cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alþingiskosningar 2013
Samstaða (C)
Stjórnmálaflokkurinn Samstaða varð til í febrúar 2012 og var í upphafi undir forystu Lilju Mósesdóttur auk Sigurðar Þ. Ragnarssonar. Flokkurinn fékk úthlutað listabókstafnum „C“ og boðaði framboð í öllum kjördæmum. Lilja hafði verið kjörin á þing 2009 fyrir vinstri græn en sagði sig úr þeim flokki 21. mars 2011 vegna ágreinings við forystu flokksins um samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, vegna Icesave-málsins og skuldavanda heimila.
Flokkurinn fór mjög kröftuglega af stað og mældist í einni skoðanakönnun í febrúar 2012 með næst mest fylgi allra framboða eða 21,3%. Fylgi flokksins átti þó aldrei eftir að mælast svo hátt aftur og dalaði hratt á næstu vikum og mánuðum auk þess sem áberandi samstarfserfiðleikar voru til staðar sem urðu til þess að Sigurður Þ. Ragnarsson yfirgaf flokkinn fljótlega eftir stofnun hans. 23. ágúst 2012 tilkynnti Lilja um það að hún myndi ekki sækjast eftir því að gegna áfram formannsembætti í Samstöðu á landsfundi flokksins sem yrði haldinn 6. október sama ár og þannig axla ábyrgð á fylgistapinu. Lilja tilkynnti svo 22. desember 2012 að hún ætlaði sér ekki að sækjast eftir endurkjöri á þing og yrði því ekki í framboði fyrir Samstöðu. Á landsfundi Samstöðu 9. febrúar 2013 var samþykkt að flokkurinn myndi ekki bjóða fram í kosningunum en starfa áfram og reyna að hafa áhrif á stjónmálaumræðuna. Lilja Mósesdóttir var jafnframt kjörin formaður flokksins á nýjan leik.
Bjartsýnisflokkurinn (E)
Bjartsýnisflokkurinn kennir sig við „hófsama þjóðernishyggju“ og boðaði mögulegt framboð með fréttatilkynningu til fjölmiðla í júní 2012. Einar Gunnar Birgisson var þá formaður flokksins og forsvarsmaður hans. Framboðið fékk úthlutað listabókstafnum „E“ en 300 meðmælendur þarf til þess að framboð fái úthlutað staf. Málefni innflytjenda og hælisleitenda eru flokkinum mjög hugleikin en öll stefnumál hans samkvæmt fréttatilkynningu snúast um þann málaflokk og fela í sér „eins stranga innflytjendalöggjöf og við komust upp“ og að mun strangari hömlur verði settar við veitingu pólitísks hælis. Í janúar 2013 virtist áform flokksins um framboð vera í uppnámi. Einar Gunnar hefur sagt sig frá flokksstarfinu og aðrir ekki boðið sig fram til þess að leiða framboðið. Listabókstafur flokksins var afskráður 26. mars 2013 eftir að hann tilkynnti innanríkisráðuneytinu um að hætt hafi verið við framboðið.
Lýðfrelsisflokkurinn
Lýðfrelsisflokkurinn (sem áður var kallaður Norræni íhaldsflokkurinn) boðaði framboð snemma árs 2012 og kvaðst sækja fyrirmyndir til borgaralegra flokka á Norðurlöndunum og Þýskalandi. Engar fréttir hafa borist eftir það um að framboð sé í undirbúningi.
Kristin stjórnmálasamtök
Kristin stjórnmálasamtök boðuðu framboð í janúar 2013 um leið og Snorri Óskarsson, oft kenndur við söfnuðinn Betel, gekk til liðs við samtökin. Frekari fréttir hafa ekki borist af framboðsáformum samtakanna.
Gary Sinise
Gary Sinise (fæddur Gary Alan Sinise, 17. mars 1955) er bandarískur leikari, leikstjóri, framleiðandi og tónlistarmaður sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Of Mice and Men, CSI: NY og Forrest Gump.
Einkalíf
Sinise er fæddur í Blue Island, Illinois í bandríkjunum og er hálf-ítalskur að uppruna. Stundaði nám við Ríkisháskólann í New York í Oneonta, New York.
Giftist leikonunni Moira Harris árið 1981 og saman eiga þau þrjú börn.
Árið 2003 stofnaði Sinise ásamt Kimora Williams Lt. Dan Band, hljómsveit sem samanstendur af nokkrum söngvurum, gítarspilurum, trommurum og hljómborðsleikurum. Í heildina þá eru tólf meðlimir í hljómsveitinni. Sinise sjálfur spilar á bassagítar. Nafnið er virðing við persónu hans í kvikmyndinni Forest Gump (1994), Lt. Dan.
Stofnaði Operation Iraqi Children árið 2004 ásamt Laura Hillenbrand höfundinum að Seabiscuit: An American Legend.
Síðan 2006, þá hefur Sinise verið meðkynnir ásamt Joe Mantegna á National Memorial Day tónleikunum í Washington.
Þann 8. desember 2008 var Sinise veitt bandaríska forsetaorðan fyrir borgara fyrir stuðning sinn gagnvart Bandaríska hernum og góðgerðarverk fyrir írönsk börn.
Leikhús
Árið 1974, þá stofnaði Sinise ásamt tveimur vinum sínum Terry Kinney og Jeff Perry, Steppenwolf Theatre Company. Síðan þá hafa margir frægir leikarar komið fram á borð við: Joan Allen, Kevin Anderson, Gary Cole, Ethan Hawke, Glenne Headly, John Mahoney, John Malkovich, Laurie Metcalf, Martha Plimton, Jim True-Frost og William Petersen. Hjá Steppenwolf þá notar Sinise tækifærið til að skerpa á bæði leikþjálfun sinni og leikstjórn.
Vann sem listrænn leikstjóri hjá Steppenwolf Theatre Company í sjö ár.
Kvikmyndir
Árið 1988 þá leikstýrði Sinise kvikmyndinni Miles from Home með Richard Gere en þetta var hans fyrsta kvikmynd sem leikstjóri.
Fyrsta kvikmyndahlutverk Sinise var í A Midnight Clear frá árinu 1992.
Árið 1992 kom út kvikmyndin Of Mice and Men byggð eftir samnefndri bók eftir John Steinbeck en Sinise leikstýrði og lék eitt af aðalhlutverkunum ásamt John Malkovich. Myndin fékk gríðarlegar viðtökur og var Sinise tilnefndur til Palme d´Or verðlaunana á Cannes kvikmyndahátíðinni.
Árið 1994 kom út kvikmyndin Forrest Gump með Tom Hanks í aðalhlutverki en Sinise lék Lt. Dan Band í myndinni. Var Sinise tilnefndur bæði til Golden Globe og Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt.
Hefur hann síðan komið fram í fjölmörgum kvikmyndum á borð við: Ransom, Mission to Mars, Apollo 13, The Forgotten og The Human Stain.
Sjónvarp
Fyrsta hlutverk Sinise í sjónvarpi er frá árinu 1980 í sjónvarpsþættinum Knots Landing.
Þekktastur er hann fyrir hlutverk sitt sem Mac Taylor í CSI: NY.
Sinise lék í tveimur sjónvarpsmyndum George Wallace (1997) og Harry S. Truman (1995) sem gáfu honum Golden Globe, Emmy og Screen Actor verðlaun fyrir hlutverk sitt í báðum myndunum.
Leikhúsverðlaun
Drama Desk verðlaunin
Joseph Jefferson Verðlaunin
Obie verðlaunin
Tony verðlaunin
Mumbai
Mumbai er miðstöð viðskipta og afþreyingariðnaðarins á Indlandi. Þar er ein besta höfn í Indlandshafi og þar eru Seðlabanki Indlands og Indverska kauphöllin staðsett. Þar er einnig miðstöð framleiðslu kvikmynda á hindí („Bollywood“).
Gary Sinise
Leikhúsverðlaun
Tony svæðis leikhús verðlaunin
Kvikmynda og sjónvarps verðlaun
Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films
Blockbuster Entertainment verðlaunin
CableACE verðlaunin
Cannes kvikmyndahátíðin
Chicago Film Critics Association verðlaunin
Chlotrudis verðlaunin
Emmy verðlaunin
Golden Globe verðlaunin
Milan Internatioanl Film Festival
National Board of Review í Bandaríkjunum
Óskarsverðlaunin
Satellite verðlaunin
Screen Actor Guild verðlaunin
Young Artist verðlaunin
Guðmundur Oddur Magnússon
Guðmundur Oddur Magnússon, oft kallaður Goddur, (f. 5. júní 1955) er listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands.
Guðmundur Oddur er frá Akureyri. Hann nam við grafíkdeild og nýlistadeild Myndlista- og handíðaskólans 1976-1979. Á árunum 1980-1982 rak hann galleríið Rauða húsið á Akureyri. Hann starfaði á auglýsingastofunum Tímabæ og Midasi í Reykjavík til 1986 en nam síðan grafíska hönnun við Emily Carr College of Art and Design í Vancouver í Bresku Kólumbíu frá 1986 til 1989 og starfaði sem grafískur hönnuður í eitt og hálft ár hjá ION design í Vancouver.
Guðmundur Oddur hefur undirbúið eða skipulagt fjölda sýninga í hönnun og myndlist. Má þar nefna MÓT hönnunarsýninguna á Kjarvalsstöðum árið 2000, yfirlitsýningu Harðar Ágústsonar á Kjarvalsstöðum 2005, sovésk-pólitíska plakatasýningu í Hafnarhúsinu 2003 og sýningu á Nýja málverkinu í Nýlistasafninu árið 2000. Guðmundur Oddur starfar sem sjálfstæður hönnuður meðfram kennslu og vinnur mest að hönnun fyrir menningarstofnanir. Hann hefur skrifað fjölda greina um hönnun og myndlist í íslensk blöð. Verk hans hafa birst í fjölda tímarita og bóka í Asíu, Ameríku og Evrópu.
Tenglar
Heimasíða Godds
Senegal
Senegal er land í Vestur-Afríku sem á landamæri að Máritaníu í norðri, Malí í austri og Gíneu og Gíneu-Bissá í suðri. Auk þess skagar Gambía inn í landið úr vestri. Senegal á strönd að Atlantshafi í vestri og um 500km undan strönd þess eru Grænhöfðaeyjar sem heita eftir vestasta odda Senegal, Grænhöfða (Cap-Vert). Loftslag í Senegal er hitabeltisloftslag með tvær árstíðir: þurrkatíma og regntíma.
Senegal á aðild að Afríkusambandinu, Sameinuðu þjóðunum, Efnahagsbandalagi Vestur-Afríkuríkja (ECOWAS) og Bandalagi ríkja í Sahel-Sahara.
Heiti
Heiti landsins er dregið af Senegalfljóti sem markar landamæri þess í norðri og austri. Nokkrar kenningar eru til um uppruna heitisins. Árið 1850 setti presturinn David Boilat fram þá kenningu að nafnið kæmi úr wolof, suñu gaal „okkar bátur“. Þessi orðskýring er sú sem er almennt viðurkennd í Senegal.
Eftir 1960 hafa ýmsir fræðimenn sett fram aðrar kenningar um uppruna nafnsins, eins og að það sé dregið af heiti Berbaþjóðflokksins Sanhadja eða Zenaga.
Landfræði
thumb|right|Landslag í Casamance. Senegal er á vesturhluta meginlands Afríku. Landið er staðsett milli 12. og 17. breiddargráðu norður og 11. og 18. lengdargráðu vestur. Senegal á strönd að Atlantshafi í vestri, og landamæri að Máritaníu í norðri, Malí í austri og Gíneu og Gíneu-Bissá í suðri. Að auki umlykur það Gambíu nánast alveg, þ.e. í norðri, austri og suðri, fyrir utan stutta strandlengju við Atlantshafið.
Einkennandi landslag í Senegal eru hæðóttar sandsléttur í vesturhlutanum sem rísa upp að fjallsrótum í suðaustri. Þar er hæsti punktur Senegal, Baunez-hryggur, 2,7 km suðaustur af Nepen Diakha, 648 metrar á hæð. Senegalfljót myndar norðurlandamæri landsins. Aðrar ár eru Gambíufljót og Casamance-fljót. Höfuðborgin Dakar liggur á skaganum Grænhöfða, vestasta punkti meginlands Afríku. Vestasti oddinn nefnist Pointe des Almadies og liggur rétt norðan við Dakar. Grænhöfðaeyjar, sem liggja um 560 km vestar, heita eftir höfðanum.
Stjórnsýslueiningar
thumbnail|hægri|Kort af Senegal Senegal skiptist í fjórtán héruð sem heita hvert eftir sínum höfuðstað:
Knattspyrnufélagið 1949
Knattspyrnufélagið 1949 eða K-49 var reykvískt íþróttafélag sem stofnað var 5. júlí 1949. Félagið hóf þegar æfingar í knattspyrnu og handknattleik og fékk aðild að ÍSÍ en starfsemin lognaðist útaf á árinu 1950.
Sagan
Mikil gerjun var í félagsmálum reykvískra knattspyrnumanna árið 1949. Þrjú ný félög fengu aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur: K-49, Skandinavisk boldklub og Knattspyrnufélagið Þróttur, aðeins það síðastnefnda reyndist þó lífvænlegt.
Hópur ungra knattspyrnumanna stofnaði K-49 og fóru æfingar félagsins einkum fram á Háskólavellinum. Kjörin var bráðabirgðastjórn og var formaður valinn Ingjaldur Kjartansson. Hann hafði numið hárskeraiðn í Kaupmannahöfn fyrir heimsstyrjöldina og á þeim tíma leikið knattspyrnu með KFUM Boldklub sem hafnaði í þriðja sæti í Danmerkurkeppninni árið 1938. Ingjaldur hafði einnig verið félagsmaður í Val. Í árslok 1949 var formleg stjórn kjörin og tók þá Kristján Hoffmann við formennskunni.
Þjálfari K-49 var Ove Jörgensen, danskur maður sem leikið hafði knattspyrnu með góðum árangri í heimalandi sínu.
Þótt knattspyrna væri aðalíþróttagrein félagsins æfði það líka handbolta og tók þátt í Reykjavíkurmóti haustið 1949.
Búningur
Búningur félagsins var hvítur bolur með blárri rönd 10 cm. breiðri þvert yfir brjóst og bak. Merki félagsins á brjósti. Blátt hálsmál og blá rönd framan á ermum. Buxur bláar. Sokkar hvítir með bláum þverröndum.
Samúel Thorsteinsson
Samúel Thorsteinsson (1. janúar 1893 – 25. nóvember 1956) var dansk/íslenskur læknir og fyrsti landsliðsmaður Íslands í knattspyrnu.
Ævi og störf
Samúel var sonur athafnamannsins Péturs J. Thorsteinssonar og Ásthildar Guðmundsdóttur. Hann ólst að mestu upp í Kaupmannahöfn, nam læknisfræði við Kaupmannahafnarháskóla og starfaði sem læknir í Danmörku alla ævi.
Meðal systkina Samúels voru Friðþjófur og Gunnar sem báðir voru knattspyrnumenn og gegndu formennsku Knattspyrnufélagsins Fram, en Samúel æfði og keppti undir merkjum Framara í fríum sínum á Íslandi. Allir voru þeir bræður listamannsins Guðmundar „Muggs“ Thorsteinssonar.
Um það leyti sem Samúel innritaðist í læknadeildina hóf hann að æfa með Akademisk Boldklub, sem var knattspyrnulið Kaupmannahafnarháskóla. Árið 1918 var hann í fyrsta sinn valinn í danska landsliðið, sem þá var talið eitt hið sterkasta í Evrópu. Alls urðu landsleikirnir sjö talsins, en lítið var um millilandakeppnir á þessum árum vegna heimsstyrjaldarinnar.
Veturinn 1912-13 dvaldist Samúel á Ítalíu og gekk þar til liðs við Naples FC. Hann lék með liðinu í keppninni um Ítalíumeistaratitilinn, þar sem Naples FC tapaði gegn Lazio í úrslitum Suður-Ítalíukeppninnar.
Árið 1919 tók Samúel þátt í Íslandsför Akademisk boldklub, sem þá voru nýkrýndir Danmerkurmeistarar.
Flateyjardalur
Flateyjardalur er dalur og strönd sem liggur norð-austantil á skaganum milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa og nær frá Landsenda í vestri til Hágangna í austri. Suður úr Flateyjardal liggur heiðardalurinn Flateyjardalsheiði til móta Fnjóskárdals og Dalsmynnis.
Dalurinn tilheyrir nú Þingeyjarsveit en áður Hálshreppi frá 1972 og einnig fyrr á öldum, en frá 1907-1972 voru Flateyjardalur og Flatey sérstakt sveitarfélag, Flateyjarhreppur.
Brent (borgarhluti)
thumb|200px|Brent á [[Stór-Lundúnasvæðið|Stór-Lundúnasvæðinu.]]
Flateyjardalur
Á Flateyjardal er mikið vetrarríki og snjóþyngsli og samgöngur oft torveldar af þeim sökum. Um dalinn liggur jeppafær slóði yfir Flateyjardalsheiði, sem einungis er fær að sumri. Vegna erfiðra samgangna fór dalurinn í eyði um miðja 20. öld en þar mátti finna allnokkur býli. Síðasti bærinn sem fór í eyði var Brettingsstaðir neðri árið 1953. Íbúðarhúsið á bænum stendur enn og er notað ásamt tveimur öðrum reisulegum húsum á dalnum, Brettingsstöðum efri og Jökulsá, sem sumarhús. thumb|300px|Á [[Flateyjardalur|Flateyjardal]] thumb|Útsýni frá Flateyjardal til Flateyjardalsheiðar.
Brent (borgarhluti)
Brent (enska: London Borough of Brent) er borgarhluti í Norðvestur-London og er hluti ytri London. Aðalsvæðið í borgarhlutanum er Wembley. Árið 2012 var íbúatala um það bil 314.660 manns. Nokkur hverfi á svæðinu eru:
Flateyjardalur
Sóknarkirkja Flateyjardals og Flateyjar, sem liggur á Skjálfandaflóa skammt undan landi, hafði verið í Flatey frá fornu fari en í jarðskjálfta árið 1872 laskaðist hún og þarfnaðist endurbyggingar. Þar sem kirkjugarðurinn í Flatey var útgrafinn og þörf á að flytja kirkjuna til var ákveðið að flytja hana í land og að Brettingsstöðum, en á þessum tíma voru álíka margir íbúar í eynni og á Flateyjardal. Það tók þó sinn tíma og var kirkjan á Brettingsstöðum ekki vígð fyrr en 1897. Smám saman fækkaði þó fólki í landi en eyjarskeggjum fjölgaði og eftir að dalurinn var allur farinn í eyði var kirkjan flutt aftur út í eyna. Þar var hún endurvígð 17. júlí 1960 en nokkrum árum síðar fór Flatey einnig í eyði.
Saga Flateyjardals er samofin sögu Finnboga ramma sem fæddist þar, á bænum Knarrareyri, en hann var garpur mikill, þótt gæfa hans væri misjöfn. Landnámsmaður í dalnum er sagður hafa verið Eyvindur Loðinsson, faðir Ásbjarnar dettiáss, föður Finnboga.
Ólína Þorvarðardóttir
Æviágrip
Fædd í Reykjavík 8. september 1958 og alin þar upp til 14 ára aldurs er hún flutti með foreldrum sínum til Ísafjarðar og fór þar í Menntaskólann á Ísafirði þaðan sem hún útskrifaðist með stúdentspróf 1979. Hún hóf nám í íslensku og heimspeki við Háskóla Íslands 1980 og sérhæfði sig síðar í þjóðfræði. Var um tíma gestarannsakandi við þjóðfræðideild Kaupmannahafnarháskóla. Lauk doktorsprófi frá Heimspekideild Háskóla Íslands árið 2000.
Ólína var þekktur sjónvarps- og blaðamaður áður en hún hóf afskipti af stjórnmálum. Hún leiddi lista óháðs framboðs Nýs vettvangs fyrir borgarstjórnarkosningarnar í Reykjavík 1990 og sat í Borgarstjórn Reykjavíkur til ársins 1994, þar af sem borgarráðsmaður 1992-1994. Á þeim vettvangi beitti hún sér einkum í velferðar, skipulags og samgöngumálum Reykjavíkurborgar.
Í stjórn Dagvistar barna 1990–1994. Í stjórn Strætisvagna Reykjavíkur 1994–1998.
Störf
Ólína hefur gegnt fjölmörgum félags- og trúnaðarstörfum í ýmsum nefndum og ráðum. Hún hefur skrifað fjölda fræðigreina auk skrifa um þjóðfélagsmál í blöð, bækur, tímarit og á vefsíður.
Önnur félags og trúnaðarstörf
Formaður Óðfræðifélagsins Sónar 2018-2020.
Formaður Vestfjarða-akademíunnar 2005–2008.
Varaformaður Menningarráðs Vestfjarða frá 2007.
Formaður Íbúasamtaka Vesturbæjar 1998–2000.
Varaformaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar 1996–1998.
Í stjórn Neytendafélags höfuðborgarsvæðisins 1995–1996.
Viðurkenningar
2007: Viðurkenning Nýsköpunarmiðstöðvarinnar Impru f. viðskiptahugmyndina Spánverjavígin 1615: Sögusafn og söguslóð
1995 Verðlaun í ljóðasamkeppni Listahátíðar Reykjavíkur.
1991 Folklore Fellow (associate member of The Folklore Fellows, an international network of folklorists, instituted by the Finnish Academy of Science and letters, Helsinki)
Súrínam
Súrínam er land á norðausturströnd Suður-Ameríku. Súrínam á landamæri að Gvæjana í vestri, Frönsku Gvæjana í austri og Brasilíu í suðri. Í norðri liggur landið að Atlantshafi. Súrínam er minnsta fullvalda ríkið í Suður-Ameríku þar sem það er aðeins um 165.000 ferkílómetrar að stærð. Íbúar eru rúmlega hálf milljón og búa flestir á norðurströnd landsins þar sem höfuðborgin Paramaríbó er.
Súrínam er hitabeltisland þar sem um 80% landsins eru þakin regnskógi. Vegna þeirra er landið í plús þegar kemur að kolefnishlutleysi, það er, Súrínam bindur meira kolefni en það leysir. Efnahagur landsins byggist á námavinnslu, einkum báxíts, gulls og jarðefnaeldsneytis, auk landbúnaðar.
Súrínam var byggt ýmsum frumbyggjaþjóðum áður en Evrópumenn hófu að leggja landið undir sig á 16. öld. Hollendingar lögðu landið undir sig árið 1667 og stofnuðu þar nýlenduna Hollensku Gvæjana. Hollendingar hófu sykurframleiðslu með plantekrubúskap sem reiddi sig á þræla frá Afríku. Súrínamfélagið rak nýlenduna frá 1683 til 1795. Landið varð eitt af löndum Konungsríkisins Hollands árið 1954 og hlaut fullt sjálfstæði 25. nóvember 1975. Súrínam hefur enn mikil menningarleg og efnahagsleg tengsl við Holland.
Heiti
Breskir landnemar sem stofnuðu fyrstu evrópsku nýlenduna þar, sem hét Marshall's Creek meðfram Súrínamfljóti, skrifuðu heiti svæðisins sem „Surinam“.
Þegar Hollendingar tóku við stjórn svæðisins, varð það hluti af hópi nýlendna sem voru þekktar sem Hollenska Gvæjana. Opinberu heiti landsins var breytt úr „Surinam“ í „Suriname“ í janúar 1978, en „Surinam“ er enn oft notað í ensku. Dæmi um það er flugfélag landsins, Surinam Airways.
Saga
vinstri|thumb| Maronaþorp á bökkum Súrínamár, 1955 Elstu merki um frumbyggja Súrínam eru frá 3.000 f.Kr. Stærstu þjóðflokkarnir voru Aravakar, strandveiðiþjóð sem lifði á veiðum og fiskveiðum. Þeir voru fyrstu íbúarnir á svæðinu. Karíbar settust þar að síðar og sigruðu Aravaka með betri skipum. Þeir settust að í Galibi (Kupali Yumï, sem þýðir „forfeðratré“) við mynni Marowijne-árinnar. Meðan stórir þjóðflokkar Aravaka og Karíba bjuggu við ströndina og á strandsléttunum, bjuggu smærri hópar frumbyggja í regnskóginum, svo sem Akuriar, Trióar, Warrauar og Wayanar.
Nýlendutímabilið
thumb| Forsetahöll Súrínam Frá 16. öld heimsóttu franskir, spænskir og enskir landkönnuðir svæðið. Hundrað árum síðar stofnuðu hollenskir og enskir landnemar komið plantekrunýlendur meðfram ánum á frjósömum sléttum Gvæjana. Elsta nýlendan í Gvæjana var ensk byggð sem var nefnd Marshall's Creek við Súrínamá. Eftir hana var önnur skammlítil ensk nýlenda stofnuð, kölluð Willoughbyland, sem stóð frá 1650 til 1674.
Deilur komu upp milli Hollendinga og Englendinga vegna yfirráða yfir þessu landsvæði. Árið 1667, í samningaviðræðunum sem leiddu til Breda-sáttmálans, ákváðu Hollendingar að halda upprennandi nýlendu í Súrínam sem þeir höfðu náð frá Englendingum. Englendingar fengu að halda Nýju Amsterdam, höfuborg nýlendunnar Nýja-Hollands í Norður-Ameríku, við Atlantshafsströndina. Borgin var þá þegar orðin menningarleg og efnahagsleg miðstöð. Þeir endurnefndu hana eftir hertoganum af York: New York-borg.
Með hjálp innfæddra í nærliggjandi regnskógum, komu þessir flóttaþrælar sér upp samfélagi inni í landi, sem gekk ágætlega. Þeir voru kallaðir Maronar, úr frönsku; Nèg'Marrons (sem þýðir bókstaflega „brúnir svertingjar“, það er „ljósir blökkumenn“). Maronar mynduðu með tímanum nokkra sjálfstæða ættbálka þar sem þeir voru afkomendur þræla frá mismunandi þjóðum í Afríku. Meðal þessara ættbálkar eru Saramakar, Paramaka, Ndyukar eða Aukanar, Kwintiar, Alukuar eða Boni, og Matawai. thumb| Hús við sjávarsíðuna í [[Paramaríbó, 1955.]] Maronar réðust oft á plantekrurnar til að frelsa þaðan fleiri þræla, og til að ná í vopn, mat og birgðir. Þeir drápu stundum plantekrueigendur og fjölskyldur þeirra í árásunum. Landnemarnir reistu varnir, sem voru svo mikilvægar að þær voru sýndar á kortum frá 18. öld, en þær nægðu ekki.
Landnemarnir hófu einnig herleiðangra gegn Maronunum, sem sluppu oftast inn í regnskóginn sem þeir þekktu miklu betur en landnemarnir. Til að binda enda á átökin gerðu nýlenduyfirvöld nokkra friðarsamninga við ólíka ættbálka á 18. öld. Þeir viðurkenndu sjálfstæði Marona og gáfu þeim leyfi til að stunda viðskipti á landsvæðum sínum.
Afnám þrælahalds
Árið 1861 til 1863, þegar bandaríska borgarastyrjöldin stóð yfir, og þrælar flúðu til yfirráðasvæðis Norðurríkjanna, leituðu forseti Bandaríkjanna, Abraham Lincoln, og stjórn hans að stöðum erlendis til að flytja þangað fólk sem var frelsað úr þrældómi og vildi fara frá Bandaríkjunum. Þeir hófu samningaviðræður við hollensk stjórnvöld varðandi flutning svartra Bandaríkjamanna til hollensku nýlendunnar í Súrínam. Ekkert varð af hugmyndinni og hætt var við hana eftir 1864.
Hollendingar afnámu þrælahald í Súrínam árið 1863, með ferli þar sem fyrrum þrælar vinna á plantekrunum í 10 ár fyrir lágmarkslaun, sem áttu að vera skaðabætur fyrir eigendur þeirra. Eftir 1873 yfirgáfu flestir fyrrum þrælar plantekrurnar þar sem þeir höfðu unnið í nokkrar kynslóðir, og fluttust til höfuðborgarinnar Paramaríbó. Sumir þeirra keyptu plantekruna sem þeir unnu við, sérstaklega í héruðunum Para og Coronie. Afkomendur þeirra búa enn á þeim jörðum í dag. Nokkrir plantekrueigendur greiddu fyrrum þrælum sínum engin laun árin tíu eftir 1863 en gerðu skuldina upp við þá með eignarrétt á landinu.
vinstri|thumb| Innflytjendur frá Jövu komu með sem verktakafólk frá [[Hollensku Austur-Indíur|Hollensku Austur-Indíum. Myndin var tekin milli 1880 og 1900. ]] Sem plantekrunýlenda var efnahagur Súrínam háður vinnuaflsfrekri ræktun nytjaplantna. Til að bæta skort á vinnuafli réðu plantekrueigendurnir og fluttu inn verkafólk frá Hollensku Austur-Indíum (núverandi Indónesíu ) og Indlandi (með samkomulagi við Breta, sem réðu yfir landinu). Auk þess var, á síðari hluta 19. aldar og snemma á 20. öld, nokkur hópur verkafólks, aðallega karlar, ráðinn frá Kína og Mið-Austurlöndum.
Þótt íbúar Súrínam séu tiltölulega fáir, er landið eitt fjölmenningarlegasta land heims vegna þessarar flóknu sögu landnáms og misnotkunar.
Afnám nýlendustjórnar
Í síðari heimsstyrjöldinni, 23. nóvember 1941, samkvæmt samkomulagi við útlagastjórn Hollands, hertóku Bandaríkin Súrínam til að vernda báxítnámurnar í þágu stríðsreksturs bandalagsríkjanna. Árið 1942 hóf hollenska útlagastjórnin að að endurskoða samskipti Hollands og nýlendna þess eftir stríðslok.
Árið 1954 varð Súrínam eitt af ríkjum Konungsríkisins Hollands, ásamt Hollensku Antillaeyjum og Hollandi. Með því héldu Hollendingar yfirráðum yfir varnar- og utanríkismálum. Árið 1974 hóf ríkisstjórnin, undir forystu Þjóðarflokks Súrínam (NPS) (þar sem félagar voru að mestu kreólar, af blönduðum afrískum og evrópskum uppruna), viðræður við hollensk stjórnvöld sem leiddu til fulls sjálfstæðis þann 25. nóvember 1975. Stór hluti hagkerfis Súrínam fyrsta áratuginn í kjölfar sjálfstæðis var rekinn með erlendu hjálparfé frá hollenskum stjórnvöldum.
Sjálfstæði
thumb| Henck Arron, [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix og Johan Ferrier 25. nóvember 1975 ]] Fyrsti forseti landsins var Johan Ferrier, fyrrverandi landstjóri, með Henck Arron (þáverandi leiðtoga NPS) sem forsætisráðherra. Á árunum í aðdraganda sjálfstæðis flutti næstum þriðjungur íbúa Súrínam til Hollands. Fólk hafði áhyggjur af því að nýja ríkinu myndi vegna verr eftir sjálfstæði en það hafði gert sem hluti af konungsríkinu Hollandi. Súrínömsk stjórnmál tóku að einkennast af þjóðernisátökum og spillingu skömmu eftir sjálfstæði og NPS notaði hollenskt hjálparfé í þágu flokksmanna. Leiðtogar flokksins voru sakaðir um svindl í kosningunum 1977, þar sem Arron var kjörinn í annað sinn. Óánægjan var slík að stór hluti íbúanna flúði til Hollands og varð hluti af hinu stóra súrínamska samfélagi þar.
Herforingjastjórnin 1980
Þann 25. febrúar 1980 steypti herinn ríkisstjórn Arrons af stóli. Valdaránið var að frumkvæði 16 liðþjálfa undir forystu Dési Bouterse. Andstæðingar herforingjastjórnarinnar gerðu tilraunir til að steypa henni af stóli í apríl 1980, ágúst 1980, 15. mars 1981, og aftur 12. mars 1982. Fyrsta tilraunin var leidd af Fred Ormskerk, önnur af marx-lenínistum, sú þriðja af Wilfred Hawker, og sú fjórða af Surendre Rambocus.
Hawker slapp úr fangelsi í fjórðu valdaránstilrauninni en hann náðist og var tekinn af lífi. Milli 2 og 5 að morgni þann 7. desember 1982, handtók herinn, undir forystu Dési Bouterse, 13 áberandi borgara sem höfðu gagnrýnt einræðisstjórn hersins og hélt þeim í Fort Zeelandia í Paramaríbó. Einræðisstjórnin lét taka alla þessa menn af lífi á næstu þremur dögum, ásamt Rambocus og Jiwansingh Sheombar (sem einnig var þátttakandi í fjórðu valdaránstilrauninni ).
Kosningar og stjórnarskrá 1987
Kosningar voru haldnar 1987. Þingið samþykkti nýja stjórnarskrá sem gerði Bouterse kleift að vera áfram yfirmaður hersins. Þar sem hann var óánægður með ríkisstjórnina sagði Bouterse ráðherrunum upp símleiðis árið 1990. Þessi atburður varð almennt þekktur sem „símavaldaránið“. Völd hans tóku að minnka eftir kosningarnar 1991.
Hin grimmilega borgarastyrjöld milli Súrínamhers og Marona, sem héldu tryggð við uppreisnarleiðtogann Ronnie Brunswijk, og hófst árið 1986, hélt áfram og afleiðingar hennar veiktu enn frekar stöðu Bouterse á tíunda áratugnum. Vegna styrjaldarinnar flúðu meira en 10.000 Súrínamar, aðallega Maronar, til Frönsku Gvæjana seint á níunda áratugnum.
Árið 1999 réttaði hollenskur dómstóll yfir Bouterse fjarverandi vegna fíkniefnasmygls. Hann var sakfelldur og dæmdur í fangelsi en dvaldi áfram í Súrínam.
21. öldin
Þann 19. júlí 2010 komst fyrrum einræðisherrann Dési Bouterse aftur til valda þegar hann var kosinn forseti Súrínam. Fyrir kosningarnar var hann ásamt 24 öðrum ákærður fyrir morð á 15 stjórnarandstæðingum í Desembermorðunum. Árið 2012, tveimur mánuðum fyrir réttarúrskurðinn, breytti þingið lögum um sakaruppgjöf og veitti Bouterse og hinum sakaruppgjöf vegna þessara ákæra. Hann var aftur kosinn 14. júlí 2015. Bouterse var sakfelldur af súrínömskum dómstól þann 29. nóvember 2019 og hlaut 20 ára dóm fyrir þátt sinn í morðunum 1982.
Eftir að hafa unnið kosningarnar 2020 var Chan Santokhi einn tilnefndur til að gegna embætti forseta Súrínam. Þann 13. júlí var Santokhi kjörinn forseti með lófataki í óumdeildum kosningum. Hann tók við embætti 16. júlí í athöfn án þátttöku almennings vegna COVID-19-heimsfaraldursins.
Stjórnsýslueiningar
thumb|right|Umdæmi Súrínam. Að auki skiptist landið í 62 byggðir (ressorten).
Danmarks nationale cykelruter
thumb|right|Skilti við leið 1, Vesturstrandarleiðina, sem er líka hluti af [[EuroVelo-leið 12, Norðursjávarleiðinni.]] Danmarks nationale cykelruter er landsnet hjólaleiða í Danmörku. Leiðir 1-10 voru teknar í notkun árið 1993. Síðar var leið 12, hringleið við Limafjörð, bætt við. Danska vegagerðin og hjólasamtökin Cyklistforbundet stóðu fyrir verkefninu en framkvæmdir voru í höndum amtanna. Eftir að þau voru lögð niður árið 2007 hefur viðhald leiðanna verið í höndum sveitarfélaga. Auk þessara leiða er þétt net annarra hjólaleiða í Danmörku.
Leiðirnar eru 11 talsins og ná samtals yfir 4.233 km. Þær eru aðallega á almennum vegum þar sem umferð er lítil eða á aðskildum hjólastígum meðfram stærri vegum. Nokkur hluti þeirra er á aflögðum vegum og malarstígum. Númerakerfið er þannig sett upp að sléttar tölur eru leiðir sem liggja austur-vestur en oddatölur leiðir sem liggja norður-suður. Leiðir 10 (á Borgundarhólmi) og 12 (umhverfis Limafjörð) eru hringleiðir. Leiðirnar eru merktar með bláum skiltum með hvítum jaðri, hjóli og númeri leiðarinnar á rauðum grunni.
Guðmundur Sigurjónsson
thumb|Guðmundur Sigurjónsson vs. Gennadi Sosonko (Hoogovens, 1977) Guðmundur Sigurjónsson (f. 25. september 1947) er íslenskur lögfræðingur og stórmeistari í skák. Hann náði stórmeistaratitli 13. janúar 1975 næstur á eftir Friðriki Ólafssyni sem varð fyrsti stórmeistari Íslendinga 1958.
Guðmundur er þrefaldur Skákmeistari Íslands. Hann tók fyrst þátt í landsliðsflokki árið 1965 og varð meistari í fyrstu tilraun, en hann var þá sautján ára. Hann vann einnig 1968  og 1972. Guðmundur hefur átta sinnum teflt í landsliðsflokki: 1965, 1966, 1968, 1969, 1972, 1981, 1984 og síðast árið 1986. Þá hefur Guðmundur tvisvar hlotið titilinn Hraðskákmeistari Íslands eða 1969 og 1973.
Þá hefur Guðmundur 10 sinnum teflt á ólympíumótum fyrir Ísland. Hann tefldi fyrst 1966 og síðast 1986 og tók þátt á öllum mótum á þessu tímabili (1966-86) að einu móti undanskildu (1980). Guðmundur hefur teflt á efsta borði á fjórum ólympíumótum (1970, 1972, 1976 og 1982) og þrisvar á 2. borði (1968, 1974 og 1978).
Guðmundur hefur sex sinnum teflt fyrir Ísland á heimsmeistaramóti stúdenta (þ.e. liðakeppni). Hann hefur fimm sinnum leitt sveitina og einu sinni teflt á 2. borði.
Guðmundur Sigurjónsson tók fyrst þátt í alþjóðlega Reykjavíkurmótinu árið 1966 og tók alls 11 sinnum þátt eða á öllum mótum frá 1966 til 1986. Besti árangur hans var árið 1970, en þá varð hann einn efstur, en mótið var lokað mót það árið (16 keppendur), en mótið var lokað frá 1964 og allt til 1982, en þá var fyrsta „hálf“-opna mótið og mótin opin að einhverju leyti eftir það, nema 1992, en þá var einnig lokað mót.
Guðmundur las lögfræði við Háskóla Íslands og lauk prófi þaðan árið 1973. Að loknu prófi í Háskólanum ákvað Guðmundur að leggja fyrir sig skák sem atvinnu. Eftir að hafa teflt á nokkrum skákmótum náði Guðmundur fyrri áfanga stórmeistaratitils á Costa Brava á Spáni í september 1974. Guðmundur varð efstur á mótinu ásamt Júgóslavanum Kurajica, á undan Pomar, Quinteros, Andersson o.fl. Þeir Guðmundur og Kurajica náðu 7,5 vinningum af ellefu mögulegum. Síðari áfanganum að stórmeistaratitlinum náði Guðmundur Sigurjónsson á Hastingsmótinu áramótin 1974-75, en hann tók þátt með mjög skömmum fyrirvara, einhver keppandi forfallaðist og haft var samband við Guðmund, sem var að hvíla sig á Íslandi eftir að hafa teflt á fjölmörgum mótum mánuðina þar á undan, Guðmundur fór út á flugvöll daginn eftir og beinustu leið til Englands og komst á skákstað um það leyti, sem fyrsta umferðin var að hefjast. Hort varð efstur á mótinu með 10,5 vinninga en næstir komu þeir Guðmundur og Vaganjan með 10 vinninga og deildu 2.-3, sæti. Næstir á eftir þeim voru kappar eins og Andersson, Beljavskí, Planinc, Miles, Hartston, Benkö og Csom. Tefldar voru 15 umferðir.
Guðmundur tefldi fimm tímabil í Þýsku deildakeppninni, Schachbundesliga. Hann tefldi fyrir SG Porz, sem var stórveldi í skákinni í Þýskalandi á sínum tíma. Guðmundur varð tvisvar meistari með Porz, tímabilin 1981/82 og 1983/84.
Guðmundur dró úr þátttöku á skákmótum í kringum 1990, en tefldi þó eitthvað lengur í deildakeppninni. Hann hefur lítið sem ekkert sést tefla opinberlega hin síðustu ár.
Í kringum 1980 sóttist öflugasti skákmaður Þjóðverja á sínum tíma, Robert Hübner, eftir starfskröftum Guðmundar og var hinn síðarnefndi aðstoðarmaður hans í undankeppni heimsmeistaramótsins í skák og aðstoðaði Hübner í nokkrum áskorendaeinvígum. Einnig hefur Guðmundur verið aðstoðarmaður ungra íslenskra skákmanna á stórmótum. 1987 var Guðmundur t.d. aðstoðarmaður Hannesar Hlífars Stefánssonar á heimsmeistaramóti sveina 16 ára og yngri í Innsbruck, en Hannes fór þar með sigur af hólmi.
Guðmundur er menntaður lögfræðingur og hefur mestmegnis starfað sem löggiltur fasteignasali og skipasali og hefur starfað fyrir Eignamiðlun.
Hér má sjá sýnishorn af skákum Guðmundar, m.a. nokkrar skákir frá þeim mótum, þar sem Guðmundur tryggði sér titilinn Skákmeistari Íslands 1965, 1968 og 1972. Skákir frá alþjóðlega Reykjavíkurmótinu 1970, þar sem Guðmundur bar sigur úr býtum. Einnig frá Hastings-mótinu um áramótin 1974-75, en þar tryggði Guðmundur sér seinni áfangann að stórmeistaratitli. Einnig má benda á síðuna chessgames.com.
Þeódóra
Þeódóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Gunnar Smári Egilsson
Gunnar Smári Egilsson (f. 11. janúar 1961) er íslenskur blaðamaður, útgefandi og ritstjóri. Hanner núverandi stjórnarmaður og ábyrgðarmaður frétta hjá Samstöðinni. Hann hefur stofnað og starfað í fjölmörgum miðlum, bæði á Íslandi og erlendis og hefur haft mikil áhrif á fréttaflutning í íslenskum miðlum. Hann hefur einnig verið virkur í stjórnmálum og einn af fjölmörgum stofnaðilum Sósíalistaflokk Íslands árið 2017.
Fyrri ferill
Gunnar Smári hóf ferilinn sem blaðamaður á 8. áratug 20. aldar. Hann varð fljótlega þekktur fyrir skörp skrif sín og fókus á samfélagsmál. Gunnar Smári var einn af stofnendum Fréttablaðsins og vikublaðanna Eintaks og Morgunpóstsins ásamt því að ritstýra vikublaðinu Pressunni. Auk þess var hann einn af stofnendum og útgefendum Nyhedsavisen sem gefið var út í Danmörku að fyrirmynd Fréttablaðsins og einn af eigendum og ritstjóri Fréttatímans.
Fjölmiðlar
Gunnar Smári hefur haft mikil áhrif á íslenska fjölmiðlaumhverfið. Með stofnun og starfi sínu á Fréttablaðinu og öðrum miðlum hefur hann haft bein áhrif á fréttaflutning í íslenskum miðlum.
Puebla
Puebla getur átt við:
Gunnar Smári Egilsson
Stjórnmálaflokkurinn
Gunnar Smári var einn af fjölmörgum stofnaðilum Sósíalistaflokks Íslands, sem var stofnaður 1. maí árið 2017. Hann er núverandi formaður framkvæmdastjórnar flokksins. Sósíalistaflokkur Íslands hefur fókuserað á baráttu gegn fátækt og á betri kjör launþega.
Persónulegt líf
Gunnar Smári ólst upp í Hafnarfirði og naut góðrar menntunar. Áhugamál hans eru m.a. bókmenntir, tónlist og stjórnmál.
Áhrif og gagnrýni
Gunnar Smári hefur fengið bæði lof og gagnrýni fyrir vinna sína. Sumir lofa hann fyrir að hafa brotið nýjar leiðir í íslenskum fjölmiðlum, en aðrir gagnrýna hann fyrir að hafa verið of ofdjarfur í málum sem tengjast stjórnmálum.
Samar
Samar (fyrrum kallaðir Lappar, en það orð þykir nú niðrandi) eru þjóðflokkur sem byggir Samaland (Sápmi) sem spannar yfir norðurhluta Svíþjóðar, Noregs, Finnlands og hluta af Kólaskaga í Rússlandi.
Heiti
Í íslenskum fornritum er ekki talað um lappa en hins vegar um finna (finnr) meðal annars í Landnámubók, Haralds sögu hins hárfagra, Ynglinga sögu og Örvar-Odds sögu. Flestir fræðimenn eru sammála um að þar sé átt við Sama. Rómverski fræðimaðurinn Tacitus skrifaði árið 98 um fólk á nyrsta hveli sem hann nefndi fenni á latínu og á sama hátt ritaði býsanski fræðimaðurinn Prokopios um árið 150 á grísku um φίννοι (finnoi). Er álit flestra að þeir hafi þar átt við Sama þó sumir fræðimenn vilji draga það í efa og álíta þá skrifa um þann þjóðflokk sem á nútímaíslensku eru nefndir Finnar. Einnig eru fleiri miðaldaheimildir um Skriðfinna (scridefinnas, scritofinni, scricfinni) (sem einnig er notað af Prokopios, σκριϑίφινοι, sem samheiti fyrir finnoi) en að öllum líkindum voru Samar fyrstir til að nota skíði (að skríða).
Orðið sami er komið úr samísku þar sem það er eignarfallsmynd (sámi) af nafnorðinu Sápmi (Samaland, Sami) á norðursamísku eða sapme, saemie eða sabme í eintölu eftir tungumálinu (í fleirtölu Sámit á norðursamísku eða sameh eða samek á öðrum samískum málum).
Samar eru afkomendur hirðingja sem hafa lifað í Skandinavíu í þúsundir ára og smám saman verið hraktir norðar eftir því sem byggðin þéttist fyrir sunnan. Langflestir Samar hafa tekið sér fasta búsetu og blandast Norðurlandabúum en margir stunda þó ennþá hreindýrabúskap. Hann er stundaður svipað og íslenskur sauðfjárbúskapur. Hreindýrunum er sleppt inn á heiðarnar á vorin og á haustin er þeim smalað saman og dregið sundur í réttum. Hreindýrabændur fara óhindrað á milli landamæra Noregs, Svíþjóðar og Finnlands. Á meðan karlarnir gæta hjarðarinnar býr fjölskyldan við nútímaþægindi og er með fasta búsetu. Áður flökkuðu fjölskyldurnar allar saman með hreindýrahjörðunum. Þá höfðu flestir sérstakar sumarbúðir og voru svo á öðrum stað á veturna. Í dag stunda margir Samar fiskveiðar og sumir vinna við búskap eða hafa aðra hefðbundna atvinnu.
Fáni
Í fána Sama er hringur sem táknar ekki aðeins töfratrommu (goavddis) heldur einnig sólina og tunglið, sólarhluti hringsins er rauður að lit en mánahlutinn blár. Í bakgrunni eru einkennislitir Sama: rauður, grænn, gulur og blár. Valið á sólinni kemur úr ljóði Anders Fjellner þar sem Samarnir eru kynntir sem synir og dætur sólarinnar, enda kallar Samar sólina Áhčči (faðir).
Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)
Bandamenn voru löndin sem börðust gegn Miðveldunum í fyrri heimsstyrjöldinni. Upphaflega varð herbandalagið til með Þríbandalaginu sem stofnað var árið 1907 af Frakklandi, Bretlandi og Rússlandi. Ítalía bættist í hópinn og rauf bandalag sitt við Miðveldin árið 1915 með þeim rökum að Þýska keisaraveldið og Austurríki-Ungverjaland hefðu byrjað stríðið og að bandalagið ætti einungis að vera varnarbandalag. Japanska keisaradæmið var einnig mikilvægur bandamaður. Belgía, Serbía, Grikkland, Svartfjallaland og Rúmenía voru einnig í liði með bandamönnum en töldust ekki formlegir meðlimir bandalagsins.
Sáttmálinn í Sèvres árið 1920 skilgreindi helstu bandamannaþjóðirnar sem Bretland, Frakkland, Ítalíu og Japan. Bandamannaveldin spönnuðu einnig Armeníu, Belgíu, Grikkland, konungsríkið Hejaz, Pólland, Portúgal, Rúmeníu og Tékkóslóvakíu.
Bandaríkin lýstu yfir stríði á hendur Þýskalandi þann 6. apríl 1917 með þeim rökum að Þýskaland hefði brotið á hlutleysi þeirra með óheftum kafbátahernaði gegn skipum á leið yfir Atlantshaf og með Zimmermann-símskeytinu til Mexíkó. Bandaríkin lýstu einnig yfir stríði á hendur Austurríki-Ungverjalandi í desember 1917. Bandaríkin urðu samstarfsaðili bandamannanna frekar en að vera í formlegu bandalagi við Frakka og Breta til að forðast „flækjur erlendis“. Tyrkjaveldi og Búlgaría rufu pólitískt samband við Bandaríkin en lýstu þó aldrei yfir stríði gegn þeim.
Nýlendur breska heimsveldisins lögðu einnig sitt af mörkum í stríðsrekstrinum en gátu ekki rakið sjálfstæðar utanríkisstefnur á þeim tíma. Ríkisstjórnir nýlendanna í samveldinu sáu að vísu um söfnun sjálfboðaliða og fjarlægðu hermenn af víglínunum eins og þeim sýndist. Árið 1917 var bresku stríðsstjórninni skipt út fyrir heimsveldisstríðsstjórn þar sem nýlendurnar fengu að taka þátt. Herdeildir Ástrala og Kanadamanna voru hverjar um sig settar undir stjórn ástralsks og kanadísks herliðsforingja, John Monash og Arthur Currie, sem tóku við skipunum frá breskum hershöfðingjum. Í apríl árið 1918 var Ferdinand Foch gerður yfirhershöfðingi alls herafla bandamannanna á vesturvígstöðvunum.
Dominique Pire
Dominique Pire (10. febrúar 1910 – 30. janúar 1969; fæddur Georges Charles Clément Ghislain Pire) var belgískur prestur og munkur í Dóminíkanareglunni. Hann hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1958 fyrir störf sín við að aðstoða flóttafólk sem hafði hrakist á vergang í seinni heimsstyrjöldinni.
Hólmbjörg
Hólmbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Dominique Pire
Æska og uppvöxtur
Georges Pire fæddist í bænum Dinant í Belgíu. Hann var elstur af fjórum börnum embættismannsins Georges Pire eldri og Berthe (Ravet) Pire.
Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út árið 1914 neyddist fjölskylda Pire til að flýja á báti til Frakklands til þess að forðast þýska herinn. Eftir að samið var um vopnahlé árið 1918 gat fjölskyldan snúið heim til Dinant, sem hafði þá verið lagt í rúst.
Starfsferill
Eftir að hafa lokið námi sneri Pire aftur í La Sarte-klaustrið í Huy og einbeitti sér að því að hjálpa fátækum fjölskyldum að ná endum saman. Í seinni heimsstyrjöldinni veitti Pire belgísku andspyrnuhreyfingunni prestsþjónustu og tók þátt í ýmsum aðgerðum hennar, meðal annars í að smygla flugmönnum bandamanna út úr landinu. Pire hlaut nokkur heiðursmerki fyrir frammistöðu sína eftir stríðið.
Árið 1940 byrjaði Pire að rannsaka málefni flóttamanna sem höfðu hrakist frá heimilum sínum í stríðinu og skrifaði bók um þá með titlinum Du Rhin au Danube avec 60,000 D. P. (ísl. Frá Rín til Dónár með 60.000 flóttamönnum). Hann stofnaði samtök til þess að hjálpa flóttafólkinu. Samtökin komu á fót styrktarsjóðum fyrir flóttamannafjölskyldur og byggðu á sjötta áratugnum fjölda svokallaðra „Evrópuþorpa“ í Austurríki og Þýskalandi til að veita þeim heimili. Þrátt fyrir að vera dóminíkamunkur neitaði Pire alltaf að blanda trú sinni við skuldbindingar sínar í þágu hinna verr stöddu. Yfirboðarar hans í reglunni sýndu honum ekki alltaf skilning fyrir þetta.
Pire lést þann 30. janúar árið 1969 í kaþólska sjúkrahúsinu í Louvain vegna kvilla eftir skurðaðgerð. Rúmum 30 árum eftir dauða hans störfuðu samtökin fjögur sem hann stofnaði enn. Árið 2008 hóf Las Casas-stofnunin í Blackfriars-salnum í Oxford-háskóla verkefnaáætlun til heiðurs Pire.
Pussy Riot
Pussy Riot er rússnesk pönkhjómsveit, stofnuð í Moskvu árið 2011. Söngtextar hennar einkennast af pólitísku andófi og róttækum femínisma. Pussy Riot hefur sent frá sér sex lög og fimm myndbönd. Sveitin setur upp pólitíska andófsgjörninga og beinir spjótum sínum gjarnan að yfirvöldum. Þann 21. febrúar 2012 settu fimm liðsmanna hennar upp gjörning sem nefndist pönkbæn í dómkirkju í Moskvu. Þær gengu að altarinu og fóru með ákall til Maríu guðsmóður um að losa landið við Vladímír Pútín, auk svívirðinga í garð rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna. Þær voru stoppaðar eftir hálfa mínútu af gjörningnum. Eftir að hafa sett myndband af gjörningnum á netið í mars á sama ári voru þrjár þeirra handteknar og kærðar. Þann 17. ágúst 2012 voru þær dæmdar til að sæta tveggja ára refsivist í vinnubúðum. Í dómsúrskurði eru hljómsveitarmeðlimir sagðir hafa grafið alvarlega undan samfélagslegri reglu og sýnt trúmönnum algert virðingarleysi. Málið hlaut gríðarlega athygli og hafa rússnesk stjórnvöld sætt harðri gagnrýni, enda sé dómurinn aðför að málfrelsi í Rússlandi og til marks um alræðiskennda stjórnarhætti.
Árið 2022 kom hljómsveitin til Íslands til æfinga í boði Ragnars Kjartanssonar listamanns. Ári síðar hlutu þær íslenskan ríkisborgararétt.
Benedikt Hersten
Benedikt Hersten (einnig skrifað Histen, Hesten, Horsten, Holsten) var hirðstjóri á Íslandi um aldamótin 1500.
Björn Jónsson segir í Skarðsárannál að Benedikt Hersten hafi orðið hirðstjóri 1499. Sumarið 1500 útnefndi hann á Alþingi ásamt Finnboga Jónssyni lögmanni 24 manna dóm til að skera úr um erfðadeilu þá sem kölluð hefur verið Möðruvallamál. Á sama þingi fékk hann dæmdan dóm um verslun og fiskveiðar Englendinga á Íslandi.
Benedikts Hersten er síðast getið 18. júlí 1502, þegar hann gefur Vigfús Erlendsson kvittan og ákærulausan fyrir „það högg eða blak eða tilræði sem hann veitti Þórði Brynjólfssyni í kirkjudyrunum eða kirkjugarðinum á Krossi í Landeyjum“. Eftir það er hans ekki getið og hefur hann sjálfsagt farið úr landi um haustið því sumarið eftir er Kai von Ahlefeldt tekinn við hirðstjórn.
Þekkingarstjórnun
Þekkingarstjórnun felst í að hagnýta á skipulegan hátt innri þekkingu skipulagsheildar. Innri þekking er bæði skráð t.d. í skipulögðu skjalakerfi og óskráð hjá starfsmönnum sjálfum. Þekkingarstjórnun hefur verið kennd sem háskólagrein frá 1995. Fyrirtæki sem nýta þekkingarstjórnun hagnýta þætti úr upplýsingatækni og starfsmannastjórnun.
1242
thumb|right|[[Orrustan við Taillebourg.]] Árið 1242 (MCCXLII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Kartvelsk mál
Kartvelsk mál eða suður-kákasísk mál eru málaflokkur innan kákasískra mála. Georgíska er helst kartvelskra mála en hin eru mingrelíska, svaníska, zaníska og lasíska.
Demókrataflokkurinn
Demókrataflokkurinn er bandarískur stjórnmálaflokkur, annar þeirra tveggja stærstu sem skiptast á að fara með völdin þar í landi en hinn er Repúblikanaflokkurinn. Fylgismenn Demókrataflokksins er gjarnan kallaðir demókratar (orðið merkir „lýðræðissinni“). Í bandarískum stjórmálum er Demókrataflokkurinn skilgreindur sem vinstra megin við Repúblikana en stefna hans er þó ekki jafn vinstrisinnuð og stefna hefðbundinna sósíaldemókrata eða verkamannaflokka í mörgum löndum.
Írafossstöð
Írafossstöð var önnur virkjunin sem reist var í Soginu og tók hún til starfa 1953.
Demókrataflokkurinn
Uppruni Demókrataflokksins
Í Bandaríkjum Norður-Ameríku hefur lengi verið við líði eins konar flokkapólitík þar sem fáir en stórir flokkar hafa nær öll völd á þingi. Flokkarnir urðu til í kringum aldamótin 1900 og risu upp frá mismunandi skoðunum um hvort ríkisafskipti skyldu vera í miklum mæli eða með minna móti. Þeir aðilar sem börðust hart gegn íhlutun ríkisins í innanríkismálum stofnuðu flokk sem hét Repúblikaflokkurinn, en með tíð og tíma breyttist það nafn í Demókrataflokkinn sem hefur haldist við hann upp frá því.
Írafossstöð
Stöðin virkjar fall tveggja neðri fossana í Soginu, Írafoss og Kistufoss, og fallhæðin er 38 metrar.
Demókrataflokkurinn
Uppruni Demókrataflokksins
Demókrataflokkurinn, með stefnumál og málefni, eins og við könnumst við hann í dag varð ekki til fyrr en á fyrri hluta síðustu aldar þegar um það bil hundrað ár voru frá upphaflegri stofnun hans. Í upphafi var hann flokkur hinna ríku og eignamiklu sem vildu að ríkið skipti sér sem minnst af innanríkismálum og leyfðu þess í stað hinu frjálsa markaðskerfi að blómstra. Aftur á móti voru meðlimir Demókrataflokksins á því að Bandaríkin skyldu ekki hika við að beita hervaldi ef hagsmunir lands og þjóðar væru í húfi.