cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laxdælir
Laxdælir voru afkomendur Unnar (Auðar) djúpúðgu í Hvammi í Dölum, sér í lagi þeir sem bjuggu í Laxárdal í Dalasýslu og þar í grennd. Margir þeirra voru höfðingjar og stórbændur, svo sem Höskuldur Dala-Kollsson, sem bjó á Höskuldsstöðum og sonur hans, Ólafur pái, sem bjó í Hjarðarholti.
Ættartré Laxdæla
Unnur (Auður) djúpúðga, landnámskona í Hvammi í Dölum, kona Ólafs hvíta Ingjaldssonar. Hún var kristin. │ ╰─Þorsteinn rauður Ólafsson, smákonungur í Skotlandi, drepinn af Skotum á Katanesi, k.h. Þuríður Eyvindardóttir │  ├─Gró(a) Þorsteinsdóttir, gift í Orkneyjum, formóðir Orkneyingajarla │  ├─Ólöf Þorsteinsdóttir, gift í Færeyjum, ættmóðir Götuskeggja │  ├─Ólafur feilan Þorsteinsson, stórbóndi í Hvammi í Dölum │  ╰─Þorgerður Þorsteinsdóttir, kona Dala-Kolls hersis │     ╰─Höskuldur Dala-Kollsson, bóndi á Höskuldsstöðum í Laxárdal, k.h. Jórunn Bjarnardóttir, bm. Melkorka │       ├─Þorleikur Höskuldsson, bóndi á Kambsnesi, k.h. Gjaflaug Arnbjarnardóttir │ │       │ ╰─Bolli Þorleiksson, k.h. Guðrún Ósvífursdóttir │  │        │   ╰─Bolli prúði Bollason │       ├─Bárður Höskuldsson │       ├─Hallgerður langbrók Höskuldsdóttir, kona Þorvalds, Glúms og Gunnars á Hlíðarenda │ │       │ ├─Þorgerður Glúmsdóttir, seinni kona Þráins Sigfússonar á Grjótá í Fljótshlíð (veginn af Skarphéðni) │ │ │       │ │ ╰─Höskuldur Þráinsson Hvítanessgoði, k.h. Hildigunnur Starkaðardóttir (bróðurdóttir Brennu-Flosa) │ │       │ ├─Högni Gunnarsson │ │       │ ╰─Grani Gunnarsson │       ├─Þuríður Höskuldsdóttir │       ╰─Ólafur pái Höskuldsson (móðir: Melkorka), bóndi í Hjarðarholti, k.h. Þorgerður Egilsdóttir frá Borg │         ├─Kjartan Ólafsson, heitmaður Guðrúnar Ósvífursdóttur │         ├─Steinþór │         ├─Halldór │         ├─Helgi │         ├─Höskuldur │         ├─Bergþóra │         ╰─Þorbjörg digra, kona Vermundar mjó(v)a í Vatnsfirði. Hún var bjargvættur Grettis.
Landfræðilegt upplýsingakerfi
GIS stendur fyrir „geographic information system“ eða landfræðileg upplýsingakerfi. Þessi kerfi eru notuð við að greina og birta landfræðileg gögn.
.dk
.dk er þjóðarlén fyrir Danmörku.
Tenglar
Toppdomän
Fell
Fell er tegund af fjalli sem ekki er mjög stórt og stendur venjulega stakt í landslagi. Fell eru oft líka flöt að ofan.
Í lýsingu Grindavíkursóknar er þessi lýsing á muninum á felli og fjalli: Þann mun gjöri ég á felli og fjalli, að fell kalla ég klettalausa, alls staðar að snarbratta, uppmjóa og toppvaxna, háa hæð, sem hver vill má upp ganga, en fjall, hvar klettar eða klungur hamla uppgöngu, og hvers hæð er í hið minnsta 200 faðmar.
GRASS
GRASS er GIS-kerfi
Leókares
thumb|right|250px|[[Apollon Belvedere]] Leókares var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á 4. öld f.Kr. Hann var nemandi Skópasar. Meðal þekktustu verka Leókaresar er Apollon Belvedere. Hann er einnig talinn hafa tekið þátt í skreytingu grafhýsisins í Halikarnassos.
Snælaukur
Snælaukur (fræðiheiti: Allium ramosum)  er tegund af laukplöntum ættuð frá Kasakstan, Mongólíu, Síberíu, austasta hluta Rússlands og norður Kína (Gansu, Hebei, Heilongjiang, Jilin, Liaoning, Innri Mongólía, Ningxia, Qinghai, Shaanxi, Shandong, Shanxi, Xinjiang). Tegundin er orðin ílend á nokkrum svæðum/stöðum í austur Evrópu. Á náttúrulegu útbreiðslusvæði hennar vex hún í 500 til 2100 metra hæð.
Campanula alaskana
Campanula alaskana er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá norðvestur Norður-Ameríku (Aleut-eyjar, Alaska, Yukon, Breska-Kólumbía, Washington ). Henni var fyrst lýst af Asa Gray 1886 sem Campanula rotundifolia var. alaskana og gerð að tegund af William Wright 1918.
Langhús
Hugtakið langhús er notað um hverskyns aflangar byggingar. Það er notað jafnt um híbýli manna sem um önnur hús og þekkist t.d. sem nafn á fjárhúsum á Íslandi.
Langhús er notað í sértækari merkingu um þá húsagerð sem var ráðandi í Norður Evrópu frá bronsöld og fram á miðaldir. Langhús er stundum notað í enn þrengri merkingu til að gera greinarmun á þeim húsum sem höfðu fjós undir sama þaki og hinum sem höfðu það ekki og eru þau síðarnefndu þá fremur kölluð skáli eða eldaskáli.
Eftirlaunasjóður norska ríkisins
Eftirlaunasjóður norska ríkisins, stundum kallaður Norski olíusjóðurinn, er sjóður í eigu norska ríkisins. Sjóðurinn var stofnaður 22. júní árið 1990 til að halda utan um tekjur norska ríkisins af olíuvinnslu. Sjóðurinn fékk sínar fyrstu tekjur árið 1996. Síðan þá hefur hann vaxið hratt og var árið 2015 metinn á 7.475 milljarða norskra króna.
John Whitaker
thumb|180px|right|John Whitaker John Whitaker (fæddur 5. ágúst 1955) er breskur hestamaður. Hann hefur í gegnum árin keppt í hindrunarstökki og tók meðal annars þátt í Ólympíuleikunum 1984. Þekktasta hross sem hann hefur keppt á var Milton.
Alþjóðasiglingamálastofnunin
Alþjóðasiglingamálastofnunin (á ensku: International Maritime Organization, skammstafað IMO; áður nefnd Inter-Governmental Maritime Consultative Organization, eða IMCO) er undirstofnun Sameinuðu þjóðanna sem fæst við sjóflutninga. Stofnuninni var komið á fót með alþjóðasamningi í Genf árið 1948 en hún hóf ekki starfsemi fyrr en 1959. Upphaflegt hlutverk stofnunarinnar var að uppfæra SOLAS-samþykktina um öryggi á sjó frá 1914. Höfuðstöðvar Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar eru í London í Bretlandi. Aðildarríki stofnunarinnar eru 174 auk 3ja landa með aukaaðild (Færeyjar, Hong Kong og Maká). Ísland gerðist aðili að stofnuninni árið 1960.
Hlutverk stofnunarinnar er að efla samstarf milli þjóða þegar kemur að samgöngum á hafi úti og draga úr mengun á sjó. Stofnunin þróar og viðheldur regluverki um sjóflutninga sem í dag nær yfir öryggismál sjófarenda, umhverfismál, lagaleg úrlausnarefni, siglingavernd og hagkvæmni sjóflutninga. Æðsta vald í málefnum stofnunarinnar er í höndum allsherjarþings aðildarríkja en rekstur hennar er í höndum fulltrúaráðs sem er kjörið af þinginu. Verkefni stofnunarinnar eru unnin í fimm tæknilegum nefndum sem studdar eru af undirnefndum. Aðrar aðildarstofnanir Sameinuðu þjóðanna hafa áheyrnaraðild að fundum stofnunarinnar. Aðrar stofnanir og félagasamtök geta einnig sótt um að gerast áheyrnarfulltrúar.
Saga
thumb|right|Höfuðstöðvar Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar á Albert Embankment í [[Lambeth, London.]] Þegar Sameinuðu þjóðirnar voru stofnaðar 1946 þótti mörgum þær bjóða upp á tækifæri til að samræma á alþjóðavettvangi reglugerðir um öryggi á sjó. Fram að þeim tíma höfðu reglur og staðlar um öryggi verið á ýmsa vegu hjá ólíkum löndum. Almennasti staðallinn í þessa veru var Alþjóðasamningur um öryggi mannslífa á hafinu (SOLAS) sem hafði verið gerður í kjölfar Titanic-slyssins árið 1914 en aldrei tekið formlega gildi sem alþjóðasamningur. Samningur um stofnun Ráðgefandi alþóðlegu siglingastofnunarinnar (Inter-Governmental Maritime Consultative Organization eða IMCO) var gerður í höfuðstöðvum Sþ í Genf árið 1948, en til að hann öðlaðist gildi varð minnst 21 land að gerast aðili að honum, þar af sjö með minnst milljón rúmlesta skipastól. Þetta gerðist ekki fyrr en 17. mars 1958. Fyrsta allsherjarþing stofnunarinnar var sett í janúar árið 1959.
Við stofnun tók Alþjóðasiglingamálastofnunin við umsjón með SOLAS-samþykktinni og ýmsum öðrum reglugerðum, meðal annars Alþjóðlegu merkjabókinni og Alþjóðasamningi um að fyrirbyggja óhreinkun sjávar af völdum olíu (OILPOL) frá 1954. Fjölgun stórra olíuslysa varð til þess að margar ráðstefnur um olíumengun í hafi voru haldnar eftir miðja 20. öld. Torrey Canyon-slysið árið 1967, þar sem yfir 100 milljón lítrar af hráolíu láku í sjó rétt undan strönd Bretlands, varð til þess að fjöldi nýrra alþjóðasamninga um olíuslys leit dagsins ljós. Meðal þessara samninga voru Alþjóðasamningur um einkaréttarlega ábyrgð vegna tjóns af völdum olíumengunar og Alþjóðasamningur um varnir gegn mengun frá skipum (MARPOL) frá 1973. Af sama tilefni var laganefnd Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar komið á fót. MARPOL-samningurinn var samþykktur á alþjóðaráðstefnu sem stofnunin hélt árið 1973 en fékk ekki nægar undirskriftir til að öðlast formlegt gildi. Það gerðist ekki fyrr en eftir að viðbætur við samninginn voru samþykktar árið 1978. MARPOL-samningurinn öðlaðist formlegt gildi árið 1983. Sama ár, eða 1978, var STCW-samþykktin um menntun og þjálfun áhafna og vaktstöður skipa samþykkt og gekk í gildi árið 1984. Með STCW voru öryggisþjálfun og réttindakröfur til áhafna skipa stöðluð víða um heim.
Stofnsamningurinn kvað á um að stofnunin væri staðsett í London, og fyrstu áratugina var hún í leiguhúsnæði hér og þar. Ríkisstjórn Bretlands reisti núverandi höfuðstöðvar yfir stofnunina á Albert Embankment í hverfinu Lambeth í London. Byggingin var hönnuð af arkitektastofunni Douglas Marriott Worby & Robinson. Hún var opnuð af Elísabetu 2. drottningu 17. maí 1983. Á framhlið byggingarinnar er sjö metra hár bronsskúlptúr eftir breska myndlistarmanninn Michael Sandle sem sýnir mann standa í stafni skips. Um svipað leyti, eða 1982, breytti stofnunin nafni sínu og tók „ráðgefandi“ út. Skammstöfunin á ensku heiti hennar varð eftir það IMO í stað IMCO. Árið 1983 stóð Alþjóðasiglingamálastofnunin að stofnun World Maritime University í Malmö í Svíþjóð.
Í desember árið 2002 var endurskoðuð útgáfa SOLAS-samningsins gefin út. Þetta var í kjölfar hryðjuverkanna 11. september 2001 og árásar sjálfsmorðssprengjumanna á olíuflutningaskipið Limburg í Adenflóa í október 2002. Hún fól í sér að nýr alþjóðlegur öryggiskóði, ISPS-kóðinn, var tekinn upp til að tryggja öryggi skipa og hafnaraðstöðu gegn smygli, hryðjuverkum, sjóránum og laumufarþegum meðal annars.
Alþjóðasiglingamálastofnunin hefur talið það hlutverk sitt að þróa tæknilegar lausnir til að draga úr útblæstri gróðurhúsalofttegunda frá skipastólnum. Stofnunin hefur verið gagnrýnd fyrir hægagang í þeim málum í kjölfar loftslagsráðstefnunnar í París 2015 þar sem siglingar og flug voru undanskilin loftslagsmarkmiðunum. BWM-samþykktin um kjölfestuvatn er annar umhverfissamningur sem stofnunin stóð að 2004 og tók gildi árið 2017.
Alþjóðasiglingamálstofnunin hefur, ásamt öðrum alþjóðastofnunum (Alþjóðasjómælingastofnuninni, Comité International Radio-Maritime, Alþjóðlegu vitamálastofnuninni, Alþjóðasiglingaráðinu, Baltic and International Maritime Council og Alþjóðaraftækninefndinni) staðið að mótun stefnu um rafræn leiðsögukerfi fyrir skip. Stefnan var gefin út 2004 og tæknilegri útfærslu hennar lauk 2014.
Aðildarríki
Aðildarríki Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar voru 174 talsins árið 2020; 173 aðildarríki Sameinuðu þjóðanna auk Cooks-eyja. Þrjú lönd hafa aukaaðild að stofnuninni: Færeyjar, Hong Kong og Maká. Til að gerast aðilar þurfa ríki að undirrita Samþykkt um Alþjóðasiglingamálastofnunina.
Fyrstu ríkin sem undirrituðu samþykktina voru Kanada (1948), Bretland (1949), Holland (1949), Mjanmar (1951), Belgía (1951), Írland (1951), Ástralía (1952), Frakkland (1952), Ísrael (1952), Argentína (1953), Haítí (1953), Dóminíska lýðveldið (1953), Hondúras (1954), Mexíkó (1954), Sviss (1955), Ekvador (1956) og Ítalía (1957). Nýjustu aðildarríkin árið 2018 voru Armenía og Nárú. Ísland gerðist aðili að stofnuninni árið 1960.
Flest aðildarríki Sameinuðu þjóðanna sem ekki eru aðilar að Alþjóðasiglingamálastofnuninni eru landlukt lönd. Þetta eru Afganistan, Andorra, Bútan, Botsvana, Búrkína Fasó, Búrúndí, Esvatíní, Kirgistan, Laos, Lesótó, Liechtenstein, Malí, Mið-Afríkulýðveldið, Níger, Rúanda, Suður-Súdan, Tadjikistan, Tjad og Úsbekistan. Míkrónesía er ekki aðili að stofnuninni, þrátt fyrir að vera bæði eyríki og aðili að Sþ, og Taívan er ekki aðili, og ekki heldur aðili að Sþ.
Samningar
thumb|right|Aðalfundarsalurinn í höfuðstöðvum IMO. Alþjóðasiglingastofnunin hefur umsjón með um 30 alþjóðasamningum, auk reglugerða og staðla sem fjalla um öryggi á sjó, auðvelda viðskipti milli strandríkja og vernda umhverfið. Þekktasti samningurinn sem stofnunin hefur umsjón með er Alþjóðasamningur um öryggi mannslífa á hafinu (SOLAS). Þá má nefna Alþjóðasamning um viðbúnað og viðbrögð gegn olíumengun og samstarf þar um (ORPC) og Alþjóðlega olíumengunarbótasjóðinn (IOPC). Alþjóðasiglingastofnunin fer auk þess með nokkra samninga sem á eftir að fullgilda, eins og HNS-samþykktina um flutning spilliefna og Naíróbí-samþykktina um förgun skipsflaka.
Stofnunin gefur reglulega út endurskoðaðar reglugerðir, sem eru lögfestar af aðildarríkjum hennar, eins og til dæmis Alþjóðareglur til að koma í veg fyrir árekstra á sjó. Hún hefur líka samið staðla fyrir hafnarríkiseftirlit, sem gefur strandgæslu og hafnaryfirvöldum leyfi til eftirlits með skipum á öðrum fána en eftirlitsríkisins sjálfs, og byggist á samkomulagi milli aðildarríkja.
Aðalritari
thumb|right|Núverandi aðalritari, Kitack Lim, ásamt fyrrum aðalriturum O'Neil, Mitropoulos og Sekimizu. Núverandi aðalritari stofnunarinnar er Kitack Lim frá Suður-Kóreu sem var kosinn til fjögurra ára á 29. allsherjarþingi stofnunarinnar árið 2015. Á 31. allsherjarþinginu árið 2019 var hann skipaður til fjögurra ára í viðbót.
Nefndir
Alþjóðasiglingamálastofnunin vinnur verkefni sín í fimm föstum nefndum sem eru:
Af þessum fimm nefndum er siglingaöryggisnefndin sú elsta og helsta.
Tvær fyrstu nefndirnar styðjast við sérhæfðar undirnefndir sem fjalla um einstaka þætti þvert á verkefni þeirra. Frá 2013 hafa þessar undirnefndir verið sjö talsins:
Gunnlaugur Jónsson
Gunnlaugur Jónsson (29. nóvember 1974) er íslenskur varnarmaður og þjálfari. Hann spilar með liði Selfoss í næst efstu deild. Gunnlaugur hóf feril sinn hjá ÍA árið 1995. Hann hefur einnig spilað hjá KFC Uerdingen, Motherwell FC, Kongsvinger og Örebro SK. Hann fór til Selfoss eftir tímabilið 2008 með KR. Hann varð Íslandsmeistari með ÍA 2001 og árið 1996 og einnig bikarmeistari árin 2000 og 2003 og síðan 2008 með KR. Gunnlaugur var valinn leikmaður Íslandsmótsins árið 2001.
Skarlatseik
Skarlatseik (fræðiheiti: Quercus coccinea) er eikartegund sem er aðallega í mið og austur Bandaríkjunum, frá suður Maine vestur til Wisconsin, Michigan og Missouri, og allt suður til Louisiana, Alabama og Georgíu.
Hún verður að 20–30 m há.
In Through the Out Door
In Through the Out Door er áttunda breiðskífa ensku rokk-hljómsveitarinnar Led Zeppelin. Platan kom út 15. ágúst 1979 af útgáfufyrirtækinu Swan Song Records. Hún var næstsíðasta breiðskífa hljómsveitarinnar en sú síðasta sem kom út fyrir dauða trommuleikarans John Bonham árið 1980.
Olaf Olsen
thumb|right|Olaf Olsen árið 1962. Olaf Heymann Olsen (7. júní 1928 – 17. nóvember 2015) var danskur fornleifafræðingur og forstöðumaður Danska þjóðminjasafnsins frá 1981 til 1995. Hann skrifaði doktorsritgerð um hof og hörga þar sem hann færði rök gegn því að sérstök hof til trúarathafna hefðu verið reglan á Víkingaöld, og að blót hefðu aðallega farið fram á bæjum höfðingja. Fornleifarannsóknir hans snerust aðallega um Víkingaöldina og hann átti þátt í að stýra uppgröftum á Skuldelev-skipunum í Hróarskeldufirði 1962, og rannsakaði hringborgirnar Aggersborg, Trelleborg, Fyrkat og Nonnebakken.
Listi yfir hundategundir
Eftirfarandi er listi yfir hundategundir (eða öllu heldur hundaafbrigði, þar sem allir hundar eru sömu tegundar) í stafrófsröð.
Myndbandstæki
thumb|right|Fyrstu myndbandstækin voru hlaðin að ofanverðu. Myndbandstæki eða vídeótæki er raftæki til að spila og taka upp á myndbandsspólu. Myndbandstæki voru algengt heimilistæki á 9. og 10. áratug 20. aldar en liðu smám saman undir lok eftir að DVD-spilarinn varð algengari upp úr aldamótunum 2000.
Listi yfir hundategundir
thumb|right|[[Chihuahua (hundur)|Chihuahua blendingur og stóri dani bera vitni um margbreytileika hundategunda.]] Hundategundum má einnig skipa í ólíka flokka, svo sem:
Einnig má flokka hundategundir eftir skyldleika í flokka á borð við spaniel-hunda, spísshunda o.s.frv.
Myndbandstæki
Kvikmyndaframleiðendur börðust gegn myndbandstækjamarkaðnum í upphafi 9. áratugarins þar sem hann gerði fólki kleyft að afrita kvikmyndir bæði af öðrum myndbandsspólum og úr sjónvarpi. Árið 1984 vann Sony málið Sony gegn Universal City Studios fyrir hæstarétti sem úrskurðaði að tækið væri löglegt til afnota á heimilum. Á sama tíma varð ljóst að framleiðsla og sala á kvikmyndum á myndböndum var orðin mikilvæg tekjulind fyrir kvikmyndafyrirtækin.
Listi yfir hundategundir
Tenglar
Listă de rase de câini Породы собак
Minni (aðgreining)
Minni getur átt við:
Fáni Belís
Fáni Belís er tvílitur fáni með rauðum láréttum röndum efst og neðst ásamt skjaldarmerki í miðjunni. Fáninn tók gildi 21. september 1981, þegar Belís fékk sjálfstæði frá Bretlandi.
Fáninn er lítið breytt útgáfa af fána Breska Hondúras, sem Belís hét á meðan það var nýlenda. Eini munurinn er að tveimur rauðum strípum var bætt við efst og neðst.
Í miðjunni á fánanum er skjaldarmerki Belís. Hæð á móti breidd er 2:3.
Historia Norvegiæ
Historia Norvegiæ (íslenska: Saga Noregs) er stutt yfirlit um sögu Noregs að fornu, samið á latínu á seinni hluta 12. aldar. Talið er að höfundurinn hafi verið norskur munkur, og e.t.v. búið austanfjalls.
Handritið
Historia Norwegiæ – (skammstafað HN) – hefur aðeins varðveist í einu pappírshandriti, sem er í einkaeign jarlsins af Dalhousie í Skotlandi. Það var lengst af geymt á heimili jarlsins í Brechin kastala norðan við Dundee, en jarlinn kom því árið 1998 til geymslu í Þjóðskjalasafni Skotlands í Edinborg. P. A. Munch frétti af handritinu í Skotlandi og lét prenta textann árið 1850 í bókinni Symbolæ ad Historiam Antiquiorem Rerum Norvegicarum. Handritið var áður talið frá 15. öld, en skv. nýjustu rannsóknum er það frá árabilinu 1500–1510. Skrifarinn virðist hafa starfað í Láglöndum Skotlands fyrir Henry Lord Sinclair (d. 1513) afkomanda Williams Sinclair, sem var Orkneyjajarl til 1470. Því hefur verið giskað á að HN hafi verið skrifuð eftir skinnbók frá Orkneyjum. Meðal efnis í handritinu er:
Hluti af konungatalinu í 9. og 10. kafla HN var tekið upp í tvö sænsk handrit á árabilinu 1350–1430, sem sýnir að HN hefur þá verið þekkt í Svíþjóð.
Innihald Sögu Noregs
Historia Norvegiæ hefst á stuttri landlýsingu, sem nær yfir Noreg og þau lönd sem þaðan byggðust, m.a. Ísland. Á eftir fylgir stutt saga Noregs fram á daga Ólafs helga. Frásögnin endar í miðju kafi, og hefur því verið haldið fram að vantað hafi aftan á handritið sem skrifað var eftir og því sé HN aðeins upphaf að mun lengra riti sem náð hafi fram á daga höfundarins. E.t.v. hefur ritinu þó aldrei verið lokið. HN er yfirlitsrit í sama anda og Ágrip af Noregskonungasögum og verk Þjóðreks munks. Hún er talin elst þeirra, líklega rituð á árabilinu 1160 – 1175, þó að talsvert hafi verið um það deilt.
Íslandslýsingin í HN er með þeim elstu sem til eru. Einnig er í HN að finna sjálfstæða latneska gerð af Ynglingatali Þjóðólfs af Hvini, sem er óháð Ynglinga sögu í Heimskringlu. Þá eru áhugaverðar í augum þjóðfræðinga lýsingar á töframönnum Sama. Loks er HN elsta skriflega heimildin um marga þá sögulegu atburði sem lýst er.
Útgáfur og þýðingar
Áður er minnst á frumútgáfu P. A. Munch, frá 1850. Gustav Storm sá um aðra útgáfu 1880, og var hún lengi sá texti sem vitnað var til. Ný útgáfa með ítarlegum skýringum birtist 2003, sjá heimildaskrá.
Historia Norvegiae hefur ekki enn verið þýdd á íslensku (nema stuttir kaflar), en til eru þýðingar á norsku og nýnorsku og tvær á ensku.
Evrópumeistaramót UEFA 21 árs og yngri 2011
Evrópumeistaramót UEFA 21 árs og yngri 2011 er ellefta Evrópumeistaramót undir 21 árs karla í knattspyrnu og fer fram í Danmörku 11.-25. júní. Átta lið keppa til úrslita: Hvít-Rússar, Tékkar, Danir, Englendingar, Íslendingar, Spánverjar, Svisslendingar og Úkraínumenn. Þetta er í fyrsta skiptið sem Íslendingar taka þátt.
Aðeins tvær þjóðir sóttu um að verða mótshaldari mótsins, Danmörk og Ísrael. Mótsnefnd UEFA fór yfir tilboðin og gaf út meðmæli til yfirstjórnar UEFA sem ákvað 10. desember 2008 að Danmörk myndi hýsa keppnina.
Undankeppni
Undankeppni fyrir mótið fór fram á milli mars 2009 og október 2010. Undankeppnin var riðlakeppni með 8 landsliðum sem komust áfram. Þessi 8 lið voru dregin 4. febrúar í 10 riðla í aðalkeppninni eftir frammistöðu þeirra í mótinu.
Leikvangar
Leikvangar mótsins voru allir staðsettir á Jótlandi í Aarhus, Álaborg, Herning og Viborg. 20. september 2010 var ákveðið að lokaleikur mótsins yrði í Arhus.
Röðun í riðla
Liðin voru dregin í riðla 9. nóvember 2010 í Álaborg. Líkt og í fyrri mótum verða leikir í hverjum riðli í tveimur leikvöngum. Lið voru skipt í þrjá potta eftir fjölda stiga og hver riðill hafði eitt lið frá potti eitt og tvö en tvö lið frá potti þrjú.
Bráðabani
Í mótinu gilda sömu reglur og í Evrópumeistaramóti undir 21 árs 2009. Ef að tvö eða fleiri lið eru jöfn að stigum í keppnini þá eru eftirfarandi atriði notuð.
A-riðill
Í A-riðli varð bráðabani til að skera úr um þriggja punkta jafntefli á milli Hvíta-Rússlands, Danmerkur og Íslands. Hvíta-rússland komst áfram vegna betri markamun í leikjum á milli þessara liða.
Mótorprótein
Mótorprótein er hópur sameindamótora sem geta hreyft sig eftir ákveðnu yfirborði. Þau eru drifin af ATP og umbreyta þannig efnaorku í hreyfiorku.
Mótorprótein sem vinna á frumugrindinni
Mótorprótein sem nota frumugrindina við tilfærslu sína skiptast í tvo hópa; aktín-mótorprótein, sem skríða eftir aktínþráðum í frumugrindinni, og þau sem vinna á örpíplunum. Þá vinna þær ýmist frá plús-enda þráðanna eða mínus-enda þeirra. Sum mótorprótein bera með sér farm en önnur breyta hreinlega formi frumunnar.
Mýósín
Mýósín er stór próteinfjölskylda aktín-mótora. Þau samanstanda af tveimur sterkum keðjum með mótorhaus og tveimur minni keðjum. Nafn þeirra er dregið af gríska orðinu yfir vöðva enda gegna mýósín því lykilhlutverki að stjórna samdrætti vöðvaþráða. Þau eru einnig mikilvæg þegar kemur að frumuskiptingu. Alls eru þekktir 18 mýósín-flokkar.
Kínesín
Kínesín er hópur mótorpróteina sem skríða eftir örpíplunum. Þeir aðstoða litninga við að færa sig úr stað í mítósu en einnig flytja þeir hvatbera, Golgí-fléttur og bólur um í heilkjarnafrumum. Kínesín samanstanda oftast af tveimur sterkum keðjum með mótorhaust sem gengur ýmist í átt að plús- eða mínusenda örpíplanna. Alls eru þekkt 14 kínesín-prótein auk annarra líkra próteina sem er ekki hægt að flokka í ákveðna flokka.
Dyneín
Dyneín eru mótorprótein sem geta runnið eftir örpíplunum. Þau eru mun stærri og flóknari próteinflókar en kínesín og mýósín. Dyneín koma við sögu í bifhárum og svipum.
Mótorprótein í plöntum
Blómplöntur hafa ekki dyneínmótora heldur stóran hóp af ólíkum kínesínpróteinum. Mörg þeirra eru sérhæfð til að vinna í mítósu og flytja nýja frumuvegg út úr miðju frumunnar sem er í skiptingu.
Mozilla Foundation
Mozilla Foundation („Mozilla-sjóðurinn“) er bandarísk sjálfseignarstofnun sem heldur utan um Mozilla-verkefnið. Verkefnið stendur að þróun ýmissa opinna forrita eins og vafrans Firefox, tölvupóstforritsins Thunderbird og myndsetningarbúnaðarins Gecko. Undanfari sjóðsins voru Mozilla-samtökin sem stofnuð voru innan Netscape árið 1998, en samtökin stofnuðu Mozilla Foundation 2003 þegar AOL, eigandi Netscape, dró saman seglin í upphafi 21. aldar. Tilgangurinn var að tryggja áframhaldandi þróun hugbúnaðarins. Mozilla Foundation á fyrirtækið Mozilla Corporation sem sér um ráðningar starfsfólks og útgáfu hugbúnaðarins. Stofnunin er staðsett í Mountain View í Silicon Valley í Kaliforníu.
Sigurd Islandsmoen
thumb|right|Sigurd Islandsmoen Sigurd Islandsmoen (fæddur 27. ágúst 1881, látinn 1. júlí 1964) var norskt tónskáld og organisti í Moss.
Islandsmoen ólst upp í Bagn í Sør-Aurdal og fjölskylda hans vanaði mjög tónlist og söng. Hann gekk á kennaraskóla og vann sem kennari á árunum 1904–16, þar af síðustu 6 árin sem tónlistarkennari í Gjøvik. Hann lærði síðan við Norges musikkhøgskole (ísl. Tónlistarháskóli Noregs) og síðar í Leipzig hjá Max Reger. Hann varð organisti eftir nám og starfaði við kirkjuna í Moss (1916–61) og gerði mikið fyrir tónlistarlíf bæjarins. Hann stofnaði Moss korforening og var í samstarfi við Moss orkesterforening.
Tónverk
Islandsmoen er þekktastur fyrir lagið „Det lysnet i skogen“ við texta Jørgen Moe. Að auki samdi hann fræga sálumessu (n.: Rekviem), óperuna „Gudrun Laugar“, tvær sinfóníur, óratóríur, „Israel i fangenskap“ og „Heimat frå Babel“, kóraverkið „Missa solemnis“ og önnur verk, kammertónlist sem og fjöldamörg sönglög.
Skópas
thumb|Höfuð gyðjunnar [[Hygieia eftir Skópas]] Skópas var forngrískur myndhöggvari sem var uppi á 4. öld f.Kr. Skópas var einnig arkitekt. Hann vann einkum úr marmara og þykir afburða túlkandi tilfinninga. Hann stjórnaði endurbyggingu Aþenuhofsins í Tegeu og tók þátt í að prýða Másoleion í Halikarnassos með höggmyndum. Rómverskar eftirlíkingar af mörgum verka hans hafa varðveist.
Parísarsamkomulagið
Markmið samkomulagsins er að stöðva aukningu í útblæstri gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu og ná að halda hnattrænni hlýnun innan við 2°C. Samkomulagið gerir ráð fyrir að aðildarríki meti stöðu sína á 5 ára fresti. Fyrsta matið á að fara fram árið 2023.
Hljóðgap
Hljóðgap (fræðiheiti: hiatus) er orð í hljóðfræði sem haft er um þegar tvö sérhljóð mynda framburðartóm í orði, samanber til dæmis í orðinu herstöðvaandstæðingar. Hljóðgap í íslensku getur líka myndast ef sérhljóði mætir -h + sérhljóða, samanber Miklaholt. Einnig er talað um hljóðgap í braglínu ef endasérhljóð orðs er hið sama og upphafssérhljóð næsta orðs á eftir. Það getur truflað hrynjanda í bundnu ljóði og er þá orðinn hrynbrjótur.
2. deild karla í knattspyrnu 1976
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 22. sinn árið 1976. Í fyrsta skipti komust tvö lið upp um deild.
Lokastaðan
Liðið sem lenti í neðsta sæti Úrvalsdeildarinnar spilaði leik gegn liðinu sem lenti í 2. sæti í 2. deild um það hvort liðið spilaði í Úrvalsdeild á næsta ári. Það voru Þór úr 2. deild og Þróttur sem spiluðu um það sæti.
20px Þór 2 - 0 Þróttur 20px
Hvað er í blýhólknum?
Hvað er í blýhólknum? er leikrit eftir Svövu Jakobsdóttur.
Martin Heidegger
Martin Heidegger (26. september 1889 – 26. maí 1976) var þýskur heimspekingur. thumb|Mesmerhaus í [[Meßkirch, þar sem Heidegger ólst upp.]] thumb|Gröf Martins Heidegger í Meßkirch. Heidegger hafði áhrif á marga aðra heimspekinga en meðal nemenda hans voru Hans-Georg Gadamer, Hans Jonas, Emmanuel Levinas, Hannah Arendt, Xavier Zubiri og Karl Löwith. Maurice Merleau-Ponty, Jean-Paul Sartre, Jacques Derrida, Michel Foucault, Jean-Luc Nancy og Philippe Lacoue-Labarthe kynntu sér einnig verk hans ítarlega. Auk þess að vera mikilvægur hugsuður í hefð fyrirbærafræðinnar er Heidegger álitinn mikilvægur hugsuður í tilvistarspeki, afbyggingu, túlkunarfræði og póstmódernisma. Hann reyndi að beina vestrænni heimspeki frá frumspekilegum og þekkingarfræðilegum spurningum og í áttina að verufræðilegum spurningum, það er að segja, spurningum um þýðingu verunnar, eða hvað það þýðir „að vera“. Heidegger var meðlimur í nasistaflokknum og hefur verið umdeildur meðal annars af þeim sökum.
Klórflúorkolefni
Klórflúorkolefni er stór hópur tilbúinna efna (skammstafað: CFC, úr ensku: chlorofluorocarbons). Þau eru hluti af halógenalkönum, sem tengdir eru klóri eða brómi. Dæmi um klórflúorkolefni er freon, sem notað var í miklu magni áður fyrr í kælitæki eins og til dæmis ísskápa. Talið er að freon sé helsta ástæðan fyrir þynningu ósonlagsins. Þessi efni hafa einnig verið notuð sem drifefni í innúðalyf fyrir astma og í ræstivörur.
Freoni Clorofluorcarboneto CFC
Liseberg
Liseberg er skemmtigarður (tívolí) í Gautaborg sem er borg á vesturströnd Svíþjóðar. Liseberg er stærsti skemmtigarður á Norðurlöndunum og opnaði þann 8. maí 1923. Liseberg fékk nafn sitt frá hæðinni sem hann stendur á, en eigandi hennar nefndi hana eftur Lísu, eiginkonu sinni.
Balder
Balder er stærsti rússíbani á trégrind á Norðurlöndum og er það tæki garðsins sem dregið hefur að sér flesta gesti. Balder var tekinn í notkun árið 2003.
Atmosfear
Atmosfear er stærsti fallturn í Evrópu og var tekinn í notkun þann 24. apríl 2011. Hann er 110 m hár. Fyrr var turninn notaður sem útsýnisturn en þar sem hann laðaði ekki nógu marga gesti að sér var turninum breytt í fallturn.
Wilfried Sanou
Wilfried Sanou (fæddur 16. mars 1984) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 27 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.
Hamm
Hamm er borg í þýska sambandslandinu Norðurrín-Vestfalíu og er með 180 þúsund íbúa (2019).
Lega
thumb|Miðborg Hamm Hamm liggur fyrir norðaustan Ruhr-héraðið, norðarlega í sambandslandinu. Næstu borgir eru Dortmund til suðvesturs (25 km), Münster til norðurs (40 km) og Bielefeld til norðausturs (60 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Hamm er nær alveg gult en fyrir miðju þrjár litlar rendur með hvítum og rauður skákreitum. Merki þetta var þegar til á 13. öld, en var tekið upp í núverandi formi 1934.
Söguágrip
thumb|Stofnskjal borgarinnar
Byggingar og kennileiti
thumb|left|Pálskirkjan thumb|Glerfíllinn
Brúðarmeyjarnar mínar
Brúðarmeyjarnar mínar eða Bridesmaids er bandarísk gamanmynd sem Paul Feig leikstýrði og Kristen Wiig og Annie Mumolo skrifuðu. Kristen Wiig, Maya Rudolph, Rose Byrne, Melissa McCarthy, Wendi McLendon-Covey, Ellie Kemper, Chris O'Dowd og Jill Clayburgh fara með aðalhlutverkin í myndinni. Myndin er sú síðasta sem Jill Clayburgh kemur fram í en hún dó stuttu áður en hún kom út. Myndin hlaut mikið lof gagnrýnenda og varð að einni tekjuhæstu mynd ársins 2011.
Valgeir Guðjónsson
Sólóferill
Fyrsta plata Valgeirs á sólóferlinum hans var platan Góðir Íslendingar árið 1988. Síðan hefur hann gefið út um það bil 12 breið-og smáskífur. Þær eru eftirfarandi:
Breiðskífur:
1988: Góðir Íslendingar.
1989: Góðir áheyrendur.
1991: Gaia (með Gaia)
1998: Stikkfrí (tónlist úr samnefndri kvikmynd)
2002: Fugl dagsins.
2002: Skellir og smellir.
2003: Fuglar tímans (með Diddú)
2012: Spilaðu lag fyrir mig (safnplata)
Hinrik ungi
thumb|right|Hinrik ungi. Hinrik ungi (28. febrúar 1155 – 11. júní 1183 var elstur þeirra fjögurra sona Hinriks 2. Englandskonungs og Elinóru af Akvitaníu sem upp komust og átti að erfa krúnuna. Hann var krýndur meðkonungur föður síns árið 1170 en lést á undan honum og er ekki talinn með í ensku konungaröðinni.
Valgeir Guðjónsson
Sólóferill
Smáskífur:
Hinrik ungi
Hinrik var jafnan nefndur Hinrik ungi eða ungi konungurinn (enska: Henry the Young King) til aðgreiningar frá föður sínum. Hann er sagður hafa verið glæsimenni, glaðlyndur, háttprúður og gjafmildur en um leið hégómafullur, kærulaus, fyrirhyggjulaus og lítill stjórnandi. Hann hafði heldur engan sérstakan áhuga á daglegri stjórn ríkisins, öfugt við föður sinn og yngri bræður, en var hins vegar sá eini af fjölskyldunni sem naut vinsælda meðal almennings. Hann var íþróttamaður, hafði mikinn áhuga á burtreiðum og ferðaðist fram og aftur um Frakkland til að taka þátt í burtreiðastefnum.
2. nóvember 1160, þegar Hinrik var fimm ára, var gengið frá trúlofun hans og Margrétar af Frakklandi, dóttur Loðvíks 7. og miðkonu hans, Konstönsu af Kastilíu. Hún var þá tveggja ára. Trúlofunin átti að tryggja sátt milli Frakklands og greifadæmisins Anjou, en það var eitt þeira léna sem Hinrik 2. réði yfir á meginlandinu, um ákveðnar jarðeignir og var samið um að þær yrðu heimanmundur Margrétar. Þau giftust svo tólf árum síðar, 27. ágúst 1172. Þau eignuðust aðeins einn son sem fæddist fyrir tímann 1177 og dó fárra daga gamall.
Valgeir Guðjónsson
Sólóferill
2021: Þjóðvegur no 1.
2021: Góðan dag og gleðileg jól! (með Va)
Hinrik ungi
Upp úr 1180 fór spennan milli Hinriks unga og Ríkharðs bróður hans vaxandi og 1183 réðust Hinrik og Geoffrey, þriðji bróðirinn, inn í Akvitaníu. Innrásin rann þó út í sandinn þegar Hinrik fékk blóðkreppusótt og dó 11. júní um sumarið. Þar með var Ríkharður orðinn ríkiserfingi.
Valgeir Guðjónsson
Sólóferill
2021: Kveiktu á ljósi.
2021: Biðjum um frið.
Samræður um trúarbrögðin
Samræður um trúarbrögðin (e. Dialogues concerning Natural Religion) er rit um heimspeki eftir skoska heimspekinginn David Hume. Í ritinu ræðast við þrjár skáldaðar persónur, Demea, Fílon og Kleanþes, um eðli trúarbragðanna og tilvist guðs. Þeir eru allir sammála um að guð sé til en greinir á um eðli hans og eiginleika og hvort menn geti nokkurn tímann öðlast þekkingu á guði. Meðal þess sem þeir ræða um er bölsvandinn og hönnunarrökin fyrir tilvist guðs.
Integralismi
Integralismi er heimspekileg og stjórnmálaleg hugmyndafræði sem byggir á þeirri trú að samfélög manna sem og annara dýrategunda séu í grundvelli sínum lífræn heild. Hann hefur að geyma trú á félagslegt stigveldi þar sem samhljóða samvinna milli mismunandi þjóðfélagsstétta eða erfðastétta stendur í fyrirrúmi. Intergralismi er oft álitin einkennast af trú á sterka hefðarhyggju sem byggir á tilfinningu fyrir varðveitingu „blóðs og jarðar“ eða „umhverfis og erfða“. Samkvæmt kenningunni eru bestu stjórnmálastofnanirnar fyrir hverja þjóð fyrir sig mismunandi allt eftir sögu, menningu og því ytra umhverfi sem þjóðin hefur þróast og mótast í.
Integralismi hefur verið talin skyldur fasisma en slík samlíking er umdeild þar sem margir þættir integralismans stangast á við kenningar fasismas, þar má sérstaklega nefna þá áherslu sem hann leggur á mikilvægi þess að efla átthagabönd og hreppapólitík.
461
Árið 461 (CDLXI í rómverskum tölum)
Hnífapar
thumb|Hnífapar Hnífapar er haft um hníf og gaffal hvortveggja í sameiningu. Gafflinum er beitt með og gegn hnífi við neyslu matar. Orðið er eins hugsað og krókapar. Hnífurinn er eitt elsta verkfæri mannsins og hefur frá upphafi verið notað til að skera matinn í minni bita. Gaffalinn er öllu yngra amboð, og er notaður til að stinga í matinn og honum þannig lempað upp í munninn án snertingar fingra. Skeið telst ekki til hnífapars, en í munni almennings eru mörg önnur amboð til neyslu matar stundum höfð með undir þessu heiti, þó aðallega skeiðin.
Rannsókn á siðgæðislögmálum
Rannsókn á siðgæðislögmálum eða Rannsókn á frumatriðum siðfræðinnar (e. An Enquiry Concerning the Principles of Morals) er rit um siðfræði eftir skoska heimspekinginn David Hume. Í ritinu færir Hume rök fyrir því að undirstöður siðferðisins séu ekki í skynseminni heldur í geðshræringum. Ritið kom fyrst út árið 1751.
Baugaeik
Baugaeik (fræðiheiti: Quercus ellipsoidalis) er eikartegund sem er ættuð frá miðhluta Norður-Ameríku, aðallega við Vötnin miklu og efri hluta Missisippidals. Hún vex í rökum, leirkenndum jarðvegi. Baugaeik verður um 15 til 20 m há og líkist mjög skarlatseik, og skarast útbreiðslusvæði þeirra nokkuð.
Bob Sinclar
thumb|right|Bob Sinclar Christophe LeFriant (fæddur 1967), betur þekktur sem Bob Sinclar er franskur tónlistarmaður, plötusnúður og eigandi Yellow Productions útgáfufyrirtækisins. Hann öðlaðist heimsfrægð árið 2005 fyrir lag sitt Love Generation.
Ferill
Ferill Bobs hófst árið 1986 þegar hann fór að þeyta skífum og kom hann fram undir nafninu Chris the French Kiss. Aðal svið hans innan tónlistarinnar var fönk og hip-hop. Fyrsta þekkta lag hans var Gym & Tonic sem hann vann með Thomas Bangalter úr Daft Punk. Lagið innihélt meðal annars lag sem ólöglega var tekið úr æfingamyndabandi Jane Fonda.
Sinclar er einnig þekktur undir nöfnunum The Mighty Bop og Reminiscence Quartet. Hann setti einnig á laggirnar verkefnið Africanism þar sem þekktir plötusnúðar af afrískum uppruna spreyta sig.
Aldo Moro
thumb|right|Ljósmyndin sem mannræningjarnir sem rændu Moro 1978 sendu frá sér. Aldo Moro (23. september 1916 – 9. maí 1978) var ítalskur stjórnmálamaður, félagi í kristilega demókrataflokknum og forsætisráðherra Ítalíu fimm sinnum. Hann var talinn hæfur sáttasemjari og einn af fylgismönnum hinna sögulegu sátta sem fólust í því að ítalski kommúnistaflokkurinn fengi aðild að nýrri þjóðstjórn, en hann hafði ekki setið í stjórn frá 1948. Vegna þessa, að talið er, var honum rænt af Rauðu herdeildunum í mars 1978. Hann fannst skotinn til bana í skottinu á bíl sem lagt var á götu í Róm, mitt á milli skrifstofa kristilega demókrataflokksins og ítalska kommúnistaflokksins.
Kandela
Kandela (enska candela, eldra orð: candle) er SI grunneining fyrir ljósstyrk, táknuð með cd. Er skilgreind þanning: Ljósstyrkur, í ákveðna átt, frá einlitum ljósgjafa með tíðnina 540 THz og með geislunarstyrk 1/683 vött á rúmhorn (W/sr) í gefna átt.
1. deild karla í knattspyrnu 1973
Árið 1973 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 62. skipti. Keflavík vann sinn 4. titil en liðið hefur ekki unnið deildina síðan. Átta lið tóku þátt; KR, Fram, ÍBA, ÍBV, Valur, Keflavík, ÍA og Breiðablik.
Loka staða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Markahæstu menn
Skoruð voru 199 mörk, eða 3,554 mörk að meðaltali í leik.
Úrslit deildarbikarsins
20px Fram 2 - 1 Keflavík 20px
Coda
Coda er níunda og síðasta breiðskífa ensku rokk-hljómsveitarinnar Led Zeppelin. Platan var gefin út af Swan Song þann 19. nóvember 1982. Árið 1980, vegna dauða trommarans John Bonham, hætti hljómsveitin en lögin á plötunni voru lög sem höfðu verið tekin upp en aldrei gefin út. Lögin á plötunni voru því frá mörgum mismunandi tímapunktum á ferli hljómsveitarinnar.
Picea brachytyla
Picea brachytyla er grenitegund frá Kína. Henni er ógnað af tapi búsvæða.
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Uppruni fjölskyldunnar, einkaeignarinnar og ríkisins
thumb|Forsíða á frumútgáfu rits Friedrich-Engels á þýsku árið 1884. Bókin var gefin út á íslensku árið 1951 undir titlinum Uppruni fjölskyldunnar, einkaeignarinnar og ríkisins. Uppruni fjölskyldunnar, einkaeignarinnar og ríkisins er rit eftir  Friedrich Engels. Ritið kom fyrst út á þýsku árið 1884 undir titlinum Der Ursprung der Familie, der Privateignthums und des Staats. en koma úr íslensku árið 1951 í þýðingu Ásgeirs Bl. Magnússonar sem einnig ritaði formála við verkið.
Kenny Cunningham
Kenny Cunningham (fæddur 7. júní 1985) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 13 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Dósent
Dósent er staða innan margra evrópskra háskóla. Á Íslandi er dósent háskólakennari sem hefur lægri stöðu en prófessor en hærri stöðu en lektor, og svipar þar með til hins breska titils reader eða hins bandaríska associate professor.
Orðið kemur frá hinu latneska docēre (að kenna).
460
Árið 460 (CDLX í rómverskum tölum)
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1938
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1938 eða HM 1938 var haldið í Frakklandi dagana 4. júní til 19. júní. Þetta var þriðja heimsmeistarakeppnin og tókst Ítölum að verja titil sinn frá fjórum árum fyrr. Alls skráðu 37 lið sig til leiks, þótt allnokkur drægju sig síðar úr keppni. Sextán lið kepptu í úrslitakeppninni og léku þar alls átján leiki.
Val á gestgjöfum
Auk Frakka sóttust Þjóðverjar og Argentínumenn eftir því að halda keppnina. Kosið var milli landanna þriggja á þingi Alþjóðaknattspyrnusambandsins í Berlín árið 1936. Frakkland vann með yfirburðum, hlaut 19 af 23 atkvæðum. Argentínumenn brugðust ókvæða við niðurstöðunni, þar sem þeir töldu sig hafa vilyrði fyrir því að HM yrði til skiptis haldið í Evrópu og Suður-Ameríku. Argentína ákvað því að sniðganga keppnina og það sama gerði Úrúgvæ.
Forkeppni
37 þjóðir skráðu sig til leiks að berjast um 14 sæti í úrslitakeppninni, til viðbótar við heimamenn Frakka og ríkjandi heimsmeistara Ítala. Þegar til átti að taka drógu mörg þessara liða sig úr keppni. Þannig komust Kúbverjar í sína fyrstu og einu úrslitakeppni HM eftir að fimm önnur lið frá Mið- og Norður-Ameríku hættu við þátttöku. Í Asíukeppninni voru tvö lið skráð til leiks, en Japan dró sig til baka svo Hollensku Vestur Indíur (í dag Indónesía) komust áfram. Brasilía fékk sömuleiðis farmiðann til Frakklands án keppni.
23 lið tóku þátt í Evrópuhluta forkeppninnar, þar á meðal Egyptaland og Palestína. Egyptar drógust gegn Rúmenum en neyddust til að gefa leikinn þar sem liðin áttu að mætast í Ramadan. Lítið varð um óvænt úrslit í leikjunum. Austurríkismenn tryggðu sér sæti með sigri á Lettum, en eftir innlimun Austurríkis í Þýskaland var landsliðið lagt niður og léku nokkrir austurrísku leikmannanna undir merkjum Þýskalands á mótinu. Alþjóðaknattspyrnusambandið bauð Englendingum lausa sætið sem sigurvegurum í knattspyrnukeppni Stóra-Bretlands, en þeir afþökkuðu.
Þátttökulið
Sextán lið unnu sér þátttökurétt í mótinu, áður en að því kom drógu Austurríkismenn sig úr keppni eftir innlimun landsins í Þýskaland. Af þeim fimmtán liðum sem mættu til leiks komu tólf frá Evrópu en aðeins eitt frá Suður-Ameríku, sem og Norður-Ameríku og Asíu.
Leikvangar
Áætlað var að leikið yrði á ellefu leikvöngum í tíu borgum á mótinu. Ekkert varð þó úr leiknum sem fara átti fram í Lyon vegna fjarveru Austurríkismanna.
Fyrsta umferð
thumb|right|Pólverjar og Brasilíumenn stilla sér upp fyrir leik sinn. Keppt var með einföldu útsláttarkeppnisfyrirkomulagi. Liðunum var styrkleikaraðað á þann hátt að átta sterkustu þjóðirnar gátu ekki dregist saman í fyrstu umferð, en þar sem Austurríki var í þeim hópi sátu Svíar hjá í fyrstu umferð. Að frátöldum opnunarleiknum, sem fram fór 4. júní, voru allar viðureignirnar þann 5. júní. Tveimur leikjum lauk með jafntefli og mættust viðkomandi lið þá að nýju fáeinum dögum síðar enda vítaspyrnukeppni ekki komin til sögunnar.
Óvæntust urðu úrslitin í einvígi Sviss og Þýskalands. Sepp Herberger þjálfari Þjóðverja hafði byggt upp mjög sterkt lið sem talið var líklegt til afreka. Eftir innlimun Austurríkis, sem einnig hafði mjög sterku landsliði á að skipa bárust fyrirskipanir frá ráðamönnum í Berlín að sameina skyldi liðin tvö. Hið sameinaða lið reyndist hins vegar illa samhæft og lítil vinátta milli leikmanna af ólíkum þjóðernum og lítt þekkt lið frá Sviss reyndist sterkara í tveimur leikjum.
Æsilegasta viðureignin var á milli Brasilíu og Póllands þar sem Brasilíumaðurinn Leonidas sýndi snilli sína. Pólverjinn Ernst Willimowski skoraði fjögur mörk í leiknum, sem lengi var met.
Undanúrslit
Svíar komust yfir gegn Ungverjum með marki á fyrstu mínútu en sáu svo aldrei til sólar í undanúrslitaleiknum í París. Á sama tíma áttust Brasilía og Ítalía við í hörkuviðureign. Brasilíumenn voru sigurvissir og tóku þá furðulegu ákvörðun að hvíla aðalmarkaskorarann sinn, Leonidas í leiknum. Það reyndist dýrkeypt.
Bronsleikur
Leonidas skoraði tvö af fjórum mörkum Brasilíumanna í bronsleiknum og varð þannig einn markahæstur í mótinu með sjö mörk.
Úrslitaleikur
thumb|left|Ítalir fagna sigri. Úrslitaleikurinn var fjörlegur og með fjölda marka. Ítalir náðu forystunni í tvígang og urðu fyrsta liðið til að verja heimsmeistaratitil og það eina í sögunni til að vinna tvisvar undir stjórn sama þjálfara, Vittorio Pozzo. Eftir mótið komust á kreik sögur um að Mussolini hefði hótað leikmönnum ítalska liðsins dauða ef þeir ynnu ekki keppnina, en í dag eru þær almennt taldar flökkusagnir.
Markahæstu leikmenn
Leônidas frá Brasilíu varð markakóngur keppninnar. Alls voru 84 mörk skoruð af 42 leikmönnum, tvö þeirra voru sjálfsmark.
Elísabet Jökulsdóttir
Elísabet Kristín Jökulsdóttir (f. 16. apríl 1958) er rithöfundur og skáld í Reykjavík. Fyrsta bók hennar kom út árið 1989 en það var ljóðabókin Dans í lokuðu herbergi.
Ævi og störf
Elísabet er dóttir Jóhönnu Kristjónsdóttur (1940-2017) blaðamanns og rithöfundar og Jökuls Jakobssonar (1933-1978) rithöfundar. Hún lauk stúdentsprófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1987, stundaði nám í kvikmyndahandritsgerð í höfundasmiðju Leikfélags Reykjavíkur og lauk BA-prófi í sviðslistum frá Listaháskóla Íslands árið 2008.
Elísabet starfar sem rithöfundur en á fjölbreyttan starfsferil. Hún starfaði m.a. við afgreiðslu á BSÍ 1972-1974 og 1978. Var starfsmaður Kleppsspítala 1979, var blaðamaður á Tímanum 1980 og á Þjóðviljanum 1987-1988. Hún var verkakona í frystihúsinu í Hnífsdal 1982-1983 og módel við Myndlistarskólann í Reykjavík 1987 og 1999-2001. Hún hefur einnig starfað á veitingahúsi, verið ráðskona, háseti, afleysingakennari, lausráðinn blaðamaður við Nýtt líf, Morgunblaðið, Helgarpóstinn, Mannlíf og fleiri blöð og tímarit ásamt því að hafa verið með útvarpsþætti á Rás 1. Elísabet hefur verið ötul baráttukona fyrir verndun íslenskrar náttúru og var framarlega í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun. Elísabet hefur skrifað ljóð, smásögur, örsögur, skáldsögur og leikrit.
Forsetaframboð
Elísabet var á meðal frambjóðenda í forsetakosningunum árið 2016. Níu voru í framboði og hlaut Elísabet 0,7% atkvæða.
Viðurkenningar
Elísabet hlaut Fjöruverðlaunin árið 2008 fyrir bókina Heilræði lásasmiðsins og Menningarverðlaun DV árið 2015 fyrir bókina Ástin ein taugahrúga: Enginn dans við Ufsaklett og auk þess var sama bók tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2016. Hún hlaut viðurkenningu úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins árið 2018. Skáldsagan Aprílsólarkuldi hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2020 og var einnig tilnefnd til Fjöruverðlaunanna árið 2021.
Hrísbrú
Hrísbrú er býli í Mosfellsdal í Mosfellsbæ.
Fornleifauppgröftur
Fornleifauppgröftur hefur verið staðið yfir á Hrísbrú frá árinu 1995 á vegum verkefnisins MAP, The Mosfell Archaeological Project. MAP er alþjóðlegt þverfaglegt rannsóknarverkefni þar sem stuðst er við fornleifafræði, sagnfræði, mannfræði, erfðafræði og náttúruvísindi. Samvinna er við Þjóðminjasafn Íslands og Mosfellsbæ. Jesse L. Byock prófessor er framkvæmdastjóri verkefnisins en Davidi Zori, fornleifafræðingur hefur umsjón með uppgreftinum. Markmið rannsóknarinnar er að varpa ljósi á líf íbúa Mosfellsdals og á svæðinu þar í kring við upphaf landnáms og næstu aldir þar á eftir.
Uppgröftur hófst á tveimur hólum með könnunarskurðum en þeir kallast Kirkjuhóll og Hulduhóll. Þessi örnefni eru forn en einnig höfðu munnmælasögur gengið mann fram að manni að á Kirkjuhóli hafi verið kirkja og að í Hulduhóli væri álfabyggð. Þessu greindi Ólafur Ingimundarson bóndi á Hrísbrú frá en þessar sagnir eru skýring þess að ekki hafði verið hreyft við þessum hólum áður en uppgröftur hófst.
Kirkjuhóll - kirkja og kirkjugarður
Á Kirkjuhóli var komið niður á leifar byggingar sem talið er geta verið af fjárhúsi. Undir því fannst kirkja og í kring um hana voru grafir. Aldursgreiningar og gjóskulagarannsóknir benda til þess að kirkjan sé frá 10.-11. öld. Undir kirkjunni fannst öskuhaugur og laskaðir torfveggir. Þau lög gætu verið frá þvi um 900 en bíða frekari rannsókna.