cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brons
Brons er málmblanda kopars og tins, en á einnig við ýmsar málmblöndur kopars og áls, kísils og mangans. Brons gegndi mikilvægu hlutverki í mannkynssögunni á bronsöld. Brons er enn notað en er þá aðallega þekkt sem látún, sem er blanda kopars og sinks. Bræðslustig brons er um 950°.
Örfilma
thumb|right|Örfilmuspóla Örfilma og örfisja eða fisja er filma sem notuð er til að geyma skjöl á smækkuðu formi til að auðvelda flutning og geymslu. Filman er ýmist samfelld spóla (örfilma) eða stök spjöld (fisja). Með filmutækni er hægt að minnka skjölin niður í um það bil 1/25 af upprunalegri stærð. Til að skoða skjölin þarf sérstaka örfilmuvél sem stækkar skjalið upp á skjá eða örfilmuprentara.
Sú hugmynd að nota ljósmyndafilmu til að varðveita skjöl kom fyrst fram um miðja 19. öld en notkun örfilmu hófst ekki fyrr en á millistríðsárunum.
Jón Þorvaldsson (ábóti)
Jón Þorvaldsson (d. 12. maí 1514) var prestur á Höskuldsstöðum á Skagaströnd og síðan ábóti í Þingeyraklaustri frá því um 1500 en hafði áður haft umráð yfir klaustrinu frá því að Ásgrímur Jónsson ábóti, föðurbróðir hans, lést 1495.
Jón var sonur Þorvalds búlands Jónssonar, lögréttumanns á Móbergi í Langadal. Móðir hans er óþekkt en á meðal systkina hans var Björg Þorvaldsdóttir, seinni kona Jóns Sigmundssonar lögmanns. Hann varð prestur á Höskuldsstöðum 1490 og sat þar uns hann varð ábóti en annaðist jafnframt málefni Þingeyraklausturs frá 1495. Hann var Hólaráðsmaður um tíma og einnig officialis.
Jón reyndi mikið að koma á sáttum í deilu Gottskálks Nikulássonar Hólabiskups og Jóns mágs síns en biskup taldi að Jón og Björg væru of skyld til að hafa mátt giftast og því væri hjónaband þeirra ógilt en skyldleikinn var umdeildur og ættmenn Bjargar andmæltu því að hann væri til staðar. Björg sættist að lokum við kirkju og biskup, sjálfsagt fyrir tilstilli Jóns bróður síns.
Jón kemur mikið við skjöl á ábótaárum sínum og virðist hafa verið umsvifamikill. Hann lést í embætti 1514 og varð Eiríkur Sumarliðason þá ábóti á Þingeyrum. Jón er talinn hafa átt eina dóttur, Ólöfu, húsfreyju á Espihóli í Eyjafirði.
Laurent-Désiré Kabila
Laurent-Désiré Kabila (27. nóvember 1939 – 16. janúar 2001) var kongóskur herleiðtogi, uppreisnarmaður og stjórnmálamaður. Frá sjöunda áratugnum barðist hann gegn einræðisstjórn Mobutu Sese Seko og tókst loks að steypa honum af stóli árið 1997 eftir fyrra Kongóstríðið. Kabila gerðist í kjölfarið forseti Austur-Kongó (Mobutu hafði breytt nafni landsins í Saír en Kabila breytti því í Lýðstjórnarlýðveldið Kongó) og sat í embætti frá maí 1997 þar til hann var myrtur af lífvörðum sínum í janúar árið 2001. Eftir morðið á Kabila tók sonur hans, Joseph Kabila, við forsetaembættinu og gegndi því til ársins 2019.
Viðurnefni Kabila var Mzee, sem merkir „hinn gamli“ eða „hinn vitri“ á svahílí. Hann hefur í dag titil þjóðhetju í Austur-Kongó.
Æviágrip
Í Kongódeilunni sem braust út eftir sjálfstæði Kongó frá Belgíu árið 1960 barðist Kabila ásamt stuðningsmönnum forsætisráðherrans Patrice Lumumba gegn aðskilnaðarsinnum í héraðinu Katanga. Eftir að Lumumba var steypt af stóli af Joseph Mobutu í september 1960 gekk Kabila hins vegar í lið með öðrum harðlínustuðningsmönnum Lumumba til að berjast gegn nýju ríkisstjórninni. Sem uppreisnarleiðtogi naut Kabila í nokkurn tíma árið 1965 stuðnings frá Che Guevara og öðrum kúbverskum byltingarmönnum. Che skrifaði um Kabila að af öllum kongósku uppreisnarforingjunum væri hann einn gæddur „eigileikum fjöldaleiðtoga“. Che þótti þó á heildina litið lítið til Kabila koma og fannst hann ekki taka byltinguna nógu alvarlega. Lélegt samstarf þeirra stuðlaði að því að uppreisnin var kveðin í kútinn sama ár.
Eftir að uppreisnin misheppnaðist flúði Kabila land og settist að í Tansaníu, þar sem hann vann sem gull- og timbursmyglari auk þess sem hann rak bar og vændishús. Kabila og stuðningsmenn hans gerðu árið 1967 uppreisn gegn tansanískum stjórnvöldum með stuðningi Kínverja og réðu sem sjálfskipaðir leiðtogar marxísks ríkis yfir litlu svæði sunnan við Tanganjikavatn til ársins 1988. Á þessum tíma kynntist Kabila Yoweri Museveni, síðar forseta Úganda, og Paul Kagame, síðar forseta Rúanda. Þessi tengsl áttu eftir að skipta sköpum árið 1996, þegar Kagame gerði innrás í Kongó og veitti Kabila herstuðning svo innrásin hefði yfirbragð byltingar innfæddra Kongóbúa gegn stjórn Mobutu.
Kabila sneri aftur til Kongó í október árið 1996. Með stuðningi frá Rúanda, Úganda og Búrúndí tókst her hans að sigra stjórnarher landsins og reka Mobutu á flótta þann 16. maí 1997. Kabila lýsti sjálfan sig forseta landsins næsta dag og var formlega viðurkenndur sem forseti í höfuðborginni Kinsasa þann 31. maí.
Eftir að Kabila settist á forsetastól leysti hann upp stjórnarskrá landsins og lýsti yfir að kosningar yrðu ekki haldnar í tvö ár, á meðan stöðugleika væri komið á í landinu á ný. Kabila komst fljótt upp á kant við bandamenn sína í Rúanda og Úganda og svo fór að árið 1997 gerðu ríkin nýja innrás í Kongó. Ríkisstjórn Kabila hlaut hernaðarstuðning frá Angóla, Namibíu og Simbabve og tókst með friðarviðræðum árið 1999 að fá flesta erlendu innrásarherina til að yfirgefa landið.
Kabila var skotinn til bana af lífverði sínum, Rashidi Muzele, þann 16. janúar árið 2001. Tilræðismaðurinn var sjálfur skotinn er hann reyndi að flýja. Ríkisstjórn Kabila hélt velli þrátt fyrir dauða hans og sonur hans, Joseph Kabila, tók við forsetaembættinu.
Allium tanguticum
Allium tanguticum er tegund af laukætt ættuð frá Kína (Gansu, Qinghai og Tíbet). Hann vex í um 2000–3500 m. hæð yfir sjávarmáli
Allium tanguticum myndar einn kúleu eða egglaga lauk að 15 mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 50 sm hár, rörlaga. Blöðin eru flöt, styttri en blómstöngullinn, að 4 mm breið. Blómskipunin er hálfkúlulaga, með mörgum purpuralitum blómum þétt saman.
Hross í oss
Hross í oss er íslensk kvikmynd frá 2013 eftir Benedikt Erlingsson. Benedikt skrifar og leikstýrir myndinni og er hún framleidd af Friðrik Þór Friðrikssyni.
Araucaria hunsteinii
Araucaria hunsteinii er tegund af barrtrjám sem vex á fjöllum Papúa-Nýju-Gíneu. Þetta er tiltölulega hraðvaxið og stórt tré, að 90 m hátt.
Listi yfir þéttbýlissvæði á Grænlandi
thumb|right|300px|Séð yfir Nuuk með fjallið [[Sermitsiaq í bakgrunni]]
Þetta er listi yfir þéttbýlissvæði á Grænlandi sem eru til frá og með árið 2015. Stærsta þéttbýlissvæðið á Grænlandi er Nuuk, sem er líka höfuðbær landsins. Þar búa 16.454 manns. Á Grænlandi er þéttbýlum skipt í tvo flokka: by (danska: „bær“) og bygd (danska: „þorp“). Munurinn á þessum tveimur hugtökum hefur minnkað síðan ný sveitarfélög voru tekin í notkun árið 2009 þar sem dregið hefur úr mikilvægi gamalla höfuðbæja sveitarfélaga.
Frá og með janúar 2015 eru íbúar Grænlands 55.984 samtals. Allir Grænlendingar búa við ströndina eða á eyjum, og það er engin föst byggð á hálendinu sem er að mestu leyti þakið Grænlandsjökli. Þar búa bara rannsóknarmenn tímabundið eftir árstíðum.
Þéttbýli með fleiri en 1.000 íbúa
Það eru 13 þéttbýli á Grænlandi með fleiri en 1.000 íbúa:
Þéttbýli með milli 200 og 1.000 íbúa
Það eru 18 þéttbýli á Grænlandi með milli 200 og 1.000 íbúa:
Þéttbýli með milli 100 og 200 íbúa
Það eru 14 þéttbýli á Grænlandi með milli 100 og 200 íbúa:
Þéttbýli með færri en 100 íbúa
Það eru 29 þéttbýli á Grænlandi með færri en 100 íbúa:
Niels Neergaard
Niels Thomasius Neergaard (27. júní 1854 – 2. september 1936) var danskur sagnfræðingur og stjórnmálamaður sem gegndi stöðu forsætisráðherra Danmerkur frá 1908-09 og aftur 1920-24.
Ævi og ferill
Niels Neergaard fæddist á norðanverðu Jótlandi, sonur prests sem setið hafði á danska þinginu. Hann lauk prófi í sagnfræði og lagði einnig stund á hagfræði og stjórnmálafræði. Neergaard gekk til liðs við Venstre og var kjörinn á þing fyrir flokkinn og gegndi þingmennsku fyrst frá 1887-90 og aftur frá 1892-1932. Hann var meðlimur í Moderate Venstre og leiðtogi þess frá 1901, en það var hópur þingmanna úr röðum Venstre sem störfuðu oft náið með hægriöflunum á þingi.
Hann varð fjármálaráðherra í ríkisstjórn J. C. Christensen árið 1908, en sú stjórn varð skammlíf vegna Alberti-hneykslisins, tók Neergaard við forsætisráðherraembættinu til bráðabirgða og gegndi í um tíu mánuði. Hann varð fjármálaráðherra á ný frá 1910-13 í stjórn Klaus Berntsen. Eftir þingkosningarnar 1920, sem fram fóru í kjölfar gríðarlegra mótmæla svo jaðraði við stjórnarbyltingu, tókst Neergaard að mynda ríkisstjórn sem sat í fjögur ár. Hann átti síðar eftir að snúa aftur sem fjármálaráðherra frá 1926-29.
Samhliða stjórnmálastörfum var Neergaard afkastamikill sagnfræðingur og höfðu verk hans mikil áhrif. Verk hans Under Junigrundloven, sem fjallaði um stjórnmálasögu áranna 1848-66 var um áratugaskeið lykilheimildin um stjórnmálaþróun Danmerkur á tímabilinu.
Hjónagras
Hjónagras (fræðiheiti: Pseudorchis albida) er fjölær planta af ættkvísl Pseudorchis af brönugrasaætt og eina planta þeirrar ættkvíslar.
Útbreiðsla og útlit
Hjónagras er allalgeng á Íslandi aðarlega í mólendi og kjarri. Það vex um mestalla Evrópu, víða í Asíu, auk Grænlands og Kanada. Blómin gulhvít eða hvít með þríflipóttri vör í klasa á stöngulenda. Getur orðið 15 – 25 cm á hæð.
Undirtegundir
Hjónagras skiptist í þrjár undirtegundir sem finnast helst á ákveðnum svæðum:
1983
Árið 1983 (MCMLXXXIII í rómverskum tölum) var 83. ár 20. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Djúpidalur (Skagafirði)
thumbnail|Djúpidalur. Djúpidalur er bær í Blönduhlíð í Skagafirði og stendur í mynni Dalsdals, sem gengur inn til austurs sunnan við fjallið Glóðafeyki. Dalurinn greinist um Tungufjall (eitt af þremur með því nafni í Blönduhlíðarfjöllum) og ganga álmurnar langt inn í fjallgarðinn. Um dalinn fellur Djúpadalsá eða Dalsá og er í djúpu og allhrikalegu gili í dalsmynninu. Hún hefur myndað víðáttumiklar eyrar á láglendinu sem eru nú að gróa upp. Þar á eyrunum var Haugsnesbardagi háður 1246. Kirkja eða bænhús var í Djúpadal fyrr á öldum en lagðist af snemma á 18. öld.
1983
Janúar
thumb|right|Hraunskógur á Hawaii 1983.
Febrúar
thumb|right|Brunarústir kirkju í Ástralíu.
Djúpidalur (Skagafirði)
Mera-Eiríkur Bjarnason, sem var bóndi í Djúpadal frá 1733, var frægur fyrir hrossaeign sína og átti í útistöðum við Skúla Magnússon sýslumann á Stóru-Ökrum, sem reyndi að sanna á hann tíundarsvik en tókst ekki. Frá Mera-Eiríki er Djúpadalsætt og búa afkomendur hans enn í Djúpadal.
Blaðmyglur
Blaðmyglur (fræðiheiti: Peronospora) er ættkvísl af sjúkdómsvaldandi eggsveppum sem síkja blómplöntur. Að minnsta kosti 17 tegundir blaðmyglna lifa á Íslandi.
Aleochara bilineata
Aleochara bilineata er bjöllutegund sem var fyrst lýst af Leonard Gyllenhaal, 1810.
Tegundin er nokkuð notuð til að halda niðri stofni flugna sem skemma matjurtir, eins og kálflugu, en hver bjalla getur étið um 1200 kálfluguegg um ævina.
Tilvísanir
Lífrænar varnir
1983
Mars
thumb|right|Reagan flytur Stjörnustríðsræðuna.
Apríl
thumb|right|Bandaríska sendiráðið í Beirút.
Maí
thumb|right|Return of the Jedi auglýst á kvikmyndahúsi í Toronto.
Júní
thumb|right|Ljósmynd af Challenger tekin frá gervihnettinum SPAS-1 í júní 1983.
Júlí
thumb|right|Nintendo Famicom - fyrsta útgáfa NES frá 1983.
Ágúst
thumb|right|Bluford um borð í Challenger 5. september 1983.
September
thumb|right|Kort sem sýnir muninn á áætlaðri og raunverulegri flugleið flugs 007 frá Korean Air Lines.
Október
thumb|right|Bandarískir fallhlífarhermenn lenda í Grenada.
Desember
thumb|right|Raúl Alfonsín tekur við embætti forseta Argentínu.
Fædd
thumb|right|Helena Paparizou thumb|right|Gustav Fridolin thumb|right|Amy Winehouse
Dáin
thumb|right|Tennessee Williams thumb|right|Luis Buñuel
Dreki
Dreki er goðsagnavera sem kemur fram í mörgum ævintýrum og goðsögnum. Drekum er venjulega lýst sem ormi eða snák með fætur sem býr yfir einhverjum yfirnáttúrulegum kröftum (t.d. gat drekinn Smeyginn dáleitt fólk með reyk sem kom úr nösunum á honum og spúið eldi úr kjaftinum). Þeir eru sumir hverjir með vængi en stærð þeirra er allt frá því að vera eins og lítil eðla upp í ferlíki sem er nær risaeðlu að stærð. Í vestrænum goðsögum eru drekar venjulega ferfættir, vængjaður meinvættur sem spúa eldi eða eitri, en í austrænum sögum eru þeir oft eins og slöngur með fætur og fullt af fálmurum og góðir og rosalega vitrir en tákna stundum heppni og gæfu.
Sagt er frá drekum í fornsögum Íslendinga. Í Gull-Þóris sögu er til dæmis þessi lýsing:
Eyrún Ingadóttir
Eyrún Ingadóttir (fædd á Hvammstanga 26. september 1967) er íslenskur rithöfundur og sagnfræðingur.
Eyrún varð stúdent frá Menntaskólanum að Laugarvatni 1987 og lauk BA prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands 1993 og diplóma í stjórnun og starfsmannamálum frá EHÍ 2003.
Rit eftir Eyrúnu
Saga Húsmæðraskóla Reykjavíkur í 50 ár, 1992
Að Laugarvatni í ljúfum draumi: Saga Húsmæðraskóla Suðurlands, 1995
Gengið á brattann: Ævisaga Eyjólfs R. Eyjólfssonar „alkakrækis“, 1998
Konur með einn í útvíkkun fá enga samúð: Fæðingarsögur íslenskra kvenna (Ritstjórn ásamt Margréti Jónsdóttur Njarðvík, Sóleyju Tómasdóttur og Svandísi Svavarsdóttur)
Ríkey ráðagóða,(barnabók) 2005
Sagnamaðurinn Örn Clausen segir sögur af samferðafólki, 2005
Ljósmóðirin, (söguleg skáldsaga) 2012
Konan sem elskaði fossinn: Sigríður í Brattholti (söguleg skáldsaga) 2021
Starfsferill
Eyrún hefur starfað hjá Lögmannafélagi Íslands frá 2002 og Lögfræðingafélagi Íslands sem framkvæmdastjóri frá 2003. Hún var framkvæmdastjóri Trausta, félags sendibifreiðastjóra 1996-2002. Að auki hefur Eyrún farið sem fararstjóri á vegum lögfræðingafélaganna, Bændaferða og Mundo til Suður-Afríku, Namibíu, Víetnam og Kambódíu, Japans, Suður-Kóreu og fleiri landa.
Hoya lamingtoniae
Hoya lamingtoniae er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Frederick Manson Bailey. Útbreiðslan er í Nýju-Guíneu.
Þingey
Þingey er eyja í Skjálfandafljóti. Hún er sex km löng og um einn og hálfur km að breidd.
Myndvarpi
thumb|250px|Myndvarpi í skóla
Myndvarpar voru algengir í skrifstofum og skólum fyrir uppfinningu skjávarpans en í dag er skjávarpinn ásamt gagnvirku töflunni búinn að leysa myndvarpann af hólmi í flestum tilfellum.
Nouriel Roubini
thumb|Nouriel Roubini Nouriel Roubini (fæddur 29. mars 1959) er hagfræðiprófessor við New York University. Hann lauk doktorsprófi í alþjóðahagfræði frá Harvard og kenndi við Yale og vann um tíma hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum (AGS), Alþjóðabankanum, Seðlabanka Bandaríkjanna og Seðlabanka Ísrael.
Roubini er þekktur fyrir að hafa sagt fyrir um að spákaupmennska myndi sökkva alþjóðahagkerfinu. Hann tilkynnti AGS í september 2006 að kreppa væri í aðsigi, húsnæðismarkaður myndi hrynja, áfall yrði á markaði með olíu, traust neytenda myndi minnka og djúp kreppa myndi skella á. Hann spáði því að eigendur húseigna myndu ekki geta staðið í skilum og það myndi valda því að trilljónir dollara sem bundnar væru í húsnæðislánum myndu falla og þetta myndi stöðva fjármálakerfi heimsins.
Lýsing hans á núverandi kreppu hefur þótt nákvæm og er Roubini nú eftirsóttur ráðgjafi í hagfræði.
Nouriel Roubini fæddist í Istanbul, Tyrklandi þann 29. mars árið 1959. Foreldrar hans eru gyðingar frá Íran. Hann fluttist til Teheran í Íran þegar hann var tveggja ára gamall. Hann bjó síðar í Ísrael og í Ítalíu og stundaði þar nám en flutti til Bandaríkjanna þegar hann fór í doktorsnám við Harvard háskóla. Hann er núna bandarískur ríkisborgari og talar ensku, persnesku, ítölsku og hebresku. Hann er ókvæntur.
Tekex
Þrjár tegundir af tekexi|thumbnail Tekex er ein tegund af kexi eða hrökkbrauði. Það er bakað úr hveiti og vatni án lyftiefna og feiti sem vanalega eru í kexi.
Sögur úr Andabæ: Leyndarmál Týnda Lampans
Sögur úr Andabæ: Leyndarmál Týnda Lampans (enska: DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1990. DuckTales eða Andasögur voru sjónvarpsþættir um Andrés Önd og félagar.
Miðberg
Miðberg er félagsmiðstöð fyrir 6 til 16 ára börn, stofnað árið 1999. Miðberg tók við af elstu félagsmiðstöð landsins, Fellahelli sem var stofnuð árið 1974. Miðberg þjónar efra- og neðra-Breiðholti og leggur áherslu á að vera með forvarnir og að stuðla að jákvæðum félagsþroska. Þar skiptist starfið upp í tvo hluta; annarsvegar barnastarf og hins vegar unglingastarf. Undir Miðberg fellur félagsmiðstöðin Hólmasel sem sinnir Seljahverfi.
Saint-Dié-des-Vosges
thumb|Skjaldarmerki Saint-Dié-des-Vosges thumb|Dómkirkjan í Saint-Dié-des-Vosges} Saint-Dié-des-Vosges er borg í Lorraine í norðausturhluta Frakklands. Fólksfjöldi árið 1999 var 22.569 og heildarflatarmálið borgarinnar er 46,15 km². Íbúar borgarinnar eru kallaðir Déodatiens.
Vinabæir
Eftirfarandi borgir eru vinabæir Saint-Dié-des-Vosges :
IPod
thumb|right|250px|Núverandi kynslóð iPod-spilara. Frá hægri til vinstri: iPod Shuffle, iPod Nano, iPod Classic, iPod Touch. iPod er lína stafrænna tónlistarspilara, sem hannaðir eru og markaðssettir af Apple. iPod hefur einfalt notendaviðmót, sem hannað er í kringum miðlægt skrunhjól (undantekning er þó iPod shuffle og iPod Touch). iPod classic geymir gögn á hörðum diski, en smærri gerðirnar, iPod shuffle, iPod nano og iPod touch, geyma gögnin í flash-minni.
Eins og flestir stafrænir tónlistarspilarar getur iPod einnig nýst sem gagnageymslutæki.
Saga og hönnun
iPodinn var upphafið að innreið Apple á tónlistarmarkaðinn. Á þeim tíma voru stafrænar myndavélar og mp3-spilarar frekar stórir og klunnalegir, þannig að Apple ákvað að bjarga málunum. Ipodar eru til í mörgum litum s.s. gráum, bláum, grænum, bleikum og fleira.
Vélbúnaðarverkfræðingur Apple, Jon Rubinstein, setti þá saman teymi verkfræðinga til þess að hanna iPodinn, m.a Tony Fadell og hönnuðinn Jonathan Ive. Varan var hönnuð og þróuð á innan við ári og kynnt almenningi þann 23. október 2001. Steve Jobs, framkvæmdastjóri Apple, sagði að með iPod, með 5GB minni, gætir þú haft "1000 lög í vasanum".
Standa
Standa var keðja stórmarkaða á Ítalíu. Keðjan var formlega lögð niður árið 1999 en nokkrir tugir stórmarkaða voru reknir til ársins 2010 undir þessu vörumerki sem síðast var í eigu þýska eignarhaldsfélagsins Rewe-Billa sem rekur stórmarkaði undir nafninu Billa.
IPod
Saga og hönnun
Apple fékk utanaðkomandi fyrirtæki, Pixo til þess að hanna notendaviðmót iPodsins undir stjórn Steve Jobs.
Standa
Fyrirtækið Magazzini Standard var stofnað í Mílanó 21. september 1931 og rak brátt fjölda vöruhúsa um alla Ítalíu. Vegna nýrra laga á tímum fasista þar sem reynt var að gera ítölsk heiti fyrirtækja að skyldu, var nafninu breytt í Standa sem átti að standa fyrir Società Nazionale Tutti Articoli Nazionali Dell'Abbigliamento. 1958 opnaði fyrirtækið fyrsta stórmarkað Ítalíu sem seldi matvöru. Eignarhaldsfélagið Montedison eignaðist fyrirtækið 1966 og 1988 var það selt til Fininvest, fyrirtækis í eigu Silvio Berlusconi. Það keypti stórmarkaðakeðjuna Brianzoli 1991 og hóf að bæta við sig sölustöðum.
IPod
Hugbúnaður
iPod getur spilað MP3, ACC, M4A og AIFF ásamt fleirum. Með iPod photo var einnig hægt að skoða myndir á JPEG, BMP, GIF, TIFF og PNG sniðum.
Standa
1998 var keðjan leyst upp og allir hlutar rekstursins sem ekki voru matvara seldir til eignarhaldsfélagsins Coin sem rekur fataverslanir undir merkinu Oviesse. Matvöruhluti rekstursins var seldur sama ár til eins af fyrri eigendum Brianzoli sem seldi hann síðan til Rewe-Billa árið 2000. Merkið var lagt niður árið 2010.
IPod
Hugbúnaður
5. kynslóðar iPodar geta einungis spilað myndefni sem þjappað er með MPEG-4 þjöppunarstaðlinum.
Upphaflega var iPodinn einungis til notkunar með Apple tölvum. En 2. kynslóðar iPodar virkuðu með Windows.
iPod styður ekki MIDI, Ogg eða FLAC hljóðskráarsniðin.
Notendaviðmót
Skrunhjól iPodanna hefur nokkra takka.
Skipt er um valmöguleika með því að "skrolla" um viðmótið.
Stýrikerfi
Stýrikerfi iPodsins er geymt í vinnsluminni tækisins, sem er 32 MB, 5. kynslóðar tæki hafa þó 64 MB vinnsluminni.
Tengimöguleikar
Upphaflega var FireWire notað til þess að tengja iPodinn við tölvu en seinna kom á markaðinn 30 pinna USB 2.0 tengi sem gerði iPodinn aðgengilegri PC tölvum.
Rafhlaða iPodsins er einnig hlaðin með því að stinga USB snúrunni í straumbreyti sem síðan er settur í innstungu.
Þorsteinn Eyjólfsson
Þorsteinn er talinn sonur Eyjólfs Arnfinnssonar á Urðum og konu hans, Ólafar Björnsdóttur, sem var systurdótturdóttir Jörundar Hólabiskups Þorsteinssonar. Hans er fyrst getið árið 1356, þegar hann sigldi til Noregs ásamt Jóni skráveifu og Árna Þórðarsyni og fengu þeir, ásamt Andrési Gíslasyni, sem siglt hafði út árinu áður, sameiginlega hirðstjórn yfir landinu til þriggja ára. Þeir sigldu heimleiðis sumarið 1357 en skipin sem þeir voru á hröktust til Hjaltlands og þurftu þeir að hafa þar vetursetu. Þeir komu því ekki heim fyrr en sumarið 1358 og tóku þá við hirðstjórn. Þorsteinn og Jón skráveifa fengu Norðlendinga- og Vestfirðingafjórðung og mun Vestfirðingafjórðungur hafa komið í hlut Þorsteins.
Árið 1364 kom Þorsteinn aftur til landsins ásamt Ólafi Péturssyni; Þorsteinn var þá lögmaður og þeir virðast hafa gegnt hirðstjóraembættinu einnig þar til Andrés Gíslason og Ormur Snorrason komu til landsins 1366. Árið 1367 sigldi Þorsteinn aftur og fór þá að finna Magnús konung, sem sat í varðhaldi í Svíþjóð. Á heimleiðinni var hann hertekinn, 2. maí 1368, af lýbskum kaupmönnum og fluttur til Lübeck, þar sem hann sat í fangelsi til 29. júlí; „hann hét þá á Guð og helga menn sér til lausnar, og sagði ekki sitt rétta nafn“. Honum var svo sleppt en aftur var hann handtekinn þegar hann kom til Skánar, hafður í varðhaldi um tíma og að lokum fluttur til Noregs. Heim kom hann 1369 og hafði þá lögsögn yfir öllu landinu og aftur 1372-1380.
Hann virðist hafa tekið við hirðstjórn af Andrési Sveinssyni þegar hann sigldi 1387 og haft hana þar til Eiríkur Guðmundsson kom út með hirðstjórn sama ár. Þegar Eiríkur var drepinn 1388 tók Þorsteinn enn við embættinu og gegndi því þar til Vigfús Ívarsson kom til landsins 1390. Hann varð þá aftur lögmaður og gegndi því embætti líklega til dauðadags en hann er talinn hafa dáið 1402.
Erfðaskrá hans er til, gerð á þriðja í hvítasunnu 1386 á Hólum í Hjaltadal og kemur þar fram að hann var stórauðugur. Kona hans var Arnþrúður, dóttir Magnúsar Brandssonar á Svalbarði. Börn Þorsteins sem eru þekkt voru Ingibjörg kona Hrafns Bótólfssonar lögmanns, og Arnfinnur riddari og hirðstjóri á Urðum. Síðari tíma ættfræðingar hafa eignað honum mörg önnur börn en Einar Bjarnason prófessor í ættfræði hafnar þeim sem órökstuddum getgátum.
Háey
Lýsing
Strandlengja Háeyjar er tilkomumikil og við hana er að finna þekkt kennileiti. Sum af hæstu sjávarbjörgum á Bretlandi eru við St John's Head þar sem þau ná 350 metra hæð og brimsorfinn klettur sem kallast Old man of Hoy (íslenska: Öldungurinn í Háey) gengur út úr sjávarberginu. Á Háey eru tveir norðlægustu Martello-turnarnir á Bretlandi, byggðir árið 1814 til að verja kaupskip í höfn í Longhope gegn mönnum sem gerðir voru út af Madison Bandaríkjaforseta, sem lýsti yfir stríði við Bretland árið 1812. Líklega hafa Martello-turnarnir komið að gagni þar sem engin skráð gögn eru til um alvarleg átök á svæðinu.
Hæsti punktur Orkneyja, Ward Hill, er á Háey. Á suðausturhluta eyjarinnar var helsta flotastöð breska flotans í bæði fyrri og seinni heimsstyrjöldinni.
vinstri|thumb| Dwarfie Stane Óvenjuleg steingröf sem ber nafnið Dwarfie Stane liggur í Rackwick-dalnum á norðurhluta eyjarinnar. Gröfin þykir einstök í Norður-Evrópu vegna líkinda hennar við grafir frá nýsteinöld og bronsöld sem finna má umhverfis Miðjarðarhafið.
Goðafræði
Í norrænni goðafræði hýsti Háey Hjaðningavíg, endalausan bardaga milli Héðin s og Högna.
Lífríki
Háey er mikilvægt fuglasvæði. Norðurhluti eyjarinnar er fuglafriðland á vegum Konunglega breska fuglaverndunarfélagsins (RSPB) vegna mikilvægis þess fyrir fuglalíf, sérstaklega fyrir skúm og lóm. Svæðið er í eigu RSPB. Anastrepta orcadensis, tegund soppmosa sem ekki hefur hlotið íslenskt heit, var fyrst uppgötvuð á Ward Hill af William Jackson Hooker árið 1808.
Norður- og vesturhluti Háeyjar, ásamt stórum hluta aðliggjandi hafsvæðis, hafa verið skilgreind sem sérstök verndarsvæði vegna mikilvægis þeirra fyrir níu fuglategundir: kjóa, fýls, svartbak, skúm, langvíu, ritu, förufálka, lunda og lóm. Á svæðinu halda til 120.000 sjófuglar yfir varptímann.
Orkneyja-bleikjan (Salvelinus inframundus) fannst á Háey árið 1908 en er nú talin útdauð þar.
Tallinn
thumb|400px|Höfnin og gamli bærinn í Tallinn. Tallinn (sögulegt nafn (til 1918): Reval, á forníslensku Rafali eða Refalir) er höfuðborg og aðalhöfn Eistlands. Hún er staðsett í Harju-sýslu á norðurströnd Eistlands við Finnlandsflóa, 80 km suður af Helsinki. Íbúar Tallinn eru um það bil 454.000 manns (2023) og er flatarmál borgarinnar 159,2 km².
Stærsta vatnið í Tallinn heitir Ülemiste (9,6 km²) og er aðal drykkjarvatnsforði borgarbúa. Sögulega nafnið Reval (latína: Revalia) er sænskt og þýskt (gömul sænska: Räffle).
Íbúafjöldi
Íbúafjöldi Tallinn frá 1372 til 2014:
Múhameð Morsi
Múhameð Morsi (8. ágúst 1951 – 17. júní 2019) var egypskur stjórnmálamaður sem var fimmti forseti Egyptalands, frá 30. júní 2012 til 3. júlí 2013. Þann dag framdi hershöfðinginn Abdel Fattah el-Sisi valdarán og settist á valdastól í stað Morsi eftir fjöldamótmæli gegn forsetanum. Morsi var íslamisti og meðlimur í hinu egypska Bræðralagi múslima.
Morsi var kjörinn forseti Egyptalands árið 2012 í kjölfar byltingarinnar árið áður gegn Hosni Mubarak forseta. Sem forseti setti Morsi tímabundnar stjórnartilskipanir sem gáfu honum óskoruð völd til að setja lög án aðhalds dómara og annarra lagastofnanna. Íslamistar á stjórnlagaþingi Egyptalands skrifuðu þá í flýti nýja stjórnarskrá og sendu hana forsetanum til staðfestingar og áætlaðrar þjóðaratkvæðagreiðslu áður en hæstiréttur Egyptalands gat tekið ákvörðun um lögmæti stjórnlagaþingsins. Sjálfstæðir fjölmiðlar sem voru ekki á mála hjá stjórn Morsi lýstu þessum verknaði sem „valdaráni íslamista“. Þessi ágreiningsmál og kvartanir yfir ofsóknum gegn blaðamönnum og mótmælendum leiddu til nýrra fjöldamótmæla árið 2012. Til að miðla málum dró Morsi því til baka stjórnartilskipanirnar sem höfðu aukið völd hans. Þegar þjóðaratkvæðagreiðsla var haldin samþykktu u.þ.b. tveir þriðju kjósenda nýju stjórnarskrána.
Þann 30. júní 2013 brutust mótmæli út á ný um allt Egyptaland og andófsmenn kröfðust afsagnar forsetans. Egypski herinn gaf Morsi þá úrslitakosti að ef honum tækist ekki að leysa úr stjórnmálakreppunni og uppfylla kröfur þeirra innan 48 klukkustunda myndi herinn grípa inn í og „marka þeirra eigin stefnu“ fyrir landið. Morsi var síðan steypt af stóli þann 3. júlí að undirráði herráðs sem Abdel Fattah el-Sisi varnarmálaráðherra fór fyrir. Herinn nam úr gildi nýju stjórnarskrána og stofnaði nýja stjórn undir forystu Sisi hershöfðingja. Bræðralag múslima mótmælti valdaráninu en mótmæli stuðningsmanna Morsi voru kveðin niður í Rabaa-fjöldamorðunum í ágúst 2013 þar sem um 817 almennir borgarar voru drepnir.
Eftir að Morsi var steypt af stóli ákærðu ríkissaksóknarar hann fyrir ýmsa glæpi og sóttust eftir því að hann sætti dauðarefsingu. Hann var meðal annars sakaður um að leka ríkisleyndarmálum Egyptalands og Katar til Bræðralags múslima. Morsi var dæmdur til dauða en dómurinn var ógildur eftir áfrýjun og því stóð til að rétta yfir honum í annað sinn. Þegar önnur réttarhöld yfir Morsi fóru fram þann 17. júní árið 2019 hneig Morsi niður, var fluttur á sjúkrahús og úrskurðaður látinn.
Björgólfur Thor Björgólfsson
Björgólfur Thor Björgólfsson (f. 19. mars 1967) er íslenskur kaupsýslumaður. Hann er þekktur erlendis sem Thor Björgólfsson. Björgólfur Thor var fyrsti Íslendingurinn sem komst á lista Forbes Magazine yfir 500 ríkustu einstaklinga heims. Í mars 2008 voru eignir hans metnar á 3,5 milljarða dollara, eða um 227 milljarða króna.
Björgólfur Thor hefur mikið verið gagnrýndur í kjölfar bankahrunsins á Íslandi í október 2008, meðal annars fyrir að vera aðaleigandi Landsbankans í gegnum fjárfestingafélag sitt Samson ehf sem stóð fyrir hinum umdeildu Icesavereikningum. Landsbankinn var yfirtekinn af ríkinu í kjölfar bankahrunsins. Árið 2009 var Björgólfur metinn á um 1 milljarð dollara og er því enn ríkasti maður íslands. Björgólfur hefur fallið um 400 sæti hjá Forbes listanum.
Ævi
Björgólfur er sonur Björgólfs Guðmundssonar, sem einnig var fyrirferðamikill í íslensku viðskiptalífi. Móðir Björgólfs er Þóra Hallgrímsson, dóttir Hallgríms Fr. Hallgrímssonar forstjóra Skeljungs og Margrétar Thors, sem var dóttir dansk-íslenska athafnamannsins Thors Jensen og heitir Björgólfur eftir honum. Hann er kvæntur Kristínu Ólafsdóttur og eiga þau þrjú börn. Heimili hans er í London.
Björgólfur Thor lauk námi í viðskiptafræði frá New York University árið 1991. Hann rak síðan skemmtistaðinn á Hotel Borg ásamt Skúla Mogensen og síðan Tunglið. Björgólfur fór fljótlega eftir það, eða árið 1993, til Sankti Pétursborgar í Rússlandi ásamt föður sínum og Magnúsi Þorsteinssyni til að setja á fót gosdrykkjaverksmiðjuna Gosann. Rekstur verksmiðjunnar var erfiður framan af, bæði vegna málaferla innan fyrirtækisins og erfiðra viðskiptaaðstæðna í Rússlandi.
Fjárfestingar
Í kjölfar einkavæðingu ríkisbankanna árið 2002 keypti Samson ehf 45% hlut í Landsbanka Íslands. Kaupin voru fjármögnuð með 3 milljarða króna láni frá Kaupþingbanka.
Árið 2000 fjárfesti Björgólfur í gegnum Samson í félaginu Pharmaco og árið 2002 keypti Samson einnig lyfjafyrirtækið Delta og sameinaði það Pharmaco undir nafninu Actavis.
Björgólfur Thor var einnig mjög virkur á fjarskiptamörkuðum, sérstaklega í Austur-Evrópu, og átti m.a. stóran hlut í símafyrirtækinu Novator í Búlgaríu. Fyrirtæki hans, Novator, Nova stundaði einnig fjarskiptaþjónustufyrirtæki á Íslandi.
Bankahrunið
Í kjölfar bankahrunsins blossaði upp mikil reiði í garð auðmannsins, og hafa skemmdarverk verið unnin m.a. á húsnæði í hans eigu og Hummer-bifreið sem hann er skráður fyrir.
Tenglar
Erlendir
Vilhjálmur þögli
thumb|right|Vilhjálmur þögli um [[1580. ]] Vilhjálmur I af Óraníu-Nassá, einnig nefndur Vilhjálmur þögli (24. apríl 1533 – 10. júlí 1584) var af Nassá-ættinni og varð Óraníufursti 1544. Hann var helsti leiðtogi uppreisnar Hollendinga gegn Spánverjum sem hrinti af stað Áttatíu ára stríðinu sem lauk með formlegu sjálfstæði Hollands árið 1648.
Hann var upphaflega stjórnmálamaður við hirð spænska landstjórans en varð brátt óánægður með áhrifaleysi innfæddra aðalsmanna og ofsóknir á hendur mótmælendum. Hann gerðist því þátttakandi í uppreisn Hollendinga og þegar hertoginn af Alba kom til að kveða niður uppreisnarmenn 1567 gerði hann Vilhjálm útlægan og lét gera eigur hans upptækar.
Vilhjálmur kom sér þá upp her, aðallega með þýskum málaliðum, og réðist, ásamt bræðrum sínum Lúðvík af Nassá og Adolf af Nassá, inn í norðurhluta Spænsku Niðurlanda. Þar unnu þeir flestar borgir á sitt band (utan Amsterdam og Middelburg) sem síðan kölluðu saman hollenska ríkisráðið (sem þær höfðu raunar ekki rétt til að gera) og lýstu Vilhjálm ríkisstjóra yfir Hollandi og Sjálandi.
Stríðið hélt áfram og uppreisnarmenn náðu brátt á sitt vald mörgum borgum um allt landið. Nýja landstjóranum hertoganum af Parma, tókst þó að ná suðurhlutanum aftur á sitt vald.
22. júlí 1581 sóru meðlimir ríkisráðsins afneitunareiðinn þar sem þeir lýstu því yfir að Filippus II Spánarkonungur væri ekki lengur konungur þeirra. Frans, hertogi af Anjou átti að verða nýr konungur norðurhluta Niðurlanda, meðal annars til að tryggja stuðning Frakkakonungs. Hertoginn var gríðarlega óvinsæll og héruðin Holland og Sjáland neituðu að viðurkenna hann sem þjóðhöfðingja. Eftir að hafa reynt og mistekist að taka Antwerpen með valdi 18. janúar 1583 hélt hann burt. Staða Vilhjálms hafði veikst mikið við þetta en hann var samt áfram ríkisstjóri.
Vilhjálmur var myrtur af Balthasar Gérard, sem var stuðningsmaður Spánarkonungs og sóttist eftir lausnargjaldinu sem sá hafði sett Vilhjálmi til höfuðs.
Saltkex
Saltkex|thumbnail Saltkex er þunnar kexkökur sem vanalega eru úr hvítu hveiti, lyftidufti,geri og matarsóda og stráð með grófu salti.
Fagraskógarfjall
thumb|Fagraskógarfjall. Fagraskógarfjall er um 680 m. fjall í Hnappadal í Borgarbyggð, sunnan við Hítardal. Við suðaustanvert fjallið er fellið Grettisbæli.
Þann 7. júlí 2018 féll skriða eða berghlaup úr fjallinu sem stíflaði um tíma Hítará. Við það myndaðist vatn sem nefnt var Bakkavatn. Skriðan var einfaldlega nefnd Skriðan.
Elba
thumb|right|Gervihnattarmynd af Elbu. Elba (latína: Ilva) er fjalllend eyja í Tyrrenahafi, 10 km suðvestan við strönd Toskana á Ítalíu og 35 km austan við frönsku eyjuna Korsíku. Hún er stærsta eyjan í toskanska eyjaklasanum.
Eyjan skiptist í átta sveitarfélög: Portoferraio, Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina og Rio nell'Elba. Íbúafjöldi eyjarinnar er um þrjátíu þúsund og stærsti bærinn er Portoferraio með um tólf þúsund íbúa.
Elba varð á 11. öld hluti af borgríkinu Písa. 1398 var Písa seld Visconti-fjölskyldunni frá Mílanó en Elba varð hluti af eigum Appiani-fjölskyldunnar sem ríkti yfir Piombino. 1546 fékk Kosímó 1. hertogi í Flórens hluta eyjunnar og reisti virki í Portoferraio sem hann nefndi Cosmopoli. 1603 lagði Filippus 2. Spánarkonungur Portoferraio undir sig og 1802 komst eyjan í eigu Frakka. Eftir Vínarþingið 1815 var eyjan svo færð undir Stórhertogadæmið Toskana og hún varð hluti af Ítalska konungdæminu eftir 1860.
Elba er einkum fræg sem staðurinn þar sem Napóleon eyddi níu mánuðum og 21 degi í útlegð 1814-1815.
Mount Cook
thumb|Cookfjall Mount Cook eða Aoraki er hæsta fjall Nýja Sjálands og Eyjaálfu. Hæsti tindur þess er í 3754 metra hæð yfir sjávarmáli. Tom Fyfe, George Graham og Jack Clarke klifu það fyrstir árið 1894.
Magno Alves
Magno Alves (fæddur 13. janúar 1976) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Hanna Valdís - Tólf ný barnalög
Hanna Valdís - Tólf ný barnalög er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. Tólf ný barnalög sem Hanna Valdís syngur, eru við ljóð Kristjáns frá Djúpalæk. Ólafur Gaukur útsetti lögin. Hljóðritun: Ríkisútvarpið. Ljósmynd: Kristján Magnússon
Tom Wopat
Thomas Steven „Tom“ Wopat (f. 9. september 1951) er bandarískur leikari og söngvari.
Piombino
thumb|right|Borgarhliðin á Populoniu í Piombino. Piombino er um 35 þúsund manna bær í Livorno-sýslu á vesturströnd Toskana gegnt eyjunni Elbu og rétt norðan við héraðið Maremma. Bærinn er ævaforn og gegndi hlutverki hafnarborgar á tímum Etrúra en leifar af grafhýsaþyrpingum frá þeim tíma er að finna við Populoniu. Elstu grafir frá svæðinu eru frá tímum Villanova-menningarinnar frá 9. öld f.Kr.
Kangerlussuaq
thumb|250px|Kangerlussuaq thumb|250px|Íbúahverfi í Kangerlussuaq
Kangerlussuaq (danska: Søndre Strømfjord) er byggð á Vestur-Grænlandi í sveitarfélaginu Qeqqata. Byggðin liggur í samnefndum firði. Í byggðinni er stærsti flugvöllur Grænlands sem var byggður af Bandaríkjamönnum í seinni heimsstyrjöldinni. Á þeim tíma var byggðin þekkt sem Bluie West-8. Svæðið í kringum Kangerlussuaq er kjörlendi fjörbreytilegs dýralífs, þar á meðal moskusuxa, hreindýra og fálka. Efnahagslíf byggðarinnar er næstum allt byggt á starfsemi flugvallarins og ferðamennsku.
Kangerlussuaq stendur á sléttu inni í botni Kangerlussuaqfirði báðum megin við ósa árinnar Qinnguata Kuussua. Austan við Kangerlussuaq koma tvær stórar ár saman, Qinnguata Kuussua og Akuliarusiarsuup Kuua. Í dalnum sem síðarnefnda áin rennur um eru jökulaurar með miklum sandbleytum. Báðar árnar myndast úr kvíslum frá Russell-jökli. Greiðfær leið er frá byggðinni að brún jökulsins og laðar hún að sér marga ferðamenn. Jökullinn hér á hálendinu Isunngua er hluti af Grænlandsjökli hinum meiri.
Hálendið Tarajornitsut umlykur byggðina í norðri og suðri. Í suðaustri, upp frá stöðuvatninu Tasersuatsiaq, sem er vatnslind byggðarinnar, liggur hálendið Ammalortup Nunaa.
Hoya lasiantha
Hoya lasiantha er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Pieter Willem Korthals ex Carl Ludwig Blume. Útbreiðslan er í Borneó og Malasíu.
Rósamygla
Rósamygla (fræðiheiti: Peronospora sparsa) er tegund sjúkdómsvaldandi eggsvepps sem herjar á rósir og finnst meðal annars í gróðurhúsum á Íslandi.
Verbúðin
Verbúðin er íslenskir dramaþættir, skrifaðir af Gísla Erni Garðarssyni, Birni Hlyn Haraldssyni og Mikael Torfasyni. Þættirnir eru framleiddir af Vesturport í samstarfi við RÚV. Fyrsti þátturinn var frumsýndur 26. desember 2021 og sá síðasti af átta 13. febrúar 2022.
Yfirlit
Þættirnir gerast á árunum 1983 til 1991 og fjalla um vinahóp sem kaupir gamlan togara með og byggir lítið sjávarútvegsveldi í þorpi í Vestfjörðum. Allt gengur vel þar til íslenska ríkið byrjar með kvótakerfið sem snýr lífi þeirra á hvolf og leiðir til afbrýðisemi, græðgi og svika.
Framleiðsla
Þættirnir voru teknir upp árið 2020 í Reykjavík og á Vestfjörðum.
Móttökur
Samkvæmt könnun hjá Prósent horfðu 57% íslendinga á fyrsta þáttinn og gáfu 88% af þeim honum jákvæða dóma. Eftir frumsýningu fyrsta þáttarins gagnrýndi Ásmundur Friðriksson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, þáttinn fyrir lýsingu hans á landsbyggðarfólki.
Verðlaun
Í september 2021 vann þáttaserían aðalverðlaunin á Series Mania hátíðinni. Í nóvember vann hún dómnefndarverðlaunin á Serielizados Fest á Spáni. Þann 2. febrúar 2022 tilkynnti Nordisk Film & TV Fond að Gísli Örn Garðarsson, Björn Hlynur Haraldsson og Mikael Torfason, rithöfundar Verbúðarinnar, hefðu unnið Nordic TV Drama Screenplay Award árið 2022.
Verbúðin vann 9 verðlaun á Eddunni 2023.
Framhald
22. nóvember 2022 var tilkynnt að Vesturport hafi haft störf við að skrifa aðra þáttaröð þáttana.
Tökuþýðing
Tökuþýðing eða þýðingarlán er nýyrði sem er myndað með bókstaflegri þýðingu á erlendu orði.
Sem dæmi um tökuþýðingar má nefna:
James Herbert Brennan
James Herbert Brennan (f. 5. júlí 1940) er a írskur rithöfundur.
Eiríkur Sumarliðason
Eiríkur Sumarliðason (f. um 1473, d. 1518) var prestur í Saurbæ í Eyjafirði og síðar ábóti í Þingeyraklaustri eftir lát Jóns Þorvaldssonar ábóta 1514 en kann þó að hafa farið með málefni klaustursins fyrir þann tíma í forföllum Jóns.
Eiríkur tók við ábótastarfinu á Þingeyrum eftir að Jón ábóti lést og var vígður á Hólum 28. janúar 1515 í brúðkaupi Kristínar Gottskálksdóttur og Jóns Einarssonar á Geitaskarði. Hann átti líka í jarðadeilum við Gottskálk Nikulásson biskup og hafði þar betur og má því ætla að hann hafi verið málafylgjumaður og mikill fyrir sér.
Hann sat hins vegar ekki lengi í embætti því hann dó 1518, sumar heimildir segja jafnvel 1516. Eftirmaður hans var Helgi Höskuldsson, síðasti ábóti Þingeyraklausturs.
Smásær
Smásær hlutur er hlutur sem er svo smár að hann sést ekki með berum augum, heldur aðeins með sérstökum linsum eða smásjám. Stærð smásærra hluta er oft mæld í míkrómetrum eða míkronum (μm) sem eru milljónasti hluti úr metra. Rannsóknir á smásæjum hlutum eru mikilvægar í líffræði, efnafræði, jarðfræði og læknisfræði, meðal annars.
Middelburg
thumbnail|hægri|Húsbátar við Rouaansekaai í Middelburg. Middelburg er lítil borg og sveitarfélag í Suðvestur-Hollandi og höfuðstaður Sjálands á Walcheren-skaganum. Íbúafjöldi er um 46.000.
Á gullöld Hollendinga var borgin mikilvægur áfangastaður fyrir Hollenska Austur-Indíafélagið.
17. maí 1940 var borgin nær jöfnuð við jörðu með loftárásum Luftwaffe til að brjóta á bak aftur mótstöðu hollenska hersins á Sjálandi. Eftir stríðið var miðbærinn endurbyggður að mestu leyti eins og hann hafði verið fyrir stríð.
Forseti Tansaníu
Forseti Tansaníu er þjóðhöfðingi Tansaníu og er kosinn í almennum kosningum til fimm ára í senn. Hann er jafnframt æðsti maður í ríkisstjórn Tansaníu og skipar forsætisráðherra.
Timothy McVeigh
thumb|Timothy McVeigh. Timothy James McVeigh (23. apríl 1968 – 11. júní 2001) var bandarískur hryðjuverkamaður og fjöldamorðingi. Hann hlaut dauðadóm fyrir hryðjuverk sem hann framdi í Oklahoma-borg þann 19. apríl 1995 en þá sprengdi hann í loft upp byggingu og drap 168 manns. Hryðjuverkin voru þau mannskæðustu í sögu Bandaríkjanna fyrir hryðjuverkin 11. september 2001. Fjölmiðlar nefndu hann gjarnan „Oklahoma-borgar sprengjumanninn“ (e. Oklahoma City bomber). Hann var tekinn af lífi með eitursprautu klukkan 7:14 að morgni 11. júní 2001. McVeigh bauð David Woodard að spila tónlist á meðan hann dó.
Hrútar
Hrútar er íslensk kvikmynd frá 2015 skrifuð og leikstýrð af Grími Hákonarsyni. Hrútar hlaut Un Certain Regard-verðlaunin á kvikmyndahátíðinni í Cannes árið 2015. Hrútar var valin sem framlag Íslands til 88. Óskarsverðlaunahátíðarinnar sem besta kvikmyndin á erlendu tungumáli en var ekki tilnefnd.
Endurgerð
Áströlsk endurgerð, leikstýrð af Jeremy Sims og með Sam Neill og Michael Caton í aðalhlutverkum, kom út árið 2020.
Gagnvirk tafla
thumb|250px|Skólabörn nota gagnvirka töflu
Gagnvirk tafla (einnig smarttafla eða sjaldan snjalltafla) er stór gagnvirkur skjár sem tengist við tölvu og skjávarpa. Skjávarpinn varpar mynd úr tölvunni upp á yfirborð töflunnar en notendur stjórna tölvunni með því að snerta töfluna með penna, fingri eða stíl. Taflan er oftast hengd á vegg eða á standi. Gagnvirkar töflur er að finna í ýmsum umhverfum, meðal annars í skólum og skrifstofum. Í nokkrum löndum er gagnvirkar töflur víða að finna í skólastofum, til dæmis voru þær uppsettar í 26 % af öllum kennslustofum í breskum skólum árið 2004. Fyrir árið 2011 hafði þessi tala hækkað upp í 98 %. Til samanburðar frá og með árið 2009 voru gagnvirkar tölfur uppsettar í um það bil 70–80 íslenskum skólum.
Heimildir
Whiteboard
Cornelis B. van Niel
Cornelis Bernardus van Niel (4. nóvember 1897 í Haarlem í Hollandi – 10. mars 1985 í Carmel í Kaliforníu) var hollenskur örverufræðingur sem lengst af starfaði í Bandaríkjunum. Hans er minnst meðal annars fyrir að hafa útskýrt lífefnafræðilegt hvarfaferli ljóstillífunar, og einnig að hafa borið Delft-skólann svonefnda í örverufræði inn í bandarískt fræðasamfélag.
Að loknu námi í efnaverkfræði við Tækniháskólann í Delft 1923 gerðist hann rannsóknamaður hjá Albert Jan Kluyver sem þá hafði nýlega tekið við prófessorsstöðu í örverufræði við þann sama skóla. Kluyver stundaði samanburðarrannsóknir á lífefnafræði örvera og var frumkvöðull á því sviði. Meðal verkefna van Niels var að halda utan um stofnasafn Kluyvers og auka við það bakteríutegundum einangruðum úr ýmiss konar umhverfi. Við þá vinnu einangraði hann própíóniksýrumyndandi bakteríur úr svissneskum osti og hóf vinnu við doktorsverkefni sitt sem snerist um greiningu bakteríanna og lífefnafræði þeirra og hann lauk 1928.
Að loknu doktorsnáminu hélt van Niel til Bandaríkjanna og þáði rannsóknastöðu við Hopkins Marine Station rannsóknastofnunina við Stanford háskóla þar sem hann tók til við rannsóknir á ljóstillífun í grænum og fjólubláum brennisteinsbakteríum. Við þessar rannsóknir sýndi hann fram á að ljóstillífun er ljósháð oxunar-afoxunarhvarf þar sem koldíoxíð er afoxað með aðstoð róteindar frá oxanlegu efnasambandi, en hvarfið má almennt rita svona: Hann ályktaði að í ljóstillífun grænna plantna væri róteindargjafinn H2O og myndefni oxunarinnar væri O2. Robert Hill staðfesti þessa ályktun síðar með tilraunum.
Linsa
thumb|right|Linsa Linsa í ljósfræði er áhald gert úr gegnsæju efni, t.d. gleri eða plasti. Linsur eru t.d. notaðar í sjóntæki og myndavélar. Einföld linsa er ýmist kúpt eða íhvolf og brennivídd hennar, er mælikvarði á hversu mikið hún geti "stækkað" eða "minnkað" fyrirmyndina. Augnlinsur eru sjóntæki, sem notuð er í stað gleraugna til að bæta sjón.
Cornelis B. van Niel
Framlag van Niels í lífefnafræði og örverufræði var umtals vert, bæði í gegn um eigin rannsóknir, en ekki síður fyrir þau áhrif sem hann hafði á samferðamenn sína og nemendur. Hann þótti afar góður fyrirlesari og var eftirsóttur sem slíkur. Hann hlaut vísindaorðu Bandaríkjaforseta 1963 og Leeuwenhoek-orðu hollensku vísindaakademíunnar 1970.
Linsa
Myndavélarlinsa er gerð úr mörgum einföldum linsum, sem eru ýmis kúptar eða íhvolfar, og úr mismunandi efnum. Þær geta haft fasta eða breytilega brennivídd (súmlinsa).
Oddur V. Gíslason
Oddur Vigfús Gíslason (8. apríl 1836 – 10. janúar 1911) var íslenskur guðfræðingur, sjómaður og baráttumaður. Hann barðist lengi vel fyrir því að íslenskir sjómenn lærðu að synda, einnig að sjómenn tækju með sér bárufleyg, sem var holbauja með lýsi í og lak lýsið í sjóinn og lygndi með því bárurnar, og ýmsum öðrum öryggisatriðum fyrir sjómenn. Oddur talaði fyrir því að sjómenn tækju upp að sigla á þilskipum í stað róðrarbáta. Horft hefur verið til Odds sem frumkvöðuls sjóslysavarna á Íslandi.
Oddur var prestur, fyrst að Lundi í Borgarfirði frá 1875, svo á Stað í Grindavík var þar frá 1878 til 1894 þegar hann fluttist til Kanada og tók við preststörfum í Nýja Íslandi þangað til hann fluttist til Chicago og fór að læra til læknis á gamalsaldri og útskrifaðist kominn á áttræðisaldur.
Oddur stóði í mikilli útgáfustarfsemi, gaf meðal annars út fyrstu kennslubókina í ensku hér á Íslandi, gaf út fjölmörg rit tileinkuð sjómönnum og árið 1892 gaf hann út rit sem kallaðist Sæbjörg og fjallaði um ýmis mál sem honum þótti geta farið betur á Íslandi. Hann lést 10. janúar 1911, 74 ára gamall og var jarðsunginn í Brookside Cemetery í Winnipeg, Manitoba.
Björgunarskip björgunarsveitarinnar Þorbjörns í Grindavík er nefnt eftir Oddi.
Árið 2008 setti atvinnuleikhúsið GRAL upp einleikssýningu um Odd sem kallaðist 21 manns saknað í leikstjórn Bergs Þórs Ingólfssonar. Verkið var svo aftur sett á svið á Act Alone hátíðinni á Ísafirði sumarið 2009.
Kjörnir alþingismenn 1979
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1979.
Stevie Ray Vaughan
Stevie Ray Vaughan (fæddur 3. október 1954, látinn 27. ágúst 1990) var bandarískur gítarleikari, söngvari og lagahöfundur. Gefnar hafa verið út 18 plötur með honum fram til þessa. Árið 2003 valdi Rolling Stone-tímaritið hann sem sjöunda mesta gítarleikara allra tíma og árið 2007 valdi tímaritið Classic Rock hann sem þriðju viltustu gítarhetjuna. Stærsta hluta ferilsins lék hann með hljómsveitinni Double Trouble, en með þeim öðlaðist hann frægð fyrir rafmagnaðan blúsgítarleik sinn.
Matarsódi
thumb Matarsódi eða natrón er efnasamband með formúlunni NaHCO3. Það er hvítt efni með daufu, beisku bragði eins og þvottasódi. Efnið er notað sem lyftiefni í bakstur, því þegar matarsóda er blandað saman við vökvann í deigi sem jafnframt inniheldur súrt hráefni myndast loftbólur sem gera það að verkum að brauð og kökur lyftast. Deig sem búið er að setja matarsóda í þarf að baka strax því að bólurnar springa fljótlega og þá stöðvast lyftingin og kökurnar geta sigið saman. Matarsódi er virka lyftiefnið í lyftidufti en í það hefur verið bætt efnum sem valda því að loftbólurnar fara ekki að myndast og þenjast út að ráði fyrr en í heitum ofni.
Árið 1791 bjó franskur efnafræðingur, Nicolas Leblanc, til matarsóda, en verksmiðjuframleiðsla á honum til notkunar í bakstri hófst í New York árið 1846.
Matarsódi er líka hafður til fleiri nota, svo sem við brjóstsviða og sem hreinsiefni.