cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konungsríkið Kastilía
Búrgundarætt
Aðskilnaðurinn stóð þó ekki nema hálfa öld, Kastilía, León og Galisía sameinuðust aftur undir stjórn Ferdínands 3., sem var sonur Berengaríu Kastilíudrottningar og Alfons 9., konungs León, og voru undir einni stjórn eftir það. León og Galisía voru áfram sérstök konungsríki að nafninu til en konungshirðin og miðstöð valdanna var í Kastilíu frá 1230.
Á 12. öld var Kastilía ein helsta menningarmiðstöð Evrópu og má rekja það til ársins 1085, þegar Kastilíumenn náðu borginni Toledo, einni helstu menningarmiðstöð Mára, á sitt vald og kynntust þar mörgum stórmerkum bókmenntaverkum, fræðiritum og vísindaritum og gátu kynnt sér störf og fræði múslimskra vísindamanna. Þar var fjöldi íslamskra og grískra rita þýddur á latínu á næstu áratugum og fræðimenn komu víða að úr Evrópu til að læra og stunda rannsóknir í Toledo.
Jakobsvegurinn, pílagrímaleiðin til Santiago de Compostela lá líka um Kastilíu og León. Hann var fjölfarinn og því voru samskipti við Evrópu mikil.
Trastámara-ætt
Búrgundarættin er talin ríkja til 1369, þegar Pétur grimmi var drepinn af óskilgetnum hálfbróður sínum, Hinrik, eftir þriggja ára borgarastyrjöld. Hinrik varð þá konungur, hinn fyrsti af Trastámara-ætt, en John af Gaunt, sonur Játvarðar 3. Englandskonungs, gerði einnig kröfu til ríkis í nafni Konstönsu konu sinnar, sem var dóttir Péturs. Hinrik hélt þó krúnunni og erfðadeilunni lauk 1388 þegar Hinrik 3. sonarsonur hans gekk að eiga Katrínu af Lancaster, dóttur Johns og Konstönsu. Trastámara-ætt stýrði Kastilíu 1369-1504, Aragóníu 1369-1516, Navarra 1425-1479 og Napólí 1442-1501.
Árið 1469 giftust þau Ísabella 1. af Kastilíu og Ferdínand 2. af Aragóníu og sameinuðust ríkin tvö þegar faðir Ferdínands lést árið 1479 og hann erfði ríkið. Þar með má segja að Spánn hafi orðið til og dóttursonur þeirra, Karl 5., varð fyrsti eiginlegi konungur Spánar.
Barnadauði
Barnadauði er vísitala, sem metur meðalfjölda þeirra barna í tilteknu ríki, sem deyja áður en þau ná fimm ára aldri. Hinu langþráða takmarki að fá barnadauða undir 10 milljónir á ári hefur verið náð. Er þetta í fyrsta skipti sem barnadauði hefur mælst undir einni milljón frá því að byrjað var að halda utan um tölfræðina.
15 af þeim 20 ríkjum heims þar sem barnadauði er mestur á fyrstu 28 dögum eftir fæðingu eru að finna í Afríku. Helstu orsakirnar eru taldar sýkingar, fyrirburður og köfnun. Þá eru HIV-veiran og niðurgangssýki orsakavaldar í þessu samhengi.
Barnadauði er mestur í Líberíu þar sem hann er um 66 dauðsföll á hver þúsund börn. Koma Fílabeinsströndin og Síerra Leóne næst.
Camilo José Cela
'''Camilo José Cela y Trulock, 1. markgreifinn af Iria Flavia' (11. maí 1916 – 17. janúar 2002) var spænskur rithöfundur sem var tengdur við bókmenntahreyfingu „36-kynslóðarinnar“ svokölluðu (sp. Generación del 36''), sem var virk á tíma spænsku borgarastyrjaldarinnar. Hann vann Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1989 fyrir „ríkan og kraftmikinn prósa sem hefur með tregablandinni alúð varpað fram ögrandi sýn á varnarleysi mannsins.“
Æviágrip
Camilo José Cela fæddist árið 1916 í þorpinu Iria Flavia í Galisíu. Árið 1925 flutti fjölskylda hans til Madríd, þar sem Cela hóf háskólanám í bókmenntum. Eftir að spænska borgarastyrjöldin skall á árið 1936 skráði Cela sig í þjóðernisher Francisco Franco hershöfðingja en gerði það seint og um síðir, þegar ljóst þótti hver myndi vinna stríðið. Cela barðist ekki lengi í styrjöldinni en varð á þeim tíma fyrir meiðslum og fékk því vottorð frá spítala um að hann væri ekki lengur hæfur til átaka.
Þann 30. mars árið 1938 skrifaði Cela bréf þar sem hann sótti um stöðu hjá leyniþjónustu Francos. Hann bauðst til þess að njósna um rauðliða og menntamenn í höfuðborginni og benti á að hann hefði búið þar í þrettán ár og þekkti þar til staðhátta. Bréfinu var aldrei svarað og Cela fékk því ekki starfið. Eftir sigur þjóðernissinna í styrjöldinni hóf Cela að birta ritverk sín, fyrst á vettvangi höfunda sem voru hlynntir fasistastjórn Francos. Hann fékk einnig vinnu sem ritskoðandi hjá stjórninni og vann við að ritskoða tímarit.
Á svipuðum tíma vann Cela að skáldsögunni Paskval Dvarte og hyski hans (sp. La familia de Pascual Duarte), sem kom út árið 1942 hjá litlu forlagi í Burgos og vakti fljótt mikla athygli. Þrátt fyrir hollustu Cela við stjórn Francos var Paskval Dvarte fyrst um sinn bönnuð á Spáni og var aðeins birt í Argentínu. Spænsk yfirvöld neyddust til að taka bókina af bannlista árið 1946 vegna þess hve mörgum eintökum hennar hafði verið smyglað til Spánar. Ásamt bókinni Býkúpunni (sp. La colmena), sem kom út árið 1950, var bókin talin eitt meistaraverka spænskra bókmennta á 20. öld og voru bæði verkin með vinsælustu verkum Cela.
Árið 1956 stofnaði Cela bókmenntatímaritið Papeles de Son Armadáns, sem varð eitt áhrifamesta tímarit sinnar tegundar á Spáni. Cela ritstýrði tímaritinu og þrátt fyrir að vera stuðningsmaður Francos birti hann þar verk eftir spænska höfunda sem höfðu farið í útlegð frá heimalandinu. Með rekstri tímaritsins ávann Cela sér nokkra virðingu meðal vinstrisinnaðari rithöfunda Evrópu.
Cela varð með tímanum frægur og umdeildur fyrir ögrandi ummæli sem hann var vanur að gefa frá sér. Meðal annars lét hann eitt sinn þau orð falla að minningarhátíð um skáldið Federico García Lorca hefði verið „óttaleg hommahátíð“ og að hann „hefði ekkert á móti hommum, hann léti bara ekki taka sig í rassinn.“ Hann sagði yngri kynslóðir spænskra rithöfunda ómerkilegar og skorta sjálfsvirðingu og gagnrýndi þær fyrir að taka við styrkjum frá ríkisstjórnum Sósíalistaflokksins eftir endalok einræðisins. Hann fór einnig illum orðum um spænsku Cervantes-verðlaunin, sem Cela hafði þá ekki unnið, og sagðist vera yfir þau hafinn, en tók þó við þeim nokkrum árum síðar.
Camilo José Cela lést þann 17. janúar 2002 og var grafinn í fæðingarbæ sínum, Iria Flavia.
Einkahagir
Árið 1991 skildi Cela við eiginkonu sína til margra áratuga, Maríu del Rosario Conde Picavea, og kvæntist sér mun yngri konu, rithöfundinum Marinu Castaño. Hinni nýju eiginkonu Cela var ekki vel við fjölskyldu hans og eftir dauða hans áttu þau í deilum um það hver myndi erfa markgreifanafnbót hans, sem rann að endingu til elsta sonar Cela.
Stílbrögð í verkum Cela
Cela varð snemma fyrir áhrifum frá píkareskum skáldsögum. Áhrifin birtust meðal annars í bókinni Paskval Dvarte og hyski hans, sem var ádeilusaga með áherslu á spænska einstaklingshyggju og sjálfstæðisþráhyggju sem nærist á vanþekkingu. Hugtakið tremendismo var fundið upp til að lýsa bókmenntastefnu Cela en hann mótmælti sjálfur þeirri lýsingu. Tremendismi, sem hefur verið þýtt sem „feiknarstefna“, vísar til ómengaðs raunsæis og harðsoðinnar frásagnar í verkum Cela. Stefnan einkennist af óhugnaði, harðneskju og umfjöllun um viðfangsefni sem flestir vilja heldur þegja um.
Kvaðrilljarður
Kvaðrilljarður er heiti yfir stóra tölu sem má einnig tákna sem 1.000.000.000.000.000.000.000.000.000, sem 1027, eða sem þúsund kvaðrilljónir. Þúsund kvaðrilljarðar kallast kvintilljón.
Bitið fast í vitið
Bitið fast í vitið er fyrsta hljómplata pönkhljómsveitarinnar Tappa tíkarrass. Þetta er stuttskífa (EP-plata) og hefur að geyma fimm lög.
Magnús blindi
thumb|right|Menn Haraldar gilla limlesta Magnús blinda. Magnús blindi eða '''Magnús 4. Sigurðsson''' (um 1115 – 12. nóvember 1139) var konungur Noregs 1130-1135 með Haraldi gilla og aftur að nafninu til 1137-1139.
Magnús var sonur Sigurðar Jórsalafara og frillu hans Borghildar Ólafsdóttur. Þegar faðir hans dó 1130 var hann um 15 ára að aldri en hafði að sögn þegar tekist að gera sig óvinsælan hjá hirðinni með hroka sínum og yfirgangi. Sigurður ætlaðist til að hann tæki einn við konungdæminu og hafði tekið loforð af Haraldi gilla, (meintum) hálfbróður sínum um að hann mundi ekki krefjast konungsnafnbótar meðan þeir feðgar lifðu en um leið og Sigurður dó rauf Haraldur heit sitt og lét taka sig til konungs á Haugaþingi, en Magnús hafði áður verið kjörinn konungur í Víkinni. Seinna sama ár voru þeir kjörnir samkonungar á Eyraþingi í Þrændalögum.
Samkomulag þeirra konunganna var ekki gott og veturinn ll33-1134 var nærri komið til átaka. Sumarið eftir reyndi Magnús að hrekja Harald úr landi og kom til bardaga þar sem Magnús hafði betur en Haraldur naut stuðning Eiríks eimuna Danakonungs, sneri aftur og tókst að ná Magnúsi á sitt vald í Björgvin snemma árs 1135. Hann var geltur, fóthöggvinn og augun stungin úr honum og síðan var honum komið fyrir í Munkahólmaklaustri við Björgvin.
Tveimur árum síðar var Magnús blindi aftur dreginn inn í innanlandsátökin. Þá hafði Sigurður slembidjákn drepið Harald gilla og barðist um völdin við lið barnakonunganna Sigurðar munns og Inga krypplings. Þá sótti hann Magnús í klaustrið og hafði hann með sér. Þeir féllu báðir í bardaga síðla árs 1139.
Magnús hafði árið 1133 gengið að eiga Kristínu Knútsdóttur, bróðurdóttur Eiríks eimuna, en rak hana fljótlega frá sér vegna deilna við ættingja hennar. Hann átti engin börn.
Fitusýra
thumb|250px|Þrívíddarlíkön af ólíkum fitusýrum.
Fitusýra er karboxylsýra sem hefur vatnssækinn „haus“ og vatnsfælna kolefniskeðju (eða „hala“) með jafnri tölu kolefnisfrumeinda, allt frá 4 að 28. Fitusýra getur ýmist verið mettuð eða ómettuð. Fitusýrur myndast úr þríglýseríðum eða fosfólípíðum.
Fitusýrur eru mikilvægar dýrum sem orkugjafi því þær gefa frá sér mikið magn af ATP þegar þær umbreytast. Margar gerðir frumna geta notað annaðhvort glúkósa eða fitusýrur sem orkugjafa. Fitusýrur með langri keðju geta ekki flust í gegnum heilatálmann og nýtast því ekki sem orkugafi í miðtaugakerfinu, en það á ekki við um fitusýrur með meðallangri eða stuttri keðju sem geta færst í gegnum heilatálmann.
Franski efnafræðingurinn Michel Eugène Chevreul var fyrsti vísindamaðurinn til að nota hugtakið „fitusýra“.
Gaia
Gaia, Gaja eða Ge (forngrísku: Γαῖα eða Γη) eða móðir jörð er nokkurs konar persónugervingur jarðar og var í fyrstu talin eitt helsta goðmagn grískrar goðafræði. Hún var dóttir Kaosar.
Það kvað aldrei mikið að dýrkun hennar, því að goð sem gædd voru enn meiri persónulegum þrótti, yfirskyggðu hana, t.d. Rhea, Hestía, Demetra og Þemis. Meira bar á dýrkun Tellusar (samskonar rómversk gyðja) í Róm, enda þótt Ceres og önnur skyld goð yrðu henni einnig yfirsterkari.
Höfuðþýðing Gaiu er í því fólgin, að hún getur af sér allt líf og eflir allan vöxt í ríki náttúrunnar. Hugsuðu menn sér hana fyrst og fremst sem móður, er sér öllum börnum sínum farborða af ást og umhyggjusemi. Ásamt Demetru og öðrum skyldum gyðjum heldur hún sérstaklega verndarhendi yfir æskulýðnum. Sem verndari hans var hún einkum tignuð í Aþenuborg.
Í Róm var Tellus jafnframt tignuð sem hjónabandsgyðja. Einnig voru henni færðar hátíðlegar fórnir við upphaf og endi sáningar.
Hoya polilloensis
Hoya polilloensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Nyiragongo
thumb|right|Nyiragongo thumb|Gígurinn 2014. thumb|Hrauntjörn í eldfjallinu.
Helgi Hallgrímsson (vegamálastjóri)
Helgi Hallgrímsson (f. 22. febrúar 1933, d. 8. október 2020) var fjórði vegamálastjóri vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 1992 til 2003.
Menningar- og friðarsamtök íslenskra kvenna
Menningar- og friðarsamtök íslenskra kvenna (eða MFÍK) eru íslensk grasrótarsamtök sem samanstanda að mestu leyti af konum, eins og nafnið bendir til. Samtökin voru stofnuð árið 1951 og meðal helstu baráttumála eru alheimsfriður og afvopnun, frelsi smáríkja gegn allri ágengni stórvelda, hlutleysi Íslands í hernaðarátökum, herlaust Ísland, almenn mannréttindi, jafnrétti, vinátta og samvinna kvenna í öllum löndum heims, réttindi og vernd bara og ýmisleg menningarmál. Formaður félagsins er Lea María Lemarquis. Samtökin eru deild í Alþjóðasambandi lýðræðissinnaðra kvenna og eru óháð öllum stjórnmálaflokkum og hlutlaus um trúmál. Þau hafa aðsetur í Reykjavík.
Tenglar
Heimasíða MFÍK
Facebook-síða MFÍK
Sigrún Gylfadóttir
Sigrún Gylfadóttir (f. 25. mars 1962) er íslensk leikkona.
Alanis Morissette
thumb|220px|Alanis Morissette Alanis Nadine Morissette (fædd 1. júní 1974) er kandadísk söngkona/lagasmiður, upptökustjóri og leikkona. Hún hefur unnið 16 Juno-verðlaun og sjö Grammy-verðlaun. Morissette hóf feril sinn í Kanada og hljóðritaði þar tvær danspopphljómplötur á táningsaldri, Alanis og Now is the Time með útgáfufyrirtækinu MCA Records Canada. Fyrsta hljómplatan hennar sem gefin var út um allan heim, Jagged Little Pill, er ennþá mest selda fyrsta hljómplata kvenkynssöngvara í Bandaríkjunum, og líka heimsins alls. Jagged Little Pill hefur selst í yfir 30 milljónum eintökum. Önnur hljómplatan hennar Supposed Former Infatuation Junkie var gefin út árið 1998 og seldist líka vel. Eftir útgáfu annarrar hljómplötu byrjaði Morissette að hafa yfirumsjón með upptöku hljómplata sinna, það er: Under Rug Swept, So-Called Chaos og Flavors of Entanglement. Yfir 40 milljón eintök hljómplatna Morrissette hafa selst á heimsvísu.
Árið 2005 varð Morissette bandarískur ríkisborgari en hélt kanadíska ríkisborgararétti sínum.
Uppeldisár
Morissette fæddist í Ottawa, Ontario í Kanada, dóttir Georgiu Mary Ann (fædd Feuerstein), kennara sem fæddist í Ungverjalandi, og Alans Richard Morissette, fransks-kanadísks grunnskólastjóra. Foreldrar Morissette voru heittrúaðir kaþólskir. Morisette er tvíburi og tvíburabróður hennar heitir Wade. Þau eiga einn eldra bróður sem heitir Chad. Þegar hún var sex ára gömul byrjaði hún á að spila píanó. Árið 1984 samdi Morissette fyrsta lagið sitt, Fate Stay with Me, sem hún sendi til Lindsay Morgan þjóðlagasöngvara, sem gerði Morissette að skjólstæðingi sínum. Morissette gaf út Fate Stay with Me á smáskífu hjá plötufyrirtæki sem þær Morissette og Morgan stofnuðu saman. Takmarkað magn eintaka var gefið út og platan var ekki mikið spiluð í útvarpi. Í grunnskóla, en hún gekk í St. Elizabeth's, var Morissette sérlega talin vel gefin og tók þátt í verkefni fyrir snjalla nemendur. Á grunnskólaaldri fór hún í Immaculata High School og Glebe Collegiate Institute í Ottawa en samtímis hélt áfram að hlúa að tónlistarferli sínum. Árið 1986 mætti hún oft í sjónvarpsþáttinn You Can't Do That on Television á CTV/Nickelodeon. Árið 1987 tók hún þátt í fyrstu Rising Star hæfileikakeppninni sem held er í Toronto við Canadian National Exhibition.
Örn Úlfar Sævarsson
Örn Úlfar Sævarsson (f. 28. febrúar 1973) var spurningahöfundur og dómari í spurningakeppni framhaldsskólanna Gettu betur árin 2010-2012. Hann var einn af höfundum Áramótaskaupsins árið 2011. Örn Úlfar var umsjónarmaður og dómari í þáttunum Gettu betur - Stjörnustríð og Gettu betur - bransastríð árið 2021.
Páskar
thumb|200px| Páskar (sem upphaflega kemur af hebreska orðinu pesaḥ eða pesach פֶּסַח sem þýðir „fara framhjá“, „ganga yfir“ en kom inn í íslensku gegnum orðið pascha í latínu) er sameiginlegt heiti á einni af aðalhátíðum gyðinga og mestu hátíð í kristnum sið. Þær eiga þó fátt annað sameiginlegt.
Upphaf páska
Samkvæmt söguhefð gyðinga eiga páskarnir uppruna í útförinni af Egyptalandi (Exodus) er Móses leiddi Ísraelsmenn út úr ánauðinni hjá faraó, gegnum Rauðahafið og eyðimörkina í átt til hins fyrirheitna lands eins og sagt er frá í Biblíunni í 12. kapítula 2. Mósebókar. Þar segir að Guð hafi sagt Móses að hann ætli að „fara um Egyptaland og deyða alla frumburði í Egyptalandi, bæði menn og fénað“ svo að faraó sleppti gyðingum úr landi. Til þess að Guð gæti þekkt hvar gyðingarnir bjuggu var þeim uppálagt að slátra lambi og rjóða blóði þess á dyrastafi hýbýla sinna. Pesah (páskar) hefur í þessum texta verið þýtt sem „framhjáganga“ vegna þess að Drottinn hét að „Er ég sé blóðið, mun ég ganga fram hjá yður, og engin skæð plága skal yfir yður koma, þegar ég slæ Egyptaland“.
thumb|left|300px|Síðasta kvöldmáltíðin máluð af Leonardo da Vinci á árunum 1495-1498 Í flestum kristnum kirkjudeildum eru páskar mesta hátíð kirkjuársins enda nefndu kirkjufeðurnir páskana Festum festorum eða hátíð hátíðanna. Tilefnið er upprisa Jesú en kristnir menn trúa því að hann hafi risið upp frá dauðum á þriðja degi eftir að hann var krossfestur einhvern tíma á árabilinu AD 27 til 33. Samkvæmt frásögum í Nýja testamentinu (Matt. 26.-27. kap., Mark. 14.-15. kap., Lúk. 22.-23. kap. og Jóh. 18.-19. kap.) bar handtöku og krossfestingu Jesú upp á páskahátíð gyðinga. Páskalambið varð að tákni fyrir Jesú í hugum kristinna manna því honum var fórnað á sama hátt og lambinu.
Það er með öllu óvíst hvenær kristnir menn fóru að halda upp á páska. Í frumkristni var nefnilega sunnudagurinn haldinn heilagur til áminnis um upprisu Jesú (enda hvíldardagurinn fluttur frá laugardeginum sem gyðingar höfðu og hafa enn sem hvíldardag). Samkvæmt hefðinni og guðspjöllunum dó Jesús á föstudegi og reis upp frá dauðum á sunnudegi. Að öllum líkindum héldu þeir sem snúist höfðu til kristni í fyrstu söfnuðunum og ekki voru gyðingar ekki upp á páska. Samkvæmt kirkjusagnfræðingnum Socrates Scholasticus (fæddur ár 380) hófu kirkjudeildir að halda upp á páska einungis á einstaka svæðum og nefnir meðal annars að hvorki Jesús né postularnir hafi haldið upp á páska ekki frekar enn neinar aðrar hátíðir. Þegar a annarri öld er hins vegar greinilegt að páskahátíðin var orðin föst í sessi. Í lok þeirrar aldar stóðu yfir miklar deilur um tímasetningu atburða þeirra sem páskarnir eiga að minna á. Það var ekki fyrr en við kirkjuþingið í Níkeu 325 sem samþykkt var að páskarnir mundu ekki fylgja tímasetningu páskahátíðar gyðinga heldur fylgja fullu tungli næst jafndægri á vori eftir allflókinni reglu.
Aðdragandi páska
Lengi vel var sá siður í kaþólsku kirkjunni að fasta í 40 daga fyrir páska sem innlifun í píningu og píslarvætti Jesú og er sú fasta kölluð langafasta. Rétttrúnaðarkirkjan heldur enn í þennan sið. Fastan fólst í því að ekki mátti neyta kjötmetis. Dagana þrjá áður en fastan hófst, sem kallaðir voru föstuinngangur, var haldin hátíð sem nefnd var kjötkveðjuhátíð og er enn mikil hátíð í mörgum kaþólskum löndum. Fyrsti dagurinn í föstunni var nefndur öskudagur en þann dag voru trúaðir blessaðir í kirkjunni og fengu krossmark dregið á enni með ösku. Fimmti sunnudagur í föstu var boðunardagur Maríu, þegar María mey fékk boð Gabríels erkiengils um að hún væri hafandi og mundi fæða son Guðs.
Dymbilvika og páskarnir
thumb|left|Rússneskur íkon af upprisu [[Jesús|Jesú frá 16. öld.]] Síðasta vikan fyrir páska er oftast nefnd dymbilvika eða kyrravika á íslensku en hún hefur gengið undir ýmsum nöfnum gegnum aldirnar. Þar á meðal má nefna dymbildagar, dymbildagavika, dymbildægur, dymbilvika, passíuvika, efsta vika, helga vika, helg dagar og píningarvika.
Dymbilvikan hefst með pálmasunnudegi en samkvæmt Mattheusarguðspjallinu reið Jesú þann dag á asna inn í Jerúsalem til að halda páska gyðinga, margir fögnuðu honum með því að veifa pálmagreinum og hylltu hann sem konung og frelsara. Á fimmtudeginum borðaði Jesús með lærisveinum sínum í síðasta sinn og er það nefnt síðasta kvöldmáltíðin. Dagurinn er nefndur skírdagur vegna þess að Jesús þvoði fætur lærisveina sina fyrir máltíðina, en skír í þessu samhengi þýðir hreinn. Föstudagurinn langi snýst allur um sakfellingu Jesú, krossfestingu og dauða. Páskahátíð gyðinga Pesach, var haldin á laugardeginum á sabbatinu. Þennan dag lá öll starfsemi niðri en daginn eftir, á sunnudeginum, var venjulegur virkur dagur. Það var þá sem María Magdalena og María móðir Jakobs, samkvæmt, Markúsarguðspjallinu 16. kafla, sáu að Jesús var ekki lengur í gröfinni því að hann hafði risið upp frá dauðum. Kristnir menn halda þess vegna páskadaginn sem gleði og fagnaðardag. Jesús lifði þrátt fyrir að hafa verið tekinn af lífi á krossinum og það gerir páskana að mestu hátíð kristinna manna og forsendu kristinnar trúar.
Samkvæmt guðspjöllunum birtist Jesús mörgum og víða eftir upprisuna allt fram að uppstigningardegi 40 dögum eftir páska, þá steig hann til himna og situr þar við hægri hönd Guðs.
Hvenær eru páskar?
Tímasetning páska hefur ekki alltaf verið sú sama. Samkvæmt tímatali gyðinga (sem er tungltímatal) ber páska alltaf upp á 14. daginn í vormánuðinum Nisan en þá er alltaf fullt tungl. Kristnir menn fluttu fljótlega páskadaginn yfir á næstkomandi sunnudag enda álitu þeir að Jesús hafi endurrisið á þeim vikudegi. Allt frá árinu 325 ber páskadaginn ætíð upp á fyrsta sunnudag eftir fyrsta fulla tungl eftir jafndægri á vori. Tunglfyllingardagur þessi er þó ekki raunveruleg tunglfylling heldur er hann reiknaður út samkvæmt ákveðinni reglu en fylgir þó oftast raunverulegri tunglfyllingu nokkuð náið. Í vestrænni kristni geta páskar allra fyrst verið 22. mars og seinast 25. apríl.
Nýtt tímavandamál kom upp þegar júlíanska tímatalið var yfirgefið fyrir það gregoríanska á 14 til 16 öld. Stærsti hluti rétttrúnaðarkirknanna fylgdu áfram júlíanska tímatalinu í kirkjuárinu. Þess vegna ber páskana þar upp á aðra daga en í öðrum kirkjudeildum.
Cerastium lithospermifolium
Cerastium lithospermifolium er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá mið og norður Asíu.
Lombok
thumb|Lombok innan Indónesíu.
Lombok er eyja í Indónesíu. Hún er hluti Litlu-Sundaeyjum og fellur stjórnsýslulega undir fylkið Nusa Tenggara Barat. Flatarmál er 4.725 km². Íbúafjöldi er um 3,35 milljónir. Stærsta borg eyjunnar er Mataram sem hefur um 360.000 íbúa.
Kvintilljón
Kvintilljón er heiti yfir stóra tölu sem má einnig tákna sem 1.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000, sem 1030, eða sem þúsund kvaðrilljarðar.
Herakleitos
Herakleitos frá Efosos (Hράκλειτος; -) var heimspekingur og einn af forverum Sókratesar. Lítið er vitað um Herakleitos. Heimspeki hans hafði áhrif á Aristóteles, Platon og stóuspekina og síðar á heimspekinga 19. aldar.
Hugmyndir Herakleitosar eru helst tvær og hafa haft töluverð áhrif. Annarsvegar kenning hans um einingu andstæðna (vegurinn upp og vegurinn niður er einn og hinn sami, brot 60) og að átök milli andstæðna orsaki sífelldar breytingar. Hinsvegar kenningin um að allt sé hverfullt. Síðari hugmyndin er merkileg að því leytinu til að menn höfðu verið gjarnir á að trúa á eitthvað sem væri eilíft fram til þessa. Honum er einnig gjarnan tileinkuð hugmyndin um logos.
1542
Árið 1542 (MDXLII í rómverskum tölum)
Þrjú á palli - Við höldum til hafs á ný
Þrjú á palli - Við höldum til hafs á ný er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Ljóð eftir Jónas Árnason við erlend   þjóðlög. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Þórir Baldursson útsetti. Aðstoð við útfœrslu og nánari músiseringu, Jón Stefánsson. Aðstoðarfólk með meirapróf á ýms hljóðfœri: Anna Ingvarsdóttir, Gunnar Björnsson, Guðmundur R. Einarsson, Jóhannes Eggertsson, Páll Einarsson, Úlfar Sigmarsson, Þórarinn Ólafsson og  fleiri.
Fyrsta íslenska steríóupptakan
Pétur Steingrímsson upptökumaður hafði smíðað eigin búnað til steríóhljóðritunar, en þar sem hann hafði ekki komið sér upp hljóðveri stillti hann græjunum upp í Háteigskirkju. Þrjú á palli fengu þann heiður að vígja þessi fyrstu íslensku steríóupptökutæki í ágústlok 1970 þegar platan Við höldum til hafs á ný, var tekin upp.
Huelva
thumb|Huelva. thumb|Lega Huelva.
Huelva er borg í suðvesturhluta Spánar og höfuðborg héraðs með sama nafni. Huelva-héraðið tilheyrir spænska sjálfsstjórnarsvæðinu Andalúsíu. Borgin liggur meðfram Cádizflóa við ósa ánna Odiel og Tinto. Borgin hefur verið í byggð frá 3000 fyrir Krist. Árið 2018 voru íbúar borgarinnar um 144.000.
Synir duftsins
Synir duftsins er fyrsta skáldsaga Arnaldar Indriðasonar, en hún kom út árið 1997. Hún kom svo út í kilju árið 2003.
Bolungavík
Bolungavík er eyðivík á Hornströndum, fyrir norðan Furufjörð og sunnan við Barðsvík. Hún liggur innan marka Hornstrandafriðlandsins.
Jón Rögnvaldsson (vegamálastjóri)
Jón Rögnvaldsson (f. 19. nóvember 1939) var fimmti vegamálastjóri Vegagerðarinnar og gegndi því starfi frá 2003 til 2008.
Orrustan við Austerlitz
Orrustan við Austerlitz, einnig þekkt sem orrusta keisaranna þriggja var ein mikilvægasta orrusta Napóleonsstyrjaldanna og er oft talin mesti sigur Napóleons Bónaparte. Þann 2. desember 1805 sigraði franski keisaraherinn fjölmennari herafla Rússa og Austurríkismanna undir stjórn Alexanders 1. Rússakeisara og Frans 2. keisara Heilaga rómverska ríkisins. Orrustan átti sér stað nærri bænum Austerlitz í austurríska keisaradæminu (sem í dag er Slavkov u Brna í Tékklandi). Sigur Frakka við Austerlitz batt snaran enda á þriðja bandalagsstríðið og Austurríkismenn neyddust til að undirrita friðarsáttmála í Pressburg seinna sama mánuð. Orrustan þykir gott dæmi um hernaðarsnilld Napóleons og er nefnd í sömu andrá og fræknir hernaðarsigrar á borð við orrustuna við Cannae og við Gaugamela.
Frakkar höfðu sigrað einn her Austurríkismanna í herför við Ulm og síðan hertekið Vínarborg í nóvember 1805. Austurríkismenn forðuðust her Frakka þar til liðsauki barst frá Rússum. Napóleon sendi her sinn norður á eftir bandamönnunum en skipaði honum síðan að hörfa til þess að virðast veikari en hann var í raun. Napóleon vildi ólmur lokka bandamenninna til orrustu við her sinn og lét því líta út fyrir að franski herinn væri illa staddur, og hörfaði jafnvel frá Pratzenhlíðum við Austerlitz. Hann staðsetti franska herinn fyrir neðan Pratzenhæðir og gerði hægri væng hersins vísvitandi berskjaldaðan til þess að fá bandamennina til að gera árás þar. Liðsauki frá Vínarborg undir stjórn þriðju herdeildar franska hersins kom hervængnum síðan til varnar á síðustu stundu. Á meðan bandamenn fleygðu mestum sínum herafla án árangurs á hægri væng franska hersins var miðvængur bandamannahersins berskjaldaður og varð fyrir árás frá fjórðu deild franska hersins undir stjórn Soults marskálks. Eftir að hafa gereytt miðvæng bandamannahersins ruddust Frakkar í gegnum báða hliðarvængi óvinanna og ráku bandamennina á flótta. Frakkar tóku þúsundir herfanga.
Þetta afhroð bandamannanna tók allan vind úr Frans keisara og neyddi hann til að gefast upp á hernað sínum gegn Frökkum. Frakkland og Austurríki sömdu strax um vopnahlé og friðarsáttmálinn við Pressburg fylgdi í kjölfarið þann 26. desember. Friðarsáttmálinn lögfesti landvinninga Napóleons í Ítalíu og Bæjaralandi á kostnað Austurríkismanna. Habsborgaraveldið neyddist jafnframt til að greiða 40 milljónir franka í stríðsskaðabætur. Sigurinn við Austerlitz leiddi einnig til stofnunar Rínarbandalagsins sem átti að vera eins konar höggpúði á milli Frakklands og Mið-Evrópu. Hið Heilaga rómverska ríki var því úrelt og var lagt niður árið 1806 eftir að Frans sagði af sér sem keisari þess og varð eingöngu keisari Austurríkis. Sigurinn leiddi þó ekki til langvarandi friðar í Evrópu. Áhyggjur Prússa af síauknum áhrifum Frakka leiddi til fjórða bandalagsstríðsins árið 1806.
Antonio Conte
Antonio Conte (fæddur 31. júlí 1969) er ítalskur knattspyrnustjóri og fyrrum leikmaður.
Conte var mikilvægur leikmaður Juventus og spilaði sem miðjumaður. Hann vann 5 Serie A titla og Meistaradeild Evrópu. Conte gerðist knattspyrnustjóri árið 2006. Hann hefur sem stjóri unnið titla með Juventus, Chelsea og Inter Milan.
Titlar sem leikmaður
Juventus
Landslið
Titlar sem knattspyrnustjóri
Bari
Juventus
Chelsea
Inter Milan
Súlavesí
thumb|Héruð Súlavesí. thumb|right|Hæðarkort af Súlavesí Súlavesí (áður Celebes-eyja) er eyja í Indónesíu. Hún er milli Borneó og Mólúkkaeyja og er ein fjögurra Stóru-Sundaeyja. Súlavesí er ellefta stærsta eyja jarðar og er flatarmál eyjunnar er 174.600 km². Í Indónesíu eru aðeins Súmatra, Borneó og Papúa stærri að flatarmáli og aðeins Java og Súmatra byggðar fleira fólki. Sundið milli Súlavesí og Borneó er nefnt Makassarsund.
Helgustaðanáma
thumb|Helgustaðanáma thumbnail|Vinnumenn í Helgustaðanámu. thumb|[[Silfurberg ]] Helgustaðanáma er náma á Austurlandi nálægt Eskifirði. Þar var unnið silfurberg en á árunum 1855-1872 var numið og flutt út um 300 tonn af silfurbergi. Árið 1920 var hafist handa við göng neðar í hlíðinni sem gerði bæði aðgengi auðveldara og sem þýddi að hægt var að vinna í námunni allt árið um kring. Í dag eru göngin um 80 metrar og tengist frá gangnaopi til vesturs upp í námuna til austurs. Á seinni árum var helst unnið silfurbergsmulningur og notaður til múrhúðunar á húsum, meðal annars Þjóðleikhúsinu. Náman var friðlýst sem náttúruvætti árið 1975. Stærð friðlýsta svæðisins við Helgustaðanámu er 0,9 ha.
Súlavesí
Súlavesí er mjög óregluleg í laginu með fjóra langa skaga og lítur út eins og nokkurs konar krossfiskur. Þessir skagar eru venjulega einfaldlega nefndir Norðurskagi, Austurskagi, Suðurskagi og Suðausturskagi. Þó er norðurskaginn stundum nefndur Mínahassa-skagi. Tomíníflói liggur milli Mínahassa og austurskagans, Tólóflói milli austur- og suðausturskagans og Boneflói milli suður- og suðausturskagans.
Helgustaðanáma
Erlent heiti silfurbergs er á mörgum „Iceland spar“ en stærstu og tærustu eintökin af silfurbergi í heiminum hafa fundist við námuna. Silfurbergi þaðan var safnað allt frá miðri 17. öld. Silfurberg var sótt í Helgustaðanámu fram á miðja 20. öld. Silfurbergið frá Helgustöðum var notað í rannsóknartæki í eðlis-, efna- og jarðfræði á ofanverðri 19. og við upphaf 20. aldar og þá sérstaklega í Nicolprisma að þar var hægt að þar var að stýra sveifluhreyfingu ljóssins sem fór í gegn um þá.
Súlavesí
Miðhluti eyjunnar er aðallega fjalllendi. Eldfjöll eru hins vegar einkum á Mínahassa-skaga og má meðal þeirra nefna Lokon, Awu, Soputan og Karangetang. Sex þjóðgarðar eru á eyjunni og eru nokkrir þeirra við hafið til að vernda kóralrif. Dýralíf á Súlavesí er fjölbreytt, þar hafa t.d. fundist 127 tegundir spendýra, þar af 79 sem eru einlendar á eyjunni. Skógeyðing hefur verið vandamál á eyjunni.
Sex héruð eru á Súlavesi; Gorontalo, Vestur-Súlavesí, Suður-Súlavesí, Mið-Súlavesí, Suðaustur-Súlavesí og Norður-Súlavesí. Margar smáeyjar eru hluti af þessum héruðum.
Íbúar voru um 18,5 milljónir árið 2014 og er stærsta borgin Makassar. Flestir íbúanna fylgja íslam en kristinn minnihluti er nyrst.
Árið 2018 varð stór jarðskjálfti við eyjuna og skall flóðbylgja á henni. Talsverð eyðilegging og manntjón varð.
Miranda
Miranda er önnur plata hljómsveitarinnar Tappa tíkarrass og eina breiðskífan sem sveitin sendi frá sér. Hún kom út í desember 1983, skömmu áður en sveitin hætti.
Karlakór Reykjavíkur - Úrvals kórlög
Karlakór Reykjavíkur - Úrvals kórlög er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1981. Á henni flytur Karlakór Reykjavíkur úrvals kórlög. Hljóðritun: Pétur Steingrímsson. Ljósm: Ljósmyndastofa Þóris. Litgreining og prentun: Prisma, Hafnarfirði
Karlakór Reykjavíkur
{{tilvitnun2|er að ljúka fimmtugasta og fimmta ári sínu, og hafa þau verið hvert ööru viðburðaríkara. Kórinn var stofnaður af Sigurði Þórðarsyni þriðja janúar 1926, en þá var Sigurður nýkominn frá tónlistarnámi í Þýzkalandi. Undir öruggri og listrænni stjórn Sigurðar Þórðarsonar hlaut kórinn fljótt viðurkenningu innanlands sem utan. Sigurður Þórðarson lét af stjórn kórsins 1962 og við tók Páll P. Pálsson sem enn stjórnar kórnum.
Frá upphafi hefur kórinn haldið hljómleika árlega í Reykjavík fyrir styrktarfélaga sína, sem nú eru um tvö þúsund. Auk þess hefur kórinn haldið hljómleika víða um land.
Hinar mörgu utanlandsferðir kórsins hafa skapað honum vinsældir og frægð víða um heim og er hann í sérstöku uppáhaldi í Bandaríkjunum, sem sjá má af því, að árið 1981 er hann að fara í sína fjórðu hljómleikaferð þangað. Annars eru utanlandsferðir kórsins sem hér segir: Árið 1935 til Noregs, Svíþjóðar og Danmerkur. 1937 til Danmerkur, Þýzkalands, Tékkóslóvakíu og Austurríkis. 1946 hélt kórinn sextíu hljómleika á þremur mánuðum í Bandaríkjunum og Kanada fyrir tilstilli hins heimsfræga umboðsmanns listamanna S.Hurok. Árið 1953 fór kórinn í siglingu um Miðjarðarhafið og hélt hljómleika í Alsír, í Vatíkaninu, ítalíu, Frakklandi, Spáni og Portúgal. 1956 í Noregi, Svíþjóð, Danmörku og Skotlandi. Árið 1960 var farið í tveggja mánaða hljómleikaferð um Kananda og Bandarfkin þar sem haldnir voru fjörutíu hljómleikar fyrir tilstilli Columbia Artists Management. 1966 var farið í siglingu um Miðjarðarhafið og Svartahafið og komið við í Rússlandi og Grikklandi þar sem hljómleikar voru haldnir. Árið 1967 hélt kórinn nokkra hljómleika á heimssýningunni í Montreal í Kanada. 1973 í Tékkóslóvakíu, Austurríki og Júgóslavíu. Árið 1975 lá leiðin enn til Kanada og Bandaríkjanna. 1979 fór kórinn í hljómleikaferð til Kína, sem tókst með miklum glæsibrag eins og allar fyrri hljómleikaferðir kórsins og að lokum er svo hljómleikaferð kórsins 1981 til Bandaríkjanna.
Stjórnandinn
Páll Pampichler Pálsson fæddist árið 1928 í Graz í Austurríki. Að loknu fjölþættu tónlistarnámi hóf hann störf við óperuhljómsveitina í Graz aðeins sautján ára að aldri. Árið 1949 var honum boðið að taka við stjórn Lúðrasveitar Reykjavíkur á Íslandi, sem hann þáði. Hann settist að á Íslandi og varð Íslenzkur ríkisborgari árið 1958.Páll lék á trompet í Sinfóníuhljómsveit Íslands allt fram til 1959 en þá fór hann til Hamborgar til framhaldsnáms í tónlist, og þá sérstaklega með hljómsveitarstjórn í huga. Um nokkurra ára skeið hefur hann verið aðstoðarhljómsveitarstjóri Sinfóníuhljómsveitarinnar, en hann tók einnig við stjórn Karlakórs Reykjavíkur 1964.
Páll P. Pálsson hefur ekki aðeins raddsett mörg tónverk fyrir kóra auk þess sem hann hefur útsett mikið fyrir lúðrasveitir og sinfóníuhljómsveitir, heldur er hann afkastamikið tónskáld. Tónverk hans, sem spanna yfir fjölbreytt svið hafa mörg hver hlotið alþjóðaviðurkenningu.|Svavar Gests}}
Súmatra
thumb|right|Hæðarkort af Súmötru thumb|Kort. thumb|Rafflesia, stærsta blóm í heimi finnst á Súmötru.
Alþjóðaviðskiptamiðstöðin
Alþjóðaviðskiptamiðstöðin (enska: International Trade Centre, skammstafað ITC) er alþjóðastofnun sem starfar í umboði Sameinuðu þjóðanna og Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar í gegnum Ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um viðskipti og þróun (UNCTAD). Stofnuninni var komið á fót innan GATT árið 1964 (hét þá International Trade Information Centre) til að auðvelda útflutning frá þróunarlöndum. Stofnunin stendur að fjölda verkefna sem ganga út á að bæta upplýsingagjöf og auðvelda alþjóðaviðskipti.
Ómar Már Jónsson
Ómar Már Jónsson (f. 1. september 1966) er Íslenskur stjórnandi og stjórnmálamaður. Ómar ólst upp í Súðavík og útskrifaðist úr Stýrimannaskólanum í Reykjavík með tveggja stigs skipsstjórnaréttindi árið 1988. Hann útskrifaðist frá Tækniskólanum í Reykjavík sem iðnrekstarfræðingur af markaðssviði árið 1996. Árið 2002 var Ómar ráðinn sveitarstjóri Súðavíkurhrepps eftir að flutningi byggðar á öruggt svæði í Álftafirði var að mestu lokið eftir snjóflóðin í Súðavík árið 1995. Ómar var sveitarstjóri Súðavíkurhrepps til ársins 2014.
Hann var stjórnarmaður í Iceland Sea Angling hf frá 2003 - 2015. Hann var í sveitarstjórn Súðavíkurhrepps frá 2006 - 2014. Hann var stjórnarmaður í Samtökum sveitarfélaga á köldum svæðum frá 2009 - 2015. Hann var stjórnarmaður í Fjórðungssambandi Vestfirðinga frá 2010 - 2014. Ómar var stjórnarmaður í Byggðasafni Vestfjarða frá 2011 - 2014. Hann var einnig formaður stjórnar Atvinnuþróunarfélags Vestfirðinga frá 2011 - 2014. Hann var einnig formaður stjórnar Melrakkaseturs Íslands ehf.
Árið 2014 flutti Ómar ásamt fjölskyldu sinni til Reykjavíkur. Ómar starfaði sem framkvæmdastjóri Íslandsdeildar Icelandic Plus ltd frá 2015 til 2021.
Ómar skipaði 4. sæti Miðflokksins í Reykjavíkurkjördæmi suður í alþingskosningunum 2021. Ómar var oddviti Miðflokksins í Reykjavík í borgarstjórnarkosningunum 2022. Hann hlaut 2,4% og  komst ekki inn í borgarstjórn.
Wagner Lopes
Wagner Lopes (fæddur 29. janúar 1969) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 20 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.
Orðabók
thumb|250px|Tvær íslensk-enskar tvítyngdar orðabækur.
Orðabók er bók sem inniheldur lista yfir orð ákveðins tungumáls (lang oftast í stafrófsröð) og gefur upplýsingar um merkingu, framburð, orðsifjafræði (sjá orðsifjabækur), beygðar myndir o.s.fv.
Varnarsamningur Íslands og Bandaríkjanna
Varnarsamningur Íslands og Bandaríkjanna er samningur sem gerður var um varnir Íslands milli Íslands og Bandaríkjanna 5. maí 1951. Samningurinn var undirritaður af Bjarna Benediktssyni utanríkisráðherra og Edward B. Lawson sendiherra. Með samningnum fengu Bandaríkjamenn afnot af svæði við Keflavíkurflugvöll og reistu þar Keflavíkurstöðina, en Íslendingar tóku við borgaralegu flugi á flugvellinum. Varnarlið Íslands var stofnað sama ár.
Orðabók
Nafnorð eru oftast gefin upp með kenniföllum, og sagnorð oft gefin upp með kennimyndum þeirra.
Tenglar
Dæmi um orðabækur
Varnarsamningur Íslands og Bandaríkjanna
Í samningnum eru ákvæði um tólf mánaða uppsagnarfrest að undangenginni endurskoðun á þörf fyrir hervernd á vegum Atlantshafsbandalagsins. Þann 15. mars 2006 tilkynnti Bandaríkjaher að Íslenska varnarliðið yrði lagt niður og að Bandaríkjamenn myndu uppfylla samninginn með því að senda herlið til Íslands ef á þyrfti að halda. Í kjölfarið var Keflavíkurstöðinni lokað.
Jotunheimen-þjóðgarðurinn
thumb|Jotunheimen.
Jotunheimen-þjóðgarðurinn (norska: Jotunheimen nasjonalpark) er þjóðgarður í Noregi sem stofnaður var árið 1980. Hann er í Upplöndum og Sogn og Firðafylki. Stærð hans er 1,151 km² og er meginsvæðið í Jotunheimen. Yfir 250 tindar rísa þar yfir 1900 metra. Þar á meðal eru hæstu fjöll Noregs: Galdhøpiggen (2.469 metrar) og Glittertind (2.465 metrar). Jöklar hafa mótað gabbró-berg og skilið eftir dali og tinda. Villt dýr á svæðinu eru meðal annars hreindýr og gaupa. Veiði á sér langa sögu þar.
Tenglar
Kort af þjóðgarðinum
Cerastium longifolium
Cerastium longifolium er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Litlu-Asíu.
Hoya pseudoleytensis
Hoya pseudoleytensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Podocarpus glomeratus
Podocarpus glomeratus er sígrænt tré fráá Bólivíu, Perú og Ekvador.
LungA
LungA eða Listahátíð ungs fólks, Austurlandi er listahátíð fyrir ungt fólk haldin á Seyðisfirði í júlí ár hvert.
Hátíðin er frábær blanda af listum, sköpun, tjáningu og stórbrotinni náttúru. Hún hefur getið sér gott orðspor, bæði á Ísland og út fyrir landsteinana fyrir frábært andrúmsloft, námskeið af miklum gæðum og með mikilli virkni þátttakenda. Ennfremur færir hátíðin gleði, sjálfsþekkingu, elskendur, nýja vini og góðar minningar fyrir þá sem sækja hátíðina heim.
Árið 2010 kviknaði sú hugmynd að stofna skóla á Seyðisfirði út frá hugmyndarfræði LungA. Nú er hugmyndin orðin að veruleika og fyrsti hópurinn mun hefja nám við skólann árið 2014.
LungA „fjölskyldan“ samanstendur nú bæði af árlegri listahátíð og skóla. Dagsdaglega er þetta tvennt rekið sitt í hvoru lagi, en heitið, gildin og hugmyndafræðin eru af sama meiði.
Guðmundur Jónsson - Einsöngslög og óperuaríur
Guðmundur Jónsson - Einsöngslög og óperuaríur er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1982. Á henni syngur Guðmundur Jónsson einsöngslög og óperuaríur.
Tatjana Samojlova
Tatjana Jevgenjevna Samojlova (fædd 4. maí 1934 í Leníngrad, Sovétríkjunum; dáin 4. maí 2014 í Moskvu, Rússlandi) var rússnesk leikkona.
Undirskipting (flokkunarfræði)
Undirskipting er flokkur í vísindalegri flokkun jurta sem jafngildir undirfylkingu hjá dýrum.
Líkbrúðurin
Corpse Bride, eða Líkbrúðurin, er kvikmynd eftir Tim Burton.
Hnýfilmosaætt
Hnýfilmosaætt (fræðiheiti Anthocerotaceae) er ætt mosa.
Lýsing
Kynliður flatt, grænt, kvíslgreint þal án vefjaskíptingar sem verður oft stjörnulaga. Rætlingar á neðra borði. Varafrumur á neðra borði og stundum einnig á efra borði. Undir þeim eru hol sem oftast eru fyllt af bláþörungum af ættkvíslinni Nostoc. Egghirslur stakar í yfirborði þals. Eftir fijóvgun vex þalið umhverfis egghlrsluhálsinn og myndar sívalning utan um neðsta hluta gróhirslunnar. Fijóhirslur oftast nokkrar saman í holum í þalinu. í hverri frumu er ein stór, græn plata í stað grænukorna. Engir olíudropar. Fótur stór, kúlulaga eða lauklaga, er inni í þali kynliðarins.
Gróhirsla upprétt, græn eða grænbiún, Iöng og mjó, homlaga, vex lengi neðan frá, nær snemma langt upp úr kynliðnum. Í miðju gróhirslu er miðsúla sem ekki nær alveg upp í gegnum gróhirsluna. í kringum hana er gróiýmið. Þar myndast gró og gormfrumur. Gormfrumur oftast úr fleiri en einni frumu. Eiginlegir gormar eru ekki í þeim. Gormfrumur gjörólíkar gróunum. Gró gulleit eða svartleit. Gróin eru ekki kúlulaga. Öðrum megin eru þau kúpt en hinum megin líkjast þau þrihyrndum píramíða. Séu f)ögur gró sett saman mynda þau kúlu. Yst í gróhirslunni er 4-5 frumna þykkur veggur. í ysta laginu eru frumur með grænum plötum og varafrumur.
Ættkvíslir
Til Hnýfilmosaætta teljast 3 ættkvíslir með samtals allt að 100 tegundir :
Tegundir á Íslandi
Á Íslandi er bara 1 tegund af þessum mosum — Hverahnýfill (Phaeoceros carolinianus (Michx) Prosk.).
Desember (breiðskífa)
Desember er fyrsta breiðskífa Siggu Beinteins.
Bergþóra Þorkelsdóttir
Bergþóra Þorkelsdóttir (f. 21. mars 1963) er núverandi vegamálastjóri Vegagerðarinnar og hefur gegnt því starfi frá 2018.
Hillingar
thumb|Hillingar á [[Great Salt Lake, Utah, Bandaríkin]] thumb|Skýringarmynd; beygja ljósbogans er ýkt Hillingar eru loftfyrirbrigði sem verða til þegar ljósbylgjur breyta um stefnu og spegla þannig mynd af himninum eða fyrirbærum í nágrenninu. Við hitabreytingar, s.s. þegar kalt loft rís upp yfir hlýrra loft, geta orðið til miklar hillingar vegna þess að heitt loft endurspeglar betur og þannig verða til hillingar þegar ljósbylgjan „beygir frá“ hitauppstreyminu, hvort sem það er heitur sandur eða malbik.
14. apríl
14. apríl er 104. dagur ársins (105. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 261 dagur er eftir af árinu.
Eyjólfur Jónsson (ljósmyndari)
Eyjólfur Jónsson (31. október 1869 – 29. júní 1944) var klæðskeri, kaupmaður, bankastjóri og ljósmyndari á Seyðisfirði. Hann er þekktastur fyrir ljósmyndir sem sýna líf fólks á Seyðisfirði og í nærsveitum á uppgangstímanum um aldamótin 1900. Lítill hluti ljósmyndasafns hans er varðveittur í Ljósmyndasafni Reykjavíkur en hluti þess brann og miklu var auk þess fargað.
Æviágrip
Eyjólfur fæddist á bænum Kóngsparti í Sandvík í Norðfjarðarhreppi. Eldri bróðir hans var Stefán Th. Jónsson, kaupmaður og útgerðarmaður á Seyðisfirði. Eyjólfur nam klæðskeraiðn í Stafangri í Noregi og síðan ljósmyndun í Kaupmannahöfn. Hann stofnaði ljósmyndastofu á Seyðisfirði 1893 og rak þar klæðskeraverkstæði að auki. Hann var kosinn í bæjarstjórn 1897 og sat þar til 1937. Þegar Íslandsbanki var stofnaður 1904 varð hann útibússtjóri á Seyðisfirði. Hann var skipaður sænskur vararæðismaður fyrir Austurland árið 1921.
Forsætisráðuneyti Íslands
Forsætisráðuneyti Íslands eða Forsætisráðuneytið er eitt af tíu ráðuneytum Stjórnarráðs Íslands. Æðsti yfirmaður forsætisráðuneytis er forsætisráðherra og æðsti embættismaður þess er ráðuneytisstjóri sem stýrir ráðuneytinu undir yfirstjórn ráðherra. Frá stofnun sinni hefur forsætisráðuneyti verið til húsa í Stjórnarráðshúsinu við Lækjartorg.
Verkefni
Samkvæmt reglugerð um Stjórnarráð Íslands fer ráðuneytið með þau mál er varða:
Bikarmót FSÍ í áhaldafimleikum 2012
Bikarmót FSÍ var haldið í Versölum Kópavogi dagana 22-26 febrúar 2012. Keppt var í liðakeppni í 5 til 1 þrepi og í frjálsum æfingum.
Í karlaflokki tóku xx lið þátt:
Í kvennaflokki tóku xx lið þátt:
Hannes Hafstein
Hannes Þórður Hafstein (f. 4. desember 1861, d. 13. desember 1922) var íslenskt skáld, sýslumaður og fyrsti ráðherra Íslands.
Ævi
Hannes var sonur Péturs Havsteens amtmanns á Möðruvöllum í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti inspector scholae Lærða skólans skólaárið 1879-1880. Hannes lauk námi við Lærða skólann 1880 og hélt í laganám til Kaupmannahafnar. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1886. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í Dalasýslu og sat að Staðarfelli í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við landsyfirréttinn. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari hjá Magnúsi Stephensen landshöfðingja.
Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga 1900-1901 og fyrir Eyfirðinga 1903-1915. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi 1916-1922 en hann sat síðast á Alþingi 1917. Hann varð foringi Heimastjórnarmanna á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn Venstre féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um ráðherra á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að Valtýr Guðmundsson hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903.
Ráðherra
Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir Sambandsflokk, þegar Kristján Jónsson lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var fánamálið mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók Sigurður Eggerz við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests.
Péturslögmálið
Péturslögmálið  (eða Pétursreglan) (enska: The Peter Principle) er það lögmál að „í stigskiptu valdakerfi hættir hverjum starfsmanni til að enda í því starfi þar sem viðkomandi er vanhæfur“. Péturslögmálið var sett fram af þeim Laurence J. Peter og Raymond Hull í bók sinni: The Peter Principle, árið 1968.
Péturslögmálið gerir ráð fyrir því að mönnum sé umbunað fyrir vel unnin störf með stöðuhækkunum, uns þeir færast yfir eigið getumark og þá verður árangur þeirra í starfi eftir því. Samkvæmt lögmálinu eru því flestar tröppur metorðastigans í stofnunum og fyrirtækjum skipaðar mönnum sem ættu í rauninni að vera einni tröppu neðar.
Tenglar
Laurence Peter
Fjöldamorðin í Rock Springs
thumb|Samtímateikning af Rock Springs fjöldamorðunum sem birtist í vikuritinu Harper's Weekly: Harper's Weekly, Vol. 29 Fjöldamorðin í Rock Springs áttu sér stað 2. september 1885 í þorpinu Rock Springs í Sweetwater héraði í Wyoming í Bandaríkjunum. Hópur hvítra innflytjenda réðst á kínverska innflytjendur og myrtu að minnsta kosti 28 kínverska kolanámumenn og særðu 15 og brenndu 78 heimili kínverskra innflytjenda. Upptök fjöldamorðanna má rekja til þess að kolanámufélag járnbrautarfélagsins The Union Pacific Coal Department réð kínverska verkamenn fyrir lægra kaup en hvítir verkamenn vildu starfa fyrir og réð kínverska verkamenn sem verkfallsbrjóta þegar verkamenn fóru í verkfall til að krefjast hærra kaups.
Í Leiftri, fréttablaði Vestur-Íslendinga, er atburðinum svona lýst í september 1885:
Cavariella pastinacae
Cavariella pastinacae er blaðlúsategund sem var fyrst lýst af Carl von Linné 1758.
Skúli Magnússon (umboðsmaður Alþingis)
Skúli Magnússon (fæddur 14. október 1969 í Reykjavík) er íslenskur lögfræðingur, dómari, dósent við  lagadeild  Háskóla  Íslands og frá 2021 umboðsmaður Alþingis.
Einkalif
Skúli er giftur og á þrjú börn.
Lögfræðistörf
Skúli hefur starfað við Héraðsdóm Reykjavíkur, Landsrétt, og Mannréttindadómstól Evrópu.
Umboðsmaður Alþingis
Í apríl 2021 var Skúli Magnússon kosinn umboðsmaður Alþingis. Hann tók við embætti 1. maí af Tryggva Gunnarssyni, sem vék úr starfi að eigin beiðni.
1573
thumb|right|Hinrik af Anjou kjörinn konungur Póllands. Árið 1573 (MDLXXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Dáin