cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Star Trek
Star Trek heimurinn gengur út á það að mannkynið hefur, ásamt íbúum fleiri reikistjarna, sameinast í United Federation of Planets (oft kallað Federation í þáttunum) og vinna þar með saman að þeim vandamálum sem koma upp. Helstu einkenni þáttanna er afnám gjaldmiðla (þ.e.a.s. peninga), kynjamisréttis, kynþáttahaturs og síðan eru sjúkdómar sjaldgæfir.
Upphafið og fyrsta Star Trek þáttaröðin
Árið 1964 gerði Roddenberry þriggja ára þróunarsamning við fyrirtækið Desilu sem síðar var keypt af fyrirtækinu Gulf+Western sem síðar sameinaðist fyrirtækinu Paramount Pictures. Leitin að sýningaraðila hófst og var prufuþátturinn The Cage, með þáverandi kærustunni hans, Majel Barret, sem „númer eitt“, framleiddur og hann lagður fyrir stjórnendur margra sjónvarpsstöðva. NBC sjónvarpsstöðin hafnaði þættinum í fyrstu en voru hrifnir af hugmyndinni svo þeir létu framleiða annan prufuþátt sem hét Where No Man Has Gone Before. Sú hugmynd var samþykkt og hófst framleiðsla á þáttaröðinni Star Trek, sem síðar var kölluð The Original Series til aðgreiningar frá öðrum Star Trek þáttaröðum. Hún var fyrst sýnd reglulega árið 1966 eða þremur árum eftir að bresku vísndaskáldsögu-þáttunum Doctor Who hófu göngu sína og er það eina vísindaskáldsögu-þáttaröðin sem er langlífari en Star Trek.
Roddenberry vildi forðast klisjulegar hannanir og frumstæðar brellur sem voru notaðar við framleiðslu fyrri vísindaskáldssagna eins og eldflaugar, þotuútblástur en Matt Jeffries, listrænn leikstjóri þáttanna, þurfti að berjast við Roddenberry til að halda hönnun skipsins eins einfalda og hægt var. Hönnun Jeffries þurfti að fara í gegnum hundruð breytinga áður en sæst var við undirskála og sívalningshönnunina sem skipahönnunin notar í dag.
The Original Series (kölluð TOS) náði því miður ekki þeim vinsældum sem var krafist og var framleiðslu hætt á henni eftir 3 tímabil. Hins vegar komust framleiðendurnir að því að miklir peningar streymdu inn vegna endursýninga á þáttunum og var því ákveðið að framleiða fleiri þætti sem áttu að bera nafnið Star Trek: Phase II og áttu sýningar að hefjast árið 1978 en það varð ekkert úr því vegna vinsælda kvikmyndarinnar Star Wars: A New Hope en þess í stað var ákveðið að setja saman nokkur handrit og framleiða kvikmyndina Star Trek: The Motion Picture.
Star Trek: The Animated Series
Teiknimyndaþættir voru í bígerð áður en til kvikmyndarinnar kom en þeir kölluðust Star Trek: The Animated Series og ljáðu flestir leikararnir úr fyrri Star Trek þáttaröðinni leikraddir í þessari Filmation framleiðslu, fyrir utan Walter Koenig (sem lék Pavel Chekov), þar sem ekki voru nægir fjármunir til að ráða alla leikarana. Tilgangurinn með teiknimyndaþáttunum var sá að halda áfram með söguna þar sem TOS hætti en nú yrðu engin takmörk hvað varðar leikmuni, sérsniðna búninga fyrir leikara eða dýrar tæknibrellur. Var hann í gangi í 2 tímabil (1973-1974) þar til framleiðslu var hætt og voru framleiddir tuttugu og tveir 30 mínútna þættir. Gene Roddenberry bað sérstaklega, rétt fyrir dauða sinn, um að þeir myndu ekki teljast sem opinber hluti Star Trek línunnar en ekki er vitað hvort að það sé ástæðan fyrir því að Paramount gerði það.
Star Trek: The Next Generation
Ný Star Trek þáttaröð, Star Trek: The Next Generation (kölluð TNG), fór í framleiðslu og var sýnd á árunum 1987 til 1994 og var þá geimskipið Enterprise, um öld eftir kaftein Kirk, undir stjórn Jean-Luc Picard (leikinn af Patrick Stewart). Þáttaröðin var eingöngu framleidd fyrir endursýningarnar og náði því takmarki að vera sú Star Trek þáttaröð, fyrr og síðar, sem var oftast endursýnd. Ólíkt TOS, þá fjallaði hún meira um tímaferðalög, persónuumfjöllun, náttúruhamfarir, sögur sem fjölluðu ekki um kynningu á nýjum geimverum og auk þess reynir áhöfnin oftar en gamla áhöfnin að grípa til friðsamlegra lausna á aðstæðum sem koma upp. Árið 1991 endaði framlag Gene Roddenberrys til Star Trek vörulínunnar með andláti hans en framleiðsla þáttanna hélt áfram næstu 3 árin undir stjórn Rick Bermans en þá var meira um hasar og ágreining.
Kvikmyndir
5 kvikmyndir voru framleiddar í viðbót með upprunalega TOS leikarahópnum í aðalhlutverki þrátt fyrir að framleiðsla á TNG þáttunum var komin langt á veg. Það var ekki fyrr en 1994 að báðir hóparnir léku í kvikmyndinni Star Trek: Generations að TNG hópurinn tóku alveg yfir og léku síðan í 3 Star Trek kvikmyndum í viðbót. TOS hópurinn lék því í sjö myndum og TNG hópurinn fjórum.
Star Trek: Voyager
Um tveim árum eftir upphaf Star Trek: Deep Space Nine, árið 1995, var hleypt of stokkunum þáttaröð sem hét Star Trek: Voyager og fjallaði hún um geimskipið USS Voyager sem er undir stjórn Kathryn Janeway, en þá var brotið blað í sögu Star Trek með því að hafa kvenkyns persónu í aðalhlutverki. Voyager festist í deltafjórðungnum, 75 þúsund ljósárum frá heimkynnum sínum í alfafjórðungnum, og myndi taka áhöfnina 75 ár að komast heim ef þau myndu ekki finna einhverja leiðarstyttingu. Gáfu þessar aðstæður áhafnarinnar handritshöfundunum tækifæri til að kynna nýjar tegundir geimvera til sögunnar eins og líffæra-stelandi Vidiiunum, ákveðnu Borgverjunum og hliðarvíddarlegu Tegund 8472. Þáttaröðin var sýnd til árið 2001, eða í samtals 7 tímabil.
Star Trek: Enterprise
Venjulega þegar nýjar Star Trek þáttaraðir hafa verið framleiddar, er alltaf farið lengra í framtíðina en eftir að TNG hóf göngu sína hefur tímalínan verið óslitin. Það gerðist hins vegar í söguþræðinum á þáttaröðinni Enterprise, sem hóf göngu sína árið 2001, að ytri tími sögunnar hefst 10 árum áður en Sambandið var stofnað. Fyrstu tvö tímabilin fjalla um fyrstu kynnin við aðrar verur og fyrstu skrefin í könnun geimsins og voru flestir þættirnir sjálfstæðir. Í þriðja tímabili hófst óslitin saga sem snerist eingöngu um eitt markmið, en þó var nokkrum sjálfstæðum söguþráðum blandað inn í til að krydda söguna og í fysta skiptið sem þættirnir báru nafnið Star Trek: Enterprise. Fjórða tímabilið mun vera þekkt sem framhaldstímabilið, þar sem flestir þættirnir í henni eru í mörgum hlutum og tengist það líklega því að þáttaröðin hefur verið afpöntuð og eru því eingöngu fáir þættir eftir ósýndir. Ástæðan fyrir þessari afpöntun er talin vera lágt áhorf og slæmt gengi 10. Star Trek kvikmyndarinnar Star Trek: Nemesis. Þetta er í fyrsta sinn sem að framleiðsla á Star Trek þáttaröð hefur verið hætt áður en framleiðandi lýkur henni. Auk þess mun í fyrsta sinn í 18 ár, vera engin frumsýnd þáttaröð vera í gangi næsta tímabil.
Sólfríður
Sólfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Kleppjárnsreykir (sundlaug)
Á árunum 1980 til 1981 var byggð sundlaug að Kleppjárnsreykjum og í ársbyrjun 1989 var íþróttahúsið tekið í notkun. Báðar þessar byggingar gjörbreyttu allri aðstöðu til iðkunar íþrótta við Kleppjárnsreykjaskóla.
Lúzhníkí-leikvangurinn
Luzhniki-leikvangur eða Grand Sports Arena of the Luzhniki Olympic Complex (á rússnesku: Большая спортивная арена Олимпийского комплекса Лужники), Moskvu, er leikvangur notaður til ýmissa íþrótta. Á leikvanginum er meðal annars góð aðstaða fyrir knattspyrnu og frjálsar íþróttir. Áhorfendastúkurnar geta tekið allt að 84.745 manns í sæti. Leikvangurinn var notaður í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu 2007-08 þann 21. maí 2008.
Friedrich Ebert
Friedrich Ebert (4. febrúar 1871 – 28. febrúar 1925) var þýskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum og fyrsti forseti Þýskalands frá árinu 1919 þar til hann lést í embætti árið 1925.
Ebert var kjörinn formaður Jafnaðarmannaflokksins árið 1913 eftir dauða Augusts Bebel. Árið 1914, stuttu eftir að hann tók við formannsembættinu, varð til mikill ágreiningur innan flokksins vegna þess að Ebert studdi það að Þýskaland tæki lán til að fjármagna stríðsrekstur í fyrri heimsstyrjöldinni. Ebert var hófsamur jafnaðarmaður og var hlynntur „Burgfrieden“-stefnunni sem gerði ráð fyrir því að ágreiningur um innanríkisstjórnmál yrði settur á hilluna á stríðstímanum svo að samfélagið gæti einbeitt sér að því að vinna stríðið. Hann reyndi að einangra flokksmeðlimi sem voru á móti stríðinu til þess að koma í veg fyrir klofning.
Ebert lék lykilhlutverk í þýsku byltingunni árin 1918–19. Þegar Þýskaland varð lýðveldi í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar varð Ebert fyrsti kanslari þess. Stefnumál hans gengu aðallega út á að koma á frið og stöðugleika innan Þýskalands og einangra byltingarsinnaða öfgamenn lengst til vinstri. Til þess að ná markmiðum sínum gekk hann í bandalag við íhaldsmenn og þjóðernissinna, sér í lagi herstjórn hershöfðingjans Wilhelms Groener. Með hjálp þeirra kvað ríkisstjórn Eberts niður ýmsar byltingar af hálfu kommúnista og sósíalista, en einnig af hálfu hægrimanna, þar á meðal Kappuppreisnina. Því er Ebert nokkuð umdeildur í sögu Þýskalands.
Sveskja
Sveskja er þurrkuð plóma af mismunandi tegundum, þó jafnan evrópsku plómuna (Prunus domestica).
Halít
thumb|right|Steinsalt Halít eða steinsalt er natrínklóríð í formi steindar; aðaleinkenni er saltbragðið.
Lýsing
Hvítleitt eða grátt. Teningslaga kristallar, tvíburavöxtur finnst stundum. Leysist auðveldlega upp í vatni og er salt á bragðið.
Útbreiðsla
Er algengt víða í náttúrunni þar sem sjór eða salt vatn gufar upp. Gráleitar útfellingar í móbergi þar sem vatn hefur leyst út úr berginu. Á Íslandi finnst halít t.d. í Mýrdal, Surtsey og Eldfelli. Stærsta útfellingin er úr jarðsjó á Reykjanesi.
Lífsbjörg í Norðurhöfum
Lífsbjörg í Norðurhöfum er íslensk heimildarmynd frá 1989 sem fjallar um falsanir og svik Grænfriðunga (e. Greenpeace) og annarra náttúrusamtaka. Myndin var sýnd í Ríkissjónvarpinu 1989. Grænfriðungar fóru fram á lögbanni á sýninguna en því var hafnað.
Framsóknarflokkurinn (fyrri)
Framsóknarflokkurinn (fyrri) var íslenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var sumarið 1902 af stuðningsmönnum Valtýs Guðmundssonar á þingi. Þeir höfðu áður starfað í Framfaraflokknum en gengu árið 1905 til liðs við hinn nýja Þjóðræðisflokk.
Saga
Stefna Valtýs Guðmundssonar í stjórnarskrármálinu, valtýskan svokallaða, var samþykkt á Alþingi árið 1902 og virtist því um sinn sem að margra ára stappi um framtíðarstjórnskipan Íslands innan danska ríkisins væri lokið. Fylgjendur Valtýr á þingi höfðu áður myndað Framfaraflokkinn en sáu nú fram á nýja tíma í stjórnmálalífi landsins. Stefnuskráin horfði til framtíðar með áherslu á eflingu atvinnulífs, stofnun banka og símsamband við útlönd.
Nýjar vendingar í dönskum stjórnmálum breyttu stöðunni í sjálfstæðismálinu snögglega og unnu Heimastjórnarmenn góðan sigur í Alþingiskosningunum 1903. Lentu Framsóknarmenn því í stjórnarandstöðu en Hannes Hafstein varð fyrsti íslenski ráðherrann. Eftir að gagnrýni á störf ráðherrans tók að færast í vöxt vegna símamálsins freistuðu flokksmenn að breikka grundvöllinn með því að stofna nýjan flokk, Þjóðræðisflokkinn árið 1905.
Prentari (aðgreining)
Prentari getur átt við:
Icesave mótmælin
Icesave mótmælin 2009-2010 voru vegna óánægju margra íslendinga með samninga milli íslenskra, breskra og hollenskra stjórnvalda um ríkisábyrgð á innistæðum á Icesave reikningum í Breglandi og Hollandi. sem til stóð að gera við Breta um að íslenska ríkið og myndu greiða Bretum og Hollendingum skaðabótagreiðslur vegna svonefndra Icesave-reikninga Landsbanka Íslands í Bretlandi og Hollandi.
Hópur einstaklinga, sem gekk undir nafninu InDefence, vakti fyrst athygli á þeim gríðarlegu skuldbindingum , sem þessir samningar myndu hafa í för með sér fyrir íslenska þjóð. Almenningi ofbauð ranglæti þessara fyrirhuguðu samninga og upp spruttu hópar sem boðuðu mótmælaaðgerðir.
Fyrstu mótmælin
Mótmæli voru skipulögð og sögðu skipuleggjendur að þau myndu halda áfram þar til Alþingi hefði tekið Icesave samningsdrögin fyrir. Hátt í þúsund manns  söfnuðust saman fyrir framan Alþingishúsið þann 8. júní og þrátt fyrir að mótmælin hefðu að mestu farið friðsamlega fram að þá voru 5 handteknir fyrir að óhlýðnast lögreglu.
Fólk ryðst inn í húsið að Fríkirkjuvegi 11
Hópur fólks ruddist inn í Fríkirkjuveg 11 í mótmælaskyni og hrópaði: „Húsið er okkar“ og dró gulan fána að húni. Daginn eftir mættu um hundrað manns á Austurvöll til að mótmæla. Mótmælin héldu áfram þó þau væru almennt frekar fámenn, svo sem þann 15. júní en þá mynduðu mótmælendur hávaða með því að berja í potta og pönnur. Þann 16. júní höfðu 1.000 manns boðað komu sína á Austurvöll. Einstaklingar, eins og Frosti Sigurjónsson nýttu sér einnig fjölmiðla til þess að vekja almenning til meðvitundar um hvað samningar þessir myndu þýða með slagorðum eins og „Milljón í verðlaun...“
Mótmælt á þjóðhátíðardegi Íslendinga 17. júní
Nokkrir mótmælendur mættu með skilti niður á Austurvöll í morgun á sjálfan þjóðhátíðadaginn 17. júní. Trufluðu þeir nokkuð ræðu forsætisráðherra með hróp­um og köll­um. Lög­regla seg­ir þó allt fara vel fram.
Lögreglan hafði undirbúið sig fyrir mótmæli og var Austurvöllur vel mannaður. Stóð lögreglan allt í kringum aðalsvæði vallarins og hafði vakandi auga með öllu. Sagði hún að fólk hefði hagað sér vel og enginn hefði verið læti þótt eitthvað hefði verið um framíköll.
Hagsmunasamtök heimilanna boða setuverkfall
Samtök fólks, sem kalla sig Hagsmunasamtök heimilanna, boðuðu friðsamleg mótmæli kl. 15:00 laugardaginn 17. júní 2009. Almenningur var hvattur til þess að setjast niður hvar sem viðkomandi væri staðsettur kl. 15:00 á þjóðhátíðardaginn, hvort heldur væri á gangstéttina, grasið eða á götuna. Fjölskyldur voru hvattar til þess að setjast niður saman með börnunum sínum og að haldast í hendur. Aðgerðirnar skyldu minna á að þúsundir íslenskra fjölskyldna myndu missa heimili sín á næstu vikum vegna Icesave skulda fjárglæpamanna sem hvíldu á Íslenskum almenningi og fjölskyldum. Hópurinn, sem var að mótmæla Icesave-samningunum og fyrirhugaðri umsókn Íslands um aðild að Evrópusambandinu, truflaði ræðu Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra með hrópum og framíköllum.
Lögreglan hafði undirbúið sig vel fyrir þessi mótmæli á Austurvelli þennan fyrsta þjóðhátíðardag eftir hrun og var með fjölmennt lögreglulið sem var við öllu búið. Utan framíkallanna fóru mótmælin þó vel fram.
Ríkisstjórn Íslands skrifar undir
Þann 19. október 2009 skrifaði ríkisstjórn Íslands undir samning um greiðslur vegna tjóns af völdum Icesave ásamt fulltrúum Breta og Hollendinga. Hópur fólks stóð fyrir mótmælum þann 21/11 fyrir utan Stjórnarráð Íslands og síðan voru mótmælin flutt yfir á Austurvöll. Þar héldu mótmælin áfram þann daginn. Síðan voru fyrirhuguð mótmæli aftur á Fullveldisdaginn þann 1. des. Rauður vettvangur boðaði til mótmæla þann 30. desember 2009 á Austurvelli og einnig fyrir utan Bessastaði 31. desember.
Ítarlegra um hvað gerðist í hverjum mótmælum fyrir sig
Þann 8. Júní 2009 boðaði fólk komu sína á Austurvöll í þeim tilgangi að mótmæla Icesave samningunum. Mótmælin voru boðuð eftir að Steingrímur J. Sigfússon hafði flutt skýrslu um samningana á Alþingi. Margir börðu með pottum og pönnum sem sköpuðu mikil læti. Mikill erill var á fólki og þurfti lögreglan að handtaka fimm einstaklinga sem sinntu ekki fyrirmælum lögreglu. Mörg skilti voru á lofti en á flestum þeirra stóð „Iceslave“.
Í framhaldi var boðað á fleiri mótmælafundi og voru næstu mótmæli áætluð 13. Júní á Austurvelli. 29.000 manns höfðu boðað komu sína á Facebook. En samkvæmt lögreglu og blaðamönnum sem voru í miðbænum höfðu einungis örfáir einstaklingar safnast saman til að mótmæla.
20. Júní var boðað til mótmæla á Akureyri þar sem krafist var um að dómsvöld myndu taka vel á "hvítflibbaglæpamönnum". Á Austurvelli voru svo mótmæli á vegum Raddir fólksins. Um 400 manns tóku þátt í þeim mótmælum og var krafist þess að Icesave-samningurinn yrði stöðvaður og eins og á Akureyri krafist um að betur yrði tekið á "hvítflibbaglæpamönnum".
Þann 27. Júní var áætlað að um 300 manns hafi komið saman á Austurvelli til að mótmæla Icesave-samningunum. Mótmælin voru skipulögð af Röddum fólksins. Mótmælendur létu vel í sér heyra og margir mættu með flautur, trommur og gong.
23. Júlí fyrir utan Alþingishúsið. Þar var boðað til frekari mótmæla þann 24. Júlí fyrir framan sýsluskrifstofur landsins. Hópur sem kallaði sig „Börn Íslands“ skipulögðu þessi mótmæli.
Þann 13. Ágúst var fólk aftur komið saman á Austurvelli þar sem boðið var til samstöðufundar. Fólk var með tunnur og héldu á spjöldum og ýmsum fánum.
Á milli 70 – 80 manns komu saman á Austurvelli 30. Desember. Enginn átök urðu en stóðu mótmælin fram á kvöld. Bílflautur voru þeyttar og flugeldum var skotið upp. Kveiktu mótmælendur eld en lögreglan var ekki lengi að slökkva í honum.
Ríkisstjórnin
Forsvarsmenn InDefence hópsins óskuðu eftir fundi með forsetanum og var þeim sagt að þeir myndu verða boðaðir á slíkan fund. 46 þúsund manns höfðu þá skrifað undir áskorun þess efnis að Ólafur Ragnar staðfesti ekki lögin.
Þjóðaratkvæðagreiðslan
Þann 6. mars 2010 fór svo fram þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem eftirfarandi spurning var lögð fyrir íslensku þjóðina: „Lög nr. 1/2010 kveða á um breytingu á lögum nr. 96/2009, um heimild til handa fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, til að ábyrgjast lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu til að standa straum af greiðslum til innstæðueigenda hjá Landsbanka Íslands hf. Alþingi samþykkti lög nr. 1/2010 en forseti synjaði þeim staðfestingar. Eiga lög nr. 1/2010 að halda gildi?"
Alþingi göturnar
Boðað var til mótmælaaðgerða á kosningadag, þann 06. mars og skyldu mótmælin hefjast á kröfugöngu. Mótmælendur gengu niður Laugaveginn og endaði svo gsngan fyrir framan Alþingi Íslendinga. Þar var haldin útifundur, þar sem krafan var að þjóðin myndi hafna lögunum. Um eitt þúsund manns söfnuðust saman á Austurvelli, þar sem Alþingi götunnar var sett. Þau samtök sem stóðu að mótmælafundinum á Austurvelli, voru til dæmis Hagsmunasamtök heimilanna, Nýtt Ísland og Siðbót. Þarna voru settar fram yfirlýsingar um að Alþingi götunnar myndi berjast fyrir leiðréttingu lána, afnámi verðtryggingar og fleiri málum. Alþingi götunnar lýsti einnig yfir andstöðu við samstarf við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn. Þarna mátti sjá skilti þar sem Icesave-samningum var mótmælt.
Mótmæli í Osló
Mótmælin fóru ekki bara fram á Íslandi, heldur tóku félagar í Attac Norge sér stöðu fyrir framan sendiráð Íslands í Osló í hádeginu, þann 06. 03. 2010, til að styðja þá Íslendinga sem kjósa nei í þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave. Þeir héldu á borða sem  á stóð: Kjósum gegn skuldaþrælkun! AGS frá Íslandi!
Þjóðin hafnar lögunum
Í þjóðaratkvæðagreiðslunni hafnaði íslenska þjóðin umræddum lögum nr. 1/2010.
Mótmælin stef í öðrum mótmælum
Þann 10. ágúst tóku mótmælin á sig nokkuð nýja mynd þegar efnt var til mótmæla fyrir utan þinghúsið undir yfirskriftinni „Börnin munu borga“.
Samkvæmt talningu, þann 16. janúar 2010, mættu tæplega 400 manns á Austurvöll þann dag. Fólk vildi mótmæla okurlánastarfsemi og blekkingum bankanna. Vilhjálmur Birgisson, verkalýðsleiðtogi frá Akranesi og Guðrún Dadda Ásmundardóttir, stjórnarkona í Hagsmunasamtök heimilinna tóku til máls en Lúðvík Lúðvíksson, frá samtökunum Nýtt Ísland, stjórnaði fundinum.
Á þessum fundi var forusta verkalýðsins gagnrýnd harkalega fyrir að snúast um eitthvað allt annað en umbjóðendurna, hún væri of tengd valdakerfi stjórnmálaflokka og lífeyrissjóðakerfið væri ólýðræðislegt. Vilhjálmur ræddi einnig Icesave málið við góðar undirtektir funndarmanna.
Heiðar (ættkvísl)
Heiðar (fræðiheiti: Circus) er ættkvísl hauka.
Fjölnotatæki
thumb|250px|HP Photosmart C3180 fjölnotatæki til notkunar á heimilum. Fjölnotatæki er tæki til heimilis- og skrifstofunota sem sameinar hlutverk margra tækja í einu. Fjölnotatæki samanstanda af sumum eða öllum eftirfarandi eiginda, þ.e. að geta:
Fjölnotatæki geta yfirleitt prentað ljósmyndir beint úr minniskorti með minniskortalesara eða USB-tengingu við ljósmyndavél. Hlutverk ljósritunarvéla næst með skanna sem getur prentað beint úr prentaranum. Þessi skanni getur líka sett á stafrænt form myndir til notkunar á tölvu. Fjölnotatæki sem geta sent símbréf tengjast beint við símalínu.
Fjölnotatæki eru fáanleg í mörgum stærðum til ólíkra nota, til dæmis eru fjölnotatæki sem notuð eru á skrifstofu almennt stór og hönnuð til þyngri notkunar. Almennir geislaprentarar eru yfirleitt hannaðir til heimilisnota en almennir bleksprautur eru minni og hannaðir til léttari notkunar.
Fjölnotatæki eru framleidd af mörgum ólíkum framleiðendum, eins og:
Sólgerður
Sólgerður er íslenskt kvenmannsnafn.
142. löggjafarþing
142. löggjafarþing Alþingis var sett 6. júní 2013 og stóð yfir til 1. október sama ár vegna bráðabirgðaákvæðis við þingsköp sem samþykkt var á því löggjafarþingi. Það var fyrsta setta löggjafarþingið eftir Alþingiskosningar 2013. Níu kærur bárust kjörbréfanefnd sem telst mikið miðað við fyrri kosningar. Nefndin mælti með því að farið yrði í að bæta kosningalögin og með því að alþingi samþykki að kosningarnar og kjörbréfin skyldu teljast gild. Einar Kristinn Guðfinnsson var kjörinn þingforseti. Þingnefndir voru skipaðar án atkvæðagreiðslu.
Þingflokkar
Á þinginu voru Framsóknarflokkurinn (19 þingmenn) og Sjálfstæðisflokkurinn (19 þingmenn) í ríkisstjórn en aðrir flokkar á þinginu voru Björt framtíð (6 þingmenn), Píratar (3 þingmenn), Samfylkingin (9 þingmenn) og Vinstrihreyfingin – grænt framboð (7 þingmenn). Tveir síðastnefndu þingflokkarnir mynduðu ríkisstjórn á fyrra kjörtímabili. Björt framtíð og Píratar voru stofnuð árið áður og höfðu því ekki boðið sig áður fram til Alþingis.
Aðgerðir vegna skuldavanda heimila á Íslandi - 9. mál
Þann 11. júní lagði forsætisráðherra fram tillögu til þingsályktunar sem kvað á um 10 liða aðgerðaáætlun með það að markmiði að „taka á skuldavanda heimila á Íslandi“ sem varð til vegna efnahagskreppunnar sem hófst árið 2008. Þá var tilgreint í áætluninni hvaða ráðherra færi með hvern lið áætlunarinnar. Þó þingmenn væru almennt fylgjandi því að slík aðgerðaáætlun yrði sett voru margir ósáttir við sum útfærsluatriði hennar. Fjórar breytingartillögur voru lagðar fram en allar felldar. Þingsályktunartillagan var síðan samþykkt sem þingsályktun þann 28. júní með 31 atkvæði.
Ríkisútvarpið, fjölmiðill í almannaþágu - 11. mál
Mennta- og menningarmálaráðherra lagði fram þann 11. júní frumvarp sem kvað á um að Alþingi „[skyldi] tilnefna, með hlutbundinni kosningu, sjö menn og jafnmarga til vara“ sem yrðu síðan kosnir í stjórn RÚV. Frumvarpið mætti mikilli andstöðu með ásökunum um að stjórnarflokkarnir vildu að stjórn fjölmiðilsins myndi ráðast af þingmeirihluta á Alþingi á hverjum tíma og myndi hún því vera talsvert pólitískari en samþykkt. Þá var ríkisstjórnin einnig gagnrýnd fyrir að vilja breyta fyrirkomulagi sem var samþykkt á þinginu fáeinum mánuðum áður, þann 20. mars, og ekki hafi verið komin reynsla á það.
Sælaugur
Sælaugur er íslenskt karlmannsnafn.
Málmsteinar
Málmsteinar eru mjög sjaldgæfir á Íslandi. Nokkrar málmsteindir hafa þó fundist á Íslandi og eru það aðallega sambönd málms og súrefnis (oxíð) eða málms og brennisteins (súlfíð), ásamt málmkarbónötum.
Algengustu steindirnar eru járnsteindir, en þó má finna súlfíðsteindir í jarðhitakerfum og við jaðra megineldstöðva.
Tydal (sveitarfélag)
thumb|131x131dp Tydal er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 750 íbúar (2022).
Það eru engin þéttbýli í Tydal. Ås er þorp þar sem stjórnsýsla og miðlæg þjónusta sveitarfélagsins er samankomin. Þorpið er staðsett í miðju sveitarfélagsins við ána Nea.
Sveitarfélagið Tydal á landamæri að sveitarfélögunum Meråker í norðri, Selbu og Holtålen í vestri og Røros í suðri. Í austri liggur sveitarfélagið að Svíþjóð.
Tókýó-turn
thumb|Tókýó-turn að [[nóttu til]] Tókýó-turn (japanska: 東京タワー (umritað: Tōkyō tawā)) er járnturn í Minato-hverfinu í Tókýó. Hann er 332.6 metra hár og hönnun hans er byggð á Eiffelturninum í París. Tōkyō tawā er í vídeó leikur Midnight Club 2.
Gauja
Gauja er íslenskt kvenmannsnafn.
Saga
Sagnfræði er síðan sú fræðigrein sem fæst við rannsóknir á sögunni í merkingunni atburðir fortíðar. Frásagnarfræði fæst við rannsóknir á frásögnum, gerð þeirra og byggingu, en margar aðrar fræðigreinar fást við sögur í einhverri mynd, til dæmis þjóðfræði, bókmenntafræði, textafræði, guðfræði og svo framvegis.
Orðsifjar og útskýring á orðinu
Orðið saga kemur úr fornnorska orðinu saga, sem sjálft kemur úr frum-germanska orðinu *sago. Orðið er samstofna fornenska orðinu sagu (en þaðan kom enska orðið saw sem merkir „málsháttur“), fornháþýska orðið „saga“ (þaðan kom þýska orðið „Sage“), forndanska „saghæ“, fornsænska „sagha“, færeyska „søga“, nýnorska „soge“, Jóska „save“ (sem þýðir „sögn“ eða „frásögn“), sænsk mállýska „sagu“. Mögulega skylt litháíska orðinu „pasanka“.
Orðið saga er í íslensku notað um ýmislegt annað en frásögn, svo sem lögsögu, en þá er átt við umráðarétt einhvers í daglegu máli. Saga er skylt orðinu að segja, sem dæmi má nefna íslenska orðið fiskisaga (samanber orðatiltækið „Fljótt flýgur fiskisagan“) sem merkir að sagt er frá fiskigöngu, hvar fisk sé að finna. Þá er hugtakið lygasaga sömuleiðis notað sem gefur til kynna að sögur hafi verið álitnar annaðhvort sannar eða ósannar. Áður var talað um lögsögu sem „upplestur laga“ við Alþingi (sjá lögsögumaður) og umráðaréttur hans lögsaga. Orðið saga í þessu tilfelli á beinlínis við hverskyns orðræðu algjörlega óháða innihaldinu. Í daglegu máli, þegar orðið stendur eitt og sér, er þó oftast átt við bókmenntalega eða fræðilega sögu (frásögn).
Gríska orðið historia (könnun og frásögn af henni), latneska orðið res gestae („hlutir sem hafa gerst”) og þýska orðið Geschichte (af sögninni geschehen: gerast, sbr. dönsku sögnina ske) ná báðum þessum meiningum.
Fræðileg sagnfræði
Sagnfræði er fræðigrein sem fæst við rannsóknir á samfélögum manna og þróun þeirra í tímans rás. Lagt er hlutlægt mat á sögulegar heimildir (ritheimildir, fornleifar o.s.frv.) og setur atburði í samhengi við tíma svo hægt sé að skoða framvindu sögunar og staðsetja atburði í tíma og rúmi. Sagnfræði afmarkar gjarnan viðfangsefni sitt eftir menningarsamfélögum, tímabilum og staðsetningu. Saga mannkyns fjallar til að mynda um upphaf siðmenningar og þróun allt til okkar daga. Saga 19. aldar er saga atburða og lýsing á samfélögum heimsins á þeim tíma, þ.e. hundrað ára tímabili eftir gregorísku tímatali. Jarðsaga er undirgrein jarðfræðinnar og greinir frá þróun jarðarinnar.
Í sagnaritun setur sagnfræðingur fram niðurstöðu rannsókna sinna í samfelldri frásögn. Þá reynir hann að endurskapa sögulegt samhengi þeirra heimilda sem hann hefur rannsakað og setur fram tilgátu um tiltekna sögulega framvindu.
Fyrir upplýsinguna voru mörkin milli þess hvað talið var raunverulegt og óverulegt töluvert óskýr. Eftir því sem maðurinn taldi sig færan um að geta greint þar á milli varð til skáldsagan. Allt annað var bundið ófrávíkjanlegum lögmálum um hvað gæti gerst og hvað ekki, hvað hefði gerst og hvað ekki.
Ömbusýki
thumbnail|Lífsferill amöbunnar Entamoeba histolytica Ömbusýki, amöbusýki eða blóðkreppusótt (fræðiheiti Amoebiasis eða Amebiasis) er sýking af völdum amöbunnar Entamoeba histolytica.
Samsæriskenning
Samsæriskenningar eru kenningar um að að baki atburðum eða atburðarás liggi samsæri einstaklinga eða hópa. Almennt er hugtakið notað yfir kenningar sem almennt eru taldar vafasamar eða ósannar en það má einnig nota um kenningar sem margir telja trúverðugar en eru enn ósannaðar.
Margar samsæriskenningar snúast um misbeitingu valds af hálfu skuggalegra aðila til þess að auka eða treysta völd sín eða auð. Algengt minni í samsæriskenningum eru einfaldar kenningar sem lagðar eru til í stað flókinna söguskýringa. Dæmi um samsæriskenningar eru kenningar þess efnis að tungllendingar Bandaríkjanna hafi verið sviðsettar, að morð John F. Kennedy hafi verið samsæri, að bandaríska ríkisstjórnin hafi haft hönd í hryðjuverkaárásinni 11. september 2001, og að Jörðin sé flöt en að samsæri alþjóðasamfélagsins og vísindafólks haldi því leyndu.
Franz
Franz er íslenskt karlmannsnafn.
Sólhildur
Sólhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Höskuldur Ólafsson
Höskuldur Ólafsson getur átt við:
Sammala.is
Sammala.is var undirskriftasöfnun áhugamanna til stuðning umsóknar Íslands um inngöngu í ESB í aðdraganda kosninga 2009.
Yfirlýsing undirskriftasöfnunarinnar var:
Háskaþrennan
thumb|Kápa frönsku útgáfu fyrstu bókarinnar. Háskaþrennan (franska: Brelan de dames) er heiti á belgískum teiknimyndasögum sem litu dagsins ljós á níunda áratug síðustu aldar. Sögurnar voru skrifaðar af Jean-Luc Vernal, stundum í samstarfi með Jean Dufaux, og teiknaðar af Renaud Denauw. Fyrsta bókin kom út árið 1983. Alls urðu bækurnar í röðinni sjö talsins, en sú sjöunda og síðasta kom út árið 1988. Bækurnar segja frá ævintýrum þriggja föngulegra stúlkna, Jaimie, Amöndu og Laurence, sem starfa við njósnir hjá Bandarísku leyniþjónustunni CIA og síðar (frá og með bók 2 í seríunni) sem einkaspæjarar. Myndasögurnar voru innblásnar af bandarísku sjónvarpsþáttunum um Charlie's Angels sem sýndir voru á áttunda áratuginum. Eitt ævintýri í seríunni hefur komið út á íslensku, Ógnir í undirdjúpum (f. L'Oeil du Barracuda), sem var gefið út af Iðunni árið 1988 í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar. Var það jafnframt sjöunda og síðasta ævintýrið sem kom út á frummálinu og varð ekkert framhald á útgáfu bókanna hér á landi. Í íslensku útgáfunni fengu stöllurnar þrjár nöfnin Eygló, Kolbrún og Tinna.
Veik beyging
Veik beyging er hugtak í málfræði.
Veik beyging í íslensku
Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, útskýrið veikar sagnir þannig:
Veik beyging sagna
Sagnorð hafa ýmist veika eða sterka beygingu. Veikar sagnir hafa tannhljóðsviðskeyti sem endingu (-aði, -ði, -di eða -ti) í þátíð eintölu 1. persónu (t.d. ég elskaði, ég sagði, ég faldi, ég atti). Flest sagnorð í íslensku hafa veika beygingu:
á meðan sterkar sagnir eru endingarlausar í þátíð 1. persónu eintölu:
Kennimyndir veikra sagna er eftirfarandi:
Veik beyging lýsingarorða
Lýsingarorð sem er veikbeygt endar á sérhljóði í öllum föllum, bæði í eintölu og fleirtölu og standa oftast með nafnorði með ákveðnum greini. Hins vegar hafa lýsingarorð sem standa með nafnorðum án greinis oftast sterka beygingu.:
Sæmann
Sæmann er íslenskt karlmannsnafn.
Gauthildur
Gauthildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Oppdal (sveitarfélag)
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Oppdal. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Lønset og Midtbygda.
Sveitarfélagið Oppdal á landamæri að sveitarfélögunum Surnadal (Mæri og Raumsdalur) og Rindal í norðri, Rennebu í norðaustri, Tynset (Innlandet sýsla) í austri, Folldal, Dovre og Lesja í Innlandet sýslu í suðri og Sunndal (Mæri og Raumsdalur) í vestri.
Kjartan Valdemarsson
Kjartan Valdemarsson (f. 1967) er íslenskur djasspíanóleikari og tónskáld. Hann nam píanóleik við Tónlistarskóla Mosfellsbæjar áður en hann hélt til Bandaríkjanna, þar sem hann stundaði nám við Berklee College of Music 1985-1989. Hann er kennari við Tónlistarskóla FIH, auk þess að starfa sem píanóleikari við Listdansskóla Íslands og Íslenska dansflokkinn.
Kjartan hefur leikið með flestum íslenskum djasstónlistarmönnum og einnig spilað mikið af popptónlist, m.a. með hljómsveitinni Todmobile. Hann hefur starfað í leikhúsum og unnið mikið í hljóðverum, bæði sem hljómborðsleikari og upptökustjóri. Kjartan er einnig eftirsóttur útsetjari, en hann hefur gert mikið af útsetningum, m.a. fyrir Sinfóníuhljómsveit Íslands og Stórsveit Reykjavíkur. Þá lék hann um tíma með einni af fremstu stórsveitum Svíþjóðar; Norbotten Big Band. Kjartan er afkastamikið tónskáld og hefur meðal annars gert tónlist fyrir sjónvarp, til dæmis fyrir Spaugstofuna og Áramótaskaupið.
Wig Wam
thumb|Wig Wam á tónleikum Wig Wam er norsk glys-rokk-hljómsveit, stofnuð í Halden árið 2001. Hún tók þátt í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2005 með lagið „In my dreams“. Lagið lenti í 9. sæti ásamt Danmörku.
Föstudagurinn langi
Föstudagurinn langi er síðasti föstudagur fyrir páska. Þá minnast kristnir menn píslargöngu Jesú, krossfestingar hans og dauða á krossi, en samkvæmt guðspjöllunum gerðust þessir atburðir á síðasta föstudag fyrir páska. Þá var Jesú krossfestur ásamt tveimur ræningjum sem höfðu einnig verið dæmdir til krossfestingar.
Strandsmári
Strandsmári, eða Trifolium fragiferum, er fjölær smári upprunninn í Evrópu, Asíu og hluta Afríku. Hann finnst annarsstaðar, svo sem hlutum Norður Ameríku sem innflutt tegund.
Lýsing
Þetta er jarðlæg jurt sem breiðist út með jarðrenglum og myndar þétta breiðu. Blöðin eru samsett, hvert með þremur tenntum smáblöðum að 2 til 2,5 sm löng. Blómskipunin er kúla af blómum um sentimeters löngum fyrst eftir blómgun. Blómskipunin stækkar í tvo sentimetra eftir því sem fræbelgurinn þroskast, krónublöðin verða þunn og uppblásin, loðin og bleikleit að lit svo þau líkjast jarðarberjum eða hindberjum, sem er ástæða nafns hans á erlendum málum, sem og fræðiheiti.
Nytjar
Hann er einnig ræktaður sem þekjujurt (cover crop) og fyrir hey og sem grænn áburður, og sem býflugnaplanta. Hann er góður sem þekjujjurt á svæðum sem flæðir gjarnan yfir og með jarðvegsseltu. Hann er þekktur sem illgresi á sumum svæðum.
Birgir Magnússon
thumb|right| Birgir Magnússon (1280 – 1321) var konungur Svíþjóðar frá 1290 til 1318 en þá var honum steypt af stóli. Ríkisstjórnarár hans einkenndust af stöðugri togstreitu og ófriði við yngri bræður hans tvo, Bræðrastríðinu svonefnda.
Birgir var elsti sonur Magnúsar hlöðuláss Birgissonar, sem var konungur Svíþjóðar frá 1275-1290, og Helvig af Holtsetalandi, og hét hann eftir afa sínum, Birgi jarli. Hann var aðeins tíu ára þegar faðir hans lést og hafði Þorgils Knútsson marskálkur forræði yfir Birgi og yngri bræðum hans, Eiríki og Valdimar, sem kallaðir voru einu nafni hertogarnir.
Birgir var krýndur konungur Svíþjóðar í Söderköping 1302 en fljótlega eftir það hófst togstreita milli hans og bræðranna. Hertogarnir viðurkenndu yfirráð bróður síns með samningi 1305 en fljótlega sótti í sama farið og þeir fengu stuðning frá Hákoni hálegg Noregskonungi. Birgir hafði mikinn stuðning af Þorgils Knútssyni en bræðrum hans tókst að baktala Þorgils svo að konungur lét handtaka hann og flytja hann í hlekkjum til Stokkhólms, þar sem hann var hálshöggvinn í febrúar 1306.
Þann 29. september um haustið heimsóttu hertogarnir Birgi konung bróður sinn í konungsgarðinn Hátún. Hann tók vel á móti þeim en um kvöldið handtóku menn hertoganna konung og drottningu, en hirðsveinn nokkur komst undan með Magnús son þeirra og var farið með hann til Danmerkur, í hendur Eiríks menveds konungs, móðurbróður hans. Birgi konungi var haldið föngnum þar til hann hét því árið 1308 að skipta ríkinu með bræðrum sínum. Þessir atburðir kölluðust Hátúnaleikurinn.
Eiríkur hertogi var að reyna að stofna sjálfstætt konungsríki í Hallandi og Bóhúsléni, sem hann hafði fengið sem heimanmund með konu sinni, Ingibjörgu dóttur Hákonar háleggs, en það leist hvorki Dönum né Norðmönnum á og þeir tóku höndum saman gegn Eiríki og fóru í stríð við hann. Eiríkur var snjall herforingi og hafði betur. Í friðarsamningum milli Svíþjóðar, Noregs og Danmerkur var samið um að Birgir yrði konungur að nafninu til en hann þurfti að láta stóra hluta ríkisins í hendur bræðra sinna.
Haustið 1317 bauð Birgir bræðrum sínum til veislu í Nyköping-kastala, gestaboðsins í Nyköping, sem svo hefur verið nefnt. Þegar veislan stóð sem hæst lét hann handtaka bræðurna og varpa þeim í dýflissu kastalans. Þar létust þeir snemma árs 1318 og er ekki ljóst hvort þeir voru myrtir eða urðu hungurmorða.
Seinna sama ár var Birgir hrakinn í útlegð af stuðningsmönnum hertoganna undir forystu ekkna þeira, Ingibjargar Hákonardóttur ekkju Eiríks og Ingibjargar Eiríksdóttur ekkju Valdimars. Mats Ketilmundsson var ríkisstjóri fyrst í stað en árið 1319 var Magnús, þriggja ára sonur Eiríks og Ingibjargar, sem þá hafði erft norsku krúnuna eftir afa sinn, tekinn til konungs í Svíþjóð einnig og stýrðu móðir hans og Helvig amma hans ríkinu ásamt ríkisráði.
Birgir flúði til Danmerkur og dó þar 1321. Kona hans var Marta af Danmörku, dóttir Eiríks klippings Danakonungs og systir Eiríks menved og Kristófers 2. Sonur þeirra, Magnús Birgisson, var tekinn af lífi í Stokkhólmi 1320.
Örn (landnámsmaður)
Örn, landnámsmaður í Arnarfirði og síðar við Eyjafjörð, var frændi bræðranna Geirmundar og Hámundar heljarskinns en föðurnafn hans er óþekkt.
Eftir því sem segir í Landnámu hafði Hámundur heljarskinn fengið land á vesturströnd Eyjafjarðar í landnámi Helga magra en nú lét hann Örn fá landnám sitt og fékk aftur land hjá Helga inni í Eyjafirði. Örn bjó í Arnarnesi, en Hámundur hafði búið á Hámundarstöðum.
Jörðin
Jörðin er þriðja reikistjarnan frá sólu, sú stærsta af innri reikistjörnum og sú fimmta stærsta af þeim öllum. Jörðin, sem talin er hafa myndast fyrir um 4,55 milljörðum ára, er sá eini hnöttur sem vitað er til að líf þrífist á. Tunglið er eini fylgihnöttur jarðar og hefur fylgt henni í að minnsta kosti 4,5 milljarða ára.
Síðan jörðin myndaðist hefur hún þróast stöðugt, og standa nú eftir litlar sem engar leifar af upphaflegri ásýnd hennar. Ysta lag jarðarinnar, jarðskorpan, samanstendur af nokkrum jarðflekum sem fljóta ofan á möttlinum. Þessir flekar eru á hreyfingu hver gagnvart öðrum og breytir þessi hreyfing ásýnd jarðarinnar smátt og smátt. Aflið sem knýr þetta ferli kemur úr iðrum jarðar, en bráðinn möttull hennar er á stöðugri hreyfingu. Möttullinn hvílir á kjarna jarðar, sem er að meginhluta til úr járni, og er uppspretta segulsviðs jarðarinnar.
Úthöf jarðarinnar þekja um 70% af yfirborði hennar, en hin 30% yfirborðsins samanstanda af eyjum og stærri landmössum. Umhverfis jörðina liggur þunnt lag lofttegunda, svokallaður lofthjúpur, sem samanstendur að mestu leyti af köfnunarefni og súrefni. Lofthjúpurinn verndar jörðina fyrir áhrifum geislunar, temprar hitastig hennar, og dýr og plöntur nýta ýmis efni úr lofthjúpnum.
Jarðhræringar eru ekki eini áhrifavaldurinn á ásýnd jarðarinnar, ýmsir kraftar utan úr geimnum verka á jörðina. Tunglið veldur með snúningi sínum sjávarföllunum og hefur með því hægt á snúningshraða jarðarinnar síðan það myndaðist. Jörðin verður einnig fyrir stöðugum ágangi loftsteina. Þá hefur sólin að sjálfsögðu mjög mikil áhrif, en hún hitar yfirborð reikistjörnunnar og knýr að auki veðrakerfið.
Saga jarðarinnar
Saga jarðarinnar hefur verið ítarlega rannsökuð og er þekkt með nokkurri vissu. Talið er að jörðin hafi myndast í árdaga sólkerfisins fyrir um 4,55 milljörðum ára, á svipuðum tíma og sólin og hinar reikistjörnurnar. Tunglið myndaðist skömmu síðar, fyrir um 4,5 milljörðum ára. Þegar jörðin myndaðist fyrst var yfirborð hennar bráðið, en þegar hún kólnaði storknaði yfirborðið. Ýmsar lofttegundir sem losnuðu frá jörðinni, meðal annars í eldgosum, voru upphafið að lofthjúp jarðarinnar. Höfin mynduðust við það að vatnsgufa úr andrúmsloftinu þéttist smám saman og ís sem barst til jarðarinnar með halastjörnum bráðnaði. Við þessar ólguríku aðstæður er talið að líf á jörðinni hafi kviknað. Fyrsta sameindin sem var fær um að afrita sjálfa sig er talin hafa orðið til fyrir um fjórum milljörðum ára, og síðasti sameiginlegi forfaðir allra núlifandi lífvera er talinn hafa lifað um hálfum milljarði ára síðar.
Þegar lífverur þróuðu með sér getu til ljóstillífunar gátu þær í fyrsta skipti nýtt orku sólarinnar á beinan hátt, og byrjuðu þá að losa súrefni úr koldíoxíði (ildisbyltingin). Súrefnið hafði mikil áhrif á lofthjúpinn. Hluti þess breyttist í óson og myndaði ósonlagið, sem ver lífverur jarðarinnar fyrir skaðlegum útfjólubláum geislum sólarinnar. Þegar ágangur útfjólublárra geisla minnkaði gafst lífverum tækifæri á að stækka, og hópar af einfruma lífverum runnu saman í fyrstu fjölfrumungana. Engar einfruma lífverur frá þeim tíma eru enn núlifandi, aðeins afkomendur þeirra, en elstu fjölfrumungar í jarðsögunni eru svampdýr, og elsta þannig núlifandi talið vera 15.000 ára gamalt. Smám saman breiddust lífverur út um alla jörðina. Hins vegar er 99% af öllum tegundum lífvera sem nokkurn tímann hafa lifað á jörðinni þegar útdauðar.
Eftir því sem ármilljónirnar liðu urðu til heimsálfur og liðu undir lok. Yfirborð jarðarinnar var á stöðugri hreyfingu, og jarðflekana, sem heimsálfurnar eru á, hefur rekið til og frá, og stundum hafa þeir búið til nokkurs konar risaheimsálfu. Fyrir um 750 milljónum ára byrjaði fyrsta risaheimsálfan, Rodinia, að brotna í sundur. Fyrir um 600 milljónum ára runnu heimsálfurnar aftur saman og myndyðu Pannotiu, sem brotnaði upp 150 milljónum ára síðar. Síðasta risaheimsálfan var Pangaea, sem brotnaði upp fyrir um 180 milljónum ára.
Í jarðsögunni hafa orðið margar ísaldir, og hefur verið leitt að því líkum að sú sem stóð yfir fyrir milli 750 og 580 milljónum ára síðan hafi jafnvel verið svo köld að úthöf jarðarinnar hafi frosið. En óháð því hvort þessi ísöld hafi verið svo afgerandi er vitað að þegar henni lauk fyrir um 535 milljónum ára, spratt upp ótrúlegur fjöldi fjölfruma lífvera, á tímabili sem nefnist kambríatímabilið.
Síðan á kambríatímabilinu hefur það gerst fimm sinnum að stór hluti tegunda hefur skyndilega dáið út. Síðast gerðist það fyrir 65 milljónum ára, þegar risaeðlurnar dóu út, sennilega af völdum stórs loftsteins sem rakst á jörðina. Lítil spendýr lifðu hins vegar af þær hamfarir sem þá gengu yfir. Á síðustu 65 milljónum ára hafa þróast fjölmargar tegundir spendýra og fyrir nokkrum miljónum ára er talið að afrískur api hafi öðlast þann hæfileika að geta staðið á tveimur fótum. Þeir apar sem gátu staðið á tveimur fótum höfðu þar með tvo útlimi lausa sem þeir gátu notað til ýmissa hluta, meðal annars til að fara að nota verkfæri. Í kjölfarið þróaðist akuryrkja, sem gerði mönnunum, afkomendum apanna, kleift að fjölga sér mikið. Mennirnir settust smám saman að alls staðar á jörðinni, nema á Suðurskautslandinu, og hafa gjörbreytt allri ásýnd hennar, umhverfi og loftslagi.
Gerð jarðarinnar
Jörðin er nánast kúlulaga, en vegna snúnings hennar er hún örlítið aflöguð, og í laginu eins bolti sem einhver hefur sest á. Meðalþvermál jarðarinnar er um það bil 12.742,6 km (~ 40.000 km / π). Jörðin sjálf samanstendur af jarðskorpunni, möttli og kjarna, en fyrir ofan yfirborð jarðarinnar liggur lofthjúpurinn.
Lofthjúpur jarðar samanstendur aðallega af köfnunarefni (78%) og súrefni (21%), en afgangurinn (1%) samanstendur af öðrum lofttegundum, svo sem koldíoxíði og vatnsgufu. Miðað við stærð jarðarinnar er hann örþunnur, og er oft miðað við 80–400 km, þótt hjúpurinn hafi í raun engin föst endimörk, heldur þynnist hann smám saman. Lofthjúpurinn styður við líf á jörðinni með því að draga úr útfjólublárri geislun frá sólinni, tempra hitastig jarðar, stuðla að flutningi vatnsgufu af rakari stöðum á þurrari. Auk þess eru ýmsar lofttegundir í lofthjúpnum lífsnauðsynlegar fyrir dýr, plöntur og aðrar lífverur. Lofthjúpurinn er einn af aðaláhrifavöldunum á veður og loftslag jarðar. vinstri|thumbnail|337px|Myndin sýnir innri gerð jarðarinnar (í réttum hlutföllum) og hvolf lofthjúpsins (ekki í réttum hlutföllum) Undir lofthjúpnum liggur jarðkúlan sjálf, og er jarðskorpan efsta lag hennar. Jarðskorpan er á bilinu 5–70 km þykk, og er hún þynnst í úthöfunum en þykkust undir heimsálfunum. Jarðskorpan skiptist í allnokkra fleka. Flekarnir fljóta ofan á möttlinum og eru á hreyfingu hver gagnvart öðrum. Á flekamótum myndast núningur og spenna í jarðskorpunni, sem veldur jarðskjálftum. Þar sem flekana rekur í sundur verður gliðnun og eru þar tíðari eldgos en annars staðar.
Möttullinn liggur undir jarðskorpunni. Möttullinn er miklum mun þykkari en skorpan, og nær niður á 2890 km dýpi. Honum er oft skipt í ytri og innri möttul, vegna mismunandi eiginleika hans eftir dýpi. Þótt möttullinn sé að mestu leyti úr föstu efni veldur hitastigið því að efnið getur hreyfst til yfir lengri tímabil. Hreyfingar möttulsins tengdar reki jarðflekanna sem á honum fljóta, og er það varmaflutningur frá neðri hluta hans til þess efri sem knýr jarðsögulega virkni á yfirborðinu.
Í miðju jarðar er kjarninn. Kjarninn samanstendur af föstum innri kjarna, sem er tæplega 2500 km í þvermál, og fljótandi ytri kjarna, en kjarninn allur er um 7000 km í þvermál. Meginuppistaða innri kjarnans er talinn vera járn, auk einhvers nikkels, en ytri kjarninn er talinn samanstanda af bæði járni og nikkeli, og ögn af léttari frumefnum. Talið er að segulsvið jarðarinnar sé myndað í kjarnanum, sennilega af völdum iðustrauma í ytri kjarnanum.
Þær fræðigreinar sem fjalla um jörðina sérstaklega, myndun hennar, gerð og eðli, nefnast jarðfræði, jarðefnafræði og jarðeðlisfræði.
Jörðin og sólkerfið
thumbnail|vinstri|150px|Hreyfimynd sem sýnir snúning jarðar Jörðin er á stöðugum snúningi um möndul sinn, og liggur möndullinn á línu sem liggur gegnum norðurpól og suðurpól jarðarinnar. Hver snúningur miðað við fastastjörnur tekur tæplega einn sólarhring, eða 23 klukkustundir, 56 mínútur og 4,091 sekúndur, en sólarhringur miðast við einn snúning samanborið við sól og er nákvæmlega 24 klst.
Samhliða möndulsnúningnum gengur jörðin umhverfis sólina, eftir sporöskjulaga sporbaug. Auk þess hefur jörðin einn fylgihnött, tunglið, sem gengur í kringum jörðina um það bil einu sinni á hverjum mánuði. Sólin, jörðin og tunglið eru öll hluti af sólkerfinu, sem samanstendur af sólinni og öllum þeim hnöttum og hnullungum sem eru föst í þyngdarsviði hennar. Aðrir fylgihnettir sólarinnar eru reikistörnurnar Merkúríus, Venus, Mars, Júpíter, Satúrnus, Úranus, Neptúnus; og Plútó og aðrar dvergreikistjörnur, og hafa flestir fylgihnettirnir einnig eigin fylgihnetti, eða tungl. Einnig eru t.d. smástirni á leið um sólina, á svipuðum sporbaugum og líka halastjörnur, en þá á mun teygðari sporbaugum.
Sú fræðigrein sem fjallar um sólina, aðrar fastastjörnur, reikistjörnur þeirra og hugsanlega fylgihnetti reikistjarnanna nefnist stjörnufræði.
Tenglar
बँग्वारा
Brúnjárnsteinn
thumb|Brúnjárnsteinn (Límonít) Brúnjárnsteinn (eða Límonít) er málmsteinn og vísar nafnið til mýrarrauða.
Lýsing
Dökkbrúnn eða gulbrúnn, oft rauðleitur á litinn. Er ógegnsær og gljáalaus eða með daufan málmgljáa. Tilheyrir blendingshópi náttúrulegra járnhýdroxíða.
Útbreiðsla
Myndast við oxun steinda sem innihalda járn, þar á meðal magnetíts sem finnst í basalti.
Afbrigði af brúnjárnsteini er mýrarrauði sem myndast þegar jarðvegssýrur leysa járn úr bergi. Það flyst með vatninu og fellur síðan út við afsýringu. Járninnihald mýrarrauða getur verið allt að 65%. Áður fyrr var hann notaður í járnvinnslu.
Yfirnáttúrleiki
Yfirnáttúruleiki á við um veru, atvik eða öfl sem sumir telja að séu fyrir utan náttúruleg lögmál. Það er að segja að ekki sé hægt að útskýra þau með tilvísun til náttúrulögmála. Ýmiss konar kraftaverk eru gjarnan talin vera yfirnáttúrleg atvik sem brjóta beinlínis gegn náttúrulögmálunum. Oft er guð talinn hafa mátt til þess að beygja náttúrulögmálin og í þeim skilningi er guð talinn vera yfirnáttúrleg vera. Örlögin eru dæmi um öfl sem oft eru talin vera yfirnáttúrleg.
Sólkatla
Sólkatla er íslenskt kvenmannsnafn.
Melanotaenia gracilis
Melanotaenia gracilis er tegund af regnbogafiskum sem er frá norður Ástralíu.