cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simpson-fjölskyldan, þáttaröð 9
Trash of the Titans
Stórverslunin Costington's er að reyna finna leið til að græða á sumrinu og búa til uppgerðarhátíðardag sem kallast Ástardagur. Simpson-fjölskyldan heldur auðvitað upp á daginn og kaupir gjafir handa hvort öðru og Ástardagsskraut. Eftir að hafa tekið til skrautið, neitar Hómer, sem fyllti ruslatunnuna, að fara út með ruslið og býr til þá reglu að sá sem hellir úr tunnuni fer út með ruslið. Næsta dag gengur Hómer á ruslatunnuna og neyðist til að fara út með ruslið. En Hómer nær ekki öskubílnum í tæka tíð og bölvar á öskukallanna og móðgar þá. Þeir heyra þetta og neita hér með að taka ruslið hjá Simpson-fjölskyldunni. Hómer er svo þrjóskur að byðjast ekki afsökunnar að hann lætur ruslið hrúgast upp fyrir utan húsið. Hómer og Bart skemmta sér konunglega (þeir pirra Flanders með ruslinu), en Marge og Lísa eru ósáttar. Einn daginn vaknar Hómer og sér að ruslið er farið og telur sig hafa unnið öskukallanna en Marge segir honum að hún skrifaði afsökunar beiðni í nafni Hómers. Hómer er hneykslaður og fer til Rays Patterson, sorphirsluforstjóra Springfield, og heimtar afsökunarbeiðni sína tilbaka. Patterson reynir að meðhöndla málið með jákvæðu viðhorfi en Hómer er bara dónalegur og ákveður að gerast sorphirsluforstjóraframbjóðandi. Kosningabarátta Hómers gengur illa og ákveður að ná til yngri markhópsins með því að brjótast inn á U2-tónleika en er hent út. Eftir að hafa talað við Moe, finnur Hómer slagorð kosningabaráttu sinnar: "Getur ekki einhver annar gert það?" Kjósendurnur hyllast af slagorðinu og loforðum Hómers um öskukalla sem munu hreinsa allt. hómer er kosinn og byrjar sjá fyrir sér ferilinn í skopstælilagi af The Candyman sem kallas The Garbageman Can(Öskukallinn getur það). En Hómer eyðir öllum peningunum sínum á einum mánuði. Til þess að leysa vandann ákveður hann að taka við rusli frá öðrum borgum og troða því í yfirgefna námu, rétt fyrir utan Springfield. Hómer getur loks borgað öskuköllunum og borgin verður gljáandi hrein, en náman, sem Hómer treður ruslinu í, fyllist og ruslið gýs úr holræsum Springfield. Hómer er rekinn sem sorphirsluforstjóri og Ray Patterson er fenginn aftur. Patterson segir að þau ættu bara koma sér vandamálinu sjálf og fer. Quimby bæjarstjóri leggur til að þau nýti sér áætlun B: að flytja helstu hús bæjarins nokkra kílómetra til mynda Springfield annars staðar. Síðan horfir indjánaflokkur syrgjandi yfir því sem Hómer gerði við gömlu Sprngfield. Þátturinn endar í flugvél þar sem U2 eru að tala saman. Adam montar sig af 9. skeiðinni sinni í skeiðasafnið sitt. Bono tekur skeiðina og kastar í Hr. Burns sem situr fyrir aftan hann.
Höfundur: Ian Maxtone-Graham
Leikstjóri: Jim Reardon
Gestaleikarar: Steve Martin sem Ray Patterson, U2, Paul McGuinness og Susie Smith
Hreindís
Hreindís er íslenskt kvenmannsnafn.
MiFID
MiFID (skammstöfun fyrir enska hugtakið Markets in Financial Instruments Directive) eru tilskipun í lögum Evrópusambandsins sem kveður á um samstefnda reglugerð fyrir fjárfestingarþjónustur hinna 30 aðildarríkja Evrópska efnahagssvæðisins. Megintakmark tilskipunarinnar er að auka samkeppni og neytendavernd í verðbréfaviðskiptum og fjárfestingarþjónustu. Tilskipunin kom í stað Investment Services Directive.
Tilskipunin var leidd í íslensk lög með setningu laga nr. 108/2007 og reglugerðar nr. 995/2007. Hvorutveggja tók gildi þann 1. nóvember 2007.
Rauðfálki
Rauðfálki (fræðiheiti: Milvago chimango) er tegund fálka.
Hvassaleiti
Hvassaleiti er hverfi í 103 Reykjavík sem liggur nálægt Miklubraut. Börn sem búa þar sækja annað hvort Hvassaleitisskóla eða Álftamýrarskóla. Verslunin Austurver er staðsett í Hvassaleiti og verslunarmiðstöðin Kringlan er nálæg.
Hróðný
Hróðný er íslenskt kvenmannsnafn.
Þórbjörg
Þórbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Svavar Lárusson - Sólskinið sindrar
Svavar Lárusson syngur er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Svavar Lárusson tvö lög með hinum norska SY-WE-LA jazzkvintett. Um er að ræða endurútgáfu af lögum sem komu út 1952 á IM 3 og IM 4. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Norska útvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Bláhveiti
Bláhveiti finnst villt á Íslandi í innsveitum Norðurlands frá Austur-Húnavatnssýslu til Eyjafjarðar.
Bláhveiti er fjölært gras sem vex í þúfum. Stöngullinn verður allt að 80 cm hár og beinn en bláhveiti verður aðeins 25-40 cm hátt á Íslandi. Bláhveit vex upp af jarðstöngli en dreifir sér einnig með fræi.
Bláhveiti vex þar sem raki í jarðvegi er mikill eins og við árbakka, við sandrif og í skóglendi. Það vex gjarnan nálægt víðategundum (Salix spp.) og deilir oft búsvæðum með heiðarós (Rosa acicularis), gráelri (Alnus incana), bersarunna (Viburnum edule), hindberjarunnum (Rubus idaeus), krossmöðru (Galium boreale), fjallasveifgrasi (Poa alpina), sigurskúfi (Epilobium angustifolium), Artemisia tileii og língresistegundinni Agrostis scabra.
Ísjakinn
Íþróttarhúsið á Torfnesi er fjölnota íþróttavöllur í Ísafjarðarbæ. Völlurinn er heimavöllur Körfuknattleiksfélags Ísafjarðar og hefur gengið undir viðurnefninu Ísjakinn.
Kristjanía
thumb|right|Hlið Kristjaníu á Kristjánshöfn Fríríkið Kristjanía (danska: Fristaden Christiania eða Det Fri Christiania, „Staden“, færeyska: Frístaðurin Christiania), stundum kölluð „Stína“ á íslensku, er lítið þorp á Kristjánshöfn í Kaupmannahöfn með u.þ.b. 800 skráða íbúa. Einstaklingur sem býr í Kristjaníu er kallaður Christianit (en nitte).
Þannig hljómar hinn skorinorði texti sem kalla má stefnuyfirlýsingu staðarins. Íbúar Kristjaníu hafa barist fyrir að fá að lifa samkvæmt þessum markmiðum frá stofnun fríríkisins. Fimm umtalsverðar breytingar hafa þó átt sér stað á reglunum síðan: 1) Engin hörð vímuefni (í „junkblokaden“ árið 1979 voru heróínneytendum staðarins settir tveir valkostir; meðferð eða brottvísun af svæðinu). 2) Engin merki á bökum jakka (vegna vandræða og ofbeldis af völdum rokkaragengisins Bullshit); 3) Engin vopn; 4) Ekkert ofbeldi; 5) Engin verslun með íbúðir og aðrar byggingar. Við þetta má bæta óformlegum reglum eins og banni við akstri bíla og banni við ljósmyndun á Pusherstreet.
Þar sem Kristjanía er sjálfsstýrt svæði þá er það íbúanna sjálfra að framfylgja reglunum og sjá til þess að gestir virði þær. Gert er út um mál á borgarafundum þar sem t.d. er kveðið upp úr um hvort nýir íbúar fái að setjast þar að.
Kristjanía hefur lengi verið fræg fyrir ýmsar tilraunir með rekstrarform sem byggja á samvinnuforminu og notkun beins lýðræðis við stjórnun. Leikskóli Kristjaníu þykir t.d. mjög merkilegur. Kristjanía átti frumkvæði að sölu lífrænt ræktaðra matvæla og þar voru hönnuð og smíðuð Kristjaníuhjól með vagni að framan. Ýmis ferðaþjónusta hefur fylgt miklum straumi gesta í Kristjaníu og þar eru rekin veitingahús og kaffihús.
Saga Kristjaníu
Í upphafi var svæðið einungis aðgengilegt á tveimur stöðum en í dag eru margir inngangar, þ.á m. tveir svokallaðir höfuðinngangar. Kristjanía er bíllaus bær og einkaakstur er bannaður. Íbúarnir og fyrirtæki staðarins eiga nú u.þ.b. 130 bíla sem ekki má leggja inni á svæðinu. Íbúarnir byggðu þó 91 bílastæði í útjaðri svæðisins án nokkurar sýnilegrar aðstoðar vegamálayfirvalda og nágranna sinna í Kristjánshöfn sem þó höfðu lagt hart að fríríkinu og kvartað yfir stöðugu aðstreymi hasskaupenda.
Hasssala
Kristjanía er heimsfræg fyrir hið svokallaða „Pusher Street“, rétt fyrir innan aðalinnganginn á Kristjánshöfn, þar sem opinber hassverslun var lengi vel við lýði. Hass er ekki talið ólöglegt á svæðinu en hins vegar er brugðist hart við neyslu eða sölu harðari efna. Salan á Pusher Street er meginástæða reglulegra átaka íbúa við lögregluna. Þá er venjulega lagt hald á stærri peningaupphæðir og einstaka sinnum vopn og þýfi. Í janúar 2004 tóku hasssalar á Pusher Street þá ákvörðun að hætta allri opinberri sölu og rifu sölubása sína niður. Síðan þá hefur lögreglan reglulega framkvæmt rassíur til að stöðva hasssölu í Kristjaníu. Júní 2012 viðurkenndi lögreglan í Danmörku uppgjöf sína á að stöðva hasssöluna.
Choummaly Sayasone
thumb|right|Choummaly Sayasone Choummaly Sayasone (fæddur 6 mars, 1936 í Attapu-héraði í suður Laos) var forseti Alþýðulýðveldisins Laos og aðalritari (leiðtogi) kommúnistaflokks landsins, Byltingarflokks Laoskrar alþýðu, frá mars 2006 til 22. janúar 2016. Þjóðþing Laos valdi hann til forsetaembættisins 8 júní 2006 en hann hafði þangað til gengt embætti varaforseta og varnarmálaráðherra. Hann tók við forsetaembættinu af Khamtai Siphandon. Byltingarflokkurinn er eini löglegi flokkurinn í landinu og 113 af 115 þingmönnum eru fulltrúar flokksins. Choummaly var einnig valinn eftirmaður Khamtai sem aðalritari flokksins á 8. flokksþinginu 21 mars 2006. Hann tók sæti í miðstjórn flokksins 2001. Choummaly er bóndasonur og gekk sem unglingur í lið með Pathet Lao. Hann tók þátt í vopnaðri baráttu kommúnista og vann sig smám saman upp. Hann varð fyrst umtalaður í opinberu samhengi árið 1975 þegar hann tók við embætti sem varayfirmaður herforingjaráðsins.
Akstur
thumb|Ökumaður með [[bifreið]]
Ökumenn eiga að hlýða ýmislegum aksturslögum. Aksturshegðun á við mismunandi akstursaðferðir og hvernig ökumenn fylgja aksturslögum. Í flestum löndum er nauðsynlegt að kaupa bifreiðatryggingu áður en má keyra á opinberum vegum og eigandi ökutækis á líka að fara með það í bifreiðaskoðun hvert ár. Þungaskattskerfi er líka til í sumum löndum. Auk þess eru til lög um notkun áfengis og fíkniefnis meðan á akstur stendur.
Gammfálki
Gammfálki (fræðiheiti: Caracara plancus) er tegund fálka.
Pinus fenzeliana
Pinus fenzeliana er furutegund einlend á eyjunni Hainan við suðurströnd Kína. Hún nær 20 m hæð með bol að 1 m í þvermál.
Lýsing
Barrnálarnar eru fimm saman, og 5–13 sm langar. Könglarnir eru 6–11 sm langir, með þykkum köngulskeljum: fræin eru stór, um 8–15 mm löng, með 3 mm væng, svipuðum og hjá hinni skyldu mjúkfuru (Pinus armandii). Pinus fenzeliana er með styttri nálar, minni köngla, og aðlöguð að heittempruðum regnskógabúsvæði.
Hávella
Hávella (fræðiheiti: Clangula hyemalis) er norðlæg kafönd sem einnig er algeng varptegund á Íslandi. Hún er með algengustu heimskautaöndum heims.
Hartmann
Hartmann er íslenskt karlmannsnafn.
Inga Lára Lárusdóttir
Inga Lára Lárusdóttir (fædd 23. september 1883, dáin 7. nóvember 1949) var kennari, bæjarfulltrúi í Reykjavík, ritstjóri og útgefandi tímaritsins 19. júní og ein helsta baráttukona fyrir réttindum kvenna á fyrri hluta 20. aldar.
Hávella
Lýsing
Sennilega er engin íslenskur fugl með fleiri búninga en hávellan, en er hún gjörólík í ásýndum að sumri og að vetri. Sumarbúningur karlfulsins er að mestu leyti dökkbrúnn að ofan, á bringu og á kolli. Andlit og kviður er hvítt. Á veturna er blikinn gjörólíkur. Þá er hann að mestu hvítur með nokkrum dökkbrúnum skellum á vængjum, bringu og hálsi. Aðalskraut karlsins eru tvær langar stélfjaðrir sem hann lætur stundum standa út í loftið á fallegan hátt. Þaðan er enska heiti tegundarinnar dregið, Long-tailed Duck. Lengd karlfuglsins er um 55 cm, en kvenfuglinn, sem ekki er með langar stélfjaðrir, er um 40 cm. Kvenfuglinn er ekki með eins dramatísk búningaskipti. Hún er oftast dökkbrún á baki og kolli, en ljós annars staðar.
Inga Lára Lárusdóttir
Inga Lára var fædd í Selárdal í Dalahreppi í Vestur-Barðastrandasýslu. Foreldrar hennar voru hjónin Ólafía Sigríður Ólafsdóttir og sr. Lárus Benediktsson prestur í Selárdal og var Inga Lára elst fimm systkina.
Hávella
Lifnaðarhættir
Hávellan verpur aðallega við vötn og tjarnir. Á Íslandi er hún gjarnan á hálendinu, ekki síst á Mývatni og nálægum tjörnum. Á veturna halda fuglarnir sig oftast á sjónum allt umhverfis landið. Kollan ein sér um ungauppeldið, en stundum getur kolla tekið að sér fleiri unga en sína eigin. Má þá oft sjá eina eða fleiri kollur með fjölda unga.
Inga Lára Lárusdóttir
Nám og störf
Hún nam við Kvennaskólann í Reykjavík veturinn 1902-1903 en stundaði nám í Danmörku og Svíþjóð á árunum 1904-1907. Veturinn 1910-1911 lærði hún hannyrðir í Svíþjóð. Inga Lára var kennari við Barnaskóla Reykjavíkur frá 1907-1917 og kenndi við Kvennaskólann í Reykjavík frá árinu 1921. Árið 1917 stofnaði Inga Lára tímaritið 19. júní sem hún ritstýrði og gaf út mánaðarlega samfleytt til ársins 1929. Inga Lára sat í bæjarstjórn Reykjavíkur frá 1918-1922 og sat í fátækranefnd, leikvallanefnd og dýrtíðarnefnd. Inga Lára sinnti fjölmörgum félags- og trúnaðarstörfum. Hún var ein af af stofnendum Lestrafélags kvenna árið 1911 og Heimilisiðnaðarfélags Íslands árið 1913. Hún sat um tíma í stjórn Mæðrastyrksnefndar Reykjavíkur, var um skeið formaður Bandalags kvenna og starfaði einnig innan Kvenréttindafélags Íslands og sat í stjórn þess árið 1912-1913. Inga Lára vann einnig ötullega að Landspítalamálinu svokallaða, var mikil baráttukona fyrir byggingu nýs spítala og var formaður Landspítalasjóðs frá 1941-1949. Hún tók virkan þátt í alþjóðastarfi kvenfélaga og sótti t.d. fund alþjóðasambands kosningaréttarfélaga í Stokkhólmi árið 1911 fyrir Kvenréttindafélagið og fundi International Congress of Women í Osló árið 1920 og í Washington árið 1925 sem fulltrúi Bandalags kvenna.
Hávella
Útbreiðsla
thumb|Kolla Hávellan er hánorræn tegund og verpir allt í kringum norðurskautið, þ.e. nyrst í Síberíu, heimskautasvæði Kanada og Alaska, og víða með ströndum Grænlands. Í Evrópu verpir hávellan nyrst í Skandinavíu og eitthvað suður með Noregsströndum. Á Íslandi verpir hún um nær allt land. Á veturna fer hluti stofnins eitthvað suður á bóginn. Stórar vetrarstöðvar eru við strendur Eystrasalts og Norðursjávar. Í Ameríku er hávellan alger farfugl. Vetrarstöðvarnar eru bæði við Kyrrahaf (allt suður til Kaliforníu) og við Atlantshaf (suður til Flórída). Á Íslandi heldur hávellan sig að mestu við strendurnar á veturna. Hávellan er ákaflega algeng. Talið er að vetrarfuglarnir í Eystrasalti einu saman séu um 4 milljónir.
Inga Lára Lárusdóttir
Ítarefni
Hrafnhildur Ragnarsdóttir, „Hver var hún?“, Sagnir, 1. tbl. 24. árg. 2004
Hávella
Orðsifjar
Orðið hávella er eflaust komið af söng eða pípi fuglsins, sem oft heyrast langar leiðir. Fuglarnir eru sérlega raddmiklir og heyrist oft meira í þeim en öðrum öndum. Latneska heiti tegundarinnar er clangula hyemalis. Clangula er dregið af latneska sagnorðinu clango, sem merkir að öskra eða hrópa, enda gefa karlfuglarnir frá sér einkennileg blísturhljóð. Hyemalis er dregið af orðinu hiems, sem merkir vetur, enda lifir tegundin í hánorðri.
Þórbergur
Þórbergur er íslenskt karlmannsnafn.
Loftmyndun
thumbnail|[[Kuressaare, Saaremaa.]] Loftmyndun er þegar teknar eru ljósmyndir úr lofti, það er að segja myndavélin sem tekur myndirnar er ekki staðsett á jörðu. Ljósmyndari getur tekið myndirnar eða þær eru teknar á sjálfvirkan hátt. Hægt er að halda á myndavélinni í hendi eða festa við eitthvert yfirborð. Loftmyndun gerist oft um borð í flugvélum, þyrlum, loftbelgjum, loftskipum, eldflaugum, flugdrekum eða fallhlífum. Loftmyndun er ekki það sama og gervihnattamyndun en báðar geta verið notaðar í sama tilgangi.
Fyrsta loftmyndin var tekin árið 1858 af Frakkanum Gaspard-Félix Tournachon úr loftbelg sem var að fljúga yfir París. Nú á dögum hefur almenningur aðgang að loftmyndum með hugbúnaði eins og Google Earth.
Tengt efni
Hraunfossar
Ferðamálayfirvöld Katar
Vinna Ferðamálayfirvalda Katar er grundvölluð á Ferðamálastefnu Katar 2030, gefin út í febrúar 2014, sem er áætlun fyrir framtíðarþróun iðnaðarins.
Undanþágur frá vegabréfaáritun
Ríkisborgarar Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa (Barein, Kúveit,Óman, Sádi Arabía og Sameinuðu arabísku furstadæmin) þurfa ekki vegabréfaáritun til að koma til Katar.
Vegabréfaáritun fyrir gesti
Ríkisborgarar landanna 34 sem eru á listanum hér að neðan þurfa ekki vegabréfaáritun fyrir fram og geta fengið undanþágu frá vegabréfaáritun við komuna til Katar. Undanþágan gildir í 180 daga frá útgáfudagsetningu og veitir handhafa rétt til að eyða allt að 90 dögum í Katar, annað hvort í einni ferð eða mörgum ferðum.
Ríkisborgarar landanna 46 sem eru á listanum hér að neðan þurfa ekki vegabréfaáritun fyrir fram og geta fengið undanþágu frá vegabréfaáritun við komuna til Katar. Undanþágan gildir í 180 daga frá útgáfudagsetningu og veitir handhafa rétt til að eyða allt að 90 dögum í Katar, annað hvort í einni ferð eða mörgum ferðum. Undanþáguna má framlengja 30 daga í viðbót.
Katar ferðamannavegabréfaáritanir
Gestir til Katar sem ferðast með hvaða flugfélagi sem er geta sótt um ferðamannavegabréfaáritun til Katar á netinu. Til að senda inn beiðni þurfa gestir að:
Gestir sem ferðast til Katar með Qatar Airways, geta sótt um Ferðamannavegabréfaáritun til Katar, fyrir farþegann og alla samferðamenn á sömu bókun.
Katar vegabréfaáritun til gegnumferðar
Farþegar af öllum þjóðernum sem millilenda í Katar með Qatar Airways geta sótt um ókeypis 96 klukkutíma vegabréfaáritunar til gegnumferðar. Engu að síður eru vissir skilmálar sem eiga við, þess vegna er það einungis Innanríkisráðuneyti Katar sem hefur ákvörðunarrétt um útgáfu vegabréfaáritana.
Heimsóknarvegabréfaáritun fyrir ríkisborgara Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa
Ríkisborgarar Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa sem eru með stöður í samþykktum atvinnugreinum og samferðamenn þeirra geta fengið heimsóknarvegabréfaáritun fyrir ríkisborgarar Samstarfsráðs Arabaríkjanna við Persaflóa við komuna til Katar. Vegabréfaáritunin sem gildir í eitt skipti, má fá fyrir gjald upp á 100 QAR sem borga má með kreditkorti, gildir í 30 daga og má endurnýja í þrjá mánuði í viðbót. Gestir sem vilja nota þetta vegabréfaáritunarkerfi gætu verið beðnir um að sýna opinber skjöl sem sýna atvinnugrein þeirra við komuna til Katar.
Jón Stefánsson
Jón Stefánsson er íslenskt mannsnafn og getur átt við:
Hrólfdís
Hrólfdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Bouasone Bouphavanh
thumb|right|Bouasone Bouphavanh Bouasone Bouphavanh (fæddur 3. júní, 1954 í Saravan-héraði í suður Laos) er fyrrverandi forsætisráðherra Laos. Hann var valinn til embættis af Þjóðþingi Laos 8. júní 2006, um leið og ríkisstjórnin var öll stokkuð upp. Hann tók við embætti af Bounnhang Vorachith sem var valinn varaforseti. Bouasone hafði frá 2003 gegnt embætti varaforsætisráðherra. Bouasone lét af embæti sem forsætisráðherra 23 desember 2010
Mýralús
Mýralús (fræðiheiti: Thripsaphis vibei ) er blaðlús sem lifir á störum. Hún er algeng um allt Ísland.
Harmageddon (útvarpsþáttur)
Harmageddon er íslenskur hlaðvarpsþáttur. Hann var sendur fyrst út á útvarpsstöðinni X-inu 977 frá árinu 2008 og hélt þar áfram þar til loka 2021. Frá 2023 varð þátturinn hlaðvarp og með áskrift.
Harmageddon er viðtalsþáttur með rökræðum og jafnvel rifrildum. Blaz Roca og Anna Tara Andrésdóttir voru afleysingarmenn í þættinum um tíma. Íslenskir fjölmiðlar, þá sérstaklega systurmiðlar X-ins, hafa nokkrum sinnum vísað í viðtöl Harmageddon.
Stjórnandi þáttarins er Frosti Logason. Áður var með honum Þorkell Máni Pétursson.
Þátturinn er nú á hlaðvarpinu Brotkast sem Frosti heldur úti.
Deilur
Í þættinum kom iðnaðarmaður sem hafnaði ásökunum að taka að sér málingar- og múrvinnu án menntunar, en var síðar dæmdur fyrir það fyrir héraðsdómi. Þátturinn reyndi að stilla á milli Blaz Roca og Móra, sem deildu á sínum tíma, en það magnaðist upp í tilraun til hnífsárásar. Biskupsstofa var oft ósátt við ummæli Harmageddon.
Ólafs saga Þórhallasonar
Ólafs saga Þórhallasonar er íslensk skáldsaga frá átjándu öld sem byggir á aðferðum og minnum þjóðsagna. Hún er samin af Eiríki Laxdal Eiríkssyni (1743–1816).
Verkið hefur verið sagt fyrsta íslenska skáldsagan. Um þá staðhæfingu má efast, enda telja aðrir Íslendingasögurnar fyrstu skáldsögur Evrópu og enn aðrir telja Pilt og stúlku eftir Jón Thoroddsen marka upphaf íslenskrar skáldsagnagerðar. Eftir að Ólafs saga Þórhallasonar var gefin út þótti ástæða til að efast um báðar staðhæfingar.
Sögusvið Ólafssögu er jafnt heimur álfa sem hversdagsheimur alþýðu í kaþólskri tíð á Íslandi og þykir þar fara um margt einstök blanda fantasíu og raunsæis í íslenskum skáldskap. Ólafs saga lá óprentuð í tæp 200 ár, hún var samin í um aldamótin 1800, en ekki gefin út fyrr en í Reykjavík árið 1986.
Nationale Velorouten
thumb|right|Skilti í Basel við leiðir 2 og 3 sem eru hluti af EuroVelo-leið 6. Nationale Velorouten eru landsnet hjólaleiða í Sviss. Leiðirnar voru búnar til af sjóðnum Veloland Schweiz í samstarfi opinberra aðila og einkaaðila innan SchweizMobil frá 1998. Leiðirnar eru 9 talsins og samtals 3285 km að lengd. Meirihluti leiðanna eru á malbikuðum vegum en hluti þeirra er á malarvegum. Aðeins ein leið er alveg malbikuð.
Hjólaleiðir í Sviss eru merktar með dökkrauðum skiltum en númer viðkomandi landsnetsleiðar er þá inni á skiltinu á ljósbláum grunni.
Odsherred
thumb|right|Odsherred Odsherred eða Ods Herred er sveitarfélag í Sjálandshéraði í Danmörku. Nafnið þýðir bókstaflega Oddahérað og dregur hafn sitt af Sjálandsodda sem skagar út frá eyjunni í vestur. Frá oddanum eru ferjusiglningar til Árósa og Ebeltoft. Áður fyrr tengdist héraðið Sjálandi um mjótt eiði, en landfyllingar hafa fyllt upp í Lammefjorden austan megin við eiðið frá 1873. Héraðið á strönd að Sejerø Bugt í vestri, Hesselø Bugt í Kattegat í norðri og Isefjorden og Lammefjorden í austri.
Í Odsherred eru margir vinsælir sumardvalarstaðir, eins og höfnin í Rørvig og skemmtigarðurinn Sommerland Sjælland.
thumb|right|Dragsholmhöll (reist 1250) er helsti herragarður héraðsins. Á miðöldum tilheyrði héraðið Vestursýslu Sjálands en varð síðar hluti af Dragsholmléni (eftir herragarðinum og fyrrum biskupssetrinu Dragsholmhöll) sem árið 1660 varð að Dragsholm Amti sem að síðustu féll undir Holbæk Amt árið 1793, sem frá 1970 heyrði undir Vestsjællands Amt. Við sameiningu sveitarfélaga í Danmörku 2007 sameinuðust öll sveitarfélögin þrjú í Odsherred í eitt og heyra síðan undir Sjálandshérað. Höfuðstaður sveitarfélagsins er Højby
Í Odsherred er einn gamall kaupstaður, Nykøbing með um 5.000 íbúa, og margir minni bæir.
Sólvagninn fannst árið 1902 í Trundholmmýri í Odsherred. Hann er nú til sýnis á Danska þjóðminjasafninu.
Kapellutóft
Kapellutóft er rúst af litlu húsi við austurbrún Kapelluhrauns nálægt Hafnarfirði. Rústin er í landi Þorbjarnarstaða sem er eyðibýli sem stóð nálægt Straumi. Tóftin er talin vera af kapellu frá kaþólskri tíð, eftir að hraunið rann á 12. öld.
Saga
Örnefnið Kapelluhraun er gamalt og hafði lengi verið bent á upphlaðna grjóthrúgu í því sem kapelluna áður en fyrst var grafið í hana árið 1950. Kapellunni fylgdu sagnir um að við hana væru grafnir einn eða fleiri danskir menn sem hefðu verið drepnir af Íslendingum og setja margar þeirra það í samaband við siðbreytinguna á 16. öld.
Fornleifarannsókn
Árin 1950 og 1954 var gerður uppgröftur í grjóthrúgunni og kom í ljós að þar hefði verið hús. Eitthvað hafði áður verið verið grafið í tóftina og m.a. mikið tekið úr austurveggnum. Tóftin reyndist vera 2,40 x 2,20 metrar að innanmáli, og veggirnir stóðu upp í 1,80 metra þar sem þeir voru hæstir. Í veggjum og gólfi voru flatar hraunhellur teknar úr næsta nágrenni kapellunnar.
Í gólfi kapellunar var mikið af ösku og kolum, sem bendir til að þar hafi fólk eldað eða ornað sér við eld. Auk þess fundust leirkerabrot, brot af rafperlu, látúnslauf, naglar og líkneski af heilagri Barböru. Við lok uppgraftar var reynt að ganga frá tóftinni í samt horf og fyrir rannsókn.
Heilög Barbara
Sá fundur sem draga mátti hvað mestar ályktanir af var líkneski af kaþólska dýrlingnum heilagri Barböru, en það var gert úr pípuleir (grágulum leirsteini). Aðeins fannst efri hluti hennar í þremur pörtum, og var líkneskið 3,3 sm á hæð, en hefur líklega verið nær 5,5 sm þegar það varí heilu lagi. Fígúran er máð, en heldur í vinstri hendi á turni, sem þessi dýrlingur er yfirleitt sýnd með. Kristján Eldjárn, sem stjórnaði rannsókninni, sá ekki ástæðu til þess að efast að tóftin hefði því verið kapella, en treysti sér ekki til að tímasetja notkun hennar. Hann taldi þó líklegt að kapellan hafi verið notuð af ferðafólki á alfaraleið frá Hafnarfirði suður með sjó.
Uppruni
Síðari athuganir benda til að líkneskið hafi verið steypt í mót, en leir eins og sá sem það er gert úr finnst ekki á Norðurlöndum. Pípuleir var hinsvegar mikið notaður við leirkerasmíð í Þýskalandi, Hollandi, Belgíu og nærliggjandi löndum. Sú framleiðsla var mest í borginni Utrecht í Hollandi, en þar hefur fundist líkneski mjög líkt því sem fannst í Kapellutóft, og hefur það verið tímasett til seinni hluta 15. aldar.
Túlkun
Tóftin í Kapelluhrauni er önnur af tveimur vegakapellum sem rannsakaðar hafa verið á Íslandi. Hin er hjá Hrauni í Grindavík. Bænhús voru mjög algeng á Íslandi á miðöldum en þau stóðu yfirleitt heima við bæi og því eru þessar vegakapellur óvenjulegar. Tímasetning líkneskisins bendir til að kapellan hafi verið áningarstaður trúrækinna ferðamanna á 15. öld og kapellan getur ekki hafa verið byggð fyrir 1151 en þá er talið að Kapelluhraun (einnig nefnt Nýjahraun) hafi runnið.
Endurbygging
Á sjöunda áratug 20. aldar var kapellan endurhlaðin af kaþólskum mönnum í öðrum stíl en áður, auk þess sem fengið var leyfi til þess að koma fyrir helgimynd af heilagri Barböru.
Períkles
Períkles (forngríska:, 495 – 429 f.Kr.) var gríðarlega áhrifamikill stjórnmálamaður, ræðumaður herforingi í Aþenu á klassíska tímanum, einkum á tímabilinu milli Persastríðanna og Pelópsskagastríðsins.
Períkles hafði svo mikil áhrif á aþenskt samfélag að sagnfræðingurinn Þúkýdídes, sem var samtímamaður hans, kallaði hann „fyrsta borgara Aþenu“. Períkles gerði Deleyska sjóbandalagið að aþensku veldi og var leiðtogi Aþeninga á fyrstu tveimur árum Pelópsskagastríðsins. Tíminn sem hann var við völd í Aþenu, frá 461 f.Kr. til 429 f.Kr., er stundum kallaður „Períklesaröldin“.
Períkles var listaunnandi og studdi mjög við bakið á listamönnum, skáldum og heimspekingum. Stuðningur hans við listamenn var ein meginorsök þess að Aþena blómstraði sem menningarborg. Hann lét byggja ýmis hof á Akrópólishæð, þ.á m. Meyjarhofið (Parþenon).
1512
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Kapellutóft
Heimildir
Árni Helgason 1842, 'Lýsing Garðaprestakalls 1842.' Sýslulýsingar og sóknalýsingar (Landnám Ingólfs. Safn til sögu þess III), Reykjavík 1937-39, bls. 196-220.
Akademían
thumb|250px|Kort af Aþenu til forna Akademían var skóli og fræðasetur í Aþenu sem heimspekingurinn Platon stofnaði um 385 f.Kr. Stofnunin var rekin áfram eftir dag Platons allt til ársins 529 e.Kr. en var þá lokað af Justinianusi I.
Saga
Sögu Akademínnar má skipta í þrjú tímabil: gömlu Akademíuna, mið-Akademíuna og nýju Akademíuna.
Kapellutóft
Heimildir
Haukur Jóhannesson & Sigmundur Einarsson 1989, 'Krísuvíkureldar I. Aldur Ögmundarhrauns og Miðaldalagsins.' Jökull 38, 71-87.
Akademían
Gamla Akademían
Helstu hugsuðir gömlu Akademíunnar voru fyrrum samstarfsmenn Platons en þeir tóku við stjórn skólans að honum látnum: Spevsippos, frændi Platons, var fyrsti forstöðumaður skólans að frænda sínum látnum og stýrði honum til ársins 339 f.Kr. Þá tók Xenókrates við stjórn skólans til ársins 314 f.Kr. Pólemon tók við af honum og stýrði skólanum til ársins 269 f.Kr. en þá tók Krates við stjórninni og stýrði skólanum til ársins 266 f.Kr. Meðal annarra heimspekinga sem störfuðu við gömlu Akademíuna má nefna Aristóteles, Evdoxos, Herakleides frá Pontos, Krantor og Filippos frá Ópús. Allir þessir hugsuðir voru sammála Platoni um margt en sumir þeirra geta þó ekki talist platonistar nema í víðum skilningi (til dæmis Aristóteles). Spevsippos og Xenókrates reyndu báðir að tvinna saman pýþagóríska talnaspeki og ýmsar hliðar á heimspeki Platons.
Kapellutóft
Heimildir
Kristján Eldjárn 1957, 'Kapelluhraun og Kapellulág.' Árbók hins íslenzka fornelifafélags 1955-56, bls. 5-34.
1512
Erlendis
Fædd
Akademían
Mið-Akademían
Árið 266 f.Kr. varð Arkesilás forstöðumaður Akademíunnar. Þá breyttust áherslur skólans mjög og hann varð efahyggjuskóli. Mörgum af samræðum Platons, einkum þeim elstu, lýkur án neinnar niðurstöðu. Akademísku efahyggjumennirnir töldu að hér væri að finna kjarnann í heimspeki Platons: í raun væri ekki hægt að komast að niðurstöðu um neitt. Þetta skeið skólans er nefnt mið-Akademían. Það einkenndist fyrst og fremst af deilum við stóumenn, þar sem Arkesilás og fylgjendur hans gagnrýndu stóíska þekkingarfræði, sem lýsti því hvernig öðlast mætti óhagganlega þekkingu. Arkesilás færði rök fyrir því að samkvæmt kenningum stóumanna væri ekki hægt að vita neitt en sjálfur tók hann aldrei undir forsendur þeirra og hélt engum fram sjálfur. Lakýdes, Evandros, Telekles og Hegesínos fylgdu í kjölfar Arkesilásar sem stjórnendur Akademíunnar.
Kapellutóft
Heimildir
Kristján Eldjárn 1963, 'Heilög Barbara mær og kapella hennar.' Hundrað ár í Þjóðminjasafni, Reykjavík, bls. 88.
Akademían
Nýja Akademían
Tímabil nýju Akademíunnar hófst árið 155 f.Kr. þegar Karneades varð skólastjóri. Nýja Akademían var enn efahyggjuskóli en þó var áherslumunur á afstöðu Arkesilásar og Karneadesar; samkvæmt sumum túlkunum (þegar í fornöld) hélt Karneades fram einhvers konar sennileikahyggju, sem leyfði að eitthvað þætti sennilegt þótt möguleikanum á fullvissu (og þar með eiginlegri þekkingu) væri ætíð hafnað. Kleitomakkos tók við af Karneadesi og Fílon frá Larissu tók við af honum. Þá tók við Antíokkos frá Askalon, sem að endingu beindi Akademíunni frá efahyggjunni en akademísk efahyggja hafði þá þegar mildast mjög og orðið fyrir áhrifum frá stóuspeki. Fílon og Antíokkos voru síðustu akademísku heimspekingarnir sem störfuðu innan Akademíunnar sem stofnunar.
1512
Erlendis
Dáin
Ayn Rand
thumb|right|Legsteinn Ayn og Franks, eiginmanns hennar, í Kensico-kirkjugarði í New York. Ayn Rand (2. febrúar 1905 – 6. mars 1982) var bandarískur rithöfundur og heimspekingur sem er frægust fyrir verk sín The Fountainhead og Atlas Shrugged. Í verkum sínum boðaði hún skynsamlega einstaklingshyggju og einstaklingsframtak. Stjórnmálahugmyndir hennar eru í anda laissez-faire kapítalisma og frjálshyggju en hún sagði sjálf heimspeki sína vera einkum undir áhrifum Aristótelesar.
Ayn Rand fæddist í Sankti Pétursborg í Rússlandi og var skírð Alissa Zinovievna Rosenbaum. Hún gerðist snemma andstæðingur hjarðhyggju, og tókst að komast til Bandaríkjanna í ársbyrjun 1926. Þegar þangað kom hélt hún til Hollywood í því skyni að freista gæfunnar sem handritshöfundur. Hún giftist leikaranum Frank O’Connor 1929 og gerðist bandarískur ríkisborgari 1931. Hún samdi nokkrar sögur og leikrit á fjórða áratug 20. aldar. En kunnustu verk hennar komu út seinna, skáldsögurnar The Fountainhead 1943 (sem birtist í íslenskri þýðingu Þorsteins Siglaugssonar 2011 undir nafninu Uppsprettan) og Atlas Shrugged 1957 (sem birtist í íslenskri þýðingu Elínar Guðmundsdóttur 2012 undir heitinu Undirstaðan). Meginstefið í báðum sögunum er hið sama, einstaklingurinn gegn múgnum, sköpun gegn sníkjulífi. Báðar sögurnar hafa selst í milljónum eintaka, Uppsprettan í 6,5 milljónum, Undirstaðan í átta milljónum. Í skáldsögum Rand skiptast söguhetjurnar í skapandi fólk og hamlandi og flytja söguhetjurnar langar ræður um lífsviðhorf sín, til dæmis Howard Roark fyrir rétti og John Galt í útvarp. Rand skrifaði einnig margt annað um heimspeki. Seinni hluta ævinnar bjó hún í New York þar sem hún lést.
Þórdís
Þórdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Kelduhverfi
thumb|Kelduhverfi Kelduhverfi (kemur úr keldu- „dý, pyttur, fen“ + hverfi) er sveit sem liggur fyrir botni Axarfjarðar og er vestasta sveit í Norður-Þingeyjarsýslu. Kelduhverfi liggur milli Jöklusár á Fjöllum og Tjörness.
Jakobína Sigurðardóttir
Jakobína Sigurðardóttir (8. júlí 1918 – 29. janúar 1994) var íslenskur rithöfundur og skáld. Jakobína fæddist í Hælavík í Sléttuhreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu og ólst upp þar fram á unglingsár. Foreldrar hennar voru Sigurður Sigurðsson, er bjó í Hælavík en varð síðar símstöðvarstjóri á Hesteyri, og kona hans, Stefanía Halldóra Guðnadóttir húsfreyja.
Jakobína stundaði nám við Ingimarsskólann í Reykjavík og nam utanskóla við Kennaraskóla Íslands í hálfan vetur. Árið 1949 fluttist hún að Garði í Mývatnssveit, þar sem hún síðan var húsfreyja. Eiginmaður hennar var Þorgrímur Starri Björgvinsson, bóndi í Garði. Jakobína var með þekktustu rithöfundum landsins á sinni tíð og var í heiðurslaunaflokki listamanna á efri árum.
Börn Jakobínu og Þorgríms Starra:
Fríða Á. Sigurðardóttir rithöfundur var meðal systkina hennar.
Ritverk
Skáldsögurnar Dægurvísa, Snaran og Lifandi vatnið voru allar valdar sem framlag Íslands til Bókmenntaverðlauna Norðurlanda. Jakobína hlaut bókmenntaverðlaun Ríkisútvarpsins 1979.
Burnley F.C.
Burnley F.C. er knattspyrnulið í ensku úrvalsdeildinni úr borginni Burnley norður af Manchester. Heimavöllur þess er Turf Moor. Félagið var stofnað árið 1882 og hefur orðið enskur meistari tvisvar, árin 1921 og 1960. Gælunafn liðsins er The Clarets sem vísar í vínrauða litinn á búningunum. Jóhann Berg Guðmundsson, miðherji og landsliðsmaður hefur spilað með félaginu síðan 2016.
Á tímabilinu 2017-2018 náði liðið evrópusæti; 7. sæti. Sean Dyche stýrði Burnley frá 2012-2022 og var með liðið í ensku úrvalsdeildinni í 6 ár. Honum var sagt upp þegar 8 leikir voru eftir af tímabilinu 2021-2022 og liðið var í fallsæti. Liðið féll í ensku meistaradeildina í lokaumferðinni 2022. Ári síðar tryggði liðið sig upp í ensku úrvalsdeildina á ný og vann ensku meistaradeildina.
Vargfálki
Vargfálki (fræðiheiti: Falco cherrug) er tegund fálka.
Alexandrowka
thumb|Dæmigert hús í hverfinu Alexandrowka Alexandrowka er heiti á gömlu rússnesku hverfi í þýsku borginni Potsdam. Það var reist fyrir rússneska kórmeðlimi á tímum Napoleonsstríðanna.
Saga Alexandrowka
thumb Árið 1812 sneri Napoleon úr mislukkuðum leiðangri sínum frá Rússlandi. 62 rússneskir fangar sem hann hafði meðferðis skildi hann eftir í varðhaldi í Potsdam. Þeir mynduðu kór sem söng meðal annars fyrir Prússakonung. Þegar Napoleon féll urðu þeir eftir í Potsdam, enda mikið eftirlæti Prússakonungs. 1825 voru aðeins 12 þeirra eftir, en þá lést Alexander I Rússakeisari. Friðrik Vilhjálmur III konungur Prússlands lét þá reisa heilt hverfi fyrir þá í norðurhluta Potsdam og gaf þeim hús og híbýli, allt saman vel innréttað. Hverfið var nefnd Alexandrowka til heiðurs nýlátnum Rússakeisara (Alexanderplatz í Berlín er einnig nefnt eftir honum). Rússarnir máttu þó ekki selja eða leigja húsin. Þeir urðu að búa þar sjálfir og afkomendur þeirra eftir þá. Í hverfinu var einnig reist rússnesk kirkja, Alexander-Newski-minningarkirkjan, en hún var vígð 1829. Með árunum fækkaði Rússunum. 1861 lést síðasti kórmeðlimurinn. 1927 bjuggu aðeins fjórar rússneskar fjölskyldur í hverfinu og í dag er aðeins 1 rússnesk fjölskylda eftir.
Húsin
Hverfið samanstendur af tólf íbúðarhúsum, eitt fyrir hvern kórmeðlim. Þau eru öll ein- eða tvílyfta. Þrettánda húsið var fyrir rússneskan þjón. Öll húsin voru gerð úr timbri í sannkölluðum ‘piparkökustíl.’ Húsin voru útbúin svölum. Árið 2005 var hús nr. 2 breytt í safnið Alexandrowka, þar sem gestir fá nasasjón af því hvernig Rússarnir bjuggu. Hverfið í heild sinni er á heimsminjaskrá UNESCO.
Machu Picchu
thumb|Machu Picchu við sólsetur og fjallið [[Huayna Picchu.]] Machu Picchu (framburður: ['mɑ.tʃu 'pik.tʃu]) (stundum nefnd „Týnda borgin“) er forn borg byggð fyrir komu Kólumbusar til Ameríku af Inkunum. Macu Picchu var byggð um miðja 15.öld er veldi Inka stóð sem hæst í tíð keisarans Pachhacuti Inca Yupanqui (1438-1471). Borgin er 2.430 metra yfir sjávarmáli á fjallsbrún yfir Urubambadalnum í Perú, um 70 km norðvestur af Cusco. Borgin er á Heimsminjaskrá UNESCO.
Í virkisborginni eru ríflega 140 byggingar, hof og aðrar opinberar byggingar auk íbúðarhúsa. Um tvo hundruð tröppugangar tengja byggðina saman enda er hún í miklum halla. Húsin eru öll byggð úr graníti, flest án múrlíms, en grjótið svo nákvæmlega fellt saman að eigi má hnífsblað i á milli koma. Þökin voru ýmist úr steini eða einhverju öðru sem fannst í nágreninu. Í hlíðunum eru stallar með akurreinum þar sem rækta mátti næg matvæli fyrir íbúa borgarinnar. Borginni var skipt í hverfi. Sum hverfi voru fyrir hof, önnur fyrir aðalsmenn og presta og önnur hverfi fyrir almenning. Í borginni eru einnig torg og önnur opin svæði, brunnar og áveiturennur, er náðu til flestra bygginga. thumb| Íbúðarhús í Machu Picchu Borgin var yfirgefin árið 1572 í kjölfar spænska hernámsins en þeir komu hins vegar aldrei á staðinn og því er borgin óskemmd af manna völdum og einstaklega vel varðveitt. Eftir að borgin var yfirgefin týndist hún umheiminum í meira en fjórar aldir og þaktist gróðri.
Seint á 19.öld fréttist að nokkrir útlendingar hafi farið á staðinn og jafnvel rænt forngripum. Það var svo ekki fyrr en í júlí 1911 að bandaríski sagnfræðingurinn, Hiram Bingham, tilkynnti að hann hefði „fundið“ borgina. Hann var við rannsóknir í Machu Picchu næstu árin og greindi frá niðurstöðunum í fjölmörgum greinum og bókum.
Hartvig
Hartvig er íslenskt karlmannsnafn sem kemur úr þýsku þar sem það þýðir harðvígur.
Þórelfa
Þórelfa er íslenskt kvenmannsnafn.
Hrund
Hrund er íslenskt kvenmannsnafn.
Qeqertalik
Qeqertalik er sveitarfélag á Grænlandi stofnsett formlega 1. janúar 2018 þegar Qaasuitsup var skipt upp í tvennt. Íbúar eru um 6.500 og flatarmál 62.400 km². Ráðhúsið liggur í Aasiaat. Sveitarstjóri er Ane Hansen frá Inuit Ataqatigiit.
Landfræði
Qeqertalik-sveitarfélag liggur í suðri að Qeqqata og í norður er Avannaata, til austurs liggur innlandsís Grænlands og sveitarfélagið Sermersooq.
Qeqertalik samanstendur af bæjum kringum Diskó-flóa, en norðurströnd hans og Nuussuaq-skagi tilheyra þó næsta sveitarfélagi fyrir norðan Avannaata.
Bæir og byggðir
Qeqertalik er skipt upp í 4 svæði:
Fíkniefni
Fíkniefni kallast vímuefni, sem eru notuð til afþreyingar og hafa vanabindandi áhrif. Fíkniefni hafa áhrif á hegðun og skynjun þeirra sem nota þau og er neysla margra þeirra ólögleg í mörgum ríkjum.
Meðal fíkniefna teljast áfengi, tóbak, amfetamín, nikótín, kannabis, kókaín, heróín, ketamín, morfín, ópíum og MDMA, svo að nokkur séu nefnd.
Koffín er talið vanabindandi, en telst ekki til fíkniefna.
Hoplíti
right|thumb|250px|Hoplíti vopnaður spjóti. Hoplíti, skjaldliði eða stórskjöldungur var þungvopnaður fótgönguliði í Grikklandi hinu forna. Orðið „hoplíti“ (forngríska, hoplitēs) er myndað af orðinu „hoplon“ (, í fleirtölu , „hopla“) sem merkir vopn. Hoplítar voru kjarninn í her Forn-Grikkja. Þeir komu fyrst fram á sjónarsviðið seint á 8. öld f.Kr. Hoplítar voru vopnaðir spjóti og skildi.
IF Elfsborg
IF Elfsborg er knattspyrnulið staðsett í Borås í Svíþjóð. Liðið var stofnað 26. júní 1904 og leikur í efstu deild í Svíþjóð, Allsvenskan.
Elínborg Jacobsen
Elínborg Jacobsen (fædd 10. október 1871, dáin 1929) var fyrst kvenna til að ljúka stúdentsprófi á Íslandi en hún lauk námi frá Lærða skólanum árið 1897.
Elínborg var færeysk en foreldrar hennar fluttu til Íslands um 1870 og fæddist Elínborg hér á landi. Foreldrar hennar voru Joen Jacobsen skósmiður í Reykjavík og kona hans Anna Kristina María.
Að loknu stúdentsprófi hélt Elínborg til Kaupmannahafnar og hóf nám í læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla en hætti námi. Hún starfaði síðar sem nuddlæknir.
Borgarleikhúsið
Borgarleikhúsið er leikhús við Listabraut í Reykjavík í Kringlumýri rétt við verslunarmiðstöðina Kringluna. Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin af þáverandi borgarstjóra Reykjavíkur, Birgi Ísleifi Gunnarssyni árið 1976, en þá hafði Leikfélag Reykjavíkur undirbúið byggingu leikhússins frá 1953 með stofnun húsbyggingasjóðs, sem meðal annars var fjármagnaður með ágóða af miðnætursýningum og revíum. Framkvæmdir lágu svo niðri til 1980 þegar leikfélagið fékk arf og borgin ákvað að leggja aukið fé í framkvæmdina. Þá stóð til að opna leikhúsið á 200 ára afmæli Reykjavíkurborgar 1986. Davíð Oddsson borgarstjóri lagði hornstein að byggingunni, sem þá var að mestu lokið við að steypa, 11. janúar 1986 en það var ekki fyrr en 5. september 1989 að leikarar leikfélagsins fluttu með formlegum hætti úr Iðnó í Borgarleikhúsið og fengu lykla afhenta frá borgarstjóra. 20. október var húsið vígt og nam þá byggingarkostnaður 1,5 milljörðum króna.
Fyrstu leikritin sem sett voru upp voru tvö leikrit byggð á verkum Halldórs Laxness, Ljós heimsins á litla sviðinu í leikstjórn Kjartans Ragnarssonar, og Höll sumarlandsins á stóra sviðinu í leikstjórn Stefáns Baldurssonar.
Swansea City
thumb|Liberty Stadium heimavöllur liðsins frá 2005. Swansea City A.F.C. er velskt knattspyrnulið sem spilar í ensku úrvalsdeildinni undir stjórn Garry Monk. Gylfi Þór Sigurðsson var keyptur til Swansea frá Tottenham Hotspur FC á tímabilinu 2014-15 og spilaði með því til 2017.
Félagið var stofnað árið 1912. Árið 2011 komst félagið fyrst í ensku úrvalsdeildina. Swansea vann Football league Cup árið 2013 og komst í UEFA Europa league.
Friðrik 2. Danakonungur
right|220px|thumb Friðrik 2. (1. júlí 1534 - 4. apríl 1588) var konungur Danmerkur frá 1559 til dauðadags.
Friðrik var sonur Kristjáns 3. og Dórótheu af Saxlandi-Láinborg. Hann var útnefndur ríkisarfi árið 1536, eftir að faðir hans vann sigur í Greifastríðinu og var tekinn til konungs í allri Danmörku. Hann tók við ríkjum eftir að faðir hans lést á nýársdag 1559. Sama ár náði hann undir sig Þéttmerski (Dithmarschen) í Norður-Þýskalandi með stuðningi föðurbróður síns, Adólfs hertoga af Gottorp. Áhugi hans á að ná Svíþjóð aftur undir danskt vald leiddi hann út í Sjö ára stríðið við Svía 1563 - 1570. Hann sýndi í fyrstu myndugleik en ærinn stríðskostnaður leiddi til þess að hann varð að fá fornan óvin föður sín, Peder Oxe (1520 - 1575), til að rétta af fjárhag ríkisins. Oxe þrefaldaði meðal annars Eyrarsundstollinn, en fyrir tekjurnar af honum lét konungur reisa Krónborgarhöll og Friðriksborgarhöll.
Friðrik 2. veitti töluverðu fé til stjörnufræðingsins Tycho Brahe til að hann gæti unnið að fræðum sínum á eyjunni Hveðn, en þar lét Brahe reisa höllina og stjörnuskoðunarstöðina Úraníuborg og síðar stjörnuskoðunarstöðina Stjörnuborg þar sem hann og lærisveinar hans stunduðu ýmsar athuganir á gangi himintunglanna. Eftir lát Friðriks konungs dró mjög úr stuðningi krúnunnar og Brahe lenti upp á kant við Kristján 4. og flutti á endanum til Prag og dó þar.
Friðrik 2. þjáðist lengi vel af malaríu og á síðustu æviárum sínum jukust þjáningar hans mjög. Í líkræðu sinni yfir Friðriki dró presturinn og sagnfræðingurinn Anders Sørensen Vedel ekki dul á að Friðrik hefði flýtt dauða sínum með drykkjuskap.
Ungur varð Friðrik ástfanginn af hefðarmeyjunni Önnu Hardenberg, en hún var lofuð öðrum og þótti heldur ekki konunginum samboðin, svo að ekkert varð af giftingu þeirra. Hann giftist ekki fyrr hann var orðinn 38 ára, 20. júlí 1572, og var brúðurin 15 ára gömul frænka hans, Soffía af Mecklenburg (1557 - 1631). Þau eignuðust saman sjö börn, þar á meðal Kristján 4. Danakonung og Önnu, sem giftist Jakob 6. Skotakonungi, sem síðar varð Jakob 1. konungur Bretlands.
Friðrik veitti Guðbrandi Þorlákssyni biskupi leyfi til þess að prenta Guðbrandsbiblíuna árið 1579.
Þórelfur
Þórelfur er íslenskt kvenmannsnafn.
Þórður
Þórður er íslenskt karlmannsnafn.
Höggfálki
Höggfálki (fræðiheiti: Falco jugger) er tegund fálka.
Enski bikarinn
thumb|Lið Blackburn Rovers frá 1883-1884. thumb|Arsène Wenger hefur unnið til flesta bikartitla.
Enski bikarinn eða F.A. Cup er elsta bikarkeppni í fótbolta í heimi en hún var stofnuð árið 1871. Í bikarnum hafa mest keppt 763 lið og er þar lið úr úrvalsdeild, þremur deildum ensku knattspyrnudeildarinnar og hundruðir utandeildarliða. Undanúrslitin og úrslitaleikurinn eru haldin á Wembley. Sigurvegararnir fara beint í riðil í Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu.
Manchester City eru núverandi meistararar (2023).
Fyrrum þjálfari Arsenal, Arsene Wenger hefur unnið flesta bikartitla, alls 7 sinnum.
Nítjánda öldin
Charles W. Alcock, þá nýkjörinn formaður Enska knattspyrnusambandsins, lagði sumarið 1871 fram tillögu um að stofna til meistaramóts á vegum sambandsins þar sem aðildarfélögum gæfist færi á að keppa. Skipuð var undibúningsnefnd og fór fyrsta viðureign hinnar nýju bikarkeppni fram í nóvember sama ár. Þrettán leikum síðar voru Wanderers krýndir sem fyrstu bikarmeistarar. Árið eftir fengu ríkjandi meistararnir sjálfkrafa þátttökurétt í úrslitaleiknum, en eftir það var horfið frá þeirri reglu og bikarmeistarar fyrra árs hófu keppni um leið og önnur lið.
Árið 1875 þurfti í fyrsta sinn að endurtaka úrslitaleik eftir að Royal Engineers og Old Etonians skildu jöfn. Fóru báðar viðureignirnar fram á Kennington Oval eins og velflestir úrslitaleikir þeirra ára.
Núverandi keppnistilhögun fór að taka á sig mynd leiktíðina 1888-89 þegar komið var á svæðisbundinni forkeppni, sama ár og ensku deildarkeppninni var komið á legg. Sama ár tókst utandeildarliðinu Warwick County að slá Stoke City F.C. úr keppni, en óvænt úrslit af þeim toga hafa alla tíð verið talin hluti af töfrum bikarsins.
Ellefu fyrstu skiptin sem keppt var í ensku bikarkeppninni fóru lið skipuð yfirstéttarmönnum sem numið höfðu leikinn í enskum einkaskólum. Þessi lið lögðu ríka áherslu á áhugamennskuhugsjónina, enda meðlimir þeirra úr röðum efnafólks og þurftu ekkert á greiðslum að halda fyrir að spila fótbolta. Árið 1883 vann fyrsta liðið frá norðanverðu Englandi keppnina, Blackburn Olympic. Liðin úr norðrinu komu frá verkamannaborgum og voru oftar en ekki í eigu verksmiðjueigenda sem vildu sjá starfsfólki sínu fyrir afþreyingu. Leikmenn þessara voru úr efnaminni stéttum og þáðu yfirleitt laun fyrir að keppa, þótt það yrði framan af að gerast undir borðið. Eftir að atvinnumennskan ruddi sér almennilega til rúms hættu áhugamannaliðin í suðrinu að eiga nokkra möguleika á sigri í keppninni og hættu þau eitt af öðru þátttöku í henni.
1901-50
Tottenham varð fyrsta bikarmeistaralið tuttugustu aldar eftir sigur á Sheffield United í endurteknum úrslitaleik. Fyrri viðureignin braut blað í sögunni þar sem áhorfendur voru meira en 100 þúsund talsins. Með sigrinum varð Tottenham eina utandeildarliðið til að fara með sigur af hólmi eftir stofnun ensku deildarinnar.
Enska bikarkeppnin var haldin leiktíðina 1914-15 og lauk með sigri Sheffield United að viðstöddum fjölmörgum einkennisklæddum hermönnum. Harðar deilur spruttu vegna þeirrar ákvörðunar Enska knattspyrnusambandsins að halda áfram keppni þrátt fyrir að fyrri heimsstyrjöldin hefði brotist út. Töldu ýmsir óviðeigandi að fullfrískir karlmenn kepptu i fótbolta á meðan landið stæði í stríði. Knattspyrnusambandið lét undan þrýstingnum og felldi niður keppni þar sem eftir var stríðsins og það sama gilti á árum seinni heimsstyrjaldarinnar.
Árið 1923 fóru úrslitin í fyrsta sinn fram á Wembley, þar sem Bolton og West Ham mættust. Opinberar tölur herma að um 126 þúsund manns hafi mætt á leikinn, sem samsvaraði þeim áhorfendafjölda sem völlurinn var talinn rýma. Viðstöddum ber þó saman um að miklu fleiri hafi troðið sér inn á völlinn, jafnvel allt að 200 þúsund manns.
Leiktíðina 1925-26 var tekið upp á þeirri nýbreytni að lið úr tveimur efstu deildunum hófu ekki keppni fyrr en í þriðju umferð bikarsins og hefur sú tilhögun haldist til þessa dags. Sama ár voru núgildandi rangstöðureglur teknar upp í keppninni. Árið eftir varð Cardiff City fyrsta og eina félagið utan Englands til að vinna keppnina, en félög frá Wales hafa löngum verið meðal þátttökuliða.
Hörmulegur atburður átti sér stað í bikarleik milli Bolton og Stoke City árið 1946 þar sem 33 áhorfendur létust eftir að hafa troðist undir. Þrátt fyrir blóðbaðið var ákveðið að ljúka leiknum og var sú ákvörðun fordæmd af mörgum.