cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dómkirkjan í Lübeck
Um stofnun kirkjunnar
Sagan segir að eitt sinn hafi Karlamagnús farið á veiðar í Saxlandi (sem þá náði alla leið að dönsku landamærunum). Þar elti hann hjört, en gat hvorki drepið hann né fangað. Því hafi keisarinn tekið af sér gullna hálskeðju og sett hana í hornin á hirtinum. Um 400 árum seinna hafi svo Hinrik ljón, stofnandi Lübeck, farið á veiðar á sömu slóðum. Hann settist niður eitt sinn til að íhuga hvernig hann gæti fjármagnað kirkju í nýstofnaðri borg sinni. Allt í einu hafi hjörtur gengið í flasið á honum, en hann hafði gullna hálskeðju í hornunum. Hinrik skaut dýrið og náði keðjunni. Hann þóttist vita að um himnasendingu væri að ræða, því keðjan var það dýrmæt að hún myndi fjármagna kirkjuna. Hjörturinn stóð hins vegar upp aftur og hvarf út í buskann. Hinrik lagði því grunnstein kirkjunnar þar á staðnum.
Rós Rabundusar
Áður fyrr var kirkjunni stjórnað af kirkjuráði, sem aftur laut biskupi. Sagan segir að þegar kæmi að dánarstund eins meðlims kirkjuráðsins, hafi hvít rós birst í stól hans. Eitt sinn fann ráðsmaður að nafni Rabundus hvíta rós í sætinu sínu. Hann hrökk við, en þóttist ekki vera reiðubúinn að deyja enn. Hann ætti margt eftir ógert. Því tók hann rósina og lagði hana í stól sessunautar síns. Þegar sá kom að stólnum sínum og sá rósina, varð honum svo hverft við að hann lagðist veikur og dó þremur dögum seinna. Rabundus sá hins vegar eftir gjörðum sínum og sagði skriftarföður sínum frá. Hann sór einnig að aðferðin til að segja fyrir um dauða ráðsmeðlimanna skyldi breytast eftir sinn dag. Þegar Rabundus var allur, hættu rósirnar að birtast. Þess í stað heyrðust þrjú þung högg í kirkjunni sem glumdu um alla bygginguna. Högg þessi heyrðust lengi vel eftir þetta.
Skólabókasafn
thumb|right|Úr skólabókasafni [[St. Olav-framhaldsskólinn|St. Olav-framhaldsskólans í Sarpsborg, Austfold, Noregi.]] Skólabókasafn er bókasafn í skóla sem sinnir þörfum nemenda, kennara og starfsliðs. Megintilgangur skólabókasafna er að styðja við nám og kennslu í skólanum. Skólabókasöfn bjóða oft upp á aðgang að tölvum og vinnuaðstöðu fyrir nemendur. Skólabókasöfn eru oftast útlánsbókasöfn.
Háskólabókasöfn eru skólabókasöfn en gegna líka hlutverki rannsóknarbókasafns.
Ólympíuleikarnir fornu
thumb|right|[[Íþróttahúsið í Ólympíu þar sem íþróttamenn æfðu sig.]] Ólympíuleikarnir fornu voru upphaflega hátíð Seifs í Grikklandi hinu forna en síðar var íþróttakeppnum bætt við hátíðina. Ólympíuleikarnir urðu þannig röð íþróttakeppna milli fulltrúa frá grísku borgríkjunum. Leikarnir voru hluti af Hellensku leikunum ásamt Pýþýsku leikunum, Nemeuleikunum og Isþmíuleikunum. Venja er að telja fyrstu Ólympíuleikana hafa verið haldna árið 776 f.Kr. Eftir að Rómaveldi lagði grísku ríkin undir sig héldu leikarnir áfram þar til Þeódósíus 1. bannaði þá árið 393 í viðleitni sinni til að gera Kristni að ríkistrú í öllu Rómaveldi. Leikarnir voru haldnir í Ólympíu á Pelopsskaga á fjögurra ára fresti, sem varð þekkt sem tímaeiningin olympias.
Meðan á leikunum stóð ríkti vopnahlé, Ólympíufriðurinn, til að íþróttamenn gætu ferðast til leikanna og heim aftur óáreittir. Verðlaunin voru kransar úr ólífugreinum. Leikarnir urðu að pólitísku tæki borgríkjanna til að staðfesta yfirráð sín yfir öðrum ríkjum. Bandalögum var lýst yfir á leikunum og á ófriðartímum héldu prestar brennifórnir til að kalla guðina sér til fulltingis. Leikarnir voru líka notaðir til að breiða hellenska menningu um Miðjarðarhafssvæðið. Ólympíuleikarnir voru að hluta til trúarhátíð. Seifsstyttan í Ólympíu var eitt af sjö undrum fornaldar. Myndhöggvarar og skáld komu saman á Ólympíuleikunum til að sýna verk sín.
Á Ólympíuleikunum fornu var keppt í mun færri greinum en á Ólympíuleikum nútímans. Keppt var í nokkrum hlaupagreinum, hnefaleikum, glímu, kappreiðum og kappakstri á stríðsvögnum, auk fimmtarþrautar sem fólst í hlaupi, langstökki, kringlukasti, spjótkasti og glímu. Aðeins frjálsbornir grískir karlmenn máttu taka þátt í leikunum, þótt dæmi væru um að konur ættu stríðsvagna sem unnu til verðlauna. Að þeim skilyrðum uppfylltum var þátttaka í leikunum opin keppendum frá öllum grísku ríkjunum. Dómarar voru kallaðir hellanodikai. Alexander 1. af Makedóníu fékk aðeins að taka þátt eftir að dómararnir höfðu skorið úr um grískan uppruna hans.
Fiskimaður
thumb|200px|Íslensk sjóklæði frá fyrri tíð.
Fiskimaður er sá sem starfar við að afla fisks, skelfisks eða annars sjávarfangs úr sjó, fljótum eða vötnum. Fiskveiðar eru meginuppspretta tekna í mörgum samfélögum um allan heim, og eru líka mikilvægur hluti menningar þeirra. Við iðju sína nota fiskimenn meðal annars báta og veiðarfæri á borð við net og fiskilínur. Bátarnir geta verið allt frá stórum frystitogurum að litlum árabátum.
2. deild kvenna í knattspyrnu 1983
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 2. sinn árið 1983.
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
E-efni
E-efni kallast þau aukefni í mat, samþykkt af ESB, notuð í stað sykurs eða til að kalla fram ákveðinn lit, bragð eða áferð eða jafnvel til að auka geymsluþol. Alls eru um 340 viðurkennd e-efni.
Eftirfarandi er yfirlit yfir e-efni:
Dónald Jóhannesson
Dónald Jóhannesson er skólastjóri í Grímsey. Hann hefur einnig starfað sem skólastjóri í Snælandsskóla.
Portland Trail Blazers
Portland Trail Blazers er körfuboltalið frá Portland, Oregon. Það er eina liðið úr NBA-deildinni sem spilar nú í norðvestur-Bandaríkjunum. Liðið var stofnað árið 1970.
Liðið hefur komist í úrslit NBA þrisvar og vann meistaratitil árið 1977. 1990 og 1992 voru hin úrslitaárin.
Brian Blessed
Brian Blessed (f. 9. október 1936 í Mexborough, Yorkshire) er enskur leikari sem er einkum þekktur fyrir hljómmikla rödd. Frægustu hlutverk sem hann hefur leikið eru Ágústus keisari í þáttaröðinni Ég, Kládíus frá 1976, Vultan prins í Flash Gordon frá 1980 og Ríkharður 4. í fyrstu þáttaröð Svörtu nöðrunnar (The Black Adder) frá 1983. Hann hefur oft leikið hlutverk í verkum eftir William Shakespeare bæði á sviði og í kvikmyndum, þar á meðal í fjórum af fimm Shakespeare-myndum Kenneth Branagh. Hann hefur líka fengist við raddleik, meðal annars fyrir Stjörnustríðsmyndina Stjörnustríð: Fyrsti hluti – Ógnvaldurinn frá 1999.
Syðri-Vík (Vopnafirði)
Syðri-Vík í Vopnafirði er landnámsbær Eyvindar vopna og stendur undir Krossvíkurfjöllum. Upphaflega hét bærinn Krossavík hin iðri (þ.e. innri). Í fjörunni fyrir neðan bæinn er Skipaklettur, þar sem Eyvindur er sagður hafa bundið skip sitt.
Framsókn
Framsókn getur átt við
Quebec vetrarhátíð
Quebec vetrarhátíðin ( í frönsku: Carnaval de Québec) sem í ensku og frönsku er almennt kölluð  Carnaval, er  karnival haldið í byrjun föstu í Québecborg. Hátíðin var fyrst haldin árið 1894 en hefur verið haldin árlega síðan 1955. Bonhomme Carnaval, einkennisfígúra hátíðarinnar kom fyrst fram það ár. Allt að ein milljón manns tóku þátt í Carnaval de Québec árið 2006 og var þá  stærsta vetrarhátíð í heimi  en nú er þó Harbin-hátíðin stærri.
Craig Bellamy
Craig Douglas Bellamy er fæddur (23. júlí 1979). Hann er frá Wales og var atvinnuleikmaður í fótbolta og var framherji. Bellamy fæddist í Cardiff og hóf feril sinn með Norwich City þar sem hann hóf frumraun sína í atvinnumennsku árið 1996. Hann lék síðan með Coventry City og Newcastle United í úrvalsdeildinni og varð þar með metáritun fyrir þá fyrrnefndu. Hann féll úr leik á einasta tímabili sínu með Coventry áður en hann náði tveimur fyrstu fjórum sætum á fjórum árum sínum með Newcastle. Bellamy lenti í útistöðum við Graeme Souness knattspyrnustjóra árið 2005 og eyddi síðari hluta tímabilsins 2004–05 á láni hjá Celtic þar sem hann vann skoska bikarinn.
Bellamy sneri aftur í úrvalsdeildina síðar sama ár og lék eitt tímabil bæði hjá Blackburn Rovers, þar sem hann var valinn leikmaður ársins hjá félaginu, og Liverpool. Árið 2007 samdi hann við West Ham United en meiðsli trufluðu tíma hans þar og árið 2009 gekk hann til liðs við Manchester City. Fyrir tímabilið 2010–11 féll Bellamy deild í Championship-deildina til að vera fulltrúi ungmennaliðs Cardiff City á láni út tímabilið. Hann hjálpaði Cardiff að komast í umspil áður en það var sigrað í undanúrslitum. Bellamy snéri aftur til Liverpool næsta tímabil áður en hann kom aftur til Cardiff City til frambúðar árið 2012. Hann leiddi þá síðar í úrvalsdeildina; það var í fyrsta skipti í fimmtíu ár sem Cardiff lék í efsta flokki enska boltans. Hann lék enn eitt tímabilið með félaginu í úrvalsdeildinni og setti nýtt met með því að skora fyrir sitt sjöunda mismunandi félag í deildinni, áður en hann lét af því að spila árið 2014.
Eftir að hafa verið fulltrúi Wales á nokkrum stigum ungmenna, árið 1998 18 ára gamall, lék Bellamy frumraun sína fyrir Wales gegn Jamaíka. Næstu fimmtán árin vann Bellamy 78 landsleiki fyrir land sitt og skoraði 19 mörk. Hann var fyrirliði Wales frá 2007 til 2011 þegar hann lét af störfum vegna meiðsla. Bellamy lét af störfum í alþjóðlegum fótbolta eftir FIFA heimsmeistarakeppnina í knattspyrnu 2014. Hann var einnig í Ólympíuliði Stóra-Bretlands á Ólympíuleikunum í London 2012, kom fram fimm sinnum og skoraði einu sinni.
Bellamy var umdeild persóna og átti þátt í fjölmörgum áberandi atvikum á ferlinum. Utan fótboltans hefur hann verið verndari nokkurra góðgerðarsamtaka og stofnað eigin samtök, The Craig Bellamy Foundation, í Síerra Leóne til að veita skertum börnum skólagöngu og þjálfun í fótbolta.
Thomas Simpson
Thomas Simpson (20. september 1710 – 14. maí 1761) var breskur stærðfræðingur sem er einna hvað þekktastur fyrir Simpsons aðferðina, aðferð sem notar margliður til þess að heilda tölulega.
Afganistan
Afganistan (pastúnska/dari: افغانستان, Afġānistān) er landlukt land á mörkum Mið-Asíu og Suður-Asíu og er stundum talið til Mið-Austurlanda þar sem það liggur á írönsku hásléttunni. Afganistan á landamæri að Íran í vestri, Pakistan í suðri og austri, Túrkmenistan, Úsbekistan og Tadsíkistan í norðri og Kína í austasta hluta landsins. Hluti hins umdeilda Kasmírhéraðs, sem Indland og Pakistan gera tilkall til, er við landamæri Afganistan. Landið er yfir 650 þúsund ferkílómetrar að stærð og liggur á tveimur hásléttum sem Hindu Kush-fjallgarðurinn skilur í sundur. Íbúar eru rúmlega 30 milljónir og skiptast í nokkur þjóðarbrot; þau helstu eru Pastúnar, Tadsíkar, Hasarar og Úsbekar. Höfuðborg og stærsta borg landsins er Kabúl.
Saga mannabyggðar í Afganistan nær aftur til miðfornsteinaldar. Landið er staðsett á miðjum Silkiveginum sem tengir Miðausturlönd við aðra hluta Asíu. Sögulega hefur Afganistan verið byggt ólíkum menningarþjóðum á ólíkum tímum og hefur oft verið vettvangur herfara, þar á meðal frá Alexander mikla, Mauryum, Aröbum, Mongólum, Bretum, Sovétmönnum og Bandaríkjunum. Afganistan hefur verið kallað „grafreitur heimsveldanna“ þótt landið hafi raunar oft verið hernumið. Nokkur stórveldi hafa orðið til í Afganistan, þar á meðal Baktría, Kúsjanar, Ebódalar, Samanídar, Saffarídar, Gasnavídar, Guridveldið, Kaljiveldið, Mógúlveldið, Hotakveldið og Durraniveldið.
Vestnes (sveitarfélag)
thumb|131x131dp Vestnes er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 6.936 (2022).
Afganistan
Nútímaríkið Afganistan á rætur að rekja til Hotakveldisins og Durraniveldisins á 18. og 19. öld. Afganistan varð milliríki í „Spilinu mikla“ milli Breska Indlands og Rússaveldis. Landið hlaut sjálfstæði eftir Þriðja stríð Breta og Afgana 1919, og árið 1926 stofnaði Amanullah Khan konungsríki sem stóð í tæplega hálfa öld. Árið 1973 var konunginum steypt af stóli í herforingjauppreisn og lýðveldi stofnað. Eftir annað valdarán árið 1978 varð landið að sósíalísku alþýðulýðveldi sem átti þátt í að hrinda innrás Sovétmanna í Afganistan af stað. Á 9. áratugnum barðist Sovétherinn og bandamenn hans gegn uppreisnarmönnum sem nefndust mújahiddín eða „heilagir stríðsmenn“. Árið 1996 náði hópur íslamskra bókstafstrúarmanna, Talíbanar, völdum í landinu og komu á alræði sem stóð í fimm ár. Bandaríkin gerðu innrás í landið árið 2001 og hröktu Talíbana frá völdum, en eftir 20 ára stríðsrekstur í landinu drógu Bandaríkjamenn herlið sitt til baka og sömdu við Talíbana um yfirtöku þeirra á ný.
Vestnes (sveitarfélag)
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Vestnes. Til sveitarfélagsins fellur einnig þéttbýlisins  Fiksdal, Tomrefjord og  Tresfjord.
Afganistan
Eftir áratuga óstjórn og stríðsrekstur býr Afganistan við útbreidda fátækt, vannæringu barna og hryðjuverkastarfsemi. Hagkerfi Afganistan er það 96. stærsta í heimi en landið er í neðstu sætum yfir verga landsframleiðslu á mann. Þrátt fyrir að búa yfir ríkulegum náttúruauðlindum er Afganistan eitt af vanþróuðustu löndum heims.
Heiti landsins
Þjóðarheitið Afganar er samkvæmt mörgum fræðimönnum dregið af orðinu Aśvakan eða Assakan sem í sanskrít vísaði til íbúa Hindu Kush til forna    og merkir bókstaflega „hestamenn“, „hrossabændur“ eða „riddarar“, af rótinni aśva eða aspa „hestur“. Sögulega séð vísaði þjóðarheitið Afghān til Pastúna. Þetta heiti varð Afġān í arabísku og persnesku og kemur fyrst fyrir í landfræðiritinu Hudud al-'Alam frá 10. öld. Viðskeytið „-stan“ er persnesk ending sem merkir „staður“. Nafnið Afganistan merkir því „staður Afgana (Pastúna)“. Heitið var notað á ýmis héruð í Safavídaríkinu og Mógúlveldinu þar sem Afganar bjuggu. Heitið var ekki notað um landið á tíma Durraniveldisins en varð að landaheiti á tímum nýlendustjórnarinnar á 19. öld.
Vestnes (sveitarfélag)
Sveitarfélagið á landamæri að sveitarfélögunum Rauma í austri, Fjord í suðri og Álasundi í suðri og vestri.
Afganistan
Heiti landsins
Í stjórnarskrá Afganistan er kveðið á um að orðið „Afganar“ skuli vísa til allra afganskra ríkisborgara.
Saga
Segja má að Afganistan sé mitt á milli vesturs og austurs, frá örófi alda hefur fólk ferðast í gegnum landið í ýmsum erindagjörðum, þ.m.t. verslun og þjóðflutningar. Þess vegna er Afganistan ákaflega menningarlega fjölbreytt land og býr þar fjöldi þjóðarbrota. Vegna legu sinnar hefur landið verið talið allmikilvægt og ófáir innrásarherir hafa gert innreið sína í landið. Einnig hafa innlendir höfðingjar á köflum byggt upp mikil veldi. Árið 1747 stofnaði Ahmad Shah Durrani Durrani-keisaradæmið með höfuðborg í Kandahar. Síðar meir var Kabúl gerð að höfuðborg og stór landsvæði töpuðust til nágrannaríkja. Á 19. öld var Afganistan leppríki í pólitísku valdatafli milli Breska heimsveldisins og Rússneska keisaraveldisins. Þann 19. ágúst 1919 varð Afganistan sjálfstætt eftir þriðja stríð sitt við Breta um sjálfstæði.
Allt frá lokum áttunda áratugarins hefur verið stríð eða stríðsástand í Afganistan. Árið 1979 réðust Sovétríkin inn í landið og þá hófust átök sem áttu eftir að endast í áratug. Á tíunda áratugnum komust Talíbanar til valda, hópur mjög öfgasinnaðra múslima og þar fékk Osama bin Laden griðastað á tímabili. Eftir hryðjuverkin 11. september 2001 samþykkti öryggisráð Sameinuðu þjóðanna að senda alþjóðlegar öryggissveitir til landsins. Talíbanar voru hraktir frá völdum í innrás Bandaríkjamanna árið 2001 og ný stjórn var sett á fót en stríðsástand ríkti í landinu milli nýju stjórnarinnar og Talíbana næstu tuttugu árin.
Árið 2021 drógu Bandaríkin og Atlantshafsbandalagið herlið sín frá Afganistan. Í kjölfarið hófu Talíbanar leiftursókn gegn stjórn íslamska lýðveldisins og sigruðu hana með hertöku Kabúl þann 15. ágúst. Talíbanar tóku við stjórn landsins á ný og lýstu yfir stofnun íslamsks emírdæmis í stað lýðveldisins.
Landfræði
thumb|Afganistan, sléttlendi og fjalllendi. Afganistan er á milli Suður- og Mið-Asíu.*
Landið er rúmlega 650.000 km² að stærð og er 41. stærsta land heims, örlítið stærra en Frakkland og minna en Mjanmar, og svipað og Texas að stærð. Afganistan er landlukt land, og lengstu landamæri þess er Durandlínan sem liggur að Pakistan í austri og suðri. Indland gerir tilkall til þess að eiga landamæri að Afganistan við Kasmír sem er undir yfirráðum Pakistana. Frá suðvestri á Afganistan landamæri að írönsku héruðunum Sistan og Balúkestan, Suður-Kórasan og Razavi-Kórasan; túrkmensku héruðunum Ahal-héraði, Mary-héraði og Lebap-héraði; úsbekska héraðinu Surxondaryo-héraði; tadsikísku héruðunum Khatlon-héraði og Gorno-Badaksjan; kínverska héraðinu Xinjiang; og pakistönsku héruðunum Gilgit-Baltistan, Khyber Pakhtunkhwa og Balúkistan.
Landfræði Afganistan er fjölbreytt en landið er að mestu fjalllent, með nokkrum óvenjulegum fjallgörðum, hásléttum og árdölum. Stærsti fjallgarðurinn er Hindu Kush, vestasti hluti Himalajafjalla sem teygir sig að austurhluta Tíbet um Pamírfjöll og Karakoramfjöll í norðausturhluta Afganistan. Flestir hæstu tindarnir eru í austurhlutanum, og þar eru frjósamir fjalldalir. Hindu Kush nær að miðvesturhálendinu og skilur milli háslétta í norðri og suðvestri, Turkestan-sléttunnar og Sistan-dældarinnar. Graslendi, hálfeyðimerkur og heitar, vindasamar eyðimerkur, einkenna þessi landsvæði. Á belti milli héraðanna Nurestan og Paktika eru skógar, og í norðausturhlutanum er túndra. Hæsti tindur landsins er Noshaq, 7.492 metrar á hæð. Lægsti punkturinn er við árbakka Amu Darya í Jowzjan-héraði, 258 metrar yfir sjávarmáli.
Þrátt fyrir fjölmargar ár og miðlunarlón eru stórir hlutar landsins þurrir. Sistan-dældin er með þurrustu svæðum jarðar. Helsta áin í Sistan-dældinni er Helmand-á. Áin Amu Darya rennur úr norðurhluta Hindu Kush, en Hari Rud rennur í vestur í átt til Herat, og Arghandab-á frá miðhéruðunum í suður. Sunnan og vestan við Hindu Kush renna margar ár sem koma saman í Indusfljóti, eins og Kabúlá sem rennur í austur og sameinast Indusfljóti í Pakistan. Mikil snjókoma fellur í Hindu Kush og Pamírfjöllum á veturna, og á vorin rennur snjóbráðin í ár, vötn og læki. Tveir þriðju hlutar þess vatns sem á upptök sín í Afganistan rennur inn í nágrannalöndin, Íran, Pakistan og Túrkmenistan. Árið 2010 kom fram að afganska ríkið þyrfti yfir 2 milljarða bandaríkjadala til að bæta áveitukerfin svo hægt væri að stýra vatnsflæðinu.
Norðausturhluti Hindu Kush-fjallgarðsins, í Badaksjanhéraði í Afganistan, eiga sér margir jarðskjálftar stað á hverju ári. Þeir geta valdið eyðileggingu og dauða og orsakað skriður og snjóflóð. Síðasti stóri jarðskjálftinn reið yfir árið 1998 og olli 6.000 dauðsföllum í Badaksjan við landamærin að Tadsíkistan. Yfir 150 létust í jarðskjálftum árið 2002 og 11 fórust í jarðskjálfta árið 2010.
Stjórnmál
Eftir að Íslamska lýðveldið Afganistan féll undan sókn Talíbana 2021, lýstu Talíbanar yfir stofnun íslamsks emírats (furstadæmis). Starfsstjórn var skipuð þann 7. september. Þann 8. september 2021 hafði engin önnur ríkisstjórn viðurkennt lögmæti íslamska emíratsins sem ríkisstjórnar Afganistans. Starfandi forsætisráðherra er Hasan Akhund.
Loya jirga (stórþing) er hefðbundið stjórntæki í Afganistan. Þetta er ráðgjafarþing sem oftast var kallað saman meðal Pastúna til að kjósa þjóðhöfðingja, taka upp nýja stjórnarskrá eða útkljá mikilvægar deilur, eins og stríð. Slík þing hafa verið kölluð saman að minnsta kosti síðan 1747, síðast í ágúst 2020.
Stjórnsýslueiningar
Afganistan er skipt í 34 héruð (wilayah) sem hvert hefur sinn höfuðstað og landstjóra. Héruðin skiptast síðan í um 400 smærri umdæmi sem ná venjulega yfir eina borg eða nokkur þorp. Hvert umdæmi hefur sinn umdæmisstjóra.
Forsætisráðherra Afganistans skipar héraðsstjóra en héraðsstjórar skipa umdæmisstjóra. Héraðsstjórarnir eru fulltrúar miðstjórnarinnar í Kabúl og bera ábyrgð á stjórnsýslu innan héraða sinna. Héraðsráð eru kjörin í beinum almennum kosningum til fjögurra ára. Hlutverk þeirra er að taka þátt í skipulagi og þróun og hafa eftirlit með öðrum héraðsstofnunum.
Samkvæmt 140. grein stjórnarskrárinnar og reglugerð um kosningalög á að kjósa borgarstjóra borganna í frjálsum og beinum kosningum til fjögurra ára í senn. Vegna mikils kostnaðar við framkvæmt kosninga hafa borgarstjóra- og sveitarstjórnarkosningar aldrei verið haldnar. Þess í stað hefur ríkisstjórn landsins skipað borgarstjóra.
Eftirfarandi er listi yfir héruðin 34 í stafrófsröð:
Samfélag
Stærstu borgir landsins eru Kabúl, Kandahar og Herat. Pastúnar (42%) og Tadsjikar (27%) eru fjölmennustu þjóðarbrotin en Hazara og Úsbekar koma næstir hvorir tveggja með 9%. Pastú og darí eru algengustu tungumálin og eru opinber í landinu.
Chelsea Manning
Chelsea Elizabeth Manning (fædd undir nafninu Bradley Edward Manning þann 17. desember 1987) er bandarískur aðgerðasinni og uppljóstrari. Hún er fyrrverandi hermaður í Bandaríkjaher en var dæmd sek fyrir herrétti í júlí árið 2013 fyrir brot gegn njósnalögum eftir að hún lak um 750.000 leynilegum eða viðkvæmum hernaðarskjölum til WikiLeaks. Manning dvaldi í fangelsi frá 2010 til 2017 og aftur frá 2019 til 2020.
Manning er trans kona og gaf út tilkynningu þess efnis árið 2013 að hún hefði upplifað sig kvenkyns frá æsku og vildi ganga undir nafninu Chelsea Manning. Hún lýsti jafnframt yfir áhuga á að hefja hormónameðferð.
Manning var staðsett með bandarísku herliði í Írak sem upplýsingagreinir árið 2009 og hafði því aðgang að ýmsum leyniskjölum. Snemma árs 2010 lak hún ýmsum af þessum leyniskjölum í WikiLeaks og viðurkenndi verknaðinn fyrir kunningja sínum, Adrian Lamo. Lamo lét rannsóknardeild hersins vita af því að Manning stæði fyrir lekanum og Manning var í kjölfarið handtekin í maí sama ár. Meðal gagnanna sem Manning lak voru myndbönd af loftárásum Bandaríkjahers á Bagdad árið 2007 og á afganska þorpið Granai árið 2009; 251.287 leynileg skilaboð frá bandarísku erindrekum og 482.832 hernaðarskýrslur. WikiLeaks birti gögnin frá apríl 2010 til apríl 2011.
Manning var ákærð fyrir 22 glæpi, þar á meðal fyrir að koma óvininum til hjálpar, sem var alvarlegasta ákæruatriðið og hefði getað leitt til dauðadóms gegn henni. Manning var haldið í herfangelsi í Virginíu frá júlí 2010 til apríl 2011 í einangrunarvist en var síðan færð í herfangelsi í Leavenworth-virki í Kansas og var þar leyft að blanda geði við aðra fanga. Manning lýsti sig seka af 10 ákæruatriðum í febrúar árið 2013. Réttarhöld um hin ákæruatriðin hófust þann 3. júní árið 2013 og þann 30. júlí var hún sakfelld fyrir 17 af upprunalegu ákærunum og breyttar útgáfur af fjórum til viðbótar. Manning var hins vegar hreinsuð af ákæru um að aðstoða óvininn. Hún var dæmd til 35 ára fangelsisvistar í Leavenworth-virki. Þann 17. janúar árið 2017 lét Barack Obama, fráfarandi forseti Bandaríkjanna, milda dóminn yfir Manning í sjö ára fangelsi frá handtöku hennar árið 2010. Manning var því látin laus og hefur upp frá því unnið fyrir sér sem fyrirlesari.
United Airlines
thumbnail|United [[Boeing 777 í lendingu á Frankfurt 2022 ]]
Chelsea Manning
Árið 2018 bauð Manning sig fram á móti Ben Cardin, sitjandi öldungardeildarþingmanni Demókrataflokksins, í forvali flokksins fyrir Maryland-fylki. Í forkjörinu þann 26. 2018 hlaut Manning aðeins 5,7% og Cardin vann endurútnefningu flokksins með 80,5% greiddra atkvæða.
United Airlines
United Airlines (oftast kallað United) er bandarískt flugfélag með höfuðstöðvar í Willis Tower í Chicago, Illinois, Bandaríkjunum. United rekur stórt leiðarkerfi í farþegaflugi bæði á innanlandsmarkaði í Bandaríkjunum og í alþjóðaflugi. Leiðarkerfi þess nær til allra helstu borga í Bandaríkjunum og í sex heimsálfum. Ef farið er eftir flotastærð og leiðum sem er flogið er United þriðja stærsta flugfélag heims eftir sameiningu við flugfélagið Continental Airlines árið 2010. Flugfélagið er með alls 872 flugvélar í rekstri og 342 áfangastaði.
Chelsea Manning
Í mars árið 2019 var Manning handtekin á ný fyrir að neita að bera vitni í tengslum við rannsókn bandarísku lögreglunnar á WikiLeaks.
United Airlines
Floti
Floti United samanstendur af Boeing 737, 757, 767, 777 og 787 en flugfélagið rekur einnig Airbus A319 og A320.
United hafði áður rekið flugvélar af gerðinni Boeing 727 og 747, Douglas DC-8 og McDonnell Douglas DC-10.
Thor Heyerdahl
thumb|Thor Heyerdahl Thor Heyerdahl (f. 6. október 1914, d. 18. apríl 2002) var norskur ævintýramaður, mannfræðingur og rithöfundur. Hann er sennilega þekktastur fyrir að hafa siglt á flekanum Kon-Tiki yfir Kyrrahafið frá Perú til eyjanna í Suður-Kyrrahafi. Heyerdahl trúði því að fólk hafi getað ferðast mun lengri sjóleiðir til forna en talið er og að vöruskipti á milli landa hafi jafnvel verið möguleg. Með ferð sinni á Kon-Tiki tókst honum að sýna fram á að það hafi verið mögulegt, tæknilega séð, löngu fyrr en viðteknar kenningar vilja ætla.
Ævi og störf
Heyerdahl var fæddur í Larvik, litlu sjávarþorpi í Noregi 6. október 1914. Frá ungaaldri hafði hann mikinn áhuga á náttúru og dýrafræði og setti jafnframt upp lítið dýrasafn á æskuheimili sínu. Hann fór síðar í Háskólann í Osló þar sem hann sérhæfði sig í dýrafræði og landafræði.
Kenningar Heyerdahl
Heyerdahl lagði fram kenningar um uppruna fólks á Pólónesísku eyjunum á árunum sem hann dvaldi á eyjunni Fatu Hiva. Heyerdahl hélt því fram að fornmenn í Suður-Ameríku hefðu í raun verið færir um að ferðast mun lengra sjóleiðina en áður hafði verið talið og að uppruni íbúa eyjanna í Suður-Kyrrahafi hafi í raun komið frá Suður-Ameríku en ekki frá meginlandi Asíu eins og af flestum er talið.
Við komuna til Pólýnesía voru hinn ungi nemandi Heyerdahl og brúður hans Liv, samþykkt af æðsta ráðamanni Polýnesíu að nafn Teriieroo, árið 1937. Eftir að hafa kynnt sér siði, menningu og lifnaðarhætti í Pólýnesíu, settist Heyerdahl og Liv að í eitt ár, á einangruðu eyjunni Fatu Hiva. Þar lagðu Heyerdahl stund á rannsóknir í dýrafræðum ásamt því að lifa samkvæmt hefðbundnum lifnaðarháttum innbúa.
Heyerdahl yfirgaf því rannsóknir sínar á dýralífi eyjanna og hóf mikla rannsókn til að prófa kenningar sínar um upprunanlegan kynstofn og menningu pólinesýsku þjóðarinnar. Hann lagði til að flutningur til Pólýnesía hafði fylgt náttúrulegum, Norður Kyrrahafs straumum, og leita ætti því að uppruna innbúa Pólýnesíu, að ströndum Bresku Kólumbíu og Perú.
Á meðan Heyerdahl starfaði við Þjóðminjasafn Bresku Kólómbíu gaf hann fyrst út rit um kenningar sínar. Í því riti leggur Heyerdahl til að forfeður innfæddra íbúa Pólýnesíu hefðu sest þar að í tveimur bylgjum. Sú fyrri hefði náð að Pólýnesíu en sú seinni að Páskaeyjum og að ferðamáti þeirra hafi verið svokallaðir Balsa flekar. Öldum síðar hafi svo annað þjóðerni náð Hawaii í stórum, tvöfaldum-kanúum frá Bresku Kólómbíu. Niðurstöður rannsókna Heyerdahl voru síðar birtar í 800 blaðsíðna bindi hans, "American Indians í Kyrrahafi"
Kon-Tiki
Eftir að seinni heimsstyrjöldinni lauk hélt Heyerdahl áfram rannsóknum sínum. Hann mætti þó gríðarlegri andstöðu á meðal samtíma fræðimanna sem héldu sig við þær kenningar að fólksflutningar og landnemar hafi komið frá meginlandi Asíu, þó aðallega frá Indlandi og Suðaustur Asíu. Til að rökstyðja kenningar sínar ákvað Heyerdahl að byggja eftirlíkingu af upprunalegum Balsa fleka sem hann nefndi "Kon-Tiki". Kon-Tiki var byggður í Perú og Heyerdahl, ásamt fimm manna áhöfn sinni, náði að sigla honum yfir Kyrrahafið frá Perú til Raroia í Pólónesja. Þeir sigldu á sker við Raroia en þá höfðu þeir þegar ferðast 8000 km á 101 degi og sönnuðu með því að ferð yfir Kyrrahafið hefði verið möguleg á tímum landnema Kyrrahafseyjanna.
Frekari rannsóknir
Eftir að hafa sannað að ferðin yfir Kyrrahafið frá Suður-Ameríku til Kyrrahafseyjanna hafi verið tæknilega mögulega á tímum landnemanna hélt Heyerdahl áfram að reyna að finna sannanir um raunverulegt samband þarna á milli. Hann rannsakaði tungumál, list og menningu bæði í Suður-Ameríku og á eyjunum í Suður-Kyrrahafi í þeirri von að finna einhverjar sannanir. Hann fann aldrei neinar sannanir sem að voru nógu sterkar til að breyta viðteknum skoðunum og kenningar hans voru aldrei samþykktar. Ný sönnunargögn eins og DNA styrktu einnig viðteknu kenninguna að landnemarnir hefðu komið frá vestri, Suðaustur-Asíu og Indlandi.
Heyerdahl var tilbúinn að fallast á það að kenningar hans um að landnemar Kyrrahafseyjanna hefðu komið frá Suður-Ameríku væru rangar en hann stóð fast við þá kenningu að langar sjóferðir og verslun milli meginlanda hafi verið möguleg löngu fyrr en viðteknar kenningar telja.
Til að sanna mál sitt frekar byggði hann bátinn Ra II sem var svipaður bátur og Egyptar til forna voru taldir hafa notað. Á honum tókst Heyerdahl að sigla frá Afríku til Barbados árið 1970 með því að ferðast með Kanarístraumnum og sannaði þannig að samskipti og verslun hefðu getað verið möguleg milli Afríku og Ameríku á tímum forn Egypta.
Hann gerði einnig bátinn Tigris og ætlaði með honum að sanna möguleg samskipti til forna milli Mesópótamíu, Egyptalands og Indus-dalsins en áhöfnin brenndi Tigris í Rauðahafinu í mótmælaskyni við stríðin sem að geisuðu allt í kring um Rauðahafið á þeim tíma.
Þrátt fyrir að flest af verkum og kenningum Heyerdahls séu enn ósamþykkt í heimi vísindanna náði hann að auka áhuga almennings á þessu efni með ævintýralegum siglingum sínum. Honum tókst að sýna fram á að samskipti milli meginlanda hafi verið tæknilega möguleg til forna og verslun þeirra á milli því getað verið möguleg mun fyrr en viðteknar kenningar telja.
Með þessum ævintýralegu könnunum sínum náði Heyerdahl að opna augu fólks fyrir þeirri staðreynd að það sem það telur vera rétt og það sem það trúir um fortíðina þarf ekki alltaf að vera rétt, vísindalegar kenningar sem byggt er á geta mögulega verið rangar.
Ársreikningur
Ársreikningur er yfirlit sem sýnir niðurstöðu rekstrar og eignir í lok tímabils fyrir það fyrirtæki eða félagasamtök sem gefa hann út. Ársreikningur er gefinn út einu sinni á ári og nær yfir eitt rekstrarár. Hann er oftast borinn undir aðalfund til samþykktar.
Ársreikningur samanstendur venjulega af rekstrarreikningi, efnahagsreikningi, sjóðstreymisyfirliti, skýringum, samþykkt stjórnar og áritun endurskoðanda.
Amelia Earhart
Amelia Earhart (fæddist 24. júlí 1897, tilkynnt látin 5. janúar 1939) var flugmaður sem setti fjölmörg met innan fluggeirans. Hún var fyrst kvenna til að fljúga yfir Atlantshafið og önnur í heiminum til þess að fljúga einsömul yfir það. Hún skrifaði bækur um afrek sín og stofnsetti Samtökin 99 sem voru samtök kvenna með flugmannsréttindi. Hún gerði tilraun til þess að fljúga fyrst kvenna kringum hnöttinn en hún týndist 2. júlí 1937 nálægt Howlandeyju í Kyrrahafinu ásamt siglingafræðingnum Fred Noonan og ekkert hefur spurst til þeirra síðan.
Ársreikningur
Jara raporto
Amelia Earhart
Æska
Amelia Earhart fæddist 24. júlí 1897 í Atchison, Kansas í Bandaríkjunum og ólst þar upp að miklu leyti ásamt systur sinni Muriel. Foreldar þeirra voru Amy og Edwin Earhart.
Eftir að Amelia útskrifaðist frá Hyde Park High School árið 1915 fór hún í Ogontz, stúlknaskóla í úthverfi Fíladelfíu. Hún kláraði skólann aldrei því að á öðru árinu ákvað hún fara á námskeið hjá Rauða krossinum og fara að vinna sem sjúkraliði á herspítala í Kanada. Þetta var á tímum fyrri heimsstyrjaldarinnar og því var mikið af slösuðum hermönnum sem þurfti að sinna. Ári seinna innritaði Amelia sig í undirbúning fyrir læknanám í Columbia-háskólanum í New York en lítið varð úr náminu því hún ákvað að flytja til foreldra sinna í Kaliforníu.
Flugáhuginn
Þegar Amelia Earhart var tíu ára sá hún í fyrsta skipti flugvél. Henni þótti ekki mikið til hennar koma, fannst þetta bara vera drasl úr ryðguðum vírum og spýtum. En áratug síðar fór Amelia með vinkonu sinni á flugsýningu og þá kviknaði áhuginn. Árið 1920 fór hún í sína fyrstu flugferð sem átti gjörsamlega eftir að breyta lífi hennar, frá þessari stundu vissi hún að hún yrði að læra að fljúga.
Amelia hóf að taka flugtíma undir leiðsögn flugkonunnar Netu Snook, hún kenndi á „Canuck“ flugvél sem var gömul kanadísk æfingavél. Fljótlega keypti Amelia sína fyrstu flugvél, af gerðinni Kinner Airster. Þetta var tveggja sæta skærgul flugvél sem hún nefndi „Canary“. Þessa flugvél notaði hún til að setja sitt fyrsta met, að vera fyrsta konan til að fara upp í 14.000 fet.
Atlantshafsflugið
Árið 1928 fékk Amelia símtal þar sem hún var spurð að því hvernig henni litist á að verða fyrsta konan til þess að fljúga yfir Atlantshafið. Hún þurfti ekki að hugsa sig um, sagði strax já, og fór á fund með flugmanninum Wilmer Stultz og aðstoðarflugmanninum Louis E. Gordon ásamt bókaútgefandanum og blaðamanninum George P. Putnam. Amelia var aðeins farþegi í þessu flugi því hún hafði enga reynslu í blindflugi en var fyrsta konan til að fjúga yfir Atlantshafið engu að síður. Vélin sem hópurinn notaðist við var þriggja mótora Fokker vél sem hét „Friendship“. Fljúga átti frá Halifax til Írlands, en margoft þurfti að fresta brottför vegna veðurskilyrða en 18. júní var lagt af stað þrátt fyrir mikla þoku. Lenda þurfti í Wales vegna þess að bensínið var á þrotum en yfir Atlantshafið komst hópurinn samt sem áður.
Amelia fer ein yfir Atlantshafið
George Putnam sá til þess að Amelia var á allra vörum eftir flugið yfir Atlantshafið og hún gaf út bókina 20 tímar og 40 mínútur sem fjallaði um flugið og hann sá um að markaðssetja hana. Þau urðu mjög náin við þetta mikla samstarf og á endanum skildi Putnam við konu sína og giftist Ameliu. Í sameiningu fóru þau að skipuleggja ferð Ameliu einnar yfir Atlantshafið. Aðeins einum manni, Lindbergh, hafði tekist fimm árum áður að fljúga einum yfir Atlantshafið og Amelia ætlaði sér að endurtaka leikinn. Amelia flaug 20. maí 1932 á Lockheed Vega vél frá Nýfundnalandi og stefnan var tekin á Bretlandseyjar, en hún viltist af leið og lenti nálægt Londonderry í Norður-Írlandi.
"Hinar níutíuogníu"
Amelia var alltaf á ferð og flugi og sló fjölmörg met á Lockheed Vega vélinni og hélt fyrirlestra vítt og breitt um Bandaríkin. Amelia ásamt öðrum flugkonum settu á fót samtök sem þær nefndu "hinar níutíuogníu" og eru samtök kvenkyns flugmanna. Hún var fyrsti forseti samtakana og nafnið er dregið af þeim níutíu og níu konum sem skipuðu samtökin í upphafi.
Hnattflugið
Ári seinna fór Amelia að huga að sinni síðustu flugferð. Hún ætlaði að fljúga í kringum jörðina og reyna að fylgja miðbaug eftir bestu getu, þ.e. fara eins langa leið og mögulegt væri. Hún fékk einn besta flugleiðsögumann Bandaríkjanna með sér, Fred Noonan. Flugvélin sem þau notuðust við var af gerðinni Lockheed Elektra, tveggja hreyfla silfurlit vél. 17. mars 1935 gerðu þau sína fyrstu tilraun til flugsins en þegar Amelia var að taka á loft frá Luke Field nærri Pearl Harbor, mistókst flugtakið með þeim afleiðingum að hún missti stjórn á vélinni, undirvagninn féll saman og vélin lenti á maganum. Miklar skemmdir urðu á vélinni en þau sluppu ómeidd.
Síðasta flugferðin
right|thumb|Amelia Earhart fyrir framan Lockheed Electra-flugvél sína, sem hvarf með henni árið 1937. Næsti áfangi var sá erfiðasti ferðarinnar, 4080 km yfir úthafi og enginn hafði reynt það áður. Frá Lae á Nýju-Gíneu til Howlandseyjar sem var pínulítil eyja hálfa gráðu norðan við miðbaug. Hún var aðeins 2,5 km á lengd og tæpur km á breidd og þarna hafði flugvél aldrei lent áður. Þrátt fyrir að vera með einn besta mögulega loftsiglingafræðing yrði ómögulegt að finna eyjuna. Því höfðu þau fengið amerísku strandgæsluna til liðs við sig og þeir höfðu sent snekkjuna Itasca til eyjarinnar, þannig ætluðu þeir að leiðbeina þeim á eyjuna með talstöðvaaðstoð. Allur farangur hafði verið fjarlægður úr vélinni og hún fyllt af bensíni. Í logni myndi flugferðin taka sjötíu klukkustundir. Noonan hafði áætlað að hún tæki 20 stundir en þau höfðu bensín til 24 klukkustunda flugs. Þau lögðu af stað kl. 10 að morgni 2. júlí 1937 frá Nýju-Gíneu. Amelia og Noonan voru í sambandi við Lae á hálftíma fresti í 1900 km, en þá voru þau komin of langt í burtu til að Lae myndi ná skeytunum. Þá urðu þau að reiða sig á hæfni Noonans því margar klukkustundir myndu líða áður en þau næðu sambandi við Itasca. Með nútímatækni væri ekkert mál að fljúga þessa leið, en á þessum tíma var lítil tækni til staðar svo að Noonan þurfti að reiða sig á ýmis kennileiti eins og þorp, fjöll og fljót. Yfir hafinu var þetta enn erfiðara en þá þurfti hann að notast við áttavita, klukku, stjörnurnar og sólina og reikna út frá því sem nákvæmasta staðsetningu. Það má því segja að siglingafræðingar í þá daga hafi aldrei verið alveg vissir um staðsetningu en 10% skekkja þótti ásættanleg.
Amelia gaf skýrslu um gengi þeirra á hálftíma fresti alla leiðina og vonaði að Itasca myndi fljótlega heyra skilaboðin. Áætlaður lendingartími þeirra var kl. 8 um morguninn. Undir morgun heyrðu loftskeytamennirnir á Itasca rödd hennar en miklar truflanir vegna rafeindastorma eyddu merkjum frá henni. Klukkan 6:15 heyrðist rödd Ameliu loksins skiljanlega: „Við erum 160 km frá landi. Gerið svo vel að miða okkur og gefa okkur skýrslu eftir hálftíma. Ég mun tala í hljóðnemann“ Eftir þetta yfirtóku truflanir allt og sama hvað loftskeytamennirnir reyndu náðu þeir ekki að miða út vélina. Klukkan 7:47 heyrðist rödd flugkonunnar loksins: „Við hljótum að vera beint yfir ykkur, en sjáum ykkur ekki. Við erum að verða bensínlaus. Höfum ekki getað náð til ykkar með talstöðinni. Við fljúgum nú í 1.000 feta hæð. Gerið svo vel að miða okkur“. Þau sveimuðu í mikilli örvæntingu í leit að lendingarstað, og gátu nokkrum sinnum látið vita af sér. Þau náðu merkjum Itasca en gátu ekki miðað þau út, síðustu skilaboð Ameliu voru að þau flygju í stefnu 157-337 í norður og suður. Þau áttu aðeins hálftíma eldsneyti eftir og sáu ekki í land. Fleira heyrðist ekki frá vélinni.
Loftskeytamenn Itasca reyndu hvað þeir gátu til að ná sambandi við vélina en það þótti orðið ljóst að vélin væri ekki lengur á lofti. Strax hófst mikil leit að þeim með skipum og flugvélum en leitin var erfið þar sem það var ekkert vitað um hve mikið þau voru komin af leið. Stormhviður og yfirvofandi hitabeltisskúrir gerðu leitina erfiða og björgunarflugvélar þurftu að hætta leit. 18. júlí var leitinni hætt en þá hafði verið leitað á 600.000 ferkílómetra svæði án árangurs. Nokkur skeyti bárust eftir að vélin fórst, skeyti um staðsetningu þeirra og þar sem var sagt að þau væru alveg að sökkva. En í ljós kom að skeytin voru öll áreiðanlega tilbúningur einhverra óprúttinna aðila sem voru að gabba.
Hustadvika (sveitarfélag)
thumb|134x134dp Hustadvika er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 13.287 (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Elnesvågen. Til sveitarfélagsins fellur einnig þéttbýlisins  Tornes, Sylte, Malme, Eide og Bud.
Sveitarfélagið liggur að sveitarfélögunum Molde í suðri, Gjemnes í suðaustri og Aukra í vestri.
Vogrek
Vogrek er bók með frásagnarþáttum eftir Guðfinnu Þorsteinsdóttur eða Erlu skáldkonu sem út kom 1959. Bókin hefur að geyma frásagnarþætti ýmiss konar af þjóðlegum toga og var gefin út af Bókaútgáfunni Iðunni og var prentuð í Prentsmiðjunni Odda í Reykjavík.
Skutur
thumb|Teikning af skut franska 17. aldar skipsins Soleil Royal, eftir [[Jean Bérain.]] Skutur (ft. skutir eða skutar, sjá mismunandi rithætti) er afturhluti skips. Stýrið er oftast staðsett í skutnum. Þar var einnig aðstaða skipstjórans og hefðarmanna fyrr á öldum. Verulega var vandað við skreytingar á þessum hluta skipsins og gjarnan útskornar myndir o.fl. sem prýddi híbýlin. Fremsti hluti skipsins kallast stefni.
Glerá
thumb|Glerá rennur í gegnum Akureyri thumb|Brú yfir Glerá, mynd frá 1900. Glerá er á á Norðurlandi. Hún á upptök sín í jöklum á Tröllaskaga og einnig úr ferskvatnslindum í Glerárdal. Glerá rennur gegnum Akureyri út í sjó í Eyjafirði. Eyrin Oddeyri er mynduð af framburði árinnar. Glerá var mikilvæg í iðnsögu Akureyrar og var hún stífluð til raforkuframleiðslu á 20. öld. Rafstöðin hefur verið rifin en uppistöðulónið stendur ennþá. Ný rafstöð hefur verið byggð til að minnast 100 ára rafvæðingar á Íslandi. Þessi 290 kW rafstöð var opnuð 27. ágúst 2005.
Gleráin skipti Akureyri í Glerárþorpið sem var fyrir norðan Glerá. Það varð hluti af Akureyri snemma á 20. öld. Núna er sá hluti Akureyrar sem er norðan við Glerá kallaður Glerárhverfi eða Þorpið og þar búa yfir 7000 af 17000 íbúum Akureyrar.
Hildur Knútsdóttir
Hildur Knútsdóttir (f. 16. júní 1984) er íslenskur rithöfundur. Hún hlaut íslensku bókmenntaverðlaunin í flokki barnabóka árið 2016 fyrir bók sína Vetrarhörkur.
Hildur hefur lokið BA-prófi í bókmenntum og skapandi skrifum frá Háskóla Íslands. Hún hefur starfað sem verkefnastjóri í loftslagsmálum hjá Náttúruverndarsamtökum Íslands, bókavörður á Borgarbókasafni Reykjavíkur og texta- og hugmyndasmiður. Hildur var um tíma varaþingmaður Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs og tók sæti á Alþingi í mars 2017.
Johannes Andreas Grib Fibiger
thumb|140px|right|Johannes Andreas Grib Fibiger Johannes Andreas Grib Fibiger (23. apríl 1867 – 30. janúar 1928) var danskur læknir og prófessor í „anatómískri sjúkdómafræði“ við Kaupmannahafnarháskóla
Hann hlaut læknanóbelinn 1926 fyrir rannsóknir á tengslum þráðorma við krabbamein. Sýndi hann fram á að þráðormur sá sem hann nefndi Spiroptera Carcinoma en hét með réttu Gongylonema neoplasticum gæti orsakað krabbamein í maga í músum og rottum. Sumar af niðurstöðum hans reyndust síðar ekki réttar ályktanir af fyrirliggjandi gögnum.
Í störfum sínum við stofnun líffærafræðilegrar sjúkdómafræði í Kaupmannahöfn greindi hann áður ótilgreinda þráðorma árið 1907 frá viltum rottum. Kom honum til hugar að þráðormar þessir lægju bak við krabbamein í maga í þessum rottum. Árið 1913 staðhæfði hann að hann gæti undir tilraunakringumstæðum framkallað krabbamein í heilbrigðum rottum notandi þessa þráðorma.
Eftir að hann lést tókst öðrum rannsakendum að sanna að G. neoplasticum geti ekki valdið krabbameini. Þau krabbamein og æxli sem Fibiger framkallaði voru vegna skorts á A-vítamíni. Sagnfræðileg endurskoðun á gögnum Fibigers sína að hann ruglaði saman krabbameins-æxlum og ekki-krabbameins-æxlum.
Rannsóknaraðferð hans við athuganir á barnaveiki er talinn uppruni mikilvægrar rannsóknaraðferðar í læknisfræði svonefndrar, stýrðrar meðferðarprófunar.
Rithöfundurinn Karl Adolph Gjellerup, sem fékk Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1919, var frændi Fibiger og ólst upp hjá honum.
Fingurbjörg
thumb|Fingurbjörg thumb|Der Fingerhüter (Fingurbjargasmiðurinn) frá Das Ständebuch 1568 Fingubjörg er keilulaga hetta, sem hlífir fingri þegar nál er ýtt í gegnum efni þegar setið er við sauma. Ofanlukt fingurbjörg er oft notuð við saumaskap en einnig notuðu klæðskerar fingurbjargir sem voru opnar annað hvort að ofan eða á hlið til að hafa betri stjórn á efninu. Fingurbjargir eru vanalega úr málmi, leðri, gúmmí, tré og jafnvel úr gleri eða postulíni. Fornar fingurbjargir voru stundum úr hvalbeini, horni eða fílabeini. Stundum voru fingurbjargir skreyttar með eðalsteinum eða emaleraðar. Gamla enska orðið þȳmel hefur orðið að nútímaenska orðinu thimble, sem haft er um fingurbjörg, en rætur þess er að finna í hinu norræna orði þumall.
Freyja (aðgreining)
Freyja getur átt við eftirfarandi:
Fingurbjörg
Saga
left|thumb|Dönsk fingurbjörg frá um 1730 Árið 1693 setti hollenskur maður John Lofting að nafni upp fingurbjargarverksmiðju í Islington í London, Englandi. Hann flutti seinna verksmiðjuna til sýslunnar Buckinghamshire til að gera notað vatnsafl við framleiðsluna og gat þá framleitt meira en tvær milljónir fingurbjarga á ári. Fingurbjargarframleiðsla fluttist seinna til Birmingham og framleiðslan breyttist þannig að málmplötur voru hamraðar og fingurbjargir urðu lengri og þynnri. Á sama tíma jókst magn af ódýru silfri frá Suður-Ameríku og fingurbjargir urðu í fyrsta skipti vinsælar.
Í fyrstu voru fingurbjargir notaðar við saumaskap til að ýta þráð gegnum efni eða leður en þær eru einnig notaðar á öðrum sviðum. Silfurfingurbjargir þóttu viðeigandi gjöf fyrir hefðarkonur.
Eldra Meissen postulín og flúraðar og skreyttar gullfingurbjargir voru gefnar sem djásn og voru alls ekki heppilegar og þægilegar í saumaskap. Á 19. öld voru fingurbjargir einnig notaðar sem mælieining fyrir litla skammta af vökva (áfengi). Vændiskonur notuðu einnig fingurbjargir til að berja á glugga og tilkynna komu sína. Skólastýrur notuðu fingurbjargir líka til að berja á höfuð óþekkra nemenda. Fingurbjargir voru hamraðar í höndum þangað til um 1850 þegar vélar tóku við því. Eldri fingurbjargir eru þykkar og ávalar efst en nýrri gerð er þynnri og toppurinn flatari.
Fingurbjargarsöfnun varð vinsæl á Bretlandseyjum þegar mörg fyrirtæki létu framleiða sérstakar fingurbjargir fyrir heimssýninguna í Kristalshöllinni í Hyde Park í London.
Algengt var að smíða fingurbjargir úr silfri á 19. öld en það kom í ljós að silfur er of mjúkur málmur og dældast af flestum gerðum saumnála. Skartgripasalinn Charles Horner leysti það vandamál með því að framleiða fingurbjargir úr stáli sem voru húðaðar að utan sem innan með silfri svo þær bæði þættu fallegar og nýttust við sauma. Hann kallaði fingurbjargarhönnun sína Dorcas og sækjast safnarar nú eftir slíkum fingurbjörgum.
Eldri gerðir af bandarískum fingurbjörgum úr hvalbeini eða tönn og skreyttar smámyndum eru eftirsóttir safngripir. Í fyrri heimsstyrjöldinni var silfurfingurbjörgum safnað og þær bræddar til að kaupa búnað fyrir sjúkrahús. Algengt var að fingurbjörg úr sandalviði væri höfð í verslunum sem seldu efni til sauma og var það til að halda frá möl. Fingurbjargir hafa einnig verið notaðar sem tryggðarpantur í ástum og til að minnast mikilvægra viðburða. Fólk sem safnar fingurbjörgum er þekkt sem digitabulistar. Sú hjátrú er á fingurbjörgum að ef þú færð gefist meira en þrjár þá munir þú aldrei giftast.
thumb|Níu feta höggmynd af risafingurbjörg á tölum. Minnismerki um fataverksmiðjuhverfið í [[Toronto]]
thumb|Blaðsíðum flett með því að nota fingurhlíf. Fingurhlífar eða gúmmífingurbjargir sem oftast eru úr gúmmí voru notaðar fyrst og fremst til að blaða í gegnum og telja skjöl, peninga, miða og eyðublöð. Þær varna því einnig að fólk skeri sig á pappír. Slíkar fingurhlífar endast ekki lengi og er fleygt.
Í einni gerð af borðspilinu Matador sem fyrst var búið til árið 1904, var fingurbjörg ein af átta hefðbundnum leikhlutum úr málmi og var notuð til að merkja stöðu spilara á leikspjaldinu. Ævintýrapersónan Pétur Pan fær fingurbjargir að gjöf en hann heldur að þær séu kossar. Í myndinni Batman Returns frá 1992 þá notar kattarkonan fingurbjargir til að festa klærnar á. Sagan um teiknimyndasöguhetjuna Stjána blá (Popeye) var upphaflega kölluð Fingurbjargarleikhúsið með Stjána bláa. Sögupersónan Elizabeth í tölvuleiknum Bioshock Infinite notar fingurbjörg til að hylja afhöggvinn litlafingur. Myndabandasöfn og söfn af vídeóklippum eru oft kölluð fingurbjargarsöfn.
Fibonacci-runan
Fibonacci-runan er eftirfarandi talnaruna:
þar sem fyrstu tvær Fibonacci-tölurnar eru 0 og 1 og næsti liður rununnar er summa tveggja fyrri liða. Sumir sleppa fyrsta núllinu og láta fyrstu tvo liðina vera 1 í staðinn. Runan F_n sem skilgreinir Fibonacci-rununa er skilgreind með því að vísa í sjálfa sig: með upprunalegu gildunum
Eignuð stærðfræðingnum Leonardo Pisano. Runan svarar því hve mörg kanínupör eru til staðar á hverjum tíma, ef í upphafi er eitt par, sem í hverjum mánuði eignast eitt kanínupar, sem eftir mánuð eignast nýtt kanínupar og svo framvegis án þess að nokkru sinni deyi kanína. Leonardo leggur fram dæmið í bók sinni, Liber abaci („Bókin um talnagrindina“ eða „Reikningslistin“ ), sem kom út árið 1202.
Formleg skilgreining
Fibonacci-tölur má skilgreina formlega með endurkvæmni (ítrekun) svona: