cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kötlugos
Fyrirboðar um væntanlegt gos
Frá árinu 1999 hefur verið hægt en stöðugt landris, aukin jarðskjálftavirkni og aukinn jarðhiti í Kötluöskjunni. Þetta eru taldar vísbendingar og langtímafyrirboðar um að bergkvika sé að safnast fyrir undir Kötlu og Kötlugos sé í vændum. Þegar kvika fer að brjóta sér leið upp til yfirborðs og eldgos að hefjast, þá er líklegur fyrirboði þess að skammt sé í að gos hefjist áköf jarðskjálftahrina og stundum landsig. Talið er að fyrirvari frá því að jarðskjálftar hefjast og þar til gos hefst geti verið frá einni klukkustund til eins sólarhrings.
Fyrri Kötlugos
Ritaðar lýsingar á Kötlugosum eru til allt frá árinu 1625. Vart hefur orðið við jarðskjálfta í sveitunum 2 til 9 klukkustundum áður en hlaup kemur fram á Mýrdalssand.
Tortellini
thumb|right|Lögun á tortellini. thumb|right|Tortellini afbrigði. thumb|right|Tortellini með kjötsósu. Tortellini er hringlaga pasta, stundum eins og nafli í laginu. Það kemur upprunalega frá héraðinu Emilia á Ítalíu. Tortellini er vanalega með kjöt- eða ostafyllingu og er oftast borið fram í nautgripa- eða kjúklingasoði.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Síle í knattspyrnu og er stjórnað af Síleska knattspyrnusambandinu. Þeir unnu Copa América Bikarinn, árið 2015 og aftur árið 2016.
Alexis Sánchez er leikja- og markahæsti maður liðsins.
Saga
thumb|left|Frá leik Síle og Mexíkó á HM 1930.Knattspyrnusamband Síle er það annað elsta í Suður-Ameríku, stofnað í Valparaiso árið 1895 og var það meðal fjögurra stofnaðila álfusambandsins COMNEBOL árið 1916. Fyrsti landsleikur Síle var gegn Argentínu árið 1910. Síle tók þátt í fyrstu Copa America-keppninni en hafnaði oftar en ekki í botnsætinu fyrstu árin.
Úrslitaleikur á heimavelli
Eftir að hafa hafnað í botnsætinu á fjórum fyrstu Copa America-keppnunum tók við tímabil þar sem Síle ýmist dró sig úr keppni eða tók þátt og endaði við botninn. Árin 1926, 1941 og 1945 náði liðið þó þriðja sætinu, í öll skiptin á heimavelli. Síðastnefnda skiptið mátti þó litlu muna að Sílebúar fögnuðu meistaratitlinum eftir hreinan úrslitaleik gegn Brasilíu í lokaleiknum.
Síle dró sig úr keppni fyrir HM 1934 og 1938. Mótið árið 1950 fór hins vegar fram í Brasilíu og voru lið frá Suður-Ameríku mörg meðal keppenda. Frammistaða Síle olli vonbrigðum þar sem liðið tapaði gegn Englendingum og Spánverjum í tveimur fyrstu leikjunum. Sigur á Bandaríkjamönnum með fimm mörkum gegn tveimur voru litlar sárabætur.
Tvenn silfurverðlaun
Síle mistókst að komast áfram úr forkeppni næstu tveggja heimsmeistaramóta sem bæði fóru fram í Evrópu. Sjötti áratugurinn var þó gjöfull fyrir síleska landsliðið. Síle var í hlutverki gestgjafa á Copa America árið 1955 og hafnaði í öðru sæti eftir hreinan úrslitaleik gegn Argentínu í lokaumferðinni. Árið eftir fór mótið fram í Úrúgvæ og varð Síle í öðru sæti á eftir heimamönnum.
Þessi ágæta frammistaða kom Síle á knattspyrnukortið á besta tíma. Sumarið 1956 var tekin ákvörðun um hvar halda skyldi HM 1962 og var breið samstaða um að það skyldi vera í Suður-Ameríku. Argentína var af mörgum talin augljóst val vegna knattspyrnuhefðar sinnar og öflugra innviða. Knattspyrnusamband Síle ákvað að sækja um mótið og lagði í kosningabaráttunni áherslu á stöðu sína sem ung knattspyrnuþjóð. Ólympíuhreyfingin hafði úthlutað ÓL 1952 og 1956 til „smærri“ ríkja, Finnlands og Ástralíu. Svo fór að lokum að Sílemönnum var úthlutað keppninni 1962 og hófu þegar að undirbúa sig fyrir hlutverkið.
Spútniklið á heimavelli
Vorið 1960 reið einn stærsti jarðskjálfti sögunnar yfir í Síle og olli gríðarlegri eyðileggingu. Þrátt fyrir hamfarirnar ákváðu Sílebúar að halda sínu striki og halda mótið. Gestgjafarnir lentu í ógnarþungum riðli með þremur reynslumiklum Evrópuþjóðum: Sviss, Ítalíu og Vestur-Þýskalandi. Svartsýnisspádómar um gengi heimamanna virtust ætla að rætast strax í fyrsta leik þar sem Svisslendingar náðu forystunni eftir fáeinar mínútur en Síle svaraði með þremur mörkum, þar af tveimur frá Leonel Sánchez sem varð einn af markakóngum keppninnar með fjögur mörk.
Næsti leikur varð einn sá alræmdasti í HM-sögunni og hefur viðureign Sílemanna og Ítala verið kölluð bardaginn í Santiago vegna þess hversu ofbeldiskennd hún var. Skrif ítalskra blaðamanna um lífið í Síle höfðu hleypt illu blóði í heimamenn fyrir leikinn og enski dómarinn Ken Aston missti fljótlega öll tök á leiknum. Gestirnir misstu tvo menn af velli í fyrri hálfleik og ellefu á móti níu tókst Sílemönnum að vinna 2:0 sigur og koma sér í kjörstöðu í riðlinum. Í lokaleikunum tapaði Síle fyrir Vestur-Þjóðverjum með sama mun og mátti sætta sig við annað sætið á eftir þýska liðinu.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna (e. Thirteenth Amendment to the United States Constitution eða Amendment XIII) er stjórnarskrárbreyting sem tók gildi árið 1865 og bannar alfarið þrælahald, og nauðungavinnu nema í þeim tilfellum þar sem glæpamenn eru dæmdir til hegningarvinnu. Abraham Lincoln Bandaríkjaforseti (1861-1865) hafði frumkvæði að því að innleiða viðaukann, í þeim tilgangi að binda enda á þrælahald í Bandaríkjunum. Viðaukinn var sá fyrsti af þremur viðaukum stjórnarskrárinnar sem kenndir eru við endurbyggingatímabil Bandaríkjanna, sem stóð yfir á árunum eftir bandarísku borgarastyrjöldina (e. Reconstruction Amendments). Hinir tveir viðaukarnir eru þeir fjórtándi og fimmtándi, og tóku þeir allir gildi á árunum 1865-1870.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Spútniklið á heimavelli
Í fjórðungsúrslitum mætti Síle liði Evrópumeistara Sovétmanna með markvörðinn Lev Yashin fremstan í flokki. Eftir hálftíma leik náðu heimamenn 2:1 forystu og héldu henni til leiksloka. Flestum að óvörum var lið Síle komið alla leið í undanúrslitin.
Brasilíumenn reyndust of stór biti að kyngja í undanúrslitum og unnu þeir 4:2 sigur eftir fjörugan leik. Við tók leikur gegn Júgóslövum um bronsverðlaunin. Eftir harða baráttu tókst Síle að herja út 1:0 sigur með marki á lokamínútunni.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Texti
Viðaukinn er svohljóðandi á ensku:
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Endurfundir í Sunderland
Þegar dregið var í riðla á HM í Englandi 1966 vakti mikla athygli að Ítalir og Sílebúar, mótherjarnir úr leiknum alræmda fjórum árum fyrr, lentu saman í fyrstu umferð í borginni Sunderland. Búist var við harðri baráttu beggja liða og Sovétmanna um lausu sætin tvö í fjórðungsúrslitum. Ítalir reyndust sterkari og unnu 2:0 í viðureign sem reyndist þokkalega prúðmannslega leikinn.
Áfallið reið yfir í næsta leik á móti Norður-Kóreu. Síle náði forystunni um miðjan fyrri hálfleik en tókst ekki að knésetja asíska liðið sem jafnaði tveimur mínútum fyrir leikslok og endaði loks á að slá Ítali einnig út úr keppni. Síle hafði því ekki um annað að keppa en heiðurinn í lokaleiknum gegn Sovétmönnum sem unnu 2:1 með sigurmarki undir lokin.
Sprengisandsleið
thumb Sprengisandsleið (F26) er fjallvegur á Íslandi. Hann liggur frá Þórisvatni að sunnan að Bárðardalsvegi vestri hjá Mýri.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Endurfundir í Sunderland
Síle mistókst að komast í úrslitakeppni HM í Mexíkó 1970 enda samkeppnin hörð. Fjórum árum síðar tókst liðinu betur upp en aðdragandi þess var þó umdeildur og litaður af pólitískum atburðum.
Í skugga herforingjanna
thumb|right|Austur-Þjóðverjar sækja hart að marki Síle á HM 1974.Augusto Pinochet og herforingjastjórn hans steypti réttkjörinni stjórn Salvador Allende af stóli haustið 1973 og hóf þegar að ofsækja stjórnarandstæðinga. Sjálfur þjóðarleikvangnurinn í Santiago var nýttur sem fangelsi, pyntingarbúðir og aftökustaður. Um sumarið höfðu Sílemenn unnið sinn riðil í forkeppni HM 1974 og áttu að mæta Sovétríkjunum í umspilsleikjum um laust sæti. Liðin skildu jöfn í Moskvu, 0:0. Sovétmenn mótmæltu því harðlega að vera gert að leika á þjóðarleikvangnum í Santiago í ljósi þess sem þarf hafði gengið á. FIFA hlustaði ekki á neinar mótbárur og þegar Sovétmenn mættu ekki til leiks var Síle dæmdur 2:0 sigur.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Texti
Hann hefur verið þýddur á íslensku á eftirfarandi hátt:
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Í skugga herforingjanna
Riðillinn í sjálfri úrslitakeppninni virtist ekki óálitlegur. Heimamenn Vestur-Þjóðverja voru taldir langsterkastir og máttu Sílemenn því ágætlega við una að tapa bara 1:0 fyrir þeim í upphafsleiknum. Á sama tíma unnu Austur-Þjóðverjar 2:0 sigur á Áströlum, sem voru að stíga sín fyrstu skref á sviði heimsfótboltans.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Aðdragandinn
Þegar stjórnarskrá Bandaríkjanna var skrifuð árið 1787 stóðu yfir miklar deilur á milli Suðurríkjanna annars vegar, og Norðuríkjanna hinsvegar, um mörg málefni og þá sérstaklega þrælahald. Skipulagt þrælahald hafði að mestu verið afnumið í Norðurríkjunum, þar sem efnahagurinn byggðist á alþjóðlegri verslun og iðnvæðingin var að hefjast. En í Suðurríkjunum var þrælahald enn við lýði og þar byggðist efnahagurinn að mestu á hefðbundnum landbúnaði. Þrælahald var sérstaklega mikilvægt fyrir þann víðtæka plantekrubúskap sem þar var rekinn. Þegar landsfeður Bandaríkjanna skrifuðu stjórnarskrána var ekki tekið sérstaklega á þessu vandamáli, heldur var deilunni einfaldlega frestað til framtíðarinnar.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Í skugga herforingjanna
Síle og Austur-Þýskaland gerðu svo 1:1 jafntefli í næstu umferð og töldu Sílemenn sig því í góðri stöðu þar sem þriggja marka sigur á Áströlum í lokaleiknum myndi að öllum líkindum duga upp úr riðlinum. Leikurinn við Ástrali olli hins vegar miklum vonbrigðum og varð steindautt markalaust jafntefli niðurstaðan. Síðar kom þó á daginn að sigur Síle hefði ekki dugað til þar sem Austur-Þjóðverjar unnu gríðarlega óvæntan sigur á grönnum sínum.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Stjórnarskráin fyrir borgarastyrjöldina
Landsfeðrum Bandaríkjanna tókst að vissu leyti að miðla málum þegar þeir skrifuðu stjórnarskrána, og koma til móts við yfirstéttina í Suðurríkjunum til þess að stefna ekki hinu nýja ríkjasambandi Norður-Ameríku í uppnám, með því sem kallað hefur verið á ensku „The Three-Fifths Compromise“. Þetta var málamiðlun sem birtist í 2. hluta 1. greinar stjórnarskrárinnar um löggjafavaldið, sem sagði að telja ætti þræla meðal íbúafjölda þegar meta átti hversu marga fulltrúa hvert fylki átta að hafa í fulltrúadeild Bandaríkjaþings, en þó var hver þræll metinn sem þrír-fimmti hluti venjulegs (frjáls) manns. Þetta ákvæði stjórnarskrárinnar hefur verið kallað „The Three-Fifths Clause,“ og er svohljóðandi á íslensku:
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Í skugga herforingjanna
Fjórum árum síðar var það lið Perú sem sló Sílemenn úr leik í forkeppni HM 1978, frekar óvænt. Síle fór hins vegar alla leið í úrslitin á Copa America árið 1979. Þar mætti liðið Paragvæ í tveimur leikjum og unnu þjóðirnar sinn leikinn hvor. Gripið var til oddaleiks í Argentínu en þegar honum lauk með 0:0 jafntefli eftir framlengingu voru Paragvæmenn krýndir meistarar á fleiri mörkum skoruðum í fyrri viðureignunum.
HM á Spáni og Ólympíuför
Síle kom fram hefndum á Paragvæjum með því að slá þá úr leik í forkeppni HM á Spáni 1982. Nokkur bjartsýni ríkti fyrir mótið en lið Síle reyndist langt frá sínu besta. Það tapaði fyrstu tveimur leikjunum, 1:0 gegn Austurríki og 4:1 gegn Vestur-Þjóðverjum. Liðið var þar með fallið úr keppni áður en komið var að lokaleiknum gegn Alsír. Afríska liðið sem stóð sig með prýði á mótinu komst í 3:0 en Sílemenn klóruðu í bakkann með þremur mörkum. Síle hafði nú fallið úr leik í riðlakeppninni á þremur síðustu úrslitakeppnum sínum og það án þess að vinna leik.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Stjórnarskráin fyrir borgarastyrjöldina
Deilan um þrælahald gerjaðist eftir því sem leið á 19. öldina og varð síðar ein af höfuðorsökum bandarísku borgarastyrjaldarinnar, sem blossaði upp á milli Suðurríkjanna og Norðurríkjanna á árunum 1861-1865. Abraham Lincoln hafði verið kosinn forseti árið 1861 fyrir Repúblikanaflokkinn og eitt af helstu stefnumálum hans var að afnema þrælahald. Í miðju borgarastríðinu, árið 1863, veitti Lincoln öllum þrælum Bandaríkjanna frelsi með frelsisveitingunni svokölluðu (e. Emancipation Proclamation). Um það bil þegar Norðurríkin voru að fara með sigur af hólmi, var þrettándi viðaukinn samþykktur af Bandaríkjaþingi þann 31. janúar 1865, og tók síðan gildi 6. desember. Endurbyggingatímabil Bandaríkjanna fylgdi þar á eftir, en á árunum 1865-1877 voru Suðurríkin hernumin af alríkinu sem beitti sér einnig fyrir viðamikilli uppbyggingu á innviðum þeirra, m.a. til að koma til móts við afnám þrælahaldsins.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
HM á Spáni og Ólympíuför
Tveimur árum síðar átti Síle fulltrúa í knattspyrnukeppni ÓL í Los Angeles, en landið hafði ekki átt knattspyrnulið í þeirri keppni í meira en þrjá áratugi. Leikið var með nýju fyrirkomulagi. Í stað þess að liðin þyrftu að vera skipuð áhugamönnum, sem einkum gagnaðist kommúnistaríkjum Austur-Evrópu, var heimilað að velja atvinnumenn sem þó máttu ekki hafa leikið meira en 10 A-landsleiki.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Arfleifð þrettánda viðaukans
Með gildistöku þrettánda viðaukans féll hið áðurnefnda „Three-Fifths Clause“ ákvæði stjórnarskrárinnar eiginlega úr gildi þar sem allir íbúar Bandaríkjanna voru nú frjálsir að nafninu til. Kosningaákvæði fjórtánda viðaukans sem tók gildi árið 1868 leysti það af hólmi, en samkvæmt því eru allir menn taldir jafnt þegar meta á fjölda fulltrúa fylkis á Bandaríkjaþingi út frá íbúatölu.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Hneykslið í Ríó
thumb|left|Myndin sem leiddi í ljós að Rojas hafði ekki orðið fyrir flugeldinum.Úrúgvæ hafði betur í lokaleiknum gegn Síle til að tryggja sér þátttökuréttinn á HM 1986. Fjórum árum seinna beið liðinu ekki síður erfitt verkefni til að komast á HM á Ítalíu. Liðið lenti í riðli með Brasilíu og Venesúela þar sem aðeins toppliðið komst áfram. Venesúela tapaði öllum sínum leikjum og Síle og Brasilía gerðu jafntefli í Santiago. Vegna lakari markatölu þurfti Síle því að sækja sigur á Maracanã-leikvanginn í Ríó sem talið var óvinnandi vegur.
Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna
Staða viðaukans nú á tímum
Ólíkt hinum tveimur viðaukunum, sem kenndir eru við endurbyggingatímabil Bandaríkjanna, hefur þrettándi viðaukinn verið óumdeildur síðan hann tók gildi og nú á dögum er sjaldan vitnað til hans af dómstólum.
Síleska karlalandsliðið í knattspyrnu
Hneykslið í Ríó
Þegar seinni hálfleikur var nálega hálfnaður og heimamenn leiddu með einu marki gegn engu virtist flugeldur frá stuðningsmönnum Brasilíu hæfa markvörðinn Roberto Rojas sem var borinn alblóðugur af velli. Leikurinn var flautaður af í kjölfarið og knattspyrnuáhugafólk um heim allan stóð á öndinni, enda mátti reikna með að leikurinn yrði dæmdur heimaliðinu tapaður og Brasilíumenn myndu missa af úrslitakeppninni í fyrsta sinn. Sú staða breyttist snögglega þegar í ljós komu myndir sem leiddu í ljós að flugeldurinn hefði í raun lent til hliðar við markvörðinn. Nánari rannsókn leiddi í ljós að Rojas veitti sjálfum sér áverkana. Síle var rekið úr keppni, meinað að taka þátt í forkeppni HM 1994 og Rojas uppskar langt keppnisbann sem batt í raun enda á feril hans.
Jafntefliskóngar
Eftir eyðimerkurgönguna á tíunda áratugnum tókst Síle að tryggja sér síðasta lausa sætið á HM í Frakklandi 1998. Liðið var talið það sterkasta sem Síle hafði teflt fram um langt árabil og var í níunda sæti á heimslista FIFA um það leyti sem dregið var í riðla. Langkunnasti leikmaður liðsins var fyrirliðinn Iván Zamorano sem lék með Inter Milano.
Framherjinn Marcelo Salas var í aðalhlutverki í Frakklandi. Hann skoraði tvívegis í jafnteflisleik gegn Ítölum í fyrstu umferð. Í næsta leik kom Salas sínum mönnum 1:0 yfir gegn Austurríkismönnum sem náðu að jafna í uppbótartíma. Þriðja jafnteflið leit dagsins ljós á móti Kamerún í lokaumferðinni. Síle var þar með komið upp úr riðlakeppni HM í fyrsta sinn frá 1962, án þess þó að vinna leik.
Í 16-liða úrslitum biðu Sílemanna heimsmeistarar Brasilíu sem höfðu talsverða yfirburði og unnu 4:1 sigur.
Allt gekk á afturfótunum hjá Síle í forkeppni HM 2002. Þrátt fyrir 3:0 sigur á Brasilíu snemma í keppninni endaði Síle á botni Suður-Ameríkukeppninnar sem er lakasti árangur liðsins fyrr og síðar. Árangurinn varð litlu betri fyrir HM 2006. Á sama tíma komst Síle aldrei lengra en í fjórðungsúrslit Copa America. Ljósið í myrkrinu var frammistaða liðsins á Ólympíuleikunum 2000 þar sem Síle vann til bronsverðlauna með Zamorano innanborðs.
Loksins sigurleikir
Þriðja skiptið í röð mættust Síle og Brasilía í 16-liða úrslitum. Liðin skoruðu hvort sitt markið í fyrri hálfleik en síðan ekki söguna meir. Grípa þurfti til vítaspyrnukeppni þar sem heimamenn misnotuðu tvær spyrnur en Sílemenn þrjár. Þetta reyndist síðasta skiptið sem Síle komst í úrslit heimsmeistaramóts enn sem komið er.
Álfumeistarar að lokum
thumb|right|Suður-Ameríkumeistarar Síle árið 2016 ásamt þáverandi forseta landsins [[Michelle Bachelet með verðlaunagripinn.]]Auk Ekvador og Venesúela var Síle til skamms tíma eina fasta þátttökulandið í Copa America sem aldrei hafði farið þar með sigur af hólmi. Úr því var rækilega bætt árin 2015 og 2016. Fyrra árið fór mótið fram í Síle og var það í sjöunda skiptið í sögunni. Gestgjafarnir náðu efsta sæti í sínum riðli og slógu svo út Úrúgvæ og Perú á leiðinni í úrslit gegn Argentínu. Eftir markalausan leik var gripið við vítaspyrnukeppni þar sem Síle vann 4:1 og fagnaði þjóðin vel og innilega.
Árið eftir var haldin aukakeppni í tilefni af 100 ára afmæli Copa America og var mótið haldið í Bandaríkjunum. Argentína varð hlutskörpust í riðlinum en Síle náði öðru sæti og fór áfram í útsláttarkeppnina. Í fjórðungsúrslitum kjöldró Síle sterkt lið Mexíkóa 7:0 í leik þar sem Eduardo Vargas skoraði fernu og varð að lokum markakóngur mótsins. Í undanúrslitum unnu Sílemenn Kólumbíu og í líkt og ári fyrr urðu Argentínumenn mótherjarnir í úrslitum. Annað árið í röð urðu úrslitin markalaust jafntefli og aftur sigraði Síle í vítaspyrnukeppni. Varð sú niðurstaða slík vonbrigði fyrir Lionel Messi að hann ákvað að leggja landsliðsskóna á hilluna, en sá sig þó um hönd nokkru síðar.
Efnaformúla
Efnaformúla (eða efnajafna) er leið til að sýna hlutföll frumeinda í tilteknu efnasambandi. Efnaformúla er röð af frumefnatáknum, tölum og stundum öðrum táknum, svo sem svigum, bandstrikum, kommum og plús- og mínustáknum. Efnaformúla getur lýst á einfaldan hátt byggingu efnasambands en er ekki eins lýsandi og byggingarformúla.
Sem dæmi má nefna efnaformúluna fyrir vatn, H2O sem þýðir að það er úr tveimur vetnisfrumeindum (H) og einni súrefnisfrumeind (O).
Goðsögn
Merkingarsvið
Í skáldskaparfræðum Aristótelesar er orðið „goðsögn“ (mýþos) notað um eftirlíkingu atburðarrásar en grunnmerking orðsins „mýþos“ er orð. Síðar var farið að nota orðið „mýþos“ um andstæðu „logos“, sem merkir einnig í grunninn „orð“ en var snemma haft um rökstudda greinargerð. Í samræðunni Prótagórasi eftir Platon býður Prótagóras til að mynda Sókratesi að velja hvort hann vilji heldur frá mýþos eða logos til útskýringar á tilurð réttlætisins, þ.e. hvort hann vilji heldur að Prótagóras segði sögu eða útskýrði með rökum. Einnig varð er fram liðu stundir munur á notkun orðanna „mýþos“ og „historia“, sem merkir í grunninn rannsókn en síðar einkum rannsókn á liðnum atburðum. Þá var farið að nota orðið „mýþos“ um það sem „ekki hefði raunverulega getað gerst“ og hefur sú verið merking orðsins „mýþos“ eða „gosögn“ æ síðan.
Skilin milli goðsögu og þjóðsögu er ekki mjög skörp en þó útskýra goðsögur frekar náttúrufyrirbæri eða félagslegar venjur og siði. Nú til dags er orðið „goðsögn“ einnig haft um nafnkunna menn sem ljómi leikur um: Hún var goðsögn í lifanda lífi; en þá er notkun orðsins sambærileg við notkun orðsins „þjóðsaga“ (legend) á öðrum málum.
Tilvísanir
arz:ميثولوچى
Pétur Marteinsson
Pétur Marteinsson er íslenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann hóf meistaraflokksferilinn í Fram 1991 og gekk síðan í raðir Leifturs og spilaði með þeim frá 1992-1993 og gekk síðan aftur í raðir Fram, en var svo var keyptur til Hammarby í Svíþjóð og síðan keyptur til norska liðsins Stabæk. Árið 2001 gekk hann til liðs við liðið Stoke á Bretlandi þar til ársins 2003 er hann gekk aftur til liðs við Hammarby og lék með þeim til 2006 er hann gekk til liðs við KR. Systir hans er Margrét Marteinsdóttir blaðakona og faðir hans Marteinn Geirsson sem líka var í fótbolta og lék 67 leiki með landsliðinu og skoraði í þeim 8 mörk.
Kanill
thumb|right|250px|Kanill Kanill er krydd sem er fengið af innri berki trjáa af ættkvíslinni Cinnamomum.
Actinidia henryi
Actinidia henryi er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (Guangdong, Guangxi, Guizhou, Hunan og Yunnan).
Kanill
Þær helstu eru:
Kassía er oft með mikið koumarín sem getur valdið lifrarskemmdum.
Ræktun
Kanill er framleiddur með því að rækta plöntuna í tvö ár áður hún er höggvin niður. Á næsta ári myndast um tylft sprota.
Þegar búið er að vinna börkinn er hann látinn þorna í fjórar til sex klukkustundur í vel loftræstu og nokkuð heitu umhverfi.
Ceylon kanill kemur upprunalega frá Sri Lanka og Suður-Indlandi. Um 80-90% af heimsframleiðslu hans kemur frá Sri Lanka. Tréð er einnig ræktað til markaðsölu í Indlandi, Bangladess, Jövu, Súmötru, Vestur Indíum, Brasilíu, Víetnam, Madagaskar, Sansibar og Egyptalandi. thumb|Ceylon kanill vinstri|thumb|Kassía (ofar) og kanill (neðar)
Tilvísanir
Fahéjfa
Uxaklukka
Uxaklukka (fræðiheiti: Campanula anchusiflora) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Grikklandi.
Þórslíkneskið
Þórslíkneskið er bronsstytta sem gerð var í kringum árið 1000. Styttan fannst í Eyrarlandi nærri Akureyri árið 1815 eða 1816. Hún var send Þjóðminjasafninu í Kaupmannahöfn næsta ár, 1817, af J. Gudmand, kaupmanni á Akureyri. Hún var afhent Íslendingum á ný 1930.
Styttan er af manni sem situr á stól og er með hettu á höfðinu. Hann virðist vera nakinn og heldur báðum höndum um skegg sitt. Einkenni í skeggi mannsins, svonefndur Hringaríkisstíll, tímasetja verkið í upphafi 11. aldar. Því hafa líkur verið leiddar að því að þetta eigi að vera Jesús Kristur á veldisstóli. Þó er líklegra að um Þrumuguðinn Þór sé að ræða og ef til vill Mjölni. Eins gæti styttan hafa verið hnefi í hnefatafli, en þeir hnefar sem fundist hafa erlendis halda flestir um klofið skegg sér með sitthvorri hendinni.
Styttan er varðveitt á Þjóðminjasafni Íslands.
Þjóðfélag
Þjóðfélag er hugtak sem notað er yfir stóran hóp einstaklinga sem hefur menningu og stofnanir sem aðgreinir það frá öðrum. Dæmi um þjóðfélög gætu verið sígaunar eða þjóðríki eins og Sviss eða jafnvel samheiti yfir menningarsvæði, eins og austræn þjóðfélög.
Samfélag er víðara hugtak sem getur átt við allt frá einstaklingum í fjölskyldu eða mannkynið.
Víðitoppur
Víðitoppur (fræðiheiti Lonicera x salicifolia) er blendingur af geitblaðsætt á milli tegundanna heiðatopps (L. ruprechtiana) og dvergdúntopps (rauðtopps (L. tatarica) og dúntopps (Lonicera × xylosteum)).
Hann hefur lítið eitt verið reyndur á Íslandi.
1312
thumb|right|Skjaldarmerki [[Eiríkur Magnússon hertogi|Eiríks Magnússonar hertoga.]] Árið 1312 (MCCCXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Jay Sean
Jay Sean (fæddur Kamaljit Singh Jhooti 26. mars 1979) er breskur r'n'b-söngvari af asískum uppruna. Hann er þekktastur fyrir lögin „Stolen“, „Eyes On You“ og „Ride It“. Jay Sean hefur gefið út tvær breiðskífur; Me Against Myself (2004) og My Own Way (2008).
Snorri Húnbogason
Snorri Húnbogason (d. 1170) var íslenskur lögsögumaður og goðorðsmaður á 12. öld. Hann bjó á Skarði á Skarðsstönd og var af ætt Skarðverja.
Snorri var sonur Húnboga Þorgilssonar á Skarði og Yngveldar Hauksdóttur konu hans. Hann var prestvígður. Lögsögumaður var hann í 14 ár, frá 1156 til dauðadags. Hann virðist hafa verið friðsemdarmaður eins og faðir hans og blandaðist ekki inn í hatrammar deilur nágranna sinna, Hvamm-Sturlu og Einars Þorgilssonar í Tungu.
Kona Snorra var Ingveldur Atladóttir og synir þeirra voru Þorgils (d. 1201) á Skarði, prestur í Skarðsþingum, Narfi (d. 1202) á Skarði og Álfur á Ballará. Sonur Narfa, Skarðs-Snorri, tók við búi á Skarði eftir lát föður síns og föðurbróður.
Ragnar Jónasson
Ragnar Jónasson (f. 1976) er íslenskur lögfræðingur og rithöfundur.
Ævi
Ragnar fæddist í Reykjavík en ólst upp í Kópavogi og Grafarvogi. Foreldrar hans eru Katrín Guðjónsdóttir fyrrverandi læknaritari hjá embætti landlæknis og Jónas Ragnarsson ritstjóri hjá Krabbameinsfélaginu. Eiginkona Ragnars er María Margrét Jóhannesdóttir og eiga þau tvær dætur.
Ragnar lauk stúdentsprófi frá Verzlunarskóla Íslands og útskrifaðist sem lögfræðingur frá Háskóla Íslands. Hann starfaði m.a. sem fréttamaður á Ríkissjónvarpinu samhliða námi. Hann starfaði sem forstöðumaður skrifstofu slitastjórar Kaupþings og forstöðumaður lögfræðiráðgjafar Nýja Kaupþings. Frá 2015-2019 var hann yfirlögfræðingur sjóðstýringafyrirtækisins Gamma en árið 2019 hóf hann störf á fjárfestingabankasviði Arion banka. Ragnar hefur einnig kennt höfundarétt við lagadeild Háskólans í Reykjavík.
Fyrsta glæpasaga Ragnars Fölsk nóta kom út árið 2009 en áður hafði hann þýtt fjölda bóka eftir Agatha Christie.
Ragnar hefur ásamt Yrsu Sigurðardóttur glæpasagnahöfundi staðið fyrir fyrstu íslensku glæpasagnahátíðinni Iceland Noir sem fyrst var haldin árið 2013.
Ragnar hefur einbeitt sér að ritun glæpasagna og bækur hans verið gefnar út í 40 löndum á 27 tungumálum og selst í tæplega tveimur milljónum eintaka á heimsvísu. Árið 2020 var bók hans Mistur valin glæpasaga ársins í Bretlandi. Í september árið 2020 tilkynnti bandaríska sjónvarpsstöðin CBS að hún ætlaði að framleiða glæpaþætti byggða á bók Ragnars, Dimmu.
Ríkislögmaður
Ríkislögmaður er embætti á vegum íslenska ríkisins sem fer með rekstur dómsmála fyrir ríkið og stofnanir þess.
Lög um embætti ríkislögmanns voru samþykkt á Alþingi árið 1985 en embættið tók formlega til starfa 1. janúar 1986. Í upphafi heyrði embættið undir fjármálaráðuneytið og heyrir nú undir forsætisráðuneytið.
Núverandi ríkislögmaður er Einar Karl Hallvarðsson hæstaréttarlögmaður og tók hann við embættinu árið 2011.
Ríkislögmenn
Gunnlaugur Claessen (1986-1994)
Jón G. Tómasson (1994-1999)
Skarphéðinn Þórisson (1999 - 2011)
Einar Karl Hallvarðsson (2011 -
Tenglar
Heimasíða embættis ríkislögmanns (sótt 2. nóvember 2019)
Judy Reyes
Judy Reyes (fædd 5. nóvember 1967 í Bronx, New York) er leikkona af dóminísku bergi brotin og þekktust fyrir hlutverk sitt sem Carla Espinosa hjúkrunarkona í NBC sjónvarpsþáttunum Scrubs.
CAS-númer
CAS-númer er einkvæmt númer úthlutað af Chemical Abstracts Service (CAS) öllum efnum og efnasamböndum sem vitnisburður er um í vísindalegum skrifum (frá árinu 1957 og upp úr). Skráin nær yfir lífræn og ólífræn efnasambönd, steinefni, ísótóp, málmblöndur og önnur efni af óþekktum uppruna.
Skrá CAS er tæmandi heimild um þekkt efni en yfir 129 milljón efni eru skráð í henni.
Kórdrengir
Saga
Fyrstu tíu ár tilveru sinnar léku Kórdrengir í utandeildinni í knattspyrnu. Sumarið 2017 skráði liðið sig til keppni í E-deild og komst í úrslitakeppni strax á fyrsta ári. Í kjölfarið hófst sigurganga sem er fordæmalaus í íslenskri knattspyrnusögu. Árið 2018 komst liðið upp úr E-deildinni, árið 2019 urðu Kórdrengir meistarar í D-deild og endurtóku svo leikinn í C-deildinni árið 2020.
Á sínu fyrsta ári í B-deild höfnuðu Kórdrengir í fjórða sæti eftir að hafa veitt ÍBV harða samkeppni um annað sætið fram í lokaumferðirnar. Ekki tókst að fylgja árangrinum eftir sumarið 2022, þar sem fimmta sætið varð niðurstaðan en liðið var hvergi nærri því að blanda sér í toppbaráttuna. Betur gekk í bikarkeppninni þar sem Kórdrengir fóru alla leið í 8-liða úrslitin, en töpuðu þar 2:4 gegn úrvalsdeildarliði FH.
Eftir leiktíðina 2022 var tilkynnt um vistaskipti þjálfarans, Davíðs Smára Lamude, sem tók við liði Vestra. Í kjölfarið hófust umræður um framtíð félagsins og var loks tilkynnt fáeinum vikum fyrir upphaf Íslandsmótsins 2023 að Kórdrengir yrðu ekki meðal keppnisliða. Þá um vorið var tilkynnt um gjaldþrot Kórdrengja.
Devontímabilið
thumb|[[Teikning af lífríkinu snemma á devontímabilinu]] Devontímabilið er fjórða af sex tímabilum á fornlífsöld. Það hófst fyrir 416 ± 2,8 milljónum ára við lok sílúrtímabilsins og lauk fyrir 359,2 ± 2,5 milljónum ára við upphaf kolatímabilsins.
Will Kymlicka
Will Kymlicka er kanadískur heimspekingur og stjórnspekingur og prófessor í heimspeki við Queen's University, Kingston í Kanada.
Devontímabilið
Nafnsifjar
Nafn tímabilsins er dregið af Devonsýslu á Englandi þar sem jarðlög frá tímabilin voru fyrst könnuð.
Will Kymlicka
Kymlicka hlaut B.A.-gráðu í heimspeki og stjórnmálafræði frá Queen's University árið 1984 og D.Phil.-gráðu í heimspeki frá Oxford University árið 1987. Hann hefur samið nokkrar bækur um menningarsamfélög, kynþætti og stjórnmál. Rit hans hafa verið þýdd yfir á ýmis tungumál.
Kvikmyndahús
thumb|right|Mynd tekin innan í einu af kvikmyndahúsum [[Hoyts-keðjunnar í Ástralíu og sýnir hljóðdræg veggtjöld, hátalara á hliðarvegg og glasahaldara á sætum.]] Kvikmyndahús er bygging þar sem fram fer sýning kvikmynda sem varpað er á sýningartjald í sýningarsal.
Kvikmyndahús á Íslandi
Fyrsta kvikmyndasýning sem fór fram á Íslandi var í Góðtemplarahúsinu á Akureyri 27. júní 1903 en fyrsta eiginlega kvikmyndahúsið sem sýndi reglulega kvikmyndir um lengri tíma var Fjalakötturinn í Aðalstræti þar sem Reykjavíkur Biograftheater (síðar Gamla bíó) hóf sýningar 2. nóvember 1906 og sýndi þar til ársins 1927 þegar það flutti í nýtt húsnæði við Ingólfsstræti þar sem Íslenska óperan er núna til húsa. Nýja bíó var stofnað 1912 og sýndi í sal hjá Hótel Íslandi til 1920 þegar það flutti í nýtt húsnæði við Austurstræti. Fyrsta fjölsala kvikmyndahúsið á Íslandi var Regnboginn sem opnaði 1980.
Heimildir
Hagstofan
চলচ্চিত্র
Jessica Alba
Jessica Marie Alba (fædd 28. apríl 1981) er bandarísk leikkona. Hún byrjaði ferilinn þrettán ára í Camp Nowhere and The Secret World of Alex Mack (1994). Hún lofaði góðu sem leikkona eftir aðalhlutverkið í sjónvarpsþáttaröðinni Dark Angel (2000-2002). Hún lék seinna í mörgum myndum, meðal annars Honey (2003), Sin City (2005), Fantastic Four (2005), Into the Blue (2005), Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer og Good Luck Chuck, báðum árið 2007.
Alba er álitin kyntákn og fær oft athygli fjölmiðla fyrir útlit sitt. Hún er tíður gestur á lista yfir fallegasta fólk í heimi. Hún hefur unnið fjölmörg verðlaun fyrir leik sinn, meðal annars Teen Choice verðlaunin fyrir bestu leikkonu og Golden Globe tilnefningu fyrir leik sinn í Dark Angel.
Æska
Alba fæddist í Pomona í Kaliforníu. Foreldrar hennar eru Catherine Alba (áður Jensen) og Mark Alba. Móðir hennar er af dönskum og fransk-kanadískum ættum og faðir hennar er frá Mexíkó, þrátt fyrir að báðir foreldrar hennar séu fædd í Kaliforníu. Jessica á yngri bróður, Joshua. Faðir hennar var í flughernum en starfið hans flutti þau til Biloxi í Mississippi og Del Rio í Texas áður en þau fóru aftur til Kaliforníu þegar hún var níu ára. Alba lýsti fjölskyldunni sinni sem mjög íhaldsamri, dæmigerðri kaþólskri, Suður-Amerískri fjölskyldu.
Æska Jessicu einkenndist af miklum sjúkrahúsförum. Þegar hún var lítil fékk hún tvisvar sinnum samfallið lunga og fékk lungnabólgu 4-5 sinnum á ári ásamt fleiri kvillum. Hún einangraðist frá öðrum krökkum í skólanum vegna þess að hún var svo oft á sjúkrahúsi vegna veikinda sinna að hún náði aldrei að eignast vini. Hún hefur einnig haft astma síðan hún var lítil. Alba sagði einnig að stöðugir flutningar fjölskyldunnar hefðu orðið til þess að hún einangraðist. Jessica hefur einnig greint frá því að hún þjáðist af miklum áráttu-þráhyggjuröskunum á uppvaxtarárum sínum. Alba útskrifaðist úr menntaskóla (e. highschool) þegar hún var 16 ára og hélt síðan áfram námi í The Atlantic Theater Company.
Ferill
Alba hefur haft áhuga á leiklist síðan hún var fimm ára. Árið 1992, bað hin 11 ára Alba móður sína um að fara með hana í leiklistarkeppni í Beverly Hills í Kalifonríu, þar sem fyrsti vinningur var fimm fríir leiklistartímar. Alba vann fyrstu verðlaun og fór í fyrstu leiklistartímana sína. Hún fékk samning hjá umboðsmanni níu mánuðum seinna. Fyrsta kvikmyndahlutverk hennar var árið 1994 í Camp Nowhere sem Gail. Hún var upphaflega ráðin í tvær vikur en hlutverkið varð tveggja mánaða starf sem aðalhlutverk eftir að ein af aðalleikkonunum hætti.
Alba lék í tveimur stórum auglýsingum fyrir Nintendo og J.C. Penney sem barn. Hún lék seinna í nokkrum óháðum kvikmyndum. Hún færði sig inn í sjónvarpið árið 1994 með aukahlutverk í gamanþáttaröðinni The Secret World of Alex Mack en þar lék hún hina dramatísku Jessicu í þremur þáttum. Hún var síðan í hlutverki Mayu í fyrstu tveimur þáttaröðunum af sjónvarpsþáttaröðinni Flipper. Undir handleiðslu móður sinnar, sem var lífvörður, lærði Alba að synda áður en hún lærði að ganga, og er hún með réttindi til að kenna köfun, en þeir hæfileikar nýttust vel í þáttunum, sem voru teknir upp í Ástralíu.
Alba varð aðeins frægari í Hollywood árið 1999 eftir að hafa leikið meðlim í snobbuðu menntaskólaklíkunni í Never Been Kissed sem Drew Barrymore lék aðalhlutverkið í, og sem aðalleikkonan í gaman-hryllingsmyndinni Idle Hands (1999) á móti Devon Sawa.
Stóra tækifærið kom þegar höfundurinn/leikstjórinn James Cameron valdi Alba úr potti 1.200 kandítata fyrir hlutverk erfðabreytta ofur-hermannsins, Max Guevara, í sjónvarpsþáttaröðinni Dark Angel. Þátturinn var sýndur í tvö ár, eða til 2002, og fékk Jessica mikið lof gagnrýnenda fyrir frammistöðu sína og færði hlutverkið henni tilnefningu til Golden Globe verðlaunanna. Hún sagði seinna að hún hefði þjáðst af átröskun á meðan hún undirbjó sig fyrir hlutverkið í Dark Angel.
Alba fékk Teen Choice-verðlaunin fyrir „bestu leikkonu“ og Saturn-verlaunin fyrir „bestu sjónvarpsleikkonu“ fyrir hlutverk sitt í Dark Angel. Hún var einnig orðin tíður gestur á lista Maxim: „Hot 100“. Árið 2006 fékk Alba MTV-kvikmyndaverðlaunin fyrir „Kynþokkafyllstu framkomuna“ fyrir Sin City. Leikur hennar hefur einnig orðið fyrir mikilli gagnrýni, til að mynda fékk hún tilnefningu til Razzie-verðlaunanna fyrir „verstu leikkonu“ fyrir frammistöðu sína í Awake, Good Luck Chuck og Fanstastic Four: Rise of the Silver Surfer. Hún var einnig tilnefnd til sömu verðlauna árið 2005 fyrir frammistöðu sína í Fantastic Four og Into the Blue.
Athyglisverðastu hlutverk Alba á hvíta tjaldinu eru meðal annars sem danskennari í Honey, framandi dansarinn Nancy Callahan í Sin City og sem teiknimyndablaða-persónan Sue Storm, ósýnilega konan, í Fantastic Four. Hún lék seinna í framhaldsmyndinni, Into the Blue seinna sama það ár og Good Luck Chuck nokkrum árum seinna. Alba var kynnir MTV kvikmyndaverðlaununum og lék í „sketsum“ þar sem hún gerði grín að myndum eins og King Kong, Misson: Impossible 3 og The Da Vinci Code. Umboðsmenn Alba hafa verið Patrick Whitesell og Brad Cafarelli.
Árið 2008 reyndi Alba fyrir sér í hryllingsmyndum í kvikmyndinni The Eye, endurgerð kínveskrar myndar. Myndin kom út þann 1. febrúar 2008. Þrátt fyrir að myndin fengi hræðilega dóma fékk frammistaða Alba bæði jákvæða og neikvæða dóma. Alba vann Teen Chocie-verðlaun fyrir bestu kvikmyndaleikkonuna í hryllings- eða spennutrylli og Razzie-tilnefningu fyrir verstu leikkonu. Einnig árið 2008 lék Alba í mynd með Mike Myers og Justin Timberlake í hinni vinsælu Love Guru. Bæði myndin og frammistaða Alba fengu hörmulega dóma. Alba var þá tilnefnd til Razzie-verðlauna sem versta leikkonan.
Seinni hluta árs 2008 skrifaði Alba undir samning um að leika aðalhlutverkið í An Invisible Sign of My Own. Tökur kláruðust í nóvember 2008 og er áætlað að myndin komi út árið 2010. Ugly Betty stjarnan America Ferrera átti upphaflega að leika aðalhlutverkið en þurfti að hætta við vegna anna við tökur á Ugly Betty.
Alba lék ásamt Kate Hudson og Casey Affleck í kvikmynd sem var byggð á samnefndri bók, The Killer Inside Me. Í myndinni lék Alba Joyce Lakeland sem er vændiskona. Áætlað er að myndin komi út 2010. Einnig lék Alba í Valentine's Day þetta sama ár, ásamt Juliu Roberts, Anne Hathaway, Jessicu Biel, Emmu Roberts, Ashton Kutcher og Jennifer Garner. Myndin kom út 12. febrúar 2010.
Einkalíf
Jessica kynntist eiginmanni sínum Cash Warren við gerð Fantastic Four árið 2004. Þau giftu sig í Los Angeles þann 19. maí 2008. 7. júní 2008 eiguðust þau sitt fyrsta barn, stúlku, Honor Marie Warren. 13. ágúst 2011 eignuðust þau sína aðra dóttur, Haven Garner Warren.
Amon
Amon eða Amún (fornegypska: ymn, gríska: Ἄμμων) var fornegypskur guð frá Þebu. Til eru heimildir um hann og konu hans Amonet frá tímum Gamla ríkisins. Frá 11. konungsættinni varð hann höfuðguð Þebu í stað fálkans Montjú.
Ammonía og ammoníti eru orð sem dregin eru af grísku heiti Amons.
Samlagning
Allar venjulegar tölur eru gerðar úr ákveðnum fjölda af einingum (t.d. er talan 1 notuð sem eining í rauntölukerfinu) og þegar einhverjar tölur eru lagðar saman, þá er einingafjöldinn sameinaður og úr verður nýr fjöldi af einingum. Talan 2 hefur tvær einingar og talan 7 hefur sjö einingar og þegar tölurnar eru lagðar saman er tveim einingum bætt við töluna 7 (eða öfugt) og talið hve margar einingar verður út úr því. Hægt er að telja þetta í huganum og bætt 2 einingum við 7 með því að bæta við einni einingu í einu við 7 tvisvar sinnum og fá þannig út 9. Það er erfiðara að reikna þetta í huganum ef unnið er með stærri tölur en hægt er að stytta sér leið með því að taka 5, 10, 50, 100 eða fleiri þægilegri tölur í einu. Það fer síðan eftir æfingunni hve stórar tölur hægt er að taka með þessari aðferð en þegar tölurnar eru of flóknar eða of stórar, þá er hægt að nota reiknivél eða skrifa útreikninginn á pappír.
Samlagning er í öllum tilvikum víxlin aðgerð, þ.a. ekki skiptir máli í hvaða röð tölur eru lagðar saman. Talan núll er samlagningarhlutleysa, þ.a. ef núll er lagt við tölu verður útkoman undantekningarlaust jöfn tölunni sem núll var lagt við.
Sömu nefnarar
Þegar 2 almenn brot eru lögð saman og hafa sama nefnara, þá er nóg að leggja saman teljarana eins og í eftirfarandi dæmi:
Ólíkir nefnarar
Nú vandast málin þegar 2 almenn brot eru lögð saman og hafa ólíka nefnara. Þegar það gerist, þá er fundinn minnsti samnefnari og brotin síðan stytt eða lengd eftir þörfum. Í dæminu er minnsti samnefnarinn 12.
Monica Lewinsky
thumb|Monica Lewinsky Monica Lewinsky (fædd 23. júlí 1973 í San Francisco, Kaliforníu) var lærlingur í Hvíta húsinu og Pentagon. Hún öðlaðist heimsfrægð þegar upp komst um samband hennar og Bill Clinton, sem þá var forseti Bandaríkjanna. Samband hennar og forsetans komst í sviðsljósið 1998 þegar vinkona Monicu lét Kenneth Starr, saksóknara, fá hljóðupptöku af símtölum þeirra. Fyrir utan fjölmiðlaathyglina leiddi málið til þess að Bill Clinton var ákærður fyrir að hafa logið til um samband sitt við hana. Hann hafði fyrst skýrt frá því í sjónvarpsviðtali að hann hafi ekki átt í sambandi við Monicu með orðunum "I did not have sexual relations with that woman, Miss Lewinsky" en varð seinna að draga það til baka og baðst hann afsökunar í sjónvarpi. Stundum er talað um málið sem Monicagate eða Zippergate með vísan til hneykslismálana Watergate og Irangate.
Seinna gerðist Monica Lewinsky kaupsýslukona og stundar hún í dag viðskipti á netinu. Hún er sálfræðingur að mennt og 2005 hóf hún nám í réttarsálfræði við London School of Economics.
Sambandið við Bill Clinton
Upp komst um samband Lewinsky og Clinton þegar Paula Corbin Jones, fyrrum starfsmaður Arkansas ríkis, sakaði forsetann um að hafa áreitt sig kynferðislega árið 1991 þegar Clinton var fylkisstjóri Arkansas. Lögfræðingar Jones vildu sýna fram á hegðunarmynstur hjá forsetanum og yfirheyrðu því nokkrar konur sem talið var að hann hefði átt í kynferðissambandi við. Clinton sjálfur var yfirheyrður þann 17. janúar árið 1998, hann neitaði alfarið að hann hefði átt í kynferðissambandi við Lewinsky frá 1995-96. Lewinsky neitaði einnig sambandinu við fyrstu yfirheyrslu. Samstarfskona Lewinsky, Linda R. Tripp, sendi Kenneth Starr, sjálfstæðum saksóknara, upptökur af samtölum hennar við Lewinsky þar sem hún lýsir sambandi sínu við forsetann. Starr hóf rannsókn á málinu með leyfi frá dómsmálaráðherra.
Í mars 1998 hófust vitnaleiðslur fyrir kviðdómi og m.a. var sýnt fram á að forsetinn hefði logið áður um kynferðissamband. Í yfirheyrslunni þann 17. janúar viðurkenndi hann að hafa átt í kynferðissambandi við Gennifer Flowers, skemmtikraft frá Arkansas, á 9. áratugnum en hann hafði áður neitað því.
Í apríl var vísað ákæru Paulu Jones frá og þá hófst Starr handa við að undirbúa formlega ákæru um embættisafglöp á hendur Clinton. Hann veitti Lewinsky friðhelgi til að hún yrði ekki ákærð fyrir meinsæri og Clinton samþykkti að bera vitni fyrir kviðdómi. Þann 17. ágúst gerði hann það og viðurkenndi að hafa átt í kynferðissambandi við Monicu Lewinsky. Eftir vitnisburðinn ávarpaði hann þjóðina í sjónvarpi og viðurkenndi það sama, hann bað einnig um fyrirgefningu. Í september sendi Starr skýrslu til fulltrúadeildar Bandaríkjaþings þar sem hann tók til fjögur hugsanleg tilefni til ákæru fyrir afglöp í starfi; meinsæri, hindrun réttvísinnar, spilling vitna og misnotkun á valdi. Á endanum var Clinton ákærður fyrir meinsæri og hindrun réttvísinnar. Réttarhöldin hófust í janúar 1999 en um mánuði seinna var þeim lokið eftir að öldungadeildin kaus í málinu og hafnaði báðum ákærunum.
John C. McGinley
John C. McGinley (fæddur John Christopher McGinley 3. ágúst, 1959) er bandarískur leikari, framleiðandi, handritshöfundur sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Scrubs, Office Space og Platoon.
Francesco Cossiga
thumb|right|Francesco Cossiga Francesco Cossiga (26. júlí 1928 í Sassari á Sardiníu - 17. ágúst 2010 í Róm) var ítalskur stjórnmálamaður sem hefur verið bæði forsætisráðherra Ítalíu og forseti Ítalíu. Hann kennir lögfræði við háskólann í Sassari.
John C. McGinley
Einkalíf
McGinley fæddist í New York-borg en ólst upp í Millburn, New Jersey og er af írskum uppruna. Stundaði hann nám í leiklist við Syracuse háskólann og útskrifaðist síðan með MFA gráðu í leiklist við Tisch School of the Arts frá New York-háskólanum.
Francesco Cossiga
Hann gekk sautján ára í kristilega demókrataflokkinn en hóf feril sinn sem kennari í lögfræði í Sassari. Stjórnmálaferill hans hófst ekki fyrr en við lok 6. áratugarins og hann var kosinn á þing 1958 og varð síðan aðstoðarvarnarmálaráðherra 1966. Hann varð innanríkisráðherra 1976 en sagði af sér embætti í kjölfarið á ráninu á Aldo Moro árið 1978.
John C. McGinley
Einkalíf
McGinley er talsmaður bandarísku Downs-heilkennis samtakanna (National Down Syndrome Society) en sonur hans Max er með Downs-heilkennið.
Francesco Cossiga
1979 varð hann forsætisráðherra í skammlífri ríkisstjórn og 1983 var hann kosinn forseti öldungadeildarinnar.
John C. McGinley
Einkalíf
McGinley var giftur Lauren Lambert frá 1997-2001 saman áttu þau eitt barn. Hefur verið giftur Nichole Kessler síðan 2007 og saman eiga þau tvö börn.
Francesco Cossiga
1985 var hann kosinn sjöundi forseti Ítalíu af sameinuðu þingi, sá fyrsti sem náð hefur kjöri í fyrstu umferð, með miklum mun (752 af 977 atkvæðum). Sem forseti varð hann frægur fyrir athugasemdir sínar um stjórnmálakerfið á Ítalíu og það að fylgja stjórnarskránni út í ystu æsar. Hann sagði af sér embætti 28. apríl 1992, tveimur mánuðum áður en kjörtímabili hans lauk.
John C. McGinley
Leikhús
Fyrsta leikhúshlutverk McGinley var árið 1984 í The Ballad of Soapy Smith. Hefur hann síðan þá komið fram í leikritum á borð við Florida Crackers og Requiem for a Heavyweight. Hefur síðan í desember verið hluti af Glengarry Glen Ross þar sem hann leikur á móti Al Pacino og Richard Schiff.
Sjónvarp
Frá 2001-2010 lék McGinley lækninn Perry Cox í lækna-gamanþættinum Scrubs.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk McGinley var árið 1986 í Sweet Liberty en sama ár fékk hann hlutverk í stríðsmyndinni Platoon þar sem hann lék liðþjálfann O´Neill á móti Charlie Sheen, Tom Berenger og Willem Dafoe.
Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Talk Radio, Born on the Fourth of July, Point Break, Born to Be Wild, Nixon, The Rock, Any Given Sunday, Identity, Wild Hogs og American Crude.
Verðlaun og tilnefningar
Method Fest verðlaunin
Satellite verðlaunin
Television Critics Association verðlaunin
Hagaklukka
Hagaklukka (fræðiheiti: Campanula baumgartenii) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá mið-Evrópu.
Heka
thumb|right|Lágmynd af Heka úr hofi Knúms í Esna Heka (fornegypska: Ḥkȝ; líka umritað Hike) var guð töfra og lækninga í fornegypskum trúarbrögðum. Nafnið merkir bókstaflega virkjun ka (sem var persónuleikahluti sálarinnar). Hann var stundum sagður sonur sköpunarguðsins Atúms og stundum Knúms sem skapaði annan hluta sálarinnar, ba. Ef hann var sonur Knúm var móðir hans Menhit.
Heka var einn af fjórum hlutum fornegypskrar lækningalistar, frumsköpunarkrafturinn sem ásamt helgisiðum og töfraformúlum úr helgum bókum auk meðala áttu að lækna sjúkdóma.
Mánabríi
Mánabríi (fræðiheiti: Archilochus colubris), einnig kallaður rúbínháls, er tegund kólibrífugla.
Stórabeltistengingin
thumb|right|Stórabeltisbrúin Stórabeltistengingin, oft aðeins kölluð Stórabeltisbrúin, er vegtenging milli dönsku eyjanna Sjálands og Fjóns yfir Stórabelti. Tengingin liggur milli Krosseyrar á Sjálandi og Nýborgar á Fjóni með viðkomu á smáeyjunni Sprogø og kom í stað ferjutengingar fyrir lestir, bíla o.fl. sem hafði verið starfrækt milli Krosseyrar og Nýborgar síðan 1883. Vegtengingin er í eigu ríkisfyrirtækisins A/S Storebæltsforbindelsen sem innheimtir vegtoll af henni. Tengingin nær yfir þrjú mannvirki: Austurbrúna (hina eiginlegu Stórabeltisbrú) sem er um 6,8 km löng kassabrú með 1,6 km hengibrú í miðju, Vesturbrúna sem er 6,6 km löng kassabrú fyrir bíla og járnbraut, og Austurgöngin sem eru um 8 km löng járnbrautargöng. Framkvæmdir hófust árið 1988 og brúin var opnuð 14. júní 1998. Þetta var stærsta byggingarframkvæmd í danskri sögu. Heildarkostnaður við verkefnið var þá 21,4 milljarðar danskra króna á verðlagi ársins 1988. Milli 10 og 11 milljón bílar og bifhjól fara yfir brúna á hverju ári. Engin hjólabraut er yfir brúna fremur en Eyrarsundsbrúna sem tengir Danmörku og Svíþjóð.
Bygging tengingarinnar hófst með byggingu Vesturbrúarinnar milli Fjóns og Sprogø og Austurgangnanna, járnbrautargangna frá Sjálandi til Sprogø. Ákveðið var að setja járnbrautartenginguna í forgang. Austurbrúin var reist milli 1991 og 1998. Miðhluti hennar er þriðja lengsta hengibrú veraldar.
Kambönd
Kambönd (fræðiheiti Lophodytes cucullatus) er lítill fugl af andaætt og eina tegund ættkvíslarinnar Lophodytes. Kambendur hafa kamb aftan á höfði sem getur þanist út eða dregist saman. Á karlfuglum er stór hvítur blettur á kambinum, höfuðið er svart og hliðar eru rauðbrúnar. Kvenfuglinn hefur rauðleitan kamp og höfuð og líkami eru að mestu grábrún.