cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hallgrímur Hallgrímsson (f. 1910)
Æviágrip
Hallgrímur flutti til Reykjavíkur þegar hann var tvítugur og var þar virkur bæði í greinaskrifum og verkalýðsbaráttu samhliða því sem hann vann daglaunavinnu við höfnina. Veturinn 1930 tók Hallgrímur þátt í stofnun Kommúnistaflokks Íslands. Næsta ár var Hallgrímur sendur ásamt fleiri ungliðum flokksins til Moskvu, þar sem Komintern, Alþjóðasamtök kommúnista, hafði gefið þeim umboð til að ganga í skóla. Hallgrímur var eini Íslendingurinn sem gekk þar bæði í Vesturskólann og Lenínskólann, þar sem líklegt er að hann hafi hlotið nokkra þjálfun í vopnaburði.
Hallgrímur sneri heim til Íslands árið 1932 og tók við stjórn Varnarliðs verkalýðsins, baráttusveitar íslenskra kommúnista sem ætlað var að veita vopnuðum lögreglusveitum Reykjavíkur og sveitum íslenskra nasista mótvægi. Hallgrímur vann sér inn mikla hylli meðal kommúnista árið 1933 þegar hann réðst ásamt félögum sínum á þýska skipið Eider við höfn Reykjavíkur og stal hakakrossfána úr stefni þess, sem Einar Olgeirsson traðkaði síðan á um kvöldið á flokksfundi Kommúnistaflokksins.
Þátttaka í Spánarstríðinu
Sumarið 1937 ferðaðist Hallgrímur til Spánar í gegnum Frakkland til þess að berjast með spænska lýðveldishernum í spænsku borgarastyrjöldinni. Eftir komuna til Spánar dvaldi Hallgrímur stuttlega í herskóla í Albacete en var síðan sendur í liðsforingjaskóla í Madrigueras. Þar sem Hallgrímur talaði bæði þýsku og Norðurlandamál gegndi hann mikilvægu hlutverki sem túlkur milli mismunandi þjóðerna innan Thälmannsveitanna í lýðveldishernum. Talið er að hann hafi einnig verið pólitískur leiðtogi innan sveitanna sem var falið að skikka til hermenn og viðhalda aga. Hallgrímur barðist í orrustunni um Ebro og hlaut heiðursmerki og liðþjálfatign fyrir framgöngu sína í baráttunni um Gandesa og Batea.
Hallgrímur fór frá Spáni þann 20. nóvember árið 1938 eftir að stjórn lýðveldisins ákvað að senda alla erlenda sjálfboðaliða heim. Hann kom heim til Íslands þann 4. desember og ferðaðist um landið til að halda fyrirlestra um reynslu sína úr Spánarstríðinu.
Handtaka og dauði
Eftir að Bretar hertóku Ísland í seinni heimsstyrjöldinni komst Hallgrímur árið 1941 í kast við yfirvöld í tengslum við Dreifibréfsmálið svokallaða. Hallgrímur var sakaður um að hafa þýtt dreifibréf á ensku þar sem breskir hermenn voru hvattir til að ganga ekki í störf íslenskra verkamanna sem voru í verkfalli. Fyrir vikið var Hallgrímur handtekinn og fyrst haldið í Hegningarhúsinu en svo á Litla-Hrauni, þar sem honum var haldið í einangrunarvist í 52 daga. Hallgrímur veiktist í fangavistinni og lá á röntgendeild Landspítalans á meðan kona hans, Oddný Pétursdóttir, fæddi dóttur þeirra í júlí 1941.
Indiana Jones
thumb|right|[[Harrison Ford klæddur sem Indiana Jones við upptökur á Indiana Jones og konungsríki kristalshauskúpunnar árið 2007.]] Dr. Henry Walton „Indiana“ Jones yngri er aðalpersóna, hermaður og fornleifafræðingur í samnefndri kvikmyndaröð. Hann kom fyrst fram í myndinni Leitin að týndu örkinni (Raiders of the lost Ark) árið 1981.
Kvikmyndir
Kvikmyndirnar um Indiana Jones eru grín-, hasar- og ævintýramynd sem eru fimm talsins, og leikur Harrison Ford Indy í þeim öllum.
Fyrsta myndin var Ránið á týndu örkinni (Raiders of the Lost Ark) en hún gerist upp úr 1930. Þar mætir Indiana Jones meðal annars nasistum í leit sinni að týndu sáttmálsörkinni.
Næsta mynd var Indiana Jones og musteri óttans (Indiana Jones and the Temple of Doom) sem kom út árið 1984. Hún gerist að mestu á Indlandi og árið er 1935.
Þriðja myndin var Indiana Jones og síðasta krossferðin (Indiana Jones and The Last Crusade). Hún kom út árið 1989 og hún gerist árið 1938.
Búlgur
Búlgur (fræðiheiti: Toninia) er ættkvísl fléttna af strýætt. Átta tegundir ættkvíslarinnar voru skráðar á Íslandi árið 2009 en fleiri hafa verið skráðar síðan þá. Óvíst er hversu margar tegundir búlgna lifa á Íslandi.
Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni. Nokkrar breytingar hafa verið á flokkun sumra tegunda og því er líklegt að listinn sé ekki tæmandi.
Indiana Jones
Kvikmyndir
Fjórða myndin er Indiana Jones og konungsríki kristalshauskúpunnar (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) og kom út árið 2008. Sú mynd gerist árið 1957 og hefur Indy elst nokkuð milli mynda.
Sjónvarpsþættir
Á árunum 1992 til 1996 gerði George Lucas sjónvarpsþáttaröð um Indiana Jones sem nefndist Ævintýri Indiana Jones (The Young Indiana Jones Chronicles).
Vulfpeck
thumb|Af tónleikum árið 2013. Vulfpeck er bandarísk fönkhljómsveit sem var stofnuð árið 2011. Hljómsveitin hefur gefið út sex breiðskífur og fjórar stuttskífur. Orðið Vulfpeck þýðir ekki það sama og orðið Wolf-pack, (Hópur af úlfum) orðið þýðir lítill koss (Peck)frá úlfi (Vulf).
Saga
Í byrjun 2011 samanstóð Vulfpeck bara af fjórum meðlimum (Stratton, Katzman, Dart og Goss). En árið 2012 fór Joey Dosik að spila inn á plötur með hópnum. Fyrstu tvær plötur hljómsveitarinnar (Mit Peck, Vollmilch) innihéldu engann söng. Platan My First Car inniheldur lagið Wait For The Moment, en það er fyrsta lagið sem söngvarinn Antwaun Stanley söng fyrir hljómsveitina. Árið 2016 gaf Vulfpeck út plötuna The Beautiful Game, en það er fyrsta platan sem gítarleikarinn Cory Wong spilar á. Í desember 2019, spilaði hljómsveitin tónleika í tónleikahöllinni Madison Square Garden. Þeir tónleikar voru teknir upp og gefnir út á breiðskífu.
Í nóvember 2020 gaf hljómsveitin út smáskífu sem var ábreiða af laginu Something með Bítlunum. Upptakan var af tónleikum frá árinu 2017. Á tónleikunum spiluðu ásamt Vulfpeck, trommarinn Bernard Perdie og slagverksleikarinn Richie Rodriguez.
Verkamannabústaðir
Verkamannabústaðir eru félagslegt húsnæði sem venjulega eru reistir af stjórnvöldum (ríki eða sveitarfélögum) eða stéttarfélögum með styrk frá stjórnvöldum. Tilgangur þess er að gefa tekjulægri stéttum tækifæri til að komast í húsnæði með lágum greiðslum.
Fyrstu verkamannabústaðirnir sem reistir voru á Íslandi voru 70 íbúðir við Hringbraut í Reykjavík. Verkamannabústaðirnir við Hringbraut voru reistir af Byggingafélagi alþýðu eftir teikningum Guðjóns Samúelssonar 1931.
Bute
thumb|right|[[Mount Stuart House er brúnsteinshöll reist fyrir markgreifann af Bute seint á 19. öld.]] Bute (skoska: Buit; skosk gelíska: Eilean Bhòid eða An t-Eilean Bòdach) er eyja í Clyde-firði við vesturströnd Skotlands. Hálandamisgengið gengur þvert yfir eyjuna.
Áður fyrr var eyjan uppistaðan í sýslunni Buteshire, en nú er hún innan sveitarfélagsins Argyll og Bute. Íbúar voru um 6500 árið 2011 og þar af býr um 4300 í eina bænum á eyjunni, Rothesay, þangað sem ferja gengur frá meginlandinu. Hún er um 122 km² að stærð.
Útvarpsleikrit
Útvarpsleikrit er leikrit sem flutt er eingöngu sem hljóð í útvarpi af leikurum. Oft er notast við margskonar hljóð til þess að auka á tilfinningu þess sem hlustar.
Á Íslandi
Útvarpsleikrit náðu fyrst vinsældum á árunum 1920 til 1930. Leikrit hafa verið flutt í Ríkisútvarpinu frá stofnun, 1930 og hafa þau verið vinsæl síðan þá þó að eitthvað sé minna um þau í dag þar sem sjónvarpið er núna orðin mun meira notaður miðill fyrir samskonar skemmtun.
Útvarpsleikhúsið á Rás 1 á hefur framleitt útvarpsleikrit reglulega frá því Þorsteinn Ö. stephensen var ráðinn leiklistarstjóri 1947 og gerir það enn. Það er eina útvarpsstöðinn á Íslandi sem setur upp og útvarpar útvarpsleikrit með reglulegum hætti. Núverandi útvarpsleikhússtjóri er Þorgerður E. Sigurðardóttir.
Hreistur
thumb|250px|Hreistur á fiskum Hreistur eru þunnar, skaraðar beinflögur á roði sumra fiska og á húð fleiri dýra. Hreistur gróa sem hlífðarlag, en þau má einnig finna á vængum fiðrilda, en þar mynda þau litamynstur þeirra. Hreistur eru algeng á dýrum en þau hafa þróast margsinnis með mismunandi hætti - hreistur fiska hafa þróast frá öðruvísi efni en hreistur skriðdýra.
Kolli
Kolli getur átt við um
Aconitum plicatum
Aconitum plicatum er fjölært jurt af sóleyjaætt sem er upprunnin frá Mið-Evrópu (Þýskalandi, Tékklandi og Póllandi).
Kenichi Shimokawa
Kenichi Shimokawa (fæddur 14. maí 1970) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki með landsliðinu.
Mini Israel
Mini Israel (מיני ישראל) er garður er staðsettur í Ayalon-dal, nálægt Latrun í Ísrael. Garðurinn er í laginu eins og Davíðstjarnan og hefur 385 módel sem eru til sýnis. Verslunarmiðstöð með sýningarsal er á svæðinu. Garðurinn opnaði árið 2002 og var formlega opnaður þann 7. apríl árið 2003.
Úur
Úurnar var félagsskapur ungra kvenna sem starfaði innan Kvenréttindafélags Íslands. Kvenréttindafélagið stofnaði árið 1968 æskunefnd. Í nefndina máttu ganga allar félagskonur 35 ára og yngri. Í nóvember 1969 voru 18 ungar konur skráðar í nefndina. Rauðsokkuhreyfingin var stofnuð nokkru síðar og Vilborg Dagbjartsdóttir kynnti Rauðsokkuhreyfinguna á fundi hjá Úunum en  konurnar í æskunefnd Kvenréttindafélagsins kusu þó að halda áfram sínu starfi en renna ekki saman við Rauðsokkahreyfinguna. Þann 18. nóvember 1970 samþykktu konurnar á fundi að hér eftir kæmu þær fram undir starfsheitinu Úur. Nafnið er sótt til persónu í bók Halldórs Laxness Kristnihald undir Jökli sem kom út um þetta leyti eða árið 1968.
Úurnar voru margar kennarar og þeim blöskraði sú sýn á íslenskar konur sem fram kom í kennslubókum þeirra tíma og kynbundið launamisrétti. Nokkrar Úanna skoðuðu námsbækur og gerðu úttekt á handavinnukennslu drengja og stúlkna sem þá var kynskipt og könnuðu boðskap barnabóka. Fyrstu afskipti Úanna af stjórnmálum voru undirskriftasöfnun í kringum Kvennaskólafrumvarpið.
Taíland
Taíland, opinbert heiti Konungsríkið Taíland, áður þekkt sem Síam, er land í Suðaustur-Asíu, með landamæri að Kambódíu og Laos í austri, Taílandsflóa og Malasíu í suðri og Mjanmar og Andamanhafi í vestri. Landhelgi Taílands nær saman við landhelgi Indlands, Víetnam og Indónesíu. Taíland er 50. fjölmennasta ríki heims, með um 66 milljón íbúa. Höfuðborg og stærsta borg landsins er Bangkok, sem er jafnframt sérstjórnarsvæði. Í Taílandi er þingbundin konungsstjórn og þingræði en landið hefur oft gengið í gegnum stjórnarbyltingar og tímabil með herforingjastjórnum.
Meðan á tíma heimsvaldastefnu Vesturlanda í Asíu stóð var Taíland eina ríkið í heimshlutanum sem hélt sjálfstæði sínu. Stjórn landsins neyddist samt oft til að láta bæði lönd og verslunarréttindi af hendi með ójöfnum samningum. Í valdatíð Chulalongkorn 1868 til 1910 var stjórn landsins breytt í þingbundna konungsstjórn. Síam var í liði Bandamanna í Fyrri heimsstyrjöld. Árið 1940 var nafni landsins breytt í Taíland. Í Síðari heimsstyrjöld varð Taíland leppríki Japans. Seint á 6. áratugnum gerði Sarit Thanarat herforingjabyltingu sem endurreisti stjórnarhlutverk konungdæmisins. Í Kalda stríðinu varð Taíland mikilvægur bandamaður Bandaríkjanna í Suðaustur-Asíu og einn af stofnaðilum SEATO. Stjórn Taílands hefur síðan þá sveiflast milli borgaralegra þingræðisstjórna og herforingjastjórna. Frá aldamótunum 2000 hafa stuðningsmenn og andstæðingar fyrrum forsætisráðherrans Thaksin Shinawatra tekist harkalega á um völd í landinu sem hefur leitt af sér tvær stjórnarbyltingar og fjölda mótmæla. Frá 2020 hafa staðið þar langvinn mótmæli gegn konunginum og núverandi stjórn.
Taíland er stofnaðili að Sambandi Suðaustur-Asíuríkja. Þrátt fyrir óstöðugt stjórnarfar er landið talið til miðvelda á heimsvísu. Taíland er með háa lífsgæðavísitölu. Landið er annað stærsta hagkerfi Suðaustur-Asíu og það 20. stærsta í heimi miðað við kaupmáttarjöfnuð. Taíland er skilgreint sem nýiðnvætt ríki. Helstu atvinnugreinar eru iðnaður, landbúnaður og ferðaþjónusta.
Saga
Mismunandi menningar hafa verið við lýði í Taílandi frá tímum Baan Chiang menningarinnar. En þrátt fyrir það hefur taílensk menning alltaf verið undir miklum áhrifum frá indverskri og kínverskri menningu, vegna landfræðilegrar legu þess. Fyrsta síamska ríkið er talið vera konungsríkið Sukhothai, stofnað árið 1238, fylgjandi hruni Kmeraveldisins á 13.-15. öld.
Eftir hrun Ayutthaya árið 1767 varð Thonburi höfuðborg Taílands í stuttan tíma undir stjórn Taksin konungs. Árið 1782 hófst núverandi skeið í sögu Taílands (Ratthanakosin), og fylgdi því stofnun Bangkok sem höfuðborgar Chakri konungsættarinnar, undir stjórn Rama I.
Á 16. öld byrjuðu evrópskir landkönnuðir að streyma til Taílands. Þrátt fyrir það, var Taíland eina suðausturasíska landið sem þurfti aldrei að lúta nýlendustjórn. Helstu ástæður þess eru að á 19. öld voru mjög hæfir stjórnendur yfir landinu, sem nýttu þá spennu og samkeppni sem ríkti á milli Frakka og Breta. Því varð landið hlutlaust í öllu því nýlendukapphlaupi sem ríkti í Suðaustur-Asíu á þeim tíma. Þrátt fyrir það, varð landið fyrir miklum vestrænum áhrifum á seinni hluta 19. aldar. Varð það til þess að miklar umbreytingar áttu sér stað og Taílendingar gáfu eftir þremur suðrænum umdæmum, sem seinna urðu norðurmalasísk fylki.
Árið 1932 átti sér stað bylting án blóðsúthellinga, sem varð til þess að þingbundin konungsstjórn varð í landinu. Á meðan að seinni heimsstyrjöldin stóð yfir, var Taíland í bandalagi með Japönum. Eftir stríð gekk hinsvegar Taíland í bandalag með Bandaríkjamönnum. Taíland gekk í gegnum ýmsar byltingartilraunir sem framvinduðust í lýðræði á 19. öld.
Landfræði
thumb|right|Gervihnattamynd af Taílandi. Taíland er 513.120 ferkílómetrar að stærð og er því í 50. sæti á lista yfir stærstu lönd heims. Landið er aðeins minna en Jemen og aðeins stærra en Spánn.
Taíland skiptist í nokkur skýrt aðgreind landfræðileg svæði sem samsvara sýsluhópum. Í norðri er Taílandshálendið þar sem hæsta fjallið er Doi Inthanon í Thanon Thong Chai-fjallgarðinum sem nær 2.565 metra hæð yfir sjávarmáli. Norðausturhlutinn, Isan, nær yfir Khorat-hásléttuna sem liggur að Mekongfljóti í austri. Í miðhluta landsins er tiltölulega flatlendur árdalur Chao Phraya sem rennur út í Taílandsflóa.
Suðurhluti Taílands nær yfir mjótt Kraeiðið sem endar í Malakkaskaga. Taíland skiptist þannig í sex skilgreind landfræðileg héruð sem eru ólík hvað varðar fjölda og samsetningu íbúa, menningu, efnahagslíf og þróun lífsgæða. Þessi breytileiki er eitt helsta einkenni Taílands.
Fljótin Chao Phraya og Mekong eru lífæðar fyrir landbúnaðinn í Taílandi og sjá honum fyrir áveituvatni. Iðnræktun á grænmeti notar bæði fljótin og þverár þeirra. Árnar Chao Phraya, Mae Klong, Bang Pakong og Tapi, renna út í Taílandsflóa. Í suðurhlutanum er sjórinn tiltölulega grunnur og hreinn sem skapar aðdráttarafl fyrir strandferðamennsku. Við austurströnd flóans eru helstu iðnaðarborgir landsins. Þar er stærsta stórskipahöfnin í Sattahip og helsta kaupskipahöfnin, Laem Chabang.
Við Andamanhaf í vestri eru vinsælar sólarstrendur. Bæirnir Phuket, Krabi, Ranong, Phang Nga og Trang, ásamt eyjum, eru enn vinsælir ferðamannastaðir, þrátt fyrir eyðilegginguna sem varð þar í flóðbylgjunni 2004.
Tara Buckman
Tara Buckman (f. 1. október 1956) er bandarískur leikari.
Tenglar
[
19. júní
19. júní er 170. dagur ársins (171. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 195 dagar eru eftir af árinu. Á Íslandi er dagurinn helgaður kvenréttindum.
One Health
thumb|right|One Health-þrenningin. One Health (enska: „ein heilsa“) er nálgun sem gengur út frá því að heilsa umhverfis, dýra og manna sé innbyrðis tengd. Hugtakið varð til í dýralæknisfræði sem viðbrögð við því að dýra- og mannasjúkdómar virðast breiðast út hraðar og víðar en áður, sem tengist meðal annars búsvæðaeyðingu villtra dýra. Hugtakið festist í sessi vegna ótta við faraldra af völdum sjúkdóma eins og fuglaflensu og svínaflensu sem geta borist úr dýrum í menn á 21. öld. Árið 2007 gaf Bandaríska læknafélagið út ályktun um One Health sem grundvöll samstarfs lækna og dýralækna, og árið 2008 gáfu Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna, Alþjóðadýraheilbrigðisstofnunin og Alþjóðaheilbrigðisstofnunin út sameiginleg meðmæli um notkun One Health-nálgunar til að takast á við áskoranir í lýðheilsu á heimsvísu.
Flekaskil
Flekaskil eru þar sem jarðflekarnir gliðna í sundur ca. 1-15 cm á ári í hvora átt. Þar kemur bergkvika upp um sprungur á skilunum. Eldvirkni á flekaskilum er að mestu neðansjávar. Einkennandi fyrir flekaskil eru miðhafshryggir og sigdalir. Dæmi um flekaskil er á Íslandi þar sem Evrasíu- og Norður-Ameríkuflekinn færast hvor frá öðrum. Andstæða flekaskila eru flekamót þar sem flekar rekast saman.
Mú (meginland)
thumb|right|Kort James Churchward af Mú. Mú er ímyndað meginland sem kemur víða fyrir í bókmenntum sem ganga út á týnda heima. Það kom fyrst fram í skrifum forngripafræðingsins Augustus Le Plongeon eftir rannsóknir hans á fornleifum Maja á Yucatán-skaga í Mexíkó á síðari hluta 19. aldar. Nafnið fékk hann úr riti Charles Étienne Brasseur de Bourbourg sem misþýddi Madrídarhandritið og taldi að orðið Mu vísaði til lands sem hefði sokkið í sæ. Le Plongeon túlkaði það sem vísun til Atlantis. Hann taldi að menning Forn-Egypta og Forn-Grikkja væri afkomandi þessa menningarheims.
Sómi (fyrirtæki)
Sómi er fyrirtæki, sem framleiðir alls konar samlokur, hamborgara, langlokur, pasta, salöt, pizzur og fleiri tilbúna rétti. Einnig býður Sómi upp á nokkrar gerðir veislubakka. Hjá fyrirtækinu starfa um 80 starfsmenn. Vörur Sóma eru fáanlegar um allt land í öllum helstu bensínstöðvum og matvöruverslunum.
Mú (meginland)
Síðar gerði breski rithöfundurinn James Churchward heitið þekkt í röð bóka sem fjölluðu um týnt meginland í miðju Kyrrahafi. Bækurnar komu út á 3. og 4. áratug 20. aldar. Hann hélt því fram að hann hefði fengið upplýsingar um þetta land af leirtöflum sem hann uppgötvaði meðan hann gegndi herþjónustu á Indlandi. Churchward staðhæfði að uppruna siðmenningar mætti rekja til Mú og að allar stærri minjar úr steini sem væri að finna á Kyrrahafseyjum mætti rekja til þess.
Týnda meginlandið Mú kemur fyrir í skrifum ýmissa höfunda á 19. og 20. öld, aðallega í dulspekilegu samhengi. Mú kemur einnig víða fyrir í skáldsögum, eins og sögum H. P. Lovecraft og myndasögum Marvel.
Sómi (fyrirtæki)
Sagan
Sómi var stofnað árið 1978 af Bjarna Sveinssyni. Fyrst um sinn var fyrirtækið til húsa í Kópavogi en síðar flutti fyrirtækið í Garðabæinn þar sem það er til húsa núna. Árið 1993 keyptu tveir aðrir hlut í fyrirtækinu, Arnþór Pálsson og Alfreð Hjaltalín. Árið 2003 seldi Bjarni Sveinsson sinn hluta í fyrirtækinu og hinir hluthafanir keyptu hans hlut. Vorið 2006 keypti Sómi næststærsta samlokufyrirtæki landsins Júmbó. Fyrirtækið samanstendur nú af tveimur einingum, Sómasamlokum og Júmbósamlokum, sem báðar framleiða undir merkjum Sóma og Júmbó matvæli fyrir heimamarkað.
WYSIWYG
thumb|right|WYSIWYG-ritill (vinstra megin) sem líkir eftir endanlegri útgáfu skjals og LaTeX-kóði í textaritli (hægra megin) sem líkist ekkert endanlegri útgáfu. WYSIWYG er skammstöfun sem stendur fyrir what you see is what you get eða „það sem þú sérð er það sem þú færð“. Það er notað um ritla sem sýna „endanlegt“ útlit jafnóðum og maður skrifar inn/breytir. Þetta hugtak er þannig einkum notað um ritvinnsluforrit, umbrotsforrit, vefsíðugerðarforrit o.s.frv. þar sem endanleg útkoma (í prentun eða vafra) er nokkurn veginn sú sama og notandinn sér á skjánum þegar hann vinnur með viðkomandi skjal, öfugt við t.d. LaTeX-ritla eða HTML-ritla þar sem endanleg útkoma verður ekki sýnileg fyrr en skjalið fer í gegnum vinnsluferli sem breytir því í endanlega útgáfu (t.d. í myndsetningarkerfi vafra, eða PDF-setningarkerfi). Til þess að þetta virki þarf ritillinn að herma eftir endanlegu úttaki eins vel og hann getur sem getur verið miserfitt. Betri umbrotsforrit bjóða oft upp á möguleikann að stilla litanotkun fyrir viðkomandi skjá svo hún líkist sem mest litanotkun í prentsmiðju til að tryggja að endanlegur prentgripur verði sem líkastur því sem notandinn sér á skjánum.
WYSIWYG-ritlar komu fyrst fram á sjónarsviðið á tölvum sem notuðust við tölvumús og myndræn notendaskil en áður notuðu ritvinnsluforrit ívafsmál til að stýra umbrotsaðgerðum texta (breiðletrun, skáletrun, jöfnun o.s.frv.). Fyrsti ritillinn sem bauð upp á WYSIWYG-virkni er talinn hafa verið Bravo sem var skrifaður fyrir Xerox Alto-tölvuna árið 1974, en fyrsta ritvinnsluforritið af þessu tagi sem náði almennri útbreiðslu var MacWrite fyrir Apple Macintosh-tölvur árið 1984. Skjáupplausn Macintosh-tölvanna (72dpi) var miðuð við upplausn ImageWrite-nálaprentara sem Apple seldi með tölvunum (144dpi) þannig að þegar notandinn hélt prentaða skjalinu upp að skjánum var útkoman jafnstór en í helmingi betri upplausn.
Dæmi um WYSIWYG-ritla
wysiwyg er einnig notað til að svindla á fólki líkt og þegar þú kaupir myndavél og það er að
Juniperus oxycedrus
Juniperus oxycedrus er tegund af barrtré í Einisætt. Vaxtarlagið er frá 2m runna að 10m hátt tré. Upprunninn frá Miðjarðarhafssvæðinu (frá Marokkó og Frakklandi austur til Kaspíahafs).
Kirkjubær
Kirkjubær getur átt við um
Diskablágresi
Diskablágresi (fræðiheiti: Geranium platypetalum ) er jurt af blágresisætt. Hún er ættuð frá N-Íran, Kákasus, Tyrklandi og S-Túrkmenistan.
Arlington Road
Arlington Road er bandarísk sakamálamynd frá árinu 1999. Jeff Bridges, Tim Robbins, Joan Cusack og Hope Davis fara með aðalhlutverk í myndinni sem að er leikstýrð af Mark Pellington. Handritshöfundur er Ehren Kruger sem að skrifaði það árið 1996 og senti það inn í árlegu handritakeppni Bandarísku kvikmyndaakademíunnar og hlaut fyrstu verðlaun.
Söguþráður
Michael Faraday, söguprófessor, býr ásamt tíu ára syni sínum, Grant, í úthverfi höfuðborgarinnar Washington. Tvö ár eru liðin frá því eiginkona Faraday var drepin en hún vann fyrir FBI og leitar þessi atburður mikið á prófessorinn. Af tilviljun vingast hann við nágranna sína sem nýfluttir eru í hverfið, Oliver og Chery Lang. Faraday tekur þessum vinskap með opnum huga enda búinn að einangra sig í langan tíma. Það renna þó fljótt á hann tvær grímur þegar hann kemst að því að ekki er allt satt sem þau segja um líf sitt. Óróleiki Faradays verður að sterkum grun um að Lang-hjónin séu alls ekki það sem þau líta út fyrir að vera, þau hafi eitthvað á prjónunum sem ekki þoli dagsins ljós.
Kumari Kandam
thumb|right|Mynd sem sýnir Lemúríu sem Kumari Kandam. Kumari Kandam (tamílska: குமரிக்கண்டம்) er goðsögulegt sokkið meginland suður af Indlandsskaga sem kemur fyrir í ritum tamílskra þjóðernissinna á 20. öld sem upprunaland menningar Tamíla. Heitið kemur fyrst fyrir í tamílskri útgáfu Skanda Purana frá 15. öld. Týnd og sokkin lönd koma víða fyrir í bókmenntum á sanskrít og tamílsku en ekkert þeirra var kallað þessu nafni né talið vera upprunaland Tamíla fyrr en tamílskir þjóðernissinnar tóku að tengja heitið við tilgátu breska líffræðingsins Philip Sclater um Lemúríu, sokkið meginland í Indlandshafi, eftir miðja 19. öld.
Í þessum ritum er Kumari Kandam lýst sem aðgreindu meginlandi sunnan við Indland þar sem útópískt samfélag, án bramína, hafi þróast „fyrir þúsundum ára“. Höfundar halda því fram að borgin Kanyakumari, og jafnvel allt héraðið Tamil Nadu, hafi verið hlutar af Kumari Kandam, til að leggja áherslu á að Tamílar hafi verið frumbyggjar suðurhluta Indlandsskaga.
Roseanne Barr
thumb|Barr, [[2010]] Roseanne Cherrie Barr (fædd 3. nóvember 1952 í Salt Lake City) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Fýll
Fýll eða múkki (fræðiheiti: Fulmarus glacialis) er pípunefur af fýlingaætt sem er ein algengasta fuglategund Íslands. Hann er hvítur á höfði, hálsi og að neðanverðu, grár á síðu, stéli og ofan á vængjum og hefur dökkgráa vængbrodda. Augun eru svört og fætur grábleikir. Goggurinn er gulgrár með pípunasir ofaná og ef honum er ógnað spýtir hann illa lyktandi magaolíu á andstæðinginn. Fýla er að finna í klettum og björgum þar sem kaldtemprað loftslag er ríkjandi á Norðurslóðum, bæði við sjó og inni í landi, jafnvel marga tugi kílómetra frá sjó á varptímum. Hann heldur sig við land mest frá janúar og allt fram í byrjun september, en fer á flakk á haustin og ferðast þá þúsundir kílómetra í leit að æti.
Fýll og systurtegund hans, silfurfýll, sem lifir við Suðurskautslandið, eru einu tegundir ættkvíslarinnar Fulmarus af ættbálki pípunefja. Þeir eiga ýmis einkenni sameiginleg, eins og margskiptan gogg með pípum sem sitja efst á goggnum. Þeir hafa kirtlamaga sem geymir magaolíuna sem þeir nota bæði til að verja sig og til að næra unga sína. Olían getur mattað fjaðrir ránfugla og leitt þá þannig til dauða. Þeir hafa auk þess saltkirtil ofan við gogginn sem dregur salt úr sjó sem þeir innbyrða og blæs út um nefið.
Carl Linneus lýsti fýlnum formlega fyrstur manna árið 1761 byggt á eintaki frá Svalbarða. Múkkafjall (Mallemukfjeldet) á Norðaustur-Grænlandi var nefnt eftir fýlnum (danska: Mallemuk).
Einkenni
Fýllinn er stór sjófugl sem minnir á máf, þéttvaxinn og hálsdigur með langa og mjóa vængi. Hann er hvítleitur á höfði, hálsi og að neðan. Hann er grár að ofan og á yfirvængnum með dökka vængbrodda. Síður gumpur og stél eru grá, undirvængir gráir með dökkum jöðrum. Goggurinn er stuttur og gildur, gráleitur að ofan en gulleitur að neðan með nasirnar í pípum ofan á goggmæni. Fæturnir eru grábleikir. Fýllinn hefur stór áberandi dökk augu. Hann er 45-50 cm að lengd, hann er um 800 gr að þyngd og vænghafið er 102-112 cm. Hann er auðgreindur frá máfum á einkennandi fluglagi, þar sem hann tekur fáein vængjatök og lætur sig svo svífa á stífum vængjunum. Hann er léttur á sundi en á oft erfitt með að hefja sig á loft, sérstaklega í logni. Hann er þungur til gangs.
Varp- og ungatímabilið er frá byrjun maí og þangað til um miðjan september. Hreiðrið er oftast grunn skál án hreiðurefna, en stundum safnar fuglinn steinvölum og skeljum í skálina. Eggið er aðeins eitt og því er orpið frá seinni hluta maí og fram eftir júni.
Fýllinn leita sér ætis bæði á flugi og syndandi, gjarnan kringum fiskiskip í höfnum og við fiskvinnslustöðvar. Aðalfæða hans er fiskur, krabbadýr og úrgangur frá fiskiskipum.
Fýllinn hefur sérstaka aðferð til að verja sig þannig að ef þeir eru áreittir spúa þeir sérstakri magaolíu sem af er megn stækja, svonefnd „fýlaspýja“. Olían kemur úr maganum en ekki úr nefinu eins og margir halda, og inniheldur meðal annars vaxestra og þríglýseríð. Olían hefur lága seigju og storknar ef hún nær að kólna. Fýlar gefa frá sér frekjulegt rámt gagg og rámt „nefmælt“ garg.
Við Ísland
Fýlar hafa verið merktir í allmiklum mæli á Íslandi, einkum í Vestmannaeyjum og Breiðafjarðareyjum og því nokkuð vitað um farhætti þeirra. Þeir eru sjófuglar sem sjást við landið allt árið um kring en halda sig á rúmsjó og sækja mikið að skipum í von um æti. Geta þeir skipt þúsundum við fiskiskip þegar verið er að hífa veiðarfæri eða gera að afla. Fýlar nálgast land á hvaða árstíma sem er en mikill dagamunur er á fjölda þeirra á veturnar. Þá setjast þeir við og við upp á varpstöðvum, en þó aðallega í hálku og við landið sunnanvert. Fýlar baða sig oft í ferskvatni og á sumrin sjást þeir á flugi yfir ám og vötnum langt inni í landi, jafnvel uppi á hálendi. Fýlar eru afar algengir varpfuglar með ströndum, hömrum og nálægt sjó og eyjum allt í kringum landið. Þá er einnig víða að finna í smáklettum og sjávarbökkum og í hömrum og giljum inn til landsins. Varplönd þeirra eru lengst um 50 km frá sjó (miðað við fluglínu eftir ám), við Þingvallavatn og í Emstrum vestan Mýrdalsjökuls.
Talið er að fjöldi varppara sé 1-2 milljónir og að á bilinu 1-5 milljónir fugla séu á íslensku hafsvæði yfir veturinn. Fýlar eru með algengustu fuglum landsins og hefur stofninn stækkað jafnt og þétt síðustu tvær aldir eða svo. Fyrrum var töluvert um veiðar á fýlum og sérstaklega sterk hefð var fyrir fýlatekju í Mýrdal og Vestmannaeyjum. Upp úr 1930 kom upp veiki í mönnum í Færeyjum sem rakin var til fýlaáts, sjúkdóms sem kallast fýlasótt sem vart var í Vestmannaeyjum árið 1939.
Undirtegundir
Þrjár undirtegundir fýla hafa verið greindar:
Þorbjörn (fjall)
thumb|Þorbjörn og Grindavík. thumb|Þorbjörn og Bláa lónið.
Þorbjörn eða Þorbjarnarfell er fjall rétt norður af Grindavík sem varð til á ísöldinni við gos undir jökl. Það er úr móbergi og er 243 metra hátt. Fjallið er ekki eldfjall, heldur stendur á gosbelti.
Þann 26. janúar árið 2020 var óvissustig Almannavarna virkjað í grennd við fjallið. Óvenju mikið landris hafði mælst á Reykjanesskaga rétt vest­an við það dagana á undan og nam risið um 3 til 4 mm á dag og var mesti landris­hraði sem mælst hefur á svæðinu síðan mæl­ing­ar hóf­ust. Landrisið var talið vís­bend­ing um kviku­söfn­un á nokkura kíló­metra dýpi.
Síðast gaus á þessu svæði á árunum 1211-1240 (Reykjaneseldar), en þá gekk yfir goshrina sem myndaði miklar hraunbreiður.
Þjófagjá
Gömul þjóðsaga tengist gjánni. Samkvæmt henni áttu fimmtán þjófar að hafa hafst þar við og hafa lagst á fé Grindvíkinga. Og endar þannig:
Skógar (aðgreining)
Skógar getur átt við eftirtalda staði:
Aconitum uncinatum
Aconitum uncinatum er fjölært jurt af sóleyjaætt sem er upprunnin frá austur Bandaríkjunum (Alabama, Georgía, Illinois, Indíana, Kentucky, Maryland, Norður Karólína, Ohio, Pennsylvania, Suður Karólína, Tennessee, Virginia, Vestur Virginía).
Hann er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur.
Álftaneshreppur
Álftaneshreppur getur átt við um:
Grænadyngja
thumb|Grænadyngja er fyrir miðju. Grænadyngja er tæplega 400 metra hátt fjall á Reykjanesskaga. Það tengist fjallinu Trölladyngju. Þaðan er mikið útsýni yfir Reykjanes.
Tenglar
Ferlir - Grænadyngja
Norðurfrísnesku eyjarnar
thumb|Þýskt kort af Norðurfrísnesku eyjunum Norðurfrísnesku eyjarnar er eyjaklasi í Norðursjó meðfram þýsku og dönsku ströndunum. Eyjaklasinn er í Vaðhafinu nyrst í Þýskalandi og teygir sig allt til dönsku borgarinnar Esbjerg. Margar eyjanna eru álitlega stórar og eru í byggð. Sumir vilja meina að dönsku eyjarnar tilheyri ekki Norðurfrísnesku eyjunum, heldur séu eigin eyjaklasi. Jarðfræðilega og sögulega eru þær þó af sama meiði.
Samgöngur
thumb|Hafnarbærinn List nyrst á Sylt er nyrsti bær Þýskalands Siglt er út í flestar eyjar með bátum og ferjum. Sökum þess hve Vaðhafið er grunnt er það þó erfiðleikum háð. Búið er að tengja nokkrar eyjar, svo sem Oland og Langeness, með smáteinum sem handknúin lest fer eftir. Eyjan Sylt er tengd meginlandinu með járnbrautarbrú. Hægt er að stíga upp í lestina í bænum Klanxbüll en bílar eru aðeins settir á lestina í Hamborg. Eingöngu danska eyjan Rømø er tengd með bílabrú frá meginlandinu. Í fjöru myndast víðáttumiklar leirur í kringum eyjarnar (Watten á þýsku). Við þær aðstæður er hægt að komast fótgangandi í margar eyjar. Slíkt er hins vegar hættulegt sökum fjarlægðar og sökum þess að það flæðir hratt að. Mælt er með að göngur um leirurnar séu eingöngu í fylgd með vönum leiðsögumönnum.
Saga
Upphaflega bjuggu frísar á eyjunum. Þeir lutu Danakonungi í gegnum aldirnar. Eyjarnar urðu síðan hluti af hertogadæminu Slésvík. En Bismarck hrifsaði Slésvík til sín í dansk-þýska stríðinu 1864 og urðu þær því eign Prússlands. Í atkvæðagreiðslu íbúa Slésvíkur 1920 kusu íbúar Rømø að sameinast Danmörku á ný og er eyjan því dönsk í dag. Allar eyjar þar fyrir sunnan eru hins vegar þýskar. Reyndar er norðuroddi eyjarinnar Sylt einnig nyrsti oddi Þýskalands.
Listi eyjanna
Danskar eyjar:
Þýskar eyjar:
Hofshreppur
Hofshreppur getur átt við um:
Ryuji Michiki
Ryuji Michiki (fæddur 25. ágúst 1973) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Listi yfir markverða vegi eða vegakafla á Íslandi
Á þessum lista yfir markverða vegi eða vegakafla á Íslandi eru teknir saman allir þeir vegir eða vegakaflar sem á einhvern hátt teljast merkilegir. Þessi listi tekur þó aðeins yfir kafla á núverandi vegakerfi. Eldri kafla (t.d. Kerlingarskarð og Breiðadalsheiði) má sjá undir lista yfir aflagða vegi.
Listanum er skipt í þrjá meginflokka: Fjallvegir, Brattar fjallshlíðar, og Aðrir markverðir vegakaflar. Nánari útskýringar á hverjum flokk eru á undan hverri meginupptalningu.
Fjallvegir
Hér eru taldir upp flestir vegir sem liggja um heiðar, skörð, fjöll, hálsa og fleira þess háttar. Vegir sem kallast fjallvegir á lista yfir þjóðvegi eru í raun Hálendisleiðir sem aðeins eru færir fjallabílum.
Fjallvegum er fyrst raðað réttsælis eftir Hringveginum (upphafspunktur er Sandgígjukvísl) og svo eftir landshlutum og vegnúmerum. Að lokum er Miðhálendið listað:
Vegir um brattar fjallshlíðar
Hér eru taldir upp þeir vegir sem liggja um brattar og skriðuhættar fjallshlíðar. Til þessa flokks teljast m.a. Ó-vegirnir og vegir með viðskeytið -skriður (flestir á Austfjörðum). Röðun fylgir landshlutum:
Aðrir markverðir vegakaflar
Hér eru taldir upp aðrir vegir sem þykja markverðir, en falla undir hvorugan flokkinn hér að ofan. Hér eru m.a. taldir vegir yfir eyðisanda og hraun. Röðun fylgir eftir sem áður landshlutum:
John Kassir
thumb|Kassir, [[2006]] John Kassir (fæddur 1957) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Síerra Leóne
Lýðveldið Síerra Leóne er land í Vestur-Afríku með strönd að Atlantshafi og landamæri að Gíneu í norðri og Líberíu í suðri. Nafnið kemur úr portúgölsku og merkir „Ljónafjöll“. Höfuðborgin, Freetown, var stofnuð af frelsuðum þrælum frá Nova Scotia árið 1792.
Nafnið kemur frá portúgalska landkönnuðinum Pedro de Sintra sem sigldi til landsins árið 1462 og nefndi það Serra Leoa. Ströndin varð ein af miðstöðvum þrælaverslunar á Atlantshafi. Þann 11. mars 1792 var borgin Freetown stofnuð af Síerra Leóne-félaginu og byggð þrælum sem höfðu fengið frelsi innan Breska heimsveldisins. Þangað fluttust því fyrrum þrælar frá ýmsum heimshornum og öðrum hlutum Afríku. Árið 1808 varð Freetown bresk krúnunýlenda og 1896 varð landið allt breskt verndarsvæði. Landið fékk sjálfstæði árið 1961. Við tók pólitískur óstöðugleiki með herforingjabyltingum og síðan flokksræði um langt skeið. Árið 1991 braust út blóðug borgarastyrjöld sem stóð til ársins 2002 þegar breski herinn tók þátt í að koma á vopnahléi milli stríðandi fylkinga. Breski herinn er enn í landinu.
Menning Síerra Leóne er fjölbreytt og íbúar tilheyra um sextán þjóðarbrotum sem hvert hefur sitt tungumál og sína siði. Stærstu hóparnir eru temnar og mendar. Opinbert tungumál er enska en 90% íbúa talar kríómál, kreólamál sem byggist á ensku og afrískum málum. Meirihluti íbúa er múslimar en um fjórðungur aðhyllist kristni.
Efnahagur Síerra Leóne byggist að mestu á námavinnslu, einkum á demöntum, títani, báxíti og gulli. Þrátt fyrir náttúruauðlindir lifa 70% landsmanna við fátækt.
Barnadauði og mæðradauði í Síerra Leóne eru með því mesta í heimi.
Stjórnsýsluskipting
Síerra Leóne skiptist í fjögur héruð: Norðurhérað, Suðurhérað, Austurhérað og Vestursvæði. Þrjú fyrstu héruðin skiptast í tólf umdæmi og umdæmin síðan í 149 höfðingjadæmi. Vestursvæðið skiptist í þéttbýli og dreifbýli.
Íþróttir
Knattspyrna er vinsælasta íþróttagreinin í Síerra Leóne. Deildarkeppni var komið á laggirnar árið 1967 og eru félögin East End Lions og Mighty Blackpool langsigursælust. Knattspyrnulandsliðið lék sinn fyrsta leik árið 1949, en gullöld þess var á tíunda áratugnum þegar Síerra Leóne komst árin 1994 og 1996 í úrslitakeppni Afríkubikarsins. Landsliðsmenn koma ýmist úr deildinni heima fyrir eða frá evrópskum félögum, þannig hefur miðjumaðurinn Kwame Quee leikið á Íslandi við góðan orðstír.
Síerra Leóne hefur sent íþróttamenn til keppni á öllum sumarólympíuleikum frá leikunum 1968, en enn ekki komist á verðlaunapall. Flestir fulltrúar landsins hafa keppt í frjálsum íþróttum eða hnefaleikum.
Tvíliðuregla
Tvíliðureglan er regla í algebru sem segir:
.
Þar sem að samantektarfallið kemur fyrir.
Þekktasta hagnýting reglunnar er og einnig kannast margir við. Reglan hefur mikið gildi í líkindafræði.
Heimildir
Binomische Formel
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1990
Val á gestgjöfum
Átta Evrópuþjóðir: Austurríki, England, Frakkland, Grikkland, Ítalía, Júgóslavía, Sovétríkin og Vestur-Þýskaland, auk Íran frá Asíu lýstu áhuga sínum á að halda HM 1990. Þegar kom að ákvörðun á FIFA-þinginu 1984 höfðu þau öll nema Ítalía og Sovétríkin dregið umsókn sína til baka. Ítalir höfðu betur í kosningu með 11 atkvæðum gegn 5. Ítalir urðu þar með önnur þjóðin á eftir Mexíkó til að fá úthlutað HM öðru sinni.
Undankeppni
114 lið skráðu sig til keppni auk gestgjafanna og ríkjandi heimsmeistara sem fengu sjálfkrafa sæti í úrslitum. Tveimur sterkum knattspyrnuþjóðum var vikið úr keppni. Mexíkó var meinuð þátttaka fyrir að hafa teflt fram of gömlum leikmönnum í unglingalandsliði. Mexíkóar töldu margir refsinguna óhóflega og hafa þann helsta tilgang að tryggja Bandaríkjamönnum sæti í úrslitakeppninni til að undirbúa þá undir gestgjafahlutverkið fjórum árum síðar. Hitt liðið sem sæta mátti keppnisbanni var Síle, en markvörður landsliðs þeirra varð uppvís að því í undankeppnisleik gegn Brasilíu að sviðsetja alvarleg meiðsli sín eftir að flugeldi var kastað nærri honum.
Frökkum mistókst að komast í úrslitakeppnina og sama gilti um Pólverja í fyrsta sinn síðan á HM 1970. Kólumbía varð síðasta liðið til að tryggja sér sæti í úrslitunum eftir sigur í umspili gegn Ísraelum, sem raunar höfðu tekið þátt í Eyjaálfuforkeppninni.
Þátttökulið
24 þjóðir mættu til leiks frá fimm heimsálfum.
Riðlakeppnin
Keppt var í sex riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fóru í 16-liða úrslit, auk þeirra fjögurra liða í þriðja sæti sem bestum árangri náðu.
Riðill 1
Ítalir unnu riðilinn á fullu húsi stiga. Varamaðurinn Salvatore Schillaci skoraði sigurmark þeirra í fyrsta leiknum, sem jafnframt var aðeins hans annar landsleikur. Schillaci reyndist ein af stjörnum keppninnar. Tékkóslóvakía byrjaði með látum og fylgdi Ítölum upp úr riðlinum.
Riðill 2
Einhver óvæntustu úrslit í sögu HM litu dagsins ljós í opnunarleiknum þar sem Kamerún vann sigur á heimsmeisturum Argentínumanna. Afríkuliðið hélt sínu striki og endaði á toppi riðilsins þrátt fyrir stórtap í lokaleiknum. Heimsmeistararnir máttu sætta sig við að skríða í 16-liða úrslitin út á þriðja sætið.
Riðill 3
Svíar og Skotar ollu stuðningsmönnum sínum vonbrigðum og sátu eftir. Óþekkt lið Kosta Ríka kom mjög á óvart og náði öðru sætinu á eftir Brasilíumönnum.
Riðill 4
Flest mörkin voru skoruð í 4. riðli og átti slakur varnarleikur Sameinuðu arabísku furstadæmanna þar stóran hlut að máli. Vestur-Þjóðverjar unnu stórsigur á Júgóslövum í fyrsta leiknum, 4:1 og enduðu á toppnum. Kólumbíumenn fylgdu Evrópuþjóðunum í 16-liða úrslit.
Riðill 5
Spánn og Belgía tylltu sér á topp 5. riðils. Úrúgvæ fylgdi þeim í 16-liða úrslit eftir að skora mark á lokamínútunni gegn Suður-Kóreu sem rak lestina.
Riðill 6
Markaþurrð einkenndi 6. riðilinn. England, Írland og Holland höfðu öll verið saman í riðli á EM 1992 og mættust á ný í riðlakeppninni. Þar sem Holland og Írland luku keppni með sama stigafjölda og markatölu þurfti að varpa hlutkesti um hvort liðið hlyti annað sætið og hvort það þriðja.
Útsláttarkeppnin
Tvö til þrjú efstu liðin úr hverjum forriðli fóru áfram í 16-liða úrslit sem leikin voru með útsláttarfyrirkomulagi.
16-liða úrslit
Mark Claudio Canniggia tíu mínútum fyrir leikslok, eftir sendingu Diego Maradona skildi að Argentínumenn og Brasilíu. Brasilíumenn sökuðu leikmenn Argentínu eftir leikinn um að hafa gefið varnarmanni þeirra sljóvgandi lyf. Leikmennirnir Rudi Völler og Frank Rijkaard voru báðir reknir af velli í sigrði Vestur-Þjóðverja á Hollendingum í miklum hitaleik. Ljót mistök kólumbíska markvarðarins René Higuita komu Kamerún í fjórðungsúrslit, fyrstu Afríkuliða. Írar sem ekki unnu leik í riðlakeppninni héldu sínu striki og komust áfram eftir sigur á Rúmenum í vítaspyrnukeppni. Engu mátti muna að grípa þyrfti til enn einnar vítakeppninnar í leik Englendinga og Belga, en David Platt skoraði sigurmark á lokamínútunni.
23. júní - Stadio San Paolo, Napólí, áh. 50.026
24. júní - Stadio delle Alpi, Tórínó, áh. 61.381
24. júní - San Siro, Mílanó, áh. 74.559
25. júní - Stadio Luigi Ferraris, Genúa, áh. 31.818
25. júní - Stadio Olimpico, Róm, áh. 73.303
26. júní - Stadio Marc'Antonio Bentegodi, Veróna, áh. 35.500
26. júní - Stadio Renato Dall'Ara, Bologna, áh. 34.520
Fjórðungsúrslit
Viðureign Argentínu og Júgóslavíu lauk með vítakeppni þar sem Argentínumenn unnu þrátt fyrir að Maradona hefði misnotað sína spyrnu. HM-ævintýri írska landsliðsins lauk með 1:0 tapi gegn heimamönnum Ítala. Þjóðverjar og Englendingar voru tvö síðustu liðin í undanúrslitin, þeir síðarnefndu eftir nauman sigur á Kamerún í framlengingu.
30. júní - Stadio Comunale, Flórens, áh. 38.971
1. júlí - San Siro, Mílanó, áh. 73.347
1. júlí - Stadio San Paolo, Napólí, áh. 55.205
Undanúrslit
Báðar undanúrslitaviðureignirnar enduðu með vítakeppni eftir 1:1 jafntefli. Heimamenn og Englendingar máttu bíta í það súra epli að missa af úrslitaleiknum.
3. júlí - Stadio San Paolo, Napólí, áh. 59.978
4. júlí - Stadio delle Alpi, Tórínó, áh. 62.628
Úrslitaleikur
Úrslitaleikur HM 1990 er almennt talinn einn sá lakasti í sögu HM. Þegar um hálftími var eftir af leiknum varð Argentínumaðurinn Pedro Monzon fyrstur allra til að láta reka sig af velli í úrslitum. Argentínumenn sem neyddust til að tefla fram talsvert veiktu liði vegna meiðsla og leikbanna reyndu lítið að sækja en vörðust af mikilli hörku. Þegar fimm mínútur voru eftir var dæmd vítaspyrna fyrir brot á Rudi Völler sem Andreas Brehme nýtti vel. Með sigrinum varð Franz Beckenbauer fyrstur allra til að sigra á HM bæði sem leikmaður og þjálfari.
Markahæstu leikmenn
Salvatore Schillaci hreppti gullskó FIFA með sex mörk skoruð. Alls skiptu 75 leikmenn á milli sín 115 mörkum, ekkert þeirra var sjálfsmark.
Konunglega sænska vísindaakademían
thumb|right|300px|Húsnæði Konunglegu sænsku vísindaakademíunnar. Konunglega sænska vísindaakademían – (sænska: Kungliga Vetenskapsakademien (KVA)) – er ein af mörgum konunglegum akademíum í Svíþjóð. Akademían er sjálfstætt vísindafélag, sem hefur að markmiði að efla vísindin, einkum náttúruvísindi og stærðfræði, og auka áhrif þeirra í samfélaginu. Hún hefur aðsetur í Stokkhólmi.
Söguágrip og markmið
Vísindaakademían var stofnuð 2. júní 1739 af Carl Linnaeus grasafræðingi, Jonas Alströmer athafnamanni, Mårten Triewald verkfræðingi, embættismönnunum Sten Carl Bielke og Carl Wilhelm Cederhielm, og stjórnmálamanninum Anders Johan von Höpken. Akademían var afsprengi upplýsingarstefnunnar, og höfðu menn sem fyrimynd Royal Society í London og Académie Royale des Sciences í París.
Markmið vísindaakademíunnar er m.a.: Í Konunglegu sænsku vísindaakademíunni (KVA) er fjöldi sænskra félagsmanna undir 65 ára aldri takmarkaður við 175, og erlendra við 175. Alls eru um 400 Svíar í akademíunni, með eftirlaunaþegum.
Sem hliðstæða á sviði hugvísinda var árið 1753 stofnuð Kungliga Vitterhets Historie och Antikvitets Akademien (Konunglega bókmennta, sögu og fornfræðiakademían).
Verðlaun
Fagnefndir og Nóbels-nefndir á vegum vísindaakademíunnar hafa m.a. það hlutverk að útdeila alþjóðlegum verðlaunum. Hefur Svíum tekist að skapa þeim þann ramma, bæði hvað snertir virðuleika og faglega innistæðu, að þau njóta mikillar virðingar um allan heim. Meðal þeirra þekktustu eru: Vísindaakademían veitir fjölda annarra verðlauna og viðurkenninga. Meðal þeirra eru:
Fagnefndirnar útdeila einnig sér-sænskum verðlaunum. Meðal þeirra eru:
Sigurður Atli Sigurðsson
Sigurður Atli Sigurðsson (f. 31. mars, 1988) er íslenskur myndlistarmaður. Hann stundaði nám við Listaháskóla Íslands á árunum 2008-2011 og meistaranám við École Supérieure d'Art et de Design Marseille-Méditerranée á árunum 2011-2013. Hann hefur tekið þátt í ýmsum sýningum á Íslandi, í Evrópu og Bandaríkjunum. Árið 2015 stofnaði hann Prent & vini ásamt myndlistarmanninum Leifi Ými Eyjólfssyni. Prent & vinir hafa haldið utan um jólasýningarnar í Ásmundarsal og ýmsar aðrar sýningar, námskeið og viðburði. Sigurður Atli hefur kennt við Listaháskóla Íslands frá 2016.
Vesturgata 29
Vesturgata 29 er uppgert timburhús sem stendur á mörkum Vesturgötu og Ægisgötu í Reykjavík. Hendrik Ziemsen kaupmaður reisti húsið árið 1881 en hann lést og ekkja hans flutti í nýbyggt húsið með börn þeirra. Dóttir þeirra Karolina Ziemsen bjó síðan í húsinu ásamt manni sínum Ottó N. Þorlákssyni. Þau misstu húsið árið 1936 og þá keyptu kaupmennirnir Silli og Valdi húsið og ráku þar verslun. Verslunarreksturinn fór fram Ægisgötumegin í húsinu, en í hinum enda þess var rekin Konfektgerðin Fjóla um áratuga skeið. Húsið kom síðar í erfðahlut Þorkels Valdimarssonar en hann gaf húsið til Menningar og fræðslusambands alþýðu árið 1979. MFA hafði makaskipti á húsinu við Alþýðubankann. Árið 1980 keypti Þorsteinn Jónsson húsið af Alþýðubankanum með því skilyrði að því yrði komið í upprunalegt horf.
Ásta Möller
Ásta Möller (f. 12. janúar 1957 í Reykjavík) er hjúkrunarfræðingur og fyrrverandi alþingismaður Sjálfstæðisflokksins. Foreldrar hennar voru Agnar Möller fulltrúi og Lea Rakel Möller. Ásta Möller er gift Hauki Þór Haukssyni rekstrarhagfræðingi. Þau eiga fjögur börn.
Menntun
Ásta Möller lauk stúdentsprófi frá MH 1976. B.Sc. prófi í hjúkrunarfræði við HÍ 1980. MPA prófi í opinberri stjórnsýslu við HÍ 2006.
Störf
Ásta starfaði sem hjúkrunarfræðingur á Borgarspítalanum 1980-1982. Fastur stundakennari við HÍ á námsbraut í hjúkrunarfræði 1981-1984, settur adjunkt 1982-1984. Deildarstjóri við öldrunardeild Borgarspítala 1984-1986 og fræðslustjóri á Borgarspítalanum 1987-1992. Formaður Félags háskólamenntaðra hjúkrunarfræðinga 1989-1994 og formaður Félags íslenskra hjúkrunarfræðinga 1994-1999. Stundakennari við HÍ og HA frá 1981. Framkvæmdastjóri Liðsinnis ehf. 2005.
Í stúdentaráði HÍ 1977-1979, varaformaður Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta við HÍ 1979-1980.
Í stjórn heilbrigðis- og trygginganefndar Sjálfstæðisflokksins frá 1990, formaður nefndarinnar 1991-1995 og 2004-2005. Í framkvæmdastjórn Sjálfstæðisflokksins frá 2005. Í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins 1999-2003 og frá 2005. Í stjórn fulltrúaráðs Sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík 2003-2006 og formaður Landssambands sjálfstæðiskvenna frá 2005.