cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Samsæriskenningar í Bandaríkjunum
Samsæriskenningar eiga það sammerkt að styðjast við fullyrðingar sem erfitt er að sanna eða afsanna og geta þær því verið mjög lífseigar. Á síðari hluta 20. aldar var svo komið að samsæriskenningar einskorðuðust ekki lengur við jaðar samfélagsins. Efasemdir í garð stjórnvalda og vísinda urðu fyrirferðarmikil og kenningar um ýmis konar ráðabrugg, leyndarhyggju og yfirhylmingu valdahópa sem stönguðust á við það sem talið var til almennrar þekkingar óx fiskur um hrygg. Tortryggni í garð bólusetninga má t.a.m. rekja beint til kenninga um að þær geti valdið einhverfu, geðklofa, vöggudauða o.fl. þrátt fyrir að rannsóknir geti ekki sýnt fram á tengsl við bólusetningar. [2] Árið 2019 var höfnun bólusetninga á lista Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar yfir tíu mestu ógnanir við heilsu fólks.
Samsæriskenningar í Bandaríkjunum
Í Bandaríkjunum hafa samsæriskenningar skipað sífellt áhrifameiri þátt í stjórnmálalífi þjóðarinnar. Að loftslagsbreytingar af mannavöldum sé áróður frá Kína til að grafa undan samkeppnishæfi framleiðslugreina í Bandaríkjunum [3] og að enginn viti hvort hlýnun jarðar sé raunveruleg.[4] Ríkisstjórn George W. Bush var treg til að taka þátt í alþjóðlegu átaki til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og hefur verið sökuð um að standa fyrir leynilegri herferð í Bandaríkjunum beinlínis til að vekja efasemdir um réttmæti loftslagsvísinda sem halda fram hlýnun jarðar.[5]
Ýmsir hafa leitað skýringa á auknum áhrifum samsæriskenninga innan Bandaríkjanna. Sagnfræðingurinn Richard Hofstadter tók fyrir hlutverk vænisýki og samsærishyggju (e. paranoia and conspiracism) í sögu Bandaríkjanna árið 1964 í ritgerðinni “The Paranoid Style in American Politics”. Hugtakið “paranoid” kveðst Hofstadter fá að láni úr klínískri sálfræði til að lýsa pólitískum einkennum og viðurkennir að hugtakið sé niðrandi. Það eigi að vera það. Því sé ekki ætlað að stimpla menn í nútíð eða fortíð sem brjálaða menn heldur að vera lýsandi fyrir þá vænisjúku nálgun að stjórnmálum sem hefði verið gegnumgangandi þema í stjórnmálasögu Bandaríkjanna. Hofstadter segir nauðsynlegt að skilja sálfræðilega hugtakið frávarp [6] til að átta sig á sálarlífi bandarískra stjórnmála, en frávarp er það að eigna öðrum sínar eigin óviðunandi kenndir, hvatir og tilfinningar. Þeir sem sjá skrattann í hverju horni eru líklega ekki traustsins verðir sjálfir. Hugtakið samsærishyggja hlaut enn meiri athygli á 9. áratugnum þegar Frank P. Mintz skilgreindi það sem trúna á það að söguleg framvinda væri saga samsæra.[7]
Clinton Body Count
Clinton Body Count er samsæriskenning sem varðar fyrrum Bandaríkaforseta Bill Clinton og eiginkonu hans Hillary Clinton, talið er að þau hafi látið drepa 50 manns sem þau hefðu umgengst.[8] Þessar kenningar hafa verið á flögri síðan 1990, þegar heimildarmynd kom út sem heitir The Clinton Chronicles, sem var framleidd af Larry Nichols. Í myndinni eru þau sökuð um ýmsa glæpi og morð.[9]
Fólk sem Clinton hjónin eiga að hafa drepið samkvæmt samsæriskenningum
Mary Mohane var lærlingur í Hvíta húsinu árið 1997, hún var skotin til bana í Whasington D.C. fyrir utan Starbucks við að reyna að stoppa af ræningja. Samsæriskenningar vildu meina að Clinton-hjónin hefðu fyrirskipað morðið.[12] Seth Rich var myrtur árið 2016,  hann var starfsmaður landsnefndar. Fox news sagði að Hillary Clinton hafi skipað að myrða Rich. Jeffery Epstein, dæmdur kynferðisbrotamaður fannst látinn í fangaklefa árið 2019, hann hengdi sig. Dauði hans leiddi til samsæriskenninga á samfélagsmiðlum þar sem Donald Trump tvítaði að dauði Epsteins væri Clinton að kenna og lét fylgja #ClintonBodyCount.[13]
Fæðingarvottorð Obama
Í aðdraganda forsetakosninga árið 2008 var afskaplega mikil umfjöllun um hvort Obama væri í raun og veru kristinn Bandaríkjamaður. Hópur fólks myndaði “Birther Movement”, en hún samanstóð af íhaldssömum repúblikönum. Hreyfingin fullyrti að Obama væri ekki hæfur forsetaframbjóðandi því hann væri ekki bandarískur ríkisborgari.[14] Samsæriskenningar þeirra fullyrtu að fæðingarvottorð Obama væri falsað, að hann hefði ekki fæðst á Hawaii heldur í Keníu. Einnig vildu sumir meina að Obama hefði misst ríkisborgararétt sinn þegar hann átti að hafa verið ríkisborgari í Indónesíu í barnæsku. Aðrir héldu því fram að hann væri með tvöfaldan rískisborgararétt, breskan og bandarískan og væri því ekki sannur Bandaríkjamaður.[15] Einnig var grunur um að Obama leyndi því að hann væri í raun múslimi.[16]
Bill Cooper
Milton William “Bill” Cooper (6. maí, 1943 – 5. nóvember, 2001) var bandarískur samsæriskenninga frumkvöðull, útvarpsmaður og rithöfundur. Hann skrifaði bókina Behold a Pale Horse, þar sem hann varaði fólki við margvíslegum samsæriskenningum á heimsvísu. Hann var einn stærsti samsæriskenninga frumkvöðull tíunda áratugs síðustu aldar.[17]
Behold a Pale Horse
Cooper skrifaði bókina Behold a Pale Horse, bókin var gefin út árið 1991. Paul Gilroy, félagsfræðingur, sagði að bókin nær yfir samsæriskennignar á borð við morðið á Kennedy, gjörðir leyniþjónustunnar, komandi ísöld og stríðsátaka vegna Illumnati.[18] Michael Barkun, stjórnmálafræðingur sagði að bókin ein af þeim flóknustu ofur – samsæriskenninga sem hann hafði lesið um, en hann taldi að bókin væri ein sú vinsælasta í uppreisnarhópum og bókabúðum.[19]
Samband sveitarfélaga á Austurlandi
Samband sveitarfélaga á Austurlandi (SSA) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Austurlandi.
Samsæriskenningar í Bandaríkjunum
HIV/eyðni
Í bókinni segir Cooper frá því að eyðni hafi verið hannaður til þess að fækka svörtu fólki, fólki af rómönskum uppruna og samkynhneigðum. Einnig sagði hann að lyf til að lækna sjúkdóminn hafi verið búið til á sama tíma.[20]
Geimverur og fljúgandi furðuhlutir
Cooper fullyrti árið 1988 að hann hafi séð leynileg skjöl frá bandaríska sjóhernum þar sem hann segist hafa séð samskipti stjórnvalda við geimverur. Á þessum tíma starfaði hann sem lágt skrifuðu afgreiðslustarfi og hefði aldrei fengið aðgang að leynilegum skjölum. Félag áhugamanna um geimverur og fljúgandi furðuhluti sögðu síðar að sumt af því sem Cooper sagðist hafa séð hafi verið orðrétt úr rannsóknum þeirra, þar á meðal nokkur atriði sem félagið sjálft hefði skáldað. Don Ecker, frá UFO magazine skrifaði kynningu um Cooper árið 1900.[21] Cooper sagði að Illuminati og ríkisstjórn Bandaríkjanna ættu í leynilegu samstarfi við geimverur, en dró þær kenningar síðar til baka. Hann trúði því að geimverur stjórnuðu mannkyninu í gegnum allskyns leynifélög, trúarbrögð, töfra, nornagaldra og hið yfirnáttúrulega. Hann vildi meina að Illuminati væri stjórnað af geimverum án þeirra vitundar.[22]
Morðið á Kennedy
Í bók sinni fullyrti Cooper að John F. Kennedy Bandaríkjaforseti hefði verið myrtur því hann hefði ætlað að afhjúpa það að geimverur væru að koma og taka yfir jörðina. Samkvæmt “háleynilegu” myndbandi af morðinu, segist Cooper hafa séð að bílstjóri forsetans, William Greet, notaði gasþrýstibúnað sem hafi verið þróaður af geimverum til að skjóta forsetann frá bílstjórasætinu.[23]
Tilvísanir
[1] (Douglas, Karen M.; Uscinski, Joseph E.; Sutton, Robbie M.; Cichocka, Aleksandra; Nefes, Turkay; Ang, Chee Siang; Deravi, Farzin (2019). "Understanding Conspiracy Theories". Political Psychology. 40 (S1): 3–35. doi:10.1111/pops.12568. ISSN 0162-895X).
[3] Trump, Donald J. @realdonaldtrump (6. nóv 2012) “The concept of global warming was created by and fot the chinese in order to make U.S. manufacturing non-competitive” (Tweet).
[4] "Trump says 'nobody really knows' if climate change is real". Washington Post. Sótt 3. desember 2020.
[5] Dickinson, Tim (June 8, 2007). "The Secret Campaign of President Bush's Administration To Deny Global Warming". Rolling Stone. Retrieved 2010-01-24.)
[7] Mintz, Frank P. (1985). The Liberty Lobby and the American Right: Race, Conspiracy, and Culture. Westport, CT: Greenwood.
[8] Moore, Kayleigh (October 25, 2018). "Investigating Rhetoric's of the 'Clinton Body Count'". Medium. Retrieved August 14, 2019.
[9] Philip Weiss (February 23, 1997). "Clinton Crazy". The New York Times.
[10] https://www.snopes.com/fact-check/vince-foster-avoid-testifying/
[12] FACT CHECK: Clinton Body Bags". Snopes.com. Retrieved November 2, 2020.
[13] Stockler, Asher (10. ágúst, 2019) "Top HUD Official Promotes Clinton Conspiracy Theory in Wake of Epstein´s Apparent Suicide" Newsweek. Sótt 2. desember 2020.
[14] Pasek, Josh; Stark, Tobias H.; Krosnick, Jon A.; Tompson, Trevor (2015). "What motivates a conspiracy theory? Birther beliefs, partisanship, liberal-conservative ideology, and anti-Black attitudes". Electoral Studies. 40: 482–489. doi:10.1016/j.electstud.2014.09.009. ISSN 0261-3794.
[15] Tomasky, Michael (April 27, 2011). "Birthers and the persistence of racial paranoia". The Guardian. London. Archived from the original on September 30, 2013. Retrieved July 20, 2011.
[16] "Rumour that Barack Obama is Muslim was believed by 22pc". Agence France-Presse. January 29, 2009.
[17] "Arizona Militia Figure Is Shot to Death". Los Angeles Times. November 7, 2001. p. A24. Retrieved October 17, 2010.
[18] Gilroy, Paul (2000). "Planetary Humanism". Against Race: Imagining Political Culture Beyond the Color Line. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. pp. 352–353. ISBN 9780674000964. Retrieved January 17,2013.
[20] Carroll, Robert Todd (2003). "Illuminati". The Skeptic's Dictionary: A Collection of Strange Beliefs, Amusing Deceptions, and Dangerous Delusions. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc. p. 175. ISBN 9781118045633. Retrieved January 17, 2013.
[21] Ecker, Don. Bill Cooper. Skeptic Tank archive. Retrieved February 5, 2013
[22] Michael Barkun (May 4, 2006). A Culture of Conspiracy: Apocalyptic Visions in Contemporary America. University of California Press. p. 60. ISBN 978-0-520-24812-0. Retrieved January 5, 2012.
[23] Kirk, Paul (September 8, 2000). "Govt Aids nut linked to Ku Klux Klan". Mail & Guardian. Johannesburg. Retrieved January 17, 2013.
Svartidauði á Íslandi
Svartidauði var viðloðandi í Evrópu næstu aldir þótt hann yrði ekki aftur að viðlíka farsótt. Líklega barst hann til Íslands með farmanninum Hval-Einari Herjólfssyni, sem tók land í Maríuhöfn á Hálsnesi í Hvalfirði. Hann sigldi líklega frá Englandi, en þar er vitað af veikinni árið 1401. Þangað kom Óli Svarthöfðason prestur í Odda til fundar við Einar. Hann veiktist fljótt og dó í Hvalfirði eftir skamman tíma. Lík hans var flutt til Skálholts til greftrunar. Síðan breiddist veikin hratt út um landið.
Í Árbókum Espólíns segir: „Þar kom út í klæði — að því er sumir sögðu — svo mikil bráðasótt, að menn lágu dauðir innan þriggja nátta, þar til heitið var þremur lofmessum með sæmilegu bænahaldi og ljósbruna, þurraföstu fyrir Kyndilmessu og vatnsföstu fyrir jólin; ennfremur Saltarasöngum, Maríusöngum og að gefa hálfvætt silfurs til Hóla, til að búa skrín Guðmundar hins góða. Er síðan mælt að flestir næðu að skriftast áður en dóu“.
Svartidauði gekk um landið á árunum 1402 – 1403 og var mjög skæður. Á sumum bæjum dó hver einasti maður og sagt er jafnvel að heilar sveitir hafi eyðst; til dæmis er sagt að í Aðalvík og Grunnavík hafi aðeins lifað eftir tvö ungmenni. Prestum var sérlega hætt við að smitast, þar sem þeir vitjuðu oft dauðvona fólks og veittu því skriftir, og er sagt að aðeins hafi lifað eftir þrír prestar á öllu Norðurlandi og auk þess einn munkur og þrír djáknar á Þingeyrum; aðrir vígðir menn dóu í plágunni.
Ekki er vitað hve margir dóu í Svarta dauða á Íslandi; sumir segja allt að tveir þriðju allra landsmanna hafi fallið í valinn en fræðimenn hafa notað fjölda eyðibýla nokkrum áratugum eftir pláguna til að geta þess til að um helmingsfækkun hafi orðið. Heilar fjölskyldur og jafnvel ættir dóu og mikil tilfærsla varð á eignum, sumir erfðu stóreignir eftir fjarskylda ættingja og gat stundum verið erfitt að finna réttu erfingjana, þegar óvíst var í hvaða röð fólk hafði dáið. Kirkjan eignaðist líka fjölda jarða því að fólk hét á kirkjur og dýrlinga og gaf stórfé sér til sáluhjálpar.
Verðmæti jarðeigna hrapaði þó á sama tíma því fjölmargar jarðir lögðust í eyði og leiguverð lækkaði. Mikill skortur var á vinnuafli eftir pláguna og liðu margir áratugir þar til fór að rætast úr því ástandi. Þetta kom ekki síst niður á sjósókn og varð til þess að minna aflaðist af fiski, sem var helsta útflutningsvara Íslendinga.
Eldfjallajörð
Eldfjallajörð eða sortujörð er jarðvegsgerð sem myndast á eldfjallasvæðum. Í flokkun FAO á jarðvegi og bandarískri flokkun er slíkur jarðvegur nefndur Andosol eða Andisol og er það dregið af japanska orðinu An-do sem þýðir dökk eða svört jörð. Íslensk eldfjallajörð er ljósari en víðast annars staðar á eldfjallasvæðum. Slík jörð myndast þar sem gjóska er eitt aðalefni jarðvegs. Jarðveg eldfjallasvæða er sérstakur vegna þess að gjóskan veðrast hratt og það veldur því að í jarðveginum verður hár  styrkur efna sem losna við veðrunina svo sem Ca2+, Mg2+, Al3+, Fe og Si (ýmis form). Efnaveðrun er m.a. mjög hröð á Íslandi og gjóska veðrast því hraðar sem hún er basískari. Ál og kísill sem losna við veðrunina falla út með súrefni og hýdroxíð og mynda leirsteindirnar allófan, ímógólít og halloysít. Járn fellur út sem ferrihýdrít sem er skærrauð járnsteind og hefur það mikil áhrif á heildarlit jarðvegs.
Vaka (sjónvarpsþættir)
Vaka var sjónvarpsþáttur sem sýndur var á Rúv árin 1972 til 1974.
Afnotaréttur
Afnotaréttur er réttur handhafa hans, byggðum á óbeinum eignarréttindum, til að hagnýta eign sem er í eigu annars aðila. Þekkt dæmi um réttarsamband sem byggist á afnotarétti eru leigusamningar, grunnleigusamningar og erfðafestusamningar.
Nylon (hljómsveit)
Nylon var íslensk popphjómsveit, stofnuð snemma árs 2004 þegar fyrirtæki Einars Bárðarsonar, Concert stóð fyrir áheyrnarprufum á stúlkum fyrir íslenska stúlknasveit. Þrjár stelpur voru valdar, Alma Guðmundsdóttir, Klara Ósk Elíasdóttir, Steinunn Þóra Camilla Sigurðardóttir og var Emilíu Björg Óskarsdóttur bætt við í hópinn stuttu síðar.
Nylon tóku upp og gáfu út endurgerð af laginu Lög unga fólksins eftir Unun og hófu sjónvarpsþáttinn Nylon á sjónvarpsstöðinni Skjá Einum. Haustið eftir kom svo út fyrsta plata Nylon, 100% Nylon og önnur platan Góðir hlutir ári síðar.
Þann 14. júlí 2007 sagði Emilía skilið við Nylon þegar hún giftist manni sínum.
Landnámsbær
Landnámsbær, er stundum notað í sömu merkingu og eldaskáli um elstu gerð mannabústaða á Íslandi. Enginn skáli hefur þó verið rannsakaður sem óyggjandi er að byggður sé af landnámsmönnum og gerðin tíðkaðist hér alla víkingaöld.
Mýrdalssandur
Mýrdalssandur var áður engi og skógi vaxinn og allmikil byggð þar en Kötlugos hafa eytt byggð því þeim fylgja jökulhlaup og öskufall. Byggðalag sem nefnist Tólfahringar en það voru 12 bæir norðan Skaftártungu lagðist líka í eyði. Jökulhlaupin í kjölfar gosa haf aukið sand fram í sjó þannig að nú er fjörusandur þar sem áður var 20 faðma dýpi. Á landnámstíð var fjörður inn með Hjörleifshöfða. Fyrsta gosið varð 894 og það næsta 1000 og þá varð hlaup um Mýrdalssand og þriðja gosið og jökulhlaup því samfara var árið 1311 og var það kallað Sturluhlaup. Það var kennt við Sturlu Arngrímsson bónda í Lágey en hann bjargaðist úr hlaupinu á jaka með ungbarn í fanginu og rak á honum út á sjó og á Meðalllandsfjörur eftir nokkra daga. Þetta hlaup tók af marga bæi og fórust allir þar. Fjórða hlaupið kom árið 1416, það fimmta árið 1580 og það sjötta 1612. Sjöunda hlaupið varð árið 1625 og varð þá mikið öskufall. Áttunda hlaupið var árið 1660 og stóð 3-12 nóvember. Níunda hlaupið varð 1721 en það hófst 11. maí. Tíunda hlaupið var árið 1755. Ellefta hlaupið var 1823 og stóð í 28 daga. Tólfta hlaupið varð árið 1860 og rann það í 16 sólarhringa. Þann 12. okt., 1918 fundust jarðskjálfakippir á Vík í Mýrdal og gufumekkir sáust yfir og miklir dynkir heyrðust til fjalla en fram vestanverðan Mýrdalssand rann dökkmórauð jökulflóðsalda sem bar við himinn og féll til sjávar beggja megin við Hjörleifshöfða. Landgræðsla Ríkisins hóf árið 1979 að sá melgresi á Mýrdalssandi en það var liður í að hefta sandfok við þjóðveg 1.
Mýrdalssandur hefur verið einn af tökustöðum nokkurra stórmynda. Stjörnustríðsmyndin Rogue One: A Star Wars Story var m.a. tekin upp við Hjörleifshöfða og Hafursey á Mýrdalssandi.
Hafursey er 582 m hátt fjall sem rís upp úr sandinum.
Listi yfir eldfjöll Íslands
Helstu eldfjöll Íslands eru hér skráð eftir svæðum.
Hreðka
Hreðka (radísa eða rætla) (fræðiheiti: Raphanus sativus) er matjurt af krossblómaætt. Radísan myndar smáan, hnöttóttan, rauðan forðahnúð neðanjarðar sem notaður er sem grænmeti eða krydd.
Gljúfralaukur
Gljúfralaukur (fræðiheiti: Allium brandegeei) er tegund af laukplöntum ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna. Hann hefur fundist í Colorado, Utah, Idaho, austur Oregon Montana (Park County), og Nevada (Elko County),.
Allium brandegeei vex í sendnum, eða grýttum jarðvegi í 1200 - 3300 metra hæð. Hver planta myndar 1 til 5 kringlótta eða egglaga lauka, allt að 1,5 mm í þvermál. Blómin eru bjöllulaga, að 8mm löng, í gisinni blómskipun; krónublöðin eru hvít með grænni eða purpuralitri miðæð.
Tilraun Meselsons og Stahl
Tilraun Meselsons og Stahl sem Matthew Meselson og Franklin Stahl framkvæmdu og greindu frá í tímaritinu PNAS staðfesti tilgátu Watsons og Crick þess efnis að afritun DNA í lífverum væri hálfgeymin, það er, að þræðir DNA-sameindarinnar væru afritaðir hvor fyrir sig.
Bakgrunnur
thumb|Hinar þrjár hugsanlegu leiðir til afritunar DNA: Geymna, hálfgeymna og tvístrandi leiðin. Árið 1953 sýndu Watson og Crick fram á að bygging DNA-sameindarinnar svipaði til hringstiga, þar sem tveir andsamsíða kirnaþræðir vefjast hvor um annan og er haldið saman af vetnistengjum líkt og væru þau rimar stigans. Þeir lögðu fram tilgátu sem útskýrt gæti hvernig lífverur fara að því að afrita erfðamengi sitt villulaust á milli kynslóða. Tilgátan, sem þeir nefndu hálfgeymna afritun (e. semiconservative replication), var á þá leið að við afritun væru þræðirnir tveir raktir hvor frá öðrum og þjónuðu sem sniðmát fyrir eigin afritun sem þá væri hálfgeymin vegna þess að dóttur-tvíþráðungarnir tveir sem myndast við afritunina innihéldu einn „gamlan“ þráð (sniðmátið) og einn „nýjan“ (afritið).
En, það mátti hugsa sér fleiri möguleika og árið 1955 birti David P. Bloch tilgátu um algeymna afritun (e. conservative replication) þar sem ákveðin DNA-bindiprótín sem kallast histón aflaga DNA-tvíþráðunginn og rjúfa vetnistengin án þess þó að skilja þræðina hvor frá öðrum, en gera það kleift að afrita báða þræðina samtímis.
Tilraunin og niðurstöður hennar
thumb|300px Í tilrauninni sem við þá er kennd nýttu Meselson og Stahl sér þá staðreynd, að þó yfirgnæfandi meirihluti köfnunarefnisatóma í DNA sé af samsætunni sem hefur massatölu 14, þá er hægt að skipta köfnunarefninu út fyrir köfnunarefni-15 (15N) án þess að það raski starfsemi þess eða byggingu.
Þeir Meselson og Stahl ræktuðu því E. coli um sem svarar mörgum kynslóðum í æti sem var mikið auðgað með 15N, en við það verður hlutmergð 15N í DNA bakteríunnar margföld á við það sem annars er. Að ræktun lokinni einangruðu þeir DNA úr frumunum, leystu það upp í dúa sem innihélt CsCl og spunnu það í háhraðaskilvindu, en við það myndar vatnslausn af CsCl eðlisþyngdarstigul og risasameindir á borð við DNA leita á þann stað í skilvinduglasinu þar sem þyngdarkraftur vegna spunans og uppdrifskraftur sameindarinnar núllast út. Nú er DNA sem inniheldur mikið 15N eilítið eðlisþyngra en DNA sem inniheldur lítið 15N og Meselson og Stahl gátu því greint DNA úr auðgaðri rækt frá DNA úr óauðgaðri rækt. Aðferð þeirra var einnig nægilega næm til að þeir gætu greint DNA sem væri að hálfu upprunnið í auðgaðri rækt og að hálfu í óauðgaðri. Nú tóku þeir sýni úr auðguðu ræktinni, sáðu í óauðgað æti og ræktuðu áfram. Þeir tóku sýni á 20 mínútna fresti, en kynslóðatími E. coli er 20 mínútur við kjöraðstæður, einangruðu DNA greindu hversu mikið af „þungu“, „meðalþungu“ og „léttu“ DNA var í sýnunum.
Ef tilgáta Blochs væri rétt og afritun DNA væri algeymin ættu eingöngu að finnast „þungar“ og „léttar“ DNA-sameindir í sýnunum, en Meselson og Stahl greindu einnig „meðalþungar“ sameindir og var raunar allt DNA í fyrstu kynslóð eftir sáninguna á því formi. Þeir gátu því útilokað tilgátu Blochs. Ef tilgáta Delbrücks væri rétt og afritunin væri tvístrandi myndi eðlisþyngd DNA-sameindanna nú stigléttast með hverri kynslóð og nálgast „létt“ DNA smám saman. Ef tilgáta Watsons og Crick væri rétt ætti hins vegar að vera tvenns konar DNA í annarri kynslóð, „meðalþungt“ og „létt“ og ætti að vera hér um bil jafn mikið af hvoru. Síðan myndi hlutmergð þess „meðalþunga“ að fara minnkandi þar til allt mælanlegt DNA er á „létta“ forminu.
Niðurstöður Meselsons og Stahl voru í samræmi við líkan Watsons og Crick og staðfestu því að afritun DNA í E. coli er hálfgeymin.
Súdetareynir
Súdetareynir er reynitegund.
Albin Pelak
Albin Pelak (fæddur 9. apríl 1981) er Bosníaskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Grunnleigusamningur
Grunnleigusamningur er leigusamningur sem leigusali gerir við leigutaka sem veitir hinum síðarnefnda heimild til að bæta við og viðhalda eigin mannvirkjum á lóðinni. Á Íslandi er þetta leiguform algengast í þéttbýlum en í þeim tilvikum er jafnan sveitarfélagið eigandi jarðarinnar og íbúar þeirra leigutakarnir. Leigutökunum er óskylt að afla sér leyfis leigutakans nema um annað hafi verið samið, ólíkt því sem á við um venjulega leigusamninga.
Leigutíminn, leigugreiðslur og aðrir nánari skilmálar ráðast af hverjum grunnleigusamningi fyrir sig en að oft spannar leigutíminn 50 ár eða lengra tímabil. Í tilviki sveitarfélaganna er litið svo á að meginreglur stjórnsýsluréttarins leiði til þess að sérstök ástæða þurfi að liggja að baki uppsögnum sveitarfélaga á þeim samningum, en í framkvæmd er ágætlega sjaldgæft að slíkt gerist þegar leigutakinn er í skilum.
Hreyfiseðill
Hreyfiseðill er meðferðarúrræði sem læknir skrifar upp á í samráði við sjúkling og er ávísun á hreyfingu eftir forskrift. Sjúklingi er vísað til hreyfistjóra eða samhæfingaraðila sem útbýr hreyfiáætlun í samráði við hann. Sjúklingurinn framfylgir áætluninni upp á eigin spýtur en undir eftirliti hreyfistjóra sem fylgist með árangri og meðferðarheldni.
Meðal sjúkdóma sem hreyfiseðlar geta gagnast gegn eru: Hjarta- og æðasjúk­dóm­ar, lungna­sjúk­dóm­ar, stoðkerf­is­sjúk­dóm­ar, offita, kvíði, þung­lyndi, streita, fullorðinssykursýki og þrálátir verkir.
Markmið og skipulag
Tilgangur hreyfiseðla er að draga úr áhrifum lífstílssjúkdóma og þar með lyfjanotkun, læknaheimsóknum og innlögnum. Þá dregur úr kostnaði heilbrigðisþjónustunnar. Innleiðing hreyfiseðla hófst í Heilsugæslu höfuðborgasvæðisins sem tilraunaverkefni á fimm heilsugæslustöðvum í byrjun árs 2011 og hefur verið innleitt á Akureyri og fleiri heilbrigðisstofnunum síðan. Stefnt var að því að hreyfiseðlar yrðu komnir í almenna notkun á öllum heilbrigðisstofnunum landsins og hjá sérfræðilæknum í árslok 2016. Velferðarráðuneytið hefur komið að skipulagningu innleiðingarinnar. Markmiðið er að að gera hreyfiseðla hluta af al­mennri heil­brigðisþjón­ustu en til­rauna­verk­efni um notk­un hreyfiseðla telst vera lokið. Inn­leiðing hreyfiseðla á Íslandi bygg­ist á sænskri fyr­ir­mynd en þetta meðferðarform hef­ur náð mik­illi út­breiðslu þar og víðar um lönd á und­an­förn­um árum og þykir ár­ang­urs­rík.
Læknir leggur mat á hvort einstaklingurinn geti nýtt sér hreyfingu sem hluta af meðferð sinni. Hreyfistjóri eða samhæfingaraðili (sjúkraþjálfarar sem hafa fengið þjálfun í áhugahvetjandi samtali) aflar svo nauðsynlegra upplýsinga frá sjúklingi varðandi hreyfingu og velur þau úrræði sem henta sjúklingnum í samráði við hann og útbýr hreyfiáætlun. Í viðtalinu er lagt faglegt mat á stöðu viðkomandi hvað varðar þol, getu, áhugahvöt og áhugasvið og síðan er lögð upp áætlun um hreyfingu, hvernig, hversu oft, hversu lengi og hversu mikil ákefð er hentug. Hann kennir þátttakanda að nota tölvuforrit til skráningar þegar hreyfing er stunduð. Eftirfylgnin á hreyfiseðlinum er síðan í höndum samhæfingaraðila og læknis.
Reynsla
Á Íslandi var alls 360 hreyfiseðlum ávísað á 12 mánaða tímabili, frá maí 2013 til maí 2014. Verkefnið hefur gefist vel og eftir því sem skipulag og utanumhald hefur þróast hefur árangurinn batnað og meðferðarheldni aukist. Fyrstu fjóra mánuði ársins 2013 var meðferðarheldnin um 57% en fyrstu fjóra mánuði 2014 var hún um 78%.
Í Svíþjóð og Noregi hefur verið gefin út handbók af sérfræðingum; Fysisk aktivitet i sjukdomsprevention och sjukdomsbehandling (FYSS). Hún er ætluð sem stuðningur við heilbrigðiskerfið og að ávísa réttri tegund og magni af hreyfingu. Fylgni þess að sjúklingar fylgi almennu eða einföldu ráði um hreyfingu er lág, um 10-15%. En ávísun á hreyfingu (Fysisk aktivitet på recept (FaR)) sýnir fram á góða meðferðarfylgni (60-70%) og sú aðferð sem nú hefur verið innleidd í íslensku heilbrigðiskerfi er þróuð út frá þessari aðferð.
Foleo
Foleo er óútkomið tæki frá Palm. Það er í raun pínu lítil fartölva með 10" skjá sem tengist síma og kemst á netið. Það vegur rétt rúmlega 1 kg. Það inniheldur bluetooth, Wi-Fi og Infra-Red tengi. Það keyrir á Linux kjarna.
Tenglar
Heimasíða Foleo
1. deild karla í knattspyrnu 1971
Árið 1971 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 60. skipti. Keflavík vann sinn 3. titil. Átta lið tóku þátt; KR, Fram, ÍBA, ÍBV, Valur, Keflavík, ÍA og Breiðablik.
Loka staða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Úrslitaleikur
Þar sem Keflavík og ÍBV voru efst og jöfn að stigum eftir 14 umferðir og spiluðu þau til úrslita um Íslandsmeistaratitilinn.
20px Keflavík 4 - 0 ÍBV 20px
Markahæstu menn
Skoruð voru 195 mörk, eða 3,482 mörk að meðaltali í leik.
Úrslit deildarbikarsins
Frá 1960 til 1972 var úrslitaleikurinn leikinn á Melavellinum, sem var malarvöllur.
Frans Ferdinand erkihertogi
thumb|right|Frans Ferdinand erkihertogi. Frans Ferdinand Karl Lúðvík Jósef krónprins Austurríkis-Ungverjalands og erkihertogi af Austurríki-Este (18. desember 1863 – 28. júní 1914) var meðlimur keisarafjölskyldunnar af ætt Habsborgara, bróðursonur keisarans Frans Jósefs og erfingi krúnunnar.
Hann hafði fyrirætlanir um að slavneskir hlutar keisaradæmisins yrðu sjálfstætt konungsríki á borð við hin tvö (Austurríki og Ungverjaland) undir stjórn Króata. Hluti þessa nýja konungsríkis yrði Bosnía-Hersegóvína. Hann leit á þetta sem vörn gegn útþenslustefnu Serba. Sökum þessa varð hann óvinsæll, bæði meðal íhaldsmanna innan keisaradæmisins, og utan þess meðal serbneskra þjóðernissinna.
28. júní voru hann og kona hans myrt í Sarajevó af Gavrilo Princip sem var meðlimur í samtökum Bosníu-Serba sem börðust fyrir sameiningu Bosníu við Serbíu. Þessi atburður var einn þeirra sem hrundu Fyrri heimsstyrjöldinni af stað.
Bharatiya Janata-flokkurinn
Bakgrunnur
Bharatiya Janata-flokkurinn á rætur að rekja til ársins 1951, þegar Syama Prasad Mookerjee stofnaði hindúsku þjóðernishreyfinguna Bharatiya Jana Sangh í andstöðu við veraldarsinnaða stjórnarstefnu Indverska þjóðarráðsins. Gjarnan var litið á Bharatiya Jana Sangh sem stjórnmálaarm sjálfboðahernaðarhreyfingarinnar Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS), sem beitti sér fyrir vernd hindúskrar þjóðernisímyndar Indlands gagnvart múslimum, íslamska nágrannaríkinu Pakistan og gagnvart veraldarhyggju forsætisráðherrans Jawaharlals Nehru. Árið 1952 vann Bharatiya Jana Sangh aðeins þrjú sæti á Lok Sabha, neðri deild indverska þingsins, og flokkurinn var áfram á útjaðri indverskra stjórnmála til ársins 1967, þegar hann gekk í nokkrar fylkisstjórnir í samstarfi við aðra flokka. Í kosningabandalögum við aðra flokka gat Bharatiya Jana Sangh þó ekki framkvæmt róttækustu stefnumál sín.
Árið 1975 lýsti Indira Gandhi forsætisráðherra yfir neyðarástandi og lét í reynd afnema lýðræði á Indlandi tímabundið. Neyðarlögin leiddu til fjöldamótmæla sem hindúskir þjóðernissinnar tóku meðal annars þátt í. Í aðdraganda þingkosninga árið 1977 gengu íhaldsmenn og róttækir vinstrimenn í kosningabandalag gegn forsætisráðherranum og mynduðu með sér Janataflokkinn svokallaða. Bharatiya Jana Sangh var meðal flokkanna sem gengu í þessa breiðfylkingu stjórnarandstöðunnar. Janataflokkurinn vann kosningarnar en brátt varð hugmyndafræðilegur ágreiningur milli aðildarflokkanna óyfirstíganlegur. Árið 1980 klofnaði Janataflokkurinn og boðað var til nýrra kosninga.
Stofnun BJP
Meðal margra flokka sem stofnaðir voru upp úr upplausn Janataflokksins var Bharatiya Janata-flokkurinn. Flokksmennirnir litu sumir á BJP sem beint framhald af Bharatiya Jana Sangh, sem leið formlega undir lok við samrunann í Janataflokkinn árið 1977. Stuðningur við róttæka hindúska þjóðernishyggju jókst samhliða hrinu kynþáttaofbeldis á níunda ártugnum en stofnandi flokksins, Atal Bihari Vajpayee, reyndi þó að gæta hófsemis í von um að geta höfðað til fleiri kjósenda. Þrátt fyrir það vann flokkurinn aðeins tvö þingsæti árið 1984.
Þar sem flokkurinn hafði ekki náð árangri með hófsemisstefnu Vajpayee tók flokkurinn róttækari stefnu árið 1984 og L. K. Advani, sem hafði verið meðlimur í RSS, tók við sem flokksleiðtogi. Hindúsk bókstafstrú hlaut aukið vægi í stefnum flokksins og þegar hindúsku þjóðernissamtökin Vishva Hindu Parishad kölluðu eftir því að Babri Masjid, moska frá 16. öld sem talin var byggð á helgum fæðingarstað hindúska guðsins Rama, yrði rifin studdi BJP málstað þeirra. Málefnið varð mikilvægur þáttur í kosningabaráttu flokksins. Í kosningum árið 1989 vann flokkurinn 85 þingsæti og tók síðan sæti í samsteypustjórn forsætisráðherrans V. P. Singh.
Smáríki
Smáríki eða örríki eru almennt viðurkennd sjálfstæð ríki í alþjóðakerfinu, með ýmist fáa íbúa og/eða lítið landsvæði. Alþjóðastjórnmál sem slík eru talin rekja rætur sínar til Vestfalíu-samninganna árið 1648, þar sem hið anarkíska stjórnskipulag, sem enn er við lýði, komst á. Með Vestfalíu-samningunum urðu sjálfstæði ríki til. Það er þó ekki fyrr en 1919 sem alþjóðastjórnmál sem fræðigrein kemst á laggirnar, en hún er alla jafna kennd við fyrri heimsstyrjöldina. Eftir hremmingar styrjaldarinnar fannst mönnunum þeir vera knúnir til þess að koma í veg fyrir að álíka eyðilegging gæti nokkurn tímann endurtekið sig. M.ö.o. ástæðan fyrir tilvist (i. raison d’être) alþjóðastjórnmála er að koma í veg fyrir stríð. Eðli málsins samkvæmt er lítið fjallað um smáríki í alþjóðastjórnmálum, en vert er að hafa í huga að margur er knár þótt hann sé smár.
Bharatiya Janata-flokkurinn
Stofnun BJP
Árið 1990 dró BJP stuðning sinn við stjórnina til baka vegna ágreinings við samstarfsflokkana um áætlað niðurrif moskunnar. Í kosningunum sem haldnar voru í kjölfarið vann BJP 120 þingsæti og náði þingmeirihluta í fylkinu Uttar Pradesh. Þann 6. desember árið 1992 réðust meðlimir Rashtriya Swayamsevak Sangh, Vishwa Hindu Parishad og BJP á Babri Masjid-moskuna og rifu hana til grunna í óeirðum þar sem rúmlega 2.000 manns voru drepnir. Ýmsir háttsettir flokksmenn BJP voru handteknir fyrir að hvetja til árásarinnar á moskuna, meðal annars L. K. Advani sjálfur.
Smáríki
Hvernig á að flokka ríkin sem mynda alþjóðakerfið?
Ekki eru allir á eitt sammála hvernig flokka eigi ríkin sem mynda alþjóðakerfið, þ.e. hvort gera eigi greinarmun á ofurveldum, stórveldum, miðlungsríkjum, og smáríkjum, og hvernig flokka eigi ríki í einn flokk umfram annan. Abramo Organski er talinn vera einn sá fyrsti sem flokkaði ríki í fjóra flokka, án þess þó að skýra neitt frekar hvað einkenndi hvern og einn þeirra nákvæmlega.
Bharatiya Janata-flokkurinn
Stjórnartíð 1998-2004
thumb|right|A. P. Vajpayee, fyrsti forsætisráðherra Indlands úr Bharatiya Janata-flokknum. Árið 1998 vann BJP meirihluta á neðri deild þingsins ásamt kosningabandalagi indverskra hægriflokka og varð stjórnarflokkur samsteypustjórnar. Atal Bihari Vajpayee varð fyrsti forsætisráðherra Indlands úr BJP. Næsta ár sprakk stjórnin og kallað var til nýrra kosninga, en þar bætti BJP við sig sætum og myndaði eigin stjórn sem sat í heilt kjörtímabil, frá 1999 til 2004. Stjórn Vajpayee beitti sér fyrir efnahagsumbótum í anda nýfrjálshyggju og auknum hernaðarútgjöldum. Alþjóðleg athygli beindist að flokknum árið 2002 eftir að kynþáttaóeirðir brutust út í fylkinu Gújarat, þar sem BJP sat við stjórn undir forsæti Narendra Modi, og um 1.000 til 2.000 manns voru drepnir. Árið 2004 tapaði flokkurinn þingkosningum á móti Sameinaða framfarabandalaginu, bandalagi vinstriflokka undir stjórn Þjóðarráðsflokksins.
Smáríki
Smáríki
Hér áður fyrr voru smáríki einna helst flokkuð eftir fjórum breytum: fólksfjölda, yfirráðasvæði, vergri landsframleiðslu, og hernaðarmætti. Baldur Þórhallsson flokkar smáríki aftur á móti eftir sex breytum, sem þó skarast að miklu leyti við áðurnefndar fjórar breyturnar:
Bharatiya Janata-flokkurinn
Stjórnarandstaða og kosningasigurinn 2014
Í þingkosningum árið 2009 fór flokknum aftur og hann hlaut 116 sæti en hafði haft 186 fyrir kosningarnar. Árið 2014 vann flokkurinn hins vegar stórsigur á móti Þjóðarráðsflokknum og náði 282 sæta meirihluta á neðri þingdeildinni. Með samstarfsflokkum sínum stýrði flokkurinn heilum 336 þingsætum. Þingflokksformaður flokksins, Narendra Modi, varð forsætisráðherra fyrir flokkinn. Undir forystu Modi vann BJP aukinn þingmeirihluta eftir kosningar árið 2019.
Smáríki
Smáríki
Misjafnt er við hvað er miðað en algengt er að miða við 1.000 ferkílómetra lands og minna en hálfa milljón íbúa. Ísland er þannig smáríki miðað við mannfjölda en ekki miðað við stærð. Stundum er þó miðað við meiri mannfjölda, t.d. 1,5 milljón íbúa. Minnsta almennt viðurkennda ríki heims er Vatíkanið sem nær yfir minna en hálfan ferkílómetra og var með 842 íbúa árið 2013. Önnur dæmi um smáríki eru Liechtenstein, Mónakó, Andorra, San Marínó, Niue og Míkrónesía.
Bharatiya Janata-flokkurinn
Hugmyndafræði og stjórnarstefnur
Uppgang BJP og samstarfsflokka hans síðustu ár í indverskum stjórnmálum má rekja til aukinnar þjóðernishyggju í Indlandi og óánægju með spillingu ýmissa áhrifamanna úr Þjóðarráðsflokknum. Talið er að Bharatiya Janata-flokkurinn hafi tapað þingkosningunum árið 2004 vegna efnahagsörðugleika og erfiðleika með að ráða úr auknum ójöfnuði í landinu.
Smáríki
Smáríki
Smáþjóðaleikarnir eru haldnir af 9 evrópskum ríkjum: Íslandi, Andorra, San Marínó, Liechtenstein, Mónakó, Lúxemborg, Möltu, Kýpur og Svartfjallalandi, en þau fjögur síðasttöldu teljast ekki til smáríkja miðað við 500.000 íbúa eða 1.000 ferkílómetra. Evrópumeistaramótið í körfuknattleik smáþjóða er í raun ekki fyrir smáríki heldur þau landslið sem eru lægst í styrkleikaröðinni.
1. deild kvenna í knattspyrnu
1. deild kvenna í knattspyrnu er þriðja hæsta kvennadeildin í íslenskri knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið 1995.
Samband sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum
Samband sveitarfélaga í Eyjafirði og Þingeyjarsýslum (EYÞING) voru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Norðausturlandi. Þau sameinuðust með Atvinnuþróunarfélagi Eyjafjarðar og Atvinnuþróunarfélagi Þingeyinga í Samtök sveitarfélaga og atvinnuþróunar á Norðurlandi eystra (SSNE).
Réttritun
Réttritun eða stafsetning er kerfi í tungumáli sem segir til um hvernig nota skal ákveðin ritkerfi til að skrifa tungumál. Þótt réttritun sé oft kölluð „stafsetning“ í talmáli, þá er stafsetning undirflokkur réttritunar.
Vindill
thumb|right|Vindlahylki, vindill og vindlaskeri. Vindill (sígar eða sígari) er tóbak undið inn í tóbaksblöð í (misgilda og mislanga) ströngla og eru gerðir til reykingar. Vindlar eru mjög mismunandi að gæðum, en vindlar frá Kúbu hafa alltaf haft á sér orð fyrir einstök gæði. Ekki má rugla vindlum saman við orðinu vindlingar, en það orð er haft um sígarettur.
Bindi
thumb|hægri|[[Lögreglumaður í Hamborg með bindi ]] Bindi er löng flík sem karlmenn klæðast (og þá yfirleitt með skyrtu), frekar en konur (þó konur nota meira og meira klæðnað sem oft var frekar tengur við karlmenn). Það er venjulega bundið um háls viðkomandi með hnút að framan. Uppruninn í Evrópu er venjulega rakinn til króatískra hermanna á Frakklandi í þrjátíu ára stríðinu (1618-1648) sökum áhuga Parísarbúa á klæðnaðnum.
Karlmenn á vesturlöndum klæðast oft jakkafötum, og þá oft með bindi til spari eða í vinnu. En það er líka þekkt andstaða við bindi (og jafnvel jakka og jakkaföt), t.d. á vinnustöðum (og hjá ákv. kristnum söfnuðum), oft leyft að sleppa bindi, á stöðum þar sem notkun binda var áður skylda, en t.d. enn mikið notuð af bankastarfsmönnum og lögfræðingum (en t.d. bannað að nota af starfmönnum IKEA). Ákveðnir stjórnmálamenn á vesturlöndum eru á möti bindum, sem annars er hefðbundinn klæðnaður, ef ekki skyldubundinn klæðnaður fyrir karlmenn, t.d. á Alþingi). Richard Branson er líka þekktur fyrir andstöðu sína við bindi, og líka andstaða við í Íran, klerkastjórnin telur þau merki um ofríki Evrópu.
Baldvin Belgíukonungur
Baldvin (Baudouin Albert Charles Léopold Axel Marie Gustave) (7. september 1930 – 31. júlí 1993) var konungur Belgíu. Hann var sonur Leópolds III konungs og Ástríðar prinsessu af Svíþjóð.
"„Sjálfstæði Kongó er afrakstur starfsins sem hófst með snilligáfu konungsins Leópolds 2., starfs sem hann innti af hendi með ákafri hugprýði og Belgar héldu áfram með mikilli þrautsegju. Sjálfstæðið markar tímamót, ekki aðeins í sögu Kongó, heldur, leyfi ég mér að fullyrða, allrar Afríku. Í 80 ár hefur Belgía sent bestu syni sína til ættjarðar ykkar, í fyrstu til þess að bjarga ykkur frá hinni viðbjóðslegu þrælaverslun sem tröllreið þjóðum ykkar, en síðar til þess að koma á sáttum milli hinna ýmsu þjóðflokka landsins, sem áður voru óvinir en hafa síðan lært að mynda saman eitt stærsta sjálfstæða ríki í Afríku, og loks til þess að bæta líf hinna ýmsu héraða Kongó, sem þið standið hér saman fyrir, sameinaðir á einu þingi. […] Þegar Leópold 2. hóf hið mikla starf sem nú ber loks ávöxt kom hann ekki til ykkar sem innrásarmaður heldur sem siðmenntari. Vér erum ánægðir með að hafa þannig, þrátt fyrir mikla erfiðleika, gætt Kongó ýmsum ómissandi eiginleikum ríkis sem þokast í átt til þróunar.“"
Patrice Lumumba, nýkjörinn forsætisráðherra Kongó, var ekki hrifinn af ræðu konungsins, og svaraði henni með eigin ræðu þar sem hann vandaði belgískum yfirráðum í landinu ekki kveðjurnar. Belgar og flestar aðrar þjóðir litu á ræðu Lumumba sem sára móðgun. Lumumba var síðar myrtur, líklega með hjálp belgísku leyniþjónustunnar. Árið 2001 komst rannsóknarnefnd belgíska þingsins að þeirri niðurstöðu að Baldvin hefði vitað af áætlunum um að myrða Lumumba en hefði ekkert aðhafst til að stöðva þær.
Árið 1990 neitaði Baldvin að skrifa undir lög sem afglæpavæddu fóstureyðingar í Belgíu og bað ríkisstjórn sína um að finna leið til að setja lögin án undirskriftar hans svo hann þyrfti ekki að fara gegn samvisku sinni. Ríkisstjórnin nýtti sér gloppu í lögunum með því að lýsa því yfir að konungurinn væri tímabundið ófær um að sinna störfum sínum og settu þannig lögin án aðkomu hans.
Élysée-höll
thumb|right|Inngangur Élysée-hallar. Élysée-höll (Palais de l'Élysée á frönsku) er gamalt setur við Faubourg-Saint-Honoré-götu í áttunda hverfi Parísar. Höllin hefur verið aðsetur forseta Frakklands frá því á tíma annars franska lýðveldisins. Nafn hallarinnar er stundum notað með nafnskiptum til að vísa til frönsku ríkisstjórnarinnar.
Ritháttur
Ritháttur, táknun, ritun, táknkerfi eða ritunarkerfi geta átt við:
Brentford Community Stadium
Brentford Community Stadium er leikvangur í Brentford, Vestur-London, og er heimavöllur knattspyrnufélagsins Brentford FC og rúgbífélagsins London Irish. Hann tók við að Griffin Park sem var heimavöllur Brentford frá 1904-2020.
Élysée-höll
Arkitektinn Armand Claude Mollet byggði setrið árið 1720 fyrir Louis-Henri de La Tour d'Auvergne, greifann af Évreux, en síðan þá hefur húsið átt sér litríka sögu og marga fræga húsráðendur. Loðvík 15. gaf frillu sinni, Pompadour markgreifaynju, setrið til umráða. Napóleon Bónaparte gaf setrið tengdabróður sínum, Joachim Murat. Bróðursonur Napóleons, Louis-Napoléon, bjó einnig í Élysée-höll sem forseti Frakklands frá 1848 til 1852.
Núverandi húsráðandi Élysée-hallar er Emmanuel Macron, forseti Frakklands frá 14. maí 2017.
2. deild karla í knattspyrnu 1974
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 20. sinn árið 1974. Var þetta í síðasta skipti sem einungis eitt lið fór upp um deild.
Niður í B-deild
(20px ÍBA féll úr efstu deild þetta árið en félagið var leyst upp í Þór annarsvegar og KA hinsvegar. Í staðin komu 2 félög upp úr 3. deild.)
Glúten
Glúten (eða jurtalím) er prótín sem finnst í korntegundum eins og hveiti, byggi og rúgkorni. Glútenofnæmi er talið hrjá um 1% Evrópubúa. Glútenlaust mataræði hefur verið vinsælt meðal þeirsa sem jafnvel eru ekki með óþol við því. Mataræðið getur aukið líkur á offitu
Hlöllabátar
Hlöllabátar er keðja skyndibitastaða sem sérhæfa sig í samlokum sem nefnast bátar. Fyrsti staðurinn var opnaður í miðbæ Reykjavíkur 14. apríl 1986 en síðan hafa útibú opnað í Kópavogi, Keflavík, Selfoss og á Akureyri.
Anjelica Huston
Síðan þá hefur Anjelica Huston fengið tilnefningar til Óskarsverðlauna fyrir leik sinn í kvikmyndunum Óvinir, ástarsaga (Enemies, A Love Story - 1989) og Bragðarefir (The Grifters - 1990), til BAFTA-verðlauna fyrir Glæpir og afbrot (Crimes and Misdemeanors - 1989) og Morðgáta á Manhattan (Manhattan Murder Mistery - 1993), og til Golden Globe-verðlauna fyrir hlutverk sitt sem Morticia Addams í Addams-fjölskyldan (Addams Family - 1991) og framhaldsmyndinni Addams-fjölskyldugildin (Addams Family Values - 1993). Huston hefur leikið í nokkrum af myndum Wes Anderson, eins og Tenenbaum-fjölskyldan (The Royal Tenenbaums - 2001), Sjávarlífsævintýri Steve Zissou  (The Life Aquatic with Steve Zissou - 2004) og Lestarferðin (The Darjeeling Limited - 2007).
Ivan Radeljić
Ivan Radeljić (fæddur 14. september 1980) er Bosníaskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 10 leiki með landsliðinu.
Ibn al-Nafis
thumb|Titilsíða á handriti eftir Ibn al-Nafis Ala-al-din abu Al-Hassan Ali ibn Abi-Hazm al-Qarshi al-Dimashqi (arabíska: علاء الدين أبو الحسن عليّ بن أبي حزم القرشي الدمشقي ), betur þekktur sem Ibn al-Nafis (arabíska: ابن النفيس ), var arabískur miðaldalæknir (fæddur 1213, dáinn 1288), þekktastur fyrir rannsóknir sínar á hringrás blóðsins í mannslíkamanum.
Æviágrip
Ibn al-Nafis fæddist í Damaskus árið 1213, eða þar um bil. Hann lærði læknisfræði við Bimaristan al Noori spítalann þar í borg. Á þessum tíma var Damaskus ein helsta höfuðborg mennta og vísinda í heiminum. Ibn al-Nafis varð vitni að miklum erfiðleikum sem tengdust krossferðunum og innrásum Mongóla í Bagdad. Eyðileggingin sem þetta hafði á allt starf fræðimanna á þessum tíma var gríðarleg og reyndu Ibn al-Nafis og samtíðarmenn hans að endurreisa þann ljóma sem hafði verið yfir íslömsku gullöldinni og tókst það þegar upp var staðið. Þegar Ibn al-Nafis var 23 ára fluttist hann til Kaíró og hóf störf á Al-Nassri sjúkrahúsinu en svo seinna meir á Al-Mausouri sjúkrahúsinu þar sem að hann varð síðar yfirlæknir. Hann naut lífsins í Kaíró, varð ríkur og naut þess að umgangast yfirstéttina sem og ráðandi lækna og aðra meðlimi fræðasamfélagsins. Hann var svo gerður að líflækni Baybars sóldáns.
Fræðastörf og arfleifð
Á íslömsku gullöldinni komu fram fræðimenn, vísindamenn og kennarar úr arabaheiminum sem færðu ferska strauma í vísindasöguna. Þeir véfengdu margar af kenningum Grikkja og Rómverja og kynntu til sögunnar margar þeirra kenninga sem lögðu grunninn að nútíma vísindum
Ibn al-Nafis var aðeins 29 ára gamall þegar hann gaf úr sitt mikilvægasta rit, Athugasemdir við líffærafræði í Kanónu Avicenna, sem innihélt byltingarkenndar skoðanir á lungnahringrásinni og hjartanu. Fræðimenn höfðu allt frá annarri öld haldið því fram að blóðið færi frá vinstri hjartaslegli til þess hægri í gegnum ósýnileg göng sem væru á hjartaskiptinni, skilrúminu sem aðskilur hjartahólfin, og blandaðist þar lofti sem byggi til anda sem dreifðist þaðan út um líkamann. Ibn al-Nafis rengir þetta í bók sinni og segir að skiptin sem aðskilur vinstri og hægri hjartaslegla væri ekki hol og þar af leiðandi gæti blóð ekki flust þar á milli. Þar sem það er enginn samgangur milli hægri og vinstri hjartaslegla, og það eru engin ósýnileg göng þar á milli, þá fer blóðið frá hægra hólfi niður með slagæðinni niður í lungun dreifist þar um lungun og blandast lofti. Blóðið fer svo aftur til vinstri hjartahólfsins þar sem því er dreift út í líkamann. Ibn al-Nafis sagði einnig að það hlyti að vera samgangur á milli lungnaslagæðar og lungnaæða
Ibn al-Nafis skrifaði ekki bara læknisfræðirit, hann skrifaði einnig bækur um lög, heimspeki, félagsfræði og stjörnufræði. Auk þess skrifaði hann fyrstu arabísku skáldsöguna sem fjallaði um lítið barn sem var alið upp á einangraðri eyðieyju en komst að lokum í samband við umheiminn.
Það er svo skemmtilegt aukaatriði að Ibn al-Nafis komst ekki til vitundar vesturlandabúa fyrr en snemma á 20. öld þegar að ungur Egypti sem var að vinna að doktorsritgerð sinni á bókasafni í Berlín fann handritið að bók Ibn al-Nafis um blóðrásina fyrir tilviljun. Það er áhugavert að velta því fyrir sér hvort að Michael Servetus sem gaf út bók sína árið 1553 og fjallaði um svipað efni, hafi vitað af Ibn al-Nafis og hvort hann hafi eignað sér eitthvað af því sem Ibn al-Nafis hafði uppgötvað 300 árum áður.
Glútenóþol
Glútenóþol (e. Non-celiac gluten sensitivity (NCGS)) er óþol fyrir glúteni í kornvörum.
Spörvareynir
Spörvareynir (Sorbus californica) er reyniviður sem vex í vesturhluta N-Ameríku.
Glitbrúsi
Þessum fugl var fyrst lýst skilmerkilega af Carl Linnaeus 1758. Það eru tvær undirtegundir.
Samtök sunnlenskra sveitarfélaga
Samtök sunnlenskra sveitarfélaga (SASS) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Suðurlandi.
Fólgið fall
Fólgið fall er stærðfræðilegt fall sem hefur fylgibreytu sem er ekki skýrt táknuð í sambandi við frumbreytu. Dæmi um fólgið fall er t.d. x^2+y^2=1 þar sem breytan y er fólgið fall af x.
Fólgin deildun
Fólgin deildun (einnig þekkt sem fólgin diffrun, óbein deildun eða óbein diffrun) er aðgerð í örsmæðareikningi sem hægt er að framkvæma á fólgnum föllum. Þessi aðferð notast við keðjuregluna.
Japanskur hestamakríll
Við Japan veiðist „Japanese jack mackerel“ (T. japonicus) en veiðihefð fyrir honum er löng. Aji eða Ma-Aji eru japönsku heitin yfir japanskan hestamakríl en til eru um 140 tegundir af hestamakríl, 40 tegundir af þessum 140 býr í strandsjó Japans (Taste of Japan, e.d.).