cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þorgils gjallandi
Árið 1892 gaf Þorgils út bókina Ofan úr sveitum en hún hafði að geyma róttækustu sögur raunsæisstefnunnar fram til þess tíma, enda var hún flestu fólki í landinu mikil hneykslunarhella. Árið 1902 kom síðan út skáldsagan Upp við Fossa og sem fór heldur en ekki fyrir brjóstið á lesendum. Hún var almennt álitin vargur í véum og vart í húsum hæf, síst þar sem börn og unglingar komust í hana. Samt var ekki örgrannt um að þessi höfundur ætti siðsamlega hlið því að hann hafði sent frá sér allmargar dýrasögur allt frá árinu 1893 sem fólk kunni að meta. Árið 1910 kom úrval þessara sagna út undir nafninu Dýrasögur 1. Auk þessara verka skrifaði hann margar aðrar sögur og einnig greinar og erindi um margvísleg efni. Saga Þorgils er því saga afreksmanns sem ekki lét stéttarstöðu sína þagga niður í sér eða gagnrýni berja sig til hlýðni. Þorgils var orðinn tæplega fertugur þegar hann hóf að rita ádeilusögur sínar.
Oxalis lasiandra
Oxalis lasiandra er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá SV-Mexíkó.
Fjörukarl
Fjörukarl einnig nefndur Fjöruhrúðurkarl (fræðiheiti:Semibalanus balanoides) er hrúðurkarl, krabbadýr sem tilheyra innflokkinum skelskúfar.
Útbreiðsla
Hann er mjög algengur og útbreiddur í fjörum um alla Norð-Vestur-Evrópu og báðar strendur Norður-Ameríku. Til þess að ná eðlilegum þroska þarf sjávarhiti að vera 7,2 gráður á selsíus og af því markast útbreiðslusvæði hanns en það er til dæmis í Evrópu allt frá Finnmörk og Svalbarða í norðri suður til Spánar. Fjörukarlinn er algengasti hrúðurkarlin við strendur Íslands og eitt mest áberandi dýrið í fjörum landsinns. Í fjörum finnst hann helst í grýttum fjörum eins og klappar-og hnullungafjörum þar sem hann festir sig á grjótið og eru þeir oftast mjög margir þétt saman til að auðvelda frjóvgun hvors annars. Þeir eru yfirleitt alsráðandi í þeim fjörunni sem þeir lifa en fækkar oftast þegar neðar dregur uns niður undir neðri sjólínu eru vörtukarl (Verruca stroemia) orðinn algengari. Eins festa þeir sig oft á skeljar, önnur krabbadýr, hvali, skipsskrokka og jafnvel sæskjaldbökur.
Útlit og lifnaðarhættir
thumb|left|''Fjörukarlar að nærast og sjá má ummyndaða fætur þeirra koma út úr skelinni, myndin er frá [[Upernavik á Grænlandi.]] Fjörukarlinn getur orðið 3,5 til 7,5 sentimetrar á lengd og er með sex gráhvítar skelplötur. Hann er tvíkynja líkt og margir hrúðurkarlar en samt frjóvgar hann ekki sjálfan sig og því þarf tvo til til að frjóvga hvorn annan, svokölluð krossfrjóvgun, en til þess hafa þeir mjög langan getnaðarlim og búa þétt saman, svo þeir geti teygt getnaðarliminn út og ofan í skel hvors annars. Þeir geta orðið allt að átta ára en aldur þeirra fer mikið eftir því í fjörum sem dæmi hvar í fjörunni þeir hafa fest sig.
Fæða
Fjörukarlinn lifir á örsmáum fæðuögnum sem hann síar úr svifi. Líkt og með aðra síara eru fæturnir ummyndaðir í einskonar sigti sem þeir skjóta út úr skelinni og veifa og sía þannig fæðuna úr sjónum. Fjörukarlinn er einnig fæða annarra dýra, einkum fjörusnigla og á Íslandi er það einkum nákuðungurinn sem étur hann.
Hænsnaslagur
Hænsnaslagur eða skræfa er ákveðin tegund leikjar innan leikjafræði. Nafn þessa leikjaforms er lítið notað á íslensku, en iðulega er stuðst við enska heitið chicken game eða einfaldlega chicken. Í hænsnaslag keppa tveir leikmenn þar sem lögmál leiksins stýrist af því að hvorugur leikmaður vill láta undan og víkja fyrir andstæðingnum. Þannig er versta mögulega útkoma leiksins þegar báðir leikmenn standa fast á sínu og neita að gefa eftir.
Hænsnaslagur tveggja ökumanna
Þekkt dæmi um þetta leikjaform er þegar tveir ökumenn aka eftir sama vegi úr gagnstæðri átt. Þeir nálgast hvor annan á ofsahraða og annar ökumaðurinn verður að víkja fyrir hinum, annars verður harður árekstur þar sem líklegt er að báðir ökumenn láti lífið þegar ökutæki þeirra skella saman. Hvorugur ökumaðurinn vill víkja fyrir hinum þar sem markmið leiksins er að sýna fram á dirfsku sína, að maður hafi sterkari taugar en andstæðingurinn. Kjósi annar ökumaðurinn að beygja frá og víkja fyrir andstæðningum, sem heldur alltaf sinni upphaflegu stefnu, er sá sem beygði frá stimplaður hænsn (e. chicken) eða skræfa. Fyrir vikið verður sá sem bíður ósigur fyrir álitshnekki en sigurvegarinn hlýtur á hinn bóginn upphefð. Ef báðir ökumennirnir víkja, tapa þeir báðir og eru í kjölfarið útnefndir skræfur. Hins vegar ber að hafa í huga að í ljósi þess að báðir ökumennirnir kusu að víkja þá er slíkt álitið skömminni skárra en að vera sá eini sem víkur. Þannig verða ökumennirnir tveir ekki fyrir jafnmiklum álitshnekki og sá sem víkur fyrir andstæðingi sem gerir það ekki.
Í leik af þessu tagi er ekki til nein ríkjandi leikáætlun, þ.e. leikáætlun sem er alltaf betri en allar aðrar mögulegar leikáætlanir, sama hvað andstæðingurinn gerir. Ökumennirnir vita ekki hvað mótaðilinn hyggst gera og því er engin augljós lausn í sjónmáli. Best er fyrir ökumann A að víkja ef ökumaður B víkur ekki og að sama skapi borgar það sig fyrir ökumann A að víkja ekki ef ökumaður B hyggst víkja. Ákjósanlegasta leiðin til að hafa áhrif á leikáætlun mótaðilans í leik af þessu tagi er fyrir ökumennina að reyna að sannfæra andstæðinginn um að þeir hyggist ekki víkja fyrir mótaðilanum með stórkarlalegum yfirlýsingum þess efnis. Takist ökumanni A að sannfæra ökumann B um að hann ætli ekki að víkja og að ökumaður A telji að ökumaður B muni víkja, þá er hann búinn að gefa ökumanni B ástæðu til þess að víkja. Þetta má skýra með því að benda á að ökumaður B væri að ganga þvert gegn sínum eigin hagsmunum með því að lenda í hræðulegum árekstri, kjósi hann ekki að víkja fyrir andstæðingi sem hann veit að muni sjálfur ekki víkja. Áhrifaríkasta leiðin til að fá andstæðinginn til að víkja í leik af þessu tagi er með því að sýna honum fram á að maður sjálfur hafi ekki kost á því að víkja. Þannig gæti ökumaður A komið fyrir búnaði í bíl sínum sem myndi gera honum ókleift að breyta um akstursstefnu, t.d. með því að binda stýrið í bílnum fast. Þegar ökumaður B fréttir af aðgerðum ökumanns A hefur hann engra annarra kosta völ en að víkja þar sem hann veit að andstæðingurinn getur hreinlega ekki gert það.
Kjarnorkuvígbúnaðarkapphlaupið
Hænsnaslagsleikjaformið má heimfæra á ýmis ólík tilvik en það hefur mikið verið notað til að lýsa pólitískum og hagfræðilegum deiluefnum af ákveðinni gerð. Nærtækasta dæmið úr mannkynssögunni um þessa gerð leiks snýr að kjarnorkuvígbúnaðarkapphlaupi risaveldanna tveggja. Bandaríkin voru fyrsta þjóðin í heiminum til þess að þróa kjarnorkuvopn og á þeim tímapunkti, þegar þeir einir bjuggu yfir þessari tækni, má segja að Bandaríkin hafi haft algjört ægivald yfir hernaðarlegum andstæðingum sínum og þ.a.l. notið hærri ávinnings en þeir. Í kjölfarið þróuðu Sovétríkin einnig tækni til að framleiða kjarnorkuvopn, gagngert til þess að bregðast við þessari nýju vá sem stafaði af Bandaríkjunum. Þessi staða leiddi til sífellt meiri vígbúnaðar þar sem stórveldin voru hrædd um að andstæðingurinn myndi ná yfirhöndinni héldu þau sjálf ekki áfram að vígbúast. Þannig eyddu bæði bandarísk og sovésk stjórnvöld gríðarlegum fjármunum í vígbúnaðarkapphlaupið en stóðu fyrir vikið nokkuð jöfnum fótum í leikjafræðilegum skilningi. Þannig lifðu íbúar Bandaríkjanna og Sovétríkjanna í stöðugum ótta vegna hugsanlegrar kjarnorkuárásar af hálfu andstæðingsins en þrátt fyrir að umtalsverðum fjármunum hafði verið eytt í verkefnin náðust engir hernaðarlegir yfirburðir. Versta mögulega útkoma leiksins varð því að veruleika fyrir báða þáttakendur. Þrátt fyrir að kjarnorkustyrjöld hafi aldrei orðið að veruleika, þá vofði sú hætta alltaf yfir þar sem vígbúnaðarkapphlaupið milli stórveldanna stigmagnaðist með árunum og lauk ekki fyrr en Sovétríkin liðuðst í sundur árið 1991.
Yllir
Yllir (fræðiheiti: Sambucus) er ættkvísl með á fjórða tug tegunda marggreindra lauffellandi runna eða trjáa innan geitblaðsættar.
Finnst villtur um allan heim, að Suðurskautslandinu undanskildu. Á norðlægum slóðum, aðalega Norður-Evrópu, er algengastur Rauðyllir (Sambucus racemosa) og tegundaafbrigði af honum sem verður oft 4 - 6 metra hár runni. Sunnar í Evrópu og Norður-Ameríku er algengastur Svartyllir (Sambucus nigra) og tegundaafbrigði af honum, en hann getur mest orðið um 15 metra hátt tré.
Lýsing
Laufblöðin gagnstæð, stakfjöðruð og sagtennt. Blómin eru lítil og hvít í stórum endastæðum klösum. Hann blómstrar snemma og verða berin rauð eða svört. Hraðvaxta, skuggþolin og þrífst best í rökum jarðvegi. Yllir er víða ræktaður og úr blómunum er unnir drykkir en berjunum sulta og lyf.
Þjóðtrú
Gömul lækningajurt sem þótti góð gegn kvefi en eitruð í miklu magni. Rauðberjayllir er talinn eitraðastur af tegundahópunum, þó ekki meir en svo að valda aðallega magapínu. Í þjóðtrú er yllir annaðhvort notaður til að fæla burt nornir eða að þær söfnuðust við yllinn þegar ber hans voru fullþroskuð. Ekki þótti gott að smíða vöggu úr ylli því þá áttu álfar og nornir að ásækja barnið sem í henni lá. Einnig þótti ógæfulegt að fella ylli vegna þess að þá myndi yllimóðirin hefna sín grimmilega.
Tegundir
Svartberjayllir er ýmist flokkaður sem ein tegund Sambucus nigra sem finnast í hlýrri hlutum Evrópu og Norður Ameríku með nokkrum svæðisbundnum stofnum eða undirtegundum, eða sem hópur af nokkrum svipuðum tegundum.
Rauðberjayllir er ýmist meðhöndlaður sem ein tegund, Sambucus racemosa sem finnst á kaldari slóðum á norðurhveli jarðar, með nokkrum svæðisbundnum stofnum, eða undirtegund, eða sem hópur af nokkrum svipuðum tegundum.
Önnur afbrigði:
Apaplánetan (kvikmynd frá 1968)
Apaplánetan (ensku: Planet of the Apes) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1968 byggð á samnefndri bók eftir Pierre Boulle.
Styrja (ættkvísl)
Styrja (fræðiheiti: Acipenser) er ættkvísl vatnafiska í styrjuætt.
Lýsing
Snjáldrið er sívalt. Örmjótt innstreymisop er hvorum megin á höfðinu, kippkorn fyrir aftan augun. Tálknalokin eru svo lítil, að þau hylja ekki tálknin fyllilega. Bak- og raufaruggi eru mjög aftarlega; uggageislarnir eru hrufóttir og tentir á hliðum. Beinplöturnar á bol og stirtlu eru allar typtar á miðju og milli þeirra er roðið sett smáum beinörðum.
Styrjur eru ýmist eingöngu vatnafiskar, einnig leita þær til sjávar (þær eru hálfgöngu- og göngufiskar).
Ein tegund af þessari ættkvísl hefur fundist fjórum sinnum við Ísland.
Tegundir
Það eru 17 tegundir teljast til styrjuættkvíslarinnar :
Einherjar
thumb|Valhöll (1905), málverk eftir Emil Doepler Einherjar í norrænni goðafræði eru þeir sem hafa látið lífið í bardaga og eru leiddir Valhallar af valkyrjum. Orðið merkir „sá sem berst einn“. Í Valhöll éta einherjar göltinn Sæhrímni, sem er lífgaður við næsta dag til að þeir geti étið hann aftur. Þeir drekka mjöð og undirbúa sig undir Ragnarök.
Sasa miakeana
Sasa miakeana er lágvaxin bambustegund (60 til 90 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Sadao Suzuki.
Benbecula
thumb|250x250dp|Benbecula innan Suðureyja thumb|250x250dp|Frá vesturströnd Benbecula
Benbecula (skosk gelíska: Beinn nam Fadhla eða Beinn na Faoghla) er eyja í Ytri Suðureyjum við vesturströnd Skotlands. Samkvæmt manntali frá 2011 voru íbúar eyjunnar 1.303 en stór hluti þeirra eru kaþólskir. Eyjan er um það bil 12 km að breidd og svipuð að lengd. Stærsti bærinn á eyjunni er Balivanich.
Eyjan liggur milli Norður-Uist og Suður-Uist en brýr tengja eyjarnar þrjár saman. Flugvöllur er á eyjunni og þaðan er flogið daglega til Glasgow, Stornoway og Barreyjar. Engar ferjusiglingar er milli Benbecula og fastalandsins.
Skosk gelíska hefur sögulega notið sterkrar stöðu á Benbecula. Í manntölum frá 1901 og 1921 kom fram að 75% sókna í eyjunni væri gelískumælandi. Hlutfall gelískumælandi íbúa hafði lækkað í 56% fyrir árið 2001.
Aðstoðarmaður ráðherra
Aðstoðarmaður ráðherra er starfsmaður í ráðuneyti sem heyrir beint undir ráðherra, frekar en að tilheyra hópi embættismanna ráðuneytisins.
Á Íslandi er ráðherra heimilt að ráða aðstoðarmann án auglýsingar, enda gegni aðstoðarmaðurinn störfum aldrei lengur en ráðherrann sjálfur. Heimild til að ráða aðstoðarmann kom í lög um stjórnarráð Íslands árið 1969. Framan af var hverjum ráðherra aðeins heimilt að ráða einn aðstoðarmann, en með breytingum sem tóku gildi árið 2011 var heimildin hækkuð upp í tvo aðstoðarmenn á hvern ráðherra, auk þess sem heimilt er samkvæmt ákvörðun ríkisstjórnar að ráða þrjá til viðbótar ef þörf krefur.
Heimildir
Gestur Páll Reynisson og Ómar H. Kristmundsson (2014), Hverjir verða aðstoðarmenn ráðherra?
Gestur Páll Reynisson (2009), Aðstoðarmenn ráðherra. Bakgrunnur, hlutverk og frami.
Norður-Kórea
Norður-Kórea (kóreska: 조선 Chosŏn eða bókstaflega 북조선 Pukchosŏn), opinbert heiti Alþýðulýðveldið Kórea (kóreska: 조선민주주의인민공화국 Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk), er land í Austur-Asíu sem nær yfir norðurhluta Kóreuskaga. Til suðurs á Norður-Kórea landamæri að Suður-Kóreu, en þessi lönd voru áður sameinuð sem Kórea. Á landamærunum er 4 kílómetra breitt hlutlaust svæði. Í norðri á Norður-Kórea landamæri að Kína og Rússlandi. Á stöku stað er landið kallað Pukchosŏn ("Norður-Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Norður-Han"; 북한; 北韓) er almennt notað í Suður-Kóreu. Stærsta borgin og höfuðborg landsins er Pjongjang.
Gjóskugos
Í öðru lagi getur ástæðan fyrir miklu gjóskumagni verið sú að í kvikunni er mikið af rokgjörnum efnum þannig að aragrúi smáblaðra myndast. Þessar blöðrur þenjast út í kvikunni þegar hún nálgast yfirborðið. Við það tætist kvikan í sundur í samfelldum sprengingum og vikur og aska þyrlast upp í andrúmsloftið. Þessi gerð gosa hefur stundum verið nefnd freyðigos. Í hinni alþjóðlegu eldfjallafræði nefnast þau Vulkangerð.
Norður-Kórea
Kóreuskaginn var allur undir Kóreska keisaradæminu frá 19. öld til 1910 þegar Japanska keisaradæmið lagði hann undir sig. Þegar Japanir gáfust upp við lok Síðari heimsstyrjaldar var skaganum skipt í tvö hernámssvæði: norðurhluta undir stjórn Sovétríkjanna, og suðurhluta undir stjórn Bandaríkjanna. Kosningar á vegum Sameinuðu þjóðanna 1948 urðu til þess að hvor hlutinn fékk sína ríkisstjórn. Bæði ríkin gerðu tilkall til alls skagans sem leiddi til Kóreustríðsins 1950. Samið var um vopnahlé 1953 en formlegur friðarsamningur hefur aldrei verið gerður. Bæði ríkin urðu aðilar að Sameinuðu þjóðunum árið 1991.
Norður-Kórea er flokksræði undir stjórn kóreska verkamannaflokksins. Hugmyndafræði flokksins er sögð mótuð af fyrsta forseta landsins, Kim Il-sung, og leggur áherslu á pólitískt sjálfstæði, sjálfræði og sjálfsþurft. Ríkið einkennist af persónudýrkun leiðtoga þjóðarinnar, áherslu á uppbyggingu hers og efnahagslegri einangrunarstefnu. Stjórnkerfi landsins hefur verið lýst sem stalínsku einræði Kim-ættarinnar. Kosningar hafa verið haldnar í landinu en þeim hefur verið lýst sem sýndarkosningum. Framleiðslutæki eru í eigu ríkisfyrirtækja og samyrkjubúa. Nær öll þjónusta, eins og menntun, heilbrigðisþjónusta, húsnæði og matvælaframleiðsla, er veitt eða niðurgreidd af ríkinu. Milli 1994 og 1998 gekk hungursneyð yfir Norður-Kóreu sem leiddi til dauða 240.000 til 420.000 manna að áætlað er og íbúar glíma enn við vannæringu. Stefna Norður-Kóreu er að forgangsraða í þágu hersins. Yfir 9 milljón manns eru ýmist í herþjónustu, varaliði eða stoðsveitum, sem gera um 37% allra íbúa landsins. Her Norður-Kóreu er með 1,21 virka í herþjónustu sem gerir hann að 4. stærsta herliði heims, á eftir Kínaher, Bandaríkjaher og Indlandsher. Norður-Kórea býr yfir kjarnavopnum.
Gjóskugos
Surtsey varð til í gjóskugosi. Kötlugosið 1755 er vafalítið mesta gjóskugos Kötlu.
Norður-Kórea
Norður-Kórea er aðili að Samtökum hlutlausra ríkja og G77. Landið hefur verið aðili að Sameinuðu þjóðunum frá 1991. Rannsókn Sameinuðu þjóðanna á mannréttindabrotum í Norður-Kóreu 2014 leiddi í ljós að „alvarleiki, umfang og eðli þessara brota bera vott um ríki sem á sér enga hliðstæðu í veröld samtímans“. Stjórn Norður-Kóreu hefur hafnað þessum ásökunum.
Trúarbrögð
thumb|right|[[Kang Pan-sok, móðir Kim Il-Sung, var djákni í öldungakirkjunni Chilgol í Pjongjang.]] Opinberlega er Norður-Kórea trúlaust ríki og engar opinberar tölur yfir aðild að trúfélögum eru til. Samkvæmt mati erlendra aðila eru 64% íbúa trúlausir, 16% aðhyllast kóreskan sjamanisma, 14% leggja stund á Cheondogyo, 4% eru búddistar og 2% eru kristnir. Stjórnarskrá landsins tryggir trúfrelsi en ríkið leyfir aðeins tiltekin trúarbrögð. Amnesty International hefur lýst áhyggjum af trúarofsóknum í Norður-Kóreu.
Bæði búddismi og konfúsíusismi hafa haft mikil áhrif á menningu landsins. Cheondogyo („vegur himinsins“) er blönduð trú sem inniheldur þætti úr kóreskum sjamanisma, búddisma, taóisma og kaþólsku sem Cheondogyo-flokkurinn stendur fyrir.
Bandaríska trúboðshreyfingin Open Doors heldur því fram að í Norður-Kóreu eigi sér stað einhverjar mestu ofsóknir gegn kristnum mönnum í heimi. Fjórar kirkjur starfa í landinu með leyfi stjórnvalda, en gagnrýnendur halda því fram að þær séu sviðsetning handa erlendum fjölmiðlum.
Primula nipponica
Primula nipponica er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Ryôkichi Ruôkichi Yatabe.
Árhvammur
Árhvammur er nýbýli úr landi Auðna í Öxnadal, byggt árið 1956 af Guðmundi Heiðmann Jósavinssyni (f. 8. maí 1931) frá Auðnum og Jennýju Júlíusdóttur (f. 14. mars 1934) frá Hörg á Svalbarðseyri.
Dvergafræhyrna
Dvergafræhyrna (fræðiheiti: Cerastium pumilum ) er einær eða tvíær jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Evrópu.
1787
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd Dáin
Gustav Mahler
thumb|Ljósmynd af Mahler frá árinu 1909. Gustav Mahler (7. júlí 1860 - 18. maí 1911) var austurrískt tónskáld við lok rómantíska tímabilsins. Þar að auki var hann hljómsveitarstjóri og var á sínum eigin líftíma helst þekktur sem slíkur. Hann samdi meðal annars níu sinfóníur og mjög mikið af lieder. Mahler hóf píanónám sex ára gamall og þegar hann var fimmtán ára komst hann inn í Konservatoríið í Vín þar sem hann lærði aðallega píanóleik en þó eitthvað í tónsmíðum. Eftir þrjú ár þar fór hann í Vínarháskóla þar sem hann lærði meðal annars hjá Anton Bruckner. Þar lærði hann heimspeki og sögu ásamt tónlist. Meðan hann lærði þar samdi Mahler sína fyrstu alvarlegu tónsmíð, Das klagende lied. Hann hóf stjórnunarferil sinn árið 1880 og sjö árum síðar var hann farinn að stjórna Niflungahringi Wagners (en Wagner var einmitt það tónskáld sem hafði einna mest áhrif á Mahler). Þess má geta að Mahler hélt því fram að allar sínar sinfóníur væru „níundu“, en með því átti hann við að þær væru allar af svipuðum mikilfengleik og níunda sinfónía Beethovens. Þar að var Mahler mjög trúaður á þá vinsælu hjátrú að tónskáld látist alltaf eftir sína níundu sinfóníu, því gaf hann sinni níundu ekkert númer. Hann lést engu að síður meðan hann var að skrifa þá tíundu.
Ófeigs þáttur
Ófeigs þáttur er stuttur þáttur sem segir frá Ófeigi Járngerðarsyni og er hluti C-gerðar Ljósvetninga sögu. Faðir Ófeigs var Önundur Hrólfsson. Hrólfur var sonur Helga magra.
Tetraclinis
Tetraclinis er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt) með eina núlifandi tegund: Tetraclinis articulata. Hún er ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu.
Shigeo Yaegashi
Shigeo Yaegashi (24. mars 1933 - 2. maí 2011) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 45 leiki og skoraði 11 mörk með landsliðinu.
Skátafélag Sólheima
Skátafélag Sólheima er skátafélag sem starfar frá Sólheimum og var formlega stofnað hinn 30. október árið 1986
Pepsideild karla í knattspyrnu 2009
Árið 2009 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 98. skipti. Stjarnan tók þátt aftur eftir 9 ára fjarveru auk Eyjamanna, en þeir spiluðu síðast í efstu deild árið 2006. Nýr styrktaraðili, Ölgerðin, fékkst fyrir deildina þann 27. apríl og ber deildin því nafnið Pepsideildin til ársins 2011 minnst. FH-ingar höfðu haft sannfærandi forystu í mótinu allt sumarið og tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn í 21. umferð á heimavelli.
Bugulma
Bugulma er lítil borg suðvestarlega í Rússlandi. Bærinn er staðsettur í lýðveldinu Tatarstan og hafði 86.747 íbúa í ársbyrjun 2015.
Staðurinn dregur nafn sitt af fljóti með álíka nafn sem aftur merkir svipað og Bugða, það er bugðótt fljót.
Þekktir einstaklingar með tengsl við bæinn
Jaroslav Hasek sem reit um Sveik dáta sem aftur er víðlesnasta bók á tékknesku var árið 1918 borgarstjóri eða svæðisstjóri yfir Bugulma.
Tokugawa Hidetada
thumb|right|Tokugawa Hidetada Tokugawa Hidetada (japanska: 徳川 秀忠; 2. maí 1579 – 14. mars 1632) var annar sjógun Tokugawa-veldisins og ríkti frá 1605 þar til hann sagði af sér árið 1623. Hann var þriðji sonur Tokugawa Ieyasu, fyrsta sjóguns Tokugawa-veldisins. Hann tók við af föður sínum þar sem elsti sonur Ieyasus, Tokugawa Nobuyasu, hafði verið tekinn af lífi vegna gruns um samsæri gegn föður þeirra og annar sonur hans var ættleiddur af Toyotomi Hideyoshi þegar hann var ungabarn.
Hidetada átti þannig að taka þátt í orrustunni við Sekigahara árið 1600 þar sem hann stjórnaði sextán þúsund manna her, en þeir lentu í átökum við Sanada-ættina og náðu því ekki til orrustunnar í tíma. Samband feðganna beið mikinn hnekki við þetta en Ieyasu sagði þó af sér og lét syni sínum embætti sjóguns eftir árið 1605 en hélt eftir öllum raunverulegum völdum.
Við afsögn föður síns varð Hidetada höfuð ættarveldisins. Hann giftist Oeyo af Oda-ættinni og átti tvo syni, Tokugawa Iemitsu og Tokugawa Tadanaga, og tvær dætur, Sen prinsessu og Masako. Í andstöðu við vilja föður síns gifti hann Sen dóttur sína Toyotomi Hideyori sem átti harma að hefna gegn Tokugawa-ættinni. Þegar kom að uppgjöri milli þeirra leiddi Hidetada ásamt föður sínum umsátur um Ósakakastala sem lyktaði með lífláti Hideyoris.
Eftir lát Ieyasus 1616 tók Hidetada fyrst við stjórnartaumunum fyrir alvöru. Hann styrkti Tokugawa-ættina enn í sessi með því að gifta dóttur sína, Masako, keisaranum Go-Mizunoo. Dóttir þeirra tók síðar við keisaratign í Japan sem Meishō keisaraynja.
Líkt og faðir hans sagði Hidetada af sér 1623 og lét syni sínum, Tokugawa Iemitsu, sjógunstitilinn eftir en hélt samt eftir raunverulegum völdum. Á þeim tíma hóf hann skipulegar ofsóknir gegn kristnum mönnum og kristni í Japan með því að neyða kristna lénsherra til að taka líf sitt, banna kristnar bækur og skipa öllum kristnum mönnum að láta af trú sinni opinberlega eða deyja ella.
Tungusveit
Tungusveit getur átt við:
Oxalis latifolia
Oxalis latifolia er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá hitabeltissvæðum Ameríku (frá Nýju-Mexíkó til NV-Argentínu).
Sunnudagsbókstafur
Sunnudagsbókstafur er einn af stöfunum A, B, C, D, E, F og G. Þessir bókstafir eru settir við dagana 1. til 7. janúar. Sá þeirra sem verður sunnudagur á einhverju tilteknu ári ákvarðar sunnudagsbókstaf ársins. Til dæmis er 6. janúar ársins 2019 sunnudagur og er því sunnudagsbókstafur 2019 F. Hlaupár hafa tvo sunnudagsbókstafi og gildir annar þeirra frá 1. janúar til 28. febrúar en sá síðari frá 29. febrúar til ársloka. Þannig fær árið 2020 tvo sunnudagsbókstafi: E og D.
Sunnudagsbókstafur hvers árs ásamt pöktum eru notaðir til að reikna út páska og aðrar hræranlegar hátíðir hvers árs.
Reykir
Reykir getur átt við:
Hákon 6. Magnússon
thumb|right|Hákon 6. á hné móður sinnar, Blönku af Namur. Málverk frá 1877. '''Hákon 6. Magnússon''' (1340 – 1380) var konungur Noregs 1355 – 1380 og konungur Svíþjóðar 1362 – 1364. Hann telst vera síðasti konungurinn af gömlu norsku konungsættinni.
Hákon var yngri sonur Magnúsar smeks, konungs Noregs og Svíþjóðar, og konu hans, Blönku drottningar. Hann ólst að mestu leyti upp í Noregi og var hylltur sem konungur landsins 1343 – 1344. Árið 1355, þegar hann var fimmtán ára, tók hann formlega við konungsvöldum en Magnús faðir hans stýrði þó enn um sinn nokkrum héröðum. Eiríkur, eldri bróðir Hákonar, var ríkisarfi Svíþjóðar. Hann gerði uppreisn gegn Magnúsi 1356 og frá 1357 stýrðu þeir feðgar Svíþjóð saman en Eiríkur lést skyndilega 1359. Árið 1362 var Hákon tekinn til konungs í Svíþjóð og stýrðu þeir feðgarnir landinu saman næstu tvö árin en árið 1364 voru báðir settir af og systursonur Magnúsar, Albrekt af Mecklenburg, gerður að konungi. Magnús var skömmu síðar tekinn til fanga og hafður í haldi í Stokkhólmi.
Þeir feðgar nutu þó áfram töluverðs stuðnings í Svíþjóð og héldu kröfunni um yfirráð þar til streitu. Því var sambandið við Svíþjóð mjög ótraust og einkenndist af skærum og stríði. Árið 1371 tókst Hákoni að fá föður sinn leystan úr haldi eftir sex ára varðhald og fór með hann heim til Noregs, þar sem Magnús drukknaði nokkru síðar.
Þegar Hákon var rúmlega tvítugur gekk hann að eiga Margréti dóttur Valdimars atterdags Danakonungs, sem þá var aðeins tíu ára gömul. Þau áttu einn son, Ólaf, sem fæddur var 1370. Þegar Valdimar afi hans dó 1376 var hann valinn arftaki hans og þegar Hákon 6. dó 1380 varð Ólafur einnig konungur Noregs. Hófst þá ríkjasamband Danmerkur og Noregs, sem entist í 434 ár, og jafnframt ríkjasamband Danmerkur og Íslands, sem stóð í 564 ár.
Svanir (Skátafélag)
Skátafélagið Svanir er eitt af skátafélögunum í Garðabæ og er staðsett á Álftanesi
Strókur
Strókur er skátafélag staðsett í Hveragerði.
1945
Árið 1945 (MCMXLV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Barrey
thumb|303x303dp|Barrey innan [[Suðureyjar|Suðureyja]] thumb|230x230dp|Fáni Barreyjar
Barrey (skosk gelíska: Barraigh, Eilean Bharraigh; enska: Barra) er eyja í Ytri Suðureyjum við vesturströnd Skotlands. Hún er önnur syðsta byggða eyja Suðureyja. Samkvæmt manntali frá 2011 voru íbúar Barreyjar 1.174. Hlutfall gelískumælandi íbúa var 62%.
Barrey er um það bil 60 km² að flatarmáli. Stærsta þorpið í eyjunni er Castlebay (Bàgh a' Chaisteil). Malarvegur fer í hring um eyjuna þar sem flest húsin eru. Innri hluti eyjunnar er fjöllóttur og óbyggður.
1788
thumb|right|[[Björn Gunnlaugsson. Teikning Sigurðar málara.]] Árið 1788 (MDCCLXXXVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Quintus Fabius Pictor
Quintus Fabius Pictor (fæddur um 254 f.Kr.) var einn af fyrstu sagnariturum Rómaveldis. Hann var öldungaráðsmaður sem barðist gegn Göllum árið 225 f.Kr. og gegn Karþagómönnum í öðru púnverska stríðinu.
Pictor skrifaði á grísku. Rit hans voru meðal heimilda Pólýbíosar, Liviusar og Díonýsíosar frá Halikarnassos. Rit hans höfðu verið þýdd yfir á latínu á tímum Ciceros.
Alfa
Alfa er bókstafur í gríska stafrófinu (hástafur: Α, lágstafur: α) og samsvarar íslenska stafnum A. Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 1.
Tölvur
Í unicode er Α U+0391 og α er U+03B1.
Hallmundarhraun
thumb|right|400px|Hallmundarhraun thumb|Hraunfossar: kvíslar seitlandi úr Hallmundarhrauni thumb|Viðgelmir Hallmundarhraun er stærsta hraunbreiða í Borgarfirði. Það er helluhraun sem talið er hafa myndast skömmu eftir landnám Íslands, einhvern tímann á 10. öld. Það er kennt við Hallmund þann sem Grettis saga segir að ætti sér bústað á þessum slóðum. Hraunið er komið úr miklum gíg upp undir Langjökli undir svokölluðum Jökulstöllum. Nýverið er farið að kalla hann Hallmund eða Hallmundargíg. Líklegt er að gosið hafi verið langvinnt og staðið í nokkur ár. Ekki er talið að mikil gjóska hafi myndast í gosinu en kvikustrókar og gosgufur hafa vafalítið stigið upp af eldvörpunum vikum og mánuðum saman. Það er yfir 200 km² að flatarmáli. Breiðast er hraunið um 7 km og heildarlengd þess er 52 km..
Heimskort
thumb|Heimskort gert með [[robinson kortavörpun.]]
Þjóðsögur Jóns Árnasonar
Þjóðernisvakning 19. aldar hafði meðal annars í för með sér áhuga á þeim frásögnum sem gengu mann fram af manni og enginn vissi höfund að og var farið að kalla þjóðsögur. Margir leikmenn og fræðimenn um alla Evrópu hófu að safna saman sögum, hver í sínu heimalandi. Áhrifamesta safnið var án efa safn þýsku bræðrana Grimm sem gáfu út Grimms ævintýri á árunum 1812-1815.
Hallmundarhraun
Merkileg frásögn af þessu gosi er í fornu kvæði sem kallast Hallmundarkviða. Þetta er elsta lýsing sem til er á eldgosi á Íslandi. Þar er greint frá jarðskjálftum, kvikustrókum, gosmekki, hraunrennsli og mannskaða af völdum gossins. Líklegt er talið að gosið hafi átt sér stað milli 940-950. Hugsanlegt er að nokkrir bæir hafi horfið í hraunið.
Heimskort
Tenglar
Maa
Þjóðsögur Jóns Árnasonar
Jón Árnason heimiliskennari, síðar bókavörður og biskupsritari var einn ötulasti safnari íslenskra þjóðsagna. Hann gaf út hluta af því sem hann safnaði í tveimur bindum í Leipzig 1862 og 1864 undir heitinu Íslenzkar þjóðsögur og æfintýri. Vöktu þær mikla athygli og höfðu mikil áhrif á þjóðarímynd og sjálfstæðisviðleitni Íslendinga næstu hundrað árin.
Hallmundarhraun
Í Hallmundarhrauni eru margir hellar, þar á meðal stærstu hellar landsins. Þeirra þekktastir eru Víðgelmir, Stefánshellir og Surtshellir. Hellismenn voru ræningjaflokkur sem hafðist við í Surtshelli og þar eru merkar fornminjar frá þeirra tíð. Við hraunjaðarinn eru náttúruperlurnar Hraunfossar og Barnafoss og ferðamannastaðurinn Húsafell.
Mauritshuis
thumb|300px|Mauritshuis stendur við hliðina á Binnenhof Mauritshuis er lítill kastali í borginni Haag í Hollandi, nefndur eftir Márits herforingja í sjálfstæðisstríði Hollendinga. Húsið er málverkasafn í dag en þar eru málverk til sýnis eftir Jan Vermeer, Rembrandt, Rubens, Frans Hals, Jan Brueghel og ýmsa fleiri.
Málverkin
Elstu málverkin voru áður í eigu Vilhjálms V landstjóra (1748-1806). Sonur hans, Vilhjálmur I konungur Hollands, gaf hollenska ríkinu safnið allt árið 1816. Síðan þá hafa mörg fleiri málverk bæst við. 1822 voru 200 málverk í safninu, en í dag eru þau um 800. Konungsfjölskyldan hafði reynt að fá verk eftir hollenska og belgíska meistara frá gullna tímabilinu (17. og 18. öld). Auk þess hafa ríkir einstaklingar fært safninu ýmis málverk að gjöf. Af gömlu meisturunum má nefna Rembrandt van Rijn, en í Mauritshuis eru tíu af málverkum hans til sýnis. Þar með er Mauritshuis eitt mikilvægasta safn hins fræga málara.
Þekktir málarar og fjöldi málverka þeirra í Mauritshuis:
Öll hafa málverkin verið hreinsuð síðustu áratugi og eru þau í góðu ástandi. Gestir í Mauritshuis eru um 250 þús árlega.
Samuel Slater
thumb|Samuel Slater thumb|Slater Mill á Rhode Island Samuel Slater ( 9. júní 1768 – 21 apríl 1835) var bandarískur iðnjöfur af breskum ættum. Hann er þekktur sem upphafsmaður Iðnbyltingarinnar í Bandaríkjunum og upphafsmaður bandarískar verksmiðjuframleiðslu en í Bretlandi er hann þekktur sem "Slater the Traitor". Slater flutti breska tækni í textíl til Ameríku og aðlagaði miðað við Bandaríkin. Hann var lærlingur hjá frumkvöðli í breskum textíliðnaði og stal þar hönnun af breskum verksmiðjuvélum. Hann flutti síðan til Bandaríkjanna. Hann hannaði fyrstu textílmillurnar í Bandaríkjunum og stofnaði seinna eigin fyrirtæki  með sonum sínum. Hann átti þegar mest lét þrettán spunaverksmiður og hafði komið upp leigujörðum og verksmiðjuþorpum kringum textílverksmiðjur sínar svo sem í Slatersville á Rhode Island.
Ytra-Garðshorn
right|thumb|Golfskálinn við Arnarholtsvöll í Landi Ytra-Garðshorns. Ytra-Garðshorn í Svarfaðardal er í miðjum dal vestan Svarfaðardalsár um 8 km frá Dalvík. Þar var lengi stundaður blandaður búskapur og loðdýrarækt. Nú er þar helsti golfvöllur byggðarlagsins, Arnarholtsvöllur. Á Arnarholti var forn kumlateigur sem grafinn var upp og rannsakaður um miðja 20. öld. Þar er talið að margir af frumbyggjum Svarfaðardals hafi verið heygðir. Á holtinu er minnismerki um landnámsmenn dalsins. Landnámsjörðin Grund er næsti bær utan við Garðshorn. Ytra-Garðshorn var til forna nefnt Grundargarðshorn og hefur líklega upphaflega byggst út úr landi Grundar. Hjalti Haraldsson (1917-2002) bjó í Ytra-Garðshorni. Hann var hagyrðingur og skáld gott og lengi oddviti Svarfaðardalshrepps. Einnig sat hann á Alþingi úm hríð.
Maine-flói
thumb|right|Kort sem sýnir Maine-flóa Maine-flói er stór flói undan austurströnd Norður-Ameríku. Flóinn nær frá Þorskhöfða í suðri að Sable-höfðaeyju í austri. Bandarísku fylkin Maine og New Hampshire eiga strönd að flóanum, auk kanadísku héraðanna New Brunswick og Nova Scotia.
Massachusetts-flói og Fundy-flói eru hluti af Maine-flóa.
Sasa kogasensis
Sasa kogasensis er lágvaxin bambustegund (5 til 10 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Takenoshin Nakai.
Skátafélagið Örninn
Skátafélagið Örninn er starfrækt í Grundarfirði og er hluti af kirkjunni þar.
200.000 naglbítar
Árið 2023 tók hljómsveitin upp nýtt efni.
Pedro Cea
José Pedro Cea (f. 1. september 1900 - d. 18. september 1970) var knattspyrnumaður og síðar þjálfari frá Úrúgvæ. Hann var í fyrsta sigurliði Úrúgvæ á HM 1930 og tvöfaldur ólympíumeistari.
Ævi og ferill
thumb|right|Pedro Cea var sigursæll leikmaður og þjálfari úrúgvæska landsliðsins. Pedro Cea fæddist í Montevideo árið 1900 og gekk ungur til liðs við borgarliðið Nacional og varð margoft úrúgvæskur meistari undir þeirra merkjum. Hann lék sinn fyrsta landsleik fyrir úrúgvæska landsliðið árið 1923 á Copa America, þar sem liðið fór með sigur af hólmi. Árið eftir var hann í liði Úrúgvæ sem hélt á Ólympíuleikana 1924 í París. Þar slógu Úrúgvæmenn í gegn og hrepptu gullverðlaunin á sannfærandi hátt. Sagan endurtók sig í Amsterdam fjórum árum síðar og aftur var Cea í meistaraliðinu.
Ólympíusigrarnir 1924 og 1928 urðu til þess að Úrúgvæ var valið til að halda fyrsta heimsmeistaramótið árið 1930. Þar var Pedro Cea aðalmarkaskorari heimamanna með fimm mörk. Hann skoraði m.a. 2:2 jöfnunarmarkið í úrslitaleiknum gegn Argentínu, sem Úrúgvæ vann að lokum 4:2.
Hann lék sinn síðasta landsleik á árinu 1932. Frá 1941 til 1942 var hann aðalþjálfari landsliðsins og leiddi það til sigurs á Copa America. Hann lést árið 1970, skömmu eftir sjötíu ára afmæli sitt.
Wanli
thumb|right|Wanli Wanli (4. september 1563 – 18. ágúst 1620) var keisari Mingveldisins í Kína frá 1572 til dauðadags. Hann var sonur Longqing keisara og hét upphaflega Zhu Yijun. Wanli var sá keisari Mingveldisins sem lengst sat í embætti. Í valdatíð hans hnignaði stjórn Mingveldisins.
Fyrstu ríkisár Wanlis var stjórn landsins í höndum Zhang Juzheng sem var hæfur stjórnandi og landið blómstraði. Eftir lát Zhangs 1582 tók Wanli sjálfur við stjórninni og afturkallaði sumar af umbótum Zhangs. Þessi ár tókst hann á við þrjár styrjaldir sem hann sigraði allar. Sú fyrsta var stríð við Mongóla sem var hrundið. Önnur styrjöldin var við Japani sem réðust á Kóreuskagann undir stjórn Toyotomi Hideyoshi. Að síðustu tókst honum að bæla niður uppreisn Yang Yin Long.
Eftir 1600 hætti keisarinn að taka eins mikinn þátt í stjórnun ríkisins og stóð jafnvel í vegi fyrir ákvarðanatöku. Á þessum tíma gerðu mansjúmenn uppreisn undir stjórn herforingjans Nurhaci.
Ryozo Suzuki
Ryozo Suzuki (fæddur 20. september 1939) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 24 leiki með landsliðinu.
Beta
Beta er bókstafur í gríska stafrófinu (hástafur: Β, lágstafur: β eða ϐ) og samsvarar íslenska stafnum B. Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 2.
( )
er þriðja plata Sigur Rósar. Texta og titilslaus plata. Fékk góða dóma og seldist vel. Náði m.a. að komast upp í 52. sæti á The American Billboard Chart. Platan er á 76 sæti áratugalista Rolling Stone.
Kristbjörg Kjeld
Kristbjörg Þorkelína Kjeld (fædd 18. júní 1935 í Reykjavík) er íslensk leikkona. Kristbjörg er ein þekktasta og reynslumesta leikkona landsins en leikferill hennar spannar tæp 70 ár en hún steig fyrst á svið árið 1955.
Ævi
Kristbjörg fæddist í Reykjavík en ólst upp í Innri-Njarðvík til fermingaraldurs en fluttist þá til Hafnarfjarðar og hóf nám við Flensborgarskóla. Foreldrar Kristbjargar voru Jóna Guðrún Finnbogadóttir Kjeld (1911-1994) húsmóðir og Jens Sófus Matthíasson Kjeld (1908-1980) smiður fæddur í Færeyjum.
Kristbjörg lauk námi frá Leiklistarskóla Þjóðleikhússins árið 1958 og var áheyrnarnemandi við Leiklistarskóla Konunglega leikhússins í Kaupmannahöfn frá 1959-1960. Árið 1992 lauk hún námi í uppeldis- og kennslufræðum frá Kennaraháskóla Íslands.
Kristbjörg gekk í hjónaband með Guðmundi Steinssyni (1925-1996) leikritahöfundi árið 1962. Þau eignuðust eina dóttur, Þórunni (f. 1974) sem þau ættleiddu frá Kolumbíu árið 1974 en fyrir átti Kristbjörg soninn Jens Guðjón (f. 1954).
Starfsferill
Eftir að Kristbjörg lauk námi við Flensborgarskólann starfaði hún um tíma í verslun í Hafnarfirði og á skrifstofu leigubílastöðvarinnar Hreyfils.
Kristbjörg hefur leikið í fjölda íslenskra kvikmynda og meðal þekktustu hlutverka hennar má nefna hlutverk í kvikmyndunum 79 af stöðinni árið 1962 og í Mamma Gógó árið 2010.
Hún lét af störfum hjá Þjóðleikhúsinu vegna aldurs árið 2005 þá sjötug en frá þeim tíma hefur hún leikið í fjölda verka á sviði, í sjónvarpi og kvikmyndum.
Lófótur
Lófótur (eða hesthali) (fræðiheiti: Hippuris vulgaris) er vatnajurt sem vex út í grunnu vatni, en teygir sig töluvert hátt upp úr vatninu. Dökkgrænn holur stöngullinn er þéttsettur kransstæðum blöðum. Hæð stöngulsins fer eftir vatnsdýpinu, og getur verið 20 til 70 cm hár. Örsmá blómin standa í blaðöxlunum. Lófótur vex líka stundum í mýrum og fenjum, einkum þar sem vatn flýtur yfir. Lófótur blómgast í júlí.
Gunnlaðar saga
Gunnlaðar saga er skáldsaga eftir Svövu Jakobsdóttur. Bókin kom fyrst út árið 1987. Sagan var tilnefnd til norrænu bókmenntaverðlaunanna árið 1990. Í sögunni er flakkað í sífellu milli frásagnarsviða, forsögulegs tíma og nútíðar en sagan byggir á goðsögur úr Hávamálum sem Svava telur að Snorri Sturluson hafi afbakað. Höfuðpersónar er gyðjan Gunnlöð sem sagt er frá í Hávamálun en hún gætti skáldskaparmjaðar sem Óðinn sóttist eftir og komst yfir með klækjabrögðum.
Sögumaður í Gunnlaðar sögu er miðaldra kona sem er á leið til Íslands frá Kaupmannahöfn í flugvél með dóttur sinni Dís og tveimur gæslumönnum hennar en dóttirin hafði verið tekin föst þá um sumarið fyrir að ræna fornu gullkeri úr Þjóðminjasafni Dana. Móðirin segir sögu dóttur sinnar en dóttirin segist hafa sogast á yfirskilvitlegan hátt gegnum tíma og rúm til að lifa á ný örlög gyðjunnar Gunnlaðar.
Phil Lynott
Philip Parris Lynott (20. ágúst 1949 – 4. janúar 1986) var söngvari, bassaleikari og lagahöfundur ásamt því að spila á önnur hljóðfæri. Lynott var hvað þekktastur fyrir það að vera bassaleikari, söngvari og aðallagahöfundur rokkhljómsveitarinnar Thin Lizzy á árunum 1969 - 1983.
Clapham
thumb|right|Clapham High Street. Clapham er hverfi í suðvesturhluta London. Hverfið er að mestu innan borgarhlutans Lambeth, en hlutar þess (til dæmis græna svæðið Clapham Common) ná yfir í Wandsworth. Hverfið byggðist upphaflega upp við gamla rómverska veginn frá London til Chichester á 17. öld og þegar járnbrautin kom á 19. öld varð það úthverfi borgarinnar. Í hverfinu eru tvær London Overground-lestarstöðvar (East London Line) og þrjár London Underground-stöðvar (Northern line).
Phil Lynott
Fyrri ár
Lynott var fæddur á Hallam-spítalanum í Staffordshire á Englandi. Faðir hans Cecil Parris var afro-brasilískur en móðir Phil Lynotts var Philomena „Phyllis“ Lynott frá Írlandi og frá henni kemur Lynott nafnið. Faðir hans Cecil Parris fór frá móður hans aftur til Brasilíu einungis þremur vikum eftir fæðingu Lynotts. Foreldrar Phils héldu sambandi við hvort annað fyrstu ár ævi hans en Lynott hitti ekki föður sinn fyrst fyrr en seint á áttunda áratugnum.
Phil var alinn upp í Moss Side í Manchester þar sem hann varð meðal annars Manchester United-aðdáandi. Meðan að hann var enn í skóla flutti hann til Crumlin í Dublin til ömmu sinnar sem hét Sarah.
Tónlistarferill
Tónlistarferill Lynott's byrjaði á miðjum sjöunda áratuginum þegar hann söng með hljómsveitinni the Black Eagles. Á þessum tímapunkti urðu hann og Brian Downey trommuleikari vinir.
Ingrida Šimonytė
Ingrida Šimonytė (f. 15. nóvember 1974) er litáísk stjórnmálakona og hagfræðingur og núverandi forsætisráðherra Litáens. Hún er meðlimur í litáíska Föðurlandsbandalaginu.
Šimonytė var fjármálaráðherra Litáens frá 2009 til 2012 í annarri ríkisstjórn Andriusar Kubilius. Hún var kjörin á litáíska þingið (Seimas) árið 2016. Árið 2019 gaf hún kost á sér í forsetakosningum Litáens en tapaði í seinni umferð þeirra gegn Gitanas Nausėda. Šimonytė var aftur kjörin á þing árið 2020 og var í kjölfarið útnefnd forsætisráðherra í ríkisstjórn Föðurlandsbandalagsins, Frjálslyndu hreyfingarinnar og Frelsisflokksins.
Menntun
Ingrida Šimonytė lauk menntaskólanámi árið 1992 og hóf síðan nám við hagfræðideild Háskólans í Vilníus.
Árið 1996 útskrifaðist Šimonytė með gráðu í viðskiptastjórnun. Tveimur árum síðar útskrifaðist hún með mastersgráðu í fjármálafræði við sama háskóla.
Starfsferill
Ingrida Šimonytė hefur unnið allan starfsferil sinn hjá stjórn litáíska fjármálaráðuneytisins.
Hún hóf störf sem hagfræðingur við við skattadeild ráðuneytisins með umsjón yfir skattarétti frá 1997 til 1998. Hún hlaut síðan umsjón með óbeinni skattlagningu hjá skattstofunni frá árinu 2001.
Ráðherra og þingmaður
Šimonytė var kjörin á 3. kjördæmi litáíska þingsins í fyrstu umferð í þingkosningum landsins árið 2016. Andrius Kubilius hafði áður verið þingmaður þessa kjördæmis. Šimonytė bauð sig fram í forsetakosningum Litáens árið 2019 en tapaði í seinni umferð gegn Gitanas Nausėda.
Forsætisráðherra
Šimonytė var valin sem forsætisráðherraefni kosningabandalags Föðurlandsbandalagsins fyrir þingkosningar Litáens árið 2020.
Þann 24. nóvember 2020 var Ingrida Šimonytė kjörin forsætisráðherra Litáens með 62 atkvæðum á litáíska þinginu.
Vorið 2021 varð bylgja í komu flóttamanna yfir landamæri Hvíta-Rússlands til Litáens og stjórn Šimonytė gerði því ráðstafanir til að hefta komu innflytjenda til landsins. Með nýrri lagasetningu var stjórnvöldum auðveldað að handtaka farendur sem hefðu komið ólöglega til landsins í minnst sex mánuði, þrengt var um möguleikann á hælisveitingum í landinu, áfrýjunarréttur hælisumsækjenda var takmarkaður og heimilað var að vísa fólki brott þótt umsóknir þeirra væru enn til meðferðar. Önnur réttindi voru jafnframt takmörkuð, meðal annars rétturinn til að njóta þjónustu túlks og réttur til upplýsinga um hælisveitingaferlið.
Syðra-Garðshorn
Syðra-Garðshorn í Svarfaðardal er í miðjum dal vestan Svarfaðardalsár 8-9 km frá Dalvík. Þar var lengi stundaður blandaður búskapur en nú er þar lögð stund á hrossarækt og tamningar. Syðragarðshorn hefur líklega upphaflega byggst út úr landi Bakka. Ytra-Garðshorn er næsti bær utan við Syðra-Garðshorn. Ekki er vitað hvenær búskapur hófst í Syðra-Garðshorni. Bærinn er ekki nefndur í Landnámu eða öðrum fornum ritum. Gottskálk biskup grimmi taldi sig eiga Syðragarðahorn og seldi jörðina 1512. Eignarhald hans var þó talið æði vafasamt. Jón biskup Arason eignaðist jörðina síðar og Ari Jónsson lögmaður sonur hans átti hana þegar þeir feðgar voru höggnir án dóms og laga suður í Skálholti 1550. Í framhaldi af því sölsaði konungur eignina undir sig. Syðra-Garðshorns bræður, Júlíus, Jóhann og Björn Daníelssynir, voru þekktir menn í Svarfaðardal á sinni tíð, söngmenn miklir og gleðimenn.
Þrúgur reiðinnar
Þrúgur reiðinnar (enska: The Grapes of Wrath) er skáldsaga eftir John Steinbeck. Bókin fjallar um fjölskyldu sem flosnar upp af jörð sinni í heimskreppunni vegna uppskerubrests og sandstorma eftir þurrkatíma á svæði sem kallað er Dust Bowl eða Rykskálin. Fjölskyldan selur búslóðina fyrir bílgarm og ferðast á honum til Kaliforníu.
Bókin segir sögu Joad-fjölskyldunnar og hefst á því að einn sonurinn er að koma úr fangelsi á skilorði en þegar hann kemur heim er býlið yfirgefið. Fjölskyldan hefur lent á vonarvöl og hús þeirra verið rifið og þrjár kynslóðir halda af stað til fyrirheitna landsins, en þau hafa hrifist af auglýsingapésa um möguleikana þar. Ferðin er löng og erfið og fer eftir þjóðvegi 66 og eru þúsundir annarra uppflosnaðra fjölskyldna á sömu ferð.
Gerð hefur verið kvikmynd eftir bókinni. Stefán Bjarman þýddi bókina á íslensku.
Tvíburarnir (stjörnumerki)
thumb|280px|right|Stjörnukort sem sýnir Tvíburamerkið
Kastor (α Geminorum) er næst bjartasta stjarnan í Tvíburunum (birtustig 1,58). Í stjörnusjónauka sést að Kastor er þrjár stjörnur, tvær bjartar með sýndarbirtustig 1,9 (Kastor A) og 2,9 (Kastor B) og ein til viðbótar, miklu daufari af 9. birtustigi (Kastor C). Nánari rannsóknir hafa hins vegar leitt í ljós að Kastor er sexstirni, samsett úr þremur tvístirnum. Í tvístirninu Kastor A eru tvær stjörnur sem eru báðar um tvöfalt massameiri en sólin. Kastor er í um 50 ljósára fjarlægð frá jörðinni.
Pollux (β Geminorum) er bjartasta stjarnan í Tvíburamerkinu og ein bjartasta stjarna næturhiminsins (birtustig 1,16). Hún er appelsínugul risastjarna af gerðinni K0 og í um 34 ljósára fjarlægð frá jörðinni, tvisvar sinnum massameiri en sólin og 43 sinnum bjartari.
Goðsögur
Tvíburarnir eru meðal elstu stjörnumerkja himins en merkið er babýlónískt að uppruna.
Samkvæmt grískum goðsögum voru Kastor og Pollux (Pólýdevkes) tvíburabræður. Þeir voru synir Ledu Spörtudrottningar en áttu þó hvor sinn föðurinn. Leda hafði átt ástarfund með Seifi sem kom til hennar í svanslíki og tældi hana til lags við sig en sömu nótt sængaði hún hjá bónda sínum, Tyndareifi konungi. Þetta hafði þær afleiðingar að seinna ól Leda fjögur börn: Pollux og Helenu fögru, sem voru börn Seifs og því ódauðleg og Kastor og Klýtæmnestru, sem voru börn Tyndareifs og þar af leiðandi dauðleg.
Kastor og Pollux voru afar samrýmdir. Þeim varð aldrei sundurorða og voru sammála um alla hluti. Kastor var afburða knapi og stríðsmaður en Pollux var mikill hnefaleikakappi. Tvíburarnir fóru í leiðangur með Jasoni og Argóarförunum í leit að gullna reyfinu. Eitt sinn, er skipverjarnir tóku land, komu hnefaleikahæfileikar Pollux sér vel. Á landinu ríkti Amykus, sonur Póseidons, hinn mesti harðstjórisem leyfði engum að yfirgefa landið fyrr en einhver hafði barist við hann og hann gekk jafnan af andstæðingum sínum dauðum. Nú skoraði hann Argóarfara á hólm. Pollux bauð sig fram fyrir þeirra hönd og felldi Amykus með einu hnefahöggi sem höfuðkúpubraut hann.
Augu Þjasa
Stjörnurnar Kastor og Pollux eru taldar koma fyrir í Snorra-Eddu undir nafninu Augu Þjasa. Sagt er frá því þegar Þjasi jötunn nær valdi á Loka sem lofar honum Iðunni og æskueplum hennar til að losna. Loki stendur við sitt og Þjasi nær Iðunni til sín. Æsir komast að þessu og Loka er gert að endurheimta Iðunni og eplin. Honum tekst það en í hita leiksins drepa æsir Þjasa. Dóttir hans, Skaði, kemur í Ásgarð og vill hefna föður síns. Æsir bjóða henni föðurbætur en hluti þeirra fólst í því að Óðinn setti augu föður hennar upp á himininn þar sem þau skína sem stjörnur.
Stjörnuspeki
Samkvæmt stjörnuspekinni eða stjörnuspáfræðinni spannar Tvíburamerkið tímabilið 21. maí til 20 júní. Táknmynd þess er ♊. Sá sem fæddur er á þessu tímabili er því tvíburi og honum eru ætlaðir ákveðnir eðlis- eða skapgerðareiginleikar. Þeir ráðast meðal annars af því að tvíburinn þarf fjölbreytni til að viðhalda lífsorku sinni. Best líður honum þegar mikið er um að vera og þess er þörf að hann sinni mörgum verkefnum á samtímis. Honum leiðist rútína og hann þreytist ef hann þarf að fást of lengi við það sama. Fjölbreytni og hreyfing eru honum nauðsyn. Hann þarf að skipta reglulega um umhverfi, enda er helsta viðkvæði hans: "Ég þarf aðeins að skreppa." Oft virðist sem Tvíburinn geymi tvo persónuleika innra með sér enda er gjarnan talað um tvíeðli þeirra sem eru í þessu stjörnumerki. Þetta birtist í fjölhæfni og þörf fyrir fjölbreytni, en einnig í óútreiknanlegu eðli eða því að hann getur sýnt tvö andlit, eftir umhverfi og aðstæðum.
Slý
Slý (að minnsta kosti í Kelduhverfi einnig nefnt slafak) er almennt nafn á grænum, slepjulegum vatnagróðri, sem einkum samanstendur af þráðlaga grænþörungum. Margar hverjar eru aðeins nefndar á latínu, en ættkvíslin Tetraspora hefur verið nefnd lækjagörn á íslensku. Sú tegund er mjög algeng, einkanlega í ám og lækjum með lindarvatni, eins og er t.d. í gjánum í Þingvallahrauni. Lækjagarnirnar geta orðið nokkra metra langar og liðast til í straumnum ef einhver er.