cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Neysluhyggja
Neysluhyggja er félgas og efnahagsleg hugmyndafræði sem að hvetur fólk til kaups á vörum og þjónustu í sívaxandi mæli. Þegar framleiðslugeta jókst til muna í kjölfar Iðnbyltingarinnar á 18.öld sem varð til þess að mikil neysluhyggja hófst í heiminum. Neysluhyggju er oft ruglað saman við kapítalisma en það síðaranefnda hugtak er efnahagslegt kerfi en það fyrrnefnda er útbreitt menningarviðhorf. Neyslusamfélag einkennist af neyslu óþarfa, óþarfi var samheiti yfir lúxusvöru af hvaða tagi sem er. Líf einstaklingsins snerist um að kaupa hluti,selja þá og eignast. Neysluhyggjan er eitt það sterkasta afl sem hefur áhrif á líf fólks í nútímasamfélagi. Neytendur fá persónulega ánægju og efnahagslega örvun við kaup á nýjum vörum. Einkenni neysluneytandans er hægt að skipta í fimm stig: útdráttur,framleiðsla,dreifing,neysla og förgun. Auglýsendur,sjónvörp og aðrir fjölmiðlar fjöldaneyslusamfélagsins innprenntuðu neytendur með löngunum og þörfum sem að stórfyrirtæki fullnægðu með fjöldaframleiðslu nýrrar vöru. Eitt af nútíma einkennum neysluhyggjunar að mati Gerry Cross að verslunarferðir eru orðnar mikilvægt form afþreyingar og dægradvalar hjá neytendum. Gagnrýnandi neysluhyggjunar var Thorstein Veblen, hann gagnrýndi neysluhyggju samtíma sinna.
Aristóteles
Aristóteles (gríska: Αριστοτέλης Aristotelēs; 384 – 7. mars 322 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur frá borginni Stagíru. Hann var nemandi Platons og kennari Alexanders mikla. Aristóteles er, ásamt Platoni, af mörgum talinn áhrifamesti hugsuður í vestrænni heimspeki. Hann var einnig mikilvirkur vísindamaður og fékkst við flestar greinar vísinda síns tíma. Hann skrifaði fjölmargar bækur m.a. um rökfræði (fræðigrein sem hann fann upp), verufræði, frumspeki, eðlisfræði, sálfræði, líffræði, líffærafræði, lífeðlisfræði, dýrafræði, grasafræði, mælskufræði, skáldskaparfræði, siðfræði, stjórnmálafræði og sögu heimspekinnar fram að hans tíma. Bróðurhluti þess efnis sem Aristóteles skrifaði hefur týnst, enduruppgötvast og týnst á ný í gegnum aldirnar. Talið er að aðeins um fimmtungur af verkum hans hafi varðveist.
Æviágrip
Aristóteles fæddist í borginni Stagíru við austurströnd Kalkidíku (í dag Makedónía skammt frá Þessaloniki). Faðir hans hét Níkómakkos og móðir hans Fæstis. Níkómakkos var líflæknir, þ.e. einkalæknir, Amyntasar III frá Makedóníu. Aristóteles hlaut uppeldi sem var samboðið aðalsstéttinni, 17 ára gamall var hann sendur til Aþenu til að stunda nám við Akademíu Platons. Þar var Aristóteles í tæpa tvo áratugi. Hann yfirgaf Akademíuna eftir að Platon lést árið 347 f.Kr. Þá ferðaðist hann ásamt Xenokratesi, kennara við Akademíu Platons, og heimsótti meðal annars hirð Hermeiasar frá Atarnevs í Litlu Asíu og dvaldi þar í þrjú ár. Aristóteles ferðaðist um Asíu og grísku eyjarnar ásamt Þeófrastosi, skólafélaga Aristótelesar frá Akademíu Platons. Þeir fóru meðal annars til Lesbeyjar, þar sem þeir stunduðu rannsóknir í grasafræði og dýrafræði. Aristóteles kvæntist frænku (eða dóttur) Hermeiasar, Pyþías. Hún ól honum dóttur sem var nefnd Pyþías eftir móður sinni. Skömmu eftir að Hermeias lést fékk Aristóteles boð um að gerast kennari Alexanders, sonar Filipposar II frá Makedóníu.
Aristóteles varði nokkrum árum í Makedóníu þar sem hann kenndi ekki aðeins Alexandri en einnig tveimur verðandi konungum: Ptólemajosi I Sóter og Kassandrosi. Aristóteles sneri að því loknu aftur til Aþenu og stofnaði hinn fornfræga skóla Lýkeion árið 335 f.Kr. Þar kenndi hann og stundaði rannsóknir næstu tólf árin. Þegar Pyþías, kona hans, lést tók Aristóteles saman við Herpyllis frá Stagíru. Hún ól honum soninn Níkómakkos. Í Suda, grískri alfræðiorðabók um Forn-Grikkland frá tíundu öld, er því haldið fram að Aristóteles hafi átt í kynferðislegu sambandi við ungan strák eins og tíðkaðist á þeim tíma.
Talið er að Aristóteles hafi samið mörg eða flest rita sinna á þessum tíma. Hann samdi fjölmargar samræður en einungis brot eru varðveitt úr þeim. Varðveitt rit hans eru ritgerðir og fyrirlestradrög sem voru ekki ætluð útgáfu. Meðal þeirra mikilvægustu má nefna Eðlisfræðina, Frumspekina, Siðfræði Níkómakkosar, Stjórnspekina, Um sálina, Um skáldskaparlistina og rökfræðiritin sem kallast einu nafni Organon.
Aristóteles lagði stund á nær allar greinar vísinda síns tíma, þar á meðal eðlisfræði, stjörnufræði, hagfræði, fósturfræði, landafræði, jarðfræði, veðurfræði, grasafræði, dýrafræði og líffærafræði. Í heimspeki fjallaði hann um siðfræði, stjórnspeki, rökfræði, vísindaheimspeki, frumspeki, sálfræði, fagurfræði, mælskufræði og guðfræði. Hann fékkst einnig við bókmenntarýni.
Eftir að Alexander lést árið 323 f.Kr. jókst andúð á Makedóníu í Aþenu. Evrymedon nokkur sakaði Aristóteles um að virða ekki guðina. Aristóteles flúði þá borgina og hélt til Evboju. Kvaðst hann ekki leyfa Aþeningum að syndga tvisvar gegn heimspekinni og átti þar við örlög Sókratesar. Hann lést ári síðar úr veikindum. Í erfðaskrá sinni bað hann um að verða grafinn við hlið konu sinnar.
Heimspeki Aristótelesar
Fræðimenn eru ekki allir á einu máli um hvernig heimspeki Aristótelesar þróaðist. Sumir telja að hann hafði í upphafi verið undir meiri áhrifum frá Platoni en hafi síðar orðið ósammála læriföður sínum um flest. Aðrir telja að Aristóteles hafi í upphafi verið um flest á öndverðum meiði við Platon en hafi með tímanum orðið æ meira sammála honum.
Rökfræði
Aristóteles fann upp rökfræðina sem fræðigrein. Enda þótt einhverjar framfarir hafi orðið í rökfræði stóumanna á helleníska tímanum var rökfræði Aristótelesar ríkjandi allt fram á 19. öld. Immanuel Kant sagði í Gagnrýni hreinnar skynsemi að rökfræði Aristótelesar væri fullkomin og gæti ekki tekið neinum framförum.
Umsagnir fjalla um ólíkar gerðir umsagna sem eiga við hverju sinni. Um túlkun skilgreinir meginhugtök eins og nöfn, sagnir, staðhæfingar, játanir, neitanir og setningar og greinir frá meginatriðum háttarökfræðinnar, þ.e. hvernig staðhæfingar (játanir og neitanir) um nauðsyn og möguleika tengjast. Í Fyrri og Síðari rökgreiningunum er að finna ítarlega greiningu á rökhendum og sönnunum. Í Almælum fjallar Aristóteles um meginatriðin í rökræðulistinni (díalektík) og Spekirök fjalla um ýmsar rökbrellur sófistanna sem varast ber. Auk ritanna í Organon fjallar Aristóteles um rökfræðitengd efni í fjórðu bók Frumspekinnar til að mynda sannleikshugtakið, mótsagnarlögmálið og lögmálið um annað tveggja.
Siðfræði
Siðfræði Aristótelesar var kerfisbundin dygðasiðfræði. Í mikilvægasta riti sínu um siðfræði Siðfræði Níkomakkosar gerir Aristóteles ítarlega grein fyrir eðli dygðarinnar og ræðir samband dygðar og hamingju eða farsældar (evdæmonía). Aristóteles færði rök fyrir því að dygð væri meðalhóf tveggja lasta; til dæmis væri hugrekki meðalvegur hugleysis og fífldirfsku sem gerandinn velur af réttum ástæðum í samræmi við rétta sálarhneigð. Hann taldi enn fremur að dygðin væri nauðsynleg forsenda farsældar en þó ekki nægjanleg forsenda. Í siðfræði Aristótelesar liggur áherslan ekki á athöfnum manna heldur skapgerð þeirra, ekki á því hvað þeir gera í tilteknum aðstæðum, heldur hvernig menn þeir eru, hvaða kenndir og geðshræringar þeir hafa tilhneigingu til að upplifa, hvaða stjórn þeir hafa á þeim og hvers konar athafnir þeir hafa tilhneigingu til þess að velja. Dygðafræði Aristótelesar hvílir á sálarfræði hans og greiningu hans á sálarlífi manna, til dæmis hvötum, löngunum og skapi, skynjun, skynsemi, geðshræringum og breyskleika.
Stjórnspeki
Í Stjórnspekinni fjallar Aristóteles um borgríkið og tengslin milli einstaklings og ríkis. Aristóteles heldur fram lífhyggju um borgríkið og er (ásamt Platoni) talinn einn fyrsti málsvari slíkrar kenningar. Hann taldi að borgríki væru eins og lífverur fremur en eins og vélar og að stjórnmál gætu ekki gengið fyrir sig án þess að allir hlutar borgríkisins virkuðu sem skyldi. Aristóteles taldi að borgríkið væri náttúrulegt samfélag og mönnum eðlilegt að búa í borgríki. Hann sagði að menn væru að eðlisfari borgríkisdýr (zoon politikon). Hann taldi enn fremur að borgríkið væri meiri undirstöðustofnun en fjölskyldan og fjölskyldan lægi á sama hátt til grundvallar lífi einstaklingsins. Aristóteles taldi þess vegna ekki að tilurð ríkisins ætti rætur að rekja til tilraunar til þess að forðast ranglæti eða til að tryggja efnahagslegt öryggi heldur urðu borgríki til af því að það er eðlilegt ástand mannsins að búa í samfélagi af ákveðinni stærð með öðrum mönnum og þannig yrðu til ákjósanleg og raunar nauðsynleg skilyrði þess að maður gæti lifað hinu góða lífi.
Vísindi Aristótelesar
Aristóteles var áhugasamur um flest öll svið mannlegrar þekkingar, eins og fram kemur hér að ofan. Í sumum tilvikum fann hann beinlínis upp fræðigreinar sem áttu síðar eftir að verða afar mikilvægar, svo sem rökfræði, líffræði og sálfræði.
Kenningar hans á sviði raunvísinda reyndust sumar rangar, t.a.m. kemur fram í bók hans Um tilurð dýra að konur hafi fleiri tennur en karlmenn. Sömuleiðis hafði hann takmarkaðan skilning á eðlisfræði og taldi massameiri hluti falla hraðar til jarðar, eins og fram kemur í Eðlisfræðinni. Einnig má rekja jarðmiðjukenninguna, sem var víðtekin fram að miðöldum, til skrifa Aristótelesar í Frumspekinni. Kaþólska kirkjan hélt upp skoðunum Aristótelesar, þ.á m. jarðmiðjukenningunni, í margar aldir og taldi það villutrú að efast um þær.
Á hinn bóginn er margt býsna nákvæmt í vísindaritum Aristótelesar, ekki síst í lýsingum hans á hinum ýmsu dýrategundum í líffræðiritum hans.
Líffræði
Í líffræði Aristótelesar gildir almennt að það sem hann gat séð með eigin augum hefur að miklu leyti staðist tímans tönn en það sem hann hefur eftir öðrum hefur oftar reynst rangt. Aristóteles krufði dýr en ekki menn. Af þessum sökum var þekking hans á líffærafræði og lífeðlisfræði dýra talsvert traustari en þekking hans á líffærafræði og lífeðlisfræði mannsins. Hann mun hafa rannsakað rúmlega 500 mismunandi tegundir dýra.
Aristóteles hélt að hugsun mannsins ætti sér stað í hjartanu en að heilinn gegndi því hlutverki að kæla blóðið. Hann hélt einnig að karlar væru heitari en konur og að karldýr (bæði menn og dýr) legðu allt af mörkum í getnaði en að kvendýrin gengju einungis með og nærðu afkvæmin (hann hélt að karlar væru í senn gerandaorsök, formleg orsök og tilgangsorsök en að konur væru einungis efnislegar orsakir afkvæmanna).
Varðveisla ritverka Aristótelesar
Ein spurning sem vaknar um varðveislu ritverka Aristótelesar er hvenær þau ritverka hans sem voru ætluð almenningi týndust og hvernig stendur á því að þau sem varðveitt eru, sem voru að líkindum um fimmtungur eða fjórðungur af heildarverkum Aristótelesar, voru varðveitt. Sagan segir að við dauða Aristótelesar hafi Þeófrastosi, nemanda hans og samstarfsmanni, áskotnast þau. Hann hafi síðan fengið þau Neleifi frá Skepsis sem nam ritin á brott með sér frá Aþenu til Skepsis þar sem erfingjar hans földu þau í helli þar til á 1. öld f.Kr. en þá á Apellikon frá Teos að hafa uppgötvað þau, keypt þau og fært þau aftur til Aþenu. Apellikon á að hafa reynt að gera við skemmdir í handritunum og komu þá inn ýmsar villur í textann. Árið 86 f.Kr. þegar rómverski herforinginn Lucius Cornelius Sulla hertók Aþenu komst hann yfir bókasafn Apellikons og hafði það með sér frá Grikklandi til Rómar. Þar voru ritverk Aristótelesar gefin út um árið 60 f.Kr. fyrst undir ritstjórn málfræðingsins Tyrranions frá Amisus og síðar undir ritstjórn heimspekingsins Andrónikosar frá Ródos. Útgáfa Andrónikosar er undirstaða allrar handritageymdar þeirra ritverka Aristótelesar sem nú eru varðveitt.
Arfleifð Aristótelesar
thumb|175px|right|Upphaf Eðlisfræðinnar í miðaldahandriti. Áhrif Aristótelesar á miðöldum voru gríðarleg. Það er skoðun margra að heimspekikerfi Aristótelesar sé eitt það áhrifamesta í sögunni. Auk þess fann hann upp fræðigreinarnar eins og rökfræði, líffræði og sálfræði og hafði þannig óviðjafnanleg áhrif á bæði vestræna heimspeki og vísindi. Að mati sagnfræðingsins Wills Durant hefur enginn annar heimspekingur lagt jafn mikið af mörkum til upplýsingar heimsins. Breska heimspekingnum Bertrand Russell þótti á hinn bóginn heimspeki Aristótelesar ekki rista nægilega djúpt.
Aristóteles hafði í fyrstu áhrif á fylgjendur sína í skólanum Lýkeion, sem hann stofnaði í Aþenu. Meðal nemenda Aristótelesar má nefna Aristoxenos, Díkajarkos, Demetríos frá Faleron, Evdemos frá Ródos, Harpalos, Hefæstíon, Menon, Mnason frá Fókis og Þeófrastos. Einnig ber að geta Alexanders mikla, sem var ef til vill frægasti nemandi Aristótelesar og átti eftir að verða einn áhrifamesti einstaklingur sögunnar.
Á miðöldum var Aristóteles oft nefndur einfaldlega „heimspekingurinn“ meðal annars af Tómasi frá Akvínó. Kristnir hugsuðir, með Tómas frá Akvínó fremstan í flokki, tvinnuðu saman kristnar kenningar og heimspeki Aristótelesar. Afleiðingin varð meðal annars sú að á endurreisnartímanum þurftu vísindin að hafa þó nokkuð fyrir því að losa sig undan kennivaldi Aristótelesar.
Sagt hefur verið að þýski heimspekingurinn Friedrich Nietzsche hafi þegið nær alla stjórnspeki sína að láni frá Aristótelesi. Martin Heidegger setti fram nýja túlkun á heimspeki Aristótelesar sem átti að réttlæta afbyggingu hans á skólaspekilegri og heimspekilegri hefð.
Um miðja 20. öld hélt breski heimspekingurinn G.E.M. Anscombe fram aristótelískri dygðafræði sem ákjósanlegri kosti en nytjastefna og kantísk siðfræði, sem höfðu verið ríkjandi í siðfræði allt frá lokum 18. aldar. Aðrir heimspekingar hafa fylgt í kjölfarið, svo sem Alasdair MacIntyre, Philippa Foot og Rosalind Hursthouse. Dygðafræðin hefur síðan orðið ein af þremur meginkenningum siðfræðinnar.
Heimspekingurinn og rithöfundurinn Ayn Rand sagði í útvarpsviðtali í þættinum Night Call í mars árið 1969 að einungis Aristóteles hefði haft áhrif á hana þegar hún skrifaði Atlas Shrugged.
Enskar þýðingar
Heildarútgáfa á verkum Aristótelesar er fáanleg hjá:
Þýðingar á stökum verkum:
Ljósvallagata
Ljósvallagata er íbúðagata í Vesturbænum í Reykjavík. Hún liggur frá mótum Sólvallagötu og Hólatorgs suður að Hringbraut og er Birkimelur hálfgert framhald hennar. Einstefna er í norðurátt og hámarkshraði 30 km/klst. Vestan við götuna eru allgömul fjölbýlishús í sambyggðri röð en austan hennar er vesturhlið Hólavallakirkjugarðs.
George Best
thumb|George Best. George Best (fæddur 22. maí 1946 í Belfast, látinn 25. nóvember 2005 í London) var norður-írskur landsliðsmaður í knattspyrnumaður.
Hann lék lengst af með Manchester United og varð evrópumeistari með þeim 1968. Hann var rekinn þaðan vegna óreglu sinnar og tilkynnti að hann væri hættur knattspyrnuiðkun. Hann snéri þó aftur á völlinn nokkru seinna og lék með fjölda liða áður en hann hætti aftur.
Best lék 37 landsleiki fyrir hönd Norður-Írlands og skoraði í þeim 9 mörk. Auk þess hlaut hann Gullknöttinn, sem besti knattspyrnumaður Evrópu, árið 1968.
Brenda Song
Brenda Song (f. 27. mars 1988 í Kaliforníu) er bandarísk leik- og söngkona.
Brenda ákvað að fara í leiklist eftir að móðir hennar og og hvöttu hana til þess, en systir hennar er einnig leikkona. Brenda varð fyrst fræg þegar hún lék í þáttunum um The Suite Life sem skart Sprouse tvíburunum, en þeir voru óhemju vinsælir á meðal yngri áhorfenda. Alla tíð hefur systir hennar Mia Song verið fyrirmynd hennar. Árið 2003 lék hún eitt af 12 börnum í myndinni College Road Trip, en í henni fór Martin Lawerance með aðalhlutverkið. Hún hefur einnig leikið í myndunum Ultimate Christmas Present, Stuck In The Suburbs, Get A Clue, Like Mike og Wendy Wu: Homecoming Warrior. Fyrsta kvikmynd sem Brenda lék í var True Woman, en í henni fór Angelina Jolie með stórt hlutverk. Brenda var aðeins tíu ára gömul þá. Brenda hefur leikið mjög mikið af aukahlutverkum í sjónvarpsþáttum m.a. George Lopez og Fraiser. Þegar hún kom fyrst fram í sjónvarpi var hún sjö ára en þremur árum seinna byrjaði hún að leika í kvikmyndum. Hún hefur skapað sína eigin fatalínu sem fékk nafnið og er til sölu í Target verslunum.
Lúhansk
Lúhansk getur átt við:
Salt (hljómplata)
Salt er fyrsta breiðskífa með hljómsveitinni XIII sem kom út árið 1994. Upptökur á plötunni hófust veturinn 1993 og hún var hljóðblönduð í vöruskemmu í Hafnarfirði af Ingvari Jónssyni. Íslenska útgáfufélagið Spor gaf út plötuna á Íslandi og farið var í útrás í útgáfu plötunnar erlendis.
Steinar Berg, stjórnandi útgáfufélagsins Spor, lenti útgáfu Salt í Evrópu undir merkjum No Bull Records. No Bull Records var nýstofnaður rokkhluti hins mikla Koch útgáfuveldis sem aðallega hefur gefið út klassíska tónlist. Hafði Steinar á orði að aldrei hefði verið jafn fyrirhafnarlítið að lenda erlendum plötusamningi og fyrir plötuna Salt. Platan seldist ágætlega og er orðin ófáanleg í dag. Litið er á Salt sem safneintak.
Gusthlaup
Gusthlaup (eða gjóskuhlaup) eru hlaup sem koma úr eldgosum en renna ekki eftir jörðinni heldur þjóta gegnum loftið. Þau eru eðlislétt, næstum eins og ský, draga allt súrefni í andrúmsloftinu í sig. Búast má við gusthlaupum úr eldgosum sem mynda háan gosmökk. Um leið og gosmökkur nær 10–20 km hæð má búast við gusthlaupi. Gusthlaup tengjast súrum sprengigosum.
Emý
Emý er íslenskt kvenmannsnafn.
Disney's America
Disney‘s America var fyrirhugaður skemmtigarður með sögulegu ívafi sem Walt Disney samsteypan ætlaði að byggja í grennd við Washington-borg í Bandaríkjunum á 10. áratugnum. Í nóvember árið 1993 tilkynnti Michael Eisner, forstjóri að The Walt Disney Company, að þau myndu opna þriðja Disney-skemmtigarðinn í Bandaríkjunum og hann ætti að sýna fjölbreytni, kraft og nýbreytni  þjóðarinnar. Skemmtigarðinum átti að vera skipt niður í 9 svæði og átti hvert þeirra að vera í anda þýðingarmikils tímabils í bandarískri sögu. Harkalegar deilur sköpuðust um hvernig ætti að draga upp mynd af sögunni og eftir mánaðarlangar deilur hætti Disney við að byggja skemmtigarðinn.
Forsaga og sögustríðin
Á síðari hluta 20. aldar jókst áhugi sögu í Bandaríkjunum. Ættfræðirannsóknir urðu vinsælli, aðsókn að söfnum og minnisvörðum urðu meiri og sjónvarpsstöðvar fóru að framleiða meira af sagnfræðilegu efni, ekki síst um seinni heimsstyrjöldina og Hitler.
The Walt Disney Company sáu sér leik á borði og tilkynntu árið 1993 að þau myndu reisa stóran skemmtigarð tileinkaðan bandarískri sögu. Skemmtigarðurinn átti að vera í bland alvarlegur og skemmtilegur. Michael Eisner, forstjóri Disney, undirstrikaði alvarleikann með því að segjast ætla að sýna þrælastríðið með allri þeirri kynþáttabaráttu sem þar átti sér stað og jafnvel einnig Víetnamstríðið. Um þetta var harkalega deilt og vegna mikillar vantrúar á verkefninu, bæði um sagnfræðilega túlkun og umhverfisáhrif á staðnum, þá hætti Disney við að reisa garðinn. Málið varð hluti af stærri deilum um hvernig ætti að skrifa sögu Bandaríkjanna, svokölluðum sögustríðum. Uppnámið sem Disney olli sýndi að þó svo að Bandaríkjamenn hefðu mikinn áhuga á sögu Bandaríkjanna, þá voru þeir innilega ósammála um hvernig ætti að setja hana fram.
Saint Paul
thumb|Saint Paul.
Saint Paul (stytt sem St. Paul) er höfuðborg og næstfjölmennasta borg Minnesota. Íbúar voru um 308.000 árið 2018. Borgin tengist stærstu borginni Minneapolis og liggur á austurbakka Mississippi-fljóts þar sem það mætir Minnesota-fljóti. Saman kallast þær tvíburaborgirnar; Minneapolis-Saint Paul, og hafa um 3,6 milljónir íbúa samtals. Borgin er nefnd eftir Páli postula.
10. desember
10. desember er 344. dagur ársins (345. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 21 dagur er eftir af árinu.
Eldgosið við Fagradalsfjall 2021
thumb|right|Eldgosið þann 24. mars 2021. Eldgos við Fagradalsfjall hófst þann 19. mars 2021 kl. 20:45 í kjölfar jarðskjálftahrinu sem stóð í meira en 3 vikur. Öflugasti skjálftinn var 5.8 stig. Gosið kom úr kvikugangi sem náði frá Keili að Fagradalsfjalli. Kvikan fann sér fyrst leið til yfirborðs í Geldingadölum við austanvert Fagradalsfjall nærri Stóra-Hrúti. Eldgosið hefur einnig verið kallað Geldingadalagos eða Geldingadalsgos (þó í raun sé örnefnið Geldingadalir). Eldgosið var flokkað sem dyngjugos en slík gos eru fátíð. Kvikan var frumstæð og kom úr 17-20 kílómetra dýpi. Tegund hraunsins er helluhraun og apalhraun. Fleiri gígar opnuðust á upphafsvikum gossins en þegar á leið einangraðist virknin við einn gíg. Hundruð þúsunda skoðuðu gosið. Eldgosið jók virkni sína eftir því sem á leið sem er óvanalegt. Nýr fasi hófst í gosinu snemma í júlí 2021 þegar órói lækkaði eða hætti skyndilega og hófst svo að nýju hægt og bítandi. Hraunið flæddi upp úr gígnum í reglubundnum takti með pásum í nokkra mánuði þar til það hætti.
Nær 800 ár voru síðan gaus síðast á Reykjanesskaga þegar Reykjaneseldar geisuðu. Og 6000 ár eru síðan gaus í Fagradalsfjalli. Þá rann Beinavörðuhraun.
Frá 18. september hætti hraunflæði frá gígnum. Gosið stóð í um hálft ár og er 4. lengsta gosið á 20. og 21. öld. Settar voru upp vefmyndavélar af helstu miðlum og gat fólk fylgst með gosinu allan sólarhringinn.
Þróun
Sprunga var metin í byrjun um 200 metrar á lengd þegar þyrla Landhelgisgæslunnar náði fyrstu myndum en síðar 500 metrar. Þann 20. mars mat svo Páll Einarsson sprunguna sem 200 metrar en ofmat var á stærð hennar. Syðri endi tungunnar var nokkra km frá Suðurstrandarvegi. Hrauntungur runnu í suðsuðvestur og vestur í Geldingadali. Geldingadalir eru lokaðir og hraunstreymið varð að fylla dalinn til að komast áleiðis. Upphafi gossins er líkt við Fimmvörðuhálsgosið. Krísuvíkurvegi og Fagradalsvegi var lokað. Degi fyrir gosið var búið að loka Suðurstrandarvegi vegna skemmda sem urðu á veginum í kjölfar jarðskjálftahrinunnar. Mengunarviðvörun var send til Árnessýslu þar sem vindáttin liggur í austur frá gosstaðnum, í átt að Hveragerði.
Nokkurn fjölda fólks dreif að og voru sumir vanbúnir, í slæmu skyggni og þurftu björgunarsveitir að bjarga týndu og hröktu fólki. Sumir fóru fullnálægt gígnum en tilmæli voru um. Þann 21. mars var brekka upp að gígnum lokuð. En Almannavarnir og löggæsla bentu á að hrunið gæti úr gígnum og nýjar sprungur gætu opnast. Varað var við að hættulegt gas gæti safnast saman í lægðum í stilltu veðri.
Fólk gekk frá Svartsengi þar sem Suðurstrandarvegur var lokaður vegna viðgerða sökum skjálftanna. En ákveðið var að stika leið frá Suðurstrandarvegi þar sem það var öruggara og styttra.
Eldgos við Meradali 2022
Tæpu ári eftir að gosinu í Fagradalsfjalli lauk opnaðist sprunga við norðanverða Meradali við hraunjaðar gossins 2021.
Old Carthusians F.C.
Old Carthusians F.C. er enskt knattspyrnulið skipað leikmönnum sem útskrifast hafa úr Charterhouse School í Surrey. Félagið var stofnað árið 1876 og kom talsvert við sögu knattspyrnuíþróttarinnar í árdaga hennar áður en atvinnumennska ruddi sér til rúms. Í seinni tíð keppir félagið einkum við önnur lið útskrifaðra stúdenta.
Einræði
Einræðisríki, ólíkt lýðræðisríkjum, byggja ekki á grundvallargildum líkt og umburðarlyndi, viðurkenningu grundvallarréttinda og jöfnum rétt allra fyrir lögum. Í slíkum ríkjum er tiltekin valhópur í stað kjósendahóps, sem veitir valdhafa umboð til að stjórna. Því myndast umboðskeðja milli valdhópsins og valdhafans en fólkið, almenningur, heyrir undir beint boðvald valdahafans og hefur því ekkert að gera með stjórn landsins, það veitir engum umboð en er samt undir valdsviði hans. Einræðisríki eru flokkuð eftir gerð valdhópsins. Dæmi um einræðislegt stjórnarform eru:
Old Carthusians F.C.
Saga
Charterhouse-heimavistarskólinn var einn margra drengjaskóla í Englandi þar sem fótbolti var leikinn um miðja nítjándu öld og voru fulltrúar skólans í hópi stofnenda Enska knattspyrnusambandsins árið 1863. Gamlir nemendur skólans höfðu m.a. komið að því að stofna knattspyrnufélagið Stoke-on-Trent F.C. sem síðar varð Stoke City.
Einræði
Valdhafar einræðisríkja eru einungis ábyrgir gagnvart valdhóp sínum svo almenningur hefur ekkert að segja um stjórn ríkisins og hefur valdhafi því vald yfir almenningi sem ekki er lögmætt af honum sjálfum.
Old Carthusians F.C.
Saga
Árið 1876 var Old Carthusians F.C. stofnað og var frá upphafi skipað gömlum nemendum úr Charterhouse-skólanum. Liðið tók fyrst þátt í Ensku bikarkeppninni leiktíðina 1879-80. Strax árið eftir vann félagið sinn fyrsta og eina bikarmeistaratitil eftir 3:0 sigur á Old Etonians í úrslitum. Tveimur árum síðar komst liðið í undanúrslit keppninnar en tapaði þar fyrir Blackburn Olympic í sögulegum leik, sem talinn hefur verið marka upphafið að sigri verkamannaliðanna í norðrinu á yfirstéttarliðum gömlu einkaskólanna.
Einræði
Alræðisríki hafa einræðislegt stjórnarform en eru ekki einræðis ríka af því að:
Old Carthusians F.C.
Saga
Ágreiningur um atvinnumennsku leiddi nálega til klofnings innan knattspyrnuhreyfingarinnar. Stofnuð var sérstök bikarkeppni áhugamanna og voru Old Carthusians sigursælir í henni fyrstu árin. Þegar Enska deildarkeppnin var stofnsett árið 1888 voru aðildarfélögin atvinnumannalið úr norðrinu, Old Carthusians sýndu áhuga á þátttöku en ekkert varð úr því.
Titlar
Bikarmeistarar
Grettisbeltið
thumb|Grettisbeltið thumb|Grettisbeltið Grettisbeltið er elsti verðlaunagripur á Íslandi og er veitt í glímu á Glímukeppni Íslands. Fyrst var keppt um Grettisbeltið á Akureyri hinn 20. ágúst 1906. Sá sem ber Grettisbeltið er titlaður glímukóngur.
Sighvatur Þórðarson
Sighvatur gerðist hirðskáld og höfuðskáld Ólafs konungs Haraldssonar og var jafnframt stallari hans. Hann var þó ekki í orrustunni á Stiklarstöðum með konungi því þá hafði hann farið í suðurgöngu til Rómar og var á heimleið þegar hann frétti fall konungs. Hann var einnig um tíma hirðskáld Knúts ríka, Magnúsar góða og Önundar Svíakonungs. Flest varðveitra kvæða hans eru lofkvæði sem róma dáðir konunganna. Elstar eru Víkingavísur, líklega ortar um 1015, þar sem sagt er frá víkingaferli Ólafs konungs fram til þess tíma. Í kjölfarið komu Nesjavísur, þar sem Sighvatur lýsir sjóorrustu milli Ólafs og Sveins Hákonarsonar árið 1016 en Nesjaorrusta skipti sköpum í baráttu Ólafs til að komast í hásætið í Noregi.
Samkvæmt því sem segir í Heimskringlu var það Sighvatur sem valdi Magnúsi góða nafn og kom þar með Magnúsarnafninu inn í norræna nafnahefð. Móðir drengsins, frilla Ólafs konungs, ól hann að næturlagi og var honum ekki hugað líf, svo ákveðið var að skíra hann strax, en konungur var sofandi. Sighvatur taldi áhættuminna að velja barninu nafn en vekja konung og var drengurinn skírður. Þegar Ólafur vaknaði brást hann reiður við og spurði: „Hví léstu sveininn Magnús heita? Ekki er það vort ættnafn.“ Sighvatur svaraði þá: „Eg hét hann eftir Karla-Magnúsi konungi. Þann vissi eg mann bestan í heimi.“ Þetta svar dugði til að sefa reiði konungsins.
Um Sighvat er það sagt að hann var ekki hraðmæltur maður í sundurlausum orðum, en skáldskapur var honum svo tiltækur, að hann mælti af tungu fram svo sem annað mál. Einna þekktasta kvæði hans er Bersöglisvísur, sem ortar voru sem áminning til Magnúsar konungs góða þegar hann hafði nýtekið við konungdómi og þótti fara offari gegn þegnunum. Konungur hlýddi á ráðleggingar hans og breytti um stefnu.
Verk Sighvats
Það sem varðveist hefur af kveðskap Sighvats er þetta:
Vatnshlot
thumb|Vatnshlot Vatnshlot (enska body of water) er viss eining af vatni, oft afmörkuð sem t.d. allt það vatn sem er að finna í einu vatni, s.s. Mývatni. Hugtakið vatnshlot er oftast notað um mikið magn af vatni, en getur þó einnig tekið til grunnvatns, tjarna og mýrarvatns. Vatn sem rennur í ám og fljótum t.d. er þó ekki hægt að fella undir vatnshlot, þar eð erfitt er að afmarka það.
Hljómsveitin XIII
Hljómsveitin XIII eða þrettán var stofnuð snemma árs 1993. Upphaflegir meðlimir voru Hallur Ingólfsson (söngur, gítar og trommur), Eiríkur Sigurðsson (gítar) og Guðmundur Þórir Sigurðsson (bassi). Þeir félagar höfðu allir verið saman í hljómsveitinni Bleeding Volcano sem gaf út einn geisladisk, Damcrack, árið 1992. XIII fór í stúdíó um páskana 1993 og tók upp demó sem þeir gáfu út á kassettu sem bar nafnið Fruits. XIII var iðin við að spila á tónleikum en enginn trommuleikari var ráðinn í sveitina heldur var notast við upptökur af trommuleik Halls á tónleikum.
Eitt lag af Fruits, lagið „Thirteen“ fór á safnplötuna Íslensk tónlist 1993 og hlaut talsverða útvarpsspilun. Árni Matthíasson sagði í plötudómi sínum að þetta væri besta lag plötunnar.
Salt
XIII hóf upptökur á sinni fyrstu breiðskífu Salt um veturinn 1993 en Guðmundur hafði þá sagt skilið við þá félaga. XIII náði samningi um útgáfu Salt við Spor. Jón Ingi Þorvaldsson var ráðinn bassaleikari sveitarinnar og Salt kom út árið 1994. Salt þótti þung og menn fóru mikinn í gagnrýni í fjölmiðlum. Salt seldist hins vegar ágætlega og er fyrir löngu orðin ófáanleg.
Serpentyne
Í ársbyrjun 1995 hætti Eiríkur í XIII og við gítarnum tók Gísli Már Sigurjónsson. Upptökur á annarri breiðskífu XIII, Serpentyne, hófust um sumarið og kom hún út árið 1995. Þótt yfirbragð Serpentyne væri ekki eins myrkt og á Salt var hún síst aðgengilegri. Flóknar útsetningar og miklar pælingar í gangi. XIII hafði ákveðið að segja poppaðri endurtekningu stríð á hendur og þó um sé að ræða vers og viðlög, þá eru útsetningarnar breyttar þegar kaflarnir koma fyrir næst. Umslag Serpentyne þótti mjög vandað og supu stjórnendur Spor kveljur þegar þeir fengu reikninginn.
Birgir Jónsson var nú genginn til liðs við XIII sem trommuleikari sveitarinnar og gerði það XIII að enn kröftugri tónleikasveit. Mikið var spilað og nú skyldi fara erlendis og vinna lönd. Nýjir samstarfsaðilar voru með Spor fyrir dreifingu erlendis. Þetta gafst mun betur og fór talsverð kynning fram í kringum útgáfu Serpentyne í Evrópu árið 1996. Einhver þreyta var þó komin í samstarfið og þar sem tónleikaferðirnar létu á sér standa leystist sveitin eiginlega upp sem hljómsveit um haustið 1996.
Lok samstarfsins við Spor
Hallur Ingólfsson, forsprakki hljómsveitarinnar, reyndi þó að halda boltanum á lofti varðandi útgáfur erlendis. Samstarfinu við Spor var formlega slitið og Hallur fór á stúfana til þess að reyna að ná samningum beint við erlend útgáfufyrirtæki.
Þarna urðu kaflaskil. Sambandið við Semaphore fjaraði út og útgáfubransinn dróst sífellt saman þar sem hann varð stöðugt verr fyrir barðinu á ólöglegu niðurhali. Halli tóks þó að lenda samningi við frönsku útgáfuna 13bis sem var þá orðin stærsta sjálfstæða útgáfa Frakklands.
Magnifico Nova
Talsverð stefnubreyting hafði orðið í tónlistinni og var stafsetningu „XIII“ breytt í „Thirteen“ en það þótt neytendavænni útfærsla. Undir því nafni kom út breiðskífan Magnifico Nova árið 2002. Hallur vann plötuna að öllu leyti einn. Auk hefðbundinna hljóðfæra notaði Hallur töluvert af „rusl-slagverki“ að hætti Einstuerzende Neubauten.
Á Íslandi tók Edda útgáfan að sér að dreifa Magnifico Nova. Nærri má geta að innan við 200 eintök séu til af Magnifico Nova á Íslandi. Dómar voru þokkalegir. Arnar Eggert Thoroddssen birti dóm í Morgunblaðinu undir fyrirsögninni „Sáttur“. Lagið „Supernatural“ fékk talsverða útvarpsspilun og komst í 7. sæti á vinsældarlista X977.
Einir tónleikar voru haldnir á Íslandi af tilefni útgáfu Magnifico Nova í mars árið 2002. Þá skipuðu Thirteen auk Halls, Gísli Már Sigurjónsson á gítar, Össur Hafþórsson á bassa, Hannes Heimir Friðbjörnsson á trommur og Jón Örn Arnarson á slagverk.
Wintersun
Árið 2003 lauk Hallur við gerð nýrrar breiðskífu fyrir 13bis. Þeir lentu í kjölfarið samstarfi um útgáfu á Thirteen við Edel í Þýskalandi. Talsvert var liðið frá því að Hallur lauk við plötuna og bauð 13bis Halli að gera þær breytingar á plötunni sem hann vildi fyrst að Þjóðverjarnir voru til í að leggja peninga í þetta með þeim. Til að gera langa sögu stutta þá tók Hallur alla plötuna upp aftur. Fékk Axel Flex Árnason til að hljóðblanda og mastera og snemma árs 2004 var diskurinn Wintersun tilbúinn. Útgáfan var hins vegar alltaf að frestast. Í janúar 2005 var diskurinn framleiddur og gerður tilbúinn til dreifingar. Babb kom þó í bátinn þar sem dreifingaraðili 13bis, Sony, vildi ekki dreifa titlum sem seljast undir 5000 eintökum í forsölu. Þar strandaði málið og platan hefur því ekki enn komið út.
Sumarið 2009 kom hljómsveitin nokkrum sinnum saman á ný í hljóðveri Halls og var þá skipuð þeim Eiríki Sigurðssyni, gítarleikara, Birgi Jónssyni, trommuleikara og Jóni Inga Þorvaldssyni bassaleikara auk Halls. Þótt allir hefðu þeir verið liðsmenn XIII á einhverjum tímapunkti höfðu þeir aldrei leikið saman með þessa liðsskipan. Eftir nokkrar æfingar kom til tals að halda eina tónleika og varð það úr að skipulagðir voru tónleikar ásamt hljómsveitinni Sólstafir og fóru þeir fram laugardaginn 12. september, sem vill til að bar upp á afmælisdag Halls.
Snæþór
Snæþór er íslenskt karlmannsnafn.
Djöflaeyjan
Djöflaeyjan er kvikmynd byggð á sögu Einars Kárasonar, Þar sem djöflaeyjan rís.
Sigrún
Sigrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Námsflokkar Reykjavíkur
thumb|right Námsflokkar Reykjavíkur er elsta fullorðinsfræðslustofnun landsins stofnuð árið 1939. Forstöðumaður Iðunn Antonsdóttir.
Minnesota-fljót
thumb|Vatnasvið fljótsins. Minnesota-fljót (á dakóta-máli: Mnisóta Wakpá) er þverá Mississippi-fljóts. Vatnasvið fljótsins er 44,000 km2 og er það að mestu innan Minnesota en að litlu leyti í Suður-Dakóta og Iowa. Bryggjur eru á fljótinu sem eru notaðar til að flytja vörur niður Mississippi-fljót og til tvíburaborganna Minneapolis-Saint Paul.
Karlstad
thumb|Loftmynd. thumb|right|Austurbrú í Karlstad Karlstad er borg í Svíþjóð, við norðurenda Vänern. Íbúar Karlstad eru rúmlega 61 þúsund (2015). Árið 2015 bjuggu um 91.000 manns í sveitarfélaginu.
Sólvallagata
Gatan dregur nafn sitt að húsinu Sólvöllum (Sólvallagötu 12) sem síðar hýsti Hússtjórnarskóla Reykjavíkur. Jónatan Þorsteinsson, kaupmaður í Reykjavík reisti Sólvelli.
Ofvöndun
Ofvöndun (eða of(leið)rétting) er það þegar menn vanda mál sitt um of og gera málvillur í þeirri trú að þeir séu að vanda málfar sitt.
Athugið (smekksatriði)
Dæmi sem ekki falla undir ofvöndun:
Náttúruleg landamæri
Náttúruleg landamæri eru landamæri milli ríkja sem liggja eftir náttúrulegum hindrunum eins og ám, fjallgörðum, hafi eða eyðimörkum.
Náttúruleg landamæri geta verið mikilvæg í hernaðarlegu tilliti þar sem innrásarherir eiga erfitt með að komast yfir slíkar hindranir.
Útþensla ríkisins þangað til náttúrulegum landamærum er náð var áberandi í utanríkisstefnu ýmissa ríkja og markmið með stríði. Sem dæmi má nefna að Rómaveldi þandist út í nokkrum skrefum að náttúrulegum landamærum eins og Alpafjöllum, Rínarfljóti, Dóná og Sahara. Yfirráð yfir landsvæðum handan þessara landamæra voru yfirleitt veikari en yfirráð yfir svæðum innan þeirra. Styrjaldirnar milli Danmerkur og Svíþjóðar á 17. öld voru að hluta afleiðing tilrauna Svía til að ná náttúrulegum landamærum við Skagerrak og Kattegat, Kjölinn (fjallgarðinn á miðjum Skandinavíuskaganum) og Eystrasalt.
Sterling K. Brown
Sterling K. Brown er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í sjónvarpsþáttunum: Supernatural og Army Wives.
Einkalíf
Brown er fæddur í St. Louis, Missouri og hefur stundað leiklist síðan hann var barn. Útskrifaðist frá Stanford háskóla með gráðu í Drama, áður en hann fékk mastersgráðu í fagur listum frá Tisch Scool of the Arts við New York háskólann.
Ferill
Brown byrjaði feril sinn í leikhúsum en hefur síðan þá komið fram mörgum sjónvarpsþáttum þar á meðal: ER, NYPD Blue, JAG, Boston Legal, Alias og Without A Trace.
Ánanaust
Ánanaust eru gata í Vesturbænum í Reykjavík. Þau liggja meðfram sjónum frá Hringbraut í suðvestri til Mýrargötu í norðaustri.
Sterling K. Brown
Ferill
Hefur síðan 2007 leikið eitt af aðalhlutverkunum í Army Wives.
Ánanaust
Landmegin við götuna eru nokkur íbúðarhús og fyrirtæki, og sjávarmegin eru allstór skólpdælustöð, bensínstöð og ein móttökustöð Sorpu. Eins og Snorrabraut var gatan upphaflega hluti af Hringbraut.
Sterling K. Brown
Ferill
Hefur leikið í nokkrum kvikmyndum á borð við: Brown Sugar, Stay og Righteous Kill.
Ánanaust
Ánanaust voru upphaflega naust frá Vík (Reykjavík) og síðar hjáleiga frá Hlíðarhúsum og stóðu bæirnir nálægt því sem nú eru gatnamót Ánanausta og Vesturgötu. Var síðasti torfbærinn í Ánanaustum rifinn 1930 og síðasta húsið 1940 vegna gatnaframkvæmda.
Frá 1905 til 1954 var starfandi Sóttvarnarhúsið í Ánanaustum í götunúmeri 11.
Víknafjöll
thumb|Víknafjöll. Víknafjöll eru fjöll eða fjallgarður á Flateyjarskaga sem ná um 1.100 metrum. Skjálfandi er austan við þau og Flateyjardalsheiði vestan. Þau sjást vel frá Húsavík. Kinnarfjöll eru sunnan við þau og Náttfaravíkur rétt austan.
Tengill
Náttfaravíkur (o.fl.) - Mbl - Valgarður Egilsson
Pat Morita
Pat Morita (fæddur 28. júní 1932 í Isleton, Kaliforníu, dó 24. nóvember 2005 í Las Vegas, Nevada), fæddur Noriyuki Morita, var bandarískur grínisti og leikari af japönskum ættum.
Hann lék í fjölda sjónvarpsþátta og kvikmynda. Hann hlaut alþjóðlega frægð fyrir hlutverk sitt í kvikmyndinni The Karate Kid og var einnig tilnefndur til Óskarsverðlaunanna 1984 sem besti leikari í aukahlutverki.
Minneapolis-Saint Paul
Minneapolis–Saint Paul er stórborgarsvæði borganna Minneapolis og Saint Paul í Minnesota. Saman eru borgirnar kallaðar tvíburaborgirnar. Íbúar voru rúmlega 4 milljónir árið 2018.
Sigurást
Sigurást er íslenskt kvenmannsnafn.
Gulaþingslög
Gulaþingslög getur merkt tvennt:
Gulaþing
Lengst af var Gulaþingið haldið í Eivindvík við Gulafjörðinn, sunnan við mynni Sognsfjarðar.
Síðar var þingið flutt til Björgvinjar.
Gulaþingslögin fornu
Gulaþingslög eru nefnd í Íslendingabók Ara fróða. Þar segir að þegar Íslendingar settu þing sitt á Þingvelli, hafi þeir sniðið lög sín eftir því sem þá voru Golaþingslög. Íslenska löggjöfin þróaðist síðan á eigin forsendum, og varð að lagabálki þeim sem kallast Grágás.
Gulaþingslögin fornu eru til í einu heillegu skinnhandriti, í Háskólabókasafninu í Kaupmannahöfn (frá því um 1250), og auk þess eru til brot úr nokkrum skinnhandritum, þau elstu frá síðari hluta 12. aldar.
Gulaþingslögin fornu hefjast á þessum orðum:
Bifreiðastöð Akureyrar
Bifreiðastöð Akureyrar (eða B.S.A.) var umsvifamikið fyrirtæki á Akureyri á fyrri hluta 20. aldar. Bifreiðastöð Akureyrar sá um áætlunarferðir til Reykjavíkur og víða um austur- og norðurland, rak leigubíla, vörubíla og bílaverkstæði - það stærsta utan Reykjavíkur - og einnig yfirbyggingarverkstæði, þar sem smíðað var yfir rútur. Fyrirtækið hóf starsemi sina í Bíó-kjallaranum við Ráðhústorgið.
Bifreiðastöð Akureyrar var stofnuð laugardaginn 2. júní 1923. Stofnandi þess var Kristján Kristjánsson frá Birningsstöðum, oft nefndur: Kristján Birning. Ökumenn ásamt honum fyrsta árið voru þeir: Ebenharð Jónsson og Jón Jósepsson, sem seinna vann á sprautuverkstæði hjá Kristjáni. Hann var bróðir Jóhannesar glímukappa á Hótel Borg.
Árið 1926 var Bifreiðastöð Akureyrar komin með tvo vörubíla, en þá var hafið að byggja Kristneshæli og voru bílarnir notaðir við þá byggingarvinnu. Kristján hóf síðan áætlunarferðir til Reykjavíkur án þess að komið væri á eiginlegt vegasamband milli héraða eða landshluta. Kom sér þá vel að fyrstu bílarnir voru yfirleitt léttir. Hann fór fyrstu ferð sína suður á land árið 1929. Þá var ekki enn orðið bílfært alla leið til Reykjavíkur, svo hann og farþegar hans tóku sér fari með báti frá Borgarnesi. Kristján hélt líka í austur með tíð og tíma og hóf áætlunarferðir til Húsavíkur og Kópaskers og staða á Austurlandi.
Ferð á Þingvöll á Alþingishátíðina 1930 varð kveikjan að því að Kristján hóf áætlunarferðir suður á Hvalfjarðarströnd vorið 1931. Farþegar voru ferjaðir yfir fjörðinn, en þar biðu bílar frá Steindóri Einarssyni eftir þeim og fluttu þá til Reykjavíkur.
Árið 1946 stofnaði Kristján fyrirtækið Bílasöluna h.f. ásamt Ólafi Benediktssyni og á næstu árum dró hann úr bílaútgerð. Áður hafði hann hætt með vörubíla ,en Kea keypti yfirbyggingaverkstæðið og rak það næstu árin.
Snævar
Snævar er íslenskt karlmannsnafn.
Sigrid Undset
Sigrid Undset (20. maí 1882 – 10. júní 1949) var norskur rithöfundur sem vann bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1928. Hún er þekktust fyrir skáldsögur sem gerast á miðöldum, þar á meðal bókina Kristín Lavransdóttir, sem kom út á árunum 1920 til 1922. Í bókum sínum fjallaði hún einnig um reynslur fátækra borgarkvenna og raunir kvenna sem brjóta gegn hefðbundnum kynhlutverkum.
Æviágrip
Sigrid Undset fæddist þann 20. maí árið 1882 í Kalundborg í Danmörku. Móðir hennar, Charlotte Gyth, var þar uppalin og komin af efnuðu dönsku fólki. Faðir hennar, Ingvald Undset, var virtur fornleifafræðingur frá Þrándheimi í Noregi. Þegar Sigrid var tveggja ára flutti fjölskyldan til Óslóar, þar sem Ingvald vann í fornminjadeild Óslóarháskóla.
Ingvald lést í desember árið 1893 og efnahagur mæðgnanna versnaði verulega í kjölfarið. Sigrid hætti námi þegar hún var sextán ára og hóf vinnu sem einkaritari í þýska fyrirtækinu AEG í Noregi til þess að afla heimilinu tekna. Sigrid hafði lagt stund á skáldskap og ljóðagerð frá unga aldri en hún tók þá ákvörðun að gerast rithöfundur þegar hún var átján ára. Fyrsta bók hennar, Frú Marta Oulie, kom út árið 1907. Fyrsta setning bókarinnar, sem var „Ég hef verið manninum mínum ótrú“, vakti mikla athygli í Noregi. Sigrid sagði upp skrifstofustarfinu árið 1909, þegar hún hafði gefið út tvær bækur, og var ákveðin í að gerast atvinnurithöfundur.
Sigrid hlaut rithöfundarlaun frá norska ríkinu og flutti til Rómar til að vinna þar. Í Róm kynntist hún og varð ástfangin af norska málaranum Anders Castus Svarstad, sem var þrettán árum eldri en hún og átti konu og börn í Noregi. Sigrid og Anders giftust í Amsterdam árið 1912 og var Sigrid þá barnshafandi. Fyrsti sonur þeirra, Anders, fæddist árið 1913 í Róm en stuttu eftir fæðinguna flutti Sigrid aftur til Noregs án eiginmanns síns til að halda áfram ritstörfum. Þegar Anders fylgdi henni til Noregs reyndist hjónaband þeirra ekki farsælt til lengdar þar sem hann var lélegur fjölskyldufaðir og samband Sigridar við börn hans úr fyrra hjónabandinu var erfitt. Sigrid og Anders eignuðust tvö börn til viðbótar en hjónaband þeirra var í reynd runnið út í sandinn árið 1919.
Undset keypti bjálkahúsið Bjerkebæk árið 1921 og bjó þar til dauðadags. Hún vann þar allan liðlangan daginn, ýmist við ritstörf eða við að sinna börnum sínum.
Á árunum 1920 til 1922 gaf Undset út frægasta verk sitt, þríleikinn Kristínu Lavransdóttur. Í þríleiknum fjallaði Undset um norsk hjón, Kristínu Lavransdóttur og Erlend Nikulásson, á 14. öld og lýsti lifnaðarhætti og hugsanagangi norskra stórbænda á þeim tíma. Verkið hlaut góðar viðtökur og stuðlaði að því að Undset hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1928. Hún lagði rúman helming verðlaunafésins, sem nam um 156.000 norskra króna, í nýjan styrktarsjóð fyrir foreldra barna með þroskahömlun. Dóttir Undset, Maren Charlotte, þjáðist af þroskahömlun og krampasjúkdómum og átti eftir að látast árið 1939, aðeins 23 ára.
Undset gekkst undir kaþólska trú árið 1924 og trú hennar átti eftir að hafa mikil áhrif á líf hennar og störf það sem eftir var. Hún varð formaður norska rithöfundasambandsins árið 1935 og gagnrýndi opinskátt Adolf Hitler og nasista í Þýskalandi. Hún tók einnig afstöðu gegn samlanda sínum, Nóbelsverðlaunahafanum Knut Hamsun, sem var eindreginn stuðningsmaður Hitlers. Undset flúði frá Noregi þegar nasistar hertóku landið í seinni heimsstyrjöldinni og fór fyrst til Svíþjóðar en síðan til Bandaríkjanna. Elsti sonur hennar, Anders, lést í átökum gegn Þjóðverjum í styrjöldinni.
Undset sneri heim til Noregs eftir lok styrjaldarinnar en taldi sköpunargáfu sína þá þurrausna og hætti mestmegnis að skrifa. Hún lést fjórum árum síðar.
Skíðblaðnir
Skíðblaðnir er skip í Norrænni goðafræði í eigu Freys. Skíðblaðnir er best allra skipa og gert með mestum hagleik. Það er svo mikið, að allir æsir mega skipa það með vopnum og herbúnaði, og hefur byr, þegar segl er dregið, hvert er fara skal. En þá er eigi skal fara með það á sæ, má vefja það saman sem dúk og hafa í pungi sínum. Frá þessu segir í Skáldskaparmálum eftir Snorra Sturluson.
Eneka
Eneka er íslenskt kvenmannsnafn.
Brekkugoði
Brekkugoði (fræðiheiti: Adonis pyrenaica) er skrautjurt af sóleyjaætt sem upprunnin er í Evrópu.
Golfvöllurinn í Brautarholti
Golfvöllurinn í Brautarholti er 12 holu golfvöllur á Kjalarnesi í Reykjavík. Völlurinn stendur við sjóinn í landi Brautarholts. Golfklúbbur Brautarholts (skammstafað GBR) var stofnaður 16.mars 2011 og ári seinna eða ágúst 2012 voru fyrstu 9 holurnar opnaðar. Árið 2017 var völlurinn stækkaður í 12 holur. Skipulag brauta var hannað af Edwin Roald en völlurinn sjálfur af Michael Kelly. Golfkúbbur Brautarholts (GBR) er aðili að Golfsambandi Íslands og Golf Iceland frá árinu 2012.
Sigurásta
Sigurásta er íslenskt kvenmannsnafn.
Olnbogaskel
Olnbogaskel (fræðiheiti: Testudinalia testudinalis) er hettulaga kuðungur (ekki með neina vindinga) og er toppurinn á skelinni aðeins framan við miðju og munnop egglaga. Munnopið getur orðið allt að 30 mm og hæð kuðungsins orðið allt að 15 mm. Olnbogaskel er grá með dökkum rauðbrúnum eða fjólubrúnum flekkjum. Hún heldur sig á 0 - 40 m dýpi og finnst neðarlega í grýttum fjörum og er þar oftast föst  á steinum og fjörugróðri. Olnbogaskel lifir á þörungum sem hún skrapar með skráptungu af steinum. Olnbogaskel er algeng um allt Ísland.
Ólafur Jónsson, ráðunautur
Ólafur Björgvin Jónsson (23. mars 1895 – 16. desember 1980) var íslenskur náttúrufræðingur, landbúnaðarráðunautur og rithöfundur.
Æviágrip
Ólafur fæddist að Freyshólum á Fljótsdalshéraði 23. mars 1895 en lést á Akureyri 16. desember 1980. Foreldrar hans hétu Jón Ólafsson og Hólmfríður Guðmundsdóttir. Hann réðst til náms við Búnaðarskólann á Hvanneyri og fór svo á Landbúnaðarháskólann í Kaupmannahöfn. Þaðan lauk hann prófi 1924. Sama ár var hann ráðinn framkvæmdastjóri Ræktunarfélags Norðurlands og settist að í Gróðrarstöðinni á Akureyri. Árið 1949 lét hann af störfum í Gróðrarstöðinni og gerðist jarðræktarráðunautur hjá Búnaðarsambandi Eyjafjarðar og síðar (1955) ráðunautur hjá Sambandi nautgriparæktarfélaganna þar. Þar vann hann til 1965 er hann varð sjötugur. Auk þessara starfa stundaði hann jafnan rannsóknir á öðrum sviðum í frístundum sínum og sinnti skáldskap.
Búfræðingurinn
Gróðrarstöðin á Akureyri hafði verið starfrækt frá 1903 og þar voru stundaðar ýmsar ræktunartilraunir, einkum á sviði skógræktar og garðyrkju. Í höndum Ólafs breyttist stöðin í alhliða tilraunastöð í jarðyrkju. Ólafur birti reglubundið niðurstöður tilraunanna í Ársriti Ræktunarfélagsins, sem hann ritstýrði og skrifaði raunar oft að miklu leyti sjálfur. Eftir að hann sagði starfi sínu í Gróðrarstöðinni lausu hóf hann útgáfu á Handbók bænda og var ritstjóri hennar á árabilinu 1950-1960 en bókin kom út árlega.
Jarðfræðingurinn
Ólafur ritaði margt um jarðfræði Íslands og ber þar hæst rit hans Ódáðahraun í þremur bindum (1945), Skriðuföll og snjóflóð í tveimur bindum (1957), Dyngjufjöll og Askja (1962) og Berghlaup (1976).
Ólafur ferðaðist um Ódáðahraun og Mývatnsöræfi hvert sumar á árunum 1937 til 1945 og vann skipulega að könnun á landslagi, jarðfræði og gosminjum. Jafnframt safnaði hann heimildum um þessi svæði. Afraksturinn varð ritverkið Ódáðahraun, sem kalla má sígilt rit á sínu sviði, prýtt teikningum Ólafs og ljósmyndum Eðvarðs Sigurgeirssonar, sem var ferðafélagi Ólafs í mörgum Ódáðahraunsferðum.
Gistilíf
Gistilíf er það þegar ein lífvera lifir á annarri og hagnast af því en skiptir hina lífveruna ekki máli.