cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Half-Life 2
Valve tilkynnti Half-Life 2 á E3 2003, með útgáfudag í september. Leikurinn var frestaður um meira en ár, sem var mikið gagnrýnt. Ári áður en útgáfan var gefin út var ókláruð útgáfa af leiknum stolið af tölvuþrjóti og henni var lekið á netið, sem skaðaði siðferði liðsins og hægði á þróun.
Half-Life 2 var gefinn út á Steam þann 16. nóvember 2004 og hlaut almenna viðurkenningu. Hann einnig fékk 39 verðlaun fyrir leikur ársins og hefur verið nefndur sem einn besti leikur sem gerður hefur. Hann var færður yfir á Xbox, Xbox 360, PlayStation 3, macOS og Linux. Árið 2011 hafði hann selst í 12 milljónum eintaka. Með leiknum fylgdi ókeypis aukaleikur Lost Coast (2005) og framhaldið Episode One (2006) og framhaldið Episode Two (2007). Árið 2020, eftir að hafa aflýst Episode Three og nokkrum öðrum verkefnum tengt Half-Life, gaf Valve út Half-Life: Alyx.
Sprengihreyfill
thumb|Mynd af stimpli í algengri [[fjórgengisvél]] Sprengihreyfill eða brunahreyfill er vél sem nýtir bruna (ekki sprengingu, þrátt fyrir heitið) til að hreyfa stimpil vélarinnar, sem síðan knýr sveifarásinn. Tvö helstu ferli þeirra eru otto-ferlið, þar sem blöndu af súrefni og eldsneyti er þjappað saman í brunahólfi (strokk), og dísel-ferlið þar sem lofti er þjappað saman í þjappslagi og olíu er sprautað rétt fyrir efri dástöðu. Sjálfsíkveikja eldsneytis á sér stað í aflslagi díselvéla en kveikjuhetta (betur þekkt sem kerti) býr til rafneista sem kveikir í blöndu eldsneytis og lofts í ottó-ferli. Við brunann losnar hita- og hreyfiorka sem knýr þannig sveifarás vélar. Aflslag er einungis hluti ferlisins og eru nær allar vélar því fjölstrokka, sveifarás tengist kasthjóli sem geymir orku aflslaga og knýr þannig vél í gegnum næstu slög. Nikolaus August Otto fann upp brunahreyfilinn árið 1862 og kallast hann því stundum Otto-hreyfill.
Eldsneyti
Eldsneyti sem brunahreyflar brenna eru meðal annars bensín, díselolía, svartolía, jarðgas, vetni, flugvélabensín, gas úr úrgangi, lífdísill, lífbútanól, hnetuolía og fleiri plöntuolíur, lífetanól, lífmetanól (metýl eða tréspíri) og önnur lífeldsneyti.
Súrefni er algengasti brunahvatinn og hefur þá kosti að ekki þarf að geyma það innan vélarinnar heldur getur hún tekið það úr umhverfinu jafnóðum og hún nýtir það. Þetta léttir vélina og eykur afl hennar á móti þyngd. Margar vélar eru búnar forþjöppu, en hún nýtir orku sem tapast annars með afgasi (útblæstri) til að knýja hverfil. Hverfill þessi þjappar lofti og eykur þar með fjölda súrefnisatóma í brunaholi vélar, mögulegt er að brenna meira af eldsneyti og afl eykst til muna. Langflestar díselvélar nýta forþjöppu og hefur töluverðrar aukningar gætt í framleiðslu fólksbíla með slíkan útbúnað. Sumar vélar nýta köfnunarefni (nítrað súrefni) sem hvata við brunann. Þetta eykur afl t.d. í kappakstri en er dýrt til lengdar. Önnur efni s.s. klór eða flúor hafa verið notuð í tilraunaskyni.
Díselvélar eru gjarnan þyngri, háværari og aflmeiri en bensínvélar á lítill ferð. Þær nýta einnig eldsneytið betur og eru því nýttar í þungar bifreiðar (vörubíla, gröfur og beltatæki), einkabíla (verður algengara eftir því sem eldsneytisverð hækkar), skip, lestir og léttar flugvélar. Í skipum og orkuverum er nýtni díselvéla enn betri þar sem glötuð varmaorka er nýtt til að hita vatn, ýmist til raforkuframleiðslu með gufuhverfli eða til neyslu. Bensínvélar eru notaðar í einkabíla og mótorhjól (skellinöðrur og vespur sem ganga ekki fyrir rafmagni). Einnig eru til vélar sem nota vetni, metanól, etanól og lífdísel - draga þær nafn sitt af þeirri tegund sem þær nýta.
Motor de combustió Verbrennungsmotor Motor de combustión מנוע המכונית Forbrenningsmotor Silnik spalinowy Spaľovací motor
Niðarósdómkirkja
thumb|left|Kort sem sýnir umdæmi erkibiskupsins í Niðarósi (1153-1387) thumb|Niðarósdómkirkja 1857 Niðarósdómkirkja (norska: Nidarosdomen) í Niðarósi eða Þrándheimi, er næst stærsta dómkirkja í Norður-Evrópu (á eftir Uppsaladómkirkju). Kirkjan er miðstöð fyrir Niðarósstifti eða Þrándheimsstifti sem nær yfir Norður-Þrændalög og Suður-Þrændalög.
Þar sem Niðarósdómkirkja stendur hefur í frumkristni verið lítil timburkirkja. Eftir að Ólafur Haraldsson Noregskonungur féll á Stiklarstöðum árið 1030, var hann grafinn í Niðarósi. Brátt urðu þar ýmsar jartegnir, sem leiddu til þess að hann varð höfuðdýrlingur Norðmanna, og víðar um Norðurlönd. Flokkar pílagríma streymdu að úr ýmsum áttum eftir Niðarósvegunum, til þess að sækja Ólaf heim og njóta þeirra jarteikna (kraftaverka) sem hann var frægur fyrir.
Um 1070 var hafist handa við að byggja mun stærri steinkirkju yfir legstað Ólafs, og var hún fyrsti vísir að Niðarósdómkirkju. Árið 1153 varð Niðarós erkibiskupssetur. Umdæmi erkibiskupsins náði yfir norðvesturhluta Svíþjóðar, Noreg, og þau lönd sem þaðan höfðu byggst, allt frá Orkneyjum, Suðureyjum, Mön, Hjaltlandi og Færeyjum, til Íslands og Grænlands. Varð það til þess að efla mjög Niðarós sem kirkjulega miðstöð.
Niðarósdómkirkja er krýningarkirkja Noregskonunga, þó að sá siður sé nú reyndar aflagður.
Eldsvoði og viðgerð
Oftar en einu sinni hefur kviknað í kirkjunni, síðast 1719 eftir að eldingu laust niður í kirkjuna. Árið 1869 hófst mikil viðgerð, og raunar endurgerð, á dómkirkjunni, undir stjórn arkitektsins Heinrich Ernst Schirmer. Viðgerðinni var að mestu lokið 1965, en það var þó ekki fyrr en 2001 að gengið var formlega frá verklokum.
Elatobium sclerotica
Elatobium sclerotica er skordýrategund í ættinni Aphididae.
Namibískur dalur
Namibískur dalur (tákn: N$; kóði: NAD) er lögeyrir Namibíu frá 1993. Hann skiptist í 100 sent. Hann tók við af suðurafríska randinu sem hafði verið notað í landinu frá 1920. Namibíski dalurinn er enn tengdur randinu og hægt að skipta þeim á genginu 1:1.
Seðlabanki Namibíu gaf fyrstu seðlana út 15. september 1993 og fyrstu myntirnar komu í umferð í desember sama ár.
Storkfuglar
Storkfuglar (fræðiheiti: Ciconiiformes) eru ættbálkur fugla sem áður innihélt fjölda háfættra votlendisfugla með stóran gogg á borð við hegra, storka og íbisfugla, en telur nú aðeins eina ætt, storkaætt.
Storkefuglar
Hólmsbergsviti
thumb|right|Hólmsbergsviti á Reykjanesskaga. Hólmsbergsviti er 9,3 metra hár steinsteyptur sívalur turnlaga viti reistur 1956 sem stendur á Hólmsbergi norðan við Helguvík á Reykjanesskaga. Vitinn var reistur eftir teikningu Axels Sveinssonar verkfræðings, eins og Vattarnesviti og Seleyjarviti. Sveitarfélagsmörk Reykjanesbæjar og Suðurnesjabæjar eru miðuð við vitann. Ljóseinkenni vitans er Fl(2)WRG 20s (þrískipt 2 blikkljós á 20 sekúndna fresti).
Popeye
thumb|250px|right| Mynd úr Popeye Popeye (Stjáni blái) er leikur frá 1982. Hann var gefin út af Nintendo byggður á Popeye teiknimynda persónunum frá King Features Syndicate. Hann var gefin út á Atari 800, Commodore C64, Atari XEGS, Magnavox Odyssey² / G7000 Videopac, ColecoVision, Atari 2600, Intellivision, Atari 5200 og NES.
Tveir leikmenn geta spilað eða einn getur spilað aleinn. Fimm hæstu stigin eru geymd með fyrstu þrem stöðum leikmanna.
Half-Life
Half-Life er fyrstu persónu skotleikur hannaður af Valve Corporation og gefinn út af Sierra Studios fyrir Windows-stýrikerfið árið 1998. Þetta var fyrsti leikur Valve Corporation og fyrsti leikurinn í Half-Life-leikjaseríunni. Leikmaðurinn tekur á sig hlutverk Gordon Freeman, vísindamanns sem verður að flýja tilraunastofu Black Mesa eftir að hún var ráðist inn af geimverum í tilraun sem fór úrskeiðis. Leikurinn samanstendur af bardaga, könnun og þrautir.
Jon Julius Sandal
thumb|right|Jon Julius Sandal Jon Julius Sandal (fæddur 13. janúar 1969 sem Jón Júlíus Filippusson) fyrrverandi söngvari í pönkhljómsveitunum Sogblettir (1986-1987), Dýrið Gengur Laust (1989-1991) og Niður (1992-1995). Jón lagði rokkskóna á hilluna 1995 er hann flutti búferlum til Noregs en þar hefur hann m. a. látið að sér kveða með verkefnið Norrøne Tekster og Kvad og í borgarstjórnmálum í Ósló.
Jevgeníj Prígozhín
Jevgeníj Víktorovítsj Prígozhín (rússneska: Евгений Викторович Пригожин; f. 1. júní 1961) er rússneskur viðskiptamaður og olígarki sem var lengi einn nánasti bandamaður Vladímírs Pútín, forseta Rússlands. Prígozhín er gjarnan kallaður „kokkur Pútíns“ þar sem hann rekur fjölda lúxusveitingahúsa sem hafa eldað fyrir og haldið viðburði fyrir rússnesk stjórnvöld.
Prígozhín er stofnandi og eigandi Wagner-hópsins, málaliðasamtaka sem ganga erinda Rússlandsstjórnar í ýmsum erlendum hernaðardeilum. Hann hefur jafnframt verið bendlaður við Netrannsóknarstofnunina (rússneska: Агентство интернет-исследований, umritað: Agentstvo ínternet-íssledovaníj), sem hefur verið sökuð um að reyna að hafa áhrif á kosningar í Bandaríkjunum með rekstri nettröllabúa.
Æviágrip
Jevgeníj Prígozhín fæddist í Leníngrad (nú Sankti Pétursborg) árið 1961. Þegar hann var tvítugur að aldri var hann dæmdur í þrettán ára fangelsi fyrir rán, líkamsárás og fjársvik. Prígozhín var látinn laus eftir níu ár, stuttu áður en Sovétríkin liðu undir lok.
Eftir að Prígozhín var látinn laus hóf hann rekstur pylsuvagns í Pétursborg ásamt föður sínum. Hann keypti síðar hlut í fyrstu stórmarkaðskeðju Pétursborgar og stofnaði spilavíti og veitingahús sem áttu eftir að verða vinsæl. Fyrsta veitingahús hans var opnað árið 1995 og var kallað „Gamla tollhúsið“ þar sem það var til húsa þar sem tollurinn hafði áður verið. Anatolíj Sobtsjak, borgarstjóri Pétursborgar, lagði oft leið sína þangað ásamt aðstoðarmanni sínum, Vladímír Pútín.
Strax og Prígozhín hóf veitingarekstur sinn árið 1996 stofnaði hann veitingaþjónustuna Concord og hlaut fljótt arðbæra samninga við ríkið um veitingaþjónustu við rússneska skóla og rússneska herinn. Concord sá jafnframt um veitingaþjónustu á opinberum viðburðum eins og innsetningarathöfnum Pútíns og Dmítríj Medvedev í forsetaembætti. Á fimm ára tímabili hlaut fyrirtækið samninga upp á andvirði 3,1 milljarðs Bandaríkjadala.
Afskipti af kosningum í Bandaríkjunum
thumb|right|Prígozhín (til hægri) tekur á móti Vladímír Pútín og fylgdarmönnum hans í verksmiðju Concord árið 2010. Talið er að Prígozhín hafi stofnað hina svokölluðu Netrannsóknarstofnun (rússneska: Агентство интернет-исследований; enska: Internet Research Agency) árið 2013, stuttu eftir að starfssamningi veitingafyrirtækja hans við rússneska herinn lauk. Netrannsóknarstofnunin, sem hafði þá um 400 starfsmenn á sínum snærum og aðsetur í Sankti Pétursborg, hafði í fyrstu það hlutverk að skrifa jákvæðar samfélagsmiðlafærslur um Vladímír Pútín og að gagnrýna andstæðinga hans. Talið er að Prígozhín fjármagni Netrannsóknarstofnunina í gegnum tvö fyrirtæki sín, Concord Management And Consulting LLC og Concord Catering. Fyrirtækin tvö færðu greiðslur til Netrannsóknarstofnunarinnar í gegnum fjórtán mismunandi bankareikninga í ýmsum bönkum en skilgreindu þær sem greiðslur fyrir hugbúnaðarþjónustu og þróun.
Netrannsóknarstofnunin er gjarnan kölluð „tröllaverksmiðja“ þar sem starfsfólk hennar vinnur við það að skrifa falsfréttir sem er síðan dreift á netinu, sér í lagi samfélagsmiðlum. Starfsfólk stofnunarinnar stundar það að búa til gerviaðganga að samfélagsmiðlum og skrifa ummæli, gjarnan um hitamál í þjóðfélagsumræðu, sem eignuð eru fólkinu sem er sagt eiga aðgangana.
Robert Mueller, sérstakur saksóknari bandaríska dómsmálaráðuneytisins, gaf árið 2018 út ákæru gegn Prígozhín og tólf öðrum Rússum og þremur fyrirtækjum vegna afskipta af bandarísku forsetakosningunum 2016.
Wagner-hópurinn
thumb|right|Úkraínski bærinn [[Bakhmút í rústum í apríl 2023. Prígozhín og Wagner-hópurinn léku lykilhlutverk í orrustunni um bæinn, sem gereyðilagðist í átökunum.]] Árið 2014 stofnaði Prígozhín Wagner-hópinn, samtök málaliða sem berjast í þágu Rússlands í ýmsum erlendum hernaðardeilum. Hópurinn var þá notaður við innlimun Rússlands á Krímskaga og sendur til að berjast með aðskilnaðarsinnum í Donbas-héruðunum í austurhluta Úkraínu.
Á tíma innrásarinnar hefur Prígozhín ítrekað gagnrýnt yfirstjórn rússneska hersins, sér í lagi varnarmálaráðherrann Sergej Shojgú, fyrir að veita Wagner-hópnum ekki nægilegt liðsinni. Deilur Prígozhíns við Shojgú og aðra herforingja hafa á köflum snúist upp í ofbeldi milli Wagner-liða og rússneskra hermanna. Í júní 2023 bárust fréttir af því að leyniþjónustan FSB hefði gefið út handtökuskipun gegn Prígozhín vegna byltingaráróðurs hans gegn rússnesku stjórninni.
Þann 23. júní 2023 hóf Wagner-hópurinn uppreisn gegn rússnesku stjórninni og tók yfir rússnesku borgirnar Rostov við Don og Voronezh. Vladímír Pútín sakaði Prígozhín um landráð vegna uppreisnarinnar og hét því að gerð yrði gagnsókn gegn Wagner-hópnum. Uppreisninni lauk síðar sama dag eftir að Prígozhín gerði samning við ríkisstjórnina með milligöngu Alexanders Lúkasjenkó, forseta Belarús. Samkvæmt samkomulaginu fengu Wagner-liðar sem tóku þátt í uppreisninni sakaruppgjöf, ákærur gegn Prígozhín voru felldar niður og hann fékk að fara til Belarús.
Dindilsnjáldra
Dindilsnjáldra (fræðiheiti: Blarina brevicauda) er tegund snjáldra.
Syðra-Holt í Svarfaðardal
Syðra-Holt er bújörð í utanverðum Svarfaðardal um 2 km frá Dalvík. Jörðin hefur vafalaust byggst snemma þótt hennar sé ekki getið í Landnámu eða fornritunum. Syðra-Holt hefur jafnan þótt góð bújörð með grasgefið tún og mikla beitarhaga og lyngmóa í Holtsdalshálsi. Þar eru berjalönd góð, bláber, aðalber og krækiber. Holtsdalur skerst inn á milli fjallanna ofan bæjar. Þetta er langur afdalur á Svarfaðardal og þar er sauðland gott. Hotlsá kemur úr Holtsdal og rennur niður með túninu og bæjarhólnum og fellur í Svarfaðardalsá. Hún skilur að lönd Syðra-Holts og Ytraholts og var jafnframt á hreppamörkum Svarfaðardals- og Dalvíkurhrepps meðan þeir voru tvö sveitarfélög.
Podocarpus purdieanus
Podocarpus celatus er sígrænt tré frá Jamaíku.
Das Kapital (hljómsveit)
Das Kapital var Íslensk-bandarísk hljómsveit sem stofnuð var af íslenska tónlistarmanninum Bubba Morthens og bandaríska tónlistarmanninum Daniel Pollock árið 1984.
Saga (1984-1985)
Bubbi kvaddi Ísland með tvennum tónleikum í apríl 1984: eins vegar með Vísnavinum 3. apríl; og hins vegar á Safarí þremur dögum síðar. Hann var á leiðinni til Bandaríkjanna til að verða frægur. Með honum í Bandaríkjunum var fyrrverandi meðlimur Utangarðsmanna, Daniel Pollock. Ég fór með honum til LA og San Fransisco þar sem konan hans var. Þetta var bara flipp í raun og veru. Hann talaði um að fara í stúdíó og ég fór með einhverja gítara en þeir voru aldrei notaðir og það var ekkert af því. Hann var bara að elta konuna og kókið.
Daniel Pollock. Með Pollock og Bubba var krítarkort frá Búnaðarbankanum með sjálfsábyrgðarvíxil sem Steinar Berg, forstjóri plötufyrirtækisins Steinar ehf, skrifaði upp á. Af krítarkortinu eyddi Bubbi um það bil 7.000.000 krónur á núvirði í kókaín. Þegar til Ameríku var komið var kona Bubba, Inga Sólveig Friðjónsdóttir ljósmyndari, kominn með nýjan mann, Bandaríkjamann, og þar með var hjónaband þeirra Bubba búið. Ameríkuferðin var því styttri en planað var þegar í hana var farið. Í viðtölum þegar að Bubbi og Danni voru komnir heim sagði Bubbi að hann og Danni höfðu stofnað hljómsveit þegar þeir voru úti sem skipuð væri honum, Danna og breskum trommara sem héti Paul en bassaleikari væri óráðinn. Í viðtali við DV sagði Bubbi að sveitin væri kominn á gott ról úti en bassaleikari væri enn óráðinn, en þeir Danni hefðu hitt stelpu á tónleikum í Los Angeles sem þeir voru að íhuga að ráða sem bassaleikara. Bandarísk útgáfa Kapitalsins samanstóð af Mikka Pollock, bróður Danna og fyrrverandi Utangarðsmanns, og Björgvins Gíslasonar. Svo var Íslensk útgáfa sveitarinnar stofnuð. Hún samanstóð af Jakob Smára Magnússyni, sem átti eftir að vera með Bubba í Stríð og friði 17 árum síðar, á bassa, Guðmund Þór Gunnarssyni á trommum, og Björgvin Gísla og Mikka Pollock. Í júní sama ár var sænska hljómsveitin Imperiet stödd á Íslandi vegna Norrokk-hátíðar sem haldin var í Laugardalshöll. Bubbi og bassaleikari Imperiet, Christian Falk, urðu stuttu síðar mjög miklir vinir og þess má líka geta að Christian varð eftir á Íslandi með Bubba og félagarnir reyktu hassolíu og fóru í veiði. Við spiluðum þarna um verslunarmannahelgina og svo er bara farið um haustið og tekin upp þessi plata og þá kynnist ég honum. Þetta var svo mikið goð í mínu augum að það var pínu erfitt og svo var hann svo erfiður á þessum tíma, það var bara mikið rugl í gangi, mikil dópneysla á honum. Það er stundum sagt að maður eigi aldrei að kynnast goðunum sínum, hvað þá að vinna með þeim. En það var samt svo magnað að það myndaðist vinskapur sem hefur staðið síðan. Þegar við byrjuðum með Das Kapital var ég í fullri vinnu, dagvinnu, og Bubbi sagði bara: Blessaður, þú þarft ekkert að vinna þú átt eftir að græða miklu meira með mér, sem varð svo ekki, ég átti ekki einu sinni í strætó.
Jakob Smári Magnússon 17. september 1984 var haldið í Hljóðrita til að taka upp plötu. Fyrsta daginn var Björgvin með en svo hætti hann eftir þann dag. "Hann gafst uppi á Bubba" eins og Bubbi sagði sjálfur. Jens Hansson, sem átti eftir að ganga til liðs við sveitina, blés í saxófón í Blindskeri og Arnþór Jónsson spilaði á selló. Platan, sem fékk nafnið Lili Marlene, kom út 10. nóvember, og útgáfutónleikar hennar voru á Hótel Borg 22. nóvember. Þótt Bubbi sé sérkapítuli út af fyrir sig er Das Kapital það ekki. Lili Marlene er fremur lítið spennandi plata... Enginn skyldi þó fordæma gamalt Rokk, ég manna síst, en það er ekkert í það varið þegar það er illa fram sett eins og raunin er æði oft á Lili Marlene.
Sigurður Sverrisson, gagnrýnandi Morgunblaðsins Fyrstu tónleikar Das Kapital voru 1. ágúst, Lili Marlene kom út 10. nóvember og síðustu tónleikar sveitarinnar voru 20. desember. Upptökur á næstu sóloplötu Bubba, sem fékk nafnið Kona, byrjuðu 2. janúar 1985. Stuttu síðar voru meðlimir sveitarinnar kallaðir saman á kaffihús og Ásmundur tilkynnti að Das Kapital væri farin í pásu, Bubbi væri farin í meðferð.
Lili Marlene: Lagalisti
Plata eitt A-hlið
Launaþrællinn
Svartur gítar
Leyndarmál frægðarinnar
10000 króna frétt
Plata eitt: B-hlið
Lili Marlene
Blindsker
Snertu mig
Acarapis
Ættartré samkvæmt Catalogue of Life :
Arnar Sævarsson
Arnar Sævarsson (fæddur 2. júlí 1970) tónlistarmaður og bróðir Bjarkar Guðmundsdóttur söngkonu. Hann hefur m. a. spilað í pönkhljómsveitunum Sogblettir, Brak og Niður en einnig fengist við ýmislegt annað tengt íslenskri rokktónlist.
Distrito Federal
thumb|Lega Brasilíu. thumb|Fáni héraðsins. Brasilía eða Distrito Federal er hérað í mið-Brasilíu. Héraðshöfuðborgin er Brasilía. Héraðið er smæst þeirra 27 sem eru í landinu og aðsetur ríkisstjórnarinnar. Íbúar eru rúmlega 3 milljónir (2019).
Downs-heilkenni
Heilkennið er kennt við enska lækninn John Langdon Down sem árið 1866 benti á lík einkenni einstaklinga með þroskahömlun. Árið 1959 sýndi franski prófessorinn Jérôme Lejeune að fólk með Downs-heilkenni hefði aukalitning í frumum sínum.
Tranfuglar
Tranfuglar (fræðiheiti: Gruiformes) er ættbálkur fugla sem telur nokkrar ættir bæði núlifandi og útdauðra fugla sem margar eiga lítt sameiginlegt útlitslega. Venjan er að telja til tranfugla fjórtán tegundir af stórum trönum (Grui) og 145 tegundir rella (Ralli) auk nokkurra ætta sem innihalda eina til þrjár tegundir sem óvíst er um flokkun á.
Valve Corporation
Valve Corporation, einnig þekkt sem Valve Software, er bandarískur tölvuleikjaframleiðandi, útgefandi og dreifingarfyrirtæki með höfuðstöðvar í Bellevue, Washington. Það er eigandi leikjaveitunnar Steam og leikjanna Half-Life, Counter-Strike, Portal, Day of Defeat, Team Fortress, Left 4 Dead og Dota. Það var stofnað árið 1996 af fyrrverandi starfsmönnum Microsoft, Gabe Newell og Mike Harrington.
Bombus muscorum
Bombus muscorum er tegund af humlum, finnst víða í Evrasíu.
Lýsing
Hún er rauðbrún á bringu og fyrstu liðum afturbols, restin af búknum er svartur með mjóum hvítum röndum. Litur er þó nokkuð breytilegur eftir afbrigðum. Tungan er löng. Drottningar eru 17–19 mm langar (32–35 mm vænghaf), þernur eru 10–16 mm (22–30 mm vænghaf) og druntar eru 13–15 mm (26–29 mm).
Spaðadrottningarnar
Spaðadrottningarnar var hljómsveit sem íslenski tónlistarmaðurinn Bubbi Morthens stofnaði árið 2015. Með honum í sveitinni voru þær Ingibjörg Elsa Turchi á bassa, Brynhildur Oddsdóttir á gítar, Sólrún Mjöll Kjartansdóttir á trommum og Margrét Arnardóttir á harmonikku. Hljómsveitin var ekki langlíf. Bubbi gaf bara út eina plötu með hljómsveitinni, plötuna 18 konur, árið 2015.
Djúpberg
thumbnail|left|Berggangur úr pegmatite thumbnail|300px|Qapf línurit Djúpberg ('plutonic rock' á ensku) er grófkristallað storkuberg, sem myndast djúpt í jörðu.
Spaðadrottningarnar
Spaðadrottningarnar (2015-2016)
Ingibjörg Elsa Turchi, sem spilaði á bassa í hljómsveitinni, rekur söguna þannig að Bubbi hafi nálgast hana baksviðs á tónleikum í Hörpu 19. júní 2015 sem haldnir voru í tilefni 100 ára afmælis kosningaréttar kvenna, og spurt hana hvort hún væri til í að gera með sér plötu, en hann var nú þegar búinn að tala við Brynhildi Oddsdóttur, sem spilaði á gítar í sveitinni. Bubbi á svo að hafa haft samband við Ingibjörgu og Brynhildi um haustið sama ár og þá slóst Sólrún Mjöll Kjartansdóttir, sem spilaði á trommum á plötunni, með í hópinn. Æfingar fyrir plötuna fóru fram í Hlégarði og, að sögn Ingibjargar, gekk vinnan hratt fyrir sig: "Enda hafði Bubbi greinilega vitað hvað hann vildi." Bubbi á svo að hafa komist að því að Ingibjörg kunni á harmonikku. Þá hafði hún bent Bubba á Margréti Arnardóttur, samleigjanda sinn, og hún slóst þannig í hópinn. Platan, 18 konur, kom út 1. desember og Spaðadrottningarnar spiluðu með Bubba á nokkrum tónleikum, til dæmis á aðfangadagstónleikum Bubba á Litla Hrauni.
Djúpberg
Bergart
Hoya whistleri
Hoya whistleri er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Samóa.
Orri (fugl)
Orri (eða úrharri) (fræðiheiti: Tetrao tetrix) er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni orrans er í Evrópu og Asíu. Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar, en hún er líka af orraætt. Fleirtöluorðið úrhænsn var haft um fuglinn í fornmáli.
Fálkaveiðar fóru stundum fram þannig á öldum áður að fálkinn var tældur með orra sem bundinn var við prik eða stöng. Ef orrar hafi verið notaðir á Íslandi hafa veiðimennirnir þurft að flytja þá hingað til landsins.
Vikan
Vikan er íslenskt tímarit almenns efnis sem kemur út vikulega. Vikan kom fyrst út árið 1938 og var fyrirmynd þess norska tímaritið Hjemmet.
Útgefandi Vikunnar er Birtíngur útgáfufélag. RitstjóriVikunnar er Lilja Hrönn Helgadóttir, en hún starfaði áður sem blaðamaður á ritstjórn og hefur unnið að miklum breytingum hjá Vikunni hvað varðar efnistök og útlit.
Hefur Birtíngur útgáfufélag sætt mikillar gagnrýni fyrir tíðar ritstjórabreytingar, en á Vísir (vefmiðill) greindi frá „Fram­kvæmda­stjóri og eig­andi Birtings út­gáfu­fé­lags segir ekkert at­huga­vert við manna­breytingar á rit­stjórn Vikunnar. Miklar breytingar hafi verið á um­hverfi fjöl­miðla undan­farið.
Stein­gerður Steinars­dóttir var rit­stjóri Vikunnar um margra ára skeið en var sagt upp störfum síðasta sumar og tók þá Guð­rún Óla Jóns­dóttir við til síðustu ára­móta þegar hún sagði upp og Val­gerður tók við, áður en hún hætti svo sjálf.
„Það er ekkert at­huga­vert við það að það séu manna­breytingar í þessari stétt eins og í öllum öðrum stéttum,“ segir Sig­ríður Dag­ný Sigur­björns­dóttir, fram­kvæmda­stjóri Birtings, í sam­tali við Vísi.“
Valgerður Gréta G. Gröndal mars - apríl 2023.
Guðrún Óla „Gógó“ Jónsdóttir október 2022 - byrjun árs 2023
Steingerður Steinarsdóttir 2012 - júlí 2022
Elatobium trochodendri
Elatobium trochodendri er skordýrategund í ættinni Aphididae. Hún hefur fundist á trjátegundinni Trochodendron aralioides í Japan.
Atuagagdliutit/Grønlandsposten
Atuagagdliutit/Grønlandsposten er grænlenskt dagblað sem varð til við sameiningu grænlenskumælandi dagblaðsins Atuagagdliutit (stofnað árið 1861) og dönskumælandi dagblaðsins Grønlandsposten (stofnað 1942) árið 1952. Dagblaðið er annað tveggja dagblaða sem er dreift um allt land: hitt er Sermitsiaq. Bæði þessi dagblöð nota nú sömu vefsíðu.
Allt um Evu
All About Eve er bandarísk kvikmynd frá árinu 1950 með Bette Davis í aðalhlutverki. Myndin var leikstýrð af Joseph L. Mankiewicz og byggð á smásögu frá árinu 1946 sem að heitir The Wisdom of Eve.
Bette Davis fer með aðalhlutverk í myndinni sem Margo Channing, gömul Broadway-stjarna. Anne Baxter leikur Eve Harrington, ungan aðdáanda Channing sem að verður hluti af lífi hennar og ógnar ferli hennar og samböndum hennar. Myndin er ein af fyrstu hlutverkum Marilynar Monroe sem seinna varð stórstjarna.
Myndin fékk frábæra dóma þegar að hún kom út og var tilnefnd til 14 Óskarsverðlauna (sem að var met í tilnefningum þangað til að Titanic kom út árið 1997) og vann sex þar á meðal besta kvikmynd. Enn í dag er hún eina mynd sem að hefur fengið fjórar óskarstilnefningar fyrir leikkonur. Myndin var svo valin sem sextánda besta bandaríska bíómynd allra tíma af AFI.
Vogue
thumb|220px|[[Sienna Miller á forsíðu Vogue árið 2007.]] Vogue er tísku- og lífsstílstímarit sem fyrirtækið Condé Nast Publications gefur út á 18 löndum. Í hverri útgáfu Vogue er fjallað um tísku, lífstíl og hönnun. New York Times telur Vogue heimsins áhrifamesta tískutímarit nú til dags. Undanfarin ár er ritstjóri tímaritsins Anna Wintour orðin velþekkt fyrir stjórnunarstíl sinn þannig að bók hefur verið skrifuð um hana að nafni The Devil Wears Prada, sem var gerð að kvikmynd árið 2006.
Saga
thumb|left|200px|Forsíða Vogue árið [[1917.]] Tímaritið var stofnað árið 1892 af Arthur Baldwin Turnure og það var gefið út vikulega. Þegar að hann dó árið 1909 keypti Condé Nast tímaritið og það hófst að vaxa. Fyrsta breyting sem Nast gerði var að tímaritið varð gefið út aðra hverja viku. Á öðrum áratug 20. aldar fór Nast til útlanda. Hann fór til Bretlands og þar stofnaði hann annað Vogue, sem gekk vel. Þá fór hann til Spánar en þar gekk honum ekki svo vel. Síðast fór hann til Frakklands og stofnaði Vogue þar, sem gekk ákaflega vel. Bæði fjöldi ritverka í eigu tímaritsins og hagnaður þess uxu mikið undir stjórn Nasts. Áskriftir stórjukust í Kreppunni miklu og aftur á seinni heimsstyrjöldinni. Á sjöunda áratugnum undir ritsjórn Diönu Vreeland lék Vogue hlutverk í kynferðislegu byltinginni með því að beina sér að samtímatísku og að ræða kynlíf opinberlega. Vogue hélt áfram að gera fyrirsætum að velþekktum stjörnum, þar á meðal Suzy Parker, Twiggy, Jean Shrimpton, Lauren Hutton, Veruschka, Marisa Berenson og Penelope Tree.
Mary Ainsworth
Mary D. Salter Ainsworth (1913 – 1999) er barnasálfræðingur sem skoðaði eðli tengsla milli barna og fullorðinna. Hún tilgreindi fjórar gerðir tengsla: Trygg tengsl, ótrygg kvíðatengsl, ótrygg fráhrindi tengsl og að lokum óreiðutengsl.
Vogue
Saga
Árið 1973 var byrjað á að gefa út Vogue mánaðarlega. Undir Grace Mirabella voru margar ritstjórnar- og stílsbreytingar hjá tímaritinu, sem viðbragð við breytandi bragðskyn markhóps tímaritsins.
Mary Ainsworth
Ainsworth fæddist í Glendale í Ohio.
Vogue
Saga
Núverandi ritsjóri Vogue er Anna Wintour, sem þekkt er fyrir hárgreiðslu sína og að hún er með sólgleraugu innandyra. Síðan hún tók við stjórn tímaritsins árið 1988 hefur Wintour reyndi að verja orðstír Vogue fyrir þeim annarra tímarita. Til þess að afreka það beindi hún Vogue að nýjum hugmyndum um tísku svo að tímaritið heillaði nýja lesendur. Þannig gat Wintour haldið dreifingu hárri og uppgötvað nýjar tískusveiflur sem lesendur gætu haft efni á. Til dæmis á fyrstu forsíðu Wintours var ísraelska fyrirsætan Michaela Bercu í gallabuxum og jakka eftir Christian Lacroix. Þetta var ólíkt því sem forverar hennar hafði gert, þar sem þau settu nærmynd af andlit konu á forsíðuna.
Útgáfur
Nú til dags er Vogue gefið út á eftirfarandi löndum:
Pétur Heiðar Þórðarson
Pétur Heiðar Þórðarson tónlistarmaður (fæddur 17. október 1972). Pétur hefur m. a. spilað á gítar í hljómsveitunum Óþekkt Andlit, Dýrið Gengur Laust, Bless, Niður, Texas Jesús og Drep.
Robert Trujillo
thumb|Robert Trujillo. thumb|Robert Trujillo í London árið 2008.
Roberto Agustin Trujillo ( fæddur 23. október, 1964), einnig þekktur sem Robert Trujillo er bandarískur tónlistarmaður. Hann er núverandi bassaleikari þungarokkssveitarinnar Metallica. Áður hafði Trujillo spilað með Suicidal Tendencies, Infectious Grooves, Jerry Cantrell (Alice in Chains), Black Label Society og Ozzy Osbourne. Ásamt því að vera í Metallica spilar hann stundum með tilraunabandinu Mass Mental.
Bakgrunnur Trujillo er mexíkanskur og af frumbyggjum. Hann fékk bassaleikarastöðu í Metallica árið 2003 eftir að Jason Newsted hætti í sveitinni.
1988
Janúar
thumb|right|Sommerspiret á málverki eftir Frederik Hansen Sødring (1830).
Febrúar
thumb|right|Árekstur Bessavetníj og Yorktown.
Mars
thumb|right|Handtökumynd af Oliver North.
Maí
thumb|right|PEPCON-slysið.
Júní
thumb|right|Skógareldarnir nálgast gestamiðstöð í Yellowstone-þjóðgarðinum.
Júlí
thumb|right|USS Vincennes skýtur eldflaug á æfingu árið 1987.
September
thumb|right|Ólympíueldurinn kveiktur í Seúl.
Október
thumb|right|Sega Genesis.
Nóvember
thumb|right|Sprengjuflugvélin B-2 kynnt.
Desember
thumb|right|Fremsti hluti Pan Am flugs 103 við Lockerbie.
Fædd
thumb|right|Rihanna thumb|right|Gunnar Nelson
Kirk Hammett
thumb|Kirk Hammett á teiknimyndablaðaráðstefnu í [[San Diego, Kaliforníu árið 2013.]] thumb|Kirk einbeitir sér að gítarsólói.
Kirk Lee Hammett (fæddur 18. nóvember 1962 í San Francisco) er gítarleikari þungarokkshljómsveitarinnar Metallica. Árið 1979 var hann einn af stofnendum bylturokkshljómsveitarinnar Exodus. Árið 1983 fékk hann boð um að ganga í Metallica eftir að Dave Mustaine hafði verið rekinn. Hammett er meðal annars af filippeyskum og írskum ættum. Hann er mikill áhugamaður um hryllingsmyndir. Hann á 2 syni og býr ásamt þeim og konu sinni í San Francisco.
Þrymskviða
thumb|right|Þór sem brúður og Loki sem brúðarmeyja á myndskreytingu eftir [[Carl Larsson frá 1894.]] Þrymskviða er forníslenskt eddukvæði sem segir frá misheppnaðri tilraun Þryms þursakonungs til að fá Freyju sem konu. Þór neyðist til að dulbúa sig í gervi Freyju til að fá stolna hamarinn sinn aftur frá Jötunheimum. Kvæðið er flokkað sem goðakvæði en fjallar um brúðkaupsför Þórs í gervi Freyju á gamansaman hátt.
Þrymskviða er einungis varðveitt í Konungsbók Eddukvæða (GKS 2365 4to). Ekkert er vikið að efni hennar í Snorra-Eddu sem bendir til þess að Snorri Sturluson hafi ekki þekkt kvæðið. Kvæðið er 32 erindi, ort undir fornyrðislagi, en hins vegar eru fjórar vísur 10 vísuorð en ein 12.
Efni
Í Þrymskviðu segir frá því að Þór vaknar reiður vegna þess að hamri hans, Mjölni, hefur verið stolið. Hann segir Loka að hvorki sé hamarinn á jörðu niðri né upphimni, því hljóti honum að hafa verið stolið frá honum.
Loki fer til Jötunheima þar sem hann hittir Þrym, konung þursa, sem kveðst hafa hamarinn og hefur komið honum fyrir neðanjarðar. Þór getur fengið hamarinn aftur gegn því að Þrymur fái Freyju dóttur Njarðar sem eiginkonu. Loki flýgur aftur til Ásgarðs og hittir Þór. Þeir fara til Freyju og segja henni að klæða sig upp sem brúður og fara með þeim til Jötunheima. Freyja bregst reið við og neitar að fara. Ásar og ásynjur hittast á þingi og voldug goð ákveða hvað gera skuli til að endurheimta hamar Þórs. Heimdallur leggur til að Þór klæðist í brúðarföt og setji á sig hálsmen Freyju. Einnig skuli hann hafa lykla sem tákn um völd húsfreyju. Þór líst illa á þessa hugmynd en Loki bendir á að án hamarsins muni Jötnar drottna yfir Ásgarði.
Þór er klæddur í brúðarkjól með hálsmen Freyju, lykla, skartgripi og höfuðskraut. Loki fer með Þór til Jötunheima dulbúinn sem ambátt. Þrymur undirbýr brúðkaup því hann vill fljótt kvænast Freyju dóttur Njarðar frá Nóatúnum. Í veislunni étur Þór einn uxa, átta laxa og allar krásir og drekkur þrjú ker af miði. Þrymur kveðst aldrei hafa séð konu borða jafn mikið og Loki svarar því að Freyja hafi ekki borðað í átta nætur af spenningi yfir brúðkaupinu. Þrymur ætlar að kyssa Freyju en bregður í brún yfir því hve illileg hún er á svipinn og aftur svarar ambáttin að Freyja hafi ekki sofið í átta nætur vegna spennings fyrir brúðkaupinu. Brúðurin biður um það sem ættingjar hennar áttu að fá út úr brúðkaupinu og lætur Þrymur ná í hamarinn. Þór tekur þá hamarinn og drepur Þrym og alla ættingja hans og lýkur þar Þrymskviðu.
Aðrar útgáfur
Rímnaflokkur frá 15. öld segir frá efni Þrymskviðu í þrennum rímum sem hafa verið nefndar Þrymlur. Fyrsta ríman er ferskeytt, önnur braghent og sú þriðja stafhent. Rímurnar hafa aðeins varðveist í Staðarhólsbók og eru óheilar.
Leifar af Þrymskviðu varðveittust í sagnakvæðum á Norðurlöndunum, eins og í Tord af Hafsgaard og Tosse Grefve frá Danmörku, Tore Kals Vise frá Noregi og Hammar-Hemtningen frá Svíþjóð. Þar nefnist Loki til dæmis „Lokke Leyemand“ í dönsku útgáfunni og „Lokke Lagenson“ í þeirri norsku, en „Locke Lewe“ í þeirri sænsku.
Ópera og teiknimynd
Árið 1974 var frumsýnd óperan Þrymskviða eftir Jón Ásgeirsson. Þetta var fyrsta óperan sem samin var á íslensku. Sviðsmyndin var hönnuð af Haraldi Guðbergssyni myndlistarmanni, en hann gaf síðar út myndasögu byggða á kvæðinu.
Árið 1980 var teiknimyndin Þrymskviða eftir Sigurð Örn Brynjólfsson frumsýnd í Regnboganum. Myndin var aðeins 15 mínútur. Þetta var fyrsta íslenska teiknimyndin í lit.
Annað
Myndasagan Goðheimar 2: Hamarsheimt byggist á Þrymskviðu.
Friðrik 5. kjörfursti
thumb|right|Friðrik V kjörfursti Friðrik 5. (16. ágúst 1596 – 29. nóvember 1632) kjörfursti í Pfalz og konungur Bæheims var erfingi Friðriks 4. kjörfursta í Pfalz í hinu Heilaga rómverska ríki og tók við af föður sínum árið 1610. Árið 1619 var hann kjörinn konungur í Bæheimi á kjörþingi þar sem meirihluti þátttakenda var mótmælendatrúar, en Friðrik var kalvínisti.
Þegar Friðrik tók við konungdæmi í Bæheimi, sneru stuðningsmenn hans við honum baki, þar sem þeim þótti hann hafa yfirgefið varðstöðu sína í Pfalz við Rínarfljót gegn Spánverjum sem ætluðu sér innrás í Holland. Hann ríkti sem konungur eitt ár í Bæheimi og var krýndur haustið eftir, en tapaði landinu til Ferdinands af Styrju aðeins tveimur mánuðum síðar í orrustunni við Hvítufjöll 1620, og síðar einnig Pfalz sem herir keisarans unnu árið 1622 með fulltingi Spánverja. Hann neyddist því til að flýja í útlegð til Hollands og eyddi þar síðustu árum sínum í Haag við að afla stuðnings við kröfu sína um konungdóm í Bæheimi.
Friðrik var giftur Elísabetu Stúart, dóttur Jakobs 6. Skotakonungs og systurdóttur Kristjáns 4. Danakonungs. Elsti sonur þeirra, Karl Lúðvík 1., varð kjörfursti í Pfalz og ríkti yfir stærstum hluta þess sem áður voru lönd föður hans eftir Vestfalíufriðinn 1648.
Fjallavíðir
Fjallavíðir eða grávíðir (fræðiheiti Salix arctica) er lágvaxinn, oftast jarðlægur og mjög harðgerður víðir af víðisætt.
Útbreiðsla
Fjallavíðir er aðlagaður lífi á Norðurslóðum og er sá runni sem þrífst nyrst á jörðinni en hann finnst langt fyrir ofan trjálínu og á norðurströnd Grænlands. Fjallavíðir vex mjög hægt á heimskautasvæðum en getur orðið mjög gamall. Fundist hefur planta á Austur-Grænlandi sem er 236 ára gömul. Hreindýr, heimskautahérar og læmingjar éta börk og greinar og rjúpa blómhnappa.
Fjallavíðir er algengur um allt Ísland, einkum til fjalla og á hálendinu. Fjallavíðir hefur fundist á jarðhitasvæði í Öskju í 1200 m hæð yfir sjávarmáli.
Tenglar
Kjarnaskógur - Fjallavíðir
300
Árið 300 (CCC í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á mánudegi.
Hlutleysa
Hlutleysa er í algebru ákveðið stak, sem á við tiltekna aðgerð, þ.e. aðgerðin hefur engin áhrif á stakið. Stakið "I" er hlutleysa aðgerðar * ef eftirfarandi gildir fyrir sérhvert stak x:
x * I = x og/eða I * x = x.
Talan núll er hlutleysa samlagningar og nefnist samlagningarhlutleysa, en talan "1" er hlutleysa margföldunar og nefnist margföldunarhlutleysa. Núllfylkið er sömuleiðis hlutleysa við samlagningu fylkja og einingarfylkið, en hlutleysa við margöldun fylkja.
Ytri tenglar
fa:عمل دوتایی
Naoemon Shimizu
Naoemon Shimizu (? - 6. ágúst 1945) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Bolton
Bolton er borg í Norðvestur-hérað Englands og tilheyrir stórborgarsvæði Manchester. Íbúar eru um 140 þúsund. Þrátt fyrir stærðina hefur Bolton aldrei hlotið almenn borgarréttindi.
Orðsifjar
Heitið Bolton er dregið af gömlu ensku orðunum bothel og tun. Bothel er sérstök bygging eða hús. Tun er gamalt orð yfir bæ (sbr. town í nútímaensku). 1185 er bærinn ritaður Boelton og 1212 Bothelton. Heitið breytist Bowelton, Botelton og Boulton áður en rithátturinn breytist í Bolton. Íbúarnir eru kallaðir Boltonians.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Bolton er rauður skjöldur með tveimur gullnum þverröndum. Efst til hægri er ör, næla og vefaraprik, allt gulllitað. Neðst til rauð rós á gullnum smáskildi. Þverrendurnar eru gamlar og er merking þeirra ekki þekkt. Hugsanlega eru þær belti hermanns. Skjaldarberarnir eru tvö svört ljón frá Flæmingjalandi til að minnast þess að það voru Flæmingjar sem færðu borgarbúum vefnaðinn. Nælan og vefaraprikið eru einnig tákn um vefnaðinn mikla í borginni á 19. öld. Ljónin halda á flöggum ríkjandi ætta (jarlanna í Derby og herragarðsins í Bolton). Örin er til tákns um þátttöku íbúa Bolton í orrustunni við Flodden Field 1513 en rósin er tákn Lancashire, sem Bolton tilheyrði í nokkrar aldir. Fíllinn efst var upphaflega tekinn úr merki Coventry, en Bolton var eitt sinn í biskupsdæminu Mercia, en höfuðstaður þess var Coventry. Neðst er borði með áletruninni: SUPERA MORAS, sem merkir að yfirstíga tafir. Bolton-super-Moras er gamla latneska heiti borgarinnar. Skjaldarmerkið var veitt 5. júní 1890.
Saga Bolton
thumb|Jarlinn af Derby (James Stanley) thumb|Swan Lane Mills, ein af spunaverksmiðjunum í Bolton Bolton kom fyrst við skjöl 1067 og kallaðist þá Bolton-le-Moors. Herrasetur var á staðnum og bjuggu þar lengst af ættmenn jarlsins af Derby. Svæðið var á þessum tíma skipt í tvennt, Great Bolton og Little Bolton, en áin Croal skildi á milli. Í kringum herrasetrið myndaðist svo bær. 1251 veitt Hinrik III konungur bænum markaðsréttindi og varð hann eigið sveitarfélag innan Lancashire. Flæmskir vefarar settust að í Bolton 1337 og komu af stað umfangsmiklum vefnaði, sem og framleiðslu á klossum. Vefnaðurinn varð mikil lyftistöng fyrir bæinn næstu aldir. Fleiri flæmingjar fluttust til Bolton á 17. öld er þeir flýðu ofsóknir á hendur húgenottum í heimalandi sínu. Sökum þessa var Bolton algerlega á bandi lýðveldissinna og púrítana í ensku borgarastyrjöldinni. Jarlinn af Derby fór því þangað með 10 þúsund manna herlið 28. maí 1644 og nær gjöreyddi bænum. 1.500 manns voru drepnir og 700 teknir til fanga. Atburður þessi gekk í sögubækurnar sem Bolton Massacre (fjöldamorðin í Bolton). Þegar borgarastríðinu lauk var jarlinn sóttur til saka og tekinn af lífi í bænum. Segja má að iðnbyltingin hafi hafist í bænum er spunavél var smíðuð þar 1779 af Samuel Crompton (fæddur í Bolton). Vefnaður jókst þá til muna og blómstraði hann alla 19. öldina. Fyrir flutninga var skipaskurður grafinn til Manchester 1791 og járnbrautartenging þangað 1828. Árið 1911 voru 36 þús manns starfandi í vefnaðargeiranum. Iðnaður þessi hrundi ekki fyrr en á þriðja áratugnum. 26. september 1916 varð Bolton fyrir einni fyrstu loftárás sögunnar er Zeppelin-loftfar varpaði 21 sprengju á bæinn. Bolton kom ekki við sögu í heimstyrjöldinni síðari. Þá tók við annars konar iðnaður og þjónustugreinar ýmiss konar. 2004 var háskólinn University of Bolton stofnaður. Bærinn hefur allt til dagsins í dag ekki hlotið borgarréttindi. Great Bolton og Little Bolton voru sameinaðir í eitt sveitarfélag 1838 og hefur bærinn verið stækkaður nokkru sinnum síðan. 2011 sótti bærinn um að verða sérstakt sveitarfélag en fékk ekki.
Íþróttir
Í Bolton fer árlega fram keppnin Ironman-UK, en það er breska landskeppnin í þríþraut. Hér er um sund, hjólreiðar og hlaup að ræða. Keppnin í Bretlandi hófst 2005 í Sherbourne en var færð til Bolton 2009, þar sem hún hefur farið fram síðan. Síðan 2010 fer sundið þó fram í nágrannaborginni Wigan.
Helsta knattspyrnulið borgarinnar er Bolton Wanderers. Það hefur leikið í 73 ár í efstu deild án sigurs, lengur en nokkurt annað enskt félag. Að öðru leyti hefur liðið fjórum sinnum unnið bikarkeppnina, síðast 1958.
Íslendingar hafa leikið með liðinu: Guðni Bergsson (1995-2003), Eiður Smári Guðjohnsen (1998-2000, 2014-2015), Grétar Rafn Steinsson (2008-12) og Jón Daði Böðvarsson. (2022-)
Hokkí, krikket og rúgbý skipa einnig stóran sess í íþróttasögu borgarinnar.
Vinabæir
Bolton viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir :
Byggingar og kennileiti
thumb|Kráin Ye Olde Man & Scythe
Petit Piton
thumb|right|250px|[[Gros Piton og Petit Piton]] Petit Piton er fjall á eyjunni Sankti Lúsíu í Karíbahafi.
Íslenska Wikipedia
thumb|right|Merki íslensku Wikipediu. Íslenska Wikipedia var stofnuð 5. desember 2003 og er íslensk útgáfa af Wikipediu. Íslenska Wikipedian er með yfir 50 þúsund greinar og innan við 20 virka notendur alla jafnan.
Í tilefni af tíu ára afmæli íslensku Wikipediu 5. desember 2013 var haldið málþing í Landsbókasafni Íslands. Af sama tilefni voru 30 ljósmyndir teknar vegna óeirðanna á Austurvelli 1949 sem höfðu ekki áður komið fyrir sjónir almennings fengnar skannaðar frá Þjóðskjalasafni Íslands og settar á Wikimedia Commons. Þá var einnig ákveðið, í sambandi við stofnun félagsins Wikimedia Íslands að halda vikuleg Wikipedia-kvöld í tölvuverinu á 3. hæð í Landsbókasafni Íslands.
Þróun
Frá stofnun, í desember 2003 og fram að nóvember 2005 var vöxtur íslensku Wikipediu tiltölulega hægur. Í nóvember 2005 voru vélrænt settar inn greinar um íslensk mannanöfn, yfir 3.500 greinar. Í maí 2006 var heildarfjöldi greina orðinn tíu þúsund (sjá Merkisáfangar). Eftir það er sæmilega mikill vöxtur og 20 þúsund greinum er náð í febrúar 2008. Þrjátíu þúsund greinum var náð í nóvember 2010 og fjörtíuþúsund haustið 2015. 50.000 greinar náðust um mitt ár 2020.
Þegar gögn um virkni á íslensku Wikipediu eru skoðuð kemur í ljós að notendur sem eru mjög virkir á hverjum mánuði (með yfir 100 breytingar) er hægt að telja á fingrum annarrar handa en notendur sem eru virkir (með fleiri en fimm breytingar) eru í kringum 30.
Samuel Kleinschmidt
Samuel Petrus Kleinschmidt (27. febrúar 1814 – 8. febrúar 1886) var trúboði herrnhutera á Grænlandi og málvísindamaður af þýskum og dönskum ættum. Hann fæddist 27. febrúar 1814 þar sem þá hét Lichtenau en nú er nefnt Alluitsoq í sveitarfélaginu Kujalleq á Suður-Grænlandi. Lichtenau var þá trúboðsstöð herrnhuttera og sem stofnuð var 1774 og var lögð niður árið 1900. Hann lést 8. febrúar 1886 í Noorliit sem nú er hluti af Nuuk. Samuel var sonur þýska trúboðans Konrad Kleinschmidt og danskrar konu hans, Christina Petersen. Samuel var því alinn upp með þrjú tungumál, dönsku, þýsku og grænlensku.
Samuel Kleinschmidt var við nám í Þýskalandi frá 1823 þar til að hann sneri aftur sem trúboði til Grænlands 1840.
Samuel Kleinschmidt hafði gífurleg áhrif á þróun grænlensku, sérlega sem ritmál. Hann gaf út Grammatik der Grönländischen Sprache á þýsku árið 1851 og vakti þegar mikla athygli málvísindamanna. Árið 1871 var orðabók hans Den grønlandske ordbog gefin út og var það fyrsta dansk-grænlenska orðabókin. Hann gaf út fyrstu bókina sem skrifuð hafði verið á grænlensku 1858: Nunalerutit, imáipoĸ: silap píssusianik inuinigdlo ilíkarsautínguit (Landafræði: lítil bók um heiminn og mannlífið). Jafnfram þessu samdi Samuel grænlenska réttritunarbók sem mótaði allt grænlenskt ritmál allt fram til 1973 þegar ný stafsetning tók gildi.
Hann þýddi einnig Biblíuna í heild sinni fyrstur manna á grænlensku og þá úr grísku og hebresku. Hann hóf kennslu við seminaríið (kennaraskólann) í Nuuk 1859 eftir að honum hafði verið sagt upp frá trúboðsstöðinni.
Störf Samuel Kleinschmidts einkenndust af vísindalegri nákvæmni og miklum áhuga á öllu grænlensku. Haft er eftir honum: „Af tilbøjelighed er jeg grønlandsk“ („Ég er Grænlendingur af tilhneigingu“).
Í Nuuk er grunnskóli sem nefndur er eftir honum, Atuarfik Samuel Kleinschmidt.
Skjaldarmerki Króatíu
thumb|right|Skjaldarmerki Króatíu Skjaldarmerki Króatíu er opinbert skjaldarmerki Króatíu. Það er með rauðu og hvítu skákborðsmynstri á hvítum skildi með rauðum jaðri. Það á rætur sínar að rekja til 15. aldar. Yfir skjaldarmerkinu eru merki fimm sögulegra landshluta Króatíu: Illyríu, Dalmatíu, Dubrovnik, Istríu og Slavóníu, þótt þau séu nokkuð ólík sögulegum fyrirmyndum.
Skjaldarmerkið er í miðju fána Króatíu. Það var formlega skilgreint og tekið upp 21. desember 1990.
Grundartangi
thumbnail|250px|hægri|Grundartangi séður handan fjarðar, [[Skarðsheiði í baksýn.]] Grundartangi er iðnaðarhverfi í Hvalfjarðarsveit við utanverðan og norðanverðan Hvalfjörð.
Rostock
Rostock er stærsta borgin í þýska sambandslandinu Mecklenborg-Vorpommern með rúmlega 209 þúsund íbúa (2019). Þrátt fyrir það er hún ekki höfuðborg sambandslandsins (sem er Schwerin). Rostock er háskólaborg og var stærsta og mikilvægasta hafnarborg hins gamla Austur-Þýskalands.
Grundartangi
Staðhættir
Staðurinn fær nafn sitt af klettatanga sem skagaði út í fjörðinn en er nú undir landfyllingu. Hverfið er í landi Klafastaða og Kataness sem áður tilheyrðu Skilmannahreppi og Hvalfjarðarstrandarhreppi. Báðar jarðirnar tilheyra landnámi Þórmóðs gamla Bresasonar.
Í nágrenninu má finna Katanestjörn, Hólmavatn og Eiðisvatn. Neðan við hverfið eru víkurnar Leynir og Sýrumannavikisvik, ekki vík [sic].
Rostock
Lega og lýsing
thumb|Hluti af hafnarsvæði Rostock Rostock er hafnarborg við Eystrasalt nyrst í sambandslandinu. Maginborgin stendur við ána Warnow, nokkuð frá ströndinni. Höfnin sjálf er við flóa um 8 km fyrir norðan borgina. Við ströndina er svo borgarhlutinn Warnemünde, en þar eru baðstrendur við Eystrasalt. Næstu stærri borgir eru Wismar til suðvesturs (60 km) og Stralsund til norðausturs (50 km). Beint fyrir norðan Rostock er danska eyjan Falstur.
Grundartangi
Stóriðja
Járnblendiverksmiðjan á Grundartanga tók til starfa árið 1979, og er nú næststærsti framleiðandi kísiljárns í heimi. Álverið á Grundartanga tók til starfa árið 1998. Bandaríska fyrirtækið Silicor Materials undirbýr byggingu sólarkísilverksmiðju á staðnum sem hefja á starfsemi árið 2018.
Rostock
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Rostock er samansett af þremur láréttum röndum, blárri, hvítri og rauðri. Í bláu röndinni er gullin dreki. Merki þetta kom fyrst fram 1367. Drekinn er tákn furstanna í Rostock. Hvíti og rauði liturinn eru litir Hansakaupmanna en Rostock var Hansaborg í gegnum tíðina.
Orðsifjar
Rostock hefur ætíð heitið þessu nafni. Það kemur úr slavnesku og merkir staðurinn þar sem vatnið greinist í sundur. Meint eru óshólmar árinnar Warnow. Formlega heitir borgin Hansestadt Rostock.
Grundartangi
Stóriðja
Hafnargerð hófst árið 1977 og er Grundartangahöfn nú meðal stærstu hafna landsins. Höfnin er rekin af Faxaflóahöfnum og er í eigu Hvalfjarðarsveitar, Akraneskaupstaðar, Borgarbyggðar og Skorradalshrepps. Í undirbúningi er að stækka höfnina enn frekar.