cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Phenakistiscope
thumb|Prof. Stampfer's Stroboscopische Scheibe No. X (Trentsensky & Vieweg 1833). Phenakistiscope (oft misritað sem phenakistoscope) var fyrsta tækið til að kalla fram hreyfimyndir sem náði útbreiðslu. Slíkar myndasýningar eru taldar eitt af fyrstu formum hreyfimynda og undanfari kvikmynda. Þessi tæki sýndu hreyfimyndir sem endurtóku sig aftur og aftur í endalausri lykkju. Diskur snerist á handfangi og áhorfandinn horfði gegnum gægjugat og sá teikningar á disknum hreyfast þegar honum var snúið í hringi. Phenakistiscope var ein fyrsta tilraun til að skapa hreyfingu með því að nota sjónbrellur.
Orðið phenakistiscope var notað í grein í franska fréttablaðinu Le Figaro í júní 1833 og er runnið úr grísku orðunum phenakisticos „að blekkja“ og óps „auga, andlit“.
Hása
thumb|Hása í Níger og Nígeríu
Hása er afróasískt mál talað af 25 miljónum í Níger, Nígeríu, Kamerún, Tjad og Gana.
Tony Iommi
thumbnail|Iommi árið 2009 Anthony Frank „Tony“ Iommi (fæddur 19. febrúar 1948) er enskur gítarleikari sem er þekktastur fyrir að vera meðlimur þungarokkssveitarinnar Black Sabbath.
Tony Iommi er fæddur í Birmingham, Englandi. Á unglingsárum lenti hann í slysi í verksmiðju þar sem hann vann og missti framan af tveimur fingrum. Hann óttaðist að hann ætti aldrei eftir að spila á gítar framar en kunningi hans kynnti honum fyrir Django Reinhardt, jazzgítarleikara sem hafði einnig skaddast á fingrum. Iommi varð innblásinn af því og bjó til eins konar stubba til að festa framan á sködduðu fingurna.
Árið 1968 æfði Iommi með Jethro Tull í nokkrar vikur og kom fram með þeim í sjónvarpi ( sem hluti af The Rolling Stones Rock & Roll Circus).
Iommi hélt uppi nafni Black Sabbath á 9. og 10 áratugnum þegar aðrir upprunalegu meðlimir hljómsveitarinnar höfðu hætt.
Árið 2000 gaf hann út sólóplötu sína, Iommi þar sem ýmsir gestasöngvarar tóku þátt. 2011 gaf Iommi út sjálfsævisögu sína: Iron Man: My Journey through Heaven and Hell with Black Sabbath. Iommi var greindur árið 2012 með krabbamein en hann hefur farið í árangursríka meðferð við því.
Rolling Stone tímaritið raðaði honum í númer 25 af 100 bestu gítarleikurum sögunnar.
Norðursjávartungumál
Norðursjávartungumál er önnur flokkun á hópi vesturgermanskra mála sem felur í sér fornfrísnesku, fornensku og fornsaxnesku. Ekki er talið að tungumálin í þessum hópi séu afleidd af einu sameiginlegu forfeðramáli, frekar að þau væru hópur náskyldra mállýska sem urðu fyrir svipuðum breytingum á sama tíma.
Þýski málvísindamaðurinn Friedrich Maurer stakk fyrst upp á þessari flokkun í bókinni Nordgermanen und Alemanen (1942).
Stóra brosma
Stóra brosma (fræðiheiti: Urophycis tenuis) er þorskfiskur af brosmuætt sem lifir í Norðvestur-Atlantshafi á um þúsund metra dýpi. Hún verður allt að 1,2 metrar að lengd.
Joachim Henriksen Lafrentz
Joachim Henriksen Lafrenz (d. 17. janúar 1744) var danskur embættismaður sem var amtmaður á Íslandi frá 1733 til 1744 og dvaldi á Bessastöðum alla sína embættistíð, að frátöldum þremur vetrum sem hann var í Kaupmannahöfn í embættiserindum.
Edu Manga
Edu Manga (fæddur 2. febrúar 1967) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 10 leiki með landsliðinu.
Joachim Henriksen Lafrentz
Lafrenz amtmaður var heilsuveill síðustu árin. Hann dó á Bessastöðum í ársbyrjun 1744 og var grafinn þar. Hann hafði átt í deilum við Bjarna Halldórsson sýslumann á Þingeyrum, sem var þá staddur erlendis, en þegar hann kom heim reið hann að Bessastöðum og stefndi amtmanni dauðum í gröfinni. Lafrenz átti líka í deilum við Jón Árnason biskup.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1976
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1976 var haldin í Hollandi, í Haag eftir sigur þeirra árið áður.
Keppnin var haldin á laugardegi, 3. apríl 1976, og í salnum voru um 2000 áhorfendur en keppnin var sýnd í 33 löndum með 450 milljónum áhorfenda auk þess að um 18 milljónir hlustuðu á keppnina í útvarpi. Svíþjóð sendi keppnina bara út í útvarpi en tók ekki þátt það ár.
Tvö lönd voru búin að ákveða að taka þátt en hættu við það af pólitískum ástæðum. Þau voru Malta og Liechtenstein. Löndin voru búin að ákveða lögin „Sing your song, country boy“ fyrir Möltu og hitt hét lagið „Little cowboy“. Þýskaland hafði upphaflega ákveðið lagið „Der star“ eða „Stjarnan“. Malta, Tyrkland og Svíþjóð drógu sig úr keppni af pólitískum ástæðum. Tvær af þeim eru hér uppi en ástæðan fyrir því að Tyrkland dróg sig úr keppni er allt önnur.
Bretland vann kepnina og áttu stigametið í kepppnini þangað til að Sandra Kim vann fyrir Belgíu árið 1986.
Eikundarsund
Eikundarsund (norska: Eigersund) er sveitarfélag í Rogaland sem er í suðvesturhluta Noregs.
Gamli sáttmáli
Konungur taldi Gamla sáttmála fallinn úr gildi eftir Kópavogsfundinn 1662 og þegar frelsisbarátta Íslendinga stóð sem hæst á 19. öld undir forystu Jóns Sigurðssonar forseta, vísaði hann oftar en ekki til ákvæða Gamla sáttmála og hélt því alltaf fram að hann væri í fullu gildi, þó að það væri mjög umdeilt. Þetta var samt hans sterkasta vopn og ásamt öðrum reyndist það bíta.
Whodini
Whodini er hip hop-hópur frá New York, stofnaður 1981 af Jalil (Jalil Hutchins), Ecstasy (John Fletcher) og Grandmaster Dee (Drew Carter).
Gamli sáttmáli
Texti Gamla sáttmála er svohljóðandi:
Fræðimaðurinn Patricia Pires Boulhosa hefur sett fram þá kenningu að Gamli sáttmáli sé ekki frá 13. öld heldur frá 15. öld.
Tónlistarstefna
thumb|right|[[Tangó]] Tónlistarstefna er orð sem haft er um margbreytilegar afurðir tónlistarmanna.
Oft er flókið að flokka tónlist því að ósjaldan er mörgum stílum blandað saman. Það er algengur misskilningur að „popp“ sé sérstök tónlistarstefna en það er dregið af enska orðinu „popular“, og má þannig segja að allar þær tónlistarstefnur sem eru vinsælar á hverjum tíma á sínu svæði séu „popp“.
Flokkun
Genre
Evra
Evran (€; ISO 4217 kóði: EUR) er opinber gjaldmiðill í 19 af 28 aðildarríkjum Evrópusambandsins. Þessi hópur ríkja er þekktur sem evrusvæðið eða evrusvæðið og telur um 343 milljónir borgara frá og með 2019. Evran er næststærsti gjaldmiðillinn á gjaldeyrismarkaði á eftir Bandaríkjadal. Ein evra skiptist í 100 sent.
Evrunni er stjórnað af Evrópska seðlabankanum í Frankfurt í samvinnu við seðlabanka aðildarríkja.
Evran er einnig notuð opinberlega af stofnunum Evrópusambandsins, ásamt fjórum Evrópskum smáríkjum sem ekki hafa aðild að Evrópusambandinu, auk þess að vera einhliða notuð sem gjaldmiðill Svartfjallalands og Kosóvó. Utan Evrópu nota ýmis stjórnsýslusvæði sem tilheyra ríkjum Evrópusambandsins evru sem gjaldmiðil. Þess utan notuðu 240 milljónir manna utan Evrópu gjaldmiðla sem eru bundin við evruna.
Evran er önnur mesta notaða varasjóðsmynt heims á Bandaríkjadal, auk þess að næst mest gjaldmiðillinn á gjaldeyrismörkuðum heimsins eftir Bandaríkjadal. Samkvæmt Alþjóðagjaldeyrissjóðnum er 20,48% af gjaldeyrisvarasjóðum heims í Evru og hefur farið hækkandi síðari ár. 61,94% af gjaldeyrisvarasjóðum er í Bandaríkjadal.
Lönd sem nota evru sem gjaldmiðil
thumb|500px| {{Legend|#0080C0|ESB ríki með evru (evrusvæðið)}} {{Legend|#66BB66|ESB ríki án evru}} {{Legend|brown|ESB ríki með undanþágu frá myntsamstarfi}} {{Legend|yellow|Önnur ríki með evru (með samning)}} {{Legend|purple|Önnur ríki með evru (án samnings)}} Löndin sem nota evru sem gjaldmiðil eru oftast nær kölluð evrulöndin eða evrusvæðið.
Gjaldmiðlar ríkja utan Evrópusambandsins bundnir við Evru
Fyrir utan Evrusvæðið nota 22 lönd og yfirráðasvæði sem ekki tilheyra Evrópusambandinu, gjaldmiðla sem beint tengjast evru beint. Þar á meðal eru 14 ríki á meginlandi Afríku, tvö eyjaríki í Afríku, þrjú frönsku Kyrrahafssvæði og þrjú ríki á Balkanskaga, Bosnía og Hersegóvína, Búlgaría og Norður-Makedónía.
Seðlar og mynt
thumb|right|300px|Evruseðlar og mynt
Evran varð opinberlega til 1. janúar 1999 en þá aðeins sem rafrænn gjaldmiðill þar sem gengi gömlu gjaldmiðlanna var fryst. Seðlar og mynt komu hins vegar í umferð 1. janúar 2002. Gefin er út mynt í upphæðum 0,01€, 0,02€, 0,05€, 0,10€, 0,20€, 0,50€, 1€ og 2€ og seðlar í upphæðum 5€, 10€, 20€, 50€, 100€, 200€ og 500€. Útlit seðlanna er eins í öllum aðildarríkjum á meðan framhliðar myntarinnar er eins en bakhliðarnar mismunandi eftir útgáfulöndum. Seðlabanki Evrópu ákvað árið 2016 að allir 500€ seðlar yrðu teknir úr umferð fyrir árslok árið 2018. Ástæða ákvörðuninnar var sú að talið er að seðlarnir séu aðalega notaðir við skipulagða glæpastarfssemi.
Stækkun Evrusvæðisins
Stækkun evrusvæðisins er í stöðugri framþróun. Öll 28 ríki sambandsins, að Bretlandi og Danmörku undanskyldu, eru skuldbundin því að taka upp evru á einhverjum tímapunkti. Einnig munu allir framtíðarmeðlimir ESB taka upp evru. Því er ljóst að að minnsta kosti 7 ríki til viðbótar stefna að upptöku evru í nánustu framtíð.
Litháen er það ríki sem síðast tók upp evru árið 2015, en nágrannar þeirra Eistland og Lettland tóku upp evru árið 2011 og 2014.
Forseti Filippseyja
Forseti Filippseyja er bæði þjóðhöfðingi landsins og stjórnarleiðtogi. Núverandi forseti er Bongbong Marcos.
Tagus
thumb|250px|[[Á (landform)|Áin séð úr Almourolkastala]] thumb|Vatnasvið Tagus. Tagus (latína: Tagus, spænska: Tajo, portúgalska: Tejo) er stærsta á Íberíuskagans. Áin er 1.038 km að lengd, þar af eru 716 kílómetrar á Spáni, 47 kílómetrar hennar þjóna sem landamæri landanna tveggja og þeir 275 kílómetrar sem eftir standa eru í Portúgal.
Efling
Efling getur átt við:
Áramótaskaup 1984
Áramótaskaupið 1984 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1984 og var sýnt á RÚV. Leikstjóri skaupsins var Guðný Halldórsdóttir. Aðaleikarar voru Kjartan Bjargmundsson, Edda Björgvinsdóttir, Gísli Rúnar Jónsson, Margrét Helga Sigurðardóttir, og Laddi. Skaupið er gjarnan nefnt kvennaskaupið og voru í því mörg atriði sem snérust um að konur voru að gera grín að konum og kvennahreyfingunni - eins og Edda Björgvinsdóttir sagði einhverju sinni í viðtali.
Þóra Finnsdóttir
Þóra var komin af auðugu fólki. Foreldrar hennar voru þau Finnur Gamlason lögréttumaður á Ysta-Mói í Fljótum og kona hans Valgerður Vilhjálmsdóttir. Föðurbræður Þóru voru Jón Gamlason ábóti í Þingeyraklaustri og Marteinn Gamlason sýslumaður á Ketilsstöðum á Völlum.
Þóra var ein af nunnunum átta sem Jón Vilhjálmsson Craxton vígði á Hólum 4. febrúar 1431. Um það leyti sem hún varð príorinna varð klaustrið fyrir því happi að Margrét Bjarnadóttir, ekkja Hrafns Guðmundssonar lögmanns, gekk í klaustrið og lagði með sér 60 hundruð. Jafnframt gaf hún Hólakirkju jörð til að láta syngja sálumessur fyrir mann sinn en hann hafði dáið í banni.
Líklegt er að Þóra hafi tekið sér dýrlingsnafnið Barbara við vígsluna því að í heimildum frá 5. og 6. áratug aldarinnar er talað um Barböru abbadísi en engar heimildir eru um vígslu hennar eða dauða Þóru svo að líklega er þetta sama manneskjan. Raunar er ekki alveg víst hvenær Þórunn/Barbara lést en hún var á lífi 1459 en 1461 var komin ný príorinna.
Hoya rotundiflora
Hoya rotundiflora er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Myanmar.
Atvinnuöryggi
Atvinnuöryggi á við líkurnar á því að einstaklingur missi atvinnu. Á útþenslutímum eykst eftirspurn hjá fyrirtækjum sem kallar á fjárfestingu í mannauði. Þegar fyrirtæki vaxa eykst atvinnuöryggi. Þvert á móti á samdráttartíma dregur úr eftirspurn hjá fyrirtækjum og þar af leiðandi aukast líkurnar á því að starfsmönnum verði sagt upp.
Ólíkar aðferðir má nota til að auka atvinnuöryggi. Í mörgum löndum gilda lög sem gera það ólöglegt að segja starfsfólki upp nema við tilteknar aðstæður. Atvinnuöryggi má jafnframt tryggja með kjarasamningum. Einstaklingar geta einnig haft áhrif á eigið atvinnuöryggi með því að bæta tæknikunnáttu sína.
Atvinnuleysishlutfall er góður mælikvarði á atvinnuöryggi.
Listi yfir lönd eftir atvinnuöryggisstigi
Hér fyrir neðan er listi yfir lönd eftir atvinnuöryggisstigi. Atvinnuöryggisstigið er mikilvægur mælikvarði á lífsgæðum og lífshamingju einstaklinga. Listinn sýnir líkurnar á því að einstaklingur missi atvinnu í ýmsum OECD-löndum árið 2012. Útreikningurinn fer þannig fram að fjölda þeirra sem voru í atvinnu árið 2011 en misstu atvinnu árið 2012 er deilt með fjölda þeirra sem voru í atvinnu árið 2012.
Páll Hreinsson
Páll Hreinsson (fæddur 20. febrúar 1963) er núverandi forseti EFTA-dómstólsins í Lúxemborg. Hann var áður dómari við Hæstarétt Íslands og prófessor við Háskóla Íslands.
Menntun
Páll lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð 1983 og embættisprófi frá lagadeild Háskóla Íslands 1988. Hann stundaði framhaldsnám í stjórnsýslurétti og stjórnsýslufræðum við Kaupmannahafnarháskóla 1990-1991 og lauk doktorsprófi (dr. juris) frá Háskóla Íslands 5. febrúar 2005.
Starfsferill
Páll var fulltrúi yfirborgardómarans í Reykjavík árin 1988 til 1991 og aðstoðarmaður umboðsmanns Alþingis frá árinu 1991 til 1998. Páll var skipaður formaður tölvunefndar 1. september 1999, var formaður stjórnar Persónuverndar frá júlí 2001 til ársins 2011 og formaður úrskurðarnefndar um upplýsingamál 2005 til 2007. Árið 1996 var hann skipaður aðjúnkt við lagadeild Háskóla Íslands og í ágúst 1999 var hann ráðinn prófessor við sömu deild. Hann var varaforseti lagadeildarinnar frá 1. júlí 2002 til 30. júní 2005 og forseti hennar 1. júlí 2005 til 1. september 2007, er hann var skipaður hæstaréttardómari. Í desember 2008 var Páll skipaður formaður Rannsóknarnefndar Alþingis samkvæmt lögum nr. 142/2008, um rannsókn á aðdraganda og orsökum falls íslensku bankanna 2008 og tengdum atburðum, og var í leyfi frá störfum hæstaréttardómara meðan nefndin starfaði. Hann tók aftur sæti í Hæstarétti 1. júlí 2010. Hann hefur starfað sem dómari við EFTA-dómstólinn í Lúxemborg frá 15. september 2011. Þann 14. nóvember 2017 var Páll kjörinn forseti EFTA-dómstólsins frá 1. janúar 2018 til 31. desember 2020. Páll er afkastamikill fræðimaður á sviði lögfræði og eftir hann liggja mörg grundvallarrit í íslenskum rétti. Ber þar hæst doktorsritgerð hans Hæfisreglur stjórnsýslulaga sem er eitt hið viðamesta verk sinnar tegundar sem gefið hefur verið út á Íslandi. Páll hefur skrifað 13 fræðibækur og 43 fræðigreinar á hinum ýmsu sviðum lögfræðinnar, bæði á íslensku og ensku, einkum á sviði stjórnsýslu-, stjórnskipunar- og kröfuréttar.
Neðra Austurríki
thumb|right|Kort sem sýnir Neðra Austurríki í Austurríki.
Neðra Austurríki (þýska: Niederösterreich) er nyrsta og stærsta sambandsland Austurríkis. Það er að mestu leyti staðsett í dal í Ölpunum. Markverð fljót í Neðra Austurríki eru Dóná, Enns, March og Thaya. Höfuðstaður þess er Sankt Pölten og íbúar eru um 1.636.287  (1. janúar 2015) talsins.
Aðrir markverðir bæir eru Wiener Neustadt, Baden, Klosterneuburg, Krems, Amstetten, Mödling, Melk og Lilienfeld.
Íhaldsflokkur New York
Íhaldsflokkur New York er bandarískur stjórnmálaflokkur sem aðeins starfar í New York. Hann var stofnaður árið 1962 og höfðar mikið til kaþólskra hægrisinnaðra íhaldsmanna. Flokkurinn var einn af þremur flokkum sem stóðu að framboði John McCain og Sarah Palin í forsetakosningunum árið 2008, ásamt Repúblíkanaflokknum og Independence Party of New York.
Francis Schaeffer
Francis August Schaeffer var amerískur evangelískur kirkjuleiðtogi, trúarlegur heimspekingur og rithöfundur. Hann var þekktastur fyrir að stofna með konu sinni, Edith Seville Schaeffer, L´Abri sem var evangelískt trúarsamfélag með búsetu í Sviss.
Æfi
Francis var fæddur í Bandaríkjunum og stundaði nám í Hampden sydney háskóla þar sem hann útskrifaðist árið 1935 og giftast hann Edith Seville það sama ár. Francis fór síðan í prestaskóla í Baltimore sem hét Faith Theological Seminary þar sem hann útskrifaðist árið 1938. Hann starfaði svo sem prestur í Pennsylvaníu og Missouri en flutti síðan til Sviss árið 1948 þar sem hjónin stofnuðu L´Abri samtökin árið 1955. Samtökin vöktu mikla athygli og þá sérstaklega hjá ungu fólki. Þau voru síðan stækkuð og voru þau þá í Svíþjóð, Frakklandi, Hollandi, Kanada, Bretlandi og Bandaríkjunum. Francis hélt áfram að starfa að samtökunum þar til hann dó úr krabbameini árið 1984.
Áhrif á pólitík
Francis hafði mikil áhrif á að koma fylgjendum mótmælendatrúar til áhrifa í pólitík á áttunda og níunda áratugnum. Aðal baráttumál hans var að berjast gegn fóstureyðingu og kom hann skoðunum sínum gegn fóstureyðingu á framfæri með bók sinni A Christian Manifesto ásamt bók og kvikmyndaseríu að nafni ''Whatever Happened to the Human Race. A Cristian Manifesto'' sem gefin var út árið 1981 af Francis var ætluð til þess að sporna gegn Kommúnistaávarpinu og var álit Francis í að ástæðan fyrir vandamálum veraldar væri vegna þess að samfélagið væri að víkja frá kristnu hugarfari.
Tenglar
http://www.labri.org/
Heimildir
Fyrirmynd þessarar síðu var síðan um Francis Schaeffer á ensku Wikipedia
Þrumuveður
thumb|Þrumuveður í [[Hollandi.]] Þrumuveður kallast veður þegar þrumur heyrast og/eða eldingar sjást. Þrumuveður verða í hásreistum élja- eða skúraskýjum. Á Íslandi er þrumuveður sjaldgæft fyrirbæri.
Évora
thumb|Evora. thumb|Leifar af rómversku hofi. thumb|Staðsetning Évóruhéraðs. Évora er borg í samnefndu héraði í austurhluta Portúgal. Íbúar voru tæpir 54.000 árið 2021. Hún er staðsett í Alentejo í suðurhluta Portúgal og stendur hún í 300 metra hæð yfir sjávarmáli. Hún er höfuðborg, og jafnframt stærsta borg, Alto Alentejo-héraðs. Miðbærinn er á heimsminjaskrá UNESCO. Rómverskar rústir eru þar.
Efra Austurríki
thumb|right|Kort sem sýnir Efra Austurríki í Austurríki. Efra Austurríki (þýska Oberösterreich) er syðsta sambandsland Austurríkis. Það er að mestu leyti staðsett í dal í Ölpunum. Höfuðstaður þess er Linz og íbúar eru um 1.482.095  (2019) talsins.
Aðrir markverðir bæir eru Wels, Steyr, Traun og Leonding.
Machine qui rêve
Söguþráður
Blaðakonan Bitla kemur til fundar við Val og biður hann um aðstoð við að rannsaka dularfulla starfsemi líftæknifyrirtækis. Valur er á leið til Balí og verður því úr að Svalur kemur til aðstoðar. Hann dulbýr sig og gerist sjálfboðaliði í rannsókn hjá fyrirtækinu. Flóttaleg aðstoðarkona laumar til hans skilaboðum um að flýja, rituð aftan á aðgangskort. Svalur læðist inn á rannsóknarstofu og bregður sýnilega.
Smátt og smátt öðlast Svalur minnið aftur og áttar sig á að lausn gátunnar sé að finna í líftæknifyrirtækinu, þangað sem hann snýr aftur. Í ljós kemur að fyrirtækið hefur á laun stundað það að klóna menn og að flóttamaðurinn í sögunni hafi í raun ekki verið Svalur heldur eftirmynd hans. Hinn raunverulegi Svalur, Bitla, Valur og fulltrúar yfirvalda handtaka forsprakka fyrirtækisins, en aðstoðarkonan flóttalega reynist löggæslumaður í dulargervi.
Rannsóknarstofan er sprengd í loft upp, en Svalur og Bitla hjálpa fyrst hinum klónaða Sval að flýja án þess að nokkur viti. Sögunni lýkur þar sem Bitla og klónaði Svalur eru saman um borð í flutningaskipi á leið í burtu og virðast býsna náin.
Giacomo Casanova
thumb|Málverk af Casanova eftir Anton Raphael Mengs Giacomo Girolamo Casanova de Seingalt (2. apríl 1725 – 4. júní 1798) var feneyskur ævintýramaður og flagari. Ævisaga hans, Histoire de ma vie (Saga lífs míns) er talin vera ein af áreiðanlegustu heimildum að siðvenjum á 18. öld í Evrópu. Casanova var svo frægur kvennabósi að til dagsins í dag er nafn hans notað til þess að lýsa kvennabósa. Hann umgekkst konunga, heimspekinga, páfa og kardinála á borð við Voltaire, Goethe og Mozart. Hann eyddi lokaárum ævi sinnar sem bókavörður í kastala Waldstein greifa.
Evrópukeppnin í knattspyrnu 1996
Evrópukeppnin í knattspyrnu 1996, ofast nefnd EM 1996, var í tíunda skiptið sem Evrópukeppnin í knattspyrnu hefur verið haldin. Lokakeppnin var haldin í Englandi dagana 8. til 30. júní 1996 á vegum Knattspyrnusambands Evrópu. Mótið var það fyrsta til þess að hafa sextán lið í lokakeppninni en áður voru aðeins átta lið í lokakeppninni hverju sinni. Sigurvegarar mótsins voru Þýskaland eftir 2-1 sigur á Tékkland með gullmarki.
Haukur Birgir Hauksson
Haukur Birgir Hauksson (16. mars 1944 – 30. júlí 1973) var íslenskur knattspyrnumaður. Hann hóf að leika knattspyrnu með meistaraflokki og 1. flokki Ármanns við stofnun knattspyrnudeildar félagsins árið 1968 auk þess að þjálfa hjá því. Þann 26. júní 1973, hlaut hann alvarleg innvortis meiðsl eftir samstuð við andstæðing í leik Ármanns og Vals í 1. flokki og lést að lokum rúmlega mánuði seinna af völdum þeirra. Hann var fyrsti íslenski knattspyrnumaðurinn til að látast af meiðslum í leik í 40 ár eða síðan Jón Karel Kristbjörnsson, markvörður Vals, lést af völdum meiðsla sem hann hlaut við samstuð við leikmann KR í úrslitaleik Íslandsmótsins 1930.
Mállýskusamfella
Mállýskusamfella eru mállýskur sem talaðar eru á einhverju landfræðilegu svæði sem eru ekki mjög mismunandi á nágrannasvæðum, en ef farið er lengra burtu verður munurinn á mállýskunum svo mikill að þær eru ekki lengur gagnkvæmt skiljanlegar.
Dæmi um mállýskusamfellur eru samísk tungumál um miðja 19. öld, og ákveðin rómönsk tungumál eins og galisíska sem liggur einhvers staðar á milli kastilísku og portúgölsku. Stundum er talið að meginlandsskandinavísk tungumál (þ.e. danska, norska og sænska) myndi mállýskusamfellu. Á Íslandi er blanda þessara mála oft kölluð skandinavíska.
Essiac
Essiac eða essiac-te er jurtablanda sem notað hefur verið sem náttúrulyf við krabbameini og öðrum kvillum. Í lyfjablöndunni eru meðal annars hundasúra og króklappa.
Vegna áhrifanna sem Essiac var sagt hafa framkvæmdu þrjár bandarískar stofnanir; Bandaríska matvæla og lyfjaeftirlitið, National Cancer Institute og American Cancer Society, rannsóknir á Essiac og komust að því að það hafði enginn áhrif á krabbamein.
Sigríður Benediktsdóttir
Sigríður Benediktsdóttir (fædd 26. apríl 1972) er kennari og aðstoðarmaður deildarforseta (associate chair) við hagfræðideild Yale-háskóla í Bandaríkjunum. Hún var skipuð í rannsóknarnefnd Alþingis um bankahrunið árið 2008. Auk hennar eru þeir Páll Hreinsson, hæstaréttadómari og Tryggvi Gunnarsson, umboðsmaður Alþingis í nefndinni.
Afvötnun
Afvötnun er ferli í efnafræði sem felst í því að vetni er tekið út úr sameind til þess að auðvelda efnasamruna annarra efna.
Sigríður Benediktsdóttir
Sigríður lauk doktorsprófi í hagfræði frá Yale-háskóla árið 2005.
Tenglar
Erlendir
Hnokkmosaflokkur
Hnokkmosaflokkur (latína: Bryopsida) er stærsti flokkur mosa og inniheldur 95% allra mosategunda eða um þa bil 11.500. Tegundir af hnokkmosaflokki eru algengar um allan heim.
Flokkun
Áður fyrr innihélt hnokkmosaflokkur alla baukmosa en fjöldi hópa hefur verið færður úr flokknum.
Nánari flokkun
Að neðan er nánari flokkun á hópum innan hnokkmosaflokk. Flokkunin er byggð á Novíkov & Barabaš-Krasni (2015).
Braga
thumb|Braga. thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Braga. Braga er borg í norðvesturhluta Portúgals, í Minho-héraðinu. Íbúar voru 193.000 árið 2021. Þegar Rómverjar réðu landinu var hún höfuðborg Calaecia-héraðsins og hét þá Bracara Augusta.
Birkihraukur
Birkihraukur (fræðiheiti Inonotus obliquus er tegund hófsveppa sem sníkir á trjám í barrskógarbeltinu, aðallega birki og elri. Hann hefur verið nýttur síðan frá miðöldum að minnsta kosti til litunar og lækninga. Nýlega hefur verið endurvakning á notkun hans undir rússneska heitinu tjaga/chaga (чага (tja:ga)).
Töflualgebra
Töflualgebra and venslaalgebra er algebra innan tölvunarfræðinnar sem vinnur með töflur.
Magnús Kjartansson (ráðherra)
Magnús Kjartansson (fæddur á Stokkseyri 25. febrúar 1919, dáinn 28. júlí 1981) var íslenskur stjórnmálamaður, heilbrigðis- og tryggingarmála- og iðnaðarráðherra fyrir Alþýðubandalagsins, ritstjóri Þjóðviljans í 24 ár, 1947-71, og rithöfundur. Hann skrifaði einnig í tímaritið Réttur.
Taras Sjevtsjenko
Taras Hryhorovytsj Sjevtsjenko (úkraínska: Тарас Григорович Шевченко) (9. mars 1814 – 10. mars 1861) var úkraínskt skáld, rithöfundur, listamaður og húmanisti. Hann er þjóðskáld Úkraínu og og frumkvöðull úkraínskra nútímabókmennta, sem átti upphafið að notkun úkraínsku tungunnar sem bókmenntamáls.
Skáldskapur Sjevtsjenko endurspeglar óhamingjusama sögu hans sjálfs og lands hans og markast af mannlegri hugsjón. Á vinsælan hátt söng hann af idyllískri náttúru Úkraínu, fyrrum frjálsa kósakkalífi og félagslegri eymd. Mesta epíska verk hans, Hajdamaki (1841), fjallar um kósakkauppreisnina hjá Danparfljóti árið 1768.
Hann er sérstaklega þekktur fyrir ljóðasögur sínar, þar sem örlög óhamingjusamra kvenna eru sungin, t.d. Katerina og Najmytsjka („ambáttin“), og fyrir hennar listilega endurunnu þjóðsögur, t.d. Rúsalka („Vatnsmeyjan“).
Burgenland
Burgenland (burgenlandkróatíska: Gradišće; ungverska: Felsőőrvidék, Őrvidék eða Lajtabánság) er yngsta og fámennasta sambandsland Austurríkis, myndað 1921. Það er jafnframt austasti hluti Austurríkis. Höfuðborgin er Eisenstadt. Í Burgenland er töluð þýska, ungverska og burgenlandkróatíska.
Lega og lýsing
Burgenland er mjó landræma austast í landinu, sem nær frá Neusiedler See í norðri og suður til slóvensku landamæranna. Gjörvöll austurhliðin snýr að Ungverjalandi. Í norðvestri er Neðra Austurríki og í suðvestri er Steiermark. Sambandslandið er afar fámennt. Þar eru eingar stærri borgir. Stærsta borgin er höfuðborgin sjálf með aðeins 12 þús íbúa.
Salzburg (fylki)
thumb|right|Kort sem sýnir Salzburg í Austurríki. Salzburg er sambandsland Austurríkis. Það er að mestu leyti staðsett í dal í Ölpunum. Höfuðstaður þess er Salzburg og íbúar eru um 534 þúsund talsins (2014.
Burgenland
Skjaldarmerki og fáni
Skjaldarmerki Burgenland sýnir rauðan örn á gulum bakgrunni. Fyrir framan örninn er minni skjöldur. Örninn er tákn greifanna af Mattersdorf-Forchtenstein, en minni skjöldurinn tákn greifanna af Güssing-Bernstein. Segja má að skjaldarmerkið vísi til sameiningu landsvæðisins í norðri og í suðri. Merkið var formlega tekið upp 1922, eftir stofnun Burgenlands. Fáninn samanstendur af tveimur láréttum röndum, rauðri að ofan og gulri að neðan. Litirnir voru einfaldlega teknir úr skjaldarmerkinu.
Salzburg (fylki)
Aðrir markverðir bæir eru Hallein og Saalfelden.
Burgenland
Orðsifjar
Burgenland heitir eftir þremur borgarvirkjum sem Ungverjar réðu til að stjórna héraðinu: Wieselburg (Moson), Ödenburg (Sopron) og Eisenburg (Vas). Austurríki gerði auk þess tilkall til fjórða borgarvirkisins og því var stungið uppá að sambandslandið héti Vierburgenland (Fjórborgaland). Þegar sýnt þótti að fjórða borgarvirkið myndi haldast í Ungverjalandi var stungið upp á Dreiburgenland (Þríborgaland). 1919 var stungið uppá Burgenland og var það samþykkt 1921.
Söguágrip
thumb|Vegaskilti á þýsku og ungversku Síðan Habsborgarar erfðu krúnu Ungverjalands 1526 hafa bæði Ungverjar og þýskumælandi fólk búið í héraðinu. Tyrkir (osmanir) rústuðu stórum svæðum þess meðan þeir sátu um Vín 1683, en eftir að Tyrkir yfirgáfu landið settist fólk að á svæðinu sem talaði mismunandi tungumál, en þó voru ívið fleiri þýskumælandi. Síðla á 19. öld hóf ungverska stjórnin í Búdapest að flytja Ungverja inn á svæði þar sem þeir voru í minnihluta, til að geta gert tilkall til stærra svæða. 1907 var ungversku fólki í Burgenland bannað að tala önnur tungumál en ungversku. Þetta leiddi til mikillar spennu við þýskumælandi íbúa héraðsins. 1918 tapaði Austurríki (og Þýskaland) í heimstyrjöldinni fyrri og leystist þá konungssambandið milli Austurríkis og Ungverjalands upp. Bæði löndin gerðu tilkall til héraðsins Burgenland. 1919 ákváðu bandamenn að þýskumælandi hluti Vestur-Ungverjalands skyldi sameinast Austurríki. Eftir nokkra tregðu réðist austurríski herinn inn í Burgenland 1921 og hertók svæðið. Í desember fór fram aðkvæðagreiðsla íbúanna um sameiningu við Austurríki eða Ungverjaland. Flestir hreppirnir kusu sameiningu við Austurríki, en aðeins fáeinir við Ungverjaland. Þessi niðurstaða var látin gilda, þannig að meirihluti Burgenland var formlega sameinað Austurríki og varð að eigið sambandslandi. Í upphafi var gert ráð fyrir að borgin Ödenburg (Sopron) yrði höfuðborg. En borgin kaus sameiningu við Ungverjaland og því varð smáborgin Bad Sauerbrunn höfuðborg til bráðabirgða. 1922 kom þing sambandslandsins saman í fyrsta sinn og 1926 ákvað þingið að flytja til Eisenstadt. Burgenland var leyst upp sem sambandsland við sameiningu við Þýskaland Hitlers 1938 og sameinað Steiermark. Í lok heimstyrjaldarinnar síðari hertóku Sovétmenn Burgenland. Þeir endurstofnuðu Burgenland sem sambandsland og var það hluti af sovéska hernámssvæðinu til 1955. 1956 flúðu tugþúsundir Ungverja til Burgenland eftir misheppnaða byltingu gegn kommúnismanum. Eftir það voru gjörvöll austurlandamæri Burgenlands hluti af járntjaldinu milli austurs og vestur allt til 1989. 27. júní það ár lét Austurríki opna landamærin og flúðu þá þúsundir Austur-Þjóðverjar um Ungverjaland til Austurríkis. Í dag er Burgenland enn langfámennasta sambandsland Austurríkis. Þar er, auk þýsku, ungverska viðurkennt tungumál, sem og burgenlandkróatíska.
Bæir
Engar eiginlegar borgir eru til í Burgenland. Jafnvel höfuðborgin er lítil annað en þokkalegur bær. Stærstu bæir Burgenlands:
Zoetrope
thumb|Endurgerð af zoetrope frá Viktoríutímanum Zoetrope er eitt af nokkum tækjum til að skapa hreyfingu með að birta röð af ljósmyndum eða teikningum og búa til sjónbrellu þannig að það sem var á myndunum virðist hreyfast. thumb|vinstri|Myndræna til að nota með  Zoetrope tæki Zoetrope var undanfari kvikmyndasýningavéla sem byggja á slíkum myndaræmum. Áhorfandinn horfði í gegnum gat á lítilli tromlu og horfði þar á teikningar sem teiknaðar voru á pappírsstrimil. Tromlan hreyfðist annað hvort með að áhorfandi ýtti áfram með fingrum eða sveuf eða það var snerill sem var trekktur upp svo tromlan hreyfðist. thumb|Zoetrope tæki með sveif og myndræmu. thumb|Mynd sem lýst er í verki John Bate's The Mysteries of Nature and Art (1635)
thumb|Fjögura fasa hreyfimyndatæki frá Hopwood's Living Pictures (1899)
thumb|Stereophoroskop Czermak 1855
thumb|W.E. Lincoln's U.S. Patent No. 64,117 of Apr. 23, 1867
Segulmagn
Segulmagn eða seglun er sá eiginleiki sumra efna að mynda segulsvið. Hlutir úr slíku efni kallast seglar.
Stærðfræðileg skilgreinig
Segulmagn M hlutar er vigurstærð og á við fjölda segultvískauta m á rúmmálseiningu:
M = N m/V,
þar sem N táknar fjölda segultvískauta í rúmmálseiningunni V. Síseglar hafa fast segulmagn, en sumir hlutir mynda segulmagn þegar á þá verkar ytra segulsvið.
Tengsl eru milli vigra segulsviðsstyrks B og H og segulmagns þannig að
þar sem μ0 er segulsvörunarstuðull lofttæmis.
Vigrarnir M og H eru innbyrðist háðir:
þar sem χ er einingarlaus stærð, s.n. segulviðtak og lýsir hvernig hlutur bregst við ytra segulsviði. Segulviðtak getur ýmist verið jákvætt (samseglun), eða neikvætt(mótseglun).
Því má einnig rita:
eða
þar sem er segulsvörunarstuðull.
Kristján 7.
Kristján VII (29. janúar 1749 - 13. mars 1808) var konungur Dansk-norska ríkisins. Hann var sonur Friðriks V og Lovísu af Stóra-Bretlandi. Hann tók við völdum tæplega 17 ára, þann 14. janúar 1766. Hann giftist barnungri frænku sinni, Karólínu Matthildi af Stóra-Bretlandi þann 8. nóvember sama ár. Hún var þá aðeins 15 ára. Tveimur árum seinna, eða 1768, eignaðist hún son sem síðar varð Friðrik VI og var hann eina barnið sem þau áttu saman.
Kristján er sagður hafa sýnt góðar gáfur á barnsaldri en þegar hann eltist kom í ljós að hann gekk ekki heill til skógar. Sumir telja að hann hafi verið haldinn geðklofa og kom sjúkdómur hans sérstaklega fram þegar hann nálgaðist tvítugt og smám saman varð hann alveg óhæfur til að stýra ríkinu, en hann var mjög áhrifagjarn og auðvelt að stýra honum svo að ríkisstjórnin var að mestu í höndum ráðgjafa hans. Þess í stað stundaði konungur krárnar í Kaupmannahöfn ásamt vændiskonunni Anna Cathrine Benthagen (Stígvéla-Katrínu).
Konungurinn ferðaðist til Þýskalands 1768 og í Altona kynntist hann lækninum Johann Friedrich Struensee. Fór svo vel á með þeim að Struensee fór með Kristjáni til Kaupmannahafnar og varð líflæknir hans. Þegar bólusóttarfaraldur hófst í Kaupmannahöfn haustið 1769 kom Struensee því til leiðar að fjöldi barna var bólusettur, þar á meðal Friðrik litli krónprins, og ávann hann sér þar með traust drottningarinnar og varð svo elskhugi hennar. Kristján konungur treysti æ meira á lækni sinn og Struensee stýrði landinu í raun 1770-1772 og hann og vinur hans, Enevold Brandt, einangruðu konunginn frá hirðinni.
Í ársbyrjun 1772 tók hópur hirðmanna, þar á meðal Júlíana María ekkjudrottning, stjúpmóðir Kristjáns, og sonur hennar og hálfbróðir konungs, Friðrik erfðaprins, sig saman um að steypa Struensee og var hann handtekinn og tekinn af lífi ásamt Enevold Brandt en Karólína Matthildur drottning var send í útlegð og dó fáeinum árum síðar. Dóttir hennar, Lovísa Ágústa, sem næsta víst er að var dóttir Struensee þótt Kristján konungur hafi gengist við henni, ólst aftur á móti upp við dönsku hirðina ásamt bróður sínum.
1297
thumb|right|Núverandi [[Orrustan við Stirling-brú|Stirling-brú, gerð nokkru eftir orrustuna. Í baksýn sést í Wallace-minnismerkið.]] Árið 1297 (MCCXCVII í rómverskum tölum)
Kristján 7.
Kristján var engan veginn fær um að taka við völdum að nýju og var hann í raun hafður áfram í einangrun. Fram til 1784 voru völdin í höndum ráðgjafa, einkum Ove Høegh-Guldberg, en þá gerði Friðrik krónprins hallarbyltingu og tók við völdum. Formlega var faðir hans þó áfram einvaldur og undirritaði öll lög; stundum neitaði hann að undirrita það sem sonur hans lagði fyrir hann en Friðrik beið þá átekta og lagði lögin aftur fyrir föður sinn seinna. Þá hafði Kristján gleymt öllu saman og undirskrifaði lögin.
1297
Á Íslandi
Fædd
Kristján 7.
Kristján 7. var konungur í rúma fjóra áratugi þótt hann hefði í raun aldrei eiginleg völd. Hann dó úr hjartaslagi í Rendsborg 13. mars 1808 og var grafinn í Hróarskeldudómkirkju.
1297
Á Íslandi
Dáin
Efling stéttarfélag
Efling stéttarfélag er íslenskt stéttarfélag sem stofnað var í desember árið 1998. Félagið byggir á sterkum rótum en það varð til við sameiningu verkalýðsfélaganna Dagsbrúnar og Verkakvennafélagsins Framsóknar við Starfsmannafélagið Sókn og Félag starfsfólks í veitingahúsum. Við stofnun Eflingar voru um 14 þúsund einstaklingar í félaginu en árið 2018 voru 27 þúsund félagar í Eflingu.
1297
Erlendis
Fædd
Dáin
Efling stéttarfélag
Ári eftir stofnun Eflingar sameinaðist félagið Iðju, félagi verksmiðjufólks í Reykjavík og árið 2009 sameinaðist Verkalýðs- og sjómannafélagið Boðinn Eflingu stéttarfélagi.
Félagsfólk Eflingar starfar á fjölmörgum sviðum atvinnulífsins bæði hjá opinberum stofnunum og í einkageiranum. Má þar nefna störf í mötuneytum og við ræstingar, við ummönnunarstörf, s.s. í heimaþjónustu, á leikskólum og á sjúkrastofnunum. Eflingarfólk sinnir einnig almennum störfum verkafólks á sviði iðnaðar, framleiðslu, flutninga, byggingarvinnu, við vegagerð og hafnarvinnu, landbúnaðarstörf og annast ýmsa vélavinnu sem tengist verklegum framkvæmdum. Almenn störf á veitinga- og gistihúsum eru unnin af Eflingarfólki og einnig öryggisvarsla og almenn störf við bensínafgreiðslu og á dekkjaverkstæðum.
Meðal stærstu vinnuveitenda innan Eflingar stéttarfélags eru Reykjavíkurborg, fjármála- og efnahagsáðuneyti, skipafélögin, Landspítali, ýmis ræstingafyrirtæki, olíufélögin og Kópavogsbær.
Fyrsti formaður Eflingar var Halldór Björnsson en hann gegndi embætti fra stofnun 1998 til 2000. Sigurður Bessason tók við af Halldóri og gengdi hann formennsku í tæp 20 ár eða til ársins 2018. Núverandi formaður Eflingar er Sólveig Anna Jónsdóttir, sem var kjörin formaður þann 15. febrúar 2022 en var áður formaður frá 2018 til 2021.
Eiríkur blóðöx
thumb '''Eiríkur 1. blóðöx eða Eiríkur blóðöx Haraldsson''' (d. 954) var konungur Noregs á árunum 933 til um 935. Hann var sonur Haraldar hárfagra og sá eini af fjölmörgum sonum hans sem átti tiginborna móður; hugsanlega var það ástæðan til þess að hann var gerður að nokkurs konar yfirkonungi en sumir bræður hans urðu fylkiskonungar og undir hann settir. Ekki heppnaðist það fyrirkomulag þó vel og samkvæmt því sem segir í Heimskringlu drap Eiríkur alls fimm bræður sína.
Hann þótti óvæginn og var illa liðinn og einnig drottning hans Gunnhildur kóngamóðir, sem kölluð er Össurardóttir í Heimskringlu en hefur líklega verið dóttir Gorms gamla Danakonungs. Fáeinum árum eftir að Eiríkur tók við ríkjum kom hálfbróðir hans, Hákon Aðalsteinsfóstri, til Noregs en hann hafði alist upp hjá Aðalsteini Englandskonungi. Eiríkur hraktist þá úr landi. Hann varð síðar konungur yfir Norðymbralandi á Englandi og sat í Jórvík (York), en Gunnhildur var mest í Danmörku með fjórum sonum þeirra, sem gerðu hvað eftir annað út herleiðangra og reyndu að ná ríkinu af Hákoni. Einn þeirra, Haraldur gráfeldur, varð Noregskonungur eftir lát Hákonar.
Susan Sontag
Susan Sontag (16. janúar 1933 – 28. desember 2004) var bandarískur rithöfundur, kvikmyndagerðarmaður, heimspekingur, kennari og pólitískur aðgerðasinni. Hún skrifaði að mestu ritgerðir, verk um fagurfræði, bókmenntir, kvikmyndir, ljósmyndir og pólitík en gaf líka út skáldsögur og skrifaði handrit að kvikmyndum.
Sontag skrifaði mikið um átakasvæði og ferðaðist gjarnan til slíkra svæða, til að mynda fór hún til Víetnam og var viðstödd umsátrið um Sarajevó. Hún skrifaði mikið um ljósmyndun, menningu og fjölmiðla, AIDS og veikindi, mannréttindi, kommúnisma og vinstri hugmyndafræði. Þótt ritgerðir hennar og ræður hafi gjarnan valdið deilum hefur henni verið lýst sem „einni af áhrifamestu gagnrýnendum sinnar kynslóðar.“
Skáldverk
(1967) Death Kit
Oslóarfjörður
thumb|kort. thumb|Byggð við fjörðinn. thumb|Sólarupprás við fjörðinn. thumb|Ferjur og skemmtiferðarskip eru algeng í firðinum.
Eyjar nálægt Osló eru vinsælir útivistarstaðir: Hovedøya, Lindøya, Nakholmen, Bleikøya, Gressholmen og Langøyene. Þá er vanalega farið frá Aker Brygge. Glomma, lengsta fljót landsins, tæmist í fjörðinn.
Hlýjasta loftslag Noregs er við fjörðinn og er ársmeðalhitinn 7,5 gráður.
Áramótaskaup 1985
Áramótaskaupið 1985 (Skaupið þegar áramótaskaupinu var stolið) er áramótaskaup sem sýnt var á RÚV árið 1985.
Leikstjóri skaupsins 1985 var Sigurður Sigurjónsson. Höfundar skaupsins voru Karl Ágúst Úlfsson, Sigurður Sigurjónsson, Örn Árnason, Randver Þorláksson og Þórhallur Sigurðsson (Laddi). Í skaupinu komu bræðurnir Magnús og Eyjólfur Laufdal (leiknir af Ladda og Karli Ágústi) fyrst fram á sjónarsviðið í þættinum Spriklur. Rauði þráðurinn í skaupinu er stuldurinn á skaupinu og ýmsir útúrsnúningar út frá því, en öðru fremur einkennist skaupið af stuttum og snörpum grín- og tónlistaratriðum. Skaupið 1985 naut mikilla vinsælda og þykir mörgum það vera eitt besta skaupið frá upphafi - þó vissulega sýnist sitt hverjum í þessum efnum. Leikarar í skaupinu (auk höfundanna) voru Edda Heiðrún Bachman, Tinna Gunnlaugsdóttir og Guðjón Pedersen. Í kjölfar skaupsins 1985 hófu höfundar þess að vinna enn frekar saman og kölluðu sig Spaugstofuna. Strax í janúar 1986 var Spaugstofuhópurinn beðinn um að annast næsta skaup, sem og varð. Þeir gerðu á þessum tíma fjóra stutta sjónvarpsþætti sem kölluðust Spaugstofan og voru fyrst sýndir í Ríkissjónvarpinu árið 1987. Það má því segja að skaupið 1985 hafi verið undanfari Spaugstofunnar, sem verið hefur reglulega á vetrardagskrá sjónvarpsins (og síðar á Stöð 2) með hléum frá árinu 1989 þegar þættirnir 89' á stöðinni fóru í loftið - þá með Pálma Gestsson innanborðs í stað Ladda.
Tristan da Cunha
thumb|Kort. Tristan da Cunha er lítill eldvirkur eyjaklasi í suðurhluta Atlantshafsins. Eyjarnar eru afskekktasti eyjaklasi í heimi þar sem búið er að staðaldri, og stundum nefndar: „einmanalegasta eyja í heimi“ og er þá átt við stærstu eyjuna sem er sú eina sem er í byggð. Tristan da Cunha er í 2816 km frá Suður Afríku og 3360 km frá Suður-Ameríku. Eyjarnar lúta breskum lögum og eru í stjórnsýslusambandi við Sankti Helenu sem er hjálenda Bretlands, 2430 km norðar.
Eyjaklasinn skiptist í grófum dráttum í fjórar eyjar: Tristan da Cunha sem er 98 km² og nokkrar óbyggðar eyjar, Eyna ókleifu (Inaccessible Island) og Næturgalaeyjar (Nightingale Islands). Gough-eyja (Gough Island), sem er 91 km², og liggur 395 km suðaustur af aðaleyjunni, telst einnig til eyjaklasans.
Eyjarnar heita eftir portúgölskum sjóliðsforingja, sem fann þær árið 1506. Höfuðborg Tristan da Cunha nefnist Edinborg sjö heimshafa (Edinburgh of the Seven Seas), en heimamenn nefna hana einfaldlega The Settlement („Byggðina“).
Eldgos og brottflutningur
Í október 1961 gaus eldfjallið á Tristan da Cunha með þeim afleiðingum að eyjarskeggjar, alls 284 talsins, urðu að yfirgefa eyjuna og voru fluttir til Bretlands. Hið konunglega breska vísindafélag komst að þeirri niðurstöðu í lok goss, eftir rækilega athugun, að eyjan væri óbyggileg eftir þetta. Eftir að hafa dvalist í Englandi í 18 mánuði efndu íbúarnir til kosninga og ákváðu með 148 atkvæðum gegn 5 að snúa aftur til Tristan da Cunha. Þeir 5 sem höfðu verið á móti því að snúa aftur gerðu það þó brátt líka og aðeins sjö ungar stúlkur í hópnum fundu sér maka og sneru aldrei aftur.
Siglingar
Saga
Siglingar hafa haft gríðarmikla þýðingu fyrir þróun siðmenningar. Elstu myndir af segli eru frá Kúveit frá því um 3500 f.Kr. Þróun seglskipa gerði Evrópumönnum á 15. öld kleift að fara í langa könnunarleiðangra og sigla um svæði þar sem óveður eru tíð.
Talið er að siglingar verði að íþrótt á 17. öld. Fyrsta siglingakeppnin fór fram 1661 á Englandi og fyrsti siglingaklúbburinn var stofnaður 1775. Fyrstu bátarnir voru kjölbátar, en síðar byrjuðu Hollendingar að smíða báta sem ekki voru eins djúpristir og því hægt að sigla þeim á vötnum. Slíkur bátur er Flying Dutchman (Hollendingurinn fljúgandi), sem byrjað var að smíða um 1950.
Siglingar eru vatnaíþrótt og urðu Ólympíugrein á Sumarleikunum 1900. Flest nútímaseglskip eru slúppur með eitt mastur, eitt stórsegl og eitt framsegl en stór fjölmastra seglskip eru oftast rekin sem skólaskip til að þjálfa sjómenn í flotadeildum herja eða sjómannaskólum eða notuð sem leikmynd fyrir kvikmyndir.
Siglingar á Íslandi
Á Íslandi hafa siglingar verið stundaðar frá upphafi vega. Árabátaútgerðin reiddi sig ekki síður á segl en árar og með þilskipaútgerð á 18. öld komust stærri seglskútur í eigu Íslendinga. Undir lok 19. aldar stunduðu íslenskar útgerðir fiskveiðar með stórum tvímastra kútterum en upp úr aldamótunum tóku vélarnar við á bæði stærri skipum og minni bátum. Reiðabúnaður var samt áfram algengur öryggisbúnaður ef vélin bilaði.
Þegar farið var að ræða um skipulega iðkun íþrótta á Íslandi upp úr miðri 19. öld voru siglingar meðal þeirra íþróttagreina sem taldar voru hentugar fyrir íslenskar aðstæður, ásamt kappróðrum, kappreiðum og glímu. Fyrsta skipulega kappsiglingin sem sögur fara af var haldin í tengslum við héraðshátíð Eyfirðinga á Akureyri 1890. Eins var keppt í siglingum á þjóðhátíð Reykvíkinga 2. ágúst 1898. Þrír bátar þreyttu keppni í Víkinni. Keppnin þótti takast illa, bátarnir voru ekki rétt búnir og alls kyns óhöpp urðu.
Kappsiglingar á kænum voru stundaðar að einhverju marki á millistríðsárunum og fyrsti siglingaklúbburinn var Yachtklúbbur Reykjavíkur sem var stofnaður árið 1944, en hann varð skammlífur. Á Akureyri var farið að stunda kappsiglingar skipulega á 6. áratug 20. aldar á Pollinum og Sjóferðafélag Akureyrar, síðar kallað Nökkvi, var stofnað árið 1963. Ári áður var siglingaklúbburinn Siglunes stofnaður í Fossvogi af Æskulýðsráði Reykjavíkur og Æskulýðsráði Kópavogs. Siglingaklúbburinn Óðinn var stofnaður í kringum kjölbátasiglingar í Kópavogi 1965. Ungt fólk sem lærði siglingar í Siglunesi stofnaði síðan fyrstu siglingafélögin á höfuðborgarsvæðinu, Siglingafélag Reykjavíkur, Brokey og Siglingafélagið Ými í Kópavogi, árið 1971. Þessi fjögur félög, Brokey, Óðinn, Ýmir og Sjóferðafélag Akureyrar, stofnuðu Siglingasamband Íslands árið 1973. Næstu ár voru stofnuð siglingafélög í Garðabæ (Vogur), Hafnarfirði (Siglingaklúbburinn Þytur), Ísafirði (Sæfari) og Keflavík (Knörr), en bæði Vogur og Knörr lögðu síðar upp laupana. Ungmennafélagið Snæfell í Stykkishólmi hóf siglingaþjálfun árið 2006 og árið 2009 var Siglingaklúbburinn Drangey stofnaður á Sauðárkróki.
Ítarefni
|004|002|001|003|&tId=1 Saga keppnisgreina - Safnasvæðið á Akranesi
Ráðhús Reykjavíkur
Ráðhús Reykjavíkur er bygging í miðborg Reykjavíkur við Tjörnina. Borgarstjórn Reykjavíkur fundar í húsinu. Ráðhúsið hýsir einnig skrifstofu borgarstjóra Reykjavíkur auk annarra æðstu embættismenn sveitarfélagsins. Húsið var hannað af Margréti Harðardóttur og Steve Christer hjá Stúdíó Granda. Það var fullbyggt árið 1992 og tekið í notkun árið 1994.
Áramótaskaup 1986
Áramótaskaupið 1986 er áramótaskaup sem sýnt var árið 1986 og var sýnt á RÚV.
Skaupið 1986 var líkt og skaupið árið áður í umsjá hins svokallaða Spaugstofuhóps, þ.e. Karls Ágústs Úlfssonar, Sigurðs Sigurjónssonar, Arnar Árnasonar, Randvers Þorlákssonar og Þórhalls Sigurðssonar. Skaupið gerist að stórum hluta í Höfða þar sem leiðtogafundur þeirra Ronald Reagan og Mikhail Gorbatsjovs fór fram síðla árs 1986. Einnig er fjallað um atriði á borð við stofnun Stöðvar tvö, fyrsta framlag Íslendinga í Eurovision og ýmislegt fleira. Aðrir aðalleikarar í skaupinu (auk höfunda) voru Gísli Halldórsson, Rúrik Haraldsson, Hanna María Karlsdóttir og Margrét Guðmundsdóttir. Leikstjóri skaupsins var Karl Ágúst Úlfsson.
Widdringtonia nodiflora
Widdringtonia nodiflora er barrtré ættað frá Suður-Afríku. Það vex vanalega upp til fjalla, gjarnan í klettum á fjallshlíðum. Barrið og viðurinn eru mjög eldfim og búsvæðinu hættir við villieldi. Til mótvægis myndar tegundin greinar og stofna frá rótum eftir að hafa brunnið.
Lýsing
Þetta er sígrænn, fjölstofna runni eða lítið til meðalstórt tré (5–7 m (sjaldan að 25 m) hátt). Blöðin eru hreisturlík, 1,5 til 2 mm langt og 1-1,5 mm breitt á smásprotum, og að 10 mm langt á öflugum vaxtarsprotum. Könglarnir eru hnattlaga, 1 til 2 sm langir, með fjórum köngulskeljum. Trén eru tvíkynja. Það er eitt í ættkvíslinni til að mynda nývöxt af rótum eftir bruna eða vera höggið niður; þeð gerir því kleift að lifa af villielda, og er talið vera aðalástæða þess að það er svo algengt.
Útbreiðsla
Það vex frá Table Mountain í suðri, til suður Malawi, suður Mozambique, austur Zimbabwe og allsstaðar í austur og suður Suður-Afríku. Þetta er eina algenga tegundin í ættkvíslinni, og eina tegundin sem er ekki ógnað eða í hættu. Hún er skyldust Widdringtonia cedarbergensis frá Cedarberg fjöllum. Hún finnst yfirleitt hátt upp í fjallahlíðum, milli kletta, í giljum, heiðum og graslendi. Hún er vanalega í litlum lundum, eins og litli skógurinn ofan á fjallinu fyrir ofan Kirstenbosch.
Hoya rumphii
Hoya rumphii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Jövu.
Trúðfiskur
Trúðfiskur (Fræðiheiti: Amphiprion percula) er mjög vinsæll skrautfiskur. Trúðfiskurinn tilheyrir ásamt um 25 öðrum tegundum, ættkvíslinni Amphiprion eða trúðfiskar og finnast langflestir þeirra í hitabeltissjó. Hann lifir samlífi með sæfíflum.
Heimkynni
Trúðfiskar búa aðalega í sjó sem er frekar heitur. Eins og sést á myndinni hér til vinstri þá lifir Trúðfiskurinn mest í Indlandshafi, við austurströnd Afríku, í kringum Ástralíu og austan við Asíu.
Trúðfiskurinn og sæfíflar
Trúðfiskurinn lifir í samlífi með eitruðum sæfíflum sem þó ekki skaða hann og er ekki að fullu vitað hví sæfíflarnir láta trúfiskana óáreitta. Ein kenningin er sú að þeir gefi frá sér efni sem sæfíflunum geðjist ekki að, önnur að um samlífi sé að ræða af praktískum ástæðum, það er að trúðfiskarnir laði að aðra fiska sem sæfíflarnir geti síðan drepið og étið. Enn önnur kenning er sú að bæði trúðfiskurinn og sæfífillinn þurfi á hvor öðrum að halda, trúðfiskurinn fær skjól frá ránfiskum og með því að vera alltaf að synda í gegnum sæfífilinn, þá hreinsar fiskurinn sæfífilinn og þannig á hann auðveldara með það að fá súrefni.