cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Spámannskrabbi
Spámannskrabbi (fræðiheiti: Cancer borealis) er krabbi af krabbaætt. Hann svipar mjög til grjótkrabbans sem er reyndar mjög náin ættingi hanns. Grjótkrabbinn er einmitt krabbinn sem menn hafa verið að finna í Hvalfirði upp á síðkastið. Talið er að grjótkrabbinn hafi borist hingað til lands með kjölfestuvatni frá skipum sem hafa komið frá Ameríku. Spámannskrabbinn lifir við strendur í Norður-Atlandshafi, hann er að finna frá Maineflóa í Bandaríkjunum, Karíbahafinu, alveg upp til Nova Scotia í Kanada. Einnig hefur hann fundist við strendur Grænlands.
Útlit
Skel spámannskrabba er rauðbrún á lit með mjög harða ytri stoðgrind. Krabbinn hefur yfir að ráða mjög sterkum klóm. Sá hluti skeljarinnar sem snýr upp er egglaga með útstæða gadda á hvorri hlið. Líkt og aðrir krabbar hefur spámannskrabbinn fimm lappir hvoru megin á búknum ásamt tveimur klóm. Karldýrin geta orðið allt að 18 cm í þvermál (aðeins þvermál skeljarinnar) og geta vegið allt að 0,9 kg. Kvendýrin verða þó ekki alveg svo stór. Mesta þvermálslengd þeirra eru um 15 cm og þær geta vegið allt að 0,5 kg. Stærð og staðsetning skiptir miklu máli um það hvenær krabbinn verður kynþroska. Sumstaðar verða karldýrin kynþroska þegar að þeir hafa náð því að verða 9-10 cm í þvermál og kvendýrin 8,5 cm. Á öðrum stöðum verða karldýrin ekki kynþroska fyrr en þeir hafa náð um 13 cm í þvermál og kvendýrin 9 cm.
Lifnaðarhættir
Spámannskrabbinn lifir því aðeins á sendum eða grýttum botnum. Á sendum botnum grefur hann sig oft niður í sandinn þannig að það eitt sem sést eru augun á honum. Á grýttum botnum fela þeir sig oft á milli steina sem þeir hafa lyft upp með kröftugum klóm sínum svo þeir geti falið sig. Það litla sem vitað er um lífsferil spámannskrabba er það að hann lifir yfirleitt á miklu dýpi eða um það bil 600 metrum þar sem hiti sjávar er á bilinu 8°C til 14°C. Á sumrin færa þeir sig út á dýpri svæði en á veturna koma þeir nær ströndinni. Karldýrin og kvendýrin lifa í sitthvoru lagi allt þar til að mökunartímabilið hefst en þá makast dýrin og kvendýrið geymir sæðisforðann þar til að hún telur tímann vera réttan til þess að hrygna. Þá geymir hún frjóvguð eggin vikum saman á kvið sínum (allt að sex mánuði), þar til þau klekjast út. Talið er að hrygningartíminn sé síðla vetur eða snemma á vorin og að kvendýrið hrygni allt að fimm sinnum á lífsferlinu. Þegar ungviðið hefur klakist úr eggjunum líkist það einna helst rækju frekar en krabba.
Þó svo að spámannskrabbinn hafi stórar og miklar klær er hann ekki árásagjarn nema að honum sé ógnað. Megin uppstaðan í fæðu krabbanns er kræklingur, sniglar, hrúðurkarlar og aðrir hryggleysingjar en þetta eru yfirleitt dýr með veika skel sem auðvelt er að brjóta með öflugum klóm. Krabbinn er einnig tækifærissinni og leggur sér til munns hræ af öðrum dýrum sem hafa verið skilin eftir af öðrum rándýrum. Spámannskrabbinn eins og aðrir krabbar nota hundruð lítilla hára sem eru á fótum þeirra til þess að finna mat. Á flestum kröbbum er mjög erfitt að sjá þessi hár en þau eru vel sjáanleg á spámannskrabbanum.
Veiðar og markaður
Spámannskrabbinn er aðallega veiddur vegna kjötsins sem er að finna í stórum klóm hans. Krabbinn hefur veiðst allt frá árinu 1974 en aðeins ein þjóð hefur staðið að baki veiðanna. Til að byrja með var krabbinn aðeins meðafli í humarveiðum en á síðustu árum hafa menn farið að reyna að veiða krabbann í auknum mæli en áður fyrr. Krabbinn er veiddur í gildrur og potta sem innhalda beitu sem lokka krabbann að þeim. Veiðarnar beinast aðallega að stærri kröbbum og því sækjast veiðimenn aðallega í karldýrin og þar sem lítið sem ekkert er vitað um stofnstærð spámannskrabba eru karldýrin viðkvæm fyrir of mikilli veiði. Spámannskrabbi er einungis veiddur frá júní til nóvember, sá tími sem humarinn er ekki veiddur á. Krabbinn er yfirleitt seldur lifandi en vegna aukins ótta á ofveiði hafa menn brugðið á það ráð að slíta aðra klóna af krabbanum og sleppa honum svo aftur í hafið, klóin vex svo tiltölulega hratt aftur á hann. thumb|400px|right|Heimsafli spámannskrabba frá árinu 1974-2010 samkvæmt FAO
Verð á spámannskrabba hefur hækkað umtalsvert á síðustu árum. Það er þó allt háð því hvernig krabbinn er seldur, því klærnar eru yfirleitt seldar sér og skelin sér. Samkvæmt nýjustu tölum eru spámannskrabbaklær að seljast á um 2500 kr. en skelin og það litla kjöt sem í henni er að seljast á 823 kr. sé miðað við gengi dagsins í dag (2013). Þetta þykir þó ekki mikill peningur fyrir krabbakjöt þar sem að lappir Alaska King Crab eru að seljast á um 7600 kr. sem er þrefalt meira en klærnar á spámannskrabba eru að seljast á til neytenda í dag hjá þessum ákveðna fisksala.
Fróðleikur
Spámannskrabbinn þykir mjög hentugur til rannsókna í taugavísindum vegna stórra magatauga hans sem gerir hann að hentugu tilraunadýri fyrir rannsóknir með taugaboð og hvernig taugar stjórna líkamshreyfingum.
María Guðrúnardóttir Ágústsdóttir
María Guðrúnar Ágústsdóttir er prestur í Fossvogsprestakalli með aðstöðu í Grensáskirkju. Hún vígðist til prestsþjónustu í Dómkirkjunni í Reykjavík 3. janúar 1993 og starfaði þar til 1996. Næstu árin vann María við þýðingar og námskrárgerð fyrir Biskupsstofu ásamt því að sinna prestsþjónustu í afleysingum í Háteigskirkju og sem sjúkrahúsprestur á Landspítalanum við Hringbraut. Í nóvember 2000 var María sett inn í embætti héraðsprest í Reykjavíkurprófastsdæmi vestra með aðstöðu og þjónustu við söfnuð prófasts í Hallgrímskirkju. Veturinn 2012-2013 hafði María vistaskipti við verkefnisstjóra á fræðslu- og þjónustusviði Biskupsstofu. Í apríl 2015 flutti prófastsskrifsstofan í Háteigskirkju og þar með héraðsprestembættið. Veturinn 2016-2017 hafði María vistaskipti við prófast og gengdi embætti prest við Háteigskirkju. Frá september 2017 þjónaði María Grensásprestakalli í leyfi sóknarprests. Þann 1. október 2019 var hún skipuð prestur í sameinuðu prestakalli Bústaða - og Grensássókna, Fossvogsprestakalli.
María hefur gengt margvíslegum trúnaðar- og félagsstörfum á kirkjulegum vettvangi. Hún var formaður Nýrrar dögunar, samtaka um sorg og sorgarviðbrögð, á árunum 2000-2003, og hefur verið formaður Samstarfsnefndar kristinna trúfélaga á Íslandi frá árinu 2001, auk sjálfboðastarfa fyrir Alþjóðlegan bænadag kvenna á Íslandi frá árinu 1993-2019, svo nokkuð sé nefnt. Fjölmargar greinar og prédikanir Maríu hafa birst í tímaritum, dagblöðum og á netinu.
Í nóvember 2016 varði María doktorsrannsókn sína frá Háskóla Íslands á sviði samstæðilegrar guðfræði (trúfræði). Rannsóknin skoðar tengsl á milli kristinna trúfélaga út frá eigindlegri aðferðafræði. María lauk embættisprófi í guðfræði frá Háskóla Íslands haustið 1992 og prófi frá sama skóla í uppeldis- og kennslufræði vorið 1994. María er fædd á Egilsstöðum 20. febrúar 1968 og er fimm barna móðir. Foreldrar hennar eru Guðrún Lára Ásgeirsdóttir (f. 1940) og séra Ágúst M. Sigurðsson (1938-2010).
Elektra (Sófókles)
thumb|right|250px|Elektra við gröf Agamemnons, málverk eftir [[Frederic Leighton frá 1869.]] Elektra er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Ekki er vitað hvenær hann var saminn en margt bendir til þess að það hafi verið seint á ferli Sófóklesar.
Leikritið fjallar um Elektru og Órestes, börn Agamemnons og Klýtemnæstru. Elektra hafði forðað bróður sínum frá vísum bana mörgum árum áður, er móðir þeirra myrti föður þeirra við heimkomu hans frá Tróju. Nú hyggur Órestes á hefndir fyrir föðurmorðið.
Osamu Taninaka
Osamu Taninaka (fæddur 24. september 1964) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Augntönn
Augntönn er í tannlækningum löng oddhvöss tönn sem hefur þróast til að halda í og rífa matinn. Í flestum tegundum eru fjórar slíkar í hverju dýri, tvær í efri tanngarðinum og tvær í neðri. Augntennur eru stundum einnig nefndar vígtennur. Tennurnar milli augntannanna nefnast framtennur. Samsvarandi orð í ensku 'eyetooth' er haft einungis yfir tennurnar tvær í efri tanngarð.
thumb|Steinbítur hefur engar flatar framtennur heldur aðeins 8 vígtennur
Hvít blóðkorn
Hvít blóðkorn (hvítfrumur) eru sérhæfðar frumur í blóði sem sjá um að eyða sýklum, aðskotaefnum úr líkamanum eða líkamspörtum, svo sem æxlum. Auk þess stuðla sum þeirra að því að sár grói. Þau eru stærri en rauð blóðkorn og geta ólíkt þeim farið út úr æðakerfinu í aðra líkamsvefi þar sem þeirra er þurfi. Þær skiptast aðallega í þrjá flokka: kornfrumur (kyrningar), einkjörnunga(einkirninga) og eitilfrumur. Hvítu blóðkornin myndast ekki endilega í beinmerg eins og rauðu blóðkornin. Þau geta myndast víðsvegar um líkamann og eru síðan geymd til dæmis í eitlum.
Líftími hvítra blóðkorna er stuttur enda er hlutverk þeirra að stöðva sýkingar. Í sýkingartilfellum eykst fjöldi þeirra mikið. Augljóst dæmi um slíkt er frumutala í mjólk sem hækkar við júgurbólgu.
Júgóslavneska karlalandsliðið í knattspyrnu
Saga
Ríkið Júgóslavía var sett á stofn í kjölfar fyrri heimsstyrjaldarinnar. Landið nefndist í fyrstu Konungsríki Serba, Króata og Slóvena og gekk síðan undir ýmsum formlegum heitum, en almennt er þó vísað til þess sem Júgóslavíu í daglegu tali. Knattspyrnusamband var stofnað árið 1919 og fékk það aukaaðild að FIFA árið 1921 og fulla aðild tveimur árum síðar. Fyrsti landsleikurinn var gegn Tékkóslóvakíu á Ólymíuleikunum í Antwerpen 1920 og endaði með 7:0 stórtapi. Tveimur árum síðar náði liðið fram hefndum gegn tékkneska liðinu og var það fyrsti sigur Júgóslava.
Júgóslavía mætti aftur til leiks á ÓL 1924 en mátti þola sömu útreiðina, 7:0 tap gegn meistaraefnum Úrúgvæ. Enn tapaði Júgóslavía í fyrstu umferð fjórum árum síðar, þá fyrir Portúgölum.
Fyrsta heimsmeistaramótið
Nafni Konungsríkis Serba, Króata og Slóvena var breytt í Júgóslavíu árið 1929 þegar konungurinn, Alexander fyrsta, tók sér tímabundið alræðisvöld í landinu. Hann átti stóran þátt í því að Júgóslavía var eitt einungis fjögurra Evrópuríkja til að senda lið á fyrstu heimsmeistarakeppnina sem fram fór í Úrúgvæ árið 1930. Lið Júgóslavíu var kornungt, meðalaldurinn innan við 22 ár og ekki talið líklegt til stórafreka. Deilur milli Serba og Króata vegna flutnings knattspyrnusambandsins frá Zagreb til Belgrað höfðu veikt liðið til mikilla muna þar sem Króatar neituðu að gefa kost á sér.
Í undanúrslitunum tóku við heimamenn í Úrúgvæ. Mikil taugaveiklun einkenndi leik gestgjafanna í byrjun og Júgóslavar náðu forystunni á fimmtu mínútu. Eftir tuttugu mínútna leik náði lið Úrúgvæ hins vegar að jafna metin, tók svo öll völd og sigraði að lokum 6:1. Júgóslavar voru mjög ósáttir við dómgæsluna í viðureigninni og mun það samkvæmt sumum heimildum hafa ráðið því að ekkert varð úr leik um bronsverðlaun á mótinu, en aðrir telja að aldrei hafi staðið til að halda slíkan leik. Margt er á huldu um hvort bronsverðlaun hafi yfir höfuð verið veitt í keppninni og þá hvort Júgóslavar hafi fengið þau sem liðið sem tapaði fyrir endanlegum heimsmeisturum eða hvort Júgóslavía og Bandaríkin hafi verið látin deila þeim. Mörgum áratugum síðar kvað FIFA upp þann úrskurð að Bandaríkin teljist hafa hlotið 3ja sætið á þessu fyrsta heimsmeistaramóti og Júgóslavía það 4ða, þrátt fyrir mótbárur þeirra síðarnefndu.
Júgóslavar freistuðu þess að komast á HM 1934 og 1938 en féllu úr leik í forkeppninni í bæði skiptin.
Í alþýðulýðveldi (1945-1958)
Heimsstyrjöldin síðari raskaði knattspyrnuiðkun í Júgóslavíu og landið var tímabundið klofið upp. Kommúnistar komust til valda að stríðinu loknu. Ríkisstjórnir í alþýðulýðveldum Austur-Evrópu lögðu áherslu á góðan árangur á íþróttasviðinu og það var Júgóslavía engin undantekning. Áhugamannareglur Ólympíuhreyfingarinnar gáfu kommúnistaríkjunum færi á að tefla fram miklu sterkari liðum í knattspyrnukeppni leikanna en Vesturlönd höfðu færi á. Júgóslavía hlaut silfurverðlaunin á þrennum leikum í röð, 1948, 1952 og 1956, áður en liðið varð loks meistari á leikunum 1960.
Júgóslavar mættu í annað sinn til leiks á HM í Brasilíu 1950. Þar unnu þeir góða sigra á Sviss og Mexíkó en töpuðu í hreinum úrslitaleik um að komast upp úr riðlinum á móti ógnarsterku liði heimamanna.
Brasilíumenn urðu mótherjar Júgóslava í þriðja sinn í jafnmörgum keppnum á HM í Sviss 1954. Þar gerðu liðin jafntefli í framlengdum leik í Lausanne. Bæði lið komust áfram úr riðlinum en áður höfðu Júgóslavar unnið Frakka, 1:0. Í fjórðungsúrslitum máttu Júgóslavar sætta sig við tap gegn heimsmeistaraefnum Vestur-Þjóðverja með tveimur mörkum gegn engu.
Í Svíþjóð 1958 voru Júgóslavar enn taldir í hópi sterkustu liða. Í fyrsta leik gerði liðið jafntefli við Skota, sigraði þvínæst spútniklið Frakka 3:2 en gerði óvænt 3:3 jafntefli við Paragvæ í lokaleiknum og mátti sætta sig við annað sætið í riðlinum. Það reyndist dýrkeypt því mótherjarnir í fjórðungsúrslitum urðu því ekki Norður-Írar heldur ríkjandi heimsmeistarar Vestur-Þjóðverja, sem fóru með sigur af hólmi, 1:0.
Bitist um verðlaun (1960-1968)
Sömu lið mættust tveimur árum síðar í riðlakeppni HM í Síle. Aftur höfðu Sovétmenn betur, að þessu sinni 2:0. Sigrar gegn Úrúgvæ og Kólumbíu komu Júgóslövum hins vegar í næstu umferð. Í fjórðungsúrslitum komu Júgóslavar loks fram hefndum gegn Vestur-Þjóðverjum og unnu þá 1:0 með marki undir lok leiksins.
Í undanúrslitum var austur-evrópskur slagur milli Júgóslavíu og Tékkóslóvakíu sem féll fullkomlega í skuggann af viðureign heimamanna og Brasilíu sem fram fór á sama tíma. Tékkneska liðið hafði betur, 3:1 og mætti Brasilíu í úrslitum á meðan Júgóslavar máttu sætta sig við bronsleik gegn spútnikliði Síle. Gestgjafarnir herjuðu fram 1:0 sigur með marki á lokamínútunni og hrepptu bronsverðlaunin.
thumb|right|Fyrirliðar Júgóslavíu og Ítalíu fyrir úrslitaleikinn 1968.Júgóslavía var fjarri góðu gamni á næstu tveimur stórmótum. Svíar slógu þá út í forkeppni EM 1964 og Frakkar gerðu það sama fyrir HM 1966. Evrópukeppnin 1968 átti hins vegar eftir að verða söguleg.
Vestur-Þjóðverjar og Júgóslavar lentu saman í forriðlinum þar sem þeir fyrrnefndu hefðu náð toppsætinu ef ekki hefði komið til óvænt jafntefli gegn Albaníu. Í fjórðungsúrslitum mættu Júgóslavar Frökkum og gerðu 1:1 jafntefli ytra en skelltu þeim svo 5:1 á heimavelli. Farseðillinn í úrslitakeppnina á Ítalíu var tryggður.
Júgóslavar skelltu ríkjandi heimsmeisturum Englendinga 1:0 í Napólí með sigurmarki í lokin. Við tók úrslitaleikur gegn heimamönnum í Rómarborg. Júgóslavar tóku forystuna en Ítalir jöfnuðu seint í leiknum. Framlenging skilaði engu og við tók nýr leikur tveimur dögum síðar þar sem vítaspyrnukeppnir höfðu ekki verið innleiddar. Þar reyndust gestgjafarnir sterkari, unnu 2:0 og Júgóslavía mátti á ný sætta sig við silfrið.
Gestgjafar á EM (1970-1980)
Strembinn forriðill með Belgum og Spánverjum þýddi að Júgóslavía komst ekki á HM 1970 í Mexíkó. Liðið sat einnig heima á EM 1972 eftir tap í úrslitaeinvígi gegn Sovétmönnum.
thumb|left|Josip Katalinski fagnar marki sínu á HM 1974, markvörður Saír lemur angistarfullur í völlinn.Spánn og Júgóslavía mættust í oddaleik í Belgíu um það hvort liðið kæmist á HM í Vestur-Þýskalandi 1974 og höfðu Júgóslavar betur, 1:0. Þegar til Þýskalands var komið gerðu Júgóslavar markalaust jafntefli í fyrsta leik gegn heimsmeisturum Brasilíumanna og unnu í næstu viðureign einn stærsta sigur í sögu HM þegar Saír var lagt að velli 9:0. Jafntefli í þriðja leik gegn Skotum, 1:1, þýddi að Júgóslavar höfnuðu í efsta sæti riðilsins og lentu því í milliriðli B. Ekki tókst Júgóslövum þó að standa undir væntingum þegar í milliriðil var komið og töpuðu öllum þremur leikjunum. Fyrst gegn heimamönnum, þá Pólverjum og loks Svíum.
Júgóslavar voru ekki lengi að sleikja sárin. Þeir unnu forriðil sinn fyrir EM 1976 auðveldlega og slógu þvínæst Wales út í tveimur leikjum. Þar með var júgóslavneska liðið komið í fjögurra liða úrslitakeppni sem ákveðið var að halda í Belgrað og Zagreb í júní 1976. Útlitið var gott í undanúrslitaleiknum gegn heimsmeisturum Vestur-Þjóðverja þar sem Júgóslavar náðu tveggja marka forystu. Gestirnir jöfnuðu þó 2:2, þar sem Gerd Müller jafnaði metin og skoraði svo tvö mörk til viðbótar í framlengingu, 2:4.
Ósigurinn varð gríðarlegt áfall fyrir Júgóslava sem höfðu gert sér góðar vonir um Evrópumeistaratitil. Fáir áhorfendur sáu ástæðu til að mæta á bronsleikinn gegn Hollendingum. Sú viðureign fór einnig í framlengingu þar sem hollenska liðið vann 3:2.
Eftir vonbrigðin á heimavelli 1976 þurftu Júgóslavar að sitja heima á næstu stórmótum, HM 1978 og EM 1980. Í bæði skiptin komust Spánverjar áfram í þeirra stað.
Misjafnt gengi (1982-1988)
Júgóslövum gekk vel í forkeppni fyrir HM 1982 og hafnaði í efsta sæti á undan Ítölum sem urðu að lokum heimsmeistarar. Frammistaðan gaf tilefni til bjartsýni á Spáni þar sem liðið var talið heppið með drátt. Markalaust jafntefli í fyrsta leik gegn Norður-Írum var þó ekki í samræmi við væntingar og Júgóslavar komust í vonda stöðu eftir 2:1 tap gegn heimamönnum, þar sem dómarinn var talinn draga taum Spánverja og dæmdi m.a. fráleita vítaspyrnu. Lokaleikur riðilsins var á móti Hondúras þar sem þriggja marka hefði tryggt sæti í næstu umferð. Júgóslövum tókst hins vegar ekki að herja út nema 1:0 sigur í blálokin og þurftu því að treysta á hagstæð úrslit í leik Spánverja og Norður-Íra. Það gekk ekki eftir og Júgóslavar sátu eftir með sárt ennið.
Vonbrigðin héldu áfram á EM í Frakklandi 1984. Þar sáu Júgóslavar aldrei til sólar og töpuðu öllum þremur leikjunum, gegn Belgum, Dönum og Frökkum. Miðjuleikurinn gegn Dönum var sérlega slæmur og tapaðist 5:0.
Afleitt gengi á heimavelli í forkeppninni gerði það að verkum að Júgóslavía var aldrei nálægt því að komast á HM 1986. Englendingar höfðu svo betur í keppni við Júgóslava um laust sæti á EM í Vestur-Þýskalandi 1988.
Endalokin (1990-1992)
Júgóslavía hafði á að skipa einhverju efnilegasta landsliði heims undir lok níunda áratugarins. U-21 árs landsliðið varð heimsmeistari árið 1987, þar sem Robert Prosinečki var valinn besti leikmaðurinn. Hið unga lið fór taplaust í gegnum forkeppni HM 1990 og skildi m.a. lið Frakka eftir í forriðlinum.
Heimsmeistaraefni Vestur-Þjóðverja reyndust of stór biti í fyrsta leik þegar til Ítalíu var komið og töpuðu Júgóslavar þar 1:4. Næsta viðureign var hörkuslagur við Kólumbíumenn sem vannst 1:0. Sameinuðu arabísku furstadæmin voru mótherjarnir í þriðja leik sem vannst 4:1 og Júgóslavar voru komnir í 16-liða úrslitin.
Þar tók við hörð viðureign gegn Spánverjum sem lauk með 1:1 jafntefli en mark frá Dragan Stojković í framlengingu skildi liðin að lokum að. Í fjórðungsúrslitum mættust stálin stinn þegar Júgóslavía og Argentína gerðu markalaust jafntefli. Grípa þurfti til vítaspyrnukeppni þar sem Diego Maradona misnotaði sína spyrnu en Argentínumenn unnu engu að síður 3:2 eftir að markvörður þeirra varði þrjár spyrnur.
Tveimur árum eldri og reynslunni ríkari voru Júgóslavar taldir til alls vísir á EM í Svíþjóð 1992. Liðið tryggði sér þátttöku í úrslitakeppninni en áður en til átti að taka braust út borgarastyrjöld í landinu sem olli því að Júgóslavía var sett í keppnisbann frá alþjóðlegum íþróttamótum. Danir tóku sæti þeirra á mótinu og fóru óvænt með sigur af hólmi.
Síðasti knattspyrnulandsleikur gömlu Júgóslavíu var 2:0 tapleikur gegn Hollendingum þann 25. mars 1992. Frá 1992 til 2006 mynduðu Serbía og Svartfjallaland ríkjaheild og kenndi landslið þeirra sig um tíma við Júgóslavíu, en það telst þó ekki sama landslið og hið fyrra.
Vafri
thumb|right|Forsíða hinnar íslensku Wikipediu í Firefox-vafranum í [[Ubuntu Netbook Edition|Ubuntu Netbook Remix.]]
Vafri er forrit sem notað er til að vafra um netið eða skoða skjöl á vefþjónum eða skráakerfi m.a. með notkun HTTP-samskiptareglnanna. Vafrar lesa kóða vefsíðu og nota hann til að miðla kóðanum á lesanlegu formi til notandans. Stærsta netkerfi samansett af samtengdum skrám er þekkt sem veraldarvefurinn.
Algengir netvafrar
Algenstu vafrar í borðtölvum eru (tölur frá jan. 2018):
Ítalskt táknmál
Ítalskt táknmál (ítalska: Lingua dei Segni Italiana, LIS) er táknmál sem notað er á Ítalíu. Um 3.525.000 manns kunna málið á Ítalíu, um 426.800 manns í Sviss og um 1460 manns í San Marínó.
Rauðbroddar
Rauðbroddar (fræðiheiti: Cladonia macilenta) er tegund fléttna af bikarfléttuætt. Rauðbroddar finnast á Íslandi og eru á válista sem tegund í útrýmingarhættu (EN) hér á landi.
Útlit og búsvæði
Rauðbroddar mynda hreisturkennt grágrænt þal þar sem hreistrið er 1-3 mm að breidd með skertum jöðrum og hvítt á neðra borði. Upp af hreistrinu vaxa þalgreinar, 1-3,5 cm á hæð, 1-3 mm breiðar, ógreindar eða lítið greindar ofan til. Oddur þalgreinanna er sljór og ber oft rauðar askhirslur á endanum sem hafa kornkennt yfirborð ofan til eða duftkenndar hraufur. Rauðbroddar líkjast skartbikar en greinist frá honum á duftkenndum hraufum ofan til og á því að toppgreinar þalsins eru minna greindar en á skartbikar.
Efnafræði
Rauðbroddar innihalda fléttuefnin barbatinsýru, thamnolinsýru og rhódóphyscin. Þalsvörun rauðbrodda er K+ gul í barkarlagi og miðlagi en holrúm þalgreinanna getur verið K+ vínrautt, C-, KC-, P+ gul.
DDT
Dí-klóró-dí-fenýl-trí-klóró-etan (DDT) er lífrænt klórín -efnasamband sem var notað sem skordýraeitur. Efnið er alræmt vegna þess hve skaðlegt það er.
DDT var mikið notað í landbúnaði um miðja síðustu öld. Það leiddi næstum því til útdauða skallaarnarins og förufálkans í Bandaríkjunum. Lagt var bann við notkun eitursins í landbúnaði Bandaríkjunum 1972.
Efnið er enn notað á einstaka svæðum til að hefta útbreiðslu malaríu og útbrotataugaveiki, sem bæði berast með skordýrum.
Hildur Yeoman
Hildur Björk Yeoman (fædd 6. desember 1983) er íslenskur myndlistamaður og fatahönnuður. Hún er fædd og starfandi í Reykjavík. Hún lærði í Listaskóla Íslands á árunum 2003 til 2006 og tók ár úti í listaskóla Berlínar árið 2005. Hildur var starfsnemi í fatahönnun hjá Jonathan Saunder í London í sex mánuði og tvo mánuði hjá Yazbukey í París. Hildur byrjaði að kenna við Listaháskóla Íslands 2008, þar sem hún starfar nú.
Vinna
Hildur notast við ýmsar leiðir til að skapa verk og tvinnar hún mismunandi vinnuaðferðir saman, allt frá vatnslitum í að sauma í myndir. Teikningar þó númer eitt, tvö og þrjú hjá Hildi og kemur það að í öllum hennar verkum, mynd- eða hönnunarverk.
Hönnunaraðferð Hildar er ekki alltaf hin sama, en hún hannar fyrir Thelma design, Lascivious og Nikita, og breytast því aðferðir hennar eftir því. Þar má segja að Thelma design notist við innblástur frá Marilyn Monroe og Carla Bruni en Nikita er meira teknó.
Lomé
nafnið kemur úr frumbyggjamálinu éwé og er leitt af 'Alotimé' sem á éwé þýðir á milli aló-trjánna.
Handknattleiksárið 1997-98
Handknattleiksárið 1997-98 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1997 og lauk vorið 1998. Valsmenn urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Stjörnustúlkur í kvennaflokki.
1. deild
Knattspyrnufélagið Valur varð Íslandsmeistari í meistaraflokki karla. Keppt var í tólf liða deild, þar sem fjögur félög urðu jöfn að stigum. Átta lið fóru í úrslitakeppni með útsláttarfyrirkomulagi, en Víkingur og Breiðablik féllu niður um deild.
Úrslitakeppni 1. deildar
8-liða úrslit Undanúrslit Úrslit
2. deild
Selfoss sigraði í 2. deild og fór upp í 1. deild ásamt Gróttu/KR. Keppt var í einni níu liða deild með tvöfaldri umferð.
Bikarkeppni HSÍ
Valsmenn sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn Fram.
8-liða úrslit
Undanúrslit
Úrslit
Evrópukeppni
Tvö íslensk félagslið tóku þátt í Evrópukeppni: KA og Afturelding.
Evrópukeppni meistaraliða
KA keppti í Evrópukeppni meistaraliða, en féll út eftir riðlakeppni sextán liða.
1. umferð
16-liða úrslit
Keppt var í fjórum fjögurra liða riðlum, með tvöfaldri umferð.
Borgakeppni Evrópu
Afturelding keppti í borgakeppni Evrópu og komst í 8-liða úrslit.
1. umferð
16-liða úrslit
8-liða úrslit
1. deild
Stjörnustúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í einni átta liða deild með þrefaldri umferð. Öll liðin fóru í úrslitakeppni með útsláttarfyrirkomulagi.
Bikarkeppni HSÍ
Stjörnustúlkur sigruðu í bikarkeppninni eftir úrslitaleik gegn Víkingum.
Evrópukeppni
Ekkert íslenskt félag tók þátt í Evrópukeppni í kvennaflokki þetta árið.
Alexandra Ívarsdóttir
Alexandra Ívarsdóttir er íslensk fegurðardrottning. Hún var kjörin Ungfrú Ísland árið 2008.
Öskjuhlíðarskóli
Öskjuhlíðarskóli er sérskóli og hóf fyrst starfsemi haustið 1975 og leysti þar með af hólmi Höfðaskóla sem hafði starfað frá árinu 1961. Skólinn var stofnaður með það hlutverk að komast til móts við þarfir nemenda sem voru í Höfðaskóla en hann þótti ekki nógu góður. Til að svara margbreytilegu þörfum var starfsfólkið mjög menntað og þá sérstaklega í sérkennslufræðum. Auk þess störfuðu við skólann þroskaþjálfar, leikskólakennarar, stuðningsfulltrúar, sálfræðingar og félagsráðgjafar Árið 2011 tilkynnti Reykjavíkurborg að Öskjuhlíðarskóli og Safamýraskóli myndu sameinast og nýr sérskóli stofnaður. Haustið 2011 hóf Klettaskóli störf í sama húsnæði og Öskjuhlíðarskóli hafði áður verið. Þegar skólarnir tveir sameinuðust voru 80 nemendur í Öskjuhlíðaskóla og 10 í Safamýraskóla. . Skólaárið 2013-2014 voru 109 nemendur sem stunduðu nám í Klettaskóla.
Surf's Up (kvikmynd)
Surf's Up er bandarísk teiknimynd frá árinu 2007.
Túniska karlalandsliðið í handknattleik
Túnisíska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Túnis í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Túnis.
Ajax (Sófókles)
thumb|right|[[Ajax Telamonsson heldur á Akkillesi dauðum.]] Ajax er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Fornfræðingar telja að það hafi verið samið snemma á ferli Sófóklesar.
Leikritið fjallar um örlög Ajaxar Telamonssonar að Trójustríðinu loknu.
Sveipblálilja
Sveipblálilja (fræðiheiti: Mertensia paniculata ) er fjölær jurt sem er ættuð frá norðvestur- og mið- Norður-Ameríku. Stönglarnir eru sléttir og blöðin lensu- til egglaga með oddi og stundum lítið eitt hærð. Blómin eru lítil, blá og bjöllulaga.
Samsteypustjórn
Samsteypustjórn er þegar tveir eða fleiri stjórnmálaflokkar þurfa að taka sig saman um að mynda ríkisstjórn. Til þess að mynda samsteypustjórn þurfa flokkarnir að koma sér saman um helstu málefni og oftar en ekki að beita miklum málamiðlunum. Á Íslandi gerist það nánast alltaf að ríkisstjórn sé mynduð milli tveggja flokka.
Коалиция Koalitionsregierung קואליציה Coalitie Hallituskoalitio Coaliesje
Benín
Benín er land í Vestur-Afríku og var áður kallað „Dahómey“ eftir konungsríkinu Dahómey sem Frakkar lögðu undir sig 1892-1894. Landið á stutta strandlengju við Benínflóa, sem áður var þekktur viðkomustaður þrælasala, og dregur nafn sitt af honum. Landið á landamæri að Tógó í vestri, Nígeríu í austri og Búrkína Fasó og Níger í norðri. Höfuðborgin er Porto-Novo en aðsetur stjórnarinnar er í Cotonou, sem jafnframt er stærsta borgin og efnahagsleg höfuðborg landsins. Benín er hitabeltisland sem flytur út bómull og pálmaolíu. Sjálfsþurftarbúskapur er útbreiddur.
Nafn
Nafnið Benín var ekki valið út af Konungsríkinu Benín (eða Benínborg) sem var þar sem Nígería er nú, heldur heitir landið eftir Benínflóa sem strönd landsins liggur að. Í Benín var hið öfluga konungsríki Dahómey og landið hét það til ársins 1975 þegar nafninu var breytt til að gæta hlutleysis gagnvart ólíkum þjóðflokkum í landinu (Dahómey var fyrst og fremst konungsríki Fonfólksins).
Saga
thumb|left|Herkonur frá Dahómey. Konungsríkið Dahómey var stofnað á 17. öld með samruna nokkurra þjóðflokka á sléttunni við Abómey hugsanlega vegna þess þrýstings sem stafaði frá starfsemi evrópskra þrælasala við ströndina. Menning konungsríkisins var hernaðarleg og drengir fengu herþjálfun frá unga aldri. Dahómey var líka frægt fyrir úrvalssveitir herkvenna sem voru nefndar Ahosi eða „mæður okkar“ á málinu fongbe. Þessi áhersla á herþjálfun gerði það að verkum að Dahómey var kallað „litla svarta Sparta“ af evrópskum höfundum eins og Richard Francis Burton. Mannfórnir voru algengar þar sem þrælar og stríðsfangar voru afhöfðaðir við hátíðleg tækifæri.
Dahómey tók þátt í hinni blómlegu þrælaverslun og gerðist byssuríki sem seldi þræla fyrir evrópsk vopn. Ströndin var kölluð „þrælaströndin“ þar sem þrælar voru aðalútflutningsvaran á þessu svæði. Þrælasölunni hnignaði engu að síður frá stofnun Dahómey og fjöldi þræla minnkaði stöðugt, meðal annars vegna mannfórnanna, og síðar vegna þess að þrælasala varð ólögleg í flestum Evrópuríkjum. Síðasta portúgalska þrælaskipið sigldi frá Benínflóa árið 1885.
Auk Dahómey voru ýmis önnur samfélög á því svæði sem síðar varð Benín, þar á meðal margir þjóðflokkar sem töluðu jórúbamál og voru í samskiptum við skylda hópa þar sem Nígería er nú. Þessir þjóðflokkar áttu oft í stríði við Dahómey þótt sumir þeirra væru hluti af konungsríkinu. Um miðja 19. öld tók Dahómey að missa tök sín á svæðinu sem gerði Frökkum kleift að leggja landið undir sig (með hjálp Jórúba) árið 1892. 1899 varð landið hluti af nýlendunni Frönsku Vestur-Afríku, sem Dahómey. 1958 fékk landið heimastjórn sem Lýðveldið Dahómey og fullt sjálfstæði fylgdi 1. ágúst 1960.
thumb|right|Mathieu Kérékou Næstu tólf árin fylgdu átök milli ólíkra þjóðflokka. Í hverjum landshluta komu fram leiðtogar eins og Sourou Apithy, Hubert Maga og Justin Ahomadegbé. 1970 sættust þeir á að stofna forsetaráð eftir að ofbeldisverk höfðu truflað kosningarnar það ár. 1972 var forsetaráðinu steypt af stóli með valdaráni hersins undir stjórn Mathieu Kérékou. Hann kom á marxísku stjórnkerfi undir herforingjastjórn og landið var endurnefnt Alþýðulýðveldið Benín. 1979 var herforingjastjórnin leyst upp og kosningar haldnar. Seint á 9. áratugnum tók Kérékou að færa stjórnkerfi landsins í átt til markaðsbúskapar eftir miklar efnahagsþrengingar. 1991 tapaði hann kosningum fyrir Nicéphore Soglo en vann aftur árið 1996 og með naumindum 2001. 2006 bauð hann sig ekki fram vegna takmarkana á lengd stjórnartíma forseta, og hlaut mikið lof fyrir að reyna ekki að breyta stjórnarskránni til að geta setið lengur líkt og svo margir aðrir afrískir forsetar höfðu gert.
Stjórnmál
Í Benín er forsetaræði þar sem forseti Benín er bæði þjóðhöfðingi og höfuð ríkisstjórnarinnar og er kosinn í almennum kosningum til fimm ára í senn. Núverandi stjórnkerfi er skipað í stjórnarskránni frá 1990 en áður var stjórnkerfið í marx-lenínískum anda. Á þingi Benín sitja 83 þingmenn úr nokkrum stjórnmálaflokkum sem eru kosnir til fjögurra ára í senn.
Landafræði
thumb|right|Kort af Benín Benín er Vestur-Afríkuríki sem liggur frá bugðu á Nígerfljóti að Benínflóa sem er hluti Gíneuflóa í Atlantshafinu. Landið er nokkurn veginn jafnhátt alls staðar og stærstur hluti þess eru mýrlendar eða skógi vaxnar hásléttur. Í norðurhlutanum eru þurrar gresjur. Flestir íbúanna búa nálægt ströndinni í suðri þar sem stærstu borgirnar, Porto Novo og Cotonou eru.
Ouemefljót rennur eftir miðu landinu í suðurátt.
Stærsta borgin, viðskiptamiðstöð landsins og aðsetur stjórnarinnar er Cotonou. Hafnarbærinn Ouidah sem áður var mikilvægur þrælamarkaður, er hin andlega höfuðborg þeirra sem aðhyllast vúdútrú. Abómey, fyrrum höfuðborg Dahómey, er enn aðsetur konungs Fonfólksins.
Skipting í stjórnsýsluumdæmi
thumb|left|250px|Umdæmi í Benín Benín skiptist í tólf umdæmi (départements) og 77 sveitarfélög. Upphaflega voru umdæmin sex en 1999 var hverju þeirra skipt í tvennt. Nýju umdæmin sex eru ekki með neinn höfuðstað.
Efnahagslíf
thumb|right|Höfnin í Cotonou Efnahagslíf Benín er enn frumstætt og byggist að mestu á sjálfsþurftarbúskap, baðmullarframleiðslu og staðbundinni verslun. Landsframleiðslan hefur vaxið um 5% á ári að jafnaði síðustu ár en fólksfjölgunin hefur jafnað þann vöxt að mestu. Verðbólga hefur hjaðnað síðustu ár. 2001 hóf ríkisstjórnin einkavæðingarferli meðal annars vegna þrýstings frá erlendum lánadrottnum.
Menning
Í Benín búa nokkrir tugir þjóðflokka með tungumál sem tilheyra öllum þremur afrísku málaættunum; níger-kongómál, níló-saharamál og afróasísk mál. Þau síðastnefndu eru töluð af Hásamönnum sem flestir búa í norðurhlutanum en níló-saharamálin eru töluð af Dendimönnum sem eru afkomendur þeirra sem stofnuðu Songhæveldið meðfram Nígerfljóti. Stærsti einstaki þjóðflokkurinn er Fonfólkið sem telur um 1,7 milljónir manna en þar á eftir koma hinir ýmsu hópar Jórúbamanna (um 1,2 milljónir).
Meirihluti landsmanna aðhyllist hefðbundin trúarbrögð, ýmist andatrú eða vúdútrú sem talin er hafa borist til Brasilíu og Karíbahafsins frá strandhéruðum Benín. Íslam og Kristni eiga sér stóra hópa fylgjenda (um 15% íbúa landsins hvor).
Carassius gibelio
Carassius gibelio, stundum nefndur Carassius gibelio gibelio og fyrir 2003, Carassius auratus gibelio), meðlimur ættarinnar Cyprinidae, sem telur allnokkrar aðrar þekktar tegundir fiska eins og vatnakarpa, og hinn smávaxna grunnungur. Þetta er meðalstór vatnakarpi, og verður ekki yfir 3 kg (6.6 pund) og 45 sm. Hann er yfirleitt silfurlitaður, þó að aðrir litir þekkist. Þeir eru alætur og nærast á svifi, hryggleysingjum, plöntum og lífrænum leifum. Upprunalega frá Asíu (Síberíu), hafa þeir verið fluttir út og eru í vötnum og tjörnum og hægstreymandi ám víða um Evrópu, Norður Ameríku og Asíu.
Lýsing
Hann er kröftugur fiskur sem líkist (Carassius carassius) og verður um 10 til 35 sm langur. Hreistur hans er stærra en á C. carassius, og eru yfirleitt 27 til 32 hreisturflögur eftir hliðarrákinni, þar sem C. carassius hefur á milli 31 til 35. . Sporðurinn á C. gibelo er dýpra sýldur en á C. carassius.
Ræktun í gullfisk
Gullfiskar voru upphaflega ræktaðir út frá C. gibelo í Kína fyrir yfir 1000 árum síðan, þar sem þeir voru ræktaðir fyrir lit til að lífga upp á skrauttjarnir og vatnagarða.
Praia
thumb|Praia.
Praia (portúgalska fyrir strönd) er höfuðborg Grænhöfðaeyja. Íbúafjöldi var um 155.000 árið 2017.
Fáni Búrúndí
Fáni Búrúndí samanstendur af skásettum hvítum krossi með rauðum flötum efst og neðst og grænum flötum til hliðanna og hefur í miðjunni hvítan hringflöt með þremur sexodda stjörnum, rauðum með grænu umstriki, sem er raðað í einskonar píramítíkst form með eina fyrir ofan og tvær fyrir neðan. Stjörnurnar standa fyrir þrjá stærstu þjóðflokkana í landinu, hútú-fólkið, tútsa og twa-fólkið.
Þegar Búrúndí fékk sjálfstæði árið 1962 var gerður fáni að grunni til sá sami og núverandi enn með dúrru í miðjunni í stað stjarnanna. Þegar konungsveldið var lagt niður árið 1966 var tromman fjarlægð og árið 1967 voru stjörnurnar settar inn í fánann.
Árið 1982 voru hlutföll fánans fastslegin formlega til að vera 3:5 en höfðu þar til verið frjálslega um 2:3.
FM Belfast
FM Belfast er íslensk hljómsveit, stofnuð árið 2005 í Reykjavík. Meðlimir hljómsveitarinnar eru Lóa Hlín Hjálmtýsdóttir, Árni Rúnar Hlöðversson, Örvar Þóreyjarson Smárason, Egill Eyjólfsson og Ívar Pétur Kjartansson.
Fáni Búrúndí
Vangaveltur hafa verið um hvort fáninn hafi dregið innblástur frá eða verið umbreytt útgáfa af þáverandi fána belgíska flugfélagsins Sabena, en þær vangaveltur hafa ekki fengist staðfestar af eða á.
FM Belfast
Þegar hljómsveitin kemur fram fylgja sveitinni oftar en ekki ásláttahljóðfæraleikarar. Þar á meðal má nefna Unnstein Manuel Stefánsson úr Retro Stefson, Egil Eyjólfsson, Björn Kristjánsson úr Borko, Maríu Hjálmtýsdóttur, Þórð Jörundsson úr Retro Stefson, Svanhvíti Tryggvadóttur, Hall Civelek og Sveinbjörn Pálsson.
FM Belfast hefur gefið út tvær breiðskífur, How to make friends sem kom út haustið 2008 og Don't want to sleep í júní 2011. How to make friends kom út í Evrópu vorið 2010 á vegum þýsku plötuútgáfunnar Morr Music.
Árið 2010 lék hljómsveitin á G! Festival í Færeyjum og árið 2010 á Hróarskelduhátíðinni í Danmörku.
Breiðskífur
How to make friends (2008) Don't want to sleep (2011) Brighter days (2014) Island Broadcast (2017)
Nýsjálenskt táknmál
Nýsjálenskt táknmál (enska: New Zealander Sign Language, NZSL) er táknmál sem notað er í Nýja-Sjálandi. Um níu þúsund manns kunna málið.
Hjarðarholt (Dalasýslu)
thumb|right|Hjarðarholtskirkja. Ein af krosskirkjum [[Rögnvaldur Ólafsson|Rögnvaldar Ólafssonar arkitekts.]] Hjarðarholt er bær, kirkjustaður og áður prestssetur í Laxárdal í Dalasýslu, gamalt höfuðból sem kemur töluvert við sögu í Íslendingasögum og Sturlungu.
Samkvæmt Laxdælu reisti Ólafur pái Höskuldsson sér bæ á svæði sem þótti reimt því það hafði áður verið í eigu illvirkjans Víga-Hrapps og var sagt að hann gengi aftur, svo að landið lagðist í auðn eftir lát hans. Ólafur lét það ekki á sig fá, byggði bæ sinn og kallaði hann Hjarðarholt. Þar ólust þeir Kjartan Ólafsson og Bolli Þorleiksson upp.
Hjarðarholt var síðan prestssetur allt fram á 20. öld en þá var prestbústaðurinn fluttur til Búðardals. Á meðal presta í Hjarðarholti má nefna Gleraugna-Pétur Einarsson, bróður Marteins biskups, sem kemur töluvert við sögu siðaskiptanna, og séra Gunnar Pálsson skáld, sem sat staðinn á síðari hluta 18. aldar.
Árið 1899 fann Daniel Bruun stuðlabergslegstein sem notaður var sem þröskuldur í dyrum Hjarðarholtskirkju og kom honum á Þjóðminjasafnið. Hann er talinn elstur íslenskra rúnalegsteina sem varðveist hafa, frá fyrri hluta 14. áldar. Á honum stendur: her : ligr : hallr : arason. Hallur þessi er ekki þekktur úr öðrum heimildum.
The Observer
The Observer er breskt blað sem gefið er út á sunnudögum. Það er systurblað The Guardian, sem keypti það árið 1993. The Observer tekur frjálslynda afstöðu í flestum málum eins og systurblaðið. Það er heimsins elsta sunnudagsblað.
Saga
W.S. Bourne gaf fyrsta tölublaðið út 4. desember 1791 og var það fyrsta sunnudagsblað í heimi. Hann bjóst við að dagblaðið yrði tekjuöflunarleið fyrir sig en þess í stað komst hann í 1.600 punda skuld. Árið 1794 reyndi hann að selja andstæðingum ríkisstjórnarinnar blaðið en tókst það ekki. Þá bauð bróðir Bournes ríkistjórninni blaðið en boðið var afþakkað. Hins vegar féllst stjórnin á að veita blaðinu nokkurn styrk gegn því að geta haft áhrif á ritstjórnarstefnu þess. Fyrir vikið tók blaðið stöðu gegn róttæklingjum á borð við Thomas Paine, Francis Burdett og Joseph Priestley.
Reykjavíkurbiblía
Reykjavíkurbiblía, 1859, er sjöunda heildarútgáfa Biblíunnar á íslensku, prentuð í Reykjavík, í Prentsmiðju Íslands, sem þá var í eigu Einars Þórðarsonar.
Á titilblaði stendur: ''BIBLÍA, það er öll Heilög ritning, út gefin að tilhlutun hins íslenzka biblíufélags. 6. útgáfa.'' (Réttara 7. útgáfa).
Mjög var til útgáfunnar vandað, bókin er í stærra broti en Viðeyjarbiblían, prentuð með gotnesku letri eins og allar fyrri biblíuútgáfur íslenskar, og er Reykjavíkurbiblían með því síðasta sem prentað var með því letri hér á landi. Er eins og menn hafi veigrað sér við að breyta þeirri hefð að prenta Biblíur með gotnesku letri, þó að latínuletur væri þá almennt notað á íslenskar bækur. Varðveittar biblíur eru yfirleitt í alskinnsbandi og gyllt á kjöl. Reykjavíkurbiblían var gefin út í 2.000 eintökum og kostaði óbundið eintak 3 ríkisdali og 48 skildinga.
Barðaströnd
thumb|right|Kort sem sýnir Barðaströnd á Vestfjörðum. thumb|right|Barðaströnd, 2011.
Barðaströnd er heiti á strandlengju á sunnanverðum Vestfjörðum að Breiðafirði á milli Vatnsfjarðar og Sigluneshlíða.
Flóki Vilgerðarson nam þar land og gaf Íslandi nafn sitt eftir að hafa klifið þar fjall (hugsanlega Lónfell - 752 m) og séð fjörð (hugsanlega Arnarfjörð) fullan af hafís.
Petar Nadoveza
Petar Nadoveza (fæddur 9. apríl 1942; d. 19. mars 2023) var króatískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Tógó
Tógó er land í Vestur-Afríku, með landamæri að Gana í vestri, Benín í austri og Búrkína Fasó í norðri. Suðurströnd þess er við Benínflóa þar sem höfuðborgin, Lomé, er staðsett. Tógó er um 57.000 km² að stærð og er þar með eitt af minnstu löndum Afríku, með tæplega 8 milljón íbúa, auk þess að vera eitt af grennstu löndum heims eða aðeins um 115 km á breidd.
Tógó er hitabeltisland með efnahagslíf sem reiðir sig á landbúnað, með veðurfar sem hentar vel til ræktunar. Franska er opinbert mál landsins, en auk hennar tala íbúar fjölda tungumála, sérstaklega mál af gbemálaættinni. Flestir íbúar aðhyllast hefðbundin afrísk trúarbrögð, en í landinu búa stórir minnihlutahópar kristinna og múslima. Tógó er aðili að Sameinuðu þjóðunum, Afríkusambandinu, Samtökum um íslamska samvinnu, ZOPACAS, Samtökum frönskumælandi ríkja og Efnahagsbandalagi Vestur-Afríkuríkja.
Landfræði
Tógó er eitt af minnstu löndum Afríku, aðeins 56.785 km² að stærð. Það á strönd að Benínflóa í suðri, og landamæri að Gana í vestri, Benín í austri, og Búrkína Fasó í norðri. Tógó er að mestu milli 6. og 11. gráðu norður, og 0. og 2. gráðu austur.
Strandlengja Tógó við Benínflóa er 56 km að lengd. Þar eru sjávarlón og sandstrendur. Norðurhlutinn einkennist af öldóttri gresju, ólíkt hæðóttum miðhlutanum. Í suðri eru graslendi, gresjur og skógar sem liggur að votlendri strandsléttu.
Hæsta fjall landsins er Agou-fjall, 986 metrar á hæð. Lengsta á landsins er Mono-fljót sem rennur frá norðri til suðurs, 400 km leið.
Stjórnsýslueiningar
Tógó skiptist í fimm héruð sem aftur skiptast í 30 umdæmi. Héruðin eru, frá norðri til suðurs: Savanes, Kara, Centrale, Plateaux og Maritime.
Listi yfir sóldaggir (Drosera)
Þetta er heildarlisti yfir tegundir sóldagga þekktar 2015.
Bauganet jarðar
Hver gráða á lengdarbaug er að meðaltali 111,2 kílómetrar á lengd (um það bil 60 sjómílur) svo til að fá meiri nákvæmni er henni ýmist skipt í hundraðshluta (kommustafi) eða mínútur (60 hluta) og sekúndur (60*60 eða 360 hluta).
Dæmi um hnit í bauganeti jarðar er 48°51′29″N, 2°17′40″A (Eiffelturninn í París) þar sem ' eru mínútur og " sekúndur.
Kjötæta
Kjötæta er í dýrafræði dýr sem nærist á kjöti. Nærist það á kjöti af hræi kallast það hrææta.
Teheran
thumb|right|Frá Teheran. Teheran (persneska: تهران Tehrān) er höfuðborg Íran og Teheransýslu. Um 8,7 milljónir búa í borginni sjálfri og 15 milljónir á stórborgarsvæðinu. Teheran er líka fjölmennasta borg Íran og Vestur-Asíu, og með annað stærsta stórborgarsvæði í Mið-Austurlöndum, á eftir Kaíró. Á heimsvísu er Teheran í 24. sæti yfir fjölmennustu þéttbýlissvæði. Teheran er þekkt fyrir hraða útþenslu og nýstárlegan arkitektúr, eins og Milad-turninn og Fereshteh Pasargad-hótelið sem arkitektinn Zaha Hadid hannaði.
Í fornöld stóð medíska borgin Hrages á hluta þess svæðis sem Teheran nær nú yfir. Sú borg var lögð í rúst nokkrum sinnum, í kjölfar innrása Araba, Tyrkja og Mongóla. Ray er nú úthverfi í Teheran.
Teheran var fyrst gerð að höfuðborg í valdatíð Agha Mohammad Khan árið 1786 vegna nálægðar við lönd undir írönskum yfirráðum í Kákasus sem þá voru bitbein Persa og Rússa í stríðum Rússa og Írana. Höfuðborg Persíu hefur oft verið flutt til í tengslum við átök ættarvelda. Teheran er 32. höfuðborg Persíu. Víðtækt niðurrif og enduruppbygging hófst á 3. áratug 20. aldar og alla 20. öld voru miklir fólksflutningar til borgarinnar.
Í Teheran er að finna ýmsa sögulega staði, eins og hallirnar Golestan, Sa'dabad og Niavaran, þar sem tvö síðustu ættarveldi keisaradæmisins höfðust við. Meðal einkennisbygginga í borginni eru Azadi-turn, reistur 1971, í valdatíð Mohammad Reza Shah, í tilefni af 2.500 ára afmæli keisaraveldisins; Milad-turn, sjötti hæsti turn heims; og Tabiat-brú sem var opnuð 2014.
Flestir íbúar borgarinnar eru Persar sem tala persnesku sem móðurmál, en þar búa líka stórir hópar með önnur móðurmál sem tala persnesku sem annað mál. Um 99% íbúa borgarinnar tala og skilja persnesku.
Í Teheran eru alþjóðaflugvöllur (Khomeini-flugvöllur), innanlandsflugvöllur (Mehrabad-flugvöllur), Teheranlestarstöðin, Neðanjarðarlestarkerfi Teheran, hraðvagnakerfi, sporvagnar og umfangsmikið hraðbrautarnet.
Helstu vandamál sem borgin glímir við eru loftmengun og hætta á jarðskjálftum. Vegna þessa hefur komið til tals að flytja höfuðborgina annað. Árið 2016 var Teheran metin í 203. sæti yfir borgir eftir lífsgæðum. Sama ár var borgin líka í topp 10 yfir mest vaxandi ferðamannastaði.
Flekkusótt
Flekkusótt (typhus) er hópur smitsjúkdóma af völdum bakteríusýkinga. Einkenni eru hár hiti, höfuðverkur og útbrot sem byrja vanalega einni til tveimur vikum eftir smit.
Flekkusótt nær yfir eftirfarandi sjúkdóma:
Trakynjur
thumb|right|[[Herakles]] Trakynjur (á forngrísku: Τραχίνιαι) er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Það þykir athygisvert vegna þess hversu neikvæða mynd það dregur upp af Heraklesi.
Genk
Genk er flæmsk borg í Belgíu. Hún er í héraðinu Limburg og eru íbúarnir hollenskumælandi. Genk var lítið annað en landbúnaðarþorp fram á 20. öld og varð ekki að borg fyrr en árið 2000. Íbúar eru 65 þúsund (1. janúar 2013).
Lega og lýsing
Gent liggur við Albert-skipaskurðinn er í norðausturhluta Belgíu, aðeins 10 km fyrir vestan hollensku landamærin (hollenska héraðið Limburg). Næstu stærri borgir eru Hasselt til vesturs (10 km), Maastricht í Hollandi til suðausturs (20 km), Liege til suðurs (40 km) og Brussel til suðvesturs (95 km). Gríðarmikill iðnaður er í borginni. Fjölmörg fyrirtæki standa við Albert-skipaskurðinn í suðurhluta borgarinnar, en þar er flutningahöfn. Í norðurhluta borgarinnar eru kolanámur. Þar eru tvö manngerð fjöll sem eru aukajarðvegur kolavinnslunnar. Við austurmörk borgarinnar er Hoge Kempen, eini þjóðgarður Belgíu.