cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Formúla 1
Enn löng leið til fullkomnunar öryggis
Eftir að svíinn Ronnie Peterson lét lífið í ítalska kappakstrinum árið 1978 var ljóst að enn var löng leið til fullkomunar öryggis, yfir tíu ár voru frá því að Jackie Stewart hóf öryggisherferð sína.
Sid Watkins, sem er taugaskurðlæknir hafði verið fengin af Bernie Ecclestone til að bæta aðstöðu lækna í kringum brautirnar. Hann var viðstaddur þennan dag á Monza en gat ekkert gert. Árið 1981 var hann svo gerður að vettvangslækni í Formúlu eitt og starfaði við það allt fram í janúar þessa árs.
Meistarar á móti meisturum
Eftir að Alain Prost tapaði meistarabaráttunni fyrir Nelson Piquet árið 1983 fékk Prost að fjúka frá Renault. McLaren hafði um það leyti verið að leita sér að nýjum ökumönnum. Alain gerði því væntanlega sinn stærsta samning þegar hann skrifaði undir hjá McLaren fyrir árið 1984. Prost fékk þann heiður að aka við hlið Niki Lauda og ljóst var að það stefndi í mikla baráttu á toppnum það árið.
Prost var í mikilli titilbaráttu árið 1984, Niki Lauda virtist ekki ætla að gefa neitt eftir þótt Prost væri yngri og hungraðari. “Árið hefði verið ömurlegt ef ekki væri fyrir McLaren mennina” sögðu sumir vegna yfirburða McLaren, og þrátt fyrir yfirburðina var árið ekki ömurlegt. Niki Lauda hafði hætt í Formúlu eitt árið 1979, sagðist vera orðinn leiður á að aka í endalausa hringi, en Ron Dennis náði að lokka hann aftur og ók Lauda fyrir McLaren fyrst árið 1982. Þegar komið var í Estoril árið 1984 var Lauda 3.5 stigum á undan Prost. Hann lennti í ellefta sæti í tímatökunum og var lengi vel fastur í tíunda í kappakstrinum. Prost var fyrstur og var farinn að ná miklu forskoti. Um miðbik kappakstursins var Lauda orðinn sjöundi vegna þess að þrír ökumenn höfðu þurft að hætta. Hann þurfti að ná öðru sæti ef hann ætlaði að ná titlinum, hann þurfti að taka fram úr Mansell, Johanson, Alboreto og nýju störnunni hjá Lotus; Ayrton Senna. Ótrúlegt en satt þá tókst þetta hjá Lauda. Eftir tímabilið hætti hann aftur, en í þetta skiptið fyrir alvöru. Endaði einn glæsilegasta feril í sögu Formúlu eitt.
McLaren höfðu enn yfirburði árið 1985 og Prost vann titilinn aftur fyrir þá. En Williamsliðar virtust vera að bæta sig og árið 1986 veitti Nigel Mansell, á Williams, McLaren mönnum mikla keppni. Nelson Piquet var liðsfélagi Mansells hjá Williams og höfðu þeir félagar unnið sér inn trú áhorfenda um að titillinn yrði þeirra það árið.
Undir lok tímabilsins gátu þeir allir unnið titilinn. En sá sem vildi vinna þurfti að vinna síðasta kappaksturinn sem fram fór á Adelaide brautinni í Ástralíu. Fyrir mér er þetta einn merkasti heimsmeistarasigur sögunnar en það var Prost sem vann á hreint ótrúlegan hátt. Mansell sprengdi dekk, Piquet þurfti líka að hætta og Prost var orðinn mjög tæpur á því að geta klárað vegna eldsneytisskorts. Hann kláraði þó en stoppaði nokkrum metrum fyrir fyrstu beygju þar sem vélin hafði drepið á sér.
Williams sýndi svo styrk sinn árið 1987 með því að vinna titilin með Nelson Piquet undir stýri.
Árið 1988 gerði Ayrton Senna svo samning við McLaren og hófst þá mesti liðsfélagaslagur sem sögur fara af. Senna gaf ekkert eftir og var mjög efnilegur og sýndi Prost það að hann væri alveg verðugur andstæðingur. Þetta var einnig síðasta ár “Túrbó” vélanna svokölluðu. Senna stal titlinum af Prost eftir harða baráttu, baráttu baráttu þar sem of oft var teflt á tæpasta vað.
Árið 1989 var svo komið að titilbaráttan fór fram í Japan. Ekki geta tveir verið á sama stað, einsog gefur að skilja og einhver varð að víkja, hvorugur vildi samt víkja og enduðu þeir báðir í malargryfjunni á frægan hátt. Prost hafði samt forskotið og vann hann það árið. Hann hafði hins vegar fengið nóg og flutti sig yfir til Ferrari fyrir árið 1990.
Titilbaráttan hélt samt áfram á milli þessara tveggja en í þetta skiptið varð það Senna sem tók titilinn eftir að hafa sent Prost og sjálfan sig í malargrifjuna.
Snilligáfur
Ljóst var að ekki voru það bara ökumennirnir sem gátu haft áhrif á stöðu mála heldur voru það liðsstjórar og hönnuðir sem höfðu enn meiri völd. Adrian Newey var hönnuður Williams og sýndi það og sannaði árið 1992 þegar Nigel Mansell hreppti langþráðan heimsmeistaratitil að hann er einn af þeim færustu í bransanum.
Árið 1992 hannaði Newey nýrstárlegan bíl sem var búinn nýju stjórnkerfi í vélarbúnaði bílsins. Árið 1993 var Williams bíll Neweys búinn nýju kerfi sem kallast grip stýring en yfirburðir liðsins voru enn meiri það árið.
Dauði á Imola
Þann 1. maí árið 1994 var sorgardagur. Ayrton Senna lét lífið á Imola brautinni á Ítalíu. Senna hafði farið yfir til Williams fyrir þetta tímabil en hafði ekki náð að klára þær tvær keppnir sem höfðu verið á undan.
Árið hafði byrjað á því að menn bönnuðu allan hjálparbúnað fyrir ökumenn. Grip stýring, ræsibúnaður, ABS bremsur, stillanleg fjöðrun og pit-í-bíl kerfið var bannað með öllu. Ástæðan fyrir þessu var sögð vera að stóru liðin væru farin að nota tæknibúnaðinn of mikið, þetta væri ekki menn að keppa heldur tölvur.
Daginn áður hafði ungur austurríkismaður látið lífið við æfingar á þessari sömu braut. Hann var í sinni fyrstu keppni í Formúlu eitt. Roland Ratzenberger hét hann. Þennan sama morgun hafði Rubens Barrichello vellt bíl sínum illa og rotast, hann tók þó þátt í keppninni.
Hill gerir atlögu
Damon Hill, sonur Grahams Hill tók sæti Senna hjá Williams og var í titilbaráttu árin 1994 og 1995 við Michael Schumacher. Bæði árin komst Schumacher undan með “bellibrögðum” en eitt umdæmdasta atvik Formúlunnar hingað til átti sér stað árið 1994 þegar Schumacher ekur inn í hlið Hill og ekur þá báða út úr keppni.
Hill og Schumacher hafði hins vegar lent nokkrum sinnum saman það árið og þar á undan en þetta virtist slá öll met.
Schumacher til Ferrari
Schumacer fer svo til Ferrari árið 1996. Hann gerir samning um að fyrir aldamót muni Ferrari verða meistarar. Í nærri tuttugu ár höfðu Ferrari menn ekki unnið titil en síðast gerðist það árið 1979 þegar Jody Scheckter vann. Árið var hins vegar handónýtt fyrir Michael sem ók á meingölluðum bíl. Hann náði þó að krafsa nokkra sigra en þeirra frægastur er þegar hann hringar alla aðrar ökumenn í rigningunni á Spáni.
Árið 1997 snéri Schumi blaðinu við og tók að berjast fyrir titli aftur. Það gekk samt brösulega og sá hann þörf til þess að aka andstæðningnum, sem þá var Jacques Villeneuve út úr braut í Jerez í Evrópu kappakstrinum. Hann féll þó á sínu eigin bragði og endaði í malargryfjunni. Villeneuve varð meistari en FIA þótti eðlilegt að dæma öll stigin af Schumcher fyrir atvikið.
McLaren sigrar
Bíll McLaren árið 1998 var hreint út sagt frábær. Adrian Newey hafði flutt sig um set og hannaði nú fyrir McLaren. Nýji bíllinn skilaði Mika Häkkinen sínum fyrsta heimsmestaratitli, en ekki þurfti hann að hafa lítið fyrir honum því Schumacher virtist enn hafa eitthvað í sigurvegarana. Michael var hinvegar óheppinn því í síðasta mótinu drap hann á vélinni í ræsingunni og ræsti því aftastur.
Mika er svo aftur á ferðinni árið 1999 en Ferrari tóku heimsmeistaratitil bílasmiða það árið, þrátt fyrir fótbrot Schumachers um mitt tímabilið.
Ferrari; Rauða sprengjan
Ný öld er rauð, rauð, rauð, rauð, rauð og aftur rauð? Ferrari hefur haft yfirburði það sem af er þessari öld og hefur Michael Schumacher farið þar fremstur í flokki. Liðið hefur bætt öll met sem hægt er að bæta og hefur Schumacher hjálpað mikið til við það. Svo er bara spurning hvort við sjáum aðra liti í framtíðinni, hver veit.
Heimsendi
Heimsendi er í heimsfræði endimörk hins sýnilega heims, sem er um 100 milljarðar ljósára.
Karl 9. Frakkakonungur
Bernska
Karl, sem var útnefndur hertogi af Orléans við fæðingu, var þriðji sonur (annar í röð þeirra sem upp komust) Hinriks 2. Frakkakonungs og Katrínar af Medici. Faðir hans lést 1559 og rúmu ári síðar dó eldri bróðir hans, Frans 2., og varð Karl þá konungur, tíu ára að aldri. Móðir hans var útnefnd ríkisstjóri. Hún hafði ekki fengið að koma nálægt stjórn landsins á meðan maður hennar lifði en lét nú mjög til sín taka. Hún hafði mikil áhrif á son sinn fyrstu árin og raunar alla stjórnartíð hans.
Árið 1562 gaf Katrín út Saint-Germain-tilskipunina, þar sem húgenottar voru í fyrsta skipti formlega viðurkenndir og leyft að stunda trú sína á laun. Við þetta var þó mikil andstaða og upp úr þessu hófust Frönsku trúarbragðastyrjaldirnar sem stóðu með hléum til 1598.
Trúarbragðastyrjaldirnar
Átökin snerust ekki aðeins um trúarbrögð, þau voru um leið átök milli franskra aðalsætta. Margir aðalsmenn voru húgenottar en andstaða kaþólikka var leidd af mönnum af Guise-ætt. Katrín reyndi að miðla málum og halda friðinn. Eftir blóðug átök kom fjögurra ára vopnahlé og meðan á því stóð tók Karl konungur við stjórnartaumunum að nafninu til og ferðaðist með móður sinni um landið til að kynna sér ríki sitt. Átök hófust aftur 1567. Ýmis erlend ríki veittu fylkingunum lið; Hollendingar, Englendingar og konungsríkið Navarra studdu mótmælendur en Spánn, Toskana og páfaríkið kaþólikkana. Enn var gert vopnahlé 1570.
Hluti af vopnahléssamkomulaginu var að Hinrik, krónprins Navarra og einn af helstu leiðtogum húgenotta, skyldi giftast Margréti, systur Karls konungs. Brúðkaup þeirra var haldið 19. ágúst 1572 en þá var Hinrik orðinn konungur Navarra. Mikil veisluhöld voru í París vegna brúðkaupsins og komu þangað margir aðalsmenn úr röðum húgenotta, þar á meðal Gaspard de Coligny aðmíráll, helsti herforingi þeirra. París var rammkaþólsk borg og vera svo margra þekktra húgenotta í borginni skapaði spennu.
Bartólómeusarvígin
thumb|left|Bartólómeusarvígin. 22. ágúst varð Coligny fyrir skoti á götu í París og særðist alvarlega. Alls óvíst er hver stóð að baki tilræðinu en helst hafa verið nefnd hertoginn af Guise, hertoginn af Alba og Katrín af Medici, en sagt er að hún hafi haft áhyggjur af því hve mikil áhrif Coligny var farinn að hafa á konunginn.
Hvað sem því líður jókst spennan í borginni mjög við þetta og þótt Karl konungur hefði heimsótt Coligny á sjúkrabeð og lofað honum að hafa hendur í hári tilræðismannanna varð úr að mæðginin ákváðu í sameiningu að losa sig við þá leiðtoga húgenotta sem voru staddir í París. Það var gert og Hinrik hertogi af Guise leiddi sjálfur flokk sem drap Coligny (sem hertoginn taldi ábyrgan fyrir dauða föður síns, Frans hertoga af Guise) og fleiri en á eftir fylgdu skipuleg morð á mótmælendum í París, framin bæði af hermönnum og af múg sem fór um og myrti þá sem höndum var komið yfir. Borgarhliðunum var lokað til að fólk slyppi ekki út. Óeirðirnar breiddust síðan út um sveitirnar umhverfis París. Hinrik af Navarra slapp naumlega með hjálp konu sinnar.
Andlát Karls og erfingjar
Karl konungur hafði samþykkt morðin mjög nauðugur og ofbauð það sem hann sá og heyrði af; hann sagðist heyra neyðaróp hinna myrtu stöðugt fyrir eyrunum og kenndi ýmist sjálfum sér eða móður sinni um. Hann hafði aldrei verið heilsuhraustur, var líklega með berkla, og vorið 1574 var hann farinn að hósta blóði. Hann dó 30. maí og var þá 24 ára.
Karl 9. giftist Elísabetu af Austurríki 26. nóvember 1570 og átti með henni eina dóttur sem dó sex ára að aldri. Þar sem konur gátu ekki erft frönsku krúnuna varð bróðir hans, Hinrik hertogi af Anjou, konungur. Karl átti líka óskilgetinn son, Karl hertoga af Angoulême.
Karl var mikill áhugamaður um veiðar og skrifaði bók um það efni, La Chasse Royale, sem þó var ekki gefin út fyrr en 1625 en þykir merk heimild.
MYBPC3
MYBPC3 er erfðavísir sem tjáir ákveðið prótein í hjarta vöðva. Ef stökkbreyting er í þessu geni getur það valdið ofvexti í hjartavöðvanum, sú stökkbreyting er nokkuð tíð á Íslandi.
Píslarvottur
Píslarvottur er maður sem deyr fyrir trú sína eða málstað, oft á kvalafullan hátt.
Henrik Hielmstierne
Hann hét Henrik Henrichsen, en var aðlaður 1747 og tók sér þá nafnið Hielmstierne. Hann fæddist í Kaupmannahöfn 1715. Faðir hans, Niels Henrichsen (d. 1745), var auðugur kaupmaður með íslenskar rætur. Móðir hans hét Agnete Birgitte Henrichsen, fædd Finkenhagen (d. 1763).
Æviágrip
Faðir Henriks, Níels eða Nikulás Henriksson, var „erfiðismaður á Reyðarfirði“, fór svo til Kaupmannahafnar, kom þar vel undir sig fótunum og varð Íslandskaupmaður, líklega á Austfjörðum. Hann auðgaðist mjög á verslun sinni og komst til metorða í Kaupmannahöfn, varð þar borgarráðsmaður og síðar jústitsráð og varaborgarstjóri. Hann dó 9. október 1745. Óvíst er hverrar ættar hann var.
Æskuár
Foreldrarnir lögðu sig fram um að veita börnum sínum gott uppeldi og bestu menntun sem völ var á. Henrik fékk heimakennslu undir leiðsögn tveggja prófessora í guðfræði, og var hann 18 ára gamall tekinn í Kaupmannahafnarháskóla. Tveir heimilisvinir, Hans Gram og Andreas Hojer, voru ráðgjafar um val á kennurum. Sá síðarnefndi bjó í húsinu og hafði mikil áhrif á Henrik.
Þó að Henrik hafi hugsaði sér að fara í utanríkisþjónustuna, nam hann guðfræði og brautskráðist 1736. Dagleg samskipti við Andreas Hojer og annan bókavin og safnara, kaftein Schulenburg, sem einnig bjó í húsinu, vöktu áhuga Henriks á sögu og sagnfræðirannsóknum, og brátt fór hann sjálfur að safna bókum, listmunum og norrænni mynt.
Árið 1738 varð hann ritari í danska Kansellíinu. Þar fór hann að aðstoða nefnd sem hafði umsjón með „Konunglega myntsafninu“, og sýndi í því starfi góða þekkingu og hæfni. Um svipað leyti tók hann saman yfirlit um elstu prentuðu bækur Dana, og æviágrip höfundanna. Einnig fór hann að rannsaka sögu Dankonunga af Oldenborgarætt, mest eftir óprentuðum heimildum.
Utanlandsför
Í ársbyrjun 1740 fór hann í langa utanlandsför til Þýskalands, Frakklands og Englands og dvaldist í Strassborg, París og London. Allstaðar þar sem hann kom stofnaði hann til kynna við þekkta menntamenn og stjórnmálamenn og hélt tengslum við marga þeirra með bréfaskriftum eftir að hann kom heim. Sérstaklega ber að nefna sagnfræðinginn Johann Daniel Schöpflin í Strassborg og hinn kunna sænska stjórnmálamann og listunnanda Carl Gustaf Tessin greifa, sem þá var sendiherra í París, því að áhugamál þeirra og viðfangsefni höfðu mikil áhrif á Henrik og lífsstefnu hans.
Henrik kom heim haustið 1742 með mikinn feng í bókum og listmunum, en einnig gegnsýrður af frönskum siðum og frönskum lífsháttum. „Monsieur Anrison!“ (frönsk útgáfa af Henrichsen) vakti mikla athygli í Kaupmannahöfn, og þá ef til vill ekki í jákvæðu ljósi. Hann hélt dýrlegar veislur og bauð til sín æðstu og lærðustu mönnum borgarinnar. Í húsi hans var heill salur fyrir bókasafnið, annar fyrir málverkin og á annarri hæð í húsinu var íbúð hans. Virðist lífsmáti hans hafa borið nokkurn keim af umsvifum nýríkra, en áhugamálin voru þó menningarleg og í anda upplýsingarstefnunnar.
Vísindafélög
Henrik Hielmstierne bauðst að fara sem ritari með sendinefnd til Madrídar, 1742, en þegar Konunglega danska vísindafélagið (Det Kongelige danske Videnskabernes Selskab) var stofnaði í nóvember sama ár, var hann strax á fyrsta fundi kosinn ritari félagsins. Hafnaði hann þá sendifulltrúastöðunni. Frumkvöðlar að stofnun félagsins voru Johan Ludvig Holstein greifi sem varð formaður þess, Hans Gram og Erik Pontoppidan yngri en Henrik Henrichsen telst einnig meðal þeirra. Átti hann eftir það náið samstarf við þessa menn.
Vísindafélagið átti frumkvæði að rannsóknarferðum þeirra Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar og ritun ferðabókar þeirra. Eggert skilaði fullbúnu handriti að Ferðabókinni árið 1766, en það lá síðan í nokkur ár hjá Vísindafélaginu. Hielmstierne hafði þá frumkvæði að því að drifið var í útgáfunni og þeir Gerhard Schøning og Jón Eiríksson fengnir til að búa það til prentunar. Bókin kom út 1772.
Henrik varð félagi í Royal Society í London árið 1743. Árið 1745 stofnaði Jacob Langebek Det kongelige danske Selskab for Fædrelandets Historie (kallað „Litla félagið“ (Det lille Selskab) til aðgreiningar frá Vísindafélaginu sem var það stóra). Henrik lét strax í ljós áhuga á að ganga í félagið, og var þeirri ósk hans vel tekið; hann var þar virkur félagi til æviloka.
Starfsferill, ævilok og eftirmæli
Árið 1744 fékk Henrik stöðu við hæstarétt. Hann hélt stöðu sinni í Kansellíinu (frá 1750 sem aðstoðarmaður), þar til hann sagði henni lausri 1771 þegar Johann Friedrich Struensee komst til valda. Árið 1745 veiktist faðir hans og gat ekki lengur séð um rekstur eigna sinna, einkum herragarðsins Vesterbygaard við Kalundborg á Sjálandi. Tók Henrik yfir reksturinn vorið 1745 og fékk þessar eignir í arf þegar faðirinn dó sama ár. Hann mun hafa selt Vesterbygaard 1750.
Þann 3. febrúar 1747 var Henrik aðlaður og tók upp ættarnafnið Hielmstierne, og 4. ágúst sama ár giftist hann Andreu Kirstine Kjærulf af aðalsætt (fædd 19. janúar 1730, dáin í Kaupmannahöfn 19. október 1806), dóttir Søren Kjærulf (d. 1730) og Johanne Marie Kjærulf, fædd Bentzon. Með konu sinni fékk Hielmstierne herragarðana Mølgaard í Álaborgar-amti og Holmgaard í Viborgar-amti, en seldi þá árið eftir.
Á Hielmstierne hlóðst nú margvíslegur sómi. Árið 1747 veitti Friðrik 5. honum nafnbótina jústitsráð, 1760 etatsráð, 1766 konferensráð, 1774 Riddari af Dannebrog og tók sér þá kjörorðið: „Gloria in obseqvio“ („Heiður í að þjóna“). Árið 1776 varð hann forseti Hæstaréttar og gegndi því embætti til æviloka, 1777 geheimeráð. Hann varð forseti Vísindafélagsins 1776 og árið eftir heiðursfélagi í Dönsku listakademíunni. Hann dó í Kaupmannahöfn 18. júlí 1780.
Í störfum sínum naut Hielmstierne almennrar virðingar fyrir réttsýni, dugnað og óþreytandi iðni. Bolle Willum Luxdorph kallaði hann: „óbifanlegan málsvara sannleikans, fyrirmynd að mannkostum og mann, sem alltaf tók föðurlandið fram yfir sjálfan sig“. Peter Friderich Suhm vakti athygli á dugnaði hans, áreiðanleika og tryggð. Christian Frederik Jacobi hélt minningarræðu um hann í Vísindafélaginu og kom þar fram að hann mat þennan „velgjörðamann sinn og vin“ mjög mikils.
Hielmstierne var ekki afkastamikill rithöfundur. Af prentuðum ritum er helst að nefna nokkrar tækifærisræður. Ófullgerð minningarræða um Hans Gram, lesin upp í Vísindafélaginu eftir dauða hans, var síðar prentuð í útgáfu P. F. Suhms: Nye Samlinger IV:165 og áfram. Með Luxdorph og Langebek átti hann frumkvæðið að útgáfu á latneskum bréfaskiptum Ole Worms (1751).
Rithönd hans og stafsetning var fremur fljótfærnisleg; en fræðileg bréfaskipti hans voru mjög umfangsmikil, bæði fyrr og síðar.
Bókasafnið
thumb|right|250px|Agnete Marie Hielmstierne, dóttir Henriks Hielmstierne, gift Marcus Gerhard Rosencrone. Allt frá æskuárum var Hielmstierne ástríðufullur bókasafnari. Hann takmarkaði sig mest við bækur um danska menningu og skyld efni, og þar sem hann var vel efnaður varð safn hans með tímanum einstætt fyrir hvað það var heildstætt og glæsilegt. Hann lagði sig fram um að komast yfir bestu eintök sem völ var á, og ef bækur voru ófáanlegar vegna fágætis lét hann gera eftirprentun. Dönskum vísinda- og fræðimönnum veitti hann aðgang að safni sínu.
Elsta dóttir Hielmstiernes, og sú eina sem komst upp, var Agnete Marie Hielmstierne (f. 21. júlí 1752, d. 3. september 1838). Hún giftist 1773 Marcus Gerhard Rosencrone (1738–1811), síðar greifa, syni Everts eða Edvards Londemann (1680–1749), sem ólst upp á Eyrarbakka. Ákvað Hielmstierne þá að söfn hans af bókum, handritum, landakortum og myndum, skyldu framvegis varðveitt sem eins konar sjóður eða legat innan fjölskyldunnar; og eftir hans dag skyldi prenta ítarlega skrá um safnið og auka við það. Bókaskráin kom út í þremur bindum (1782–1786), með formálum eftir P. F. Suhm. Safnið stóð síðan lengi ónotað, því að Rosencrone greifi kunni ekki við að ganga gegn óskum tengdaföður síns. Að lokum afhenti hann konunginum safnið, og var með tilskipun 6. mars 1807 ákveðið að það skyldi afhent Konunglega bókasafninu og varðveitt þar sem sérstök deild undir nafninu Hielmstierne-Rosenkrónska bókasafnið (Den Hielmstierne-Rosencronske Bogsamling). Marmarastytta af stofnandanum, eftir Bertel Thorvaldsen, stendur vörð um safnið.
Jim Hanks
James Matthew „Jim“ Hanks (fæddur 1961) er bandarískur gamanleikari.
Gábor Talmácsi
thumb|right|Gábor Talmácsi Gábor Talmácsi (f. 28. maí 1981) er ungverskur atvinnumaður í vélhjólakappakstri. Hann er núverandi MotoGP heimsmeistari í 125 kúbika flokki.
3 heimar
3 heimar er plata með íslenska tónlistarmanninnum Bubba Morthens sem kom út þann 9. október 1994. Hún, að sögn Bubba, var samin í helgarferð til Amsterdam, væntanlega sömu helgarferð sem Bubbi og Rúnar Júlíusson, félagi hans í GCD, sömdu efni á aðra plötu GCD, Svefnvana. Bubbi sagði svo að hann hafði ákveðið að platan ætti að vera"ívaf rapps og reggae-tónlistar... Það sem heillar mig í dag er ekki þetta taktfasta tölvureggae. Það verður að vera svona gangandi swing, kannski tveir tónar undir og vaðandi melódía, vélbyssukjaftur og svo fræsað við svona eldgömlum Hollywoodstöndurdum"
Belti og braut
thumb|Lönd í samstarfinu. Belti og braut er alþjóðlegt verkefni Kína sem varðar uppbyggingu, þróun, viðskipti og fjárfestingu í 152 löndum. Verkefnið hófst árið 2013 og er áætlað að því ljúki um miðja 21. öld, á 100 ára afmæli Lýðveldisins Kína.
Bandaríkin horfa gagnrýnisaugum á verkefnið og aðrir gagnrýnendur óttast nýlendustefnu Kína.
Egle myricariae
Egle myricariae er flugutegund í kálfluguætt (Anthomyiidae) sem var lýst af Wolfgang Grossmann 1998.
Fléttuspor
Fléttuspor eða fléttusaumur er gömul gerð af útsaumi sem líkist krosssaumi en er þannig að skásporum til beggja hliða er stinguð niður báðurm í sama farið inn af miðjunni. Sporin eru jafnhá venjulegum krosssaumsporum en til skiptis jafnbreið eða helmingi breiðari.
Bjarndýrakóngur
Bjarndýrakóngurinn er einhyrndur björn sem er sagður hafa birst 1848 í Grímsey í íslenskri þjóðsögu.
Menningarborg Evrópu
Menningarborg Evrópu er titill sem Evrópusambandið sæmir eina eða fleiri borgir í Evrópu á hverju ári og gildir í eitt ár. Þegar borg er útnefnd menningarborg fær hún styrk til að kynna menningarlíf borgarinnar. Verkefnið var stofnað að undirlagi Melinu Mercouri, menningarmálaráðherra Grikklands, árið 1983. Fyrsta borgin sem var útnefnd menningarborg var Aþena árið 1985. Borgirnar hafa nýtt tækifærið misjafnlega og oft hafa staðið deilur um hvort nota eigi tækifærið til að hýsa stóra alþjóðlega menningarviðburði eða kynna staðbundna menningu.
Árið 2000 voru níu borgir útnefndar menningarborgir, þar á meðal Reykjavík. Eftir það hafa tvær eða fleiri borgir oft deilt titlinum.
Listi yfir menningarborgir Evrópu
thumb|right|Aþena (1985) thumb|right|Vestur-Berlín (1988) thumb|right|Glasgow (1990) thumb|right|Þessaloniki (1997) thumb|right|Genúa (2004)
1 Árið 2000 ákvað Evrópusambandið að velja níu menningarborgir Evrópu til að merkja þúsundaáramótin og leggja áherslu á framlög evrópskra borga til menningar og mannkynsins. Tvær borganna eru í löndum sem hlutu aðild að Evrópusambandinu þann 1. maí 2004.
2 Áætlað var að menningaborg Evrópu ársins 2023 væri á Bretlandi en hætt var við þessi áform vegna úrsagnar Breta úr Evrópusambandinu.
Earl Boen
Earl Boen (fæddur 1945) er bandarískur gamanleikari.
Heili
thumb|[[Mannsheili]] Heili er í líffærafræði hryggdýra annar af tveimur hlutum miðtaugakerfisins, en hinn hlutinn er mænan. Ysta lag hans er bleikt, en annars er hann hvítleitur. Hann stjórnar mestöllum líkamanum, með bæði taugaboðum og seytingu efnaboða.
Sofíja Rotarú
thumb|right|Sofíja Rotarú árið 2009. Sofíja Myhajlovna Jevdokymenko-Rotarú (fædd í Marsjyntsí í Úkraínu 7. ágúst 1947), þekktust undir listamannsnafninu Sofíja Rotarú, er úkraínsk popp-söngkona, lagahöfundur, dansari og leikkona.
Guðbrandur Vigfússon
thumb|right|Guðbrandur Vigfússon. Mynd eftir [[Sigurður málari|Sigurð málara.]] Guðbrandur Vigfússon (13. mars 1827 - 31. janúar 1889) var íslenskur málfræðingur og textafræðingur, einn af fremstu norrænufræðingum 19. aldar. Starfaði lengst í Oxford á Englandi.
Æviágrip
Foreldrar hans voru Vigfús Gíslason (1798-1867) gullsmiður í Galtardal á Fellsströnd, og kona hans Halldóra Gísladóttir (1793-1866) frá Breiðabólstað á Skógarströnd, sonardóttir Ólafs Gíslasonar biskups í Skálholti.
Guðbrandur var tekinn í Bessastaðaskóla 1844, stúdent úr Reykjavíkurskóla 1849. Fór sama ár í Kaupmannahafnarháskóla og lagði þar stund á málfræði, einkum íslensk fræði, en tók ekki próf.
Guðbrandur var styrkþegi Árnasafns 1856-1866 og var í stjórn Nýrra félagsrita 1858-1864. Hann var í Noregi 1854 og Þýskalandi 1859, og skrifaði fróðlegar frásagnir af þeim ferðum (sjá Ný félagsrit 1855 og 1860). Sú fyrrnefnda var gefin út á norsku árið 1990.
Árið 1864 fluttist Guðbrandur til Englands, var fyrst tvö ár í Lundúnum, en fluttist svo til Oxford 1866, og bjó þar til æviloka. Fyrsta áratuginn á Englandi vann Guðbrandur að útgáfu á Íslensk-enskri orðabók, sem kennd er við hann og Richard Cleasby, en Konráð Gíslason hafði einnig unnið talsvert að undirbúningi hennar í Kaupmannahöfn. Bókin kom út í heftum á árunum 1869-1874, og var því lokið á þúsund ára afmæli Íslandsbyggðar. Þessi orðabók hefur í meira en öld verið mikilvægasta hjálpartæki enskumælandi manna við nám í íslensku. Í framhaldi af orðabókinni gaf hann út Icelandic Prose Reader, 1879.
Eftir að vinnu við orðabókina lauk fékkst Guðbrandur við kennslu og fræðistörf. Um tíma var hagur hans fremur þröngur, en árið 1884 varð hann kennari (reader) í norrænum fræðum við Háskólann í Oxford og hélt þeirri stöðu til dauðadags. Þar kynntist hann ýmsum þekktum menntamönnum, sem hrifust af lærdómi hans. Hann var talsverður málamaður og talaði góða ensku með sterkum íslenskum hreim.
Eftir Guðbrand liggur geysimikið í ritstörfum, einkum fornritaútgáfur. Hann var óvenju hugmyndaríkur og snjall textafræðingur. Traustustu verk hans eru frá árunum í Kaupmannahöfn, þar sem hann starfaði mikið með Jóni Sigurðssyni. Þó að dvölin á Englandi væri að mörgu leyti örvandi fyrir hann, þá galt hann þess að þar var hann fjarri frumheimildum þeirra rita sem hann fékkst við. Treysti hann þá oft á sitt ótrúlega minni, og ýmsar uppskriftir sem hann hafði gert þegar hann vann á Árnasafni. Gætir þess mest í síðustu ritum hans, einkum Origines Islandicae, sem gefið var út að honum látnum, og hefur ekki verið fulllokið frá hans hendi.
Meðal þess sem Guðbrandur vann að í Oxford voru Orkneyinga saga og Hákonar saga, sem hann gaf út í hinu þekkta heimildasafni um sögu Bretlandseyja: Rolls series. Með þeim fylgdu Saga Magnúsar Eyjajarls og brot úr Sögu Magnúsar lagabætis. Þessi rit voru einnig birt í enskri þýðingu George Webbe Dasents. Alls voru þetta fjögur bindi, sem komu út á árunum 1887-1894. Einnig gaf hann út Sturlunga sögu í tveimur bindum, og er í inngangsritgerð hans að þeirri útgáfu mjög gott yfirlit um íslenskar fornbókmenntir og varðveislusögu þeirra, ritað af mikilli innlifun.
Guðbrandur varð M.A. 1871, heiðursfélagi Vísindafélagsins í München 1873, heiðursdoktor við Uppsalaháskóla 1877, riddari af Dannebrog 1885 og heiðursfélagi í Vísindafélaginu í Kristjaníu 1887.
Guðbrandur var ókvæntur og barnlaus. Hann var bróðir Sigurðar Vigfússonar fornfræðings.
Rit (úrval)
Árið 1989 var gefin út bók til að minnast 100 ára ártíðar Guðbrands: ''Úr Dölum til Dala. Guðbrandur Vigfússon centenary essays''. Ritstjórar Rory McTurk og Andrew Wawn.
Shigeyoshi Suzuki
Shigeyoshi Suzuki (13. október 1902 - 20. desember 1971) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Vitsmunaflótti
Vitsmunaflótti, atgervisflótti, menntamannaflótti eða vitsmunaleki er hugtak sem lýsir brottflutningi einstaklinga sem búa yfir sérstökum hæfileikum, menntun eða þekkingu. Vitsmunaflótti getur verið kostnaðarsamur fyrir ríki því þeir einstaklingar sem flytjast á brott búa yfir menntun sem í mörgum tilfellum er styrkt eða kostuð að miklu leyti af ríkisstjórn viðkomandi ríkis.
Hugtakið var fyrst notað eftir seinni heimstyrjöld til þess að lýsa flótta vísindamanna og tæknifræðinga frá Evrópu til Norður-Ameríku. Vitsmunaflótti getur orsakast af ýmsum þáttum. Fyrirbæri eins og átök í samfélaginu, skortur á atvinnutækifærum eða slæmt efnahagsástand eru allt þættir sem geta valdið vitsmunaflótta. Vitsmunaflótti er algengur í þróunarlöndum og sér í lagi í fyrrverandi nýlendum í Afríku eða meðal eyþjóða í Karíbahafinu.
Jalil Zandi
Jalil Zandi (f. 2. maí 1951 – d. 1. apríl 2001) var íranskur herflugmaður í stríðinu milli Íraks og Írans. Jalil Zandi er sagður hafa skotið niður 11 óvinaflugvélar. Hann skaut niður 4 MiG-23, 3 Mirage F1, 2 MiG-21 og 2 Su-22.
Rimar
right|thumb|300px|Vallafjall, Messuhnjúkur og Rimar. Berghlaupið Hofshólar og Hofsskál eru á miðri mynd. Bæirnir Hof og Hofsá eru sitt hvoru megin við Hofsána sem fellur í gljúfri úr Hofsdal Rimar er fjall við utanverðan Svarfaðardal að austanverðu. Rimar eru mikið fjall og hátt, 1371 m þar sem hæst ber við innanverðan Hofsdal. Norðar á háfjallinu er stór og vel gerð landmælingavarða, hún er í 1265 m yfir sjávarmáli. Norðan við Rimar eru Messuhnjúkur og Vallafjall en sunnan þeirra er Sælukolla. Fjallið tekur nafn af rindum eða hryggjum sem liggja upp og ofan háhlíðar þess og setja á það einkennandi svip. Stærsti rindinn nefninst Stóririmi. Fjallganga á Rimar er allmikil ganga en ekki torsótt. Fjallið er tiltölulega flatt að ofan og ekki með hnjúkum eða tindum. Það er að mestu úr basalti. Best er að ganga á Rimar frá Hofi í Svarfaðardal upp með Hofsá, þar sem Goðafoss beljar í gljúfrum, og upp eftir hinu fagurskapaða berghlaupi Hofshólum, upp með Hofsskál og þaðan á fjallsöxlina sunnan við Messuhnjúk og á háfjallið. Nafnið Rimar er ýmist haft í karl- eða kvenkyni. Félagsheimili Svarfdælinga, Rimar, heitir eftir fjallinu.
Furusveppur
Furusveppur (fræðiheiti: Suillus luteus) er ætisveppur sem lifir oftast í samlífi (myndar svepparót) með furu. Hann finnst um allt norðurhvel jarðar. Hann verður 12 sm í þvermál með appelsínugulan eða brúnan hatt sem getur orðið mjög slímugur í raka. Hatturinn er hvolflaga á ungum sveppum og himna þekur pípulagið milli hatts og stafs en síðan verður hatturinn flatur og himnan myndar kraga á stafnum. Pípulagið er gult en verður gulbrúnt með aldrinum. Holdið er gult og af því er áberandi sítrónulykt. Stafurinn er stuttur og breiður. Við matreiðslu er húðin oft dregin af hattinum þar sem slímið á henni getur valdið meltingartruflunum.
Átökin á Norður-Írlandi
Átökin á Norður-Írlandi eða í daglegu tali Vandræðin (írska: Na Trioblóidí, enska: The Troubles) áttu sér stað á seinni hluta 20. aldar og snérust um þjóðernishyggju. Átökin hófust á sjöunda áratugnum og þeim er talið hafa lokið á tíunda áratugnum við undirskrift Föstudagssáttmálans árið 1998. Síðan þá hefur verið friður á Norður-Írlandi.
Átökin eiga uppruna sinn í klofningi eyjunnar Írlands árið 1920. Ólíkt annars staðar á eyjunni, þar sem sjálfstæðissinnaðir kaþólikkar voru í meirihluta, voru mótmælendur sem vildu halda sambandi við Bretland í meirihluta í norðursýslum eyjunnar.
Sígaunabaróninn
thumb|right|Atriði úr Sígaunabaróninum Sígaunabaróninn (þýska: Der Zigeunerbaron) er óperetta í þremur þáttum eftir Johann Strauss yngri sem var frumflutt í Theater an der Wien í Vínarborg 24. október 1885. Líbrettó óperunnar var saminn af Ignaz Schnitzer og byggði á sögunni „Sáffi“ eftir ungverska rithöfundinn Mór Jókai.
Podocarpus dispermus
Podocarpus dispermus er sígrænt tré frá Queensland í Ástralíu.
Kirkjustjórnarráð
Kirkjustjórnarráð eða Kirkjustjórnarráðið (danska: Kirkeinspektionskollegium) var stjórnardeild undir danska Kansellíinu, sem sá um kirkjumál. Kirkjustjórnarráðið starfaði á árunum 1737–1791, en áður sá Kansellíið sjálft um þennan málaflokk. Fyrsti yfirmaður Kirkjustjórnarráðsins var Johan Ludvig Holstein greifi.
Árið 1928 afhenti Ríkisskjalasafn Danmerkur Þjóðskjalasafni Íslands meginhluta þeirra skjala Kirkjustjórnarráðsins, sem snerta íslensk málefni. Eru þau varðveitt þar sem sérstök deild: Skjalasafn Kirkjustjórnarráðs.
Hrygggöng
Hrygggöng (fræðiheiti: Canalis vertebralis) eru göng u.þ.b. í miðju hryggsúlunnar sem mænan fer í gegnum, þeim var fyrst lýst af Jean Fernel.
Silfurblað
Silfurblað (fræðiheiti Elaeagnus commutata) er sumargrænn runni af silfurblaðsætt sem vex í norðurhluta N-Ameríku. Runninn verður 1 - 4 m hár. Hann er ræktaður til skrauts. Fræ og ávöxtur eru æt. Mikið af vítamínum og nauðsynlegum fitusýrum er í ávextinum. Silfurblað er harðgerð planta sem þolir mikið frost og getur numið nitur úr andrúmsloftinu. Þegar silfurblað er ræktað sem hliðarplanta í akurgörðum þá getur það bætt jarðveginn og aukið uppskeru. Börkur silfurblaðs var notaður í reipi, fatnað og teppi. Ávextir silfurblaðs eru mikilvæg fæða fyrir villt dýr og eru fjórðungurinn af vetrarfæðu elga í Montana. Laufþykkni silfurblaðs er veitir ýmsum fuglum skjól til að verpa og koma upp ungum.
Campanula rupestris
Campanula rupestris er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi.
Ned Beatty
thumb|Beatty, [[2006]] Ned Thomas Beatty (6. júlí 1937 – 13. júní 2021) var bandarískur leikari.
Borgarhólsskóli
Borgarhólsskóli (áður Barnaskóli Húsavíkur og Gagnfræðaskóli Húsavíkur) er grunnskólinn á Húsavík.
The Chicks
The Chicks, áður kallaðar Dixie Chicks, eru bandarísk kántrí-sveit sem samanstendur af Martie Maguire, Emily Robison og aðalsöngkonunni Natalie Maines. Sveitin hefur selt 30,5 milljónir breiðskífa í Bandaríkjunum fram að ágúst 2009 sem gerir hana að mest seldu kvennasveit í landinu.
Hljómsveitin var stofnuð í Dallas árið 1989 og samanstóð upphaflega af fjórum konum sem spiluðu bluegrass og kántrítónlist og unnu fyrir sér með því að spila á götum úti. Fyrstu 6 árin ferðuðust þær stöllur um og spiluðu á sveitasönghátíðum og á litlum tónlistarstöðum án þess að ná athygli stóru útgáfufyrirtækjanna. Eftir meðlimaskipti og örlitla breytingu á efnisskránni hlaut hljómsveitin athygli bæði á kántrí- og popptónlistarsviðinu með lögum á borð við „Wide Open Spaces“, „Cowboy Take Me Away“ og „Long Time Gone“. Konurnar urðu þekktar fyrir sjálfstæðan anda og umdeild ummæli um stjórnmál og stríðsrekstur.
Á tónleikum í London 10 dögum fyrir innrásina í Írak árið 2003 lét aðalsöngkonan Maines þau orð falla að þær „vildu ekkert með þetta stríð hafa, þetta ofbeldi, og við skömmumst okkar fyrir að forseti Bandaríkjanna sé frá Texas“ (sem er heimafylki Dixie Chicks). Ummælin þóttu dónaleg og óþjóðrækin. Almenningur var það óánægður, að hljómsveitinn missti helming af tónleikagestum í Bandaríkjunum, fengu send hótunarbréf og breiðskífur þeirra voru eyðilagðar í mótmælaskyni.
Dixie Chicks hafa unnið 13 Grammy-verðlaun, þar af 5 árið 2007 - meðal annars breiðskífa ársins fyrir Taking The Long Way.
Stofnun Dixie Chicks
Hljómsveitin Dixie Chicks var stofnuð 1989 af Laura Lynch á kontrabassa, gítarleikaranum Robin Lynn Macy og systrunum Martie og Emily Erwin. Nafn sveitarinnar var fengið úr laginu „Dixie Chicken“ samið af Lowell George, meðlim hljómsveitarinnar Little Feat. Upphaflega spilaði sveitin sveitatónlist. Aðalsöngvarar voru Lynch og Macy. Maguire spilaði fyrst og fremst á fiðlu, mandólín og víólu á meðan sérsvið Robison voru fimmstrengja banjó og dóbró.
Árið 1990 borguðu Dixie Chicks fyrir framleiðsluna á fyrstu breiðskífu sinni, en hún hlaut heitið Thank Heavens for Dale Evans eftir frumkvöðlinum og söngkonunni Dale Evans. Í lok árs kom jólaskífan Home on the Radar Range út með „Christmas Swing“ á A-hliðinni og „The Flip Side“ á bakhliðinni. Á þessum tíma klæddu hljómsveitarmeðlimir sig upp sem kúrekastelpur og þrátt fyrir að hafa komið fram á stærstu beinu útsendingu í Bandarísku útvarpi Grand Ole Opry og útvarpsþætti Garrison Keillor, Riders In the Sky hlaut hljómsveitin ekki mikla spilun í bandarísku útvarpi.
Breyttur tónlistarstíll
Árið 1992 kom önnur sjálfstæða breiðskífa hljómsveitarinnar út en hún hlaut nafnið Little Ol' Cowgirl. Með henni fikraði sveitin sig nær nútímalegum kántríhljómi. Einnig réði sveitin til sín auka hljóðfæraleikara til að þróa hljómmeiri tónlist sem hentaði betur með stærri og nútímalegri útsetningum.
Á meðan Maguire og Robison veltu möguleikunum fyrir sér gátu stóru útgáfufyrirtækin ekki gert upp hug sinn hvort þau ættu að taka áhættuna á að gera samning við hljómsveit sem samanstóð einungis af konum. Nokkrir tónlistargagnrýnendur tóku þó eftir sveitinni:
Lynch, sem hafði verið neydd í hlutverk aðalsöngkonu á þriðju breiðskífu sveitarinnar, Shouldn't a Told You That sem kom út árið 1993, náði ekki að stækka áhangendaskara sveitarinnar út fyrir Texas og Nashville. Tveir meðlimir Dixie Chicks yfirgáfu sveitina, Lynn og Lynch. Lynn leist ekki á þá þróun sem var að verða í tónlist sveitarinnar. Lynch vildi hins vegar eyða meiri tíma heima með dóttur sinni. Á þessum tíma kynnti stálstrengjagítarleikarinn Lloyd Maines hljómsveitina fyrir dóttur sinni, Natalie, sem var einnig upprennandi tónlistarmaður. Natalie kom síðar í stað Lynch sem aðalsöngkona.
Nýr umboðsmaður sveitarinnar, Simon Renshaw, náði tali af Scott Simon útgefanda og skrifaði undir þróunarsamning við Nashville-deild Sony Music Entertainment. Samningurinn var fullgiltur sumarið 1995.
Nú breyttist ímynd sveitarinnar með mannabreytingum; þær skildu við kúrekaímyndina og sveitin tók upp hefðbundnara tónlistarútlit og höfðaði þannig til stærri hlustendahóps. Renshaw sendi Blake Chancey til Austin til að vinna að upptökum með hljómsveitinni.
Velgengni með nýju söngkonunni
Eftir að Natalie Maines gekk í raðir sveitarinnar breyttist hljóðfæraskipan lítið, nema hvað Natalie lék ekki á kontrabassa. Þess í stað lék hún á kassa- og rafmagnsgítar en einnig á rafbassa eða lítinn gítar á tónleikum. Maguire, fiðluleikari Dixie Chicks sagði: „Hljómurinn er mjög upprunalegur en svo kom Natalie inn með rokk- og blúsáhrif. Það gaf okkur Emily tækifæri á að breyta til því við elskum þessar tónlistarstefnur en okkur fannst hljóðfærin okkar einskorða okkur.“
Næsta árið kom Sony til Austin til að hlusta á hinar endurbættu Dixie Chicks og voru staðráðnir í að skrifa undir langtímasamning við hljómsveitina. Dixie Chicks voru valdar sem fyrsta nýja hljómsveitin hjá hinu nýstofnaða Monument Records. Smáskífan „I Can Love You Better“ var gefin út í október 1997 og komst í topp 10 á bandaríska kántrí-vinsældalistanum. Smáskífunni var fylgt eftir með breiðskífunni Wide Open Spaces og hún kom út 23. janúar 1998. Breiðskífan Wide open spaces varð til þess að áheyrendafjöldi hljómsveitarinnar stækkaði; fyrst og fremst samanstóð hann af ungum konum sem gátu séð sjálfar sig í bæði hljómsveitarmeðlimum og textum þeirra.
Árið 1998 seldu Dixie Chicks fleiri geisladiska en allir aðrir kántrílistamenn samanlagt. Árið 1999 hlaut sveitin verðlaun frá Country Music Association, Academy of Country Music og síðast en ekki síst sín fyrstu Grammy-verðlaun.
Áframhaldandi velgengni og tónleikaferðlög
Dixie Chicks gáfu út næstu breiðskífu sína, Fly, 31. ágúst 1999. Sú skífa fór beint inn í efsta sæti Billboard 200-vinsældalistans og seldist í meira en 10 milljón eintökum. Þannig urðu Dixie Chicks eina kántrí-hljómsveitin og eina kvennasveitin, í öllum geirum tónlistar, sem kom tveimur hljómplötum í röð í platínuverðlaun fyrir mikla sölu. Vegna þessa góða gengis hafa hljómplötur sveitarinnar ítrekað komist inn á lista yfir 50 mest seldu plötur í sögu Bandaríkjanna, jafnvel hálfum áratug eftir að þær komu út. Fly hlaut aftur Grammy-verðlaun og viðurkenningar frá Country Music Association og Academy of Country Music. Hljómsveitin var aðalatriðið í fyrstu tónleikaferð sinni, Fly Tour.
Ástæðurnar að velgengni Dixie Chicks voru margar: þær sömdu eða tóku þátt í að semja helming allra laganna á Wide Open Spaces og Fly; þær blönduðu saman bluegrass, meginstefnu kántrítónlistar, blús og poppi sem höfðaði til breiðari hóps en einnig höfðu þær breytt um framkomu: áður voru þær klæddar sem kúrekastelpur (cowgirls) með Lynch í farabroddi en voru nú klæddar nútímalegri fötum.
Meðal laga plötunnar Fly, varð „Cowboy Take Me Away“ eitt af þekktustu lögum sveitarinnar. Hins vegar áttu tvö lög af plötunni þátt í því að útskúfa Dixie Chicks af listum útvarpsstöðva. Þetta voru „Sin Wagon“ þar sem orðið „dýnudans“ (e. mattress dancing) fór fyrir brjóstið á mörgum, og hins vegar „Goodbye Earl“. Goodbye Earl segir frá morði tveggja vinkvenna á ofbeldisfullum eiginmanni annarrar þeirra. Eitthvað var um ósætti um slík lög en tríóið vildi þó ekkert eftir gefa.
Deilur við útgáfufyrirtækið
Eftir að hafa gefið út tvær feikilega vinsælar plötur flæktust Dixie Chicks inn í deilur við útgáfufyrirtækið þeirra, Sony. Deilurnar snérust um bókhaldssvik og að Sony hefði í að minnsta kosti 30 tilvikum undirborgað þeim um alls 4 milljónir Bandaríkjadala vegna höfundarlauna af plötunum þeirra frá síðustu þremur árum. Sony stóð á sínu og Dixie Chicks gengu út úr samningnum. Þá kærði Sony hljómsveitina fyrir ólöglegt brot á samningi. Dixie Chicks svöruðu með því að eyða 4,1 milljón Bandaríkjadala í eigin málaferli gegn Sony Music Entertainment 27. ágúst. Við bættust svo kröfur frá söngvurunum Courtney Love, Aimee Mann og LeAnn Rimes gegn tónlistariðnaðinum. Eftir margra mánaða samningaviðræður sættust Dixie Chicks á að höfða einkamál og fengu að launum eigin útgáfufyrirtæki, Open Wide Records, sem gaf þeim meiri stjórn, betri samning og auknar tekjur, en Sony var áfram ábyrgur fyrir markaðssetningu og dreifingu breiðskífanna.
Áframhaldandi velgengni með öðru hljóði í skrokknum
Á meðan Dixie Chicks útkljáðu mál sín við Sony komu þær stöllur fram í sjónvarpssendingunni America: A Tribute to Heroes eftir hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001. Þar fluttu þær lagið „I Believe In Love“ sem síðar átti eftir að koma út á næstu plötu sveitarinnar, Home. Sú plata var gefin út undir útgáfufyrirtæki þeirra, Open Wide Records og dreift af Sony. Hljómsveitin var án pressu frá Sony við gerð plötunnar og meðlimir sveitarinnar sömdu lög sem stóðu þeim nærri. Lögin sem þær sömdu ekki sjálfar voru fengin frá höfundum sem lögðu ekki eins mikið upp úr eigin frægð og frama. Útkoman var sem áður segir Home, sjálfstætt unnin af Lloyd Maines og stúlkunum. Platan kom út 27. ágúst 2002. Þessi plata samanstendur af hraðari bluegrass-skotnum ballöðum en er að finna á fyrri plötum sveitarinnar. Platan vann tvö Grammy-verðlaun, en náði ekki demantssölu eins og hinar tvör plöturnar. Natalie Maines sagði seinna: „Mig langar að skoða heimsmetabækurnar og sjá hversu mörg feðgin hafa unnið Grammy-verðlaun saman.“
Í sjónvarpinu 2002
Árið 2002 voru tvær stórar umfjallanir um Dixie Chicks í sjónvarpi. Annars vegar An Evening with the Dixie Chicks sem voru órafmagnaðir tónleikar sem að mestu leyti samanstóðu af efni af Home. Hins vegar var það umfjöllun Country Music Television, 40 Greatest Women of Country Music, sem taldi upp 40 áhrifríkustu konur innan kántrítónlistar. Dixie Chicks voru í 13. sæti af 30 og voru „valdar af hundruðum tónlistarmanna, tónlistarsagnfræðinga, tónlistarblaðamanna og atvinnumanna í tónlistariðnaði - litið var á alla þá þætti sem gera frábærann tónlistarmann að því sem hann er.“
Top of the World
thumb|right|Natalie Maines og Emily Robison á tónleikum í Royal Albert Hall í London í september 2003 Hljómsveitin fór í tónleikaferðalag, sem þær kölluðu Top of the World eftir samnefndu lagi eftir Patty Griffin, til að kynna plötuna. Þetta var hápunktur í tónlistarferli Dixie Chicks og að lokum var tónleikaferðalagið tekið upp og gefið út í tvennu lagi: annars vegar sem breiðskífa (Top of the World Tour: Live) og hins vegar sem DVD-diskur en hvort tveggja kom út árið 2003. Hljómsveitin lék einnig í útvarpsþættinum Grand Ole Opry. Þar á meðal var lagið „Landslide“ eftir Fleetwood Mac sem Dixie Chicks tóku síðar upp sem tónlistarmyndband og höfundur lagsins, Stevie Nicks, söng það með þeim á VH1-tónleikunum Divas Live í Las Vegas. Í byrjun árs 2003 spiluðu þær einnig „Star Spangled Banner“ á Super Bowl XXXVII.
Ummæli um George Bush og stríðið í Írak
Á miðjum tónleikum í Lundúnum sagði Natalie Maines meðal annars: „Bara svo þið vitið það, þá skömmumst við okkar fyrir að forseti Bandaríkjanna skuli vera frá Texas“. Ummælin þóttu fyrir utan alla ramma sem að kántrítónlist setur sér. Slík gagnrýni þekktist ekki í kántrítónlist, en var aftur á móti þekkt í popptónlist og víðar. Aukinheldur keypti almenningur ekki lengur plötur hljómsveitarinnar. Í kjölfarið sagði Mains þann 12. mars að henni fyndist forsetinn hunsa skoðanir Bandaríkjamanna, en dró tveimur dögum síðar þessi ummæli tilbaka með afsökunarbeiðni. „Sem áhyggjufullur Bandaríkjamaður vil ég biðja Bush forseta afsökunar því ummæli mín voru dónaleg [...] Við erum núna í Evrópu og upplifum mikla andstöðu gegn stríði Bandaríkjamanna.“
Þó svo að sumir hafi verið vonsviknir yfir því að Maines skyldi biðjast afsökunar, héldu aðrir áfram baráttu sinni gegn hljómsveitinni. Þá var helst verið að láta reiðina bitna á fyrri plötum sveitarinnar. Bruce Springsteen og Madonna fundu bæði fyrir þörf hjá sér að styðja hljómsveitina og tjáningarfrelsi hennar.
Barist á móti
thumb|left|Dixie Chicks á tónleikum í [[Madison Square Garden en þeir voru hluti af Top of the World-tónleikaferðalaginu]] 24. apríl 2003 ýttu Dixie Chicks kynningarherferð úr vör til að kynna stöðu sína. Í viðtali við sjónvarpskonuna Diane Sawyer sagðist Maines vera stolt af upphaflegum ummælum sínum. Hljómsveitarmeðlimir sátu einnig naktar fyrir á forsíðu Entertainment Weekly sem kom út 2. maí en á líkama þeirra höfðu verið skrifuð ýmis orð sem höfðu með fjaðrafokið að gera, s.s. „Dixie-hórur“, „stoltir Bandaríkjamenn“, „friður“, „þegiði!“ og fleiri.
Bush forseti svaraði ummælum hljómsveitarinnar í viðtali við Tom Brokaw 24. apríl með orðunum: „Dixie Chicks er frjálst að tjá hug sinn. [...] Mér er í raun sama hvað Dixie Chicks sögðu.“
6. maí var tveimur útvarpsmönnum vikið úr starfi sínu í útvarpsstöð í Kólóradó fyrir að spila lög með Dixie Chicks.
Hljómsveitin hélt áfram að berjast gegn óréttlæti í sinn garð, með því að koma fram og ánöfnuðu fé til atburða sem skipulagðir voru til að berjast gegn ríkisstjórn George Bush. Þær gáfu alls 10 þúsund dollara til að hanna hluta af Rock the Vote-vefsíðunni í því skyni að auka hlutfall ungra kvenna sem skrá sig til að kjósa í kosningum í Bandaríkjunum. Hljómsveitin tók jafnframt þátt, haustið 2003, í sjónvarpsauglýsingu fyrir styrktaraðila sinn Lipton. Auglýsingin var ádeila á það að fyrirtækið lenti í álitsnekkjum vegna deilna þeirra.
Í viðtali við þýska tímaritið Der Spiegel í september 2003 sagði Martie Maguire meðal annars: „Okkur finnst við ekki vera hluti af kántrívettvanginum lengur, það getur ekki verið heimavettvangur okkar lengur.“ Hún nefndi meðal ástæðna lélegan stuðning frá kántrístjörnum og það að þeim hefði verið illa tekið á ACM-verðlaunahátíðinni 2003.