cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verðbréfaeftirlit Bandaríkjanna
Markmið og leiðarljós
Leiðarljós Verðbréfaeftirlitsins er að vernda fjárfesta og stuðla að sanngjörnum og skilvirkum mörkuðum sem byggja upp auð og verðmæti (e. capital) innan hagkerfisins og viðhalda efnahagslegum vexti (e. economic growth). Eitt lykilatriðið í starfi Verðbréfaeftirlitsins er að tryggja aðgengi að grundvallarstaðreyndum um fyrirtæki eða fjárfestingu (e. investment) á markaði og að sömu upplýsingar liggi fyrir við kaup og sölu verðbréfa, hvort sem um ræðir einstaklinga eða fagfjárfesta.
Aðdragandi
Á árunum fyrir Kauphallarhrunið var lítill vilji meðal stjórnvalda í Bandaríkjunum um að herða löggjöf um verðbréfa- og fjármálamarkaði. Lítill áhugi var jafnframt á því að koma á fót eftirlitsstofnun á vettvangi alríkisins. Uppgangurinn og fjörið eftir fyrri heimstyrjöldina varð til þess að hugmyndir um að gera ranga upplýsingagjöf eða svik í tengslum við hlutabréfaviðskipti refsiverð, voru geymdar ofan í skúffu. Fæstir þeir aðilar sem störfuðu á markaði huguðu að kerfisáhættunni (e. systemic risk) sem var að byggjast upp í fjármálakerfinu.
Kauphallarhrunið 1929
Kauphallarhrunið mikla á Wall Street hófst í lok október og stóð fram í byrjun nóvember árið 1929, þegar verðbréf í Kauphöllinni í New York (e. New York Stock Exchange NYSE) féllu niður úr öllu valdi. Hrunið hófst fyrir alvöru fimmtudaginn 24. október, en sá dagur hefur verið nefndur Black Thursday. Verðbréfasalar reyndu að selja mestöll bréf sín til þess að koma í veg fyrir mikið tap en þrátt fyrir inngrip bankastofnana og stórra fjárfestingafélaga tókst ekki að stöðva þróunina.
Svarti þriðjudagurinn
Mánudaginn 28. október, Black Monday, þegar verðfallið varð einna mest á einum viðskiptadegi, féll verðmæti markaðarins um tæplega 13%. Þriðjudaginn 29. október, Black Tuesday, hrundi verðmæti markaðarins um önnur 12%. Flest stóru fyrirtæki Bandaríkjanna höfðu tapað gríðarlegum verðmætum og hlutabréf þeirra orðin að mestu verðlaus. Dagana í aðdraganda hrunsins höfðu markaðir sveiflast mikið upp og niður og með óvenjulegum hætti. Skjálfti hafði gert vart við sig hjá verðbréfasölum, sem þóttust skynja að eitthvað mikið var í vændum. Óstöðugleiki einkenndi því dagana fram að Kauphallarhruninu og algjört fall Kauphallarinnar í London (e. London Stock Exchange LSE) þann 20. september hafði haft þau áhrif að fjárfestingar utan Bandaríkjanna voru ekki lengur arðvænlegar og möguleikar fjárfesta því takmarkaðir.
Brjáluðu árin
Verðbréfamarkaðir í Bandaríkjunum höfðu vaxið gríðarlega eftir fyrri heimstyrjöldina með tilheyrandi vexti hagkerfisins, sem og menningar- og efnahagslífs annarra Vesturlanda. Hagvaxtarskeiðið hefur verið nefnt The Roaring Twenties eða Brjáluðu árin (f. Années folles) eins og Frakkar kölluðu tímabilið frá fyrra stríði fram að kreppu. Stórborgirnar fylltust af fólki í leit að atvinnu og bættum lífsgæðum í ljósi mikils vaxtar í framleiðsluiðnaði, sem aftur leiddi til hnignunar í landbúnaði. Einstaklingar og hlutafélög fjárfesta, vildu verja sparnaði sínum eða hagnaði fyrirtækja til kaupa á verðbréfum, einkum á eftirmarkaði (e. secondary market), en slík viðskipti gáfu að jafnaði mikinn arð og það á undraskömmum tíma. Bankarnir lánuðu auk þess grimmt til verðbréfaviðskipta og hlutabréfakaupa, en það fjármagn sogaðist inn á Wall Street og gerði vöxtinn mögulegan. Spákaupmennska (e. speculation) og fjárfestingar sem að mestu voru fjármagnaðar með lánsfé (e. margin), urðu til þess að kynda enn frekar undir vöxtinn. Viðvörunarbjöllur um að undirliggjandi verðmæti fyrirtækja á markaði væru takmörkuð voru hundsaðar. Kauphallarhrunið markaði endalok hagvaxtarskeiðsins.
Heimskreppa
Í kjölfar Kauphallarhrunsins skall á heimskreppa sem fengið hefur nafnið Kreppan mikla (e. The Great Depression). Hrunið er mesta fall verðbréfa í sögu Bandaríkjanna og hafði mikil efnahagsleg áhrif, ekki síst ef tekið er tillit til þeirra víðtæku afleiðinga sem urðu í kjölfar hrunsins. Heimskreppan stóð í áratug og hafði mikil áhrif á hinum iðnvæddu Vesturlöndum, sem og í þróunarlöndunum allt fram undir seinni heimstyrjöld. Kauphallarhrunið mikla og atburðirnir á Wall Street árið 1929 hafa verið viðfangsefni fræðasamfélagsins og vakið áhuga hagfræðinga, hagsöguspekinga og stjórnmálafræðinga, enda líklega um einn markverðasta atburð 20. aldarinnar að ræða, fyrir utan heimstyrjaldirnar tvær og tengda atburði, sem og Kalda stríðið og þær heimssögulegu umbreytingar sem því tengjast.
Pecora rannsóknarnefndin
Pecora rannsóknarnefndin (e. Pecora Commission) hóf störf í mars 1932 á vegum United States Senate Committee on Banking and Currency. Nefndinni var ætlað að rannsaka aðdraganda og ástæður Kauphallarhrunsins og hvers vegna stærstur hluti fjármálakerfis Bandaríkjanna var að hruni kominn, þar á meðal margar helstu fjármálastofnanir þess tíma. Rannsóknin leiddi til umbytingar á fjármálakerfi Bandaríkjanna og lagaumgjörð verðbréfaviðskipta.
Tilraun til hvítþvottar
Meirihluti repúblikana á Bandaríkjaþingi stóð að stofnun rannsóknarnefndarinnar, en rannsóknin var gagnrýnd af demókrötum fyrir að vera tilraun til hvítþvottar og að hún væri eingöngu framkvæmd til þess að slá á reiði almennings í skugga Kreppunnar miklu. Nefndin dregur nafn sitt af Ferdinand Pecora, aðstoðarsaksóknara í New York-sýslu, sem var ráðinn til þess að skrifa lokaskýrslu nefndarinnar. Hann komst að því að mörgum lykilspurningum hafði ekki verið svarað í fyrri störfum nefndarinnar. Pecora tók því málin í sínar hendur og rannsakaði aðdraganda hrunsins með ýtarlegum hætti. Pecora stóð meðal annars fyrir yfirheyrslum yfir stjórnendum National City Bank (síðar Citibank), sem varð til þess að bankastjórinn neyddist til að segja af sér. Vitnisburður bankabarónsins J.P. Morgan Jr. kallaði jafnframt á harkaleg viðbrögð almennings, sérstaklega þegar Morgan viðurkenndi að hann og margir kollegar hans hefðu ekki greitt neinn tekjuskatt á árunum 1931 og 1932.
Vafasamir viðskiptahættir
Í ljós kom að miklar brotalamir höfðu verið í starfsemi helstu fjármálafyritækja og þeirra sem stunduðu verðbréfaviðskipti á árunum fyrir Kauphallarhrunið. Viðskiptahættir auðmanna höfðu tryggt þeim meiri hagnað á kostnað almennra fagfjárfesta, fallinna fyrirtækja og einstaklinga. Vildarvinalisti J.P. Morgan Jr. var dæmi um slíkar brotalamir, þar sem sérvaldir aðilar gátu tekið þátt í hlutabréfaútboðum og verðbréfaviðskiptum með miklum afslætti. Veran á listanum veitti þessum aðilum forgang að markaðnum og möguleika á meiri hagnaði umfram hinn almenna fjárfesti. Vitnaleiðslur Pecora voru taldar sýna svart á hvítu þann ójöfnuð sem ríkti á milli milljóna almennra borgara sem áttu um sárt að binda vegna kreppunnar og þeirra fáu auðmanna sem höfðu stuðlað að hruninu með óábyrgri hegðun og vafasömum viðskiptaháttum.
Uppruni
Árin eftir hrunið einkenndust, ólíkt fyrir hrun, af vilja til grundvallarbreytinga og umbóta á umhverfi og löggjöf um fjármálamarkaði. Í ljósi reynslunnar var kallað eftir aukinni ábyrgð og heiðarleika í viðskiptum. Bandaríkjaþing stóð fyrir rannsókn á aðdraganda og ástæðum hrunsins og leitaði lausna til þess að endurheimta traust. Almenn samstaða var um þær leiðir sem farnar voru, enda var þeim ætlað að herða regluverk og umgjörð verðbréfaviðskipta og koma í veg fyrir að slíkar aðstæður gætu skapast aftur. Meðal aðgerða sem ráðist var í var stofnun Verðbréfaeftirlitsins.
Meginmarkmið aðgerðanna má draga saman í tvær klausur:
Blue Sky lögin
Blue Sky lög er lögfræðilegt samheiti yfir þá löggjöf sem er í gildi í fylkjum Bandaríkjanna og fjallar um sölu og framboð á verðbréfum. Löggjöfin stuðlar jafnframt að vernd almennings gagnvart verðbréfasvikum (e. securities fraud). Blue Sky lögin eru nokkuð mismunandi eftir fylkjum, en eiga það sammerkt að gera að skilyrði skráningu allra verðbréfa sem til sölu eru hverju sinni, sem og skráningu verðbréfamiðlara (e. brokers), verðbréfasala (e. dealers) og verðbréfafyrirtækja (e. brokerage). Í hverju fylki eru starfandi opinberar eftirlitsstofnanir sem hafa það hlutverk að fylgjast með því að lögunum sé framfylgt og veita fjárfestum vernd og réttaraðstoð hafi þeir skaðast á verðbréfasvikum.
Verðbréfalöggjöfin 1934
Verðbréfalöggjöfin The Securities Exchange Act, sem tók gildi 6. júní árið 1934, er ein helsta lagaumgjörð um verðbréfaviðskipti í Bandaríkjunum. Löggjöfin er markverð fyrir þær sakir að í henni er lagður grunnur að því regluverki sem verðbréfamarkaðir, einkum eftirmarkaðir (e. secondary market), starfa eftir. Með löggjöfinni var Verðbréfaeftirlitið jafnframt stofnsett, en hlutverk þess er að halda uppi eftirliti með því að lögunum sé framfylgt og sækja til saka þá aðila sem gerast brotlegir. Lagasetningin tengdist New Deal umbótastefnu Franklin D. Roosevelt, en með henni var stefnt að því að reisa efnahag Bandaríkjanna úr viðjum Kreppunnar miklu.
Kauphallir og rafræn viðskipti
Hluti laganna fjallar um þá staði sem verðbréfaviðskipti fara fram og þau verkfæri sem notuð eru til viðskiptanna. Í kauphöllum starfa sérfræðingar, verðbréfamiðlarar (e. brokers), verðbréfasalar (e. dealers) og ráðgjafar sem aðstoða kaupendur og seljendur svo viðskipti fari fram með réttum og lögmætum hætti, en einnig til að tryggja virkni markaðarins. Lögin kveða á um þau skilyrði sem þessir aðilar verða að uppfylla til þess að mega stunda verðbréfaviðskipti.
Lögin fjalla jafnframt um viðskipti sem fara fram með öðrum hætti en á gólfi kauphallar, til dæmis í gegnum síma og síðar með tölvusamskiptum. Á árum áður þurftu verðbréfamiðlarar að fylgjast með verðþróun hlutabréfa í dagblöðum, samræmd upplýsingamiðlun á símskeytaformi leit svo dagsins ljós og nú hefur stafræn upplýsingamiðlun nánast tekið yfir. Upplýsingakerfið og sá verðbréfamarkaður sem þróast hefur í kringum það heitir NASDAQ, sem stendur fyrir National Association of Securities Dealers Automated Quotation System. NASDAQ er næststærsti verðbréfamarkaður í heimi á eftir NYSE og er hluti af NASDAQ-OMX samstæðunni.
Reynt að uppræta verðbréfasvik
Lögin gera ráð fyrir að einstaklingar geti hafið málsókn vegna meintra verðbréfasvika (e. Antifraud Provisions), en ekki að stjórnvöld eingöngu geti saksótt útgefendur verðbréfa eða aðila á markaði, hafi þeir ekki farið að lögum við útboð. Lögin miða þannig að því að vernda fjárfesta, einstaklinga sem og fagfjárfesta og eiga að stuðla að heiðarlegri og heilbrigðari verðbréfaviðskiptum og skilvirkari markaði. Meðal annars er með lögunum reynt að tryggja rétta upplýsingagjöf fyrirtækja á markaði, stemma stigu við innherjasvikum (e. insider trading), tryggja að verð hlutabréfa séu rétt skráð (e. price fixing) og þar með koma í veg fyrir markaðsmisnotkun (e. market manipulation) og girða fyrir að hægt sé að selja bréf í fyrirtækjum sem eiga engin eða lítil undirliggjandi verðmæti.
30 Seconds to Mars
thumb|right|250px|30 Seconds to Mars af MTV Video Music Awards. 30 Seconds to Mars (einnig skrifað Thirty Seconds to Mars) er bandarísk alternative-metal hljómsveit.
Nes við Seltjörn
Nes við Seltjörn er fornbýli á Seltjarnarnesi. Þar hafa fundist mannvistarleifar sem spanna langt tímabil en talið er að búið hafi verið á jörðinni allt frá því um 900 eða tiltölulega fljótlega eftir landnám Íslands. Staðurinn er nú einna þekktastur fyrir Nesstofu, bústað fyrsta landlæknisins og þar hefur til skamms tíma verið rekið Lækningaminjasafn Íslands.
30 Seconds to Mars
Saga
30 Seconds to Mars (Thirty seconds to Mars) var stofnuð árið 1998 af Jared Leto og bróður hans Shannon Leto. Árið 2001 bættist Matt Wachter í hópinn og spilaði hann á bassa og hljómborð frá 2002-2007. Eftir að hafa spilað með nokkrum gítarleikurum, sem hættu allir vegna vandamála tónlistarferðalaga, kom Tomo Miličević til sögunnar. Hann kom árið 2003 og spilar enn með bandinu. Núna skipa hljómsveitina leikarinn Jared Leto, sem er söngvari og lagahöfundur hljómsveitarinnar, Tomo Miličević, sem er gítarleikari og hljómborðsspilari, og Shannon Leto trommuleikari. Hljómsveitin leikur progressive rokk og er á mála hjá útgáfufyrirtækinu Virgin Records.
thumb|left|Hljómsveitin á tónleikum í Þýskalandi 2007.
Nes við Seltjörn
Náttúra og staðhættir
Nesjörðin er rétt austan við sjálfa Seltjörn, sem nú er vík en ekki tjörn vegna ágangs sjávar. Norðvestan við Nes er Grótta, sem vegna landrofs er nú eyja en var áður tangi. Nes var stærsta jörðin í Nessókn og jafnframt kirkjustaður. Ólafur Lárusson taldi að jarðirnar Nes og Vík hafi verið kjarninn hvor í sínu byggðarlagi, Nessókn og Reykjavíkursókn.
Úttektir og yfirlit
Ýmiss konar rannsóknir og skráningar hafa einnig verið gerðar í Nesi og á svæðinu þar í kring. Árið 1936 var gerð fyrsta ítarlega rannsóknin á landnámi og byggðarþróun á Seltjarnarnesi. Hana gerði Ólafur Lárusson og birti hann niðurstöðurnar í greininni „Hversu Seltjarnarnes byggðist“ sem síðar kom út í ritgerðasafni hans Byggð og sögu. Á sjötta áratug 20. aldar tók Ari Gíslason saman skrá um örnefni á Seltjarnarnesi á vegum Örnefnastofnunar. Önnur örnefnaskrá var tekin saman árið 1976 af Guðrúnu S. Magnúsdóttur og árið 1978 vann Guðrún Einarsdóttir, landfræðinemi við Háskóla Íslands, lokaverkefni um örnefni á Seltjarnarnesi. Á aldarafmæli hreppsnefndar Seltjarnarness, árið 1975, var ákveðið að láta skrifa og gefa út sögu bæjarins. Heimir Þorleifsson, sagnfræðingur, var ráðinn til verksins og kom Seltirningabók, ítarleg úttekt á sögu byggðar á Seltjarnarnesi, síðan út árið 1991.
30 Seconds to Mars
A Beautiful Lie (2005-2009)
30. ágúst 2005 gaf hljómsveitin út sína aðra plötu (A Beatuiful Lie). Platan lak inn á netið fimm mánuðum áður en hún var gefin út svo að hún inniheldur tvö aukalög („Battle of one“ og útgáfu af „Hunter“ eftir Björk) og eitt falið lag (Praying for a riot). Einnig voru settir gullmiðar í tólf eintök. Þeir sem fengu þessa miða gátu farið á alla tónleika með bandinu frítt og fengið baksviðspassa. Bandið stefnir á að gefa út sína þriðju plötu vor 2009.
Nes við Seltjörn
Úttektir og yfirlit
Árið 1980 var gerð fornleifaskráning í landi Seltjarnarness, en það var á meðal fyrstu sveitarfélaga landsins sem gekkst fyrir slíku. Sú skráning var gerð af Ágústi Ó. Georgssyni og leiddi í ljós 61 minjastað. Birna Gunnarsdóttir fornleifafræðingur gaf skrána út 1995. Árið 2006 kom út endurskoðuð og uppfærð skrá og reyndust þá vera 324 minjastaðir á Seltjarnarnesi öllu og þar af 144 í landi Ness.
Búseta í Nesi
Elsta heimildin sem getur um Nes er frá því um 1200. Í kirknatali Páls biskups Jónssonar er talin kirkja með prestskyld í Nesi. Fyrstu nafngreindu ábúendurnir í Nesi voru Hafurbjörn Styrkársson og Guðrún Þorláksdóttir, en þau bjuggu þar á síðari hluta 13. aldar. Hafurbjörn var kominn af Ásbirni Össurarsyni í beinan karllegg, en Ásbjörn var bróðursonur Ingólfs Arnarsonar. Hjónanna Hafurbjörns og Guðrúnar er getið í Árna sögu biskups þar sem segir að þau hafi verið stórauðug af peningum. Veturinn 1280-1281 hafði Loðinn leppur, sem konungur hafði sent til Íslands með Jónsbók, vetursetu hjá þeim hjónum. Þess var getið að í Nesi hafi verið hið ríkmannlegasta heimili á landinu og hið mesta höfuðból.
30 Seconds to Mars
Tónleikaferðalög
Í október 2006 fór hljómsveitin í „Welcome to the universe“ tónleikaferðalag sem var styrkt af MTV2. Þeir voru studdir í þessu tónleikaferðlagi ásamt hljómsveitum eins og Head Automatica, The Receiving End of Sirens, Cobra Starship, Rock Kills Kid og nokkrum öðrum hljómsveitum. Tónleikaferðalagið var umhverfisvænn og var t.d. rútan þeirra knúin áfram af grænmetisolíu.
Nes við Seltjörn
Búseta í Nesi
Óljóst er um eignarhald á jörðinni á miðöldum, eða frá 1341 og fram undir siðaskipti 1550. Við siðaskiptin komst jörðin í eigu Skálholtsstóls. Árið 1556 eignaði konungur sér Nes og á meðan jörðin var í hans eigu bjuggu þar aðallega prestar og veraldlegir embættismenn.
30 Seconds to Mars
Hljóðrás
Echelon „The Core“ (2003)
Meðlimir hljómsveitarinnar
Fyrrverandi meðlimir 30 Seconds to Mars:
Nes við Seltjörn
Búseta í Nesi
Þórður Sveinbjörnsson, háyfirdómari og síðar dómstjóri í Landsyfirrétti, keypti Nes árið 1834. Þar stundaði hann mikinn búskap ásam því að sinna embætti sínu í Reykjavík. Þórður og Kirstin Cathrine Knudsen kona hans bjuggu í Nesi til 1851. Sveinbjörn Sveinbjörnsson tónskáld var sonur þeirra, en hann fæddist í Nesstofu árið 1847. Fljótlega eftir tíð Þórðar og Kirstínar varð jörðin tvíbýli, en búskapur var stundaður í Nesi fram yfir 1960. Allmörg gömul býli eru talin hafa byggst úr Neslandi, þar á meðal Bakki, Bygggerði, Eiði og Lambastaðir, en einnig tilheyrðu jörðinni fjölmargar hjáleigur og þurrabúðir.
30 Seconds to Mars
Meðlimir hljómsveitarinnar
Núverandi meðlimir eru:
Nes við Seltjörn
Kirkjan í Nesi og rannsóknir í kirkjugarðinum
Saga kirkjunnar í Nesi spannar meir en 600 ár. Þó kirkjunnar sé fyrst getið í heimildum um 1200 er sennilegt að kirkja hafi verið reist þar strax á 11. öld í Nesi eins og á flestum stórbýlum í landinu.
Engin lýsing er til á kirkjunni eða staðsetningu hennar fyrr en á 17. öld. Árið 1695 var reist ný kirkja í Nesi, en hún var byggð bæði úr timbri og torfi. Þessari byggingu var haldið við í tæpa öld þar til ný kirkja var reist af grunni árið 1785. Engar heimildir segja til um staðsetningu þessara tveggja bygginga og ekki er vitað hvort sú nýja var reist á grunni þeirrar eldri eður ei. Hin nýja kirkja var stór og vönduð, byggð úr timbri að öllu leyti. Einnig var nýtt klukknaport reist við hana. Það hefur verið annað hvort frístandandi framan við kirkjuna eða áfast við hana að framan. Klukkuturninn var um 4 metra breiður og tæplega 9 metra hár og hefur því verið tilkomumikið mannvirki í þá tíð. Þessi nýja Neskirkja átti ekki eftir að þjóna sóknarbörnum þar lengi vegna þess að hún var aflögð með konungsúrskurði árið 1797 og sóknin lögð til Reykjavíkur. Eftir það var kirkjubyggingin seld apótekaranum í Nesi sem mun m.a. hafa notað hana til að þurrka í lyfjagrös. Húsið fauk svo í Básendaveðrinu 1799 og eyðilagðist.
Svo langt er síðan kirkjan fauk og hætt var að greftra í kirkjugarðinum að vitneskja um nákvæma staðsetningu kirkjubyggingarinnar og kirkjugarðsins hafði gelymst er rannsóknir hófust á kirkjustæðinu um miðjan 10. áratug 20. aldar. Vísbendingar um staðsetningun voru einkum mannabeinafundir. Árið 1979 var komið niður á mannabein þegar unnið var að hitaveitulögn við Nesstofu. Í upphafi níunda áratugarins komu tvisvar í ljós mannabein við framkvæmdir á lóðum íbúðarhúsanna sem standa næst bæjarhólnum á Nesi. Uppgröftur sem gerður var 1995 leiddi í ljós bæði grafir og kirkjugarðsvegg og má út frá þeim upplýsingum afmarka kirkjugarðinn með nokkurri nákvæmni, austan við Nesstofu en að stærstu hluta norðan við heimreiðina og vestan við íbúðarhúsið sem næst er stofunni við Neströð. Vorið 2000 komu enn einu sinni í ljós mannabein í tengslum við framkvæmdir á lóð íbúðarhússins sem næst stendur.
Bæjarhóllinn og minjar í túninu
Bæjarhóllinn í Nesi og svæðið umhverfis hann er eitt mest rannsakaða svæðið á landinu í fornleifafræðilegum skilningi. Rannsóknirnar hafa bæði verið í formi fornleifaskráningar, prufuskurða og fjarkannana. Fornleifar á svæðinu eru óvenju vel varðveittar m.a. vegna þess að stór hluti túnsins í Nesi var aldrei sléttaður með stórvirkum vinnuvélum, en varðveisluskilyrði í jarðvegi eru einnig venju fremur góð.
Hringlaga gerði
Í kringum 1970 veittu menn því fyrst athygli að í túninu vestan Nesstofu væru hringlaga mannvirki en þau sjást skýrar úr lofti en af jörðu niðri. Könnunarskurðir sem grafnir voru í nokkur gerðanna 1993 og 1996 sýndu að þau eru byggð úr einföldum torfhleðslum skömmu eftir að landnámsgjóskan féll 871+/-2. Engar skýrar vísbendingar komu fram um hlutverk þeirra en rannsakendur voru sammála um að líklegast væri að gerðin hefðu verið byggð í tengslum við jarðrækt af einhverju tagi.
Bæjarhóllinn
Bungan þar sem Nesstofa stendur í dag, er mjög stór. Hann hefur smátt og smátt byggst upp vegna búsetu í meir en þúsund ár. Árið 1989 voru grafnir prufuskurðir í bæjarhólinn austan og vestan við Nesstofu. Austan við stofuna var komið niður á hús frá 18. og 19. öld en undir þeim voru mannvistarlög niður á 2,7 m dýpi. Þar neðst var landnámsgjóskan óhreyfð og lágu mannvistarlögin beint ofan á henni. Vestan við Nesstofu var öskuhaugur meir en 2,4 m þykkur. Rannsókn á dýrabeinum úr öskuhaugnum sýndi gríðarlega hátt hlutfall fiskibeina, einkum í lögum frá 17.-19. öld, en einnig vöktu athygli mikill fjöldi skelja af mismunandi tegundum og mikið af þangi. Mjög hátt hlutfall nautgripa miðað við sauðfé kemur vel heim og saman við að Nes var höfuðból. Við rask á bæjarhólnum árið 2009 kom í ljós yfir 2,6 metra þykkt lag af mannvistarlögum og byggingaleifum. Ýmsar rannsóknir hafa verið gerðar á bæjarhólnum austan við Nesstofu á vegum Þjóðminjasafns Íslands og Háskóla Íslands sem hefur rekið þar vettvangsnámskeið fyrir nemendur í fornleifafræði frá 2007. Þær minjar sem helst hefur verið fengist við á námskeiðunum eru frá síðari tímum búsetu í Nesi.
Auk rannsókna á bæjarhóli Ness hefur verið grafið í önnur bæjarstæði í nágrenninu, m.a. í Móakot, Nýjabæ, Bygggarðsvör og Ráðagerði og eru það mest minjar frá seinni öldum sem þar hafa verið kannaðar.
Miðlun rannsókna
Eftir að uppgrefti lauk sumarið 1995 tók Orri Vésteinsson saman tillögur um rannsóknir og kynningu á menningarminjum í Nesi fyrir Seltjarnarnesbæ. Önnur samantekt var gerð árið 2009 þar sem niðurstöður rannsókna á fornleifum frá tímabilinu 1760-1900 voru teknar saman og tillögur um miðlun þeirra settar fram.
Mayfair
thumbnail|250px|Savile Row
Mayfair er hverfi í Mið-London inni í Westminsterborg. Hverfið er afmarkað af Hyde Park í vestri, Oxford Street í norðri, Piccadilly og Green Park í suðri, og Regent Street í austri. Það dregur nafnið sitt af hátíðinni May Fair sem gerðist árlega í tvær vikur, á staðnum sem er í dag Shepherd Market. Hátíðin byrjaði þar árið 1686, þegar hún var haldin í Haymarket, en var bönnuð árið 1764 og svo flutti í Fair Field í hverfinu Bow af því fólki sem bjó á svæðinu mislíkaði hún.
Nú á dögum er hverfið dýrt og er aðallega fyrir viðskipti og verslanir. Þess vegna eru staðsettar þar margar höfuðstöðvar alþjóðlegra fyrirtækja, og nokkur vogunarsjóð- og fasteignafyrirtæki. Húsaleigur eru á meðal þeirra dýrustu í heimi. Það eru líka nokkur lúxushótel og mörg veitingahús. Byggingar í Mayfair eru til dæmis bandaríska sendiráðið í Grosvenor Square, Royal Academy of Arts, Handel-húsminjasafnið, og hótelin Grosvenor House og Claridge’s. Eftirfarandi eru götur og torg á svæðinu:
Hverfið er í bresku útgáfu borðspilsins Monopoly og vegna þess er þekkt sem mjög dýrt og virt.
Louis Pio
thumb|right|Louis Pio Louis Pio (14. desember 1841 – 27. júní 1894) var danskur sósíalisti og fyrsti formaður Jafnaðarmannaflokksins.
Ævi og störf
Hugmyndir sósíalista hreyfðu snemma við Pio en það var þó ekki fyrr en árið 1871 þegar fregnir af Parísarkommúnunni breiddust út um Evrópu að hann ákvað að stíga skrefið til fulls. Hann sagði upp starfi sínu hjá Póstinum og hóf bréfaskipti við forystumenn í Alþjóðasambandi verkalýðsins í Genf og hugsjónabræður sína í Kaupmannahöfn. Ásamt þeim Harald Brix og Poul Geleff tók hann að undirbúa stofnun Danmerkurdeildar Alþjóðasambandsins og að skipuleggja verkalýðsfélög að breskri fyrirmynd. Á þessu tímabili starfaði Pio á daginn sem einkakennari hjá auðugri fjölskyldu, en skrifaði róttækar greinar og ræður á kvöldin.
Þann 15. október 1871 var Danmerkurdeild Alþjóðasambandsins, Jafnaðarmannaflokkurinn, stofnuð með Pio sem formann. Sú ákvörðun var ekki óumdeild þar sem hann þótti ráðríkur, nánast einráður, í stjórnarháttum en tengsl hans við erlenda leiðtoga jafnaðarmannahreyfingarinnar gerðu valið þó augljóst.
Pio vakti athygli fyrir mikla skipulagshæfileika, einkum þegar kom að verkföllum, sem hann beitti af miklum hyggindum í kjaradeilum. Hann gætti þess að valda hámarksröskun með því að velja vandlega hvaða hópar færu í verkfall og gætti þess jafnframt að eiga nóg í verkfallssjóðum. Þetta tryggði félagsmönnum hans miklar kjarabætur á skömmum tíma og varð til þess að hratt fjölgaði í verkalýðshreyfingunni.
Árið 1872 voru þeir Pio, Brix og Geleff handteknir fyrir að brjóta gegn banni stjórnvalda við verkfallsfundum. Pio var dæmdur í fimm ára fangelsi og öðlaðist í kjölfarið stöðu píslarvotts í hugum jafnaðarmanna. Eftir afplánun varð hann leiðtogi flokksins á ný, en fljótlega tók að bera á óánægju með einræðistilburði hans. Árið 1877 fluttist hann vestur um haf og kom í ljós að lögregluyfirvöld höfðu greitt honum fyrir að yfirgefa landið, sem þótti gríðarlegur álitshnekkir fyrir orðspor hans. Í Kansas freistaði hann þess að koma á stofn sósíalískri nýlendu en það mistókst, ekki hvað síst vegna kunnáttuleysi Pio í landbúnaðarstörfum. Hann fluttist til Chicago og bjó þar við kröpp kjör og lést árið 1894.
Rolandstyttan
thumb|Rolandstyttan á aðaltorginu í Bremen Rolandstyttan er á aðaltorgi borgarinnar Bremen. Rolandstyttur eru víða í þýskum borgum og eru táknrænar fyrir borgarfrelsi áður fyrr í þýska ríkinu. Saman með ráðhúsinu er Rolandstyttan í Bremen helsta kennileiti borgarinnar og er á heimsminjaskrá UNESCO.
Saga
Borgin Bremen átti sér snemma í sögunni sinn fyrsta Roland. Hann var gerður úr viði og var reistur til marks um það að Bremen væri fríborg í þýska ríkinu, þ.e. lyti ekki lengur valdi biskupanna þar í borg. Nóttina 28.-29. maí 1366 stóð erkibiskupinn Albert II í deilum við borgarbúa og safnaði að sér herflokki. Hermennirnir tók sig til og brenndu Rolandstyttuna, þar sem hann var til tákns um frelsi borgarbúa frá yfirráðum biskupsstólnum þar. 1404 var núverandi Rolandstytta sett upp og var hún gerð úr kalksteini. Hún hélt á skildi með tvíhöfða erni. Örninn táknar þýska ríkið, en sé hann tvíhöfða þá er hér um aðra yfirstjórn að ræða, þ.e. fríborgin í þessu tilfelli. Styttan sjálf er 5,47 m á hæð. Hún stendur á 60 cm háum stalli og yfir henni er lítið þak. Alls er styttan því 10,21 metri á hæð. Upphaflega var styttan lituð. Á 18. öld var hún hins vegar máluð grá, en á síðustu öld þótti viðeigandi að leyfa náttúrulega steininum að njóta sín án litar. Þegar Napoleon hertók Bremen 1811 ákvað hann að flytja styttuna til Parísar. En Brimarbúum tókst að fá hann til að hætta við þær áætlanir og var hún því kyrr. 1939 fékk Rolandstyttan nýtt höfuð. Það gamla er til sýnis í Focke-safninu í Bremen. Sama ár var gerð sprengjuvirki í kringum styttuna til að verja hana gegn sprengjuregni heimstyrjaldarinnar síðari.
Málsháttur
Málsháttur er fullgerð setning sem oftast felur í sér gamla lífsspeki, almenn sannindi, meginreglu eða lífsviðhorf. Íslenskir málshættir eru auk þess oft með stuðla. Málshættir eru oft notaðir í upphafi ræðna eða til að krydda mál sitt almennt. Þeir hafa einnig verið prentaðir á litla miða og fylgja oft páskaeggjum á Íslandi. Hinn spænski rithöfundur Miguel de Cervantes, höfundur bókarinnar um Don Kíkóta, lýsti málshættinum þannig: „Málsháttur er stutt setning byggð á langri reynslu“.
Málshættir, orðatiltæki og spakmæli
Ekki má rugla málsháttum saman við orðatiltæki, en skil milli orðatiltækja og málshátta eru tiltölulega skörp, þar sem málshættir eru oftar en ekki heil fullmótuð setning, sbr.: „Barnið vex en brókin ekki“, meðan orðatiltæki hafa óvissa breytu: „Að berja e-n til bókar“.
Það má heldur ekki rugla saman málshætti við spakmæli. Helsti munurinn á málshætti og spakmæli er sá að spakmæli standa sjaldnast í hljóðstaf og geta verið lengri en málshættir. Spakmæli getur þó líka verið erlend hugsun, eitthvað úr þjóðarbókmenntum heimsins sem þýtt er á tiltekið tungumál eða jafnvel erlendur málsháttur, sem ef til vill ber með sér speki, en á sér ekki hefð í tungumálinu sem þýtt er á. Eins og t.d. „Nóttin flytur oss ráð“, sem er franskur málsháttur: „La nuit porte conseil“.
Lars-Henrik Olsen
Lars-Henrik Olsen er danskur rithöfundur. Hann skrifar barna-, unglinga-, og fullorðinsbækur og er efnið um dýr og náttúru, norræna goðafræði og sögulegar skáldsögur. til dæmis serían um Eirík manneskjuson. Bækur hans hafa verið þýddar á 13 tungumál. Hefur hann fengið fjölda verðlauna fyrir skrif sín.
Willemstad
thumb|right|Willemstad. Willemstad er höfuðborg Curaçao í suðurhluta Karíbahafs. Borgin var jafnframt höfuðborg Hollensku Antillaeyja áður en þær leystust upp árið 2010. Íbúar eru rúmlega 136 þúsund.
Aconogonon phytolaccifolium
Aconogonon phytolaccifolium er blómstrandi planta í súruætt (Polygonaceae).
Útbreiðsla
Aconogonon phytolaccifolium er upprunnin frá vesturhluta Bandaríkjanna: Kalifornía, Oregon, Washington, Nevada, Idaho, og Montana.
Lýsing
Aconogonon phytolaccifolium er fjölær jurt, að 2m há. Lensulaga eða oddbaugótt blöðin eru 10 til 20 sm löng og á stuttum stilk. Blaðslíðrin eru rauðleit, að 3 sm löng. Blómin eru í löngum liðskiftum og greinóttum klasa, hvít eða grænleit.
1283
Árið 1283 (MCCLXXXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
thumb|right|[[Játvarður 1. Englandskonungur.]]
Fædd
Dáin
Þáttun
Þáttun er aðgerð í algebru, sem felst í að finna alla þætti heiltölu eða margliðu. Liðun er andstæða þáttunar.
Þáttun margliða
Margliður eru oftast settar fram á forminu, þar sem c er einhver fasti. Oft viljum við samt fá margliðuna þáttaða, t.d. til að finna núllstöðvar hennar. Þáttun margliðunnar x^2 - 4 er, sem dæmi.
Þáttunaraðferðir
(öfug samokaregla eða summa sinnum mismunur)
Frumtöluþáttun heiltalna
Vinsælt efni í nútímastærðfræði er frumþáttun heiltalna, sem felst í að finna alla frumtöluþætti heiltölu. T.d. hefur talan 15 frumþættina 3 og 5, þ.e. . Eftir því sem talan verður stærri verður erfiðara að finna frumtöluþætti hennar en þetta hefur notagildi i dulmálsfræði. Margir dulmálskóðar í dag byggja á því að ekki er hægt að þátta stórar heiltölur nema á mjög löngum tíma, t.d. RSA dulkóðunin. Ef við til dæmis hugsum okkur tvær mismunandi frumtölur, sem hvor um sig hefði svona 200 tölustafi og margföldum þær síðan saman, þá fengist tala sem væri með eitthvað nálægt 400 tölustöfum. Fengi nú einhver það verkefni að þátta slíka tölu þá gæti það tekið hann margar aldir, jafnvel þótt verkið væri unnið í öflugum tölvum. Um þetta er fjallað á skemmtilegan hátt í bókinni The Code Book, eftir Simon Singh (og víðar).
Stuðlafall
Stuðlafall er ein af undirtegundum braghendu. Í henni eru tveir stuðlar í fyrstu línu, en enginn höfuðstafur.
Stuðlafall:
Höfuðlús
thumb|Teikning af höfuðlús eftir Des Helmore Höfuðlús (Pediculus humanus capitis) er sníkjudýr. Höfuðlýs eru vængjalaus skordýr sem eyða öllum sínum lífsferli á höfði manna þar sem þær nærast á mannsblóði sem er þeirra eina fæða. Menn eru einu þekktu hýslar höfuðlúsar en simpansar og bónóbóapar hýsa náskylda tegund, Pediculus schaeffi. Aðrar tegundir lúsar sýkja flestar tegundir spendýra og allar tegundir fugla.
Lýs eru frábrugðnar öðrum blóðætum eins og flóm að því leyti að þær eyða öllu lífi sínu á hýsli. Höfuðlýs geta ekki flogið, og fætur þeirra eru svo stuttir að þær geta ekki stokkið og eiga erfitt með gang á sléttu yfirborði.
Höfuðlús ber ekki með sér sjúkdóma, ólíkt hinni náskyldu fatalús (Pediculus humanus humanus). Höfuðlús og fatalús eru nánast eins í útliti en æxlast ekki sín á milli með því að kjósa að festa egg við höfuðhár frekar en föt. Erfðafræðirannsókniri hafa leitt í ljós að höfuðlýs og fatalýs aðskildust fyrir um 30.000-110.000 árum þegar margir menn tóku að klæðast fötum að verulegu ráði. Mun fjarskyldari fatalús er flatlús (Pthirus pubis) sem sýkir einnig menn. Flatlýs eru nokkuð frábrugðnar höfuðlús og flatalús í útliti en líkjast meir þeim tegundum lísa sem sýkja aðrar tegundir prímata.
Þegar höfuðlúsasmit koma upp er yfirleitt gripið til þeirra ráða að reyna að útrýma þeim, sérstaklega þegar þau verða meðal barna. Þótt höfuðlýs beri ekki sjúkdóma, geta komið upp sýkingar í bitför höfuðlúsa ef klórað er í bitin, en slíkt er þó sjaldgæft. Höfuðlúsasmit gætu gagnast hýslinum með því að efla ónæmiskerfi hans gegn lúsasmitum sem hjálpar honum að verja sig gegn fatalúsum sem geta borið hættulega sjúkdóma.
Christian Slater
Christian Michael Leonard Slater (f. 18. ágúst 1969 í New York, New York) er bandarískur leikari.
Oranjestad
thumb|right|Oranjestad á Arúba. Oranjestad er höfuðstaður eyjunnar Arúba í Karíbahafi. Íbúar eru tæplega 30 þúsund.
Helguvík
thumb|Helguvík árið 2022 Helguvík er vík á Reykjanesskaganum, skammt norðan við Keflavík í Reykjanesbæ. Þar er stórskipahöfn, loðnubræðsla, loðnuflokkunarstöð, sementssala, steypustöð og malbikunarstöð auk sorpeyðingarstöðvar.
Títusarboginn
thumb|Títusarboginn. Títusarboginn í Róm er kenndur við Títus Vespasíanus Ágústus keisara Rómaveldis 79-81 eftir Krist. Hann var reistur af keisaranum Dómitíanus.
Títus Vespasíanus var vinsæll og hlaut viðurnefnið „yndi mannkyns“. Hann þótti með afbrigðum örlátur á fé, sitt eigið ekki síður en ríkisins og átti drjúgan þátt í endurreisn Rómaborgar eftir brunann mikla árið 80. Hann fór fyrir herleiðangri árið 70 til Jerúsalem þar sem borgin var eyðilögð og Rómverjar unnu sigra og í minningu þess afreks var honum reistur minnisvarði í Rómaborg, Títusarboginn. Stendur hann enn við hliðið að Forum Romanum.
Lótus
Lótus er af ættkvísl blóma innan lótusættar. Lótusar eru vatnaplöntur með stórum flotblöðum og skrautlegum, stökum blómum. Loftaugu eru á flotblöðum lótusins og vatn tollir ekki á yfirborði þeirra vegna þess að það er vaxkennt. Flotblöðin sitja á löngum stilkum og blómin sitja á flotblöðunum. Lótusar voru vinsælt myndefni myndlistarmanna á tímum impressjónista og rómantísku stefnunnar. Lótusar hafa löngum verið ræktaðir vegna fegurðar og til matar.
Vikhenda
Vikhenda er ein af undirtegundum braghendu. Í henni er ekki höfuðstafur í fyrstu línu og fyrsta lína rímar saman við þriðju línu, og þriðja lína er braglið styttri en önnur lína.
Vikhenda:
Mosfell (Grímsnesi)
thumb|450 px| Vegurinn upp að kirkjunni að Mosfelli í júní 2008
Mosfell er fell sunnan Apavatns og rétt norðan Skálholts. Sunnan undir Mosfellinu er kirkjustaðurinn Mosfell en þar bjó Ketilbjörn gamli sem nam Grímsnesið allt. Hann átti ógrynni silfurs. Synir hans vildu ekki hlíða skipunum karls, svo hann tók tvo uxa og létt þá draga silfrið upp á fjallið. Þar lét hann ambátt og þræl grafa silfrið og fela. Ketilbjörn drap svo þau bæði svo engin er til frásagnar um hvar silfrið mikla er að finna.
Á Mosfelli er timburkirkja, Mosfellskirkja, sem var reist 1848. Hún er friðuð og á ýmsa góða gripi.
Ofnfuglar
Ofnfuglar (fræðiheiti: Furnariidae), einnig kallaðir ónar, eru ætt spörfugla.
Kænugarðstorg
thumb|Kænugarðstorg.
Kænugarðstorg er lítið torg í Vesturbæ Reykjavíkur á mótum Garðastrætis og Túngötu. Torgið var upphaflega búið til með minnismerki um samstarf Íslands og Eystrasaltslandanna.
Í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu árið 2022 ákvað Reykjavíkurborg að sýna Úkraínu samstöðu og nefna torgið eftir höfuðborg Úkraínu. Sendirráð Rússlands stendur nálægt torginu.
Húnaþing vestra
Húnaþing vestra er sveitarfélag við Húnaflóa. Það var stofnað 7. júní 1998 við sameiningu allra hinna 7 gömlu hreppa Vestur-Húnavatnssýslu. Þeir voru: Staðarhreppur, Fremri-Torfustaðahreppur, Ytri-Torfustaðahreppur, Kirkjuhvammshreppur, Hvammstangahreppur, Þverárhreppur og Þorkelshólshreppur. Hinn 1. janúar 2012 sameinaðist sveitarfélagið Bæjarhreppi en hefur áfram nafnið Húnaþing vestra.
Húnaþing vestra einkennist af fjörðunum þremur; Hrútafirði og Miðfirði, sem eftir sameininguna við Bæjarhrepp eru báðir að öllu leyti í Húnaþingi vestra, og Húnafirði, en vesturhluti hans er í sveitarfélaginu. Á milli þeirra eru nesin Heggstaðanes og Vatnsnes. Helsti þéttbýlisstaður sveitarfélagsins er Hvammstangi en smáþorp eða vísi að þorpum er einnig að finna á Laugabakka, Reykjum í Hrútafirði og á Borðeyri.
Aðalatvinnuvegir svæðisins er landbúnaður og sjávarútvegur.
Fóstbróðir
Fóstbróðir er sá sem hefur gengið í fóstbræðralag með öðrum manni. Þegar menn gengu í fóstbræðralag sóru þeir að hefna hvors annars ef hinn yrði drepinn. Því fylgdi sérstök athöfn að sverjast í fóstbræðralag. Ristu menn þá „jarðmen“ sem þeir gengu undir, þar sem þeir blönduðu blóði sínu. Fóstbræðralög koma mjög við sögu í Íslendingasögum, og eftir þeim að dæma þótti mikil skömm að því að efna ekki heit sitt um hefnd fyrir fóstbróður. Margar Íslendingasögur fjalla að miklu leyti um mannvíg þar sem fóstbræður koma við sögu. Gísli Súrsson hefndi t.d. fóstbróður síns Vésteins Vésteinssonar eftir að sá síðarnefndi var drepinn og í Laxdæla sögu gerist sá fáheyrði viðburður að Bolli Þorleiksson drepur Kjartan Ólafsson fóstbróður sinn.
Indriði Sigurðsson
Indriði Sigurðsson (f. 12. október 1981) er íslenskur knattspyrnumaður sem nú leikur með Knattspyrnufélagi Reykjavíkur. Indriði kom frá KR þar sem hann hafði byrjað feril sinn. Þaðan fór hann til Lillestrøm SK árið 2000 og þaðan til KRC Genk í Belgíu árið 2003. Hann fór aftur til KR í lok júlí 2006, en eftir stutt stopp þar fór hann til Lyn og Viking Fotballklubb í Noregi.
Keltnesk tungumál
P-keltnesk og Q-keltnesk mál
Þessum fjórum flokkum er venjulega skipt í tvær greinar, en málfræðingar nota tvær ólíkar aðferðir við það. Önnur þeirra skiptir málunum í P-keltnesk og Q-keltnesk mál. Sem dæmi má nefna að sonur er map í P-keltneskum málum, en mac (borið fram makk) í Q-keltneskum málum. Samkvæmt því eru gallísk og brýþonsk tungumál P-keltnesk, en gelísk og kelt-íberísk tungumál Q-keltnesk.
Meginlandsmál og eyjamál
Önnur aðferð er að skipta keltneskum tungumálum í meginlandsmál og eyjamál. Undir meginlandsmál falla gallísk og kelt-íberísk tungumál, og undir eyjamál gelísk og brýþonsk tungumál. Samkvæmt þessari skiptingu hefur þróunin frá Q yfir í P orðið fyrir tilviljun á tveimur aðskildum svæðum. Bent er á önnur sameiginleg einkenni í eyjamáli, svo sem beygingu forsetninga og orðaröð.
Samkvæmt þessari skilgreiningu er bretónska náskyld kornísku, og telst því eyjamál, þó að hún sé töluð á meginlandinu. Vitað er að á 5. og 6. öld flutti fólk frá Bretlandi til Bretaníuskaga, og er það væntanlega ástæðan fyrir þessum skyldleika málanna. Í bretónsku eru vissir þættir sem minna á meginlandsmál, og geta verið úr því máli sem var fyrir á svæðinu.
Finna má góð rök fyrir báðum aðferðunum við flokkun keltneskra mála. Þessi ágreiningur snertir ekki skiptingu hinna lifandi keltnesku mála í gelísk og brýþonsk mál, heldur snýst hann aðeins um þróunarsögu málanna.
Margt er óljóst um sum keltnesku tungumálin. Oft eru einu heimildirnar örfáar áletranir og frásagnir rómverskra sagnaritara.
Tilgátan um meginlandsmál / eyjamál
Tilgátan um P-keltnesk / Q-keltnesk tungumál
Thomas Thomson (grasafræðingur)
Thomas Thomson, fæddur 4. desember 1817 í Glasgow, lést 18. apríl 1878 í London, var skoskur grasafræðingur. Hann var sonur efnafræðingsins Thomas Thomson.
Thomas lærði til læknis 1839, og var læknir í bresk-indverska hernum, prófessor í grasafræði við Calcutta Medical College og forstöðumaður fyrir grasagarðs Calcutta. Ásamt Joseph Dalton Hooker fór Thomson í grasafræðileiðangra í Breska Indlandi og gaf út Western Himalayas and Tibet (1852) einnig (ásamt Hooker) Flora indica (1855). Hann var kosinn 1853 sem meðlimur af Leopoldina og 1855 í Fellow of the Royal Society.
Stúfhenda
Stúfhenda er ein af undirtegundum afhendingar (sumir segja báðar undirtegundir braghendu). Í henni er síðasti bragliður beggja lína baksneiddur.
Stúfhenda:
Pinus occidentalis
Pinus occidentalis, er furutegund sem er einlend á eyjunni Hispaníólu, þar sem hún er ríkjandi tegund í skógum Haítí og Dóminíska lýðveldisins. Hún finnst þar í bland við lauftré frá 850 til 2100 m yfir sjávarmáli, og myndar hreina skóga frá 2100 upp í 3087 m hæð á toppi Pico Duarte, hæsta hluta eyjarinnar. Tegundin finnst stundum á láglendi á næringarsnauðum og súrum jarðvegi.
Þetta er meðalstórt tré, 20 til 30m hátt með gisna krónu. Börkurinn er þykkur, grófur og hreistraður, fyrst grábrúnn og síðar grár. Barrnálarnar eru dökkgrænar, þrjár til fimm saman, 11 til 20 sm langar og 0,9 til 1,3mm breiðar. Könglarnir eru 5 til 8 sm langir, gljándi brúnir, með smáum gaddi á hverri köngulskel sem snýr út; þeir þroskast á 18 mánuðum og opnast til að losa fræin, sem eru ljósbrún með grábrúnum flekkjum, 4 - 5 mm löng og með 15mm væng.
Sambýli við svepprót gerir henni kleift að vaxa í grunnum og ófrjóum jarðvegi.
Alnus jorullensis
Alnus jorullensis er sígræn elritegund, ættuð frá austur og suður Mexíkó, Guatemala og Hondúras.
Alnus jorullensis er meðalstórt tré, að 20 til 25 m hátt. Blöðin eru egglaga til sporöskjulaga, 5–12 sm löng, nokkuð leðurkennd, með tenntum jaðri og með kirtlum að neðan. Blómin eru vindfrjóvgaðir reklar, og koma að vori.
Jarðvangur
Katla jarðvangur
Katla jarðvangur var stofnaður 19. nóvember 2010 og nær yfir sveitarfélögin Rangárþing eystra, Mýrdalshrepp og Skaftárhrepp. Jarðvangurinn fékk alþjóðlega vottun í september 2011.
Reykjanes jarðvangur
Reykjanes jarðvangur var stofnaður 13. nóvember 2012 og nær yfir sveitarfélögin Grindavíkurbæ, Reykjanesbæ, Sandgerðisbæ, Sveitarfélagið Garð og Sveitarfélagið Voga. Jarðvangurinn hefur sótt um alþjóðlega vottun.
Fagranes
Fagranes er bær á Reykjaströnd í Skagafirði, austan undir Tindastól. Þar var áður kirkjustaður og prestssetur en kirkjan var lögð niður 1892 og prestssetrið flutt til Sauðárkróks. Í kirkjunni var forn prédikunarstóll, talinn frá dögum Guðbrands Þorlákssonar biskups. Hann er nú í Þjóðminjasafni.
Á Fagranesi býr nú Jón Eiríksson sem kallaður er Drangeyjarjarl og hefur lengi nytjað Drangey og viðhaldið lendingaraðstöðu þar. Hann stundar siglingar með ferðamenn til eyjarinnar og hefur byggt upp lendingaraðstöðu á Reykjum. Hann stóð líka fyrir uppbyggingu Grettislaugar á Reykjum 1992. Á Fagranesi er minnisvarði um Gretti sterka Ásmundarson, sem sagður er hafa verið grafinn í kirkjugarðinum þar - það er að segja skrokkurinn, hausinn hafði Þorbjörn öngull með sér á brott.
1284
thumb|right|[[Alfons 10. Kastilíukonungur|Alfons 10., konungur Kastilíu.]] Árið 1284 (MCCLXXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Alofi
thumb|right|Miðbær Alofí. Alofí er höfuðborg eyríkisins Niue í Kyrrahafi með tæplega 600 íbúa árið 2017. Alofi er næstfámennasta höfuðborg heims, á eftir Ngerulmud, höfuðborg Palaú.
Maribor
thumb|right|Maribor Maribor (þýska: Marburg an der Drau) er önnur stærsta borg Slóveníu með um 95 þúsund íbúa árið 2018. Hún er líka stærsta borgin í sögulega héraðinu Slóvensku Styrju.
Borgin varð til á miðöldum og varð hluti af veldi Habsborgara. Eftir upplausn Austurrísk-ungverska keisaradæmisins 1918 varð hún hluti af Júgóslavíu. Mikill meirihluti borgarbúa var þá þýskumælandi og flúði til Austurríkis. Árið 1941 lagði Þýskaland Hitlers borgina undir sig. Hún varð illa úti í Síðari heimsstyrjöld. Eftir ósigur Þjóðverja var þeim sem eftir voru af þýskumælandi íbúum borgarinnar einfaldlega vísað úr landi. Þúsundir meðlima Króatíska heimavarnarliðsins voru teknar af lífi af Júgóslavíuher eftir stríðið og grafnir í fjöldagröfum við Maribor.
Mótmælin í Maribor 2012-2013 gegn spillingu stjórnmálamanna voru upphafið að mótmælunum í Slóveníu 2012-2013.
Nytjagreiðslureglan
Nytjagreiðslureglan er sú regla að þeir sem nýta eitthvað úrræði eigi að greiða allan kostnað sem í úrræðinu felst. Reglan gengur út frá því að mesta skilvirkni í skiptingu gæða náist þegar neytendur greiða fullt verð fyrir úrræðið. Ef úrræðið er undirverðlagt leiðir það til ofnotkunar og ef það er yfirverðlagt leiðir það til vannýtingar. Í opinberri þjónustu felst andstæða nytjagreiðslureglunnar í hugmyndinni um greiðslugetu sem segir að þeir sem hafa meira milli handanna axli meira af kostnaðinum við veitingu þjónustunnar en þeir sem minna mega sín.
Nytjagreiðslureglan styður hugmyndina um láréttan jöfnuð sem segir að fólk með svipaðar tekjur og eignir eigi að fá jafna skattalega meðferð óháð því hverjar aðstæður þess eru að öðru leyti. Grunnhugmyndin er sú að þeir sem ekki nýta sér þjónustuna ættu ekki að þurfa að greiða fyrir hana með sköttum.
Nytjagreiðslureglan virkar vel þegar greiðandinn og neytandinn eru sami aðili, en það er ekki alltaf tilfellið. Munur á greiðanda og neytanda kemur til dæmis fram þar sem um er að ræða ytri áhrif. Ökumaðurinn sem kaupir eldsneyti greiðir í raun ekki fullt verð vegna þess að kostnaður fellur til vegna gróðurhúsalofttegunda sem losna í útblæstri bílsins og valda hnattrænni hlýnun. Í þessu tilviki verður því til samfélagslegur kostnaður sem lýsir sér ekki í verði eldsneytisins. Aukin opinber gjöld á eldsneyti eru því oft rökstudd með nytjagreiðslureglunni, þótt það byggist kannski á takmarkaðri vitneskju um það hver hinn samfélagslegi kostnaður sé nákvæmlega.
Passau
thumb|right|Passau Passau er bær í Neðra-Bæjaralandi í Þýskalandi. Bærinn er líka kallaður Dreiflüssestadt „bær þriggja fljóta“ því þar mætast Dóná, Inn og Ilz. Íbúar eru um 50 þúsund, þar af 11.000 nemendur við Háskólann í Passau sem var stofnaður 1973.
Nytjagreiðslureglan
Í samhengi við auðlindastjórnun felst nytjagreiðslureglan í því sjónarmiði að þeir sem hagnýta náttúrulegar auðlindir sér til ávinnings skuli greiða allan kostnað sem til fellur við stjórn, viðhald og verndun auðlindanna. Nytjagreiðslureglan er þannig notuð sem rökstuðningur fyrir álagningu veiðigjalda og aðstöðugjalda.
Nanjing-fjöldamorðin
thumb|right|Japanskur hermaður og lík óbreyttra borgara við [[Qinhuai-fljótið í Nanjing árið 1937.]] Nanjing-fjöldamorðin eða það sem hefur stundum verið kallað upp á ensku „The Rape of Nanking“ (íslensk þýðing: „?“), er samheiti yfir þá glæpi sem sem Japanir frömdu gagnvart Kínverjum eftir að hafa hertekið borgina Nanjing í bardaganum um Nanjing 13. desember 1937 í seinna stríði Kína og Japans.
Ástralía
Ástralía eða Samveldið Ástralía (enska Commonwealth of Australia eða Australia) er land í heimsálfunni Eyjaálfu, sem einnig heitir Ástralía. Ástralía er eina ríki heims sem nær yfir heilt meginland. Landið er í Breska samveldinu og er konungur Bretlands, Karl 3., jafnframt konungur Ástralíu. Ástralía skiptist í sex fylki og tvö svæði, hvert með sína höfuðborg. Fjölmennasta borg Ástralíu er Sydney.
Nanjing-fjöldamorðin
Japanski herinn nauðgaði og myrti skipulega um 200.000 til 300.000 konum og stúlkum á því tímabili sem þeir héldu borginni (desember 1937 til mars 1938).
Ástralía
Nafnið
Alþjóðlega nafnið Ástralía er dregið af latneska orðinu australis sem þýðir suðrænt og hefur að minnsta kosti síðan á 2. öld verið notað yfir óþekkta heimsálfu í suðri (terra australis incognita). Breski landkönnuðurinn Matthew Flinders gaf meginlandinu nafnið Terra Australis en áður höfðu Hollendingar nefnt það Nova Hollandia eða Nýja-Holland.
Flinders breytti nafninu í Ástralía (Australia á ensku) á korti sem hann lauk við árið 1804 þegar hann var í haldi Frakka á Máritíus. Þegar hann kom aftur heim til Englands árið 1814 og gaf út verk sín neyddi breska flotastjórnin hann til að breyta nafninu aftur í Terra Australis. Það var svo árið 1824 að Lachlan Macquarie, landsstjóri Nýja-Suður-Wales, náði að sannfæra flotastjórnina um að breyta nafninu opinberlega í Ástralía eftir að hafa gert sér grein fyrir að það væri það nafn sem Flinders líkaði best við.