cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lee Atwater
Bush-árin
thumb|George H. W. Bush og Lee Atwater skemmta Eftir að hafa þekkt varaforsetann George H. W. Bush í átta ár á meðan hann vann fyrir ríkisstjórn Reagans ákvað Bush að velja Atwater til þess að sjá um forsetaframboðsherferðina sína árið 1988. Það var þá sem Atwater blómstraði sem klækjarefur. Atwater tókst að eyðileggja herferð andstæðingsins, Michaels Dukakis, ríkisstjóra Massachusetts. Það gerði hann með því að birta herskáa auglýsingaherferð þar sem ótal sögusagnir um Dukakis litu dagsins ljós og höfðu stórfelld áhrif á framboð hans til forseta. Ein þessara sögusagna var að leka þeirri ósönnu staðreynd að eiginkona Dukakis hefði brennt bandaríska fánann á unglingsárum. Hins vegar fólst versta og umdeildasta árás Atwaters í því að birta pólitíska auglýsingu sem kölluð var Willie Horton auglýsingin. Í henni kom fram saga Willie Horton, sem var dæmdur morðingi og afplánaði lífstíðardóm í Massachusetts. Hann hafði fengið heimfararleyfi yfir helgi en á meðan á því stóð réðist hann á konu og nauðgaði henni. Í lok auglýsingarinnar er sagt frá því að Dukakis hafi verið á móti því að leggja niður heimfararleyfi fyrir fanga. Þannig var gerð bein tenging milli skoðunar Dukakis og árásarinnar á konuna. Þar sem Willie Horton var blökkumaður var gjarnan bent á auglýsinguna sem dæmi um hundaflautustjórnmál þar sem alið var á kynþáttahyggju. Þetta lamaði forsetaframboðsherferð Dukakis og Bush vann kosningarnar með meirihluta í 40 ríkjum. Eftir þennan árangur veitti Bush Atwater stöðu formanns Landsnefndar repúblikana
Tíundi áratugurinn
Tveimur árum síðar, árið 1990, var Atwater greindur með heilakrabbamein sem var of langt komið til þess að mögulegt væri að lækna það. Ári síðar í mars, bað Atwater marga fyrrum andstæðinga sína afsökunar á þeim vægðarlausu herferðum sem hann beindi gegn þeim. Það leit því allt út fyrir að Atwater vildi bæta fyrir misgjörðir sínar áður en það yrði of seint. Samtímis þessu frelsaðist hann. Þó verður að nefna að í heimildarmyndinni sem gerð var eftir dauða hans, Boogie Man: The Lee Atwater Story, kom fram að Biblían, sem hann sagðist vera að lesa hafi fundist óupptekin og enn í plastinu. Hann hafði því leikið á alla í kringum sig, allt fram til dauðadags.
Áhrif á stjórnmál
Lee Atwater umbreytti landslagi bandarískra stjórnmála. Hann endurskilgreindi pólitíska klæki og gekk mun lengra en nokkur hafði þorað áður. Notkun hans á áróðursherferðum og neikvæðri pólítík var einstaklega árangursrík. Hann áttaði sig á því að fólk kýs ekki eftir væntingum sínum heldur ótta. Hann var einstaklega snjall er kom að því að finna og endurskilgreina málefni sem voru í deiglunni og höfðu tilfinningaleg gildi. Þannig náði hann að dreifa athygli kjósenda frá raunverulegum málefnum í vinsæl tilfinningaþrungin málefni. Með því kastaði hann rýrð á mótframbjóðendur og setti þá í varnarstöðu. Með því litu frambjóðendur Atwaters mun betur út og með þessu unnu þeir kosningar.
Aðferðir Lee Attwater eru enn í dag við lýði í bandarískum stjórnmálum. Enn eru neikvæð pólítik og áróðursherferðir nýttar í miklu mæli í kosningabaráttum. Málefnaleg umræða stendur höllum fæti er kemur að vinsælum tilfinningþrungnum gildum sem fjölmiðlar og almenniningur éta upp og mikilvægum málefnum er gleymt.
Haraldur hilditönn
Haraldur Hilditönn er persóna í gömlum sögnum en hann er sagður hafa verið konungur í Svíþjóð, Danmörku, Noregi og Vindlandi. Hann var sonur Hræreks af Sjálandi af ætt Skjöldunga og og Auðar djúpúðgu Ívarsdóttur og afi hann var Ívar víðfaðmi. Í öðrum sögnum er hann sagður sonur Ráðbarðs í Garðaríki. Haraldur hilditönn ólst upp í Garðaríki en þegar móðurafi hans Ívar lést fór hann til Skánar og lagði undir sig Svíþjóð, Danmörku, Noregur og norðurhluta Þýskalands. Sagt er að hann hafi haft aðsetur í kastalanum á Beritzholm. Randver bróðir hans var settur yfir Norðymbraland. Þegar Haraldur varð gamall útnefndi hann Sigurð hring, son Randver sem lýðkonung yfir Svíþjóð. Sagan segir að þegar Haraldur hilditönn var orðinn 150 ára gamall þá eggjaði hann Sigurð hring til að hernaðar í hinum fræga Brávallabardaga. Haraldur hilditönn féll í Brávallabardaga.
Einkaleyfi
Einkaleyfi er leyfi sem er veitt einum aðila á tæknilegum uppfinningum sem leysa tiltekið vandamál. Uppfinningin þarf að vera alveg ný og óþekkt þegar sótt er um, þ.e. ekki má vera búið að kynna hana almenningi í ræðu eða riti, en ekki er hægt að fá einkaleyfi á óhlutbundnum uppfinningum eins og viðskiptaaðferðum og óútfærðum hugmyndum. Með einkaleyfinu er hægt að hindra aðra í að nýta uppfinninguna í atvinnuskyni í ákveðinn tíma, að hámarki 20 ár. Sérstakar reglur gilda um lyf og plöntuvarnarefni sem unnt er að vernda að hámarki 25 ár. Hugverkastofan veitir einkaleyfi á Íslandi.
Kinnarfjöll
thumb|Nyrsti hluti Kinnarfjalla ásamt [[Víknafjöllum, mynd tekin í Aðaldal.]] thumbnail|Frá Húsavík thumbnail|Sjónarhorn frá Skjálfanda. thumb|[[Kambsmýrarhnjúkur, 1214 metrar.]]
Kinnarfjöll eru fjallgarður sem liggur samsíða Kaldakinn og afmarkar hana að vestanverðu. Þau sjást víða að enda er um talsvert háan fjallgarð að ræða. Þau blasa við frá Húsavík og Aðaldal og einnig sést í efstu tinda þeirra úr Mývatnssveit. Sunnan frá Krossi og rétt norður fyrir Þóroddsstað rísa fjöllin nokkuð aflíðandi uppfrá sveitinni fyrir neðan. Þegar norðar dregur verða fjöllin brattari auk þess sem hlíðar þeirra eru frekar stöllóttar sem gerir það að verkum að skriðuföll eru fremur sjaldséð.
Heiður
thumb|290px|[[Alexander Hamilton varði heiður sinn með því að ganga að Burr-Hamilton einvíginu árið 1804 með því að taka áskorun Aaron Burr.]] Heiður, æra, drengskapur, sómi eða sæmd er mat á félagslegri stöðu manneskju og hve vel er hægt að treysta henni, dæmt út frá hegðun hennar.
Dili
thumb|right|Dili með [[Atauro-eyja|Atauro-eyju í bakgrunni]] Dili er höfuðborg Austur-Tímor. Hún er hafnarborg sem stendur á norðurströnd eyjunnar Tímor. Íbúar eru tæplega 200 þúsund.
Sjötúnahlíð
Sjötúnahlíð er brött hlíð í Álfarfirði í Ísafjarðardjúpi. Munnmæli segja að þar hafi fyrrum verið sjö býli. Í sóknarlýsingu séra Magnúsar Þórðarsonar frá 1854 er staðháttum lýst svo: "Bænhús hefir þar áður verið og hafa víst að því sótt bæir þeir, er áður hafa verið í Sjötúnahlíð. Hefir jörðin þar í hlíðinni vetrar- og sumarbeit góða. Fékk presturinn leyfi búanda þar, þau ár sem hann bjó á Svarfhóli, að hafa í hlíð þessari fénað sinn nokkurn part vetranna og byggja þar hús yfir 100. En þá hann færðist frá Svarfhóli, vildu ábúendur ei kaupa húsin, og fékk þá fátæklingur nokkur leyfi sýslumanns að byggia þar kofa og vera þar í, þó er þetta ei lögbýli. Sjötúnahlíð er grasi vaxin að neðanverðu og mjög jarðsæl af norðan áviðrum. Mætti þar og vera bezta selstaða."
Eldra nafn Sjötúnahlíðar er Sjöttungahlíð eða Séttungshlíð. Í bréfi frá 1470 er tiltekið landamerki á eyri inn að Svarthömrum á Séttungahlíð og inn að læk þeim er fellur næstur Háfakleifum.
Vatnsliðagras
Vatnsliðagras (fræðiheiti: Alopecurus aequalis) er liðasgras sem vex víða í tempraða beltinu á norðurhveli jarðar. Það líkist mjög knjáliðagrasi. Blöð vatnsliðagrass eru lítið eitt snörp og blaðslíðrin eru fjólublá. Frjóhnappar eru rauðgulir og títan stendur lítið út úr smáaxi. Knjáliðagras vex í grunnu vatni um allt Ísland nema á Austurlandi og á miðhálendinu.
Svarthöfðasauðfé
thumb|right|Ær af svarthöfðakyni Svarthöfðasauðfé eða svarthöfðafé (e. Scottish blackface) er sérstakt sauðfjárkyn upprunalega ræktað í Skotlandi. Svarthöfðasauðfé er smávaxið með hvítan búk en svart höfuð og fætur. Bæði kynin eru hyrnd og ull þess er með langt tog.
Svarthöfðasauðfé var flutt til Íslands eftir 1940 til kynbóta, en það hvarf úr stofninum við fjárskiptin 1951-1954. Var kynið meðal annars notað í blendingsrækt að Hesti í Borgarfirði.
Staðlað vigurrúm
Sérhvert staðlað vigurrúm (V, || ⋅ ||) verður að firðrúmi (V, d) með firðina Staðlað vigurrúm kallast Banach-rúm, ef það er fullkomið í firðinni d.
Öryggisklemma
Öryggisklemma er hugtak innan alþjóðasamskipta sem fellur undir stjórnmálafræði og leitast við að skýra hegðun ríkja við óvissuástand. Inntak öryggisklemmunnar er sú staðreynd að á milli landa ríkir stjórnleysi, þ.e. að ekkert yfirþjóðlegt yfirvald er til staðar til þess að tryggja frið. Hugtakið er nátengt kenningunni um valdajafnvægi í alþjóðasamskiptum.
Öryggisklemman felst í því að jafnvel þegar tiltekið ríki vill auka öryggi sitt með því að bæta varnir sínar. Þá getur það haft þau áhrif á nágrannaríki að þau óttast um eigið öryggi, og þannig leitt af stað vopnakapphlaupi og skapað spennu ríkjanna á milli.
Öryggisklemma er því staða sem kemur upp vegna óttans sem vaknar sökum þeirrar óvissu sem ríkir milli landa um ásetning annarra í garð hinna og viðheldur óttanum, svo lengi sem þetta ástand ríkir.
Dæmi
Til að lýsa hugtakinu nánar skulum við líta á tvö ríki; ríki A og ríki B. Ríki A ákveður að auka varnarmátt sinn af þeim sökum að það óttast um öryggi sitt gagnvart ríki B. Í slíkum aðstæðum eykur ríki A öryggi sitt með varnarmætti í því skyni að halda ríki B frá með fælingarmætti. Ríki B gæti þó litið svo á að þar sem ríki A sé búið að koma sér upp meiri varnargetu, þá sé það þar með orðin ákveðin ógn við ríki B, sem þar af leiðandi bætir við varnarmátt sinn. Þegar ríki B bætir við varnararmátt sinn, lítur ríki A svo á að það þurfi að bæta enn frekar við varnararmátt sinn og svo koll af kolli þar til komin er upp sú staða að ríkin tvö eiga í vopnakapplaupi, þ.e. öryggisklemma hefur myndast og lokaniðurstaðan verður að öryggi allra er ógnað.
Merkúr (guð)
thumb|right|200px|Merkúríus, bronsstytta frá 1753 eftir Jean-Babtiste Pigalle (1714-1785) Merkúr eða Merkúríus var rómverskur guð verslunar, ferðalaga og þjófnaðar. Hann var sendiboði guðanna og hliðstæða gríska guðsins Hermesar.
Valladolid
thumb|Plaza Mayor. Valladolid er höfuðborg Kastilíu og León á Spáni. Íbúafjöldinn var um 300.000 árið 2017 en séu íbúar aðliggjandi byggða taldir með verður fjöldinn 414.000.
Sóknarhyggja
Sóknarhyggja er kenning í alþjóðasamskiptum innan raunhyggju um að ríki séu í eðli sínu árásargjörn, þar sem maðurinn hafi óseðjandi þrá eftir völdum eða drottnun og/eða orðstír eða vegsemd. Samkvæmt hugmyndum um sóknarhyggju ættu öll ríki að nýta hvert það tækifæri sem þau fá til útþenslu og landvinninga til að auka vald sitt og þar með öryggi gagnvart öðum löndum. Þar sem sóknarhyggjan leggur til að ríki þurfi ávallt að gera ráð fyrir illviljuðum ásetningi annarra ríkja, eru öll stríð fyrirbyggjandi stríð. Þar sem öll ríki séu mögulegir andstæðingar, þá sé eina leiðin til þess að ríki geti búið við öryggi, sú að útrýma hugsanlegum samkeppnisaðilum og verða heimsveldi eða í það minnsta ná svæðisbundinni forystu eða yfirburðastöðu.
Realizm strukturalny
Cerastium gnaphalodes
Cerastium gnaphalodes er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá austur Tyrklandi til norðvestur Íran.
Johannes Erhardt Böggild
Johannes Erhardt Böggild (28. mars 1878 – 23. nóvember 1929) var fyrsti sendiherra Dana hér á landi. Faðir hans var Börge Thorlacius Böggild, bankastjóri, sem kominn var af íslenskum ættum í móðurkyn.
Hvaleyrarvatn
thumb|Hvaleyrarvatn og Höfðaskógur thumb|Vatnið og Höfðaskógur. Hvaleyrarvatn er vatn innan bæjarmarka Hafnarfjarðar. Við vatnið er skógræktarsvæðið Höfðaskógur en það er skógrækt á vegum Skógræktarfélags Hafnarfjarðar. Við Hvaleyrarvatn er vinsælt útivistarsvæði og gönguleið liggur kringum vatnið.
Johannes Erhardt Böggild
Þegar Sambandslögin voru gengin í gildi og Danir áttu að skipa sendiherra hér, varð Böggild fyrir valinu. Hann var þá aðalkonsúll þeirra í London. Böggild kom hingað í ágúst 1919 og tók þá við embætti sínu. Var hann svo hér í rúm fjögur ár, en þá var hann gerður að sendiherra í Kanada og fluttist þangað 1924.
Hann fékk Stórriddarakross Fálkaorðunnar árið 1921.
Malé
thumb|right|Malé Malé (dhivehi: މާލެ Male') er höfuðborg og stærsta borg Maldíveyja. Hún er við suðurenda hringrifsins Kaafu. Íbúar eru rúmlega 123.400 (2010).
Howard Gardner
Howard Gardner er bandarískur sálfræðingur. Hann er þekktastur fyrir fjölgreindakenninguna.
The Harder They Come
The Harder They Come er kvikmynd frá Jamaíka frá árinu 1972. Í aðalhlutverki var reggísöngvarinn Jimmy Cliff sem leikur Ivahoe Martin, en myndin er lauslega byggð á ævi Martins, sem var glæpamaður í Kingston á 5. áratugnum. Kvikmyndin átti stóran þátt í því að gera reggítónlist vinsæla í Bandaríkjunum. Titillagið var sungið af Jimmy Cliff, en meðal tónlistarmanna sem tóku þátt í gerð myndarinnar voru Prince Buster, The Maytals og Desmond Dekker.
Völvulykill
Völvulykill (fræðiheiti Primula waltonii) er blóm af ættkvísl lykla. Hann er nefndur eftir H. J. Walton, enskum lækni og náttúrufræðingi.
Útbreiðsla og búsvæði
Völvulykill er upprunninn frá Bútan og Sikkim þar sem hann vex á grasivöxnum hlíðum og við ár í 3900-5300 m. hæð yfir sjávarmáli.
Ræktun
Afar harðgerð og auðræktuð tegund. Sáir sér töluvert, að minnsta kosti norðanlands og á það til að mynda blendinga með öðrum tegundum Harðgerðastur lyklanna og fer hærra upp í Himalajafjöllum en nokkur annar lykill. Blómgast í ágúst til september.
Gunnþórunn Halldórsdóttir
Gunnþórunn Halldórsdóttir (9. janúar 1872 - 15. febrúar 1959) var íslensk leikkona á upphafsárum leiklistar í Reykjavík. Hún kom fyrst fram á leiksviði 6. janúar 1895. Hún sneri sér seinna að kaupsýslu og rak búskap að Nesjum í Grafningi.
Suður-Ameríkukeppni kvenna í knattspyrnu
Suður-Ameríkukeppni kvenna í knattspyrnu eða Copa América Femenina er keppni milli kvennalandsliða Suður-Ameríku. Fyrirmynd hennar er karlakeppnin Copa América, en keppnin hefur verið haldin á þriggja til fimm ára fresti frá árinu 1991. Brasilía er núverandi meistari og langsigursælasta lið keppninnar. Næsta mót verður haldið árið 2020.
Saga
Copa América Femenina var fyrst haldin í Brasilíu árið 1991. Þátttökulið voru einungis þrjú talsins og unnu heimakonur báða leiki sína með miklum mun. Brasilía hlaut gullverðlaunin næstu þrjú skipti sem keppnin var haldin og vann raunar hverja einustu viðureign. Fimmta keppnin fór fram í Argentínu árið 2006, þar sem heimaliðið kom gríðarlega á óvart með því að tryggja sér titilinn með sigri á Brasilíu í lokaleiknum. Brasilíska liðið kom tvíeflt til baka og vann sinn fimmta, sjötta og sjöunda titil á mótunum árin 2010, 2014 og 2018.
Kvíðaraskanir barna
Þær kvíðaraskanir sem DSM-IV greiningakerfið inniheldur eru:
Allar kvíðaraskanirnar greinast bæði hjá börnum og fullorðnum nema aðskilnaðarkvíði (separation anxiety disorder) sem greinist bara hjá börnum yngri en 18 ára.
Í þessari grein verður fjallað um algengustu raskanirnar hjá börnum.
Ofurkvíðaröskun
Það sem helst einkennir ofurkvíðaröskun eru þrálátar og truflandi áhyggjur eða kvíði sem eru ekki tengdar tilteknum fyrirbærum eða aðstæðum. Börn eiga erfitt með að stjórna þessum áhyggjum eða losna við þær. Áhyggjurnar beinast að frammistöðu á ýmsum sviðum, heilsu, fjölskyldu eða öðru. Þessi einkenni verða að hafa staðið yfir í sex mánuði eða meira til þess að hægt sé að greina börn með ofurkvíðaröskun. Að auki verða líkamlega einkenni að vera til staðar. Þau eru óróleiki, að verða auðveldlega þreyttur, eiga erfitt með einbeitingu, pirringur, vöðvaspenna og svefntruflanir. Fullorðnir verða að hafa þrjú eða fleiri af þessum einkennum en börn aðeins eitt eða fleiri. Einnig verða áhyggjurnar að vera það miklar að þær trufli klárlega líf fólks.
Börn með ofurkvíðaröskun hafa oft áhyggjur af frammistöðu sinni í skóla eða í íþróttum jafnvel þó þau séu ekki í prófi eða mati. Þau leggja oft mikla áherslu á stundvísi og hafa áhyggjur af ýmsum hamförum, svo sem jarðskjálftum og stríði. Þau eru oft mjög hlýðin og hafa mikla tilhneigingu til að þóknast öðrum. Þau eru einnig oft óörugg með sig, hafa fullkomnunaráráttu og vinna þess vegna verkefni sín endurtekið þar sem þau sætta sig ekki við árangurinn. Þau leita líka mikið eftir viðurkenningu, hóli og hughreystingu. Meðalaldur barna þegar kvíðaröskun hefst er 8,8 ár.
Aðskilnaðarkvíði
Aðskilnaðarkvíði er kvíðaröskun sem greinist einungis hjá börnum og unglingum en ekki fullorðnu fólki. Aðaleinkenni aðskilnaðarkvíða er mikill kvíði þegar börnin fara frá heimilinu eða frá þeim sem barnið er tilfinningalega tengt, til dæmis foreldrum. Kvíðinn kemur einnig fram þegar von er á þessháttar aðskilnaði. Kvíðinn er meiri heldur en hæfir þroska barnanna. Til þess að hægt sé að greina börn með aðskilnaðarkvíða verða einkennin að hafa verið til staðar í að minnsta kosti fjórar vikur og hafa hafist áður en barnið nær 18 ára aldri. Einnig þurfa einkennin að trufla líf barnanna á mörgum sviðum.
Börn með aðskilnaðarkvíða hafa oft áhyggjur af því að eitthvað slæmt komi fyrir þau sjálf eða þá sem barnið er tilfinningalega tengt. Þegar börn vita að aðskilnaður er yfirvofandi gráta þau, halda fast í foreldrana eða þá sem barnið er tilfinningalega tengt, öskra eða grátbiðja þau um að fara ekki. Þau verða oft ofbeldisfull til þess að forðast aðskilnaðinn eða fá líkamlega einkenni, til dæmis magaverk. Aðstæður sem börn með aðskilnaðarkvíða forðast eru til dæmis að fara í skólann, að vera ein heima, að fara ein að sofa eða gista annars staðar en heima hjá sér. Oft fá þessi börn martraðir um aðskilnað.
Afmörkuð fælni
Aðaleinkenni afmarkaðrar fælni er mikill ótti við ákveðin fyrirbæri eða aðstæður. Dæmi eru um að fólk hræðist dýr, blóð, lyftuferðir og flugferðir. Þessi ótti eða kvíði er óraunhæfur og ekki í samræmi við raunveruleikann. Fullorðnir átta sig á því að óttinn er meiri en eðlilegt er. Börn átta sig þó ekki á því hver óraunhæfur kvíðinn er og kvarta þess vegna sjaldan yfir honum. Oftast forðast fólk áreitið sem veldur kvíðanum en ef það gerir það ekki finnur það fyrir miklum kvíða og óþægindum. TIl þess að hægt sé að greina fólk með afmarkaða fælni mega einkennin ekki vera aldurstengd og þau þurfa að hafa truflandi áhrif á líf fólks. Fyrir fólk sem er yngra en 18 ára þurfa einkennin að hafa verið til staðar í sex mánuði eða lengur til að fá greiningu. Hjá börnum kemur kvíðinn fram sem grátur, reiðiköst, þau frjósa eða halda fast í einhvern sem þau treysta.
Meðalaldur barna þegar kvíðaröskunin hefst er 7,8-8,4 ár en sjúkdómurinn virðist ná hámarki í kringum 10-13 ára aldur.
Félagsfælni
Það sem helst einkennir félagsfælni er mikill, þrálátur og óraunhæfur kvíði í félagslegum aðstæðum eða aðstæðum þar sem framkvæma þarf athafnir að öðrum viðstöddum. Kvíðinn er sérstaklega mikill í aðstæðum þar sem möguleiki er að aðrir leggi mat á manneskjuna á einhvern hátt. Fólk hefur áhyggjur af því að það muni hegða sér á einhvern hátt eða sýna kvíðaeinkenni sem gætu leitt til niðurlægingar eða skammar. Fullorðnir gera sér grein fyrir því að kvíðinn sé óraunhæfur en börn gera það ekki alltaf. Þegar fólk með félagsfælni er í aðstæðum sem valda þeim kvíða kemur kvíðinn nánast strax og getur leitt til felmturskasts (panic attack).
Börn með þennan kvíða geta farið að gráta, fengið reiðikast, haldið fast í foreldra sína eða flúið úr aðstæðunum. Til þess að hægt sé að greina fólk með félagsfælni þarf kvíðinn að trufla líf einstaklinganna og börn yngri en 18 ára þurfa að hafa haft einkennin í sex mánuði eða lengur. Félagsfælni getur verið almenns eðlis þar sem kvíðinn beinist að næstum öllum félagslegum aðstæðum eða sérhæfur þar sem hann beinist aðallega að einhverjum ákveðnum félagslegum aðstæðum. Meðalaldur barna þegar röskunin hefst er 11,3-12,3 ár.
Boston Red Sox
Boston Red Sox er bandarískt hafnaboltalið frá Boston, Massachusetts. Liðið leikur í austurriðli Ameríkudeildar MLB. Fenway Park hefur verið heimavöllur liðsins frá árinu 1912.
Skelfiskeitrun
Skelfiskeitrun er heiti á fjórum eitrunareinkennum sem koma einkum til vegna neyslu á samlokum (kræklingum, kúskeljum, ostrum og hörpuskel). Þessir skelfiskar eru síarar, þ.e. þeir sía fæðuna úr sjónum, og því safnast fyrir í þeim eitur sem framleitt er af svifþörungum eins og svipuþörungum og kísilþörungum. Vegna þessa er neysla á skelfiski varasöm þegar mikið er um sviflægan þörungablóma sem við Ísland gerist einkum þegar sjórinn hlýnar á vorin. Mælingar hafa sýnt að magn hættulegra þörunga getur verið yfir viðmiðunarmörkum frá mars allt fram í lok desember á vissum stöðum.
Boston Red Sox
Liðið var stofnað árið 1901 sem eitt af átta liðum Ameríkudeildarinnar. Liðið hafði yfirburði í þessari nýstofnuðu deild og varð fyrst liða til að vinna World Series árið 1903. Eftir World Series keppnina árið 1918 var fimmti titillinn í höfn en þá tók við lengsta tímabil sem nokkurt lið í MLB hefur verið án meistaratitils. Endir þessa taptímabils var markaður árið 2004 þegar liðið vann sinn sjötta World Series titil. Sjöundi og nýjasti meistaratitill liðsins var unninn árið 2007.
Skelfiskeitrun
Einkenni skelfiskeitrunar eru ferns konar:
Af þessum fjórum tegundum eitrunar er PSP-eitrun langskæðust þar sem hún getur leitt til bráðadauða.
Skelfiskeitrun á Íslandi
Nokkrar þörungategundir sem valda skelfiskeitrun hafa fundist í Hvalfirði og þar af tvær sem eru í verulegum mæli.
N1
'''N1 hf. ''' er þjónustufyrirtæki sem varð til við samruna Olíufélagsins hf., Bílanausts, Ísdekkja, Gúmmívinnustofunnar og fleiri fyrirtækja 13. apríl árið 2007. Samkeppniseftirlitið metur markaðshlutdeild N1s á bilinu 35-40% og er það því stærsta olíufélagið á Íslandi.
Ker hf., sem áður rak bensínstöðvar N1s undir vörumerkinu Essó, var dæmt til að greiða 605 milljónir í sekt vegna ólöglegs verðsamráðs við önnur olíufélög en sektin var lækkuð í 495 milljónir eftir áfrýjun.
Bram Stoker
Bram Stoker (8. nóvember 1847 – 20. apríl 1912) var írskur rithöfundur sem er frægastur fyrir að hafa samið gotnesku skáldsöguna Drakúla. Á ævi sinni var Stoker þó kunnari sem aðstoðarmaður leikarans Henry Irving og leikhússtjóri Lyceum-leikhússins í London, sem Irving átti.
Æviágrip
Bram Stoker fæddist í Clontard í Dublin. Foreldrar hans voru Abraham Stoker og kvenréttindakonan Charlotte Mathilda Thornley. Stoker var þungt haldinn af óþekktum sjúkdómi á ungdómsárum sínum og sagðist hafa orðið mjög íhugull drengur vegna þess hve oft hann var rúmfastur. Þetta hafi síðan komið honum til góðs sem rithöfundur á fullorðinsárum sínum. Hann nam stærðfræði við Trinity-háskólann í Dublin frá 1864 til 1870 en var á sama tíma mjög áhugasamur um sagnfræði og heimspeki.
Eftir námsárin hóf Stoker að vinna sem leikhúsgagnrýnandi fyrir tímaritið The Dublin Mail. Þetta var ekki virt starfsgrein en Stoker vakti athygli lesenda fyrir vel skrifaða gagnrýni sína. Stoker kynntist leikaranum Henry Irving og vinskapur tókst með þeim eftir að Stoker skrifaði jákvæða gagnrýni um uppsetningu Irvings á Hamlet í Dublin árið 1876. Stoker fór einnig sjálfur að skrifa smásögur á þessum tíma.
Stoker hélt sjálfan sig út af fyrir sig en vegna skírlífs hjónabands þeirra Balcombe, aðdáunar Stokers á Walt Whitman, Hall Caine og Henry Irving, og vinskapar þeirra Oscars Wilde, telja sumir fræðimenn að Stoker hafi verið samkynhneigður og hafi skrifað sögurnar sínar til að fá útrás fyrir kynferðislega bælingu sína. Árið 1912 krafðist Stoker þess opinberlega að allir samkynhneigðir rithöfundar í Bretlandi yrðu fangelsaðir. Því hefur verið velt upp að hann hafi lagt þetta til vegna sjálfshaturs eða til þess að vekja ekki grunsemdir á sjálfum sér. Stoker byrjaði að skrifa Drakúla aðeins fáeinum vikum eftir að vinur hans, Oscar Wilde, hafði verið sóttur til saka og dæmdur fyrir samkynhneigð sína.
Bram Stoker fékk nokkur heilablóðföll á ævi sinni og lést loks úr einu þeirra á heimili sínu á George's Square þann 20. apríl árið 1912. Sumir ævisöguritarar hafa kennt sárasótt um dauða Stokers en aðrir segja að hann hafi unnið sér til óbóta og dáið úr ofþreytu.
Oxalis yacutulensis
Oxalis yacutulensis er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá NV-Argentínu.
Stóra bomban
Stóra bomban er heiti á atburði sem átti sér stað árið 1930 og varðaði aðallega Jónas Jónsson frá Hriflu og Helga Tómasson, yfirlækni á Kleppi.
Jónas Jónsson frá Hriflu var dómsmálaráðherra á þessum tíma og hafði bakað sér töluverðar óvinsældir meðal lækna. Hápunkti þessara óvinsælda var án efa náð þegar Helgi Tómasson, yfirlæknir á Kleppi, lýsti því yfir að hann teldi Jónas bera merki um geðveiki og ætti hann því að láta af embætti dómsmálaráðherra tafarlaust. Oft er þetta mál kallað geðveikismálið en Jónas nefndi þennan atburð stóru bombuna og hefur það nafn fest við það.
Jónas Jónsson frá Hriflu
Jónas var fæddur á Hriflu í Suður-Þingeyjarsýslu árið 1885. Jörðin var talin ein sú rýrasta í sveitinni en á móti kom að hún var í alfaraleið og var því mjög gestkvæmt. Hann stundaði nám við Möðruvallaskóla og er sagt að þar hafi forystuhæfileikar hans komið fyrir alvöru í ljós. Árið 1905 sótti hann um inngöngu í Latínuskólann í Reykjavík (nú Menntaskólann í Reykjavík), en hann hafði átt í miklum bréfasamskiptum við skólapilta í Framtíðinni, málfundafélagi skólans. Skemmst er frá því að segja að Steingrímur Thorsteinsson, rektor, hafnaði umsókn hans. Jónas safnaði þá styrkjum til náms við lýðháskólann í Askov í Danmörku og hélt síðan til Englands og lærði í Ruskin College í Oxford. Sá skóli var rekinn af bresku samvinnuhreyfingunni og verkalýðshreyfingunni og má segja að hann sé fyrsti verkamannaháskólinn í heimi. Jónas hafði frá barnsaldri verið mikill áhugamaður um ensku og taldi sig því slá tvær flugur í einu höggi með því að fara þangað; hann lærði ensku og kynntist nýjum straumum. Við komuna heim til Íslands árið 1909 snerist hann gegn nýríkum Íslendingum. Stuttu eftir komuna hóf hann afskipti af stjórnmálum og varð landskjörinn þingmaður árið 1922 og dómsmálaráðherra 1927. Hann hafði þó verið viðloðandi stjórnmál mun lengur og er hann talinn hafa verið sá sem ruddi nýrri flokkaskipan braut í landinu og þannig riðlað gömlum valdahlutföllum í landinu. Þá tók hann sem dómsmálaráðherra margar óvinsælar ákvarðanir og spunnust af miklar deilur. Ber þar helst að nefna læknadeiluna, fimmtardómsfrumvarpið og Íslandsbankamálið.
Læknadeilan
Læknadeilan fólst aðallega í skipan lækna en teygði sig einnig inn í starfsmannamál á Vífilsstöðum. Á þessum tíma skipaði dómsmálaráðherra lækna í stöður en það var viðtekin venja að embættisnefnd lækna fengi í raun að ráða. Jónas var aftur á móti ósammála þessari venju og sérstaklega þótti honum sárt þegar nefndin ætlaði að láta hann skipa svarinn óvin Framsóknarflokksins. Jónas greip þá það ráð að láta ráðuneytisstjórann sækja um fyrir hönd bróður síns og veitti honum síðan embættið. Síðan kom í ljós að þessi læknir vildi ekki flytja til Keflavíkur, þar sem hann hafði verið skipaður í embætti. Eftir nokkrar fortölur fékk Jónas hann til að þiggja embættið sem varð til þess að Morgunblaðið og Læknafélagið tóku að segja sögur af því hvernig Jónas hefði mútað lækninum til að taka við embættinu og var hann síðan rekinn úr Læknafélaginu. Þá gerði Jónas ýmislegt læknum til miska; hann ávítti nokkra fyrir fjáraustur en sérstaklega skal minnst á það þegar hann afnam fríðindi Þórðar Sveinssonar á Kleppi. Það er því ljóst að Jónas var óvinsæll á meðal lækna. Í viðleitni til að bæta úr málinu skipaði Jónas rannsóknardómara til að kanna afskipti lækna af veitingu læknisembætta og hófst rannsóknin um svipað leyti og stóra bomban kom fram.
Fimmtardómsfrumvarpið
Í framhaldi af læknarannsókninni þótti augljóst að það stefndi allt í að læknamálið færi fyrir Hæstarétt og þar þóttist Jónas vita að honum yrði dæmt í óhag. Hann setti því fram frumvarp um Hæstarétt sem miðaði aðallega að því að nafninu skyldi breytt í fimmtardóm, nýir dómarar skyldu koma inn og sitjandi dómarar hefðu ekkert að segja um nýja dómara. Sökum almennrar óánægju varð þó ekkert úr fimmtardómsfrumvarpinu.
Íslandsbankamálið
Þriðja atriðið sem gjarnan er talið undanfari stóru bombu er Íslandsbankamálið sem rétt eins og hin tvö málin náðu hámarki sínu í byrjun árs 1930. Það mál snerist um það að ríkið greip ekki inn í gjaldþrot Íslandsbanka og litu margir á þetta sem aðför að sjávarútveginum.
Sögusagnir um Jónas
Líkt og um marga stjórnmálaskörunga fóru hinar ótrúlegustu sögur af stað um Jónas. Margir töldu hann geðveikan og líkti t.d. Jóhann Jósefsson, þingmaður Íhaldsflokksins, honum við Nero og Caligula á þinginu 1929. Þá ýjaði Ólafur Thors að því að hann væri á eiturlyfjum og fylgdi Morgunblaðið þeim aðdróttunum eftir með grein sem nefndist Eiturmeðulin, í hverri talað var um hegðun hans á stjórnmálafundi í Skagafirði. Þá gerði sama blað stórmál úr framkomu Jónasar þegar bíll hans lenti í árekstri í Ártúnsbrekkunni og hamraði á því við hvert tækifæri að Jónas væri ofstopamaður haldinn ofsóknaræði.
Atburðir
Þann 19. febrúar 1930 lá Jónas frá Hriflu veikur heima hjá sér í Sambandshúsinu. Þá kemur til hans Helgi Tómasson, yfirlæknir á Kleppi, sem Jónas hafði sjálfur skipað í embætti ári fyrr. Fljótlega fóru að ganga miklar sögur í Reykjavík sem og á landinu öllu um fund þeirra Helga. Athygli vekur að það var Jónas sem gerði það opinbert með stórri grein í Tímanum, málgagni Framsóknarflokksins, hinn 26. febrúar. Greinin er rituð sem opið bréf til Helga Tómassonar og rekur Jónas þar málavexti. Verkið er án efa það langfrægasta sem Jónas skrifaði. Fyrirsögn greinarinnar var einfaldlega Stóra bomban og af þessari fyrirsögn dregur málið nafn sitt. Þar vísar Jónas til ummæla Sigurðar Magnússonar, pólitísks andstæðings síns, um að brátt myndi stóra bomban falla á Alþingi sem granda myndi landsstjórninni í pólitískum skilningi. Greinin er helst til löng og er hún skrifuð á sérlega yfirvegaðan hátt. Jónas byrjar á að lýsa yfir undrun á að Helgi, við hvern hann ætti ekkert sökótt, dæmdi hann geðveikan án þess að nokkur hefði beðið hann um það og án þess að hafa rannsakað Jónas. Þá fer hann að tala um rógsmál íhaldsmanna gegn sér og telur Helga Tómasson vera hluta af rægingarherferð þeirra. Greinin átti stóran þátt í því að snúa almenningsálitinu upp á móti Helga Tómassyni og fylgismönnum hans. Áhugavert er að skoða lýsingu Jónasar á fundi hans við Helga, sem Helgi fyrir sitt leyti sagði mjög einhliða og ranga í meginatriðum.
Helgi svaraði fyrir sig tveimur dögum síðar í Morgunblaðinu, sem að margra áliti var málpípa íhaldsmanna. Þar þvertekur hann fyrir það að nokkrar pólitískar hvatir liggi að baki gjörðum hans og bendir á að hann sé ekki sá fyrsti sem viðri slíkar skoðanir á dómsmálaráðherranum. Þannig hafi Jónas Kristjánsson, læknir og alþingismaður, sagt 1927 á Alþingi
Þá vísar Helgi til samtala við marga lækna, sem hann nafngreinir þó ekki, og segir þá alla sammála sér. Hann vísar á bug kröfu Jónasar frá Hriflu um að hann rökstyðji álit sitt með þeim rökum að almenningur sé ekki dómbær aðili í “sjerfræðilegum efnum sálsýkisfræðinnar” en hann sé aftur á móti tilbúinn til að leggja fram gögn fyrir nefnd erlendra sérfræðinga er alþingi fengi til að rannsaka heilbrigði ráðherra.
Seinna sama árs skrifaði Helgi síðan sína útgáfu af fundi þeirra Jónasar. Aðalmunurinn á henni og frásögn Jónasar er sá að samkvæmt þeirri fyrrnefndu samsinnti kona Jónasar sjúkdómsgreiningu læknisins og bað um ráð fyrir eiginmann sinn.
Jafnvel þótt Helgi neitaði því að málið væri pólitískt kom fljótt í ljós að afstaða manna til málsins fór nær algjörlega eftir stjórnmálaskoðun viðkomandi.
Athyglisvert er þó að skoða ritstjórnargrein í Morgunblaðinu þar sem blaðið hélt því fram að Helgi væri ekki atbeini sjálfstæðismanna heldur framsóknarmanna, sem hefðu ætlað að losa sig við Jónas. Stuttu seinna birtu þingmenn Sjálfstæðisflokksins yfirlýsingu þar sem þeir sóru af sér öll tengsl við hið svokallaða geðveikismál.
Fjölmargar aðrar greinar birtust í blöðum landsins; 1. mars skrifuðu 28 læknar í Reykjavík undir traustsyfirlýsingu til Helga Tómassonar og þá birtu þingmenn Sjálfstæðisflokksins yfirlýsingu þar sem þeir harðneituðu því að hafa eitthvað að gera með álit Helga. Aftur á móti sögðust þeir skilja gerðir hans.
Útlend athygli
Mál þetta vakti ekki einungis athygli á Íslandi heldur einnig á Norðurlöndum. Í Danmörku höfðu sum blaðanna flutt fréttir af því að á Íslandi væri geðveikur dómsmálaráðherra og þótti það pínlegt fyrir stjórnvöld á Íslandi, sér í lagi sökum alþingishátíðarinnar sem stóð fyrir dyrum. Því er auðvelt að skilja ásetning stjórnvalda að kæfa þetta mál sem áburð illgjarnra íhaldsmanna og sárra lækna. Það tókst einstaklega vel og í kjölfarið söfnuðu stuðningsmenn Jónasar 3.089 undirskriftum honum til stuðnings auk þess sem ýmsir málsmetandi menn, til dæmis Halldór Laxness, lýstu yfir stuðningi við hann. Sú mikla samúðarbylgja sem reis upp með honum varð til þess að styrkja Jónas í ráðherraembætti og má segja að atlagan að Jónasi hafi komið íhaldsmönnum verulega í koll enda tvöfaldaði Jónas fylgi flokks síns í næstu kosningum.
Helga Tómassyni vikið úr starfi
Helga Tómassyni var vikið úr starfi yfirlæknis á Kleppi 30. apríl og var hann einnig látinn hætta ýmsum öðrum trúnaðarstörfum, t.d. þátttöku í starfræksluundirbúningi Landspítalans. Að sögn Tímans fór Helgi með látum og er sagt að hann hafi boðið hverjum sjúklingi sem vildi að fara. Fyrirsögn Morgunblaðsins daginn eftir var ''„Bomba nr. tvö. Dómsmálaráðherrann fremur það níðingsverk gegn sjúklingum á Kleppi að reka dr. Helga Tómasson fyrirvaralaust í gær“'' og fylgir fyrirsögninni grein um grátandi sjúklinga. Brottvikningu Helga fylgdu síðan ásakanir um að Helgi hefði haft vísvitandi á brott með sér sjúkradagbækur, lyfjaskrá og fleira til að gera hinum nýja lækni sem örðugast um vik. Helgi neitaði að láta gögnin af hendi nema með dómsúrskurði og á endanum fékkst sá úrskurður.
Málaferli
Mörg önnur málaferli spruttu upp af stóru bombunni og vann t.a.m. Helgi Tómasson mál gegn ríkissjóði vegna ólögmætrar brottvikningar frá Kleppi.
Flughundar (ættkvísl)
Flughundar (fræðiheiti: Pteropus) eru ættkvísl flughunda.
Halldór Baldursson
Skopmyndir hans um íslenskt þjóðlíf hafa birst í Viðskiptablaðinu um árabil og frá 2005 einnig í Blaðinu, sem síðar var endurnefnt 24 stundir. Eftir að 24 stundir voru lagðar niður í kjölfar bankahrunsins 2008 flutti Halldór sig um set yfir á Morgunblaðið, en var svo ráðinn til Fréttablaðsins í mars 2010.
Árið 2006 kom út bókin Í grófum dráttum með skopteikningum Halldórs.
Sandmunablóm
Sandmunablóm (fræðiheiti: Myosotis stricta) er einær jurt af munablómaætt. Það ber dökkblá blóm og vex á þurrum melum og í sandbrekkum.
Faggilding
Faggilding er formleg viðurkenning þar til bærs stjórnvalds á því hvort aðili sé hæfur til að vinna tiltekin verkefni samkvæmt samræmismati, sem er mat á því hvort aðili uppfylli slíkar kröfur. Einnig eru metnar vörur, ferli og kerfi. Hugverkastofan er hinn opinberi faggildingaraðili á Íslandi og hefur með höndum allar tegundir faggildinga bæði þar sem er lagaleg krafa um faggildingu og á sviðum þar sem mönnum er í sjálfsvald sett að faggilda starfsemi sína.
Smokkar
Smokkar einnig nefndir Höfuðfætlingar (fræðiheiti Cephalopods) eru í flokki lindýra sem einkennist af samhverfri líkamsbyggingu, með stórt höfuð og fót sem skiptist í marga arma og á þessum örmum eru yfirleitt sogskálar sem þeir nota til að grípa fæðu. Í flokknum eru um 800 tegundir og skiptast þær í 3 undirflokka sem eru kolkrabbar, smokkfiskar og kuggar. Kolkrabbar og smokkfiskar eru hópur Coleoidea þar sem skelin er falin inn í líkamanum. Kuggar eru aftur á móti í hóp Nautiloidea þar sem skelin er sýnileg líkt og kuðungur eins og á perlusnekkjum sem dæmi. Af kuggum er aðeins ein ættkvísl lifandi (Nautilus) og sex tegundir.
Útbreiðsla
Smokkar eru mjög útbreiddur flokkur]] og er þennan flokk að finna í öllum höfum heims, allt frá heitum höfum að ísilögðum höfum. Smokkar eru sjávartegund sem þolir ekki ósölt vötn en til eru undantekningar þar sem fundist hafa verið tegundir í ferskvatni, til dæmis (Lollguncula brevis) fannst í ferskvatni í Chesapeake bay. (Dr. James B. Wood's, e.d.)
Tegundir við Ísland
Við Ísland finnast um fjórtán tegundir af smokkum en einungis ein af þeim er nýtt til veiða og er það Beitusmokkurinn. Beitusmokkurinn lifir í úthafinu suður af landinu og gengur til lansinns í miklum torfum en lætur sig síðan hverfa í mörg ár þess á milli.
Önnur algeng tegund er Dílasmokkurinn. Hann lifir í úthafinu norðan við Ísland og er aðal fæða sumra hvala hér við land.
Aðrar smokkategundir sem hafa fundist hér við land eru til dæmis pokasmokkur, litli kraki, bikarsmokkur og risasmokkurinn.
Lífsferill
Smokkar eru taldir vera gáfuðustu dýrin á meðal hryggleysingja þar sem þeir eru með mjög stóran heila sem er varinn í brjóskmyndaðri höfuðkúpu og mjög þróuð skynfæri.
Smokkar eru með stór og þróuð augu og nota sjón sína mikið og þá sérstaklega til að greina mun á rándýrum og bráð og til að eiga samskipti hvorn við annan.
Atsuyoshi Furuta
Atsuyoshi Furuta (fæddur 27. október 1952) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 32 leiki með landsliðinu.
Smokkar
Lífsferill
Þegar rándýr ráðast á smokka deyja þeir ekki ráðalausir en þeir hafa þann eiginleika að geta breytt lit í samræmi við nágrenni mjög hratt, einnig geta þeir breytt líkamlegri lögun og áferð. Ef þessi felutækni virkar ekki eru smokkar með blekpoka á sér sem er staðsettur undir meltingarveginum og opnast inn í endaþarminn og geta sprautað þessu bleki og myndað stórt ský og látið sig hverfa á örskot stundu.
Smokkar eru bestu sunddýrin á meðal hryggleysingja en þeir eru með útblástursrör þar sem þeir dæla sjó í gegnum rörið og út á miklum krafti og ná fljótt miklum hraða. Á þessum tengli má sjá myndband af kolkrabba beita þessum aðferðum, semsagt sprauta bleki, aðlagast umhverfi (litabreyting) og synda hratt.
Lifnaðarhættir
Lífshættir smokkfiska og kolkrabba eru gjörólíkir.
Smokkfiskar
Smokkfiskar eru með 10 arma og eru mjög góð sunddýr og eru mun betur aðlagaðir til sunds en kolkrabbar og þar af leiðandi lifa þeir upp í vatnsmassanum. Smokkfiskar eru með leifar af skel inn í sér en enga að utan. Stærð smokkfiska getur farið frá örfáum cm að lengd og allt að 20 metrum að lengd. Smokkfiskar eru rándýr sem lifa á fiskum og öðrum smokkfiskum. (Hreiðar Þór Valtýsson, 2011)
Kolkrabbar
Kolkrabbar eru með 8 arma og eru með enga skel á sér. Stærð þeirra er frá 5 cm og geta orðið allt að 9 m. að lengd. Þeir lifa við botninn og eru mjög klókir að fela sig og geta troðið sér í skorur, geta skipt um lit og notað blek í varnaðarskyni. Eru rándýr sem lifa á kröbbum og humrum o.fl. (Hreiðar Þór Valtýsson, 2011)
Æxlun
Coleoidea hópur smokka lifir mjög hratt og vex mjög ört þar sem þessi hópur verður aðeins eins til tveggja ára gamall þar sem þeir hrygna aðeins einu sinni á lífsferli sínum og deyja þar af leiðandi að lokinni hrygningu.
Hængurinn er með sæðisarm kallaður hectocotylus sem hann notar til að sprauta sæðisfrumum inn í hrygnuna til að frjóvga hana. Þegar hrygnan er orðin frjó þá leggur hún litlum eggjum og deyr, þetta gerist hjá smokkfiskum og kolkröbbum.
Þróun
Mjög erfitt er að skorða við innri þróunarsögu smokka og hafa mörgum sameindalíffræðilegum aðferðum verið beitt en niðurstöðurnar skorðast alltaf á við það náttúrulega. Eins og áður hefur komið fram eru smokkum skipt í tvo undirhópa, Nautiloids og Coleoids. Coleoids hópurinn er mun þróaðri hópur þar sem flest allar tegundir smokka tilheyra þessum undirhóp þar sem einungis kuggar eru í Nautiloid hópnum. (Jan Strugnell og Michele K. Nishiguchi, 2007)
Melges 24
thumb|right|Melges 24 Melges 24 er 24 feta (7,3 metra) langur opinn kjölbátur sem er oftast notaður sem kappsiglingabátur með tveggja til fimm manna áhöfn. Hann var hannaður af bandaríska fyrirtækinu Reichel/Pugh árið 1992 og er framleiddur af Melges Performance Sailboats.
Báturinn er með fokku og bermúdasegl og er búinn gennaker sem er festur á laust bugspjót að framan. Samanlagður seglaflötur er 1000 ferfet (um 93 fermetrar).
Varnarhyggja
Varnarhyggja er kenning í alþjóðasamskiptum innan raunhyggju um að stríð séu í flestum tilvikum óskynsamleg og hafi nær ávallt óhagstæðar afleiðingar fyrir ríki. Í fyrsta lagi vegna þess að það sem talið er vera undirliggjandi forsenda fyrir stríðinu getur reynst vera röng eða óréttmætt. Í öðru lagi, getur það haft í för með séð diplómatískan kostnað að koma af stað stríði án þess að hafa afdráttarlausar sannanir um að hitt ríkið hafi ætlað að gera árás. Það getur haft í för með sér þær afleiðingar að önnur ríki muni ekki mynda bandalög með því, þar sem litið verði á það sem óáreiðanlegt og ógnandi. Í þriðja lagi gerir varnarhyggjan ráð fyrir að vörn hafi kosti umfram sókn og því sé betra fyrir ríki að verjast fremur en að leggja í sókn, í þágu öryggis.
Bikarfléttuætt
Bikarfléttuætt (fræðiheiti: Cladoniaceae) er ætt fléttna sem innihélt 570 tegundir árið 2008. Fulltrúar tveggja ættkvísla bikarfléttuættar finnast á Íslandi. Af ættkvíslinni Cladonia finnast 56 tegundir á Íslandi en af ættkvíslinni Pilophorus finnast tvær tegundir.
Tegundir af bikarfléttuætt hafa blaðkennt eða hreisturkennt frumþal. Upp af frumþalinu vex runnlaga greinótt þal sem endar í bikörum, oddum eða greinast frekar.
Hafnarfjall
thumb|Hafnarfjall séð frá [[Borgarnesi]] thumb|Hafnarfjall að vori.
Hafnarfjall er 844 m hátt fjall um 4 km suðaustur af Borgarnesi, nálægt Vesturlandsvegi. Fjallsins er getið í Landnámabók (Hafnarfjöll) og náði hið víðlenda landnám Skallagríms að því.
Hafnarfjall er snarbratt, skriðurunnið og hlíðarnar gróðurlausar. Það er hluti eldstöðvar sem var virk fyrir fjórum milljónum árum við Skarðsheiði. Það er að mestum hluta myndað úr blágrýti, en í norðurhlíð fjallsins finnast þó ljósleit klettanef úr granófýri sem heita Flyðrur. Þar ofan við er hæsti tindur fjallsins, Gildalshnúkur. Um það bil þrjá tíma tekur að ganga á Hafnarfjall og er þægilegast að ganga á það að norðan ofan Borgarfjarðarbrúar eða sunnan frá brekkurótum norðan Ölvers.
Undir fjallinu er Hafnarskógur sem er birkiskógur.Vindasamt er undir Hafnarfjalli og þar verða oft varhugaverðir sviptivindar.
Alaskavíðir
Alaskavíðir eða tröllavíðir (fræðiheiti: Salix alaxensis) er hraðvaxta og hávaxinn sumargrænn runni af víðiætt með ílöng lauf sem eru græn og slétt að ofan en grá og loðin að neðan. Börkurinn er grár og sléttur. Af honum eru tvö afbrigði: alaxensis og longistylis. Hann er upprunninn í Alaska en hefur verið fluttur út, meðal annars til Íslands, vegna þess hve harðger hann er. Hann er notaður tímabundið í skjólbelti þar sem hann vex mjög hratt upp og verður um 6 til 10 m á hæð. Hann er skriðull og lágvaxinn norðarlega á útbreiðslusvæði sínu.
Um túlkun
Um túlkun (gríska: Peri Hermeneias, latína: De Interpretatione) er verk eftir forngríska heimspekinginn Aristóteles og fjallar aðallega um málspeki og rökfræði. Gríska sögnin hermeneuein getur þýtt „að túlka“ eða „fullyrða“ og því vilja sumir gefa verkinu titilinn Um staðhæfingar. Raunin er hins vegar sú að ekki er vitað hvernig titill verksins er til kominn. Ósennilegt er að hann sé frá Aristótelesi sjálfum.
Verkið fjallar að mestu leyti um meðferð einfaldra staðhæfinga og um háttarökfræði, þ.e. rökfræði nauðsynja og möguleika. Í verkinu er komist að mikilvægum niðurstöðum, m.a. um meðferð hugtaka og orða, eins og staðhæfing, nafn, umsögn, neitun, möguleiki og nauðsyn, sem og er mikilvægum afrekum náð, einkum í ljósi þess að í verkinu kemur fyrir fyrsta umfjöllun heimspekings um háttarökfræði.
Fyrstu sex kaflarnir snúast um nöfn og orð í tungumálinu, næstu þrír kaflar um undantekningar frá mótsagnarlögmálinu, tvígildislögmálinu og lögmálinu um annað tveggja, þá fjalla tveir kaflar um staðhæfingar og síðustu kaflarnir þrír um háttarökfræði.
9. kafli Um túlkun hefur hlotið meiri athygli heimspekinga en restin af verkinu en þar ræðir Aristóteles undantekningu á tvígildislögmálinu og lögmálinu um annað tveggja í ljósi rökfræðilegrar nauðhyggju sem myndi leiða af því að staðhæfingar um framtíðina hefðu ákveðið sanngildi. Dæmið sem Aristóteles tekur er staðhæfingin „Það verður sjóorrusta á morgun“ og hefur það orðið frægt sem „Sjóorrustan“.
Um túlkun er (annar) hluti af Organon (Verkfærinu), en svo eru rökfræðirit Aritsótelesar nefnd einu nafni.
Bakkalykill
Bakkalykill (fræðiheiti Primula warshenewskiana) er blóm af ættkvísl lykla.
Fjölgreindakenningin
thumb|Mismunandi svið fjölgreindar Fjölgreindakenningin er kenning eftir Howard Gardner sem skiptir greind í nokkur svið. Gardner skilgreinir greind sem Greind er líffræðileg/sálfræðileg geta til að vinna úr þekkingu/upplýsingum sem hægt er að nýta til að leysa mál eða skapa afurðir sem hafa gildi í menningu.
Gareth Evans
Gareth Evans (12. maí 1946 – 10. ágúst 1980) var breskur heimspekingur og prófessor í heimspekivið Oxford University á 8. áratug 20. aldar.
Ævi
Evans nam heimspeki, stjórnmálafræði og hagfræði við University College í Oxford (1964–1967). Kennari hans í heimspeki var Peter Strawson. Hann varð fræðimaður við Christ Church, Oxford (1967–1968) og Kennedy Scholar við Harvard University og University of California, Berkeley (1968–1969). Hann lést af völdum lungnakrabbameins árið 1980, þá 34 ára gamall. Ritgerðasafn hans, The Varieties of Reference, kom út að honum látnum.
Störf
Á stuttum ferli sínum lagði Evans að mörkum í rökfræði, frumspeki, málspeki og hugspeki. Auk Strawsons voru Michael Dummett og John McDowell mikilvægir áhrifavaldar í hugsun hans.
Líkt og margir breskir heimspekingar vann Evans að því að þróa merkingarfræði fyrir náttúruleg tungumál, undir áhrifum frá bandaríska heimspekingnum Donald Davidson.
Tugir ritgerða voru skrifaðar sem andsvar við einnar blaðsíðu langri grein hans „Can There Be Vague Objects?“ sem birtist í tímaritinu Analysis. Hún er nú talin vera undirstöðuverk í frumspeki.
Actinostrobus pyramidalis
Actinostrobus pyramidalis er sígræn trjátegund frá suðvesturhluta Vestur-Ástralíu þar sem hún vex á rökum sandsléttum.
Hún verður að 8 m há.
Tíraspol
thumb|right|Þinghús Transnistríu í Tíraspol Tíraspol er de facto höfuðborg Transnistríu og önnur stærsta borg Moldóvu. Borgin stendur á austurbakka árinnar Dnjestr. Rússneski hershöfðinginn Alexander Súvorov stofnaði hana formlega árið 1792.
Örlagasteinninn
thumb|220px|Eftirlíking af steininum
Örlagasteinninn eða Scone-steinninn (enska: Stone of Scone, gelíska: An Lia Fàil, skoska: Stane o Scuin) er krýningarsteinn Skotakonunga. Steinninn er 152 kílóa aflangur sandsteinshnullungur sem hvarf úr krýningarhásætinu í Westminster Abbey á jólanótt 1950. Steinninn hafði þá verið í enskum höndum í 654 ár. Árið 1996 var steininum skilað til Skotlands á athöfn við ensku landamærin.
Steinninn var síðast notaður við krýningu Karls 3. konungs árið 2023. Steinninn var fluttur tímabundið aftur til Lundúna í tilefni af krýningunni.
Munnmælasögur um steininn
Tvær munnmælasögur eru um steinninn. Önnur að Jakob forfaðir Ísraelsmanna hafi haft steinninn undir kodda sínum þegar hann fékk vitrun um stiga upp til himna og sá engla sem fóru upp og niður stigann. Síðar hafi steinninn borist til Egyptalands og þaðan með Gaþelusi konungssyni frá Aþenu sem kvæntist Scota,  einni af ambættum Faraós. Eftir að egypski herinn drukknaði í Rauðahafinu hafi Gaþelus og Scota farið með flokki manna meðfram norðurströnd Afríku til Njörvasunds og yfir til Spánar. Þar hafi Gaþelus stofnað konungsríki sem stóð í margra mannsaldra og var forlagasteinninn hásæti konunga þar. Síðar hafi skoskur höfðingi William Breck farið með steininn til Írlands og látið krýna sig til konungs á honum hjá Tara. Fergus Eiríksson afkomandi Símonar Breck var rekinn brott frá Írlandi árið 500 f. krist og fór þá til Argyle á Skotlandi með steininn. Steinninn var settur upp í Dunsstaffenage og voru 40 konungar krýndir á honum.
Kantabría
thumb|right thumb|right thumb|right
Kantabría (spænska: Cantabria) er sjálfstjórnarsvæði á Norður-Spáni. Auk þess er það eitt af 50 héruðum Spánar. Höfuðborg þess er Santander.
Portúgalskur skúti
Portúgalskur skúti (portúgalska: escudo português) var gjaldmiðill notaður í Portúgal áður en evran var tekin upp árið 2002. Einn skúti skiptist í 100 hundraðshluta (centavo). Við upptöku evrunnar var gengið fest í 1 EUR = 200,482 PTE.
Jason Newsted
thumb|Newsted árið 2013.