cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tengiregla
Aðgerð * í mengi A kallast víxlin ef a * b = b * a fyrir öll a og b úr A. Þá er sagt að víxlregla gildi fyrir * í menginu A. Gildi víxlreglan ekki má sýna fram á það með því að finna tvö stök úr A, köllum þau x og y, sem eru þannig að. Til dæmis má sýna að frádráttur er ekki víxlin aðgerð í Z með því að benda á að 3 - 2 er ekki það sama og 2 - 3.
Samlagning í N og margföldun í Z eru dæmi um víxlnar aðgerðir.
Aðgerð * í mengi A kallast tengin ef fyrir öll a, b og c í A gildir að. Ef aðgerð í mengi er tengin er sagt að tengiregla gildi. Ef aðgerð er ekki tengin má sýna það með því að finna þrjú stök, x, y og z úr A sem eru þannig að.
Samlagning í Z og margföldun í Z eru dæmi um tengnar aðgerðir.
Ægir (tímarit)
Ægir er íslenskt tímarit um fiskveiðar og sjávarútvegsmál sem hefur verið gefið út óslitið frá 1905. Fullt heiti tímaritsins var upphaflega Ægir. Mánaðarrit um fiskiveiðar og farmennsku. Ægir var lengst af gefinn út af Fiskifélagi Íslands í Reykjavík en núverandi útgefandi er Athygli og kemur blaðið nú út á Akureyri.
Kárahnjúkavirkjun
Kárahnjúkavirkjun öðru nafni Fljótsdalsstöð er 690 MW vatnsaflsvirkjun á hálendi Íslands norðan Vatnajökuls.
Virkjunin sér álveri Alcoa í Reyðarfirði fyrir raforku. Virkjaðar eru jökulár Vatnajökuls: Jökulsá á Dal (Jökulsá á Brú), Jökulsá í Fljótsdal, Kelduá og þrjár þverár hennar. Mannvirkið sem slíkt hefur verið nefnt stærsta framkvæmd Íslandssögunnar. Undirbúningur að verkinu hófst árið 1999, framkvæmdir hófust 2002 og loks var virkjunin formlega gangsett 30. nóvember 2007.
Aðstæður og verklýsing
Jökulsá á Dal var virkjuð með þremur stíflum og er Kárahnjúkastífla stærst þeirra (198 m há) við syðri enda Hafrahvammagljúfurs. Vestan Kárahnjúkastíflu er Sauðárdalsstífla (29 m) og austan megin er Desjarárstífla (68 m). Við þessar stíflur myndaðist Hálslón, sem er 57 km² stórt miðlunarlón.
Vatninu úr Hálslóni og Ufsarlóni er svo veitt með sitthvorum jarðgöngunum sem sameinast undir miðri Fljótsdalsheiði í sameiginleg aðrennslisgöng (alls 40 km löng) að stöðvarhúsi virkjunarinnar sem var grafið inn í Valþjófsstaðafjall í Fljótsdal. Úr stöðvarhúsinu er vatninu svo veitt út í Lagarfljót sem rennur út í Héraðsflóa. og svo framvegis
Hallormsstaðaryfirlýsingin
Dagana 28-29. júní 1999 hittust forsvarsmenn Norsk Hydro, Landsvirkjunar og íslenskra stjórnvalda við Hallormsstaði og undirrituðu viljayfirlýsingu þess efnis að athuga skyldi hvort hagkvæmt væri að byggja álver í Reyðarfirði. Gengið var út frá því að Fljótsdalsvirkjun myndi sjá álverinu fyrir 210 MW af rafmagni og að það geti árlega framleitt 120 þúsund tonn af áli með möguleika á stækkun upp í 480 þúsund tonn. Eignarhaldsfélagið NORAL átti að stofna til þess að halda utan um rekstur álbræðslunnar og átti rekstur að hefjast fyrir lok 2003. Ekkert varð úr þessu þótt leyfi hefði fengist fyrir Fljótsdalsvirkjun vegna þess að aðilar sem að framkvæmdinni komu töldu þörf á stærri virkjun.
Kárahnjúkavirkjun komin á dagskrá
Þann 24. maí 2000 var komið annað hljóð í strokkinn því nú átti að athuga hvort ekki væri hægt að reisa álver sem framleiddi „240 þúsund tonn á ári, og er gert ráð fyrir að hún verði síðar aukin í 360 þúsund tonn á ári“ og til þess þurfti stærri virkjun, Kárahnjúkavirkjun. Enn fremur var reiknað með því að framleiðsla gæti orðið allt að 480 þúsund tonn á ári og að framkvæmdum yrði lokið einhvern tímann á árinu 2006.
Þann 20. apríl 2001 fékk Skipulagsstofnun afhenta matskýrslu frá Landsvirkjun og 4. maí 2001 var hún gerð aðgengileg almenningi. Skipulagsstofnun úrskurðaði 1. ágúst 2001 að leggjast gegn framkvæmdinni sökum umhverfisáhrifa. Þá ákvað Norsk Hydro að fresta um hálft ár, frá 1. febrúar 2002 og til 1. september 2002, ákvörðun um það hvort úr virkjuninni yrði. Þann 20. desember sama ár ákvað þáverandi umhverfisráðherra, Siv Friðleifsdóttir, að fella úrskurðinn úr gildi með ákveðnum fyrirvörum.
Skýrsla Gríms Björnssonar
Eftir að umhverfisráðherra hafði ógilt úrskurð Skipulagsstofnunar sendi Grímur Björnsson, jarðeðlisfræðingur hjá Íslenskum orkurannsóknum, í febrúar 2002 athugasemdir sínar þar sem hann fann umhverfismatinu eitt og annað til foráttu. Skýrslan var þá merkt sem trúnaðarmál og kom hvorki þingmönnum né almenningi fyrir sjónir um sinn. Greinin var birt á heimasíðu hans 17. mars 2003. Í henni kemur fram að landsig undan Hálslóni gæti takmarkað miðlunargetu þess, að óöruggt væri að reisa svo stóra stíflu á eldvirku svæði og að áhrifin á lífríki hafsins í kring væru vanmetin. Í kjölfarið var honum meinað af yfirmönnum sínum um að tjá sig um virkjunina sökum hagsmunaárekstra þar sem Landsvirkjun og OR væru í beinni samkeppni. Þá dró til tíðinda 24. ágúst 2006 þegar tilkynnt var um ákvörðun forstjóra OR að leyfa honum á ný að tjá sig opinberlega um Kárahnjúkavirkjun.
ALCOA hleypur í skarðið
Þann 23. mars 2002 tilkynnti Norsk Hydro að sökum yfirtöku á þýska álframleiðslufyrirtækinu VAW Aluminium AG hefði fyrirtækið í hyggju að fresta virkjunarframkvæmdum um ókominn tíma. Í fréttayfirlýsingu kom einnig fram að skilningur ríkti um að íslensk stjórnvöld og fjárfestar gætu leitað fjárfestingar til annarra fyrirtækja.
Þann 23. maí 2002 var gefin út önnur viljayfirlýsing um áframhaldandi athuganir og miðað við að frekari fréttir myndu berast þann 18. júlí, tæpri viku eftir stjórnarfund Alcoa.
Í millitíðinni gáfu alþjóðlegu náttúru- og dýraverndunarsamtökin WWF út fréttatilkynningu þar sem þau fordæmdu fyrirætlanir Alcoa að eyðileggja á óafturkræfan hátt íslenska náttúru og skoruðu á fyrirtækið að hætta við framkvæmdirnar.
Þann 19. júlí undirrituðu Valgerður Sverrisdóttir þáverandi iðnaðar- og viðskiptaráðherra, Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar og G. John Pizzey einn af mörgum aðstoðarforstjórum Alcoa enn eina viljayfirlýsinguna þar sem fram kom að stefnt væri að samvinnu en komast þyrfti að samkomulagi um grunnforsendur fyrir marslok 2003. Nú var miðað við að árleg afkastageta álversins yrði 295 þúsund tonn og að uppsett afl Kárahnjúkavirkjunar yrði 630 MW og jafnframt að hún yrði tilbúin snemma á 2007 eða jafnvel fyrr. Þegar voru hátt í 80 manns í ýmiss konar verkavinnu á Kárahnjúkasvæðinu til undirbúnings fyrir frekari framkvæmdir, þ.m.t. lagningu Kárahnjúkavegar og byggingu brúar yfir Jökulsá á Brú.
Þann 15. nóvember 2002 ákvað Norsk Hydro og Hæfi að selja eignarhluti sína í Reyðaráli til Alcoa.
<blockquote style="font-size:small">„Samninganefndir Alcoa og Landsvirkjunar luku í dag við gerð raforkusamnings vegna fyrirhugaðs 322.000 tonna álvers Alcoa við Reyðarfjörð. Á sama tíma var lokið vinnu við samninga á milli Alcoa, ríkisins, Fjarðabyggðar og Hafnarsjóðs Fjarðabyggðar.
Lögfræðingar aðila munu yfirfara samningstexta og verða samningarnir áritaðir fyrir áramót.
Raforkusamningurinn verður lagður fyrir stjórnir fyrirtækjanna til staðfestingar. Iðnaðarráðherra mun leggja fram heimildarfrumvarp vegna samninganna þegar Alþingi kemur saman að loknu jólaleyfi. Jafnframt verða samningar sem Fjarðabyggð er aðili að teknir til afgreiðslu hjá bæjaryfirvöldum þar.
Álverinu er ætlað að hefja framleiðslu árið 2007.“
Þann 12. desember 2002 hófust sprengingar við jarðgöng stíflustæðisins, aðalverktaki var ÍAV og undirverktaki þeirra norsk-sænska fyrirtækið NCC, verkinu lauk í mars 2003.
Samningar í höfn
Landsvirkjun skrifaði undir rafmagnssamninga við Alcoa, sem getið var í síðustu viljayfirlýsingu, þann 10. janúar. Helgi Hjörvar stjórnarmaður Landsvirkunar samþykkti ekki samninginn og lagði fram bókun þar sem fram kom að hann taldi framkvæmdina ekki nægilega arðbæra.
Þann 15. mars voru undirritaðir endanlegir samningar um Kárahnjúkavirkjun og Álverið í Reyðarfirði. Fyrir hönd íslenska ríkisins skrifuðu ráðherrarnir Geir H. Haarde og Valgerður Sverrisdóttir, Alain J.P. Belda forstjóri og B. Michael Baltzell, framkvæmdastjóri Alcoa á Íslandi, fyrir hönd Alcoa, Jóhannes Geir Sigurgeirsson stjórnarformaður og Friðrik Sophusson forstjóri fyrir hönd Landsvirkjunar og Guðmundur Bjarnason bæjarstjóri fyrir hönd Fjarðabyggðar og hafnarsjóðs Fjarðabyggðar og voru þúsund manns viðstödd athöfnina. Sagt var að „[s]annkölluð þjóðhátíðarstemmning“ hefði verið ríkjandi á svæðinu og að samningar hefðu verið undirritaðir „eftir nærri þriggja áratuga bið“.
Undir lok fagnaðarhaldanna vitnaði Valgerður Sverrisdóttir í ljóð Einars Benediktssonar:
einangruð, stjórnlaus þjóð,
kúguð og köld.
Einokun opni hramm.
Iðnaður, verslun fram!
Fram! Temdu fossins gamm,
framfara öld.“
Þremur dögum seinna skrifuðu Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar, og Gianni Porta, verkefnisstjóri hjá Impregilo undir formlega eftir útboðið á gerð stíflu og jarðganga í desember ríflega þremur mánuðum fyrr. Á næsta einu og hálfa árinu keypti Impregilo vinnu og þjónustu af íslenskum fyrirtækjum að andvirði 8,3 milljörðum kr.
Framkvæmdir
thumb|375px|Kárahnjúkastífla í byggingu Verktaki Landsvirkjunar við byggingu stíflu við Hálslón og aðrennslisganga var ítalska verktakafyrirtækið Impregilo. Einnig voru önnur verktakafyrirtæki með aðra verkhluta, m.a. Suðurverk ehf. og Arnarverk ehf. með stíflu og gangagerð. ásamt mörgum öðrum. Fosskraft sá um byggingu stöðvarhússins í Valþjófsstaðafjalli skv. samningi að andvirði 8,3 milljarðar kr.
Heildarkostnaður við byggingu virkjunarinnar var 133 milljarðar kr. á verðlagi sept. 2007. Ljóst var frá byrjun að flytja þyrfti inn töluvert af erlendu vinnuafli á meðan á framkvæmdunum stæði. Iðnaðar- og viðskiptaráðuneytið gaf út skýrsluna „Mannaflaþörf og sérhæfni vegna stóriðjuframkvæmda 2003-2008.“ þar sem fram kom að eftirspurn eftir vinnuafli umfram innlendu framboði myndi sveiflast en ná allt að 2.500 störfum þegar mest læti.
Umfjöllun
Þann 29. nóvember birtist í breska dagblaðinu Guardian ítarleg grein eftir blaðakonuna Susan De Muth þar sem hún fjallaði um Kárahnjúkavirkjun og fór fögrum orðum um íslenska náttúru og gagnrýndi þá ákvörðun íslenskra stjórnvalda að ráðast í þessa framkvæmd. Nánar tiltekið efaðist hún um hæfni þáverandi iðnaðar- og viðskiptaráðherra Valgerðar Sverrisdóttur og umhverfisráðherra Sifjar Friðleifsdóttur þar sem þær hefðu ekki menntun á tengdum sviðum. Í grein sinni vitnaði hún m.a. í rithöfundinn Guðberg Bergsson, ljóðskáldið Elísabetu Jökulsdóttur, Friðrik Sophusson, Guðmund Pál Ólafsson o.fl. Viðbrögðin létu ekki á sér standa; Sverrir Gunnlaugsson, sendiherra í Englandi, skrifaði ritstjóra Guardian bréf þar sem hann undirstrikaði að lög um Kárahnjúkavirkjun hefðu verið samþykkt af yfirgnæfandi meirihluta Alþingis og lýsti óánægju sinni með hlutdræg skrif umræddar blaðakonu. Friðrik Sophusson skrifaði ritstjóranum einnig bréf þar sem hann gagnrýnindi sömuleiðis hlutdræg skrif og tilhæfulausar dylgjur um vanhæfni Valgerðar og Sifjar, sagði orkunýtingu íslenskra náttúruauðlinda vera ábyrga og sjálfbæra, bauð blaðinu aðstoð við samningu nýrrar, betur upplýstrar greinar og lét fylgja með samantekt Sigurðar St. Arnalds „Power and prejudice“. Að lokum barst ritstjóranum bréf frá Mike Baltzell, forstjóra þróunarsviðs Alcoa þar sem hann sagði umfjöllun Susans byggða á misskilningi, í greininni væru rangfærslur og að hún væri augljóslega hlutdræg.
Framvinda á vinnusvæðinu
thumb|Vinnubúðir á Kárahnjúkunum. Banaslys varð 15. mars 2004 þegar grjóthnullungur féll á ungan mann sem var að undirbúa borun í berg. Ungi maðurinn var starfsmaður Arnarfells, undirverktaka Impregilo.
Í júlí 2004 átti verktakafyrirtækið Arnarfell lægsta tilboðið í Ufsarveitu, þ.m.t. 3,5 km löng aðrennslisgöng, þegar fyritækið bauð 1911 milljónir í verkþátt sem metinn var á 2500 milljónir. Stuttu seinna var lokið við að bora fallgöngin í Valþjófsstaðarfjalli.
Þann 11. nóvember 2004 samdi Slippstöðin ehf. á Akureyri við þýska fyrirtækið DSB Stahlbau GmbH um að stálfóðra aðfallsgöngin í Valþjófsstaðarfjalli að stöðvarhúsinu. Þetta reyndist Slippstöðinni þó of umfangsmikið verkefni og varð fyrirtækið gjaldþrota tæpu ári seinna án þess að geta lokið verkinu.
Nýjar upplýsingar um jarðfræði virkjanasvæðisins
Í apríl 2005 bárust fréttir af því að vinnuhópur leiddur af Freysteini Sigmundssyni, jarðeðlisfræðing hjá Jarðvísindastofnun Háskóla Íslands, á vegum Landsvirkjunar hefði komist að þeirri niðurstöðu að þungi fyllts Hálslóns gæti valdið misgengihreyfingum. Þá ákvað Landsvirkjun að ráðast í frekari varúðarráðstafanir sem kostuðu 100-150 milljónir kr. Mest hætta var talin stafa af kvikuhreyfingum við Kverkfjöll. Þá urðu líflegar utandagskrárumræður á Alþingi vegna þessa.
Í seinni hluta júlí voru unnin skemmdarverk af mótmælendum þegar spreyjuð voru skilaboð á upplýsingaskilti og vinnuvélar og rúður í þeim brotnar. Hópur fólks sem hafði tjaldbúðir við Valþjófsstaði og hafði fengið leyfi fyrir því hjá landeiganda, Prestsetrasjóði, hlekkjaði sig við vinnuvélar. Í kjölfarið óskaði Landsvirkjun sérstaklega eftir því að löggæsla a svæðinu yrði efld. Mótmælendurnir, m.a. útlendingar, héldu því fram að lífi þeirra hafi verið stofnað í hættu þegar vinnuvélar sem þeir voru hlekkjaðir við voru gangsettar. Talsmaður Impregilo vísaði því á bug.
Í nóvember 2005 kom út skýrsla náttúru- og umhverfisverndarsamtakanna WWF um virkjanir og stíflur og hafði Landsvirkjun eitt og annað út á hana að setja.
Þá varð annað banaslys í mars 2006 þegar ungur starfsmaður Arnarfells lést við vinnu sína. Hann var að koma fyrir sprengiefni þegar ein sprengjan sprakk nærri honum og olli gróthruni sem hann varð fyrir. Annað banaslys varð svo viku seinna þegar undirlag vinnuvélar gaf undan og hún valt nálægt Desjárstíflu. Maðurinn sem starfaði fyrir undirverktakann Suðurverk var látinn þegar að var komið.
Í ágúst 2006 var gefin út skýrsla um þá hugsanlegu áhættu sem því fylgdi að veita vatni á Hálslón. Í umræðu hafði verið Campos Novos-stíflan í Brasilíu þar sem stíflugöng gáfu sig í júní 2006 og vatnið úr lóninu flæddi burt. Sagt var að Kárahnjúkarvirkjun væri sambærileg og að hætta væri á því þetta myndi endurtaka sig. Skýrsluna samdi nefnd sérfræðinga með Norðmanninn Kaare Hoegh og Brasilíumanninn Nelson Pinto, auk Sveinbjörns Björnssonar, eðlisfræðings innanborðs. Þeir áætluðu að vatnsleki yrði um 5 rúmmetrar á sekúndu en myndi minnka eftir því sem set þjappaðist saman í lóninu.
Hornsteinn lagður að stöðvarhúsi
Þann 12. maí 2006 lagði Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands, ásamt sex grunnskólabörnum, hornstein við stöðvarhús Kárahnjúka. Með táknrænni athöfn komu þau blýhólki fyrir sem innihélt gögn um virkjunina sem skjöldur með nöfnum þeirra var lagður yfir. Stöðvarhúsi virkjunarinnar var gefið nafnið, Fljótdalsstöð við athöfn þar sem um 400 manns voru samankomin. Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, flutti ræðu og séra Lára Oddsdóttir á Valþjófsstað lagði blessun sína yfir stöðina.
Í blýhólknum voru upplýsingar á blaðsformi, í minniskubbi og á geisladiski. Þar fylgdi kort af virkjununni og fram komu upplýsingar um þá opinberu starfsmenn sem að ákvarðanatöku komu þegar ráðist var í virkjunina. Upptalning á helstu kennitölum virkjunarinnar, ráðgjöfum og verktökum. Þar er einnig skjal þar sem andstæðingar virkjunarinnar rekja aðdraganda þess að ákveðið var að virkja og tekið fram að Skipulagsstofnun hafi úrskurðað gegn virkjuninni. Í skjalinu var sagt um Kárahnjúkavirkjun;
Þar var einnig eftirfarandi ljóð eftir Njörð P. Njarðvík.
<blockquote style="font-size:small">Auðnin er þögul og þegjandi tekur
þrumunnar gný er loftin skekur
en önnur sprenging sem yfir dynur
opnar sár svo að jörðin stynur.
Enn er þó ekki búið að sökkva
allífisbrekkum í vatnsins dökkva
en dalagróðurinn dapur bíður
því dauðastundin brátt að líður.
Svipmikil fjöll eru sveipuð skýjum
en svara fáu spurningum nýjum
um framtíðarjörð sem er fórnað til táls
þess fólks er metur sitt land til áls.
Vatni safnað í Hálslón
28. september 2006 var lokað fyrir hjáveitugöng Kárahnjúkastíflu og þar með byrjað að safna vatni í Hálslón. Vinnu við stíflurnar sem mynda lónið er þó ekki lokið og mun halda áfram langt frameftir árinu 2007. Vatnsmagn Hálslóns jókst jafnt og þétt og var lónið orðið rétt tæpir fjórir km² á aðeins nokkrum dögum.
Í desember 2006 birti Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðarráðherra, svar við skriflegri fyrirspurn Kolbrúnar Halldórstóttur, þingmanns Vinstrihreyfingarinnar - Græns framboðs, um rannsóknir vegna virkunarinnar.
Alucard (Hellsing)
Alucard (japanska: アーカード, Ākādo) er persóna úr japönsku anime og manga teiknimyndaseríunni Hellsing. Hann var skapaður af Kouta Hirano. Alucard er aðalsöguhetja japönsku Manga seríunar Hellsing og líka einn af máttugustu stríðsmönnum Hellsings.
Það kemur fram seint í seríunni að Alucard er greifinn Dracula.
Auckland Grammar School
Per Angusta ad Augusta (Through rough ravines to hallowed heights) eru einkunarorð skólans og mætti þýða: „Þrautirnar eru til að sigrast á þeim.“
Málskipti
Málskipti eiga sér stað þegar mælandi skiptir milli tungumála eða mállýska í einu samtali þannig að málfræði og hljóðfræði hvers tungumáls helst aðskilið. Málskipti eru því ólík lánsorðum, lánsþýðingum, yfirfærslu eða notkun blendingsmála. Díglossía eru málskipti sem leiða af tilteknum samskiptaaðstæðum og eru fasttengd þeim, eins og þegar maður í banka skiptir úr mállýsku í opinbert mál þegar hann hættir að spjalla á almennum nótum við gjaldkerann og snýr sér að erindi sínu.
Áður fyrr var algengt að líta á málskipti sem mállýti en nú er almennt litið á þau sem eðlilega afleiðingu af tvítyngi og fjöltyngi.
Fágað fall
Fágað fall er raungilt fall, sem setja má fram með veldaröð, sem er a.m.k. samleitin innan tiltekins samleitnibils. Fáguð föll eru óendanlega oft deildanleg og eru í raun Taylorröð fallsins í nágrenni tiltekins punkts. Fáguð föll, sem skilgreind eru á hlutmengi tvinntalnasléttunnar, kallast tvinnfáguð föll og eru þau samleitin innan s.n. samleitnigeisla. Tvinnfágað fall, skilgreint á allri tvinntalnasléttunni, nefnist heilt fall.
Philipp Lahm
Philipp Lahm ''fæddur 11. nóvember 1983'' er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður hann lék mest sem hægri bakvörður eða varnarsinnaður miðjumaður en spilaði einnig snemma ferils síns sem vinstri bakvörður. Hann var fyrirliði Bayern München og átti stóran þátt í að tryggja þeim fjölda titla, þar á meðal Meistaradeildina árið 2013. Hann var einnig fyrirliði Þýska landsliðsins sem sigraði HM 2014. Lahm er af mörgum talinn einn besti varnarmaður sinnar kynslóðar og einn besti varnarmaður allra tíma.
Fágað fall
Wzór Taylora
Philipp Lahm
Titlar
Bayern München
Þýskland
Heimildir
https://sport360.com/article/football/329226/cafu-and-philipp-lahm-are-the-best-full-backs-of-all-time-in-tiered-rankings https://www.dw.com/en/philipp-lahm-germanys-little-giant-is-now-its-team-captain/a-5591624
Einar Kárason
Einar Kárason (f. 24. nóvember 1955) er íslenskur rithöfundur og ljóðskáld. Hann byrjaði á því að birta ljóð í tímaritum undir lok áttunda áratugarins, en fyrsta skáldsagan hans, Þetta eru asnar Guðjón, kom út árið 1981. Árið 1983 sló hann svo eftirminnilega í gegn með skáldsögunni Þar sem djöflaeyjan rís sem varð fyrsta bókin í þríleik um líf alþýðufjölskyldu í Reykjavík á eftirstríðsárunum. Eftir Djöflaeyjunni hefur verið gert vinsælt leikrit og samnefnd kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson (1996).
Einar fylgdi velgengni „eyjabókanna“ eftir með fjölskyldusögu úr samtímanum um Killiansfólkið, Heimskra manna ráð og Kvikasilfur. Árið 1998 kom út Norðurljós, söguleg skáldsaga sem gerist á 18. öld, og frá 2001 hafa komið út eftir hann fjórar sögulegar skáldsögur sem allar snúast um atburði Sturlungaaldar, Óvinafagnaður, Ofsi, Skáld og Skálmöld.
Einar hefur hlotið ýmis verðlaun og tilnefningar fyrir skrif sín, meðal annars Íslensku bókmenntaverðlaunin 2008. Þá hefur hann fjórum sinnum verið tilnefndur til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs (1987, 1996, 2005 og 2010).
Gallerí
Einar á uplestrarferð í Árósum
Júlía Volkova
thumb|right|250px|Yulia Volkova Yulia Olegovna Volkova (f. 20. febrúar 1985) er söngkona t.A.T.u..
Kobe
thumb|300px|right|Kobe Port Kobe (神戸市) er höfuðborg Hyogo héraðs í Japan og mikilvæg hafnarborg með 1,5 milljón íbúa.
Saga
Þann 17. janúar árið 1995 var jarðskjálfti í Kobe þar sem um 4600 manns fórust og yfir 240 þúsund misstu heimilin sín.
Gianfranco Zola
Gianfranco Zola (fæddur 5. júlí 1966) er fyrrum knattspyrnumaður og þjálfari. Hann lék með ítölsku knattspyrnuliðunum SSC Napoli og Parma áður en hann fór til Chelsea. Hann var valinn besti leikmaður Chelsea fyrr og síðar árið 2003. Hann lék 35 sinnum fyrir landslið Ítala og skoraði 10 mörk. Frá 2008 hefur hann þjálfað hin ýmsu félög.
Víxlregla
Víxlregla er regla í algebru, sem segir að röð staka í inntaki aðgerðar breyti ekki úttakinu, þ.e. niðurstöðunni.
Dæmi: Ef x og y eru stök í mengi M, þá er aðgerðin * sögð víxlin, ef víxlregla gildir, þ.e.:
Samlagning og margföldun eru víxlnar aðgeðir, en frádráttur og deiling ekki.
Martin West
Martin Litchfield West (f. 23. september 1937, í London, Englandi - d. 13. júlí 2015, í Oxford, Englandi) var enskur fornfræðingur, og textafræðingur. Árið 2002 hlaut hann Kenyon-orðuna fyrir störf í þágu fornfræðinnar frá bresku akademíunni og var þá sagður „mestur og mikilvægastur fornfræðinga sinnar kynslóðar“. Hann var emeritus félagi á All Souls College við Oxford-háskóla.
West skrifaði mikið um forngríska tónlist, tengsl Grikklands við Miðausturlönd í fornöld og tengsl shamanisma og snemmgrískra trúarbragða, þar á meðal orfeifsku hefðina. Skrifin byggðu á heimildum á akkadísku, fönikísku, hebresku, hittitísku og úgaritísku auk forngrísku og latínu.
Verðlaun
West var félagi í bresku akademíunni, meðlimur í Akademie der Wissenschaften í Göttingen og meðlimur í Academia Europaea, í London.
Fornleifaskráning
thumb|Varða á Sprengisandi.|300x300px Fornleifaskráning er það að leita að minjum á afmörkuðu svæði, hvort sem það er á landi eða í sjó, til skráningar.
Skráning minjastaða
Fornleifaskráning felur í sér að leita að upplýsingum í rituðum heimildum, taka viðtöl við staðkunnuga og mæla upp minjar á vettvangi. Skipta má verklagi fornleifaskráningar í þrennt í samræmi við þrjú stig skipulagsvinnu:
Minjavarsla
Fornleifaskráning er eitt mikilvægasta - ef ekki það mikilvægasta - verkefni fyrir minjavörslu hvers lands. Talið er að á Íslandi séu að minnsta kosti 130 þúsund fornleifastaðir en á ári hverju verður fjöldi þeirra fyrir eyðileggingu, til dæmis vegna byggingaframkvæmda, túnasléttunar eða sjávarrofs. Slík eyðilegging getur afmáð sögu sem aðrar heimildir eru fáorðaðar um. Fyrir þá sök er nauðsynlegt að vita hvar staðirnir séu og hvert ástand þeirra svo að hægt sé leggja mat á hvaða sögu samfélagið vill varðveita fyrir framtíðina.
Vísindarannsóknir
Fornleifaskráningar eru iðulega gerðar í tengslum við framkvæmdir, en skráning minjastaða getur að auki verið gerð í vísindalegum tilgangi (eða gögn framkvæmdaskráninga séu nýttar í rannsóknir). Markmið fornleifaskráninga í rannsóknarskyni er t.d. að finna minjastaði, kanna ævisögu landslags eða greina ákveðið mynstur minja. Allt er þetta gert í því skyni að svara ákveðnum spurningum. Þess konar rannsóknar geta verið allt frá því að rannsaka skipulagningu einstakra grafreita upp í feiknastór landsvæði. Klassísk rannsókn sem nýtir sér aðferðarfræði skráningar er bandarísk könnun á húsgarði efnamanns í Annapolis. Með því að skrá form garðsins, staðsetningu minja innan hans og vísun þeirra í klassíska fornöld, þá sýndi rannsóknin fram á hvernig garðurinn var efnislegur vitnisburður sem voldugt tákn um samfélagslegt vald húsráðandans og hafði garðurinn mótandi áhrif á gesti og gangandi.
Í fornleifaskráningu í vísindaskyni eru samskonar verklagi beitt og í hefðbundinni fornleifaskráningu, einkum deiliskráningu. Tilgangurinn er að fá nákvæmar upplýsingar um minjastaðinn. Af þeim sökun er í fáeinum tilvikum notuð ýmis jarðsjátæki, til dæmis viðnámsmælir, til að skima eftir minjum undir jarðvegi. Í sumum tilvikum eru teknir könnunarskurði til þess að athuga hvort um mannvirki sé að ræða, vita aldur þess eða ná í sýni til efnagreiningar.
Ítarefni
__INDEX__
Jeffrey Epstein
Jeffrey Edward Epstein (20. janúar 1953 – 10. ágúst 2019) var bandarískur fjársýslumaður og dæmdur kynferðisafbrotamaður. Epstein hagnaðist verulega sem banka- og kaupsýslumaður á níunda og tíunda áratugnum og umgekkst marga af frægustu og ríkustu mönnum heims á þeim tíma. Árið 2008 var hann dæmdur af dómstól í Flórída fyrir að kaupa kynlíf af ólögráða stúlku og dvaldi í fangelsi í 13 mánuði.
Epstein var handtekinn í annað sinn árið 2019 í tengslum við stórtækan kynlífsþrælkunarhring sem hann rak í Flórída og New York. Hann lést í fangelsi þann 10. ágúst 2019. Eftir krufningu á líki hans var komist að þeirri niðurstöðu að Epstein hefði fyrirfarið sér en sú niðurstaða hefur verið mjög umdeild. Ákærur gegn Epstein voru felldar niður eftir dauða hans.
Æviágrip
Jeffrey Epstein fæddist árið 1953 í Brooklyn-hverfi í New York-borg. Hann lagði stund á eðlisfræði í Cooper Union-skólanum í Manhattan og síðar í háskólanum Courant Institute en lauk ekki námi. Á áttunda áratugnum kenndi Epstein stærðfræði og eðlisfræði við Dalton-skólann á Manhattan en skipti um starfsgrein eftir að hann kynntist föður eins nemanda síns sem var vel tengdur á Wall Street. Hann fékk vinnu hjá verðbréfafyrirtækinu Bear Stearns árið 1976 og varð einn eigenda fyrirtækisins eftir nokkur ár.
Epstein hætti störfum hjá Bear Stearns árið 1981 og stofnaði eigin fjárfestingarsjóð sem sérhæfði sig í þjónustu við milljarðamæringa. Hann efnaðist vel á næstu árum og vingaðist við marga af þekktustu og auðugustu mönnum heims á þessum tíma, meðal annars Bill Gates, Woody Allen, Bill Clinton, Donald Trump og Andrés Bretaprins.
Árið 2005 tilkynnti fjórtán ára stúlka að Epstein hefði misnotað sig kynferðislega á setri sínu á Palm Beach. Hún sakaði hann um að hafa greitt sér 300 dollara í skiptum fyrir að afklæðast og nudda hann. Ellefu mánaða lögreglurannsókn sem fór fram árin 2005-2006 leiddi í ljós að Epstein hefði með skipulögðum hætti tælt til sín fjölda stúlkna sem hann vissi að voru undir lögaldri og greitt þeim fyrir kynlíf. Epstein og tveir aðstoðarmenn hans voru kærðir fyrir barnaníð í maí árið 2006. Epstein gerði samning við fylkissaksóknarann Alexander Acosta um að játa á sig að hafa haft milligöngu um vændissölu og var fyrir vikið aðeins dæmdur í þrettán mánuða fangelsi. Alvarlegri ákærur sem hefðu getað skilað honum lífstíðardómi voru hins vegar felldar niður.
Epstein var undir áhrifum af hugmyndum arfbótastefnu og samkvæmt umfjöllun The New York Times um hann hafði hann uppi hugmyndir um að nota glæsibúgarð sinn í Nýju-Mexíkó sem frjóvgunarmiðstöð þar sem hann gæti frjóvgað fjölda kvenna með sæði sínu.
Í júlí árið 2019 var Epstein handtekinn í annað sinn og hann ákærður fyrir mansal eftir endurskoðun á fyrri samningi hans við stjórnvöld. Hann var sakaður um að stjórna víðfeðmum samtökum sem stunduðu mansal og barnaníð í Flórída og New York. Í ákæru New York-fylkis gegn Epstein var hann sakaður um að hafa skapað víðfemt net fórnarlamba, aðallega stúlkna undir lögaldri, sem hann tældi til sín og greiddi fyrir kynlíf í lúxusíbúðum sínum á Manhattan og Palm Beach í Flórída. Þá hafi hann greitt mörgum þeirra til að finna fleiri fórnarlömb og hafi þannig útvíkkað mansalshringinn sem hann rak.
Þann 24. júlí fannst Epstein hálfmeðvitundarlaus með áverka á hálsi í klefa sínum fangelsi í New York. Áverkarnir leiddu til gruns um að Epstein hefði reynt að svipta sig lífi eða orðið fyrir árás. Þann 10. ágúst fannst Epstein látinn í klefa sínum. Réttarlæknir staðfesti fimm dögum síðar að um sjálfsmorð hefði verið að ræða en sú skýring hefur verið mjög umdeild og dauði Epsteins hefur orðið kveikjan að fjölda samsæriskenninga.
Frjálslyndi flokkurinn (Svíþjóð)
Sænski frjálslyndi flokkurinn (s. Folkpartiet liberalerna) rekur rætur sína aftur til ársins 1900 en í janúar það ár sameinuðust nokkrir þingflokkar frjálslyndra bænda og ýmsir þingmenn sem höfðu staðið utan þingfylkinga. Árið 1902 var stofnaður formlegur stjórnmálaflokkur, Frjálslyndi flokkurinn (s. Liberala samlingspartiet). Flokkurinn var mjög atkvæðamikill á fyrri hluta aldarinnar. Karl Staaff, leiðtogi flokksins frá 1905 til 1915, veitti ríkisstjórn flokksins forsæti árin 1905 til 1906 og aftur árin 1911-1914. Árin 1917-1920 veitti þáverandi formaður flokksins Nils Edén ríkisstjórn flokksins aftur forsæti.
Í maí 1923 klofnaði Frjálslyndi flokkurinn vegna afstöðu til bindisspurningarinnar. Sá hluti flokksins sem aðhylltist áfengisbann myndaði Frjálslynda þjóðarflokkinn (s. Frisinnade folkpartiet) meðan sá hluti sem var andsnúinn áfengisbanni myndaði Sænska frjálslynda flokkinn (s. Sveriges liberala parti).
Frjálslyndi þjóðarflokkurinn var töluvert atkvæðameiri, og voru báður formenn hans Carl Gustaf Ekman (formaður 1924-1932) og Felix Hamrin (formaður 1932-1935) forsætisráðherrar Svíþjóðar.
Flokkarnir sameinuðust að nýju árið 1934 og ásamt nokkrum öðrum litlum frjálslyndum flokkum mynduðu þeir Folkpartiet. Síðan þá hefur nafn flokksins ýmist verið þýtt á íslensku sem Þjóðarflokkinn eða Frjálslyndi flokkinn, enda hefur nafnið „liberalerna“ verið í titli flokksins síðan 1990, og hann lagt mikla áherslu á að hann fylgi frjálslyndum borgaralegum gildum. Í Svíþjóð er flokkurinn þó yfirleitt kallaður Þjóðarflokkurinn.
Á eftirstríðsárunum hefur Frjálslyndi flokkurinn tekið þátt í ríkisstjórnum mið- og hægriflokkanna og um nokkurt skeið árin 1978-1979 leiddi flokkurinn minnihlutastjórn undir forsæti Ola Ullsten.
Þó Frjálslyndi flokkurinn hafi ekki haft leiðandi hlutverk í sænskum stjórnmálum á eftirstríðsárunum hafa nokkrir af þekktustu stjórnmálamönnum Svía komið úr flokknum. Hagfræðingurinn Bertil Ohlin, handhafi nóbelsverðlaunanna í hagfræði árið 1977, var formaður flokksins frá 1944 til 1967. Þá var Hans Blix, vopnaeftirlitsmaður Sameinuðu Þjóðanna í Írak utanríkisráðherra í minnihlutastjórn flokksins 1978-1979.
Monzón
Monzón er borg í Aragón á Spáni og í Huesca-héraði. Íbúar borgarinnar voru um 17.000 árið 2014.
Austurhvel jarðar
thumb|right|Austurhvel jarðar Austurhvel jarðar er landfræðilegt heiti á þeim hluta jarðarinnar sem er austan við núllbaug og vestan við 180. lengdarbaug. Á þessu svæði eru Evrópa, Afríka, Asía og Ástralía, meðan Ameríka er á vesturhveli jarðar. Stundum er austurhvel jarðar því notað í sömu merkingu og „gamli heimurinn“.
Línan sem skiptir jörðinni í austur- og vestuhvel er hefðbundin, ólíkt miðbaug á milli norður- og suðurhvels jarðarinnar. Mörkin voru lögfest á Alþjóðlegu núllbaugsráðstefnunni í Washington D.C. árið 1884.
Gálgaskegg
Gálgaskegg (fræðiheiti: Bryoria implexa) er tegund fléttna af litskófarætt. Gálgaskegg er flokkað sem tegund í bráðri útrýmingarhættu á válista íslenskra plantna 1996.
Útlit
Gálgaskegg er dökkbrúnt, stundum með ólífublæ, matt eða eilítið gljáandi og gert úr löngum þráðum og líkist nokkuð jötunskeggi. Þalið er hangandi, hárkennt, 5-10 cm langt og sívalt. Stofngreinarnar eru 0,2-0,3 mm í þvermál en fínni greinar 0,1 mm í þvermál.
Gálgaskegg hefur ekki sést með askhirslum á Íslandi.
Útbreiðsla og búsvæði
Gálgaskegg vex á hraundröngum og finnst bæði í Norður-Ameríku og í Evrópu. Það hefur aðeins fundist á einum stað á Íslandi, á Gálgakletti á Álftanesi og þaðan er íslenskt heiti tegundarinnar dregið.
Efnafræði
Gálgaskegg inniheldur norstictinsýru.
Þalsvörun gálgaskeggs er K+ veik gul svörun, C-, KC-, P+ gul.
Valtýr Pétursson
thumb|Valtýr Pétursson á vinnustofu sinni árið 1956Valtýr Pétursson (27. mars 1919 – 15. maí 1988) var íslenskur listmálari og einn af frumkvöðlum módernisma og abstraktlistar í íslenskri myndlist. Einnig var hann myndlistargagnrýnandi og tók mikinn þátt í félagsstarfi myndlistarmanna.
Ronaldo
Ronaldo getur átt við:
FC Džiugas
Leikmenn
Uppfært: 9. ágúst 2023
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
(l. f. „Riterių“)
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | (l. f. SJK) (l. f. „Žalgirio“)
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | Džiugas / Džiugas B
Jelena Katína
thumb|right|250px|Jelena Katína Jelena (Lena) Sergejevna Katína (f. 4. október 1984) er söngkona t.A.T.u..
Grímur Jónsson (amtmaður)
Grímur Jónsson (12. október 1785 – 7. júní 1849) (skrifaði sig sjálfur Grímur Johnsen) var amtmaður í Norður- og Austuramti á Íslandi og bæjarfógeti í Danmörku.
Grímur fæddist í Görðum á Akranesi og voru foreldrar hans séra Jón Grímsson, sem þar var prestur, og kona hans Kristín Eiríksdóttir frá Helluvaði á Rangárvöllum. Eina systir hans sem upp komst var Ingibjörg, kona Þorgríms Tómassonar gullsmiðs á Besastöðum og móðir Gríms Thomsen. Grímur útskrifaðist úr Hólavallarskóla 1802 og var síðan skrifari hjá Ólafi Stefánssyni stiftamtmanni, en móðir hans, sem þá var orðin ekkja, var ráðskona þar. Árið 1805 sigldi Grímur svo til náms við Hafnarháskóla og lauk lögfræðiprófi vorið 1808.
Hann gekk síðan í danska herinn, varð lautinant í landhernum og varð svo efstur á herforingjaprófi í janúar 1810. Hann átti góðan feril í hernum og varð „Overkrigskommissær" 1816. Árið 1819 hætti hann þó í hernum og varð bæjarfógeti í Skælskör á Sjálandi. Árið 1824 var hann svo skipaður amtmaður í Norður- og Austuramti, flutti til Íslands með fjölskylduna og settist að á Möðruvöllum í Hörgárdal.
Í febrúar 1826 brann bærinn á Möðruvöllum. Fólkið komst allt út en fáu tókst að bjarga og meðal annars glataðist mikið af skjölum amtsins. Skrifari amtmanns, Baldvin Einarsson frá Hraunum í Fljótum, bjargaðist naumlega og þurfti að stökkva út um loftglugga á nærfötunum. Fáeinum árum síðar fórst hann af völdum bruna í Kaupmannahöfn. Sjálfur brenndist Grímur í andliti og bar ör lengi. Nýtt hús var reist á Möðruvöllum sem kallað var Friðriksgáfa, því að Friðrik konungur veitti fé til byggingarinnar, og var það eitt stærsta og glæsilegasta hús landsins á sinni tíð. Það brann 1874. thumb|left|Á 2. hæð þessa húss í Kaupmannahöfn bjó fjölskylda Gríms á meðan hann var einn á Einbúasetrinu (Möðruvöllum). Kona Gríms, sem var dönsk, sætti sig illa við að búa á Íslandi þrátt fyrir ný húsakynni og fór svo að fjölskyldan fluttist aftur til Danmerkur og Grímur varð bæjarfógeti í Middelfart á Fjóni. Á meðan hann var þar sat hann á stéttaþingum í Hróarskeldu 1840 og 1842 sem konungkjörinn þingmaður fyrir Ísland og Færeyjar. Hann var þó aldrei ánægður í Middelfart, vildi aftur til Íslands, og vorið 1842 var hann aftur skipaður amtmaður í Norður- og Austuramti. Kona hans og börn fóru þó ekki með honum til Íslands, heldur settust þau að í Kaupmannahöfn. Var Grímur því oft einmana á Möðruvöllum og kallaði hús sitt Einbúasetrið. Tvær dætur Gríms komu þó til hans nokkrum árum síðar og voru hjá honum á Möðruvöllum þar til hann lést.
Grímur hefur löngum haft orð á sér fyrir íhaldssemi en hann var þó að mörgu leyti framfarasinnaður og frjálslyndur, beitti sér fyrir samgöngubótum og var mikill áhugamaður um bætta búnaðarhætti og ræktun matjurta. Hann var þó konunghollur embættismaður og þegar frjálsræðisvindar tóku að blása í kjölfar byltinga og lýðræðishreyfinga í Evrópu þótti honum nóg um sjálfræðishneigð alþýðunnar. Skagfirskir bændur voru helstu andstæðingar amtmanns og 22. maí 1849 safnaðist stór hópur Skagfirðinga saman við Vallalaug og reið síðan til Möðruvalla til að lýsa vanþóknun sinni á embættisfærslu amtmanns og krefjast afsagnar hans. Kallast sú ferð Norðurreið Skagfirðinga. Ekki varð þó af því að þeir hittu amtmann þegar til Möðruvalla kom því hann var þá mjög sjúkur og lést skömmu síðar. thumb|right|Kirkjan á Möðruvöllum. Grímur amtmaður var jarðsettur í „fátækrareit“ við kirkjuna að eigin ósk.
Kona Gríms var prestsdóttir frá Jótlandi, Birgitte Ceciliev Breum. Eina barn þeirra sem staðfestist á Íslandi var Þóra Melsteð, stofnandi og fyrsti skólastjóri Kvennaskólans í Reykjavík.
Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar 1963-1970
Ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar sem sat frá 14. nóvember 1963 til 10. júlí 1970.
Hillerød
thumb|Lögreglustöðin í Hillerød Hillerød er borg á Norður-Sjálandi í Danmörku. Íbúafjöldi bæjarins var 30.853 árið 2013.
Ásgerður Búadóttir
Ásgerður Ester Búadóttir (4. desember 1920 – 19. maí 2014) var frumkvöðull nútíma veflistar á Íslandi. Hún var sæmd fálkaorðunni árið 1993, og auk þess naut hún heiðurslauna Alþingis frá árinu 1995. Ásgerður tók þátt í samtals 70 samsýningum og hélt 15 einkasýningar bæði hér á landi og út um allan heim.
Ævi og menntun
Ásgerður fæddist árið 1920 í Borgarnesi, og var hún næst yngst fimm barna þeirra Ingibjargar Teitsdóttur og Búa Ásgeirssonar. Þriggja ára gömul fluttist hún svo til Reykjavíkur, þar sem hún ólst upp. Ásgerður var gift Birni Th. Björnssyni, listfræðingi og rithöfundi, og áttu þau þrjú börn saman.
Árið 1942 innritaðist hún í Handíða- og myndlistaskóla Reykjavíkur þar sem hún lærði að teikna og mála. Því næst stundaði hún nám við málaradeild Vilhelms Lundstrøm í Konunglegu listaakademíunni í Kaupmannahöfn til ársins 1949. Á meðan hún var úti kviknaði áhugi að gera eitthvað annað en að teikna og mála, en þá uppgötvaði hún ullina. Eftir að hafa séð listvefnað í fyrsta sinn kviknaði áhugi hennar á því listformi, og haustið 1949 fjárfesti hún í litlum vefstól sem hún flutti síðan með sér heim til Íslands. Ásgerður var sjálfmenntuð í veflist, en vefnaður var hvorki kenndur við Handíða- og myndlistaskólann né Konunglegu listaakademíuna.
Ferill
Fljótlega eftir að Ásgerður flutti heim til Íslands hóf hún að kenna á námskeiðum Handíða- og myndlistaskólans árið 1950-52, en um svipað leyti hóf hún að fikra sig áfram í veflistinni.
Þorbjörn loki Böðmóðsson
Þorbjörn loki Böðmóðsson var landnámsmaður í Austur-Barðastrandarsýslu og nam Djúpafjörð vestanverðan og Grónes til Gufufjarðar.
Ásgerður Búadóttir
Ferill
Stíll Ásgerðar var afar persónulegur og kraftmikill, en verk hennar voru oft konstrúktíf og jafnvel samhverf að uppbyggingu þar sem hún notaði grunnformin með einföldum láréttum og liðréttum áherslum. Grunnlitirnir rauður og blár sjást mikið í verkum hennar ásamt jarðlitum eins og hvítum, gráum, brúnum og svörtum.
Þorbjörn loki Böðmóðsson
Samkvæmt Landnámabók var Þorbjörn sonur Böðmóðs úr Skut. Sonur Þorbjarnar var Þorgils, sem bjó á Þorgilsstöðum í Djúpafirði. Kollur sonur Þorgils giftist Þuríði Þórisdóttur Hallaðarsonar jarls í Orkneyjum, Rögnvaldssonar Mærajarls. Sonur þeirra var Þorgils, sem kvæntist Otkötlu Jörundardóttur, Atlasonar rauða, Úlfssonar skjálga, og Jörundur sonur þeirra átti Hallveigu Oddadóttur Ketilssonar gufu. Hvamm-Sturla var afkomandi þeirra.
Ásgerður Búadóttir
Ferill
Árið 1956 hlaut Ásgerður gullverðlaun á alþjóðlegri lista- og handverkssýningu í München, Þýskalandi. Þau hlaut hún fyrir verk sitt ,,Stúlka með fugl". Verðlaunin voru henni mikill heiður og hvatning til að halda áfram í veflistinni, og verðlaunin vöktu einnig mikla athygli á verkum hennar. Margar sýningar á verkum hennar fylgdu í kjölfarið.
Ásgerður var sæmd fálkaorðunni árið 1993, og auk þess naut hún heiðurslauna Alþingis frá árinu 1995. Ásgerður tók þátt í samtals 70 samsýningum og hélt 15 einkasýningar bæði hér á landi og út um allan heim. Stórverk eftir Ásgerði prýða margar stofnanir og eru á öllum helstu listasöfnum hér á landi. Einnig má finna verk eftir hana á listasöfnum í Skandinavíu og Bandaríkjunum.
Immanuel Kant
Immanuel Kant (22. apríl 1724 – 12. febrúar 1804) var prússneskur heimspekingur og er talinn vera síðasti merki heimspekingur upplýsingartímabilsins.
Æskuár
Immanuel Kant — sem var nefndur Emanuel en breytti síðar nafni sínu í Immanuel eftir að hafa lært hebresku — var fæddur 1724 í Königsberg í Prússlandi (nú Kalíníngrad í Rússlandi). Hann var fjórða barnið af níu sem foreldrar hans Jóhann Georg Kant (1682-1746) og Anna Regína Porter (1697-1737) eignuðust, fimm þeirra lifðu til fullorðinsára. Kant bjó alla sína ævi í heimabæ sínum sem þá var höfuðborg Austur-Prússlands. Faðir hans var handiðnaðarmaður frá Memel, norðaustustu borg Þýskalands (nú Klaipėda í Litháen), og móðir hans var dóttir söðlara. Ungur var Kant ábyrgur nemandi en þó ekki framúrskarandi. Hann var alinn upp við rétttrúnað sem þá var vinsæl umbótahreyfing innan lútherstrúar og lagði áherslu á mikla trúrækni, persónulegt lítillæti og lestur Biblíunnar. Menntun hans lagði ríkt á um latínu– og trúarkennslu frekar en stærðfræði og vísindi vegna þessa og var ströng og agamikil. Kant sagði síðar að þetta tímaskeið hefði fallið honum þungt í geð.
Menntun
Kant innritaðist í Háskólann í Königsberg árið 1740, þá sextán ára að aldri. Hann nam heimspeki Leibniz og Christians Wolff hjá Martin Knutsen, rökhyggjumanni sem vel var kunnur breskri heimspeki og vísindum og vakti áhuga Kant á stærðfræðilegri eðlisfræði Newton. Hann stöðvaði tímabundið nám 1746 þegar faðir hans fékk hjartaáfall og lést. Þá varð Kant einkakennari í úthverfum Königsberg en hélt áfram fræðilegum rannsóknum. Árið 1749 gaf hann út sitt fyrsta heimspekiverk, Hugleiðingar um rétt mat á lífskröftum. Kant gaf út nokkur verk vísindalegs eðlis og byrjaði að flytja fyrirlestra 1755. Nú byrjaði hann að einbeita sér meira að heimspekinni þótt hann héldi áfram að skrifa um vísindi allt sitt líf. Snemma á sjöunda áratug 18. aldar gaf hann út röð mikilvægra heimspekiverka. Rökfræðiverkið Sýnt fram á að fágun rökhendusniðanna fjögurra sé ósönn var gefið út 1762. Tvö önnur verk birtust í kjölfarið næsta ár: Tilraun til að kynna hugtakið neikvæðar stærðir í heimspeki og Einu mögulegu rökin til að styðja sönnun á tilvist guðs. Árið 1764 ritaði Kant svo Athuganir á tilfinningu fyrir fegurðinni og hinu tignarlega og Rannsókn á skýrleika frumsetninga náttúrulegrar guðfræði og siðfræði og var í öðru sæti á eftir Móses Mendelssohn í verðlaunakeppni berlínsku akademíunar (verkið er því gjarnan kallað „verðlaunaritgerðin“). Árið 1770, þá orðinn 45 ára gamall, var Kant gerður að prófessor í rökfræði og frumspeki við Háskólan í Königsberg. Þá ritaði Kant til varnar prófessorstöðu sinni Um snið og meginreglur skyn- og skilningsheimsins. Það verk endurspeglaði nokkur meginþemu síðari verka hans, þar á meðal takmörk mannlegrar skynsemi og skynjunar.
Síðari menntastörf
Fjörtíu og sex ára að aldri var Kant mikilsmegandi fræðimaður og hafði sífellt meiri áhrif sem heimspekingur. Menn bjuggust við miklu af honum. Eftir að hafa fengið bréf frá einum nemanda sinna, Markus Herz, sá hann að í Um snið og meginreglur skyn- og skilningsheimsins hafði hann ekki bent fyllilega á samhengi skilningarvitanna og skynseminnar. Hann stóð einnig í þakkarskuld við David Hume fyrir að hafa vakið sig upp af „svefni kreddufestunnar“ (um 1770). Ekkert rit birtist frá honum í rúman áratug.
Á þessu tímabili vann hann að því að laga vankanta í verkum sínum. Þrátt fyrir dálæti á félagsskap og samræðum lokaði Kant sig af og tilraunir vina hans til að draga hann úr einverunni voru árangurslausar. Kant sneri aftur úr einangruninni 1781 með útgáfu verksins Gagnrýni hreinnar skynsemi. Enda þótt verkið sé í dag almennt álitið eitt helsta heimspekirit sögunnar, þá var ritið að mestu hunsað við fyrst útgáfu. Bókin var löng, eða um 800 síður á frummálinu, og skrifuð í þurrum og fræðilegum stíl. Hún fékk litlar undirtektir og þeir fáu ritdómar sem voru skrifaðir kunnu ekki að meta brautryðjandi náttúru hennar. Kant var vonsvikin vegna móttöku bókarinnar. Hann gerði sér þó grein fyrir óskýrleika ritsins og skrifaði því Forspjall að sérhverri vísindalegri frumspeki framtíðar árið 1783 sem samantekt meginatriða hennar og fékk vin sinn Johann Schultz til að gefa út stutta athugasemd við Gagnrýni hreinnar skynsemi.
Orðstír Kants jókst á áttunda áratug 18. aldar í kjölfarið á útgáfu nokkurra rita: Svar við spurningunni: Hvað er upplýsing árið 1784, Grundvöllur að frumspeki siðferðilegrar breytni árið 1785 sem var jafnframt hans fyrsta siðfræðiverk hans og Frumspekilegar forsendur náttúruvísinda árið 1786. Þó var frægð hans í raun að þakka Karl Reinhold sem gaf út röð af bréfum 1786 um kantíska heimspeki. Í þessum bréfum notaðist Reinhold við heimspeki Kant til að svara einu helsta deilumáli þess tíma: algyðistrúardeilunni. Friedrich Jacobi hafði sakað G. E. Lessing (frægt leikritaskáld sem skrifaði heimspekilegar ritgerðir) um að aðhyllast heimspeki Spinoza, en Lessing hafði nýlega látist. Slíkum ásökunum, sem svipaði til ásökunar um trúleysi, var harðlega neitað af vini Lessing að nafni Moses Mendelssohn og opinber deila hófst á milli þeirra. Ágreiningurinn snerist á endanum um gildi upplýsingarinnar og skynsemina. Reinhold hélt því fram í bréfum sínum að Gagnrýni hreinnar skynsemi eftir Kant gæti gert út um deiluna með því að verja yfirráð og takmörk skynseminnar. Bréf Reinhold voru víðlesin og gerðu Kant að frægasta heimspekingi síns tíma.
Nykøbing Mors
Nykøbing Mors er stærsti bær á eyjunni Mors á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn fékk kaupstaðarréttindi árið 1299 og er íbúafjöldi um 9.100 (2018).
Perm (borg)
thumb|Perm. Perm (rússneska: Пермь, 1940-1957 nefnd Molotov (r. Молотов)) er borg í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 1,053 milljónir árið 2019.
Stóri sterkeindahraðallinn
thumb|right|200px|Kort af LHC Stóri sterkeindahraðallinn í CERN (enska „Large Hadron Collider“, skammstafað LHC) er stærsti eindahraðall í heimi og sá eini sem gerður er til að hraða sterkeindum. Hann er staðsettur á landamærum Frakklands og Sviss nálægt Genf í Sviss.
Í hraðlinum er róteindum og blýatómkjörnum (sínum í hvorri tilrauninni) hraðað nálægt ljóshraða. Helmingur eindanna hverju sinni fer réttsælis en hinn helmingurinn rangsælis og eru þær síðan látnar rekast saman. Agnirnar sem verða til við áreksturinn eru síðan skoðaðar og eiginleikar þeirra.
Í júlílok 2008 náði allur hraðallinn rekstrarhitastigi sínu eftir áralangan undirbúning, 1,9K (-271,25 °C) sem er 0,8° kaldara en meðalhiti alheimsins (örbylgjukliðarins).