cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yuval Noah Harari
Yuval Noah Harari (f. 24 febrúar 1976) er ísraelskur sagnfræðingur og prófessor við sagnfræðideild Hebrew University í Jerúsalem. Hann er höfundur nokkurra alþjóðlegra metsölubóka en titlar þeirra eru á ensku Sapiens: A Brief History of Humankind (2014), Homo Deus: A Brief History of Tomorrow (2016) og 21 Lessons for the 21st Century (2018). Ritsmíðar hans fjalla um frjálsan vilja, meðvitund og greind. Hann lýsir í fyrstu ritverkum sínu vitsmunabyltingu sem átti sér stað fyrir 50 þúsund árum þegar Homo sapiens tók við af Neanderthalmanninum, þróaði talmál og skipulögð samfélög og  tileinkaði sér gegnum landbúnaðarbyltingu og síðar  vísindabyltingu  aðferðafræði og rökhugsun sem gerðu mannkyni kleift að ná nær fullkomnum yfirráðum yfir umhverfi sínu.
Vestur-Malasía
Vestur-Malasía er meginlandshluti Malasíu sem nær yfir suðurhluta Malakkaskaga. Norðan megin liggur landið að Taílandi og sunnan við það er Singapúr. Í vestri skilur Malakkasund það frá eyjunni Súmötru sem tilheyrir Indónesíu. Í austri skilur Suður-Kínahaf milli Vestur-Malasíu og eyjunnar Borneó þar sem Austur-Malasía er staðsett.
Ellefu af þrettán fylkjum Malasíu eru í Vestur-Malasíu.
Bakkabredda
Bakkabredda (fræðiheiti: Clinocera stagnalis ) er algeng á láglendi um allt Ísland.
Snjólfur
Snjólfur er íslenskt karlmannsnafn.
Jómsvíkingar
right|350px|thumb|Jómsvíkingar fá yfir sig haglél í [[Orrustan í Hjörungavogi|orrustunni í Hjörungavogi.]] Jómsvíkingar voru víkingar, sem á 10. öld létu að sér kveða við sunnanvert Eystrasalt og kenndu sig við Jómsborg, sem þeir stofnuðu. Þeir voru málaliðar, sem börðust fyrir hvern þann sem var reiðubúinn að borga, jafnvel kristna konunga, þó að þeir væru sjálfir heiðnir. Helsta heimildin um þá er Jómsvíkinga saga, en þeirra er einnig getið í fleiri íslenskum sögum, sem ritaðar voru á 12. og 13. öld. Heimildir um þá eru frekar þjóðsagnakenndar, en talið er að í þeim sé samt sögulegur kjarni.
Aðsetur þeirra, Jómsborg, er talið hafa verið við sunnanvert Eystrasalt, en sagnfræðingar deila um hvar nákvæmlega. Talið er nokkuð öruggt að borgin hafi verið á eynni Wolin eða Wollin við norðurströnd Póllands. Þá eyju kölluðu norrænir menn Jóm, sem mun vera sama og Jumne og Julin, sem nefnd er í fornum latínuritum. Einna helst er talið að Jómsborg gæti hafa verið við borgina Wolin. Þar hafa fundist rústir af þorpi eða borg frá víkingaöld.
Arfur
Arfur samkvæmt erfðarétti eru þær eignir og réttindi sem aðili fær frá arfleifanda eftir andlát hins síðarnefnda. Á Íslandi er hægt að hlotnast arf annaðhvort samkvæmt ákvæðum í erfðaskrá (bréfarfur) og/eða samkvæmt lögum (lögarfur). Arfi er að jafnaði úthlutað úr dánarbúi arfleifanda en einnig er arfleifanda heimilt að fyrirframgreiða arfinn að ákveðnum skilyrðum uppfylltum.
Lundur
Lundur getur átt við:
Rétttrúnaðarkirkjan
thumb|Kristur hinn almáttugi, Kristos Pantokrator. Íkon frá Klaustri heilagrar Katarínu á Sínaí-skaga, frá 6. eða 7. öld Rétttrúnaðarkirkjan, einnig verið kölluð Austurkirkjan, er kristið samfélag sem telur sig vera runnið beint frá fyrsta kristna söfnuðinum, sem stofnaður var af Jesú og postulunum, og hafa varðveitt órofið samband milli embættismanna kirkjunnar og postulanna gegnum postullegu erfðakenninguna. Hún telur sig einnig hafa best varðveitt siði og hefðir fyrsta safnaðarins og fylgja nánast þeim kennisetningum sem samþykktar voru á fyrstu sjö kirkjuþingunum sem haldin voru á tímanum frá 4. til 8. aldar. Rétttrúnaðarkirkjan er ekki miðstýrð eins og sú kaþólska, heldur eru kirkjudeildirnar sjálfstæðar þjóðkirkjur. Yfir hverri kirkjudeild er patríarki og nýtur patríarkinn í Konstantínópel af hefð meiri virðingar en hinir en er þó einungis álitinn vera „fremstur meðal jafningja“. Á flestum málum er kirkjan kölluð orþodox, en það er orð sem kemur úr grísku orðunum ορθός „rétt“ og δόξα „trú“, það er að segja „hin rétta kenning“.
Saga
Kristni náði fyrst fótfestu í austurhluta rómaveldis þar sem gríska var aðal samskiptatungumálið. Páll postuli og postularnir tólf ferðuðust víða um Rómaveldi og stofnuðu söfnuði. Þeir fyrstu í Antiokkíu, Alexandríu og Jerúsalem og fljótlega einnig í pólitísku aðalstöðunum Róm og Konstantínópel. Með stofnun þessara safnaða skapaðist hinn postullegi arfur en þessi hugmynd hefur skipt meginmáli í sjálfsímynd kirkjunnar sem verndara hinar réttu trúar. Ofsóknir gagnvart kristnum mönnum hættu árið 313 þegar Konstantín mikli veitti þeim trúarfrelsi. Konstantín flutti höfuðborg Rómaveldis frá Róm til Konstantínópel 330. Frá stjórnartíma Theodosiusar I (379 – 395) fóru keisarar Austrómverska ríkisins í vaxandi mæli að ráðskast með málefni kirkjunnar þó þeir væru ekki formlegir yfirmenn.
Rétttrúnaðarkirkjan viðurkennir einungis þessi sjö kirkjuþing:
Klofningur Rómaríkis í Austrómverska og Vestrómverska ríkið á 5. öld leiddi meðal annars af sér að kirkjan skiptist í austur og vesturhluta. Biskupinn í Róm hafði aukið völd sín smám saman og varð embætti hans að því sem kallað er páfaveldi. Páfinn krafðist þess að allar kristnar kirkjur viðurkenndu embætti hans sem leiðtoga og yfirmann kristni. Austurkirkjurnar neituðu að sætta sig við það og ákærðu latnesku kirkjuna um rangtúlkanir á ýmsum trúaratriðum. Klofningurinn varð algjör árið 1054 þegar sendimaður páfa skildi eftir bannlýsingu á patríarkanum í Konstantínópel á altarinu í Hagia Sofia kirkjunni. Enn verra verð sambandið þegar krossfarar í fjórðu krossförinni árið 1204 rændu og rupluðu Konstantínópel. Allt frá þeim tíma hafa kaþólska kirkjan og rétttrúnaðarkirkjan verið aðskildar þó samtöl og samskipti milli þeirra hafi verið tekin upp á nýtt á síðustu áratugum.
Árið 1453 féll Kostantínópel, síðasta vígi Býsansríkisins, í hendur Ottómana. Þegar þetta gerðist hafði stærsti hluti þess svæðis í Asíu og Norður-Afríku sem áður hafði fylgt rétttrúnaðarkirkjunni snúist að mestu til íslam, meðal annars Egyptaland. Kristnar kirkjudeildir héldust þó við sem minnihlutahópar og hafa gert allt fram á vora daga í miðausturlöndum. Gríska rétttrúnaðarkirkjan undir stjórn partíarkans í Konstantínópel fékk sérstöðu í Ottómanska veldinu sem sérstakt millet (trúfélag). thumb|Rétttrúnaðarkirkja í Ulan Ude, Rússlandi Á 9. og 10. öld stundaði rétttrúnaðarkirkjan mikið trúboð í Austur-Evrópu og hafði mikinn framgang. Andstætt kaþólsku kirkjunni notuðu trúboðarnir og hinir nýju söfnuðir tungumál innfæddra við helgigerðir og þýddu fljótlega helgiritin. Kirkjurnar urðu sjálfstæðar einingar, nánast þjóðkirkjur þó tunga og ekki ríkismörk settu mörkin.
Fyrir Októberbyltinguna hafði rétttrúnaðarkirkjan sérstöðu í rússneska keisaradæminu. Hún var hluti af ríkisvaldinu með sérstakt ráðuneyti sem kallað var Heilaga synódan sem heyrði beint undir keisarann sjálfan. Í upphafi sovéttímans var kirkjan hins vegar ofsótt og Stalín lét meðal annars byggja um margar kirkjur sem gripahús og geymslur. Eftir því sem tíminn leið fékk kirkjan meira svigrúm þó svo að stjórnvöld litu hana hornauga og sérlega allt samband við kristna erlendis.
Eftir fall kommúnistastjórnanna í Austur-Evrópu og sérlega í Rússlandi hefur rétttrúnaðarkirkjan endurheimt mikið af fornri stöðu í þjóðfélaginu. Rússneska kirkjan er stærsta kirkjudeild rétttrúnaðarkirkjunnar.
Árið 2018 klauf úkraínska rétttrúnaðarkirkjan sig frá þeirri rússnesku vegna spennu milli veraldlegra stjórnvalda Rússlands og Úkraínu. Bartólómeus patríarki í Konstantínópel hafði gefið Úkraínumönnum leyfi til þess að stofna sjálfstæða kirkjudeild í október sama ár. Kírill, patríarki rétttrúnaðarkirkjunnar í Moskvu, brást við með því að slíta tengslum kirkju sinnar við patríarkann í Konstantínópel.
Trú
Rómversk-kaþólska kirkjan og rétttrúnaðarkirkjan álíta sig vera, hver um sig, hin „eina, heilaga, almenna og postullega kirkja“ sem nefnd er í Níkeujátningunni, það er alþjóðakirkjan („hin almenna kirkja“ heitir á grísku kaþolikē ekklēsia). Deilumál milli þessara kirkjudeilda hafa verið fjölmörg, meðal annars hvort altarisbrauðið eigi að vera gerjað (rétttrúnaðarkirkjan) eða ógerjað (kaþólska kirkjan og mótmælendakirkjurnar) og eins hvort Heilagur andi gangi einungis út frá Föðurnum (rétttrúnaðarkirkjan) eða bæði Föðurnum og Syninum (kaþólska kirkjan). Rétttrúnaðarkirkjan leyfir giftum mönnum að vera prestar en það bannar kaþólska kirkjan.
Rétttrúnaðarkirkjan álýtur sig varðveita sömu trú og fyrsta kristna kirkjan og leggur þess vegna mikla áherslu á að viðhalda helgihaldi óbreyttu. Á sama hátt og kaþólska kirkjan leggur rétttrúnaðarkirkjan mikla áherslu á helgi og rétt postullegu erfðakenningarinnar.
Altarisganga er einn mikilvægasti þátturinn í trúarlífinu og ganga flestir til altaris ekki sjaldnar en einu sinni í mánuði. Þegar sá sem gengur til altaris bergir brauðið og víninu við altarisgöngu verður brauðið bókstaflega að holdi og vínið að blóði Krists gegnum Heilagan anda. Rétttrúnaðarkirkjan hefur aldrei gert tilraun til að útsýra nánar hverning þetta gerist.
Ætíð er fastað fyrir altarisgöngu en það er misjafnt hversu löng fastan er eða allt frá nokkrum klukkustundum (í grísku rétttrúnaðarkirkjunni) upp í tvo daga, það er frá og með föstudegi til sunnudags (í rússnesku rétttrúnaðarkirkjunni). Börn, hafandi konur og sjúklingar eru undanþegnir föstu. Fasta þýðir hér að þeir sem fast borða hvorki kjöt né mjólkurafurðir meðan á föstu stendur. Kirkjan hafur gefið út ákveðnar reglur um föstu en það er val einstaklingsins hvort hann fastar eða ekki.
Á sama hátt og kaþólikkar, en andstætt mótmælendum, álíta rétttrúarsinnar að dýrlingar, píslarvættir og sérlega guðrækið fólk, geti verið milligöngumenn milli Guðs og manna.
Íkonar
thumb|Guðsmóðirin frá Vladimir, Theotokos frá Vladimir eða Vladimirskaya er einn af virtustu íkonunum frá 1131 Íkonar eru helgimyndir, oftast málaðar á tréplötur. Á þeim eru myndir af Jesú, Maríu mey, postulunum og dýrlingum eða sögur úr Biblíunni. Algengastir eru íkonar sem sýna Maríu Guðsmóður. Gerð íkona eru háð ströngum myndbyggingarlegum reglum og hafa aldrei verið ætlað að vera raunsæisverk. Hver íkoni er meira og minna nákvæm eftirmynd þekktrar fyrirmyndar. Þessi hefð helgast af því myndirnar eru taldar búa yfir kynngi og kraftaverkamætti. Íkonar eru mikilvægur þáttur í öllum guðshúsum réttrúarkirkna en þeir eru einnig algengir á heimilum. Mörg kraftaverk eru rakin til áhrifamáttar íkona og sumir þeirra hafa orðið víðfrægir.
Krossinn
thumb|Venjulegasta krossgerð rétttrúnaðarkirkjunnar Rétttrúnaðarkirkjan notar margar gerðir af krossum, ein sú algengasta er þriggja þversláakrossinn sem sjá má á mynd hér til hliðar. Efsta þversláin táknar merki það sem Pontíus Pilatus lét negla fyrir ofan höfuð Jesú en í stað latnesku skammstöfunarinnar INRI (Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum, það er „Jesus frá Nasaret, Konungur gyðinga“) þá er notuð gríska INBI eða slavneska samsvörunin ІНЦІ. Neðsta þversláin, sem ekki finnst á svo kölluðum latnesku krossum, hallar ætíð. Sögulegar og biblíulegar heimildir eru fyrir því að slík þverslá hafi verið notuð við krossfestingar í Rómarveldi til að taka þunga af handleggjunum og þar með lengja dauðastríðið. Ástæðan fyrir því að krossgerðin sýnir alltaf að sláin hallar er annars vegar til að sýna píningu Jesú og hins vegar táknrænt að þjófurinn á hægri hönd Jesú kaus réttu leiðina og sá á vinstri hönd gerði það ekki.
Skipulag
Rétttrúnaðarkirkjan er skipulögð að mestu sem þjóðkirkjur. Patríarkinn í Konstatntínópel er viðurkenndur sem fremstur meðal jafningja og hefur úrskurðarvald í ýmsum málum. Yfir hverri þjóðkirkju er patríark, erkibiskup eða metrópólít.
Sjálfstæðar kirkjudeildir réttrúnaðarkirkjunnar:
Prestar í rétttrúnaðarkirkjunni geta verið giftir hins vegar verða munkar að stunda skírlífi. Einungis munkar geta orðið biskupar og patríarkar.
Rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi
Tveir söfnuðir á Íslandi tilheyra rétttrúnaðarkirkjunni, Söfnuður heilags Nikulásar úr Moskvupatríarkatinu í Reykjavík ( Rússneska Rétttrúnaðarkirkjan á Íslandi )með 144 safnaðarmeðlimum og Fæðing Heilagrar Guðsmóður (serbneska rétttrúnaðarkirkjan) með 163 safnaðarmeðlimum.
Hjúkrunarfélagið Líkn
Hjúkrunarfélagið Líkn var stofnað árið 1915 í Reykjavík með það markmið að efla heimahjúkrun. Christophine Bjarnhéðinsson var einn af hvatamönnum stofnunarinnar og var formaður frá stofnun og til ársins 1931.
Herpiefni
Herpiefni er efni sem herpir saman líkamsvefi og dregur úr blóðrás og vessastreymi. Herpiefni er unnið úr ýmsum efnum eða jurtum. Kalamín áburður, nornahesli og jurtin yerba mansa eru herpiefni. Tannín er barkandi(herpir saman líkamsvefi og dregur úr vessastreymi) og hafa jurtir sem innihalda mikið tannín svo sem lauf blágresis verið notuð sem herpiefni.
Leirufjörður
Leirufjörður er fjörður í Jökulfjörðum á Vestfjörðum. Leirufjörður er ekki hluti af Hornstrandafriðlandinu og tilheyrir sveitarfélaginu Ísafjarðarbæ.
Allt undirlendi í dalnum inn af firðinum einkennist af leirum, frárennslið frá jöklinum og heiðinni safnast ekki saman í eina á sem rennur um hann miðjan heldur rennur um óteljandi ár sem klofna og falla saman aftur og þegar mest er í ánnum rennur yfir landið á milli og ber því fjörðuinn nafn við hæfi.
Rétt vestan við Dalsá (í Munaðardal á Snæfjallaströnd) er óábyrgður slóði í norður frá um 1975, mjög erfiður yfirferðar einkum yfir stærstu þveránna, sem endar áður en aftur fer að halla niður á við. Út frá þessum slóða lagði landeigandi, Sólberg Jónsson sparisjóðsstjóri í Bolungarvík (átti sumarbústað í firðinum), veg í óleyfi í fjörðinn í ágúst 2005. Hafði hann fengið leyfi til að flytja jarðýtu vegleiðina í fjörðinn sem þó var umdeilt en umfangið orðið meira en til stóð. Þar sem slóðinn frá '75 endar og ólöglegi vegurinn hefst er nú tálmi sem ekki verðu komist hjá.
Skriðjökullinn Drangajökull teygir sig niður í fjörðinn, en hann hopaði mjög á 19. öld. Skógrækt er í Leirufirði.
Siggerður
Siggerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Glossolepis multisquamata
Glossolepis multisquamata  er tegund af regnbogafiskum frá Nýju-Gíneu.
Viktoríueyðimörkin
thumb|Staðsetning. thumb|Eyðimörkin miðað við aðrar eyðimerkur í álfunni. Viktoríueyðimörkin er stærsta eyðimörk Ástralíu. Hún er í suður- og vesturhluta landsins. Eyðimörkin er 700 kílómetra löng og 348.750 ferkílómetrar að flatarmáli. Eðlur, dingóar og lítil pokadýr eru meðal dýra þar. Ársúrkoma er frá 200 til 250 mm og runnar og smágróður þrífast því hér og þar. Viktoríueyðimörkin er strjálbýl og eru flestir íbúar þar frumbyggjar.
Filippus 2.
Filippus 2. getur átt við eftirfarandi:
Christophine Bjarnhéðinsson
Christophine kenndi heimahjúkrun og beitti sér fyrir að skipuleggja og byggja upp heimahjúkrun í Reykjavík. Hún vann að stofnun Hjúkrunarfélagsins Líknar árið 1915 og var formaður félagsins til ársins 1931. Christophine er einn af sex stofnfélögum Félags íslenskra hjúkrunarkvenna árið 1919 og var formaður á árinum 1922-1924.
Christophine lauk þriggja ára hjúkrunarnámi frá Fredriksbergs hospital og Kommunehospitalet í Kaupmannahöfn.
Dimmalætting
Dimmalætting var elsta og stærsta dagblað Færeyja. Það kom út frá árinu 1878 til 2013. Það var gefið út í Þórshöfn. Dimmalætting þýðir Afturelding.
Emelína
Emelína er íslenskt kvenmannsnafn.
Helsingjaborg
thumb|Svipmyndir. thumb|right|350px|Við höfnina í Helsingjaborg.
Helsingjaborg (sænska Helsingborg) er hafnarborg í sveitarfélaginu Helsingborgs kommun á Skáni í Svíþjóð. Í sveitarfélaginu eru um 170.000 íbúar en í borginni 110.000 (2018) og er hún áttunda stærsta borg Svíþjóðar. Helsingjaborg er við Eyrarsund þar sem það er þrengst, og eru aðeins fjórir kílómetrar yfir til Helsingjaeyrar í Danmörku. Ferjur ganga milli borganna. Helsingja er talin afbökun af háls þar sem Eyrarsundi er líkt við háls.
Daniel Dennett
Daniel Clement Dennett (f. 28. mars 1942 í Boston í Massachusetts) er bandarískur heimspekingur og kunnur trúleysingi. Dennett fæst einkum við hugspeki, vísindaheimspeki og heimspeki líffræðinnar, einkum spurningar er varða þróunarkenninguna og vitvísindi. Hann er prófessor í heimspeki við Tufts University.
Steinfluga
Steinfluga (fræðiheiti: Capnia vidua ) er frumstæð flugutegund, og heldur sig við læki og ár um mestallt Ísland. Annars er hún í fjallendi Mið-Evrópu og víða í Norður-Evrópu. Lirfurnar þola ekki mengun.
Hjúkrunarfélag Reykjavíkur
Hjúkrunarfélag Reykjavíkur var stofnað árið 1902 að frumkvæði Oddfellowreglunnar. Stofnendur voru 145. Jón Helgason, síðar biskup, var formaður félagsins frá stofnun þess og til ársins 1927. Formaðurinn tók á móti beiðni um hjúkrunarhjálp og skipulagði starfið. Læknar tóku virkan þátt í félaginu og á vegum þess störfuðu hjúkrunar- eða vaktkonur við hjúkrun í heimahúsum. Bæði Guðný Guðmundsdóttir og Kristín Hallgrímsdóttir störfuðu á vegum félagins en þær eru meðal þeirra fimm kvenna sem vitað er að hafi fyrstar íslenskra kvenna stundað nám í hjúkrun erlendis á árunum 1897-1904.
Catullus
thumb|right|Gaius Valerius Catullus Gaius Valerius Catullus, þekktastur sem Catullus (um 84 f.Kr. — um 54 f.Kr.) var eitt af áhrifamestu skáldum Rómaveldis á 1. öld f.Kr. Catullus var meðal hinna svonefndu ungskálda eða neoteroi. Helstu fyrirmyndir þeirra voru grísk skáld, einkum skáld frá helleníska tímanum á borð við Kallímakkos, og lýrísk skáld á borð við Saffó.
Ritvél
thumb|250px|[[Underwood Five, vinsæl ritvél.]] Ritvél er vélrænt tæki með tökkum, notað til að skrifa texta. Þegar takki er sleginn er járnpinni drifinn fram og bókstafur stimplaður á blað. Frá uppfinningu hennar um árið 1870 fram á miðja 20. öld hafa ritvélar verið mikilvæg verkfæri fyrir rithöfunda og skrifstofumenn. Frá og með lokum níunda áratugarins var ritvinnsluforrit á einkatölvum komið í noktun í stað ritvéla. Ritvélar eru enn vinsælar í þróunarlöndum og nokkrum sérmörkuðum til skrifstofunotkunar.
Ritvélin var ekki fundin upp af einum manni. Eins og bíll, sími og ritsími gáfu nokkrir einstaklingar hugmyndir og innsýnir sem leiddu til framleiðslu af farsælu tæki. Sem sagt halda sagnfræðingar að ritvélin hafi verið fundin upp um það bil 52 sinnum áður en farsæl hönnun var uppgötvuð.
Skipan takkanna heitir QWERTY, og var upprunalega þróuð á ritvélum og er enn í notkun í dag á tölvulyklaborðum.
Ásamt stórum fyrirtækjum sem hafa framleitt ritvélar eru:
8. desember
8. desember er 342. dagur ársins (343. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 23 dagar eru eftir af árinu.
Fiskifluga
Fiskifluga einnig kölluð maðkafluga eða fiskibokka (fræðiheiti: Calliphora uralensis) er tvívængja af maðkaflugnaætt og mjög algeng á Íslandi.
Húsfluga
Í raun nefnist húsflugan sem algengust er stóra húsfluga (Musca domestica) en svo er til önnur minni sem nefnist litla húsfluga (Fannia cannicularis).
Húsflugan á Íslandi
Árið 1941 skrifaði Geir Gígja skordýrafræðingur í Vísi: „Það er rúmur áratugur síðan [húsflugunnar] varð fyrst vart á Akureyri og í nágrenni Reykjavíkur. En svo var það fyrst hlýja sumarið 1939, að hún varð fólki til verulegra óþæginda svo kunnugt sé. Þá kvartaði margur undan henni hér í bænum. Í fyrra sumar bar svo aftur miklu minna á henni, en nú í sumar virðist hún ætla að komast í algleyming.“
Arfleifandi
Arfleifandi er sú persóna samkvæmt erfðarétti sem skilur eftir sig arf. Arfinum er deilt út til erfingja úr dánarbúi arfleifanda en fyrirfram greiddum arfi getur þó verið útdeilt á meðan arfleifandinn er enn á lífi. Á Íslandi er arfleifanda heimilt að kveða á um tiltekna skiptingu arfs úr dánarbúi sínu með erfðaskrá, sé hann talinn hafa arfleiðsluhæfi, en heimild hans til þess getur verið takmörkuð þegar skylduerfingi er til staðar.
Bergamo
thumb|Bergamo. Città Alta, efri bærinn Bergamo er borg í Langbarðalandi á Norður-Ítalíu. Hún er um 40 km norður af Mílanó og 30 km frá Sviss. Íbúar eru um 122.000 (2019). Efri bærinn, Cittá alta, með bæjarveggjum er á minjalista UNESCO.
Atalanta er knattspyrnufélag borgarinnar og spilar í efstu deild; Serie A.
Helgi Jónasson
Helgi Jónasson (26. september 1887 til 13. apríl 1972) var grasafræðingur, bóndi og plöntusafnari. Hann fæddist og ólst upp á Gvendarstöðum í Köldukinn og tók þar við búi. Helgi var part úr vetri á unglingaskóla á Ljósavatni og fór 19 ára í Hólaskóla og útskrifaðist þaðan eftir tvö ár. Hann kvæntist Halldóru Jónsdóttur frá Fornastöðum. Þau eignuðust átta börn.
Helgi hafði brennandi áhuga á grasafræði bæði túngrösum og villtum íslenskum jurtum. Hann var farinn að safna jurtum og þurrka áður en hann fór í Hólaskóla og hélt þeirri söfnun áfram ævilangt. Hann byrjaði snemma að safna plöntum úr Mývatnssveit eða í kringum 1908 og hóf trjárækt á Gvendarstöðum 1911 með birkitjám sem hann sótti í Fellsskóg en hann sótti nógu stór tré til að búpeningur næði ekki að éta af þeim laufið. Seinna kom hann upp skógræktarreit á bænum og ræktaði tré upp af fræi.
Upp úr 1930 hefjast gróðurathugunarferðir Helga utan heimabyggðar en hann fór nánast árlega 2-3 vikur á sumri í rannsókna- og söfnunarferðir. Fyrstu sumrin fór hann um sveitir Suður-Þingeyjarsýslu og til Austurlands en síðar til Eyjafjarðar, Skagafjarðar, Húnavatnssýslu og um mikinn hluta Vestfjarða og Stranda.
Helgi birti rannsóknir sínar í 12 ritgerðum alls i Náttúrufræðingnum og tímaritinu Flóru.
Helgi var vandvirkur safnari og fór plöntusafn hans til Náttúrufræðistofnunar Íslands.
Hann var jarðaður í heimagrafreit á Gvendarstöðum.
Sumarskólinn
Sumarskólinn er skóli sem tekur fyrir meira námsefni en aðrir skólar á styttri tíma yfir sumarið.
Ruhr
thumb|Lega. thumb|Kort af þéttbýli. Ruhr (þýska: Ruhrgebiet) einnig þekkt sem Ruhr-hérað, Ruhr-dalur, er svæði í Norðurrín-Vestfalía í Þýskalandi.
Það er þéttbýlasta svæði landsins og búa meira en 5 milljónir þar. Það er hluti af Rín-Ruhr-stórborgarsvæðinu og eru helstu borgirnar við árnar Ruhr, Rín og Lippe. Svæðið er ríkt af löss-lögum sem gerir jarðveginn frjóan og hefur verið mikilvægt fyrir landbúnað á svæðinu. Kola og stál vinnsla hefur verið sögulega mikilvæg grein og ýtt undir þéttbýlismyndun.
Dortmund (600.000), Essen (590.000) og Duisburg (500.000) eru stærstu borgirnar. En einnig má nefna Gelsenkirchen, Bochum, Oberhausen, Bottrop, Mülheim an der Ruhr, Herne, Hagen, Recklinghausen, Lünen, Bergkamen og Hamm.
Flotbrú
thumb|right|Flotbrú yfir [[Martwa Wisła í Póllandi.]] Flotbrú er brú sem hvílir á flotkerjum eða prömmum ofaná vatninu. Flotbrýr eru venjulega byggðar sem bráðabirgðalausn, t.d. á stríðstímum, þótt þær séu stundum notaðar um lengri tíma á skjólgóðum stöðum sem bátar þurfa ekki að komast um.
Signa (mannsnafn)
Signa er íslenskt kvenmannsnafn.
Ljónið
thumb|right|Stjörnukort af Ljóninu. Ljónið (latína: Leo) er stjörnumerki í dýrahringnum, milli Krabbans í vestri og Meyjunnar í austri. Það er á norðurhimni. Forn-Grikkir túlkuðu ljónið sem Nemeuljónið sem Herakles sigraði. Það er eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíus Ptólmæos lýsti. Makki og kambur Ljónsins mynda stjörnusamstæðu sem heitir Sigðin og líkist öfugu spurningarmerki.
Í stjörnumerkinu eru margar bjartar stjörnur sem gera það áberandi á himninum. Meðal þeirra eru Regúlus (stjörnupar með bláhvítu meginraðstirni), Denebóla (bláhvítt meginraðstirni), Algieba (tvístirni) og Zosma (bláhvítt meginraðstirni).
Hafliðaskrá
Hafliðaskrá eða Bergþórslög var fyrsta lagaskráin sem var skrifuð á Íslandi. Hún var rituð af Hafliða Mássyni, Bergþóri Hrafnsyni lögsögumanni og öðrum. Í Íslendingabók Ara fróða stendur að hún hafi verið skrifuð 1117-1118. Af henni hefur þó ekkert varðveist.
START I
thumb|right|[[George H. W. Bush|George Bush og Mikhaíl Gorbatsjev skrifa undir START 1991.]] START I (Strategic Arms Reduction Treaty) var tvíhliða afvopnunarsamningur gerður 1991 á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna.
Emilía
Emilía er íslenskt kvenmannsnafn og einnig nafn yfir ríkisstjórn Alþýðuflokksins er sat á árunum 1958-1959.
Skálar
Skálar var þorp á Langanesi þar sem um tíma var blómlegt fiskimannasamfélag. Þar var löggiltur verslunarstaður árið 1912.Þorsteinn Jónsson kom að Skálum 1910 og stofnaði útgerð með bóndanum á Skálum, smíðaði hús sumarið 1911 og kom á fót verslun. Þegar fjölmennast var þar á þriðja áratug 20. aldar bjuggu í þorpinu um 120 manns en helmingi fleiri á sumrin, þegar vertíð stóð yfir. Árabátaeigendur koma þangað með báta sína og algengt var að Færeyingar stunduðu veiðar þar. Færeyingar seldu lifur í land og keyptu ís til beitugeymslu og kindur á haustin af bændum. Erfið lending var á Skálum, aðeins örmjó ræma undir 10 - 12 m háum lóðréttum hömrum og þurfti að bera allan afla upp á bakka þar og mjög brimasamt. Árið 1929 var reynt að bæta lendingaraðstöðu en það mistókst og varð til að gamla lendingaraðstaðan varð nánast ónýt. Útgerð með vélbátum var líka að aukast en ekki var mögulegt að gera út vélbáta á Skálum. Auk þess skall á heimskreppa árið 1931. Einnig var erfitt að vera þar með útgerð vegna samgangna og samskiptaleysis en enginn sími var þar og tók 2-3 daga að fara á næstu símstöð á Þórshöfn. Nú eru Skálar í eyði.
Íbúum fór að fækka árið 1930 og um 1945 fluttu allir íbúarnir burt en ein fjölskylda flutti þó aftur þangað og bjó þar til 1954, þegar Skálar fóru endanlega í eyði. Enn má sjá þar grunna sumra húsanna, gamla bryggju og ýmsar aðrar minjar. Margar af húsarústunum hafa verið merktar.
Nokkur húsanna urðu fyrir skemmdum af sprengingum vegna tundurdufla sem Bretar lögðu í seinni heimsstyrjöldinni til varnar gegn þýskum kafbátum og er það ein af ástæðum þess að þorpið lagðist í eyði en aðalástæðurnar voru þó breyttir útgerðarhættir, hafnleysi og samgönguleysi en enginn vegur hafði verið lagður að Skálum þegar þorpið fór í eyði. Þrjú tundurdufl sprungu í fjörunni á Skálum. Fyrsta tundurduflið sprakk 26. nóvember 1941 og annað í janúar árið 1942, en ekki eru heimildir um hvenær þriðja duflið sprakk. Rafmagn var aldrei lagt að Skálum.
Sophus Bugge
thumb|right|200px|Sophus Bugge, 1901. Sophus Bugge – fullu nafni Elseus Sophus Bugge – (5. janúar 1833 – 8. júlí 1907) var norskur málvísindamaður, textafræðingur og þjóðfræðingur.
Æviágrip
Sophus Bugge fæddist í Larvik. Foreldrar: Alexander Bugge (1790–1854) timburkaupmaður og Maren Kirstine Sartz (1798–1836).
Sophus Bugge varð stúdent í Kristjaníu 1848 og tók embættispróf í textafræði 1857. Meðal kennara hans voru P. A. Munch og Rudolf Keyser. Næstu ár fékk hann styrk til námsdvalar erlendis. Árið 1860 varð hann styrkþegi í samanburðarmálfræði og sanskrít, 1864 lektor og 1866 prófessor í indóevrópskum málvísindum og fornnorsku við Háskólann í Kristjaníu.
Meginframlag Bugges er á svið norrænna málvísinda og menningarþróunar, en frá hendi hans komu einnig markverð verk í samanburðarmálvísindum, einkum í latneskri textafræði, fornítölsku, etrúsku, armensku, rómanskri orðsifjafræði og sígaunamáli.
Árið 1852 birti Sophus Bugge fyrstu vísindagrein sína: Om Consonant-Overgange i det norske Folkesprog. Á stúdentsárunum fór hann til Þelamerkur til þess að safna fornkvæðum. Hann átti umtalsverðan hlut í útgáfuverkinu Danmarks gamle Folkeviser, sem Svend Grundtvig hóf að gefa út 1853. Þetta verk er mikilvægasta safn norrænna þjóðkvæða; lokabindið (XII. bindi) kom út 1976. Sophus Bugge gaf sjálfur út Gamle norske Folkeviser (1858) sem var talin góð fyrirmynd um vísindalega útgáfu. Þó að bindin yrðu ekki fleiri, er Bugge án efa sá einstaklingur sem safnað hefur flestum norskum fornkvæðum.
Bugge vann mikið að rannsóknum á norrænum rúnaristum, og gaf út Norges indskrifter med de ældre runer. Árið 1865 gaf hann út stutta grein (sem var aðeins 23 línur) um rúnirnar á gullhornunum dönsku. Þar lagði hann fram nýja túlkun á áletruninni, með þýðingu á gotnesku, norrænu og fornensku. Bugge vildi bíða með að rökstyðja túlkunina, en með því að birta þýðingarnar sýnir hann fram á, án þess að segja það beint, að áletrunin er ekki á gotnesku, eins og P. A. Munch og fleiri höfðu haldið fram, og þar með var eðlilegt að líta svo á að málið á henni væri frumnorræna, það er undanfari norrænu málanna.
Sem textafræðingur er hann kunnastur fyrir útgáfu sína á Eddukvæðum (1867). Önnur kunn verk hans eru Studier over de nordiske Gude- og Heltesagns Oprindelse (1881–1889) og rit á sviði rúnafræði.
Sophus Bugge var fremsti textafræðingur og málvísindamaður Norðmanna um sína daga. Hann var einnig góður kennari, og mikill persónuleiki sem hafði áhrif á samtíð sína. Hann var tekinn í Vísindafélagið í Kristjaníu 1858, og Konunglega norska vísindafélagið 1865, auk þess sem hann var í mörgum erlendum vísindafélögum. Hann varð heiðursdoktor í Uppsala-háskóla á 400 ára afmæli hans 1877, og riddari af St. Ólafs-orðunni 1877, stórriddari 1890 og stórkross 1896.
Kona Sophusar Bugges (gift 6.7.1869 í Kristjaníu) var Karen Sophie Schreiner (25.4.1835–3.7.1897). Sonur þeirra var Alexander Bugge (1870–1929) prófessor í sagnfræði. Dóttir Bugges, Johanna Bugge Berge, giftist Rikard Berge, og myndskreytti tvær útgáfur þeirra Bugges og Berges af norskum ævintýrum.
Snæbjörn
Snæbjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Rhyacia
Rhyacia er ættkvísl mölflugna af ygluætt.
Hjúkrunarskóli Íslands
Hjúkrunarskóli Íslands var íslenskur skóli sem tók til starfa árið 1933 og lagðist af árið 1986.
Á árunum 1910-1920 lagði á annan tug kvenna leið sína til útlanda til þess að nema hjúkrun. Félag íslenskra hjúkrunarkvenna var stofnað árið 1919 í þeim tilgangi að auðvelda nám í hjúkrun. Félagið beitti sér fyrir því og skipulagði tveggja ára undirbúningsnám í hjúkrun í samstarfi við þau sjúkrahús sem höfðu á að skipa menntuðum yfirhjúkrunarkonum og átján mánaða viðbótarnám í Danmörku og Noregi þar sem nemarnir voru í 8 mánuði á lyflækningadeild, 8 mánuði á handlækningadeild og 2 mánuði á fæðingardeild. Undirbúningsnámið fór fram að Vífilsstöðum, Laugarnesi og Kleppi, í Farsóttarsjúkrahúsinu í Reykjavík og á sjúkrahúsunum á Akureyri, Ísafirði og í Vestmannaeyjum. Skortur var á hjúkrunarkonum og félagið lagði áherslu á að úr honum yrði bætt áður en Landspítalinn tæki starfa og stefnt var að því að þá yrði námið flutt heim að fullu.
Nám í hjúkrunarfræði við Háskóla Íslands hófst árið 1973 en fram til ársins 1986 var einnig nám í hjúkrun við Hjúkrunarskóla Íslands.
Heimildir
Lýður Björnsson: Saga Hjúkrunarskóla Íslands 1931-1986. (Reykjavík, 1990)
Masiela Lusha
Lusha hefur átt farsælan kvikmyndaferil en hún hefur leikið í mörgum Hollywood kvikmyndum. Hún fékk mikið lof gagnrýnenda fyrir frammistöðu sína í Time of the Comet (2007), Blood: The Last Vampire (2008) og Ballad of Broken Angeles (2008) og Of Silence (2009). Vinsælustu kvikmyndirnar hennar eru gamanmyndirnar Signed in Blood (2010) og Tough Business (2011).
Funkisstíll
thumb|300px|Fjölbýlishús í funkisstíl, [[Malmö, Svíþjóð. Húsið teiknaði Tage Møller 1938.]] Funkisstíll (nýtistefna eða funksjónalismi) (enska: functionalism) er byggingarstíll og stefna í arkitektúr og hönnun. Fúnkisstíl gengur út á að gera hlutina samkvæmt nýtistefnu, hagnýtingin á að ráða útlitinu. Nýtistefnan var mynduð á 3. og 4. áratug 20. aldar, en í arkitektúr nær stefnan þó fram á áttunda áratuginn, eða þar til póstmódernisminn tók við. Upphaf fúnkisstíls er oftast rakið til orða Louis Sullivan: „Form fylgir funksjón“.
Iguazú-þjóðgarðurinn
thumb|right|Iguazú-þjóðgarðurinn. Iguazú-þjóðgarðurinn (spænska: Parque Nacional Iguazú) er þjóðgarður í Argentínu. Nánar tiltekið í Iguazú í norðurhluta Misiones-héraðs í Mesópótamíu. Þjóðgarðurinn er 677 km² að stærð.
Saga
Svæðið í þjóðgarðinum var byggt fyrir 10.000 árum af veiðimönnum og söfnurum frá Eldoradense-menningunni. Þeir voru hraktir í burtu um árið 1000 e.o.t. af Gvaraníum, sem komu með nýja landbúnaðaraðferðir. Guaraníar voru svo hraktir í burtu af Spánverjum og Portúgölum á 16. öld, en arfleifð þeirra lífir í nafn þjóðgarðsins og árinnar Guaraní y guasu, sem merkir „stórt vatn“. Fyrsti skráði Evrópubúinn sem kom á svæðið var Álvar Núñez Cabeza de Vaca árið 1542. Jesúítar komu í kjölfarið árið 1609.
Þjóðgarðurinn var stofnaður árið 1934 til að vernda eina af mestu náttúruperlum Argentínu, Iguazufossa, sem eru umkringdir regnskógi. Sett voru lög um Iguazú-verndarsvæðið 7. október 1970 og það skilgreint sem vesturhluti Iguazú-þjóðargarðsins. Þótt þjóðgarðurinn sé til að vernda náttúruna með minnstu mögulegum breytingum, þá er fólki heimilt að fara um svæðið og uppbygging því tengt er einnig leyfð. Stofnun verndarsvæðisins gerði kleift að byggja alþjóðlegan flugvöll og að fjarlægja þrjú hótel. Handan Iguazu árinnar er brasilísk hliðstæða þjóðgarðsins (Iguaçu-þjóðgarðurinn). Báðir staðirnir fóru á heimsminjaskrá UNESCO árið 1984.
Lagt er til að garðurinn verði hluti þriggja landa braut fyrir líffjölbreytni, sem miðar að því að tengja verndarsvæði í Brasilíu, Paragvæ og Argentínu í Efra-Paraná. Suðausturhluti garðsins liggur að Urugua-í-héraðsgarðinum, sem er 840 km² og var stofnaður árið 1990.
Flóra og fána
Svæðið er hluti af vistverndarsvæði Atlantshafsskóga í Efra-Paraná. Í garðinum eru nokkrar sjaldgæfar dýrategundir í útrýmingarhættu eins og jagúar, marðarköttur, suðurameríkutapír, pardusköttur, rindilpáfi, mauraæta, Pipile jacutinga, harpörn og jakaregleraugnakrókódíll. Þar má einnig finna fugla eins og Cypseloides senex og stóra túkana, og spendýr eins og nefbjörn og margvísleg fiðrildi.
Eftir um 1320 km leið þá rennur Iguazú-áin í Paraná-ána um 23 km neðan við fossana. Inni í garðinum verður áin allt að 1,5 km breið. Hún stefnir fyrst suður, síðan norður og myndar þannig stóra bugðu. Árbakkarnir eru þéttvaxnir af trjám, þar á meðal kóraltré, en blóm þess er þjóðarblóm Argentínu.
Hjúskaparréttur
Hjúskaparréttur er fræðasvið innan fjölskylduréttar sem tekur á þeim lagalegum álitaefnum er snúa að hjúskap, frá stofnun og almennt til loka hans (með andláti, ógildingu eða lögskilnaði). Þrátt fyrir lok hjúskapar hverfa ekki öll lagaleg áhrif hans, t.a.m. stjórnsýslulegt vanhæfi milli fyrrum maka. Á Íslandi nær hann einnig yfir staðfesta samvist þar sem réttaráhrifin eru hin sömu. Sambúðarréttur er aðskilið fræðasvið frá hjúskaparrétti þó finna megi einhverja skörun þar á milli.
Signhildur
Signhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Gagea
Gagea er stór ættkvísl af vorblómstrandi plöntum í liljuætt. Hún finnst aðallega í Evrasíu með nokkrar tegundir sem ná til Norður Afríku og Norður Ameríku.
Ættkvíslin er nefnd eftir enska náttúrufræðingnum Sir Thomas Gage (1791-1820). Henni var upphaflega lýst sem hluta af Ornithogalum.
Tegundir
World Checklist of Selected Plant Families viðurkennir yfir 200 tegundir, þar á meðal þær sem áður voru undir Lloydia.
Jónmundur Halldórsson
Jónmundur Halldórsson útskrifaðist úr Latínuskólanum árið vorið 1896. Um haustið settist hann í Prestaskólann, þaðan sem hann útskrifaðist, kandídat í guðfræði, aldamótaárið 1900. Þann 25. september sama ár gekk hann að eiga Guðrúnu Jónsdóttur frá Eyrarkoti í Kjós. Í október sama ár vígðist hann aðstoðaprestur til sr. Helga Árnasonar í Ólafsvík og voru vígslubræður hans sr. Ólafur Briem, síðar prestur að Stóra-Núpi og æskulýðsleiðtoginn sr. Friðrik Friðriksson, stofnandi K.F.U.M og K.
Séra Jónmundur lést 5 dögum eftir áttræðisafmæli sitt.
Hafravatn
thumb|Hafravatn. Hafravatn er vatn í nágrenni höfuðborgarsvæðisins rétt austur af Úlfarsfelli. Flatarmál þess er rúmur ferkílómetri og er dýpt mest 28 metrar. Seljadalsá rennur í vatnið og úr því rennur Úlfarsá/Korpa. Skógrækt er í nágrenni vatnsins og gönguleiðir. Veiði er stunduð í vatninu; mest bleikja og silungur. Ýmis afþreying hefur þar verið eins og bátsferðir, vatnaskíði og svifflug. Nokkuð er um sumarbústaði í nágrenni vatnsins.
1214
thumb|right|[[Orrustan við Bouvines.]] Árið 1214 (MCCXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Löss
thumb|Löss í Argentínu. Löss eða fokset eru vindborin setlög. Oftast hafa þau myndast við lok ísaldar við hörfun jökla. Vindar feyktu bergmylsnu sem jöklarnir brutu. Orðið löss er komið úr þýsku og merkir laus, fínn sandur. En löss er í formi silts. Meðal algengustu steinda löss eru kvars ,feldspat og glimmer.
Um 10% yfirborðs lands jarðar er úr löss. Þau geta orðið hundruð metra þykk. Löss-jarðvegur er yfirleitt frjósamur.
Tengill
Vísindavefur - Hvað er löss?
Emilíana
Emilíana er íslenskt kvenmannsnafn.
Erfingi
Erfingi samkvæmt erfðarétti er sá aðili sem fékk, er að fá, eða stendur til að fá arf frá arfleifanda. Erfingjar skiptast niður í nokkra flokka eftir stöðu þeirra við úthlutun arfs. Íslensku erfðalögin (nr. 8/1962) heimila erfingja að afsala sér arfi ef arfleifandi samþykkir. Erfingja er einnig frjálst að hafna arfi þegar til stendur að úthluta honum, en um þann rétt er þó ekki sérstaklega getið í lögunum.
Algengt er að lög ríkja kveði á um að morðingi geti ekki erft eftir þann sem viðkomandi myrðir. Þá er í lögum sumra ríkja að sé manneskju nauðgað og barn sé getið við þá háttsemi, komi nauðgarinn þá ekki til greina sem erfingi þess barns. Þá gæti ófætt barn talist erfingi foreldris þess sem deyr fyrir fæðingu þess, ef það fæðist lifandi.
Bréferfingjar
Bréferfingjar eru þeir aðilar sem byggja rétt sinn til arfs samkvæmt ákvæðum í erfðaskrá. Sá arfur kallast bréfarfur. Þó þarf að athuga að erfingjar sem falla undir aðra flokka geta að auki verið bréferfingjar.
Einkaerfingjar
Einkaerfingi er sá aðili sem erfir einn allan arf úr dánarbúi arfleifanda, óháð því hvort um sé að ræða bréfarf eða lögarf.
Lögerfingjar
Lögerfingi er sú persóna sem byggir rétt sinn á arfi samkvæmt sjálfgefnu fyrirkomulagi í lögum. Sá arfur kallast lögarfur.
Ríkissjóður
Ríkissjóður fær allan arf sem ekki er hægt að úthluta til bréferfingja né (annarra) lögerfingja.
Skylduerfingjar
Skylduerfingi er sá lögerfingi sem fær arf eftir arfleifanda óháð afstöðu hins síðarnefnda. Sá arfur kallast skylduarfur. Í íslenskum rétti eru skylduerfingjar arfleifanda maki arfleifanda ásamt börnum hans, eða staðgenglum þeirra úr röðum niðja þeirra séu þau látin. Samkvæmt íslensku erfðalögunum getur arfleifandi eingöngu ráðstafað ⅓ hluta ef til staðar er skylduerfingi.
Höll Ho-konungsættarinnar
thumb|200px|Höll Ho-konungsættarinnar. Virki eða Höll Ho-konungsættarinnar (víetnamska: Thành nhà Hồ; einnig Tây Đô höllin eða Tây Giai höllin) er þjóðgarður í Víetnam, í héraðinu Thanh Hoa, um 150 km sunnan við Hanoi. Hún var reist árið 1395 til að verja Dai Viet fyrir innrás af hálfu Ming-keisaraættarinnar í Kína.
Þann 27. júní 2011 var hún sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Zac Efron
Zachary David Alexander Efron (f. 18. október 1987) er bandarískur leikari og söngvari. Hann byrjaði að leikferil sinn árið 2000 og varð þekktur meðal yngri áhorfenda eftir að hafa leikið í Disney Channel bíómyndinni High School Musical og Warner Bros sjónvarpsþáttunum Summerland. Hann lék einnig í Link Larkin og í kvikmyndinni Hairspray.
Árið 2008 lék hann í Seventeen sem Miki O'Donnell, Footloose sem Ren McCormick og High School Musical 3 sem Troy Bolton. Efron á í ástarsambandi við Vanessu Anne Hudgens. (síðast staðfest í september 2008 þar sem þau voru trúlofuð)
Snæbjörn Steingrímsson
Snæbjörn Steingrímsson (fæddur 28. nóvember 1972) er fyrrum framkvæmdarstjóri samtaka myndrétthafa á Íslandi (SMÁÍS). Snæbjörn sótti háskólann The Glasgow Academy en hann var í námi þar frá árinu 1985 til 1990 og útskrifaðist þaðan. Árið 2000 varð hann starfsmaður Samfilm, sem er í eigu Sambíóana, vann þar til desember 2006, og í janúar 2007 tók hann við sem framkvæmdastjóri Samtaka Myndrétthafa á Íslandi. Hann gengdi því starfi í 7 ár eða til maí 2014. Árið 2009 hóf hann lögfræðinám við Háskólann í Reykjavík sem hann lauk árið 2012 og útskrifaðist með BA réttindi í lögfræði. Hann fór í framhaldsnám í Háskóla Reykjavíkur 2012 til 2014.
Ferill
Snæbjörn Steingrímsson var framkvæmdastjóri Samtaka Myndrétthafa á Íslandi (SMÁÍS) frá árinu 2007. Hann gengdi lykilstöðu SMÁÍS og var hvað mest í fjölmiðlum á þessu tímabili varðandi ólöglegt niðurhal á Íslandi. SMÁÍS höfðaði mál gegn Svavari Lútherssyni (etc Torrent.is málið), sem SMÁÍS vann í Héraðsdómi Reykjaness. Snæbjörn lét af störfum sem framkvæmdastjóri SMÁÍS í apríl 2014. Stjórn SMÁÍS kærði hann fyrir fjárdrátt í félaginu SMÁÍS og óskaði stjórnin samleiðis eftir að SMÁÍS yrði tekið til gjaldþrotaskipta og úrskuðaði Héraðsdómur Reykjavíkur það gjaldþrota 27. ágúst 2014.
Sambúðarréttur
Sambúðarréttur er fræðasvið innan fjölskylduréttar sem tekur á þeim lagalegum álitaefnum er snúa að sambúð, frá stofnun hennar og almennt til slita hennar. Þrátt fyrir slit sambúðar hverfa ekki öll lagaleg áhrif hennar, t.a.m. stjórnsýslulegt vanhæfi milli fyrrum sambúðarmaka. Ólíkt íslenskum hjúskaparrétti er ekki til nein heildstæð íslensk löggjöf um sambúð og eru því lagaákvæðin er snúa að fræðasviðinu á víð og dreif um lagabálkinn, og ekki alltaf samræmi milli þeirra um hvað teljist til sambúðar og hvað ekki.
Georges Clemenceau
Georges Benjamin Clemenceau (28. september 1841 – 24. nóvember 1929) var franskur stjórnmálamaður, læknir og blaðamaður. Hann var forsætisráðherra Frakklands 1906-1909 og 1917-1920.
Æviágrip
Clemenceau fæddist þann 28. september 1841 í Mouilleron-en-Parades í Vendée inn í fjölskyldu róttækra lýðveldissinna. Hann var sonur læknis og nam sjálfur læknisfræði í París á unga aldri. Þar rak hann tímaritið Travail ásamt Émile Zola og hvatti til andspyrnu gegn einveldisstjórn Napóleons III. Clemenceau fékk að dúsa í fangelsi í nokkrar vikur vegna útgáfu blaðsins. Eftir að honum var sleppt flutti Clemenceau til New York og vann þar sem læknir og frönskukennari. Í Bandaríkjunum kynntist hann og kvæntist Bandaríkjakonunni Mary Elizabeth Plummer. Þau eignuðust þrjú börn saman en hjónaband þeirra var ekki farsælt til lengdar og þau skildu síðar í mikilli óvild.
Stjórnmálaferill
Clemenceau sneri aftur til Frakklands árið 1870 eftir að Napóleon III var steypt af stóli í fransk-prússneska stríðinu og þriðja franska lýðveldið stofnað. Hann sat á franska þinginu þegar samið var um frið við Prússa og kaus gegn því að Frakkar létu af hendi héröðin Alsace-Lorraine við Rínarfljót. Þegar meirihluti þingsins greiddi atkvæði með þessum friðarskilmálum sagði Clemenceau upp þingsæti sínu og var kjörinn borgarstjóri í Montmartre-úthverfi í París. Auk þess var hann forseti héraðsráðs borgarinnar við lýðveldisstofnunina og sat á þingi fyrir Róttæka lýðveldisflokkinn árin 1871 og 1876 – 1893. Þegar íbúar Parísar risu upp og mynduðu Parísarkommúnuna reyndi Clemenceau að miðla málum milli kommúnumanna og ríkisstjórnarinnar en tókst það ekki og sagði því af sér sem borgarstjóri Montmartre.
Clemenceau háði um sex eða sjö einvígi á stjórnmálaferli sínum; hið fyrsta gegn herforingja sem sakaði hann um að hafa ekki gert nóg til að vernda hermenn sem höfðu látið líf sín í uppþoti í Montmartre og annað eftir að hafa verið sakaður um fjárdrátt.
Sem þingmaður Róttæka lýðveldisflokksins frá 1871 barðist Clemenceau fyrir sýknun uppreisnarmanna Parísarkommúnunnar og fékk því framgengt árið 1879. Clemenceau og flokksbræður hans voru óvinveittir prestastéttinni og börðust fyrir aðskilnaði ríkis og kirkju. Auk þess var hann andstæðingur frönsku nýlendustefnunnar og þótti hneisa að frönskum herafla væri sóað í Afríku og Asíu „engum til gagns öðrum en auðkýfingum og nýlendugróðamönnum Parísar.“ Hann var ákafur stuðningsmaður þess að Frakkland legði áherslu á að endurheimta héröðin sem Þýskaland hafði haft af Frakklandi í lok fransk-prússneska stríðsins árið 1871. Í nýlendumálum var hann á öndverðum meiði við flesta franska ráðamenn og kom því m.a. til leiðar að Jules Grévy sagði af sér sem forseti Frakklands vegna ágreinings um þau.
Clemenceau var stofnandi tímaritsins La Justice og samtaka um borgararéttindi auk þess sem hann vann lengi hjá dagblaðinu L'Aurore. Hann tók virkan þátt í málsvörn Alfreds Dreyfusar í Dreyfusmálinu og birti margar helstu varnarritgerðir Émile Zola í L'Aurore.
Fyrri ráðherratíð
Árið 1902 var Clemenceau kjörinn á þing í Var-kjördæmi í suðurhluta Frakklands og var gerður að innanríkisráðherra árið 1906. Hann leit á sig sem „yfirlöggu Frakklands“ og hlaut gælunafnið „Tígrisdýrið“ eða „le Tigre“. Í lok ársins 1906 var hann gerður að forsætisráðherra og gegndi þeirri stöðu í þrjú ár ásamt innanríkisráðherraembættinu. Á ráðherratíð hans var franska kirkjan að fullu aðskilin ríkinu. Þótt Clemenceau væri vinstrisinnaðari en flestir forsætisráðherrar Frakklands á undan honum lenti hann oft upp á kant við leiðtoga franskra sósíalista og varð alræmdur sem verkfallabrjótur meðal frönsku verkalýðshreyfinganna.
Eftir að ráðherratíð hans lauk gekk Clemenceau aftur á þing og stofnaði tímaritið L'Homme libre („Frjálsi maðurinn“) en breytti nafni blaðsins í L'Homme enchaîné („Hlekkjaði maðurinn“) eftir að hafa orðið fyrir ritskoðun í byrjun fyrri heimsstyrjaldarinnar.
Forsætisráðherra í fyrri heimsstyrjöldinni
Þann 16. nóvember 1917 skipaði Raymond Poincaré Frakkaforseti Clemenceau forsætisráðherra á ný og Clemenceau kom á fót nýrri ríkisstjórn tileinkaðri stríðsrekstrinum. Clemenceau heimsótti skotgrafirnar oft, var dögum saman meðal hermannana á víglínunum og talaði kjark í þá. Hann var ákafur stuðningsmaður þess að stefnt yrði að gersigri á þýska keisaradæminu og Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari lýsti því jafnvel yfir í endurminningum sínum að það hefði einkum verið forysta Clemenceau undir lok stríðsins sem gerði gæfumuninn fyrir bandamenn:
"„Helsta ástæðan fyrir ósigri Þjóðverja? Clemenceau. […] Nei, það var ekki innkoma Bandaríkjamanna í stríðið og hinn mikli liðsauki sem þeir veittu […] Ekkert af þessu skipti eins miklu máli og þessi ofsafengni litli gamlingi sem fór fyrir ríkisstjórn Frakka. […] Ef við hefðum haft einhvern eins og Clemenceau hefðum við ekki tapað stríðinu.“"
Clemenceau hafnaði öllum tillögum um undanlát gegn Þjóðverjum og um að samið yrði um frið án þess að ná fram fullnaðarsigri. Clemenceau tók hart á fjölmiðlum og stjórnmálamönnum þar sem farið var að bera á uppgjafartón og lét m.a. handtaka fyrrverandi forsætisráðherrann Joseph Caillaux fyrir landráð vegna ráðabruggs hans um að reyna koma á friði við Þjóðverja. Þó var nokkuð slakað á ritskoðun í stjórnartíð Clemenceau og hún einskorðuð við málefni sem snertu hernaðarmál. Clemenceau lét þau orð falla að „rétturinn til að móðga meðlimi ríkisstjórnarinnar [væri] órjúfandi“ eftir að grein var birt sem gagnrýndi hann harðlega.
Parísarráðstefnan
Eftir uppgjöf Þjóðverja fór Clemenceau fyrir friðarráðstefnunni í París og var óbilgjarnastur leiðtoga Bandamanna í garð Þjóðverja við gerð Versalasamninganna. Margir franskir áhrifamenn, þ. á m. Poincaré forseti og Ferdinand Foch marskálkur, voru þó enn harðari í garð Þjóðverja og fannst Clemenceau sýna óvininum of mikla linkind þar sem hann krafðist þess ekki að endingu að Rínarlandið yrði hernumið til þess að skapa höggpúða á milli Frakklands og Þýskalands.
Körfuvíðir
Körfuvíðir (fræðiheiti: Salix viminalis) er víðitegund upprunalega úr Evrópu og vesturhluta Asíu. Hann nær oft 3 til 6 metra hæð í heimkynnum sínum og er vaxtahraðinn mikill. Börkurinn er grágrænn og greinarnar langar. Blöðin eru löng.
Georges Clemenceau
Parísarráðstefnan
Tilraun var gerð til þess að myrða Clemenceau á meðan friðarráðstefnan stóð yfir. Anarkistinn Émile Cottin skaut nokkrum skotum að forsætisráðherranum fyrir utan heimili hans og hæfði hann með einni kúlu á milli rifbeinanna. Skotsárið var ekki banvænt en læknar þorðu ekki að fjarlægja byssukúluna úr líkama Clemenceau af ótta við að valda frekari skemmdum. Kúlan var því í Clemenceau það sem hann átti eftir ólifað. Clemenceau fór áfram fyrir friðarráðstefnunni og gantaðist síðar um hve óskotvís tilræðismaðurinn hefði verið: „Við vorum að vinna hræðilegasta stríð mannkynssögunnar, og samt er hér Frakki sem missir marks með sex af sjö kúlum á dauðafæri. Auðvitað verður að refsa manninum fyrir að fara með vopn af slíku gáleysi, og fyrir óhittni hans. Ég mæli með því að hann verði lokaður inni í átta ár og fái stranga þjálfun í skotfimi.“