cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrej Gromyko
Æviágrip
Eftir að Míkhaíl Gorbatsjov, sem Gromyko hafði stutt, varð leiðtogi sovéska kommúnistaflokksins árið 1984 lét hann fljótt skipta um utanríkisráðherra og setti Eduard Sjevardnadse, leiðtoga flokksdeildar kommúnistaflokksins í Georgíu, í embættið. Næsta ár tók Gromyko þess í stað við embætti forseta forsætisnefndar Æðstaráðs Sovétríkjanna, sem gerði hann lögformlega að æðsta manni ríkisins en dró í reynd nokkuð úr beinum völdum hans.
Gromyko gegndi forsetaembættinu til ársins 1988 en þá ákvað Gorbatsjov að gerast sjálfur þjóðhöfðingi. Gromyko missti jafnframt sæti sín í stjórnmálanefnd og miðstjórn flokksins og settist í helgan stein. Hann lést næsta ár, 79 ára gamall.
Actinidia longicarpa
Actinidia longicarpa er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er ættuð frá Kína (Guangxi).
Krasníj Oktjabr
Krasníj Oktjabr er sælgætisframleiðandi á Rússlandi. Fyrirtækið var stofnað árið 1851.
Margfeldisregla
Margfeldisregla er formúla í örsmæðareikningi sem nota má til að finna afleiðu margfeldis tveggja falla. Hægt er að orða formúluna með:
eða sem
í Leibniz rithættinum.
Skólastræti
Skólastræti er gata sem liggur frá Bankastræti að Amtmannsstíg í Reykjavík.
1353
thumb|right|Myndskreyting úr flæmskri útgáfu af Tídægru frá 1432. Árið 1353 (MCCCLIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Flankastaðir
Frá Flankastöðum hafa jafnan verið stundaðir útróðrar, eins og frá flestum öðrum jörðum er liggja að sjó. Flankastaðir eru næsti bær norðan Sandgerðis, en þaðan var líka mikið útræði. Útgerðin og góð fiskimið skammt undan í Miðnessjó hafa að líkindum verið aðalundirstaða lífsafkomu bænda á Flankastöðum. Þaðan var Magnús Þórarinsson, sem skrifaði bókina Frá Suðurnesjum og gaf út um miðja tuttugustu öld.
Á Flankastöðum voru lengi haldnir vikivakar um miðsvetrarleytið og var þar dansað og sungið á meðan nokkur gat staðið. Að líkindum hafa veislur þessar oft verið svallsamar og voru prestar þeim mjög andvígir. Að lokum lagði Árni Hallvarðsson, prestur á Hvalsnesi blátt bann við þeim. Nokkrum árum síðar fórst hann á leið að Kirkjuvogi í Höfnum til að syngja þar messu. Höfðu sóknarbörn hans á orði að þar hefndist honum fyrir að afleggja vikivakana á Flankastöðum.
Sorpbrennsla
thumb|250px|Sorpbrennslustöð í [[Malmö í Svíþjóð.]]
Sorpbrennsla er aðferð sem gripið er til í sorpstjórnun. Í upphafi var sorp brennt aðeins til að eyða því og minnka magn sorps sem fór í landfyllingu, en í dag er það einnig brennt til að framleiða orku sem er þá breytt í rafmagn og hita.
Brennsla er talin betri leið til að meðhöndla sorp en að setja það í landfyllingu, en ekki eins æskileg og endurvinnsla. Brennsla á heimilissorpi skilur eftir sér leifar í formi sindurs og ösku, sem svara til 15–20% heildarmassa sorpsins. Oft fara þessar aukaafurðir í landfyllingu en þær geta nýst sem fylliefni í vegagerð, en slíkt afnot er umdeilt vegna áhættu á að skaðleg efni berist í jarðveginn. Þar að auki leiðir sorpbrennsla til þess að þungmálmar eins og blý og kvikasilfur, mengunarefni eins og díoxín og sýruefni svo sem brennisteinsoxíð verði losnuð í nærumhverfið. Með reykgashreinsun og bættum brennsluaðferðum er þó hægt að lágmarka losun slíkra efna. Það má líta á heimilissorp sem jarðefnaeldsneyti vegna tilveru plastefna í því, þó að það standi að mestu leyti saman af lífrænu efni.
Sorpbrennsla á sér stað í stórum brennsluofni. Áður en sorpið fer inn í ofninn er það flokkað og aðeins brennanlegt efni skilað eftir. Ákveðin efni henta ekki brennslu en þau eru fjarlægð. Önnur efni gætu haft áhrif á brennsluna því þau geta takmarkað eða aukið loftmagnið í ofninum. Í besta tilfelli er sorpið flokkað áður en því er skilið til brennslustöðvarinnar og það sem hægt er að endurvinna meðhöndlað á viðeigandi hátt. Það er stöðugt fylgst með brennslustöðvum, bæði brennslunni sjálfri og reykgösunum sem eru losnuð við brennsluna, til að minnka eins og mögulegt er áhrif á umhverfið.
Drottningarbríi
Drottningarbríi (fræðiheiti: Calypte anna) er tegund kólibrífugla.
Amiens
thumb|[[Dómkirkjan í Amiens]]
Amiens er borg og sveitarfélag í Norður-Frakklandi. Amiens liggur 120km í norðurátt frá París og 100km í suðvesturátt frá Lille. Hún er höfuðborg sýslunnar Somme í héraðinu Hauts-de-France. Frá og með árinu 2006 voru íbúar Amiens 136.105 manns.
Nokkrir sérréttir eru kenndir við Amiens, þar á meðal macarons d'Amiens (kex með möndlum), tuiles amienoises (krúlluð kex með súkkulaði og appelsínu), pâté de canard d'Amiens (andarlifrarkæfa í smjördeigi), la ficelle Picarde (ofnbökuð crêpe með osti) og flamiche aux poireaux (smjördeigsbaka með blaðlaukum og rjóma).
Niccolò Paganini
thumb|right|250px|Niccolò Paganini Niccolò Paganini (1782 – 1840) var ítalskur fiðluleikari og tónskáld.
Vermont
right|400px|thumb|Kortið sýnir staðsetningu VermontVermont er fylki í Bandaríkjunum. Vermont liggur að Kanada í norðri, New Hampshire í austri, Massachusetts í suðri og New York í vestri. Flatarmál Vermont er 23.871 ferkílómetrar.
Höfuðborg fylkisins heitir Montpelier en stærsta borg fylkisins er Burlington. Íbúar Vermont eru um rúmlega 643 þúsund (2020).
Arnaldo Forlani
thumb|right|Arnaldo Forlani Arnaldo Forlani (f. í Pesaro, 8. desember 1925; d. 6. júlí 2023) var ítalskur stjórnmálamaður, fyrrum félagi í kristilega demókrataflokknum og forsætisráðherra Ítalíu 1980 til 1981.
Forlani hóf stjórnmálaferil sinn árið 1948 í Pesaro, varð ráðherra 1968 í fyrstu ríkisstjórnum Mariano Rumors en sagði af sér eftir að hann var kosinn aðalritari flokksins árið 1969. Hann varð síðan varnarmálaráðherra í ríkisstjórn Aldo Moro 1975 og utanríkisráðherra 1976 til 1979 og fór formlega með umsókn Ítalíu um aðild að Efnahagsbandalagi Evrópu árið 1977.
Frá 18. október 1980 til 26. júní 1981 var hann forsætisráðherra. Á þessum tíma varð uppvíst um frímúrarastúkuna P2 og hann var talinn ábyrgur fyrir tilraun til að koma í veg fyrir að félagaskrá stúkunnar yrði birt. Þetta varð til þess að hann neyddist til að segja af sér, en síðar, í ríkisstjórnum Craxis, var hann varaforsætisráðherra.
Við Cusani-réttarhöldin í tengslum við Mani pulite 1993 var hann kallaður inn sem vitni varðandi ólöglegar greiðslur frá fyrirtækinu Montedison í flokkssjóði demókrataflokksins. Hann svaraði spurningum um þessar greiðslur með því að hann myndi það ekki og áttaði sig ekki á slefi sem hann var með á vörunum enda augljóslega mjög taugaveiklaður. Þessi vitnaleiðsla, sem var sýnd í sjónvarpinu á Ítalíu, varð víðfræg sem nokkurs konar táknmynd fyrir endalok heillar kynslóðar stjórnmálamanna.
Criminal Minds (2. þáttaröð)
Önnur þáttaröðin af Criminal Minds var frumsýnd 20. september 2006 og sýndir voru 23 þættir.
Leikaraskipti
Leikkonan Lola Glaudini yfirgaf þáttinn eftir sex þætti og var skipt út fyrir Paget Brewster. Kirsten Vangsness var gerð að aðalleikara.
The Oval
Saga
Elstu heimildir um krikketleiki á svæðinu þar sem Kennington Oval reis síðar eru allt frá árinu 1724. Þar sem opinberar aftökur fóru fram á sömu slóðum var keppnisvöllurinn þó fljótlega færður til. Árið 1844 var svæðið orðið að markaðstorgi í eigu hertogans af Kornbretalandi, sem féllst á að leigja það íþróttamönnum undir krikketvöll. Eftir að völlurinn var tyrfður fór fyrsti kappleikurinn fram á árinu 1845.
Żagań
Żagań er bær í Lubusz-héraði í Póllandi vestanverðu. Íbúar voru 26.665 árið 2004.
Krókódílarnir
Krókódílarnir (stofnaðir haustið 2004) er stuðningsmannahópur handknattleiksdeildar ÍBV. Krókódílarnir voru stofnaðir af 20 velunnurum handknattleiks í Vestmannaeyjum. Þeirra markmið var að styða fjárhagslega við bæði handknattleiksdeild karla og kvenna hjá ÍBV-Íþróttafélagi. Einnig var tilgangurinn að veita liðunum stuðning inná vellinum. Er því öllum meðlimum Krókudílanna veittur aðgangur að öllum heimaleikjum karla og kvenna í handknattleik í deildarkeppni. Einnig bjóða krókódílarnir félagsmönnum sínum léttar veitingar í hálfleik.
The Oval
Saga
Meira en 20 þúsund áhorfendur mættu á The Oval árið 1868 til að sjá krikketlið skipað áströlskum frumbyggjum keppa við heimamenn og tólf árum síðar fór fyrsti krikketlandsleikur Englendinga og Ástrala þar fram fyrir milligöngu Charles W. Alcock, knattspyrnu- og krikketfrumkvöðulsins mikla, sem var formaður Surrey-félagsins frá 1872 til 1907.
Krókódílarnir
Formaður félagsins er Haraldur Hannesson
The Oval
Saga
Auk þess að vera miðlægur í gjörvallri krikketsögu Englands, kom The Oval mjög við sögu hinna vinsælustu boltaíþrótta landsins: rúbbí og knattspyrnu. Á árunum 1872-79 lék enska rúbbílandsliðið sjö leiki við Skota og Íra á vellinum. Voru þetta meðal allra fyrstu alþjóðakeppna í íþróttinni, en fyrsti rúbbílandsleikurinn fór fram árið 1871.
Enska knattspyrnulandsliðið keppti fimmtán sinnum á The Oval frá 1870-1889, tólf sinnum við Skota og þrisvar sinnum við Wales. Fyrstu fimm viðureignirnar við Skota teljast þó ekki fullgildir landsleikir þar sem FIFA lítur svo á að fyrsti opinberi landsleikurinn hafi verið milli Englands og Skotlands í Glasgow árið 1873.
Le Maître d'école
Le Maître d'école er fransk kvikmynd frá árinu 1981 sem Claude Berri gerði.
Laufklukka
Laufklukka (fræðiheiti: Campanula foliosa) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkanskaga og Ítalíu.
Sophie Wilmès
Æviágrip
Wilmès fæddist í umdæminu Ixelles á stórborgarsvæði belgísku höfuðborgarinnar Brussel. Hún ólst upp í bænum Grez-Doiceau í Vallóníu og nam samskiptafræði og viðskiptastjórnun við Saint-Louis-háskóla í Brussel. Hún vann síðar sem fjármálarágðjafi við lögmannsstofu.
Einkahagir
Wilmès er gift áströlskum manni að nafni Christopher Stone og á með honum fjögur börn.
Stjórnmálaferill
Wilmès varð héraðsráðgjafi í Uccle árið 2000. Frá 2007 til 2013 stýrði Wilmès fjármálum, frönskumælandi menntunarmálum, samskiptamálum og viðskiptamálum í bænum Sint-Genesius-Rode. Frá 2014 til 2015 var hún héraðsráðgjafi í Flæmska Brabant. Hún var kjörin á neðri deild belgíska þingsins árið 2014.
Í október árið 2015 var Wilmès útnefnd fjármálaráðherra í ríkissjórn Charles Michel eftir að forveri hennar, Hervé Jamar, sagði af sér til að geta tekið við embætti fylkisstjóra Liège. Í desember 2018 varð hún fjármála-, stjórnsýslu-, þjóðarhappdrættis- og vísindamálaráðherra í annarri ríkisstjórn Michels. Þann 27. október 2019 tók Wilmès við sem forsætisráðherra Belgíu eftir að Michel sagði af sér til að geta tekið við embætti forseta leiðtogaráðs Evrópusambandsins. Stjórn Wilmès var í upphafi aðeins starfsstjórn sem átti að sitja þar til stjórnarmyndunarumræðum lyki en þann 17. mars 2020 fékk Wilmès umboð frá konunginum til að mynda fasta minnihlutastjórn til þess að takast á við kórónaveirufaraldurinn. Wilmès lét af embætti þann 1. október 2020 eftir að ný stjórn hafði verið mynduð. Hún tók við sem utanríkisráðherra og varaforsætisráðherra í ríkisstjórn eftirmanns síns, Alexanders De Croo.
Alchemilla subnivalis
Alchemilla subnivalis er lágvaxinn runni af rósaætt (Rosaceae). Hún vex í Mið-Afríku (Ruwenzori-fjöllum, milli 4300 og 4750m hæð y.s.).
Sandkassi
thumb|Sandkassi Sandkassi inniheldur sand sem börn geta leikið í. Sandkassi er byggður upp af ramma sem getur verið í mismunandi stærðum og úr mismunandi efnum.
Actinidia macrosperma
Actinidia macrosperma er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er ættuð frá Kína (Anhui, Guangdong, Hubei, Jiangsu, Jiangxi, Zhejiang.).
Uni danski
Uni danski var sonur Garðars Svavarssonar, þess er fann Ísland og nefndi Garðarshólma. Uni var einn landnámsmanna í Austfirðingafjórðungi og nam hann land við Héraðsflóa á milli Lagarfljóts og Unalækjar. Hann var sendimaður Haraldar hárfagra Noregskonungs og hafði gert við hann samkomulag um að koma Íslandi undir konung. Skyldi hann hljóta jarlstign að launum. Bændur fyrir austan komust að því hver áform Una voru og hröktu þeir hann þaðan. Flæmdist hann þá suður um land uns hann kom í Skógahverfi til Leiðólfs kappa. Leiðólfur átti dóttur er Þórunn hét og áttu þau vingott, hún og Uni. Uni hefur samt greinilega ekki viljað bindast henni, þó svo að honum stæði til boða allur arfur eftir Leiðólf, og stakk hann af og fór út á Suðurnes. Fór Leiðólfur á eftir honum og náði honum við Flankastaði á Miðnesi, þar sem þeir börðust og missti Uni nokkra menn. En Leiðólfur tók Una og fór með hann nauðugan austur aftur. Ekki undi Uni þar að heldur og stakk af öðru sinni. Reiddist þá Leiðólfur ógurlega og fór eftir honum og drap hann og förunauta hans alla við Kálfagrafir.
Sonur Una og Þórunnar var Hróar Tungugoði, sem erfði Leiðólf afa sinn. Hróar var mágur Gunnars á Hlíðarenda, giftur Arngunni Hámundardóttur, og bjuggu þau í Skaftártungu. Sonur þeirra var Hámundur halti og var hann mikill vígamaður að sögn Landnámu.
Arica
Arica er borg í norður-Chile og höfuðstaður samnefnds héraðs. Íbúar eru um 200.000 talsins.
Uni danski
Uni var fyrstur manna til að gera tilraun til þess að koma Íslandi undir Noregskonung. Þó að sú tilraun mistækist, linnti slíkum tilraunum aldrei fyrr en Hákon gamli og Magnús sonur hans höfðu heppnina með sér 1262. Gerðu þeir samning við landsmenn, er nefndur var Gamli sáttmáli og var hann staðfestur 1264.
Rudolf Keyser
thumb|right|200px|Rudolf Keyser. (Jakob) Rudolf Keyser (f. 1. janúar 1803, d. 9. október 1864) var norskur sagnfræðingur og prófessor við Háskólann í Kristjaníu.
Æviágrip
Rudolf Keyser fæddist í Kristjaníu, nú Ósló. Faðir hans var Johan Michael Keyser, síðar biskup; móðir Kirstine Margaretha Vangensteen.
Keyser hóf nám í guðfræði 1820, en brátt kom í ljós að hann hafði meiri áhuga á sagnfræði, og þá einkum sögu Noregs. Árið 1825 fékk hann styrk til að fara í námsför til Íslands. Þar var hann í tvö ár og lærði íslensku, bæði talmál þeirra tíma og einnig ritmálið forna. Kynntist hann þá mörgum Íslendingum, m.a. Sveinbirni Egilssyni, og teiknaði af honum mynd. Eftir að Keyser kom aftur heim, 1827, fékk hann stöðu sem dósent við Háskólann í Kristjaníu, og átti að flytja þar fyrirlestra um sögu föðurlandsins, tungumálið forna og minjar frá fyrri tíð. Var það í fyrsta skipti að fornnorska (íslenska) varð kennslugrein þar.
Það var þó sagnfræðin sem Keyser fékkst einkum við. Vegna kunnáttu sinnar í fornmálinu lagði hann grunninn að sagnfræðirannsóknum sem byggðar voru á skrifuðum heimildum frá stórveldistíma Noregs. Árið 1829 varð hann lektor og árið 1837 prófessor við Háskólann, uns hann lét af störfum 1862. Árið 1833 átti hann frumkvæði að því að hafin var útgáfa á fyrsta sagnfræðitímariti Norðmanna: Samlinger til det norske folks sprog og historie.
Árið 1830 lagði norska Stórþingið fram fé til að gefa út hin fornu lög og réttarbætur Noregs. Keyser tók við verkinu 1834 og vann að því mörg ár, með besta nemanda sínum Peter Andreas Munch, að skrifa upp handrit í Noregi, Danmörku og Svíþjóð. Á árunum 1846–1849 komu svo út fyrstu þrjú bindin (af fimm): Norges gamle love inntil 1387. Verkið sker sig úr fyrir óvenjulega vísindalega nákvæmni, jafnvel á nútímamælikvarða, og er útgáfan enn í fullu gildi, þó að gotneskt letur lagatextanna sé ekki aðgengilegt. Þarna kom fram sterkasta hlið Keysers sem sagnfræðings, að leggja strangt fræðilegt mat á fornar heimildir.
Keyser hafði ekki jafn gott lag á því að miðla þekkingu sinni og niðurstöðum í aðgengilegum yfirlitsritum. Margt af því tagi setti hann einungis fram í fyrirlestrum, sem voru ekki gefnir út fyrr en eftir hans dag. Hann var vinsæll fyrirlesari, bæði í Háskólanum og utan hans.
Keyser ólst upp í umhverfi sem lagði mikla áherslu á sjálfstæði Noregs, og gætir þess í skrifum hans. Hann setti t.d. fram þá tilgátu að Noregur og Norður-Svíþjóð hefðu byggst fólki, sem kom úr norðri og austri, en Danmörk og Suður-Svíþjóð fólki sem kom úr suðaustri, frá Þýskalandi. Þessi kenning var þó byggð á fremur veikum grunni. Eitt mikilvægasta framlag Keysers var að hann sýndi ótvírætt fram á að Norðmenn hefðu verið forn menningarþjóð og stýrt voldugu ríki, en slík viðhorf voru alls ekki sjálfgefin hjá smáþjóðum Evrópu á þeim tíma. Taldi hann að hnignun Noregs eftir 1320 mætti rekja til þess að konungsvaldið hefði lent í höndum Dana, með stuðningi afla (m.a. innan kirkjunnar), sem voru ekki nógu þjóðholl. Meðal danskra sagnfræðinga vöktu þessi viðhorf litla hrifningu, sem töluðu um þau, í háði, sem „norska skólann í sagnfræði“.
Frá 1829 hafði Keyser umsjón með forngripasafni Háskólans, Universitetets oldsaksamling, og lét opna það stúdentum og öllum almenningi.
Rudolf Keyser giftist ekki, en helgaði allt líf sitt sagnfræðirannsóknum.
Kaizer Chiefs F.C.
Kaizer Chiefs Football Club oftast þekkt sem Chiefs, er Suður-afrískt knattspyrnufélag með aðsetur í Nasrec hverfi Jóhannesarborgar. Það spilar í Suður-Afrísku úrvalsdeildinni.
Jaði
thumb|250px|Misgrænir jaðasteinar
Jaði er heiti á tveimur mismunandi gerðum steinefna, oftast grænar, sem eru taldar eðalsteinar og nýtast í handverki: nefrít og jadeít. Jaði getur verið mjög misjafn á litinn, allt frá dökkgrænn til hvítur.
Kanada er aðalframleiðsluland nefríts af eðalsteinsgæðum. Það var mikið notað í Kína á 19. öld, í Nýja-Sjálandi, á ströndum Norður-Ameríku, Suðaustur-Asíu og í Evrópu á fyrri hluta steinaldar. Jadeít er að finna í miklu magni í Kaliforníu, Mjanmar, Nýja-Sjálandi og Gvatemala, en líka í Kasakstan, Rússlandi, Bresku Kólombíu, Alaska, Túrkmenistan og á Ítalíu.
Le Maître des hosties noires
Le Maître des hosties noires (Meistari svartagaldursins) er ellefta bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska Série Le Spirou de…) þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2017 og er framhald sögunnar um Hlébarðastúlkuna frá 2014. Höfundur hennar er Yann en listamaðurinn Schwartz teiknaði.
Söguþráður
Árið er 1947. Svalur, Valur og Aniota eru komin til Léodoldville í Kongó en fá ekki leyfi yfirvalda til að halda áfram för sinni til héraðsins Urugondolo. Þokkafull blaðakona frá tímaritinu Time, sem er í sömu sporum, upplýsir að belgíska valdstjórnin vilji ekki viðurkenna að svæðið sé í höndum uppreisnarmanna. Á meðan Svalur og Aniota standa í stappi við embættismenn er Valur að læðupokast með dularfullan farangur. Hann kynnist framhleypnum smástrák, Youma, sem segist öllum hnútum kunnugur og býðst til að gerast leiðsögumaður þeirra í ferðinni.
Í Urugondolo eiga skuggalegir atburðir sér stað. Górilluvélmennin skringilegu fara ránshendi um þorp heimamanna og hneppa íbúana í þrældóm. Þrælarnir eru neyddir til að vinna fyrir stríðsherrann Joseph-Désiré, sem dreymir um að verða æðstráðandi í allri Afríku. Til að ná því markmiði hyggst hann smíða kjarnorkusprengju og leggja Brüssel í eyði til að hefna fyrir nýlendustefnu Evrópubúa. Í því skyni hafði hann látið ræna Helmut von Knochen og hópi annarra þýskra kjarneðlisfræðinga. Fram kemur að Joseph-Désiré eigi mátt sinn ekki hvað síst að þakka galdramanni sem vinnur fyrir hann, meistara svartagaldursins, en hann haldi górilluvélmennunum gangandi.
Ferð Vals, Aniotu og Youma heldur áfram. Hinn dularfulli farangur Vals reynist vera hátalarakerfi, sem bjargar þeim frá villidýrum. Til að sleppa fram hjá Joseph-Désiré og mönnum hans dulbýr Aniota sig sem þokkafullu blaðakonuna frá Time. Upp um þau kemst, en þeim tekst þó að flýja undan hermönnunum. Þau eru handsömuð af ættbálki Hlébarðakvenna sem fagna því mjög að endurheimta töfrastyttuna sína.
Meðan á þessu stendur tilkynna þýsku vísindamennirnir Joseph-Désiré að útilokað sé að útbúa kjarnorkusprengjuna umbeðnu, en stinga upp á að dreifa í staðinn geislavirkum úrgangi yfir Brüssel. Stríðsherranum líst vel á þá áætlun og hefst þegar handa við undirbúning.
Svalur og Valur halda aftur til Evrópu en uppgötva að Youma hefur smyglað sér um borð. Svalur fær þá snjöllu hugmynd að kynna hann fyrir þeim Jean-Paul Sartre og Simone de Beauvoir, sem ákveða að ættleiða drenginn. Í bókarlok situr Svalur í herbergi sínu í Brüssel, hugsar um orð meistara svartagaldursins og berst við freistinguna að drekkja sorgum sínum í áfengi. Skyndilega fær hann vitrun og hleypur út í nóttina. Þar hittir hann æskuástina Audrey í myrkvuðu herbergi við draumkenndar aðstæður. Þau faðmast. Hún segist þurfa að hverfa á braut um langa hríð, en hann segist munu bíða hennar.
Verksmiðja
Verksmiðja er vinnustaður fólks þar sem vinna tengd iðnaði fer fram. Starfmenn verksmiðja framleiða gjarnan fullunar vörur úr hráefni annaðhvort með sérhæfðum vélum eða við færiband. Verksmiðja, þar sem hráefnið er fiskur, kallast fiskiðja, en frystihús ef fiskurinn er frystur, lítt unninn eða óunninn. Ef hráefnið er mjólk kallast verksmiðjan mjólkurbú.
Bikini Kill
Bikini Kill var hljómsveit sem spilaði hrátt ræflarokk og söngtextar hennar einkenndust af róttækum femínisma.
Kathleen Hanna, Kathi Wilcox og Tobi Vail stofnuðu hljómsveitina í Olympiu, Washington í október 1990, en Billy Karren var einnig í hljómsveitinni. Eftir að hljómsveitin hafði gefið út fjórar plötur; Pussy Whipped, Reject All American smáskífurnar og geisladiskaútgáfu af fyrstu tveimur hljómplötunum sundraðist hún árið 1998.
Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2021
Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla árið 2021 var leikinn þann 16. október á Laugardalsvelli. Knattspyrnufélag ÍA keppti á móti Víkingum og lauk leiknum með 0-3 sigri Víkinga.
Upplýsingar um leikinn
20x20dp Lið ÍA: Árni Marinó Einarsson (m), Óttar Bjarni Guðmundsson (f), Aron Kristófer Lárusson (Elias Alexander Tamburini 82, Wout Drouste (Guðmundur Tyrfinsson 63), Sindri Snær Magnússon (Jón Gísli Eyland Gíslason 82), Viktor Jónsson(Ingi Þór Sigurðsson 88), Steinar Þorsteinsson, Gísli Laxdal Unnarsson, Ísak Snær Þorvaldsson, Hákon Ingi Jónsson (Eyþór Aron Wöhler 63), Alexander Davey. Þjálfari: Jóhannes Karla Guðjónsson. Ónotaðir varamenn:	Dino Hodzic (m), Hlynur Sævar Jónsson
20x20dp Lið Víkings: Ingvar Jónsson (m), Sölvi Geir Ottesen (f) (Karl Friðleifur Gunnarsson 88), Halldór Smári Sigurðsson, Kári Árnason, Atli Barkarson, Erlingur Agnarsson (Helgi Guðjónsson 68), Júlíus Magnússon, Pablo Punyed, Viktor Örlygur Andrason (Kwame Quee 68), NIkolaj Andreas Hansen (Logi Tómasson 68), Kristall Máni Ingason (Adam Ægir Pálsson 90). Þjálfari: Arnar Bergmann Gunnlaugsson. Ónotaðir varamenn: Þórður Ingason (m), Tómas Guðmundsson.
Leiklýsing
''Leiklýsing er byggð á textalýsingu Fótbolti.net. Texti innan gæsalappa er tekinn beint úr texta Fótbolti.net''
Epikúrismi
thumb|right|150px|[[Epikúros frá Samos. Brjótsmynd á Pergamonsafninu í Berlín.]] Epikúrismi er heiti á heimspekistefnu sem nefnd er eftir forngríska heimspekingnum Epikúrosi frá Samos (341 – 270 f.Kr.). Epikúrismi varð til á helleníska tímanum en varð langlíf heimspekistefna og naut einnig vinsælda í Rómaveldi.
Crêpe
Crêpe (borið fram [kʁɛp]) er þunn frönsk pönnukaka sem steikt er í pönnu á báðum hliðum. Þær eru seldar í svokölluðu crêperies og með ýmsum áleggjum. Crêpe má bera fram með sætu meðlæti eða söltu, þær eru t.d. oft bornar fram sætar með sultu, rjóma eða crème fraîche, eða með osti, skinku, beikoni, reyktum laxi, o.s.frv.
Crêpe suzette er tegund þar sem deiginu er hellt út í heita pönnu og sykri og konjaki er bætt við. Pönnukakan er síðan „flamberuð“ svo sykurinn karamelliserist að hluta til áður en hún er borin fram á borð.
Epikúrismi
Uppruni epikúrismans
Heimspeki Epikúrosar byggði að mörgu leyti á heimspeki Demókrítosar en Epikúros var einnig undir áhrifum frá Pyrrhoni og öðrum heimspekingum.
Frumspeki
Frumspeki epikúrismans var efnishyggja og eindahyggja. Samkvæmt henni er heimurinn á endanum gerður úr örsmáum efnislegum eindum sem voru nefnd ódeili („atóm“) og sem svifu um í tómarúmi. Allt sem gerist er afleiðing af árekstrum ódeilanna, sameiningu þeirra þegar þær loða hver við aðra án tilgangs eða markmiðs með hreyfingu þeirra.
Hugspeki
Epikúringar voru einnig efnishyggjumenn um hugann eða sálina. Þeir héldu því fram að ef sálin ætti að geta haft áhrif á líkamann eða líkaminn á sálina yrði hún einnig að vera líkamleg. Epikúros taldi að eindir sálarinnar væru óvenjufíngerð. Hugurinn sjálfur, þ.e. hugsanir manns, hvílir í brjósti manns en andi úr álíka fíngerðum atómum er dreifður um líkamann allan og þannig getur hugurinn átt samskipti við aðra hluta líkamans.
Þekkingarfræði
Þekkingarfræði epikúrismans er raunhyggja. Hún lagði áherslu á skynjun og skynreynslu en samkvæmt henni er skynreynsla á endanum uppruni allrar þekkingar. Að baki þekkingarfræði epikúrismans var frumspekileg kenning um mannlega skynjun, byggð á eindahyggjunni, sem lýsir skynreynslu sem samspili eindanna í skynfærum okkar og einda sem losna frá hlutunum sem eru skynjaðir.
Stjórnmál
Andsætt stóumönnum sýndu epikúringar stjórnmálaþáttöku engan áhuga, enda töldu þeir slíkt einungis leiða til áhyggja og óróleika. „Lifðu lífinu í einangrun!“ var ráð Epikúrosar. Líkja má garði hans við kommúnur nútímans. Margir hafa leitað hælis frá skarkala samfélagsins með því að einangra sig frá samfélaginu.
Epikúros var einn af fyrstu heimspekingunum sem sett hafa fram kenningu um samfélagssáttmála. Hann hélt því fram samfélag yrði réttlátt með því að þegnarnir kæmu sér saman um að gera ekki á hlut hver annars og að lög giltu sem væru í þágu allra þegnanna og auðvelduðu þeim leitina að hamingjunni. Lög sem væru ekki lengur gagnleg með þessum hætti taldi hann að væru ranglát. Epikúros taldi að lög hefðu í eðli sínu fælingarmátt og í samfélagi sem byggði á lögum væri því betra að brjóta ekki af sér, því afbrotið myndi einungis leiða til angistar vegna óvissunnar um það hvort upp um mann kæmist, ef ekki beinlínis til refsingar.
Siðfræði
Siðfræði epikúrismans byggir á þeirri kenningu að öll gæði og allt böl séu afleiðingar skynreynslu. Ánægjulegar skynjanir eru samkvæmt epikúrismanum góðar en sársaukafullar eða óþægilegar skynjanir eru að sama skapi slæmar.
Epikúrisminn var og er oft misskilinn sem hóflaus nautnahyggja byggð á eftirsókn eftir líkamlegri ánægju. Samkvæmt epikúrískri siðfræði eru hin æðstu gæði aftur á móti fólgin í sálarró sem fylgir því að losna undan hugarangri. En epikúrísk siðfræði er eftir sem áður nautnahyggja, siðfræðileg nautnahyggja (en ekki sálfræðileg nautnahyggja), sem kveður á um að maður eigi að leitast við að vera ánægður en forðast sársauka.
Í epikúrískri siðfræði er gerður tvennur greinarmunur á ánægju og sársauka eða vellíðan og vanlíðan. Í fyrsta lagi getur vellíðan og vanlíðan verið bæði líkamleg og andleg. Í öðru lagi getur vellíðan og vanlíðan verið bæði í breytingu („kinetísk“ vellíðan/vanlíðan) eða ástand („statísk“ vellíðan/vanlíðan). Þegar vellíðan er fólgin í breytingu er hún fólgin í því að fjarlægja sársauka eða óþægindi eða vanlíðan (til dæmis að seðja hungur, svala þorsta eða losna við ótta), en þegar hún er ástand er hún einfaldlega skortur á vanlíðan og óþægindum (til dæmis að vera saddur). Samkvæmt epikúrískri siðfræði er andleg vellíðan æðri líkamlegri ánægju og vellíðan sem er fólgin í breytingu er æðri en stöðug vellíðan sem ástand.
Epikúrismi var því ekki nautnahyggja í nútímaskilningi. Epikúringar vöruðu við því að eltast óhóflega við ánægju vegna þess að slíkt leiðir oft til sársauka. Til dæmis varaði Epikúros við því að eltast of ákaflega við ástina þar eð slíkt leiðir oft til óróleika og sársauka. Rökin mætti ef til vill nefna „timburmannarökin“. Að eiga sér góða vini sem maður getur reitt sig á er hins vegar eitt mikilvægasta atriðið í ánægjulegu lífi.
Dauðinn
Epikúringar trúðu því einnig (andstætt Aristótelesi) að dauðinn væri ekki slæmur, hann kæmi okkur einfaldlega ekkert við, því þegar við erum lifandi er dauðinn víðsfjarri en þegar dauðinn er nærri erum við ekki lengur til. Samkvæmt epikúrískri siðfræði eru gæði og böl (í formi ánægju og sársauka) afleiðingar af skynjunum okkar. Án skynjunar er ekkert böl. Þegar maður er á lífi finnur hann ekki til sársauka af völdum dauðans vegna þess að hann er ekki dauður. Þegar maður deyr finnur hann ekki til sársauka af völdum dauðans vegna þess að hann er dauður og þar sem dauði er tortíming getur hann ekki skynjað neitt lengur. Þar af leiðandi segir Epikúros að „dauðinn er okkur ekkert“.
Trúarbrögð
Epikúrismi er efnishyggja og samkvæmt kenningunni er allt sem til er efnislegt. Guðirnir eru einnig, samkvæmt epikúrisma, efnislegir og forgengilegir, alveg eins og dauðlegir menn. Enn fremur lýsir epikúrismi guðunum svo að þeir séu afskiptalausir um mál manna. Þeir sköpuðu ekki heiminn og hvorki refsa mönnum né umbuna þeim. Guðfræði epikúrismans hefur verið túlkuð sem dulbúið trúleysi.
Gáta eða þversögn Epikúrosar er ein fyrsta framsetning bölsvandans. Þessi frægu rök eru sett fram gegn almáttugum ríkjandi guði eða guðum. Þau eru venjulega sett fram með eftirfarandi hætti:
Arfleifð epikúrismans
Ýmis atriði epikúrískri úr heimspeki hafa gengið aftur eða dúkkað upp hjá ýmsum hugsuðum og heimspekistefnum í sögu Vesturlanda. Bölsvandinn (sem er stundum nefndur þverstæða Epikúrosar er fræg rök gegn tilvist guðs.
Epikúros var einn af fyrstu heimspekingunum sem útskýrði réttlætishugtakið á grundvelli samfélagssáttmála. Í epikúrískri heimspeki er réttlæti skilgreint sem samkomulag um að „valda ekki skaða og verða ekki fyrir skaða“. Tilgangurinn með því að búa í samfélagi með öðrum þar sem lög gilda og refsing er við lagabrotum er sá að vernda borgarana frá skapa svo að maður sé frjáls til þess að leita hamingjunnar. Af þessum sökum eru lög, sem leggja mönnum ekki lið til þess að leita hamingjunnar, ranglát.
Lýðræðislegir hugsuðir frönsku byltingarinnar tóku síðar upp þessa hugmynd epikúrismans og einnig aðrir, líkt og John Locke, sem skrifaði að fólk ætti rétt á „lífi, frelsi, og eignum“. Locke taldi að líkami manns væri eign manns og því myndi eignarréttur manns tryggja öryggi manns sjálfs jafnt sem eigna manns.
Þessi hugsun lifði áfram í Sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna af stofnfeðrum Bandaríkjanna svo sem Thomas Jefferson sem skrifaði að menn ættu rétt á „lífi, frelsi og að leita hamingjunnar“.
Fjallabríi
Fjallabríi (fræðiheiti: Opisthoprora euryptera) er tegund kólibrífugla.
Gulldepla
Gulldepla eða norræna gulldepla (fræðiheiti: Maurolicus muelleri) er lítill fiskur af silfurfiskaætt. Hún er 5-8 sm löng, silfruð að lit en bakið grænblátt og röð af ljósfærum á maganum. Gulldepla er miðsjávarfiskur sem finnst frá yfirborðinu allt að 1500 metra dýpi en er algengust á 150-250 metrum á næturnar en við 50 metra á daginn. Hún er algengust í heittempruðum sjó í Norður- og Suður-Atlantshafi þar á meðal vestast í Miðjarðarhafi og nyrst í Karíbahafi og í Suðaustur-Kyrrahafi. Hún lifir á rauðátu.
Gulldepla finnst allt í kringum Ísland en hefur ekki verið nýtt í neinum mæli. Tilraunaveiðar á henni fóru fram snemma vors 2009 og aflinn var nýttur í bræðslu.
Hráefni
Hráefni er efni, sem notað er til að fullvinna vöru. Sem dæmi má nefna járngrýti eða timbur.
Péturskirkjan í Trier
thumb|300px|Péturskirkjan í Trier Péturskirkjan er dómkirkja þýsku borgarinnar Trier og elsta dómkirkja Þýskalands. Í grafhvelfingunni hvíla hinir ýmsu erkibiskupar og kjörfurstar sem setið hafa í Trier. Þar er einnig að finna hina heilögu skikkju en það er skikkjan sem Jesús er talinn hafa verið í. Dómkirkjan er á heimsminjaskrá UNESCO.
Hið helga skikkja
thumb|Teikning frá 1933 af skikkjunni helgu, en engar ljósmyndir eru til af henni Helsti dýrgripur Péturskirkjunnar er hin helga skikkja sem Jesús var í í lifanda lífi. Samkvæmt Jóhannesarguðspjalli vörpuðu Rómverjar hlutkesti um klæði Jesú hver mátti eignast hana. Það var Flavía Ágústa, móðir Konstantínusar mikla, sem kom með skikkjuna til Trier, en hún kallast skikkjan helga. Hún kom fyrst fram við skjöl 1196 og lengi vel geymd innan í altari í kirkjunni. 1512 var altarið opnað og skikkjan tekin út í fyrsta sinn. Hún var þá hengd upp til sýnis en þúsundir manna streymdu þá til kirkjunnar sem pílagrímar. Skikkjan var hins vegar aðeins til sýnis á vissum árum og þá í stuttan tíma í senn: 1513-1517, 1524, 1531, 1538, 1545, 1655, 1810, 1844, 1891, 1933, 1959 og 1996. Árið 1810 var skikkjan til sýnis í 18 daga og streymdu á þessum stutta tíma rúmlega 200 þúsund manns í kirkjuna. 1844 var skikkjan til sýnis í sjö vikur og sóttu þá rúmlega milljón manns kirkjuna heim. 1933 voru það tvær milljónir manna og 1959 1,8 milljónir. Milli 1657-1794 var skikkjan geymd í virkinu Ehrenbreitstein í Koblenz, enda voru þá ótryggir tímar og stríð tíð. Næsta skiptið sem skikkjan mun vera til sýnis er 2012. Tilurð skikkjunnar er umdeild. Engar rannsóknir hafa farið fram um uppruna hennar og því liggja engar frekari upplýsingar fyrir.
Andrésarskrínið
thumb|left|Andrésarskrínið Andrésarskrínið er lítið gullslegin kista sem geymir einn sandala postulans Andrésar. Skrínið er ekki nema 45 x 22 cm að stærð. Ofan á skríninu er afsteypa af fæti Andrésar úr gulli. Auk sandalans er í skríninu nokkrir aðrir helgihlutir, svo sem nokkur skegghár sem er sagt vera af Pétri postula, keðjuhringur Péturs sem hann var bundin með, nagli sem sagður er úr krossi Jesú og drykkjarbikar heilagrar Helenu, móður Konstantínusar mikla.
Kirkjusteinninn
thumb|Granítsúla kölska Fyrir framan aðalinngang að Péturskirkjunni liggur um fjögurra metra löng granítsúla, 65 tonn að þyngd. Sagan segir að kölski hafi verið ginntur til að aðstoða við að reisa kirkjuna gegn veglegum launum. Þegar hann svikin launum sínum, hafi hann tekið súluna og kastað henni í kirkjuna, í þeirri von að hún eyðilagðist. Kirkjan stóð óhreyfð en súlan hafi síðan fengið að liggja þar sem hún lenti. Sennilegt er þó að súlan hafi verið ein af uppistöðum fyrirrennara kirkjunnar sem frankar eyðilögðu á 5. öld.
Kirkjuklukkur
Allar kirkjuklukkur eyðilögðust í bruna og hita í heimstyrjöldinni síðari. 1951 fékk kirkjan því tíu nýjar klukkur, en þær eru samanlagt eitt þyngsta klukknaverk í þýskri kirkju. Sú þyngsta vegur tæp átta tonn og heitir Kristus & Helena. Samanlagt vegur klukknaverkið 24,3 tonn.
Aðalskipulag
Aðalskipulag er skipulagsáætlun sem skilgreind er í skipulagslögum. Aðalskipulag gildir fyrir eitt sveitarfélag og er allt landsvæði sveitarfélagsins skipulagsskylt. Í aðalskipulagi setur sveitarstjórn fram stefnu sína um landnotkun, byggðaþróun, byggðamynstur, samgöngu- og þjónustukerfi og umhverfismál í sveitarfélaginu til minnst 12 ára. Af stigum skipulags í íslenskum lögum er aðalskipulag þriðja skipulagsstigið á eftir landsskipulagi sem er efsta skipulagsstigið og svæðisskipulagi sem er yfirsett aðalskipulagi. Fjórða skipulagsstigið er deiliskipulag og er það undirsett aðalskipulagi. Jafnframt er til skipulagsstig sem er jafnsett deiliskipulagi, hverfisskipulag.
Skipulagslög 123/2010 tóku gildi 1. janúar 2011 og jafnframt tóku þá gildi lög um mannvirki 160/2010. Komu þau í stað eldri skipulags- og byggingarlaga sem höfðu verið í gildi frá 1997.
Stjórnsýsla skipulagsmála
Sveitarstjórn ber ábyrgð á að gert sé aðalskipulag fyrir sveitarfélagið og skal aðalskipulag vera í gildi á hverjum tíma. Tekin skal afstaða til þess á fjögurra ára fresti hvort endurnýja beri gildandi skipulag. Skipulagsnefnd sveitarfélags annast í umboði sveitarstjórnar vinnslu, kynningu og afgreiðslu aðalskipulags. Sveitarstjórn samþykkir aðalskipulag og sendir það Skipulagsstofnun til staðfestingar. Aðalskipulag er háð samþykki sveitarstjórnar og staðfestingu Skipulagsstofnunar og ráðherra í þeim tilvikum sem hann skal staðfesta aðalskipulag.
Sveitarstjórnir skulu kjósa skipulagsnefnd sem getur í samræmi við samþykktir annast fullnaðarafgreiðslu mála. Með skipulagsnefnd skal starfa skipulagsfulltrúi sem ráðinn er af sveitarstjórn. Skipulagsfulltrúi kann einnig að gegna hlutverki byggingafulltrúa. Sveitarstjórnir annast með þessum hætti gerð aðalskipulags, deiliskipulags og í samvinnu við önnur sveitarfélög svæðisskipulag.
Umhverfis- og auðlindaráðherra fer með yfirstjórn skipulagsmála á Íslandi og hefur sér til aðstoðar Skipulagsstofnun. Ráðherra annast skipulag á öryggis- og varnarsvæðum. Skipulagsstofnun annast eftirlit með framkvæmd skipulagsmála og upplýsingagjöf um skipulagsmál.
Úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála hefur það hlutverk að úrskurða í kærumálum vegna stjórnvaldsákvarðana og ágreiningsmálum vegna annarra úrlausnaratriða á sviði umhverfis- og auðlindamála eftir því sem mælt er fyrir um í lögum á þessu sviði. Getur nefndin fellt úr gildi skipulagsáætlanir og fyrirskipað um stöðvun framkvæmda.
Efni og framsetning aðalskipulags
Í aðalskipulagi er lagður grundvöllur fyrir gerð deiliskipulags varðandi landnotkun, takmarkanir á landnotkun, samgöngu- og þjónustukerfi og byggðamynstur, þ.m.t. þéttleika byggðar. Í aðalskipulagi eða breytingu á því er heimilt að setja fram nánari stefnu, svo sem um nýbyggingarsvæði eða endurbyggingarsvæði í eldri byggð eða um einstök viðfangsefni. Við gerð aðalskipulags skal byggt á áætlunum um þróun og þarfir sveitarfélagsins auk gildandi yfirsettra skipulagsáætlana. Þá skal jafnframt gætt að samræmi við skipulagsáætlanir aðliggjandi sveitarfélaga.
Aðalskipulag skal sett fram í bæði greinargerð og á uppdrætti og eftir atvikum á þemauppdráttum. Skipulagsgreinargerð aðalskipulags skal lýsa rökstuddri stefnu sveitarstjórnar um landnotkun, byggðaþróun, byggðamynstur, samgöngu- og þjónustukerfi og umhverfismál í sveitarfélaginu ásamt umhverfismati aðalskipulagsins. Skipulagsuppdráttur aðalskipulags skal sýna staðbundnar ákvarðanir um landnotkun, vernd og aðrar takmarkanir á landnotkun og samgöngu- og þjónustukerfi.
Rammahlutar aðalskipulags sýna ákveðin afmörkuð svæði sveitarfélagsins með það að markmiði að ákvarða nánar landnotkun, svo sem um meginþætti þjónustukerfa og að afmarka byggingarsvæði eða áfanga deili­skipulags­áætl­ana.
Skipulagsreglugerð mælir fyrir um að eftirtaldir þættir séu teknir fyrir í greinargerð aðalskipulags :
c. Efnistaka, efnislosun og urðun úrgangs.
d. Íbúar og íbúðir, íbúasamsetning og þörf fyrir húsnæði.
e. Landbúnaður, einkenni og þróun.
f. Landsskipulagsstefna, mat á samræmi.
''g. Opin svæði, útivist og íþróttir. Umfang og aðstaða.''
h. Samgöngur, vegir og stígar. Þróun samgöngumála og megináhrifaþættir.
i. Sjálfbær þróun, sérstaklega hvað varðar búsetumynstur, samgöngur og auðlindanýtingu.
j. Skógrækt, landgræðsla og endurheimt votlends. Umfang og einkenni ræktarsvæða og tengd mannvirkjagerð.
k. Stakar framkvæmdir.
l. Varúðarsvæði og náttúruvá. Náttúruvá og önnur hætta fyrir heilsu og öryggi almennings svo sem vegna mengandi atvinnustarfsemi.
m. Veitur og fjarskipti.
n. Verndar- og orkunýtingaráætlun. Svæði í verndarflokki skal skilgreina sem önnur náttúruvernd og svæði í biðflokki sem varúðarsvæði þar til fyrir liggur ákvörðun um virkjunarkosti í biðflokki í verndar- og orku­nýt­ingaráætlun. Setja skal stefnu um orkunýtingu á svæðum í orkunýtingar­flokki og skilgreina sem iðnaðarsvæði.
p. Verslun og önnur þjónusta. Stefna um hvar og hvernig þörfum fyrir verslun og aðra þjónustu verður mætt.
q. Þéttbýli. Þróun þéttbýlis, helstu einkenni einstakra þéttbýlisstaða, samspili þeirra og hlut­verka­skiptingu.
Aðalskipulög á Íslandi
Skýringar við skipulag töflu
Norrænar orkurannsóknir
thumb|right|270px|Norrænar orkurannsóknir (Nordisk Energiforskning) er norræn stofnun sem fjármagnar orkurannsóknir á Norðurlöndunum og nálægum svæðum. Stofnunin er fjármögnuð af Norrænu ráðherranefndinni.
Crème fraîche
thumb|250x250dp|[[Hindber með crème fraîche og sykri]]
Crème fraîche ([kʁɛm fʁɛːʃ], bókstaflega „ferskur rjómi“) er sýrður rjómi sem inniheldur 10–45% mjólkurfitu og hefur sýrustigið (pH) um það bil 4,5. Rjóminn er sýrður með örverum en er ekki eins súr og sýrður rjómi. Crème fraîche er þar að auki seigari og inniheldur meiri fitu. Samkvæmt reglugerð Evrópusambandsins má crème fraîche framleiddur í ESB-ríkjum ekki innihalda neitt nema rjóma og örverur.
Biskupsklukka
Biskupsklukka (fræðiheiti: Campanula justiniana) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Slóveníu og Króatíu.
Stokkhólmur
thumb|Aðalhverfi. thumb|Borgarsvæðið. Stokkhólmur (sænska: ) er höfuðborg Svíþjóðar og jafnframt stærsta borg landsins. Þar búa um 974.000 manns (2019) en á öllu Stokkhólmssvæðinu (Stokkhólmur og nágrannasveitafélög) búa um 2,3 milljónir íbúa.
Nafnið
Fyrri hluti nafnsins, Stokkhólmur, er m.a. talinn kominn af þeirri aðferð til forna að stengja (þ.e. loka) milli eyja með stokkum (trjábolum) sem hefur líkilega verið gert til að stjórna skipaferðum og geta þar með innheimt tolla. Var þá búin til skipavirki úr ydduðum trjábolum sem stóðu ógnandi upp úr, svonefnt pålspärr á sænsku. Hólmurinn í nafninu er líklega Stadsholmen, en á honum var meginhluti borgarinnar á fyrstu árhundruðum hennar. Til eru þó fleiri útskýringar á nafninu.
Saga
Stokkhólmur verð mikilvægur hlekkur í samskiptum hinna dönsku konunga Kalmarsambandsins og Svía á 15. öld. Steinn Sture tókst með dyggum stuðningi íbúa Stokkhólms að vinna mikinn sigur á Kristjáni I, danakonungi, 14. október 1471. Sonarsonurinn, Kristján II hertók borgina 1518 og hélt henni fram til 1520. 8. nóvember 1520 stóðu hermenn danakonungs að miklu blóðbaði á öllum helstu andstæðingum Dana, en það hefur verið nefnt Stokkhólmsvígin. Þetta blóðbað hafði þó algjörlega andstæð áhrif við það sem Danir höfðu búist við, víða bar til vopnaðra átaka og leiddi það til upplausnar Kalmarsambandsins.
Áhrif og vald Stokkhólms jókst þegar Gústaf Vasa varð konungur Svíþjóðar árið 1523. Um aldamótin 1600 var íbúafjöldi kominn upp í tíu þúsund. Á 17. öld varð Svíþjóð eitt af stórveldum Evrópu og það hafði mikil áhrif á þróun Stokkhólms. Miklar hallarbyggingar eru frá þessum tíma.
Svartidauði (1713–1714 og Norðurlandaófriðurinn mikli, (1721, höfðu í för með sér tímabundna stöðnun. Þó hélt Stokkhólmur áfram að vera mikilvæg menningarborg ekki síst undir stjórn Gústaf III sem meðal annars lét bygga fyrstu óperuna.
Á fyrri hluta 19. aldar dróst enn saman efnahagslegt vægi Stokkhólms. Norrköping varð aðal verksmiðjuborg Svíþjóðar og Gautaborg varð megin hafnarborg landsins. Á seinni hluta aldarinnar snérust leikar að nokkru og Stokkhólmur varð aftur mikilvæg iðnaðar- verslunar- og stjórnsýsluborg. Íbúafjöldi jókst gífurlega, í lok 19. aldar var ekki einu sinni 40 % af íbúunum fæddir í borginni.
Landlýsing
right|thumb|300px|Kort frá upphafi 19. aldar sem sýnir hvernig Stokkhólmur hefur byggst á fjölmörgum eyjum Miðhluti borgarinnar er byggður á fjórtán eyjum og ströndum skerjagarðarins þar sem vatnasvæði Mälaren mætir Eystrarsaltinu. 53 brýr tengja eyjarnar.
Veðurfar
Veðurfar í Stokkhólmi einkennist af fjórum mjög ólíkum árstíðum. Frá lokum júní fram í ágúst er Stokkhólmur með meðalhita að degi til frá 20–23 °C og 11–13 °C að næturlagi. Ársúrkoma er um 539 mm og að meðaltali er mælist úrkoma 173 daga á ári og eru 16 þeirra snjódagar. Stokkhólmur hefur um 1.800 sólartíma á ári. Mesti hiti sem mælst hefur er 36 °C árið 1811, og sá lægsti -32 °C árið 1814. Reglulegar veðurathuganir hófust í Stokkhólmi 1756.
Veðuryfirlit
Taflan byggir á mælingum á tímabilinu 1961-1990. Mælingar 1991-2008 sýna að hitasig hefur hækkað um eina gráðu miðað við fyrri mælingar
Sómalíustraumurinn
thumb|right|Sómalíustraumurinn að vetrarlagi Sómalíustraumurinn er hafstraumur í Indlandshafi sem streymir meðfram strönd Sómalíu og Óman. Sómalíustraumurinn verður fyrir miklum áhrifum frá árstíðabundnum monsúnvindum og myndar eina stóra uppstreymiskerfið á vesturjaðri úthafs. Uppstreymið skapar eitt af auðugustu fiskimiðum heims.
Frá júní til september flytur heitur monsúnvindur úr suðvestri strandsjóinn í norðurátt og skapar uppstreymi við strönd Sómalíu. Vegna Ekman-flutnings berst þessi sjór frá ströndinni og djúpsjór streymir upp í staðinn. Lengra frá ströndinni blandast nærringarríkur strandsjórinn við annað uppstreymiskerfi sem stafar af áhrifum Findlater-stróksins sem blæs á ská yfir hafið í suðvestur og flytur því sjó í norðvestur. Saman mynda þessi tvö uppstreymiskerfi eitt gríðarstórt uppstreymi. Frá desember til febrúar snýst Sómalíustraumurinn við og streymir í suðvestur.
Actinidia melliana
Actinidia melliana er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er ættuð frá Kína (Guangdong, Guangxi, Hainan, Hunan, Jiangxi.).
Alchemilla stricta
Alchemilla stricta er fjölær jurt af rósaætt (Rosaceae). Hún vex frá Tyrklandi til Kákasusfjalla.
Kill Rock Stars
Kill Rock Stars (Rock Stars Kill, Stars Kill Rock) er tónlistarútgáfufyrirtæki sem var stofnað árið 1991 af Slim Moon sem er með aðsetur í Olympiu, Washington í Bandaríkjunum. Kill Rock Stars gefa m.a. út hljómsveitir eins og Bikini kill, Bratmobile, Unwound og The Melvins.
Tengill
Heimasíða fyrirtækisins
Afrocarpus usambarensis
Afrocarpus usambarensis er sígrænt tré (að 30m hátt) frá Tansaníu og nærliggjandi svæðum.
Jákvæð játunarregla
Aðskilnaðarregla, aðskilnaðarháttur (á latínu modus ponens) eða jákvæð játunarregla er í rökfræði form gildrar rökhendu. Fullt heiti þessarar tegundar röksemdafærslu er raunar modus ponendo ponens til aðgreiningar frá neikvæðri játunarreglu, modus tollendo ponens. Hins vegar er nærri því ætíð átt við jákvæðu játunarregluna þegar talað er um modus ponens (játunarreglu) án nánari skilyrðingar.
Form rökhendunnar er eftirfarandi:
Rita má jákvæðu játunarregluna sem leiðilið:
Þar sem ⊢ stendur fyrir rökfræðilega ályktun („Þess vegna er Q sönn“), eða sem regla:
Röksemdafærslan hefur tvær forsendur. Fyrri forsendan er skilyrðissambandið eða „ef-þá“ setningin, nefnilega að P gefi til kynna Q. Önnur forsendan er að P, þ.e. forliður skilyrðissambandsins, sé sönn. Af forsendunum tveimur má álykta að Q, bakliður skilyrðissambandsins, hljóti að vera einnig sönn.
Eftirfarandi er dæmi um röksemdafærslu á þessu formi:
Moshi Monsters
Moshi Monsters er vefsetur fyrir börn á aldrinum 6-14 ára og yfir 87 milljón skráða notendur. Notendur geta valið eitt af sex gerðum af skrímslum (Diavlo, Luvli, Katsuma, Poppet, Zommer og Furi) sem gæludýr sem þeir skapa, gefa nafn og hirða um. Þegar gæludýrið hefur verið búið til þá geta notendur ferðast um borgina Monstro og leyst daglegar þrautir þar og þar með safnað saman rafeyrinum Rox og spilað leiki, skreytt vistarverur sína og haft samskipti við aðra notendur.
Start-Up
Start-Up (Kóreska: 스타트업; Seutateueop) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Ungmennasamband Eyjafjarðar
Ungmennasamband Eyjafjarðar eða UMSE var stofnað 8. apríl 1922.
Grígoríj Raspútín
Grígoríj Jefímovítsj Raspútín (rússneska: Григорий Ефимович Распутин; 21. janúar 1869 – 30. desember 1916) var áhrifamaður í Rússlandi snemma á 20. öld.