cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maurar
Maurar (fræðiheiti: Formicidae) eru félagsskordýr sem tilheyra ættbálki æðvængja líkt og vespur og býflugur. Maurar byggja sér vel skipulögð bú sem stundum hýsa milljónir einstaklinga sem skiptast í stéttir með ákveðið sérhæft hlutverk innan búsins og þar sem flest dýrin eru ófrjó og aðeins eitt kvendýr (drottningin) sér um að fjölga einstaklingum. Hjá sumum tegundum, til dæmis Formica rufa, finnast þó fleiri en ein drottning í búinu, hér um bil tvö hundruð hjá Formica rufa.
Bú maura og lifnaðarhætti þeirra eru gífurlega fjölbreytt. Sem dæmi má nefna þá sem byggja bú með því að festa saman laufblöð (e. | leaf-cutter ants) með silki lirfa sinna, þeir maurar (hermaurar) sem mynda áhugavert bú með samvinnu (úr öðrum maurum) (e. bivouac) og þá hefðbundnu maura sem grafa göng og hvelfingar. Lifnaðarhættir maura eru enn fjölbreyttari, en sumir þeirra næra sig nánast alfarið af því að leggjast á lirfur sínar og sjúga úr þeim vessa (e. dracula ants). Þeir maurar færa lirfum sínum alla fasta fæðu, en þeir næra sig svo af sætum úrgangsdropum (hunangsdögg) sem lirfurnar seyta. Aðrir maurar stunda landbúnað og rækta sveppi (t.d. e. laufskurðarmaurar) sem þeir svo éta, en sumir maurar "smala búpeningi" þ.e.a.s. lifa í samhjálp með plöntulúsum (Aphidae). Þeir maurar veita búpeningi sínum vernd og skjól frá rándýrum og fá í staðinn aðgang að sætum úrgangsdropum þeirra. Eins og sést, er augljóst að ekki skal tala strangt um maura sem kjötætur, heldur sem alætur. Þó ber vel að merkja að sumir maurar lifa nær langmest á öðrum skordýrum. Það er þó regla hjá flestum maurum að sykur og prótein eru lífsnauðsynlegt fyrir upphald búsins, en hlutföll þessa tveggja atriða geta verið eitthvað breytileg.
Maurar gegna mikilvægu hlutverki í vistkerfum (þar sem þeir eiga heima), því þeir eru með næst síðustu skrefunum í hringrás lífsins þ.e.a.s. þeir háma í sig flest afföll t.d. lík og úrgang dýra. Maurar hafa nefnilega einnig tekið uppp á því að vera nokkuð snyrtileg dýr. Maurar færa nefnilega allt sitt "rusl" (óætir afgangar og lík annara maura úr sínu búi, o.s.frv.) á einn ákveðinn stað m.ö.o. ruslahaug. Það er haldið að þetta sé atferli sem lærst hefur í gegnum tíðina til þess að halda sýkingum og óæskilegum rotverum frá búinu.
Maurar finnast nánast alls staðar í heiminum á þurru landi. Einu staðirnir þar sem þeir hafa ekki náð fótfestu eru Suðurskautslandið, Grænland, ákveðum Kyrrahafseyjum og Hawaii. Áætlað hefur verið að allt að þriðjungur lífmassa allra landdýra séu maurar og termítar.
Blökkumaur, algengasti maur í Evrópu, hefur fundist árlega frá 2002 á Íslandi og fyrst árið 1994 samkvæmt Náttúrufræðistofnun.
Fúnafútí
right|250px|thumb|Fúnafútí [[baugeyin séð úr geimnum.]]
Fúnafútí er höfuðborg smáríkisins Túvalú. Árið 2012 bjuggu um 6.000 í borginni sem gerir hana að þéttbýlasta kjarna landsins.
Elfa
Elfa er íslenskt kvenmannsnafn.
Sigurhans
Sigurhans er íslenskt karlmannsnafn.
Líffæramyndun
Líffæramyndun er hluti ef því þegar fóstur þroskasten þar sem innri líffæri lífveru myndast út frá útlaginuen, miðlaginuen og innlaginuen. Líffæramyndun á sér stað í manneskju í þriðju til áttundu viku í móðurlífi.
Íslenski draumurinn
Íslenski draumurinn er kvikmynd eftir Róbert I. Douglas. Hún var tilnefnd til fjögurra Edduverðlauna, m.a sem besta myndin, en hlaut engin. Hún var frumsýnd árið 2000.
Bob Starr
Robert "Bob" Starr var bandarískur körfuknattleiksþjálfari og umboðsmaður sem stóð fyrir komu margra af fyrstu bandarísku körfuknattleiksmönnunum sem spiluðu á Íslandi undir lok áttunda áratugarins og byrjun þess níunda.
Íslenski draumurinn
Myndin fjallar um Tóta, dæmigerðan Íslending með fótboltadellu. Hann hyggst byrja innflutning á Ópal sígarettum frá Búlgaríu, en allt gengur á afturfótunum.
Bob Starr
Æska
Starr ólst upp í Houston í Bandaríkjunum.
Þjálfaraferill
Árið 1979 var Starr ráðinn þjálfari Ármanns sem þá var í næst efstu deild. Þrátt fyrir mikið brotthvarf af lykilmönnum þá stýrði hann liði Ármanns til sigurs í deildinni og kom þeim aftur í Úrvalsdeild. Samhliða þjálfun Ármanns, þá tók Starr tímabundið við Fram í Úrvalsdeild karla í desember 1979, eftir að John Johnson hvarf á braut. Hann stýrði liðinu fram í janúar 1980. Hann stýrði Ármanni áfram í Úrvalsdeildinni í byrjun 1980-81 tímabilsins. Eftir brösuga byrjun þá var Starr rekinn um miðjan nóvember. Í kjölfarið aðstoðaði hann Ívar DeCarsta Webster, spilandi þjálfara Skallagríms, í nokkrum leikjum. Í kjölfar veru sinnar á Íslandi hélt Starr til Danmerkur áður en hann hélt áfram þjálfaraferli sínum í bandaríkjunum.
Rósmunda
Rósmunda er íslenskt kvenmannsnafn.
Ernest Sosa
Sosa fæst einkum við þekkingarfræði, frumspeki og hugspeki
Hann er ritstjóri tímaritanna Nous og Philosophy and Phenomenological Research.
Íslandshaf
Íslandshaf einnig kallað Dumbshaf er hafsvæði norður af Íslandi, sem markast af Grænlandssundi í vestri, Grænlandshafi í norðri og Noregshafi í austri. Hafið er sjaldan merkt á landakort, enda er tilvist þess ekki viðurkennd af öllum þjóðum. Höfin þrjú, Grænlandshaf, Íslandshaf og Noregshaf kallast saman Norðurhöf.
Dumbshaf tekur nafn sitt af Dumbi konungi. Í upphafi Bárðar sögu Snæfellsáss segir frá því að Dumbur sé faðir Bárðar. Svo er sagt um Dumb konung, að hann væri kominn af risakyni í föðurætt sína, en það fólk var vænna og stærra en annað fólk, en að móðir hans hafi verið af tröllaættum.
Frits Thaulow
thumb|right|Frits Thaulow Frits Thaulow (20. október 1847 – 5. nóvember 1906) var norskur listmálari sem var einn af þekktustu listamönnum Noregs á 19. öld. Hann varð fyrir áhrifum frá frönsku impressjónistunum og verk hans voru sýnd á sýningunni Salon de Paris.
David Seaman
thumb|right|Seaman árið 2012. David Andrew Seaman, stundum nefndur „Safe Hands“, (fæddur 19. september 1963 í Rotherham, South Yorkshire) er enskur fyrrverandi knattspyrnumarkvörður sem spilaði fyrir nokkur lið, ekki síst Arsenal og síðast með Manchester City. Hann lagði hanskana á hilluna 13. janúar 2004 eftir farsælan feril. Hann var þekktur fyrir sítt tagl og afar þykkt yfirvaraskegg sem hann var með hluta ferilsins.
Steinkol
thumb|right|200px|Steinkol Steinkol eru kol með mjög hátt kolefnisinnihald, eða 75 – 90% og því það kol sem mest eru unnin til eldsneytis. Þau eru kolsvört á litin, gljáandi og mjög hörð og finnast í misþykkum lögum í jörðu.
Sem eldsneyti eru þau einkum notuð til raforkuframleiðslu og fyrir fjarveitur til húshitunar en einnig til gas og koks framleiðslu.
Carbone
Öskubuska 3: Hvað ef skórinn passar ekki ?
Öskubuska 3 (enska: Cinderella 3) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2007.
Íslenska
Íslenska er vesturnorrænt, germanskt og indóevrópskt tungumál sem er einkum talað og ritað á Íslandi og er móðurmál langflestra Íslendinga. Það hefur tekið minni breytingum frá fornnorrænu en önnur norræn mál og er skyldara norsku og færeysku en sænsku og dönsku.
Ólík mörgum öðrum vesturevrópskum tungumálum hefur íslenskan ítarlegt beygingarkerfi. Nafnorð og lýsingarorð eru beygð jafnt sem sagnir. Fjögur föll eru í íslensku, eins og í þýsku, en íslenskar nafnorðsbeygingar eru flóknari en þær þýsku. Beygingarkerfið hefur ekki breyst mikið frá víkingaöld, þegar Norðmenn komu til Íslands með norræna tungumál sitt.
Meirihluti íslenskumælenda býr á Íslandi, eða um 300.000 manns. Um 8.000 íslenskumælendur búa í Danmörku, en þar af eru 3.000 nemendur. Í Bandaríkjunum eru talendur málsins um 5.000, og í Kanada 1.400. Stærsti hópur kanadískra íslenskumælenda býr í Manitoba, sérstaklega í Gimli, þar sem Vestur-Íslendingar settust að. Þó að 97% Íslendinga telji íslensku móðurmál sitt er tungumálið nokkuð í rénun utan Íslands. Þeir sem tala íslensku utan Íslands eru oftast aðfluttir Íslendingar, nema í Gimli þar sem íslenskumælendur hafa búið frá 1880.
Árnastofnun sér um varðveislu málsins og hýsir miðaldahandrit sem skrifuð voru á Íslandi. Auk þess styður hún rannsóknir á málinu. Frá 1995 hefur verið haldið upp á dag íslenskrar tungu þann 16. nóvember á hverju ári, sem var fæðingardagur Jónas Hallgrímssonar skálds.
Saga
Sögu íslenskunnar má skipta í þrjú skeið: fornmál til um 1350, miðmál frá 1350 til um 1550 (eða 1600), og nútímamál frá lokum miðmáls. Á þeim tíma sem hefur liðið hafa orðið talsverðar breytingar á tungumálinu, einkum á orðaforða og framburði, en lítt á málfræði. Breytingar þessar, einkum á orðaforða, má rekja til breyttra lifnaðarhátta, breytinga á samfélaginu, nýrrar tækni og þekkingar, sem og áhrifa annarra tungumála á íslensku, einkum ensku og dönsku.
Uppruni
Íslenska tilheyrir hinni germönsku grein indóevrópskra tungumála sem greindist snemma í norður-, austur- og vesturgermönsk mál. Íslenska á rætur sínar að rekja til elsta stigs norðurgermanskra mála: frumnorrænu, sem töluð var á Norðurlöndum á árunum 200 til 800.
Í kringum víkingaöld (frá árinu 793–1066) greindist norrænan svo í austur- (dönsku og sænsku) og vesturnorrænu (íslensku, norsku, færeysku og norn) og er íslenska því skyldari norsku og færeysku en sænsku og dönsku. Þá fluttu norskir landnámsmenn með sér tungumál sitt þegar þeir settust að á Íslandi á 9. öld en þeir komu flestir frá Vestur-Noregi.
Forníslenska
Það er álitamál hvenær íslenskan sjálf hafi orðið til og útilokað að tímasetja það nákvæmlega: íslenskan og norskan fjarlægðust svo hægt og rólega og voru þau orðin talsvert ólík í kringum 1400 en eðlilegast væri að segja að íslenska hafi orðið sértungumál þegar orðinn var einhver ákveðinn munur á því og því norsku.
Sumir landnámsmenn voru frá Bretlandseyjum af norrænum og keltneskum uppruna og einnig fluttu landnámsmenn með sér fólk frá Írlandi. Þrátt fyrir það hafa áhrif Kelta á íslenskuna ekki verið mikil eru einskorðuð við tökuorð, mannanöfn og örnefni.
Í forníslensku var raddað blísturshljóð /z/, sem afraddaðist og styttust forliggjandi sérhljóðar (Özur → Össur, Gizur → Gjissur). Milli 1100 og 1200 urðu s að r-um (samanber vas → var og es → er).
Þátíð fyrstu persónu eintölu framsöguháttar veikra sagna sem nú endar með -i endaði með -a (ek kallaða → ég kallaði). Beygingarendingar fyrstu persónu viðtengingarháttar hafa sömuleiðis breyst í hvort tveggja eintölu sem fleirtölu. Viðtengingarháttur fyrstu persónu eintölu nútíðar endaði í fornmálinu á -a (þótt ek brjóta), en ekki -i (þótt ég brjóti) eins og í dag. Í fleirtölu endaði hann á -im en ekki -um. Enn fremur breyttist miðmyndarendingin úr -sk í -st (barðisk → barðist).
Miðíslenska
Helstu breytingar á framburði í miðíslensku voru meðal annars aukin notkun samhljóðaruna. Eftir 1300 var u skotið inn á undan -r-endingum (samanber maðr → maður) í auknum mæli. Svo breyttist framburður á samhljóðalklösunum -ll- og -nn- úr [lː] og [n:] í [tl] og [tn]. Svo önghljóðuðust mörg lokhljóð, samanber mik → mig, barnit → barnið.
Breytingar á málfræði voru minni en samt markverð. Tvítalan hvarf úr málinu, sem tíðkaðist í fyrstu og annarri persónu persónufornafna, og varð fleirtala. Svo varð fleirtalan hátíðlegt mál, en þéranir tíðkast ekki enda eru ávörp tiltölulega óformleg í daglegum samskiptum. Nokkrar sterkar sagnir fengu veikar beygingar, samanber hratt → hrinti, fól → faldi, hjalp → hjálpaði, en athyglisvert er að sterku beygingarnar eru enn notaðar í ákveðnu samhengi. Endingar sagna í annarri persónu breyttust líka, samanber ferr → ferð, slær → slærð og less → lest, líklega vegna áhrifa frá fornafni annarrar persónu.
Orðaforði íslenskunnar hefur breyst töluvert í gegnum söguna. Fjöldi tökuorða hefur bæst við málið, en á stigi miðíslensku voru þau aðallega úr latínu (samanber orð eins og biblía, kirkja og prestur). Á 12. öldinni voru tekin upp ný dagaheiti (fyrir áhrif frá Jóni Ögmundarsyni Hólabiskupi) ólíkt því sem var í öðrum germönskum málum. Heiðin heiti og heitin í dag eru tilgreind í töflunni til hægri.
Nútímaíslenska
Á upphafsstigi nútímaíslensku fór straumur tökuorða að vaxa ört. Mikið var tekið af orðum úr latínu og síðar dönsku, og viðhorf til þeirra voru misjöfn. Á 19. öld tóku Fjölnismenn upp hreintungustefnu og reyndu að koma tökuorðum úr umferð í málinu. Þau bjuggu til nýyrði úr íslenskum eða forníslenskum orðhlutum en þessi hefð er enn lifandi í dag. Dönsk orð eins og bíginna „byrja“, bítala „borga fyrir“ og forsækja „reyna“ voru hreinsuð úr málinu og eru ekki lengur notuð í dag.
Á 20. öld varð hreintungustefna opinber ríkisstefna en Orðanefnd verkfræðinga var stofnuð árið 1919. Þessi var fyrsta nefndin sem hafði það að markmið að skipuleggja nýyrðasmíði á formlegan hátt. Íslensk málnefnd var stofnuð árið 1964, en hún sá um nýyrðasmíði í miklum mæli og greip meðal annars til samstarfs við fjölmiðla til að koma nýyrðum sínum í umferð. Íslensk málnefnd sameinaðist nokkrum öðrum stofnunum árið 2006 og varð svo að Árnastofnun.
Í dag koma langflest tökuorð úr ensku, en þetta endurspeglast í minni stöðu dönskunnar á Íslandi á 21. öld. Auk þess hefur dregið mikið úr notkun íslenskra mállýska og tungumálið er orðið  samræmdara um landið allt. Þetta er í miklum mæli þéttbýlisþróun um að kenna, en áhrif fjölmiðlanna frá höfuðborgarsvæðinu gegna einnig hlutverki í þessu.
Hljóðfræði
Í íslensku eru bæði einhljóð og tvíhljóð. Samhljóð geta verið annaðhvort rödduð eða órödduð. Greinarmunurinn á samhljóðum er yfirleitt gerður með röddun, nema á lokhljóðum. Lokhljóðin b, d og g eru órödduð og eini munurinn á þeim og p, t og k er fráblástur. Á undan löngu p, t eða k er aðblástur, en ekki á undan löngu b, d eða g. Aðblásið tt-hljóð samsvarar samhljóðaklasanum cht á þýsku og hollensku (samanber nótt, dóttir og þýska Nacht, Tochter og hollenska nacht, dochter).
Málfræði
Íslenska beygingarkerfið er flókið og hefur ekki breyst mikið frá forníslensku. Nafnorð og fornöfn beygjast í kyni, tölu og föllum. Kynin eru þrjú: karlkyn, kvenkyn og hvorugkyn. Í hverju kyni eru misjafnar beygingarmyndir. Föllin fjögur sem voru til í forníslensku hafa öll varðveist, en þau eru nefnifall, þolfall, þágufall og eignarfall. Lýsingarorð beygjast í kyni, tölu, föllum og þremur stigum (frumstigi, miðstigi og efsta stigi). Auk þess hefur hvert lýsingarorð sterka og veika beygingu. Ákveðinn greinir er skeyttur við nafnorð, eins og á hinum norrænu málunum, en enginn óákveðinn greinir er til á íslensku. Töluorðin einn, tveir, þrír og fjórir beygjast í kyni og föllum, en hin töluorðin eru óbeygð. Þérun er í rauninni útdauð í málinu, og er notuð aðeins í kaldhæðnum eða hátíðlegum tilgangi í dag.
Sagnkerfið á íslensku er margbrotið. Sagnir beygjast í tveimur tíðum, persónu, tölu, háttum og myndum. Tíðarnir eru tvær, eins og á öðrum germönskum málum: nútíð og þátíð. Persónurnar eru þrjár: fyrsta, önnur og þriðja. Sagnhættirnir eru þrír: framsöguháttur, viðtengingarháttur (sem horfin úr hinum norrænu málunum) og boðháttur. Svo eru sagnmyndirnar, en þær eru þrjár: germynd, miðmynd og þolmynd. Miðmyndin er frekar sérstök, en uppruni hennar liggur í afturbeygða fornafninu sig. Deilt er um hvort hún eigi að vera talin sagnmynd, því margar sagnir í miðmynd hafa öðruvísi merkingar en samsvarandi germyndarformin, t.d. gera — gerast, taka — takast. Íslenskar sagnir geta verið annað hvort sterkar eða veikar, en stærri fjöldi íslenskra sagna eru veikar en á hinum germönsku málunum. Flokkun íslenskra sagna er mismunandi, en talið er að flokkarinar eru allt að 3 til 7. Langflestar íslenskar sagnir enda með -a í nafnhætti, en það er lítill hópur sagna sem endar á -á. Tvær sagnir enda með -u í nafnhætti, en þær eru munu og skulu. Svo eru undantekningarnar þvo (þvá á forníslensku) og ske (tökuorð úr dönsku).
Orðaröðin á íslensku er frumlag-sögn-andlag (FSA), en hún er frekar frjálsleg og næstum hvaða orðaröð sem er má nota í skáldamáli. Samt sem áður er sögnin oftast í öðru sæti í setningunni, eins og á öðrum germönskum málum.
Varðveisla
Ýmsar ástæður eru fyrir því hversu vel málið hefur varðveist. Hefðbundna skýringin er auðvitað einangrun landsins en líklega hefur fullmikið verið gert úr því og er sú skýring ein tæpast fullnægjandi. Önnur ástæða sem oft er nefnd er sú að málið hafi varðveist í skinnhandritunum, hvort sem var um afþreyingarbókmenntir að ræða eða fræði. Handritin hafi verið lesin og innihald þeirra flutt fyrir þá sem ekki voru læsir, þannig hafi mál þeirra varðveist og orðaforði handritanna haldist í málinu.
Enn fremur hafi lærðir Íslendingar skrifað að miklu leyti á móðurmálinu, allt frá því að Ari fróði og fyrsti málfræðingurinn skráðu sín rit, þess vegna hafi latínuáhrif orðið minni en víða annars staðar. Kirkjunnar menn á Íslandi voru líka fljótir að tileinka sér aðferðir Marteins Lúthers og Biblían var snemma þýdd á íslensku. Biblíur og önnur trúarrit voru því snemma til á íslensku á helstu fræðasetrum landsins og prestar boðuðu Guðs orð á íslensku. Þessa kenningu má helst styðja með því að bera okkur saman við þjóðir sem ekki áttu Biblíu á eigin tungu, til dæmis Norðmenn en þeir notuðust við danska Biblíu. Orsakir þeirrar þróunar sem varð á íslensku verða seint útskýrðar til hlítar en þeir þættir sem nefndir eru hér að ofan hafa allir haft einhver áhrif.
Margir Íslendingar telja íslenskuna vera „upprunalegra“ mál en flest önnur og að hún hafi breyst minna. Það er ekki alls kostar rétt og má í því sambandi nefna að íslenskan hefur einungis fjögur föll af átta úr indóevrópska frummálinu, á meðan flest slavnesk mál hafa sex föll og pólska sjö. Þýska hefur einnig fjögur föll eins og íslenska og varðveitt eru rit á fornháþýsku sem eru mun eldri en íslensku handritin eða frá áttundu öld. Í Grikklandi er enn töluð gríska, rétt eins og fyrir þrjú þúsund árum og svo má lengi telja. Grikkir geta þó ekki skilið forngrísku eins og Íslendingar skilja texta á forníslensku, því breytingarnar voru of miklar milli forn-, mið- og nýgrísku, vegna ýmissa mállýskna sem höfðu áhrif hver á aðra. Öll þessi mál eiga það þó sameiginlegt að hafa breyst að einhverju leyti og er íslenskan þar engin undantekning.
Mállýskur
Ísland er talið nær mállýskulaust land og skiptist ekki greinilega upp í mállýskusvæði. Ýmis svæðisbundin afbrigði mynduðust í málinu, þrátt fyrir hinar litlu breytingar, en deildar meiningar eru um hvort sá munur geti kallast mállýskumunur. Hingað til hefur yfirleitt verið einblínt á framburðarmun þó einnig hafi einhver munur verið á orðanotkun. Málvöndunarmenn á fyrri hluta tuttugustu aldar gengu hart fram í að útrýma flámæli, einkum vegna þess að það var talið geta raskað samræmi milli talmáls og ritmáls. Skólarnir voru meðal annars notaðir í þeim tilgangi.
Mállýskumunur hefur dofnað talsvert á Íslandi á tuttugustu öld og sumar framburðarmállýskurnar eru nánast horfnar úr málinu.
Íslenska utan Íslands
Íslenska er töluð af áhugamönnum og fólki af íslensku bergi brotnu víðsvegar um heim. Mest var af íslenskumælandi fólki í Kanada (t.d. í Gimli í Manitoba), og Bandaríkjunum (til dæmis Norður-Dakota) en þangað fluttust stórir hópar Íslendinga (kallaðir Vesturfarar) við lok 19. aldar, en íslenskukunnátta er þar nú lítil meðal yngra fólks.
Tenglar
Greinar um íslensku
Elfur
Elfur er íslenskt kvenmannsnafn.
Sigurhjörtur
Sigurhjörtur er íslenskt karlmannsnafn.
Eiríkur
Eiríkur er íslenskt karlmannsnafn.
Reith fyrirlestrarnir
Reith fyrirlestrarnir eru árlegir útvarpsfyrirlestrar sem fluttir eru af forustumönnum hvers tíma, haldnir á vegum BBC og útvarpað á BBC Radio 4. Fyrsta fyrirlestrinum var útvarpað 1948. Þeir eru nefndir eftir fyrsta útvarpsstjóra BBC John Reith honum til heiðurs og er ætlað að vera upplífgandi og fræðandi.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1994
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1994 var í 15. sinn sem heimsmeistaramótið var haldið. Keppnin var haldin í Bandaríkjunum 17. júní til 17. júlí árið 1994.
Val á gestgjöfum
Auk Bandaríkjanna sóttust Brasilía og Marokkó eftir að halda keppnina. Þegar atkvæði voru greidd þann 4. júlí 1988 þurfti einungis eina umferð þar sem Bandaríkin fengu rétt rúmlega helming atkvæða. Á þeim tímapunkti höfðu Bandaríkin ekki komist í úrlsitakeppni HM frá því í Brasilíu 1950, en FIFA batt miklar vonir við að keppnin gæti aukið áhuga á íþróttinni í landinu. Jákvæðar undirtektir Bandaríkjamanna við knattspyrnu á ÓL 1984 höfðu einnig áhrif á ákvörðunina.
Undankeppni
Forkeppnin hófst 21. mars 1992 og lauk þann 17. nóvember 1993. Júgóslavíu var vikið úr keppni vegna borgarastyrjaldar í landinu og Síle var enn í keppnisbanni eftir að hafa reynt að sviðsetja meiðsli markvarðar síns í forkeppni HM fjórum árum fyrr. Ekkert bresku landanna fjögurra komst í úrslitin en landslið Írlands var í fyrsta sinn með í úrslitum. Óvæntast var þó að Frakkar, Evrópumeistarar 1984 og gestgjafar næstu Heimsmeistarakeppni máttu sitja heima á kostnað búlgarska liðsins.
Lukkudýr
Hundurinn Striker var valinn sem lukkudýr keppninnar. Það var hundur með mannlega eiginleika í knattspyrnubúningi í bandarísku fánalitunum. Striker var hannaður af teiknurum Warner Bros.
Riðlakeppnin
Keppt var í sex riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fóru í 16-liða úrslit, auk þeirra fjögurra liða í þriðja sæti sem bestum árangri náðu.
Riðill A
Þrjú lið komust áfram úr A-riðlinum, en ekki þó kólumbíska landsliðið sem talið hafði verið líklegt til stórafreka í keppninni. 2:0 sigur þeirra á Svisslendingum í lokaleiknum dugði ekki til þar sem Rúmenar unu heimamenn á sama tíma og skutust þannig af botninum og upp í efsta sætið. Það varpaði skugga á mótið að Kólumbíumaðurinn Andrés Escobar sem skoraði sjálfsmark í fyrsta leik var myrtur í heimalandi sínu þegar heim var komið.
Riðill B
Brasilíumenn fóru vandræðalítið upp úr riðlinum og þurftu einungis jafntefli í lokaleiknum við Svía eftir að hafa unnið tvo fyrstu leikina. Oleg Salenko kom Rússum yfir í leiknum við Svía en Skandinavarnir svöruðu með þremur mörkum, sem gerði út um vonir Rússa í keppninni. Þeir náðu þó að bjarga andlitinu með 6:1 stórsigri á Kamerún í lokaleiknum þar sem Salenko setti nýtt met á HM með því að skora fimm mörk. Kamerún endaði því á botninum með eitt stig, sem voru sár vonbrigði fyrir spútniklið keppninnar fjórum árum fyrr.
Riðill C
Þjóðverjar unnu Bólivíu í opnunarleik keppninnar, 1:0. Sama dag komu Suður-Kóreumenn verulega á óvart með því að ná jafntefli gegn Spánverjum þrátt fyrir að hafa verið 2:0 undir þegar fimm mínútur voru eftir af venjulegum leiktíma. Litlu mátti muna að Asíubúarnir endurtækju afrekið í lokaleiknum gegn Þýskalandi, þar sem Þjóðverjar komust í 3:0 en leiknum lauk 3:2 og evrópsku liðin tvö komust áfram í næstu umferð.
Riðill D
Argentínumenn voru af mörgum taldir sigurstranglegasta lið keppninnar og byrjuðu þeir með látum í 4:0 sigri á Grikkjum og því næst 2:1 sigri á Nígeríu, sem vakið hafði athygli fyrir stórsigur sinn á Búlgörum í fyrsta leik. Draumurinn breyttist snögglega í martröð þegar fyrirliðinn Diego Maradona féll á lyfjaprófi. Vængbrotnir Argenínumennirnir töpuðu lokaleiknum gegn Búlgörum og máttu sætta sig við þriðja sætið í riðlinum á jafnmörgum stigum en lakara markahlutfalli og innbyrðisviðureignum en Búlgarir og Nígeríumenn. Öll þrjú liðin komust þó áfram í næstu umferð.
Riðill E
Átta mörk voru skoruð í leikjunum sex í E-riðli, sem lauk á þann hátt að öll liðin fjögur luku keppni með jafnmörg stig. Því þurfti að horfa til markatölu og innbyrðisleikja. Mexíkó, sem tapaði fyrir Noregi í fyrsta leik, fékk toppsætið út á flest mörk skoruð. Írar og Ítalir voru með markatöluna 2:2 bæði lið, en írska liðið hlaut annað sætið útaf sigri í innbyrðisleiknum. Þriðja sætið dugði Ítölum til að komast áfram í keppninni. Liðið hafði unnið Norðmenn í annarri umferðinni 1:0 þrátt fyrir að vera manni færri í sjötíu mínútur. Norska landsliðið, sem hafði hæst komist í annað sæti heimslista FIFA nokkrum mánuðum fyrir keppnina sat eftir með sárt ennið á botni riðilsins.
Riðill F
Hollendingar og Belgar voru taldir hafa dottið í lukkupottinn þegar dregið var í riðla, enda Marokkó og Sádi-Arabía ekki talin líkleg til stórræða. Belgar unnu tvo fyrstu leiki sína, gegn Marokkó og grönnum sínum Hollendingum en máttu þó sætta sig við þriðja sætið í riðlinum eftir tap gegn spútnikliði Sáda, sem náðu mjög óvænt öðru sæti. Marokkó hélt heim án stiga.
Útsláttarkeppnin
Tvö efstu liðin úr hverjum forriðli fóru áfram í 16-liða úrslit sem leikin voru með útsláttarfyrirkomulagi.
16-liða úrslit
Ítalir komust í hann krappann gegn Nígeríumönnum, jöfnuðu undir lokin og knúðu að lokum fram sigur með vítaspyrnumarki í framlengingu. Grípa þurfti til vítaspyrnukeppni í leik Búlgara og Mexíkó, þar sem norður-ameríska liðið mátti enn og aftur sætta sig við að falla úr leik í fyrstu umferð útsláttarkeppninnar. Fjörugasta viðureignin var keppni Rúmena og Argentínu sem lauk með 3:2 sigri fyrrnefnda liðsins eftir harðar sóknarlotur andstæðinganna.
2. júlí - Soldier Field, Chicago, áh. 60.246
2. júlí - RFK-leikvangurinn, Washington, áh. 53.121
3. júlí - Cotton Bowl, Chicago, áh. 60.277
3. júlí - Rose Bowl, Pasadena, áh. 90.469
4. júlí - Citrus Bowl, Orlando, áh. 61.355
4. júlí - Stanford-leikvangurinn, Stanford, áh. 84.147
5. júlí - Foxboro-leikvangurinn, Foxborough, áh. 54.367
5. júlí - Giants-leikvangurinn, East Rutherford, áh. 71.030
Fjórðungsúrslit
Ítalir voru fyrstir liða til að tryggja sér sæti í undanúrslitum eftir sigurmark á lokamínútunum gegn Spáni. Hollendingar lentu 0:2 undir gegn Brasilíumönnum, náðu að jafna metin en töpuðu þó að lokum 2:3. Óvæntustu úrslitin litu dagsins ljós þar sem Búlgarir skelltu heimsmeisturum Þjóðverja, 2:1 í æsispennandi leik. Eina viðureignin sem endaði með vítaspyrnukeppni var leikur Rúmena og Svía sem lauk með sigri þeirra síðarnefndu.
9. júlí - Foxboro-leikvangurinn, Foxborough, áh. 53.400
10. júlí - Giants-leikvangurinn, East Rutherford, áh. 72.000
10. júlí - Stanford-leikvangurinn, Stanford, áh. 83.500
Undanúrslit
Tvö mörk frá Roberto Baggio um miðjan fyrri hálfleik fóru langleiðina með að tryggja Ítölum sæti í sínum fyrsta úrslitaleik frá 1982. Síðar sama dag komust Brasilíumenn í úrslit í fyrsta sinn frá 1970 eftir sigur á Svíum sem misstu mann af velli eftir um klukkustundar leik.
13. júlí - Giants-leikvangurinn, East Rutherford, áh. 74.110
13. júlí - Rose Bowl, Pasadena, áh. 91.856
Bronsleikur
Svíar áttu ekki í neinum vandræðum með úrvinda lið Búlgaríu í leiknum um þriðja sætið. Fjórir leikmenn skiptu á milli sínum mörkunum sem öll voru skoruð í fyrri hálfleik.
16. júlí - Rose Bowl, Pasadena, áh. 91.500
Úrslitaleikur
Í fyrsta og eina sinn í sögunni tókst hvorugu liðinu í úrslitaleik HM að skora í venjulegum leiktíma eða framlengingu. Grípa þurfti til vítaspyrnukeppni þar sem Roberto Baggio, hetju Ítala á mótinu, brást bogalistinn á ögurstundu. Brasilíska liðið tileinkaði sigurinn landa sínum, ökuþórnum Ayrton Senna sem farist hafði í bílslysi nokkru áður.
17. júlí - Rose Bowl, Pasadena, áh. 94.194
Markahæstu leikmenn
Hristo Stoichkov og Oleg Salenko deildu gullskó FIFA með sex mörk skoruð. Alls skipti 81 leikmaður á milli sín 141 marki, eitt þeirra var sjálfsmark.
Spezia Calcio
Spezia Calcio er ítalskt knattspyrnufélag frá La Spezia. Það spilaði í Serie A í fyrsta sinn í sögu sinni árið 2020. Það komst upp um deild í gegnum sigur í umspili. Spezia Calcio spilar heimaleiki sína á Stadio Alberto Picco.
Meiji keisari
Meiji keisari (明治天皇 á japönsku letri) (3. nóvember 1852 – 30. júlí 1912) eða Meiji mikli (明治大帝) var 122. keisari Japans samkvæmt hefðbundinni talningu. Hann ríkti frá 3. febrúar 1867 til dauðadags þann 30. júlí árið 1912. Valdatíð hans var tími mikilla breytinga í Japan er þjóðin fór í gegnum iðnbyltingu og breyttist úr lénskerfi í kapítalískt heimsveldi.
Þegar Meiji fæddist árið 1852 var Japan einangrað, óiðnvætt lénsveldi undir stjórn Tokugawa-sjógunaveldisins sem réð yfir meira en 250 ómiðstýrðum fylkjum. Þegar hann lést árið 1912 hafði Japan farið í gegn um stjórnkerfis-, samfélags- og iðnbyltingu heima fyrir og hafði skapað sér sess sem eitt helsta heimsveldi á alþjóðavísu. The New York Times lýsti útför hans árið 1912 sem svo: „Munurinn milli þess sem kom á undan líkbílnum og á eftir honum var sláandi. Á undan kom gamla Japan; á eftir hið nýja Japan“.
Í Japan er sitjandi keisari ávallt kallaður „keisarinn“ en látinn keisari fær annað nafn, sem er einnig nafn tímabilsins sem valdatíð hans spannaði. Þar sem hann réð á Meiji-tímabilinu er keisarinn eftir dauða sinn þekktur sem Meiji-keisarinn eða Meiji keisari. Eiginnafn hans, sem er ekki notað í neinu formlegu né opinberu samhengi að undirskrift hans undanskyldri, var Mutsuhito (睦仁).
Valdatíð
Valdatíð keisarans var nefnd Meiji-tímabilið (tímabil „upplýstrar ríkisstjórnar“ eða „upplýstra stjórnmála“) og er gjarnan líkt við öld Upplýsingarinnar í Evrópu á 18. öld. Þetta var tímabil róttækra umbóta sem gerðu Japan kleift að létta á einangrunarstefnunni sem Tokugawa-sjógunarnir höfðu viðhaldið frá 17. öld, snúa sér til vesturs, iðnvæðast og umbylta samfélags- og efnahagskerfi sínu. Með Meiji-endurreisninni fór Japan að nútímavæðast, opnast fyrir umheiminum og gera út af við lénskerfið. Meiji setti af sjógunaveldið og kom á japönsku þingi og stjórnarskrá. Hann nam úr gildi stéttaskiptingu, úthlutaði jarðeignum til bænda, kom á skólaskyldu og sendi nemendur í fjarnám til erlendra háskóla. Samúræjar voru innlimaðir inn í japanska herinn, sem naut þjálfunar prússneskra herforingja. Japanski herflotinn var endurnýjaður og nútímavæddur undir stjórn Meiji og átti eftir að vinna Japönum glæsta sigra gegn Kínverjum og Rússum.
Árið 1905, í stríði Rússa og Japana, hertók japanski flotinn rússnesku herstöðina Port-Arthur í suðurhluta Mansjúríu við Kínahaf, einu austurhöfn Rússa sem allt árið var laus við hafís. Rússar þurftu á þessari höfn að halda til að viðhalda Síberíujárnbrautarlínunni og ríkisstjórn Nikulásar 2. Rússakeisara tók þá ákvörðun að endurheimta hana með því að senda eigin flota alla leið frá Eystrasalti suður fyrir Góðrarvonarhöfða. Flotar Rússa og Japana mættust í sjóorrustu við Tsúsima þar sem Japanir unnu stórsigur og gereyddu rússneska flotanum í maí 1905. Í kjölfar sigursins gegn Rússum hertóku Japanir Kóreu, Port-Arthur og hluta Kúrileyja. Rússar neyddust til að hafa sig burt frá Mansjúríu, sem varð áfram hluti af Kína en undir miklum áhrifum Japana.
Þetta var fyrsti ósigur Evrópuveldis gegn Asíuveldi á nútímaöld. Í vestrinu var litið á hróður japanska keisarahersins undir stjórn Meiji sem byrjun „gulrar hættu“.
Árið 1910 var komið í veg fyrir morðtilræði anarkista gegn Meiji.
Ball
Ball er viðburður þar sem fólk kemur saman til að hlusta á tónlist, dansa og skemmta sér. Stundum er einnig borðað á böllum.
USC Annenberg School for Communication
right|thumb|250px|Annenberg bygging á horni við Founder's Park thumb|right|250px|Inngangur að Annenberg School for Communication USC Annenberg School for Communication & Journalism er háskólastofnun við University of Southern California sem sérhæfir sig í kennslu og rannsóknum í samskiptum og fjölmiðlun. USC Annenberg var sett á stofn árið 1971. Félagsfræðingurinn Manuel Castells hefur starfað við skólann frá árinu 2003. í október 2009 breyttist nafn skólans úr Annenberg School for Communication í Annenberg School for Communication & Journalism.
Ástríkur og Gotarnir
Ástríkur og Gotarnir (franska: Astérix chez les Goths ) er frönsk teiknimyndasaga og þriðja bókin í bókaflokknum um Ástrík gallvaska. Hún kom út árið 1963, en birtist áður sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Pilote frá 1961-62. Höfundur hennar var René Goscinny en Albert Uderzo teiknaði. Bókin var gefin út á íslensku árið 1977.
Söguþráður
Ástríkur og Steinríkur fylgja Sjóðríki á seiðkarlaráðstefnu þar sem hann vinnur til verðlauna fyrir kjarnadrykkinn. Hópur Gota mætir á svæðið staðráðinn í að ræna sigurvegara keppninnar til að nýta krafta hans til að gera Gota að stórveldi. Þeim tekst að handsama Sjóðrík og halda með hann til Germaníu, ekki hvað síst vegna þess að rómverski herinn er upptekinn við að elta Ástrík og Steinrík í misgripum fyrir gotneska herflokkinn.
Íslensk útgáfa
Ástríkur og Gotarnir hafa tvívegis komið út á íslensku. Fyrst hjá Fjölvaútgáfunni árið 1977 í íslenskri þýðingu Þorbjarnar Magnússonar og aftur árið 2017 hjá Froski útgáfu í nýrri þýðingu Hildar Bjarnason og Anítu K. Jónsson.
Carlos Valderrama
Carlos Valderrama (fæddur 2. september 1961) er Kólumbískur knattspyrnumaður sem er þekktastur fyrir afrek sín með Kólumbíska landsliðinu á árum áður, hann var gjarnan þekktur fyrir að skarta skrautlegum ljósum krullum.
Høgni Hoydal
thumb|250px|Høgni Hoydal Høgni Karsten Hoydal (fæddur 28. mars 1966 í Kaupmannahöfn) er færeyskur stjórnmálamaður.
A Clockwork Orange
A Clockwork Orange getur átt við eftirfarandi:
1436
thumb|right|[[Hinrik 6. Englandskonungur|Hinrik 6. Tveir enskir Íslandsbiskupar gengu á fund hans þetta ár.]] Árið 1436 (MCDXXXVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Rósný
Rósný er íslenskt kvenmannsnafn.
Elina
Elina er íslenskt kvenmannsnafn.
Loðsmári
Loðsmári (Trifolium scabrum)          er tegund af ertublómaætt sem var lýst af Carl von Linné. IUCN skráir þessa tegund sem kröftuga. Henn er slæðingur í Svíþjóð en dreifist ekki. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life. Hann vex í fjöllum Miðjarðarhafs svæðisins, norður til mið Evrópu, yfir til vestur Asíu.
thumb|miðja|
Grettir Björnsson - Grettir Björnsson - 1976
Grettir Björnsson - Grettir Björnsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðblöndun: Sigurður Árnason og Grettir Björnsson.
Alþjóðleg kirkja Guðs og embætti Jesú Krists
Alþjóðleg Kirkja Guðs og Embætti Jesú Krists (Spænska: Iglesia de Dios Ministerial de Jesucristo Internacional ) (Enska: Church of God Ministry of Jesus Christ International ) er kristið trúfélag. Trúfélagið trúir ekki á þrískiptingu guðs í heilagan anda, guð og Jesú, heldur á einn guð.
Á Íslandi
Á Íslandi er stafrækt dótturfélag sem er skráð trúfélag á Íslandi. Meðlimir voru 111 árið 2022.
left|thumb|[[Luis Eduardo Moreno meðan á skírn stendur.]]
Nýlistasafnið
Nýlistasafnið (eða Nýló) er safn og sýningarstaður fyrir samtímamyndlist. Sýningarrými Nýlistasafnsins er til húsa í Marshallhúsinu að Grandagarði 20 í Reykjavík en safneign og rannsóknaraðstaða er í Völvufelli 13-21, í efra Breiðholti. Nýló var stofnað árið 1978, upphaflega sem safn eingöngu. Stofnendur safnsins voru um tuttugu myndlistarmenn sem komu saman á vinnustofu Ólafs Lárussonar, eins stofnendanna. Þeir gerðu drög að skipulagsskrá sem safnið starfar enn eftir. Nýlistasafnið er fulltrúaráð (áður félagasamtök), listamannarekið safn og sýningavettvangur fyrir tilraunir í myndlist.
Sagan
Tilgangur með stofnun Nýlistasafnsins var fyrst og fremst að opna listheiminn á Íslandi fyrir nýjungum, með það að markmiði að gefa fleiri myndlistarmönnum kost á að vinna að list sinni hérlendis. Í fyrstu einsettu stofnendur sér að varðveita og safna myndlist sem varð til í kringum SÚM hópinn en árið 1981 var Gallerí Nýlistasafnsins stofnað og var það í upphafi rekið aðskilið frá söfnunarstarfseminni. Starfsemin varð þannig tvíþætt, með þeim markmiðum; að safna og varðveita samtímamyndlist annarsvegar og að þjóna sem sýningavettvangur framsækinnar myndlistar hinsvegar. Fyrsti formaður stjórnar var Níels Hafstein, sem síðar stofnaði Safnasafnið. Það varð fljótlega eitt lykilhlutverk Nýlistasafnsins að koma íslenskri samtímalist á framfæri erlendis og einnig að kynna það markverðasta í erlendri list fyrir landsmönnum. Nýlistasafnið varð þannig snemma helsta miðstöð fyrir strauma og tilraunir í myndlist á Íslandi. Margar sýningar í Nýlistasafninu hafa markað tímamót í íslenskri myndlistarsögu og ljóst er að stofnun safnsins ýtti við opinberum söfnum og flýtti fyrir framþróun innan íslenska listheimsins. Í yfir þrjátíu ára sögu Nýlistasafnsins hefur starfsemi þess oft verið umdeild og sýningar og uppákomur hafa á tímum vakið sterk viðbrögð og deilur. Ætla má að Nýlistasafnið hafi átt mikinn þátt í að opna augu almennings fyrir afstæðri fagurfræði samtímalistar og breyttum viðfangsefnum myndlistarmanna í samtímanum. Í tæplega fjörutíu ára sögu stofnunarinnar hafa yfir 2000 listamenn verið tengdir dagskrá safnsins. Öllum myndlistarmönnum er frjálst að sækja um sýningahald í Nýlistasafninu og eru umsóknir teknar fyrir á stjórnarfundum þess. Skipulag sýningahalds er í höndum stjórnar safnsins sem mótar sýningastefnu hvers tímabils. Nýlistasafnið er styrkt af Íslenska ríkinu og Reykjavíkurborg, auk einkaaðila.
Rýmið
Upprunalega var Nýlistasafnið til húsa í bakhúsi við Vatnsstíg 3b þar sem SÚM hópurinn hafði aðsetur. Starfsemi safnsins var þar til húsa í 24 ár og gaf Alþýðubankinn safninu það húsnæði. Árið 1979 flutti safnið í framhúsið við Vatnstíg 3 en árið 2006 flutti safnið sig svo um set aftur og var til húsa við Laugaveg 26 þar til í lok árs 2009. Til ársins 2014 var Nýlistasafnið til húsa að Skúlagötu 28 í fyrrum húsnæði kexverksmiðjunnar Frón. Því næst var safnið flutt að Völvufelli 13-21 í efra Breiðholti þar sem safneigninni var vel komið fyrir ásamt góðri rannsóknaraðstöðu fyrir fræðimenn. Sýningarsalur safnsins var þá á efri hæð í sama húsnæði en hann var aðeins tímabundin lausn á meðan leitað væri að varanlegri og betri húsakosti. Núverandi húsakynni Nýlistasafnsins eru í Marshallhúsinu að Grandagarði 20. Þangað flutti safnið sýningaraðstöðu sína í mars 2017. Safneignin mun þó verða hýst áfram í Breiðholti.
Félag Nýlistasafnsins
Félag Nýlistasafnsins var stofnað þann 5. janúar 1978. Samkæmt skipulagsskrá sér félagið um rekstur og eignir Nýlistasafnsins. Allir áhugamenn um samtímamyndlist geta gerst félagar í Nýlistasafninu. Árið 2010 voru meðlimir alls 274; félagsaðild hefur farið vaxandi og vorið 2017 voru félagar orðnir 328. Langflestir félagar eru starfandi íslenskir myndlistarmenn auk erlendra myndlistarmanna.
Safneignin
Stofnendur Nýlistasafnsins gerðu sér grein fyrir því að opinber listasaga mótast að mestu leyti út frá þeim verkum sem finna má í söfnum. Ákvörðun þeirra að stofna nýtt listasafn þjónaði þannig tvíþættu hlutverki: að forða eigin listaverkum frá glötun og varðveita verk sem annars hefðu glatast vegna áratugs löngu áhugaleysi opinberra safna á verkum SÚM hópsins. Nýlistasafnið hefur áfram sinnt þessu hlutverki og fyllt í þau göt sem myndast enn þann dag í dag í safneignum opinberra safna. Fyrstu 15 árin var söfnunin markviss og bæði innlendir og erlendir listamenn gáfu verk í safneignina. Það er markmið núverandi stjórnar að hefja aftur skipulagða söfnun verka í safneign Nýlistasafnsins.
Í safneign Nýlistasafnsins eru um 2.000 verk, meðal annars eftir:  Magnús Pálsson, Hildi Hákonardóttur, Níels Hafstein, Ástu Ólafsdóttur, Rúrí, Hrein Friðfinnsson, Hörð Ágústsson, Jón Gunnar Árnason, Kristján Guðmundsson, Magnús Tómasson, Rósku, Sigurð Guðmundsson, Halldór Ásgeirsson, Hannes Lárusson, Ívar Valgarðsson, Steingrím Eyfjörð, Eggert Pétursson, Guðjón Ketilsson, Brynhildi Þorgeirsdóttur, Ingólf Arnarsson, Finnboga Pétursson, Þór Vigfússon, Guðrúnu Hrönn Ragnarsdóttur, Ragnar Kjartansson, Gjörningaklúbbinn, Helga Þórsson, Dieter Roth, Joseph Beuys, Richard Hamilton, Dorothy Iannone, Jan Voss, Douwe Jan Bakker, Robert Filliou, Peter Angerman, John Armleder, Jan Knap, Alan Johnston, Peter Mönning, Bengt Adlers, Franz Graf, Matthew Barney, Geoffrey Hendricks, Kees Visser og marga fleiri.
Skjalasafnið
Árið 2008 var ráðist í það verkefni að flokka og skrá skjalasafn Nýlistasafnins í samstarfi við Borgarskjalasafnið og fékk verkefnið vinnuheitið: Haldið til haga. Skjalasafn safnsins inniheldur pappíra sem tengjast safninu, sögu þess og sýningarhaldi. Þar er einnig að finna önnur skjöl sem tengjast íslenskri samtímalistasögu meðal annars frá SÚM hópnun, Gallerí Suðurgötu 7, Gallerí Lóu í Amsterdam og skjöl tengd ýmsum öðrum listamannareknum sýningarrýmum og verkefnum sem listamenn hafa átt frumkvæði að. Það er markmið skjalasafnsins að safna gögnum sem tengjast listamannarekinni starfsemi allt til dagsins í dag. Stór hluti skjalasafnsins var formlega afhentur Borgarskjalasafni þann 15. febrúar 2010.
Heimildarsafn um listamannarekin rými
Frá því á sjöunda áratugnum hefur verið starfræktur mikill fjöldi listmannarekinna sýningarýma, rekin af íslenskum myndlistarmönnum, bæði innanlands og erlendis. Nýlistasafnið er elsta og þekktasta listamannarekna sýningarými á Íslandi. Ein af skyldum safnsins, samkvæmt skipulagsskrá frá 1978, er að sinna almennum skyldum listasafns um söfnun, varðveislu, skráningu, skrif, upptökur og útgáfur er varða heildarsögu myndlistar á Íslandi frá 1960. Sem liður í því að sinna margþátta hlutverki sínu hefur Nýlistasafnið haldið til haga heimildarsafni, þar sem er meðal annars að finna gögn um listamannarekin sýningarými. Árið 2008 var tekin ákvörðun um að koma á fót Arkífi um listamannarekin rými. Nýló hefur tekið saman lista yfir um eitt hundrað sýningarými um land allt og út fyrir landsteinana og sem hluta af þeirri heimildaröflun hefur safnið samband við þá aðila sem ráku rýmin og innkallar efni og heimildir eftir föngum. Markmiðið er að safna saman heimildum um listamannarekin sýningarými; upprunalegum heimildum, boðskortum, plakötum, listum yfir þá sem sýndu í rýmunum og blaðaúrklippum. Ennfremur að taka viðtöl við þá aðila sem ráku rýmin og safna saman munnlegum heimildum um ferlið og að lokum að gera heimildirnar aðgengilegar fyrir aðila sem vinna að rannsóknum á íslenskri myndlist og menningarlandslagi. Langtímamarkmið verkefnisins er að Nýlistasafnið verði safn heimilda um listamannarekin sýningarými og taki til frambúðar við öllu því efni sem tengist þeirri sögu, haldi því til haga, skrái og varðveiti.
Heimildarsafn um gjörninga
Vinna við söfnun á heimildum um gjörningaverk hófst í byrjun árs 2008 og stendur enn yfir. Afrakstur söfnunarinnar fyrri part árs 2008 var sýndur á Listahátíð og var af því tilefni prentað veglegt upplýsingadreifirit með texta og myndum um verkefnið. Í safneign Nýlistasafnsins var upphaflega að finna heimildir um 20 gjörningaverk frá 1978 til 1981. Nú þegar hafa 46 gjörningar eða heimildir um gjörninga bæst við í safnið. Söfnun heimilda fer fram í nánu samstarfi við viðkomandi listamenn, sem hafa unnið með gjörningaformið í listsköpun sinni. Fjölmargir listamenn þjóðarinnar hafa fengist við gjörningaformið og þónokkrir gert hann að sínu helsta miðli. Markmiði verkefnsins er að varðveita heimildir um gjörninga og gjörningatengd verk og að Nýlistasafnið verði grunnvarðveislusafn á gjörningaverkum. Í þessum tilgangi átti Nýlistasafnið frumkvæði að samstarfi við Ríkisútvarpið þar sem listamenn eru beðnir að segja frá og lýsa völdum gjörningum. Ríkisútvarpið tekur þessar frásagnir upp á band og útvarpar en upptökurnar verða hluti af heimildasafni Nýlistasafnsins um gjörningalistir.
Útgáfa
Nýlistasafnið hefur í áranna rás gefið út fjölda bóka um listamenn og einstaka sýningar í samvinnu við ýmsa aðila, t.a.m. Mál og menningu, Útúrdúr bókaútgáfu og Skaftfell Menningarmiðstöð svo eitthvað sé nefnt. Árið 2008 gaf safnið út bókina Nýlistasafnið 1978-2008. Tilefni útgáfunnar var að fagna 30 ára afmæli safnsins, sem var 5. janúar 2008. Tilgangurinn með ritinu er að ná utan um sýningasögu safnsins og vera heimild um merka stofnun í myndlist samtímans. Með þessari útgáfu er skjala- og gagnasafn safnsins opnað og þannig er áhugasömum gefin innsýn í hvernig safnið hefur kynnt sig og starfsemi sína í gegnum tíðina. Í ritinu er að finna grunnupplýsingar um starfsemi og hlutverk safnsins og miðast uppsetning þess fyrst og fremst við að auðvelt sé að leita upplýsinga og hafa ánægju af um leið. Ritstjóri er Tinna Guðmundsdóttir og hönnuður bókarinnar er Ármann Agnarsson.
Árið 2013 kom út Archive on the Run, safn ritgerða sem eru eins og hugleiðingar um hlutverk safnsins og/eða framtíðarsýn. Þeir sem eiga framlög í Archive on the Run eru; Amy Howden-Chapman, Bjarki Bragason, Bergsveinn Þórsson, Birta Guðjónsdóttir, Elena Tzotzi, Gunndís Ýr Finnbogadóttir, Maja Bekan, Gunnhildur Hauksdóttir, Huginn Þór Arason, Ingunn Fjóla Ingþórsdóttir, Katrín Inga Jónsdóttir, Kristín Ómarsdóttir, Oddný Eir Ævarsdóttir og Unnar Örn Jónasson Auðarson. En ritsjórn skipuðu Gunnhildur Hauksdóttir, Gunndís Ýr Finnbogadóttir, Unnar Örn og Ármann Agnarsson.
Samantektin er frásögn um Gallerí Suðurgötu 7 sem er samansett úr ýmsum verksummerkjum eftir starfsemina. Fyrst og fremst er stuðst við frumgögn um galleríið sem varðveitt eru í heimildasafni Nýlistasafnsins um listamannarekin rými. Þá voru tekin viðtöl við nokkra úr hópi gallerísins. Einnig var leitað til sýningarstaða erlendis þar sem galleríið hélt sýningar og loks var notast við ýmsar eftirheimildir lista- og fræðimanna, bæði innlendar og erlendar.
Bókin Án titils / Untitled er gefin út í framhaldi sýningarinnar Rolling Line, sem opnaði nýtt rými Nýlistasafnsins í Marshallhúsinu þann 18. mars 2017. Útgáfan inniheldur mikið magn myndefnis og heimilda frá vinnustofu Ólafs Lárussonar sem safninu var ánafnað síðastliðið ár frá fjölskyldu listamannsins. Í bókinni er texti eftir Halldór Björn Runólfsson og viðtöl við vini Ólafs og samtímamenn. Þ.á.m. Hrein Friðfinnsson, Hildi Hákonardóttur, Kees Visser, Kristján Guðmundsson, Magnús Pálsson, Níels Hafstein, Rúrí, Sigurð Guðmundsson og Þór Vigfússon. Í textanum kemur einnig fyrir rödd listamannsins en brot úr viðtölum við Ólaf koma víða við ásamt krónólógíu yfir ævi listamannsins. Þetta er í fyrsta sinn sem gefin er út bók um verk og feril Ólafs Lárussonar.
Mósaík
right|thumb|250px|Mósaík frá [[Pompei]] Mósaík er mynd sem er sett saman úr litlum mislitum flísum (úr steini, gleri eða brenndum leir), sem mynda eina heild.
Mósaík á íslensku
Íslenskir höfundar hafa margir reynt að finna íslenskt heiti yfir mósaík, en ekkert eitt hefur haft sigur yfir önnur. Á meðal þeirra orða sem komið hafa upp má til dæmis nefna orð eins og: steinfella (eða steinfellumynd ), steinglit (eða steinglitsmynd), flögumynd eða glerungsmynd. Jón Trausti rithöfundur kallaði mósaík steintiglaleggingu er hann skrifaði um mósaíkverkin í Grünes Gewölbe þegar hann ferðaðist um Þýskaland árið 1905. Thor Vilhjálmsson nefndi mósaík litagnamynd í bók sinni Hvað er San Marino?
Pompeius
thumb|Brjóstmynd af Pompeius mikla