cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Margaret Clunies Ross
Æviágrip
Hún hefur einnig ritað greinar um menningu frumbyggja Ástralíu, gefið út kvæði þeirra og unnið með mannfræðingum og þjóðfræðingum við að rannsaka hvernig þau voru flutt. Þá hefur hún fengist við fornensk fræði og lagt fram efni í Oxford Dictionary of National Biography.
Clunies Ross varð heiðursdoktor við Háskólann í Gautaborg og er félagi í Kungliga Gustav Adolfs Akademien för svensk folkkultur í Uppsölum.
Kringlan (gata)
Kringlan er gata í Reykjavík sem fellur undir hverfahlutann Kringluna í hverfaskiptingunni Háaleitis- og Bústaðahverfi og nær frá Listabraut á tveimur stöðum út að Miklubraut sem aðreinar, ekki sem gatnamót. Hún dregur nafn sitt af Kringlumýrinni. Við götuna liggur verslunarmiðstöðin Kringlan og Verzlunarskóli Íslands er á næstu grösum.
Sigurður Jónsson (skólameistari)
Sigurður Jónsson halti (d. eftir 1598) var skólameistari í Skálholti og á Hólum á seinni hluta 16. aldar. Ætt hans er ekki þekkt nema hvað hann er talinn hafa verið norðlenskur og bjó seinast á Hóli í Köldukinn.
Sigurður var bæklaður á fæti og því haltur alla æfi og er kallaður Sigurður halti í heimildum. Hann var vel menntaður og hafði lært erlendis, bæði í Kaupmannahöfn og Rostock, og er sagður hafa verið fyrstur Íslendinga til að læra hebreska tungu. Guðbrandur Þorláksson fékk hann til að stýra Hólaskóla á fyrstu biskupsárum sínum, 1573-1576, og mun hann hafa þótt kröfuharður og strangur en jafnframt vel lærður og fróður.
Sigurður varð svo skólameistari í Skálholtsskóla og var þar 1579-1583 en þá var hann orðinn sjúkur af holdsveiki og varð að láta af störfum. Hann flutti sig þá að Hóli í Köldukinn, sem var eignarjörð hans, og bjó þar og var enn á lífi 27. desember 1598 því þá seldi hann Hól ásamt Garðshorni.
Kona Sigurðar var Katrín Nikulásdóttir, dóttir Nikulásar Þorsteinssonar sýslumanns og klausturhaldara á Munkaþverá. Seinni maður hennar var Kolbeinn klakkur Jónsson bóndi á Einarslóni, launsonur Jóns Magnússonar ríka á Svalbarði.
Lúcretíus
Títus Lúcretíus Carus (uppi um 98 f.Kr. – 55 f.Kr.) var rómverskt skáld og heimspekingur. Meginverk hans er De Rerum Natura eða Um eðli hlutanna, sem er af flestum talið vera meðal mestu meistaraverka latnesks kveðskapar - dýpra verk en kvæði annarra skálda og hugmyndaríkara en verk nokkurs heimspekings.
Ævi Lúcretíusar
Lítið er vitað um ævi Lúcretíusar. Ein heimildin er þýðing heilags Hýerónýmusar á verki Evsebíosar Chronicon. Hýerónýmus bætir við vitnisburði frá Súetóníusi en umfjöllun Hýerónýmusar telst raunar ekki vera mjög örugg heimild. Samkvæmt Hýerónýmusi, fæddist Lúcretíus árið 94 f.Kr. og lést 43 ára að aldri. Hann segir að Lúcretíus hafi orðið vitstola af ást og að verkið hafi verið ritað er líðan Lúcretíusar varð betri inn á milli, og að seinna hafi Lúcretíus fyrirfarið sér. Þessar staðhæfingar um ævi Lúcretíusar hafa verið dregnar í efa af tveimur ástæðum: Í fyrsta lagi leggur epikúrisminn sem Lúcretíus útlistar í kvæði sínu mikla áherslu á skynsemi og rétta dómgreind og hvetur menn til að halda sig frá allri rómantík; í öðru lagi viðist líklegt að Hýerónýmus, sem var einn af kirkjufeðrunum, hefði viljað grafa undan heimspeki Lúcretíusar, sem felur í sér vantrú á hvers kyns handanlíf eftir dauðann og á guði sem láta sig mál manna varða.
Cíceró gefur í skyn í einu bréfa sinna til bróður síns að þeir hefðu einu sinni lesið kvæði Lúcretíusar. Eftir þetta er ekki minnst á Lúcretíus í heimildum fyrr en Aelius Donatus gerir það í ævisögu Virgils þar sem hann segir að Virgill hafi hlotið toga virilis þann 15. október, 55 f.Kr. og bætr við að það hafi gerst „sama dag og skáldið Lúcretíus lést.“ Hafi Hýerónýmus á réttu að standa um aldur Lúcretíusar þegar hann dó (43 ára), þá getum við ályktað út frá öðrum vitnisburði sem segir að Lúcretíus hafi andast 55 f.Kr. að hann hafi fæðst árið 98 f.Kr.
Eina örugga staðreyndin um ævi Lúcretíusar er hins vegar sú að hann var annað hvort vinur eða skjólstæðingur of Gaiusar Memmíusar, en honum tileinkaði hann verkið Um eðli hlutanna. Sumir telja að verkið sé óklárað, en Hýerónýmus segir að Cicero hafi „lagað“ það - sem getur þýtt að hann hafi ritstýrt því til útgáfu.
Um eðli hlutanna
Enda þótt Um eðli hlutanna sé álitið eitt af meistaraverkum latneskra bókmennta myndu flestir fræðimenn þó segja að stílfræðilega hefði latneskur hetjulags-kveðskapur náð hámarki sínu með Virgli. Um eðli hlutanna er hins vegar gríðarlega mikilvægt vegna áhrifa sinna á Virgil og önnur rómversk skáld. Megintilgangur verksins er að frelsa hugi manna frá hindurvitnum og ótta við dauðann. Markmiðinu er náð með hjálp epikúrisma, en kvæði Lúcretíusar er ein besta og fyllsta varðveitta heimildin um heimspeki Epikúrosar. Í verkinu er víða vísað til stjórnmálaástandsins í Róm á tímum Lúcretíusar og borgarastríðsins. Lúcretíus fer varlega í kennslunni til þess að styggja ekki hefðakæra Rómverja og setur rólega fram umdeildari og byltingarkenndari atriði kenningarinnar. Í Um eðli hlutanna er lögð minni áhersla á siðfræði en fyrri epikúringar höfðu gert í ritum sínum, en Lúcretíus miðlar náttúruspeki þeirra og sálfræði af kostgæfni. Lúcretíus var fyrsti epikúringuinn sem ritaði á latínu og e.t.v. sá fyrsti sem ritaði í bundnu máli.
Bítlarnir (kvikmynd)
Bítlarnir (enska: A Hard Day's Night eða Yeah! Yeah! Yeah!) er ensk svarthvít gaman- og söngvamynd eftir Richard Lester og hljómsveitina Bítlana. Myndin er gerviheimildarmynd sem fjallar á gamansaman hátt um tvo daga í lífi hljómsveitarmeðlima. Hún kom út árið 1964 á hátindi Bítlaæðisins og sló aðsóknarmet víða.
Francisco Fernández
Francisco Fernández (fæddur 19. ágúst 1975) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Ammoníos frá Aþenu
Ammoníos frá Aþenu (uppi á 1. öld) var platonskur heimspekingur. Hann var kennari Plútarkosar Frá Kæroneiu.
24
Árið 24 (XXIV í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjaði á laugardegi.
Dáin
20er
Simplikkíos
Simplikkíos frá Kilikíu (uppi á 6. öld) var nýplatonskur heimspekingur og einn af síðustu heimspekingum síðfornaldar. Hann var nemandi Ammoníosar og Damaskíosar.
Simplikkíos samdi skýringarrit við rit Aristótelesar Um himininn, Eðlisfræðina, Um sálina og Umsagnir, sem eru öll varðveitt auk skýringarrits hans við Handbók Epiktetosar.
Simplikkíos var ekki frumlegur hugsuður en hann var víðlesinn og lærður maður og athugasemdir hans eru afar gagnlegar. Í ritum hans eru ómetanegar upplýsingar um gríska heimspeki, m.a. tilvitnanir í eldri höfunda hverra verk eru ekki varðveitt.
Aðalstöðin
Aðalstöðin var útvarpsstöð sem Ólafur Laufdal stofnaði. Stöðin hóf útsendingar á FM 90,9 19. október árið 1989 en tók formlega til starfa 22. október. Fyrsti útvarpsstjóri stöðvarinnar var Bjarni Dagur Jónsson. Stöðin var til húsa í Aðalstræti 16 í miðborg Reykjavíkur. Aðalstöðin átti að vera talútvarp með áherslu á viðtals- og spjallþætti. Meðal þáttagerðafólks voru Inger Anna Aikman, Jón Ólafsson og Bjarni Arason. Gamanþættir Steins Ármanns Magnússonar og Davíðs Þórs Jónssonar, Radíus, voru sendir út af stöðinni árið 1992 og þættir Páls Óskars Hjálmtýssonar, Sætt og sóðalegt, frá 1992 til 1993.
Um mitt ár 1998 var stöðinni breytt í útvarpsstöðina Gull sem var fyrst og fremst tónlistarstöð.
Stella Sigurðardóttir
Stella Sigurðardóttir (f. 30. mars 1990) er íslensk handknattleikskona sem leikur með danska handknattleiksfélaginu Sönd­erjyskE.
Stella lék með Fram alla yngri flokka og varð snemma einn af lykilmönnum meistaraflokks. Hún var í bikarmeistaraliði Fram árin 2010 og 2011, auk þess að verða Íslandsmeistari með Framliðinu leiktíðina 2012-13. Hún var í íslenska landsliðinu sem tryggði sér sæti í úrslitakeppni Evrópumótsins árið 2010, en gat ekki leikið þegar til kom vegna meiðsla. Hún var einnig í leikmannahópi Íslands á Heimsmeistaramótinu í Brasilíu árið 2011.
Stella var valin Íþróttamaður Fram árið 2009, þegar sá titill var veittur í annað sinn. Hún hlaut titilinn að nýju árið fyrir árið 2012.
Actavis
thumb|275px|Höfuðstöðvar Actavis Group í Hafnarfirði
Actavis er vörumerki fyrirtækisins Actavis, sem nú er í erlendri eigu en var upphaflega íslenskt fyrirtæki.
Íslenska fyrirtækið Actavis Group h.f., var eitt stærsta samheitalyfjafyrirtækis heims, eftir kaup á erlendum samheitafyrirtækjum, og var þá enn með aðalstöðvar á Íslandi og var skráð á aðallista Kauphallar Íslands þar til í júlí 2007, undir stuttnefninu ACT.
Eftir kaup á fyrirtækinu af erlendum aðilum var nafninu breytt ítrekað, því það var ítrekað sameinað öðrum lyfjafyrirtækjum, meðal annars við sameiningu við fyrirtækið sem framleiðir Botox (sem er ekki samheitalyf). Síðar var nafni fyrirtækisins aftur breytt í Actavis, og hluti þess seldur til Teva, sem er núverandi eigandi undirfyrirtækisins Actavis.
Actavis á Íslandi framleiðir og selur lyf og lyfjahugvit bæði innanlands sem utan en sérhæfir sig í þróun, framleiðslu og sölu samheitalyfja. Fyrirtækið var stofnað sem innkaupasamband lyfsala árið 1956 og hét þá Pharmaco. Hjá fyrirtækinu starfa nú í heildina um 10.000 manns, en fyrirtækið er með starfsemi í meira en 40 löndum.
Saga
Árið 2000 fjárfesti Björgólfur Thor Björgólfsson í gegnum Samson í félaginu Pharmaco og árið 2002 keypti Samson einnig lyfjafyrirtækið Delta og sameinaði það Pharmaco undir nafninu Actavis. Það fyrirtækið var svo í eigu Novators, fyrirtækis hans. Þýski stórbankinn Deutsche Bank þurfti að afskrifa 407 milljónir evra, eða um 66 milljarða íslenskra króna, vegna Actavis árið 2011.
Í nóvember 2012, keypti erlenda fyrirtæðið Watson Actavis Group sem var þá orðið mjög stórt á alþóðavísu en eftir sameininguna varð þrija stærsta samheitafyrirtæki í heimi.
Tenglar
Erlendar heimasíður Actavis
Látra-Björg
Björg var alla tíð einhleyp. Hún var kona stórskorin og mikil vexti og þótti karlmannsígildi til allra verka. Hún sótti sjó frá Látrum á sínum yngri árum og kvað um sjóróðra og um átök hafsins. Vísur Látra-Bjargar eru margar hverjar sérkennilegar, kraftmiklar og stundum kaldhæðnar. Snúast þær oftast um daglegt líf og baráttu manna við náttúruöflin. Eftir hana liggur fjöldi vísna um sveitir (t.d. Fnjóskadal, Fjörður, Melrakkasléttu o.fl.), þar sem hún ber lof á sumar en last á aðrar. Meðal þekktustu vísna Látra-Bjargar eru Fagurt er í Fjörðum þá frelsarinn gefur veður blítt.
Látra-Björg var oft níðskældin þegar hún orti um menn sem henni geðjaðist ekki að, og þar sem hún var talin kraftaskáld kom það fyrir að henni voru eignaðar ófarir eftir að hún hafði ort níð um menn -- til dæmis töldu margir að Jón Benediktsson sýslumaður á Rauðuskriðu í Þingeyjarsýslu hefði lagst banaleguna eftir að Björg heitaðist við hann í vísu eftir að hann dæmdi hana fyrir vergang. Áður en hann lést hugði hann vandlæta um háttu hennar, en þá á Látra-Björg að hafa kveðið:
Og mátti valdsmaður láta svo búið standa.
Minnisvarði um Látra-Björgu er á fæðingastað hennar í Stærra-Árskógi. Hanan er eftir Sigurð Guðmundsson og var afhjúpaður sumarið 2016.
Skáldsagan Bjargræði eftir Hermann Stefánsson frá árinu 2016 fjallar um Látra-Björgu. Sama ár kom út ljóðabókin Tungusól og nokkrir dagar í maí eftir Sigurveigu Bjarneyju Gísladóttur en þar kemur Látra-Björg mikið við sögu.
Ólafur Jónsson (prestur á Miklabæ)
Ólafur Jónsson (1570 – 3. apríl 1658) var skólameistari í Hólaskóla tvisvar, kirkjuprestur á Hólum og síðan prestur á Melstað í Miðfirði og prófastur í Húnavatnsprófastsdæmi og síðast prestur á Miklabæ í Blönduhlíð og prófastur í Skagafjarðarprófastsdæmi.
Ammoníos Hermíasarson
Ammoníos Hermíasarson (Ἀμμώνιος τοῦ Ἑρμίου) (5. öld) var heimspekingur í síðfornöld. Hann var sonur heimspekingsins Hermíasar og vinur Prókloss. Hann kenndi í Alexandríu m.a. Jóhannesi Fílopónosi, Damaskíosi og Simplikkíosi.
Ólafur Jónsson (prestur á Miklabæ)
Ólafur var fæddur í Grímstungu í Vatnsdal, sonur séra Jóns Bjarnarsonar siðamanns, prests þar, og konu hans Filippíu Sigurðardóttur. Hann lærði við Kaupmannahafnarháskóla og varð svo skólameistari á Hólum einn vetur, 1594-1595. Hann var vígður dómkirkjuprestur á Hólum árið 1600 og frá 1604 var hann jafnframt skólameistari í Hólaskóla og gegndi báðum störfunum þar til hann tók við prestsembættinu á Melstað af Arngrími Jónssyni lærða 1611. Þar var hann fram til um 1630, þegar hann varð prestur á Miklabæ í Blönduhlíð, þar sem hann var til dauðadags 1658 og hafði þá verið prestur 58 ár þótt hann tæki ekki vígslu fyrr en þrítugur.
Kona Ólafs var Guðrún Þórðardóttir frá Marðarnúpi, bróðurdóttir Guðbrands biskups.
Ammoníos Hermíasarson
Skýringarrit hans við ritverk Platons og Ptolemajosar eru glötuð. Varðveitt eru:
Bjarni Gamalíelsson
Bjarni Gamalíelsson (d. 1635) eða Bjarni Gamlason, því nafn föður hans er oft stytt í heimildum, var skólameistari í Hólaskóla og síðan prestur á Grenjaðarstað í um hálfa öld.
Faðir Bjarna var séra Gamalíel Hallgrímsson á Stað í Hrútafirði, föðurbróðir Guðbrands Þorlákssonar biskups. Ekki er vitað um menntun Bjarna eða hvort hann hafði verið erlendis við nám. Hann varð skólameistari hjá frænda sínum á Hólum árið 1576 og gegndi því embætti í tíu ár. Jafnframt var hann heimilisprestur Guðbrands biskups. Árið 1586 varð hann prestur að Grenjaðarstað í Aðaldal og var það til æviloka, eða í 49 ár, og hefur orðið háaldraður. Hann var sagður merkisklerkur.
Limbó (sjónvarpsþættir)
Limbó var gamanþáttaröð í leikstjórn Óskars Jónassonar með Radíusbræður (Stein Ármann Magnússon og Davíð Þór Jónsson) í aðalhlutverkum. Þættirnir, sem urðu aðeins tveir, voru sýndir í Ríkissjónvarpinu 27. febrúar og 27. mars árið 1993. Í fyrri þættinum komu fram auk Steins og Davíðs, Helga Braga Jónsdóttir, Steinunn Ólafsdóttir og Sigurjón Kjartansson, en í seinni þættinum Sigurjón Kjartansson, Jón Gnarr, Gunnar Helgason og Hjálmar Hjálmarsson. Þættirnir gengu út á tilraun þeirra Steins og Davíðs til að gera skemmtiþátt í sjónvarpi þar sem allt gengur á afturfótunum. Þættirnir fylgdu í kjölfar mikilla vinsælda útvarpsþáttarins Radíus á Aðalstöðinni. Þeir fengu misjafna dóma. Aðeins var samið um gerð tveggja þátta og ekki varð framhald á því en Sveinn Einarsson, dagskrárstjóri innlendrar dagskrárgerðar lét af störfum um sama leyti og nokkru síðar tók Hrafn Gunnlaugsson við sem framkvæmdastjóri RÚV. Næsta ár voru stuttir sketsar („Radíusflugur“) með Steini Ármanni og Davíð Þór fluttir í dægurmálaþættinum Dagsljósi og haustið 1995 voru gamanþættirnir Radíus á besta tíma á laugardögum.
Þættirnir mörkuðu upphafið á löngu samstarfi Sigurjóns Kjartanssonar og Jóns Gnarr við gerð gamanþátta. Næstu ár unnu þeir saman að þáttaröðunum Heimsenda, Tvíhöfða og Fóstbræðrum.
Jón Þorkelsson Thorcillius
Jón Þorkelsson (1697 – 5. maí 1759), sem nefndi sig Thorcillius eða Thorchillius, var skólameistari í Skálholti á 18. öld, helsti menntafrömuður Íslendinga á sínum tíma og líklega fyrsti boðberi upplýsingarstefnunnar á Íslandi.
Ævi
Jón var fæddur í Innri-Njarðvík í Vatnsleysustrandarhreppi, einkasonur Þorkels Jónssonar bónda og lögréttumanns þar og konu hans, Ljótunnar Sigurðardóttur. Hann nam við Skálholtsskóla og fór síðan í Kaupmannahafnarháskóla. Jón varð skólameistari í Skálholti 1728. Hann þótti strangur kennari en var vel að sér og mjög áhugasamur um bætta menntun. Hann var líka óánægður með aðbúnað og mataræði skólasveina og átti í útistöðum við Jón Árnason biskup, bæði um það og um kennslutilhögun.
Jón Thorcillius lagði meðal annars til að settur yrði á stofn sérstakur prestaskóli og þegar séra Jón Halldórsson í Hítardal lést haustið 1736 vildi Jón fá Hítardal og koma þar á prestaskóla. Ekki fékkst það samþykkt og sagði Jón þá af sér skólameistaraembætti og hélt til Kaupmannahafnar til að reyna að fá stjórnvöld til að gera umbætur í menntamálum Íslendinga. Hann taldi að kirkjustjórn á Íslandi væri betur borgið ef biskuparnir væru danskir eða norskir. Honum varð á endanum ágengt með erindi sitt og varð úr að Jón og danski presturinn Ludvig Harboe voru sendir til Íslands til að kanna fræðslumál og menntunarástand þjóðarinnar og gera tillögur um úrbætur.
Jón og Harboe ferðuðust um allt landið og könnuðu meðal annars lestrarkunnáttu og menntun barna í hverri sveit, athuguðu kunnáttu presta, bókaeign og margt fleira. Fyrst í stað virðist samstarf þeirra hafa verið stirt því þeir voru ólíkir menn, Jón var strangur og harður en Harboe þótti mildur og alúðlegur og aflaði sér fljótt vinsælda, en samvinna þeirra varð þó mjög góð er frá leið. Þeir luku störfum sínum sumarið 1745 og héldu þá til Danmerkur og settu fram margar tillögur um úrbætur. Sumar þeirra komust fljótt í framkvæmd, aðrar ekki.
Jón settist að í Kaupmannahöfn og bjó þar til æviloka 1759. Hann var vel stæður en var ókvæntur og barnlaus og átti enga nána ættingja á lífi. Skömmu fyrir andlát sitt gerði hann erfðaskrá þar sem kveðið var á um að allar eigur hans skyldu renna til stofnunar skóla þar sem fátækustu börn í Kjalarnesþingi hlytu kristilegt uppeldi með húsnæði, klæðum og fæði uns þau gætu unnið fyrir sér sjálf. Ekki varð af því strax en stofnaður var sjóður, Thorcilli-sjóðurinn (eða Thorkelli-sjóðurinn), og árið 1792 var loks reistur barnaskóli á Hausastöðum á Álftanesi á kostnað sjóðsins og var það annar fyrsti barnaskóli á Íslandi. Allt fram á 20. öld fengu börn við barnaskóla Reykjavíkur styrk úr Thorkellisjóðnum til náms.
Minnisvarði um Jón, gerður af Ríkarði Jónssyni myndhöggvara, var reistur í Innri-Njarðvík 1965.
Steinar Þór Guðgeirsson
Steinar Þór Guðgeirsson (19. ágúst 1971) er íslenskur lögfræðingur, knattspyrnumaður, knattspyrnuþjálfari og fyrrverandi formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Ævi og störf
Steinar lauk prófi frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1997. Hann hóf þegar störf við lögmennsku og varð hæstaréttarlögmaður árið 2004. Hann hefur verið meðeigandi í Lögfræðistofu Reykjavíkur frá 2001.
Steinar var skipaður í skilanefnd Kaupþings banka og tók við formennsku í henni síðla árs 2008.
Knattspyrnuferill
Steinar lék knattspyrnu með yngri flokkum Knattspyrnufélagsins Fram. Fyrstu leikir hans í meistaraflokki voru sumarið 1989 og kom hann við sögu í sigri Framara í úrslitum bikarkeppni KSÍ sama ár. Árið eftir varð hann Íslandsmeistari með Framliðinu.
Árið 1992 til 1993 lék Steinar með belgíska liðinu KFC Heultje. Að því loknu sneri hann aftur til Fram og lék þar uns hann lagði skóna á hilluna haustið 2000, ef undan er skilið sumarið 1998 þegar hann var í herbúðum Íslandsmeistaraliðs ÍBV.
Steinar Guðgeirsson lék fjölda leikja með yngri landsliðum Íslands og einn A-landsleik, í 5:1 sigri á Tyrkjum sumarið 1991.
Sumarið 2003 var Steinar ráðinn þjálfari meistaraflokksliðs Fram, sem sat á botninum eftir fjórar umferðir. Undir hans stjórn bjargaði liðið sér frá falli í lokaumferð mótsins. Eru þetta einu afskipti hans af þjálfun meistaraflokks.
Árið 2007 var Steinar kjörinn formaður Knattspyrnufélagsins Fram og gegndi stöðunni að nafninu til til ársins 2010, en hafði þó í raun dregið sig í hlé á miðju ári 2009 vegna anna. Homar kinlig
Jack Bauer
Jack Bauer er aðalpersónan í bandarísku sjónvarpsþáttunum 24 og er leikin af Kiefer Sutherland.
Bakgrunnur
Jack Bauer fæddist í Kaliforníu og er af þýskum og bandarískum ættum. Bauer nam enskar bókmenntir við UCLA. Hann lauk M.A.-gráðu í afbrotafræði og lögfræði frá UC Berkeley.
Að námi loknu gekk Bauer til liðs við lögregluna í Los Angeles og starfaði í sérsveit hennar. Síðar gegndi hann herþjónustu í sérsveitum bandaríska hersins, Delta Force. Svo virðist sem Bauer hafi einnig starfað fyrir CIA áður en hann hóf störf fyrir Counter Terrorist Unit.
Vigfús Árnason (prestur á Hofi)
Vigfús Árnason (1600 – 1673) var dómkirkjuprestur í Skálholti, síðan skólameistari við Hólaskóla og síðast prestur á Hofi í Vopnafirði og prófastur í Múlaprófastsdæmi.
Vigfús var sonur Árna Magnússonar sýslumanns á Eiðum og konu hans Guðrúnar Jónsdóttur. Hann var dómkirkjuprstur í Skálholti 1630-1632 en varð þá skólameistari á Hólum og var þar í sex vetur. Árið 1638 varð hann prestur á Hofi í Vopnafirði og var þar til dauðadags, eða í 35 ár. Hann var prófastur í Múlaprófastsdæmi frá 1652-1671.
Kona Vigfúsar var Valgerður Skúladóttir, systir Þorláks Skúlasonar biskups og dótturdóttir Guðbrands Þorlákssonar. Þau áttu fjölda barna.
Bjarni Thorarensen
Bjarni Thorarensen (30. desember 1786- 25. ágúst 1841) var amtmaður fyrir norðan og austan sem bjó að Möðruvöllum. Þrátt fyrir miklar embættisannir orti Bjarni talsvert og var hann helsti boðberi rómantísku stefnunnar á Íslandi.
Ævi
Bjarni fæddist á Brautarholti á Kjalarnesi. Móðir Bjarna var Steinunn, dóttir Bjarna Pálssonar landlæknis og faðir hans Vigfús Þórarinsson. Vigfús varð sýslumaður í Rangárvallasýslu 1789 og sat á Hlíðarenda í Fljótshlíð og er Bjarni alinn þar upp. Hann lærði hjá einkakennurum undir stúdentspróf og lauk því 15 ára.
Bjarni sigldi síðan til Kaupmannahafnar og lauk lagaprófi frá Hafnarháskóla er hann stóð á tvítugu en starfaði síðan í danska kansellíinu í nokkur ár. Bjarni mun hafa hlustað á einhverja af þeim fyrirlestrum sem Henrich Steffens hélt í Kaupmannahöfn 1802-1803 um rómantísku stefnuna og hann hreifst af skáldum er ortu í hennar anda, svo sem danska skáldinu Adam Oehlenschlager og þýska skáldinu Friedrich Schiller.
Bjarni sneri til Íslands 1811 og varð nokkru síðar dómari í Landsyfirréttinum og þjónaði auk þess stiftamtmanns- og amtmannsembættinu í suðuramtinu í afleysingum 1814-1815 og aftur 1817-1819. Hann varð síðan sýslumaður í Árnessýslu 1820 en 1822 varð hann aftur dómari við Landsyfirréttinn og bjó í Gufunesi. Eftir nokkrar raunir í kvennamálum, sem hann kenndi Magnúsi Stephensen alfarið um, kvæntist hann Hildi, dóttur Boga Benediktssonar úr Hrappsey, og áttu þau fjölda barna.
Bjarni kom að stofnun Fjallvegafélagsins árið 1831 sem hafði það að markmiði að bæta samgöngur á Íslandi. Bjarni var skipaður amtmaður í Norður- og austuramtinu árið 1833. Flutti hann þá að Möðruvöllum í Hörgárdal og bjó þar til dauðadags og þar er hann einnig grafinn.
Mörg þekktustu ljóð Bjarna eru ættjarðar- eða náttúruljóð, svo sem Íslands minni (Eldgamla Ísafold), Ísland (Þú nafnkunna landið sem lífið oss veitir) og Veturinn en hann orti einnig alkunn ástarljóð og erfiljóð. Af þeim síðastnefndu er þekktast kvæðisbrotið sem hann orti eftir Baldvin Einarsson og hefst á orðunum „Ísalands / óhamingju / verður allt að vopni.“
Gregory Nagy
Gregory Nagy (borið fram /nɑʒ/) er prófessor í fornfræði við Harvard-háskóla fæddur Búdapest, Ungverjalandi 22. október 1942. Nagy er sérfræðingur um Hómer og forngrískan kveðskap. Nagy er þekktur fyrir að víkka út kenningu Milmans Parry og Alberts Lord um munnlegan kveðskap Ilíonskviðu og Ódysseifskviðu. Hann er núverandi framkvæmdastjóri Center for Hellenic Studies, skóla sem Harvard rekur í Washington DC. Hann er Francis Jones prófessor í forngrískum bókmenntum og prófessor í almennri bókmenntafræði við Harvard.
Blaise Nagy, bróðir Gregorys, er einnig prófessor í fornfræði og kennir við College of the Holy Cross í Worcester í Massachusetts.
Charles Darwin
thumb|Charles Darwin 51 árs; ljósmynd frá 1859 eða 1860. Charles Robert Darwin (12. febrúar 1809 — 19. apríl 1882) var enskur náttúrufræðingur og jarðfræðingur sem er þekktastur framlög sín til þróunarlíffræði. Kenning hans um að allar tegundir lífvera hafi þróast út frá sameiginlegum forfeðrum er nú almennt viðurkennd sem grundvallarkenning í vísindum. Ásamt Alfred Russel Wallace setti hann fram þá vísindakenningu að tegundarþróun stafaði af ferli sem hann nefndi náttúruval, þar sem lífsbaráttan hefur sömu áhrif og valræktun hefur í landbúnaði. Darwin hefur verið lýst sem einum áhrifamesta manni mannkynssögunnar. Hann hlaut þann heiður að vera jarðsettur í Westminster Abbey í London.
thumb|1859 útgáfan af Uppruni tegundanna. Darwin færði sannfærandi rök fyrir þróunarkenningu sinni í bókinni Um uppruna tegundanna árið 1859. Á 8. áratug 19. aldar hafði vísindasamfélagið og meirihluti menntafólks fallist á að þróunin væri staðreynd. Samt héldu margir enn í aðrar kenningar sem litu á náttúruval sem aukaatriði í þróuninni, og það var ekki fyrr en með samruna þróunarkenninga á fyrri hluta 20. aldar að breiður stuðningur myndaðist við náttúruval sem undirstöðuafl þróunarinnar. Uppgötvun Darwins er undirstaða allra lífvísinda og útskýrir líffjölbreytni.
Áhugi Darwins á náttúrunni varð til þess að hann vanrækti læknanám við Edinborgarháskóla. Þess í stað aðstoðaði hann við rannsóknir á sjávarlindýrum. Náttúrufræðinám við Cambridge-háskóla (Christ's College, Cambridge) ýtti undir áhuga hans á náttúrufræði. Eftir fimm ára ferðalag með skipinu Beagle varð hann viðurkenndur sem jarðfræðingur. Athuganir hans staðfestu kenningar Charles Lyell um hægfara breytingar og með bókinni The Voyage of the Beagle varð hann vinsæll rithöfundur.
Darwin velti fyrir sér landfræðilegri dreifingu dýralífs og steingervinga sem hann safnaði í ferðinni. Hann hóf nákvæmar athuganir og byggði á þeim kenningu sína um náttúruval árið 1838. Hann ræddi hugmyndir sínar við nokkra náttúrufræðinga, en þurfti tíma fyrir frekari rannsóknir, auk þess sem jarðfræðirannsóknirnar höfðu forgang. Meðan hann var að skrifa um kenningu sína fékk hann senda ritgerð frá Alfred Russel Wallace þar sem sama hugmyndin kom fram. Þeir gáfu kenningar sínar út í sameiginlegu riti. Darwin setti fram hugmyndina um þróun sem afleiðingu breytinga milli kynslóða sem grundvallarkenningu um aðgreiningu tegunda. Árið 1871 rannsakaði hann þróun mannsins og kynval í bókinni The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex. Hann fylgdi henni eftir með The Expression of the Emotions in Man and Animals (1872). Rannsóknir hans á jurtum komu út í mörgum bókum og í síðustu bók hans, The Formation of Vegetable Mould through the Action of Worms (1881), athugaði hann áhrif ánamaðka á jarðveg.
Æska
thumb|Charles Darwin, sjö ára. Olíumynd frá [[1816.]] Darwin fæddist í Shrewsbury í Englandi. Hann fæddist inn í ríka fjölskyldu en faðir hans var Robert Darwin einn hæst launaði héraðslæknir síns tíma. Afi hans var læknirinn, náttúrufræðingurinn og ljóðskáldið Erasmus Darwin sem hafði sett fram vísi að þróunarkenningu undir lok 18. aldar. Frá æsku hafði Darwin áhuga á lífríki jarðar og safnaði hann gjarnan fuglaeggjum, skeljum og ýmsum öðrum hlutum sem tengdust náttúrufræði. Darwin átti auðvelt með að læra en hafði ekki sérstaklega gaman af því, honum leiddist þó aldrei að stúdera náttúruna eða hluti sem tengdust henni.
Hann stundaði nám í læknisfræði í Edinborg á árunum 1825—1827 og var það honum traustur grunnur í líffræðirannsóknum hans í framtíðinni. Hann gafst þó snemma upp á læknisfræðinni vegna þess að hann gat ekki verið viðstaddur aðgerðir sem framkvæmdar voru án deyfingar. Faðir hans sendi hann þá til Cambridge þar sem ætlunin var að hann lyki við B.A.-gráðu og lærði síðan til prests. Í Cambridge tók hann þátt í vísindatilraunum af miklum krafti og áhuga og kynntist við það mönnum eins og grasafræðingnum Steven Henslow og jarðfræðingnum Adam Sedgwick. Það var síðan Henslow sem mælti með Darwin í hnattsiglinguna með HMS Beagle, sem er talinn einn afdrifaríkasti viðburður í lífi Darwins.
Ferðir með Beagle
thumb|400px|Ferðin með Beagle Hann tók sér stöðu um borð sem ólaunaður vísindamaður til þess að rannsaka lífríki framandi slóða. Ferðin með skipinu hófst árið 1831 og endaði með að taka 5 ár, sigldu þeir meðal annars til stranda Suður-Ameríku, Tahítí, Nýja-Sjálands, Suður-Afríku og Galapagos eyjanna þar sem Darwin er talinn hafa gert sínar merkustu uppgötvanir. Darwin sagði síðar sjálfur að ferðin hefði verið einn mikilvægasti atburður lífs síns. Hann hóf ferðina ný útskrifaður úr háskóla 22 ára að aldri en þegar hann sneri aftur úr henni þá var hann orðinn virtur náttúrufræðingur og þekktur fyrir viðamikið safn af munum sem hann hafði safnað í ferðinni. Ferðin veitti honum mikla reynslu sem nýttist honum í rannsóknum sem hann framkvæmdi síðar. Partur af rannsóknum hans tengdist meðal annars ræktun en hann hafði mikinn áhuga á því hvernig hægt var að rækta dýr líkt og hunda og dúfur. Á meðan á ferðinni stóð hélt hann sambandi við fjölskyldu og vini með bréfasendingum, en hann fékk jafnframt fréttir að heiman frá föður sínum og systrum.
Darwin sendi í fyrstu heim jarðfræðiskýrslur sínar sem hjálpuðu mikið til við að útskýra þróun jarðfræðistöðu jarðarinnar. Hann trúði að heimurinn breyttist smám saman en ekki í stórum hamförum eins margir trúðu á þessum tíma.
Hann gerði einnig mikilvægar líffræðilegar uppgötvanir fljótlega þótt hann hafi ekki áttað sig á mikilvægi þeirra strax. Til dæmis fann hann steingervinga útdauðra tegunda og ævaforna kuðunga í hlíðum Andesfjallana. Hann vissi ekki hvernig þetta hefði komið til en var viss um að kenning FitzRoys um að þetta væru tegundir sem Nói hefði ekki komið fyrir í Örkinni sinni væri ekki sönn.
Síðari ár
Eftir að hann kom heim frá heimsförinni með Beagle gaf hann út rit sín og rannsóknir sem hann gerði á The Beagle og gerði það hann frægan og vinsælan ferðahöfund. Hann starfaði eftir það í einrúmi heima hjá sér sem sjálfstæður vísindamaður, en það gátu fáir gátu gert á Viktoríutímum Englands. Robert faðir hans borgaði uppihald Charles og allan kostnað og því þurfti Charles aldrei að leita sér að launaðri vinnu.
Innan við áratug seinna hafði ókyrrðin þó nánast gengið yfir og hann gaf út þrjú verk sem hjálpuðu við að leggja nýjan grunn í sálfræði. Það voru verkin Afkoma mannsins sem fjallaði um þá kenningu að öll persónueinkenni mannskepnunar og jafnvel háþróaða sálfræðilega hæfileika á borð við hugrekki, samúð, skynsemi og rökhugsun, mætti finna í frumformi sínu í öðrum dýrategundum. Því væri engin ástæða til að segja að maðurinn hafi ekki þróast í átt að núverandi mynd. Um látbrigði tilfinninga manna og dýra sagði síðan að dýr sýndu tilfinningar líkt og menn en aðeins með látbrigði og þessvegna gætu sálfræðingar rannsakað atferli dýra til þess að komast að sálfræðilegum upplýsingum um menn. Darwin hafði mikil áhrif á sálfræði með áherslu sinni á fjölbreytni einstaklinga og hvatti þannig menn enn frekar til þess að rannsaka einstaklinga og atferli þeirra í staðinn fyrir staðlaðar fjöldarannsóknir sem einbeittu sér, sér í lagi að meðaltölum og tölfræði sem á engan hátt endurspegla sálfræðilega starfsemi í mönnum.
Almenn áhrif Darwins urðu þó sérstaklega mikil hjá breskum og amerískum sálfræðingum, sem einbeittu sér aðallega að atferli og hegðun og mælingum. Af mönnum sem Darwin hafði áhrif á má nefna William James, James Angell, John Dewey, Edward Thorndike og Robert Woodworth.
Hann giftist frænku sinn Emmu Wedgwood árið 1839. Þau eignuðust 10 börn og gengu í gegnum þá sorg að missa þrjú þeirra. Eitt andaðist við fæðingu, annað lést fyrir tveggja ára aldur en það þriðja lést á tíunda aldursári. Það var í raun grimm áminning um hvernig lífið gengi í raun fyrir sig en eins og kenning hans hélt fram að aðeins þeir hæfustu lifa af.
Agnes Magnúsdóttir
Agnes Magnúsdóttir (fædd 27. október 1795, dáin 12. janúar 1830) varð síðasta konan til að vera tekin af lífi á Íslandi. Hún var dæmd til dauða ásamt Friðriki Sigurðssyni fyrir morð á Natani Ketilssyni bónda á Illugastöðum á Vatnsnesi og Pétri Jónssyni frá Geitaskarði þann 14. mars 1828. Þau voru hálshöggvin í Vatnsdalshólum í Húnavatnssýslu þann 12. janúar 1830.
Agnesi Magnúsdóttur hefur verið lýst sem gáfaðri, skáldmæltri og hæfileikaríkri konu. Um útlit hennar er deilt en ein heimild segir hana „ekki sjálega“, en önnur lýsir henni sem gjörvulegri og skemmtilegri í viðmóti. Agnes var á þrítugsaldri og vann sem vinnukona á Geitaskarði þegar hún kynntist Natani Ketilssyni. Þau löðuðust um leið hvort að öðru og var Agnes vistráðin á Illugastaði um næstu fardaga. Agnes gerði sér eflaust vonir um að verða bústýra og eiginkona Natans, en þegar þangað var komið reyndist svo ekki vera, Natan hafði valið Sigríði Guðmundsdóttur sem bústýru, en hún var aðeins 16 ára. Friðrik Sigurðsson var hrifinn af Sigríði, og vonaðist Agnes líklega eftir því að hún myndi velja Friðrik og Natan myndi þá velja sig sjálfa. Það gerðist þó ekki.
Morðið
thumb|[[Vatnsnes]] Kvöldið 13. mars árið 1828 kom Friðrik að Illugastöðum og fékk vinnukonurnar tvær, Agnesi og Sigríði til þess að fela sig inni í fjósi þangað til Natan og Pétur Jónsson, sem var næturgestur á bænum, væru sofnaðir. Þegar mennirnir voru sofnaðir, fóru Agnes og Friðrik inn í baðstofuna þar sem mennirnir tveir sváfu og Friðrik drap þá báða með hnífi. Hvort Sigríður hafi tekið þátt í morðinu sjálfu er ekki vitað, en áður en Friðrik og Agnes kveiktu í baðstofunni stal hún því sem þótti verðmætt. Aðfaranótt 14. mars vaknaði heimafólk á bænum Stapakoti á Vatnsnesi við það að Agnes var þar komin með tíðindi. Hún sagði að Illugastaðir stæðu í ljósum logum og að húsbóndinn á bænum, Natan hafi þar brunnið inni ásamt Pétri Jónssyni. En þegar var búið að slökkva eldinn og líkin fundust kom í ljós að ekki hafi verið um slys að ræða.
Í héraðsdómi, Landsyfirrétti í Reykjavík og Hæstarétti í Kaupmannahöfn, voru Agnes, Friðrik og Sigríður dæmd til dauða. Sigríður fékk þó náðun konungs og var dæmd til ævilangrar þrælkunarvinnu, en Agnes og Friðrik yrðu hálshöggvin og höfuðin sett á stangir. Bæði Agnes og Friðrik fengu prestsþjónustu og fylgdu prestarnir þeim til hinsta dags. Þau þóttu bæði fá góða iðran, og sagði sýslumaður þau hafa gengið „að því er virtist ánægð á móti örlögum sínum.“ Aðrar heimildir segja þó að Agnes hafi verið döpur.
Aftakan
alt=Þrístapar eru þrír samliggjandi smáhólar sem eru hluti af Vatnsdalshólum.|thumb|[[Þrístapar eru þrír samliggjandi smáhólar sem eru hluti af Vatnsdalshólum.]] Aftökupallur úr torfi og grjóti var hlaðinn á Þrístöpum og var útvegað rautt klæði til að breiða yfir pallinn og höggstokkinn á meðan á athöfninni stóð og var smíðað grindverk í kringum pallinn. Timbrið var fengið að láni og skilað svo eftir aftökuna. Öxin var fengin frá Kaupmannahöfn og einnig höggstokkurinn. Á Íslandi hafði ekki farið fram aftaka síðan árið 1790 en einn sakamaður hafði verið fluttur til Noregs og höggvinn þar árið 1805. Aftakan fór fram í Vatnsdal í Húnavatnssýslu þann 12. janúar árið 1830. Agnes Magnúsdóttir og Friðrik Sigurðsson voru hálshöggvin opinberlega og höfuðin fest upp á stangir og andlitin látin snúa að alfaraleið, Húnvetningum til viðvörunar. Öllum bændum sýslunnar var skipað að vera viðstaddir aftökuna eða að senda fullgildan karlmann í sinn stað. Um það bil 150 manns voru á Þrístöpum þann 12. janúar 1830. Ekki er vitað um hve lengi höfuð þeirra hafi átt að standa, en um það voru engar reglur. Skömmu eftir aftökuna voru þau horfin, enginn veit hvað varð um þau en þó er til þjóðsaga sem segir að Guðrún Runólfsdóttir, húsfreyja á Þingeyrum hafi nóttina eftir aftökuna sent vinnumann sinn að sækja höfuðin af stöngunum og flytja þau í Þingeyrakirkjugarð og jarða þau þar.
Mikið hefur verið ritað um Agnesi, ævi hennar og kynni við Natan Ketilsson og Vatnsenda-Rósu, bæði skáldsögur, leikrit og kvikmyndir.
Fræg er skáldsaga Hönnu Kent frá 2015, Náðarstund, Agnes Magnúsdóttir, ást hennar, glæpur og aftaka. Þýð. Jón Stefán Kristjánsson. JPV útgáfa, Reykjavík.
Kvikmyndin Burial rites verður gerð eftir bók Kent og leikur Jennifer Lawrence Agnesi.
Heimildir
Gunnar Karlsson. (2004, 8. desember). Hvenær var seinasta aftakan á Íslandi? Sótt af https://www.visindavefur.is/svar.php?id=4649
Sigrún Huld Þorgrímsdóttir. (2005, 21. maí). Agnes og Friðrik fyrir og eftir dauðann. Sótt af http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1018633/
Sagnabrunnur á Illugastöðum. Mbl.is. (1997, 10. ágúst). Sótt af http://www.mbl.is/greinasafn/grein/347409/
Guðmundur Einarsson (prestur á Staðarstað)
Guðmundur var sonur Einars Hallgrímssonar prests á Útskálum, föðurbróður Guðbrands Þorlákssonar biskups, og konu hans Þóru Eyvindardóttur. Guðmundur stundaði nám við Kaupmannahafnarháskóla í tvo vetur en hélt þá heim til Íslands og varð skólameistari Hólaskóla 1595. Árið 1603 fór hann til Kaupmannahafnar að nýju en Páll, sonur Guðbrands biskups, tók við skólameistarastarfinu. Gumundur kom svo aftur og varð prestur á Staðarstað á Snæfellsnesi árið 1605 og sat þar til dauðadags. Hann var prófastur í Snæfellsnesprófastsdæmi frá 1624. Hann samdi harðorða ritið Hugrás um galdur og Fjandfælu Jóns Guðmundssonar lærða.
Kona Guðmundar var Elín Sigurðardóttir, dóttir Sigurðar Jónssonar sýslumanns og klausturhaldara á Reynistað. Þau áttu fjórar dætur sem upp komust, þær Helga, Sólveig, Ólöf og Guðríður.
Flass 104,5
Flass 104,5 var íslensk útvarpsstöð sem fór fyrst í loftið 1. desember 2005. Stöðin var rekin af fyrirtækinu Hljómar vel ehf. Stöðin spilaði nýja og ferska tónlist. Helsti markhópur hennar var ungt fólk. Stöðin var lögð niður árið 2013 og stöðin KissFM tók við útsendingartíðninni 104,5.
Stöðin sendi út í Reykjavík á FM 104,5, á Akureyri á FM 102,5 og á Sauðárkróki á FM 93,7. Þá sendi hún út á netinu á www.flass.is Stöðin var til húsa að Stórási 2-6 í Garðabæ.
Stefán Gunnarsson
Stefán var launsonur Gunnars Gíslasonar, klausturhaldara á Víðivöllum í Blönduhlíð og Hólaráðsmanns, og hálfbróðir Sólveigar kvennablóma, konu Arngríms Jónssonar lærða. Hann var skólameisatri í Skálholti 1575-1579 en varð síðan Skálholtsráðsmaður og gegndi því starfi allt til 1619.
Hann tók við ráðsmannsstöðunni af Gísla Sveinssyni og giftist ekkju hans, Guðrúnu, dóttur Gísla Jónssonar biskups. Þau áttu tvö börn en einnig átti Stefán soninn Jón, sem var prestur á Mosfelli.
RusHydro
RusHydro (á rússnesku: РусГидро) er rússneskt orkufyrirtæki sem stofnað var árið 1993. Það vinnur rafmagn úr endurnýjanlegum orkugjöfum, einkum vatnsafli en einnig úr jarðvarma, vindorku og sjávarföllum. Fyrirtækið er stærsti raforkuframleiðandi Rússlands.
Lútetín
Lútetín er frumefni með efnatáknið Lu og sætistöluna 71 í lotukerfinu. Þetta er málmkennt frumefni úr hópi lantaníða og finnst yfirleitt í námunda við yttrín. Það er stundum notað í málmblöndur og sem hvati í margvíslegum efnaferlum. Ef samhenginu milli blokka í lotukerfinu og efnaflokka er stranglega fylgt væri hægt að flokka lútetín sem hliðarmálm en það er þó venjulega flokkað sem lantaníði.
Almennir eiginleikar og notkun
Lútetín er silfurhvítur, tæringarþolinn, þrígildur málmur sem er nokkuð stöðugur í snertingu við loft og er þyngst og harðast allra lantaníða. Lútetín hefur hæstu spinntölu allra frumefna, eða 7.
Dýrt er að nálgast þetta frumefni í nothæfu magni og er það því til fárra almennra nota. Þó er hægt að nota lútetín sem hvata við klofning á jarðolíu, einnig er hægt að nota það í vetnisbindingu og fjölliðun.
Saga
Franski vísindamaðurinn Georges Urbain og austurríski steindafræðingurinn Carl Auer von Welsbach uppgötvuðu lútetín (úr Lutetia sem er latneska heitið yfir París) óháð hvor öðrum árið 1907. Fundu þeir báðir lútetín sem óhreinindi í steintegundinni ytterbíu, sem svissneski efnafræðingurinn Jean Charles Galissard de Marignac og fleiri töldu að væri eingöngu úr frumefninu ytterbíni.
Urbain lýsti fyrstur manna hvernig greina má lútetín frá ytterbíni Marignacs og hlaut hann því þann heiður að nefna það. Hann valdi nöfnin neoytterbín (nýja ytterbín) og lútesín yfir hið nýja frumefni en neoytterbíni var að lokum breytt aftur í ytterbín og árið 1949 var stafsetningu frumefnis 71 breytt í lútetín.
Welsbach stakk upp á kassíopín fyrir frumefni 71 (eftir stjörnumerkinu Kassíópeia) og albebaranín sem nýja nafnið á ytterbíni en þessum uppástungum var hafnað (þó að margir þýskir vísindamenn kalla frumefni 71 enn kassíópín).
Tilvist
Lútetín finnst næstum alltaf í bland við aðra lantaníða en næstum aldrei eitt og sér. Það er mjög erfitt að skilja það frá öðrum frumefnum og það er sjaldgæfast allra náttúrulegra frumefna. Þar af leiðandi er það eitt af dýrustu málmunum og kostar grammið af því nær sex sinnum meira en gull.
Hagkvæmasta vinnsla lútetíns er úr fosfatsteindinni mónasíti: (Ce, La, o.s.frv)PO4 sem samkvæmt innihaldi telst um 0,003% lútetín. Aðeins nýlega hefur tekist að einangra hreinan lútetínmálm og er það gríðarlega erfitt. Lútetínið er skilið frá öðrum lantaníðum með jónskiptum (afoxun vatnsfirrts LuCl3 eða LuF3, annaðhvort með alkalímálmi eða jarðalkalímálmi).
Samsætur
Náttúrulegt lútetín er aðeins úr einni stöðugri samsætu, Lu-175 (97,41% náttúruleg gnægð). Alls 33 geislasamsætum hefur verið lýst, og eru þær stöðugustu Lu-176, sem hefur helmingunartímann 3,78 × 1010 (2,59% náttúruleg gnægð), Lu-173 með helmingunartímann 3,31 ár og Lu-173 með helmingunartímann 1,37 ár. Allar aðrar geislasamsætur hafa helmingunartíma sem er styttri en 9 dagar, flestar þeirra styttri en hálftíma.
Samsætur lútetíns spanna atómmassa frá 149,973 (Lu-150) upp að 183,961 (Lu-184). Aðal sundrunarháttur á algengustu stöðugu samsætu þess, Lu-175, er rafeindahremming (ásamt örlitlu magni af alfasundrun og róteindageislun) og aðalsundrun eftir það er betasundrun. Aðaldótturefni Lu-175 eru samsætur frumefnis 70 (ytterbín) og aðaldótturefni á eftir eru samsætur frumefnis 72 (hafnín).
Gísli Guðbrandsson
Gísli Guðbrandsson (1565 – 14. apríl 1620) var skólameistari í Skálholtsskóla og síðan prestur í Hvammi í Hvammssveit. Hann var sagður góður málari.
Gísli var sonur Guðbrands Bjarnasonar, bónda á Fellsenda, og konu hans Guðrúnar, sem var meingetin, dóttir Gísla Eyjólfssonar frá Haga á Barðaströnd og Kristínar systur hans. Gísli eignaðist börn með tveimur systrum sínum, Kristínu og Þórdísi og flúðu þau öll í Skálholt á náðir Ögmundar Pálssonar biskups. Gísli Eyjólfsson komst úr landi og hlaut því enga refsingu og systur hans ekki heldur. Kristín giftist svo Gísla Jónssyni biskupi.
Gísli Guðbrandsson ólst upp í Skálholti og stundaði nám erlendis. Hann var skólameistari í tvö ár, 1583-1585, hjá Gísla stjúpafa sínum, en vígðist síðan prestur og fékk Hvamm í Dölum. Hann var tvígiftur. Fyrri kona hans var Ráðhildur Guðmundsdóttir en hin seinni Ragnhildur Egilsdóttir frá Geitaskarði og var hann seinni maður hennar.
Lögin úr söngleiknum Deleríum Búbónis
Lögin úr Deleríum Búbónis er 45-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1960. Á henni flytja leikarar úr Leikfélagi Reykjavíkur sex valin lög úr söngleiknum Deleríum búbónis eftir Jónas og Jón Múla Árnasyni. Leikararnir eru Kristín Anna Þórarinsdóttir, Steindór Hjörleifsson, Brynjólfur Jóhannesson, Karl Sigurðsson, Sigríður Hagalín, Árni Tryggvason, Nína Sveinsdóttir, Guðmundur Pálsson og Gísli Halldórsson. Leikstjóri var Lárus Pálsson. Hljómsveit Carl Billich leikur undir og Carl útsetti lögin. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslag: Ljósmynd tók Oddur Þorleifsson en Þorleifur Þorleifsson sá um hönnun, teikningu og leturgerð. Pressun: AS Nera í Osló. Prentun: ÞEGG.
Helena Eyjólfsdóttir syngur
Helena Eyjólfsdóttir syngur er 45-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1958. Á henni syngur Helena Eyjólfsdóttir fjögur lög með Neó tríóinu. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslag: Amatörverslunin ljósmyndastofa. Pressun: AS Nera í Osló.
Reykjavík Geothermal
thumb|right|300px| Hellisheiðarvirkjun. Margir af starfsmönnum RG unnu við uppbyggingu virkjunarinnar Reykjavik Geothermal ehf. (RG) er íslenskt fyrirtæki sem vinnur að rannsóknum og þróun jarðhitasvæða, einkum háhitasvæða til raforkuframleiðslu í þróunarlöndum. Fyrirtækið veitir veitir einnig ráðgjafarþjónustu í jarðhitanýtingu.
Fyrirtækið var stofnað árið 2008 af einstaklingum úr íslenskum jarðhitageiranum sem hafa mikla reynslu af jarðhitavísindum, verkfræði, fjármögnun og stjórnun jarðhitanýtingar, sem og smíði jarðvarmavirkjana.
Hjá fyrirtækinu vinna um 30 manns. Velta félagsins er um hálfur milljarður kr. á ári. Fyrirtækið er í eigu stjórnenda RG og enskra og bandarískra fjárfesta. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru á Íslandi en RG rekur skrifstofur í New York í Bandaríkjunum, Addis Ababa í Eþíópíu, í Dúbæ, Sameinuðu Arabísku furstadæmunum
Erasmus Villadtsson
Erasmus Villadtsson (um 1520 – 1591), einnig nefndur Willardsson og Vilhjálmsson, var jóskur maður af þýskum ættum sem settist að á Íslandi, var fyrst skólameistari í Skálholti og síðan prestur, seinast á Breiðabólstað í Fljótshlíð.
Faðir Erasmusar er sagður hafa heitið Villadt Símonsson og verið fæddur í Þýskalandi en móðir hans Elsa Jensdóttir. Hálfbróðir hans, Kristján Villadtsson, settist einnig að á Íslandi. Erasmus mun hafa komið til Íslands 1561 og orðið skólameistari í Skálholti. Því embætti gegndi hann til 1564 en varð þá prestur í Görðum á Álftanesi. Ári síðar giftist hann fyrri konu sinni, Helgu dóttur Gísla Jónssonar biskups, og varð prestur í Odda. Árið 1576 fékk hann svo Breiðabólstað í Fljótshlíð og var þar prestur til dauðadags.
Hann var í röð helstu klerka, var officialis og gegndi biskupsstörfum frá því að Gísli Jónsson lést þar til Oddur Einarsson tók við. Seinni kona hans var Þórunn Þórólfsdóttir. Hann átti fjölda barna með konum sínum og er frá honum mikil ætt.
Erasmus var góður söngmaður og hefur því oft verið haldið fram að hann hafi fyrstur manna flutt tvísöng til Íslands en það stenst ekki því til er handrit með íslenskum tvísöng frá 1473, auk þess sem talað er um tvísöng í Lárentíusar sögu Kálfssonar.
Trópídeild karla í knattspyrnu 1994
Árið 1994 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 83. skipti. ÍA vann sinn 15. titil. Styrktaraðili mótsins var Trópí.
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Markahæstu menn
Skoruð voru 267 mörk, eða 2,967 mörk að meðaltali í leik.
Úrslit deildarbikarsins
Markaskorarar: Rúnar Kristinsson '54, Einar Þór Daníelsson '73
Kristján Villadtsson
Kristján Villadtsson (d. 1600) eða Willardsson var jóskur maður af þýskum ættum sem settist að á Íslandi, var skólameistari í Skálholti og síðan prestur á Helgafelli og í Bjarnarhöfn.
Kristján var hálfbróðir séra Erasmusar Villadtssonar og er faðir þeirra sagður hafa heitir Villadt Símonsson og verið þýskur. Hann tók við skólameistarastarfi í Skálholti af Guðbrandi Þorlákssyni 1567 og var skólameistari til 1571 en tók þá prestvígslu og gerðist prestur á Helgafelli á Snæfellsnesi. Hann er sagður hafa verið mjög lærður, góður læknir og skrifaði lækningabók. Sjálfur var hann hins vegar ekki heilsuhraustur og hætti því prestsskap á Helgafelli 1592, flutti að Bjarnarhöfn og þjónaði kirkjunni þar.
Kristján er sagður hafa verið tvígiftur en ekki er vitað hverjar konur hans voru og börn hans eru sögð hafa verið „fátækt atkvæðalaust fólk“.
Diego Forlán
Diego Forlán (fæddur 19. maí 1979) er úrúgvæskur fyrrum knattspyrnumaður. Forlan spilaði víða. Tímabilið 2002–03 vann hann ensku deildina með Manchester United og FA Cup 2003–04. Hann varð markahæstur í La Liga með Atletico Madrid og vann evrópudeildina með liðinu. Forlan lagði skóna á hilluna árið 2019 eftir að hafa spilað í Asíu. Á HM 2010 var hann markahæstur. Hann spilaði 112 leiki og skoraði 36 mörk með landsliðinu.
Ammoníos Sakkas
Ammoníos Sakkas (3. öld) var forngrískur heimspekingur frá Alexandría. Hann var kennari Plótínosar og er stundum talinn vera upphafsmaður nýplatonismans. Allt sem vitað er um ævi hans og kenningar er komið út broti eftir Porfyríos sem Evsebíos og Híerónýmus vitna í.