cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Skallastorkur
Skallastorkur (fræðiheiti: Leptoptilos javanicus), einnig kallaður hinn javanski argali, er tegund storka.
Karitas
Karitas er íslenskt kvenmannsnafn.
Popocatépetl
thumb|Popocatépetl. Popocatépetl er eldkeila á mörkum héraðanna Puebla, Morelos og Mexíkó í mið-Mexíkó. Það er um 70 km suðaustur af Mexíkóborg. Fjallið er 5.426 metra hátt og er næsthæsta fjall landsins á eftir Citlaltépetl (Pico de Orizaba). Iztaccihuatl er eldfjall sem er nálægt Popocatépetl og er stundum talað um tvíburatindana.
Nafnið er komið úr nahúatl og þýðir popōca reykur og tepētl fjall. Hraun úr fjallinu er mestmegnis andesít og dasít.
Eldgos
1363, 1509, 1512, 1519–1528, 1530, 1539, 1540, 1548, 1562–1570, 1571, 1592, 1642, 1663, 1664, 1665, 1697, 1720, 1802, 1919, 1923, 1925, 1933, 1947, 1994, 2000, 2005, 2012-2020, 2022
Filippus 2. Frakkakonungur
thumb|right|Krýning Filippusar 2. að viðstöddum Hinrik 2. Englandskonungi. Filippus 2. (21. ágúst 1165 – 14. júlí 1223) eða Filippus Ágústus var konungur Frakklands frá 1180 til dauðadags. Hann var einn áhrifamesti konungur Frakka á miðöldum, stækkaði ríki sitt verulega og jók völd konungsins. Undir stjórn hans jókst velmegun í Frakklandi og hann var vinsæll meðal þegna sinna.
Uppvöxtur
Filippus var sonur Loðvíks 7. og þriðju konu hans, Adelu af Champagne. Áður hafði faðir hans eignast fjórar dætur í tveimur hjónaböndum, hafði verið kvæntur Adelu í fimm ár og var orðinn 45 ára, sem var nokkuð hár aldur á 12. öld, svo að hann var orðinn langeygur eftir erfingja. Filippus var líka framan af oft kallaður Dieudonné (guðsgjöf). Þegar hann var þrettán ára villtist hann frá félögum sínum á veiðum og lá úti í skógi heila nótt. Hann veikist af volkinu og var talinn í lífshættu. Loðvík fór í pílagrímsferð til Kantaraborgar til að biðja fyrir lífi sonar síns.
Heilsufar Loðvíks fór hraðversnandi og hann lét krýna Filippus meðkonung sinn í Reims 1. nóvember 1179 og 28. apríl vorið eftir giftist Filippus svo Ísabellu af Hainaut, sem var nýorðin tíu ára. Hún færði honum greifadæmið Artois í heimanmund. Í raun fékk Filippus öll völd í sínar hendur strax eftir krýninguna því faðir hans varð smátt og smátt elliær. Það líkaði móður hans og bræðrum hennar fjórum (tveir þeirra voru jafnframt tengdasynir Loðvíks) illa því þau höfðu ráðið afar miklu síðustu stjórnarár Loðvíks. Hann dó svo 18. september 1180 og Filippus varð konungur, fimmtán ára að aldri.
Filippus og Hinrik 2.
Filippus og Geoffrey Plantagenet, hertogi af Bretagne, fjórði sonur Hinriks 2., voru miklir vinir og stundum í bandalagi gegn Hinrik. Hann var raunar á stundum góðvinur allra sona Hinriks og notaði þá gegn föður þeirra þegar honum hentaði, en vinátta þeirra Geoffreys hélst sterk allt þar til Geoffrey dó óvænt í París 1186. Þá krafðist Hinrik þess að fá forræði yfir Arthúr syni hans, sem fæddist eftir lát hans. Filippus taldi sig hins vegar réttan forráðamann drengsins þar sem Bretagne var hluti af Frakklandi og Arthúr því lénsmaður Filippusar. Hann krafðist þess líka að Ríkharður ljónshjarta, sonur Hinriks, giftist Alísu systur hans, en þau höfðu verið heitbundin frá barnsaldri og Alísa ólst upp við ensku hirðina.
Þessar deilur urðu tilefni styrjaldar og gerði Filippus í fyrstu bandalag við Ríkharð og Jóhann landlausa, syni Hinriks, sem voru í uppreisn gegn föður sínum. Árið 1189 fóru þeir Ríkharður og Filippus í herför gegn Hinrik 2. og unnu sigur á her hans 4. júlí 1189. Tveimur dögum síðar dó Hinrik og Ríkharður varð konungur Englands.
Þriðja krossferðin
thumb|right|Filippus og Ríkharður taka við lyklunum að Akkó. Filippus og Ríkharður fóru saman í Þriðju krossferðina 1190. Þeir höfðu vetursetu í Messína á Sikiley og sigldu þaðan til Landsins helga um vorið. Filippus kom þangað á undan og hóf umsátur um Akkó. Ríkharður kom svo í júníbyrjun og Akkó gafst upp 12. júlí en þá var Filippus illa haldinn af blóðkreppusótt. Hann varð líka ósáttur við Ríkharð vegna framkomu hans eftir fall Akkó og ákvað að snúa heim til Frakklands. Hann skildi þó eftir tíu þúsund manna herlið undir stjórn Húgós 3. hertoga af Búrgund.
Ríharður hafði endanlega slitið trúlofun sinni við Alísu systur Filippusar í Messína 1191 og gifst Berengaríu af Navarra. Heimanmundur hennar, sem að hluta til var Vexin, hernaðarlega mikilvægt hérað í Frakklandi, hefði átt að endurgreiðast en til að halda frið milli þeirra í krossferðinni hafði Filippus fallist á að Ríkharður skyldi halda Vexin og það ganga til karlkyns erfingja hans en ef hann eignaðist ekki erfingja skyldi Filippus fá héraðið aftur. En þegar Filippus kom aftur til Frakklands haustið 1191 vildi hann reyna að ná Vexin. Hann hafði þó svarið Ríkharði eið um að láta lendur hans vera á meðan hann væri fjarverandi. Hann sýndi því fulltrúum Ríkharðs gögn sem áttu að sanna að Ríharður hefði fallist á að afhenda honum Vexin á ný en þeir tóku ekki mark á þeim. Hann gerði líka bandalag við Jóhann, bróður Ríkharðs.
Barist um Normandí
thumb|left|Filippus 2. og Ríkharður ljónshjarta berjast í Normandí 1198. Þegar Filippus frétti af því 1193 að Ríkharður hefði verið tekinn höndum á leið heim úr krossferðinni var hann fljótur að ráðast inn í Vexin. Síðan hélt hann áfram og réðist langt inn í Normandí og settist um Rúðuborg í félagi við Baldvin greifa af Flæmingjalandi en jarlinum af Leicester, sem þar var í forsvari, tókst að verjast þeim. Í júlí 1193 samdi Filippus við ráðgjafa Ríkharðs um að hann skyldi halda því landi sem hann hafði náð en skila því ef Ríkharður vottaði honum hollustu sína. Filippus og Jóhann reyndu að múta Hinrik 6. keisara til að hafa Ríkharð lengur í haldi en þar sem búið var að safna saman lausnargjaldi til að greiða fyrir hann neitaði keisarinn. Ríkharður kom heim til Englands 13. mars og þann 12. maí lagði hann af stað í herför til Normandí.
Filippus hafði náð stórum hluta héraðsins á sitt vald en Ríkharði tókst að vinna nokkra sigra á liði hans þótt aldrei kæmi til meiri háttar bardaga. Á næstu árum gekk á ýmsu en smátt og smátt hallaði á Filippus, ekki síst eftir að Baldvin af Flæmingjalandi gekk í lið með Ríkharði 1197 og Ottó 4., systursonur Ríkharðs, varð keisari 1198. Um sumarið réðist Filippus á Vexin en Ríkharður kom að honum óvörum og á flóttanum var Filippus næstum drukknaður þegar brú hrundi undan þunga herliðsins. Um haustið hafði Ríkharður náð aftur nær öllu því landsvæði sem Filippus hafði tekið 1193. Konungarnir tveir hittust í janúar 1199 - Ríkharður stóð á báti úti í Signu, Filippus stóð á árbakkanum og þeir kölluðust á - og í framhaldi af því var samið um fimm ára vopnahlé. En seinna sama ár féll Ríkharður í umsátri um kastala aðalsmanns sem gert hafði uppreisn gegn honum.
Átök við Jóhann landlausa
thumb|right|Frakkland þegar Filippus tók við ríkjum og við dauða hans. Jóhann landlausi, yngsti sonur Hinriks 2., varð þá konungur og jafnframt hertogi af Normandí og þeir Filippus skrifuðu undir friðarsamninga í maí árið 1200. Arthúr hertogi af Bretagne, hinn ungi sonur Geoffreys, gerði einnig tilkall til krúnunnar og Filippus hafði stutt hann fyrst í stað en sneri nú við blaðinu og viðurkenndi Jóhann sem konung. Í staðinn var landamærum Normandí breytt svo að hertogadæmið minnkaði verulega og Jóhann samþykkti líka að greiða Filippusi stórfé. Til að innsigla sættina var samið um hjónaband Loðvíks, elsta sonar Filippusar, og einhverrar af dætrum Elinóru Kastilíudrottningar, systur Jóhanns, og varð Blanka fyrir valinu.
Friður komst þó ekki á því mikil óánægja með stjórn Jóhanns á hertogadæminu Akvitaníu leiddi til uppreisnar þar, sem Filippus studdi í laumi og árið 1202 lýsti hann aftur yfir stuðningi við Arthúr hertoga og gekk frá trúlofun hans og sex ára dóttur sinnar, Maríu. En síðar sama ár náði Jóhann Arthúri á sitt vald og fljótlega hvarf hann sjónum og urðu afdrif hans aldrei ljós þótt flestir þættust þess fullvissir að Jóhann hefði látið myrða hann. Þetta jók mjög andstöðu við Jóhann, sem flúði til Englands, og í árslok 1204 hafði Filippus náð mestöllum löndum hans í Frakklandi á sitt vald.
Tvíkvæni konungs
Ísabella drottning dó af barnsförum árið 1190 og lét eftir sig einn son, Loðvík. Filippus giftist Ingibjörgu, dóttur Valdimars mikla Danakonungs, 15. ágúst 1193, og var hún nefnd Isambour í Frakklandi. En af einhverri ástæðu fylltist Filippus óbeit á henni þegar eftir brúðkaupið. Hann vildi ekki láta krýna hana drottningu. Þremur mánuðum eftir brúðkaupið lét Filippus kalla saman prestastefnu og lagði þar fram falsað ættartré sem sýndi að Ingibjörg hefði verið of skyld fyrri konu hans til að þau mættu eigast. Var því hjónaband þeirra dæmt ógilt.
Þegar það rann upp fyrir Ingibjörgu hvað var að gerast fann hún sér athvarf í klaustri og leitaði síðan liðsinnis hjá Selestínusi III páfa og Knúti bróður sínum. Sendinefnd sem fór frá Danmörku til Rómar tókst að sannfæra páfa um að ættartréð væri falskt og páfinn lýsti ógildingu hjónabandsins ógilda og bannaði Filippusi að ganga í hjónaband að nýju. Hann lét það sem vind um eyru þjóta og fann sér nýja brúði, Margréti af Genf, en þegar hún ferðaðist til Parísar til að giftast honum rændi Tómas 1. af Savoja henni og giftist henni sjálfur.
Filippus giftist svo Agnesi af Meraníu (Dalmatíu) 7. maí 1196 og átti með henni tvö börn. Innósentíus III lýsti hjónaband þeirra ógilt þar sem Filippus væri enn giftur Ingibjörgu. Hann skipaði Filippusi að losa sig við hana og þegar hann varð ekki við því lýsti hann landið í bann 1199. Því var aflétt 7. september 1200, eftir að Filippus hafði sent Agnesi frá sér. Hann fékk því þó framgengt að börn þeirra voru lýst skilgetin. Hann tók heldur ekki Ingibjörgu til sín, heldur hafði hana í haldi í köstulum og klaustrum víða í Frakklandi.
Herför til Flæmingjalands
Árið 1212 átti Jóhann í hörðum deilum við páfastól og Filippus sá sér þá leik á borði og ákvað að gera innrás í England. Til að fá stuðning páfa sættist hann við Ingibjörgu árið 1213 eftir að hafa í tuttugu ár reynt að losa sig við hana. Jóhann sættist að vísu einnig við páfa og samþykkti að England og Írland skyldu vera lénsríki páfastóls. Þá lét Innósentíus III Filippus vita að hann yrði að hætta við innrásina en Filippus réðist þá á Flæmingjaland í staðinn og settist um Gent. Þangað frétti hann að enski flotinn hefði lokað þann franska inni í höfninni í Dam. Hann flýtti sér þangað en þegar hann sá að hann gæti ekki bjargað skipum sínum lét hann brenna þau frekar en að þau féllu í óvinahendur - og lét svo brenna borgina Dam í leiðinni. Hann kenndi íbúum Flæmingjalands um þennan ósigur og þegar hann hélt heim lét hann brenna og eyða öllum flæmskum bæjum og þorpum á leiðinni og drepa íbúana eða selja þá í þrældóm.
Orrustan við Bouvines
thumb|right|Filippus vinnur sigur við Bouvines. Jóhanni steig sigurinn á franska flotanum til höfuð svo að hann fór að undirbúa innrás í Frakkland til að vinna aftur lönd sín. Hann hélt til La Rochelle í febrúar 1214. Jafnframt komu bandamenn hans, Ottó 4. keisari og greifinn af Flanders, úr norðri og mættu her Filippusar við Bouvines-brú. Filippus hafði um 15.000 manna her en andstæðingar hans samtals um 25.000 menn. Bardaginn var harður; Filippusi var hrundið af hesti sínum en hertygin björguðu lífi hans. Ferdínand greifi af Flæmingjalandi særðist illa og féll í hendur Frakka og særður hestur Ottós keisara hljóp með hann af vígvellinum. Þá lögðu menn þeirra á flótta og Filippus hélt í sigurför heim til Parísar en Jóhann sneri heim til Englands með skottið milli fótanna.
Sigur Filippusar var afar afdrifaríkur. Jóhann hafði veikst svo mjög að skömmu síðar neyddist hann til að láta undan kröfum aðalsmanna og undirrita Magna Carta. Sigurinn styrkti hins vegar mjög konungsvaldið í Frakklandi.
Eftirmæli og ævilok
Filppus 2. stóð fyrir margvíslegum framförum í ríki sínu. Hann lét helluleggja helstu götur í París og reisa markaðinn Les Halles. Hann hélt áfram byggingu Notre Dame, sem faðir hans hafði byrjað að reisa 1163, byggði Louvre-kastala og gaf Parísarháskóla stofnskrá árið 1200. Verslun og viðskipti efldust mjög á stjórnarárum hans, sem voru almennt velmegunarár í Frakklandi.
Amanda
Amanda er íslenskt kvenmannsnafn.
Parakeelya stagnensis
Parakeelya stagnensis er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Stardal
Stardal er íslenskt millinafn.
Grimmsbræður
thumbnail|hægri|Grimmsbræður á málverki eftir [[Elisabeth Maria Anna Jerichau-Baumann frá 1855.]] Grimmsbræður (þýska Brüder Grimm) voru bræðurnir Jacob Grimm (1785-1863) og Wilhelm Grimm (1786-1859). Þeir voru þýskir málvísindamenn sem þó eru langþekktastir fyrir útgáfu sína á þjóðsögum sem þeir söfnuðu við rannsóknir sínar á hljóðbreytingum í germönskum málum. Þjóðsagnaútgáfa þeirra varð fyrirmynd að hliðstæðum útgáfum um allan heim, meðal annars Þjóðsögum Jóns Árnasonar. Slík útgáfa varð snar þáttur í þjóðernisrómantík í Evrópu á 19. öld. Dæmi um þeirra ævintýri eru: Mjallhvít, Þyrnirós og Öskubuska.
Johan Ferdinand Aasberg
Johan Ferdinand Aasberg (19. júní 1858 -22.11 1954 ?) var danskur skipstjóri sem sigldi hinum ýmsu skipum hins Sameinaða danska gufuskipafélags til og frá Danmörku og á strandsiglingum við Ísland.
Aasberg fæddist í Stubbekjöbling í Danmörku. Hugur hans hneigðist snemma að sjómennsku og fór hann ungur í siglingar, fyrst sem háseti. Hann tók stýrimannapróf við Bogö Navigationsskole og að því loknu sigldi hann sem 2. og 1. stýrimaður á ýmsum seglskipum. Aasberg kom fyrst til Íslands árið 1882 með freigátunni Sjælland. Árið 1883 gekk hann í þjónustu Sameinaða danska gufuskipafélagsins. Hækkaði hann fljótt í tign og varð 2. stýrimaður 1885, 1. stýrimaður 1889 og skipstjóri1898. Íslandsferðir sínar hjá félaginu hóf Aasberg árið 1890 sem 1. stýrimaður á e.s. Laura. Árið 1898 fól félagið honum skipstjórn á e.s. Skálholt, sem annaðist strandferðir hér við land. Treysti félagið engum betur en honum til þess að stjórna þeim erfiðu siglingum.
Þrem árum seinna varð hann skipstjóri á e.s. Laura, þá skipstjóri á e.s. Botnia árið 1909, og loks skipstjóri á hinu nýja e.s. Island, sem Sameinaða gufuskipafélagið lét byggja á stríðsárunum til Íslandsferða. Hóf það ferðir sínar hingað til lands seint á árinu 1915, og stjórnaði Aasbert því allt þangað til hann, árið 1923 varð að láta af skipstjórn fyrir aldurs sakir, 65 ára gamall. Fór hann allt í allt 233 ferðir hingað til lands.
Húmi
Húmi er íslenskt karlmannsnafn.
Nettröll
Nettröll er „sá eða sú sem vísvitandi móðgar eða ögrar öðrum netnotendum“ (samkvæmt íslenskri nútímamálsorðabók á vefsíðu Árnastofnunar).
Notkun orðsins Nettröll
Nettröll hafa haft víðtæk áhrif á umræðu hér á landi sem og víðar. Vefmiðillinn Kjarninn greinir frá að í Facebook pistli sem Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, fyrrverandi forsætisráðherra, skrifaði í upphafi árs 2016 hafi hann sagt að „...nettröll eru hvorki þekkt fyrir einbeitingu né yfirvegun“. . Í september 2018 birtist grein á vef Blaðamannafélags Íslands þar sem sagt var frá því að yfir 100 fréttir sem birst hafi í Bretlandi byggi á Twitterfærslum frá Rússneskum nettröllum. .
9. janúar
9. janúar er 9. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 356 dagar (357 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Wenzhou Longwan alþjóðaflugvöllurinn
alt=Farþegamiðstöð Wenzhou Longwan flugvallarins.|thumb| Farþegamiðstöð Wenzhou Longwan flugvallarins. alt=Farþegaaðstaða í eldri flugstöðvarbyggingu flugvallarins.|thumb| Farþegaaðstaða í eldri flugstöðvarbyggingu flugvallarins. alt=Lest á S1 línunni. Bæði S1 og S2 járnbrautarlínur tengja flugvöllinn við miðborgina og nærliggjandi borgir.|thumb| Lest á S1 línunni. Bæði S1 og S2 járnbrautarlínur tengja flugvöllinn við miðborgina og nærliggjandi borgir.
alt=Sérstöð neðanjarðarlestarstöð Wenzhou Longwan flugvallarins opnaði árið 2019. S1 og S2 járnbrautarlínur tengja flugvöllinn við miðborgina og nærliggjandi borgir.|thumb| Sérstök neðanjarðarlestarstöð Wenzhou Longwan flugvallarins opnaði árið 2019. S1 og S2 járnbrautarlínur tengja flugvöllinn við miðborgina og nærliggjandi borgir. Alþjóðaflugvöllur Wenzhou Longwan (IATA: WNZ, ICAO: ZSWZ) (kínverska: 温州龙湾国际机场; rómönskun: Wēnzhōu Yóngqiáng Jīchǎng) er meginflughöfn Wenzhou borgar í  Zhejiang héraði í  Alþýðulýðveldinu Kína. Hann einn af stærri flugvöllum í Austur-Kína.
Flugvöllurinn er staðsettur um 21 kílómetra frá miðborg Wenzhou í Longwan hverfi sem gefur honum nafn. Hann þjónar Wenzhou og öðrum nærliggjandi borgum eins og Taizhou, Lishui og Ningde.
Flugvöllurinn hefur tvær flugstöðvar, T1 fyrir millilandaflug sem nær yfir 129.500 m2 svæði og T2 fyrir innanlandsflug, sem er 534.000 m2.
Saga
Wenzhou Longwan alþjóðaflugvöllur var opnaður fyrir borgaralegt flug árið 1990. Síðan þá, vegna mikillar fjölgunar farþega, hefur völlurinn og tengdir samgönguinnviðir verið í stækkunarferli. Annar byggingaráfangi flugvallarins tók til starfa árið 2008 með nýrri flugstöðvarbygginguog árið 2018 opnaði önnur 16.000 fermetra farþegamiðstöð með getu til að taka við um 15 milljónum farþega árlega. Nú er unnið að þriðja áfanga stækkunar flugvallarins sem á að ljúka árið 2030. Hann felur í sér byggingu annarrar flugbrautar (3.600 metrar á lengd), lengingu núverandi flugbrautar um 400 metra, og byggingu þriðju flugstöðvarinnar (T3), stækkun T2 flugstöðvarinnar og byggingu nýrri 104.000 fermetrar vörugeymslu. Árið 2030 á flugvöllurinn að geta tekið á móti 30 milljónum flugfarþega á ári, annast 232.000 flug og taka á móti 400.000 tonn af farmi. Á sama skapi hafa flugbrautir verið í framþróun og stækkun. Nú eru þar tvær samhliða flugbrautir sem er 3.200 metrar að lengd og önnur sem þjónar sem neyðarbraut. Nú er unnið að uppfærslu fyrri farþegamiðstöðvar. Þegar því lýkur verður hún notuð til alþjóðaflugs, en hin sem innanlandsflugstöð. Í júní 2011 samþykktu stjórnvöld að skilgreina flugvöllinn sem „fyrsta flokks flughöfn“, sem gerir kleift að opna hann fyrir lendingar erlendra flugvéla. Sama ár hófst flug til Taípei borgar í Taívan. Ári síðar opnaði flug til Suður-Kóreu. Árið 2016 komst á áætlunarflug til Bangkok, Taílandi. Sama ár hófst flug til Rómar á Ítalíu. Samgöngur við flugvöllinn eru einnig í mikilli uppbyggingu. Sérstök neðanjarðarlestarstöð flugvallarins opnaði árið 2019. Bæði S1 og S2 járnbrautarlínan í Wenzhou fara í gegnum T2 flugstöðina á flugvellinum. S1 línan tengir Suðurbrautarstöð borgarinnar og aðalbrautarstöð við flugvöllinn. S2 sem er í uppbyggingu mun tengja flugvöllinn við nærliggjandi borgir. Lagðir hafa verið þjóðvegir sem tengja flugvöllinn betur við nágrannaborgir og hverfi. Byggðar hafa verið járnbrautarlestartengingar, léttlestir og neðanjarðarlestir. Það er hluti af áformum um að styrkja Wenzhou sem svæðisbundna samgöngumiðstöð í austurhluta Kína.
Stein
Stein er íslenskt millinafn.
Wenzhou Longwan alþjóðaflugvöllurinn
Samgöngur við flugvöllinn
Flugvöllurinn er tengdur borginni með ýmsum samgöngutækjum. Lestir og snarlestir tengja flughöfnina við miðborg Wenzhou. Að auki tengja strætisvagnar og gott vegakerfi flughöfnina við borgina og nærliggjandi svæði. Fyrirhugað er að byggja fleiri vega- og lestartengingar.
Flugfélög
Mörg flugfélög starfa á hinum flugvellinum bæði farþegaflugfélög og farmflugfélög. Dæmi um umsvifamikil flugfélög eru: China International Airlines, China Eastern Airlines, China Southern Airlines, Shanghai Airlines, Loong Airlines, og China Airlines
Flugleiðir
Árið 2018 bauð flugvöllurinn tengingar til 104 innlendra borga og 29 alþjóðlegra borga og svæða. Margir áfangastaðir flugvallarins eru innan Kína, þar sem hann þjónar flestum stærri borgum landsins. Flugvöllurinn er fyrst og fremst nýttur til innanlandsflugs í Kína.
SEV
SEV er rafmagnsframleiðandi og dreifingaraðili í Færeyjum. Nafn fyrirtækisins er skammstöfun af eyjunum Straumey, Austurey og Vágar þar sem framleiðsla vatnsaflsvirkjana hófst.
Saga
SEV var stofnað 1. október árið 1946. Stofnfundurinn fór fram í Þórshöfn og var sóttur af talsmönnum 19 bæjarfélaga frá Straumey, Austurey og Vágum. Síðan 1963 hafa öll bæjarfélög Færeyja tekið þátt í fyrirtækinu og fært rafmagnsframleiðslu sína til SEV.
Starfsemi
43% af allri nýttri orku Færeyjinga kemur frá vatnsaflsorkuverum. SEV hefur einkarétt á því að framleiða vatnsaflsorkuver og það rekur níu stór og sjö smærri vatnaflsorkuver. Þrátt fyrir að SEV hafi ekki einkarétt á dreifingu raforku, þá er það eina fyrirtækið sem dreifir raforku á Færeyjum.
1563
thumb|right|[[Friðrik 2. Danakonungur leggur undir sig Älvsborg í sjö ára stríðinu.]] Árið 1563 (MDLXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Serpentyne
Serpentyne er breiðskífa með hljómsveitinni XIII sem kom út árið 1994. Upptökur á plötunni hófust sumarið 1994 og hún var hljóðblönduð í Grjótnámunni í Reykjavík af Ingvari Jónssyni og Þorvaldi Bjarna Þorvaldssyni. Platan var gefin út af Spor á íslandi, CNR Musik í Benelux og Sempahore gaf plötuna út í Þýskalandi, Sviss og Austurríki.
Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)
Lýðræðisflokkurinn eða Demókrataflokkurinn (ítalska: Partito Democratico) er stjórnmálaflokkur á Ítalíu sem stofnaður var 2007.
Meðan á 15. löggjafarþingi Ítalíu stóð var Lýðræðisflokkurinn hluti af annarri ríkisstjórn Romano Prodi. Prodi hafði unnið sigur í þingkosningum árið 2006 ásamt Einingarbandalaginu, kosningabandalagi vinstriflokka sem taldi til sín Ítalska vinstri-lýðræðisflokkinn, forvera Lýðræðisflokksins. Lýðræðisflokkurinn var stofnaður eftir sigur Einingarbandalagsins sem samruni aðildarflokka kosningabandalagsins í viðleitni til þess að sameina ítalska vinstriflokka í einn miðvinstriflokk.
Rainer Maria Rilke
thumb|right|Málverk af Rilke eftir [[Paula Modersohn-Becker.]]
Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)
Lýðræðisflokkurinn bað ósigur fyrir miðhægribandalagi Silvio Berlusconi í þingkosningum árið 2008 og gekk í stjórnarandstöðu. Í nóvember árið 2011 veitti Lýðræðisflokkurinn nýrri ríkisstjórn Mario Monti þingstuðning eftir hrun ríkisstjórnar Berlusconi. Bandalag miðvinstriflokka vann sigur í þingkosningum árið 2013. Lýðræðisflokkurinn varð stærsti flokkurinn á ítalska þinginu og leiddi þrjár ríkisstjórnir á næsta þingtímabili, undir forystu Enrico Letta, Matteo Renzi og Paolo Gentiloni.
Rainer Maria Rilke
Rainer Maria Rilke (4. desember 1875 – 29. desember 1926) er eitt af helstu skáldum þýskrar tungu á 20. öld. Hann fæddist í Prag í Bæheimi sem þá var hluti Austurríkis-Ungverjalands. Rilke orti bæði á bundnu máli og óbundnu og er stundum talinn með módernistum. Rilke er meðal annars þekktur fyrir Dúínó-tregaljóðin sem Kristján Árnason þýddi á íslensku. Rilke skrifaði einnig yfir 400 ljóð á frönsku.
Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)
Lýðræðisflokkurinn tapaði þingkosningum árið 2018 og gekk í stjórnarandstöðu á ný. Eftir að ríkisstjórn Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins hrundi í ágúst árið 2019 stofnaði Lýðræðisflokkurinn nýja samsteypustjórn ásamt Fimmstjörnuhreyfingunni með Giuseppe Conte sem forsætisráðherra.
Árið 2019 urðu tveir klofningar úr Lýðræðisflokknum. Sá fyrri varð í ágúst árið 2019 þegar Carlo Calenda sagði sig úr flokknum og stofnaði hreyfinguna Siamo Europei (íslenska: „Við erum Evrópumenn“) til að mótmæla samstarfi flokksins við Fimmstjörnuhreyfinguna. Sú síðari varð í september 2019 þegar Matteo Renzi sagði sig úr flokknum og stofnaði flokkinn Italia Viva. Italia Viva studdi fyrst um sinn ríkisstjórnarsamstarfið og hélt tveimur ráðuneytum í stjórninni. Þann 14. janúar 2021 dró Renzi hins vegar stuðning nýja flokksins við ríkisstjórnina til baka, sem leiddi til afsagnar stjórnar Giuseppe Conte ellefu dögum síðar og til þess að fyrrum seðlabankastjóranum Mario Draghi var boðið að mynda þjóðstjórn. Lýðræðisflokkurinn á aðild að stjórn Draghi ásamt flestum öðrum helstu þingflokkum Ítalíu.
Árið 2016 taldi Lýðræðisflokkurinn til sín 405.041 meðlimi, sem var 2,5% aukning frá fyrra ári. Á evrópskum vettvangi gekk Lýðræðisflokkurinn formlega til liðs við Flokk evrópskra sósíalista þann 27. febrúar 2014, en hann hafði þegar tekið myndað náið samstarf við þá hreyfingu og myndaði árið 2009 þingflokk Framsóknarbandalags sósíalista og demókrata.
Svíakonungar
thumb|[[Eríkur helgi]] thumb|[[Karl Knútsson Bonde]] thumb|[[Steinn Sture eldri]] thumb|[[Gústaf Vasa]] thumb|[[Gústaf 2. Adólf]] thumb|[[Kristín Svíadrottning]] thumb|[[Karl 11. Svíakonungur]]
Karín
Karín er íslenskt kvenmannsnafn.
Svíakonungar
thumb|[[Óskar 2.]]
Svíþjóð hefur verið konungsríki svo langt aftur sem sögur herma. Í Heimskringlu, Íslendingasögunum, Bjólfskviðu og fleir fornum ritum eru allmargir Svíakonungar tilnefndir sem alls er óvíst um hvort þeir hafi í raun verið til og eru þeir nefndir sögukonungarnir í sænskri sagnfræði. Tímasetning konunga í eftirfarandi lista er óviss allt fram að Sörkvi eldra.
Ríkishafar
{| class="wikitable"
Sörkvis ætt (S.) og Eiríks ætt (E.) ásamt fleirum
(Knútur Hólmgeirsson)
Ráðamenn í Svíþjóð á tímum Kalmarsambandsins
sennilega um 1390– 1450 Erik Axelsson Tott 1415–1481
Stórnefir
Stórnefir (fræðiheiti: Threskiornithidae), einnig kallaðir íbisar, er ætt pelíkanfugla.
Húnbogi
Húnbogi er íslenskt karlmannsnafn.
Steinbekk
Steinbekk er íslenskt millinafn.
Mikis Þeódórakis
Þeódórakis var vinstrisinnaður og var tengdur Gríska kommúnistaflokknum. Hann var kosinn á þing 1964, 1981 og 1990 og varð eitt sinn ráðherra. Hann var þekkt rödd og tákn gegn herforingjastjórninni 1967–1974 og var fangelsaður, pyntaður og tónlist hans bönnuð.
Amelía
Amelía er íslenskt kvenmannsnafn.
Sandsteinn
thumb|Sandsteinar Sandsteinn er setberg úr samanbundnum sandkornum, aðallega kvarsi. Sandkornin eru 0,063-2 mm að þvermáli.
Myndun
Sandsteinn myndast þegar laus sandur festist saman, og myndast því eins og lausi sandurinn. Ólíkt kalksteini eða kolum myndast sandsteinn ekki lífrænt þar sem hann samanstendur af afgöngum veðraðra steina. Kvars er mjög veðrunarþolin steind, auk þess að vera algeng steind í grjóti.
Mikilvægustu myndunarstaðir sandsteins eru höfin, aðallega grunn höf nálægt meginlandsflekum. Sandurinn kemur að mestu frá fasta landinu og flyst með ám og hafstraumum á setstað sinn.
Einnig er til sandsteinn sem myndast hefur á meginlandi. Aðallega er það sandsteinn sem myndast hefur með hjálp vatns (ár), minna er um sandstein þar sem kornin hafa flust á setstað með hjálp vinda.
Þegar yngri jarðlög setjast ofan á sandinn myndast þrýstingur á jarðlagið. Steindir falla úr sjó eða grunnvatni og binda sandinn. Myndunin tekur frá nokkrum áratugum upp í fleiri milljón ár.
A-vítamín
A vítamín er vítamín sem við innbyrðum að mestu í gegnum fæðu (Lýðheilsustöð, 2010). A vítamín getur komið fram sem retínól, karótín og beta-karótín (lýðheilsustöð, 2010). Það er fituleysanlegt vítamín sem er að finna í grænmeti, svo sem gulrótum, spínati, gulum baunum og kartöflum. (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011). Vítamínið er einnig að finna í fituríkum dýraafurðum svo sem nýmjólk, smjöri, fiskiolíu, hákarlaolíu, eggjum og lúðu. (Codija, 2001; Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011). Í fiskilifur, lýsi, smjöri, eggjum og mjólk er að finna A vítamín í forminu Retínól (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Retínól er annað form A vítamíns (Lýðheilsustöð, 2010) sem fáum við úr dýraríkinu, en karótín og beta-karótín (próvítamín A) fáum við úr jurtaríkinu (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Beta-karótín er litarefni sem finnst t.d. í gulrótum og er það er djúp appelsínugult að lit. Mikil neysla kemur stundum fram í húðlit einstaklings en venjulega kemur liturinn helst fram í lófum og á iljum (Þuríður Þorbjarnardóttir, 2006). Grænmeti sem er mjög litsterkt eins og t.d. gulrætur, spergilkál, paprika og apríkósur innihalda þetta efni sem mannslíkaminn breytir síðan í A vítamín eftir þörfum (EDS, 2009). Þegar líkaminn innbyrðir A vítamín á þessu formi eru mun minni líkur á að uppsöfnun vítamínsins A verði óæskilega mikil í líkama einstaklingsins (EDS, 2009).
Fituleysanleg efni eins og A vítamín skolast ekki út heldur safnast þau saman í lifur og fituvefnum ef umfram magn er af því í líkamanum (Lýðheilsustöð, 2010). 80 - 90% af því sem að líkaminn innbyrðir af A vítamíni geymir hann í lifrinni (Johnson, 2020). Vegna þess að þau skolast ekki út þá getur líkaminn gripið í að nýta sér þann forða sem hann á þegar A vítamín vantar (Lýðheilsustöð, 2010).
Kostir A vítamíns
A vítamín hjálpar til við vöxt vefja í líkamanum, hjálpar til við að halda eðlilegri starfsemi kirtla og þekjuvefs (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011) og ver okkur einnig gegn sumu þekjuvefskrabbameini (Borel, Drai, og Faure, 2005). Það er einnig nauðsynlegt til að slímhúð viðhaldist eðilega, aðallega á framanverðu auganu, í meltingarvegi og öndunarvegi, og hjálpar til við viðhald hárs, endurnýjun húðarinnar og verndun hennar (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011; Gilbert, 2013). A vítamín hjálpar til við endurnýjun á sjónpurpura, sem er efnið í sjónhimnunni, sem hjálpar okkur við að sjá í daufu ljósi (Fawsi, 2006). Það styður beinvöxt barna (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011) og rannsóknir sýna að inntaka A vítamíns, hjá börnum frá sex mánaða aldri til fimm ára, minnkar líkurnar á sjúkdómum og dauða (Paixão, 2017). A vítamín hefur einnig áhrif á meðgöngu og án þess myndi frjóvgað egg ekki verða að fóstri. (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011).
Hægt er að nota A vítamín til þess að fyrirbyggja ýmis veikindi og sjúkdóma, meðal annars unglingabólur, alkóhólisma, sykursýki, eiðni, slitgigt, æðahnúta, veirusýkingar og margt fleira. (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011).
Aukaverkanir af A vítamíni geta komið fram á þann hátt að líkaminn tekur ekki upp D vítamín á eins skilvirknislegan hátt (Vitamin.is, e.d.). Aftur á móti virðist sem að A vítamín virkji upptöku járns úr geymslustöðvum líkamans, sem berst svo til rauðu blóðkornanna sem mynda blóðrauðann, sem er súrefnisvakinn í rauðu blóðkornunum (Linus Pauling Institute, 2021).
Ráðlagður dagskammtur
Miðað er við að ráðlagður dagskammtur A vítamíns sé 1 mg á dag (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020) eða 1000 µg hjá fullorðnum einstaklingum, 700 µg hjá börnum og 400 µg hjá smábörnum. (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011).
A vítamín skortur
Aðalástæða A vítamín skorts er einfaldlega of lítil inntaka vítamínsins, sem sagt of lítið af A vítamínríkri fæðu í mataræði fólks (Codjia, 2001). Fyrstu einkenni A vítamín skorts er náttblinda sem má rekja til þess að sjónpurpuri nær ekki að endurnýja sig (Fawzi, 2006; Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011). Hornhimnan í augunum verður þá hörð vegna þurrks og getur á þann hátt leitt til þess að manneskjan verður blind (EDS, 2009).
A vítamín skortur bælir ónæmiskerfið og eykur þannig líkurnar á ýmsum veikindum, sýkingum og sjúkdómum (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011; Paixão, 2017). Ef einhver sýking er í líkamanum, kallar hann á A vítamín, sem þar af leiðandi eykur vítamín skortinn enn frekar (Gilbert, 2013). Menn geta fengið þurra húð af A vítamín skorti og mikill skortur getur leitt til blindni (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011).
A vítamín skortur er algengur í þróunarlöndunum og sérstaklega hjá börnum á leikskólaaldri og ófrískum konum (Codjia, 2001). Alþjóðaheilbrigðisstofnunin (WHO) áætlar að um 140 milljón barna í heiminum þjáist af A vítamín skorti. (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011). Einnig er A vítamín skortur algengur í suðaustur Asíu þar sem hvít hrísgrjón er uppistaða fæðunnar og innihalda þau ekki vítamínið. (Akram, Asif, Naveed og Shah, 2011). Skortur á A vítamíni hjá börnum í þróunarlöndunum er aðalorsök þess að þau börn þjást af slæmri sjón og geta jafnvel orðið blind. Þau eru einnig í meiri hættu á að fá lífshættulegar sýkingar og jafnvel deyja, sem verður þá helst í kjölfar mislinga eða mjög alvarlegs niðurgangs (Underwood og Arthur, 1996).
A vítamín eitrun
Sjalfgæft er að fólk þjáist af A vítamín eitrun, en það kemur þó fyrir, og einna helst ef að fæðið er of fituríkt (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Eitrun getur einungis orðið vegna of mikils magns af A vítamíni úr dýraríkinu, en of mikil inntaka A vítamíns úr jurtaríkinu (beta-kerótín) kemur þannig fram að húðin verður oft gulleit að lit (Vitamin.is, e.d.). Ef of stór skammtur A vítamíns er tekinn getur komið upp sú staða að einstaklingur verði fyrir bráðaeitrun. Það getur gerst ef að einstaklingur innbyrðir 100mg eða meira, það er að segja 100 sinnum meira en ráðlagður dag skammtur (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Algengast er að eitrun af völdum A vítamíns verði vegna of stórra vítamín skammta eða vegna lyfja við húðmeðferð (Johnson, 2020). Ekki er eins mikil hætta á eitrun af völdum Beta-karótíns því upptaka þess í líkamanum er mun hægari (Heilsa.is, e.d.).
Bráð eituráhrif af völdum A vítamíns geta valdið höfuðverk, ógleði, uppköstum og fleira (Myhre et al., 2003). Langvarandi eituráhrif geta aftur á móti valdið liðverkjum (Johnson, 2020), eymslum í beinum, þurri húð (Penniston, Tanumihardjo og Sherri, 2006), hárlosi í augabrúnum, þurrum vörum (Johnson, 2020). Hætta er á því að eitrun geti leitt til lifrarskemmda (Johnson, 2020) og minni beinþéttni sem að leiðir í kjölfarið til þess að einstaklingar sem þjást af A-vítamín eitrun eru í meiri hættu á að beinbrotna (Vitamin.is, e.d.). Bráðaeitrun hjá fullorðnum einstakling er ekki algeng, en hefur þó komið upp á til dæmis á Norðurskautinu þegar heimskautafarar borða lifur úr ísbirni eða sel, sem er mjög rík af A-vítamíni (Johnson, 2020). Einkenni A vítamín eitrunar hjá börnum getur komið fram sem kláði og jafnvel leitt til lystarstols (Johnson, 2020).
Meðganga og brjóstagjöf
A-vítamín gegnir mikilvægu hlutverki varðandi fósturþroska og vöxt (EDS, 2009). Þó þurfa konur sem eru barnshafandi, eða með barn á brjósti, að passa að borða ekki lifur né taka inn bætiefni sem að innihalda A-vítamín, til að koma í veg fyrir inntöku á of stórum skammti (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020). Samkvæmt rannsókn sem gerð var rétt fyrir aldamótin 2000, um næringarefnainnihald í brjóstamjólk hjá íslenskum konum, kom í ljós að örlítil tenging fannst á næringarinntöku móðurinnar á A vítamíni og því sem skilaði sér til barns í gegnum brjóstamjólkina (Ingibjörg Gunnarsdóttir, 2000). Fyrir konu sem er með barn á brjósti þá er ráðlagður dagskammtur af A vítamíni 1200 míkrógrömm (Ingibjörg Gunnarsdóttir, 2000). Varhugavert er fyrir barnshafandi konur að taka stóra skammta af A vítamíni (Vitamin.is, e.d.). Mikil umfram neysla á dag hefur verið tengd við það að meiri líkur séu á fósturgalla á fyrsta þriðjungi meðgöngunnar, þá helst andlits- og taugagalla (EDS, 2009), en einnig getur A vítamín skortur valdið sömu göllum (Linus Pauling Institute, 2021). A vítamín er nauðsynlegt fyrir þroska á líffærum fósturs (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020), ásamt augum, lungum, hjarta, eyrum, útlimum og innyflum (Linus Pauling Institute, 2021) A vítamín er einnig mikilvægt fyrir genastýringu (Guðrún Gyða Hauksdóttir, 2020).
Bein
thumb|Mynd af löngu beini með íslenskum glósum. Bein eru hluti beinagrindar hryggdýrs, sem myndar stoðkerfi líkamans. Bein eru gerð úr beinvef. Vöðvar tengjast beinum með sinum.
Tegundir beina
Fjórar megintegundir eru löng, stutt, flöt og óregluleg bein.
Gerð beins
Miðja beins nefnist skaft, (e. diaphysis), endar beins nefnast beinköst, (e. epiphysis), endafletir beins heita liðfletir en þeir eru brjóskklæddir. Allt beinið er þakið beinhimnu (e. periosteum), nema á liðflötum, þar er það þakið liðbrjóski (e. articular cartilage). Í löngum beinum er merghol (e. medullary cavity)sem er þakið að innan þunnri himnu, mergholshimnu, (e. endosteum). Í mergholinu er fituvefur sem nefnist guli beinmergurinn. Þéttbein (e. compact bone) eru að mestu leyti utan til í beininu þar sem þarf sterkan vef en frauðbein (e. spongy bone) eru mestmegnis innan í beinendum og utan við mergholið.
Beinvefur
Beinvefur er úr lifandi frumum og millifrumuefnis (matrix). Til eru fjórar gerðir lifandi beinfrumna:
Endurnýjun beina
Beinin eru í stöðgri endurnýjun út allt lífið, hraði endurnýjunarinnar fer eftir álagi og öðrum kröfum sem eru gerðar til beinana.
Tvær gerðir frumna sjá um að byggja upp bein og brjóta þau niður, það eru beinkímfrumur og beinátfrumur. Þessar frumur vinna hlið við hlið að við það að lagfæra beinin í líkamanum.
Myndun beina
Það ferli þegar bein myndast er kallað beingerð/beinmyndun (e. ossification). Beinmyndun á sér stað aðallega af fjórum ástæðum.
Tvær mismunandi beinmyndanir eru innanhimnu beingerð (e. intramembranous ossification) og innanbrjósks beingerð (e. endochondral ossification).
Vöxtur beina
Allt til unglingsáranna vaxa beinin bæði að lengd og þykkt. Lengd beina tengist starfsemi vaxtarlagsins. Vaxtarlagið (e. epiphyseal growth plate) er á milli beinendans og skaftsins. Í vaxtarlaginu eru brjóskfrumur sem eru stanslaust að skipta sér. Þegar bein vex í lengd myndast nýjar brjóskfrumur í vaxtarlaginu beinenda megin á meðan bein myndast skaft megin, og skaftið lengist. Þegar unglingsárin taka enda minnkar myndun nýrra fruma og millifrumu matrix og hefur endanlega stoppað í kringum 18-25 ára. Þá hefur bein tekið við af öllu brjóski vaxtarlagsins.
Endurbygging beina
Bein eru stanslaust að endurbyggjast. Endurbyggingin stafar af stanslausri skiptingu gamals beinvefs fyrir nýjan. Þetta er ferli sem inniheldur það að beinátfrumur hreinsa steinefni og kollagenþræði frá beininu og nýjum steinefnum og kollagenþráðum er komið fyrir með beinkímfrumum. Endurbygging sér einnig um að gera við meidd bein.
Eyðing beina
Beinátfrumur eru stórar frumur, sem ferðast um og vella leysihvötum, sem melta beinið.
Konunglegi grasagarðurinn í Kew
thumb|250px|Inni í vatnaliljahúsinu. Temperate gróðurhúsið|thumbnail 300px|Pálmahúsið í Kew garðinum|thumbnail Konunglegi grasagarðurinn í Kew (e. Royal Botanic Gardens, Kew eða Kew Gardens) er grasagarður og hópur gróðurhúsa á milli hverfanna Richmond og Kew í suðvestur-London á Englandi. Hann er mikilvægur ferðamannastaður og rannsóknarstofnun í grasafræði. Þar vinna 700 manns og honum eru veittar 56 milljónir breskra punda árlega. Um það bil tvær milljónir ferðamanna heimsóttu garðinn árið 2008. Hann var stofnaður árið 1759 og hélt upp á 250 ára afmælið árið 2009. Frá árinu 1840 hefur hann verið grasagarður Bretlands. Á vorin blómstra krókusar og blómlaukar og kirsuberjatré. Ýmis tré og jurtir standa í blóma yfir sumarið en á haustin blómstra hrossakastaníur, sólblómi og vatnalilju. thumb|right|Davies alpahúsið Forstjórinn er Stephen Hopper og hann sér um stærsta safn lifandi jurta í heimi. Yfir 650 vísindamenn vinna þar. Í lifandi söfnunum eru yfir 30.000 jurtategundum og í jurtasafninu eru yfir sjö milljónir niðurlagða jurta (þetta er stærsta safn jurta í heimi). Í bókasafni garðsins eru yfir 750.000 bækur og það eru um 175.000 myndir og teikningar af jurtum í myndsafninu. Árið 2003 var garðurinn settur á heimsminjaskrá UNESCO.
Pálmahúsið var byggt af arkitektinum Decimus Burton og járnsgerðarmanninum  Richard Turner milli  1844 og 1848 og var fyrsta stórahúsið úr beygðu járni. Það er talið merkasta dæmi um gler og járnskúlptúr frá Viktoríutímanum. Glerið er handblásið. Í Pálmahúsinu er hægt að skoða plöntur frá hitabeltinu. Temperate húsið sem er helmingi stærra en Pálmahúsið er stærsta glergróðurhús frá Viktoríutímanum sem varðveist hefur. Gróðurhúsið Þe Prince of Wales Conservatory var opnað 1987 en í því eru sýnishorn af tíu mismunandi gróðurhverfum sem spanna allt frá eyðimörkum til hitabeltisins. Í Kew gróðurhúsunum tókst á 19. öld að fróvga gúmmítré (Hevea brasiliensis) til ræktunar utan Suður-Ameríku. Í febrúar 1913 var Tehúsið brennt af súffragettunum Olive Wharry og Lilian Lenton. Mörg hundruð tré fórust í stórviðri árið 1987.
thumb|left|Kew höllin, sólúr í forgrunni Kews höllin er minnsta höll bresku konungsfjölskyldunnar. Hún var byggð 1631 og síðar keypti George III höllina. Bak við höllina er drottningargarðurin en þar er safn af jurtum sem taldar voru lækningajurtir. Aðeins eru þar jurtir sem komnar voru til Englands á 17. öld. Fyrir framan höllina er sólúr Sérstök lest fer hringferð um garðinn með gesti og stoppar á nokkrum stöðum. Sjálfboðaliðar bjóða á hverjum degi upp á ókeypis skoðunarferðir um garðinn undir leiðsögn.
1564
thumb|right|[[Michelangelo. Málverk eftir Jacopino del Conte.]] Árið 1564 (MDLXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Janúar
Janúar eða janúarmánuður er fyrsti mánuður ársins og er nefndur eftir Janusi, rómverskum guði dyra og hliða. thumb|200 px|Joachim von Sandrart, Janúar, 1642
Orðsifjar
Orðið janúar er komið úr latínu, þar sem mánuðurinn hét Januarius, í Rómverska tímatalinu en Rómverjar kenndu þennan mánuð við guðinn Janus. Sá hafði tvö andlit og horfði annað til fortíðar, hitt til framtíðar.
1564
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Skrifstofustjóri Alþingis
Skrifstofustjóri Alþingis er æðsti embættismaður þingsins. Embættið á rætur að rekja til ársins 1593 en þá var talað um alþingisskrifara eða lögþingsskrifara sem „tilskikkaður“ var til embættisins af konungi. Um tíma var einnig notast við orðið landþingsskrifari. Guðmundur Þórðarson var sá fyrsti til að gegna starfinu en hann sinnti því frá 1593-1600. Hlutverk skrifarans var að skrá niður það sem fram fór á þinginu og láta þingmönnum og öðrum í té eftirrit af skjölum og dómum.
Eftir endurreisn Alþingis árið 1845 og fram til ársins 1914 voru starfandi skrifstofustjórar eða skrifarar forseta eins og starfið var yfirleitt nefnt. Þeir störfuðu hins vegar aðeins á meðan þingið sat, yfirleitt annað hvert ár, einn til tvo mánuði í senn.
Skrifstofustjóri þingsins situr fundi forsætisnefndar og er forseta Alþingis og nefndinni innan handar við stjórn þingsins. Skrifstofustjóri eða fulltrúi hans situr þingfundi og er forsetum til aðstoðar jafnframt því að sjá til þess að samþykktir þingsins séu skrásettar.
Beinagrind mannsins
Flokkun
Mannbeinagrindinni er gjarnan skipt í tvo flokka beina:
Stutt yfirlit yfir þau bein sem eru á myndinni til hliðar:
Karína
Karína er íslenskt kvenmannsnafn.
Will
Willy Maltaite (30. október 1927 – 18. febrúar 2000), betur þekktur undir pennaheitinu Will, var belgískur teiknari og myndasöguhöfundur. Hann var ásamt teiknurunum Franquin, Morris og Jijé einn af stofnendum teiknimyndablaðsins Svals og einn meðlima fjórmenningaklíkunnar í fransk-belgískri myndasöguhefð sem kennd var við svonefndan Marcinelle-skóla. Á löngum starfsferli samdi hann og teiknaði ýmsar vinsælar teiknimyndaseríur, en hans þekktustu verk eru myndasögurnar Tif et Tondu og Isabelle. Þá skrifaði hann handrit að myndasögum fyrir aðra teiknara, t.d. sögum um Sval og Val fyrir Franquin og Steina sterka fyrir Peyo.
Tenglar
https://www.lambiek.net/artists/w/will.htm Sótt 27. júní 2019
Húni
Húni er íslenskt karlmannsnafn.
Torontó
thumb|500px|centre|TorontoTorontó er höfuðstaður Ontariofylkis í Kanada. Borgin stendur á norðvesturbakka Ontaríó-vatns. Toronto er fjölmennasta borg Kanada með 2,8 milljónir íbúa (6,7 milljónir ef nágrannabyggðir eru taldar með) (2021) og er miðstöð menningar og efnahagslífs í landinu.
Staðurinn þar sem borgin stendur var fundarstaður indíána og Frakkar reistu þar virki árið 1750. Borgin óx hratt á 19. öld þegar hún varð viðkomustaður innflytjenda til Kanada.
Meðal kennileita er CN-turninn.
Hvítá (Árnessýslu)
thumbnail|300px|Hvítá við Gullfoss thumb|Gljúfur neðan við Gullfoss árið 1900.
Hvítá í Árnessýslu er jökulá sem á upptök sín í Hvítárvatni, skammt fyrir ofan Bláfell, undir Langjökli.
Hvítá er þriðja lengsta á landsins, ef lengd Ölfusár er lögð við hana samtals 185 km. Meðalrennsli Hvítár við Gullfoss, einn frægasta foss landsins, er 100 m³/s. en í flóðum getur vatnsmagnið allt að tuttugufaldast. Við Öndverðarnes rennur áin saman við Sogið og myndar Ölfusá. Brýr eru á Hvítá við Laugarás (1958), Flúðir (2010), Brúarhlöð (1906) og norðan Bláfells á Kili (1935 ).
Á söndunum fyrir austan Bláfell fellur Jökulfall (Jökulkvísl) í Hvítá, en það á upptök undir Hofsjökli og í Kerlingarfjöllum. Áður en Hvítá steypist fram af hálendisbrúninni í Gullfoss, bætast enn nokkrar ár í Hvítá, bæði að austan og utan. Ákveðið hefur að virkja hana ekki fyrir vatnsafli.
Ferðaþjónusta
Á Hvítá er hægt að fara í flúðasiglingar og eru einnig seld veiðileyfi í ána.
Steinberg (mannsnafn)
Steinberg er íslenskt millinafn.
Karl 12. Svíakonungur
Karl 12. (17. júní 1682 – 30. nóvember 1718) var konungur Svíþjóðar frá 1697 til dauðadags. Á valdatíð Karls börðust Svíar í norðurlandaófriðnum mikla. Í átökunum reyndi Karl að verja sænska stórveldið en þrátt fyrir mikla hernaðarsnilli hans og stórkostlega hernaðarsigra snemma í styrjöldinni snerist gæfan gegn Svíum eftir orrustuna við Poltava og Svíar glötuðu að endingu næstum öllum landvinningum sínum í Þýskalandi. Karl stóð einnig fyrir ýmsum umbótum í dóms- og skattkerfi Svíþjóðar. Karl er einn af frægustu og umdeildustu konungum Svíþjóðar.
Karl tók við völdum í Svíþjóð þegar hann var fimmtán ára, eftir sjö mánaða langa stjórn ríkisstjóraráðs. Karl tók persónulega við stjórn sænsku herjanna í stríði Svía gegn þríveldabandalagi Danmerkur-Noregs, Saxlands-Póllands og Rússlands. Karl reyndist vera mjög kænn herforingi og undir leiðsögn hans unnu Svíar marga frækna hernaðarsigra snemma í ófriðnum. Árið 1706 höfðu Svíar sigrað næstum alla andstæðinga sína fyrir utan Rússland.
Árið 1707 leiddi Karl herferð gegn Rússlandi en bað herfilegan ósigur gegn Rússum í orrustum við Poltava og Perevolotjna. Vegna ósigranna neyddist Karl til þess að flýja til Tyrkjaveldis, þar sem hann kom á fót útlagastjórn. Karl dvaldi í útlegð í fimm ár en sneri síðan heim til Svíþjóðar til þess að takast á við Dani. Eftir tvær misheppnaðar herferðir var Karl skotinn til bana þann 30. nóvember árið 1718 í umsátri við Fredriksten. Svíþjóð tapaði stríðinu og hafði eftir friðarsáttmálana glatað stórveldisstöðu sinni í Norður-Evrópu fyrir Rússlandi. Einveldi konungsins veiktist mjög og tímabil valddreifingar hófst í Svíþjóð þar sem aukin völd voru í höndum ríkisþingsins. Þetta tímabil entist í um hálfa öld, þar til Gústaf 3. tók sér óskorað konungsvald á ný.
Karl var sonur Karls 11. og Úlriku Leonóru eldri og bróðir Úlriku Leonóru yngri. Í föðurætt var Karl afkomandi Gústafs Vasa og í móðurætt var hann afkomandi Birgis jarls í fjórtánda ættlið. Karl kvæntist aldrei og eignaðist aldrei börn. Því tók systir hans, Úlrika Leonóra, við af honum sem drottning eftir dauða hans, og lét síðan krúnuna ganga til eiginmanns síns, Friðriks.
Auk þess að vera konungur Svíþjóðar var Karl hertogi af Pfalz-Zweibrücken undir nafninu Karl 2. frá 1697 til 1718.
Leggur
thumb|250px|Teikning af [[net (stærðfræði)|neti þar sem sjö leggir liggja á milli sex hnúta.]]
Leggur getur átt við:
Parakeelya strophiolata
Parakeelya strophiolata er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Atlantic Airways
Atlantic Airways (færeyska: Atlantsflog) er flugfélag sem var stofnað þann 10. nóvember 1987 og flaug í fyrsta sinn á milli Færeyja og Danmerkur 28. mars 1988. Forstjóri félagsins er Jóhanna á Bergi. Flugfélagið er með skrifstofur á Kastrup flugvelli og flugvellinum á Vogum.
Merki félagsins er fuglinn súla en félagið hefur einnig haft textann 2 A í færeyskum fánalitum sem merki félagsins.
Félagið var stofnað til þess að manna færeyska flugþjónustu. Félagið hefur 165 starfsmenn yfir árið, fimm flugvélar og þrjár þyrlur. Félagið er stærsti vinnustaðurinn í Vogum og telst meðal stærstu fyrirtækja Færeyja.