cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Færeyjar
Færeyskar bókmenntir
Færeyingar eiga engin nafnkennd skáld eða rithöfunda frá fyrri öldum en þjóðhetjan Nólseyjar-Páll var vinsælt skáld um aldamótin 1800. Eftir að færeyskt ritmál varð til komu ýmis skáld og rithöfundar fram á sjónarsviðið en þekktustu höfundar Færeyja eru allir fæddir um aldamótin 1900, þeir William Heinesen, sem fékk Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs 1964 fyrir skáldsöguna Det gode håb (Vonin blíð) en skrifaði reyndar aðallega á dönsku, Hedin Brú, en Færeyingar völdu sjálfir skáldsögu hans Feðgar á ferð sem bók 20. aldarinnar í Færeyjum, og Jørgen-Frantz Jacobsen, en skáldsaga hans Barbara, sem skrifuð var á dönsku og kom út 1939, ári eftir lát höfundarins, var þýdd á fjölda tungumála og hefur náð mestri útbreiðslu allra bóka eftir færeyskan höfund.
Af yngri höfundum er Rói Patursson þekktastur, en hann fékk Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs árið 1986 fyrir ljóðasafnið Líkasum.
Fjölmiðlar
Elsta færeyska blaðið er Dimmalætting, sem fyrst kom út 1878 og kemur nú út fimm daga í viku eins og helsti keppinauturinn, Sosialurin, sem hefur komið út frá 1927. Dimmalætting var áður flokksblað Sambandsflokksins og Sosialurinn fylgdi Jafnaðarflokknum en bæði teljast nú óháð. Fleiri flokksblöð komu út í Færeyjum fyrr á árum en lögðu upp laupana í kreppunni upp úr 1990. Norðlýsið er gefið út í Klakksvík og ætlað íbúum Norðeyjanna. Nokkur tímarit koma einnig út.
Útvarp Føroya hóf útsendingar 1957 og síðan hafa bæst við Rás 2 og kristilega útvarpsstöðin Lindin. Sjónvarp Føroya hóf útsendingar 1984 og urðu Færeyjar þar með síðasta landið í Evrópu til að fá eigin sjónvarpsstöð. Sjónvarp Føroya og Útvarp Føroya sameinuðust árið 2005 í eitt fyrirtæki, Kringvarp Føroya.
Færeyskar matarhefðir
thumb|left|Skerpikjöt. Frá fornu fari hefur uppistaðan í mataræði Færeyinga verið kjöt- og fiskmeti. Kartöflur bættust við á 19. öld ásamt fáeinum öðrum grænmetistegundum, einkum hvítkáli og gulrófum. Á síðustu áratugum hefur neysla á innfluttum matvælum aukist mikið en hefðbundnir færeyskir réttir eru bæði algengur hversdagsmatur og bornir fram við hátíðleg tækifæri. Lítið er þó um að þeir séu á boðstólum á færeyskum veitingastöðum.
Einn þekktasti rétturinn er skerpikjöt, sem er vindþurrkað kindakjöt. Það er mjög bragðsterkt og fellur ekki að smekk allra. Það er oftast skorið hrátt í þunnar sneiðar og borðað á rúgbrauði. Kjötið er þurrkað í hjalli í 5-9 mánuði eða jafnvel í heilt ár. Mjög víða í Færeyjum má einnig sjá siginn fisk (ræstan fisk) hanga í hjalli eða undir þakskeggi og einnig ræst kjöt, kindakjöt sem látið er hanga í mun styttri tíma en skerpikjötið, gjarnan um tvo mánuði. Kindakjöt er langalgengasta kjötið en nauta- og svínakjöt er einnig borðað, svo og kjúklingur. Eina færeyska villibráðin, fyrir utan hvali og sjófugla, eru snæhérar, sem eru veiddir fyrir jólin.
Grind og spik er algengur færeyskur réttur, kjöt og spik af grindhvölum. Kjötið er einnig oft steikt og borið fram í brúnni sósu og kallast þá grindabúffur. Ýmsir sjófuglar eru líka borðaðir, ýmist ferskir eða „ræstir“, og egg sjófugla eru einnig vinsæll matur. Fiskur, ferskur, siginn eða þurrkaður, er mjög algengur matur og með honum er stundum höfð garnatálg, en það er mör úr sláturfé sem er mótaður í kúlu og síðan látinn hanga. Knettir eða fiskibollur eru oft á borðum. Fæstir Færeyingar kaupa fisk úti í búð, enda úrvalið lítið; þeir veiða hann sjálfir eða kaupa hann beint af sjómönnum á bryggjunni.
Grindadráp
Grindhvaladráp er ekki aðeins gamall siður í Færeyjum, heldur mikilvægur þáttur í efnahagslífi margra byggða og er talið að kjötið af grindhvölunum sé um 25% alls kjöts sem neytt er á eyjunum. Um 950 grindhvalir eru veiddir árlega og eru hvalavöðurnar reknar með bátum inn í víkur eða firði og að landi, þar sem hvalfangarar slátra þeim og síðan er fengnum skipt jafnt á milli allra þátttakenda í veiðunum. Strangar reglur gilda um hvernig standa skal að veiðunum og fylgist sýslumaður á hverjum stað með því að þeim sé fylgt.
Páskaeyja
thumb|280px|right|Risahöfuðin (moai) á Páskaeyju eru talin gerð á [[17. öldin|17. og 18. öld ]] Páskaeyja (pólýnesíska: Rapa Nui, spænska: Isla de Pascua) er eyja í Suður-Kyrrahafi sem tilheyrir Chile. Eyjan er 3.526 km frá meginlandinu og 2.075 km frá næstu byggðu eyju, Pitcairn. Íbúafjöldi er 5.806 (skv. manntali 2012) og af þeim búa 3.791 í höfuðborginni Hanga Roa.
Eyjan er fræg fyrir stórar steinstyttur (moai) sem eru um fjögurra alda gamlar. Þær eru 887 talsins á eyjunni. Þótt oft sé talað um þær sem „steinhöfuð“ hafa þær raunar búk, en nokkrar hafa sigið svo aðeins höfuðin standa uppúr. Var henni svo nafn gefið af Jacob Roggeveen sökum þess að hann rakst á hana á páskasunnudegi.
Jakob Hafstein - Söngur villiandarinnar
Jakob Hafstein syngur Söng villiandarinnar er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Jakob Hafstein tvö lög við undirleik Carl Billich. Annað lagið, Fyrir sunnan Fríkirkjuna, samdi Jakob við ljóð Tómasar Guðmundssonar en hitt lagið er Söngur villiandarinnar sem varð eitt þekktasta lag á Íslandi á sjötta áratug síðustu aldar. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Söngur villiandarinnar
Lagið varð vinsælt á Norðurlöndunum en sló rækilega í gegn á Íslandi þegar það kom út haustið 1954. Platan er ein mest selda plata Íslenzkra tóna. Óhætt er að segja að hvert mannsbarn hafi þekkt hið ljúfsára ljóð sem er ógleymanlegt þeim sem á hlýða. Lagið var spilað í óskalagaþáttum útvarps árum saman eftir útkomu plötunnar og virðist enn lifa með þjóðinni þó það heyrist sjaldan í útvarpi á nýrri öld. Heiti lagsins varð titill útvarpsþáttar um lög frá liðinni tíð á Rás 2 og heiti á smásagnasafni Einars Kárasonar sem gefið var út 1987. Í samnefndri smásögu kom lagið sjálft við sögu á eftirminnilegan hátt.
Fáir hafa reynt að endurgera lagið, hugsanlega vegna þess hve vel það er flutt af Jakobi og hve ljóðið er tilfinningahlaðið. Rúnar Júlíusson söng lagið reyndar inn á plötuna Nostalgíu sem gefin var út af Geimsteini 2006.
Mekkin
Mekkin er íslenskt kvenmannsnafn.
Bergfinnur
Bergfinnur er íslenskt karlmannsnafn.
Borghildur
Borghildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Gauss-eyðing
Gauss-eyðing er reiknirit í þeirri undirgrein stærðfræðinnar sem kallast línuleg algebra, sem hefur það hlutverk að breyta fylki í stallað form, til þess að unnt sé að finna lausnir línulegra jöfnuhneppa, finna stétt fylkisins, og finna andhverfu ferningsfylkja. Gæta skal þess að rugla þessu reikniriti ekki saman við Gauss-Jordan eyðingu. Formlega tekur reikniritið inn línulegt jöfnuhneppi sem inntak, og skilar út lausnarvigur þess, sé slíkur vigur til og hann einkvæmt ákvarðaður. Jafngilt er að segja að reikniritið taki inn fylki og breytir því í stallað form. Einfaldar reikniaðgerðir eru notaðar í reikniritinu.
Yfirlit
Reikniritið er leyst í tveimur skrefum. Fyrsta skrefið (framvirk eyðing) minnkar jöfnuhneppið í ýmist þríhyrnings- eða stallað form, eða skilur eftir gallaða jöfnu án lausnar, sem gefur til kynna að jöfnuhneppið hafi enga lausn. Þetta er gert með notkun einfaldra reikniaðgerða. Seinna skrefið er afturvirk eyðing, sem finnur lausnarvigur jöfnuhneppisins.
Við greiningu reikniritsins getur oft verið hentugt að líta svo á að það liði fylkið. Reikniaðgerðirnar þrjár sem notaðar eru (margfalda röð með tölu, víxla röðum, og leggja raðir saman) eru jafngild því að margfalda upprunalega fylkið með andhverfanlegum fylkum vinstra megin frá. Fyrsti hluti reikniritsins reiknar LU-þáttun, og seinni hlutinn skrifar upprunalega fylkið sem margfeldi einkvæmt ákvarðaðs andhverfanlegs fylkis og einkvæmt ákvarðaðs fylkis á efra stallaformi.
30. september
30. september er 273. dagur ársins (274. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 92 dagar eru eftir af árinu.
Oddur
Oddur er íslenskt karlmannsnafn.
1157
Árið 1157 (MCLVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
thumb|right|Bræðurnir [[Sancho 3. Kastilíukonungur|Sancho 3. og Ferdínand 2.]]
Fædd
Dáin
Oddur Stefánsson
Oddur Stefánsson (d. 3. desember 1641) var skólameistari í Skálholtsskóla tvívegis, prestur í Skálholti og síðan í Hraungerði og Gaulverjabæ í Flóa og prófastur í Árnesprófastsdæmi.
Oddur var sonur séra Stefáns Gíslasonar í Odda, sonar Gísla Jónssonar Skálholtsbiskups, og konu hans Þorgerðar Oddsdóttur. Oddur fór ungur utan og nam við Kaupmannahafnarháskóla. Hann var skólameistari í Skálholti frá 1591-1594 en varð þá kirkjuprestur í Skálholti. Sigurður bróðir hans varð þá skólameistari en drukknaði eftir fáeinar vikur í starfi og er ekki ólíklegt að Oddur hafi að einhverju eða öllu leyti stýrt skólanum út skólaárið.
Árið 1595 varð Gísli Einarsson, hálfbróðir Odds biskups, skólameistari en þótti óhæfur og var aðeins í eitt ár. Var þá Oddur fenginn til að gegna skólameistarastarfinu að nýju jafnhliða prestsstarfinu og sinnti því til 1600. Þótti honum farnast skólastjórnin mjög vel. Hann varð svo prestur í Hraungerði í Flóa árið 1600 og í Gaulverjabæ árið 1606. Prófastur í Árnesprófastsdæmi var hann frá 1630. Hann þótti einn hinn helsti klerkur í Skálholtsbiskupsdæmi, var officialis og sinnti biskupsstörfum eftir lát Odds biskups. Til greina kom að hann yrði sjálfur biskup en hann þótti þó of gamall og var Gísli sonur Odds biskups þá valinn.
Fyrri kona Odds var Ingibjörg Eyjólfsdóttir frá Eyvindarmúla og áttu þau nokkur börn. Seinni kona séra Odds var Anna Þorláksdóttir, ekkja eftir séra Guðmund Gíslason, forvera Odds í embætti í Gaulverjabæ.
Dögun
Dögun getur átt við:
Þorsteinn Guðmundsson
Þorsteinn Guðmundsson getur átt við eftirfarandi karlmenn:
Otte Stigsen Hvide
Otte Stigsen Hvide (d. eftir 1567) eða Otti Stígsson var danskur sjóliðsforingi sem var hirðstjóri á Íslandi 1542-1547 og aftur árið 1551.
Árið 1542 varð hann hirðstjóri á Íslandi og var falið af konungi að framfylgja banni við vetursetu útlendinga hér, sem var þó í rauninni aðeins ítrekun á Píningsdómi, sem hafði verið slælega framfylgt á árunum á undan svo að Hamborgarkaupmenn og aðrir þýskir höndlarar voru farnir að setjast að á landinu, einkum í Hafnarfirði, og höfðu reist þar kirkju. Otti gerði upptæka alla báta og aðrar eignir Þjóðverja á Suðurnesjum og gengu um það dómar á alþingi 1544 og 1545. Hann lét af hirðstjóraembætti 1447 og hélt til Danmerkur en Laurentius Mule tók við. Hann var þó ekki sami skörungur og Otti og flúði undan Jóni Arasyni þegar hann kom í Viðey sumarið 1550.
Vorið 1551 sendi Kristján 3. Otta með tvö herskip til Íslands til að berja niður uppreisn Jóns, sem frést hafði af til Kaupmannahafnar haustið áður, en þá var búið að höggva Jón og syni hans og Dönunum var ekki veitt nein mótspyrna. Otti hafði hér hirðstjóravald það ár en hvarf síðan aftur til Danmerkur. Svíar tóku hann til fanga í sjóorrustu við Borgundarhólm 1563. Hann var þá líklega hátt á áttræðisaldri og er talið að hann hafi dáið í sænsku fangelsi en hann var þó enn á lífi 1567. Hann var ókvæntur.
Armeria fontqueri
Armeria fontqueri er jurt af gullintoppuætt.
Taste Media
Taste Media er útgáfuvörumerki og framleiðslufyrirtæki sem að sér sum sveitirnar Muse og Shed Seven.
Veigrunarorð
Veigrunarorð, fegrunarheiti, skrautyrði (eða skrauthvörf) eru allt orð sem notuð eru yfir tjáningu sem er ætlað að vera þægilegri fyrir áheyrandann en tjáningin sem hún kemur í staðinn fyrir.
Taste Media
Fyrirtækið var stofnað af Safta Jaffery og Dennis Smith, eiganda Sawmills í Cornwall sérstaklega fyrir Muse.
Veigrunarorð
Tengt efni
sah:Харыс тыл
Mekkín
Mekkín er íslenskt kvenmannsnafn.
Listi yfir CSI:NY (6. þáttaröð)
Sjötta þáttaröðin af CSI: NY var frumsýnd 23.september 2009 og sýndir voru 23 þættir.
Listi yfir þjóðgarða í Noregi
thumb|Kort. thumb|Svæði undir þjóðgarða á Svalbarða. 1: Sör-Spitsbergen, 2: Nordienskjöld Land, 3: Sassen-Bünsow Land, 4: Nordre Isfjorden, 5: Forlandet, 6: Indre Wijdefjorden, 7: Nordvest-Spitsergen
Þjóðgarðar í Noregi er 46, þar af eru 39 á meginlandinu sem þekja um 25.000 km² eða 7% lands þar, og 7 á Svalbarða sem þekja 14.500 km² eða 24% lands þar. Fyrsti þjóðgarður landsins var Rondane-þjóðgarðurinn og var stofnaður árið 1962. Sør-Spitsbergen er stærsti þjóðgarðurinn eða 13.286 km². Stærsti þjóðgarðurinn á meginlandinu er Hardangervidda sem er 3.422 km².
Þjóðgarðar á meginlandi Noregs
Þjóðgarðar á Svalbarða
Þuríður Sigurðardóttir
thumb|right|Þuríður í gættinni á Röðli 1966 eða 1967. Þuríður Sigurðardóttir  (f. 23. janúar 1949) í Reykjavík er íslensk söngkona og myndlistarmaður.
Æviágrip
Þuríður Svala Sigurðardóttir fæddist í Reykjavík. Foreldrar hennar eru Sigurður Ólafsson söngvari (f. 4. desember 1916, d. 13. júlí 1993) og Inga Valfríður Einarsdóttir, kölluð Snúlla (f. 10. nóvember 1918). Þuríður ólst upp ásamt fimm systkinum við söng og hestamennsku í Laugarnesinu í Laugarnesbænum, sem stóð á móts við þar sem nú eru gatnamót Sæbrautar og Laugarnesvegar.
Tónlistarferill
Þuríður og Pálmi felldu hugi saman og rugluðu reitum. Saman gáfu þau út tvær hljómplötur: Þuríður og Pálmi syngja lög eftir Gunnar Þórðarson sem kom út hjá SG hljómplötum 1972 og Þuríður og Pálmi sem kom út hjá Fálkanum 1973.
Feðgin syngja saman
Árið 1971 kom út á vegum SG hljómplatna tólf laga platan Feðginin Sigurður Ólafsson og Þuríður Sigurðardóttir syngja saman, SG 042.
SG-hljómplötur
45 snúninga
Breiðskífur
Fálkinn
Breiðskífur
Berghreinn
Berghreinn er íslenskt karlmannsnafn.
Til hamingju með fallið
Lagalisti
Lög og ljóð: Megas (nema annað komi fram)
Svæði hins mögulega þroska
Svæði hins mögulega þroska eða ZPD þroskasvæði er samkvæmt Lev Vygotsky bilið milli þess sem barnið getur numið sjálfstætt og þess þroska sem það gæti náð undir leiðsögn fullorðinna eða í samvinnu við lengra komna.
Sigurður Stefánsson (skólameistari)
Sigurður Stefánsson (d. 1594) var skólameistari í Skálholti í lok 16. aldar en drukknaði eftir fáeinar vikur í starfi. Hann var skáldmæltur og listfengur og sagður mikill lærdómsmaður.
Borgný
Borgný er íslenskt kvenmannsnafn.
Sigurður Stefánsson (skólameistari)
Sigurður var sonur séra Stefáns Gíslasonar í Odda, sonar Gísla Jónssonar Skálholtsbiskups, og konu hans Þorgerðar Oddsdóttur. Hann fór til náms erlendis og var í Kaupmannahafnarháskóla 1593 en kom líklega heim ári síðar og tók þá við stöðu skólameistara í Skálholti af Oddi bróður sínum. Hann var sagður vel lærður og mjög fjölhæfur, latínuskáld, góður söngmaður og málari. Hann orti ljóð á latínu upp úr Samúelsbókum og orti einnig latínukvæði til Arngríms lærða. Hann skrifaði árið 1591 bók um álfa, drauga, svipi, vættir og forynjur, skrifaði um íslenska réttritun, lýsingu Íslands og gerði kort af norðurhöfum.
Fráfall Sigurðar bar aðmeð þeim hætti að hann fór frá Mosfelli og ætlaði til Skálholts ásamt öðrum manni en þegar þeir komu að ferjustaðnum á Brúará kom ferjumaðurinn ekki strax þegar þeir kölluðu og sofnuðu þeir á árbakkanum. Sigurður valt í ána og drukknaði. Lík hans fannst og var hann grafinn í forkirkjunni í Skálholti. Hann var ókvæntur og barnlaus.
Valdakynslóðir Alþýðulýðveldisins Kína
thumb|right|250px| Skjaldarmerki [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldisins Kína.]]
Þar sem frami bæði innan Kommúnistaflokks Kína og Kínverska hersins fer eftir starfsaldri, er hægt að greina mismunandi valdakynslóðir leiðtoga Alþýðuveldisins Kína sem hver eiga sitt tímabil og einkenni. Þessir forystuhópar hafa hver um sig kynnt viðbætur við hugmyndafræði fyrri kynslóða, sem í sumum tilvikum hefur breytt ríkjandi stefnu á landsvísu.
„Fyrsta kynslóð“
„Fyrsta valdakynslóðin“ réð ríkjum frá 1949-1976. Það var Maó Zedong (áður ritað Mao Tse-tung) meginleiðtogi en með honum voru Zhou Enlai, Zhu De, Liu Shaoqi, Chen Yun, Peng Dehuai. Síðar komu Lin Biao og svokölluð „fjórmenningarklíka“ (hvorki Lin eða Gang talinn formlega vera hluti af þessari kynslóð vegna pólitískra fjandskapar við Menningarbyltinguna sem þau beittu sér mjög fyrir). Í „fyrstu kynslóð“ voru þeir sem stofnuðu Alþýðulýðveldið Kína eftir sigra kommúnista í borgarastríðinu í Kína. Það einkenndi þessa leiðtoga að þeir voru gjarnan bæði pólitískir og hernaðarlegir leiðtogar. Flestir voru menntaðir utan Kína. Annað sameiginlegt með þeim var þátttaka í „Göngunni miklu“, borgarastríðinu í Kína, og í öðru meginlandsstríðinu við Japan. Pólitísk hugmyndafræði „fyrstu kynslóðarinnar “ var byggð á marxisma og kennismíð Maó Zedong.
thumb|right|120px| [[Deng Xiaoping var í forystu „annarrar valdakynslóðar“ sem leiddi efnahagslegar umbætur Kína.]]
„Þriðja kynslóð“
thumb|right|120px| [[Jiang Zemin leiddi „þriðju valdakynslóðina“ sem hélt áfram nútímavæðingu og jók frelsi í Kína.]]
Á árunum 1992 til 2003 réði þriðja valdakynslóðin undir forystu Jiang Zemin. Með honum voru Li Peng, Zhu Rongji, Qiao Shi og Li Ruihuan - Þessir leiðtogar eru fæddir fyrir byltinguna en voru menntaðir eftir hana og fyrir ágreining Kína við Sovétríkin. Flestir af þeim voru því menntaðir í Sovétríkjunum sem verkfræðingar og var ætlað að stjórna verksmiðjum í heimalandinu. Ólíkt forverum sínum voru pólitísk völd ekki á sömu hendi og hin hernaðarlegu. Reynsla þeirra mótast sameiginlega í síðara stríði við Japan og Kóreustríðið. Þessi kynslóð hélt áfram efnahagsframförum og nútímavæðingu í Kína en horfði fram ýmis alvarleg félagsleg málefni. Frelsi jókst í Kína. Ríkjandi pólitíska hugmyndafræði var byggð á kennisetningum Jiang Zemin.
„Fjórða kynslóð“
thumb|right|120px| [[Hu Jintao leiddi „fjórðu valdakyn-slóðina“ sem var við völd til ársins 2012. Hún studdi nútímavæðingu en hefur í seinni tíð aukið ríkisafskipti af hagkerfinu og þykir íhaldssöm á pólitískar umbætur.]]
Frá 2003 til 2013 leiddi Hu Jintao hóp manna sem teljast til „fjórðu valdakynslóðar“. Með honum voru leiðtogar á borð við Wu Bangguo, Wen Jiabao, Jia Qinglin, Zeng Qinghong og Wu Yi. Þessi hópur er einnig þekktur sem „lýðveldiskynslóðin“ eða „Hu-Wen stjórnin“. Hópurinn komst til valda á 16 flokksþingi Kommúnistaflokksins og stjórnaði allt fram til 18. þingsins sem haldið var árið 2012. Þessi kynslóð leiðtoga voru fulltrúar nýrrar stjórnsýslu með áherslu á minna miðstýrðu pólitísku skipulagi. Flestir eru þessir menn verkfræðingar sem urðu fyrir áhrifum af Menningarbyltingunni. Ólíkt forverum sínum hafa þeir varið mjög litlum tíma erlendis. Ríkjandi pólitísk hugmyndafræði þessa tímabils er kennismíð Hu Jintao um „Þróunarhugtak vísindanna“ sem felst í leit að „samfélagi jafnvægis og friðsamlegs vaxtar“ innanlands og friðsamlegum þróun á alþjóðavettvangi.
„Fimmta kynslóð“ (núverandi)
thumb|right|120px| Xi Jinping núverandi forseti Kína er leiðtogi „fimmtu“ valdakynslóðar Kína. Hún verður að mestu menntuð í bestu háskólum landsins.
„Fimmta kynslóðin“ komst til valda á 18. flokksþinginu sem haldið var árið 2012. Þá sagði Hu Jintao af sér sem flokksformaður og sem forseti ári síðar. Leiðtogi hinnar nýju valdakynslóðar er Xi Jinping núverandi forseti og formaður hinnar valdamiklu Hernaðarnefndar flokksins. Hann er fyrrverandi aðalritari flokksins í Sjanghæ og Zhejiang. Li Keqiang tók við af Wen Jiabao sem forsætisráðherra þann 13. mars 2013. Meðal annarra valdsmanna fimmtu kynslóðarinnar eru Li Yuanchao sem var varaforseti til ársins 2018, Bo Xilai sem var flokksformaður í Chongqing, Wang Qishan núverandi varaforseti, Wang Yang formaður ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar, Zhang Gaoli, Liu Yandong og Ma Kai, fyrrverandi varaforsætisráðherrar, og Zhang Qingli varaformaður ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar. Í fimmtu kynslóð, eru færri verkfræðingar en fleiri menntaðir í stjórnun og fjármálum, ásamt athafnamönnum. Flestir hafa þeir verið menntaðir í bestu háskólum Kína. Þessi kynslóð á rætur að rekja til Æskulýðshreyfingar Kommúnista sem Hu Jintao fyrrverandi forseti stýrði.
„Sjötta kynslóðin“?
Ef valdaskipti í Kína hefðu haldið áfram að byggjast á starfsaldursframa innan Kommúnistaflokks Kína og kínverska hersins hefði „sjötta valdakynslóðin“ tekið við á 20. flokksþinginu sem var árið 2022. Búist var við því að sá hópur yrði fæddur um 1960 og að þessi kynslóð myndi horfa fram á verulegar pólitískar umbætur eftir stöðugan hagvöxt. Augu manna beindust um hríð að Hu Chunhua (fæddur 1963), fyrrum varaforsætisráðherra landsins, og að Sun Zhengcai (fæddur 1963), fyrrum flokksformanni í Jilin. Sun féll hins vegar í ónáð hjá flokknum og var dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir mútuþægni árið 2018.
Á flokksþingi kínverska kommúnistaflokksins árið 2017 var hins vegar enginn arftaki útnefndur til að taka við völdum af Xi Jinping eftir fimm ár líkt og venjan hafði verið. Því er ófyrirséð hvenær ný kynslóð mun taka við völdum. Árið 2018 breytti kínverski kommúnistaflokkurinn stjórnarskrá alþýðulýðveldisins svo forsetanum yrði ekki lengur meinað að sitja lengur en í tíu ár. Xi var formlega kjörinn til þriðja kjörtímabils sem aðalritari og forseti á flokksþingi Kommúnistaflokksins í október 2022.
Oddvar
Oddvar er íslenskt karlmannsnafn.
Lílongve
thumb|Kort sem sýnir staðsetningu Lílongve innan Malaví Lílongve (enska Lilongwe) er höfuðborg Malaví. Borgin er í suð-vesturhluta landsins, vestan við Malaví-á. Árið 2008 voru íbúar borgarinnar 674.448 talsins, sem gerir hana aðra stærstu borg landsins, eftir Blantyre.
Saga
Þorpið Lílongve byggðist upp á bökkum Malaví-ár og varð síðar miðja stjórnsýslu landsins á fyrri hluta 20. aldar, á þeim tíma sem landið var bresk nýlenda. Þjóðbrautir milli norður- og suður-hluta landsins fara um Lílongve og einnig vegurinn til Sambíu. Hún er því nokkuð vel staðsett með tilliti til samgangna. Árið 1975 fékk borgin formlega stjórnsýsluumráð landsins, en áður hafði borgin Zomba haft þau.
Cerastium rectum
Cerastium rectum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Balkanskaga.
Wikimedia
thumb|right|Merki Wikimedia Wikimedia (enska Wikimedia Foundation) eru bandarísk almannaheillasamtök með höfuðstöðvar í San Francisco í Bandaríkjunum. Hlutverk samtakanna er að halda utan um rekstur fjölmargra wiki-verkefna eins og Wikipediu, Wiktionary, Wikiquote, Wikibooks, Wikisource, Wikimedia Commons, Wikispecies, Wikinews, Wikiversity, Wikimedia Incubator, Meta-Wiki og samtökin eiga réttinn að Nupedia-verkefninu, fyrirrennara Wikipediu.
Potone
Potone (fædd fyrir 427 f.Kr.) var dóttir Aristons og Periktíone og eldri systir forngríska heimspekingsins Platons. Potone giftist Evrýmedoni frá Myrrhínos og ól honum tvö börn. Sonur hennar var heimspekingurinn Spevsippos sem tók við stjórn Akademíunnar eftir andlát frænda síns Platons.
Daley
Daley er íslenskt kvenmannsnafn.
Pommern
thumb|right|Kort frá [[17. öldin|17. öld sem sýnir hertogadæmið Pommern]]
Pommern (pólska: Pomorze; þýska: Pommern, Pommerellen; kassúbíska: Pòmòrze, Pòmòrskô; latína: Pomerania, Pomorania) er hérað við suðurströnd Eystrasaltsins sem skiptist milli Þýskalands og Póllands um fljótið Oder og nær frá ánni Vislu í austri að Recknitz í vestri.
Póllandsmegin skiptist Pommern í þrjú fylki (województwo): Zachodniopomorskie (Vestur-Pommern), Pomorskie (Pommern) og Kujawsko-Pomorskie (Kujavíska Pommern). Þýskalandsmegin er Pommern hluti af sambandslandinu (Bundesland) Mecklenburg-Vorpommern.
Heitið er samsett af slavnesku orðunum po - við, og morze - sjór enda er liggur svæðið að Eystrasalti.
Ingibjörg Þorbergs - Nú ertu þriggja ára
Ingibjörg Þorbergs syngur með hljómsveit Carl Billich er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur Ingibjörg Þorbergs lögin Nú ertu þriggja ára og Rósin mín, með hljómsveit Carl Billich. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Vúdú
thumb|right|Vúdúathöfn á [[Haítí.]] Vúdú er trúarleg hefð sem er upprunnin í Vestur-Afríku.
Vúdú getur einnig átt við:
Flaugar
Voodoo
Melinda
Melinda er íslenskt kvenmannsnafn.
Borgrún
Borgrún er íslenskt kvenmannsnafn.
William Turner
thumb|258px|right|Sjálfsmynd William Turners, máluð um [[1799]] Joseph Mallord William Turner (23. apríl 1775 – 19. desember 1851) var enskur listmálari. Turner fylgdi rómantísku stefnunni og málaði aðallega landslagsmyndir. Stíll hans var nokkuð frábrugðinn flestra annarra málara rómantísku stefnunnar og litið er á hann sem eins konar forsmekk að impressionismanum, og hafði hann áhrif á impressionista á borð við Claude Monet.
Turner er frægur fyrir að mála ljós, t.d. sólsetur. Eitt þekktasta dæmið um þetta er málverkið The Fighting Temeraire tugged to her last Berth to be broken up, 1838, þar sem hæfni Turners til að mála áhrif ljóssins sjást vel. Einnig málaði hann önnur náttúrufyrirbrigði (t.d. storm og þoku), hamfarir og slys (t.d. skipsskaða). Þekkt dæmi um málverk hans af skipbrotum er The shipwreck of the Minotaur sem byggt var á raunverulegum atburði. Turner var reyndar byrjaður á verkinu löngu áður en atburðurinn átti sér stað en nefndi málverkið eftir slysinu vegna þess hve umtalað það varð á Englandi.
Turner var umdeildur málari í sinni samtíð en vegur hans hefur farið vaxandi enda er hann nú á dögum einn virtasti málari Englands. Málverkið The Fighting Temeraire var árið 2005 valið besta málverk Bretlands í skoðanakönnun BBC.
Moodswinger
thumb|right|Moodswinger Moodswinger er strengjahljóðfæri. Hann hefur oftast 12 strengi sem gerðir er úr stáli eða nikkel og stáli á þjóðlagagítörum og rafmagnsgítörum. Strengirnir eru venjulega stilltir í E-A-D-G-C-F-A#-D#-G#-C#-F#-B.
Tónlist
Moodswinger var meðal annars notað í þessum hljómverkum:
Oktavíus
Oktavíus er íslenskt karlmannsnafn.
Tímarúm
thumb|260px| Myndin sýnir hvernig Jörðin sveigir tímarúmið.
Í eðlisfræði er tímarúm líkan sem sameinar tíma og rúm í eina samfellda heild. Í alheiminum eins og við skynjum hann hefur þessi samfellda heild þrjár víddir í rúmi og eina í tíma.
Almenna afstæðiskenningin lýsir þyngdarafli sem sveigju á tímarúmi.
Bergmann
Bergmann er íslenskt karlmannsnafn.
Saraþústra
Saraþústra, eða Sóróaster, var persneskur spámaður og trúarlegt skáld.
Sumarólympíuleikarnir 2024
thumb|right|Keppni í strandblaki verður á [[Champs de Mars.]] Sumarólympíuleikarnir 2024 eru alþjóðlegt fjölíþróttamót sem verður haldið 26. júlí til 11. ágúst árið 2024 í París, Frakklandi.
Ofurpaur
Rót eða ofurpaur (ensku root eða superuser) kallast sérstakur notandi í Unix stýrikerfum sem getur opnað og breytt öllum skrám.
Lev Vígotskíj
Lév Semjenovitsj Vígotskíj (Лев Семенович Выготский; 17. nóvember 1896 til 11. júní 1934) var rússneskur sálfræðingur og kennari. Hann lagði áherslu á félagslegt samspil einstaklings, umhverfis og menningar.
Vígotskíj fæddist árið 1896 í Orsha í Hvíta-Rússlandi inn í fjölskyldu efnafólks af Gyðingaættum og ólst upp í Homel í suðurhluta Hvíta-Rússlands. Hann nam lögfræði við háskólann í Moskvu, útskrifaðist árið 1918 og hélt aftur til Homel þar sem hann starfaði sem kennari. Árið 1924 flutti hann til Moskvu. Hann dó úr berklum árið 1934.
Ritverk Vígotskíjs eru á sviði þróunarsálfræði, þroskasálfræði og menntunar.
Vígotskíj rannsakaði hlutverk menningar og samskipta og lausnaleitar í vitsmunaþroska. Hann skoðaði nám sem félagslegt ferli, hvernig samskipti barns við fullorðna, sérstaklega foreldra, höfðu áhrif á vitsmunaþroska, hvernig barn nemur menningu svo sem tungumál, ritmál og annars konar táknróf sem hefur áhrif á hvernig barnið byggir upp þekkingu sína.
Vígotskíj telur að einstaklingurinn þroskist og byggi upp þekkingu í gegnum félagsleg samskipti og þekking verði til í samskiptum við fólk og gegnum menningu, þekking sé fólgin í athöfnum og atvinnu, leik, tækni, bókmenntum, listum og tungumáli. Þannig sé tungumálið verkfæri hugsunar og geri einstaklingnum kleift að túlka heiminn en tungumálið er líka ferli hugsunar. Þetta er kallað félagsleg hugsmíðahyggja.
Vígotskíj fjallaði um bilið milli þess sem einstaklingurinn getur gert einn og þess sem hann getur gert með aðstoð fullorðins eða félaga sem leiðir hann áfram. Þetta bil hefur verið kallað ZPD þroskasvæði eða svæði hins mögulega þroska. Áhrifa frá hugmyndum Vígotskíjs gætir í sálfræði- og námskenningum svo sem athafnakenningu, kenningu um dreifða vitsmuni og lærlinga í hugsun, tungumálakennslu o.fl.
Ítarefni
Introduction
Major monographs about Vygotsky's Work
Dreki (nafn)
Dreki er íslenskt karlmannsnafn.
Lev Vígotskíj
Ritverk Vygotsky á Netinu
Á ensku Á rússnesku
Reitir fasteignafélag
Reitir fasteignafélag er þjónustufyrirtæki á sviði útleigu á atvinnuhúsnæði á Íslandi. Fyrirtækið var stofnað árið 2009. Reitir hafa yfir að ráða fjölbreyttu fasteignasafni sem samanstendur af um 130 fasteignum sem staðsettar eru víðsvegar um landið. Innan fasteignasafns Reita má finna verslunarhúsnæði í helstu verslunarmiðstöðvum landsins, fjölbreytt skrifstofuhúsnæði og margskonar lager- og iðnaðarhúsnæði. Meðal þekktra fasteigna má nefna Kringluna, Hótel Hilton, Hótel Reykjavik Natura, Kauphallarhúsið, Holtagarða og nokkrar af perlum íslenskrar byggingarsögu sem staðsettar eru í miðbæ Reykjavíkur.
Melkorka
Melkorka er íslenskt kvenmannsnafn.
Cerastium ramigerum
Cerastium ramigerum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Mexíkó.
Bognor Regis Town F.C.
Bognor Regis Town Football Club er knattspyrnulið í bænum Bognor Regis, í Vestur-Sussex á Englandi. Liðið var stofnað árið 1883 og leikur nú í ensku Suður Utandeildinni (Conference South).
Gælunafn liðsins er The Rocks (ísl. steinarnir) og er dregið af steinunum við strönd bæjarins.
Saga
Bognor Regis F.C. var stofnað 1883 og gengu í Vestur Sussex Deildina þremur árum síðar eftir að hafa spilað æfingaleiki fyrstu árin. Þeir unnu deildina fimm ár í röð snemma á þriðja áratugnum og þá gengu þeir í Brighton & Hove District deildina árið 1926. Eftir aðeins eitt ár í þeirri deild þá gengu þeir í Sussex County deildina. Bognor unnu fyrstu deildar keppnina (e. Division One Championship) tímabilið 1948-1949 en féllu úr henni, niður í aðra deild (e. Division Two Championship), tímabilið 1969-1970. Næsta ár vann Bognor deildina og voru þá komnir aftur upp í fyrstu deild og unnu þeir hana líka og voru þar með komnir upp í Suður Knattspyrnu Deildina (e. Southern Football League) sem að þeir spiluðu í til 1981 þegar þeir skiptu yfir í Isthmian deildina. Tímabilið 1991-1992 enduðu þeir í 21. sæti en sluppu við fall þar sem að Dagenham F.C. skráðu sig úr deildinni. Árið eftir, tímabilið 1992-1993 féllu þeir hins vegar og voru þá aftur komnir niður í fyrstu deildar keppnina. Tímabilið 2002-2003 komust þeir aftur upp og enduðu þá í 10. sæti sem að gaf þátttökurétt í Suður Utandeildinni þar sem þeir spila núna.
Aðsókn
Bognor Regis eru þekktir fyrir góða aðdáendur og fóru að meðaltali um 400 aðdáendur liðsins á útileiki þessu tímabilið 2005-2006.
1749
thumb|right|Goethehaus í Frankfurt, fæðingarstaður Johanns Wolfgangs von Goethe. Árið 1749 (MDCCXLIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Dáin
Bergmar
Bergmar er íslenskt karlmannsnafn.
Adeimantos
Adeimantos frá Kollýtos (Ἀδείμαντος ὁ Κολλυτεύς) var eldri bróðir forngríska heimspekingsins Platons. Hann er ásamt Glákoni bróður sínum aðalviðmælandi Sókratesar í Ríkinu.
Toronto Raptors
Toronto Raptors  er körfuboltalið frá Toronto, Kanada sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1995 ásamt Vancouver Grizzlies (síðar Memphis Grizzlies).
Liðið komst fyrst í úrslit NBA árið 2019 þegar það mætti Golden State Warriors. Það sigraði Warriors 4-2.
Andleg viðleitni
thumb|right|Sumir [[nýaldarhreyfingin|nýaldarsinnar telja að kristallar hafi dulræna eiginleika.]] Andleg viðleitni í þröngri skilgreiningu, fjallar um hluti andans. Andlegir hlutir eru þeir sem víkja að hinsta eðli mannsins, en ekki bara efnislegum og líffræðilegum verum.
David Cameron
David William Donald Cameron (f. 9. október 1966) er breskur þingmaður og fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands og leiðtogi Íhaldsflokksins. Cameron var 43 ára þegar hann tók við embættinu og er því næst yngsti forsætisráðherrann í sögu Bretlands á eftir Robert Jenkinson sem var 42 ára þegar hann tók við embætti.
Cameron nam heimspeki, stjórnmálafræði og hagfræði við Oxford-háskóla og útskrifaðist með fyrsta flokks einkun. Að námi loknu vann hann ýmis trúnaðarstörf fyrir Íhaldsflokkinn og stofnanir tengdar honum en starfaði síðan í sjö ár hjá fjölmiðlafyrirtækinu Carlton Communications.
Fyrsta framboð Cameron til þingsetu á breska þinginu kom til í þingkosningunum 1997 þegar hann bauð sig fram í kjördæminu Stafford en náði ekki kjöri. Í kosningunum 2001 náði hann þó á þing fyrir kjördæmið Witney í Oxfordshire. Tveimur árum síðar var hann kominn í framlínu flokksins í þinginu og fyrir kosningarnar 2005 stýrði hann stefnumótunarvinnu Íhaldsflokksins.
Cameron sigraði í leiðtogakjöri íhaldsmanna árið 2005 en hann var af mörgum talinn vera ungur og hófsamur stjórnmálamaður sem gæti mögulega náð til yngri kjósenda. Undir hans forystu náði íhaldsflokkurinn loks forskoti á Verkamannaflokkinn í skoðannakönnunum, í fyrsta skiptið frá stórsigri Verkamannaflokksins undir forystu Tony Blair árið 1997. Í þingkosningunum 6. maí 2010 fengu íhaldsmenn flest atkvæði og flest þingsæti en náðu þó ekki hreinum meirihluta. Þann 11. maí sagði Gordon Brown af sér sem forsætisráðherra og fékk Cameron þá umboð til að mynda nýja ríkisstjórn í samstarfi með Frjálslyndum demókrötum.
Merki Ólympíuleikanna
thumb|right|Ólympíuhringirnir Merki Ólympíuleikanna eru merki, tákn og slagorð sem Alþjóðaólympíunefndin notar í tengslum við Ólympíuleikana. Sum þessara tákna, eins og ólympíueldurinn, eru aðeins notuð í tengslum við tiltekna leika meðan önnur, eins og ólympíufáninn, eru alltaf notuð.
Ólympíufáninn var hannaður samkvæmt fyrirmælum Pierre de Coubertin árið 1913. Hann var fyrst dreginn að húni á Sumarólympíuleikunum 1920 í Antwerpen. Hringirnir fimm tákna heimsálfurnar fimm.
Lemney
Lemney eða Lemnos er grísk eyja í norðanverðu Eyjahafi.
Eyjan er 482 km² að stærð, fjöllótt en frjósöm. Á Lemney hafa fundist merkar fornleifar allt frá nýsteinöld, en eyjan komst undir grísk yfirráð árið 1913. Hingað fór Hefæstos eftir að hann bjó til net það sem fangaði Afródítu og Ares í ástarleik. Eða eins og segir í Ódysseifskviðu, kafla 8.:
Lemney var einnig fyrsti viðkomustaður Argóarfara, en þar höfðust þeir við um hríð í góðu yfirlæti hjá konum þeim, er þar byggðu. Höfðu þær vegið menn sína, sem voru þeim ótrúir, og réðu síðan sjálfar ríkjum. Gat Jason tvo syni við drottningu þeirra.
Alfreð Clausen - Litla stúlkan
Alfreð Clausen með kvartett Josef Felzmann er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Alfreð Clausen lögin Kveðja og Litla stúlkan, við undirleik kvartetts Josef Felzmann. Kvartettinn skipuðu auk Josef sem lék á fiðlu, Carl Billich, píanó, Trausti Thorberg, gítar og Einar B. Waage, bassi. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Rótarlén
Rótarlén er sá hluti internetléna sem er á eftir síðasta punktinum, sem dæmi er .net rótarlén internetlénsins rsync.example.net.
IANA skiptir hinum ýmsu rótarlénum upp í þrjá flokka:
1748
Árið 1748 (MDCCXLVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Danskur ríkisdalur
thumb|Danskur spesíudalur frá 1777 merktur Kristjáni VII  28,72 g að þyngd thumb|Kúrantdalur (pappírsmynt) frá Danska Kúrantbankanum 1794 thumb|Dúkari frá 1665. Dúkarar voru gullmyntir, spesíudalir silfurmynt og skildingar úr kopar. Ríkisdalur var gjaldmiðill í Danmörk u þar til komið var á samnorrænu myntbandalagi árið 1875 og ríkin tóku upp krónu sem gjaldmiðil. Í Danmörku var myntin köllun ríkisbankadalur eða frá því að danski ríkisdalurinn var endurreistur eftir hrunið mikla árin 1807-1815. Skömmu fyrir myntbreytinguna 1875 var danski ríkisbankadalurinn 96 skildingar en sænski ríkisdalurinn 48 skildingar. Á 18. öld voru í Danaveldi utan þýsku hertogadæmanna aðallega tvær gerðir ríkisdala, annars vegar kúrantdalur sem var pappírsmynt og hins vegar spesía sem var mæld í silfri. Kúrantdalur var pappírsmynt gefinn út af konunglega Kúrantbankanum og var hin venjulega greiðslumynt í Danaveldi til ársins 1815. Spesían var silfurmynt sem var mæld þannig að hver ríkisdalur var 27 grömm af silfri. Á Íslandi var opinbert gangverð milli kúrantdala og spesíu frá árinu 1753 þannig að einn spesíudalur var 12,5 % verðmætari en kúrantdalur. Markaðsverð spesíudala var ennþá hærra í Danmörku, það var 32 % hærra en kúrantdalur árið 1760 og 42% hærra árið 1787 og féll kúrantdalurinn stöðugt í verði og hríðféll svo í hruninu mikla 1807-1815. Við myntbreytingu í Danmörku árið 1816 bauðst fólki að skipta á einum ríkisbankadal og sex kúrantdölum. Spesíur voru í umferð á 19. öld en ekki notaðar í venjulegum viðskiptum heldur frekar til gjafa og sem minnispeningur.
1 ríkisdalur (rigsdaler) = 6 mörk (marck) = 96 skildinga (skilling). Sá gjaldmiðill var kjarninn í tveimur peningakerfum - annarsvegar specie-kerfinu og kúrant-kerfinu. Specie-kerfið byggðist upp á því að 1 skilling jafngilti 263mg (1/1000 úr unsu) af fínhreinsuðu silfri, og hélst sú skilgreining skillings út allt tímabilið. Eingöngu lítil fjárupphæð var skilgreind í specie-kerfinu, en kúrant-kerfið var notað dags-daglega í verðlagningu og vinnulaunum.
Heimildir benda til þess að specie kerfið hafi verið bundið við þýsk Reichsthaler, en ekki er ljóst hve lengi slík binding var í gildi.
Kúrant-kerfið
Kerfið dregur nafn sitt af enska orðinu currency, en hugtakið var tekið í notkun í Bretlandi til þess að lýsa því hvernig gjaldmiðill gat tekið verðbreytingum eftir stöðu viðskipta í landinu, í stað þess að vera föst skilgreind upphæð. Líkingin var við það hvernig í stórum ám eins og Thames ánni í London var mismunandi mikið flæði eftir því hvar í ánni menn voru staðsettir, eða að gjaldmiðlar hefðu mismunandi verðgildi eftir flæði hvers tíma.
Í upphafi hafði kúrant-kerfið staðlaða mynt þar sem að hver skilling innihélt 215mg (3/4 úr specie-skillingi) af fínhreinsuðu silfri. Frá og með árinu 1737 voru gefnir út peningaseðlar í þessu gjaldkerfi sem að voru loforð um tiltekið magn silfurs gegn framvísun í banka, en frá og með árunum 1745-1747 var ekki lengur hægt að krefja bankanna um silfrið sem peningaseðlarnir vísuðu á, og árið 1757 var tengslum bréfseðlanna við silfur rofið. Frá og með árinu 1788 var nánast engin silfurmynt slegin í kúrant-kerfinu, og upp frá því fór kerfið að flæða eins og aðrir óverðtryggðir gjaldmiðlar þess tíma.
Í kúrant kerfinu voru önnur hlutföll á verði peninga, og þá kom króna fyrst til sögunnar. 1 krone = 1 sletdaler = 4 marck. 1 daler = 2 marck. 1 rigsort = 1½ marck = 24 skilling. 1 marck = 16 skilling.
Dæmi um verðlag
Hið Íslenska Verslunarfélag verslaði alls með um í kringum 20.000rd árlega, en félagið var stofnað með hlutafé upp á 100.000rd. Árslaun héraðslæknis voru almennt á bilinu 600rd til 1500rd eftir héröðum, en landlæknir var með í kringum 2000 ríkisdali í laun eftir að embættið var sett á laggirnar 18. mars 1760
Árið 1694 var arður af verslun í Vestmannaeyjum talin vera 1494rd, en skuldir voru almennt fremur litlar á einokunarárunum. Árið 1755 voru útistandandi verslunarskuldir í þar um 1700rd, en eftir 1770 var mjög slæmt hallæri á fiskimiðunum sem að varð til þess að við lok einokunartímabilsins 1783 voru skuldir í Vestmannaeyjum samtals 5892rd, á móti eftirstöðvum jarðarbókartekna 1138rd, og voru fyrstu árin eftir lok einokunarverslunarinnar mjög erfið.
Samuel Adams
[[mynd:J S Copley - Samuel Adams.jpg|thumb|Málverk af Samuel Adams
Menningarstríðin (Bandaríkin)
Menningarstríðin er myndlíking sem er notuð til að lýsa pólítískum átökum í Bandaríkjunum um ólík menningarleg- og félagsleg gildi síðan á sjöunda áratug 20. aldar. Spurningar um siðferðileg álitaefni eins og þungunarrof og boðun kristinnar trúar í skólum eru meðal þeirra átakaefna sem hafa knúið áfram menningarstríðin. Önnur pólítísk átök um bandarísk innanríkismál hafa einnig iðulega verið háð á vigvelli menningarstríðanna, þar sem Repúblíkanaflokkurinn hefur barist fyrir íhaldssömum gildum, á borð við hefðbundin fjölskyldugildi og trú, meðan Demókrataflokkurinn hefur barist fyrir frjálslyndum gildum, á borð við fjölmenningarsamfélag og aðskilnað ríkis og kirkju.
Samuel Adams
Fæddur: 27. september 1722
Menningarstríðin (Bandaríkin)
Menningarstríðin hafa verið háð á vettvangi stjórnmálanna, þar sem stjórnmálamönnum á borð við Patrick Buchanan hefur verið lýst sem „krossförum menningarstríðanna” (e. Culture War Warriors). En auk stjórnmálamanna hafa ýmsir fremstu hugsuðir bandarískra hægrimanna, sérstaklega úr röðum ný-íhaldsmanna, og ýmsar hægrisinnaðar grasrótarhreyfingar kristinna íhaldsmanna leikið mikilvægt hlutverk í baráttunni gegn pólítískum og menningarlegum áhrifum hreyfinga sem spruttu upp úr uppreisn æskulýðsins og hinu nýja vinstri á sjöunda áratugnum.
Samuel Adams
Látinn: 2. október 1803
Októ
Októ er íslenskt karlmannsnafn.
Menningarstríðin (Bandaríkin)
Gömul og óleyst átakamál, eins og samskipti kynþáttanna og jafnrétti kynjanna, hafa síðan á sjöunda áratugnum í vaxandi mæli verið rædd á forsendum menningarstríðanna þar sem takast á tvær ólíkar hugmyndir um hverskonar samfélag Bandaríkin séu eða eigi að verða. Kennslustofur grunnskóla, og háskólar, hafa verið meðal mikilvægustu vígvalla menningarstríðanna. „Sögustríð” níunda og tíunda áratugarins snérust um hverskonar sögu bandarískir grunnskólar ættu að kenna, sögukennslu í háskólum og þá sögu sem sögð var í sýningum safna á borð við Guggenheim. Margir afdrifaríkustu hæstaréttardómar á ofanverðri 20. öld féllu í málum sem menningarstríðin hverfast um, svo sem Engel v. Vitale (1962) og Roe v. Wade (1973).
Samuel Adams
Fjórði Ríkisstjóri Massachusetts ]] Samuel Adams (27. september 1722 – 2. október 1803) var virtur stjórnmálamaður, heimspekingur og er talinn til „landsfeðra“ Bandaríkjanna. Hann var leiðtogi hreyfingar sem stóð að baki amerísku byltingunni. Hann var einn af upphafsmönnum stefnu repúblikana sem hefur átt stóran þátt í mótun bandarísks samfélags síðan.
Æska og nám
Samuel Adams fæddist í Boston í Massachusetts. Hann var sonur Samuel Adams eldri og Mary (Fifield) Adams. Hann var alinn upp á trúuðu heimili og var faðir hans virkur þátttakandi í stjórnmálum. Í æsku stundaði hann nám við Boston Latin school en að því loknu gekk hann í Harvard-háskóla. Í lokaritgerð sinni í meistaranámi fjallaði hann um, lögmæti þess að mótmæla æðsta yfirvaldi ef á annan hátt sé ekki hægt að stuðla að varðveislu á þjóðfélagsins. Ritgerðin þótti sýna framá stöðu hans í stjórnmálum og hver réttur nýlenduríkja væri gagnvart Bretlandi.
Störf og embætti
Að námi loknu reyndi Adams fyrir sér í viðskiptum með miður góðum árangri, hann starfaði einnig sem skattinnheimtumaður en það aflaði honum vinsælda meðal vina og kunningja þar sem hann átti það til að sleppa þeim við að greiða skatt. Þá gegndi hann einnig ýmsum embættum í kjördæmi sínu en hann var ritari í fulltrúadeild Massachusetts, þá var hann einnig fulltrúi fyrir Massachusetts í fyrsta meginlandsþinginu (e. Continental Congress). Hann gegndi einnig starfi forseta þingsins í Massachusetts og síðar aðstoðar ríkisstjóri Massachusetts þar sem hann leysti John Hancock af þegar hann lét af störfum áður en kjörtímabilinu lauk en þar með varð Adams fjórði ríkisstjóri Massachusetts.
Menningarstríðin (Bandaríkin)
Uppruni hugtaksins
Hugtakið menningarstríð er talið hafa borist fyrst í ensku úr þýsku á 19. öld, þá til að lýsa hinu þýska „kulturkampf“, átökum milli þýska keisaraveldisins og kaþólsku kirkjunnar á árunum 1871-1878, sem þýðir bókstaflega „menningabarátta“.
Samuel Adams
Atburðir
Samuel Adams var andstæðingur þess að Breska þingið gæti skattlagt nýlenduríkin án þeirra samþykki, árið 1768 ritaði hann bréf þar sem var óskað eftir samstarfi milli nýlenduríkjanna til að andmæla skattlagningu Breta. Bretar sendu í kjölfarið á því her til Boston sem endaði með atburði sem er þekktur undir "Boston Massacre". Með betra skipulagi og aukinni samvinnu milli nýlenduríkjanna var undirbúningur að Amerísku byltingunni hafinn.
Menningarstríðin (Bandaríkin)
Uppruni hugtaksins
Hugtakið menningarstríð var fyrst notað til að lýsa bandarískum stjórnmálaátökum á ofanverðri 20. öld í bók félagsfræðingsins James Davison Hunter, Culture Wars: The Struggle to define America, sem kom út árið 1991. Hunter benti á að helstu hitamál stjórnmálanna á áttunda og níunda áratugnum voru siðferðileg álitaefni eins og þungunarrof, aðskilnaður ríkis og kirkju, einkalíf, afþreyingarneysla fíkniefna, samkynhneigð og spurningar um klám og ritskoðun. Í forsetatíð Ronald Reagan 1980-88 höfðu kristnir íhaldsmenn verið mjög áberandi, en margir eignuðu þeim sigur Reagan í forsetakosningunum 1980. Kristnir íhaldsmenn og ný-íhaldsmenn í ríkisstjórn Reagan héldu uppi stöðugri gagnrýni á fræðimenn og listamenn sem þeir sökuðu um guðlast og samfélagslega niðurrifsstarfsemi. Fræðimenn voru gagnrýndir fyrir að grafa undan vestrænni siðmenningu og hefðbundnum fjölskyldugildum. Hunter benti á að þjóðin virtist hafa klofnað í tvær fylkingar í þegar kom að siðferðilegum álitamálum, þvert á trú, þjóðerni eða stétt. Samkvæmt Hunter tókust tvö öfl á um að skilgreina hverskonar samfélag Bandaríkin ættu að vera, annars vegar það sem hann kallaði Progressivism og hins vegar Orthodoxy.
Á tíunda áratugnum var almennt farið að tala um bandarísk stjórnmál sem menningarstríð. Ræða sem Pat Buchanan hélt á landsþingi Repúblíkanaflokksins 17. ágúst 1992, „menningarstríðsræðan”, skilgreindi hugtakið í hugum bandarísks almennings og stjórnmálaskýrenda. Í ræðunni fangaði Buchanan meginátakalínur menningarstríða undangenginna áratuga og þær spurningar sem væru í húfi í kosningunum 1992.
Í ræðunni sagði Buchanan að þó Kalda stríðinu væri lokið stæðu Bandaríkin enn í stríði, menningarstríði sem væri hugsanlega afdrifaríkara en átökin við Kreml, því það snérist um sál þjóðarinnar, og andstæðingurinn væri innlendur. „Það er trúarlegt stríð í gangi í landinu okkar sem berst fyrir sálu Ameríku. Það er menningarstríð, sem mun hafa jafn afgerandi áhrif á okkur sem þjóð í framtíðinni eins og sjálft Kalda stríðið hafði.” Buchanan sagði að Clinton-hjónin væru í óvinaherbúðum þessa stríðs, ásamt „öfgafullum umhverfissinnum” og „róttækum feministum” sem ógnuðu almennu siðgæði:
"Stefnuskráin sem Clinton og Clinton ætla að þröngva upp á Ameríku – frjálsar fóstureyðingar, pólítískur réttrúnaður í Hæstarétti, kynvillingaréttindi, mismunun gegn trúarlegum skólum, konur í hernum – felur sko svo sannarlega í sér breytingar. En þetta eru ekki þess konar breytingar sem Bandaríkin vilja. Þetta er ekki þess konar breyting sem Bandaríkin þarfnast. Og þetta er ekki þess konar breytingar sem við getum sætt okkur við sem borgarar í því sem við köllum enn Guðs land."
Menningarstríðin á tímabilinu 1960-1974
Menningarstríðin á tímabilinu 1960-1974
Menningarstríðin rekja rætur sínar til ris hinnar nýju vinstrihreyfingar á sjöunda áratugnum og bakslags frá hægri, annars vegar frá ný-íhaldsmönnum og hins vegar kristnum íhaldsmönnum. Spurningar um afstöðu til sambúðar kynþáttanna og stöðu kvenna voru gegnumgangandi. Mörg helstu átakamálin í forsetatíð John F. Kennedy, Lyndon B. Johnson og Richard M. Nixon voru forspil og upphaf að langvinnum átökum sem áttu eftir að setja svip sinn á næstu áratugi. Orðræða og átaklínur menningarstríðanna mótuðust á þessum árum.