cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)
Stefna og skipulag
Jafnaðarmannaflokkurinn telur til sín 57.000 meðlimi og á kjörtímabilinu 2014-17 voru 33 af 98 borgarstjórum landsins meðlimir í flokknum. Flokkurinn telur jafnframt til sín 2 af 5 héraðsstjórum Danmerkur, í Norður-Jótlandi, Mið-Jótlandi og á höfuðborgarsvæðinu. Aðalritari flokksins er Jan Juul Christensen. Ungliðahreyfing Jafnaðarmannaflokksins er Danmarks Socialdemokratiske Ungdom (DSU) og formaður hennar er Frederik Vad Nielsen.
Jafnaðarmannaflokkurinn hefur jafnan átt mestu fylgi að fagna í verkamannahverfum, í kringum Kaupmannahöfn, í stórborgunum á Jótlandi, í vesturhluta Sjálands og á eyjunum á Stórabeltistengingunni.
Saga
Jafnaðarmanninum Hans Hedtoft tókst að mynda nýja ríkisstjórn árið 1947 og á stjórnartíð hans gerðust Danir stofnaðilar að Atlantshafsbandalaginu. Á sjötta áratugnum kynnti stjórn flokksins almannatryggingar til sögunnar í Danmörku. Jafnaðarmannaflokkurinn sat við stjórn Danmerkur með fáum undantekningum til ársins 1982. Niðurskurður í opinberum útgjöldum árið 1967 leiddi til þess að Sósíalíski þjóðarflokkurinn klauf sig úr Jafnaðarmannaflokknum og til þess að borgaralegir hægriflokkar tóku völdin árin 1967 til 1971. Lengstu setur flokksins í stjórnarandstöðu síðan þá hafa verið stjórnarár Pouls Schlüter frá 1982 til 1993 og stjórnartíð Venstre í ráðherratíðum Anders Fogh Rasmussen og Lars Løkke Rasmussen frá 2001 til 2011.
Poul Nyrup Rasmussen var forsætisráðherra fyrir Jafnaðarmannaflokkinn frá 25. janúar 1993 til 27. nóvember 2001. Hann hvatti til þess að Danir samþykktu Maastrichsáttmálann, sem var gert þegar 57% kjósenda greiddu atkvæði með honum í þjóðaratkvæðagreiðslu þann 18. maí árið 1993.
Á 21. öld
Flokkurinn tapaði verulegu fylgi í byrjun 21. aldar og árið 2001 glataði hann í fyrsta sinn frá árinu 1924 stöðu sinni sem stærsti flokkurinn á danska þinginu. Flokkurinn bað ósigur í kosningum árið 2005 fyrir ríkisstjórn Venstre og Anders Fogh Rasmussen. Þegar Rasmussen boðaði til nýrra kosninga árið 2007 vonuðust margir Jafnaðarmenn til þess að nýji flokksformaðurinn, Helle Thorning-Schmidt, myndi auka fylgi þeirra, en í kosningunum brugðust vonir þeirra og flokkurinn hlaut aðeins um fjórðungsfylgi.
Á næstu árum þurfti flokkurinn að aðlagast nýjum pólitískum veruleika þar sem hryðjuverkaógnin og vinnuaflsskortur hafa erfiðað flokkum að marka skýra stefnu í innflytjendamálum. Í mars árið 2008 mældist Sósíalíski þjóðarflokkurinn með um 20-22 % fylgi í skoðanakönnunum en Jafnaðarmannaflokkurinn aðeins með um 18-22 % eftir að hinir fyrrnefndu gengu lengra í því að gagnrýna íslamska öfgatrúarmenn í kjölfar deilu um skopmyndir af Múhameð spámanni.
Jafnaðarmannaflokkurinn náði að rétta úr kútnum fyrir kosningar árið 2011, þar sem hann hélt um fjórðungsfylgi og tókst að stofna ríkisstjórn ásamt Sósíalíska þjóðarflokknum og Róttæka vinstriflokknum með Helle Thorning-Schmidt sem forsætisráðherra. Jafnaðarmannaflokkurinn jók lítillega við fylgi sitt í kosningum árið 2015 en fylgi hinna vinstriflokkanna nægði ekki til að halda stjórninni við. Flokkurinn fór því aftur í stjórnarandstöðu, Thorning-Schmidt sagði af sér sem flokksformaður og Mette Frederiksen settist á formannsstólinn.
Í formannstíð Frederiksen hefur flokkurinn færst lengra til vinstri í efnahagsmálum en hefur um leið tekið harðari afstöðu í garð innflytjenda og hælisleitenda og hefur í síauknum mæli gagnrýnt alþjóðavæðingu. Flokkurinn viðhélt svipuðu fylgi eftir kosningar árið 2019 en vinstriblokkin náði meirihluta á ný og Frederiksen tókst að stofna minnihlutastjórn sem tók við völdum þann 27. júní. Eftir kosningar í nóvember 2022 myndaði Jafnaðarmannaflokkurinn stjórn yfir miðju ásamt Venstre og Moderaterne.
1254
thumb|right|Líkneski [[Játvarður 1.|Játvarðar 1. Englandskonungs og Elinóru drottningar á dómkirkjunni í Lincoln.]] Árið 1254 (MCCLIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Charles de Gaulle
Charles André Joseph Marie de Gaulle  (22. nóvember 1890 – 9. nóvember 1970), sem í heimalandi sínu, Frakklandi, var iðulega kallaður général de Gaulle, var hershöfðingi og stjórnmálamaður. Hann leiddi hið frjálsa Frakkland í seinni heimsstyrjöldinni og var í forystu frönsku ríkistjórnarinnar frá 1944 til 1946. Leitað var til hans um myndun ríkisstjórnar árið 1958. Hann vann að gerð nýrrar stjórnarskrár, stjórnarskrá fimmta lýðveldisins, og varð fyrsti forseti þess frá 1958 til 1969. Stjórnmálaleg hugmyndafræði hans er þekkt sem gaullismi og hefur verið áberandi í frönskum stjórnmálum.
Fyrstu sporin
Hann særðist alvarlega í orrustunni við Verdun 1916, var skilinn eftir meðal fallinna félaga og var tekinn höndum af Þjóðverjum. Hann gerði fimm misheppnaðar tilraunir til að flýja úr fangabúðunum. Að lokinni fyrri heimsstyrjöldinni gerðist hann sjálfboðaliði í franskri herdeild sem fór til Póllands til að berjast við Sovétmenn í stríði ríkjanna frá 1919 til 1920. Honum hlotnaðist virðingarmesta viðurkenning pólska hersins, Virtuti Militari og gerðist major í pólska hernum. De Gaulle bauðst frekari frami innan pólska hersins en hann ákvað heldur að snúa heim, hugfanginn af notkun skriðdreka í hernaði. Hann skrifaði um hugmyndir sínar um heri framtíðarinnar en skoðanir hans féllu ekki í kramið hjá yfirmönnum franska hersins.
Seinni heimsstyrjöldin
Þegar Þjóðverjar sóttu fram í seinni heimsstyrjöldinni og höfðu komist hjá Sedan þann 15. maí 1940 fram hjá helstu varnarlínu Frakka, var de Gaulle gerður að yfirmanni innan hersins. Þann 28. maí hindraði de Gaulle framrás Þjóðverja og þáverandi forsætisráðherra Frakklands Paul Reynaud gerði de Gaulle að hershöfðingja. Þann 16. júní kom hann til Bordeaux frá London eftir að hafa reynt að semja við Winston Churchill, forsætisráðherra Bretlands, og bresk stjórnvöld um samstarf í baráttunni gegn Þjóðverjum. Þar frétti hann að Philippe Pétain leiddi nú stjórn Frakka og leitaði eftir því við Þjóðverja að koma á vopnahléi. Samdægurs ákvað hann að hann myndi ekki líða þá niðurlægingu Frakka að gefast upp fyrir Þjóðverjum. Hann sneri því aftur til London stofnaði og stýrði hreyfingunni Frjálst Frakkland á meðan á stríðinu stóð frá London fram í maí 1943 þegar hann flutti aðsetur sitt til Alsír. Við frelsun Parísar 25. ágúst 1944 kom hann sér fyrir á nýjan leik í skrifstofu stríðsráðuneytisins til að framlengja sögu þriðja lýðveldisins og lýsa yfir ólögmæti Vichy-stjórnarinnar. Frá því starfaði hann sem forseti en sagði af sér 20. janúar 1946 vegna ósættis um drög að stjórnarskrá fyrir fjórða lýðveldið.
Fjórða lýðveldið
Í apríl 1947 stofnaði de Gaulle Rassemblement du Peuple Français (RPF) til að hafa áhrif á frönsk stjórnmál en án árangurs. De Gaulle lét af afskiptum sínum af stjórnmálum 1953 en RPF starfaði áfram til 1955.
Stjórnmálaástandið í Frakklandi var óstöðugt á tíma fjórða lýðveldisins. Ófarir í Indókína og vanhæfni til að leysa vandamál sem komu upp vegna Alsírs hristu upp í stjórnmálum Frakklands. Í óeirðum í Alsír í maí 1958 hrópaði Raoul Salan „Lifi de Gaulle“ af svölum stjórnarbyggingarinnar í Alsír, tveimur dögum síðar 17. maí sagðist de Gaulle reiðubúinn til að taka við stjórnartaumunum í lýðveldinu. Óttast var að í yfirlýsingu de Gaulle fælist aðkoma hersins; de Gaulle leiðrétti þann misskilning.
Fimmta lýðveldið
Í nóvember 1958 hlutu de Gaulle og stuðningsmenn hans (upphaflega sem Union pour la Nouvelle République-Union Démocratique du Travail, síðan sem Union des Démocrates pour la Vème République og loks Union des Démocrates pour la République (Samband lýðræðissinna í lýðveldinu)) rúman meirihluta þingsæta og 78% þingmanna kusu de Gaulle forseta. Hann sór embættiseið í janúar 1959.
Hann tók á efnahagsmálum með myntbreytingu, þar sem nýi frankinn jafngilti 100 gömlum. Hann stóð andspænis bæði Bandaríkjunum og Sovétríkjunum í viðleitni sinni til að styrkja stöðu frjáls Frakklands með eigin kjarnorkuvopnum. Hann var stuðningsmaður frjálsrar Evrópu og kom á fót fransk-þýsku samstarfi sem hornstein Efnahagsbandalagi Evrópu (síðar Evrópusambandið) með fyrstu opinberu heimsókn fransks þjóðhöfðingja til Þýskalands frá tímum Napóleons.
Í janúar 1963 beitti hann neitunarvaldi til að koma í veg fyrir aðild Bretlands að Efnahagsbandalagi Evrópu með tilvísun til trúar sinnar á því að Bretar sættu sig ekki við reglur bandalagsins og að Bretar kysu heldur að starfa með bandamönnum sínum í vestri, Bandaríkjunum og Samveldislöndunum. De Gaulle sættist á hugmyndina um sjálfstæði Alsír þar sem hann taldi að, þótt stríðið í Alsír væri sigranlegt þá væri það ekki verjandi á alþjóðavettvangi. Hann kom á vopnahléi í Alsír í mars 1962 og þjóðaratkvæðagreiðsla þar leiddi til sjálfstæðis í júlí sama ár.
De Gaulle reyndi í september 1962 að breyta stjórnarskrá Frakklands á þá lund að forseti væri kjörinn í beinni kosningu en þingið hafnaði því. Við svo búið leysti de Gaulle þingið upp og boðaði til kosninga þar sem Gaullistar juku meirihluta sinn á þingi. Georges Pompidou tók við embætti forsætisráðherra við afsögn Michel Debré vegna loka Alsírs-málsins.
Að Alsír-málinu loknu einbeitti de Gaulle sér að umbótum og þróun fransks efnahags og að styrkja sjálfstæða utanríkisstefnu og stöðu Frakklands í alþjóðasamfélaginu. Í janúar 1964 viðurkenndi de Gaulle opinberlega Alþýðulýðveldið Kína í andstöðu við vilja bandarískra stjórnvalda. Frá 1964 fram yfir 1990 var landsframleiðsla Frakka meiri en landsframleiðsla Breta. Árið 1965 sendu Frakkar gervitungl á sporbraut umhverfis jörðina og voru þeir þriðja þjóðin til þess á eftir Sovétmönnum og Bandaríkjamönnum. Í desember sigraði de Gaulle François Mitterrand í seinni umferð forsetakosninga. Í febrúar 1966 drógu Frakkar sig út úr sameiginlegri herstjórn NATO. Í september 1966 mótmælti de Gaulle þátttöku Bandaríkjamanna í Víetnamstríðinu. Hann sagði heimkvaðningu Bandaríkjamanna einu leiðina til friðar. Í júní 1967 fordæmdi hann hernám Ísraelsmanna á Vesturbakkanum og á Gazaströndinni. Frá 1967 til 1970 studdi de Gaulle stjórnvöld í Biafra í baráttu þeirra við að fá sjálfstæði frá Nigeríu. Í desember 1967 neitaði hann Bretum um aðild að Efnahagsbandalaginu öðru sinni. 1968 sprengdu Frakkar kjarnorkusprengju í eyðimörkinni í Alsír og urðu þar með fjórða kjarnorkuveldið.
Námsmenn risu upp og mótmæltu kröftuglega í maí 1968. De Gaulle bauðst til þess að mæta einhverjum af þeim kröfum sem mótmælendurnir settu fram. Hann leysti upp þingið og Gaullistar unnu 358 af 487 þingsætum, í júní kosningum 1968 þar sem Gaullistar sögðu hinn möguleikann vera byltingu, jafnvel borgarastríð. Í júlí 1967 setti de Gaulle Maurice Couve de Murville í embætti forsætisráðherra.
Árið 1969 féllu hugmyndir hans um endurskipulagningu Öldungadeildar franska þingsins í grýttan jarðveg. Því sagði de Gaulle af sér 28. apríl 1969 og Georges Pompidou tók við forsetaembættinu.
Einkalíf og andlát
7. apríl 1921 kvæntist de Gaulle Yvonne Vendroux og átti hann með henni þrjú börn: Philippe f. 1921, Elísabetu f. 1924 og Önnu f. 1928. Hann lést skyndilega á Colombey-les-deux-Églises þar sem hann ritaði minningar sínar. Síðasta ósk hans var sú að verða grafinn í Colombey, og að engir stjórnmálamenn myndu fylgja honum til grafar, einungis félagar hans úr seinna stríði. Þjóðhöfðingjar sóttu minningarathöfn í Notre Dame á meðan útförinni stóð. Hann var það fátækur við andlátið að fjölskyldan neyddist til að selja sveitasetrið, sem nú hýsir Charles de Gaulle-Safnið.
Alnus mandshurica
Alnus mandshurica er elritegund frá Kína.
Arnlaug
Arnlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Játmundur
Játmundur er íslenskt karlmannsnafn.
Söngsveitin Fílharmónía
Söngsveitin Fílharmónía er blandaður kór sem var stofnaður árið 1959 til að flytja stór kórverk með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Kórinn kom fyrst fram, ásamt hljómsveitinni og Þjóðleikhúskórnum, í uppsetningu á Carmina Burana eftir Carl Orff í Þjóðleikhússins 23. mars 1960.
Evrópsku kvikmyndaverðlaunin
Stofnað var til Evrópsku kvikmyndaverðlaunanna árið 1988 af Evrópsku kvikmyndaakademíunni.
Evrópsku kvikmyndaverðlaununum, sem kölluð voru Felixverðlaunin fram til ársins 1997, er ætlað að beina sjónum almennings að evrópskri kvikmyndagerð og að efla sjálfsmynd evrópskrar kvikmyndagerðar.
Eftirfarandi myndir hafa hlotið verðlaun í flokknum besta myndin:
1545
350px|right|[[Kirkjuþingið í Trento.]] Árið 1545 (MDXLV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Vilhjálmur Árnason (heimspekingur)
Vilhjálmur Árnason (fæddur 6. janúar 1953 í Neskaupstað á Íslandi) er íslenskur heimspekingur og prófessor við Háskóla Íslands.
Vilhjálmur lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum að Laugarvatni árið 1973, B.A.-gráðu í heimspeki og bókmenntum frá Háskóla Íslands árið 1978 og hlaut kennsluréttindi árið 1979. Að loknu námi við Háskóla Íslands hélt Vilhjálmur utan í nám. Hann hlaut M.A.-gráðu í heimspeki frá Purdue háskóla í Indiana fylki í Bandaríkjunum árið 1980 og Ph.D.-gráðu frá sama skóla árið 1982. Hann var Alexander von Humboldt styrkþegi í Berlín árið 1993.
Veturinn 1976-1977 kenndi Vilhjálmur íslensku við Gagnfræðaskólann í Neskaupstað. Hann var stundakennari í heimspeki við Menntaskólann við Sund veturinn 1977-1978 og var auk þess leiðbeinandi í heimspekilegum forspjallsvísindum við Háskóla Íslands. Á árunum 1983-1988 var Vilhjálmur stundakennari í heimspeki við Heimspekideild, Guðfræðideild og Félagsvísindadeild Háskóla Íslands. Hann varð lektor í heimspeki við sama skóla árið 1989, dósent árið 1990 og prófessor árið 1996. Vilhjálmur er Visiting fellow við Clare Hall í Cambridge University á Englandi á vormisseri 2006.
Miami Heat
Miami Heat (gælunafn: The Heat) er atvinnumannalið í körfubolta frá Miami, Flórída sem spilar í NBA deildinni í Bandaríkjunum. Liðið var stofnað árið 1988 þegar deildin fjölgaði liðum ( einnig Orlando Magic, Charlotte Hornets, Minnesota Timberwolves) Alls hefur liðið unnið 3 NBA titla en liðið komst í úrslit til að mynda árin 2011-2014. Heat komst í úrslit 2020 en tapaði 4-2 fyrir Los Angeles Lakers og aftur 2023 þar sem það tapaði fyrir Denver Nuggets 4-1.
Vilhjálmur Árnason (heimspekingur)
Vilhjálmur hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum. Hann var formaður Siðaráðs Landlæknis árin 1998-2000 og hefur verið formaður stjórnar Siðfræðistofnunar Háskóla Íslands frá árinu 1997. Vilhjálmur var varaformaður stjórnar Mannréttindastofnunar Háskóla Íslands árin 1995-1997. Hann er fulltrúi hugvísindasviðs í háskólaráði Háskóla Íslands.
Miami Heat
Meðal þekktra leikmanna sem hafa spilað með liðinu eru: LeBron James, Dwyane Wade, Tim Hardaway, Shaquille O'Neal og Alonzo Mourning.
Kristallafræði
Kristallafræði er undirgrein efnafræðinnar og bergfræðinnar sem fæst við rannsóknir á kristöllum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast kristallafræðingar.
Vilhjálmur Árnason (heimspekingur)
Vilhjálmur var ritstjóri Lærdómsrita Hins íslenska bókmenntafélags frá 1997-2003 (ásamt Ólafi Páli Jónssyni frá 2002) og ritstjóri Skírnis árin 1987-1994 (ásamt Ástráði Eysteinssyni frá 1989).
Vilhjálmur fæst einkum við siðfræði, bæði fræðilega og hagnýtta siðfræði. Hann hefur birt fræðilegar greinar um þau efni víða, bæði á íslensku og erlendum málum. Bók hans Siðfræði lífs og dauða var tilnefnd til bókmenntaverðlauna Forseta Íslands árið 1993. Hún var gefin út aukin og endurbætt 2003 og kom út í þýskri þýðingu 2005 hjá LIT–Verlag undir heitinu ''Dialog und Menschenwürde. Ethik im Gesundheitswesen''.
Donna Strickland
Donna Theo Strickland (f. 27. maí 1959) er kanadískur ljóseðlisfræðingur og sérfræðingur í leysileiftrum. Hún hlaut Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði árið 2018 ásamt doktorsleiðbeinanda sínum, Gérard Mourou, fyrir að uppgötva samþjappaða leifturmyndun. Strickland er kennari við Háskólann í Waterloo.
Æviágrip
Donna Strickland útskrifaðist með meistaragráðu í eðlisverkfræði frá McMaster-háskóla árið 1981 og með doktorsgráðu í ljósfræði frá Háskólanum í Rochester árið 1989. Doktorsritgerð hennar bar titilinn „Þróun á ofurskærum leysigeisla og notkun hans við jónun margra ljóseinda“. Leiðbeinandi hennar í doktorsverkefninu var franski eðlisfræðingurinn Gérard Mourou.
Frá 1988 til 1991 vann Strickland sem aðstoðarmaður hjá kanadíska rannsóknarráðinu. Hún vann síðan við leysigeisladeild ríkisrannsóknarstofu Lawrence Livermore frá 1991 til 1992 og síðan sem tæknimaður á tæknistofu fyrir rannsóknir á ljóseindum við Princeton-háskóla. Árið 1997 var hún ráðin sem prófessor við eðlisfræði- og stjarnfræðideild Háskólans í Waterloo. Þar stýrði hún rannsóknarhópi sem fékkst við þróun á leiftursnöggum leysigeislum.
Árið 2018 vann Strickland Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði ásamt Gérard Mourou fyrir störf sín í þróun á samþjappaðri leifturmyndun sem hófust með doktorsverkefni hennar. Strickland og Mourou deildu verðlaununum með Arthur Ashkin. Með aðferðinni sem þau þróuðu varð unnt að búa til styttri og orkumeiri leysileiftur en hafði áður verið hægt. Þetta er gert með því að nota raufargler til þess að teygja á stuttum leysileiftrum, magna þau síðan upp og loks stytta þau aftur. Aðferðin sem Strickland og Mourou þróuðu hefur skipt sköpum í mörgum eðlisfræðigreinum, meðal annars í kjarneðlisfræði og öreindafræði. Leysigeislatæknin hefur meðal annars nýst í algengum augnskurðaðgerðum og í meðferðum á dreri í auga.
Strickland er þriðja konan sem hefur hlotið Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði, á eftir Marie Curie (1903) og Mariu Goeppert-Mayer (1963).
Kristall
thumb|[[Kvarskristall]]
Kristall er efni í föstu formi þar sem frumeindirnar, sameindirnar og fareindirnar mynda reglulegt munstur sem tegir sig um allar þrjár víddirnar. Vísindagreinin sem fæst við rannsóknir á kristöllum nefnist kristallafræði.
Diem (rafmynt)
Diem, áður þekkt sem Libra, er rafmynt sem áformað var að setja í notkun árið 2020 af samskiptamiðlinum Facebook. Diem mun byggja á blockchain eins og bitcoin. Diem-kerfið er skrifað í forritunarmálinu Rust. Forritunarkóðinn bak við Diem var gefinn út sem opinn hugbúnaður undir Apache-höfundarleyfi 18. júní 2019.
Arnleif
Arnleif er íslenskt kvenmannsnafn.
Umferðarljós
thumb|200px|Litir umferðarljósa fyrir farartæki
Umferðarljós eru ljós sem höfð eru við gatnamót til að stjórna straumi farartækja og fótgangandi. Fyrstu umferðarljósin voru sett upp í London árið 1868 en í dag er þau að finna í flestum borgum heimsins. Flest umferðarljós fyrir farartæki eru með perum í þremur litum sem ætlað er að veita vegfarendum upplýsingar (sbr. myndina): Til eru líka umferðaljós fyrir sérstök farartæki, eins og strætisvagna og sporvagna. Þessi ljós mega vera með perum ólíkum þeim í venjulegum umferðarljósum svo að sé skýrt að þau eru ætluð .smerkið skal vera með hvítu ljósi í öllum þremur ljósopum. Til dæmis á Íslandi er svona ljós að finna við Hlemm, í þessu tilfelli skiptast þau á hvítu „S“ merki og hvítu lóðréttu eða hallandi bandstriki; „S“ merkið táknar rautt ljós á almennum umferðarljósum. Þverstrik táknar gult ljós og lóðrétta eða hallandi ljósið táknar grænt ljós. Á Íslandi gilda þessi ljósmerki fyrir strætisvagna og áætlunarbifreiðir.
Játvarður
Játvarður er íslenskt karlmannsnafn.
Antoine Augustin Cournot
thumb|right|Antoine-Augustin Cournot Antoine-Augustin Cournot (28. agúst 1801 – 31. mars 1877) var franskur heimspekingur og stærðfræðingur sem átti gríðarlegan þátt í þróun hagfræðinnar sem fræðigrein. Cournot var fyrsti hagfræðingurinn sem, með sérþekkingu á báðum greinum, beitti stærðfræði við meðferð hagfæði. Cournot  ásamt Johann Heinrich von Thünen eru taldnir fyrstu stærðfræðilegu hagfræðingarnir. Hann naut virðingar í lifanda lífi, en það var ekki fyrr en áhrif hans á hagfræðina komu ekki fram fyrr en eftir andlát hans. Hann er jafnan talinn einn mikilvægasti forgöngumaður jaðarbyltingar Nýklassískrar hagfræði.
Cournot var virtur og viðurkenndur vísindamaður meðan hann lifði en það var ekki tekið mark á rannsóknum hans og skrifum. Það var fyrst eftir andlát hans að áhrif hans á þróun hagfræðinnar komu fram.
Ferill og framlög til hagfræði
Cournot stundaði nám við Normal Superior School í París þaðan sem hann útskrifaðist í raunvísindum árið 1823. Hann var formaður stærðfræðigreiningar við háskólann í Lyon 1834. Rektor Academy of Dijon frá 1854 til 1862.
Cournot er þekktur fyrir margvíslegar hagfræðikenningar sínar, en flestar þeirra eru tengdar jafnvægi á markaði. Frægasta verk hans er bókin Recherches sur les principes mathématiques de la théorie des richesses (1838) (Rannsóknir á stærðfræðilegum grundvallaratriðum auðæfanna), þar sem hann beitti stærðfræðilegum aðferðum við greiningu hagfræðilegra viðfangsefna. Verkið hlaut ekki mikilla vinsælda á árum Cournot, hann reyndi að endurskrifa bókina tvisvar en það gekk brösuglega. Á síðari tímum hefur ritið haft mikil áhrif á hvernig hagfræði er kennd.
Cournot byggði hagfræðilegar kenningar sínar á því að það eru einungis tvær tegundir af þátttakendum á markaði, annarsvegar eru framleiðendur, og hinsvegar kaupendur, sem báðir hafa það markmið að hámarka ábata sinn. Í bók sinni beitti Cournot aðferðum jaðargreiningar, einn fyrstur hagfræðinga. Hann sýndi fram á að hagnaður er hámarkaður þegar jaðarkostnaður er jafn jaðartekjum, og notaði aðferðir jaðargreiningar til að þróa nokkuð ítarlega hagfræði greiningu fyrirtækja. Cournot sett fram eftirspurn og framboð sem fall af verði og var fyrstur til að teikna eftirspurnarfall, sem hafði áhrif á verk Alfred Marshall.
Mikilvægasta framlag Cournot til hagfræðinnar voru kenningar hans um framboð og eftirspurn og markaðsjafnvægi undir einokun, tvíkeppni og fullkomni samkeppni. Hann var fyrstur til að skilgreina og teikna eftirsprunarferil sem sýndi samband milli verðs og eftirspurnar. Hann sýndi þar fram á að hagnaðarhámörkun framleiðanda er náð þar sem jaðarkostnaður jafngildir jaðartekjum. Þar að auki kynnti hann hugmyndina um verðteygni eftirspurnar en hún, líkt og margar aðrar kenningar hans, eru grundvallaratriði í hagfræði nútímans.
Cournot uppgötvaði einnig í raun hugmyndina um leikjafræði en bókin hans kom út 100 árum áður en John Nash frumsýndi sínar kenningar í leikjafræði. Í bókinni víkkar Cournot greiningu á markaðsskipulagi, en hann rannsakaði tvíkeppni þar sem einungis tvö fyrirtæki með sömu kostnaðarföll, keppast með einsleitar vörur í kyrrstöðu.
Stærðfræðileg nálgun Cournot hafði mikil áhrif á kenningar sem komu fram um 1870 með svokallaðri jaðarbyltingu hagfræðinnar og nýklassíska hagfræði. Jafnvægiskenning Léon Walras er talinn vera fyrir áhrifum stærðfræðilegum verkum Cournot. Einnig setti Cournot fram kenningar um hegðun einokunarfyrirtækja og er Cournot-samkeppnin kennd við hann.
Aldinnögur
Aldinnögur (fræðiheiti: Pharomachrus) er ættkvísl þrúga.
Carl Orff
Carl Orff (10. júlí 1895 – 29. mars 1982) var þýskt tónskáld sem er þekktastur fyrir tónverkið Carmina Burana frá 1937.
Þjóðþing Danmerkur
right|150px thumb|right|Ljósmynd af Folketinget, 2006. Þjóðþing Danmerkur (d. Folketinget) er löggjafarsamkunda Danmerkur. Frá 1953 hefur þingið setið í einni deild, en fram að þeim tíma var því skipt í þjóðþingið annars vegar og landsþingið hins vegar. Fjöldi þingmanna er 179, þar af tveir frá Færeyjum og tveir frá Grænlandi, kjörnir til fjögurra ára í senn. Þjóðþingið kemur saman í Kristjánsborgarhöll í Kaupmannahöfn.
Háskóli Sameinuðu þjóðanna
Háskóli Sameinuðu þjóðanna er fjölþjóðleg mennta- og rannsóknarstofnun, stofnuð 1973. Höfuðstöðvar skólans eru í Tókýó í Japan, en kennsla og rannsóknir fara fram á yfir tíu stöðum víðsvegar um heiminn.
Skólinn býður upp á fjórar námsleiðir á Íslandi í samstarfi við innlendar stofnanir:
Egils Gull
Egils Gull er íslenskur lagerbjór, framleiddur af Ölgerðinni Agli Skallagrímssyni. Egils Gull kom á markað þann 1. mars 1989. Auk Íslands hefur Egils Gull verið seldur í Kanada.
Egils Gull vann World Beer Cup árið 2008 og World Beer Awards 2011.
Natascha Kampusch
Natascha Maria Kampusch (fædd 17. febrúar 1988 í Vín) er kona sem slapp frá ræningja sínum eftir átta ára fangavist á heimili hans í ágústlok árið 2006 og neitaði síðar að hitta foreldra sína og fengu þau ekki að hitta hana nema stutta stund daginn sem hún slapp úr prísundinni.
Á
thumb|Fiskeldisá í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
Á er breiður straumur vatns sem rennur venjulega í vatnsfarvegi sem myndast þegar þyngdaraflið togar vatnið nær miðju jarðar. Við það rífur áin með sér upp lausan jarðveg sem og vinnur jafnt og þétt á þeim sem fastur er fyrir sem að endingu mulnar, við það geta myndast falleg gil og mikil gljúfur. Efnið sem áin flytur með sér er kallað aur, áreyrar og óseyrar myndast vegna framburðar aurs. Þegar á rennur fram af fjalli eða niður gljúfur er það kallað foss. Vatn sem rennur niður er kallað fallvatn vegna þess að það fellur alltaf sem nærst miðju jarðar. Vatnið heldur áfram að renna nær miðjunni þar til það nær þyngdarpunktur við það myndast t.d. stöðuvatn. Sjór er líka í þyngdarpunkti frá jörðu en tunglið og sólin togast á við þyngdarafl jarðar svo við það myndast sjávarföllin. Á getur runnið í stöðuvatn, aðra stóra á, eða til sjávar.
Jörðin beggja megin við ána er kölluð árbakki.
Á byrjar venjulega sem spræna eða lækur sem myndast yfirleitt af
Talað er um að ár hafi ákveðið vatnasvæði sem er það svæði sem vatnið sem í ánni er kemur frá. Eftir því hversu vatnsmikill straumurinn er er hann ýmist kallaður lækur, á, eða fljót.
Ár yfirleitt flokkaðar í þrjá flokka eftir eðli þeirra og rennsli, þ.e. í lindár, dragár og jökulár.
Dragár
Dragár eru bundnar við svæði með fremur þéttum berggrunni. Dragár eiga það sameiginlegt að hafa sér engin sjáanleg upptök. Dragár verða oftast til úr dældum, daladrögum eða sytrum en stækka smátt og smátt þegar neðar dregur. Rennsli dragár er mjög háð úrkomu. Þær geta því verið mjög vatnslitlar einn daginn en stærðar fljót þann næsta.
Jökulár
thumb|Ein þekktasta jökulá á Íslandi er líklegast [[Hvítá (Árnessýslu)|Hvítá þar sem hún rennur niður í Gullfossgljúfur og við það myndast Gullfoss.]] Jökulár koma undan jöklum og verða til við bráðnun jökulíss. Vatnsmagn jökuláa fer því eftir lofthita og eru þær þess vegna mun vatnsmeiri seinnipart sumars heldur en á veturna.
Arnlín
Arnlín er íslenskt kvenmannsnafn.
Kríton (Platon)
Kríton er stutt en mikilvæg sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Viðfangsefni samræðunnar er siðfræði, stjórnspeki og réttarheimspeki. Í henni ræðast við Sókrates og vinur hans, auðmaðurinn Kríton, um réttlæti, ranglæti og löghlýðni. Samræðan á sér stað árið 399 f.Kr. eftir að Sókrates hafði verið dæmdur sekur fyrir að spilla æskulýð Aþenuborgar og dæmdur til dauða og situr í fangelsi og býður eftir aftökunni.
Sókrates telur að það sé ekki ásættanlegt að bregðast við ranglæti með ranglæti og hafnar boði Krítons um að aðstoða hann við að flýja úr haldi. Í samræðunni kemur hugmyndin um samfélagssáttmálann í fyrsta sinn fyrir í vestrænni heimspeki.
Heri Joensen
thumb|right|Heri Joensen Heri Joensen (f. 1973) er gítarleikari í færeysku þungarokksveitinni Týr. Einnig er hann með hliðarböndin Heljareyga og Surma með tékknesku kærustu sinni Viktorie Surmová.
Guðmundur Bergþórsson
Guðmundur Bergþórsson (1657 – 1705), fæddur á Stöpum á Vatnsnesi, var íslenskt skáld á 17. og 18. öld og var hvað þekktastur fyrir Vinaspegil, Tólfsonakvæði og rímurnar sínar. Á fjórða ári lamaðist Guðmundur í fótum og visnaði á honum hægri höndin. Fimm ára fór hann til vandalausra. Um átján ára aldur fluttist hann út á Snæfellsnes og var þar lengst af til heimilis á Arnarstapa. Guðmundur var flugnæmur og gáfaður, lærði að lesa og skrifa og skrifaði allt með vinstri hendinni. Hann fékkst talsvert við að segja til börnum. Þá var hann síyrkjandi og orti margt eftir pöntun, til dæmis mikið af erfiljóðum. Hafði hann af þessum störfum nóg fyrir sig að leggja.
Skáldskapur Guðmundar er mikill að vöxtum og var hann eitt mikilvirkasta rímnaskáld allra tíma. Rímur hans af Olgeiri danska eru oft taldar lengstu rímur sem kveðnar hafa verið en eru þó styttri en Bragða-Mágusarrímur (70 rímur).
1555
thumb|right|Hinn skammlífi páfi [[Marsellus II.]] Árið 1555 (MDLV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Albufeira
thumb|Albufeira. Albufeira er borg í suðurhluta Portúgals. Íbúar borgarinnar eru rétt rúmlega 29.000 (2021) og búa þeir á 26,72 km² svæði. Íbúatala borgarinnar margfaldast hins vegar á sumrin vegna mikils fjölda ferðamanna sem sækir borgina heim.
Marshalláætlunin
Áætlunin var nefnd í höfuðið á þáverandi utanríkisráðherra Bandaríkjanna George Marshall en aðalhöfundar hennar voru aðrir starfsmenn ráðuneytisins, og má þá sérstaklega nefna William L. Clayton og George F. Kennan.
Sextán lönd í Evrópu þáðu boð Bandaríkjamanna um að taka þátt í áætluninni þ.á m. Ísland. Íslendingar högnuðust mjög mikið á aðstoðinni, og mest miðað við höfðatölu. Aðstoðin gegndi lykilhlutverki í uppbyggingu landsins eftir stríðið.
1555
Erlendis
Dáin
Marshalláætlunin
Eftir seinni heimsstyrjöldina
Afleiðingar seinni heimstyrjaldarinnar voru hryllilegar; milljónir manna létu lífið á vígvellinum og í helförinni og öll Evrópa var í rúst. Eyðileggingin náði líka til innviða samfélagsins, bygginga, samgangna og opinberra stofnanna. Berlín, Dresden og fleiri þýskar borgir auk Varsjár í Póllandi voru svo gott sem jafnaðar við jörðu. Flestar stærri borgir í Þýskalandi, London og París og ótal fleiri borgir og bæir höfðu orðið fyrir miklum skemmdum. Talið er að á bilinu 50-70 milljónir manna hafi látið lífið í seinni heimsstyrjöldinni sem lauk með Yaltafundinum í febrúar 1945 og friðarviðræðunum í París 1947. Winston Churchill, þáverandi forsætisráðherra Breta flutti á þeim fundi fræga ræðu 5. mars 1946 þar sem hann nefndi það Járntjald (e. „iron curtain“) sem skildi að lýðræðisríki Evrópu frá kommúnistaríkjum Sovétríkjanna.
Við tók djúp efnahagsleg lægð í Evrópu og árið 1948 voru helstu hagtölur iðnríkja Evrópu enn vel undir þeirri framleiðslugetu sem náð hafði verið fyrir stríð.
Kalda stríðið, og vopnakapphlaupið sem því fylgdi, var ekki enn hafið fyrir alvöru. George F. Kennan, deildarstjóri í bandaríska utanríkisráðuneytinu, hafði þegar spáð fyrir um það hvernig andstæðar fylkingar myndu skipa sér hvor gegn annarri sitt hvoru megin járntjaldsins. Bandarískir ráðamenn höfðu töluverðar áhyggjur af fylgi við kommúnistaflokka í löndum eins og Ítalíu, Grikklandi og Frakklandi, og því varð eitthvað að gera.
Morgenthauáætlunin
thumb|right|Ljósmynd frá vesturhluta [[Berlínar þar sem sést í veggspjald sem auglýsir Marshallaðstoðina.]] Lagðar voru fram ýmsar tillögur um það hvernig best væri að byggja upp Evrópu á ný. Annar valkostur sem kom til greina var svonefnd Morgenthauáætlun, en hún var nefnd eftir þáverandi fjármálaráðherra Bandaríkjanna Henry Morgenthau, yngri. Sú áætlun gekk í stuttu máli út á það að afvopna Þýskaland, skipta því í tvö sjálfstæð ríki, eitt alþjóðlegt svæði og úthluta Frakklandi og Póllandi landsvæði sem að þeim lá. Jafnframt átti að eyðileggja verksmiðjur og framleiðsluaðstöðu Þjóðverja í Ruhrhéraði Norðurrín-Vestfalíu og koma þannig í veg fyrir að Þýskalandi gæti á ný orðið efnahagslegt stórveldi sem gæti ógnað öðrum. Samkvæmt áætluninni áttu Þjóðverjar einnig að greiða himinháar stríðsskaðabætur líkt og þeir voru skyldaðir til með Versalasamningnum eftir fyrri heimsstyrjöldina.
Undirbúningur
thumb|right|Kort af Evrópu á árum [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins. Myndin sýnir hlutfallslega dreifingu heildarupphæðar Marshall-áætlunarinnar.]] Bandarískum ráðamönnum þótti það vandasamt að útfæra þessar hugmyndir sínar um fjárhagsstuðning við lönd Evrópu. Þeir óttuðust mótstöðu í bandaríska þinginu. Fyrst var látið í veðri vaka í ræðu sem George Marshall flutti fyrir nemendur Harvard háskóla í júní 1947 að til stæði að veita Evrópuríkjum efnhagslegan stuðning. Fyrirætlunin var að fréttir af ræðunni bærust til ráðamanna í Evrópu sem myndu síðan hafa samband með eigin hugmyndir um upphæðir og skilmála.
Utanríkisráðherrar Bretlands og Frakklands hittust í Frakklandi ásamt utanríkisráðherra Sovétríkjanna. Þeir komu sér saman um að bjóða Sovétríkjunum óhagstæðan samning. Mánuði seinna var stærri fundur haldinn og flestum ríkjum Evrópu boðið að mæta. Ljóst þótti að Sovétríkin myndu ekki mæta og utanríkisráðherrar Tékkóslóvakíu og Póllands voru kallaðir til Kremlar þar sem þeir fengu tiltal hjá Jósef Stalín fyrir að sýna þessu áhuga. Sovétríkin undirbjuggu þá sambærilega áætlun sín megin járntjaldsins sem nefnt var Ráð gagnkvæmnar efnahagslegrar aðstoðar (COMECON). Evrópuríkin þau, 16 talsins, sem vildu þiggja aðstoðina höfðu hver fyrir sig sérstakar hugmyndir um þau skilyrði sem yrðu sett fyrir henni. Enn átti eftir að samþykkja lög þess efnis á bandaríska þinginu. Ráðamenn í Evrópu báðu upphaflega um 22 miljarða dollara, sem ríkisstjórn Trumans skar niður í 17 miljarða og var loks samþykkt að veittir yrðu 5 milljarðar upphaflega sem á endanum urðu u.þ.b. 13 miljarðar dollara.
Ísland
Ísland fór ekki illa út úr stríðinu. Fyrir stríðið var Ísland fátækasta þjóðin í Norður-Evrópu, en eftir stríðið var landið eitt það ríkasta. Herseta Breta og Bandaríkjamanna hafði haft verulega góð áhrif á efnahagslífið, þeir höfðu spýtt inn miklu fjármagni með veru sinni hér og höfðu byggt upp ýmsa innviði. En Ísland féll engu að síður undir Marshalláætlunina, Bandaríkin vildu halda stjórnmálalegum áhrifum sínum og vildu stuðla að efhahagslegum stöðugleika. Kalda stríðið hafði byrjað og vildu Bandaríkin koma í veg fyrir að Ísland myndi flytja út saltfisk sinn til Sovétríkjanna. Íslendingar vildu ekki endilega fallast á þessa aðstoð, en gerðu það þó því árið 1947 var gjaldeyrisforði landsins uppurinn og allt stefndi í efnahagslægð.
Marshallaðstoðin færði Íslandi 29,3 milljónir Bandaríkjadala, þar af 24 milljónir í beinan styrk. Það samsvarar 37,7 milljörðum íslenskra króna á nútímaverðgildi (2018), eða 300.000 krónum á nútímaverðgildi (2018) fyrir hvern þálifandi Íslending. Marshallaðstoðin var á verðgildi þess tíma 630 milljónir króna, en árleg útgjöld ríkissjóðs voru 260 milljónir króna.
Áhrif
Evrópulönd höfðu nær engan erlendan gjaldeyri eftir seinna stríð og því var þetta mikilvæg aðstoð svo að Evrópulönd gætu hafið aftur innflutning vara landa á milli. Ýmis skilyrði voru sett fyrir því hvernig Marshallfjármagninu skyldi eytt til uppbyggingar.
Skiptar skoðanir eru um tilgang aðstoðarinnar og sjá sumir hana sem gott dæmi um góðvilja bandarískrar utanríkisstefnu (á þeim tíma) en aðrir sem form af efnahagslegri heimsvaldastefnu.
Jenni
Jenni er íslenskt karlmannsnafn.
Arnljót
Arnljót er íslenskt kvenmannsnafn.
Mirandês
Mirandese (á portúgölsku: Língua Mirandesa) er tungumál sem talað er á litlu svæði í norðaustur Portúgal. Árið 1998 samþykkti portúgalska þingið að gera málið - ásamt portúgölsku - að opinberu tungumáli landsins.
Landspróf
Landspróf (oft nefnt landspróf miðskóla) var samræmt próf sem veitti rétt til inngöngu í mennta- og kennaraskóla á Íslandi á árunum 1946-1976. Eftir það voru samræmdu prófin tekin upp.
Landspróf hóf göngu sína árið 1946 er ný fræðslulög voru sett. Nemendur tóku prófið á 16. ári og voru landsprófsgreinarnar íslenska, danska eða annað Norðurlandamál, enska, landafræði, náttúrufræði, stærðfræði og eðlisfræði. Nemendur þurftu að fá meðaleinkunnina 6 til þess að ná landsprófi og þar með eiga möguleika á skólavist í menntaskóla.
Áður en landspróf kom til sögunnar voru haldin sérstök inntökupróf í menntaskólana tvo sem þá voru starfandi, Menntaskólann á Akureyri og Menntaskólann í Reykjavík og komust einungis 25 nemendur inn í síðarnefnda skólann. Inntökuprófið þótti stembið og höfðu nánast engir möguleika á að komast að nema þau sem áttu efnaða foreldra sem gátu greitt fyrir sérstaka aukatíma. Með nýju fræðslulögunum varð sú breyting að nemendur gagnfræða- og héraðsskóla gátu tekið landspróf í sínum heimaskólum víðsvegar um land og skyldu prófin fara fram samtímis um allt land. Auk þess voru útbúin verkefni til undirbúnings fyrir landspróf í flestum námsgreinum, svo að alls staðar yrðu gerðar sömu kröfur til nemenda. Sérstök nefnd annaðist yfirferð prófanna hvarvetna að af landinu, svo að sama mat yrði lagt á úrlausnir allra nemenda.
Fræðslulögin voru sett í tíð nýsköpunarstjórnarinnar, ríkisstjórnar Sjálfstæðisflokks, Sósíalistaflokks og Alþýðuflokks undir forystu Ólafs Thors og gegndi Brynjólfur Bjarnason þingmaður Sósíalistaflokksins embætti menntamálaráðherra. Ekki voru allir sáttir við þessa nýju breytingu. Framsóknarmaðurinn Jónas frá Hriflu taldi nýju lögin vera tilraun kommúnista til að leggja sveitir landsins í eyði því fjöldi þeirra ungmenna sem myndu yfirgefa heimahagana myndi aukast gríðarlega. Bjarni Benediktsson þingmaður Sjálfstæðisflokksins taldi lögin hins vegar fela í sér „góða hugsun“ og greiddi atkvæði með þeim.
Reyndin varð sú að með tilkomu landsprófs áttu fleiri en áður tök á menntaskólanámi og því má segja að prófið hafi átt sinn þátt í að auka efnahagslegt jafnrétti til náms hér á landi og þau skiluðu fjölbreyttari flóru nemanda inn í skólanna, t.d. börnum efnalítilla foreldra sem síður höfðu tök á að senda börn sín til mennta í því kerfi sem fyrir var.
Geitin sjálf
Geitin sjálf (fæddur 16. janúar 1995) er íslenskur tónlistarmaður og annar helmingur dúósins Clubdub.
Tónlistarferill
Tónlistarferill Geitarinnar sjálfrar hófst árið 2013 þegar hann söng nokkur lög í nefndinni 12:00 í Verzlunarskóli Íslands.
Árið 2018 stofnaði Geitin sjálf tónlistardúó-ið Clubdub ásamt vini sínum Brynjari Barkasyni en þeir voru einmitt saman í 12:00. Þeir gáfu út fyrstu plötuna Juice Menu vol. 1 sem innihélt 7 lög, þar frægast var lagið Clubbed up sem er með yfir 2 milljónir spilanir á Spotify. Þeir gáfu út plötuna í miðjum júní 2018, helgina eftir það var þeim boðið að spila á Secret Solstice tónlistarhátíðinni. Sama ár gáfu þeir út lagið Eina sem ég vil ásamt rapparanum Aron Can. Árið 2019 gáfu þeir út smáskífuna Tónlist, þar var frægasta lagið Aquaman sem þeir gerðu ásamt Salsakommúninni og hefur yfir 1.6 milljónir spilana á Spotify. Árið 2020 gáfu þeir út lagið Deyja Fyrir Stelpurnar Mínar. 2021 kom síðan út smáskífan Clubdub ungir snillar með 4 lögum þar frægast Frikki dór 2012 sem hefur hlotið yfir 600 þúsund spilanir á Spotify. Árið 2022 gáfu þeir út lagið IKEA STELPAN og hlaut það yfir 60 þúsund spilanir á aðeins tveimur vikum.
Mýraölur
Mýraölur (Alnus japonica) er elritegund sem vex í Japan, Kóreu, Taívan, austur-Kína til Rússlands.
Hið íslenska fornleifafélag
Hið íslenzka fornleifafélag var stofnað í Reykjavík 8. október 1879.
Í lögum félagsins sem prentuð voru á sama ári segir meðal annars í fyrstu grein: „Ætlunarverk félagsins er að auka kunnáttu þjóðar vorrar með því að fræða almenning um fornleifar og sögulega þýðingu þeirra. Félagið heldur því til forngripasafnsins öllum þeim munum, er geta haft þýðing fyrir sögu vora og lífernisháttu á hinum liðna tíma, þannig að menn með safni þessu geti, að því leyti sem frekast má vera, rakið lífsferil þjóðar vorrar um hinar liðnu aldir. Að þessu styrkir og félagið með því að gefa út tímarit með fornfræðilegum ritgjörðum og skýrslum um aðgjörðir þess.“
Árbók Hins íslenzka fornleifafélags kom fyrst út árið 1881 og er enn gefin út árlega.
Árbókin og Fornleifafélagið eru nátengd Þjóðminjasafni Íslands. Starfsfólk safnsins skrifar mikið í árbókina, og þar er ársskýrsla safnsins birt.
Aþena
Ólympíuleikarnir voru haldnir í Aþenu árið 2004 en voru fyrst haldnir þar þann 5. apríl 1896 í borginni Ólympíu á Grikklandi. Voru það fyrstu nútíma Ólympíuleikarnir eftir að þeir vorum afnumdir 393 e. Kr. vegna tengsla við heiðna trú.
Orðsifjar borgarinnar eru ekki ljósar. Í Grikklandi hinu forna skeggræddu menn um hvort gyðja borgarinnar hefði gefið nafn sitt borginni eða hvort gyðja borgarinnar dregið nafn af borginni. Nú er talið að gyðjan dragi nafn sitt af borginni. Helst er talið að heiti borgarinnar sé komið frá óindóevrópskum frumbyggjum svæðisins og merking óþekkt.
Saga
Í borgríkinu Aþenu fæddist fyrsta lýðræðisskipulag Evrópu. Aþena var langfjölmennasta borgríki Forn-Grikkja og náði yfir allan Attíkuskagann, um 2.300 ferkílómetra, eða svæði sem myndi þykja hæfilegt sem sýsla á Íslandi. Á 5. öld voru borgarar og fjölskyldur þeirra um 150.000 manns, þar af voru 40.000 fullorðnir karlmenn sem nutu stjórnmálalegra réttinda sem borgarar. thumb|[[Agora ]]
Þrælar voru um 100.000 útlendingar, eða metoikar, um 30.000. Borgin lá vel við verslun og siglingum um Eyjahaf og til Litlu-Asíu. Aþeningar réðu einnig yfir auðugum silfurnámum þar sem um 30.000 þrælar unnu í einu. thumb|[[Akrópólis í Aþenu.]]
Hæðin Akrópólis var háborg Aþenu. Þar voru goðunum reist hof og þar voru fjárhirslur borgarinnar, enda var auðvelt að verja hæðina fyrir innrásum. Neðan við háborgina myndaðist aðaltorgið, Agora. Þar voru allar helstu stjórnarstofnanir borgríkisins og þar var jafnframt markaður og samkomustaður karlmanna. Konur komu aðeins þangað til að sækja vatn í almenningsbrunna borgarinnar.
Um 600 f. Kr. lá við borgarastyrjöld í Aþenu milli auðugra landeigenda og alþýðu, einkum bænda. Til að koma í veg fyrir upplausn var Sólon nokkur, kaupmaður og heimspekingur, fenginn til að leysa vandann. Hann var í raun fyrsti týranninn. Hann byrjaði á að afskrifa skuldir bænda og skipti mönnum í fjórar stéttir.
Um 500 f. Kr. gerði annar aþenskur leiðtogi, Kleisþenes, breytingar á lögum þar sem grundvallaratriði aþensks lýðræðis birtast. Allir frjálsir karlmenn í Aþenu fengu borgararétt og þar með sömu lagaréttindi. Til varnar borgríkinu komu Aþeningar sér upp stærsta og voldugasta flota Miðjarðarhafsins.
Gullöld Aþenu
Á 5. öld f. Kr. rísa listir og menning Grikkja hæst. Þetta á sérstaklega við um Aþenuborg sem varð á þessum tíma miðpunktur hins gríska menningarheims. Þess vegna er 5. öldin kölluð Gullöld Aþenu.
Þegar lýðræði Aþenu hafði náð þroska áttu allir borgarar rétt á að mæta á Þjóðfund (ekklesía). Þar var tekið á mikilvægum málum, eins og matartöflum fyrir borgríkið, vörn þess og fegrun borgarinnar, kosið með hlutkesti í þjóðarráð 500 borgara, í þjóðardómstólana og herstjórar kosnir.
Períkles, sem var gríðarlega áhrifamikill stjórnmálamaður, ræðumaður og herforingi Aþenu á klassíska tímanum, hélt fræga tölu þar sem hann hrósaði Aþeningum. Borgin var voldug, úr öllum áttum streymdu vörur, og mýmargar hátíðir og leikar auðguðu líf manna.
thumb|Sjónarhorn á Aþenu.
Bless Lenín!
Söguþráður
Myndin gerist í Austur-Berlín haustið 1989 og sumarið 1990. Christiane Kerner, móðir Alexanders Kerners, fær hjartaáfall og fellur í dauðadá skömmu fyrir fall Berlínarmúrsins. Hún vaknar á ný átta mánuðum síðar, en er mjög máttfarin og læknarnir ráðleggja börnum hennar tveimur að hlífa henni við öllu því sem gæti truflað hana eða valdið áhyggjum, til að koma í veg fyrir að hún fái annað hjartaáfall. Christiane hafði verið ötull talsmaður sósíalismans, og í ljósi þess hefur sonur hennar áhyggjur af því að það verði henni ofviða að heyra frá falli múrsins, sameiningu Þýskalands og öllum breytingunum sem því fylgdu. Hann leggur sig því allan fram við að búa móður sinni umhverfi þar sem hann getur blekkt hana til að trúa því að ekkert hafi breyst. Áður en yfir lýkur kemst móðirin þó að því að sonur hennar sé að blekkja hana, en til að særa hann ekki lætur hún hann ekki vita af því. Hún blekkir hann sem sagt til að trúa því að hann sé að blekkja hana.
Sagan leikur sér þannig með sannleika og blekkingu. Allar lygarnar eru þó vel meintar og til þess ætlaðar að vernda fjölskylduna, auðvelt er að sjá líkingu með hegðun fjölskyldunnar og ástandinu sem var í Austur-Þýskalandi sjálfu, en myndin beinir einnig sjónum að því hvernig staðið var að sameiningu ríkisins með hagsmuni Vestur-Þjóðverja að leiðarljósi, hvernig fyrsta reynsla Austur-Þjóðverja var af vestrinu og hvernig Vestur-Þjóðverjar og kannski fyrst og fremst vestur-þýsk stjórnvöld, litu niður á Austur-Þjóðverja sem hálfgert þriðja heims fólk og annars flokks. Myndin veltir einnig upp spurningum um þjóðerni, hvað það er sem sameinar fólk svo það geti kallað sig eina þjóð. Einnig er athyglinni beint að Austur-Þjóðverjunum sem sjá eftir veröldinni sem var á bak við járntjaldið, því sem kallað hefur verið ostalgía (Ost = þ. austur).
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2007
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2007 var 52. skiptið sem keppnin var haldin. Serbía, sem tóku þátt í keppninni í fyrsta skiptið, sigruðu keppnina með lagið "Molitva". Eiríkur Hauksson sem fór fyrir hönd Íslands í keppnina með lagið „Ég les í lófa þínum“ eða „Valentine lost“ komst ekki í úrslit keppnninnar. Hann hafnaði í 13. sæti í undanúrslitunum með 77 stig.
Fyrir keppnina
[[Mynd:Pre-ESCMap2007nonsemi.svg|thumb|500px|left|Yfirlit þátttakenda
]] right|thumb|250px|[[Marija Šerifović að flytja sigurlagið, "Molitva", fyrir Serbíu]] right|thumb|250px|Kynnar keppninnar, [[Jaana Pelkonen og Mikko Leppilampi]]
Eftir undanúrslitin
[[Mynd:After-Semi-ESC-Map2007.svg|thumb|500px|left|Yfirlit þátttakenda
]]
Kristanna Loken
Kristanna Loken (fædd Kristanna Sommer Loken 8. október 1979) er bandarísk leikkona og fyrirsæta sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Terminator 3: Rise of the Machines, BloodRayne og Painkiller Jane.
Einkalíf
Loken fæddist í Ghent, New York-fylki og er af norskum og þýskum uppruna. Ólst hún upp á eplabúgarði foreldra sinna í uppsveitum New York-fylkis.
Loken var gift leikaranum Noah Danby frá 2008-2009.
Fyrirsæta
Loken byrjaði fyrirsætuferil sinn fimmtán ára eftir að móðir hennar hvatti hana til þess. Loken tók þátt í fyrirsætu kepninni Elite Model Look árið 1994 þar sem hún lenti í þriðja sæti.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Loken var árið 1994 í As the World Turns. Síðan þá hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Law & Order, Star Trek: Voyager, Pacific Blue, Philly, Burn Notice og The L Word.
Loken lék eitt af aðalhlutverkunum í Mortal Kombat: Conquest sem Taja frá 1998-1999. Lék hún síðan aðalhlutverkið í Painkiller Jane sem Jane Vasco árið 2007.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Loken var árið 1997 í Academy Boyz. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Panic, Lime Salted Love, Dangerously Close og Dark Power.
Verðlaun og tilnefningar
Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films-verðlaunin
MTV Movie-verðlaunin, Mexíkó
Razzie-verðlaunin
Wine
thumb Wine er ókeypis hugbúnaður sem gerir manni kleift að keyra Microsoft Windows forrit á Unix-byggðum stýrikerfum t.d. Linux, Mac OS X.
Keisaragæs
Keisaragæs (fræðiheiti: Anser canagica) er tegund anda.