cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Borís Spasskíj
Borís Vasíljevítsj Spasskíj (rússneska: Бори́с Васи́льевич Спа́сский) (fæddur 30. janúar 1937) er sovésk-franskur stórmeistari í skák. Hann var tíundi heimsmeistarinn í skák og hélt titlinum frá 1969 til 1972. Hann fluttist frá Sovétríkjunum til Frakklands 1976 og varð franskur ríkisborgari 1978 en sneri aftur til Rússlands árið 2012.
Dvergmörgæs
Dvergmörgæs (fræðiheiti: Eudyptula minor) er tegund mörgæsa.
Grasaferð
Grasaferðir voru ferðir sem farnar voru til að tína fjallagrös. Um miðja 19. öld tíðkaðist að farnar voru á hverju sumri ferðir frá bæjum á grasafjall og var grasahálftunnan af vel vinsuðum grösum talin álíka matur og skeppa af rúgi til grauta.
Dofruætt
Dofruætt (latína: Schaereriaceae) er lítil ætt fléttna sem inniheldur aðeins sex tegundir í einni ættkvísl. Tvær tegundir af dofruætt lifa á Íslandi, krónudofra og tíguldofra.
Hjúkrunarfræði
Hjúkrunarfræði er fag innan heilbrigðisvísinda þar sem umönnun sjúklinga, fjölskyldna og samfélags er sinnt svo fólk megi ná, bæta eða viðhalda heilsu sinni.
Dofruætt
Tegundir af dofruætt eiga það sameiginlegt að vera hrúðurfléttur sem lifa á grjóti, hafa svart forþal og svartar askhirslur þar sem askgróin eru glær, einhólfa og hnöttótt eða sporbaugótt.
Hjúkrunarfræði
Eftirtaldar fagdeildir eru starfandi innan félagsins:
New York Yankees
New York Yankees er hafnaboltalið frá Bronx í New York-borg. Liðið leikur í austurriðli Ameríkudeildar MLB. Heimaleikvangur liðsins heitir Yankee Stadium. Sá völlur var tekinn í notkun árið 2009 sem arftaki eldri leikvangs sem bar sama nafn. Eigandi og formaður er Jason Wong. Liðið er sigursælasta lið MLB-deildarinnar með 27 World Series-titla að baki og 40 Ameríkudeildarsigra.
Húsapuntur
Húsapuntur (fræðiheiti: Elymus repens) er gras ef ættkvíslinni Elymus sem vex víða í Evrópu, Asíu og norðvestur Afríku. Þar að auki hefur húsapuntur verið fluttur á önnur heimkynni til að draga úr jarðvegseyðingu og rofi. Húsapuntur hefur flöt, breið blöð, oft um 3-15 mm á breidd, sem eru snörp á efra borði en mjúk á því neðra. Hann dreifir sér með jarðstönglum og spretta svo upp af honum stinn og upprétt strá. Hann dregur nafn sitt af því að hann dreifir sér gjarnan í kringum hús og á bæjarhlöðum með þessum jarðstönglum. Hann getur verið hið erfiðasta gras að uppræta ef hann er yfir höfuð búinn að velja sér búsvæði.
Vörumerki
thumb|right|Merki þessa vefs, [[Wikipedia|Wikipediu, er skrásett vörumerki í eigu Wikimedia Foundation.]] Vörumerki er merki eða tákn sem gerir neytendum kleift að aðgreina vörur og þjónustu eins aðila frá vörum eða þjónustu annars aðila. Vörumerki þjóna mikilvægu hlutverki við markaðssetningu og eru oft ein verðmætasta eign fyrirtækja. Vörumerkjavernd fæst með skráningu eða notkun vörumerkis, en vörumerkjaskráning gildir í 10 ár í senn og er hægt að endurnýja hana eins oft og eigandi merkisins óskar. Vörumerkjaréttur er landsbundinn, en hægt er að sækja um alþjóðlega skráningu vörumerkja á grundvelli íslenskrar vörumerkjaumsóknar eða skráningar (sbr. Bókunar við Madridsamninginn, eða svonefnds Madrid-skráningarkerfis).
15. mars
15. mars er 74. dagur ársins (75. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 291 dagur er eftir af árinu.
88
Árið 88 (LXXXVIII í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á þriðjudegi.
Dáin
80er
The Invisible Circus
The Invisible Circus er bandarísk kvikmynd frá árinu 2001 sem Adam Brooks leikstýrði og skrifaði. Myndin er byggð á samnefndri metsölubók eftir Jennifer Egan og fara Cameron Diaz, Jordana Brewster, Christopher Eccleston og Blythe Danner með aðalhlutverkin. Myndin var frumsýnd á kvikmyndahátíð árið 1999 en kom ekki út í kvikmyndahús fyrr en tveimur árum seinna.
Glitnir (norræn goðafræði)
Glitnir er í norrænni goðafræði hinn silfri þakti bústaður ássins Forseta. Glitnir þýðir í raun „hinn glansandi“, því auk þess að vera þakinn silfri er bústaðurinn sagður borinn uppi af súlum, veggjum og bitum úr gulli.
Svo segir í Grímnismálum:
Glitnir kemur einnig fyrir sem hestsheiti í þulum.
Finnskt mark
Finnskt mark (finnska: Suomen markka, sænska: finsk mark) var gjaldmiðill notaður í Finnlandi áður en evran var tekin upp árið 2002. Eitt mark skiptist í 100 penní (penni). Við upptöku evrunnar var gengið fest í 1 EUR = 5,94573 FIM.
Bandaríkjaþing
thumb|Þinghús Bandaríkjaþings í Washington D.C. Bandaríkjaþing (enska: United States Congress) er löggjafarþing Bandaríkjanna. Þingið starfar í tveimur deildum, efri deildin nefnist öldungadeild en neðri fulltrúadeild. Í fulltrúadeildinni sitja 435 þingmenn (auk 6 fulltrúa sem ekki hafa atkvæðisrétt) sem kjörnir úr einmenningskjördæmum til tveggja ára í senn. Þingmenn fulltrúadeildar skiptast á milli fylkja í samræmi við íbúafjölda þeirra. Áheyrnafulltrúar koma frá höfuðborginni Washington D.C., Bandarísku Samóa, Bandarísku Jómfrúaeyjum, Gvam og Norður-Maríanaeyjum, auk eins fastafulltrúa frá Púertó Ríkó sem er kosinn til fjögurra ára. Í öldungadeildinni sitja 100 þingmenn eða tveir frá hverju fylki, þeir eru kjörnir til 6 ára í senn en kosið er á tveggja ára fresti um þriðjung sæta í deildinni.
Samkvæmt stjórnarskrá Bandaríkjanna hvílir allt löggjafarvald á alríkisstiginu hjá þinginu, það hefur þó aðeins forræði yfir þeim málaflokkum sem sérstaklega eru taldir upp í stjórnarskránni en allir aðrir málaflokkar eru á forræði fylkjanna. Á meðal málaflokka sem eru á forræði þingsins eru viðskipti milli fylkja og við erlend ríki, leggja á skatta (á alríkisstigi, fylki og sveitarfélög innheimta einnig skatta), alríkisdómstólar, varnarmál og stríðsyfirlýsingar.
Þinghúsið hefur verið skemmt í stríðinu 1812 þegar Bretar réðust á höfuðborgina og árið 2021 þegar stuðningsmenn Donald Trump réðust þangað inn.
Actinostrobus arenarius
Actinostrobus arenarius er sígræn trjátegund frá Vestur-Ástralíu þar sem hún vex á sandsléttum.
Hún verður að 5 m há.
Þráðormar
Þráðormar (fræðiheiti: Nematoda) alls er 95 þúsund tegundir hryggleysingja sem ýmist lifa í jarðvegi og vatni eða sem sníklar á dýrum og plöntum (15 þús. tegundir). Þráðormar valda ormaveiki í mörgum búfjártegundum. Hringormar er safnheiti yfir þráðorma sem lifa í fiski.
Mæling
thumb|Ýmsir mælar
Mæling er mat á lengd, þyngd, rúmmáli eða öðrum eiginleikum, í samanburði við staðlaða einingu af sama tagi, sem er þá grunneining eða mælieining. Niðurstaða mælingarinnar verður þá tiltekið margfeldi af grunneiningunni. Til dæmis er vegalengd oft táknuð sem margfeldi af metrum eða kílómetrum.
Mæling er alla jafna aðgreind frá talningu. Niðurstaða mælingar er rauntala, og er aldrei algerlega nákvæm. Niðurstaða talningar er náttúruleg tala og getur verið algerlega nákvæm. Til dæmis getum við vitað að það eru nákvæmlega 12 egg í eggjabakka, en við getum aldrei vitað nákvæmlega hvað þau eru þung.
Til að gera mælingar einfaldari (og í sumum tilfellum mögulegar), eru notuð ýmis mælitæki, svo sem hraðamælar, hitamælar, vogir og voltmælar. Yfirleitt er nauðsynlegt að stilla öll flóknari mælitæki með hliðsjón af þeim grunneiningum sem þau byggja mælingar sínar á.
Ýmsir hafa reynt að skilgreina mælingar í stuttu máli, svo sem William Shockley, sem lýsti hugtakinu þannig: Mæling er samanburður við staðal.
Maeling also applies to the actions of fans of the band Sparks (comprised of brothers Ron and Russell Mael). Maeling is interchangable with any verb, even naughty ones recently. It is widely held that the act of Maeling intensifies whatever verb it replaces as an act of utter awesomeness akin to the music of Sparks.
Húnavatnshreppur
thumb|Byggðamerki fyrrum Húnavatnshrepps. thumb|Kort af staðsetningu fyrrum Húnavatnshrepps.
Húnavatnshreppur var sveitarfélag í Austur-Húnavatnssýslu.
Húnavatnshreppur varð til 1. janúar 2006 við sameiningu Bólstaðahlíðar-, Sveinsstaða-, Svínavatns- og Torfalækjarhrepps sem samþykkt var í sameiningarkosningum sveitarfélaga 20. nóvember 2004. 11. mars 2006 var svo samþykkt í kosningum í Húnavatnshreppi og Áshreppi að sameina þá undir nafni Húnavatnshrepps og gekk sú sameining í gildi 10. júní það ár að afloknum sveitarstjórnakosningum. Íbúar sveitarfélagsins samþykktu sameiningu við Blönduósbæ í sameiningarkosningum 19. febrúar 2021 og tók sú sameining gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga 2022 undir merkjum Húnabyggðar.
Jarún
Jarún er íslenskt kvenmannsnafn myndað af forliðnum ja- sem kemur úr stofninum Jave (guð) og endingunni -rún sem þýðir tákn. Það þýðir því guðstákn. Nafnið var búið til af hjónunum Jakobi Frímanni Magnússyni og Birnu Rún Gísladóttur fyrir dóttur þeirra sem fæddist í maí 2007 og hlaut náð fyrir augum Mannanafnanefndar.
Fáni Ómans
thumb|Núverandi fáni Óman. Fáni Ómans er samanstendur af þremur borðum (hvítum, grænum og rauðum) með rauðri breiðri súlu til vinstri, sem inniheldur skjaldarmerki ríkisins. Hvíti liturinn táknar frið og velstand, sá græni frjósemi og græn fjöll, en sá rauði fyrir baráttuna gegn útlendum innrásarherjum. Hlutföll eru 1:2
Bekkur
thumb|220px|Garðbekkur
Bekkur er húsgagn sem fleiri manneskjur geta setið í á sama tíma. Bekkir eru yfirleitt úr viði en getur líka verið úr málmi, steini, steypu eða öðru efni. Margir bekkir eru með örmum og baki, en til eru gerðir án svona, þar sem fólk getur sest báðum megin.
Bekki er víða finna bæði innan- og utandyra. Oft eru þeir á almenningsstöðum eins og í görðum, á torgum, söfnum og bókasöfnum svo dæmi séu nefnd. Langa trébekki er oft að finna í kirkjum.
Stundum eru bekkir settir upp til minningar um einhvern, en þá er oft skjöldur á bekknum í tilefni þess.
Frædreifing
Frædreifing er hvernig fræ flyst frá móðurplöntu. Plöntur geta dreift fræjum sínum á tvennan hátt: í rúmi og í tíma. Margar tegundir bera fræ sem eru vel aðlöguð til að dreifast með vatni, vindi, dýrum eða mönnum. Frædvali er hins vegar aðferð til að dreifast í tíma þar sem vaxtarskilyrði eru óstöðug. Flestar plöntur á norðlægum slóðum nota báðar aðferðir til að dreifa fræum, til dæmis þegar fræ berst með vindi og fer síðan í dvala fram til næsta vor þegar það spírar við ákveðnar umhverfisaðstæður.
Sumarólympíuleikarnir 1980
thumb|right|[[Maraþon fyrir framan Dómkirkju heilags Basilíusar í Moskvu 1980.]] Sumarólympíuleikarnir 1980 voru haldnir í Moskvu í Sovétríkjunum dagana 19. júlí til 3. ágúst 1980.
Bandaríkin ákváðu að hunsa Ólympíuleikana vegna innrásar Sovétmanna í Afganistan sem hófst árið áður. Mörg önnur stór ríki eins og Japan, Vestur-Þýskaland, Kína, Filippseyjar og Kanada ákváðu í kjölfarið að hunsa leikana í mótmælaskyni. Sum ríki sem hunsuðu leikana eins og Bretland leyfðu íþróttamönnum sínum að taka þátt á eigin vegum. Íþróttamenn sextán landa gengu inn á leikvanginn undir ólympíufána í stað þjóðfána.
Hönnunarvernd
Hönnunarvernd verndar útlit vöru, en tekur ekki til tæknilegrar virkni vörunnar eða eiginleika hennar.
Sumarólympíuleikarnir 1980
Aðdragandi og skipulag
Auk Moskvu sóttist Los Angeles eftir því að halda leikana árið 1980. Ákvörðunin var tekin á þingi Ólympíuhreyfingarinnar í október 1974, þar sem Moskva fékk 39 atkvæði á móti 20 atkvæðum Los Angeles. Tveir fulltrúar sátu hjá.
Keppnisgreinar
Keppt var í 203 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
Hönnunarvernd
Hönnunarskráning felur í sér að eigandi skráningarinnar getur bannað öðrum að hagnýta hönnun sína án samþykkis. Hönnunarvernd getur gilt í 5-25 ár, en má þó aðeins endurnýja til eins eða fleiri 5 ára tímabila í senn þar til 25 ára verndartíma er náð.
Kúlulán
Kúlulán (e. bullet loan) eða eingreiðslulán eru yfirleitt langtímalán þar sem engin afborgun á sér stað fyrr en við lok lánstímans. Vextir eru annað hvort greiddir reglulega, t.d. einu sinni á ári, eða endurlánaðir og bætast þá við höfuðstól lánsins. Slík lán eru gjarnan kölluð blöðrulán vegna þess hvernig þau „blása út“.
Þessi tegund lána hefur þann kost fyrir lántakandann að hann hefur fjármagnið lengur í höndum sínum sem samsvarar þeim afborgunum sem hann hefði annars þurft að greiða á lánstímanum.
Ókosturinn felst hins vegar í hárri lokagreiðslu þar sem greiða þarf upp allan höfuðstólinn í einni greiðslu. Algengast er að lántakandinn endurfjármagni þá lánið.
Sumarólympíuleikarnir 1980
Einstakir afreksmenn
Sovétríkin og Austur-Þýskaland skiptu á milli vel rúmlega helmingnum af gullverðlaunum á leikunum.
Eþíópíumaðurinn Miruts Yifter fékk gullverðlaun í bæði 5.000 og 10.000 metra hlaupi og lék þannig eftir afrek Finnans Lasse Virén frá fyrri tveimur leikum.
Einvígi bresku hlauparanna Steve Ovett og Sebastian Coe í 1.500 metra hlaupinu vakti mikla athygli. Orðhákurinn Ovett, sem var ósigraður um þriggja ára skeið, hafði lýst því yfir fyrir hlaupið að hann væri nær öruggur um sigur og myndi líklega slá heimsmetið glæsilega. Coe fór óvænt með sigur af hólmi og varð einn ástsælasti íþróttamaður Bretlands í kjölfarið.
Stangarstökkvarinn Władysław Kozakiewicz frá Póllandi vann gullverðlaun með nýju heimsmeti. Hann gerði gys að sovéskum áhorfendum á verðlaunapallinum og kom til tals að svipta hann gullinu vegna þessa.
Petre Roşca frá Rúmeníu, 57 ára gamall keppandi í hestaíþróttum, varð elsti verðlaunahafinn á leikunum með brons.
Kúbverjar unnu sex af átta gullverðlaunum sínum á leikunum í hnefaleikakeppninni. Þar á meðal var Teófilo Stevenson sem varð eini maðurinn í sögunni til að vinna á þremur Ólympíuleikum í röð.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
Skiptar skoðanir voru á því hvort Íslendingar ættu að taka þátt á Ólympíuleikunum í Moskvu eða fara að fordæmi Bandaríkjamanna og fleiri þjóða með því að sitja heima. Morgunblaðið og Vísir gagnrýndu þátttökuna harðlega, en íslenska Ólympíunefndin hélt sínu striki. Skoðanakannanir leiddu í ljós að mikill meirihluti landsmanna var sammála þeirri ákvörðun.
Níu íslenskir íþróttamenn kepptu í Moskvu, allt karlmenn. Þetta voru fjórir frjálsíþróttamenn, þrír keppendur í Ólympískum Lyftingum og tveir keppendur í júdó. Í fyrsta sinn frá leikunum í Melbourne 1956 sátu íslenskir sundmenn heima.
Íslenskir lyftingamenn stóðu framarlega á þessum árum og þóttu líklegir til afreka enda var það lyftingamaðurinn Birgir Þór Borgþórsson sem var fánaberi Íslenska hópsins.
Keppendur í Ólympískum Lyftingum voru auk Birgis þeir Guðmundur Helgi Helgason og Þorsteinn Leifsson.
Árangur frjálsíþróttamannanna var mjög góður. Jón Diðriksson og Oddur Sigurðsson náðu til að mynda báðir 19. sæti, Oddur í 800 metra hlaupi og Jón í 1.500 metrum. Hreinn Halldórsson og Óskar Jakobsson komust báðir í úrslit kúluvarpskeppninnar og höfnuðu í 10. og 11. sæti.
Bjarni Friðriksson náði góðum árangri í júdókeppninni. Hann tapaði naumlega í fjórðungsúrslitum á dómaraúrskurði og endaði að lokum í 7. sæti.
Íslenska handknattleikslandsliðinu bauðst að keppa á leikunum, sem ein af varaþjóðum mótsins. Tilboðið var afþakkað í virðingarskyni við þær þjóðir sem kusu að sniðganga leikana og vegna mikils kostnaðar.
Hönnunarvernd
Hugverkastofan fer með hönnunarvernd á Íslandi.
Tengill
Designret Geschmacksmuster Industrial design rights Dessins et modèles מדגם רשום
Lila Downs
thumb|Lila Downs (2007)
Ana Lila Downs Sánchez þekkt sem Lila Downs (f. 19. september 1968 í Oaxáká, Mexíkó) er mexíkósk söngkona og dansari.
Nízhníj-Novgorodfylki
thumb|300px|Nisjníj-Novgorodfylki innan Rússlands
Nisjníj-Novgorodfylki (rússneska: Нижегородская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Nízhníj Novgorod. Íbúafjöldi var 3,310,597 árið 2010.
Greni
thumb|Rauðgreni í Alberschwende, Austurríki
Greni (Picea) er ættkvísl trjáa af Þallarætt (Pinaceae). Í kringum 35 tegundir finnast. Grenitré eru stór tré; verða fullvaxin um 20-60 metrar og hæst yfir 90 metra. Stórvaxnast verður sitkagreni. Grenitegundir vaxa aðallega í norðanverðu tempraða beltinu og barrskógabeltinu.
Greni greinast á þann hátt að greinarnar eru í hvirfingu og að könglarnir eru keilulaga. Barrnálarnar (laufin) eru fest stök í spíral á greinarnar, hver nál fest á litlum nabbi á greininni. Barrið fellur af eftir 4 til 10 ár, og eru greinarnar hrjúfar af eftirstandandi nöbbunum, sem gerir það auðgreinanlegt frá skyldum ættkvíslum sem eru með tiltölulega sléttar greinar.
Greni er fóðurjurt lirfa sumra tegunda af Lepidoptera. Þau eru einnig fæða lirfna af (Adelges tegundum).
Í fjöllum Svíþjóðar hafa vísindamenn fundið rauðgrenitré, nefnd Old Tjikko og Old Rasmus, sem með rótskeytingu greina hefur náð 9550 ára aldri og hefur verið lýst heimsins elsta þekkta núlifandi tré.
Orðsifjar
Orðið "spruce" á ensku kom úr pólsku Prusy, eftir landinu Prússlandi (svæði sem er nú hluti af Póllandi og Kaliningrad Oblast). Það breyttist í z Prus ("frá Prússlandi") og hljómaði sem "spruce" hjá enskumælandi fólki og var almennt heiti yfir vörur til Englands fluttar af Hansakaupmönnum og vegna þess að tréð var talið hafa komið frá ríkinu Prússlandi.
Á Íslandi
Grenitré sem aðallega ræktuð hafa verið á Íslandi eru meðal annars sitkagreni, sitkabastarður, blágreni, rauðgreni og hvítgreni. Sitkagreni og sitkabastarður hafa þó verið mest notuð. . Aðrar tegundir hafa verið reyndar eins og broddgreni, svartgreni, skrápgreni, asíugreni, kínagreni og kákasusgreni.
Tegundir
Þrjátíu og fimm tegundir eru viðurkenndar í heiminum. The Plant List hefur 59 viðurkenndar tegundir.
Grunntegundir:
Dildó
thumb|150px|Kynlífsleikfang eða „hjálpartæki ástarlífsins“ Dildó eða gervigetnaðarlimur er eftirmynd reðurs, oftast í reistri stöðu. Gervigetnaðarlimir eru gjarnan seldir sem kynlífsleikföng sem nota má við sjálfsfróun eða mök. Slíkir gervigetnaðarlimir eru oftast úr sílíkoni eða gúmmíi. Það er hægt að fá ýmsar stærðir og með titringi eða „víbrator“.
Filippseyjahaf
thumb|right|Kort af Filippseyjahafi Filippseyjahaf er randhaf í vestanverðu Kyrrahafi norðaustan við Filippseyjar. Hafið markast af Filippseyjunum Luzon, Samar, Leyte og Mindanaó í suðvestri, Palá, Yap og Ulithi (Karólínueyjum) í suðaustri, Maríanaeyjum, þar á meðal Gvam, Saipan og Tinian í austri, Bonin og Iwo Jima í norðaustri, japönsku eyjunum Honshu, Shikoku og Kyūshū í norðri, Ryukyu-eyjum í norðvestri og Tævan í vestri. Filippseyjadjúpáll og Maríanadjúpáll (dýpsti punktur jarðskorpunnar) eru báðir í Filippseyjahafi.
Mólúkkahaf
thumb|right|Kort sem sýnir Mólúkkahaf Mólúkkahaf er hafsvæði í vestanverðu Kyrrahafi milli Bandahafs í suðri og Súlavesíhafs í norðri.
Gautama Búdda
thumb|right|Búddastytta frá Pakistan 1. öld. Gautama Búdda (um 563 f.Kr. – 483 f.Kr. á Indlandsskaga) (fæddur Siddhārtha Gautama) var andlegur kenningasmiður. Hann er viðurkenndur af búddistum sem hinn æðsti búdda (hinn upplýsti).
Akira Nishino
Akira Nishino (fæddur 7. apríl 1955) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 12 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu. Hann er nú landsliðsþjálfari Tælenska landsliðsins.
Gautama Búdda
Fæðing Gautama Búdda
Búdda var sonur konungs að nafni Suddhodana og drottningu að nafni Maya. Þau bjuggi í litlu ríki sem hét Saykas í norður Indlandi, þar sem nú er Nepal.
Þau bjuggu í höfuðborginni Kapilavattu, í stórri höll.
Sagan segir að móður hanns hafi dreymt hvítan fíl sem hélt á hvítu lotusblómi. Þegar hún vaknaði kallaði hún og maður hennar á fjóra vitringa til þess að ráða drauminn. Þeir sögðu þeim hjónum að hún ætti von á dreng og myndi hann verða merkur og góður maður.
Samkvæmt hefð á á Indlandi á þeim tíma lagði Maya af stað til foreldra sinna til þess að fæða son sinn þar, og var leiðin nokkuð löng. Á leiðinni fóru þau í gegnum garð við rætur Himalayafjalla sem hét Lumbini og Maya ákvað að hvíla sig þar undir tré og fæddi hún son sinn þar.
Stráknum var gefið nafnið Siddhara, sem þýðir sá sem fær óskir sínar uppfylltar.
Ein goðsögnin segir að vitur gamall maður hafi heimsótti Búdda og hafi farið að gráta þegar hann sá hann. Sagði maðurinn við foreldranna að sonur þeirra myndi verða mikill maður og öflugur leiðtogi, hann gréti vegna þess að hann var orðinn gamall og geti ekki lært neitt af honum.
Eistnesk króna
Eistnesk króna (eistneska: Eesti kroon) var gjaldmiðill notaður í Eistlandi á tveimur tímabilum, frá 1928 til 1940, og svo aftur frá 1992 til 2011, þegar evran var tekin upp. Ein króna skiptist í 100 sent (senti). Við upptöku evrunnar var gengið fest í 1 EUR = 15,6466 EEK.
Endorfín
Endogenous morphine hefur verið þýtt sem innrænt morfín vegna þess að það er framleitt í heilanum og er efnafræðileg bygging þess svipuð morfíni og öðrum ópíötum. Minnst 18 efnasambönd hafa fundist af endorfíni, en einnig er endorfín notað sem samheiti yfir enkefalína en heilinn framleiðir þá einnig og hafa þeir svipaða virkni, en þó vægari, en önnur endorfín.
Gunilla Bergström
thumb|Gunilla Bergström Gunilla Elisabet Dukure Bergström (fædd 3. júlí 1942 í Gautaborg; látin 25. ágúst 2021 í Stokkhólmi) var sænskur rithöfundur og myndskreytir. Hún er þekktust fyrir barnabækur sínar um Einar Áskel.
Hvallátur
Hvallátur eru eyjar og jörð á Breiðafirði. Þær teljast til Vestureyja. Nafnið kann að vísa til þess að fyrr á tímum hafi rostungar hafst þar við.
Gulygla
Gulygla (fræðiheiti: Noctua pronuba ) er með 48-60 mm. vænghaf. Hún er útbreidd í allri Evrópu nema lengst í norðri. Hún finnst á láglendi víða um Ísland nema vestfjörðum.
Aðgerðagreining
Aðgerðagreining er ákveðin grein af hagnýttri stærðfræði sem notar stærðfræðileg líkön, tölfræði og reiknirit til þess að finna bestu lausn eða góða lausn á erfiðum vandamálum; til dæmis að finna stystu akstursleið eða lágmarka biðtíma viðskiptavina. Aðgerðagreining er vísindaleg aðferð sem stjórnendur geta notað til þess að ná markmiðum sínum.
Yfirlit
Aðgerðagreining er oft nefnd í sambandi við bestun þó að í sumum viðfangsefnum aðgerðagreiningar séu ekki til þekktar aðferðir til að finna bestu lausn. Aðgerðagreining er nátengd iðnaðarverkfræði og iðnaðarverkfræðingar líta á aðgerðagreiningu sem mikilvægan hluta af sinni hæfni.
Þær helstu og mikilvægustu aðferðir sem eru notaðar í aðgerðagreiningu eru tölfræði, bestun, líkindafræði, biðraðafræði, leikjafræði, myndgreining, ákvarðana greining og hermun. Vegna flókinna útreikninga sem aðgerðagreiningin krefst hefur aðgerðagreining einnig sterk bönd við tölvunarfræði og þeir sem vinna við aðgerðagreiningu nota bæði sérhönnuð forrit og hilluforrit.
Helsta einkenni aðgerðagreiningar er að leitast við að meta skipulagsheildina í stað þess að einblína á ákveðna hluta hennar (þó það sé oft gert líka). Sá sem notast við aðgerðagreiningu við lausn nýs vandamáls þarf að ákvarða hvaða aðferð er mest viðeigandi að nota út frá eðli kerfisins, markmiði verkefnisins og tímaskorður og tölvugetu (computer power). Af þessari ástæðu er mannlegi þátturinn í aðgerðagreiningu mjög mikilvægur.
Notkun aðgerðagreiningar
Dæmi um starfsemi þar sem notuð er aðferðafræði aðgerðagreiningar eru:
Samtök og fagleg tímarit
Mörg samtök eru starfrækt sem hafa aðgerðagreiningu sem viðfangsefni.
The International Federation of Operational Research Societies eru regnhlífarsamtök fyrir aðgerðagreiningu á alþjóðavísu. Samtök innan vébanda þeirra sem vert er að benda á eru:
Jacques Offenbach
thumb|right|Jacques Offenbach Jacques Offenbach (20. júní 1819 – 5. október 1880) var tónskáld og sellóleikari. Hann er talinn til helstu tónskálda frönsku rómantíkurinnar.
Offenbach fæddist inn í þýska tónlistarfjölskyldu, en faðir hans var forsöngvari við sýnagóguna í Köln. Hann fluttist svo 14 ára gamall til Parísar og bjó þar það sem eftir var ævinnar.
Forngrísk trúarbrögð
thumb|right||220px|Helgidómurinn í Delfí. Forngrísk trúarbrögð eru þær trúarskoðanir og venjur sem ríktu um trúarlegar athafnir, svo sem dýrkun guða, fórnir og svo framvegis, í Grikklandi hinu forna, einkum í svonefndum launhelgum. Trúarbrögð voru margvísleg í Grikklandi hinu forna. Bæði voru sögur grísku goðafræðinnar til í mörgum útgáfum en einnig voru siðir og venjur fjölbreyttar um hinn gríska heim. Grísk trúarbrögð höfðu einnig áhrif á trúarbrögð Etrúra og í gegnum þau á Rómversk trúarbrögð.
Rétttrúnaður var aldrei til í forngrískum trúarbrögðum.
Tom Holland
Thomas Stanley Holland (f. 1. júní 1996) er breskur leikari. Meðal verðlauna sem hann hefur fengið eru bresku kvikmyndaverðlaunin og þrenn Saturn-verðlaun.
Þalsvörun
Þalsvörun á við um eiginleika þals sumra fléttna til að breyta um lit þegar það kemst í snertingu við ákveðin efnasambönd. Þalsvörun er mikilvægt greiningareinkenni fyrir fléttutegundir því hún gefur mjög góða vísbendingu um það hvaða virku efni fléttan inniheldur. Mismunandi fléttutegundir geta því gefið mismunandi þalsvörun við sömu efnum og jafnvel getur svörunin verið mismunandi milli vefjagerða innan sama einstaklings.
Efnin sem notuð eru við athugun á þalsvörun eru margbreytileg. Á Íslandi hefur Hörður Kristinsson mest notast við fimm efni eða efnablöndur: Kalíumhýdroxíð (K), Calsíumoxíðklóríð (C), blöndu af kalíumhýdroxíði og calsíumoxíðklóríði (KC), paraphenýldíamín (P) og kalíumjoðíð (J).
Skemmtiþáttur
Skemmtiþáttur er í dagskrárgerð útvarps- eða sjónvarpsþáttur sem inniheldur blandað skemmtiefni, tónlistaratriði, grínatriði, dansatriði, sjónvarpsleiki og þar fram eftir götunum, með þáttarstjórnanda sem leiðir þáttinn áfram og kynnir atriðin. Skemmtiþættir eiga rætur sínar að rekja til blandaðrar skemmtidagskrár í leikhúsum (kabarett, revía, music hall og vaudeville).
Fótboltafélagið Falur á heimavelli
Fótboltafélagið Falur á heimavelli (hollenska: F.C. Knudde thuis) er hollensk myndasaga og fyrsta bókin í bókaflokknum um Fótboltafélagið Fal. Hún var samvinnuverkefni íþróttafréttamannsins John le Noble og teiknarans Toon van Driel, sem kalla sig Joop & Toon. Bókin kom út árið 1978.
Söguþráður
Sagan hefst við upphaf undirbúningstímabils Fótboltafélagsins Fals fyrir komandi leiktíð í hollensku deildinni. Leikmenn eru einn af öðrum kynntir fyrir hinum nafnlausa þjálfara félagsins, má þar nefna fyrirliðann Berta, markvörðinn Dagsson, varnarjaxlinn Fauta, suður-ameríska framherjann Marínó-Marínó Sólbrendó og ofvitann Baldvin Veitvel. Æfingarnar ganga afleitlega enda leikmennirnir flestir fáráðar eða lánlausir með öllu.
Keppnistímabilið byrjar illa og Falsmenn eru 14:1 undir gegn Hármenningum í leikhléi. Styrktaraðili Fals, Nebbi flippari siðblindur framleiðandi hvers kyns hrekkjatækja, tekur þá málin í sínar hendur. Með hvers kyns bellibrögðum tekst honum að tryggja liði sínu sigurinn í hverri viðureigninni á fætur annarri uns Falsmenn standa uppi sem meistarar.
Skemmtiþáttur
Á Íslandi hafa skemmtiþættir verið framleiddir af Ríkissjónvarpinu og sýndir á laugardagskvöldum nánast frá stofnun en slík þáttagerð hefur oftast verið bundin við haustdagskrána. Dæmi um íslenska skemmtiþætti eru Á tali hjá Hemma Gunn, Milli himins og jarðar og Laugardagslögin.
Fótboltafélagið Falur á heimavelli
Íslensk útgáfa
Fótboltafélagið Falur á heimavelli var gefin út af Erni og Örlygi árið 1978 í býsna frjálslegri íslenskri þýðingu Ólafs Garðarssonar. Þetta var fyrsta myndasagan sem bókaforlagið gaf út.
Peningar
Peningar eða fé er í hagfræði sérhver vara eða hlutur, sem hægt er að nota sem greiðslu eða skiptimynt og til varðveislu eða mælingar verðmæta. Í sumum tilfellum er þess einnig krafist að peningar geri kleift að fresta afhendingu „raunverulegra“ verðmæta. Í daglegu tali eru peningar samnefnari við opinbera gjaldmiðla tiltekinna ríkja.
Mikilvægi peninga felst í því að þeir gera vöruskipti óþörf en vöruskipti eru oft óhagkvæm þar sem þau byggjast á því að báðir aðilar viðskipta hafi vöru sem gagnaðilinn hafi áhuga á. Með peningum er málið einfaldað þar sem hægt er að afhenda einum aðila vöru í skiptum fyrir peninga og greiða svo öðrum aðila fyrir þá vöru sem óskað er eftir.
Peningaseðlar og greiðslukort eru mikið notuð við verslun með smávöru. Algengt er orðið að millifæra peninga rafrænt í heimabönkum. Ávísanir (tékkar) og gíróseðlar voru mjög mikið notaðir á Íslandi fyrir tíma greiðslukortanna.
Namangan
thumb|right|Moska í Namagan. Namangan er borg í austurhluta Úsbekistan. Hún er stjórnsýslu-, efnahags- og menningarmiðstöð Namanganhéraðs. Namangan er staðsett í norðurjaðri Ferganadals, innan við 30 km frá landamærum Kirgistan. Namanganflugvöllur er við borgina.
Namangan hefur verið mikilvæg handverks- og verslunarmiðstöð í Ferganadalnum síðan á 17. öld. Margar verksmiðjur voru reistar í borginni á tímum Sovétríkjanna. Í síðari heimsstyrjöldinni fimmfaldaðist iðnaðarframleiðsla í Namangan samanborið við 1926–1927. Sem stendur er Namangan aðallega miðstöð fyrir léttan iðnað, sérstaklega í matvælaiðnaði. Skráðir íbúar borgarinnar voru 475.700 árið 2014.
Kreppa
Kreppa er hugtak sem haft er um verulega örðugleika í efnahagsmálum, með atvinnuleysi og sölutregðu fyrirtækja. Aðaleinkenni kreppu er ógurlegt verðfall á gjaldmiðlum, fjöldauppsagnir og greiðsluerfiðleikar fyrirtækja og almennings. Kreppuboði er það nefnt sem veit á samdráttarskeið, þ.e. er fyrirboði kreppu.
Bankar og kreppa
Bankar skreppa saman og sumir hrynja til falls í kreppum, sérstaklega þeir sem hafa verið áhættusæknir eða eru illa reknir. Ein skilgreiningin (Demirguc-Kunt og Detragiache, 1998) sem lítur til kreppuboða segir að fjármálakreppa er þegar:
Zjytomyrfylki
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Zjytómýrfylkis í Úkraínu. Zjytómýrfylki (úkraínska: Житомирська о́бласть, Zjytómýrska oblast) er fylki í Úkraínu um 50 km vestan við Kænugarði á bökkum við landamæri Hvíta-Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er borgin Zjytómýr. Íbúar fylkisins voru tæp 1 266 938 árið 2013.
Saturday Night Live
Saturday Night Live (betur þekkt sem SNL) er bandarískur grínþáttur sem sýndur er í beinni útsendingu í Bandaríkjunum á laugardögum. Þátturinn hóf göngu sína þann 11. október 1975 og hefur verið gríðarlega vinsæll síðan.
Skopatriðin í þættinum eru oft paródía af bandarískri pólitík. Í hverri viku er utanaðkomandi kynnir ráðinn til þess að vera með einræðu og leika í skopatriðum ásamt venjulegu leikurunum. Einnig er tónlistarmaður oft fenginn til þess að flytja lag í þættinum.
Þau 47 ár sem þættirnir hafa verið sýndir hafa þeir fengið mörg verðlaun þar á meðal 21 Emmy-verðlaun, Peabody-verðlaun og þrjú Writer's Guild of America-verðlaun. TV Guide nefndi þáttinn tíunda besta sjónvarpsþátt allra tíma.
Viðskipti
Viðskipti í sinni einföldustu mynd felast í því að ákveðinn aðili skiptir við annan aðila á vörum eða þjónustu og öðrum verðmætum. Viðskipti eru viðfangsefni viðskiptafræðinnar og hagfræðinnar.
Tenglar
Бизнис Предпринимательство
Typpi
thumb|Typpi karlmanns thumb|220 px|Typpi og aðlæg líffæri Typpi (getnaðarlimur, limur, eða reður) eru ytri getnaðarfæri karldýrsins ásamt pungnum. Getnaðarlimur spendýra þjónar einnig þeim tilgangi að losa líkamann við þvag. Getnaðarlimurinn er samstæður sníp kvendýrsins, en bæði líffærin þróast út frá sömu fósturstofnfrumum. thumb|Hvalstyppi til sýnis í [[Hið íslenzka reðasafn|Reðasafninu.]]
Treblinka
thumb|Steinsteypukubbar tákna gömlu járnbrautina í Treblinka
Treblinka er lítill bær í Masóvíu í Austur-Póllandi. Þar voru reknar næststærstu útrýmingarbúðir nasista í seinni heimstyrjöldinni á eftir Auschwitz. Áætlað er að á milli 800- og 900 þúsund manns hafi verið myrtir þar. Líkin voru í fyrstu einfaldlega grafin en þegar ljóst var að Sovétmenn myndu ná yfirráðum þar innan langs var ákveðið að grafa öll líkin upp og brenna til að fela betur hvað gert hafði verið.
Guðrún Erlendsdóttir
Guðrún Erlendsdóttir (f. 1. maí 1936) er íslenskur lögfræðingur og fyrrverandi hæstaréttardómari við Hæstarétt Íslands. Árið 1986 var Guðrún skipuð dómari við Hæstarétt Íslands og varð þar með fyrsta konan á Íslandi sem skipuð var hæstaréttardómari.
Menntun
Guðrún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1956 og lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1961. Hún hlaut réttindi sem héraðsdómslögmaður árið 1962 og réttindi sem hæstaréttarlögmaður árið 1967.
Starfsferill
Guðrún rak lögmannsstofu ásamt eiginmanni sínum Erni Clausen frá 1961-1978, var aðjúnkt við lagadeild Háskóla Íslands 1970-1976, lektor 1976-1979 og dósent 1979-1986. Settur hæstaréttardómari 1982-1983 en var skipuð hæstaréttardómari árið 1986 og gegndi embættinu til ársins 2006. Forseti Hæstaréttar 1991-1992 og 2002-2003. Formaður Jafnlaunaráðs 1973-1976, formaður Jafnréttisráðs 1976-1979.
Annað
Guðrún var fundarstjóri og flutti ávarp á baráttufundi kvenna á Lækjartorgi sem haldinn var á Kvennafrídaginn 24. október 1975.
Síberíuþinur
thumbnail|Yngra tré thumb|Barr.
Síberíuþinur (Abies sibirica) er barrtré af þinættkvíslinni. Það verður allt að 30 metra hátt í heimkynnum sínum. Síberíuþinur vex í norður-Rússlandi og norður-Asíu. Síberíuþinur er beinvaxið, einstofna tré með keilulaga krónu, börkur er grár og sléttur. Tegundin er skuggþolin.
Á Íslandi
Síberíuþinur var meðal fyrstu tegunda sem reyndar voru í skógrækt á Íslandi og eru rúmlega hundrað ára gömul eintök bæði í Grundarreit og Furulundinum á Þingvöllum.
Japanska innhafið
thumb|right|Gervihnattarmynd þar sem Japanska innhafið er merkt inn Japanska innhafið eða Setóinnhafið er grunnt hafsvæði á milli japönsku eyjanna Honshū, Shikoku og Kyūshū. Það er langt og mjótt og liggur á milli Kyrrahafs og Japanshafs. Stóra Setóbrúin liggur á milli eyjanna Honshū og Shikoku yfir mitt hafið.
Sverdlovskfylki
thumb|300px|Sverdlovskfylki innan Rússlands
Epica (hljómsveit)
Epica er hollensk symfóníu rokkhljómsveit, stofnuð af gítarleikaranum og söngvaranum Mark Jansen.
Johannes Brahms
thumb|Johannes Brahms Johannes Brahms (7. maí 1833 - 3. apríl 1897) var þýskt tónskáld á rómantíska tímabilinu. Hann var fæddur í Hamborg en bjó lengst af í Vín og er oftast talinn til tónskálda þeirrar borgar. Tónlist Brahms er oft talin mjög dæmigerð fyrir rómatíska tónlist og mörg af verkum hans eru mjög þekkt. Þeirra á meðal eru til dæmis fiðlukonsert hans, Ein deutsches Requiem og lítið vöggulag (Op. 49 no. 4) sem hann samdi 1868. Brahms var undir miklum áhrifum frá tónlist Beethovens, en líka eldri tónlskálda svosem Mozart og Haydn, og jafnvel Bach. Hann hafði mikinn áhuga á enn eldri tónlist, frá því fyrir barokk tímabilið, löngu áður en flest önnur tónskáld voru farin að veita þeirri tónlist nokkra athygli. Hann vann einnig mikið úr þjóðlögum og eru Ungversku dansar hans mjög þekktir. Meðal vina Brahms voru tónskáldin Johann Strauss yngri, Clara Wieck og Robert Schumann
Æsir
Æsir  (ft. af ás) eru goð í norrænni goðafræði, annar af tveimur flokkum goða og sá meiri. Hinn flokkurinn eru Vanir. Æsir búa, samkvæmt goðafræðinni, í Ásgarði og þeir sem trúa á þá kallast ásatrúar.
Ættfaðir ása og æðstur þeirra er Óðinn sem var sonur jötunsins Bestlu og risans Bors. Bor var sonur Búra sem var sleiktur úr hrími Ginnungagaps af Auðhumlu. Óðinn og bræður hans Vilji og Vé sköpuðu heiminn úr líkama jötunsins Ýmis sem þeir drápu. Síðar sköpuðu þeir mennina úr viði Emblu og Asks. Aðrir mikilvægir æsir eru meðal annarra þrumuguðinn Þór (en hann var mest dýrkaður á Íslandi fyrr á öldum), Baldur hinn bjarti, Týr guð hernaðar og bardaga, hinn hrekkvísi og klaufski Loki (sem má reyndar deila um hvort hafi verið ás eða ekki), Frigg kona Óðins og Iðunn sem gætti eplanna sem héldu goðunum ungum.
Kjartan Ólafsson (tónlistarmaður)
Kjartan Ólafsson (fæddur 1958) lauk stúdenstprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð árið 1980. Hann stundaði nám við nýstofnaða tónfræðadeild í Tónlistarskólanum í Reykjavík og lauk prófi í tónsmíðum þaðan árið 1984. Næstu tvö árin stundaði hann nám í raftónlist í Hollandi við Utrecht Conservatory og Institute for Sonologie. Frá 1986 til 1995 stundaði hann tónsmíðanám hjá Einojuhani Rautavaara og Paavo Heininen við Sibeliusarakademíunni í Finnlandi þaðan sem hann lauk Licentiat (PhD) gráðu í tónlist.
Tónverk Kjartans teljast tæplega hundrað og má þar nefna einleiksverk, söngverk, ballettverk, leikhúsverk, óperur, kammerverk, raftónverk, dægurtónlist, barnatónlist, spunatónlist, kórverk, konserta og hljómsveitarverk.
Frá 1988 hefur Kjartan unnið að hönnun og þróun tónsmíðaforritsins CALMUS. Forritið byggir m.a. á gervigreindartækni og er hannað sérstaklega fyrir nútímatónsmíðar og rannsóknir. Á meðal verkefna sem tengjast því má nefna rannsóknir og hönnun reiknimódela á sviði gervigreindar fyrir tónsmíðalega framvindu, reiknislegt mat á hljómum með tilliti til ómstreytu, lita, tónbila, yfirtónaskyldleika og hljómaframvindu. Þá má nefna rannsóknir á sviði laglínugerðar með gervigreindartækni í hlutbundnu forritunarumhverfi ásamt reiknislegum samanburði í laglínu- og hljómagerð. Í tengslum við þessi verkefni hefur hann notið styrkja m.a. frá Sibelius Akademíunni, finnska menntamálaráðuneytinu, Rannís, menntamálaráðuneytinu á Íslandi og NorFa.
Kjartan starfar á Íslandi sem tónskáld, kennari við Tónlistardeild Listaháskóla Íslands, og að ýmsum rannsóknum á sviði tónlistar. Þá hefur hann starfað að ýmsum félagsmálum m.a. fyrir UNM, Ung Nordisk Musik, STEF og Tónskáldafélag Íslands og starfað að tónleikahaldi m.a. í samvinnu við Reykjavík, menningarborg Evrópu árið 2000 og Listahátíð í Reykjavík. Árið 2005 var Kjartan Skipaður prófeesor í tónsmíðum og tónfræði við Listaháskóla Íslands.
Kambmörgæs
Kambmörgæs (fræðiheiti: Eudyptes sclateri) er tegund mörgæsa.
The Silence of the Lambs (kvikmynd)
Lömbin þagna eða Silence of the Lambs er bandarísk spennumynd. Leikararnir Anthony Hopkins og Jodie Foster unnu verðlaun fyrir leik sinn í kvikmyndinni.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2011 var 56. söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og var haldin í Düsseldorf í Þýskalandi vegna þess að Lena Meyer-Landrut vann keppnina árið 2010 með laginu „Satellite“.
Philippus arabi
Marcus Julius Philippus (um 204 – september 249), þekktur sem Philippus arabi eða Filipus arabi, var keisari Rómaveldis frá 244 til 249.
Philippus varð yfirmaður í lífvarðasveit Gordianusar 3., keisara, árið 243, en bróðir Philippusar, Priscus, var þá þegar orðinn yfirmaður í lífvarðasveitinni. Gordianus var drepinn árið 244, eftir ósigur í bardaga gegn Pörþum, og er hugsanlegt að bræðurnir hafi átt þátt í morðinu. Philippus var í kjölfarið hylltur sem keisari. Hann samdi fljótlega um frið við Parþa og hélt til Rómar. Priscus, bróðir hans, hafði átt markverðari feril en Philippus en ekki er vitað hvers vegna gengið var framhjá honum varðandi keisaratignina. Philippus skipaði Priscus þó fljótlega sem rector Orientis og varð hann þá æðsti yfirmaður í austurhluta heimsveldisins.
Hraunkúla
thumb|Hraunkúla í [[Kīlauea, Hawaii, Bandaríkjunum á 1983.]] thumb|Hraunkúla í [[Mojave-eyðimörkinni, Kalifornía, Bandaríkjunum.]] thumb|Hraunkúla í [[Strohn, Rínarland-Pfalz, Þýskalandi. Það myndaðist við eldgos árið 8300 f.Kr.]] Hraunkúla (einnig þekkt undir nafninu eldfjallaegg og hraunbomba) eru egglaga kvikumolar, sem myndast við eldgos. Hraunkúlur verða til þegar kvika með molum úr föstu efni (svokallaðir hnyðlingar) tætist í sundur í sprengingu, til dæmis ef vatn í hæfilegu magni kemst að henni. Sprengjuögnunum má einna helst líkja við högl úr haglabyssu. Umhverfis molana er kvikuhjúpur. Þessi hjúpur verður að egglaga kúlu er molinn þeytist áfram í fluginu. Hraunkúlur úr Vestmannaeyjagosinu árið 1973 kveiktu í mörgum húsum og særðu björgunarmenn.
Silný kafe
Silný kafe er kvikmynd sem var samframleidd á Íslandi og Tékklandi. Leikstjóri og handritshöfundur var Börkur Gunnarsson. Myndin var öll tekin í Tékklandi þar sem hún gerist, og aðeins tveir íslendingar birtast í myndinni. Þeir tala  dálítið af íslensku sín á milli en þó aðallega á ensku.
Sílehaf
thumb|right|Kort sem sýnir Sílehaf Sílehaf eða Chile-haf er opinbert síleskt heiti á hafsvæðinu vestan við strönd Chile í austanverðu Kyrrahafi.
Grannfræði
Grannfræði (áður kölluð stöðfræði) er grein stærðfræðinnar, sem fjallar eingöngu um samfelldni og vensl. Grannfræði fjallar um rannsóknir á grannfræðilegum eiginleikum, og þá sérstaklega grannfræðilegar óbreytur.
Grannfræðilegir eiginleikar
Mengi er sagt grannfræðilegt ef hægt er að lýsa því á samfelldan hátt. Grannfræðileg eigindi mengis er kallað grannfræðileg óbreyta (e. topological invariant) ef hún er til staðar fyrir allar mótanir (e. homeomorphism).
Grannmótun (eða mótun) er samfelld breyting til beggja átta úr einni mynd í aðra, t.d. þegar tekið er kennaratyggjó, með ákveðninni lögun, og lögun þess er breytt án þess að það sé slitið í fleiri hluta, brotið saman, ný göt mynduð eða gati lokað, telst sú breyting vera grannmótun. Á sama hátt eru teningur og kúla grannmótanleg - það er hægt að breyta kúlu í tening á samfelldan hátt. Einnig er grannfræðilega mögulegt að ummóta kleinuhring í kaffibolla og öfugt.
Stærðfræðileg skilgreining
Ef X er mengi og T fjölskylda hlutmengja X, þá er T grannmynstur á X ef
Ef T er grannfræði á X, þá kallast tvenndin (X, T) grannrúm og XT er notað til að tákna X ásamt tilsvarandi grannfræði T.
Saga
Grannfræði á rætur sínar að rekja til rúmfræðirannsókna í fornum samfélögum, en grein Leonhard Eulers frá 1736 um Brýrnar í Königsberg er talin vera ein fyrsta rúmfræðilega rannsóknin sem reiðir sig ekki á neinar mælingar - þ.e., ein fyrsta grannfræðilega rannsóknin.
Georg Cantor, upphafsmaður mengjafræðinnar, stundaði rannsóknir á punktamengjum í Evklíðsku rúmi á seinni hluta 19. aldar.
Henri Poincaré gaf út bókina „Analysis Situs“ árið 1895, þar sem hann kynnti hugtökin togun (e. homotopy) og samsvip (e. homology).
Maurice Fréchet tók meðal annars saman verk Cantors, Volterras, Arzelàs, Hadamards, Ascolis og kynnti hugtakið firðrúm (e. metric space) árið 1906.
Árið 1914 kynnti Felix Hausdorff hugtakið grannrúm (e. topological space) sem einföldun og alhæfingu á firðrúmshugtakinu og gaf út skilgreiningu á því sem nú er kallað Hausdorff rúm.
Að lokum lagði Kazimierz Kuratowski til alhæfingu árið 1922 sem núverandi skilningur okkar á grannrúmi byggist á.
Hugtakið „topologie“ var notað í Þýsku árið 1847 af Johann Benedict Listing (1808—1882) í „Vorstudien zur Topologie“; en hann hafði notað orðið áður í c.a. 10 ár í bréfskriftum og sínum eigin athugasemdum. Enska orðið „Topology“ kom fyrst fram á prenti frá Solomon Lefschetz árið 1930 til þess að koma í stað latneska hugtaksins „analysis situs“. Á íslensku var þessi grein fyrst nefnd stöðfræði, en síðar var farið að nefna þetta grannfræði.
Grannfræðiþrautir (Stöðfræðiþrautir)
Margir vita ekkert um grannfræði (stöðfræði), en kannast þó vel við ýmsar þrautir sem eiga rætur sínar í henni. Sem dæmi má nefna allar þrautir sem ganga út á að teikna einhverja mynd í einu pennastriki og fara ekki oftar en einu sinni í hvert strik. Einnig skemmtileikur eins og „Að leysa sig úr hjónabandi“, en þar er par bundið saman þannig að úlnliðir þess eru bundnir saman með krosslögðu bandi. Á það nú að leysa sig úr „hjónabandinu“ án þess að slíta bandið eða að leysa það af úlnliðunum. Þriðja slík þraut er sú, að maður klæddur í vesti og jakka fær að spreyta sig á því að fara úr vestinu án þess að fara úr jakkanum. Auðvitað verður hann að vera í vestinu innan undir jakkanum í upphafi.
Grannfræðilegir „hlutir“
Nefna má sem dæmi Möbíusarræmuna en það er borði, sem er búinn til með því að taka mjóan renning og festa hann saman í hring en áður en endarnir eru límdir saman er settur hálfur snúningur á annan endann. Við það fæst borði, sem hefur bara einn flöt og eina brún og getur hver og einn sannfært sig um það með því að búa þetta til og skoða. Einnig er Klein-flaska frægt fyrirbæri. Það er hugsuð flaska, sem hefur teygðan stút. Stúturinn er sveigður og stingst í gegnum hliðarflöt flöskunnar (án þess að rjúfa hann!) og tengist síðan við botn hennar innan frá, þannig að þar er opið inn í stútinn. Þetta fyrirbæri hefur enga brún og aðeins einn flöt. Þessir hlutir eru kenndir við höfunda sína, sem báðir voru þýskir stærðfræðingar, þeir August Ferdinand Möbius og Felix Klein.
Dúnn
thumb|250px|Dúnfjöður
Dúnn fugla eru lag af fíngerðum fjöðrum sem sem er undir flugfjöðrum. Mjög ungir fuglar eru eingöngu þaktir dúnfjöðrum. Dúnn einangrar mjög vel hita og er notaður í jakka, rúmteppi, kodda og svefnpoka.
Þrælahald í Grikklandi hinu forna
Þrælahald var útbreitt um gervallt Grikkland hið forna. Flestir fornmenn töldu ekki einungis að það væri nauðsynlegt heldur jafnvel eðlilegt: Hvorki stóumenn né kristnir drógu lögmæti þess í efa.
Með þrælum er átt við einstaklinga sem sviptir hafa verið frelsi sínu og hafa verið beygðir undir vald eiganda, sem getur selt þá eða leigt út að vild. Margir hópar grískra þræla falla ekki undir þessa skilgreiningu, enda nutu þeir einhverra réttinda. Sem dæmi má nefna helótana í Spörtu. Staða margra þessara hópa var ef til vill um margt líkari stéttaskiptingu miðalda. Rannsóknir á forngrísku þrælahaldi eru ekki án vandkvæða. Heimildir eru stundum af skornum skammti og brotakenndar. Mest er vitað um Aþenu. Ekkert varðveitt fornrit er helgað þrælahaldi eingöngu. Birtingarmynd þræla í bókmenntum er margvísleg. Í gamanleikjum gegna þrælar einatt öðru hlutverki en þeir gera í harmleikjum.
Trippin'
Trippin' er umhverfisþáttur frá árinu 2005 sem sýndur var á MTV-sjónvarpsstöðinni í Bandaríkjunum og var stjórnaður og framleiddur af Cameron Diaz.
Fleiri frægir aðilar eins og Drew Barrymore, Jessica Alba, Eva Mendes og Justin Timberlake komu einnig fram í þættinum þar sem stjörnur heimsækja marga umhverfisvæna staði í heiminum, sérstaklega afskipta staði.
Doði
Doði (doðasótt eða bráðadoði) er efnaskiptasjúkdómur sem leggst á spendýr, oftast kýr en einnig ær, í byrjun mjaltaskeiðs og í kringum burð. Við byrjum mjólkurframleiðslu lækkar hlutfall kalks í blóði hratt svo mikil röskun verður á allri líkamsstarfsemi og getur leitt til dauða.
Orsakir
Á síðustu vikum meðgöngu eykst þörf fyrir kalsíum, fosfór, magnesíum og kalí mikið. Þó að það sé nóg af þessum efnum í fóðrinu ganga skepnurnar á eigin forða, sem er eðlilegt upp að vissu marki, en beinin eru steinefnaforðabúr líkamans. Hætta á doða skapast einkum ef áðurnefnd steinefni vantar í fóðrið en einnig getur streita, fóðurbreytingar, óregluleg fóðrun, fjárrag og veðurbreytingar átt sök í sjúkdómnum.
Einnig hefur komið fyrir að hrútar hafi fengið doða og tengist það þá engan veginn mjólkurframleiðslu eða meðgöngu.
Einkenni
Doðaveikar kýr og kindur eru þróttlausar og óstyrkar til gangs. Eyrun verða köld sem og granirnar. Það hægist á allri líkamsstarfsemi og þá sérstaklega á hjartslætti. Þær þembast upp, leggja höfuð aftur með síðu. Loks missa þær meðvitund og drepast fljótt ef ekkert er að gert.
Lækning
Með því að sprauta kalki, sérstaklega bórkalki, undir húð á 2-3 stöðum hækkar kalkinnihaldið í blóði svo sjúklingurinn ætti að ná sér fljótt. Of stór kalkskammtur getur valdið hjartabilun en of lítill skammtur gerir lítið gagn.
Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum
thumb|Kort af þjóðgörðunum. thumb|Merki þjóðgarðstofnunarinnar. Í Bandaríkjunum eru 59 svæði sem teljast þjóðgarðar og heyra undir stofnunina National Park Service. Bandaríska þingið verður að samþykkja stöðu þeirra. Skilyrði fyrir þjóðgarðsstöðu svæða eru meðal annars; náttúrufegurð, sérstakar jarðmyndanir og sérstök vistkerfi. Yellowstoneþjóðgarðurinn var fyrstur gerður að þjóðgarði árið 1872.
Sýslur í Kaliforníu
Sýslur í Kaliforníu eru 58 talsins.