cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jóhanna Guðrún Jónsdóttir
Söngvakeppni Evrópskra sjónvarpsstöðva
thumb|left|200px|Jóhanna flytur lagið ''Is it true?' í Moskvu' Stuttu eftir að „Butterflies and Elvis“ var gefin út, hafði Óskar Páll Sveinsson samband við Jóhönnu og bað hana um að syngja lagið „Is It True?“ í Söngvakeppni Sjónvarpsins. Jóhanna flutti lagið í fyrstu undankeppni Söngvakeppni Sjónvarpsins 2009 þann 10. janúar og var það annað tveggja laga sem komust áfram það kvöld. Úrslitin fóru fram þann 14. febrúar og var Jóhanna síðust af átta flytjendum með lag sitt. Yfir 69.000 atkvæði voru greidd í atkvæðagreiðslunni og lag Jóhönnu var kosið 19.076 sinnum og bar hún sigur úr brýtum með næstum því tíu þúsund fleiri atkvæði heldur en lagið sem var í öðru sæti, "„Undir Regnbogann“", með Ingó. Jóhanna gaf út takmarkaða útgáfu af „Butterflies and Elvis“ eftir að hafa unnið keppnina þar sem að „Is It True?“ var bætt við plötuna. Lagið var gefið út sem smáskífa og komst inn á topp tíu á vinsældalistum á Íslandi og í Finnlandi, Grikklandi, Noregi, Svíþjóð, og Sviss.
Jóhanna fór í kynningarferð til bæði Bretlands og Hollands til þess að auglýsa lagið áður en hún ferðaðist til Moskvu. Hún flutti „Is it true?“ í UK Eurovision Preview veislunni í London þann 17. apríl og daginn eftir á Eurovision Promo tónleikunum í Amsterdam.
Einni viku seinna lagði Jóhanna af stað til Moskvu og æfingar hófust fyrir undankeppnina. Andrew Lloyd Webber sem samdi breska lagið taldi Ísland vera aðalkeppinaut sinn í keppninni. Á einni af æfingunum áður en undankeppnin átti sér stað var salurinn hljóður eftir hvert og eitt lag þangað til Jóhanna kom og þá stóð salurinn upp og klappaði henni lof í lófa. Íslandi var spáð velgengni í keppninni og var spáð sjötta sæti í aðalkeppninni af mörgum, en aðrir giskuðu á allt frá átjanda til fyrsta sætis.
Þriðjudaginn 12. maí átti fyrri undankeppnin sér stað og Jóhanna flutti lagið sitt tólfta af átján. Þegar að tíu löndin sem að komust áfram voru tilkynnt var Ísland kynnt síðast og voru áhorfendur farnir að kalla „Iceland“ (Ísland) í salnum. Jóhanna var í fyrsta sæti í undankeppninni með 174 stig og var aðeins 2 stigum á undan Tyrklandi sem var í öðru sæti. Öll lönd fyrir utan Ísland höfðu greitt Jóhönnu atkvæði.
Þann 16. maí var aðalkeppnin haldin og var Jóhanna sjöunda í röðinni af 25 flytjendum, á eftir flytendum Portúgals og á undan flytjanda Grikklands. Þegar atkvæðagreiðsla hófst raðaði Jóhanna inn stigum frá upphafi. Þó að keppandi Noregs, Alexander Rybak, hafi verið langt á undan öðrum keppendum, var mikil keppni um annað sætið, aðallega á milli Ísland og Aserbaídsjans. Síðasta landið sem greiddi atkvæði var Noregur og gáfu þeir Aserbaídsjan tíu stig sem að skaut þá eitt stig fyrir ofan Ísland og varð allur salurinn æstur. Norðmenn gáfu svo Íslendingum tólf stig sem að skaut Jóhönnu aftur upp í annað sætið með 218 stig.
Heilsa
Frá átta ára aldri hefur Jóhanna glímt við liðagigt. Hún er einnig með sjálfsofnæmi sem er talið vera tilkomið vegna gigtarinnar. Það kemur fram í lithimnubólgu í auga og varð fyrst vart árið 2008. Á þeim tíma stundaði Jóhanna söngnám í Danmörku þegar hún tók eftir því að annað auga hennar varð rautt og svo grátt. Hún var blind á því um tíma af því að augað bólgnaði svo mikið og olli það miklum sársauka. Eftir að hafa farið þrisvar sinnum á spítala í Danmörku, þar sem hún var greind með frjókornaofnæmi, fékk hún vinkonu sína til þess að hjálpa sér við að senda móður sinni, sem er hjúkrunarfræðingur, myndir í tölvupósti. Móðir hennar taldi það útilokað að þetta væri frjókornaofnæmi og sendi hana til Íslands með fyrsta flugi. Hún lögð inn á spítala við heimkomu þar sem hún var í tíu daga. Óvíst var hvort að hún fengi sjónina á auganu aftur en sterar voru settir í augað á hálftíma fresti allan sólarhringinn. Bólgur hafa oft blossað upp í auganu síðan en hún hefur þó haldið sjóninni á auganu.
Þrifill
Þrifill (fræðiheiti: Labroides dimidiatus) er lítil fisktegund sem lifir við kóralrif í Indlandshafi, stórum hluta Kyrrahafs en einnig í innhöfum á borð við Rauðahaf. Hann lifir samlífi við aðra fiska og hreinsar sníkjudýr og dauðar hreisturflögur af hreistri þeirra. Á móti fær hann bæði næringu og öryggi.
Allir þriflar hefja lífsferil sinn sem hrygnur. Þær halda sig í hópi sem samsettur er úr 6-8 fiskum, þar af er bara einn hængur. Þegar hængur drepst skiptir sterkasta hrygnan um kyn og æxlast við hinar hrygnurnar. thumb|left|Þriflar hreinsa sníkjudýr af „viðskiptavini“ sínum ([[Epinephelus tukula)]]
Amalíuborg
thumb|300px|right|Amalíuborg séð frá [[Óperuhúsið í Kaupmannahöfn|óperuhúsinu ]] Amalíuborg (danska: Amalienborg Slot) er höll í Kaupmannahöfn í Danmörku. Höllin er bústaður dönsku konungsfjölskyldunnar. Amalíuborg er fjórar nákvæmlega eins hallir í rókokóstíl sem standa umhverfis átthyrnt torg. Höllin var byggð fyrir fjórar aðalsfjölskyldur í miðju Frederiksstaden-hverfinu sem stofnað var af Friðriki 5.
Hallirnar fjórar
thumb|300px|Stytta af Friðriki V sem stendur á miðju Amalíuborgartorgi Núverandi Amalíuborg stendur á grunni tveggja eldri halla. Fyrsta Amalíuborgin var Soffíu Amalíuborg sem var byggð af Soffíu Amalíu, drottningu Friðriks 3. á árunum 1669 – 1673. Þessi höll brann til grunna 19. apríl 1689 vegna óperusýningar þar sem sviðsljósin kveiktu í leikmyndinni. Í eldinum fórust 170 manns. Önnur Amalíuborgin var reist sem lítill sumardvalarstaður af Friðriki 4. eftir aldamótin 1700.
Núverandi Amalíuborg er talin hugmynd Johanns Hartwigs Ernst Bernstorff, sendiherra Dana í París og var reist að undirlagi Moltkes hirðmarskálks Friðriks 5. Hún var teiknuð af byggingameistara konungs, Nicolai Eigtved. Bygging hallarinnar hófst 1750 og var lokið við að byggja allar fjórar hallirnar 1760.
Þegar Kristjánsborgarhöll brann 26. febrúar 1794 keypti konungsfjölskyldan hallirnar fjórar og gerði að bústað sínum.
Samkvæmt teikningum Eigtveds af Fredrikstad og Amalíuborgar höllunum voru hallirnar fjórar, sem umkringdu torgið, byggðar sem höfðingjasetur fyrir fjölskyldur af heldri ættum. Allar hallirnar eru eins að utan en mjög ólíkar að innan. Svæðið sem átti að byggja hverja höll á var gefið völdum aðalsmönnum til að byggja á. Seinna meir voru þeir undanþegnir sköttum og skyldum. Eina skilyrðið var að hallirnar ættu að fylgja tilteknum byggingarstíl Fredrikstad og ættu að vera byggðar innan ákveðinna tímamarka.
Byrjað var að reisa hallirnar á vestur hliðinni árið 1750. Þegar Eigtved dó árið 1754 var búið að byggja báðar vestur hallirnar. Vinnu við hinar hallirnar var haldið áfram af samstarfsmanni Eigtveds, Lauritz de Thurah, samkvæmt áætlunum Eigtveds. Hallirnar voru fullgerðar árið 1760.
Hallirnar fjórar eru:
Allar hallirnar fjórar voru með aðalinngang sem sneri að Amalíugötu og þjónustuinngang sem sneri að Frederiksgade. thumb|left|170px|Höll Kristjáns VII thumb|right|170px|Höll Kristjáns VIII
Höll Kristjáns VII
Höll Kristjáns VII var upphaflega byggð fyrir Adam Gottlob Moltke. Þetta er suðvestur höllin og hefur hún verið notuð síðan 1885 til að hýsa og skemmta þekktum gestum sem og fyrir hátíðarhöld. Höll Moltkes var reist á árunum 1750 – 1754 af færustu iðnaðarmönnum og listamönnum þeirra tíma undir eftirliti Eigtved. Þetta var dýrasta höllin af öllum fjórum höllunum á byggingartíma hennar og hafði stórfenglegustu húsgögnin. Samkomusalurinn (Riddersalen) var með útskurði eftir Louis August le Clerc, málverk eftir François Boucher og skreytingar eftir Giovanni Battista Fossati og eru þekktar víða sem fínustu dönsku Rococo innréttingarnar.
Höll Kristjáns VIII
Höll Kristjáns VIII er einnig þekkt sem höll Levetzau og var upprunalega byggð fyrir Christian Frederik Levetzau, sem sat í ráðgjafarnefnd konungs, árin 1750-1760. Þetta er norðvestur höllin og var heimili Friðriks Danaprins til ársins 2011. Eftir að Eigtved dó árið 1754, fór umsjón með byggingu hallarinnar yfir í hendur Lauritz de Thurah sem var konunglegur arkitekt og sá hann um að verkið væri framkvæmt eftir áætlunum Eigtveds. thumb|170px|left|Höll Friðriks VIII thumb|170px|right|Höll Kristjáns IX
Höll Friðriks VIII
Höll Friðriks VIII er einnig þekkt sem höll Brockdorffs. Þetta er norðausturhöllin og var heimili Ingrid Danadrottningar þangað til hún lést árið 2000. Höllin hefur nýlega verið uppgerð og er heimili Friðriks krónprins og Mary krónprinsessu. Höllin var upprunalega byggð fyrir Joachim Brockdorff um 1750. Brockdorff dó árið 1763 og eignaðist Adam Gottlob Moltke yfirþjónn þá höllina. Moltke seldi hana tveimur árum seinna til Friðriks V.
Konunglegu lífverðirnir
alt=Hverri afleysingu stýrir einn yfirvörður|thumb|385x385dp|Yfirvörður Amalíuborgar er gætt dag og nótt af Konunglegu lífvörðunum (danska: Den Kongelige Livgarde). Konunglegu verðir Danska hersins hafa þann tilgang að vernda öryggi konungsfjölskyldunnar og konunglegu kastalanna. Á hverjum degi á hádegi er varðaskipti, leggja verðirnir af stað klukkan 11:30 frá Rósenborgarhöll, ganga um götur Kaupmannahafnar og inn að Amalíuborg á slaginu 12:00. Vaktliðið sem er á vakt skiptir við verðina sem kom frá Rósenborgarhöll og gengur til Rósenborgarhallar. Vaktinni sinna þrjú vaktlið, hvert þeirra er á vakt í 24 tíma. Þegar drottningin dvelur í höllinni er það siður að hljómsveit fylgi lífvörðunum og eru þeir látnir vita með fyrirvara ef svo er.
Hver vörður er á tveggja tíma vakt. Þar standa verðirnir til skiptis fyrir framan varðmannsskýli og svo ganga þeir fram og til baka fyrir framan höllina. Reglan er sú að verðirnir ganga í 10 mínútur, og standa kyrrir í 5 mínútur. Eftir þessar tvær klukkustundir kemur út afleysing frá því vaktliði sem er á vakt þann dag. thumb|left|Amalíugarður Í varðarhúsinu er alltaf geymd rauð og blá ullarkápa og rauðir ullarvettlingar. Kápan er notuð þegar veðrið er kalt eða ef það rignir, vettlinganna er sjaldan þörf. Þegar skipting vaktliða á sér stað fer yfirvörður yfir öll varðarhúsin og sér til þess að allt sé í góðu ásigkomulagi.
Skiptingin sem á sér stað á hádegi er mjög vandað verk. Ferðafólkið er flest í hádeginu og það tekur myndir af skiptingunni og því verður allt að vera rétt og fagmannlega gert hjá vörðunum.
Amalíugarður
Amalíugarður (danska: Amaliehaven) er lítill garður staðsettur á milli Amalíuborgar og gosbrunnsins í Frederiksstaden-hverfinu í miðbæ Kaupmannahafnar. Garðurinn er nokkuð nýlegur þar sem hann var opnaður 1983 en hann var gjöf frá A.P. Møller og Chastine McKinney Møller stofnuninni.
FM95Blö
FM95BLÖ er íslenskur útvarpsþáttur sem er á dagskrá á útvarpstöðinni FM957, aðalumsjónarmaður þáttarins er Auðunn Blöndal en hann ásamt Agli Einarssyni og Steinþóri Hróari Steinþórssyni sjá um þáttinn í dag. Þátturinn hefur verið á dagskrá síðan 2011.
Saga þáttarins
Þegar þættirnir byrjuðu í nóvember 2011 voru þættirnir fjórum sinnum í viku, mánudaga, þriðjudaga, fimmtudaga og föstudaga, allt til ársins 2014 þegar hann varð kynnir í Ísland Got Talent. Á þeim árum var Björn Bragi með honum á mánudögum en var fljótt skipt út fyrir Pétri Jóhanni, á þriðjudögum Sverri Þór Sverrissyni eða Sveppa, á fimmtudögum Hjörvar Hafliðason, betur þekktur sem Hjöbba K og Egil Einarsson, betur þekktur sem Gillz á föstudögum. Árið 2014 voru þættirnir einu sinni í viku á föstudögum frá klukkan 16 til 18 og voru umsjónarmenn ásamt Auðunni, Egill Einarsson og Steinþór Hróar Steinþórsson, betur þekktur sem Steindi Jr.
Blóðbönd
Söguþáður
Pétur er hamingjusamlega kvæntur Ástu sem á von á sér, en fyrir eiga þau dreng, sem heitir Örn. Fyrir tilviljun kemst Pétur að því að hann er ekki faðir Arnar og tilvera fjölskyldunnar tekur á sig nýja mynd.
C. Everett Koop
Charles Everett Koop (14. október, 1916 – 25. febrúar, 2013) var bandarískur barnaskurðlæknir og deildarstjóri. Hann var stjórnandi í Almenna heilbrigðiskerfinu (PHSCC) og starfaði sem þrettándi aðalskurðlæknir Bandaríkjanna í stjórnartíð Ronalds Reagans forseta frá 1982 til 1989. Koop var þekktur fyrir rannsóknir sínar á tóbaksfíkn, alnæmi og þungunarrofi og fyrir stuðning við réttindi fatlaðra barna.
Starfsferill
Frá 1946 til 1981 starfaði Koop sem skurðlæknir við Barnaspítala Fíladelfíu (CHOP). Koop stofnaði fyrstu barnagjörgæsludeild Bandaríkjanna þar árið 1956. Koop hannaði nýjar byltingakenndar aðferðir sem eru almennt notaðar í aðgerðum á ungbörnum í dag.
Koop var tilnefndur aðalskurðlæknir Bandaríkjanna af Reagan árið 1981. Tilnefning hans var staðfest af öldungadeild Bandaríkjaþings 16. nóvember 1981. Hann tók við embættinu 21. janúar 1982.
Þungunarrof
Í kjölfar dómúrskurðsins Roe gegn Wade (1973) varð C. Everett Kropp áberandi maður í evangelísku hreyfingunni sem barðist gegn fjölgun þungunarrofa. Margir telja að starf hans sem skurðlæknir, þar sem hann bjargaði lífi fjölda ungbarna, hafi ýtt undir andstöðu hans gegn þungunarrofi. Samkvæmt Læknastofnun Bandaríkjanna, sagði Koop einu sinni:
"Áhyggjur mínar af þeim sem eru ófæddir truflar nætursvefn minn, en á daginn snúast áhyggjur mínar um þá sem eru nýfæddir. Hvernig get ég samþykkt tortímingu þeirra ófæddu eftir að hafa bjargað ófullburða nýbara og séð hamingjuna sem hann veitir fjölskyldu sinni?“
Koop óttaðist að ef þungunarrof væru leyfð undir flestum kringumstæðum þá myndi það skapa  siðferðilegan grundvöll fyrir líknarmorð á öryrkjum og öldruðum. Árið 1975 stofnuðu Koop og Harold O. J. Brown, evangelískur guðfræðingur, Aðgerðarráð kristinna manna sem voru fyrstu stóru evangelísku hagsmunasamtökin á Capitol Hill. Aðgerðarráð kristinna manna hjálpaði mörgum stjórnmálamönnum, sem voru gegn þungunarrofi, að ná kjöri. Árið 1976 skrifaði Koop bókina „The Right to Live, The Right to Die“ og ásamt guðfræðingnum Francis Shaeffer bjó hann til margmiðlunarherferðina, sem bar titilinn „Whatever Happened to the Human Race?“,. Í margmiðlunarherferðinni voru notaðar fimm kvikmyndir ásamt fyrirlestri.
Kvikmyndir Francis Schaeffers og fyrirlestur Koops vöktu athygli margra evangelískra manna á stöðnun vestrænnar menningar og málefnum eins og þungunarrofi, efnishyggju, veraldarhyggju, kennslu í ríkisreknum skólum, ofríki, orkumálefnum og fleiru.
Kooper skýrslan
Þegar Koop var tilnefndur aðalskurðlæknir árið 1981 voru margir frjálslyndir stjórnmálamenn og kvenréttindahópar á móti tilnefningunni. Það var vegna þess að þeir höfðu miklar áhyggjur af íhaldsömu skoðununum sem Koop hafði áður tjáð sig um, en þó sérstaklega varðandi þungunarrof. Það var bent á að þótt hann væri reyndur skurðlæknir þá hafði hann enga reynslu af opinberum heilbrigðismálum. Því grunaði menn að tilnefning hans væri pólitísk en ekki hæfnismiðuð.
Koop taldi hins vegar að þungunarrof félli ekki undir umsjón aðalskurðlæknis. Honum fannst þungunarrof vera siðferðilegt mál sem væri aðeins hægt að leysa með siðferðilegri umræðu. Þetta ætti ekki að vera opinbert málefni ríkisins sem væri hægt að leysa með vísindalegum rannsóknum. Undir lok annars kjörtímabils Reagans fékk forsetinn Koop til að taka þátt í umræðunni um þungunarrof. Hann gerði það með því að skipa Koop að rannsaka og skrifa skýrslu um hugsanleg andlega skaðleg áhrif sem þungunarrof gæti haft á konur. Koop fól George Walter aðstoðarmanni sínum það verkefni að rannsaka málið. Walter fór yfir rannsóknir sem höfðu komið frá Miðstöð sjúkdómavarna (CDC), og hafði samráð við starfsmenn Alan Guttmacher stofnunarinnar. Walter skrifaði drög að skýrslu um niðurstöður sínar og sendi Koop. Eftir að Koop fór yfir skýrsluna komst hann að þeirri niðurstöðu að það væri ósannað að hægt væri að rekja augljós skaðleg áhrif á konur sem færu í þungunarrof. Niðurstaða skýrslunnar kom bæði íhaldsmönnum og frjálslyndum á óvart.
Alnæmi
Stærsta málið sem Koop þurfti að glíma við þegar hann starfaði sem aðalskurðlæknir var kynsjúkdómar sem farsótt. Alnæmi hafði ekki verið greint þegar Koop tók við embætti. Í byrjun farsóttarinnar tilkynnti CDC fimm greinda samkynhneigða karla í Los Angeles sem voru að deyja úr lungnabólgu. Þessi kynsjúkdómur veikti ónæmiskerfið hjá þeim sem smituðust. Það þýddi að þeir sem smituðust voru í meiri hættu við að deyja úr öðrum sjúkdómum sem hefðu annars ekki verið banvænir. Mánuði eftir að CDC tilkynnti greiningu á þessum fimm mönnum þá tilkynnti stofnunin um 26 sjúklinga sem voru HIV greindir, og voru að deyja úr sjaldgæfu húðkrabbameini. Á fjörutíu ára ferli sínum sem læknir hafði Koop aðeins séð tvö tilfelli af þessari tegund krabbameins. Hann vissi þar að leiðandi samstundis að þetta yrði alvarlegt lýðheilsuvandamál. Á næstu árum var HIV veiran greind bæði í Frakklandi og Bandaríkjunum. Án þess að hafa lækningu eða bóluefni stungu margir upp á að eina leiðin til þess að stöðva útbreiðsluna væri að setja alla smitaða í sóttkví. Koop var ósammála. Hann taldi að sóttkví væri óþörf frá faraldsfræðilegu sjónarmiði og væri brot á réttindum einstaklinga sem væru smitaðir. Hann taldi að besta leiðin til að koma í veg fyrir útbreiðsluna var að upplýsa almenning um hvernig veiran dreifði sér og taka mörg sýni. Reagan-stjórnin greip hins vegar ekki til aðgerða í nokkur ár. Koop skrifaði síðar að ríkisstjórnin hefði brugðist of seint við veirunni og hefði látið pólitíska andúð á samkynhneigðum koma í veg fyrir aðgerðir.
Alnæmi skýrslan
Koop gætti þess að alnæmisskýrslan væri ekki samin undir pólitískum þrýstingi. Hann skrifaði skýrsluna að mestu leyti sjálfur með fáu starfsfólki sér til aðstoðar. Þessi 36 blaðsíðna skýrsla útskýrði alnæmi á einföldu máli sem allir gátu skilið. Í henni kom fram hvernig veiran dreifði sér, hvernig hún dreifði sér ekki og hvernig hægt væri að koma í veg fyrir að smitast af henni. Skýrslan ráðlagði smokkanotkun og smokkfræðsluherferð. Það ætti að veita öllum nemendum í þriðja bekk og eldri kynfræðslu. Sumir íhaldsmenn voru ósáttir við skýrsluna því að í henni var mælt með kynfræðslu og vildu að Koop yrði sagt upp. Árið 1987 fór Koop til Hollywood þar sem hann hitti rithöfunda og framleiðendur sjónvarpsefnis til að fá þá til að semja þætti um HIV og alnæmi til að upplýsa almenning og vara við hættum af kynsjúkdómum. Koop hvatti einnig rithöfunda til að sýna samúð við sjúklinga sem höfðu alnæmi og gera fólk ekki hrætt við þá. Árið eftir, stytti Koop skýrslu sína og birti hana almenningi. Þessi útgáfa skýrslunnar hét „What Every American Needs to Know About AIDS“ og henni var dreift til 107 milljóna heimila í Bandaríkjunum. Það var stærsta póstsendingin í sögu Bandaríkjanna og var í fyrsta skiptið sem alríkisstjórnin reyndi að upplýsa almenning um kynlíf. Skýrsla Koop lagði grunninn að almennri kynfræðslu í Bandaríkjunum. Kynfræðsla stóð frammi fyrir niðurskurði á áttunda áratugnum en Koop kom í veg fyrir það.
Tópak
Koop hélt því fram í skýrslu sinni frá 1988 að nikótín væri ávanabindandi efni sem væri svipað og heróín eða kókaín. Skýrsla Koop kom mörgum á óvart, sérstaklega þeim sem bjuggust við að hann myndi viðhalda óbreyttu áliti sérfræðinga á tóbaki. Koop skoraði á Bandaríkin að vera reyklaus fyrir árið 2000. Undir forystu hans samþykkti bandaríska þingið árið 1984 lög um ný viðvörunarmerki á öllum sígarettupökkum. Þau merki eru óbreytt í dag. Koop gaf út átta skýrslur um afleiðingar af notkun tóbaks á heilsu manna, þar á meðal um heilsufarslegar afleiðingar óbeinna reykinga. Í embættistíð Koops lækkaði hlutfall reykinga í Bandaríkjunum verulega, úr 38% í 27%.
Dauði og arfleifð
Koop dó 25. febrúar 2013, 96 ára gamall, á heimili sínu í Hanover, New Hampshire. Samkvæmt aðstoðarmanni hans hafði hann verið veikur í nokkra mánuði og hafði orðið fyrir nýrnabilun. Koop hafði mikil áhrif á lýðheilsu og menntun. Hann er vel þekktur fyrir afstöðu sína til þungunarrofs en áhriffamesta framlag hans til bandarískrar menningar var skýrsla hans um alnæmi sem lagði grunninn að kynfræðslu um öll Bandaríkin.
Purpuragreni
Purpuragreni, (fræðiheiti) Picea purpurea er grenitegund sem finnst í Kína. Þetta er líklega blendingstegund á milli Picea likiangensis og Picea wilsonii, eða hugsanlega á milli annarra tegunda.
Ræktun á Íslandi
Purpuragreni hefur lítið verið reynt á Íslandi, þó mun eitt tré vera í Lystigarðinum á Akureyri.
William M. Tweed
thumb|right|William M. Tweed William Magear Tweed (3. apríl 1823 – 12. apríl 1878) einnig þekktur sem "Boss" Tweed var bandarískur stjórnmálamaður sem stýrði stjórnmálavél Demókrataflokksins sem kölluð var Tamary-hringurinn. Tweed var á hátindi ferils síns þriðji stærsti landeigandi í New York-borg, forstjóri Erie járnbrautafélagsins, stjórnandi Tenth National Bank, forstjóri New-York Printing Company, eigandi Metropolitan Hotel og stór hluthafi í járnnámum og gasfyrirtækjum, hann var í stjórn Harlem Gas Light Company, í stjórn the Third Avenue Railway Company í stjórn Brooklyn Bridge Company og forseti the Guardian Savings Bank.
Tweet var kosinn á fulltrúadeild Bandaríkjaþings árið 1852 og í borgarráð New York árið 1858 en það ár varð hann höfuðpaur í Tamary-hringnum. Hann var einnig kosinn á fykisþing New York árið 1867. Áhrif Tweed komu hins vegar fyrst og fremst í gegnum nefndir og ráð og stjórnir sem hann sat í og hvernig hann stýrði gegnum Tamary hringinn og tryggði sér liðsinni kjósenda með því að hygla þeim með vinnu sem hann bjó til og með því að eyða í verkefni tengd New York borg. Tweed var dæmdur árið 1899 fyrir fyrir fjársvik og fyrir að draga að sér óhemjumikið fé frá skattgreiðendum í New York borg, fjársvik hans voru áætluð milli $25 milljónir og  $45 milljónir en hafa seinna verið áætluð allt að $200 milljónir. Tweed strauk úr fangelsi en náðist aftur og lést í Ludlow Street fangelsinu.
Í Skírni 01.01.1874 er svohljóðandi grein um sakamálið gegn Tweed:
Quercus garryana
Quercus garryana er eikartegund sem er frá vesturhluta Norður-Ameríku, frá Suður-Kalíforníu til suðvesturhluta Bresku-Kólumbíu. Hún vex frá sjávarmáli upp í 210 m á norðurhluta svæðisins, og á milli 300 til 1800 m á suðurhluta svæðisins í Kaliforníu. Fræðiheitið er eftir Nicholas Garry, héraðsstjóra Hudson's Bay Company, 1822–35.
Afbrigði
Það eru þrjú viðurkennd afbrigði:
Samuel Eto'o
thumb|right|Samuel Eto'o Samuel Eto'o (fæddur 10. mars 1981 í Douala) er knattspyrnumaður frá Kamerún. Hann hefur meðal annars leikið með, Mallorca og Barcelona á Spáni, Chelsea F.C. á Englandi og Inter Milan á Ítalíu. Í september 2021 tilkynnti Samuel Eto'o um framboð sitt til formennsku í knattspyrnusambandinu í Kamerún (Fecafoot).
Mark Milligan
Mark Milligan (fæddur 4. ágúst 1985) er ástralskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 44 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Dreypivökvun
200px|thumb|Dreypivökvun á vínekru í New Mexico árið 2002 Dreypivökvun er áveitutækni sem felst í því að láta vatn drjúpa hægt að rótum plantna annað hvort á yfirborð jarðvegs eða beint inn í rótarkerfið. Dreypivökvun var þekkt frá fornu fari þannig að leirpottar voru fylltir af vatni og grafnir í jörðu þannig að smám saman seitlaði úr þeim út í gróður umhverfis. Dreypivökvunartækni nútímans er upprunnin í Afganistan en árið 1866 gerðu vísindamenn tilraunir með ræktun þar með því að nota leirpípur sem voru bæði til framræslu og áveitu. Með tilkomu nútíma plastefna urðu miklar framfarir í dreypiræktun. 350px|thumb|Hlutar í dreypiræktunarkerfi Flest stór dreypiræktunarkerfi nota einhvers konar vatnssíur til að koma í veg fyrir að pípur stíflist af ögnum sem berast með vatni. Ný tækni gerir kleift að lágmarka stíflur í pípum. Þegar vatn úr veitukerfum er endurnýtt í áveitur er það í gegnum dreypivökvun því oftast er bannað í reglugerðum að sprauta með þannig vatni. Áburðargjöf í gegnum dreypiræktun fer oft þannig fram að áburðarefnum er blandað í vatnið. Einnig er illgresiseyði og hreinsiefnum veitt í gegnum dreypivökvun. Áburðargjöf með dreypivökvun nýtir áburð betur en venjulega úðun. Dreypivökvun getur sparar vatnsmagn sem þarf við ræktun. Dreypivökvun er mikið notuð á svæðum þar sem vatnsskortur er og í ræktun á kókóshnetum, trjárækt í pottum. Eins eru tegundir eins og vínber, banani, ber, sítróna, jarðarber, sykurrófa, baðmull, maís og tómatur oft ræktað með dreypiræktun.
Kostir dreypivökvunar eru að áburður og vatn nýtist vel, ekki þarf að hafa stalla í ræktun, ræktunarfletir mega vera óreglulegir, möguleiki er að nota endurnota vatn, hægt að halda raka í rótarkerfi eins og landrými leyfir, jarðvegstegund skiptir ekki eins miklu máli, uppblástur í lágmarki, hægt að stýra vatnsgjöf mjög nákvæmt, ekki þarf mikil vinnuafl, hægt að stýra og breyta vatnsmagni, ekki er úðað yfir plöntur og það heldur sjúkdómum í skefjum, oftast þarf minni þrýsting á vatni en við annars konar áveitutækni og þar með minni orkunotkun.
Ókostir dreypivökvunar eru m.a. að hún er dýr og stofnkostnaður mikill, vatnspípurnar geta stíflast ef ekki eru notaðar síur til að hreinsa vatnið.
Allium tuberosum
Allium tuberosum er tegund af laukætt ættuð frá suðvesturhluta Shanxi í Kína, og ræktuð víða annarsstaðar í Asíu og annarsstaðar í heiminum.
Lýsing
Allium tuberosum er fjölær jurt sem vex upp af smáum aflöngum lauk (um 10 mm í þvermál), seigur og trefjóttur, upp af kröftugum jarðstöngli. Blöðin eru bandlaga, 1,5 til 8 mm breið, ólíkt bæði matlauk og hvítlauk. Blómstöngullinn er 25 til 60 sm langur og er blómskipunin kúlulaga, með hvítum blómum. Hann vex í hægt stækkandi breiðum, en sáir sér einnig auðveldlega. Á hlýrri svæðum (USDA zone 8 og hlýrri), getur hann verið sígrænn.
Bragðið líkist meir hvítlauk en graslauk.
Flokkun
Upphaflega lýst af Johan Peter Rottler, var tegundinn löglega lýst af Curt Polycarp Joachim Sprengel 1825.A. tuberosum er flokkuð innan Allium í undirættkvísl Butomissa (Salisb.) N. Friesen, deild Butomissa (Salisb.) Kamelin , hóp sem samanstendur einvörðungu af A. tuberosum og A. ramosum L..
Útbreiðsla og búsvæði
A. tuberosum kom fram á Síberísku-Mongólsku-Norður Kínversku seppunum,en er víða ræktuð og orðin ílend, Hún hefur verið skráð á dreifðum svæðum í Bandaríkjunum (Illinois, Michigan, Ohio, Nebraska, Alabama, Iowa, Arkansas, Nebraska, og Wisconsin). Hinsvegar er hún talin algengari í Bandaríkjunum vegna aðgengis að fræi og plöntum sem framandi kryddjurt og þess hve ágeng hún er. Tegundin er einnig útbreidd um meginland Evrópu of ágeng annarsstaðar.
Ræktun
Oft ræktuð sem skrautplanta og er fjöldi ræktunarafbrigða. A. tuberosum sker sig úr frá mörgum öðrum lauktegundum vegna seinnar blómgunar. Hún er talin auðveld í ræktun, ýmist af fræi eðaf með skiftingu á hnausunum.
Ýmis afbrigði hafa verið ræktuð fyrir blöð (t.d. 'Shiva') eða blómstöngul (t.d. 'Nien Hua'). Á meðan áherslan í Asíu hefur verið á matareiginleika, hefur áhuginn í Norður Ameríku aðallega verið á skrautgildi. 'Monstrosum' er stórt skrautafbrigði.
Led Zeppelin III
Led Zeppelin III er þriðja breiðskífa bresku rokk-hljómsveitarinnar Led Zeppelin. Hljómplatan var gefin úr 5. október 1970 af útgáfufyrirtækinu Atlantic Records. Lögin á plötunni voru að mestu leyti samin á bóndabæ í Wales sem kallast „Bron-Yr-Aur“ á tímabilinu janúar til júlí árið 1970.
Uppfinning
Uppfinning er nýtt tæki eða aðferð sem leysir tæknilegt vandamál. Stundum eru uppfinningar byggðar á öðrum uppfinningum sem eru þegar til og stundum eru þær fullkomlega ný nýsköpun. Uppfinningar geta aukið þekkingu mannkyns og lífreynslu.
Hægt er að verja mjög nýstárlegar uppfinningar með einkaleyfi til þess að vernda hugmyndir uppfinningamanns.
Uppfinning er ólík uppgötvun, þar sem maður finnur eitthvað sem er þegar til.
Ástralar
Ástralar eru fólk af ástralskri arfleifð eða fólk fætt í Ástralíu. Árið 2013 bjuggu 47 ástralskir útlendingar á Íslandi.
Skam
Skam (íslenskt heiti: Skömm) eru norskir sjónvarpsþættir sem fjalla um líf nemenda Hartvig Nissen menntaskólans í Osló. Þættirnir voru framleiddir af norska ríkissjónvarpinu, NRK, en voru óhefðbundnir að því leyti að í stað þess að sýna nýjan þátt einu sinni í viku var þáttunum skipt upp í stutt brot sem varpað var yfirleitt daglega inn á heimasíðu þáttanna í vikunni fyrir sýningardag þar til loks öllum þættinum var varpað inn á heimasíðuna. Auk þess voru skapaðir aðgangar fyrir hverja pesónu á hinum ýmsum samfélagsmiðlum og samtölum þeirra á þeim miðlum varpað daglega á heimasíðuna.
Hver sería einblínir á eina ákveðna persónu og er þá sagan sögð út frá sjónarhorni hennar en þættirnir taka gjarnan á flóknum málefnum s.s. átröskun, samkynhneigð, kynferðisofbeldi, kynþáttafordómum, geðvandamálum og fleira.
Þrátt fyrir litla sem enga kynningu slógu þættirnir strax frá fyrstu sýningu rækilega í gegn og slógu gjörsamlega öll áhorfsmet í Noregi sem og í nágranna löndunum Svíþjóð og Danmörku. Þeir hafa einnig notið gríðarlega vinsælda meðal íslenskra unglinga en þeir voru til sýninga á RÚV. Þættirnir hafa síðan notið mikilla vinsælda um nær allan heim en tilkynnt hefur verið að bandarísk útgáfa þáttana sé í vinnslu.
Svartahaf
thumb|300|right|Kort af Svartahafi þar sem helstu borgir eru merktar inn. Svartahaf er innhaf á mörkum Evrópu og Litlu-Asíu sem þekur um 450 þúsund km² svæði. Það er 1.154 kílómetrar að lengd og 610 kílómetrar á breidd. Mesta dýpt þess er 2.200 metrar. Það tengist við Miðjarðarhaf um Bospórussund, Marmarahaf og Dardanellasund, og við Asóvshaf, sem er innhaf úr Svartahafi, um Kretj-sund.
Stærstu hafnarborgirnar við hafið eru Ódessa og Sevastópol og eru þær báðar í Úkraínu.
Eftirtalin lönd eiga strönd að Svartahafi:
Uppkastið
thumb|right|[[Björn Jónsson heldur ræðu í porti Barnaskólans vegna Sambandsmálsins 2. júní 1908. Mannfjöldi fylgist með.]] thumb|right|Portrettmynd af [[Friðrik 8.|Friðriki 8. tekin 1909.]] Uppkastið voru drög að sambandslögunum sem voru gerð á tímum heimastjórnarinnar á Íslandi, með blessun Friðriks VIII Danakonungs.
Foreldrar
Foreldrar er íslensk kvikmynd frá árinu 2007. Leikstjóri er Ragnar Bragason. Myndin hlaut fimm Eddur á uppskeruhátíð Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar árið 2007 fyrir kvikmynd ársins, handrit ársins, leikstjóri ársins, besti leikarinn og besta leikkonan.
Uppkastið
Íslendingar höfðu fengið ráðherra Íslands árið 1904 en áfram var krafist frekara sjálfstæðis. Þegar Friðrik VIII kom í opinbera heimsókn til Íslands árið 1907 skipaði hann forsætisráðherra Dana og Hannes Hafstein, ráðherra Íslands, ásamt fulltrúum þingflokkanna í sérstaka samningsnefnd til samninga um ný lög um samband Íslands og Danmerkur, sem leysa átti af hólmi stöðulögin frá 1871. Komist var að málamiðlun og féllst nefndin að Skúla Thoroddsen undanþegnum á samninginn þar sem Danir og Íslendingar hefðu sömu réttindi í hvoru landinu en Danir hefðu áfram umsjón með utanríkis- og hermálum Íslands og Danakonungur væri áfram konungur Íslendinga. Samningurinn átti að vera óuppsegjanlegur.
Vatnakarpar
Vatnakarpar (fræðiheiti Cyprinidae) eru ætt karpfiska sem lifa í ferskvatni. Margir af þessum fiskum eru mikilvægir matfiskar á svæðum þar sem langt er til sjávar. Stærsti vatnakarpinn er risabarbi (Catlocarpio siamensis) sem verður allt að 3 metra langur, en ættin telur líka minnsta þekkta ferskvatnsfiskinn, Danionella translucida, sem verður aðeins 12 mm langur fullvaxinn.
Uppkastið
Þingkosningarnar 1908 snerust að mestu leyti um Uppkastið og urðu úrslit kosninganna þannig að andstæðingar Uppkastsins undir forystu Björns Jónssonar í Sjálfstæðisflokknum gamla, ritstjóra Ísafoldar, sigruðu. Þegar nýtt þing var sett var samþykkt vantrauststillaga gegn Hannesi Hafstein og tók Björn við af honum sem ráðherra Íslands. Björn sat sem ráðherra til 1911 þegar hann varð sjálfur að víkja vegna Bankafargansins svonefnda.
Vatnakarpar
Allir fiskar af þessari ætt hrygna og fáir huga að eggjunum eða verja þau eftir hrygningu. Ýmsar tegundir vatnakarpa eru vinsælir búrfiskar, s.s. gullfiskar, barbar og dannar. Engin tegund í þessari ætt á náttúruleg heimkynni á Íslandi.
Uppkastið
Hannes Hafstein gerði aftur atlögu við að fá Uppkastið samþykkt á þingi, og var nú nefnt Bræðingurinn. Hann stofnaði Sambandsflokkinn árið 1911 og hélt til Kaupmannahafnar til skrafs og ráðagerðar við danska embættismenn. Hann snéri þaðan með óformlegt tilboð („grútinn“) sem hann hætti við að bera upp á þingi 1913. Ný sambandslög tóku gildi 1918 og þar með hlaut Ísland fullveldi.
Konungar Tara
Konungar Tara voru þeir konungar sem ríktu á hæðinni Tara í Meath-sýslu á Írlandi. Þeir voru fulltrúar mjög gamallar hugmyndar um heilagan konungsdóm á Írlandi, en miklar hefðir og þjóðsögur tengdust þessum konungsdómi sem ekki eru mjög vel þekktar í dag.
Neðangreindir listar eru unnir upp úr írskum annálum, en þess skal getið að ártöl og dagsetningar eru mjög á reiki og ekki ríkir sátt um sanngildi þeirra.
Allium tel-avivense
Allium tel-avivense er tegund af laukætt ættuð frá Ísrael, Palestínu, Jórdan og Egyptalandi, ásamt Síanískaga. Þetta er laukmyndandi fjölæringur með smárri blómskipan með fáum blómum. Krónublöðin eru bleik, og egglegið er stórt, grænt og áberandi.
Robert Maxwell Ogilvie
Robert Maxwell Ogilvie (5. júní 1932 – 7. nóvember 1981 í St. Andrews, Skotlandi) var skoskur fornfræðingur textafræðingur. Ogilvie sérhæfði sig einkum í latneskum bókmenntum. Ogilvie var prófessor í fornfræði við St. Andrews-háskóla.
Gilaeðla
Gilaeðla (eða gila) (fræðiheiti: Heloderma suspectum) er eðlutegund sem lifir í norður Mexíkó og á vesturströnd Bandaríkjanna og í Arizona-fylki. Dregur hún annaðhvort nafn sitt af ánni Gila, sem sprettur upp í Arizona, eða þá að áin dregur nafn af henni.
Rafael Trujillo
Rafael Leónidas Trujillo Molina (24. október 1891 – 30. maí 1961), gjarnan kallaður El Jefe (íslenska: „Stjórinn“), var dóminískur stjórnmálamaður, herforingi og einræðisherra sem réð yfir Dóminíska lýðveldinu frá febrúar árið 1930 þar til hann var myrtur í maí árið 1961. Á valdatíð sinni var Trujillo forseti landsins frá 1930 til 1938 og aftur frá 1942 til 1952. Utan þessara tveggja forsetatíða réði Trujillo landinu óformlega í gegnum strengjabrúðuforseta með hjálp hersins. Valdatíð Trujillos er kölluð El Trujillo (íslenska: Trujillo-tímabilið) meðal Dóminíkumanna. Þetta tímabil var eitt hið blóðugasta í nokkru Ameríkulandi og einkenndist af mikilli persónudýrkun á Trujillo. Fjöldi fólks var myrtur á stjórnartíð Trujillos, þar á meðal um 20.000 til 30.000 manns í hinum svokölluðu steinseljumorðum árið 1937.
Æviágrip
Trujillo fæddist árið 1891 nærri borginni San Cristóbal. Faðir hans var nautgripasali og nautgripaþjófur sem hafði komist í kast við lögin fyrir þjófnað.
Árið 1916, á meðan á fyrri heimsstyrjöldinni stóð, krafðist ríkisstjórn Bandaríkjanna þess að Bandaríkjamönnum yrði gefin stjórn á lögreglu, landher og flota dóminíska lýðveldisins. Dóminísk stjórnvöld neituðu að uppfylla kröfurnar en Bandaríkjamenn brugðust við með því að ráðast inn í dóminíska lýðveldið og hertaka það. Trujillo, sem þá var að nálgast þrítugt og hafði oft komist í kast við lögin fyrir hrossaþjófnað og aðra glæpi, var ráðinn sem njósnari hjá bandaríska hernámsliðinu. Hernámið varði til ársins 1924.
Trujillo varð brátt foringi í lögreglusveitum sem bandaríska hernámsliðið stofnaði til þess að hafa hemil á innfæddum og hlaut herþjálfun hjá bandarísku landgönguliðunum. Árið 1923 skipuðu Bandaríkjamenn Trujillo hershöfðingja og æðsta yfirmann herliðsins í Santó Dómingó. Í febrúar árið 1930 tók Trujillo þátt í valdaráni gegn Horacio Vásquez forseta ásamt öðrum herforingjum og var síðan sjálfur kjörinn forseti í sýndarkosningum með meintum 99 prósentum atkvæða.
Stuttu eftir að Trujillo var kjörinn forseti skall mannskæður fellibylur á höfuðborginni Santó Dómingó. Trujillo nýtti sér hamfarirnar til þess að auka eigin völd: Hann lýsti yfir herlögum í því skyni að auðvelda yfirvöldum að endurbyggja höfuðborgina. Eftir að því verki var lokið lét Trujillo endurnefna borgina Ciudad Trujillo í höfuðið á sjálfum sér. Eftir ár á forsetastól bannaði hann alla stjórnmálaflokka nema sinn eigin. Stjórn Trujillos ræktaði undir verulega persónudýrkun á foringjanum og lét bæði reisa fjöldann allan af styttum og minnisvörðum honum til heiðurs og nefndi fjölda bæja og héraða eftir honum. Á valdatíð Trujillos stóð ljósaskilti í höfuðborginni sem á stóð „Dios y Trujillo“, eða „Guð og Trujillo“. Á númeraplötum bíla stóðu venjulega orðin „Lengi lifi Trujillo!“ á valdatíð hans.
Stjórn Trujillos hóf snemma skipulegar ofsóknir gegn meintum og raunverulegum stjórnarandstæðingum og því flúðu þúsundir manna úr landi. Árið 1937 krafðist Trujillo þess að ríkisstjórn nágrannaríkisins Haítí framseldi honum pólitíska flóttamenn sem hefðu sloppið yfir landamærin. Þegar Haítar neituðu að fara að óskum hans lét Trujillo safna saman Haítum sem bjuggu innan landamæra dóminíska lýðveldisins og taka þá af lífi í hinum svökölluðu „steinseljumorðum“ (spænska: La Masacre del Perejil). Talið er að um 20-30.000 manns hafi látið lífið í fjöldamorðunum.
Óvinir Trujillos voru ekki óhultir frá ofsóknum hans utan landsteina dóminíska lýðveldisins. Ríkisstjórn hans lét myrða ýmsa stjórnarandstæðinga erlendis og sumar af þessum aðgerðum vöktu heimsathygli. Árið 1956 lét Trujillo ræna og myrða spænska háskólakennarann Jesús Galíndez í New York til þess að koma í veg fyrir birtingu bókar sem átti að fletta ofan af ýmsum glæpum Trujillo-fjölskyldunnar. Af svipuðum ástæðum lét Trujillo drepa spænska rithöfundinn José Almoina í Mexíkó árið 1960 og stóð jafnframt sama ár fyrir misheppnuðu morðtilræði gegn forseta Venesúela, Rómulo Betancourt.
Þann 25. nóvember árið 1961 lét Trujillo myrða Mirabal-systurnar, andófskonur gegn stjórn hans innan Dóminíska lýðveldisins. Morðið á systrunum vakti hörð viðbrögð innan og utan ríkisins og leiddi, ásamt morðtilræðinu gegn Betancourt, til þess að stjórn Trujillos einangraðist mjög frá öðrum stjórnum í Rómönsku Ameríku.
Þann 30. maí árið 1961 réðst hópur manna á Trujillo í glæsibifreið sinni stutt fyrir utan dóminísku höfuðborgina. Mennirnir hófu skothríð á bílinn og myrtu einræðisherrann. Morðið var skipulagt af herforingjum sem hugðu á valdarán, en þrátt fyrir dauða Trujillos misheppnaðist tilræðismönnunum að taka völdin í ríkinu. Tilræðismennirnir voru flestir handteknir og teknir af lífi og sonur Trujillos, Ramfis, tók í stuttan tíma við völdum.
Þráinsskjaldarhraun
Þráinsskjaldarhraun (stundum einnig nefnt Vatnsleysuhraun) er hraun á Reykjanesskaga sem þekur um 130 km² og nær austan frá Vatnsleysuvík vestur að Vogastapa. Hraunið er kennt við Þráinsskjöld sem er stór hraunbunga norðaustan Fagradalsfjalls. Þráinsskjöldur er ein mikilvirkasta eldstöðin á Reykjanesskaga. Talið er að Þráinsskjaldarhraun hafi runnið fyrir um 14.000 árum. Öll byggð í Vogum og Vatnsleysuströnd stendur á hrauninu.
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (f. 5. júní 1942) er miðbaugsgíneskur stjórnmálamaður og einræðisherra sem hefur verið forseti Miðbaugs-Gíneu frá árinu 1979. Hann steypti móðurbróður sínum, forsetanum Francisco Macías Nguema, af stóli í herforingjabyltingu í ágúst 1979 og hefur frá tíunda áratuginum stýrt uppbyggingu landsins sem mikilvægs olíuframleiðsluríkis. Obiang hefur setið næstlengst í embætti af öllum núverandi þjóðarleiðtogum heims sem ekki eru konungbornir. Stjórn Obiangs hefur verið sökuð um stórtæk mannréttindabrot, spillingu og valdníðslu. Undir stjórn Obiangs ríkir flokksræði í landinu þar sem stjórnmálaflokkur hans, Lýðræðisflokkur Miðbaugs-Gíneu (PDGE), hefur tögl og hagldir á nánast öllu ríkisvaldi. Stjórnarskráin veitir Obiang nánast ótakmarkað vald og heimilar honum meðal annars að stýra landinu með stjórnartilskipunum.
Æska og uppvöxtur
Obiang er fæddur í bænum Acoacán í héraðinu Wele-Nzas og er sá þriðji úr hópi sex systkina. Hann hóf skólagöngu sína átta ára gamall í ríkisreknum grunnskóla í bænum Mongomo og síðan í skólanum Cardinal de Cisneros í Ebebiyin. Árið 1963 gekk hann í Hernaðarháskólann í Saragossa á Spáni. Hann sérhæfði sig þar í stjórn herfarartækja.
Hernaðarferill og upphaf stjórnmálaferilsins
Obiang hóf hernaðarferil sinn árið 1965 í heimavarnarliði Miðbaugs-Gíneu í Mikomeseng.
Árið 1968 var Francisco Macías Nguema, frændi Obiangs, kjörinn fyrsti forseti sjálfstæða lýðveldisins Miðbaugs-Gíneu. Hann lýsti sjálfan sig forseta til lífstíðar árið 1972. Macías gerði Obiang að herforingja og fól honum stjórn hernaðarumdæma á höfuðborgarsvæði landsins. Næsta ár var Obiang hækkaður í tign þegar Macías útnefndi hann varnarmálaráðherra og birgða- og áætlanaráðherra.
Forseti Miðbaugs-Gíneu
Árið 1975 var Obiang fólgin yfirstjórn miðbaugsgíneska hersins og árið 1979 var hann útnefndur varahernaðarmálaráðherra. Næsta ár leiddi Obiang valdarán gegn Francisco Macías Nguema, sem hann sakaði um kerfisbundin mannréttindabrot. Obiang tók fyrst við völdum sem forseti hernaðarráðs en var síðan formlega útnefndur forseti lýðveldisins árið 1982.
Þann 22. ágúst 1982 fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla um nýja stjórnarskrá þar sem 95,8 % kjósenda lýstu sig fylgjandi stjórnarskrárbreytingum samkvæmt opinberum niðurstöðum. Obiang var kjörinn forseti í kosningum árið 1989 (með 99 % atkvæða) og endurkjörinn árin 1996 (97,8 %), 2002 (97,1 %), 2009 (95,4 %) og 2016 (93,5 %). Hann var síðast endurkjörinn árið 2022 með meintum 99 prósentum atkvæða.
Obiang var forseti Afríkusambandsins frá febrúar 2011 til janúar 2012.
Þann 28. desember 2019 tilkynnti Obiang ásamt Alassane Ouattara, forseta Fílabeinsstrandarinnar, að þeir hefðu rætt saman um umbætur á CFA-frankanum í Efnahagsbandalagi Vestur-Afríkuríkja. Obiang lýsti því yfir að hann vildi koma á sams konar efnahagsumbótum og höfðu verið framkvæmdar í Efnahagsbandalagi Mið-Afríkuríkja og lét þau orð falla að CFA-frankinn væri úreltur.
Stjórnarhættir og persónudýrkun
Í júlí árið 2003 kallaði ríkisútvarp Miðbaugs-Gíneu Obiang „Guð landsins“ og lýsti yfir að hann hefði „almætti yfir öllum mönnum og hlutum“. Jafnframt var staðhæft að forsetinn væri í „varanlegu sambandi við Drottin“ og gæti „ákveðið að drepa án þess að vera dreginn til ábyrgðar og án þess að fara til helvítis“. Obiang hafði sjálfur gefið frá sér svipaðar staðhæfingar árið 1993. Macías, forveri Obiangs, hafði einnig lýst yfir eigin guðdómleika.
Obiang hefur hvatt til persónudýrkunar á sjálfum sér með því að fyrirskipa að öllum opinberum ræðum ljúki með heillaóskum til forsetans frekar en til þjóðarinnar í heild sinni. Sérstaka forsetabústaði er að finna í mörgum opinberum byggingum og í mörgum bæjum og borgum eru götur nefndar til heiðurs valdaráni Obiangs gegn Macías. Margir landsmenn klæðast jafnframt fötum með andlitsmyndum af Obiang.
Líkt og forveri sinn og aðrir afrískir einræðisherrar á borð við Idi Amin og Mobutu Sese Seko hefur Obiang sæmt sjálfan sig ýmsum háfleygum heiðurstitlum. Þar á meðal hefur hann kallað sig „herramann hinna miklu eyja Bioko, Annobón og Río Muni“. Obiang gengur jafnframt undir viðurnefninu El Jefe (stjórinn eða leiðtoginn).
Árið 2008 kallaði bandaríski blaðamaðurinn Peter Maass Obiang „versta einræðisherra Afríku“ og taldi hann verri en Robert Mugabe í Simbabve. Við rannsóknir sínar fyrir bók um olíuuppsveiflu Miðbaugs-Gíneu árið 2004 rifjaði Maas upp að enginn landsmaður hefði nokkurn tímann yrt á hann á götum úti. Hann sagðist hvergi hafa séð undirgefnari íbúa nema í Norður-Kóreu.
Í viðtali á sjónvarpsstöðinni CNN í október 2012 spurði Christiane Amanpour Obiang hvort hann hygðist láta af völdum við lok þáverandi kjörtímabils hans (2009–2016) þar sem hann hafði þá verið endurkjörinn að minnsta kosti fjórum sinnum. Obiang hafnaði því afdráttarlaust að hann hygðist láta af völdum þrátt fyrir að stjórnarskráin sem tekin var upp í landinu árið 2011 takmarki fjölda kjörtímabila sem forsetinn má gegna.
Íslensk þjóðernishyggja
Notkun hugtaksins Þjóðernishyggja átti stóran þátt í íslenskri hreyfingu til sjálfstæðis frá Danmörku, undir forystu Jón Sigurðsson.
Íslensk þjóðernishyggja er byggð á hugmyndinni um upprisu íslenska fríríkisins og gildum þess (eða því sem talið var að væru gildi þess): lýðræði, frelsi einstaklingsins, nauðsyn þess að landið væri sjálfstætt og virðingu fyrir menningarlegum og trúarlegum hefðum, sérstaklega tungumálinu sem lengi hefur verið varðveitt. Þessar hugmyndir eru oft kóðaðar í hinum vinsæla setningu land, þjóð og tunga. Sögulega hafa Íslendingar litið á núverandi lýðveldi sitt sem endurholdgun hinna gömlu fríríkja og þannig byggist íslensk þjóðernishyggja í dag á því að varðveita það sem sjálfstæðishreyfingin vann. Þannig ber íslensk þjóðernishyggja, mikla virðingu fyrir lýðræðislegu þingheimi (sjá endurvakið Alþingi) og efins um utanríkisstjórnun á Íslandi, sem er að hluta til ábyrg fyrir því að lítill vilji er á Íslandi fyrir inngöngu í Evrópusambandið.
Bluetooth
Bluetooth (heitir einnig blátönn) er staðall fyrir þráðlaust staðarnet. Bluetooth býður upp á leið til að tengja og skiptast á upplýsingum á milli farsíma, fartölva, borðtölva og prentara í gegnum örugga stuttbylgju útvarpsbylgju.
Magnea J. Matthíasdóttir
Magnea Jóhanna Matthíasdóttir (f. 13. janúar 1953) er íslenskt skáld, leikskáld, rithöfundur og þýðandi. Hún vakti fyrst almenna athygli með ljóðabókinni Kopar árið 1976 og síðan „þríleiknum“ Hægara pælt en kýlt 1978, Göturæsiskandídatar 1979 og Sætir strákar 1981, sem allar fjalla um litríkt líf ungs fólks í Reykjavík. Hún hefur þýtt fjölda bóka og er nú stundakennari í þýðingafræði við Háskóla Íslands.
Sumarólympíuleikarnir 1972
Sumarólympíuleikarnir 1972 voru haldnir í Munchen í Vestur-Þýskalandi frá 26. ágúst til 10. september.
Aðdragandi og skipulagning
Ákvörðunin um keppnisstað var tekin vorið 1966 á fundi Alþjóðaólympíunefndarinnar. Fjórar borgir sóttust eftir gestgjafahlutverkinu. Auk München voru það Madrid, Montréal og Detroit. München fékk langflest atkvæði í fyrstu umferð valsins en þó ekki tilskilinn meirihluta. Norðu-Amerísku borgirnar tvær fengu fæst atkvæði í þeirri umferð, sex talsins og féll Detroit þá úr leik. Í næstu umferð fékk München 31 atkvæði á móti 16 atkvæðum Madrid og 13 atkvæðum Montréal.
Keppnisgreinar
Keppt var í 195 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
Handknattleikskeppni ÓL 1972
Innanhússhandknattleikur var í fyrsta sinn á dagskrá Ólympíuleikanna árið 1972. Íslenska landsliðið tryggði sér keppnisrétt með góðum árangri í forkeppni á Spáni í marsmánuði.
Sextán lið tóku þátt og var Ísland í B-riðli ásamt Austur-Þýskalandi, Tékkóslóvakíu og Túnis. Íslendingar töpuðu fyrir Austur-Þjóðverjum í fyrstu viðureign og misstu unninn leik gegn Tékkóslóvakíu niður í jafntefli. Íslenska liðið hefði þurft að vinna 22 marka sigur á Túnis í lokaleik til að komast áfram úr riðlinum, en það tókst ekki. Eftir töp gegn Pólverjum og Japönum hafnaði íslenska liðið loks í tólfta sæti.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
Auk handknattleikslandsliðsins, sendu Íslendingar fjóra sundmenn, fjóra frjálsíþróttamenn og tvo lyftingamenn á leikana þá Óskar Sigurpálsson og Guðmund Sigurðsson.
Í Ólympískum Lyftingum varð Óskar Sigurpálsson í 19 sæti í -110 kg. flokki og Guðmundur Sigurðsson í 13. sæti í - 90 kg. flokki.
Guðjón Guðmundsson náði bestum árangri sundmanna. Hann varð 36. í 100 metra bringusundi á nýju Norðurlandameti. Var hann valinn Íþróttamaður ársins 1972 fyrir afrek sitt. Sundkappinn Guðmundur Gíslason keppti á sínum fjórðu Ólympíuleikum.