cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alexander Hamilton
Sögulegur arfur
Á nítjándu öldinni var Hamilton hampað af Viggum (the Whig party) og síðar hinum nýstofnaða Repúblíkanaflokk sem einum mikilvægasta landsföður Bandaríkjanna.
Í dægurmenningu
Alexander Hamilton var aðalpersónan í söngleiknum Hamilton sem frumsýndur var á Broadway árið 2015. Tónlistarmaðurinn Lin-Manuel Miranda skrifaði söngleikinn og lék sjálfur Hamilton. Manuel segist hafa samið söngleikinn eftir að hafa lesið ævisögu Hamiltons eftir Ron Chernow.
Sjávarútvegur á Íslandi
thumb|right|Færibandavinna í fiskvinnslustöð HB Granda í Reykjavík. Sjávarútvegur á Íslandi er atvinnuvegur á Ísland i sem nýtir sjávarfang til manneldis og dýraeldis. Sjávarútvegur fæst einnig við rannsóknir í haffræði, fiskifræði, fiskveiðar, matvælavinnslu og markaðssetningu sjávarafurða. Sjávarútvegur er því margþættur þó að lokamarkmiðið sé að selja fiskafurðir. Með stjórnsýslu sjávarútvegsmála fer Atvinnuvega- og nýsköpunarráðherra.
Sjávarútvegur hefur verið mikilvæg atvinnugrein á Íslandi frá upphafi Íslandsbyggðar, en einhverjar gjöfulustu veiðislóðir í Norður-Atlantshafi eru í íslenskri lögsögu. Sjávarútvegur átti þátt í að breyta Íslandi frá því að vera ein fátækasta þjóð Evrópu í byrjun 19. aldar í eina af efnuðustu þjóðum heims um aldamótin 2000. Úr hafinu kom ekki einungis matur á borð Íslendinga því fiskurinn hefur einnig verið verðmæt útflutningsvara og er það enn. Sjávarútvegur stendur nú fyrir 40% útflutningsverðmæta landsins, ríflega 12% af vergri landframleiðslu og sér um það bil 5% íbúanna fyrir atvinnu. Saga íslensks sjávarútvegs snýst þó ekki einungis um efnahagslega velferð, heldur hefur sjávarútvegur skipað stóran sess í íslenskri menningu og arfleifð.
Árabátaöld, skútuöld og vélaöld
Sögu sjávarútvegsins er oft skipt upp í þrjú skeið: árabátaöld, skútuöld og vélaöld.
Á árabátaöld voru bátar þjóðarinnar mun verr búnir miðað við skip nútímans. Þeir voru opnir og handknúnir og allur aðbúnaður sem þykir sjálfsagður í dag, ekki til þá. Árabátaöldin er langlengsta tímabilið, en það spannar allt frá upphafi byggðar og að fyrsta áratug 20. aldar. Helstu tegundir árabáta sem útgerðir notuðust við voru sexæringar, áttæringar, teinæringar og tólfæringar.
Skútuöldin hófst á áttunda áratug 18. aldar og stóð í um það bil 130 ár. Blómaskeið tímabilsins var á seinnihluta 19. aldar og fór svo að minnka á fyrri hluta 20. aldar og voru síðustu skipin gerð út á árunum 1926-1927.
Vélaöldin hófst árið 1902 þegar að vél var sett í sexæring á Ísafirði. Árið 1905 var til einn svokallaður togari á Íslandi og var hann undir 50 brúttórúmlestir. Menn tóku þessu tímabili almennt fagnandi, þetta þýddi að hægt var að auka fiskmagn úr sjó og sækja fiskinn á fleiri mið. Fólk fékk mun meiri vinnu við aukinn afla og Íslendingar fóru einnig að flytja ferskan fisk út til Bretlands þar sem hann var seldur á mörkuðum. Fyrsti togarinn var keyptur frá Englandi og var hann nefndur Coot, en hann strandaði þremur árum eftir að hann var keyptur. Eftir að fyrsti togarinn var fluttur inn byrjuðu fleiri útgerðir að flytja inn togara og fjölgaði þeim jafnt og þétt. Í kringum 1915 voru togararnir komnir vel yfir 20 og í kringum 1930 voru þeir orðnir 42 talsins. Heildarfjöldi vélknúinna skipa árið 2007 var 1.642 skip/bátar. thumb|800px|center|Horft yfir höfnina í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi.]]
Stjórnskipulag fiskveiðikerfis
Fiskveiðistjórnun á Íslandi hefur þróast í áföngum alla 20. öldina. Allt frá árinu 1901 og til ársins 1976 háðu Íslendingar baráttu um forræði yfir fiskimiðum sínum. Má segja að þeir hafi lítið getað stjórnað sókn í mikilvæga fiskistofna þar til því takmarki var náð árið 1976, er 200 mílna fiskveiðilandhelgin gekk í gildi. Áratugirnir síðan þá hafa einkennst af aðgerðum er hafa miðað að því að móta stjórnkerfi fiskveiða með það að leiðarljósi að þær séu í senn hagkvæmar og sjálfbærar hvað nýtingu auðlindanna varðar. thumb|right|Merki ábyrgra fiskveiða er auðkennismerki íslenskra sjávarafurða.
Kvótakerfið
Aðalgrein: Íslenska kvótakerfið
Íslenska kvótakerfið er fiskveiðistjórnunarkerfi sem segir til um það hversu mikið íslenskir sjómenn eða íslenskar útgerðir mega veiða af hverri fisktegund á tilteknu tímabili.
Aðalmarkmið kerfisins er að sporna gegn ofveiði á nytjastofnum. Vísindalegt mat á sjávarauðlindum og ráðgjöf um aflamark úr hverjum stofni eru grundvöllur leyfilegs heildarafla sem stjórnvöld ákveða árlega fyrir hvern stofn. Veiðar á öðrum stofnum en þeim sem hafa aflamark eru ekki takmarkaðar eða eru ekki stundaðar.
Lög nr. 38/1990, breytt með lögum nr. 116/2006, um stjórn fiskveiða eru hornsteinn þess stjórnkerfis sem nú er unnið eftir. Með þeim var lögfest aflamarkskerfi í þeim tegundum sem veiðar eru takmarkaðar á. Framseljanlegar aflaheimildir fyrir flestar veiðar eru þá ákveðnar og veiðiheimildunum úthlutað árlega til einstakra skipa á grundvelli aflahlutdeilda þeirra í viðkomandi tegund. Kvóti skips á hverju veiðitímabili eða vertíð ræðst þannig af leyfðum heildarafla viðkomandi tegundar og hlutdeild skipsins í þeim heildarafla. Aflamarkið má flytja á milli skipa og framselja það á önnur skip en með nokkrum takmörkunum. Lögin um stjórn fiskveiða hafa tekið nokkrum breytingum frá því að þau tóku gildi í janúar 1991. thumb|right|Fjölveiðiskipið Áskell EA 48 (nú Birtingur NK) í Seyðisfirði.
Ábyrgð á stjórn fiskveiða ber sjávarútvegsráðherra og framkvæmd laga og reglugerða er lúta að þeim. Hann ákveður heildarafla að fengnum tillögum Hafrannsóknastofnunar. Hafrannsóknastofnun er miðstöð vísindalegra rannsókna á nytjastofnum og ber ábyrgð á ráðgjöf um árlegan hámarksafla úr þeim stofnum sem veiðar eru takmarkaðar á. Þá annast Fiskistofa eftirlit og framkvæmd laga um stjórn fiskveiða og Landhelgisgæslan löggæslu á miðunum.
Kvótakerfið hefur alla tíð verið mjög umdeilt og hefur meðal annars verið gagnrýnt fyrir að ýta undir brottkast og að kippa undirstöðunum undan sjávarþorpum sem byggja afkomu sína á sjávarútvegi.
Skip, bátar og veiðarfæri
Heildarfjöldi skipa við Ísland árið 2007 voru 1.642 fiskiskip. Af þeim voru 84 togarar, 744 voru smábátar og restin skiptist á milli hinna flokkana. Af heildarverðmætum afla ársins 2007 voru togarar með 41% af verðmætum en smábátar með einungis 1%, á meðan 58% skiptust síðan á aðrar bátagerðir. thumb|right|Hringnót frá Chile full af ca. 400 tonnum af [[brynstirtla|brynstirtlu.]]
Íslenski veiðiflotinn er einstaklega tæknilega þróaður og er notast við fjölbreytilega tækni og veiðarfæri. Veiðarfærunum er aðallega skipt í sjö flokka: handfæri, línu, net, dragnót, hringnót, botnvörpu eða –troll og flotvörpu eða –troll. Þó veiðarfærin séu flokkuð í svona fáa flokka eru til ótal afbrigði af hverju veiðarfæri fyrir sig.
Hringnótir og nú nýlega flottroll hafa stærsta aflann, þar sem sóst er eftir uppsjávarfiskum í fáum en fjölmennum torfum. Sá afli er oft um 2/3 hlutar heildarafla, þó ekki af aflaverðmætum þar sem uppsjávarfiskurinn er mun verðminni en bolfiskurinn. Aflahæsta veiðarfærið er botnvarpan með 40%-50% af aflaverðmætum og næst á eftir koma línuveiðarnar. Fyrir utan veiðar á humri eru veiðar á hryggleysingjum frekar litlar bæði í verði og afla.
Nytjastofnar við Ísland
Eftirfarandi eru nytjastofnar innan efnahagslögsögu Íslands.
Markaðir
thumb|right|Kort af löndum eða svæðum með fiskveiðisamkomulag við ESB. Framleiðsla á íslenskum sjávarafurðum er blanda af hefðbundnum- og nútíma sjávarréttamatseðli á heimsvísu. Hefðbundnir sjávarréttir samanstanda af söltuðum og reyktum afurðum fyrir markaði sem meta hvort tveggja mikils, bæði í hversdagslega rétti og fyrir veisluhöld. En þar sem nútímamaðurinn óskar bæði eftir ferskum og frystum afurðum sem uppfylla kröfur um bragð og heilsusamlegt líferni, sér fiskmarkaðurinn um að útvega hvoru tveggja.
Hinn íslenski nútímafiskiðnaður flytur út vörur fyrir um það bil 170 milljarða íslenskra króna. Stærsti hlutinn fer á Evrópumarkað þar sem Bretlandseyjar og Spánn eru stærstu kaupendurnir. Verulegur hluti er líka fluttur út til annarra Evrópuríkja, Ameríku, Asíu og Afríku. Íslenskar vörur eru þekktar sem hágæðavörur og hefur skapað sér hefð á þessum mörkuðum. Helsta sérkenni íslenskra sjávarafurða er rekjanleiki sem hinn íslenski fiskmarkaður hefur komið á fót. Það þýðir að neytandinn getur vitað hvenær og hvar fiskurinn sem hann var að kaupa veiddist. Einnig er sérstök áhersla lögð á að kynna fiskveiðarnar sem sjálfbærar veiðar, að ekki sé að ganga á fiskistofnanna við Íslandsstrendur.
Meira en helmingur af útflutningsverðmætum sjávarútvegs eru botnfisktegundir, þá aðallega þorskur en þónokkur hluti er unninn úr ýsu, ufsa og karfa. Framleiðsla úr úthafsfiskitegundum og hryggleysingjum er um það bil jöfn og stendur hún fyrir stærstum hluta af því sem eftir er. Síðastliðin ár hefur hluti þeirrar fyrrnefndu aukist á meðan útflutningur á hryggleysingjum hefur dregist saman.
Fiskeldi
Útflutningur fiskeldisafurða náði hámarki árið 2006 þegar yfir 5.000 tonn voru flutt út fyrir andvirði tveggja milljarða íslenskra króna. Árið 2008 minnkaði útflutningurinn um 2.000 tonn. Bandaríkin hafa til þessa verið stærsti kaupandi íslenskra eldisfiska.
Sýkingar
Fiskar fá sjúkdóma, rétt eins og aðrar lífverur. Fiskasjúkdómar geta valdið miklum skaða í fiskeldi eða skrautfiskaræktun. Sjúkdómar í fiski eru flokkaðir eftir ástæðu í bakteríusýkingar, sveppasýkingar, sníkla (t.d. hringorma), vírussjúkdóma, efnaskiptasjúkdóma, sjúkdóma af völdum ástands vatnsins (umhverfissjúkdómar) og skortssjúkdóma eða eftir þeim líffærum sem verða fyrir sjúkdómnum. Meðferð við sjúkdómum í fiski er með ýmsum hætti og fer eftir bæði sjúkdómnum og umhverfisaðstæðum.
Haustið 2008 greindist töluvert magn af sýktri síld við strendur landsins. Þar var um að ræða sýkil sem dregur síldina til dauða. Sumarið 2009 var talið að um 30% síldarinnar væri enn sýkt.
Ofveiði
thumb|right|Veitt niður fæðuvefinn. Of mikilli sókn eða svonefndri ofveiði er oftast kennt um eyðingu fiskstofna. Ofveiði verður þó að teljast vera mjög teygjanlegt hugtak. Það sem talið er skipta höfuðmáli í sambandi við eyðingu fiskstofna er ástand sjávar eða árferði, smáfiskadráp svonefnt og of mikil sókn miðað við aðstæður.
Þegar ofveiði er við lýði í lengri tíma, veldur hún á endanum hruni fiskistofns þar sem tegundin nær ekki að fjölga sér nógu hratt til að vega á móti fiskveiðidauðanum. Þegar fiskur verður markaðslega útdauður, þýðir það ekki að tegundin sé sjálf útdauð heldur að ekki sé lengur hægt að stunda sjálfbærar veiðar á tegundinni. Vandamál skapast þegar slíkar veiðar eru styrktar (t.d. af ríkinu eða ESB) þegar þær eru ekki lengur arðsamar og er því áfram gengið á stofn sem hefði annars fengið að vera í friði til að ná sér upp aftur.
Mengun
Fjölmörg náttúruleg og tilbúin efni berast út í umhverfið vegna athafna mannsins og geta valdið mengun. Þar á meðal eru náttúruleg frumefni og efnasambönd sem hafa eiturvirkni eða valda röskun á lífríki við aukinn styrk. Enn fremur framleiða menn í iðnvæddum samfélögum fjölmörg lífræn efnasambönd sem ekki fundust í óraskaðri náttúru.
Mengandi efni geta borist hafinu eftir ýmsum leiðum: með ám og fljótum, með úrkomu, með loftbornu ryki, með skólpi frá þéttbýli og frárennsli iðnaðar og frá skipum, annað hvort við losun eða vegna slysa.
Klórlífræn efni
Notagildi margra klórlífrænna efna byggist á stöðugleika þeirra, en það er einmitt sá eiginleiki sem veldur því að efnin brotna seint niður í náttúrunni. Vegna þrávirkni og fituleysni klórlífrænna efna safnast þau fyrir í lífverum og styrkur þeirra getur margfaldast eftir því sem ofar dregur í fæðukeðjunni. Meðal klórlífrænna efna eru meðal annars eitthvert sterkasta eitur sem þekkist eða dioxin, og hið þekkta PCB.
Þungmálmar
Margir þungmálmar eru nauðsynlegir starfsemi lífvera en geta haft eiturverkan verði styrkur þeirra óeðlilega hár. Sem dæmi má nefna kopar og sink. Blý, kvikasilfur og kadmín gegna hins vegar engu nauðsynlegu hlutverki í lífríkinu. Þessir málmar geta verið skaðlegir mönnum og lífríki jafnvel við lágan styrk í fæðu og umhverfi.
Sjávarlíftækni
thumb|right|Líftækninemi við rannsóknarstörf í [[Háskólinn á Akureyri|Háskólanum á Akureyri, eina íslenska skólanum sem býður upp á nám til B.Sc. gráðu bæði í líftækni og sjávarútvegsfræði.]] Sjávarlíftækni er undirgrein líftækni og hvílir því á grunni örverufræði, lífefnafræði, erfðafræði, sameindaerfðafræði og verkfræði. Líkt og í líftækni almennt, þá eru markmið sjávarlíftækninnar að finna og einangra lífvirk efni úr sjávarlífverum, nýta aukaafurðir sjávarútvegs og fiskvinnslu til verðmætasköpunar og nýta sjávarlífverur til framleiðslu lyfja og annarra verðmætra afurða.
Höfin þekja um 71% af yfirborði plánetunnar og umlykja 99% af lífhvolfinu. Í hafinu er að finna fjölbreyttar aðstæður hvað varðar hitastig, birtu, þrýsting, seltu og sýrustig, en allt eru þetta umhverfisaðstæður sem máli skipta fyrir vöxt og viðgang hinna ýmsu lífvera hafsins. Af þessum sökum er tegundasamsetning lífheims hafsins afar fjölbreytt og hefur raunar aðeins hafa verið rannsökuð að takmörkuðu leyti. Þess má geta að aðeins er talið að um 1% lífvera í höfunum séu að einhverju eða öllu leyti rannsakaðar og að einungis um 5% af höfum jarðar hafa verið rannsökuð. Í rauninni er meira vitað um tunglið en höfin.
Nýting aukaafurða
Þetta leiðir af sér gríðarleg tækifæri til að finna lífverur sem geta framleitt — eða innihalda sjálfar — efni sem nýtast í lyfjaiðnaði og fela hugsanalega í sér lækningu við sjúkdómum sem mannkynið hefur barist við lengi. Sjávarlíftækni er tiltölulega ný af nálinni og því gríðarlegir möguleikar í boði. Í Japan og Bandaríkjunum er mikil aukning á fjármagni til rannsókna á þessu sviði. Á Íslandi hefur þetta farið stigvaxandi síðustu 10 til 20 árin. Þar er nú að finna fjölmörg smáfyrirtæki sem sérhæfa sig að einhverju eða öllu leyti í iðnaði nátengdum sjávarlíftækni. Afurðirnar eru svo nýttar í ýmsan iðnað þó svo að stærsti markhópurinn sé lyfja-, fæðubótarefna- og snyrtivöruiðnaðurinn.
Eyjafjörður
right|Eyjafjörður thumb|Árskógssandur Eyjafjörður er fjörður á miðju Norðurlandi. Hann er einn af lengstu fjörðum Íslands og héraðið umhverfis fjörðinn og inn af honum er næstfjölmennasta hérað landsins. Nafnið er dregið af Hrísey sem liggur á miðjum firðinum.
Staðhættir
Fjörðurinn er langur og mjór, 60 km frá mynni að botni. Mesta breidd hans er 25 km á milli Sigluness og Gjögurtáar í mynni fjarðarins en yfirleitt er fjörðurinn á bilinu 6-10 km breiður. Tveir minni firðir ganga út úr Eyjafirði vestan megin, Ólafsfjörður og Héðinsfjörður.
Fjörðurinn er umkringdur fjöllum á báða vegu, þó nokkuð hærri að vestanverðu í fjallgarði Tröllaskaga. Það er nánast ekkert undirlendi meðfram ströndum í utanverðum firðinum en þegar sunnar dregur breikkar láglendið, þó meira að vestanverðu.
Nokkrir dalir ganga inn frá Eyjafirði. Að vestan eru Svarfaðardalur, Þorvaldsdalur og Hörgárdalur þeirra mestir en að austan Dalsmynni. Stærsti dalurinn sem gengur út frá Eyjafirði er þó sá sem gengur beint inn af firðinum og ber hann einnig nafnið Eyjafjörður (sem á ekki að rugla saman við Eyjafjarðardal). Sá dalur er bæði langur og breiður og hýsir eina þéttbýlustu og grösugustu sveit landsins.
Nokkrar ár renna í Eyjafjörð, þeirra stærstar eru Eyjafjarðará, Fnjóská og Hörgá en einnig Svarfaðardalsá.
Mannlíf
Eyjafjarðarsvæðið er það næst fjölmennasta á Íslandi á eftir höfuðborgarsvæðinu. Árið 2016 var samanlagður mannfjöldi sveitarfélaganna sem liggja að firðinum um 25.000
Langstærsti bær svæðisins er Akureyri en aðrir bæir og þorp eru: Ólafsfjörður, Dalvík, Hrísey, Árskógssandur, Hauganes, Hjalteyri, Hrafnagil, Svalbarðseyri og Grenivík. Grunnatvinnuvegir flestra þessara staða eru sjávarútvegur og landbúnaður en Akureyri er að auki þjónustumiðstöð svæðisins með mörgum mikilvægum stofnunum á borð við sjúkrahús og háskóla.
thumb|800px|Horft út Eyjafjörðinn frá [[Súlur|Súlum, Akureyri sést neðst til hægri á myndinni]]
Jafnaðarmannaflokkurinn
Jafnaðarmannaflokkurinn getur átt við:
Jaki
Jaki er íslenskt karlmannsnafn.
Kjörnir alþingismenn 2003
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 2003.
Lína
Lína getur átt við:
Arndís
Arndís er íslenskt kvenmannsnafn.
Kristíana
Kristíana er íslenskt kvenmannsnafn.
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Ísland)
thumb|Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (einnig kallaði XO) er íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður af Guðmundi Franklín Jónssyni árið 2020. Slagorð þeirra er Fjárfestum, framkvæmum og framleiðum. Flokkurinn er með listabókstafin O.
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn leggur áherslu á að styrkja grunnstoðir samfélagsins þar sem einstaklingurinn nýtur frelsis til athafna í gegnum sköpunarkraft og með frumkvæði að vopni. Þeir vilja efla beint lýðræði og nota þjóðaratkvæðagreiðslur í mikilvægum málefnum. Að þeirra mati er einstaklingsfrelsi lykillinn að gæfu þjóðarinnar ásamt lágum sköttum, friðsömum og haftalausum milliríkjaviðskiptum, frjálsri samkeppni og sem minnstum ríkisafskiptum.
Þann 14. október 2020 tilkynnti Guðmundur Frankín Jónsson, hagfræðingur að hann hyggðist stofna nýjan stjórnmálaflokk sem ætlaði að gefa kost á sér í alþingiskosningunum 2021. Þann 10. febrúar 2021 var framboðið staðfest og tilkynnt. Flokkurinn bauð fram í alþingiskosningunum 2021 sem fóru fram þann 25. september 2021.
Alþingiskosningar 2021
Flokkurinn fékk 0,4% fylgi í kosningunum og engan kjörinn þingmann með einungis 844 atkvæði. Daginn eftir kosningarnar, 26. september 2021 tilkynnti formaður flokksins, Guðmundur Franklín Jónsson, að hann væri hættur öllum afskiptum sínum af stjórnmálum. Samt tilkynnti hann að flokkurinn væri ekki hættur en óvíst er hver mun taka við hans stjórn. Flokkurinn hyggst taka þátt í Sveitarstjórnarkosingunum 2022.
Sveitarstjórnarkosningar 2022
Í febrúar árið 2022 sagði Guðmundur Franklín Jónsson í samtali við Fréttablaðið að ekki væri von á framboði í sveitarstjórnarkosningunum. Glúmur Baldvinsson, oddviti flokksins árið 2021 sagði í framhaldinu að ekki væri nein plön um það. Hann sagði samt að nýr stjórnmálaflokkur væri á plani.
Sjómannafélag Reykjavíkur
Sjómannafélag Reykjavíkur er hagsmunafélag sjómanna á höfuðborgarsvæðinu og heitir í dag Sjómannafélag Íslands.
Sagan
Nokkur aðdragandi var að stofnun sjómannafélags í Reykjavík. Fyrst voru Bárufélögin svokölluðu stofnuð á síðasta áratug 19. aldar, en haustið 1915 hófst undirbúningur stofnunar félags sjómanna. Jón Guðnason, þá háseti á botnvörpuskipinu Nirði, hóf það undirbúningsstarf. Hann hafði sér til ráðgjafar Ólaf Friðriksson og Jónas Jónsson frá Hriflu. Þeir voru mjög svo fylgjandi þessarri hugmynd og studdu því Jón eins og þeir gátu. Það var svo laugardaginn 16. október, að kallað var saman til fundar í Goodtemplarahúsinu til undirbúnings stofnuninni. Þar mættu um þrjátíu manns, sennilega allir sjómenn, nema þeir Ólafur og Jónas frá Hriflu. Jón Guðnason hóf fyrstur umræðurnar, sem snérust um þörfina fyrir stofnun sjómannafélags. Það var samþykkt með öllum greiddum atkvæðum. Þar var og samþykkt, að hvorki skipstjórar eða stýrimenn mættu vera í félaginu. Þá var kosið í nefnd til að semja uppkast að lögum félagsins, sem í voru: Guðleifur Hjörleifsson, Jón Guðnason, Hjörtur Guðbrandsson, Ólafur Friðriksson, Jósep Húnfjörð og Ólafur Guðmundsson.
Laugardaginn 23. október var svo stofnfundurinn haldinn. Laganefndin lagði fram frumvarp til laga fyrir félagið. Ólafur Friðriksson hafði orð fyrir henni og lagði síðan til, að stofnað yrði Hásetafélag Reykjavíkur. Sú tillaga var samþykkt. 29. október var svo haldinn einskonar framhaldsstofnfundur Hásetafélagsins, þar sem fyrri fundurinn hafði falið laganefndinni að halda áfram störfum. Á þessum fundi var kosin stjórn Hásetafélagsins. Formaður var kjörinn Jón Bach og Ólafur Friðriksson ritari. Það er ekki annað hægt að sjá á heimildum, en allir fundarmenn hafi verið hásetar, utan Ólafs og Jónasar frá Hriflu, sem var kosinn endurskoðandi félagsins. Síðan var fjallað um kaup og kjör sjómanna.
Árið 1916 hófst kjarabarátta Hásetafélagsins fyrir alvöru, þegar þeir reyndu að fá hærra kaup af hálfu Félags íslenskra botnvörpuskipaeigenda, og stofnuðu til fyrsta verkfallsins af hálfu sjómannastéttarinnar. Í lok árs 1916 var svo kosinn nýr formaður Hásetafélagsins, Guðleifur Hjörleifsson. Á eftir honum komu Sigurjón Á. Ólafsson (1916–1917 og 1920–1950), Eggert Brandsson (1918–1920), Garðar Jónsson (1951–1960), Jón Sigurðsson (1961–1971), Hilmar Jónsson(1972-1977), Guðmundur Hallvarðsson (1978–1994). Jónas Garðarsson tók við af honum, en var stuttan tíma. Núverandi formaður er Helgi Kristinsson.
Árið 1919 var nafni félagsins svo breytt í Sjómannafélag Reykjavíkur, og svo hét félagið til 2007, þegar Matsveinafélag Íslands og Sjómannafélagið sameinuðust í eitt undir nafninu Sjómannafélag Íslands. Félagið telur um 800–900 manns í dag frá ýmsum stöðum á landinu. Stjórnarmenn Sjómannafélags Reykjavíkur voru helstu hvatamenn að stofnun Sjómannasambands Íslands á árunum 1956-1957.
15. janúar
15. janúar er 15. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 350 dagar (351 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Arney
Arney er íslenskt kvenmannsnafn.
Jakob
Jakob er íslenskt karlmannsnafn.
Rósareynir
Rósareynir (fræðiheiti: Sorbus rosea) er smávaxið tré eða runni af rósaætt. Rósareynir er mjög líkur kasmírreyni en smávaxnari og með meira af rauðu litarefni, aldinin eru fölbleik í fyrstu en dökkna með aldrinum. Blómin eru einnig bleikari en á kasmírreyni.
Arnfinna
Arnfinna er íslenskt kvenmannsnafn.
Ángel Di María
Ángel Di María (f. 14. febrúar 1988) er argentískur knattspyrnumaður sem spilar fyrir argentíska landsliðið og Benfica í Lissabon. Hann spilaði í 7 ár með Paris Saint-Germain.
Di María skoraði sigurmarkið í Copa America 2021 gegn Brasilíu og fyrsta markið í 3-3 í úrslitaleik HM 2022 þegar Argentína vann heimsmeistaratitillinn í vítakeppni.
Grein
Grein getur þýtt eftir farandi:
Litáíska karlalandsliðið í körfuknattleik
125px|right Litáíska karlalandsliðið í körfuknattleik er eitt af sigursælustu landsliðum í Evrópskum körfuknattleik. Hann er einnig vinsælasta íþrótt landsins.
Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins
Áfengis- og tóbaksverslun ríkisins (skammstafað sem ÁTVR en oftast kallað Ríkið í óformlegu máli en gengur núna opinberlega undir heitinu Vínbúðin) er einokunarverslun með smásölu áfengis á Íslandi. Hún hefur samkvæmt 10. grein laga númer 75 sem samþykkt voru 15. júní 1998 „einkaleyfi til smásölu áfengis [á Íslandi]“ sem telst samkvæmt sömu lögum drykkur með >2,25% vínanda. Einnig framleiðir ÁTVR neftóbak.
Jakop
Jakop er íslenskt karlmannsnafn.
Jóhann G. Jóhannsson
Jóhann G. Jóhannsson getur átt við:
Arnfríður
Arnfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Wieluń
Wieluń  er borg í miðhluta Póllands, í Województwo Łódzkie, við fljótið Pyszna. Íbúar voru 27 000 árið 2004, flatarmál 16,9 km².
Forsetning
Forsetning er óbeygjanlegt smáorð sem stendur oftast á undan fallorði og stýrir fallinu (veldur því að fallorðið standi í aukafalli—þolfalli, þágufalli eða eignarfalli). Margar forsetningar stýra aðeins einu ákveðnu falli:
Wieluń
thumb|250px|left 150px|right
Forsetning
Sumar forsetningar (á, eftir, fyrir, í, með, undir, við, yfir) geta stýrt tveimur föllum, t.d. Í stofuna (þf.), Í stofunni (þgf.). Merking ræður þessu; hreyfing eða stefna er alltaf í þolfalli en dvöl eða kyrrstaða í þágufalli; t.d. Hann lagði blaðið á borðið (þf.), blaðið liggur á borðinu (þgf.).
Heimildin
Heimildin er íslenskur fjölmiðill sem stofnaður var í janúar 2023 við samruna Stundarinnar og Kjarnans.
Forsetning
Forsetning getur staðið ein og sér, þ.e. án fallorðs, en verður þá að atviksorði; t.d. ég þakka fyrir (fallorði sleppt). Að sama skapi eru margar forsetningar upprunalega atviksorð sem verða að forsetningum þegar þau stýra falli, t.d. garðurinn er neðan árinnar.
Orðin fram, heim, inn, út, upp, niður eru aldrei forsetningar í íslensku.
Tenglar
விபக்தி
Curt Cornelius
Curt Cornelius (fæddur 22. júní 1973 í Huntington Beach í Kaliforníu) er bandarískur kvikmynd- og sjónvarpsleikari.
Wrocław
thumb|300px|right|[[Wrocław]] Wrocław (['vrɔʦwaf], ; þýska Breslau; tékkneska Vratislav; latína Vratislavia) er fjórða stærsta borg Póllands og höfuðborg Neðri-Slesíu, íbúar voru um 641.000 árið 2020. Flatarmál borgarinnar er 293 ferkílómetrar. Hún liggur við ána Odru.
Borgin á sér meira en 1000 ára sögu og hefur verið hluti af konungsríkjunum af Póllandi, Bóhemíu, Ungverjalands, Habsborgara í Austurríki, Prússlands og Þýskalands. Eftir seinni heimsstyrjöld, (Potsdamráðstefnan) tóku Pólverjar við yfirráðum í borginni sem hafði verið hluti af Þýskalandi og Prússlandi síðustu 2 aldir.
thumb|300px|Breslau
Félix d'Herelle
Félix d'Herelle (1873 – 1949) var kanadískur örverufræðingur. Hann er þekktastur fyrir að uppgötva bakteríuveirur.
Hann hélt því fram að hann væri læknir þrátt fyrir að vera ekki læknamenntaður.
Borgari
Borgari er persóna sem býr á ákveðnum stað. Talað er um ríkisborgara sem þá persónu sem hefur ríkisborgarétt í ákveðnu ríki. Annað dæmi er heimsborgari, sem er sá sem er víðförull og hefur átt — eða á — heima á mörgum stöðum. Áður var orðið „borgari“ notað um mann, sem hafði keypt sér svokallað borgarabréf, en í því fólst réttur til að stunda verslun og viðskipti.
Í annarri merkingu, þá er borgari stytting fyrir Hamborgari, sem getur bæði þýtt einhvern frá Hamborg í Þýskalandi eða um ákveðna tegund af kjöti, oftast hakkað nautakjöt, sem er sett milli tveggja brauðsneiða. Í fyrri merkingunni er orðið ritað með stóru „H“ en í þeirri síðari með litlu.
Kristín
Kristín er íslenskt kvenmannsnafn.
Akureyri.net
Akureyri.net er íslenskur fréttavefur í eigu Pedromynda á Akureyri. Vefurinn hóf göngu sína 26. júlí árið 2005 en var endurnýjaður frá grunni þann 17. apríl 2009. Vefurinn flytur fréttir frá Akureyri og nágrannasveitarfélögum auk þess að fjalla um íþróttir og menningarlíf. Þá er á síðunni atburðadagatal bæjarins. Ritstjóri Akureyri.net er Páll Jóhannesson.
Mílos
Mílos er eldvirk grísk eyja norðan Krítar. Eyjan er vinsæll áfangastaður ferðamanna um sumartímann.
FranklinCovey
FranklinCovey er alþjóðlegt þekkingarfyrirtæki á sviði þjálfunar, ráðgjafar og rannsókna um árangur einstaklinga og vinnustaða sem hefur verið starfandi á Íslandi frá árinu 2012. FranklinCovey Co. var stofnað árið 1997 í West Valley City, Utah og er skráð í kauphöllina í New York (NYSE:FC). Guðrún Högnadóttir er eigandi og framkvæmdastjóri FranklinCovey á Íslandi.
Saga
FranklinCovey varð til við samruna Franklin Quest, sem lagði grunninn að lausnum á sviði tímastjórnunar í anda Benjamin Franklin og Covey Leadership Center sem var stofnað af Stephen Covey. Dr. Covey er höfundur alþjóðlegu metsölubókanna The 7 Habits of Highly Effective People, First Things First og The 8th Habit.
Þverá (aðgreining)
Þverá er með algengustu örnefnum á Íslandi, fjölmargar ár og bæir bera nafnið:
Arngerður
Arngerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Jan
Jan er íslenskt karlmannsnafn.
Beslan
right|thumb|200px|Mynd af N-Ossetíu héraði Beslan (rússneska: Бесла́н) er borg í Norður-Ossetíu í Suður-Rússlandi.
1. september 2004, voru nemendur og starfsfólks skóla þar teknir í gíslingu af vopnuðum vígamönnum af ýmsum þjóðernum, þar á meðal Téténar og Ingúsítar. Gíslatökunni lauk 3. september þegar rússneskar öryggissveitir gerðu áhlaup á skólann, opinberar tölur um fallna eru 344 þar af um 172 börn en margir í viðbót særðust.
Kúveit
Kúveit (arabíska دولة الكويت‎) er land við strönd Persaflóa með landamæri að Írak og Sádí-Arabíu. 90% útflutningstekna koma af olíu. Íbúafjöldi landsins var talinn vera um 4 milljónir árið 2014 en innan við helmingur íbúa eru kúveiskir ríkisborgarar. Yfir helmingur íbúa eru erlendir verkamenn og innflytjendur.
Stjórnarfar í Kúveit er þingbundin konungsstjórn með lýðræðislega kjörið þjóðþing. Landið situr hátt á listum yfir borgararéttindi, fjölmiðlafrelsi og sjálfstæði dómstóla. Landið er algjörlega háð olíuútflutningi í efnahagslegu tilliti en síðustu ár hefur stjórnin reynt að renna stoðum undir fjölbreyttara atvinnulíf.
Orðsifjafræði; Al-Kuwayt merkir á gamal-arabísku - littla virkið við ströndina.
Þ
Þ eða þ (skrifað þorn, borið fram bæði sem „þoddn“ eða „þorn“) er þrítugasti bókstafurinn í íslenska stafrófinu eins og það er nú haft, en var áður 34. stafurinn (á meðan c, q, z og w voru höfð með). Þ kemur aðeins fyrir í upphafi orðs (þúfa, þjófur) eða sem fyrsti stafur í síðari lið samsettra orða (farþegi), og endar því ekkert orð á bókstafnum þ. Þ er óraddað og tannmælt önghljóð í nútímamáli, og var líkt í fornmáli- en þorn var stundum ritað í staðin fyrir ð (t.d. verþa). Þ hefur verið notað samfellt í íslensku frá upphafi.
Kúveit
Landstjóraumdæmi
Kúveit skiptist í sex landstjóraumdæmi. Hvert umdæmi skiptist svo í fimm kjördæmi.
Þ
Tíðni
Stafurinn þorn kemur fram í um 1,59% skipta
Kúveit
Íþróttir
Knattspyrna er vinsælasta íþróttagreinin í Kúveit. Gullöld karlalandsliðs þjóðarinnar var undir lok áttunda áratugarins og í byrjun þess níunda. Liðið rataði á verðlaunapall í Asíukeppninni þrisvar í röð frá 1976 til 1984, þar af sem meistarar árið 1980. Kúveit komst í fyrsta og eina sinn í úrslitakeppni HM á Spáni 1982, þar sem liðið gerði jafntefli við Tékkóslóvakíu.
Talsverð hefð er fyrir handknattleik í Kúveit og er karlalandsliðið eitt það sigursælasta í Asíu og hefur margoft keppt í úrslitakeppni HM og á Ólympíuleikunum. Kúveit hefur fjórum sinnum unnið Asíuleikana í handbolta karla en einungis Suður-Kórea hefur gert betur.
Kúveit hefur keppt á Ólympíuleikum frá því í Mexíkóborg 1986. Fyrsti íþróttamaðurinn frá Kúveit steig á verðlaunapall í Barcelona 1992 og hlaut brons í tækvondó, en þar sem tækvondó var einungis sýningargrein á leikunum teljast þau verðlaun ekki með. Skotíþróttamaðurinn Fehaid Al-Deehani vann til bronsverðlauna á leikunum í Sidney 2000 og Lundúnum 2012. Það teljast einu formlega viðurkenndu verðlaun Kúveit á Ólympíuleikum. Vegna óstjórnar hjá Ólympíunefnd Kúveit var íþróttafólki landsins ekki heimilað að taka þátt undir sínum merkjum í Ríó 2016 heldur kepptu þau sem óháðir íþróttamenn. Fehaid Al-Deehani vann til gullverðlauna og varð þannig fyrsti óháði íþróttamaðurinn til að fá gull á Ólympíuleikum. Landi hans Abdullah Al-Rashidi fékk brons í skotfimi á sömu leikum. Verðlaununum var vel fagnað í Kúveit og líta heimamenn á þau sem fyrstu gullverðlaun landsins hvað sem bókum Alþjóðaólympíunefndarinnar líður.
Ásta Magnúsdóttir
Ásta Magnúsdóttir (fædd 27. febrúar 1888, dáin 26. maí 1962) varð ein fyrst kvenna til að vera skipuð í opinbert embætti á Íslandi er hún var skipuð ríkisféhirðir árið 1933. Hún gegndi embættinu til ársins 1958 er hún fór á eftirlaun.
Foreldrar hennar voru hjónin Magnús Ólafsson ljósmyndari á Akranesi og síðar í Reykjavík og Guðrún Jónsdóttir. Ásta ólst upp á Akranesi til 13 ára aldurs en þá fluttist fjölskyldan til Reykjavíkur. Ásta gekk um skeið í Landakotsskóla og stundaði einnig píanóleik „og varð svo fær í þeirri grein að hún gat leikið undir á opinberum tónleikum.“ Ásta var ógift og barnlaus.
Þegar hún var skipuð ríkisféhirðir árið 1933 hafði hún unnið í tengslum við embættið í 23 ár eða frá árinu 1910 er hún hóf störf sem skrifari hjá Valgarð Claessen landsféhirði en síðar varð hún fulltrúi við embættið. Í viðtali við Ástu sem birtist í tímaritinu 19. júní árið 1952 nefndi hún að afskipti kvennasamtaka hefðu ráðið miklu um að hún var skipuð í embættið en nokkur kvenfélög sendu ríkisstjórninni skriflega áskorun um að veita Ástu starfið.
Ásta mun hafa verið fyrsta íslenska konan sem steig um borð í flugvél árið 1919.
Árið 1946 var Ásta sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu og stórriddarakrossi sömu orðu árið 1958.
Suharto
Suharto (einnig ritað Soeharto eða Muhammad Soeharto; ꦩꦸꦲꦩ꧀ꦩꦢ꧀ꦯꦸꦲꦂꦠ á javönsku) (8. júní 1921 – 27. janúar 2008) var annar forseti Indónesíu. Hann gegndi því embætti í 31 ár eftir að hafa steypt Sukarno af stóli árið 1967 þar til hann sagði af sér árið 1998.
Suharto fæddist í smáþorpinu Kemusuk nærri borginni Yogykarta á tíma hollenskra nýlenduyfirráða í Indónesíu. Hann ólst upp við fátæklegar aðstæður. Foreldrar hans skildu stuttu eftir að hann fæddist og hann var sendur á milli ýmissa fósturforeldra mestan hluta barnæsku sinnar. Á meðan á hernámi Japana stóð í seinni heimsstyrjöldinni gekk Suharto í varnarlið Indónesíumanna undir stjórn Japana. Í sjálfstæðisbaráttu Indónesíumanna gekk Suharto í hinn nýstofnaða Indónesíuher. Eftir sjálfstæði Indónesíu varð Suharto yfirhershöfðingi. Hermenn undir stjórn Suhartos kváðu þann 30. september 1965 niður valdaránstilraun af hálfu indónesíska kommúnistaflokksins. Herinn stóð síðan fyrir andkommúnískum hreinsunum sem bandaríska leyniþjónustan lýsti sem „einu versta fjöldamorði tuttugustu aldarinnar“. Í kjölfarið hrifsaði Suharto til sín völd frá fyrsta forseta Indónesíu, Sukarno. Hann gerðist bráðabirgðaforseti árið 1967 og var kjörinn forseti næsta ár. Hann stóð fyrir samfélagsherferð sem kölluð var „af-Sukarnovæðing“ til þess að má út orðspor forvera síns. Stuðningur við stjórn Suhartos var mikill á áttunda og níunda áratugnum. Á tíunda áratugnum ollu alræðistilburðir og spilling ríkisstjórnarinnar óánægju og efnahagskreppa árið 1997 leiddi til mikilla óeirða og afsagnar Suhartos árið 1998. Suharto lést árið 2008 og fékk ríkisútför.
Deilt er um 31 árs valdatíð Suhartos bæði í Indónesíu og erlendis. Á valdatíð sinni byggði Suharto upp sterka, miðstýrða herstjórn. Geta hans til að viðhalda stöðugleika í hinni stóru og fjölbreyttu Indónesíu ásamt andkommúnískum sjónarmiðum sínum gerði honum kleift að stofna til efnahags- og hernaðarbandalaga við vesturveldin í kalda stríðinu. Mestalla forsetatíð hans var mikill hagvöxtur í Indónesíu og hröð iðnvæðing
Ríkisstjórn Indónesíu er nú að velta fyrir sér hvort hún ætti að veita Suharto þjóðhetjutitil en þessar áætlanir eru mjög umdeildar. Samkvæmt spillingarvísitölu Transparency International er Suharto spilltasti leiðtogi nútímasögunnar og dró sér um 15–35 milljarða Bandaríkjadollara úr ríkissjóði á valdatíð sinni.
Branislav Ivanovic
Branislav Ivanović er fyrrum serbneskur knattspyrnumaður. Hann lék í vörninni.
1251
thumb|right|[[Margrét af Englandi, Skotadrottning|Margrét Skotadrottning.]] Árið 1251 (MCCLI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Crailsheim
thumb|right|250px|Crailsheim Crailsheim er borg í Baden-Württemberg, Þýskalandi. Þar búa 32.856 manns (2002).
Forsætisnefnd
Forsætisnefnd er þing sem er rekið af forseta eða háttsettum embættismanni sem kemur í stað hans.
Kurt Zouma
Kurt Zouma er franskur knattspyrnumaður sem spilar miðvörð fyrir Chelsea. Hann er Stór og sterkur og er frábær skallamaður.
Arngunnur
Arngunnur er íslenskt kvenmannsnafn.
Kristína
Kristína er íslenskt kvenmannsnafn.
Mexicali
Borgin hefur verið þekkt fyrir maquiladora-verksmiðjur þar sem verkafólk hefur unnið fyrir bandarísk fyrirtæki.
Frílisti
Frílisti er hugtak í hagfræði og haft um lista eða skrá yfir vörur, sem ekki þarf innflutningsleyfi fyrir, þó svo innflutningshöftum sé beitt, þ.e. vörulisti sem á tímum haftastefnu stjórnvalda inniheldur vörur (oftast nauðsynjavörur) sem má flytja inn án tilskilina leyfa.
Frílistinn tíðkaðist á Íslandi frá gengisfellingunni árið 1939 og í árslok 1940 mátti kalla að 40-45% innflutningsins væru á frílista. En heimsstyrjöldin setti strik í reikninginn og frílistinn var afnuminn að kröfu Breta og margvísleg höft og skömmtun fylgdu í kjölfarið. Byrjað var að afnema skömmtunina í júní mánuði árið 1950, og skömmtunarskrifstofan var lögð niður í september 1950. Eftir það var skömmtun aðeins miðuð við niðurgreiðslu á verðlagi vara, eins og smjörlíki og fleiri vörutegunda. Hinn 1. júní 1960 voru 60% innflutnings til landisins gefin frjáls, það er frílistinn var færður upp í 60% innflutnings.
Ríkisstjórnin ákvað í byrjun hvers árs að höfðu samráði við Seðlabanka heildarupphæð leyfaúthlutunar í frjálsum gjaldeyri. Upphæðinni var skipt milli vöruflokka og nefndist upphæð hvers vöruflokkskvóti hans. Leyfaveitingar fyrir innflutningi frá vöruskiptalöndum voru í samræmi við viðskiptasamninga, sem voru í gildi við hvert einstakt land, en þeim fylgdu vörulistar. Vöruskiptalöndin á 7. áratugum voru Austur-Þýskaland, Brasilía, Pólland, Rúmenía, Rússland, Tékkóslóvakía og Ungverjaland. Rússland (Sovétríkin) var langmikilvægasta vöruskiptalandið og kom um 51% innflutnings frá þessum löndum frá því 1965. Vörutegundum á frílista fjölgaði ár frá ári á 7. áratugnum. Haustið 1965 voru gólfteppi, skyrtur og nærföt sett á frílista svo að dæmi sé nefnt. Fyrir kom þó, að vörur væru teknar af frílista og mun þetta stundum hafa verið gert með hag innlends iðnaðar fyrir augum. Einnig kom fyrir í þrengingunum 1967-1968 og um miðbik 8. áratugsins, að vörur væru teknar af frílista til að draga úr innflutningi og gjaldeyriseyðslu.
Szczecin
thumb|Stettín, [[Póllandi|alt=]] Stettín (pólska: Szczecin, þýska: Stettin, latína: Stetinum) er 7. stærsta borg Póllands og höfuðborg sýslunnar Vestur-Pommern. Hún liggur við ána Odru. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2014 var 408 þúsund. Næsti flugvöllur er í Goleniów (um 40 km frá miðborg Stettínar).
Menning og vísindi
thumb|center|800px|Szczecin
Janus
Janus er íslenskt karlmannsnafn.
Lepomis microlophus
Lepomis microlophus er fiskur.
RSA
RSA er dulmálskerfi sem byggist á notkun stórra prímtalna ásamt leifareikningi til þess að gera gögn ólæsileg öðrum en þeim sem hafa einkalykilinn.
RSA Reikniritið
Til þess að notast við RSA reikniritið þarf fyrst að búa til lyklapar, þ.e. dreifilykil (e. public key) og einkalykil (e. private key). Þetta er gert í fimm skrefum:
Þá er einkalykillinn talnaparið (n, d) og almenningslykillinn er parið (n, e). Þá sést að d er leyndarmálið í þessu, enda er ekki hægt að finna út d nema með því að reikna p og q út frá n, og finna svo rétt k þannig að.
þar sem að I er inntak, O er úttak og l, lykillinn, fær gildið l := d ef að inntakið er dulkóðað en l := e ef dulkóða á inntakið. Dulkóðun fer þá fram með, þar sem að T er textinn sem dulkóða á og C er dulkóðað úttak, og afkóðun fer fram með sömu aðferð, sem leidd er út:
Saga RSA
Whitfield Diffie, Martin Hellman og Ralph Merkle birtu Diffie-Hellman-Merkle dulmálskerfið árið 1976. Dulmálskerfið þeirra var þeim eiginleikum gætt að í stað eins dulmálslykils voru þeir tveir, og að dulmálskerfið var ósamhverft. Diffie og Hellman voru að íhuga einkalykladulmálsfræði (e. Public Key Cryptography), en Merkle var aðallega að skoða aðferðir til þess að dreifa dulmálslyklum. Þegar að þeir áttuðu sig á því að það væri margt skylt með vinnu hópanna þá samtvinnuðust hugmyndir þeirra þriggja, og þær birtust í grein að nafni New Directions in Cryptography í tímaritinu IEEE Transactions on Information Theory, sem var þó bara eftir Diffie og Hellman, og hefur kerfið verið kennt við þá síðan.
Hugmyndin þeirra var að það væri hægt að búa til stærðfræðilegar "fallgildrur", þ.e. aðferðir sem tættu gögn upp án þess að glata þeim, þannig að með réttu aukaílagi væri auðvelt að andhverfa þær, en annars væri það mjög torleyst.
RSA dulkóðunarreikniritið var afrakstur verka þriggja manna, Ronald Rivest, Adi Shamir and Leonard Adleman. Þeir birtu sameiginlega ritgerðina A Method for Obtaining Digital Signatures and Public-Key Cryptosystems árið 1977, en í henni lögðu þeir fram RSA dulmálið. Þeir byrjuðu að vinna að RSA eftir að Diffie og Hellman birtu sitt dulmálskerfi.
Rivest, Shamir og Adleman töldu að þó svo að aðferð Diffie-Hellman væri góð, þá væri hún ekki nógu góð, þar sem að það kerfi bauð eingöngu upp á dulkóðun, en ekki stafrænar undirskriftir. Þeir skoðuðu um fjörtíu mismunandi dulmálsaðferðir og römbuðu svo niður á notkun á margfeldi prímtalna sem einátta fall (e. trapdoor one-way function).
RSA dulmálið var fyrst auglýst í ágúst 1977, í dálki í Scientific American þar sem að kerfinu var lýst í grófum dráttum. Þar buðust þeir félagar einnig til þess að senda hverjum þeim sem hafði áhuga afrit af ritgerð sinni, sem fór nokkuð fyrir brjóstið á þjóðaröryggisstofnun Bandaríkjanna, NSA, sem sá hversu öflugt þetta kerfi var og hversu hættulegt það yrði ef að þetta félli í óvinahendur. Þeir kröfðust þess að hætt yrði dreifingu dulmálskerfisins um leið, en það rann á daginn að ekki voru lagalegar stoðir til staðar fyrir slíkri kröfu. Þegar að greinin var svo birt í IEEE Transactions on Information Theory var leyndarmálið komið í mjög almenna umferð, og allar frekari tilraunir NSA til þess að hindra dreifingu þess voru úr sögunni.
Árið 2000 rann út einkaleyfi þeirra á RSA dulmálskerfinu í Bandaríkjum Ameríku, með þeim afleiðingum að nú geta allir heimsins íbúar notast við dulmálskerfið án endurgjalds. Margt hefur breyst síðan að RSA var birt, enda er búið að uppgötva marga galla og margar holur í reikniritinu sem gera það óöruggt. Enn fremur er búið að renna traustari stoðum undir einkalykladulmálskerfi með fyrirbærum á borð við OAEP, AES og Rijendel, ásamt því að RSA er komið í mun meiri almenna notkun með tilkomu PGP (e. Pretty Good Privacy) kerfisins eftir Philip Zimmermann.
Vegna ótta manna við að hið síðarnefnda yrði að veruleika var þróuð skammtafræðilega örugg aðferð til þess að skiptast á lyklum, og yrði þá hægt að notast við OTP (e. One Time Pad) dulkóðun í stórum stíl, sem yrði fullkomnlega öruggt.
Ráðherranefnd
Ráðherranefnd er æðsta framkvæmdarvald ýmsra landa.
Vinir einkabílsins
Vinir einkabílsins eru samtök óháð stjórnmálaflokkum sem stofnuð voru þann 10. október 2005 á Hótel Sögu. Markmið samtakanna er að tryggja greiðari umferð einkabíla um höfuðborgarsvæðið. Núverandi formaður samtakanna er Eggert Páll Ólason og hann hefur gegnt því starfi síðan samtökin voru stofnuð.
Ljósalúpína
Lupinus albus er 30 til 120 sentimetra há einær jurt af ertublómaætt. Hún er ættuð frá Miðjararhafssvæðinu og hefur verið ræktuð þar síðan á bronsöld.
Í samvinnu við Rhizobium-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu.
Arnheiður
Arnheiður er íslenskt kvenmannsnafn.
Nokia 6131
thumb|right|250px|Nokia 6131 Nokia 6131 er farsími sem framleiddur var af Nokia. Hann kom á markaðinn febrúar 2006.
Kristjana
Kristjana er íslenskt kvenmannsnafn.
Ásta Kristjana Sveinsdóttir
Ásta Kristjana Sveinsdóttir (fædd 1969) er íslenskur heimspekingur búsettur í San Francisco í Bandaríkjunum. Ásta Kristjana er fjórða íslenska konan, sem hefur lokið doktorsprófi í heimspeki og sú fyrsta, sem lýkur doktorsprófi á sviði frumspeki.
Ásta Kristjana tók stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1989 og hélt svo til háskólanáms í Bandaríkjunum. Hún er BA í stærðfræði og heimspeki frá Brandeis háskóla, 1992, AM í heimspeki frá Harvard háskóla, 1997, og PhD í heimspeki frá Massachusetts Institute of Technology (MIT), 2004. Doktorsritgerð Ástu Kristjönu hét Siding with Euthyphro: Response-Dependence, Essentiality, and the Individuation of Ordinary Objects.
Ásta Kristjana var gistilektor á Vassar College í New York fylki veturinn 2004-2005 og hefur verið lektor í heimspeki í Ríkisháskólanum í San Francisco frá hausti 2005.
Ásta Kristjana fæst einkum við frumspeki og femíníska heimspeki og tengjast umræðuefni hennar þar oft öðrum undirgreinum heimspekinnar, svo sem málspeki og þekkingarfræði, siðfræði og fagurfræði.
Robert Owen
Robert Owen (14. maí 1771 – 17. nóvember 1858) var velskur vefnaðarvöruframleiðandi sem barðist fyrir félagslegum umbótum. Hann er einn upphafsmanna útópísks sósíalisma og samvinnuhreyfingarinnar. Hann lagði mikið af mörkum til góðgerðamála og eyddi öllum auðæfum sínum árið 1824 til að koma á laggirnar slíku samfélagi í New Harmony í Indianafylki í Bandaríkjunum. Hann barðist alla tíð fyrir bættum aðbúnaði verkamanna, meðal annars 8 stunda vinnudegi. Hugmyndir hans höfðu mikil áhrif á bæði samvinnuhreyfinguna og sósíalisma.
Ævi
Owen fæddist inn í fátæka fjölskyldu í Wales. Við 9 ára aldur hætti hann í skóla til þess að verða lærlingur hjá klæðskeranum McGuffog í Lincolnshire þar sem hann kynntist vefnaðarvöruiðnaðinum sem var óðum að vélvæðast. Hann starfaði sem klæðskeri til 18 ára aldurs, bæði í Lincolnshire og London. Þegar hann var 18 ára fluttist hann til Manchester þar sem hann fjárfesti í vefnaðarvöruiðnaðinum og starfaði sem verksmiðjustjóri í spunaverksmiðjum. Owen hagnaðist vel á fjárfestingum sínum.
Hugmyndir og tilraunir Owen voru innblástur fyrir fjölda annarra umbótamanna sem settu á laggirnar sósíalísk samvinnusamfélög í anda hugmynda Owen. Engin þeirra urðu langlíf.
New Lanark
Árið 1779 keypti Owen, ásamt samstarfsaðilum sínum, verksmiðjurnar í New Lanark af tengdaföður sínum David Dale. Fyrir Owen var New Lanark tækifæri til að prófa kenningar sem hann hafði þróað til að reyna að betrumbæta mannkynið, en hann var sannfærður um að fólk yrði aldrei betri en umhverfið þeirra og ef það gæti breytt umhverfi sínu gæti myndast raunveruleg paradís á jörðu.
Innan árs hafði Owen breytt samfélaginu í New Lanark, innan fimm ára var þorpið orðið óþekkjanlegt og fimmtán árum eftir komu hans var þorpið orðið heimsfrægt. Frægð New Lanark laðaði að sér um tuttugu þúsund gesti á árunum 1815-1825. Meðal gesta voru rithöfundar, umbótasinnar, kapítalistar og hásettir einstaklingar eins og Nikulás 1. Rússakeisari. Það sem gestirnir komu til að sjá var lifandi sönnun þess að eymd og vanlíðan væri ekki eina og óhjákvæmilega þjóðskipulagið, eins og hagfræðingar klassíska skólans vildu meina að yrði alltaf lokaniðurstaða samfélagsins. Adam Smith hélt því fram að arðbær fjárfestingartækifæri myndu á endanum klárast, David Ricardo hélt því fram að renta myndi éta upp allan hagnað og Thomas Malthus hélt því fram að verkalýðurinn myndi sökkva aftur í eymd og volæði. Owen hafði aftur á móti búið til samfélag sem skein eins og leiðarljós í gegnum þessar dimmu spár klassísku hagfræðinganna.
Andreas Christensen
thumb|Andreas Christensen, 2019. thumb|Christensen með [[Chelsea FC.]]
Andreas Bødtker Christensen (f. 10. apríl 1996) er danskur knattspyrnumaður sem spilar sem varnarmaður fyrir F.C. Barcelona og danska landsliðinu.
Christensen hóf ferilinn með Skjold Birkerød og fór síðar til Brøndby. Hann gekk til liðs við Chelsea 15 ára árið 2012 og var þar í 10 ár. Hann hefur spilað með danska landsliðinu frá 2015 og fór á HM 2018 og EM 2020.
1252
thumb|right|Bakhlið ítalskrar flórínu. Árið 1252 (MCCLII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Caitlyn Jenner
thumb|Caitlyn Jenner (2015) Caitlyn Jenner (f. William Bruce Jenner; 28. október 1949) er fyrrverandi bandarísk frjálsíþróttakona sem varð gullhafi í fjölþraut á sumarólympíuleikunum í Montreal 1976.
Hún lagði niður íþróttaferil sinn og hóf að starfa við sjónvarp. Mest hefur hún tekið þátt í raunveruleika sjónvarpsþáttum, til dæmis Keeping Up with the Kardashians og þáttunum I Am Cait þar sem áhersla er lögð á kynleiðréttingu hennar.
Jenner er meðlimur í Repúblikanaflokknum og studdi Donald Trump í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna 2016. Hún hætti stuðningi við Trump árið 2018 vegna ákvörðunar hans um að banna trans fólki að gegna þjónustu í Bandaríkjaher og sagðist sjá eftir að hafa stutt hann.