cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Austurfrísnesku eyjarnar
Eyjarnar
Sjómenn hafa búið til litla setningu á þýsku til að muna betur röðina á þessum eyjum frá austri til vesturs. Upphafsstafir orðanna eru jafnframt upphafstafir eyjanna: Welcher Seemann liegt bei Nelly im Bett (Hvaða sjómaður liggur hjá Nelly í rúminu). Allar tilheyra eyjarnar héraðinu Ostfriesland, nema Wangerooge, sem tilheyrir héraðinu Aldinborg. Eyjarnar eru allar gríðarlega vinsælar meðal ferðamanna, ekki bara sökum baðstrandanna, heldur einnig vegna einangrunarinnar og fuglalífsins. Vaðhafið er viðkomustaður farfugla. Á fartímanum og á veturna safnast milljónir vaðfugla við eyjarnar.
Norður-Kasakstanfylki
Norður-Kasakstanfylki (kasakska: Солтүстік Қазақстан облысы, rússneska: Северо-Казахстанская область) er fylki í Norður-Kasakstan. Höfuðborg fylkisins er borgin Petrópavil.
Kítín
thumb|Uppbygging kítín[[sameindar]] Kítín er fjölsykra sem er aðalefnið í stoðgrind margra skordýra, áttfætlna og frumuveggjum sveppa. Á eftir sellúlósa er kítín næst-algengasta lífræna fjölliðan (bíópólímer) í náttúrúnni.
Þormóðsstaðir (hús)
Þormóðsstaðir er hús í Reykjavík. Það stendur nálægt Reykjavíkurflugvelli og gömlum vegi sem hét Þormóðsstaðavegur.
Indiana (fylki)
right|400px|thumb|Kortið sýnir staðsetningu Indiana Indiana er fylki í Bandaríkjunum. Indiana er 94.321 ferkílómetrar að stærð. Indiana liggur að Ohio í austri, Kentucky í suðri, Illinois í vestri og Michigan og Michigan-vatni í norðri.
Höfuðborg fylkisins, sem er jafnframt stærsta borg þess, heitir Indianapolis. Rúmlega 6,8 milljón manns býr í Indiana (2020).
Orrustuskip
thumb|right|Orrustuskipið USS Iowa skýtur úr fallbyssum á stjórnborða. Orrustuskip er öflugt herskip þar sem fara saman öflugar fallbyssur og þung brynvörn. Þau voru oftast nær notuð sem flaggskip og mikilvægustu skip flestra flotaeininga í seinni heimsstyrjöld, en urðu fljótelga úrelt eftir tilkomu flugskeyta og eru ekki lengur notuð í sjóherjum.
Saga Borgarættarinnar
Saga Borgarættarinnar er skáldsaga eftir Gunnar Gunnarsson. Sagan kom upprunalega út á dönsku í fjórum bindum sem komu út á þremur árum. Fyrsta bindi er  Ormarr Örlygsson og kom það fyrst út  á dönsku  árið 1912. Annað og þriðja bindið eru Den danske frue på Hof og Gæst den enøjede komu út árið 1913 og fjórða bindið  Den unge Ørn kom út árið 1914. Fyrstu tvö bindin seldust í fyrstu lítið en með þriðja bindinu, Gesti eineygða (Gæst den enöjede) sló Gunnar í gegn. Sagan var gefin út í endurskoðaðri heildarútgáfu árið 1915 og varð vinsæl í Danmörku og  Gunnar varð mikils metinn rithöfundur. Í bókunum er sögð saga tveggja sona. Árið 1919 er gerð kvikmyndin Saga Borgarættarinnar og er það fyrsta íslenska skáldsagan sem var kvikmynduð.
Hidemaro Watanabe
Hidemaro Watanabe (24. september 1924 - 12. október 2011) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Kreppan mikla
Þróuð lönd sem þróunarlönd liðu vegna kreppunnar. Alþjóðaviðskipti minnkuðu, tekjur einstaklinga drógust saman og þar með skatttekjur, verðlagning og hagnaður. Sér í lagi átti það við um borgir og svæði þar sem þungaiðnaður var aðalatvinnugrein. Uppbygging og hagvöxtur staðnaði nær alveg í fjölda landa. Landbúnaður dróst saman vegna þess að verðið sem fékkst fyrir uppskeruna lækkaði um 60-80%. Framboð dróst því saman og þau svæði þar sem lítið framboð var á annarri atvinnu áttu erfiðast uppdráttar. Þróunin varð mismunandi eftir löndum. Í Bandaríkjunum varð til hið blandaða hagkerfi eftir að Franklin Roosevelt forseti samþykkti tillögur breska hagfræðingsins John Maynard Keynes um opinberar framkvæmdir. Í Þýskalandi komst Adolf Hitler til valda, byggði upp mikinn herafla og hóf seinni heimsstyrjöldina.
Áhrif á Íslandi
Í íslensku efnahagslífi varð kreppunnar vart ári eftir að hún skall á í Bandaríkjunum, en þá varð mikið verðfall á íslenskum útflutningsvörum og innflutningstollar erlendis ollu auk þess margháttuðum vandræðum. Atvinnuleysi jókst mikið og voru mörg hundruð Reykvíkingar atvinnulausir á veturna. Til að koma í veg fyrir vannæringu og hungur meðal hinna atvinnulausu settu söfnuðirnir í Reykjavík upp súpueldhús og gáfu þeim sem verst voru staddir mat.
Sasha Alexander
Sasha Alexander (fædd Suzana S. Drobnjaković, 17. maí 1973) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í NCIS, Dawson's Creek og Rizzoli & Isles.
Einkalíf
Alexander fæddist í Los Angeles, Kaliforníu í Bandaríkjunum og er af serbneskum og ítölskum uppruna. Sasha talar bæði serbnesku og ítölsku mjög vel. Sasha Alexander er sviðsnafn hennar en raunverulegt nafn hennar er Suzana (Sasha var gælunafn hennar í æsku) og Alexander er nafn bróður hennar. Alexander giftist kvikmyndaleikstjóranum Edoardo Ponti í janúar 2006 og saman eiga þau tvö börn. Ponti er sonur kvikmyndaframleiðandans Carlo Ponti og leikkonunnar Sophiu Loren. Sasha stundaði nám við Suður-Kaliforníuháskólann. Alexander fékk áhuga á leiklist í grunnskóla þar sem hún kom fram í leikritum sem hún hélt áfram í menntaskóla og háskóla. Fluttist hún til New York til þess að leika í leikhúsum og Shakespeare hátíðum.
Ferill
Fyrsta hlutverk hennar var í stuttmyndinni Visceral Matter frá 1997. Fékk hlutverk í sjónvarpsþættinum Wasteland sem Jesse Presser. Lék systur Katie Holmes í Dawson's Greek. Var árið 2003 boðið hlutverk í NCIS sem leyniþjónustukonan Caitlin „Kate“ Todd sem hún lék til ársins 2005. Alexander leikur í dag réttarlæknirinn Maura Isles í sjónvarpsþættinum Rizzoli & Isles sem er gerður eftir metsölubókum Tess Gerritsen. Hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: All Over the Guy, Yes Man og Mission: Impossible III.
Verðlaun og tilnefningar
San Diego kvikmyndahátíðin
Bombus borealis
Bombus borealis er tegund af humlum, ættuð frá norðurhluta N-Ameríku.
Hefðarkettirnir
Hefðarkettirnir (enska: The Aristocats) er bandarísk Disneyteiknimynd frá árinu 1970.
DNG
DNG (Digital Negative) er skráarsnið fyrir hráar stafrænar ljósmyndir. Fyrirtækið Adobe, sem bjó til Photoshop, gerði staðalinn.
Paul Tei
Paul Tei er leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Burn Notice og Zeke and Luther.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Tei var árið 2001 í Going to California. Hefur hann verið með stórt gestahlutverk í Burn Notice sem Barry síðan 2007 og í Zeke and Luther sem Eddie Coletti síðan 2011.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tei var árið 2005 í Transporter 2 og hefur hann einnig leikið í The Boynton Beach Bereavement Club og Marley & Me.
Svartdjöfull
Svartdjöfull eða lúsífer (fræðiheiti: Melanocetus johnsonii, sem þýðir „svartur hvalur Johnsons“) er djúpsjávarfiskur. Hann fékk fræðiheiti sitt frá svörtum lit, beittum tönnum sem líkjast vígtönnum og það að hann lifir í yfir 2.000 metra dýpi. Feitur kringlóttur líkaminn lítur út eins og körfubolti, veltandi um í hyldjúpu myrkrinu. Þróun þessarar lögunar kemur í veg fyrir að líkaminn falli inn og kremjist í gríðarlegum þrýstingi á þessu mikla dýpi.
Þessir fiskar hafa aðlagast vel að myrkri heimkynna sinna. Þeir hafa öðlast hæfni við að lifa af í þessum beiska, kalda og almyrkva heimi. Náttúrulegt loftnet á höfði fisksins virkar sem beita. Hann notar oxunarferli sem kallast lúsiferín, bakteríur sem framkalla ljós en lúsifer merkir ljósberi. Þetta veldur að toppurinn á tálbeitunni fer að ljóma sem þannig laðar bráð að honum. Þegar minni djúpsjávarverur koma nálægt honum, opnast munnur hans sjálfkrafa. Bráðin hefur þá enga möguleika á að sleppa.
Heimkynni
Svartdjöfull býr á yfír 2.000 metra dýpi í höfum um allan heim.
Fæðuöflun
Svartdjöflar hafa langar, þunnar tennur sem standa út báðum megin í munninum. Þegar fiskurinn opnar kjaftinn er hann stærri en líkaminn. Teygjanlegur magi hans gefur honum kleift að gleipa bráð sem er tvisvar sinnum stærri en hann sjálfur.
Hnoðafræhyrna
Á Íslandi finnst hún aðallega á suðvestur horninu.
Ameríkurauðyllir
Ameríkurauðyllir (fræðiheiti: Sambucus pubens) er tegund af ylli (Sambucus) ættaður frá austurhluta Norður Ameríku. Blómskipunin er rúnnaður skúfur, sem gerir auðveldara með að greina á milli hans og hins algengari S. canadensis, sem er með opnari og flatari blómskipan. Sumir höfundar hafa talið S. pubens til S. racemosa L.
Nytjar
Rauð berin eru mikilvæg fæða fugla. Þau eru eitruð mönnum hrá, en eru æt elduð.
Nýja Frakkland
thumb|right|Kort af Nýja Frakklandi eftir Samuel de Champlain frá 1612. Nýja Frakkland er heiti á þeim svæðum sem Frakkar lögðu undir sig í Nýja heiminum frá því að Jacques Cartier hóf könnun Lawrencefljóts árið 1534 þar til Frakkar létu Spáni og Bretlandi landsvæði sín eftir árð 1763. Á hátindi sínum náði Nýja Frakkland frá Nýfundnalandi í austri að Klettafjöllum í vestri, og frá Hudsonflóa í norðri að Mexíkóflóa í suðri.
Hrútafjörður
thumb|Hrútafjörður séður frá [[Staður (Hrútafjörður)|Stað]]
Hrútafjörður er um 36 km langur fjörður, sem liggur suður úr Húnaflóa. Næsti fjörður fyrir norðan hann er Bitrufjörður. Byggðin á vesturströndinni, Strandamegin, kallaðist Bæjarhreppur og var syðsta sveitarfélagið á Ströndum. Skráður íbúafjöldi í hreppnum var um það bil 100 manns, sem hafa atvinnu af landbúnaði, verslun og þjónustu. Dálítið þéttbýli er á Borðeyri. Eftir að sameining Húnaþings vestra og Bæjarhrepps var samþykkt þann 3. desember 2011 voru þessi tvö sveitarfélög sameinuð um áramótin 2011-2012. Sveitarfélagið Húnaþing vestra nær því upp á miðjan Stikuháls, sem aðskilur Hrútafjörð og Bitrufjörð á Ströndum.
Við austanverðan fjörðinn var áður Staðarhreppur, en er nú hluti af Húnaþingi vestra. Þar er Reykjatangi þar sem er Byggðasafn Húnvetninga og Strandamanna og áður var rekinn Héraðsskólinn á Reykjum. Við miðjan Hrútafjörð er Hrútey sem er í eigu Melstaðarkirkju. Í eynni er gjöfult æðarvarp.
Inn Hrútaförð var siglingaleið fraktskipa fyrr á árum og sigldu þau þá inn til Borðeyrar með vistir og varning. Hrútafjörður þótti erfiður til siglinga fyrir stór skip sökum þess hve skerjóttur hann er. Nokkur hætta var því á að flutningaskip tækju niðri á einhverjum köflum í firðinum.
Sigurður Örlygsson
Sigurður Örlygsson (fæddur 28. júlí 1946, látinn 30. maí 2019) var íslenskur myndlistamaður. Foreldrar hans voru Unnur Eiríksdóttir og Örlygur Sigurðsson. Sigurður lærði myndlist í Myndlista- og handíðaskólanum, listaakademíunni í Kaupmannahöfn og í New York. Hann hélt fyrstu sýningu sína 11. september 1971. Hann hlaut menningarverðlaun DV árið 1988 og hefur nokkrum sinnum hlotið
listamannalaun.
Hrútafjörður
Mörk Stranda og Húnaþings, og þar með einnig mörk Vestfjarða og Norðurlands, liggja frá botni Hrútafjarðar með Hrútafjarðará, síðan vestur yfir miðja Holtavörðuheiði upp á Tröllakirkju. Innsti byggði bærinn var áður Grænumýrartunga en er núna Óspaksstaðir eftir að Grænumýrartunga fór í eyði árið 1967.
Í Landnámabók er sagt að Ingimundur gamli Þorsteinsson hafi gefið firðinum nafn þegar hann kom þar við í leit sinni að landi til að nema og fann tvo hrúta. Bálki Blængsson er hins vegar sagður hafa numið land í Hrútafirði og búið á Bálkastöðum og síðan í Bæ. Hann á að hafa verið son Sóta af Sótanesi og barist í Hafursfjarðarorustu gegn Haraldi konungi. Í landnámi Bálka byggðu síðan landnámsmennirnir Arndís auðga Steinólfsdóttir, Grenjuður og Þröstur Hermundarsynir, Eysteinn meinfretur Álfsson og Þóroddur.
Köttur
Köttur, húsköttur eða heimilisköttur (fræðiheiti: Felis silvestris catus) er undirtegund villikatta (fræðiheiti: Felis silvestris) sem er tegund lítilla rándýra af ætt kattardýra. Kettir eru rökkurdýr og kjötætur sem hafa lifað sem húsdýr í mörg þúsund ár. Forn-Egyptar hófu að nota ketti til að halda músum og öðrum nagdýrum frá kornbirgðum. Kettir eru eitt vinsælasta gæludýr heims.
thumb|left|Líffræðileg bygging karlkatta Kettir eru mjög hæf rándýr og vitað er til þess að þau veiði yfir 1.000 dýrategundir sér til matar. Hægt er að kenna köttum að hlýða einföldum skipunum og þeir hafa getu til þess að læra á einföld tæki eins og hurðarhúna. Kettir notast við fjöldann allan af dýratáknum í samskiptum við ketti og önnur dýr, þeir mjálma, mala, hvæsa, urra og gagga. Rannsóknir benda til þess að samskipti á milli katta og manna séu töluvert þróuð. Kettir eru einnig ræktaðir og látnir keppa á kattasýningum þar sem veitt eru verðlaun fyrir fallega og hæfileikaríka ketti.
Heiti
Orðið köttur er talið vera komið inn í Evrópumál frá latínu, en uppruni þess er óljós. Hugsanlega hefur það borist inn í latínu úr afróasískum eða nílósaharamálum eins og núbísku kaddîska „villiköttur“ eða nobiin kadīs.
Karldýr katta kallast högni eða fress, kvendýrið læða eða bleyða og afkvæmin kettlingar. Fjölmörg tegundarafbrigði hreinræktaðra katta eru til og hafa margvísleg nöfn. Hreinræktaðir kettir eru innan við eitt prósent af köttum, en til eru tugir tegundarafbrigða og litbrigða. Til dæmis eru til hárlausir kettir sem nefnast Sfinxar og rófulausir kettir sem nefnast Manarkettir (Manx).
Flokkun
Carl Linné stakk upp á tvínefninu Felis catus yfir heimilisketti árið 1758. Johann Christian Polycarp Erxleben stakk upp á þrínefninu Felis catus domesticus árið 1777. Konstantin Alekseevich Satunin stakk upp á heitinu Felis daemon yfir svartan kött frá Transkákasus árið 1904, en það reyndist síðar vera heimilisköttur.
Guðmundur Böðvarsson
Guðmundur Böðvarson (1. september 1904 – 3. apríl 1974) var íslenskt skáld, þýðandi og bóndi.
Guðmundur fæddist að Kirkjubóli í Hvítársíðu í Borgarfirði og bjó þar mestalla ævi sína. Hann vakti athygli með fyrstu ljóðabók sinni, Kyssti mig sól, árið 1936. Alls gaf hann út tíu frumsamdar ljóðabækur og þýddi auk þess, tólf kviður úr Gleðileiknum guðdómlega eftir Dante Alighieri. Auk þess gaf hann út eina skáldsögu, þrjú sagnasöfn og skrifaði ótal greinar, enda var hann virkur í pólitískri baráttu, einkum gegn bandarískri hersetu á Íslandi. Guðmundur sat mörg ár í hreppsnefnd í Hvítársíðu og var í nokkur ár formaður skólanefndar Reykholtsskóla.
Þróun mannsins
Þróun mannsins er líffræðileg þróun sem hefur leitt til þess að maðurinn kom fram sem sérstök tegund fremdardýra. Þróunarsagan er viðfangsefni vísindarannsókna sem reyna að skýra þessa þróun. Rannsóknir á þróun mannsins eru viðfangsefni margra vísindagreina, s.s. líkamsmannfræði, málfræði og erfðafræði. Hugtakið „maður“ í þessu samhengi á við um tegundir innan ættkvíslarinnar Homo, en fjallar líka um aðrar tegundir í hópnum Hominini eins og t.d. austurapa (Australopithecus afarensis).
Má ekki elska þig
Má ekki elska þig er þriðja smáskífa (þriðja kynningarlag) plötunnar Bláturnablús með Gillon. Lagið var samið snemma árs 2016 og kom svo út þann 22. apríl 2021. Upptökustjórn er í höndum Sigfúsar Arnars Benediktssonar og er tekið upp í stúdíóinu hans, Stúdíó Benmen á Sauðárkróki. Þeir Sigfús og höfundur lags og texta (Gísli Þór Ólafsson) spila á öll hljóðfærin í laginu, Gísli á kassagítar, bassa og söng og Sigfús á trommur, rafmagnsgítar og hljómborð.
Þann 25. apríl 2021 var lagið frumflutt í útvarpi í þættinum Rokkland á Rás 2.
Lagið var fáanlegt á 7" vínylsmáskífu þann 28. júlí 2023 ásamt laginu Fíll og köttur.
Ytri tenglar
Má ekki elska þig á Youtube
Má ekki elska þig á Spotify
Pó
thumb|right|Kort af Pó Pó (latína: Padus) er lengsta á Ítalíu. Hún á upptök sín við Monviso, rennur næst um Pósléttuna í norðurhluta landsins áður en hún rennur til sjávar í Adríahafi. Alls er Pó um 670 kílómetra löng.
Pó rennur um eftirfarandi bæi:
Samdráttur
Samdráttarföll eru æðri föll í fallaforritun sem bretta upp á gagnaskipanir og skila gildi. Dæmi um samdráttarfall sem brettir upp á lista með samlagningu í Common Lisp:
Pertinax
Publius Helvius Pertinax (1. ágúst 126 – 28. mars 193) var rómverskur keisari sem ríkti í tæpa þrjá mánuði árið 193, en það ár hefur verið kallað ár keisaranna fimm.
Pertinax var af lágri stétt og er faðir hans talinn hafa verið frelsaður þræll. Pertinax vann fyrir sér sem málfræðikennari sem ungur maður, en gekk svo í herinn þar sem hann vann sig upp metorðastigann. Hann tók þátt í stríði Markúsar Árelíusar gegn Marcomönnum, og fleiri germönskum þjóðflokkum, sem stóð yfir á árunum 166 – 180. Pertinax var sigursæll herstjóri en þótti strangur við undirmenn sína og almenna hermenn. Eftir þetta gegndi Pertinax ýmsum mikilvægum störfum; til dæmis var hann ræðismaður árið 175 og síðar landstjóri yfir nokkrum skattlöndum. Árið 192 varð hann aftur ræðismaður, ásamt þáverandi keisara, Commodusi. Commodus var á þessum tíma orðinn mjög óvinsæll meðal valdamanna í Rómaborg og þann 31. desember árið 192 var hann myrtur. Pertinax var mjög líklega þátttakandi í skipulagningunni á morðinu enda var hann hylltur sem keisari daginn eftir, af lífvarðasveit keisarans. Pertinax virðist hafa ætlað sér að knýja fram umfangsmiklar endurbætur á stjórnkerfi og efnahag Rómaveldis. Það gekk þó ekki eftir því þegar hann reyndi að beita hermenn í lífvarðasveit sinni sama aga og hann hafði áður beitt almenna hermenn varð hann fljótt mjög óvinsæll meðal þeirra og var að lokum myrtur af þeim, þann 28. mars árið 193. Eftirmaður Pertinax var Didius Julianus en hans valdatími var enn styttri en valdatími Pertinax.
Straumey
thumb|Kort af Streymoy Straumey (færeyska: Streymoy) er stærsta eyja Færeyja og er 372 km² að stærð. Á henni er höfuðborgin Þórshöfn. Á Straumey búa um það bil 22.000 manns, flestir í Þórshöfn.
Byggðir
Argir, Haldarsvík, Hoyvík, Hósvík, Hvalvík, Hvítanes, Kaldbak, Kirkjubøur, Kollafjørður, Kvívík, Langasandur, Leynar, Norðradalur, Saksun, Signabøur, Skælingur, Stykkið, Streymnes, Syðradalur, Tjørnuvík, Tórshavn, Velbastaður, Vestmanna.
Eðli
Eðli er í heimspeki safn nauðsynlegra eiginleika sem eru saman nægjanlegt skilyrði til þess að eitthvað sé það sem það er. Til dæmis er eðli þríhyrninga það að hafa þrjú horn þannig að ef flötur hefur þrjú horn er hann þríhyrningur; með öðrum orðum er það nægjanlegt skilyrði þess að flötur sé þríhyringur að hann hafi þrjú horn. Ef flötur hefur hins vegar ekki þrjú horn getur hann ekki verið þríhyrningur; með öðrum orðum er það að hafa þrjú horn nauðsynlegt skilyrði þess að flötur sé þríhyrningur.
Eðlishugtakið er mikilvægt í heimspeki Aristótelesar og í skólaspeki miðalda. Á 20. öld sætti eðlishugtakið mikilli gagnrýni úr ýmsum áttum í heimspeki, m.a. frá jafn ólíkum heimspekingum og Jean-Paul Sartre og Bertrand Russell.
Sergíus 3. páfi
thumb|right|Sergíus 3. á teikningu frá 1842 Sergíus 3. (um 860 – 14. apríl 911) var páfi frá 29. janúar 904 til dauðadags. Hann ríkti á tímum mikilla átaka milli aðalsfjölskyldna á Mið-Ítalíu um páfastólinn. Sergíus lét hugsanlega myrða báða fyrirrennara sína, Leó 5. og Kristófer mótpáfa. Hann er eini páfinn sem átti son sem síðar varð páfi (Jóhannes 11.).
Hann var einn af þeim sem studdi Lambert keisara gegn Formósus páfa og tók þátt í líkþinginu 897 en þegar hann reyndi að ná páfakjöri eftir lát Þeódórusar 2. árið eftir studdi Lambert heldur Jóhannes 9. Sergíus var í kjölfarið bannfærður og hrakinn í útlegð. Aðstæður breyttust svo þegar Kristófer mótpáfi tók páfastólinn með valdi 903. Þeófylaktus af Tusculum sem Loðvík blindi hafði sett yfir Róm gerði uppreisn gegn Kristófer og fékk Sergíus gerðan að páfa. Við þetta varð hann nátengdur Þeófylaktusi og átti óskilgetinn son með dóttur hans, Maroziu, sem síðar varð Jóhannes 11. páfi. Sergíus lét gera við Lateranhöll og innrétta að nýju eftir jarðskjálftaskemmdir frá 896 og gripdeildir Kristófers mótpáfa.
Sergíus fékk ill eftirmæli. Valdatíð hans er talin vera upphafið að því sem á 16. öld var kölluð myrka öldin (Saeculum obscurum) og þýskir 19. aldar guðfræðingar kölluðu skækjuræði (Pornokratie eða Hurenregiment). Ástæða nafngiftarinnar er sú að á þeim tíma (fyrri hluta 10. aldar) höfðu Tusculum-hertogar mikil völd í Róm og Theodora, eiginkona Þeófylaktusar, og dóttir þeirra Marozia, mikil áhrif á páfastól.
Bernard Montgomery
thumb|right|Bernard Montgomery Bernard Law Montgomery (17. nóvember 1887 – 24. mars 1976) var breskur herforingi. Montgomery barðist í seinni heimsstyrjöldinni þar sem hann stjórnaði herjum í Norður-Afríku, Ítalíu, Frakklandi, Belgíu, Hollandi og Þýskalandi.
Montgomery er einna frægastur fyrir að hafa stjórnað breska áttunda hernum í seinni orrustunni um El-Alamein, í Egyptalandi, árið 1942. Þar sigraði breski herinn þýskan her, undir stjórn Erwins Rommels, og hóf sókn gegn Þjóðverjum sem endaði með því að Þjóðverjar gáfust upp í Norður-Afríku árið 1943. Eftir stríðið í Norður-Afríku tók Montgomery þátt í innrás bandamanna í Ítalíu, 1943, og innrásinni í Normandí, 1944. Þann 4. maí 1945 tók Montgomery við uppgjöf alls herafla Þjóðverja í norðvestur-Þýskalandi, Danmörku og Hollandi.
Montgomery hlaut fjölda viðurkenninga fyrir framgöngu sína í stríðinu, m.a. var hann útnefndur 1. vísigreifi Montgomery af Alamein og einnig hlaut hann bresku sokkabandsorðuna.
Blokk
Blokk getur átt við eftirfarandi:
Suður-Kasakstanfylki
Suður-Kasakstanfylki (kasakska: Оңтүстік Қазақстан облысы, rússneska: Южно-Казахстанская область) er fylki í Suður-Kasakstan. Höfuðborg fylkisins er borgin Sjimkent. thumb|left|200px|Sjimkent, höfuðborg Suður-Kasakstans
Sundabraut
Sundabraut eða Sundabrú er nýr fyrirhugaður og mögulega einkarekinn og gjaldskyldur þjóðvegur í Reykjavík.
Hugmyndir voru uppi að brautin lægi einhvers staðar frá Sæbraut með mislægum gatnamótum nálægt Holtagörðum og þvera Elliðaárvog eða Kleppsvík með eftirfarandi völdum leiðum: botngöngum, hábrú, eða eyjalausn yfir í Gufunes, þar sem önnur mislæg gatnamót yrðu, og áfram með fyllingum eða jarðgöngum yfir Eiðsvík að Geldingarnesi, þar sem vegurinn færi í jarðgöng. Þaðan lægi leiðin yfir Leirvog með fyllingum eða jarðgöngum í átt að Gunnunesi og yfir Álfsnes og myndi brautin enda eftir fyllingu yfir Kollafjörð þar sem hún sameinast Vesturlandsvegi undir hlíðum Esju með mislægum gatnamótum.
Saga Sundabrautar/Sundabrúar
Sundabraut hefur verið á aðalskipulagi Reykjavíkur síðan 1984 en hafist var handa við undirbúning hennar í desember 1995. Vegagerðin og embætti Borgarverkfræðings í Reykjavík byrjuðu þá að koma með tillögur að staðsetningu vegarins ásamt gerð hans og var kraftur var settur í frumhönnun og rannsóknir á árunum 1995 til 2002 við fyrsta áfanga verksins að mestu leyti. Þá komu til frekari skoðunar nokkrar leiðir fyrir þverun yfir Kleppsvík en einungis 2 þeirra fengu áframhaldandi útfærslu.
Á árunum 2004 til 2007 var nokkur uppgangur í þessu verkefni en Vegagerðin og Reykjavíkurborg voru ekki á sama máli með leiðirnar 2 sem valdar voru. Vegagerðin vildi gera veg á fyllingu sem myndi byrja fyrir botni Elliðaárvogs frá Gelgjutanga (Leið 3) en áherslur Reykjavíkurborgar var að gera jarðgöng utar, á milli Klepps og Holtagarða (Leið 1).
Eftir 2008 var lítið rætt um þetta og var Sundabraut m.a. ekki sett á samgönguáætlun áranna 2011 til 2022. Síðar var lagt fram á Alþingi að ríkið muni ekki koma til með að fjármagna Sundabraut en skoða eigi kosti þess að nýi vegurinn verði einkaframkvæmd.
Þegar aðalskipulag Reykjavíkurborgar fyrir árin 2010 til 2030 kom út hafði valkostum um þverun Elliðaárvogs fækkað í 1, einungis botngöng urðu eftir (Leið 1) og eftir það hafa engar viðræður verið á milli Reykjavíkurborgar og Vegagerðarinnar.
Árið 2021 var ákveðið að brú yrði besti valkosturinn. Framkvæmdir hefjast líklega 2025 og lýkur þeim 2030. Brúin verður allt að 35 metra há og verður hægt að sigla undir hana.
Nýi heimurinn
thumb|right|Kort af Nýja heiminum úr bók Pietro Martire. Nýi heimurinn er heiti sem var notað af fyrstu landkönnuðum Ameríku þar sem sú heimsálfa var ný fyrir þeim, meðan Gamli heimurinn var sá heimur sem þeir þekktu fyrir (Evrópa, Afríka og Asía). Kristófer Kólumbus notað fyrstur hugtakið novi orbis um Ameríku. Árið 1516 gaf Pietro Martire út ritið De orbe novo um landkönnun Spánverja í Ameríku.
Hugtakið er einkum notað í samhengi við fyrstu könnunarleiðangra og landnám Evrópubúa í Norður- og Suður-Ameríku. Í líffræði er oft talað um gamlaheimstegundir og nýjaheimstegundir þegar talað er um tegundir sem urðu eftir í Ameríku við aðskilnað meginlandanna og þróuðust í aðrar áttir en sömu tegundir í Gamla heiminum.
Upsaströnd
Upsaströnd eða Ufsaströnd er strandlengja vestanvert við Eyjafjörð á milli Brimnesár við Dalvík í suðri og Ólafsfjarðarmúla í norðri. Ströndin er kennd við kirkjustaðinn Upsir við Brimnesá. Allmargir bæir voru á Upsaströnd frá fornu fari og má þar nefna Hól, Karlsá og Sauðanes. Dalvík er að hluta til á Upsaströnd. Þjóðvegurinn til Ólafsfjarðar liggur um ströndina.
Hanna Katrín Friðriksson
Hanna Katrín Friðriksson (f. 4. ágúst 1964) er íslensk stjórnmála- og viðskiptakona og fyrrum landsliðskona í handknattleik. Hanna Katrín var kjörin á Alþingi fyrir Viðreisn í Reykjavíkurkjördæmi Suður árið 2016. Hún lék handbolta til fjölda ára og varð fjórvegis bikarmeistari ásamt því að spila 34 landsleiki fyrir Íslands hönd.
Menntun
Hanna Katrín lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1985, BA-próf í heimspeki og hagfræði frá Háskóla Íslands árið 1999 og MBA-próf frá University of California Davis árið 2001.
Starfsferill
Hún var blaðamaður á Morgunblaðinu frá 1990-1999, framkvæmdastjóri Stjórnendaskóla Háskólans í Reykjavík frá 2001-2003. Framkvæmdastjóri Háskólans í Reykjavík frá 2003-2005 og framkvæmdastjóri samskiptasviðs Eimskips frá 2005-2006. Hún var aðstoðarmaður Guðlaugs Þórs Þórðarsonar heilbrigðisráðherra frá 2007-2009 og stundakennari við Háskólann á Bifröst 2009-2011. Á árunum 2010-2016 starfaði hún hjá Icepharma sem forstöðumaður viðskiptaþróunar frá 2010-2012 og framkvæmdastjóri heilbrigðissviðs frá 2012-2016. Frá árinu 2016 hefur hún verið alþingismaður Viðreisnar í Reykjavíkurkjördæmi suður.
Hanna Katrín hefur setið í ýmsum nefndum og ráðum, t.d. sem formaður nefndar menntamálaráðuneytis, ÍSÍ og UMFÍ um stefnumótun í íþróttum stúlkna og kvenna frá 1996-1997, formaður nefndar menntamálaráðuneytis og skrifstofu jafnréttismála um konur og fjölmiðla 1998-1999 og í starfshópi menntamálaráðuneytis um mótun íþróttastefnu frá 2005-2006. Hún sat í nefnd á vegum menntamálaráðherra um lög um opinbera háskóla 2007–2008, í stjórn Sjálfstæðra Evrópumanna frá 2010, var í stjórn MP banka frá 2011-2014 og hefur setið í stjórn Hlíðarenda ses. frá 2013 og í Þingvallanefnd síðan 2017.
Íþróttaferill
Hanna Katrín hóf að spila handbolta ung að árum með ÍR og varð bikarmeistari með félaginu tímabilið 1982-1983. Sökum erfiðleika í starfi ÍR, tvístrast liðið ári seinna og gekk Hanna Katrín til liðs við Val þar sem hún varð aftur bikarmeistari árið 1988 og 1993. Árið 1994 gekk hún til liðs við Fram þar sem hún vann sinn fjórða bikarmeistaratitil í febrúar 1995. Eftir eitt ár í herbúðum Frams, lagði hún skóna á hilluna.
Frédéric Passy
Frédéric Passy (20. maí 1822 – 12. júní 1912) var franskur hagfræðingur sem tók þátt í stofnun margra friðarsamtaka og alþjóðahreyfinga, meðal annars Alþjóðaþingmannasambandsins. Hann var einnig rithöfundur og stjórnmálamaður og sat á neðri deild franska þingsins frá 1881 til 1889. Hann vann til friðarverðlauna Nóbels árið 1901 fyrir störf sín með evrópsku friðarhreyfingunni.
Æviágrip
Árið 1856 keypti Passy lystigarðinn Désert de Retz af ekkju leikskáldsins Jean-François Bayard. Í dagblaðinu Le Temps fór Passy fyrir ritaðri álitsherferð gegn yfirvofandi stríði á milli Frakklands og Prússlands og stofnaði í kjölfarið Bandalag friðar og frelsis (fr. Ligue de la paix et de la liberté) þann 21. maí 1867 og síðan Alþjóðlega gerðardómssambandið, sem varð einn af forverum Sameinuðu þjóðanna, árið 1870.
Árið 1888 kynntist Passy, sem leiðtogi sendinefndar franskra þingmanna, breska þingmanninum William Randal Cremer, sem fór fyrir sambærilegri nefnd breska þingsins. Fundur þeirra leiddi til þess að hópur franskra, breskra, ítalska, spænskra, danskra, ungverskra, belgískra og bandaríska þingmanna stofnuðu með sér Alþjóðaþingmannasambandið árið 1889. Frédéric Passy varð einn fyrsti forseti sambandsins og vonaðist meðal annars til þess að sambandið myndi koma á sáttum milli Frakka og Breta.
Passy var áhugasamur um uppeldisfræði og var í þeim efnum sammála kenningum belgíska bókfræðingsins Pauls Otlet, meðstofnanda alþjóðlegu bókfræðistofnunarinnar Mundaneum. Passy var jafnframt femínisti og var fylgjandi afnámi dauðarefsinga. Í efnahagsmálum var Passy fylgjandi fríverslun og aðhaldi í ríkisútgjöldum.
Þann 10. desember árið 1901 hlaut Passy friðarverðlaun Nóbels ásamt Henry Dunant, stofnanda Rauða krossins, við fyrstu afhendingu verðlaunanna. Árið 1903 varð hann jafnframt sæmdur frönsku heiðursorðunni.
Kosningar í Bandaríkjunum 1972
Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 7. nóvember árið 1972.
Sædjöfull
Sædjöfull (fræðiheiti:) er fiskur af ættkvísl sædjöfla.
Fræðiheiti tegundarinnar er að nafni Carl Peter Holbøll, dönskum náttúrufræðingi, þekktum fyrir rannsóknir sínar í grænlenskri fánu.
Íslenska nafnið var gefið af Bjarna Sæmundssyni vegna sérkennilegs útlíts fisksins.
Lýsing
Sædjöfullinn (hrygnan) er ófrýnilegur og stórvaxinn fiskur; getur orðið 1 m á lengd, eða meira, hávaxinn og þunnvaxinn. Bakið er all-beint en kviðurinn mikill og síður. Höfuðið er stórt, kjaftur víður og rís svo mikið upp, að efri skolturinn er nærri lóðréttur og fiskurinn því yfirmyntur. Tennur eru í meðallagi og oddhvassar, eingöngu á skoltunum.
Augun eru svo smá, að þau sjást varla, og hérumbil í hæð við snjallbroddinn, oft vaxin himnu á eldri fiskum. Tálknabogarnir eru tindalausir og tálknaopin lítil (þriðji hluti af fjarlægð augans frá snjáldri). Bolurinn er á lengd við höfuðið og mjókkar mjög aftur, því að stirtlan er mjó og mun styttri en hann.
Fremri bakuggi er aðeins 2 geislar; annar þeirra er á höfðinu, á milli augnanna, afar langur (álíka og allur fiskurinn að sporði) og mjór. Á enda hans er ljósfæri sem lítur út eins og dálítil kúla með stuttan anga upp úr. Hinn geislin er á miðju baki og miklu styttri. Framan við aftari bakuggann eru tveir holdmiklir separ, þar sem geisli fremri bakugga kemur út. Aftari bakugginn og raufarugginn eru svipaðir, báðir stuttir, með 4 óklofna geisla; raufarugginn er aðeins styttri. Aftari bakuggi allhár og þakinn himnu á milli uggageislanna; raufaruggi er andspænis aftari bakugga. Sporðurinn er mjög stór, með sterka geisla og eru 4 miðgeislarnir klofnir í tvent og teygðir aftur í langa, sundurlausa anga; himna á milli geislanna. Eyruggarnir eru mjög lítlir, en breiðir, það eru 18-20 geislar á þá; kviðugga vantar. Roðið er alsett smáum beinkörtum, með broddi á miðju og stendur hann út úr roðinu. Rák er engin.
Liturinn er allstaðar svartgrár, ljósfærinn á enda angans er hvítur.
Kynsmunur er afar mikill hjá þessari tegund. Hængurinn er örlítill dvergur og fastgróinn við hrygnuna. Í vexti og öðrum ytri atriðum er hann svipaður henni, nema hvað snjáldrið, sem hann að nokkru leyti er fastur á, er tiltölulega miklu lengra, en munnurinn minni og liggur beint fram. Hina 2 löngu geisla fremri bakuggans vantar alveg. Geislatala ugganna er annars hin sama; roðið sett hvassyddum körtum, sem eru stærstar á bolnum og liturinn eins. Meltingarfærin eru vanþroskuð.
Heimkynni
Heimkynni sædjöfuls eru í öllum heimshöfum. Í norðaustanverðu Atlantshafi hefur hann veiðst við Austur-Grænland, á Íslandsmiðjum, suðvestur af Írlandi og við Asóreyjar. Í norðvestanverðu Atlantshafi er hann við Kanada, Bandaríkin og víðar.
Á Íslandi varð sædjöfuls fyrst vart á 120 m dýpi á utanverðum Selvogsbanka á 120 m dýpi í maí 1914; annar þar nálægt á 140 m dýpi í maí 1917, í bæði skipti á íslensk skip. Báðir voru þeir fullvaxnar hrygnur (100-103 cm). Um 100 sædjöfulshrygnur veiddust á Íslandsmiðum á árunum 1914-2000; þeir eru af öllum stærðum, allt frá 13 til 125 cm langir.
Lífshættir
Sædjöfull er miðsævis-, botn- og djúpfiskur sem lifir á 120-1100 m dýpi eða dýpra.
Hængjarnir eru dvergkríli (flestir eru 4-6 cm langir, en geta orðið 19 cm), en þeir sem lifa sníkjulífi á hrygnunni og hafa því eina hlutverki að gegna að frjóvga hrogn hennar. Þeir hanga festir á kvið hrygnunnar, grónir á grönunum fastir við stutta húðtotu á hrygnunni, stundum fleiri en einn á þeirri sömu. Þá vantar augu, tennur og veiðstöng og innýfli þeirra eru öll vanþroskuð, nema lifur og kynfæri, en svilin fylla mestallt kviðarholið. Loft geta þeir fengið með sjónum gegnum munnvikin.
Annars er lítið kunnugt um lífshætti og fæðu þessa fisks, en stundum hafa fundist leifar fiska og marglytta í maga sædjöfla sem veiðst hafa.
Borðeyri
thumb
Borðeyri er fyrrum kauptún sem stendur við Hrútafjörð á Ströndum og er eitt fámennasta þorp landsins með 16 íbúa 15. júlí 2018. Fyrr á öldum var Borðeyri í tölu meiriháttar siglinga- og kauphafna. Nafn eyrarinnar er dregið af því að þegar Ingimundur gamli fór í landaleit, sumarið eftir að hann kom til Íslands, fann hann þar nýrekið viðarborð og nefndi eyrina Borðeyri eftir því. Frá þeim atburðum segir í Vatnsdælasögu:
Borðeyri varð löggiltur verslunarstaður 23. desember 1846. Pétur Eggert z sem kallaður hefur verið faðir Borðeyrar reisti fyrsta timburhús þorpsins sem nú kennt er við Richard P. Riis kaupmann en Pétur var fyrsti fastakaupmaðurinn á Borðeyri. Verið er að vinna að endurbótum og verndun á húsinu sem er eitt elsta hús við Húnaflóa.
Þann 7. maí 1934 kom þar upp Borðeyrardeilan sem snerist um samningsrétt félaga í verkalýðsfélagi í Hrútafirði. Á Borðeyri var lengi starfrækt Kaupfélag Hrútfirðinga en síðar var þar útibú frá Kaupfélaginu á Hvammstanga. Seinast var þar verslunin Lækjargarður sem ekki er starfrækt lengur. Í dag er bifreiðaverkstæði, gistiheimili og tjaldsvæði.
New-York Mirror
thumb|right|Blaðhaus frá 1835 New-York Mirror var vikurit útgefið í New York-borg frá 1823 til 1842 og aftur sem dagblaðið The Evening Mirror frá 1844 til 1898. Ritið var bæði frétta- og bókmenntatímarit. Það var stofnað af George Pope Morris og Samuel Woodworth. Eftir dalandi sölu hóf Morris samstarf við rithöfundinn Nathaniel Parker Willis um að gefa blaðið út undir nýju heiti. Kvæði Edgar Allan Poe, Hrafninn, kom fyrst út undir hans nafni í þessu blaði 1845.
Krýsuvíkurkirkja
thumb|Krýsuvíkurkirkja eins og hún leit út sumarið 2007. thumb|Mynd tekin inni í kirkjunni. Krýsuvíkurkirkja var einföld timburkirkja í Krýsuvík. Hún var byggð árið 1857, endurbyggð árið 1964 og fór þá í vörslu þjóðminjavarðar og komst við það á lista yfir friðuð hús. Altaristafla kirkjunar var málverk eftir Svein Björnsson, listmálara. Venjan var að messa í Krýsuvíkurkirkju tvisvar á ári. Kirkjan var í Hafnarfjarðarprestakalli. Hún brann til kaldra kola aðfaranótt 2. janúar 2010.
Krýsuvíkurkirkja var notuð sem sóknarkirkja allt fram undir 1910. Hún var aflögð 1917 og notuð til íbúðar frá 1929, en síðan aftur breytt í kirkju 1963-64 fyrir tilstuðlan Björns Jóhannessonar, fyrrverandi forseta bæjarstjórnar í Hafnarfirði, en Hafnarfjarðarbær færði Þjóðminjasafninu húsið til varðveislu haustið 1964. Krýsuvíkurkirkja var úr timbri og af eldri gerð turnlausra kirkna, reist 1857 af Beinteini Stefánssyni smið. Viðamiklar viðgerðir hófust árið 1986 og hún þá færð til upprunalegrar gerðar. Útveggir voru með tjargaðri listasúð og bárujárn á þaki. Engir gamlir kirkjumunir höfðu varðveist og voru kirkjubekkir, altari og prédikunarstóll af nýlegri og einfaldri gerð. Fleiri þúsund gestir komu í kirkjuna árlega og skrifuðu nafn sitt í gestabók sem þar var.
Oföndun
Oföndun er djúp og hröð öndun sem lýsir sér í því að magn koltvísýrings í  blóði fer niður fyrir  eðlileg mörk. Líkaminn tekur ekki upp meira súrefni við oföndun en það tapast meiri koltvísýringur við útöndun og blóðið missir sýru. Of lágt sýrustig í blóði veldur því að æðar í heila dragast saman og heilinn fær minna súrefni.
Einkenni
Oföndun getur valdið eínkennum eins og svima og sundli, og léttleikatilfinningu í höfði og yfirliði, doða og sting í útlimum og brjóstverk.
Orsakavaldar
Streita og álag geta valdið oföndun. Oföndun getur komið fram við að blása upp vindsæng eða blása upp margar blöðrur. Ýmsir lungnasjúkdómar geta valdið oföndun.
Afleiðingar
Oföndun getur verið hættuleg við ákveðnar aðstæður. Talið er að oföndun og ofkæling eigi þátt í því að margir sundmenn drukkna þó þeir séu nærri landi.
Kashima Antlers
Kashima Antlers er japanskt knattspyrnufélag frá borginni Kashima. Það hefur sigrað japönsku úrvalsdeildina alls átta skipti og er sigursælasta félag Japans.
Osamu Yamaji
Osamu Yamaji (fæddur 31. ágúst 1929) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Jean-Luc Godard
thumb|right|Jean-Luc Godard árið 1968. Jean-Luc Godard (3. desember 1930 – 13. september 2022) var fransk-svissneskur kvikmyndaleikstjóri, handritshöfundur og gagnrýnandi. Hann var einn af forvígismönnum frönsku nýbylgjunnar á 7. áratugnum og varð einn af áhrifamestu kvikmyndaleikstjórum Frakka á síðari hluta 20. aldar. Verk hans einkennast af markvissum tilraunum með kvikmyndaformið, bæði frásögn, klippingar, hljóð og myndatöku. Þekktustu kvikmyndir hans eru Lafmóður (À bout de souffle) 1960, Konan er sjálfri sér lík (Une femme est une femme) 1961, Lifa sínu lífi (Vivre sa vie) 1962, Ég elskaði þig í gær (Le Mepris) 1963, Bande à part 1964, Lemmy í undraverðum ævintýrum (Alphaville) 1965, Vitlausi Pétur (Pierrot le fou) 1965, Masculin Féminin 1966 og Weekend 1967. Allar þessar myndir eru frá nýbylgjutímabilinu hans, en eftir stúdentaóeirðirnar í París 1968 urðu myndir hans pólitískari og hann gerðist hallur undir marxisma og tilvistarhyggju. Hann stofnaði róttæka Dziga Vertov-hópinn árið 1969. Eftir 1980 urðu myndir hans að sumu leyti hefðbundnari og lögðu meiri áherslu á formræna fagurfræði. Sagan af Maríu (Je vous salue, Marie) vakti miklar deilur og olli uppþotum þegar hún var sýnd í Róm árið 1985.
Hann lést með dánaraðstoð í Sviss, þar sem hann bjó frá 1978, 91 árs gamall.
Örlygur Sigurðsson
Örlygur Sigurðsson (13. febrúar 1920 - 24. október 2002) var listmálari og rithöfundur. Hann skrifaði og myndskreytti bækur sínar með sínum sérstaka stíl og skrifaði einnig margar greinar í blöð.
Örlygur fæddist í Reykjavík. Faðir hans var Sigurður Guðmundsson, skólameistari Menntaskólans á Akureyri. Örlygur ólst upp á Akureyri og skrifaði m.a. um uppvöxtinn í bók sinni Bolsíur frá bernskutíð. Hann þótti snemma drátthagur og gat náð persónueinkennum og útliti fólks með nokkrum pennastrikum frá ungum aldri. Árið 1942 teiknaði hann skopmyndir af Brynleifi Tóbíassyni og gaf út á svokölluðum skopkortum, sem voru á stærð við póstkort. Brynleifur kærði Örlyg fyrir meiðyrði og að tengja hann við nasistaflokkinn, en dómurinn endaði með sýknu.
FPGA
Forritanlegur rökrásakubbur (e. FPGA) er forritanleg rökrás sem er hægt að endurforrita oft og uppfæra hönnun stafræna rökrása með hugbúnaðaruppfærslu. Í staðinn fyrir að búa til hugbúnað sem keyrir á örgjafa þá er hægt að nota forritanleg rökrás sem hægt er að aðlaga sem mest að verkefninu sem á að leysa. Þar af leiðandi geta forritanleg rökrásir verið bæði afkastameiri og sparsamari á rafmagn heldur en örgjafi sem keyrir hugbúnað til að leysa sama vandamál.
Forritanlegur rökrásakubbur er mikið notaður í gervihnetti því það hefur þá kosti að það er hægt að uppfæra rökrásarhönnun ef það koma upp hönnunargallar í rökrásum sem eru í notkun til að forrita forritanlegan rökrásakubb.
Þarf að nota vélbúnaðarlýsingarmál til dæmis verilog og VHDL.
Rottueyra
Rottueyra (fræðiheiti: Cerastium biebersteinii ) er lágvaxin jurt sem er ættuð frá Krím. Hún er algeng garðplanta.
7. febrúar
7. febrúar er 38. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 327 dagar (328 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Sambucus williamsii
Sambucus williamsii er yllitegund sem vex í Austur Asíu til Kóreu. Tvær undirtegundir eru skráðar: S. w. williamsii og S. w. coreana.
TNT
TNT getur verið eftirfarandi.
ทีเอ็นที
Vantaa
100px|vinstri thumbnail|Staðsetning borgarinnar Vantaa (sænska: Vanda) er borg í Suður-Finnlandi, staðsett rétt hjá Helsinki. Vantaa, Helsinki, Espoo og Kauniainen mynda Helsinki-höfuðborgarsvæðið. Vantaa er fjórða fjölmennasta borg Finnlands með um það bil 229.000 íbúa (2019) dreifða yfir 243 km² svæði. Stærsti flugvöllur Finnlands, Helsinki-Vantaa flugvöllur, er staðsettur í borginni.
Ermarsund
thumbnail|hægri|300px|[[Gervihnattarmynd af Ermarsundi með helstu örnefni merkt inn]] Ermarsund er sund í Atlantshafi á milli meginlands Evrópu (Frakklands) og eyjunnar Stóra-Bretlands og tengir Norðursjó við Atlantshafið. Nafnið kemur úr frönsku; La Manche, „ermin“. Á ensku er það kallað: English Channel. Það er um 560 km langt og breiðast 240 km, en mjóst 34 km, á milli borganna Dover og Calais.
Í sundinu eru Ermarsundseyjar, nær Frakklandi. Syllingar og franska eyjan Ouessant mynda vesturmörk sundsins.
Synt yfir Ermarsundið
Ermarsundið er stundum kallað „Mount Everest sjósundmanna“ en að synda yfir sundið er eitt og sér mikið afrek. Einungis um helmingur þeirra sem reynir að synda yfir sundið nær því í fyrstu tilraun. Fyrstur til að synda yfir sundið var Matthew Webb en hann synti yfir sundið 24. ágúst 1875. Á næstu 36 árum voru gerðar 80 tilraunir til að synda yfir sundið, án árangurs. Fyrsta konan til að synda yfir Ermarsundið var Gertrude Ederle en hún gerði það 6. ágúst árið 1926
Fyrsti íslenski karlinn til að synda yfir Ermarsundið var Benedikt Hjartarson, en það gerði hann 16. júlí 2008. Fyrsta íslenska konan til að synda yfir Ermarsundið var Sigrún Þuríður Geirsdóttir, en það gerði hún 8. ágúst 2015. Hún var jafnframt fyrsti Íslendingurinn til að ná að synda yfir Ermarsundið í fyrstu tilraun.
Alls hafa sjö Íslendingar gert samtals 13 tilraunir til að synda yfir Ermarsundið.
Kolbeinn Óttarsson Proppé
Kolbeinn Óttarsson Proppé (f. 19. desember 1972) er íslenskur fjölmiðla- og stjórnmálamaður.
Kolbeinn var kjörinn á þing fyrir Vinstri hreyfinguna - grænt framboð í Alþingiskosningum 2016. Áður hefur Kolbeinn starfað sem blaðamaður á Fréttablaðinu.
Vínland
right|thumb|350px|L’Anse-aux-Meadows, á Nýfundnalandi. thumb|Siglingaleiðir norrænna manna eins og þær eru skráðar í Íslendingasögunum|350px
Árið 1957 fannst kort, Vínlandskortið, sem sýnir staðsetningu Vínlands. Kortið var greint og kom í ljós árið 2021 að það er falsað.
Briggskip
thumb|right|Teikning af briggskipinu [[USS Bainbridge sem var smíðað árið 1842. ]] Briggskip er tvímastra seglskip með rásegl á báðum möstrum, auk stagsegla og hugsanlega gaffalsegls á aftara mastrinu. Þessi tegund skipa var smíðuð um miðja 19. öld. Nafnið er úr ensku og er dregið af nafni annarrar tegundar seglskipa; brigantínu.
Loftskeytamaður
thumbnail|Loftskeytamaður um borð í [[Þýskaland|þýska rannsóknarskipinu RV Polarstern]] Loftskeytamaður (enska: Radio operator) var meðlimur umborð í skipi eða flugvél sem annaðist samskipti fyrir áhöfn. Með framförum í tæknibúnað varð greinin úrelt þar sem aðrir meðlimir áhafnar gátu annast samskipti. Loftskeytamaður var viðurkennd iðngrein og var kennd hérlendis á árunum 1918-1980.
Í flugi fóru flugmenn sjálfir að annast samskipti við flugstjórn en umborð í skipum tóku stýrimenn við skyldum loftskeytamanna.
Eyrnaslapi
thumb|right|Tuskudýr Christophers Robins Milne, sonar A.A. Milne, sem urðu fyrirmyndir að helstu persónum í sögunum um Bangsímon. Eyrnaslapi er til hægri. Eyrnaslapi (e. Eeyore) er persóna úr sögunum um Bangsímon eftir breska rithöfundinn A.A. Milne. Eyrnaslapi er svartsýnn, þunglyndur og gamall grár asni. Taglið á Eyrnaslapa dettur oft af en það er fest á hann með teiknibólu.
Medvídek Pú
Tröllatunga
Tröllatunga er sveitabær sem stendur við Steingrímsfjörð á Ströndum. Þar var prestssetur til ársins 1886, en kirkjustaður til 1909. Þá var kirkja reist á Kollafjarðarnesi og kirkjurnar á Felli í Kollafirði og Tröllatungu lagðar af. Á Þjóðminjasafni Íslands er varðveitt forn klukka úr Tröllatungukirkju.
Sveitin sunnan megin við Steingrímsfjörð, frá Kollafjarðarnesi að Skeljavík, heitir Tungusveit eftir Tröllatungu. Sagt er að landnámsmaðurinn Steingrímur trölli hafi búið í Tröllatungu.
Frá Tröllatungu liggur akvegur yfir Tröllatunguheiði yfir í Geiradal við Gilsfjörð.
2000
2000 (MM í rómverskum tölum) var síðasta ár 20. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Árið var útnefnt Alþjóðlegt ár friðarmenningar og Alþjóðlegt ár stærðfræðinnar.
Þetta var ár 2000-vandans þar sem sumir bjuggust við því að tölvukerfi hættu að virka þar sem eldri tölvur gerðu ekki ráð fyrir hærri ártölum en 1999 en afar fá slík vandamál komu upp þegar árið gekk í garð.
Janúar
thumb|right|Síðasti villti pýreneaíbexinn uppstoppaður.
Mars
thumb|right|PlayStation 2
Apríl
thumb|right|Mótmæli í Washington D.C.
Maí
thumb|right|Tate Modern í London.
Júní
thumb|right|Heimssýningin í Hannóver.
Júlí
thumb|right|Eyrarsundsbrúin
Ágúst
thumb|right|H. L. Hunley lyft af hafsbotni.
September
thumb|right|Flutningabílar tefja umferð á [[M6-þjóðvegurinn|M6-þjóðveginum í Bretlandi.]]
Október
thumb|right|Skemmdir á USS Cole.
Nóvember
thumb|right|Fyrsta áhöfn Alþjóðlegu geimstöðvarinnar.
Desember
thumb|right|Mótmæli gegn endurtalningu atkvæða í Flórída.
Kjörorð
Kjörorð er setning sem hópur hefur valið sér til að sameinast um. Dæmi um þetta er kjörorð skyttnanna í bókinni Skytturnar þrjár eftir Alexandre Dumas: „Allir fyrir einn, einn fyrir alla!“.
Erwin Rommel
thumb|right|Erwin Rommel Erwin Johannes Eugen Rommel (15. nóvember 1891 – 14. október 1944) var þýskur hershöfðingi. Rommel tók þátt seinni heimsstyrjöldinni í bardögum í orrustunni um Frakkland, í eyðimerkurstríðinu í Norður-Afríku og í vörn Þjóðverja gegn innrás bandamanna í Normandí.
Rommel er þekktastur fyrir þátt sinn í eyðimerkurstríðinu, þar sem hann stjórnaði herafla Þjóðverja, Afrika korps. Í eyðimörkinni sannaði hann sig sem einn hæfasti hershöfðingi Þjóðverja í stríðinu og hlaut fyrir vikið viðurnefnið eyðimerkurrefurinn. Fyrst eftir komu sína til Afríku sótti Rommel, með her sínum, hratt yfir eyðimörkina í Líbýu og inn á yfirráðasvæði Breta í Egyptalandi. Þýski herinn var stöðvaður við El-Alamein í Egyptalandi, árið 1942, og í kjölfarið hóf Rommel undanhald með herafla sinn, undan breska áttunda hernum sem stjórnað var af Bernard Montgomery. Í mars 1943 var Rommel leystur undan herstjórn í Afríku og tveimur mánuðum síðar gafst her Þjóðverja þar upp.
Rommel stjórnaði undirbúningi og aðgerðum Þjóðverja gegn innrásinni í Normandí árið 1944. Sama ár tók Rommel þátt í mislukkuðu samsæri um morð á Adolf Hitler og valdarán í kjölfarið. Eftir að upp komst um þátt Rommels í samsærinu fékk hann að velja hvort hann myndi svara fyrir sakirnar í réttarhöldum eða fremja sjálfsmorð. Rommel kaus síðari kostinn, ekki síst vegna þess að þá var honum lofað að fjölskylda hans fengi að lifa óáreitt. Þann 14. október 1944 framdi hann sjálfsmorð með því að taka inn blásýrutöflu.
Smiður Andrésson
Smiður Andrésson (dáinn 8. júlí 1362) var hirðstjóri á Íslandi á 14. öld. Eyfirðingar felldu hann og nokkra menn hans í Grundarbardaga.
Smiður og var að öllum líkindum norskur að ætt, bróðir eða ættingi Bótólfs Andréssonar sem áður hafði verið hirðstjóri, því að seinna er þess getið að Hrafn Bótólfsson lögmaður hafi verið grafinn á Hólum hjá Smiði frænda sínum. Smiður kom til landsins 1361 með Grindavíkurskipi og hafði tekið landið á leigu til þriggja ára með sköttum og skyldum. Hann virðist fljótt hafa dregist inn í deilur hérlendis. Seinni alda sagnir bera honum heldur illa söguna, Hann hafi þótt ganga hart fram í skattheimtu og er sagður hafa verið svallgjarn og djarfur til kvenna.