cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Baka
Bökudeig
Sumar bökur eru með deigskreytingum eða deigloki ofan á fyllinguna sem er yfirleitt úr sama deiginu og botninn.
Mylsnubaka
Myslnubökur eru botnlausar bökur enda fyllingunni er hellt bara út í smurt bökuform. Smjör, hveiti og sykur eru hrærð saman þangað til þau taka á sér mylsnukennda áferð. Síðan er mylsnublöndunni stráð yfir fyllinguna þangað til hún er vel þakin. Blandan getur líka innihaldið hafragrjón. Mylsnubökur eru yfirleitt bornar fram heitar með ís, þeyttum rjóma eða vanillusósu.
Þess konar baka er yfirleitt höfð sem eftirréttur.
Kjarvalsstaðir
thumb|right|Kjarvalsstaðir Kjarvalsstaðir eru sýningarhús í eigu Listasafns Reykjavíkur og standa á Miklatúni í Reykjavík. Þeir eru kenndir við myndlistarmanninn Jóhannes Kjarval. Fyrsta skóflustunga að þeim var tekin árið 1966 og húsið var formlega tekið í notkun 24. mars 1973, tæpu ári eftir lát Kjarvals.
Kjarval ánafnaði Reykjavíkurborg safn af listaverkum og persónulegum munum árið 1968. Hluti gjafarinnar var sýndur í fyrsta sinn við opnun Kjarvalsstaða árið 1973. Safnið hefur vaxið jafnt og þétt í gegnum árin; bæði hafa verk verið keypt en einnig hafa ýmsir einstaklingar fært safninu ómetanlegar gjafir.
Saga
Kjarvalsstaðir eru fyrsta byggingin sem hönnuð er sérstaklega og byggð til almennra myndlistarsýninga á Íslandi.
Árið 1964 ákvað borgarráð Reykjavíkur að mótaður skyldi lystigarður í borginni með höggmynd af skáldinu Einari Benediktssyni í tilefni 100 ára árstíðar hans og í kjölfar þess var tekin ákvörðun um að reisa í garðinum listasafn með veitingasölu til heiðurs listmálaranum Jóhannesi Sveinssyni Kjarval sem varð áttræður ári seinna.
Kjarval tók fyrstu skóflustunguna að Kjarvalsstöðum á 180 ára afmælisári Reykjavíkurborgar í ágúst 1966, en lést ári áður en húsið var tekið formlega í notkun árið 1973. Það er afar vandað að allri gerð og fyrir tilkomu ráðhúss Reykjavíkur voru Kjarvalsstaðir notaðir undir veigameiri móttökur á vegum Reykjavíkurborgar.
Byggingin
Skálinn er byggður upp af tveimur álmum sem tengjast um húsagarð með grannri miðálmu. Hann er tiltölulega lokaður til norðurs að götunni en opnast mót suðri að sólarbirtu og gróðursælum garðinum.
Hannes var við hönnun þess undir áhrifum af japönskum innblæstri í norrænan módernisma, þar sem áhersla var lögð á ómeðhöndluð náttúruefni bygginga ásamt léttleika og einföldun allra drátta. Léttleika Kjarvalsstaða má lesa af burðarvirki hússins þar sem grannar súlur bera uppi lárétt, koparklætt þakið. Þetta gefur svigrúm til frelsis í útfærslu veggja þar sem þeir gegna engu hlutverki í burði þaksins.
Hvernig á að vera klassa drusla
Hvernig á að vera klassa drusla er íslensk kvikmynd frá árinu 2021 eftir Ólöfu Birnu Torfadóttur.
The Smurfs 2 (film)
The Smurfs 2 (enska: The Smurfs 2) er bandarísk-kvikmynd frá árinu 2013.
Eitursnákar
Eitursnákar (fræðiheiti: Elapidae) eru eitraðar slöngur með grannan búk og lítinn haus og nokkrar þær banvænustu sem þekktar eru. Eitur þeirra er yfirleitt taugaeitur, sem getur lamað hjarta og lungnastarfsemi fórnarlambsins. Konungskóbra er stærsti eitursnákur og stærsta eiturslanga heims.
Sæslöngur (Hydrophiidae) eru gjarnan flokkaðar til eitursnáka, en sumar þeirra eru baneitraðar.
Íslensk sveitarfélög fyrr og síðar
thumb|300px|Skipting Íslands í sveitarfélög og landshluta. Íslensk sveitarfélög fyrr og síðar í stafrófsröð. Starfandi sveitarfélög eru feitletruð.
The Angry Birds Movie
The Angry Birds Movie (enska: The Angry Birds Movie) er finnsk - bandarísk-kvikmynd frá árinu 2016, framleidd af Columbia Pictures og Rovio Animation og útgefin af Sony. Henni var leikstýrt af Clay Kaytis og Fergal Reilly. Myndin gerist í heimi fugla sem hafa mannlega eiginleika og er byggð á samnefndum tölvuleik. Hún fjallar um fuglinn Rauð sem er settur í skapofsameðferð eftir að hafa eyðilagt afmælisveislu. Skömmu seinna sigla svín til eyju fuglanna sem kemur Rauð ásamt vinum sínum, Togga og Bomba, í mikil ævintýri.
Tenglar
https://kvikmyndir.is/mynd/?id=9655
Vesturbotn
thumb|Kort.
Vesturbotn (Sænska: Västerbotten) er hérað í norður-Svíþjóð og er hluti af Norrland. Stærð þess eru um 15.000 ferkílómetrar og eru íbúar um 225.000 (2018). Umeå og Skellefteå eru stærstu þéttbýlisstaðirnir.
Grópleysingjar
Grópleysingjar (fræðiheiti: Colubridae), oftast kallaðir snákar, eru slöngur sem yfirleitt eru ekki eitraðar, sumar þó með vægt eitur, en fáeinar baneitraðar eins og tegund af trjáslöngu sem kallast Boomslang.
Chicken Run
Chicken Run (enska: Chicken Run) er bandarísk-kvikmynd frá árinu 2000.
Rauðberjarifs
Rifsber (fræðiheiti: Ribes rubrum) eru ber af garðaberjaætt, upprunnin í Vestur-Evrópu og einkum ræktuð í norðanverðri álfunni. Talið er að farið hafi verið að rækta þau í görðum í Norður-Frakklandi og Belgíu á 17. öld.
Nýting
Berin eru súr-sæt og flest afbrigði er vel hægt að borða eins og þau koma fyrir þótt sum henti betur til þess en önnur. Oftast eru berin þó notuð í sultur og hlaup, saft, ávaxtagrauta og aðra ábætisrétti, kökur og bökur.
Rifsber á Íslandi
Rifsber hafa verið ræktuð á Íslandi frá því á síðustu áratugum 19. aldar. Þau þrífast vel í görðum og runnarnir bera yfirleitt ber, allt að 6 - 8 kíló á ári. Allt frá árinu 1830 eða fyrr hefur yrkið Rauð hollensk verið í ræktun á Íslandi. Það er mjög gamalt yrki og er upprunnið í Hollandi og  kom fram fyrir 1729. Þetta er eitt elsta, ef ekki elsta yrkið sem þekkt er af rifsi.
Milivoje Novaković
Milivoje Novaković (fæddur 18. maí 1979) er slóvenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 72 leiki og skoraði 31 mark með landsliðinu.
Suðumark
Suðumark efnis er það hitastig þar sem að meginhluti efnisins breytist úr vökvaformi yfir í gas.
Vökvi getur breyst í gas við hitastig sem að eru lægri en suðumark við uppgufun. Uppgufun er þó aðeins yfirborðsferli, þar sem að eingöngu sameindir staðsettar nálægt yfirborði gas/vökva ná að gufa upp. Suða er á hinn bóginn heildarferli þannig að sameindir hvar sem er í vökvanum geta gufað um, og myndað gufubólur.
Suðumark samsvarar því hitastigi þar sem gufuþrýstingur efnis samsvarar umhverfisþrýstingi. Þess vegna er suðumark háð þrýstingi. Yfirleitt eru suðumörk gefin út miðað við staðalþrýsting (101325 Pa eða 1 loftþyngd). Við efri hæðarmörk, þar sem loftþrýstingur er lægri, er suðumark einnig lægra. Suðumark eykst við aukinn þrýsting, þar til markpunkti er náð þar sem eiginleikar lofttegunda og vökva verða ekki aðgreindir. Suðumark getur ekki hækkað upp fyrir markpunktinn. Á sama hátt lækkar suðumark við minnkandi þrýsting þar til þrípunkti er náð. Suðumark fer ekki niður fyrir þrípunktinn.
Ferlið við að breytast frá vökva yfir í gas þarfnast varma sem kallaður er hamskiptavarmi (eða dulvarmi). Þegar varma er bætt við vökva við suðumark, fer hann allur í hamskiptin. Þar af leiðandi haggast hitastigið ekki þrátt fyrir að varma hafi verið bætt við. Orðið dulvarmi er stundum notað til að útskýra þennan "hverfandi" varma sem bætt er við án þess að hitastig breytist. Vegna þess að við suðumark má bæta varma við án hitabreytingar, er varmarýmd vökvans því sem næst óendanleg.
Útfrá sjónarhorni víxlverkana milli sameinda er suðumarkið sá punktur þar sem fljótandi sameindir öðlast næga varmaorku til að rjúfa hina ýmsu aðdráttarkrafta sem halda þeim föstum í vökvanum (svo sem tvískauts-tvískauts-aðdrátt, augnabliks-tvískauts-tvískauts-aðdrátt og vetnistengi). Því gefur suðumarkið vísbendingu um styrk þessara aðdráttarkrafta.
Suðumark vatns er 100°C við staðalþrýsting. Á tindi Everestfjalls er þrýstingurinn í kringum 260 millibör þannig að suðumark vatns þar er um 69°C.
Túnuxi
Túnuxi (fræðiheiti; Tachinus corticinus) er bjöllutegund sem er ættuð frá Evrópu og hefur fundist í austurhluta N-Ameríku og Íslandi.
Dáraaldin
thumb|right|Ávextir Durio kutejensis. Dáraaldin er ávöxtur trjáa af ættkvíslinni Durio sem vaxa í Suðaustur-Asíu. Ávöxturinn þekkist á stærðinni, einstakri lykt og þyrnóttu hýði. Hann getur orðið allt að 30 sm að lengd og vegur eitt til þrjú kíló. Af þrjátíu tegundum trjáa í ættkvíslinni Durio gefa níu af sér æta ávexti.
Kelvin
Kelvin er SI-mælieining fyrir hita og ein af sjö grunneiningum SI-kerfisins, táknuð með K. Er skilgreind út frá núllpunkti sínum sem samsvarar alkuli og einu kelvin sem er er 1/273,16 af þrípunkti vatns.
Ásthildur Kjartansdóttir
Ásthildur Kjartansdóttir (f. 5. október 1950) er íslenskur leikstjóri og handritshöfundur. Fyrsta kvikmynd Ásthildar í fullri lengd, Tryggð (2019), er byggð á skáldsögunni Tryggðarpantur eftir Auði Jónsdóttur.
Kelvin
Saga
Einingin var kynnt til sögunnar árið 1954 á 10. fundi Conférence Générale des Poids et Mesures (samþykkt 3, CR 79) hún er nefnd eftir breska eðlis- og verkfræðingnum William Thomson, fyrsta Baron af Kelvin.
Celsíuskvarðinn er nú skilgreindur út frá kelvin, en 0 °C samsvara 273,15 kelvin, sem aftur er bræðslumark vatns við staðalaðstæður.
Ritháttur
Orðið kelvin sem SI-eining er skrifað með litlum staf nema í byrjun setningar, táknið K er þó ávallt hástafur og aldrei skáletrað, bil er á milli tölunnar og táknsins líkt og með aðrar SI-einingar. Ekki er talað um „gráður á kelvin“ né heldur er °|gráðumerkið notað, þetta stafar af því að kelvin er, ólíkt Fahrenheit og Celsíus, mælieining en ekki kvarði. Þó var skrifað „gráður á Kelvin“ og „°K“ frá því einingin var upprunalega kynnt til sögunnar árið 1954 þar til árið 1967 þegar því var breytt á 13. fundi CGPM (samþykkt 3, CR 104).
Kákasísk tungumál
40 tungumál eða þar um bil teljast til þessa málaflokks. Þeim er skipt í þrjár greinar: abkas-adigísk mál í norðvesturhluta Kákasuss, nakó-dagistan mál í norðaustri og kartvelsk eða suðurkákasísk mál. Til suðurmálanna telst georgíska, ríkismál í Georgíu og það kákasíska mál sem sér á flesta mælendur eða 4,5 milljónir. Til suðurflokksins teljast ennfremur málin san, með 400 þúsund mælendur, og svan með aðeins 20 þúsund mælendur.
Til norðvesturmálanna telst kabardíska (350 þús.), adigei (250 þús.) og abkasíska (100 þús.).
Nakó-dagistan málunum er skipt í sitt hvorn flokkin, dagistan mál og nakó mál. Til dagistan mála teljast avaríska (400 þús.), lessgíska (350 þús.), dargva (230 þús.), lakí (80 þús.) og tabasaríska (50 þús.). Til nakó-flokksins teljast téténíska (800 þús.) og ingúss (150 þús.).
Antímon
Antímon er frumefni með efnatáknið Sb (Latína: Stibium) og er númer 51 í lotukerfinu.
Þetta er málmungur sem er til í fjórum samsætum. Stöðugasta samsæta antímons er eins og bláhvítur málmur. Gult og svart antímon eru óstöðugir málmleysingjar. Antímon er notað til eldvarna, í málningu, postulín, glerung, gúmmí og í margar tegundir málmblanda.
Whitney Houston
thumb|right|Whitney Houston Whitney Houston (9. ágúst 1963 - 11. febrúar 2012) var bandarísk popp, R&B, Soul og Gospel söngkona, lagahöfundur, plötuframleiðandi, kvikmyndaframleiðandi og leikkona. Hún var meðal vinsælustu og farsælustu söngvara níunda og tíunda áratugarins og hefur hlotið ótal verðlaun fyrir tónlist sína.
Ævisaga
Fullu nafni hét hún Whitney Elizabeth Houston. Hún fæddist í Newark í New Jersey. Móðir hennar, Cissy Houston, frænka hennar, Dionne Warwick og guðmóðir hennar, Aretha Franklin, voru allar þekktar söngkonur og því ólst Whitney upp með tónlist stöðugt í kringum sig. Þegar hún var 11 ára hóf hún að syngja sem sólóisti í gospel-barnakór í New Hope Baptist kirkjunni í Newark.. Síðar hóf hún að fylgja móður sinni á tónleika og árið 1978 kom hún fram í laginu „Think It Over“ á plötu móður sinnar. Eftir það kom hún fram á plötum annarra tónlistarmanna, svo sem Chaka Khan, Jermaine Jackson og Lou Rawls. Síðar árið 1978 söng hún sem aðalsöngvari í lagi hljómsveitarinnar Michael Zager Band, „Life's a Party“.
Whitney skrifaði undir sinn fyrsta plötusamning árið 1983 eftir að Clive Davis, stjórnandi Arista hljómplötuútgefandans, heyrði hana syngja ásamt móður sinni á næturklúbbi. Árið 1984 náði hún vinsældum með laginu „Hold Me“, sem var dúett með Teddy Pendergrass. Lagið komst á bandaríska vinsældalista og vinsældir hennar hófu að vaxa hratt. Whitney kom fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttunum Gimme a Break og Silver Spoons.
Í febrúar 1985 kom fyrsta plata Whitney út. Platan var nefnd eftir söngkonunni, „Whitney Houston“. Lagið „You Give Good Love“ komst í þriðja sæti á vinsældalistum. Lögin „Saving All My Love For You“, „How Will I Know“ og „Greatest Love Of All“ náðu fyrsta sæti á vinsældalistum. Í mars 1986 náði platan fyrsta sæti á plötuvinsældalistum og alls seldust um 24 milljónir eintaka af plötunni, sem varð mest selda plata söngkonu í sögunni. Whitney hlaut Grammy verðlaun fyrir lagið „Saving All My Love For You“ og Emmy verðlaun fyrir leik sinn í sjónvarpsþætti.
„Whitney“, önnur plata Whitney, kom út í júní 1987 og komst strax í efsta sæti vinsældalista í Bandaríkjunum og Bretlandi. Fjögur lög af plötunni („I Wanna Dance With Somebody“, „Didn't We Almost Have It All“, „So Emotional“ og „Where Do Broken Hearts Go“) komust í fyrsta sæti vinsældalista og þar með setti Whitney met í fjölda laga sem komust í fyrsta sæti vinsældalista í röð. Það met hefur ekki enn verið slegið.
Platan „Whitney“ seldist í um 19 milljónum eintaka og Whitney hlaut önnur Grammy verðlaun, nú fyrir besta söng kvenpoppsöngvara fyrir lagið „I Wanna Dance With Somebody“. Hún hlaut einnig nokkur verðlaun á American Music Awards verðlaunahátíðinni.
Þriðja plata Whitney kom út í nóvember 1990. Það var platan „I'm Your Baby Tonight“. Lögin „I'm Your Baby Tonight“ og „All The Man That I Need“ komust í efsta sæti vinsældalista og platan sjálf komst í þriðja sæti vinsældalista. Fleiri lög komust á topp 20 lista. Platan seldist í 13 milljónum eintaka.
Í júlí 1992 giftist Whitney R&B söngvaranum Bobby Brown. Samband þeirra hefur reynst stormasamt.
Sama ár lék Whitney í kvikmyndinni The Bodyguard ásamt Kevin Costner og tók upp sex lög sem komu fyrir í kvikmyndinni. Bæði kvikmyndin og kvikmyndartónlistin náðu töluverðum vinsældum og Whitney náði að stimpla sig inn sem bæði poppstjarna og kvikmyndastjarna.
Whitney hlaut fjölmörg verðlaun árið 1993, þar á meðal þrjú Grammy verðlaun. Sama ár eignaðist Whitney einkadóttur sína, sem hlaut nafnið Bobbi Kristina Brown.
Árið 1994 vann Whitney átta verðlaun á American Music Awards verðlaunahátíðinni. Sama ár varð hún fyrsti bandaríski tónlistarmaðurinn til að halda tónleika í Suður-Afríku eftir lok aðskilnaðarstefnunnar. Tónleikarnir voru haldnir til að safna fyrir barnahjálp í Suður-Afríku.
Árið 1995 kom út platan „Waiting To Exhale“, sem inniheldur kvikmyndartónlist fyrir samnefnda kvikmynd. Á plötunni eru þrjú lög Whitney, þar á meðal „Exhale (Shoop Shoop)“, sem náði miklum vinsældum.
Árið 1997 lék Whitney ásamt Denzel Washington í kvikmyndinni The Preacher's Wife. Sú kvikmynd fékk sæmilegar móttökur en varð þó ekki nærri því eins vinsæl og fyrri myndirnar. Tónlist kvikmyndarinnar var að mestu leyti frá Whitney, sem söng fjórtán ný gospel lög á plötu kvikmyndarinnar. Platan seldist illa miðað við aðrar plötur Whitney, en varð þó best selda gospel plata í manna minnum.
Sama ár lék Whitney í nýrri útgáfu af ævintýrinu Cinderella, sem kom út sem sjónvarpsmynd. Auk þess var hún framleiðandi myndarinnar. Myndin vann Emmy verðlaun og er best selda sjónvarpsmynd allra tíma.
Whitney hafði nú eytt bróðurpartinum af tíunda áratugnum sem leikkona, en árið 1998 sneri hún sér aftur að tónlistinni og gaf út plötuna My Love Is Your Love. Platan átti upphaflega að vera safn af bestu lögum Whitney ásamt nokkrum nýjum lögum, en svo mikið af nýjum lögum voru tekin upp að ákveðið var að allt efni plötunnar yrði nýtt og safnplata gefin út sér.
Lagið „When You Believe“, sem Whitney söng ásamt Mariah Carey og notað var í kvikmyndinni The Prince Of Egypt, náði töluverðum vinsældum og lögin „Heartbreak Hotel“ (sem Faith Evans og Kelly Price sungu einnig í, „It's Not Right, But It's Okay“ og „My Love Is Your Love“ urðu enn vinsælli og komust í fimmta sæti vinsældalista. Platan seldist í yfir 10 milljónum eintaka og Whitney hlaut enn á ný fjölmörg verðlaun.
Safnplatan Whitney: The Greatest Hits kom svo út í apríl 2000 og seldist vel. Samnefndur DVD diskur var gefinn út um leið. Hann inniheldur tónlistarmyndbönd Whitney frá árunum 1985-1999, upptökur af tónleikum og viðtöl frá sama tímabili.
Í ágúst 2001 endurnýjaði Whitney plötusamning sinn hjá Arista Records. Talið er að samningurinn sé fyrir 5 nýjar plötur.
Skömmu síðar gaf Whitney aftur út lagið „The Star Spangled Banner“, sem var upphaflega spilað á Super Bowl tíu árum áður. Smáskífan seldist gríðarlega vel. Allur hagnaður af útgáfunni rann til góðgerðamála í kjölfar hryðjuverkaárásanna á Bandaríkin 11. september 2001.
Sama ár var Whitney falin framleiðsla á Disney-myndinni The Princess Diaries.
Árið 2002 kom út platan Just Whitney.... Platan seldist vel en vakti þó ekki mjög mikla athygli.
Whitney tók að sér framleiðslu á tveimur öðrum Disney-myndum, The Cheetah Girls og The Princess Diaries 2: Royal Engagement.
Árið 2003 gaf Whitney svo út jólaplötuna One Wish: The Holiday Album, sem inniheldur mörg klassísk jólalög. Platan seldist ekkert sérstaklega vel ef mið er tekið af fyrri plötum Whitney, en þó nokkuð vel miðað við aðrar jólaplötur.
Í mars 2004 fór Whitney í stutta fíkniefnameðferð, en eyddi svo tveimur mánuðum í meðferð ári síðar.
Hún lést 11. febrúar 2012 í Beverly Hills í Kaliforníu.
Snertiskjár
thumb|200px|Snertiskjár í farsíma.
Snertiskjár er tölvuskjár og inntakstæki sem getur greint nálægð og staðsetningu snertingar. Yfirleitt er notaður fingur eða stíll til að hafa samskipti við skjáinn. Snertiskjáir gera notendum kleift að hafa beint samskipti við það sem er sýnt á skjánum, í staðinn fyrir að nota tölvumús eða snertiflötu. Snertiskjáir finnast oftast í farsímum, lófatölvum, töflutölvum, GPS-tækjum og farleikjatölvum.
Til eru nokkrar tegundir snertiskjáa sem nota ólík tæki til að greina snertingar. Nú á dögum eru fjölsnertiskjáir (e. multi-touch) framleiddir sem geta greint margar snertingar í einu.
Neuschwanstein
thumb|250px|Kastalinn Neuschwanstein liggur hátt uppi klettahrygg Neuschwanstein er kastali mikill í þýsku Ölpunum í sambandsríkinu Bæjaraland. Hann er einn fegursti og vinsælasti kastali Þýskalands. Hann er oft kallaður Ævintýrahöllin (Märchenschloss).
Saga Neuschwanstein
thumb|Neuschwanstein liggur við rætur þýsku Alpanna Á staðnum þar sem Neuschwanstein stendur nú, voru áður rústir lítils virkis. Hinn ungi prins Lúðvík var að hluta alinn upp í nágrenninu, í kastalanum Hohenschwangau, sem einnig kallaðist Schwanstein (Svanasteinn). Þegar Lúðvík varð konungur Bæjaralands 1864 og varð Lúðvík II, tók hann sér fyrir hendur að rífa rústir virkisins til að reisa nýjan og veglegan kastala fyrir sig. Framkvæmdir hófust 1869 og þjónaði kastalavirkið Wartburg í Þýringalandi sem fyrirmynd. Konungur hafði mikil áhrif á teikningarnar og má segja að útlit kastalans, bæði utan sem innan, hafi meira eða minna verið hans verk. Því töfðust framkvæmdir, þar sem konungur lét oft gera breytingar á teikningunum. 1886 gat Lúðvík loks flutt inn, þrátt fyrir að kastalinn væri langt frá því að vera tilbúinn. En honum lá á, því hann var veikur og lést hann á sama ári. Þá hafði Lúðvík aðeins verið í kastalanum í fáeina mánuði. Það hefur því aldrei verið búið í kastalanum nema í nokkra mánuði. Hálfu ári seinna var kastalinn í fyrsta sinn opnaður fyrir almenning. Aðgangseyrir gestanna var notaður til að greiða byggingarskuldir sem orðnar voru mjög háar og til að klára framkvæmdir við kastalann. Í lok heimstyrjaldarinnar síðari fluttu nasistar mikið af gulli í kastalann, til að komast hjá því að bandamenn kæmust í það. Gullið var svo flutt í burtu og ráðgerðu nasistar að sprengja kastalann. En yfirmaður verksins framfylgdi ekki skipunina þegar til kom og því stendur hann enn í dag. Kastalinn er opinn almenningi og er einn vinsælasti ferðamannastaður Þýskalands. Neuschwanstein lenti í 8. sæti yfir val á nútíma heimsundrin 7. Sótt hefur verið um að setja hann á heimsminjaskrá UNESCO.
Höllin
Neuschwanstein stendur á háum klettahrygg við rætur Alpafjalla. Stærsti hluti hans er höllin, en einnig er þar að finna virki, varðturnar, inngangshlið og varnarmúrar. Alls er samstæðan 150 metra löng. Upphaflega var ráðgert að í höllinni yrðu 200 herbergi og salir. En sökum fjárskorts og dauða Lúðvíks konungs urðu þeir miklu færri. Í höllinni eru þrjár aðalhæðir. Neðst eru vistarverur fyrir þjónustuliðið, eldhús og geymslur. Á miðhæðinni eru móttökusalir og veislusalir. Efst eru vistarverur konungs, en þar fyrir ofan (hálfgerð fjórða hæð) er krúnusalurinn (Thronsaal). Stærsti salurinn er hins vegar söngvasalurinn (Sängersaal), sem er hátíðarsalur. Hann er skreyttur með myndefni úr óperunni Lohengrin og Parsival-sögunni eftir Richard Wagner, en Lúðvík konungur dáðist að tónlist hans. Ekki fóru þó neinir tónleikar fram í salnum meðan konungur lifði. Fyrstu tónleikar þar fóru ekki fram fyrr en 1933, á 50. dánarári Richards Wagners. Vistarverur konungs eru einnig gríðarlega skreyttar, oftar en ekki með myndefni úr tónlist Wagners.
Almenningur
Almenningur er landsvæði á milli Kapelluhrauns og Afstapahrauns austan við Vatnsleysuvík í Vatnsleysustrandarhreppi. Fyrr á öldum var hraunið skógi vaxið en hann er allur löngu eyddur vegna beitar og hrístöku. Bæir á þessu svæði nefnast einu nafni Hraunabæir og áttu þeir óskipt beitiland í Almenningi. Af því stafar nafnið. Á síðustu öld var hraunið lítið beitt og hefur gróður þar því farið vaxandi aftur. Við gamla veginn um Almenning er Gvendarbrunnur, einn margra sem kenndir eru við Guðmund biskup góða.
Tellúr
Tellúr er frumefni með efnatáknið Te og er númer 52 í lotukerfinu. Brothættur, silfurhvítur málmungur sem að lítur út eins og tin, tellúr er efnafræðilega skylt seleni og brennisteini. Það er aðallega notað í málmblöndur og sem hálfleiðari.
Durian
thumb|right|Fellibylurinn Durian yfir Filippseyjum. Durian var fellibylur sem olli miklu tjóni á Filippseyjum 30. nóvember til 3. desember árið 2006. Hann myndaðist 24. nóvember í Vestur-Kyrrahafi og eyddist 5. desember yfir Víetnam. Þar sem eldfjallið Mayon hafði gosið skömmu áður olli fellibylurinn aurskriðum. Að minnsta kosti 720 manns létust, en tala látinna er ekki vituð þar sem ekki hefur verið grafið í stærstu aurskriðurnar umhverfis eldfjallið. 98 létust í Víetnam vegna fellibylsins.
Kotlin (forritunarmál)
Kotlin er kyrrlegt-tagað (e. static-typed) forritunarmál sem sérstaklega hefur verið notað (og upphaflega búið til fyrir) forritun fyrir Android stýrikerfinu, en er nothæft fyrir iOS líka og t.d. Windows, þ.e. fyrir almenna forritun. Kotlin keyrir á Java sýndarvél og það er einnig hægt að þýða í JavaScript kóða eða nota LLVM þýðandaumhverfi (þ.e. fyrir „native“ kóða). Kotlin var hannað af hópi JetBrains forritara frá Pétursborg í Rússlandi. Android Studio 3 þróunarumhverfið styður Kotlin og Google tilkynnti 2019 að Kotlin tæki við af Java sem aðal-forritunarmálið fyrir Android. Java og t.d. C++ eru þó enn notuð líka þar. Kotlin er opinn hugbúnaður.
Kotlin 1.7 var gefið út í júni 2022, sem hefur „alpha“ útgáfu á nýja Kotlin K2 þýðandanum.
'''Hello, world! forritunardæmi í Kotlin'''
Picea spinulosa
Picea spinulosa, er grenitegund ættuð frá austur Himalajafjöllum, í Indlandi (Sikkim), Nepal og Bútan. Það vex í 2,400 til 3,700 metra hæð í blönduðum barrskógum.
Það verður 40 til 55 metra hátt (einstaka sinnum að 65 metrum), og með stofnþvermál að 1 til 2.5 metrum. Það er með keilulaga krónu með láréttum greinum og yfirleitt hangandi smágreinum.
Sprotarnir eru hvítleitir til föl gulbrúnir, hárlausir. Barrið er nálarlaga, 1.7 til 3.2 sm langt, grannt, tígullaga til lítið eitt útflatt í þversniði, gljáandi grænt að ofan, með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 6 til 12 sm langir og 2 sm breiðir, grænir eða rauðmengaðir óþroskaðir, verða gljáandi rauðgulbrúnir til rauðbrúnir við þroska, og 3 sm breiðir, 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun; köngulhreistrið er í meðallagi stíft, með mjúkyddum enda.
Litninga tala þess er 2n = 24.
Picea spinulosa er stöku sinnum ræktað sem prýðistré í stórum görðum í vestur og mið Evrópu vegna aðlaðandi hangandi smágreinanna.
Picea martinezii
Picea martinezii, er meðalstórt sígrænt tré, að 25 til 35 metra hátt, með stofnþvermál að einum meter. Það er ættað frá norðaustur Mexíkó, þar sem það finnst á tvemur stöðum í Sierra Madre Oriental fjöllum í Nuevo León. Þar er það í 2150 til 2600 metra hæð, við ár og læki í fjalladölum, þar sem raki í jarðvegi er meiri en takmörkuð úrkoma gefur annars til kynna.
Börkurinn er þunnur og hreistróttur, flagnar af í smáum hringlalega plötum 5 til 10 sm í þvermáli. Krónan er keilulaga, með mjög gisinni greinabyggingu og drúpandi smágreinum. Sprotarnir eru gildir, föl gulbrúnir, hárlausir, og með áberandi nöbbum. Barrið er nálarlaga, 23 til 35 mm langt, þykkt, lítillega flatt í þversniði, skær glansandi grænt með óáberandi loftaugarákum; oddurinn er mjög beittur.
Picea martinezii fannst fyrst 1981, og er í útrýmingarhættu, með aðeins tvo smáa stofna, sem samanstanda af nokkur hundruð eintökum annarsvegar og rúmlega tugur hinsvegar. Steingerfingar sýna að það var útbreiddara áður, suður til mið Mexíkó. Það er náskylt Picea chihuahuana frá norðvestur Mexíkó, en er frábrugðið í lengra, grænu barri, og stærri og breiðari könglum með stærri hreisturblöðkum. Engar aðrar skyldar grenitegundir eru Norður Ameríku, Næstskyldustu tegundirnar eru í austur Asíu.
Þetta er laglegt tré og er byrjað að rækta það sem prýðistré í grasagörðum, og sérstaklega á hlýjum svæðum þar sem það er hitaþolnast allra grenitrjáa. Það heitir eftir mexíkanska grasafræðingnum Maximino Martínez.
Belís
Belís er land á austurströnd Mið-Ameríku við Karíbahaf, með landamæri að Mexíkó í norðvestri og Gvatemala í vestri og suðri. Það nær yfir 22.970 ferkílómetra og íbúar eru rúmlega 400.000. Meginlandshluti landsins er um 290 km langur og 110 km breiður. Belís er fámennasta og dreifbýlasta land Mið-Ameríku, en fólksfjölgun (áætluð 1,87% á ári 2018) er þar önnur mest í heimshlutanum og með því mesta á Vesturlöndum.
Menning Maja náði til Belís milli 1500 f.Kr. og 300 e.Kr. og blómstraði til um 1200. Fyrstu Evrópumennirnir komu árið 1502 þegar Kristófer Kólumbus sigldi inn í Hondúrasflóa. Landkönnun og landnám Evrópumanna hófust árið 1638. Á þeim tíma gerðu bæði Spánn og Bretland tilkall til landsins þar til Bretar sigruðu Spánverja í orrustunni um St. George's Caye undan ströndum landsins 1798. Nýlendan Breska Hondúras var stofnuð 1840 og varð krúnunýlenda árið 1862. Landið fékk sjálfstæði 1981.
Nafn landsins, og fyrri höfuðborgarinnar Belísborgar, er dregið af Belísá. Í Belís þrífst fjölbreytt menning og mörg tungumál. Enska er opinbert tungumál landsins en belískreólska er þjóðtunga þriðjungs íbúa. Spænska er annað mest talaða mál landsins. Innan Mið-Ameríku hefur Belís mikla sérstöðu og er skyldara ríkjum Karíbahafsins sem einnig eru fyrrum nýlendur Breta. Höfuðborg Belís er Belmópan en Belís er þéttbýlasta borgin og helsta hafnarborg landsins.
Vegna mikils tegundafjölda á landi og í sjó og fjölbreyttra vistkerfa leikur Belís lykilhlutverk í Mið-Ameríkurflökkureininni. Landið telst bæði til Mið-Ameríku og Karíbahafsins með sterk tengsl við bæði menningarsvæðin. Það er eina landið sem á fulla aðild að CARICOM, Samtökum ríkja í Rómönsku Ameríku og Karíbahafi og Samstarfskerfi Mið-Ameríku. Belís er samveldisland og Karl 3. er konungur og þjóðhöfðingi landsins.
Heiti
Elsta ritaða heimildin sem getur um orðið „Belís“ er dagbók dóminíkanamunksins José Delgado frá 1677. Delgado skráði nöfn ánna sem hann fór yfir á ferð sinni norður eftir strönd Karíbahafsins sem Rio Soyte, Rio Xibum og Rio Balis. Nöfn ánna, sem samsvara Sittee-á, Sibun-á og Belísá, fékk hann frá túlki sínum. Stungið hefur verið upp á því að „Balis“ sé Majaorðið belix (eða beliz) sem merkir drullugt vatn. Nýlega hefur verið stungið upp á því að það gæti komið frá setningunni bel Itza eða „vegurinn til Itza“.
Á 3. áratug 19. aldar komst sú alþýðuskýring á nafninu í umferð meðal yfirstétta Belís að heitið væri spænsk útgáfa nafns breska sjóræningjans Peter Wallace, sem hafi stofnað nýlendu við ósa Belísár 1638. Engar heimildir eru til um stofnun sjóræningjanýlendu á því svæði og jafnvel Wallace sjálfur er talinn vera skáldsagnapersóna. Sagnfræðingar og rithöfundar hafa komið með ýmsar aðrar skýringar á uppruna heitisins í gegnum tíðina, meðal annars að það sé úr afrískum málum eða frönsku.
Stjórnsýslueiningar
Belís er skipt í sex umdæmi:
Umdæmin skiptast aftur í 31 kjördæmi. Staðbundin stjórnvöld í Belís eru á fjórum stjórnsýslustigum: borgarráð, bæjarráð, þorpsráð og byggðaráð. Tvö borgarráð (Belísborg og Belmópan) og sjö bæjarráð ná yfir þéttbýlisstaði landsins, meðan þorps- og byggðaráð eru yfir dreifbýli
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1950
thumb|right|Brasilískt frímerki helgað heimsmeistaramótinu. Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1950 eða HM 1950 var haldið í Brasilíu dagana 24. júní til 16. júlí. Þetta var fjórða heimsmeistarakeppnin og urðu Úrúgvæmenn meistarar öðru sinni eftir harða baráttu við heimamenn. Tekið var upp nýtt keppnisfyrirkomulag í fyrsta og eina skiptið, þar sem ekki var eiginlegur úrslitaleikur heldur keppt í fjögurra liða úrslitariðli. 34 lið skráðu til sig leiks og börðust um 16 sæti í úrslitakeppninni. Þegar til kastanna kom urðu þátttökuliðin í Brasilíu þó ekki nema þrettán.
Val á gestgjöfum
Brasilía hafði falast eftir að halda heimsmeistaramótin árin 1942 eða 1946, en hvorugt þeirra var þó haldið vegna heimsstyrjaldarinnar. Á þingi Alþjóðaknattspyrnusambandsins árið 1946 var ákveðið að halda heimsmeistaramót árin 1949 og 1951. Brasilíumönnum var úthlutað fyrra mótinu en Svisslendingum því síðara. Fljótlega var þó ákveðið að breyta tímasetningunum í 1950 og 1954.
Forkeppni
Þjóðverjum og Japönum var bannað að taka þátt í forkeppni HM, sem hluti af refsiaðgerðum vegna stríðsins. Kommúnistaríki Austur-Evrópu skráðu sig ekki til leiks að Júgóslavíu einni frátalinni. Forkeppnin einkenndist af því að lið drægju sig úr keppni. Þannig þurfti ekki að leika einn einasta leik í Suður-Ameríkuhluta forkeppninnar, þar sem fjórar þjóðir hættu við þátttöku, þar á meðal Argentínumenn sem stóðu í deilum við brasilíska knattspyrnusambandið. Indverjar hlutu sæti í úrslitunum án keppni, en hættu við þátttöku á síðustu stundu og var ákveðið að bæta ekki nýju liði við í þeirra stað.
Englendingar, Skotar, Walesverjar og Norður-Írar kepptu í eina fjögurra liða forriðlinum um tvö laus sæti. Skotar höfnuðu í öðru sæti, en höfðu áður lýst því yfir að lið þeirra myndi ekki halda til Brasilíu nema sem sigurvegarar. Tyrkir fengu sæti í úrslitunum á silfurfati þegar Austurríkismenn drógu sig í hlé, en afþökkuðu það að lokum vegna ferðakostnaðar. Frakkar töpuðu fyrir Júgóslövum í forkeppninni, en var engu að síður boðið sæti í úrslitum. Franska knattspyrnusambandið þáði boðið en skipti svo um skoðun á síðustu stundu.
Eftir forkeppnina kom í ljós að nokkrir leikmenn höfðu spilað fyrir bæði Norður-Írland og Írland, sem varð til þess að Alþjóðaknattspyrnusambandið þurfti að endurskoða reglur sínar.
Þátttökulið
Þrettán mættu til leiks, en nokkrar þjóðir höfðu dregið sig úr keppni áður en mótið hófst.
Leikvangar
Keppt var á sex leikvöngum í mótinu. Þar var Maracanã-leikvangurinn tilkomumestur, en það var stærsti völlur í heimi og sérstaklega byggður fyrir mótið. Skipuleggjendur lögðu því mikla áherslu á að keppt yrði í riðlum en ekki með útsláttarfyrirkomulagi, til að fá sem flesta leiki og mestar áhorfendatekjur.
Riðill 1
Heimamenn unnu Mexíkó í opnunarleik mótsins og þrátt fyrir óvænt jafntefli gegn Svisslendingum, sem jöfnuðu á lokamínútunum, var sigur Brasilíumanna í riðlinum aldrei í hættu. Vegna misskilnings mættu lið Mexíkó og Sviss bæði til leiks í rauðum treyjum í viðureign sinni og þurfti lið Mexíkó því að fá lánaða búninga frá félagsliði í borginni.
Riðill 2
Englendingar tóku þátt í sínu fyrsta heimsmeistaramóti, en fyrir stríð höfðu breksu knattspyrnusamböndin ekki séð ástæðu til að taka þátt í HM. Reiknað var með geysisterku ensku liði á mótinu. Gríðarlega óvænt tap gegn Bandaríkjunum sló Englendinga hins vegar út af laginu og Spánn hafnaði í efsta sæti riðilsins.
Riðill 3
Indverjar áttu að vera fjórða liðið í riðlinum en hættu við keppni. Ítalska landsliðið varð fyrir áfalli þegar meistaralið Tórínó fórst í flugslysi árið 1949, en þar létust margir burðarmanna landsliðsins. Alþjóðaknattspyrnusambandinu tókst þó að sannfæra Ítali um að mæta til keppni. Minnugir flugslyssins ákváðu Ítalir að fara sjóleiðina til Brasilíu. Ferðalúið og reynslulítið lið þeirra tapaði fyrsta leik gegn Svíum og þar með var draumurinn um að verja titilinn úti.
Riðill 4
Frakkar áttu að vera þriðja þjóðin í riðlinum en drógu sig til baka skömmu áður en mótið hófst vegna deilna við skipuleggjendur keppninnar, sem vildu láta liðið ferðast 3.000 kílómetra leið milli tveggja leikja. Suður-Ameríkuliðin Bólivía og Úrúgvæ voru því ein í riðlinum. Heimsmeistararnir frá 1930 fóru létt með reynslulítið lið Bólivíu og unnu 8:0, sem var stærsti sigur í úrslitakeppni HM fram að þessu.
Úrslitariðill
thumb|right|Lið Úrúgvæ skaut heimamönnum ref fyrir rass. Í fyrsta og eina sinn í sögu HM var notast við úrslitariðil. Litlu mátti muna að úrslitin væru ráðin fyrir lokaumferðina, því Brasilíumenn unnu stórsigra á Spánverjum og Svíum í sínum leikjum. Úrúgvæ gerði hins vegar aðeins jafntefli gegn Spáni og vann Svía 3:2 eftir að hafa lent 0:2 undir. Þar með var ljóst að Brasilíu nægði jafntefli gegn Úrúgvæ í síðasta leiknum. Heimamenn komust yfir í upphafi síðari hálfleiks og rétt um 200 þúsund áhorfendur bjuggu sig undir að fagna heimsmeistaratitlinum. Tvö mörk Úrúgvæ breyttu þeim draumi í martröð. Úrúgvæ varð heimsmeistari í annað sinn en brasilíska þjóðin var harmi sleginn.
Arnarfell (Reykjanesskaga)
Arnarfell er lítið móbergsfell (tæpir 200 metrar) í Gullbringusýslu, skammt suðaustur frá Krísuvíkurkirkju, norðan við Suðurstrandarveg. Þar var hluti kvikmyndarinnar „Flags of Our Fathers“ tekinn. Clint Eastwood leikstýrði myndinni. Nokkrir Íslendingar fóru með smáhlutverk í myndinni.
Tenglar
Grindavík.is - Arnarfell í Krýsuvík
Impregilo
Impregilo er ítalskt bygginga- og verkfræðifyrirtæki með höfuðstöðvar í Sesto San Giovanni hjá Mílanó. Fyrirtækið var stofnað árið 1959 með sameiningu fyrirtækjanna Cogefar-Impresit S.p.A., Girola S.p.A. og Lodigiani S.p.A.. Það hefur vaxið með sameiningum við önnur fyrirtæki og er nú stærsta verktakafyrirtækið í sinni grein á Ítalíu. Það hefur fengist við fjölda stórra verkefna um allan heim. Dæmi um stór verkefni sem fyrirtækið hefur komið að eru Karíbastíflan í Simbabve (Impresit) 1959, Dez-stíflan í Íran 1963, Lesótóvatnaflutningaverkefnið 1998 og Nathpa Jhakri-vatnsafnsvirkjanaverkefnið á Indlandi 2003. Impregilo er aðalverktaki við byggingu Kárahnjúkavirkjunar sem lauk árið 2009.
Winterthur
Winterthur er borg í kantónunni Zürich í Sviss. Íbúar eru 104 þúsund og er Winterthur þar með stærsta borg í Sviss sem ekki er kantónuhöfuðborg.
Lega og lýsing
Winterthur er norðarlega í Sviss, rétt sunnan við þýsku landamærin. Næstu borgir eru Zürich til suðvesturs (20 km), Schaffhausen til norðurs (30 km), Konstanz í Þýskalandi til norðausturs (40 km) og St. Gallen til austurs (60 km). Þrátt fyrir nálægð við borgina Zürich, er Winterthur utan við stórborgarsvæði hennar. Þó nýtur borgin góðs af alþjóðaflugvellinum Zürich-Kloten, sem er aðeins í 15 km fjarlægð. Íbúar eru nær allir þýskumælandi. Útlendingar eru 23%.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar eru tvö rauð ljón sem rísa til vinstri á hvítum grunni. Auk þess rauð þverrönd sem aðskilur ljónin. Merki þetta var áður fyrr merki Kyburg-ættarinnar og kemur fyrst fram í Winterthur 1252 á innsigli.
Upphaf
thumb|Gamall steinn með áletrunum frá tímum Rómverja Það voru Rómverjar sem fyrstir manna reistu þorp eða bæ á staðnum og kölluðu hann Vitudurum. Hann varð víggirtur 294 e.Kr. vegna tíðra árása alemanna. Í upphafi 5. aldar yfirgáfu Rómverjar héraðið og lá þá bærinn í eyði. Á 6. eða 7. öld reistu alemannar bæinn á ný um 4 km fyrir vestan gamla rómverska bæinn. Bærinn mun hafa dafnað vel, enda lá hann við góðar samgönguæðar. Árið 919 kemur bærinn fyrst við skjöl og kallast þá Niederwinterthur. Nágrannabærinn hét Oberwinterthur. Á sama ári á sér stað orrustan við Winterthur, þar sem hertogadæmið Sváfaland sigrar heri frá Búrgúnd, en þeir síðarnefndu höfðu reynt að þenja yfirráðasvæði sitt út í austurátt. 1180 eignuðust greifarnir af Kyburg bæinn og héraðið. Skömmu síðar hefur heiti bæjarins breyst í Winterthur. Bærinn verður að aðalaðsetri Kyburg-ættarinnar. Ættin dó hins vegar út 1264 og erfðu þá Habsborgarar bæinn. Þeir veita Winterthur borgarréttindi strax á sama ári.
Svissneska sambandið
thumb|Winterthur 1642. Mynd eftir Matthäus Merian. Þó að Habsborgarar erfðu bæinn, ásældist Zürich bæinn einnig. Árið 1292 söfnuðu þeir liði og réðust á Winterthur en Habsborgarar náðu að sigra þá í orrustu við borgardyrnar. Á þessum tíma var nýbúið að stofna svissneska sambandið og reyndist það mikill þyrnir í augum Habsborgara. Árið 1351 gekk Zürich í sambandið og lát Winterthur þá hernaðarlega séð á óheppilegum stað. Á 15. öld var borgin umkring landi svissneska sambandsins og stóð þar eins og eyja. Árið 1460 sátu herir frá Zürich enn um borgina en hún stóðst áhlaupið. Á þessum tíma sáu Habsborgarar að borgin yrði þeim ekki mikill happafengur lengur og seldu hana til Zürich 1464. Þar með varð Winterthur orðin svissnesk. Þar bjuggu á þessum tíma ekki nema 2.200 manns. Sem hluti af svissneska sambandinu varð Winterthur að ljá sambandinu hernaðaraðstoð. Íbúarnir undu ekki að láta Zürich stjórna sér, enda gerði borgarráð Zürich ýmislegt til að hindra framþróun í Winterthur. Því reyndu íbúarnir fljótt að slíta sig lausa og mynda eigin kantónu. Þeir reyndu jafnvel að fá keisara þýska ríkisins í lið með sér en Zürich braut allar slíkar tilraunir á bak aftur. Winterthur sætti sig ekki við yfirráð Zürich fyrr en með siðaskiptunum.
Frakkar og iðnbylting
Yfirráð Zürich endaði snögglega er Frakkar hertóku svissneska sambandið 1798. 5. maí þrömmuðu Frakkar inn í Winterthur og hertóku borgina. Margir fögnuðu þeim sem frelsurum. Frakkar notuðu Winterthur aðallega sem herstöð og kröfðust þess að borgarbúar sköffuðu sér 12 þúsund pör af herskóm. En áður en langt um leið komu Austurríkismenn á vettvang. Í orrustunni um Winterthur 27. maí 1799 sigruðu Austurríkismenn franska herinn, sem var undir stjórn Massénas. Í kjölfarið settust Austurríkismenn og Rússar að í borginni. En seinna á árinu voru Frakkar komnir aftur og sigruðu í annarri orrustu. Við það flúðu Rússar og Austurríkismenn. Frakkar tóku borgina á nýjan leik. Þeir rifu borgarmúrana niður, bæði til að veikja varnir landsins og til að skapa byggingarpláss fyrir vaxandi borgina. Íbúatalan margfaldaðist. Meðan Frakkar voru enn í borginni var fyrsta spunavélin í Sviss sett upp í Winterthur. Þar með hófst iðnbyltingin í borginni. Eftir brotthvarf Frakka héldu iðnfyrirtæki áfram að setja upp verksmiðjur þar í borg. Árið 1855 fékk borgin svo járnbrautartengingu og enn reyndi borgin að losna undan áhrifum Zürich en án árangurs. Áður en 19. öldin var öll var Winterthur orðin að mikilli iðnaðarborg.
20. öldin
Í upphafi 20. aldar störfuðu 60% íbúanna við vélaiðnað. Árið 1922 sameinuðust fimm bæir Winterthur, sem við það stækkaði að mun. Íbúar urðu 50 þúsund. Kreppan mikla á millistríðsárunum kom hart nirður í Winterthur. Þriðjungur borgarbúa missti vinnuna. Ástandið lagaðist ekki fyrr en með heimstyrjöldinni síðari, en þá snarhækkaði eftirspurnin eftir vélavörum. Á eftirstríðsárunum stækkaði borgin mjög hratt og upplifði mikið blómaskeið. Íbúar fóru upp í 100 þúsund en Winterthur breyttist hægt í verslunar- og þjónustuborg. Árið 1966 var Sulzer-háhýsið reist þar í borg en það var næstu 40 árin hæsta húsið í Sviss. Með Swisscom-turninum fékk Winterthur sitt annað háhýsi árið 1999.
Viðburðir
thumb|Hljómsveitin Skin spilar á útitónleikum 2005 Albanifest er heiti á stærstu hátíð Evrópu sem haldin er gamalli miðborg (Altstadt). Hér er um frelsishátíð að ræða, en haldið er upp á að Winterthur hlaut borgarréttindi 22. júní 1264, á degi heilags Albans. Því er hátíðin haldin síðustu helgina í júní. Árið 1971 var hátíðin sett á laggirnar og er hún sótt af um 100 þúsund gestum. Í upphafi var brauð, ostur og vín gefið borgarbúum endurgjaldslaust en í dag fer hátíðin fram með mörgum útitónleikum, skemmtiatriðum og ýmsu öðru. Öll miðborgin er undirlögð hátíðinni.
Í maílok fer fram hátíð sem kallast Afro-Pfingsten (Afró-hvítasunna). Hér er um Afríkutengda hátíð að ræða, sú stærsta sinnar tegundar í Sviss, og var sett á laggirnar 1990. Á hátíðinni er boðið upp á afríska tónlist á götunum, afríska götubasari, dans, leiklist og ýmislegt annað sem tengist Afríku. Um 50 þúsund manns sækja þessa hátíð árlega heim.
Winterthurer Musikfestwochen er heiti á árlegri útitónleikahátíð. Hún stendur yfir í tvær vikur sitthvoru megin við mánaðamótin ágúst/september. Tónleikarnir fara fram í miðborginni og leika þar ýmsar hljómsveitir. Venjulega kostar inná 2-3 tónleika, en restinn er ókeypis. Meðal hljómsveita sem troðið hafa upp má nefna The Prodigy, Aerosmith, Iron Maiden, Muse, og tugi annarra.
Alþjóðlegir stuttmyndadagar fara árlega fram í Winterthur. Þetta er mest sótta stuttmyndahátíðin í Sviss. Um 300 stuttmyndir eru sýndar. Þó eru aðeins 60 þeirra með í keppni um bestu myndina. Þar af mega aðeins fjórðungur vera frá Sviss, helmingur frá Evrópu en afgangurinn er annars staðar frá.
Byggingar og kennileiti
thumb|Kyburg-kastalinn var lengi vel aðsetur Kyburg-ættarinnar
Pólon
Pólon er frumefni með skammstöfunina Po og er númer 84 í lotukerfinu.
Sjaldgæfur geislavirkur málmungur, pólon er efnafræðilega svipað tellúr og bismút og finst í úran málmgrýti. Pólon hefur verið rannsakað vegna hugsanlegra nota við hitun á geimförum.
Bryoria
Bryoria er ættkvísl sveppa innan Litskófarættar. Ættkvíslin hefur víðfeðma landfræðilega dreifingu, sérstaklega á heimskauta- og á svölum tempruðum svæðum. Ættkvíslin Bryoria inniheldur 51 tegund.
Á Íslandi finnast fjórar tegundir ættkvíslarinnar: jötunskegg (B. chalybeiformis), viðarskegg (B. fuscescens), gálgaskegg (B. implexa) og kvistaskegg (B. simplicior). Fimmtu tegundarinnar hefur verið getið, Bryoria nidula, en hún hefur ekkert íslenskt heiti.
Nejc Pečnik
Nejc Pečnik (fæddur 3. janúar 1986) er slóvenskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 32 leiki og skoraði 6 mörk með landsliðinu.
Tryggð
Tryggð er íslensk kvikmynd frá 2019 eftir Ásthildi Kjartansdóttur. Myndin er byggð á skáldsögunni Tryggðarpantur eftir Auði Jónsdóttur.
Jón Birgir Valsson
Jón Birgir Valsson (f. 20. september 1970) er íslenskur glímukappi. Hann vann Grettisbeltið árið 2006.
Finnbogi Jónsson (lögmaður)
Finnbogi Jónsson Maríulausi (um 1440 – eftir 1513) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 15. og 16. öld. Hann bjó í Ási í Kelduhverfi.
Finnbogi var sonur Jóns Pálssonar Maríuskálds, prests á Grenjaðarstað, og fylgikonu hans Þórunnar Finnbogadóttur gamla Jónssonar í Ási. Líklega hefur Finnbogi fengið viðurnefnið af því að hann hefur ekki þótt jafnguðrækinn og hliðhollur Maríu mey og faðir hans. Hann varð lögmaður norðan og vestan eftir lát Hrafns Brandssonar og gegndi embættinu frá 1484 til 1508. Hann er þó kallaður lögmaður í dómi frá 1481 en þar var Hrafn lögmaður sjálfur annar málsaðilinn og hefur Finnbogi þá verið fenginn til að hlaupa í skarðið. Hann þótti lögfróður og skarpvitur en hafði misjafnt orð á sér fyrir lagakróka og ásælni.
Jón Sigmundsson fór utan árið 1508 og fékk veitingu fyrir lögmannsembættinu hjá Kristjáni 2. Hann kom þó ekki til landsins fyrr en eftir Alþingi 1509 en líklega hefur Finnbogi verið búinn að fá fregnir af því að hann hefði misst embættið því hann kom ekki til þings það sumar. Hann kom þó næsta ár og vann þá mál sem snerist um eignarhald á Grund í Eyjafirði og fleiri jörðum, sem hann taldi sig hafa erft eftir dóttur sína. Finnbogi er nefndur í Leiðarhólmssamþykkt 1513 og hefur þá verið á lífi en árið eftir er Þorsteinn sonur hans orðinn sýslumaður í Þingeyjarsýslu og ekki ólíklegt að Finnbogi sé þá látinn.
Kona Finnboga var Málmfríður Torfadóttir (f. um 1545), dóttir Torfa Arasonar hirðstjóra og Akra-Kristínar Þorsteinsdóttur, og giftust þau haustið 1467. Á meðal barna þeirra voru Jón prestur í Múla og á Grenjaðarstað og príor í Möðruvallaklaustri 1524-1546, Jón prestur í Laufási, Þorsteinn sýslumaður í Eyjafjarðarsýslu og Þingeyjarsýslu, Guðlaug móðir Orms Sturlusonar lögmanns og Sigurður sýslumaður í Skagafjarðarsýslu, faðir Ísleifs sýslumanns á Grund, sem giftur var Þórunni dóttur Jóns Arasonar.
Basísk kvika
thumbnail|280px|Streckeisen línurit: basískt djúpberg thumbnail|280px|Díórít [[Silla (jarðfræði)|silla efst, Glacier National Park, Montana]] thumbnail|280px|[[Eystrahorn: Gabbró innskot]] thumbnail|Gabbró, Italia thumb|Basísk kvika, Masaya eldfjall, [[Nicaragua]]
Myndun
Möttullinn er misheitur og vegna mismunandi efnismassa rís efnið sums staðar og sekkur annars staðar í þessum hluta jarðar. Bergið lendir þá á svæðum þar sem sumar steindir byrja að bráðna, basíska efnið fyrst. Svo er það léttara en umhverfið og berst upp úr möttlinum.
Basísk bergbráð inniheldur minni kísil (SO2) en aðrar kvikutegundir og myndar basalt eða djúpbergið gabbró við storknun. "Þegar kvika er flokkuð í súra, ísúra og basíska er fyrst og fremst litið til efnasamsetningar hennar og þá hversu kísilrík hún er." Basaltkvika: <52% SiO2. Þessi kvika rís í flestum tilvikum beint til yfirborðs eða stendur stutt við í jarðskorpunni í kvikuhólfi áður en hún nær yfirborði.
Eldgos
Eldgos þar sem basísk kvika fer með aðalhlutverk framleiðir oftast seigfljótandi hraun og byggir upp gíga eins og gjallgíga eða eldborgir, en líka dyngjur eins og Mauna Loa eldjall á Hawaii.'' "Alla jafna myndast lítil aska í slíkum eldgosum, þar sem kvikan inniheldur hlutfallslega lítið vatn og er mjög fljótandi og heit (1050-1250°C). Undantekningar frá þessari reglu eru tengdar utanaðkomandi vatni og óvenju háu vatnsmagni kvikunnar, en hvorutveggja hefur þau áhrif að sprengivirkni kvikunnar eykst og gjóskumyndun margfaldast." ''
Dæmi um basísk eldgos á Íslandi eru eldgosin í Kröflu á árunum 1975-1984 en líka Grímsvatnagosið 2011.
''"Þegar basaltísk bráð storknar fer það eftir aðstæðum hvaða bergtegund myndast; grófkristallað gabbró myndast við hæga kristöllun djúpt í jörðu, fínkornótt grágrýti (dólerít) í grunnstæðum innskotum eða þykkum hraunum, dulkornótt basalt í hraunum á yfirborði og basaltgler (túff) við hraðkólnun í vatni." ''
Á Íslandi
Meginhluti alls bergs á Íslandi er basískt storkuberg, sbr. blágrýtismyndunin og það er 79% nútímajarðmyndunar síðan landið byggðist.
Lýsingarorðið basískt
Lýsingarorðið basískt er afleitt orð. Basar eru efnafræðileg andstæða sýrna.