cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kristján Þór Júlíusson
Guggumálið
Ísfirðingar voru þó ekki í rónni. Þorsteinn Már Baldvinsson reyndi að sannfæra Ísfirðinga og sagði við sameininguna „Guggan verður áfram gul og gerð út frá Ísafirði.“ Þessi orð urðu fleyg. Hann sló einnig á óánægju Ísfirðinga með því að gera Kristján að stjórnarformanni Samherja. Í þetta lásu Ísfirðingar heiðursmannasamkomulag um að þeir gengju fyrir störfum um borð. Það þótti þó bregðast þegar Akureyringur var ráðinn í hið veigamikla starf yfirvélstjóra um borð. Guðbjörgin kom auk þess ekki til Ísafjarðar eftir sameininguna. Hún var eftir þetta við veiðar á Flæmska hattinum, meðal annars á pólskum veiðiheimildum, þar til hún var leigð til þýskrar útgerðar um haustið og loks seld til þýska útgerðafélagsins DFFU, sem er reyndar í eigu Samherja, árið 1999.
Tenglar
Greinar eftir Kristján Í fjölmiðlum
Kumlateigurinn á Ingiríðarstöðum
Ingiríðarstaðir er eyðibýli í Þegjandadal, S-Þingeyjarsýslu. Dalurinn er um 7km langur og gengur inn til suðurs frá Grenjaðarstað, milli Þorgerðarfjalls og Múlaheiðar. Árið 2008 fannst kuml vestan og ofan við eyðibýlið, en fleiri kuml fundust við frekari rannsóknir á þeim árum sem fylgdu.
Þegjandadalur
Þegjandadals er getið í Landnámu, en samkvæmt henni var dalurinn hluti af landnámi Grenjaðar Hrappssonar er bjó á Grenjaðarstað. Heimildir um byggð í dalnum er að finna í máldögum Múlakirkju og Grenjaðarstaðarkirkju frá 1318 og 1394, en þá eru alls sex jarðir taldar upp í dalnum. Ekki löngu eftir virðist allur dalurinn hafa lagst í eyði, en í vitnisburði frá 1458 kemur fram að Grenjaðarstað hafi tilheyrt "selstaða í Þegjendadal" austanverðum. Ýmsar getgátur hafa verið uppi um hvenær nákvæmlega og af hverju byggð hafi lagst af á Þegjandadal en víst er talið að þar hefur ekki verið búið eftir 15. öld.
Ingiríðarstaðir
Fornleifastofnun Íslands skráði menningarminjar í Þegjandadal árið 2005 í samstarfi við Hið þingeyska fornleifafélag. Skráð voru sjö bæjarstæði og á einu þeirra, Ingiríðarstöðum, fundust yfir 30 fornminjar, þar á meðal bæjarhóll, mögulegt bænhús og mikil garðlög. Allar virtust þessar rústir ævafornar, en ekki er hægt að útiloka að sumar tóftirnar hafi byggst eftir 15. öld, hugsanlega vegna seljarbúskapar.
Ári síðar leiddi Howell M. Roberts fornleifafræðingur leiðangur til rannsókna á bæjarhúsum, kirkjuminjum og garðleifum á eyðibýlinu. Veitti Howell því athygli að rétt utan við vallargirðinguna, sem umlykur minjarnar vottaði fyrir reglulegum holum eða gryfjum. Er þessi staður rúmum 100 m vestan við bæjarstæði Ingiríðarstaða. Þar er landið þakið lyngi og afar þýft. Holurnar minntu á kuml sem fundist hafa m.a. á Litlu-Núpum í Aðaldal, Lyngbrekku í Reykjadal og Saltvík í Reykjahverfi. Milli holanna og vallargarðs liggur gömul reiðleiðin út og suður eftir dalnum, og má enn sjá allmarga paldra hlið við hlið. Við prufugröft kom í ljós að þar reyndist vera greftrunarstaður frá heiðni.
Kumlateigurinn: uppgreftir og rannsóknir
Hér fyrir neðan er gerð grein fyrir hverju kumli fyrir sig, en hestgröfunum er lýst með þeirr mannsgröf sem nálægust er enda virðast þær eiga saman í öllum tilfellum.
Kuml 1
Fyrsta kumlið er fannst var mannskuml, hrossgröf norðan þess en mjótt haft á milli. Yfir gröfunum lá óhreyfð eldfjallagjóska frá 1477. Báðar grafirnar hafa orðið fyrir raskai einhverntíma milli greftrunar og löngu áður en gjóskan féll. Þrátt fyrir raskið fundust beinaleifar manns, líklega karls, og hefur hann verið 35 ára eða eldri er hann lést. Hrossið var 5-6 ára þegar það var fellt og lagt í gröf, en engin merki um slátrun þess var hægt að greina á beinum þess. Athyglisvert er að í gröfunum var enn dýrmætt haugfé að finna. Í mannsgröfinni fundust í vöndli lítið blýmet og silfurþynna sem hugsanlega hafa verið í leðurpyngju við belti. Í hrossgröfinni voru enn leifar af skrauti af reiðtygjum, þ.e.a.s. beit, bronsþynnum með upphleyptu skrauti.
Kuml 2
Árið 2009 fundust 2 grafir 6 m sunnan við kuml 1. Var þar eitt mannskuml og hrossgröf með tveimur hrossum í. Yfir báðum gröfum lá gjóskulag frá 1300 óhreyft, en þeim hafði sýnilega verið raskað áður. Með hliðum mannsgrafarinnar lá röð af járnnöglum og er líklegt að hinn látni hafi verið lagður í kistu. Í gröfinni voru nokkur bein úr fullorðnum manni, en kyn og aldur bíður greiningar. Í kumlinu voru enn töluverðar haugfjárleifar: þrjú brot úr armböndum úr silfri, tvö brot úr silfurpeningum og eitt ógreinilegt silfurbrot, tvær stórar og skreyttar sörvistölur, skreytt beltissylgja úr koparblendingi, beltissproti með skrauti og áföstum slitrum úr leðri og ókennileg járnbrot. Við hvert horn grafarinnar var um 40 sm djúp hola, og sýnir að fjórar stoðir hafi verið reistar við gröfina. Austan megin í hrossgröfinni lá hestur en vestanmegin voru einungis leifar af framhluta hests. Á milli hrossanna hafði verið lagt tré eða planki einhverskonar. Með hrossinu austan plankans voru heilleg beisli og reiðtygi skreytt með fjöldanum öllum af af litlum málmþynnum með upphleyptu skrauti úr bronsi.
Kuml 3
Í kumli 3 voru tvær grafir, með breiðu hafti á milli. Báðum gröfunum hafði verið raskað. Á yfirborði var að sjá eins og 2 þústir með dæld í kolli. Þegar yfirborðslög voru fjarlægð kom í ljós að gjóskulagið 1477 lá óraskað yfir þústunum sem og slitrur af 1300 gjóskulaginu. Þar undir kom í ljós mjög blönduð mold og sáust þar brúnir tveggja grafa. Báðar grafirnar eru aflangar, og snúa því sem næst frá NV til SA. Syðri gröfin er 1.40m löng, 0.65m breið og 0.61m djúp. Í fyllingunni var hrafl af mannabeinum og fáein járnbrot. Við hvert grafarhorn voru stoðarholur og í þeim voru stoðarsteinar og holrými, væntanlega eftir viðinn. Virðist sem stoðirnar hafi verið látnar standa á ská yfir gröfina.
Nyrðri gröfin var 1.55m löng, 0.90m breið og 0.90m djúp. Í henni fundust fáein hrossbein, einkum tennur og leifar af höfuðkúpu úr hrossi. Þar voru heilleg kjaftamél úr járni, nokkrir járnnaglar og brot. Röð af smærri steinum lágu í boga með norðvesturhorni hrossgrafarinnar. Gæti þar verið um að ræða botn eða brún haugs sem upphaflega hefur verið yfir gröfinni.
Kuml 4
Um 3 m SSV við kuml 3 voru enn tvær grafir, báðar raskaðar í fornöld og öll ummerki á sama veg og yfir kumli 3. Syðri gröfin var 1.72m löng, 0.95m breið og 0.52m djúp. Í henni fundust fáein bein úr manni, 2 sörvistölur úr gleri, og fáein járnbrot. Við horn grafarinnar voru allt að 35-40 sm breiðar og 50 sm djúpar stoðarholur, 2 norðan megin og 3 sunnan megin. Voru þær nær fylltar með smáum ávölum steinum.
Nyrðri gröfin var 1.14m löng, 0,90m breið og 0.71m djúp. Í henni var mikið af hrossbeinum, nær heilt hross og fáein járnbrot. Við vesturhlið þessarar grafar var bunga af mold og grjóti, sýnilega leifar af lágum haug sem hafði verið rofinn og líklega skemmst við uppblástur síðar.
Kuml 5
Árið 2012 fannst enn eitt kuml um 6 m vestan við kumlið með stoðarholunum sem var rannsakað árið 2009 (kuml 3). Þar sneri gröfin í N-S, 1.7m löng og 0.7m breið, og hafði hún verið tekin í gegnum landnámssyrpuna. Yfir gröfinni og fyllingu hennar lá gjóskulagið frá 1300. Ljóst er að kumlið hefur verið opnað áður en það gjóskulag féll. Í gröfinni fundust leifar af beinagrind úr manni (tennur og útlimabein), nokkur járnbrot og viðarleifar.
Kuml 6
Um 4 m suðvestan við kuml 5 fannst önnur gröf 2012. Gröfin sneri í N-S, 1.6m löng og 0.7m breið, og hafði verið tekin í gegnum landnámssyrpuna. Á bökkum grafarinnar hafði verið reistur lágur garður eða veggur úr torfi og síðan lagt yfir með grjóti, um 3.1m löng og 2.2m breið hleðsla. Eru þessi ummerki líklega leifar af haug sem gerður hefur verið yfir gröfinni. Ofan á hleðslunum og grafarfyllingu lá gjóskulagið frá 1300. Ljóst er að kumlið hefur verið opnað áður en það féll. Í gröfinni fundust leifar af beinagrind úr manni (höfuðkúpubein, tennur og útlimabein), nokkur járnbrot, koparbrot og viðarleifar.
Kuml 7
Við uppgröft haustið 2013 komu í ljós tvær grafir með mjóu hafti á milli þeirra og svipar til kumlapara sem fundist höfðu á hverju ári frá upphafi rannsókna. Ljóst var að báðum gröfunum hafði verið raskað fyrir margt löngu, rétt eins og allar grafir sem fundist hafa til þessa á Ingiríðarstöðum, og reyndar í allri Þingeyjarsýslu síðustu ár. Gjóskulög eru vel varðveitt í dalnum og sjá mátti að Heklulag sem talið er að hafi fallið um 1300 lá ekki aðeins yfir gröfunum, heldur og raskinu sem þær höfðu orðið fyrir síðar. Grafirnar voru báðar aflangar og ofan í þeim fylling af lausum jarðvegi og stöku steinum. Talsvert var af beinum í báðum gröfum, en þau voru í lélegu ástandi og sundurlaus. Í nyrðri gröfinni voru nokkur hestbein sem lágu eðlilega saman, nokkur leggjabein og hestkjálki, en einnig stök mannstönn. Í syðri gröfinni voru einnig fáeinir laglar og járnbrot.
Samantekt
Uppgreftinum á kumlateig þessum er enn ólokið, og eflaust munu frekari rannsóknir varpa skýrara ljósi á staðinn.
Ítarefni
Skýrslur um rannsóknir á kumlateignum á Ingiríðarstöðum:
Binni í Gröf
Benóný Friðriksson, (7. janúar 1904 – 12. maí 1972) betur þekktur sem Binni í Gröf, var landsfrægur aflamaður. Hann fæddist í Vestmannaeyjum og var sonur formannsins Friðriks Benónýssonar og Oddnýjar Benediktsdóttur sem bjuggu í Gröf á Vestmannaeyjum.
Binni hóf að sækja á sjó aðeins 12 ára gamall. Binni gerðist með afbrigðum góður sjó- og aflamaður, einhver mesti sem við Vestmannaeyjar hefur fiskað. Binni réri fyrstu vertíðar sínar með vélbátnum m/b Nansen og var hann formaður á bátnum í forföllum Jóhanns á Brekku. Árið 1926 var honum boðið að taka formennsku á vélbátnum m/b Gullu. Þar var hann starfandi þrjár vertíðir, síðan tók hann við bátnum Newcastle, og var svo með vélbátana m/b Gottu, m/b Heklu, m/b Gulltopp, e/s Sævar, m/b Þor og m/b Andvara. Eftir það keypti hann skipið m/b Gullborg og varð landsþekktur fyrir formennsku sína á þeim bát.
Binni varð aflakóngur í Vestmannaeyjum árið 1954 og hélt þeim titli samfellt í sex vertíðir, og fékk titilinn margoft til viðbótar yfir ævina.
Benóný hafði ávallt duglegri skipshöfn að stjórna enda samrýmdist hverskonar seinagangur og stirðleiki ekki skapi skipstjórans.
Binni var sæmdur fálkaorðunni árið 1971 fyrir störf sín. Kona hans var Katrín Sigurðardóttir frá Þinghól í Hvolhreppi og áttu þau saman átta börn. Binni lést þann 12. maí 1972 á sjúkrahúsi Vestmannaeyja rúmri viku eftir að hann féll í höfnina í Vestmannaeyjum á leið upp landganginn í bátinn sinn.
Heimildarmyndin Hafið gaf og hafið tók var gerð um ævi og feril Binna.
Megas (hljómplata)
Megas er fyrsta hljómplata Megasar, gefin út árið 1972. Platan var endurútgefin 1994 og 2002.
Öll lögin voru tekin upp í Noregi, í Oslo Teskniske Skole, nema Spáðu í mig, en það var hljóðritað á samkomu Íslendinga í Osló.
Hljóðfæraleikur
Útsetningar: Tore Tambs-Lyche og Øivind Ekman Jensen
Ljósmyndir: Haraldur S. Blöndal
Hamarsfjörður
Hamarsfjörður er grunnur fjörður eða lón á Austurlandi milli Melrakkness og Búlandsness. Fyrir sunnan fjörðinn er Álftafjörður en Berufjörður að austan. Fyrir utan Álftafjörð og Hamarsfjörð liggur sandrif og lokar það fjörðunum. Inn af firðinum liggur Hamarsdalur, og í fjörðinn rennur Hamarsá. thumb|center|800px|Hamarsfjörður.
Sögufrægir staðir í Hamarsfirði
Bragðavellir er bær í Hamarsfirði í Djúpavogshreppi. Þar fannst elsti peningur sem fundist hefur á Íslandi en það er rómverskur koparpeningur sem sleginn var í borginni Cyzicus í Litlu-Asíu á árunum 270-75 e. Kr. Hann fannst í húsarústum á Bragðavöllum í Hamarsfirði árið 1933 en 1905 hafði fundist þar annar rómverskur peningur, lítillega yngri, frá 276-82 e. Kr., sem sleginn var í Róm. Í hvorugt skiptið var gerð nein fornleifarannsókn á staðnum þannig að erfitt er að segja mikið um af hverju þessir peningar lágu þarna. Af öðrum gripum sem fundust á Bragðavöllum má þó ætla að rústirnar séu miklu yngri en peningarnir, frá víkingaöld eða síðar. Fræðimönnum hefur orðið mjög tíðrætt um þessa peninga og hefur verið stungið upp á að þeir sýni að Rómverjar hafi komið hingað, að peningarnir hafi komið með Pöpum eða að þeir hafi komið með norrænum mönnum á víkingaöld.
Djáknadys er steinhrúga rétt neðan við þjóðveginn í Hamarsfirði. Sagt er að Djákninn á Hamri og presturinn á Hálsi hafi hist þar og ósætti komið upp milli þeirra sem endaði með því að þeir drápu hvorn annan. Þeir eiga að vera dysjaðir þar og þeir sem aka þar framhjá í fyrsta skipti eiga að henda steini í dysina til þess að ferðalagið verði óhappalaust.
Valtýskambur er steinkambur í Hamarsfirði. Maður að nafni Valtýr var dæmdur til dauða fyrir sauðaþjófnað en fékk tækifæri til að bjarga lífi sínu með því að standa á haus fremst á Valtýskambi meðan á messutíma stóð. Það tókst honum og fékk að launum líf sitt.
Strýta er eyðibýli í Hamarsfirði. Þar fæddust listamennirnir Ríkarður Jónsson myndhöggvari og Finnur Jónsson listmálari. Safn Ríkarðs Jónssonar er til húsa í Löngubúð.
Parakeelya uniflora
Parakeelya uniflora er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Lyngberg
Lyngberg er íslenskt millinafn.
Jökulrós
Jökulrós er íslenskt kvenmannsnafn.
Magdal
Magdal er íslenskt millinafn.
Alchemilla erythropoda
Alchemilla erythropoda er fjölær jurt af rósaætt (Rosaceae). Hún vex frá Tyrklandi til Íran.
Hermenn Gula skuggans
Hermenn Gula skuggans er unglingasaga eftir Henri Vernes.
Söguþráður
Hverjir eru þessir óhugnanlegu hermenn Gula Skuggans, sem láta sér hvorki bregða við sár né bana og att er út í ófrið við alla veröldi, og helst er útlit fyrir, að þeir í grimmdaræði sínu ætli að gereyða öllu kviku? Það er í ís og helkulda Norðuríshafsins, að Bob Moran og vinur hans Bill Ballantine upptötva hið ótrúlega upphaf þessara undravera, eins konar gervimanna, sem Guli skugginn er farinn að framleiða eins og á færibandi. Þetta eru leikföng hans, sem ætla er það göfuga hlutverk að útrýma með öllu vestrænni menningu og þar með gersigra heiminn. En Bob þekkir Gula skuggann og vélræði hans, og veit að nú er sá máttugi herra Ming farinn að leika sér á ný.
Aðalpersónur
Bob Moran, Bill Balantine, Sir Archibald Baywater, Herra Ming (Guli skugginn), Tanía Orloff, Lingli
Sögusvið
London, England - Danaeyja, Vestur-Svalbarði
Oddgeir Kristjánsson
Oddgeir Kristjánsson fæddist í Vestmannaeyjum þann 16. nóvember 1911 og lést langt um aldur fram árið 1966. Á barnsaldri hneigðist hugur Oddgeirs til tónlistar og á þrettánda ári var hann farinn að leika á trompet í lúðrasveit í Eyjum.
Fyrir hvatningu góðra manna fór Oddgeir til Reykjavíkur í fiðlunám til Þórarins Guðmundssonar. Það stóð þó aðeins í einn vetur því heimskreppan skall á og lokaði leiðum. Veturinn 1944-45 var hann við tónfræðinám hjá Róbert A. Ottóssyni. Það varð honum drjúgt veganesti.
Dæmi um ógleymanleg lög eftir Oddgeir eru Vor við sæinn, Gamla gatan, Ég veit þú kemur, Ágústnótt, Ship ohoj og Sólbrúnir vangar
Oddgeir og kona hans Svava Guðjónsdóttir eignuðust þrjú börn: Hrefnu, Kristján, en hann lést á níunda ári, - og Hildi. Oddgeir var aðeins 54 ára þegar hann lést.
Hróðmar
Hróðmar er íslenskt karlmannsnafn.
Jón Pétursson (háyfirdómari)
Jón Pétursson (16. janúar 1812 – 16. janúar 1896) sýslumaður, alþingismaður og háyfirdómari var fæddur á Víðivöllum í Blönduhlíð í Skagafirði og voru foreldrar hans Pétur Pétursson prófastur á Víðivöllum og síðari kona hans, Þóra Brynjólfsdóttir. Bræður hans voru þeir Pétur Pétursson biskup og Brynjólfur Pétursson Fjölnismaður og voru þeir oft kallaðir einu nafni Víðivallabræður.
Fyrri kona Jóns var Jóhanna Sofía Bogadóttir (7. febrúar 1823 – 21. maí 1855), dóttir Boga Benediktssonar á Staðarfelli og Jarþrúðar Jónsdóttur. Á meðal barna þeirra voru tvíburarnir séra Pétur og séra Brynjólfur og blaða- og kvenréttindakonan Jarþrúður. Seinni kona Jóns var Sigþrúður (19. mars 1830 – 17. október 1912), dóttir séra Friðriks Eggerz í Akureyjum og Arndísar Pétursdóttur. Á meðal barna þeirra voru hinir kunnu Sturlubræður.
Vetrarblóm
Vetrarblóm (fræðiheiti: Saxifraga oppositifolia) er jurt af steinbrjótsætt sem ber rauð eða rauðfjólublá blóm. Vetrarblóm vex víða á norðurslóðum og til fjalla sunnar, t.d. í norðurhluta Bretlands, Ölpunum og í Klettafjöllunum.
Vetrarblóm vex í klettum, á melum og rindum. Það er algengt um allt Ísland.
Greiningareinkenni
Sprotar vetrarblóms eru jarðlægir og oft um 5 til 20 cm á lengd. Laufblöðin eru 3-4 mm og öfugegglaga. Blómin eru 10 til 15 mm í þvermál. Þau eru rauð eða rauðfjólublá.
Samlífi
Á Íslandi vex sveppurinn grasmúrgróungur (Pleospora herbarum) á dauðum vefjum ýmissa plöntutegunda, meðal annars á vetrarblómi.
Vetrarblóm getur verið millihýsill fyrir víðiryðsvepp (Melampsora epitea).
Sigfús M. Johnsen
Sigfús Maríus Jóhannsson Johnsen (28. mars 1886 – 9. janúar 1974) var frá húsinu Frydendal í Vestmannaeyjum. Hann var lögfræðingur frá Kaupmannahafnarháskóla og útskrifaðist þaðan árið 1914.
Hann var í um þrjátíu ár fulltrúi í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu í Reykjavík. Árið 1940 varð hann bæjarfógeti í Vestmannaeyjum.
Eiginkona Sigfúsar, Jarþrúður P. Johnsen, starfaði mikið og farsællega að ýmsum félagsmálum í Vestmannaeyjakaupstað og gat sér góðan orðstír fyrir þau störf.
Jörgína
Jörgína er íslenskt kvenmannsnafn.
Parakeelya tumida
Parakeelya tumida er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Alída
Alída er íslenskt kvenmannsnafn.
Saga
Mannanafnanefnd var gerð beiðni um að eiginnafnið Alída væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann 18. desember 2001.
Miðdal
Miðdal er íslenskt millinafn.
1539
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Hróðólfur
Hróðólfur er íslenskt karlmannsnafn.
Þorsteinn Jónsson (formaður)
Þorsteinn Jónsson fæddist í Gularáshjáleigu í Austur Landeyjum 14. október 1880 og lést 25. mars 1965. Hann var sonur Jóns Einarssonar og Þórunnar Þorsteinsdóttur. Þau fluttu til Vestmannaeyja árið 1883.
Þorsteinn hóf sjómennskuferil sinn um fermingu á opnu skipi með Hannesi lóðs á Miðhúsum. Hann varð svo formaður á teinæringnum Ísak árið 1900 og var með hann til ársins 1905.
Hann varð ásamt öðrum fyrstur manna til þess að kaupa vélbát til Vestmannaeyja og markaði á þann hátt upphaf vélbátaaldar í Vestmannaeyjum. Báturinn sem Þorsteinn og félagar keyptu var nefndur Unnur og var Þorsteinn formaður á bátnum. Hann eignaðist síðar tvo aðra báta með sama nafni og var formaður með þá til ársins 1948 og hafði þá verið formaður í samtals 48 ár.
Þorsteinn var mjög framfarasinnaður í úterðarmálum og var m.a. sá fyrsti til að gera tilraunir með veiðar í þorskanet.
Hann var gerður að heiðursborgara Vestmannaeyjabæjar.
Hann var kvæntur Elínborgu Gísladóttur.
Suðurríkjasambandið
Suðurríkjasambandið eða Sambandsríki Ameríku (Confederate States of America eða CSA á ensku) var ríki í Norður-Ameríku sem var til frá árinu 1861 til 1865. Suðurríkjasambandið var í upphafi myndað af sjö aðskilnaðarsinnuðum suðurfylkjum Bandaríkjanna þar sem þrælahald var við lýði: Suður-Karólínu, Mississippi, Flórída, Alabama, Georgíu, Louisiana og Texas. Efnahagur þessara fylkja var byggður á landbúnaði, sérstaklega bómullarrækt og plantekrukerfi sem reiddi sig á vinnuafl svartra þræla.
Jöklasóley
Jöklasóley (fræðiheiti: Ranunculus glacialis) er blóm af sóleyjaætt. Jöklasóley vex víða til fjalla í Evrópu (í Ölpunum, Karpatafjöllum, Pýreneafjöllum og víðar), á Skandinavíuskaga, Íslandi, Færeyjum, Jan Mayen, Svalbarða og austurhluta Grænlands.
Suðurríkjasambandið
Fylkin sjö sögðu sig úr Bandaríkjunum eftir forsetakosningarnar árið 1860 þar sem frambjóðandi Repúblikana, Abraham Lincoln, vann sigur. Lincoln hafði lofað að hefta framgöngu þrælahalds inn á ný landsvæði Bandaríkjanna í vesturhluta Norður-Ameríku og var þrælaeigendum í suðurríkjunum því mjög í nöp við hann. Áður en Lincoln tók við völdum í mars var ný ríkisstjórn Suðurríkjasambandsins stofnuð í febrúar 1861. Sú ríkisstjórn var talin ólögmæt af stjórnvöldum Bandaríkjanna. Þegar bandaríska borgarastyrjöldin hófst í apríl sögðu fjögur þrælafylki til viðbótar – Virginía, Arkansas, Tennessee og Norður-Karólína – sig einnig úr Bandaríkjunum og gengu til liðs við Suðurríkjasambandið. Suðurríkin samþykktu einnig aðild Missouri og Kentucky, en þau fylki lýstu þó aldrei formlega yfir útgöngu úr Bandaríkjunum né réðu Suðurríkjamenn nokkurn tímann yfir landsvæði þeirra.
Jöklasóley
Greiningareinkenni
Blöð jöklasóleyjar eru stilklöng og handflipótt eða handskipt. Þau eru hárlaus og gljáandi. Blómin eru hins vegar hvít í fyrstu og verða svo dumbrauð. Þau eru 2-2,5 cm í þvermál.
Miðvík
Miðvík er íslenskt millinafn.
Suðurríkjasambandið
Bandaríska alríkisstjórnin viðurkenndi ekki útgöngu Suðurríkjanna úr ríkjasambandinu og taldi Suðurríkjasambandið ólögmætt. Bandaríska borgarastyrjöldin hófst með árás Suðurríkjamanna á Sumter-virki þann 12. apríl 1861. Ekkert erlent ríki viðurkenndi sjálfstæði Suðurríkjasambandsins formlega  en Bretland og Frakkland leyfðu útsendurum þess þó að versla með vopn og aðrar birgðir. Árið 1865, eftir fjögurra ára átök og um 620.000 manna dauðsfall á vígvellinum gáfust heraflar suðurríkjanna upp og Suðurríkjasambandið var leyst upp. Þá höfðu nærri því allir hermenn suðurríkjanna neyðst til að gefast upp eða verið leystir frá störfum og Suðurríkjasambandið var ofurliði borið. Árið 1865 harmaði forseti aðskilnaðarsinnanna, Jefferson Davis, að Suðurríkjasambandið virtist hafa „horfið“.
Kaðlín
Kaðlín er íslenskt kvenmannsnafn.
Edduverðlaunin 2005
Edduverðlaunin 2005 voru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar á Hotel Nordica, 13. nóvember 2005. Aðalkynnir kvöldsins var Þorsteinn Guðmundsson. Veitt voru verðlaun í fimmtán flokkum, en flokknum „Klipping og myndataka“ var bætt við frá árinu áður.
Kvikmyndin Voksne mennesker eftir Dag Kára fékk fimm tilnefningar og fjögur verðlaun. Latibær fékk líka fimm tilnefningar en aðeins ein verðlaun, fyrir leikbrúður í flokknum „Útlit myndar“. Silvía Nótt var áberandi á hátíðinni, hlaut verðlaunin fyrir skemmtiþátt ársins og var kosin vinsælasti sjónvarpsmaðurinn í netkosningu. Þetta var í fyrsta skipti sem framlag Íslands til forvals Óskarsins var ekki sú kvikmynd sem valin var besta kvikmyndin.
Tilnefningar og handhafar Edduverðlauna 2005
Handhafar Edduverðlaunanna í hverjum flokki eru feitletraðir og gulllitaðir.
Drekar
Drekar (fræðiheiti: Pseudoscorpionida) eru ættbálkur liðdýra af áttfætluflokki. Drekar líkjast sporðdrekum nokkuð í útliti en flokkast ekki sem slíkir, enda hafa þeir hafa ekki hala eins og sporðdrekarnir. Drekar eru 2-8 mm langir, líkami þeirra samanstendur af búk sem skiptist í perulaga afturbol og höfuðbol, 8 fótum og 2 klóskerum.
Flatsópur
Flatsópur (Cytisus decumbens) er jarðlægur runni af ertublómaætt sem var fyrst lýst af Jean-François Durande, og fékk sitt núverandi nafn af Édouard Spach. Engar undirtegundir eru skráðar hjá Catalogue of Life.
Flatsópur er ættaður frá Suður-Evrópu og er notaður í steinhæðum. Þykir ekki vel harðgerður hérlendis.
Hróðvar
Hróðvar er íslenskt karlmannsnafn.
Parakeelya primuliflora
Parakeelya primuliflora er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Alís
Alís er íslenskt kvenmannsnafn.
Mjófjörð
Mjófjörð er íslenskt millinafn.
David Thomas
David Arthur Thomas er enskur skútuhönnuður sem er þekktastur fyrir hönnun lítilla og stórra kjölbáta sem hafa notið mikilla vinsælda. Hann er sjálfur þekktur kappsiglingamaður. Meðal þekktra skútutegunda sem hann hefur hannað eru Hunter-bátarnir og Sigma 33 og Sigma 38, sem eru allir þægilegir skemmtibátar sem hafa jafnframt reynst góðir keppnisbátar. Hann átti líka þátt í hönnun stórrar stálskútu fyrir BT Global Challenge, Challenge 67.
Bátar David Thomas hafa notið mikilla vinsælda og verið algengir á Íslandi. Hann hefur tvisvar verið fenginn til að hanna skútur sérstaklega fyrir íslenska siglingamenn. Secret 26-bátarnir hans, smíðaðir á Íslandi frá 1987, hafa átt mikilli velgengni að fagna í siglingakeppnum við Ísland.
Móberg (millinafn)
Móberg er íslenskt millinafn.
Kaja
Kaja er íslenskt kvenmannsnafn.
Alísa
Alísa er íslenskt kvenmannsnafn.
E
E eða e (borið fram e) er 6. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 5. í því latneska.
É
É eða é (borið fram je) er 7. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.
1540
thumb|right|Titilblað [[Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar|Nýja testamentis Odds Gottskálkssonar sem prentað var í Hróarskeldu 1540.]] Árið 1540 (MDXL í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin )
Innri London
thumb|200px|Kort af innri London. Innri London (engelska Inner London) er heiti sem lýsir þeim hópi borgarhluta í London sem myndar innri hluta Stór-Lundúnasvæðisins. Þessi hópur borgarhluta er umkringdur af ytri London. Svæðið var skilgreint opinberlega árið 1965 við myndun borgarhlutakerfisins fyrir tölfræðilegan tilgang. Skilgreining svæðisins hefur breyst með tímanum. Varast ber að rugla saman Innri London og Mið-London, sem merkir annað.
Eftirfarandi eru borgarhlutarnir í innri London samkvæmt borgarstjórninni, skilgreindir í fyrstu árið 1963. Þeir voru allir í gömlu sýslunni London:
Lundúnaborg var ekki hluti sýlsunnar London, og er ekki borgarhluti, en maður má taka hana með innri London.
Hrói
Hrói er íslenskt karlmannsnafn.
Ð
Ð eða ð (borið fram eð) er 5. bókstafurinn í íslenska stafrófinu. Ekkert orð í íslensku byrjar á bókstafnum ð.
Aðeins ein íslensk hljómsveit hefur notað bókstafinn ð sem fyrsta stafinn í nafninu sínu, það var hljómsveitin Ðe lónlí blú bojs. Í íslensku getur orð aldrei byrjað á ð. Það er vegna þess að bókstafurinn er raddað tannmælt önghljóð sem stendur aldrei fremst í íslensku hljóðkerfi.
Í færeysku tilheyrir hann ekki neinu sérstöku hljóðkerfi, til dæmis þegar ð er fyrir framan stafinn r er það stundum borið fram [ɡ]. Eins og í íslensku er ð á eftir d í færeyska stafróinu.
Tölvukóðun
Í Unicode-staðlinum er stórt ð kallað fram með kóðanum U+00D0 og lítið ð með kóðanum U+00F0. En þessir kóðar eru úr gömlum staðli, sem kallast ISO 8859-1 eða „Latin-1“.
Í Linux er hægt að kalla fram ð með því að ýta á „Compose key“ og síðan á d eða h fyrir lítið ð en fyrir stórt ýtirðu á Compose key og D eða H.
Ef stillt er á U.S. lyklaborðið í Mac OS X er hægt að kalla fram ð með því að halda inni Alt og ýta á d til að fá lítið ð en fyrir stórt ð heldur maður inni shift takkanum og alt og ýtir síðan á d.
John o’ Groats
thumb|250px|Höfn og hús í þorpinu. John o’ Groats (gelíska Taigh Iain Ghròt) er þorp á skoskum hálöndunum. Það er þekkt sem nyrsti punktur á Bretlandi en raunar er það Dunnet Head.
Ð
Tölvukóðun
Málfræðingurinn Rasmus Christian Rask kom ð aftur inn í íslenskt mál.
John o’ Groats
Þorpið er eftirtektarvert því það er oft notað til að mæla lengd Bretlands frá norðri til suðurs. Framsetningin „frá Land’s End til John o’ Groats“ vísar til fjarlægðar frá John o’ Groats til höfðans Land’s End á Cornwall.
Það er vinsælt hjá ferðamönnum hvaðanæva að. Mannfjöldi þorpsins er um það bil 300 (2007).
No Cav
thumb| Cava di Gioia (Carrara) og tengd óafturkræf breyting á lögun tindsins No Cav er blaðamannahugtak sem notað er til að gefa til kynna stóra ítalska mótmælahreyfingu sem varð til snemma á 21. öld og samanstóð af samtökum og hópum borgara sem sameinuðust í gagnrýni á Carrara marmaranámurnar í Apúan Alpanir. thumb| No Cav límmiði á Aronte bivouac (Passo della Focolaccia, Apúan Alpanir) Hugtakið No Cav, stutt fyrir „No Cave“ ("Nei við námurnar", á ítölsku), var notað í fyrsta skipti í grein eftir Il Tirreno árið 2014 til að skilgreina aðgerðasinnar sem höfðu tekið þátt í sýnikennslu Salviamo le Apuane nefndarinnar.
No Cav-táknið samanstendur af stílfærðri svarthvítri framsetningu á Vara-brautinni á Carrara einkajárnbraut þar sem stórt rautt X er krossað yfir, þar fyrir ofan orðin „NO CAV“ einnig rautt, allt á hvítum bakgrunni.
Þessi borði, sem minnir á grafíska hönnun No TAV hreyfingarinnar, birtist aðeins árið 2020, á viðburði sem skipulagður var af umhverfisverndarsinnanum Gianluca Briccolani, sem árið eftir, ásamt Claudio Grandi og fleirum, hefði stofnað samtökin Apuane Libere.
Krímstríðið
Eftir stríðið varð Balkanskaginn þrætuepli og síðan þá hefur órói endurtekið einkennt svæðið. Á meðan á stríðinu stóð vann breska hjúkrunarkonan Florence Nightingale á vígstöðvunum við hjúkrun særðra. Dró þá úr dánartíðni meðal særðra manna og hlaut hún góðan orðstír af. Nokkrum árum eftir lok stríðsins, árið 1861, aflétti Alexander II. Rússakeisari bændaánauð í Rússlandi, iðnaður jókst og samgöngur voru bættar. Ríkisstjórn Rússlands herti þó aftur tökin eftir að keisarinn var myrtur árið 1881.
Land’s End
thumb|250px|Land's End í Cornwall. Land’s End (kornbreska: Penn an Wlas) er höfði við Penwith-nes nálægt Penzance í Cornwall á Bretlandi. Hann er vestasti punktur Bretlands.
Hið goðsagnakennda land Lyonesse, sem minnst er á í þjóðsögunni um Arthur konung, er sagt hafa verið úti fyrir ströndum Land’s End.
Staðurinn er oft notaður til að mæla lengd Bretlands frá suðri til norðurs. Framsetningin „frá Land’s End til John o’ Groats“ vísar til fjarlægðar frá Land’s End til þorpsins John o’ Groats í Skotlandi.
Martín de Azpilcueta
thumb|right|Martín de Azpilcueta. Martin de Azpilcueta (13. desember 1491-1. júní 1586) einnig þekktur sem Doktor Navarrus var spænskur guðfræðingur, sérfræðingur í kirkjurétti og hagfræðingur. Skrif hans og kenningar í hagfræði teljast til kaupauðgisstefnunnar.
Azpilcueta lærði guðfræði í Alcalá, á Spáni og fékk svo doktors gráðu í kirkjurétti í háskóla í Toulouse í Frakklandi. Frá árinu 1524 sat hann sem forstöðumaður kirkjuréttar í Háskólanum í Salamanca. Hann kenndi við Coimbra Háskólanum í Portúgal frá 1538 til 1556.
Við áttræðisaldur fór Azpilcueta til Rómar til að verja vin sinn Bartolomeo Carranza, erkibiskup Toledo, sem hafði verið ákærður af Rannsóknarréttinum. Þó honum hafi mistekist að fá Carranza sýknaðan hlaut hann mikið lof leiðtoga kirkjunnar fyrir þekkingu sína á kirkjurétti. Hann dvaldist í Róm til sín dauðadags og naut virðingar nokkurra páfa. Hann er grafinn í kikjugarði San Antonio de' Portoghesi kirkjunar.
Azpilcueta lagði mikið til kirkjuréttar og er hans frægasta verk Manual de confesores y penitentes (1549). Verkið hefur verið endurútgefið í yfir hundrað útgáfum sem var upprunalega gefið út á spænsku og lagði mikið til siðfræði og kirkjuréttar. Azpilcueta gaf svo út viðauka við bókina og fjallaði einn þeirra um viðskipti, framboð og eftirspurn og peninga. Viðaukarnir hafa verið þýddir yfir á ensku og gefnir út sem On Exchange (2014).
Framlög til hagfræði
Azpilcueta er einn af frumherjum peningamagnskenninga, og er af sumum talinn fyrstur til að setja fram bæði kenningar um um tímavirði peninga og peningamagn (e: Time Value of Money og Quantity Theory of Money) árið 1556. Hann benti á að kaupmáttur peninga (verð þeirra) ákvarðaðist af framboði þeirra (peningamagni í umferð). Azpilcueta er því oft skilgreindur sem óháður höfundur peningamagnskenninguna. Árið 1556 lýsti henni svo:
“Að öllu öðru jöfnu, í löndum þar sem mikill skortur á peningum, eru allar söluvörur og jafnvel vinnuafl selt fyrir lægri upphæð en þar sem kappnóg er af peningum. Þetta sést í Frakklandi þar sem meiri skortur er á peningum en á Spáni, að brauð, vín, föt og vinnuafl eru mikils minna virði. Meira að segja á Spáni fyrir uppgötvun Ameríku þá voru vörur og vinnuafl ódýrari en eftir þegar landið fylltist af gulli frá nýlendunum. Ástæðan fyrir þessu er að peningar eru meira virði þar og þegar það er skortur á peningum heldur en ef það er kappnóg af þeim.”
Þó sumir telji Azpilcueta hafa þróað og sett fram kenningu um tímavirði peninga og vara í umfjöllun sinni um vexti og okurlán, telja aðrir að hugmyndir hans séu ekki nægilega skýrar til að hægt sé að rekja uppruna kenningarinnar til hans. Hann var þó einn af fyrstu hagfræðingunum til að benda á að það felst fórnarkostnaður í því að geyma peninga til morguns frekar en að nota þá í dag. Fórnarkostnaðurinn réttlætti vextir.
Graubünden
Graubünden (Grigioni á ítölsku, Grischun á retórómönsku, Grisons á frönsku) er stærsta kantónan í Sviss með rúmlega 7.105 km2. Hún er jafnframt austasta kantónan. Graubünden er eina kantónan í Sviss þar sem retórómanska er viðurkennt tungumál, ásamt þýsku og ítölsku.
Lega og lýsing
Graubünden er austasta kantónan í Sviss og og á landamæri að Liechtenstein, Austurríki og Ítalíu. Að vestanverðu eru kantónurnar St. Gallen, Glarus, Uri og Ticino. Graubünden er ákaflega hálend kantóna, enda liggur hún nær algjörlega innan um Alpafjöll. Hæsti tindurinn er Piz Bernina með 4.049 m. Íbúar eru 191 þús talsins, sem gerir Graubünden að 14. fjölmennustu kantónu Sviss. Höfuðborgin er Chur. Íbúar kantónunnar skiptast eftir málum:
Skjaldarmerki
Skjaldarmerkið er samsett úr öllum þremur svæðum sem Graubünden samanstendur af. Neðst er svartur geithafur, uppi til vinstri er svört og hvít rönd, en uppi til hægri er krosslaga merki í bláum og gulum lit. Merkið var samsett 1932 og viðurkennt 1933. Fram að því voru þessi merki sýnd aðskilin.
Nafnafræði
Héraðið myndaðist síðla á 14. öld sem samband þriggja svæða og hét þá Drei Bünde (Þríbandalagið). Íbúar Zürich og Austurríkis uppnefndu héraðið Graue Bund (Gráa bandalagið), en þetta heiti var tekið upp í héraðinu fyrir 1486. Í helvetíska lýðveldinu var héraðið tekið upp í Sviss og nefndist kantónan Retía, en 1803 var heitinu opinberlega breytt í Graubünden.
Oscar Wilde
thumb|right|Ljósmynd af Oscar Wilde eftir [[Napoleon Sarony 1882.]] Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde (16. október 1854 – 30. nóvember 1900) var írskt skáld, rithöfundur og leikskáld sem var með þekktustu skáldum á enska tungu á síðari hluta Viktoríutímabilsins. Þekktustu meistaraverk hans eru Myndin af Dorian Gray og Hreinn umfram allt. Hann var dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir samkynhneigð 1895.
Parakeelya ptychosperma
Parakeelya ptychosperma er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Grænukorn
thumb|Teikning af [[plöntufruma|plöntufrumu sem sýnir meðal annars grænukorn.]] Grænukorn eru frumulíffæri sem framkvæma ljóstillífun og framleiða glúkósa með því að nýta orku úr sólarljósi. Ljóstillífun fer þannig fram að ljósnæma litarefnið blaðgræna geymir orkuna með því að mynda adenósínþrífosfat (ATP) og nikótínamíð adenín tvínúkleótíðfosfat (NADPH) og losar með því súrefni úr vatni í frumunni. Sameindirnar ATP og NADPH eru svo notaðar til að breyta koltvísýringi í glúkósa. Grænukorn finnast aðallega í plöntufrumum og heilkjarnaþörungum. Himna er utan um grænukorn og kallst hún grænukornahimna.
Hinrik 7. Englandskonungur
thumb|200px|Hinrik 7, konungar Englands og lávarður af Írlandi. Hinrik 7. (28. janúar 1457 – 21. apríl 1509), var konungur Englands og lávarður af Írlandi á árunum 1485 – 1509. Hann var fyrsti konungurinn af Tudorættinni.
Hinrik var sonur Edmund Tudor og lafði Margrétar Beaufort, sem var aðeins þrettán ára þegar hún fæddi einkason sinn og þá þegar orðin ekkja því að Edmund, sem var stuðningsmaður Hinriks 6. af Lancaster-ætt, dó í fangelsi tveimur mánuðum fyrir fæðingu hans. Hinrik ólst að mestu leyti upp hjá föðurfjölskyldu sinni í Wales og þegar Játvarður 4. af York-ættinni varð konungur árið 1471, flúði Hinrik til Frakklands þar sem hann var að mestu leyti næstu fjórtán árin.
Hinrik giftist Elísabetu af York dóttur Játvarðs 4. árið 1486. Með hjónabandinu má segja að ættirnar tvær hafi verið sameinaðar og þar með dró mjög úr líkum á frekari átökum. Elsti sonur þeirra, Arthúr, fæddist árið 1486 og fékk hann titilinn prinsinn af Wales þar sem hann átti að taka við krúnunni af föður sínum. Arthúr dó hins vegar skyndilega árið 1502 og því varð næstelsti sonur Hinriks, sem einnig hét Hinrik, erfingi krúnunnar.
Hinrik vildi halda góðum tengslum við Spán, sem þá var að sameinast í eitt ríki, og í því skyni hafði hann gift Arthúr son sinn Katrínu af Aragóníu. Eftir lát Arthúrs vildi hann viðhalda þessum tengslum og eftir lát Arthúrs fékk hann leyfisbréf frá Júlíusi II páfa fyrir giftingu Katrínar og Hinriks sonar síns, en slíkt hjónaband var annars óheimilt samkvæmt reglum kaþólsku kirkjunnar. Og eftir að Elísabet kona Hinriks lést af barnsförum 1503 fékk hann einnig undanþágu til að giftast Katrínu sjálfur ef honum sýndist svo. Þá höfðu reyndar aðstæður breyst á Spáni og Hinrik fékk bakþanka og sló ákvörðunum um giftingu Katrínar á frest, enda var Hinrik prins aðeins tólf ára.
Sjálfur hafði Hinrik 7. einhvern hug á að giftast aftur og sendi meðal annars fulltrúa sína til Napólí árið 1505 til að meta Jóhönnu ekkjudrottningu þar sem hugsanlega drottningu Englands en ekkert varð þó úr neinu og Hinrik dó úr berklum 21. apríl 1509. Tæpum tveimur mánuðum síðar giftust Hinrik 8. og Katrín.
Pablo Neruda
thumb|right|Pablo Neruda 1966. Pablo Neruda (12. júlí 1904 – 23. september 1973) var höfundarnafn skáldsins Ricardo Eliécer Neftalí Reyes Basoalto frá Síle. Hann er talinn með mestu skáldum á spænsku á 20. öld og fékk Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1971. Hann er hvað þekktastur fyrir ljóðabók sína Canto General (Óðurinn mikli).
Neruda var alla tíð eindreginn kommúnisti og var sendiherra Síle í Madríd í spænsku borgarastyrjöldinni. Hann varð aðdáandi Stalíns og hélt trúnaði sínum við flokkslínuna til dauðadags, þrátt fyrir að viðurkenna síðar að persónudýrkun á Stalín hefði verið röng. 1945 varð hann öldungadeildarþingmaður. Hann slapp naumlega í útlegð 1948 eftir að hafa gagnrýnt harðlega stjórn Gabriel González Videla sem vinstri flokkarnir höfðu þó stutt til valda og var næstu ár á flakki um Evrópu. Hann sneri aftur til Síle 1952 sem stuðningsmaður Salvador Allende þegar einræði González Videla var að hruni komið.
Nesmann
Nesmann er íslenskt millinafn.
F
F eða f (borið fram eff) er 8. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 6. í því latneska.
Ákveðin heildi
Ákveðið heildi er sú heildunaraðgerð í örsmæðareikningi sem notuð er þegar finna þarf heildi falls á tilteknu bili, þá milli punktanna a og b. Hún er þannig fyrir fallið f(x) þegar heildað er með tilliti til x:
F(x) er þá heildaða formið af f(x):
Þetta útleggst þannig ef að f(x) = x² og heildað er á bilinu 3-6:
annað dæmi væri:
Norðurdalur (Breiðdal)
Norðurdalur er dalur í Suður-Múlasýslu og er annar tveggja dala sem liggja inn af Breiðdal þar sem hann klofnar um fjallið Kleifarháls. Norðurdalur er þrengri en Suðurdalur. Þar eru nokkrir bæir.
Alla
Alla er íslenskt kvenmannsnafn.
Norðland
Norðland er íslenskt millinafn.
Hrólfur (mannsnafn)
Hrólfur er íslenskt karlmannsnafn.
Kalla
Kalla er íslenskt kvenmannsnafn.
Ólfjörð
Ólfjörð er íslenskt millinafn.
Allý
Allý er íslenskt kvenmannsnafn.
Hrómundur
Hrómundur er íslenskt karlmannsnafn.
Parakeelya pumila
Parakeelya pumila er plöntutegund sem var lýst af M.A. Hershkovitz.
Kamilla
Kamilla er íslenskt kvenmannsnafn.
Suðurdalur (Breiðdal)
Suðurdalur er syðri dalur Breiðdals. Um hann liggur Þjóðvegur 95 sem svo liggur upp á Breiðdalsheiði. Samhliða dalnum er Norðurdalur en Tóarfjall skilur dalina að.
G
G eða g (borið fram gé) er 9. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 7. í því latneska.
Mjallhvít
thumb|right|Mjallhvít í glerkistu, myndskreyting eftir Alexander Zick. Mjallhvít er ævintýri sem kemur fyrir í ýmsum útgáfum víða um heim. Þekktasta útgáfan er úr Grimmsævintýrum frá fyrri hluta 19. aldar. Í stuttu máli segir ævintýrið frá stúlku sem er svo fögur að stjúpmóðir hennar (eða móðir í sumum útgáfum) hrekur hana út í skóg af afbrýðisemi. Þar hittir hún fyrir dverga sem taka hana að sér. Stjúpan á töfraspegil sem segir henni afdrif stúlkunnar. Hún heldur þá út í skóg, villir á sér heimildir og freistar stúlkunnar með gjöfum sem ætlað er að drepa hana. Dvergarnir bjarga henni í tvö skipti, en í þriðja skiptið kemur prins (eða kóngur) og losar hana undan töfragripnum og þau gifta sig í kjölfarið.
Sagan birtist fyrst undir nafninu Sneewittchen í sagnasafni Grimmsbræðra árið 1812. Útgáfa þeirra er samsett úr nokkrum þýskum útgáfum sem þeir þekktu. Til er eldri útgáfa sögunnar á prenti sem birtist í sagnasafni Giambattista Basile í byrjun 17. aldar og nefnist þar „Ambáttin“ (La schiavottella). Dæmi um íslenska útgáfu af þessari sögu er „Vilfríður Völufegri“ úr Þjóðsögum Jóns Árnasonar. Sagan er til í mörgum mismunandi útgáfum, þýskar útgáfur innihalda dvergana sjö og spegil drottningar, albönsk útgáfa hefur fjörutíu dreka í stað dverganna og enn aðrar útgáfur hafa ræningja í stað þeirra.
Stofndeild kvenna í knattspyrnu 1997
Staðan í deildinni
''Staðan fyrir 14. umferð, 13. september 1997''.
St. Gallen (kantóna)
St. Gallen er þýskumælandi kantóna í sambandsríkinu Sviss. Höfuborgin heitir sömuleiðis St. Gallen.
Lega og lýsing
St. Gallen er sjötta stærsta kantóna Sviss með 2.026 km2. Hún liggur norðaustast í landinu og umlykur tvíkantónurnar Appenzell Innerrhoden og Appenzell Ausserrhoden. Aðrar kantónur sem liggja að St. Gallen eru Glarus fyrir sunnan, Schwyz og Zürich fyrir vestan og Thurgau fyrir norðan. St. Gallen liggur einnig að Austurríki og Liechtenstein. Nyrst afmarkar Bodenvatn kantónuna, en þar eru vatnalandamæri að Þýskalandi. Rínarfljót myndar næstum því gervöll austurlandamæri kantónunnar. Íbúar eru rúmlega 460 þús talsins, sem gerir St. Gallen að fimmtu fjölmennustu kantónunni í Sviss. Höfuðborgin heitir einnig St. Gallen.
Stofndeild kvenna í knattspyrnu 1997
Markahæstu leikmenn
''Staðan eftir 14. umferð, 23. september 1997''
St. Gallen (kantóna)
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki St. Gallen sýnir fimm prik sem umkringja öxi. Bæði er hvítt, en bakgrunnur og bönd eru græn. Prikin og öxin eru rómversk að uppruna. Knippið allt er tákn dómsins. Hvíti liturinn er litur sakleysis og grænt er litur frelsis. Prikin eru eiginlega átta, þótt aðeins fimm þeirra séu sjáanlegar, og standa þær fyrir hin átta héruð sem St. Gallen samanstendur af. Merki þetta var formlega tekið upp 1803 er Napoleon stóð að stofnun Helvetíska lýðveldisins.
Orðsifjar
St. Gallen er nefnd eftir kristniboðanum heilögum Gallusi frá Írlandi, en hann stofnaði klaustur þar sem nú er borgin St. Gallen. Gallus er latína, en germanski rithátturinn er Sankt Gallen.
Söguágrip
St. Gallen er einstök kantóna að því leyti að svæðið var soðið saman af ólíkum héruðum, ólíkt því sem gerðist hjá flestum öðrum kantónum. Þegar sýnt þótti að Frakkar höfðu æ meiri áhrif á Sviss, lýstu nokkur héruð yfir sjálfstæði sínu, hvert um sig. Stærst þessara héraða var klausturríkið St. Gallen, sem hafði haft víðtæk yfirráð fyrir sunnan Bodenvatn í margar aldir. En 1798 hertók Napoleon Sviss og leysti þessi smáu ríki upp. Þau urðu að tveimur nýjum kantónum, ásamt hálfkantónunum Appenzell og Glarus, sem fengu heitin Säntis og Linth. Þessar tvær kantónur urðu skammlífar, því 1803 ásetti Napoleon sér að skeyta þessum kantónum í eina stóra kantónu. Svisslendingar fengu þó framgengt að tvíhéruðin Appenzell og Glarus fengu kantónustatus á ný, en afgangur svæðisins var settur saman í eina stóra kantónu, sem fékk heitið St. Gallen. Klaustrið St. Gallen missti við það öll yfirráð sín. Eftir fyrri ósigur Napoleons 1814 lá við að hin nýja kantóna leystist í sundur, enda mynduðust eigin sjálfstæðishreyfingar í hverju héraði. Þessu tókst þó að afstýra, en enn sem komið er er kantónan sundurslitin og án meginkjarna. Eftir júlíbyltinguna í Frakklandi 1830 fór óánægju- og uppreisnaralda yfir kantónuna, sem endaði með því að kantónan fékk nýja stjórnarskrá, sem íbúarnir samþykktu í mars 1831. Þrátt fyrir aukið lýðræði, áttu íbúar í erfiðleikum með að mynda eina heild, enda var spenna milli héraða, en einnig milli trúarbragða. Flestir eru kaþólskir, en stór minnihlutahópur eru mótmælendur. Það var ekki fyrr en með nýrri stjórnarskrá 1861 sem alvöru friður komst á innan kantónunnar, en hún kallast gjarnan friðarstjórnarskráin (Friedensverfassung). Sviss var hlutlaust ríki í heimstyrjöldinni fyrri. Við lok hennar 1918 sótti vestasta hérað Austurríkis, Vorarlberg, um inngöngu í Svissneska sambandið. Vorarlberg liggur við St. Gallen og skilur Rínarfljótið á milli. Kantónan St. Gallen studdi þessa umsókn mjög, en sigurvegarar styrjaldarinnar ákváðu 1919 að leyfa ekki þessa tilflutninga, enda hafði Sviss verið hlutlaust ríki og átti ekki að hljóta meira land. St. Gallen varð því áfram norðaustasta kantóna Sviss. Millistríðsárin voru einkennandi fyrir kreppuna miklu. Til marks um hana má nefna að 55 þús manns urðu atvinnulausir í vefnaðariðnaðinum í og í kringum borgina St. Gallen. Sviss var einnig hlutlaust í heimstyrjöldinni síðari, en margir flóttamenn lögðu leið sína til kantónunnar St. Gallen. Einnig eftir stríð, en þúsundir Ungverja flúðu þangað eftir misheppnaða byltingu þar 1956 og sömuleiðis Tékkar eftir vorið í Prag 1968. Flóttamenn voru velkomnir í fyrstu, enda næga vinnu að fá. En á níunda áratugnum snerist almenningsálitið gegn þeim. 2001 fékk kantónan nýja stjórnarskrá og 2003 var kantónunni skipt í átta kjördæmi.
Auður djúpúðga
Auður djúpúðga getur átt við eftirfarandi konur:
St. Gallen (kantóna)
Borgir
Stærstu borgir St. Gallen:
Persónugerving
Persónugerving er líkingarmál í skáldskaparfræðum þar sem fyrirbrigði sem ekki eru mennsk eru gædd mannlegum eiginleikum.
Persónugerving er að hluta til andstæða hlutgervingar, en hlutgerving er þegar lifandi vera fær eiginleika dauðra hluta.
H
H eða h (borið fram há) er 10. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 8. í því latneska.
Henrik Ibsen
thumb|right|Henrik Ibsen á ljósmynd eftir [[Gustav Borgen.]] Henrik Johan Ibsen (20. mars 1828 – 23. maí 1906) var norskt leikskáld sem ruddi brautina fyrir raunsæisleikhúsið við lok 19. aldar með verkum sem náðu heimsathygli eins og Pétur Gautur (með tónlist eftir Edvard Grieg), Brúðuheimilið, Þjóðníðingur og Hedda Gabler. Mörg af verkum hans gagnrýndu borgaralegt samfélag Viktoríutímabilsins og brutu blað í leikhúsi þess tíma með því að bjóða ekki upp á lausn sem fólst í sáttum eða sigri aðalpersónanna í lok leikrits. Talið er að verk hans séu þau sem oftast eru enn sett upp, á eftir verkum Shakespeares.
Hrútur
Hrútur er íslenskt karlmannsnafn.
Ólafur Jóhannesson
Ólafur Jóhannesson getur átt við:
Edduverðlaunin 2006
thumb|Veggspjald kvikmyndarinnar [[Mýrin (kvikmynd)|Mýrin]] Edduverðlaunin 2006 eru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar á Hótel Nordica, sunnudaginn 19. nóvember 2006. Þær breytingar urðu á verðlaunaflokkum að flokkurinn „klipping og myndataka“ sem tekinn var upp árið áður var lagður niður aftur og sömuleiðis „tónlistarmyndband ársins“ sem hafði verið með frá 2002 þar sem ákveðið var að verðlaun fyrir besta myndbandið yrðu veitt á Íslensku tónlistarverðlaununum 2006 sem verða haldin í janúar 2007. Aðalkynnar kvöldins voru Pétur Jóhann Sigfússon og Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir.
Kvikmyndin Mýrin eftir Baltasar Kormák eftir sögu Arnaldar Indriðasonar var aðsópsmest á hátíðinni með fimm verðlaun.
Tilnefningar og handhafar Edduverðlauna 2006
Handhafar Edduverðlaunanna í hverjum flokki eru feitletraðir og gulllitaðir.
Kamí
Kamí er íslenskt kvenmannsnafn.
Allar stelpur úr að ofan
Allar stelpur úr að ofan er smáskífa með Dáðadrengjum sem kom út árið 2003.