cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
David Lewis
Æviágrip
Lewis hélt til Swarthmore College í háskólanám og varði ári við Oxford University (1959-1960). Þar kenndi honum Iris Murdoch og hann sótti fyrirlestra hjá Gilbert Ryle, H.P. Grice, P.F. Strawson og J.L. Austin. Þetta ár í Oxford reyndist hafa haft mikilvæg áhrif á hann er hann ákvað að leggja fyrir sig heimspekina og var snar þáttur í mótun hans sem rökgreiningarheimspekingsins sem hann var allt til æviloka. Lewis hélt til Harvard í framhaldsnám þar sem hann nam undir handleiðslu W.V.O. Quine. Hann hlaut þaðan doktorsgráðu í heimspeki árið 1967. Á árunum við Harvard mynduðust fyrst tengsl hans við Ástralíu þegar hann sótti tíma hjá ástralska heimspekingnum J.J.C. Smart. „Ég kenndi Lewis“ á Smart að hafa sagt, „eða öllu heldur kenndi hann mér.“
Heimspeki Lewis
Meðal mikilvægustu verka Lewis eru: Convention (1969), þar sem Lewis notaðist við hugtök úr leikjafræði til að greina eðli málvenja; Counterfactuals (1973), sem olli straumhvörfum í heimi heimspekinnar með nýstárlegri greiningu á óraunverulegum skilyrðissamböndum í ljósi kenningar um mögulega heima; og On the Plurality of Worlds (1986), þar sem Lewis setti fram og varði hluthyggju um hætti (Lewis var þá þegar farinn að sjá eftir að hafa nefnt kenningu sína svo en heitið festist við kenninguna) en kenninguna setti hann fyrst fram í Counterfactuals; í síðustu bók sinni, Parts of Classes (1991), reyndi Lewis að smætta mengjafræði í hlutafræði. Lewis gaf einnig út fimm greinasöfn með greinum sem fjölluðu um margvísleg efni innan heimspekinnar.
Lewis var mjög sykursjúkur maður mestalla ævina; ástandi hans hrakaði og leiddi að lokum til nýrnabilunar. Í júlí 2000 var grætt í hann nýtt nýra úr eiginkonu hans, Stephanie. Nýrnagjöfin gerði honum kleift að vinna og ferðast í eitt ár enn, áður en hann lést skyndilega og óvænt vegna frekari afleiðinga af sykursýki sinni þann 14. október, 2001.
Aukafall
Til er ákveðin nefnifallssýki (sjá þágufallssýki) sem lýsir sér í því að aukaföll detta út; dæmi: „Við ætlum bara að fara í KB-banki.“
Mælifell (Skagafirði)
thumb|Mælifell í kringum 1900 Mælifell er bær, kirkjustaður og áður prestssetur framan til í Skagafirði vestanverðum. Bærinn stendur undir Mælifellshnjúk, einu þekktasta og mest áberandi fjalli Skagafjarðar. Vestan við hnjúkinn er Mælifellsdalur og þar um lá áður fjölfarin leið milli Norður- og Suðurlands, inn á Kjalveg og Stórasand.
Á meðal þekktustu presta sem þjónuðu Mælifellssókn má nefna Arngrím Jónsson lærða. Nú er á Mælifelli lítil steinkirkja, sem vígð var 1925.
Pietro Badoglio
thumb|right|Pietro Badoglio Pietro Badoglio, 1. hertogi af Addis Abeba (28. september 1871 – 1. nóvember 1956) var ítalskur hershöfðingi og stjórnmálamaður. Hann hóf feril sinn í ítalska hernum og barðist í Erítreu og Líbýu. Hann varð herforingi eftir að hafa tekið Monte Sabotino í maí 1916. Eftir stríð var hann útnefndur öldungadeildarþingmaður en hélt áfram störfum fyrir herinn. Í fyrstu var hann á móti Benito Mussolini og 1922 var honum ýtt til hliðar og hann gerður að sendiherra í Brasilíu. Afstaða hans breyttist þó fljótt og 1924 varð hann yfirmaður í hernum og landstjóri í Líbýu 1929 til 1933. 1936 tók hann við af Emilio de Bono sem yfirmaður innrásarinnar í Eþíópíu og heimilaði meðal annars notkun eiturgass. Hann náði Addis Abeba á sitt vald 5. maí og batt þannig enda á átökin. Fyrir þetta var Badoglio gerður að varakonungi í Eþíópíu og fékk titilinn „hertogi af Addis Abeba“.
1939 gerðist Ítalía aðili að Stálbandalaginu. Badoglio var meðal þeirra sem voru andsnúnir samkomulaginu og höfðu áhyggjur af stöðu Ítalíu ef til styrjaldar kæmi. Eftir hrakfarir hersins í Grikklandi 1940 sagði hann af sér.
Þegar bandamenn réðust inn á Sikiley kom miðstjórn ítalska fasistaflokksins saman og framkvæmdi stjórnarbyltingu. Viktor Emmanúel 3. setti þá Mussolini af og fékk Badoglio umboð til stjórnarmyndunar. Lýst var yfir að herlög væru í gildi, Mussolini tekinn höndum og viðræður teknar upp við fulltrúa bandamanna. Þýski herinn brást þá við, réðist inn í Ítalíu og frelsaði Mussolini en stjórnin hörfaði til Pescara og Brindisi. 3. september skrifaði Badoglio undir vopnahlé gagnvart bandamönnum og 13. október lýsti hann formlega yfir stríði á hendur Þjóðverjum sem þá höfðu náð Róm á sitt vald. 10. júlí 1944 sagði hann af sér embætti og konungur veitti Ivanoe Bonomi, fulltrúa andstæðinga fasista, umboð til stjórnarmyndunar. Badoglio dró sig þá í hlé og bjó í fæðingarbæ sínum, Grazzano, til dauðadags.
Sporkringluhús
thumb|300px|Sporkringluhús 1909, [[Sporkringlan er fyrir framan húsið í þessu tilfelli]] thumb|300px|Sporkringluhús í Vestur-Virginíu (B&O Martinsburg West Roundhouse) Sporkringluhús (eða lestarstallhús) er hringlaga bygging reist kringum snúningspall (þ.e. sporkringlu), og er notuð sem geymsla eða verkstæði fyrir eimreiðar-vagna.
Edgars Rinkēvičs
Edgars Rinkēvičs (f. 21. september 1973) er lettneskur embættismaður og stjórnmálamaður sem er núverandi forseti Lettlands. Hann var utanríkisráðherra Lettlands frá 2011 til 2023. Áður en hann varð ráðherra hafði hann verið formaður yfirdómstóls forsetaembættis Lettlands, ríkisritari varnarmálaráðuneytisins og meðlimur á lettneska þinginu (Saeima). Þegar hann tók við forsetaembætti varð hann fyrsti samkynhneigði þjóðhöfðingi í Evrópusambandinu.
Rinkēvičs hafði setið á þingi fyrir Lettnesku leiðina og Umbótaflokkinn en var meðlimur í stjórnmálaflokknum Einingu frá maí 2014. Hann sagði upp aðild sinni að flokknum eftir að hann var kjörinn forseti þar sem hefð er fyrir því að forsetar viðhaldi pólitísku hlutleysi.
Æviágrip
Rinkēvičs fæddist í Jūrmala og útskrifaðist úr menntaskóla þar árið 1991. Eftir útskrift hóf hann BA-nám í sagnfræði- og heimspekideild Háskóla Lettlands og útskrifaðist úr því námi árið 1995. Á sama tíma, frá 1994 til 1995, nam hann stjórnmálafræði og alþjóðasamskipti við Háskólann í Groningen í Hollandi og hlaut gráðu þaðan árið 1995.
Árið 1997 útskrifaðist Rinkēvičsmeð mastersgráðu í stjórnmálafræði og síðan með aðra mastersgráðu frá Dwight D. Eisenhower-skólanum í þjóðaröryggismálum og auðlindastefnu, árið 2000.
Starfsferill
Á námsárum sínum frá 1993 til 1994 vann Rinkēvičs sem blaðamaður og fjallaði um utanríkisstefnu og alþjóðasamskipti á útvarpsstöðinni Latvijas Radio. Árið 1995 tók hann að sér stöðu sem álitsgjafi hjá lettneska varnarmálaráðuneytinu og gegndi því embætti til mars 1996, en þá varð hann starfandi leiðtogi stefnumótunardeildarinnar og gegndi þeirri stöðu til september sama ars. Hann varð síðan starfandi aðstoðarríkisritari í varnarmálum. Í maí 1997 varð hann starfandi ríkisritari varnarmála og síðan varnarmálaráðherra í ágúst 1997. Hann gegndi því embætti til október 2008.
Rinkēvičs var meðlimur í stjórnmálaflokknum Lettnesku leiðinni frá 1998 til 2004. Í febrúar 1998 tók hann þátt í viðræðum um samstarfssáttmála Bandaríkjanna og Eystrasaltsríkjanna. Frá 2002 til 2003 var hann meðlimur í samninganefnd Lettlands um inngöngu landsins í Atlantshafsbandalagið. Árið 2008 var hann útnefndur formaður yfirdómstóls forsetaembættis Lettlands og gegndi því starfi til júlí 2011. Í október sama ár hlaut Rinkēvičs sæti í þriðju ríkisstjórn Valdis Dombrovskis sem utanríkisráðherra. Rinkēvičs var á þeim tíma óflokksbundinn stjórnmálamaður en hann gekk í Umbótaflokkinn í janúar 2012. Í maí 2014 færði Rinkēvičs sig yfir í stjórnmálaflokkinn Einingu.
Þegar ríkisstjórn Dombrovskis sagði af sér árið 2014 hélt Rinkēvičs ráðuneyti sínu í fyrstu ríkisstjórn Laimdota Straujuma. Hann var kjörinn á lettneska þingið áður en hann var aftur útnefndur utanríkisráðherra í annarri stjórn Straujuma. Hann var utanríkisráðherra frá 2016 til 2019 í stjórn Māris Kučinskis og frá 2019 til 2023 í stjórn Arturs Krišjānis Kariņš.
Stjórnmálaskoðanir
Rinkēvičs sagðist taka því fagnandi þegar Ísrael og Barein komu sér upp stjórnmálasambandi árið 2020.
Rinkēvičs lýsti yfir þungum áhyggjum af stigmögnun átaka á umdeilda landsvæðinu í Nagornó-Karabak árið 2020 og biðlaði til Armeníu og Aserbaísjans að leggja strax niður vopn og leita friðsamlegrar lausnar.
Einkahagir
Þann 6. nóvember 2014 lýsti Rinkēvičs því opinberlega yfir á Twitter-síðu sinni að hann væri samkynhneigður. Hann var fyrsti þingmaður Lettlands sem lýsti yfir samkynhneigð sinni á opnum vettvangi og er nú fyrsti opinberlega samkynhneigði þjóðhöfðingi aðildarríkis í Evrópusambandinu. Auk lettnesku talar Rinkēvičs ensku, rússnesku og frönsku reiprennandi.
Sandhverfa
Sandhverfa (fræðiheiti: Scophthalmus maximus) er flatfiskur af Hverfuætt sem á heimkynni sín í ísöltum sjávarhöfum Norður-Atlantshafsins og eins í Miðjarðarhafi.
Sandhverfan hefur fundist við Ísland og er ein af fjórum tegundum af hverfuætt sem þar hafa fundist.
Töfrasverðið
Quest for Camelot er bandarísk teiknimynd frá árinu 1998.
Campanula hedgei
Campanula hedgei er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.
Möðruvallaklaustur
Möðruvallaklaustur var munkaklaustur af Ágústínusarreglu sem stofnað var á Möðruvöllum í Hörgárdal, líklega 1295 en hugsanlega þó 1296, og var þar til siðaskipta.
Jörundur Þorsteinsson Hólabiskup kom klaustrinu á fót eins og Reynistaðarklaustri um svipað leyti og skyldi Hólabiskup vera ábóti þess en príor stjórna klausturlifnaði og ráðsmaður annast fjármál. Biskup lagði klaustrinu til mikið fé og lét byggja þar kirkju um 1302. Hún brann árið 1316 og klaustrið einnig, allur kirkjuskrúði og kirkjuklukkur. Ekki var klaustrið byggt upp að sinni, heldur lét Auðunn rauði Hólabiskup munkana verða presta í ýmsum sóknum eða tók þá heim til Hóla, en allar tekjur af klaustrinu gengu til Hólastaðar. Einn munkanna, Ingimundur Skútuson, fór til Noregs og gekk í klaustrið á Helgisetri.
Þegar Lárentíus Kálfsson var í Noregi 1323 að taka biskupsvígslu kom Ingimundur munkur fram og kærði það fyrir erkibiskupi að klaustrið hefði ekki verið byggt upp eftir brunann og munkunum verið tvístrað en biskup hirti tekjurnar. Lárentíus svaraði því til að Auðunn biskup hefði ekki talið sé skylt að byggja upp klaustrið að nýju þar sem það hefði brunnið þegar munkar komu drukknir heim úr kaupstað á Gásum og fóru óvarlega með ljós. Erkibiskup úrskurðaði að klaustrið skyldi byggjast upp að nýju en þeir munkar sem yrðu sannir að því að hafa valdið brennunni skyldu reknir í „harðasta klaustur“.
Eftir að Jón Finnbogason príor dó 1546 var enginn príor á Möðruvöllum en Jón Arason setti séra Björn Gíslason til að stýra klaustrinu. Stóð það til siðaskipta en eftir það, þegar klausturjarðirnar 67 komust í eigu konungs, tók Björn þær á leigu.
Þótt ekkert sé vitað um ritun bóka í Möðruvallaklaustri átti klaustrið bókasafn og í bókaskrá frá 1461 eru taldar 86 bækur, margrar helgra manna sögur á íslensku, fornsögur og margar konungasögur. Sama ár átti klaustrið heima á staðnum og á útibúinu Öxnhóli 70 kúgildi, 40 uxa þrevetra og eldri, 10 naut veturgömul og tvævetur, hálfan áttunda tug af veturgömlu fé en sauðfé var alls 195 og hestar 41.
9. júní
9. júní er 160. dagur ársins (161. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 205 dagar eru eftir af árinu.
Cupressus forbesii
Cupressus forbesii er barrtré í Cupressaceae (Einiætt), frá Bandaríkjunum (Kaliforníu) og Mexíkó (Norte Baja California).
Orkudrykkur
thumb|Orkudrykkur í plastflösku. Orkudrykkir eru drykkir sem eru markaðssettir undir þeim formerkjum að þeir nái fram örvandi áhrifum. Þeir gefa vellíðunartilfinningu í heilanum, sem hvetur fólk að halda áfram neyslu þeirra, en hafa engin áhrif á vöðva líkamans.
Orkudrykkir innihalda jafn mikið magn af sykri og er í sykruðum gosdrykkjum og eins mikið magn af koffíni og er í kaffi. Orkudrykkir hafa verið lítið rannsakaðir og engar samræmdar reglur eru til um hvað drykkirnir megi innihalda. Neysla orkudrykkja er mest á meðal ungs fólks bæði hér á landi og í Bandaríkjunum.
Blanda áfengis og orkudrykkja er mjög vafasöm. Blandan hefur veikjandi áhrif á líkamann, getur valdið hjartsláttartruflunum og jafnvel skyndilegum dauða.
Ioannina
Ioannina (gríska Ιωάννινα, borið framm ĺoanína), önnur heiti Jannena eða Jannina, er borg í norð-vesturhluta Grikklands, og höfuðborg Epirus, sem er eitt af 13 héruðum Grikklands. Íbúafjöldinn er u.þ.b. 120000.
Sporkringla
thumb|250px|right|Sporkringla á [[National Slate Museum]] Sporkringla (eða skiptiskífa) er snúningspallur á sporbraut járnbrautarlesta þar sem hægt er að snúa vögnum eða eimreiðum við á punktinum. Sporkringlur eru mjög algengar á verkstæðum járnbrautarvagna, eins og t.d. í sporkringluhúsum.
Stöð 2 Sport
Stöð 2 Sport og Stöð 2 Sport 2 sýna frá helstu íþróttaviðburðum, innlendum sem erlendum, og eru þeirra vinsælastir enska úrvalsdeildin í fótbolta, Meistaradeildin og Evrópudeild UEFA í fótbolta, enska bikarkeppnin, spænski boltinn, Formúla 1 kappaksturinn, NBA í körfubolta, íslenska úrvalsdeildin og bikarkeppnin í fótbolta, úrvalsdeildin í körfubolta, Sumarmót yngri flokkanna í fótbolta auk fjölda golfmóta, þar á meðal US Masters, boxbardaga og annarra stórviðburða í íþróttum. Stöð 2 Sport og Stöð 2 Sport 2 eru reknar af Sýn.
Lundahjálmur
Lundahjálmur (fræðiheiti: Aconitum loczyanum ) er fjölært jurt af sóleyjaætt sem er upprunnin frá Japan.
Lundahjálmur er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur og stöngla.
Grímur Kristgeirsson
Grímur Kristgeirsson (f. 29. september 1897 – d. 19. apríl 1971) var íslenskur rakari og stjórnmálamaður. Hann var faðir Ólafs Ragnars Grímssonar, fyrrverandi forseta Íslands.
Grímur fæddist í Bakkakoti í Skorradal. Foreldrar hans voru Kristgeir Jónsson, bóndi, og Guðný Ólafsdóttir. Árið 1920, fluttist Grímur til Ísafjarðar þar sem hann starfaði fyrst sem lögregluþjónn í fjögur ár áður en hann opnaði rakarastofu. Árið 1939 kvæntist hann Svanhildi Ólafsdóttur frá Þingeyri. Hann var bæjarfulltrúi Alþýðuflokkins á Ísafirði frá 1934 til 1953 er fjölskyldan fluttist til Reykjavíkur. Seinna starfrækti hann rakarastofu á Keflavíkurflugvelli sem hann rak til dauðadags.
Masha og björninn
Masha og björninn(rússneska: "Маша и Медведь") er vinsæl rússnesk teiknimyndasería. Búið til af Animacord studio með 3D grafík. Frumsýningin fór fram 7. janúar 2009.
Árið 2011 kom út fyrsti spunaleikurinn sem heitir "Masha's Tales" og samanstendur af 26 þáttum byggðum á rússneskum þjóðsögum og öðrum ævintýrum. Árið 2014 kom út annar spunaleikurinn sem heitir "Masha's Horror Stories". Þann 31. maí 2019 byrjaði þáttaröð 4 undir nafninu „Masha's songs“.
Saga
Stúlkan Masha lendir óvart í húsi björnsins sem býr í skóginum. Þar gerir hún rugl, Björninn er í örvæntingu. Hann reynir að losa sig við óæskilega gestinn og fara með hana að heiman. Á kvöldin byrjar hann að hafa áhyggjur af stúlkunni og fer að leita að henni. Með því að finna hana ekki, snýr Medvedvy heim dapur og finnur Masha þar. Frá þeirri stundu eru Masha og Björninn bestu vinir. Masha heimsækir björninn oft og hann reynir að ala hana upp. Frá þriðju tímabili vex Masha úr grasi og verður aðeins ábyrgari. Nú er hún sjaldnar í Medvedi og meira upptekinn af sínum málum heima. Jafnvel án hennar byrja íbúar skógarins að haga sér illa og lenda í ýmsum vandræðum og Masha hjálpar þeim að komast út.
Dreifing
Teiknimyndin "Masha og björninn" er sýnd á sjónvarpsstöðvum í Bretlandi, Þýskalandi, Frakklandi, Ítalíu, Sviss, Spáni, Kanada, löndum Rómönsku Ameríku og Miðausturlöndum. Síðan 2015 hefur serían verið til í formi gagnvirkrar teiknimyndar í fullri lengd þar sem persónurnar hafa samskipti við áhorfendur.
Önundur Blængsson
Önundur Blængsson var landnámsmaður í Kelduhverfi í Norður-Þingeyjarsýslu. Í Landnámu er sagt um bæði hann og Ljót óþveginn að þeir hafi numið land „[upp] frá Keldunesi“ en ekkert sagt frekar um mörk þeirra. Önundur er sagður hafa búið í Ási. Bróðir hans var Bálki Blængsson, landnámsmaður í Hrútafirði og voru þeir synir Blængs Sótasonar.
Aðalbláber
Aðalbláber (Vaccinium myrtillus) eru ávextir ákveðins lyngs af bjöllulyngs-ættkvíslinni, lyngið sem berin vaxa á er kallað aðalbláberjalyng og er náskyldur bláberjalyngi en sjálft lyngið er ljósara og lítið tréni í kvistunum, og blöðin tennt. Blómin eru rauðgræn eða bleikrauð að lit. Berin eru dekkri (dökkblá yfir í nánast svart), minni og ekki eins sæt og „venjuleg“ bláber. Þau þroskast síðsumars eins og flest ber á Íslandi.
Útbreiðsla
Aðalbláber vaxa víða um norðurhvel jarðar og ganga undir ýmsum nöfnum. Á Íslandi eru þau algengust á Vestfjörðum og Norðurlandi en sjaldgæfari á Suður- og Suðvesturlandi, þó þau finnist þar líka. Skýringin er sögð vera að aðalbláberjalyng sé viðkvæmara fyrir frosti en venjulegt bláberjalyng, og þrífist því betur þar sem snjóþyngsl eru mikil.
Næring og notkun
Aðalbláber eru vinsæl til matargerðar hjá mannfólkinu en einnig eru þau í miklu uppáhaldi hjá mörgum dýrum og fuglum. Úr þeim gera menn saft, sultu og fleiri afurðir. Þau þykja einnig góð til víngerðar, jafnvel betri en frændsystkini þeirra, venjulegu bláberin, þar sem þau innihalda meira tannín.
Aðalber
Aðalber eru dekksta afbrigðið af aðalbláberjum. Þau vaxa á svipuðum slóðum og eru m.a. algeng í Svarfaðardal.
Stöð 2 Krakkar
Stöð 2 Krakkar er íslensk sjónvarpsstöð. Krakkastöðin er rekin af Sýn.
Árið 2020 sameinaðist Stöð 2 Krakkar við Stöð 3 í Stöð 2 Fjölskylda.
Leikfélag Ölfuss
Leikfélag Ölfuss er áhugaleikfélag í Þorlákshöfn sem var stofnað haustið 2005. Þá hafði ekki verið starfrækt leikfélag þar í um það bil 10 ár. Ákveðið var að fyrsta verkefnið yrði létt skemmtidagskrá og efnivið skyldi sækja til hippatímabilsins. Svanur Gísli Þorkelsson tók að sér að semja handrit og leikstýra. Leikfélagið fékk aðstöðu til æfinga og sýninga í Versölum, fjölnota menningarhúsnæði í eigu sveitarfélagsins Ölfuss og verkið var frumsýnt í janúar 2006. Leikfélag Ölfuss er aðili að Bandalagi íslenskra leikfélaga.
867
Árið 867 (DCCCLXVII í rómverskum tölum) var 67. ár 9. aldar og hófst á miðvikudegi samkvæmt júlíska dagatalinu.
Scott Ramsey
Scott Ramsey er íslenskur knattspyrnumaður af skoskum ættum. Hann hefur leikið fyrir yngri flokka Glasgow Rangers og með skoskum neðri deildar félögum. Á Íslandi hefur hann spilað með KR, Keflavik ÍF og UMF Grindavík. Ramsey var dæmdur til 18 mánaða fangelsisvistar árið 2005 fyrir það að hafa orðið manni að bana á skemmtistað í Keflavík. Hann er giftur íslenskri konu og er með íslenskan ríkisborgararétt.
Kootenay-þjóðgarðurinn
thumb|Staðsetning miðað við nálæga þjóðgarða. thumb|Útsýni frá Sinclair Pass. thumb|Floe Lake. thumb|[[Stórhyrningur í Kootenay.]] Kootenay-þjóðgarðurinn (enska: Kootenay National Park) er þjóðgarður í Klettafjöllum suðaustur-Bresku Kólumbíu Hann var stofnaður árið 1920 með samningi Bresku Kólumbíu og kanadískra stjórnvalda um lagningu þjóðvegar um svæðið en vernda það 5 mílur beggja vegna vegarins. Þjóðgarðurinn er því mjór en er 1406 ferkílómetrar að stærð. Deltaform Mountain er hæsti punkturinn eða 3424 metrar.
Háhitasvæði finnast í þjóðgarðinum og steingervingar frá kambríumtímabilinu. Náttúra og dýralíf eru áþekk nærliggjandi þjóðgörðum: Hjartardýr, elgir, birnir og úlfar eru meðal spendýra. Árin 2003-2004 urðu miklir skógareldar í þjóðgarðinum sökum eldinga og alls brunnu 17.000 hektarar af skóglendi. Vísindamenn hafa bent á að skógareldar eru náttúrulegir og eru hagstæðir vistkerfinu til lengri tíma.
Nafn þjóðgarðsins kemur frá Kootenayfljóti sem er eitt aðalfljót svæðisins en það rennur í Columbia-fljót.
Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada
Kjarnaklofnun
Kjarnaklofnun er kjarnahvarf þar sem þungum frumeindakjarna er sundrað í aðra minni kjarna.
Við kjarnaklofnun losnar bindiorka upphaflega frumeindakjarnans sem varmi eða rafsegulgeislun. Þessi bindiorka er mjög mikil og er hagnýtt til raforkuframleiðslu í kjarnorkuverum og til að knýja skip og kafbáta. Margar gerðir kjarnorkusprengja nýta orku frá kjarnaklofnun til að valda gríðarlegu tjóni en þær sem nýta kjarnasamruna eru mun öflugri vegna þess hve miku meiri orku hann skilar.
Bashar al-Assad
Bashar Hafez al-Assad (arabíska: بشار حافظ الأسد‎ Baššār Ḥāfiẓ al-ʾAsad, f. 11. september 1965) er forseti Sýrlands, yfirmaður sýrlenska hersins og leiðtogi Ba'ath-flokksins. Hann tók við forsetaembættinu af föður sínum Hafez al-Assad sem var leiðtogi Sýrlands í 30 ár og ríkti til dauðadags. Assad útskrifaðist í læknisfræði frá Háskólanum í Damaskus árið 1988 og hóf eftir það störf sem herlæknir. Fjórum árum síðar fór hann í framhaldsnám í augnlæknisfræði við Western Eye Hospital í London.
Eftir að eldri bróðir hans lést í bílslysi árið 1994 var Assad kallaður aftur til Sýrlands til að taka við stöðu ríkisarfa. Þá fór hann í herskóla og sá um hersetu Líbanon árið 1998. Í desember árið 2000 giftist hann konu sinni Asma Assad. Assad var kosinn forseti Sýrlands árin 2000 og 2007, eftir að Sýrlenska alþýðuráðið bauð hann fram tvisvar án mótframbjóðanda. Stjórn Assads er alræðisstjórn. Stjórnin hefur lýst sjálfri sér sem veraldlegri, en sérfræðingar eru þeirra skoðunar að hún nýti sér ýfingar milli þjóðarbrota og trúarhópa til að halda valdi sínu.
Í upphafi töldu bæði innlendir og alþjóðlegir stjórnmálaskýrendur Assad vera umbótasinna, en það breyttist þegar hann hóf herferð gegn mótmælendum í Arabíska vorinu sem leiddi til borgarstríðs í Sýrlandi. Stjórnarandstaðan í Sýrlandi, Bandaríkin, Kanada, Evrópusambandið og meirihluti aðildarríkja Arababandalagsins hafa kallað eftir afsögn Assads. Sameinuðu þjóðirnar lýstu hann meðsekan í stríðsglæpum og glæpum gegn mannkyni í borgarastríðinu. Hann er efst á lista Alþjóðlega sakamáladómstólsins yfir einstaklinga sem bera mesta ábyrgð fyrir stríðsglæpi. Áætlað er að 200.000 pólitískir fangar hafi verið í varðhaldi frá og með janúar 2015 fyrir að mótmæla stjórn Assads.
Í apríl 2014 tilkynnti Assad að hann hygðist bjóða sig fram til forseta í þriðja skiptið. Þetta voru fyrstu forsetakosningarnir í Sýrlandi í áratugi með fleiri en einn frambjóðanda. Bandaríkin og Evrópusambandið lýstu yfir alvarlegum efasemdum um lögmæti kosninganna og áhrif þeirra á friðarviðræður við sýrlensku stjórnarandstöðuna. Þann 16. júlí 2014 sór hann sjö ára embættiseið í þriðja skiptið í forsetahöllinni í Damaskus.
Assad var aftur endurkjörinn til sjö ára kjörtímabils í maí árið 2021. Samkvæmt opinberum tölum hlaut hann 95,1% at­kvæða.
Leitin að Nemo
Leitin að Nemo (enska: Finding Nemo) er bandarísk teiknimynd frá árinu 2003 framleidd af Pixar Animation Studios. Myndin var frumsýnd í Bandaríkjunum þann 30. maí 2003 og var fimmta kvikmynd Disney-Pixar í fullri lengd. Aðalpersónur eru Nemo, Marel og Dóra. Kvikmyndinn fékk óskar á 76. óskarsverðlaununum fyrir bestu teiknimyndina.
Leikstjóri myndarinnar er Andrew Stanton og með aðalhlutverk fara Alexander Gould, Albert Brooks og Ellen DeGeneres. Framleiðandinn voru Graham Walters, John Lasseter og Jinko Gotoh. Handritshöfundar voru Andrew Stanton, Bob Peterson, og David Reynolds. Tónlistin í myndinni er eftir Thomas Newman.
Willem Barents
thumb|right|250px|Málverkið Dauði Willems Barents eftir [[Christiaan Julius Lodewyck Portman.]] Willem Barents (~1550 – 20. júní 1597) var hollenskur landkönnuður, frægur fyrir könnunarleiðangra sína til Norður-Íshafsins. Takmark hans var að finna norðausturleiðina frá Evrópu til Austur-Asíu. Á ferðum sínum sá hann meðal annars Svalbarða og Bjarnarey. Hann gerði þrjár árangurslausar tilraunir frá árinu 1594 til 1597 og lést sjálfur í síðustu ferðinni eftir að leiðangursmenn höfðu setið fastir í ísnum fyrir norðan Novaja Semlja og verið þannig fyrstir Evrópumanna til að eyða heilum vetri á Norðurheimskautsvæðinu.
Barentshaf heitir eftir honum.
Snæfell
Snæfell:
Praseódým
Praseódým er frumefni með efnatáknið Pr og sætistöluna 59. Það er af flokki lantaníða og telst til sjaldgæfra jarðmálma. Praseódým er mjúkur, silfurgrár, sveigjanlegur málmur með marga gagnlega eiginleika. Það er of hvarfgjarnt til að það finnist hreint í náttúrunni og fær á sig græna slikju þegar það kemst í snertingu við súrefni.
Praseódým kemur alltaf fyrir í náttúrunni í tengslum við aðra sjaldgæfa jarðmálma. Það er fjórði algengasti sjaldgæfi jarðmálmurinn í jarðskorpunni og er svipað algengt og bór. Árið 1841 einangraði sænski efnafræðingurinn Carl Gustaf Mosander málmoxíð úr efnisleif sem hann kallaði „lanthana“ og kallaði það didymium (úr grísku δίδυμος didymos „tvíburi“). Árið 1885 greindi austurríski efnafræðingurinn Carl Auer von Welsbach didymium í tvö efni sem bjuggu til sölt af ólíkum litum. Hann nefndi þessi efni praseodymium og neodymium. Forskeytið praseo- kemur úr grísku πράσινος prasinos „grænn“.
Praseódým er notað víða, meðal annars í málmblöndur fyrir sterka segla, ásamt neódým í öryggisgler, í málmblöndu með magnesíni fyrir mjög sterka málma sem notaðir eru í flugvélahreyfla og til að gefa gleri gulan lit.
Kenta Hasegawa
Kenta Hasegawa (fæddur 25. september 1965) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 27 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Hringhenda
Hringhenda er tegund af ferskeytlu sem einkennist af lóðréttu innrími í fyrstu lágkveðu í hverri ljóðlínu. Hún er því dýrar kveðin en óbreytt ferskeytla og er svo vinsæl meðal hagyrðinga að til eru margar vísur um hvað hún sé falleg. Hér er innrímið feitletrað til að sýna það skýrt:
Dr. Romantic
Dr. Romantic (Kóreska: 낭만닥터 김사부; Nangmandakteo Gimsabu) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Eugene
Borgin er nefnd eftir Eugene Franklin Skinner sem settist þar að árið 1846. Borgin hefur langa sögu mótmælamenningar gegn stríðum, kapitalisma og rasisma.
HM í frjálsum íþróttum verður haldið í borginni 2022.
Vestmannaeyjaflugvöllur
Vestmannaeyjaflugvöllur er tveggja brauta flugvöllur á Heimaey, austan við Ofanleiti. Hann er fyrsti flugvöllurinn sem Íslendingar byggðu sjálfir án aðkomu annarra ríkja. Air Iceland Connect er með áætlunarflug á milli Reykjavíkur og Vestmannaeyja, en fyrir 2021 flaug Flugfélagið Ernir þessa leið.
Saga vallarins
Framkvæmdir við lagningu vallarins hófust 11. nóvember 1945 þegar varðskipið Ægir kom með stórvirkar vinnuvélar. Næsta sumar var byrjað að flytja rauðamöl úr Helgafelli í yfirborð brautarinnar. Fyrsta landflugvélin lenti um sumarið 14. ágúst 1946 og flugbrautin var opnuð 13. nóvember sama árs. Áætlunarflug á flugvellinum hófst á vegum Loftleiða 12. október 1946 til Reykjavíkur. 1971 hófust framkvæmdir við norður-suður braut flugvallarins.
Morgunfrú
Morgunfrú eða gullfífill (fræðiheiti Calendula officinalis) er jurt af körfublómaætt. Hún er einært sumarblóm uppruninn í Suður-Evrópu og verður um 40 — 60 sentimetrar á hæð. Mörg afbrigði hafa verið ræktuð af morgunfrúnni, bæði með einfaldar eða marfaldar körfur, oftast gular eða appelsínugular. thumb|left|220px|Greiningarlykill morgunfrúarinnar.
Nytjar
Jurtin hefur frá fornu fari verið notuð til lækninga, til að lita föt, í mat og snyrtivörur. Lauf og blóm eru æt og er blómum bætt í rétti sem krydd og í stað saffrans. Laufblöðin eru oft beisk á bragðið og eru notuð í salöt. Auðvelt er að rækta morgunfrúr á sólríkum stöðum.
Herakles
Herakles (gríska: Ἡρακλῆς, Hēraklês) var hetja í grískri goðafræði. Hann var sonur Seifs og Alkmenu.
Thomas-Alexandre Dumas
Thomas-Alexandre Dumas Davy de la Pailleterie (25. mars 1762 – 26. febrúar 1806) var hershöfðingi í byltingarher fyrsta franska lýðveldisins. Hann náði hærri hertign í evrópskum her en nokkur annar afrískættaður maður í sögu álfunnar. Hann var fyrsti þeldökki maðurinn sem varð fylkishershöfðingi í franska hernum. Dumas og Toussaint Louverture (sem varð stórhershöfðingi árið 1797 ) voru hæst settu hermennirnir af afrískum uppruna í hernaðarsögu vesturheims til ársins 1975.
Æviágrip
Thomas-Alexandre Dumas fæddist í nýlendunni Saint-Domingue (sem í dag er Haítí) og var sonur hvíts aðalsmanns að nafni Alexandre Antoine Davy de la Pailleterie og svartrar ambáttar hans, Marie-Cessette Dumas. Hann fæddist í þrældóm vegna stöðu móður sinnar en átti einnig tilkall til aðalsréttinda vegna stöðu föður síns. Faðir hans tók drenginn með sér til Frakklands árið 1776 svo hann gæti hlotið menntun. Þrælahald hafði verið ólöglegt á meginlandi Frakklands frá árinu 1315 og því hlutu þrælar sjálfkrafa frelsi sitt þegar þeir komu til landsins. Faðir Thomas-Alexandre hjálpaði honum að ganga í franska herinn. Árið 1792 giftist Dumas Marie-Louise Élisabeth Labouret á meðan hann var staðsettur í Amiens.
Dumas barðist og lék lykilhlutverk í frönsku byltingarstríðunum. Dumas hafði gengið í herinn sem óbreyttur hermaður þegar hann var 24 ára en þegar hann var 31 árs var hann orðinn stórhershöfðingi 53.000 manna her í Alpafjöllum. Dumas vann sigra í Alpafjöllum sem opnuðu leið franska hersins til Ítalíu, þar sem þeir háðu stríð við austurríska keisaradæmið. Í Ítalíuherförinni gáfu austurrískir hermenn Dumas viðurnefnið Schwarzer Teufel („Svarti djöfullinn“ eða Diable Noir á frönsku). Frakkar, þar á meðal Napóleon, kölluðu Dumas „Horatius Coclès Týrólhéraðsins“ (í höfuðið á stríðshetju sem hafði bjargað Róm til forna ) fyrir að sigra her óvina við brú yfir Isarco-fljót.
Dumas var herforingi í riddaraliðssveit í innrás Frakka í Egyptaland. Er franski herinn gekk frá Alexandríu til Kaíró komst Dumas upp á kant við yfirherforingja leiðangursins, Napóleon Bónaparte, sem hann þekkti úr Ítalíuherförunum. Dumas sigldi frá Egyptalandi í mars árið 1799 en hann neyddist til að koma að landi í konungsríkinu Napólí, þar sem hann var tekinn til fanga og fleygt í dýflissu. Þar fékk hann að dúsa til vorsins 1801.
Dumas sneri heim til Frakklands eftir að honum var sleppt og eignaðist son með eiginkonu sinni. Sonurinn var Alexandre Dumas, sem átti síðar eftir að verða einn vinsælasti rithöfundur Frakklands. Margar persónur og sögur Alexandre Dumas voru byggðar á ævi föður hans. Sonarsonur Dumas hershöfðingja, Alexandre Dumas yngri, varð einnig þekkt leikskáld á seinni hluta nítjándu aldar. Annar sonarsonur hans, Henry Bauër, varð þekktur leikhúsgagnrýnandi á sama tímabili.
Vinstriflokkurinn (Þýskaland)
Vinstriflokkurinn eða Vinstrið (þýska: Die Linke) er þýskur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður árið 2007 með samruna Lýðræðislega sósíalistaflokksins og WASG, klofningshreyfingar úr Jafnaðarmannaflokknum. Í gegnum Lýðræðislega sósíalistaflokkinn er Vinstriflokkurinn beinn arftaki Sósíalíska einingarflokksins, sem stýrði kommúnísku flokksræði í Austur-Þýskalandi frá 1948 til 1989.
Vinstriflokkurinn kennir sig við andkapítalisma, andfasisma og friðarhyggju. Flokkurinn er hlutlaus í afstöðu sinni til Evrópusamruna. Þar sem flokkurinn er sá vinstrisinnaðasti af flokkunum á þýska sambandsþinginu er hann stundum skilgreindur sem öfgavinstriflokkur eða vinstrisinnaður popúlistaflokkur. Flokkurinn er stofnaðili að Evrópska vinstriflokknum.
Söguágrip
Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn (þ. Partei des Demokratischen Sozialismus) var sósíalískur stjórnmálaflokkur sem var myndaður sem lagalegur arftaki Sósíalíska einingarflokksins (þ. Sozialistische Einheitspartei Deutschlands eða SED), hins kommúníska stjórnarflokks þýska alþýðulýðveldisins. Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn var myndaður við endalok kommúnistastjórnarinnar í Austur-Þýskalandi og hélt áfram störfum eftir sameiningu Þýskalands árið 1991.
Grasrótarhreyfing lýðræðissinna sem þvingaði austur-þýska kommúnistaleiðtogann Erich Honecker til að segja af sér árið 1989 leiddi einnig af sér uppgang kynslóðar ungra umbótasinna innan SED sem litu til umbótastefnu Míkhaíls Gorbatsjov í Sovétríkjunum (perestrojka og glasnost) sem fyrirmynd að nýrri stjórnarstefnu. Umbótasinnar á borð við rithöfundana Stefan Heym og Christu Wolf og mannréttindalögfræðinginn Gregor Gysi brutust fljótt til áhrifa innan flokksins og þegar Sósíalíski einingarflokkurinn var leystur upp í lok ársins 1989 höfðu allir gömlu meðlimir miðstjórnarinnar sagt af sér.
Undir nýrri stjórn skipti flokkurinn um nafn og tók upp nafnið Lýðræðislega sósíalistaflokkinn til að draga úr tengslum við kommúníska valdboðsstefnu í fortíð sinni. Frá árinu 1990 skilgreindi flokkurinn sig ekki lengur sem marx-lenínískan flokk, þótt áfram hafi verið minnihlutahópur meðlima innan hans sem enn skilgreindu sig sem kommúnista.
Þann 17. júlí árið 2005 gekk Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn í kosningabandalag undir nafninu Vinstriflokkurinn (þ. Die Linkspartei) ásamt stjórnmálahreyfingunni WASG (Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative). Oskar Lafontaine, fyrrum áhrifamaður innan Jafnaðarmannaflokksins, hafði myndað WASG vegna ágreinings við Gerhard Schröder kanslara, sem Lafontaine taldi hafa vikið Jafnaðarmannaflokknum of langt til hægri á stjórnartíð sinni. Kosningabandalag flokkanna tveggja bauð fram í fyrsta sinn í þingkosningum Þýskalands árið 2005 og hlaut þá rúm átta prósent atkvæðanna. Flokkarnir tveir sameinuðust formlega þann 16. júní 2007 undir nafninu Die Linke.
Viljastýrða taugakerfið
Viljastýrða taugakerfið er annar hluti úttaugakerfisins, hinn verandi sjálfvirka taugakerfið. Viljastýrða taugakerfið flytur boð frá miðtaugakerfinu til vöðvanna og framkallar þannig hreyfingu. Það flytur svo boð frá skynfrumum líkamans til miðtaugakerfisins.
Fritillaria dajinensis
Fritillaria dajinensis Er Asísk tegund laukplantna af liljuætt, upprunnin úr Sichuan héraði í Kína.
Fritillaria dajinensis verður allt að 50 sm há. Blómin eru lútandi, grængul, með fjólubláum blettum.
Fuglaskoðun
thumb|right|Fuglaskoðun á Orchideyju í Florida. Fuglaskoðun er náttúruskoðun, útivist, tómstundaiðja og áhugamál þar sem fuglar eru skoðaðir í sínu náttúrulega umhverfi. Stundum er fylgst með fuglum án hjálpartækja en algengt er að skoða fugla gegnum kíkja og hlusta eftir fuglahljóðum. Hljóð er mikilvægt vegna þess að margar fuglategundir er auðveldara að greina eftir hljóði en útliti.
Vinnusálfræði
Vinnusálfræði  fæst við hegðun fólks á vinnustöðum. Vinnusálfræði er tengd klínískri sálfræði, félagssálfræði og fleiri þáttum eins og lögum og jafnrétti kynjanna.
Aðalviðfangsefni vinnusálfræðinga er að nýta sálfræðilega þekkingu og aðferðir til að stafsmenn og fyrirtæki nái árangri. Vinnusálfræðingar nota sálfræðileg próf til að mæla þekkingu, hæfileika, getu og aðra eiginleika fólks í ýmsu skyni tengt vinnu og vinnustöðum, t.d. vegna ráðningar, stöðuhækkunnar, eða til að mæla starfsánægju.
Vinnusálfræði er bæði fræðilegt og hagnýtt fag.
Heimildir
fa:روان‌شناسی صنعتی Arbeidspsychologie
Velska
Velska (Cymraeg eða y Gymraeg) er brýþonskt tungumál í keltnesku málaættinni talað í Wales, einkum norð-vestast, og á svæðum á Englandi nálægt landamærunum við Wales. Velska hefur verið þekkt undir ýmsum heitum í gegnum söguna, meðal annars „breska“ og „kambríska“.
Samkvæmt breska manntalinu árið 2011 tala 19 % allra Walesbúa eldri en þriggja ára velsku eða 562.000 manns. Þar af geta 77 % (431.000 manns) talað, lesið og skrifað velsku. 73 % allra Walesbúa eða 2,2 milljónir manns segjast hafa enga velskukunnáttu. Bera má þetta saman við manntalið árið 2001, þar sem 20,8 % Walesbúa sögðust geta talað velsku, þar af 57 % (315,000 manns) reiprennandi.
Árið 2011 varð velska opinbert mál í Wales með nýjum lögum sem tóku gildi þá. Velska er eina opinbera tungumálið á Bretlandi; enska og önnur tungumál hafa enga opinbera stöðu.
Saga
Velska varð til sem greinanlegt tungumál á 6. öld. Frummál velsku var breska, sem bretónska, kornbreska og kúmbríska eiga allar rætur að rekja til.
Fjögur tímabil einkennast sögu velsku en takmörkin eru frekar ónákvæm: frumvelska, stuttu eftir að tungumálið skildi sig frá bresku; fornvelska, sem töluð var frá 9. til 12. aldar; miðvelska, töluð frá þeim tíma til 14. aldar og nútímavelska, töluð frá þeim tíma til dagsins í dag.
Heitið velska á rætur að rekja til enska orðsins Welsh sem Engilsaxar notuðu til að lýsa Walesbúum. Orðið þýðir „erlent mál“. Velska orðið yfir tungumálinu er Cymraeg en landið sjálft heitir Cymru.
Dreifing velskumælenda
thumb|left|210px|Velska í Wales Velska hefur verið töluð í Wales í gegnum alla söguna en það var árið 1911 sem tungumálið varð minniháttar mál. Þá töluðu 43,5 % Walesbúa velsku. Þó að tungumálið væri á niðurleið í gegnum árin sem fylgdu dó það ekki út fullkomlega. Í byrjun 21. aldar fór velskumælendum að fjölga aftur. Frá og með árinu 2004 töluðu 21,7 % Walesbúa velsku, miðað við 20,8 % árið 2001 og 18,5 % árið 1991. Manntalið árið 2011 sýnir þó að velskumælendum hefur fækkað í 562.000 manns eða 19 % mannfjöldans. Manntalið leiðir líka í ljós að velskumælendum hefur fækkað töluvert á kjarnasvæðum í Norður-Wales, það að segja í Ceredigion og Carmarthenshire. Þar tala nú færri en 50 % Walesbúa velsku í fyrsta sinn í sögunni.
Velskumælendur annars staðar á Bretlandi hafa ekki verið taldir í manntölum. Árið 1993 gaf velska sjónvarpsstöðin S4C út niðurstöður úr könnun á fjölda þeirra sem tala eða skilja velsku, og talið var að um það bil 133.000 manns töluðu velsku á Englandi á þeim tíma, þar af 50.000 manns á Stór-Lundúnasvæðinu.
Einu sinni talaði stór fjöldi Walesbúa eingöngu velsku. Á 20. öld hurfu velflestir þeirra sem töluðu aðeins velsku en frá og með manntalinu árið 1981 var lítill fjöldi þeirra eftir. Langflestir velskumælendur tala líka ensku (nema þeir sem búa í Argentínu, sem tala spænsku). Þrátt fyrir það vilja margir velskumælendur heldur tjá sig á velsku. Tungumálið sem verður fyrir valinu er mismunandi eftir sviðum og samfélagslegum aðstæðum. Oft er skipt á tungumálum í sama samtali.
Flestir þeirra sem hafa velsku að móðurmáli búa í Norður- og Vestur-Wales, aðallega í Gwynedd, Conwy, Denbighshire (Sir Ddinbych), á Öngulsey (Ynys Môn), í Carmarthenshire (Sir Gâr), Norður-Pembrokeshire (Sir Benfro), Ceredigion, hlutum af Glamorgan (Morgannwg) og Norðvestur- og Suðvestur-Powys. Þó er þá sem hafa velsku að móðurmáli að finna í strjálbýli um allt Wales.
Opinber staða
thumb|250px|Umferðarskilti í [[Wrexham á bæði velsku og ensku]] Þó að velska sé minniháttar tungumál óx stuðningur fyrir hana stöðugt á 20. öld í samræmi við uppgang samtaka eins og þjóðernisstjórnmálaflokkurinn Plaid Cymru sem stofnaður var árið 1925 og Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (Félag velskrar tungu) sem stofnað var árið 1962.
Árið 1993 var Velsk málnefnd (Bwrdd yr Iaith Gymraeg) stofnuð í þeim tilgangi að auka notkun velskrar tungu í Wales. Málnefndin var lögð niður 31. mars 2012. Í kjölfar þess var nýr nefndarmaður tilnefndur.
Síðan árið 2000 hefur verið skylda í öllum velskum skólum til að læra velsku til 16 ára aldurs. Þetta hefur haft mikil áhrif á að snúa hnignun velskrar tungu við og leiðir til þess að allir sem alast upp í Wales hefur einhverja kunnáttu á tungumálinu, jafnvel þeir sem eiga ekki velskumælandi foreldra.
Velska hefur hlotið meiri áberandi stöðu síðan velskumælandi sjónvarpsstöðin S4C var stofnuð árið 1982. Í upphafi voru 70 % sjónvarpsþátta sýndir í samútsendingu við Channel 4. Síðan flaumrænum sjónvarpsútsendingum lauk í Suður-Wales 31. mars 2010 hefur allir þættir S4C verið á velsku. Kvöldfréttir BBC eru líka fáanlegar á velsku. Frá árinu 1977 hefur breska ríkisútvarpið líka rekið velskumælandi útvarpsstöð en hún heitir BBC Radio Cymru. Þó ekkert dagblað sé gefið út á velsku er vikublað sem heitir Y Cymro („Walesbúinn“) og því er dreift um allt Wales. Áætlað var að stofna velskt dagblað árið 2008 undir nafninu Y Byd („Veröldin“) en því var aflýst vegna lítillar eftirspurnar.
Síðan desember 2001 hefur breska ríkisstjórnin krafist þess að allir innflytjendur tali ensku. Ekki er vitað hvort reglan eigi við um velsku. Eins og er er nægilegt að kunna velska, ensku eða gelísku til þess að sækja um breskan ríkisborgararétt.
Ritun
Velska er rituð með latnesku stafrófi sem samanstendur af 28 bókstöfum. Tveir þessara bókstafa eru tvístafir notaðir sem stakir bókstafir:
Á velsku er „w“ talið sérhljóð ásamt „a“, „e“, „i“, „o“, „u“ og „y“. Bókstafurinn „j“ er notaður í mörgum venjulegum orðum sem eiga uppruna sinn á ensku, til dæmis jam „sulta“, jôc „grín“ og garej „bílskúr“. Bókstafirnir „k“, „q“, „v“, „x“ og „z“ eru notaðir í sumum íðorðum, til dæmis kilogram, volt og zero, en í öllum tilfellum má nota velska bókstafi í staðinn: cilogram, folt og sero. Á 16. öld var „k“ víða notað en þegar nýja testamentið var gefið út á velsku var byrjað að nota „c“ í staðinn. Ástæðan fyrir því var sú að prentarar voru ekki með nógu marga „k“-stafi til þess að prenta velsk orð.
Tvöfalt dé táknar raddaða tann-túngumælta önghljóðið (ð) en -th það óraddaða. Tvöfallt ell táknar röddunarleisi. Í velsku er gerður greinarmunir í ritun á rödduðu og órödduðu tungu-sveifluhljóði með því að setja -h á eftir þegar það er óraddað.
Hljóðfræði
Hljóðfræði velsku einkennist af fjölda hljóða sem eru ekki til á ensku og sjaldan á öðrum evrópskum málum, það er að segja óraddað tannbergsmælt hliðmælt önghljóð [ɬ], órödduð neflokhljóð [m̥], [n̥], og [ŋ̊] og óraddað sveifluhljóð [r̥]. Áhersla er oftast á næstsíðasta atkvæði í margra atkvæða orðum.
Orðhlutafræði
Velsk orðhlutafræði er mjög svipuð þeim á öðrum keltneskum tungumálum og einkennist af sérhljóðavíxlum í fyrsta atkvæði orða og svokölluðum „beygðum forsetningum“. Þessar forsetningar bætast við persónufornöfnin sem eru andlögin þeirra. Á velsku eru tvö kyn: karlkyn og kvenkyn. Nafnorð fallbeygjast ekki. Það eru nokkrar ólíkar endingar sem tákna fleirtölu og tvær endingar sem tákna eintölu. Í velsku talmáli beygjast aðalsagnir ekki eftir persónu en hjálparsagnir beygjast. Í bókmenntamáli beygjast aðalsagnir líka.
Setningafræði
Grunnorðaröðin á velsku er sögn–framlag–andlag. Hjálparsagnir eru notaðar mjög oft í sagnliðum. Nútíð er mynduð með hjálparsögninni bod „að vera“ og aðalsögninni, sem er í rauninni sagnnafnorð, á eftir smáorðinu yn: Í þessu dæmi er mae þriðju persónu nútíðarmynd sagnarinnar bod, og mynd er sögn sem þýðir „að fara“. Ólokið horf sagnar í þátíð er myndað á svipaðan hátt. Samsett framtíð og samsettur skildagaháttur eru bæði mynduð þannig.
Í þátíð, framtíð og skildagahætti beygjast allar sagnir. Þó er algengara í dag að nota sagnnafnorð saman með beygðri mynd sagnarinnar gwneud „að gera“, þannig að „eg fór“ getur annaðhvort verið Mi es i eða Mi wnes i fynd. Á velsku eru smáorð á undan sögnum mjög algeng; mi í dæmi um það.
Deilireglur
Nota má deilatöflu til að finna deila talna.
Rök fyrir deilanleika með 2 til 6
2    Hugsum okkur tveggja sæta tölu TE (E fyrir tölustafinn í einingasæti og T fyrir tölustafinn í tugasæti). Þá gildir 10*T + E = 2*5*T + E. Nú er ljóst að 2 gengur upp í fyrri liðinn og því er talan TE aðeins deilanleg með 2 ef 2 gengur upp í E, síðasta tölustafinn.
3    Hugsum okkur tveggja sæta tölu TE. Þá gildir 10*T + E = 9*T + (T + E). Hér er ljóst að 3 gengur upp í fyrri liðinn þ.e. 9*T og því er talan aðeins deilanleg með 3 ef 3 gengur upp í (T +E), sem er þversumma tölunnar TE. Þetta er hægt að útvíkka fyrir stærri tölur. t.d. fjagra tölustafa tölur ÞHTE (Þ = tölustafur í þúsundasæti, H = tölustafur í hundraðasæti, og T = tölustafur í tugasæti, E = einingasæti). Við fáum þá: 1000*Þ + 100*H + 10*T + E = (999*Þ + 99*H + 9*T) + (Þ + H + T + E). Talan 3 gengur upp í fyrri svigann þ.e. (999*Þ + 99*H + 9*T) og þar sem (Þ + H + T + E) er þversumman þá gengur talan 3 aðeins upp í töluna ef hún gengur upp í þversummuna.
4    Hugsum okkur fjagrastafa töluna ÞHTE. Þá gildir: 1000*Þ + 100*H + 10*T + E = (4*250*Þ + 4*25*H) + (10*T + E). Nú gengur 4 upp í fyrri svigann, þ.e. (4*250*Þ + 4*25*H), því þarf 4 að ganga upp í seinni svigann, þ.e. (10*T + E) sem er talan TE til að ganga upp í töluna ÞHTE.
5    Hugsum okkur tveggja stafa tölu TE, þá gildir 10*T + E = 5*2*T + E. Þar sem 5 gengur upp í fyrri liðinn, þá þarf 5 að ganga upp í seinni liðinn, E, sem þýðir að E verður að vera annað hvort 0 eða 5 til að  talan 5 gangi upp í töluna TE.
Changsha
thumb|right|500px|Mynd frá Changsha borg í Hunan héraði í Kína.Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Changsha um 10,1 milljónir manna.|alt=Mynd frá Changsha borg í Hunan héraði í Kína.Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Changsha um 10,1 milljónir manna.
Deilireglur
Rök fyrir deilanleika með 2 til 6
6    Þar sem 2 og 3 eru frumþættir tölunnar 6, þá eru allar tölur sem hafa þessa frumþætti deilanlegar með 6.
Changsha
alt=Landakort sem sýnir legu Changsha borgar í Hunan héraði í Kína.|thumb|Kort af legu Changsha borgar í Hunan héraði í Kína.
Changsha (kínverska: 长沙; rómönskun: Chángshā), er höfuðborg og fjölmennasta borg Hunan héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Hún er stjórnsýslu-, efnahags- og menningarmiðstöð héraðsins. Borgin er við Xiang-fljót og þaðan er nafn borgarinnar dregið („hinar löngu sandeyrar“). Hún er um 50 kílómetra suður af Dongting-vatni. Hún hefur mjög góðar vatnssamgöngur til suður- og suðvestur Hunan. Umbætur í efnahagsmálum Kína í átt til aukins markaðsbúskapar hafa kallað fram gríðarlegan hagvöxt í Changsha. Það hefur gert borgina að einni þróuðustu og blómlegustu borg Kína. Borgin er hátt skrifuð á sviði mennta, vísinda og rannsókna.
Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarna Changsha 5.630.000 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 10.047.914.
Framsöguháttur
Framsöguháttur flokkast undir hætti sagna (nánar til tekið persónuhátt). Framsöguhátturinn lætur oftast í ljós hlutlausa frásögn, beinar fullyrðingar (hvort sem þær eru sannar eða ósannar) og beinar spurningar („ég fer á morgun“, „ferðu á morgun?“). Framsöguháttur er til í persónum, tölum, tíðum og myndum.
Changsha
Staðsetning
alt=Mynd sem sýnir farþegamiðstöð Changsha Huanghua alþjóðaflugvallarins sem þjónar borginni og Hunan héraði í Kína.|thumb|Farþegamiðstöð Changsha Huanghua alþjóðaflugvallarins í Changsha borg.
Changsha er staðsett í norðausturhluta Hunan héraðs í suður miðhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Borgin nær yfir 11.819 ferkílómetra landsvæði og liggur við borgirnar Yueyang og Yiyang í norðri, Loudi í vestri, Xiangtan og Zhuzhou í suðri, Yichun og Pingxiang borg í Jiangxi héraði í austri.
Framsöguháttur
Framsöguháttur í íslensku
Sem dæmi má taka sagnbeyging sagnarinnar að „njóta“ eftir persónum í nútíð og þátíð:
Changsha
Staðsetning
Changsha sem er staðsett í Xiang-árdalnum, liggur að Luoxiao-fjöllum í austri, Wuling-fjöllum í vestri og liggur við Dongting-vatni í norðri og afmarkast í suðri af Hengshan-fjöllum.
Saga
alt=Mynd sem sýnir göngugötu Huangxing strætis í Changsha borg.|thumb|Göngugata Huangxing strætis í Changsha borg.
alt=Mynd sem sýnir skýjakljúfa Changsha borgar í Hunan héraði í Kína.|thumb|Skýjakljúfar Changsha borgar
Saga byggðar í Changsha nær til meira en 3.000 ára. Merkar mannlífsminjar frá frumstæðum tímabilum hafa verið uppgötvaðar á svæðinu. Á svokölluðu vor- og hausttímabili í sögu Kína (770 f.Kr. - 476 f.Kr.) þróaðist svæðið í mikilvægan bæ í miðju dalríkisins Chu-ríkis við suðurhluta Jangtsefljóts. Elsta nafn svæðisins er Qingyang. Chu-ríki var eitt af sjö stríðsríkjum sem voru til fyrir sameiningu Kína af Qin-veldinu.
Á tíma Qin-veldisins (221–207 f.Kr.) var bærinn settur upp sem fylki og varð hann valinn fyrir leiðangra Qin inn í Guangdong hérað. Á tíma Hanveldisins (206 f.Kr. – 220 e.Kr.) var svæðið nefnt Linxiang sýsla.
Svæðið var valið sem höfuðborg Changsha-ríkis í Han-ættarveldinu (206 f.Kr. - 220 e.Kr.) Svæðið fékk nafnið Changsha árið 589 þegar það varð stjórnarsetur héraðsins Tan. Eftir fall Tangveldisins (618–907) varð þar byggð höfuðborg hins sjálfstæða Chu-ríkis (927–951) sem féll að lokum til annarra nágrannaríkja, þar til það var tekið yfir af Songveldinu (960–1279). Á árunum 750 og 1100 varð Changsha varð mikilvæg verslunarborg og íbúum fjölgaði.