cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henrik Pontoppidan
Ævi og störf
Veigamestu skáldsögur Pontoppidan komu út á árunum 1890-1920 og leituðust við að draga upp stórar myndir af dönsku þjóðfélagi í anda höfunda á borð við Balzac og Zola. Þeirra kunnust var Pétur heppni (danska: Lykke-Per) sem hafði sjálfsævisögulega undirtóna um ungan mann sem reynir að verða verkfræðingur til að slíta sig undan ægivaldi fjölskyldunnar en er að lokum brotinn niður og gefst að lokum upp.
Árið 1917 hlaut Pontoppidan Nóbelsverðlaunin ásamt landa sínum Karl Adolph Gjellerup, en verk hans hafa lifað öllu betur með dönsku þjóðinni en hins síðarnefnda. Clara Pontoppidan, ein frægasta kvikmyndaleikkona Dana fyrr og síðar, var bróðurdóttir Henriks Pontoppidan.
Fáeinar smásögur eftir Pontoppidan hafa verið þýddar á íslensku.
Háskólinn í Torontó
thumb|right|„Old Vic“ í Victoria College í Háskólanum í Toronto Háskólinn í Torontó (oft nefndur U of T eða UToronto) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Torontó í Ontario í Kanada. Skólinn var stofnaður árið 1827 og hét þá King's College en nafni skólans var breytt árið 1850 og fékk hann þá sitt núverandi nafn.
Rauðrefur
Rauðrefurinn (Vulpes vulpes eða Vulpes fulva) er sennilega þekktasta refategundin og er útbreiddasta rándýrið á landi. Rauðrefir lifa nær alls staðar í Norður-Ameríku og Evrasíu en einnig víða í Norður-Afríku. Rauðrefir eru stærstu dýrin í ættkvíslinni Vulpes.
Rauðrefir eru bæði litnir jákvæðum og neikvæðum augum af mönnum. Þeir geta borið sjúkdóma í búfé og sitja gjarnan um alifugla en eru einnig mikilvægir í loðdýrarækt og hafa verið ræktaðir fyrir feld sinn. Í febrúar árið 2005 voru refaveiðar bannaðar í Bretlandi en höfðu þá tíðkast lengi.
Japanski rauðrefurinn (Vulpes vulpes japonica), sem er undirtegund af rauðref, breiddist út frá Indlandi til Kína og þaðan til Japan. Hann er einnig þekktur undir japönsku heiti sínu kitsune (狐).
Útlitslýsing
left|thumb|Vulpes vulpes- Skull Rauðrefir eru oftast, eins og nafnið gefur til kynna, með rauðan feld en eru hvítir á kviði, með svört eyru og svarta fætur og þykkt loðið skott sem er hvítt í endann. „Rauði“ tónninn á feldinum er breytilegur og getur verið dökkrauður eða ljósgylltur og allt þar á milli. Raunar geta hárin verið marglit við nánari skoðun, rauð, brún, hvít og svört að hluta. Í náttúrunni þekkjast einnig tvö önnur litaafbrigði: silfurgrár eða svartur feldur (silfurrefir eru um 10% villtra rauðrefa og meirihluti þeirra refa sem eru ræktaðir af loðdýrabændum), og hinn svokallaði „krossrefur“, sem er öllu algengari, nefndur eftir svörtum rákum á baki hans sem ná yfir herðarnar og niður eftir bakinu og mynda „kross“ á annars rauðum feldinum. „Tamdir“ eða ræktaðir refir geta verið nánast hvernig sem er á litinn, þ.á m. doppóttir.
Augu þeirra eru gyllt eða gul með sporöskjulaga og lóðréttu sjáaldri eins og hjá köttum. Þeir sjá líka jafn vel og kettir. Rauðrefir eru afar liðugir og hefur þeim verið líkt við ketti. Langt, loðið skottið með hvítum endanum gefur refnum gott jafnvægi í hvers kyns hoppum og stökkum.
Fullorðnir rauðrefir geta náð 4.1–5.4 kg þyngd (9–12 pund). Stærð þeirra er afar margbreytileg en yfirleitt eru rauðrefir í Evrópu stærri en rauðrefir í Norður-Ameríku.
Heimkynni og mataræði
Rauðrefir finnast víða, allt frá sléttum og graslendi til skóga. Þeim hentar best að halda sig sunnarlega en fara þó oft á norðlægari slóðir og keppa við heimskautarefinn um fæði. Rauðrefir hafa einnig oft sést í úthverfum borga og jafnvel innan borgarmarka og vitað er til þess að þeir hafi haldið sig á sama svæði og þvottabirnir.
Rauðrefir éta nagdýr, t.d. mýs, skordýr, ávexti, orma, egg, og önnur smá dýr. Þeir hafa 42 öflugar tennur sem þeir nota til að hremma bráð sína. Refirnir neyta að jafnaði um 0.5–1 kg (1–2 pund) af fæðu dag hvern.
Undanfarna áratugi hafa refir komið sér fyrir innan borgarmarka víða í Bretlandi. Þessir borgarrefir lifa sennilega á afgöngum sem þeir finna í sorpi þótt þeir veiði einnig nagdýr og fugla í görðum.
Hegðun
thumb|right|300px|Rauðrefur sefur í snjónum. Rauðrefir sýna margbreytilega hegðun vegna þess hve margbreytileg heimkynni þeirra eru. Í Biology and Conservation of Wild Canids, fullyrða MacDonald og Sillero-Zubiri að tveir hópar rauðrefa geti hegðað sér jafn ólíkt og tvær ólíkar tegundir dýra.
Rauðrefir eru mest á ferli í ljósaskiptunum en ef þeir eru í návígi við mannabyggð (og þar sem næturlýsing er mikil) hafa þeir tilhneigingu til að fara heldur á kreik um nætur. Oftast veiða þeir einir en ekki í hópum. Ef refur veiðir stærri bráð en hann getur torgað mun hann oftast grafa hana eða geyma þar til síðar.
Venjulega gerir hver refur tilkall til eigin svæðis. Refirnir para sig einkum saman á veturna en á sumrin fara þeir einförum, hver um sitt svæði sem getur verið allt að 50 km². Þar sem nóg er af fæðu eru svæðin aftur á móti oftast mun minni (<12 km²). Oft finnast nokkur greni á svo stóru svæði. Grenin geta verið fengin frá fyrrverandi íbúum þeirra, svo sem múrmeldýrum, eða grafin ný. Refirnir búa í stærri grenjum á veturna og þegar þeir annast afkvæmi sín. Smærri greni eru grafin víðar á svæðinu til vara og til að geyma fæðu. Stundum eru þau tengd aðalgreninu með göngum.
Rauðrefir stofna venjulega til „einkvænis“-sambanda á hverjum vetri, sem hjálpar þeim að ala 4-6 hvolpa ár hvert. Stundum halda þeir sig hins vegar ekki við einn maka en orsakir þess eru ekki kunnar. Þá fer eitt karldýr ýmist milli margra kvendýra eða mörg skyld kvendýr „deila“ einu karldýri; eða að þessu tvennu er einhvern veginn blandað. Stundum halda ungir refir að heiman um leið og þeir hafa náð þroska (u.þ.b. 8-10 mánaða gamlir), stundum verða þeir eftir og hjálpa til við að ala upp ungviði næsta vors.
Lífsvæði
thumb|right|Mýri í Norður-Þýskalandi þar sem sjást plönturnar Stratiotes aloides, Schoenoplectus lacustris og Alisma plantago-aquatica. Lífsvæði er einsleitt náttúrulegt umhverfi sem hýsir tiltekna samsetningu dýra og jurta. Ólíkt búsvæði sem vísar til umhverfis tiltekins stofns lífvera af einni tegund, lýsir lífsvæði umhverfi heils líffélags, það er allra þeirra lífvera sem lifa á sama svæði. Dæmi um lífsvæði er mýri, hálendi eða tjörn.
Местообитание
Breska leyniþjónustan
thumb|Höfuðstöðvar Bresku leyniþjónustunnar Breska leyniþjónustan (enska: Secret Intelligence Service eða SIS, í daglegu tali sem MI6) er sú greiningardeild sem veitir bresku ríkisstjórninni upplýsingar um stöðu mála erlendis til að vernda þjóðaröryggi Bretlands. Breska leyniþjónustan var stofnuð árið 1909 en breska ríkisstjórnin staðfesti ekki tilveru hennar fyrir árið 1994. Síðan 1995 hafa höfuðstöðvar leyniþjónustunnar verið á suðurbakka Thamesár.
Skammstöfunin MI6 stendur fyrir „Military Intelligence, Section 6“. Nafn þetta er ekki lengur notað opinberlega en Breska leyniþjónustan er enn almennt þekkt undir þessu nafni.
Forseti Rússlands
thumb|right|250px|Þjóðtákn forseta Forseti rússneska sambandsríkisins (rússneska: Президент Российской Федерации), eða forseti Rússlands (rússneska: Президент России) er þjóðhöfðingi Rússlands. Forsetinn hefur verið Vladímír Pútín síðan 7. maí 2012.
Þeir sem gegnt hafa embættinu eru:
Hilmar Örn Hilmarsson
thumb|right|Hilmar Örn Hilmarsson Hilmar Örn Hilmarsson er (f. 23. apríl 1958) er tónlistarmaður og tónskáld og hefur m.a. gert tónlist við fjölda íslenskra kvikmynda. Hann er einnig allsherjargoði Ásatrúarfélagsins og hefur gegnt því embætti frá árinu 2003.
Sárasótt
Sárasótt (syfílis) er smitsjúkdómur af völdum bakteríunnar Treponema pallidum. Sárasótt er kynsjúkdómur. Aðalsmitleið er um slímhúð kynfæra við samfarir en getur einnig smitað um aðrar slímhúðir, s.s. í munnholi og endaþarmi.
Einkennum er deilt í 3 tímabil. Fyrsta tímabilið er að innan 12 vikna eftir smit koma fram sár sem hverfa. Annað tímabilið er að innan 6 mánaða eftir smit koma fram útbrot og þeim fylgja oft einkenni sem líkjast flensu. Sé sjúkdómurinn er ekki meðhöndlaður leggst hann í dvala sem getur varað 20 ár. Þá getur hann brotist fram valdið hjartabilun, lömun, og geðveiki, og leitt til dauða.
Hvert ár greinast um 40 með sárasótt á Íslandi og hefur tíðni aukist síðustu ár
Brabançonne
Brabançonne er þjóðsöngur Belgíu og hefur hollenska, franska og þýska útgáfu, þ.e. fyrir hvert opinbert tungumál landsins.
Westminster
thumb|250px|Westminsterhöllin á húmi.
Westminster (stundum kallað Vestmusteri eða Vestmystur á íslensku) er svæði í miðborg Londons inni í Westminsterborg. Westminsterhöllin er í svæðinu sem er aðsetur breska þingsins. Einnig eru Buckinghamhöll, Whitehall og Konungsdómsalur í Westminster. Stærri hluti af West End-hverfinu er í svæðinu.
Westminster er suðvestan á Lundúnaborg og er 0,8 km suðvestan á Charing Cross.
Daniel Craig
thumb|230px|Daniel Craig
Daniel Wroughton Craig (fæddur 2. mars 1968) er enskur leikari best þekktur fyrir að leika leyniþjónustumanninum James Bond síðan árið 2006. Hann tók við af Pierce Brosnan í þessu hlutverki. Þó að gagnrýnendur væru efins í fyrstu var flutningi hans í Casino Royale vel tekið og hann var tilnefndur til BAFTA-verðlauna fyrir hann. Quantum of Solace kom út tveimur árum eftir það og þriðja myndin með hann, Skyfall, var frumsýnd 23. október 2012. Fimmta og síðasta mynd Craigs í hlutverki Bonds, No Time to Die, kom út þann 30. september 2021. Síðan Craig byrjaði að leika James Bond hefur hann haldið áfram að leika í öðrum myndum, markverðast af öllu í enskumælandi útgáfu af Körlum sem hata konur.
Hann er giftur Rachel Weisz leikkonu en hún er önnur eiginkona hans. Hann á dóttur, Ella, sem hann eignaðist með fyrstu eiginkonu sinni Fiona Loudon.
Hann lék James Bond á opnunarhátíð sumarólympíuleikanna 2012 í London ásamt Elísabetu 2. Bretadrottningu.
Törgur
Törgur (fræðiheiti: Lecanora) er ættkvísl fléttna af törguætt. Talið er að milli 50-60 tegundir targna lifa á Íslandi.
Tegundir á Íslandi
Listinn er byggður á skrá yfir fléttur á Íslandi frá árinu 2009 nema annað sé tekið fram. Íslensk heiti eru frá Herði Kristinssyni.
Landbrot
thumb|right|Séð yfir Landbrot og Eldhraun úr lofti. Landbrot er sveit í Vestur-Skaftafellssýslu og afmarkast að norðan af Skaftá, sem fellur til austurs sunnan við Síðuheiðar. Vesturmörk má kenna við Eldvatn og austurmörk við Landbrotsvötn, þótt allt sé það vatn ættað úr Skaftá.
Segja má, að bæirnir standi á síðustu öldum í hálfhring á brún hrauns, sem talið er runnið úr Eldgjá niður hjá Skaftárdal. Lengi mynduðu Landbrot og Síðubæir vestan við Geirlandsá í sameiningu Kirkjubæjarhrepp, en það svæði var áður hluti af Kleifahreppi. Allir bæir á Síðu og í Landbroti mynduðu hins vegar sókn, sem á mismunandi tímum var ýmist kennd við Kirkjubæjarklaustur eða Prestsbakka.
Landslag
Eins og nafn sveitarinnar bendir til, hefur landslag ekki alltaf verið með sama móti, því að hraun og vötn hafa rúskað í henni. Sem hlýtur að hafa verið lengi, því að byggð þessi er þegar kölluð Landbrot í 149. kafla Brennu-Njáls sögu.
Hinir svokölluðu Landbrotshólar einkenna landslagið víða. Þeir eru úr gjalli og kallast gervigígar. Sumir þeirra eru holir að innan og hafa jafnvel verið notaðir sem fjárbyrgi. Þeir hafa verið rannsakaðir með tilliti til aldurs.
Gagnfræðaskóli verknáms
Gagnfræðaskóli verknáms var 2 ára gagnfræðaskóli sem var lengst af til húsa í Brautarholti 18. Verknámið tók við þegar lokið var unglingaprófi og veitti sömu réttindi og gagnfræðapróf úr bóknámsdeildum. Skólinn starfaði frá 1950, fyrst Hringbraut 121 og í Austurbæjarbíói.
Skólinn skiptist í fimm deildir, fyrir stúlkur var saumadeild og hússtjórnardeild og fyrir pilta var trésmíðadeild, járnsmíða- og vélvirkjun|vélvirkjadeild og sjóvinnudeild.
Byggt var nýtt skólahúsnæði fyrir Gagnfræðaskóli verknáms við Ármúla en það húsnæði var sérstaklega hannað fyrir verknám. Ármúlaskólinn varð hins vegar að venjulegum grunnskóla og síðar voru Lindargötuskólinn að hluta til og framhaldsdeild Laugalækjarskóla flutt þangað. Skólanum var breytt í framhaldsskóla árið 1979. Formlega var svo Fjölbrautaskólinn við Ármúla stofnaður haustið 1981.
Shmuel Yosef Agnon
thumb|right|Shmuel Yosef Agnon Shmuel Yosef Agnon, fæddur Shmuel Yosef Halevi Czaczkes (17. júlí 1888 – 17. febrúar 1970) var ísraelskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1966.
Takeshi Okada
Takeshi Okada (fæddur 25. ágúst 1956) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 24 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Shmuel Yosef Agnon
Ævi og störf
Shmuel Yosef Agnon fæddist í pólska hluta Galisíu sem þá tilheyrði Austurríki-Ungverjalandi. Hann naut ekki formlegrar skólagöngu en hlaut leisögn foreldra sinna sem voru trúaðir gyðingar. Á barnsaldri fór hann að sinna skriftum og fyrstu ljóð hans birtust á táningsaldri.
Árið 1908 fluttist fjölskyldan til Palestínu þar sem fyrstu smásögur Agnon birtust á prenti. Árið 1913 fluttist hann til Þýskalands, kvæntist og sinnti ritstörfum uns gyðingaofsóknir og íkveikjur á heimili hans urðu til þess að hann flúði aftur til Palestínu árið 1929. Á næstu árum sendi hann frá sér skáldsögur og smásögur sem komu honum rækilega á kortið í bókmenntasamfélagi gyðinga í Palestínu.
Hann hlaut Nóbelsverðlaunin 1966 ásamt skáldkonunni Nelly Sachs. Fjórum árum síðar lést hann út frá fjölda óútgefinna verka sem dóttir hans sá um að búa til útgáfu á komandi árum. Verk hans eru enn í miklum metum í Ísrael og hafa bókmenntafræðingar rannsakað þau í hörgul.
Bombus flavidus
Bombus flavidus er tegund af humlum, upprunnin frá Evrópu. Hún sníkir á B. jonellus (Móhumla) og öðrum af undirættinni Pyrobombus. Líkist mjög B. bohemicus.
Cupressus funebris
Cupressus funebris er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), frá suðvestur og mið Kína.
Bombus flavidus
Myndir
<Gallery> File:Bombus flavidus03.jpg Bombus flavidus04.jpg Bombus flavidus01.jpg </Gallery>
Ofveiði
thumb|250px|[[Makríll|Makrílveiði við strendur Chile]]
Ofveiði á við það að veiða of mikið af ákveðinni tegund þannig að dregið er úr fjölda þeirra verulega. Með tíð og tíma getur tegund verið útrýmd vegna ofveiði. Ofveiði á einni dýrategund getur haft stór áhrif á öðrum tegundum. Til dæmis hefur ofveiði á hákörlum raskað jafnvægi sjávarvistakerfa. Ofveiði á þorski hefur valið því að þeim hefur fækkað talsvert í Norðursjónum. Auk vistfræðilega áhrifa hefur ofveiði efnahagsleg áhrif. Þeir sem treysta á ákveðinni dýrategund sem tekjuöflunarleið eiga við erfiðleika að stríða vegna ofveiði. Dæmi um þetta á Íslandi er síldarævintýrið.
Má reyna að draga úr áhrifum ofveiði með aðgerðum eins og kvótum, sem takmarkar magnið af ákveðinni tegund sem veiða má á ákveðnu tímabili. Kvótar geta líka verið umdeildir, því sumum finnst þeir takmarka tekjur of mikið en öðrum finnst þeir ekki nógu strangir. Nokkur dæmi um þetta hafa komið upp í gegnum tíma, til dæmis þorskastríðin og makríldeilan. Kvótar valda oft hagsmunaárekstri milli aðila.
Góði dátinn Svejk
Góði dátinn Svejk er ókláruð háðsádeiluskáldsaga skrifuð af Jaroslav Hašek. Bókin kom fyrst út á tékknesku árið 1923. Upprunalega átti bókin að vera í sex bindum en Jaroslav tókst aðeins að klára fjögur þeirra áður en hann féll frá. Bindin fjögur hafa yfirleitt verið gefin út saman sem ein bók.
Leikarinn geðþekki Gísli Halldórsson las söguna einu sinni í útvarpið og þótti mörgum gaman að. Hann ljáði hverjum og einum sérstaka rödd. Lestur hans hefur verið gefinn út á geisladiskum.
Cerastium baischanense
Cerastium baischanense er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Kína.
Forsætisráðherra Rússlands
Forsætisráðherra Rússlands (rússneska: Председатель Правительства Российской Федерации eða Премьер-министр России) er leiðtogi ríkisstjórnar Rússlands og hefur það hlutverk með höndum að stýra og samræma vinnu annarra ráðherra ríkisstjórnarinnar. Núverandi forsætisráðherra Rússlands er Míkhaíl Míshústín.
Tengt efni
ראשי ממשלת רוסיה
1057
thumb|right|[[Viktor II páfi.]] Árið 1057 (MLVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Marija Šerifović
thumb|Marija Šerifović Marija Šerifović (serbnesk-kýrillíska: Марија Шерифовић, fædd 14. nóvember 1984 í Kragujevac) er serbnesk söngkona og sigurvegari söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2007.
Breiðskífur
Fyrsta breiðskífa Mariju var Naj, najbolja („Hið allra besta“) sem kom út árið 2003. Lagið „Znaj da znam“ („Þú ættir að vita að ég veit“) en lagið samdi Darko Dimitrov. Sumarið 2005 gaf Marija út smáskífuna Agonija sem var ábreiða (e. cover) af lagi Despina Vandi, Olo lipis.
Önnur breiðskífa söngkonunar nefnist Bez ljubavi („Án ástar“) og kom út 2006. Snemma árs 2007 kom önnur smáskífa hennar út og nefnist Bez tebe („Án þín“). 28. júní 2007 kom safnaplatan „Marija Serifovic: Molitva - The best of“ út.
Tónlistarhátíðir
Á Budva-tónlistarhátíðinni árið 2003 söng Marica lagið Gorka čokolada („Biturt súkkulaði“) sem, eins og Znaj da znam, var ú smiðju Darko Dimitrov. Ári seinna kom hún á ný fram á hátíðinni en þá með lagið Bol do ludila („Særir fram í vitfirringu“) og sigraði þar með keppnina. Lagið komst einnig í efsta sæti vinsældalista þar í landi.
Árið 2005 lenti lag Mariju Ponuda í 18. sæti í undankeppni Serbíu og Svartfjallalands fyrir söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva. Sama ár tók hún þátt í útvarpshátíð Serbíu og sigraði með laginu U nedelju („Á sunnudag“). Hún hlaut einnig verðlaun fyrir besta sönginn.
Tónleikar
Marija hélt fyrstu tónleika sína 21. febrúar 2007 í Belgrad fyrir um 4.000 áhorfendur.
Risalífviður
thumbnail|Barr og könglar
Risalífviður (fræðiheiti: Thuja plicata) er sígrænt tré af sýprisætt (Cupressaceae) sem ættað er úr vesturhluta Norður-Ameríku, er það finnst aðallega við Kyrrahafsströnd Bresku Kólumbíu í Kanada og Washington-fylki og Oregon-fylki Bandaríkjanna. Trén verða allt að 70 m há og yfir 800 ára. Tegundin er skuggþolin og þrífst í rökum eða blautum jarðvegi. Risalífviður er einstofna, beinvaxið tré með keilulaga krónu.
Á Íslandi
Risalífviður hefur t.d. verið ræktaður við Jökullæk í Hallormsstaðaskógi og Lystigarði Akureyrar. Risalífviður þarf algjört skjól undir skermi annarra trjáa í æsku og vex hægt til að byrja með.
Max Beckmann
Max Beckmann (12. febrúar 1884 – 28. desember 1950) var þýskur listmálari, teiknari, mótlistamaður og rithöfundur. Hann er venjulega flokkaður sem expressjónisti, en hann afneitaði bæði hugtakinu og hreyfingunni.
Minnesota-háskóli
thumb|right|Pillsbury Hall er ein elsta bygging háskólans. Minnesota-háskóli (stundum nefndur U of M) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Minneapolis og St. Paul í Minnesota í Bandaríkjunum. Minnesota-háskóli var stofnaður árið 1851. Rúmlega 51 þúsund nemendur stunda nám við skólann.
Kaldársel
thumb|Við Kaldársel. Kaldársel eru sumarbúðir KFUK sem eru staðsettar austan við Hafnarfjörð í nágrenni Helgafells. Þar rennur Kaldá sem staðurinn er nefndur eftir. Elsti hluti skálans er frá 1925 en tvisvar hefur verið byggt við hann.
Í næsta nágrenni við Kaldársel eru vinin Valaból, eldstöðin Búrfellsgjá, móbergsfjallið Helgafell, ýmsir hellar, skóglendi og önnur útivistarsvæði.
Játvarður útlagi
Játvarður útlagi (1016 – febrúar 1057) var enskur konungssonur á 11. öld sem lifði nær alla ævi sína í útlegð og lést skömmu eftir að hann var kallaður heim til Englands til að erfa ríkið.
Faðir hans var Játmundur járnsíða, sonur Aðalráðs ráðlausa. Kona hans var Ealdgyth (Edit; nafn hennar er þó óvíst). Játmundur tók við ríki eftir lát föður síns vorið 1016 en lést sjálfur 30. nóvember sama ár. Knútur ríki tók þá við konungdæmi samkvæmt samkomulagi sem þeir Játmundur höfðu gert með sér.
Játmundur átti tvo barnunga syni, Játvarð og Játmund. Knútur sendi þá til Ólafs skautkonungs í Svíþjóð og ætlaðist til að þeim væri þar komið fyrir kattarnef en af því varð ekki. Þeir voru nokkru síðar sendir til Ingigerðar dóttur Ólafs, sem var drottning í Kænugarði, og þaðan til Ungverjalands, þar sem þeir ólust upp. Játmundur lést þar en Játvarður var lengi undir verndarvæng Hinriks 3. keisara. Játvarður góði föðurbróðir hans, sem var barnlaus, kallaði hann til Englands til að gera hann að erfingja sínum en Játvarður lést skyndilega skömmu eftir komu sína til landsins, í febrúar 1057. Líklegt er að hann hafi verið myrtur en óvíst er hver bar ábyrgð á því.
Kona Játvarðar hét Agata. Þau áttu soninn Játgeir, sem var útnefndur erfingi afabróður síns en var of ungur til að geta staðið gegn Haraldi Guðinasyni, mági konungs, sem tók völdin eftir lát hans og varð konungur þótt veldistími hans yrði ekki langur. Dóttir Játvarðar og Agötu var heilög Margrét, drottning Skotlands.
Selma Björnsdóttir
Selma Björnsdóttir (fædd 13. júní 1974) betur þekkt sem Selma er íslensk söngkona, leikkona og leikstjóri sem öðlaðist mikla frægð eftir að hún hafnaði í öðru sæti í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1999 með laginu „All Out of Luck,” sem var þá besti árangur Íslands í keppninni, og gaf út sólóplötu sína I Am sem varð söluhæsta hljómplata ársins á Íslandi. Selma hefur síðan gefið út tvær aðrar hljómplötur (Life Won't Wait og Alla leið til Texas) sem einsöngkona og tvær safnplötur ásamt Hönsu (Sögur af sviðinu og Sögur af konum). Hún hefur einnig notið mikilla vinsælda sem sviðsleikkona í leiksýningum eins og Grease, Ávaxtakörfunni og Litlu hryllingsbúðinni og unnið sem leikstjóri á leiksýningum á borð við Vesalingana og Gosa
Æska
Selma Björnsdóttir fæddist í Reykjavík þann 13. júní 1974, þriðja af fjórum börnum Björns Friðbjörnssonar og Aldísar Elíasdóttur. Hún á þrjár systur, Hrafnhildi sem er óperusöngkona, Birnu og Guðfinnu sem eru báðar dansarar og danskennarar. Í barnæsku sinni fór Selma í danstíma ásamt systrum sínum hjá Heiðari Ástvaldssyni. „Ég hætti þar fljótlega af því að ég þurfti að dansa við stráka. Það gat ég ekki hugsað mér.” Fimm ára gömul fór Selma að læra á selló sem hún æfði í þrjú ár. Frumraun hennar í leikhúsi kom þegar hún var aðeins sjö ára gömul en hún söng álfadísina í uppfærslu barnakórs Garðabæjar af Öskubusku. Þegar Selma var tíu ára fengu hún og systur hennar hlutverk í barnaóperunni Örkinni hans Nóa sem var sýnd í Íslensku óperunni og stuttu seinna komu þær fram í óperunni Carmen. Einnig fékk hún hlutverk í barnaleikritinu Kardemommubænum í Þjóðleikhúsinu. Árið 1990 hóf Selma nám við Verzlunarskóla Íslands og hafði hún mikinn metnað í námi sínu og mikinn áhuga á íslensku, bókmenntafræði og sögu. Hún var mjög virk í félagslífi skólans en hún tók ekki þátt í neinum söngleikjum fyrr en á lokaári sínu. Hún tók þó þátt í söngvakeppni skólans, Verzló Væli, fyrir tilviljun en vinkona hennar skráði hana til leiks án vitundar hennar. Þegar kom að keppninni fór hún með sigur af hólmi. Hún var danshöfundur í nemendamótssýningunni á söngleiknum „Jesus Christ Superstar" og það var við undirbúning sýningarinnar sem hún kynntist Þorvaldi Bjarna Þorvaldssyni sem hún síðar vann náið með.
1995-98 - Upphaf ferils
Árið 1995 eftir að hafa ústkrifast úr menntaskóla var Selma ráðin til að leika Rosaliu í uppfærslu Þjóðleikhússins af West Side Story. Hún hafði ætlað að fara í lögfræðinám en ákvað að taka sér ársfrí eftir skólann eftir að hún hafði fengið hlutverkið. Árið 1996 hóf sjónvarpsþátturinn Ó göngu sína á dagskrá RÚV í stjórn Selmu og Markúsar Þórs Andréssonar. Þættirnir voru miðaðir að unglingu og urðu frekar umdeildir en þeir samantóðu af umfjöllun um umræðuefni eins og klám og fíkniefni, frumsömdum atriðum, fréttum og allskonar menningarumfjöllun. Árið 1998 var Selma ráðin í aðalkvenhlutverkið í söngleiknum „Grease” í Borgarleikhúsinu á móti Rúnari Frey Gíslasyni sem hún síðar giftist. Söngleikurinn naut gífurlegra vinsælda og var það þar sem Selma öðlaðist fyrst frama sem söng-og leikkona.
1999 - Eurovision frægð og I Am
thumb|left|Smáskífa Selmu [[All Out of Luck seldist í yfir sex þúsund eintökum.]]Í byrjun ársins 1999 var Selma beðin um að vera fulltrúi Íslands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva vorið 1999. Lagið átti hún að semja ásamt lagahöfundi að hennar eigin vali. Hún valdi Þorvald Bjarna en þau höfðu þá nýlegast unnið að tónlistinni í kvikmyndinni„Sporlaust” árið áður. Eftir að hafa kynnt sér fyrri keppnir var Selma viss Selma valdi lagið All Out of Luck úr hópi nítján laga sem Þorvaldur Bjarni hafði samið, en textinn var eftir Sveinbjörn I. Baldvinsson. Þann 9. apríl 1999 var myndbandið við lagið í leikstjórn Óskars Jónassonar frumsýnt en það var tekið upp víða í Reykjavík. Föruneyti Selmu innhélt Hönsu, Rúnu G. Stefánsdóttur og Stefán Hilmarsson í bakröddum, Brynjar Örn Þorleifsson og Daníel Traustason dansara og Þorvald Bjarna. Selma hlaut töluverða athygli þegar hún kom til Jerúsalem fyrir keppnina og trónaði hún á toppi flestra veðbanka. Blaðamannafundur íslenska hópsins var sá fjölmennasti og þótti hún mjög sigurstrangleg í keppninni. Lagið hafði þá náð toppi tónlistans á Íslandi sjö vikur í röð. Selma náði öðru sæti í keppninni og hlaut 146 stig en þá var það þá besti árangur Íslands í keppninni. Kjóllinn sem Selma klæddist á sviðinu var síðar settur til sýnis á Hard Rock Café í Kringlunni. Árangur Selmu í Eurovision var stökkpallur fyrir hana til að koma sér fyrir á erlendum vettvangi. Stuttu síðar skrifaði hún undir samning við Universal upp á þrjár plötur og hóf hún að syngja á fyrsu sólóplötu sína um leið. Platan bar nafnið I Am og í viðtali sagði Selma að hún væri „popplata en það eru nokkur rokklög og ballöður á henni líka.” Selmu voru einnig veitt verðlaunin fyrir Flytjanda ársins á íslensku tónlistarverðlaununum 1999 eftir velgengni sína á árinu.
2000-2004 - Life Won't Wait og Sögur af Sviðinu
Aðeins ári eftir að fyrsta plata hennar, I am kom út, gaf Selma út aðra plötu sína Life Won't Wait. Þrátt fyrir að platan hafi ekki náð að jafna velgengni I am náði hún fjórða sæti á vinsældarlistanum. Stuttu eftir útgáfu Life Won't Wait ákváðu Selma og Þorvaldur að rifta samninginn við Universal eftir að hafa beðið í ár til að fá að koma fyrri plötunni út á heimsmarkað. Selma lýsti samt upplifun sinni á samningnum sem góðum, „ég söng úti um alla Evrópu og skemmti og söng hjá sjónvarpsstöðvum og á tónlistarhátíðum og gerði dýr og flott myndbönd. Þannig að ég lærði helling á þessu.” Í desember 2001 höfðu Selma og Hansa haldið jólatónleika í Vesturporti og síðar Borgarleikhúsinu sem innihéldu eingöngu söngleikjatónlist og nutu mikillavinsælda. Viðbrögð voru svo góð að Skífan sýndi því áhuga að gefa út hljómplötu með söngleikjatónlist. Eftir fæðingu sonar hennar í desember 2002 ákvað Selma að draga sig úr sviðsljósinu og vann þá helst við að aðstoða keppendur í Idol stjörnuleit með dansatriði. Árið 2003 sneri hún svo aftur í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva þegar hún fylgdi Birgittu Haukdal til Ríga og sá um sviðshreyfingarnar á sviðinu. Íslenska lagið sem hét „Open Your Heart” hafnaði í áttunda sæti með 81 stig og tryggði sá árangur að Ísland fengi að vera í aðalkeppninni árið eftir.
Einkalíf
Selma kynntist Rúnari Frey Gíslasyni árið 1998 þegar þau léku á móti hvort öðru í söngleiknum Grease. Rúnar hafði áður verið skólabróðir hennar í Verzlunarskólanum en þau höfðu aldrei kynnst vegna þess hann var árinu eldri. Selma og Rúnar giftu sig í janúar 2006. Þau eiga tvö börn saman
Sweetener
Sweetener er fjórða breiðskífa bandarísku söngkonunnar Ariana Grande. Platan var gefin út 17. ágúst 2018 í gegnum Republic Records. Breiðskífan var sú fyrsta þar sem Grande var meðhöfundur allra laganna, að undanteknu fyrsta laginu sem er bútur af ábreiðu. Upptökustjórn var í umsjón Pharrell Williams, Max Martin og annarra þekktra framleiðenda. Á plötunni kemur Williams einnig fram ásamt Nicki Minaj og Missy Elliott.
Andy Cole
Andrew Alexander Cole eða Andy Cole eins og hann er oftast kallaður (fæddur í 15. október 1971 í Nottingham) er Enskur fyrrum knattspyrnumaður, hann er þekktastur fyrir afrek sín með Manchester United og Newcastle, þó hann hafi spilað fyrir fleiri lið á ferlinum ásamt því að hafa spilað 15 landsleiki fyrir Enska landsliðið.
thumb|Andy Cole gefur eiginhandaráritun fyrir utan heimavöll [[Manchester City í október árið 2005.]]
Newcastle 1993-1995
Andy Cole var keyptur til Newcastle af Kevin Keegan sem þá var knattspyrnustjóri félagsins. Þá var liðið í fyrstu deild og var honum ætlað að hjálpa félaginu að komast aftur í deild þeirra bestu. Það tókst, og á fyrsta ári í úrvalsdeild tókst þeim að ná 3.sæti. Hann var síðan seldur til Manchester United fyrir milljónir punda. Hann spilaði 70 leiki fyrir Newcastle og skoraði all 55 mörk á tíma sínum þar.
Manchester United 1995-2001
Hjá Manchester United spilaði hann opnunarleik sinn í 1-0 sigri á Aston Villa á Old Trafford. Sama ár unnu þeir deildina á ævintýralegan hátt eftir kapphlaup við Newcastle. 1998/99 er þó hans frægasta ár með félaginu, það ár unnu þeir þrennuna þ.e Meistaradeild Evrópu, Bikarkeppnina og Premier League. Á tíma sínum hjá Manchester United lék Andy Cole 195 leiki og skoraði 93 mörk. Samstarf hans og Dwight Yorke í framlínunni var heimsþekkt, enda náðu þeir einstaklega vel saman.
Gvendarbrunnur
Gvendarbrunnur er brunnur, lind eða laug sem Guðmundur biskup góði er sagður hafa vígt. Fjölmargir Gvendarbrunnar eru þekktir vítt og breitt um landið. Flestir þeirra bera nafn biskupsins og heita Gvendarbrunnur eða Gvendarbrunnar en sumir þeirra bera önnur nöfn. Vatnið í þessum brunnum hefur verið talið hafa lækningamátt. Gvendarbrunnar í Heiðmörk ofan Reykjavíkur eru þekktastir þessara brunna (eða linda), einnig má nefna Gvendarbrunn í Garðabæ og Gvendarbrunn að Hólum í Hjaltadal.
Auðgað úran
Auðgað úran er úran með hækkað hlutfall af U-235. Náttúrulegt úran er blanda af U-238 (~99,3%), U-235 (~0,7%) og U-234 í snefilmagni. Allar samsæturnar hafa 92 róteindir í kjarna en U-238 hefur 146 nifteindir, U-235 hefur 143 og U-234 142. Af þessum samsætum er U-235 gjarnast á að klofna. Við það leysist mikil orka úr læðingi, sem hægt er að nýta til dæmis til rafmagnsframleiðslu í þar til gerðum kjarnorkuverum. Þess vegna leitast menn við að hækka hlutfall þess með því að aðskilja samsæturnar. Auðgað úran inniheldur nálægt 5% af U-235 og því um það bil 95% af U-238.
Auðgað úran er einnig notað við framleiðslu kjarnorkusprengju, en þá er hlutfall U-235 miklu hærra, um 85% eða meira.
Efnisleifarnar sem eftir standa, þegar búið er að fjarlægja auðgað úran, nefnist sneytt úran og er notað í skotfæri, sprengjuodda og brynvörn skriðdreka.
Fjölbrautaskólinn við Ármúla
Fjölbrautaskólinn við Ármúla (FÁ) er framhaldsskóli í Reykjavík. Húsnæði skólans við Ármúla var upphaflega reist fyrir Gagnfræðaskóla verknáms en var almennur grunnskóli fyrir Háaleitis- og Bústaðahverfi til 1979. Haustið 1977 voru fluttar í skólann framhaldsdeildir gagnfræðaskóla úr Lindargötuskóla heilbrigðis- og uppeldissvið og árið 1979 voru fluttar í skólann verslunardeildir sem verið höfðu í Laugalækjarskóla. Grunnskólinn var sameinaður Álftamýrarskólanum. Ármúlaskóli hefur því verið framhaldsskóli síðan 1979, en formlega var Fjölbrautaskólinn við Ármúla stofnaður haustið 1981.
Reykjavik International Games hópfimleikar 2012
Reykjavik International Games hópfimleikar 2012 var haldið í íþróttahúsinu Ásgarði í Garðabæ þann 21. janúar 2012. Mótið var í umsjón fimleikadeildar Ármanns. Keppt var í Úrvalsdeild og fyrstudeild.
Dýratónfræði
Dýratónfræði er undirgrein dýrasamskiptafræðinnar og tónfræðinnar sem fæst við rannsóknir á þeim hljómfögru hljóðum sem sum dýr gefa frá sér. Þeir sem leggja stund á greinina kallast dýratónfræðingar.
Vogunarsjóður
Vogunarsjóður er oftast haft um sjóð sem notar lántöku eða svokallaða skortstöðu í tilteknum eignum til að afla fjár til kaupa á öðrum eignum. Vogunarsjóðir eru lokaðir fjárfestingarsjóðir sem, ólíkt hinum hefðbundnu verðbréfasjóðum, hafa heimildir til að beita margvíslegum fjárfestingar­aðferðum við að ná hámarksávöxtun að teknu tilliti til áhættunnar sem sjóðsfélagar eru tilbúnir að taka.
Þann 23. mars 2008 var grein í breska blaðinu Sunday Telegraph, sem sagði frá því, að íslensk stjórnvöld gerðu allt til að koma í veg fyrir hrun efnahagslífsins, og héldu því fram að Ísland hefði orðið illa fyrir barðinu á lausafjárkreppunni, sem þá var að koma í ljós, og haft eftir ónafngreindum sérfræðingi að landið væri meðhöndlað eins og það væri eitraður vogunarsjóður.
Köngulóaættir
Köngulóarættirnar:
Roberto Rivellino
Roberto Rivellino (fæddur 1. janúar 1946) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 91 leik og skoraði 26 mörk með landsliðinu.
Helena Paparizou
thumb|2021 Helena Paparizou (gríska: Έλενα Παπαρίζου, fædd 31. janúar 1983) er sænsk-grísk söngkona sem þó er fædd og uppalin í Svíþjóð. Hún sigraði Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 2005 fyrir Grikklands hönd.
Órar
Órar eru 6. breiðskífa hljómsveitarinnar Hjálma sem útgefin varð árið 2011.
Lagalisti
1. Órar (4:54)
2. Á tjörninni (5:05)
3. Áttu vinur augnablik (3:09)
4. Ég teikna stjörnu (3:46)
5. Borð fyrir tvo (3:44)
6. Eilíf auðn (3:16)
7. Náttúruskoðun (3:01)
8. Í gegnum móðuna (5:15)
9.  Haust (5:01)
10. Óðar þó ég gleymi (4:19)
11. Lítið lag (4:06)
12. Messenger of bad news (4:07)
13. Bad news [Skyskraper Voodoo Dub] (4:48)
Shenandoah-þjóðgarðurinn
Svæðið var verndað árið 1935 og þá voru jarðir keyptar upp í því miði að vernda það. Einhverjir íbúar þráuðust við og dvöldu í áratugi í viðbót. Í fyrstu var svörtum bandaríkjamönnum bannað að fá þjónustu á svæðinu en Virginíuríki vildi fyrst banna þeim alfarið á svæðið. Vegurinn Skyline Drive liggur í gegnum þjóðgarðinn. Í göngu- og tjaldferðum er fólki ráðlagt að forðast birni og snáka.
John Denver söng um svæðið í lagi sínu Country Roads.
Sýsla
Sýsla eru forn stjórnsýslueining innan tiltekins lands eða ríkis. Í Evrópu voru sýslur yfirleitt landssvæði sem voru undir dómsvaldi jarls, hertoga eða greifa.
Sýslur á Íslandi
Á Íslandi er aldalöng hefð fyrir skiptingu landsins í sýslur en þær eru ekki lengur opinberlega í gildi. Þó eru í gildi embætti sýslumanna en stjórnsýsluumdæmi sýslumanna ráðast af legu sveitarfélaga. Í daglegu tali er enn talað um sýslur.
Dýratáknfræði
Dýratáknfræði er undirgrein dýrafræðinnar og táknfræðinnar sem fæst við rannsóknir á samskiptum dýra. Þeir sem leggja stund á greinina kallast dýratáknfræðingar.
Þjóðvegur 72
Þjóðvegur 72 eða Hvammstangavegur er vegur sem liggur frá þjóðvegi 1 til Hvammstanga í Miðfirði í Húnavatnssýslu og áfram norður eftir vestanverðu Vatnsnesi.
Líffélag
thumb|right|Líffélag í hlíðum [[Mont Ventoux í Frakklandi þar sem fjaðurgras vex ásamt sópum og þyrnum sem eru étin af héra og hagamús sem aftur eru étin af ref og merði.]] Líffélag er hópur lífvera sem lifa saman á tilteknu lífsvæði. Hver stofn er bæði afleiðing af samskiptum eintaklinga af sömu tegund og einstaklinga af ólíkum tegundum á tilteknum tíma og tilteknum stað. Samsetning líffélagsins byggir þannig á jafnvægi milli stofna af ólíkum tegundum sem hver skipar sinn sess. Samband milli ólíkra tegunda getur tekið á sig mynd samlífis, samkeppni eða afráns.
Allar lífverur sem búa í sama vistkerfi mynda líffélag. Plöntur, hornsíli, mýlirfur og stökkkrabbar eru hluti af líffélagi í tjörn. Skordýr, fuglar, tré, öll smádýrin og aðrar plöntur mynda líffélag í vistkerfi skógar. Þessar lífverur eru háðar hver annarri. Í eyðimörk eru skordýr og fuglar hluti af líffélagi og lifa þessar tegundir á plöntum. Önnur dýr, t.d. eðlur, nærast svo á eggjum fuglanna og einnig á skordýrum. Enn stærri dýr lifa svo á eðlunum. Plönturnar eru fæða plöntuætanna og hin dýrin lifa á plöntuætunum og öðrum dýrum. Það lifa ekki öll dýr í líffélagi á plöntum en þau dýr geta þó ekki lifað án plantanna. Plönturnar éta hins vegar ekki neitt en þær þurfa engu að síður næringu eins og aðrar lífverur og hana fá þær með því að framleiða næringu sjálfar. Innan líffélaga er oft talað um gróðursamfélag sem á þá við allar plöntur sem vaxa á sama svæði eða dýrasamfélag sem geta t.d. verið allar tegundir fugla sem lifa á einni eyju.
Aya Sumika
Aya Sumika (Aya Sumika Koenig), (fædd 22. ágúst 1980) er bandaríski leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sitt sem FBI-alríkisfulltrúinn Liz Warner í Numb3rs.
Einkalíf
Sumika ólst upp í Seattle, Washington og er af japönskum og evróskum evrópskum uppruna. Sumika lærði ballett við Julliard skólann í New York.
Ferill
Fyrsta sjónvarpshlutverk Sumika var árið 2004 í þættinum Hawaii. Árið 2006 þá var henni boðið hlutverk í Numb3rs sem Liz Warner, sem hún lék til ársins 2010.
Sódóma Reykjavík
Sódóma Reykjavík er fyrsta kvikmynd Óskars Jónassonar í fullri lengd.
Hún fjallar um leit bifvélavirkjans og erkilúðans Axels (Björn Jörundur Friðbjörnsson) að fjarstýringu fyrir sjónvarpstæki móður sinnar. Hluta handrits myndarinnar skrifaði Óskar Jónasson þegar hann dvaldi upp í sveit í sumarbústað.
Viðtökur
thumb|left|úr Sódóma Reykjavík
Um 38.500 manns sáu Sódómu í kvikmyndhúsum á Íslandi þegar hún var frumsýnd sumarið 1992, sem má telja mjög gott miðað við að mannfjöldinn á Íslandi var um 260.000.
Ættarnöfn á Íslandi
Á Íslandi eru ættarnöfn fátíð og í raun aðeins leyfð með undantekningum í mannanafnalögum. Erlendis eru hins vegar ættarnöfn nær undantekningalaus og notuð í almennum samskiptum, ólíkt Íslandi þar sem eiginnöfn eru notuð í almennum samskiptum.
Hans Krankl
Johann "Hans" Krankl (f. 14. febrúar 1953) er austurrískur fyrrum knattspyrnumaður og þjálfari.
Ættarnöfn á Íslandi
Um 8.900 ættarnöfn eru í notkun á Íslandi, og um 27.000 manns bera ættarnafn. Algengustu ættarnöfnin á Íslandi eru: (tölurnar fyrir aftan nöfnin eru fjöldi þeirra sem báru nafnið árið 2002)
Hans Krankl
Ævi og keppnisferill
Hans Krankl fæddist í Vínarborg og hóf atvinnuferil sinn hjá Rapid Vín. Hann varð markakóngur Evrópu árið 1978, auk þess að fara fyrir austurríska landsliðinu á HM 1978 sem vakti athygli FC Barcelona. Hann var á mála hjá katalónska stórliðinu næstu þrjú árin, en sneri því næst aftur til heimalandsins þar sem hann lék með ýmsum liðum til ársins 1989.
Á meðan á dvölinni hjá Barcelona stóð varð Krankl markakóngur í La Liga, vann spænsku bikarkeppnina og Evrópukeppni bikarhafa. Síðar átti hann eftir að keppa til úrslita í sömu keppni með Rapid Vín, sem tapaði fyrir Everton árið 1985. Hann var fimm sinnum valinn knattspyrnumaður ársins í Austurríki.
Á árunum 1973-85 lék Hans Krankl 69 landsleiki og skoraði í þeim 34 mörk. Þar af voru sex í einum og sama leiknum gegn Möltu. Eftirminnilegasti landsleikurinn var þó gegn Vestur-Þjóðverjum á HM 1978, þar sem hann skoraði sigurmarkið og varð óðar að þjóðhetju.
Eftir að keppnisferlinum lauk sneri Krankl sér að þjálfun. Hann hefur stýrt fjölda félagsliða í Austurríki og Þýskalandi, auk austurríska landsliðsins.
Á níunda áratugnum reyndi Krankl fyrir sér á tónlistarsviðinu og átti nokkur vinsæl lög. Smellurinn Lonely Boy náði t.a.m. öðru sæti austurríska vinsældarlistans árið 1985.
Rúmenskt lei
Rúmenskt lei (rúmenska: Leu românesc) er gjaldmiðill Rúmeníu. Eitt lei skiptist í 100 bani. Orðið lei þýðir „ljón“ á rúmensku.
Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu
Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Paragvæ í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi lands síns.
Rúmenskt lei
Rúmenía er skuldbundin því að taka upp evruna á einhverjum tímapunkti, samkvæmt skilyrðum aðildar að Evrópusambandinu. Rúmenía varð aðildaríki Evrópusambandsins árið 2007 og gert er ráð fyrir að landið verði meðlimur evrusvæðisins fyrir árið 2015.
Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu
Saga
Knattspyrnusamband Paragvæ var stofnað árið 1906, skömmu eftir að íþróttin hóf innreið sína í landinu, en það var William Paats íþróttakennari sem fæddur var í Hollandi sem kynnti greinina. Úrvalslið paragvæskra leikmanna lék óformlegan landsleik gegn argentínsku félagsliði árið 1910 og lauk honum með markalausu jafntefli.
Eftir að knattspyrnusambandið þekktist boð um að taka þátt í Copa America árið 1921 var ákveðið að koma á laggirnar formlegu landsliði sem hóf að leika æfingarleiki á árinu 1919. Við sama tilefni var landsliðsbúningurinn ákveðinn, rauð og hvítröndótt treyja sem haldist hefur til þessa dags. Þegar í úrslitakeppnina var komið kom Paragvæ öllum á óvart með því að sigra þrefalda meistara Úrúgvæ í fyrsta leik, þótt liðið mætti að lokum sætta sig við fjórða og neðsta sætið í keppninni.
Fyrstu heimsmeistarakeppnirnar
thumb|left|Frá leik Belgíu og Paragvæ á HM 1930.HM í knattspyrnu var í fyrsta sinn haldin í Úrúgvæ 1930. Lið frá Suður-Ameríku voru í meirihluta þátttakenda og var Paragvæ í riðli með Bandaríkjamönnum og Belgum, sem taldir voru sigurstranglegastir. Mörgum að óvörum unnu Bandaríkin báða sína leiki 3:0 og léku Paragvæ og Belgía því aðeins um heiðurinn í lokaleiknum sem suður-ameríska liðið vann 1:0. Langur tími átti eftir að líða uns Paragvæ keppti aftur í úrslitum heimsmeistaramóts.
Úlfur (aðgreining)
Úlfur getur átt við:
Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu
Fyrstu heimsmeistarakeppnirnar
Þegar mótið var aftur haldið í Suður-Ameríku, í Brasilíu 1950 var Paragvæ aftur meðal keppenda. Liðið þótti sterkt og hafði hafnað í öðru sæti á Copa America árið áður. Paragvæ mátti sætta sig við mjög þungan riðil með ríkjandi heimsmeisturum Ítala og Ólympíumeisturum Svía. Fjórða liðið, Indverjar drógu sig úr keppni. Paragvæ gerði 2:2 jafntefli við Svía eftir að hafa lent tveimur mörkum undir. Áður höfðu Svíar unnið Ítali, sem voru með úrslitum þessum fallnir úr leik en Paragvæ hefði komist áfram með tveggja marka sigri á Ítölum í lokaleiknum. Það tókst hins vegar ekki og unnu Evrópumennirnir með tveimur mörkum gegn engu.
Meistarar í Suður-Ameríku
thumb|right|Liðið sem varð Suður-Ameríkumeistari 1953.Suður-Ameríkukeppnin 1953 fór fram í Perú. Keppt var í einum sjö liða tiðli þar sem Paragvæ vann þrjá leiki, gerði tvö jafntefli og tapaði einum. Sigur í lokaleiknum gegn Brasilíu skilaði liðunum jöfnum að stigum og þurftu þau að mætast í hreinum úrslitaleik nokkrum dögum síðar. Paragvæ skoraði þrívegis í fyrri hálfleik og vann að lokum 3:2 og sigraði í Copa America í fyrsta sinn.
Í Svíþjóð lenti Paragvæ í riðli með þremur Evrópuþjóðum: Frökkum, Skotum og Júgóslövum. Boðið var upp á mikla markasúpu. Á upphafsdegi mótsins mættust Frakkland og Parragvæ í Norrköping. Paragvæ komst yfir og jafnaði í bæði 2:2 og 3:3, en í kjölfarið komu fjögur frönsk mörk og lauk leiknum 7:3, þar sem markahrókurinn Just Fontaine gerði þrennu.
Paragvæ lét skellinn á móti Frakklandi ekki slá sig út af laginu og vann góðan 3:2 sigur á Skotum í næsta leik, sem gerði HM-vonir Skota að engu. Skoska liðið hafði því ekki að neinu að keppa í lokaleiknum gegn Frökkum sem unnu og nældu sér þannig í toppsætið. Paragvæ og Júgóslavía bitust um annað sætið og dugði Austur-Evrópubúunum jafntefli. Júgóslavarar náðu þrisvar forystunni í Eskilstuna en Paragvæ jafnaði jafnharðan. Lokatölur 3:3 en Paragvæ sat eftir þrátt fyrir hetjulega baráttu og níu skoruð mörk.
Niðursveifla
Frammistaðan á HM í Svíþjóð varð til þess að vekja athygli evrópskra liða á bestu leikmönnum Paragvæ og varð það til þess að veikja landsliðið á næstu árum. Paragvæ missti naumlega af sæti á HM 1962 eftir naumt tap í tveggja leikja einvígi gegn Mexíkó. Argentína og Brasilía reyndust ofjarlar Paragvæ í forkeppnunum fyrir HM 1966 og 1970.
Uppskeran í Copa America var sömuleiðis rýr á þessu tímabili, ef frá er talin keppnin 1963 í Bólivíu. Þar hafnaði Paragvæ í öðru sæti á eftir heimamönnum og misstu titilinn frá sér í lokaumferðinni með því að gera jafntefli við Argentínu á sama tíma og Bólivía vann ótrúlegan 5:4 sigur á brasilísku heimsmeisturunum.
Enn voru það Argentína og Brasilía sem stóðu í vegi fyrir því að Paragvæ kæmist á 1974 og 1978. Í Copa America var nýtt keppnisfyrirkomulag tekið upp árið 1975 þar sem horfið var frá því að halda mótið í einu landi heldur var leikið heima og heiman yfir langt tímabil. Uppskera Paragvæ varð rýr í fyrsta sinn sem leikið var með þessu fyrirkomulagi en annað átti eftir að verða raunin fjórum árum síðar.
Seinni álfumeistaratitillinn
Paragvæ komst í hann krappann í riðlakeppni Copa America 1979 þar sem liðið mætti Ekvador og Úrúgvæ. Jöfnunarmark frá Eugenio Morel í Montevideo kom paragvæska liðinu í undanúrslitin þar sem tveggja leikja einvígi gegn Brasilíu beið. Paragvæ vann heimaleikinn 2:1 og jafnaði svo í tvígang í seinni leiknum í Brasilíu og tryggði sér sæti gegn Síle í úrslitakeppni.
Paragvæ hafði mikla yfirburði í heimaleiknum og sigraði 3:0 í Asunción. Mikill hiti var í seinni leiknum í Síle og misstu bæði lið mann af velli eftir einungis sautján mínútna leik. Mark heimamanna snemma leiks skildi að lokum milli liðanna. Þar sem ekki var horft til markamunar þurfti því oddaleik sem fram fór í Argentínu viku síðar. Reglur keppninnar sögðu að ekki yrði gripið til vítaspyrnukeppni ef jafnt yrði í oddaleiknum heldur teldist Paragvæ þá sigurvegari út á fleiri mörk skoruð. Síle þurfti því að sækja til sigurs en Paragvæ gat látið nægja að verja fenginn hlut. Eftir framlengdan leik tókst hvorugu liðinu að skora marg og Paragvæ varð Suður-Ameríkumeistari í annað skiptið í sögunni.
HM í Mexíkó
thumb|right|Frá leik Paragvæ og heimamanna á HM 1986.Paragvæ tókst ekki að fylgja eftir frammistöðunni á Copa America í forkeppni HM á Spáni 1982 og hafnaði í botnsæti síns forriðils. Sem ríkjandi meistarar fengu Paragvæjar sjálfkrafa sæti í undanúrslitum Copa America 1983. Mótherjarnir þar voru Brasilíumenn. Liðin gerðu 1:1 jafntefli í Paragvæ og 0:0 í Brasilíu. Þá var gripið til þess ráðs að varpa hlutkesti um sætið í úrslitaleiknum þar sem brasilíska liðið hafði heppnina með sér.
Í undankeppni HM 1986 veitti Paragvæ rómuðu liði Brasilíu harða samkeppni og gerði jafntefli í báðum viðureignum. Paragvæ fór í úrslitakeppni þar sem það sigraði bæði Kólumbíu og Síle til að tryggja sér sæti í úrslitakeppninni í fyrsta sinn í 28 ár.
Riðill Paragvæ í úrslitunum var almennt talinn sá veikasti. Flestir bjuggust við að Írakar yrðu fallbyssufóður en lið þeirra veitti andstæðingum sínum harða keppni og tapaði öllum leikjum með minnsta mun. Paragvæ hafði betur 1:0 í fyrstu umferðinni og mátti þakka fyrir sigurinn. Írakar voru afar ósáttir við dómara leiksins en þeir fengu horn á lokamínútu fyrri hálfleiks, leikmaður þeirra skallaði í netið beint úr hornspyrnunni en dómarinn hafði flautað af á meðan boltinn var í loftinu.
Næsti leikur var gegn heimamönnum á Azteca-vellinum í Mexíkóborg. Mexíkóska liðið skoraði á upphafsmínútunum og freistaði þess síðan að halda fengnum hlut. Þegar fimm mínútur voru eftir jafnaði Julio César Romero fyrir Paragvæ sem var þar með nálega öruggt um sæti í 16-liða úrslitum. Belgar voru mótherjarnir í lokaleik riðilsins. Evrópubúarnir komust tvisvar yfir en Pargvæ jafnaði jafnharðan og endaði í öðru sæti riðilsis á eftir Mexíkó.
Í 16-liða úrslitunum biðu Paragvæa leikmenn Englands. Enska liðið reyndist mun sterkara og vann 3:0 með tveimur mörkum frá Gary Lineker.
Í biðstöðu
Paragvæ mistókst að komast á HM 1990 og 1984, þótt ekki mætti miklu muna. Uppskeran í Copa America var sömuleiðis rýr undir lok níunda áratugarins og á þeim tíunda. Þó komst liðið í fjögura liða úrslitariðil í mótinu árið 1989 en endaði á að reka lestina.