cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karen Wetterhahn
Árið 1996 var hún að vinna með lífrænu kvikasilfursblöndu sem kallast dímeþýlkvikasilfur þegar hún hellti óvart einn eða tvo dropa niður á Latex-hanskann sem hún var í. Fimm mánuðum síðar tók hún eftir einkennum eins og svima og málörðugleikum. Þrátt fyrir afar langa og erfiða læknismeðferð versnaði henni á skömmum tíma og þremur vikum eftir að fyrstu einkennin fóru að koma í ljós, féll hún í svefndá og dó fáum mánuðum síðar, innan árs frá því að hún hellti á sig blöndunni.
Dartmouth-skólinn hefur síðan stofnað verðlaun til að örva vísindaiðkun kvenna og alþjóðleg stofnun umhverfisheilsu vísinda viðheldur einnig árlegum verðlaunum í heiðri Karenar Wetterhahn.
Gambas
thumbnail|Rækjan en lógó fyrir Gambas thumbnail|Skjáskot af Gambas umhverfinu thumb|right|Dæmi um forrit í Gambas 3 IDE thumb|right|Stjörnustríðsleikur í Gambas3 thumb|right|Donkey.gb Gambas er hlutbundið forritunarmál og þróunarumhverfi sem er afbrigði af forritunarmálinu BASIC. Það keyrir á Linux og öðrum stýrikerfum sem byggja á Unix. Heitið Gambas er einnig spænska orðið fyrir rækju en mynd af rækju er lógó fyrir þetta forritunarmál. GAMBAS er endurkvæm skammstöfun og stendur fyrir Gambas Almost Means BASic sem vísar til þess að forritunarmálið er afar líkt Basic. Gambas var þróað af frönskum forritara og fyrsta útgáfa þess kom út árið 1999. Gambas líkist mjög Visual Basic. Gambas er í forritasöfnum sem fylgja mörgum Linux útgáfum. Útgáfa fyrir Microsoft Windows getur keyrt undir Cygwin umhverfi og á Linux sýndarvél. Gambas frá útgáfu 3.2 getur keyrt á Raspberry Pi en er þá ekki þýtt í rauntíma.
Dæmi um forrit
Hello world forrit með GUI.
Forrit sem reiknar 100-term margliðu 500000 sinnum og endurtekur það 10 sinnum (notað til prófana)
Wen-Pei Fang
Fang Wen-Pei (方文培) (1899–1983), var kínverskur grasafræðingur sem sérhæfði sig í ættum Rhododendron og Aceraceae. Hann vann við Grasafræðistofnunina í Kínversku fræðiakademíunni eftir að hafa útskrifast úr Suðausturháskólanum í Nanjing, Kína. Fang hélt áfram námi í Edinborgarháskóla 1934 fékk PhD 1937. Sama ár sneri hann aftur til Kína og varð líffræði prófessor í Sichuanháskóla til dauðadags.
Langeleik
hægri|frame|Langeleik Langeleik er norskt strengjahljóðfæri. Langeleik hefur einn laglínustreng ásamt sjö öðrum strengjum sem strengdir eru yfir viðarstokk. Spilað á strengina með nögl.
Tidaholm
thumb|right|240px|Tidaholm í [[agúst 2006]] Tidaholm er borg í Sveitarfélaginu Tidaholm í Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 8.027 manns.
SPL
SPL, eða „Sound Pressure Level“, og er mælieining yfir hljóðstyrk, sem vísar til margfeldis af lægsta heyranlega hljóði (álíka mikill „hávaði“ og fótatak maurs). Í daglegu tali er látið nægja að tala um dB (desibel) þar sem notast er við lógaryþmískan skala.
Heimildir
SPL Geluidsniveau Ljudnivå
Rauðáta
Rauðáta (fræðiheiti:  Calanus finmarchicus) er svifdýr af ættbálki krabbaflóa. Um 170 tegundir svifdýra hér við land teljast til ættbálks krabbaflóa (Ástþór Gíslason, 2000). Rauðátan er eitt af algengustu svifdýrum sem finnast í Norður-Atlantshafi(Conover 1988). Hún er einnig algengasta tegund átu sem finnst í hafinu við Ísland (Gislason, Gaard, Debes, & Falkenhaug, 2008). Á mynd 1 er rauðátan táknuð með rauðum lit og sést þar vel hvernig dreifing hennar er (Census of Marine Life, 2009).
Saga
Sá fyrsti til að lýsa rauðátu var biskup frá Noregi að nafni Johan Ernst Gunnerus, það gerði hann árið 1770 og er rauðátan einnig kölluð Gunnerus í höuðið á honum.(Marshall og Orr 1972). Johan Ernst Gunnerus nefndi rauðátuna fyrst Monoculus finmarchicus sem þýðir eineigða dýrið frá Finnmörku, en þar fann hann rauðátuna fyrst, síðar var nafninu svo breytt í Calanus finmarchicus. Eins og upprunalega nafni gefur til kynna hefur rauðátan aðeins eitt auga.
Lífsferill
Egg rauðátu eru um 0,05 mm í þvermál og klekjast á tveim til þrem dögum. Klakningin á sér stað í sex naupliar stigum (N1-N6) og fimm copepodite stigum (C1-C5) áður en hún verður fullvaxin. Í hverju naupliar stigi verður lirfan stærri og flóknari í byggingu en í þessum stigum er rauðátan ólík foreldrum sínum. Eftir naupliar stigin sex fylgja fimm önnur umbreytingarstig, þar til rauðátan hefur náð fullum þroska, í þeim stigum er rauðátan farin að líkast foreldrum í flestu nema stærð. Í dæmigerðum vorsjó við rétt hitastig tekur ferlið frá eggi til fullorðinna rauðátu um 30-40 daga. Fullvaxin rauðáta er um 4 mm löng, rík af bæði fitefni og fitusýru. (FRS, e.d.; MacGill, e.d.) Rauðátan er umlukin skel og til að geta vaxið þarf hún að hafa skelskipti, þar sem losar sig við gömlu skelina og ný vex í staðinn. Í lífsferlinu sem sjá má á mynd 2, skiptir rauðátan alls 11 sinnum um skel áður ern hún kynþroska kvendýr eða karldýr. (Ástþór Gíslason, 2000)
Lífshættir
Á veturna er lítið um rauðáti, því þá liggja þær í dvala, ókynþroska í dýpri lögum sjávar eða í um 500 -2500 m dýpi. Þegar vorið nálgast eða í mars - apríl, leita þær upp í yfirborðslögin og verða kynþroska. Þar hrygnir rauðátan og ungviðið klekst út eftir 24-72 klst. frá hrygningu, ungviðin halda sig svo í yfirborðslögunum. Þessar rauðátur verða kynþroska áður en haustið kemur og til verður önnur kynslóð. Það er síðan sú kynslóð sem leggst í dvala í dýpri lögum sjávar yfir veturinn og hringrásin hefst aftur næsta vor. Vöxtur og kynþroski rauðátunnar er háður hitastigi sem veldur því að á köldum hafsvæðum nær aðeins ein kynslóð að þróast á ári en ekki tvær líkt og annarsstaðar. (Fisheries Research Services [FRS], e.d.; Hreiðar Þór Valtýsson, 2011; Macgill, e.d.)
Fæða
Helsta fæða rauðátu eru svifþörungar, einkum kísil- og skoruþörungar. Einnig eru frumdýr eins og bifdýr og svipudýr mikilvæg fæða fyrir hana. Rauðátan er sögð vera mikilvægur tengiliður á milli frumframleiðslu svifþörunga og dýra sem eru ofarlega í fæðukeðjunni. Rauðátan er mikilvægur þáttur í fæðu fiskistofna sem nýttir eru við Ísland. Þegar fiskarnir eru á lirfu- og seinastigi eru þeir háðir henni um fæðu. Rauðátan er til dæmis helsta fæða loðnu og síldar (Ástþór Gíslason, 2000).
Nytjar
Engar sérstakar veiðar eru á rauðátu en engu að síður hefur hún mikla vistfræðilega þýðingu í hafinu vegna þess hve mikið er til af henni. Rauðátan er lykilþáttur í vistkerfi hafsins og er mikilvægur hlekkur fyrir matvæli úr sjónum, því hún fær orku frá frumframleiðendum. Aðrar stærri sjávar lífverur nærast svo á rauðátunni og fá orkuna frá þeim, dæmi um þau dýr eru uppsjávarfiskar svo sem síld og loðna. Líkt og hefur komið fram áður nærast lirfur og seiði fiskanna á svifdýrum, rauðátu. Yngstu stig fisklirfa lifa á eggjum og smæstu lirfustigum rauðátu en þeir fiskar sem eru eldri éta stærri rauðátur, fullþroskaðar. Til þess að fiskalirfurnar lifi af þarf að vera til nóg æti, af réttri stærð og í réttu magni. Ef rauðátan hrygnir of snemma á vorin eða of seint miðað við klak fiskanna eða að hrygningarstaður rauðátunnar og fiskanna er ekki sá sami er hætta á ætisskorti hjá fisklirfunum. Það hefur þau áhrif að sú kynslóð af fiskum verði þá minni en ella. (Ástþór Gíslason, 2000)Dæmi um áhrif þess að átustofn hrundi eru þær breytingar sem urðu á göngumynstri norsk-íslensku síldarinnar um miðjan sjöunda áratug. Síldin kom í fæðuleit til landsins að norðanverður en hvarf síðan af íslandsmiðum vegna þess að magn átu var ekki nægt. (Ástþór Gíslason, 2000)
Í gegnum tíðina hefur rauðáta verið rannsökuð mikið. Í Noregi hafa verið stundaðar tilraunir til að veiða rauðátuna og vinna úr henni efni til að nota í laxafóður. Einnig hafa verið gerðar rannsóknir í háskólinn í Tromsö í Noregi sem leiddu í ljós að lýsi sem unnið var úr rauðátu innihélt mikið magn af omega-3 fitusýrum en einnig innihélt lýsið efni sem vinnur gegn offitu og sykursýki 2. (Fiskifréttir, 2010) Tilraunirnar með rauðátulýsið sem gerðar voru við háskólann í Tromsö, fólust í því að skoða hvaða áhrif lýsið hefði á mýs og rottur. Síðar átti að kanna hvort lýsið hefði einhver áhrif á mannslíkamann, komið hefur fram að mannslíkaminn þolir rauðátulýsið vel og því fylgja engar aukaverkanir. (Fiskifréttir, 2010)
Einnig hafa verið gerðar rannsóknir á næringarinnihaldi í rauðátu, þær hafa sýnt að heildarfitusýrumagn hennar á fyrstu þrem þroskastigum sé á bilinu 10-19% og það eykst upp í 22-25% við frekari þroska. Rauðáta lifir aðeins í stuttan tíma og er eins og fram hefur komið neðarlega í fæðukeðjunni sem gerir það að verkum að hún inniheldur lítið magn af eiturefnum, sem þyrfti að hreinsa burt áður en hægt væri að vinna úr henni. Hægt væri að framleiða góða lýsisafurð úr rauðátunni og öðru dýrasvifi sem myndi innihalda mun hærra hlutfall eftirsóttra fitusýra heldur en lýsi sem unnið væri úr þroski, ufsa eða öðrum fisktegundum sem eru ofar í fæðukeðjunni. (Jónína Þ. Jóhannsdóttir, Hugrún Lísa Heimisdóttir, Friðbjörn Möller og Rannveig Björnsdóttir, 2010)
Árið 2009 var gerð tilraun, á vegum matís, á ræktun náttúrulegs dýrasvifs í þeim tilgangi að athuga hvort hægt væri að rækta dýrasvif sem nýti mætti seinna sem fóður fyrir fiskeldi. Niðurstöður sýndu að villt dýrasvif er mjög viðkvæmt fyrir hverskyns meðhöndlun og mikil afföll voru fyrstu dagana. Mikið magn safnaðist af rauðátu sem lengst tókst að halda lifandi í 4 vikur í ræktunartönkum eftir innsöfnun. Í þessar 4 vikur var enginn eggja framleiðsla hjá rauðátunni sem gæti bent til þess að ræktunaraðstaðan uppfylli ekki þau skilyrði sem verða að vera til staðar svo dýrin geti þroskast eðlilega. Í Noregi hefur dýrasvif verið ræktað hjá SINTEF og gengið hefur vel að rækta dýrin og framleiða egg, munir milli verkefni matísar og SINTEF í Noregi var sá að matís notaði þörunga í þykkni en SINTEF notaðist við lifandi þörunga sem ræktaðir eru á stöðinni. (Jónína Þ. Jóhannsdóttir o.fl., 2010)
Caravaggio
thumb|right|Andlitsmynd af Caravaggio eftir [[Ottavio Leoni frá því um 1621.]] Michelangelo Merisi da Caravaggio, oftast kallaður Caravaggio (29. september 1571 – 18. júlí 1610) var ítalskur listmálari sem hafði gríðarleg áhrif á barokklist 17. aldar. Hann greindi sig frá uppstillingum manierismans og málaði dramatískar myndir sem einkenndust af natúralisma og leikrænni lýsingu með sterkum birtuskilum. Stíll Caravaggios varð vinsæll í nýbyggðum kirkjum gagnsiðbótartímans í Róm þar sem leitast var við að skapa raunsæja kirkjulist sem svar við siðbótinni.
Pinus coulteri
Pinus coulteri er meðalstór fura sem ættuð er frá strandfjöllum Suður-Kaliforníu og norður Baja California (Mexíkó). Stakir lundir hafa fundist norður til San Francisco Bay svæðisins í Mt. Diablo State Park og Black Diamond Mines Regional Preserve. Tegundin er nefnd eftir Thomas Coulter, írskum grasafræðingi og lækni.
Hún er með þyngstu köngla nokkurrar furu. Þrátt fyrir takmarkaða náttúrulega útbreiðslu er hún vinsælt skrauttré.
Lýsing
Pinus coulteri er frá 10 til 25 m há með stofnþvermál að 1m. Bolurinn er beinn og greinarnar láréttar til lítið eitt uppsveigðar. Barrnálarnar eru þrjár saman í búnti, blá-grágrænar, 15 til 30 sm langar og gildar: 2 mm þykkar. Afgerandi einkenni þessarar tegundar eru stórir könglarnir með göddum sem eru 20 til 40 sm langir, og 2 til 5 kg nýþroskaðir. Hún myndar stærstu köngla nokkurrar furu (fólk sem er að vinna í kring um eða við furuna þarf helst að vera með öryggishjálma), þó að grannir könglar sykurfuru séu lengri.
Vistfræði
Pinus coulteri er náskyld Pinus sabiniana. Hún er fjarskyldari freysfuru (Pinus sabiniana) sem hún deilir búsvæði með, og gulfuru (P. ponderosa). Pinus coulteri vex í þurrara umhverfi en freysfura og gulfura.
Hún vex í suðurhliðum í 200 til 2300m hæð, og þolir þurran og grýttan jarðveg. Pinus coulteri er oftast í blandskógum. Hærra til fjalla í San Jacinto Mountains vex hún með Quercus kelloggii. Spætur leita oft að skordýrum undir berkinum á tegundinni.
Nytjar
Viðurinn er mjúkur og lélegur, svo tegundin er lítið notuð í annað en eldivið.
Pinus coulteri er ræktuð sem skrauttré, í almennings og einkagarða og yndisskógrækt þar sem þurrkþols er þörf.
Klýfir
thumb|right|Klýfir sýndur rauður. Klýfir eða brandaukasegl er þríhyrnt framsegl (stagsegl) sem fest er á stag sem nær frá bugspjóti að framsiglu framan við fokkuna sem er á stagi sem nær frá stefni að framsiglu. Klýfirnir geta verið tveir og heita þá ytri- og innri-klýfir. Á sumum skipum er lítið þríhyrnt segl, jagar, framan við klýfinn festur á stag sem nær frá enda bugspjóts að húni framsiglu.
29. júní
29. júní er 180. dagur ársins (181. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 185 dagar eru eftir af árinu.
Apalhraun
thumb|300px|Apalhraun á [[Hawaii]] thumb|[[Grábrókarhraun]] thumb|[[Berserkjahraun]] thumb|Aa lava, [[Etna eldfjall]] thumb|Apalhraun frá [[Pacaya eldfjalli, Gvatemala]]
Apalhraun er úfið hraun sem verður til í þeim eldgosum þar sem er flæðigos með basískri, ísúrri eða súrri kviku.
Myndun
Apalhraun myndast í eldgosum þar sem kvikustrókavirkni er mikil og þar sem seigfljótandi kvika flæðir í opnum rásum (hrauntröðum). Þegar apalhraunin renna mælst hraði oftast í metrum per mínútu (þó – líka – í kilómetrum per kls. varðandi helluhraun), apalhraun eru mikið seigari. Þau „makast áfram eins og skriða.“.
Hitastig er um það bil 900 – 1110°C. Sú síðasta fer eftir efnasamsetningu hrauna og hún getur verið súr, ísúr eða basísk (þóleiít), þar sem rýólít (líparít) sem er súrt og andesít mynda líka apalhraun. Ísúr Hekluhraunin eru dæmi um það.
Apalhraun úr basalti
Þegar apalhraun úr basalti koma á ýfirborð geta þau líka verið enn eithvað heitari, enn með útgeistlun kólnar þau fljótt og verða seigara og meira hægfara. Á þennan hátt getur það líka komið fyrir að hraun sem myndaðist fyrst sem helluhraun breytast í apalhraun þegar þau eru komin lengra og búin að kólnar.
„Hlutar hraunsins storkna á yfirborði og renna þeir sem dökkt hröngl í hraunstraumnum eða sem skán á yfirborði hans. Þegar enn lengra er komið frá upptökum eru hraunin orðin seigari og yfirborð þeirra storknuð lengra inn að miðju. Þrýstist hraunið þá áfram undan hraunflæðinu sem kemur frá upptökunum en hraunjaðarinn er hættur að renna sem vökvi. Þá brotnar storknað hröngl framan af jaðrinum og verður undir hrauninu þegar það þrýstist áfram. Af þessum völdum eru apalhraun nokkuð lagskipt en neðst er að finna hrönglið, oft ofan á bökuðum jarðvegi sem hefur orðið undir heitu hraunflæðinu. Í miðjunni er þéttara berg sem hefur kólnað hægar og efst er hröngl sem hefur brotnað í hraunflæðinu. Er yfirborðið því hrjúft, óreglulegt að lögun og oft með oddhvössum brúnum.“
Hraungúlar
Þegar hraunin sem koma up eru það seig að þeim tekst naumlega að smeigja sér í gegnum gígópið, myndast stiflur og stundum eins konar haugur úr hraunum, kallaður hraungúll. Hraungúlar eru sjaldnast úr basalti, enn frekar úr súrum og ísúrum bergtegundum. Þó í einhvern tíma jarðvísindamenn þóttu öðruvísi, finnst ekki mikið af þeim á Íslandi. Það kom í ljós á síðustum árum, að margir "hraungúlar" voru í staðinn til með gos undir jökli, eins og t.d. Mælifell á Snæfellsnesi.
Útlit kolnaðra apalhrauna
Yfirborð hraunanna er úfið, þakið gjalli og erfitt yfirferðar. Út af því hafa myndast sögur í kringum það eins og sagan um Berserkjana í Berserkjahrauni á Snæfellsnesi sem ætti að ryðja veg í gegnum hraunið, sem tókst, en voru samt drepnir á eftir.
Fleiri dæmi
Dæmi um apalhraun á Íslandi eru líka hlut af hraunum sem liggur yfir Suðurnesin, Grábrókarhraun á Vesturlandi og Eldfellshraun á Heimaey sem kom upp í gosinu 1973.
Líka finnst apalhraun í mörgum ödrum löndum, eins og í Ítaliu (mörg Etna-hraun), á Spáni (t.d. á Lanzarote) eða hraunin Pacaya eldfjallsins í Gvatemala.
Tilvísanir
Lava
Orrustan við Stångebro
right|thumb|Orrustan við Stångebro Orrustan við Stångebro var orrusta sem háð var við Stångebro fyrir utan Linköping í Svíþjóð þann 25. september 1598, milli Karls hertoga (síðar Karl 9.) og Sigmunds 3., konungs Svíþjóðar og Póllands og var þessi orrusta hluti af stríðinu gegn Sigmundi.
Í þessari orrustu sigraði tólfþúsund manna her Svía hinn pólska og Sigmundur 3. flúði til Póllands. Margir aðalsmenn sem stóðu með Sigmundi voru handsamaðir og síðar líflátnir í blóðbaðinu í Linköping.
Kenzaburo Oe
thumb|right|Kenzaburō Ōe Kenzaburō Ōe (f. 31. janúar 1935, d. 3. mars 2023) var japanskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1994.
Ævi og störf
Kenzaburo Oe fæddist í bænum Ōse á eyjunni Shikoku. Hann missti föður sinn í seinni heimsstyrjöldinni og sama ár lést amma hans, sem hafði að miklu leyti séð um kennslu drengsins unga. Nítján ára gamall innritaðist hann í háskóla í Tókýó þar sem hann nam franskar bókmenntir. Hann hóf að semja sínar eigin sögur árið 1957 og var þá undir sterkum áhrifum frá frönskum og bandarískum höfundum.
Oe var aldrei verið hræddur við að takast á við viðkvæm pólitísk deilumál í skrifum sínum. Þannig bakaði hann sér mikla reiði hægriöfgamanna í landinu vegna sögu sinnar um ungan námsmann sem myrti stjórnmálamann úr flokki jafnaðarmanna árið 1960. Hann skrifaði sömuleiðis talsvert um kjarnorkuafvopnun og gagnrýnt tvöfeldni ríkisstjórnar sinnar í málaflokknum.
Melódía (handrit)
Melódía er handrit sem skrifað var á Íslandi 1660 sem inniheldur 223 lög og texta.
Culture Shock
Culture Shock var anarkó- og ska-pönk hljómsveit stofnuð í Warminster í Wiltskíri í Englandi árið 1986 af Dick Lucas sem áður hafði verið í hljómsveitinni Subhumans. Á þriggja ára starfsferli hljómsveitarinnar spilaði hún á hundruðum hljómleika og gaf út þrjár breiðskífur hjá Bluurgútgáfunni. Umfjöllunarefni texta hljómsveitarinnar voru oftast félags- og stjórnmálaleg málefni, frá dýravernd, Norður Írlandi, stríði og félagsfirringu. Þrátt fyrir að snúast um umdeilanleg efni voru textar hljómsveitarinnar oftast með jákvæðu ívafi. Culture Shock leysti upp laupana árið 1989 þegar meðlimirnir Nige og Bill þurftu að sinna fjölskyldum sínum. Dick stofnaði svo hljómsveitina Citizen Fish með bassaleikaranum Jasperi og tveimur öðrum fyrrum meðlimum Subhumans. Nige lést árið 1993
Útgáfur
Breiðskífur
Safndiskar
Snældur
Lén
Lén er aðstaða til fjáröflunar sem veraldlegur eða kirkjulegur valdsmaður veitir öðrum, sem gat farið með aðstöðuna sem sína eign á meðan hann hafði hana að léni.
Sá sem veitti lénið var yfirleitt konungur eða biskup.
Áramótaskaup 2019
Áramótaskaup 2019 var áramótaskaup sem sýnt var á RÚV þann 31. desember 2019. Efniviður skaupsins var fjölbreytt, en þó var loftslagsvandinn áberandi og viðbrögð eldri kynnslóðarinnar um að unga fólkið sé að gera of mikið úr vandamálinu. Einnig fékk þriggja sólahringa útsending Landans mikla útreið. Lokalagið í flutningi Prins Póló var umdeilt, sumir gáfu því 5 stjörnur en öðrum fannst það taktlaust. .
Höfundar skaupsins voru Jakob Birgisson, Hugleikur Dagsson, Þorsteinn Guðmundsson, Lóa Hjálmtýsdóttir, Dóra Jóhannsdóttir, Reyndir Lyngdal og Sævar Sigurgeirsson. Leikstjóri var Reynir Lyngdal.
Viðfangsefni
Meðal þess sem gert var grín að var: Annað sem gert var grín að var: Ævar vísindamaður, reiðhjólamenning, Bragi Valdimar Skúlason og Björg Magnúsdóttir í Kappsmál, Lúsmý faraldurinn, gjaldþrot WOW Air, Game of Thrones, Chernobyl, Amazon Prime, Netflix, N1 auglýsing með Jóni Jónssyni, Gamma, Vala Matt, kvikmyndin Joker, Rúrik Gíslason, Linda P, Agnes M. Sigurðardóttir, LGBTQIAP, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, Bjarni Benediktsson, Katrín Jakobsdóttir, Sigurður Ingi Jóhannsson, Logi Einarsson, Gunnar Bragi Sveinsson, Sigríður Andersen, Egill Ploder í Burning Questions, Greta Thunberg, kvikmyndin It: Chapter One, sjálfsafgreiðslukassar í matvöruverslunum, Rush, Guðni Th, Sturla Atlas , sjónvarpsþátturinn Leitin að upprunanum,
Konungur Íslands
Konungur Íslands er titill sem 30 konungar hafa borið í þremur konungssamböndum. Sá fyrsti var Hákon gamli Noregskonungur, en hann hlaut yfirráð yfir Íslandi með Gamla sáttmála. Samningurinn var þó ekki staðfestur að fullu fyrr en Magnús lagabætir, sonur Hákonar, hafði tekið við konungdómi í Noregi. Fram að Kópavogsfundinum var nýr konungur staðfestur af Alþingi, en eftir það einungis hylltur, enda var þá konungdómur yfir Íslandi orðinn arfgengur.
Konungar Íslands voru þjóðhöfðingjar landsins. Eftir lýðveldisstofnunina 17. júní 1944 hefur forseti Íslands gegnt því hlutverki.
Bareinska karlalandsliðið í knattspyrnu
Bareinska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Barein í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni heimsmeistaramóts.
Stafræn tækni
Stafræn tækni
Tækni mest notuð við að auðvelda geymslu/flutning á gögnum. Stafræn tækni hefur ýmislegt í för með sér.
Sýnatökutíðnin, samling rate, margfaldað með Bitafjölda, á hvert sýni gefur Bitahraða, bitrate (yfirleitt gefið upp í Kíló eða Mega bitum á sekundu þ.e. Kb/s eða Mb/s).
Háskólabíó
Háskólabíó er ráðstefnuhús og tónleikahús og fyrrum kvikmyndahús, sem stendur við Hagatorg í Vesturbæ Reykjavíkur.
Byggingin hefur einkennandi harmonikkulag sem hefur áhrif á hljómburð og með háum suðurhluta sem átti að gera kleift að draga sýningartjöld upp fyrir sviðið. Húsið var hannað af arkitektunum Gunnlaugi Halldórssyni og Guðmundi Kr. Kristinssyni og byggt á árunum 1956-1961. Það var vígt 6. október það ár á hálfrar aldar afmæli Háskóla Íslands. Það er í eigu Sáttmálasjóðs en 17. október 1941 var ákveðið að sjóðurinn skyldi eiga og reka kvikmyndahús Háskólans sem upphaflega var opnað í Tjarnarbíói 1942. Salir hússins eru líka notaðir undir kennslustofur. Húsið var aðaltónleikahús Sinfóníuhljómsveitar Íslands um árabil eða þar til Tónlistarhúsið Harpa var tekið í notkun árið 2011. Á árunum 1985-1990 var reist viðbygging við húsið sem hýsir skrifstofur og minni sýningarsali. Árið 2002 hætti Háskóli Íslands rekstri á kvikmyndasýningum í Háskólabíói og gerði samning við SAMbíóin um leigu á sýningaraðstöðunni. kvikmyndasýningar stóðu til 2023 þegar þeim var hætt.
Í húsinu eru fimm salir; einn stór salur með 970 sætum og fjórir minni salir með samtals 817 sætum.
Jagar
thumb|right|Jagar er litaður rauður Jagar er lítið þríhyrnt framsegl (stagsegl) sem fest er á stag sem nær frá enda bugspjóts að húni framsiglu á seglskipi með fleiri en eitt framsegl. Jagarinn er þannig framan og ofan við klýfinn sem er framseglið framan við fokkuna.
Keiji Kaimoto
Keiji Kaimoto (fæddur 26. nóvember 1972) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Campanula divaricata
Campanula divaricata er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suðurausturhluta Bandaríkjanna.
Kanaríeyja-einir
Þetta er stór runni eða tré sem verður 5 til 20 metra hár (sjaldan 25. Nálarnar eru sígrænar, þrjár í hvirfingu, græn til vaxgræn, 8 til 23 mm langar og 1 til 2 mm breiðar, með tvöfaldri hvítri loftaugarák ofan til. Hann er yfirleitt einkynja, með plöntur annaðhvort karlkyns eða kvenkyns. Berkönglarnir eru grænir fyrir þroska, og verða rauðgulir til rauðir við þroska, með breytilegri vaxhúð, 18 mánuðum eftir frjóvgun; þeir eru kúlulaga, og eru úr sex samvöxnum hreisturskeljum í tvemur hvirfingum af þremur; þrjár stærstu skeljarnar eru með stakt fræ. Fræin dreifast þegar fuglar borða berin. Karlreklarnir eru gulir, 2 til 3 mm langir, og falla fljótlega eftir að frjóunum hefur verið dreift í Febrúar - Mars.
Þetta er viðkvæm tegund í heimkynnum sínum vegna fellingar vegna verðmæts viðar, og ofbeitar geita. Hann hefur verið verndaður síðan 1953 og hafa stofnar hans verið smám saman að ná sér. Sögulegar heimildir herma að tré allt að 30m hafi komið fyrir áður fyrr; tré yfir 10 m eru sjaldgæf nú og finnast helst í ógengum klettum.
Hann er öðru hverju ræktaður sem skrauttré í heittempruðum svæðum, svo sem Nýja Sjálandi, Bretlandseyjum og Kaliforníu, en er ekki algengur í ræktun. Það eru einnig nokkrar tilraunaútplantanir á Kanaríeyjum, þar sem hann hefur sýnt góðan vöxt við góð skilyrði, náð 14 til 15 m hæð á 40 árum.
Ríkharður 1. af Normandí
thumb|Ríkharður I af Normandí '''Ríkharður 1. af Normandí''' – (f. 28. ágúst 933 í Fécamp í Normandí, d. 20. nóvember 996, í Fécamp) – var hertogi af Normandí frá 942 til 996. Hann er talinn vera sá fyrsti sem í raun bar titilinn hertogi af Normandí. Hann ávann sér viðurnefnið Ríkharður óttalausi. Hann var sonur Vilhjálms 1. af Normandí og frillu hans sem hét Sprota. Faðir hans var myrtur þegar Ríkharður var aðeins 9 ára gamall og því gat hann ekki spornað gegn því að Loðvík 4. Frakkakonungur tók völdin í Normandí og hélt Ríkharði föngnum.
Honum tókst að flýja með aðstoð vina sinna og náði að hrekja Loðvík frá Rúðuborg og ná völdum aftur í Normandí árið 947.
Eftir það ríkti hann með friðsemd að mestu. Hann var giftur Emmu, sem var systir Hugo Capet, sem varð konungur Frakka 987. Þau eignuðust engin börn, en Ríkharður átti son með hjákonu sinni, sem hét Gunnur (Gonnor) og var af dönskum ættum. Sonur þeirra var Ríkharður 2., greifi af Normandí. Síðar giftist Ríkharður 1. Gunni til þess að börn þeirra hefðu rétt til arfs. Hann endurskipulagði her Normanna og byggði á riddaraliði.
Á ríkisárum hans var Normandí endanlega innlimað í Frakkland og kristnað. Um Ríkharð er sagt að hann hafi verið hollari norrænum þegnum sínum en hann var Frökkum.
Stríð Sovétríkjanna og Póllands
Stríð Sovétríkjanna og Póllands (febrúar 1919 – mars 1921) var stríð milli Rússlands og Sovéska sósíalíska lýðveldisins Úkraínu annars vegar og Póllands og Alþýðulýðveldisins Úkraínu hins vegar. Stríðið var afleiðing árekstra í útþenslustefnu ríkjanna. Pólland reyndi að tryggja sér landsvæði sem það hafði tapað seint á 18. öld. Sovétríkin stefnu á að halda yfirráðum yfir þessu sama landsvæði sem hafði tilheyrt Rússneska keisaradæminu fram að fyrri heimsstyrjöldinni. Bæði ríkin lýstu yfir sigri í stríðinu.
Landamæri Rússlands og Póllands höfðu ekki verið skilgreind í Versalasamningunum og ýmsir atburðir undir lok styrjaldarinnar og í kjölfar hennar ógnuðu stöðugleika í Austur-Evrópu: Rússneska byltingin 1917 og hrun Rússneska, Þýska og Austurríska keisaraveldisins; Borgarastríðið í Rússlandi; brotthvarf miðveldanna frá austurvígstöðvunum; og tilraunir Úkraínu og Hvíta-Rússlands til að öðlast sjálfstæði. Józef Piłsudski, leiðtogi Pólverja, taldi að rétti tíminn væri til þess að færa út landamæri Póllands í austurátt svo langt sem hægt væri og þanning mætti varna gegn uppgangi þýskrar og rússneskrar heimsveldisstefnu. Lenín leit aftur á móti á Pólland sem brúna sem Rauði herinn yrði að fara yfir til að geta komið kommúnistum í Þýskalandi til hjálpar og öðrum byltingaröflum í Vestur-Evrópu.
Undir árslok 1919 hafði pólskum hersveitum tekist að ná yfirráðum yfir stórum hluta að Vestur-Úkraínu. Bolsévikar höfðu á sama tíma náð yfirhöndinni í borgarastríðinu í Rússlandi. Vorið 1920 náu sovéskar hersveitir að brjóta á bak aftur pólska herinn og hrekja hann alla leið aftur til höfuðborgarinnar Varsjár. Í Vestur-Evrópu vaknaði ótti við sovéskar hersveitir sem nálguðust óðum landamæri Þýskalands. Um mitt sumarið var útlið fyrir að Varsjá myndi falla en um miðjan ágúst höfðu pólskar hersveitir betur í Orrustunni um Varsjá og sneru vörn í sókn. Þá hófu Sovétmenn friðarumleitanir og stríðinu lauk með vopnahléi sem tók gildi í október 1920. Friðarsamningarnir, Riga-sáttmálinn, var undirritaður 18. mars 1921 en þar var kveðið á um skiptingu landsvæðisins sem deilt var um.
Neðanmálsgreinar
<references group="lower-alpha"/>
Enköping
thumb|right|240px|Enköping Enköping er borg í Sveitarfélaginu Enköping í Svíþjóð. Þar búa um 23.000 (2018) en 44.000 í sveitarfélaginu.
Óðinsgata
Gatan heitir eftir ásnum Óðni. Við Óðinsgötu eru nokkur fyrirtæki. Gatan er að hluta einstefnugata og ekki er hægt að keyra inn götuna af enda hennar, hvorki endanum við Skólavörðustíg né Nönnugötu.
Gouda
Gouda er borg í Hollandi og er með 71 þúsund íbúa. Borgin er heimsþekkt fyrir ostana (Gouda-ost), sem gjarnan eru boðnir upp á markaðstorgunum.
Skjaldarmerki og fáni
Skjaldarmerki Gouda eru þrjár lóðréttar rendur, rauð, hvít og rauð. Í sitthvorri rauðu röndinni eru þrjár gullnar tíuarma stjörnur. Merki þetta á sinn uppruna með van der Goude ættinni á 14. öld. Það varð að borgarmerki og komu stjörnurnar fram á ýmsum innréttingum. Textinn fyrir neðan er: Per aspera ad astra, sem merkir í gegnum raunir til stjarnanna. Hann er frá 1691. Ljónin og kórónan eru síðari tíma viðbætur. Ljón er aðalsmerki héraðsins Hollands. Fáninn er svipaður, nema hvað búið er að snúa röndunum þannig að þær eru láréttar.
Orðsifjar
Gouda hefur í gegnum tíðina verið kölluð Golde, Die Goude, Ter Goude og Tergouw. Öll þessi heiti eiga sér uppruna sinn í ánni Gouwe sem rennur í gegnum borgina. Heitið Gouwe kemur fyrst við skjöl 1139 en mismunandi kenningar eru uppi um merkingu þess.
Söguágrip
thumb|Gouda 1652 Í upphafi 12. aldar var borgarstæði Gouda einn stór mýrarfláki. Íbúar nærliggjandi svæða fóru gjarnan þangað til að vinna mó. Bærinn Gouda kom fyrst við skjöl 1143 og var þá undir yfirráðum biskupanna í Utrecht. Árið 1225 var áin Gouwe, sem bærinn var nefndur eftir, tengd Oude Rijn með skurði. Þar með fékk Gouda aðgengi að skipasamgöngum og verslunarleiðum. Árið 1272 veitti Floris V, greifi af Holland, Gouda borgarréttindi. Nokkrir stórbrunar geysuðu í borginni, sérstaklega 1361 og 1438. Í sjálfstæðisstríðinu var Gouda hertekin af hollenskum uppreisnarmönnum 1572, sem skemmdu hana talsvert og brenndu mörg hús niður. Gouda naut velgengni á gullaldarárum Hollendinga á 17. öld, en það breyttist mjög við sjóstríðin við England. Þá hrundi verslunin og borgin var ein sú fátækasta í Hollandi fram á 19. öld. Hugtakið Gouwenaar (íbúi Gouda) var samnefnari fyrir betlara. Við iðnbyltinguna á 19. öld fór efnahagurinn aftur að batna. Borgarmúrarnir voru rifnir niður og borgarhliðin fjarlægð til að skapa iðnaðarpláss. Árið 1855 var járnbraut lögð frá Utrecht til Gouda og borgin óx sem aldrei fyrr. Í heimstyrjöldinni síðari varð borgin fyrir nokkrum loftárásum bandamanna. Í þeim eyðilagðist til að mynda járnbrautarstöðin, enda var reynt að eyðileggja allar samgöngur nasista í Hollandi.
Vinabæir
Gouda viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Loftmynd af miðborg Gouda. Jóhannesarkirkjan er til hægri. Gamla ráðhúsið stendur eitt og sér á markaðstorginu.
Etna
thumb|right|Etna séð úr flugvél. Etna (latína: Aetna; einnig þekkt sem Muncibeddu á sikileysku eða Mongibello á ítölsku, sem er samsetning latneska orðsins mons og arabíska orðsins gebel sem bæði merkja „fjall“) er virk eldkeila á austurströnd Sikileyjar við Messínasund á Suður-Ítalíu. Etna er hæsta virka eldfjall Evrópu og nær í 3.357 metra hæð yfir sjávarmáli. Hún er líka hæsta fjall Ítalíu sunnan Alpafjalla. Etna er með virkustu eldfjöllum jarðar og eldsumbrot í fjallinu eru nánast stöðug. Árið 2013 var eldfjallinu bætt á lista yfir heimsminjaskrá UNESCO. thumb|left|Eldgos 2011
Eritrea
Eritrea er land í Austur-Afríku með landamæri að Súdan í vestri, Eþíópíu í suðri og Djibútí í austri. Landið á langa strandlengju við Rauðahafið en handan þess eru Sádí-Arabía og Jemen. Eritrea nær einnig yfir Dahlak-eyjaklasann og hluta Hanish-eyja. Nafnið Eritrea er ítölsk útgáfa gríska heitisins Ἐρυθραία (Eryþraia) sem merkir „rautt (land)“.
Íbúar Eritreu tilheyra mörgum þjóðarbrotum en níu eru opinberlega viðurkennd. Flestir tala ýmis semísk eða kúsísk mál. Yfir helmingur talar tígrinja og Tígrar eru um þriðjungur þjóðarinnar. Að auki eru þar ýmsir hópar Nílóta sem tala nílósaharamál. Um helmingur íbúa aðhyllist kristni og um helmingur íslam.
Konungsríkið Aksúm náði yfir það sem nú er Erítrea og norðurhluta Eþíópíu frá því um 100 til 940 e.Kr. Síðar var landið hluti af konungsríkinu Medri Bahri frá 12. öld þar til Ítalir hófu að leggja það undir sig frá 1882 ásamt öðrum sjálfstæðum og hálfsjálfstæðum héruðum norðan við Eþíópíu. Ítalska Erítrea var formlega búin til árið 1890. Eftir Annað Abyssiníustríðið 1936 lögðu Ítalir Eþíópíu undir sig og sameinuðu Erítreu undir heitinu Ítalska Austur-Afríka. Andspyrna gegn hernámi Ítala var útbreidd í Eþíópíu. Árið 1940 lögðu Ítalir síðan Breska Sómalíland undir sig. Eftir orrustuna um Keren 1941 tóku Bretar við stjórn landsins til 1951 þegar Erítrea varð sambandsríki innan Eþíópíu. Landið var með eigið þing en var síðan innlimað 1960. Þá hófst vopnuð sjálfstæðisbarátta sem stóð þar til landið fékk de facto sjálfstæði 1991 (opinberlega viðurkennt 1993). Mannskætt stríð blossaði upp milli ríkjanna 1998 út af landamæradeilum, og lauk formlega með Alsírsáttmálanum 2000.
Heiti
Nafn landsins Eritrea er dregið af grísku heiti Rauðahafs, Ἐρυθρὰ Θάλασσα Eryþra Þalassa, sem er dregið af lýsingarorðinu ἐρυθρός eryþros sem merkir „rauður“. Það var fyrst tekið upp sem formlegt heiti landsins þegar nýlendan Ítalska Eritrea (Colonia Eritrea) var stofnuð. Nafnið hélt sér síðan eftir að Bretar og síðar Eþíópía tóku yfir stjórn landsins, og fékk formlega staðfestingu í þjóðaratkvæðagreiðslu um sjálfstæði Eritreu 1993 og Stjórnarskrá Eritreu frá 1997.
Stjórnsýslueiningar
Eritrea skiptist í sex héruð. Þau skiptast síðan aftur í 58 umdæmi.
Héruð Eritreu eru helstu stjórnsýslueiningar landsins. Þegar Eritrea fékk sjálfstæði árið 1993 skiptist landið í tíu sýslur sem voru svipaðar og þær níu sýslur sem landinu var skipt í á nýlendutímanum. Áirð 1996 var þeim fækkað í sex héruð (zoba). Landamæri héraðanna miðast við vatnaskil.
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1952
Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1952 fóru fram þriðjudaginn 4. nóvember 1952. Dwight D. Eisenhower forseti Columbia-háskóla og Richard Nixon öldungadeildarþingmaður fyrir Kaliforníu unnu sigur á Adlai Stevenson fylkisstjóra Illinois og John Sparkman öldungadeildarþingmanni fyrir Alabama.
Norðurrín-Vestfalía
Fáni og skjaldarmerki
Fáni Norðurrín-Vestfalíu samanstendur af þremur láréttum röndum, grænni, hvítri og rauðri. Græni og hvíti liturinn eru frá héraðinu Rínarlandi, en litir Vestfalíu voru áður fyrr hvítur og rauður. Þegar þessi héröð voru sameinuð 1946 voru litirnir einnig sameinaðir í þessu nýja flaggi.
Skjaldarmerkið samanstendur sömuleiðis af litunum grænum, hvítum og rauðum. Auk þess er hvíta áin til vinstri tákn Rínarlands og merkir Rínarfljót. Til hægri er hvíti hestur Vestfalíu, sem minnir á hina fornu saxa sem þar bjuggu áður fyrr. Neðst er rauð og gul rós sem er tákn héraðsins Lippe, en það hérað var sameinað Norðurrín-Vestfalíu 1947.
Orðsifjar
Nordrhein er einungis norðurhluti Rínarlands sem teygir sig eftir endilangri ánni. Vestfalía (Westfalen) er hins vegar gamalt héraðsnafn síðan á dögum Hinriks ljóns á 12. öld. Sennilegt þykir að endingin -falen sé dregin af gömlum germönskum þjóðflokki
Söguágrip
Fyrir heimstyrjöldina síðari var hér um þrjú héröð að ræða: Rheinland (með Ruhrhéraðinu), hið gamla konungsríki Westfalen og loks hið sjálfstæða hérað Lippe. Í stríðslok hertóku Bretar öll þessi héruð. Ári síðar klufu Bretar Rínarlandið í tvö lönd og sameinuðu norðurhluta þess Vestfalíu. Þar með varð til nýtt hérað, Norðurrín-Vestfalía, með Düsseldorf að höfuðborg. Suðurhluti Rínarlands var hins vegar sameinaður héraðinu Pfalz í annað hérað. 1947 var héraðið Lippe sameinað Norðurrín-Vestfalíu. 1949 var sambandsríki Þýskalands stofnað og varð Norðurrín-Vestfalía þá að sambandslandi.
Borgir
Í Norðurrín-Vestfalíu eru fleiri stórborgir en í nokkru öðru sambandslandi Þýskalands, enda er það langfjölmennast. Flestar eru borgirnar í Ruhrhéraðinu. Rín-Ruhr-stórborgarsvæðið telur um 11 milljónir. Stærstu borgirnar:
(2018)
Bombus dahlbomii
Hún er með stærstu tegundum býflugnaættar, að 4 sm löng. Hún er mjög loðin og að mestu leyti rauðbrún á lit (nema höfuð, fætur og vængir).
Myndir
<Gallery> Bombus dahlbomii, back2, Chile 2018-05-16-17.56 (43111644582).jpg Bombus dahlbomii, back, Chile 2018-05-16-17.52 (43161518751).jpg Bombus dahlbomii, face, Chile 2018-05-16-17.59 (43161516311).jpg Bombus dahlbomii, side, Chile 2018-05-16-18.03 (43111646922).jpg </Gallery>
Fólk
Fólk er menningarlegt hugtak, sem nær yfir hóp manna óháð aldri og kyni og er haft um þjóð eða almenning (sbr. fólkið í Frakklandi eða fólkið í grasrótinni). Það er einnig haft um ættingja eða skyldmenni (sbr. hún lét fólkið hans vita af andláti hans).
Blindsegl
thumb|right|Eftirlíking af skip Kólumbusar, Santa Maria, með eitt blindsegl á bugspjóti. Blindsegl er lítið ferhyrnt framsegl (rásegl) sem hangir á rá neðan í bugspjóti fremst á seglskipi. Þau heita blindsegl þar sem þau byrgja sýn fram fyrir skipið af aðalþilfarinu.
Zhengzhou
Zhengzhou er höfuðborg Henan héraðs í Kína.
Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Zhengzhou 9.879.029 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar voru 12.600.574.
Pólýfónkórinn og kammersveit – Jólaóratóría
Pólýfónkórinn og kammersveit – Jólaóratóría er tvöfaldur geisladiskur gefinn út af Pólýfónkórnum árið 2012. Um er að ræða upptökur af flutningi Pólýfónkórsins og kammersveitar á Jólaóratóríu Johann Sebastian Bach frá 1972 (brot) og 1978. Einsöngvarar eru Elísabet Erlingsdóttir, sópran. Sigríður Ella Magnúsdóttir, alt, Jón Þorsteinsson, tenór, Michael Rippon, bassi, Rut L. Magnússon, alt og Halldór Vilhelmsson, bassi. Einleikarar eru Rut Ingólfsdóttir á fiðlu, Pétur Þorvaldsson á knéfiðlu, Bernhard Wilkinson á flautu, Kristján Þ. Stephensen á óbó, Daði Kolbeinsson á enskt horn og Lárus Sveinsson á trompet. Konsertmeistari er Rut Ingólfsdóttir og stjórnandi er Ingólfur Guðbrandsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Tæknimenn voru Sigþór Marínósson og Magnús Hjálmarsson. Tónmeistarar voru Guðmundur Gilsson (1978) og Máni Sigurjónsson (1972). Bjarni Rúnar Bjarnason sá um lokavinnslu fyrir stafræna útgáfu á geisladiskum. Fylgirit með geisladiskum hannaði Jón Trausti Bjarnason og Ívar Brynjólfsson tók ljósmynd á forsíðu.
Lagalisti
Diskur 1 og 2 - hljóðritun af tónleikum í Háskólabíói í desember 1978 og brot úr tónleikum í desember 1972:
Jólaóratóría - Höfundur: Johann Sebastian Bach
Um útgáfuna
Á diski 2 er eru resitatív og aríur frá 1972, sem Rut Magnússon og Halldór Vilhelmsson syngja með Pólýfónkórn­um. Þessi viðbót er helguð minningu þeirra Rutar og Halldórs.
Massachusettsflóanýlendan
thumb|right|Hljómþil yfir predikunarstól í [[Old Ship Church sem var reist árið 1681 í Hingham í Massachusetts.]] Massachusettsflóanýlendan var ensk nýlenda við Massachusettsflóa á austurströnd Norður-Ameríku sem var stofnuð á fyrri helmingi 17. aldar. Nýlendan náði yfir stóran hluta þess sem í dag er kallað Nýja England, þar með talið borgirnar Salem og Boston. Hún náði yfir hluta nútímafylkjanna Massachusetts, Maine, New Hampshire, Rhode Island og Connecticut.
Nýlendan var stofnuð af Massachusettsflóafélaginu, þar á meðal fjárfestum í Dorchesterfélaginu sem stofnaði skammlífa nýlendu á Annhöfða. Stofnun nýlendunnar hófst 1628 og tókst vel. Um 20.000 manns fluttu þangað frá Englandi á 4. áratugnum. Íbúar voru flestir hreintrúarmenn og leiðtogar nýlendunnar voru undir miklum áhrifum frá hreintrúarpredikurum. Leiðtogar nýlendunnar voru kjörnir en einungis frjálsir menn sem höfðu fengið formlega inngöngu í kirkjuna höfðu kosningarétt.
Í fyrstu voru samskipti nýlendunnar við frumbyggja góð en versnuðu brátt vegna menningarmunar og vegna þrýstings frá nýlendum Hollendinga. Þetta leiddi til Pekvotstríðsins 1636 til 1638 og síðan Stríðs Filippusar konungs 1675 til 1678. Eftir það héldu þeir frumbyggjar sem eftir voru á lífi frið við nýlenduna.
Nýlendunni vegnaði vel efnahagslega og hún átti í viðskiptum við Vestur-Indíur og England. Skortur á peningum varð til þess að stofnuð var myntslátta árið 1652. Eftir Stúart-endurreisnina í Englandi var nýlenduleyfið afturkallað 1682. Jakob 2. Englandskonungur stofnaði síðan Nýja-Englandsumdæmið 1686 til að treysta yfirráð sín yfir öllum ensku nýlendunum í Norður-Ameríku. Það var lagt niður eftir Dýrlegu byltinguna 1688. Árið 1692 var nýlendan sameinuð Plymouth-nýlendunni í eitt Massachusettshérað undir stjórn landstjórans William Phips.
1991-2000
thumb|420px|10. áratugurinn: [[Hubble-geimsjónaukinn, Persaflóastríðið, þjóðarmorðið í Rúanda, útför Díönu prinsessu, Oslóarsamkomulagið, klónaða kindin Dolly, upplausn Sovétríkjanna, veraldarvefurinn.]]
1991–2000 var tíundi áratugur 20. aldar.
Ivangorod
thumb|right|Ivangorod-virkið (til hægri) og virkið í Narva (til vinstri). Ivangorod er bær í Leníngradfylki í Rússlandi. Íbúar eru um tólf þúsund. Bærinn stendur á hægri bakka árinnar Narva við landamæri Rússlands og Eistlands, 159 km vestan við Sankti Pétursborg. Bærinn er einkum þekktur fyrir Ivangorod-virkið sem þar stendur.
Þéttniskynjun
thumb|Skýringarmynd af quorum skynjun hjá gram neikvæðum bakteríum. Þéttniskynjun eða quorum boðmerki er innan líffræði notað um hæfi til að greina og bregðast við þéttleika í frumusamfélagi með því að hagræða genum. Sem dæmi má nefna að þéttniskynjun gerir bakteríum kleift að hamla því að ákveðin gen komi fram þegar þéttleiki fruma er mikill og það stuðlað að svipfar i sem hentar best. Margar tegundir baktería nota þéttniskynjun to að samhæfa hvernig gen birtast miðað við staðbundinn þéttleika baktería. Sum félagsskordýr nota þéttniskynjun til að ákvarða hvar eigi að setja niður bú. Þéttniskynjum kann einnig að skipta máli við samskipti á milli krabbameinsfruma.
Fyrst var skýrt frá þéttniskynjun árið 1970 af Kenneth Nealson, Terry Platt og J. Woodland Hastings sem tóku eftir fyrirbærinu þegar þeir rannsökuðu lífljómun í ræktun á sjávarbakteríunni Aliivibrio fischeri. Þessi baktería myndaði ekki efnið  luciferase og var þess vegna ekki fær um lífljómun - þegar byrjað var að rækta hana heldur eingöngu þegar hún hafði fjölgað sér tölvuvert og magn af bakteríum var orðið mikið.
Persaflóastríðið (1991)
Persaflóastríðið var stríð háð á milli bandalags sambandsþjóða sameinuðu þjóðanna með Bandaríkin í fararbroddi og Íraks sem stóð frá 2. ágúst 1990 til 28. febrúar 1991. Stríðið var háð sem svar við innrás Íraks í Kúveit.
Flóabardagi var háður í Kúveit og Írak í janúar og febrúar 1991. Upphaf þessa skamma stríðs var innrás Íraka í Kúveit undir stjórn Saddams Hussein á þeim forsendum að Kúveit væri sögulegur hluti Íraks og Kúveitar væru að stela olíu af umdeildu olíusvæði við landamærin. Tilgangurinn var augljóslega að ná valdi yfir olíubirgðum Kúveit. Herafli Kúveit stóðst Írökum ekki snúning og landið var sett undir harðhenta setuliðsstjórn. Írak innlimaði Kúveit opinberlega 8. ágúst. Á tímabilinu ágúst til nóvember samþykkti öryggisráð Sameinuðu þjóðanna fjölda ályktana, sem náðu hámarki í kröfunni um brottför Íraka frá Kúveit fyrir 15. janúar 1991. Fjölþjóðlegur her á vegum Sameinuðu þjóðanna, alls 500 þúsund manna land-, sjó- og flugher var kvaddur saman gegn 540 þúsund manna her Íraka. Fjölþjóðlegi herinn var aðallega frá Bandaríkjunum, Sádi-Arabíu, Bretlandi, Egyptalandi, Sýrlandi og Frakklandi. Hernaðaraðgerðin var kölluð „Eyðimerkurskjöldur“ og var ætlað að hindra frekari árásir á Sádi-Arabíu.
Bragagata
Bragagata er gata í Þingholtunum í Reykjavík. Hún tilheyrir Ásgarði og nær frá leikvellinum á Freyjugötu að Sóleyjargötu. Gatan heitir eftir ásnum Braga. Við Bragagötu standa aðallega íb­úðarhús.
Morten Ramsland
Morten Ramsland (f. 1971) er danskur rithöfundur. Hann gaf út sína fyrstu ljóðabók Når fuglerne driver bort árið 1993 og fimm árum síðar kom út fyrsta skáldsaga hans, Akaciedrømme. Eftir það gaf hann út röð myndskreyttra barnabóka en sló fyrst í gegn með skáldsögunni Hundehoved árið 2005 sem hlaut fjölda verðlauna (m.a. Boghandlernes gyldne Laurbær og Læsernes Bogpris) og hefur verið þýdd á mörg tungumál. Hún kom út á íslensku sem Hundshaus í þýðingu Kristínar Eiríksdóttur árið 2007.
Ragnhildur Helgadóttir
Ragnhildur Helgadóttir (26. maí 1930 - 29. janúar 2016 ) var íslensk stjórnmálakona og lögfræðingur. Hún var fyrst kjörin á Alþingi árið 1956 fyrir Sjálfstæðisflokkinn og sat á þingi árin 1956–1963, 1971–1979 og 1983–1991. Ragnhildur var sjötta íslenska konan sem kjörin var til setu á Alþingi.
Menntun og starfsferill
Stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1949. Lögfræðingur frá Háskóla Íslands árið 1958.
Rak verslun í Reykjavík 1954–1955. Lögfræðingur Mæðrastyrksnefndar í Reykjavík 1959–1960 og 1964–1971. Alþingismaður 1956 - 1963, 1971 - 1979 og 1983 - 1991. Ritstjóri Lagasafns 1982–1983.
Ragnhildur var kosin forseti neðri deildar Alþingis árið 1961 og var fyrst kvenna til að sitja á forsetastóli Alþingis.
Hún var menntamálaráðherra í fyrstu ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar 1983 - 1985 og heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra í sömu stjórn 1985 - 1987.
Massachusettsflói
thumb|right|Kort sem sýnir Þorskhöfða og Massachusettsflóa Massachusettsflói er flói við Atlantshafsströnd Norður-Ameríku. Strönd hans nær um 68km frá Önnuhöfða í norðri að Plymouth-höfn í suðri. Innst við flóann er bandaríska borgin Boston í fylkinu Massachusetts.
Norðurströnd flóans er klettótt en suðurströndin láglend og sendin. Fjöldi höfða og nesja liggja út í flóann auk lítilla eyja, sérstaklega utan við Bostonhöfn. Helstu víkur eru Gloucester-höfn, Nahantflói, Salemhöfn, Marblehead-höfn og Lynnhöfn norðan megin, Bostonhöfn, Dorchester-flói og Quincy-flói vestan megin og Hinghamflói sunnan megin. Stundum er Þorskhöfðaflói talinn með sem hluti af Massachusettsflóa.
Michael Martin
Michael L. Martin (f. 3. febrúar 1932; d. 27. mai 2015) var bandarískur heimspekingur og prófessor emeritus við Boston-háskóla.
Martin hefur einkum fengist við trúarheimspeki en einnig vísindaheimspeki og réttarheimspeki. Martin hefur gefið út nokkrar bækur þar sem hann ver trúleysi og færir mótrök gegn guðssönnunum.
Martin er náttúruhyggjumaður en ekki gallharður efnishyggjumaður; hann trúir á tilvist óhlutbundinna fyrirbæra svo sem stærfræðilegra og siðferðilegra fyrirbæra.
Common Gateway Interface
Common Gateway Interface (CGI ) er safn samskiptareglna til að keyra útværann hugbúnað á netþjóni.
Jürgen Klinsmann
thumb|Jürgen Klinsmann thumb|Klinsmann að sleppa í gegn í leik gegn Dynamo Dresden 1989 Jürgen Klinsmann (30. júlí 1964 í Göppingen) er þýskur knattspyrnumaður og þjálfari. Hann er núverandi þjálfari Suður-Kóreu. Klinsmann lék með fjölmörgum liðum í ýmsum löndum og var ávallt framherji og mikill markaskorari. Eftir að hann hætti knattspyrnuiðkun sneri hann sér að þjálfun. Hann þjálfaði þýska landsliðið í tvö ár og Bayern München í eitt ár.
Leikferill
Jürgen Klinsmann fæddist í Göppingen í Suður-Þýskalandi 1964 og byrjaði að æfa með bæjarfélaginu níu ára gamall. Þegar hann var 16 ára flutti fjölskylda hans til Stuttgart, þar sem faðir hans opnaði bakarí. Klinsmann sjálfur lærði bakaraiðn á þessum árum. Árið 1979 bauð félagið Stuttgarter Kickers honum samning, en það var ekki fyrr en tveimur árum seinna sem hann gerðist atvinnumaður hjá því. Þá var hann 18 ára og spilaði með landsliði U-16. 1984 skipti hann yfir í VfB Stuttgart. Með því félagi náði hann miklum árangri sem markaskorari. Í 156 leikjum með félaginu skoraði hann 79 mörk, eða hér um bil eitt mark í öðrum hverjum leik að jafnaði. Samhliða því spilaði hann með landsliði U-21 og Ólympíuliði Þýskalands og var svo valinn í aðallandslið Þýskalands 1987. Með því lék hann 108 leiki og skoraði alls 47 mörk. Hann er þar með þriðji markahæsti markaskorari landsliðsins, ásamt Rudi Völler. Klinsmann varð heimsmeistari 1990 í HM á Ítalíu. Frá München fór Klinsmann til Ítalíu og spilaði með Inter Milan. Hann spilaði næstu árin með ýmsum þekktum félögum víða um Evrópu, svo sem AS Monaco, Tottenham, Bayern München og Sampdoria Genua. Árið 2003 flutti Klinsmann til Kaliforníu og spilaði eitt keppnistímabil með Orange County Blue Star, reyndar aðeins átta leiki. 2004 lagði hann skóna á hilluna, en tók þá við þjálfarastöðu þýska landsliðsins. 2008 tók Klinsmann við Bayern München, en var rekinn í apríl 2009.