cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joanne Dabugsii
Joanni Dabugsii ( англ. Joannie Dabugsiy ) (  19 nóvembermánuður 1989 ( 19891119 ) ) — Míkrónesískur íþróttamaður, atvinnumaður í körfubolta, leikmaður Sambandsríkja Míkrónesíu, þátttakandi í Míkrónesíubikarnum í körfubolta 2022. Árið 2012 fékk hún BA gráðu í Health Opportunities Program frá College of Micronesia
Bergshús
Bergshús er lágt timburhús sem áður stóð við Skólavörðustíg 10, nánar til tekið á neðra horni Bergstaðastrætis, vinstra megin götunnar á gatnamótum Skólavörðustígs. Ofan við Bergshús var Kjaftaklöpp. Þórbergur Þórðarson bjó í Bergshúsi og er húsið vettvangur margra frásagna í bókinni Ofvitinn. Húsið var flutt upp á Árbæjarsafn árið 1989.
Snorkstelpan
thumb|250px|Snorkstelpan í skemmtigarðinum, [[Múmínheimur í Naantali, Finnlandi]] Snorkstelpan (s. Snorkfröken f. Niiskuneiti) er persóna í Múmínálfunum eftir finnlandssænska rithöfundinn og teiknarann Tove Jansson.
Bergshús
Alexíus Árnason lögregluþjónn reisti húsið í kringum 1865. Húsið var kennt við Berg Þorleifsson söðlasmið sem átti það í næstum hálfa öld, frá því um 1885 og var Þórbergur leigjandi hjá honum. Eiríkur Ólafsson frá Brúnum bjó um tíma í húsinu og einnig Jóhann Gunnar Sigurðsson skáld.
Bergshús var íbúðarhús fram til um 1960 en frá þeim tíma var rekin verslun í húsinu. Síðast var þar rekin leikfangaverslun.
Snorkstelpan
Hún er ekki múmínálfur heldur Snorkur og systir Snorksins. Snorkar líkjast múmínálfum í öllu nema að þeir geta skipt litum í geðshræringu þótt þeir séu oftast hvítir eins og Múmínálfarnir. En aðeins er minnst á það í tvem bókum, stuttlega í Halastjarnan og í Pípuhattur galdrakarlsinns. Eins eru þau systkinin bæði með hártopp og er Snorkstelpan mjög hrifin af og upptekin af sínum gula hártoppi. Hún elskar að skreyta hann með blómum og oftar en ekki í sama lit og hún sjálf er þá stundina. Hún er best þekkt sem kærasta Múmínsnáðans þótt samband þeirra sé mjög saklaust og um ökklann er hún með gullhring sem Múmínsnáðinn gaf henni. Hún er mjög tilfinningarík, elskuleg og vill öllum vel.
Skógarsalat
Lactuca muralis eða Mycelis muralis, er fjölær blómstrandi planta af ættkvíslinni Lactuca í körfublómaætt.
Lactuca muralis verður 25 til 150 sm há. Hún er oft með rauðlitaða stöngla, og er með hvítan mjólkursafa.
Snorkstelpan
Snorkstelpan kemur næst við sögu, en án bróður síns, í bókinni Örlaganóttin þar sem Múmínsnáðinn og hún eru mest alla bókina aðskilin frá öðrum í Múmínfjölskyldunni og rata í sín eigin ævintýri. Hún kemur einnig fyrir í tvem sögum í Ósýnilega barnið og aðrar sögur, þeirri fjórðu, Síðasti drekinn í heiminum og þeirri níundu og síðustu, Þinurinn. En eftir það kemur hún ekkert við sögu í næstu bókum, þótt lítilega sé minnst á hana er ekki sagt afhverju hún er farinn né hvert.
Skógarsalat
Öll blöðin eru rauðmenguð að lit.
Snorkstelpan
Í bæði japönsku teiknimyndunum sem og Pólsku brúðumyndunum sem framleiddar hafa verið, byggðar á bókunum um Múmínálfana, er hlutur hennar mikið mun meiri en hún kemur við sögu í flestum þeirra.
Skógarsalat
Blómin eru gul og smá í gisinni blómskipun. Jurtin blómstrar frá júní til september.
Útbreiðala
Lactuca muralis er upprunnin í Evrópu, en er að breiðast út á skyggðum vegköntum, stígum og skógarhöggssvæðum á norðvestursvæðum Bandaríkjanna. Lactuca muralis vex í skógum, sérstaklega í beykiskógum. Hún þrífst einnig í kalkríkum jarðvegi og á veggjum.
Ofvitinn
Ofvitinn er sjáfsævisaga Þórbergs Þórðarsonar sem kom fyrst út árið 1940.
Eðlisfræðivél
Eðlisfræðivél er hugbúnaður sem hermir eftir eiginleikum raunkerfa eins og hreyfifræði stjarfra og mjúkra hluta (þar með talið árekstrarskynjun) og straumfræði til að líkja eftir þeim eðlisfræðilögmálum sem ríkja í raunheimi í tölvugrafík, leikjum og kvikmyndagerð. Eðlisfræðivélar eru aðallega notaðar sem miðbúnaður í tölvuleikjum sem framkvæmir útreikninga í rauntíma.
Amtmannsstígur
Amtmannsstígur er gata í Reykjavík. Hún liggur frá Lækjargötu að Ingólfsstræti. Tvær götur koma þvert á Amtmannsstígin en það eru Skólastræti sem liggur frá Bankastræti og endar við götuna og Þingholtsstræti sem þverar hana. Gatan er um það bil 150 metrar, liggur frá vestri til austurs og hækkar mót austri.
Nafn götunnar á rætur sínar að rekja til þess að amtmaður á 19. öldinni reisti sér hús sem stóð við austurenda götunnar; Amtmannshúsið. Húsið var rifið vegna þess að til stóð að byggja hraðbraut en af því varð ekki. Við götuna standa fá íbúðahús sem og tvö hús Menntaskólans í Reykjavík og er annað þeirra kallað eftir götunni í daglegu tali nemenda.
Fedor Emelianenko
thumb|200px Fedor Emelianenko (rússneska: Фёдор Емельяненко; f. 28. september 1976) er rússneskur bardagaíþróttamaður.
Francis Galton
thumb|right|Francis Galton Francis Galton (16. febrúar 1822 í Birmingham á Englandi – 17. janúar 1911), breskur mannfræðingur, landkönnuður, uppfinningamaður, tölfræðingur, frumkvöðull í arfbótum og upphafsmaður þeirra vísinda er rannsaka greind. Móðir hans var hálfsystir föður Charles Darwin en faðir hans auðugur bankamaður. Strax í barnæsku sýndi Galton einstaka hæfni, t.d. orðinn læs og skrifandi fyrir þriggja ára aldur og gat vitnað í kviður Hómers sex ára. Þrátt fyrir þetta veganesti út í lífið varð hann uppreisnarseggur á unglingsárum. Að lokum hóf hann nám í læknisfræði. Hluti námsins var að fást við lyfjagerð og hann ákvað að prófa öll lyf á sjálfum sér. Við 18 ára aldurinn urðu kaflaskipti í lífi Galtons því þá ákvað hann að reyna fyrir sér í stærðfræði við Cambridge háskólann í Englandi. Honum gekk ekki eins vel og hann hafði vonast til. En meðan á dvöl hans stóð fékk hann hugmyndina að svokallaðri normalkúrfu. Hún útskýrist þannig að meðalmennskan er algengust á öllum sviðum, t.d. í hæð og greind, en algengið minnkar síðan í báðar áttir frá meðaltali. Það eru t.d. fáir afburðagreindir.
Galton var sá fyrsti til að hefja rannsóknir á mismuni einstaklinga, með tilliti til greindar. Hann beitti þróunarkenningu Darwins, frænda síns, óspart við rannsóknir sínar. Galton hafði mikla trú á erfðaþáttum og hélt því fram að umhverfi og uppeldi einstaklingsins skipti engu máli, allt erfðist. Ein af rannsóknum Galtons fólst í því að kanna hvort að frægir menn myndu eignast fræga syni. Hann komst að því að 48 af hverjum 100 frægum feðrum eignuðust fræga syni.
Dulvitund
Ýmsir fræðimenn hafa fjallað um hugtakið á undan Sigmund Freud, en hann lagði þó mesta áherslu á það. Hann taldi að í dulvitundinni, eða undirmeðvitundinni lægi rót alls vanda falin. Snúast því kenningar hans flestar um þennan mikilvægasta hluta sálarlífsins að hans mati, með einum eða öðrum hætti. Hann hélt því fram að öllu sem okkur þætti óþægilegt að hugsa um væri ýtt niður í undirvitundina en þar héldi það samt sem áður áfram að hafa áhrif á hegðun okkar og líðan þegar það reyndi að brjóta sér leið upp úr undirvitundinni. Birtingarform þessa eru m.a. draumfarir, mismæli og kækir.
Torfmoldarsteypa
Torfmoldarsteypa er tilbúin steypa sem gerð er úr lífrænum trefjum, sandi eða möl, sementi og vatni. Lífrænar trefjar geta t.d. verið fínmulinn barnamosi. Efnunum er hrært saman í þykka leðju sem síðan er sett í eða utan um mót og oft látið harðna á þeim stað sem steypti gripurinn á að standa á. Torfmoldarsteypa er vinsæl í skreytingar í görðum og í ker eða trog undir jurtir. Gjarnan er reynt að hafa yfirborð steypunnar sem úfnast og sem fornlegast og má gera það með því að ýfa yfirborðið með vírbusta og pensla með lífrænni lausn eins og kalíumpermanganat eða mykjuvatni.
Guernsey
Guernsey er eyja í Ermarsundi og annað tveggja umdæma Ermarsundseyja. Lögsagnarumdæmi fógetans á Guernsey tilheyra, auk Guernsey, eyjarnar Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou, Burhou og fleiri smáeyjar. Alderney og Sark hafa þó sín eigin þing og dómstóla. Bretland hefur umsjón með utanríkismálum og varnarmálum eyjanna, en þær eru þó ekki hluti af breska konungdæminu heldur hertogadæminu Normandí, en hertoginn af Normandí er einn af titlum Bretakonungs. Guernsey hefur því sitt eigið löggjafarþing en Bretland fer með varnir eyjanna. Guernsey er ekki hluti af Evrópusambandinu en hefur sérstök tengsl við það. Þótt Guernsey og Jersey séu saman kallaðar Ermarsundseyjar er stjórnsýsla þessara tveggja umdæma algerlega aðskilin.
Guernsey liggur rétt vestan við Cotentin-skaga í Frakklandi og norðan við frönsku eyjuna Saint-Malo. Íbúar Guernsey eru um 65.000 talsins og þar af búa um 16.500 í höfuðstaðnum, St. Peter Port. Efnahagslíf eyjarinnar byggist á fjármálaþjónustu, iðnaði, ferðaþjónustu og landbúnaði. Menning Guernsey er bresk menning undir normönnskum áhrifum, en enska er almennt töluð þar og sterlingspund er notað sem gjaldmiðill. Til er sérstök frönsk mállýska guernésiais, sem var áður almennt töluð á Guernsey.
Heiti
Viðskeytið -ey er komið úr fornnorrænu og merkir einfaldlega „eyja“. Uppruni fyrri hluta nafnsins er óviss. Hugsanlega er það dregið af norræna nafninu Grani, orðinu grænn, trénu greni eða spænska orðinu Cuerno „horn“ út af langhyrndu nautakyni sem þar er ræktað.
Eyjan var líklega nefnd Lisia af Rómverjum Hefðbundið er að telja að rómverska heitið á Guernsey hafi verið Sarnia sem kemur fyrir í upptalningu á Ermarsundseyjum í Leiðalýsingu Antonínusar, en það gæti líka verið rómverskt heiti á eyjunni Sark.
Saga
Fyrir um 6000 árum leiddi hækkandi sjávarstaða í Ermarsundi til þess að eyjarnar urðu aðskildar frá Normandískaga. Á nýsteinöld hófu menn búskap á eyjunum og reistu einsteinunga og steindysir sem þar er að finna. Elstu ummerki um menn á Guernsey eru frá því um 5000 f.o.t.
Fornbretar settust að á eyjunum Sarnia eða Lisia (Guernsey) og Angia (Jersey) þegar þeir fluttust til Bretagne frá Wales og Cornwall. Amfórur frá Herculaneum og Spáni eru til merkis um að eyjarnar hafi verið hluti af rómverskum verslunarleiðum sem náðu um langan veg og fundist hafa leifar af vöruskemmum frá 1. til 4. aldar í St. Peter Port. Árið 1982 fannst skipsflak af rómversku kaupskipi í höfninni sem hefur verið nefnt Asterix. Skipið hefur líklega legið við ankeri þegar eldur braust út í því. Heilagur Sampson frá Dol er talinn hafa kristnað Guernsey á 6. öld. Hann kom frá konungsríkinu Gwent í Wales og varð síðar ábóti í Dol-de-Bretagne.
Miðaldir
Í kringum árið 1030 hraktist floti Róberts 1. af Normandí undan stormi til Guernsey. Hann var á leið til Englands til að styðja tilkall frænda sinna, Alfreðs og Játvarðs, gegn Knúti ríka. Róbert fékk skjól í klaustri heilags Mikaels á Guernsey. Í þakklætisskyni gaf hann klaustrinu allt land í dalnum með leyfi til að stækka það yfir norðvesturhluta eyjarinnar um leið og landnemar fengjust til að hreinsa og rækta landið. Hann sendi líka verkfræðinga og smiði til að ljúka smíði kastalans og annarra varnarvirkja.
Um miðja 11. öld settust sjóræningjar að á Guernsey og reistu vígi, Le Château des Sarrasins, á miðri eyjunni. Vilhjálmur af Normandí réði Sampson d'Anneville til að ráða niðurlögum þeirra og veitti honum í staðinn lén fyrir vesturhluta eyjarinnar. Sampson fékk landseta frá Normandí til að setjast að á léni d'Annevilles og Vilhjálmur gaf auk þess öðrum normönnskum landeigendum jarðir. Guernsey var brátt fullbyggð og skiptist í tíu sóknir. Í hverju léni var dómur til að leysa úr ágreiningsefnum landseta, en ábótinn í klaustri heilags Mikaels og herra d'Anneville fóru með æðsta dómsvald og leyfi til að taka sakamenn af lífi.
Árið 1204 missti Jóhann landlausi meginlandshluta hertogadæmisins til Filippusar 2., en eyjarnar voru áfram hluti af löndum Englandskonunga. Þetta var staðfest með Parísarsáttmálanum 1259. Á síðmiðöldum voru sjórán stunduð frá eyjunum með því að nota villuljós til að fá skip til að stranda. Þetta jókst í Hundrað ára stríðinu þegar Kapetingar lögðu eyjarnar nokkrum sinnum undir sig. Varnarlið Guernsey er fyrst nefnt í heimildum 1331. Það var lagt niður árið 1946. Árið 1372 réðust málaliðar frá Aragón á eyjarnar undir stjórn Owain Lawgoch í þjónustu franska konungsins.
Árnýöld
Árið 1483 gaf Sixtus 6. út páfabullu þar sem Ermarsundseyjar voru lýstar „hlutlaust svæði“. Hver sem réðist á eyjarskeggja átti bannfæringu á hættu. Hlutleysi eyjanna var staðfest með konunglegri tilskipun Englandskonungs 1548. Frakkar reyndu að leggja Jersey undir sig ári síðar, en varnarlið Jersey sigraði þá. Hlutleysið var afnumið af Vilhjálmi 3. öld síðar, vegna sjórána gegn hollenskum skipum.
Um miðja 16. öld snerust margir íbúar til kalvínisma. Árið 1556 voru þrjár konur, píslarvottarnir frá Guernsey, brenndar á báli fyrir villutrú, ásamt barnungum syni einnar þeirra. Þetta olli þvílíkri hneykslun meðal eyjarskeggja að fógeinn, Hellier Gosselin, hrökklaðist frá eyjunum skömmu síðar.
Í upphafi 18. aldar settust margir íbúar Guernsey að í Nýja heiminum. Landnemar þaðan stofnuðu Guernsey-sýslu í Ohio. Ótti við innrás Napoleons gerði að verkum að ný varnarmannvirki voru reist á eyjunum undir lok aldarinnar.
Nútími
Á 19. öld vænkaðist hagur eyjarinnar vegna siglinga og vinnslu í granítnámum. Þegar vinnslan var sem mest var unnið í 278 námum, flestum þeirra á norðurhluta eyjarinnar. Þegar skútuöld lauk dró úr hlutverki eyjanna í sjóflutningum, þar sem járn og stál voru ekki til þar.
Nyrsti hluti Guernsey, Le Clos du Valle, var örfirisey sem var skilin frá aðaleyjunni með sundinu Le Braye du Valle. Sundið var þurrkað upp af bresku stjórninni 1806. Austurendi sundsins varð hafnarbærinn Saint Sampson, sem í dag er önnur stærsta höfn Guernsey. Nýir vegir voru gerðir og eldri vegir lagðir með slitlagi fyrir breska herinn. Innviðaframkvæmdir voru fjármagnaðar með peningaprentun frá 1815.
Um 3000 menn frá Guernsey voru skráðir í breska innrásarliðið British Expeditionary Force í fyrri heimsstyrjöld, þar af um 1000 í hersveitinni Royal Guernsey Light Infantry sem var stofnuð árið 1916. Í síðari heimsstyrjöld var lengst af þýskt setulið á Guernsey en fyrir stríðið höfðu mörg börn verið flutt frá eyjunni til ættingja í Bretlandi. Þjóðverjar reistu mikil varnarvirki á eyjunni vegna hernaðarlegs mikilvægis hennar og vegna þess að Adolf Hitler taldi að Bretar myndu reyna að endurheimta eyjarnar hvað sem það kostaði. Yfir 1000 íbúar voru fluttir nauðungarflutningum í fangabúðir í Þýskalandi, sérstaklega Oflag V-B og Oflag VII-C. Hernámi Þjóðverja á Guernsey og Jersey lauk 9. maí 1945. Sá dagur er haldinn hátíðlegur síðan.
Seinna á 5. áratugnum var gert við skemmdir sem hernámið hafði valdið á eyjunum. Tómataræktun blómstraði fram á 8. áratug 20. aldar þegar hækkun olíuverðs olli hnignun ræktunarinnar. Ferðaþjónusta er áfram mikilvæg atvinnugrein á Guernsey. Á 8. áratugnum fór fjármálaþjónusta vaxandi. Útganga Breta úr Evrópusambandinu hefur ekki haft mikil áhrif á samband Bretlands við eyjarnar.
Landfræði
Eyjarnar Alderney, Guernsey, Herm, Sark og nokkrar minni eyjar liggja nærri 49.46667°N, -2.58333°W og eru samtals 78 ferkílómetrar að stærð með um 50 km strandlengju. Aðaleyjan, Guernsey, er 63,4 ferkílómetrar. Hún er í St. Malo-flóa, um 50 km vestur af strönd Normandí í Frakklandi og 120 km suður af Weymouth í Bretlandi. Syðsti oddi eyjarinnar er Jerbourg Point þar sem Þjóðverjar reistu varnarvirki. Hæsti punktur umdæmisins er Le Moulin á Sark, 114 metra yfir sjávarmáli. Á Guernsey er hæsti punkturinn Hautnez í 111 metra hæð.
Guernsey skiptist í tvær landslagsheildir: hásléttuna Haut Pas í suðri og láglenda og sendna sléttu, Bas Pas, í norðri. Almennt séð er landbúnaður ríkjandi á Haut Pas en þéttbýli og iðnaður meira áberandi á Bas Pas.
Í St Peter Port er að finna djúpa höfn. Smáeyjarnar Casquets við Alderney eru þekktar fyrir tíð skipbrot og þar hefur verið viti frá 1724.
Stjórnmál
thumb|right|Landstjóri og fógetafulltrúi Guernsey í skrúðgöngu til að fagna afmæli Bretadrottningar árið 2016. Fógetaumdæmið Guernsey nær yfir eyjarnar Guernsey, Alderney og Sark. Hver eyja hefur sitt eigið stéttaþing sem myndar stjórn hennar. Æðsta stéttaþingið er á Guernsey og lög þaðan gilda stundum líka á hinum eyjunum með þeirra samþykki. Þingið skipar nefndir sem fara með framkvæmdavaldið. Þingið á Guernsey er skipað 40 þingmönnum sem eru kjörnir til 4 ára í senn. Þingið á Alderney er skipað 10 fulltrúum kosnum til 4 ára þar sem helmingur þingsins er kosinn á tveggja ára fresti. Þingið á Sark hefur 18 fulltrúa sem eru kosnir á 4 ára fresti, og er stjórnað af lénsherra Sark. Hvert lögsagnarumdæmi hefur sína eigin dómstóla.
Guernsey er ekki hluti af Bretlandi og á engan fulltrúa á breska þinginu. Líkt og Jersey nýtur hún sérstakrar stjórnskipunarlegrar stöðu með óskrifaða stjórnarskrá byggða á réttindum sem ýmsir enskir konungar hafa veitt í gegnum aldirnar. Stjórn Guernsey forðast að láta reyna á þessi ákvæði með átökum við bresku ríkisstjórnina. Þessi sérstaða hefur oft komið sér vel, þar sem eyjarskeggjar hafa komið sér undan hörðustu löggjöfinni frá Westminster en notið góðs af verndartollum. England og síðar Bretland hafa aftur notið góðs af hernaðarlega mikilvægri stöðu eyjanna.
Sóknir
Stjórnsýslueiningar Guernsey eru tíu sóknir. Auk þess eru kirkjusóknir á Alderney og Sark en þær eru ekki stjórnsýslueiningar. Í hverri sókn er tylftarráð (Douzaine) þar sem meðlimir eru kjörnir til fjögurra ára í senn. Tveir kjörnir löggæslufulltrúar fara með framkvæmdavald fyrir tylftarráðið. Lítil örfirisey, Lihou, tengist Guernsey um granda á háfjöru. Landslag á Guernsey er að mestu flatt með lágar hæðir suðvestanmegin.
Efnahagslíf
Fjármálaþjónusta, eins og bankaþjónusta, sjóðstjórnun og tryggingar, stendur undir um 37% af vergri landsframleiðslu. Ferðaþjónusta, iðnaður og landbúnaður (aðallega tómatarækt og afskorin blóm - sérstaklega fresíur) hefur farið minnkandi. Lágir skattar og erfðafjárskattar hafa gert Guernsey að vinsælli aflandseyju fyrir einkarekna hlutabréfasjóði.
Enginn seðlabanki starfar á Guernsey en stjórnvöld á eyjunni framleiða sína eigin útgáfu af sterlingspundi, Guernseyjarpund, sem er tekið gilt á Guernsey og víða á Jersey, en síður í Bretlandi, þótt það jafngildi bresku pundi. Breskir gjaldmiðlar (bæði enskar, skoskar og norðurírskar útgáfur) eru teknir gildir á Guernsey. Fjárfestingasjóðir eyjunnar sem eiga að standa undir lífeyri og framtíðarkostnaði, námu 2,7 milljörðum í júní 2016. Guernsey gaf út 30 ára ríkisskuldabréf í desember 2015 fyrir 330 milljón pundum, sem var fyrsta ríkisskuldabréfið í 80 ár. Guernsey hefur fengið lánshæfismatið AA-/A-1+ með stöðugri væntingu frá Standard & Poor's.
Í mars 2016 voru 32.291 með starf á Guernsey og 4.864 íbúar voru sjálfstætt starfandi. Þar voru 2.453 fyrirtæki með störf. 19,6% íbúa starfa í fjármálageiranum og miðtekjur voru 31.215 pund.
Íbúar
Íbúar Guernsey voru rúmlega 60.000 árið 2019. Lífslíkur eru 84,5 ár hjá konum og 80,1 ár hjá körlum. Guernsey var í 10. sæti yfir lönd heims eftir langlífi íbúa árið 2015.
Íbúar Guernsey eru breskir ríkisborgarar og bresk lög gilda um innflytjendur og landamæravörslu. Guernsey er hluti af Sameiginlega ferðasvæðinu sem nær yfir allar Bretlandseyjar, þannig að ekki þarf að sýna vegabréf þegar ferðast er milli eyjanna. Guernsey takmarkar aðflutning fólks með íbúðaleyfum, þannig að sérstök skilyrði gilda um íbúa hluta íbúðarhúsnæðis á eyjunni. Til að mega setjast þar að verður maður að vera fæddur þar eða deila íbúð með einhverjum sem er með slíkt leyfi. Þær eignir sem eru ekki háðar þessum skilyrðum eru því mun dýrari. Skilyrðin gilda aðeins um búsetu í húsnæðinu og hafa ekkert með eignarhald að gera. Hægt er að sækja um stöðu íbúa ef viðkomandi hefur búið á eyjunni í tíu ár á 20 ára tímabili.
Menning
thumb|right|Grænmetismarkaður á Lé Viaër Marchi 2008. Guernsey, Alderney og Sark hafa hver sína eigin menningarlegu arfleifð, sem hefur mótast af blöndu normannskra (franskra) hefða og breskra menningaráhrifa. Þar voru áður talaðar normannskar mállýskur (guernésiais, sercquiais og auregnais). Um 2% íbúa Guernsey eru taldir tala guernésiais, en 14% telja sig skilja málýskuna. Auregnais dó út sem lifandi mállýska á 7. áratug 20. aldar og sercquiais líklega undir lok aldarinnar.
Við Guernsey er kennt samnefnd nautgripakyn, sem er þjóðardýr eyjarinnar, ásamt asna. Hefðbundin skýring á asnanum er að landslag á Guernsey er miklu brattara en á Jersey og útheimti því sterk burðardýr. Guernsey-búar eru uppnefndir „asnar“ (ânes), meðan Jersey-búar eru uppnefndir „körtur“ (crapauds).
Þekkt skáld og rithöfundar frá Guernsey eru meðal annars George Métivier, Mabel Collins og G. B. Edwards.
Nokkrir þekktir listamenn hafa búið á Guernsey um lengri eða skemmri tíma. Franski listmálarinn Pierre-Auguste Renoir málaði þar fimmtán málverk sumarið 1884. Enska tónskáldið John Ireland bjó þar líka um tíma. Þekkasti gestur Guernsey er samt Victor Hugo sem dvaldi þar í útlegð 1855 til 1870 og samdi þar mörg af sínum þekktustu verkum, meðal annars Vesalingana.
Hátíðir eru meðal annars Lé Viaër Marchi á Guernsey (frá 8. áratug 20. aldar) og SarkFest-tónlistarhátíðin á Sark.
Vilmundur Þórólfsson
Vilmundur Þórólfsson (d. 1148) var fyrsti ábóti í Þingeyraklaustri, elsta reglulega munkaklaustri Íslands. Hann var sonur Þórólfs Sigmundarsonar bónda á Möðrufelli í Eyjafirði, og konu hans Steinunnar Þorsteinsdóttur, en faðir hennar var Þorsteinn ranglátur Einarsson, bóndi á Grund í Eyjafirði.
Vilmundur ólst upp á Hólum í Hjaltadal hjá Jóni Ögmundssyni biskupi og lærði í skóla þeim sem Jón setti upp á Hólum. Hann varð ábóti í Þingeyraklaustri þegar það var sett á stofn árið 1133 og gengdi því starfi til dauðadags. Hann byggði því upp klaustrið á fyrstu starfsárum þess og tókst að auðga það töluvert og efla. Hann var fræðimaður og var Þingeyraklaustur frá upphafi skipað fræðimönnum og bókamönnum.
Lögmál Newtons
1. lögmál - Tregða Allir hlutir hafa tregðu og halda því óbreyttum hraða og stefnu nema á þá verki ytri kraftar sem samanlagt eyða ekki hver öðrum.
2. lögmál - Kraftur og hröðun Kraftur er jafn tímabreytingu skriðþunga sem jafngildir margfeldi massa og hröðunar, þ.e. F = ma.
Beverly Hills Chihuahua
Beverly Hills Chihuahua er bandarísk ævintýra kvikmynd, sem Walt Disney Pictures frumsýndi þann 3. október 2008. Kvikmyndin var leikstýrð var af Raja Gosnell. Framleiðendur voru David Hoberman, Todd Lieberman, John Jacobs og Ricardo Del Rio. Handritshöfundar voru Analisa LaBianco og Jeffrey Bushell.
Rebecca Pidgeon
Rebecca Pidgeon (fædd 10. október 1965) er ensk leikkona, söngvari og lagahöfundur sem er þekktust fyrir hlutverk sín í The Unit og Red.
Einkalíf
Pidgeon fæddist í Cambridge, Massachusetts en ólst upp í Edinborg, Skotlandi. Stundaði nám við Royal Academy of Dramatic Arts í London.
Pidgeon giftist handritshöfundinum og leikstjóranum David Mamet árið 1991 og saman eiga þau tvö börn.
Tónlist
Pidgeon var meðlimur hljómsveitarinnar Ruby Blue frá 1986-1990. Fyrsta sólóplata hennar Raven kom út árið 1994 og hefur hún síðan þá gefið út fimm sólóplötur. Pidgeon samdi tónlistina við kvikmyndinna Oleanna sem kom út árið 1994, ásamt því þá hefur hún samið lag við kvikmyndirnar The Misadventures of Margaret og Redbelt.
Leikhús
Pidgeon kom fyrst fram í leikhúsi árið 1992 í Oleanna sem var samið af eiginmanni hennar David Mamet og var sýnt við Orpheum Theater í New York. Hefur hún síðan þá komið fram í leikritunum Dangerous Corner og The Old Neighborhood.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Pidgeon var árið 1987 í Bust og hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Screen One, The Shield og Glenn Martin DDS. Árið 2006 var henni boðið stórt gestahlutverk í The Unit sem Charlotte Ryan, eiginkona Tom Ryan, sem hún lék til ársins 2009.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Pidgeon var árið 1988 í The Dawning. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við The Spanish Prisoner, State and Main, Shopgirl og Red.
Verðlaun og tilnefningar
Chlotrudis-verðlaunin
Florida Film Critics Circle-verðlaunin
Online Film Cricts Society-verðlaunin
Phoenix Film Critics Society-verðlaunin
Satellite-verðlaunin
Alexander Dubček
Alexander Dubček (27. nóvember 1921 – 7. nóvember 1992) var slóvakískur stjórnmálamaður sem var leiðtogi Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu frá janúar 1968 þar til í apríl 1969. Dubček reyndi að koma á umbótum í kommúnistastjórn Tékkóslóvakíu á stuttu tímabili sem kallað er vorið í Prag en neyddist til að segja af sér þegar þjóðir Varsjárbandalagsins gerðu innrás í Tékkóslóvakíu árið 1968. Stefna Dubčeks hafði verið að koma á „sósíalisma með mannlegri ásjónu“ en umbætur hans í þá átt fóru mjög fyrir brjóstið á stalínistum í Tékkóslóvakíu og í Sovétríkjunum.
Æviágrip
Alexander Dubček fæddist árið 1921 í þorpinu Uhrovec í Tékkóslóvakíu. Faðir hans var smiður og meðlimur í Kommúnistaflokki landsins. Dubček-fjölskyldan fluttist til Sovétríkjanna árið 1925 og Alexander útskrifaðist með stúdentspróf úr sovéskum skóla árið 1938. Sama ár sneri fjölskyldan aftur til Tékkóslóvakíu til að flýja hreinsanir Stalíns.
Stuttu eftir að Dubček-fjölskyldan sneri heim til Tékkóslóvakíu innlimuðu nasistar hluta af landinu og stofnuðu fasískt leppríki í Slóvakíu undir stjórn prestsins Jozefs Tiso. Alexander neyddist til að hætta námi sínu og gerast vélvirki í Trenčín. Í seinni heimsstyrjöldinni tók Alexander ásamt föður sínum og bróður þátt í andspyrnu gegn stjórn Tisos. Bróðir hans, Júlíus, var drepinn vegna þáttöku sinnar í andspyrnuhreyfingunni og Alexander særðist í ágúst árið 1944.
Kommúnistar tóku völdin í Tékkóslóvakíu eftir styrjöldina árið 1948. Næsta ár varð Dubček ritari í héraðsráði kommúnista í Trencia og árið 1951 var hann kjörinn á tékkóslóvakíska þingið. Samhliða stjórnmálaferli sínum stundaði hann nám í Háskólanum í Bratislava og Ríkisháskólanum í Moskvu og útskrifaðist þaðan með doktorsgráðu í lögfræði árið 1958. Árið 1960 varð hann ritari miðstjórnar slóvakíska kommúnistaflokksins og í janúar árið 1968 tók hann við af Antonín Novotný sem leiðtogi Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu.
Sem flokksleiðtogi boðaði Dubček róttækar breytingar á kommúnísku stjórnarkerfi landsins. Hagkerfinu var breytt til að taka meira tillit til einkaframtaks og dregið var úr miðstýringu efnahagsins. Prentfrelsi, trúfrelsi og ferðafrelsi var komið á og bann var lagt gegn því að fólk væri handtekið án fyrirvara og gildrar handtökuskipunar. Auk þess var dómskerfið aðskilið öðrum öngum ríkisvaldsins. Dubček varð mjög vinsæll vegna umbótanna, sem hann sagði að ættu að leggja grunninn að „sósíalisma með mannlegri ásjónu“.
Umbótaherferð Dubčeks, sem kennd er við vorið í Prag, geðjaðist hins vegar ekki ráðamönnum í Sovétríkjunum. Þann 20.–21. ágúst gerðu ríki Varsjárbandalagsins innrás í Tékkóslóvakíu til að koma Dubček frá völdum og binda enda á umbætur hans. Dubček var fluttur fanginn til Moskvu, sviptur völdum og rekinn úr Kommúnistaflokknum árið 1970. Eftir að Dubček var sleppt settist hann að í Bratislava og starfaði þar við skógarvörslu þar til hann komst á eftirlaun. Hann var undir ströngu eftirliti þar til Míkhaíl Gorbatsjov komst til valda í Sovétríkjunum, en eftir heimsókn Gorbatsjovs til Tékkóslóvakíu árið 1987 var varðgæslu yfir Dubček aflétt.
Dubček studdi flauelsbyltingina sem braust út gegn kommúnistastjórn Tékkóslóvakíu árið 1989. Hann birtist ásamt Václav Havel til að fagna falli kommúnistastjórnarinnar og naut um hríð stuðnings margra Tékkóslóvaka til að gerast nýr forseti landsins. Eftir fall kommúnistastjórnarinnar var Havel að endingu kjörinn forseti Tékkóslóvakíu en Dubček var kjörinn forseti þingsins og gegndi hann því embætti til ársins 1992. Dubček lést eftir meiðsli í bílslysi í nóvember sama ár.
936
936 (CMXXXVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Sigurður Samúelsson
Sigurður Samúelsson (30. október 1911 – 26. janúar 2009) var íslenskur hjartalæknir. Hann stofnaði Hjartasjúkdómafélag íslenskra lækna þann 23. febrúar 1968 og var fyrsti formaður þess.
Wollemia
Wollemia er ættkvísl sjaldgæfra barrtrjáa. Einungis ein tegund er þekkt og fannst hún fyrir tilviljun í Ástralíu 1994 af David Noble. Fram að því hafði ættkvíslin verið talin hafa dáið út í Tasmaníu fyrir 2 milljónum árum síðan. Færri en hundrað tré vaxa villt en það hefur komið í ljós að tegundin hentar vel sem stofuplanta, eða sem jafnvel sem garðplanta í þar sem frost getur farið niður í -10°C.
Orðsifjar
Ættkvíslarnafnið er eftir Wollemi National Park í New South Wales, um 150 km norðvestur af Sydney. Tegundarheitið er eftir finnandanum David Noble, en einnig mun það hafa verið vísun í virðulegt (en: noble) vaxtarlag.
Bíóhöllin
Bíóhöllin getur átt við um eftirfarandi:
Saltfiskur
Saltfiskur er fiskur, oftast þorskur sem búið er að meðhöndla með söltun til að hann geymist betur. Salti er stráð á nýjan fisk og það dregur til sín vatn úr fiskholdinu, leysist upp og myndar pækil. Pækillinn þynnist eftir því sem hann dregur meira af vatni úr fiskinum og saltið fer smán saman inn í fiskholdið þangað til saltupplausnin í fiskinum er orðin jafnsterk og í pæklinum. Því meira salt sem er í pæklinum, þeim mun saltari verður fiskurinn og með minna vatnsinnihald. Söltunin breytir líka bragði fisksins.
Ýmsar aðferðir hafa verið notaðar við saltfiskvinnslu. Nú á tímum er fiskur oftast forsaltaður í 2-3 daga með sprautun og pæklun eða pæklun eingöngu. Eftir það er fiskurinn þurrsaltaður eða kafsaltaður í ker og þá mettast fiskurinn af salti. Við söltun fer saltstyrkur í fiskvöðva úr 0,2% NaCI sem er náttúrulegt í rúm 20% í saltaðri afurð. Söltun breytir próteinum fisksins og það verða við það breytingar á bragði og lykt og áferð. Nauðsynlegt er að útvatna saltfisk fyrir neyslu vegna þess hve hátt saltinnihald hans er. útvötnun fer þannig fram að fiskurinn lagður í vatn í nokkra daga og vatnið endurnýjað með vissu millibili. Við útvötnunina flæðir salt úr fiskvöðva út í vatnið og vöðvinn tekur í sig vatn. Eftir útvötnun er vatnsinnihald fisksins svipað og í ferskum fiski en saltinnihaldið er 1-2% hærra. Fisk sem á að steikja eða nota í ofnrétti þarf að útvatna meira en ef sjóða á fiskinn því salt fer út í vatn sem fiskur er soðinn í. Útvötnun saltfisks þarf að fara fram í kæli.
Algengast er að nota þorsk sem hráefni til saltfiskvinnslu en einnig má nota aðra bolfiska eins og ufsa, löngu, keilu, blálöngu og ýsu og er prótein og fituinnihald þessara tegunda svipað. Bolfiskar safna ekki fitu í holdið heldur lifrina.
Löng hefð er fyrir neyslu saltfisks í Suður-Evrópu og Rómönsku-Ameríku.
Saga saltfiskvinnslu á Íslandi
Fyrr á öldum var saltfiskverkun ekki mögulegt vegna þess að ekki var  aðgangur að nægjanlegu miklu salti og var þá fiskur þurrkaður á ýmsan hátt. Elstu heimildir um saltfiskverkun á Íslandi eru frá því skömmu eftir 1600. Á 17. öld var mest um að saltað væri í tunnur eða fiski  staflað  beint í lestar skipa. Á 18. öld hófst saltfiskvinnsla  á nokkrum stöðum á landinu en samkvæmt konungsbréfi frá 1760 þá skyldu kaupmenn sjá um að í hverri fiskihöfn dveldust í eitt eða tvö ár útlendir menn sem skyldu kenna verkun saltfisks.
Saltfiskverkun og saltfisksala var mikilvæg atvinnugrein á 19. og 20. öld og sá grunnur sem sjávarþorp byggðu á. Framleiddur var þurrkaður saltfiskur sem var  saltaður í stæður og síðan oftast umsaltað áður byrjað var á vöskun og þurrkun. Það tók fjórar til sex vikur að þurrka fiskinn og þessi aðferð var vinnuaflsfrek því breiða þurfti fiskinn út að morgni ef veður leyfði og taka hann síðan saman um kvöldið. Saltfiskvinnslan stóð vanalega frá vori til hausts. Konur, börn og gamalmenni verkuðu fiskinn í landi en karlarnir voru á sjó. Vöskunarkonur tóku við fisknum þegar búíð var að landa aflanum og þær snyrtu og hreinsuðu og himnudrógu og þvoðu fiskinn með strábustum. Fiskurinn var svo skolaður áður en hann var fluttur á fiskreitina til söltunar. Alveg til 1900 var fiskurinn vaskaður utandyra en síðar voru reist vöskunarhús sem þó voru ekki upphituð. Á fiskireitunum tóku saltarar við fisknum og hlóðu honum í stæður og söltuðu. Fiskurinn var geymdur þar í um tvær vikur en þá hófst útbreiðsla sem fór þannig fram að fiskur var lagður á reitina ofan á grjót eða litlar trégrindur. Hann var þar allan daginn ef veður var gott en á kvöldin var honum aftur hlaðið í stakk og segldúkur breiddur yfir. Eins þurfti að taka hann strax saman ef það gerði rigningu. Fiskur taldist fullþurr ef greina mátti hendi hinnar handar í gegnum hann ef honum var haldið móti sól og hann hélst beinn ef haldið var í sporðinn og honum haldið láréttum. Þegar þurrkun var lokið var fiskur fluttur í hús og skipt eftir stærðum í málfisk, millifisk og smáfisk. Þaðan var honum skipað út á kaupskip og fluttur aðallega til Spánar og Portúgal. Spánarmarkaður lokaðist við borgarastyrjöldina þar 1936.
Það var skortur á vinnuafli á Íslandi eftir seinni heimsstyrjöldina og þá var farið að flytja út blautverkaðan fisk sem síðan var oft þurrkaður af kaupendum á Spáni og Portúgal þar sem vinnuafl var ódýrara. Stöðug aukning var í framleiðslu saltfisks allt fram undir 1930 og var útflutningur mestur 80 þúsund tonn á ári en oftast 30-50 þúsund tonn. Þegar líða tók á 20. öld gerðu bætt tækni og betri skipakostur kleift að  flytja út ísfisk og saltfiskframleiðsla minnkaði.
Christoffer Valkendorf
Embættismaður á erfiðum stöðum
Hann var fæddur í Glorup á Fjóni, sonur Henning Valkendorf og konu hans Sidsel Friis. Faðir hans var af þýskri aðalsætt sem hafði flust til Danmerkur. Ekkert er vitað um uppvöxt hans en hann gekk snemma í þjónustu konungs og var orðinn einn af riturum hans árið 1551. Árið 1556 fékk hann að léni Bergenhus, Vardøhus og fleiri lén í Noregi og var í Björgvin næstu árin. Þar tókst hann á við yfirgangssama Hansakaupmenn og hafði betur. Með því ávann hann sér hylli Friðriks konungs 2., sem árið 1561 setti hann sem tilsjónarmann með bróður sínum, Magnúsi hertoga, sem stýrði biskupsdæminu Øsel (nú Saaremaa í Eistlandi) og fleiri lendum í Eystrasaltslöndum.
Hann var kallaður heim 1567 og fyrst sendur til ýmissa starfa í Noregi og Þýskalandi en árið 1569 var hann sendur til Íslands og gerður að höfuðsmanni. Það stóð þó ekki lengi og sumarið 1571 fékk Walkendorff Gotland að léni. Það tilheyrði þá Danmörku en var illa farið eftir langvarandi átök Dana og Svía. Honum þótti takast vel til að bæta ástandið þar.
Í æðstu stjórn ríkisins
Í ársbyrjun 1574 fékk Valkendorf umbun fyrir að hafa um nær tuttugu ára skeið sinnt störfum á ýmsum útkjálkum ríkisins og var útnefndur rentumeistari eða ríkisféhirðir og var raunar ekki öfundsverður af því embætti þar sem ríkiskassinn var galtómur. Eftir lát Peder Oxe í október 1575 mátti heita að hann stýrði fjármálum ríkisins.
Valkendorf sat í danska ríkisráðinu frá 1577, auk þess sem málefni Kaupmannahafnar heyrðu undir hann frá 1579, og í raun má segja að hann hafi að nokkru leyti verið eins konar forsætisráðherra, ásamt Niels Kaas kanslara. Hann efldi mjög varnir Kaupmannahafnar og lét reisa þar ýmsar byggingar, bætti löggæslu og stóð fyrir endurbótum á vatnsveitu og skólpræsum borgarinnar. Hann hafði mikinn áhuga á menntun, studdi fátæka stúdenta til náms og lét reisa stúdentagarðinn sem við hann er enn kenndur, Valkendorfs Kollegium. Sumar af umbótum sínum framkvæmdi hann á eigin kostnað en hann var vellauðugur og átti ekki erfingja.
Fall og endurreisn
Friðrik 2. dó 1588 og Valkendorf var einn ríkisstjóranna sem stýrðu Danaveldi þar til Kristján 4. varð sjálfráða. Hann lenti þó fljótt í deilum við samstarfsmenn sína þar og átti í ýmsum erfiðum málum, einkum vegna þess að hann lét taka færeyska sæfarann og þjóðhetjuna Magnús Heinason af lífi, og varð að víkja úr ríkisstjórastólnum 1590. Hann var fremur lítið áberandi næstu ár en tókst að koma sér vel og þegar Kristján 4. tók við stjórnartaumunum 1596 útnefndi hann Valkendorf ríkishofmeistara, en það embætti hafði verið autt allt frá því að Peder Oxe lést tuttugu árum áður, þótt Valkendorf hefði í raun löngum gegnt hluta embættisverkanna. Hann hélt því embætti allt þar til hann dó í ársbyrjun 1601. Hann var ókvæntur alla tíð.
Valkendorf var dugmikill embættismaður, hæfur og umbótasinnaður en oft tillitslaus og ágengur og olli það oft árekstrum við aðra embættismenn og jafnvel konunginn sjálfan. Hann þótti þó varfærnari síðustu árin, eftir að hann komst aftur í valdastöðu.
Áramótaskaup 1966
Áramótaskaupið 1966 var í leikstjórn Andrésar Indriðasonar. Það var tekið upp í nýstofnuðu Ríkissjónvarpinu 30. desember 1966 og sýnt daginn eftir. Það fylgdi á eftir árlegri áramótaútvarpssendingu Ríkisútvarpsins, en í kjölfar þess hefur skapast hefð fyrir því að eitt skaup sé sýnt ár hvert á gamlárskvöld.
Upptaka af Áramótaskaupinu 1966 er ekki til.
Reiki
right|100px Reiki er aðferð sem á að hafa lækningarmátt. Notast er við handayfirlagningu og orkustöðvaopnun. Enn hefur ekki verið sýnt fram á lækningarlegt gildi reiki með óyggjandi vísindalegum hætti og því er reiki talið til gervivísinda|.
Forshaga
thumb|right|200px|[[Forshaga kirkja]] Forshaga er þéttbýli í sveitarfélaginu Forshaga í Svíþjóð. Þar búa 6 229 manns (2010).
Dverglífviður
Dverglífviður (fræðiheiti: Microbiota decussata ) er sígrænn runni sem vex á takmörkuðu svæði í Sikhote-Alin fjöllum í Primorskiy Krai austast í Rússlandi. Nafnið er gert úr micro-, í merkingunni "lítill," og Biota, sem er gamalt ættkvíslarnafn á náskyldu barrtré, tegund sem hét Biota orientalis, en heitir nú Platycladus orientalis.
Hann er eina tegund ættkvíslarinnar.
Litningatalan er 2n = 22.
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2008
Barack Obama varð fyrstur svartra Bandaríkjamanna til að ná kjöri til forseta Bandaríkjanna.
Nálapúði
alt=Nálapúði í laginu eins og tómatur|thumb|Nálapúði í laginu eins og tómatur. Með honum fylgir lítill poki í laginu eins og jarðarber með efni þar sem nálum er stungið í til að skerpa þær. Nálapúði er lítill fylltur púði, oftast 3 - 5 sm í þvermál. Hann er notaður í saumaskap til að geyma á vísum stað  títuprjóna og nálar sem stungið er í púðann. Það eru einnig til nálapúðar með seglum sem hafa sama tilgang. Nálapúðar voru úr ýmsum efnum, litlar postulínsöskjur með útsaumuðum púða, málmfuglar þar sem bakið var nálapúði, kringlóttir nálapúðar í lögun eins og tómatur og ýmis konar nálapúðabrúður úr postulíni.
Heimild
Greinin pincushion á en.wikipedia.org
Rósa Björk Brynjólfsdóttir
Rósa er með BA-gráðu í frönsku og fjölmiðlafræði frá Háskóla Íslands og Université de Stendhal í Frakklandi.
Rósa æfði knattspyrnu með Breiðabliki og var í U17 landsliði kvenna 1990-1991.
Hún á þrjú börn og er í sambúð með Kristjáni Guy Burgess, sem var aðstoðarmaður Össurar Skarphéðinssonar utanríkisráðherra árin 2009-2013.
Rósa Björk sagði sig úr þingflokki Vinstri grænna þann 17. september árið 2020 vegna óánægju með stefnu stjórnar Katrínar Jakobsdóttur í málefnum flóttamanna og hælisleitenda.
Í desember sama ár gekk hún til liðs við Samfylkinguna.
Vikan með Gísla Marteini
Vikan með Gísla Marteini oftast kallað Vikan eru skemmtiþættir sem eru sýndir á RÚV á föstudagskvöldum. Gísli Marteinn Baldursson sér um þættina. Í fyrstu þáttaröðinni sem var sýnd veturinn 2015 - 2016 sá hann einn um þættina en í annarri þáttaröð, veturinn 2016 - 2017 fékk hann gríninnslög Berglindar Pétursdóttur Berglind Festival og Atla Fannar Bjarkason; Vikan með Atla Fannari. Eftir sumarfrí þáttarins 2019 hætti Atli í þáttunum og Gísli Marteinn byrjaði þá með innslögin Fréttir vikunnar. Í þáttunum fær Gísli Marteinn til sín þrjá til fjóra gesti ásamt tónlistaratriðum.
Hoya meredithii
Hoya meredithii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Borneó.
Solaris (kvikmynd frá 1972)
thumb|right|Hverfið [[Akasaka (Tókýó)|Akasaka í Tókýó var notað sem framtíðarborgin sem aðalsöguhetjan ekur um í einu upphafsatriði myndarinnar.]] Solaris er sovésk vísindaskáldsögumynd eftir Andrej Tarkovskíj frá 1972. Hún byggist á samnefndri skáldsögu eftir pólska rithöfundinn Stanisław Lem frá 1961. Í aðalhlutverkum eru Donatas Banionis og Natalja Bondartsjúk. Tónlistin í myndinni er eftir Eduard Artemjev.
Myndin gerist í geimstöð á braut umhverfis plánetuna Solaris þar sem vísindaleiðangur hefur stöðvast af því allir þátttakendur hafa lent í tilfinningalegri kreppu og eru gripnir ofsóknaræði. Sálfræðingurinn Kris Kelvin er sendur þangað til að meta stöðuna en verður sjálfur fyrir sömu dularfullu áhrifum. Tarkovskíj vildi gera tilraun til að skapa tilfinningalega dýpt í vísindaskáldsögumynd, en honum fannst aðrar slíkar myndir, eins og 2001: A Space Odyssey, leggja of mikla áherslu á framtíðartækni.
Myndin hlaut dómnefndarverðlaunin á Kvikmyndahátíðinni í Cannes og fékk tilnefningu til gullpálma. Hún hlaut jákvæða dóma gagnrýnenda og var lengi talin ein besta vísindaskáldsögumynd allra tíma.
Desmond Tutu
Æviágrip
Tutu fæddist inn í fátæka fjölskyldu af Xhosa- og Tswana-þjóðerni í gullnámubænum Klerksdorp en fjölskylda hans flutti til Jóhannesarborgar þegar hann var tólf ára. Tutu gekk í prestaskóla nálægt Jóhannesarborg og vann sem kennari snemma á ferlinum. Á fullorðinsárum kvæntist hann Nomalizo Leah Tutu og eignaðist með henni fjögur börn. Árið 1960 var hann vígður sem prestur í ensku biskupakirkjunni og árið 1962 flutti hann til Bretlands til að nema guðfræði í Konungsháskólanum í London. Hann sneri aftur til Afríku árið 1966 og kenndi guðfræði í háskóla Botsvana, Lesotó og Svasílands.
Árið 1972 varð Tutu framkvæmdastjóri guðfræðinámsstyrkjasjóðs í Afríku. Þessari stöðu gegndi hann frá London en þurfti þó að ferðast reglulega um Afríku. Hann var kominn aftur til Suður-Afríku árið 1975 og varð þá prestur í Dómkirkju heilagrar Maríu í Jóhannesarborg og síðan biskup Lesótó. Í krafti þessara kirkjuembætta tók hann virkan þátt í baráttunni gegn kynþáttaaðskilnaðarstefnu suður-afrískra stjórnvalda og minnihlutastjórn hvítra nýlenduherra. Frá 1978 til 1985 var Tutu aðalritari suður-afríska kirkjuráðsins og varð sem slíkur einn fremsti baráttumaður Suður-Afríku gegn aðskilnaðarstefnunni. Þrenn samtök í kirkjuráðinu sögðu sig úr samtökunum þegar Tutu tók við stjórn þeirra. Tutu varaði ríkisstjórn Þjóðarflokksins við því að áframhaldandi aðskilnaðarstefna myndi leiða til ofbeldis milli kynþáttanna en hvatti þó sjálfur til friðsamlegra mótmæla og efnahagsþvingana af hálfu erlendra ríkisstjórna til að koma á breytingum.
Árið 1985 varð Tutu biskup Jóhannesarborgar og árið 1986 varð hann erkibiskup Höfðaborgar, sem er æðsta embætti ensku biskupakirkjunnar í suðurhluta Afríku. Sem leiðtogi kirkjunnar reyndi hann að komast að sameiginlegum lausnum og stóð meðal annars fyrir því að konum var leyft að gegna prestsstörfum í kirkjunni. Árið 1986 varð hann forseti Afríska kirkjusambandsins (e. All-African Conference of Churches; AACC) og ferðaðist enn víðar um álfuna. Þegar Frederik Willem de Klerk forseti leysti Nelson Mandela, einn helsta baráttumanninn gegn aðskilnaðarstefnunni, úr fangelsi og hóf viðræður við hann til að binda enda á hana gerðist Tutu milliliður og sáttasemjari milli ýmissa fylkinga blökkumanna í landinu.
Eftir að almennar kosningar voru haldnar árið 1994 og Mandela var kjörinn forseti útnefndi hann Tutu sem formann Sann­leiks- og sátta­nefnd­ar sem átti að rannsaka mannréttindabrot sem báðar fylkingar höfðu framið í baráttunni um aðskilnaðarstefnuna. Störf Tutu í Sannleiks- og sáttanefndinni, sem afhjúpaði marga glæpi minnihlutastjórnarinnar og hvernig breitt hafði verið yfir þá, urðu honum almennt til framdráttar. Aftur á móti gagnrýndu sumir störf nefndarinnar og töldu hana ekki hafa gengið nógu langt. Sér í lagi var Tutu sakaður um að fara mjúkum höndum um Winnie Mandela, fyrrverandi eiginkonu Nelsons, sem var sökuð um marga alvarlega glæpi á tíma frelsisbaráttunnar.
Síðan aðskilnaðarstefnan leið undir lok barðist Tutu fyrir réttindum samkynhneigðra og tjáði sig um ýmis málefni. Meðal annars talaði hann um deilur Ísraela og Palestínumanna, mótmælti Íraksstríðinu og gagnrýndi suður-afrísku forsetana Thabo Mbeki og Jacob Zuma. Árið 2010 dró Tutu sig í hlé frá opinberum störfum.
Tutu var mjög umdeildur allt frá því að hann byrjaði að láta á sér bera á áttunda áratuginum. Hvítir íhaldsmenn sem studdu aðskilnaðarstefnuna hötuðu hann og sumum hvítum frjálslyndismönnum þótti hann of róttækur. Aftur á móti sökuðu margir svartir róttæklingar hann um að vera of hófsamur og um að vera of umhugað um velvild hvíta minnihlutans og marx-lenínistar gagnrýndu hann fyrir andkommúnískar skoðanir hans. Tutu var ávallt mjög vinsæll í samfélagi blökkumanna í Suður-Afríku og á heimsvísu naut hann mikillar virðingar fyrir baráttu sína gegn aðskilnaðarstefnunni. Meðal annars hlaut hann friðarverðlaun Nóbels fyrir störf sín árið 1984.
Tutu greindist með krabbamein í blöðruhálskirtli árið 1997 og var ítrekað sendur í sjúkrahús vegna þess á næstu árum. Undir lok ævi sinnar var Tutu þekktur stuðningsmaður dánaraðstoðar og sagði að dauðvona fólk ætti sjálft að fá að ráða því hvar og hvenær það dæi. Desmond Tutu lést þann 26. desember 2021, nítugur að aldri.
Gerald Ford
thumb|right|Gerald Ford Gerald Ford (fæddur 14. júlí 1913, látinn 26. desember 2006) var 38. forseti Bandaríkjanna frá 9. ágúst 1974 til 20. janúar 1977 fyrir repúblikana. Hann fæddist í Omaha í Nebraska og útskrifaðist sem lögfræðingur frá Yale. Gegndi herþjónustu í sjóhernum 1942 til 1946. Að auki var hann þingmaður fyrir Michigan í Fulltrúadeild Bandaríkjaþings 1949 til 1973 og leiðtogi flokks síns í deildinni 1965 - 1973 en demókratar höfðu þá meirihluta þar.
Armeria canescens
Armeria canescens er jurt af gullintoppuætt.
Stormsegl
Stormsegl er lítið þríhyrnt langsegl sem er sett upp þegar hvasst er til að halda skipinu upp í vindinn og auka stöðugleika þess til hliðanna. Stormsegl eru ekki hönnuð til að knýja skipið áfram, jafnvel þótt mönnum hafi tekist að beita stormseglum sér til bjargar á vélarvana bátum. Stormsegl eru gjarnan í áberandi rauðum eða appelsínugulum lit úr styrktum gúmmídúk eða öðru sterku efni.
Á seglskipum er stormseglið ýmis fest á stórsigluna í stað stórseglsins eða hengt á framstagið. Á vélbátum er það yfirleitt fest á mastur nálægt stefninu.
Sogblettur
Sogblettur er marblettur eða tímabundið far á húð eftir nógu harkalegan koss, sog eða bit til að gera gat á æðarnar sem eru undir húðinni.
Sogblettir geta varið í 4 til 12 daga, og fer sá tími eftir manneskjunni.
Þráður
Þráður getur átt við eftirfarandi:
937
937 (CMXXXVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Landmannahellir
Landmannahellir er lítill skúti í Hellisfjalli í Rangárvallasýslu, vestan við Löðmundarvatn. Landmannahelli er varla hægt að telja sem helli þar sem hann er aðeins 14 metrar að dýpt, 8 metra breiður og 4 metrar til lofts. Þar höfðust bændur við með sauðkindur sínar þegar farið var í leitir og eftirleitir áður en kofi var byggður á staðnum. Landmannahellir er 50 kílómetra frá Rjúpnavöllum og vinsæll áningastaður ferða- og hestamanna. Þar er tjaldstæði og ágæt aðstæða fyrir ferðmenn.
Lerum
thumb|right|200px|Lerum Lerum er þéttbýli í sveitarfélaginu Lerum í Svíþjóð. Þar búa 28.000 manns (2017).
Ábæjarkirkja
Ábæjarkirkja er kirkja á eyðibýlinu Ábæ í Austurdal í Skagafirði. Kirkjan var byggð 1922 en bærinn hefur verið í eyði síðan 1941. Kirkjan, sem teiknuð var af Guðjóni Samúelssyni húsameistara ríkisins, er lítil, steinsteypt og var efni í hana flutt úr Skagafirði en viðurinn í kirkjuna sem áður var á Ábæ og byggð var 1842 var fluttur frá Akureyri inn í Leyningsdal í Eyjafirði) og fluttur yfir Nýjabæjarfjall á sleðum sem dregnir voru af mönnumþ Þótti það afrek því erfitt er að komast niður af fjallinu með æki vegna þess hve bratt það er, þótt lestarferðir væru iðulega farnar þar yfir.