cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hólmgarður
Hólmgarður (gamli bærinn)
Hólmgarður (gamli bærinn) var um 2 km sunnan við Novgorod, á austurbakka Volkhov-árinnar, þar sem hún rennur úr Ilmen-vatni. Bærinn stóð á dálítilli hæð, en í kring var votlendi sem fór í kaf í vatnavöxtum, og var þá eins og bærinn stæði á hólma. Á síðari öldum var staðurinn kallaður Gorodisjtj, sem merkir Gamli bærinn, eða Gamla virkið. Í byrjun 19. aldar fóru fræðimenn að kalla staðinn Rjurikovo Gorodisjtj eftir hinum norræna Rúrik (Hræreki) sem uppi var 830 – 879 en honum var boðið til bæjarins til að koma þar á friði. Hann settist að í bænum og gerði hann að höfuðstað sínum. Árið 882 vann eftirmaður Hræreks, Helgi frá Hólmgarði, Kænugarð.
Hólmgarður (nýi bærinn) – Novgorod
Um 950 fór að myndast umtalsvert þéttbýli við Volkhov-ána, 2 km norðan við Gamla bæinn, þar sem Novgorod er nú. Sá þéttbýliskjarni varð brátt mikilvægari í stjórnkerfi svæðisins. Árið 988 var kristin trú innleidd í Garðaríki, og ári síðar var fyrsta timburkirkjan í landinu byggð í Novgorod (Soffíukirkjan), og stofnað biskupssetur. Skömmu eftir 1015 flutti stórfurstinn Jarisleifur hinn vitri aðsetur sitt frá Gamla bænum til Novgorod og var þar þá bæði miðstöð kirkjulegs og veraldlegs valds á svæðinu. Árið 1044 var byrjað að byggja virki þar á staðnum, og varð þá Gamli bærinn smábær sem hafði ekki mikla þýðingu.
Hólmgarður var mikilvæg miðstöð í viðskiptaferðum Væringja milli landanna við Eystrasalt og Miklagarðs.
Fornleifarannsóknir
Fyrsta fornleifarannsókn í Gamla bænum var gerð 1901, og var haldið áfram á árunum 1910–1969, en aðeins í takmörkuðum mæli. Á árunum 1975–1989 var svo ráðist í frekari rannsóknir á vegum Rússnesku vísindaakademíunnar í Pétursborg, og fundust þá mikilvægar heimildir um hlutverk Gamla bæjarins í sögu svæðisins. Einnig hafa farið fram umfangsmiklar fornleifarannsóknir í Novgorod sem hafa leitt í ljós miklar sögulegar heimildir um svæðið. Meðal þeirra eru um 750 sendibréf frá 11. – 15. öld, skrifuð með griffli eða ritstíl á birkibörk. Talið er líklegt að enn eldri bréf eigi eftir að finnast, frá því fyrir 1000. Einnig hafa fundist nokkrar rúnaristur, sem sýna tengsl við Norðurlönd.
Fornminjafundir benda til þess að Gorodisjtj geti verið frá miðri 9. öld. Um miðja 11. öld er Novgorod orðinn þróaður miðaldabær og stjórnarsetur. Rúrik-konungdæmið hélt velli í Rússlandi í meira en 750 ár.
Dalalíf
Dalalíf er kvikmynd frá 1984, önnur myndin í þríleik Þráins Bertelssonar um Þór og Danna. Í þessari mynd fara þeir í sveit og stofna nýja og undarlega tegund af ferðaþjónustu.
Söguþráður
Þór og Danni eru komnir aftur frá Vestmannaeyjum, slyppir og snauðir. Kaupmaðurinn á horninu er hættur að skrifa hjá þeim og hungurvofan á næsta leiti. Af óbilandi bjartsýni taka þeir því að sér að reka stórbú í Kjósinni meðan bóndinn bregður sér í bændaferð til Noregs. Þeir félagar þreytast þó fljótt á venjulegum bústörfum og auglýsa þess í stað "Dalalífsvikur" fyrir borgarbúa - og þar fer af stað einhver sú alfyndnasta atburðarrás sem sést hefur í íslenskri kvikmynd.
Veggspjöld og hulstur
Sama hönnun var notuð á DVD hulstrinu og upprunalega veggspjaldi. Þráinn Bertelsson var ekki nógu sáttur með það, og fór með það í blöðin að hann ætti höfundarrétt á veggspjaldinu og að Sena hafi notað það án hans leyfis.
Skagafjörður
Skagafjörður er fjörður á Norðurlandi, milli Tröllaskaga til austurs og Skaga til vesturs. Nafnið er einnig haft um héraðið umhverfis fjörðinn og inn af honum. Þar er samnefnt sveitarfélag; Skagafjörður. Mikill landbúnaður er stundaður í héraðinu og er umfangsmikil útgerð stunduð á Sauðárkróki og Hofsósi.
Á firðinum eru þrjár eyjar, Málmey, Drangey og Lundey. Auk þess er höfði við austurströnd fjarðarins sem heitir Þórðarhöfði. Fjörðurinn er um 40 km langur og 15 km breiður.
Sveitir og byggðir
Skagafjörður hefur frá fornu fari skipst í ýmis byggðalög og fóru mörk þeirra ekki alltaf alveg saman við hreppamörk. Langholt skiptist til dæmis milli Staðarhrepps og Seyluhrepps og jarðir sem töldust til Vallhólms voru í þremur hreppum. Sum nafnanna sem hér eru talin eru nú lítið notuð og einstakar sveitir hafa farið í eyði. Á hinn bóginn hafa bæst við þrír þéttbýlisstaðir, Sauðárkrókur, Varmahlíð og Hofsós.
Hreppir í Skagafirði
Árið 2022 sameinuðust Akrahreppur og Sveitarfélagið Skagafjörður í nýtt sveitarfélag sem heitir einfaldlega Skagafjörður. Áður höfðu aðrir hreppir, utan Akrahrepps, sameinast árið 1998.
Regensburg
Regensburg er fimmta stærsta borgin í Bæjaralandi í Þýskalandi með 153 þúsund íbúa (2019) og er vaxandi. Regensburg er helst þekkt fyrir iðnað (bílaverksmiðjur, rafeindatækni), en einnig fyrir Walhalla, þekktustu frægðarhöll Þýskalands. Miðborgin er á heimsminjaskrá UNESCO.
Orðsifjar
thumb|Miðborg Regensburg. Péturskirkjan er mjög áberandi. Í forgrunni er Dóná og gamla steinbrúin. Regensburg hét áður Reginesburg og er dregið af latneska heitinu Castra Regina, sem merkir Herstöð drottningar hjá Rómverjum. Fljótið Regen dregur einnig nafn sitt af þeirri stöð. Til skamms tíma kölluðu Rómverjar borgina einnig Ymbripolis, sem merkir Regnborgin (ymbria = regn, polis = borg). Í beinni þýðingu er það Regensburg á þýsku.
Lega
Regensburg liggur við Dóná í héraðinu Oberpfalz, sem er nokkuð miðsvæðis í Bæjaralandi. Næstu borgir eru Ingolstadt fyrir suðvestan (50 km), Nürnberg fyrir norðvestan (70 km) og München fyrir sunnan (80 km). Borgin stendur við ármót Dónár, Naab og Regen, við nyrsta bug Dónár í Evrópu.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Regensburg er tveir hvítir lyklar, krosslagðir á rauðum skildi. Lyklarnir vísa til lykla Péturs postula, en hann er verndardýrlingur Regensburg. Lyklarnir koma fyrst fyrir 1395. Rauður og hvítur eru litir borgarinnar.
Söguágrip
thumb|Gamall rómverskur varðturn innbyggður í nútímahús Borgin á uppruna sinn í rómversku hervirki sem reist var 79 e.Kr. að tilstuðlan Markúsar Árelíusar keisara. Reyndar var keltneskt þorp, að nafni Ratisbona, þar í grennd. Virkið var við norðurlandamæri Rómaríkis og átti að vakta ármótin og Dóná. Rómverjar yfirgáfu staðinn um árið 400 og fluttu þá Bæjarar þangað. Á 13. öld var Regensburg með stærri og auðugri borgum hins heilaga rómverska ríkis vegna verslunar. Á þeim tíma (og á næstu öldum) voru miklar byggingar reistar í borginni. Árið 1542 ákvað borgarráðið að taka siðaskiptum og hafna kaþólskri trú. Það kom þó ekki í veg fyrir að keisararnir héldu ríkisþing í borginni frá og með 1594. Í 30 ára stríðinu hertóku Svíar borgina nokkrum sinnum, en keisaraherinn frelsaði hana jafnharðan. Árið 1803 fór síðasta ríkisþingið fram í borginni og þar var hið heilaga rómverska ríki lagt niður. Í stríðinu gegn Napoleon 1809 settist austurrískur her að í Regensburg, en Napóleon sjálfur lét skjóta á borgina í þrjá daga samfleytt og hertók hana síðan. Í þeim átökum særðist hann og var það eina sárið sem Napóleon hlaut á öllum sínum herstjórnarferli. Í kjölfarið var Regensburg sameinuð Bæjaralandi. Í heimstyrjöldinni síðari var stór hluti borgarinnar eyðilagður í loftárásum, aðallega Messerschmidt flugvélaverksmiðjurnar. Miðborgin slapp hins vegar nær alveg. Í stríðslok hernam bandarískur her borgina. Eftir stríð óx borgin á ný, enda blómlegur iðnaður þar vegna hafnarinnar við Dóná. Árið 2006 var miðborgin tekin á heimsminjaskrá UNESCO.
Íþróttir
Maraþonhlaup (og hálfmaraþon) er þreytt sunnudag eftir uppstigningardag.
Í ágúst fer fram þríþraut og einnig hin nátengda aflraunakeppni járnmaðurinn (Ironman Regensburg).
Arberradmarathon er heiti á hjólreiðakeppni sem fram fer í júlí. Þátttakendur eru 6.000 og hjóla 250 km til fjallanna Bayerischer Wald. Þar heitir hæsti tindurinn Arber og þaðan er nafnið dregið.
Vinabæir
Regensburg er í vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Rjómaís
thumb|200px|Jarðaberjaís. Rjómaís eða bara ís er eftirréttur gerður úr mjólkurafurðum, eins og mjólk eða rjóma með bragðefni og sætuefni (til dæmis sykri). Blandan er hreyfð hægt til að hindra það að ískristallar myndist.
Lýðveldishátíðin 1944
Lýðveldishátíðin var hátíð sem haldin var á Þingvöllum 17. júní 1944 í tilefni af stofnun lýðveldis á Íslandi.
Á þingfundinum lýsti Gísli Sveinsson forseti sameinaðs Alþingis yfir gildistöku nýrrar stjórnarskrár þar sem Ísland var lýst lýðveldi. Á fundinum kusu alþingismenn einnig fyrsta forseta Íslands og var Sveinn Björnsson ríkisstjóri kjörinn í embættið til eins árs.
Daginn fyrir lýðveldishátíðina hafði Alþingi samþykkt að fella úr gildi Sambandslögin frá 1918 í samræmi við úrslit þjóðaratkvæðagreiðslunnar 20. og 23. maí 1944. Við sama tækifæri voru samþykkt lög um fána Íslands og skjaldarmerki Íslands.
Gagnrýni kvenna
Talsvert bar á gagnrýni kvenna á fyrirkomulag Lýðveldishátíðarinnar. Í Morgunblaðinu þann 15. júní 1944 birtist nafnlaust lesendabréf frá konu sem gagnrýndi að enginn kona hefði verið skipuð í lýðveldishátíðarnefnd. Einnig urðu margir fyrir vonbrigðum með að ekkert varð af ávarpi Fjallkonunnar á hátíðinni en sú skýring var gefin að vegna slæms veðurs hafi verið ákveðið að taka ávarp hennar af dagskrá. Fjallkonan, Kristjana Milla Thorsteinsson beið prúðbúin í skautbúningi í bíl og virðist ekki hafa verið höfð með í ráðum þegar ákvörðunin var tekin. Rannveig Kristjánsdóttir húsmæðrakennari, stofnandi kvennatímaritsins Melkorku og ritstjóri kvennasíðu Þjóðviljans taldi fjarveru fjallkonunnar táknræna; hún væri meðhöndluð eins og hvert annað veisluskraut sem ekki mætti blotna þó aðrir létu það ekki á sig fá.
Arfleifð
Lýðveldishátíðarinnar var minnst með annarri hátíð 50 árum síðar.
John Snorri Sigurjónsson
John Snorri Sigurjónsson (fæddur 20. júní 1973, látinn í febrúar 2021) var íslenskur fjallgöngumaður. Árið 2017 varð hann fyrsti Íslendingurinn til að klífa tindana Lhotse (fjórða hæsta fjalls heims) og K2 (næsthæsta fjalls heims). Hann lést árið 2021 á K2, en hann stefndi á að vera meðal þeirra fyrstu til að klífa K2 að vetrarlagi.
Veturganga á K2
Í janúar 2020 ætlaði John Snorri sér að verða fyrstur til að klífa K2 að vetrarlagi, en þurfti að hætta við.
Nepalskur hópur náði þessu markmiði í janúar 2021, en John Snorri hélt sig við áætlun sína og lagði af stað 21. janúar 2021 á K2.
Þann 5. febrúar 2021 slitnaði samband við hóp Johns Snorra og var lítil von að meðlimirnir fyndust á lífi. Hópurinn samanstóð af John Snorra, Juan Pablo Mohri frá Síle og feðgunum Ali Sadpara og Sajid Ali Sadpara frá Pakistan. Pakistönsk stjórnvöld töldu þá af þann 18. febrúar.
Lík Johns Snorra og félaga hans fannst í 7.800 metra hæð í lok júlí. Vísbendingar voru að þeir hefðu verið á niðurleið frá toppnum.
Ævi
John Snorri fæddist við Ölfus. Hann var kvæntur sex barna faðir.
Hann var framkvæmdastjóri fyrirtækisins Proxima sem seldi fasteignir í Búlgaríu.
Mjólkurbikar karla í knattspyrnu 2019
Úrslitaleikur Mjólkurbikars karla árið 2019 var leikinn þann 14. september á Laugardalsvelli. Víkingar kepptu á móti FH-ingum og lauk leiknum með 1-0 sigri Víkinga.
Upplýsingar um leikinn
20x20dp Lið Víkings (4-4-2 tígulmiðja): Þórður Ingason (m), Logi Tómasson, Halldór Smári Sigurðsson, Sölvi Geir Ottesen (f), Davíð Örn Atlason, Erlingur Agnarsson (Viktor Örlygur Andrason 72), Júlíus Magnússon, Ágúst Eðvald Hlynsson, Guðmundur Andri Tryggvason (Atli Hrafn Andrason 88), Óttar Magnús Karlsson, NIkolaj Andreas Hansen (Örvar Eggertsson 72). Þjálfari: Arnar Bergmann Gunnlaugsson. Ónotaðir varamenn: Fran Marmolejo (m), Gunnlaugur Hlynur Birgisson, Kwame Quee, Þórir Rafn Þórisson.
20x20dp Lið FH (4-3-3): Daði Freyr Arnarsson (m), Cédric D'Ulivo (Halldór Orri Björnsson 89), Pétur Viðarsson, Björn Daníel Sverrisson, Steven Lennon, Jónatan Ingi Jónsson (Guðmann Þórisson 62), Davíð Þór Viðarsson (f), Morten Beck Guldsmed, Þórður Þorsteinn Þórðarson (Þórir Jóhann Helgason 81), Guðmundur Kristjánsson, Brandur Olsen. Þjálfari: Ólafur Helgi Kristjánsson. Ónotaðir varamenn: Vignir Jóhannesson (m), Hjörtur Logig Valgarðsson, Kristinn Steindórsson, Atli Guðnason,
Leiklýsing
''Leiklýsing er byggð á textalýsingu Fótbolti.net. Texti innan gæsalappa er tekinn beint úr texta Fótbolti.net''
Melanotaenia lacustris
Melanotaenia lacustris er tegund af regnbogafiskum sem er einlend í Kutubu-vatni í Kikori-ár kerfinu í suður Nýju-Gíneu.
Robert Oppenheimer
Þegar eyðingarmáttur sprengjunnar kom í ljós lét Oppenheimer eftir sér hin fleygu orð „Nú er ég Dauð­inn, eyð­ing­ar­afl heims­ins“ (e. Now I am become Death, the destroyer of worlds), sem er vísun í hindúaritninguna Bhagavad Gita.
Elektra (nafn)
Elektra er íslenskt kvenmannsnafn.
Bárður Suðureyingur
Bárður Suðureyingur var landnámsmaður í Fljótum í Skagafirði. Lýsingin á mörkum landnáms hans í Landnámu stenst ekki og örnefnið Mjóvadalsá, sem þar kemur fyrir, þekkist nú ekki. Talið er líklegast að landnám hans hafi náð ofan frá Stífluhólum til Brúnastaðaár.
Sigurgeir
Sigurgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Einar
Einar er íslenskt karlmannsnafn.
Grátoppur
Grátoppur (fræðiheiti Lonicera dioica ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá Norður-Ameríku. Runni eða vafningsrunni, að 1,5m hár. Blómin eru gulleit til rauð og berin rauð.
Hann hefur verið reyndur lítið eitt á Íslandi.
Róslín
Róslín er íslenskt kvenmannsnafn.
Poecilia boesemani
Poecilia boesemani er fiskitegund sem var fyrst lýst af Poeser 2003. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Ítalska A-deildin
Ítalska A deildin eða Serie A er efsta atvinnumannadeildin í knattspyrnu á Ítalíu. Deildin var stofnuð árið 1898 en var mótsdeild eins og í dag frá árunum 1929/30. Serie A er ein af sterkustu fótboltadeildum í heiminum.
Markahæstu menn frá upphafi
Uppfært 2022. Feitletraðir leikmenn eru enn spilandi.
Flestir leikir
Uppfært í janúar 2022.
Björg Thorarensen
Björg Thorarensen  (f. 1966) er íslenskur lögfræðingur. Hún var um árabil prófessor í lögfræði við Lagadeild Háskóla Íslands en frá 23. nóvember 2020 er hún hæstaréttardómari við Hæstarétt Íslands.
Ferill
Björg fæddist í Reykjavík 24. september 1966. Hún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1985, embætttisprófi í lögfræði (cand. jur) frá Lagadeild Háskóla Íslands 1991 og meistaraprófi í lögum (LL.M) frá Edinborgarháskóla árið 1993 í stjórnskipunarrétti og alþjóðlegum mannréttindum og stjórnskipulagi Evrópusambandsins.
Að loknu lagaprófi var Björg starfsmaður nefndar á vegum dómsmálaráðuneytisins sem undirbjó gildistöku laga nr. 92/1989 um aðskilnað dómsvalds og umboðsvalds í héraði og annarrar löggjafar á sviði réttarfars 1. júlí 1992 frá 1991 til 1992. Hún var í starfsnámi hjá Mannréttindanefnd Evrópuráðsins í Strasbourg haustið 1993. Hún starfaði sem lögfræðingur á lagaskrifstofu ráðuneytisins frá 1994-1996, skrifstofustjóri á löggæslu- og dómsmálaskrifstofu frá 1996 -2001 og skrifstofustjóri á lagaskrifstofu ráðuneytisins 2002. Björg fékk útgefið leyfisbréf til málflutnings fyrir héraðsdómstólum árið 1997. Þá var hún umboðsmaður (agent) ríkisstjórnar Íslands við Mannréttindadómstól Evrópu frá 1999 – 2005 og 2009-2011.
Frá árinu 1994 -2002 var Björg stundakennari við Lagadeild Háskóla Íslands í alþjóðlegum mannréttindareglum og stjórnskipunarrétti. Hún var prófessor við Lagadeild HÍ í stjórnskipunarrétti, alþjóðlegum mannréttindareglum, þjóðarétti og persónuverndarrétti frá 2002-2020 og frá 2007-2010 var hún forseti Lagadeildar.
Kennsla og rannsóknir Bjargar eru einkum á sviði stjórnskipunarréttar, Mannréttindasáttmála Evrópu, þjóðaréttar og persónuverndarréttar og hefur hún gefið út fjölmargar greinar, bókakafla og bækur á innlendum og á alþjóðlegum vettvangi um þau efni auk álitsgerða, skýrslna og vinnu við lagafrumvörp. Viðamestu rannsóknir hennar tengjast íslensku stjórnarskránni og stjórnskipun Norðurlandanna.
Björg hefur haldið fyrirlestra um efni á rannsóknarsviðum sínum á fjölmörgum alþjóðlegum og innlendum ráðstefnum og málþingum. Þá er hún virkur opinber álitsgjafi í stjórnskipunar- og mannréttindamálefnum. Hún var gestafræðimaður við lagadeild Háskólans í Kaupmannahöfn 2011 og 2014 og við Evrópustofnunina í Flórens (European University Institute) 2018.
Ýmis störf og verkefni
Björg hefur gegnt fjölmörgum trúnaðarstörfum innan og utan háskólans. Hún var formaður stjórnar Persónuverndar frá 2011-2020 og var formaður starfshóps dómsmálaráðherra til að undirbúa innleiðingu Persónuverndarreglugerðar ESB í íslenskan rétt 2017 og 2018. Þá má nefna stjórnarformennsku í Háskólaútgáfunni frá 2016-2020 og Hafréttarstofnun Íslands frá 2017-2020 og hún var stjórnarformaður Mannréttindastofnunar Háskóla Íslands frá 2004-2013. Hún hefur setið í stjórn Hins íslenska bókmenntafélags frá 2019. Hún var kosin af Alþingi í stjórnlaganefnd fyrir árin 2010 og 2011. Skipuð af utanríkisráðherra 4. nóvember 2009 til að vera annar tveggja varaformanna Samninganefndar Íslands í aðildarviðræðum við Evrópusambandið Þá var hún formaður ráðgjafarhóps ríkisstjórnarinnar um breytingar á stjórnarskránni 2009 og skipuð af forsætisráðherra í sérfræðinganefnd í tengslum við endurskoðun á stjórnarskránni, 2005-2007. Hún sat í nefnd Evrópuráðsins um persónuvernd (T-PD). Á árunum 1995 til 2010 var Björg fulltrúi Íslands í ýmsum nefndum á vegum Evrópuráðsins í Strasbourg, einkum á sviði mannréttinda þar á meðal Sérfræðinganefnd um þróun mannréttinda (DH-DEV) og Sérfræðinganefnd um málsmeðferðarreglur í mannréttindamálum (DH-PR) þar sem hún var formaður árin 2009 og 2010. Þá var hún fulltrúi Íslands í Samninganefnd Evrópuráðsins og Evrópusambandsins um aðild ESB að Mannréttindasáttmála Evrópu 2010 og 2011.
Björg vann einnig við blaða- og fréttamennsku á NT og dagblaðinu Tímanum 1985 og 1986, Dagblaðinu-Vísi 1986 og 1987 og fréttastofu Ríkisútvarpsins 1988-1991.
Viðurkenningar
Björg var sæmd heiðursmerki hinnar íslensku fálkaorðu af forseta Íslands á nýársdag 2019 fyrir kennslu og rannsóknir á sviði lögfræði.
Kjörnir alþingismenn 1953
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningar 1953.
Suðurland FM
Suðurland FM er útvarpsstöð á Suðurlandi. Hún er rekin af Léttur ehf. Útsendingasvæði Suðurland FM er stór hluti suðurlands. Útvarpað er á tíðninni FM 96,3 fyrir suðurland, 93,3 í Vestmannaeyjum og 97,3 á höfuðborgarsvæðinu.
Elena
Elena er íslenskt kvenmannsnafn.
Æviskeið
Æviskeið er sá tími sem tiltekin lífvera lifir. Æviskeið er breytilegt eftir einstaklingum hverrar tegundar.
גיל
Lagarfossvirkjun
Lagarfossvirkjun er vatnsaflsvirkjun á Fljótsdalshéraði. Hún var gangsett árið 1974 og stækkuð um 20 MW árið 2007 vegna aukins vatnsmagns í Lagarfljóti með tilkomu Kárahnjúkavirkjunar. Afl hennar er nú 27,2 MW. Eigandi virkjunarinnar er Orkusalan ehf.
Tenglar
Lagarfossvirkjun á vef Orkusölunnar
US Salernitana 1919
Unione Sportiva Salernitana 1919, oftast þekkt sem Salernitana, er ítalskt knattspyrnulið frá Salerno.
Einir (mannsnafn)
Einir er íslenskt karlmannsnafn.
Túrkestantoppur
Túrkestantoppur (fræðiheiti Lonicera altmannii ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá hálendi Mið-Asíu. Hann verður um 2 m hár. Blómin eru hvít til gul og berin rauð.
Hann hefur verið reyndur á Íslandi.
US Sassuolo Calcio
Unione Sportiva Sassuolo Calcio, oftast þekktir sem Sassuolo er ítalskt knattspyrnufélag með aðsetur í Sassuolo, Emilia-Romagna. þeir spila í röndóttum treyjum sem eru svartar og grænar, í það vísar gælunafn þeirra Neroverdi (sem þýðir þeir svörtu og grænu á ítölsku).
Fromage frais
Fromage frais eða fromage blanc er mjólkurafurð frá Belgíu og Norður-Frakklandi. Nafnið þýðir „ferskur ostur“ (fromage blanc þýðir „hvítur ostur“). Hreinn fromage frais er nánast fitulaus en oftast er rjóma bætt við til að auka bragðið sem eykur fituinnihaldið.
Fromage frais er borðaður sem eftirréttur líkur jógúrt, oft með ávöxt, eða sem hluti ljúffengra rétta.
1434
thumb|right|Arnolfini-málverkið. Árið 1434 (MCDXXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Vesturblokkin
thumb|right|Staða Evrópulanda í kalda stríðinu. Vesturblokkin er blálituð. Vesturblokkin er hugtak sem notað var lauslega yfir aðildarríki NATO í kalda stríðinu, auk hlutlausra landa sem horfðu frekar til Vesturlanda en Sovétríkjanna og Austurblokkarinnar. Til Vesturblokkarinnar töldust þannig Bandaríkin, Kanada, Ísland, Noregur, Bretland, Danmörk, Belgía, Holland, Frakkland, Portúgal, Lúxemborg, Vestur-Þýskaland og Ítalía. Tyrkland og Grikkland bættust í hóp NATO-ríkja árið 1952 og Spánn gerðist aðildarríki árið 1982. Lönd sem voru hlutlaus að nafninu til en töldust samt til Vesturblokkarinnar voru Svíþjóð, Írland og Austurríki.
Jóhann Magnús Bjarnason
thumb|Jóhann Magnús árið 1910 Jóhann Magnús Bjarnason (24. maí 1866 – 8. september 1945) var íslenskur rithöfundur, skáld og kennari í Kanada.
Jóhann var fæddur að Meðalnesi í Norður-Múlasýslu, en fluttist vestur um haf árið 1875. Hann dvaldist æskuár sín Markland, Halifaxfylki, í Nova Scotia. Æskuár hans urðu honum sú uppspretta sem hann notaði sér síðar meir þegar hann skrifaði fyrstu skáldsögu sína, Eiríkur Hansson (1899-1903). Þegar nýlendan í Markland leið undir lok árið 1882 fluttist hann til Winnipeg og þaðan til Nýja Íslands (New Iceland). Þar var hann lengi kennari. Hann skrifaði síðan meðfram kennslustörfum Brazilíufaranna (1905-1908) og Í Rauðárdalnum (1914-1922) ásamt fjölda smásagna, greina og ljóða.
Elenóra
Elenóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Ósló
Ósló (eða Osló; norska: Oslo) er höfuðborg Noregs. Þar bjuggu rúmlega 700 þúsund íbúar árið 2020 en rúm milljón á stórborgarsvæðinu. Fylkið, sveitarfélagið og bærinn heita öll Ósló. Borgin er vinabær Reykjavíkur. Borgarstjóri er Marianne Borgen sem situr fyrir sósíalíska vinstriflokkinn. Fylkið Ósló er það fjölmennasta í landinu og er staðsett í landshlutanum Austurland.
Saga
Samkvæmt Heimskringlu byggðist svæðið við Akersána fyrst árið 1048 og var það fyrir tilstilli Haraldar Harðráða sem þá var konungur Noregs. Frá aldamótunum 1300 allt fram á nútíð hefur borgin verið höfuðborg landsins.
thumb|left|Akershusvirki Eftir borgarbrunana árin 1567 og 1624 byggði Kristján 4. borgina upp á nýtt árið 1624 og lét hana heita Kristjaníu (no: Christiania og síðar Kristiania) og hét hún það allt til ársins 1925. Við ströndina lét Kristján konungur byggja Akershusvirki sem átti að vernda borgina gegn herfylkingum sem gætu komið sjóleiðina inn Óslóarfjörðinn.
thumb|Konungshöllin Árið 1814 varð borgin höfuðborg Noregs því þá sundraðist samstarf Norðmanna og Dana. Á 19. öldinni blómstraði borgin og margar mikilfenglegar byggingar voru reistar, s.s. Konungshöllin, Háskólinn, Þinghúsið, Þjóðleikhúsið og fleiri.
Borgin og umhverfið
thumb|Ráðhúsið í Ósló Borgin skiptist í 15 bæjarhluta; Alna, Bjerke, Frogner, Gamle Oslo, Grorud, Grünerløkka, Nordre Aker, Nordstrand, Sagene, St. Hanshaugen, Stovner, Søndre Nordstrand, Ullern, Vestre Aker og Østensjø. Hver bæjarhluti sér um hluta af þjónustuverkefnum sem borgin þarf að þjónusta íbúa með.
Á Frogner er að finna Vigelandsgarðinn, en þar eru styttur eftir myndhöggvarann Gustav Vigeland. Meðal annars er þar að finna 14 metra háa styttu sem kallast Monolitten en hún sýnir gang lífsins. Styttan er skorin út úr einum granít-steini. Víkingaskipasafnið er á eyjunni Bygdö, þar eru heilleg víkingaskip: Gauksstaðaskipið og Ásubergsskipið.
Menning
thumb|Þjóðleikhúsið Vetrarólympíuleikarnir 1952 voru haldnir í Ósló, en borgin er mikil íþróttaborg. Ekki þurfa borgarbúar að fara langt til að komast í íþróttaiðkun. Á veturnar er það sérstaklega vinsælt að fara á gönguskíði í skógunum í kring, auk þess sem skautahlaup er iðkað á ísilögðum fótboltavöllum út um alla borg og á vötnum í skógunum.
Norwegian Wood-tónlistarhátíðin er haldin ár hvert á Frogner og margir af þekktustu tónlistarmönnum heims koma þar fram. Oslo Horse Show er einnig haldið á hverju ári, en það er stór hestasýning og -keppni sem haldin er í Oslo Spektrum-fjölnotahúsinu í miðborg Óslóar. Oslo Spektrum er ýmist notað undir tónleikahald, ísdanssýningar auk þess sem húsið hefur marga aðra möguleika í sýninga- og ráðstefnuhaldi.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva var haldin í Ósló árið 1996 vegna þess að Noregur vann keppnina ári fyrr með Secret Garden með laginu Nocturne með í Point Theatre í Dublin, Írlandi. Keppnin, 1996 var haldin í Oslo Spektrum í Ósló. Keppnin var svo aftur haldin í Ósló árið 2010 eftir að Alexander Rybak vann keppnina og sló öll met með laginu Fairytale og fékk 387 stig. Keppnin var haldin í Telenor Arena í Ósló.
Sigurgísli
Sigurgísli er íslenskt karlmannsnafn.
Stífla (Skagafirði)
Stífla er byggðarlag í Fljótum í Skagafirði, innri hluti Fljótadalsins. Upphaflega átti heitið við hólaþyrpingu sem er þvert yfir dalinn og var ýmist kölluð Stífla eða Stífluhólar en nafnið færðist seinna yfir á sveitina innan við hólana. Þar var áður sléttur, gróinn og fallegur dalur, þar sem áður voru allmargir bæir. Stífluá rann um sveitina en breytti um nafn við Stífluhóla og hét eftir það Fljótaá.
Um 1940 var ákveðið að virkja ána til að afla rafmagns fyrir Siglufjörð og hófust framkvæmdir árið 1942. Stífla var gerð í gljúfrum í Stífluhólum og var Skeiðsfossvirkjun vígð 1945. Innan við hólana var vatn, Stífluvatn, en það stækkaði til muna við virkjunina og fóru lönd margra jarða undir vatn að miklu leyti og sumar þeirra lögðust í eyði. Vatnið er nú 3,9 ferkilómetrar.
Máltíð
Máltíð er tími dags þegar fólk borðar sérstakan mat. Oftast neyta menn máltíða að mestu leyti heima eða á veitingahúsum eða kaffihúsum en máltíða er hægt að neyta hvar sem er. Venjulega neyta menn máltíðar daglega nokkrum sinnum á dag.
Eten
Rangárvellir
Rangárvellir er byggðarlag í Rangárvallasýslu, sveitin milli Ytri-Rangár og Eystri-Rangár. Efri hluti sveitarinnar er hraunbreiða, fremur gróðursnauð og vatnslítil, og sunnan við hana er víðáttumikið, sandborið sléttlendi en neðst á Rangárvöllum er mýrlent.
Áður en landgræðsluátak hófst á Rangárvöllum var víða mikill uppblástur og landeyðing en sveitin hefur þó löngum þótt gott landbúnaðarhérað og þar voru mörg stórbýli. Sögufrægust þeirra eru Oddi og Keldur.
Rangárvellir eru ásamt Ölfusi mesta jarðskjálftasvæði landsins og er vitað fyrir víst að tólf sinnum hafa fallið þar bæir í jarðskjálftum á seinustu átta öldum og þó hugsanlega mun oftar.
Í landi Gaddstaða á Rangárvöllum byggðist kauptúnið Hella upp frá 1927. Rangárvellir voru áður í Rangárvallahreppi en hann sameinaðist Djúpárhreppi og Holta- og Landsveit 1994 og nefnist hið sameinaða sveitarfélag Rangárþing ytra.
Eftirréttur
thumb|250px|Eftirréttur í [[veitingahúsi í Sviss.]]
Eftirréttur er réttur sem kemur undir lokin máltíðar, og er oft sætur en stundum er sterklega bragðbættur (til dæmis ostur). Algengir eftirréttir eru kökur, smákökur, ávextir, vínarbrauð, rjómaís eða sælgæti.
Betufall Dirichlets
Betufall Dirichlets er fall skilgreint með Dirichlet-röð.
Skilgreining
þar sem s er tvinntala.
Margfeldi
Fyrir tvinntölur s > 1:
1911
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Rósmary
Rósmary er íslenskt kvenmannsnafn.
Hrappsey
Hrappseyjarprentsmiðja
Á síðasta fjórðungi 18. aldar var Hrappsey menningarmiðstöð því þá var þar prentsmiðja, hin eina utan biskupsstólanna, og töluverð útgáfustarfsemi stunduð. Þeir sem helst stóðu fyrir prentsmiðjunni voru Bogi Benediktsson, bóndi í Hrappsey og aðaleigandi prentsmiðjunnar lengst af, náfrændi hans Guðmundur Ólafsson bóndi í Arney, og Magnús Ketilsson sýslumaður í Búðardal, sem sjálfur var afkastamikill rithöfundur og skrifaði töluvert af því sem prentsmiðjan gaf út, þar á meðal fyrsta tímarit sem út kom á Íslandi, Islandske Maanedstidender. Prentsmiðjan var í Hrappsey frá 1773 til 1795 en þá var hún seld og flutt suður að Leirárgörðum.
Hrappsey hefur verið í eyði frá 1958. Hún var um tíma í eigu Háskóla Íslands, gefin af Guðmundi Magnússyni og konu hans, Katrínu Skúladóttur frá Hrappsey, en er nú í einkaeign.
Guðrún Bjerring Parker
Guðrún Bjerring Parker (fædd 16. mars, 1920 í Winnipeg, látin 9. desember 2022) var kanadísk og vestur-íslensk kvikmyndargerðarkona. Hún hlaut heiðursorðu Kanada fyrir framlag sitt til kvikmyndagerðar.
Parker skrifaði handritið fyrir myndina The Stratford Adventure (1954) sem tilnefnd var til óskarsverðlauna og hlaut verðlaun sem besta myndin í Kanada. Hún leikstýrði myndinni Royal Journey (1951) sem hlaut BAFTA-verðlaun.
Guðrún Parker giftist kvikmyndagerðarmanninum Morten Parker. Þau stofnuðu framleiðslufyrirtækið Parker Film Associates.
22. nóvember
22. nóvember er 326. dagur ársins (327. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 39 dagar eru eftir af árinu.
Hjartardýr
thumbnail|Hjörtur thumbnail|Útbreiðsla hjartardýra um heiminn. Hjartardýr (fræðiheiti: Cervidae) eru ætt jórturdýra af ættbálki klaufdýra. Nokkur dýr, sem svipar til hjartardýra í útliti, en tilheyra öðrum skyldum ættum, eru stundum kölluð hirtir. Karldýrið er almennt kallað hjörtur eða tarfur, kvendýrið hind eða kýr og afkvæmin kálfar.
Verðleikavara
Verðleikavara eða hollvara er vara sem álitið er að fólk ætti að nota á grundvelli einhvers gildismats annars en þess að hún svari eftirspurn. Það að eitthvað sé verðleikavara er oft nefnt sem ástæða fyrir því að ríkisvaldið eða annar aðili gefi vöruna og réttlæting fyrir því að framboð hennar sé tryggt óháð eftirspurn á markaði. Dæmi um slíkar vörur eru t.d. ýmis heilbrigðisþjónusta, menntun og listir, sem talið er að hafi jákvæð ytri áhrif, þ.e. að fleiri njóta þeirra en neyta þeirra, og sú hugmynd að neytendur meti gæði vöru fremur á grundvelli skammtímasjónarmiða en langtímasjónarmiða sem leiði til minni eftirspurnar eftir verðleikavöru en kostir hennar gefi tilefni til.
Andstæðan við verðleikavöru er vara sem talin er óverðug eða óholl þrátt fyrir að næg eftirspurn sé eftir henni. Dæmi um þetta eru t.d. sælgæti, tóbak, áfengi, eiturlyf, vændi og fjárhættuspil, sem eru talin óæskileg á öðrum forsendum en markaðsforsendum.
Hugtakið var fyrst sett fram af þýsk-bandaríska hagfræðingnum Richard Musgrave í greininni „A Multiple Theory of Budget Determination“ sem birtist í FinanzArchiv árið 1957.
Kallíkles
Kallíkles (Καλλικλης) er persóna í samræðunni Gorgíasi eftir Platon. Hann er Aþeningur og nemandi mælskufræðingsins Gorgíasar. Í samræðunni heldur Kallíkles því fram að það sé eðlilegt og réttlátt að hinir sterkari ríki yfir þeim veikari og að það sé ósanngjarnt af hinum veikari að hefta hina sterkari með lögum.
Julian Nagelsmann
Julian Nagelsmann (fæddur 23. júlí 1987 í Landsberg am Lech) er þýskur knattspyrnuþjálfari og fyrrverandi leikmaður. Frá 2021-2023 þjálfaði hann Bayern München. Þar áður þjálfaði hann 1899 Hoffenheim og RB Leipzig.
Sem knattspyrnumaður spilaði hann m.a. hjá 1860 München og FC Augsburg (2007-2008).
Einþór
Einþór er íslenskt karlmannsnafn.
Marteinn Lúther
thumb|Lúther 46 ára gamall, [[málverk|málað af Lucas Cranach eldri árið 1529.]] Marteinn Lúther (stundum líka Marteinn Lúter á íslensku) (10. nóvember 1483 – 18. febrúar 1546) (þýska Martin Luther) var þýskur munkur af Ágústínusarreglunni og prófessor í biblíufræðum við Háskólinn í Wittenberg. Hann er þekktastur fyrir að vera einn af siðbótarmönnum kirkjunnar á 16. öld. Við hann er kennd evangelísk-lúthersk kirkja. Lúther var fjölhæfur guðfræðingur og iðinn rithöfundur. Eftir hann liggur mikið safn rita af ýmsum toga. Hann stóð einnig fyrir þýðingu Biblíunnar yfir á þýsku.
thumb|left|Universität Wittenberg Marteinn Lúther negldi táknrænt skjal á dyr kirkjunnar í Wittenberg, þar sem hann setti fram í 95 greinum kenningar sínar um kristna trú og leiðir til þess að endurbæta hana, þá sér í lagi með tilliti til sölu á syndaaflausn. Með þessum gjörningi kom hann af stað Mótmælendahreyfingunni innan Rómversk-kaþólsku kirkjunnar sem þróaðist loks í evangelísku-lúthersku kirkjuna.
Tenglar
Erlendir
Löggulíf
Löggulíf er þriðja og síðasta kvikmyndin í þríleik Þráins Bertelssonar um félagana Þór og Daníel. Í þetta sinn fá þeir óvænt vinnu í lögreglunni.
Ihara Saikaku
thumb|right|250px|Ihara Saikaku Ihara Saikaku var japanskt ljóðskáld og skapaði fljótandi veraldar stíltegundina í japönskum skáldskap(ukiyo-zōshi).
Fæðingarnafn Ihara var Hirayama Tōgo (平 山藤 五), og hann var sonur auðugs kaupmanns Osaka. Hann lærði haikai-ljóðagerð undir leiðsögn Matsunaga Teitoku og síðar Nishiyama Sōin af Danrin-skólanum, sem lagði megináherslu á tengiljóð. Ihara Saikaku er frægur fyrir að geta samið gríðarlegt magn ljóða í einu. Hann er talinn hafa samið 16,000 ljóð á einni samkomum samkvæmt sumum heimildum og allt að 23,000 samkvæmt öðrum.
Síðar á lífsleiðinni byrjaði hann að skrifa erótískar og gamansamar sögur um meðlimi kaupmannsstéttarinnar sem eyddi tíma sínum í að fara í leikhús, vændishús og sólunda peningum sínum í hinum „fljótandi heimi“ gleðihverfa borga á borð við Osaka og Edo.
Ævisaga
Ihara Saikaku fæddist árið 1642 í vel stæðri kaupmannafjölskyldu í Osaka. Frá fimmtán ára aldri samdi hann haikai no renga (tengikvæði eða tengihækur). Árið 1662, tvítugur að aldri, gerðist hann haikai meistari og festi sig í sessi með pennanafninu Ihara Kakuei. Árið 1670 hafði hann þróað sérstakan stíl og notaði alþýðlegt mál til að lýsa lífi venjulegra borgara eða svo kallaðra chōnin (bæjarbúa). Á þessum tímapunkti vann hann fyrir sér með viðskiptum í Osaka.
Árið 1673 breytti hann pennanafninu í Saikaku. Svo virðist sem andlát eiginkonu hans árið 1675 hafi rist mjög djúpt en nokkrum dögum síðar samdi Saikaku þúsund erinda haikai ljóð á innan við sólarhring. Verkið var gefið út undir titlinum Þúsund erindi á einum degi(Haikai Dokugin Ichinichi) og var fyrsta tilraun Saikaku til að skrifa verk í þessari lengd. Reynslan af því og velgengni Saikaku í kjölfarið er talin hafa ýtt undir áhuga hans á að skrifa skáldsögur.
Stuttu eftir andlát konu sinnar ákvað Saikaku að gerast munkur og ferðaðist um Japan. Börnin hans urðu eftir í Osaka í umsjá stórfjölskyldunnar, en Saikaku lagði þó ekki af stað fyrr en eftir andlát dóttur sinnar, sem var blind.
Árið 1677 sneri Saikaku aftur til Osaka. Upp frá því vann hann alfarið fyrir sér sem rithöfundur, í fyrstu með haikai-ljóðagerð en árið 1682 gaf hann út líf ástsjúks manns (Kōshoku ichidai otoko 好色一代男), sem var sú fyrsta af mörgum skáldsögum sem hann átti eftir að skrifa. Saikaku varð fljótt eitt af mest seldu skáldum samtíma síns, en eins og með marga metsöluhöfunda var oft litið niður á verk hans fyrir að vera of alþýðleg.
Ánamaðkur
Ánamaðkar (ánumaðkar eða ámumaðkar) eru tvíkynja liðormar af ættbálki ána. Hérlendir ánamaðkar eru allir af ættinni Lumbricidae. Ánamaðkar hafa blóðrás, opið meltingarkerfi og lifa í mold þar sem þeir nærast á rotnandi plöntuleifum. Þeir hafa æxlunarfæri beggja kynja í ljósleitum kraga, svokölluðu belti, nærri framenda. Áni getur haldið áfram að skríða þótt hann sé skorinn í sundur.
Heiti ánamaðka á íslensku
Talið er að upphaflegt heiti ánamaðksins sé ámumaðkur, þar sem menn trúðu því að hann gæti læknað ámusótt (heimakoma). Í heimild frá miðri 19. öld sem birtist í tímaritinu Blöndu árið 1918 er því lýst þegar viðkomandi „jagaði hana [þ.e. heimakomuna] úr [s]ér með jötunuxum og ánamöðkum“. Ánamaðkar hafa einnig gengið undir nöfnunum rigningur, ofanrigningur eða bara maðkur á íslensku. Ánamaðkur sem er óvenju stór hefur verið kallaður Bumbus í frásögnum veiðiáhugamanna og jafnvel laxamaðkur.
Eleonora
Eleonora er íslenskt kvenmannsnafn.
Heimildir
Eleonóra
Home Sweet Home Alone
Home Sweet Home Alone er bandarísk kvikmynd frá 2021. Myndin er sjötta myndin í Home Alone seríunni. Hún var frumsýnd 13. nóvember 2021 á streymisveitunni Disney+. Með aðalhlutverk myndirnnar fer Archie Yates. Leikstjóri myndarinnar var Dan Mazer og handritshöfundar voru Mikey Day og Streeter Seidell. Framleiðendur voru Hutch Parker og Dan Wilson.
Nákuðungur
Nákuðungur (fræðiheiti: Nucella lapillus) er sæsnigill af dofraætt.
Útbreiðsla
Nákuðung má finna við strendur Evrópu frá Lófóten í Noregi suður til Gíbraltarsunds. Á austurströnd Norður-Ameríku lifir hann frá Nýfundnalandi og suður til New York-fylkis í Bandaríkjunum. Ísland er á norðurmörkum útbreiðslusvæðis hanns þar sem rétt er nógu heitt fyrir hann. Er hann algengur einkum í grýttum þangfjörum við suðvestur- og vesturströndina á 0 til 55 m. dýpi. Um 1900 lifði hann ekki við norður- né austurströndina en með hlýnandi veðráttu hefur þetta breyst og lifir hann víða meðfram norðurströndinni þótt hann sé þar sjaldgæfari en sunnan og vestan. Hefur til dæmis mikið af honum fundist við Húnaflóa og einnig við Tjörnes. Við Austfirði er sjórinn of kaldur til þess hann þrífist þar í einhverjum mæli en þó hafa fundist lifandi eintök í Bakkafirði og Berufirði. Algengt er að finna hann í allri fjörunni að sumarlagi en nákuðungurinn liggur í dvala yfir háveturinn.
Skelin (kuðungurinn)
thumb|left|270px|Nákuðungurinn er mjög afbrygðarík tegund og finnsit í mörgum litbrigðum.Nákuðungurinn verður stærstur um 24,1 mm á breidd og 40,5 mm á hæð. Kuðungurinn er oftast sterkbyggður þar sem hann lifir í skjólgóðum fjörum en þynnri í grýttum fjörum þar sem brim er mikið. Er þetta talið vegna meiri hættu frá afræningjum (rándýrum) í skjólgóðum fjörum. Oftast er kuðungurinn rauðbrúnn, móleitur eða brúnn með litabeltum en ýmis önnur litbrygði eru til enda tegundin mjög breytileg frá dýri til dýrs.
Hyrnan stutt, keilulaga og þrefallt styttri en kuðungurinn allur. Vindingarnir 5 með ávölum brúnum og grunnum saum. Lítið kúptir að undanskildum grunnvindingnum sem er áberandi og allkúptur. Hvirfillinn oddmyndaður og snubbóttur. Munninn egglaga og yfirleitt jafn langur hálfri kuðungslengdinni eða lengri. Útrönd munnanns jafnt bogadreginn, halinn stuttur en breiður oft með sýling í endann og endabrúninn örlítið aftursveigð. Yfirborðið oftast hrjúft með misbreiðum þver- og langrákum svo skelin verður rúðumynstruð. Eða þá að hyrnan sé rúðumynstruð en grunnvindingurinn þverröndóttur og gárulaus.
Almennt
Nákuðungurinn er afræningi (rándýr) og kjötæta sem notar skráptunguna til að vinna á bráðinni og framleiðir einnig lamandi vökva sem slævir hana. Aðal fæða hanns er fjörukarl (hrúðurkarl) og litlir kræklingar. Aðferð hans er að reka skráptunguna inn á milli skelja bráðarinnar og ná þannig til dýrsins inn í henni. Ef það dugir ekki til notar hann skráptunguna til að bora gat á skelina, rekur hana svo inn um gatið og étur. Það getur tekið hann langan tíma að vinna á skelinni, jafnvel nokkra daga. Kræklingurinn getur þó varið sig fyrir nákuðungnum með því að líma við hann festuþræði til að gera honum allar hreyfingar erfiðari.
Nákuðungurinn er einnig fæða margra fugla eins og tjaldurs, tildru og sendlings. Einnig éta æður og máfar nákuðunga með því að gleypa þá í heilu lagi. Bogkrabbi étur einnig nákuðung.
Um þriggja ára aldur verður kuðungurinn kynþroska og getur lifað í allt að tíu ár á Íslandi. Nákuðungarnir færa sig neðst í fjöruna á veturna þar sem þeir hópast saman undir steinum og liggja í dvala. Þeir verpa síðan eggjum sínum á sumrin í keilulaga hylki sem þeir festa á hart undirlag í kletta- eða stórgrýtisskorninga þar sem nægur raki er.
Fortálknar eins og nákuðungurinn hafa á innraborði möttulsinns slímkirtil sem algengast er að gefi frá sér venjulegt slím. En meðal vissra tegunda gefur hann frá sér efni sem verður fjólublátt er sólin skín á það (purpuri). Það var notað til litunar frá fornöld og langt fram eftir öldum. Nákuðungurinn er eini kuðungurinn hér við land sem framleiðir slíkt efni en ekki er vitað til þess að það hafi verið nýtt hérlendis.
Antofagasta
thumb|300px|Mynd af Antofagasta Antofagasta er borg í Chile um 1000 km norðan Santíagó. Borgin er höfuðborg Antofagasta-héraðs, íbúar eru 346.126 (2012) sem er nokkur fjölgun frá árinu 2004 þegar íbúar voru aðeins 306.700. Borgin var stofnsett af ríkisstjórn Bólivíu 1868. Árið 1879, þegar stríðinu á milli Chile og Bólivíu hófst varð Antofagasta ásamt Antofagasta-fylki hluti af Chile. Árin 2007 og 1995 urðu miklir jarðskjálftar í borginni.
Borgin er staðsett í Atacama-eyðimörkinni.
Íslandsmeistarar í golfi
Íslandsmeistaramótið í golfi hefur verið haldið frá 1942 í karlaflokki og frá 1967 í kvennaflokki.
Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu
Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Rússlands í knattspyrnu. Liðið hefur einungis tekið þátt á ellefu heimsmeistaramótum, áður sem Sovétríkin enn eftir að þau leistust upp árið 1991 hafa þeir leikið fyrir hönd Rússlands.
Öskubuska 2: Draumar rætast
Öskubuska 2: Draumar rætast (enska: Cinderella II: Dreams Come True) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2002 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Öskubuska. Myndin var aðeins dreift á mynddiski þann 26. febrúar 2002 í Bandaríkjunum og í október 2002 í Ísland.
Vatnsstígur
Vatnsstígur er gata í miðbæ Reykjavíkur og liggur frá Hverfisgötu niður að Skúlagötu. Þvert á Vatnsstíg, milli Skúlagötu og Hverfisgötu, liggur Lindargata. Milli Lindargötu og Hverfisgötu er Veghúsastígur og teygir sig frá Klapparstíg að Vatnsstíg.
Ísólfur Pálsson tónskáld - Í birkilaut
Ísólfur Pálsson tónskáld - Í birkilaut er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1979. Á henni flytja ýmsir sönglög eftir Ísólfur Pálsson tónskáld. Hljómplata þessi er gefin út að tilstuðlan afkomenda Ísólfs Pálssonar, tónskálds. Þuríður Pálsdóttir valdi efni og flytjendur og hafði yfirumsjón með allri hljóðritun. Hljóðritun fór fram í nóvember og desember 1978 hjá Tóntækni hf. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðritun þeirra laga þar sem leikið er á orgel fór fram í kirkju Fíladelfíusafnaðarins í Reykjavík. Tæknimenn: Sigurður Árnason og Pétur Steingrímsson. Ljósmynd á framhlið umslags er frá Stokkseyrarfjörunni, tekin af Haraldi Ólafssyni. Setning texta á bakhlið umslags: Prentstofan Blik hf.Litgreining og prentun umslags: Prentsmiðjan Grafík hf.
Kórinn
Söngfólk í kórnum: Fremri röð frá vinstri: Ingunn Ragnarsdóttir, Þórunn Halla Guðlaugsdóttir, Kristin Sigtryggsdóttir, Ástrún Davíðsdóttlr, Sigrún Andrésdóttir, Þuríður Pálsdóttir, stjórnandi, Krystyna Cortes, undirleikari, Valgerður J. Gunnarsdóttlr, Elísabet F. Eiríksdóttir, Kolbrún H. Magnúsdóttir og Unnur Jensdóttir. Aftari röð frá vinstri: Jónína Gísladóttir, Magnús Magnússon, Kristján Sigurmundsson, Björn Björgvinsson, Ingi Vilhjálmsson, Pétur Hjálmsson, Jón Guðmundsson, Sigurður Þórðarson, Snjólfur Pálmason, Ingimar Sigurðsson, Gunnar Björnsson og Hrönn Hafliðadóttir. Auk þess voru Agnar Ástráðsson og Matthildur Matthíasdóttir í kórnum.
Sigurgrímur
Sigurgrímur er íslenskt karlmannsnafn.
Áfallið mikla
thumb|right|Palestínskir flóttamenn á leið frá Galíleu árið 1948. Áfallið mikla, einnig þekkt sem nakba (arabíska: النكبة, al-Nakbah), er heiti Palestínuaraba á þeim atburðum sem fylgdu stríðinu 1948 sem háð var milli hins nýstofnaða Ísraelsríkis og Palestínumanna. Áfallið mikla snýr þá aðallega að því þegar um 720.000 Palestínuarabar lentu á vergangi og þurftu að leita hælis í nágrannaríkjum sínum. Á þeim tíma var sá fjöldi um helmingur þeirra palestínsku íbúa sem búið höfðu á svæðinu. Stór hluti þessa fólks býr enn í flóttamannabúðum ásamt afkomendum sínum.
Orsök
Stríðið 1948 er einnig þekkt sem sjálfstæðisstríðið hjá Ísraelum og markar einmitt stofnun lýðveldis þeirra. Undanfari þess var þegar hinar nýstofnuðu Sameinuðu þjóðir kusu þann 29. nóvember 1947 að skipta Palestínu í tvennt. Annar hlutinn, Palestína, átti að vera ríki fyrir araba en hinn hlutinn, Ísrael, átti að vera fyrir gyðinga. Þar með var stofnun Ísraelsríkis sett á laggirnar. Jerúsalem átti hins vegar að vera alþjóðlegt svæði. Í kosningunni kusu 39 ríki fyrir skiptingunni, 13 gegn henni og 10 sátu hjá. Ísland var meðal þeirra landa sem kaus með skiptingunni og var það sendiherra Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum, Thor Thors, sem tók fyrstur til máls á fundinum þennan örlagaríka dag. Eins og skilja má voru ýmsir ekki ánægðir með málalok og voru margir Palestínumenn ófúsir til að gefa upp hluta síns lands svo hægt yrði að stofna Ísraelsríki. Ástandið varð sífellt ótryggara og árið eftir réðust hersveitir Síonista, þjóðernishreyfingu gyðinga, inn í palestínskt þorp, Dayr Yasin, og drápu 115 manns á öllum aldri. Orðið var svo látið berast um að svipað yrði upp á tengingum hjá öðrum Palestínumönnum. Palestínumenn réðust í kjölfarið á bílalest gyðinga og drápu 70 manns. Þann 14. maí sama ár var sjálfstæðisyfirlýsing Ísraela lesin upp og braust þá hið eiginlega stríð út þegar arabaríkin í kring réðust inn í Ísrael. Stríðið stóð í sex mánuði og stóð Ísrael eftir sem sigurvegari. Umráðasvæði Ísraels stækkaði eftir sigurinn og fékk Palestína ekkert land í sinn hlut.
Núverandi ástand
Samkvæmt UNRWA (United nations relief and works agency) eru palestínskir flóttamenn þeir sem áttu fasta búsetu í Palestínu á árunum 1946 til 1948 og misstu heimili sitt vegna stríðsins 1948. Afkomendur þessa fólks falla einnig undir þessa skilgreiningu. Í dag eru um fimm milljónir manna sem flokkast sem palestínskir flóttamenn. Einn þriðji þeirra býr í flóttamannabúðum í nágrannaþjóðunum sem sérstaklega eru fyrir Palestínumenn en restin býr á hinum ýmsu svæðum, bæði á Gasaströndinni, Vesturbakkanum sem og í nágrannaríkjunum. Búseta þeirra er þó oft í nálægð við flóttamannabúðir. Samtök eins og UNRWA reka skóla, heilsugæslustöðvar og fleira í þá vegu fyrir fólkið en oft býr það við bág kjör. Á hverju ári er Dagur áfallsins mikla haldinn til að minnast atburðanna sem urðu í kjölfar stríðsins 1948. Dagsetning þessa dags er venjulega 15. maí eða daginn eftir þjóðhátíðardag Ísraela, sem oftast er haldinn 14. maí.
Lýðveldishátíðin
Lýðveldishátíðin getur átt við um tvær hátíðir sem haldnar hafa verið á Íslandi.
Mo-Do
Fabio Frittelli (24. júlí 1966 - 6. febrúar 2013 ), betur þekktur undir listamannaafninu Mo-Do, var ítalskur tónlistarmaður. Mo-Do semur teknótónlist á þýsku. Hann er þekktastur fyrir lagið Eins, Zwei, Polizei sem náði fyrsta sæti á þýskum, austurrískum og ítölskum vinsældarlistum.
Einvarður
Einvarður er íslenskt karlmannsnafn.
Rósmarý
Rósmarý er íslenskt kvenmannsnafn.
Cagliari Calcio
Cagliari Calcio, oftast þekkt sem Cagliari, er knattspyrnufélag með aðsetur í Cagliari á Sardiníu. Þeir spila í Serie A. og leika heimaleiki sína á Sardegna Arena.
Berglyklar
Berglyklar, Androsace, er ættkvísl í maríulykilsætt, næst Primula í fjölda tegunda. Þetta er aðallega "heimskauta–alpa" ættkvísl með margar tegundir í Himalaja (þaðan sem ættkvíslin er upprunnin), fjöllum mið Asíu, Kákasus og suður og mið Evrópskum fjallakeðjum, sérstaklega í Ölpunum og Pýrenneafjöllum.
Plöntur af þessari ættkvísl eru víða ræktaðar vegna þéttra blómskipana, hvítra eða bleikra. Það eru um 110 tegundir.
Flokkunarfræði
Nýlegar rannsóknir í sameindalíffræði sýna að ættkvíslirnar Douglasia (frá norðvestur Norður Ameríku og austast í Síberíu), Pomatosace (einlend í Himalaja) og Vitaliana (einlend í Evrópu) teljast í raun til Androsace. Þróunarfræðirannsóknir hafa einnig sýnt fram á að formóðir Androsace kom fyrst fram fyrir umt 35 milljónum árum síðan og var líklegast einær tegund. Þróun í átt að þéttari byggingu púða gerðist tvisvar sjálfstætt í Asíu og Evrópu.
thumb|vinstri|[[Androsace alpina]] thumb|vinstri|Púðamyndandi [[Androsace bryomorpha með stuttstilkuðum blómum]] thumb|miðja|[[Androsace carnea]] thumb|miðja|[[Androsace helvetica]]
Tegundir
The Plant List viðurkennir um 170 tegundir, ásam þeim sem áður töldust til Douglasia: thumb|vinstri|[[Androsace villosa]] thumb|miðja|[[Androsace elongata]]
1435
thumb|right|Frakkland árið 1435. Árið 1435 (MCDXXXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin