cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Súlavesíhaf
thumb|right|Súlavesíhaf Súlavesíhaf eða Celebeshaf (indónesíska: Laut Sulawesi; tagalog: Dagat Selebes) er strandhaf í vesturhluta Kyrrahafs sem markast í norðri af Súlueyjum og Mindanaó á Filippseyjum, í austri af Sangiheeyjum og Súlavesí, í vestri af Borneó og í suðri af Súlavesí. Hafið tengist Jövuhafi um Makassarsund.
Súlavesíhaf er gamalt djúphafsflæmi sem myndaðist fyrir 42 milljónum ára. Það einkennist af flóknu samspili sterkra hafstrauma, dúpála og virkra eldfjalla.
Ölfusborgir
Ölfusborgir eru orlofshúsabyggð sem telur 38 hús í eigu ýmissa stéttarfélaga í hlíðum Reykjafjalls 15km austur af Hveragerði. Húsin voru reist á 12 hektara spildu í landi Reykjatorfu í Ölfushreppi 1962-1965 með framlagi á fjárlögum frá 1957 til byggingar orlofshúsa á vegum ASÍ. Öll húsin voru teiknuð af Sigvalda Tordarson arkitekt og einkennast af stórum gluggum sem snúa í suður og afturhallandi flötu þaki. Fyrstu húsin voru tekin í notkun 12. september 1965.
Tækni
thumb|right|Gufuhverfill smíðaður í verksmiðju tæknifyrirtækisins Siemens í Þýskalandi. Tækni er breitt hugtak sem notað er um aðferðir lífvera til þess að nýta sér umhverfi sitt sér til framdráttar með sértækri þekkingu. Mannkynið hefur nýtt sér vísindin og verkfræði til þess að búa til ýmis konar verkfæri sem hafa breytt lífsskilyrðum á hverjum tíma. Saga tækniþróunar er nátengd sögu mannsins. Með tækni er átt við efnislega hluti eins og tæki, vélar og verkfæri, en hún á einnig við um óáþreifanlega hluti eins og kerfi, skipulag og aðferðir. Notkun nýrrar tækni er áberandi í læknisfræði, iðnaði, vísindum, fjarskiptum, flutningum og daglegu lífi fólks um allan heim.
Tækniþróun hefur oft haft mikil áhrif á þróun mannlegra samfélaga. Elsta dæmið um slíkt er þróun steinverkfæra í upphafi steinaldar og þar á eftir þróun hæfileikans til að kveikja eld, sem varð til þess að mannsheilinn stækkaði og tungumálið varð til. Fyrir bronsöld var hjólið fundið upp sem leiddi smátt og smátt til þróunar flóknari véla. Tækninýjungar á sviði samskipta, eins og prentvélin, síminn og Internetið, áttu þátt í að skapa þekkingarhagkerfi.
Tækniþróun hefur mikil áhrif á efnahagsþróun og á stóran þátt í aukinni velmegun mannkyns, en getur líka haft neikvæð áhrif með mengun og náttúrueyðingu. Tækni getur valdið samfélagslegum skaða með því að auka atvinnuleysi vegna aukinnar sjálfvirkni. Þetta hefur leitt til umræðna um hlutverk og notagildi tækninnar, siðfræði tækninnar og aðferðir til að draga úr neikvæðum afleiðingum tækniþróunar. Ýmsar sögulegar hreyfingar, eins og lúddítar og anti-civ, hafa barist gegn framrás nýrrar tækni, meðan aðrar hreyfingar, eins og transhúmanistar og tækniframfarasinnar, líta á tæknina sem frelsandi afl. Oft gengur tæknileg nýsköpun út á að takast á við neikvæðar afleiðingar tækniþróunar, eins og notkun endurnýjanlegra orkugjafa í flutningum og iðnaði, notkun erfðabreyttra jurta til að forðast jarðvegseyðingu, og geimkönnun til að leita leiða til að lifa af hnattrænar hamfarir.
Heiti
Íslenska orðið „tækni“ var líklega búið til af Birni Bjarnasyni frá Viðfirði í kringum 1912. Það er myndað bæði með hliðsjón af danska orðinu teknik (af gríska orðinu τέχνη tekne „list“, „handverk“) og íslenska orðinu tæki (af „tækur“ og „að taka“).
Gríska orðið kom inn í önnur Evrópumál á 19. öld (til dæmis sem Technik í þýsku og technique í frönsku) þegar tekið var að nota það yfir aðferðir til að gera eða skapa hluti, hvort sem einhver tæki komu við sögu eða ekki. Technologie vísaði þá ýmist til fræðigreinar sem fékkst við rannsóknir á slíkum aðferðum, eða lagasetningar í kringum notkun þeirra.
Verðandi tækni
Verðandi tækni er ný tækni sem er enn skammt á veg komin hvað varðar útfærslur og útbreiðslu. Dæmi um verðandi tækni eru nanótækni, líftækni, þjarkafræði, þrívíddarprentun, bálkakeðjur og gervigreind.
Árið 2005 spáði framtíðarfræðingurinn Ray Kurzweil því að næsta tæknibylting myndi byggjast á framförum í erfðafræði, nanótækni og þjarkafræði, og að þjarkafræðin myndi hafa mest áhrif af þessum þremur. Erfðatækni getur gefið okkur mun betri stjórn á líffræði mannsins með markvissri þróun og sumir telja að þetta muni umturna sjálfsmynd okkar. Aðrir óttast að slík erfðatækni geti leitt til kynbótastefnu eða félagslegs ójöfnuðar. Nanótækni gerir okkur kleift að móta sameindir með því að eiga beint við frumeindir sem gæti leitt til gagngerrar ummyndunar á okkur sjálfum og umhverfi okkar. Nanóþjarkar gætu unnið við að eyða krabbameinsfrumum í mannslíkamanum eða myndað ný líffæri og máð þannig út skilin milli tækni og líffræði. Sjálfvirkni þjarka hefur þróast hratt og talið er að vélar muni taka við af mönnum við mörg hættuleg störf, eins og leit og björgun, sprengjueyðingu, slökkvistörf og stríð.
Hugmyndir um framtíð gervigreindar eru mismunandi, en helmingur sérfræðinga sem tóku þátt í könnun árið 2018 taldi að gervigreind myndi ná að vinna öll verkefni betur og ódýrar en menn fyrir 2063 og gera öll mannleg störf sjálfvirk fyrir 2140. Væntingar um framfaraatvinnuleysi hafa leitt til áherslu á menntun í tölvuvísindum og hugmynda um borgaralaun. Sumir stjórnmálafræðingar telja að þetta gæti leitt til aukinnar öfgahyggju, meðan aðrir líta á þetta sem tækifæri til að koma á nýju allsnægtahagkerfi.
Kartöflupasta
thumb|right|Kartöflupasta með [[jarðsveppur|trufflum.]] Kartöflupasta eða gnocchi (framb. /'ɲɔkki/; et: gnocco) eru litlar soðbollur gerðar úr kartöflum sem eru stappaðar saman við hveiti og mótaðar í litlar kúlur eða skeljar. Til eru ýmsar útgáfur af kartöflupasta, þar sem kúlurnar eru t.d. stærri, eggjum bætt í og brauðrasp eða maísmjöl notað í stað hveitis.
Kartöflupasta er upprunnið í Langbarðalandi á Endurreisnartímanum fljótlega eftir að fyrstu kartöflurnar komu til Evrópu.
Kartöflupasta er kennt við pasta af því það er matreitt á svipaðan hátt. Kartöflupasta er svipað í suðu og ferskt pasta og er hægt að miða við að það sé fullsoðið þegar flestar bollurnar hafa flotið upp á yfirborðið.
Útmánuðir
Útmánuðir eru síðustu þrír vetrarmánuðir að íslensku tímatali: þorri, góa og einmánuður.
Tímabilið samsvarar 19.–25. janúar til 18.–24. apríl (frá og með bóndadegi til og með síðasta vetrardags).
Svartfuglar
Svartfuglar (fræðiheiti: Alcidae) eru ætt strandfugla. Þeir líkjast að sumu leyti mörgæsum þar sem þeir eru svartir og hvítir á lit, sitja uppréttir og lifa við sjó. Þeir eru þó alls óskyldir þeim. Flestar tegundir svartfugla eru búsettar í Kyrrahafi, en í Atlantshafi og  N-Íshafi eru alls  sex tegundir auk geirfugls sem er útdauð.
Þær tegundir sem helst teljast til svartfugla eru: álka, langvía, stuttnefja, teista, lundi og haftyrðill. Langvía, stuttnefja og álka eru að mörgu leyti líkar tegundir, varpa í björgum og nefnast einu nafni svartfugl. Stærstu byggðir þeirra eru Látrabjarg, Hornstrandabjörgin og Grímsey.
Svartfuglar éta einungis sjáfarfang, aðallega uppsjávarfisk eins og sandsíli, loðnu og síld og krabbadýr eins og ljósátu og marflær. Lundi étur mest sandsíli og loðnu, Haftyrðill mest svifkrabbadýr. Teista er grunnsævisfugl og leitar að æti við botn.
Svartfuglar eru vel fleygir (nema geirfuglinn sem nú er útdauður) og góðir sundfuglar og kafarar en gangur þeirra er klaufalegur að sjá. Vegna þess hve vængir þeirra eru stuttir þurfa þeir að blaka þeim mjög hratt til að halda sér á lofti. Þeir geta verið á kafi í 2 mínótur og samkvæmt sumum heimildum kafað dýpra en nokkrir aðrir fuglar.
Svartfuglar lifa á opnu hafi og koma aðeins í land til að makast og verpa. Sumar tegundir, eins og t.d. langvía, eyða þó stærstum hluta ársins í að verja varpstæði sitt fyrir öðrum fuglum.
Sumar tegundir verpa í mjög stórum varpnýlendum í klettum, en aðrar verpa í minni hópum við grýttar strendur og enn aðrar, eins og lundinn, verpa í holum. Allar tegundir svartfugla mynda varpnýlendur. Svartfuglar verpa aðeins einu eggi og búa sér ekki til hreiður heldur verpa einfaldlega á harða sillu, Lundinn grefur sér þó holu. Um 18 daga gamlir yfirgefa ungarnir "hreiðrið" og eru þá ófleygir og falla gjarnan í sjóinn þótt þeir geti dempað fallið nokkuð með vængjunum.
Veiðar eru leyfðar á álku, langvíu, stuttnefju, og lunda hér á landi. Veiðitímabilið er 1. september til 10. maí. Teista var friðuð fyrir skotveiðum frá og með 1. september 2017 [https://www.reglugerd.is/reglugerdir/eftir-raduneytum/umhverfisraduneyti/nr/20687 skv. reglugerð].
Mari Kiviniemi
thumb|300px|Mari Kiviniemi Mari Johanna Kiviniemi (fædd 27. september 1968 í Seinäjoki), er finnskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra Finnlands. Hún var kjörin forsætisráðherra þann 22. júní 2010- 22. júní 2011.
Lýðfræði
Lýðfræði er fræðigrein sem leitast við að halda til haga tölulegum upplýsingum um þjóðfélagið í heild eða ákveðna þjóðfélagshópa. Meðal þeirra upplýsinga sem safnað er eru aldur, kyn, laun, menntun, hjúskaparstaða, heimili, starf, staðsetning, o.fl. Þessar upplýsingar nýtast einna helst í hagfræði og viðskiptafræði. Hagstofa Íslands tekur saman og geymir lýðfræðilegar upplýsingar um Ísland.
Shaanxi
thumb|alt=Landakort sem sýnir legu héraðsins Shaanxi í Norðvesturhluta Kína.|Kort af legu Shaanxi héraðs í Norðvesturhluta Kína. Shaanxi (eða Shensi) (kínverska: 陕西; rómönskun: Shǎnxī) er landlukt hérað í Norðvesturhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Það liggur að sjálfstjórnarsvæðinu í Innri Mongólíu í norðri, Shansi héraði í austri, Henan og Hubei héruðum í suðaustri, Chongqing borghéraðinu og Sichuan héraði í suðri, Gansu héraði í vestri og Hui sjálfstjórnarsvæðinu í Ningxia til norðvestur. Í austri fer Gulafljót fer með landamörkum Shaanxi og héraðsins Shansi. Höfuðborgin er Xi’an, í suður-miðhluta héraðsins. Flatarmál héraðsins er 205.000 ferkílómetrar. Árið 2016 bjuggu meira en 38 milljónir manna í Shaanxi.
Menningarsaga Shaanxi nær til 5.000 ára.
Shaanxi hérað er landfræðilega skipt í þrjá hluta, það er Norður-, Mið- og Suður-Shaanxi. aðskildum náttúrusvæðum – fjalllendnum suðurhluta, dalnum þar sem Wei áin rennur og hásléttunni í norðri. Norður-Shaanxi („Shaanbei“) er suðausturhluti Ordos-skálarinnar og samanstendur aðallega af tveimur héraðsborgum Yulin og Yan'an á norður Loess hásléttunni, afmörkuð af Ordos-eyðimörkinni og graslendi Ordos-borgar í Inn-Mongólíu. Mið-Shaanxi („Shaanzhong“) er einnig þekkt sem Guanzhong svæðið og samanstendur afrennsli Wei fljótsins austur af Long fjalli og norður af Qinling-fjöll, þar sem meirihluti íbúa Shaanxi býr. Suður Shaanxi ( „Shaannan“) samanstendur af þremur héraðsborgum sunnan við Qinling-fjöll og nær til fjallaborganna þriggja: Hanzhong, Ankang og Shangluo.
Xian borg sem tekur einnig til staða hinna fornu kínversku höfuðborga Fenghao og Chang'an - er höfuðborg héraðsins sem og stærsta borgin í Norðvestur-Kína. Alls bjuggu um 8.5 milljónir manna í höfuðborginni Xi’an árið 2010.
Aðrar borgir Shaanxi eru Ankang, Baoji, Hanzhong, Shangluo, Tongchuan, Weinan, Yan'an, Yulin og Xianyang. Í Xianyang-borg (咸阳) sem er staðsett í miðhluta Shaanxi héraðs við Wei fljót búa ríflega fjórar milljónir manna. Borgin fékk titilinn „jarðhitaborg Kína“ á árinu 2006. Þar hafa íslenskir jarðhitasérfræðingar unnið með Kínverjum að nýtingu jarðhita. Sameiginlegt félag Enex Kína ehf. og Shaanxi Geothermal Energy Development Corporation var stofnað í október 2006 að uppbyggingu hitaveitna. Félagið heitir Shaanxi Green Energy Geothermal Development Co.
Mannskæðasti jarðskjálftinn til þessa, sem vitað er um, varð í Shaanxi héraði árið 1556. Talið er alls hafi um 830.000 manns farist af hans völdum.
Thomas Mun
Thomas Mun (17. júní 1571 – 21. júlí 1641) var breskur kaupsýslumaður og hagfræðingur. Mun var einn af stjórnendum Breska Austur-Indíafélagsins, og einn af mikilvægustu fulltrúum merkantílismans. Mun er iðulega talinn upphafsmaður klassísks ensks merkantilisma, ásamt Edward Misselden. Ásamt Misselden setti Mun fram kenningu um mikilvægi jákvæðs viðskiptajöfnuðar við umheiminn, frekar en afgang af viðskiptum við hvert ríki fyrir sig. Líkt og aðrir merkantilistar taldi Mun að uppspretta auðs væri að finna í utanríkisviðskiptum. Adam Smith eyddi miklu púðri í að hrekja og gagnrýna kenningar Mun í riti sínu Auðlegð Þjóðanna.
Ævi
Thomas Mun kvæntist Ursulu Malcott þegar hann var 41 árs. Þau eignuðust saman börnin John, Mary og Anne og bjuggu þau öll saman í London.
Framlög til hagfræði
Thomas Mun gaf út sitt fyrsta rit árið 1621, Ritgerð um viðskipti, frá Englandi til Austurlanda Fjær (enska: A Discourse of trade, from England unto the East Indies). Ritið var svar við gagnrýni á Austur-Indíafélagið, sem var sakað um að stuðla að neikvæðum viðskiptajöfnuði Englands, og að hafa þar með stuðlað að kreppu sem gekk yfir England á árunum 1618-1622.
Upphaf þess má rekja til þess að félagið fjármagnaði viðskipti sín með því að flytja út góðmálma til að fjármagna viðskipti á erlendri grundu, sem margir töldu óeðlielega viðskiptahætti, og grafa undan velmegun og rýra auð Englands. Mun bendir á að ef félagið gæti ekki flutt gull og silfur úr landi til að borga fyrir vörur á Indlandi myndi það ekki binda endi á skort á gulli og góðmálmum í Englandi, heldur stöðva innflutning og hefta útflutning, því England þyrfti að flytja inn vörur og hráefni til að flytja áfram til annarra landa. "Peningar geta af sér viðskipti, og viðskipti geta af sér aukna peninga." Það sem skipti máli væri greiðslujöfnuður Englands við öll lönd, ekki hvort það væri neikvæður eða jákvæður jöfnuður í viðskiptum við einstaka ríki. .
Mun hafnaði því að athafnir eða ætlanir einstaka kaupmanna stýrðu straumi peninga í alþjóðaviðskiptum eða gengisbreytingum, heldur væri það greiðslujöfnuður hagkerfisins við útlönd. Efnahagsstefna stjórnvalda ætti að stefna að jákvæðum viðskiptajöfnuði með öllum ráðum, efla útflutning, setja hömlur á innflutning munaðarvöru og styðja við einokunarfyrirtæki á borð við Austur Indíafélagið sem fluttu inn hráefni í iðnað, og fluttu út fullunnar vörur.
Nagoya-bókunin
Nagoya-bókuninni um aðgang að erfðaauðlindum og sanngjarna og réttláta skiptingu hagnaðar af nýtingu þeirra við samninginn um líffræðilega fjölbreytni er viðbótarsamþykkt frá 2010 við Samning Sameinuðu þjóðanna um líffræðilega fjölbreytni frá 1992. Nagoya-bókunin gengur út á nánari útfærslu markmiða samningsins með því að leggja ákveðnar skyldur á herðar samningsaðila, meðal annars að byggja upp stjórnsýslu í kringum aðgang og réttláta skiptingu erfðaauðlinda.
Bókunin var gerð í Nagoya í Japan 29. október 2010 og tók gildi 12. október 2014. Í september 2016 höfðu 92 ríki undirritað bókunina og 85 fullgilt hana. Ísland hefur ekki undirritað bókunina.
Margir náttúruvísindamenn hafa lýst áhyggjum af því að Nagoya-bókunin flæki regluverk í kringum söfnun og skipti á erfðaefni lífvera til rannsókna.
Skoppa gjörð
right|thumb|upright=1.2|Strákar leika sér að velta gjörðum í Toronto árið 1922 Skoppa gjörð er barnaleikur og íþrótt þar sem stórum hring er velt eftir jörðu og stýrt af hlut sem spilari heldur á. Leikurinn gengur út á að halda gjörð uppréttri sem lengst og gera ýmsar kúnstir. Oft er notuð felga af reiðhjóli og lítil spýta eða trépinni. Felgan rúllar á stað þegar slegið er í hana með spýtunni og hægt er að stýra henni með að slá í hana. Það var einnig algengt að nota tunnugjörð.
Afbrigði af þessum leik eru til meðal frumbyggja á ýmsum stöðum á jörðinni og það eru heimildir um að Grikkir til forna hafi spilað slíka leiki.
thumb|left|Grískt ungmenni skoppar gjörð
Hōryū-ji
thumb|right|„Gullskálinn“, Kondo, í Hōryū-ji er eitt elsta timburhús heims. Hōryū-ji (法隆寺, bókst. Hof blómstrandi lögmáls) er búddískt hof í Ikaruga, Naraumdæmi í Japan. Fullt nafn hofsins er Hōryū Gakumonji (法隆学問寺) eða Lærdómshof blómstrandi lögmáls þar sem staðurinn gegnir hlutverki málstofu auk þess að vera klaustur. Hofið er þekkt fyrir að geyma elstu timburbyggingar heims. Þótt til séu eldri hof er Hōryū-ji það frægasta í Japan. Árið 1993 var staðurinn settur á heimsminjaskrá UNESCO og hefur verið skilgreindur sem þjóðargersemi af japönskum stjórnvöldum.
Danska ásatrúarfélagið
Forn Siðr – Asa- og Vanetrosamfundet i Danmark (á íslensku: Forn Siðr - Ása- og Vanatrúarfélag Danmerkur) er danskur trúarsöfnuður sem helgaður er trú á Æsi og önnur norræn goðmögn. Söfnuðurinn var stofnaður 15. nóvember 1997, og viðurkenndur sem trúfélag 6. nóvember 2003.
Red Hot Chili Peppers
Red Hot Chili Peppers er bandarísk rokkhljómsveit frá Los Angeles í Kaliforníu. Hljómsveitin var stofnuð af þeim Anthony Kiedis, Michael 'Flea' Balzary, Jack Irons og Hillel Slovak.
Árin 1983 - 1990
Hljómsveitin var stofnuð árið 1983 og hét þáTony Flow and the Miraculously Majestic Masters of Mayhem en nafnið breytist fljótt í Red Hot Chili Peppers. Fjórmenningarnir söfnuðu í kringum sig stórum hópi aðdáenda miðað við að þeir höfðu ekki enn gefið út plötu, fólki fannst gaman af þessari hljómsveit aðallega útaf brjáluðum sviðsframkomum og hvað það var mikið stuð á tónleikum með þeim. Sem dæmi komu þeir oft fram alveg naktir eða með sokka á kynfærunum.
Árið 1983 sömdu þeir við upptökufyrirtæki en Irons og Slovak hættu í bandinu til að einbeita sér að öðru verkefni þeirra, What Is This?. Inn komu í staðinn Cliff Martinez á trommur og Jack Sherman á gítar. Þeirra fyrsta plata sem bar nafnið Red Hot Chili Peppers, en hún kom út árið 1984. Platan olli aðdáendum vonbrigðum og var talið að Andy Gill, upptökustjóri, hafi ekki staðið sig vel og ekki náð að fanga andann sem áður hafði komið fram á tónleikum sveitarinnar. Tónleikaferðalagið í kjölfar plötunnar olli líka vonbrigðum vegna vandamála á milli gítarleikarans Sherman og hinna í hljómsveitinni, sem endaði að með því að hann var rekinn árið 1985. Þetta olli því hins vegar að Slovak kom aftur í bandið.
Árið 1986 tók George Clinton (úr Parliament-Funkadelic) við upptökustjórnun og þeir félagar Kiedis, Flea, Slovak og Martinez tóku upp undir stjórn Clintons, plötuna Freaky Styley. Plötunni var lýst sem fönki í hröðum pönk stíl. Platan innihélt meðal annars endurgerð af lagi Sly & the Family Stone, If You Want Me To Stay, og smellina Jungle Man og Catholic School Girls Rule, sem áttu eftir að heyrast í útvarpsstöðvum framhaldsskóla. Platan náði þó ekki til almennings. Sama ár yfirgaf Martinez bandið, fljótlega eftir útgáfu "Freaky Styley" og Jack Irons hlaut hlutverk trommuslagara á ný.
Næsta plata var gefin út í september 1987 og var tekin upp af Michael Beinhorn. Sú plata fékk nafnið The Uplift Mofo Party Plan og var eina platan sem hinir fjórir upprunalega Red Hot Chili Peppers meðlimir tóku upp saman. Þessi plata var fyrsta plata þeirra til að komast á topp 200 listan í Billboard, samt sem áður var velgengni plötunnar ekki eins mikil og hún hefði getað verið. Hljómsveitin hélt í tónleikaferðalag til Evrópu í fyrsta sinn en fíkniefna-vandamál Slovaks urðu til þess að hann varð næstum rekinn. Hann náði sér samt á strik á ferðalaginu um Evrópu 1988 og öll vandamál virtust leyst. En þann 27. júni ’88 fannst Slovak látinn í íbúðinni sinni eftir að hafa tekið of stóran skammt af heróíni. Irons hætti skömmu síðan því hann vildi ekki halda áfram vegna dauða vinar síns.
Kiedis og Flea ákváðu að halda áfram með bandið og fengu til sín þá D.H. Peligro á trommur og Dwayne 'Blackbird' McKnight á gítar. Þeir stoppuðu samt stutt og fljótlega voru þeir Chad Smith (trommur) og John Frusciante (gítar) komnir í bandið. Næsta plata þeirra, Mother’s Milk einkenndist af fönki, rappi, metal og jazzi og kom út í ágúst 1989. Á plötunni er lag Jimi Hendrix, Fire, spilað og er það seinasta upptakan sem tekin var með Slovak. Fyrsta lagið þeirra sem náði á top 10 lista í Bandaríkjunum, Knock Me Down, Stevie Wonder lagið Higher Ground, lagið Magic Johnson (tileinkað uppáhalds körfuboltafélagi þeirra; L.A. Lakers), Stone Cold Bush og Pretty Little Ditty náðu að koma hljómsveitinni á blað í tónlistarheiminum. Þeir ferðuðust um allan heim í níu mánuði og nutu gífurlegra vinsældra.
Árin 1990-2006
Red Hot Chili Peppers réðu Rick Rubin til að taka upp fimmtu plötuna. Sú plata, Blood Sugar Sex Magik, var tekin upp 1991 og gefin út í september, átti eftir að veita bandinu heimsfrægð. Platan innihélt frábær lög eins og Give It Away (fyrsta lagið þeirra til að komast í 1. sæti vinsældarlista), Under The Bridge, Breaking The Girl og Suck My Kiss. Platan seldist í 7 milljón eintökum í Bandaríkjunum einum. Blood Sugar Sex Magic hefur stundum verið köllum besta plata Red Hot Chili Peppers, frábær blanda af fönki, metal, pönki, hip-hopi, rokki og smá blús með.
Frægðin fór þó illa í John Frusciante og átti hann erfitt með að höndla frægðina. Þetta átti í för með sér að samskipti hans við hina meðlimi sveitarinnar urðu verri og verri og endaði það með því að hann hætti í maí 1992. Hins vegar kom Dave Navarro í hans stað.
Eina plata þeirra með Navarro, One Hot Minute var gefin út árið 1995 og fékk misgóða dóma, aðalega vegna samskiptaörðuleika hjá Navarro og hinna í bandinu. On Hot Minute einkennist af funk/metal/jazzi en samt var aðeins meiri áhersla á harðan metal og á plötunni voru nokkur af lengstu lögum Red Hot Chili Peppers. Fyrir utan lélega dóma komu fram á plötunni smellirnir My Friends, Warped, Aeroplane og Coffee Shop. Snemma á árinu 1998 hætti svo Navarro til að einbeita sér að sólóferli sínum. One Hot Minute seldist í 4 milljónum eintaka. Þeir félagar í Red Hot Chili Peppers vilja í dag samt ekki líta á þessa plötu sem Red Hot Chili Peppers plötu heldur eins konar tilraun. Þeir unnu miklu meira í stúdíói en þeir höfðu gert áður og var vinnan við þessa plötu mjög mikil. Lögin voru flóknari og textarnir voru dýpri eða þeir lýsa meira tilfinningum. Eftir að Navarro hætti, spilaði bandið aldrei lög af One Hot Minute nema kannski að stundum spilaði Flea lagið Pea. Ástæðan fyrir því var að lögin voru ekki í stíl John Frusciante.
Frusciante kom aftur í sveitina 1998 eftir að hafa eytt tíma í afvötnun og gefa út tvær sóló plötur. Hann hjálpaði til með næstu plötu; Californication, sem kom út 1999. Platan átti þrjú lög í fyrsta sæti vinsældarlistana, þau Scar Tissue (vann Grammy-verðlaun), Otherside og Californication en lög á borð við Around the World og Road Trippin urðu einnig nokkuð vinsæl. Hljómsveitin fór í tveggja ára tónleikaferðalag og voru nokkrir af þeirra stærstu tónleikum haldnir þ.a.m í Moskvu fyrir 200.000 manns.
Edgar Cayce
thumb|Edgar Cayce árið 1910 Edgar Cayce (18. mars 1877 – 3. janúar 1945) var bandarískur sjáandi (spámiðill) sem svaraði í dásvefni á miðilsfundum spurningum um lækningar, endurholdgun, stríð, Atlantis og spáði fyrir um óorðna atburði.
Margar bækur um Edgar Cayce hafa komið út á íslensku. Þeirra á meðal eru:
Frédéric Chopin
thumb|right|Ókláruð mynd af Chopin eftir [[Eugène Delacroix, 1838]] Frédéric-François Chopin (1. mars 1810 – 17. október 1849), er vinsælasta tónskáld Pólverja og á meðal vinsælustu píanótónskálda heims, en hann skrifaði flest tónverk sín fyrir píanóið. Hann var skírður Fryderyk Franciszek Chopin en breytti því síðar í franska útgáfu „Frédéric-François“ þegar hann fór frá Póllandi til Parísar tvítugur að aldri. Síðasta nafn hans er stundum stafað Szopen í pólskum textum. Hann fæddist að sögn 1. mars 1810 en skírnarvottorð hans segir fæðingardaginn vera 22. febrúar. Hann fæddist í Żelazowa Wola í miðju Póllandi nálægt Sochaczew. Móðir hans hét Tekla Justyna Krzyżanowska en franskættaður faðir hans hét Mikołaj (Nicolas) Chopin.
Ævi
Ungur að aldri voru hæfileikar hans auðheyranlegir og mætti líkja honum við Mozart. Sjö ára að aldri hafði hann þegar samið tvær pólóníur, sú fyrri var gefin út á verkstæði föður Cybulski. Undraverk hans kom út í dagblaði í Varsjá og varð „Chopin litli“ aðdráttarafl við gestamóttöku aðalsgestastofa í höfuðborginni. Hann hélt einnig opinbera góðgerðartónleika. Fyrsti kennari hans á píanó var fiðluleikarinn Wojciech Żywny — frá 1816 til 1822, sem kenndi honum þar til Chopin skaraði fram úr kennara sínum.thumb|right|Minnisvarði Frédéric Chopin í [[Żelazowa Wola (Józef Gosławski, 1955/1969)]] Hann fékk frekari leiðsögn frá Wilhelm Würfel en eftir að hafa heimsótt Vín 1831 fór hann til Parísar þar sem hann eyddi miklum hluta ævi sinnar. Um 1838 var Chopin orðinn frægur í París og hafði eignast vini á borð við óperuskáldið Vincenzo Bellini og málarann Eugène Delacroix.
Upp úr 1840 fór heilsu hans að hraka og hann lést 1849 og er grafinn í Père Lachaise í París (að undanskildu hjarta hans sem var jarðsett í Kirkju heilaga krossins í Varsjá). Sálumessa Mozarts var spiluð við jarðarför hans.
Tenglar
Erlendir tenglar: Upptökur
Paraffínvax
thumb|right|Parafín Paraffínvax eða olíuvax er hvítt eða litlaust fast efni unnið úr steinolíu, kolum eða leirsteini og er myndað úr kolvetni með 20 til 40 kolefnisfrumeindir. Það er fast við stofuhita en bráðnar við 37°C og sýður við 370°C. Parafínvax er notað í smurningu, sem einangrari og í kerti. Það er ólíkt keróseni sem er stundum kallað paraffínolía.
Kartöflusáta
thumb|right|280px|Rösti. Kartöflusáta eða rösti er hefðbundinn svissneskur kartöfluréttur. Upphaflega var þetta morgunmatur bænda í kantónunni Bern. Rösti er gert með því að rífa kartöflur á rifjárni, setja þær saman í sátur eða klatta og steikja með feiti á pönnu eða á bökunarplötu í ofni. Stundum er bætt út í söxuðum lauk, kryddi, osti eða beikoni.
420 (kæna)
thumb|right|420-keppni 420 er 4,2 metra löng tvímenningskæna hönnuð af franska skútuhönnuðinum Christian Maury árið 1958. Báturinn er hannaður fyrir tvo unga siglingamenn samtals 110-130 kg að þyngd. Þessi kæna er notuð sem þjálfunarbátur fyrir 470. Báturinn er stöðugur og þolir siglingu í miklum vindi og öldugangi.
Árið 2007 tók 29er við af þessari gerð sem tvímenningskæna fyrir ungt fólk á ISAF Youth Worlds-móti Alþjóða siglingasambandsins.
Tolli
Þorlákur Kristinsson Morthens (fæddur 3. október 1953), betur þekktur sem Þorlákur Morthens eða Tolli er íslenskur myndlistarmaður sem hefur verið þekktur fyrir landslags og abstrakt verk sín síðan á 9. áratugnum. Verk Tolla eru meðal annars í eigu Listasafns Íslands, Listasafns Reykjavíkur og Listasafns Háskóla Íslands, auk nokkurra stofnana í Evrópu og Bandaríkjunum. Hann er bróðir Bubba Morthens.
Fyrstu sýningar Tolla voru í Reykjavík og á Akureyri árið 1982 og fyrsta einkasýning hans var síðan í gúmmívinnustofunni í Reykjavík árið 1984. Árin 1982 – 1992 sýndi hann tuttugu og tvær einkasýningar hér á landi og erlendis, og tók þátt í sautján samsýningum.
Tolli hefur rekið vinnustofu í Berlín og efnt til sýninga í Þýskalandi, Danmörku, Mónakó, Bretlandi, Bandaríkjunum og Suður-Kóreu. Hann hefur einnig reynt fyrir sér í tónlist og gaf út tvær plötur með hljómsveitinni Ikarus.
Hoya torricellensis
Hoya torricellensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.
Parma Calcio 1913
Parma Calcio 1913, oft kallað Parma, er ítalskt knattspyrnufélag með aðsetur í Parma og er í Serie A, efstu deild. Félagið var stofnað í desember 1913. Parma leikur heimaleiki sína á Stadio Ennio Tardini sem tekur 27.906 áhorfendur í sæti, oft nefndur einfaldlega Il Tardini.
Með fjármögnun frá Calisto Tanzi vann félagið átta bikara á árunum 1992 til 2002, á því tímabili náði það sínum besta árangri í deildinni. Félagið hefur unnið þrjá Coppa Italia og einn Supercoppa Italiana, tvo UEFA bikara, einn Evrópumeistaratitil og einn titil í evrópukeppni bikarhafa.
Fjárhagsvandræði urðu síðla árs 2003 vegna Parmalat-hneykslisins sem olli því að móðurfyrirtæki félagsins féll. Félagið var úrskurðað gjaldþrota árið 2015 og stofnað á ný í Serie D þar sem því tókst að komast upp um deild þrjú ár í röð og komst aftur upp í Serie A árið 2018.
Heimabúningur liðsins er hvít og svört treyja og svartar buxur. Hins vegar kennir liðið sig oftar við liti varabúningsins sem er gulur og blár.
Þekktir leikmenn
thumb|upright|left| Argentínumaðurinn [[Hernán Crespo er markahæsti leikmaður í sögu Parma.]]
Gullmura
Gullmura (fræðiheiti: Potentilla crantzii) er jurt af rósaætt. Blóm gullmuru líkjast sóleyjum en þau hafa rauðgulan blett neðst á krónublöðum og skerðingu í þeim á framan og tvöfaldan bikar. Blómin eru fimmdeild, og eru krónublöðin gul. Gullmura finnst hátt til fjalla og hefur fundist á Tröllaskaga í 1200 m hæð.
Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á gullmuru.
Snæhéri
Snæhéri (fræðiheiti: Lepus timidus)  er spendýr af ættbálki héradýra. Hann lifir í köldum löndum (í Evrasíu) og skiptir lit eftir árstíðum. Snæhérinn er stærsta nagdýr Norðurlanda, en hann er álíka stór og köttur. Hann er fremur grannvaxinn og samsvarar sér vel. Snæhérar voru fluttir frá Noregi til Færeyja árið 1855. Á Íslandi eru engir snæhérar en var reynt tvisvar að flytja þá til landsins, fyrst 1784. Seinna skiftið, eða árið 1861, voru fluttir snæhérar frá Færeyjum til Íslands og þeim komið fyrir úti í Viðey. Virtust þeir dafna vel en þóttu harðleiknir við æðarvarpið og var lógað. Síðan þá hafa ekki verið snæhérar á Íslandi, en þrátt fyrir það er bannað samkvæmt íslenskum lögum að skjóta þá.
Annað
Heimskautahéri - Lepus arcticus
Voorhout
thumb|300px|Staðsetning Voorhout innan Hollands. Voorhout er bær og fyrrum sveitarfélag í vestanverðu Hollandi. Sveitarfélagið Voorhout var 12,59 km² að stærð áður en það, ásamt sveitarfélögunum Sassenheim og Warmond, sameinaðist sveitarfélaginu Teylingen þann 1. janúar 2006. Voorhout er á svæði sem heitir „Sandöldu og blómlaukssvæðið“ (hollenska: Duin-en Bollenstreek).
Baba Vanga
Baba Vanga (31. janúar 1911 – 11. ágúst 1996), fædd Vangeliya Pandeva Dimitrova (Вангелия Пандева Димитрова) og þekkt sem Vangelia Gushterova (Вангелия Гущерова) eftir að hún giftist, var blindur sjáandi, spámiðill og lækningamiðill frá Búlgaríu. Hún bjó lengst af á Rupite svæðinu í Kozhuh fjöllunum í Búlgaríu.
Spanskreyr
thumb|right|Spanskreyrstóll Spanskreyr er efni unnið úr um 600 tegundum pálmatrjáa af hópnum Calameae sem vaxa í hitabelti Afríku, Asíu og Eyjaálfu. Spanskreyr er fléttaður í körfur og notaður í húsgagnagerð.
Lundar
Lundar (fræðiheiti: Fratercula) eru ættkvísl svartfugla sem telur þrjár tegundir fugla sem allir eru 35-40 sm á hæð með breiðan gogg sem verður mjög litríkur um fengitímann. Fjaðrahamurinn er svartur, grár eða hvítur, stundum með gulum fjöðrum.
Roland Schimmelpfennig
Roland Schimmelpfennig (fæddur 1967 í Göttingen í Þýskalandi) er þýskur leikritahöfundur. Hann lærði leikstjórn í Otto Falkenberg-leiklistarskólanum í München og hefur starfað sem aðstoðarleikstjóri, leikstjóri og dramatúrgur. Fyrsta leikrit hans er frá árinu 1996.
Leikrit hans, Arabíska nóttin, var flutt í Útvarpsleikhúsinu og leikrit hans Konan áður var sett upp á smíðaverkstæði Þjóðleikhússins haustið 2007. Konan áður var frumflutt í Burgtheater í Vínarborg haustið 2004.
Beverly Hills 90210
Beverly Hills, 90210 er bandarískur unglinga-drama þáttur sem var sýndur á árunum 1990 – 2000 á FOX stöðinni í Bandaríkjunum og á mismunandi stöðvum um allan heim. Þátturinn var sýndur á Stöð 2 en Skjár Einn endursýndi þættina stuttu eftir að þeir kláruðust. Þættirnir snérust um líf ungu og ríku krakkanna í Beverly Hills í Kaliforníu, sem gengu í West Beverly menntaskólann og síðan Kaliforníu-háskóla eftir útskrift úr menntaskólanum. Þátturinn var gerður af Darren Star en Aaron Spelling og Sigurjón Sighvatsson framleiddu þáttinn. Talan 90210 er póstnúmer Beverly Hills.
Þátturinn var upphaflega byggður á þeim breytingum sem tvíburarnir Brandon (Jason Priestley) og Brenda (Shannen Doherty) Walsh, gengu í gegnum þegar þau fluttu frá Minneapolis, Minnesota til Beverly Hills ásamt foreldrum sínum, Jim og Cindy. Til viðbótar við vinina og ástarsamböndin, kljást unglingarnir í Beverly Hills við vandamál eins og til dæmis nauðganir, alkóhólisma, ofbeldi, réttindi samkynhneigðra, misnotkun lyfja, sjálfsmorð unglinga, eyðni, unglinga-óléttur og fóstureyðingar.
Þættirnir urðu vinsælir um sumarið '91, þegar FOX sýndi sérsaka sumar-seríu af þættinum á meðan aðrir þættir voru í sumarleyfi. Þættirnir urðu meðal vinsælustu þáttum FOX þegar það byrjaði 3 seríu sína þetta haust. Áhorfendum fjölgaði þegar aðalleikarar, sérstaklega Jason Priestley og Luke Perry urðu fyrirmyndir unglinga, á meðan leikkonurnar Shannen Doherty, Jennie Garth og Tori Spelling urðu frægar á öllum heimilum í Bandaríkjunum.
Yfirlit
Þættirnir byrja með kynningu á Walsh-fjölskyldunni: Jim, Cindy, Brandon og Brenda, sem fluttu nýlega frá Minnesota til Beverly Hills í Kaliforníu vegna stöðuhækkunar Jims. Í fyrsta þættinum byrja Brandon og Brenda í West Beverly-menntaskólanum, þar sem þau kynnast restinni af persónum þáttarins: Kelly Taylor, Steve Sanders, Andrea Zuckerman, Dylan McKay, David Silver, Scott Scanlon og Donna Martin. Þátturinn fylgdist með einkalífi þeirra og starfsframa í gegnum byrjun fullorðinsáranna en kynnti einnig reglulega til leiks nýjar persónur þegar líða fór á þættina.
Shannen Doherty
Eftir mikla spennu í leikaraliðinu, yfirgaf Shannen Doherty þættina í lok fjórðu seríu. Persóna Shannen, Brenda Walsh, var skrifuð úr þáttunum, þar sem hún flutti til London til að ganga í leiklistarskóla. Þó að fjarvera persónunar hafi upphaflega verið áætluð í eitt ár sneri hún aldrei aftur, þrátt fyrir að vera nefnd nokkrum sinnum í þeim þáttum sem eftir voru. Í staðinn fyrir hana kom Tiffani-Amber Thiessen, sem lék slæmu stelpuna Valerie Malone. Shannen hefur leikið Brendu Walsh í þáttunum 90210 ásamt fyrrum meðleikurum sínum, Jennie Garth, Tori Spelling, Ann Gillespie og Joe E. Tata.
Gabrielle Carteris
Gabrille Carteris yfirgaf þættina í lok fimmtu þáttaraðar.
Persónan hennar, Andrea Zuckerman, breyttist mikið á milli menntaskóla og háskóla. Í menntaskóla var Andrea gáfaði ritstjóri blaðsins í West Beverly, var hrifin af Brandon og bjó ekki í nágrenni skólans. Í fjórðu þáttaröðinni (fyrsta árið í háskóla), hætti Andrea (en fer síðan aftur í skóla til að verða læknir), varð ólétt og giftist manni sem hún þekkir varla (Jesse Vasques) áður en árið er á enda. Óléttan var spunnin upp að beiðni Carteris, því hún var ólétt í alvörunni, varð mikil breyting fyrir persónuna og varð til þess að hún einangraðist frá hinum persónum þáttanna. Andrea Zuckerman hætti að lokum í þáttunum í lok fimmtu þáttaraðar vegna þess að hún ákvað að fara í Yale.
Eftir að fimm ára samningur Carteris rann út, hætti hún í þáttunum til að stjórna sínum eigin spjallþætti sem entist aðeins í eitt ár. Carteris sneri aftur í Beverly Hills 90210 sem gestur í sjöttu, áttundu og tíundu seríu.
James Eckhouse og Carol Potter
Báðir leikararnir hættu í þáttunum í lok fimmtu þáttaraðar við enda samningstímabilsins. Á menntaskólaárum þáttanna voru Jim og Cindy Walsh aukapersónur og gáfu Brandon og Brendu oft góð ráð, ásamt vinum þeirra en þau fengu sjaldan sinn eigin söguþráð. Þau eyddu mestum tíma sínum í að bregðast við þeim ýmsu hlutum sem Brenda, Brandon og seinna Valerie gerðu. Þegar þátturinn fer á háskólastigið renna Jim og Cindy enn meira inn í bakgrunninn þegar þátturinn verður meira eins og sápuópera og persónurnar verða fullorðnar, sem minnkar þörf þeirra fyrir ráð foreldranna. Í lok fimmtu þáttaröð fara persónurnar frá Beverly Hills til Hong Kong en eru gestir í sjöttu, sjöundu og áttundu þáttaröð. Þrátt fyrir að í lokin hafi allir meðlimir Walsh fjölskyldunnar yfirgefið þættina, heldur Walsh-heimilið áfram að vera stór hluti þáttanna. Þættirnir útskýrðu það þannig að Brandon sagði Steve að foreldrar hans hefðu gefið grænt ljós á það að hann byggi áfram í húsinu.
Luke Perry
Persóna Luke Perry, Dylan McKay, ætlar sér að giftast Antoniu Marchette (Rebecca Gayheart), dóttur aðalstjórans (Stanley Kamel) sem fyrirskipaði dauða föður Dylans í þriðju þáttaröð. Dylan hafði í fyrstu, ætlað að nota Anotniu sem leið til að komast að föður hennar, en verður ástfanginn af henni í staðinn. Vegna þess að faðir hennar er ekki sáttur við þá hugmynd að dóttir hans giftist Dylan, ákveður hann að Dylan muni deyja. Hann ræður leigumorðingja til að drepa Dylan en drepur að lokum Antoniu sem keyrir bíl Dylans við fyrirfram ákveðin árekstur.
Dylan er í sárum og ákveður að fara úr bænum, eftir að tengdafaðir hans ákveður að halda friðinn í erfidrykkju dóttur sinnar. Í þeim þáttaröðum sem Perry er ekki í, er það skýrt þannig að persónan hans, Dylan, hafi tekið aftur saman við Brendu og búi með henni í London.
Perry sneri aftur í níundu þáttaröðinni en var nú titlaður sem „sérstakur gestur“ — eins og Heather Locklear var í Melrose Place. Hann játar við Kelly að hann hafi komið aftur vegna þess að hann saknaði vina sinna en allra mest saknaði hann hennar.
Jason Priestley
Jason Priestley yfirgaf þættina í níundu þáttaröðinni. Hann var samt áfram titlaður sem framleiðandi þáttanna og leikstýrði hann nokkrum þáttum. Í þáttunum er Brandon enn að jafna sig eftir að hætt var við brúðkaup hans og Kelly, þegar honum er boðin vinna í Washington D.C., sem hann þiggur. Brandon var síðasti meðlimur Walsh-fjölskyldunnar sem yfirgaf þættina og birtist hann aðeins aftur í þáttunum í mynbandi til Donnu og Davids þegar þau gifta sig.
2016
2016 (MMXVI í rómverskum tölum) var 16. ár 21. aldar og hlaupár sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|Brasilískir hermenn vinna gegn útbreiðslu zikaveirunnar.
Febrúar
thumb|right|Minningarathöfn um Giulio Regeni í Cambridge.
Mars
thumb|right|Leifar af Flydubai flugi 981 í Rússlandi.
Apríl
thumb|right|Mótmæli við Alþingishúsið 4. apríl í kjölfar uppljóstrana í Panamaskjölunum.
Maí
thumb|right|Jamala, sigurvegari Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2016.
Júní
thumb|right|Brexit-skilti í glugga í Islington í London.
Júlí
thumb|right|Glerbrot í tyrkneska þinghúsinu eftir [[Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016|valdaránstilraunina.]]
Ágúst
thumb|right|Rústir bygginga í miðbæ Amatrice á Ítalíu í kjölfar jarðskjálftans.
September
thumb|right|Lögregla og slökkvilið í Chelsea, Manhattan, eftir sprenginguna.
Október
thumb|right|Eyðilegging í kjölfar fellibylsins Matthew á Haítí.
Nóvember
thumb|right|Donald Trump heldur sigurræðu sína 9. nóvember.
Desember
thumb|right|[[Matteo Renzi afhendir Paolo Gentiloni lykla að forsætisráðuneytinu 12. desember.]]
Narewka
Narewka er lítið þorp austast í miðhluta Póllands. Íbúar voru 780 árið 2006.
Kálygla
Lirfa kályglunnar er grá á lit og lifir á rótum og stönglum margra jurtategunda. Kályglan er þannig skaðvaldur í grænmetis- og kornrækt.
Ýmsir - Lög Jóns Múla Árnasonar
Ýmsir - Lög Jóns Múla Árnasonar er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1981. Á henni flytja ýmsir lög eftir Jón Múla Árnason. Lögin eru flest úr söngleikjum eftir þá bræður Jón Múla og Jónas Árnasyni.
Porsche 550
thumb|300px|Porsche 550 Spyder Porsche 550 var sportbíll framleiddur af Porsche á árunum 1953-1956. Porsche 550 Spyder var fyrst kynntur á bílasýningunni í París árið 1953. Porsche Boxster S 550 Spyder er almennt talinn arftaki Porsche 550. James Dean ók Porsche 550 þegar hann fórst í bílslysi þann 30. september 1955.
Leopoldo Galtieri
Galtieri reyndi að auka vinsældir stjórnar sinnar með því að freista þess að innlima Falklandseyjar frá Bretlandi en þetta leiddi til Falklandseyjastríðsins árið 1983. Argentínumenn biðu skjótan ósigur í stríðinu og Galtieri neyddist í kjölfarið til að segja af sér. Herforingjastjórnin hrundi næsta ár og eftir að borgaraleg stjórnvöld tóku við völdum á ný var Galtieri handtekinn fyrir mannréttindabrot sem hann hafði framið í skítuga stríðinu. Carlos Menem forseti náðaði Galtieri árið 1989 ásamt fleiri argentínskum herforingjum.
Æviágrip
Eftir 25 ára herþjónustu var Galtieri útnefndur foringi verkfræðideildar argentínska hersins árið 1975. Galtieri tók þátt í valdaráni herforingjans Jorge Rafael Videla gegn stjórn Isabel Martínez de Perón forseta árið 1976 og reis fljótt til metorða eftir að ný herforingjastjórn var stofnuð í landinu. Árið 1981 sagði Videla af sér sem forseti og Roberto Eduardo Viola tók við stjórn Argentínu. Sama ár fór Galtieri í opinbera heimsókn til Bandaríkjanna og hlaut viðtöku ríkisstjórnar Ronalds Reagan, sem leit á argentínsku herforingjastjórnina sem bandamann gegn kommúnistum í kalda stríðinu.
Í desember sama ár framdi Galtieri valdarán gegn Viola og gerðist sjálfur forseti. Efnahagur Argentínu var í slæmu standi og Galtieri vonaðist til þess að afturhvarf til efnahagsfrjálslyndis sem hafði tíðkast á forsetatíð Videla en Viola hafði dregið úr myndi hjálpa landinu að rétta úr kútnum. Galtieri tókst þó ekki betur en forvera sínum að vinna bug á efnahagslægðinni.
Eftir fáeina mánuði í embætti naut Galtieri lítilla vinsælda meðal þjóðarinnar og mótmæli gegn herforingjastjórninni voru orðin tíð. Til þess að auka vinsældir sínar ákvað Galtieri að dreifa athygli þjóðarinnar og fá hana til að sameinast á bak við einn hjartfólgnasta málstað hennar; endurheimt Falklandseyja frá Bretlandi. Þann 2. apríl 1982 skipaði Galtieri argentínska flotanum að hertaka Falklandseyjar og hóf þannig Falklandseyjastríðið gegn Bretlandi. Galtieri bjóst við því að Bretar myndu ekki svara hernámi Falklandseyja með hervaldi og gerði jafnframt ráð fyrir því að Bandaríkjamenn myndu styðja Argentínumenn í deilunni þar sem Argentínumenn höfðu unnið með bandarísku leyniþjónustunni við þjálfun kontraskæruliða í Níkaragva. Þvert á væntingar hans voru Bretar fljótir að gera gagnárás og frelsa Falklandseyjar undan hernáminu. Argentínumenn báðu sviplegan ósigur í stríðinu og neyddust til að gefast upp þann 14. júní. Galtieri neyddist til að segja af sér fjórum dögum síðar og sagðist ekki lengur njóta trausts hersins.
Herforingjastjórnin leið undir lok aðeins rúmu ári eftir afsögn Galtieri og borgaraleg lýðræðisstjórn tók við völdum í Argentínu á ný. Í lok ársins 1983 var Galtieri handtekinn og dæmdur í þrettán ára fangelsi fyrir fjöldamorð sem hann hafði skipað í bænum Margarita Belén árið 1976 í skítuga stríðinu. Snemma á tíunda áratugnum náðaði Carlos Menem forseti Galtieri ásamt öðrum foringjum herforingjastjórnarinnar. Galtieri átti áfram dóm yfir höfði sér á Spáni fyrir að hafa látið spænska ríkisborgara í Argentínu „hverfa“ á tíma skítuga stríðsins og gat því ekki ferðast frá Argentínu.
Í júlí árið 2002 skipaði dómarinn Claudio Bonadío handtöku Galtieri ásamt um fjörutíu fleiri herforingjum fyrir aðrar ákærur tengdar mannshvörfum skítuga stríðsins. Galtieri lést árið 2003 í stofufangelsi áður en málið hafði verið leitt til lykta.
Finkur
Finkur (fræðiheiti: Fringillidae) eru spörfuglar með keilulaga gogg sem lifa á fræjum. Útbreiðsla þeirra er aðallega á norðurhveli jarðar og í Afríku. Deilt er um hvernig finkur skuli flokkaðar en innan ættarinnar Fringillidae, sem kalla mætti „sannar finkur“, eru um 140 tegundir. Finkur eru 10-27 cm að lengd og með sterklegan, keilulaga gogg sem hentar vel til að brjóta fræ. Finkur eru miklir söngfuglar.
Sönnum finkum (Fringillidae) er skipt niður í tvær undirættir. Sú fyrri er Fringillinae en henni tilheyra þrjár tegundir. Þær næra unga sína á skordýrum en finkur af hinni undirættinni, Carduelinae, næra unga sína á fræjum. Þeirri undirætt tilheyra 137 tegundir.
Bókfinkan sem er algengasta finkan í Evrópu er af undirættinni Fringillinae.
Gljávíðir
Gljávíðir (fræðiheiti: Salix pentandra) er tré eða runni af víðisætt ættaður úr norður Evrópu og norður Asíu.
Vísindaheitið vísar til þess að karlreklarnir eru með fimm stíla. Íslenska heitið vísar til gljáandi laufblaðanna, sem eru einkennandi fyrir tegundina.
Kilja
thumb|right|Ástarsögubókaröð í kilju Kilja eða pappírskilja er bók með kápu úr mjúkum, þunnum pappa eða stinnum pappír. Venjulega eru slíkar bækur límdar í kjölinn en ekki saumaðar eins og innbundnar bækur. Ódýrar kiljur eru gerðar úr ódýrum pappírsblöðum sem gulna fljótt en vandaðari kiljur geta innihaldið samanbrotnar arkir af vönduðum pappír þannig að kaupandinn getur látið binda þær inn ef hann vill.
Vasabrotsbækur eru oft gefnar út í kilju og orðin eru þannig stundum notuð eins og um samheiti væri að ræða.
Libri tascabili Pocketboek
Handknattleiksárið 1939-40
1. deild
Valsmenn urðu fyrstu Íslandsmeistarar karla í handknattleik. Keppt var í sex liða deild með einfaldri umferð. Leikið var í Íþróttahúsi Jón Þorsteinssonar.
Ármenningar urðu fyrstu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna. Keppt var í þriggja liða deild með einfaldri umferð.
Landslið
Engir formlegir landsleikir fóru fram á tímabilinu.
Listi yfir forsætisráðherra Bretlands
Flokkalitir <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2; text-align:left; border:1px solid gray; padding:0.2em;"> {{legend|#ffa500|Viggar|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#3333cc|Tory|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#0087dc|Íhaldsflokkurinn|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#99ff99|Peelite/Whig|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffd700|Frjálslyndir|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#dc241f|Verkamannaflokkurinn|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#ffc0cb|National Labour|border=1px solid #AAAAAA}}
Þetta er listi yfir forsætisráðherra Bretlands. Forsætisráðherra hins sameinaða konungsríkis Stóra-Bretlands og Norður-Írlands er stjórnmálaleiðtogi landsins og höfuð ríkisstjórnar hennar hátignar, drottningarinnar. Talið er að Sir Robert Walpole hafi verið fyrsti forsætisráðherra Bretlands og var hann í embætti í 21 ár frá 1721 til 1742.
Núverandi forsætisráðherra Bretlands er Rishi Sunak.
Þórrún
Þórrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Prolog
Prolog (franska: PROgramation et LOGique) er forritunarmál sem á rætur að rekja til hóps í kringum franska tölvunarfræðinginn Alain Colmerauer við háskólans í Marseille-Aix og kom fram árið 1972. Þróun þess er nátengd rannsóknum í gervigreind og tungutækni, einkum málgreiningu, en það hefur líka verið notað meðal annars við þróun sérfræðikerfa, hugbúnaðar fyrir sjálfvirkar sannanir, leiki og símsvörunarkerfi.
Prolog tilheyrir flokki rökforritunarmála. Það eru einungis þrjár „byggingareiningar“ í Prolog: staðreyndir, reglur og fyrirspurnir. Safn af staðreyndum og reglum er kallað þekkingargrunnur og lýsir venslum í því viðfangsefni sem þekkingargrunnurinn snýst um. Forritun í Prolog snýst um það að skrifa slíka þekkingargrunna. Notkun Prolog-forrita felst í því að spyrja þekkingargrunninn um þær upplýsingar sem í honum eru.
Staðreyndir
Staðreyndir eru notaðar til þess að setja fram fullyrðingar sem við göngum út frá að séu sannar, t.d.:
Hér erum við komin með lítinn þekkingargrunn sem segir okkur að Helga sé nemi, Guðrún kenni námskeiðið TÖL203 og Helga sé nemandi í námskeiðinu TÖL203. Nú er hægt að skrifa fyrirspurn og spyrja þekkingargrunninn, t.d.:
og Prolog-túlkurinn svarar:
Reglur
Reglur lýsa upplýsingum sem eru sannar að gefnum ákveðnum skilyrðum. Reglur eru skilgreindar á forminu haus :- stofn og hausinn er ekki sannur nema stofninn sé sannur, t.d.:
Þessi regla tilgreinir að X sé kennari Y, en aðeins ef þær staðreyndir eru líka sannar að annars vegar X kenni námskeið M og hins vegar að Y taki námskeið M.
Ef við sendum nú fyrirspurn á þekkingargrunninn um það hvort Guðrún sé kennari Helgu:
svarar Prolog-túlkurinn yes, þar sem stofninn er þegar skilgreindur í þekkingargrunninum sem sannar fullyrðingar, þ.e. að Guðrún kennir TÖL203 og Helga tekur námskeiðið TÖL203.
Dylan og Cole Sprouse
Dylan Thomas Sprouse og Cole Mitchell Sprouse (fæddir 4. ágúst 1992) eru bandarískir leikarar. Þeir eru tvíburar og eru oft kallaðir Dylan og Cole