cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sveinn Eiríksson Grathe
Valdimar varð honum á endanum fráhverfur og þegar Sveinn áttaði sig á því reyndi hann að ryðja honum úr vegi eða gera hann óskaðlegan en mistókst og Valdimar gekk í bandalag við Knút. Í sameiningu hröktu þeir Svein til Þýskalands, þar sem hann flakkaði um í þrjú ár og reyndi að afla sér stuðnings. Að lokum tókst honum það og hann sneri aftur til Danmerkur. Konungarnir þrír settust að samningaborði og skiptu ríkinu í þrennt, Valdimar fékk Jótland, Knútur Sjáland og Sveinn tók Skán.
Sveinn bauð svo meðkonungum sínum til sáttaveislu í Hróarskeldu þann 9. ágúst 1157. Þar drápu menn hans Knút en Valdimar komst undan á flótta þótt særður væri. 23. október um haustið mættust Sveinn og Valdimar í orrustu á Grathe-heiði. Sveinn beið lægri hlut, flúði út í mýrlendi þar sem hann tapaði vopnum sínum og verjum, náðist svo og var höggvinn. Hann var að sögn huslaður á aftökustaðnum og þar var seinna reist kapella. Eftir dauða sinn hefur hann jafnan verið nefndur eftir staðnum þar sem hann féll og kallaður Sveinn Grathe.
Delaware
Fylkishöfuðborgin er Dover en stærsta borgin er Wilmington. Delaware er 6.447 ferkílómetrar að stærð. Í fylkinu búa tæplega 980 þúsund manns (2020).
Freestyle Script
Freestyle Script er leturgerð það hönnuð með Martin Wait í 1981. Feitletraður útgápa af Freestyle Script var hönnuð í 1986. Útgefendur eru Adobe, ITC og Letraset. Freestyle Script hefur 4 útgáfur: Regular, Bold, SH Reg Alt, og SB Reg Alt.
Wolfgang Kosack
Wolfgang Kosack (fæddur 29. október 1943 í Berlín) er þýskur egypsku- og koptískufræðingur.
Kosack er sonur þýska landfræðingsins og kortagerðarmannsins Hans-Peter Kosack.
Hann býr og starfar í Berlín.
Tilvísanir
<References />
Fulltrúadeildarkosningar í Bandaríkjunum 2021
Sérstakar fulltrúadeildarkosningar munu fara fram í fimm kjördæmi í Bandaríkjunum árið 2021.
2. kjördæmi Louisiana
Cedric Richmond sitjandi þingmaður (D) sagði af sér þann 15. janúar 2021. Kosningar fóru fram þann 20. mars og aukakosningar fóru fram þann 24. apríl.
Frambjóðendur
Aðrir frambjóðendur:
1. kjördæmi New Mexico
Deb Haaland sitjandi þingmaður (D) sagði af sér þann 16. mars 2021 til að verða innanríkisráðherra Bandaríkjanna. Kosningar fóru fram þann 1. júní.
11. kjördæmi Ohio
Marcia Fudge sitjandi þingmaður (D) sagði af sér þann 10. mars 2021 til að verða húsakynna- og þéttbýlisþróunarráðherra Bandaríkjanna. Kosningar fóru fram þann 2. nóvember.
6. kjördæmi Texas
Ron Wright sitjandi þingmaður (R) dó þann 7. febrúar 2021. Kosningar fóru fram þann 1. maí og aukakosningar fóru fram þann 27. júlí.
Frambjóðendur
Buðu sig fram til aukakosninganna:
15. kjördæmi Ohio
Steve Stivers sitjandi þingmaður (R) sagði af sér þann 16. maí 2021. Kosningar fóru fram þann 2. nóvember.
Forsetakosningar í Bandaríkjunum
thumb|Ríkisinnsigli Bandaríkjanna Forsetakosningar Í Bandaríkjunum eru óbeinar kosningar. Í því felst að í hverju ríki fyrir sig kjósa kjósendur kjörmenn í kjörmannaráð. Kjörmenn kjósa svo forsetann og varaforsetann í beinum kosningum. Þessar kosningar eru á fjögurra ára fresti. Alltaf er kosið á tímabilinu 2.-8. nóvember á þriðjudegi.
Kosningaferlinu er stýrt af bæði sambands- og ríkjalögum. Hverju ríki er úthlutað ákveðnum fjölda kjörmanna í jöfnu hlutfalli við þingmannafjölda öldungadeildar og fulltrúadeildar. Þar að auki er Washington D.C. úthlutað kjörmönnum í jöfnu hlutfalli við minnsta ríkið.
Fjórtæða fílanefja
Hin fjórtæða fílanefja (fræðiheiti: Petrodomus tetradactylus) er tegund fílanefja.
Forsetakosningar í Bandaríkjunum
Samkvæmt stjórnarskrá Bandaríkjanna hefur löggjafarvald hvers ríkis fyrir sig rétt á því að tilnefna kjörmenn að eigin vali. Þar af leiðandi er almenn atkvæðagreiðsla í höndum hvers ríkis fyrir sig en ekki alríkisins (e. federal government). Bandaríkjaþing hefur síðan lokaorðið hvað varðar niðurstöðu kosninga kjörmanna.
Delaware (aðgreining)
Delaware getur átt við eftirfarandi:
Forsetakosningar í Bandaríkjunum
Saga kosninganna
Hinir fyrstu leiðtogar Bandaríkjanna (e. founding fathers) stofnuðu það lýðræði sem hefur með tímanum þróast í það sem þekkist í dag. Þetta þótti algjör nýjung þar sem einveldi var það eina sem þekktist í flestum öðrum löndum. Með nýfengið frelsi undan breska heimsveldinu var hin óreynda þjóð ekki með neinn konung. Þess í stað kom forseti Bandaríkjanna sem fékk stöðu sína með kosningu. Þessari stöðu fylgdi sú ábyrgð að leiða ríkisstjórnina, framfylgja lögum og reglum landsins og sinna stöðu yfirhershöfðingja herafla þjóðarinnar. Þrátt fyrir að forsetinn sé orðinn táknmynd þess lífs sem Bandaríkin boða hefði þetta þó getað farið á allt annan veg. Áður en George Washington tók við embætti forsetans þann 30. apríl 1789 höfðu margir Bandaríkjamenn séð fyrir sér einveldi og kórónu fyrir þennan vinsæla plantekrubónda frá Virginíu. Hann harðneitaði þó að slíkt gæti orðið og feður stjórnarskrárinnar stóðu með honum í þeirri ákvörðun hans. Í meira en 200 ár hafa forsetar Bandaríkjanna og fjölskyldur þeirra búið á 1600 Pennsylvania Avenue í Washington D.C. í sandsteins höfðingjasetri sem þekkt er undir nafninu Hvíta húsið. Í því eru 132 herbergi, 412 hurðir, 28 arnar og ekki eitt einasta hásæti.
George Washington var einn af stofnendum (e.founding father) og einn af aðal leiðtogum bandarísku byltingarinnar. Hann var kjörinn fyrsti forseti Bandaríkjanna og er sá eini sem hefur nokkurn tímann unnið slíka kosningu með einhljóða kjöri kjörmannaráðs (e.electoral college). Hann sat tvö tímabil áður en hann dró sig í hlé. Önnur grein í stjórnarskrá Bandaríkjanna kom upprunalega af stað þeirri aðferð sem notuð er í dag í forsetakosningunum ásamt því sem þekkist í kjörmannaráði. Var það árangur málamiðlunar stofnenda stjórnarskrárinnar sem vildu að þingið kysi forsetann og þeirra sem vildi að forsetinn yrði kosinn með þjóðaratkvæðagreiðslu.
Prófkjör
Prófkjör eru undanfari forsetakosninganna sjálfra þar sem kosið er um hvaða frambjóðendur munu verða í forsvari fyrir flokkinn og keppast um embætti forseta. Prófkjörið byrjar á því að kosið er innan ríkjanna í óbeinni kosningu sem þýðir að atkvæði kjósenda fer ekki beint til tiltekins frambjóðanda heldur til fulltrúa hans sem er svo skyldugur til þess að kjósa þann frambjóðanda á Landsfundi þess flokk sem frambjóðandinn tilheyrir.
Landsfundir
Þegar flokkarnir hafa kosið innan ríkisins um hversu marga fulltrúa hver frambjóðandi fær er haldin landsfundur þar sem skorið er úr um hvaða frambjóðandi fái að bjóða sig fram til forseta fyrir sinn flokk. Allir flokkar hafa rétt á því efna til landsfundar en fundir demókrata og repúblikana fá mesta umfjöllun. Á landsfundinum velja fulltrúarnir þann frambjóðanda sem þeir hafa gefið formlegt loforð um að kjósa. Ef kosningin sker ekki úr um hvaða frambjóðandi hljóti kosningu er kosið aftur en þegar kosið er aftur hafa fulltrúar frjálsar hendur og mega því kjósa þann frambjóðanda sem þeir vilja.
Framkvæmd kosninganna á kjördag
Líkt og í öðrum kosningum í Bandaríkjunum er kjörgengi einstaklinga stjórnarskrárbundið og er framkvæmd kosninganna í höndum ríkjanna. Í stjórnarskránni er kveðið á um að ekki megi neita einstaklingum kosningarétti á grundvelli kynþáttar né kyns þeirra borgara sem náð hafa 18 ára aldri. Venjulega greiða kjósendur sín atkvæði á þann hátt að merkt er við einn frambjóðanda til forseta, ásamt varaforsetaefni hans, í kjörseðli sem inniheldur lista allra frambjóðenda viðkomandi ríkis. Atkvæðið sem frambjóðandi hlýtur er óbeint því í raun eru það kjörmenn hans sem hljóta atkvæðið.
Kjörmannaráðið
Í kjörmannaráði eru 538 kjörmenn og er fjöldi þeirra úr hverju ríki í ágætu samhengi við íbúafjölda þess. Sá frambjóðandi sem ber sigur úr býtum í sérhverju ríki fær alla kjörmenn þess. Að loknum kosningum, nánar tiltekið fyrsta mánudag í kjölfar annars miðvikudags í desember, koma kjörmennirnir saman í kjörmannaráði og velja forsetann og varaforsetann. Þrátt fyrir að tæknilegur möguleiki sé til staðar fyrir kjörmenn kjörmannaráðsins að velja hvaða frambjóðanda sem er hafa 24 ríki lög um refsingu í garð þeirra kjörmanna sem ekki velja þann frambjóðanda sem þeir hafa heitið að velja. Snemma í janúar, þeim næsta í kjölfar forsetakosninganna, eru atkvæði kjörmannaráðs gerð opinber. Er það á þann hátt að sitjandi varaforseti Bandaríkjanna, þá í hlutverki forseta öldungadeildarinnar, sem gerir þeim skil á sameiginlegum þingfundi beggja deilda Bandaríkjaþings.
Rósa Guðný Þórsdóttir
Rósa Guðný Þórsdóttir (f. 30. september 1958) er íslensk leikkona.
Þornurt
Þornurt (fræðiheiti: Salsola tragus ) er jurt af hélunjólaætt. Hún hefur fundist á Íslandi.
Acre (fylki)
thumb|right|250px|Kort af Brasilíu Acre er fylki í Brasilíu, staðsett í norð-vestur hluta landsins. Í norður er Amazonas fylki, í austur er Rondônia fylki, í suður er Bólivía og í vestur er Perú.
Arnarbæli (Austur-Húnavatnssýsla)
Arnarbæli er mófellsberg á Auðkúluheiði, austur af Sandkúlufelli. Austan undir fellinu er Arnarbælistjörn. Hæð er 667 metrar.
Janus á Húsagarði
thumb|Janus á Húsagarði, 2014. 200px|thumbnail Janus á Húsagarði (fæddur 13. desember 1975 í Þórshöfn) er færeyskur  rithöfundur og myndlistarmaður.
Snæugla
Snæugla (fræðiheiti Nyctea scandiaca eða Bubo scandiacus) er stór ugla sem lifir á heimskautasvæðum og svæðum norðan við 60º breiddargráðu allt í kringum Norður-Íshafið. Hún lifir aðalega á læmingjum en þar sem hún lifir ennþá á Íslandi lifir hún á fuglum. Þær eru að sumu leyti farfuglar því þær flytja sig um set eftir æti.
Flokkun
Hún var fyrst flokkuð 1758 af Carolus Linnaeus. Þangað til nýlega var snæugla talinn eina afbrigðið af annars útdauðri tegund en genarannsóknir hafa sýnt að hún er mjög skyld hornuglum af tegundinni Bubo. Það er ágreiningur um þessa flokkur og sumir nota flokka snæuglu sem Nyctea. Snæugla er einkennisfugl Quebec fylkisins í Kanada. Fuglaskoðunarmenn hafa mikinn áhuga á snæuglu.
Útlit
thumb|upright|left|Mynd eftir [[John James Audubon af snæuglu]] Snæugla er með gul augu og hvít á lit með brúnum skellum en brúni liturinn er meira áberandi hjá kvenfuglinum. Kvenfuglinn er einnig stærri. Hún er 52-71 sm löng og vænghaf er 125-150 sm. Hún vegur á milli 1.6 til 3 kg. Snæugla er ein stærsta uglutegundin. Karlfuglinn er alhvítur en kvenfuglar og ungfuglar eru með dökkum dröflum. Snæugla hefur þykkan fiðurbúning og mikið fiður á fótum og lit sem passar vel lífi norðan við heimskautsbaug. Kall snæuglu er mismunandi en aðvörunarhljóð hljómar eins og krek-krek' og kvenfuglinn segir  pyee-pyee eða prek-prek''. Fuglinn syngur með að endurtaka stefið gahw.
thumb|left|Ungfugl á túndru í Alaska. Snæuglur missa með aldrinum svörtu fjaðrirnar en kvenfugl halda einhverjum þeirra.
Hreiðurgerð
Snæuglur gera sér hreiður á jörðu niðri á stað þar sem gott útsýni er. Fuglinn verpir í maí til júní eftir því hve mikið hann getur veitt. Eggin eru 3 til 11. Útungun tekur um fimm vikur frá því að fyrsta egginu var verpt og annast báðir foreldrar snjóhvítu ungana. Ungarnir koma úr eggjum á mismunandi tímum og eru því misstórir en sá stærsti getur á einum tíma verið 10 til 15 sinnum stærri en sá minnsti en stórir ungar ráðast ekki á þá yngri. Báðir foreldrar verja hreiðrið, stundum með að draga athygli frá því. Karlfugl getur parast með tveimur kvenfuglum sem eru með hreiðrum með kílómetra fjarlægð á milli. Sumar uglur dvelja allt árið á varpstöðvum en aðrar flytja sig.
Oude IJssel
Oude IJssel er á á landamærum Hollands og Þýskalands. Landamærin liggja víða eftir miðri ánni og er um 80 km löng. Hún er þverá IJssel-árinnar. Oude IJssel þýðir „gamla IJssel“. Þær voru sameinaðar Rínarfljóti með skurði, Berkelskurðinum á tímum Rómaveldis. Við ána er bærinn Gescher.
Uppsalaháskóli
thumb|Aðalbygging skólans Uppsalaháskóli (sænska: Uppsala universitet), stundum kallaður Háskólinn í Uppsölum, er ríkisháskóli í Uppsölum í Svíþjóð. Hann var stofnaður árið 1477 og er þar með elsti háskóli á Norðurlöndum.
Vatnamús
Vatnamús er náttúrufyrirbrigði sem myndast þannig að mosi velkist í ferskvatni vegna ölduhreyfinga og strauma. Mosinn getur vafist saman í vöndla sem oft eru kúlulaga en geta líka verið sívalir eða sporöskjulaga. Þessir vöndlar geta svo borist á land. Vatnamýs finnast oftast við vatns- eða árbakka eða í sjávarfjörum.
Þorraþröstur
Þorraþröstur (Turdus ruficollis) er spörfugl af ætt þrasta. Hann er töluvert stærri en skógarþröstur og svipaður gráþresti að stærð. Þorraþröstur er allur jafngrár að ofan og á vængjum að undanskildum óljósum svörtum rákum á baki. Á bringu er vel afmarkaður svartur smekkur og eru karlfuglar með svartan smekk frá bringu upp að goggi og augum en kvenfuglar er misrákaðir á bringu en geta þó verið með frekar dökkt brjóstband. Dökk rák er milli auga og nefs. Síður og kviður eru ljósgrá, fætur fölbleikir og goggur að mestu svartur. Þorraþröstur og góuþröstur voru áður taldir til sömu tegundar en eru nú taldar aðskildar tegundir. Þær eru eins í útliti nema góuþröstur er með rautt í staðinn fyrir svarta litinn á þorraþresti. Heimkynni þorraþrasta eru í barrskógum Síberíu. Á veturna halda þeir sig við Persaflóa, í Írak, Íran og Afghanistan, austur um sunnanverð Himalajafjöll til Búrma. Þorraþröstur sást fyrst á Íslandi 13. nóvember 2005 í Leiru á Reykjanesskaga.
Votheysveiki
Votheysveiki eða Hvanneyrarveiki er sjúkdómur sem leggst á sauðfé. Ekki er um smitsjúkdóm að ræða heldur veldur bakterían Listeria monocytogenes veikinni og leggst hún á fé sem fóðrað er á lélegu votheyi eða skemmdu þurrheyi. Þegar byrjað var að gefa vothey á Hvanneyri uppúr 1930 kom veikin upp þar og var því nefnd Hvanneyrarveiki.
2003
Árið 2003 (MMIII í rómverskum tölum) var 3. ár 21. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|World Social Forum í Brasilíu.
Mars
thumb|right|Bandarískir hermenn varpa sprengjum á íraska hermenn sunnan við Basra.
Apríl
thumb|right|Stytta af Saddam Hussein rifin niður í Bagdad.
Amazonas
Amazonas er stærsta fylki Brasilíu, staðsett í norður parti landsins. Nágranna fylki eru Roraima, Pará, Mato Grosso, Rondônia og Acre. Það er líka við Perú, Kólumbíu og Venesúela.
2003
Júní
thumb|right|Austur-Indíafarið Götheborg árið 2005.
Júlí
thumb|right|Volkswagen bjöllur á bílasafni í Wolfsburg.
Ágúst
thumb|right|Eyðilegging eftir bílasprengju í hverfi Sameinuðu þjóðanna í Bagdad.
September
thumb|right|Ljósmynd frá Hubble Ultra-Deep Field-verkefninu.
Október
thumb|right|The Weather Project í Tate Modern.
Nóvember
thumb|right|Mótmæli í Tbilisi í Georgíu.
Desember
thumb|right|Saddam Hussein eftir handtökuna.
Mæðiveiki
thumb|[[Svíþjóð|Sænskt flæðirit sem sýnir aðgerðir vegna mæðiveiki. Efst er hjörð sem ekki er vitað hvort sé smituð eða ekki. Fyrst er öllum sýnilega veikum kindum fargað og afkvæmum þeirra einnig. 12-16 mánuðum síðar eru blóðprufur teknar á nýjan leik og sýnilega veikum kindum fargað á sama máta og áður. Ósmitaðar kindur eru svo settar á og úr þeim teknar blóðprufur á 12-16 mánaða fresti.]] Mæðiveiki er smitandi sjúkdómur í sauðfé.
Mæðiveiki barst til Íslands með innflutningi Karakúlfjár árið 1933 og í framhaldi af því var landinu skipt niður fjárskiptahólf með varnargirðingum sem síðan hafa einnig nýst vel í baráttunni við aðra smitsjúkdóma í skepnum eins og riðuveiki. Votamæði og þurramæði var síðan útrýmt með stórfelldum niðurskurði á fé og fjárflutningum á milli svæða.
Mæðiveiki kom fyrst upp í Deildartungu í Borgarfirði árið 1934 og breiddist hratt út um vestanvert landið. Árið 1937 voru sett lög á Alþingi um varnir gefn útbreiðslu borgfirsku sauðfjárveikinnar og var í þeim gert ráð fyrir fimm varnarlínum. Mæðiveiki var fljótt útrýmt á Vestfjörðum og voru mörg þúsund líflömb flutt frá Vestfjörðum til fjárskiptasvæða víða um landið á árunum 1946-1954.
Forseti Þýskalands
thumb|Skjaldarmerki Þýskalandsforseta Forseti Þýskalands (þýska: Bundespräsident) er þjóðhöfðingi þýska sambandsríkisins. Líkt og í mörgum öðrum þingræðisríkjum er forseti Þýskalands fremur valdalítill, en telst þó æðsti embættismaður þjóðarinnar. Forsetakjör í Þýskalandi fer fram á sérstökum kjörmannafundi sem skipaður er þingmönnum Sambandsþingsins og jafn mörgum fulltrúum kosnum af þingum sambandslandanna sextán. Núverandi forseti Þýskalands er Frank-Walter Steinmeier og er hann sá 12. í röðinni frá stofnun Sambandlýðveldisins árið 1949.
Á tíma Weimar-lýðveldisins og Þýskalands nasismans hét forsetaembættið formlega ríkisforseti (þýska: Reichspräsident).
Barbara Árnason
Barbara Árnason (19. apríl 1911 – 31. desember 1975) var íslenskur listamaður af enskum uppruna. Þekkt fyrir teikningar, bókskreytingar, tréristur og vatnslitaverk.
Ævi og Menntun
Barbara Moray Williams Árnason var fædd þann 19. apríl 1911 í Petersfield. Hún var ættuð úr Hampshire í Suður-Englandi. Hún var systir Ursula Moray Williams, teiknara og rithöfundar. Faðir hennar var A. Moray Williams, vísindamaður og fornfræðingur. Hún hóf nám við listaskólann í Winchester og var þar í þrjú ár. Eftir það fluttist hún í Royal College of Art í London og hóf þar framhaldsnám í önnur þrjú ár, á sviði málmristu og tréstungu.Hún útskrifaðist þaðan vorið 1935.
Þegar hún kom til Íslands kynntist hún Magnúsi Á. Árnasyni, listfengnum þúsundþjalasmiði. Ári seinna giftu þau sig vorið 1937. Þau keyptu lítið hús rétt vestan við Kirkjusand og nefndu þau hús sitt Lækjarbakka. Árið 1938 eignuðust þau son og var hann nefndur Vífill. Þau bjuggu í Lækjarbakka í rúm 20 ár.
Ferill
Hún vann við bókaskreytingar áður en hún kom til landsins. Það var ekki fyrr en á samsýningu þeirra hjóna í Markaðsskálanum við Ingólfsstræti haustið 1938 sem list hennar varð opinber mönnum. Myndir hennar voru flest allar tréstungur og myndefnin jafn ljóðræn og innileg. Oft voru myndir hennar frá stöðunum sem hún hafði dvalið um sumrin, af gömlum unaðslegum sveitabæjum. Seinna komu vatnslitirnir til sögu sem gerðu verk hennar áhugaverðari þótt vatnslitir og tréstungur voru ensk hefð þá voru verkin gerð á einstakan hátt. Ferill hennar snerist aldrei um frægðina eins og hún segir sjálf „Maður verður að gera meiri kröfur til sjálfs síns en frægðar“. „Annars hef ég alltaf haft slík tækifæri, því ég hef sýnt jafnt með Englendingum sem Íslendingum hér og erlendis. Og ég hef ætíð átt kost til þess að fara utan árlega og skoða það sem annars staðar er að sjá“.
Árið 1952 dvaldist hún og Magnús í París. Við heimkomuna tók hún að sér stærsta verkefnið sem var myndskreyting heils veggjar í anddyri Melaskólans í Reykjavík. Verkið er þurrmálverk (al secco) sem sýnir ýmislegt úr skólagöngu, leikjum og sumarlífi barnsins.
Árið 1955 hélt hún fyrstu myndklæðasýninguna sína. Myndirnar hafa yfir sér léttan en skreytikenndan þokka. Seinna tók hún uppá því að sauma myndir úr lopa og klippti síðan og kemdi yfirborðið. Þessi myndgerð þótti nýlunda og voru þessar myndir sýndar víða í London og París. Eins og segir í gagnrýni sem birtist í Vísi árið 1974 „Að vefnaði bera verk Barböru Árnason af, bæði frá myndrænu og tæknilegu sjónarmiði“.
Myndklæðin hennar urðu síðan ójafnhliða þar sem myndflöturinn er í einhversskonar óreglubudnu formi. Flöturinn er látinn fylgja myndformunum eftir líkt og hann sé klipptur út. Þar er horfið frá myndlist til hreins skreytingarhlutar.
Hún hefur einnig gert veggskreytingar í Apóteki Vesturbæjar, altaristöflu úr Kópavogskirkju og Sundlaug Vesturbæjar.
Árið 1961 þegar hún varð fimmtug var hún heiðruð af Félagi íslenzkra myndlistarmanna með veglegri yfirlitssýningu af verkum hennar.
„Ég get í sannleika sagt að Ísland hefur aldrei valdið mér vonbrigðum. Og er félagi ísl. myndlistarmanna þaklátt fyrir að halda þessa sýningu mína og hafa tekið mig í hóp sinn.“
Charles Watson-Wentworth, markgreifi af Rockingham
Charles Watson-Wentworth, annar markgreifinn af Rockingham, (13. maí 1730 – 1. júlí 1782) kallaður hinn háttvirti Charles Watson-Wentworth til ársins 1733, Higham vísigreifi frá 1733 til 1746 og greifinn af Malton frá 1746 til 1750, var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga sem var tvisvar forsætisráðherra Bretlands. Hann gegndi aðeins tveimur mikilvægum embættum á ferli sínum, embættum forsætisráðherra og leiðtoga lávarðadeildar breska þingsins, en hann naut þó mikilla áhrifa á seinni ráðherratíð sinni.
Æviágrip
Rockingham var afkomandi fyrsta greifans af Strafford og ólst upp á fjölskyldusetrinu Wenworth Woodhouse nærri Rotherham í Suður-Yorkshire. Hann hlaut nám í Westminster-skóla og St John's-háskóla í Cambridge. Árið 1746 hélt hann til Carlisle til að ganga til liðs við hertogann af Cumberland í stríðinu gegn Karli Játvarði Stúart. Fjórum árum síðar var hann gerður greifi af Malton á Írlandi og bar þann titil þar til hann erfði markgreifatign föður síns.
Stjórnmálaferill
Rockingham tók sæti á lávarðadeild breska þingsins næsta ár og varð riddari í reglu Sokkabandsorðunnar árið 1761. Árið 1762 útnefndi Georg 3. konungur læriföður og vin Rockinghams, Bute lávarð, forsætisráðherra. Bute gegndi embættinu í rúmt ár en sagði síðan af sér vegna aukinnar andstöðu. Við honum tók George Grenville, sem tókst ekki heldur að vinna stjórn sinni nægan stuðning. Þegar Grenville sagði af sér árið 1765 tók Rockingham við.
Rockingham útnefndi bandamenn sína, Henry Seymour Conway og Grafton lávarð, í ríkisstjórnina. Jafnframt gerðist írski stjórnmálamaðurinn og heimspekingurinn Edmund Burke einkaritari Rockinghams og var náinn vinur hans og samstarfsmaður alla tíð. Á fyrri ráðherratíð sinni nam Rockingham úr gildi Stamp-lögin árið 1765 og lækkaði með þeim skatta í bresku nýlendunum. Innanríkisvandamál ollu því að Rockingham neyddist til þess að segja af sér árið 1766 og William Pitt eldri tók við sem forsætisráðherra.
Sjálfstæði Bandaríkjanna
Rockingham var í stjórnarandstöðu næstu sextán árin. Hann studdi stjórnarskrárbundin réttindi breskra nýlendubúa og studdi jafnframt viðurkenningu á sjálfstæði Bandaríkjanna. Árið 1782 varð hann forsætisráðherra í annað sinn og viðurkenndi sem slíkur sjálfstæði Bandaríkjamanna. Þannig batt hann enda á þátttöku Breta í bandaríska frelsisstríðinu. Ráðherratíð Rockinghams entist ekki lengi því hann lést 14 vikum síðar.
Í Bandaríkjunum eru sýslur í New Hampshire, Norður-Karólínu og Virginíu nefndar eftir Rockingham.
Nýja-Írland
Snemma á 17. öld komu hollenskir landkönnuðir fyrstir Evrópubúa þangað en talið er að menn hafi verið þar með búsetu í yfir 30.000 ár. Frá 1885 til 1914 var eyjan hluti af þýsku Papúu. Eftir fyrri heimsstyrjöld stjórnaði Ástralía eyjunni þar til hún varð hluti af Papúu.
Á eyjunni er regnskógur en skógeyðing er vandamál þar.
Árni Gautur Arason
Árni Gautur Arason (fæddur 7. maí 1975) er íslenskur fyrrverandi markmaður í knattspyrnu Árni Gautur var aðalmarkvörður íslenska landsliðsins í mörg ár. Árni Gautur nam lögfræði við Háskóla Íslands og er lögfræðingur að mennt.
Ferill
Árni Gautur hefur spilað með Stjörnunni, ÍA, Manchester City í Manchester, Rosenborg í Þrándheimi, Vålerenga í Osló, Thanda Royal Zulu í Richards Bay, Odd Grenland í Skien og Lierse í Lier. Hann hefur orðið alls 5 sinnum meistari úrvalsdeildarinnar norsku, fjórum sinnum með Rosenborg og einu sinni með Vålerenga. Árni Gautur var kosinn markvörður ársins í norsku úrvalsdeildinni tímabilið 2005 af öðrum leikmönnum deildarinnar.
Eftir að hafa skilið við Rosenberg spilaði hann sem varamarkmaður Manchester City vorið 2004. Hann spilaði tvo enska deildabikars leiki með liðinu. Í þeim fyrsta, gegn Tottenham var liðið með 3-0 tap í hálfleik. Eftir að Sylvain Distin skallaði í markið var munur liðanna kominn niður í 3-1. Christian Ziege skaut að marki en Árni varði við þverslánna. Gus Poyet gerði sig líklegan til að skalla boltann í tómt markið en Árni varði þá tilraun einnig.
Veturinn 2008 ákvað hann að fara til Suður-Afríku til að leika með Thanda Royal Zulu fram á sumar. Í lok ágúst sama ár var svo kynnt að hann væri á förum frá liðinu til Odd Grenland í Noregi.
Vesturbæjarlaug
Vesturbæjarlaugin þótti um margt nýstárleg þegar hún var opnuð. Hönnun hennar miðaðist við alls kyns afnot önnur en sund, með barnalaug, sólbaðssvæði og heitum pottum. Anddyri hússins var skreytt með veggmyndum eftir Barböru Árnason og þar var stórt fiskabúr með suðrænum skrautfiskum. Fyrst eftir opnun voru haldnar vinsælar tískusýningar á laugarbökkunum þar sem fyrirsætur komu fram í sundfötum.
Vesturbæjarlaug var fyrsta sundlaugin á Íslandi sem bauð upp á heita potta, sem arkitektinn Gísli Halldórsson hannaði og byggði á Snorralaug í Reykholti. Pottar af þessari gerð voru upphaflega kallaðir „snorralaugar“. Þeir urðu það vinsælir að þeim var bætt við eldri laugar og voru hluti af hönnun nýrra lauga á Íslandi um áratugaskeið.
Pyrrhosarsigur
Pyrrhosarsigur er dýrkeyptur hernaðarsigur. Hugtakið á rætur rekja til sigurs gríska herforngjans Pyrrhosar frá Epíros á Rómverjum í orrustunni við Heracleu 280 f.Kr. og orrustunni við Asculum 279 f.Kr.. Við Heracleu misstu Rómverjar 7000 menn en Pyrrhos missti um 4000; við Asculum misstu Rómverjar um 6000 menn en Pyrrhos um 3500. Aftur á móti var endurnýjun í rómverska hernum mikil en Pyrrhos hafði einungis það lið sem hann hafði leitt til Ítalíu. Sagt er að eftir sigurinn við Asculum hafi Pyrrhos mælt svo: „Einn slíkur sigur enn á Rómverjum, og við erum sigraðir“.
Pyrrhos
Húsið (Eyrarbakka)
thumb|Húsið á Eyrarbakka
Húsið er með merkustu húsum landsins og er svartbikað timburhús af bolhúsgerð með bárujárnsþaki. Jens Lassen kaupmaður lét reisa húsið árið 1765. Húsið stendur við Eyrargötu 50 litlu austar við Eyrarbakkakirkju. Áfast við Húsið með tengibyggingu er málað timburhús, Assistentahúsið en það var reist rúmri öld síðar eða árið 1881. Assistentahúsið er timburhús af bindingsverki. Upphaf Hússins má rekja til fastrar búsetu danskra kaupmanna en áður höfðu þeir aðeins dvalið að sumarlagi á Íslandi. Flestir íbúar Hússins fram til ársins 1919 voru danskir. Húsið var flutt tilsniðið til landsins. Veggir eru gerðir úr þykkum, mótuðum trjástokkum sem klæddir eru að utan með súð. Skorsteinn og eldstæði voru hlaðin úr steini. Í Assistentahúsinu bjuggu verslunarþjónar Lefolii-verslunarinnar.
Guðmundur Daníelsson rithöfundur bjó í því um nokkurn tíma á fimmta áratug 20. aldar og skrifaði þar sjö bækur. Guðmundur lánaði Halldóri Laxness húsið árið 1945 og þar skrifaði hann „Eldur í Kaupmannahöfn”.
Saxland
Saxland (þýska: Freistaat Sachsen; sorbíska: Swobodny stat Sakska) er tíunda stærsta sambandsland Þýskalands, 18.420 km². Það er að sama skapi það sambandsland sem nær lengst til austurs. Í Saxlandi búa 4 milljónir manna (2021) og er þetta því sjötta fjölmennasta sambandsland Þýskalands. Höfuðborgin er Dresden. Meðal markverðra náttúrufyrirbæra í Saxlandi má nefna fljótið Saxelfi, fjallgarðinn Erzfjöll (Erzgebirge) og klettamyndirnar í Saxneska Sviss (Sächsiche Schweiz).
Lega
Saxland liggur austast í Þýskalandi og á löng landamæri að Tékklandi, en einnig að Póllandi. Fyrir norðan er sambandslandið Brandenborg, fyrir norðvestan er Sachsen-Anhalt og fyrir vestan eru Þýringaland (Thüringen) og Bæjaraland.
Orðsifjar
Orðið Sachsen rekur rót sína til germanska ættbálksins Saxa. Orðið saxi er dregið af gamla germanska orðinu sahs, sem merkir sverð eða langur hnífur (sbr. sax á íslensku).
Söguágrip
Saxland náði áður fyrr yfir víðáttumikið svæði í norðurhluta núverandi Þýskalands. Karlamagnús hertók mestan hluta þess svæðis síðla á 8. öld og í upphafi þeirrar níundu. Svæðið sem myndar núverandi Saxland var þó ekki að fullu numið af germönum fyrr en með landnáminu mikla á 12. öld. Enn í dag býr slavneskur minnihluti í héraðinu. Flest bæja- og borgaheiti þar eru slavnesk að uppruna. Helsta valdaættin í héraðinu var Askaníer-ættin. Furstinn í Saxlandi var kjörfursti í þýska ríkinu. Árið 1485 klofnuðu héruðin Saxland og Þýringaland í tvö héruð. Í 30 ára stríðinu á 17. öld var nær allt héraðið eyðilagt, en var byggt upp aftur furðu fljótt sökum mikilla auðlinda. Saxland var það hérað í Þýskalandi þar sem námugröftur var einna mestur, aðallega í Erzfjöllum (Erz merkir málmgrýti á þýsku). Árið 1806 barðist Saxland við hlið Prússlands gegn Napóleon, en þýsku herirnir biðu mikinn ósigur við Jena og Auerstedt í fólkorrustunni miklu (Völkerschlacht). Árið 1813 átti stórorrustan við Leipzig sér stað en þar lögðu sameinaðir herir andstæðinga Napóleons aftur til atlögu við hann. Að þessu sinni sigruðu þýsku herirnir og hröktu Frakka í framhaldi af því burt úr þýskum löndum. Saxar höfðu hins vegar stutt Napóleon síðustu tvö árin og á Vínarfundinum 1815 kom til tals að leysa Saxland algerlega upp sökum stuðnings Saxa við Napóleon. Að lokum var fallist á að Prússland fengi 3/5 af landsvæði Saxlands, sem við það fékk núverandi flatarmál. Sachsen var þá konungsríki. Sachsen var einnig vagga þýskrar iðnbyltingar á 19. öld. Árið 1866 gekk Saxland til liðs við Austurríki í stríði gegn Prússlandi, en beið ósigur. Saxland varð við það hluti af Norðurþýska sambandinu undir forystu Prússlands. Þegar Þýskaland beið ósigur í heimstyrjöldinni fyrri ákvað Friðrik Ágúst III., konungur Saxlands, að segja af sér. Konungsríkið var leyst upp og þess í stað stofnað lýðveldi með eigin stjórn (Freistaat Sachsen). Við lok heimstyrjaldarinnar síðari hernámu Sovétmenn Saxland og 1949 varð það því hluti af Austur-Þýskalandi. Árið 1952 leysti stjórnin í Austur-Berlín Saxland upp og skipti í þrjú héruð. Við sameiningu Þýskalands árið 1990 varð Saxland svo aftur að sambandslandi.
Borgir
Stærstu borgir Saxlands:
Primula magellanica
Primula magellanica er blóm af ættkvísl lykla.
Einstaklingar í áhættuhópi vegna stjórnmálalegra tengsla
Í íslenskum lögum og reglugerðum er talað um „einstaklinga í áhættuhópi vegna stjórnmálalegra tengsla“ eða politically exposed person (PEP). Hugtakið lýsir einstaklingi sem hefur verið falið að gegna opinberu embætti. PEP getur þannig verið í meiri áhættu fyrir hugsanlega þátttöku í mútumálum og eða öðrum spillingarmálum í krafti stöðu sinnar. Hugtakið PEP er vanalega notað um viðskiptavini fjármálastofnanna á meðan “foreign official” vísar til áhættu vegna tengsla þriðja aðila í öllum atvinnugreinum.
Skilgreining Financial Action Task Force on Money Laundering á Foreign og Domestic PEP’s:
Arnarbæli (Árnessýsla)
Arnarbæli var höfuðból í Ölfusi. Höfuðbólið stóð í bæjarhverfi sem gengur almennt undir heitinu Arnarbælishverfi. Þar er votlendi og heita Arnarbælisforir þar sem blautlendast er. Í Arnarbæli var prestsetur og kirkja til 1909, eða þar til Arnarbælis- og Reykjasóknir voru sameinaðar í eina sókn, með kirkju á Kotströnd.
Einstaklingar í áhættuhópi vegna stjórnmálalegra tengsla
Innlend (Domestic) PEP´s: Einstaklingar sem gegna opinberu embætti innanlands, t.a.m þjóðhöfðingjar, ráðherrar, þingmenn, háttsettir embættismenn, dómarar, ráðamenn í hernum, stjórnendur opinberra fyrirtækja eða stofnanna og leiðtogar stjórnmálaflokka.
Kröfurnar ná jafnframt yfir fjölskyldumeðlimi eða nána samstarfsmenn og alla einstaklinga aðra sem opinber vitneskja eða vitneskja er um innan fjármálastofnunar að vera tengdur persónulega eða tengdur í viðskiptalegum skilningi. Flestar fjármálastofnanir meta PEP sem hugsanlega áhættu og framkvæma frekara eftirlit með bankareikningum aðila sem falla undir þennan flokk. Kannað er með stjórnmálaleg tengsl við upphaf viðskiptasambands og er það hluti af áreiðanleikakönnun fjármálastofnunarinnar (e. onboarding). Í nýrri tilskipun um peningaþvætti (Fourth Anti- Money Laundering Directive) er þess krafist að reikningar sem falla undir PEP verði skimaðar (screening) til að fylgjast með áhættumatinu sem þeim tengist.
Akira Matsunaga
Akira Matsunaga (21. september 1914 - 20. janúar 1943) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Laufás (Grýtubakkahreppi)
thumb|280 px|Gamli bærinn í Laufási Laufás í Grýtubakkahreppi er kirkjustaður og prestsetur í Þingeyjarsýslu. Prestsetur hefur verið í Laufási frá fyrstu kristni. Kirkjustaðurinn kemur lítillega við sögu í Ljósvetninga sögu. Laufáskirkja var helguð Pétri postula. Á árunum 1622-1636 bjuggu séra Magnús Ólafsson og kona hans Agnes Eiríksdóttir í Laufási. Edda Magnúsar Ólafssonar (Laufás-Edda) er kennd við Laufás en ekki samin þar. Magnús lést 22. júlí 1636 og bróðursonur Agnesar var vígður til prests í Laufási árið 1637. Sá hét Jón Magnússon og var skáld.
Kirkjan sem stendur í Laufási er byggð árið 1865 af Tryggva Gunnarssyni, trésmið og athafnamanni, og Jóhanni Bessasyni á Skarði í Dalsmynni.
Í Laufási er gamall burstabær, byggður í núverandi mynd af Jóhanni Bessasyni bónda á seinni hluta 19. aldar. Laufásbærinn er nú byggðasafn og búinn húsmunum og áhöldum líkast því sem tíðkaðist í kringum aldamótin 1900. Hann var hýbýli prests þar til byggt var nýtt prestsetur árið 1936.
Frá Laufási var Þórhallur Bjarnarson biskup, sem byggði hús í Reykjavík, Laufás við Laufásveg og lét heita eftir bænum. Við það hús er svo Laufásvegur kenndur.
Sonur Péturs Þórarinssonar prests reisti íbúðarhús í Laufási en Prestsetrasjóður leigði honum jörðina án hlunninda eftir að faðir hans lést. Risu af því deilur árið 2007.
Pómelóna
Pómelóna, pommeló eða matróna (fræðiheiti: Citrus maxima eða Citrus grandis) er náttúruleg tegund (þ.e.a.s. ekki blendingur) sítrusávaxta sem líta út eins og stórt greipaldin. Pómelónur eru upprunnar frá Suður og Suðaustur Asíu.
Lýsing og nytjar
Ávöxturinn er yfirleitt fölgrænn eða gulur þegar hann er þroskaður, með sætt hvítt (eða sjaldnar, bleikt að rautt) hold og þykkt innra hýði. Þetta er stór sítrusávöxtur 15-25sm í ummáli, yfirleitt um 1-2 kíló. Blaðleggur er greinilega vængjaður.
Ávöxturinn bragðast sem sætt, milt greipaldin (sem er blendingur pómelónu og appelsínu ), þó að dæmigerð pómelóna sé mun stærri en greipaldin. Það hefur ekkert eða mjög lítið af biturleika greipaldins, en himnurnar eru mjög bitrar og er yfirleitt hent. Hýðið er stundum notað í marmelaði auk annars. Pómelónutréð er yfirleitt ágrætt á aðra sítrusávexti, en hægt er að rækta af fræi svo lengi sem fræið nær ekki að þorna fyrir sáningu.
1890
Árið 1890 (MDCCCXC í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Pómelóna
Lýsing og nytjar
Ávöxturinn er sagður hafa verið fluttur til Japan af Kantonesískum skipstjóra í An'ei tímabilinu (1772–1781). Það eru tvær gerðir: sæt með hvítu holdi og súrt með bleikleitu holdi, það seinna er líklegra til að vera notað sem altarisskraut en vera étið. Pómelónur eru oft borðaðar í Asíu í tengslum við mið-haust hátíðir eða mánaköku hátíðinni.
Millivirkun við lyf
Sum lyf geta milliverkað hættulega við pómelónuna og suma pómelónublendinga eins og greipaldin, sumar límónur og beiskar appelsínur.
Blendingar
Pómelónan er ein fjögurra upprunalegra sítrustegunda (hinar eru sítrónur, mandarínur og papeda), af hverjum hinar ræktuðu "tegundir" eru komnar. Einkanlega eru appelsínur og grapealdin talin hafa komið fram sem náttúrulegir blendingar milli pómelónunnar og mandarínunnar, þar sem pómelónan hefur gefið meiri stærð og þéttleika.
Afkvæmi pómelónunnar eru eftirfarandi:
Friedrich Ernst Ludwig Fischer
Friedrich Ernst Ludwig Fischer (einnig Fedor Bogdanović Fischer (Fišer) ) (20 febrúar 1782, Halberstadt – 17 júní 1854), var rússneskur grasafræðingur, fæddur í Þýskalandi. Hann var forstöðumaður grasagarðsins í Sankti Pétursborg 1823 til 1850. Fisch. er hefðbundin stytting á nafni hans.
Stóll
thumb|right|Stóll án arma
Stólar í farartækjum og samkomusölum, þ.m.t. í kvikmyndahúsum og á Alþingi, nefnast sæti. Hásæti er tignarheiti á sæti konungs eða annars þjóðhöfðingja.
Framleiðsla
Stólar eru framleiddir í stólagerðaverksmiðju og fara í gegnum þungar prófannir áður en það má setjast á honum. Við gæðamat á stólum er helst litið til burðarþol hans sem og hversu vel hann dúar. Burðarþol stóla ræðst mest af lögum stóls, fjölda fóta undir stólnum og úr hverju hann er framleiddur. Garðstóll úr blasti væri helst ætlaður mannveru í kjörþyngd á meðan stólar úr sterkari efnum eins og tré eða stáli gæti borið offitusjúkling.
Frumukjarni
thumb|Frumukjarni Frumukjarni eða kjarni er það frumulíffæri sem geymir erfðaefni heilkjörnunga og stjórnar úrvinnslu erfðaupplýsinga. Allar lífverur eru gerðar úr frumum og smæsta lifandi byggingareining lífveru er fruman. Frumur geta verið tvenns konar. Annars vegar er erfðaefni þeirra dreift um frymið og enginn eiginlegur frumukjarni til staðar. Þessar frumur kallast dreifkjörnungar. Hins vegar er erfðaefni þeirra geymt í frumulíffæri sem kallast frumukjarni og eru þessar frumur kallaðar heilkjörnungar. Kjarninn, sem er oftast kúlu-eða egglaga, er stærsta líffæri frumunnar.
Hlutverk
Frumukjarninn geymir erfðaefnið, DNA og RNA, og segja má að hann sé stjórnstöð eða heili frumunnar. DNA er í litningunum sem eru staðsettir í kjarnanum en RNA er í litningunum, kjarnakornum og einnig í umfryminu. DNA og RNA eru nánar tiltekið gerð úr einingum sem kallast kirni en þau mynda langar keðjusameindir. Þessi kirni eru sett saman úr sykru, fosfati og niturbasa. DNA sameindir litninganna skiptast í einingar sem kallast gen og þessi gen ákvarða gerð próteina. Þegar fruma fjölgar sér erfast genin til dótturfrumna við eftirmyndun þannig að hver dótturfruma fær nákvæmlega eins DNA og móðurfruman. Prótein eru afar mikilvæg frumum og gegna margvíslegum hlutverkum en þau eru helstu starfssameindir frumunnar, ensím sem hvata flest efnahvörf sem fram fara í frumunni eru prótein og prótein eru notuð sem byggingarefni frumna. Hár og vöðvar eru til að mynda úr próteinum og prótein í blóði flytja súrefni til vefja líkamans. Prótein eru gerð úr keðjum sem eru mynduð úr amínósýrum. Amínósýrur í lífverum eru um 20 talsins. Þær geta þannig raðað sér saman á margvíslega vegu og þannig myndað þúsundir mismunandi próteina. DNA geymir upplýsingar um það hvernig amínósýrurnar eiga að raðast saman og þannig hvernig prótein myndast í frumunni. RNA les svo þessar uppskriftir próteinanna, ef svo má að orði komast, og stjórnar því ferli sem sér um myndun próteinanna. Amínósýrukeðjur próteinanna eru svo smíðuð í ríbósómum.
Bygging
Utan um kjarnann er kjarnahjúpurinn en hann er gerður úr flóknu neti próteina og RNA. Á kjarnahjúpnum eru ríbósóm, öðru nafni netkorn, og á sumum stöðum er hjúpurinn samfelldur hrjúfa frymisnetinu. Á hjúpnum eru einnig kjarnaop en í gegnum þessi op komast efni milli kjarna og umfrymis, eins og próteinsameindir og RNA.
Flutningur próteina og RNA í gegnum kjarnaopin hefur áhrif á samsetningu kjarnans og gegnir mikilvægu hlutverki í stjórnun á tjáningu gena í heilkjörnungum.
Utan um kjarnann er kjarnahjúpurinn en hann gegnir því mikilvæga hlutverki að aðskilja efni kjarnans frá umfryminu. Kjarnahjúpurinn er gerður úr tveimur kjarnahimnum og hefur afar flókna byggingu. Himnurnar kallast ytri og innri himnan og er ytri himnan samfelld frymisnetinu. Ytri himnan er einnig bundin ríbósómum á yfirborði frymisnetsins. Kjarnahimnurnar eru, líkt og aðrar himnur frumunnar, úr tvöföldu lagi fosfólípíða en í gegnum þetta fitulag komast einungis litlar óskautaðar sameindir. Litlar skautaðar sameindir, jónir og stærri sameindir líkt og prótein og RNA geta svo ferðast á milli kjarna og umfrymis í gegnum kjarnaopin. Kjarnaopin eru mjög mikilvæg vegna þess að RNA sameindir sem eru myndaðar inni í kjarnanum þurfa að komast greiðlega út í umfrymið þar sem þær gegna hlutverki í myndun próteina. Eins þurfa prótein að komast úr umfryminu og inn í kjarnann til þess að taka þátt í starfsemi kjarnans, svo sem umritun. Þessi umferð í gegnum kjarnaopin er því gríðarlega mikilvæg fyrir tjáningu gena og ákvarðar samsetningu kjarnans.
Kjarnakorn
Inni í kjarnanum eru eitt eða fleiri kjarnakorn. Þau hafa enga himnu utan um sig, eru kúlulaga og eru gerð úr próteinum og erfðaefnunum DNA og RNA. Við frumuskiptingu geta þessi kjarnakorn dreift sér og horfið en þegar ný fruma hefur myndast koma kjarnakornin aftur í ljós. Ekki er mikið vitað um hlutverk þeirra en þó er vitað að kjarnakornin eru afar mikilvæg en þar eru ríbósóm mynduð og þau eru einnig nauðsynleg fyrir myndun próteina.
Sjúkdómar
Ljóst er að kjarni frumunnar gegnir gríðarlega mikilvægu hlutverki. Undanfarin ár hafa vísindamenn gert rannsóknir á kjarnanum og hvort að breytingar í byggingu og samsetningu hans geta leitt til ýmissa sjúkdóma í mönnum. Má þar nefna sjúkdóma á borð við vöðvarýrnun, hjartavöðvavíkkun (e. dilated cardiomyopathy), of hraða öldrun og krabbamein.
Leeds United
Leeds United Football Club er enskt knattspyrnufélag frá borginni Leeds í mið-Englandi og spilar í ensku úrvalsdeildinni. Heimavöllur liðsins er á Elland Road sem tekur tæplega 38.000 í sæti. Liðið hefur sigrað ensku efstu deildina þrisvar (síðast 1992), FA-bikarinn einu sinni og League Cup einu sinni.
Liðið vann ensku meistaradeildina 2020 og komst í ensku úrvalsdeildina í fyrsta sinn í 16 ár. Liðið varð í 9. sæti í úrvalsdeildinni tímabilið eftir. Leeds féll úr úrvalsdeildinni árið 2023.
Podocarpus polystachyus
Podocarpus polystachyus er sígrænt tré frá Suðaustur-Asíu.
Basjkortostan
Basjkortostan (á rússnesku: Респу́блика Башкортоста́н; á basjkírisku: Башҡортостан Республикаһы) eða Basjkíría (Башки́рия), er sjálfstjórnarlýðveldi innan Rússneska sambandsríkisins sem nær frá vestanverðum hlíðum Suður-Úralfjalla í austri að aflíðandi hæðum og sléttum Bugulma-Belebey í vestri. Landið, sem er í suðaustanverðum Evrópuhluta Rússlands, er 142.947 ferkílómetrar. Íbúar eru 4,1 milljón (2010) og af ýmsu þjóðerni: 36% Rússar, 30% Basjkírar og 24% Tatarar. Höfuðborgin er Ufa með 1,5 milljón íbúa.
Landlýsing
thumb|right|400px|Kortið sýnir legu Lýðveldisins Basjkortostan innan hins víðfeðma rússneska sambandsríkis Frá fjallinu Yamantau, sem er hæsti punktur suðurhluta Úralfjalla, lækkar landið til suðurs og vesturs, og skógivaxin fjöllin mynda umgjörð Belaya-árinnar. Belaya kemur úr suðurhluta Úralfjalla, rennur í suðvestur og síðan í norðvestur, og skilur að fjallahéruðin í austur- og vesturhluta lýðveldisins. Áin er meginhluti Kama-árinnar sem síðar myndar ána Volgu.
Kalt síberíuloftið hefur mikil áhrif á rakt meginlandsloftslagið í lýðveldinu. Hitastig getur orðið allt að -45 °C á veturna og 36 °C á sumrin. Í suðurhluta lýðveldisins blása heitir og þurrir vindar síðla vors og á sumrin. Úrkoma er breytileg, frá 400-500 mm á gresjunum til meira en 600 mm í fjallahéruðum.
Saga
Fyrstu byggð á landsvæði Basjkortostan má rekja til síðari hluta frumsteinaldar. En það var fyrst á bronsöld sem byggð fór að aukast. Mikil kunnátta var í framleiðslu bronsverkfæra, vopna og skreytinga. Fyrstu heimildir um „Basjkíra“ eru frá 9. öld.
thumb|right|250px|Kort af Lýðveldinu Basjkortostan. Höfuðborgin Ufa er fyrir ofan miðju landsins
Á 10. öld breiddist Íslam út meðal Basjkíra, og varð að ríkjandi trúarbrögðum á 14. öld. Á 16. öld skiptist landsvæði Basjkortostan nútímans á milli Kazan-ríkisins, Síberíu-kanatsins og ríkis Gullnu hirðarinnar og vesturhluta mongólska keisaradæmisins.
Landið varð síðan hluti Rússlands árið 1552 eftir að Ívan grimmi hertók borgina Kazan. Á árunum 1554-1555 óskuðu fulltrúar basjkírskra ættbálka eftir að ríkið gengi í ríkjasamband við Moskvu. Árið 1574 stofnuðu Rússar borgina Ufa, sem nú er höfuðborg og stærsta borg lýðveldisins. Um miðja 16. öld tók Bashkiria á sig æ meiri mynd sem eitt hinna rússnesku ríkja.
Árið 1798 var Andlegt þing rússneskra múslima stofnað sem var mikilvægt skref í átt til þess að rússneska Zarinn viðurkenndi rétt Basjkíra, Tatara og annarra múslimaþjóða til að iðka Íslam. Upp úr miðri 18. öld hófst mikilvæg kopar- og járnvinnsla á svæðinu.
Varnarstríð
Varnarstríð eða varnarstyrjöld er stríð háð af ríki sem ráðist hefur verið á. Dæmi um varnarstríð er þegar Frakkar börðust gegn Þjóðverjum í seinni heimsstyrjöldinni. Árásarstríð er andstæða varnarstríðs.
Basjkortostan
Saga
Árið 1919 varð landið sjálfstjórnarlýðveldi innan rússneska sovétlýðveldisins í kjölfar rússnesku byltingarinnar. Á árunum 1919-1991 var hið formlega heiti þess Sjálfstjórnarlýðveldið Basjkir í Ráðstjórnarríkjunum (á rússnesku: Башкирская Автономная Советская Социалистическая Республика).
Efnahagur
Í Basjkortostan, sem er hluti af efnahagssvæði kenndu við Volgu í Rússlandi, hefur einkum þróast landbúnaður og iðnaður. Lýðveldið er ríkt af fjölbreyttum auðlindum. Olía og jarðgas eru unnin nálægt borgunum Ufa og Neftekamsk í norðvestri, í borginni Belebey í vestri og í Ishimbay við miðja Belaya. Járn og mangan eru unnin í Úralfjöllum, kopar í suðaustri, og salt nálægt borginni Sterlitamak. Úr opnum námum kemur efni í gler og sement. Olíuframleiðsla og hreinsun og vinnsla olíu eru afar mikilvægar atvinnugreinar í lýðveldinu. Helstu olíuhreinsunarstöðvar eru við Ufa, Ishimbay og Salavat og eru þær tengdar neti olíuleiðslna sem liggja um lýðveldið og nágrannalýðveldið Tatarstan. Miðstöðvar járn- og stálframleiðslu eru í Beloretsk og Tirlyansky, og eru þar framleidd stálkaplar, vírar og aðrar gerðir stáls sem nota má til framleiðslu á vélaverkfærum, búnaði fyrir olíu- og námuvinnslu, mótorum, rafstrengjum og símabúnaði. Efnaiðnaðurinn notar margvíslegar olíu- og gasvörur og timburiðnaður framleiðir viðarspón, húsgögn og pappír fyrir framleiðslu. Við borgirnar Ufa, Sterlitamak, Ishimbay, Yermolaevo, Salavat og Karmanovo eru stórar virkjanir.
Efnahagur Basjkortostan byggir að miklu leyti á olíuvinnslu. Iðnaðarfyrirtæki sem voru einkavædd eftir hrun Sovétríkjanna hafa að miklu leyti komist í hendur fjölskyldu forseta lýðveldisins.
Íbúar
Meirihluti Basjkíra og Tatara eru múslimar. Flestir Rússar aðhyllast hins vegar rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna.
Opinber tungumál eru rússneska og basjkírska. Nær allir íbúar tala rússnesku (~100%), um 34% tala tungu Tatara og 26% tala basjkírsku. Íbúafjöldi var áætlaður 4.104.336 árið 2006.
Góðir landsmenn
Góðir landsmenn voru sjónvarpsþættir sem voru sýndir á Stöð 2, 19. september 2019 til 24. október 2019. Steindi Jr sá um þáttinn. Í kjölfar þáttanna var framleidd kvikmyndin Þorsti. Leikstjórn þáttanna var Gaukur Úlfarsson en hann og Steindi gerðu líka handritið. Í þáttunum mátti einnig sjá framleiðslu myndarinnar Þorsti.
Ristilbólga
Ristilbólga er bólga í ristli.
Ristilbólga getur verið vegna langvinnra bólgusjúkdóma í meltingarveginum, þá helst:
Óþekktar orsakir innihalda Smásæ ristilbólga. Við ristilspeglun er slímhúðin eðlileg, en greining fæst með sýnatöku.
Til eru fleiri orsakir ristilbólgu, svo sem af völdum lyfja- og geislameðferðar, æðasjúkdóma, og sýkinga.
Einstaklingar sem hafa haft langvinnar ristilbólgur í 8 – 10 ár eru í aukinni áhættu á að fá ristilkrabbamein.
Burgundy School of Business
Burgundy School of Business er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í París, Lyon og Dijon. Hann er stofnaður 1899.
BSB var í 81. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2019 samkvæmt The Finanical Times.
Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum CGE, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 17 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Stéphane Baschiera (Framkv.stj. (CEO) Moët & Chandon) auk Antoine Lesec (Framkv.stj. (CEO) Being).
Aðaldal
Aðaldal er íslenskt millinafn sem var samþykkt 8. desember 2011. Það er dregið af Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu.