cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lindarhvoll ehf
Lindarhvoll ehf er eignarhaldsfélag í eigu ríkissjóðs, sem stofnað var þann 15. apríl 2016 og hefur það hlutverk að annast umsýslu og sölu þeirra eigna sem voru í eigu slitabúa viðskiptabankanna þriggja eftir hrun eða eins og segir á heimasíðu þeirra: ''félagið hefur það hlutverk að annast umsýslu, fullnustu og sölu, eftir því sem við á, á eignum ríkissjóðs. [..] Lindarhvoll ehf. mun [einnig] annast umsýslu, fullnustu og sölu annarra eigna og hafa eftirlit með fjársópseignum.''
Stígrún
Stígrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Thor
Thor er íslenskt karlmannsnafn.
Gígja
Gígja er nafn.
Vatnsafl
thumb|right|Virkjunin Barra Bonita í [[São Paulo, Brasilíu.]] Vatnsafl (eða vatnsorka) er orka unnin úr hreyfiorku eða stöðuorku vatns. Vatn er orkumiðill og vatnsorka er sú orka sem vatn býr yfir á vissum stað í náttúrulegri hringrás sinni, en mikil orka felst í vatnsföllum. Vatn sem rennur til sjávar ber orku sem fólgin er í falli þess. Vatnsafl er virkjað til þess að framleiða rafmagn. Það er gert þannig að vatnið er látið falla, og þungi þess og fallhæð nýtt til þess að knýja túrbínur. Því meira vatnsmagn og fallhæð, því meiri orka.
Gríðarleg orka leynist í vatnsföllum og er hún nýtt til að framleiða rafmagn út um víða veröld. Íslendingar hafa verið duglegir í að nýta sér þá gríðarlegu möguleika sem þeir hafa í virkjun vatnsfalla og eru með fremstu þjóðum á því sviði.
Í kjölfar mikilla umræðna um hækkun hitastigs jarðar og vakningar í umhverfismálum, hafa kröfur um gæði orkugjafa aukist. Orka er frumskilyrði fyrir því að nútíma samfélög geti þrifist. Stanslaust er gerð krafa til meiri orku og er þróun á beislun orkunnar í sífelldri framför.
Orkugjafa má flokka sem endurnýjanlega- og óendurnýjanlega orkugjafa, Vatnsafl flokkast með endurnýjanlegum orkugjöfum. Dæmi um annars konar endurnýjanlega orkugjafa en vatnsafl má nefna jarðvarma og vindorku. Hlutfall vatnsorku af heildar orkunotkun Íslendinga hefur aukist mikið síðustu ár. Hringrás vatnsins er knúin af sólarorku og í miðri hringrásinni er vatnið látið framleiða rafmagn til ýmissa nota. Vatnsafl er í raun óbein sólarorka. Sólin veldur uppgufun og hluti af vatninu rignir niður og staldrar við ofar en við upphaf ferðar.
Vatnsafl er nýtingarmesti endurnýjanlegi orkugjafinn en úr vatnsorkunni fást 92% af allri þeirri raforkuframleiðslu sem á annað borð er framleidd með endurnýjanlegum orkugjöfum.
Vatnsafl virkjað
Vatnsafl er virkjað og breytt í rafmagn í vatnsaflsvirkjunum. Með vatnsaflsvirkjun er vatnsfallið nýtt og er fallhæðin og þungi vatnsins notaður til þess að snúa túrbínu og framleiða rafmagn. Meiri fallhæð og meira vatnsmagn gefa meira afl. Þegar orka er unnin úr vatnsfallinu er verið að breyta stöðuorku í hreyfiorku.
PE=m×g×y → KE=1/2×m×v²
thumb|right|Sanxia túrbínan í Þriggja gljúfra stíflunni. Vatn rennur í þrýstivatnspípunum inn í rafstöðina og fer framhjá stórum lokum sem hægt er að opna og loka snögglega. Hreyfiorkan er beisluð með því að láta vatnið snúa hverfilhjóli. Við það snýst segulmagnað hjól í rafalanum. Utan með því eru koparvafningar og við hreyfingu segulsins fer rafstraumur að renna um vafningana. Rafstraumurinn er síðan leiddur um háspennulínur út í raforkukerfið.
Uppistöðu lónin eru tilkomin vegna þess að rafmagn er ekki hægt að geyma, það verður að nota um leið og það er framleitt. Á Íslandi er notað meira rafmagn á veturna en á sumrin, en rennsli áa er mest á sumrin og minnst á veturna. Til þess að tryggja næga orku á veturna eru ár því stíflaðar og mynduð lón þar sem vatni er safnað á sumrin og það geymt til vetrarins þegar því er miðlað eftir þörfum til virkjana.
Vatnsafl er eina endurnýjanlega orkan sem nú þegar framleiðir stóran hluta af orku mannkyns á samkeppnishæfu verði. Framleiðir um 17% raforku í heiminum, en yfir 90% af endurnýjanlegri orkuframleiðslu heims. Uppsett afl er sú tala sem virkjunin getur að hámarki framleitt. Raforkuframleiðsla virkjana með sama uppsetta aflið getur verið afar mismunandi.
100 MW virkjun sem er á fullum afköstum allt árið = 8760 klukkutíma framleiðir þá 876.000 MWh. Afköstin er þó venjulega mun minni oft á bilinu 6-7000 klst. á ári.
Sem dæmi um raforkuframleiðslu virkjunar má taka sem dæmi Rjúkandavirkjun. þar er brúttófallhæð 185,3 m og um þrýstipípurnar rennur að jafnaði 0,66 m³ á hverri sekúndu. m³ er 1000 kg. Fræðilegt hámark virkjaðrar orku á hverri sekúndu er því: Afl: 0,66 • 1000 kg • 9,82 m/s² • 185,3 m = 1.200.000 W = 1.200 kW. Talsvert afl tapast alltaf og uppgefið afl Rjúkandavirkjunar er 900 kW
Saga vatnsaflsvirkjana
Maðurinn hefur nýtt sér vatnsafl í ýmsum formum frá örófi alda. Grikkir voru farnir að nota vatnshjólið fyrir 2000 árum. Vatnsorka var mikið notuð fyrr á öldum til mölunar, sögunar og vatnsmiðlunar. Saga vatnsaflsvirkjana á Norðurlöndum er yfir 700 ára gömul. Tækninni hefur fleygt fram, í byrjun var notast við vatnsmyllur og kraftur vatnsins nýttur í að mala korn.
Um aldamótin 1900 fóru menn svo að framleiða rafmagn með vatnsafli.
Á Íslandi
Árið 1904 var fyrsta vatnsaflsvirkjunin sett upp á Íslandi. Jóhannes J. Reykdal réðst í að koma þessu stórvirki upp einn og óstuddur og Hafnarfjörður varð fyrsti raflýsti bærinn á Íslandi. Fyrsti rafallinn var 9 kW 230 volta rakstraumsrafall frá Frognerkilens Fabrik í Ósló. Hann snérist 620 snún. á mín. og vó 1,5 tonn.
Í kjölfar virkjunarinnar í hafnarfirði fóru hjólin að snúast, og árið 1915 var uppsett afl smárafstöðva á Íslandi komið í 370 kW. Árið 1950 voru komnar 530 smávirkjanir út um allt land. Fyrsta virkjun sem náði að 10 MW var Írafossvirkjun og hún var gangsett árið 1953. Árið 1965 er Landsvirkjun stofnuð og markaðssetning raforku hefst. Fyrsta virkjun sem náði að 200 MW var Búrfellsvirkjun og hún var gangsett árið 1969. Tæplega 30 virkjanir stærri en 10 MW voru byggðar á árunum 2000 – 2006. Árið 2007 var stærsta vatnsaflsvirkjun Íslands,´ Kárahnjúkavirkjun gangsett, 650 MW. Árið 2007 var heildaraflið komið í 1852 MW. Það gerir um 11,9 TWh á ári
Hluti vatnsafls af orkunotkun
Tæknilega mögulegt vatnsafl í heiminum hefur verið áætlað um 15.000 TWh. Heimsframleiðslan var 2700 TWh árið 2000. Framleiðslan hefur aukist um ca 50TWh ári. Heldur þó ekki við aukningu í raforkunotkun. 1990 -2000 var framleiðsluaukning vatnsaflsvirkjana 24% en raforkunotkun jókst um 30%. Hlutur vatnsafls í raforkuframleiðslu fór niður um 1% á þessu tímabili. thumb|right|Þriggja gljúfra stíflan, Kína. Stærstu framleiðslulöndin árið 2002: Canada 345 TWh, Brasilía 288 TWh, USA 264 TWh, Kína 231 TWh, Rússland 167 TWh, Noregur 129 TWh.
Stærsta stífla heims er í byggingu, Þriggja gljúfra stíflan í Kína, Uppsett afl 18,2 GW og mun framleiða 84.7 TWh. Uppsett afl Kárahnjúkavirkjunar er 690 MW og uppgefin orkuvinnslugeta er 4.600.000 MWh á ári, munurinn á þessum tvemur virkjunum er gríðarlega mikill.
Á Íslandi
Íslendingar eru duglegir í nýta sér innlendar orkulindir. Tæplega 82% af allri orku sem notuð er hér á Íslandi er innlend og kemur frá endurnýjanlegum orkulindum. Hlutfall vatnsorku af hlutfallslegri notkun Íslendinga hefur aukist verulega frá árinu 1945. Af innlendu orkunni voru árið 2007 um 15% af heildarnotkun frá vatnsafli og 67% frá nýtingu jarðgufu og munar þar mestu um hitaveitu til húshitunar. Afganginn, um 18%, fáum við frá innfluttum orkugjöfum, fyrst og fremst eldsneyti, 15,6% (bensín og olía), og munar þar mestu um fiskveiði- og bílaflotana, og 2,2% frá kolum.
Stærstu vatnsaflsvirkjanir á Íslandi eru: Kárahnjúkar 690 MW, Búrfell 270 MW, Hrauneyjafoss 210 MW, Sigalda 150 MW og Blanda 150 MW.
Virkanlegt heildarafl vatnsorku hér á landi er talið vera um 50 TWh þegar búið er að meta hvaða kostum yrði sleppt með tilliti til náttúruverndar. Árið 2007 nam raforkuvinnsla innanlands um 12.000 GWh og þar af komu um 70% vinnslunnar frá vatnorkuverum, eða 8.400 GWh.
Umhverfisáhrif vatnsaflsvirkjana
Kárahnjúkavirkjun er stærsta vatnsaflsvirkjun á Íslandi og er ein umdeildasta framkvæmd Íslands fyrr og síðar, gríðarmiklar umræður hafa verið um umhverfisáhrif Kárahnjúkavirkjunar eins og skiljanlegt er þegar um er að ræða svo umfangsmikla framkvæmd. Kárahnjúkavirkjun tekur um 66 km² lands undir lón og stíflur. Áhrifasvæði er áætlað um 3000 km². Áhrif Kárahnjúkavirkjunar á ósnortið víðerni við norðurjaðar Vatnajökuls er verulegt. Nærri lætur að víðernið muni skerðast um alls 925 km², einkum vegna Hálslóns og Hraunaveitu.
Straumvirkjanir og fallvatnsvirkjanir
Vatnsaflsvirkjanir á Íslandi breyta fallhæð vatnsins í þrýsting til framleiðslu raforku og flokkast því ekki sem straumvirkjanir. Fallvatnsvirkjanir nýta allt að 90% orkunnar sem er í fallhæðinni Straumvirkjanir nýta hins vegar hluta af hreyfiorku straumvatns til orkuframleiðslu þar sem nýtnin er 20 –40%.
Straumvirkjanir henta þar sem:
Skipting fallvatnsvirkjana
Nýting vatnsorku á Íslandi
Fyrsta vatnsaflsvirkjunin á Íslandi var tekin í notkun í Hafnarfirði þann 12.desember árið 1904. Hún var nefnd Hörðuvallavirkjun og skilaði 9 kW, sem nægði til þess að lýsa 16 hús og knýja ýmsan vélbúnað. Rafvæðingin fór hægt af stað og það var ekki fyrr en sumarið 1921 að Elliðaárvirkjun var tekin í notkun og straumi hleypt á Reykjavík. Stækka þurfti og bæta virkjunina á næstu árum þar til hún skilaði 3160 kW, sem hún gerir enn. Fleiri virkjanir voru reistar í kjölfarið og má nefna Ljósafossvirkjun í Soginu sem var tekin í notkun árið 1937 með 8800 kW uppsett afl. Nokkrum árum síðar var búið að stækka stöðina í 14.600 kW. Árið 1953 voru vélasamstæður Írafossvirkjunar ræstar og 10 árum síðar var afkastageta þeirra orðin 48 MW. Þriðja virkjunin í Soginu er Steingrímsstöð, gangsett 1959, 26 MW.. Upp úr 1960 var Landsvirkjun stofnuð vegna fyrirhugaðra álversframkvæmda í Straumsvík. Henni var ætlað að setja upp raforkuver og reka það í tengslum við stóriðjuna sem og að selja almenningi raforku. Á næstu árum byggði Landsvirkjun Búrfellsvirkjun enda jókst eftirspurnin hratt og Járnblendifélagið bættist við sem stórkaupandi. Sigölduvirkjun fylgdi fast á eftir og loks Hrauneyjafossvirkjun sem gangsett var árið 1981. Samkvæmt vef Orkustofnunar eru í dag um 37 vatnsaflsvirkjanir á Íslandi auk u.þ.b. 200 smávirkjana. Stærstu virkjanirnar eru Sultartangi, 120 MW, Sigalda, 150 MW, Hrauneyjafoss, 210 MW, Búrfell, 270 MW og Kárahnjúkar, 690 MW.
Heildarraforkuvinnsla landsins árið 2006 var alls 9925 GWh. Mest, eða um 73% var unnið úr vatnsorku og afgangurinn, 27% kom frá jarðhitarafstöðvum. Uppsett afl vatnsaflsvirkjana var samtals 1162 MW og árið eftir bættust Kárahnjúkar við með 690 MW
Fordismi
Fordismi er hugmyndafræði fjöldaframleiðslunnar. Hún er nefnd eftir Henry Ford. Fordismi einkennist af færibandinu sem olli því að framleiðslan gekk hraðar og fjöldaframleiðslu staðlaðrar vöru fyrir fjöldamarkað.
Þang
Þang er íslenskt heiti yfir stóra brúnþörunga sem vaxa í fjörum og tilheyra þangættinni (fucaceae). Þangtegundir eiga það sameiginlegt að þær eru festar við botninn með skífulaga festu, upp af henni er kvíslgreind planta, sem ýmist er blaðlaga með miðstreng eða þykk og sporöskjulaga í þverskurði.
Þang setur jafnan mestan svip á fjörur á stöðum þar sem brim er ekki mikið. Lítið fer fyrir því á mjög brimsömum stöðum, sandfjörum eða leirum vegna þess að stórþörungar þurfa fast undirlag, svo sem grjót eða klappir og eitthvert skjól fyrir stórbrimi.
Tegundir við Ísland
Við Ísland vaxa sex þangtegundir sem tilheyra þremur mismunandi ættkvíslum :
Brún líftækni
thumb|right|Unnið að hreinsun eftir mengunarslys þegar Olíuskipið Exxon Valdez fórst. Brún líftækni eða umhverfislíftækni er beiting líftæknilegra aðferða við verndun og hreinsun umhverfis. Lífhreinsun er það ferli þegar örverur (þörungar, sveppir og bakteríur) eru notaðar til þess að brjóta niður og breyta spilliefnum í efni sem eru hættuminni eða hættulaus. Í öllum tilfellum eru notuð náttúruleg efnahvörf örvera, bæði hefðbundin og óhefðbundin. Lífhreinsun er notuð meðal annars þegar um mengunarslys er að ræða.
Héruð Kína
Héruð Kína eru æðstu stjórnsýslueiningar Alþýðulýðveldisins Kína. Þau eru alls 33 talsins (Tævan ekki meðtalið) og af fjórum gerðum.
Jubilee-leið
Jubilee-leið er leið neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Hún er grá á litinn á korti kerfisins.
Héruð Kína
Hérað
Venjuleg héruð (kínverska: 省 ; rómönskun: shěng) eru algengasta tegundin, 22 talsins. Þeim stjórna héraðsnefndir þar sem ritari nefndarinnar er æðstur manna.
Sparnaðarbandalagið
Sparnaðarbandalagið var íslenskur stjórnmálaflokkur sem starfaði á Alþingi frá 1922 til 1923. Eins og nafnið gefur til kynna aðhylltist flokkurinn aðhaldssemi í ríkisfjármálum og var áfangi á þeirri leið að mynda sameiginlegan flokk borgaralegra hægriafla í stjórnmálum.
Saga
Eiginleg flokkastjórnmál voru skammt á veg komin í þingkosningum á öðrum áratug tuttugustu aldar. Þingmenn voru langflestir kosnir í einmenningskjördæmum og buðu fram í eigin nafni. Flokkar mynduðust svo á þinginu eftir að það kom saman.
Eftir Alþingiskosningarnar 1919 var myndað á þinginu svokallað Utanflokkabandalag og starfaði það frá 1920 til 1921. Sparnaðarbandalagið var myndað á árinu 1922 og leysti Utanflokkabandalagið af hólmi. Í því voru einkum þingmenn sem áður höfðu starfað í Heimastjórnarflokki en einnig úr Sjálfstæðisflokknum og fleiri flokkum.
Héruð Kína
Borghérað
Borghéruð Kína (kínverska: 直辖市; rómönskun: zhíxiáshì;) eða sveitarfélög á héraðsstigi eru fjögur: Beijing, Chongqing, Sjanghæ og Tianjin. Þar er héraðið ein mjög stór borg.
Sparnaðarbandalagið
Saga
Sparnaðarbandalagið var stærsti þingflokkurinn 1922 og veitti ríkisstjórn Sigurðar Eggerz sem studd var af Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki harða stjórnarandstöðu. Forystumenn Sparnaðarbandalagsins, þeir Jón Magnússon og Jón Þorláksson töldu stjórnina alltof eyðslusama og vildu draga verulega úr ríkisútgjöldum og opinberum umsvifum. Þeir höfðu jafnframt áhyggjur af uppgangi stéttastjórnmála, þar sem Framsóknarflokkurinn og Alþýðuflokkur voru komnir til sögunnar. Aðalmálgagn flokksins var Morgunblaðið og var hann því oft nefndur Morgunblaðsliðið af pólitískum andstæðingum sínum.
Jubilee-leið
Leiðarkort
800px|center
Héruð Kína
Sérstjórnarhérað
Sérstjórnarhéruðin (kínverska: 特别行政区; rómönskun: tèbié xíngzhèngqū; beint sérstakt stjórnsýslusvæði; enska: Special Administrative Region; portúgalska: Região especial administrativa) eru tvö Makaó og Hong Kong), bæði fyrrverandi evrópskar nýlendur. Þau hafa eigin stjórnarskrá, ríkisstjórn, gjaldmiðil og viðhalda landamæraeftirliti við Kína sem og önnur lönd.
Aarau
Aarau er borg í Sviss og jafnframt höfuðborg kantónunnar Aargau. Aarau var fyrsta eiginlega höfuðborg Sviss til skamms tíma árið 1798, áður en stjórn helvetíska lýðveldisins var flutt til Luzern.
Lega
Aarau liggur við ána Aare vestarlega í kantónunni og liggja vestari borgarmörkin að landamærunum að Solothurn. Næstu borgir eru Basel til norðvesturs (40 km), Zürich til austurs (40 km) og Luzern til suðausturs (40 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Aarau er svartur örn með rauðar klær, nef og tungu á hvítum grunni. Efst er rauður borði. Hér er um orðaleik að ræða, enda merkir Aar úr Aarau örn á þýsku.
Orðsifjar
Borgin hét upphaflega Arowe og er dregin af ánni Aare. Arowe breyttist fljótt í Aarau, en au merkir flæðiland. Það athugist að þýska orðið Aar merkir örn (sbr. Ari á íslensku), en það hefur ekkert með borgarheitið að gera í þessu tilfelli.
Söguágrip
thumb|Aarau árið 1548 Aarau myndaðist sem þorp í upphafi 13. aldar. Árið 1976 fundu fornleifafræðingar leifar af gamalli trébrú yfir ána Aare, þannig að staðurinn hefur verið notaður sem þjóðleið í austur-vestur stefnu nokkru áður. Milli 1240 og 1250 veittu greifarnir af Kyburg Aarau borgarréttindi og stofnuðu borgina formlega. En 1263 dó Kyburg-ættin út og eignaðist þá þýski konungurinn Rúdolf I frá Habsborg borgina. Hann staðfesti borgarréttindi Aarau árið 1283. Á 14. öld fékk Aarau borgarmúra og var hún stækkuð í leiðinni. 1415 réðust hermenn frá Bern á héraðið og sátu um Aarau þegar Habsborgarættin var í ónáð hjá þýska keisaranum. borgin féll eftir skamma vörn og varð Bern þá eigandi hennar næstu aldir. Árið 1528 þrýsti borgarráð Bernar á íbúa Aarau til að taka siðaskiptum og var það gert. Fyrir vikið var borgin Aarau notuð sem aðalfundarstaður fyrir samband reformeraða kantónanna. Við það stækkaði borgin enn og iðnaður þreifst vel. Síðasti fundur reformeraða sambandsins í Aarau fór fram í desember 1797. Aðeins nokkrum mánuðum seinna hertóku Frakkar landið allt. Héraðið í kringum borgina Aarau var innlimað í helvetíska lýðveldinu og var Aarau gerð að höfuðborg lýðveldisins, hinnar fyrstu eiginlegu höfuðborgar Sviss. Alþingið fundaði í ráðhúsi borgarinnar, en ríkistjórnin í stóru einbýlishúsi. Strax kom þó í ljóst að Aarau var of lítil borg til að taka við hlutverki höfuðborgar. Aðeins fjórum mánuðum seinna fluttu þingið og stjórnin því til Luzern, sem tók við því hlutverki. Aarau var þó eftir sem áður höfuðstaður litlu kantónunnar Aargau. Árið 1803 voru þrjár smáar kantónur (Aargau, Fricktal og Baden) sameinaðar í eina stóra kantónu, Aargau, og varð Aarau höfuðborg hennar. Það hefur hún verið síðan. Aarau er í dag frekar lítil borg. Íbúar voru aðeins 2.400 þegar hún var höfuðborg Sviss, 7.800 um aldamótin 1900 og rúmlega 19 þúsund í dag.
Íþróttir
Helsta íþróttagrein borgarinnar eru veðreiðar. Á hlaupabrautinni eru árlega haldin ýmis hestamót.
Helsta knattspyrnulið borgarinnar er FC Aarau, sem þrisvar hefur orðið svissneskur meistari (1912, 1914 og 1993).
Vinabæir
Aarau viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Sívaliturn
Í dag er turninn vinsæll viðkomustaður ferðamanna og vettvangur fyrir ýmsar uppákomur, tónleika og fleira.
Bygging turnsins
Heimildir sýna að konungurinn, Kristján IV, hefur tryggt sér landareignina þar sem turninn og Þrenningarkirkjan stendur nú, þegar árið 1622. Árið 1635 var farið að huga að byggingu og stjörnufræðingur konungs Christian Longomontanus stakk þá upp á byggingu stjörnuathugunarstöðvar. Hollendingar höfðu byggt slíkan turn við háskólann 1633 og Kristjáni hefur eflaust verið umhugað um að taka áfram upp þráðinn í stjörnuathugunum eftir Tycho Brahe og Úraníuborg. Auk þess nýttust slíkar rannsóknir beint við sjóferðir, þar sem siglt var eftir stjörnunum um nætur, og ekkert skorti á áhuga konungs á því sviði. Ákveðið var að turninn skyldi byggður í tengslum við Þrenningarkirkjuna og fyrsta háskólabókasafnið.
thumb|left|Vegurinn upp turninn Byggingameistari fyrir alla bygginguna var valinn Hans van Steenwinkel yngri, sonur hins konunglega byggingameistara. Hann lést í miðju verki árið 1639 og við tók Hollendingurinn Leenart Blasius. Byggingarefnið í grunninn kom úr virkisveggnum og múrsteinar frá Hollandi. Hornsteinn turnsins var lagður 7. júlí 1637. Byggingin tafðist oft sökum peningaleysis. Árið 1640 var hafist handa við að innrétta toppinn sem stjörnuathugunarstöð. Hönnunin byggðist á Úraníuborg Brahes á Hveðn.
Byggingu turnsins lauk árið 1642, en byggingu kirkjunnar fyrst árið 1656 og háskólabókasafnsins árið 1657. Vegurinn sem liggur upp turninn hefur líklega verið byggður af hagnýtissjónarmiði, til að hægara væri að koma upp þungum stjörnuskoðunartækjum og flytja hluti sem áttu að enda á háskólabókasafninu, sem tengdist turninum. Sú saga að Kristján IV hafi viljað geta farið upp í turninn í hestvagni á því líklega ekki við rök að styðjast, en ekki er vitað einu sinni hvort hann kom nokkurn tíma þangað upp. Efst í turninum er lítið líkan af sólkerfinu sem Ole Rømer mun hafa smíðað er hann dvaldi í París.
Stjörnuathugunarstöðin
1685 var stjörnufræðingurinn Ole Rømer, gerður að yfirmanni stjörnuathugunarstöðvarinnar. Eftir lát hans 1710 tók nemandi hans, Peder Horrebow, við og síðar Christian Horrebow. Stöðin átti sitt síðasta blómaskeið undir stjórn Thomas Bugge 1777 til 1815 en fljótlega varð ljóst að hún hentaði ekki lengur hlutverki sínu og 1861 var ný stjörnuathugunarstöð opnuð á Øster Vold og öll tækin flutt þangað. 1927 var svo ný stjörnuathugunarstöð opnuð í turninum á vegum borgarinnar, sem þá hafði tekið við rekstri turnsins, í þetta sinn fyrir áhugamenn.
Áletrun á turninum
thumb|right|Áletrunin á framhlið turnsins Efst á framhlið turnsins er áletrun sem er nokkurskonar myndagáta, hönnuð af Kristjáni IV sjálfum.
Hún er þannig:
Þetta stendur fyrir:
eða: Hinn rétta kennisetning og réttlætið leiði Guð í hjartað á hinum krýnda Kristjáni 4, árið 1642.
Böðólfur Grímsson
Böðólfur Grímsson var landnámsmaður í Þingeyjarsýslu og nam land á Tjörnesi eftir að hafa rekið Mána, sem þar settist fyrstur að, á brott.
Böðólfur var sonur Gríms Grímólfssonar af Ögðum. Hann fór til Íslands ásamt konu sinni, Þórunni Þórólfsdóttur hins fróða, og Skeggja syni þeirra. Þau brutu skip sitt við Tjörnes en björguðust í land og voru á Auðólfsstöðum fyrsta veturinn, að því er segir í Landnámabók. Böðólfur rak síðan Mána burt og nam sjálfur allt Tjörnes á milli Tunguár og Óss, en Skeggi nam land í Kelduhverfi.
Síðari kona Böðólfs var Þorbjörg hólmasól, yngsta dóttir Helga magra, sem fæddist fyrsta ár Helga á Íslandi. Dóttir þeirra hét Þorgerður og giftist hún Ásmundi Öndóttssyni landnámsmanni í Kræklingahlíð.
1177
thumb|right|[[Friðrik Barbarossa beygir sig undir vald Alexanders III páfa.]] Árið 1177 (MCLXXVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Judah Löw
thumb|Höggmynd af Judah Loew í miðborg Prag.
Ævi og ætt
Jehuda ben Bezal’el Löw var næst elsti sonur Bezal'el ben Chajjim, sem var bróðir ríkisrabbínans Jacob Löw. Í höfundarverki Löws er hvergi fjallað um bernsku hans, uppeldi né kennara úr æsku og því eru yngri ár ævi hans með öllu hulin myrkri. Hvorki eru til neinar öruggar heimildir um fæðingardag né fæðingarstað hans. Þó er hann talinn koma af frægri og menntaðri fjölskyldu rabbína — líklega með rætur í Worms. Algengast er að telja hann fæddan 1512 — sennilega í Poznań — en margir vísindamenn telja hann hafa fæðst þónokkru síðar (allt til 1525).
Afkomendur Judah Löw voru ungverski rabbíninn Leopold Löw og sonur hans Immanuel Löw.
Störf
Um starfsævi Löws eru aðeins til skrár yfir árin 1553-1573, þegar hann þjónaði sem rabbíni og síðar yfirrabbíni í móravíska bænum Nikolsburg (Mikulov). Þar hafði hann einnig umdæmi sem skipuleggjandi í stjórnsýslumálum og sem sérfræðingur um réttarkerfið. Þekktastur var Löw þó fyrir að vera áhrifamikill guðfræðingur, sérhæfður í gyðinglegri dul- og heimspeki. Túlkanir á tveimur höfuðritum gyðinga,  Torah  og  Talmud, eru stærsta viðfangsefni Löws sem fræðimanns. Umfangsmesta rit hans er Gur Aryeh al HaTorah, sem er ítarlegt skýrringarrit yfir athugasemdir Rashi um Torah. Um Löw rabbína er ótal rita til, þar sem frásagnir úr raunveruleikanum og skáldskapur renna mögulega saman í eitt og því eru þær ekki allar sannar.
Golemið í Prag
|thumb|200px|Löw rabbíni og golem, máluð af [[Mikoláš Aleš]] Golem (hebreska: גולם‎‎, ísl. „hið óorðna“) er dulmagn úr þjóðsögum gyðinga — goðsagnakennd vera sem er eins konar kvikur manngervingur, mótaður úr lífvana efni á borð við mold eða leir. Mörgum sögum fer af því hvernig golemið var vakið til lífsins og hvernig því var síðar stýrt. Til þess að geta hleypt lífi í leirinn þurftu gyðingarnir að hafa á valdi sínu sömu dulrænu krafta og Jahve beitir til að skapa fyrsta manninn, Adam. Áður en lífinu var blásið í Adam hafði Guð hnoðað hann úr hans eigin mold og ösku.
Skv. einni frásögn af góleminu í Prag hafði það þegar verið uppi í 400 ár þegar Löw rabbíni tók það í þjónustu sína. Í annarri og kunnari frásögn er Löw sjálfur sagður hafa hnoðað golemið úr leir, sungið í það líf með eins atkvæðis töfraþulunni „schem“ og síðan gert að þjóni sínum. Sagan þarf að skoðast með þeim fyrirvara að fyrsta frásögnin af Löw rabbína og góleminu í Prag leit ekki dagsins ljós fyrr en 200 árum eftir dauða hans, en það er algengur misskilningur að hann hafi skrifað hana sjálfur.
Ingibjörg Hákonardóttir af Noregi
thumb|right|Ingibjörg Hákonardóttir. Lágmynd í Linköping-dómkirkju. Ingibjörg Hákonardóttir (1301 – 1361) eða Ingibjörg hertogaynja var norsk konungsdóttir sem varð sænsk hertogaynja og átti sæti í bæði norska og sænska ríkisráðinu. Hún var móðir Magnúsar Eiríkssonar smeks. Sumir sagnfræðingar telja að hún hafi í raun verið þjóðhöfðingi Svíþjóðar 1318-1319 og hún hafði mikil áhrif á stjórn Svíþjóðar og Noregs í yfir 40 ár.
Barnung brúður
Ingibjörg var eina skilgetna barn Hákonar háleggs Noregskonungs og Eufemíu af Rügen. Þegar hún var eins árs var samið um giftingu hennar og Eiríks hertoga af Södermanlandi, bróður Birgis Magnússonar Svíakonungs. Hann var 19 árum eldri og hefur líklega þótt langt að bíða eftir því að hann fengi yfirráð yfir heimanmundi hennar, sem var meðal annars hertogadæmið Halland. Hann krafðist þess því árið 1308 að brúðkaupið færi fram en Hákon konungur vildi það ekki, enda áttu þeir þá í ófriði.
Eiríkur sleit þá trúlofuninni og bað Soffíu af Mecklenburg-Werle. Þeirri trúlofun var þó sliðtið seinna og Eiríkur og Ingibjörg giftust í Osló árið 1312, þegar Ingibjörg var 11 ára en Eiríkur þrítugur. Brúðkaupið var tvöfalt því að um leið giftist Valdimar hertogi, bróðir Eiríks, Ingibjörgu dóttur Eiríks prestahatara, bróður Hákonar háleggs.
Ekkja og ríkisstjóri
Ingibjörg ól son, Magnús, vorið 1316 og dótturina Eufemíu 1317. Það sama haust lét Birgir konungur handtaka bræður sína, hertogana Eirík og Valdimar, og varpa þeim í dýflissu. Frænkurnar tvær, eiginkonur þeirra, urðu leiðtogar fylgismanna þeirra og 16. apríl 1318 gerðu þær bandalag í Kalmar við Kristófer hertoga, bróður Danakonungs (síðar Kristófer 2.) og Ásgeir erkibiskup í Lundi með það að markmiði að frelsa hertogana. Nokkru síðar kom þó í ljós að þeir voru látnir, höfðu verið drepnir eða soltið í hel í dýflissunni, en Birgi var samt sem áður steypt af stóli og hann flúði til Danmerkur. Á þessu tímabili var hin unga hertogaynja ótvírætt valdamesta manneskja Svíþjóðar.
Hákon háleggur dó vorið 1319 og Magnús sonur Ingibjargar var lýstur konungur. Hún var sjálf gerð að ríkisstjóra og sat í norska ríkisráðinu. Skömmu síðar kaus sænski aðallinn Magnús einnig konung Svíþjóðar. Ingibjörg fékk þá sæti í sænska ríkisráðinu og Ingibjörg frænka hennar einnig. Ekki er ljóst hver völd Ingibjargar konungsmóður voru raunverulega en einn helsti bandamaður hennar, Mats Kettilmundsson, stýrði sænska ríkisráðinu og hún hafði atkvæðisrétt í báðum ríkisráðunum og réði auk þess sínum eigin víðáttumiklu lénum.
Deilur við ríkisráðin
Ingibjörg þótti fara sínu fram, oft án þess að bera málefni undir ríkisráðin, og var harðlega gagnrýnd fyrir það. Hún hafði um sig hirð ungra, erlendra manna og bar þar mest á Dananum Knúti Porse, sem brátt varð elskhugi hennar. Ingibjörg þótti hlusta meira á þessa ungu vini sína en eldri og reyndari ráðgjafa og voru sett lög sem bönnuðu útlendingum setu í sænska ríkisráðinu.
Ingibjörg og Knútur Porse höfðu hug á að leggja Skán undir sig og í því skyni samdi Ingibjörg árið 1321 við Hinrik hertoga af Mecklenburg um brúðkaup Eufemíu dóttur sinnar og Albrechts sonar Hinriks; var samið um að Mecklenburg og fleiri þýsk ríki skyldu hjálpa Ingibjörgu að ná Skáni af Dönum. En þegar sveitir hennar undir forystu Knúts Porse gerðu innrás á Skán 1322-1323 sveik Hinrik hana um hjálp og áætlunin mistókst. Trúlofun barnanna hélt þó og giftust þau 1336.
Árið 1322 kom til átaka milli Ingibjargar og sænska ríkisráðsins og ráðið gerði samþykkt um að ekki mætti hlýða neinum fyrirmælum hennar nema allt ríkisráðið hefði samþykkt þau. Norska ríkisráðið reis líka upp gegn henni 20. febrúar 1323 og hún var svipt ríkisstjóraembættinu. Eftir 1323 voru því völd hennar í báðum ríkjunum verulega takmörkuð. 14. febrúar 1326 var hún svo svipt öllum völdum sínum í Svíþjóð en hélt ennþá einhverjum völdum í Noregi.
Seinna hjónaband og ekkjuár
Ingibjörg giftist Knúti Porse 1327 og varð hann þá hertogi af Hallandi, sem Ingibjörg hafði fengið í heimanmund. Hann var svo gerður hertogi af Eistlandi 1329 en dó ári síðar. Þau áttu þá tvo barnunga syni sem urðu hertogar af Hallandi. Eftir lát Knúts varð samband Ingibjargar og Magnúsar sonar hennar aftur náið.
Straumen
thumb|Straumen thumb|Muustrøparken Straumen  er þéttbýli og stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins Inderøy í Þrændalögum í Noregi. Í byggð eru 1.764 íbúar og í sveitarfélaginu 6.794 (2022). Straumen er um 22 km suður af Steinkjer, um 75 km norður af Þrándheimsflugvelli, Værnes og um 105 km norður af Þrándheimi.
Auk verslana og banka er fjöldi opinberrar þjónustu í Straumen, þar á meðal Sakshaug skóli, Inderøy framhaldsskóli, Inderøy Videregående skóli  (menntaskóla) og Sund Folkehøgskole (lýðskóli). vinstri|thumb|Sakshaug kirkja Straumen hefur nokkrar menningarstofnanir, þar á meðal listaverkstæði Nils Aas og Inderøy menningarhúsið. Auk þess er Muustrøparken með fjölda skúlptúra ​​eftir Nils Aas. Bærinn er árlegur vettvangur djasshátíðarinnar SoddJazz.
Við Straumen er einnig Sakshaug kirkja og Sakshaug gömul kirkja frá 12. öld.
Regnskógur
Stærstu regnskógar heims eru í kringum Amasónfljótið (Amasónfrumskógurinn), í Níkaragva, á stóru svæði frá suðurhluta Júkatanskaga að El Peten og Belís í Mið-Ameríku, á stórum svæðum í Afríku við miðbaug, frá Kamerún að Austur-Kongó, á svæðum í Suðaustur-Asíu frá Mjanmar til Indónesíu og Papúu-Nýju Gíneu, í austurhluta Queensland í Ástralíu og í sumum hlutum Bandaríkjanna. Utan hitabeltisins er regnskóga að finna í Bresku Kólumbíu, suðausturhluta Alaska, vesturhluta Óregon og Washington, vesturhluta Kákasus, hlutum Balkanskaga, Nýja Sjálandi, Tasmaníu og austurhluta Ástralíu.
Cistanthe picta
Cistanthe picta er plöntutegund sem var fyrst lýst af John Gillies og George Arnott Walker Arnott, og fékk sitt núverandi nafn af Carolin og M.A. Hershkovitz.
806
Árið 806 (DCCCVI í rómverskum tölum)
Friðberg
Friðberg er íslenskt karlmannsnafn.
Stína
Stína er íslenskt kvenmannsnafn.
Thorberg
Thorberg er íslenskt karlmannsnafn.
Handknattleiksárið 1981-82
Handknattleiksárið 1981-82 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1981 og lauk vorið 1982. Víkingar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og FH-stúlkur í kvennaflokki. Karlalandsliðið tók ekki þátt í stórmóti á keppnistímabilinu.
1. deild
KA og HK féllu niður um deild. Markakóngur var Alfreð Gíslason, KR, með 109 mörk.
Melanotaenia misoolensis
Melanotaenia misoolensis er tegund af regnbogafiskum sem er einlend á Misool-eyju hjá Nýju-Gíneu.
Handknattleiksárið 1981-82
2. deild
Stjarnan sigraði í 2. deild. Þjálfari liðsins var Gunnar Einarssonar. Auk Stjörnumanna fór ÍR upp í 1. deild. Fylkir og Týr Vestmannaeyjum féllu niður um deild.
Bikarkeppni HSÍ
KR sigraði í bikarkeppninni í fyrsta og eina sinn eftir úrslitaleik gegn FH.
1. umferð
16-liða úrslit
8-liða úrslit Undanúrslit Úrslitaleikur
Evrópukeppni meistaraliða
16-liða úrslit
Evrópukeppni bikarhafa
Þróttarar kepptu í Evrópukeppni bikarhafa og fóru í undanúrslit.
1. umferð
16-liða úrslit 8-liða úrslit
Undanúrslit
Evrópukeppni félagsliða
FH-ingar kepptu í Evrópukeppni félagsliða, sem haldin var í fyrsta sinn og féll út í fyrstu umferð.
1. umferð
1. deild
FH-ingar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í átta liða deild með tvöfaldri umferð. Lið Þróttar og Akraness féllu úr 1. deild.
2. deild
Haukar sigruðu í 2. deild. Þór Ak. hafnaði í öðru sæti og færðust bæði lið upp um deild. Leikin var tvöföld umferð í tveimur riðlum.
A-riðill
B-riðill Úrslitaleikur
Bikarkeppni HSÍ
Framstúlkur sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn ÍR.
8-liða úrslit
Evrópukeppni
Ekkert íslenskt kvennalið tók þátt í Evrópukeppni þetta árið.
Landslið
Karlalandsliðið tók ekki þátt í stórmóti á keppnistímabilinu, en bjó sig undir B-keppni sem halda skyldi í Hollandi árið 1983.
Dreifbýli
thumb|right|[[Vík í Mýrdal er þéttbýli á landsbyggðinni, en Reynishverfi þar rétt hjá er dreifbýli.]] Dreifbýli eða strjálbýli er landsvæði þar sem fólk býr dreift, ólíkt þéttbýli (eins og bæjum og borgum) þar sem margt fólk býr þétt saman. Skilgreining á dreifbýli er samt nokkuð á reiki og getur átt við jafnt um sveitir þar sem eingöngu eru stórjarðir og eins hverfi þar nokkur býli eða íbúðarhús eru saman í bæjaþyrpingu.
Dreifbýli er fyrst og fremst notað sem andstæða við hugtakið þéttbýli, en algengt er að leggja merkingu orðsins „sveit“ í hugtakið dreifbýli, þ.e. svæði þar sem aðalatvinnuvegir tengjast landbúnaði.
Tenglar
Campagne
Gíslína
Gíslína er íslenskt kvenmannsnafn.
807
Árið 807 (DCCCVII í rómverskum tölum)
HJK Helsinki
HJK Helsinki einnig þekkt sem HJK og Helsingin Jalkapalloklubi er finnskt knattspyrnulið frá Helsinki.
Félagið var stofnað árið 1907 og er sigursælasta félag Finnlands, með 30 deildartitla og 13 bikarmeistaratitla, HJK er eina lið Finnlands sem hefur komist í riðlakeppni meistaradeildar evrópu. Þar sem því tókst að slá út franska stórliðið Metz.
Tindar
Tindar er íslenskt karlmannsnafn.
Jón Arnór Stefánsson
thumbnail|Jón Stefánsson 2007 Jón Arnór Stefánsson (fæddur 21. september 1982 í Skövde í Svíþjóð) er íslenskur körfuknattleiksmaður sem leikur með Val í úrvalsdeild karla í körfuknattleik.
Metropolitan-leið
Leiðarkort
800px|center
Jón Arnór Stefánsson
Yngri flokkar
Jón Arnór lék alla yngri flokka með KR áður en hann fór í "high school" í Bandaríkjunum. Skólinn sem hann var í úti fór hins vegar ekki alveg eftir settum reglum og því þurfti Jón Arnór að yfirgefa skólann fyrr en til stóð.
1999-2000: Íslandsmeistari
Eftir heimkomuna frá Bandaríkjunum lék Jón Arnór með KR í úrslitakeppni úrvalsdeildarinnar í körfuknattleik vorið 2000, og átti drjúgan þátt í að liðið varð Íslandsmeistari það ár. Hann skoraði átta stig að meðaltali á 17,4 mínútum í leik, aðeins sautján ára gamall.
2000-2001: Besti nýliðinn
Þetta var fyrsta tímabil Jóns Arnórs í úrvalsdeild, en þá lék hann 30,2 mínútur að meðaltali í leik, skoraði 16,8 stig, tók 3,2 fráköst, gaf 3,6 stoðsendingar og stal boltanum 2,1 sinni í þeim 20 leikjum sem hann lék. Hann var í kjölfarið valinn besti nýliði úrvalsdeildar það árið.
2001-2002: Besti leikmaðurinn
Jón Arnór bætti um betur á þessari leiktíð, lék 34,5 mínútur að meðaltali, skoraði 20,7 stig, gaf 4,8 stoðsendingar, tók 6,1 frákast, var með 2,6 stolna bolta og 1,25 varið skot í 20 leikjum. Að auki var hann með 40% þriggja stiga nýtingu. Þetta dugði til að hann var valinn besti leikmaður deildarinnar.
2002-2003: Atvinnumaður í Þýskalandi
Nú tók atvinnumennskan við. Jón Arnór gekk til liðs við þýska úrvalsdeildarliðið Trier. Þar lék hann 24 deildarleiki og skoraði 13,5 stig að meðaltali á 29,7 mínútum. Hann var einnig með 2,9 fráköst, 2,8 stoðsendingar og 1,4 stolna bolta.
2003-2004: NBA
Jón Arnór söðlaði heldur betur um sumarið 2003 og samdi við NBA liðið Dallas Mavericks. Þar með var hann annar Íslendingurinn, á eftir Pétri Guðmundssyni, til að komast á mála hjá NBA liði. Þrátt fyrir að hafa, að margra mati, staðið sig vel á undirbúningstímabilinu fékk Jón Arnór aldrei að spreyta sig í deildarleik. Hann lék þó í nokkrum sumarmótum sumarið 2004, en ákvað í samráði við stjórnendur félagsins að framlengja ekki samninginn að svo stöddu.
2004-2005: Rússland og Evrópukeppnin
Það voru nokkur vonbrigði fyrir Jón að fá ekki að spila í NBA deildinni, og hann ákvað því að semja við rússneska liðið Dynamo St. Peterburg. Jón Arnór var valinn í byrjunarlið Evrópuúrvalsins í stjörnuleik FIBA Europe, þar sem hann skoraði 10 stig, tók þrjú fráköst og gaf eina stoðsendingu á 21 mínútu. Hann lék stórt hlutverk undir lok leiksins, en lið hans tapaði þó fyrir Heimsúrvalinu 102-106.
Lið Jóns Arnórs tók þátt í FIBA Europe League og þann 28. apríl 2005 varð Jón fyrsti íslenski körfuknattleiksmaðurinn til að verða Evrópumeistari með liði sínu, þegar Dynamo St. Peterburg vann BC Kyiv 85-74. Jón Arnór lék í 29 mínútur og skoraði níu stig. Í undanúrslitaleiknum gegn BC Khimki skoraði hann 14 stig og tók fjögur fráköst á 35 mínútum. Dynamo vann alla leiki sína í Evrópukeppninni.
2005-2006: Ítalía
Sumarið 2005 samdi Jón Arnór við ítalska félagið Carpisa Napoli. Áður höfðu lið á Spáni og í Bandaríkjunum sýnt honum áhuga. Napoli varð bikarmeistari þann 19. febrúar eftir sigur á Lottomatica Roma í framlengdum úrslitaleik, 85-83. Jón Arnór lék 35 mínútur í leiknum, skoraði níu stig, tók sjö fráköst og gaf tvær stoðsendingar. Liðið komst í undanúrslit um ítalska meistaratitilinn og tapaði þar fyrir ClimaMio Bologna í fimm leikjum; 3-2.
2006-2007: Spánn
Í júlíbyrjun 2006 skrifaði Jón Arnór undir þriggja ára samning við spænska félagið Pamesa Valencia. Um haustið meiddist hann á ökkla í landsleik gegn Lúxemborg og í kjölfarið meiddist hann á læri. Hann lék tiltölulega lítið með liðinu og skildu leiðir í febrúar 2007.
Fjölskyldan
Jón Arnór er einn fimm systkina sem eru öll íþróttamenn. Elst er Íris Birgis Stefánsdóttir. Elsti bróðir Jóns er Ólafur Stefánsson, landsliðsfyrirliði í handbolta til margra ára, næstur í röðinni er Eggert Stefánsson, knattspyrnumaður, næstyngst systkinanna er Stefanía Stefánsdóttir, tennisleikari, og yngstur er Jón Arnór.
Melanotaenia monticola
Melanotaenia monticola er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu.
Stalínismi
Stalínismi er pólitísk og fræðileg stefna sem er kennd við Jósef Stalín og þykir einkenna stjórnartíð hans og ritstörf. Nafngiftin er komin frá Lev Trotskíj, andstæðingi Stalíns, og er oftast notuð í neikvæðri merkingu, nánar tiltekið að stalínismi sé stefna sterkrar valdstjórnar, sósíalisma í einu landi, lítillar virðingar fyrir mannréttindum, flokkseinræðis, umfangsmikils og spillts skrifræðis, áætlunarbúskapar og efnahagsstefnu og stjórnkerfi með sósíalísk einkenni, í það minnsta á yfirborðinu - auk þess sem aðdáun á Jósef Stalín er oft en ekki alltaf höfð með.
Stalín sjálfur sagðist fylgja marx-lenínískri stefnu (eða einfaldlega sósíalískri eða kommúnískri) í pólitískum athöfnum sínum. Líkt og með trotskíisma, eru menn ekki á eitt sáttir um hvað er rétt og rangt eða hvað þessi orð þýða nákvæmlega. Margir kommúnistar sem ekki eru trotskíistar segja að stalínismi sé einfaldlega ekki til, þ.e. að orðið lýsi engri ákveðinni stefnu eða skoðun, enda hafi stjórnartíð Stalíns að miklu leyti mótast af nauðsyn vegna ytri aðstæðna eða af rótgrónum hefðum rússneskrar stjórnmálamenningar. Þá þekkist það líka að stuðningsmenn eða aðdáendur Stalíns taki orðið og noti það stoltir til að lýsa sjálfum sér.
Framan af stjórnartíð Stalíns, beittu Sovétríkin Þriðja alþjóðasambandinu fyrir sig til þess að boða og útbreiða stefnu sína.
Friðbergur
Friðbergur er íslenskt karlmannsnafn.
Stjarna (mannsnafn)
Stjarna er íslenskt kvenmannsnafn.
Cistanthe pulchella
Cistanthe pulchella er plöntutegund sem var fyrst lýst af Alice Eastwood, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá Sierra Nevada í Kaliforníu.
Støren
Støren er bæjar- og svæðismiðstöð með flest tilboð innan verslunar og þjónustustarfsemi. vinstri|thumb|Støren kirkja Støren er með sinn grunn- og framhaldsskóla, auk menntaskóla. Árið 2010 opnaði nýreist Gauldal skóla- og menningarmiðstöð (GSK) sem er samstarfsverkefni Midtre Gauldal sveitarfélagsins og Þrændalög sýslunnar og hýsir grunnskóla, framhaldsskóla, menningarhús, kvikmyndahús og íþróttahús. .
Støren kirkjan, sem er átthyrnd kirkja frá 1817, er staðsett í miðbæ Støren.
Støren var stofnað sem sjálfstætt héraðshérað árið 1837.
Gagnkraftur
Gagnkraftur er kraftur, sem skilgreindur er í þriðja lögmáli Newtons, með gagntaki, þ.e. gefið er að tiltekinn kraftur (átak) verki á hlut, en þá verkar jafnframt annar jafn stór kraftur, gagntak, með gagnstæða stefnu. Dæmi: Gagnkraftur miðsókarkrafts kallast miðflóttaafl.
Rúpía
thumb|right|Einnar rúpíu peningur frá Srí Lanka Rúpía (₨ eða Rs) er heiti á gjaldmiðli Indlands, Pakistan, Srí Lanka, Nepal, Máritíus og Seychelleseyja auk Indónesíu og Maldíveyja. Heitið er dregið af orði í sanskrít, rūp eða rūpā sem merkir silfur. Pakistanska og indverska rúpían skiptast í hundrað paísa.
Sagan af Tuma litla
Sagan af Tuma litla er skáldsaga frá árinu 1876 eftir bandaríska rithöfundinn Mark Twain. Bókin fjallar um Tuma, ungan dreng sem elst upp við Mississippifljótið. Sögusviðið er uppspunninn bær sem höfundurinn kallar St. Petersburg, en Twain sótti innblástur í sinn eigin heimabæ, Hannibal í Missouri, þegar hann skapaði sögusviðið.
Gíslný
Gíslný er íslenskt kvenmannsnafn.
Tindri
Tindri er íslenskt karlmannsnafn.
809
Árið 809 (DCCCIX í rómverskum tölum)
Melanotaenia nigrans
Melanotaenia nigrans er tegund af regnbogafiskum sem er frá norður Ástralíu. Hún er einkennistegund ættkvíslarinnar.
Albrekt af Mecklenburg
thumb|right|Albrekt af Mecklenburg. Samtímamynd. Albrekt af Mecklenburg (1338/1340 – 31. mars eða 1. apríl 1412) eða '''Albrekt 1. Svíakonungur''' og Albrekt 2. hertogi af Mecklenburg og Schwerin var konungur Svíþjóðar 1363/1364 þar til hann var settur af 1389 en hann sagði þó ekki formlega af sér fyrr en 1405.
Hópur aðalsmanna, undir forystu Bo Jonsson Grip, hélt þá til Mecklenburg og bauð Albrekt mikla krúnuna handa næstelsta syninum gegn því að hann hjálpaði þeim að koma Magnúsi frá. Albrekt mikli sendi 1600 manna lið til Svíþjóðar og voru þeir fljótir að ná landinu á sitt vald. Albrekt yngri var hylltur konungur í Stokkhólmi í nóvember og 18. febrúar 1364 var hann formlega kjörinn konungur Svíþjóðar.
Magnús sneri aftur ásamt Hákoni syni sínum, sem hafði tekið við konungsvöldum í Noregi, árið 1365 en þeir biðu ósigur í orrustu og Albrekt tók Magnús til fanga. Hákon komst hins vegar undan og fékk Valdimar atterdag Danakonung í lið með sér en Albrekt naut stuðnings ýmissa þýskra fursta og Hansaborga. Þetta þýddi aukin erlend áhrif í Svíþjóð og það gerði Albrekt óvinsælan hjá almenningi en Hákon fékk aukinn stuðning. Á endanum var þó saminn friður og Magnúsi konungi var sleppt gegn greiðslu lausnargjalds. Hákon fékk yfirráð í hluta Svíþjóðar en meirihluti ríkisins var undir stjórn dróttsetans, Bo Jonsson Grip. Albrekt var konungur Svíþjóðar að nafninu til en réði þó aðeins yfir Stokkhólmi og nokkrum köstulum.
Hann var algjörlega háður Bo Jonsson Grip og öðrum aðalsmönnum og vald þeirra stórjókst. Eftir dauða dróttsetans árið 1386 reyndi Albrecht þó að styrkja stöðu sína en aðalsmenn sneru sér til Margrétar drottningar í Danmörku og báðu um aðstoð. Hún sendi lið til Svíþjóðar en Albrekt leitaði sér hjálpar í Þýskalandi og í orrustunni við Åsle í febrúar 1389 barðist danskt og þýskt herlið við hlið beggja fylkinga Svía. Albrekt tapaði og var tekinn höndum ásamt Eiríki syni sínum. Þeim var ekki sleppt lausum fyrr en haustið 1395. Albrekt hélt þá til Mecklenburg en hann hafði erft hertogadæmið þegar Hinrik eldri bróðir hans dó 1384. Hann sagði þó ekki formlega af sér konungdómi fyrr en 1405, sextán árum eftir að hann var settur frá völdum.
Albrekt var tvígiftur. Árið 1359 giftist hann hinni ellefu ára gömlu Rikardis af Schwerin og áttu þau tvö börn. Sonurinn, Eiríkur af Mecklenburg, var fæddur um 1365. Hann sat í fangelsi með föður sínum en 1396, ári eftir að þeim var sleppt lausum, hélt hann til Gotlands og lagði það undir sig en dó svo úr plágu 1397.
Seinni kona Albrekts, sem hann giftist i Schwerin 1396, var Agnes af Braunschweig-Lüneburg. Hún var þó aldrei drottning. Sonur þeirra var Albrekt hertogi af Mecklenburg og Schwerin.
Bjarnanes
Bjarnanes í Nesjum er bújörð og kirkjustaður, og þar sátu löngum sóknarprestar. Þar var Maríukirkja. Heimajörð og hjáleigur voru árið 1697 metin á 60 hundruð að dýrleika.
Oftast héldu prestar í Bjarnanesi svokallað Bjarnanesumboð yfir allmörgum jörðum í héraðinu.
Hjáleigur
Hjáleigur frá Bjarnanesi gengu ekki alltaf undir sama nafni, og landamerki þeirra geta hafa verið breytileg. Eftirfarandi nöfn eru ekki tæmandi:
Piccadilly-leið
Piccadilly-leið er leið neðanjarðarlestakerfis Lundúnaborgar. Hún er dökkblá á litinn á korti kerfisins.
Leiðarkort
800px|center
Stikilberja-Finnur
Stikilberja-Finnur (e. Adventures of Huckleberry Finn) er skáldsaga eftir bandaríska rithöfundinn Mark Twain. Bókin kom fyrst út í Bretlandi í desember árið 1884 en í Bandaríkjunum í febrúar árið 1885. Bókin er talin á meðal merkustu skáldsagna í sögu bandarískra bókmennta.
Friðbert
Friðbert er íslenskt karlmannsnafn.
Cistanthe pygmaea
Cistanthe pygmaea er plöntutegund sem var fyrst lýst af Samuel Bonsall Parish og Rydberg, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er einlend í Kaliforníu.
Tindur
Tindur er íslenskt karlmannsnafn.
Urho Kekkonen
Urho Kaleva Kekkonen (3. september 1900 – 31. ágúst 1986) var finnskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Finnlands á árunum 1950–1953 og 1954–1956 og síðar áttundi forseti Finnlands (1956–1982). Hann gegndi stöðu forseta lengur en nokkur annar. Kekkonen viðhélt „virkri hlutleysisstefnu“ forvera síns Juho Kusti Paasikivi en sú stefna varð síðar þekkt sem „Paasikivi–Kekkonen-línan.“ Samkvæmt henni viðhélt Finnland sjálfstæði sínu í sama mund og ríkið átti í stórtækri verslun við meðlimi Atlantshafsbandalagsins og Varsjárbandalagsins.
810
Árið 810 (DCCCX í rómverskum tölum)
Gíslrún
Gíslrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Trotskíismi
thumb|Leon Trotsky Trotskíismi er stjórnmálastefna sem er kennd við Lev Trotskíj og þykir einkenna stjórnmálastarf hans og ritstörf. Nafngiftin er upphaflega komin frá Lenín, en hefur mest verið notuð af andstæðingum Trotskíjs og er oftast notuð af þeim í neikvæðri merkingu, þótt jákvæð eða hlutlaus merking sé algeng líka. Trotskíj og fylgismenn hans kölluðu/kalla stefnu sína oftast marxisma eða lenínisma, eða þá einfaldlega sósíalisma eða kommúnisma. Það sem einkennir trotskíisma er m.a. sterk alþjóðahyggja, kenningin um stöðuga byltingu og hörð gagnrýni á þau fræði og stjórnmál sem einkenndu Jósef Stalín, og eftirmenn hans -- hvort sem litið er á Nikita Krústsjov eða Maó Zedong. Líkt og með stalínisma, eru menn ekki á eitt sáttir um hvað er rétt og rangt eða hvað þessi orð þýða nákvæmlega.
Hreyfingar kommúnista hafa oft klofnað vegna innbyrðis deilna og við andstæðinga. Stærsta og frægasta dæmið er kannski þegar Trotskíj stofnaði Fjórða alþjóðasambandið, sem svar við Þriðja alþjóðasambandinu sem tengdist Stalín og Sovétstjórninni.
Les Marais du temps
Les Marais du temps (Íslenska Mýri fortíðarinnar) er önnur bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska Série Le Spirou de…) þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2007. Höfundur og teiknari sögunnar er Frank Le Gall. Bókin hefur enn ekki komið út á íslensku.