cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Flugslysið við Þverárvatn 1981
Slysið og björgunaraðgerðir
Fjórir voru um borð í vélinni, flugmaður og þrír félagar hans sem hugðust fara frá Reykjavík til Akureyrar á fund JC-Hreyfingarinnar. Klukkan 19:21, miðvikudagskvöldið 27. maí 1981 fór vélin á loft frá Reykjavíkurflugvelli, áætlað var að fljúga sjónflug til Akureyrar og lenda þar í kringum 20:30. Flugturn hafði síðast samband við vélina kl 19:29 í grennd við Akranes. Þegar flugvélin skilaði sér ekki á Akureyri á tilskyldum tíma var hafið leit af henni. Hundruðu manna leituðu að flugvélinni á landi ásamt tugi flugvéla sem leituðu bæði í kringum Holtavörðu- og Arnarvatnsheiði en einnig í Húnavatnssýslu, Skagafirði og á Tröllaskaga. Leitin var sú stærsta að týndri flugvél hérlendis alveg þangað til TF-ABB hvarf í febrúar 2022. Miðvikudagskvöldið 10. júní 1981 staðsetti TF-RÁN, þyrla Landhelgisgæslunnar, flakið við austurbakka vatns við Þverárvatn, sunnan við Holtavörðuheiði. Flugvélin gjöreyðilagðist og voru hlutir úr henni á dreifi en hún skall fyrst í jörðina um 100 metrum frá þar sem meginhluti vélarinnar fannst.
Orsök
Skýrsla rannsóknarnefndar flugslysa segir að ekkert benti til þess að bilun hafi orðið í vélinni en hún var vel útbúin siglinga- og aðflugstækjum. Þegar rannsóknarmenn komu á slysstað var ljóst að slysið hefði orðið í vestlægri átt og því flugmaðurinn verið búin að snúa við en eitthvað var um þoku á svæðinu og flogið var í sjónflugi. Vélin lenti á jörðinni á miklum hraða og lækkunar hraða. Talið er að önnur hvor af tveimur ástæðum hafa orðið til þess að vélin lækka flugið svo hratt. Annað hvort að flugmaðurinn hafi reynt að lækka flugið til að komast í sjónflugs aðstæður eða hann hafi misst stjórn á flugvélinni í blindflugi. Nefndin taldi seinni kostin líklegri þar sem flugmaðurinn hafði ekki þjálfun né þekkingu við blindflugsskilyrði. Lokaorð nefndarinnar á orsök eða líklegri orsök voru að flugmaður með litla reynslu og flugþjálfun hafi reynt að fljúga sjónflug við blindflugsskilyrði.
Katrín Halldóra Sigurðardóttir
Katrín Halldóra Sigurðardóttir (f. 4. júlí 1989) er íslensk leikkona. Hún vakti mikla athygli er hún lék söngkonuna Ellý Vilhjálms í söngleiknum Ellý sem sýndur var í Borgarleikhúsinu frá 2017-2019.
Katrín ólst upp í Mosfellsbæ til tíu ára aldurs en þá flutti hún ásamt fjölskyldu sinni til Neskaupsstaðar. Foreldrar hennar eru Sigurður Rúnar Ragnarsson sóknarprestur í Neskaupsstað og Ragnheiður Kristín Hall sem starfar á skrifstofu Síldarvinnslunnar. Katrín á tvö eldri systkini sem bæði eru lögfræðingar. Hún er gift Hallgrími Jóni Hallgrímssyni skógarhöggsmanni hjá Reykjavíkurborg og trommuleikara í hljómsveitinni Sólstafir. Þau eiga einn son fæddan árið 2020 og einnig á Katrín stjúpson.
Katrín Halldóra stundaði söngnám í Danmörku og var söngnemandi á djass- og rokkbraut í Tónlistarskóla FÍH. Hún útskrifaðist sem leikkona frá leiklistardeild Listaháskóla Íslands árið 2015. Að lokinni útskrift lék hún um tíma í Þjóðleikhúsinu, m.a. í Hróa Hetti en varð síðar fastráðin leikkona í Borgarleikhúsinu til ársins 2021 er hún gekk aftur til liðs við Þjóðleikhúsið.
Ellý
Þekktasta hlutverk Katrínar er án efa hlutverk söngkonunnar Ellýjar Vilhjálms í söngleiknum Ellý sem frumsýndur var 18. mars 2017. Sýningin sló aðsóknarmet í Borgarleikhúsinu frá 2017-2019 og var sýnd alls 220 sinnum fyrir 105.000 áhorfendur. Katrín fékk mikið lof fyrir hlutverk sitt og þótti jafnframt sláandi lík Ellý Vilhjálms. Silja Björk Huldudóttir leikhúsgagnrýnandi Morgunblaðsins sagðist ekki eiga „nógu sterkt orð til að lýsa magnaðri túlk­un Katrín­ar á Elly, annað en að hér er aug­ljóst að stjarna er fædd.“ Katrín hlaut Íslensku sviðslistaverðlaunin Grímuna sem söngkona ársins árið 2017 fyrir hlutverk sitt sem Ellý.
Spilverk þjóðanna
Þegar hljómsveitin tók upp sína fyrstu plötu Spilverk þjóðanna („brúnu plötuna“) árið 1975 voru meðlimir sveitarinnar Valgeir Guðjónsson, Egill Ólafsson, Diddú (Sigrún Hjálmtýsdóttir) og Sigurður Bjóla. Hljómsveitin naut mikilla vinsælda frá upphafi til enda en tók að leysast upp eftir 1977 þar sem allir hljómsveitarmeðlimir voru farnir að sinna öðrum verkefnum. Hljómsveitin gaf þó út Ísland 1978 og Bráðabirgðabúgí 1979 sem var síðasta plata sveitarinnar.
Árið 1997 kom út safnplatan Sagan með tuttugu lögum af hinum plötunum.
Spilverk þjóðanna lýsti því yfir árið 2010 að hljómsveitin myndi koma aftur saman árið 2011.
Cameron Todd Willingham
Cameron Todd Willingham (9. janúar 1968 – 17. febrúar 2004) var Bandaríkjamaður sem var dæmdur fyrir að myrða dætur sínar þrjár með íkveikju á heimili þeirra í Corsicana í Texas 23. desember 1991. Hann hlaut dauðadóm fyrir og var tekinn af lífi árið 2004.
Fyrir rétti var málið byggt á því að Willingham hefði kveikt í húsinu til þess að breiða yfir misnotkun á dætrum sínum þrátt fyrir það að engar vísbendingar lægju fyrir um einhverskonar misnotkun á stúlkunum. Fyrrverandi kona Willingham, Stacy Kuykendall, bar fyrir rétti að hann myndi aldrei gera neitt sem myndi skaða börn þeirra.
Árið 2009 höfðu miklar framfarir átt sér stað í rannsóknum á eldsvoðum og í framhaldi af því lágu fyrir ný sönnunargögn í málinu. Þau bentu til þess að þau gögn sem lögð höfðu verið fram í málinu væru ekki næginlega sannfærandi. Auk þess kom í ljós að rannsakendum hafði sést yfir nokkur lykilatriði í málinu. Þessi gögn hefðu dugað til sýknunar fyrir Willingham.
María de Jesús de León y Delgado
María de Jesús de León y Delgado (23. mars 1643 í El Sauzal, Tenerífe - 15. febrúar 1731 í San Cristóbal de La Laguna, Tenerífe) var spænsk klaustursystir og sjáandi. Hún er almennt þekkt sem "La Siervita" (Litli þjónninn) og er mjög dáð á Kanaríeyjum.
Hún kom frá fátækri fjölskyldu og var umkringd kraftaverkum. Í febrúar 1668 gerðist hún nunna í St. Catherine klaustrinu í Siena, San Cristóbal de La Laguna. Í klaustrinu héldu áfram kraftaverk. Hún var vinkona fyrrum sjóræningjans Amaro Pargo.
María de León lést 15. febrúar 1731. Þremur árum síðar var líkið grafið upp og fannst óskaddað. 15. febrúar hvers árs er lík hennar sýnt fylgjendum hennar. Tillaga um að útnefna hana sem dýrling hefur verið send páfagarði.
Meðal kraftaverka hennar eru: brennimörk, alsæla, lyfting, ofurhiti og skyggnigáfa, meðal annars.
Platínuflokkur
Platínuflokkurinn er flokkur sex málmgerðra frumefna með svipaða efnis- og efnafræðilega eiginleika. Þessi flokkur samanstendur af rúþen, ródín, palladín, osmín, iridín og platínu. Þessir hliðarmálmar skipa ferkantað svæði sem að skerst af flokkum 8, 9 og 10, og lotum 5 og 6.
Strangt til tekið hafa frumefnin í lotu 4 (járn, kóbolt og nikkel) marga svipaða efnislega (hár eðlismassi og bræðslumark) og efnafræðilega eiginleika (hvatar og flókin efnasambönd). Það er því ekki á hreinu af hverju þessi frumefni eru ekki talin mað í platínuflokknum.
Saga
Platína og platínuríkar málmblöndur hafa þekkst í náttúrunni í langan tíma. Þótt að platína hafi verið notuð af innfæddum ameríkönum fyrir landafundi Kólumbusar, var fyrst getið til hennar í Evrópu árið 1557 í skrifum ítalska hugvísindamannsins Julius Caesar Scaliger (1484-1558) sem lýsing á dularfullum málmi er fannst í mið-amerískum námum á milli Darién (Panama) og Mexíkó ("þar til nú óbræðanlegur af neinni spænskri list").
Spánverjar kölluðu málminn platina, eða „litla silfrið“, þegar þeir rákust á það fyrst í Kólumbíu. Þeir litu á platínu sem óæskileg óhreinindi í silfrinu sem að þeir voru að grafa eftir.
Eiginleikar
Hvataeiginleikar þessara sex platínuhópsmálma eru framúrskarandi. Slit- og tæringarþol platínu gera það vel hæft í framleiðslu á skartgripum. Aðrir aðgreinandi eiginleikar eru sem dæmi þol gagnvart efnafræðilegri sókn, frábærir háhitaeiginleikar, og stöðugir rafmagnsfræðilegir eiginleikar. Allir þessi eiginleikar hafa verið notaðir á einn eða annan hátt í iðnaði.
Notkun
Platína, platínumálmblendi, og iridín eru notuð sem deigluefni til að rækta einstaka kristalla, þá sérstaklega oxíð. Efnafræðiiðnaðurinn notar talsvert magn af annaðhvort platínu- eða platínu-ródín málmblöndu-hvata í grisjuformi til að hvata hlutaoxun ammoníaks til að gefa af sér köfnunarefnisoxíð, sem notað er sem hráefni í áburð, sprengiefni og saltpéturssýru.
Í seinni árum hafa nokkrir málmar í platínuflokknum aukust í þýðingu sem hvatar í gervilífrænni efnafræði. Rúþentvísýringur er notað sem húðun á títanforskautum sem að notuð eru í framleiðslu á klór og vítissóta.
Platínuhvatar eru notaðir í vinnslu á hráolíu, bætingu og öðrum ferlum sem að notuð eru við framleiðslu á há-oktan bensíni og arómatískum efnasamböndum í olíuiðnaði. Síðan 1979 hefur bílaiðnaðurinn komið fram sem aðalneytandi málma í platínuflokknum. Palladín, platína og ródín hafa verið notuð sem oxunarhvatar í hvarfakútum til að vinna útblástur úr bílum. Stórt svið af platínuflokksmálmblöndum er notað í lágspennu og lágorku snerta, þunn- og þykkfilmu rafrásum, snertispennunemum, bræðsluofnsíhluti og rafskaut.
Epstein
Epstein getur átt við eftirfarandi:
Setbergsskóli
Setbergsskóli er skóli í Hafnarfirði með tæplega 440 nemendur. Skólinn þjónar Setbergshverfinu og hefur eigið íþróttahús.
Gleðiganga
thumb|Lokahátíð Reykjavík Pride árið 2014. Gleðiganga er réttindaganga hinsegin fólks og er haldin í borgum víðsvegar um heim, þó ekki alltaf á sama tíma.
Á Íslandi hefur hún verið gengin í Reykjavík í ágústmánuði frá árinu 2000 sem hluti af Hinsegin dögum sem haldnir eru á sama tíma. Gleðigangan er að jafnaði gengin fyrsta laugardag eftir frídag verslunarmanna.
Steve Buscemi
thumb|240px|Buscemi, [[2009]] Steven Vincent „Steve“ Buscemi (f. 1957) er bandarískur leikari, leikstjóri og kvikmyndaframleiðandi.
Grenadínur
thumb|right|Kort af Grenadínum. Grenadínur eða Grenadíneyjar eru eyjaklasi sem teygir sig milli eyjanna Grenada og Sankti Vinsent í Karíbahafi. Mörkin milli ríkjanna Grenada og Sankti Vinsent og Grenadína liggja um Martíníksund milli Petit Saint Vincent og Petite Martinique.
Max von Laue
thumb|Max von Laue 1929 Max von Laue (9. október 1879 í Koblenz – 24. apríl 1960 í Berlín) var þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði.
Æviágrip
Max von Laue fæddist í þýsku borginni Koblenz 1879, en nam eðlisfræði í háskólunum í Strassborg, Göttingen, München og loks Berlín. Í Berlín var lærimeistari hans Max Planck. Strax að námi loknu 1905 gerðist von Laue aðstoðarmaður Plancks. Eitt höfuðverkefna von Laues var afstæðiskenning Einsteins, sem þá var nýkomin út. Með notkun á afstæðiskenningunni tókst von Laue að skýra Fizeau-tilraunina 1907. Árið 1909 starfaði von Laue í háskólanum í München. Þar gaf hann út fleiri rannsóknarniðurstöður en einnig gaf hann út fyrstu kennslubókina um afstæðiskenninguna. 1912 var hann einn þriggja vísindamanna sem uppgötvaði bogadregna röntgengeisla. Einnig uppgötvaði hann teningslaga strúktúr á kristöllum. Fyrir þá vinnu hlaut hann Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði 1914. 1919 sneri hann aftur til Berlínar, þar sem hann starfaði bæði í háskólanum og við Kaiser Wilhelm stofnunina í eðlisfræði, en á síðarnefnda vettvangnum var hann oftar en ekki staðgengill Alberts Einsteins. Þegar nasistar komust til valda flúði Einstein til Bandaríkjanna, en von Laue varði hann í orði og ritum. Hann tók einnig afstöðu gegn hinni ‚þýsku eðlisfræði‘ sem nasistar voru iðnir við að nota í stríðsrekstri sínum. Max von Laue var einn þeirra þýsku vísindamanna sem Bretar fluttu til Farm Hall í Englandi, ásamt mönnum eins og Otto Hahn og Werner Heisenberg. Eftir stríð varð von Laue heiðursdoktor við háskólann í Göttingen og átti stóran þátt í myndun yfirstofnunar þýskra eðlisfræðifélaga. 1953 var hann einnig gerður að heiðursdoktor við háskólann í Berlín. 1957 var hann einn þeirra vísindamanna sem skrifuðu undir áskorunarskjal þess efnis að Þýskaland ætti að vera kjarnorkuvopnalaust land en nota kjarnorku í friðsamlegum tilgangi. Max von Laue lést 24. apríl 1960 í bílslysi. Hann hvílir í Göttingen.
1347
thumb|right|[[Karl af Blois tekinn höndum í Bretónska erfðastríðinu.]] thumb|right|Útbreiðsla Svarta dauða um miðja 14. öld. Árið 1347 (MCCCXLVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Grameen-banki
Ríkismál Bangladesh er bengalska og mætti þýða Grameen yfir á íslensku sem „þorp“ en það á að endurspegla innviði bankans - bankinn er fólkið og fólkið er bankinn.
Ástæða þess að bankinn er viljugri að láta konur fá örlán er sú að þær eru líklegri en karlar að borga lánið til baka. Karlmenn eru mun líklegri í að eyða upphæðinni í sjálfa sig frekar en að fjárfesta peningnum og með þessa sýn að leiðarljósi þarf það ekki að koma neinum á óvart að af þeim tæpum 8,4 milljón manns sem fengu lán hjá banknum árið 2012 voru konur í miklum meirihluta, eða um 96%. Þeir sem fá smálán þakka traustið sem bankinn sýnir þeim pent og er tíðni þeirra sem borga smálán sín til baka á bilinu 96-100% sem verður að teljast hreint út sagt magnaður árangur. Grameen-bankinn er þannig valdeflandi fyrir konur því hann gefur þeim tækifæri til að vaxa og dafna í jarðvegi feðraveldis þar sem sólin sjaldan skín og regndropar fátíðir.
Muhammad Yunus
Grameen-bankinn er hugarfóstur hagfræðingins og fyrrum prófessorsins Muhammad Yunus sem vann baki brotnu við að gera hugmynd sína, að koma litla manninum til aðstoðar, að veruleika og uppskar Friðarverðlaun Nóbels fyrir vikið ásamt bankanum sjálfum árið 2006. Árið 1976 var Grameen-bankinn einungis verkefni í bænum Jobra þar sem Yunus sat í bílstjórasætinu. Hann hafði óbilandi trú á fátæka manninum sem hann taldi einungis skorta fjármagn til að gera drauma sína að veruleika og stefndi að því að hanna banka sem myndi sníða stakk sinn að þörfum þeirra fátæku. Hann tók af skarið og fyrstu peningarnir sem bankinn lánaði voru af hans eigin reikningi, upphæð sem nam 27 dollurum. Þetta vatt upp á sig og sjö árum seinna, eða árið 1983, varð verkefnið að veruleika og Grameen-bankinn var stofnaður í þeirri mynd sem við þekkjum hann. Í dag er bankinn í eigu þeirra sem hann á að þjónusta — þeirra fátæku. Bankinn er að lang stærstum hluta eign þeirra sem eitt sinn hafa fengið lán, eða um 95%, en einungis 5% er í eigu ríkisins. Það hitnaði allverulega í kolunum árið 2011 þegar ríkisstjórn Bangladess gerði heiðarlega tilraun til að neyða Yunus til að segja sig frá bankanum vegna aldurs en hann var þá orðinn 72 ára gamall. Vildi ríkisstjórnin meina að hann væri orðinn of gamall og mætti ekki sinna formannsstöðunni sem féll ekki í kramið hjá manninum sem kom þessu öllu af stað.
Eysteinn (aðgreining)
Eysteinn getur átt við eftirfarandi:
Félag eldri borgara Eskifirði
Félag eldri borgara Eskifirði er innan Landssambands eldri borgara
Nýmiðill
Nýmiðill er hugtak sem varð til samfara almennri tölvueign á Vesturlöndum seint á 20. öld og lýsir notkun tölvunnar sem samskiptamiðils. Einkenni á nýmiðlum eru ótímabundinn aðgangur, margmiðlun, gagnvirkni og virk þátttaka notenda í sköpun efnisins. Oft er rætt um nýmiðla til að lýsa þeim breytingum sem urðu á samskiptatækni með tilkomu Internetsins með vísun í þróun nýs hnattvædds almannarýmis, sýndarveruleika og netmenningu.
Jón (ábóti í Viðeyjarklaustri)
Jón ábóti (d. 1369) í Viðeyjarklaustri upp úr miðri 14. öld hafði áður verið kanúki í Þykkvabæjarklaustri en varð ábóti í Viðey 1364, eftir lát Björns Auðunarsonar ábóta þar sama ár. Föðurnafn hans er óþekkt og ekkert vitað um hann, nema hvað í hans tíð var gerður máldagi Viðeyjarklausturs þar sem taldir eru upp kirkjugripir og bústofn í eigu klaustursins.
Jón ábóti dó 1369 og tók Jón Guðmundsson við eftir lát hans.
Thomas Hoccleve
Thomas Hoccleve eða Occleve (um 1368–1426) var enskt skáld og atvinnuskrifari á Englandi á þeim árum þegar Lancaster-ættin var við völdin. Hann hefur verið talinn meðal höfuðskálda 15. aldar á Englandi.
Ævi Hoccleve
Um ætt og uppruna Hoccleve er ekkert vitað. Hann giftist um eða fyrir 1410 en óvisst er hvað konan hans hét eða hvort þau eignuðust börn. Kveðskapur Hoccleve geymir þó ýmsar vísbendingar um lífið hans sem að mörgu leyti litaðist af fábreytileika embættismannsins. Hann tók til að mynda ekki þátt í Hundrað ára stríðinu sem geysaði á þeim tíma.
Hoccleve vann í um 35 ár sem atvinnuskrifari fyrir enska leyndarráð (e. Privy Council) en kvartaði vissulega um kjörin sín í kveðskapnum sínum enda mun hann hafa óskað sér meiri starfsframa (eða a.m.k. meiri starfsöryggi og betri laun).
Þátttaka Hoccleve í opinberu stjórnsýslunni á Englandi hefur gert það að verkum að mörg skjöl hafa varðveist með hans hendi og sömuleiðis ýmsar kvittanir um borganir til hans. Hann þurfti að kunna frönsku og latínu til að gegna skrifarastöðu fyrir leyndarráðið. Hann orti þó ljóðin sín á móðurmáli (miðensku) eins og fyrirrennari hans Chaucer hafði einnig gert. Hoccleve hefur upp Chaucer sem höfuðskáld í nokkrum kvæðum og í dag er hugsanlega þekktastur fyrir sinn þátt í að halda minni Chaucer á loft. Þeir voru samtímamenn og báðir opinberir starfsmenn en Chaucer var nokkuð eldri og hlaut meiri frama í starfi en Hoccleve. Hoccleve dregur upp þá mynd að hann hafi dást að hæfileikum Chaucer í lífandi lífi en óljóst er hversu vel þeir þekktust í raun.
Verk Hoccleve
Það verk Hoccleve sem náði mesta útbreiðslu mun hafa verið The Regiment of Princes sem hefur varðveist í um 40 handritum þrátt fyrir lengd kvæðisins og fjallar um (regiment þýðir hér stjórn). Að auki hefur varðveist eftir hann Serían (The Series), sem er að hluta til frumort og sjálfsævisöguleg en inniheldur einnig þýðingar úr latínu. Hann orti einnig styttri ljóð til velunnara sinna og Maríukvæði (kvæði ort til heiðurs Maríu mey).
Hoya dickasoniana
Hoya dickasoniana er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Myanmar.
Erla Hlynsdóttir
Erla Hlynsdóttir (f. 25. september 1978) er íslensk blaðakona sem hefur m.a. starfað á DV, Stöð 2 og Fréttatímanum. Hún hefur í þrígang kært íslenska ríkið til Mannréttindadómstóls Evrópu vegna dóma sem hafa fallið yfir henni í hæstarétti. Dómur hefur fallið Erlu í vil í öllum málunum þremur.
Davíð Þór Jónsson
Davíð Þór Jónsson (fæddur 5. janúar 1965) varð landsþekktur skemmtikraftur í upphafi 10. áratugarins, þegar hann og Steinn Ármann Magnússon leikari settu upp stutta útvarpsleikþætti daglega á Aðalstöðinni. Leikþættina kölluðu þeir Flugur. Þeir þóttu grófir og í þeim var skopast að Hafnfirðingum, Kópavogsbúum, samkynhneigðum, kvenkyns íþróttamönnum, bifvélavirkjum og öðrum sem lágu vel við höggi.
Saman kallaði tvíeykið sig Radíusbræður, og þeir tróðu víða upp með gríni í nokkur ár, aðallega í framhaldsskólum og á árshátíðum.
Davíð Þór er útskrifaður guðfræðingur, hann var spyrill í Gettu betur 1996 – 98, hefur verið vinsæll viðmælandi í spjallþáttum í sjónvarpi og ritstjóri tímaritsins Bleikt & Blátt 1997 – 2001. Hann hefur starfað sem þýðandi, raddleikari og ljóðskáld. Davíð var spurningahöfundur og dómari í Gettu betur árin 2007 og 2009. Hann skrifaði Bakþanka í Fréttablaðið hálfsmánaðarlega frá 2006 – 2012.
Davíð Þór gegndi embætti héraðsprests í Austurlandsprófastsdæmi frá 2014-2016. Frá 2016 hefur hann verið sóknarprestur í Laugarnesprestakalli í Reykjavík.
Listi yfir íslenskar hljómsveitir
Hér fylgir listi yfir íslenskar hljómsveitir, listinn er í stafrófsróð.
Klippimynd
Klippimynd (e. Collage) er aðferð í myndlist, sem felst í að raða saman ólíkum hlutum eins og úrklippum úr dagblöðum, spýtnarusli, járnbútum og öðru tilfallandi á myndflötinn, líma það saman og jafnvel mála síðan, til að mynda nýtt samhengi á milli hlutanna. Svona myndir hafa líka verið kallaðar límimyndir, límingarmyndir eða bréfsneplamyndir á íslensku.
Kambhænsn
Kambhænsn eru fremur stórir fuglar og karlfuglinn með skrautlegan fjaðraham. Þetta eru felugjarnir fuglar sem halda sig á jörðinni í þykkum hávöxnum gróðri. Kvenfuglinn fellur betur inn í umhverfið enda sér hún alfarið um að unga út eggjunum og koma ungum á legg.
Kambhænsn borða fyrst og fremst fræ en yngri fuglar leggja sér stundum skordýr til munns.
Fh
FH, fh. eða Fh geta átt við:
The Big Bang Theory
The Big Bang Theory er bandarískur gamanþáttur sem er búinn til og framleiddur af Chuck Lorre og Bill Prady og fór í loftið 24. september 2007.
Þátturinn gerist í Pasadena í Kaliforníu og snýst um líf tveggja karlmanna á þrítugsaldri sem eru eðlisfræðingar. Annar þeirra (Leonard) er tilrauna-eðlisfræðingur en hinn (Sheldon) er kennilegur eðlisfræðingur og búa þeir á móti fallegri ljóshærðri þjónustustúlku sem reynir að komast áfram í skemmtanaiðnaðinum (Penny).
Nördaskapur og gáfur Leonards og Sheldons eru langt frá því Penny á að venjast í mannlegri hegðun og almennri skynsemi og er það grundvöllur fyrir skemmtanagildi þáttanna. Tveir álíka nördalegir vinir þeirra, Howard og Rajesh, eru líka aðalpersónur. Þátturinn er framleiddur í samstarfi Warner Bros. Television og Chuck Lorre Productions. Í mars 2009 var tilkynnt um að þátturinn hefði verið endurnýjaður fyrir 3. og 4. þáttaraðir. Í ágúst 2009 vann þátturinn TCA verðlaun fyrir bestu gamanþáttaröðina og Jim Parsons vann verðlaun fyrir frammistöðu sína í gamanþáttaröð.
1. þáttaröðin
Lífunum eðlisfræðinganna Doktors Leonards Hofstadter og Doktors Sheldons Cooper eru umsnúið þegar aðlaðandi ung upprennandi leikkona frá Omaha, Nebraska nefnd Penny flytur inn í íbúðina yfir forstofuna frá þeirra. Leonard byrjar að verða óvonandi ástfanginn af Penny, á meðan hún finnur bara platónísk ástúð fyrir honum; fyrir vikið, hún finnur sig að þola nánasta og sífelldir til staðar vini hans: herbergisfélagi hans, Sheldon, sem virðist vera með áráttu-þráhyggjuröskun; verkfræðiofviti Howard Wolowitz, kynvilltur mömmustrákur sem heldur að klæðnaðurinn og hárgreiðslan hans frá 1961-1970 geri hann töff; og Doktor Rajesh „Raj“ Koothrappali, sem mun ekki tala til hennar því hann er of feiminn til að tala til kvenna (tilfelli af sértækum stökkbreytingum), nema hann er drukkinn, þegar hann verður slétt-talandi en hábellinn kvennabósi.
Í 1. þáttaröðinni missir Sheldon vinnuna fyrir að blammera nýjan stjórann hans, finnur egóið hans marið af undrabarni, verður ófær um að leggja upp með að vera hluti af lygi sem Leonard hefur sagt, og er alltaf að sækja heiminn við harðskeytta þörf á að fullyrða veldi. Raj lærir í fyrsta skipti að hann getur talað til kvenna, en bara þegar hann er drukkinn, og Penny og Leonard loksins deita í lokaþáttinum. Þessi þáttaröð er einasta þáttaröðin sem er ekki með John Ross Bowie sem endurtekin persóna Barry Kripke og Kevin Sussman sem Stuart Bloom.
2. þáttaröðin
2. þáttaröðin byrjar að takast á við persónuþróun, þar með talið að Sheldon verði með meiri og meiri þráhyggjur. Sambandið Leonards og Pennyjar hríðversnar þegar þau hætta saman, en þetta er fljótlega leyst. Fljótlega þróast sambandið þeirra í sterkari vináttu en áður, á meðan vináttan Sheldons og Pennyjar stirðlega byrjar. Í lokaþáttinum gefur Penny í skyn tilfinningar sínar fyrir Leonard. Manngerðin Howards er svipuð og manngerðin hans frá 1. þáttaröðinni varðandi tilraunir hans til að fífla konur, og hann byrjar skammlíft kynferðislegt samband við Leslie Winkle á seinni hluta þáttaröðarinnar. Á meðan, Rajesh tekst að biðja Penny afsökunar á því sem hann gerði í þáttinum „The Griffin Equivalency“ án þess að drekka alkóhol. Barry Kripke (sýndur af John Ross Bowie) birtist í fyrsta skipti í þessari þáttaröð; hann birtist í þáttinum „The Killer Robot Instability“.
3. þáttaröðin
Penny kastar sér á Leonard eftir hann snýr aftur frá norðurheimskautinu eftir þrjá mánuði, og þau byrja samband sem stendur í mest af þáttaröðinni. Penny og Sheldon byrja einkennilega vináttu (þótt hún getur ennþá ergt hann). Wil Wheaton byrjar að birtast sem erkióvinur Sheldons. Howard byrjar að deita Bernadette Rostenkowski. Sheldon hittir Amy Farrah Fowler í lok þáttaraðarinnar.
4. þáttaröðin
Penny deitar nokkra menn þar á meðal heimskan Zack sem nýtur „vísindagæja“, Sheldon byrjar platónískt samband við Amy, Howard tengist aftur við Bernadette og biður henni með tíð og tíma að giftast honum, Leonard byrjar að deita Priyu (systir Rajs), og Penny verður vinkona Amyar og lýsir eftirsjá yfir því að hafa brotist upp með Leonard.
5. þáttaröðin
Penny sér eftir að hafa sofið hjá Raj, en það kemur í ljós að þau höfðu ekki kynmök. Leonard brýtur upp með Priyu, Amy hvetur Sheldon í sambandinu þeirra og þau verða kærustu með tíð og tíma, Penny og hinar konurnar verða nánar vinkonur, Howard útbýr sig undir giftingina hans og ferðina hans til alþjóðlegu geimstöðarinnar, og Leonard spyr út Penny sem þau byrja „Leonard og Penny 2,0“.
Loftfar
thumb|Loftfar Loftfar er farartæki sem ferðast um andrúmsloft jarðar. Getur verið léttara en loft, eins og t.d. loftbelgur, eða þyngra en loft eins og flugvél. Flest loftför eru knúin áfram með hreyflum, en sviffluga og svifdreki nota uppstreymi til að haldast á lofti.
Sjá einnig
Dróni
Glóey
Glóey getur átt við:
Orf
thumbnail|Slegið með orfi og ljá. Orf er amboð sem notað er við grasslátt. Orfið er stöng úr tré, oftast álíka löng og sláttumaðurinn. Á orfið eru festir tveir hælar eða handföng sem haldið er um þegar orfinu er sveiflað. Ljárinn er festur á orfið og því svo sveiflað í hálfhring með ljáinn niður við grasrótina. Fram á 20. öld var sláttur með orfi og ljá eina sláttuaðferðin sem notuð var á Íslandi og reyndar um alla Evrópu.
Neðst á íslenskum orfum eru tveir járnhólkar sem ljárinn er festur í en áður en þeir komu til sögunnar var ljárinn bundinn fastur við orfið með ljáböndum, sem oftast voru úr selskinni, og var þeim vafið um þjóinn á ljánum til að festa hann við orfið og fleygar reknir undir til að herða að. Ljánum hætti þó til að losna, einkum þegar blautt var. En um 1840 fór Þórður Árnason, síðar prestur, bróðir Jóns Árnasonar þjóðsagnasafnara, að nota orfhólka sem hann hafði smíðað og breiddist sú uppfinning um allt land á örfáum árum og þótti afar mikil framför.
Matt
Matt getur átt við eftirfarandi:
Alþjóðlega núllbaugsráðstefnan
Alþjóðlega núllbaugsráðstefnan (enska: International Meridian Conference) var ráðstefna sem haldin var í október 1884 í Washington, D.C. í Bandaríkjunum að frumkvæði forseta Bandaríkjanna Chester A. Arthur til að ákveða hver ætti að vera núllbaugur jarðarinnar, niðurstaðan m.a. var sú að Greenwich-núllbaugurinn skyldi tekinn upp sem alþjóðlegur núllbaugur.
1620
Árið 1620 (MDCXX í rómverskum tölum) var 20. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Orrustan við Hvítafjall á málverki eftir [[Pieter Snayers.]]
Def Jam Recordings
Def Jam Recordings (einfaldlega þekkt sem Def Jam) er bandarískt fjölþjóða hljómplötufyrirtæki í eigu Universal Music Group. Það er staðsett í Manhattan, New York og sérhæfir aðallega í hipphopp, nútíma ryþmablús, sálar og popptónlist. Félagið á einnig deildir staðsettar í London (0207 Def Jam, áður Def Jam UK) og á ýmsum stöðum í Afríku (Def Jam Africa). Nokkrir listamenn sem hafa starfað hjá Def Jam eru meðal annars 2 Chainz, Big Sean, Jeezy, Justin Bieber, Lady Gaga, LL Cool J, Rihanna, og Snoop Dogg.
Staðall (stærðfræði)
Staðall (einnig nefndur norm) í stærðfræði er tiltekið fall, táknað með einu eða tveim lóðréttum strikum sitthvoru megin við stak v í vigurrúmi V, þ.e. ||v|| eða |v|, og gefur jákvæða tölu fyrir hvern vigur, nema núllvigurinn, en staðall hans er núll. Staðall er stundum kallaður lengd eða stærð staksins, þannig er staðall hliðstæða vigurrúms við firð í firðrúmi.
Skilgreining
Staðall á V er vörpun sem uppfyllir eftirfarandi skilyrði:
Algengir staðlar vigurrúma
þar sem p≥ 1. (p = 1 og p = 2 gefa staðlana hér að ofan.)
Línlegar varpanir
Fyrir sérhverja gagntæka, línulega vörpun A má reikna staðal staks x þannig:
Eiginleikar staðla
Tveir staðlar ||•||α og ||•||β í vigurrúmi V eru sagðir jafngildir ef til eru jákvæðar rauntölur C og D þ.a. fyrir öll x í V.
Í endanlegu vigurrúmi eru allir staðlar jafngildir, t.d. eru l_1, l_2 og l_\infty staðlarnir jafngildir í :
Bombus bohemicus
Bombus bohemicus er tegund af humlum, útbreidd um Evrópu. Hún sníkir á B. lucorum (Húshumla), og líklega einnig á B. cryptarum, og Bombus terrestris (Jarðhumla). Hún er svört með eina eða tvær gular rendur og hvít aftast. Drottningar eru 15 - 20 mm langar.
Ungmennafélagið Skallagrímur
Ungmennafélagið Skallagrímur er ungmennafélag í Borgarnesi. Félagið er bæði íþróttafélag og leikfélag í senn. Íþróttir sem stundaðar eru innan félagsins eru badminton, frjálsar íþróttir, körfuknattleikur, knattspyrna og sund. Félagið er svo í samstarfi við Íþróttafélagið Kveldúlf, sem er íþróttafélag fatlaðra í Borgarbyggð og er félagið með öflugt starf fyrir fatlaða og aldraða þar sem æft er boccia. Körfuknattleiksdeild Skallagríms og Háskólinn á Bifröst gerðu samning, þann 4. nóvember 2010 að þeir nemendur sem eru samningsbundnir Skallagrími fái niðurfelld skólagjöld. Þetta er í fyrsta sinn sem þessi aðferð hefur verið farin á íslandi.
Bombus bohemicus
Myndir
<Gallery> File:Jordgjøkhumle-m Bombus bohemicus.jpg File:Jordsnylthumla0051.jpg Bombus bohemicus - Keila.jpg </Gallery>
Núllbaugur
thumb|Núllbaugurinn liggur í gegnum [[Royal Greenwich Observatory í Greenwich á Englandi]]
Núllbaugur (einnig Greenwich-núllbaugur, Greenwich-baugur eða grunnbaugur lengdar ) er sá lengdarbaugur sem allir aðrir lengdarbaugar jarðarinnar eru miðaðir við, hann hefur lengdargráðuna 0 og liggur í gegnum Royal Greenwich Observatory í Greenwich á Englandi. Daglínan (sem er ekki bein eins og núllbaugurinn) er svo staðsett í námunda við 180. lengdargráðu.
Saga
Fyrir lengdargráður er engin náttúruleg miðlína til, líkt og miðbaugur fyrir breiddargráðurnar, þannig að velja þurfti þann viðmiðunarpunkt. Breskir landfræðingar og vísindamenn völdu að nota Greenwich, en aðrir völdu ýmsa punkta víðs vegar um jörðina, þar á meðal Ferro, Róm, Kaupmannahöfn, Jerúsalem, St. Pétursborg, Písa, París og Philadelphiu. Árið 1884 var, að frumkvæði Chester A. Arthurs forseta Bandaríkjanna, haldin alþjóðleg núllbaugsráðstefna þar sem meðal annars var ákveðið að öll lönd heims skyldu nota Greenwich sem núllbaug. San Domingo (nú Dóminíska lýðveldið) greiddi atkvæði gegn ályktuninni og Frakkland og Brasílía sátu hjá. Frakkland tók ekki upp Greenwich-núllbaug fyrr en 1911.
Cauchyruna
Cauchyruna er runa, nefnd eftir Augustin Louis Cauchy, þar sem fjarlægð tveggja samliggjandi staka minnkar eftir því farið er lengra frá fyrsta stakinu.
Þetta má setja fram sem, í firðrúmi sem hefur þann eiginleika að fyrir sérhverja jákvæða rauntölu ε > 0 er til náttúrleg tala N, þ.a. fyrir alla vísa m og n sem eru stærri en N gildi:
þar sem d(x_m,x_n) táknar fjarlægðina milli x_m og x_n.
Í fullkomnu firðrúmi hefur sérhver Cauchyruna markgildi í firðrúminu. Cauchyrunur gegna mikilvægu hlutverki í grannfræði og fallafræði.
Smoljan
thumb|right|Smoljan Smoljan (búlgarska: Смолян) er bær og skíðastaður í Búlgaríu. Bærinn er í Rodopifjöllum syðst í landinu við landamærin að Grikklandi. Íbúar eru um 30 þúsund.
Kladovo
thumb|right|Frá Kladovo. Kladovo er bær í Borumdæmi austast í Serbíu. Bærinn stendur á vesturbakka Dónár. Íbúafjöldi er um 9000.
Leópold 3. Belgíukonungur
Leópold III (3. nóvember 1901 – 25. september 1983) var konungur Belgíu frá 1934 til 1951.
Æviágrip
Leópold fæddist árið 1901 og var elsti sonur Alberts 1. Belgíukonungs. Eftir fyrri heimsstyrjöldina kvæntist hann sænsku prinsessunni Ástríði og eignaðist síðar með henni þrjú börn.
Leópold varð konungur Belgíu árið 1934 eftir að faðir hans lést í fjallgönguslysi. Árið 1935 missti Leópold stjórn á bíl sínum með þeim afleiðingum að kona hans, Ástríður, hlaut bana af.
Eftir dauða Ástríðar hóf Leópold aukin afskipti af utanríkismálum Belgíu og fékk því m.a. framgengt að Belgía lýsti fyrirfram yfir hlutleysi sínu ef til aðrar styrjaldar skyldi koma. Þegar seinni heimsstyrjöldin braust út var hlutleysi Belgíu hins vegar ekki virt frekar en fyrri daginn og þann 10. maí árið 1940 réðust Þjóðverjar inn í Belgíu. Belgar reyndu að berjast gegn innrásarhernum en voru fljótt yfirbugaðir. Leópold hafði þá tekið við æðstu stjórn hersins og tók hann það að sér að gefast formlega upp fyrir Þjóðverjum.
Ólíkt þjóðhöfðingjum á borð við Vilhelmínu Hollandsdrottningu og Hákon Noregskonung ákvað Leópold að flýja ekki frá Belgíu ásamt ríkisstjórn sinni þegar Belgía var hernumin. Ákvörðun hans um að gefast persónulega upp fyrir innrásarliðinu og dvelja síðan áfram í Belgíu undir hernámi varð mjög umdeild. Forsætisráðherra hans, Hubert Pierlot, taldi konunginn hafa brotið á stjórnarskránni með því að lýsa yfir uppgjöf Belga án samþykkis ríkisstjórnarinnar. Aðrir gagnrýnendur hans töldu einnig að með því að dvelja áfram í Belgíu sem fangi Þjóðverja hefði hann fyrirgert möguleikanum á að veita andspyrnunni í Belgíu forystu. Franski forsætisráðherrann Paul Reynaud sakaði Leópold um að hafa svikið þjóð sína og breskir fjölmiðlar útmáluðu hann sem „svikakonung“ og „konungsrottu“. Belgískir flóttamenn í Frakklandi skildu eftir bréfmiða við fæturna á styttu af Alberti 1. konungi (sem hafði barist við Þjóðverja til loka fyrri heimsstyrjaldarinnar) og kölluðu son hans „óverðugan arftaka“ hans.
Eftir að Þjóðverjar réðust inn í Frakkland var Leópold settur í stofufangelsi í Laeken-höll. Á meðan hann var fangi Þjóðverja ákvað hann að kvænast ástkonu sinni, Lilian Baels. Ákvörðun Leópolds um að kvænast í annað sinn undir þessum kringumstæðum styggði marga þegna hans, sem þótti hann vanvirða minningu Ástríðar með því að kvænast ótiginni konu sem var vænd um að vera höll undir Þjóðverja. Til þess að sefa þjóðina bað Lilian þó um að vera ekki kölluð drottning Belgíu, heldur aðeins prinsessa af Réthy, og að börn þeirra Leópolds yrðu ekki talin með í erfðaröð til belgísku krúnunnar.
Leópold var fluttur til Þýskalands árið 1944 og var þar enn í stofufangelsi þegar her bandamanna frelsaði Belgíu sama ár. Útlagastjórn Pierlots, sem hafði dvalið í London á stríðsárunum, var svo ósátt vegna framkomu hans að hún neitaði að hleypa honum aftur inn í landið nema að belgíska þjóðin samþykkti það sérstaklega í þjóðaratkvæðagreiðslu. Árið 1950 var þjóðaratkvæðagreiðslan haldin og 57% Belga kusu að leyfa konungnum að snúa heim.
Engin sátt ríkti meðal Belga um heimkomu konungsins og Leópold var áfram mjög umdeildur. Afstaða Belga var eftir pólitískum línum, en var einnig mjög margbreytileg eftir landshlutum: Flestir belgískir Flæmingjar studdu heimkomu Leópolds en flestir Vallónar voru á móti henni. Belgískir sósíalistar undir forystu Paul-Henri Spaak voru harðir í andstöðu sinni gegn því að Leópold tæki aftur við völdum og því var óttast að það kynni að leiða til samfélagsóeirða eða jafnvel borgarastyrjaldar að hann gerðist þjóðhöfðingi landsins á ný. Að lokum fór svo að Leópold ákvað að segja af sér þann 17. júlí 1951 og leyfa elsta syni sínum með Ástríði, Baldvin, að taka við konungstigninni í Belgíu. Leópold fékk þó leyfi til að búa áfram í Belgíu og var náinn ráðgjafi sonar síns.
Radíusbræður
Radíusbræður var sviðsnafn Davíðs Þórs Jónssonar og Steins Ármanns Magnússonar, þegar þeir tróðu saman upp með framsæknu gríni á fyrri hluta tíunda áratugarins. Radíusbræður komu fyrst fram með útvarpsþáttinn Radíus á Aðalstöðinni. Síðar áttu þeir þátt í gerð sjónvarpsþáttanna Limbó í leikstjórn Óskars Jónassonar. Þeir þættir urðu skammlífir en RÚV hætti framleiðslu þeirra eftir tvo þætti. Síðar voru þeir með eigin þætti og stutt atriði í Dagsljósi til 1995. Árið 1995 gerðu þeir þættina Radíus, 12 þátta sketsaröð með þeim tveim.
Tívolí (Ítalíu)
thumb|right|Tívolí frá Tíbúrfjöllum. Tívolí (ítalska: Tivoli, latína: Tibur) er bær norðaustan við Róm í um 31 km fjarlægð frá miðborginni.
Tívolí var vinsæll sumardvalastaður hjá Rómverjum. Rómverskir aðalsmenn fóru þangað til að hvíla sig frá sumarhitunum í Róm. Meðal þeirra sem áttu sumardvalarstaði í Tívolí voru skáldin Catúllus og Hóratíus. Sömuleiðis áttu stjórnmálamennirnir Brútus og Cassíus hús þar og síðar keisararnir Trajanus og Hadríanus.
Jón Guðmundsson (ábóti)
Jón Guðmundsson (d. 1379) var ábóti í Viðeyjarklaustri og tók við árið 1369 eftir lát annars Jóns, sem þar hafði verið ábóti frá 1364. Ætt hans er ekki þekkt. Fátt er um hann vitað en hann var um tíma officialis í Vestfirðingafjórðungi.
Jón dó 1379 (hugsanlega þó 1378) og tók Gísli Magnússon þá við en varð skammlífur og gegndi embættinu aðeins fáeina mánuði.
Klukkustund
Klukkustund eða klukkutími er mælieining fyrir tíma, táknuð með h, en er ekki hluti alþjóðlega einingakerfisins (SI). (Algeng íslensk skammstöfun er ) Klukkustund eru sextíu mínútur, eða 3.600 sekúndur, sem er um það bil 1/24 hluti sólarhrings.
Tóvinnuskólinn á Svalbarði
Tóvinnuskólinn á Svalbarði við Eyjafjörð var skóli sem Halldóra Bjarnadóttir stofnaði árið 1946 og starfaði til 1955. Halldóra kenndi við skólann frá stofnun og þar til hún varð 82 ára. Einnig kenndi Rannveig H. Líndal við skólann. Tóvinnuskólinn var á einkaheimili og ekki húsnæði til að taka nema nokkra nemendur í einu. Hvert námskeið var sex mánuði og var kennd tóvinna og vefnaður. Skólinn átti spunavél og prjónavél.
1357
thumb|right|[[Kviksetning var fyrr á öldum notuð sem aftökuaðferð víða og nokkur dæmi eru um að það hafi verið gert á Íslandi.]] thumb|right|[[Tórínó-líkklæðið.]] Árið 1357 (MCCCLVII í rómverskum tölum)
Ungmennafélagið Snæfell
thumb|100px|Merki Snæfells
1357
Á Íslandi
Dáin
Ungmennafélagið Snæfell
Ungmennafélagið Snæfell er íþróttafélag í Stykkishólmi. Íþróttir sem stundaðar eru innan félagsins eru körfuknattleikur, knattspyrna, frjálsar íþróttir, sund, siglingar og blak.
Makaó
Makaó (kínverska: 澳门; pinyin: Àomén; portúgalska: Macau) er borg í Kína. Borgin myndar samnefnt sérstjórnarhérað á sama máta og Hong Kong og er staðsett vestan megin við árósa Perlufljóts við Suður-Kínahaf. Hún er bæði minnsta (32,9 km²) og fámennasta (680.000 manns samkvæmt manntali 2020 ) hérað landsins og þéttbýlasti staður Jarðar.
Makaó var áður portúgölsk nýlenda. Portúgal fékk leyfi frá Mingveldinu árið 1557 til að koma sér þar upp verslunarstað. Portúgal greiddi leigu fyrir landið sem var áfram undir yfirráðum Kína fram til 1887, þegar það var gert að nýlendu með Pekingsamningi Kína og Portúgals. Nýlendan var undir stjórn Portúgals til 1999 þegar fullveldið var flutt til Kína. Makaó hefur síðan verið eitt af sérstjórnarhéruðum Kína, með stjórn- og hagkerfi sem eru aðskilin frá meginlandinu, samkvæmt hugmyndinni um „eitt land, tvö kerfi“. Einstök blanda portúgalskra og kínverskra áhrifa sem sjá má í arkitektúr sögulegrar miðborgar Makaó var skráð á Heimsminjaskrá UNESCO árið 2005.
1357
Erlendis
Fædd
Makaó
Upprunalega var Makaó dreifbýll eyjaklasi við ströndina. Landsvæðið er nú orðið að vinsælli ferðamannaborg og miðstöð ferðamennsku í kringum spilavíti. Fjárhættuspilaiðnaðurinn í Makaó er sjö sinnum stærri en í Las Vegas. Borgin er með eina hæstu vergu landsframleiðslu á mann í heimi. Hún situr hátt á lista yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða og er í fjórða sæti yfir lönd eftir lífslíkum. Landsvæðið sem Makaó stendur á er mjög þéttbýlt; tveir þriðju hlutar landsins eru á landfyllingum.
1357
Erlendis
Dáin
Makaó
Heiti
Í elstu heimildinni um nafnið Makaó kemur það fyrir sem „Ya/A Ma Gang“ (亞/阿-媽/馬-港) í bréfi frá 20. nóvember 1555. Íbúar trúðu því að sjávargyðjan Matsu (líka nefnd A-Ma) hafi blessað höfnina og kallaði hafið þar í kring „hof A-Ma“. Þegar portúgalskir sæfarar komu fyrst á þennan stað og spurðust fyrir um nafnið héldu íbúarnir að þeir væru að spyrja um hofið og sögðu þeim að það væri „Ma Kok“ (媽閣). Elsta portúgalska útgáfa nafnsins var Amaquão, en það birtist í ýmsum útgáfum þar til Amacão/Amacao og Macão/Macao urðu algengust á 17. öld. Með nýjum stafsetningarlögum í Portúgal 1911 var ákveðið að stafsetja nafnið Macau; en í ensku og öðrum Evrópumálum var áfram algengt að notast við Macao.
Saga
Portúgalar fengu leyfi til verslunar í Makaó árið 1535 og gerðu síðar leigusamning við Kínverja til langs tíma. Nýlendunni var formlega skilað aftur til Kína árið 1999 og hún gerð að sérstjórnarhéraði. Makaó og Hong Kong voru því einu nýlendur Evrópumanna í Kína.
Landfræði
Makaó er á suðurströnd Kína, 60 km vestan við Hong Kong, á vesturbakka árósa Perlufljóts. Borgin liggur að Suður-Kínahafi í austri og suðri, og næsta borg við hana er Zhuhai í vestri og norðri. Landsvæðið nær yfir Makaóskaga, Taipa og Coloane. Eins kílómetra landræma á eyjunni Hengqin, þar sem Makaóháskóli er staðsettur, tilheyrir líka lögsagnarumdæmi borgarinnar. Hæsti punktur svæðisins er hæðin Coloane Alto, 170,6 metrar yfir sjávarmáli.
Þéttbýlið er mest á Makaóskaga þar sem flestir búa. Skaginn var upphaflega aðskilin hæðótt eyja, sem tengdist smám saman við land þegar sandrif myndaði eiði. Byggingarland hefur vaxið bæði vegna framburðar árinnar og landfyllinga. Makaó hefur þrefaldast að stærð á síðustu öld, frá 10,28 km² seint á 19. öld að 32,9 km² árið 2018.
Cotai eru landfyllingar sem liggja milli eyjanna Taipa og Coloane. Þar eru mörg af nýjustu spilavítunum og hótelunum sem byggð voru eftir 1999. Umfang lögsagnarumdæmisins yfir hafsvæðið í kring var stækkað mikið árið 2015, þegar borgin fékk 85 km² hafsvæði úthlutað frá ríkisráði Kína. Frekari landfyllingar eru í bígerð til að stækka Nýja borgarsvæðið í Makaó. Landsvæðið nær líka yfir hluta manngerðrar eyju sem myndar landamerki undir Hong Kong-Zhuhai-Makaó-brúnni.
Stjórnsýslueiningar
Landsvæði Makaó skiptist í sjö sóknir. Cotai, sem er stórt svæði á landfyllingum milli eyjanna Taipa og Coloane, og svæðin í Nýja borgarsvæðinu eru ekki með neinar sóknir. Sögulega skiptust sóknirnar milli tveggja sveitarfélaga (Makaó og Ilhas) sem báru ábyrgð á þjónustu við íbúa. Sveitarfélögin voru lögð niður árið 2001 og Skrifstofa borgar- og sveitarstjórnarmála tók við hlutverki þeirra.
Félag eldri borgara Suðurfjörðum
Félag eldri borgara Suðurfjörðum er innan Landssambands eldri borgara
Málmey
Málmey getur átt við um:
Vatnspelastikk
Vatnspelastikk (enska: water bowline) er lykkjuhnútur sem ætlaður er til notkunar við blautar aðstæður þar sem aðrir hnútar kunna að renna eða festast. Hann er afbrigði af pelastikki og hnýttur eins fyrir utan byrjunarlykkjuna.
Aksel V. Johannesen
Aksel Vilhelmsson Johannesen (f. 8. nóvember 1972) er færeyskur lögfræðingur og stjórmálamaður, formaður færeyska Jafnaðarflokksins frá 2011.
Aksel er fæddur í Klakksvík, sonur lögþingsmannsins Vilhelms Johannesen. Hann lauk lögfræðiprófi árið 2004 og hefur stundað lögmannsstörf frá 2007. Hann varð fyrsti varalögþingsmaður Jafnaðarflokksins eftir kosningarnar 2008 og tók oft sæti á Lögþinginu. Þann 16. júlí 2009 varð hann heilbrigðisráðherra og í febrúar 2011 tók hann við starfi fjármálaráðherra þegar Jóannes Eidesgaard lét af embætti og hætti þátttöku í stjórnmálum. Þann 6. mars 2011 var hann kjörinn formaður Jafnaðarflokksins í stað Jóannesar Eidesgaard og skömmu síðar varð hann varalögmaður.
Aksel var lögmaður Færeyja frá 2015 til 2019 og varð aftur lögmaður eftir lögþingskosningar árið 2022.
Matthew
Matthew getur átt við eftirfarandi:
Árni Björnsson
Í tilefni af 85 ára afmæli Árna 2017 var mikið greinasafn eftir hann gefið út á bók undir nafninu Í hálfkæringi og alvöru. Þar eru þættir um fræði, skáldlist, menningarsögu, heimsmálin og einkennilega menn. Bókin er 848 síður að stærð og gefin út af Hinu íslenska bókmenntafélagi.
Helstu rit
393
Árið 393 (CCCXCIII í rómverskum tölum) var 93. ár 4. aldar og hófst á laugardegi samkvæm júlíska tímatalinu. Á þeim tíma var það þekkt innan Rómaveldis sem ræðismannsár Ágústusar og Ágústusar eða 1146 ab urbe condita.
Elliðaslysið
Elliðaslysið er sjóslys sem varð þegar nýsköpunartogarinn Elliði SI 1 frá Siglufirði fórst út af Snæfellsnesi þann 10. febrúar árið 1962. Tveir menn létust í sjóslysinu. Elliði var stálskip í eigu Bæjarútgerðar Siglufjarðar og var 645 brúttólestir og búinn 1000 hestafla gufuvél. Talið er að skipið hafi rifnað um miðbikið rétt framan við spilið þegar það fékk á sig brotsjó og vatn flætt inn í lestina. Áhöfnin var 28 manns og voru þrír björgunarbátar skipsins teknir fram þegar séð varð að það myndi sökkva, þar af tveir uppblásnir gúmmíbátar og einn stærri. Sent var út neyðarkall kl. 17:30 og kl. 19 slitnar annar uppblásni gúmmíbáturinn frá og sást ekki meir. Skömmu seinna slitnar hinn gúmmíbáturinn frá en í hann voru þá komnir tveir menn. Skömmu seinna stukku tveir skipverjar út á korkfleka sem var undir gúmmíbátnum og hvarf flekinn frá skipinu. Mennirnir sem voru eftir reyndu að þrauka eins lengi og hægt var í sökkvandi skipinu og bíða eftir hjálp frá togaranum Júpíter sem vitað að var á leiðinni. Kl. 20.20 sá Júpiter Elliða í ratsjá og fann mennina tvo á korkflekanum og var þeim bjargað í Júpíter. Kl. 21 birtist Júpiter og bjargaði áhöfninni á síðustu stundu. Í ljós koma að eini björgunarbáturinn sem þá var eftir reyndist ónothæfur.
Bókin Útkall - Örlagaskotið eftir Óttar Sveinsson fjallar um Árásina á Goðafoss og Elliðaslysið.
Hellamálverk
Hellamálverk eru málverk sem er að finna á veggjum og loftum í hellum. Mörg þeirra eru frá forsögulegum tíma eða fyrir um það bil 40.000 árum í Evrópu og Asíu. Ekki er vitað nákvæmlega hver tilgangur þeirra er en vísbendingar benda til þess að þau hafi ekki verið bara bústaðaskreytingar því ekki eru til leifar um stöðuga íveru í hellunum þar sem þau hafa fundist. Oft eru þau í þeim hlutum hella sem erfitt er að komast að.
Nokkrar kenningar halda fram að þau hafi verið leið til að hafa samskipti við aðra, en aðrar kenningar eigna þeim trúarlegan eða viðhafnarlegan tilgang. Hellamálverk eru furðulega svipuð um allan heiminn og gjarnan einblína þau á dýr. Táknið um mannfólk var oft skuggamynd af höndinni sem gerð var með því að blása litarefnum á hönd sem borin var að veggnum.
Hoya dictyoneura
Hoya dictyoneura er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Nýju Guíneu.
Phyllostachys parvifolia
Lýsing
Mögulega risi, jafnvel á svölum svæðum, getur þessi bambus orðið 7 - 12m. hár eða jafnvel meira, með hámarks ummáli stöngla 10 sm. Nýir stönglar eru dökk grænir og lýsast með aldri, með hvítan hring undir hverjum lið. Greinarnar eru stuttar og blöðin eru smá fyrir bambus af ættkvíslinni Phyllostachys. Blaðhlífar sprotanna eru fjólu-rauðar eða röndóttar í ljósum litum til gulhvítar í endann. Eins og vatnsbambus (P. heteroclada), hefur hann loftæðar í rót og rótarstönglum sem gerir honum kleift að vaxa í vatnsmettuðum jarðvegi.
Útbreiðsla
Þessi bambus vex á svæðum frá heittemprað belti til temprað belti og þolir vetrarhita niður að -21 til -26°C verandi vetrarþolinn bambus. Náttúruleg útbreiðsla í Kína er aðallega í Zhejiang héraði þar sem hann er ræktaður. Vegna erfiðleika í fjölgun er takmarkað framboð af honum.
Orðsifjar
Fræðiheitið "parvifolia" þýðir "smáblöðóttur" á latínu.
Nytjar
Tegundin er aðallega ræktuð vegna ætra sprotanna, meðan stönglarnir eru nýttir til smíða eins og annar bambus. Harvested moderately early, the shoots are of excellent flavor.
Félag eldri borgara Djúpavogi
Félag eldri borgara Djúpavogi er innan Landssambands eldri borgara
Jarðbrú
Jarðbrú er bær í Svarfaðardal, um 6 km frá Dalvík, vestan Svarfaðardalsár. Bærinn stendur neðan við þjóðveginn um dalinn. Ofan við þjóðveg var sumarbústaður sem nefndist Snerra. Stefán Guðnason, læknir á Dalvík, síðar í Reykjavík, byggði bústaðinn upp úr 1940. Snorri Sigfússon, námstjóri á Akureyri, keypti bústaðinn og gaf honum nafnið Snerra. Eftir Snorra eignuðust bústaðinn bræðurnir frá Jarðbrú, Jóhann Jónsson, skrifstofumaður á Dalvík, Jón Jónsson, bóndi á Jarðbrú, og Sigurður Jónsson, kaupmaður í Reykjavík og voru þeir síðustu eigendur. Nú (2014) er þar nýlegt hús. Nokkru ofar stóð bærinn Jarðbrúargerði en hann fór í eyði 1934.