cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Súlla
Honum var oft lýst sem hálfum ref, hálfu ljóni vegna þess að hann var rómaður fyrir að vera klókur og hugrakkur. Hann var óvenjulegur Rómverji að því leyti að hann hafði ríka kímnigáfu og var óútreiknanlegur, bæði í athöfnum og lunderni. Hann var einkar hagsýnn maður en þó afar hjátrúarfullur og trúði á heppni sína. Hann var hygginn maður og gerði ítarlegar hernaðaráætlanir en ef mótlæti lét á sér kræla gat hann einnig brugðist snögglega við og harkalega. Súlla er ef til vill dularfyllstur og torskildastur allra rómverskra stjórnmálamanna og herforingja.
Súllu er einkum minnst fyrir ógnarstjórn sína undir lok stjórnmálaferils síns. Að loknu borgarastríði árið 82 f.Kr. fól öldungaráð Rómar Súllu alræðisvald. Í kjölfarið fylgdi ógnarstjórn. Súlla lét taka andstæðinga sína af lífi hundruðum saman. Hann tvöfaldaði stærð þingsins og jók völd þess á kostnað alþýðufunda. Árið 80 f.Kr. lagði Súlla niður völd og hætti afskiptum af stjórnmálum.
Leópold 1. Belgíukonungur
Leópold 1. (16. desember 1790 – 10. desember 1865) var þýskur fursti sem varð fyrsti konungur Belgíu eftir belgísku byltinguna árið 1830. Hann ríkti frá 1831 til 1865.
Leópold fæddist inn í ríkjandi aðalsfjölskyldu í þýska hertogadæminu Saxe-Coburg-Saalfeld. Hann gekk í rússneska herinn og barðist gegn Frökkum í Napóleonsstyrjöldunum þegar franski herinn réðst inn í Saxe-Coburg. Eftir að Napóleon var sigraður flutti hann til Bretlands og kvæntist Karlottu af Wales, sem var önnur í erfðaröðinni að bresku krúnunni og eina skilgetna barn Georgs erfðaprins (sem átti síðar eftir að verða Georg 4. Bretlandskonungur). Karlotta lést aðeins einu ári eftir brúðkaup þeirra en Leópold naut áfram nokkurra áhrifa í Bretlandi.
Eftir gríska sjálfstæðisstríðið (1821–32) var Leópold boðið að gerast konungur Grikklands en hann afþakkaði boðið þar sem hann grunaði að hið nýsjálfstæða Grikkland væri of óstöðugt. Hann þáði árið 1831 boð um að gerast konungur Belgíu eftir að Belgía vann sjálfstæði sitt. Belgíska ríkisstjórnin bauð Leópold krúnuna þar sem hann var tengdur konungsættum víðs vegar um Evrópu og var studdur af Bretum. Hann var auk þess ekki tengdur veldum eins og Frakklandi sem Belga grunaði að hygðu á landvinninga á kostnað Belgíu og gætu þannig ógnað evrópska valdajafnvæginu sem komið hafði verið á árið 1815 á Vínarfundinum.
Leópold sór embættiseið sinn sem konungur Belga þann 21. júlí 1831. Deginum er fagnað á hverju ári sem þjóðhátíðardegi Belgíu. Valdatíð hans einkenndist af tilraunum Hollendinga til að endurheimta yfirráð í Belgíu og síðar af pólitískri sundrung milli frjálslyndra Belga og kaþólikka. Leópold var sjálfur mótmælandi og þótti frjálslyndur og hlynntur efnahagslegri nútímavæðingu. Hann lék lykilhlutverk í lagningu fyrstu járnbrautar í Belgíu árið 1835 og síðan í belgísku iðnvæðingunni. Vegna óljóss orðalagsins í belgísku stjórnarskránni tókst Leópold að auka við völd konungsins á ríkisárum sínum. Honum tókst að koma í veg fyrir að byltingar ársins 1848 hefðu áhrif á Belgíu. Leópold dó árið 1865 og við honum tók sonur hans og nafni, Leópold 2. Belgíukonungur.
Völundarkviða
Völundarkviða er eitt eddukvæðanna sem varðveitt er úr Konungsbók frá 1265-1280. Aldur Völundarkviðu er óǉós en gert er ráð fyrir að kviðan haﬁ lengi varðveist í munnlegri geymd. Hún er ort undir hinum órímuðu edduháttum. Kviðan er talin á mörkum hetjukvæða og goðakvæða líkt og Alvíssmál, en sögusvið þeirra brúar bilið milli mannheima og goðheima.
Halifax
Halifax getur átt við eftirfarandi:
Belgía
Belgía (hollenska: België; franska: Belgique; þýska: Belgien) er konungsríki í Vestur-Evrópu sem á landamæri að Hollandi, Þýskalandi, Lúxemborg og Frakklandi. Auk þess liggur strönd Belgíu að Norðursjó. Belgía liggur á mörkum germönsku og rómönsku Evrópu og skiptist sjálf á milli þessara menningarheima, þar sem í norðurhluta landsins, Flæmingjalandi (Vlaanderen), er töluð hollenska, en í syðri hlutanum, Vallóníu (Wallonie) er töluð franska. Þýska er töluð í austurhluta landsins. Brussel, hin tvítyngda höfuðborg landsins, liggur í Flandri, nálægt mörkum að Vallóníu. Belgía er ein af stofnþjóðum Evrópusambandsins og eru höfuðstöðvar þess í Brussel. Evrópskar höfuðstöðvar NATÓ eru einnig staðsettar í landinu og EFTA samtökin eru með stórt útibú þar. Í Belgíu búa tæplega 11,5 milljónir manna á um 30 þús km2 svæði.
Heiti
Heitið Belgía er runnið undan rifjum Júlíus Caesars, sem hertók landið á 1. öld f.Kr., en hann kallaði nyrstu héruð Gallíu Gallia Belgica eftir keltneska þjóðflokknum Belgae. Heitið hvarf þó á miðöldum en kom fram aftur 1790 þegar Belgía var sjálfstætt ríki í nokkra mánuði. Það hét þá États-unis de Belgique (Sameinuðu belgísku löndin). Eftir skamma samveru með Hollandi frá 1815-1830 varð Belgía sjálfstætt konungsríki. Landið tók sér heitið Royaume de Belgique (konungsríkið Belgía) en það er enn opinbert heiti landsins í dag.
Sjálfstæðisstríð
Þar sem Spánverjar ríktu með harðri hendi á Niðurlöndum hófst uppreisn íbúa svæðisins 1568. Niðurlöndum var skipt í 17 héruð og skiptust þau í andstæða hópa. 1581 lýstu norðurhéruðin yfir sjálfstæði, en suðurhéruðin, að miklu leyti núverandi Belgía, héldu að mestu tryggð við Spánverja. Þó lentu ýmsar belgískar borgir illilega í stríðinu. Til að mynda féll Antwerpen tvisvar og var hún rænd og rupluð. Stríðinu lauk ekki fyrr en með friðarsamningunum í Vestfalíu, samfara lokum 30 ára stríðsins. Spánverjar viðurkenndu sjálfstæði Hollands, en Belgía var enn eign Spánar. Í ófriði við Frakka missti spænska Belgía borgir eins og Dunkerque, Lille og Arras til Frakklands. Við friðarsamninga spænska erfðastríðsins 1713-14 misstu Spánverjar Belgíu til Austurríkis. Reyndar var Belgía á þessum tíma orðið nær sjálfstætt ríki, enda var keisarasambandið við Austurríki aðeins lauslegt. En þegar Jósef II keisari setti ný og strangari lög um Belgíu 1790, gerðu belgísku héruðin uppreisn og lýstu yfir sjálfstæði. Austurríkismönnum tókst þó að hertaka landið á sama ári.
Frakkar
1794 hertók franskur byltingarher Niðurlönd öll. Meðan Hollandi var breytt í Batavíska lýðveldið, var Belgía innlimuð Frakklandi. Þar með lauk yfirráðum Habsborgara endanlega á Niðurlöndum. Frakkar umbyltu landinu nánast. Bannað var að tala hollensku í Brabant og Flandri. Aðeins mátti tala frönsku. Efnahagurinn hrundi nánast, en bannað var að selja iðnvörur nema til Frakklands. Kaþólska kirkjan var ofsótt, biskupsdæmin lögð niður og kirkjur vanhelgaðar. Ástand þetta varaði allt til 1814, er Napoleon var sigraður og settur í útlegð á eyjuna Elbu. Þá voru Frakkar hraktir úr landi og frönsk lög afnumin. En Napoleon strauk frá Elbu aðeins ári síðar, safnaði að sér her og varð einvaldur á ný. 18. júní 1815 var síðasta stórorrusta hans háð við smábæinn Waterloo rétt sunnan við Brussel. Þar beið hann ósigur gegn sameinuðum herjum Englendinga og Prússa. Á Vínarfundinum var ákveðið að Holland, Belgía og Lúxemborg skyldu sameinast í eitt konungsríki. Fyrsti konungur þess ríkis varð Vilhjálmur I af Óraníu.
Belgíska uppreisnin
thumb|Uppreisnin í Belgíu hófst í Brussel 1830. Málverk eftir Egide Charles Gustave Wappers. Þótt Belgar væru ánægðir með að losna við yfirráð Frakka, voru þeir óánægðir með Hollendinga. Ástæðan var einföld. Þeim fannst Hollendingar líta á sig sem annars flokks þegna. Belgar voru enn kaþólskir, en Hollendingar kalvínistar og reformeraðir. Belgía var iðnvæddara land en Hollendingar notfærðu sér tækni þeirra og skatta. Að lokum töluðu margir Belgar frönsku, meðan aðalmálið í Hollandi var hollenska. Í júlí 1830 sauð upp úr. Í Brussel hófst bylting sem breiddist út til annarra borga. Krafan var að losa sig frá Hollandi. Í september var bráðabirgðastjórn mynduð og 4. október 1830 lýsti stjórnin yfir sjálfstæði Belgíu í ráðhúsinu í Brussel. Í ráðstefnu sem stórveldi í Evrópu héldu í London í lok ársins, var Belgía viðurkennt sem sjálfstætt ríki. Vilhjálmur I, konungur Niðurlanda, viðurkenndi nýja ríkið hins vegar ekki fyrr en 1839. Þingið ákvað einnig að Belgía skyldi vera konungsríki. Hins vegar neitaði aðall landsins að taka við konungdóminum. Það tók heilt ár að finna hentugan aðila. Að lokum varð þýski aðalsmaðurinn Leópold af ætt Sachsen-Coburg-Gotha fyrir valinu. Hann var krýndur 21. júlí 1831 og er þessi dagur þjóðhátíðardagur Belga í dag. 1839 splittaðist hertogadæmið Lúxemborg í tvennt. Það hafði tekið þátt í belgísku uppreisninni 1830 og var hluti Belgíu. En 1839 klofnaði héraðið. Vesturhlutinn varð eftir í Belgíu (og heitir Lúxemborg í dag), en austurhlutinn varð að sjálfstæðu ríki (heitir einnig Lúxemborg).
Heimstyrjöldin síðari
thumb|Belgísk vopn daginn eftir uppgjöf Belga fyrir Þjóðverjum 1940 10. maí 1940 réðust Þjóðverjar aftur inn í Belgíu. Að nýju veittu Belgar mikið viðnám, en fengu ekki við ráðið. Brussel féll 17. maí. Stjórnin fór þá til Englands og starfaði í London. Þjóðverjar hertóku landið á 18 dögum. Leópold III konungur neitaði hins vegar að yfirgefa landið. Hann var að lokum handtekinn af Þjóðverjum og töldu sumir að hann hafi veitt þeim haldbærar upplýsingar og aðstoð. Leópold átti fund með sjálfum Hitler í bæríska bænum Berchtesgaden í nóvember 1940. Landstjóri nasista í Belgíu varð Alexander von Falkenhausen. Strax var byrjað á því að ofsækja gyðinga og senda þá úr landi. Í september 1944 hrökkluðust nasistar úr Belgíu, en þá höfðu bandamenn ráðist inn í Normandí nokkru áður. Stjórnin sneri heim frá London og neyddi Leópold III konung til að segja af sér. Hann var þó settur í embætti á ný 1946. Í lok árs 1944 sóttu Þjóðverjar fram á vesturvígstöðvunum í síðasta sinn. Þeir komust inn yfir Ardennafjöll og sóttu inn í Belgíu. Framsókn þessi var þó skammlíf, enda mættu Þjóðverjar þar ofjörlum sínum.
Nútíma Belgía
Eftir stríð var belgíska stjórnin enn óánægð með Leópold konung. 1949 efndi hún til þjóðaratkvæðagreiðslu um persónu hans. 72% þjóðarinnar kaus með konungi og sat hann því áfram í embætti. En þetta leysti miklar erjur úr læðingi og við lá borgarastríði. 1951 sá Leópold sitt vænsta og afþakkaði. Við konungdóminn tók sonur hans Baldvin. Eftir stríð hófst mikil efnahagsuppsveifla í landinu. Þeir gengu í kola- og stálbandalag Evrópu 1952 og voru stofnmeðlimir Evrópubandalagsins 1957 með Rómarsáttmálanum. 1967 setti NATO upp aðalstöðvar sínar í Brussel. Síðan þá hafa margar aðrar alþjóðlegar stofnanir reist aðalstöðvar sínar í borginni, þar á meðal aðalskrifstofur Evrópusambandsins. Því er Brussel oft nefnd höfuðborg Evrópu. 1960 hófust uppþot í nýlendunni Kongó, sem endaði með sjálfstæði landsins 30. júní. Þegar uppþotin héldu áfram í júlí, sendi Belgía herlið til landsins í trássi við stjórnina í Kongó. Í borgarastyrjöldinni sem á eftir fylgdi neyddust Belgar til að draga sig til baka. Heima fyrir var tungumálavandinn ákaflega erfiður ljár. Það var ekki fyrr en 1967 að hollensk útgáfa af stjórnarskrá landsins varð til. Hún hafði alltaf verið á frönsku fram að þessu. Hollenskan og franskan skiptu landinu einnig upp í tvær þjóðir og tvo menningarheima. 1964 var landinu formlega skipt upp í fjögur tungumálasvæði: Frönsku, hollensku, þýsku og tvítyngda höfuðborg. Eftir þetta hafa nokkrar ríkisbreytingar verið gerðar.
thumb|Elio di Rupo varð forsætisráðherra Belgíu eftir lengstu stjórnarkreppu í sögu Vesturlanda Eftir kosningar 2010 tókst ekki að mynda nýja ríkisstjórn og var landið tæknilega stjórnlaust í hálft annað ár. Stjórnarkreppan leystist ekki fyrr en í desember 2011 er Elio Di Rupo tókst að mynda nýja stjórn. Stjórnarkreppan stóð yfir í 541 dag, sem er heimsmet. Charles Michel tók við stjórnartaumunum árið 2014.
Þrátt fyrir allar þessar breytingar eru vandamálin í landinu ekki leyst. Ekki er útilokað að Belgía leysist upp í tvö ríki í framtíðinni.
Landfræði
Belgía liggur við sunnanverðan Norðursjó, þó að strandlengja landsins sé ekki nema rúmlega 70 km löng. Belgía á landamæri að fjórum öðrum löndum:
Belgía er ákaflega flatt land. Meirihluti landsins er láglent undirlendi. Í norðurhluta landsins eru jafnvel nokkrir staðir sem liggja neðan sjávarmáls, en þeir eru talsvert færri og minni en t.d. í Hollandi. Syðst er lítill fjallgarður, Ardennafjöll, en hæsti tindurinn þar, Signal de Botrange, nær aðeins 694 metra hæð. Skipta má landinu í þrjá landfræðilega hluta: ströndina, miðundirlendið og Ardennafjöll. Fjölda áa renna um landið. Þeirra helstu eru Maas og Schelde.
Borgir
Stærsta borg Belgíu er Antwerpen með um 466 þús íbúa og er hún að sama skapi langstærsta hafnarborg landsins. Athyglisvert er að höfuðborgin Brussel er eingöngu fimmta stærsta borg landsins með rúmlega 160 þús íbúa. Á hinn bóginn búa um milljón manns á stórborgarsvæði Brussel og er hún að þessu leyti langstærsta borg landsins. Stærstu borgir í Belgíu:
Ár og vötn
Tvö stórfljót renna um Belgíu frá suðri til norðurs: Schelde og Maas. Bæði eiga árnar upptök sín í Frakklandi og bæði fljóta þau inn yfir landamæri Hollands og þaðan í Norðursjó. Stærstu ár Belgíu innanlands:
Nokkrir skipaskurðir eru í Belgíu. Stærsti skurðurinn er Albert-skurðurinn, en hann er 129 km langur. Skurðurinn tengir árnar Maas og Schelde milli borganna Liège og Antwerpen. Hæðarmunurinn er 56 m og þurfa skip því að fara í gegnum fimm skipastiga. Brussel-Schelde-skurðurinn er 28 km langur og tengir höfuðborgina við fljótið Schelde, og þaðan áfram til sjávar. Skurðurinn var vígður 1561 og er einn allra elsti skipaskurður Evrópu sem enn er í notkun. thumb|Ardennafjöll eru að mestu skógi vaxin
Stöðuvötn í Belgíu eru fá og lítil. Stærsta vatnið er Lacs de L'Eau d'Heure í héraðinu Namur nálægt frönsku landamærunum. Það er þó ekki nema rúmlega 6 km2 að stærð. Vatnið er uppistöðulón sem myndaðist við stíflugerð á 8. áratugnum.
Fjöll
Meginhluti Belgíu er flatlendi. Bara í suðaustri er landið hæðótt. Þar eru Ardennafjöll sem teygja sig frá Belgíu til Lúxemborgar og að einhverju leyti til Frakklands. Hæsta fjallið er Signal de Botrange sem er 694 metra hátt. Það liggur í þeim hluta Ardennafjöllum sem kallast Haute Fagnes nálægt þýsku landamærunum. Fjallið er nær allt skógi vaxið, en efst er útvarpsturn og veitingahús. Fjögur önnur fjöll í Ardennafjöllum (innan Belgíu) ná 600 metra hæð.
Stjórnmál
Í Belgíu er þingbundin konungstjórn. Lögþingið samanstendur af tveimur deildum, ásamt konungi. Framkvæmdarvaldið samanstendur af 15 manna ríkisstjórn og konungi. Æðsti maður ríkisstjórnarinnar er forsætisráðherra landsins. Síðan 2020 er Alexander De Croo forsætisráðherra. Konungurinn ber titilinn konungur Belga (Roi des Belges), ekki konungur Belgíu.
Listi konunga Belgíu síðan konungsríkið var stofnað 1830:
Stjórnmál í Belgíu eru nokkuð flókin. Þar ber helst að nefna ágreining þjóðflokkanna tveggja í landinu, vallóna og flæmingja. Ágreiningsefnin eru ýmis: thumb|Gulgræna svæðið er Flæmingjaland, brúna svæðið er Vallónía, bláa svæðið er þýskt menningarsvæði. Fyrir miðju er höfuðborgarsvæðið.
Vallónar krefjast þess að viðhalda Belgíu sem eitt ríki. Meðal flæmingja heyrist sú krafa æ oftar að kljúfa sig úr ríkinu og mynda eigið land. Síðan 2007 hafa stjórnmálamenn átt í miklum erfiðleikum að samrýma allar þessar kröfur.
Þjóðfáni og skjaldarmerki
Þjóðfáni Belgíu samanstendur af þremur lóðréttum röndum: Svart, gult og rautt. Þegar Brabant lýsti yfir sjálfstæði 1789 var þetta fáninn sem tekinn var upp, nema hvað rendurnar voru láréttar. Lýðveldi þetta var brotið á bak aftur. En 1830 var konungsríkið Belgía stofnað. Fáninn var tekinn í notkun aftur 23. janúar 1831, en rendurnar látnar vera lóðréttar. Til hliðsjónar var franski fáninn hafður, en hann samanstendur einnig af þremur lóðréttum röndum. Litirnir hafa hins vegar ekkert með þýska fánann að gera. Það er algjör tilviljun að fánarnir eru nauðalíkir. Belgíska skjaldarmerkið er til í tvennu formi, þ.e. eitt stórt og eitt minna. Bæði sýna þau gullna ljón héraðsins Brabant, en það var aðalsmerki hertoganna af Brabant fyrr á öldum. Merkið var tekið upp í núverandi formi 17. mars 1817.
Her
Belgía er með her sem skiptist í fjóra hluta: Landher, sjóher, lofther og sjúkraher. Stærstur þessara herja er landherinn með tæpa 25 þús hermenn. Loftherinn ræður yfir 72 flugvélum og 31 þyrlu. Sjóherinn lýtur sameiginlegri stjórn Benelúxlanda. Herskylda var afnumin í landinu 2006.
Stjórnsýsluumdæmi
Belgíu er skipt upp í tvö landfræðileg svæði: Vallóníu (frönskumælandi) í suðri og Flæmingjalandi eða Flandri (hollenskumælandi) í norðri. Hvort svæði um sig er skipt upp í fimm héruð eða fylki.
Flæmsku héruðin:
Vallónsku héruðin:
Það athugist að héraðið Lúxemborg er ekki það sama og furstadæmið Lúxemborg, sem er sjálfstætt ríki. Héraðið í kringum Brussel telst ekki til neins héraðs. Það er heldur ekki vallónskt eða flæmst, heldur myndar höfuðborgarsvæðið sér svæði.
Íbúar
Íbúar í Belgíu eru 10,8 milljónir á 30 þús km2 svæði. Þéttleikinn í landinu er því 355 íbúar á km2. Venjulega hafa íbúarnir verið flokkaðir eftir tungumálum. Í Belgíu eru þrjú opinber tungumál: Hollenska (flæmskar mállýskur), franska og þýska. Flæmingjar (hollenskumælandi) eru um 60% íbúanna. Vallónar og frönskumælandi íbúar eru um 40%. Lengst í austri er lítill minnihlutahópur við þýsku landamærin sem talar þýsku. Höfuðborgin Brussel er tvítyngd (franska og hollenska).
Trú
Um 75% Belga eru kaþólskir. 1% tilheyra sameinuðu mótmælendakirkjunni. Um 4% tilheyra íslam. 20% eru ekki skráðir í trúflokka. Belgíska stjórnin viðurkennir eingöngu 6 trúflokka: Anglísku kirkjuna, íslam, gyðingdóm, kaþólsku kirkjuna, rétttrúnaðarkirkjuna, sameinuðu mótmælendakirkjuna og fríhugsuðir (þ.e. húmanistar). Gyðingar í Belgíu eru 20 þús talsins.
Málaralist
Belgísk málaralist er síst lakari en sú hollenska, sérstaklega 17. öldin. Meðal þekktustu málara þess tíma má nefna Adriaen Brouwer, Peter Paul Rubens, Anthonis van Dyck, Teniers feðgar og Cornelis de Vos.
Teiknimyndasögur
Teiknimyndasögur frá Belgíu eru og hafa verið ákaflega vinsælar. Víða í landinu sjást þriggja mynda teiknimyndir (strips), í verslunum, í bókabúðum og á göngugötum. Margir belgískir teiknimyndahöfundar hafa náð heimsfrægð. Listinn hér að neðan er ekki tæmandi:
Í Belgíu er hægt að stunda nám í teiknimyndalistinni í listaháskólum.
Matargerð
thumb|Franskar eru í raun belgísk uppfinning Belgísk matargerð er ekki einsleit, enda landið klofið í tvo menningarheima. Þekktasta matarafurð landsins er án efa franskar kartöflur, en það er misskilningur margra að þær séu ættaðar frá Frakklandi. Víða í Belgíu eru lítil veitingahús á hjólum (Friture á frönsku) sem selja franskar og aðrar djúpsteiktar vörur. Venjan er að ef borða skuli franskar heima fyrir, þá eru þær keyptar úti og teknar heitar heim. Belgískur bjór er víða þekktur, en landið framleiðir um 500 tegundir. Af þekktum ostum má nefna Limburger og Passendaele, sem gjarnan eru borðaðir sem eftirréttur. Belgískt konfekt er heimsþekkt. Það er selt í hundruðum tegunda og njóta mikilla vinsælda.
Helgidagar
Auk þessara helgidaga eru nokkrir aðrir sem aðeins eru haldnir í einu menningarsvæði. Þeirra á meðal eru:
Monte Carlo reiknirit
Monte Carlo aðferðirnar eru breiður hópur reiknirita sem heyrir undir hóp heuristíska algóriþma. Í grunninn leitast þær við að finna hendingarkennda lausn á vandamálum sem í grunninn eru löggeng (e. deterministic). Hægt er að skapa hraðvirkan algrím með þessu móti og láta hann sækja með stakri ítrun, gögn af handahófi í von um þau séu rétt. Hægt er að hafa hraða línulegan með því að gera ítrekun staka og unnið sig er því með því móti eftir leitartré eða ganganeti. Keyrslutími getur verið lítill en áreiðanleiki sömuleiðis. Með réttum gögnum og nægum tíma ætti útkoma reikniritsins að vera nær rétta svarinu með mikilli nákvæmni enda ætti stöðug ítrun á réttum gögnum að skila réttri niðurstöðu.
Dúkkulísa
thumbnail|Dúkkulísuspjald með dúkkulísu og fötum Dúkkulísa er pappírdúkka sem er klippt út úr pappír eða pappa. Myndir og teikningar af fatnaði og fylgihlutum er oft með dúkkulísum og eru föt vanalega með pappírsflipum sem eru brotin saman svo föt tolli á dúkkulísunni. Flestar dúkkulísur voru gerðar á árunum 1900-1970 og ætlaðar sem leikfang fyrir stelpur. Föt á dúkkulísum endurspegla tísku þess tímabils sem þær eru gerðar á.
ISO 639
ISO 639 er alþjóðlegur staðall fyrir skammstafanir á heitum tungumála. Staðallinn er í nokkrum hlutum þar sem fyrstu tveir hlutarnir hafa verið samþykktir og sá síðasti er í samþykktarferli.
Marcus Tulio Tanaka
Marcus Tulio Tanaka (fæddur 24. apríl 1981) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 43 leiki og skoraði 8 mörk með landsliðinu.
Hoya samoensis
Hoya samoensis er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af Berthold Carl Seemann. Útbreiðslan er í Samóa.
Hegrar
Hegrar (fræðiheiti: Ardeidae) eru vaðfuglar sem tilheyra ættinni Ardeidae. Þótt hegrar líkist fuglum eins og storkum, kúhegrum og flatnefjum eru þeir frábrugðnir að því leyti að hegrar fljúga með hálsinn dreginn inn. Til skamms tíma voru hegrar flokkaðir sem storkfuglar en í ljósi nýlegra erfðafræðirannsókna eru þeir nú verið flokkaðir sem pelíkanfuglar.
Apparat Organ Quartet
Apparat Organ Quartet er íslensk hljómsveit stofnuð árið 1999 af Jóhanni Jóhannssyni, Herði Bragasyni, Músikvatur og Úlfi Eldjárn.
Rósaætt
Rósaætt (fræðiheiti: Rosaceae) er ætt blómplantna af rósaættbálki. Þeim er venjulega skipt í fjórar undirættir: Rosoideae (t.d. rós, jarðarber og hindber), Spiraeoideae (t.d. birkikvistur og garðakvistur), Maloideae (t.d. eplatré og reynitré) og Amygdaloideae (t.d. plómutré og ferskjutré), aðallega eftir gerð ávaxtanna.
Brauðhveiti
Brauðhveiti (Triticum aestivum), en gengur almennt undir heitinu hveiti, er ræktuð hveititegund. Um 95% af því hveiti sem er ræktað er brauðhveiti, sem er víðast ræktuð nytjaplanta heimsins, og sú korntegund sem gefur mestan arð.
FK Ventspils
FK Ventspils var lettneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Ventspils þeir spila heimaleiki sína á Olimpiskais Stadions og er eitt af vinsælustu félögum landins.
Ulster
thumb|Ulster á eyjunni Írland thumb|250px|Fáni Ulster
Ulster (írska: Ulaidh eða Cúige Uladh, ulsterskoska: Ulstèr) er hérað í norðurhluta Írlands. Í Ulster eru níu sýslur og eru sex þeirra innan Norður-Írlands og þrjár innan Írska lýðveldisins. Ulster er næststærsta og næstfjölmennasta af fjórum héruðum Írlands. Belfast er stærsta borgin í Ulster. Í Ulster eru mótmælendur 43% hluti mannfjöldans en kaþólskir 51%.
Serres
Serres (gríska: Σέρρες) er borg í Makedóníuhéraði í Grikklandi. Borgin stendur á sléttu, um 24 km. norðaustur af Strymon fljóti og um 69 km. norðaustur af höfuðstað Makedóníuhéraðs, Þessalóniku. Ródópe-fjöll liggja einnig í norðaustur af borginni. Íbúafjöldi árið 2001 var 56.145.
Al-Hasakah
thumb|right|Armensk kirkja í Al-Hasakah Al-Hasakah (arabíska: الحسكة‎, kúrdíska: Hesîçe‎, sýrlenska: ܚܣܟܗ) er borg í norðausturhluta Sýrlands. Rúm 188 þúsund bjuggu í borginni árið 2004. Borgin er höfuðstaður Al-Hasakah-héraðs. Flestir íbúar eru kúrdar og arabar, en einnig búa í borginni stórir hópar armena og assýríumanna. Kabúrfljót rennur gegnum borgina.
Fernando Henrique Cardoso
thumb|right|200px|Fernando Henrique Fernando Henrique Cardoso (fæddur 18. júní 1931), best þekktur sem Fernando Henrique eða FHC, gegndi embætti 34. forseta Brasilíu frá 1. janúar 1995 til 1. janúar 2003.
Journal des sçavans
thumb|right|Titilsíða fyrsta tölublaðs Journal des sçavans. Journal des sçavans (um stutt skeið kallað Journal des savants) var franskt bókmennta- og vísindatímarit sem franski rithöfundurinn Denis de Sallo stofnaði árið 1665. Fyrsta tölublaðið kom út 5. janúar. Tímaritið er þannig elsta vísindatímarit Evrópu en enska vísindatímaritið Philosophical Transactions of the Royal Society of London kom fyrst út 6. mars þetta sama ár.
Útgáfa tímaritsins lagðist af í Frönsku byltingunni 1792. Um stutt skeið árið 1797 kom það út með nýja titlinum Journal des savants. Regluleg útgáfa með þeim titli hófst hins vegar ekki fyrr en árið 1816 en þá var tímaritið orðið hreinræktað bókmenntatímarit fremur en vísindatímarit.
Márar
thumb|right|Vörðurinn, austurlandafantasía eftir Jean-Léon Gérôme (1824-1904) Márar voru íbúar Magreb og síðar Íberíuskagans á miðöldum. Márar voru þannig að uppruna til Berbar, hirðingjar frá Vestur- og Norður-Afríku sem aðhylltust íslam. Orðið kemur úr grísku: mauros, sem merkir dökkur, og var það hugtak sem Rómverjar notuðu um íbúa Afríku. Landaheitin Máritanía og Marokkó eru dregin af sama orði.
Árið 711 réðust Márar inn á Íberíuskagann og lögðu stærstan hluta hans undir sig á næstu átta árum. Þegar þeir reyndu að halda áfram yfir Pýreneafjöllin voru þeir stöðvaðir af Karli hamri í orrustunni við Tours árið 732. Landinu var skipt upp í mörg lén undir Kalífanum í Kordóba.
Veldi Almóhada og Almoravída voru márísk (berbísk) stórveldi sem komu upp á 11. og 12. öld.
Kristnu smáríkin sem lifðu af í norðvesturhluta Spánar juku smám saman við veldi sitt og árið 1212 náði bandalag þessara ríkja að reka múslimsku höfðingjana frá stærstum hluta landsins. Konungdæmið Granada var þó áfram múslímskt konungsríki til 1492 þegar þeir gáfust upp fyrir her Ferdinands og Ísabellu.
Reykjavík!
Reykjavík! er íslensk rokkhljómsveit. Hljómsveitin var stofnuð af heimspekinemunum Hauki S. Magnússyni og Bóasi Hallgrimssyni en fljótlega bættust fleiri meðlimir í röð hljómsveitarinnar. Hljómsveitin spilar áleitið melódískt þungarokk með keim af gleðipoppi. Fyrsta hljómplata sveitarinnar var tekin upp af Valgeiri Sigurðssyni og gefin út af 12 Tónum en sú síðari af Kimi Records.
Andkristnihátíð
Andkristnihátíð var árleg þungarokkshátíð haldin í Reykjavík frá 2000 til 2014. Sigurður Harðarson, söngvari Forgarðs helvítis og Aðalbjörn Tryggvason, söngvari Sólstafa, stofnuðu hana. Kristnihátíðin hafði verið haldin þá um sumarið og kostaði ríkissjóð mikið fé. Ýmislegt var umdeilt í kring um hana, svo Sigurði og Aðalbirni þótti við hæfi að „svara“ henni með því að halda tónlistarhátíð með þessu nafni.
Fyrsta hátíðin var haldin á Gauki á Stöng. Hátíðin var tvisvar haldin undir öðru nafni, „Sólstöðuhátíð“ (2001 og 2006) enda var hún haldin nálægt vetrarsólstöðum. Flestar hljómsveitirnar spiluðu dauðarokk eða svartmálm, þótt pönk, grindcore og ýmislegt annað hafi verið spilað þar líka.
2000
(á Gauk á Stöng)
Sólstafir •  Forgarður Helvítis •  Potentiam •  Múspell
2001
(Sólstöðuhátíð)
Mínus • Forgarður Helvítis •  Sólstafir •  I Adapt •  Múspell •  Changer •  Myrk •  Delta 9
2002
Angermeans • Myrk •  Múspell •  Dys •  Innvortis •  Potentiam •  Sólstafir •  Klink
2003
(Aðventutónleikar 29. nóvember á De Boomkikker)
Forgarður Helvítis • Sólstafir •  Withered
(22. desember í Tónlistarþróunarmiðstöðinni)
Forgarður Helvítis • Sólstafir •  Changer •  Múspell •  Withered •  Lack of Trust •  Victory or Death
2004
(1: 20. desember á Gauk á stöng))
Sólstafir • Heiða og heiðingjarnir •  Curse
Changer • Momentum •  Klink •  The Saddest Day •  Hrafnaþing •  Crepuscular Rays •  Krakkbot Snatan •  Dark Harvest •  Denver •  Terminal Wreckage •  (
(3: 23. desember á Grand rokk)
Sólstafir • Changer •  Dark Harvest
2005
(21. desember í Tónlistarþróunarmiðstöðinni)
Forgarður Helvítis • Sólstafir •  Potentiam •  Momentum •  Gjöll •  Elegy •  Atrum
2006
(Sólstöðuhátíð, 22. desember í Tónlistarþróunarmiðstöðinni)
Forgarður Helvítis • Sólstafir •  Svartidauði •  Hrafnaþing (hættu við) •  Celestine (komu í stað Hrafnaþings) •  Changer •  Bootlegs •  Helshare •  Denver •  Devious •  Gjöll
2007
(22. desember í Tónlistarþróunarmiðstöðinni)
Helshare • Svartidauði •  Atrum •  Darknote •  Vereastral •  Finngálkn •  Forgarður Helvítis •  Disintegrate •  IX Dimension •  Sérstakir gestir (voru ekki)
2008
(20. desember í Tónlistarþróunarmiðstöðinni - kl 16:00)
Atrum • Severed Crotch •  Celestine •  Forgarður Helvítis •  Diabolus •  Gone Postal
(20. desember á Belly's Hafnarstræti - kl.22:00)
Sólstafir • Darknote •  Bastard •  Helshare •  Snatan Ultra
2010
(21. desember á Sódómu Reykjavík)
Skálmöld • Forgarður Helvítis •  Gone Postal •  Hylur •  Otto Katz Orchestra
2011
(17. desember á Gauk á Stöng)
Innósentíus 12.
thumb|right|Innósentíus 12. Innósentíus 12. (13. mars 1615 – 27. september 1700) sem hét upphaflega Antonio Pignatelli var páfi frá 12. júlí 1691 til dauðadags. Hann var af aðalsfjölskyldu frá Konungsríkinu Napólí. Innósentíus 11. gerði hann að kardinála og erkibiskup yfir Napólí. Við lát Alexanders 8. var hann kjörinn sem málamiðlun milli krafa Frakklands og hins Heilaga rómverska ríkis. Strax eftir kjör sitt hóf hann baráttu gegn spillingu í Páfagarði; frændhygli og símonsku.
Andkristnihátíð
2011
NYIÞ • Abacination •  MVNVMVNTS •  Angist •  Logn •  AMFJ •  World Narcosis •  Ophidian I •  Svartidauði •  Gone Postal
2012
Carpe Noctem • Legend •  Kontinuum •  Angist •  Saktmóðigur •  Oni •
(22. desember á Gauk á stöng)
Norn • Sólstafir •  Beneath •  Strigaskór Nr. 42 • Azoic
2013
(21. desember á Café Amsterdam)
2014
(21. desember á Gauki á Stöng)
Svartidauði • Sinmara •  Misþyrming •  Abominator •  Mannvirki
706
Árið 706 (DCCVI í rómverskum tölum)
Hasse Jeppson
thumb|right|Hasse Jeppson í eldlínunni með sænska landsliðinu.Hans Olof „Hasse“ Jeppson (f. 10. maí 1925 - d. 21. febrúar 2013) var knattspyrnumaður frá Svíþjóð. Hann var í keppnisliði Svía sem hlaut bronsverðlaun á HM 1950. Árið 1952 varð hann dýrasti leikmaður sögunnar eftir félagaskipti sín frá Atalanta til Napoli.
Ævi og ferill
Hasse Jeppson fæddist í Kungsbacka og hóf knattspyrnuferil sinn með Örgryte. Þaðan lá leiðin til Djurgårdens IF þar sem hann skoraði 58 mörk í 51 leik á árabilinu 1948-51. Á þeim árum lék hann tólf landsleiki og skoraði þar níu mörk. Tvö þeirra komu í 3:2 sigri á Ítölum í fyrsta leik Svía á HM í Brasilíu 1950. Sigurinn fór langleiðina með að tryggja sænska liðinu sæti í úrslitariðli keppninnar þar sem þeir hlutu þriðja sæti.
Leiktíðina 1950-51 varð Jeppson markhæstur í sænsku 1. deildinni og gerðist hann í kjölfarið atvinnumaður með Charlton Athletic í Lundúnum. Þar með var landsliðsferillinn á enda, þar sem Svíar völdu einungis áhugamenn í lið sitt á þessum árum. Eftir stutta dvol á Englandi lá leiðin til Ítalíu. Fyrst til Atalanta en svo til Napoli árið 1952. Kaupverðið var 105 milljón lírur sem var jafnframt heimsmet. Metinur hélt Leppson í tvö ár, uns AC Milan festi kaup á Juan Schiaffino.
Með Napoli lék Jeppson við góðan orðstír í fjögur ár. Þá gekk hann í raðir Torino áður en hann lagði skóna á hilluna árið 1957.
Hann lést í Róm árið 2013.
Fellingafjöll
Fellingafjöll myndast þegar tvær meginlandsskorpur þrýstast saman. Hvorug meginlandsskorpanna gefur eftir þannig að jarðlög beggja fleka ýtast upp og mynda þá fellingafjöll. Þegar fellingafjöll myndast geta stórir jarðskjálftar orðið um samrekið. Dæmi um fellingafjöll eru t.d. Alparnir og Himalajafjöll.
Félix Tshisekedi
Félix Antoine Tshisekedi Tshilombo (f. 13. júní 1963) er kongóskur stjórnmálamaður og núverandi forseti Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó. Hann var kjörinn forseti árið 2019 og er fimmti forseti frá sjálfstæði ríkisins.
Æviágrip
Tshisekedi er sonur Étienne Tshisekedi, sem stofnaði kongóska Lýðræðis- og framfarabandalagið árið 1982. Lýðræðis- og framfarabandalagið varð stærsti stjórnarandstöðuflokkur í Kongó næstu áratugina og var einkar virkt í andstöðu gegn stjórn Josephs Kabila á fyrsta áratugi 21. aldar.
Félix Tshisekedi tók við formennsku í Lýðræðis- og framfarabandalaginu þegar faðir hans lést árið 2018. Umtalsverður ágreiningur og klofningur varð meðal meðlima flokksins yfir því að Félix fengi formennskuna í föðurarf.
Þann 11. nóvember 2018 gerðu Tshisekedi og sex aðrir leiðtogar stjórnarandstöðuflokka með sér samkomulag um að styðja Martin Fayulu sem forsetaframbjóðanda sameinaðrar stjórnarandstöðu gegn flokki Kabila, sem bauð sig ekki fram á ný. Innan við sólarhring síðar afturkallaði Tshisekedi hins vegar stuðningsyfirlýsingu sína við Fayulu og tilkynnti að hann myndi sjálfur bjóða sig fram í kosningunum fyrir hönd Lýðræðis- og framfarabandalagsins og kosningabandalagsins Brautar til breytinga.
Þegar forsetakosningarnar voru haldnar í lok desember 2018 var Tshisekedi óvænt lýstur sigurvegari eftir tíu daga atkvæðatalningar. Samkvæmt opinberum niðurstöðum kjörstjórnar hlaut Tshisekedi sjö milljónir atkvæða, Fayulu 6,4 milljónir og Emmanuel Shadary, frambjóðandi flokks Kabila, 4,4 milljónir atkvæða. Fayulu neitaði hins vegar að viðurkenna niðurstöðu kosninganna og bæði Afríkusambandið, Evrópusambandið og kaþólska kirkjan í Kongó, sem stóð að 40.000 manna eftirliti, drógu í efa að Tshisekedi hefði í raun hlotið flest atkvæði. Frakkar og Belgar lýstu jafnframt yfir efasemdum um niðurstöðurnar.
Fayulu og stuðningsmenn hans sökuðu Tshisekedi um að hafa gert samkomulag við Kabila um að kosningunum yrði hagrætt í þágu Tshisekedi gegn því að Kabila hefði áfram hlutdeild að stjórninni eftir kosningarnar. Fayulu kærði niðurstöðu kosninganna en stjórnlagadómstóll ríkisins staðfesti hana og lýsti Tshisekedi réttkjörinn forseta.
Tshisekedi tók við embætti forseta þann 24. janúar 2019 og var þetta í fyrsta sinn í sögu Austur-Kongó sem friðsamleg stjórnarskipti fóru fram. Stuðningsflokkar Kabila héldu hins vegar meirihluta á þingi og því varð Tshisekedi að viðhalda stjórnarsamstarfi við bandamenn Kabila. Kabila hélt þannig verulegum völdum þrátt fyrir að Tshisekedi væri orðinn forseti. Eftir embættistöku Tshisekedi dró þó nokkuð úr pólitískri spennu í landinu. Tshisekedi náðaði um 700 pólitíska fanga og hvatti pólitíska útlaga til að snúa heim. Hann lagði áherslu á baráttu gegn spillingu og gaf fyrirheit um umbætur á sviði öryggis- og stjórnmála. Staða stjórnarandstæðinga í Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó tók jafnframt framförum eftir valdatöku Tshisekedi og yfirvöld eru talin hafa sýnt stjórnarandstöðuflokkum aukið umburðarlyndi.
Í júlí árið 2020 rauf Tshisekedi bandalag sitt við Kabila og flokk hans vegna ósættis um útnefningar til embætta í hernum, stjórnlagadómstólnum og kjörstjórninni. Í kjölfarið tókst Tshisekedi að semja við liðhlaupa úr flokki Kabila og skipa nýja stjórn án aðkomu forvera síns. Talið er að með þessu hafi Tshisekedi tekist að einangra Kabila og ýta gamla forsetanum frá völdum.
Marg Helgenberger
Mary Marg Helgenberger (fædd 16. nóvember 1958) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í CSI: Crime Scene Investigation og China Beach.
Einkalíf
Marg (borið fram sem hart „G,“ ólíkt nafninu Marge) Helgenberger er fædd í Fremont í Nebraska og er af írskum og þýskum uppruna. Fyrsta vinna hennar sem unglingur var sem kjötskeri („boner“) í kjötvinnslunni þar sem faðir hennar vann.
Marg stundaði nám við Kearney State College (núna University of Nebraska at Kearney) í Kearney í Nebraska og síðan við Northwestern Universitys School of Speech í Evanston, Illinois (núna School of Communication) og útskrifaðist með BS. gráðu í máli og sjónleik.
Helgenberger hefur í gegnum árin verið á lista yfir fallegustu konur Hollywoods. Árið 2002 þá var hún á lista People tímaritið yfir "50 Most Beautiful People", einnig var hún á lista Esquire Magazine’s “5 More Women We Love” frá 2002, var númer 15 af 25 mest aðlaðandi konum í ameríku árið 2004. Einnig árið 2004 þá var var hún númer 35, 30, 29, 20, 17, 12 og 9 yfir lista The Glamour Girls Hot 100 vegna myndarinnar In Good Company og forsíðu TV Guide. Var hún á listanum í um 10 vikur og var eina viku í top tíu listanum. Hún er fjóðra elsta konan til þess að vera á top tíu listanum. Persónan hennar í CSI: Crime Scene Investigation, Catherine Willows, ásamt persónunni Gil Grissom, voru nr. 82 yfir "Bravo's 100 Greatest TV Characters". Í mars 2006, Catherine Willows var nefnd númer 6 yfir The Star's Top Ten Hottests TV Characters. Árið 2007, var Marg nefnd ein af vingjarnlegustu stjörnum samkvæmt E! online's Answer B!tch Q&A page. Í mars 2007 Helgenberger var nefnd ein af kynþokkafyllstu sjónvarpsstjörnum ársins 2007 af TV Guide Magazine. Entertainment Weekly hafði hana inni á lista þeirra yfir "The EW 100 Stars We Love Right Now" frá 2007. Í apríl 2008, gekk hún til liðs við hóp af stjörnum sem mátti sjá vera með mjólkurskegg til þess að auglýsa (Got Milk?). .
Árið 1984, þá kynntist Marg, Alan Rosenberg, sem var gestaleikari í Ryan's Hope. Urðu þau vinir og byrjuðu að vera saman árið 1986. Giftust þau árið 1989 og eiga saman einn son, Hugh Howard Rosenberg, nefndur eftir föður Helgenbergers, Hugh Helgenberger. Þann 1. desember, 2008, var tilkynnt að þau væru skilin, og 25. mars, 2009, óskaði hún eftir skilnaði.
Vegna baráttu móður hennar gegn brjóstakrabbameini, þá urðu Helgenberger og Rosenberg viðriðin baráttunni gegn brjóstakrabbameini. Hafa þau haldið góðgerðarsamkomu sem kallast Marg and Alan's Celebrity Weekend hvert ár í Omaha, Nebraska síðan 1997.
Leikhús
Áhugi Helgenberger á leiklist kviknaði eftir að hún lék Blanche Dubois í leikritinu A Streetcar Named Desire í háskóla.
Helgenberger var spottuð af útsendara frá sjónvarpsóperunni Ryan´s Hope sumarið 1981 þegar hún var að leika í Shakespeare leikritinu Taming of the Shrew.
Sjónvarp
Stuttu eftir að hafa lokið námi, þá fékk Marg hlutverk í sápuóperunni sem hin taugastrekkta lögreglukona Siobhan Ryan Novak sem hún lék til ársins 1986.
Árið 1988 þá var Marg ráðin til þess að leika í sjónvarpsþættinum China Beach sem Karen Charlene 'K.C.' Koloski. Frammistaða hennar í China Beach gaf henni Emmy verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki í drama seríu árið 1990. Marg lék í China Beach allt til ársins 1991.
Helgenberger fékk stóra tækifærið þegar henni var boðið hlutverk Catherine Willows í CBS sjónvarpsþættinum CSI: Crime Scene Investigation. Áður en upptökur hófust þá heimsótti Helgenberger líkhús Clark sýslunnar í Nevada til þess að sjá hvernig krufningar færu fram og hverning vinnan færi fram í líkhúsum. Frammistaða hennar sem Willows hefur gefið henni tvennar Emmy og Golden Globe tilnefningar. Marg yfirgaf þáttinn í janúar 2012 eftir að hafa verið hluti af honum síðan 2000.
Kvikmyndir
Árið 1989 kom Marg fram í sinni fyrstu kvikmynd sem var hryllingsmyndin After Midnight, síðan lék hún í kvikmyndinni Always eftir Steven Spielberg með Richard Dreyfuss, Holly Hunter og John Goodman.
Um miðjan níunda áratuginn, kom Marg fram í Crooked Hearts (1991) með Peter Berg, Vincent D´Onofrio, Jennifer Jason Leigh, Noah Wyle og Peter Coyote. Einnig lék hún í The Cowboy Way (1994) á móti Woddy Harrelson.
Árið 1995, þá lék hún í kvikmyndinni Species sem Dr. Laura Baker og endurtók hlutverkið í framhaldsmyndinni Species II (1998).
Hefur hún einnig komið fram í kvikmyndum á borð við: Fire Down Below, In Good Company, Always, Bad Boys og Peacemaker.
Verðlaun og tilnefningar
Blockbuster Entertainment Award
Emmy Award
Satellite Awards
People's Choice Awards
TV Guide Awards
Bertálkni
Bertálkni (eða nakintálkni) er heiti snigla sem er undirættbálkur Nudibranchia. Bertálkni er án kuðungs og hefur óeiginleg tálkn á bakinu.
Örn (mannsnafn)
Örn er íslenskt karlmannsnafn.
Risalerki
thumb|Barr og könglar. Risalerki er stórvaxnasta lerkitegundin. Það er einstofna tré með reglulega krónu og vex í fjöllum í norðvesturhluta Bandaríkjanna og í suðurhluta Bresku Kólumbíu. Það vex aðallega í Klettafjöllum en t.d. líka í Fossafjöllum. Það verður vanalega 30 til 55 metrar fullvaxið en getur náð rúmum 60 metrum.
Á Íslandi
Lítil reynsla er af því á Íslandi. Hugsanlega má finna megi kvæmi innan útbreiðslusvæðis risalerkis sem geta lifað og vaxið nægilega vel á Íslandi til að þau nýtist a.m.k. í trjárækt eða skógrækt. Risalerki hefur svipaða aðlögun að veðurfari og evrópulerki, þ.e. vex yfirleitt of lengi fram eftir hausti, en er mun beinvaxnara þrátt fyrir það. Virðist það þó vera viðkvæmt fyrir bæði nála- og átusjúkdómum hérlendis, sem evrópulerki er ekki.
Glacial Landscapes, Religion, Oppression & Alcohol
Glacial Landscapes, Religion, Oppression & Alcohol er hljómplata með rokkhljómsveitinni Reykjavík! Platan var gefin út árið 2006 og var sama ár tilnefnd til íslensku tónlistarverðlaunanna.
Bláfjallafólkvangur
thumb|Kort. Fólkvangurinn er merktur sem Bláfjöll. Bláfjallafólkvangur er fólkvangur sem nær gróflega frá Vífilsfelli í austri og suðvestur eftir Bláfjöllum. Hann ennfremur á mörk að Heiðmörk og Reykjanesfólkvangi. Áætlað er að hann sé 70-80 km2 að stærð.
Hnefaleikar
Hnefaleikar eða box er íþrótt þar sem tveir einstaklingar eigast við með hnefunum einum saman og reyna að koma sem flestum löglegum höggum á hvorn annan. Ólympískir hnefaleikar fara fram á upphækkuðum palli, sem er girtur köðlum. Keppt er í þremur lotum í áhugamannaboxi en allt að 15 lotum í atvinnumannaboxi. Stig eru gefin fyrir hvert hreint högg og dómarar dæma yfirleitt þann sem skorar flest stig sigurinn. Undantekningar eru að unnt er að sigra með rothöggi, þ.e.a.s. andstæðingur er sleginn niður og stendur ekki upp innan 10 sekúndna, tæknilegu rothöggi, andstæðingur getur ekki haldið áfram vegna meiðsla eða þreytu og er þá dæmdur úr leik eða ef andstæðingur greiðir leikmanni högg neðan beltis og er þá umsvifalust dæmdur úr leik.
Bláfjallafólkvangur
Hraun, hellar og eldstöðvar eru einkennandi í fólkvanginum. Skíðasvæðið í Bláfjöllum er innan hans.
Hnefaleikar
Mesta aðsókn á bardaga er 136 þúsund áhorfendur.
Bláfjallafólkvangur
Tenglar
Ferlir - Bláfjallafólkvangurinn, lega hans og stærð.
Hnefaleikar
Hnefaleikar á Íslandi
Árið 1916 kom til Íslands danskur maður, Wilhelm Jackobson hraðritari. Hann kunni hnefaleika og tók að veita mönnum tilsögn í hnefaleikum í leikfimisal Landakotsspítala. Sú kennsla stóð aðeins yfir í einn vetur, en nokkrir nemendur hans héldu áfram æfingum næsta ár undir stjórn Eiríks Bechs. Þetta var fyrsti vísir hnefaleika á Íslandi.
Íþróttafélagið Ármann var stórveldi á sviði hnefaleika á meðan þeir voru stundaðir hér á fyrri hluta 20. aldar. Iðkun hnefaleika hjá félaginu hófst árið 1926. Það ár fluttist hingað til lands Færeyingurinn Peter Wigelund og settist hér að. Hann lærði ungur skipasmíðar í Danmörku en æfði þá jafnframt hnefaleika og náði svo langt að komast í danska landsliðið. Wigelund gerðist þjálfari hjá Ármanni og hélt hnefaleikasýningu í Iðnó árið 1926, þar sem fram komu auk hans Sveinn G. Sveinsson, Ólafur Pálsson og Lárus Jónsson. Fyrsta opinbera hnefaleikamótið var svo haldið hér á landi þann 22. apríl 1928 í Gamla bíó, og var það haldið á vegum Ármanns. Hringdómari var sjálfur Jóhannes á Borg, en utanhringsdómari Eiríkur Bech og Reidar Sörensen. Keppt var í fluguvigt, fjaðurvigt, veltivigt og millivigt (en þá nefndust þyngdarflokkarnir: Hvatþyngd (107-115 pund), veltiþyngd (115-122 pund), meðalþyngd (122-133 pund) og garpsþyngd (133-145 pund)).
Árið 1933 tók Íþróttasamband Íslands hnefaleika á stefnuskrá sína og voru þá hnefaleikareglurnar þýddar, staðfærðar og gefnar út. Fyrsta Íslandsmeistaramótið var haldið í júní 1936 á upphækkuðum palli á Melavelli við afar frumstæð skilyrði. Frægt hnefaleikamót fór fram við Hálogaland 1. júní 1945. Þá áttust við Hrafn Jónsson, Ármanni og Thors R. Thors, ÍR og kepptu í þungavigt. Bardaginn stóð aðeins í eina mínútu og sextán sekúndur. Á þeim tíma sló Hrafn andstæðing sinn fjórum sinnum í gólfið.
Hnefaleikar voru bannaðir á Íslandi árið 1956. Um bannið var mikið deilt á sínum tíma.
Hnefaleikafélög á Íslandi
Hnefaleikafélag Reykjaness var stofnað árið 2001.
Hnefaleikafélagið ÆSIR var stofnað árið 2007 og er með aðstöðu sína í Hnefaleikastöðinni að Viðarhöfða 2, 110 Reykjavík.
Hnefaleikafélag Akraness var stofnað þann 28.febrúar árið 2008 og er með aðstöðu sína í kjallara íþróttahússins við Vesturgötu, 300 Akranesi.
Dadra og Nagar Haveli
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Dadra og Nagar Haveli Dadra og Nagar Haveli eru fyrrum hjálenda Portúgals sem er á milli fylkjanna Gujarat og Maharashtra á Vestur-Indlandi. Íbúar hjálendunnar, ásamt indverskum samtökum, gerðu uppreisn gegn portúgölskum yfirvöldum 1954 og lýstu yfir sjálfstæði. Þegar Indland hertók Góa, Daman og Diu árið 1961 samdi forsætisráðherra Dadra og Nagar Haveli um sameiningu við Indland og héraðið varð alríkishérað.
Höfuðstaður Dadra og Nagar Haveli er Silvassa. Íbúar héraðsins eru tæplega 350 þúsund.
Orrustan við Actíum
thumb|right|Orrustan við Actíum eftir [[Lorenzo A. Castro frá 1672.]] Orrustan við Actíum var sjóorrusta milli herja Octavianusar annars vegar og Marcusar Antoniusar og Kleópötru, drottningar Egyptalands, hins vegar. Orrustan var háð 2. september árið 31 f.Kr. skammt frá rómversku nýlendunni Actíum á norðvestanverðu Grikklandi við Jónahaf. Fyrir flota Octavianusar fór Marcus Vipsanius Agrippa en Antonius stjórnaði sjálfur flota þeirra Kleópötru. Floti Octavianusar hafði sigur. Í kjölfarið varð Octavíanus valdamesti maður Rómar, hlaut titilinn princeps Augustus og varð fyrsti keisari Rómaveldis. Af þessum sökum eru endalok lýðveldistímans í Róm stundum miðuð við þessa orrustu.
Orrustan við Actíum var síðasta mikla sjóorrustan í fornöld.
James Taylor
James Vernon Taylor (f. 12. mars 1948) er bandarískur söngvari, lagahöfundur og gítarleikari. Hann gaf út fyrstu breiðskífuna sína árið 1968, en hlaut fyrst frægð fyrir lagið „Fire and Rain“ árið 1970. Plöturnar hans hafa selst í yfir 100 milljón eintökum sem gerir hann að einum af söluhæstu tónlistarmönnum sögunnar. Á árunum 1977 til 2007 seldust allar plöturnar hans í yfir milljón eintökum. Hann komst efst á bandaríska Billboard 200 vinsældalistann með Before This World árið 2015. Taylor er sexfaldur Grammy-verðlaunahafi og var vígður inn í frægðarhöll rokksins árið 2000.
Kraftwerk
thumb|Kraftwerk með tónleika í Stokkhólmi 2004. Kraftwerk er þýsk hljómsveit stofnuð árið 1970 af Ralf Hütter og Florian Schneider-Esleben en þeir höfðu áður unnið saman í hljómsveitinni Organisation.
Hljómsveitin spilaði á Íslandi árið 2004 og hélt svo tvenna tónleika hér árið 2013.alt=|thumb|Kraftwerk með tónleika í [[Harpa (tónlistarhús)|Hörpunni á Airwaves 2013.]]
Konungsríkið Kongó
thumb|right|Kongó á korti eftir [[Gerhard Mercator]]