cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gabriele D'Annunzio
D'Annunzio er gjarnan álitinn undanfari ítalsks fasisma. Hugmyndafræði hans og stílbrögð höfðu djúpstæð áhrif á Benito Mussolini og Fasistaflokkinn og stjórnarfar hans í Fiume varð fasistastjórn Ítalíu síðar um margt að fyrirmynd.
Æviágrip
Gabriele D'Annunzio fæddist þann 12. mars 1863 í smábænum Pescara við Adríahafið. Faðir hans hafði um tíma verið bæjarstjóri í Pescara og bæjarfulltrúi í öðrum nærliggjandi bæ, Francavilla al Mare. Faðir Gabrieles kostaði hann til mennta og greiddi árið 1878 fyrir prentun á fyrsta útgefna ljóði sonar síns, sem var lofkvæði um Úmbertó konung. Næsta ár prentaði faðir Gabrieles útgáfu fyrstu ljóðabókar hans undir titlinum Primo vere.
Verk D'Annunzio einkenndust af ögrandi lýsingum af lastahneigð manna og glæpsamlegu athæfi, algyðishyggju, sjálfsdýrkun og andúð á meðalmennsku. Ritstíll D'Annunzio varð umdeildur og margumræddur í bókmenntaheiminum, sér í lagi eftir að hann hóf að semja skáldsögur. Þrátt fyrir að verk hans væru umdeild nutu þau mikilla vinsælda hjá ítalskri alþýðu og D'Annunzio efnaðist vel á ritstörfum sínum.
Árið 1910 glataði D'Annunzio landsetri sínu nálægt Flórens, Cappocina, í hendur skuldunauta sinna og flutti til Frakklands. Hann gaf út verk bæði á ítölsku og frönsku næstu árin. D'Annunzio var enn staddur í Frakklandi þegar fyrri heimsstyrjöldin hófst árið 1914 og hann varð fljótt talsmaður þess að Ítalir skyldu ganga inn í styrjöldina við hlið bandamanna, hvað sem leið fyrri bandalagssamningum Ítala við Miðveldin. D'Annunzio var fylgjandi því að Ítalir beittu hervaldi til þess að þenja út landamæri sín og skapa stærra ríki fyrir allt fólk af ítölsku þjóðerni.
Fyrri heimsstyrjöldin
Þegar D'Annunzio sneri heim til Ítalíu átti stríðsæsingur hans á móti Austurríki stóran þátt í því að Ítalir ákváðu að rifta bandalagi sínu við Miðveldin og gengu inn í styrjöldina ásamt bandamönnum. D'Annunzio gekk í ítalska herinn sem riddaraliðsforingi en bað síðan um að vera fluttur í fótgöngulið þar sem riddaraliðin gátu ekki tekið virkan þátt í æ vélvæddari hernaði styrjaldarinnar. Hann tók þátt í skotgrafahernaði á Karst-sléttunni en færði sig síðan yfir í sjóherinn. Þar stóð hann fyrir kafbátaárásum á skipahöfn Miðveldanna í Pula. Loks færði D'Annunzio sig yfir í flugherinn og tók þátt í frægu flugi yfir Vínarborg þar sem ítalskar herflugvélar vörpuðu áróðursbæklingum með texta eftir D'Annunzio yfir borgarbúa.
D'Annunzio missti sjón á hægra auga í styrjöldinni og særðist illa á höku. Eftir að styrjöldinni lauk varð D'Annunzio talsmaður hreyfingar þeirra sem töldu að ítalska þjóðin hefði verið svívirt við samningu friðarskilmálanna þar sem landið fékk ekki að innlima mikið af því landsvæði sem ítalskir þjóðernissinnar töldu að Ítalía ætti með réttu. D'Annunzio gaf út ádeiluritið Contro uno e contro tutti (ís. Gegn einum sem öllum), sem kynti undir þjóðernisæsingi gegn friðarskilmálunum.
Hernámið í Fiume og þróun fasismans
thumb|left|D'Annunzio (í miðjunni með staf) ásamt hermönnum sínum í Fiume árið 1921. Árið 1919 hertóku D'Annunzio og hópur sjálfboðaliða sem studdu hann borgina Fiume (nú Rijeka í Króatíu), sem margir Ítalar höfðu viljað innlima í styrjöldinni en hafði orðið hluti af Konungsríkinu Júgóslavíu við stríðslok. D'Annunzio fór með einræðisvald í Fiume í fimmtán mánuði áður en ítalska stjórnin beitti valdi til að reka hann þaðan í samræmi við Rapallo-sáttmálann sem Ítalía hafði gert við bandamenn. Þrátt fyrir endalok hernámsins hafði D'Annunzio haft þau áhrif að árið 1924 var fallist á að veita ítalska konungsríkinu yfirráð yfir Fiume á ný.
Á meðan D'Annunzio réð yfir Fiume þróaði hann stjórnaraðferðir sem áttu eftir að verða ein af fyrirmyndum ítalsks fasisma. D'Annunzio notaði fasískt skipulag og starfsaðferðir gagnvart hermönnum sínum, notaði rómverskar kveðjur, svartar skyrtur og húfur sem áttu eftir að vera hluti af einkennisklæðnaði fasista. Árið 1922 sagðist D'Annunzio ætla sér að „taka Róm“ ásamt stuðningsmönnum sínum en að endingu varð Benito Mussolini, sem hafði byggt upp fasíska þjóðernishreyfingu á svipuðum hugmyndum og D'Annunzio hafði þróað, fyrri til að ræna völdum með göngunni til Rómar í október 1922.
Eftir styrjöldina var D'Annunzio sæmdur aðalstitlinum fursti af Montenevoso. Furstatitill hans var kenndur við fjall á nýjum austanverðum landamærum Ítalíu sem er nú í Slóveníu. Eftir hernámið í Fiume hætti D'Annunzio að mestu afskiptum af ítölskum stjórnmálum og dró sig til hlés á landareign sinni í Gargnacco við Garda-vatn, þar sem ítalska ríkið gaf honum höllina Il Vittoriale. D'Annunzio tilkynnti nokkrum sinnum að hann hygðist snúa aftur á svið ítalskra stjórnmála en Mussolini gerði sitt besta til að einangra D'Annunzio til þess að hann gæti ekki orðið honum keppinautur. Eftir að Mussolini komst til valda veitti hann D'Annunzio háa styrki og ýmsar ívilnanir til þess að rithöfundinn vanhagaði ekki um neitt á setri sínu í Gargnacco. Mussolini fór stundum í heimsóknir til D'Annunzio til að heiðra hann þar til D'Annunzio lést árið 1938.
Leonardo DiCaprio
Leonardo Wilhelm DiCaprio (fæddur 11. nóvember 1974) er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur hlotið fjölda viðurkenninga, þar á meðal Golden Globe-verðlaun fyrir besta leikara eftir frammistöðu sína í The Aviator (2004). Þar að auki hefur hann meðal annars unnið Silfurbjörn á Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín, Chlotrudis-verðlaun og Satellite-verðlaun og verið tilnefndur af Screen Actors Guild og BAFTA.
DiCaprio, sem var fæddur og upp alinn í Los Angeles í Kaliforníu, hóf leikferil sinn á því að koma fram í sjónvarpsauglýsingum áður en hann landaði hlutverki í sápuóperunni Santa Barbara og gamanþættinum Growing Pains snemma á tíunda áratugnum. Fyrsta kvikmyndahlutverk hans var í grín-hryllingsmyndinni Critters 3 (1991) en hann vakti fyrst markverða athygli fyrir frammistöðu sína í This Boy's Life (1993). DiCaprio hlaut svo vaxandi frægð með aukahlutverkum í myndunum What's Eating Gilbert Grape (1993), Marvin's Room (1995), The Basketball Diaries (1996) og loks með aðalhlutverki í Romeo + Juliet (1996). Árið 1997 lék hann í tekjuhæstu kvikmyndinni fram til ársins 2010, Titanic undir leikstjórn James Cameron, sem gerði DiCaprio þekktan um heim allan.
Fleiri myndir sem hafa hlotið jákvæða umfjöllun gagnrýnenda eru Catch Me If You Can (2002), Gangs of New York (2002), The Aviator (2004), Blood Diamond (2006), The Departed (2006) og Revolutionary Road (2008). Nýjustu myndir hans, Shutter Island (2010) og Inception (2010) vöktu mikla athygli og þénuðu vel. DiCaprio er eigandi framleiðslufyrirtækisins Appian Way Productions.
Indland
Indland er annað fjölmennasta land jarðarinnar og það sjöunda stærsta að flatarmáli. Þar búa yfir 1,3 milljarðar manna (júní 2018) eða um 17,5% jarðarbúa. Landið markast af Indlandshafi í suðri, Arabíuhafi í suðvestri og Bengalflóa í suðaustri. Á síðustu 20 árum hefur Indland vaxið mikið bæði hvað varðar fólksfjölda og áhrif á svæðinu. Indland er langfjölmennasta lýðræðisríki heimsins og vaxandi hernaðarveldi. Það hefur yfir að ráða kjarnorkuvopnum og einum stærsta herafla heimsins. Indland er 3,3 milljón ferkílómetrar að stærð. Þar eru töluð um 200 tungumál.
Landið er í Suður-Asíu með 7000 km langa strandlengju við Indlandshaf. Indland á landamæri að Pakistan í vestri, Kína, Nepal og Bútan í norðaustri, Mjanmar og Bangladess í austri. Srí Lanka, Maldíveyjar og Indónesía eru nærliggjandi eyríki í Indlandshafi. Andaman- og Níkóbareyjar tilheyra Indlandi. Á Indlandi voru mörg af elstu siðmenningarsamfélögum heims og landið hefur getið af sér fjögur af stærstu trúarbrögðum okkar samtíma: hindúatrú, búddatrú, jainisma og síkisma. Landið var hluti af Breska heimsveldinu frá 19. öld til 1947 þegar það hlaut sjálfstæði.
Saga
thumb|left|Fornar myndir úr [[Ajanta-hellarnir|Ajanta-hellunum á Indlandi.]] Elstu ummerki um Homo erectus á Indlandi eru 500.000 ára gömul og elstu merki um Homo sapiens eru 75.000 ára gömul. Indusdalsmenningin kom upp á svæði sem nú skiptist milli Indlands og Pakistan um 3300 f.Kr. Á eftir henni fylgdi Vedatímabilið þar sem grunnur var lagður að hindúatrú og indverskri menningu. Á þriðju öld f.Kr. sameinaði Ashoka keisari mikinn hluta Suður-Asíu og bjó til Maurya-veldið. Við endalok þess árið 180 f.Kr. braust út stríð sem stóð í tæpa öld.
Tyrkískir og afganskir múslimar stofnuðu nokkur ríki á Norður-Indlandi frá 13. öld. Það fyrsta var Soldánsdæmið Delí sem stóð frá 1206 til 1526. Á sama tíma urðu til öflug ríki hindúa; Vijayanagara-veldið (1336-1646), Gajapati-ríkið (15. og 16. öld) og furstadæmin í Rajputana. Á norðurhluta Deccan-hásléttunnar komu upp nokkur soldánsdæmi á 16. og 17. öld. Mógúlveldið lagði norðurhluta Indlandsskagans undir sig á 16. öld. Því tók að hnigna á 18. öld um leið og Marattaveldið reis til áhrifa.
Seint á 18. öld lagði Breska Austur-Indíafélagið stóra hluta Indlandsskagans undir sig eftir nokkur átök við Marattaveldið. Óánægja með stjórn fyrirtækisins leiddi til uppreisnarinnar 1857. Í kjölfar hennar innlimuðu Bretar Indland sem krúnunýlendu. Í upphafi 20. aldar hófst sjálfstæðisbarátta Indlands. Einn leiðtogi sjálfstæðisbaráttunnar var Mahatma Gandhi sem boðaði friðsamleg mótmæli. Þann 15. ágúst 1947 hlaut Indland sjálfstæði undan breska konungsvaldinu og í kjölfarið var Breska Indlandi skipt í Pakistan og Indland. Furstafylkin sem notið höfðu sjálfstæðis að nafninu til gengu öll inn í nýju ríkin. Stjórnarskrá Indlands tók formlega gildi þann 26. janúar 1950. Fyrsti lýðræðislega kjörni leiðtogi Indlands var forsætisráðherrann Jawaharlal Nehru.
Fylki
Indland er sambandsríki með 29 fylki og 7 alríkishéruð. Þau eru:
Stærstu borgir
Taflan sýnir tíu stærstu borgir á Indlandi og hvaða fylkjum þær tilheyra.
Herbert Guðmundsson
Herbert Guðmundsson (fæddur í Reykjavik 15. desember 1953) er íslenskur tónlistarmaður, söngvari, lagasmiður, útsetjari, útgefandi og framleiðandi á eigin tónlist. Allar götur síðan hann kom fyrst fram á sjónarsviðið upp úr 1970, þá söngvari með ýmsum hljómsveitum hefur hann verið afkastamikill í íslensku tónlistarlífi. Fyrst með skólahljómsveitinni Raflost í Laugarlækjarskóla í Reykjavík um miðjan sjötta áratuginn. Síðan komu hljómsveitirnar Eilífð, Tilvera, Stofnþel, Eik, Pelican, Dínamít og síðast hljómsveitinni Kan sem gerð var út frá Vestfjörðum nánar tiltekið frá Bolungarvík á árunum 1982-84. Kan gaf út plötuna Í Ræktinni og þekktustu lög Kan voru „Megi sá draumur“ og „Vestfjarðaóður“, sem Herbert enduvann og gaf út á plötunni Tree Of Life 2012.
Esslingen
Esslingen er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Íbúar eru 89 þúsund (31. desember 2013). Borgin er helst þekkt fyrir margar gamlar byggingar í miðborginni.
Herbert Guðmundsson
Herbert varð fyrst þekktur á Íslandi þegar honum bauðst staða aðalsöngvara í Hljómsveitinni Tilveru. En á þeim tíma voru þekktustu hljómsveitir landsins ásamt Tilveru, Ævintýri og Trúbrot. Herbert söng inn á sína fyrstu plötu með Tilveru 1971, sem var 45 snúninga tveggja laga plata. Öðru megin var lagið „Sjálfselska og eigingirni“ sem Herbert söng og hinu megin „Lífið“ sungið af Axeli Einarssyni en Axel er aðalhöfundur lagsins „Hjálpum þeim“ sem Herbert söng ásamt landsliði íslenskra tónlistarmanna á þeim tíma. Á þessum árum voru gefin út lög í þeim tilgangi að styðja við hjálparstarf í Afríku og má þar nefna Band Aid.
Esslingen
Lega
Esslingen liggur við ána Neckar, rétt suðaustan við Stuttgart. Borgirnar eru því sem næst samvaxnar.
Orðsifjar
Borgin hét áður Ezelingin og Ezelingas. Það er dregið af mannanafninu Azzilo. Fullt heiti borgarinnar í dag er Esslingen am Neckar.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er svartur örn á gulum grunni. Örninn er merki ríkisins. Innan í honum er lítill tvílita skjöldur, grænn og rauður, með bókstöfunum C og E, en þeir standa fyrir Civitas Esslingensis, heiti borgarinnar á latnesku. Skjaldarmerki þetta kom fram 1219, en elsta mynd af því er frá 1232, reyndar bara af erninum. Litla skildinum var bætt við seinna. Bókstöfunum var bætt við á 17. öld.
Önd (aðgreining)
Önd (einnig gamla formið Ǫnd) eða önd (einnig gamla formið ǫnd) geta átt við:
Björn Sigurðsson
Björn Sigurðsson getur átt við:
Vänersborg
thumb|right|200px|Vänersborg, [[júlí 2006]] Vänersborg er þéttbýli í sveitarfélaginu Vänersborg i Svíþjóð. Þar búa um 24.000 manns (2018) en um 40.000 í sveitarfélaginu.
Breiðholt
thumb|right|Leikvöllur í Breiðholti. thumb|right|Kort sem sýnir Breiðholtið. Breiðholt er hverfi í austurhluta Reykjavíkur með um 22 þúsund íbúa. Nafnið er dregið af bænum Breiðholt, sem staðsettur var þar sem nú er Skógarsel. Hverfið skiptist í Efra-Breiðholt (Fell, Berg, Hólar), Neðra-Breiðholt (Bakkar, Stekkir, og Mjódd) og Seljahverfi.
Flestar verslanir og þjónusta eru staðsettar í Mjódd en einnig er verslunarkjarni í Efra-Breiðholti sem nefnist Hólagarður. Í Breiðholti eru 5 grunnskólar: Breiðholtsskóli, Seljaskóli, Ölduselsskóli, Fellaskóli og Hólabrekkuskóli og einn framhaldsskóli: Fjölbrautaskólinn í Breiðholti. Þjónustumiðstöð Breiðholts veitir íbúum og starfsfólki í stofnunum margvíslega þjónustu. Í hverfinu eru fjórar kirkjur: Breiðholtskirkja, Seljakirkja, Fella- og Hólakirkja og Maríukirkja.
Meðal annarra stofnana er eitt útibú Borgarbókasafns í Reykjavík sem staðsett er í Menningarhúsinu Gerðubergi. Í Breiðholti er einnig að finna félagsmiðstöðvarnar Miðberg hundrað og ellefu Bakkinn og Hólmasel.
Í hverfinu eru starfrækt þrjú íþróttafélög: Íþróttafélag Reykjavíkur, Íþróttafélagið Leiknir og Sundfélagið Ægir. Breiðholtslaugin er við Austurberg.
Skátafélögin eru Hafernir og Segull.
Saga
Þar sem Breiðholt stendur núna stóð bærinn Breiðholt. Þegar Guðni Símonarson, sem hafði búið um langt skeið í Breiðholti, brá búi árið 1922 komu leigumál jarðarinnar nokkrum sinnum til umræðu á bæjarstjórnarfundum, því jörðin var eign bæjarins. Það var síðan ákveðið sama ár að Sveinn Hjartarson bakari fengi jörðina til umráða til þriggja ára.
Breiðholt var um tíma helsta berjaland Reykjavíkurbúa. Þar var einnig seld hagaganga.
Uppbygging íbúðahverfis
Í Breiðholti hefur þróast blönduð byggð íbúðarhúsnæðis og er þar að finna fjölbýlishús, raðhús og einbýlishús.
Afmörkun
Í vestur markast hverfið af Reykjanesbraut. Í norður og austur markast hverfið af Elliðaám, syðri kvísl. Í suður markast hverfið af sveitarfélagamörkum Kópavogs.
Akrar (Mýrum)
Akrar eru fornt höfuðból og kirkjustaður. Núverandi kirkja á Ökrum var reist aldamótaárið 1900 og endurbyggð í sinni upprunalegu mynd á árunum 1983-88. Kirkjan var upprunarlega helguð Maríu guðsmóður í kaþólskum sið. Í kirkjunni er margt merkra muna og m.a tvær klukkur frá 1673 og 1734 er munu komnar þangað úr Hjörseyrarkirkju. Akrar heyrðu til Hítarnesþinga en þegar þau voru lögð niður 1880 var sóknin lögð til Staðarhrauns.
London
London (stundum á íslensku Lundúnir) er höfuðborg Englands og Bretlands. Í London hefur verið byggð í meira en tvö þúsund ár. London er þriðja fjölmennasta borg Evrópu eftir Moskvu og Istanbúl. Í London búa um 9 milljónir (2018). Allt að 14,2 milljónir manna búa í London ásamt úthverfum.
London er heimsborg í þeim skilningi að hún er einn af leiðandi viðskipta-, stjórnmála- og menningarkjörnum heimsins og hefur verið um árabil. Í dag hefur borgin gríðarleg áhrif á heimsvísu og er þekkt fyrir fjármálastarfsemi sína, næturlíf, tísku og listir. Í London er sannkallað fjölmenningarlegt samfélag, yfir 300 mismunandi tungumál eru töluð þar.
Á stóra Lundúnasvæðinu eru fjórir staðir á heimsminjaskrá UNESCO: Tower of London, söguleg byggð Greenwich, Konunglegi grasagarðurinn og svæðið umhverfis Westminsterhöll, Westminster klaustur og kirkju heilagrar Margrétar.
Nálægt London eru fimm alþjóðaflugvellir sem eru algengir viðkomustaðir ferðamanna. Í borginni eru margir frægir ferðamannastaðir s.s. Westminsterhöllin, Tower-brúin, Buckinghamhöll og Big Ben auk heimsfrægra safna eins og Þjóðminjasafn Bretlands og Listasafn Bretlands. Thames-áin rennur gegnum borgina.
Borgarstjóri Lundúna er Sadiq Khan sem tók við embætti af Boris Johnson í maí 2016.
Uppruni London
Talið er að Rómverjar hafi sest að, þar sem nú er London, um 43 e.Kr., í kjölfar innrásarinnar í Bretlandi, og nefnt byggð sína Londinium. Þó er talið víst að uppruni nafnsins sé eldri en keltneskur en Keltar voru fyrir í landinu þegar Rómverjar komu.
Um 61 e.Kr. réðist keltneski ættbálkurinn Iceni, undir stjórn Boudicu drottningu, á borgina og brenndi til kaldra kola. Uppúr árinu 100 hafði orðið töluverður uppvöxtur og var London þá orðin stærri en Colchester, helsta vígi Rómverja á Englandi. Næstu aldirnar stækkaði London og náði 60 þúsund manna íbúatölu áður en borgin tók að hnigna samfara hnignun Rómaveldis og á 5. öld var hún nánast yfirgefin.
Um 600 höfðu Engilsaxar gert nýtt aðsetur, kallað Lundenwic, í u.þ.b. 1 km fjarlægð frá gamla rómverska virkinu, á svipuðum slóðum og þar sem nú er Covent Garden. Þar var líklegast höfn við mynni Fleet-árinnar fyrir fiskveiðar og verslun. Verslun jókst þar til hrikalegt bakslag kom árið 851, þegar varnir nýju borgarinnar brugðust algerlega gegn máttugum víkingum sem rændu borgina og brenndu hana svo til grunna. Víkingatíminn stóð stutt. Tuttugu árum seinna samdi Alfreð mikli, nýi konungur Englands, um frið við víkinga og færði borgina aftur á sinn upprunalega stað, inn fyrir rómversku virkisveggina, og kallaði borgina Lundúnaborg (e. Lundenburgh). Upprunalega borgin varð síðan Ealdwīc („gamlaborg“), nafn sem notað er enn þann dag í dag sem Aldwych.
Í kjölfarið, undir stjórn ýmissa konunga, dafnaði London og varð mikilvæg alþjóðleg verslunarborg og stjórnmálalegt aðsetur. Árásir víkinga hófust aftur seint á 10. öldinni og náðu hámarki um 1013 þegar þeir sátu um borgina undir stjórn danska konungsins Knúts og neyddu enska konunginn Aethelred til að flýja. Í endurárás skömmu síðar, náði her Aethelred að vinna sigur á víkingum með því að toga niður Tower Bridge með danska setuliðinu á henni og enn einu sinni var London komin á réttan kjöl.
Canute tók við ensku krúnunni árið 1017 og stjórnaði borg og landi allt fram til 1042. Við dauða Canute komst krúnan aftur undir engilsaxneskt vald undir ráðvöndum stjúpsyni hans, Játvarði góða, sem endurstofnaði Westminster Abbey (Westminster klaustur) og stækkaði höllina í Westminster. Á þessum tíma var London orðin stærsta og efnaðasta borgin á öllu Englandi en þrátt fyrir það var aðalaðsetur stjórnarinnar enn í Winchester.
Normannar og miðalda London
thumb|230px|left|Lundúnaborg árið [[1300.]]
Brenda Starr
thumb|left|Brenda Starr, kápumynd frá 1947. Brenda Starr, fréttakona (betur þekkt sem Brenda Starr) var teiknimyndasyrpa um og ævintýraþyrstu fréttakonuna og glamúrgelluna Brendu Starr. Syrpan sem er hugarsmíð bandarísku listakonunnar Dale Messick kom út í fyrsta skiptið árið 1940 í dagblaðinu Chicago Tribune Syndicate. Síðasta sagan um Brendu Starr kom út 2. janúar 2011.
London
Normannar og miðalda London
Hörmungar skullu á þegar svarti dauði geisaði um miðja 14. öldina en þriðjungur borgarbúa lét lífið í farsóttinni. En London slapp að mestu við innrásir og borgarastríð á miðöldum, ef frá er skilin bændabyltingin árið 1381.
Brenda Starr
Morgunblaðið birti nokkrar teiknimyndasögur á myndasögublaðsíðu blaðsins á árunum 1988-1989.
London
Endurreisn og nýöld
Eftir vel heppnaðan sigur á spænska sjóhernum árið 1588, gerði stjórnmálalegur stöðugleiki London kleift að stækka og dafna enn meir. Árið 1603, varð Jakob 6. konungur bæði Englands og Skotlands. And-kaþólsk stefna hans og grimmileg lög voru almúganum ekki að skapi og gerðu hann afar óvinsælan. Þann 5. nóvember 1605 var gerð tilraun til að ráða hann af dögum.
Svarti dauði olli miklum usla í London snemma á 17. öldinni sem leiddi af sér pláguna miklu í London sem stóð frá 1665 – 1666. Þetta var síðasta stóra plágan í Evrópu, hugsanlega að þakka brunanum mikla sem fylgdi strax í kjölfarið og breiddist um viðarhús London eins og eldur í sinu og drap líklegast flestar smitberandi rottur. Endurbygging borgarinnar tók síðan yfir tíu ár.
Seinni saga
Á 7. og 8. áratugnum varð borgin miðstöð menningarbyltinga ungmenna, pönk varð til að mynda vinsæl stefna. Á aldamótunum voru byggðar byggingar eins og Millennium Dome og London Eye.
Þann 6. ágúst 2011 brutust óeirðir út í mörgum hverfum í London vegna dauða Mark Duggan, manns sem var skotinn til bana af lögreglunni.
Sumarólympíuleikarnir voru á ný haldnir í borginni árið 2012. Borgarbúum hefur fjölgað frá 9. áratugnum þegar þeir voru um 6,8 milljónir en nú eru þeir 9 milljónir (2021).
Skýring
thumb|200px|Vestur- og [[Mið-London séð frá gervihnetti.]]
Skýring London er óviss vegna háttar á sem borgin hefur vaxið. Miðborgin í London er Lundúnaborg (e. City of London) sem heitir oft „the City“ eða „the Square Mile“ í daglegu tali. Borgarsvæðið stækkaði margfalt á Viktoríutímabilinu og aftur á millistríðsárunum, en staðnæmdist á fimmta áratugnum vegna Seinni heimsstyrjaldarinnar. Síðar hættu uppbyggingar vegna takmarkanir af borgarstjórninni sem sem eru hannaðar til að hindra uppbyggingar uppi í sveiti.
Lundúnaborg liggur í miðju Stór-Lundúnasvæðisins og er umkringd af mörgum borgarhlutum. Þessu svæði er stjórnað af yfirvaldi Stór-Lundúnasvæðisins. Það er líka annað svæði, þéttbýli Stór-Lundúnasvæðisins, sem nær yfir svæði stærri en Stór-Lundúnasvæðið. Útan við þetta liggja margar borgar, bæir og þorp frá hverjum ferðast vinnuferðalangar daglega, þetta svæði heitir vinnuferðalangabelti Lundúna.
Fjörutíu prósent Stór-Lundúnasvæðisins liggur í London-póstumdæminu og hefur orðið „London“ í heimilisfangi. London-símanúmersvæðið nær yfir líkt svæði, enda þótt notu ekki sum svæði í Stór-Lundúnasvæðinu London-símanúmer. Stundum er M25-hraðbrautin notuð til að útskýra London-svæðið og landamæri Stór-Lundúnasvæðisins eru í samræmi við hraðbrautina á nokkrum stöðum. Stor-Lundúnasvæðið skiptist í innri og ytri London fyrir tölfræðilegan tilgang, og oft er talið um svæðin Norður-, Suður-, Austur- og Vestur-London.
Metropolitan Police-svæði er því umdæmi stjórnað af Metropolitan Police-lögregluliðinu og er harkalega í samræmi Stór-Lundúnsvæðið. Nútímalegi miðpunktur borgarinnar er Charing Cross, en Rómverjar merktu miðpunkt rómversku borgarinnar Londinium með steini. Er enn hægt að sjá þennan stein í Cannon Street.
Borgarhlutar
Það eru mikil nágrenni í Lundúnasvæðinu og líka mikil heiti notuð til að lýsa þessi svæði (til dæmis Bloomsbury, Knightsbridge, Mayfair, Whitechapel og Fitzrovia). Þessi eru annaðhvort óformleg heiti eða gömlu heiti þorpanna og bæjanna sem eru núna í samliggjandi þéttbýlum. Þessi heiti hafa verið í notkun samkvæmt venju en það eru ekki opinber landamæri til að afmarka þessi svæði.
Stór-Lundúnasvæðið skiptist í þrjátíu og þrjá borgarhluta. Þetta kerfi er síðan 1965.
Skemmtun
thumb|200px|Piccadilly Circus
Margir skemmtistaðir í London eru staðsettir á West End-svæðinu í Westminsterborg. Leicester Square er torg í West End umkringt af mörgum kvikmyndahúsum og þar eru haldnar alþjóðlegar frumsýningar kvikmynda. Nálægt torginu er Piccadilly Circus sem er þekkt fyrir stórar rafmagnsauglýsingar. Þar eru mörg leikhús og barir, krár, næturklúbbar og veitingahús. Í grenndinni er Chinatown, kínverska hverfið í London, og austan megin við það er Covent Garden, verslunarhverfi þar sem eru margar sérverslanir. Konunglegi ballettinn (Royal Ballet), Enski þjóðarballettinn (English National Ballet), Konunglega óperan (Royal Opera) og Enska þjóðaróperan (National English Opera) eru öll staðsett í London og sýna í leikhúsunum Royal Opera House, Coliseum, Sadler’s Wells og Royal Albert Hall auk þess sem þau fara með sýningar um Bretland. Í Islington er gatan Upper Street, sem nær 1,6 km norður frá Angel og er með fleiri bari og veitingahús en nokkur önnur gata í Bretlandi. Fjölsóttasta verslunarhverfið í Evrópu er Oxford Street, verslunargata næstum 1,6 km að lengd, sem gerir hana lengstu verslunargötu í heimi. Þar eru margar búðir og deildaverslanir, til dæmis Selfridges. Harrods-deildaverslunin er í Knightsbridge, sem liggur suðvestan megin við Oxford Street. Hönnuðirnir Vivienne Westwood, Galliano, Stella McCartney, Manolo Blahnik, Jimmy Choo og fleiri vinna í London. Lista- og tískuskólarnir í London eru frægir um allan heim enda er London alþjóðleg tískumiðstöð eins og París, Mílanó og New York.
Minjasöfn og listasöfn
Mörg minjasöfn, listasöfn og önnur samtök eru staðsett í London. Náttúrugripasafnið (um líf- og jarðfræði), Vísindasafnið og Victoria og Albert-safnið (um hönnun og tísku) eru öll saman í „safnahverfinu“ í South Kensington. Þjóðminjasafn Bretlands er staðsett í Bloomsbury og hýsir söfn frá um allan heim. Þjóðbókasafn Bretlands við St Pancras er þjóðbókasafn Bretlands og hýsir yfir 150 milljónir hluta. Það eru líka víðtæk listasöfn í borginni, sérstaklega á Listasafni Bretlands og á listasöfnum Tate Britain og Tate Modern.
Íþróttir
London hefur hýst Sumarólympíuleikana þrisvar: 1908, 1948 og 2012 sem er það mesta af nútímaborg. Árið 2017 voru Alþjóða frjálsíþróttaleikarnir í borginni.
Vinsælasta íþróttin er knattspyrna og eru 7 lið (2022) í ensku úrvalsdeildinni: Arsenal, Brentford FC, Chelsea FC, Crystal Palace, Fulham FC, Tottenham Hotspur og West Ham United. Minni lið eru A.F.C. Wimbledon, Barnet, Bromley, Charlton Athletic, Dagenham & Redbridge, Leyton Orient, Millwall F.C., Queens Park Rangers og Sutton United. Frá 1924 hefur Wembley verið heimavöllur enska landsliðsins í knattspyrnu.
Tvö rúgbílið eru í efstu deild, Harlequins og London Irish.
Wimbledon-mótið hefur verið haldið síðan 1877 í suðvestur-London og er elsta og virtasta alþjóðatenniskeppni heims.
London hefur hýst 4 krikket-heimsmeistarakeppnir. Aðrir stórviðburðir í borginni eru London-maraþonið og háskólaróðrarkeppnin á Thames.
Samgöngur
London er með viðamikið samgangnakerfi og samgöngur eru einar af fjórum stefnusviðum sem borgarstjórni London sér um. Hins vegar er fjárhagseftirlit borgarstjórnans takmarkað, til dæmis stjórnar hann ekki þunglestarkerfinu, en frá og með nóvember 2007 tók hann stjórn yfir North London Railway og London Overground. Transport for London er fyrirtæki sem stjórnar almenningssamgangnakerfinu, sem er eitt af fjölsóttustu samgangnakerfunum í heimi, en hefur vandamál með stíflun og áreiðanleika. Samgangnakerfið í London hefur verið nefnt besta í heimi.
Járnbrautir
thumb|Westminster járnbrautarstöð í [[neðanjarðarlestakerfi Lundúnaborgar.]] Neðanjarðarlestakerfi Lundúnaborgar er í miðju samgangnakerfisins og er með ellefu leiðir sem tengja saman. Það er elsta, lengsta og fjölsóttasta neðanjarðarlestakerfið í heimi, og var stofnað árið 1863. Kerfið var með fyrstu rafmögnuðu neðanjarðarjárnbrautina í heimi sem hét City & South London Railway, og var tekin í notkun árið 1890. Um það bil 3 milljónir manna ferðast daglega í neðanjarðarlestkerfinu, eða um 1 milljarðar ferða árlega. Neðanjarðarlestakerfið þjónar miðborg Lundúna og mörgum úthverfum í norðurhluta borgarinnar, en í suðurhlutanum er víðtækt úthverfalestkerfi.
Annað lestakerfi, sem heitir Docklands Light Railway (eða DLR) og notar minni og léttari lestir, opnaði árið 1987. Þetta kerfi nær yfir Austur-London og Greenwich, báðumegin við Thames-ána. Ferju- og milliborgajárnbrautir ná ekki í gegnum miðju borgarinnar, heldur ná þær að fjórtán endastöðvum í kringum sögulega miðju borgarinnar. Það er ein undantekning, það er að segja Thameslink-lestin sem First Capital Connect stjórnar, með endastöðvar í Bedford, Brighton og Moorgate. Frá tíunda áratugnum hefur aukið álag á léttlestarkerfið og neðanjarðarlestkerfið gert að verkum að kröfur hafa orðið háværari, sérstaklega frá viðskiptalífinu og Bæjarstjórn Lundúnaborgar, um að Crossrail-verkefninu verið hrint í framkvæmd, en það er þunglestarkerfi sem liggur frá austri til vesturs og kostar 10 milljarða breskra punda. Leyfi fékkst fyrir verkefninu í október árið 2007.
Eurostar háhraðalestir tengir St Pancras-lestarstöð við Lille og París í Frakklandi og Brussel í Belgíu.
Strætisvagnar
thumb|right|[[Tveggja hæða strætisvagn.]] Strætisvagnakerfi Lundúna er eitt hið stærsta í heimi. Það starfar allan sólarhringinn, með 8.000 strætisvagna, 700 leiðir og 6 milljónir farþega daglega.
Flugvellir
London er stór alþjóðleg flugmiðstöð og hefur stærstu borgarlofthelgi heimsins. Átta flugvellir hafa orðin „London-flugvöllur“ í nafni sínu en megnið af flugumferðinni fer um fimm flugvelli. London Heathrow-flugvöllur er einn fjölsóttasti flugvöllur í heimi og þar eru höfuðstöðvar British Airways. London Gatwick-flugvöllur hefur ámóta mikla umferð og þangað fljúga nokkur ódýr flugfélög. Bæði London Stansted-flugvöllur og London Luton-flugvöllur þjóna ódýrum og fljótum flugfélögum. London City-flugvöllur er minnsti flugvöllurinn í London og er aðallega fyrir viðskiptaferðamenn. Útþensla flugvallanna í London er mikið ágreiningsmál.
Keilir
Keilir er móbergsfjall á Reykjanesskaga. Fjallið hefur myndast á ísöld við gos undir jökli án þess að gosið næði upp úr jökulísnum. Hæð Keilis er um 379 metrar yfir sjó. Keilir er keilulaga og sést víða að. Þegar ekið er í suðurátt eftir Suðurgötu í Reykjavík er Keilir beint fyrir augum. Hann er auðþekktur vegna lögunar sinnar. Sjómenn hafa löngum haft Keili sem mið og er hann til dæmis notaður þegar siglt er inn Hamarssund á leið inn til Sandgerðis. Af Keili er mikil og falleg útsýn og er auðveld ganga á fjallið að norðaustanverðu.
thumb|left|Keilir úr lofti.|alt=|330px
Gíraffinn
thumb|right|Gíraffinn á stjörnukorti. Gíraffinn (latína: Camelopardalis) er dauft stjörnumerki ofarlega á norðurhimni. Stjörnumerkinu var fyrst lýst af flæmska stjörnufræðingnum Petrus Plancius árið 1612.
Campanula calaminthifolia
Campanula calaminthifolia er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi og eyjum í Jónahafi.
Asti
Asti er borg í Piedmont á Ítalíu.
Borgin er stærsta borgin í Asti-hluta héraðsins með 76.534 íbúa.
Vísindi
thumb|right|[[Loðvík 14. heimsækir Frönsku vísindaakademíuna árið 1671.]] Vísindi er vitneskja og það að vita. Vísindalegrar þekkingar afla menn með rannsóknum, það er með kerfisbundinni leit að þekkingu.
Hrein og hagnýtt vísindi
Hagnýtt vísindi eru þær fræðigreinar þar sem rannsóknir geta haft bein áhrif á þjóðfélagið, t.d. er hægt að selja lyf framleidd vegna rannsókna í lyfjafræði. Hrein vísindi eru hins vegar fræðigreinar sem hafa óbein áhrif á þjóðfélagið en þekkingar er aflað óháð því hvort þær hafi hagnýtt gildi eða ekki en afraksturinn af rannsóknum fræðimanna þeirra greina er nýttur í rannsóknir í fræðigreinum hagnýttra vísinda.
Vísindaleg aðferð
Nátengd skilgreiningu á vísindum er skilgreining á því sem kallast vísindaleg aðferð. Hin vísindalega aðferð er í raun ekki ein tiltekin aðferð, heldur ákveðin aðferðafræði eða viðhorf um það hvers lags aðferðir eru vænlegar til að auka vísindalega þekkingu. Samkvæmt þessari aðferðafræði ber að leggja mikla áherslu á að athuganir séu hlutlægar og að aðrir vísindamenn geti sannreynt niðurstöðurnar, og að rannsóknir skuli miðast við að sannreyna afleiðingar sem hægt er að leiða út af kenningum.
Athugun
Athugun er fyrsta þrepið við kenningarmyndun en í því felst að vakin er athygli á ástæðunni fyrir því að farið sé út í kenningarmyndun og aðrar athugasemdir á viðfangsefninu. Þekking sem styðst eingöngu við athugun en ekki tilraun kallast reynsluþekking. Mikill hluti nútímavísinda byggir eingöngu á reynsluþekkingu.
Tilgáta
Tilgáta er annað þrepið en þá er sett fram óstaðfest lausn eða aðferð út frá athugunum sem voru gerðar í fyrra þrepinu.
Tilraun
Tilraunir eru gerðar til að annað hvort staðfesta eða hrekja tilgáturnar sem settar voru fram í fyrra þrepi. Í þessu þrepi er framkvæmd bæði aðaltilraun og samanburðartilraun en munurinn felst í því að í aðaltilrauninni er prófað að framkvæma aðferðina eða lausnina sem skilgreind var í tilgátunni sem sett var fram en samanburðartilraunin er framkvæmd á sama hátt, nema sleppt að framkvæma það sem prófað er með aðaltilrauninni.
Kenning
Kenning er sett fram af þeim sem framkvæmdi tilraunina og fer hún eftir niðurstöðunum úr henni. Hverjar sem niðurstöðurnar verða, þá er hægt að setja fram kenningu um það sem prófað var. Þegar kenning er mynduð þarf að fylgja lýsing á öllu ferlinu ásamt þeim rannsóknargögnum sem leiddu til niðurstöðunnar svo að aðrir geti staðfest eða afsannað kenningu. Í heimi vísindanna er ekkert sem telst algerlega sannað og byggist allt á því sem að menn vita best á hverjum tíma. Kenningar eiga til með að mótast eða verið afsannaðar eftir að þær hafa verið settar svo að taka skal tillit til þess þegar kenningar eru íhugaðar. Þess ber að minnast að svonefnd „lögmál“ eru kenningar, þrátt fyrir að nafngiftin segi annað.
Munurinn á kenningu og lögmáli
Kenningar verða ekki að ígrunduðu máli að lögmálum. Kenningar og lögmál lýsa tveim mismunandi hlutum. Lögmál lýsir reglubundnum hlutum (t.d. þyngdaraflinu) sem hægt er að nota til að spá fyrir um hluti. T.d. þyngdarlögmálið sem á alltaf við eftir því að við best vitum, af því að það er lögmál getum við búist við því að það eigi við hlut í framtíðinni og getum því notað formúlur til að spá fyrir um niðurstöðu (mun bolti detta í gólfið ef ég sleppi honum?). Kenning er samansafn lögmála og reglna sem útskýra náttúruleg fyrirbrigði. T.d. þá getur þróunarkenning Darwins útskýrt steingervinga og sameiginlegt erfðaefni tegunda, en getur ekki spáð fyrir um hvernig þróun ákveðinnar tegundar verður.
Dorotea
thumb|right|200px|[[Dorotea kirkja]] Dorotea er þéttbýli í sveitarfélaginu Dorotea i Svíþjóð. Þar búa 215 manns (2010).
École polytechnique
École polytechnique (polytechnique, l'X) er ein virtasta háskólanám Frakklands (grande école).
Það er frönsk stofnun um æðri menntun og rannsóknir í Palaiseau, suður af París.
Skólinn var stofnaður árið 1794 af stærðfræðingnum Gaspard Monge.
Halifax (Nova Scotia)
thumb|right|Halifax Halifax er höfuðstaður kanadíska fylkisins Nova Scotia. Íbúar eru rúmlega 400.000 talsins (2016). Borgin er stærsta hafnarborgin í austurhluta Kanada.
The Rasmus
The Rasmus er finnsk rokkhljómsveit stofnuð 1994. Fyrsta plata hennar, Peep, kom út 1996. Árið 2022 var sveitin fulltrúi Finnlands í Eurovision.
Hljómsveitarmeðlimir
Eitt eiga meðlimirnir sameiginlegt - þeir eru allir fæddir 1979.
Hornhimna
Hornhimna er ysta lag augans eða fremri hluti fremsta lags augans.
Ysta lag augans er trefjahjúpur (e. fibrous tunic) sem er gerður úr hornhimnu (e. cornea) að framan og hvítu (e. sclera) að aftan. Hvítan er hjúpur úr þéttum bandvef sem þekur allan augnknöttinn nema hornhimnuna. Hún gefur augnknettinum lögun sína, gerir hann stinnan og verndar innri hluta hans.
Hornhimnan er gegnsær trefjahjúpur sem þekur lithimnu augans (e. iris). Í hornhimnunni eru engar æðar. Ytra borð hennar er þakið táru (e. conjunctiva) sem er þekjuvefur sem klæðir einnig auglokið að innan. Hornhimnan brýtur ljósgeisla sem berast inn í augað og beinir þeim á réttan stað á augnbotni. Við það verður myndin skýr. Sé hornhimnan ekki sveigð á réttan hátt verður mynd ekki stillt á það svæði augans þar sem sjónin er skörpust og sjónin verður óskýr. Hægt er að fjarlægja gallaða hornhimnu og setja aðra með svipað þvermál í staðinn frá vefjagjafa. Þetta kallast glæruígræðsla eða hornhimnuígræðsla (e. corneal transplant) og er árangursríkasta ígræðslan sem framkvæmd er þar sem engar æðar eru í hornhimnunni og því lítil hætta á að ónæmiskerfi líkamans hafni henni.
Álftanes á Mýrum
thumb|Álftanes_á_Mýrum Álftanes á Mýrum er gamall kirkjustaður og stórbýli sem stendur niður við ströndina á samnefndu nesi. Fyrstur ábúenda á Álftanesi var Skalla-Grímur Kveldúlfsson á Borg á Mýrum, en hann gaf hana síðar tengdaföður sínum til ábúðar, eftir sem segir í Eglu. Sjór hefur rofið land og minnkað nokkuð jarðnæði frá því sem áður var. Núverandi kirkja þar var reist 1904 og hún endurbyggð 1988.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
thumb|Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipu- kakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu er fjall á Norðurey Nýja-Sjálands. Fjallið er 305 metra hátt. Það er oftast nefnt Taumata í daglegu tali.
Arreboe Clausen
Arreboe Clausen (5. nóvember 1892 – 8. desember 1956) var reykvískur verslunarmaður, bílstjóri, íþróttamaður og listamaður. Hann var einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Fram og formaður þess um tíma.
Ævi og störf
Arreboe fæddist í Stykkishólmi. Foreldrar hans voru Holger Peter Clausen kaupmaður og alþingismaður og Guðrún Þorkelsdóttir. Guðrún var systir dr. Jóns Þorkelssonar þjóðskjalavarðar sem hafði viðurnefnið Forni.
Árið 1925 kvæntist Arreboe Sesselju Þorsteinsdóttur Clausen. Þau eignuðust tvo syni, tvíburana Hauk og Örn, sem báðir urðu einhverjir mestu afreksmenn Íslands í frjálsum íþróttum.
Arreboe starfaði á yngri árum sem verslunarmaður í Reykjavík. Síðari hluta starfsævinnar var hann bílstjóri hjá forsætisráðuneytinu.
Íþróttir
Knattspyrnufélagið Fram var stofnað vorið 1908 af nokkrum piltum úr miðbæ Reykjavíkur. Arreboe var í hópi stofnfélaganna og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum, var til dæmis formaður félagsins um skamma hríð á árinu 1910 og svo aftur 1911-13 og 1917-19. Hann var gerður að heiðursfélaga Fram á fjörutíu ára afmæli félagsins.
Arreboe var fastamaður í keppnisliði Fram um árabil. Hann tók til dæmis þátt í fyrsta opinbera leik félagsins, sem var stuttur sýningarleikur við vígslu Melavallarins 17. júní 1911 og keppti á fyrsta Íslandsmótinu í knattspyrnu árið eftir. Hann varð margoft Íslands- og Reykjavíkurmeistari með hinu sigursæla Framliði á öðrum áratugnum.
Á þessum árum var vinsælasta leikkerfi knattspyrnumanna 2-3-5, þar sem tveir varnarmenn áttu í höggi við fimm sóknarleikmenn andstæðinganna. Arreboe lék alla tíð sem varnarmaður. Einkennismerki hans var að hreinsa knöttinn frá með ógnarföstum spyrnum sem urðu víðfrægar. Reykvískir knattspyrnuáhugamenn töluðu um „Clausen-spörkin“. Var þeim einatt vel fagnað á Melavellinum og því meira sem spyrnurnar voru fastari og lengri. Arreboe var einnig meðal félaga í hinu skammlífa íþróttafélagi Skandinavisk Boldklub, sem var að öllu leyti skipað Norðurlandabúum eða fólki af skandinavískum uppruna sem búsett var í Reykjavík.
Listir
Arreboe Clausen var listfengur maður. Hann þótti ágætur málari og gerði til dæmis tillögur að merki Knattspyrnufélagsins Fram sem allar hafa glatast. Jafnframt var hann góður píanóleikari og fékkst við tónsmíðar. Árið 1915 sendi hann frá sér Knattspyrnumars, sem mun vera fyrsta íslenska tónverkið sem helgað er fótboltaíþróttinni.
Á 25 ára afmæli Fram árið 1933 samdi Arreboe svo séstakan vals, Framvalsinn, ásamt Sesselju konu sinni. Framvalsinn hefur upp frá því verið leikinn á hátíðlegum stundum í sögu félagsins.
Veigamesta framlag Arreboes til íslenskrar hámenningar er þó tvímælalaust útgáfa hans á bókinni Söngvasafn árið 1948. Þar var safnað saman helstu perlum vinar hans, tónskáldsins Inga T. Lárussonar, sem lést þremur árum fyrr. Ingi var hlédrægur maður þegar kom að tónlistarsköpun sinni og sinnti lítið um útgáfu á verkum sínum. Með Söngvasafninu tókst að tryggja að mörg laga hans varðveittust og urðu þjóðkunn.
Asti (sýsla)
Asti  er sýsla í Fjallalandi á Ítalíu. Höfuðstaður sýslunnar er borgin Asti. Íbúar voru 220.156 árið 2008.
Versalaháskóli
Versalaháskóli (Université de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines) er franskur háskóli í akademíu Versala, Frakklandi. Hann var stofnaður 1991. .
Kál
Kál (fræðiheiti: Brassica) er ættkvísl jurta af krossblómaætt. Ættkvíslin inniheldur fleiri matjurtir en nokkur önnur ættkvísl. Hún inniheldur einnig margar tegundir illgresis. Um þrjátíu villtar tegundir og villtir blendingar tilheyra þessari ættkvísl auk fjölda ræktunarafbrigða og ræktaðra blendinga. Flestar tegundirnar eru einærar eða tvíærar. Ættkvíslin er upprunnin í tempraða beltinu í Evrópu og Asíu en káljurtir eru ræktaðar um allan heim.
Ultimate Frisbee
thumb|right|Ultimate Frisbí - Heimsleikarnir 2005 í [[Duisburg, Þýskalandi - Úrslitaleikur Bandaríkjanna og Ástralíu]] Ultimate Frisbí (stundum stafað Ultimate Frisbee) er leikur þar sem tvö lið leika á stórum leikvelli og eru sjö leikmenn í hvoru liði. Svifdiskurinn gengur milli leikmanna með köstum og það lið skorar mark sem tekst að kasta flugdiskinum til samherja sem staddur er á endasvæðinu (þ.e. marksvæðinu). Leikmenn mega hlaupa um völlinn, nema þegar þeir halda á flugdiskinum. Ultimate er hraður leikur sem byggir á mikill samkeppni og þar sem samvinna leikmanna er lykilatriði.
Markmið leiksins
Ultimate er spilað með tveimur 7 manna liðum (5 ef spilað er innanhúss) og einum flugdisk (frisbí). Leikvöllurinn er 100 x 37m en ef innanhúss er það handboltavöllur. Í sitthvorum enda leiksvæðis er svo kallað endasvæði sem er 18m (6m innanhúss).
Frákast
Í upphafi leiks og eftir að stig hefur verið skorað standa bæði liðin á marklínu endasvæðis. Liðið sem skoraði síðasta stig kastar diskinum. Hitt liðið fær umráð disksins þar sem hann lendir og verður þar með að sóknarliðinu.
Að skora stig
Stig er skorað þegar sóknarliðinu tekst að grípa diskinn inni á endasvæði varnarliðsins. Stigið er aðeins gilt ef það var leikmaður sóknarliðsins sem kastaði disknum. Liðið sem fyrst skorar 19 stig með minnst 2 stiga mun sigrar, annars það lið sem fyrst skorar 21 stig. Við 10 stiga skor er tekinn 10 mín. hálfleikur.
Innan- og utan vallar
Diskur telst innan vallar ef hann er gripinn inni á leikvellinum. Hliðarlínur og endalínur teljast utan vallar. Þannig verður sóknarleikmaður einnig að grípa diskinn innan endasvæðis án þess að snerta nokkra línu til þess að það teljist sem skorað stig.
Diskurinn fer til hins liðsins
Varnarliðið fær yfirráð disksins þegar tekst að grípa inní kast sóknarliðsins, t.d. vegna þess að diskurinn hefur snert jörðina, er gripinn eða sleginn niður af varnarliðinu ellegar er gripinn utan vallar. Þá verður varnarliðið að sóknarliði.
Innáskiptingar leikmanna
Eftir að stig hefur verið skorað mega bæði lið skipta inn og út eins mörgum leikmönnum og þá lystir.
Engin snerting
Ultimate er íþrótt þar sem er ekki líkamssnerting á milli liða. Það er bannað.
Villur
Þegar villa er gerð skal leikmaður kalla “VILLA”. Allir leikmenn verða strax að standa kyrrir þar sem þeir eru staddir og leikur stöðvast. Þannig á að reyna að hefja leik aftur eins og engin villa hefði verið gerð. Ef leikmenn geta ekki komið sér saman um niðurstöðu skal disknum skilað til þess sem var síðast með diskinn og leikurinn heldur áfram þaðan.
Enginn dómari
Hinn sanni íþróttaandi er mjög mikilvægur hluti allra flugdiskaíþrótta. Eins og í öðrum flugdiskaíþróttum er Ultimate spilað án dómara. Leikmenn sjálfir bera ábyrgð á framvindu leiksins.
Regína Þórðardóttir
Regína Þórðardóttir (fædd í Reykjavík 26. apríl 1906, látin 17. október 1974) var íslensk leikkona. Hún hóf að leika á Akureyri um 1930, en þar bjó hún þá ásamt eiginmanni sínum, Bjarna Bjarnasyni lækni. Hugur hennar stóð snemma til náms í leiklist og gat hún látið þann draum rætast árið 1933 er þau hjónin fluttust til Kaupmannahafnar þar sem Bjarni stundaði um skeið framhaldsnám í sinni grein. Prófi frá skóla Konunglega leikhússins lauk Regína þó ekki fyrr en árið 1940.
Regína Þórðardóttir hóf að leika með Leikfélagi Reykjavíkur árið 1936 og starfaði með því þangað til Þjóðleikhúsið tók til starfa árið 1950. Í Þjóðleikhúsinu starfaði hún rúman áratug og var allan þann tíma ein helsta burðarleikkona hússins. Hún var á yngri árum sjálfkörin til að leika ungu og fögru stúlkurnar, en brátt kom í ljós að hún var efni í stórbrotna skapgerðarleikkonu. Hún lék frú Júlíu Strindbergs með Leikfélagi Akureyrar árið 1933 og meðal helstu hlutverka hennar hjá Leikfélagi Reykjavíkur voru Ragnheiður Brynjólfsdóttir í Skálholti Kambans, Geirþrúður Danadrottning í Hamlet Shakespeares og Steinunn í Galdra-Lofti Jóhanns Sigurjónssonar. Af hlutverkum hennar í Þjóðleikhúsinu má nefna frú Arnaeus í Íslandsklukku Laxness, Lindu Loman í Sölumaður deyr Arthurs Millers, Tyrkja-Guddu í samnefndu leikriti Jakobs Jónssonar og Evelyn Holt í Edward sonur minn eftir Noel Langley og Robert Morley.
Regína Þórðardóttir kvaddi Þjóðleikhúsið árið 1962 og næstu ár lék hún mest með Leikfélagi Reykjavíkur, auk þess sem hún lék einnig mikið í útvarpi. Hún vakti mikla athygli fyrir túlkun sína á Matthildi von Zahnd í Eðlisfræðingum Dürrenmatts og Clöru Zachnassian í Sú gamla kemur í heimsókn eftir sama höfund. Þar naut dirfska hennar, hugkvæmni og hæfileiki til að lýsa sérkennilegum, jafnvel gróteskum persónum, sín til fulls. Hún var afar kröfuhörð við sjálfa sig, en yfirlætislaus og kunni því illa að vera mikið hampað. Hjá því varð þó ekki komist, þar sem engum duldist að hún var einn af fremstu listamönnum þjóðarinnar um sína daga.
La fille du Z
La fille du Z, (Íslenska Dóttir Zorglúbbs) er fyrsta bókin í sjálfstæðri ritröð um Zorglúbb úr sagnaflokknum um Sval og Val, sem og dóttur hans á unglingsaldri. Höfundur hennar er listamaðurinn Munuera sem um tíma var aðalhöfundur Svals & Vals-bókaflokksins. Bókin kom út í Belgíu árið 2017, en hefur ekki verið þýdd á íslensku.
Söguþráður
Sagan hefst á göngugötu fyrir utan kvikmyndahús í Brüssel þar sem táningsstúlkan Zandra og vinur hennar André eru að koma af stefnumóti á hasarmynd. Þau kyssast, en um leið koma torkennileg hátækniloftför aðvífandi, elta þau og fanga. André verður skelfingu lostinn, en Zandra áttar sig strax á að hér er kominn faðir hennar Zorglúbb.
Zorglúbb er snjall vísindamaður sem hefur yfir að búa ótrúlegum tæknibúnaði og vélmennaher. Zorglúbb elskar dóttur sína heitt en ofverndar hana, sem veldur harkalegum deilum þeirra á milli. Einkaþjónn Zorglúbbs, ofurgreinda vélmennið Frédzorg, reynir árangurslaust að ráðleggja húsbónda sínum um uppeldismál.
André raknar út rotinu í höfuðstöðvum Zorglúbbs og rambar á herbergi Zöndru. Zorglúbb rekst á piltinn og ærist af reiði en í sömu andrá berast fregnir af komu hershöfðingja nokkurs, svo Zorglúbb lætur nægja að frysta piltinn með hjálp zor-geisla. Hershöfðinginn er kominn til þess að kaupa vopn, en Zorglúbb fjármagnar vísindastörf sín með vopnasölu. Að þessu sinni falast hershöfðinginn eftir „skrímslinu“, ofurfullkomnu vélmenni sem Zorglúbb hefur hannað.
Zorglúbb harðneitar þessari bón en í ljós kemur að hershöfðinginn og menn hans hyggjast fá sitt fram með góðu eða illu. Hópur hermanna kemur aðvífandi en Zandra, Frédzorg og André, sem er enn hálffrosinn, leggja á flótta. Í æsilegum eltingarleiknum uppgötvast að Zandra býr yfir ofurmannlegum eiginleikum – hún er hið fullkomna vélmenni sem hershöfðinginn ásælist.
Zorglúbb bjargar Zöndru og félögum hennar, en hún gengur á föður sinn sem játar að tilvera hennar byggir á einni stórri lygi. Hún er ekki stúlka af holdi og blóði heldur fullkomið vélmenni. Zandra bregðst illa við og stingur af. Eftir nokkra umhugsun snýr hún þó til baka og bjargar föður sínum úr klóm hershöfðingjans illa. Viku síðar bregða Zandra og André sér í kvikmyndahús á ný og kyssast að myndinni lokinni, en Zorglúbb sýnir stillingu.
Orø
thumb|right|Orø í janúar 2010. Orø er lítil eyja í Ísafirði á Norður-Sjálandi í Danmörku. Eyjan er 14 km² að stærð. Þar búa rúmlega 800 íbúar í fjórum þorpum: Bybjerg, Brønde, Gamløse og Næsby. Eyjan er hluti af sveitarfélaginu Holbæk Kommune.
Zilda Arns
Zilda Arns Neumann (25. ágúst 1934 í Forquilhinha í Brasilíu – 12. janúar 2010 í Port-au-Prince í Haítí) var brasilísk barnalæknir og heilsustarfsmaður. Hún stofnaði „Pastoral da Criança“ árið 1982. Hún lést í jarðskjálfta á Haítí árið 2010.