cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Denali-þjóðgarðurinn og verndarsvæði
Denali-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (enska: Denali National Park and Preserve) er þjóðgarður og verndarsvæði í mið-Alaska og þekur svæðið umhverfis Denali, hæsta fjalls Norður-Ameríku. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1917 og er 24.500 km2 en 19.000 þeirra eru ekki í ríkiseigu. Áður hét þjóðgarðurinn Mount McKinley National Park en hann var stækkaður árið 1980. Á verndarsvæðinu (preserve) eru veiðar leyfðar.
Trjálína er í 760 metrum svo að megnið af þjóðgarðinum er túndra. Hreindýr, grábjörn, svartbjörn og elgur eru meðal stærri spendýra. Spói og rjúpa eru meðal fugla sem hafast við þar á sumrin. Ránfuglar eru t.d. ugla, fálki og gullörn. Bannað er að fóðra villt dýr á svæðinu. Vegir eru af skornum skammti í þjóðgarðinum. Þeir sem vilja klífa fjallið Denali þurfa leyfi til þess.
Málmfræði
thumb|right|Málmbræðsluofn með fýsibelg knúinn af vatnshjóli í [[Kína á 14. öld.]] Málmfræði er sú grein efnafræðinnar sem rannsakar eiginleika málmkenndra frumefna og málmblendur.
Málmfræði hefur verið stunduð frá byrjun bronsaldarinnar má segja því þá lærðu menn að blanda saman tini og kopar til að mynda málmblenduna brons.
Í dag er hún aðallega stunduð til að læra að búa til nýjar og ódýrar málmblöndur sem vinna betur en þær málmblöndur sem við þekkjum í dag.
Pandhé
Norðurslóðir
thumb|right|Rauða línan sýnir svæði með 10°C meðalhita í júlí en algengt er að styðjast við það sem skilgreiningu á norðurslóðum. Norðurslóðir (einnig kallaðar Norðurhöf eða Norðurheimskautssvæðið) er heimshlutinn í kringum Norðurheimskautið. Innan norðurslóða eru hlutar af Rússlandi, Alaska (sem tilheyrir Bandaríkjunum), Kanada, Grænland (sem tilheyrir Danmörku), Ísland, norðurhéruð Noregs, Svíþjóðar og Finnlands, en stærsti hluti svæðisins er hið ísi lagða haf Norður-Íshafið. Ekki er til nein algild skilgreining á norðurslóðum, en gjarnan er miðað við Norðurheimskautsbaug (66° 33’N), skógarmörk í norðri (trjálínu), 10°C meðalhita í júlí eða skilin milli kalda Íshafssjávarins og hlýrri sjávarstrauma í Norður-Atlantshafi. Vistfræðilega er Ísland á mörkum þess svæðis sem talið er til norðurslóða. Þau ríki sem eiga lönd innan norðurslóða vinna saman innan Norðurskautsráðsins.
Íbúar
thumb|right|Inúítafjölskylda á ljósmynd frá 1916 Norðurslóðir einkennast af afar strjálli og dreifðri byggð. Íbúar norðurslóða eru á bilinu 3 til 4 milljónir eftir því hvernig svæðið er skilgreint. Um 10% þeirra eru frumbyggjar sem skiptast í a.m.k. þrjátíu þjóðarbrot og eru flest þeirra í Rússlandi. Við lok síðustu ísaldar, eða fyrir 10 til 15 þúsund árum, tók fólk að setjast að á norðurslóðum. Búseta á Grænlandi hófst fyrir um fjögur þúsund árum. Byggðin hvarf þúsund árum síðar vegna breyttra veðurskilyrða og önnur þúsund ár liðu þar til Grænland byggðist að nýju. Á Grænlandi var um fimm alda skeið á síðmiðöldum norrænt samfélag sem talið er hafa liðið undir lok á 15. öld.
Inúítar búa í norðurhéruðum Norður-Ameríku og á ströndum Grænlands og skyldir þjóðflokkar, s.s. Aljútar og Yup'ik, í Alaska og Síberíu. Indjánaþjóðir eins og Atabaskar búa í Vestur-Kanada og í Alaska.
Á Grænlandi eru 55.000 íbúar sem flestir eru Kalallítar (Inúítar). Landið varð dönsk nýlenda á átjándu öld og fékk heimastjórn árið 1979. Í nóvember 2008 kusu Grænlendingar aukna sjálfstjórn í þjóðaratkvæðagreiðslu með 75,54% atkvæða og núverandi ríkisstjórn stefnir að algjöru sjálfstæði árið 2021. Samar eru frumbyggjar norðurhéraða Noregs, Svíþjóðar og Finnlands.
thumb|right|Samar í Noregi um 1900. Í norðurhéruðum Rússlands eru þjóðarbrotin Tjúktar, Komi, Kirjálar og Jakútar sem hvert um sig telur nokkur hundruð þúsund manns. Þau hafa öll sérstök sjálfstjórnarsvæði. Einnig eru 26 minni þjóðarbrot dreifð um Síberíu og er áætlað að þessum þjóðarbrotum tilheyri u.þ.b. 186.000 manns. Meðal þeirra eru Kantar sem búa meðfram Ob-fljótinu í vesturhluta Síberíu og Evenar sem halda hreindýr og búa í Austur-Síberíu nálægt Kyrrahafi.
Hefðbundið viðurværi íbúa norðurslóða eru veiðar og kvikfjárrækt (t.d. fiskveiðar, selveiði, hvalveiðar, sauðfjárrækt og hreindýrarækt). Vegna kulda eru fá svæði á norðurslóðum sem henta til akuryrkju en aftur á móti er á vissum árstímum mikil veiði, bæði á landi, í vötnum og í hafi. Vegna þessa var hlutfall dýraafurða hærra í fæðu íbúa norðurslóða en fólks í öðrum heimshlutum og þess sér enn merki í fæðuvali.
Náttúra
thumb|right|Rjúpa í vetrarbúningi Lífríki norðurslóða spannar mörg lífbelti og búsvæði; barrskógar eru í suðri, freðmýrar og fjalllendi um miðbik svæðisins og ísjaðar í norðri. Tiltölulega fáar dýrategundir lifa á norðurslóðum en oft eru tegundirnar margbreytilegar. Eitt einkenni norðurslóða er gríðarleg stofnstærð sumra tegunda svo sem fiska (t.d. loðnu og síldar), sjófugla (haftyrðils og lunda) og spendýra eins og læmingja og hreindýra. Frumframleiðsla á norðurslóðum er mikil þó að vaxtartíminn sé stuttur. Miklar sveiflur eru í fæðu dýra eftir árstíma og stofnstærð sumra dýrategunda sveiflast mikið milli ára. Þannig er stofnstærð rjúpu afar breytileg og stofnstærð dýra sem éta rjúpu, s.s. fálka, sveiflast í takt við það. Einnig sveiflast stofnstærð snæuglu eftir því hve mikið er af læmingjum sem eru aðalfæða hennar. Hreindýr, hvítabirnir, sauðnaut, selir, heimskautarefir og snæuglur eru einkennisdýr norðurslóða.
Um 360 fuglategundir halda til á norðurslóðum þar af 75 á Íslandi. 40 fuglategundir eru staðfuglar, 35 tegundir færa sig milli svæða á norðurslóðum, en langstærsti hlutinn, eða 280 tegundir, eru farfuglar sem aðeins dvelja þar að sumri til.
Náttúruauðlindir
thumb|right|Fiskiþorpið [[Reine í Lófóten í Norður-Noregi, norðan við heimskautsbaug.]] Sums staðar á norðurslóðum eru miklar náttúruauðlindir; olíu- og gaslindir eru á norðurströnd Alaska, í Nunavut í Kanada og á vatnasviði Petsjorafljótsins í Rússlandi vestan Úralfjalla. Miklar nikkel- og koparnámur eru á Kóla- og Taímírskaga í Rússlandi, demantanámur í Jakútíu í Rússlandi og vesturhéruðum Kanada og kolanámur á Svalbarða.
Á norðurslóðum eru einhver mestu fiskimið heims. Mikið af ferskvatnsbirgðum heimsins er á norðurslóðum. Stórar ár falla til sjávar á norðurslóðum og í þeim eru stundaðar fiskveiðar. Fallorka þeirra er auk þess nýtt til raforkuframleiðslu. Einnig eru árnar nýttar til að fleyta til sjávar trjám úr nyrstu hlutum barrskógabeltisins. Stundum rekur trjáboli yfir Íshafið og enda þeir sem rekaviður á öðrum nálægum svæðum, t.d. á Íslandi.
Loftslagsbreytingar
thumb|right|Vetrarís á [[Beauforthafi.]] Á norðurslóðum sjást loftslagsbreytingar á jörðinni skýrar og hraðar en víðast annars staðar og gefa rannsóknir á norðurslóðum vísbendingu um hvers megi vænta annars staðar á jörðinni. Rannsóknir á borkjörnum úr Grænlandsjökli hafa sýnt tengsl milli hlýnandi veðurfars og hækkandi koltvísýrings. Spáð er hlýnun í heiminum á næstu áratugum og gæti hlýnun á norðurslóðum orðið meiri, sem lýsti sér m.a. í meiri rigningu og hækkun sjávarmáls. Rannsóknir virðast benda til að hraði loftslagsbreytinga sé mestur á heimskautasvæðum jarðarinnar. Því er spáð að barrskógabeltið stækki til norðurs og freðmýrar minnki um allt að helming á einni öld en mögulegt verði að stunda skógrækt og kornrækt víðar en nú er.
Siglingar
thumb|right|Ísbrjótur ryður leið gegnum ísi lagt haf. Siglingar um Norður-Íshafið eru gríðarlega erfiðar sökum rekíss og vegna aukinnar útbreiðslu heimskautsíssins á veturna. Þetta gerir að verkum að ekki er öruggt að sigla um hafið nema á vissum árstímum á sérútbúnum skipum og í fylgd ísbrjóta. Áður fóru Inúítar um á kajökum, norrænir menn á knörrum og Pómorar á tvímastra skipum með ráseglum (kotsj) en siglingar þeirra voru bundnar við styttri leiðir sem hægt var að komast yfir á einu sumri. Fyrsta hrina könnunar Norður-Íshafsins, frá 16. öld til 19. aldar, var drifin áfram af áhuga á að finna nothæfa leið frá Evrópu og austurströnd Ameríku norður fyrir Norður-Ameríku annars vegar (Norðvesturleiðin) og Rússland hins vegar (Norðausturleiðin).
Eftir margar misheppnaðar tilraunir til að finna Norðvesturleiðina varð Roald Amundsen fyrstur til að ná að sigla hana í einni atrennu árið 1906. Frekari tilraunir hafa síðan leitt í ljós að fyrir vöruflutninga er þessi leið ekki áhættunnar virði. Vestari hluti Norðausturleiðarinnar var mikið notaður af Evrópubúum (Rússum, Dönum, Svíum og Hollendingum) frá því á miðöldum og Pómorar við Hvítahaf náðu allt austur til ósa Jenisejfljóts. Fyrstur til að komast austur fyrir Tjúktaskaga var Semjen Desnjev á 17. öld en ekki tókst að sigla alla leiðina í einni ferð fyrr en 1878 þegar finnsk-sænski landkönnuðurinn Adolf Erik Nordenskiöld sigldi austur eftir henni allri. Hann þurfti þó að bíða fastur í ísnum yfir veturinn. Vandamálið við Norðausturleiðina er hvað hún er löng og að við hana eru einungis sjö hafnir sem eru lausar við ís allt árið um kring. Það gæti þó átt eftir að breytast.
Samfara hnattrænni hlýnun og þar með bráðnun heimskautaíssins opnast möguleikar á siglingaleið allt árið um Norður-Íshaf. Sjóleiðin milli austurstrandar Norður-Ameríku og Asíu (Kína) er þrettán þúsund sjómílur að lengd ef siglt er um Miðjarðarhaf og Súesskurð en yrði níu þúsund sjómílur ef farin væri sjóleið um Ísland og gegnum Norður-Íshafið. Við opnun Norðausturleiðarinnar milli Asíu og Evrópu gæti Ísland orðið umskipunarland á vesturenda siglingarleiðarinnar þar sem Ísland liggur landfræðilega vel við sem miðstöð dreifingar til Evrópu og Ameríku. Siglingar milli ríkja innan norðurslóða svo sem milli Vestfjarða og Grænlands yrðu einnig greiðari.
Mengun
Tiltölulega lítil mengun er á svæðinu og mesta mengunin á uppruna sinn utan svæðisins. Eiturefni sem safnast saman í fitu sjávarspendýra hafa fundist í fólki frá norðurslóðum. Helsta áhyggjuefni núna er mengun af völdum kvikasilfurs, blýs og kadmíums. Kvikasilfur safnast í fitu dýra og borið hefur á uppsöfnun kvikasilfurs hjá fólki á norðurslóðum sem lifir á fituríku sjávarfangi. Geislavirkni á norðurslóðum stafar af því að þar voru gerðar tilraunir með kjarnorkusprengjur.
Vagnalestin
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Vagnalestin (franska: Le Caravane) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 24. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1964, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1962-63.
Söguþráður
Bakgrunnur þessarar sögu eru hinar miklu landnámsferðir frá Mississippi -dalnum til Kaliforníu á vesturströnd Bandaríkjanna sem hófust um miðja 19. öld. Lukku Láki tekur að sér að leiða vagnalest landnema slíka háskaför. Fljótlega eftir að lagt er upp kemur í ljós að einhver í hópnum ætlar sér með skemmdarverkum að koma í veg fyrir að vagnalestin komist á áfangastað. Vagnalestinni tekst þó við illan leik að komast yfir skrælnaða eyðimörkina til lastabælisins Kreysuvíkur (e. Crazy town) þar sem ægir saman spilavítum, krám og léttúðarhúsum. Eftir að kvenfélag bæjarins beitir sér fyrir siðbót í bæjarfélaginu heldur vagnalestin áfram ferðinni, en þá kárnar gamanið þar sem fara þarf um veiðilönd herskárra síuxa-indíána sem hafa það sem dægrastyttingu að safna höfuðleðrum.
Mary Higgins Clark
thumb|200px|right|Mary Higgins Clark Mary Theresa Eleanor Higgings Clark Conheeney, oftast nefnd Mary Higgings Clark, (fædd 24. desember 1927 í Bronx í New York borg; d. 31. janúar 2020) var bandarískur rithöfundur. Allar 24 bækur hennar hafa komist á metsölulista í Bandaríkjunum og Evrópu.
Melabúðin
Melabúðin er matvöruverslun í Vesturbæ Reykjavíkur. Melabúðin er rótgróin kaupmannsbúð þar sem hægt er að velja kjöt- og fiskmeti eftir vigt. Verslunin sem var stofnuð árið 1956 var ein fyrsta sjálfsafgreiðsluverslun landsins. Melabúðin er til húsa í 220 fm rými á horni Hagamels og Hofsvallagötu.
Stofnandi verslunarinnar var Sigurður Magnússon. Núverandi eigandur eru Pétur Alan Guðmundsson og Snorri Guðmundsson en foreldrar þeirra, Guðmundur Júlíusson og Katrín Stella Briem, keyptu verslunina af Hreini Halldórssyni árið 1979.
Seinna stríð Kína og Japans
Seinna stríð Kína og Japans var styrjöld á milli Lýðveldisins Kína og japanska keisaradæmisins sem háð var frá 1937 til 1945. Stríðið hófst í aðdraganda seinni heimsstyrjaldarinnar og rann inn í hana eftir að Japanir gerðu árás á Perluhöfn árið 1941. Stríðinu lauk með skilyrðislausri uppgjöf Japana fyrir bandamönnum eftir kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki árið 1945.
Orsök stríðsins var útþenslustefna Japana, sem höfðu uppi áætlanir um að ná yfirráðum yfir allri Suðaustur-Asíu. Innrás Japana var framkvæmd í nokkrum þrepum sem kölluðust í japönskum áróðri „kínversku atvikin“ og voru útmáluð sem ögranir Kínverja gegn Japönum sem réttlættu hernaðarinngrip. Japanir notuðu Mukden-atvikið svokallaða árið 1931 sem tylliástæðu til að gera innrás í Mansjúríu. Árið 1937 hófu Japanir svo allsherjarinnrás í Kína eftir atvikið við Marco Polo-brúna svokallaða. Upphaf hinnar eiginlegu styrjaldar er miðað við það ár, og stundum er upphaf seinni heimsstyrjaldarinnar einnig miðað við ártalið þótt algengast sé á Vesturlöndum að miða við innrásina í Pólland 1939. Kínverjar börðust einir gegn Japönum frá 1937 til 1941 en eftir að Japanir réðust á Perluhöfn komu bandamenn seinni heimsstyrjaldarinnar þeim til aðstoðar og hjálpuðu þeim að vinna bug á innrásinni.
Innrásin í Kína
Flestir sagnfræðingar miða upphaf stríðsins við atvikið við Marco Polo-brúna þann 7. júlí 1937 þar sem kom til átaka milli japanskra og kínverskra hermanna stutt frá Beijing. Eftir átökin sátu Japanir um Sjanghæ, Nanjing og suðurhluta Shanxi í orrustum þar sem um 200.000 japanskir og enn fleiri kínverskir hermenn börðust.
Atvikið við Marco Polo-brúna markaði ekki aðeins upphaf átakanna milli Kína og Japans, heldur leiddi það til þess að deiluaðilar í kínverska þjóðernisflokknum Kuomintang og kínverska kommúnistaflokknum gerðu með sér varnarbandalag gegn japönskum innrásarmönnum. Kommúnistar og þjóðernissinnar höfðu átt í borgarastyrjöld frá árinu 1927 en eftir Xi'an-atvikið í desember 1936 var Chiang Kai-shek, leiðtogi þjóðernissinna, þvingaður af undirmönnum sínum til að semja um vopnahlé við kommúnista svo að Kínverjar gætu einbeitt sér í sameiningu að því að verjast innrás Japana. Brestir voru þegar teknir að myndast í þessu varnarbandalagi undir lok ársins 1938 þrátt fyrir framsókn Japana í norðurhluta Kína, meðfram ströndum Kína og í frjósama Jangtsedalnum. Átök milli kommúnista og þjóðernissinna urðu æ tíðari á svæðunum sem Japanir höfðu ekki hertekið árið 1940. Kommúnistar juku áhrif sín við hvert tækifæri með fjöldasamkomum, stjórnskipunarumbótum og jarðeigna- og skattaumbótum sem ætlað var að vinna hylli bændastéttarinnar, en þjóðernissinnar reyndu að hindra aukin áhrif kommúnískra „bandamanna“ sinna.
Markmið Japana
Markmið Japana var ekki að leggja Kína beinlínis undir sig, enda var það vart raunhæfur möguleiki. Markmið þeirra var fremur að fullvissa sig um að í Kína ríkti stjórn sem væri hliðholl japönskum hagsmunum. Þær stjórnir Kína sem reyndu að vingast við Japani nutu lítillar alþýðuhylli en Japanir neituðu að sætta sig við stjórnir Kuomintang eða Kommúnistaflokksins, sem hefðu notið meiri vinsælda meðal Kínverja. Japanir neyddu Kínverja á hernámssvæðum sínum til að skipta peningum sínum fyrir hernaðarskuldabréf, sem síbreytilegar japanskar stjórnir neituðu síðan að greiða.
Hernaðarstefna Kínverja
Kína var mun verr í stakk búið til stríðs en Japan. Kínverska stjórnin bjó aðeins yfir lítilfjörlegum hergagnaiðnaði, fáum vélrænum fótgönguliðum og nánast engum brynvörnum. Allt fram á miðjan fjórða áratuginn vonuðust Kínverjar til þess að Þjóðabandalagið myndi reyna að hefta útþenslustefnu Japana á meginlandinu. Einnig skipti máli að þjóðernisstjórn Kuomintang var upptekin af borgarastríðinu gegn kommúnistunum, sem hún leit lengi á sem enn meiri ógn en Japani. Haft er eftir Chiang Kai-shek:
Eftir að kommúnistar og þjóðernissinnar gengu í varnarbandalag gegn Japönum voru hersveitir kommúnista að nafninu til settar undir yfirstjórn þjóðernisstjórnarinnar en í reynd var lítil eining meðal þessara fylkinga þar sem leiðtogar þeirra beggja bjuggust fastlega við því að taka til vopna hver gegn öðrum á ný þegar sigurinn gegn Japönum væri unninn. Kínverjar neyddust því til að forðast bein áhlaup gegn innrásarmönnunum svo hægt yrði að viðhalda herafla til að nýta í áframhaldandi borgarastyrjöld að loknu stríðinu gegn Japan. Andspyrnuhreyfingar voru hvattar til að vinna skemmdarverk innan hernámssvæða Japana, en þetta tryggði að Japanir viðhéldu í reynd aðallega stjórn í kínverskum borgum en ekki á landsbyggðinni. Chiang gerði sér grein fyrir því að til að vinna stuðning Bandaríkjanna yrðu Kínverjar að sýna fram á hernaðarstyrk sinn. Skjótt undanhald frá innrásarhernum myndi gera erlend ríki tregari til að styðja Kínverja. Því ákvað Chiang að etja kappi við Japani í orrustunni um Sjanghæ árið 1937. Chiang sendi bestu hermenn sína, sem höfðu hlotið þjálfun Þjóðverja, til að verja stærstu verslunarborg Kína gegn japanska hernum. Orrustan leiddi til mikils mannfalls beggja hliða en lauk með því að Kínverjar neyddust til að hörfa frá borginni. Þrátt fyrir að Kínverjar hefðu beðið ósigur í orrustunni sýndi vaskleiki þeirra við vörn Sjanghæ fram á að Japanir áttu ekki auðveldan sigur vísan. Orrustan, sem stóð yfir í rúma þrjá mánuði, blés Kínverjum eldmóð í brjóst og afsannaði áróður Japana, sem höfðu lofað því að hertaka borgina á þremur dögum og allt Kína á þremur mánuðum.
Þar sem Kínverjar báðu ósigur oftar en ekki í beinum viðureignum við Japani var að endingu fallist á þá stefnu að reyna að hefta framrás innrásarmannanna fremur en að snúa henni við. Í byrjun stríðsins lögðu Japanir undir sig mikil landflæmi en brátt hægðist á framrás þeirra. Hernaðarstefna Kínverja gekk nú út á að halda Japönum eins fjarri sér og mögulegt var til þess að liðsauki gæti borist erlendis frá til að hrekja þá á bak aftur síðar. Kínverjar beittu meðal annars þeirri brellu að skilja eftir sviðna jörð til þess að Japanir gætu ekki nýtt birgðir eða auðlindir svæða sem þeir hertóku. Stíflur voru skemmdar, sem leiddi til þess að Gulafljót flæddi yfir bakka sína árið 1938. Árið 1940 var komin upp pattstaða þar sem lítil breyting varð á yfirráðasvæði í átökunum. Kínverjum hafði tekist að verja það sem eftir var af yfirráðasvæði þeirra og andspyrnuhreyfingar á hernámssvæði Japana gerðu það að verkum að horfur þeirra á fullnaðarsigri voru hverfandi. Þetta leiddi til þess að Japanir tóku upp stefnu sem gekk út á að „brenna allt, drepa allt, rupla um allt“ (三光 政策).
Árið 1941 gerðu Japanir árás á Perluhöfn, sem leiddi til þess að Bandaríkjamenn lýstu yfir stríði gegn Japan. Kína lýsti í kjölfarið formlega yfir stríði gegn Japan þann 8. desember. Kínverjar höfðu þangað til látið vera að lýsa formlega yfir stríði gegn innrásarmönnunum til þess að erlend ríki gætu sent þeim aðstoð án þess að rjúfa hlutleysi sitt. Chiang sá fyrir sér að Bandaríkjamenn myndu nú taka að sér mestallan hernaðinn og að þeir væru mun betur í stakk búnir til að berjast gegn Japönum. Hann dró því úr virkni kínverska þjóðarhersins til þess að hann gæti búið hann undir að halda borgarastyrjöldinni gegn kommúnistum áfram að stríðinu loknu. Árið 1945 var viðbúið að Japanir yrðu brátt að láta í minni pokann fyrir Bandaríkjamönnum og því dró verulega úr beinum átökum milli kínverskra og japanskra hermanna.
Skipta má hernaðaráætlun Kínverja í stríðinu í þrjú tímabil:
Kína
Her kínverskra þjóðernissinna samanstóð af 80 landgöngusveitum sem hver taldi til sín um 8.000 hermenn, níu sjálfstæðum fylkissveitum, níu riddaraliðssveitum, tveimur fallbyssusveitum, 16 stórskotaliðssveitum og einni eða tveimur bryndeildum. Kínverski herflotinn nam aðeins um 59.000 tonnum og flugherinn átti um 600 herflugvélar.
Flest vopn Kínverja voru framleidd í verksmiðjum í Hanyang og Guangdong. Þær hersveitir sem þjálfaðar voru í Þýskalandi voru þó flestar búnar þýskum vopnum eins og 7,92 mm Gewehr 98-rifflum og Karabiner 98k-rifflum. Algengustu vélbyssurnar sem Kínverjar beittu voru kínverskar eftirlíkingar af tékkneskum 7.92 mm Brno ZB26-vélbyssum. Kínverjar áttu einnig nokkuð af léttari belgískum og frönskum vélbyssum og framleiddu eigin eftirlíkingar af þýskum Maschinengewehr 34-byssum. Að meðaltali var hver sveit vopnuð einni vélbyssu. Þyngri vélbyssurnar voru aðallega vatnskældar Maxim-vélbyssur sem framleiddar höfðu verið í Kína frá árinu 1924 samkvæmt þýskum teikningum. Að meðaltali fékk hvert herfylki eina þyngri vélbyssu. Algengasta léttvopnið voru 7,63 mm hálfsjálfvirkar Mauser M1932-byssur, sem gengu undir nafninu C96.
Tilteknum herdeildum var úthlutað 37 mm PAK 35/36-fallbyssum, sem notaðar voru til varnar gegn skriðdrekum, eða sprengjuvörpum frá Oerlikon, Madsen og Solothurn.
Hvert fótgöngulið fékk sex franskar 81 mm sprengjuvörpur og sex 20 mm sjálfvirkar fallbyssur. Ákveðin herfylki og stórskotalið fengu 72 mm L/14-flugvélafallbyssur frá Bofors eða 72 mm L/29-fjallafallbyssur frá Krupp. Auk þess bjó kínverski herinn yfir 24 150 mm howitzer-stórskotaliðsbyssum sem keyptar voru árið 1934 og 24 150 mm L/30 sFH 18-stórskotaliðsbyssum frá Rheinmetall sem keyptar voru 1936.
Fótgönguliðar klæddust aðallega Zhongshan-jökkum. Flestir höfðu þeir umbúðir um fæturna þar sem herdeildir ferðuðust aðallega fótgangandi. Þeir báru flestir M35-hjálma að þýskri fyrirmynd. Kínverski herinn lét flytja um 315.000 eintök af þessum hjálmum til Kína. Á hverjum þeirra var merki með 12 stjörnum sem táknaði kínverska lýðveldið. Liðsforingjar klæddust auk þess leðurskóm og hinir hærra settu klæddust leðurstígvélum. Hver hermaður var látinn fá skotfæri, tösku eða belti fyrir skotfærin, vatnsflösku, bardagahníf, nestisbox og gasgrímu.
Japan
Þótt Japanir hafi verið vel í stakk búnir höfðu þeir ekki efni á að heyja stríð til langtíma. Við upphaf styrjaldarinnar við Kína samanstóð japanski herinn af 17 deildum sem taldi hver til sín um 22.000 hermenn, 5.800 hesta, 9.500 riffla og vélbyssur, 600 þungavélbyssur af ýmsum gerðum, 108 stórskotabyssur og 24 skriðdreka. Auk þess bjó herinn yfir nokkrum sérsveitum. Alls nam japanski flotinn um 1.900.000 tonnum, sem gerði hann að þeim þriðja stærsta í heimi, og Japan átti 2.700 herflugvélar við byrjun stríðsins.
Ranger 8
thumb|right|Ranger 8 Ranger 8 var geimfar sem sent var til Tunglsins 17. febrúar 1965 og var ætlað að taka ljósmyndir í hárri upplausn af yfirborði Tunglsins rétt áður en það myndi brotlenda. Geimfarið náði Tunglinu 20. febrúar og brotlenti eins og gert hafði verið ráð fyrir. Síðustu 23 mínútur ferðarinnar sendi það 7.137 ljósmyndir til Jarðar.
Auglýsing
thumb|Strætisvagn í Kópavogi með augýsingu frá Landsbankanum Auglýsing er samskiptaform þar sem reynt er að sannfæra hugsanlega kaupendur um að kaupa eða nota ákveðna vöru eða þjónustu. Margar auglýsingaherferðir ganga út á að selja ákveðin vörumerki sem eru tengd við ákveðna ímynd eða lífsstíl. Allir helstu miðlar eru notaðir af auglýsendum: sjónvarp, útvarp, bíó, tímarit, dagblöð, tölvuleikir, veraldarvefurinn og auglýsingaskilti. Auglýsingar eru gjarnan hannaðar af auglýsingastofum sem eru ráðnar af fyrirtækjum sem framleiða vöruna eða veita þjónustuna. Einnig er hugtakið notað yfir tilkynningar, svo sem atvinnuauglýsingar og í öðrum lögformlegum tilgangi, svo sem í Stjórnartíðindum eða í Lögbirtingablaðinu.
Olympique Lillois
Olympique Lillois var fótboltalið frá Lille í Frakklandi. Það var stofnað árið 1902 og lagt niður árið 1944 þegar það sameinaðist Sporting Club Fivois undir merkjum Lille OSC.
Árið 1933 varð Olympique Lillois fyrsta félagið til að vinna Frakklandsmeistaratitilinn í knattspyrnu þegar það varð sigurvegari í Ligue 1.
Redd Lights
Redd Lights er pródúserateymi samansett af Inga Má Úlfarssyni og Jóhanni Bjarkasyni.
2010
Blaz Roca - Velkomin til KópaCabana (2010)
2011
Emmsjé Gauti - Bara Ég (2011)
Steindinn Okkar - Án djóks samt djók (2011)
2013
Emmsjé Gauti - Þeyr (2013)
Norðurárdalur (Borgarfirði)
thumbnail|hægri|Ofarlega í Norðurárdal. Norðurárdalur er dalur í Borgarbyggð norðan við Stafholtstungur og nær að Holtavörðuheiði. Þjóðvegur 1 liggur um dalinn og Norðurá rennur um hann. Í dalnum hefur myndast þéttbýli í kringum háskólann á Bifröst og búa þar um 250 manns.
Dalurinn var áður sérstakur hreppur, Norðurárdalshreppur en þann 11. júní 1994 varð hreppurinn hluti af Borgarbyggð.
Matkempa
Matkempa (eða ætisveppur) (fræðiheiti Agaricus bisporus) er kemputegund og algengur matsveppur. Á Íslandi hefur svepparæktun nánast einskorðast við þessa tegund, en tveir stofnar hennar eru algengastir, hvítir og brúnleitir.
Ræktun
Ræktun á Agaricus bisporus hófst í Frakklandi þegar grasafræðingurinn Olivier de Serres tók eftir að þegar sveppaþræðir voru fluttir á nýjan stað þá uxu þar upp sveppir. Í fyrstu fór svepparækt þannig fram að ræktendur leituðu að stöðum á túnum og engjum þar sem sveppir uxu og settu moldina þar út í rotmassa. Árið 1893 var fundin aðferð til að framleiða hreint sveppaþel. Ræktuðu sveppirnir voru í fyrstu ljósbrúnir en árið 1926 fann sveppabóndi í Pennsylvaníu hvítt afbrigði í svepparækt sinni og varð það vinsælt og er þetta stökkbreytta afbrigði nú mikið ræktað.
Kirtilflóki
Kirtilflóki (fræðiheiti: Rhododendron columbianum (áður Ledum glandulosum eða Ledum columbianum), er ilmandi runni í undirdeildinni Ledum í lyngrósaættkvísl (Rhododendron) í lyngætt. Hann vex í vesturhluta Bandaríkjanna og Vestur-Kanada; í Bresku-Kólumbíu, Alberta, Washington, Oregon, Idaho, Kaliforníu, Montana, Wyoming, Utah, Nevada, og Colorado. Kirtilflóki vex á votlendi frá sjávarmáli upp í 3500m hæð.
Lýsing
Kirtilflóki er runni sem verður að 2 m hár, og breiðist m. a. út með rótarskotum. Sígræn blöðin eru egglaga til lensulaga, og ilma þegar þau eru kramin. Blómin eru hvít til rjómalit, 10 til 35 saman í klasa.
Sauðlauksdalur
thumb|[[Sauðlauksdalskirkja]] Sauðlauksdalur er fyrrum kirkjustaður og stórbýli við sunnanverðan Patreksfjörð. Jörðin er komin í eyði. Séra Björn Halldórsson var prestur í Sauðlauksdal um miðja 18. öld og ræktaði þar kartöflur fyrstur Íslendinga 1760, en Hastfer barón ræktaði kartöflur á Bessastöðum fyrstur manna á Íslandi tveimur árum áður.
Heimsleikarnir
thumb|right|Frá lokahátíð Heimsleikanna í Duisburg 2005 Heimsleikarnir eru íþróttamót þar sem keppt er í íþróttum sem ekki eru ólympíugreinar. Heimsleikarnir eru haldnir af Alþjóðaheimsleikasambandinu með stuðningi Alþjóðaólympíunefndarinnar. Á Heimsleikunum er keppt í 25-35 greinum, meðal annars fyrrverandi ólympíugreinum. Fjöldi greina er takmarkaður af þeirri aðstöðu sem er fyrir hendi þar sem leikarnir eru haldnir þar sem bannað er að byggja nýja íþróttaaðstöðu fyrir leikana. Heimsleikarnir voru fyrst haldnir árið 1981. Næstu heimsleikar verða haldnir 2017 í Wrocław í Póllandi.
Boðsgreinar eru leyfðar en verðlaun fyrir þær eru ekki talin með í opinberri verðlaunatalningu.
Íþróttagreinar
Greinar úr sömu íþrótt eru í sama lit:
Fimleikar Hjólaíþróttir Ólympíugrein Sem boðsgrein
Screen Actors Guild-verðlaunin
Screen Actors Guild verðlaun (skammstafað sem SAG verðlaun) er viðurkenning gefin af Screen Actors Guild til þess að bera kennsli á framúrskarandi frammistöður í kvikmyndum og sjónvarpi. Verðlaunagripurinn er stytta af nöktum manni sem heldur á tveimur grímum. Styttan er fjörutíu sentimetrar og er fimm kíló og steypt í bronsi. SAG verðlaunin hafa verið ein af stærstu verðlaunahátíðum í Hollywood síðan þau hófu göngu sína árið 1995. Tilnefningar koma frá 4200 meðlimum Screen Actors Guild sem valdir eru af handahófi en allir 120.000 meðlimir mega kjósa sigurvegara.
Rústir (jarðfræði)
Rústir eru bungur í landslagi freðmýrar, sem myndast þannig að jarðvegsyfirborð hækkar þegar íslinsa myndast í fínkornóttum jarðvegsefnum undir einangrunarlagi, t.d. mólagi. Fyrsta stig rústar er allstór þúfa, næsta stig er þegar jarðvegur og gróður tekur að veðrast burt á hliðum rústarinnar og síðasta stigið er þegar myndast tjörn þar sem íslinsan hafði áður verið. Rústir eru flokkaðar sem stöðugar, óstöðugar og staðnaðar eftir því hvernig gróður vex á þeim.
Air Viking
thumb|right|Boeing 720-vél frá Air Viking á Heathrow. Air Viking var flugfélag sem Ferðaskrifstofan Sunna stofnaði í Reykjavík árið 1970. Forsvarsmaður félagsins var Guðni Þórðarson forstjóri Sunnu. Fyrstu flug félagsins voru með Vickers Vanguard-vél sem það leigði frá Air Canada. Félagið stundaði leiguflug milli Íslands og Evrópu og innan Evrópu, einkum milli Þýskalands, Austurríkis og Sviss og Spánar. Félagið fékkst líka við pílagrímaflug. Árið 1973 tók félagið Convair CV-880-þotu á leigu og ári síðar tvær Boeing 720-vélar.
Árið 1975 kom Alþýðubankamálið upp þegar bankaeftirlit Seðlabankans taldi sitthvað athugavert við stór lán til nokkurra viðskiptavina bankans án fullnægjandi veða. Air Viking var meðal þessara aðila. Möguleg rekstrarvandræði félagsins voru mikið til umræðu þetta ár og töluðu margir um aðför að fyrirtækinu. Í mars 1976 ákvað Olíufélagið að gjaldfella skuldir Air Viking en við það varð flugfélagið gjaldþrota og Olíufélagið fékk allar eigur þess. Flugfélagið Arnarflug var stofnað nokkrum dögum síðar til að kaupa flugrekstur Air Viking úr þrotabúinu.
Örtækni
thumb|right|Örvél sem gefur frá sér [[ljós.]] Örtækni (stundum líka kölluð nanótækni) er breitt svið innan tæknigeirans sem hefur það að markmiði að hanna og þróa tæki til að vinna með efni á nanó stærðarskalanum, venjulega á bilinu 1 til 100 nm. Einnig fellur það undir örtækni að þróa smátæki með því að stýra efninu á nanó stærðarskalanum.
Mikil von er bundin við þessa tækni innan læknavísindanna með því að hanna betri tæki sem geta skoðað líkamann án þess að valda óþarfa skaða á heilbrigðri starfsemi líkamans.
13. maí
13. maí er 133. dagur ársins (134. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 232 dagar eru eftir af árinu.
Yukitaka Omi
Yukitaka Omi (fæddur 15. desember 1952) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 6 leiki með landsliðinu.
Essequibo-fljót
thumb|right|Ferja yfir fljótið. Essequibo-fljót er stærsta fljót Gvæjana og stærsta áin milli Orinoco-fljóts og Amasónfljóts. Upptök árinnar eru í Acarai-fjöllum á landamærum Gvæjana við Brasilíu. Þaðan rennur hún 1.014 km til Atlantshafs um skóga og gresjur. Vatnasvið árinnar er 69.300 km² og meðalrennsli hennar 2.104 m³/s.
Skrifstofuhugbúnaður
thumb|right|Fréttastofa Reuters í Bonn árið 1988. Tölvur urðu hluti af staðalbúnaði á skrifstofum í byrjun 9. áratugarins og fyrstu skrifstofuvöndlarnir komu á markað skömmu síðar. Skrifstofuhugbúnaður eða skrifstofuvöndull er safn notendaforrita sem ætluð eru til notkunar í almenna skrifstofuvinnu. Algengast er að skrifstofuhugbúnaður innihaldi að minnsta kosti ritvinnsluforrit og töflureikni. Venjulega er skrifstofuhugbúnaður hannaður þannig að notendaviðmót er sambærilegt milli forrita og oft eru skáarsniðin þannig samhæfð að hægt sé að afrita og líma hluta úr skjölum milli ólíkra forrita innan safnsins. Skrifstofuhugbúnaður er oft hannaður út frá safni staðlaðra hluta sem eru samnýttir af forritum safnsins.
Algengur skrifstofuhugbúnaður er t.d. Microsoft Office, iWork, OpenOffice.org, KOffice, GNOME Office, Lotus Symphony og Google docs. Reynt hefur verið að koma á stöðluðum skjalasniðum eins og Open Document Format til að tryggja samhæfingu milli ólíkra skrifstofuvöndla.
Dæmigerðir hlutar í skrifstofuhugbúnaði
Bureautique Toimisto-ohjelma 辦公軟體套裝
Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði
thumb|Kort. thumb|Riggs-jökull. thumb|Johns Hopkins-jökull. Glacier Bay-þjóðgarðurinn og verndarsvæði (enska:Glacier Bay National Park and Preserve) er þjóðgarður í suðaustur-Alaska vestur af borginni Juneau. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1980 en svæði við Glacier Bay hafði áður verið svokallað national monument frá 1917. Svæði þjóðgarðsins þekur 13.287 km2. Skriðjöklar mæta sjónum í Glacier Bay. Suður af þjóðgarðurinn er þjóðskógurinn Tongass National Forest. Engir vegir eru að þjóðgarðinum en farið er með flugi og skipum þangað. Um 80% gesta koma með skemmtiferðaskipum.
AFI-verðlaunin
AFI-verðlaunin eru verðlaun veitt árlega af bandarísku kvikmynda-akademíunni vegna framlags tíu framúrskarandi kvikmynda, sjónvarpsþátta, leikara og leikkvenna til samfélagsins. Tveir kviðdómar 13 meðlimum sem innihalda listamenn og gagnrýnendu velja sigurvegarana.
Móanóra
Móanóra (fræðiheiti: Minuartia stricta eða Sabulina stricta ) er fjölær jurt af hjartagrasaætt sem vex fjöllum og í heimskautaloftslagi á Norðurhveli. Á Íslandi er hún aðallega á hálendinu og norðantil.
Amy Rose
Amy Rose er bleikur broddgöltur í Sonic the Hedgehog tölvuleiknum. Hún kom fyrst fram í tölvuleik árið 1993.
Steinunn Refsdóttir
Steinunn Refsdóttir var íslensk skáldkona undir lok 10. aldar. Hún er einkum þekkt fyrir að hafa reynt að boða Þangbrandi, sendimanni Ólafs Tryggvasonar Noregskonungs, heiðni þegar hann reyndi að kristna Íslendinga og er sagt frá því í Njálu.
Steinunn var dóttir Refs mikla, sem Landnáma segir að hafi búið í Brynjudal, og konu hans Finnu Skaftadóttur, sonardóttur landnámsmannsins Þórðar gnúpu. Maður Steinunnar var Gestur Björnsson, Helgasonar Hrólfssonar goða í Hofgörðum, sonar Hrólfs digra Eyvindarsonar landnámsmanns. Sonur þeirra var Hofgarða-Refur eða Skáld-Refur Gestsson.
Þegar trúboðinn Þangbrandur var á ferð um Vesturland kom Steinunn á móti honum, boðaði honum heiðni og talaði lengi yfir honum en hann tók svo til andsvara og „sneri því öllu er hún hafði mælt í villu“. Steinunn spurði hvort hann hefði heyrt að Þór hefði skorað Krist á hólm en Kristur ekki þorað að berjast. Þangbrandur svaraði að hann hefði heyrt að Þór væri ekki nema mold og aska. Steinunn spurði hvort Þangbrandur vissi hver brotið hefði skip hans og fór síðan með tvær vísur þar sem hún sagði Þór hafa valdið skipbrotinu. Eftir það skildu þau og fór Þangbrandur vestur á Barðaströnd með fylgdarliði sínu. Vísur Steinunnar eru nær eina dæmið um kveðskap heiðinnar konu sem varðveist hefur.
Suðurver
Suðurver er verslunarkjarni sem stendur við gatnamót Stigahlíðar og Kringlumýrarbrautar í Reykjavík. Húsnæðið var tekið í notkun árið 1966 og í upphafi voru þar meðal annars blómaverslun, fiskbúð, matvöruverslun, fatahreinsun og kjötbúð.
Ýmis starfsemi hefur verið til húsa í Suðurveri. Jazzballettskóli Báru hóf starfsemi sína þar árið 1967. Nú er bakarí, apótek, matvöruverslun, veitingastaður, hárgreiðslustofa auk fleiri fyrirtækja til húsa í Suðurveri.
Árið 2018 sóttu eigendur verslunarkjarnans um leyfi frá skipulagsyfirvöldum í Reykjavík til að reisa hæð ofan á bygginguna og koma þar fyrir 14 íbúðum.
Aðrar verslunarmiðstöðvar í Reykjavík með nöfn af sama toga voru Vesturver og Norðurver auk Austurvers sem enn er starfandi undir sama nafni.
Páll Björnsson
Páll Björnsson (1621 – 23. október 1706) var prófastur í Selárdal á Vestfjörðum. Hann var sonur Björns Magnússonar sýslumanns á Bæ á Rauðasandi og Helgu dóttur Arngríms lærða. Hann varð stúdent frá Hólaskóla 1641 og lærði við Kaupmannahafnarháskóla til 1644 þegar hann sneri aftur til Íslands.
Jean Tabary
Jean Tabary (15. mars 1930 – 18. ágúst 2011) var franskur myndasöguteiknari. Hann er kunnastur fyrir samstarf sitt við René Goscinny við gerð Ævintýra Harúns hins milda um fúlmennið Fláráð stórvesír.
Páll Björnsson
Eftir heimkomuna var hann einn vetur skólameistari við Hólaskóla en fékk Selárdal árið eftir sem hann hélt til æviloka. Brátt varð hann einnig prófastur í Barðastrandarprófastsdæmi. Hann giftist 1646 Helgu Halldórsdóttur. Hann var talinn með lærðustu mönnum á Íslandi á sínum tíma, kunni bæði grísku og hebresku, mikill ræðuskörungur og búmaður, auk þess sem hann gerði út marga smábáta og skútur.
Jean Tabary
Ferill
thumb|left|Tabary á myndasöguráðstefnu. Jean Tabary fæddist í Stokkhólmi í Svíþjóð. Hann hóf feril sinn sem myndasöguhöfundur og -teiknari á síðum franska myndasögublaðsins Vaillant árið 1956. Þar samdi hann vinsælar sögur um uppátækjasöm Parísarbörn sem nutu mikilla vinsælda.
Árið 1960 hófst samstarf hans við René Goscinny. Þeir unnu saman sögur um fákænan þjóðarleiðtoga, Harún hinn milda fyrir myndasögublaðið Record. Fljótlega varð aukapersóna í sögunum, hinn undirförli Fláráður stórvesír að aðalsöguhetjunni. Eftir að Coscinny lést árið 1977 tók Tabary einn við gerð sagnaflokksins. Í kjölfar hjartaáfalls árið 2004 fól hann börnum sínum að halda áfram verki sínu.
Sama ár og Tabary og Coscinny sköpuðu Fláráð og Harún hinn milda, kynntu þeir til sögunnar aðra persónu: einfeldninginn og flækinginn Valentin. Alls gerði Tabary sjö bækur um ævintýri hans.
Þrístapar
Þrístapar eru þrír samliggjandi smáhólar sem eru hluti af Vatnsdalshólum. Þar fór fram síðasta aftaka á Íslandi 12. janúar 1830 en þá voru hálshöggvin Friðrik Sigurðsson og Agnes Magnúsdóttir fyrir morð á Natani Ketilssyni og Pétri Jónssyni.
Páll Björnsson
Um áramótin 1668-1669 veiktist Helga af ókennilegum sjúkdómi og lá veik fram á sumarið. Á sama tíma kom mikill draugagangur yfir bæinn þannig að fólk þurfti að flýja staðinn um tíma. Helga benti á Jón Leifsson sem orsök vandræðanna. Hann var snarlega dæmdur fyrir galdur af Eggerti Björnssyni sýslumanni, hálfbróður Páls, og brenndur á báli. Fleiri galdramál fylgdu í kjölfarið. Selárdalsmál stóðu til 1683 og kostuðu sjö manns lífið. Síðasta brennan varð til þess að þaðan í frá voru allir líflátsdómar sendir til staðfestingar í Kaupmannahöfn, en eftir það var enginn brenndur á báli fyrir galdur.
Pólskt slot
Pólskt slot (pólska: polski złoty) er gjaldmiðill Póllands. Eitt slot skiptist í 100 groszy (eintala: grosz). Orðið złoty merkir „gullinn“ á pólsku.
Pólland er skuldbundið því að taka upp evruna á einhverjum tímapunkti, samkvæmt skilyrðum aðildar að Evrópusambandinu. Pólland varð aðildaríki Evrópusambandsins árið 2004 og síðan þá tíma hefur verið rætt um að Pólland yrði meðlimur evrusvæðisins.
Vegna verðbólgu á tíunda áratugnum varð slotið endurmetið og frá og með 1. janúar 1995 jafngildu 10.000 gömul slot (PLZ) einu nýju sloti (PLN).
Bjarnarfjarðarháls
Selkollusteinn er uppi á hálsinum sunnanverðum en þar og á Selströnd er vettvangur þjóðsögunnar um Selkollu sem var magnaður draugur í konulíki með selshaus og gekk ljósum logum um Selströnd. Neðarlega utan við veginn yfir hálsinn, í Bjarnarfirði, er minnisvarði um þá sem létust í snjóflóði sem féll yfir bæinn Goðdal í Bjarnarfirði árið 1947.
Í Njáls sögu segir frá því þegar Svanur á Svanshóli gerði gerningaþoku á Bjarnarfjarðarhálsi til að villa um fyrir eftirreiðarmönnum Þjóstólfs.
Ormur
Ormar eru hópur nokkura fjarskyldra dýra sem hafa sívalningslaga búk og enga útlimi. Dæmi um dýr sem kallaðir eru ormar eru liðormar (svo sem ánamaðkurinn), þráðormar, flatormar, og stundum maðkar.
Móajarðvegur
Mójörð (Histosol) er jarðvegsgerð. Mójörðin er lífræni jarðvegur mýra, hinn eiginlegi mór. Hann finnst aðeins í votlendi þar sem áfok er lítið. Mójörð er oft snauð af næringarefnum fyrir plöntur þar sem þau hafa skolast burtu í jarðveg sem alltaf er blautur. Venjulega er er mójörð blaut því að hið lífræna efni dregur í sig vatn. Það er mikið af lífrænum efnasamböndum í mójörð og er oft miðað við 20 prósent af lífrænu efni á 40 sm jarðvegsdýpt sem skilgreiningu á mójörð. Mórinn getur orðið mjög þykkur og hefur mælst meira en 7 metra þykkur.
Roðalaukur
Roðalaukur (fræðiheiti: Allium acuminatum) er tegund af laukplöntum, ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna og Kanada. Hann finnst í öllum ríkjunum vestur af Klettafjöllum, auk Bresku Kólumbíu.
Allium acuminatum myndar kúlulaga lauka, minna en 2 sm í þvermál, með lauklykt. Blómstöngullinn er að 40 sm langur, með sveip að allt að 40 blómum. Blómin eru bleik til fjólublá með gulum fræflum.
Laukarnir voru nýttir af indíánum í suðurhluta Bresku Kólumbíu. Þeim var safnað annað hvort snemma vors eða síðla hausts og yfirleitt soðnir í gryfjum. Bæði laukurinn og stöngullinn eru ætir, hinsvegar er stöngullinn talinn bragðbetri.
Hnokkaflokkur
Hnokkaflokkur er aldursskipting í keppni í íþrótt þar sem þátttakendur eru karlkyns og 11 ára eða yngri, samsvarandi flokkur fyrir kvenkyns þátttakendur er tátuflokkur.
Tool
thumb|Maynard James Keenan á Hróarskeldu. thumb|Justin Chancellor á Hróarskeldu.
Tool er bandarísk rokkhljómsveit sem stofnuð var í Los Angeles árið 1990. Hljómsveitin telst spila framsækið þungarokk, framsækið rokk og jaðarrokk. Sveitin hefur er þekkt fyrir að fara huldu höfði og veita fá viðtöl. Ný plata Tool kemur út árið 2019 en 13 ár eru síðan síðasta plata kom út.
Krýsuvíkurbjarg
Krýsuvíkurbjarg er bjarg sem rís úr sjó í Krýsuvíkurhrauni á sunnanverðum Reykjanesskaga. Bjargið er langstærsta fuglabjarg skagans. Þar verpa um 60.000 fuglapör, mest rita en líka langvía, álka, stuttnefja og fýll, og eitthvað af lunda, toppskarf, silfurmáf og teistu. Áður fyrr var algengt að menn sigu í bjargið eftir eggjum og 1724 fórust þar þrír menn sem urðu fyrir grjóthruni. Efst á bjarginu er viti sem var reistur árið 1965. Við bjargið hafa orðið nokkrir skipsskaðar, eins og þegar Steindór GK strandaði þar 1991 og Þorsteinn GK 1998. Í báðum þessum tilvikum varð mannbjörg.
Í Krýsuvíkurbergi verpa um 58000 pör af 9 tegundum sjófugla en það eru fýll, toppskarfur, silfurmáfur, rita, langvía, stuttnefja, álka, teista og lundi. Langmest er af ritu (21000) og landvíu (20000) Fyrir ofan bjargbrúnina verpa sendlingur og snjótittlingur og fleiri fuglar. Björgunarsveit úr Hafnarfirði hefur nýtt bjargið til eggjatöku.
Kempur
Einkenni kempna (ættkvíslarinnar Agaricus) eru kjötmikill hattur með fanir. Gróprentið er brúnt. Stafurinn er beinn og með leifar af hulu sem ver fanirnar á ungum sveppum en myndar síðan hring á stafnum.
Umsátrið um Kinsale
thumb|right|Höfnin í Kinsale í dag. Umsátrið um Kinsale var orrusta milli enskra hersveita og írskra uppreisnarmanna með stuðningi frá spænskum hersveitum sem átti sér stað við Kinsale í suðurhluta Írlands. Umsátrið stóð í þrjá mánuði, frá 2. október 1601 til 3. janúar 1602. Það var síðasta skrefið í því að leggja Írland undir Englandskonung og hápunktur Uppreisnar Tyrones sem stóð frá 1594 til 1604.
Uppgjöf Íra og spænskra bandamanna þeirra gegn umsátursher Englendinga olli því að Englendingar gátu brotið á bak aftur síðustu leifar andspyrnu gegn yfirráðum þeirra á Írlandi, þar með talið ættflokkakerfið. Einn leiðtoga uppreisnarmanna, Hugh O'Neill, jarl af Tyrone, sneri aftur til Ulster eftir tapið og flýði þaðan til Spánar ásamt nokkrum ættarhöfðingjum 1607 (Jarlaflóttinn). Þetta gerði Englendingum kleyft að gera land þeirra upptækt og búa til Ulsterplantekruna sem þeir byggðu mótmælendum frá Skotlandi.
Steinn Steinarr
Steinn Steinarr (fæddur Aðalsteinn Kristmundsson, 13. október 1908, dáinn 25. maí 1958) var íslenskt ljóðskáld og meðal áhrifamestu ljóðskálda Íslendinga á 20. öld. Steinn Steinarr hefur verið kallaður frumkvöðull hinna svo kölluðu atómskálda en ekki vilja þó allir telja hann eitt þeirra. Hann hefur þó alltaf verið talinn helsta skáld módernismans hér á Íslandi.
Ævi
Steinn Steinarr fæddist á Laugalandi í Skjaldfannardal, Nauteyrarhreppi, Norður-Ísafjarðarsýslu, þar sem foreldrar hans, Kristmundur Guðmundsson og Etelríður Pálsdóttir, voru í húsmennsku. Sú kenning hefur þó gengið ljósum logum að Steinn hafi verið rangfeðraður, og faðir hans verið Sigurður Þorláksson (1891-1974), trésmiður í Hafnarfirði.
Viðey
Steinn Steinarr fékk aðstoð vinar síns og útgefanda, Ragnars í Smára, við að reiða fram fyrstu útborgun til að kaupa skólahúsið í Viðey. Steini varð ekki svefnsamt í húsinu vegna draugagangs og kallaði til vin sem kunni að reka allt óhreint úr húsinu. Sá flæmdi þá draugana út í ákveðið horn í húsinu, dró krítarstrik fyrir hornið og tilkynnti hinum framliðnu að þeim væri ekki heimilt að fara yfir strikið. Eftir það hafði Steinn svefnfrið. Hann hélt vinum sínum eftirminnilegar veislur í skólanum, en fluttist síðan úr skólahúsinu og náði aftur útborgun sinni.
Nasistafáninn
Steinn Steinarr var einn þriggja manna sem skáru niður nasistafána sem blakti við hún á Siglufirði, 6. ágúst 1933. Í Morgunblaðinu voru mennirnir ávíttir harkalega, þann 8. ágúst 1933, undir fyrirsögninni „Siglfirskir kommúnistar svívirða stjórnarfána Þjóðverja“. „Það er vitað,“ stóð í greininni, „að afkoma síldarútgerðarinnar nú, sjómanna, verkamanna og útgerðarmanna, er mjög undir því komin, hvernig tekst með viðskiptin við Þjóðverja.“ Ásamt stærri hópi ætlaðra samverkamanna, var Steinn ári síðar dæmdur fyrir verknaðinn, til fangelsisvistar fyrir landráð. Hæstiréttur staðfesti dóminn árið 1935, en honum var þó ekki fullnægt. Málið var aldrei tekið til endurskoðunar fyrir dómstólum.
Hljómplata
Árið 1967 kom út hljómplatan Tíminn og vatnið þar sem Steinn las upp samnefnt verk eftir sjálfan sig.
Heidelberg
Heidelberg er fimmta stærsta borgin í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi með 161 þúsund íbúa (2019). thumb|300px|Miðborgin í Heidelberg. Kastalarústirnar og Kirkja heilags anda eru mjög áberandi. Í forgrunni er áin Neckar.
Lega
Heidelberg liggur ána Neckar norðvestast í Baden-Württemberg, rétt austan við Rínarfljót. Næstu borgir eru Mannheim í norðvestur (20 km), Heilbronn í suðaustur (40 km) og Stuttgart í suður (um 70 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar er gyllt ljón á svörtum grunni. Ljónið er skjaldardýr greifanna í Pfalz. Merki þetta var fyrst tekið upp 1898 en breytt lítilsháttar 1969.
Orðsifjar
Borgin hefur heitið Heidelberg alveg frá fyrstu tíð en Heidel er dregið af orðinu Heidelbeere, sem merkir bláber. Heitið kemur fyrst við skjöl 1196.
Upphaf
Áður en borgin sjálf myndaðist, bjuggu Rómverjar á staðnum og seinna alemannar. Á 9. öld voru nokkur klaustur stofnuð í grennd. Þá voru einnig nokkur smáþorp þar í kring, sem í dag eru hluti af borginni. En árið 1196 kemur heitið Heidelberg fyrst við skjöl í riti frá klaustrinu Schönau. Þá þegar var komið lítið kastalavirki sem bar þetta heiti og er talið að heitið Heidelberg hafi síðar verið notað fyrir bæinn sjálfan. Þó er óvíst hvernær bærinn var stofnaður. Það mun þó hafa gerst milli 1170-1220.
Höfuðborg þýska ríkisins
Á 13. öld verður Heidelberg hluti af héraðinu Pfalz. Furstarnir í Pfalz settust að í kastalann mikla sem gnæfir yfir borgina. Enn vænkaðist hagur borgarinnar er furstarnir í Pfalz (þ.e. í Heidelberg) fengu stöðu kjörfusta. Árið 1386 stofnaði kjörfurstinn Ruprecht III háskóla í borginni en hann er þriðji elsti háskóli þýska ríkisins (á eftir Prag og Vín). Háskóli þessi er hins vegar elsti háskóli núverandi Þýskalands. Háskólinn varð til þess að íbúum fjölgaði og voru þá reist ný hverfi. Árið 1400 varð Ruprecht kjörinn konungur þýska ríkisins, sá eini frá héraðinu Pfalz sem náði þeim heiðri. Þar með varð Heidelberg höfuðborg þýska ríkisins til skamms tíma. Ruprecht dó tíu árum seinna og náði aldrei að verða krýndur keisari. En hann lét reisa margar byggingar í heimaborg sinni.