cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pikriksýra
Pikriksýra er fyrst nefnd í riti eftir Johann Rudolph Glauber frá árinu 1742. Árið 1873 sýndi Hermann Sprengel fram á að pikriksýru mætti nota sem sprengiefni og árið 1894 var þróuð í Rússlandi aðferð til að búa til sprengikúlur. Skömmu seinna var pikriksýra orðin aðalsprengjuefni hervelda heimsins. Hins vegar kom í ljós að mjög hættulegt var að nota pikriksýru og það kom sérstaklega fram í Sprengingunni miklu í Halifax 6. desember 1917 þegar skip hlaðið sprengiefni, þar með talið miklu af pikriksýru, sprakk í loft upp.
Dúnlind
Dúnlind (fræðiheiti: Tilia tuan ) er tré af stokkrósaætt. Útbreiðsla er í Kína og Víetnam.
Hatsepsút
Hatsepsút (hætˈʃɛpsʊt; ; nafnið merkir Fremst aðalskvenna; 1507 f.Kr. – 1458 f.Kr.) var fimmti faraó átjándu konungsættar Egyptalands. Hún er önnur konan sem vitað er til að hafi gegnt embætti faraós, á eftir Sobekneferu. Hugsanlegt er að ýmsar aðrar konur hafi einnig ríkt sem faraóar eða ríkisstjórar á undan Hatsepsút, jafnvel um 1600 árum áður. Hatsepsút varð faraó Egyptalands árið 1478 f.Kr. Opinberlega réð hún ásamt Tútmósis 3. sem hafði verið krýndur faraó árið áður, þá tveggja ára gamall. Hatsepsút var aðaleiginkona Tútmósis 2., föður Tútmósiss 3. Hún er oft talin meðal bestu faraóa Egyptalands og ríkti lengur en nokkur önnur innfædd kona. Samkvæmt Egyptalandsfræðingnum James Henry Breasted er hún „fyrsta stórkvendi heimssögunnar sem við höfum upplýsingar um.“
Evrópska ráðið
thumb|right|Merki evrópska ráðsins. Evrópska ráðið einnig nefnt leiðtogaráðið tekur allar helstu ákvarðanir innan Evrópusambandsins (ESB) og mótar stefnu ESB. Ráðið er samráðsvettvangur þjóðarleiðtoga aðildarríkjanna. Ráðið kemur saman tvisvar á ári á leiðtogafundi þar sem rædd öll helstu málefni og tekin er lokaafstöðu til fyrirliggjandi mála. Til ársins 2009 var forseti hverju sinni þjóðarleiðtogi þess aðildarríkis sem fór með formennsku í ráðherraráðinu. Með Lissabon-sáttmálanum árið 2009 varð forsetaembætti evrópska ráðsins þess í stað að föstu embætti sem meðlimir ráðsins kjósa í tveggja og hálfs árs kjörtímabil. Forsetanum er leyft að sitja tvö kjörtímabil, alls fimm ár. Núverandi forseti evrópska ráðsins, kjörinn árið 2019, er Charles Michel.
Meðal hlutverka leiðtogaráðsins er að velja forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og bankastjóra Seðlabanka Evrópu.
Haugahellir
Haugahellir er íslenskur hellir á Hauga.
Samræktun
thumb|right|Dæmi um samræktun: flauelsblómin verja gulræturnar fyrir þráðormum og flugum. Samræktun er í garðyrkju sú aðferð að rækta ólíkar tegundir jurta saman þannig að þær njóti góðs hver af annarri. Samræktun er notuð til að auka upptöku næringarefna, veita skjól og skugga, fæla meindýr og laða að væn dýr. Tilgangurinn með samræktun getur verið að auka framleiðni og minnka þörf fyrir áburð og skordýraeitur.
Ögmundur Pálsson
Ögmundur var sonur Páls Guðmundssonar og Margrétar Ögmundsdóttur, sem bjuggu „fyrir vestan“, eins og segir í heimildum. Móðir hans var dóttir Ögmundar, sonar Eyjólfs mókolls Halldórssonar í Haukadal í Dýrafirði. Hálfbróðir Ögmundar var Eyjólfur mókollur Magnússon, faðír Magnúsar Eyjólfssonar Skálholtsbiskups og Ingibjargar, móður Eyjólfs mókolls Gíslasonar í Haga á Barðaströnd.
Samræktun
Dæmi um samræktun eru systurnar þrjár; maís, klifurbaun og kúrbítur, sem frumbyggjar Ameríku hafa ræktað saman um aldaraðir. Maísinn gefur skugga og styður baunagrasið sem klifrar upp langan stilkinn, baunagrasið bindur köfnunarefni í jarðveginum sem hinar jurtirnar nýta sér, og kúrbíturinn ver jarðveginn og heldur frá ýmsum meindýrum með broddhárum á blöðunum. Saman gefa tegundirnar þrjár uppskeru sem er næringarrík fyrir manninn.
Ögmundur Pálsson
Ögmundur stundaði nám í Englandi og á Niðurlöndum. Hann varð prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð og prófastur í Rangárþingi 1504 og hélt þeim embættum til 1515 er hann varð ábóti í Viðey. Hann var jafnframt skipherra á Þorlákssúðinni, skipi Skálholtsstaðar. Þegar Árni Snæbjarnarson ábóti í Viðey dó 1515 varð Ögmundur ábóti þar. Þau fjögur ár sem hann gegndi ábótastarfinu auðgaði hann klaustrið að jörðum; hann keypti jarðir, fékk klaustrinu dæmdar jarðeignir og gerði einnig próventusamninga sem færðu því jarðir og aðrar eignir.
Árið 1518 bar það til í Viðey að Erlendur Þorvarðarson frá Strönd í Selvogi, sveinn og systursonur Stefáns Jónssonar biskups, vó mág sinn, Orm Einarsson í Saurbæ á Kjalarnesi, en þeir höfðu átt í deilum um heimanmund Ragnheiðar konu Orms, systur Erlendar. Talið er að þessi atburður hafi átt þátt í að Ögmundur varð biskup; Stefán hafi viljað friðmælast fyrir hönd systursonar síns og fengið stuðning Ögmundar gegn því að styðja hann sem eftirmann sinn. Stefán dó snemma um veturinn og var Ögmundur kjörinn biskupsefni snemma árs 1519. Eftirmaður hans í ábótaembættinu var Helgi Jónsson, prestur í Hvammi í Norðurárdal.
Ögmundur fór utan 1520 til að fá biskupvígslu en var ekki vígður fyrr en 1521 í Niðarósi. Kom hann svo aftur heim 1522. Hann var hirðstjóri yfir Skálholtsbiskupsdæmi og rak bú að Krossi um skeið.
Ögmundur lét af biskupsembætti 1540 nema að nafninu til, þá líklega kominn á áttræðisaldur, eftir að hafa sjálfur valið Gissur Einarsson sem eftirmann sinn. Hann fluttist þá að Haukadal í Biskupstungum og átti þar heima síðan. Christoffer Huitfeldt, sendimaður Danakonungs, handtók Ögmund á heimili Ásdísar systur hans á Hjalla í Ölfusi 2. júní 1541. Sendimenn Christoffers tóku biskup, sem þá var orðinn blindur, og báru hann út fáklæddan. Hétu þeir honum frelsi ef hann léti af hendi allar eigur sínar, þar á meðal 50 jarðir og offjár í silfri og ýmsum gersemum. Er hann hafði samþykkt þetta, svikust þeir um að láta hann lausan, en hirtu eigur hans og fluttu hann nauðugan út á skip. Hann var fluttur áleiðis til Danmerkur, en andaðist á leiðinni.
Búi
Búi er íslenskt karlmannsnafn.
Bensósýra
Bensósýra er lífræn sýra C7H6O2 (eða C6H5COOH) sem notað er til að rotverja matvæli. Bensósýra hefur E númerin E210, E211, E212 og E213.
Varmadæla
Varmadæla er búnaður sem notar vinnu til þess að taka til sín varma við lág hitastig og skila honum frá sér við hærri hitastig. Yfirleitt er tekinn varmi frá náttúrunni (t.d. volgu vatni, lofti, jarðvegi eða sjó) og skilað til upphitunar húsa en einnig er varminn nýttur í margskonar iðnaði. Einnig er hægt er að taka glatvarma frá vélum, t.d. kælivélum frystihúsa.
Hugtakið „varmadæla“ er notað til að lýsa hvoru tveggja tæki sem notað er til hitunar eða kælingar. Venjulega er þó með varmadælu átt við tæki sem hitar en kælivél er tæknilega sambærilegur búnaður sem kælir eða frystir. Ísskápur er dæmigerð kælivarmadæla. Á Íslandi er notkun varmadæla til upphitunar ekki algeng, en ástæðurnar eru hár stofnkostnaður varmadælu og lágt raforkuverð til húshitunar (oft niðurgreitt). Varmadælur eru hins vegar algengari víða erlendis, sérstaklega í Bandaríkjunum, Sviss, Svíþjóð og Þýskalandi. Nánast allar nýbyggingar í Svíþjóð eru til að mynda útbúnar varmadælum. Í Bandaríkjunum eru þær yfirleitt notaðar til kælingar en til upphitunar á Norðurlöndunum.
Saga
Upphaf nútíma varmadæla og kælivéla má rekja til vísindagreinar sem William nokkur Thomson (1824-1907) ritaði árið 1852. Grein þessi bar titilinn „On the economy of the heating or cooling of buildings by means of currents of air“. Orkuferli varmadælu hafði áður verið skilgreint í tengslum við 2. lögmál varmafræðinnar, en það var franski vísindamaðurinn Sadi Carnot (1786-1832) sem það gerði og er ferlið kennt við hann, Carnot ferli. Útbreiðsla varmadæla náði ekki neinu marki fyrr en á seinni hluta 20. aldar, en kælivélar hafa hins vegar verið notaðar frá því fyrir aldamótin 1900. Lágt orkuverð og kostnaður við varmadælubúnað stóð útbreiðslu varmadæla fyrir þrifum. Olíukreppan svokallaða á áttunda áratug 20. aldar og aukin umhverfisvitund áttu þátt í að áhugi manna á varmadælum jókst.
Virkni varmadæla
Varmaskiptarnir tveir eru kallaðir eimir og eimsvali. Í eiminum eiga varmaskipti sér stað við uppgufun en í eimsvalanum eiga þau sér stað við þéttingu gass í vökva. Þjappan gegnir því hlutverki að þjappa saman gasi, en við það eykst þrýstingur þess og hitastig þess hækkar. Þenslulokinn gegnir því hlutverki fyrst og fremst að minnka þrýsting og lækka hitastig vinnslumiðils og ná þannig vinnsluþrýstingi eimis. Þjappan og þenslulokinn sjá um að viðhalda hringrás í kerfinu.
Raforku þarf til að starfrækja allan þann búnað sem tilheyrir varmadælu. Í flestum tilfellum getur þurft að koma varmamiðli að eimi varmadælunnar og krefst það þá orku til viðbótar. Orkuhagkvæmni varmadælu ræðst því af nýtni búnaðar dælunnar, en einnig helstu lögmálum varmafræðinnar. Glögglega má sjá að ef nýtni vélbúnaðar er slök og litlum varma má ná úr vinnslumiðli, verður orkuhagkvæmnin frekar lítil í samræmi við það. Á móti kemur að samanburður við hefðbundna rafhitun er varmadælu í hag, þar sem sömu varmaorku má ná með mun minni raforkunotkun.
Aflstuðull varmadælu
Ef Qk [kW] er varmi sem varmadæla framleiðir og Pr [kW] er rafaflið sem notað er, þá er aflstuðull varmadælunnar (e. COP – Coefficient of Performance) :
e=Q_k/P_r Ársvarmastuðull varmadælu (e. SPF – Seasonal Performance Factor) er fundinn á sambærilegan hátt út frá hlutfalli heildarvarmaorku og –raforku á ársgrundvelli. Ársvarmastuðull er ein af forsendum arðsemisútreikninga varmadælu.
Vinnslumiðlar
Vinnslumiðlar sem notaðir eru í varmadælum eru margir og fjölbreyttir að gerð, en sífellt eru nýjar tegundir vinnslumiðla að bætast við. Val á vinnslumiðli byggir á því að nýting varmans sé eins hagkvæm og við verður komið. Ýmislegt fleira ræður þó einnig valinu, til að mynda vinnsluþrýstingur, stöðugleiki, hvarfgirni við olíu og málma, eituráhrif, gróðurhúsaáhrif og eldfimi. Mikilvægt er einnig að auðvelt sé að greina leka vinnslumiðils.
Áður fyrr voru svokölluð klórflúorefni (oft nefnd freonefni, CFC) notuð sem vinnslumiðlar, en þar sem þau eru talin hafa skaðleg áhrif á ósónlag jarðar, hefur verið horfið frá notkun þeirra. Dæmi um slíkt ósoneyðandi efni er R-22 eða CHClF2. Vetnisflúorkolefni (HFC), einnig kölluð f-gös, tóku við og eru án klórs en til þess efnaflokks tilheyra t.d. R-134a, R-143a, R-404A og R-407C. Með auknum áherslum á umhverfismál er nú reynt að skipta út öllum f-gösum, þá ýmist með náttúrulegum miðlum á borð við ammóníak og koltvísýring en einnig með nýjustu gerð vinnslumiðla (4. kynslóð) sem kallast ólefín efni (HFO). Ólefín efnin hafa tvítengt kolefnistengi og þannig er ísogsrófi þeirra hliðrað frá innrauða sviðinu, þ.a. þau verða skaðlaus gróðurhúsagös en halda góðum eiginleikum í vélbúnaði.
Það hitastig sem óskað er eftir að fá úr tiltekinni varmadælu til húshitunar, hefur þó nokkuð að segja um hvaða vinnslumiðill notaður er. Áður en HFC miðlar tóku við af R-22, var sá síðarnefndi notaður í flestum tilfellum þegar óskahitastig var ekki hærra en 55 °C. Vilji menn fá hærra hitastig en 60 °C, er algengast að R-134a sé sá vinnslumiðill sem notaður er (HFC efni), en einnig má nefna própan (náttúrulegt efni). Með própani má ná vatnshita upp á um 65 °C, en það getur hentað ágætlega fyrir vatnsofnakerfi. Kotvísýringsvarmadælur (CO2) geta skilað frá sér enn hærri hita, oft 90 °C sé þess óskað, og skila varmanum í vatn.
Gerðir varmadæla
Flokka má gerðir varmadæla eftir því hver fasi varmauppsrettunnar er, sem varmadælan nýtir sér, og í hvaða fasa varmafrástreymið frá dælunni er.
Berg/loft varmadæla
Berg/loft varmadæla nýtir bergvarma og skilar frá sér heitu eða köldu lofti.
Ísogs- og ásogsvarmadælur
Ísogs- og ásogsvarmadælur hafa þá sérstöðu að vera keyrðar svo að segja eingöngu á varmaorku í stað raforku. Þessar tvær gerðir varmadæla eru stundum nefndar efnavarmadælur, þar sem uppgufun og upplausn vinnslumiðils stjórnast af eiginleikum efna og efnunum sjálfum. Vinnsluferli þeirra, sem er ólíkt hefðbundnu varmadæluferli, lýsir sér þannig að vökvalausn eða fast efni dregur í sig gufu við lágan þrýsting og sleppir henni við háan þrýsting. Gufan er losuð úr lausninni eða fasta efninu með varma, yfirleitt frá gasloga.
Loft/loft varmadæla
Loft/loft varmadæla nýtir varmalind sem er í loftfasa og skilar frá sér heitu eða köldu lofti. Yfirleitt er hægt að snúa við flæði vinnslumiðilsins þannig að varmadælan geti ýmist kælt eða hitað. Þetta er ódýrasta útfærsla varmadæla og selst þessi gerð vel í löndum nálægt miðbaug, en síður í löndum þar sem meiri þörf er á upphitun en kælingu. Árið 2005 var þessi gerð algengust allra varmadæla á heimsmarkaði.
Vatn/loft varmadæla
Vatn/loft varmadæla nýtir varma úr vatni og skilar frá sér heitu eða köldu lofti.
Vatn/vatn varmadæla
Vatn/vatn varmadæla virkar þannig að varmalindin getur verið volgra allt niður í 4°C eða laug og eftir að varmaskipti hafa átt sér stað, skilar dælan frá sér heitu vatni. Heita vatnið má svo nýta t.d. til húshitunar, en vatnshitinn frá hefðbundnum varmadælum er reyndar yfirleitt ekki hærri en 55°C en á móti kemur að bakrás er um 47°C þannig að kerfið keyrir á mun meiri hraða og með lágt delta T.
Upphitun húsnæðis hér á landi með varmadælum, hefur í flestum tilfellum verið með vatn/vatn varmadælum. Erlendis hafa hins vegar loft/loft varmadælur verið algengastar og þá gjarnan útbúnar þannig að þær geti bæði dælt frá sér köldu og heitu lofti.
Vatn/vatn varmadæla notar minnstu raforku á framleiddan varma allra varmadæla.
Þegar borhola er nýtt sem varmalind eru oftast þrjár leiðir til þess að nýta varmann í vatninu í holunni :
Helstu vandkvæði við notkun vatn/vatn varmadælu eru hættur á stíflum og tæringum í leiðslum og dælum. Líkur á slíkum vandræðum eru mestar þegar vatn í varmalind er salt, t.d. sjór, en ráðlagt er í slíkum tilfellum að varmaskiptar séu úr títan málmi eða ryðfríu stáli.
Varmalindir
Dæmi um varmalindir sem hægt er að nýta með varmadælum eru sjór, vötn og dragár, grunnvatn, útiloft, jarðvarmi og jafnvel vatn úr iðnaðarfrárennsli og skólpvatn.
Jarðvarmi
Varmauppsprettur sem upprunnar eru frá jarðvarma og nota má sem varmalind varmadælu eru lindir, volgrur, laugar og þess háttar. Hentugast er að hitastig varmalindarinnar sé á bilinu 4-20 °C því ef hitinn er hærri má einfaldlega nýta hann beint til dæmis til gólfhitunar.
Ná má varma úr þurru bergi með því að leggja slöngur með frostlagarblöndu í 100-200 m djúpar borholur. Varminn úr berginu hitar þá blönduna og hún kemur heitari upp en hún fór niður í holuna. Kosturinn við að nýta slíka varmalind er að hiti er stöðugur yfir árið og býður því upp á jafnan rekstur varmadælu.
Sjór
Sjávarhiti við Ísland er hæstur við Suður- og Vesturland. Á vetrum getur sjávarhiti verið í kringum 5 °C við Vestmannaeyjar, svo dæmi sé tekið, en úti fyrir Vestfjörðum, Norður- og Austurlandi getur hitastig sjávar verið einungis í kringum 1 °C. Á sumrin munar minna á sjávarhita og er hann þá á bilinu 10-12 °C umhverfis landið. Sjórinn við Suður- og Vesturland getur því hentað ágætlega sem varmalind fyrir varmadælur.
Hægt er að ná varmanum úr sjónum í raun á tvenns konar hátt. Annað hvort er sjórinn tekinn beint inn í eimi varmadælunnar eða varmaskiptir notaður. Sjór er mjög tærandi og hætta getur verið á því að hann blandist kælimiðli. Því getur verið varasamt að taka hann beint inn í eiminn. Þegar varmaskiptir er notaður, hitar sjórinn frostlagarblöndu í hringrás eimis og varmaskiptis. Hafa þarf í huga að reikna út rétta lengd á lögnum sem liggja út í sjó til þess að verða ekki fyrir hitatapi sem getur myndast ef lagnir eru of stuttar. Ennfremur geta varmaskiptar verið dýr búnaður sem þarfnast reglulegs viðhalds og hentar sá búnaður því frekar stórum varmadælum 300kW +.
Möguleiki á að nýta sjó sem varmalind fyrir minni varmadælukerfi, felst í því að leggja plastslöngur út í sjóinn og dæla kælimiðli varmadælunnar um þær. Þannig tekur kælimiðillinn í sig varma frá sjónum á leið sinni um slöngurnar og kemur til baka við hærra hitastig. Dæmi um þetta er Thermia Robust 35kW varmadæla í Björgunarsveitarhúsinu á Rifi og liggja þar í höfninni 1200m af lögnum þar sem frostlögur hringrásar til þess að sækja varma í sjó. Orkusparnaður er töluvert meiri en lagt var upp með.
Útiloft
Þrátt fyrir að útiloft sé algengasta varmalind sem notuð er fyrir varmadælur, hentar það ekkert sérstaklega vel sem varmagjafi. Ókostir útilofts eru t.d. að þegar varmaþörf er mest er útiloftið auðvitað kaldast en afköst varmadælu minnka almennt um 4% fyrir hverja gráðu í hitastigslækkun varmalindar. Hrímmyndun á eimi getur einnig verið vandamál þegar hitastig nálgast frostmark. Helstu kostir við útiloft sem varmalind er aftur á móti hversu aðgengilegt það er og að mögulegt er að nota loft/loft varmadælur á sumrin til kælingar.
Varmadælur á Íslandi
Elsta varmadæla landsins er líklega sú sem notuð var til þess að hita rafal í Búrfellsvirkjun árið 1969. Mesta reynsla af rekstri varmadæla er enn sem komið er hjá Norðurorku á Akureyri, en nánar er fjallað um það hér að neðan. Fram til ársins 2005 höfðu flestar varmadælur sem notaðar hafa verið á Íslandi verið af vatn/vatn gerð. Eitt skemmtilegt dæmi um notkun varmadæla hérlendis, er að í Smáralind er varmi frá eimsvala kælivélar nýttur með varmadælu til þess að hita upp loft í loftræsikerfum.
1983 var sett upp jarðvarmadæla sem nýtir rennandi vatn á Hofstöðum í Mývatnssveit og virkaði hún mjög vel þar en mikið hafði verið lagt í að finna heitt vatn sem ekki fannst. Varmadælan var að gerðinni Thermia Duo og gekk hún flott fram til ársins 2011 þegar henni var skipt út fyrir nýja varmadælu.
Notkun varmadæla hefur aukist verulega frá 2014 er kom stórt stökk í sölu þeirra. Varmadælur verða sífellt vinsælli á köldum svæðum og margir sem eru að byggja huga strax að því hvernig hægt sé að koma varmadælu fyrir á meðan eigendur eldri húsa huga að því hvernig hægt er að skipta út rafmagnshitara fyrir varmadælu.
Varmadælur Norðurorku
Í apríl árið 1984 var tekin í notkun varmadæla af Sabroe gerð hjá Norðurorku á Akureyri, sem þá hét Hitaveita Akureyrar. Varmadælan var kerfi tveggja raðtengdra varmadæla sem skilaði samtals 2,6 MWt. Notaður var vinnslumiðill af freon gerð, en í dag er notkun slíkra miðla óheimil vegna umhverfisáhrifa. Varmi úr 40 °C heitu bakrennslisvatni frá veitunni og reyndar einnig að hluta úr kælivatni mótoranna, var nýttur til þess að hita 62 °C heitt vatn úr borholu í Glerárdal í 78 °C. Kaup þessarar varmadælu voru talin hafa verið réttmæt og skilaði hún fyrirtækinu hagnaði þegar upp var staðið. Hún var rekin í 14 ár og var þá skipt út fyrir nýja varmadælu.
Líkt og eldri varmadælan var sú nýja, sem tekin var í gagnið í febrúar 1998, samsett úr tveimur raðtengdum varmadælum. Varmaafköst þessarar varmadælu eru að hámarki um 4 MWt og er vinnslumiðillinn ammóníak. Bakrennslisvatn við 27 °C er leitt inn á varmadæluna á tvískiptan hátt. Því er annars vegar skipt inn á eimi, þar sem varmi er tekinn úr vatninu og það kælt niður í 5 °C. Restin fer inn á eimsvala þar sem 27 °C heitt vatnið er hitað í 52 °C. Vatnið sem kælt er, hitnar að nýju í 95 °C við niðurdælingu í jarðhitakerfið á Laugalandi.
Varmadælur í Vestmannaeyjum
Stærstu varmadælur á Íslandi eru í eigu HS Veitna í Vestmannaeyjum, samtals 10 MW, gangsettar á árinu 2018. Í Vestmannaeyjum var lengi leitað að jarðhitavatni og um árabil nýttu heimamenn varma úr fersku hrauni (hraunaveitunni) og síðar sorpbrennslu í bland við hefðbundna rafhitun inn á lokað dreifikerfi. Rafhitunin gekk vel og er enn notuð með varmadælunum, en verðlagning þeirrar ótryggu orku sem fer til ketilsins hefur farið hækkandi auk þess sem skerðing þeirrar raforku var orðin óbærilega tíð og kallaði á dýra og mengandi olíunotkun. Sjórinn er stærsta auðlind Eyjamanna og hugmyndir um nýtingu sjávar til varmadæla kviknuðu. Aðstæður eru afar góðar; segja mætti að eyjurnar séu á stultum og sjór renni í gegnum þær, enda fæst allt drykkjarvatn frá landi, úr ferskum lindum Eyjafjalla. Sjórinn hreinsast þegar hann rennur undir Heimaey og lítið þarf að sía hann úr þeim fjórum borholum sem boraðar voru utan við sjóvarmadælustöðina. Þessi sjór er einnig sá hlýjasti við Íslandsstrendur og fer vart undir 6°C. Þegar sjórinn er kældur í varmadælunum nýtist hann einnig við fiskvinnslu. Í varmadælustöðinni eru nú fjórar skrúfuþjöppusamstæður, hver með tvær samskonar ammóníak skrúfuþjöppur en sameiginlegan eimi, eimsvala og hagkvæmi (economiser). Hver samstæða er 2,5 MW og getur skilað allt að 77°C heitu vatni inn á dreifiveituna. Aflstuðull (COP) er um 3 þegar sjórinn er kaldastur en vex að vori. Ársvarmastuðull hefur ekki verið metinn þegar þetta er ritað, en hann þyrfti helst að meta með hliðsjón af allri raforkunotkun til varmadælustöðvar, t.d. að sjódælingu meðtaldri (yfir 500 L/s) og nýtingu kælds sjávar. Framleiðandi varmadælanna er Sabroe/JCI, útfærðar í samstarfi við Varmalausnir ehf.
Ormheiður
Ormheiður er íslenskt kvenmannsnafn.
Grjótagjá
thumb|Baðstaður Grótagjáar að sumri til. thumbnail Grjótagjá er lítill hellir við Mývatn, en inni í hellinum er lághitavatn. Grjótagjá var vinsæll baðstaður á áttunda áratuginum þar til vatnið hitnaði það mikið að ekki var hægt að baða sig þar. Grótagjá opnaði þó aftur árið 2004 þegar hitastig vatnsins lækkaði aftur.
Baðstaðurinn varð fyrst þekktur þegar að enskir stúdentar fundu op í gjánni þar sem hægt var að baða sig, árið 1938. Baðstaðurinn hefur þó tekið í sig hitabreytingar við gos í nærliggjandi gosstöð, Kröflu. Árið 1975-1980 voru þrenn eldgos í Kröflu. Á sama tímabili hækkaði hitastig vatnsins upp í 60 gráður, en Grótagjá situr á sprungubelti, á milli fleka Ameríku og Evrópu. Grótagjá opnaði síðar, árið 2004 aftur sem baðstaður.
Í tengslum við fyrirhugaða Bjarnarflagvirkjun var magn joðíðs á baðstöðum Grótagjár mælt. Sú mæling sýndi að í október til desember mánuði fjórfaldast joðíð magn í vatninu. Í sömu rannsókn sést að vatnið var langan tíma að kólna frá eldgosunum frá Kötlu, og hitastig vatnsins fór ekki niður fyrir 45 gráður fyrr en á miðju ári 1992 á baðstað kvenna, og á árinu 1998 gerðist hið sama á baðstað karla.
Green Day
thumb|Green Day 2017. Green Day er bandarísk popppönk-/rokkhljómsveit sem stofnuð var í Kaliforníu árið 1987. Sveitin braust fram á sjónarsviðið með þriðju plötu sinni Dookie, árið 1994.
Skunk Anansie
thumb|Skunk Anansie árið 2011. Skunk Anansie er bresk rokkhljómsveit sem hefur starfað með hléum síðan 1994. Hljómsveitin hefur gefið út sex breiðskífur og spilað á Íslandi. Skunk Anansie var valin besta tónleikasveitin og besta sveitin á MTV verðlaununum árið 1997. Nafnið kemur frá þjóðsögu frá Gana um kóngurlóamanninn Anansi. Þegar sveitin tók sér hlé frá 2004-2009 gaf söngkonan Skin út sólóskífur.
Latíum
thumb|right|Merki Latíum Latíum (ítalska Lazio) er hérað á Mið-Ítalíu sem markast af Toskana og Úmbríu í norðri, Abrútsi í austri, Mólíse í suðaustri og Kampaníu í suðri. Í vestri á héraðið mikla strandlengju við Tyrrenahafið. Höfuðstaður héraðsins er höfuðborgin Róm. Héraðið dregur nafn sitt af ættbálki Latverja sem voru forverar hinna fornu Rómverja.
Íþróttafélagið S.S. Lazio dregur nafn sitt af nafni héraðsins.
Sýslur og borgir
thumb|right|Kort sem sýnir Latíum.
Helstu borgir héraðsins eru:
Ráðherraráð Evrópusambandsins
thumb|right|Eitt af fundarherbergjum ráðherraráðsins Ráð Evrópusambandsins, betur þekkt sem ráðherraráð Evrópusambandsins, er ein af höfuðstofnunum Evrópusambandsins (ESB). Það samanstendur af mörgum undirráðum sem sem fjalla hvert um sitt málefni og eru setin af viðkomandi ráðherrum allra aðildarríkjanna. Aðildarríki ESB eru 27 í dag. Til dæmis sitja allir 27 landbúnaðarráðherrarnir í landbúnaðarráðinu og allir 27 menningarmálaráðherrarnir í menningarmálaráðinu. Í dag starfa tíu mismunandi ráðherraráð.
Enginn forseti er í ráðherraráðinu heldur gengur forsæti ráðs Evrópusambandsins á milli aðildarríkja með sex mánaða millibili, það ríki sem hefur forsæti hverju sinni hefur dagskrárvald. Undantekningin frá þessu er á sviði utanríkismála þar sem nýtt embætti utanríkismálastjóra Evrópusambandsins hefur forsæti. Ritari Ráðs Evrópusambandsins er Frakkinn Thérèse Blanchet.
Ráðherraráðið getur átt frumkvæði að lagasetningu á ákveðnum málefnasviðum. Í þeim tilvikum eru lög sett með tvöföldum auknum meirihluta. Til þess að tillaga nái fram að ganga þarf samþykki 55% aðildarríkja sem telja til sín að minnsta kosti 65% íbúa Evrópusambandsins. Minnihluti getur stöðvað framgang þessara mála ef ríkin í honum telja til sín yfir 35% af íbúafjölda sambandsins. Í flestum tilvikum deilir ráðherraráðið þó löggjafarvaldinu með Evrópuþinginu. Ráðherraráðið hefur lengi legið undir ámæli fyrir ógagnsæi og árið 1995 dæmdi Evrópudómstóllinn breska blaðinu Guardian í hag í máli gegn ráðherraráðinu fyrir að veita ekki nægar upplýsingar.
Forsæti í ráðinu
Aðildarríkin skiptast á að fara með forsæti í ráðinu, sex mánuði í senn. Þá er talað um að ákveðið ríki hafi forsæti í ráðinu. Svíþjóð fer með forsætið á fyrri helmingi ársins 2023. Á komandi árum verður röðin eftirfarandi:
Arnar Jónsson
Arnar Jónsson (f. 21. janúar 1943 á Akureyri) er best þekktur sem íslenskur leikari á sviði, í ýmsum kvikmyndum og í útvarpsleikritum. Hann er einnig leikstjóri og í stjórn golfklúbbsins Odds. Arnar er giftur Þórhildi Þorleifsdóttur.
Leiklistarferill
Arnar er nú á samningi hjá Þjóðleikhúsinu. Hann hefur leikið í aðalhlutverki oftast allra íslenskra leikara á sviði, yfir 150 hlutverk og af því meira en 60 aðalhlutverk.
Ormhildur
Ormhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Snorri Páll Jónsson Úlfhildarson
Snorri Páll Jónsson Úlfhildarson (f. 1987) er íslenskur aktívisti og listamaður. Hann hefur samið og flutt tónlist, meðal annars með hljómsveitinni Alræði öreiganna og skrifað greinar og pistla fyrir Reykjavík Grapevine, Stundina og Nature.is
Listamaður
Snorri hefur haldið sýningar í Ekkisens húsinu á Bergstaðastræti 26B. Sýningarnar hans þar heita „Sakminjasafnið“, „HÁVAÐI II“ og „HÁVAÐI III“. Hann stóð fyrir halarófu verka ásamt Steinunni Gunnlaugsdóttur árið 2014 sem nefndist „Ef til vill sek“. Meðal verka þar var myndbandsverkið „Maður bíður“, útgáfa ljóðabókar sem nefnist „Lengist í taumnum“ og stofnun Máf/vavinafélagsins.
Aktivisti
Snorri var talsmaður samtakanna Saving Iceland og hefur skrifað greinar gegn stóriðju, tekið þátt í mótmælum gegn Kárahnjúkavirkjun og annarri stóriðju.
Snorri er einn af svokölluðum Nímenningum. Hann var handtekinn og ákærður ásamt átta öðrum fyrir árás á Alþingi þann 8. Desember 2008 þegar hann komst inn á palla Alþingis og hrópaði orðin:"„Þetta hús þjónar ekki tilgangi sínum, drullið ykkur út.'"Snorri var sýknaður ásamt hinum átta þann 16. febrúar 2011.
Snorri var handtekinn og ákærður fyrir að hrækja á lögreglubíl og lögreglumann 21. maí 2009 en var sýknaður í málinu. Snorri höfðaði skaðabótamál á hendur ríkinu fyrir þessar tvær handtökur og fór fram á að íslenska ríkið greiddi honum 5 milljónir króna í skaðabætur. Málið endaði með sátt og fékk Snorri 300 þúsund krónur í skaðabætur fyrir seinni handtökuna.
Karlsbrúin (Prag)
thumb|Karlsbrúin yfir Moldá. Horft til gömlu borgarinnar (Stáre Město) frá hverfinu Malá Strana. Karlsbrúin er einkennisbygging borgarinnar í Prag í Tékklandi. Hún er elsta nústandandi brú yfir fljótið Moldá og ein elsta steinbrú Evrópu. Brúin tengir miðborgina við kastalahæðina (Hradžin) og er gífurlega vinsæl meðal ferðamanna.
Fyrirrennarar
Fyrstu heimildir um brú á þessum stað eru frá 10. öld og er þá um trébrú að ræða. Hún eyðilagðist í flóði 1157 eða 58. Fyrsta steinbrúin var smíðuð á staðnum milli 1158 og 1170 og hét Júdítbrúin (Juditin most). Brúin skartaði turnum við sitthvort endann. En 1342 skemmdist hún í miklu flóði, ásamt öðrum turninum (austurturninum). Allt sem eftir stóð var vesturturninn og örfáir brúarsporðar í Moldá.
Nýsmíði
Verkframkvæmdir nýju brúarinnar hófust 9. júní 1357. Það var Karl IV keisari (og konungur Bæheims) sem lagði fyrsta steininn kl. 5:31. Þegar dags- og tímasetningin eru tölusett kemur út 1-3-5-7-9-7-5-3-1. Óvíst er hver arkítekt brúarinnar var en framkvæmdum stjórnaði Þjóðverjinn Peter Parler. Fyrirmyndin var steinbrúin í Regensburg í Bæjaralandi. Karlsbrúin var 516 m löng og 10 m breið. Yfir ána voru settir 16 steinbogar. Nýr turn var reistur á austurbakkanum, en báðir turnar voru með hliði sem vegfarendur urðu að fara í gegnum. Framkvæmdum lauk 1402 og hlaut brúin heitið Steinbrúin (Kamenný most) eða Pragbrúin (Pražský most). Brúin var gríðarlega mikil samgöngubót fyrir Prag, enda var Pragbrúin eina brúin yfir Moldá. Varðliðar voru settir hvor við sinn endann (Krossherrar með rauðu stjörnuna) sem stjórnuðu umferð um brúna.
Skemmdir og breytingar
thumb|Flóðið mikla 1872 sem eyðilagði hluta brúarinnar Fyrstu skemmdir á brúnni urðu 1432 af völdum flóða. Meðan 30 ára stríðið geysaði á 17. öld tóku Svíar vestari brúarendann. Miklir bardagar urðu á brúnni sjálfri er þeir reyndu að komast yfir á austurbakkann. Þessu fylgdu miklar skemmdir. Mestu breytingar sem gerðar voru á brúnni fóru fram um aldamótin 1700. Þá voru 30 stórar styttur reistar á brúnni, 15 hvorum megin við handriðið. 1870 fóru formleg nafnskipti fram en framvegis hét hún Karlsbrúin (Karlův most) eftir Karl IV keisara. 1872/74 skemmdust fimm brúarsporðar vegna íss í Moldá. 1883 var byrjað að hleypa strætisvagni dreginn af hestum yfir brúna. 1890 rákust trjádrumbar í flóði á brúarsporða og eyðilögðu þá. Þrjú gólf hrundu. Viðgerðir tóku tvö ár. 1905 hóf sporvagn að ganga yfir brúna en hann var leystur af af reglulegum strætisvögnum þremur árum síðar. Karlsbrúin slapp við skemmdir í heimstyrjöldunum báðum á 20. öld. Milli 1965-78 fór fram viðamikil viðhaldsvinna á brúnni. Þegar henni lauk var lokað á alla vélknúna umferð um brúna. Eftirleiðis var Karlsbrúin eingöngu opin fyrir fótgangandi vegfarendur. Síðast var unnið að viðhaldi á brúnni 2007 – 2011. Í það skiptið hlaut vinnan mikla gagnrýni þar sem verktakafyrirtækið uppfyllti ekki hæfniskröfur. Mistök voru gerði í vinnunni, sem leiddi til þess húsfriðunarnefnd sektaði borgina um 130 þúsund evrur. Heimsminjaskrá UNESCO rannsakaði málið sömuleiðis, enda brúin á heimsminjaskránni. Borgarahreyfing stóð fyrir undirskriftum um að leyfa brúnni að vera eins og hún var áður en vinnan hófst. Í nóvember 2011 var rafmagnsluktunum breytt, þannig að núna eru þær gasluktir.
Austurturninn
thumb|Austurturninn Turninn við austurenda Karlsbrúarinnar, við gömlu borgina (Stare Mesto) reis 1370-80 og er í gotneskum stíl. Hann hefur staðið nær óbreyttur í gegnum aldirnar til dagsins í dag. Á turninum eru tvö skjaldarmerki, eitt af keisara þýska ríkisins og eitt af konungi Bæheims. Auk þess eru tvær stórar styttur, ein af Karli IV keisara og hin af Wenzel IV son hans. Ofar eru styttur af heilögum Aðalberti og heilögum Sigmundi. Allt þetta skraut er á austurhlið turnsins (sem snýr að miðborginni). Á vesturhliðinni er nær ekkert, enda eyðilagðist allt er Svíar börðust um brúna í lok 30. ára stríðsins. Eftir að mótmælendur hentu fulltrúum keisarans út um glugga á konungshöllinni 1618, voru þeir handteknir og hálshöggnir. Höfuð þeirra voru fest upp á austurturninn og fengu að hanga þar í heil tíu ár, frá 1621-31. Turninn er opinn almeningi en efst er útsýnispallur.
Orrustan við Lützen (1632)
Orrustan við Lützen, nærri Leipzig í Þýskalandi, var háð þann 16. nóvember (samkvæmt gregoríanska tímatalinu) árið 1632. Hún var ein mest afgerandi orrusta Þrjátíu ára stríðsins. Þar barðist mótmælendaher Svía, undir forystu Gústafs Adolfs II. Svíakonungs, við kaþólskan her Heilaga rómverska keisaradæmisins. Svíar unnu sigur, en Gústaf Adolf konungur þeirra féll, og þeir misstu um 6000 menn til viðbótar. Kaþólikkar misstu milli 3000 og 3500 menn.
Ríó
Ríó er íslenskt karlmannsnafn.
Karlsbrúin (Prag)
Vesturturninn
thumb|Vesturturninn Vesturturninn stendur við borgarhverfið Malá Strana fyrir neðan kastalahæðina. Turninn var smíðaður samtímis Júdítbrúnni, um miðja 12. öld. Meðan Karlsbrúin var í byggingu var honum óverulega breytt en hann er í rómönskum stíl. 1591 var honum breytt í endurreisnarstíl. Turn þessi er talsvert minni en vesturturninn og ekki eins veglega skreyttur. Svíar náðu valdi yfir turninum í lok 30 ára stríðsins og skemmdist hann nokkuð í bardögum.
Orrustan við Lützen (1632)
Aðdragandi orrustunnar
left|thumb|300px|Yfirlitskort af vígvellinum Tveim dögum fyrir orrustuna, þann 14. nóvember, hafði kaþólski herforinginn Albrecht von Wallenstein skipt liði sínu upp og fært höfuðstöðvar sínar til Leipzig. Vetur var að skella á, og eftir stríðsrekstur sumarsins bjóst hann ekki við frekari vandræðum af hálfu mótmælendahers Gústafs Adolfs Svíakonungs, enda var erfitt fyrir Svíana að slá upp búðum eða athafna sig á annan hátt á berangri að vetrarlagi. En Gústaf Adolf hafði aðrar fyrirætlanir. Snemma morguns þann 15. nóvember hélt hann með her sinn frá búðunum, þangað sem hann hafði síðast frétt af ferðum Wallensteins, og ætlaði að koma honum að óvörum. Honum tókst það þó ekki. Í síðdeginu varð lítill þýskur herflokkur á vegi hans, sem Wallenstein hafði skilið eftir við ána Rippach, um 5-6 km suður af bænum Lützen. Skærur milli þýska herflokksins og Svíanna töfðu þá síðarnefndu um tvo eða þrjá tíma, og þegar ekki var lengur vígljóst voru enn tveir eða þrír kílómetrar milli herjanna.
Wallenstein frétti von bráðar að Svíarnir nálguðust, og áttaði sig strax á hættunni. Hann sendi boð til herforingja síns, Pappenheims greifa, og skipaði honum að koma til sín eins fljótt og honum væri unnt, og hafa her sinn með sér. Það var komið fram yfir miðnætti þegar Pappenheim fékk skilaboðin, en hann ræsti herinn samstundis og hélt í átt til Wallensteins. Wallenstein vissi að við ofurefli væri að etja, svo hann bjó her sinn til varnar og lét grafa gryfjur og gera víggirðingar meðfram veginum milli Lützen og Leipzig. Hann staðsetti hægri arm hers síns á lágri hæð, ásamt mestum hluta stórskotaliðs síns.
Orrustan sjálf
Um morguninn töfðust Svíar vegna þoku, en um 9-leytið voru herirnir komnir í sjónmál hvor við annan. Það tók Svía langan tíma að fylka liði, vegna skurða og lækja, og slæms skyggnis, en um 11-leytið voru þeir tilbúnir til orrustu.
300px|thumb|right|Orrustan við Lützen eftir Carl Wahlbom. Á málverkinu sést hvar [[Gústaf Adolf II. Svíakonungur er drepinn]] Til að byrja með gekk mótmælendum betur, og þeim tókst að komast fyrir vinstri vænginn á her Wallensteins, sem var ekki nógu sterkur. Léttvopnaða finnska Hakkapeliitta-riddaraliðið skaut andstæðingunum skelk í bringu undir forystu Torsten Stålhandske ofursta, og veittu birgðalest Wallensteins þung högg. Þegar kaþólikkarnir virtust vera að missa tökin, kom Pappenheim á vettvang með milli 2 og 3000 riddara með sér, réðst beint á Svíana og tókst að stöðva sókn þeirra. „Þarna þekki ég hann Pappenheim minn,“ á Wallenstein þá að hafa sagt. Ekki vildi þó betur til en svo, að Pappenheim hlaut sjálfur banasár af völdum lítillar sænskrar fallbyssukúlu. Gagnsóknin féll um sjálfa sig um leið og hermennirnir sáu foringja sinn falla í valinn. Hann gaf upp öndina síðar um daginn, þegar verið var að færa hann af vígvellinum á kerru.
Á vinstri væng keisarahersins hélt riddaraliðsorrustan áfram og báðir herir tefldu fram varaliði sínu til að reyna að ná yfirhöndinni. Um klukkan 1 var Gústaf Adolf sjálfur drepinn, þar sem hann var í broddi fylkingar í riddaraliðsáhlaupi þeim megin. Vegna þess hve þykkt mistur af þoku og púðurreyk lá yfir vígvellinum, leið nokkur stund meðan menn vissu ekki hvað hafði orðið af honum, áður en menn áttuðu sig á að konungur væri fallinn. Einum eða tveim tímum eftir að hann féll, var illa leiknu líkinu komið undan á laun, á fallbyssuvagni. thumb|left|Albrecht von Wallenstein Á meðan hélt sænska fótgönguliðið, fyrir miðri fylkingu, áfram að fylgja skipunum sínum og reyndi að brjóta sterka miðfylkingu og hægri væng keisarahersins. Áhlaup þeirra mistóks mjög illa. Fyrst urðu þeir fyrir skæðri kúlnahríð frá stórskotaliði kaþólikka, og síðan áhlaupi riddaraliðs þeirra. Tvær elstu og reyndustu sveitir sænska hersins, „Gamla bláa herdeildin“ og „Gula -“ eða „Hirðherdeildin“, voru svo gott sem stráfelldar í þessum árásum og þeir sem eftir voru flúðu. Skelfing greip um sig í röðum mótmælenda, samtímis því sem fall konungsins spurðist út. Brátt var gjörvöll framvarðarsveit Svía á óskipulegu undanhaldi. Prestur konungsins, Jakob Fabricius, safnaði um sig sænskum yfirmönnum og hóf að syngja sálm. Þeim tókst að róa hermennina, sem staðnæmdust og fengu nýjan kjark. Forsjálni þriðjahæstráðanda Svía, Dodo Knyphausen herforingja, hjálpaði þeim einnig við að fylkja liði á nýjan leik - hann hafði haldið varalínunni vel utan við skotfæri stórskotaliðs keisarahersins, og með henni gátu þeir fylkt framvarðarsveitinni aftur.
Lokaáhlaup Svía átti sér stað um klukkan 4 síðdegis. Það var barist af hörku, og mannfallið ægilegt á báða bóga. Er rökkva tók, náðu Svíar loks yfirhöndinni á vígvellinum, þegar þeir tóku hæðina sem fallbyssur Wallensteins voru á. Keisaraherinn hörfaði út úr skotfæri og Svíar réðu vígvellinum.
Um klukkan 6 komu 3-4000 fótgönguliðar Pappenheims loks á vettvang, eftir að hafa að hafa þrammað allan daginn. Þótt alldimmt væri orðið vildu þeir reyna gagnsókn gegn Svíum, en Wallenstein taldi stöðuna vonlausa og skipaði hernum í staðinn að hörfa til Leipzig í skjóli hins óþreytta fótgönguliðs.
Karlsbrúin (Prag)
Stytturnar
30 styttur eru á brúargólfi Karlsbrúarinnar, 15 sitthvoru megin. Þær eru aðallega af dýrlingum. Upphaflega var engin stytta á brúnni þegar hún var tekin í notkun 1402. Árið 1629 var kross reistur en fyrstu stytturnar voru settar á 1707. Eftir það var styttum hægt og hægt bætt við þar til þær voru orðnar 30 að tölu. Þegar viðgerðarvinna var í gangi 1965 – 1978 var öllum styttum komið fyrir í þjóðarsafninu í Prag en eftirmyndir settar upp í staðin.
Suðurhlið
Stytturnar 15 á suðurhlið, frá austri (miðborg) til vesturs (að kastala):
thumb|left|upright=0.3|Heilagur Ívó thumb|right|upright=0.3|Barbara, Margrét, Elísabet thumb|left|upright=0.3|Heilagur Jósef thumb|right|upright=0.3|Heilagur Frans frá Assisi thumb|left|upright=0.3|Jóhannes frá Maþa, Felix frá Valois, Ívan thumb|right|upright=0.3|Heilagur Wenceslás
Norðurhlið
thumb|left|upright=0.3|Madonna, Dóminíkus, Tómas af Aquino thumb|right|upright=0.3|Jesús, María mey, Jóhannes postuli thumb|left|upright=0.3|Norbert frá Xanten, Wenceslás, Sigmundur thumb|right|upright=0.3|Heilagur Nepómúk thumb|left|upright=0.3|Heilagur Vítus thumb|right|upright=0.3|Jesús, Kosmas, Damían
Ríkharður
Ríkharður er íslenskt karlmannsnafn af germönskum uppruna. Nafnið er algengt um allan heim í ýmsum myndum (Richard, Rikard, Riccardo, o.s.frv.).
Þekktir einstaklingar sem heita Ríkharður
Ríkharður er þekkt konungsnafn í Englandi:
Seðlabanki Evrópu
thumbnail|hægri|Merki seðlabankans Seðlabanki Evrópu er seðlabanki sem fer með stjórn peningamálastefnu evrusvæðisins og gefur út evruseðla og mynt. Hann var stofnaður 1. janúar 1998 og kemur að hluta til í stað seðlabanka evrulandanna. Höfuðstöðvar bankans eru í Frankfurt. Núverandi stjórnarformaður er Christine Lagarde.
Gabriel
Gabriel er íslenskt karlmannsnafn. Það er annar ritháttur nafnsins Gabríel.
Ljósdalafífill
Ljósdalafífill (fræðiheiti: Geum bulgaricum ) er jurt af rósaætt frá nokkrum fjöllum Balkanskaga.
Kiðárvirkjun II
Kiðárvirkjun II er vatnsaflsvirkjun í Húsafelli sem hóf starfsemi 2003 og er í eigu Ferðaþjónustunnar Húsafelli. Virkjunin var svo tengd inn á almenna dreifikerfið 2004.
Valdimar Briem
thumb|Valdimar Briem. Valdimar Briem (1. febrúar 1848 – 1930) var vígslubiskup á Stóra-Núpi í Gnúpverjahreppi.
Valdimar fæddist á Grund í Eyjafirði. Faðir hans var Ólafur Briem bóndi og smiður á Grund og móðir hans var Dómhildur Þorsteinsdóttir. Hann ólst upp í Hruna hjá Jóhanni Kristjáni Briem föðurbróður sínum sem jafnframt var prófastur í Hruna. Valdimari var veitt Hrepphólasókn árið 1873 en hún var sameinuð Stóra-Núpssókn sjö árum síðar. Þá settist Valdimar að þar. Hann var prófastur í Árnesprófastsdæmi 1896-1918. Þá var hann vígslubiskup frá 1909-1930.
Valdimar var mikið sálmaskáld og þýðandi og eru um 80 sálmar eftir hann í sálmabók Þjóðkirkjunnar. Einnig eru tíu sálmar eftir hann í færeysku sálmabókinni.
Eftir Valdimar liggja Biblíuljóð í 3 bindum, gefin út 1896 (Úr Gamla testamentinu), 1897 (Úr Nýja testamentinu) og 1898 (Davíðs sálmar). Sumt af því sem í Sálmabókinni er að finna kemur úr þessu skáldverki. Meðal sálma sem hann orti eru:
Íþróttamaður Hafnarfjarðar
Íþróttamaður Hafnarfjarðar hefur verið valinn árlega frá árinu 1983. Fyrir árið 2008 voru tvenn verðlaun gefin, fyrir íþróttamann ársins annarsvegar og íþróttakonu ársins hinsvegar. Þeir einstaklingar sem hafa oftast hlotið nafnbótina oftar en einu sinni:
Íþróttakarl og íþróttakona Hafnarfjarðar 2008 - 2019
Kjartan Gunnarsson
Kjartan Gunnarsson (fæddur 4. október 1951) er íslenskur lögfræðingur. Hann er þekktastur fyrir að hafa verið framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins í 26 ár en því starfi gegndi hann frá því um haustið 1980 fram í október 2006 en starfaði jafnframt við hlið Andra Óttarssonar til 4. janúar 2007. Hann var kosinn í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins eftir landsfund hans 1977 og starfar þar enn. Hann hefur líka verið bankaráðsmaður í Landsbankanum og stjórnarformaður VÍS. Hann hefur löngum verið mikill stuðningsmaður og vinur Davíðs Oddssonar. Össur Skarphéðinsson kallaði Kjartan fixer þegar Kjartan sagði starfi sínu lausu sem framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins.
Ævi
Kjartan er sonur Gunnars A. Pálssonar hrl og Guðrúnar Jónsdóttur. Hann lauk stúdentsprófi árið 1972 og stundaði eftir það laganám við Háskóla Íslands og útskrifaðist þaðan 1978. Kjartan Gunnarsson var kjörinn formaður SUS árið 1977 eftir harðar kosningar. Hann stundaði síðan nám í herfræði við Varnarmálaháskóla norska varnarmálaráðuneytisins á árunum 1979-1980. Kjartan lék biskup Íslands í kvikmyndinni Myrkjahöfðingjanum árið 1999.
Þegar styrkjamálið kom upp í Sjálfstæðisflokknum í apríl 2009 var haft eftir Kjartani að hann hefði hvergi komið nálægt því að taka við styrkjunum, en Bjarni Benediktsson hélt hinu gagnstæða fram. Bjarni dró síðar til baka þessi orð sín og sagði að
Þorkell Helgason (f. 1942)
Þorkell Helgason (f. 2. nóvember 1942) er íslenskur stærðfræðingur, sem var prófessor (1985–1996), orkumálastjóri (1996–2007) og sat í Stjórnlagaráði (2011).
Luigi Einaudi
thumb|right|Luigi Einaudi Luigi Einaudi (24. mars 1874 – 30. október 1961) var ítalskur hagfræðingur, stjórnmálamaður og ráðherra fyrir frjálslynda flokkinn á Ítalíu, og annar forseti Ítalíu frá 1948 til 1955.
Hann lauk prófi í lögfræði, en kenndi síðan hagvísindi við Tórínóháskóla, iðnaðarlöggjöf og hagfræði við Tækniháskólann í Tórínó og fjármálavísindi við Bocconi-háskóla í Mílanó. Auk þessa hlaut hann ýmsar heiðursstöður og var virkur meðlimur í alþjóðlegum samtökum. Hann var til dæmis meðal stofnenda Mont Pèlerin Society árið 1947.
Hann hóf skrif sín um hagfræði með greinum í dagblaðið Corriere della sera þegar árið 1909. 1912 setur hann fram nýstárlega hugmynd um skattheimtu sem byggi á þrepaskiptri skattlagningu heildartekna fjölskyldu af atvinnutekjum, leigutekjum o.s.frv. Þessi hugmynd liggur nú til grundvallar skattheimtu á Ítalíu. Hann var síðan gríðarlega virkur í blaðaskrifum, ritstýrði tveimur tímaritum um stjórnmál og hagfræði, skrifaði reglulega greinar um efnahagsmál í The Economist og var í ritstjórn dagblaðanna La Stampa og Corriere della sera til 1926.
1919 var hann tilnefndur í öldungadeild ítalska þingsins. Hann dró sig að miklu leyti út úr stjórnmálum eftir valtatöku fasista, en hélt fræðistarfi sínu áfram. 1943 flúði hann til Sviss og sneri aftur eftir að frelsun Ítalíu var lokið 1945.
Hann var talsmaður frjálshyggju í efnahagsmálum og frjálslyndisstefnu í stjórnmálum, þótt hann gerði sér grein fyrir að þetta tvennt færi ekki alltaf saman. Hann sá enda fyrir sér frjálst hagkerfi, ekki sem hagkerfi þar sem engar reglur eða lög giltu, heldur sem regluverk eða kerfi. Hann viðurkenndi líka að hugsjónir stæðust ekki fyrir raunverulegum vandamálum („Di fronte ai problemi concreti, l'economista non può essere mai né liberista né interventista, né socialista ad ogni costo.“) Frægustu pistla hans um frjálshyggju og frjálslyndi er að finna í ritdeilu sem hann átti við Benedetto Croce á fjórða áratugnum á síðum tímaritsins La Riforma Sociale. Einaudi var einn af stofnendum Mont Pèlerin Society, alþjóðlegs málfundafélags frjálslyndra menntamanna, sem Friedrich A. von Hayek hafði forgöngu um.
Galdur (aðgreining)
Galdur getur átt við:
Járnbrautarlest
thumb|right|Járnbrautarlest í [[Argentína|Argentínu.]] thumb|Hér sjást járnbrautarteinar við Landspítalann. Járnbrautarlest er farartæki, sem ekur eftir teinum. Samanstendur oftast af eimreið með mismarga járnbrautarvagna í eftirdragi. Flestar járnbrautarlestir eru knúnar áfram með díselvél eða rafmagni, sem kemur úr raflínum við teinana. Fyrstu járnbrautarlestirnar voru gufuknúnar eimreiðar og sú tækni var í notkun fram yfir miðja 20. öld.
Járnbrautarlestir á Íslandi
Fyrsta járnbrautarlestin á á Íslandi var eimreið sem gekk milli Öskjuhlíðar og niður á strönd þegar framkvæmdir stóðu yfir við Reykjavíkurhöfn árin 1913 til 1917. Árið 1928 var hætt að nota hana og síðustu teinarnir voru fjarlægðir á tímum seinni heimstyrjaldarinnar. Járnbrautarlest var einnig notuð við gerð Dalvíkurhafnar á árunum 1939 til 1945.
Járnbrautarlestir hafa ekki verið notaðar til almenningssamgangna en einstaka sinnum við stórframkvæmdir eins og á Kárahnjúkum þar sem nokkur slys urðu.
Kampanía
thumb|right|Merki Kampanía Kampanía (ítalska Regione Campania) er hérað á Suður-Ítalíu sem markast af Latíum og Mólíse í norðri, Apúlía í austri og Basilíkata í suðri með strönd að Tyrrenahafi í vestri. Höfuðstaður héraðsins er Napolí. Íbúafjöldi er 5,7 milljónir. Í Kampaníu eru meðal annars eldfjallið Vesúvíus og eyjan Kaprí.
Sýslur (province)
thumb|right|Kort sem sýnir Kampaníu.
Hrafn heimski Valgarðsson
Hrafn heimski Valgarðsson var landnámsmaður í Rangárvallasýslu. Hann kom úr Þrándheimi til Íslands og nam land undir Eyjafjöllum, milli Kaldaklofsár og Lambafellsár. Hann bjó á Rauðafelli.
Í Landnámu er sagt að Hrafn hafi verið sonur Valgarðs Vémundssonar orðlokars, Þórólfssonar vogarnefs, Hrærekssonar slöngvandbauga, Haraldssonar hilditannar Danakonungs. Hann er sagður hafa verið hið mesta göfugmenni. Börn hans voru Jörundur goði, sem einnig var landnámsmaður og afi Marðar Valgarðssonar og Runólfs í Dal og forfaðir Sæmundar fróða, Helgi bláfauskur og Freygerður.
Sprengingin mikla í Halifax
Íslenska skipið Lagarfoss var á þessum tíma á leið inn höfnina í Halifax og var hafnsögumaður að koma um borð þegar sprengingin kvað við. Skipverjar á skipinu lýsa sprengingunni svona:
Eldi
thumb|right|Færeyskar [[sjókvíar í fiskeldi.]] Eldi er hugtak sem er aðallega notað um ræktun villtra dýra í búrum eða kvíum, andstætt búfjárrækt sem á aðallega við um ræktun húsdýra. Eldi er í mörgum tilvikum svar við minnkandi veiði eða vaxandi eftirspurn eftir afurðum veiðidýra. Með eldi er líka hægt að jafna út sveiflur í stærð villtra stofna og draga úr ásókn í þá. Hins vegar eru tiltölulega fáar þekktar tegundir sem henta í eldi og það getur verið tæknilega mjög flókið að mæta grunnþörfum dýrategunda við eldisaðstæður og tryggja um leið fjárhagslegan ágóða.