cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tuttugasta og níunda konungsættin
Tuttugasta og níunda konungsættin í sögu Egyptalands er hluti af Síðtímabilinu. Hún nær frá 398 til 380 f.Kr. og telur fjóra konunga. Þessi konungsætt tók við völdum eftir að Neferítes 1. sigraði Amyrtaios í orrustu og lét síðan taka hann af lífi í Memfis. Neferítes gerði Mendes í austurhluta Nílarósa að höfuðborg sinni. Eftir lát hans tókust tvær fylkingar á um völdin, sonur hans, Hernebka, og valdaræninginn Psammútis, sem sigraði. Honum var síðan steypt af stóli sama ár af Hakor sem sagðist vera barnabarn Neferítesar. Sonur hans, Neferítes 2., tók við eftir lát hans 380 f.Kr. en ríkti aðeins í fjóra mánuði og var steypt af stóli af Nektanebosi 1., stofnanda þrítugustu konungsættarinnar.
thumb|left|Sfinx Hakors í [[Louvre.]]
Þrítugasta konungsættin
Þrítugasta konungsættin í sögu Egyptalands er hluti af Síðtímabilinu. Hún nær frá 380 f.Kr. til 343 f.Kr. og telur fjóra konunga. Þessi konungsætt barðist gegn Persaveldi undir stjórn Artaxerxesar 3. sem á endanum tókst að leggja landið aftur undir sig. Síðasti konungur Egypta, Nektanebos 2. flúði til Núbíu.
thumb|left|Gullgríma frá tíma 30. konungsættarinnar
Raddbönd
thumb|Raddböndin eins og séð með [[barkakýlisspegill|barkakýlisspegli]]
Raddbönd eru tvö bönd sem teygjast yfir barkakýlið. Þegar loft úr lungunum flæðir í gegnum gatið á milli þeirra sveiflast raddböndin í ákveðnum aðstæðum þannig að hljóð myndast. Raddböndin í barni eru þunn og grönn og hafa þau þess vegna hærri raddir en fullorðnir. Þegar drengar fara í mútur dýpkar röddin um eina eða tvær áttundir og verða raddböndin þykkari og strekktari. Þessi breyting er ekki svo merkjanleg í stelpum og hjá þeim má röddin dýpka um aðeins einn eða tvo tóna.
Raddböndin hafa mikilvægu hlutverki að genga í tali og söng. Sveiflum raddbandanna er stjórnað af skreyjutauginu. Raddböndin eru hvít á litinn út af lágu blóðflæði.
Eftirlitsstofnun EFTA
Eftirlitsstofnun EFTA (ESE eða ESA eftir ensku nafni stofnunarinnar EFTA Surveillance Authority) er stofnun á vegum Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) sem staðsett er í Brussel í Belgíu og hefur það hlutverk að fylgjast með framkvæmd samningsins um evrópska efnahagssvæðið (EES) og tryggja fullnustu EFTA-ríkjanna á honum. Aðild að stofnuninni eiga nú þau þrjú EFTA-ríki sem sem jafnframt eru aðila að EES, Ísland, Liechtenstein og Noregur.
Stofnuninni var komið á með sérstökum samningi milli EFTA-ríkjanna um stofnun eftirlitsstofnunar og dómstóls. Í eftirlitsstofnuninni sitja þrír eftirlitsfulltrúar, einn frá hverju aðildarríki. Eftirlitsfulltrúunum er þó ekki ætlað að gæta sérstaklega hagsmuna heimaríkja sinna heldur ber þeim að vera algjörlega óháðir við sín störf og taka ekki við fyrirmælum frá ríkisstjórnum eða öðrum aðilum. Hlutverk stofnunarinnar er hliðstætt eftirlitshlutverki Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins gagnvart Evrópusambandsríkjum og hefur stofnunin því talsverða samvinnu við framkvæmdastjórnina.
Úrræði stofnunarinnar til þess að bregðast við því sem hún telur vera brot á skyldum aðildarríkjanna samkvæmt EES-samningnum er að höfða mál fyrir EFTA-dómstólnum.
Kílógramm
thumb|right|Tölvugerð mynd af frummyndinni fyrir kílógramm. Kílógramm eða kíló er grunneining SI-kerfisins fyrir massa, táknuð með.
Nokkrar mælieiningar eru notaðar til að mæla massa sem eru nátengdar kílógramminu:
Nikita
Nikita er bandarískur spennu-dramaþáttur sem byggist á frönsku kvikmyndinni La Femme Nikita.
Kílógramm
Kílógrammið var upphaflega skilgreint sem massi 1 lítra af vatni við 4° Celsius og 1 atm (staðalaðstæður þrýstings). Þessi skilgreining olli nokkrum vandkvæðum þar sem þéttleiki vatns er háður þrýstingi og þrýstingur er háður massa (og þannig er skilgreiningin á mælieiningunni orðin háð sjálfri sér).
Nikita
Söguþráður
Nikita flúði frá deildinni (Division) sem var spillt stofnun á vegum bandarískra stjórnvalda sem þjálfar ungmenni sem leigumorðingja. Í sameiningu við Alex ætla þær að ná niður deildinni eitt verkefi í einu.
Kílógramm
Kílógrammið var því endurskilgreint sem massi ákveðins sívalnings úr Platiníu og Iridíum, sem er geymdur í Bureau International des Poids et Mesures.
Nikita
Aðalpersónur
Nikita
Kílógramm
Algengur misskilningur er að kílógrammið sé mælieining á þyngdar, þegar þyngd er í eðlisfræðilegum skilningi kraftur og er þá mæld í SI-einingunni njúton.
Nikita
Aðalpersónur
Alex
Birkhoff
Percy
Magda Gerber
Magda Gerber (1. nóvember 1910 - 27. apríl 2007) var uppeldisfræðingur í Bandaríkjunum og er þekkt fyrir að kenna foreldrum og umsjónarmönnum hvernig á að skilja börn og eiga samskipti við þau með virðingu frá fæðingu, með svokallaðri RIE -hugmyndafræði.
Magda fæddist í Búdapest í Ungverjalandi. Hún er með gráðu í málvísindum frá Sorbonne-háskólanum í París í Frakklandi. Hún og eiginmaður hennar Imre Gerber eignuðust þrjú börn.
Batastefnan
Uppruni
Batastefnan spratt upp úr hreyfingu notenda sem höfðu skoðanir á því hvernig meðferðin á þeim átti að fara fram. Hreyfingin kallaði sig Mental Health Consumer Movement og hefur hún verið til frá því í kringum 1970. Samfara því að langtímarannsóknir sýndu að hægt væri að ná bata af alvarlegum geðsjúkdómum fóru að birtast sjálfsævisögur sjúklinga sem höfðu náð miklum bata. Batastefnan varð til hægt og rólega og hafði það að markmiði að bæta endurhæfingarúrræði með því augnamiði að þau yrðu batamiðaðri í eðli sínu með því að innlima þá hugmyndafræði að hægt væri að ná bata.
Í framhaldi af þessu hefur hugmyndafræði batastefnunnar verið tekin inn í stefnu geðheilbrigðismála í mörgum enskumælandi löndum, t.d. Ástralíu, Kanada, Írlandi, Skotlandi, Bretlandi, Nýja Sjálandi og Bandaríkjunum. Einnig í Ísrael.
Áherslur
Batamiðuð þjónusta felur í sér að styðja þjónustuþega til að draga úr geðrænum einkennum og auka lífgæði þeirra með áherslu á að þjónustuþeginn sjálfur sé sérfræðingur í eigin lífi. Bati felur í sér gildi um rétt einstaklinga til að skapa sér þýðingarmikið líf með eða án geðrænna einkenna. Fagaðilar eða starfsfólk eru til staðar til að leiðbeina og styðja þjónustuþega til að ná þeim markmiðum sem þeir hafa sett sér. Starfsfólkið styður við þjónustuþega í að finna von, sköpunargáfu, samúð, raunsæi og seiglu til að geta tekist á við það sem á eftir kemur. Þá er mikilvægt að tengja fjölskyldumeðlimi og aðra aðstandendur í endurhæfinguna til að þjónustuþeginn fái allan þann stuðning sem þörf er á, óski hann eftir því. Markmiðið er að styrkja þjónustuþega í að verða félagslega virkir og taka að sér þýðingarmikil félagsleg hlutverk innan samfélagsins frekar en að vera ávallt á aðskildum stofnunum. Aðalútgangspunkturinn er þjónustuþeginn sjálfur en ekki sjúkdómafræði, veikindi, einkenni eða almenn heilsa hans. Ber hann ábyrgð á eigin meðferð og finnur styrkleika sína og setur sér gildi og markmið. Hugmyndafræðin byggir á sjálfsákvörðunartöku og sjálfsstjórn. Þjónustuþegar eru studdir í þá átt að þeir hafi stjórn á eigin lífi og finni þær leiðir sem henta þeim í leið sinni að bata. Mikilvægt er að hafa í huga að engin ein leið er að bata heldur getur ferlið verið mismunandi á milli þjónustuþega.
Ísland
Á Íslandi hefur verið unnið markvisst að batastefnu frá árinu 2013. Horft hefur verið aðallega til Englands til samtaka sem nefnast Rethink Mental Illness og til Sainsbury Center for Mental Health. Haft hefur verið samband við fagaðila þar sem vinna út frá batamiðaðri þjónustu. Reynt verður að árangursmæla þjónustuna með spurningalistum sem hannaðir eru út frá batamiðaðri þjónustu. Árangurinn ætti að sjást í auknum áhuga og aukinni virkni þjónustuþega og vera mælanlegur í minnkaðri þörf þeirra á þjónustu geðsviðs. Í dag starfar fjölfaglegur samstarfshópur undir framkvæmdastjóra geðsviðs að innleiðingu batamiðaðrar þjónustu á endurhæfingu geðsviðs Landspítala. Árið 2017 var stofnaður Bataskóli Íslands.
Mannréttindi
thumb|right|Upprunalegi [[Genfarsáttmálinn frá 1864.]] Mannréttindi eru hugmyndin um að allir menn njóti ákveðinna grundvallarréttinda sem ekki verða af þeim tekin og eru í gildi í hvaða lögsögu sem er og óháð þáttum eins og kyni, þjóðerni eða kynþætti. Sameinuðu þjóðirnar hafa beitt sér fyrir samþykkt fjölmargra þjóða á yfirlýsingu, sem kallast Mannréttindayfirlýsing Sameinuðu þjóðanna og er hún eða efnisatriði hennar víða stjórnarskrárbundin, eða með öðrum hætti tryggt að borgararnir njóti þess réttar sem þar er áskilinn. Sumar svæðisbundnar stofnanir hafa einnig samþykkt mannréttindasaminga, þróaðasta dæmi þess er Mannréttindasáttmáli Evrópu á vegum Evrópuráðsins. Sá samningur hefur mikið vægi í aðildarríkjunum og einstaklingar innan þeirra geta farið með kvörtunarefni sín fyrir sérstakan dómstól.
Gerðir mannréttinda
Mannréttindum er gjarnan skipt niður í frelsi og réttindi (stundum nefnd neikvæð og jákvæð réttindi eða griðaréttur og gæðaréttur). Neikvæð réttindi eða griðaréttur samsvarar aðhaldsskyldu og eru þau sem að krefjast aðgerðarleysis (að borgararnir séu látnir í friði) og eru til dæmis tjáningarfrelsi, trúfrelsi og fundafrelsi. Jákvæð réttindi eða gæðaréttur eru aftur á móti þau réttindi sem að ríki hafa jákvæða skyldu eða svokallaða verknaðarskyldu til að tryggja borgurum sínum, eins og réttur til menntunar, heilbrigðis og lífsviðurværis. Þó er hægt að tryggja frelsi með því að varna nokkrum frá því að brjóta gegn því.
Mannréttindum er einnig stundum skipt í kynslóðir samkvæmt hugmynd Karel Vasak: Þriðja kynslóðin nýtur minnstrar viðurkenningar enn sem komið er.
Mannréttindi í stjórnarskránni
Sjöundi kafli Stjórnarskrár Íslands er svokallaður mannréttindakafli. Þar er meðal annars kveðið á um að ekki skuli lögleiða nema hefðbundna ritskoðun, og þá aðeins til að tryggja allsherjarreglu eða öryggi ríkisins. Pyndingar og nauðungarvinna eru bannaðar með öllu.
Lukku-Láki
Lukku-Láki (franska: Lucky Luke) er heiti á vinsælum belgískum teiknimyndasögum sem segja frá ævintýrum Lukku-Láka, kúreka sem er fljótari en skugginn að skjóta, í Villta Vestrinu. Persónan er sköpunarverk belgíska teiknarans Morris (Maurice de Bevere) og birtist fyrsta ævintýrið í teiknimyndablaðinu Sval (franska: Spirou) í október 1946. Frá og með árinu 1955 voru handrit að sögunum um Lukku-Láka samin af franska myndasöguhöfundinum René Goscinny og í samstarfi þeirra Morris og Goscinny náðu bækurnar miklum vinsældum. Eru þær nú meðal mest seldu teiknimyndasagna Evrópu og hafa verið þýddar á hartnær 30 tungumál, þar á meðal ensku, arabísku, þýsku, dönsku, grísku, hebresku, tyrknensku og ítölsku. Á árunum 1977 til 1983 komu fjölmargar Lukku-Láka bækur út á íslensku á vegum Fjölvaútgáfunnar. Íslensk útgáfa Lukku-Láka hófst á ný árið 2016 á vegum Frosks útgáfu og hafa nú komið út fimm bækur.
Ekki er að finna neinar vísbendingar í sköpunarsögu Lukku-Láka, sem til dæmis má lesa um í Allt um Lukku-Láka, um að hann hafi verið til eða eigi sér ákveðna fyrirmynd. Hins vegar eiga fjölmargar aðrar persónur í bókunum um Lukku-Láka sér beinar fyrirmyndir, annað hvort teknar beint úr sögu villta vestursins eða þekktar ímyndir úr samtímasögu vesturlanda þegar bækurnar voru gerðar.
Sögurnar
Lukku-Láki er sérstaklega þekktur fyrir ótrúlega skothæfni sína og einstaka útsjónasemi. Hann ríður um á hesti sínum Léttfeta, dyggum fáki sem hann kallar „gáfaðasta hest í heimi“ og Rattati, „heimskasti hundur í heimi“ er einnig oft með þeim félögum í för. Lukku-Láki lendir ítrekað í útistöðum við óheppnu glæpamennina, Dalton bræður og jafnvel móður þeirra líka.
Ártöl koma yfirleitt ekki fram í sögunum og Lukku-Láki er ætíð jafn gamall. Sögusviðið er þó yfirleitt raunsætt og persónur sagnanna sóttar í bandaríska sögu. Margar raunverulegar hetjur og skúrkar villta vestursins hafa orðið á vegi Lukku-Láka, til dæmis Billy the kid, Jesse James og Roy Bean. Einnig hafa aðrar persónur úr mannkynssögunni komið við sögu, eins og Abraham Lincoln og Sigmund Freud. Goscinny sagði eitt sinn að hann og Morris reyndu, hvenær sem mögulegt var, að byggja ævintýri Lukku-Láka á raunverulegum atburðum en sagði jafnframt að þeir myndu ekki láta staðreyndir eyðileggja góða sögu.
Titlar
Listi yfir Lukku Láka bækur
Lukku-Láka bækurnar eru nú yfir 80 talsins. Listinn sýnir nöfn og útgáfuár bókanna á frönsku og íslenskt heiti, númer og útgáfuár þar sem við á. Stuðst er við íslensk heiti þeirra bóka, sem komið hafa út á íslensku, og íslensk heiti sem öðrum bókum í bókaflokknum voru gefin í bókinni Allt um Lukku-Láka sem kom út árið 1978. Í öðrum tilvikum er stuðst við heiti bókanna á frummálinu.
Á listanum er nokkrum bókum sleppt sem yfirleitt eru ekki taldar með í númeruðu seríunni. Ein þeirra er Þjóðráð Lukku-Láka (f. La Ballade des Dalton) sem kom út á frönsku árið 1978 og í íslenskri þýðingu sama ár. Þar er á ferðinni myndskreytt saga sem kom út í tengslum við samnefnda kvikmynd um Lukku-Láka frá árinu 1978. Samnefnd teiknimyndasaga birtist síðar í bókinni La Ballade des Dalton et autres histories sem kom út árið 1986 og telst 55. bókin í bókaflokknum. Þá er bókin Á léttum fótum. Spes tilboð sem kom út í íslenskri þýðingu árið 1982 ekki hluti af opinberu ritröðinni.
Tengdar bókaseríur
Árið 1987 hóf Morris að teikna sjálfstæð ævintýri um fangelsishundinn Rattata (f. Rantanplan). Komu alls út 19 bækur í þessari seríu og komu ýmsir höfundar að ritun þeirra, m.a. Jean Léturgie, Xavier Fauche, Bob deGroot og Vittorio Leonardo, en eftir lát Morris árið 2001 teiknaði Michel Janvier sögurnar. Árið 1995 leit síðan dagsins ljós fyrsta bókin um æskuár Lukku-Láka. Hafa nú komið út alls sex bækur af þessum toga, en fyrstu tvær - Kid Lucky sem kom út árið 1995 og Oklahoma Jim sem kom út árið 1997 - eru yfirleitt taldar með hinum reglulegu Lukku-Láka bókum, en báðar voru teiknaðar af Didier Conrad undir pennaheitinu Pearce. Síðar hafa bæst við fjórar bækur sem Achde teiknaði og samdi um litla Lukku-Láka.
Sérstök ævintýri um Lukku-Láka
Í gegnum tíðina hafa litið dagsins ljós nokkur ævintýri um Lukku-Láka sem ekki teljast til aðalbókaflokksins. Dæmi um þetta eru bækurnar Þjóðráð Lukku-Láka og Á léttum fótum. Spes tilboð. Einnig má nefna bókina Rocky Luke - Banlieue West sem kom út árið 1985 þar sem ýmsir myndasöguteiknarar og -höfundar skopstæla Lukku-Láka í stuttum sögum. Þá er bókin Le Cuisinier francais (ísl. Franski kokkurinn) eftir Achde, sem kom út árið 2003, sjaldnast talin með í opinberu ritröðinni.
Í tilefni af sjötugsafmæli Lukku-Láka árið 2016 kom út bókin Maðurinn sem drap Lukku-Láka (L'Homme qui tua Lucky Luke) eftir franska teiknarann Matthieu Bonhomme, teiknimyndasaga í raunsæisstíl sem er talsvert frábrugðin bókunum í aðalbókaflokknum. Bókin fékk prýðisgóðar viðtökur og vann til sérstakra verðlauna á teiknimyndasöguhátíðinni í Angouléme í Frakklandi í ársbyrjun 2017. Um sama leyti og af sama tilefni kom út bókin Jolly Jumper ne répond plus (ísl. Léttfeti svarar ekki) eftir franska teiknarann Guillaume Bouzard. Er hún sömuleiðis í teiknistíl sem er mjög ólíkur stíl reglulegu bókanna. Fleiri bækur hafa fylgt í kjölfarið, m.a. tvær á þýsku, og sér ekki fyrir endann á þessari hliðarútgáfu. Eru sumir útgefendur farnir að gefa bókunum númer og telur serían nú fimm bækur:
Bækur á íslensku
Útgáfa Lukku-Láka á íslensku hófst árið 1977 með útgáfu Fjölva á Kalla keisara. Varð útgáfa bókanna hér á landi mjög ör þar sem Fjölvi gaf bækurnar út í samstarfi við stærri útgefendur á Norðurlöndunum og komu fyrstu 20 bækurnar allar út á þremur árum. Síðasta bókin frá Fjölva, Bardaginn við Bláfótunga, kom út árið 1983, en eftir það lagðist útgáfa bókanna af. Fyrir jólin árið 2016 hófst útgáfa Lukku-Láka bókanna á íslensku á nýjan leik á vegum Frosks útgáfu sem er með öllu ótengd fyrri útgefanda. Kom þá út bókin Draugabærinn.
Lukku-Láka bækurnar eru eftirfarandi, raðað í röð eftir því hvenær þær voru gefnar út á íslensku (innan sviga eru nöfnin á frummáli og upprunalegt útgáfuár, innan hornklofa er útgáfuár á Íslandi):
Reykingarnar
Fljótlega eftir að Lukku-Láki kom fyrst fram á sjónarsviðið í teiknimyndablaðinu Sval fór hann að reykja sígarettur í sögunum. Eftir því sem tíminn leið ágerðist þessi ávani Láka. Morris var stundum gagnrýndur fyrir sígarettuna sem Lukku-Láki hafði alltaf uppi í sér. Gagnrýninni svaraði hann iðulega á þann veg að sígarettan tilheyrði karakternum, svona líkt og pípan hans Stjána bláa. Í viðtali við Verdens Gang í Noregsheimsókn árið 1981 sagði Morris að franska heilbrigðisráðuneytið hefði gert athugasemdir við reykingarnar. Morris varð á endanum að láta undan, aðallega til að eiga greiðari aðgang að bandarískum markaði. Þegar bókin Fingers kom út árið 1983 hafði grasstrá leyst sígarettuna af hólmi. Þar með var ímyndin um „harða“ Lukku-Láka farin fyrir bí. Morris hlaut sérstaka viðurkenningu frá Alþjóðaheilbrigðismálastofnuninni árið 1988 fyrir að fjarlægja tóbakið og Lukku-Láki hefur ekki byrjað að reykja aftur. Þegar útgáfa Lukku-Láka bókanna á ensku hófst að nýju árið 2006 á vegum útgefandans Cinebook var forsíðukápu allra bókanna breytt þannig að sígarettunni var skipt út fyrir strá.
Kvikmyndir og sjónvarp
Fjórar teiknimyndir voru gerðar um Lukku-Láka. Þríleikurinn, „Daisy Town“, „La Ballede des Dalton“ og „Les Dalton en cavale“ kom út á árunum 1971-1983 og fjórða myndin, „Tous à l'Ouest: Une aventure de Lucky Luke“ kom út árið 2007.
Tölvuleikirnir
Í gegnum árin hafa nokkrir tölvuleikir komið út um Lukku-Láka, mest þó í Evrópu. Einnig var gerður leikur um hann sem hægt er að spila í símum. Helstu tölvurnar sem leikirnir höfðuðu til voru Nintendo DS Nintendo WII og PC.
Sveitarfélagið Þórshöfn
Sveitarfélagið Þórshöfn er sveitarfélag í Straumeyjarsýslu. Það nær yfir suðurhluta Straumeyjar og aðliggjandi smáeyjar. Þéttbýliskjarnar eru 18 talsins og stærstir þeirra eru Hoyvík, Argir og Þórshöfn. Sveitarfélagið nær að endamörkum Sveitarfélagsins Sunda og Sveitarfélagsins Kvívík í norðri. Íbúafjöldi sveitarfélagsins er 22.878 (2022).
Saga
Þórshöfn er gamall staður frá landnámi. Þá var haldið höfuðþing færeyinga á Tinganesi. Þórshöfn liggur í miðju eyjanna og með þingsetunni gerðist Þórshöfn viðskiptamiðstöð færeyja. Á nesinu voru geymsluhús og verkunarhús og hér fór allur vöruflutningur frá Færeyjum til annara landa. Á nesinu og á ströndum Eystaruvág var byggðin. Íbúafjöldinn fór að aukast og var orðinn 850 þegar einokunarverslunin var afnumin 1856. En staðurinn hafði ekki eigið stjórsýsluvald og var ekki bær og heyrði því beint undir danska ríkið þegar lögþingið var aflagt á árunum 1816-1852.
Sveitarfélagið var stofnað 16. febrúar 1866, þegar Þórshöfn varð höfuðborg Færeyja. Til hennar tilheyrði syðsti hluti Straumeyjar og eyjarnar Húsagarður og Álaker. Fimm menn eru í bæjarstjórn sveitarfélagsins. Nágrannabæir Þórshafnar, Argir og Hoyvík eru samvaxnir bænum. Sveitarfélagið Kollafjörður sameinaðist Þórshöfn árið 2001 og sveitarfélögin Hestur, Kirkjubøur og Nólsoy sameinuðust sveitarfélaginu í janúar 2005.
Stjórnmál
Sjö nefndir eru í sveitarfélaginu: sjávarútvegsnefnd, félagsmálanefnd, tækninefnd, skipulags- og byggingarnefnd, menntanefnd, heilbrigðisnefnd og hafnamálanefnd. Þingið var fyrst valið af almenningi árið 1908.
Síðustu kosningar í sveitarfélaginu voru 11. nóvember 2008. Allir flokkar nema Sjálfstjórnarflokkurinn, Miðflokkurinn og Grundstykkjalistinn komust inn á þing. Borgarstjóri sveitarfélagsins er Heðin Mortensen fyrir Jafnaðarflokkurinn.
Listi yfir söfn, setur og sýningar á Íslandi
Þetta er listi yfir söfn, setur og sýningar á Íslandi.
Pokaskotta
Pokaskotta (fræðiheiti: Petaurus breviceps) er tegund pokadýra.
George Hamilton-Gordon, jarl af Aberdeen
George Hamilton-Gordon, fjórði jarlinn af Aberdeen (28. janúar 1784 – 14. desember 1860), kallaður Haddo lávarður frá 1791 til 1801, var breskur stjórnmálamaður, erindreki og óðalseigandi sem var forsætisráðherra Bretlands frá 1852 til 1855 í samsteypustjórn Peelíta (klofningsflokks innan Íhaldsflokksins sem studdu hugmyndafræði Roberts Peel) og Vigga, með stuðningi róttæklinga og Íra. Ríkisstjórn Aberdeen var full af voldugum og sjálfstæðum stjórnmálamönnum sem Aberdeen tókst ekki að hafa stjórn á. Þótt Aberdeen hafi reynt að koma í veg fyrir það leiddi ríkisstjórn hans Bretland inn í Krímstríðið og féll þegar almenningsálit snerist gegn stríðinu. Aberdeen dró sig úr stjórnmálum eftir þetta.
Ferill Aberdeen hafði einkennst af átökum í utanríkismálum en reynsla hans í þeim efnum kom ekki í veg fyrir að Bretland yrði dregið inn í Krímstríðið. Einkalíf hans enkenndist af dauða beggja foreldra hans þegar hann var ellefu ára og fyrstu eiginkonu hans eftir sjö ára hjónaband. Dætur hans dóu einnig ungar og samband hans við syni hans var erfitt. Áður en Aberdeen kvæntist hafði hann ferðast mikið um Evrópu, þar á meðal til Grikklands, og hafði mikinn áhuga á fornum menningum og á fornleifafræði. Þegar hann sneri aftur til Bretlands árið 1805 varði hann stundum sínum í að bæta aðstæðurnar á skoskum óðalseignum sínum.
Eftir að kona hans dó árið 1812 varð Aberdeen ríkiserindreki og fékk nær samstundis yfirráð yfir mikilvægu sendiráði í Vín þegar hann var enn á þrítugsaldri. Hann kleif hratt upp metorðastigann og varð utanríkisráðherra í ríkisstjórn Wellingtons hertoga árið 1828 þrátt fyrir „nærri því forkastanlegt reynsluleysi í opinberum störfum“. Hann gegndi embættinu í tvö ár og varð síðar aftur utanríkisráðherra í ríkisstjórn Roberts Peel árið 1841. Þrátt fyrir þetta þótti Aberdeen afspyrnu lélegur ræðumaður og þótti auk þess hafa „fýlulegt, vandræðalegt og kaldhæðið yfirbragð“.
Gammósíur
thumbnail|Kona í rósóttum leggjabuxum thumbnail|Prjónaðar leggjabuxur Gammósíur, leggings eða leggjabuxur eru síðar þröngar prjóna- eða teygjubuxur.
Libra
Libra ehf var íslenskt hugbúnaðarfyrirtæki sem var leiðandi í þróun og framleiðslu hugbúnaðar fyrir íslenskan fjármálamarkað frá árinu 1996. Fyrirtækið var með starfstöðvar í Kópavogi þar sem störfuðu um 30 manns og á Akureyri var 5 manna starfsstöð. .
Helstu vörur fyrirtækisins, Libra Loan og Libra Securities, voru í notkun hjá flestum fyrirtækjum og stofnunum á íslenskum fjármálamarkaði. Meðal viðskiptavina Libra voru Auður Capital, Arion Banki, Frjálsi Fjárfestingarbankinn, Íslandsbanki, Íslensk Verðbréf, Landsbankinn, Nasdaq OMX, Sjóvá og Tryggingamiðstöðin.
Árið 2018 keypt hollenska hugbúnaðarfyrirtækið Five Degrees Libra.
Saga
Libra á rætur að rekja til fjármáladeildar TölvuMynda, síðar TM Software, allt til ársins 1996.
Deildin var rekin sem sjálfstæð eining innan TölvuMynda þar til um áramótin 2000/2001 þegar stofnað var dótturfyrirtækið Fjármálalausnir ehf. og Ólafur Jónsson, stjórnandi fjármáladeildar, var ráðinn framkvæmdastjóri þess.
Ári síðar var nafninu breytt í Libra með þeim tilgangi að kenna fyrirtækið við aðalvöru þess auk þess sem Þórður Gíslason tekur við starfi framkvæmdastjóra, en hann hafði leitt vöruþróun frá upphafi.
Í byrjun árs 2006 seldi TM-Software Libra til norrænu kauphallarinnar OMX og fékk nafnið OMX Technology á Íslandi, síðar OMX Banks and Brokers á Íslandi og loks OMX Broker Services á Íslandi. Við þessi eigendaskipti fer Þórður til OMX Broker Services í Stokkhólmi og Jón Páll Jónsson tekur við framkvæmdarstjóra OMX Broker Services á Íslandi.
2008 sameinuðust Nasdaq Kauphöllin í New York og OMX og við það var nafninu breytt í Nasdaq OMX Broker Services á Íslandi.
Í mars 2009 seldu Nasdaq OMX til innlendra fjárfesta. Nafnið Libra var tekið upp á ný auk þess sem Þórður tók aftur við sem framkvæmdarstjóri.
Libra Loan
Libra Loan er lánaumsýslukerfi. Yfir 100.000 lán eru meðhöndluð í kerfinu hjá viðskiptavinum Libra, sem eru flest fyrirtæki og stofnanir á íslenskum fjármálamarkað.
James Madison
James Madison (16. mars 1751 – 28. júní 1836) var bandarískur stjórnmálamaður og varð 4. forseti Bandaríkjanna frá 1809 til 1817. Hann var sonur ríkra plantekrueigenda í Virginíu eins og Thomas Jefferson. Þeir voru góðir vinir og stóðu saman í baráttunni fyrir réttindaskrá Bandaríkjanna. Madison var Sambandssinni og ásamt Alexander Hamilton mótaði hann stefnu flokksins sem barðist fyrir sterkri miðstýringu og voldugri ríkisstjórn. Hann var einn af aðalstuðningsmönnum Georgs Washingtons og átti stóran þátt í tilurð forsetaembættisins. Madison er einn „landsfeðra“ Bandaríkjanna, en hann hefur verið nefndur „faðir stjórnarskrárinnar“ því hún er að mestu talin hans höfundarverk.
Libra
Libra Loan
Libra Loan er fjölmynta lánaumsýslukerfi með öfluga upplýsingagjöf. Kerfið heldur utan um lántökur og lánveitingar og þriðja aðila umsýslu á skuldabréfum. Libra Loan er frá upphafi hannað fyrir íslenskan markað og ræður við séríslenskar þarfir og úrræði og styður fjölda lánaafbrigði.
.si
.si er þjóðarlén Slóveníu.
Tenglar
Toppdomän
James Madison
Þegar George Washington fór að aðhyllast stefnu sambandssinna og varð sammála þeim Hamilton og Madison um það að ríkisstjórnin ætti að vera valdamikil tók Madison að efast um þessa stefnu. Hann fór að líta þannig á að ríkisstjórnin ætti ekki að styrkja iðnað eða verslun umfram landbúnað eða slíka hluti og gekk því yfir í stjórnarandstöðuna og í Demókratískir repúblikanar Thomasar Jeffersons. Þess vegna varð hann utanríkisráðherra (e. secretary of state) á valdatíma Jeffersons og aðalsamningamaður í Louisiana kaupunum.
Libra
Libra Securities
Libra Securities, sem áður hét Verðbréfavogin, er fjármálahugbúnaður. Kerfið heldur utan um ferli verðbréfaviðskipta frá viðskiptum til uppgjörs, sjóðaumsýslu og rekstur verðbréfasafna. Libra Securities var í notkun hjá flestum fyrirtækjum og stofnunum á íslenskum fjármálamarkaði. Markmiðið með kerfinu var að þróa kerfi sem leysir daglega vinnu verðbréfafyrirtækja og tengist öllum aðgerðum og viðskiptum sem þau gera.
James Madison
Árið 1808 varð hann svo forsetaefni demókratískra repúblikana og vann kosningarnar. Forsetatíð hans er aðallega minnst fyrir stríð Bandaríkjanna við Bretland sem hófst árið 1812.
Libra
Libra Securities
Libra Securities á rætur að rekja til fjármáladeildar TölvuMynda, síðar TM Software, allt til ársins 1996 þegar skrifað var verðbréfasjóðakerfi fyrir Búnaðarbankann Verðbréf. . Kerfið óx og dafnaði og varð að bakvinnslu-, vörslu- og eignarstýringarkerfinu, Libra Securities, sem nær allir aðilar á íslenska verðbréfamarkaðinum nota við sín daglegu störf.
Í tilkynningu um samstarf TölvuMynda við erlenda hugbúnaðarfyrirtækið Infinity árið 1999 kemur fram að samstarfið feli meðal annars í sér að reynt verði að koma Verðbréfavoginni á markað erlendis.
James Madison
Kosningabaráttan
Kosningabaráttan var þó tvísýn. Viðskiptabannið á Bretland og Frakkland hafði lagt efnahag Bandaríkjamanna í rúst. Jefferson hafði aukið herkvaðningu og skatta andstætt kosningaloforðum. Og ekki bara það, heldur þá skiptist Repúblikanaflokkurinn í tvennt, helmingur þeirra studdi George Clinton til forseta embættis. Ekki nóg með það heldur hótaði Nýja England að segja sig úr ríkjasambandinu.
Öllum að óvörum þá vann James Madison stórsigur. Sambandssinnar voru í algjörum minnihluta og þrátt fyrir Demókratískir repúblikanar væru tvískiptir þá hlutu báðir flokkshelmingur í hvoru lagi meira en þeir.
James Madison varð forseti
Á sama tíma og George Clinton varð varaforseti. Kjörtímabilið 1808-1812 var tiltölulega tíðindalaust, engin söguleg tíðindi áttu sér stað í utanríkismálum. En vegna þess magnaðist spenna milli Bandaríkjanna og Breta. Fimmtán dögum fyrir kosningar fékk Madison stuðning þingsins fyrir stríði gegn Bretlandi. BNA menn voru sannfærðir um að Bretar væru svo veikburða að þeir gætu ekki svarað fyrir sig og að Kanada yrði innan skamms frelsað og innlimað í Bandaríkin. Þetta átti ekki eftir að fara alveg eins og þeir höfðu hugsað sér.
Stríðið 1812
Eins og ávallt gerist í stríðum þá linnir gagnrýni á ráðamenn og þjóðin þjappast saman. Repúblikanaflokkurinn sameinaðist um forsetann og það má segja að þetta hafi gilt um alla þjóðina. Í raun má rekja upphaf sterkrar þjóðernishyggju Bandaríkjanna til þessa stríðs, fram af því höfðu oft fylki hótað að segja sig úr sambandinu eða deilur staðið á um stjórnarskrána. En þetta batt enda á slíkar deilur í bili.
Sambandssinnar hófu að gagnrýna stríðið af mikilli hörku. Það leiddi til algjörs vinsældahruns hjá flokknum, fólk tók að líta á þá sem föðurlandssvikara. Í fyrsta sinn í bandarískri sögu fór fólk að vera uppnefnt „óþjóðrækið“ og slíkum nöfnum.
Stríðið gekk þó alls ekki vel. Madison hafði búist við að Bretar myndu láta undan sökum þess að stríðið gegn Frökkum var að taka sinn toll en Þvert á móti gekk Bretum óhemju vel í stríðinu. Hin tiltölulega nýstofnaða Washington borg varð meira að segja hertekin og hvíta húsið brennt til grunna seint á árinu.
Það má segja að þar hafi Bandaríkjamenn sloppið með skrekkinn þó svo að sjálfsögðu túlkuðu repúblikanar og Madison þetta sem algjöran sigur, en í raun tókst þeim bara rétt svo að komast undan algjörum ósigri. En þeir unnu þó sigur hvað almenningsálitið varðar, því „federalistar“ urðu óhemju óvinsælir fyrir gagnrýnina á stríðið.
Arabískar tölur
Arabískar tölur eða arabískir tölustafir eru algengustu tölustafir í heiminum. Fundnir upp á Indlandi, en bárust til vesturlanda með aröbum. Heill tugur er talinn svo: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 og 9. Allar tölur tugakerfis eru myndaðar úr þeim.
Lögmál um minnkandi jaðarframleiðslu
thumb|Framleiðsluferill með framleiddar einingar á y-ás og framleiðsluþátt á x-ás. Svæði vaxandi, minnkandi og neikvæðrar jaðarfremleiðslu eru merkt inn á myndina meðfram ferlinum. Í bláa punktinum er hámarks-jaðarframleiðsla, sem er sá punktur á ferlinum þar sem framleiðsla á annarri einingu verður óhagkvæm og jaðarframleiðsla fer minnkandi. Í hagfræði er Lögmálið um minnkandi afrakstur (einnig kallað lögmálið um minnkandi jaðarframleiðslu) lækkun á jaðarframleiðslu þegar magn eins framleiðsluþáttar er aukið smám saman, á meðan öllum öðrum framleiðsluþættum er haldið föstum. Lögmálið um minnkandi jaðarfremleiðslu segir að í framleiðsluferli muni aukning í framleiðsluþætti (t.d. vél eða vinnuafl) um eina einingu, á meðan öllum öðrum framleiðsluþáttum er haldið föstum, á einhverjum tímapunkti skila lægri framleiðslu á hverja einingu framleiðsluþátta. Lögmálið um minnkandi jaðarframleiðslu veldur ekki lækkun á heildarframleiðslu, heldur skilgreinir það punkt á framleiðsluferlinum þar sem framleiðsla viðbótar einingar af vöru mun leiða til taps og er þekkt sem neikvæð jaðarframleiðsla. Við minnkandi jaðarframleiðslu er framleiðslumagn jákvætt, en framleiðni og skilvirkni minnkar.
Þegar jaðartekjur eru jafnar jaðarkostnaði er hagstæðast að hætta að auka við framleiðsluþátt eða hætta eftirspurninni eftir framleiðsluþætti.
Steinsteypa
thumb|250px|Járnabinding lögð í steinsteypu.
Steinsteypa er byggingarefni sem gert er úr sementi, grjóti (oft möl, kalksteini eða graníti), sandi, vatni og öðrum fylliefnum. Steinsteypa harðnar eftir blöndun við vatn. Vatn hefur áhrif á sement þannig að það límir saman önnur efni. Þá myndast efni sem svipar til bergs. Steinsteypa er notuð í gangstéttir, húsgrunna, vegi og hraðbrautir, brýr, bílastæði, veggi og undirstöður fyrir grindverk, hlið og stangir.
Saga
thumb|250px|Hvolfþak [[Panþeons, enn þá stærsta hvolfþak í heimi úr steinsteypu.]]
Rómverjar fundu upp rómverska steinsteypu (opus caementicium á latnesku) og gerðu hana úr kalki, ösku og vikri eða mulningi. Hún var víðnotuð í rómverskum byggingum en uppgötvun hennar markaði tímamót í sögu byggingarlistar og eyddi þeim takmörkunum sem notkun steina og múrsteina setti. Ný og byltingarkennd hönnun varð möguleg með notkun steinsteypu og hægt var að reisa stærri byggingar og byggja í formum sem áður var ógerlegt að skapa.
Steinsteypuleyndarmálið var týnt í 13 aldir þar til 1756, þegar breski verkfræðingurinn John Smeaton notaði vökvakalk (e. hydraulic lime) í steinsteypu, með smásteina og mulinn múrstein sem fylliefnin. Portland-sement var notað í steinsteypu í fyrsta sinn um 1840. Hins vegar hafa fundist merki um notkun steinsteypu í byggingu Canal du Midi í Frakklandi, sem er skipaskurður, gerður árið 1670.
Í seinni tíð hefur notkun endurunninna efna í steinsteypu orðið sífellt vinsælli vegna lagasetningar um umhverfismál sem er að verða æ strangari. Helst þessara efna er svifaska (e. fly ash) sem er aukaafurð kolaknúinna virkjana. Notkun svifösku í steinsteypu hefur mikil jákvæð umhverfisáhrif með því að draga úr því efni sem fara þarf til urðunar. Þar að auki þarf ekki að framleiða eins mikið sement þar sem svifaska getur verið staðgengill þess.
Bætiefni hafa verið notuð í steinsteypu frá tímum Rómverja og Egypta þegar uppgötvaðist að hægt væri að nota ösku úr eldfjöllum til að láta sement harðna neðansjávar. Á svipaðan hátt uppgötvuðu Rómverjar að með því að bæta hrosshárum út í steinsteypu mátti verja hana fyrir sprungum, og ef blóði var bætt í hana varð hún frostþolin.
Nú á dögum hafa verið gerðar tilraunir til að bæta steinsteypu með því að blanda hana ýmsum efnum, til dæmis til þess að auka styrk hennar eða gefa henni leiðnieiginleika.
Samsetning
thumb|Blanda af sementi og sandi.
Til eru margar tegundir steinsteypu sem eru búnar til með því að breyta hlutföllum innihaldsefna.
Sement
Portland-sement er algengasta tegund af sementi sem nú er í notkun. Það er notað í steinsteypu, múrblöndu og pússningu. John Aspdin, enskur verkfræðingur, fékk einkaleyfi á Portland-sementi árið 1824, en það heitir svo vegna þess hve líkt það er Portland-steini á litinn. Steinn þessi er grafinn upp úr grjótnámu á Portlandey við England, og er víða notaður í byggingum í London. Hann er úr blöndu af kalsín-, kísil- og áloxíði. Portland-sement og önnur lík efni eru búin til með því að hita kalkstein (uppsprettu kalsíns) og leir, mala þessa blöndu (sem heitir harður múrsteinn) og loks að blanda í hana súlfatríku efni, oftast gifsi. Framleiðsla Portland-sements stendur á bak við um það bil 5% þess koltvísýrings sem mannkyn gefur frá sér.
Vatn
Þegar sementi og vatni er blandað saman myndast klístur. Þetta klístur límir saman steina í blöndunni, fyllir bil á milli þeirra og gerir sementinu kleift að flæða á auðveldan hátt. Sé lítið vatn í blöndunni verður steinsteypan sterkari og endingarbetri. Hærra hlutfall vatns gerir steinsteypuna meira þunnfljótandi. Ef vatnið sem notað er í blönduna er óhreint, getur steinsteypan átt erfitt með að harðna og orðið veikbyggð.
Efnahvarfið sem gerist í steinsteypu er svona:
Fylliefni
Helsta fylliefni í steinsteypu er grjót af mismunandi kornastærð. Mest notuðu fylliefnin eru sandur og mulinn steinn. Nú á dögum má nota endurunnin fylliefni (úr uppbyggingu eða niðurrifi) í bland við hefðbundin fylliefni. Einnig eru notuð fylliefni úr iðnaðarframleiðslu eins og sori og botnaska úr málmbræðsluofnum.
Ef ætlast er til þess að yfirborð steinsteypunnar sjáist er stundum bætt í hana skrautefnum eins og kvarsíti, smásteinum eða muldu gleri.
Styrking
Steinsteypa hefur mikið þrýstiþol af því að fylliefnin taka á móti þrýstingnum. Hins vegar er togþol steinsteypu veilt, af því að sementið sem skorðar fylliefnin getur brostið þegar það er togað í sundur. Járnbent steinsteypa er sterkari en venjuleg steinsteypa vegna járnabindingar innar sem eykur togþol hennar.
Pólýnesía
thumb|Mynd sem sýnir [[þríhyrningur|þríhyrninginn sem er skilgreindur sem Pólýnesía]] Pólýnesía (komið frá grísku orðunum poly = margt og nesos = eyja) er stórt svæði í Kyrrahafi sem inniheldur meira en 1000 eyjar og telst til Eyjaálfu. Upprunalega átti hugtakið við allar eyjurnar í Kyrrahafinu en í dag er það notað, landfræðilega, yfir þríhyrning með hornin Hawaii, Nýja Sjáland og Páskaeyju. Hinir helstu eyjahóparnir innan þessa þríhyrnings eru Samóa, Tonga, og hinar ýmsu eyjakeðjur sem mynda Frönsku Pólýnesíu. Mannfræðilega á hugtakið hins vegar við um einn hinna þriggju hluta Eyjaálfu, hinir verandi Míkrónesía og Melanesía, þar sem allir frumbyggjarnir tilheyra einum hóp menningar og mannfræðilega eftir aldir af þjóðflutningum um hafið.
thumb|Cook flói á Moorea eyju, sem er hluti af [[Franska Pólýnesía|Frönsku Pólýnesíu.]] Eftirfarandi eyjar eða eyjahópar eru ýmist ríki eða svæði sem eru pólýnesísk að menningu. Sumar eyjanna sem teljast pólýnesískar eru fyrir utan þríhyrninginn sem er notaður til að skilgreina svæðið sjálft.
Fylki (stærðfræði)
Fylki í stærðfræði á við stærðfærðilegt viðfang, sem samanstendur úr stæðum, t.d. tölum eða föllum, og lýtur línlegri algebru. Almennt má túlka fylki sem töflu, þar sem hver hólf töflunnar hefur eitt stak. Stærð fylkis er fjöldi lína × fjöldi dálka, þannig að 2×3 fylki hefur tvær línur og þrjá dálka. m×n fylki yrði skrifað svona:
þar sem að a_{ij} er talan í i-tu röð og j-ta dálki. Hver tala í fylkinu er kallað stak. Hægt er að túlka eina línu sem m-víðan vigur, eða einn dálk sem n-víðan vigur. Þá er vigur línu kallaður línuvigur og vigur dálks kallaður dálkvigur. Út frá þessu má leiða skilgreininguna að fylki er röðuð n-nd vigra, rétt eins og vigur er röðuð n-nd talna.
Ef fylki hefur jafn marga dálka og línur (n×n) er það kallað ferningsfylki eða ferningslaga fylki. Ef stökin á hornalínunni (frá efra vinstra horni að neðra hægra horni) eru einu stökin sem hafa ekki gildið 0, þá er fylkið kallað hornalínufylki. Ef stökin ofan við aðalhornalínuna eru öll núll, en ekki neðan við hana, þá kallast fylkið neðra þríhyrningsfylki. Öfugt gildir, að ef stökin neðan við aðalhornalínuna eru öll núll en ekki ofan við hana, þá er fylkið efra þríhyrningsfylki.
Hér eru nokkur dæmi um fylki:
Samlagning
Leggja má fylki saman ef og aðeins ef að þau eru jafn stór. Þá eru samsvarandi stök lögð saman með einföldum hætti:
Dæmi:
Margföldun
thumb|Margföldun fylkja sýnt myndrænt Hægt er að margfalda saman tvö fylki því og þá aðeins að fjöldi dálka í fyrra fylkinu sé jafn fjölda lína í seinna fylkinu. Þ.e., hægt er að margfalda saman m×r fylki og r×n fylki. Köllum slík fylki A og B. Þá er hægt að margfalda saman A og B: AB.
Varúðar skal gætt við margföldun fylkja, þar sem að víxlregla gildir ekki um margföldun þeirra: AB \ne BA. Margföldun BA er heldur ekki möguleg nema að m = n, í þessu dæmi. Þó svo að margföldun sé ekki víxlin eru til tilfelli þar sem að tvö fylki margfölduð saman skila sömu niðurstöðu á hvorn vegin sem margfaldað er, en það er hrein tilviljun.
Margfeldi fylkja er skilgreind þannig að fyrir er stakið. Þ.e., stakið jafngildir innfeldinu af i-ta línuvigrinum í A og j-ta dálkvigrinum í B.
Reiknireglur margföldunar eru:
Andhverfa fylkja
Aðalgrein: Andhverfanlegt fylki
Ferningsfylki er eina tegund fylkja sem geta átt sér andhverfu, en með því skilyrði að ákveða fylkisins sé ekki núll og að metorð þess sé jafnt stærðinni (n). Ýmis önnur jafngild skilyrði eru til staðar. Sé ferningsfylki margfaldað við andhverfu fæst einingarfylki.
Saga fylkja
Fylki voru fyrst notuð af Gottfried Wilhelm von Leibniz á 17. öld. William Hamilton notaði fylki við skilgreiningu á fertölum.
Prófkvíði
Prófkvíði er ákveðin tegund kvíða sem er talinn byggjast á tveimur þáttum, tilfinningasemi og áhyggjum (Helga Kristinsdóttir og Stefanía Ægisdóttir. 1990:33).
Inngangur
Mikið álag fylgir oft prófum og virðist það hafa mismunandi áhrif á nemendur. Sumir nemendur eiga í miklum vanda þegar að prófum kemur, þrátt fyrir góðan undirbúning. Mörg dæmi eru þess, að prófkvíðnum einstaklingum finnist þeir ekki uppskera eins og til var sáð. Í prófi verður hugsunin óskýr, nemandinn á erfitt með að einbeita sér og finnst hann ekki geta komið þekkingu sinni nægjanlega vel á framfæri. Því má telja að prófkvíði geti haft áhrif á áframhaldandi námsárangur þessara nemenda.
Um rannsóknir tengdar prófkvíða
Við rannsókn á þeim sem haldnir eru prófkvíða kemur í ljós að ólíkar forsendur liggja kvíðanum að baki. Sumir eru eingöngu haldnir hreinum prófkvíða meðan aðrir eiga auk hans við ýmiss konar sértæk vandamál að stríða, svo sem lesblindu, ofvirkni og tourette, sem oft kemur niður á frammistöðu þeirra í prófum. Gera má því ráð fyrir að stærsti hluti þess hóps sem haldinn er prófkvíða komi úr röðum þeirra, sem eiga við slík vandamál að stríða.
Í bókinni Náðargáfan lesblinda kemur fram að í skriflegum prófum séu einkunnir lesblindra barna oft lágar og jafnvel í þeim fögum sem barnið hefur ánægju af. Þar sem menntun er álitin mikilvæg heldur barnið svo áfram í skóla eins lengi og það þolir. Barnið hættir e.t.v. í menntaskóla og fær sér vinnu við vélar þar sem færni þess fær notið sín (Davis, Ronald D. og Eldon M. Braun. 2003:124).
Rannsóknir sem styðjast m.a. við prófkvíðakvarða Spilbergs hafa leitt í ljós að þeir sem haldnir eru prófkvíða sýna ekki hámarksgetu í prófum. Þeir upplifa aðstæðurnar sem ógnandi og svara þeim með mjög sterkum tilfinningalegum viðbrögðum. Einnig hafa rannsóknir margoft leitt í ljós neikvætt samband prófkvíða og námshæfni. Það er áhyggjuþáttur prófkvíðans sem hefur mest truflandi áhrif á frammistöðu prófkvíðinna einstaklinga. (Helga Kristinsdóttir og Stefanía Ægisdóttir. 1990:32). Í prófum vex kvíðinn og hinir prófkvíðnu eiga oft erfitt með að muna einföldustu atriði sem mikið kapp hefur verið lagt á að læra. Það getur liðið þó nokkur tími áður en nemandinn nær tökum á kvíðanum og kemst hann þá oft í tímaþröng, sem hefur síðan magnandi áhrif á kvíðann (Auður R. Gunnarsdóttir. 2004).
Í könnun sem gerð var á sérkennslu í grunnskólum Reykjavíkur á tímabilinu 1998 –1999 kemur fram að um 19,5% nemenda í grunnskólum voru í sérkennslu og/eða fengu sérúrræði. Þar af fengu 95 – 99% þessa hóps sérkennslu í íslensku, þ.e. lestri og stafsetningu og stærðfræði (Anna Ingeberg Pétursdóttir o.fl. 2000:77-19). Það eru einmitt þessir námsþættir sem lesblindir einstaklingar eiga hvað erfiðast með. Lesörðugleikar og áhyggjur af stafsetningu gera það að verkum að þeir eiga oft erfitt með að einbeita sér. Í bókinni Náðargáfan lesblinda segir að sumir lesblindir komist að því að þeir geti hreinlega ekki lesið. Sem fullorðnir einstaklingar eiga þeir enn í vanda og þegar þeir eru prófaðir í að þekkja orð fá þeir oftast einkunnir undir getu barna í þriðja bekk grunnskóla, jafnvel þótt þeir hafi fengið aðstoð í lestri (Davis, Ronald D. og Eldon M. Braun. 2003:8). Þetta leiðir hugann að því hvaða áhrif þetta hefur á sjálfsmat nemenda því niðurstöður sýna t.d. að áhyggjuþáttur prófkvíða vísar til hugsana um neikvætt sjálfsmat, sem aftur getur haft neikvæð áhrif á námsárangur og líðan.
Áhyggjuþáttur prófkvíðans er talinn vísa til neikvæðs sjálfsmats á eigin hæfni í samanburði við aðra (Helga Kristinsdóttir og Stefanía Ægisdóttir. 1990:32). Í rannsókn sem gerð var á námsgengi og afstöðu árgangsins, sem fæddur er 1975, til náms kemur fram að sjálfsálit tengist einkunn nemenda á samræmdu prófi í íslensku í 10. bekk. Næstum helmingur þeirra sem fékk undir fimm í einkunn tilheyrir hópnum sem minnst sjálfsálit hefur samanborið við tæplega þriðjung þeirra sem fékk fimm eða hærra (Jón Torfi Jónasson og Kristjana Stella Blöndal. 2002:68).
Prófkvíði getur líka leitt til þess að nemendum fer að finnist námið vera álag og erfiði og ánægjan af náminu hverfur og þeir læra oftast til að forðast mistök (Auður R. Gunnarsdóttir 2004). Þó svo rannsóknir hafi sýnt að hægt sé að minnka prófkvíða með flestum þeim aðferðum, sem mest hafa verið notaðar, þá er samt spurning hvort verið sé að gera ákveðnum einstaklingum óþarflega erfitt fyrir með því álagi sem fylgir prófum. Daniel Golemann hefur fært fyrir því margvísleg rök að „tilfinningavísitala“ skiptir jafnvel meiri máli fyrir velgengni okkar í námi en hefðbundin greindarvísitala. Hann segir að greindarvísitala byggi á mælingum á tiltölulega þröngu sviði málskilnings og talskilnings (Rúnar Sigþórsson o.fl. 1999:130).
Ljóst er því að margt bendir til þess að próf eða það álag sem fylgir prófum hafi bein eða óbein áhrif á sjálfsálit og námsárangur nemenda. Ýmislegt bendir til þess að próf mæli aðeins kunnáttu og getu einstaklinga undir álagi en segi lítið til um raunverulega kunnáttu þeirra við aðrar kringumstæður. Velta má því fyrir sér hvort ekki megi í ríkari mæli beita öðrum matsaðferðum þegar meta eigi námsárangur heldur en nú er gert.
Niðurlag
Önnur grein grunnskólalaganna segir til um að grunnskólinn skuli leitast við að haga störfum sínum í sem fyllstu samræmi við eðli og þarfir nemenda og stuðla að alhliða þroska, heilbrigði og menntun hvers og eins (Lög um grunnskóla nr. 66/1995). Í dag er málum þannig háttað að niðurstöður úr samræmdum prófum í 10. bekk hafa mikið um það að segja hvort nemandi teljist hæfur til að hefja nám í framhaldsskóla. Spurningin er því hvort samræmd próf séu í samræmi við þarfir þess hóps sem þjáist af prófkvíða og hvort ekki væri eðlilegra að nemendur hefðu meira val um hvernig þeir yrðu metnir í lok grunnskólans. Einstaklingar eru mjög ólíkir og því ætti að meta þá á ólíkan hátt og ekki hvað síst í lok grunnskólans þegar framtíðin blasir við þeim. Skólanum er ætlað að stuðla að þroska og menntun hvers og eins og er því útilokað að meta alla eftir einum mælikvarða sem kallast samræmd próf. Það hlýtur að flokkast undir ósanngirni gagnvert stórum hluta nemenda ekki hvað síst þeim sem haldnir eru prófkvíða hvað þá þeim sem eru haldnir prófkvíða og öðrum sértækum vandamálum.
Arsenal F.C.
255px|thumb|left
Náttskuggaætt
Náttskuggaætt eða kartöfluætt (fræðiheiti: Solanaceae) er ætt dulfrævinga sem margir eru ætir en sumir eitraðir (og sumir bæði með eitraða og æta hluta). Margar jurtir af þessari ætt eru hagnýttar af mönnum og eru mikilvægt hráefni í matargerð, sem krydd og í lyfjagerð. Margar jurtir af þessari ætt innihalda aftur á móti mikið magn af beiskjuefnum sem geta haft eitrunaráhrif á menn og dýr, allt frá minniháttar óþægindum að því að vera banvæn í litlum skömmtum.
Arsenal F.C.
Arsenal er knattspyrnulið í norðvestur hluta Lundúna. Það var stofnað árið 1886 og hét þá Dial Square en nafnið breyttist fljótt í Royal Arsenal og svo Woolwich Arsenal. Í upphafi var það aðeins skipað starfsmönnum úr hinni konunglegu hergagnasmiðju sem staðsett var á svæðinu. Fyrsti leikurinn var leikinn við lið sem hét Eastern Wanderers og vann Arsenal þann leik 6-0.
Fyrstu skrefin
thumb|left|Lið Arsenal árið 1888
Náttskuggaætt
Blóm jurta af náttskuggaætt eru venjulega keilulaga eða trektlaga með fimm samvaxin krónublöð. Laufin eru stakstæð, oft með loðið yfirborð.
Arsenal F.C.
Fyrstu skrefin
Þannig hófst í raun saga þessa félags sem er eitt það stærsta í Englandi og var heillengi á árunum fyrir seinna stríð, stærsti klúbbur í heimi. Næsta skref var að skipta um nafn. Liðið hét nú Royal Arsenal. Aðstöðuleysi hindraði þessa stórhuga menn ekki í að halda áfram að spila knattspyrnu. Árið 1891 hafði félagið unnið allar bikarkeppnirnar í London og þar með skotist fram úr eldri liðum á borð við Tottenham og Milwall. En eitthvað vantaði uppá. Stóru liðin að norðan voru enn of sterk fyrir „litla“ Arsenal og það var ekki fyrr en atvinnumennsku var komið á hjá Arsenal að hjólin tóku að snúast af alvöru. Fljótlega voru umsvifin orðin það mikil að liðið varð að eignast leikvang. Fyrsti völlurinn sem Arsenal eignaðist var Manor Field við Manor veg og gátu þeir þar byggt stúku sem þeir gátu verið stoltir af En bakslag kom í þetta ferli þegar hin liðin í Norður Englandi sem hingað til höfðu viljað spila við Arsenal tóku nú uppá því að neita að spila við þá. Á þeim tíma var Arsenal eina liðið í suður-Englandi sem hafði tekið upp atvinnumennsku og það fór illa í hin liðin. Enska knattspyrnusambandið snéri líka baki við þeim svo nú urðu þeir að róa á önnur mið. Reynt var að fá stóru liðin fyrir sunnan til þess að stofna deild en þeir vildu það ekki. Nú voru góð ráð dýr. Arsenal sá nú fram á dökka tíma.