cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rathlaup
Til eru ýmis afbrigði af rathlaupi eins og skíðarathlaup, langrathlaup (rogaining), fjallahjólaratleikur, maraþonrathlaup, sprettrathlaup o.s.frv.
Keppt er í rathlaupi á Heimsleikunum. Alþjóðlega rathlaupasambandið var stofnað árið 1961 og hefur yfirumsjón með íþróttinni.
Lensuriddari
thumb|right|Áhlaup pólskra lensuriddara í [[Nóvemberuppreisninni 1831.]] Lensuriddari er riddaraliðsmaður sem ber spjót eða lensu. Slíkir hermenn hafa tilheyrt bæði þung- og léttvopnuðu riddaraliði frá því í fornöld. Lensuriddarasveitir eru enn til í nútímaherjum þótt þær haldi ekki lengur til orrustu á hestbaki með spjót.
Um skáldskaparlistina
thumb|left|180px|Upphafið á Um skáldskaparlistina á frummálinu (forngrísku) ásamt textafræðilegum og handritafræðilegum skýringum. Um skáldskaparlistina (á latínu) De Arte Poetica eða einfaldlega Poetica) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það fjallar um bókmenntafræði, nánar tiltekið kveðskap og tegundir hans. Ritið var gífurlega áhrifamikið á endurreisnartímanum.
Sequoia-þjóðgarðurinn
thumb|General Sherman er stærsta tré í heimi. thumb|Við Sierra Nevada fjöll. thumb|Kort. Sequoia-þjóðgarðurinn (enska: Sequoia National Park) er þjóðgarður í Sierra-Nevadafjöllum í Kaliforníu. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1890 og er 1635 ferkílómetrar að stærð. Samstundis var skógarhöggi hætt á svæðinu. En þekktast er svæðið fyrir stærstu tré í heimi risarauðviður. Innan þjóðgarðsins er einnig Mount Whitney, hæsta fjall samfelldu Bandaríkjanna( utan Alaska og Hawaii). Granít er algeng bergtegund í Sierra Nevadafjöllum. Beint norður af Sequoiaþjóðgarðinum er annar þjóðgarður: Kings Canyon National Park. Vegir í þjóðgarðinum eru af skornum skammti.
Suðursveit
Suðursveit er sveit í Austur-Skaftafellssýslu. Hún nær frá Heinabergsvötnum vestri og vestur fyrir Nýgræður allangt fyrir vestan Jökulsá á Breiðamerkursandi. Sveitin er um 50 km frá austur- til vesturmarka.
Suðursveit var frá miðri 18. öld sérstakt hreppsfélag – Borgarhafnarhreppur.
Suðursveit skiptist í fjögur byggðahverfi. Austasta hverfið var kallað Mörk og þar voru bæirnir Skálafell, Sævarhólar, Smyrlabjörg, Uppsalir og Hreggsgerði. Næsta bæjarhverfi var Borgarhöfn og síðan Miðþorp en þar eru Kálfafellsstaður, Brunnar, Brunnavellir, Jaðar, Leiti og Kálfafell. Vestasta bæjarhverfið frá Steinasandi til Breiðamerkursands var áður fyrr Fellshverfi en nú Sunnansandabæir en þar eru bæirnir Steinar (seinna Sléttaleiti), Breiðabólstaður, Gerði, Hali, Reynivellir og Fell.
Þórbergur Þórðarson fæddist á Hala í Suðursveit. Jón Eiríksson konferensráð fæddist á Skálafelli 1728.
Brennuöld
Brennuöldin kallast tímabilið 1625-1690, frá því fyrsti staðfesti brennudómurinn var kveðinn upp yfir Jóni Rögnvaldssyni á Meleyrum í Svarfaðardal og þar til síðasti brennudómurinn féll yfir Klemusi Bjarnasyni á alþingi árið 1690 (þeim dómi var þó aldrei framfylgt). Fyrsta galdramálið kom upp á Íslandi 1554 en það síðasta kom fyrir dómstól árið 1720. Áður en brennuöldin gekk formlega í garð höfðu þó þrjár konur verið brenndar á báli á Íslandi. Fyrsta brennan átti sér stað á Kirkjubæ á Síðu árið 1343 þegar nunna ýmist nefnd Katrín eða Kristín var brennd á báli því að hún "gefist hafði púkanum með bréfi" og einnig hafði hún "misfarið með guðs líkama og ... lagst með mörgum leikmönnum". Heimildir eru um að "tilberamóðir" hafi verið brennd á báli árið 1580 eins og fram kemur í Íslandslýsingu Resens (Resen 1991: Íslandslýsing. Safn Sögufélagsins 3. Reykjavík). Árið 1608 herma dómabækur að Guðrún Þorsteinsdóttir í Þingeyjarþingi hafi verið brennd á báli en hún hafði "brennt til dauðs barn Ólafs Jónssonar, var hún dæmd dræp og síðan brennd eptir dómi 1608". Af þessu má ráða að a.m.k. fjórar konur hafa verið brenndar á báli á Íslandi þó að einungis ein þeirra hafi verið líflátin á umræddu tímabili sem nefnt er brennuöldin.
Í doktorsritgerð Ólínu Þorvarðardóttur árið 2001 kemur fram að 103 galdramál voru tekin fyrir í að minnsta kosti 152 málafærslum á alþingi á tímabilinu 1593-1720. Auk þess komu fjórum sinnum upp galdramál í Skálholtsskóla sem vörðuðu 22 skólapilta. Utan alþingis spruttu því upp 31 mál og heildarfjöldi galdramála á Íslandi er þannig a.m.k. 134 mál. Í dómabókum er að finna 25 staðfesta brennudóma. Ellefu líflátsdómar voru kveðnir upp fyrir galdur á alþingi á umræddu tímabili en tveimur þeirra var aldrei framfylgt. Fjórtán einstaklingar voru brenndir í héraði á sjálfri brennuöldinni, einn var hugsanlega líflátinn með öðru móti árið 1580, annar einstaklingur fyrir villutrú 1343 eins og fyrr segir og þriðja manneskjan var brennd fyrir barnsmorð.
Síðasta héraðsbrennan á Íslandi fór fram í Arngerðareyrarskógi árið 1683 þegar Sveinn Árnason var brenndur þar á báli. Síðasta brennan á alþingi fór fram tveim árum síðar þegar Halldór Finnbogason úr Þverárþingi vestan Hvítár var líflátinn þann 4. júlí 1685.
Galdramál á Íslandi
Galdramál á Íslandi voru angi af galdrafárinu í Evrópu á 17. öld.
Í kjölfar brennanna í Trékyllisvík voru sextán menn og ein kona brennd til viðbótar. Síðasta galdrabrennan á Íslandi fór fram í Arngerðareyrarskógi við Djúp árið 1683. Tveimur árum seinna var maður brenndur á alþingi fyrir guðlast og hefur það mál stundum verið talið með galdramálum, vegna refsingarinnar.
Síðasti brennudómurinn á Íslandi var kveðinn upp árið 1690. Þá var Klemus Bjarnason úr Steingrímsfirði á Ströndum dæmdur á Öxárþingi til að brennast á báli fyrir að hafa valdið veikindum húsfreyjunnar á Hrófbergi. Dómnum var svo breytt með konungsbréfi og Klemus dæmdur í útlegð. Klemus dó úr sótt í fangelsi í Kaupmannahöfn tveimur árum síðar.
Um 170 manns voru ákærðir fyrir kukl eða annars konar galdrastarfsemi á Íslandi. Þrátt fyrir fordæmi frá meginlandi Evrópu voru konur aðeins um tíu prósent grunaðra. Ákærurnar snerust flestar um notkun forboðinna kúnsta til að valda fólki eða búfénaði skaða eða ólöglega notkun galdrabóka og galdrastafa. Ekki snerust þó öll galdramál um skaða á fólki eða eignum heldur var fólk einnig ákært fyrir að nýta galdra í eigin þágu, svo sem til að bæta veður eða heilsu sína eða annarra. 21 Íslendingur voru brenndir fyrir galdrastarfsemi og var aðeins einn af þeim kona. Að auki voru fjórir líflátnir fyrir brot sem á einhvern hátt tengdust göldrum.
Ekki var að fullu hægt að sanna sekt sumra galdramannanna en þó voru þeir samt brenndir. Réttarkerfi Íslands var þannig gert að mestu máli skipti framsögn háttsettra manna og eiðar sveitunga, en minna máli sannannir gegn sakborningum.
Heimildir
Annálar 1400-1800 I-VII. Reykjavík 1022-1998.
Ólína Þorvarðardóttir 2001. Brennuöldin. Galdur og galdratrú í málskjölum og munnmælum. Háskólaútgáfan. Reykjavík.
Resen, Peder Hansen 1991. Íslandslýsing. (Safn Sögufélagsins 3). Reykjavík.
Storm, Gustav 1888: Islandske annaler indtil 1578. (Det norske historiske Kildeskriftfonds skrifter - 21). Christiania.
Zarrillo, Dominick. (2018). The Icelandic Witch Craze of the Seventeenth Century (Unpublished master's thesis). The College of New Jersey. Retrieved 2018, from https://www.academia.edu/36665790/The_Icelandic_Witch_Craze_of_the_Seventeenth_Century
Cerastium annae
Cerastium annae er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Kákasus.
Verkalýðs- og sjómannafélag Bolungarvíkur
Verkalýðs- og sjómannafélag Bolungarvíkur er verkalýðsfélag í Bolungarvík.
Félagið var stofnað 27. maí 1931. Formaður var kjörinn Guðjón Bjarnason. Í ársbyrjun 1932 fór félagið í verkfall. Þá var kaup karla í verkamannavinnu 75 aurar og tímakaup kvenna 45 aurar en nætur- og skipavinnukaup 1 króna. Verkfallið stóð aðeins í nokkra daga og þá skrifaði Einar Guðfinnsson undir samninga við félagið og var samið um kaup karla 80 krónur á tímann og 1 króna og 30 aura fyrir nætur og skipavinnu. Atvinnurekendurnir Bjarni Fannberg og Högni Gunnarsson neituðu í maí 1932 að skrifa undir samninga við félagið og tilkynntu kauplækkun og brást félagið við með afgreiðslubanni. Hannibal Valdimarsson kom til Bolungarvíkur 26. júní 1932 í för Karlakórs Ísafjarðar til að kynna sér aðstæður og aðstoða félagið. Á meðal hann var í kaffi í húsi í bænum þá kom að mannþyrping og fyrir henni fór Högni Gunnarsson sem sagði bát bíða eftir Hannibal við öldubrjótinn með tilbúna vél í gangi. Urðu ryskingar og var Hannibal fluttur nauðugur í bátinn. Báturinn bilaði og var Hannibal tekinn og færður í annan bát og farið með hann til Ísafjarðar.
Við Norðurtangabryggju kom lögregluþjónn Ísafjarðar í bátinn og tók bátsverja fasta. Þegar fréttist af handtöku Hannibals og nauðaflutningnum stóð yfir fundur í Sjómannafélagi Ísafjarðar. Fjölmenntu félagsmenn niður á bryggju. Síðar um kvöldið héldu 40 Ísfirðingar með Hannibal í broddi fylkingar á báti til Bolungarvíkur og var haldinn fundur í Góðtemplarahúsinu. Á þessum tíma var kaup lægra í Bolungarvík en á Ísafirði.
Félagið er aðili að Sjómannasambandi Íslands og Starfsgreinasambandi Íslands.
Heiðaflóki
Heiðaflóki (fræðiheiti: Rhododendron groenlandicum (áður Ledum groenlandicum eða Ledum latifolium), er sígrænn, ilmandi runni með hvítum blómum sem er oft notaður í jurtate.
Lýsing
Þetta er lágvaxinn runni sem verður yfirleitt að 50 sm hár (einstaka sinnum að 2m hár), með sígrænum 20 til 60 mm löngum og 2 til 15 mm breiðum blöðum. Leðurkennd blöðin eru krumpuð að ofan, dökkgræn, og með þétta hvíta til rauðbrúna hæringu að neðan, niðursveigð á jöðrunum. Smá hvít blómin eru mörg í hálfsveipum sem eru nokkrir saman endastæðum klösum, allt að 5 sm í þvermál. Þau eru mjög ilmandi og klístruð.
Litningatalan er 2n = 26.
Grænlenska heitið Qajaasaraq sem er notað yfir tegundina vísar til lögunar blaðanna: "litla" (-araq) "eins og" (-sa-) "kajak" (qajaq).
Útbreiðsla
Hann finnst tempruðum til heimskautasvæðum Norður-Ameríku (Allsstaðar í Kanada, í Bandaríkjunum í eftirfarandi fylkjum; New England, New York, Pennsylvania, Michigan, Wisconsin, Minnesota, Idaho, Washington, Oregon og Alaska) og í Grænlandi. Hann vex í mýrum og á blautum ströndum, og stundum á grýttum fjallahlíðum.
Nytjar
Hann er oft notaður sem krydd í réttum með villibráð.
Fyrir notkun í jurtalækningar skal vísað í Labrador-te.
Tegundin er lítið eitt ræktuð til skrauts í görðum.
Norðurá
thumb|right|Norðurá skammt frá fossinum Glanna. thumb|Norðurá ,1934 Norðurá er bergvatnsá í Norðurárdal. Hún á upptök sín í Holtavörðuvatni á Holtavörðuheiði og renna margir lækir og ár í hana. Norðurá rennur um Norðurárdal uns hún sameinast Hvítá um 5,6 km frá sjó. Vatnasvið Norðurár er 518 km og lengd hennar frá Holtavörðuvatni að ósi í Hvítá er tæpir 61 km. Í Norðurá eru fossarnir Laxfoss og Glanni. Halli árinnar er mjög lítill upp að Sanddalsá ef undan er skilið svæðið milli Laxfoss og Glanna.
Þegar Grábrókarhraun rann til austurs frá Grábrók fyrir um 3000 árum stíflaði hraunið Norðurá. Þá myndaðist stöðuvatn í dalnum sem smám saman fylltist af framburði árinnar. Áin gróf sig svo með tímanum í gegnum hraunhaftið.
Mikil laxveiði er í Norðurá og þar eru einnig urriði og bleikja. Árið 1982 veiddust 1455 laxar í Norðurá.
Steinasandur
Steinasandur er sléttlendi milli Kálfafells og Steinafjalls í Austur-Skaftafellssýslu. Hann er um 25 km² að stærð. Um Steinasand falla Steinavötn.
Um 1960 var farið að rækta sandana og sáð í Steinasand, Breiðamerkursand og Kolgrímusand.
Green Globe 21
Green Globe 21 eru alþjóðleg samtök sem votta sjálfbær ferðaþjónustufyrirtæki um heim allan. Green Globe 21 samtökin eru sprottin út frá Staðardagskrá 21 sem samþykkt var á Ríó ráðstefnunni 1992. Það má síðan segja að Green Globe hafi verið stofnað árið 1994 með stuðningi Alþjóðamálaráðsins og Alþjóða ferðamálasamtakanna. Green Globe samtökin hafa staðla til þess að geta vottað um 30 mismunandi greinar ferðaþjónustunnar: Þar að auki votta samtökin samfélög og einstaka áfangastaði ferðamanna.
Kolbrún Halldórsdóttir
Kolbrún Halldórsdóttir (fædd 31. júlí 1955) er fyrrverandi umhverfisráðherra í ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur og var þingmaður Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs á árunum 1999-2009. Kolbrún náði ekki endurkjöri í kosningunum 2009. Varaþingmaður 18. október - 1. nóvember 2010.
Green Globe 21
Um Green Globe
hægt er að rekja hugmyndir um Green Globe samtökin til ársins 1992 þegar um 182 þjóðir samþykktu svokallaða Staðardagskrá á ráðstefnu í Ríó. Ástæða ráðstefnunnar var sú að beina sjónum að umhverfi og þróun þar sem ríki heims skuldbundu sig til að hafa sjálfbæra þróun að leiðarljósi við stefnumótun. Staðardagskrá 21 er áætlun sem öllum sveitastjórnum heimsins er ætlað að gera í samræmi við ályktun Ríó ráðstefnunnar. Hér er um að ræða áætlun um þau verk sem vinna þar í hverju samfélagi um sig til þess að nálgast markmiðið um sjálfbæra þróun. Það má segja að Staðardagskrá 21 sé fyrst og fremst velferðaráætlun. Á undanförnum árum hafa mörg sveitafélög á Íslandi unnið að úrbótum í umhverfismálum með vinnu að Staðardagskrá 21. Green Globe byggir á Staðardagskrá 21 en er ólík henni meðal annars vegna þess að um er að ræða óháða umhverfisvottun þriðja aðila. Þetta veitir sveitafélögunum aðhald þar sem árangur er reglulega mældur og tekin út. Staðlarnir eru byggðir á Staðardagskrá 21 og og taka mið af viðkomandi landi.
Kolbrún Halldórsdóttir
Kolbrún fæddist og ólst upp í Reykjavík. Hún gekk í Melaskóla og Verslunarskóla Íslands og útskrifaðist þaðan með verslunarpróf 1973. Því næst nam hún leiklist við Leiklistarskóla Íslands og útskrifaðist 1978. Hún vann hjá Leikfélagi Reykjavíkur 1978-1979 og í Alþýðuleikhúsinu 1979-1983. Dagskrárgerðarmaður við Ríkisútvarpið, hljóðvarp og sjónvarp 1980-1990. Hún kom að stofnun leikfélagsins Svart og sykurlaust og var leikstjóri og leikari hjá því leikfélagi 1983-1986. Lausráðinn leikstjóri hjá Leikfélagi Akureyrar og hjá sjálfstætt starfandi atvinnuleikhópum 1980–1999, auk þess að hafa leikstýrt fjölda leiksýninga hjá skólaleikfélögum og áhugamannaleikfélögum um land allt. Framkvæmdarstjóri Bandalags íslenskra leikfélaga 1988-1993 og var samhliða því ritstjóri Leiklistarblaðsins. Fastráðinn leikstjóri við Þjóðleikhúsið 1995-1998. Kolbrún var kosin forseti Bandalags íslenskra listamanna 2010 og er forseti European Council of Artists (ECA).
Kolbrún hefur verið stjórnandi stórra menningarviðburða, m.a. Þjóðleiks á Þingvöllum á Lýðveldishátíðinni 1994 og dagskrárstjóri á Kristnihátíð á Þingvöllum 2000.
Marmaduke (kvikmynd)
Marmaduke er bandarísk kvikmynd frá árinu 2010 sem byggir á samnefndri teiknimyndasögu eftir Brad Anderson.
Christina Ricci
thumb|Ricci, [[2008]] Christina Ricci (1980) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Rósa Ingólfsdóttir - Rósa
Rósa er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Ljósmynd á plötuumslagi tók Óli Páll.
Leir
thumb|Leir.
Leir er fínkornótt set, úr smæstu kornum sem myndast við veðrun bergs, kornastærð minni en 0,002 mm. Hér á Íslandi er leir yfirleitt set úr jökulvatni. Leiragnir sökkva treglega eða ekki í vatni og gefa jökulvatni lit. Sé leir núinn milli fingurgóma finnst ekki fyrir kornum. Leir er ekki burðarhæft efni við mannvirkjagerð.
Ef leir drekkur í sig vatn bólgnar hann út, og um leið umraðast rafeindir á yfirborði agnanna, svo að hver ögn fær neikvæða heildar rafhleðslu. Leir er lokastig í veðrun fastra efna, og við frekari veðrun leysast efnin upp í sameindir.
Umsagnir
thumb|left|180px|Upphafið á Umsögnum eftir Aristóteles á frummálinu ásamt textafræðilegum og handritafræðilegum skýringum neðanmáls. Umsagnir eða Kvíarnar (á latínu Categoriae, forngrísku κάτέγόρίά) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það er einskonar forspjall að rökfræði, heimspeki og vísindum. Ritið fjallar um hvað getur verið frumlag umsagnar og í hvaða skilningi.
Leir
Sumar leirtegundir breytast í fast efni við háan hita og eru mikilvægt hráefni í iðnaði. Meðal þess sem framleitt er úr leir er:
Húsgangur
Húsgangur er ein gerð íslenskra lausavísna sem hefur orðið alkunn en hefur það einkenni að það hefur orðið viðskila við höfund sinn.
Bára Grímsdóttir
Bára Grímsdóttir (fædd 24. apríl 1960) er íslenskt tónskáld, hljóðfæraleikari, söngkona og formaður Kvæðamannafélagsins Iðunnar. Hún var sæmd fálkaorðunni árið 2019 fyrir "varðveislu og endurnýjun á íslenskum tónlistararfi".
Święty Krzyż (hérað)
thumb|200px|Staðsetning héraðsins innan Póllands Święty Krzyż (pólska: województwo świętokrzyskie, „Hinn heilagi kross“) er hérað í Suðaustur-Póllandi. Það var stofnað þann 1. janúar 1999 við sameiningu nokkurra eldri héraða. Stærsta borgin í héraðinu og höfuðborg þess er Kielce. Árið 2011 voru íbúar héraðsins 1.289.000 samtals. Flatarmál héraðsins er 11.691 ferkílómetrar.
Stóribjörn
thumb|right|Stóribjörn á stjörnukorti. Stóribjörn (latína: Ursa Major) er stjörnumerki á norðurhimni. Stóribjörn er eitt af 48 stjörnumerkjum sem Kládíos Ptólemajos lýsti í fornöld. Hluti Stórabjarnar er stjörnusamstæða sem er oftast kölluð Karlsvagninn á íslensku, en gengur líka undir ýmsum öðrum nöfnum. Stóribjörn er pólhverft stjörumerki sem virðist snúast um punkt sem er yfir norðurpólnum. Tvær björtustu stjörnurnar í stjörnumerkinu, Dubhe og Merak, eru leiðarstjörnur sem vísa á Pólstjörnuna. Karlsvagninn og Pólstjarnan koma fyrir á fána Alaska.
Melaskóli
thumb|200px|Melaskóli
Melaskóli er íslenskur grunnskóli á Melunum í Reykjavík. Nú eru nemendur tæplega 600 og starfsmenn 70.
Einar Sveinsson arkitekt teiknaði byggingu skólans og listamennirnir Barbara Árnason og Ásmundur Sveinsson komu að hönnun listaverka sem enn prýða skólann. Þegar kennsla hófst í Melaskóla 5. október 1946 tók hann við nemendum úr Skildinganesskóla sem hafði starfað á árunum 1930 til 1946 og sinnt börnum frá Skerjafirði og Grímsstaðaholti. Fyrsta árið sem kennt var í Melaskóla voru nemendur um 850 og kennarar 26. Árið 1999 var ný skólabygging tekin í notkun og þá varð skólinn jafnframt einsetinn.
Færibreyta
Stiki eða færibreyta er í forritun breyta sem vísar til gagna sem falli er látið í té, þar sem gögnin sjálf kallast frumbreytur eða óháðar breytur. Með færibreytum er átt við eins konar "ramma" sem eru fyrir hendi í öllum málum, en fylla má út á mismunandi hátt (gefa mismunandi gildi) í ólíkum málum.
Við skulum taka dæmi um færibreytur með falli skrifað í forritunarmálinu C.
int summa( int a, int b )
Í þessu tilfelli eru færibreyturnar heiltölurnar a og b og hegðar fallið sér í samræmi við færibreyturnar. Mjög líklegt má telja að fallið myndi skila a +b, enda heitir fallið jú summa.
Færibreyta er í raun ekkert annað en vísir á minnishólf sem við höfum skýrt einhverju nafni okkur til einföldunar. Þegar við sendum færibreytu inn í fall höfum við val um að senda hana á nokkra vegu hvað minnishólfameðhöndlun varðar. Við getum sent inn afritunarfæribreytu eða tilvísunarfæribreytu. Munurinn er sá að þegar afritunarfæribreyta er send inn er gildi innsendu breytunnar afritað í nýtt minnishólf sem eingöngu er aðgengilegt innan fallsins. Þegar breyta er send inn í fall sem tilvísunarfæribreyta er í raun verið að senda inn tilvísun í minnishólf breytunnar. Þannig vísar breytan sem lifir innan fallsins í sama minnishólf og breytan sem send var inn í fallið og hafa því allar breytingar áhrif á báðum stöðum.
Einfaldast er að sýna þetta með stuttum dæmum:
Afritunarfæribreyta
void fall(int a, int b);
int _tmain(int argc, _TCHAR* argv[]) {	int x,y; x = 1; y = 2; fall( x ,y ); cout << "x = " << x << " & y = " << y << endl; return 0; }
void fall(int a, int b) { a = 3;
b = 4; } Efst skilgreinum við fallið "fall" sem tekur inn tvær færibreytur með tölulegum gildum. Í aðal forritinu (main) búum við til tvær talnabreytur, x og y sem við gefum svo gildin 1 og 2. Því næst köllum við í fallið "fall" og sendum x og y inn í fallið sem færibreytur. Við þetta afritast gildi x inn í nýtt minnishólf breytunnar a og gildi y í nýtt minnishólf breytunnar b. Í fallinu er breytunni a gefið gildið 3 og breytunni b gefið gildið 4. Að keyrslu fallsins loknu heldur keyrsla aðal forritsins áfram og gildi breytanna x og y er prentað út á skjá. Þar sem a og b fengu ný minnishólf hefur gildi þeirra engin áhrif á x og y og því prenatast "x = 1 & y = 2"
Tilvísunarfæribreyta
void fall(int& a, int& b);
int _tmain(int argc, _TCHAR* argv[]) {	int x,y; x = 1; y = 2; fall( x ,y ); cout << "x = " << x << " & y = " << y << endl; return 0; }
void fall(int& a, int& b) { a = 3;
b = 4; } Eini munurinn í skilgreiningu fallsins "fall" er að & merkinu hefur verið bætt fyrir framan skilgreiningu a og b. Þegar x og y eru svo send inn í fallið vísar a á sama minnishólf og x og b á sama minnishólf og y. Þegar a er síðan gefið gildið 3 vistast það í þetta sameiginlega minnishólf og þegar b er gefið gildið 4 vistast það í hólfið sem b á sameiginlegt með y. Í þessu tilfelli skrifast því út "x = 3 & y = 4" í lokin.
Heimildir
Paramètre
Norðfjarðargöng
Norðfjarðargöng eru jarðgöng sem liggja á milli Norðfjarðar (Neskaupstaðar) og Eskifjarðar. Göngin voru opnuð 11. nóvember 2017. Þau koma í stað Oddskarðsganga og vegarins um Oddskarð.
Jarðgangagerð hófst í nóvember 2013 og framkvæmdum lauk í nóvember 2017. Sprengja þurfti 1.651 sprengingu til að grafa í gegnum fjöllin. Gegnumbrot var þann 17. september 2015. Steypun vegskála lauk í desember 2016. Göngin eru um 7,5 km að viðbættum 366 m vegskálum og eru því lengstu samfelldu tvíbreiðu jarðgöng á Íslandi.
Yoshiichi Watanabe
Yoshiichi Watanabe (fæddur 5. apríl 1954) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 6 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Davíð Örn Halldórsson
Davíð Örn Halldórsson (f. 1976) er íslenskur myndlistamaður og útskrifaðist frá myndlistardeild Listaháskóla Íslands árið 2002.
Davíð Örn vinnur mikið með sterka liti og litasamsetningar og hefur unnið bæði málverk og rýmisverk sem minna á graffítíverk. Hann blandar saman ýmsum formum og efnum eins og skipalakki, spreyjar með úðabrúsalakki og teiknar með tússi á tréplötur, pappa eða beint á veggi.
Önnur verk og viðurkenningar
Árið 2009 gaf forlagið Ókeibæ(!)kur út bókina ofhlæði með verkum Davíðs í ritstjórn Hugleiks Dagssonar. 2014 hlaut hann svo stóran Carnegiestyrk frá dómnefnd Carnegieverðlaunanna.
Amtmenn á Íslandi (1688-1770)
Amtmenn á Íslandi á árunum 1688-1770:
Marta María Jónasdóttir
Marta María Jónasdóttir er íslenskur rithöfundur og blaðamaður. Í samvinnu við Þóru Sigurðardóttir hefur hún samið tvær bækur: unglingabókina Djöflatertuna árið 2005 og Ef þú bara vissir... árið 2007.
Smyrlabjörg
Smyrlabjörg er jörð í Suðursveit í Austur-Skaftafellssýslu. Smyrlabjörg voru kóngsjörð og var jarðardýrleiki tólf hundruð. Þegar kóngsjarðirnar í Austur-Skaftafellssýslu voru seldar 1836 þá voru Smyrlabjörg seld á 602 ríkisdali með tveimur kúgildum.
Alþjóðaveðurfræðistofnunin
thumb|Merki Alþjóðaveðurfræðistofnunarinnar Alþjóðaveðurfræðistofnunin (enska: World Meteorological Organization, WMO, franska: Organisation météorologique mondiale, OMM) er sérhæfð alþjóðastofnun innan Sameinuðu þjóðanna á sviði veðurfræði, vatnafræði og skyldra geina. Höfuðstöðvar eru í Genf í Sviss. Komið á fót 23. mars 1950 og tók þá við af International Meteorologcal Organization, sem hafði starfað frá 1873. Stofnunin hefur reynt að vekja athygli á sérstökum þáttum í samspili veðurs og manns með því að halda upp á stofndaginn og titlað hann alþjóðlega veðurdaginn. Aðildarríki eru 187 og Ísland á meðal þeirra.
Tengill
Alþjóðaveðurfræðistofnunin
Linda Pétursdóttir
Linda Pétursdóttir (f. 27. desember 1969) er íslensk fegurðardrottning, fyrirsæta og fyrrum eigandi heilsuhúsins Baðhússins í Reykjavík. Linda varð hvoru tveggja Ungfrú Ísland og Ungfrú heimur árið 1988.
Foreldrar hennar eru Pétur Olgeirsson skipstjóri og Ása Hólmgeirsdóttir. Hún á tvö systkini og er miðbarn. Linda ólst upp á Húsavík til 10 ára aldurs en flutti þaðan til Vopnafjarðar. Árið 2003 kom út ævisaga hennar sem hún reit ásamt Reyni Traustasyni. Bókin bar nafnið Linda ljós & skuggar og í henni sagði hún frá lífi sínu, kærustum og baráttunni við bakkus.
Brynriddari
thumb|right|Franskur brynriddari 1809. Brynriddari er riddaraliðsmaður í brynju með hjálm á höfði sem berst á hestbaki með skotvopni og korða. Slíkir hermenn komu fyrst fram á sjónarsviðið í Evrópu á 15. öld. Brynriddarar tilheyrðu þungvopnuðu riddaraliði og voru arftakar riddara miðalda. Þeir eru nú einungis til sem heiðursvörður í nokkrum löndum.
Laxfoss
Laxfoss getur átt við
Íslensk þjóðlög (safn)
Íslensk þjóðlög er safn um 500 íslenskra þjóðlaga sem séra Bjarni Þorsteinsson tók saman 1906–1909. Fékk hann Carlsbergssjóðinn til að gefa bókina út.
Lykill
alt=Lyklar!|thumb|hundur Lykill er tæki til að opna hurð sem er læst með lás. Lykill er oft úr stáli eða járni en líka stundum úr áli og í gamla daga var til lykill úr tré. Íslenska orðið „lykill“ á rætur að rekja til þýska orðsins loch, sem þýðir „gat“, en á göt voru sett „lok“, sbr. „settu lok á gatið til að loka því“. Þannig varð lykill orð yfir eitthvað sem var lokað en opnað svo með tæki.
Smíði og notkun
Lyklar eru búnir til af smið, svokölluðum „lyklasmið“. Lyklasmiðurinn tekur efnivið (til dæmis ál) og smíðar lykil með lykilgerðartæki. Vél þessi slípar brúnir álsins og býr til marga ískorninga. Svo er það verk lásasmiðsins að búa til lás sem samsvarar sköpun lyklasmiðsins.
Lykill er oft settur á lyklakippu en hún fjötrar saman marga lykla sem maður notar í daglegu lífi, t.a.m. er ekki óvenjulegt að eiga tvo til þrjá lykla: einn húslykil, einn bíllykil og einn lykil að skríni. Í þeim tilfellum er handhægt að hafa á sér lyklakippu til að halda utan um lykla sem maður á og notar í daglegu lífi.
Yfirleitt er lykillinn notaður til þess að opna eitthvað sem aðskilur tvö rými. Ef lykillinn er til að mynda notaður til að opna kistu hafa tvö rými verið sameinuð, þ.e. rýmið innan kistunnar og utan hennar.
Sem tákn
Það er til merkis um heiður að vera veittur lykill að borg en það er bara táknrænt en ekki um alvöru lykil að ræða heldur hugrænan. Að vera veittur lykill að borginni er vísun til þess að í gamla daga voru borgir umluktar af virki en það var eitt hlið með hurð sem var opnuð með lykli en bara þeir sem voru vinir borgarinnar máttu opna hurðina.
Kharkív
thumb|Dómkirkjan í Kharkív. Kharkív (úkraínska: Ха́рків, einnig þekkt sem Kharkov (rússneska: Харькoв ) er borg í norðausturhluta Úkraínu. Hún er önnur stærsta borg landsins og höfuðstaður Kharkívfylkis. Íbúafjöldi borgarinnar var um 1,4 milljón árið 2021. Um tveir af þremur íbúum eru rússneskumælandi.
Í mars 2022 voru gerðar harðar árásir á borgina af hendi Rússa þegar þeir réðust inn í Úkraínu. Um helmingur íbúa flúði borgina og yfir 500 létust þá. Árásir héldu áfram út árið.
Borgarhöfn
Borgarhöfn er sveitabær í Suðursveit í Austur-Skaftafellssýslu. Kirkja var í Borgarhöfn til forna og talið að hún hafi verið reist þar um árið 1000. Kirkjan var aflögð árið 1708. Öll jörðin Borgarhöfn var að fornu mati 80 hundruð. Fyrir árið 1743 voru 60 hundruð af jörðinni kóngseign en það ár gaf konungur kirkjunum á Kálfafellsstað og Einholti 30 hundruð hvorri.
Cerastium arabidis
Cerastium arabidis er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Suður-Afríku.
Death Valley-þjóðgarðurinn
thumb|Sandöldur í Dauðadalsþjóðgarðinum. thumb|Kort af þjóðgarðinum. dökkgrænu svæðin eru viðbót við verndað svæði þegar þjóðgarðurinn var stofnaður. thumb|Toppar og lægðir í þjóðgarðinum.
Death Valley-þjóðgarðurinn (enska: Death Valley National Park) er þjóðgarður á mörkum Kaliforníu og Nevada, Bandaríkjunum. Hann er staðsettur milli Mojave-eyðimerkurinnar og Lægðarinnar miklu og samanstendur að mestu leyti af Dauðadal en þar er lægsti punktur Norður-Ameríku. Þar eru saltsléttur, eyðimerkuröldur, gljúfur og ummyndað berg þar er 1,7 milljarða ára gamalt. Þjóðgarðurinn er sá stærsti í samfelldu Bandaríkjunum og er 13.650 ferkílómetrar. Funheitt verður á svæðinu á sumrin og getur hitinn farið yfir 50 gráður. Ársúrkoma er nánast engin (38mm). Þó vaxa þar yfir 1000 plöntutegundir. Sléttuúlfur og stórhyrningur eru meðal spendýra þar. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1994 og hafði þá áður verið svokallað National monument og stækkaði fyrir vikið. Hæsti punktur þar er Telescope Peak (3368 m.).
1086
Árið 1086 (MLXXXVI í rómverskum tölum)
Henry George
thumb|right|Henry George, árið [[1865.]] Henry George (2. september 1839, 29. október 1897) var sjálfmenntaður bandarískur hagfræðingur sem er frægur fyrir að hafa lagt fram hugmynd sína um stakan skatt á jarðeignir. Heimspeki- og hagfræðilega hugmyndafræðin georgismi, sem áréttar að maðurinn eigi eigin framleiðslu en allir eigi sameiginlega náttúruleg gæði, er kennd við hann. George gaf út bókina Framfarir og fátækt árið 1879 og naut hún mikilla vinsælda, í Bandaríkjunum seldust þrjár milljónir eintaka.
Georgismi
George bjó í Kaliforníu í San Francisco um miðja 19. öldina og varð vitni að því að verð á jörðum í kringum borgina jókst í takt við fólksfjöldann eftir því sem borgarmörkin þöndust út. Hann hafði einnig tekið eftir því að þegar járnbrautateinar voru lagðir yfir Bandaríkin þver og endilöng jókst verð landsins sem leggja átti teinana yfir. Honum þótti þetta óréttlátt, að menn fengju að njóta góðs af einhverju sem þeir hefðu í sjálfu sér ekki unnið til. Því lagði hann til að lagður yrði jarðrentuskattur á hagnað af sölu gæða jarðarinnar sem yrði svo dreift jafnt til allra þegna. Afleggja mætti alla aðra skatta og yrði ríkið fjármagnað með þessum hætti.
Áhrif á Íslandi
Á Íslandi urðu Benedikt Jónsson á Auðnum og Jónas Jónsson frá Hriflu fyrir miklum áhrifum frá George. Árið 1915 hófst útgáfa tímaritsins Rétts, sem að komu fylgismenn Georges.
Einar Guðfinnsson
Einar Guðfinnsson (17. maí 1898 – 29. október 1985) var athafnamaður í Bolungarvík og stærsti atvinnurekandi staðarins á sinni tíð. Hann hóf atvinnurekstur í Bolungarvík 1. nóvember 1924. Einar fæddist á Litlabæ í Skötufirði en eiginkona hans Elísabet Hjaltadóttir fæddist í Bolungarvík.
Sigríðarstaðavatn
thumb|280 px|Sigríðarstaðavatn horft til norðurs Sigríðarstaðavatn er stöðuvatn og gamalt sjávarlón víð Húnafjörð í Vestur-Húnavatnssýslu. Það er grunnt og mjótt, 6 km langt og 6,2 ferkílómetrar. Úr því rennur í Sigríðarstaðaós út í Húnafjörð. Bærinn Sigríðarstaðir er í eyði og landið heyrir undir Þingeyrar. Við Sigríðarstaðaós er mikið um sel.
Frumstig
Frumstig er fyrsta stig stigbreytingar, og einnig form lýsingarorða og atviksorða þaðan sem miðstigið og efsta stigið er myndað.
Frumstig í ensku
Í ensku er lýsingarorðið good (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því better (betri) og efsta stigið best (bestur).
Frumstig í frönsku
Í frönsku er lýsingarorðið bon (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því meilleur (betri) og efsta stigið le meilleur (bestur).
Frumstig í íslensku
Í íslensku er lýsingarorðið góður óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því betri og efsta stigið bestur.
Norður-Múlasýsla
thumb|Kort sem sýnir staðsetningu Norður-Múlasýslu Norður-Múlasýsla var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueining á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.
Frumstig
Frumstig í spænsku
Í spænsku er lýsingarorðið bueno (góður) óreglulegt frumstig, og er miðstigið af því mejor (betri) og efsta stigið el mejor (bestur).
Norður-Múlasýsla
Sveitarfélög
Eftirfarandi sveitarfélög eru í Norður-Múlasýslu (fyrrverandi innan sviga):
Gráhöfðagæs
Gráhöfðagæs (fræðiheiti: Chloephaga poliocephala) er tegund gæsa sem finnst í Argentínu og Chile.
Tútsar
thumb|Tútsi frá Rúanda Tútsar eru einn af stærstu þjóðflokkum Rúanda. Þeir komu upphaflega frá Eþíópíu á 15. öld. Tútsar tala Bantú.
Uppruni
Talið er að Tútsar séu upprunir við ána Níl. Þeir eru líka otf kallaðir Batusi, Tússi, Watusi eða Watutsi og búa nú flestir í Rúanda og Búrúndí. Tútsar koma fyrst til sögunnar á 14. eða 15. öld og komu þá inn á núverandi landsvæði úr norðaustri. Þeir þóttu vera mjög hæfir stríðsmenn og náðu þeir völdum yfir Hútúum án mikilla átaka. Tútsar og Hútúar lifðu að mestu friðsamlega þrátt fyrir að Tútsar hefðu meiri völd þar sem þeir áttu flesta nautgripi landsins og nutu hernaðaryfirburða. Konungur Tútsa var kallaður Mwami og var hann talinn vera af guðlegum uppruna. Þjóðflokkur Tútsa stækkaði þangað til á nýlendutímabilinu í Evrópu sem var seint á 19. öld.
Tútsar eru minnihlutahópur í báðum löndumum og voru þeir um það bil 19% íbúa Rúanda og 14% í Búrundí fram til 1990. Tútsum fækkaði gríðarlega í þjóðarmorðinu í Rúanda árið 1994.
Marcia Wallace
thumb|Wallace, [[1994]] Marcia Karen Wallace (1. nóvember 1942 – 25. október 2013) var bandarískur leikari og gamanleikari.
Milliríkjanefnd um loftslagsbreytingar
Milliríkjanefndin um loftslagsbreytingar (e. Intergovernmental Panel on Climate Change eða IPCC) er stofnun innan Sameinuðu þjóðanna sem ætlað er að safna saman vísindalegum, tæknilegum, félags- og efnahagslegum upplýsingum um grundvöll þekkingar á loftslagsbreytingum af mannavöldum.
Milliríkjanefndin var stofnuð árið 1988 af Alþjóðaveðurfræðistofnuninni og hlaut formlega viðurkenningu Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna með yfirlýsingu þann 6. desember sama ár. Nefndin hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2007 ásamt Al Gore, fyrrum varaforseta Bandaríkjanna.
Stjórn
Núverandi formaður IPCC er suður-kóreski hagfræðingurinn Hoesung Lee. Fyrri formenn stofnunarinnar voru sænski veðurfræðingurinn Bert Bolin (1988-1997), breski efnafræðingurinn Robert Watson (1997-2002) og indverski hagfræðingurinn Rajendra Pachauri (2002-2015).
Skipulag og starfsemi
IPCC gerir ekki eigin frumrannsóknir, heldur vinnur það úttektir á vísindalegri þekkingu á loftslagsbreytingum af mannavöldum. Úttektirnar eru aðallega byggðar á faglegri ritrýni og greinum sem hafa verið birtar í ritrýndum tímaritum. Þrír mismunandi vinnuhópar gera úttektirnar: Sá fyrsti fjallar um vísindalega þekkingu á veðurfari og loftslagsbreytingum, annar vinnuhópurinn leggur mat á tjónnæmi félags-, efnahags- og náttúrulegra kerfa, neikvæðar og jákvæðar afleiðingar loftslagsbreytinga og möguleika á aðlögun og sá þriðji metur leiðir til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og aðrar leiðir til að sporna við loftslagsbreytingum.
Nefndin lagði fyrstu skýrslu sína fram árið 1990 á annarri Loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í Genf. Skýrslan leiddi meðal annars til samþykktar Loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna árið 1992. Í kjölfar samningsins hefur Milliríkjanefndin birt stöðuskýrslur sínar um loftslagsmál og hnattræna hlýnun með reglulegu millibili. Í fimmtu stöðuskýrslunni, sem kom út árið 2014, var komist óyggjandi að þeirri niðurstöðu að áhrif manna á loftslagið væru greinileg og að losun gróðurhúsalofttegunda hefði þá aldrei verið meiri í seinni tíð. Þá var komist ótvírætt að þeirri niðurstöðu að hlýnun loftslags væri óumdeilanleg og að hlýnun loftslagsins frá árinu 1950 væri fordæmalaus þótt leitað væri aftur um árþúsundir í loftslagssögunni. Milliríkjanefndin lagði fram sérstaka skýrslu árið 2018 þar sem hún lagði áherslu á aðeins væri hægt að koma í veg fyrir meiriháttar raskanir á helstu lífkerfum jarðarinnar með því að halda hnattrænni hlýnun innan við 1,5 gráður fyrir árið 2100.
Gagnrýni og deilumál
Í janúar árið 2010 var bent á rangfærslu í úttekt IPCC frá árinu 2007 þar sem því var haldið fram að jöklar Himalajafjalla gætu bráðnað fyrir árið 2035. Nefndin viðurkenndi mistök sín og að þessi staðhæfing hefði verið byggð á vangaveltum úr óritrýndu viðtali en ekki ritrýndri rannsókn.
Moroflói
Moroflói er stór flói í Súlavesíhafi syðst á eyjunni Mindanaó á Filippseyjum.
Siðfræði Evdemosar
Siðfræði Evdemosar (á latínu Ethica Evdemia) er rit eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles. Það fjallar um siðfræði og er annað tveggja meginrita Aristótelesar um þá grein heimspekinnar. Ritið heitir eftir Evdemosi frá Rhódos, sem var nemandi Aristótelesar og gæti hafa ritstýrt lokaútgáfu verksins. Fræðimenn eru nær allir á einu máli um að Siðfræði Evdemosar er ósvikið verk Aristótelesar.
Siðfræði Evdemosar hefur hlotið mun minni athygli fræðimanna og heimspekinga en hitt meginrit Aristótelesar um siðfræði, Siðfræði Níkomakkosar. Siðfræði Evdemosar er styttra rit (í átt bókum í stað tíu bóka) og sumir kaflar í ritinu eru einnig í Siðfræði Níkomakkosar. Til dæmis eru 4., 5. og 6. bók Siðfræði Evdemosar þær sömu 5., 6. og 7. bók Siðfæði Níkomakkosar. Af þessum sökum er þessum bókum stundum sleppt í útgáfum á Siðfræði Evdemosar enda hafðar með Siðfræði Níkomakkosar.
Kynjalyfið
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Kynjalyfið (franska: L'Élixir du Docteur Doxey) eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) er sjöunda bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1955, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1952-1953. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.
Söguþráður
Svindlararnir Samuel Doxey og hjálparhella hans, Scraggy, ferðast milli bæja í Villta Vestrinu og reyna að græða peninga á því að selja bæjarbúum mixtúru sem sögð er lækna öll mannsins mein. Þegar Scraggy gerir þau mistök að bæta rottueitri út í mixtúruna í staðinn fyrir græna myntu veikjast íbúar í bænum Green Valley heiftarlega og þeir félagar þurfa að flýja bæinn í snatri. Á leið sinni til næsta bæjar rekast þeir á Lukku Láka sem kemur þeim til aðstoðar, en þeir launa honum hjálpina með því að ræna Léttfeta. Lukku Láki eltir Doxey og Scraggy til bæjarins Fairbank og afhjúpar svikamyllu þeirra félaga þar. Þá halda þeir áleiðis til bæjarins Sugarbowl Valley þar sem Doxey fær þá hugmynd að valda magakveisufaraldri með því að spilla bæjarlæknum og liðka þannig fyrir sölu á mixtúru sinni.
Settur réttur
Settur réttur í íslenskri réttarspeki er ein réttarheimildanna og skiptist í settan rétt í þrengri merkingu og ''settan rétt í rýmri merkingu.
Ármann Snævarr skilgreindi settan rétt svona: Með orðunum settur réttur er átt við skráðar yfirlýsingar handhafa allsherjarvalds sem hafa heimild að stjórnlögum eða öðrum lögum til að mæla fyrir um háttsemi manna. Hefur Sigurður Líndal, prófessor emeritus við lagadeild Háskóla Íslands notast við skilgreiningu Ármanns og segja má að hún sé almennt viðurkennd meðal íslenskra fræðimanna.
Settur réttur í þrengri merkingu
Með settum rétti í þrengri merkingu er átt við lög sem eru sett með heimild í 2., 28., 42. eða 79. gr. stjórnarskrár Lýðveldisins Íslands (lög nr. 33/1944). Þá flokkast önnur lög, sem stjórnarskráin áskilur, einnig til setts réttar í þrengri merkingu. Þau kallast almenn lög, bráðabirgðalög, fjárlög og stjórnskipunarlög.
Almenn lög
Almenn lög eru sett af Alþingi og forseta Íslands með heimild í 2. gr. stjórnarskrár Lýðveldisins Íslands (hér eftir skammstöfuð stj.skr.).
Um hvað fjalla almenn lög?
Löggjafinn getur í raun sett lög um hvaðeina sem honum sýnist, svo lengi sem það fer ekki gegn stjórnarskránni. Þó má ekki breyta stjórnarskránni með almennum lögum eða greiða fé úr ríkissjóði með almennum lögum.
Hnakki (tískufyrirbrigði)
Hnakki eða FM hnakki er íslenskt slanguryrði frá síðari hluta 20. aldarinnar notað yfir tískufyrirbrigði sem vísar til útlits- og sjálfsdýrkunar karlmanna. Hnakkar eru oft orðaðir við að að fara þráfaldlega í ljós, hlusta á FM 957, aflita á sér hárið og setja gel í það og aka um á breyttum fólksbílum. Hugtakið hnakki hefur öðlast nokkuð neikvæða merkingu.
Sambærilegt hugtak um konur er skinka.
Settur réttur
Fjárlög
Fjárlög eru sérstök að því leiti að skylda liggur á ríkisstjórninni til að leggja fram frumvarp til fjárlaga á hverju ári. Ekki má veita fé úr ríkissjóði nema heimild sé til þess í fjárlögum. Lengi tíðkaðist að veita fé úr ríkissjóði með þingsályktunum, en tekið var fyrir það með stjórnskipunarlögum nr. 97/1995. Þar sem erfitt kann að reynast að sjá nákvæmlega fyrir um útgjöld ríkissjóðs er heimilt að leggja fram fjáraukalög, þar sem fjárlög síðastliðins árs eru leiðrétt.
Stjórnskipunarlög
Stjórnskipunarlög eru lög sem lögð eru fram til að breyta stjórnarskránni.
Málsmeðferð
Stjórnskipunarlög eru æðsta réttarheimildin. Lög og reglugerðir mega ekki brjóta gegn henni og ber stjórnvöldum að haga sér með hana í huga.
Settur réttur í rýmri merkingu
Einnig nefndur stjórnsýslufyrirmæli. Réttlægri en settur réttur í þrengri merkingu. Oftast þarf einhvers konar lagaheimild til að setja stjórnsýslufyrirmæli, sér í lagi ef um íþyngjandi fyrirmæli er að ræða.
Stjórnsýslufyrirmæli forseta Íslands
Forseti hefur, sem æðsti handhafi framkvæmdavalds, heimild til að gefa út almenn fyrirmæli. Nefnast þau forsetaúrskurðir, forsetabréf, tilskipanir og reglugerðir.
Stjórnsýslufyrirmæli Alþingis (þingsályktanir)
Þingsályktanir eru afgreiddar eftir tvær umræður á Alþingi. Stundum setur Alþingi almennar bindandi reglur og falla þær í þennan flokk. Sem dæmi má nefna þingsályktun um starfshætti umboðsmanns Alþingis.
Stjórnsýslufyrirmæli framkvæmdavalds
Þau heita ýmsum nöfnum en eru þó jafnrétthá. Örlítill blæbrigðamunur kann að vera á þeim eftir heiti, t.d. felur heitið "samþykkt" í sér staðbundna reglu, en sem fyrr segir eru þau jafnrétthá.
Reglugerð
Langalgengasta nafnið. Oftast stendur ráðherra að slíkum reglum annaðhvort með því að gefa þær sjálfur út eða staðfesta þær.
Tilskipanir
Þetta heiti er nánast horfið.
Erindisbréf
Innihalda gjarnan almenn fyrirmæli um verksvið, starfsskyldur, réttarstöðu og starfskjör starfsmanns.
Kálfafell
Kálfafell í Hornafirði er bær í Suðursveit. Bærinn er einnig nefndur Kálfafell í Fellshverfi og Kálfafell eystra. Búið hefur verið á Kálfafelli frá því snemma á söguöld. Í Njálu segir að Kolur Þorsteinsson, frændi Síðu-Halls, hafi búið á Kálfafelli en hann tók trú af Þangbrandi presti. Kirkja var snemma reist á Kálfafelli og var hún fyrst bændakirkja en komst undir forsjá biskups í Staðamálum og skiptist þá Kálfafell í tvennt milli bóndans og kirkjunnar. Kálfafell innra varð þá bændaeign en Kálfafell ytra kirkjustaður, Kálfafellsstaður.
Dnípro
thumb|Dnipro. Dnípro (úkraínska: Дніпро, 1926-2016 nefnd Dnípropetrovsk (úkraínska: Дніпропетро́вськ)) er borg í Úkraínu. Mannfjöldi var um það bil 1 milljón árið 2018.
Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 gerðu Rússar árásir á borgina. Flugvöllurinn var gereyðilagður. Fólk flúði frá austri, þar á meðal Maríúpol til Dnípro.
Fornaldarsögur
right|250px|thumb| Hjörvarður og Hjálmar hugumstóri biðja Ingibjargar konungsdóttur í Uppsölum, sbr. Hervarar sögu, 2. kapítula. Teikning eftir Hugo Hamilton, gerð um 1830 Fornaldarsögur eða Fornaldarsögur Norðurlanda eru sögur sem, ólíkt Íslendingasögum, gerast í nágrannalöndunum fyrir landnám Íslands. Þó eru þar undantekningar, svo sem Yngvars saga víðförla, sem gerist á 11. öld. Sögurnar voru líklega allar ritaðar á Íslandi, á tímabilinu frá því um 1250 og fram undir 1400. Þó er hugsanlegt að einhverjar þeirra séu yngri.
Helstu einkenni fornaldarsagna
Sögusvið fornaldarsagna er oftast á Norðurlöndum, en stundum berst frásögnin til fjarlægra og furðulegra staða. Oft blandast goðsöguleg eða yfirnáttúruleg öfl inn í frásögnina, svo sem dvergar, álfar, risar og galdrar. Á 17. og 18. öld voru fornaldarsögur taldar nothæfar sagnfræðilegar heimildir meðal norrænna fræðimanna, en á 19. öld komust menn á þá skoðun að lítið væri á þeim byggjandi fyrir sagnfræðinga. Nú er almennt litið svo á, að þó að sumar sögurnar hafi að geyma dálítinn sögulegan kjarna og að sumar persónurnar hafi verið til, þá hafi meginhlutverk fornaldarsagna verið að skemmta fólki, en ekki að segja sanna sögu frá fyrri tíð. Nýlega hefur þó verið lögð áhersla á að sögurnar geti varpað ljósi á íslenska þjóðmenningu á 13. og 14. öld, þegar þær voru samdar.
Sumar sögurnar fjalla um sögulegar persónur, eins og sjá má þar sem til eru heimildir til samanburðar, svo sem um Ragnar loðbrók, Yngvar víðförla og sumar af persónum Völsunga sögu. Í Hervarar sögu koma fram staðanöfn í Úkraínu frá árabilinu 150–450, og síðasti hluti sögunnar er notaður sem heimild um sögu Svíþjóðar.
Löngum hafa fornaldarsögur notið heldur lítillar virðingar og taldar hafa mun minna bókmenntagildi en Íslendingasögur. Efnið er ekki eins trúverðugt, persónulýsingar skortir dýpt, og efnið er oft keimlíkt, fengið að láni úr öðrum sögum eða þjóðsögum. Þrátt fyrir það ber ekki að vanmeta þær. Sumar sögurnar hafa að geyma ævafornar germanskar sagnir, svo sem Hervarar saga og Völsunga saga, þar sem er kveðskapur um Sigurð Fáfnisbana sem er ekki í Konungsbók Eddukvæða og hefði annars glatast, (sjá Eyðan í Konungsbók). Aðrar fjalla um þekktar hetjur eins og Ragnar loðbrók, Hrólf kraka og Örvar-Odd. Fornaldarsögur hafa mikið gildi fyrir þjóðsagnarannsóknir, því að í þeim er fjöldi sagnaminna (mótífa) úr margs konar þjóðsögum, sem annars eru engar heimildir um á Norðurlöndum fyrr en um miðja 19. öld. Þær eru einnig áhugaverðar fyrir þá sem rannsaka norræn fornkvæði, sem oft fjalla um sama eða svipað efni. Loks eru þær mikilvægar við rannsóknir á norrænum og þýskum hetjukvæðum, og einnig á Danasögu Saxa, sem var byggð á sömu fornaldarsögum og hetjukvæðum.
Fornaldarsögur hafa haft áhrif á rithöfunda og listamenn á síðari öldum, einkum á tímum rómantísku stefnunnar. T.d. samdi sænska skáldið Esaias Tegnér söguljóðið Friðþjófssögu, sem byggt er á Friðþjófs sögu hins frœkna. Matthías Jochumsson þýddi það á íslensku.
Þórarins þáttur ofsa
Þórarins þáttur ofsa er stuttur Íslendingaþáttur. Hann er þó ekki heill, endirinn hefur glatast, en frá atburðum í þættinum er einnig sagt í Fóstbræðra sögu.
Í þættinum segir frá Þórarni ofsa Þórðarsyni á Stokkahlöðum í Eyjafirði, sem var „ofláti mikill og afbragðsmaður“. Hann lenti eitt sinn skipi sínu í Hraunhöfn með húsavið en hitti þá fyrir Þorgeir Hávarsson, sem þá hafði vegið frænda Þórarins. Börðust þeir og féll Þorgeir þótt hann væri mikill kappi og verðist frækilega, enda hafði Þórarinn miklu fleiri menn. Hann hjó höfuðið af Þorgeiri og lagði í salt en hafði það svo með sér til Alþingis sumarið eftir.
Þorgeir hafði verið hirðmaður Ólafs konungs digra og þegar hann frétti af atburðum sendi hann fé til Eyjólfs Guðmundssonar á Möðruvöllum, sonar Guðmundar ríka, með þeirri orðsendingu að hann vildi að Þórarinn yrði drepinn. Þættinum lýkur þar sem þeir Þórarinn og Eyjólfur ríða báðir til leiðarþings en samkvæmt því sem segir í Fóstbræðra sögu var Þórarinn veginn þar.
Dráttarvextir
Dráttarvextir eru vextir sem reiknaðir eru á gjaldfallna fjárkröfu vegna vanefnda í formi greiðsludráttar, þ.e.a.s. þegar krafan hefur ekki verið greidd á tilsettum tíma. Dráttarvextir eru í eðli sínu samningsbundnar eða lögákveðnar skaðabætur sem byggjast á hlutlægum grundvelli, án tillits til raunverulegs tjóns kröfuhafa af völdum greiðsludráttarins, en um leið hafa þeir einnig það hlutverk að hvetja skuldara til þess að efna greiðsluskyldu sína sem fyrst. Dráttarvextir geta átt sér stoð í samningi eða lögum, en algengt er að byggt sé á hvoru tveggja, það er að segja samningsskilmálum sem vísa jafnframt til viðeigandi lagareglna. Reglur um dráttarvexti eru að meginefni lögfestar í III. kafla laga um vexti og verðtryggingu nr. 38/2001.
Petteri Orpo
Antti Petteri Orpo (f. 3. nóvember 1969) er finnskur stjórnmálamaður sem er núverandi forsætisráðherra Finnlands. Hann hefur verið formaður finnska Samstöðuflokksins frá árinu 2016 og forsætisráðherra frá árinu 2023.
Æviágrip
Orpo tók lögmannspróf árið 2002 og vann frá 2002 til 2003 sem samningamaður fyrir innanríkisráðherra Finnlands.
Í kosningum á finnska þingið árið 2011 náði Orpo endurkjöri með 11.018 atkvæðum í kjördæmi Suðvestur-Finnlands. Í nóvember 2012 tók hann við af Jan Vapaavuori sem þingflokksformaður Samstöðuflokksins.