cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þríhyrningur
Euler-lína
Þyngdarpunkturinn, skurðpunktur hæðanna, skurðpunktur miðnormalanna og miðpunktur Feuerbach-hringsins liggja allir á einni og sömu línunni, sem kennd er við stærðfræðinginn Leonhard Euler, og kallast Euler-lína. Skurðpunktur helmingalínanna (= miðpunktur innritaða hringsins) liggur venjulega ekki á Euler-línunni.
Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu
Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Alsír í knattspyrnu, og er stjónað af Alsírska knattspyrnusambandinu.
The Unit (4. þáttaröð)
Fjórða þáttaröðin af The Unit var frumsýnd 28. september 2008 og sýndir voru 22 þættir.
Leikaraskipti
Tveir nýir leikarar bættust í hópinn, Nicole Steinwedell sem Bridget Sullivan og Wes Chatham sem Sam McBride, sem nýjir meðlimir sérsveitarinnar. Einnig bættist leikkonan Bre Blair við sem Joss Grey.
Dóra landkönnuður
Dóra landkönnuður er bandarísk teiknimynda þáttaröð sem var frumsýnd á Nikelodeon árið 2000. Þátturinn er á tveimur tungumálum, bandaríska útgáfan er talsett á ensku og spænsku, á meðan íslenska talsetningin er á íslensku og ensku. Sjötta þáttaröð þáttana fékk Peabody verðlaunin 2003 fyrir „framúrskarandi viðleitni við að gera lærdóm að ánægjulegri upplifun fyrir börn sem ekki eru byrjuð að ganga í skóla”.
Uglur
Uglur skiptast í tvær ættir: ugluætt og turnuglur.
Appelsínusafi
thumb|200px|[[Glas af appelsínusafa.]]
Appelsínusafi er ávaxtasafi sem kreistur er úr appelsínum. Helsti útflytjandi appelsínusafa í heiminum eru Bandaríkin, og þar á eftir Argentína.
Járnsíða
Járnsíða var lögbók sem Magnús lagabætir Noregskonungur lét semja handa Íslendingum. Hún var lögtekin 1271–1273 og gömlu þjóðveldislögin, Grágás, voru felld úr gildi.
Meginuppistaða Járnsíðu var sótt í norsk lög. Efni bókarinnar þótti ekki henta Íslendingum og aðstæðum þeirra. Fyrsta árið fékkst aðeins einn af bálkum hennar, Þingfararbálkur og tveir kapitular úr Erfðabálki, lögteknir. Fullnaðarsamþykki fékk bókin ekki fyrr en tveimur árum seinna, 1273. Ekki er ljóst hvers vegna mótstaðan var gegn lögtöku bókarinnar. En á endanum lét Magnús konungur semja nýja bók, Jónsbók, sem var lögtekin 1281 og var í notkun í heild sinni fram á 18. öld.
Friðrik Þór Friðriksson
Friðrik lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Tjörnina árið 1976. Friðrik var framkvæmdarstjóri kvikmyndaklúbbs framhaldskólanna, Fjalakattarins. Friðrik var mikill íþróttamaður og þótti hæfileikaríkur í fótbolta sem hann æfði með íþróttafélaginu Fram. Friðrik var einn stofnenda Knattspyrnufélagsins Árvakurs. Árið 2019 kom út ævisaga Friðriks, Með sigg á sálinni eftir vin Friðriks til margra ára, Einar Kárason.
1695
Árið 1695 (MDCXCV í rómverskum tölum) var 95. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Potalahöll var fullbyggð þetta ár.
Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2018
Öldungadeildarkosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 6. nóvember árið 2018.
Arizona
Jeff Flake sitjandi þingmaður (R) fór á eftirlaun.
Mississippi
Thad Cochran þingmaður (R) fór á eftirlaun. Cindy Hyde-Smith var kölluð til embættis.
Tennessee
Bob Corker sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.
Utah
Orrin Hatch sitjandi þingmaður (R) fór á efitrlaun.
Aðfangadagur
Samkvæmt hátíðadagatali Íslensku þjóðkirkjunnar er aðfangadagur jóla ekki sérstakur hátíðisdagur. Hann markar lok aðventu eða jólaföstu og kl. 18.00 hefst jóladagur. Ástæðan fyrir þessu er, að í stað þess að miða upphaf dags við sólarlag, eins og Gyðingar, fastsettu kristnir menn upphaf daga við miðaftann og lifir það enn í hátíðadagatalinu. Íslendingar fylgja þessu enn hvað jólin snertir.
Aðfangadagur á Íslandi
Íslendingar fagna aðfangadegi með sínum hætti og eru siðirnir æði mismunandi eftir fjölskyldum. Hjá flestum er þó mikið lagt upp úr góðum kvöldverði, gjafir opnaðar eftir klukkan sex og síðan fara margir til miðnæturmessu.
Árið 2010 framkvæmdi Gallup á Íslandi könnun sem sýndi helstu venjur og siði og hve margir tækju þátt í þeim. Þar kom meðal annars fram að 98% landsmanna gefa jólagjafir. Menn gefa ekki bara sínum nánustu gjafir því 70% af fullorðnum íslendingum styrkja góð málefni fyrir eða um jólin. Þar kemur líka í ljós að þeir eldri eru gjafmildari en þeir yngri. Mikill áhugi er á jólaljósum og jólaskrauti en yfir 90% heimila eru skreytt með slíku. Og varðandi jólatrén, þá eru 40% heimila með lifandi jólatré, en 12% heimila með ekkert tré.
Um þriðjungur Íslendinga sækir guðsþjónustu um jólin, eldra fólk oftar en það yngra. Eins sækja fleiri íbúar landsbyggðarinnar messur, eða 41% en 30% íbúa á höfuðborgarsvæðinu.
Tenglar
Jul
Grastifa
Hún finnst á Íslandi í graslendi.
Montreux
Montreux er þriðja stærsta borgin í kantónunni Vaud í Sviss. Hún er þekkt fyrir tónlistarviðburði og afar fagurt fjallaumhverfi.
Lega og lýsing
Montreux liggur við austurenda Genfarvatns, austarlega í kantónunni. Næstu borgir eru Lausanne til vesturs (30 km), Bern til norðurs (80 km) og Sion til suðausturs (70 km). Um 75% íbúanna eru frönskumælandi.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Montreux er samsett úr bæjunum Châtelard og Les Planches. Kirkjan til hægri er aðalkirkjan í Montreux í dag.
Orðsifjar
Heitið Montreux er dregið af orðinu monasterium, sem merkir klaustur.
Viðburðir
thumb|Minnisvarði um Freddie Mercury
Vinabæir
Montreux viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Ríddu mér
Baise-moi (íslenska: Ríddu mér) er skáldsaga eftir franska rithöfundinn Virginie Despentes, gefin út árið 1999. Samnefnd kvikmynd byggð á bókinni var frumsýnd árið 2000.
Barney Stinson
Barney Stinson er persóna í þáttunum How I Met Your Mother sem Neil Patrick Harris leikur. Hann gengur venjulega alltaf í jakkafötum og vinnur hjá Goliath National Bank og er svo til samviskulaus kvennaflagari. Barney hefur sett saman lista yfir þær konur sem hann hefur sofið hjá og samkvæmt honum eru þær „fleiri en tungumálin í Afríku“. Persónur þáttaraðarinnar hanga mikið á MacLaren's barnum. Besti vinur Barneys er Ted en hann er annarrar skoðunar. Fyrsta konan sem Barney Stinson sængaði hjá var kölluð „Randa the Man Maker“.
Hafnarstræti (Reykjavík)
Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail Hafnarstræti er gata í miðbæ Reykjavíkur sem teygir sig frá Aðalstræti að Lækjargötu.
Stetind
thumb|Stetind.
Stetind eða Stetinden (1392 m.) er fjall í Norðurlandi í Noregi. Fjallið hefur sérstætt útlit sem er í formi broddsúlu. Árið 2002 var það kosið þjóðarfjall Noregs. Það var fyrst klifið árið 1910.
Kjarnafæði
Kjarnafæði er íslensk kjötvinnsla sem var stofnuð þann 19. mars 1985 á Akureyri af bræðrunum Eiði og Hreini Gunnlaugssonum. Samanlögð velta Kjarnafæðis og dótturfélaganna var vel yfir fjögur þúsund milljónir króna árið 2009. Hjá fyrirtækinu starfa um 130 manns.
Í upphafi var aðaláherslan lögð á að framleiða pizzur og hrásalat. Árið 1993 festi Kjarnafæði kaup á húsnæði á Svalbarðseyri og flutti stóran hluta af starfsemi sinni þangað.
Dótturfyrirtæki
Árið 2002 stofnaði Kjarnafæði í samvinnu við HB Granda og Brim fiskvinnslufyrirtækið Norðanfisk. Norðanfiskur hóf starfsemi sína á Akureyri en flutti 2003 upp á Akranes. Norðanfiskur framleiðir frosinn fisk og reyktan og grafin lax.
Árið 2004 stofnaði Kjarnafæði ásamt samlokugerðinni Júmbó, salat- og sósugerðina Nonna litla. Nonni litli er staðsett í Mosfellsbæ og er nú alfarið í eigu eignarhaldsfélags Kjarnafæðis. Nonni litli framleiðir matar- og brauðsalöt, kaldar sósur og forsteiktar kjöt- og fiskibollur.
2004 eignaðist Kjarnafæði hlut í Sláturfélagi Vopnfirðinga en það hefur löngum verið einn af birgjum Kjarnafæðis.
A Cinderella Story
A Cinderella Story er rómantísk unglinga-gamanmynd með Hilary Duff og Chad Michael Murray í aðalhlutverkum og skrifuð af Leigh Dunlap. Kvikmynin er nútímaútgáfa af klassíska ævintýrinu um Öskubusku og inniheldur söguþráðurinn týndan farsíma en ekki glerskó. Myndinni var leikstýrt af Mark Rosman og fóru Jennifer Coolidge, Dan Byrd, Regina King, Julie Gonzalo og Lin Shaye með önnur hlutverk. Myndin fékk að mestu leyti neikvæða dóma gagnrýnenda en hún varð samt vinsæl og halaði inn rúmum 70 milljónum dollara.
Söguþráður
Sam Montgomery (Hilary Duff) lifði ævintýralegu lífi með föður sínum, ekklinum Hal (Whip Hubley) þegar hún var 8 ára í úthverfi í Kaliforníu. Seinna opnar faðir hennar matsölustað sem hann nefnir eftir sér og verður ástfanginn af konu að nafni Fiona (Jennifer Coolidge), sem hann seinna giftist. Einn góðan veðurdag kemur jarðskjálfti og deyr faðir hennar í „Northridge-jarðskjálftanum árið 1994“ og skilur hana eftir hjá lýtaaðgerðasjúku-/laxaóðustjúpmömmunni og tveimur dætrum hennar, Briönnu (Madeline Zima) og Gabriellu (Andrea Avery). Átta árum seinna er Sam fyrirmyndarnemandi og hlýðir öllum fyrirmælum vondu stjúpmóður sinnar sem hefur breytt matsölustað föður hennar í bleikan stað og neyðir Sam til þess að vinna sem þjónustustúlka á staðnum. Til viðbótar við fjölskylduvandamálin verður Sam að takast á við vinsælu krakkana í skólanum, sérstaklega aðal-klappstýruna, Shelby Cummings (Julie Gonzalo). Sam treystir á besta vin sinn, Carter (Dan Byrd), og leynilegan skilaboðavin sinn, sem vill fara með henni í Princeton-háskóla. Hún veit ekki að skilaboðavinur hennar er Austin Ames (Chad Michael Murray), leikstjórnandi fótboltaliðsins, vinsælasti strákurinn í skólanum og kærasti Shelby, sem er með það á heilanum að vera vinsæl.
Austin býður Sam á Halloween dansleikinn svo að þau geti hist í persónu. Austin hættir með Shelby nokkrum tímum fyrir ballið og segist vera ástfanginn af annarri stelpu. Á sama tíma neyðir Fiona Sam til þess að vinna á matsölustaðnum um kvöldið, fram að miðnætti. Rhonda (Regina King), lærimeistari og vinkona Sam á matsölustaðnum og Carter hjálpa Sam að fara á dansleikinn og fer hún sem Öskubuska, með grímu og í brúðarkjólnum hennar Rhondu. Hún hittir Austin á miðju dansgólfinu og trúir því ekki að hann sé leynilegi vinur hennar. Hann vinnur hana fljótt á sitt band og fara þau út saman. Þau dansa í garðskálanum og leika Tíu spurningar og kemur Sam ekki upp um það hver hún er. Á meðan er Carter í búning Zorro bjargar hann Shelby frá David, einum af vinum Austin sem er að reyna við hana.
Sár og niðurlægð fer Sam aftur heim og færir Fiona henni bréf frá Princeton sem segir að henni hafi verið hafnað um skólavist. Það er ekki satt, því Sam komst inn í Princeton en Fiona vildi ekki að Sam myndi yfirgefa matsölustaðinn og hendir hún rétta bréfinu. Daginn eftir á matsölustaðnum skella Brianna og Gabriella hurðinni svo að gítar með mynd af Elvis Presley á dettur af veggnum (sem þær kenna Sam síðan um) og rífur veggfóðrið og kemur gamla veggfóðrið í ljós með setningunni „Aldrei láta óttann við það að mistakast aftra þér í því að spila leikinn“. Sam les þetta upphátt og ákveður að hún hefur fengið nóg af stjúpfjölskyldunni og meðferðinni á sér. Hún hættir í vinnunni á veitingastaðnum, segir Fionu að hætta að ráðskast með sig og flytur inn til Rhondu, sem eins og hinir starfsmennirnir, segir upp. Vegna alls þessa fara allir kúnnarnir snemma. Sama kvöld og fótboltaleikurinn er stormar Sam inn í búningsklefa strákanna og talar við Austin og segir að hún hafi fengið nóg af því að vera tvær mismunandi manneskjur og segir að það að bíða eftir honum sé eins og að bíða eftir rigningu í þurrki, það sé tilgangslaust og valdi manni vonbrigðum. Carter hittir hana í skólanum og býður Sam á fótboltaleikinn með sér. Í hálfleik segir Shelby vinkonum sínum að hún og Austin verði byrjuð aftur saman innan tíðar. Í síðustu andartökum leiksins, á meðan liðið er allt saman fyrir næsta leik, sér Austin Sam yfirgefa leikvanginn. Þegar hann hleypur af vellinum grípur faðir hans í hann og spyr hann hvað hann sé eiginlega að gera, að henda draumnum sínum svona frá sér, segir Austin að hann sé í rauninn að henda frá sér draumi föður síns. Hann sættist við Sam og kyssir hana fyrir framan alla og það byrja allir að klappa fyrir þeim, allir nema Shelby og stjúpsysturnar. Á þessu sama augnabliki fer að rigna. Liðið vinnur leikinn þrátt fyrir að Austin hafi ekki spilað með.
Í síðustu atriðum myndarinnar finnur Sam týnda erfðarskrá föður síns sem var falin af Fionu. Erfðarskráin segir að allar eigur hans fari til Sam. Hún notar þetta til þess að selja bíla Fionu, til þess að borga skólagjöldin og neyðir hana og stjúpsysturnar til þess að vinna á matsölustaðnum undir stjórn nýja meðeigandans, Rhondu. Carter leikur aðalhlutverkið í auglýsingu og nær loksins í stelpu, þrátt fyrir að sú stelpa sé ekki Shelby, heldur stelpan sem sér um tilkynningarnar í skólanum. Sam og Austin eru áfram saman og fara í Princeton.
Nýrýni
Nýrýni (e. New Criticism) er stefna í bókmenntarýni sem ruddi sér til rúms í Bretlandi og Bandaríkjunum á þriðja og fjórða áratug tuttugustu aldar. Þeir höfundar sem nú eru kenndir við nýrýni voru sundurleitir í skoðunum en helsta sameiginlega einkenni þeirra er höfuðáhersla á nákvæma greiningu á sjálfum texta þess bókmenntaverks sem um er fjallað. Þeir höfnuðu rannsóknaraðferðum sem byggðust á að skoða æviferil skáldsins eða hugmyndafræðilegan og samfélagslegan bakgrunn þess. Þannig beindist nýrýnin gegn klassískri textafræði, pósítivisma og áhrifum sálfræði og félagsfræði á bókmenntarannsóknir.
Árið 1919 birti bresk-bandaríska ljóðskáldið T. S. Eliot greinina „Hefðin og hæfileiki einstaklingsins“ sem var áhrifamikill undanfari nýrýninnar. Eins og fylgjendur nýrýni seinna lagði Eliot höfuðáherslu á fagurfræðilegt inntak texta en skeytti minna um hugmyndafræðilegt inntak hans. Kenningar hans gengu þó ekki jafnlangt og nýrýnin í að úthýsa höfundinum úr bókmenntagreiningunni.
Nýrýni hlaut nafn af grein eftir John Crowe Ransom, „The New Criticism“, sem birtist 1941. Af öðrum forvígismönnum hennar má nefna William Empson, Robert Penn Warren og Cleanth Brooks. Blómaskeið nýrýni er um miðja 20. öldina en hún fór ekki að hafa veruleg áhrif á Norðurlöndum fyrr en á sjötta og sjöunda áratugnum. Bók Njarðar P. Njarðvík, Eðlisþættir skáldsögunnar, sem kom út 1975, er að nokkru leyti í anda nýrýni.
Depeche Mode
Depeche Mode er ensk synthpopp og rafrokk-hljómsveit sem var stofnuð árið 1980 í Basildon í Essex. Upphaflegu meðlimir hljómsveitarinnar voru Dave Gahan (söngur), Martin Gore (hljóðgervlar, gítar, söngur), Andrew Fletcher (hljóðgervlar) og Vince Clarke (hljóðgervlar). Clarke hætti eftir útgáfu fyrstu hljómplötu sveitarinnar 1981 og Alan Wilder tók þá við á hljóðgervlum og trommur. Wilder hætti árið 1995 en hinir þrír héldu áfram. Árið 2022 lést Fletcher.
Just Can't Get Enough var fyrsta lag sveitarinnar sem náði á topp-10-listann í Bretlandi árið 1981. Síðan þá hefur sveitin átt fjöldann allan af smellum á borð við People Are People (1984), Personal Jesus (1989), Enjoy the Silence (1990) og Walking in My Shoes (1993).
Sarong
thumb|right|Karlmenn í [[Surabaya í sarong]] Sarong er klæði sem vafið er um mittið þannig að það hylur læri og hné. Sarong er hluti af fötum bæði karla og kvenna í Suður-, Suðvestur- og Suðaustur-Asíu, á Kyrrahafseyjum og Austur-Afríku. Oftast er klæðið mynstrað með köflóttu mynstri eða litað með batikmynstri. Á Vesturlöndum eru slík klæði stundum notuð yfir sundföt.
Roðaþerna
Roðaþerna (fræðiheiti: Sterna dougallii) er tegund af máffuglaætt, sem einkum er að finna við sjó á hitabeltissvæðum. Hún er náskyld íslensku kríunni.
Nafnið tekur hún af því að það myndast oft roði á kvið á sumrin.
Gustav von Schmoller
thumb|Gustav Von Schmoller Gustav Friedrich (eftir 1908: von) Schmoller (24. júní 1838 - 27. júní 1917) var þýskur hagfræðingur og leiðtogi þýska söguskólans í hagfræði. Hann var leiðandi í hópi hagfræðinga sem kölluðu sig Sozialpolitiker, sem börðust fyrir umbótum á kjörum verkalýðsins og lægri stétta sem fundu fyrir neikvæðum afleiðingum örrar iðnvæðingar. Andstæðingar og gagnrýnendur þessa hóps, bæði til hægri og vinstri, nefndu hann ævinlega Kathedersozialisten, "Stólasósíalistar," sem vísaði til þess að meðlimir hans gegndu þægilegum embættisstöðum, frekar en að vera fulltrúar verkalýðsins. Hann var stofnandi og formaður Verein für Socialpolitik, landssamtaka þýskra hagfræðinga, sem enn er starfrækt.
Ævi og menntun
Schmoller fæddist í Heilbronn og menntaði sig í Kameralískum fræðum  Kameralwissenschaft , sem var samblanda af hagfræði, lögfræði, sögu, og stjórnsýslu) í Háskólanum í Tübingen (1857-1861). Á námsferli loknum gegndi stöðu prófessors við háskólana í Halle (1864-1872), Strassborg (1872-1882) og Berlín (1882-1913). Eftir 1889 var hann fulltrúi Humboldt-háskólans í Berlín í Prússnesku lávarðadeildinni.
Schmoller var afkastamikill fræðimaður, og hafði gríðarmikil áhrif á þýskt fræðasamfélag undir lok 19 aldar og í upphafi 20. aldar. Hann setti fram mjög harða gagnrýni bæði á klassíska og síðar nýklassíska hagfræði, aðferðafræði hennar og áheslu á fríverslun. Hann var ákafur talsmaður þess að þýska nýlenduveldið yrði stækkað, ásamt eflingu þýsks flotavalds.
Lífsstarf Schmoller var fyrst og fremst helgað efnahagsstefnu frekar en hagfræði, og sérstaklega mótun stefnu og aðgerða sem gæti bætt kjör alþýðu og verkalýðs í stórborgum. Áhrif hans á félagslegar umbætur náðu um alla Evrópu, og höfðu áhrif á til framfarahreyfingarinnar (enska: The Progressive Movement) í Bandaríkjunum og til félagslegra umbótasinna í Meiji, Japan.
Framlög til hagfræðinnar
Schmoller hafði gríðarlega mikil áhrif á þýska hagfræði. Auk áhrifa hans á efnahagsstefnu þýska ríkisins liggja eftir hann fjölmörg mikilvæg rit um hagsögu. Hann lagði einnig mikið af mörkum til rannsókna og umræðu um aðferðafræði hagfræðinnar.
Schmoller hafnaði því að hægt væri að öðlast hagfræðilegan skilning með byggingu módela. Aðeins nákvæm greining á efnahagslegri reynslu og gangverki efnahagslífsins gæti veitt innsýn í þau lögmál sem lægju að baki. Hagsaga væri forsenda allrar hagfræði. Söguleg greining krefðist þess að hagþróun væri skoðuð í ljósi stofnanaumgjarðar og samfélagsgerðar. Schmoller var sá fyrsti til að skilgreina Merkantílisma sem ferli ríkismyndunar á tilteknu sögutímabili í röð greina sem voru birtar frá 1884-1887. Þessar greinar voru þýddar á ensku sem The Mercantile system and its Historical Significance. Eli Heckscher átti eftir að þróa þá hugmynd frekar í riti sínu Merkantilismen (1931).
Schommler hafnaði því sömu leiðis að til væru algild hagfræðileg lögmál, aðeins væri hægt að greina mynstur sem hefðu tilhneygingu til að endurtaka sig. Hann hafnaði því bæði hugmyndum klassískra og ný-klassískra hagfræðinga, heldur líka þrepakenningum fyrri fulltrúa söguskólans.
Hann beitti sér af miklum þunga gegn nýklassískri hagfræði, meðal annars með því að nota akademísk áhrif sín og vald til að koma í veg fyrir að nýklassískir hagfræðingar hlytu framgang í þýskum háskólum. Hann átti í mikilvægri ritdeilu við Carl Menger á árunum 1883-1884. Schmoller tapaði þeirri deilu, fyrst og fremst vegna þess að hann kaus að svara Menger ekki efnislega, en Schmoller var þekktur fyrir fremur að beita ómálefnalegum stíl í rökræðum. Deilan, sem er almennt kölluð Methodenstreit milli nýklassískra hagfræðinga, sem kenndir voru við háskólann í Vín, og fulltrúa söguskólans, hélt hins vegar áfram, og lifir í raun enn góðu lífi.
Frá níunda áratug síðustu aldar hafa verk Schmollers verið endurmetin og fundist eiga við í sumum greinum þróunarhagfræði, atferlishagfræði og stofnanahagfræði. Schmoller hefur haft áhrif á hagsögu og félagsfræði.
Kvennafrídagurinn
thumb|right|Mótmælendur samankomnir á [[Ingólfstorgi 24. október 2005.]] Kvennafrídagurinn er baráttudagur sem var fyrst haldinn árið 1975 í tilefni af því að Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna helgaði árið málefnum kvenna og 24 október er Alþjóðlegur dagur Sameinuðu þjóðanna. Um 90% kvenna á Íslandi lögðu niður störf til að sýna fram á mikilvægi kvenna á vinnumarkaði og til að krefjast sömu réttinda og launakjara og karlar höfðu í vinnum. Talið er yfir 25.000 konur hafi komið saman og íslensk kvenréttindasamtök vöktu athygli innanlands og í erlendum fjölmiðlum. Dagurinn var haldinn aftur áratug síðar, 1985, svo og 2005, 2010, 2016 og 2018 eða alls sex sinnum.
Eyfellingaslagur
Eyfellingaslagur voru átök sem áttu sér stað árið 1858 vegna fjárkláða. Þá neituðu Eyfellingar (bændur undir Eyjafjöllum) að baða sauðfé sitt og kom til átaka milli þeirra og sýslumanns.
Kvennafrídagurinn
Íslensk kvenréttindasamtök tóku höndum saman og mynduðu tillögunefndir og bráðabirgðastarfshópa ásamt fulltrúa Rauðsokkahreyfingunni sem sýndi mikinn áhuga frá upphafi til að skipuleggja aðgerðir ársins. Föstudagurinn 24. október árið 1975 var valinn og yrði haldinn hátíðlegur með ræðum og söng á Lækjartorgi í Reykjavík og víðar á Íslandi, einnig ráðstefnur þar sem stöður og kjör kvenna voru rædd og tillögur voru samþykktar.
Eyfellingaslagur
Austanhalt við Holtsós eru sveitamörk milli Út- og Austur-Eyjafjalla. Fast við veginn er Steinahellir. Þetta er manngerður hellir. Þar var um tíma þingstaður og hellirinn hafður sem þinghús. Eiríkur á Brúnum hefur gert staðinn frægan með frásögn sinni af Eyfellingaslag.
Kvennafrídagurinn
Úr ræðu Aðalheiðar Bjarnfreðsdóttur verkakonu í tilefni dagsinns:
Eyfellingaslagur
Sýslumaður hafði boðið bændum að baða sauðfé vegna fjárkláðahættu. Bændur höfðu daufheyrst við þvi þar sem einskis fjárkláða hafði orðið vart og töldu Markarfljót næga vörn gegn sýktu fé. Sýslumaður lét sér þetta ekki nægja. Bændur voru boðaðir á aukafund í sláttubyrjun. Sjálfur Trampe greifi, stiftamtmaður, var sýslumanni til fulltingis á þinginu. Er þingið stóð sem hæst, tókst bændum að króa sýslumann af og hrökktu hann með svipur sínar reiddar til höggs niður að Hellisvatni. Fóru nú að berast sáttarboð frá stiftamtmanni. Stóð það á endum, að lokauppgjöf barst, þegar sýslumaður stóð á vatnsbakkanum. Var sýslumanni þá sleppt úr herkvínni sem þó tókst rétt með naumindum því að móðir var komin í bændaliðið. Um kvöldið var drukkið siguröl ómælt undir Fjöllum.
Kvennafrídagurinn
",,Konan er að vakna. Hún veit að karlmenn hafa ráðið í heiminum frá því sögur hófust. Og hvernig hefur sá heimur verið? Hann hefur löðrað í blóði og logað af kvöl. Ég trúi að þessi heimur breytist þegar konur fara að stjórna til jafns við karla. Ég vil og ég trúi því að þið viljið það allar að heimurinn afvopnist. Allt annað eru stjórnmálaklækir og hræsni. Við viljum leysa ágreiningsmálin án vopna!"
Jón Ólafsson (úr Svefneyjum)
Jón Ólafsson – stundum nefndur Jón Ólafsson Svefneyingur eða Jón Ólafsson eldri – (24. júní 1731 – 18. júní 1811) var íslenskur fornfræðingur og orðabókahöfundur frá Svefneyjum í Breiðafirði.
Æviágrip
Foreldrar Jóns voru Ólafur Gunnlaugsson bóndi í Svefneyjum og Ragnhildur Sigurðardóttir frá Brjánslæk. Jón var því albróðir Eggerts Ólafssonar (1726–1768), skálds og náttúrufræðings, Magnúsar Ólafssonar (1728–1800) lögmanns og Jóns Ólafssonar yngra (um 1738–1775). Hann var föðurbróðir Finns Magnússonar leyndarskjalavarðar.
Jón var tekinn í Skálholtsskóla 1747 og varð stúdent 1752. Hann fór til Kaupmannahafnar haustið 1753 og lauk námi í heimspeki 1756. Hann tók guðfræðipróf 1765, en hafði áður fengið mikinn áhuga á íslenskum fræðum. Hann einbeitti sér nú að þeim og varð styrkþegi Árnasjóðs 1768. Hann fékk síðar 400 ríkisdala styrk til að vinna að útgáfu rita Snorra Sturlusonar, og varð sú vinna grunnur að útgáfu þeirri á Heimskringlu sem kennd er við Norðmanninn Gerhard Schöning og hóf að koma út 1777. Jón átti mikinn þátt í útgáfu á fleiri ritum, til dæmis Landnámabók 1774, Hungurvöku 1778 og Sæmundar-Eddu sem hóf að koma út 1787. Þá þýddi hann á dönsku Sverris sögu, sem kom út 1813.
Jón kallaði sig á stundum Hypnonesius, sem er gríska og merkir Svefneyingur. Danir kölluðu hann hinn lærða Íslending.
Jón var lengi ritari Árnanefndar og aðalmaður eða öldungur í stúdentafélagi Íslendinga í Kaupmannahöfn, sem hét „Sakir“.
Páll Eggert Ólason segir um Jón: „Hann var valmenni, prýðilega að sér og vel metinn“. Hann dó í Kaupmannahöfn 1811. Hann var ógiftur og barnlaus.
Eitt og annað
Þegar Englendingar skutu á Kaupmannahöfn árið 1807 kom upp eldur í borginni og brann þá mikið og merkilegt safn Gríms Thorkelíns leyndarskjalavarðar sem nam 4.500 bindum að sögn, og hafði að geyma stórmerkileg íslensk handrit, auk prentaðra bóka. Þá brann og orðabókin íslenska, sem Jón Ólafsson Svefneyingur hafði unnið að í þrjátíu ár – var búið að prenta af henni 20 arkir, en prentsmiðjan, handritið og það sem prentað var, brann til ösku. Í handritinu Rask 16 í Árnasafni er reyndar mikið orðasafn frá hendi Jóns.
Kris
thumb|right|Kris Kris eða kriss er ósamhverfur langur rýtingur með einkennandi öldóttu blaði sem er notaður sem vopn og sem hluti af hátíðarbúningi í Suðaustur-Asíu, sérstaklega í Indónesíu. Svipað sverð frá Filippseyjum heitir kalis.
Krishnífar eru oft erfðagripir og stundum helgigripir þar sem sumum hnífum fylgir lán og öðrum ólán. Slíkir hnífar voru gjarnan bornir sem stöðutákn.
The Star-Spangled Banner
Árið 1814 samdi maður að nafni Francis Scott Key ljóð um sigur Bandaríkjamanna á Bretum. Það ljóð heitir „The Star Spangled Banner“. Það varð vinsælt að syngja ljóðið við vinsæla drykkjulagið „To Anacreon in Heaven”. Uppruni þess lags er óljós en það er talið að maður sem að hét John Stafford Smith (fæddur 1750) hafi samið lagið. Það var ekki fyrr en árið 1931 eftir tuttugu ára baráttu á þingi að lagið var samþykkt sem þjóðsöngur Bandaríkjanna þó svo að sjóherinn og landherinn hefði notað það í fjölda ára.
Á Woodstock hátíðinni í ágúst 1969 spilaði Jimi Hendrix lagið mjög eftirminnilega og hefur öskrandi gítarsóló hans oft verið innblástur margra tónlistarmanna.
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir
Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir (f. ) er íslenskur lögfræðingur og núverandi háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra Íslands. Hún er jafnframt 1. þingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður, fyrrverandi dómsmálaráðherra og fyrrum ritari Sjálfstæðisflokksins. Fór hún fram gegn sitjandi ritara flokksins Guðlaugi Þór Þórðarsyni á landsfundi flokksins 2016, Guðlaugur dró í framhaldi framboð sitt til baka. Áslaug tók þátt í sameiginlegu prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík 3. september 2016, þar sem hún lenti í 4. sæti á lista fyrir alþingiskosningar 2016. Í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík 4.-5. júní 2021, þar sem 7493 tóku þátt, lenti Áslaug naumlega í 2. sæti er hún beið í lægra haldi fyrir Guðlaugi Þór um oddvitasæti á lista flokksins fyrir Alþingiskosningar 2021, en aðeins 182 atkvæði skildu þau að.
Áslaug Arna skipaði 2. sætið hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningunum 2016. Hún var formaður allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis eftir að hún var kosin á þing. Áslaug var yngsti þingmaður sem var kjörinn á þing í Alþingiskosningunum 2016.
Áslaug skipaði sama sæti hjá Sjálfstæðisflokknum í Alþingiskosningum 2017. Í september árið 2019 var Áslaug útnefnd nýr dómsmálaráðherra Íslands og tók hún við því embætti þann 6. september af Þórdísi Kolbrúnu Reykfjörð Gylfadóttur, sem hafði gegnt embættinu til bráðabirgða samhliða því að vera ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra frá afsögn Sigríðar Andersen dómsmálaráðherra fyrr á árinu.
Fyrir Alþingiskosningarnar 2021 skipaði Áslaug 1. sætið hjá Sjálfstæðisflokknum í Reykjavíkurkjördæmi suður. Fór svo að Sjálfstæðisflokkurinn bætti við sig kjördæmakjörnum þingmanni í kjördæminu. Áslaug var í kjölfarið skipuð háskóla-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra við myndun aðrar ríkisstjórnar Katrínar Jakobsdóttur.
Lokasjóður
thumb| Rhinanthus minor
Lokasjóður, peningagras, peningablóm eða skrapalauf (fræðiheiti: Rhinanthus minor) er einær blómplanta sem vex á graslendi í Evrópu og Asíu og sækir hluta af næringu sinni úr rótarkerfi jurta í kringum sig. Hann verður 25-50 sm á hæð með gul blóm sem vaxa í klasa á enda stöngulsins. Fræhylkin eru þurr og disklaga með litlum hringlandi fræjum.
Lokasjóður er algengur í graslendi og móum um allt Ísland.
Bláfjöll
thumb|right|Skíðasvæðið í Bláfjöllum
Bláfjöll eru fjallgarður á suðvesturhorni Íslands. Þau eru um 20 km suðaustan við Reykjavík á mörkum sveitarfélaganna Ölfuss, Kópavogs og Reykjavíkur. Bláfjöll ná 702 metra hæð í Bláfjallahorni.
Bláfjöll opnuðu fyrsta árið 1974 með lyftunni sem fékk nafnið "Lilli klifurmús". Kóngsgil er svæðið kallað þar sem byrjað var að skíða í Bláfjöllum. Árið 1978 var suðurgilið opnað og svo var Eldborgargilið opnað árið 1980.
Ránfuglar
Haukungar og fálkungar eru saman kallaðir dagránfuglar, enda fylgja þeir því hinu hefðbundna mynstri að sofa á næturnar og veiða sér til matar á daginn. Uglur eru hinsvegar náttfuglar sem veiða sér til matar á nóttunni og hvílast yfir daginn.
Ránfuglar ráðast gjarnan á hryggdýr sem eru nokkuð stór samanborið við stærð þeirra sjálfra.
Peníkí
Peniki (rússneska: Пе́ники, IPA: ; finnska: Penikkala) er þorp sem stendur við Lomonosovfylki, Leníngrad Oblast í Rússlandi. Þar búa 1207 manns.
Jón Leifs
Jón Leifs (1. maí 1899 – 30. júlí 1968) var íslenskt tónskáld. Kvikmyndin Tár úr steini er byggð á ævi hans.
Æviágrip
Jón Leifs fæddist undir nafninu Jón Þorleifsson á bóndabýlinu Sólheimum í Húnavatnssýslu í Norðurlandi vestra. Hann flutti til Þýskalands árið 1916 til að nema við Tónlistar- og leikhúsháskólann í Leipzig. Hann útskrifaðist þaðan árið 1921 sem píanóleikari með Robert Teichmüller en ákvað að sækjast ekki eftir starfsferli sem píanóleikari og að einbeita sér heldur að tónsmíðum og hljómsveitarstjórn. Á þessum tíma nam hann einnig ásamt Ferruccio Busoni, sem hvatti hann til að „fylgja sinni eigin slóð“ í tónsmíðum.
Á þriðja áratugnum stýrði Jón Leifs fjölda sinfónía í Þýskalandi, Tékkóslóvakíu, Noregi og Danmörku og varð þannig eini heimsþekkti íslenski hljómsveitarstjóri síns tíma þótt honum tækist ekki að hljóta fasta ráðningu. Á tónleikaferðalagi til Noregs, Færeyja og Íslands með sinfóníuhljómsveit Hamborgar stýrði Jón Leifs fyrstu sinfóníutónleikum sem haldnir voru á Íslandi sumarið 1926 (um var að ræða alls 13 tónleika með margvíslega dagskrárliði). Á þessum tíma skrifaði Jón einnig mikið um tónlist og túlkun á henni, bæði á þýsku og íslensku. Frá 1925 til 1928 ferðaðist hann þrisvar til Íslands til að skrá niður þjóðlagatónlist á æskuslóðum sínum í Húnavatnssýslu. Hann birti niðurstöður sínar bæði í íslenskum og þýskum tímaritum.
Jón hóf að semja píanóundirleik við íslensk þjóðlög og varð virkt tónskáld á þriðja áratugnum. Frá og með fjórða áratugnum einbeitti hann sér að því að semja mikilfengleg hljómsveitarverk, en sum þeirra voru ekki flutt fyrr en eftir dauða hans. Mörg af verkum hans voru innblásin af íslenskum náttúrufyrirbrigðum. Í verkinu Heklu lýsti hann eldgosinu í Heklu 1947, sem hann varð sjálfur vitni að. Í verkinu Dettifossi var hann innblásinn af Dettifossi, öflugasta fossi Evrópu. Í Sögusinfóníunni lýsti hann á tónrænan hátt fimm persónum úr Íslendingasögunum.
Árið 1935 var Jón Leifs útnefndur tónlistarstjóri hjá íslenska Ríkisútvarpinu. Honum þótti hins vegar erfitt að koma hugmyndum sínum í framkvæmd hjá útvarpsþjónustunni og sagði því af sér árið 1937 og sneri aftur til Þýskalands.
Jón var einn fárra Íslendinga síns tíma sem var einveldissinnaður og talaði fyrir því í tímaritsgrein í Iðunni árið 1937 að hyggilegast væri að Ísland yrði sjálfstætt konungsríki með eigin konung þegar til sambandsslita kæmi við dönsku krúnunna. Talið er að Jón hafi verið einn þriggja Íslendinga sem gerðu árið 1938 þýska prinsinum Friedrich Christian zu Schaumburg-Lippe tilboð um að verða konungur Íslands eftir að fullu sjálfstæði landsins undan Danakonungi væri náð. Jón hafði ekkert umboð til að gera slíkt tilboð og hugmynd hans hafði því enga stjórnarfarslega merkingu, en prinsinn tók tillögunni þó alvarlega og bar hana meðal annars undir Joseph Goebbels, yfirmann sinn hjá þýska áróðursráðuneytinu.
Jón Leifs kvæntist píanóleikaranum Annie Riethof (11. júní 1897 í Teplitz í Bæheimi - 3. nóvember 1970 í Reykjavík) stuttu eftir útskrift úr Tónlistarháskólanum í Leipzig. Hjónin eignuðust tvær dætur, Snót og Líf, og settust að í Wernigerode. Þar sem Riethof var gyðingur stóð fjölskyldunni stöðug ógn af ofsóknum nasista frá árinu 1933. Árið 1944 fengu hjónin leyfi til að yfirgefa Þýskaland og fluttu til Svíþjóðar ásamt dætrum sínum. Annie náði aldrei sama árangri og Jón, hún hélt eina tónleika í Magdeburg 1923 og aðra í Salle Pleyel 1928 sem fékk jákvæða gagnrýni frá frönskum fjölmiðlum og var hápunktur ferils hennar. Hjónaband þeirra var þá þegar farið að renna út í sandinn og þau skildu árið 1946. Jón Leifs kvæntist síðar og skildi við sænska konu að nafni Theu Andersson. Þriðja eiginkona hans var Þorbjörg Jóhannsdóttir Leifs (1919–2008). Þau Jón áttu einn son, Leif (f. 1957).
Árið 1947 varð Jón fyrir þeim harmleik að yngri dóttir hans, Líf, drukknaði á sundi við strendur Svíþjóðar, aðeins átján ára gömul. Jón var frávita af sorg og orti fjögur verk sem hann tileinkaði minningu hennar, þar á meðal Requiem, sem er talið eitt hans besta verk. Hin verkin voru Torrek Op. 33a, Erfiljóð Op. 35 og strengjakvartettinn Vita et mors Op. 36.
Jón Leifs orti sitt síðasta verk, Hughreysting, Intermezzo op. 66., aðeins fáeinum vikum áður en hann lést. Jón lést úr lungnakrabbameini í Reykjavík árið 1968.
Jón og fyrsta kona hans eru viðfangsefni kvikmyndarinnar Tár úr steini (1995) eftir kvikmyndaleikstjórann Hilmar Oddsson. Torg í Bergholz-Rehbrücke (í Nuthetal, Þýskalandi), þar sem hann bjó með fjölskyldu sinni frá fjórða áratugnum til ársins 1944, er nefnt eftir honum.
Mannskaðahóll
Mannskaðahóll er hóll á Höfðaströnd við austanverðan Skagafjörð. Við Mannskaðahól er talið, að Skagfirðingar hafi ráðið niðurlögum Englendinga (enskra víkinga) árið 1431, sem þar eiga að hafa komið á land. Lengi vel var talið, að Bretarnir væru heygðir í nokkrum hólum sem eru rétt við þjóðveginn hjá Mannskaðahóli, en Kristján Eldjárn mun hafa kannað hólana og ekki fundið neitt sem gæti bent til þess.
Trefjar
Trefjar eru flokkur efna þar sem samfelldir þræðir eða lengjur eru vafðar saman til að mynda lengri þræði eins og í prjónagarni. Trefjar eru mikilvægar í lífeðlisfræði jurta og dýra, þær halda lífrænum vefjum saman. Mannkynið notar trefjar á ýmsan hátt, spunnið er úr trefjum, gerð úr þeim reipi og ýmis efni eru styrkt með trefjum eins og pappír og flóki. Trefjar eru oft notaðar sem hráefni til að framleiða önnur efni. Trefjar úr gerviefnum eru ódýrari í framleiðslu en náttúrulegar trefjar og hægt að framleiða þær í miklu magni.
Mannskaðahóll
Björn Jónsson segir í Skarðsárannál sínum (ritað 1639 eða þar um bil), og kallar hólinn þar Mannslagshól, að Skagfirðingar hafi felt 80 enska ribbalda við hólinn;
Trefjar
Náttúrulegar trefjar
Náttúrulegar trefjar eru trefjar sem verða til í jurtum, dýrum og jarðfræðilegum ferlum. Náttúrulegar trefjar eyðast í náttúrunni. Þær má flokka eftir uppruna í:
Mannskaðahóll
Um þessa engelsku menn er líkast til, að þeir hafi komizt úr því slagi og bardaga, er varð á Höfðaströnd í Skagafirði, fyrir utan Mannslagshól, sem merki sér til, að dysjar eru af mönnum, og Magnús bóndi Jónsson hefur sagt, að nærri 80 engelskra manna hafi þar verið til dauðs slegnir af Skagfirðingum, ráðsmönnum Hólastaðar, sem fyrirmenn voru, fyrir þeirra óráðvendnis glettingar ...
Seinni tíðar grúskarar og sagnfræðingar draga þó mjög í efa að svo margir hafi verið drepnir við hólinn og reindist jarðvegur óhreifður við Ræningjadysjar þegar að var kannað.
Trefjar
Jurtatrefjar í fæðu
Jurtatrefjar í mat eru lítt meltanleg efni úr plönturíkinu. Flestar trefjar flokkast sem kolvetni en litla sem enga orku er hægt að fá úr trefjum. Trefjar eru samt mikilvægar heilsunni vegna þess að þær hjálpa til við útskilnað úrgangsefna úr meltingarfærum, bera óæskileg efni burt úr líkamanum og geta þannig dregið úr líkum á hjartasjúkdómum og krabbameini. Þar að auki geta trefjar dregið úr löngun í mat. Trefjar eru annaðhvort vatnsleysanlegar eða óvatnsleysanlegar. Óvatnsleysanlegar trefjar koma að mestu leyti úr grænmeti, korni og hveiti. Gróft brauð og gróft pasta eru rík af trefjum. Neysla slíks matar flýtir fyrir ferð fæðunnar í gegnum þarma og eykur magn hægða. Vatnsleysanlegar trefjar má finna í baunum, linsubaunum, höfrum, byggi, rúgi og ávöxtum. Neysla þeirra tefur fyrir tæmingu magans og hægir á ferð fæðu í gegnum þarma, auk þess að lækka magn kólesteróls í blóði.
Vatnsleysanlegar og óvatnsleysanlegar trefjar eiga það sameiginlegt að hægja á niðurbroti sterkju og frásogi glúkósa í blóð svo blóðsykur helst jafnari, auk þess sem þarmagerlar melta þær. Við það myndast næringarefni sem líkaminn getur nýtt sér.
Óvatnsleysanlegar trefjar sjúga í sig vatn og bólgna upp í þörmum. Það auðveldar þarmahreyfingarnar og gerir þær reglulegri. Þannig virka óvatnsleysanlegar trefjar eins og hreinsiefni fyrir þarmana. Talið er að vatnsleysanlegar trefjar geti dregið úr magni kólesteróls í blóði og dregið úr hættu á ýmsum kvillum á borð við sykursýki, hjartasjúkdóma og krabbamein. Vatnsleysanlegar trefjar hægja á upptöku næringarefna úr meltingarvegi. Það leiðir til þess að svengdartilfinning gerir síður vart við sig eftir neyslu trefjaríkrar fæðu.
Samkvæmt upplýsingum frá Lýðheilsustöð er meðalneysla trefja á Íslandi langt undir ráðleggingum, ekki síst vegna lítillar neyslu grófs kornmetis, grænmetis og ávaxta.
Matvælafyrirtæki hafa í auknum mæli boðið ýmsar vörur með viðbættum trefjum.
Agnes af Meraníu
thumb|right|Agnes af Meraníu. Agnes af Meraníu (d. í júlí 1201), fullu nafni Agnes María af Andechs-Meraníu var evrópsk hefðarkona á 12. öld og kallaðist drottning Frakklands frá 1196 til 1200. Hún var þó ekki drottning með réttu því maður hennar, Filippus 2., var kvæntur fyrir og páfi neitaði að viðurkenna ógildingu hjónabandsins.
Agnes var dóttir Bertholds 4., greifa af Andechs í Bæjaralandi og síðar hertoga af Meraníu í Istríu (Dalmatíu). Móðir hennar hét Agnes af Rochlitz. Heiðveig systir hennar giftist Hinrik 1., hertoga af Slésíu og var tekin í helgra manna tölu árið 1267. Önnur systir hennar, Geirþrúður, giftist Andrési 2. Ungverjalandskonungi og var móðir heilagrar Elísabetar af Ungverjalandi.
Filippus 2. Frakkakonungur hafði gifst Ingibjörgu, dóttur Valdimars mikla Danakonungs, árið 1193 en fór þegar daginn eftir brúðkaupið að reyna að losa sig við hana og fékk franska biskupa til að lýsa hjónabandið ógilt. Ingibjörg leitaði til páfa, sem neitaði að viðurkenna ógildinguna og skipaði Filippusi að taka Ingibjörgu til sín aftur. Hann lét fyrirmælin sem vind um eyru þjóta og giftist Agnesi 7. maí 1196. Hann hafði raunar ætlað að giftast Margréti af Genf en þegar hún var á leið til brúðkaups í París rændi Tómas 1. af Savoja henni og giftist henni sjálfur.
Filippus fékk hvað eftir annað fyrirmæli frá páfa um að sendi Agnesi frá sér og taka Ingibjörgu til sín að nýju en hlýddi þeim ekki þótt páfi bannfærði hann. Það var ekki fyrr en Innósentíus III hafði sett allt Frakkland í bann árið 1199 sem Filippus lét undan. Hann sendi Agnesi frá sér árið 1200 en tók þó ekki Ingibjörgu til sín, heldur hélt henni áfram í stofufangelsi við þröngan kost.
Agnes settist að í Poissy-kastala, um 25 km frá París, og dó þar sumarið 1201, að sögn úr hjartasorg. Hún hafði átt tvö börn með Filippusi og fékk hann því framgengt árið 1201 að páfi úrskurðaði þau skilgetin þótt hjónaband foreldranna væri ógilt.
Rauða skikkjan
Rauða skikkjan var kvikmynd framleidd árið 1967 í sameiningu af Svíum, Dönum og Íslendingum. Hún var tekin á Íslandi og er í lit. Flestir leikarar myndarinnar voru sænskir eða danskir, en þrír Íslendingar fóru þó með hlutverk í henni, þeir Borgar Garðarsson, Gísli Alfreðsson og Flosi Ólafsson. Sagan var byggð á sögu úr 7. bók Gesta Danorum eftir Saxo Grammaticus.
Hallein
thumb|Hallein
Hallein er borg í fylkinu Salzburg í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2014 var 20 þúsund.
John Bates Clark
thumb|John Bates Clark. John Bates Clark (26. janúar, 1847 – 21. mars, 1938) var bandarískur hagfræðingur. John Clark var einn af frumkvöðlum jaðarbyltingarinnar og frumkvöðlum nýklassískrar hagfræði í Bandaríkjunum. Hann var lengst af prófessor við Columbia-háskóla. Clark var einn af stofnendum fyrstu heildarsamtaka bandarískra hagfræðinga, The American Economic Association árið 1885. Clark er einna þekktastur fyrir að hafa sett fram sjálfstæða kenningu um jaðarábata, án þess að hafa haft vitneskju um fyrri skrif annarra frumherja jaðarbyltingarinnar, William Stanley Jevons, Carl Menger og Léon Walras.
Æviágrip
John Clark fæddist og ólst upp í Providence, Rhode Island. Hann hóf nám við Amherst College í Massachusetts og útskrifaðist þaðan 25 ára gamall. Frá árunum 1872 til 1875 stundaði hann nám í háskólanum Zürich og við háskólann í Heidelberg þar sem hann lærði hjá Karl Knies, sem var einn af leiðtogum hins þýska söguskóla. Eftir heimkomu úr námi kenndi Clark fyrst sem prófessor í hagfræði við Carleton College í Minnesota frá 1875 til 1881. Clark kenndi um skeið við Johns Hopkins háskóla en flutti sig árið 1895 til Columbia.
Meðal nemenda Clark við Carleton var Thorsten Veblen. Veblen og Clark áttu síðar eftir að takast hart á í akademískum deilum, en Clark var einn helsti skotspónn Veblen og annarra meðlima bandarískrar stofnanahagfræði. Fyrstu árin efitir heimkomuna var Clark undir sterkum áhrifum af hugmyndum hagfræðinga hins þýska söguskóla, sem aðhylltust virk ríkisafskipti og véfengdu skilvirkni og réttlæti samkeppnismarkaða. Skrif hans voru því mjög gagnrýnin á kapítalisma og kapítalískt þjóðskipulag. Eftir komuna til Columbia snéri Clark við blaðinu og gerðist eindreginn talsmaður samkeppni og kapítalisma. Hann var einn af hörðustu gagnrýnendum bandaríska stofnanahagfræðiskólans.
Framlög til hagfræði
Mikilvægasta rit Clark er The Philosophy of Wealth (1886), sem var í grunninn safnrit ritgerða og greina sem hann hafði skrifað að námi loknu. Í bókinni setti hann fram ítarlega kenningu um eðli auðs sem lagði áherslu á mikilvægi stofnana, sérstaklega laga og einkaeignarréttar. Mikilvægasta framlag ritsins var hins vegar frumútgáfa af hugmyndinni um jaðarábata og nyt, meginreglu sem hafði þá þegar verið sett fram af Jevons (1871), Menger (1871) og Walras (1878), sem hver um sig höfðu þróað kenninguna sjálfstætt og án vitneskju af skrifum hvors annars. Clark á því tilkall til að teljast einn af upphafsmönnum jaðarbyltingarinnar.
Campanula trachyphylla
Campanula trachyphylla er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.
Torghatten
thumb|Torghatten. thumb|Torghatten.
Torghatten er granítfjall á Torget-eyju í sveitarfélaginu Brönnöy í Norðurlandi. Það er sérstakt fyrir holu sem er í því miðju. Samkvæmt þjóðsögu myndaðist gatið þegar tröllið Hestmannen skaut ör sinni í átt að fagurri stúlku sem það var að elta. Annað tröll henti hatt sínum í veg fyrir örina til að bjarga stúlkunni og gat myndaðist í hattinum. Árið 1988 varð flugslys í fjallinu þar sem 36 létu lífið.
Jóladagur
Jóladagur er hátíðisdagur á jólunum, þann 25. desember. Að kristnum sið er haldið upp á fæðingu Jesú, sem sagður er hafa verið uppi á 1. öld og kristnir menn trúa hafa verið sonur og holdgervingur guðsins Jahve. Í flestum vestrænum löndum skiptist fólk á gjöfum og sumir fara í messu.
Brandajól
Á Íslandi er það kallað Brandajól þegar jóladag ber upp á mánudag þannig að fjórir helgidagar komi í röð, það er aðfangadagur á sunnudegi (en samkvæmt hinni kirkjulegu helgi hefst hún ekki fyrr en á miðjum aftni (kl. 18) á aðfangadag) jóladagur, annar í jólum og áður fyrr þriðji í jólum sem var helgur dagur uns með konungsskipun frá danakonungi hann var afhelgaður og þar með lagður niður sem almennur frídagur ásamt þrettándanum og þriðja í Hvítasunnu sem dæmi, árið 1770.
Stundum er talað um stóru brandajól og litlu brandajól en menn greinir mjög á um hvernig þau séu skilgreind.
Pentagon
thumb|300px|Pentagon séð frá suðvestri. Pentagon (enska The Pentagon; íslenska: Fimmhyrningurinn) er höfuðstöðvar Varnarmálaráðuneytis Bandaríkjanna í Arlington, Virginíu í Bandaríkjunum. Byggingin er tákn varnar og hers í Bandaríkjunum. George Bergstrom hannaði bygginguna. Hafist var handa við að reisa hana árið 1941 en byggingin var tekin í notkun árið 1943.
Pentagon er stærsta skrifstofubygging í heimi. Um það bil 26.000 starfsmenn vinna þar.
Árið 2001 flaug flugvél á eina hlið byggingarinnar í hryðjuverkunum 11. september 2001.
Listi yfir skaðvalda sem fjallað er um í Heilbrigði trjágróðurs
Eftirfarandi er listi yfir smádýr og aðra skaðvalda sem fjallað er um í bókinni Heilbrigði trjágróðurs auk fræðiheita þeirra.
Náttúruval
Náttúruval er sú kenning að ef einstaklingar af mismunandi arfgerðum eru misvel hæfir til að lifa og að eignast lífvænleg afkvæmi við ráðandi skilyrði, hljóta þau genin, sem stuðla að meiri hæfni, að breiðast út á kostnað hinna. Náttúruval er því það þegar hæfari eiginileikar erfast frá einni kynslóð til annarar vegna samspils milli eiginleika lífverunnar og umhverfis hennar. Fyrstur til að setja fram þessa kenningu var Charles Darwin og nefndi hann hana náttúruval (enska: natural selection).
Búrfellshraun (Landsveit)
thumb|Hjálparfoss í Búrfellshrauni Búrfellshraun á Landmannaafrétti er eitt hinna svokölluðu Tungnárhrauna. Þar er þeirra næststærst, aðeins Þjórsárhraunið mikla er stærra. Búrfellshraun kom upp í langri gígaröð norðan Veiðivatna fyrir rúmum 3000 árum. Það þekur miklar víðáttur á Veiðivatnasvæðinu og við Þórisvatn en flæddi einnig niður með Tungná og Þjórsá. Það streymdi niður með Búrfelli en stöðvaðist í ofanverðri Landsveit og myndar þar háa samfellda hraunbrún, Gloppubrún, sem rekja má í boga um þvera sveit frá Skarfanesi og langleiðina að Rangá ofan við Galtalæk. Bæirnir Skarfanes, Ósgröf, Eskiholt, Mörk og Gloppa stóðu neðan undir hraunbrúninni.
Hraunið er úr dílabasalti þar sem stórir hvítir feldspatdílar sitja í dökkum grunnmassa.
Þjórsárdalshraun, sem flæddi niður Gjána í Þjórsárdal og þakti allan dalbotninn þar neðan við, er af mörgum talið vera hluti Búrfellshrauns aðrir telja það sjálfstætt hraun.
Hraunið er 485 km² að flatarmáli og um 6-7 km³ að rúmtaki. Vikurlagið H3 frá Heklu liggur ofan á hrauninu. Það er talið litlu eldra en vikurinn eða um 3200 ára.
Haukungar
Haukungar (fræðiheiti: Accipitriformes) eru ættbálkur fugla sem inniheldur meðal annars hauka, erni og gamma, eða 225 tegundir í allt.
Ásgeir Þór Magnússon
Hann er einnig markmaður undir 21 landsliðs Íslands og hefur spilað tvo leiki leiki fyrir landsliðið. Þar af auki hefur hann spilað 4 leiki fyrir undir 19 ára landsliðið og fimm leiki fyrir undir 17 ára landsliðið.
Friðrik 2.
Friðrik 2. getur átt við um:
Khandi Alexander
Khandi Alexander (f. 4. september 1957) er bandarískur dansari og leikkona. Hún er þekktust fyrir hlutverk sitt sem Dr. Alexx Woods í CSI: Miami.
Einkalíf
Khandi fæddist í New York og stundaði nám við Queensborough Community College. Kom hún fram í Broadway söngleiknum Chicago, Bob Fosses Dancin og Dreamgirls. Var hún danshöfundur fyrir heimstúr Whitney Houston frá 1988–1992 og kom fram sem dansari í Natalie Coles tónlistarmyndbandinu „Pink Cadillac“ frá 1988.
Ferill
Síðan í byrjun tíunda áratugsins hefur Alexander einbeitt sér að kvikmyndum og sjónvarpi, lék hún Catherine Duke í NewsRadio og var aukaleikari í ER. Hún er þekkt fyrir hlutverk sitt sem eiturlyfjandinn Fran í The Corner.