cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Robert Solow
Solow-Swan-líkanið
Um miðbik 20. aldar þróaði Solow stærðfræðilegt líkan sem sýndi hvernig margir mismunandi breytur stuðla að viðvarandi þjóðarhagvexti. Solow sýndi að hraðar tækniframfarir gera meira til að efla hagvöxt heldur en fjármagnsöflun og vinnuafl, eins og aðrir kenningasmiðir héldu fram.
Líkan hans ber nafnið Solow-Swan líkanið og er nefnt í höfuðið á honum og samstarfsmanni hans, Trevor Swan. Líkanið var ekki byggt frá grunni heldur tóku Solow og Swan innblástur frá eldra líkani sem kallast Harrod-Domar líkanið. Árið 1987 var Solow veitt nóbelsverðlaunin.
Um göngulag dýra
Um göngulag dýra (á latínu De Incessu Animalium) er rit um dýrafræði eftir forngríska heimspekinginn og vísindamanninn Aristóteles. Það fjallar almennt um göngulag ólíkra dýrategunda.
Aristóteles spyr hvers vegna sum dýr eru tvífætt, önnur ferfætt eða margfætt og enn önnur hafa enga fætur. Ritið þykir gott dæmi um beitingu markhyggju í raunvísindum.
Bergröð
Bergröð er berg sem myndast hefur úr sams konar móðurkviku og aðstæður í möttli jarðar. Á íslandi eru bergraðir helst myndaðar af storkubergi sem hefur myndað þær sem eru þóleiítbergröð, alkalíbergröð og millibergröð.
Skógarbobbi
thumb|Mökun skógarbobba. thumb|Teikning af mökunarspjóti skógarbobba.
Skógarbobbi (fræðiheiti: Cepaea nemoralis) er landsnigill í lyngbobbaætt (Helicidae). Hann er náskyldur brekkubobba. Skógarbobbi er einkennistegund ættkvíslarinnar Cepaea.
Náttúruleg útbreiðsla tegundarinnar er norður- og vesturhluti Evrópu til Mið-Evrópu. Hann hefur fundist á fáeinum stöðum á Íslandi.
Um tilurð dýra
Um tilurð dýra (á latínu De Generatione Animalium) er rit um dýrafræði eftir forngríska heimspekinginn og vísindamanninn Aristóteles. Það er líklega samið eftir árið 334 f.Kr.
Frumtala (aðgreining)
Frumtala getur átt við:
Alemanníska
Alemanníska (á alemannísku: Alemannisch) er vesturgermanskt tungumál eða mállýska sem er talað er í Sviss, Þýskalandi, Frakklandi, Ítalíu og Lichtenstein. Málið telst til háþýskra mállýska.
Segulnorður
thumb|right|Ferð segulnorðurs um norðurskautssvæði Kanada frá 1831-2007 Segulnorður er sá staður á norðurhveli jarðar þar sem segulsvið jarðarinnar vísar beint niður. Þessi staður er nálægt Norðurskautinu og jarðsegulnorðri. Vegna hreyfinga í ytri kjarna jarðar færist segulnorður til. Árið 2001 taldi Landmælingastofnun Kanada það vera hjá Ellesmere-eyju í Norður-Kanada við 81.3°N, -110.8°W og árið 2005 var það talið vera við 83.1°N, -117.8°W. Árið 2009 var það enn innan tilkalls Kanada við 84.9°N, -131°W og færðist í átt til Rússlands um 34 til 37km á ári. Árið 2012 er segulnorður talið vera við 85.9°N, -147°W.
Hornið milli rétts norðurs og segulnorðurs á tilteknum stað nefnist misvísun. Misvísunin er því meiri sem nær dregur Norðurskautinu.
Fyrr á öldum töldu menn að segulnálar vísuðu til segulmagnaðrar eyju eða fjalls í hánorðri, eða jafnvel til Pólstjörnunnar. Fyrstur til að setja fram þá hugmynd að jörðin væri stór segull var enski náttúrufræðingurinn William Gilbert í bókinni De Magnete sem kom út árið 1600.
Lúxemborgarhöll
thumb|right|Lúxemborgarhöll Lúxemborgarhöll er höll sem stendur í 6. hverfi Parísar í Frakklandi fyrir norðan Lúxemborgargarðinn. Höllin hýsir frönsku öldungadeildina. Vinna við höllina hófst árið 1612 og hún var fullbyggð 1615. Hún var reist fyrir drottninguna Mariu de'Medici sem lét teikna hana eftir Palazzo Pitti í Flórens og kallaði hana „Medici-höllina sína“. Yfirbyggingarmeistari var Salomon de Brosse. Hirðmálari hennar, Peter Paul Rubens, gerði stór málverk fyrir höllina og síðar unnu bæði Nicolas Poussin og Philippe de Champaigne að skreytingu hallarinnar. Höllin var um skeið opin almenningi sem listasafn á síðari hluta 18. aldar. Höllin var meðal annars heimili Maríu Lovísu Elísabetar af Orléans og Napoléons Bonaparte. Milli 1799 og 1815 var henni breytt mikið og hún gerð að þinghúsi frönsku öldungadeildarinnar. Hermann Göring notaði höllina sem höfuðstöðvar í París meðan á hernámi Þjóðverja stóð 1940-1944 og undirmaður hans Hugo Sperrle bjó þar.
Ivica Osim
Ivica Osim (fæddur 6. maí 1941; d. 1. mai 2022) var Bosníaskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 16 leiki og skoraði 8 mörk með landsliðinu.
Loðna
Loðna (fræðiheiti: Mallotus villosus) er smávaxinn uppsjávarfiskur sem heldur sig í torfum. Loðnan er algeng í köldum og kaldtempruðum sjó á norðurhveli jarðar. Stærstu loðnustofnar þar eru í Barentshafi og á Íslandsmiðum. Á sumrin er loðnan við íshafsröndina þar sem hún étur dýrasvif. Stór loðna étur ljósátu og önnur smákrabbadýr. Afræningjar loðnu eru m.a. hvalir, selir og þorskur. Loðnan hrygnir á sandbotni og við sandstrendur 2-6 ára og drepst yfirleitt að lokinni hrygningu.
Nafn
Fiskinum var gefið þetta nafn á íslensku sökum þess hve laust og aflangt roðið var á hliðunum. Sömu sögu er að segja um fræðlega heitið, mallotus úr grísku og villosus úr latínu merkja bæði 'loðinn'.
Loðna og vistkerfi sjávar
[[Mynd:Capelin-iceland.svg|thumb|280px|left|Útbreiðsla og göngur loðnu við Ísland
Ljósgrænt svæði er ætisvæði Blátt svæði er útbreiðsla ungloðnu Rautt svæði er hrygningarstöðvar Grænar örvar sýna ætisgöngur Bláar örvar sýna göngur til baka frá ætissvæðum Rauðar örvar sýna hrygningargöngur]]Loðnan er mikilvægur hlekkur í vistkerfi sjávar við Ísland. Loðna er aðalfæða þorsks og flestallir fiskar sem éta aðra fiska lifa á loðnu einhvern hluta ævi sinnar. Loðnan lifir á svifdýrum og er í 3. þrepi fæðupýramídans. Í gegnum loðnu flyst orka úr norðurhöfum inn í vistkerfi sjávar við Ísland. Fullorðin loðna sækir í æti norður í Íshaf að sumarlagi. Á haustin gengur loðnan svo aftur í átt til Íslands. Frá október og fram að hrygningu loðnu í mars er hún mikilvæg fæða ýmissa nytjafiska.
Loðnuveiðar
Loðna er brædd og notuð í fiskifóður og lýsisframleiðslu, en er einnig notuð til manneldis. Loðnuhrogn eru eftirsótt matvara í Japan.
Loðnuveiðar eiga sér aðallega stað þegar hrygningarstofninn þéttist fyrir austan landið og gengur réttsælis með Suðurlandi að vetrarlagi, á leið til hrygningar. Sjávarútvegsráðuneyti ákvarðar það magn loðnu sem má veiða hverju sinni og styðst við þá aflareglu að hrygningarstofninn sé ekki minni en 400 þús tonn, eftir að veiðum lýkur. Hafrannsóknastofnun mælir stærð uppvaxandi árganga reglubundið, en endanleg mæling á stærð hrygningargöngunnar fæst ekki fyrr en hún er farin að þéttast, um sama leyti og veiðar eru að hefjast. Af þessu leiðir að lokaákvörðun um heildarafla er oft tekin um miðja vertíð, sem tíðkast yfirleitt ekki um langlífari tegundir sem halda sig á íslensku landgrunni allt sitt líf.
Hrygningarstofn loðnu er mjög misstór milli ára, enda samanstendur hann að mestu leyti af einum einasta árgangi, 3 ára fiski. Þetta endurspeglast í árlegum loðnuafla sem hefur sveiflast á bilinu 0 (fiskveiðiárið 1982-1983, óvenju lítill hrygningarstofn) til 1571 þús tonn (1996-1997) og var 377 þús tonn 2006-2007. Fiskveiðiárið 2007-2008 mældist lítill hrygningarstofn og voru veiðar stöðvaðar 21. til 27. febrúar, á meðan ítrekaðar mælingar Hafrannsóknastofnunar stóðu yfir. Eftir að stofninn hafði mælst yfir 400 þús tonn tilkynnti sjávarútvegsráðherra stighækkandi aflamark, síðast 207 þús tonn þann 3. mars.
Caspar David Friedrich
thumb|right|Sjálfsmynd frá 1800. Caspar David Friedrich (5. september 1774 – 7. maí 1840) var þýskur listmálari sem var einn helsti fulltrúi rómantísku stefnunar þýsku. Friedrich fæddist í borginni Greifswald sem þá var hluti af Sænsku Pommern, en hann telst samt sem áður til þýskra málara. Friedrich flutti til Dresden 1798, og var þar til æviloka. Hann var vinur Goethe og Novalis. Einnig vinur hans Philipp Otto Runge, þeir vildu báðir eitthvað nýtt og komu með nýjunga í málaralistina.
Eitt hans fyrsta stóra verk var „Cross in the Mountains„ eða Tetschen Altar, 1807-1808.
Hector Berlioz
thumb|right|Hector Berlioz thumb|Hector Berlioz, 1863 Hector Berlioz (fæddur 11. desember 1803, dáinn 8. mars 1869) var franskt tónskáld. Hann er eitt mikilvægasta tónskáld hinnar frönsku rómantíkur og einn af fumkvöðull á sviði prógramtónlistar. Þekktasta verk hans er Symphonie Fantastique frá 1831.
Blæbrigðarík og hljómfögur verk hans skóku evrópskt tónlistarlíf 19. aldar þó svo að hann hafi með verkum sínum mótað þá hljómsveitartækni sem notast er við nú í dag. Berlioz reit einnig 3 óperur: Benventuo Cellini, Trjójumennirnir og Beatrice og Benedict. 4 sinfóníur: Symphonie fantastique op.14, Harald á Ítalíu, Rómeó og Júlíu og Symphonie funèbre et triomphale. 6 forleiki og sálumessuna Grande Messe des Morts.
Hann var ekki vinsælt tónskáld í lifanda lífi og lifði á tónlistargagnrýni allt sitt líf auk þess sem hann starfaði sem bókavörður við bókasafn Parísarkonservatorísins í hjáverkum.
Desembristauppreisnin
Desembristauppreisnin var gerð í rússneska keisaradæminu þann 26. desember árið 1825. Í uppreisninni leiddu rússneskir herforingjar um það bil 3.000 hermenn til þess að mótmæla valdatöku Nikulásar 1. Rússakeisara eftir að eldri bróðir hans, Konstantín, afsalaði sér tilkalli sínu til krúnunnar. Þar sem uppreisnin var gerð í desember voru uppreisnarmennirnir kallaðir desembristar (rússneska: Декабристы eða Dekabristy).
Hersveitir sem héldu tryggð við Nikulás börðu niður uppreisnina á Péturstorgi í Sankti Pétursborg. Árið 1925 breyttu sovésk stjórnvöld nafni torgsins í Desembristatorg til þess að fagna hundrað ára afmæli uppreisnarinnar. Árið 2008 var nafni torgsins aftur breytt í upprunalegt horf og það kallað Þingtorgið.
Forsendur uppreisnarinnar
Ein helsta forsenda desembristauppreisnarinnar var vonbrigði með valdatíð Alexanders 1. Rússakeisara. Flestir desembristarnir voru hermenn, margir hverjir af aðalsættum og úr öðrum afkimum rússnesku hástéttarinnar. Flestir voru þeir vel menntaðir, tvítyngdir og vel að sér um málefni Vestur-Evrópu á tíma Napóleonsstyrjaldanna og eftir þær.
Sem keisari hafði Alexander gjarnan gælt við frjálslyndishugmyndir og margir höfðu átt von á einhvers konar meiriháttar umbótum eftir sigur Rússa í Napóleonsstyrjöldunum. Raunverulegar umbætur létu hins vegar ekki á sér kræla – Alexander batt ekki enda á bændaánauðina í Rússlandi og setti ekki stjórnarskrá fyrir landið líkt og margir umbótasinnaðir Rússar vildu.
Desembristarnir voru flestir frjálslyndismenn í anda upplýsingarinnar og frönsku byltingarinnar. Þeir hófsömustu, t.d. Níkíta Múravjov, ætluðust til þess að Rússland yrði að þingbundnu keisaradæmi þar sem keisarinn deildi völdum með þjóðkjörnu þingi. Þeir allra róttækustu töldu að réttast væri að koma á einræði í anda frönsku Jakobínanna fyrstu tíu árin eftir byltinguna en að síðan væri réttast að stofna miðstýrt lýðveldi. Allir voru desembristarnir sammála um að áfram þyrfti að vera til sterkt ríkisvald. Jafnframt töldu þeir það vera hlutverk byltingarríkisins að standa vörð um einstaklingsréttindi, leggja niður bændaánauð, bæta menntun og velferð, og tryggja borgararéttindi (t.d. mál-, prent-, trú- og fundarfrelsi). Desembristarnir nutu ekki mikillar alþýðuhylli, enda var frjálslyndi ekki eins útbreitt sem samfélagshreyfing í Rússlandi og t.d. í Englandi og Frakklandi. Ein ástæðan fyrir því var sú að ekki var til sterk miðstétt í Rússlandi.
Þannig urðu til tvö afar ólík afbrigði desembrista. Hið róttæka afbrigði var runnið undan rifjum Pavels Pestel, leiðtoga Suðursamtakanna. Pestel var nokkurs konar frumsósíalisti og stuðningsmaður einræðisstjórnar byltingarmanna. Hið hófsamara afbrigði desembrisma var mótað af frjálslyndismanninum Níkíta Múravjov og fylgismönnum hans í Norðursamtökunum.
Deilur um persónuréttindi og friðhelgi höfðu komist í brennidepil pólitískrar umræðu eftir endalok franska byltingartímans. Franskir frjálslyndismenn á tímum Búrbónaendurreisnarinnar höfðu reynt að skapa umhverfi þar sem einstaklingurinn var verndaður fyrir ofríki ríkisvaldsins. Frjálslyndismenn eins og Benjamin Constant töldu félagshyggju einungis vera afsökun fyrir harðstjórn og að það væri ekkert samræmi á milli einkahagsmuna og almenningshagsmuna. Hagsmunir einstaklingsins yrðu því ávallt að vera almannahagsmunum yfirsterkari. Pestel var andófsmaður gegn slíkum hugmyndum og taldi að hagsmunir hinna mörgu yrðu að vega þyngra en réttindi einstaklingsins. Múravjov og hófsamari desembristarnir sóttu hins vegar speki sína í þessar hugmyndir um mikilvægi einstaklingshyggjunnar.
Desembristar fóru að safnast saman í fyrstu samtökin í kringum 1816 og vildu þá vinna með Alexander keisara. Þeir vildu stuðla að velferð og menntun en ekki grípa til vopnaðrar uppreisnar. Desembristarnir fóru að íhuga byltingu eftir því sem Alexander gerðist afturhaldssamari og vonirnar um raunverulegar umbætur þvurru.
Tvær kjarnahreyfingar desembrista urðu til: Í Sankti Pétursborg í norðri, þar sem hin hófsama Norðurfylking hélt til, og í Tultsjyn í suðri, þar sem róttæklingar söfnuðust saman í Suðurfylkinguna. Suðurfylkingin rann smám saman inn í Samtök sameinaðra Slava, samtaka sem vildu lýðræðislegt samband allra slavneskra þjóða. Þegar tækifærið kom til að stofna til uppreisnar hafði Pestel, hugmyndafræðilegur leiðtogi Suðurfylkingarinnar, hins vegar verið handtekinn og því var hreyfingin illa undirbúin.
Uppreisnin
thumb|right|Málverk af desembristauppreisninni eftir [[Georg Wilhelm Timm (1853).]] Fylkingarnar gripu tækifærið þegar Alexander 1. lést og bróðir hans, Nikulás, átti að taka við sem keisari árið 1825. Deilur ríktu um það hvort Nikulás ætti að setjast á keisarastól en ekki eldri bróðir hans, Konstantín, sem var talinn mun frjálslyndari en hafði afsalað sér tilkalli til keisarakrúnunnar eftir að hann giftist pólskri aðalskonu sem ekki var af kóngaættum. Desembristarnir og Norðursamtökin gripu til vopna eftir að herinn og hirðin lýstu yfir hollustu við Nikulás. Embættismenn og hermenn gerðu uppreisn til þess að vernda erfðarétt Konstantíns gegn „valdaráni“ Nikulásar. Um 3000 uppreisnarmenn komu saman á þingtorgi höfuðborgarinnar en þeim tókst ekki að grípa gæsina á meðan hún gafst og brátt mætti þeim miklu stærri herafli hliðhollur Nikulási. Nikulás vildi ekki hefja valdatíð sína með því að úthella rússnesku blóði en eftir að tilraunir hans til að leysa vandann friðsamlega fóru út um þúfur skipaði hann hernum að skjóta af fallbyssum á uppreisnarmennina. Um sextíu til sjötíu uppreisnarmenn létu lífið og hinir flúðu átökin.
Sú saga fór á kreik um uppreisnina að uppreisnarmennirnir hefðu kyrjað orðin „Við viljum Konstantín og stjórnarskrá!“ að tilskipan foringja sinna. Síðan hafi hins vegar komið á daginn að margir þeirra vissu ekki hvað stjórnarskrá var og héldu að „Konstítútsíja“ (stjórnarskrá á rússnesku) væri nafnið á eiginkonu Konstantíns. Samkvæmt samtímaheimildum er þessi saga uppspuni.
Eftirmálar og afleiðingar
Nikulás hóf síðan fjöldahandtökur gegn öllum andófsmönnum, lét senda um 300 uppreisnarmenn í útlegð til Síberíu og lét taka af lífi leiðtoga desembristanna, þar á meðal Pestel og skáldið Kondratíj Rylejev.
Ein helsta afleiðing desembristauppreisnarinnar árið 1825 var að Nikulás 1. tortryggði allar tillögur til þess að koma á umbótum í stjórnarfari Rússlands. Andstæðurnar jukust milli frjálsyndismanna og menntamanna annars vegar, sem vildu að einveldið yrði takmarkað, og landeigenda, embættismanna og liðsforingja hins vegar, sem voru hollir einveldinu og einræði keisarans. Nikulás lét banna heimspekikennslu við háskóla og æðri skólum í Rússlandi var fækkað. Einnig var Rússum gert erfiðara fyrir að ferðast til útlanda. Þessi barátta átti eftir að harðna enn á valdatíð arftaka Nikulásar, Alexanders 2.
Sovésk umfjöllun um desembristauppreisnina
thumb|right|Minnisvarði til heiðurs desembristunum í Sankti Pétursborg. Árið 1925, á hundrað ára afmæli desembristauppreisnarinnar, sagði rússneski sagnfræðingurinn D. S. Mirsky að stjórnendur sovéska Kommúnistaflokksins ættu eftir hrósa desembristunum með nokkrum fyrirvara fyrir að hafa verið fyrstir til að rísa upp gegn einræði keisaranna en að þeir myndu þó jafnframt gagnrýna þá fyrir að hafa fyrst og fremst verið óðalseigendur og aðalsmenn sem hefðu aðeins áhuga á stéttarhagsmunum landeignarmillistéttarinnar. Í huga þeirra væri mikilvægi desembristanna hvergi nálægt því eins mikið og uppreisna Stenka Rasins og Púgatsjevs. Hann lagði einnig áherslu á að desembristarnir hefðu ekki verið hreyfing heldur „kynslóð“.
Að mati Mirsky var uppreisn desembristanna lítilfjörleg, illa skipulögð og heimskuleg. Hann taldi bæði ungan aldur, skort á reynslu og skort á samheldni og skipulagi hafa orðið desembristunum að falli. Þeir hefðu aðeins sameinast í viðleitni til þess að steypa af stóli alræðisvaldinu en hefðu ekki átt neinar sameiginlegar stefnur, hugsjónir eða hugmyndir. Sá eini sem hefði haft skýrar hugmyndir um framhaldið var Pestel, sem var allt of róttækur fyrir smekk flestra annarra desembrista. Mirsky taldi að með betra skipulagi hefði desembristunum auðveldlega getað tekist ætlunarverk sitt árið 1825. Hins vegar taldi hann líklegt að sigur þeirra hefði leitt til óeirðar og borgarastyrjaldar. Slíkar getgátur væru þó merkingarlausar því að til þess að geta haft sigur úr býtum hefðu desembristarnir þurft að vera allt annars konar hreyfing en þeir voru.
Mirsky taldi einnig að Nikulás 1. hafi sýnt veruleikafirru og dómgreindarleysi með aðferðunum sem hann beitti gegn desembristunum. Hann hafi ofmetið skammtímamikilvægi uppreisnarinnar en vanmetið og jafnvel ýtt undir langtímamikilvægi þeirra. Ef Nikulás hefði veitt því eftirtekt hve misheppnuð uppreisnin var í grunninn hefði hann getað breytt sigri sínum gegn uppreisninni í pólitískan sigur en þess í stað hafi hann gert sig að fífli með því að taka of hart á byltingarmönnunum. Með harðræði sínu gagnvart þessari stórkostlega misheppnuðu uppreisnartilraun hafi hann „breytt gamanleik í harmleik“. Hann hafi gert desembristana að píslarvottum og skapað goðsögn í kringum þá sem hafi haft miklu meiri langvarandi áhrif en uppreisnin sjálf. Kenning Mirsky er ekki úr lausu lofti gripinn; Aleksandr Herzen, sem er kallaður „faðir rússnesks sósíalisma“, var t.d. innblásinn af fórn desembristanna í eigin hugmyndafræði.
Í seinni tíð varð sagnfræðingum Sovétríkjanna erfitt að fjalla um desembristana því fylgismenn Múravjovs voru í senn byltingarmenn og frjálslyndismenn. Þessi samblanda var ekki í samræmi við heimssýn bolsévika þar sem októberbyltingin sem reisti Sovétríkin hafði jú verið gerð gegn gagnbyltingarstjórn frjálslyndismanna. Sovéskir sagnfræðingar reyndu því að fjalla um hófsamari hugmyndafræði desembristanna án þess að bendla hana við frjálslyndi í sama skilningi og hafði t.d. einkennt hugmyndafræði andstæðings þeirra, Aleksandrs Kerenskíj. Lausnin sem þeir féllust að endingu á var sú að afmá einfaldlega hófsamari væng desembristanna úr opinberum söguskýringum og fjalla um desembristana sem eina hreyfingu. Erfitt var þó fyrir sovéska sagnfræðinga eins og Míkhaíl Pokrovskíj að hafna algerlega hlut desembristanna þar sem gjarnan var litið á uppreisnina á þingtorginu í desember 1825 sem fyrstu byltingartilraunina í sögu Rússlands og Vladímír Lenín sjálfur hafði talað vel um desembristahreyfinguna í heild sinni. Ekki var farið að fjalla aftur um frjálslyndi desembristanna í sovéskri sagnaritun fyrr en á sjöunda áratugnum.
Það kom í hlut Mílítsu Vasíljevnu Netsjkínu að skapa ímynd af desembristunum sem samstæðri heild með hugmyndafræði sem skyldi hugnast bolsévikum. Hún stillti upp ímynd af desembristunum sem aðalsbornum byltingarmönnum sem hefðu verið of fjarri alþýðunni til að endurspegla með fullu þeirra viðhorf en að þeir hafi engu að síður verið mikilvægur liður í samfélagsþróun í átt að raunverulegri alþýðubyltingu.
Haylie Duff
Haylie Katherine Duff (fædd 19. febrúar 1985) er bandarísk leikkona, söngkona, lagahöfundur og matarbloggari. Hún er eldri systir leik- og söngkonunnar Hilary Duff. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Sandy Jameson í sjónvarpsþáttaröðinni 7th Heaven og sem Annie Nelson í sjónvarpsmyndunum Love Takes Wing og framhaldsmyndinni Love Finds a Home.
Æska
Duff fæddist í Houston, Texas. Hún er tveimur og hálfu ári eldri en systir hennar, Hilary. Móðir Duff, Susan Colleen (áður Cobb), er húsmóðir og kvikmyndaframleiðandi (meðframleiðandi A Cinderella Story (2004), The Perfect Man (2005) og Material Girls (2006) og einnig umboðsmaður Hilary). Faðir hennar, Robert Erhard "Bob" Duff, er verslunaregiandi ásamt föður sínum John B. Duff. Hún byrjaði leiklistarferilinn sem aukagrein með dansi. Hún ólst upp í Texas og byrjaði í ballet þegar hún var ung. 10 ára landaði hún hlutverki í uppfærslu Metropolitan Dance Company af Hnetubrjótnum.
Leiklist
Ferill Duff byrjaði með gestahlutverkum í sjónvarpskvikmyndum eins og Hope og True Women auk þess að leika í sjónvarpsþáttum eins og The Amanda Show. Til viðbótar lék hún gestahlutverk í þáttunum Chicago Hope, Boston Public og Third Watch og varð hún þekkt andlit árið 2002 sem Amy Saunders/Sanders í barnaþáttaröðinni Lizzie McGuire þar sem Hilary systir hennar fór með aðalhlutverkið.
Árið 2004 lék Duff gestahlutverk í That's So Raven sem Katina Jones. Eftir að hafa leikið gestahlutverk í sjónvarpi, fékk Duff fyrsta hlutverk sitt í kvikmynd þegar hún var ráðin í hlutverk Summer Wheatley í Napoleon Dynamite. Hún fékk áhorfendaverðlaun unglinga fyrir hlutverkið. Hún lék síðan gestahlutverk í þáttum eins og Joan of Arcadia og American Dreams. Hún talaði og söng inn á teiknimyndina In Search of Santa ásamt systur sinni, Hilary. Árið 2005 var Duff ráðin í leikaralið þáttarins 7th Heaven þar sem hún lék Sandy Jameson, bestu vinkonu kærustu Simons, þar sem hún varð ólétt eftir Martin Brewer (Tyler Hoechlin).
Sumarið 2006 gekk Duff til liðs við Broadway-leikaralið Hairspray, þar sem hún lék vondu stelpuna, Amber Von Tussle, og lék hún hlutverkið frá byrjun októbers 2006. Duff lék einnig í kvikmyndinni Material Girls ásamt systur sinni, þar sem hún var einnig meðframleiðandi ásamt systur sinni og móður.
Eftir Material Girls hefur Duff leikið í nokkrum sjónvarpskvikmyndum og kvikmyndum sem fara beint á DVD, þ.á m. Nightmare, My Sexiest Year, Legacy, Backwoods, Love Takes Wing, Love Finds a Home og Nanny's Secret.
Á árunum 2009 og 2010 lék hún í Fear Island, Tug og Slightly Single in L.A.. Hún ljáði rödd sína í teiknimyndinni Foodfight! ásamt Charlie Sheen, Hilary Duff og Evu Longoria en vegna mikilla vandræða hefur myndin enn ekki komið út. Hún hefur einnig unnið að óháðu myndinni Video Girl þar sem hún mun leika ásamt Meagan Good og Ruby Dee.
Duff var kynnir raunveruleikaþáttarins Legally Blonde The Musical: The Search for Elle Woods, þar sem leitað var að næstu leikkonu til að taka við aðalhlutverki söngleikjarins Legally Blonde þar sem hún hafði verið í kórnum. Hún er einnig framleiðandi sýningarinnar.
Árið 2011 kláraði Duff að vinna að kvikmyndinni A Holiday Engagement þar sem hún leikur á móti Bonnie Somerville og Jordan Bridges. Hún hefur einnig unnið að Pennhurst, Home Invasion og nú nýlega, samkvæmt færslum hennar á twitter, hefur hún klárað að taka upp fyrsta þátt nýrrar hrollvekjuþáttaraðar, Blackout.
Söngferill
Duff hefur tekið upp margar smáskífur með systur sinni, og hafa flestar þeirra verið á Disneymania plötum. Hún hefur tekið upp lög fyrir kvikmyndirnar In Search of Santa, The Lizzie Mcguire Movie, A Cinderella Story og Material Girls. Hún söng með rapparanum Kool G á plötunni Half a Klip og var í bakröddum í laginu "On the Rise Again". Duff söng einnig "A Whatever Life" fyrir Stuck In The Suburbs og "Sweetest Pain" fyrir Raising Helen.
Til viðbótar við söng hefur Duff einnig samið nokkur lög fyrir plötur systur sinnar, Metamorphosis og Hilary Duff.
Duff samdi lagið "Holiday" með systur sinni fyrir plötu með bestu lögum Hilary.
Opinber ímynd og einkalíf
Duff birtist á forsíðu tímaritins Maxim í janúar 2006. Duff systurnar eru í öðru sæti á lista E! sjónvarpsstöðvarinnar yfir Uppáhalds frægu systurnar. Duff er kristin, "Ég er kristin, en ég sé mig ekki sem mjög trúaða manneskju. Ég er frekar innblásin. Það eru hlutir sem ég er ekki sammála í kristninni. Ég fer ekki reglulega í kirku, en ég held að það að ég hafi mína eigin trú sem ég er mjög ánægð með."
Chandrika Kumaratunga
Chandrika Kumaratunga (f. 29. júní 1945) er srílanskur stjórnmálamaður. Hún var forsætisráðherra Srí Lanka árið 1994 og síðan forseti Srí Lanka frá 1994 til 2005. Kumaratunga er dóttir tveggja fyrrum forsætisráðherra Srí Lanka; Solomons og Sirimavo Bandaranaike. Hún er eina konan sem hefur verið forseti landsins og var leiðtogi srílanska Frelsisflokksins frá 1994 til 2006.
Æviágrip
Chandrika Kumaratunga nam við klausturskóla Heilagrar Birgittu í Kólombó og síðan við Akvínasarháskólann í borginni. Hún gekk síðan í Sciences Po í París og í Aix-en-Provence. Hún hóf síðan doktorsnám við skólann École pratique des hautes études í París á árunum 1968 til 1970. Þegar Kumaratunga sneri aftur til Srí Lanka árið 1972 hóf hún ekki strax bein afskipti af stjórnmálum en tók þó við ýmsum stöðum hjá ríkisstjórninni. Hún var framkvæmdastjóri nefndar sem fjallaði um landeignarumbætur á árunum 1972 til 1976 og varð síðan forseti Janawasa-nefndarinnar, sem sá um skipulagningu samyrkjubúa, frá 1976 til 1977. Frá 1976 til 1979 var hún jafnframt meðlimur í sérfræðingaráði Matvæla- og landbúnaðarstofnunar Sameinuðu þjóðanna
Á námsárum sínum í Frakklandi fékk Kumaratunga reynslu af pólitískri blaðamennsku sem starfsmaður hjá blaðinu Le Monde. Eftir heimkomuna til Srí Lanka varð hún ritstjóri dagblaðsins Dinakara Sinhala frá 1977 til 1985.
Einkahagir
Sonur þeirra, Vimukthi Kumaratunga (f. 1982), nam við Bristol-háskóla og gerðist dýralæknir.
Valdataka
Eftir morðið á eiginmanni sínum flúði Chandrika Kumaratunga í tvö ár til London. Hún hóf þátttöku í stjórnmálum eftir heimkomuna til Srí Lanka og var kjörin forsætisráðherra Vesturhéraðs Srí Lanka.
Að liðinni forsetatíð
Í forsetakosningum Srí Lanka árið 2010 lýsti Kumaratunga yfir stuðningi við frambjóðandann Sarath Fonseka, sem bað ósigur.
1995
Árið 1995 (MCMXCV í rómverskum tölum) var 95. ár 20. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|Flóð í frönsku borginni Charleville-Mézières.
Febrúar
thumb|right|Ljósmynd af Valeríj Poljakov í Mír tekin frá Discovery.
Mars
thumb|right|Julio María Sanguinetti.
Apríl
thumb|right|Sprengjutilræðið í Oklahómaborg.
Maí
thumb|right|Oriental Pearl Tower í Sjanghæ árið 2014.
Júní
thumb|right|Sampoong-verslunin í Seúl.
Júlí
thumb|right|Fjöldagrafir í Srebrenica grafnar upp árið 1996.
Ágúst
thumb|right|Tindur K2.
September
thumb|right|Bandarísk orrustuþota notuð í árásir gegn Bosníuserbum á Aviano-flugstöðinni á Ítalíu.
Október
thumb|right|Milljónagangan
Nóvember
thumb|right|Fellibylurinn Angela.
Desember
thumb|right|[[Slobodan Milošević, Alija Izetbegović og Franjo Tuđman undirrita Dayton-samningana.]]
Fædd
thumb|right|Kendall Jenner
Dáin
thumb|right|Tage Ammendrup
Interscope Records
Interscope Records er bandarískt hljómplötufyrirtæki í eigu Universal Music Group. Það var stofnað árið 1990 af Jimmy Iovine og Ted Field sem sameiginlegt fyrirtæki með Atlantic Records hjá Warner Music Group. Árið 1992 eignaðist Interscope eignarréttinn að dreifingu og umsjón hipphopp (e. hardcore hip hop) útgefandans Death Row Records sem sá um listamenn á borð við Dr. Dre og Snoop Dogg. Með því fylgdu ýmsar deilur um miðjan 10. áratuginn vegna grófleika laganna sem félagið var að gefa út. Þar af leiðandi sleit Time Warner, eigandi Atlantic, öll tengsl við Interscope með því að selja sinn 50% hlut í fyrirtækinu fyrir 115 milljón dollara árið 1995. Ári seinna var sá hlutur keyptur fyrir 200 milljón dollara af MCA Inc., sem er nú þekkt sem Universal Music Group.
Fyrirtækið á höfuðstöðvar í Santa Monica, Kaliforníu. Nokkrir listamenn og hljómsveitir sem hafa starfað hjá Interscope eru m.a. Lady Gaga, Eminem, OneRepublic, Blackpink, Dr. Dre, DaBaby, Billie Eilish, Imagine Dragons, Olivia Rodrigo, Selena Gomez, Playboi Carti, Kendrick Lamar, Lana Del Rey, Maroon 5, Gwen Stefani, Machine Gun Kelly, U2, ásamt öðrum.
Sjálfstæði Skotlands
thumb|250px|Fáni Skotlands
Sjálfstæði Skotlands er ósk nokkurra stjórnmálaflokka, samtaka og einstaklinga eftir því að Skotland verði sjálfstætt land að nýju. Staðan í dag er sú að Skotland er eitt land innan hins sameinaða konungsríkis Bretlands, ásamt Englandi, Wales og Norður-Írlandi, sem nýtur ákveðinna rétta samkvæmt stjórndreifingarkerfi. Skotland hlaut núverandi stöðu sína við sambandslögin 1707.
Skotland hefur sjálfsstjórnarrétt á ákveðnum löggjafarsviðum, til dæmis menntun, heilbrigði og skattamálum. Skoska þingið var stofnað á ný árið 1999 þegar fyrstu kosningarnar voru haldnar. Þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Skotlands var haldin árið 2014, en þá kusu 55,3 % Skota að vera áfram meðlimir Bretlands, á móti 44,7 % þeirra sem græddu atkvæði fyrir sjálfstæði. 84,5 % kjósenda tóku þátt í atkvæðagreiðslunni.
Skoski þjóðarflokkurinn hefur verið helsti drifkraftur í sjálfstæðishreyfingunni. Í bresku þingkosningunum árið 2015 hlaut flokkurinn meirihluta í Skotlandi í fyrsta skipti með 56 af 59 skoskum þingsætum.
Saga
Skotland var sjálfstætt land frá stofnun sinni á miðöldum (um það bil 843) þangað til 1707 þegar Sambandslögin tóku gildi. Þó að þessi lög tæki gildi á þessum tíma stjórnaði sami konungurinn Englandi, Skotlandi og Wales frá árinu 1603 í Kórónusambandinu, þegar Jakob 6. Skotakonungur varð konungur Englands og Írlands eftir dauða Elísabetar 1.
Heimastjórn Skotlands
Talið er að heimsókn Georgs 4. konungs í Skotlandi árið 1822 hafi stuðlað að tilurð skoskrar þjóðernisvitundar. Þessi þjóðernisvitund einkenndist af skilningi á Hálöndunum sem Skoska biskupakirkjan og Rómversk-kaþólska kirkjan réðu yfir, og Láglöndunum þar sem Öldungakirkjan var ríkjandi. Þessi skilningur var afleiðing Dýrlegu byltingarinnar árið 1688 og stóð yfir fram á 18. öld, í gegnum Jakobítauppreisnirnar, gildistöku Fordæmingarlaganna (e. Act of Proscription) og Hálandarýmingarnar.
Frá miðju 19. öld var vaxandi löngun eftir valddreifingu svo að Skotar hefðu meiri stjórn á þeim málum sem þá snertu. Heimastjórnarhreyfingin hófst árið 1853 en á rætur sínar að rekja til Þjóðarsamtakanna um vörn skoskra réttinda (e. National Association for the Vindication of Scottish Rights) sem óskuðu eftir Skosku þingi. Þessi samtöku voru í nánum tenglsum við Íhaldsflokkinn. Lykilatriði í þessari hreyfingu var samanburður við Írland, sem fékk meiri stuðning frá Bresku ríkisstjórninni en Skotland. Hreyfingin breikkaði út og fékk svo stuðning Frjálslynda flokksins. Árið 1885 var Skoska ráðherraembættið (e. Scottish Office) stofnað aftur sem var fulltrúi skoskra hagsmuna og málefna fyrir Bresku ríkisstjórninni. Árið 1886 kynnti William Ewart Gladstone forsætisráðherra Bretlands til sögunnar Írska heimastjórnarfrumvarpið. Mörgum Skotum þótti staða þeirra ekki fullnægjandi í ljósi þessara laga. Málið var hins vegar ekki talið forgangsatriði á Breska þinginu, sérstaklega þegar Írska heimastjórnafrumvarpið voru fellt í Neðri málstofunni.
Tuttugasta öld
Frumvarp um skosk heimastjórnarlög var fyrst rætt á þinginu árið 1913 en framvinda þess og Írsku heimastjórnarlögin 1914 var hindruð af fyrri heimsstyrjöldinni, en bæði Páskauppreisnin og Írska sjálfstæðisstríðið vörpuðu skugga á hana. Þrátt fyrir þetta var Skoska ráðherraembættið flutt til Edinborgar á fjórða áratugnum.
Árið 1921, undir áhrifum írska sjálfstæðisflokksins Sinn Féin var Skoska þjóðbandalagið (e. Scottish National League) stofnað, sem óskaði eftir sjálfstæði Skotlands. Þjóðbandalagið stofnaði dagblaðið The Scots Independent árið 1926 en árið 1928 lagði sitt af mörkum í stofnun Þjóðarflokks Skotlands (e. National Party of Scotland eða NPS). Markmið þessa flokks var að skapa sjálfstætt skoskt ríki. Einn stofnenda Þjóðarflokks Skotlands var Hugh MacDiarmid ljóðskáld sem byrjaði að koma skoskum bókmenntum á framfæri. Meðal annarra bókmenntamanna sem studdu flokkinn voru Eric Linklater og Neil Gunn, og aðrir eins og John MacCormick og Robert Bontine Cunninghame Graham, sem voru í tenglsum við Verkamannaflokkinn. Þjóðarflokkur Skotlands vann saman með Skoska flokkinum sem var heimastjórnarsamtök stofnuð árið 1932 af fyrrverandi meðlimum Íhaldsflokksins. Þessir flokkar sameinuðust árið 1934 í Skoska þjóðarflokkinn (e. Scottish National Party eða SNP).
Í fyrstu studdi Skoski þjóðarflokkurinn heimastjórn með stofnun skosks þings innan Bretlands í staðinn fyrir fullkomið sjálfstæði Skotlands. Þessi skoðun á stjórnskipulegri stöðu Skotlands varð til úr samkomulagi Þjóðarflokks Skotlands, sem studdi sjálfstæði, og Skoska flokksins sem studdi nánari valddreifingu. Á millistríðsárunum reyndist Skoska þjóðarflokkinum erfitt vegna vinsælda ólýðræðislegra þjóðernishreyfinga í Evrópu í mynd fasismans á Ítalíu og Spáni og nasismans í Þýskalandi. Staðhæft var að Skoski þjóðarflokkurinn væri svipaður þessum þjóðernishreyfingum og freka lítið var talið um flokkinn í fjölmiðunum, sem gerði það erfitt fyrir flokkinn að safna stuðningi. Gildi Skoska þjóðarflokksins voru byggð á svokallaðri borgarlegri þjóðernisyggju (e. civic nationalism) og ekki útlendingahatri.
Eftir seinni heimsstyrjöldina
Skoski sáttmálinn (e. Scottish Covenant) var beiðni til Bresku ríkisstjórnarinnar um heimastjórn Skotlands. Hann var fyrst lagður fram árið 1930 af John MacCormick og skrifaður formlega árið 1949. Tvær milljónir manns skrifuðu undir beiðnina (árið 1951 var mannfjöldi Skotlands 5,1 milljónir). Aðal stjórnmálaflokkarnir hunsuðu sáttmálann. Árið 1950 fjarlægðu þjóðernismenn Örlagasteininn (e. Stone of Scone) úr Westminsterhöll.
Hugtökin sjálfstæði og heimastjórn voru ekki rædd í stjórnmálum aftur til ársins 1960 þegar Harold Macmillan forsætiðsráðherra hélt erindi sitt Wind of Change. Erindi þetta var tímamót í sögu Bretlands og merkti byrjun fljótrar afnýlendunar (e. decolonisation) og endalok Breska heimsveldisins. Bretland hafði þjást af niðurlægingu á alþjóðasviði vegna Súeskreppunnar 1956, sem sýnti að það var ekki lengur risaveldið sem það var fyrri seinni heimsstyrjöldina. Margir Skotar töldu þetta grafa undan ástæðunni fyrir því að Bretland var til og var líka tákn um lok heimsvaldastefnu og þeirrar eindrægni sem hafði einkennt Skoska sameiningarflokkinn (e. Scottish Unionist Party). Stuðningur Skoska sameiningarflokksins fór svo að hrynja smám saman.
Tilkoma „nútímalega“ Skoska þjóðarflokksins
Skoski þjóðarflokkurinn vann sæti á þinginu árið 1967 þegar Winnie Ewing sigraði sveitarstjórnarkosningana óvart. Sigur þessi setti Skoski þjóðarflokkinn í áberandi stöðu á þjóðarsviðinu og leiddi til þess að Edward Heath forsætisráðherra gaf tilkynningu sína í Perth og stofnunar Kilbrandon-nefndarinnar. Hlutverk nefndarinnar var það að skoða uppbyggingu Bretlands og Bretlandseyjanna og athuga hvort breyta skyldi þessari uppbyggingu.
Endurris á áttunda áratugnum
Þegar olía var fundin í Norðursjó við austurstrendur Skotlands árið 1970 var lífi blásið aftur inn í umræðuna um sjálfstæði. Skoski þjóðarflokkurinn skipulagði árangursríka herferð sem hét „It's Scotland's Oil“, sem lagði áherslu á hvernig olían gæti komið skoska hagkerfinu á bataveg eftir margra ára baráttu við afiðnvæðingu (e. deindustrialisation) og orðið Skotum til hagsbóta. Í kosningunum í febrúar 1974 unnu sjö þingmenn Skoska þjóðarflokksins sæti á þinginu. Í kosningunum í óktober sama ár gekk Skoska þjóðflokkinum enn betur með 11 sæti á þingu og 30% allra atkvæða í Skotlandi.
Í febrúar 1974 pantaði Breska ríkisstjórnin McCrone-skýrsluna sem Gavin McCrone efnahagsfræðingur samdi. Skýrslan fjallaði um framkvæmanleika sjálfstæðs Skotlands. Hann kom til þeirrar niðurstöðu að olían hefði gefið Skotlandi einn sterkasta gjaldmiðilinn í Evrópu. Skýrslan greindi svo frá því að opinberir starfsmenn ráðlögðu ráðherra um hvernig ætti „að taka loftið úr seglum Skoska þjóðarflokksins“. Skýrslan var afhent Verkmannaflokkinum þegar þeir tóku yfir ríkisstjórnina og var flokkuð sem trúnaðargögn vegna ótta Verkmannaflokksins um vinsældir Skoska þjóðarflokksins. Skýrslan kom í ljós árið 2005 þegar Skoski þjóðarflokkurinn bað um hana samkvæmt Upplýsingafrelsislögunum 2000 (e. Freedom of Information Act 2000).
Undir stjórn Harolds Wilsons sigraði Verkmannaflokkurinn kosningana með þriggja sæta meirihluta. Eftir að þeir voru kosnir þrýstu þingmenn Skoska þjóðarflokksins á um stofnun skosks þings sem hlaut meiri trúverðugleika vegna ályktana Kilbrandon-nefndarinnar. Samt sem áður kröfðu andstæðingar þjóðaratkvæðagreiðslu um málið. Þó að Verkmannaflokkurinn og Skoski þjóðarflokkurinn styddu valddreifingu (e. devolution) opinberlega var stuðningur klofinn í báðum flokkum. Verkmannaflokkurinn skiptist í þá sem studdu valddreifingu og þá sem vildu halda miðlægri ríkisstjórn í Westminster. Í Skoska þjóðarflokkinum var skipting á þeim sem litu á valddreifingu sem stakstein að sjálfstæði og þeim sem óttust um að hún gæti dregið úr þessa lokamarkmiði.
Þegar Harold Wilson sagði af sér tók James Callaghan við af honum, en grafið var undan meirihluti hans með nokkrum ósigrum í aukakosningum og varð ríkisstjórnin æ óvinsælari. Samkomulagi milli Verkmannaflokssins og Frjálslynda flokksins var náð árið 1977 sem kallað var Lib-Lab pact. Nokkrir samningar við Skoska þjóðarflokkinn og velska þjóðarflokkinn Plaid Cymru voru gerðir, þar sem samþykkt var að þjóðaratkvæðagreiðslur um valddreifingu yrði haldnar í skiptum fyrir stuðning þeirra. Þetta hjálpaði að framlengja tíma ríkisstjórnarinnar við stjórnvölinn.
Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar var naumur meirihluti í stuðningi valddreifingar (52% „já“, 48% „nei“), en eitt skilyrði hennar var það að 40% allra kjósenda skyldu kjósa „já“ til að gera hana gilda. Því aðeins 63,6% kjósenda tóku þátt í þjóðaratkvæðagreiðslunni þýddi þetta að aðeins 32,9% höfðu kosið „já“, og svo voru Skotlandslögin 1978 (e. Scotland Act 1978) afnumin með niðurstöðunni 301–206 á þinginu. Í kjölfarið gerðu stuðningsfólk laganna herferð með slagorðinu „Skotland sagði já“. Þeir héldu áfram að skilyrði um 40% þátttöku væri ólýðræðislegt og að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar réttlætti stofnun á skosku þingi. Andstæðingar laganna sögðu á móti að kjósendum hefði verið sagt fyrir atkvæðagreiðsluna að að kjósa ekki væri eins gott og að kjósa „nei“, og að það væri þá rangt að segja að 36,4% kjósenda tóku ekki þátt bara vegna sinnuleysis.
Í mótmæli við þetta hætti Skoski þjóðarflokkurinn að styðja ríkisstjórnina. Þá setti Íhaldsflokkurinn vantrauststillögu fram, en Skoski þjóðarflokkurinn, Frjálsyndi flokkurinn og Írska sameiningarflokkurinn (e. Ulster Unionist Party) allir studdu hana. Tillagan var samþykkt með eins atkvæðis meirihluta þann 28. mars 1979 sem leiddi til þess að kosningar voru haldnir í maí 1979. Margrét Thatcher sigraði í þessum kosningum sem batt enda á samkomulag eftirstríðsáranna. Forsætisráðherran (Verkmannaflokkurinn) James Callaghan lýsti þessari ákvörðun sem „kalkúnar að kjósa jólin“ (e. „turkeys voting for Christmas“). Skoski þjóðarflokkurinn fékk aðeins tvö þingsæti í kosningunum 1979 sem stuðlaði að stofnun á þeim umdeilda 79 Group innan flokksins.
Valddreifing
thumb|left|Fundarsalur á [[Skoska þingið|Skoska þinginu]] Stuðningsfólk sjálfstæðis Skotlands hafði ennþá skiptar skoðanir um heimastjórnarhreyfinguna, sem fól í sér fólk sem studdi valddreifingu innan sameinaðs Bretlands. Sumir litu á hana sem skakstein að sjálfstæði, en aðrir vildu fá sjálfstæði strax.
Verkmannaflokkurinn sigraði í kosningunum 1997 og samþykkti Donald Dewar skoski utanríkisráðherran tillögurnar að skosku þingi. Þjóðaratkvæðagreiðsla var haldin september sama ár og 74,3% þeirra sem kusu samþykktu áætlunina um valddreifingu (44,87% kjósenda tóku þátt). Breska ríkisstjórnin samþykkti svo Skotlandslögin 1998 (e. Scotland Act 1998) sem myndaði Skoska þingið sem hafði stjórn yfir mestri innanlandsstefnu. Í maí 1999 voru fyrstu þingkosningarnir haldnir í Skotlandi og í júlí sama ár hélt Skoska þingið fyrsta fundinn sinn síðan síðasta þingið var leyst upp árið 1707.
Skoska þingið er löggjafarþing sem vinnur í einni málstofu sem felur í sér 129 þingmenn, en 73 þeirra eru fulltrúar einstök kjördæmi sem eru kosnir samkvæmt meirihlutakosningu (e. first-past-the-post voting). Hinir 56 eru kosnir á átta landssvæðum samkvæmt kerfinu Additional Member System, og eru í embætti í fjögur ár. Drottningin skipar einn þingmann í embætti æðsta ráðherra (e. First Minister) samkvæmt tilnefningu þingsins. Hefðin er sú að leiðtogi flokksins með flestu sætin er skipaður í embætti æðsta ráðherra, en hver þingmaður sem hlýtur traust þingsins gæti hugsanlega verið skipaður í embættið. Alla aðra ráðherra skipar æðsti ráðherrann í embætti en saman myndast þeir Skoska ríkisstjórnin, sem er framkvæmdarvald ríkisstjórnarinnar.
Donald Dewear (Verkmannaflokkurinn) varð fyrsti æðsti ráðherra Skotlands en Skoski þjóðarflokkurinn varð stjórnarandstöðuflokkurinn. Allir flokkarnir samþykktu að lagið „A Man's A Man for A' That“ af Robert Burns yrði flutt á opnunarhátíð þingsins.
Skoska þingið hefur löggjafarvald yfir öllum málum varðandi Skotland, nema þeim svokölluðu „fráteknu málum“ (e. reserved matters). Þingið hefur líka takmarkað vald til að breyta tekjuskatti (e. Tartan Tax), sem það hefur ennþá notað. Skoska þingið getur vísað málum til Westminster til íhugunar sem reglugerð um allt Bretland með því að samþykkja löggjafarsamþykkistillögu (e. Legislative Consent Motion) ef talið er að reglugerðin eigi við allt landið. Reglugerðin sem Skoska þingið hefur innleitt síðan stofnun þingsins hefur skapað mismun á almenningsþjónustum miðað við annars staðar á Bretlandi. Sem dæmi má nefna að engin gjöld eru fyrir háskólamenntun eða vistheimili fyrir aldraðra í Skotlandi, en sú er ekki staðan annars staðar á Bretlandi. Skoska þingið var það fyrsta á Bretlandi til að banna reykingar innandyra.
Þjóðaratkvæðagreiðslan 2014
thumb|250px|Könnun um mikilvægi þess að halda þjóðaratkvæðagreiðslu, framkvæmd af [[BBC í apríl 2011.]] Í stefnuyfirlýsingunni sinni fyrir skoska þingkosningana 2007 lofaði Skoski þjóðarflokkurinn að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði fyrir árið 2010. Eftir að hann sigraði í kosningunum gaf ríkisstjórn flokksins út skýrslu sem hét Choosing Scotland's Future þar sem gert var grein fyrir valkostum um framtíð Skotlands, þar á meðal sjálfstæði.
Á þessum tíma voru Skoski verkmannaflokkurinn, Skoski íhaldsflokkurinn og Skoski frjálslyndi demókrataflokkurinn á móti þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem boðið var upp á sjálfstæði. Þáverandi forsætisráðherra Gordon Brown andmældi líka sjálfstæði Skotlands opinberlega. Eftir umræðu á Skoska þinginu mynduðu þessir flokkar Calmon-nefndina. Nefndin skoðaði valddreifingu og alla stjórnskipulega valkosti nema sjálfstæði.
Í ágúst 2009 tilkynnti Skoski þjóðarflokkurinn að Skoska þjóðaratkvæðagreiðslutillagan 2010 (e. Referendum (Scotland) Bill 2010) yrði hluti af löggjafaráætlun flokksins fyrir árið 2009–10, og að í tillögunni væri fjallað um þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði og hvernig skyldi fara að því. Áætluð var að tillagan yrði gefin út þann 25. janúar 2010 (þegar hátíðin Burns Night er haldin), og að þjóðaratkvæðagreiðslan yrði haldin um það bil 30. nóvember 2010 (sem er þjóðhátíðardagur Skotlands, dagur Sankti Andrésar). Búist var ekki við að tillagan væri samþykkt vegna þess að Skoski þjóðarflokkurinn var minnihlutaríkisstjórn og að allir aðalflokkarnir voru á móti henni. Í september 2010 var tilkynnt að engin þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin fyrir kosningana 2011.
Eftir sigur Skoska þjóðarflokksins í kosningunum 2011, þar sem flokkurinn hlaut meirihluta á þinginu tjáði Alex Salmond æðsti ráðherra Skotlands sig um ósk sína að halda þjóðaratkvæðagreiðslu „á seinni hlut þingtímabilsins“, sem væri einhvern tíma árin 2014–15. Þann 10. nóvember sama ár sagðist David Cameron forsætisráðherra Bretlands ætla að skoða möguleikann um þjóðaratkvæðagreiðslu „til að koma í veg fyrir að skosku þjóðernismennirnir setji skilyrði, spurningu og tímasetningu svo að þeim henti“.
Í janúar 2012 rífuðust þingmenn um hvort Skoska þingið hefðu valdið til að halda þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði. Þjóðaratkvæðagreiðsla til að breyta stjórnskipulegri stöðu Skotlands væri ekki lögskyld í Breska þinginu því þjóðaratkvæðagreiðlsur gegna aðeins ráðgefandi hlutverki á Bretlandi. Breska ríkisstjórnin hélt því fram að samkvæmt Sambandslögunum 1707 hefði tilskipun um lögskylda þjóðaratkvæðagreiðlsu ekki verið gefin Skotlandi því stjórnskipun flokkast undir „fráteknu málunum“ samkvæmt Skotlandslögunum 1998. Breska þingið getur hvenær sem er breytt Skotlandslögunum og því breytt valdi Skoska þingsins. Lögunum hefur verið breytt einu sinni til að halda fjölda skoskra þingmanna, annars hefði þeim verið fækkað í kosningunum 2005. Í janúar 2012 bentu Michael Moore utanríkisráðherra Skotlands og David Cameron á að þeir væru viljandi til að láta Breska þingið gefa Skoska þinginu valdið til að halda þjóðaratkvæðagreiðslu,, en að þeir voru ósammála Skoska þjóðarflokkinum um tímasetningu og samsetningu hennar. Alex Salmond og Skoski þjóðarlflokkurinn fullyrða að Skoska þingið hafi þegar valdið til að halda þjóðaratkvæðagreiðslu án þess að fá leyfi frá Breska þinginu.
Herferð um sjálfstæði Skotlands var sett á laggirnar þann 25. maí 2012 af Skoska þjóðarflokkinum. Alex Salmond hvatti Skota til þess að skrifa undir yfirlýsingu til stuðnings sjálfstæði fyrir þjóðaratkvæðagreiðlsuna þegar herferðin Yes Scotland var sett í gang í Edinborg. Stjörnurnar Sean Connery og Alan Cumming studdu þessa tillögu.
Niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar var tilkynnt þann 19. september 2014. Nei-sinnar fengu 55,3% (2.001.926) atkvæða en kjörsóknin var 84,5%. Já-sinnar fengu 44,7% (1.617.989) atkvæða, en þeir þyrftu að ná 1.852.828 til að tryggja sjálfstæði.
Úrsögn Breta úr Evrópusambandinu
Talið er líklegt að úrsögn Breta úr ESB auki enn stuðning við sjálfstæði í Skotlandi.
Wan Chun Cheng
Wan Chun Cheng eða Zheng Wanjun (Kínversku: 郑万钧; pinyin: Zhèng Wànjūn, 1908–1987) var kínverskur grasafræðingur. Upphaflega var hann einn af plöntusöfnurunum sem fylgdu eftir evrópskum söfnurum eftir 1920, en hann varð einn af leiðandi fræðingum í flokkun berfrævinga. Þar sem hann vann hjá Háskólanum í Nanjing, var hann forsprakki í greiningunni 1944 á kínarauðviðinum, Metasequoia glyptostroboides sem áður hafði einvörðungu þekkst sem steingerfingar.