cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taiping-uppreisnin
Endalok uppreisnarinnar
Her Hins himneska ríkis gekk vel í hernaði sínum í suðurhluta Kína en fór hins vegar halloka í hernaði sínum gegn yfirráðasvæði keisarans í kringum Beijing. Þar sem Taiping-uppreisnarmönnum tókst aldrei að ná hylli kínversku miðstéttarinnar fór keisarastjórnin smám saman að ná vopnum sínum. Evrópuveldin fóru auk þess að gefa uppreisninni frekari gaum og leist illa á möguleikann á að Taiping-herinn næði völdum vegna þeirra áhrifa sem það myndi hafa á þræla- og ópíumverslun við Kína. Eftir að her Taiping-ríkisins gerði misheppnað áhlaup á hafnarborgina Sjanghæ árið 1860 sendu Bretar og Frakkar herforingja til Kína til þess að þjálfa keisaraher Tjingveldisins. Undir stjórn breska herforingjans Charles George Gordon setti keisarastjórnin á fót „sísigursæla herinn“ svokallaða.
Herinn sísigursæli endurheimti á næstu árum smám saman mestallt landsvæðið sem Hið himneska ríki hafði hertekið. Her keisarastjórnarinnar hóf umsátur um síðasta vígi Taiping-ríkisins, höfuðborgina Nanjing, í maí árið 1862. Þrátt fyrir að uppreisnin ætti ósigur vísan neitaði Hong Xiuquan að gefast upp og sagðist viss um að Guð myndi bjarga Taiping-ríkinu. Umsátrið varði í tvö ár og matarskortur fór brátt að hrjá borgina. Hong sjálfur lést úr matareitrun þann 1. júní 1864 eftir að hafa lagt sér illgresi úr hallargarði sínum til munns.
Sonur Hongs, Hong Tianguifu, tók við af föður sínum sem „Himneskur konungur“ Taiping-ríkisins en fékk lítið að gert þar sem stríðinu var í reynd tapað. Nanjing féll í hendur keisarahersins þann 19. júlí árið 1864 og þar með var uppreisnin að mestu kveðin í kútinn.
16. desember
16. desember er 350. dagur ársins (351. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 15 dagar eru eftir af árinu.
Dílabasalt
Dílabasalt er tegund basalts.
Lýsing
Í flestum gerðum basalts er að finna díla þ.e. stóra kristalla í dul-eða fínkornóttum grunnmassa. Slíkt basalt nefnist dílabasalt. Algengustu dílarnir eru feldspatdílar, ólivíndílar og pýroxendílar eru einnig algengi. Sé fleiri en ein tegund díla í berginu þá kallast það tví-eða þrídílótt. Ef það er lítið af feldspati en mikið af ólivíni og pýroxeni þá kallast það pikrít eða ankaramít.
Talað er um stakdílótt berg ef dílaþéttleikinn er < 5% en dílabasalt ef dílaþéttleikinn er > 5% af rúmtaki bergsins.
Uppruni og útbreiðsla
Dílarnir uxu í kvikuhólfinu neðanjarðar og blönduðust kvikunni sem bar þá til yfirborðs í eldgosum. Eru ofast af öðrum uppruna en bergið sem þeir finnast í.
Hófsóley
Hófsóley eða lækjasóley (fræðiheiti: Caltha palustris eða Trollius paluster) er fjölær jurt með hóflaga blöðkum og gulum blómum sem vex á norðurhveli jarðar. Engin bikarblöð eru á blómum. Nokkrar frævur verða að belghýðum sem hver hefur nokkur fræ. Hún vex í rökum jarðvegi og myndar þéttar þúfur. Hófsóley inniheldur eiturefni svo dýr forðast að éta hana. Hún vex víða í görðum og er þá jafnan álitin illgresi. Önnur nöfn hennar eru hófgresi, hófblaðka, dýjasóley, lækjasóley og kúablóm.
Notagildi
Til forna töldu sumir að rétti tíminn til að hefja heyskap væri þegar hófsóley felldi blöðin.
Rithöfundasamband Íslands
Rithöfundasambandið er stéttarfélag rithöfunda á Íslandi sem var upphaflega stofnað árið 1957 sem bandalag tveggja rithöfundafélaga; Rithöfundafélags Íslands og Félags íslenskra rithöfunda. Félag íslenskra rithöfunda var klofningsfélag, stofnað 1945 vegna ágreinings innan Rithöfundafélagsins og félögin tvö skiptust lengi vel eftir pólitískum átakalínum. Við stofnun sambandsins tók það við aðild félaganna að Bandalagi íslenskra listamanna.
Árið 1974 var gamla Rithöfundasambandið lagt niður og nýtt stofnað sem eitt stéttarfélag íslenskra rithöfunda um leið og Rithöfundafélagið var lagt niður. Félag íslenskra rithöfunda var þó ekki lagt niður og hélt áfram einhverri starfsemi þótt það kæmi ekki lengur fram sem stéttarfélag og félagar þess væru einnig félagar í sambandinu. 1982 lá við nýjum klofningi þegar félagar í FÍR lýstu því yfir að þeir teldu fram hjá sér gengið við úthlutanir Launasjóðs rithöfunda.
Sambandið hefur frá 1997 aðsetur í Gunnarshúsi, Dyngjuvegi 8, í Reykjavík.
Aðgangshindrun
Aðgangshindrun er hagfræðilegt hugtak, með sérstaka skírskotun til virkrar samkeppni, sem vísar til þess þegar fyrirtæki sem hefur í hyggju að hefja innreið sína á tilteknum markaði er gert erfitt fyrir. Hugtakið getur einnig vísað til þess ef einstaklingi er meinað að starfa í ákveðinni iðn eða starfi sökum krafna um löggildrar menntunar.
Katherine Johnson
thumb|right|Katherine Johnson árið 1983. Katherine Johnson (fædd Coleman; 26. ágúst 1918 – 24. febrúar 2020) var bandarískur stærðfræðingur. Útreikningar hennar á brautarfræði sem starfsmaður NASA voru forsenda fyrir geimferðir Bandaríkjanna. Á 33 ára ferli sínum hjá NASA og forvera þess gat hún sér gott orð fyrir að ná tökum á flóknum handvirkum útreikningum og var líka brautryðjandi í notkun tölva til að framkvæma verkefnin. Geimferðastofnunin hefur talað um „sögulegt hlutverk hennar sem ein af fyrstu afrísk-amerísku konunum sem starfaði sem vísindamaður hjá NASA“.
Verk Johnsons fólu meðal annars í sér að reikna út ferla, skotglugga og neyðarbakaleiðir fyrir geimferðir Mercury-verkefnisins, þar á meðal fyrir geimfarana Alan Shepard, fyrsta Bandaríkjamanninn sem fór út í geim, og John Glenn, fyrsta Bandaríkjamanninn á braut um jörðu, og stefnumótaleiðir fyrir Apollo Lunar Module og stjórnbúnaðinn í tunglferðum. Útreikningar hennar voru einnig nauðsynlegir fyrir upphaf geimskutluáætlunarinnar og hún vann að áætlunum um leiðangur til Mars. Hún var þekkt sem „mannleg tölva“ út af mikilli stærðfræðigetu sinni og hæfileika til að vinna með geimferla með takmarkaðri tækni þess tíma.
Hið mikla seltufrávik
Hið mikla seltufrávik vísar til mælinga á fráviki í seltu sjávar í Norður-Atlantshafi seint á sjöunda áratug og fyrri hluta áttunda áratugs 20. aldar vegna mikils magns af ferskvatni sem barst í höfin. Þetta frávik er táknað með GSA (skammstöfun yfir Great Salinity Anomaly) og er vísað til samsvarandi síðari seltubreytinga á sama hátt. Það tekur hafsvæðin mörg ár að jafna sig eftir slíkar breytingar. Áhrifa seltubreytinga gætir á stóru hafsvæði þar sem hafstraumar bera sjó af einu svæði á annað. Seltufrávikið var fyrst mælt á árunum 1965-1971 norðaustur af Íslandi, síðan 1969–70 í Vestur-Grænlandsstraumnum nálægt Labrador og Nýfundnalandi, árið 1972 í Labrador Sea, árið 1975 í Rockall Channel og 1976 í Færeyja-Shetlandsstraumnum og suður af Íslandi, árin 1977–78 í Noregshafi suður af Spitsbergen og síðan aftur til Grænlands og í höfum við Ísland árin 1981–83.
Skógarlilja
Erythronium (skógarlilja, hundatönn) er ættkvísl jurta í Evrasía og Norður Ameríka í liljuætt. Skógarliljur eru nefndar Jöklaliljur (en. Glacier lily) í Bandaríkjunum, enda vaxa sumar tegundir ofan skógarmarka.
Tegundir
Erythronium inniheldur um 20–30 tegundir harðgerðra vorblómstrandi fjölæringa með löngum tannarlaga laukum. Grannir stönglar halda uppi lútandi blómunum með aftursveigðum krónublöðum í ýmsum litum (aðallega hvít, gul, bleik og rauðleit). Tegundirnar vaxa í skógum og engjum á Norðurhveli.
Áður meðtaldar
Tvær tegundir voru áður nefndar Erythronium en eru nú taldar til annarra ættkvísla;
Nytjar
Laukurinn er ætur sem rótargrænmeti, eldaður eða þurrkaður, og er hægt að mala í mjöl. Laufin er einnig hægt að elda. Í Japan er Erythronium japonicum nefnd katakuri, og laukurinn notaður fyrir sterkjuna, sem er notuð í mat og annað.
Úmbertó 2.
'''Úmbertó 2. Ítalíukonungur''' (f. 15. september 1904 – 18. mars 1983) var síðasti konungur Ítalíu. Hann var sonur Viktors Emmanúels 3. Ítalíukonungs og konu hans, Elenu drottningar.
Fjölskylda
Þann 8. janúar 1930 giftist Úmberto Maríu-José Belgíuprinsessu en hún var dóttir Alberts I Belgíukonungs. Þeim varð fjögurra barna auðið.
Hann var oft kallaður maíkonungurinn því hann ríkti einungis í rúman mánuð, eða frá 9. maí 1946 til 12. júní sama ár.
Spartakus (mannsnafn)
Spartakus er íslenskt karlmannsnafn.
Chichewa
Chichewa (eða Cinyanja) er tungumál í Bantúmálafjölskyldunni og jafnframt opinbert tungumál í Malaví. Málið er einnig talað í Sambíu, Mósambík og Simbabve. Forskeytið chi- (einnig skrifað ci-) merkir tungumál og er því oft talað um Chewa eða Nyanja. Chingoni (Ngoni) og Chikunda (Kunda) eru mállýskur þess.
Dreifing
Chichewa er opinbert tungumál í Malaví ásamt því að það er talað í nokkrum ættbálkum í austurhluta Sambíu. Í Mósambík er málið talað í Tété og Niassa-héröðunum og í Simbabve er tungan þriðja útbreiddust í landinu, á eftir Shona og Ndebele.
Saga
Málið kemur frá veldi Marava, sem var uppi á 15. til 18. öld og náði yfir allt Malaví og hluta Mósambík og Sambíu. Eftir að veldið splundraðist hélt tungumálið velli og kristnir trúboðar tóku m.a. tunguna þegar þeir komu inn á svæðið. Fyrsta málfræðibókin á Chewa var skrifuð uppúr 1880 af Alexander nokkrum.
Cistanthe parryi
Cistanthe parryi er plöntutegund sem var fyrst lýst af Asa Gray, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz. Hún er ættuð frá suðvestur Bandaríkjunum og Baja Kalifornía.
Ethel
Ethel er íslenskt kvenmannsnafn.
Hammer DeRoburt
Hammer DeRoburt (fæddur 25. september 1922, látinn 15. júlí 1992) var fyrsti forseti Nárú og var við völd fyrstu 20 sjálfstæðu ár landsins.
Hann lifði það af þegar nárúarnir voru sendir til Chuuk (1942–1946) og var valinn í ríkisstjórn landsins á 6. áratug 20. aldar. Hann var valinn höfðingi árið 1955 og aðalviðskiptamaður til að fá hluta af nýtingarleyfi Ástralíu á fosfat-námunum í landinu.
DeRoburt leiddi þjóðina til sjálfstæðis 31. janúar 1968 og var forseti nær alla tíð fram til 17. ágúst 1989. Í desember 1976 fengu yngri stjórnmálamenn völdin og settu Bernard Dowiyogo í forsetastól en DeRoburt fékk völdin aftur í maí 1978. Hann var einnig settur úr embætti í september og desember 1986.
Hann fékk orðu af Elísabetu 2. bretadrottningu árið 1982 og lést í Melbourne 1992.
Pikrít
Pikrít er tegund basalts.
Sæla (smásaga)
„Sæla“ eða „Bliss“ er smásaga eftir nýsjálenska rithöfundinn Katherine Mansfield. Sagan kom fyrst út í ágúst 1918 í tímaritinu The English Review og fjallar um unga konu að nafni Bertha Young. Söguþráðurinn gefur til kynna að Bertha er vel stæð, hún er þrítug að aldri og á eina stúlku sem nefnist B litla með eiginmanni sínum Harry. Á heimili Berthu í byrjun sögu er þjónustustúlkan Mary og síðan fóstran sem sér um barnið og því er komið vel til skila frá fyrstu síðum sögunnar að það er alls ekki í verkahring móðurinnar Berthu að ala upp B litlu. Eftir því sem líður á söguna fjölgar fólkinu í húsi Berthu og Harry þar sem þau eru að halda matarboð. Í matarboðið koma vinahjónin ungfrú og herra Norman Knight og síðan maður að nafni Eddie Warren ásamt nýjum kunningja þeirra hjóna Pearl Fulton. Matarboðið fer vel fram og þau eru öll hinir bestu mátar. Hins vegar finnst Berthu eiginmaður sinn vera ansi kaldur í garð Pearl sem kemur Berthu á óvart þar sem hún dregst að henni einhverra hluta vegna. Í lok sögu sem er engu að síður lokin á sjálfu matarboðinu fær lesandinn útskýringu á því hvers vegna Pearl hefur þessi áhrif á hjónin.
Pikrít
Uppruni og útbreiðsla
Pikrít er fágætt gosberg. Tengist þóleiít-bergröðinni. Hefur fundist á Reykjanesskaga þá helst á Háleyjabungu og Lágfelli. Einnig að finnast við suðvesturhluta Miðfells austan Þingvallavatns.
Sæla (smásaga)
Nafn smásögunnar tónar vel við þá tilfinningu sem textinn litast af. Bertha Young er haldin þessari sælutilfinningu frá fyrstu setningu sögunnar. Karakterinn Bertha virkar á ákveðinn hátt barnaleg þar sem hún er svo sæl og glöð gagnvart öllu því sem hendir hana en á meðan sér lesandinn veröld Berthu sem alls ekkert svo heillandi stað. Fyrir það fyrsta má Bertha liggur við ekki koma nálægt uppeldinu á barni sínu og Harry virkar sem afar kaldur og fjarlægur eiginmaður en samt sér Bertha aðeins þann unað sem hún telur að lífið hafi fram á að færa. Bertha hrífst af Pearl Fulton og þess vegna stuðar það Berthu hvað maðurinn hennar Harry hefur lítið álit á Pearl og kemst næst því að vera dónalegur við hana. Bertha finnur fyrir einhverri ókunnugri tilfinningu á meðan matarboðinu stendur gagnvart Pearl sem hún áttar sig ekki alveg á. Það er eitthvað sem dregur hana að Pearl, einhver gagnkvæm tilfinning.
Pikrít
Uppruni og útbreiðsla
Það er frumstætt basaltafbrigði þ.e. líkist frumbráð þeirri sem verðir til í möttlinum.
Sæla (smásaga)
Í lok sögunnar rennur það upp fyrir lesandanum hvað dró þessar tvær konur saman. Pearl og Bertha deildu sömu sælutilfinningunni. Í lok matarboðsins fylgir Harry dömunni Pearl til dyra og kemur þá í ljós að Pearl er hjákona Harry. Bertha tekur eftir þessu og þar með hrynur veröld hennar, það kemur sprunga í þá sæluskipan sem Bertha var búin að byggja í kringum sig. Perutréð í garði Berthu er ákveðið minni sem kemur upp endurtekið í sögunni. Perutréð er eitthvað sem Bertha dáir líkt og allt annað í kringum sig en þegar hún áttar sig á framhjáhaldi Harry kemur Pearl til þess að kveðja hana og hrósar henni í leiðinni fyrir yndislega perutréð hennar. Meginhugsun sögunnar er því sú ádeila hvort það sé betra að vera hamingjusamur og fávís eða vitur og óhamingjusamur fyrir vikið (Mansfield, 1918).
Smásagan er til í íslenskri þýðingu Önnu Maríu Þórisdóttur.
Heimildir
Froskar
Froskar (fræðiheiti: Anura) eru ættbálkur seildýra í froskdýraflokknum sem inniheldur froska og körtur, þó hægt sé að greina milli froska og karta hefur sú aðgreining enga vísindalega stöðu.
Sæla (smásaga)
During, Simon. (2015). Katherine Mansfield´s World. Journal of New Zealand Literature, 33(1), 33-66.
Froskar
Froskungi nefnist halakarta og er fótalaus með hala og ytri tálkn í fyrstu.
Sæla (smásaga)
Mansfield, Katherine. (08.1918). Bliss. The English Review, 108-119.
Froskar
Ættir
Til eru um 5.070 ættir froska sem venja er að skipta í þrjá undirættbálka:
Einund
Einund er minnsta skilgreinda tónbilið í tónfræði, en það er þegar sama nótan er spiluð í sömu áttund og því er bilið á milli nótnanna ekkert.
Hraun (matur)
Hraun er gamall íslenskur matréttur sem gerður var úr beinum af stórgripum, einkum úr ganglimum og höfuðbeinum. Kjötið var grófskorið af beinunum og þau síðan léttsöltuð, reykt eða jafnvel kæst. Eftir það voru hraunin soðin og kjötið etið af þeim. Afrennsli af kæstum hraunum, hraunaflot, þótti ágætt viðbit. Kæst hraun voru algengust á Suður- og Suðausturlandi, einkum í Skaftafellssýslum.
Heimildir
Hallgerður Gísladóttir. Íslensk matarhefð. Mál og menning, Reykjavík, 1999.
Ávísun
thumb|300px|Dæmi um breska ávísun. Ávísun eða tékki er viðskiptabréf fyrir banka eða lánastofnun til að borga tiltekna peningaupphæð í tilteknum gjaldmiðli úr bankareikningi sem er heldur undir nafni sparifjáreiganda. Sparifjáreigandi og greiðsluþegi mega báðir vera einstaklingar eða lögpersónur. Ávísanir eru yfirleitt með:
Ávísun er yfirleitt í gildi um óákveðinn tíma eftir að hún er gefin út en í sumum löndum eru ávísanir í gildi í aðeins sex mánuði og gildistími veltur á útgáfustað.
Orðið tékki er dregið af enska orðinu cheque eða check, sem er dregið af franska orðinu cheque. Þetta orð er upphaflega dregið af arabíska orðinu ṣakk (صكّ) sem er sjálft dregið af persneska orðinu chak. Hugmyndin um ávísanir hefur verið notuð síðan á 9. öld í Mið-Austurlöndum.
Inspector Spacetime
Inspector Spacetime er íslensk hljómsveit úr Reykjavík sem var stofnuð árið 2020.
Bóluhúkur
Bóluhúkur (fræðiheiti: Crax rubra) er tegund trjáhænsna.
Íþróttafélagið Mílan
Íþróttafélagið Mílan er íþróttafélag á Selfossi og leikur handknattleik í 1. deild tímabilið 2017/18.
Stofnun félagsins
17. júlí var haldinn á Selfossi stofnfundur hjá nýju íþróttafélagi. Félagið ber heitið Íþróttafélagið Mílan og hefur handknattleik á stefnuskrá sinni.
Á stofnfundi ÍF Mílan var kosin stjórn félagsins en hana skipa Birgir Örn Harðarson, formaður, Eyþór Jónsson, gjaldkeri og Örn Þrastarson, Aron Valur Leifsson og Atli Kristinsson, meðstjórnendur.
Fyrst um sinn verður bara starfræktur meistaraflokkur karla en um þrjátíu einstaklingar eru nú þegar í hópnum. Félagarnir ætla sjálfir að standa undir kostnaði við æfingar og þjálfun en stefnt er að því að æfa 2–3 í viku. Heimavöllur liðsins verður í Vallaskóla á Selfossi. Liðið hyggst þó spila einhverja leiki á öðrum handboltavöllum á Suðurlandi eins og t.d. Hellu, Hvolsvelli og Laugarvatni. Búningur liðsins verður græn treyja og hvítar buxur.
Fyrsta tímabilið
ÍF. Mílan fékk leyfi frá ÍSÍ til að leika handknattleik í 1. deild tímabilið 2014/15. Fyrsti opinberi leikur liðsins var laugardaginn 20. september 2014 gegn Hamrarnir. Magnús Már Magnússon hlaut þann heiður að skora fyrsta opinbera mark ÍF. Mílan. leikurinn endaði með öruggum sigri Mílan 21-15(9-7).
Eyvindur Hrannar Gunnarsson varð fyrstur leikmanna ÍF. Mílan til að fá rautt spjald í leik gegn ÍH sem tapaðist 24-23(12-13) í Kaplarika 26. september 2014.
8. febrúar 2015 spilaði ÍF. Mílan við KR og gerðu liðin jafntefli 27-27(13-13). Í leiknum setti Örn Þrastarson markamet fyrir ÍF. Mílan í einum leik þegar hann skoraði 14 mörk.
ÍF. Mílan lauk sínu fyrsta tímabili með sigri á ÍH 22-31 Í Kaplakrika sem skilaði liðinu 7 sæti í 1. deild karla með 10 stig. En liðinu var spáð 8 sæti í spá fyrirliða, þjálfara og formanna liðanna í 1.deild.
Á stjórnarfundi ÍF. Mílan 28. apríl 2015 var kosin ný stjórn félagsins en hana skipa Birgir Örn Harðarson, formaður, Eyþór Jónsson, gjaldkeri, Atli Kristinson, Leifur Örn Leifsson, Marinó Geir Lilliendahl og Örn Þrastarson, meðstjórnendur.
Annað tímabilið í 1. deild karla
ÍF. Mílan hóf sitt annað tímabil í 1. deild karla með sigri á Fjölni 24-22 í Vallaskóla föstudagskvöldið 18. september 2015. Í leiknum jafnaði Atli Kristinsson markamet ÍF. Mílan í einum leik þegar hann skoraði 14 mörk. Mílan spilaði sinn fyrsta bikarleik í sögu félagsins mánudagskvöldið 26. október 2015. í 32-liða úrslitum gegn Fjölni. Liðið tapaði leiknum 22-27. ÍF. Mílan endaði í 6 sæti á sínu öðru tímabili í 1.deild karla með 13 stig. Atli Kristinsson var annað tímabilið í röð markahæstur með 99 mörk þrátt fyrir að spila einungis 11 af 21 leik liðsins.
Leikmenn Meistaraflokks
(Síðast uppfært 29. október, 2015)
Lokahóf 2016
alt=Verðlaunahafar á lokahófi 2017|thumb|Verðlaunahafar á lokahófi 2017
Lokahóf 2017
thumb|Verðlaunahafar á lokahófi 2018
Ankaramít
Ankaramít er tegund basalts.
Uppruni og útbreiðsla
Ankaramít finnst á útbreiðslusvæðum alkalíbasalts í kringum Eyjafjallajökul þá bæði sem hraun og berggangar. Sem gangberg þekktast neðan undir Hvammsmúli.
Talið myndast sem hlutbráð úr peridótíti í möttlinum undir hliðargosbeltum.
Norður-Kýpur
Norður-Kýpur (tyrkneska: Kuzey Kıbrıs eða Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), formlega Tyrkneska lýðveldið á Norður-Kýpur, er de facto ríki á norðausturhluta eyjunnar Kýpur í Miðjarðarhafi. Stofnun þess var lýst yfir 1983, níu árum eftir valdarán gríska hersins á eyjunni og innrás Tyrkja í norðurhluta hennar. Lýðveldið nýtur einungis viðurkenningar Tyrklands á alþjóðavettvangi en öll önnur ríki sem og Sameinuðu þjóðirnar viðurkenna einungis Lýðveldið Kýpur á suðurhlutanum og líta svo á að það ráði (lögformlega) yfir allri eyjunni. Formlega séð er eyjan öll hluti Evrópusambandsins en norðurhlutinn er undanþeginn lögum sambandsins þangað til sátt næst í deilunni.
Norður-Kýpur nær frá Karpassskaga í austri að Morfúflóa og Kormakitishöfða. Vestasti hluti þess er útlendan Kokkina. Varnarbelti undir stjórn Sameinuðu þjóðanna skilur Norður-Kýpur frá Kýpur og klýfur borgina Nikósíu (sem er höfuðborg beggja hluta) í tvennt.
Innrás Tyrkja á Kýpur var gerð í kjölfar valdaráns kýpverska þjóðvarðarins með stuðningi grísku herforingjastjórnarinnar með það markmið að innlima Kýpur í Grikkland. Innrásin leiddi til skiptingar eyjarinnar og fjöldaflótta grískumælandi Kýpverja frá norðurhlutanum og tyrkneskumælandi Kýpverja frá suðurhlutanum. Stjórnin í norðurhlutanum lýsti einhliða yfir sjálfstæði árið 1983. Norður-Kýpur er mjög háð Tyrklandi um pólitískan, efnahagslegan og hernaðarlegan stuðning. Allar tilraunir til að leysa Kýpurdeiluna hafa hingað til reynst árangurslausar. Tyrklandsher hefur stórt lið á Norður-Kýpur með samþykki stjórnarinnar þar. Stjórn Kýpur, Evrópusambandið og stærstur hluti alþjóðasamfélagsins, lítur formlega á það sem ólöglegt innrásarlið.
Stjórnkerfi Norður-Kýpur er forsetaþingræði með blandaðan menningararf og efnahagslíf þar sem þjónustugeirinn er ríkjandi. Hagvöxtur hefur verið í landinu eftir aldamótin 2000, en efnahagsþvinganir og hafnbönn hamla honum. Opinbert tungumál er tyrkneska og kýpurtyrkneska er sú mállýska sem flestir tala. Mikill meirihluti íbúa eru súnnítar, en afstaða til trúarinnar er að mestu hófsöm og samfélagslegar áherslur veraldlegar. Norður-Kýpur er áheyrnarríki í Efnahagssamvinnustofnuninni og Samtökum um íslamska samvinnu sem „samfélag Kýpur-Tyrkja“.
Landfræði
Norður-Kýpur er 3.355 km2 að stærð, eða um þriðjungur eyjunnar. Strönd Tyrklands er 75 km norðan við Norður-Kýpur og strönd Sýrlands 97 km í austur. Norður-Kýpur er milli 34. og 36. breiddargráðu norður og 32. og 35. lengdargráðu austur.
Tveir flóar skerast inn í strönd Norður-Kýpur: Morfúflói og Famagústaflói. Þar eru líka fjórir höfðar: Apostolos Andreas-höfði, Kormakitishöfði, Zeytin-höfði og Kasahöfði. Apostolos Andreas-höfði er endinn á Karpasskaga. Kýreníufjöll eru mjór fjallgarður á norðurströndinni. Þar er hæsti tindur Norður-Kýpur, Selvilifjall, 1.024 metrar á hæð. Sléttan Mesaoria sem nær frá Güzelyurt-umdæmi að austurströndinni er annar einkennandi landslagsþáttur. Austurhluti sléttunnar er þurrt ræktarland þar sem ræktað er hveiti og bygg. Þessi hluti er því grænn á veturna og vorin en verður gulbrúnn á sumrin.
Stjórnmál
Stjórnkerfið á Norður-Kýpur er fulltrúalýðræði með fjölflokkakerfi og forsetaþingræði þar sem forsetinn er þjóðhöfðingi og forsætisráðherra er stjórnarleiðtogi. Ríkisstjórnin fer með framkvæmdavaldið en Þing Norður-Kýpur fer með löggjafarvaldið. Dómskerfið er sjálfstætt og fer með dómsvaldið.
Forsetinn er kosinn til fimm ára í senn. Núverandi forseti er Ersin Tatar. Þingmenn eru 50 talsins kosnir í sex kjördæmum með hlutfallskosningu. Í síðustu kosningum árið 2018 hlaut Einingarflokkur þjóðarinnar meirihluta þingsæta. Núverandi ríkisstjórn er samsteypustjórn Einingarflokksins og miðjuflokksins Alþýðuflokksins.
Vegna þess hve landið er háð stuðningi frá Tyrklandi hefur stjórn Tyrklands mikil áhrif á stjórnmál á Norður-Kýpur. Vegna þessa hafa sumir gengið svo langt að segja að Norður-Kýpur sé leppríki Tyrklands. Aðrir benda á deilur milli ríkisstjórna landanna sem gefa til kynna að ekki sé rétt að kalla Norður-Kýpur „leppríki“.
Stjórnsýslueiningar
Norður-Kýpur skiptist í sex umdæmi: Lefkoşa, Gazimağusa, Girne, Güzelyurt, İskele og Lefke. Umdæmin skiptast svo í 28 undirumdæmi. Lefke var stofnað árið 2016 með því að kljúfa það frá Güzelyurt.
Lefkoşa Girne İskele Güzelyurt Lefke Gazimağusa
Dansk-norska stafrófið
Dansk-norska stafrófið er það stafróf notað á dönsku og norsku. Það samanstendur af 29 bókstöfum:
Bókstafurinn "Å" var tekinn upp í norsku 1917 í stað "Aa". Á sama hátt var "Å" tekið upp í dönsku 1948. Hið eldra ritform "aa" er stundum notað enn í nöfnum og í eldri skjölum.
Munurinn á dansk-norska stafrófinu og því finnsk-sænska, er að í sænsku er Ä notað í stað Æ, og formið Ö í stað Ø — eins og í íslensku og þýsku. Einnig er röðun þessara bókstafa önnur: Å, Ä, Ö.
Í nútíma dönsku og norsku er stafurinn W greindur sem aðskilinn frá V. Fyrir 1980 var einungis litið á W sem afbrigði af V.
Wu Zetian
thumb|right|Mynd af Wu Zetian. Wu Zetian (624 – 16. desember 705), einnig kölluð Wu Zhao, Wu Hou og síðar Tian Hoi, var kínverskur einvaldur sem réð yfir Kína, fyrst óformlega sem kona og ekkja kínverska keisarans, og síðar formlega sjálf sem ráðandi keisaraynja Kína (皇帝). Valdatíð hennar var kölluð síðara Zhou-veldið (周) og entist frá 684–705. Wu var eina konan sem réð formlega yfir Kína sem keisaraynja í meira en 2000 ára sögu kínverska keisaraveldisins.
Wu var frilla Taizong-keisara Tangveldisins. Eftir dauða hans giftist hún níunda syni hans og eftirmanni á keisarastól, Gaozong-keisaranum og varð keisaraynja hans árið 655. Hún naut þegar talsverðra valda áður en hún giftist keisaranum. Eftir að Gaozong-keisarinn lamaðist vegna heilablóðfalls árið 660 gerðist Wu umsjónarmaður keisarahirðarinnar og naut því valda til jafns við keisarann. Keisarinn lést þann 20. desember 683 og Wu réð í eigin nafni sem keisaraynja Zhou-veldisins frá 690 til 705.
Wu þandi landamæri kínverska keisaraveldisins langt út fyrir fyrrverandi endimörk þess, djúpt inn í Mið-Asíu. Hún háði einnig nokkur stríð á Kóreuskaga, fyrst í bandalagi við konungsríkið Silla gegn konungsríkinu Goguryeo og síðan gegn Silla vegna hernáms á fyrrum landsvæðum Goguryeo. Innan Kína hafði valdabarátta Wu talsverð áhrif á samfélagsskipulag, sér í lagi með ríkisstuðningi við taóisma, búddisma, menntun og bókmenntir. Wu lét einnig byggja og bæta við ýmis mannvirki, þar á meðal stytturnar í Longmen-hellunum og minnismerki í Qianling-grafhýsinu.
Wu Zetian eignaðist fjóra syni og þrír þeirra urðu síðar sjálfir keisarar.
Hafstraumur
thumbnail|Hafstraumar Hafstraumur er samfelld bein hreyfing sjávar af völdum afla eins og vinds, hitastigs, seltu og sjávarfalla sem stafa af aðdráttarafli tunglsins og sólarinnar.
Flæði hafstrauma er táknað með einingunni Sverdrup (Sv) og er ein slík eining jafnt og 1 milljón rúmmetrar á sekúndu. Samanlagt rennsli til sjávar úr öllum ám og fljótum jarðar er rúmlega 1 Sv. Golfstraumurinn er meira en 100 Sv þegar hann er sterkastur en sú grein hans sem nefnd er Irmingerstraumurinn og flæðir í norðurátt vestan Íslands og inn á norðurmið er aðeins um 1 Sv.
Loft- og hafstraumar vinna saman að því að dreifa þeirri sólarorku sem jörðinni berst um yfirborð hennar. Vindarnir toga í yfirborðssjó og koma af stað vindstraumum. Snúningur jarðar, dýpi og lögun sjávarbotnins hefur áhrif á stefnu straumanna og upphitun eða kæling á yfirborðssjó og seltubreytingar vegna uppgufunar eða úrkomu breyta eðlismassa sjávar og sú eðlismassadreifing kemur af stað straumum.
Djúpsjávarstraumur er hafstraumur á dýpi neðar en 100 m. Djúpstraumar í heimshöfunum sem eru fyrir neðan 1000 m eru knúðir í ferli sem nefnt er hita-seltuhringrás einkum á tveimur svæðum, við Suðurskautslandið og í Norður-Atlantshafi þar sem  saltur hlýsjór flæðir norður (Golfstraumurinn) og varmi berst frá honum til umhverfisins og kælir hann. Kælingin eykur  eðlismassa  sjávarins svo að hann sekkur að lokum og myndar djúpsjó, einkum í Norður-Grænlandshafi (milli Jan Mayen og Svalbarða) og Labradorhafi (milli Grænlands og Labrador). Til að djúpsjór myndist verður selta yfirborðssjávarins að haldast há. Kaldi djúpsjórinn flæðir suður á bóginn en við yfirborðið flyst hlýsjór norður í stað þess sem sökk. Djúpsjávarflæðið yfir hryggina milli Grænlands, Íslands, Færeyja og Skotlands nemur samtals um 6 Sv.
Etna (mannsnafn)
Etna er íslenskt kvenmannsnafn.
SÍ
SÍ getur átt við:
Landmannalaugar
thumb|Aðstaða í Laugum. thumb|right|Landmannalaugar. thumb|Laugar. Landmannalaugar er íslensk laug og vinsæll ferðamannastaður á Fjallabaksleið nyrðri austur af Heklu; í Friðlandi að fjallabaki. Vegur þangað er aðeins fær að sumarlagi. Mikill jarðhiti er í Landmannalaugum og vinsæl náttúruböð. Jarðhitinn tengist einu mesta háhitasvæði landsins, Torfajökulssvæðinu. Landmannalaugar eru rómaðar fyrir náttúrufegurð og litríkt berg, þar er mikið um líparít, líparíthraun og hrafntinnu. Vinsæl gönguleið Laugavegurinn liggur milli Landmannalauga og Þórsmerkur. Vanalegt er að ganga þá leið á fjórum dögum en stundum er bætt við ferð allt til Skóga yfir Fimmvörðuháls milli Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls.
thumb|right|Úfið hraun í Landmannalaugum
Ferðafélag Íslands rekur skála í Landmannalaugum og þar er skálavörður að sumri. Ferðafélagið reisti fyrst sæluhús í Landmannalaugum árið 1951 en núverandi hús er að stofni til frá 1969. Það stendur í um 600 metra hæð við jaðar Laugahrauns.
Skálar eru á þessum stöðum leiðinni milli Landmannalauga og Skóga:
thumb|800px|center|Víðmynd.
17. desember
17. desember er 351. dagur ársins (352. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 14 dagar eru eftir af árinu.
Maraþonhlaup
Maraþonhlaup, eða bara maraþon er langhlaup að staðlaðri lengd kennt við borgina Maraþon á Grikklandi. Maraþonhlaup er 42,195 km langt og er það vegalengdin sem boðberi nokkur er sagður hafa hlaupið með skilaboð um sigur í bardaganum við Maraþon frá þeirri borg til Aþenu. Sagan segir að hann hafi ekkert stansað á leiðinni og hafi látist um leið og hann skilaði af sér boðunum. Maraþon eru oft hlaupin um borgir og taka oft mjög margir þátt í hverju hlaupi. Þá eru oft hlaupin með til dæmis hálfmaraþon, þar sem hlaupinn er 21,1 km auk þess sem stundum er fjórðungur vegalengdarinnar hlaupinn. Meðal frægustu maraþonhlaupa heims eru þau sem fram fara í New York, London og Chicago.
Á Íslandi fara árlega fram fjögur maraþonhlaup. Félag maraþonhlaupara stendur fyrir tveimur hlaupum, öðru í mars (marsþon) og hinu í október (haustþon). Mývatnsmaraþon hefur verið þreytt síðan 1995 og Reykjavíkurmaraþon síðan 1989. Íslandsmet í maraþonhlaupi eiga Martha Ernst­dótt­ir, sem hljóp á 2:35:15 þann 26. september 1999 í Berlín, og Hlynur Andrésson, sem hljóp á 2:13:37 þann 21. mars 2021 í Dresden. Brigid Kosgei frá Keníu á gildandi heimsmet kvenna sem hún setti þegar hún hljóp á 2:14:04 í Chicago haustið 2019. Gildandi heimsmet karla er frá haustinu 2022 þegar Eliud Kipchoge frá Keníu hljóp á tímanum 2:01:09 í Berlín. Kipchoge á jafnframt heiðurinn af fyrsta maraþonhlaupinu undir tveimur tímum, frá því þegar hann hljóp á 1:59:40 í Vín árið 2019. Það hlaup var ekki háð í stöðluðu keppnisfyrirkomulagi, og því var tíminn ekki samþykktur sem heimsmet af Alþjóða frjálsíþróttasambandinu. Til dæmis var hlaupið ekki opið öðrum en Kipchoge, aðrir hlauparar mynduðu skjöld um hann til að minnka vindmótstöðu, og bíll ók fyrir framan hann á réttum hraða.
Magnús Guðbjörnsson hljóp maraþonhlaup fyrstur Íslendinga árið 1926. Hann hljóp þá frá Kambabrún vestur á Íþróttavöllinn í Reykjavík á 3:15:15. Ekki var þó um nákvæmlega mælda vegalengd að ræða, heldur var hlaupið áætlað rétt rúmur 41 km.
Fyrsta konan til að hlaupa maraþon, sem viðurkennt var af Alþjóða frjálsíþróttasambandinu, var Violet Piercy. Hún hljóp á tímanum 3:40:22 í London árið 1926. Á þeim tíma voru flest hlaup fyrir konur í Bretlandi takmörkuð við í mesta lagi 1000 metra, vegna þess að talið var að það væri heilsuspillandi fyrir konur að hlaupa lengri vegalengdir. Piercy sagði í viðtali við breska blaðið The Evening Standard eftir hlaupið að hún hefði viljað sýna að konur gætu stundað þrekvirki, rétt eins og karlmenn.
Félag maraþonhlaupara heldur utan um árangur allra Íslendinga sem hlaupið hafa maraþon í löglegri keppni.
Blóðrifs
Blóðrifs (fræðiheiti: Ribes sanguineum) er rifsrunni með rauðum hangandi blómklösum.
Stanley (nafn)
Stanley er íslenskt karlmannsnafn af enskum uppruna.
United Kennel Club
United Kennel Club (UKC) er hundaræktarfélag sem var stofnað árið 1898 í Bandaríkjunum en er ekki meðlimur í FCI. Félagið hefur eigið kerfi og eigin hópa sem það viðurkennir. Árið 2005 voru meira en 300 hundategundir viðurkenndar í félaginu og um 250 þúsund skráningar á ári. Að auki gefur félagið út þrjú ólík tímarit.
Hópar
Félagið viðurkennir 8 hundahópa:
Heiðanálvespa
Heiðanálvespa (fræðiheiti: Ichneumon ligatorius) er flugutegund sem var lýst af Carl Peter Thunberg 1822. Hún finnst í allri Evrópu til Asíu, frá Íslandi austur til Kamsjatka.
Lífshættir
Þetta er sníkjuvespa sem verpir í lirfur fiðrilda, líklega helst yglutegunda.
Robert Aschberg
thumb|Robert Aschberg við verðlaunaafhendingu Aftonbladet árið 2007. Robert Aschberg (fæddur 19. mars 1952 í Stokkhólmi, Svíþjóð) er sænskur blaðamaður og framleiðandi sjónvarpsþátta. Hann er best þekktur sem þáttastjórnandi sjónvarpsþáttanna Baren, Diskutabelt, Folkhemmet, Insider, Expedition Robinson og Grannfejden á TV3. Robert hefur skrifað og birt háðsdeilubréf til þekktra einstaklinga undir dulnefninu Otto Ruben Svensson.
Þátttaka í pólitík
Á undanförnum árum hefur Robert látið sig innflytjendamál varða. Í blaðinu Expressen hvatti hann fólk til að kjósa ekki Svíþjóðardemókratana og sagði atkvæði til flokksins vera atkvæði til glæpamanna.
1917
Árið 1917 (MCMXVII í rómverskum tölum)
Sinfóníuhljómsveit Íslands
Sinfóníuhljómsveit Íslands er íslensk sinfóníuhljómsveit sem er sjálfstæð opinber stofnun sem heyrir undir Menntamálaráðuneytið. Aðalhljómsveitarstjóri hljómsveitarinnar er finnski hljómsveitarstjórinn Eva Ollikainen. Árið 2011 flutti hljómsveitin úr Háskólabíói í Hörpu, nýtt tónlistar og ráðstefnuhús við Reykjavíkurhöfn. Þar eru allar skrifstofur, æfingarsalir og tónleikasalir sem hljómsveitin notar. Sinfóníuhljómsveit Íslands er stundum kölluð Melabandið eða Sísí frænka í hálfkæringi.
Saga
Áður en Sinfóníuhljómsveit Íslands tók til starfa höfðu ýmsar tilraunir verið gerðar til stofnunar sinfóníuhljómsveitar og má þar nefna Útvarpshljómsveitina sem starfrækt var í nokkur ár. Einn aðalhvatamaður að stofnun hennar var Jón Þórarinsson. Sínfóníuhljómsveitin var stofnuð fimmtudagskvöldið 9. mars 1950 þegar 39 manna sveit, þar af 5 erlendir tré- og málmblásturshljóðfæraleikarar hélt fyrstu tónleikana í Austurbæjarbíói. Aðgangseyrið var 20 kr. og á tónleikunum var m.a. leikinn Egmont-forleikurinn eftir Beethoven og Ófullgerða sinfónían eftir Schubert. „Hefur aldrei áður heyrst svo stór og fullkomin íslenzk hljómsveit hér,“ mátti lesa í blöðunum og var mikið rætt um fagnaðarlætin sem brutust út í lokin. Það var nokkrum vandkvæðum bundið að tryggja hljómsveitinni rekstrargrundvöll, þannig var hljómsveitin rekin af Ríkisútvarpinu fram að 1983 þegar lög voru samþykkt sem tryggðu sjálfstæði hljómsveitarinnar.Aðalstyrktaraðilar hennar 2013-2020 er fjármálafyrirtækið Gamma.
Froskaætt
Froskaætt, erkifroskar eða eiginlegir froskar (fræðiheiti: Ranidae) er ætt froskdýra af ættbálki froska.
Starkaður
Starkaður er íslenskt karlmannsnafn.
Listi yfir smádýr sem fjallað er um í Dulinni veröld
Eftirfarandi er listi yfir smádýr sem fjallað er um í bókinni Dulin veröld auk fræðiheita þeirra og tengla í greinar á nokkrum öðrum tungumálum.
Aðalumfjallanir
Þessar tegundir eiga sér allar aðalumfjöllun ásamt mynd og skýringarmynd, þ.e. ekki er bara minnst á þær til hliðar í texta.
Heiltónsbil
Heiltónsbil er helmingi stærra en hálftónsbil og því næst minnsta tónbilið í díatónískri tónlist. Algengt er að melodíur eða sönglínur ferðist á milli nótna með heiltónsbilum en þá er talað um laglínan sé í skrefagangi.
Svartiskógur
thumb|Hæðarkort af Svartaskógi Svartiskógur eða Myrkviður (þýska: Schwarzwald) er stærsti fjallgarður Þýskalands utan Alpanna, bæði hvað varðar umfang og hæð, og tekur alls yfir um 12.000 ferkílómetra svæði. Hæsti tindur fjallanna er Feldberg, sem nær í 1.493 m.y.s. Hann er hæsti tindur Þýskalands utan Alpanna.
Hálftónsbil
Hálftónsbil er minnsta tónbilið á díatónískum hljóðfærum (sem eru flest hljóðfæri sem við þekkjum). Á píanói er hálftónsbil á milli tveggja samliggjandi nótna og á gítar er hálftónsbil á milli tveggja samliggjandi banda.
Svartiskógur
Landafræði
Svartiskógur er í suðvesturhorni Þýskalands og nær frá svissnesku landamærunum í suðri að heita má alla leið til Karlsruhe í norðri, eða um 200 km, en breiddin er um 60 km. Fyrir vestan er Rínardalurinn en fyrir austan tekur fjallgarðurinn Svafnesku alparnir við. Svartiskógur er alþakinn skógi, sem löngum hefur verið notaður til smíða. Áður voru helstu trjátegundirnar beyki og greni og þær eru enn algengastar í dölum og lægðum en uppi í hlíðunum og á fjallstindum er rauðgreni algengast. Einnig er mikið um furu. Vegna skógarhöggs og breyttrar landnýtingar þekur skógur nú miklu minna landsvæði en áður var.
Hálftónsbil
Hálftóns- og heiltónsbil eru notuð sem mælieiningar á tónbil í tónfræði. Eitt hálftónsbil jafngildir lítilli tvíund, tvö hálftónsbil jafngilda stórri tvíund, þrjú hálftónsbil jafngilda lítilli þríund og ekkert hálftónsbil jafngildir einund.
Heiltónsbil
Í uppbyggingu kirkjutóntegunda og þar á meðal dúrs og hreins molls eru aðeins notuð heil- og hálftónsbil, í öllum þeim tónstigum eru sjö nótur og á milli allra nótnanna heiltónsbil nema tvisvar á milli tveggja nótna er hálftónsbil.
Molaberg
Molaberg getur átt við:
Þórsvöllur
Þórsvöllur er leikvangur Íþróttafélagið Þór. Hann er staðsettur á Akureyri og tekur 984 einstaklingar í einni bás en svæðið getur haft 2.000 standandi áhorfendur til viðbótar.
Ásbrú
Ásbrú, áður kallað Vallarheiði, er hverfi í Reykjanesbæ þar sem áður voru íbúðir bandarískra varnarliðsmanna á fyrrum varnarsvæði Nató við Keflavíkurflugvöll á Miðnesheiði. Ásbrú tilheyrir Reykjanesbæ. Á svæðinu starfar meðal annars menntafyrirtækið Keilir.
Saga
Í október árið 2006 yfirgaf bandaríski herinn fyrir fullt og allt varnarstöð sína við Keflavíkurflugvöll eftir tæplega 60 ára dvöl á Miðnesheiði. Þegar mest var, þá bjuggu 5.700 íbúar á stöðinni og taldist hún eitt stærsta byggðalag landsins. Varnarstöðin var langstærsti vinnuveitandi á Reykjanesskaga til margra áratuga og hafði gríðarleg áhrif á alla menningu á svæðinu.
Þegar herinn fór þá var lögð fram áætlun um fá, markviss verkefni, sem áttu að skapa virði fyrir svæðið sem fyrst. Sérstakt félag, Þróunarfélag Keflavíkurflugvallar ehf., eða Kadeco, var stofnað til að koma varnarstöðinni í borgaraleg not.
Fyrirtækið Háskólavellir keypti árið 2008 stóran hluta íbúðahúsnæðis á svæðinu til þess að byggja upp háskólagarða fyrir námsfólk. Árið 2009 bjuggu um 1.700 manns í þessum háskólagörðum.
Skjaldarmerki Austur-Þýskalands
thumb| Skjaldarmerki Þýska alþýðulýðveldisins var hringlaga, innri rauður flötur og á honum gulur hamar og sirkill og þar í kring vöndur af rúgaxi. Hamarinn táknaði verkamannastéttina, sirkillinn menntamenn og rúgurinn bændurna.
Í fyrsta skjaldarmerkinu voru einungis hamarinn og rúgurinn sem tákn Þýska alþýðulýðveldisins sem „ríki verkamanna og bænda“ (Arbeiter- und Bauernstaat).
Sigurgeira
Sigurgeira er íslenskt kvenmannsnafn.
Saga
Mannanafnanefnd var gerð beiðni um að eiginnafnið Sigurgeira væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann 18. desember 2001. Tekur nafnið eignarfallsendinguna -u.
Perlusteinn
thumbnail|Perlusteinn sem hefur þanist út við hitun Perlusteinn er glerkennt afbrigði af líparíti.
Lýsing
Perlusteinn er grár, sallakenndur með fitu- og glergljáa. Vanalega dökkar kúlur eða smáeitlar í honum. Brotnar við veðrun og myndar perlulaga kúlur. Vatnsríkur með í kringum >5% vatnsinnihald. Út af vatninu þá þenst hann út þegar hann er hitaður.
Perlusteinn og biksteinn eru eldfjallagler eins og hrafntinna. Hrafntinna myndast þar sem eldvirkni er súr. Ef of mikið vatn er bundið í kviku þegar hún kólnar myndast perlusteinn eða biksteinn.
Uppruni og útbreiðsla
Finnast aðallega með líparítkviku sem hefur komið upp í vatni eða jökli og storknað áður en vatnið skildist frá. Finnst mjög mikið í Prestahnúki austan við Kaldadal og í Loðmundarfirði.
Fáni Austur-Þýskalands
Þegar Þýska alþýðulýðveldið var stofnað 7. október 1949 tók það upp sama svart, rauð og gulröndótta fána og notaður hafði verið í Weimar-lýðveldinu. Fánar þýsku ríkjanna tveggja, Austur- og Vestur-Þýskaland, voru því nákvæmlega eins í nokkur ár. Árið 1955 tók Austur-Þýskaland upp nýtt skjaldarmerki og árið 1959 var fánanum breytt á þann veg að skjaldarmerkið var sett í miðju fánans. Í skjaldarmerkinu veru myndir af hamari, sirkli og kornaxi, tákn verkamanna, menntamanna og bænda.
Notkun austur-þýska fánans var bönnuð í Vestur-Þýskalandi.
Heiðagullhnappur
Heiðagullhnappur (fræðiheiti: Trollius ranunculinus) er blóm af sóleyjaætt.
Foobar2000
foobar2000 er ókeypis tónlistarspilari fyrir Windows stýrikerfi búinn til af Peter Pawlowski. Viðmót forritsins er afar einfalt að gerð. Helsti kostur foobar2000 er að forritið er afar auðvelt að laga að eigin þörfum. Hægt er að fá úrval viðbæta fyrir forritið sem auðvelda meðferð tónlistarskráa, breytingar á þeim og flokkun.
Verslunarkeðja
thumb|[[Wal-Mart er dæmi um verslunarkeðju]]
Verslunarkeðja er hópur smásöluverslana sem rekinn er undir einu merki. Verslanir í keðju eru reknar á staðlaðan hátt og hópur stjórnanda í aðalskrifstofu sér um þetta. Slíkar verslanir má vera reknar undir sérleyfi eða vera í eigu fyrirtækisins sem á merkið. Stærsta verslunarkeðjan í heimi er bandaríska mat- og heimilsvöruverslun Wal-Mart. Verslunarkeðjur er að finna í mörgum smásölumörkuðum, nokkur dæmi um þær eru Bónus, Hagkaup, Byko, Blómaval og alþjóðleg fyirtæki eins og Pizza Hut og Body Shop.
Erpur (nafn)
Erpur er íslenskt karlmannsnafn og íslenskt hestsnafn. Merking þess er jarpur að lit, því er það títt notað á jarpa hesta sem og menn sem eru jarpir á hár, það er, hafa skollitt hár sem á slær rauðum blæ.
Loiret
Loiret er sýsla í franska héraðinu Centre. Loiret skiptist í þrjú svonefnd arrondissements, 21 kantónu (fr. cantons) 334 sveitarfélög (fr. communes).
Smábátur
thumb|right|Smábátur frá [[Noregur | Noregi.]] Smábátur er bátur undir 15 brt. (brúttótonn), vanalega byggður nú til dags úr trefjaplasti en smábátar eru þó líka til úr stáli og timbri. Timbrið er að lúta í lægra haldi fyrir plastinu þar sem viðhaldskostnaður á timbrinu er meiri. Smábátar eru flokkaðir í tvo flokka, þ.e. í smábáta og krókabáta. Krókabátar eru undir 6 brt. og eru vanalega á handfærum eða línuveiðum. Smábátar stunda aðallega bolfisksveiðar þ.e. veiðar á þorski, ýsu, ufsa og steinbít. Einnig stunda smábátar grásleppuveiðar með þar til gerðum grásleppunetum. Smábátar eru staðsettir um allt land þó einna helst við Vestfirði þar sem skjólgóðir firðir skýla þeim fyrir íslenskri veðráttu og stutt er að sækja aflann. Annars eru smábátar um allt land þó einna síst við Suðurland og Suð-Vesturland, þar sem á þar vantar meira skjól fyrir þessa litlu og opnu báta til að þeir geti sótt aflann sinn.
Gresjuköttur
Gresjuköttur (fræðiheiti: Leopardus colocola) er kattardýr sem finnst í Suður-Ameríku.
Starri (mannsnafn)
Starri er íslenskt karlmannsnafn sem merkir: hinn ósveigjanlegi.
Fábio Gomes da Silva
Fábio Gomes da Silva (fæddur 4. ágúst 1983 í Campinas) er brasilískur stangarstökkvari. Persónulegt met hans, og jafnframt brasilískt met, er 5,77 metrar en það setti hann í júní 2007 í São Paulo.
Leirsteinn
Lýsing
Það sem oftast er kallað leirsteinn er hörðnuð méla silt. Leirsteinn er upprunalega vatnaset eða sjávarset. Lagskipt sem er oftast nær lárétt. Hægt er að finna lög af harðnaðri gosösku og kísilgúr (díatómíti)
Orléans
thumb|200px|Dómkirkja hins heilaga kross (Sainte-Croix) í Orléans thumb|200px|Jóhanna af Örk
Orléans er borg í norðvesturhluta Frakklands. Hún liggur um það bil 111 km fyrir sunnan París. Orléans er höfuðborg sýlsunnar Loiret og héraðsins Centre. Borgin liggur við ána Leiru þar sem hún rennur suður til fjallgarðsins Massif Central.
''Rómarkeisarinn Aurelian byggði borgina seint á 3. öld og nefndi hana auðmjúklega eftir sjálfum sér Civitas Aurelianorum sem á endanum varð að því nafni sem við þekkjum í dag.''
Árið 2015 voru íbúar borgarinnar 114.644 manns.
Borgin New Orleans (f. La Nouvelle-Orléans) í Bandaríkjunum dregur nafn sitt af Orléans.
Keisarakróna
Fritillaria imperialis (Keisarakróna) er tegund blómstrandi plantna í liljuætt, upprunnin af stóru svæði frá Anatólíu og Írak yfir sléttuna í Íran til Afghanistan, Pakistan og að Himalajafjöllum. Hún er víða ræktuð sem skrautplanta og sögð ílend í Austurríki, Sikiley, og Washington ríki. Almenna nafnið og einnig seinni hluti fræðiheitisins "imperialis," vísar til gullnar blómkrónunnar sem líkist kórónu keisara.
Fritillaria imperialis verður að 1m á hæð, og ber lensulaga, glansandi blöð stakstæð á stöngli. Villt er hún venjulega appelsínu gul, en í ræktun hafa fleiri litir komið fram, frá skarlatsrauðum yfir í gult. Á norðurslóðum blómstrar hún síðla vors og fylgir því ákveðin lykt sem fælir burt mýs og önnur smádýr.
Vegna lögunar lauksins, með að stöngullinn kemur úr dæld, er best að planta honum aðeins á ská til að hindra að vatn setjist í dældina og valdi roti. Fritillaria imperialis þarf skýldan og sólríkan stað til að þrífast og einnig sendinn og vel framræstasn jarðveg. Eftir að hún hefur blómgast og laufin orðin alveg visin ættu stönglarnir vera klipptir niður við jörð. Fjöldi afbrigða hafa verið ræktaðir fyrir garða og hefur 'Maximea Lutea' fengið Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.
Nokkrar tegundir hafa verið taldar undirtegundir Fritillaria imperialis en eru nú taldar sér tegundir. Hér eru tenglar að viðeigandi upplýsingum
Sámsstaðamúli
thumbnail|Þjóðveldisbær undir Sámsstaðamúlanum Sámsstaðamúli er fjall milli Búrfells og Skeljafells í Þjórsárdal. Vestan undir fjallinu er Þjóðveldisbærinn og í gegnum það liggja aðrennslisgöng Búrfellsvirkjunar. Um múlann hlykkjast einnig þjóðvegur 32, Þjórsárdalsvegur, og er þar mikil hækkun og beygjur eftir því.
Sunnan undir Sámsstaðamúla eru rústir eyðibýlis, sem hét Sámsstaðir, og múlinn dregur nafn af. Bærinn fór í eyði vegna Heklugosa, líklega eftir gosið 1104, en þó gæti hafa verið búið þar eitthvað lengur. Rústir Sámsstaða voru grafnar upp um 1972, og er greinargerð um uppgröftinn, eftir Sveinbjörn Rafnsson, í Árbók Hins íslenska fornleifafélags 1976, bls. 39–120.
Poecilia sarrafae
Poecilia sarrafae er fiskitegund sem var fyrst lýst af Bragança og Costa 2011. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Kúluvarp
Kúluvarp er grein frjálsra íþrótta þar sem markmiðið er að varpa þungri kúlu eins langt og maður getur. Karlakúlan er 7,26 kg (16 pund) og kvennakúlan er 4 kg.
Helstu Met
Met innanhúss:
Benedikt 15.
Benedikt 15. (21. nóvember 1854 – 22. janúar 1922), fæddur undir nafninu Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa, var páfi kaþólsku kirkjunnar frá 1914 til 1922. Páfatíð hans markaðist af fyrri heimsstyrjöldinni og af pólitískum og samfélagslegum afleiðingum hennar í Evrópu.
Æviágrip
Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa fæddist til ítalskrar aðalsfjölskyldu í Konungsríkinu Piedmont-Sardiníu árið 1854. Foreldrar hans voru markgreifahjónin Giuseppe della Chiesa og Giovanna Migliorati. Della Chiesa tók doktorspróf í lögfræði árið 1875. Eftir laganámið bað hann föður sinn um leyfi til að nema guðfræði og gerast prestur og fékk leyfi fyrir því með því skilyrði að hann næmi guðfræðina í Róm svo hann yrði ekki prestur úti á landsbyggðinni. Í Róm skráði della Chiesa sig í prestaskólann Almo Collegio Capranica og nam þar guðfræði og kirkjurétt.
Prestur, erkibiskup og kardínáli
Della Chiesa var vígður til prests þann 21. desember árið 1878 af kardínálanum Raffaele Monaco La Valletta, fáeinum dögum eftir að kardínálaráðið hafði kjörið Leó 13. sem nýjan páfa. Í kjölfarið nam della Chiesa við páfalega erindrekaskólann Pontificia Accademia dei Nobili Ecclesiastici til þess að geta unnið sem utanríkiserindreki á vegum páfans. Frá 1883 til 1887 var hann staðsettur í Madríd sem ritari páfasendiherrans Mariano Rampolla. Þegar Rampolla varð kardínálaritari í Róm fylgdi della Chiesa honum sem skrifstofustjóri hans.
Árið 1907 lauk þjónustu della Chiesa í utanríkismálum þegar páfinn Píus 10. útnefndi hann erkibiskup af Bologna. Þann 13. desember árið 1913 lést Rampolla kardínáli og þann 25. maí árið 1914 var della Chiesa útnefndur kardínáli í hans stað.