um land, þar á meðal Mjólkurbú Flóamanna. Mjólkurbúin voru arftakar rjómabúa sem höfðu starfað frá aldamótum 1900 en rjómabúin unnu eingöngu smjör úr rjóma. Mjólkurbúin tóku hins vegar við nýmjólk beint frá bændum og breyttu í rjóma, smjör, osta, skyr og aðrar vörur. Ákveðið var að reisa mjólkurbúið á Selfossi vegna þess hve vel sá staður lá við flutningum.
Í maí 2005 sameinuðust Mjólkursamsalan í Reykjavík og Mjólkurbú Flóamanna í eitt félag undir nafninu MS sfv. Félagið MS/Auðhumla svf. var stofnað árið 2006 sem félag framleiðenda sem nær yfir mestallt landið. Það skiptist í staðbundnar félagsdeildir og kjósa fulltrúar þeirra stjórn og varastjórn félagsins. Nafni félagsins var árið 2007 breytt í Auðhumla svf.
Á Selfossi er nú matsölustaður (mathöll) í húsi sem er eftirlíking af því húsi sem Mjólkurbú Flóamanna var í.
Geimkönnun
Geimkönnun kallast það að nota stjörnufræði og geimtækni til að kanna geiminn. Könnun á geiminum er framin af annaðhvort mönnum eða vélmennum. Þar sem stjörnufræði kallast það að athuga geiminn frá Jörðinni og hefur verið stunduð frá ómunatíð var geimkönnun aftur á móti gerð að raunveruleika á 20. öld með þróun stórra og hagkvæmra geimflauga. Almennar ástæður sem lagðar eru fram fyrir könnun geimsins eru m.a. framþróun vísindarannsókna, samvinna milli þjóða og sköpun aðstöðumuna miðað við önnur lönd.
Mikil samkeppni hefur verið milli þjóða á leiðinni til könnunar geimsins, t.d. á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna í Kalda stríðinu. Fyrsta tímabilinu í könnun geimsins fylgdi Geimferðakapphlaupið, þar sem fyrirnefndu lönd kepptu við hvorn annan. Spútnik 1, það fyrsta geimfar sett á braut um jörðu, var skotið í geiminn af Sovétríkjunum 4. október 1957. Það fyrsta geimfarið sem lendi á Tunglið var bandaríska geimskipið Apollo 11, sem lendi þar 20. júlí 1969. Sovétríkin náðu mörgum tímamótum fyrst, t.d. sú fyrsta lifandi vera á braut um jörðu, það fyrsta geimflug með menn um borð (Júrí Gagarín um borð í Vostok 1) árið 1961, sú fyrsta geimganga (Aleksei Leonov) árið 1965, sú fyrsta lending á annan himnihnött (Lúna 9) árið 1966 og sú fyrsta geimstöð (Saljút 1) árið 1971.
Eftir fyrstu tuttugu ár í könnun geimsins var byrjað á þroún endurnýtanlegra geimfara eins og Space Shuttle. Nýtt samvinnu- í stað fyrir samkeppnistímabil fygldi þessum árum, og verkefni eins og Alþjóðlega geimstöðin hófust. Frá tíunda áratugnum varð til mikill áhugi á geimferðamennsku og þróun einkageimgeira. Árið 2003 sendi Alþýðulýðveldið Kína mann upp í geiminn og Evrópusambandið, Japan og Indland hafa öll staðfest að þau ætli að senda fleiri menn upp í geiminn. Bandaríkin sögðust ætla að senda geimfar aftur til Tunglsins fram að 2018 og síðar annað til Mars.
Primula bracteosa
Primula bracteosa er blóm af ættkvísl lykla.
Noritaka Hidaka
Noritaka Hidaka (fæddur 29. maí 1947) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Orrustan við Bannockburn
Orrustan við Bannockburn (enska: Battle of Bannockburn, skosk gelíska: Blàr Allt nam Bànag eða Blàr Allt a' Bhonnaich) átti sér stað þann 24. júní 1314 og var stór sigur Skota í fyrsta skoska sjálfstæðisstríðinu. Orrustan þykir einn markverðasti atburður í sögu Skotlands.
Stirlingkastali, skoskt konunglegt borgarvirki, var þá undir umráð Englendinga. Kastalinn varð stöðugt undir umsátri af Skotum og því ákvað Játvarður 2. Englandskonungur að koma miklum herafla saman til að endurheimta stjórn á kastalanum. Tilraun hans til þess misheppnaðist og var herafli hans sigraður af minni heri undir forystu Róberts 1. Skotakonungs.
Aðdragandi
Skosku sjálfstæðisstríðin milli Englands og Skotlands hófust árið 1296. Í upphafi náðu Englendingar góðum árangri undir foryrstu Játvarðs 1. Englandskonungs en þeir sigruðu Skota í orrustunni við Dunbar (1296) og umsátrinu um Berwick (1296). Brottrekstur Jóhanns Balliol úr hásæti var einnig Englendingum í hag. Skotar sigruðu Englendinga í Stirling Bridge árið 1297. Á móti kom sigur Játvarðs 1. Englandskonungs í orrustunni við Falkirk árið 1298. Fyrir árið 1304 höfðu Englendingar lagt Skotland undir sig en árið 1306 tók Róbert 1. Skotakonungur við skosku krúnuna og stríðin hófust á ný.
Játvarður 2. Englandskonungur tók við veldisstólinn árið 1307 en náði ekki að halda sömu öflugri forystu og faðir sinn Játvarður 1. Þetta veikti stöðu Englendinga. Stirlingkastali var einn mikilvægasti kastali í valdi Englendinga enda úr honum var aðalleið á Skosku hálöndin stýrt. Árið 1314 leiddi Játvarður Bruce, yngri bróðir Róberts Bruce, umsátur um kastalann. Samið var um að kastalinn yrði afhentur Skotum ef umsátrinu lyki ekki fyrir sumar. Englendingar gátu ekki litið framhjá þessari áskorun og byrjuðu að búa sig undir stóra herferð. Riddaraliðið var um það bil 2.000 manns en fótgönguliðið 15.000 manns. Margir þeirra voru með langboga. Skotarnir voru ekki fleiri en 7.000–10.000 manns en eingöngu 250 þeirra hefðu verið riddarar. Skoska fótgönguliðið hefði verið með axir, sverð og spjót en örfáir með boga.
Stöðvarfjörður
thumb|right|Frá Stöðvarfirði. thumb|right|Súlurnar, tekið fyrir ofan Stöðvarfjörð.
Þyngdarsvið
Þyngdarsvið er svið sem myndast í rúmi vegna áhrifa frá massa. Þyngd hluta er mælikvarði á þyngdarsvið, en þyngdarhröðun jarðar er táknuð með g.
Stöðvarfjörður
Stöðvarfjörður er þorp á sunnanverðum Austfjörðum og stendur við samnefndan fjörð. Íbúar þar voru 198 árið 2015. Stöðvarfjörður er hluti af sveitarfélaginu Fjarðabyggð.
Þyngdarsvið
Gravitation
Sigurður Páll Jónsson
Sigurður Páll Jónsson (fæddur í Borgarnesi 23. júní 1958) er fyrrum þingmaður fyrir Miðflokkinn.
Sigurður tók fyrst sæti á Alþingi sem varaþingmaður Norðvesturkjördæmis desember 2013, maí, október og desember 2014, maí, nóvember og desember 2015, janúar-febrúar og apríl 2016 og maí 2017, þá fyrir hönd Framsóknarflokksins. Hann var kjörinn á Alþingi fyrir Miðflokkinn í Alþingiskosningum árið 2017.
7. mars
7. mars er 66. dagur ársins (67. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 299 dagar eru eftir af árinu.
Hörður Torfason - Án þín
Lagalisti
Lög 5 og 6 eru samtengd. Undirleikur: Hörður Torfason og Steinþór Nicholaison gítarar. Þrír tólf ára drengir syngja með Herði: Ásmundur P. Ásmundsson, Þórður Bogason og Kristinn Ö. Torfason.
Abraham Van Helsing
Prófessor Abraham Van Helsing er skáldsagnakennd persóna í bók Bram Stokers Drakúla frá árinu 1897.
Van Helsing er Hollenskur læknir sem hefur mörg áhugamál og afrek sem hægt er að sjá á nafnbótum hans: "M.D. (doktor í læknisfræði), D.Ph. (doktor í heimspeki), D.Litt. (doktor í bókmenntum), o.s.f.v., o.s.f.v." Hann er best þekktur sem vampíru veiðari.
Dracula
Í skáldsögunni kallar fyrrum nemandi Van Helsings eftir honum, eða Dr. Seward, til að hjálpa honum við dularfullt mein Lucy Westenru. Þeir komast að því að það var vampíran Drakúla sem beit hana, og síðar í sögunni tekst honum ásamt Johnathan Harker, Arthur Holmwood, Dr. Seward og Minu Harker að drepa Drakúla.
Afkomendur Abrahams Van Hellsings
Í manganu og animeinu, Hellsing leiðir nútíma afkomandi hans Integra Hellsing árásarsveit bresku ríkistjórnarinnar (og líka vampíruna Alucard en seinna kemur fram að hann sé Drakúla greifi) gegn herjum Millenniums.
Í teiknimyndasögum/manga
Abraham Van Helsing kemur fram í manganu Hellsing. Hann kemur fram í draumi Alucards, þar sem hann minnist oft á Drakúla, en í enda draumsins virðist Alucard gráta blóði. Í Hellsing OVA þáttunum gerist þetta í öðrum Hellsing þættinum.
Oxalis schaeferi
Oxalis schaeferi er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Namibíu.
1987
Árið 1987 (MCMLXXXVII í rómverskum tölum) var 87. ár 20. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|Lestarslysið í Maryland.
Febrúar
thumb|right|Ronald Reagan ásamt Tower-nefndinni.
Bókmenntarýni
thumb|right|180px|Upphafið á [[Um skáldskaparlistina eftir Aristóteles á frummálinu (forngrísku). Um skáldskaparlistina var mikilvægasta rit bókmenntafræðinnar fram á 19. öld]] Bókmenntarýni er rannsókn á, umfjöllun um, mat og túlkun á bókmenntum. Nútímabókmenntarýni tekur oft mið af svonefndri bókmenntakenningu (eða bara kenningu, „theoríu“), sem er heimspekileg umfjöllun um aðferðir og markmið bókmenntarýninnar. Bókmenntarýnar eru ekki alltaf kenningasmiðir og beita ekki alltaf kenningu enda þótt þetta tvennt sé náskylt.
1987
Mars
thumb|right|Breska ferjan Herald of Free Enterprise.
Bókmenntarýni
Skiptar skoðanir eru um hvort líta beri á bókmenntarýni og bókmenntakenningu sem aðskilin svið fræðilegrar umfjöllunar um bókmenntir. Til dæmis er ekki gerður skýr greinarmunur á þessu tvennu í Johns Hopkins Guide to Literary Theory and Criticism og þar eru orðin nánast ávallt notuð saman til að lýsa einu og sama hugtakinu. Sumir bókmenntarýnar telja bókmenntarýnina einfaldlega vera beitingu kenningar enda fjalli bókmenntarýni ávallt um bókmenntir en þó út frá sjónarhóli einhverrar kenningar.
Nútímabókmenntarýni er oft gefin út í formi ritgerða og bóka. Akademískir bókmenntarýnar kenna í bókmenntafræðideildum og öðrum deildum þar sem bókmenntir eru kenndar og gefa út verk sín í fræðitímaritum. Vinsælir bókmenntarýnar gefa gjarnan út í víðlesnum tímaritum svo sem New York Times Book Review, New York Review of Books, London Review of Books, The Nation, The Times Literary Supplement og The New Yorker.
Galtará
Galtará er bergvatnsá á Eyvindarstaðaheiði. Hún kemur upp í Galtarárdrögum og fellur í Blöndu. Í kvæðinu Ferðalok eftir Jónas Hallgrímsson kemur Galtará fyrir en Jónas mun hafa haft þar náttstað. Skagfirðingavegur liggur yfir Galtárá við Galtarárdrög. Í ljóðinu eru þessar línur:
1987
Júní
thumb|right|Reagan heldur ræðu við Berlínarmúrinn.
Bókmenntarýni
Bókmenntarýni í fornöld og á miðöldum
Sennilega er bókmenntarýni jafngömul bókmenntunum. Eitt elsta og mikilvægasta rit um bókmenntarýni í fornöld er gamanleikur Aristófanesar Froskarnir en það vann til verðlauna á Díonýsosarhátíðinni í Aþenu árið 405 f.Kr. Í leikritinu etur Aristófanes saman harmleikjaskáldunum Æskýlosi og Evrípídesi og ber saman ólíkan stíl þeirra og viðhorf. Árásir Platons á skáldskapinn sem annars stigs eftirlíkingu, sem væri einskis virði, voru lengi afar áhrifamiklar.
1987
Júlí
thumb|right|Docklands Light Railway.
Bókmenntarýni
Bókmenntarýni í fornöld og á miðöldum
Á 4. öld f.Kr. skrifaði Aristóteles Um skáldskaparlistina, bók um bókmenntir og bókmenntagreinar með ítarlegri umfjöllun um ýmis samtímaverk. Aristóteles var jákvæðari í garð skáldskapar en lærifaðir hans, Platon. Í Um skáldskaparlistina beitir Aristóteles í fyrsta sinn hugtökunum mimesis (eftirlíking) og kaþarsis (hreinsun), sem enn eru mikilvæg í bókmenntafærði. Um skáldskaparlistina var mikilvægasta rit bókmenntafræðinnar alveg fram á 19. öld.
1987
September
thumb|right|Ronald Reagan tekur á móti Jóhannesi Páli 2. páfa við komuna til Bandaríkjanna.
Bókmenntarýni
Bókmenntarýni í fornöld og á miðöldum
Á helleníska tímanum stunduðu fræðimenn í Alexandríu bókmenntarýni og textafræði af mikilli natni. Það er ekki síst þeim að þakka að margir textar grískra bókmennta hafa varðveist til okkar dags, t.d. Ilíonskviða og Ódysseifskviða Hómers. Merkastir alexandrísku fræðimannanna voru Zenódótos, Aristófanes frá Býzantíon og Aristarkos frá Samóþrake.
1987
Október
thumb|right|Eyðilegging eftir ofviðrið í Englandi 1987.
Bókmenntarýni
Bókmenntarýni í fornöld og á miðöldum
Verk Longínosar, Um hið háleita (Περὶ ὕψους), frá 1. öld fjallar einkum um áhrifamátt góðra bókmennta og er ásamt riti Aristótelesar, Um skáldskaparlistina, mikilvægasta rit fornaldar um bókmenntarýni.
1987
Nóvember
thumb|right|Eldsvoðinn á King's Cross í London.
Bókmenntarýni
Bókmenntarýni í fornöld og á miðöldum
Á miðöldum fékkst bókmenntarýni oft við trúarlega texta og nokkrar langlífar hefðir í túlkunarfræði og ritskýringu, sem hófust í rannsókn á trúarlegum textum, hafa haft mikil áhrif á rannsóknir veraldlegra texta.
1987
Desember
thumb|right|Reagan og Gorbatsjev undirrita samninginn um útrýmingu skammdrægra eldflauga.
Bókmenntarýni
Bókmenntarýni á 19. öld
Með bresku rómantíkinni á fyrri hluta 19. aldar urðu til nýjar fagurfræðilegar hugmyndir í bókmenntafræði, þ.á m.hugmyndin að viðfangsefni bókmennta þyrfti ekki alltaf að vera fallegt, göfugt eða fullkomið, heldur gætu bókmenntirnar sjálfar gert hversdagslegt viðfangsefni háleitt. Þýska rómantíkin, sem fylgdi fast á eftir þýska klassisismanum, lagði áherslu á fagurfræði hins brotakennda, sem kann að virðast furðunútímalegt nútímalesendum, og mat mikils Witz – það er að segja „hnyttni“ eða „kímnigáfu“ af ákveðnu tagi – mun meira en hin alvörugefna rómantík enskumælandi landa.
Seint á 19. öld komu fram á sjónarsviðið þónokkrir höfundar sem eru betur þekktir fyrir bókmenntarýni sína en þeirra eigin bókmenntaverk, svo sem Matthew Arnold.
Rússnesk formhyggja og nýrýnin
Þrátt fyrir mikilvægi allra fyrri strauma í bókmenntarýni eru þær hugmyndir sem nú eru efst á baugi nær allar komnar frá nýjum hugmyndum sem komu fram snemma á 20. öld. Snemma á 20. öld varð sá skóli hugsunar sem kallast rússnesk formhyggja, og skömmu síðar nýrýni í Bretlandi og Norður-Ameríku, allsráðandi í fræðilegri umfjöllun um bókmenntir. Báðar stefnur lögðu áherslu á nákvæmnisletur texta og hófu hann yfir almenna umfjöllun um meiningu höfundar (svo ekki sé minnst á sálarástand hans eða ævisöguleg atriði, sem urðu nánast bannorð) eða viðbrögð lesenda. Þessi áhersla á form og áhersla á „orðin sjálf“ hefur lifað af dvínandi fylgi kenninganna sjálfra.
Bókmenntakenning
Í enskumælandi menntastofnunum var nýrýnin meira eða minna ríkjandi fram á síðari hluta 7. áratugar 20. aldar. Um það leyti fór að breiðast út heimspekilegri bókmenntakenning, undir áhrifum frá strúktúralisma, síðan póststrúktúralisma og fleiri anga af meginlandsheimspeki. Þessi þróun hélt áfram fram á miðjan 9. áratug 20. aldar þegar áhugi á „kenningu“ náði hámarki. Margir bókmenntarýnar, eflaust enn undir áhrifum kenningar, hafa síðar látið sér nægja að túlka bókmenntir fremur en að skrifa sérstaklega um aðferðafræðilegar og heimspekilegar forsendur þess.
Bókmenntarýni nú um mundir
Í dag er áhugi á bókmenntakenningu og meginlandsheimspeki til samhliða í bókmenntadeildum háskóla ásamt íhaldsamari bókmenntarýni sem væri nýrýni eflaust þóknanleg. Deilur um markmið og aðferðir bókmenntarýni, sem einkenndi bókmenntarýna mjög á árum áður þegar „kenning“ var að ryðja sér til rúms, hafa lognast út af að mestu leyti (þótt þær eigi sér af og til stað) og mörgum bókmenntarýnum finnst þeir nú hafa gnægð aðferða og nálgana til að velja um.
Sumir bókmenntarýnar vinna einkum með fræðilegan texta en aðrir einbeita sér að lestri bókmenntaverka. Áhugi á meginverkum Vestrænna bókmennta er enn mikill en margir bókmenntarýnar sýna einnig bókmenntum minnihlutahópa og kvenna aukinn áhuga og enn aðrir bókmenntarýnar, undir áhrifum frá menningarfræði, lesa vinsælar bókmenntir eins og myndasögur eða reyfara. Margir bókmenntarýnar fást einnig við kvikmyndafræði eða fjölmiðlafræði. Sumir skrifa um bókmenntasögu en aðrir beita aðferðum og niðurstöðum félagssögu á bókmenntarannsóknir.
1987
Dáin
thumb|right|Andy Warhol.
Kathy Bates
thumb|Kathy Bates árið 1999 Kathleen Doyle Bates (fædd þann 28. júní árið 1948) betur þekkt sem Kathy Bates er bandarísk kvikmyndaleikkona og leikstjóri. Hún varð fræg árið 1990 þegar hún vann óskarsverðlaunin fyrir leik sinn í myndinni Misery sem var byggð á samnefndri bók eftir Stephen King. Hún er einnig þekkt fyrir leik sinn sem Molly Brown í kvikmynd James Camerons Titanic. Hún hefur einnig leikstýrt sjónvarpsþáttum en aldrei stórri kvikmynd.
Campanula lusitanica
Campanula lusitanica er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Íberíuskaga.
Vetrarborgin
Vetrarborgin er bók eftir Arnald Indriðason. Hún var gefin út af forlaginu Vaka-Helgafell 2005. Bókin fjallar um þríeykið þau Erlend, Elínborgu og Sigurð Óla sem byrst hafa í fjölda af bókum Arnalds. Að þessu sinni rannasaka þau morð á 10 ára gömlum dreng sem stungin hafði verið til bana. Í bókinni fær maður að vita meira um hvarf bróður Erlends, Bergs. Ásamt því að maður fær að fræðast um æsku Sigurðs Óla sem gekk um tíma í sama skóla og Elías, litli drengurinn sem var myrtur.
Jóhann Karl 1.
Jóhann Karl I (Juan Alfonso Carlos Víctor María de Borbón y Borbón-Dos Sicilias) (f. 1938) var konungur Spánar frá 1975 til 2014. Hann er sonur Don Juan de Borbón, sem var sonur Alfonsós XIII Spánarkonungs, og móðir Jóhanns var Maria Mercedes af Bourbon-Orleans.
Jóhann Karl varð konungur 1975 er hann tók við af Francisco Franco sem lést það ár. Hann steig af stóli þann 19. júní 2014 og sonur hans, Filippus 6. tók við krúnunni.
Þann 15. mars árið 2020 svipti Filippus konungur föður sinn öllum ellilífeyri og afsalaði sér öllum arfi frá honum. Þetta var gert vegna uppljóstrana um að Jóhann Karl hefði tekið við um 90 milljónum evra frá Sádi-Arabíu í gegnum aflandsreikninga. Í ágúst 2020 fór Jóhann Karl í sjálfskipaða útlegð frá Spáni vegna hneykslisins. Hann settist að í Sameinuðu arabísku furstadæmunum en sneri heim til Spánar í maí árið 2022.
Fjölskylda
Þann 14. maí 1962 giftist Jóhann Soffíu Grikklandsprinsessu en faðir hennar var konungur Grikklands. Þeim varð þriggja barna auðið og eiga samtals 8 barnabörn:
Börn þeirra eru:
Skúli Helgason
Skúli Helgason (f. 15. apríl 1965) er íslenskur stjórnmálamaður. Hann er borgarfulltrúi í Reykjavík frá 2014 og fyrrum alþingismaður fyrir Samfylkinguna og fyrrum framkvæmdarstjóri sama flokks 2006-2009.
Qaasuitsup
thumb|300px|right|Qaasuitsup-sveitarfélagið á Grænlandskortinu
Qaasuitsup (opinbert nafn á grænlensku: Qaasuitsup Kommunia) var sveitarfélag á Vestur- og Norðvestur- Grænlandi sem stofnað var 1. janúar 2009 en var aftur skipt upp í tvennt áramótin 2018-19 í Avannaata og Qeqertalik. Það náði yfir byggðarlögin (og samnefnd fyrrverandi sveitarfélög) Kangaatsiaq, Aasiaat, Qasigiannguit, Ilulissat, Qeqertarsuaq, Uummannaq, Upernavik og Qaanaaq ásamt fleiri minni byggðakjörnum. Íbúafjöldi í janúar 2009 var um 18.000. Aðsetur sveitarstjórnar og helstu þjónustustofnana var í Ilulissat.
Qaasuitsup var 660.000 km² að flatarmáli sem gerði það að víðfeðmasta sveitarfélag í heimi. Í suðri lá það að sveitarfélaginu Qeqqata og í suðaustri að sveitarfélaginu Sermersooq. Í norðri og norðaustri liggur það að Þjóðgarði Grænlands.
Snælenja
thumbnail|Lauf snælenju Snælenja (Nothofagus antarctica) er lauftré frá suðurodda Suður-Ameríku af ættkvíslinni Nothofagaceae. Telst það vera suðlægasta tré í heimi.
Lýsing
Snælenja þekur hlíðar hátt í fjöll upp í Chile og Argentínu og vex í dölum Eldlandsins. Það er lítið, sumargrænt tré með flæktar greinar eða runni allt að 17 m hár í heimkynnum sínum. Krónan er óregluleg. Lauf haldast græn á trénu langt eftir hausti. Skyld tegund er hvítlenja (Nothofagus pumilio).
Á Íslandi
Snælenja virðist dafna við sömu skilyrði og birki, en þarf þó betra skjól og meiri framræslu. Vex oftast sem runni og er til í trjásöfnum og einstökum görðum.
Stjórnmálafræði
Stjórnmálafræði er grein innan félagsvísinda sem fjallar um og rannsakar stjórnmál í víðum skilningi. Þar sem stjórnmál er illskilgreinanlegt hugtak er ekki borin von að viðfangsefni stjórnmálafræðinnar séu skýrt afmörkuð. Almennt má þó segja að stjórnmál snúist um ákvarðanir sem varða hópa af einstaklingum og eru bindandi. Stjórnmálafræði snýst því um að skilja betur stjórnmál, t.d. hvað vald sé, hvað sé lýðræði, félags- og efnahagslegt réttlæti og hvernig sé best að tryggja stöðugleika í samfélagi manna. Undirgreinar stjórnmálafræðinnar eru samanburðarstjórnmál, alþjóðasamskipti, opinber stjórnsýsla og stjórnspeki.
Heartstopper
Heartstopper eru breskir unglingaþættir sem hófu göngu sína vorið 2022 á Netflix. Þættirnir eru byggðir á samnefndum vefteiknimyndasögum eftir Alice Oseman en hún skrifar einnig handritið.
Sagan fjallar aðallega um unglingsstrákinn Charlie Spring (Joe Locke) sem er samkynhneigður og verður ástfanginn af bekkjarfélaga sínum Nick Nelson (Kit Connor). Aðrar persónur koma við sögu eins og Tao (William Gao), Elle (Yasmin Finney), Tara (Corinna Brown) og Darcy (Kizzy Edgell).
See-Saw Films keypti sjónvarpsréttinn að Heartstopper árið 2019 og Netflix keypti dreifingarréttinn árið 2021. Tökur fóru fram í apríl til júní það ár. Eitt helsta einkenni þáttana er notkun á ýmsum einföldum formum, s.s. hjörtu og laufblöð, í teiknimyndastíl. Það gefur þáttunum ákveðið stílbragð en þessi teiknimyndaform eru notuð til að magna upp tilfinningar persónanna og eru bein tenging við teiknimyndasögurnar.
Fyrstu þáttaröð Heartstopper var streymt á Netflix þann 22. apríl 2022. Þættirnir fengu strax gríðarlega góð viðbrögð frá gagnrýnendum og hlutu sérstakt lof fyrir góða framsetningu á hinsegin karakterum. Aðeins tveimur dögum eftir að þættirnir fóru í sýningu voru þeir komnir á topp tíu lista Netflix yfir vinsælustu bresku þáttaraðirnar. Heartstopper er einnig með 100% í einkunn frá gagnrýnendum á Rotten Tomatoes síðunni.
Fyrsta þáttaröðin hlaut fimm Emmy verðlaun í desember 2022, þ.e. sem besta unglingaþáttaröðin, besta handrit og besta leikaraval. Auk þess hlaut Kit Connor verðlaun fyrir besta leik í aðalhlutverki og Olivia Colman verðlaun fyrir besta gestahlutverk.
Þann 20. maí 2022 var tilkynnt að 2. og 3. sería væru á leiðinni. Þann 3. ágúst 2023 var svo annarri seríu streymt á Netflix og hefur sú fengið gríðarlega jákvæð viðbrögð eins og fyrri serían.
1. þáttur "Meet"
Hinn hlédrægni Charlie, sem er fastur í leynilegu ástarsambandi með Ben, verður skotinn í ruðningsstjörnu skólans Nick. Hann ákveður því að ganga í ruðningsliðið þvert á ráðleggingar vina sinna.
2. þáttur "Crush"
Elle gengur brösulega að aðlagast nýjum skóla á meðan Charlie og Tao eru sannfærðir um að Nick sé gagnkynhneiðgur. Nick byrjar að efast um kynhneigð sína.
3. þáttur "Kiss"
Í afmælispartýi hjá Harry trúir Tara Nick fyrir leyndarmáli. Nick deilir tilfiningum sínum með Charlie og samband þeirra verður nánara.
4. þáttur "Secret"
Charlie og Nick ákveða að halda sambandi sínu leyndu þar sem Nick er enn inni í skápnum. Imogen, vinkona Nick, býður honum á stefnumót.
6. þáttur "Girls"
Tara og Darcy opinbera samband sitt á samfélagsmiðlum, en Tara er ekki tilbúin fyrir allt áreitið sem því fylgir. Vinahópurinn reynir að fá Tao og Elle til að viðurkenna tilfinningar sínar.
7. þáttur "Bully"
Nick og Tao lenda í slagsmálum við Harry. Charlie er hræddur um að hann sé að flækja líf Nick og spenna myndast milli vinana Charlie og Tao.
8. þáttur "Boyfriend"
Á íþróttadegi í skólanum er Charlie á barmi þess að segja upp sambandi sínu við Nick. Tao og Elle eiga einstakt augnablik saman.
1. þáttur "Out"
Samband Nick og Charlie verður alvarlegra og Nick veltir fyrir sér hvernig hann eigi að koma útúr skápnum fyrir Imogen sem reynist erfiðara en hann gerði sér grein fyrir. Elle reynir að daðra við Tao.
2. þáttur "Family"
Einkunnir Charlie hafa versnað eftir að hafa byrjað með kærasta þannig að foreldrar hans setja fyrir honum strangari reglur. Tao verður afbrýðissamur þegar Elle eignast nýja vini. Eldri bróðir Nick ber enga virðingu fyrir einkalífi hans.
4. þáttur "Challenge"
Í skólaferðalagi í París reyna Nick og Charlie að halda sambandi sínu leyndu. Elle og Tao bæta samband sitt í ferð á listasafn. Imogen stendur upp í hárinu á Ben.
5. þáttur "Heat"
Orðrómur fer að berast milli skólafélagana þegar Charlie vaknar upp með sogblett. Hópurinn heimsækir frægustu staði Parísar og fleiri en eitt leyndarmál kemst upp á yfirborðið.
6. þáttur "Truth/Dare"
Á síðasta degi skólaferðalagsins kynnir Nick Charlie fyrir frönskum Pabba sínum. Elle og Tao opinbera samband sitt. Sannleikurinn kemur í ljós í partýi sem er uppfullt af óvæntum atburðum.
8. þáttur "Perfect"
Vinahópurinn kemur saman til að halda viðburðaríkan skóladansleik. En þegar það vantar einn í hópinn virka hlutirnir ófullkomnir.