cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
José Villalonga
Í kjölfar þessarar velgengni var Villalonga ráðinn landsliðsþjálfari. Kom hann liði sínu í fjögurra liða úrslitin í Evrópukeppninni 1964. Úrslitakeppnin sjálf fór fram á Spáni og unnu heimamenn þar 2:1 sigur á Sovétmönnum í úrslitaleiknum. Ekki tókst að fylgja eftir þessum góða árangri á HM 1966 í Englandi og lét Villalonga af störfum eftir mótið og einbeitti sér upp frá því að kennslu þjálfaraefna. Hann lést árið 1973, aðeins 53 ára að aldri.
Náttfari
Náttfari var maður sem kom til Íslands með Garðari Svavarssyni, sem Landnáma segir að hafi verið sænskur að ætt og annar í röð þeirra norrænu manna sem sigldu til landsins, næstur á eftir Naddoði. Í Hauksbók segir að Náttfari hafi verið þræll en samkvæmt öðrum handritum Landnámu virðist hann hafa verið frjálsborinn maður.
Garðar á að hafa komið til Íslands upp úr miðri 9. öld og haft vetursetu á Húsavík. „Um vorið, er hann var búinn til hafs, sleit frá honum mann á báti, er hét Náttfari, og þræl og ambátt“, segir í Landnámabók. Náttfari varð því eftir þegar Garðar sigldi frá landinu. Hann settist að í Reykjadal, eignaði sér dalinn og „hafði merkt á viðum“, segir Landnáma. Þegar Eyvindur Þorsteinsson kom til landsins löngu síðar rak hann Náttfara burt en sagði honum að hann mætti eiga Náttfaravík, yst við Skjálfandaflóa vestanverðan. Þar settist Náttfari að. Hann hefur þá líklega verið kominn á efri ár og búinn að vera einn í landnámi sínu áratugum saman með þrælnum og ambáttinni.
Náttfara er einnig getið í upphafi Reykdæla sögu: „Náttfari sá, er Garðari hafði út fylgt, hafði eignat sér áðr Reykjadal, ok markat til á viði, hversu vítt hann skyldi eiga; enn er Eyvindr fann hann, gerði hann honum tvá kosti, at hann skyldi eiga Náttfaravík, eða alls ekki. Þangat fór Náttfari.“
Sumarið 1970 var Náttfara minnst á Húsavík, þegar Þingeyingar héldu upp á 1100 ára afmæli búsetu hans, fjórum árum áður en aðrir landsmenn héldu upp á afmæli landnáms Ingólfs Arnarsonar,
Gúrkutíð
thumb|250px|Á mörgum tungumálum heitir þessi tíð „gúrkutíð“
Gúrkutíð er orð sem er notað úm tímann þegar lítið er um að vera í fréttum. Orðið á rætur sínar að rekja til danska orðsins agurketid sem á sjálft uppruna í þýska orðinu Sauregurkenzeit. „Gúrkutíðin“ er sú tíð þegar gúrkur eru skornar upp og settar í pækil, sem er yfirleitt á seinnipart sumarsins, á sama tíma þegar lítið er að frétta.
Svipuð orð eru notuð á mörgum tungumálum, t.d. norska agurktid, hollenska komkommertijd, tékkneska okurková sezóna, slóvakíska uhorková sezóna, pólska sezon ogórkowy, ungverska uborkaszezon, eistneska hapukurgihooaeg og hebreska עונת המלפפונים.
Á enskumælandi löndum gengur gúrkutíð undir ýmsum nöfnum. Á Bretlandi og Írlandi er átt við gúrkutíðina sem silly season „kjánalega tíðin“. Orðið silly í þessu samhengi vísar til óvenjulegu fréttanna sem mikið er af undir lok sumarsins, þegar þingið er í fríi. Í Bandaríkjunum heitir gúrkutíð slow news season „tíð rólegra frétta“.
Anaxarkos
Anaxarkos (uppi um 340 f.Kr.) var forngrískur heimspekingur af skóla Demókrítosar. Hann var fæddur í Abderu í Þrakíu.
Anaxarkos var vinur Alexanders mikla og fór með honum austur. Díogenes Laertíos (IX.10.2) segir að Anaxarkos hafi svarað Alexander, er sá síðarnefndi kvaðst vera sonur Seifs-Ammons, bent á blæðandi sár Alexanders og sagt „Sjá, blóð dauðlegs manns, ekki ikkor, sem rennur í æðum ódauðlegra guðanna.“
Antti Rinne
Antti Juhani Rinne (f. 3. nóvember 1962) er finnskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Finnlands í sex mánuði árið 2019. Hann var formaður finnska Jafnaðarmannaflokksins frá 9. maí 2014 til 22. ágúst 2020. Hann var fjármálaráðherra og varaforsætisráðherra landsins frá 2014 til 2015 og hefur setið á finnska þinginu frá árinu 2015. Undir stjórn Rinne unnu Jafnaðarmenn nauman sigur í þingkosningum árið 2019. Þann 6. júní árið 2019 var Rinne útnefndur forsætisráðherra Finnlands í samsteypustjórn Jafnaðarmanna, Miðflokksins, Græna bandalagsins, Vinstribandalagsins og Sænska þjóðarflokksins.
Rinne er lögfræðingur að atvinnu og er með gráðu í lögfræði frá Háskólanum í Helsinki. Hann var formaður í stéttarfélagi sérfræðinga í einkageiranum frá 2002 til 2005, formaður stéttarfélags launþega frá 2005 til 2010 og formaður stéttarfélagsins Ammattiliitto Pro frá 2010 til 2014. Rinne sigraði Jutta Urpilainen í formannskjöri Jafnaðarmannaflokksins þann 9. maí árið 2014.
Þann 3. desember árið 2019 lýsti Rinne yfir afsögn sinni úr embætti forsætisráðherra. Afsögn hans kom í kjölfar margra daga verkfalls starfsmanna finnsku póstþjónustunnar sem hafði raskað samgöngum í landinu nokkuð. Vegna framgöngu Rinne í málinu lýsti Miðflokkurinn því yfir að hann nyti ekki lengur trausts þeirra í stjórnarsamstarfinu. Varaformaður Jafnaðarmannaflokksins, Sanna Marin, var í kjölfarið kjörin til að leiða ríkisstjórnina.
Elínbjörg
Elínbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
1409
thumb|right|Rústir [[Hvalseyjarkirkju á Grænlandi.]] Árið 1409 (MCDIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Bújúmbúra
thumb|right|200px|Staðsetning Bújúmbúra í Búrúndi Bújúmbúra er stærsta borg og fyrrum höfuðborg Búrúndí. Hún er vestast í landinu á norðausturbakka Tanganyika-vatns. Íbúafjöldi er áætlaður um 500.000 (2008).
Borgin var áður lítið þorp sem hét Usumbura, vaxtartími hennar hófst 1889 á nýlendutíma Þjóðverja sem settu þar upp herbækistöð. Eftir fyrri heimsstyrjöldina komst hún í hendur Belga sem gerðu hana að miðstöð svæðisins Rúanda-Úrúndí. Eftir að Búrúndí varð sjálfstætt árið 1962 var nafninu breytt í núverandi nafn, Bújúmbúra.
Sandlægja
Sandlægja (einnig nefndur gráhvalur eða klakkur) (fræðiheiti: Eschrichtius robustus) er stór skíðishvalur og er eina tegundin í sinni ættkvísl. Fannst áður á öllu norðurhveli jarðar, en er nú útdauður í Norður-Atlantshafi.
Lýsing
Sandlægja er gildvaxinn og hausinn fremur stuttur og mjór. Séður að ofan er hann þríhyrningslaga og neðan á höfði eru 2 til 5 húðfellingar. Kjafturinn er niðursveigður rétt framan við augun. Hvalurinn er dökkflikróttur eða ljósgrár á litinn og oft vaxinn hrúðurkörlum. Hvalurinn hefur ekkert eiginlegt horn en 6 til 12 lága hnúða á afturhluta baksins. Bægslin eru breið og fremur stutt og sporðurinn breiður. Blástursholan er hjartalaga séð að aftan og blástur fremur lágur (3 til 4,5 metrar). Í hvorum skolthelmingi eru 130 til 180 skíði.
Kynin eru svipuð að stærð, um 15 metrar á lengd og allt að 45 tonn á þyngd.
Útbreiðsla og hegðun
Sandlægju er nú einungis að finna í Kyrrahafi og eru einungis til tveir stofnar af honum, annar undan ströndum Kaliforníu en hinn undan ströndum Kóreu. Strandlægjan er sá stórhvalur sem heldur sig mest að ströndum á grunnsævi ólíkt flestum hinna skíðishvalanna og ferðast í allt að 8 þúsund kílómetra og er það lengsta sem þekkist meðal spendýra. .
Sandlægjan er einstök meðal skíðishvala vegna þess að hann lifir mest á botndýrum. Hann syndir þá eftir botninum, rótar honum upp með neðri kjálkanum og síar þá úr marflær, burstaorma, kuðunga, samlokur og sæbjúgu. Auk þess síli og síldartegundir í minna mæli. Sandlægjan étur nánast eingöngu á um fimm mánaða tímabili frá maí fram í október. Hann étur um 170 tonn þá 130-140 daga sem hann aflar sér fæðu en það er um 1089 kg á dag að meðaltali.
Sandlægjan er einræn að sumarlagi, sjást þá helst einstaklingar eða smá hópar, 3 til 5 dýr. En þeir safnast saman í stóra hópa í seinni hluta nóvember og sérlega í desember og er þá fengitími í hámarki. Meðgöngutími er um 11 til 13 mánuðir og virðast kýrnar eignast afkvæmi annað hvert ár.
Veiðar og fjöldi
Frá 1846, þegar amerískir og evrópskir hvalveiðimenn uppgötvuðu æxlunarstöðvar sandlægjunnar í Kyrrahafi, og fram að aldamótum 1900 fóru fram gífurlega miklar veiðar á þessum hvölum og var þeim því sem næst útrýmt. Tegundin var þó ekki friðuð fyrr en 1946 en hefur fjölgað mikið síðan og er stofninn nú talinn vera um 27,000 dýr.
Sandlægja var á öldum áður algeng í Norður-Atlantshafi og var útbreidd við bæði strendur Evrópu og Ameríku auk þess sem hún fannst við Ísland. Ekki er vitað hvers vegna tegundin dó út í Atlantshafi á seinni hluta 17. aldar en sennilega hafa veiðar átt hlut í því.
Hrói höttur prins þjófanna
Hrói höttur prins þjófanna er bandarísk kvikmynd frá árinu 1991 byggð á sögnum um Hróa hött. Leikstjóri myndarinnar var Kevin Reynolds og með aðalhlutverk fóru Kevin Costner, Morgan Freeman, Christian Slater, Alan Rickman og Mary Elizabeth Mastrantonio.
Sabrína
Sabrína er íslenskt kvenmannsnafn.
Frumefnin fimm
Frumefnin fimm á venjulega við um við, eld, jörð, málm og vatn í austur-asískri heimspeki eða vatn, eld, jörð, loft og eter í vestrænni heimspeki.
Fóbos
thumb|Mynd af Fóbosi tekin af [[Viking 1 árið 1978.|250px]] Fóbos er annað tveggja tungla reikistjörnunnar Mars. Hitt tunglið er Deimos. Fóbos er nær reikistjörnu sinni enn nokkurt annað tungl í sólkerfinu, eða í innan við 6.000 km hæð. Tunglið er nefnt eftir syni Aresar, en Ares er hið gríska nafn guðsins sem Rómverjar nefndu Mars. Bandaríkjamaðurinn Asaph Hall fann Fóbos 18. ágúst 1877. Nokkrum dögum áður hafði Hall fundið Deimos, nánar tiltekið 12. ágúst. Umferðartími Fóbosar er aðeins 7 klukkustundir og 39 mínútur, sem er styttra en marsdagur, og því virðist tunglið koma upp í vestri og setjast í austri
Listamannaskálinn
Listamannaskálinn var sýningarskáli í Kirkjustræti sem var reistur af Félagi íslenskra myndlistarmanna árið 1943 fyrir söfnunar- og gjafafé. Hann var reistur sem bráðabirgðahúsnæði á lóð sem íslenska ríkið úthlutaði félaginu við hliðina á Alþingishúsinu milli Vonarstrætis og Kirkjustrætis við Austurvöll í Reykjavík. Skálinn var fyrsta sýningarhúsnæðið á Íslandi sem var sérstaklega reist fyrir myndlistarsýningar. Fyrsta sýningin sem þar var haldin var yfirlitssýning félagsins í apríl 1943. Hann var rifinn árið 1968, sama ár og framkvæmdir hófust við Kjarvalsstaði, og þótti þá mjög úr sér genginn. Á lóðinni stendur nú Skálinn, viðbygging við Alþingishúsið sem var reist árið 2002.
Elí
Elí er íslenskt karlmannsnafn.
Gjall
thumb|200px|Gjall
Gjall er glerkennt basalt eða andesít, blöðrótt eða frauðkennt. Það er oftast svart eða rauðleitt á litinn.
Uppruni og útbreiðsla
Myndast í hraungígum úr hraunslettum og strókum sem fallið hafa til jarðar umhverfis gígopið. Gjallbingir hlaðast upp mjög hratt og haldast lengi heitir. Rakt heitt loft er andar upp úr þeim valda oxun járnsteinda og rauðum lit. Vikur-og aska myndast í þeytigosum þar sem vatn hefur komist í gosrásina og breyst í gufu.Katla og Grímsvötn hafa spúið basaltösku mest allra íslenskra eldfjalla.
Dómari
thumb|250px|Bandarískur dómari
Dómari er sá einstaklingur sem sér um framvindu réttarhalda og situr í dómstól. Dómari má situr einn eða ásamt öðrum dómurum. Hlutverk og vald dómara eru mjög mismunandi eftir löndum og svæðum. Dómarinn á að vera hlutlaus og stjórnar réttarhöldunum í opnum dómstól. Dómarinn hlustar á greinargerðir allra vitna og skoðar sönnunargögn, metur trúverðugleika og röksemdir allra aðila og kemur svo að dómi á málinu sem er byggt á túlkun dómarans á viðeigandi lögum og persónlegum skoðunum. Í sumum löndum má dómarinn deila valdi sínu með kviðdómi.
Víða klæðast dómarar síðum hempum, yfirleitt svörtum eða rauðum, og situr á dómarasæti meðan á réttarhöldunum stendur. Sums staðar, sérstaklega í löndum Breska samveldisins, eru dómarar með hárkollur en víða eru þær notaðar aðeins í ákveðnum samhengjum.
Yasuhiro Nakasone
Yasuhiro Nakasone (27. maí 1918 – 29. nóvember 2019 ) var japanskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Japans frá 27. nóvember 1982 til 6. nóvember 1987.
Naksasone var samtímamaður þjóðarleiðtoga á borð við Brian Mulroney, Ronald Reagan, Helmut Kohl, François Mitterrand, Margaret Thatcher, Bettino Craxi og Mikhaíl Gorbatsjev. Hans er helst minnst fyrir að standa fyrir einkavæðingu japanskra ríkisfyrirtækja og fyrir að blása lífi í japanska þjóðernishyggju. Þegar hann lést 101 árs að aldri var hann elsti lifandi fyrrum forsætisráðherra Japans og elsti fyrrverandi ríkisstjórnarleiðtogi í heimi.
Amt
Amt er dönsk stjórnsýslueining sem var tekin upp í Danmörku-Noregi í stað léna samhliða einveldinu árið 1662. Í Danmörku voru ömtin lögð niður árið 2007 og verkefni þeirra flutt til annars vegar héraða og hins vegar sveitarfélaga.
Danmörk
Í Danmörku voru upphaflega mjög mörg ömt (um 50 talsins) en þeim var fækkað í 24 1794. Kaupstaðir voru til að byrja með sjálfstæð stjórnsýslueining, óháð ömtunum, og heyrðu beint undir stiftamtmann. Með breytingunni 1794 féllu kaupstaðirnir hins vegar undir ömtin með þeirri undantekningu að Kaupmannahöfn var sjálfstæð eining. Ömtin heyrðu formlega undir stiftin en nokkur ömt voru í fleiru en einu stifti.
Til 1970 voru ömtin í Danmörku 20 auk fjögurra amta á Suður-Jótlandi sem bættust við. Árið 1970 var þeim fækkað í 14 og síðan 13 árið 2003. Við breytingar á sveitarstjórnarlögum árið 2007 voru ömtin lögð niður og fimm héruð komu í þeirra stað.
Holtsetaland
Holtsetaland skiptist í sautján ömt meðan það var undir Danakonungi. Auk þeirra voru fimm svæði með sömu stöðu og ömt.
Ísland
Á Íslandi voru ömt frá árinu 1684 til ársins 1904. Æðsti embættismaður í amti var amtmaður og var Ísland eitt amt í Konungsríkinu Danmörku á tímabilinu 1684-1770. Því var síðan skipt niður í tvö ömt Suður- og Vesturamt og Norður- og Austuramt árið 1770. Árið 1787 var Suður- og Vesturamt síðan klofið niður í Suðuramt og Vesturamt. Árið 1873 þegar embætti stiftamtmanns var lagt niður og landshöfðingi tók við var amtmaður Vesturamts settur sem amtmaður Suðuramts en ömtin héldust samt aðskilin. Árið 1890 voru sett lög sem skiptu Norður- og Austuramti í tvennt og kom til framkvæmda árið 1892. Aftur var sami amtmaður en ömtin héldust aðskilin. Amtskipanin var lögð af árið 1904 þegar Íslendingar fengu heimastjórn.
Noregur
Árið 1671 var Noregi skipt í fjögur stifti og átta ömt. Þeim fjölgaði síðan jafnt og þétt þar til þau voru orðin 20 árið 1866. Árið 1919 voru ömtin lögð niður og fylki tekin upp í staðinn.
Sigurnýas
Sigurnýas er íslenskt karlmannsnafn.
Péturskirkjan í Regensburg
thumb|Péturskirkjan er dómkirkjan í Regensburg Péturskirkjan í Regensburg (þýska: Der Regensburger Dom eða Kathedrale St. Peter) er dómkirkja borgarinnar Regensburg í Þýskalandi og helsta kennileiti borgarinnar.
Saga Péturskirkjunnar
Fyrirrennari Péturskirkjunnar var reistur um 700 og þar hvíldi heilagur Erhard. Annar fyrirrennari var reistur í kringum aldamótin 800, en hann brann fyrst 1156 og síðan 1172. Framkvæmdir við núverandi kirkju hófust 1237 og var hún í smíðum allar götur til 1520, með hléum. Eftir það voru gerðar breytingar á henni þannig að hún fékk gotneskan stíl, að tilskipan Lúðvíks I konungs Bæjaralands. Á árunum 1859-69 voru turnarnir hækkaðir og eru þeir nú 105 metra háir. Þar með er Péturskirkjan hæsta bygging Regensburg. Árið 1872 var lokið við aðrar framkvæmdir við kirkjuna og var lýst yfir að hún væri í fyrsta sinn fullkláruð eftir 600 ára byggingatíma. Flestir núverandi gluggar eru frá 13. og 14. öld. Í grafhvelfingu hvíla margir biskupar sem þjónað hafa í borginni. 2006 sótti Benedikt XVI páfi kirkjuna heim.
Ruben Kun
Ruben James Kun er fyrrverandi fjármálaráðherra og forseti Nárú. Hann var forseti frá 19. desember 1996 til 13. febrúar 1997.
Auður Þorbergsdóttir
Auður Þorbergsdóttir (f. 20. apríl 1933, d. 26. janú­ar 2023 ) var íslenskur lögfræðingur og fyrrverandi borgardómari. Hún varð fyrsta konan á Íslandi sem skipuð var dómari í íslensku dómskerfi, er hún var skipuð borgardómari árið 1972.
Ævi
Auður fæddist í Reykjavík. Foreldrar hennar voru Guðrún Símonardóttir Bech húsmóðir og Þorbergur Friðriksson skipstjóri. Systkini Auðar eru Guðrún Katrín Þorbergsdóttir forsetafrú, Þór Þorbergsson búfræðingur og Þorbergur Þorbergsson verkfræðingur.
Auður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1953 og embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 1958 og fékk leyfi til málflutnings fyrir héraðsdómi tveimur árum síðar. Auður var lögfræðingur veðdeildar Landsbanka Íslands 1961-1963. Hún var ráðin fulltrúi yfirborgardómara við Borgardómaraembættið 1963 og gegndi því starfi þar til hún var skipuð borgardómari. Auður sat í því embætti til ársins 1992 er hún var skipuð héraðsdómari í Reykjavík. Hún var varaforseti Félagsdóms 1989-1992. Þá var hún skipuð forseti Félagsdóms, fyrst kvenna hér á landi. Þess má geta að frá 1963 til 1992 framkvæmdi Auður hjónavígslur og mun hafa verið fyrsta konan til þess á Íslandi.
Auður var gift Hannesi Kristni Davíðssyni arkitekt og börn þeirra eru Guðrún Þorbjörg (fædd 1965) og Kristinn Tanni (1963).
Kinza Clodumar
Kinza Godfrey Clodumar (fæddur 8. febrúar 1945 í Boe-héraði; d. 29. november 2021) var nárúskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti landsins. Hann var þingmaður til margra ára, fjármálaráðherra frá 2003 fram í október 2004 og loks forseti landsins frá 12. febrúar 1997 til 18. júní 1998 þegar honum var steypt af stóli.
Metri
Metri er grunneining SI-kerfisins fyrir fjarlægð, táknuð með m. Er skilgreindur út frá ljóshraða og sekúndunni, þ.e. einn metri er sú vegalengd, sem ljósið fer á 1/299.792.458 hluta úr sekúndu. Þessi skilgreining var ákveðin á sautjándu alþjóðaráðstefnunni um mælieiningar árið 1983. Áður hafði metrinn verið skilgreindur á nokkra mismunandi vegu. Orðið metri er komið úr grísku, metron (μετρον) í gegnum frönsku, mètre, sem þýðir mál eða mæling.
Upphaf metrans má rekja til 18 aldar. Þá var orðið ljóst að nauðsynlegt var að skilgreina mælieiningu fyrir lengd á einhvern fastan og óumbreytanlegan hátt. Tvær stefnur voru uppi: Önnur vildi skilgreina metrann sem lengd þess pendúls sem hefði hálfan sveiflutíma jafnan einni sekúndu. Hin var sú að mæla vegalengdina frá norðurskauti að miðbaug með allri þeirri nákvæmni sem til væri og skilgreina metrann sem einn tíumilljónasta hluta þeirrar vegalengdar. Frakkar tóku þá ákvörðun að byggja á síðarnefndu skilgreiningunni og notuðu lengdarbauginn í gegnum París til viðmiðunar. Þeir bjuggu til stöng úr platínu og iridíni í hlutföllunum 90% og 10% og mörkuðu á hana tvær línur með eins metra millibili. Þessi stöng er enn geymd í París.
Fljótlega kom í ljós, að í mælingunum var skekkja. Þá var ákveðið að breyta ekki metranum, heldur finna honum nýja skilgreiningu. Árið 1960 var ákveðið að einn metri skyldi miðast við 1.650.763,73 bylgjulengdir appelsínugulu litrófslínunnar í litrófi krypton-86 atómsins í tómarúmi. Þessi skilgreining gilti svo til ársins 1983, þegar núverandi skilgreining var samþykkt.
Metrinn er hin alþjóðlega lengdareining í vísindum, en mikið vantar upp á að hann sé hin almenna viðmiðun í daglegu lífi þjóða, nema helst í Frakklandi, Þýskalandi og á Norðurlöndum. Aðrar lengdareiningar eru enn mikið notaðar, t.d. tommur, fet, jardar, mílur og sjómílur.
Leikum og syngjum
Leikum og syngjum er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1960. Á henni flytja Barnakór og hljómsveit tíu lög úr bókinni "50 fyrstu söngvar" undir stjórn Ingólfs Guðbrandssonar. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslagið teiknaði Barbara Árnason.
Belgsegl
thumb|right|Skúta með belgseglið uppi. Belgsegl eða spinnaker er sérstök gerð af segli til að sigla undan vindi (lens). Belgsegl eru þríhyrnd, stór og belgmikil, yfirleitt úr léttum nælonefnum, og er beitt fyrir framan bátinn, hengt í siglutoppinn. Yfirleitt er notað léttur útleggjari út frá mastrinu að neðanverðu til að halda kulborðshorni belgseglsins úti og stilla það miðað við vindátt. Þau skiptast í samhverf og ósamhverf belgsegl (gennaker).
Stallbakur
thumb|right|250px|Mercedes Benz 280E (1976-1979) stallbakur. thumb|right|250px|Volvo 246GL (1981) stallbakur. thumb|right|250px|Ford Crown Victoria LX (1998) stallbakur. Stallbakur er gerð af bíl með aðskilið lágt skott. Stallbakur hefur hefðbundna lokaða yfirbyggingu með tveimur eða fjórum hurðum og þremur lóðréttum stólpum sem bera þakið. Farþegarýmið inniheldur tvær raðir af sætum og nægjanlegt rými í aftari röð fyrir tvo eða þrjá fullorðna einstaklinga. Stallbakur er á meðal algengustu gerða bifreiða.
Sigurnýjas
Sigurnýjas er íslenskt karlmannsnafn.
Honíara
right|250px|thumb|Staðsetning Honíara innan Salómonseyja.
Honíara er höfuðborg Salómonseyja. Árið 2009 bjuggu 64.609 í borginni.
Halastjarna Halleys
Halastjarna Halleys (oftast kölluð Halley) er þekkt halastjarna, kennd við enska stjörnufræðinginn sir Edmond Halley (1656-1742), sem fylgdist með henni þegar hún var í sólnánd árið 1682. Hún gengur á ílangri braut um sólu sem nær út fyrir braut Neptúnusar og inn fyrir braut Venusar með umferðartímann um 76 ár. Síðast kom Halley í sólnánd og varð sýnileg með berum augum frá jörðu árið 1986. Edmund Halley veitti því athygli að halastjarna með áþekka braut virtist hafa birst nokkuð reglulega á um 76 ára fresti, sem sé 1531, 1607 og 1682. Halley taldi að um sömu halastjörnu gæti verið að ræða og spáði endurkomu hennar árið 1758, sem gekk eftir.
thumb|200px|right|Hluti af Bayeux-reflinum, einu frægasta listaverki miðalda, sem segir sögu Vilhjálms bastarðar. Fólkið t.v. bendir á halastjörnuna efst fyrir miðju. Þar stendur ISTI MIRANT STELLA eða "Þau dást að stjörnunni", en stjarnan var heillamerki Vilhjálms
Halley í íslenskum annálum
Í fornum annálum má rekja heimsóknir Halleys á þriðja þúsund ár aftur í tímann. Í kínverskum annálum er hennar getið árið 240 f. Kr og hugsanlega árið 467 f. Kr. Í íslenskum heimildum er oftlega getið um halastjörnur og oftar en ekki reynt að tengja þær stórtíðindum. Hér á eftir verða tekin nokkur dæmi um skrif í gömlum heimildum um Halley.
Elínbjört
Elínbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Halastjarna Halleys
1066
Halastjörnu Halleys er í fyrsta sinn getið íslenskum annálum árið 1066. Frásögnin gæti verið byggð á innlendum heimildum þótt ritöld hafi ekki verið gengin í garð á Íslandi á þeim tíma. Eins líklegt er þó að heimildirnar séu enskar enda gerðust þau stórtíðindi sem halastjarnan átti að boða á Englandi. Frásögnin er ákaflega stuttaraleg en dæmigerð fyrir símskeytastíl annálanna og hljóðar svo: ''"Sén cometa á páskum". '' Árið 1066 féllu tveir herkonungar á Bretlandi, Haraldur harðráði við Stanford brú og Haraldur Guðinason í orustunni við Hastings þegar Vilhjálmur bastarður braust til valda. Vilhjálmur hafði strax litið svo á að halastjarnan væri sinn heillaboði og taldi hana tákn þess að ákveðið ríki óskaði sér nýs konungs. Á hinum fræga Bayeux-refli, sem ofinn var til heiðurs Vilhjálmi bastarði, eru myndir af fólki sem stendur og bendir á halastjörnuna en til hliðar sést Haraldur konungur eins og að hrökklast úr hásæti sínu.
Kanslari
Kanslari er embættistitill í stjórnsýslu. Titillinn á rætur að rekja til embættismanna innan hins heilaga rómverska ríkis, sem sinntu útgáfu skjala og vottorða á vegum yfirvalda.
Halastjarna Halleys
1066
thumb|Málverk eftir ítalska málarann [[Giotto di Bondone þar sem Betlehemsstjarnan er sýnd sem halastjarna, líklega halastjarna Halleys.]]
Kanslari
Kanslaratitillinn hefur tengst ýmsum starfssviðum og verið notaður í mörgum Evrópulöndum í tímans rás. Þekktastir munu þó vera Þýskalandskanslarar.
Halastjarna Halleys
1301
Góðar athuganir frá meginlandi Evrópu eru til af halastjörnu Halleys þegar hún skein á himnum í september og október 1301 og glöggar lýsingar eru á ferð hennar milli stjörnumerkja himinhvelsins. Margir íslenskir annálar nefna hana en frásögnin í Lögmannsannál er einna skýrust:
"Cometa var sén af kaupmönnum í hafi um Mikjálsmessuskeið. Sýndist þeim hún meiri og dökkvari en aðrar stjörnur og var kleppur niður og fór hún hvern aftan er þeir sáu hana öfugt frá landnorðri til norðurs. Item fyrir sunnan land var sén cometa hálfan mánuð nær veturnáttum".
Það er athyglisvert að sjá lýsingu kaupmannanna á Halley 1301. Þeir hafa fylgst vel með stjörnuhimninum á siglingu sinni milli Íslands og Evrópu og tekið eftir öfugri hreyfingu halastjörnunnar miðað við gang reikistjarnanna. Öfugur gangur er einmitt eitt af einkennum Halleys. Stjarnan sem sást "fyrir sunnan land" (þ.e. á Suðurlandi) er augljóslega einnig Halley. Mikjálsmessa er 29. september en veturnætur eru um 21. október. Samkvæmt erlendum heimildum veittu menn stjörnunni athygli strax þann 1. sept. og gátu síðan fylgst með henni í 60 daga. Björtust varð hún 23. sept. og náði þá birtustiginu 1-2. thumb|180px|right|Edmund Halley. Malverk eftir Thomas Murray frá um 1687
1456
Árið 1456 varð halastjarna Halleys örlagavaldur í evrópskri sögu þótt hennar finnist ekki getið í íslenskum skrifum. Þremur árum fyrr höfðu tyrkir hernumið Konstantínópel og nú geystist Múhameð II. soldán inn í Evrópu allt til Belgrad. Ef mótstaðan þar brysti þýddi það óstöðvandi sókn tyrkja vestur álfuna. Nóttina 8. júní urðu teikn á himnum, þar birtist stjarna með hala og var sem dreki ásýndum. Hún virtist stefna á skarðan mánann sem óð í skýjum. Þetta var guðleg bending sem vart varð misskilin. Stjarnan ógnaði hálfmánanum, tákni Múhameðs. Það var blásið í herlúðra meðal hinna kristnu herja en tyrkir létu undan síga enda var forlagadómurinn þeim jafn auðsær og öðrum.
1835
Jónas Hallgrímsson skrifaði um Halley í Fjölni 1835: "Von er á halastjörnu á árinu...... Snemma í ágúst á hún að vera í nauts-merkinu, nálægt sjöstjörnunum. Þaðan færist hún norður á við og sýnist fara hraðast í október þann 5ta, 6ta og 7da. Í þeim mánuði fer hún í gegn um vagninn og þann 11ta á hún að vera í krónunni rétt hjá björtu-stjörnu (gemma coronæ); Þá er hún á Íslandi að sjá í norðvestri seint á kvöldin.... Prófessor Úrsín gerir ekki ráð fyrir að hún verði mjög fögur í þetta sinn eða geti jafnast á við þá sem sást 1811; enda var sú stjarna voðaleg og mun vera öllum í minni sem muna til sín þá".
1910
Tölvert var ritað um halastjörnu Halleys í íslensku blöðin í heimsókn hennar 1910. Þá hræddust menn ekki lengur halastjörnur sem váboða. En það er ekki þar með sagt að þeir hafi horft á hana án ótta. Stjörnufræðingum reiknaðist svo til að Jörðin færi í gegn um halann um svipað leyti og stjarnan gengi fyrir sól. Þá bjuggust margir við loftsteinahríð, eiturgasi úr halanum og jafnvel heimsendi. En ekkert af þessu gerðist og enginn varð var við neitt. Ísafold birti grein um málið:
"Ísafold hafa borist margar, miklar og ferlegar sögur af hræðslu fólks hér í bænum við halastjörnuna. Fólk á að vera lagst í rúmið vegna hræðslu, selja af sér spjarirnar o.s. frv. af því að það býst við heimsenda. Það mun því ekki vanþörf á að brína það rækilega fyrir öllum, að það eru ekkert annað en verstu bágbiljur, að oss geti stafað nokkur hin minnsta hætta af halastjörnunni. Þeir sem annað segja fara með fjarstæður og vitleysu". (Ísafold 4. maí 1910 bls. 103).
Halastjarnan kemur við sögu í Grafarþögn, bók Arnaldar Indriðasonar, en þar segir frá fólki sem trúði því að heimsendir væri í nánd og hélt villta veislu í tanki Gasstöðvarinnar við Hlemm, en hann var í byggingu 1910. Sú frásögn er byggð á sönnum heimildum.
1986
Vel var fylgst með Halley þegar hún kom árið 1986. Þá olli hún mönnum nokkrum vonbrigðum því hún var daufari en margir höfðu vonað.
Gultoppur
Gultoppur (fræðiheiti Lonicera trichosantha var. xerocalyx ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá Kína. Runni að 1,5m hár. Blómin eru rauðbleik og berin rauð.
Hann hefur verið reyndur lítið eitt á Íslandi.
Tírana
right|upright|thumb|Staðsetning Tírana innan Albaníu. thumb|left|200px|alt=Stóri garðurinn í Tirana.|Stóri garðurinn í Tirana. Tírana (albanska: Tiranë eða Tirana) er höfuðborg og stærsta borg Albaníu. Árið 2011 bjuggu um 560.000 í borginni. Orðsifjar eru óvissar og tilgátur reka sig frá að vera komið frá latneska heitinu Theranda til þess að draga nafn sitt frá kastala á fjalli þar í grendini, enn fremur halda sumir fram að svæðið hafi að fornu heitið Theranium og nafn borgarinnar sé frá því dregið.
RS Aero
thumb|right|RS Aero 7. RS Aero er 4.01 metra löng einmenningskæna úr glertrefjum með einu hálfsprekuðu bermúdasegli. Reiðinn er úr koltrefjum. Hún vegur 30 kg. Hún var hönnuð af breska skútuhönnuðinum Jo Richards og sett á markað af breska fyrirtækinu RS Sailing árið 2014. Hönnunin hefur unnið til fjölda verðlauna. Hægt er að fá þrjár stærðir af seglum (5, 7 og 9) eftir þyngd siglingamanns.
Árið 2019 tók RS Aero þátt í prófunum á búnaði fyrir Ólympíuleikana, ásamt Laser, Melges og D-Zero. Aero kom langbest út, með 80% á móti 69% hjá Laser, sem var í öðru sæti. Búnaðarnefnd World Sailing ákvað því að mæla með Aero sem Ólympíubát í staðinn fyrir Laser á Ólympíuleikunum 2024, en vegna andstöðu aðildarsambanda við breytingar, þar sem siglingafélög hafa fjárfest í búnaði og þjálfun fyrir Laser, ákvað stjórn World Sailing að hunsa tilmæli búnaðarnefndarinnar.
Hrói Höttur (kvikmynd 1991)
Hrói Höttur (enska: Robin Hood) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1991.
Varahljóð
Varahljóð eru þau samhljóð sem eru mynduð við varir. Í íslensku tákna stafirnir m, v, f, p og b allir varahljóð. Í öðrum málum má finna fleirri varahljóð svo sem W, og óraddað W, og í nokkrum afrískum málum má finna varamælt smellihljóð, einskonar kissihljóð.
Hljómfall
Hljómfall er það kallað þegar í töluðu máli sveiflast tónhæðin upp og niður eftir setningagerð og áherslum.
Siguroddur
Siguroddur er íslenskt karlmannsnafn.
Cistanthe arancioana
Cistanthe arancioana er plöntutegund sem var lýst af Peralta.
Star Wars Jedi Knight II: Jedi Outcast
Star Wars Jedi Knight II: Jedi Outcast er amerískur hasar-tölvuleikur í fyrstu og þriðju persónu (með valkosti þar á milli), framleidddur af LucasArts og Activision og forritaður af Raven Software, sem kom út árið 2002. Hann er hluti af Star Wars: Jedi Knight seríunni. Í leiknum bregður leikmaður sér í hlutverk Kyle Katarn, sem er í verkefni með kærustu sinni Jan Ors. Verkefnið gengur út á það að hindra áætlun hins illa Desann og hans manna, sem er að byggja upp illan her með því að gefa fólki máttinn. Hægt er að spila leikinn einsamall sem og á Internetinu í fjölspili. Sú spilun felur í sér tvo valmöguleika á tengingu tölvna: Staðarnets- og Internetstengingu. Er leikurinn var gagnrýndur fékk hann 75 til 89 prósentur.
Malabó
right|250px|thumb|Biokoeyja. Malabó (framburður: [ˈmæləboʊ]) er höfuðborg Miðbaugs-Gíneu. Íbúafjöldi borgarinnar hefur stækkað mikið á síðustu 10 árum og búa þar nú u.þ.b. 100.000 manns. Borgin stendur á norðurströnd Biokoeyju.
Star Wars Jedi Knight II: Jedi Outcast
Spil fyrir einn (en. Single Player)
Kyle Katarn byrjar með einungis geislabyssu og stuðbyssu, að berjast aðalega við „Klóna-hermenn“ (ens. "Clone Troopers"). Svo er söguþráðurinn fer lengra, fær leikmaður öll vopnin. Hann fær ákveðið magn af lífi og brynju (shield), sem fer eftir val erfiðleikans. Erfiðleikarnir eru: Sjálfgefið er að spila í fyrstu persónu er valdar eru byssur, og þriðju persónu með geislasverði, en er það allt breytilegt. Kyle fær geislasverð í leiknum frá Loga Gemgengli, en þá fær hann líka ákveðið magn af máttinum, sem bætist á þar til enda leiks. Mátturinn felur í sér m.a. að ýta og toga, eldingar frá höndunum og kast geislasverðs.
Fjölspil (en. Multiplayer)
Hægt er að spila á netinu, en spilahættir þar eru öðruvísi en einsömul spilun, þeir eru:
Persónur og umhverfi
Málaliðinn Kyle Katarm, fyrverandi Jedi sem freistað var næstum í hina illu hlið Jedanna, er aðalpersóna leiksins. Hann er í verkefni með Jan Ors, kærustu sinni. Hún er einnig málaliði. Mon Mothma, þjóðhöfðingi The New Republic, gefur Kyle og Jan ýmsar skipanir. Kyle hittir ýmsar persónur í gegnum leikinn, meðal annars Lando Calrissian, hæstráðanda í Skýjaborg (Cloud City), og Luke Skywalker.
Borð
Í leiknum eru sjö borð, þ.e.:
Vopn
Öll vopnin sem hægt er að fá í leiknum eru:
Svindl
Svindl voru gerð fyrir leikinn, en þau má finna hér: http://www.cheatchannel.com/files/jedik2jo.htm.
Stýrikerfi
Leikurinn er til fyrir eftirfarandi stýrikerfi:
Discord
Discord er hugbúnaður sem hægt er að nota til að eiga samskipti við aðra yfir netið. Hann var upphaflega gerður fyrir tölvuleikjanotendur, en er nú markaðsettur að öllum sem vilja eiga samskipti yfir netið. Árið 2020 voru yfir 300 milljón skráðir notendur.
Discord er með netþjóna (líka kallaðir „guilds“) sem hægt er að fara í eða búa til. Í þeim eru bæði talrásir og textarásir sem nota má til að eiga samskipti við aðra notendur sem tilheyra þeim netþjóni.
Næsland
Næsland (Niceland) er kvikmynd eftir Friðrik Þór Friðriksson. Hún er tekin upp á Íslandi og Þýskalandi en athygli vekur að aðeins enska er töluð í henni. Hún segir frá þroskaheftu ungu fólki sem vinnur í verksmiðju.
Bergygla
Bergygla (fræðiheiti Standfussiana lucernea) er mölfluga af ygluætt.
Útbreiðsla
Hún er algeng um allt meginland Evrópu, frá Íberíuskaga austur til Grikklands og norður til Norðurlandanna. Hún finnst einnig á eyjum Evrópu, bæði Bretlandseyjum, Færeyjum og Íslandi. Á Íslandi finnst hún víða um land en er sjaldgæf.
Útlit og lifnaðarhættir
Hún líkist mjög gráyglu (Rhyacia quadrangula). (Náttúrufræðistofnun gefur upp nafnið fyrir gráyglu: Rhyacia quadracia, en það er hugsanlega misritun)
Viðvíkursveit
Viðvíkursveit er byggðarlag í Skagafirði austan Héraðsvatna, frá mörkum Akrahrepps við Kyrfisá og út að Kolku og að austan að mynni Hjaltadals, og er þetta sama svæði og Viðvíkurhreppur náði yfir fyrir sameiningu Sveitarfélagsins Skagafjarðar. Sá hluti sveitarinnar sem er sunnan Gljúfurár kallast Hofsstaðapláss og er oft ekki talinn til Viðvíkursveitar. Ofan (austan) við sveitina er Viðvíkurfjall en fyrir vestan hana eru fyrst Héraðsvötn og svo Lónssandur utan við Austurósinn.
Landnámsmaður sveitarinnar hét Öndóttur og bjó hann í Viðvík, austast í sveitinni. Niður með Kolku og út að Kolkuósi kallast Brimnes og þar voru áður Brimnesskógar, sem nefndir eru í Landnámu, en er nú blásin holt. Nú hefur hópur áhugafólks tekið sig saman um að endurheimta Brimnesskóga með því að nota eingöngu fræ frá þeim litlu skógarleifum sem enn eru í Skagafirði og hafa vaxið þar frá landnámsöld, aðallega í Geirmundarhólsskógi í Hrolleifsdal.
Tvær smáeyjar eru fyrir landi, Lundey og Elínarhólmi.
Elínborg
Elínborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Hljóðan
Hljóðan er minnsta merkingargreinandi eining málsins. Ólíkt málhljóðum eru hljóðön huglægar eindir í hljóðkerfi málsins sem finnast með því að skoða venslin milli hljóða. Hljóðan er lykilhugtak í skilningi formgerðarsinna á hljóðkerfum. Litið er á það sem svo að talstraumurinn sé skorinn niður í búta sem aðskildar einingar. Þessi sneiðing er grundvöllur fyrir allri umritun hljóða með stöfum.
A Troll in Central Park
A Troll in Central Park (enska: A Troll in Central Park) er bandarísk-teiknimynd frá árinu 1994.
Vargasmári
Trifolium lupinaster       er jurt af ertublómaætt sem var lýst af Carl von Linné.
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
vinstri|thumb|Mynd úr Curtis's botanical magazine (No. 879)
Hofstaðapláss
Hofstaðapláss eða Hofstaðabyggð er byggðarlag í austanverðum Skagafirði, kennt við kirkjustaðinn Hofstaði. Það tilheyrði Viðvíkurhreppi á meðan hann var til og er oft talið hluti af Viðvíkursveit. Hofstaðapláss tekur við af Blönduhlíð (eða Brekknaplássi) við Kyrfisá, á milli Ytri-Brekkna og Svaðastaða, og nær út að Gljúfurá. Að vestan nær sveitin nær sveitin niður að Héraðsvötnum og þar eru bæirnir Syðri- og Ytri-Hofdalir neðan þjóðvegarins.
Fyrir ofan veginn eru Svaðastaðir syðst en þaðan er frægt hrossakyn. Utar eru Hofsstaðir, þar sem sagt er að landnámsmaðurinn Kollsveinn rammi hafi haft hof sitt, og þar fyrir utan er Hofstaðasel, sem þrátt fyrir selsnafnið þótti góð jörð og var einu sinni sýslumannssetur.
Port-au-Prince
Port-au-Prince (framburður: [ˌpɔːrtəʊˈprɪns]); haítískt blendingsmál: Pòtoprens) er höfuðborg og stærsta borg Haítí. Mikil fólksfjölgun hefur orðið í borginni á undanförnum árum, sérstaklega í þjöppuðum fátækrahverfum og búa nú í henni 2,5-3 milljónir manns og 4 milljónir á stórborgarsvæðinu.
Miklar skemmdir urðu á borginni eftir jarðskjálfta 12. janúar 2010 og mannfall talið gífurlegt.
Metsatöll
Metsatöll (úr eistnesku – 'skógur' og töll – 'fjórfætt vera', notað í vestur Eistlandi um "úlf" eða "varúlfur" ) er eistnesk þjóðlagaþungarokkshljómsveit stofnuð 1999. Hljómsveitin hefur verið undir áhrifum frá mörgum öðrum, t.d. Garmarna, Stille Volk og Veljo Tormis. Mikið af efni þeirra er byggt á sjálfstæðisbáráttu Eistlendinga á 13du og 14du öld.
Elíeser
Elíeser er íslenskt karlmannsnafn.
Malaría
thumb|right|200px|[[Rautt blóðkorn sem smitað er af malaríuafbrigðinu P. vivax.]] Malaría eða mýrakalda er smitsjúkdómur sem er útbreiddur í mörgum hitabeltislöndum. Nafnið er komið af ítölsku orðunum „mala aria“, sem þýðir „slæmt loft“ sem aftur skýrist af frumstæðum misskilningi á orsökum sjúkdómssins þar sem menn héldu að slæmt loft orsakaði hann. Íslenska nafnið er síðan leitt af því að moskítóflugur verpa einkum á mýrarsvæðum eða þar sem þær finna kyrrstætt vatnsyfirborð.
Malaría veldur 1 - 3 milljónum dauðsfalla á ári, og eru það aðallega ung börn í Afríku sem látast af völdum hans. Talið er að malaría sé sá sjúkdómur sem flesta hefur lagt af velli af öllum sjúkdómum.
Orsök sjúkdómsins eru einfruma sníkjudýr af ættkvíslinni Plasmodium, ekki vírusar eða bakteríur. Snýkjudýr þessi berast á milli manna, með stungum kvenkyns moskítófluga. Karlkyns moskítóflugur nærast ekki á blóði úr mannfólki. Kvenkyns moskítóflugur fá úr blóði efni sem þær fá ekki auðveldlega annarsstaðar sem þær nota til framleiðslu frjóverpis (eggja).
Talið er að snýkjudýrið hafi komið fram á sjónvarsviðið fyrir 50-100 000 árum en fyrst náð verulegri útbreiðslu fyrir um 10 þúsund árum. Sníkjudýrin sýkja rauð blóðkorn í hýsli sínum þar sem kynlaus fjölgun á sér stað. Blóðkornin springa, snýkjudýrin losna út í blóðrásina og sýkja önnur rauð blóðkorn. Þetta veldur sótthita og blóðleysi. Í alvarlegum tilvikum getur sjúklingurinn fallið í dá og jafnvel látist í kjölfarið.
Meðferð
Ýmis lyf eru til sem vinna gegn malaríu svosem klórókín, atebrín, mepakrín, plasmókín, en engin þeirra eru óbrigðul og sníkjudýrið myndar í mörgum tilvikum ónæmi fyrir lyfjunum. Blóðgjöf er stundum beitt í verri tilfellum þar sem sníkjudýrið hefst við í blóðinu má að einhverju marki skipta sýkta blóðinu út og taka annað inn í staðinn. Það er þó ekki hægt að hreinsa blóðið alveg með þessum hætti og ónæmiskerfið lærir ekki jafn vel að verjast veikinni. Ekki er heldur til bóluefni við veikinni, þótt talsvert fé hafi verið lagt í rannsóknir á því á síðustu árum. Til viðbótar lyfjum sem vinna á malaríusníkjudýrinu er oft reynt að koma í veg fyrir veikina með því að fækka eða útrýma moskítóflugunum sem bera hana á milli manna og með því að koma í veg fyrir moskítóbit. Æskilegt er að forðast moskítóbit með því að bera á sig þar til gert krem við dægurskipti og mikilvægt er að sofa undir flugnaneti.
Nóbelsverðlaun
Fimm sinnum hefur læknanóbelinn verið veittur fyrir starf tengt malaríu,:
Þekktir einstaklingar sem létust úr malaríu
Vasco da Gama, David Livingstone, Amerigo Vespucci, Úrbanus 7. (sem átti fyrir vikið skemmstu setu á páfastóli af nokkrum páfa),
Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur
thumb|right|Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur Vilhjálmur Alexander eða Willem-Alexander (Willem-Alexander Claus George Ferdinand) (fæddur 27. apríl 1967) er konungur Hollands. Hann er sonur Beatrix Hollandsdrottningar og Claus prins og tók við konungdæmi 30. apríl 2013, þegar móðir hans sagði af sér. Hann varð þar með fyrsti konungur Hollands frá því að Vilhjálmur 3. lést 1890 og hafði þá verið krónprins Hollands frá 1980.
Luka Dončić
Luka Dončić er slóvenskur körfuboltamaður sem spilar fyrir Dallas Mavericks í NBA-deildinni og slóvenska landsliðinu. Doncic hóf ferilinn með Union Olimpija í heimalandinu en fór snemma til Real Madrid þar sem hann hlaut sæti í byrjunarliðinu aðeins 16 ára. Árið 2018 vann hann EuroLeague með liðinu.
Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur
Fjölskylda
Þann 2. febrúar 2002 giftist Vilhjálmur Alexander argentínskri konu að nafni Máxima Zorreguieta Cerruti (f.17. maí 1971). Val hans á eiginkonu vakti í fyrstu hörð viðbrögð landsmanna, þar sem faðir Máximu hafði verið landbúnaðarráðherra í stjórnartíð argentínska forsetans Jorge Rafael Videla, einræðisherra. Út af því var föður hennar ráðlagt að mæta ekki í brúðkaupið. Maxima og Vilhjálmur Alexander eiga þrjár dætur:
Luka Dončić
Sama ár hélt hann til Dallas Mavericks og á 2018–19 tímabilinu var hann valinn nýliði ársins og komst í stjörnulið NBA. Dončić á ýmis met nýliða NBA eins og flestar þrefaldar tvennur og hefur náð í 10. sæti yfir flestar slíkar í deildinni. Árið 2022 varð hann fyrsti leikmaður NBA til að ná 60 stigum og yfir 20 fráköstum í leik þegar hann náði þrefaldri tvennu gegn Knicks. Hann sló einnig stigamet Mavericks.
Mertensfall
en tilgátan var afsönnuð árið 1985.
Eftirfarandi ósönnuð fullyrðing um vöxt Mertensfallsins er jafngild tilgátu Riemanns:
, þar sem ε > 0.
Siguróli
Siguróli er íslenskt karlmannsnafn.
Moskan í Reykjavík
right|200px|thumb|Moskan í Reykjavík í Ármúla Moskan í Reykjavík er íslömsk moska sem er í Reykjavík á Íslandi. Moskan var stofnuð árið 2002 að frumkvæði Félags múslima á Íslandi.
Gamanvísur (plata)
Gamanvísur er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1969. Á henni flytja Brynjólfur Jóhannesson og Jan Morávek þrjú lög.
Moskan í Reykjavík
Starfsemi
Félag múslima á Íslandi greiðir fyrir rekstur moskunnar í Reykjavík. Í moskunni eru föstudagsbænir eða djúma og líka bænir að nóttu til. Salmann Tamimi frá Palestínu var imam moskunnar og formaður félagsins þar til hann lést árið 2020.
Saga
Árið 2000 fór félagið þess á leit við borgarstjórn Reykjavíkur að félaginu yrði úthlutað lóð til byggingar mosku, skv. 5. gr. laga um Kristnisjóð o.fl. . Árið 2006, þegar lóðinni hafði enn ekki verið úthlutað, hafði bandaríska utanríkisráðuneytið uppi efasemdir um að töfin ætti sér lögmætar skýringar. Árið 2007 gerði Evrópuráðið gegn kynþáttamisrétti (ECRI) athugasemd við að lóðinni hefði enn ekki verið úthlutað. Athugasemdirnar voru ítrekaðar í landsskýrslu ráðsins árið 2012. Reykjavíkurborg úthlutaði loks lóð til byggingar moskunnar árið 2013, þegar einnig var gert ráð fyrir henni í nýju aðalskipulagi. Lóðin er við Suðurlandsbraut og árið 2019 var gefið leyfi fyrir tæplega 700 fermetra byggingu.
Deilur
Í júlí 2013 fjallaði Morgunblaðið um hópinn „Mótmælum mosku á Íslandi“ sem stofnaður hafði verið á Facebook og tæplega 2.000 manns höfðu þá „líkað“ við. Skömmu síðar greindi Vísir frá því að fólk hefði verið hvatt til að „líka“ við síðuna á alþjóðlegu spjallsvæði nýnasista.
Í nóvember árið 2013 var afskornum svínshöfðum dreift um lóðina sem úthlutað hafði verið undir moskubygginguna, ásamt eintaki af Kóraninum sem atað hafði verið blóði. Einn mannanna sem voru að verki, Óskar Bjarnason, lýsti verknaðinum á hendur sér. Rannsókn lögreglu á málinu lauk án kæru.
Kosningar 2014
Seinni hluta maí, 2014, sagðist Sveinbjörg Sveinbjörnsdóttir, efsti frambjóðandi Framsóknarflokksins í kosningum til borgarráðs í Reykjavík, vilja beita sér fyrir því að úthlutun lóðarinnar yrði afturkölluð. Sagði Sveinbjörg meðal annars: „Á meðan við erum með þjóðkirkju eigum við ekki að úthluta lóðum undir hús eins og moskur eða kirkjur fyrir grísku réttrúnaðarkirkjuna“. Á facebook-hópnum „Mótmælum mosku á Íslandi“ var í kjölfarið lýst yfir stuðningi við Framsóknarflokkinn í kosningunum.
Meðal þeirra sem andmæltu málflutningi Sveinbjargar var Samband ungra framsóknarmanna, sem lýsti yfir „fullkomnu vantrausti“ á oddivtanum „vegna framgöngu hennar í málefnum sem varða lóðarúthlutanir fyrir trúfélög“. Yfirlýsingin hvarf af vefsíðu félagsins um hálftíma eftir birtingu. Hreiðar Eiríksson hætti við framboð með flokknum í kjölfar mosku-ummælanna. Sigrún Magnúsdóttir, þingflokksformaður Framsóknarflokksins, sagði afstöðu oddvitans í Reykjavík ganga þvert á stefnu flokksins. Gunnar Bragi Sveinsson, þingmaður Framsóknarflokksins og utanríkisráðherra tók undir með Sigrúnu. Guðrún Bryndís Karlsdóttir sagðist í grein hafa hætt við framboð með flokknum á undirbúningsstigi, vegna fyrirætlaðrar áherslu á andstöðu við byggingu moskunnar.
Þá andmælti biskup Íslands, Agnes M. Sigurðardóttir, málstað frambjóðanda Framsóknarflokksins og sagði: „Það er sjálfsagt mál að fólk hafi stað til að koma á og lofa sinn guð. Ég hef enga skoðun hvar moska á að vera í Reykjavík. Mér finnst sjálfsagt að múslimar fái að hafa sinn helgistað.“
Í kjölfar kosninganna kærði Salman Tamimi, fyrrum formaður Félags múslima á Íslandi, ummæli sem þá höfðu birst um hann í spjallþráðum, sem morðhótanir.
Posi
Posi er tæki sem notað er til að taka á móti greiðslum í rafrænu formi. Yfirleitt finnast posar við kassa í verslunum, á veitingahúsum og á skemmtistöðum. Helsta tegund posa tekur á móti greiðslum með debet- og kreditkorti, en nýrri posakerfi geta líka tekið á móti símgreiðslum. Í upphafi var segulrandarkortum rennt í gegnum posa og upplýsingarnar af þeim lesnar inn í tölvu. Við innleiðslu PIN-númera lesa margir posar upplýsingar af flís á snjallkortinu. Nýjung í posakerfum er snertilaus greiðsla, þar sem viðskiptavinur getur greitt með því að snerta kortinu sínu eða farsímann á lesarann. Oftast er þessi þjónusta takmörkuð lágum upphæðum vegna öryggis.
Orðið posakerfi á ekki bara við kortalesara en líka kassakerfi, það er að segja forrit og annan búnað sem notast við meðhöndlun færslna. Dæmi um annan búnað sem notast ásamt posakerfum eru strikamerkjalesarar og peningaskúffur. Yfirleitt eru venjulegar borðtölvur notaðar sem posar, en þeim má vera breytt til að mæta þörfum rekstraraðilans. Í dag er posakerfi byggð á spjaldtölvum eða lófatölvum líka að finna.
28. nóvember
28. nóvember er 332. dagur ársins (333. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 33 dagar eru eftir af árinu.
Saldís
Saldís er íslenskt kvenmannsnafn.
Stafangur
thumb|Svipmyndir.
Nágrannasveitarfélög eru Randaberg og Rennesøy í norðri, Sandnes í suðri og Sola í vestri.
Atvinnulíf
Stafangur hefur verið kölluð „olíuhöfuðborg“ Noregs, því olíufyrirtækið Statoil hefur höfuðstöðvar sínar þar. Þar er líka stórt olíusafn og öll umferð út á olíuborpallana í Norðursjó fer um Sola-flugvöll fyrir utan Stafangur.
Íþróttir
Viking Fotballklubb er knattspyrnulið borgarinnar.
Elíngunnur
Elíngunnur er íslenskt kvenmannsnafn.
Glæsitoppur
Glæsitoppur (fræðiheiti Lonicera involucrata var. ledebourii ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá vestur Bandaríkjunum (Oregon og Kalifornía). Runni um 1,5 2m hár. Blómin eru gul til rauðbrún og berin svört.
Dennis Hastert
John Dennis „Denny“ Hastert (2. janúar 1942) er bandarískur stjórnmálamaður. Hastert var þingmaður Repúblikanaflokksins í fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir 14 kjördæmi Illinois frá 1987 til 2007. Frá 1999 til 2007 gegndi Dennis starfi þingforseta fulltrúadeildarinnar. Hastert er sá repúblikani sem hefur gengt starfi þingforseta hvað lengst.
Glæsitoppur
Hann er nú talinn afbrigði af glótoppi (Lonicera involucrata), en var áður talinn sjálfstæð tegund: Lonicera ledebourii
Dennis Hastert
Hastert sagði af sér þingmennsku 26. nóvember 2007, en hann hafði þá verið bendlaður við nokkur spillingarmál. Hastert hafði þannig tengst víðfemu spillingarmáli Jack Abramoff, hann var sakaður um að hafa beitt völdum sínum í þinginu til að hagnast á óheiðarlegu landabraski í Illinois og fyrir að hafa hylmt yfir kynferðislegri áreitni repúblikanans Mark Foley gegn ungum karlkyns starfsmönnum þingsins.