cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dómkirkjan í Aachen
Saga dómkirkjunnar
Það var Karlamagnús sem lét reisa dómkirkjuna, a.m.k. elstu hluta hennar. Sá hluti er oft kallaður átthyrningurinn (Oktogon) og er fyrir miðju kirkjunnar. Talið er að hann hafi risið 793-794. Hann var svo vígður 805 af Leó III páfa. Kirkja Karlamagnúsar var í rúm 200 ár stærsta og mesta kirkjan norðan Alpa. Samkvæmt nýjustu rannsóknum þykir sýnt að þessi hluti kirkjunnar hafi verið rauður að utan. Allir litir eru hins vegar löngu horfnir. Í átthyrningi Karlamagnúsar er krýningahásætið fræga, þar sem 30 konungar þýska ríkisins voru krýndir. Karlamagnús sjálfur hvílir í þessum hluta kirkjunnar. Hann var settur í kistu árið 814. Þegar hann var lýstur helgur 1165 af kaþólsku kirkunni, voru bein hans færð í nýja kistu. 1215 negldi Friðrik II keisari síðasta naglann í þá kistu þegar hann sjálfur var krýndur til konungs. Í kirkjunni hvílir einnig Otto III keisari. Byrjað var að reisa turninn 1350 og er hann stakur, ólíkt flestum dómkirkjum. Úr turninum er brú yfir í átthyrninginn. Slíkt er einnig mjög óvenjulegt hjá kirkjum. Kór kirkjunnar var reistur 1355-1414. Hann er í reynd víðáttumesti hluti kirkjunnar í heild. Hann er 25 metra langur, 13 metra breiður og 32 metra hár. Nær allar hliðar eru alsettar stórum gluggum, sem í heildina taka 1.000 m². Þessi hluti var reistur fyrir líkamsleifar Karlamagnúsar og ríkisdjásnin. Nær allt í kringum kirkjuna eru hliðarkapellur sem eru yngri. Þær eru fimm að tölu. 1238 var byrjað á helgigöngum um götur Aachen og voru ríkisdjásnin og helgigripir með í för. Helgiganga þessi fór fram á 7 ára fresti. Sú síðasta fór fram árið 2007 og sú næsta verður 2014. Í brunanum mikla 1656 brunnu öll þök kirkjunnar, en innviðið slapp að öllu leyti. Í kjölfarið fékk kirkjan núverandi þök. Átthyrningurinn fékk þá hið óvenjulega hvolfþak. 1794 rændu Frakkar listaverkum úr kirkjunni, þar á meðal ríkisdjásnunum, og fluttu þau til Parísar. Sum listaverk eru þar enn. Í loftárásum heimstyrjaldarinnar síðari slapp kirkjan ótrúlega vel. Einungis gluggarnir miklu skemmdust verulega, en búið var að fjarlægja marga innanstokksmuni og listaverk til varðveislu. 1978 var kirkjan í heild sinni sett á heimsminjaskrá UNESCO, fyrst þýskra bygginga.
Ríkisdjásnin
Ríkisdjásnin, sem flest eru frá tímum Karlamagnúsar, voru lengi vel geymd í dómkirkjunni. Á hinum og þessum tímum notuðu keisararnir þau, ekki bara í Aachen, heldur einnig á ferðalögum víða um ríkið. Um síðir fóru djásnin á flakk og enduðu í Nürnberg og svo í Vínarborg. Í Vín sat síðasti keisari þýska ríkisins og þar voru djásnin fram á 20. öld. Hitler lét sækja djásnin til Nürnberg, en Bandaríkjamenn fluttu þau aftur til Vínarborgar í lok heimstyrjaldarinnar síðari. Þar eru þau enn. Eftirmyndir af helstu ríkisdjásnunum er í ráðhúsinu í Aachen.
Krýningahásætið
thumb|Krýningahásætið Krýningahásætið er staðsett í elsta hluta dómkirkjunnar og var smíðað á síðustu árum 8. aldar. Hásætið er á litlum súlnapalli og gert úr marmaraplötum sem settar eru saman með fjórum bronsklemmum. Upp á hásætið liggja 6 þrep sem einnig eru gerðar úr marmaraplötum. Sannað er að marmaraplöturnar séu úr Grafarkirkjunni í Jerúsalem sem teknar voru þaðan seint á 8. öld. Hásætið er haldið uppi með fjórum súlum. Tómarúmið milli þeirra er rétt nógu stórt að fólk gæti skriðið þar í gegn og var slíkt tákn um undirgefni. Þar sem gólfið undir súlunum er vel slípað, má reikna með því að margur maðurinn hafi sýnt undirgefni sína með tilheyrandi hætti. Í þessu hásæti voru 30 konungar þýska ríkisins krýndir. Samt var Karlamagnús sjálfur ekki krýndur í því. Síðasta krýningin fór fram 1531 er Ferdinand I var krýndur konungur. Eftir það hefur hásætið ekki verið notað.
Kista Karlamagnúsar
thumb|Kista Karlamagnúsar Karlamagnús lést 814. Lík hans var sett í kistu í dómkirkjunni. 1215 lét Friðrik II keisari búa til skrautkistu fyrir forvera sinn. Hann fylgdist svo sjálfur með því hvernig líkamsleifar gamla keisarans voru flutt úr gömlu kistunni yfir í nýju kistuna. Þetta gerðist 27. júlí. Skrautkista Karlamagnúsar hefur síðan staðið í kirkjunni. Kistan er í líki kirkjuskips og er gerð úr eikarviði. Að utan er hún alsett gullslegnu silfri og kopari, en auk þess ýmsa gimsteinum og eðalsteina. Hliðarnar eru skreyttar myndum af keisurum ríkisins, 8 á hvorri hlið. Á öðrum gaflinum er Karlamagnús ásamt Leó III páfa og erkibiskupinum Turpin frá Reims. Á hinum gaflinum er María mey ásamt erkienglunum Míkael og Gabríel. Á lokinu eru myndir af atvikum úr ævi Karlamagnúsar. 1874 var kistan opnuð og líkið rannsakað. Niðurstaðan var sú að persónan mun hafa verið 2,04 m há. Viðbeinið hafði brotnað og var gróið á ný. Talið er öruggt að hér sé um Karlamagnús að ræða.
Maríuskrínið með helgigripina
Talið er að helgigripir þessir hafi borist til Aachen á tímum Karlamagnúsar. Þeir eru vel og vandlega pakkaðir inn í líndúka og eru ekki sjáanlegir. Skrínið sjálft er í formi eins og kirkjuskip. Það er gullslegið og allsett rúmlega 1000 gimsteinum. Á hliðunum eru myndir af postulunum 12. Á hinum hliðunum eru myndir af Jesú, Maríu mey, Leó III páfa og Karlamagnúsi. Á lokinu eru myndir af atburðum úr ævi Jesú. Skrínið er læst með forláta lás, sem hulinn er blýi. Lykillinn er sagaður í tvennt. Annar hlutinn geymir kirkjan, hinn er geymdur í ráðhúsinu. Reyndar er lykillinn þar með ónýtur. Síðan 1238 hafa þessir helgigripir verið notaðir í helgigöngur um götur Aachen. Er skrínið þá opnað og gripirnir settir á stöng eða pall, sem síðan er borinn í göngunni. Gangan fer ávallt fram á 7 ára fresti. Skrínið er opnað með því að brjóta lásinn með hamri. Í hvert sinn sem skrínið er lokað á ný er búinn til nýr lás og lykillinn sagaður í sundur á ný. Síðasta gangan fór fram 2007 og sú næsta fer fram 2014.
Ljósakrónan
thumb|Barbarossakrónan Hin mikla ljósakróna dómkirkjunnar var smíðuð einhvern tímann á árunum milli 1165 og 1170. Það var Friðrik Barbarossa keisari og Beatrix eiginkona hans sem létu gera krónuna fyrir átthyrning (miðhluta) dómkirkjunnar. Hún var helguð Maríu mey, sem jafnframt er verndardýrlingur kirkjunnar. Eftir að hann var hengdur upp kallaðist hann Barbarossakrónan. Ljósakrónan er gerð úr gullslegnum kopari og er 4,20 metra í þvermáli. Hún hangir niður úr hvolfþakinu á 27 metra langri keðju, þannig að hún svífur í um 4 metra hæð yfir gólfinu. Hringurinn er gerður úr 8 samsettum hlutum, sem jafnframt mynda átthyrning. Sá hluti sem upp snýr á að tákna borgarmúra hins himneska Jerúsalem. Hringinn í kring eru 48 kerti sem tendruð eru enn í dag fyrir sérstaka viðburði. Barbarossakrónan er eina af fjórum rómönskum ljósakrónum sem enn eru til í Þýskalandi.
Klukkur
Í dómkirkjunni eru 8 kirkjuklukkur. Sú þyngsta heitir María og vegur 6 tonn. Sjö af klukkunum eru frá árinu 1659 og voru smíðaðar í Trier, enda eyðilögðust allar klukkur í brunanum mikla 1656. Aðeins Maríaklukkan er yngri, en hún er frá 1958.
Hoya rosea
Hoya rosea er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju-Gíneu.
Gíraffi
Gíraffi (fræðiheiti: Giraffa camelopardalis) er spendýr sem tilheyrir ættinni Giraffidae. Til eru nokkrar undirtegundir gíraffa en fá dýr skyld eru náskyld þeim, ef frá er talið dýr sem heitir ókapi. Gíraffinn fékk latneskt heiti sitt eftir útliti sínu. Camelo- er dregið af lit gíraffans, þ.e. grunnlitnum sem minnir á úlfalda og -pardalis er dregið af flekkjunum sem eru á gíraffanum og minna á hlébarða. Gíraffar eru klaufdýr.
Heimkynni
Gíraffar lifa aðallega í suðurhluta Afríku. Þeir kunna best við sig á þurrum gresjum, með stökum trjám, ekki síst í nágrenni Sahara-eyðimerkurinnar. Þar sem þessi svæði hafa minnkað gríðarlega vegna útþenslu Sahara- eyðimerkurinnar, hafa búsvæði gíraffanna dregist saman. Í dag er þá aðallega að finna í gisnu skóglendi í austurhluta Afríku, og svo í norðurhéruðum Suður-Afríku þar sem þeir njóta verndar í þjóðgörðum.
Líkamsbygging
Gíraffi er hæsta dýr á jörðinni. Karlkyns gíraffi getur orðið allt að 5,5 metrar á hæð og kvenkynið allt að 4,3 metrar. Gíraffakálfar fæðast um 1,8 metra háir og stækka um allt að 2,5 cm á dag fyrst um sinn. Móðirin fæðir standandi þannig að kálfurinn byrjar á að detta nærri tvo metra með höfuðið á undan og bregður svo við fallið svo hann tekur djúpan andardrátt. Hann skellur á höfuðið en skaðast ekki. Það tekur kálfinn tvo tíma frá fæðingu að komast á fót en eftir tíu tíma getur hann fylgt móður sinni á hlaupum. Villtir verða gíraffar allt að 25 ára gamlir en geta náð hærri aldri í dýragörðum.
Mataræði
Líkt og engir tveir menn hafa sömu fingraförin er feldur hvers gíraffa sérstakur fyrir hann. Form og útlit flekkjanna á honum er mjög fjölbreytilegt og liturinn á feldinum breytist eftir fæðunni sem gíraffinn étur. Gíraffar eru jurtaætur og éta laufblöð og greinar af mímósu og akasíutrjám. Hæð þeirra hjálpar þeim mikið við að ná til matarins þar sem laufblöðin eru hátt uppi í trjánum og þessa matar geta þeir notið í næði þar sem engin önnur landdýr ná svo hátt upp í trén. Uppáhaldsfæða þeirra eru lauf akasíutrjáa því þau eru safarík. Líkt og úlfaldar geta gíraffar einnig lifað af í langan tíma án þess að drekka vatn því þeir geta safnað upp vökva í skrokknum og nýtt hann svo hægt og rólega. Þegar þeir drekka vatn, hópast þeir gjarnan saman og skiptast á að drekka til þess að verjast ógn frá öðrum dýrum því þeir þurfa að beygja sig langt niður til þess að ná til vatnsins og eiga þá erfitt með að verja sig.
Sjómennska
Sjómennska er fag sem snýst um þau verk sem unnin eru á skipi, þar á meðal þau verk sem þarf til að sigla og stýra skipum og minni bátum, vinna með skipsvélar, þilfarstæki, ankeri, reipi og bönd, samskipti á hafi úti, björgun á sjó og að slökkva elda um borð.
Jón Nordal
thumb|right|220px|Jón Nordal Jón Nordal (fæddur 6. mars 1926) er íslenskt tónskáld og píanóleikari.
Jón er sonur hjónanna Ólafar og Sigurðar Nordals. Hann stundaði nám í Tónlistarskólanum í Reykjavík, m.a. undir handleiðslu Árna Kristjánssonar píanóleikara og Jóns Þórarinssonar tónskálds, sem áður var nemdandi og aðstoðarmaður Paul Hindemiths; útskrifaðist sem píanóleikari árið 1948 og ári síðar í tónsmíðum. Þaðan lá leiðin til Zurich, þar sem hann stundaði nám á árunum milli 1949 og 1951 hjá þeim Willy Burkhard í tónsmíðum og Walter Frey í píanóleik. Hann dvaldi í útlöndum til ársins 1957, í Kaupmannahöfn, París og Róm og sótti sumarnámskeið í nútímatónlist í Darmstadt þar sem hann hitti maðal annars helstut framúrstenfmenn síns tíma, svo sem Stockhausen, Nono, Maderna og Ligeti og varð auk. þess fyirr miklum áhrifum frá tónlist Antons Weberns. Þegar hann var kominn heim hóf hann störf hjá sínum gamla skóla sem kennari og varð skólastjóri árið 1959. Jón Nordal var einn af stofnendum Musica Nova og fyrsti formaður þess. Jón vakti fyrst athygli á sér sem tónskáld með fiðluverkinu „Systurnar í Garðshorni“, sem flutt var á listamannaþinginu 1945. Síðan með hljómsveitarverkinu „Concerto grosso“ (1950). Ennfremur með konsert fyrir píanó og hljómsveit, sem flutt var í fyrsta sinn í Þjóðleikhúsinu 10. desember 1957, og lék þá höfundurinn sjálfur píanóhlutverkið með Sinfóníuhljómsveit Íslands, sem Wilhelm Schleuning, ríkishljómsveitarstjóri í Dresden stjórnaði sem gestur. Píanókonsertinn er frábrugðinn píanókonsertum í klassískum stíl að því leyti, að mjög er dregið úr forustuhlutverki einleikshljóðfærisins. Konsertinn er í einum þætti og er veigamikið tónverk. Af öðrum tónsmíðum eftir hann, sem Sinfóníuhljómsveit Íslands hefur flutt, er „Sinfonietta seriosa“ (Bjarkamál), ennfremur konsert fyrir píanó og hljómsveit í einum kafla (Brotaspil) og Adagio fyrir flautur, hörpu og strengjasveit. Karlakórlög eftir Jón, sem „Fóstbræður“ hafa sungið, hafa vakið verðskuldaða athygli. Í stuttu máli, þá hefur Jón samið hljómsveitarverk, kammermúsíkverk, einleiksverk fyrir píanó, fiðlu, karlakórlög og einsöngslög. Sem tónskáld er hann sjálfstæður og sérkennilegur, er í snertingu við þær hræringar sem eru í nútímanum og hefur fullkomið vald á tónsmíðatækni. Jón Nordal er eitt eftirtektarverðasta tónskáldið af hinni yngri kynslóð.
Jón hefur komið opinberlega fram með Sinfóníuhljómsveit Íslands í verkum eftir sjálfan sig og önnur tónskáld.
Úlfaldar
Úlfaldar eru ættkvísl innan úlfaldaættar. Drómedari (Camelus dromedarius) er tegund úlfalda með einn hnúð á bakinu en kameldýr (Camelus bactrianus) eru tegund úlfalda sem hefur tvo hnúða á bakinu. Náttúruleg heimkynni þeirra eru í eyðimörkum Vestur-Asíu annars vegar og Mið- og Austur-Asíu hins vegar.
Úlfaldar verða að jafnaði 40-50 ára gamlir. Fullvaxinn úlfaldi getur verið allt að 1,85 m á hæð á herðakamb en við hnúðinn getur hann verið allt að 2,15 m á hæð. Hnúðurinn getur verið um 75 cm hár. Úlfaldar geta náð alt að 65 km/klst hraða á spretti en hlaupið lengri vegalengdir á 40 km/klst hraða.
Búseta
Kameldýrið (Camelus bactrianus) á heima í Mið-Asíu en búsvæði drómedarans (Camelus dromedarius) eru í norðanverðri Afríku og Arabíu. Kameldýr eiga heima á gresjum í Mið-Asíu frá Túrkmenistan í vestri til Mongólíu í austri. Þau eru stundum notuð sem húsdýr. Kameldýrin eru mjög sterkbyggð og harðger dýr. Þau fara hægt yfir en eru gríðarlega þolin sem burðardýr. Kameldýr er enda mikið notuð sem burðardýr og það eru ekki einu nytjar þeirra. Mjólk og kjöt kameldýra eru höfð til manneldis og ull þeirra er einnig nýtileg. Kameldýr eru ekki alveg jafn fljót að hlaupa og drómedarar. Drómedarar geta ferðast á 13 – 16 km meðalhraða klukkustundum saman, allt að 18 klukkustundir samfleytt. Þau eru svo þolin að þau geta jafnvel ferðast á þessum hraða nokkra daga í röð. Kameldýrin ferðast hins vegar ekki hraðar en 3-5 km á klukkustund.
Fæða
Úlfaldar geta auðveldlega étið og melt nánast allar tegundir af gróðri, t.d. stórþyrnótta runna, saltrunna og þyrrkingsgróður sem aðrar jurtaætur ráða ekki við. Dýrin nýta sjaldfengna fæðu sína sem best með því að melta hana nokkrum sinnum í þriggja hólfa vömb sinni. Þau nýta einnig vel rakann úr plöntunum sem þau éta við þorsta, sem þau þola mjög vel.
Úlfaldinn
Menjar hafa fundist um að úlfaldar hafi verið til fyrir um 40–50 milljón árum síðan. Úlfaldar þeirra tíma voru á stærð við kanínur og bjuggu í skógum. Smátt og smátt stækkuðu þessar smávöxnu úlfaldategundir og fyrir 35 milljón árum var úlfaldinn orðinn á stærð við geit..
Tvær tegundir úlfalda
Eins og fyrr var sagt eru til tvær tegundir úlfalda, kameldýr (Camelus bactrianus), með tvo hnúða á bakinu, og drómedari Camelus dromedarius), með einn hnúð á bakinu. Kameldýrið lifir í Mið-Asíu en drómedarinn í norðanverðri Afríku og Arabíu. Kameldýrið er nokkru stærra en drómedarinn og er öflugt burðardýr. Drómedarar eru hraðskreiðari en kameldýr og geta ferðast á 13-16 km á klst í 18 klukkustundir á dag nokkra daga í röð. Úlfaldar eru spendýr af ættbálki klaufdýra. Klaufir úlfaldanna eru þykkar og breiðar til þess að þeir sökkvi síður í eyðimerkursandinn. Einnig hafa þeir kafloðnar augabrýr og þykk hár í eyrum og nefi til að verjast sandbyljum. Úlfaldar eru upprunnir í Afríku en í dag eru engir villtir úlfaldar eftir þar, heldur aðeins tamdir. Eftir að úlfaldar makast gengur merarnar með í 13-14 mánuði og eignast eftir það eitt folald. Samkvæmt heimildum sem voru gefnar út árið 2010 eru til um það bil 14 milljón úlfaldar í heiminum. thumb|Kameldýr, Camelus bactrianus
Kameldýr og Drómedarar
Eins og áður sagði eru kameldýr nokkru stærri en drómedarar, hin úlfaldategundin, og mjög öflug burðardýr. Fullorðið kameldýr vegur 300 til 1000 kg en fullvaxinn drómedari getur verið 300-600 kg. Kameldýr getur drukkið um ¼ af þyngd sinni í einu og það geymir síðan vatnið til margra daga. Stundum ganga þeir langar leiðir og komast ekki í vatn í nokkra daga. Úlfaldar geta orðið um 40–50 ára gamlir. Villtir úlfaldar eru mjög sjaldan árásagjarnir. thumb|Drómedari, Camelus dromedarius
Útlit og líkamsstærð
Munurinn á drómedara og kameldýri er sá að drómedarinn er með einn hnúð á bakinu en kameldýrið tvo. Í hnúðunum er fita sem dýrin geta umbreytt í næringu þegar lítið er um um mat, líkt og hjá ýmsum sauðfjárkynjum sem safna fitu í dindilinn. Kameldýrin geta safnað 36 kg af fitu í hvorn hnúð fyrir sig, eða um 72 kg í heildina. Þegar úlfaldar fá ekki mat í langan tíma þá verða hnúðanir slappir og lafa síðan alveg þegar vatnsbirgðinar klárast í líkamanum. Úlfaldarnir geyma vatnsbirgðir sínar í sekkjum sem liggja út frá maganum og þeir þola meira vatnstap en flest önnur spendýr. Kameldýr geta þolað allt að 30% vatnstap en meðaltal hjá öðrum spendýrum er um það bil 15% áður en vatnstapið reynist banvænt. Líkami úlfalda hefur aðlagast eyðirmerkurlífi á fleiri vegu en að geyma vatn og fitu, þeir svitna t.d. ekki og þeir geta drukkið allt að 100 L af vatni í einu eða um það bil ¼ af þyngd sinni.
Excite Truck
Excite Truck er tölvuleikur fyrir nýju leikjatölvuna frá Nintendo, Wii. Leikurinn er einnig gefinn út af Nintendo og er jeppaleikur sem kom út 16. febrúar. Í leiknum getur maður sett inn manns eigins tónlist og spilað í leiknum.
Norðurkórónan
thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Norðurkórónuna. Norðurkórónan er lítið stjörnumerki á norðurhimni. Hún er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti á 2. öld. Björtustu stjörnurnar í stjörnumerkinu mynda hálfhring. Hún er sögð vera kórónan sem guðinn Díonýsos gaf krítversku prinsessunni Aríadne.
Jóhann Mórits af Nassá-Siegen
thumb|right|Jóhann Mórits af Nassá-Siegen. Jóhann Mórits af Nassá-Siegen (hollenska: Johan Maurits van Nassau-Siegen; þýska: Johann Moritz von Nassau-Siegen; portúgalska: João Maurício de Nassau-Siegen; 17. júní 1604 – 20. desember 1679) var hollenskur greifi og síðar fursti af Nassá-Siegen.
Gljúfur
thumb|right|220px|[[Miklagljúfur (e. Grand Canyon) í Arisóna í Bandaríkjunum eru með þekktustu gljúfrum.]] Gljúfur er djúpt gil með þverhníptum hamarveggjum.
Norðlingaholt
Norðlingaholt er hverfi í Reykjavík sem telst hluti af Árbæjarhverfi. Íbúðir í hverfinu eru 2.800 talsins.
Boa Viagem
Boa Viagem er borg í Pernambuco í Brasilíu.
Sýslur í Nevada
Sýslur í Nevada eru 16 talsins. Það er ennfremur ein sjálfstæð borg.
Áramótaskaup 1981
Áramótaskaupið 1981 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1981 og var sýnt á RÚV.
Sakhalín
thumb|Kort. thumb|Lega eyjunnar. Sakhalín (rússneska: Сахалин) er eyja í austur-Rússlandi og hluti af Sakhalínfylki. Eyjan er rétt austur af meginlandi Rússlands og norður af Japan og er stærsta eyja Rússlands. Hún er 948 km löng frá norðri til suðurs og er breidd frá vestri til austurs 25 til 170 km. Stærð er 72.492 ferkílómetrar. Hæsti punkturinn er Lopatin-fjall; 1.609 metrar yfir sjávarmáli. Á eyjunni eru austur og vestur-Sakhalínfjallgarðarnir. Milli þeirra er Tym-Pornískaja dalurinn. Íbúar eru um hálf milljón (2010) í Sakhalín og búa um 175.000 í borginni Júzhno-Sakhalínsk. Olíu- og gasiðnaður er mikilvægur iðnaður fyrir samfélagið.
Eyjan var bitbein Japana og Rússa á 19. og 20. öld. Eftir seinni heimsstyrjöld tóku Rússar yfir eyjuna og ráku þaðan 400.000 Japani.
Eyjan er skógi vaxin og meðal helstu tegunda trjá eru: Runnafura, dáríulerki, japansgreni, steinbjörk, mansjúríubjörk, heggur og eyjaþinur. Bjarndýr, refur og hreindýr eru meðal stærri spendýra.
Fáni Filippseyja
thumb|right|Fáni Filippseyja. Fáni Filippseyja samanstendur af þremur reitum. Efst er blátt, neðst er rautt en frá vinstri sker sig hvítur þríhyrningur inn í hina litina. Í hvíta hlutanum er gul sól og þrjár gular stjörnur. Hann er er nauðalíkur þeim tékkneska, nema hvað rauði og hvíti liturinn hafa víxlast. Fáni þessi var fyrst dreginn að húni 1898 eftir uppreisn Filippseyinga gegn Spánverjum. Hvíti þríhyrningurinn táknar jafnrétti og bræðralag. Blái reiturinn merkir frið, sannleik og sanngirni. Rauði reiturinn merkir föðurlandsást og kjark. Sumir segja að litirnar hafi verið valdir úr fána Bandaríkjanna af þakklæti fyrir aðstoðina við að hrekja Spánverja burt. Sólin stendur fyrir frelsi og héruðin átta sem voru til 1898. Stjörnurnar þrjár tákna hina þrjá aðalhluta sem Filippseyjar samanstendur af (Lúson, Mindanaó og Visayas-svæðið þar á milli). Upphaflega var fáninn aðeins í notkun í tvö ár en 1901 tók fáni Bandaríkjanna við. 1919 fengu Filippseyingar þjóðfánann opinberlega aftur og hefur hann verið það síðan, með þeirri undantekningu að Japanir bönnuðu hann 1941-43 meðan þeir hertóku eyjarnar í heimstyrjöldinni síðari. Blái liturinn hefur breyst örlítið en hann var ljósblár til að byrja með (er dökkblár núna).
Eva Hauksdóttir
Eva Hauksdóttir (fædd 1. júlí 1967) er íslenskur lögmaður, aðgerðarsinni, rithöfundur, norn, álitsgjafi og áhugamanneskja um samfélagsmál.
Eva er íslensku - og bókmenntafræðingur að mennt frá Háskóla Íslands og lauk lögfræðinámi í alþjóðlegri mannréttindalöggjöf frá Strathclyde-háskóla í Glasgow. Hún er í sambandi/sambúð með Einari Steingrímssyni, prófessor.
Eva rekur lögmannsstofuna Hlít.
Aðgerðarsinninn Eva
Eva Hauksdóttir var mjög virk í mótmælum búsáhaldabyltingarinnar frá miðjum nóvember 2008 og út janúar 2009 og var þar í hópi aðgerðarsinni. Krafa Evu og annara aðgerðasinna/anarkista var að reka ríkisstjórnina í burtu og koma á beinu lýðræði í framhaldinu.
Aðkoma Evu í áhlaupinu á lögreglustöðina 22. nóvember 2008.
Sonur Evu, Haukur Hilmarsson, var handtekinn 21. nóvember 2008 fyrir að draga bónusfána að húni efst á þaki Alþingis í miðjum mótmælum. Síðar kom í ljós að ástæða handtökunnar var ekki vegna fánaatviksins heldur vegna fangelsisdóms sem Haukur hafði hlotið en átti eftir að afplána. Í kjölfarið réðst fjöldi fólks í áhlaup á lögreglustöðina við Hlemm. Eva Hauksdóttir hélt ræðu fyrir utan lögreglustöðina hvar hún fór fram á frelsi sonar síns. Eftir að engin viðbrögð fengust frá lögreglu hófu mótmælendur áhlaup inn í húsið í gegnum læstar aðaldyr höfuðstöðvar lögreglunnar. Á meðan mótmælunum stóðu beitti lögreglan piparúða og fjölmargir leituðu sér aðhlynningar á slysadeild, meðal annars Eva Hauksdóttir sem þótti mótmæla friðsamlega.
Bloggari, pistlahöfundur og hlaðvarpsstjórnandi
Eva var afkastamikill bloggari. Hún er nú pistlahöfundur þar sem hún lætur sig varða ýmis konar samfélagsmál, og heldur úti eigin heimasíðu norn.is Eva er með hlaðvarpið Til hlítar á Brotkast.is.
Björgólfur Guðmundsson
Björgólfur Guðmundsson (fæddur 2. janúar 1941) er íslenskur viðskiptamaður og fyrrverandi formaður bankaráðs Landsbanka Íslands. Erlenda fjármálablaðið Financial Times lýsti honum sem áhrifamesta viðskiptamanni Íslands árið 2008. Þann 31. júlí 2009 var Björgólfur úrskurðaður gjaldþrota í Héraðsdómi Reykjavíkur.
Björgólfur er giftur (Margréti) Þóru Hallgrímsson, dóttur Hallgríms Fr. Hallgrímsson, forstjóra Skeljungs, og konu hans Margrétar Thors, og saman eiga þau Björgólf Thor Björgólfsson sem er ríkasti Íslendingurinn. Í fyrri hjónaböndum átti Þóra fjögur börn, eitt með Hauki Clausen og þrjú með George Lincoln Rockwell. Börn Rockwells urðu síðar kjörbörn Björgólfs og kenndu sig við hann. Eitt þeirra var Margrét Björgólfsdóttir, sem lést af slysförum 1989, og stofnuðu Björgólfur og Þóra minningarsjóð í nafni hennar. Sjóðurinn tapaði stórum hluta eigna sinna í bankahruninu á Íslandi árið 2008.
Ævi
Björgólfur gekk í Verslunarskóla Íslands. Hann hóf nám í lögfræði við Háskóla Íslands en hætti eftir tvö ár. Hann sat í stjórn Heimdallar, félags ungra sjálfstæðismanna í Reykjavík, árin 1965-68, og síðar formaður sjálfstæðisfélagsins Varðar. Hann var framkvæmdastjóri Dósaverksmiðjunnar í nokkur ár en árið 1977 var hann ráðinn framkvæmdastjóri Hafskips, íslensks flutningafyrirtækis sem varð gjaldþrota á níunda áratugnum. Óeðlileg viðskipti við Útvegsbankann voru gagnrýnd og Hafskipsmálið varð fyrirferðarmikið í umræðunni. Svo fór að Útvegsbankinn var lagður niður og eftir löng málaferli var Björgólfur dæmdur í eins árs skilorðsbundið fangelsi árið 1991.
Þá hélt Björgólfur út til St. Pétursborgar í Rússlandi, árið 1993 og stofnaði drykkjarvöruverksmiðjuna Bravo Brewery ásamt syni sínum Björgólfi Thor og Magnúsi Þorsteinssyni. Í febrúar 2002 seldu þeir Heineken verksmiðjuna fyrir 400 milljónir dollara.
Björgólfur sneri þá vellauðugur aftur til Íslands og var í forsvari svokallaðs Samson-hóps sem keypti 45,8% hlut í Landsbanka Íslands á 12,3 milljarða kr, en bankinn var einkavæddur í skrefum á árunum 1998-2003. Síðar kom þó í ljós að hluti kaupverðsins var fjármagnaður með láni frá Búnaðarbankanum. Björgúlfur sat í stjórn Landsbankans frá því í febrúar 2003 fram að bankahruninu. Hann eða þeir feðgar áttu hlut í fjölmörgum íslenskum fyrirtækjum og voru mjög umsvifamiklir, meðal annars við kaup á fasteignum og lóðum í miðborg Reykjavíkur og ýmsar stórframkvæmdir, svo sem byggingu tónlistarhússins Hörpu. Árið 2005 var Björgólfur sæmdur Riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag til viðskiptalífs og menningar.
Árið 2006 stóð Björgólfur á bak við kaup Eggerts Magnússonar á enska úrvalsdeildarfélaginu West Ham United F.C. og varð aðaleigandi þess. Í kjölfarið var Björgólfur skipaður heiðursformaður knattspyrnufélagsins.
Eftir bankahrunið haustið 2008 hefur Björgólfur verið gagnrýndur fyrir starfsemi bankans og tengsl sín við skattaskjól. Hefur hann látið lítið fara fyrir sér síðan þá. Helstu félög hans eru gjaldþrota eða bíða þess að verða tekin til skipta.
Eignir Björgólfs voru metnar á $1.2 milljarða árið 2007, en 2008 féll hann af lista Forbes tímaritsins yfir helstu auðmenn veraldar. Þann 31. júlí 2009 var hann úrskurðaður gjaldþrota að eigin ósk.
Hvalfjarðargöng
thumb|Sunnanvert op Hvalfjarðarganganna. Hvalfjarðargöngin eru jarðgöng á milli Suðvesturlands og Vesturlands. Í þeim liggur Vesturlandsvegur undir utanverðan Hvalfjörð. Göngin eru samtals 5770 metrar að lengd og þar af liggja 3750 metrar undir sjó. Göngin eru að mestu tvíbreið en þrjár akreinar í hallanum norðan megin. Dýpst fara göngin 165 metra undir yfirborð sjávar og eru grafin djúpt í berggrunninn undir sjávarbotninum. Um 5.500 bílar ferðast um göngin á sólarhring en göngin voru upprunalega hönnuð fyrir aðeins fimm þúsund bíla á sólarhring.
Um framkvæmdina
Göngin voru grafin á árunum 1996-1998 og voru opnuð fyrir bílaumferð þann 11. júlí 1998 af þáverandi forsætisráðherra, Davíð Oddsyni. Frá opnun ganganna hafa um 14 milljónir ökutækja farið um göngin eða um 5.500 bílar á sólarhring að meðaltali. Við byggingu ganganna var farin ný leið í slíkum stórframkvæmdum á Íslandi þar sem einkafyrirtæki stóð fyrir framkvæmdunum og fjármagnaði án aðkomu ríkissjóðs.
Það er Spölur ehf. sem sá um framkvæmdina og er nú rekstraraðili og eigandi Hvalfjarðarganganna í dag og innheimtir veggjald af vegfarendum til að borga fyrir framkvæmdina. Upphaflega var áætlað að göngin yrðu greidd að fullu eftir 20 ár frá opnun en umferð um þau hefur reynst töluvert meiri en gert var ráð fyrir og því mun það mark nást nokkuð fyrr. Um það var samið að íslenska ríkið eignaðist göngin þegar þau verða greidd að fullu.
Ný göng
Spölur ætlast til að ný göng, samhliða Hvalfjarðargöngunum, verði grafin til að sporna við umferð, en þeir telja að það muni vera varasamt fari umferð yfir sex þúsund bíla á dag. Áætlaði Spölur að hin nýju göng yrðu klár árið 2013-2014, en tilraunaborunum er lokið. Þær áætlanir hafa ekki gengið eftir
Banaslys
Þann 6. júní 2016, varð fyrsta banaslysið þegar fólksbil og jeppi skullu saman í hörðum árekstri. Einn maður lést og 4 slösuðust þar af þrír alvarlega.
Þórunn Sveinbjarnardóttir
Þórunn Sveinbjarnardóttir (f. 22. nóvember 1965 í Reykjavík) er alþingismaður Samfylkingarinnar í Suðvesturkjördæmi og fyrrverandi umhverfisráðherra.
Engilfrísnesk tungumál
Engilfrísnesk tungumál er hópur vesturgermanskra tungumála sem felur í sér fornensku, fornfrísnesku og tungumálin sem eiga rætur að rekja til þeirra. Engilfrísneska tungumálaættin lítur svona út:
Engilfrísnesk tungumál hafa nokkur sérkenni sem aðskilja þau frá hinum vesturgermönsku málunum varðandi t.d. meðhöndlun nefhljóða á undan önghljóðum og framgómun frumgermanska samhljóðsins *k á undan frammæltum sérhljóðum: Þó að báðar greinar engilfrísnesku ættarinnar eiga sameiginlegan uppruna hafa þær skilist mikið, að mestu leyti vegna áhrifa fornnorrænu og frönsku á ensku og samsvarandi áhrifa hollensku og lágþýsku á frísnesku. Afleiðingin er sú að frísneska, hollenska og lágþýskar mállýskur eiga meira sameiginlegt en frísneska og enska, og þannig eru frísneskar mállýskur hluti af vesturgermanskri mállýskusamfellu.
Samanburður
Eftirfarandi er listi yfir töluorð á engilfrísneskum málum:
Þórunn Sveinbjarnardóttir
Nám og störf
Þórunn lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1984 og BA-gráðu í stjórnmálafræði frá Háskóla Íslands árið 1989. Hún stundaði framhaldsnám við Johns Hopkins University, Paul H. Nitze School of Advanced International Studies og lauk námi í alþjóðastjórnmálafræði árið 1990. Þórunn var framkvæmdastjóri Samtaka um kvennalista á árunum 1992-1995. Hún hefur einnig gegnt ýmsum störfum fyrir Rauða krossinn, bæði á Íslandi og á alþjóðavettvangi. Hún var annar tveggja kosningastjóra Reykjavíkurlistans fyrir borgarstjórnarkosningarnar árið 1998 og starfaði sem blaðamaður á Morgunblaðinu frá 1998-1999. Hún var kosin á þing fyrir Samfylkinguna árið 1999 og var þingmaður til ársins 2011. Hún var umhverfisráðherra í ríkisstjórn Geirs H. Haarde frá 2007-2009. Eftir að hún lét af þingmennsku starfaði hún m.a. sem aðstoðarmaður Árna Páls Árnasonar formanns Samfylkingarinnar og síðar sem framkvæmdastjóri flokksins. Frá árinu 2015-2021 var hún formaður Bandalags háskólamanna.
Þórunn Ormsdóttir
Þórunn Ormsdóttir (d. um 1432) var príorinna og stýrði Reynistaðarklaustri ásamt Þuríði Halldórsdóttur frá 1408 til dauðadags en var þó aldrei skipuð abbadís; engin abbadís var í klaustrinu frá því að Ingibjörg Örnólfsdóttir lést í Svarta dauða og til 1437.
Björgólfur Illugason ráðsmaður stýrði klaustrinu fyrst eftir pláguna en 1408 tóku þær Þórunn og Þuríður við. Klaustrið auðgaðist á þeirra tíð, ekki síst vegna ættmenna Björgólfs ráðsmanns, en Steinunn dóttir hans og Sigríður Sæmundsdóttir frænka hans gengu í klaustrið 1413 og voru gefin með þeim 50 hundruð og 1427 gerðist Illugi sonur Björgólfs próventumaður í klaustrinu og lagði með sér jörð og Þóra dóttir hans gerðist nunna í klaustrinu.
Þann 4. febrúar 1431 vígði Jón Vilhjálmsson biskup átta nunnur til klaustursins og voru það þær Sigríður Sæmundsdóttir, Steinunn Björgólfsdóttir, Þóra Illugadóttir, Þóra Finnsdóttir, Helga Bjarnadóttir, Arndís Einarsdóttir, Agnes Jónsdóttir og Þórdís Finnsdóttir, og hétu þær hreinlífi, hlýðni við yfirboðar og fátækt, en ekki stóðu þær allar við fyrsta hluta heitisins því skömmu síðar fæddi Þóra Illugadóttir barn sem séra Þórður Hróbjartsson (Roðbjartsson) var faðir að en hann var prestur á Hólum í Hjaltadal. Var því ljóst að hún hafði verið orðin þunguð þegar hún var vígð. En ekki nóg með það: Um áramótin næstu ól Þuríður Halldórsdóttir, sem lengi hafði verið í klaustrinu, einnig barn. Faðir þess var Þorlákur Sigurðsson, bryti á Hólum. Jón biskup tók fremur vægt á þessum brotum en Þórður Hróbjartsson var dæmdur í suðurgöngu til Rómar. Þau Þóra munu þó hafa átt annað barn saman síðar.
Þetta var auðvitað mikið hneyksli og erfitt fyrir Þórunni príorinnu, en hún virðist raunar hafa dáið skömmu síðar. Þá varð príorinna Þóra Finnsdóttir, ein hinna nývígðu systra.
Candeias
Candeias er borg í Pernambuco í Brasilíu.
Grytviken
thumb|right|Museum of South Georgia thumb|right|Grýtuvík, 1914 thumb|130px|right|Norwegian Church
Grytviken (íslenska Grýtuvík ) er þorp í Suður-Georgíu og Suður-Sandvíkureyju. Þar búa að jafnaði um 20 manns.
Fjallarauðviður
thumb|vinstri|Barr og köngull. Fjallarauðviður, risarauðviður eða mammúttré (og áður þekkt sem risafura) (fræðiheiti: Sequioadendron giganteum) er barrtré sem vex í fjalllendi Kaliforníu. Heimkynni þeirra eru í 1.000-2.000 metra hæð í vesturhlíðum Snjófjalla (Sierra Nevada). Fjallarauðviður er verndaður innan þjóðskóga eða þjóðgarða. Það tekur þúsund ár eða meira að ná þeim gríðarlega sverleika sem þær eru þekktastar fyrir. Þær sverustu eru meira en 3000 ára gamlar.
Fjallarauðviður er stærsta tré í heimi. Stærsta eintakið heitir Sherman hershöfðingi og vex í Sequoia-þjóðgarðinum. Sherman er 83,8 m hár og ummál er 31,3 m við jörð. Trén geta orðið allt að 95 metrar á hæð. Kings Canyon-þjóðgarðurinn var einnig stofnaður til verndunar risarauðviðar.
thumb|Í Sequioa national park, Kaliforníu. Tréð hefur verið þekkt lengi á íslensku sem risafura en það er ekki nákvæmt þar sem tréð er ekki af furuætt, heldur einisætt. Skyld tegund heitir strandrauðviður. Eintök af tegundinni má finna víða í trjásöfnum í Evrópu.
Árið 1985 fékk Náttúrufræðistofnun Íslands til varðveislu sneið af fjallarauðvið sem ríkisstjórn Bandaríkjanna gaf íslensku þjóðinni á 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar árið 1974. Vegna húsnæðisvanda Náttúrufræðistofnunar var þjóðargjöfinni komið fyrir í Háskólabíói til bráðabirgða. Sneiðin er nú til sýnis í Perlunni.
Lítil reynsla er af tegundinni á Íslandi en ung eintök hafa lifað af veturinn og vaxa.
Kinetoscope
Þessar stuttu hreyfimyndir voru undanfari kvikmynda og urðu mjög vinsælar. Verslanir og barir opnuðu víðs vegar í USA þar sem margir kassar voru í röðum og fólk gat farið á milli þeirra. Þessar sýningabúðir voru kallaðar Nickleodeons.
Jón Karel Kristbjörnsson
Jón Karel Kristbjörnsson (19. desember 1911 – 17. júní 1933) var íslenskur knattspyrnumaður sem spilaði stöðu markvarðar fyrir Val og varði mark félagsins þegar það varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið 1930. Sama ár keppti hann með úrvalsliði Íslendinga á móti úrvalsliði Færeyja í Þórshöfn í Færeyjum þar sem Íslendingar fóru með sigur af hólmi, 1-0. Í úrslitaleiknum um Íslandsmeistaratitilinn 1933, þann 13. júní, hlaut Jón Karel lífshættuleg innvortis meiðsl eftir samstuð við andstæðing og lést á sjúkrahúsi fjórum dögum síðar af lífhimnubólgu. Hann var eini leikmaðurinn sem lést af völdum meiðsla í knattspyrnuleik á Íslandi þar til Ármenningurinn Haukur Birgir Hauksson lést 40 árum seinna, þann 30. júlí 1973, af völdum meiðsla sem hann hlaut í leik Ármanns og Vals í 1. flokki mánuði áður.
Beijing Daxing alþjóðaflugvöllurinn
alt=Mynd af Beijing Daxing alþjóðaflugvellinum séðum úr lofti.|thumb| Beijing Daxing alþjóðaflugvöllurinn séður úr lofti.
alt=Mynd úr farþegamiðstöð Beijing Daxing alþjóðaflugvellinum.|thumb|Frá farþegamiðstöð Beijing Daxing alþjóðaflugvöllurinn.
alt=Mynd af tengingum í farþegamiðstöð Beijing Daxing flugvallarins|thumb|Tengingar farþegamiðstöðva Beijing Daxing flugvallarins.
alt=Mynd af einni snarlestarstöð Beijing Daxing flugvallarins.|thumb|Frá snarlestarstöð Beijing Daxing flugvallarins. Alþjóðaflugvöllur Beijing Daxing (IATA: PKX, ICAO: ZBAD) (kínverska: 北京大兴国际机场; rómönskun: Běijīng Dàxīng Guójì Jīchǎng) er önnur meginflughöfn Beijing, borghéraðs og höfðborgar Alþýðulýðveldisins Kína. Hann þjónar ásamt Beijing Capital alþjóðaflugvellinum, höfuðborginni bæði fyrir innanlands- og millilandaflug. Hann hóf starfsemi haustið 2019.
Flugvöllurinn er staðsettur á norðurbakka Yongding ár í Daxing hverfi Beijing borgar, sem gefur honum nafn. Hann er um 53 kílómetra suður af miðborginni Beijing, við landamerki Beijing og Langfang borgar í Hebei héraði. Hann er í um 67 kílómetra fjarlægð frá Beijing Capital flugvellinum.
Flughöfnin er hönnuð sem stjarna með fimm arma þar sem farþegamiðstöðin er kjarnasvæði. Byggingin er gríðarstór, eða meira en ein milljón fermetra og er hún stærsta flughöfn heims í einni byggingu. Flugvöllurinn sem hefur í fjórar flugbrautir nær yfir 47 ferkílómetra landssvæði. Í framtíðinni verða flugbrautir sjö, 6 til borgaraflugs og ein fyrir herflug.
Flugvöllurinn er í eigu og rekinn af félaginu Beijing Capital International Airport Company Limited, sem er ríkisrekið fyrirtæki.
Saga
Vegna takmarkaðrar afkastagetu Beijing Capital alþjóðaflugvallarins var lagt til árið 2008 að byggja nýja flugvöll. Gamli flugvöllurinn yrði kominn að mörkum getu í farþegafjölda árið 2012.
Í upphafi var lagt til að byggja flugvöll með allt að 9 flugbrautum sem kæmi í stað fyrir Beijing Capital-flugvöllinn sem aðalflugvöllur höfuðborgarinnar. Hann átti að geta tekið við 120 til 200 milljónum farþega á ári og geta verið fjölfarnasta flugvöllur veraldar. Að endingu var ákveðið að hinn nýi flugvöllur yrði viðbóta við Beijing Capital-flugvöllinn.
Samþykki fyrir byggingu flugvallarins fékkst árið 2014. Byggja átti flugvöll í suðurhluta Daxing-hverfisins í Beijing. Hann skyldi hafa 7 flugbrautir, 6 til borgaralegra nota og eina til herflugs. Að auki skyldi leggja 37 kílómetra snarlest til Vestur lestarstöðinni í Beijing borg.
Framkvæmdir við flugvöllinn stóðu frá 2014 — 2019 og var hann opnaður um haustið 2019, rétt fyrir 70 ára afmæli Kínverska alþýðulýðveldisins. Í fyrsta áfanga er gert ráð fyrir 72 milljónum farþega, og tveimur milljónum tonna farms og pósts.
Samgöngur við flugvöllinn
Flugvöllurinn er tengdur borginni með ýmsum samgöngutækjum og var byggð sérstök flutninga miðstöð undir flughöfninni í þessu skyni. Tvær snarlestir tengja flughöfnina við miðborg Beijing. Þá eru háhraðalestir tengdar vellinum. Að auki tengja strætisvagnar og gott vegakerfi flughöfnina við borgina og nærliggjandi svæði. Fyrirhugað er að byggja fleiri lestartengingar.
Edmundo Alves de Souza Neto
Edmundo Alves de Souza Neto (fæddur 2. apríl 1971) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 37 leiki og skoraði 10 mörk með landsliðinu.
Beijing Daxing alþjóðaflugvöllurinn
Flugfélög
Alls starfa á hinum nýja flugvelli 27 farþegaflugfélög og eitt farmflugfélag.
Flugleiðir
Margir áfangastaðir flugvallarins eru innan Kína, þar sem hann þjónar flestum stærri borgum landsins. Alþjóðlegir áfangastaðir ná til flestra heimsálfa: Evrópu, Asíu, Eyjaálfu, Afríku, Suður Ameríku og Norður Ameríku.
Abies hidalgensis
Abies hidalgensis er sígrænt tré í þallarætt. Hann er einlendur í Mexíkó, þar sem þekkist eingöngu í Hidalgo.
Honum var fyrst vísindalega lýst 1995. Hann vex í þokuskógum ásamt Buddleja cordata, Cupressus lusitanica, og Pinus patula.
Hann hefur yfirleitt einn stofn með greinum sem fyrst eru nokkuð upp og svo niður. Krónan er keilulaga. Börkurinn er sléttur og ljósgrár á ungum trjám, springur í skífur og sést í "blóðrauðan" börkinn undir á eldri eintökum. Hærðirs sprotarnir eru fyrst ljósbrúnir, síðar grábrúnir. Könglarnir verða að 8 sm langir og 4 sm breiðir.
Paullus
Paullus, einnig ritað Paulus er nafn (cognomen) fornra Rómverja, einkum af aemilísku ættinni, en einnig fornafn (praenomen) nokkurra manna. Það getur átt við:
Staðarákvörðun
thumb|right|Staðarákvörðun með GPS. Staðarákvörðun er sú aðgerð að finna út stöðu hlutar á Jörðinni, sem yfirleitt felst í því að ákvarða staðsetningu miðað við bauganet jarðar, sett fram í breiddargráðum og lengdargráðum. Staðarákvörðun getur líka miðast við fjarlægð og miðun frá þekktum stað,
Staðarákvörðun er til dæmis notuð í dýrasendum, staðsetningarkerfum (eins og GPS), netstaðsetningarkerfum og rakningu farsíma.
House of Pain
House of Pain var írsk stílaður bandarískur hip-hop-hópur sem gaf út þrjár plötur snemma á 10. áratug 20. aldar.
GT Pro Series
GT Pro Series er bílaleikur. Með þessum leik fylgir Wii stýrið og því er hallað til að stýra
Kópavogsfundurinn
Kópavogsfundurinn var haldinn 28. júlí 1662 á Kópavogsþingi og var tilgangur hans að fá Íslendinga til að samþykkja erfðaeinveldið. Áður fyrr var einveldið þannig að konungur væri kjörinn af helstu fulltrúum ríkisins en yrði síðan ekki löglega konungur fyrr en fulltrúar allra þjóðanna sem tilheyrðu Danaveldi höfðu samþykkt hann. Svíar höfðu fengið nóg af yfirráðum Dana yfir Eyrarsundi og orsakaði það stríð á milli þeirra tveggja. Afleiðingar stríðsins settu fjárhag Dana í rúst og vildi Friðrik 3. koma á erfðaeinveldi að evrópskri fyrirmynd þar sem konungsvaldið gengi sjálfkrafa í arf. Þessi aðgerð var meðal annars til þess að takmarka völd aðalsins í Danmörku.
Henrik Bjelke, aðmíráll, fulltrúi konungs, kom til Íslands á fund í Kópavogi til þess að fá íslenska höfðingja til að undirrita Erfðahyllinguna. Samningurinn var síðan kallaður Kópavogssamningurinn og afleiðingarnar voru þær að lög sem konungur setti hlutu sjálfkrafa gildi án sérstaks samþykkis Alþingis Íslendinga. Erfðaeinveldið gilti til ársins 1874 þegar Íslendingar fengu stjórnarskrá.
Sagnir um að Bjelke hafi hótað Íslendingum með herliði til að neyða Íslendinga til að samþykkja Erfðahyllinguna komust í hámæli eftir að tveir minnismiðar fundust í kistu Jóns Sigurðssonar sem sögðu frá því að Brynjólfur Sveinsson biskup hefði andmælt þessari löggjöf en Bjelke minnt hann á hermennina og að Árni Oddsson, lögmaður hafi tárfellt við undirskriftina. Þessari harmasögu var slegið upp í Þjóðólfi í miðri sjálfstæðisbaráttu Íslendinga. Ekkert í samtímaheimildum bendir hins vegar til annars en að hér hafi verið um annað að ræða en formlegt samþykki á fait accompli, þ.e. að samþykkt Alþingis á lögum konungs hafði um langt skeið áður verið sjálfvirk. Annálar minnast Kópavogsfundarins helst fyrir það að eftir undirskriftina var haldin mikil og vegleg veisla með flugeldasýningu og fallbyssuskotum. Mun það vera fyrsta sinni sem getið er um flugelda á Íslandi.
Áramótaskaup 1982
Áramótaskaupið 1982 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1982 og var sýnt á RÚV. Leikstjóri skaupsins var Þráinn Bertelsson. Aðaleikarar voru Edda Björgvinsdóttir, Gísli Rúnar Jónsson og Sigurður Karlsson.
Casanova (aðgreining)
Casanova á oftast við kvennabósann Giacomo Casanova en getur einnig átt við eftirfarandi.
Itamaracá
Itamaracá er borg og eyja í Pernambuco, Brasilíu. Itamaracá er 65,41 ferkílómetrar að stærð. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2009 voru 18.658 manns.
Hoya schallertiae
Hoya schallertiae er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Íslenska knattspyrnulandsliðið
Íslenska knattspyrnulandsliðið getur átt við:
Grill
thumb|250x250dp|Kjöt og [[maís á viðarkolagrilli.]] thumb|250x250dp|Einnota kolagrill.
Grill er búnaður sem notaður er til að grilla mat með því að hita matinn á teinum eða öðru álíka. Grill skiptast í tvær aðaltegundir: kolagrill og gasgrill. Einnig eru til einnota kolagrill sem samanstanda af viðarkolum í álbakka með innbyggðri grind.
Einfalt kolagrill samanstendur af tunnu úr hitaþolnu efni, yfirleitt málmi, sem inniheldur viðarkol. Fyrir ofan kolin er grind sem maturinn er lagður á. Færa má grindina upp eða niður til að fá minni eða meiri hita í matinn. Mikilvægt er að kolin séu látin brenna þangað til þau eru orðin hvít, enda margar tegundir af grillkolum innihalda eldsneyti eða önnur eiturefni. Kolagrill gefur frá sér mikið kolefni og því á að nota það úti.
Gasgrill gengur fyrir jarðgasi. Dæmigert gasgrill er með nokkrum brennurum sem stilla má með því að hleypa meira eða minna gasmagni í gegn. Hitinn af gasgrillum er jafnari en af kolagrillum og það verður til engin aska við brennslu.
Aldursfordómar
Aldursfordómar eða aldurstengd mismunun er tegund af staðalímynd eða mismunun gagnvart einstaklingum eða hópum fyrir aldurs sakir. Aldursfordómar byggja á ákveðnum neikvæðum viðhorfum og gildum sem notuð eru til að réttlæta mismunun og lítillækkun gagnvart fólki eftir aldri, annaðhvort hjá einstaklingum, fyrirtækjum eða stofnunum. Aldursfordómar geta verið handahófskenndir eða kerfisbundnir. Hugtakið var búið til árið 1968 til að lýsa mismunun gagnvart eldra fólki, sambærilegu athæfi og kynþáttafordómar og kynjafordómar, en hefur síðan einnig verið notað um mismunun gagnvart ungu fólki og börnum, svo sem að skella skollaeyrum við skoðunum barna þar sem þau séu of ung eða gera ráð fyrir að þau hegði sér á ákveðinn hátt vegna æsku sinnar.
Aldursfordómar í víðum skilningi og aldursrannsóknir vísa yfirleitt til neikvæðrar mismununar gagnvart eldra fólki, fólk á miðjum aldri, unglingum og börnum. Til eru ólíkar gerðir aldurstengdra fordóma. Ein tegundin hyglir fullorðnum á kostnað barna og allra ungmenna sem ekki er litið svo á að tilheyri fullorðnu fólki. Ellifordómar eða elliníð er mismunun gagnvart gömlu fólki hinum ungu í hag. Það á til dæmis við um starfsumsóknir þar sem hinir ungu eru teknir fram yfir þá gömlu vegna meintrar lífsorku þeirra og útlitsfegurðar en hin meinta reynsla, þekking og vitsmunir hinna eldri eru ekki metnir. Elliræði er sú tegund einræðis þar sem einstaklingur sem er mun eldri en aðrir í sama hópi, fyrirtæki eða samfélagi drottnar yfir hinum í krafti hugmyndar um þroska.
Alex hugdjarfi
thumb|Kápa frönsku útgáfu bókarinnar. Alex hugdjarfi (franska: Alix L'intrépide) eftir Jacques Martin er fyrsta bókin í bókaflokknum um Ævintýri Alexar. Bókin kom út árið 1956, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í fransk-belgíska teiknimyndablaðinu Tintin þann 16. september 1948. Bókin var gefin út af Fjölva árið 1974 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er jafnframt fyrsta bókin í íslensku ritröðinni.
Sandgerðisbót
Sandgerðisbót eða Bótin er lítið hverfi á Akureyri. Þar er smábátahöfn og nokkur íbúðarhús.
Porto
thumb|Porto. Porto, áður Portucale, er borg í norðurhluta Portúgals, við nyrðri bakka Douro árinnar og liggur að Atlantshafi. Porto er önnur stærsta borg Portúgals og höfuðborg norðurhlutans. Íbúar eru 232.000 (2021). Á stórborgarsvæði Porto búa 2,4 milljónir (2011).
Veðurfarið í Porto er milt. Sumur eru heit, allt uppí 40 gráður, en hitastigið er þó lægra en í flestum borgum í suðurhlutanum og inn til landsins, þökk sé köldum vindum sem blása af Atlantshafinu.
thumb|800px|center|Porto.
Diário de Pernambuco
Diário de Pernambuco er dagblað sem gefið er út í héraðinu Pernambuco í Brasilíu. Það er elsta dagblað í Rómönsku Ameríku, gefið út frá 7. nóvember 1825.
Quetrupillán
Quetrupillán (spænska: Volcán Quetrupillán) er virk eldkeila í Andesfjöllum í Suður-Chile. Quetrupillán er í norð-vestur línu frá Andesfjöllum með eldkeilurnar Villarrica og Lanín. Síðast gaus Villarrica árið 1872.
Kúrileyjar
thumb|Kort. thumb|Atlasov-eyja séð úr geimnum. thumb|Askja á Yankicha-eyju
Kúríleyjar (rússneska: Кури́льские острова́, lesist sem Kurilskiye ostrova) eru rússneskar eyjar suður af Kamsjatkaskaga og norðaustur af Hokkaídóeyju Japans. Þær eru hluti af Sakalínfylki, eru 56 talsins og spanna 1300 kílómetra. Stærð er 10,5 ferkílómetrar og íbúafjöldi um 20.000. Fiskveiðar eru mikilvægasta atvinnugreinin. Rússar náðu völdum á eyjunni eftir síðari heimsstyrjöld og ráku þaðan 17.000 Japani. Japanir gera enn tilkall til fjögurra syðstu eyjanna.
Douro
thumb|Douro Douro (á latínu Durius, spænsku Duero og portúgölsku Douro) er ein stærsta á Portúgals og Spánar. Áin á upptök sín nálægt Soria á Spáni og rennur til Porto í Portúgal, þar sem hún mætir hafi. Heildarlengd árinnar er 765 km, og aðeins er hægt að ferðast á skipum um hana á þeim hluta sem rennur um Portúgal.
Talið er að nafn árinnar komi frá keltnesku þjóðflokkunum sem byggðu svæðið áður en Rómverjar náðu þar yfirráðum. Orðið „drw“ er keltneskt orð yfir á.
Tryggvi Gunnarsson (umboðsmaður Alþingis)
Tryggvi Gunnarsson (fæddur 10. júní 1955) er fyrrum umboðsmaður Alþingis og var skipaður í nefnd um bankahrunið árið 2008. Hann lauk störfum þann 1. maí 2021.
Áramótaskaup 1983
Áramótaskaupið 1983 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1983 og var sýnt á RÚV. Leikstjóri skaupsins var Þórhallur Sigurðsson. Höfundar þess voru Þráinn Bertelsson og Andrés Indriðason. Leikarar voru Árni Tryggvason, Edda Björgvinsdóttir, Guðmundur Ólafsson, Hanna María Karlsdóttir, Lilja Guðrún Þorvaldsdóttir, Pálmi Gestsson, Sigurður Sigurjónsson og Örn Árnason. Skaupið var 55. mínútur að lengd. Þulur var Vilhelm G Kristinsson.
Mýflugur
Mýflugur (fræðiheiti: Nematocera) eru undirættbálkur tvívængna og þekkjast helst á þráðlaga fálmarum, einkum á karldýri.