cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Magufuli
Stjórnmálaferill
Sem forseti gekk Magufuli hart fram gegn spillingu, frændhygli og bruðli með almannafé. Í desember 2015 lét hann til dæmis reka alla meðlimi í hafnarstjórn Tansaníu fyrir spillingu og vanhæfni. Eitt fyrsta embættisverk hans var að aflýsa hátíðarhöldum á þjóðhátíðardegi landsins til þess að hægt yrði að nýta fjármagnið til að berjast gegn kóleru. Skattsvikurum var veitt einnar viku friðhelgi til að upplýsa um skattaundanskot sín að eigin frumkvæði. Embættismenn í utanlandsförum fengu ekki lengur að fljúga á fyrsta farrými á kostnað ríkisins.
Á almenningsfundi í september árið 2018 lét Magufuli þau orð falla að konur sem notuðu getnaðarvarnir væru „of latar“ til þess að sjá um fjölskyldu. Hann hvatti fólk til að sniðganga getnaðarvarnir og gaf í skyn að útbreiðsla þeirra væri verk útlendinga sem hefðu illt í huga gagnvart Tansönum. Amnesty International og aðrir hópar gagnrýndu ummæli Magufuli.
Stjórn Magufuli stóð fyrir ýmsum innviðaruppbyggingum, meðal annars byggingu nýrra járnbrauta, byggingu hafnar í Bagamoyo og nýs alþjóðaflugvallar í Dodoma. Magufuli hélt áfram stefnu forvera síns, Jakaya Kikwete, um að nútímavæða lestakerfið með því að byggja lestarlínur í almennri sporbreidd um Austur- og Mið-Afríku. Í janúar 2021 var kunngert að Magufuli hefði tryggt 1,32 milljarða Bandaríkjadala fjárstyrk frá Kína til að byggja brautarlínu milli Mwanza og Isaka.
Viðbrögð stjórnar Magufuli við Covid-19-faraldrinum voru með óhefðbundnu móti. Magufuli dró í efa nytsemi lyfja og bólusetninga og breiddi út rangfærslur og samsæriskenningar um faraldurinn. Magufuli ráðlagði Tansönum að biðja til Guðs í stað þess að bera andlitsgrímur og hélt því síðar fram að bænir landsmanna hefðu bjargað Tansaníu undan faraldrinum. Eftir 7. maí 2020 hætti Tansanía að birta Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni talningar á Covid-sýkingum og þann 8. júní staðhæfði Magufuli að Tansanía væri laus við veirusýkina.
Dauði
Magufuli lést í mars árið 2021 eftir að hafa gengist undir hjartameðferð stuttu áður. Varaforsetinn Samia Suluhu tilkynnti að hann hefði látist úr hjartasjúkdómi en stjórnarandstöðuleiðtoginn Tundu Lissu staðhæfði við keníska fjölmiðla að forsetinn hefði látist úr COVID-19. Kenískir fjölmiðlar höfðu greint frá því að Magufuli hefði verið flogið á sjúkrahús í Naíróbí og gengist undir meðferð frá 7. til 11. mars. Tveimur dögum eftir að tilkynnt var um dauða Magufuli var Samia Suluhu svarin í embætti sem nýr forseti Tansaníu.
Lífmerki
thumb|right| Eftir hjartaáfall er hægt að mæla mismunandi lífmerki til að ákvarða nákvæmlega hvenær áfallið varð og hve alvarlegt það var. Lífmerki er mælanlegt einkenni sem hægt er að nota sem mælikvarða yfir lífrænt ástand eða stöðu. Gögn um tilvist ákveðinna lífmerkja eru notuð í læknisfræði til að greina og spá fyrir um sjúkdóma.
Gísli Konráðsson
thumb|right|Minnismerki um Gísla Konráðsson við Glaumbæ í Skagafirði. Gísli Konráðsson (18. júní 1787 – 2. febrúar 1877) var bóndi, alþýðufræðimaður og sagnaritari á 19. öld. Eftir hann liggur geysilega mikil fróðleikur af ýmsu tagi og hafa sum verka hans verið gefin út að honum látnum.
Æska og mótun
Gísli fæddist á Völlum í Vallhólmi í Skagafirði og voru foreldrar hans Konráð Gíslason, bóndi og smiður á Völlum, og þriðja kona hans, Jófríður Björnsdóttir. Konráð var hreppstjóri og ágætlega stæður en Jófríður var á vergangi eftir Móðuharðindin þegar Konráð tók hana á heimili sitt 1785 og giftist henni skömmu síðar. Hann var þá á sjötugsaldri (f. 1722) en hún um tvítugt. Konráð dó 1798 og nokkru síðar giftist Jófríður aftur bróðursyni hans, Gottskálk Egilssyni. Hann var fæddur 1783 og var því rúmlega 60 ára aldursmunur á eiginmönnum Jófríðar.
Gísli naut engrar menntunnar í æsku nema hvað honum var kennt að þekkja stafina en hann bjó sér til blek og kenndi sér sjálfur að skrifa. Móðir hans, sem var nærri ólæs, hélt honum að tóvinnu en hann naut þess að henni þótti mjög gaman að kvæðum og sögum og gat oft komið sér undan verki með því að kveða eða segja sögur. Eftir að faðir Gísla dó vildi presturinn í Glaumbæ taka hann til sín og kenna honum því að hann sá hve auðvelt hann átti með nám en móðir hans og stjúpi vildu það ekki.
Vorið 1804 fór Gísli fyrst suður á Álftanes til sjóróðra eins og Skagfirðingar gerðu um aldir og þá má segja að skrifaraferill hans hafi byrjað því að hann afritaði sögur fyrir sjálfan sig og aðra í landlegum, enda þótti hann hafa fallega rithönd og var mjög afkastamikill. Hann hafði erft jarðarpart eftir föður sinn og hafði hug á að nota andvirði hans til að mennta sig en af því varð ekki þar sem hann var þá kominn með unnustu og var reyndar með tvær í takinu. Önnur ól honum barn haustið 1807 en um sumarið hafði hann kvænst hinni, Efemíu Benediktsdóttur, og var þá nýorðinn tvítugur. Elsti sonur þeirra, Konráð Gíslason, fæddist sumarið 1808. Alls eignuðust þau 9 börn.
Bóndi og fræðimaður
Þau hjón bjuggu á Löngumýri í Vallhólmi 1808 – 1817, Húsabakka í Vallhólmi 1817 – 1820 og á Ytra-Skörðugili á Langholti 1820 - 1837. Öll árin reri Gísli suður á Álftanesi á vetrarvertíð, vann að búi sínu á sumrin og skrifaði hvenær sem tóm gafst, auk þess sem hann orti mikið. Framan af skrifaði hann aðallega upp eftir bókum og handritum, auk þess sem hann sá um ýmsar skriftir fyrir hreppstjóra, presta og aðra embættismenn í nágrenninu.
Í vertíðarferðum sínum hafði hann komist í kynni við Hallgrím Scheving, kennara við Bessastaðaskóla, og afritað mikið fyrir hann. Hallgrímur tók Konráð son Gísla að sér, útvegaði honum skólastyrk og kenndi honum, allt þar til Konráð fór til háskólanáms 1831. Þeir feðgar sáust aldrei aftur en skrifuðust á í yfir 40 ár.
Gísli og Jón Espólín sýslumaður voru miklir vinir og fræddist Gísli mikið af Espólín, sem hvatti hann áfram við skriftir. Hann kynntist líka Sigurði Breiðfjörð og skiptist á ljóðabréfum við hann og Gísli og Hannes Bjarnason prestur á Ríp ortu ýmislegt saman, til dæmis Andrarímur.
Gísli hætti búskap 1837 og fóru þau hjónin þá til dóttur sinnar á Syðra-Skörðugili og voru þar næstu þrjú ár en fóru þá á búa aftur á Húsabakka í félagi við dóttur og tengdason. Þar var annar alþýðufræðimaður hjá honum um tíma, Daði Níelsson hinn fróði. Gísli var hreppstjóri 1839 – 1850 og líkaði það illa, þótti starfið annasamt og erfitt.
Atvinnufræðimaður í Flatey
Efemía kona Gísla dó vorið 1846 og árið 1850 fluttu hann og Indriði yngsti sonur hans vestur í Króksfjörð og þurfti þrjá hesta til að flytja bækur Gísla. Fljótlega eftir að hann kom vestur komst hann í kynni við konu, Guðrúnu Arnfinnsdóttur, en ættingjum hans mun ekki hafa líkað það og varð úr að þau fluttu út í Flatey á Breiðafirði og giftust þar 1851. Þau áttu einn son sem dó nokkurra ára gamall og var Guðrún þá dáin. Í brúðkaupinu voru ýmsir embættismenn og höfðingjar úr Breiðafjarðarbyggðum og varð að samkomulagi að Gísli ánafnaði Framfarastiftun Flateyjar bókasafni sínu gegn framfærslu þeirra hjóna til æviloka.
„Hætti Gísli eftir það heyvinnu og var þá sjötugur að aldri, en skrifaði síðan vetur og sumar, og mátti þetta kalla hádegi ævi hans,“ segir Gísli um sjálfan sig í ævisögu sinni. Hann fékk til búsetu hálft hús í Flatey, Norskahús, og þar sat hann nótt og dag og skrifaði með bókastafla allt í kring, allt til dánardags.
Verk
Gísli var geysilega afkastamikill og liggur eftir hann ógrynni verka, frumsaminna, þýddra og uppskrifaðra. Hann skrifaði upp annála, ættartölur, þjóðsögur, sagnaþætti og héraðssögur. Hann varð einhver mesti fræðimaður Íslendinga úr hópi óskólagenginna manna. Hann var líka skáld, orti rímur og lausavísur. Nær ekkert af verkum hans kom út að honum lifandi nema Rímur af Andra jarli en töluvert hefur verið gefið út síðan, meðal annars þessi verk:
Blokksbjarg
thumb|Blokksbjarg Blokksbjarg (Þýska: Brocken) er fjall í Þýskalandi. Frá miðöldum hefur mikil þjóðtrú verið tengd fjallinu. Í Danmörku er haldin miðsumarsmessa Sct. Hans. Þá er nornabrenna, kvenlíkneski er sett á bálköst. Sagan segir að nornin sé send til Blokkbjargs þar sem hún skemmti sér með djöflum og öðrum nornum.
Matthias D. Day
Landsvæðin við Halifax-ánna í Flórída var að mestu notað til akuryrkju þar til þau voru flest brend af Seminole-Indjánum 1835, og eftir það lá svæðið að mestu tómt þar til eftir þrælastríðið, fyrir utan verkamenn sem komu að vetrinum til að höggva tré til skipasmíði.
Eftir þrælastríðið komu til svæðisins innflitjendur norðan frá. Matthias Day frá Mansfield, Ohio -- sem aflaði sér tekna með því að selja tæki í sykurmillur og allmenn tól til sveitastarfa, kom til svæðisins 1871 og keypti 2 145 ekrur af því sem þá var kallað Samuel Williams Plantation fyrir 8000 dollara.
Day tók með sér 14 verkamenn þar með talinn frænda sinn, Calvin Day, og sögunarmillu.
Byggðu þeir hótel á tveimur hæðum. Kallaði Day hótel þetta Colony House eða Nýlenduhúsið. En húsið var ófullklárað því þá vantaði þakefni vegna þess að eithvað fór úrskeiðis í sendingu.
Í staðin fyrir þakefni settu þeir greinar af palmettó-trénu sem þak og kölluðu Palmetto House, og var það fyrsta húsið í Daytona.
Tuttugu hús höfðu verið byggð 1873, auk eins almenns verslunarhúss og pósthúss.
Day, hinsvegar, tókst ekki ætlunarverk sitt. Sala á húsunum gekk treglega og hann varð gjaldþrota á lánunum og sneri til baka til Ohio. Landsvæðið var tekið upp og selt til annara fjárfesta.
Um hádegisbil July 26, 1876, komu saman 25 bæjarbúar við verslun William Jackson á horni Orange Avenue & Beach Street og stofnuðu bæjarfélag og ákváðu að nefna það eftir Day.
Sonur Day Matthias W. Day, hlaut nokkurn veg innan hersins, hlaut æðstu viðurkenningu hans (the Medal of Honor) fyrir þjónustu í Apache-stríðinu á seinni helmingi 19. aldar.
Ríkið (sjónvarpsþættir)
Ríkið voru íslenskir gamansjónvarpsþættir sýndir á Stöð 2, haustið 2008. Þættirnir byggðust upp á stuttum sketsum sem gerðust á skrifstofu. Þættirnir voru frá þeim sömu og gerðu Fóstbræður, Svínasúpuna og Stelpurnar en þrátt fyrir það urðu þættirnir ekki vinsælir. Stundum eru þættirnir taldir vera vanmetnustu þættir Íslandssögunar. Þættirnir eru oft taldir vera íslenska útgáfan af The Office.
Með aðalhlutverk fóru Auðunn Blöndal, Elma Lísa Gunnarsdóttir, Jóhannes Haukur Jóhannesson, Víkingur Kristjánsson, Sverrir Þór Sverrisson, Inga María Valdimarsdóttir, Vignir Rafn Valþórsson, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Þorsteinn Bachmann, Benedikt Erlingsson og Eggert Þorleifsson. Höfundar handrits voru Árni Jón Sigfússon, Auðunn Blöndal, Jóhann Ævar Grímsson, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Magnús Guðmundsson, María Reyndal, Reynir Hjálmarsson, Sigurjón Kjartansson (sem einnig sá um yfirumsjón handrits), Silja Hauksdóttir, Sverrir Þór Sverrisson, Þorsteinn Bachmann og Þrándur Jensson. Tónlist var samin af Barða Jóhannsyni og leikstjóri var Silja Hauksdóttir.
Framhald
Árið 2019 lýsti Auðunn Blöndal yfir áhuga á annari þáttaröð af Ríkinu á Twitter, en karakter hans (Sighvatur) birtist einnig í grínþáttunum Steypustöðin (2017 - 2018).
30. febrúar
30. febrúar er samkvæmt gregoríska tímatalinu ekki til þar sem lengd febrúar er venjulega 28 eða 29 dagar. Þrisvar í sögunni hefur hann hinsvegar talið 30. daga.
Svíþjóð (sem á þeim tíma innihélt Finnland) ætlaði frá og með 1700 að breyta úr júlíanska tímatalinu í það gregoríanska með því að sleppa hlaupárum næstu 40 árin. Árið 1700 var þar með ekki hlaupár í Svíþjóð en 1704 og 1708 voru það fyrir mistök þvert á áætlanir Svía og hafði þær afleiðingar að sænska tímatalið varð einum degi á undan því júlíanska en tíu dögum á eftir því gregoríanska. Örlítið var bætt úr ruglingnum árið 1712 þegar tveim dögum var bætt við árið sem samsvöruðu 29. febrúar í júlíanska tímatalinu og 11. mars í því gregoríanska. Svíar skiptu svo loks algerlega í gregoríanska tímatalið árið 1753.
Árið 1929 kynntu Sovétríkin Byltingartímatal Sovétríkjanna þar sem hver mánuður hafði 30 daga og þeir 5 eða 6 dagar sem eftir stóðu voru mánaðarlausir hátíðisdagar. Var þetta tímatal við lýði í tvö ár eða frá 1930 til 1931 en árið 1932 var aftur farið að nota hefðbundna lengd á mánuðum.
Fífa (mannsnafn)
Fífa er íslenskt kvenmannsnafn.
Fannar
Fannar er íslenskt karlmannsnafn.
Sjöfn
Sjöfn er íslenskt kvenmannsnafn.
Germanska
Germanska getur átt við:
Biocule
Biocule eða Lífeind er íslenskt líftæknifyrirtæki var stofnað árið 2001. Lífeind er rannsóknar- og þróunarfyrirtæki í líf- og erfðatækni sem þróar og markaðsetur nýjar aðferðir til að einangra beint, úr flóknum erfðaefnissýnum, DNA sameindir með óeðlilega byggingu. Markmið félagsins er að finna öfluga tækni til að einfalda rannsóknir á flóknum erfðasjúkdómum á Íslandi. Unnið er að markaðsetningu á alþjóðlegum vettvangi þar sem aðferðir félagsins hafa mun víðtækara notagildi.
Vesturamt
Vesturamt var íslenskt amt sem varð til árið 1787 þegar Suður- og Vesturamt var klofið niður í Suðuramt og Vesturamt. Ömtin tvö voru síðan sameinuð á ný árið 1872 með tilkomu embættis landshöfðingja.
Haraldur Hamar Thorsteinsson
Haraldur Hamar Thorsteinsson (20. febrúar 1892 – 23. nóvember 1957) var rithöfundur og sonur Steingríms Thorsteinssonar. Stúdent í Reykjavík 1913. Stundaði nám í fagurfræði við háskólann í Kaupmannahöfn 1913-1914, og tók þá upp skáldanafnið Hamar, en dvaldist síðan í Englandi, aðallega í London til 1929 og fékkst þá mest við ritstörf og skáldskap. Hann veiktist á þessum árum og varð að dvelja á sjúkrahúsi en fékk aldrei fulla heilsu. Haraldur átti heima í Reykjavík til æviloka. Hann dó af slysförum (umferðarslysi), ókvæntur.
Fréttir af skáldfrægð
Ýmsar fréttir bárust af skáldfrægð Haraldar Hamars til Íslands. Í tímaritinu Ísafold sem og í Morgunblaðinu birtist árið 1920 þessi grein:
Fannberg
Fannberg er íslenskt karlmannsnafn.
Kreditkort
thumb|right|Dæmi um útlit á krítarkorti miðað við núverandi staðla Kreditkort eða krítarkort er rafrænt greiðslukort sem rennt er í gegnum (eða stungið í örgjörvaposa) posa hjá seljanda og þannig skuldfærast upphæðir á reikning kaupanda hjá kortafyrirtæki sem sér um greiðslu til seljanda.
1905
Árið 1905 (MCMV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Gulllax
Gulllax (fræðiheiti: Argentina silus) er fisktegund í Norður-Atlantshafi. Hann lifir á 100-1400 metra dýpi, yfirleitt miðsævis og á leir- og sandbotni. Hann hefur langan bol, stutta sterklega  stirtlu og djúpsýldan  sporð. Augun eru stór en kjafturinn lítill, hann hefur einn stuttan bakugga og  veiðiugga á stirtlu. Gulllaxinn er gulllitaður á hliðunum, dökkur á baki og ljós á kviði. Hreistrið er mjög stórt en laust, og dettur því auðveldlega af þegar hann er veiddur í botnvörpu. Hann virðist því vera grár þegar hann hefur verið veiddur.
Heimkynni
Gulllax á heimkynni sín í Norður-Atlantshafi. Í Norðaustur-Atlantshafi er hann frá sunnanverðum Svalbarða í Barentshafi suður í Skagerrak og Norðursjó. Hann er algengur við Biskajaflóa, og vesturströnd Bretlandseyja og þaðan norður til Íslands og Færeyja. Í Norðvestur-Atlantshafi er hann við Grænland í litlum mæli, og frá Davissundi og suður til Georgsbanka við Bandaríkin.
Við Ísland hefur gulllax fundist allt í kringum landið en hann sést sjaldnar norðan- og austanlands. Helsta útbreiðslusvæði hans er frá Rósagarði undan Suðausturlandi vestur með landinu, allt vestur á Halamið og Djúpál.
Gulllax er miðsævis- og botnfiskur á leir- og sandbotni. Hann er algengastur á 300-600 m, en finnst á 100-1400 metra dýpi. Hann heldur sig við botn á daginn en syndir upp í sjó á nóttunni. Á veturna heldur hann sig á meira dýpi en kemur á grynnra vatn með vorinu.
Fæða
Aðalfæða gulllax eru helst smákrabbadýr eins og ljósáta og marflær en einnig  pílormar,  smokkfiskar, ýmsar  marglyttu-, möttuldýra-  kambhveljutegundir og  smáfiskar.
Vöxtur og lífssaga
Gulllaxinn við Ísland hrygnir allt árið um kring en mest í maí til júlí, eða í nóvember til desember. Hrygningin virðist eiga sér stað víða á útbreiðslusvæðinu. Egg gulllaxins eru tiltölulega stór, 3-3,5 mm og er fjöldinn á bilinu 10.000-40.000 stk. Eggin eru djúpsviflæg og það eru seiðin einnig í fyrstu. Nýklakin eru þau um 7,5-8 mm, en þegar þau hafa fengið útlit fullvaxta gulllax eru þau um 60 mm að lengd.
Frá 6 ára aldri vaxa hrygnur heldur hraðar en hængar og er þessi munur orðinn um 2,5 cm við 18 ára aldur. Hrygnur eru því heldur stærri en hængar þegar þær verða kynþroska. Um 50% hænga verða kynþroska 36-37 cm langir en hrygnur 37-38 cm, sem svarar til þess að hængar verði kynþroska um 8 ára aldur en hrygnur um 9 ára. Hann vex tiltölulega hratt þangað til, en eftir það dregur úr vexti. Hrygnur virðast líka vera heldur langlífari en hængar. Þyngd er mjög svipuð hjá báðum kynjum við sömu lengd og vegur 41 cm langur fiskur að jafnaði um 0,5 kg og 50 cm langur fiskur um 1,0 kg.
Gulllaxinn getur orðið a.m.k. 25-30 ára gamall og kynþroska er náð þegar hann er 8-12 ára og um 36-40 cm langur. Hér við land hefur veiðst yfir 70 cm stór gulllax en í veiði er hann algengastur 38-50 cm, þ.e. 8-20 ára fiskur. Lengdardreifing er nokkuð mismunandi eftir svæðum, og oftast eru margir árgangar í  aflanum. Nýliðun virðist nokkuð jöfn frá ári til árs, því einstaka árgangar skera sig ekki úr. Gulllaxinn við Ísland vex hraðar og verður stærri en gulllax á öðrum hafsvæðum.
Hjaltadalsá
Hjaltadalsá er í Hjaltadal í Skagafirði. Hún á upptök í Hjaltadalsjökli og rennur eftir endilöngum dalnum og falla þar til hennar margar þverár og lækir. Neðan til er mikið um flúðir og smáfossa í ánni og hún er víða straumhörð og ströng. Spölkorn neðan við bæinn Sleitustaði renna Hjaltadalsá og Kolka saman og heitir áin eftir það Kolka til sjávar. Hjaltadalsá er oft jökulskotin en Kolka þó mun oftar og meira og er oft mikill litarmunur á ánum þar sem þær renna saman.
Hjaltadalsá er veiðiá (eins og Kolka). Þar veiðist einkum sjóbleikja og stöku sinnum lax. Stangaveiðifélag Reykjavíkur er með árnar og er hægt að kaupa veiðileyfi.
Biogels
Biogels eða Lífhlaup var íslenskt fyrirtæki sem var stofnað árið 1998 og vann aðallega að þróun lyfjasamsetningar til meðferðar á munnangri og vinnslu á bakteríudrepandi lípíði. Ásamt því var unnið að þróun filma við lyfjagjöf og er samvinnuverkefni með nokkrum fyrirtækjum og háskólum í Evrópu.
Félagið var afskráð í apríl 2019.
Stepanakert
thumb|right|Stepanakert Stepanakert (armenska: Ստեփանակերտ; kölluð Kankendi (Xankəndi) í Aserbaísjan ) er stærsta borg og höfuðborg Artsak-lýðveldisins, sem er í reynd sjálfstætt lýðveldi, þótt alþjóðasamfélagið líti á það sem hluta af Aserbaísjan. Um 53.000 búa í borginni, aðallega Armenar.
Meginlandsskorpa
thumb|right|Þykkt jarðskorpunnar í kílómetrum. Meginlandsskorpa er sá hluti jarðskorpunnar sem er undir meginlöndum jarðar. Hún er 20-70 km þykk, en hafsbotnsskorpan sem er undir úthöfunum er 6-7 km þykk. Meginlandsskorpan er eðlisléttari en hafsbotnsskorpan, eða 2,7 g/cm2. Um 40% jarðskorpunnar er meginlandsskorpa.
Undir Íslandi er hafsbotnsskorpa en þó er talið hugsanlegt að meginlandsskorpa sem er í Jan Mayen-hryggnum teygi sig inn undir Austfirði.
Geastrum
Jarðstjörnur (fræðiheiti Geastrum) er ættkvísl sveppa sem er oftast með kúlulaga sveppaldin sem opnast með stjörnulaga flipum.
Styrmir
Styrmir er íslenskt karlmannsnafn. Styrmir er komið af orðinu „stormur“.
Chilatherina pagwiensis
Chilatherina pagwiensis er tegund af regnbogafiskum frá Nýju-Gíneu. Tegundinni var lýst af Weber, 1907.
Langfættur Humar
Langfættur humar sem er einnig þekktur sem steinhumar (e. rock lobster) er af Palinuridae fjölskyldunni sem er samheiti yfir um 60 tegundir af krabbadýrum. Humarinn er ein mikilvægasta fiskveiðiauðlindin í vesturhluta Mið-Atlantshafsins og í norðausturhluta Brasilíu. Hann finnst aðallega í sjónum í kringum Ástralíu, Nýja Sjáland, Suður-Afríku og Bahamaeyjar. Hann getur orðið um 30 sentimetra langur en algengasta stærðin er 20 – 25 sentimetrar. Hann er næturdýr og felur sig í holum eða sprungum en oft með stóran fálmarann sinn út úr. Þeir sjást yfirleitt ekki á daginn. Þeir fælast auðveldlega og öflugasta tækið þeirra þegar þeir sjá kafara eða óvinadýr er halinn sem þeir beita þegar þeir synda hratt í hvarf. Eins og öll krabbadýr er humarinn viðkvæmastur þegar skelin hans er að endurnýjast en það getur tekið nokkra daga fyrir hana að herðast. . Humarinn lifir í tæru eða lítið gruggugu vatni. Svæðin sem hann heldur sér á eru grýtt en einnig heldur hann sig á kóralrifum og finnst á eins til átján metra dýpi. Humarinn er næturdýr og vill halda sig út af fyrir sig. Helsta fæða hans eru lindýr og aðrir hryggleysingjar sem hann finnur á hafsbotninum. (Panulirus longipes, 2021) Vegna þess hve fætur hans eru sterkir getur hann molað stærri skeldýr með fótunum og nýtt sér þau sem fæðu. Hlutfallslega er hann með lengri fætur en aðrir humrar og af því er nafnið þeirra dregið
Útlit
Aðallitur humarsins er dökkbrún eða blábrúnn. Það eru fjölmargir hringlaga hvítir blettir á kviðnum en færri blettir á öðrum hlutum humarsins. Búkurinn á humrinum er þakin skel sem samanstendur af tveimur stórum aðskildum hryggjum en undir þeim dreifast einskonar litlar skífur. Hann er með tvö lítil augu sem eru með tvær áberandi skífur á milli þeirra og mjög langar lappir sem eru 10 talsins. Fæturnir eru með ljósum lengdarrákum sem enda oft við fölan hringlaga blett. Halinn er með skel sem skiptist niður í nokkra hluta sem gerir halann hreyfanlegan og öflugan. Hann er með tvo fálmara sem hann getur hallað aftur sem gerir hann öflugan ef hann þarf að verja sig. Humarinn er næturdýr og felur sig í sprungum og holum og undir grjóti yfir daginn en kemur út á nóttunni til að afla sér fæðu Humarinn getur orðið yfir 20 ára gamall og orðið allt að fimm kíló að þyngd en til að vernda tegundina er dýrum sem eru yfir þrjú kíló oftast sleppt (Factsheet) Þessi tegund af humri ver sig gagnvart öðrum fisktegundum með því að gefa frá sér hátt hljóð.
Skuld (mannsnafn)
Skuld er íslenskt kvenmannsnafn.
Langfættur Humar
Dreifing
Humarinn finnst aðallega á suðrænum svæðum á Kyrrahafssvæðinu. Hann finnst á svæðinu frá Madagaskar og austurströnd Afríku til eyjanna í Asíu og til norður Ástralíu. Aukin eftirspurn neytenda, hærra markaðsvirði og stækkandi fiskiskipaflotar og jafnvel breytt loftslag hefur leitt til ofveiði á sumum af þessum fiskveiðisvæðum.
Veiðar
Eins og sjá má á mynd tvö hér að ofan hefur Langfætti humarinn (e. Longleged spinu lobster) aðalega verið veiddur í Japan. Frá síðustu aldamótum og til dagsins í dag hefur hann einnig verið mikið veiddur í Kóreu. Hann hefur líka verið veiddur í Taívan sem er eyja undan strönd Kína en þar hefur hann veiðst sem meðafli í trollveiðum. Þau veiðifæri sem eru notuð til að veiða humarinn eru spjót, gildrur, flækjunet og humarker. Einnig er líka kafað eftir honum. Humarinn er aðaðlega veiddur til manneldis. Ekki eru til ítarlegar tölur um stærð stofnsins er það eru líkur eru á að hann sé ofveiddur að einhverju leiti og hafa náttúruverndarsinnar og þeir sem hafa áhyggjur af ofveiði sett tegundina á lista með öðrum tegundum sem áhyggjur eru að séu ofveiddar. .
Markaðurinn
Langfættur humar þykir munaðarvara í þeim löndum sem hann er veiddur í. Hann er vinsæll þar og er veiðitímabilið frá mars og fram í nóvember. Ekki er um útflutning að ræða frá þeim löndum sem hann er veiddur í. Humarinn er seldur ferskur á mörkuðum eða beint á veitingastaði.
Líffræðin
Lífsferill humars er talinn flókinn og frá 1980 hafa vettvangsrannsóknir á humri aukið skilning okkar á æxlunarvirkni, breytileika á æxlunartíma eftir staðsetningu og dýpi, stærð við fyrsta þroska kvendýra og frjósemi. Rannsóknir á lífsferli humars benda til þess að með auknu eftirliti og svæðisbundnum áherslum á rannsóknir á líftíma og fiskveiðum aukist ábyrg fiskveiðistjórnun á þessum svæðum. Þannig aukast æxlunarmöguleikar humarsins og sjálfbær nýliðun. Rannsókn sem var gerð á æxlunarlíffræði og nýliðun var skilgreind sem forgangsverkefni vegna þess að 84% landa sem stunda atvinnu- eða smærri fiskveiðar skortir upplýsingar um ferlið sem ákvarðar nýliðun og tengsl þess við fiskveiðar og breytileika í loftslagi. Skilningur á nýliðun í veiðistofn tegundar er háð þekkingu á haffræðilegum og líffræðilegum þáttum sem starfa á mismunandi stigum lífsferils
Fjóla
Fjóla er íslenskt kvenmannsnafn.
Kvaggi
Kvaggi (fræðiheiti: Equus quagga quagga) er undirtegund sebrahests. Hann fannst einungis í Suður-Afríku þar sem hann var veiddur þar til hann var yfirlýstur sem útdauður árið 1883.
Listi yfir mongólsk Aimag
Héruð Mongólíu nefnast Aimag, þau eru 21.
(höfuðborgir innan sviga):
Höfuðborg landsins, Ulaanbaatar, flokkast sem sveitarfélag utan héraða.
Kítósan
thumbnail|Efnauppbygging Kítósans thumbnail|Kítósan er unnið úr rækjuskel Kítósan er fjölsykra úr kítíni sem einangrað er úr rækjuskel. Úr afleiðum kítósan fjölsykra er hægt að hanna efni til lækninga og sótthreinsunar. Kítósan er notað í landbúnaði til að húða fræ og til að hindra sveppasýkingar. Kítósan er notað í víngerð og í málningarlag sem getur lagfært sig sjálft. Það er notað í sérstaka plástra til að minnka blæðingar og til sótthreinslunar og einnig í plástra sem notaðir eru við inntöku lyfja gegnum húð.
Listi yfir The Closer (2. þáttaröð)
Heimildir
List of The Closer episodes Liste der The-Closer-Episoden Lijst van afleveringen van The Closer pt:Anexo:Lista de episódios de The Closer Список эпизодов телесериала «Ищейка»
Fanngeir
Fanngeir er íslenskt karlmannsnafn.
Alþýðubókin (1874)
Alþýðubókin var lesbók handa alþýðu sem út kom árið 1874 og var verk Þórarins Böðvarssonar í Görðum. Bókin varð einhvers konar „allsherjar skóli“ íslenskrar alþýðu og var til á nærfellt hverjum bæ á Íslandi. Margir Íslendingar höfðu mestan sinn fróðleik úr þessari bók á þessum árum - ef ekki var skólanámi til að dreifa. Halldór Laxness gaf út bók 1929 sem hann nefndi í höfuðið á bók Þórarins, það er Alþýðubókin.
George Vella
George William Vella (f. 24. apríl 1942) er maltneskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Möltu frá árinu 2019. Hann er meðlimur í maltneska Verkamannaflokknum og var áður aðstoðarforsætisráðherra og utanríkisráðherra Möltu frá 1996 til 1998 í ríkisstjórn forsætisráðherrans Alfreds Sant. Hann varð aftur utanríkisráðherra árið 2013 og gegndi því embætti til ársins 2017 í ríkisstjórn Josephs Muscat.
Bakgrunnur
Vella fæddist í Żejtun þann 24. apríl 1942 og lauk grunnskólanámi þar. Vella útskrifaðist úr lækna- og skurðlæknadeild Möltuháskóla árið 1964 og varð löggiltur læknir. Hann hlaut vottorð í fluglækningum frá Farnborough í Bretlandi og hefur sérhæft sig í fjölskyldulækningum frá árinu 2003. Vella var starfsnemi við Spitala Heilags Lúkasar og vann síðan sem yfirlæknir í þurrkví hafnargarðs Möltu frá 1966 til 1973. Hann vann síðan sem yfirlæknir hjá maltneska ríkisflugfélaginu Air Malta og sem ráðgjafi í fluglækningum.
Eiginkona Vella er Miriam og þau eiga tvær dætur, einn son og sjö barnabörn.
Verkamannaflokkurinn
Vella gekk í maltneska Verkamannaflokkinn og hóf störf fyrir þing landsins árið 1976. Hann var kjörinn á þing í janúar 1978 og aftur árin 1981, 1992, 1996, 1998, 2003, 2008 og 2013. Hann var þingmaður fyrir þriðja og fimmta kjördæmi landsins.
Árið 1978 var Vella varafulltrúi á Evrópuráðsþinginu og veitti skýrslu um mengun hafsins við Fastaþing sveitar- og héraðsstjórna Evrópu (CLRAE). Frá janúar til maí 1987 var Vella fastafulltrúi Möltu hjá Evrópuráðinu.
Árið 1992 var Vella kjörinn varaleiðtogi Verkamannaflokksins í þingmálefnum og talsmaður flokksins i utanríkismálum. Hann gegndi þessu hlutverki til ársins 2003. Hann var varaformaður sameiginlegrar þingnefndar Möltu og Evrópusambandsins. Frá 1995 til 1996 sat Vella í viðskipta- og utanríkismálanefndum þingsins.
Varaforsætisráðherra og utanríkisráðherra
Vella hefur lýst yfir stuðningi við lýðræðislegar umbætur innan Sameinuðu þjóðanna og stofnun alþjóðlegs stjórnmálakerfis sem gerði það auðveldara að draga aðila til ábyrgðar.
Forseti Möltu
Snemma árið 2019 voru uppi vangaveltur um að Vella yrði næsti forseti Möltu. Verkamannaflokkurinn útnefndi síðan Vella forsetaefni sitt ásamt samstarfsflokki sínum, Þjóðernisflokknum. Maltneski Lýðræðisflokkurinn lýsti yfir stuðningi við tilnefningu Vella en sniðgekk engu að síður atkvæðagreiðslu um forsetakjörið til þess að krefjast stjórnarskrárbreytingar þess efnis að stuðning tveggja þriðju þingmanna þyrfti til að kjósa forsetann. Atkvæðagreiðsla um nýjan forseta fór fram þann 2. apríl 2019 og þingið kaus að staðfesta tilnefningu Vella, sem var eini frambjóðandinn. Vella sór embættiseið sem nýr forseti Möltu þann 4. apríl 2019.
Bólstraberg
thumb|Bólstraberg við [[Hawaii í Kyrrahafinu]]
Bólstraberg er hraun sem myndast við gos djúpt undir vatni þar sem þrýstingur er of mikill til að gufusprengingar verði. Þegar kvika kemur upp á yfirborðið springur hún ekki vegna þrýstingsins en yfirborðið snöggstorknar og þunn svört glerhúð myndast á hrauninu. Kvikan myndar þá nokkurs konar bolta eða „kodda“, nánast kúlulaga, til að lágmarka yfirborð kvikunnar og um leið verður lágmarkskæling í kvikunni. Við kólnun hraunsins myndast stuðlar í bólstrunum og liggja þeir þvert á kólnunarflötinn, frá miðjunni út í yfirborðið. Bólstraberg getur myndast í neðansjávargosi, í gosi í stöðuvatni eða í gosi undir jökli.
Tengt efni
Lava
Sumarliði
Sumarliði er íslenskt karlmannsnafn.
Geastrum smardae
Geastrum smardae er tegund sveppa sem með kúlulaga sveppaldin sem opnast með stjörnulaga flipum.
Miklavatn (Skagafirði)
thumbnail|Miklavatn, til vinstri Miklavatn í Borgarsveit er stöðuvatn í Skagafirði, skammt fyrir innan botn fjarðarins að vestanverðu. Vatnið er aflangt, liggur samhliða Vestari-Héraðsvötnum og mjókkar heldur til norðurs. Úr norðurendanum er afrennsli í Vötnin. Það kallast Víkin og þar norðan við er suðurendi Alexandersflugvallar.
Umhverfis Miklavatn er víðlent votlendi með miklu fuglalífi og var það friðlýst 1977. Umferð um svæðið er bönnuð frá 15. maí til 15. júlí ár hvert. Svæðið er á skrá BirdLife International um alþjóðlega mikilvæg fuglasvæði.
Melanotaenia angfa
Melanotaenia angfa er tegund af regnbogafiskum sem er einlend í Nýju-Gíneu.
Broddsmári
Broddsmári eða Trifolium variegatum. er smári sem var lýst af John Torrey og Asa Gray. Hann er ættaður frá vesturhluta Norður Ameríku, frá suður Alaska og British Columbia til Baja California, þar sem han vex í margskonar búsvæðum.
Lýsing
Trifolium variegatum er breytileg tegund, með margs konar lagi. Hann er einær eða stundum fjölær, ýmist jarðlægur eða uppréttur, þunnur eða gildur en yfirleitt hárlaus. Blöðin samanstanda yfirleitt af þremur smáblöðum af misjafnri lögun, með sagtenntum jaðri.
Blómskipunin er ýmist eitt eða fleiri blóm í klasa yfir 2 sm breiður. Við grunninn eru samvaxnar reifar af stoðblöðum. Hvert blóm er með bikar af bikarblöðum sem mjókka í bursthár í endann. Krónublöðin eru yfirleitt rauðleit og yfirleitt hvítlei í endann.
Berry
Berry getur verið nafn:
Saga á Íslandi
Mannanafnanefnd var gerð beiðni um að eiginnafnið Berry væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá en var því hafnað þann 18. desember 2001 á grundvelli þess að það taldi ekki uppfylli lagaákvæði um mannanöfn. Sjá einnig Mannanöfnum hafnað af Mannanafnanefnd.
Tígris
thumb|right|150px|Tígris Tígris er annað tveggja fljóta sem afmarka Mesópótamíu (orðrétt: landið milli fljótanna) en hitt er Efrat. Tígris er austara fljótið. Það á upptök sín í fjöllum Tyrklands og rennur í gegnum Írak út í Persaflóa. Tígris sameinast Efrat um 200 km frá sjó og heitir eftir það Shatt al-Arab.
Loðskinn
thumb|250px|Loðskinn [[rauðrefur|rauðfera.]] Loðskinn eða loðfeldur er það hár sem er á skinni dýra (og ekki á mönnum). Það getur verið stutt eða langt; lengd loðfeldsins veltur á tegund dýrsins. Spendýr sem eru ekki með loðfeld eru stundum sögð vera „hárlaus“, til dæmis eru sumar hundategundir hárlausar.
Loðskinn er notað af mönnum til að gera föt. Notkun loðskinna er umdeild; eru frömuðir dýravelferðar mótfallnir því að drepa dýr til þess að vinna loðskinn. Meira en 40 milljónir dýra eru drepnar árlega vegna loðskinnanna, þar af eru 30 milljónir loðskinnarækt.
Fáfnir (mannsnafn)
Fáfnir er íslenskt karlmannsnafn.
EnCode
Encode er einkafyrirtæki stofnað af Þór Sigþórsson árið 1999. Encode er frumkvöðull á sínu sviði á Íslandi sem fyrsta CRO (Contract research organisation) og veitir ítarlegar klínískar rannsóknir og þróunarþjónustu til lyfjaiðnaðar. Encode vinnur náið með Decode en árið 2000 varð Encode dótturfyrirtæki Decode.
Paradise Lost (hljómsveit)
Með tímanum hefur stíl hljómsveitarinnar breyst. Hún fór frá dauðarokksröddum yfir í melódískari gotneskari stíl um miðbik 10. áratugar 20. aldar. Frá 1997 til um 2002 gerði sveitin tilraunir með melódískara rokk og rafrænni stíl í ætt við Depeche Mode. Platan One Second (1997) náði allnokkrum vinsældum í Þýskalandi og á Norðurlöndum.
Eftir 2005 hóf hljómsveitin afturhvarf til sinna fyrri stíla, dauðadoom og gotnesks málms.
Karate
thumb|right|150px|Karate krefst mikillar einbeitingar.
Karate (japanska: 空手, orðrétt: „tóm hönd“) er austurasísk sjálfsvarnaríþrótt sem á rætur sínar að rekja til Japans, Okinawa og Ryukyu-eyja og á endanum til kínversks kenpo og kung fu. Í karate eru veitt högg bæði með krepptum hnefa og opinni hendi og spörk auk þess sem olnbogar og hné eru notuð til að koma höggi á andstæðinginn. Karate er vinsæl keppnisíþrótt víða um heim. Mörg afbrigði eru til. Meðal þeirra vinsælustu eru Shotokan karate, Goju-ryu karate, Wado-ryu karate og Kyokushin kaikan.
Hjörvar Hafliðason
Hjörvar Hafliðason (fæddur 6. október 1980) er íslenskur fjölmiðlamaður og fyrrum knattspyrnumaður. Hann hefur viðurnefnið Dr. Football. Hjörvar spilaði sem markmaður 1998 til 2017 með hléum. Hann var í Breiðablik, Val, Augnablik og HK. Tímabilið 2000–01 var Hjörvar til reynslu hjá Stoke City.
Hjörvar hefur starfað á Stöð 2 Sport og hefur verið fenginn sem álitsgjafi þar. Hann fer nú fyrir hljóðveitunni Dr. Football sem kemur út nokkrum sinnum í viku. Þar er fjallað um knattspyrnu á Íslandi, Evrópu og um heiminn. Hjörvar er nú íþróttastjóri Viaplay á Íslandi en þar er m.a. sýnd knattspyrna frá Þýskalandi og Norðurlöndum.
Kona hans er Heiðrún Lind Marteinsdóttir, framkvæmdastjóri Samtaka í sjávarútvegi.
Flóra (nafn)
Flóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Heimildir
Flora (disambiguation)
1889
Árið 1889 (MDCCCLXXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Rauði kóngakrabbi
Rauði kóngakrabbi, Paralithodes camtschaticus er tegund af kóngakrabbaætt og er algengastur í Kyrrahafinu. Hann getur orðið mjög stór og er talinn skaðvaldur fyrir lífríkið í kring og er mikið veiddur.
Lýsing
Rauði kóngakrabbinn er alsettur göddur svipað og gaddakrabbinn (Lithodes maja) sem er skyldur honum og finnst við Ísland. Kóngakrabbinn getur orðið allt að 10 kg og 25 cm að breidd en kvendýrin eru smærri eðu um 5 kg og 19,5 cm að breidd. Þetta á við um elstu dýrin sem geta orðið 20-30 ára gömul. Rauði kóngakrabbinn hefur 5 pör leggja, fyrsta parið eru klær, þrenn pör eru fætur en síðasta fótaparið notar krabbinn til að hjálpa við í mökunarferlinu og notar hængurinn þá leggina til að dreifa sviljunum yfir kynfæri kvendýrsins. Kóngakrabbinn er kaldsjávardýr og þolir hitastig á bilinu -1,6°C til 18°C en kjörhitastig hans er í kringum 4-6°C. Krabbinn finnst frá nokkurra metra dýpi niður á allt að 500 m dýpi. Yngri ókynþroska dýr halda sig fyrsta árið í þara og grjóti meðan eldri dýr kjósa að halda sig á meira dýpi á mjúkum botni. Kóngakrabbinn verður kynþroska 7 ára að meðaltali og eru karldýr 12 cm að breidd og kvendýr 9 cm að breidd. Kóngakrabbinn hrygnir á hverju ári og getur hrygnt frá 43.000-500.000 eggjum í einu. Kvendýrið gengur með eggin í um 11 mánuði áður en þau klekjast seint á vorin. Kvendýrin hafa hamskipti rétt áður en þau hrygna og þarf skelin að vera mjúk til að þau geti hrygnt. Karldýrið frjóvgar svo hrognin þegar hrygningin á sér stað og þegar því er lokið fara dýrin aftur á meira dýpi á fæðuslóðir.
Fæða
Fæða kóngakrabba er mjög fjölbreytt. Á fyrstu mánuðunum nærist hann á plöntu- og dýrasvifi. Þegar hann er 2-4 ára þá nærist hann á smáum dýrum sem lifa á sjávarbotninum. Fullorðnu dýrin eru því sem næst alætur. Þau éta orma, skeljar, snigla, krossfiska, ígulker, önnur krabbadýr, fisk og fleira
Útbreiðsla
Upprunaleg heimkynni kóngakrabba er að finna í Beringshafi og við Aljútaeyjar allt að suður Japanshafi, við Alaskaflóa, við Okotskhaf og meðfram Kamsjatkaskagans, milli Beringshafs og Okotskhafs. Svæðið norðan landamæra Noregs og Rússlands við Barentshaf eru hinsvegar innrásarsvæði hans. Hann var fyrst fluttur í Barentshafið af Rússum í kringum 1930 en sú tilraun mistókst. Það var ekki fyrr en 1960-1969 þegar fluttir voru í kringum 10.000 kóngakrabbar, eins til þriggja ára og um 3.000 stóra krabba, sex til sextán ára sem það tókst. Það var svo staðfest í kringum 1978 að krabbinn hafi náð fótfestu. Síðan þá hefur bæði verið litið á hann sem skaðvald og verðmæta nytjategund. Kóngakrabbinn hefur verið að breiðast út um Atlantshafið og var nýlega veiddur við suðurstrendur Íslands.
Veiðar
Rauði kóngakrabbinn er mikið veiddur við Noreg og Alaska og gilda strangar reglur um veiðarnar. Hann þarf að vera á vissum aldri, vera að lágmarksstærð 15,0 cm, skjaldbreidd 13,7 cm og er bara heimilt að veiða karldýr. Veiðitímabil er snemma október til loka árs og er holdafylling kóngakrabbans hvað mest á því tímabili. Kvóti í Noregi er miðaður við fjölda veiddra dýra en í Alaska er hann miðaður við tonnafjölda. Heildarafli fyrir árið 2013 í Alaska voru tæp 4000 tonn en við Noreg hefur það verið á milli 900 og 1200 tonn. Rauði kóngakrabbinn er veiddur í gildrur en hann fæst einnig mikið sem meðafli á línu- og netaveiðum. Norðmenn nota litlar gildrur og er bannað að nota þær á innan við 100 m dýpi til að koma í veg fyrir veiðar á kröbbum sem hafa ekki náð tiltekinni veiðistærð. Í Alaska eru hinsvegar notaðar mjög stórar gildrur, en þær geta vegið allt að 300-350 kg og oftast er notast við síld eða þorsk sem beitu. Kóngakrabbinn hefur verið ofveiddur í mörg ár þrátt fyrir strangar reglur og eftirlit og á hann enn eftir að jafna sig á mörgum svæðum.
Markaðir og vinnsla
Rauði kóngakrabbinn er verðmæt auðlind og eru gerðar miklar kröfur um góða meðhöndlun hráefnis bæði á sjó og landi. Á sjó er hann soðinn, glasseraður og frystur. Á landi er hann soðinn heill eða tekinn í sundur og seldur í klösum, þá er krabbinn klofinn í tvennt og holdið fylgir löppunum og klónum. Einnig er krabbinn seldur ferskur og stundum lifandi á markaði. Vöruframboðið fer allt eftir kröfum markaðar og eru helstu markaðir fyrir krabbakjöt Bandaríkin og Japan sem eru með samanlagt um 60% af öllum innflutningi á krabbakjöti en einnig fer lítillega á Evrópumarkað. Verð á kóngakrabba er hátt eða 16$/lb en verðið hefur sveiflast mikið milli ára vegna framboðs og var það til dæmis 23$/lb árið 2012.
Umræða
Rauði kóngakrabbinn er talinn vera mikill skaðvaldur fyrir lífríkið í kringum hann og getur hann ógnað mörgum fiskistofnum hér við land ef hann berst til Íslands. Sumir telja að hann geti ekki þrifist hér við land vegna hitastigs sjávar en hann var nýlega veiddur við suðurland á helsta humarsvæði Íslands. Ef hann nær fótfestu og dreifir sér í kringum landið gæti það borið með sér skaðræðisáhrif fyrir ýmsa stofna vegna þess að hann étur nánast allt og ber einnig með sér sníkjudýr sem getur valdið miklu brottfalli hjá tegundum eins og þorski. Það væri þá hægt að halda honum niðri með því að leyfa fjálsar veiðar og verðlauna veiddan afla til að vernda lífríkið í kringum Ísland.
Heimildir
(http://www.fisheries.no/ecosystems-and-stocks/marine_stocks/shellfish/red_king_crab/#.VDGXxyl_uyM ) (http://www.fishchoice.com/buying-guide/red-king-crab) (http://staff.unak.is/hreidar/Skjol/Sumarverkefni_2010_Krabbar_Halldor.pdf ) (http://icesjms.oxfordjournals.org/content/early/2013/09/06/icesjms.fst126.full) (http://fvnorthwestern.com/the-social/alaskan-fishing-101/ )
Tumi Kolbeinsson
Tumi Kolbeinsson (d. 1184) var íslenskur goðorðsmaður á 12. öld. Hann var af ætt Ásbirninga, óskilgetinn sonur Kolbeins Arnórssonar (d. 1166), en móðir hans er óþekkt. Hann bjó í Ási í Hegranesi og var sagður mikill höfðingi. Hálfbróðir hans var Arnór, faðir Kolbeins kaldaljóss og afi Brands Kolbeinssonar.
Fyrri kona hans hét Guðrún Þórisdóttir og áttu þau eina dóttur, Sigríði, sem fyrst giftist Ingimundi Þorgeirssyni presti en skildi við hann og giftist Sigurði Ormssyni Svínfellingi. Síðari kona Tuma var Þuríður, dóttir Gissurar Hallssonar af ætt Haukdæla, og áttu þau saman börnin Kolbein, Halldóru, Arnór og Álfheiði. Eftir lát Tuma giftist Þuríður Sigurði Ormssyni, sem þá var orðinn ekkjumaður, og bjuggu þau í Svínafelli en Þuríður gekk að síðustu í klaustur. Hún er sögð hafa dáið 1225.
Melanotaenia affinis
Melanotaenia affinis er tegund af regnbogafiskum sem er einlend í Nýju-Gíneu. Tegundinni var fyrst lýst af Weber, 1907.
Benedetto Croce
Benedetto Croce (25. febrúar 1866 – 20. nóvember 1952) var ítalskur fagurfræðingur, heimspekingur og gagnrýnandi. Hugðarefni rita hans eru af ýmsu tagi, svo sem heimspeki, saga, aðferðafræði söguritunar og ekki síst fagurfræði. Hann fjallaði einnig um stjórnmál og tók þátt í þeim um hríð. Croce aðhylltist frjálslyndisstefnu en var andstæðingur óhamins viðskiptalífs. Hann hafði áhrif á menntamenn úr ýmsum áttum, jafnt marxista sem fasista.
Meðal verka Croce má telja Breviario di estetica (Kjarni fagurfræðinnar), lítið rit um fagurfræði þar sem listin er sett skör hærra en vísindi og frumspeki þar sem listin er það eina sem uppfræðir manninn. Allt sem maðurinn veit má smætta niður í rökræna og skapandi þekkingu. Listin sprettur af því síðarnefnda og að hluta byggir öll hugsun á henni.
Listi yfir nöfn sem mannanafnanefnd hefur hafnað
Sótt hefur verið um viðurkenningu á mörgum íslenskum mannanöfnum, sem mannanafnanefnd hefur hafnað. Fyrir neðan er listi með nokkrum þeirra. (ath. listinn er ekki tæmandi)
Nöfnum hafnað 2001
Þann 18. desember 2001 var haldinn fundur í Mannanafnanefnd. Fundinn sátu Andri Árnason (formaður), Guðrún Kvaran og Margrét Jónsdóttir.
Mary Jackson
thumb|right|Mary Jackson árið 1979. Mary Jackson (fædd Winston; 9. apríl 1921 – 11. febrúar 2005) var bandarískur stærðfræðingur og flugvélaverkfræðingur hjá National Advisory Committee for Aeronautics (NACA), sem árið 1958 varð að Geimferðastofnun Bandaríkjanna (NASA). Hún starfaði við Langley Research Center í Hampton, Virginíu, mestan hluta ferils síns. Hún byrjaði sem reiknari hjá deildinni West Area Computing árið 1951 þar sem kynþáttaaðskilnaður ríkti. Hún fór í verkfræðitíma og árið 1958 varð hún fyrsti svarti kvenkyns verkfræðingur NASA.
Eftir 34 ár hjá NASA hafði Jackson náð æðstu stöðu í verkfræði sem völ var á. Hún áttaði sig á því að hún gæti ekki fengið frekari stöðuhækkanir án þess að verða yfirmaður. Hún þáði stöðu framkvæmdastjóra í verkefnum NASA sem snerust um jöfn tækifæri og jafnrétti. Í því hlutverki hafði hún áhrif á ráðningu og framgang kvenna í raunvísindum, verkfræði og stærðfræði innan NASA.
Saga Jackson er rakin í bókinni Hidden Figures: The American Dream and the Untold Story of the Black Women Who Helped Win the Space Race frá 2016. Hún er ein af þremur aðalpersónum í kvikmyndinni Hidden Figures sem kom út sama ár.
Árið 2019 var Jackson sæmd gullorðu Bandaríkjaþings eftir dauða sinn. Árið 2021 var nafni höfuðstöðva NASA í Washington, D.C. breytt í Mary W. Jackson NASA Headquarters.
1902
thumb|right|Áður en [[Landakotsspítali eldri var reistur 1902 var sjúklingum hjúkrað í kapellunni í Landakoti.]] thumb|right|Breskir foringjar í [[Seinna Búastríðið|Búastríðinu.]] thumb|right|Gosið í [[Mount Pelée, sem kostaði tugþúsundir mannslífa.]] Árið 1902 (MCMII í rómverskum tölum)
Svafar
Svafar er íslenskt karlmannsnafn.
1902
Á Íslandi
Fædd
Mjúkvefjasarkmein
Mjúkvefjasarkmein er sarkmein sem myndast í tengivefjum líkamans.
1902
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Drumbabót
Drumbabót er um 100 hektara landssvæði með birkiskógarleifum við eyrar Þverár í Fljótshlíð um 9 km frá Hvolsvelli. Skógarleifarnar koma smám saman úr sandinum og eru samkvæmt aldursgreiningum frá árunum 755-830. Á fjölda árhringja má ráða að trén hafi flest verið 70-100 ára gömul. Talið er að trén hafi öll drepist samtímis í jökulhlaupi sem líklega kom úr Mýrdalsjökli af völdum Kötlugoss. Geislakolsmæling bendir til að jökulhlaupið sem grandaði  skóginum á Markarfljótsaurum átti sér  stað veturinn 822-23. Drumbabót er í um 45 km fjarlægð frá jaðri Mýrdalsjökuls.
Nokkrir fornir munir hafa fundist í Drumbabót.
Kvartil
Kvartil getur átt við
Muhammad Ali Jinnah
Muhammad Ali Jinnah (fæddur undir nafninu Mahomedali Jinnahbai; 25. desember 1876 – 11. september 1948) var lögfræðingur og stjórnmálamaður sem er minnst sem stofnanda Pakistans. Jinnah var leiðtogi indverska Múslimabandalagsins frá árinu 1913 til sjálfstæðis Pakistans þann 14. ágúst 1947 og síðan fyrsti landstjóri Pakistans til dauðadags. Hann er hylltur í Pakistan sem Quaid-i-Azam (قائد اعظم á úrdú; leiðtoginn mikli) og Baba-i-Qaum (بابائے قوم; faðir þjóðarinnar). Afmælisdagur hans er almennur frídagur í Pakistan.
Æviágrip
Jinnah fæddist í Wazir-setri í Karachi og nam lögfræði í Lincoln's Inn í London. Þegar hann sneri aftur til Indlands varð hann meðlimur í hæstarétti Bombay og fékk áhuga á stjórnmálum landsins, sem hann sneri sér brátt alfarið að í stað lögfræðistarfa. Jinnah komst til metorða í indverska þjóðarráðsflokknum á fyrstu tveimur áratugum 20. aldarinnar. Snemma á stjórnmálaferli sínum mælti Jinnah með samstöðu indverskra hindúa og múslima og stóð árið 1916 að gerð Lucknow-sáttmálans á milli indverska þjóðarráðsins og Múslimabandalagsins, sem miðaði við að flokkarnir skyldu vinna saman að því að setja þrýsting á Breta að gefa Indverjum aukið sjálfstæði. Jinnah varð einn helsti leiðtogi indverska Heimastjórnarbandalagsins og lagði til fjórtán punkta stjórnarskrárumbætur til að vernda pólitísk réttindi múslima. Árið 1920 sagði Jinnah sig hins vegar úr þjóðarráðsflokknum þegar flokkurinn féllst á að fylgja aðferðafræði „satyagraha“, sem Jinnah taldi líkast pólitísku stjórnleysi.
Sem fyrsti landstjóri Pakistans vann Jinnah að því að setja á fót ríkisstjórn og stefnumál nýju þjóðarinnar. Eitt helsta verkefnið var að aðstoða þær milljónir múslima sem höfðu flust búferlum frá Indlandi til Pakistans eftir sjálfstæði beggja þjóðana. Jinnah skipulagði sjálfur stofnun flóttamannabúða fyrir innflytjendurna. Jinnah lést í september 1948, þá 71 árs að aldri, rúmu ári eftir að Pakistan hlaut sjálfstæði frá Bretlandi. Hann er enn mjög virtur meðal Pakistana og fjöldi gatna, bygginga og háskóla bera enn nafn hans.
Folda
Folda er íslenskt kvenmannsnafn.
Logasmári
Logasmári, eða Trifolium incarnatum er einær smári sem var lýst af Linné. Hann er villtur í mestallri Evrópu, en upprunnin frá Miðjarðarhafssvæðinu vestanverðu. Tegundar heitið incarnatum þýðir "blóðrauður". Hann er kenndur við blóð á norðurlöndunum, en blóðsmári er nafn sem hefur verið notað hér á T. rubens.
Þessi upprétti, einæri smári verður 20-50 sm hár, ógreindur eða með greinar neðst. Blöðin eru þrískift með löngum smáblaðlegg, hvert smáblað hært, 8-16 mm yfir, með snubbóttum eða tvíyddum enda. Hann blómstrar allt vorið og sumarið, skærrauður, á langri blómskipan, 3 til 5 sm hárri og 1,5 sm breiðri; einstök blóm eru 10-13 mm löng og eru með 5 krónublöð. Hann er helst í skögarjöðrum, ökrum og vegköntum.
Ræktun og nytjar
Logasmári er ræktaður víða sem próteinrík fóðurplanta fyrir nautgripi og annann búfénað. Hann vex hratt að vori og myndar ágæta uppskeru af grænfóðri, ágætlega lystugu búfénaði. Hann er einnighentugur í hey. Aðeins er hægt að slá hann einu sinni þar sem hann myndar ekki nýja sprota eftir slátt.