cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ríkissa Valdimarsdóttir
Þegar Eiríkur dó 1216 áttu þau eingöngu dætur á lífi en Ríkissa var þunguð og nokkrum mánuðum síðar eignaðist hún son sem nefndur var Eiríkur. Þá hafði Jóhann Sörkvisson þegar verið kjörinn konungur og Ríkissa og börn hennar hröktust í útlegð til Danmerkur. Þar dó Ríkissa 1220 en tveimur árum síðar var Eiríkur sonur hennar tekinn til konungs í Svíþjóð eftir lát Jóhanns.
Dætur Ríkissu og Eiríks sem upp komust voru þær Soffía, sem giftist Hinrik 3. af Mecklenburg, og Ingibjörg, sem giftist Birgi jarli, ríkisstjóra Svíþjóðar, og var móðir Svíakonunganna Valdimars Birgissonar og Magnúsar hlöðuláss.
Botafogo de Futebol e Regatas
Botafogo de Futebol e Regatas er brasilískt knattspyrnufélag frá Botafogo hverfinu í Rio de Janeiro. Liðið var stofnað 1894.
Þó þeir keppi í fjölda mismunandi íþróttagreina er Botafogo aðallega þekktur fyrir samtökin fótbolta lið. Það spilar í Campeonato Brasileiro Série B, öðru stigi [brasilíska fótboltadeildarkerfisins, og í fylki  Ríó de Janeiro er fyrstur  ríkisdeild. Árið 2000 varð Botafogo í 12. sæti í atkvæðagreiðslu áskrifenda  FIFA Magazine  fyrir FIFA Club of the Century.
Að auki er félagið með athyglisverðustu met í brasilísku knattspyrnunni, sem ósigraðustu leikina: 52 leikir milli 1977 og 1978; mest ósigraða leikjametið í Brazilian Championship leikjunum: 42, einnig á árunum 1977 til 1978; mesta þátttöku leikmanna í alls leikjum landsliðs Brasilíu í knattspyrnu (miðað við opinbera og óopinbera leiki): 1.094 þátttökur og flestir leikmenn úthlutað í landslið Brasilíu fyrir  World Cup. Félagið á metið yfir stærsta sigur sem skráð hefur verið í brasilískum fótbolta: 24–0 gegn Sport Club Mangueira árið 1909.
Sigrar
1967, 1968, 1970 1968,1995 1990 (Úrslit) 1962, 1964, 1966, 1998
1621
Árið 1621 (MDCXXI í rómverskum tölum) var 21. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Fjörður
thumb|right|Austurströnd [[Grænlands er sundurskorin af fjörðum og sundum.]]
Fjörður er lítið hafsvæði eða innsævi við strönd meginlands þar sem ströndin er á þrjár hliðar. Ef ströndin er aðeins á tvær hliðar heitir það vík eða vogur/bugt eða sund.
Þar sem norræna orðið hefur verið tekið upp í erlendum málum merkir það aðeins langan, mjóan og djúpan fjörð umlukinn bröttum fjallshlíðum sem jökull hefur sorfið niður.
Lengstu firðir í heimi eru:
Manama
thumb|right|Manama Manama er höfuðborg og stærsta borg Barein. Íbúar eru um 155 þúsund (2008). Elstu heimildir um borgina eru frá 14. öld. Frá 1783 hefur hún verið undir stjórn Al-Khalifa-ættarinnar. Borgin var lýst fríhöfn árið 1958 og var gerð að höfuðborg Barein þegar landið fékk sjálfstæði 1970.
Eugene O'Neill
Eugene Gladstone O'Neill (16. október 1888 – 27. nóvember 1953) var bandarískt leikritaskáld. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1936 og vann fern Pulitzer-verðlaun á þriðja áratugnum og ein eftir dauða sinn árið 1957.
Æviágrip
Eugene O'Neill fæddist á Broadway í New York-borg árið 1888. Faðir hans var þekktur leikari að nafni James O'Neill. Til sjö ára aldurs var O'Neill undir umsjá skoskrar barnfóstru og ólst að mestu upp á gistiheimilum sem foreldrar hans gistu á í ferðum um Bandaríkin. O'Neill gekk í fjögur ár í skóla í Stamford í Connecticut og síðan í Princeton-háskóla í eitt ár en var rekinn þaðan fyrir ósæmilega hegðun. Saga gekk af því að O'Neill hefði verið rekinn fyrir að brjóta rúðu á húsi Woodrows Wilson, rektors Princeton-háskóla, með bjórflösku, en raunin mun hafa verið sú að hann braut rúðu í húsi stöðvarstjóra með múrsteini.
Eftir brottreksturinn úr Princeton hjálpaði O'Neill föður sínum í leikhússtörfum. Hann slóst einnig í för með námuverkfræðingi í gullleit til Hondúras en veiktist þar af malaríu og varð að snúa aftur til New York. Hann var ráðinn sem háseti á skipi á leið til New York og réðst síðan sem háseti á norsku skipi sem sigldi frá Boston til Búenos Aíres.
Viljandi
thumb|right|Ráðhúsið í Viljandi Viljandi (þýska: Fellin) er bær í Eistlandi með um 17.000 íbúa. Bærinn er höfuðstaður Viljandisýslu.
Eugene O'Neill
Æviágrip
Árið 1912 hóf O'Neill störf sem blaðamaður í New London en veiktist á þeim tíma og var lagður inn á berklahæli. Á meðan hann dvaldi þar skrifaði hann tvö löng leikrit og tólf smáleikrit sem hann sýndi föður sínum. Föður O'Neill leist illa á leikritin þar sem þau þóttu brjóta í bága við hefðbundna leiklist en O'Neill ákvað engu að síður að gefa þau út árið 1914 í safnriti með titlinum Thirst and Other One-Act Plays.
Bókin með leikritunum vakti ekki mikla athygli, en sum leikrit O'Neill voru þó sýnd í smærri leikhúsum New York-borgar og fengu svo góðar viðtökur að árið 1919 var ákveðið að sýna leikritið Beyond the Horizon á Broadway. Leikritinu var vel tekið og O'Neill fékk Pulitzer-verðlaunin fyrir besta bandaríska leikrit ársins með því. Upp frá því hóf O'Neill óslitna sigurgöngu með leikritum sem náðu miklum vinsældum bæði í Bandaríkjunum og erlendis.
Síðari æviár sín var O'Neill, ásamt þriðju eiginkonu sinni, Carlottu, með annan fótinn í New York til þess að geta verið nálægt Broadway. Árið 1948 var O'Neill orðinn nær lamaður úr Parkinsonsveiki og gat því lítið skrifað eða unnið. Hjónin keyptu lítið hús í Marble Head í Massachusetts og bjuggu þar uns stuttu áður en O'Neill lést úr lungnabólgu árið 1953, en þá höfðu þau flutt til Boston.
Viðfangsefni í verkum O'Neill
O'Neill skrifaði mikið um hafið og um sjómannslíf, sér í lagi í eldri verkum sínum. Fjögur af einþættum leikritum sem O'Neill birti í bókinni The Moon of the Caribees fjölluðu um átakanlegar myndir úr ævi sjómanna og í leikritinu Anne Christie notaði hann hafið sem hið ytra tákn örlaganna.
Frægasta leikrit O'Neill, Dagleiðin langa inn í nótt (e. Long Day's Journey into Night) var með sjálfsævisögu ívafi þar sem persónur leikritsins kölluðust á við O'Neill sjálfan og foreldra hans.
Einkahagir
Eugene O'Neill var þríkvæntur. Fyrsta kona hans var Kathleen Jenkins, sem hann kvæntist árið 1909 og skildi við árið 1912. Þau eignuðust einn son sem framdi sjálfsmorð árið 1950.
O'Neill kvæntist annari konu sinni, Agnes Boulton, árið 1918 og eignaðist með henni tvö börn. Dóttir þeirra, Oona, giftist gamanleikaranum Charlie Chaplin áður en hún var orðin tvítug. Hjónabandið hlaut ekki náð í augum O'Neill þar sem Chaplin var 35 árum eldri en Oona. Hjónaband Oonu og Chaplin var engu að síður farsælt og þau eignuðust átta börn saman. Sjálfur skildi O'Neill við Agnesi árið 1929.
Þriðja kona O'Neill var Carlotta Monterey, sem hann kvæntist sama ár og hann skildi við Agnesi. Hjónaband þeirra entist þar til O'Neill lést árið 1953 en þau eignuðust engin börn.
Fóstur
thumb|Fóstur. Fóstur er afkvæmi sem er enn í móðurkviði. Það þróast út frá fósturvísi (sem er frumstig þroskans). Í manninum byrjar fósturstigið níu vikum eftir frjóvgun (sama tímabil kallast 11. vika meðgöngu) og er fram að fæðingu. Þar sem fóstur þroskast smátt og smátt eru ekki greinileg mörk sem aðgreina fósturvísi frá fóstri, en í fóstri eru þó öll líffærin orðin til (þó þau séu ekki orðin fullþroska, og sum ekki enn komin á réttan stað).
Fóstur geta næstum aldrei lifað af utan móðurkviðs fyrr en eftir 23 vikna meðgöngu (5 mánuðir og 3 vikur). Um 20–35% barna sem fæðast við 23 viku meðgöngu lifa af, 50–70% sem fæðast 24–25 viku (6 mánuðir til 6 mánuðir og 1 vika), og yfir 90% barna sem fæðast eftir 26–27 viku (6 og hálfur mánuður til 6 mánuðir og 3 vikur). Það er mjög sjaldgæft að barn sem vegur minna en hálft kíló lifi af. thumb|Mannsfóstur komið þrjá mánuði á leið, tengt við [[Fylgja|fylgjuna.]] none |thumb|300px|Mismunandi stig í þroska [[Fíll|fíls fósturs.]]
Áblástur
thumb|right|200px|Áblástur (frunsa) við munn. thumb|right|200px|Kynfæraáblástur á kynfærum konu. thumb|right|200px|Kynfæraáblástur á kynfærum karlmanns. Áblástur (oft nefnt frunsa eða herpes eftir staðsetningu) er útbrot vegna herpes-veirunnar Herpes simplex. Vessafyltar bólur geta komið fram á vörum, og kallast þá frunsa, eða á kynfærum og kallast þá kynfæraáblástur eða herpes.
Hægri grænir
Hægri grænir var stjórnmálaflokkur á Íslandi sem var stofnaður í 2010.
Áblástur
Til eru tvær gerðir: Gerð 1 sýkir oftar munn, og kallast þá frunsa, en gerð 2 sýkir oftar kynfæri. Báðar gerðir af herpes geta þó auðveldlega sýkt bæði munn og kynfæri. Margir fá ekki einkenni vegna herpes, sumir fá aðeins mild einkenni. Einkenni koma vanalega fram 2 til 20 dögum eftir sýkingu og vara í tvær til fjórar vikur. Þeir sem fá einkenni fá litlar vökvafylltar blöðrur á húð. Einkennunum geta fyllt höfuðverkur, kláði á útbrotsstað, sársauki við þvaglát, eða einkenni lík flensu.
Hægri grænir
Saga Hægri grænna
Hægri grænir, flokkur fólksins var stofnaður af Guðmundi Franklín Jónssyni, Lúðvíki Lúðvíkssyni og Sveinbirni Árnasyni upp úr andstöðu þeirra og nokkurra aðgerðarsinna við Icesave samningana. Fyrir stofnun flokksins 17. júní 2010 hafði formaður flokksins Guðmundur Franklín Jónsson barist hatramlega gegn því að þjóðin borgaði ólögvarðar Icesave kröfur Breta og Hollendinga. Barátta formannsins byrjaði í mars 2009, en hann var fyrsti aðgerðasinninn sem gerði þetta að pólitísku baráttumáli. Þetta gerði hann með stofnun Facebook hóps til að hvetja forseta Íslands, Hr. Ólaf Ragnar Grímsson til dáða, nýta sér málskotsréttinn og neita að samþykkja Icesavelögin sem samþykktu greiðslur til Breta og Hollendinga. Hópurinn endaði í meira en 19.000 einstaklingum. Það má segja að flokkurinn hafi byrjað að mótast eftir þetta á meðal Facebook vina í samræðum og hugmyndin um nýjan endurreisnarflokk, flokk millistéttarinnar og smáfyrirtækja hafi kviknað. Flokk sem myndi verja einstaklingsfrelsið.
Hægri grænir var síðan formlega stofnaður á Þingvöllum þann 17. júní 2010, og flutti formlega 9. júlí 2012 í húsnæði í gömlu Heilsuverndarstöðinni að Barónsstíg 47, 101 Reykjavík. Ekkert flokksgjald var rukkað inn og öll starfsemi var háð frjálsum framlögum. Flokkurinn fékk úthlutað listabókstafnum „G“.
Flokkurinn var lagður niður árið 2016 og gekk til liðs við Íslensku þjóðfylkinguna.
Áblástur
Margir smitast af áblæstri á munn sem börn. Í Bandaríkjunum eru um 50% með munnáblásturs-sýkingu, og um 12% með kynfæraáblásturs-sýkingu. Með smokkanotkun má draga úr hættu á smiti kynfæraáblásturs.
Skáungar
Skáungar (fræðiheiti: Docodonta) eru ættbálkur þeldýra.
Rétt röksemdafærsla
Í rökfræði er röksemdafærsla rétt ef og aðeins ef
Réttar og gildar röksemdafærslur
Til að átta okkur á muninum á gildri og réttri röksemdafærslu skulum við skoða til samanburðar nokkrar ólíkar röksemdafærslur, sem þó eru allar gildar og á sama forminu, þ.e.:
Rétt röksemdafærsla
Röksemdafærslan er gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum (það er ómögulegt að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan samt ósönn) og hún er auk þess rétt vegna þess að báðar forsendurnar eru sannar.
Gildar en ekki réttar röksemdafærslur
Skoðum nú eftirfarandi röksemdafærslu til samanburðar:
Niðurstaða þessarar röksemdafærslu er ósönn (George Bush er Bandaríkjamaður en ekki Íslendingur). Röksemdafærslan er eigi að síður gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum – form röksemdafærslunnar er slíkt að það er óhugsandi að ef forsendurnar eru báðar sannar geti niðurstaðan samt verið ósönn; í þessu tilviki eru forsendurnar ekki báðar sannar, því það er ósatt að allir menn séu Íslendingar. Og þar með er röksemdafærslan ekki rétt þótt hún sé gild, því réttar röksemdafærslur eru einungis gildar röksemdafærslur þar sem allar forsendurnar eru sannar.
Lítum á eina röksemdafærslu til viðbótar:
Hér er enn á ný gild röksemdafærsla, á sama formi og báðar röksemdafærslurnar að ofan. Ólíkt seinni röksemdafærslunni að ofan er niðurstaða þessarar röksemdafærslu sönn, samt er þessi röksemdafærsla ekki rétt, ólíkt fyrri röksemdafærslunni að ofan. Þessi röksemdafærsla er gild vegna þess að niðurstöðuna leiðir af forsendunum (það er engin leið að forsendurnar séu báðar sannar en niðurstaðan jafnframt ósönn); hér er niðurstaðan sönn og síðari forsendan einnig en fyrri forsendan er hins vegar ósönn (því það eru ekki öll dýr fjórfætt) og þar með er röksemdafærslan ekki rétt, þótt hún sé gild og hafi sanna niðurstöðu.
Antonio Negri
thumb|right|Antonio Negri Antonio Negri, kallaður Toni Negri (f. 1. ágúst 1933) er ítalskur stjórnmálaheimspekingur sem var fyrst áberandi sem hugmyndafræðingur róttækra hópa vinstrimanna á 7. og 8. áratugnum, einkum á því tímabili sem er kallað „blýárin“ í sögu Ítalíu. Á síðari árum er hann einkum þekktur sem höfundur nýrrar útfærslu á gagnrýni marxismans á hugmyndafræði kapítalismans sem hann setur meðal annars fram í bókinni Empire (2000) sem hann samdi ásamt Michael Hardt. Bókin hafði stefnumótandi áhrif á andhnattvæðingarhreyfinguna.
Ferill
Negri var virkur í ítalska sósíalistaflokknum frá unga aldri og átti síðan þátt í stofnun baráttuhópsins Potere Operaio 1968. Sá hópur leystist upp 1973 og hluti af félögunum gekk í hryðjuverkasamtökin Rauðu herdeildirnar sem rændu Aldo Moro árið 1978 en annar hluti stofnaði hreyfinguna Autonomia Operaia sem var hluti af óháðu hreyfingunni í Evrópu. Negri var í þeim hópi sem stofnaði Autonomia en hann var engu að síður handtekinn ásamt hundruðum annarra í kjölfar rannsóknarinnar á ráninu á Moro og ákærður fyrir ýmsar sakir, meðal annars að hafa skipulagt ránið sjálft. Allar þessar kærur voru felldar niður vegna skorts á sönnunargögnum og engin bein tengsl fundust milli Negri og Rauðu herdeildanna. Engu að síður var hann dæmdur fyrir „vopnaða uppreisn gegn ríkinu“ (insurrezione armata contro i poteri dello stato) og „stofnun niðurrifssamtaka“ (associazione sovversiva). Hann var dæmdur 1984 í 30 ára fangelsi sem síðar var minnkað í 17 ár. Árið áður hafði hann hins vegar flúið til Frakklands þar sem hann fékk kennarastöðu við hinn róttæka Vincennes-háskóla í Saint-Denis í París.
Negri dvaldi í útlegð í Frakklandi næstu fjórtán árin og naut þar verndar Mitterand-kennisetningarinnar sem fól í sér að Frakkar neituðu ítölskum stjórnvöldum kerfisbundið um framsal sakamanna sem dæmdir höfðu verið fyrir glæpi tengda stjórnmálastarfsemi frá árinu 1985. Hann kenndi við háskólann þar sem hann kynntist meðal annars póststrúktúralísku kenningasmiðunum Jacques Derrida, Michel Foucault og Gilles Deleuze.
1997 sneri hann loks aftur til Ítalíu til að ljúka refsingu sinni. Hann var látinn sitja hana af sér í stofufangelsi sem hann losnaði úr árið 2003.
Hindúasiður
thumb|[[Om, eða Aum, helgasta orð hindúatrúar.]] Hindúasiður eða hindúatrú (सनातन धर्म; venjulega kallað Sanātana Dharma, gróflega þýtt sem „trúin sem endist“) eru þriðju fjölmennustu trúarbrögð heims. Þau eru einnig meðal elstu trúarbragða sem enn eru iðkuð, komin af sömu rót og trúarbrögð Forngrikkja, Rómverja og norrænna manna. Þau má rekja til indó-evrópsku Vedamenningarinnar um 2000 f.Kr.. Það er þó ekki svo að segja að hindúasiður eins og hann kemur fyrir núna sé gamall, heldur hefur hann breyst mikið í gegnum tíðina með hinum ýmsu breytingum á Indlandsskaganum þar sem trúarbrögðin hafa alltaf verið langmest iðkuð. Hindúasiður er í raun lífsviðhorf frekar en trúarbrögð, að minnsta kosti í hefðbundnum vestrænum skilningi. Í hindúasið eru margir guðir og flokkast trúarbrögðin því sem fjölgyðistrú en mikilvægara atriði en að dýrka guðina er samt að lifa vel, og ná að lokum nirvana með endurholdgun: hinu endanlega stigi sem markar þann áfanga þegar einstaklingurinn losnar úr lífinu. Hindúasiður nútímans er oftast flokkaður í saivisma, shaktisma, vaishnavisma og smarthisma. Upp úr hindúasið má svo segja að trúarbrögðin búddatrú, jainismi og síkismi hafi sprottið en saman mynda þessi fjögur trúarbrögð flokk dharma-trúarbragða.
Belmópan
thumb|right|Þinghúsið í Belmópan Belmópan er höfuðborg Belís. Íbúar eru um 17 þúsund. Borgin er 80 kílómetra austan við stærstu borg Belís og fyrrverandi höfuðborg landsins Belísborg. Aðsetur stjórnar landsins var flutt til Belmópan eftir að fellibylurinn Hattie lagði Belísborg nánast í rúst árið 1970.
Hindúasiður
Flest form hindúasiðar eru fjölgyðistrú. Sumir velja sér einn af mörgum guðum eða gyðjum úr trúarbrögðunum til að trúa á.
Uppruni hindúasiðar
thumb|Hindúamusteri í Penang í Malasíu. Hindúatrú er elstu trúarbrögð nútímans. Trúin er upprunin í Indusdal í austurhluta Pakistan sem áður fyrr var hluti af Indlandi þar sem 83% íbúanna eru hindúar. Fyrir mörg þúsund árum bjó fólk í stórum borgum í Indusdal. Borgirnar voru háþróaðar á þess tíma mælikvarða, voru með vatnsveitukerfi, brunna og sorphirðu. Fornleifafræðingar hafa sýnt fram á að samfélag borganna hafi verið vel skipulagt og tæknivætt þótt margt sé enn á huldu.
Þjóð sem kallaði sig Aría og bjó norðan við Indusdal fluttist á svæðið og blandaðist íbúunum sem fyrir voru. Sanskrít þróaðist sem ritmál. Sanskrít er skyld öðrum indóevrópskum tungumálum sem töluð eru í dag, til dæmis grísku, ensku og íslensku.
Fyrir mörgum árum var hindúatrú öðruvísi en við þekkjum hana í dag. Hindúar lögðu mikla áherslu á að tilbiðja náttúruguði; til dæmis eldguð, regnguð og guð jarðargróðurs. Elstu helgirit hindúa, Vedaritin, voru rituð fyrir um 2500-3500 árum síðan, á tímum Vedamenningarinnar.
Spámenn eins og Búddha og Mahavira gagnrýndu ríkjandi valda- og stéttakerfi hindúa og efuðust einnig um ákveðna þætti átrúnaðarins. Búddha og Mahavira höfðu mikil áhrif og trúin tók því miklum breytingum á þeirra tíma. Miðpunktur trúarinnar þá voru skyldur einstaklingsins sem nefndust Dharma. Mikilvægustu og helstu helgiritin voru skrifuð á þessum tíma, en fram að því hafði þekkingin borist munnlega.
Tumi Tígur
Tumi Tígur (e. The Tigger Movie) er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Pictures. Myndin var frumsýnd árið 2000.
Lettneska karlalandsliðið í körfuknattleik
180px|thumb|Fáni Lettlands thumb|right|Lettar urðu evrópumeistarar árið 1935. Lettneska karlalandsliðið í körfuknattleik er fulltrúi Lettlands í körfuknattleik.
Landupplýsingar
Landupplýsingar : Gögn og upplýsingar sem tengjast stað á, í eða yfir jörðu, hvort heldur með hnitum eða auðkenni, t.d. staðfang eða póstnúmer.
"Landupplýsingar lýsa hlutum; staðsetningu, afmörkun og eiginleikum t.d. staðsetningu mannvirkja eða lögun landfræðilegra fyrirbæra eins og skóga, lóða, vatna, vega eða landsvæða. Þær er hægt að tengja við staðsetningu (skilgreint sem punktur, lína, svæði eða magn) á jörðinni, einkum upplýsingar um náttúrufyrirbæri og menningu.
Staðsetningargögnin geta verið tiltekin hnit eða staðsetning með minni nákvæmni eins og ákveðin svæði. ''Landupplýsingakerfi halda utan um landupplýsingar. Þar er hægt að geyma gögn og breyta, tengja saman og setja fram á myndrænan hátt til að sjá samhengi eða tengsl á milli upplýsinga út frá tiltekinni staðsetningu, t.d samband á milli jarðvegsrofs, gróðurfars og landslags t.d. halla lands og hæðar yfir sjó.''
''Mismunandi “þekjur” af gögnum, frá sama svæði, er hægt að leggja hverja yfir aðra tengja saman upplýsingar af þeim og vinna með á marga vegu. Við þannig samtengingu eykst gildi upplýsinganna mikið."''.
Tenglar
http://www.landupplysingar.is
Furstinn
thumbnail|hægri|Furstinn var tileinkuð [[Lorenzo di Piero de' Medici af hinni voldugu Medici-ætt.]] Furstinn (í. Il Principe, e. The Prince) er þekktasta rit Niccolòs Machiavelli (1469 - 1527) sem var opinber þjónn frá Flórens. Niccolò skrifaði bókina árið 1513 en hún kom fyrst út árið 1532. Bókin er leiðarvísir handa furstum um hvernig halda skuli völdum og auka þau, hvaða brögðum beri að beita og hvaða sögulega lærdóma sé hægt að draga. Um leið sýnir hún einkar vel hugsunarhátt og aðferðir valdhafa gegnum aldirnar, enda er hún eitt frægasta stjórnmálarit allra tíma.
Á enskri tungu er það orðið niðrandi lýsingarorð að segja einhvern vera machiavellian og er þá átt við að viðkomandi sé snauður tilfinningum, og jafnvel siðferði og hugsi einvörðungu um eiginhagsmuni.
Regierungsbezirk
Regierungsbezirk er þýsk stjórnsýslueining sem tekur saman nokkrar sýslur á ríkisstjórnarstiginu í sumum sambandslöndum.
Planet Awards
Planet Awards eru færeysk tónlistarverðlaun sem eru veitt frammúrskarandi færeyskum tónlistarmönnum. Miðlahúsið, Sosialurin, Rás2 og Portal.fo standa fyrir verðlaununum. Sigurvegarar tónlistarverðlaunana eru valdir með SMS kosningu í öllum flokkum nema heiðursverðlaunin, sem eru valin af dómnefnd.
Menntakerfi Kína
alt=Komandi kynslóðir Kína munu njóta góðs af stórtækum framförum síðustu áratuga í menntakerfi landsins.|thumb|450x450dp|Komandi kynslóðir Kína munu njóta góðs af stórtækum framförum síðustu áratuga í menntakerfi landsins.
alt=Embættispróf á tímum Songveldisins (960–1279); Myndskreyting frá 11. öld.|thumb|Embættispróf á tímum [[Songveldið|Songveldisins (960–1279); Myndskreyting frá 11. öld.]]
alt=Áheyrnarsalur Tsinghua háskóla, opinbers rannsóknarháskóla í Peking, sem þykir fremstur kínverskra háskóla og meðal virtustu háskóla veraldar. Margir forystumenn koma þaðan, meðal annars tveir síðustu leiðtogar Kína, verkfræðingarnir Hu Jintao og Xi Jinping.|thumb|Áheyrnarsalur Tsinghua háskóla, opinbers rannsóknarháskóla í Peking, sem þykir fremstur kínverskra háskóla og meðal virtustu háskóla veraldar. Margir forystumenn Kína koma þaðan, meðal annars tveir síðustu leiðtogar Kína, verkfræðingarnir [[Hu Jintao og Xi Jinping. ]]
Kína hefur stærsta menntakerfi veraldar. Með 246,5 milljónir nemenda og 18,5 milljónir kennara í 532 þúsund skólum, að háskólastofnunum undanskildum, er menntakerfi Kína gríðarlega umfangsmikið og fjölbreytt.
Í Kína er menntun skipt í þrjá flokka: Grunnmenntun, æðri menntun og fullorðinsfræðslu. Samkvæmt lögum skal hvert barn hafa níu ára skyldunám frá grunnskóla (sex ára) til unglingastigs (þrjú ár). Það skyldunám er frítt en það er ekki alltaf raunin, meðal annars vegna ólíkra fjárveitinga milli dreifbýlis og þéttbýlis, og mikillar valddreifingar í stjórnun fjárveitinga. Í dreifbýli greiða foreldrar þannig oft laun kennara.
Sýslustjórnir sveitarfélaga bera meginábyrgð á stjórnun og framkvæmd skólamenntunar og héraðsyfirvöld hafa umsjón með æðri menntastofnunum. Á undanförnum árum hefur menntamálaráðuneyti Kína, sem er efst í stjórnsýslunni, færst frá beinni stjórn til eftirlits með menntakerfinu. Ráðuneytið stýrir umbótum í menntamálum með lögum, áætlunum, fjárhagsáætlun og fjárúthlutun, upplýsingaþjónustu, stefnumótun. Í auknum mæli er áhersla á valddreifingu í kerfinu.
Almennt
alt=Nemendur í framhaldsskóla í Haikou borg, Hainan héraði, Kína. Í stærsta menntakerfi heims eru 90,8 milljónir framhaldsskólanemar.|hægri|thumb|Nemendur í framhaldsskóla í [[Haikou, Hainan héraði, Kína. Í stærsta menntakerfi heims eru 90,8 milljónir framhaldsskólanemar.]]
Menntakerfið í Kína hefur tekið stakkaskiptum frá miðbiki síðustu aldar. Árið 1949 voru 80% kínverja taldir ólæsir. Árið 2018 höfðu 97% íbúa eldri en 15 ára hlotið menntun og þjálfun og töldust læsir. Árið 1950 hafði einungis 20% þjóðarinnar hlotið formlega menntun. Árið 2018 lauk 94,2% grunnskólanemenda níu ára skólaskyldu.
Menntakerfi Kína er að mestu byggt upp sem ríkisrekið opinbert menntakerfi sem heyrir undir menntamálaráðuneyti landsins, og starfshóp Miðstjórnar kommúnistaflokksins á sviði menntunar. Á undanförnum árum hefur menntamálaráðuneyti Kína færst frá beinni stjórn, meira til eftirlits með menntakerfinu. Ráðuneytið stýrir umbótum í menntamálum með mennta- og fjárhagsáætlunum, upplýsingaþjónustu og stefnumótun. Í auknum mæli er áhersla á valddreifingu í kerfinu.
Sýslustjórnir sveitarfélaga bera meginábyrgð á stjórnun og framkvæmd grunnmenntunar en héraðsyfirvöld 33 héraða landsins hafa yfirumsjón með háskólastofnunum.
Menntakerfi Kína er risavaxið og fjölmennt. Árið 2020 voru alls 291.715 leikskólar í Kína, 162.601 grunnskólar, 77.455 framhaldsskólar, 2.738 almennar háskólastofnanir og 827 háskólastofnanir sem buðu framhaldsháskólagráður.
Menntakerfi Kína fylgir (líkt og Ísland) viðurkenndum alþjóðlegum samræmdum stöðlum um menntakerfi og skólastig. Alþjóðlega menntunarflokkunin (ISCED) var tekin upp í Kína árið 1997. Hún byggir á tveimur megin flokkunarleiðum sem eru innbyrðis sjálfstæðar, en saman segja til bæði um stig náms og menntunar, eftir stöðu í menntakerfinu frá leikskóla til doktorsgráðu, svo og um svið, eftir innihaldi náms.
Daniel Bernoulli
thumb|right|Daniel Bernoulli Daniel Bernoulli (8. febrúar 1700 í Groningen – 17. mars 1782 í Basel) var svissneskur eðlis– og stærðfræðingur. Hann var sonur Johanns Bernoulli, sem var mikill stærðfræðingur eins og flestir bræður hans. Daniel er þekktastur fyrir útreikninga sína á sviði vökvaaflfræði. Við hann er kennd svokölluð Bernoulli-jafna, sem fjallar um samband hraða og þrýstings í vökvastreymi.
Menntakerfi Kína
Leikskólaaldur
alt=Grunnskólabörn í Guilin borg í sjálfstjórnarhéraðinu Guangxi í Suður-Kína.|thumb|Grunnskólabörn í Guilin borg í sjálfstjórnarhéraðinu Guangxi í Suður-Kína.
alt=Börn frá Huanglong í norðvesturhluta Sesúan héraðs í Kína. Leikskólapláss skortir mjög í dreifbýli Kína.|thumb|Börn frá Huanglong í norðvesturhluta Sesúan héraðs í Kína. Leikskólapláss skortir mjög í dreifbýli Kína.
Í kínverskri menningu er gerður greinarmunur á milli tveggja stiga í lífi barna: „sakleysisaldurs“ og „skilningsaldurs“. Samkvæmt Konfúsíus eru nýfædd börn gjafir frá guðunum og því ber að virða meðfætt eðli þeirra. Á þessum „sakleysistíma“ sem nær yfir fyrstu 5-7 ár ævinnar, samkvæmt hugmyndum Konfúsíusar, skortir börn enn greind til að geta lært mikið. Þau eru því meðhöndluð af mildi og gjarnan dekruð. Þegar „öld skilnings“ er náð tekur við mikill agi. – Í nútímanum þegar foreldrar hafa uppgötvað í auknum mæli hæfileika ungra barna til að læra, er umskiptin yfir í „skilningsaldurinn“ oft mun fyrr en áður.
Í Kína innritast nemendur venjulega í leikskóla við tveggja eða þriggja ára aldur, og kveðja leikskólann sex ára. Leikskólamenntun er ekki skylda og margir leikskólar eru í einkaeigu. Opinbert markmið kínverskra leikskóla er að undirbúa börnin uppeldislega og félagslega undir grunnskólagöngu. Áherslan er á aldurshæft tilfinningalegt uppeldi. Leikskólakennarar sækja verkmenntaskóla í fjögur ár og kenna síðan að meðaltali 35 barna hópum.
Á árinu 2020 voru um 48.182.634 börn á aldrinum 3 – 5 ára í 291.715 leikskólum í Kína. Þar voru 2.913.426 leikskólakennarar í fullu starfi auk 5.198.165 annarra starfsmanna.
Litið er á leikskólakennslu í Kína sem mikilvæga félagsleg þjónustu sem stjórnvöld eiga að veita. Sýslustjórnir sjá um leikskólakennslu á meðan ríkisvaldið mótar lög, reglugerðir, stefnu og þróunaráætlanir. Sveitarstjórnir á öllum stigum bera ábyrgð á að samræma þróun svæðisbundinna áætlana. Menntamálaráðuneyti Kína mótar stefnu og staðla, sem og stjórnendur og fagmenn viðkomandi leikskóla. Sérstakri aðgerðaráætlun um „þriggja ára leikskóla“ er ætlað að auðvelda þessa uppbyggingu og tryggja meira fjármagn til málaflokksins.
Undanfarin ár hefur aukin áhersla verið á leikskólastigið í Kína. Árið 2021 voru um 88,1% barna á leikskólaaldri í Kína skráð í leikskóla. Það markar verulegar framfarir. Hins vegar eru enn hindranir fyrir leikskólabörn afskekktra héraða og enn er verulegt bil á milli framboðs og eftirspurnar eftir leikskólanámi á landsbyggðinni.
Grunnskólastig
alt=Grunnskólakennsla í Xinjiang-héraði í vesturhluta Kína.|thumb|Grunnskólakennsla í Xinjiang-héraði í vesturhluta Kína.
alt=„Brautryðjendaæska Kína“ við skólasetningu árið 2009. Flestir grunnskólar Kína krefjast þess að nemendur gangi til liðs við þessi pólitísku samtök fyrir 6-14 ára börn. Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda eru algeng sjón í Kína.|hægri|thumb|„[[Brautryðjendaæska Kína“ við skólasetningu. Flestir grunnskólar Kína krefjast þess að nemendur gangi til liðs við þessi pólitísku samtök fyrir 6-14 ára börn. Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda eru algeng sjón í Kína.]]
alt=Kínverskar skólarútur í Shenzhen borg Guangdong héraði árið 2016.|thumb|Kínverskar skólarútur í Shenzhen borg Guangdong héraði árið 2016.
Í Kína verða nemendur að ljúka níu ára skyldunámi. Grunnskólanám hefst við sex ára aldur og flestir verja þar sex árum.
Á árinu 2020 voru 107.508.746 grunnskólanemar í alls 162.601 grunnskólum. Þar voru 6.441.585 grunnskólakennarar í fullu starfi, auk 5.979.329 annarra starfsmanna.
Skólaskylda kínverskra barna sem var kynnt til sögunnar árið 1986, nær til níu ára hið minnsta og að hámarki tólf ára. Það þýðir að börnin hafa níu ára skyldunám frá grunnskóla (alls sex ár) til unglingastigs (þrjú ár). Þrátt fyrir lög um skyldunám er grunnmenntun án skólagjalda ennþá markmið frekar en veruleiki í Kína. Margar fjölskyldur eiga í erfiðleikum með að borga skólagjöld og því neyðast sum börn til að yfirgefa skóla fyrir níu ára skyldumarkmiðið.
Námsárið
alt=Skólabúningar eru skylda í mörgum kínverskum skólum. Hér eru nemendur í Haikou borg, Hainan héraði Kína árið 2012.|thumb|Skólabúningar eru skylda í mörgum kínverskum skólum. Hér eru nemendur í [[Haikou borg, Hainan héraði Kína.]]
Námsári grunnskólans er að jafnaði skipt í tvær annir: Sú fyrri er frá febrúar fram í miðjan júlí. Þá er sex vikna sumarfrí. Seinni önnin er frá september fram í miðjan/lok janúar. Þá tekur við fjögurra vikna vetrarfrí.
Venjulegur skóladagur í Kína er langur, samkeppni mikil og álagið eftir því. Starfsdagur flestra skóla byrja snemma á morgnana (um 7:30) og nær til kvölds (um 18:00) með tveggja tíma hádegishléi. Margir skólar bjóða síðan upp á sjálfsnám á kvöldin frá 19-21 svo nemendur geta klárað heimavinnuna sína og undirbúið sig fyrir sífelld próf. Bjóði skólarnir ekki upp á sjálfsnám á kvöldin þurfa nemendur engu að síður að ljúka heimavinnunni. Það getur verið allt til kl. 22.
Að meðaltali verja grunnskólanemendur um sjö til átta klukkustundum í skólanum á meðan framhaldsskólanemar eru um tólf til fjórtán klukkustundir í skólanum séu hádegis- og kvöldtímar eru meðtaldir.
„Brautryðjendaæska Kína“
alt= Enskukennsla Yucai skólanum í Chongqing, í Sesúan héraði Kína árið 2015.|right|thumb|Enskukennsla í Yucai skólanum í Chongqing borg, [[Sesúan héraði Kína.]]
Flestir grunnskólarnir krefjast þess að nemendur, að þeim yngstu undanskildum, gangi til liðs við „Brautryðjendaæsku Kína“, pólitísk samtök barna á aldrinum sex til fjórtán ára. Hugmyndafræði samtakanna „byggir á fræðilegu kerfi sósíalismans með kínverskum einkennum“. Mottóið er: „Til baráttu fyrir málstað kommúnismans, vertu viðbúinn!“. Háttsemi ungra brautryðjenda á að byggja á „heiðarleika, hugrekki, lífskrafti, og einingu“.
Skuldbinding ungra brautryðjenda (og þar með flestra kínverskra gunnskólanema) við aðildina er:"„Ég er meðlimur í Brautryðjendaæsku Kína. Undir fána ungra brautryðjenda sver ég Kommúnistaflokki Kína ást mína, móðurlandinu og fólkinu. Ég mun leggja hart að mér í námi, efla og undirbúa, svo styrkur minn verði til málstaðs kommúnismans.“"Rauður hálsklútur ungra brautryðjenda er eini einkennisklæðnaður félagsmanna. Við vígsluathöfn binda núverandi meðlimir klútana á nýliðana. Börn klædd rauðum hálsklútum eru algeng sjón í Kína.
Við útskrift eru flestir grunnskólanemendur orðnir félagar í Brautryðjendaæskunni. Við fjórtán ára aldur hætta þeir sjálfkrafa aðild að samtökunum og geta þá gengið í Æskulýðsfylkingu Kínverska Kommúnistaflokksins (CCP). Áætlað er í dag séu um 130 milljónir félagsmanna í Brautryðjendaæsku Kína.
Framhaldsskólastig
alt=Listar yfir nýnema birtir fyrir utan menntaskóla í Linxia borg, Gansu héraði. Á listunum kemur fram prófskor „Gaokao“ lokaprófsins ásamt veittum aukastigum vegna þjóðernis eða fjölskyldustærðar.|thumb|Listar yfir nýnema birtir fyrir utan menntaskóla í Linxia borg, [[Gansu héraði. Á listunum kemur fram prófskor „Gaokao“ lokaprófsins ásamt veittum aukastigum vegna þjóðernis eða fjölskyldustærðar.]]
alt=Fulltrúar Xian háskóla í höfuðborg Shaanxi héraðs, taka á móti nýnemum í básum fyrir utan lestarstöð borgarinnar.|thumb|Fulltrúar [[Xian háskóla í höfuðborg Shaanxi héraðs, taka á móti nýnemum í básum fyrir utan lestarstöð borgarinnar.]]
Framhaldsnám eftir grunnnám í Kína skiptist í þrjú ár í unglingaskóla (hluti af skólaskyldu) og önnur þrjú ár í framhaldsskóla. Að loknu skyldunáminu geta nemendur valið hvort haldið sé áfram með framhaldsskólamenntun. Flestir útskriftarnemar á unglingastigi halda áfram námi. Framhaldsskólinn tekur að meðaltali þrjú ár.
Á árinu 2020 voru um 90.820.113 nemar á aldrinum 12 –17 ára í framhaldsskólum Kína, sem skiptust niður á 77.455 framhaldsskóla. Þar voru 6.654.481 framhaldsskólakennarar í fullu starfi auk 8.538.842 annarra starfsmanna. Þessir framhaldsskólar skiptust í 52.998 skóla á neðra stigi framhaldsskóla (unglingaskóla) og 24.457 framhaldsskóla á efra stigi. Efra stigið skiptist síðan í æðri framhaldsskóla (14.561) og æðri verkmenntaskóla (9.896).
Fimm tegundir framhaldsskóla
alt=Nemendur og skólastjóri Guangdong Zhaoqing menntaskólans í Duanzhou hverfi Zhaoqing borgar, í Guangdong héraði, Kína.|thumb|Nemendur og skólastjóri Guangdong Zhaoqing menntaskólans í Duanzhou hverfi Zhaoqing borgar, í [[Guangdong héraði Kína.]]
Í Kína eru fimm tegundir framhaldsskóla: Almennir menntaskólar eða framhaldsskólar; Tæknilegir eða sérhæfðir framhaldsskólar; Framhaldsskólar fyrir fullorðna; Starfsnáms-framhaldsskólar; og Handiðnaðarskólar. - Síðustu fjórir eru verkmenntaskólar.
Frá og með 11. bekk gefst nemendum almenna miðskólans kostur á að velja á milli vísinda- eða hugvísindastefnu. Fög kennd í almennum framhaldsskólum eru: kínverska, stærðfræði, eitt erlent skyldumál (aðallega enska), eðlisfræði, efnafræði, líffræði, verkfræði, upplýsingatækni, íþróttakennsla, listir, tónlist, siðfræði, hagfræði, saga og landafræði. Munurinn á námskránni felst í því að allt að átta kennslueiningar í stjórnmálum, siðfræði og sögu eru kenndar í hugvísindaskor, en í náttúrufræðiskor eru hins vegar eðlisfræði og efnafræði ríkjandi.
Kennslan er 45 mínútur í senn; alls 35 kennslustundir á viku og gert ráð fyrir að lágmarki tveimur stundum til sjálfsnáms til viðbótar.
„Gaokao“ lokaprófið
alt=Nemendur streyma út að loknu „Gaokao“ inntökuprófinu fyrir háskóla. Árið 2022 tóku 11.930.000 „Gaokao“ sem er sagt mikilvægasta próf sem tekið er í Kína.|thumb| Nemendur Yali skólans í [[Changsha borg, Hunan héraði, streyma út að loknu „Gaokao“ inntökuprófinu fyrir háskóla. Árið 2022 tóku um 12 milljónir nemenda „Gaokao“, sem er sagt mikilvægasta próf sem tekið er í Kína.]]
Fyrir prófið halda margir skólar þrjá til fjóra aukatíma á laugardögum í náttúrufræði og stærðfræði. Ef skólar bjóða ekki kennslu á laugardagsmorgnum er líklegt að margir foreldrar sendi börnin sín í dýrt aukanám í skólum um helgar eða skipuleggi einkakennslu fyrir börnin um helgar. Svo langt hefur þessi samkeppni gengið að stjórnvöld hafa varað við miklu vinnuálagi nemenda.
Þar sem niðurstöður prófsins geta ráðið miklu um framtíð nemenda er margir þeirra – og forráðamenn- undir gríðarlegu andlegu álagi. Prófið hefur meðal annars verið tengt aukinni tíðni sjálfsmorða nemenda.
Verkmenntaskólar
alt=Sjálfsnám nemenda í framhaldsskóla í Sjanghæ borg.|thumb| Sjálfsnám nemenda í framhaldsskóla í [[Sjanghæ borg.]]
Margir tækniskólarnir eru reknir af stórum fyrirtækjum. Þeir þjálfa til að mynda nema fyrir stáliðnað, textíliðnað eða olíuiðnað. Einnig bjóða þeir upp á þjálfunartækifæri fyrir skrifstofufólk eða miðstig á sviði lögfræði, fjármála, heilsugæslu, lista og íþrótta. Lengd námsins er að meðaltali þrjú ár. Ólíkt öðrum menntastofnunum er námskrá tækniskólanna ekki ákveðin beint af ríki eða sveitarfélögum, heldur miðast við þarfir viðkomandi fyrirtækis eða atvinnugreinar. Framtíðarnemar eru valdir með hæfnisprófum í viðkomandi námsgrein.
Hin síðari ár hefur aðsókn að verkmenntun aukist. Á árinu 2021 náði fjöldi nýskráninga í æðri starfsmenntaskóla 5,6 milljónum, sem er 180 prósent aukning frá síðasta áratugi. Meira en 70 prósent starfsmanna í nútíma framleiðslufyrirfyrirtækjum og nýjum vaxandi atvinnugreinum eru útskrifaðir úr iðn- og verkmenntaskólum.
Æskulýðsfylking Kínverskra Kommúnista
Við fjórtán ára aldur hætta ungmenni sjálfkrafa aðild að „Brautryðjendaæsku Kína“ og geta þá gengið til liðs við Æskulýðsfylkingu Kínverskra Kommúnista (CYLC). Það er ungliðahreyfing fyrir fólk á aldrinum 14 til 28 ára sem rekin er af Kommúnistaflokki Kína (CCP). Æskulýðsfylkingin er einnig leiðbeinandi í starfsemi Brautryðjendaæskunnar. Hugmyndafræði samtakanna byggir á Marx-Lenínisma, „hugsunum“ Maó Zedong og „fræðilegu kerfi sósíalismans með kínverskum einkennum.“ Árið 2017 voru félagsmenn um 81.246.000, þar á meðal 57.951.000 nemendur.
Háskólamenntun í Kína
alt=Bekkjarmynd nemenda við bókmenntadeild Renmin háskóla í Peking í Kína.|thumb|Bekkjarmynd nemenda við bókmenntadeild Renmin háskóla í Peking í Kína.
Æðri menntun – háskólamenntun – í Kína er skipt í tvo flokka: Í fyrsta lagi nám við háskóla sem bjóða upp á fjögurra ára eða fimm ára grunnnám til að veita akademískar gráður; og í öðru lagi nám við framhaldsskóla sem bjóða upp á þriggja ára diplómanám bæði í bóklegum og verklegum greinum. Doktorsnám er aðeins í boði í háskólum og krefst fimm ára náms eftir BS gráðu, og þriggja ára eftir meistaranám.
Á síðustu áratugum hefur háskólastofnunum fjölgað í Kína. Mjög hefur verið hvatt til alþjóðlegs hreyfanleika og alþjóðasamvinnu. Háskólakerfið í Kína hefur þannig orðið æ fjölbreyttara. Á árinu 2020 voru um 52.229.952 háskólanemar í Kína, flestir á aldrinum 18 –22 ára. Þeir námu við 2.738 háskólastofnanir. Þar voru 1.832.982 háskólakennarar í fullu starfi auk 2.668.708 annarra starfsmanna.
Um 827 háskólastofnanir buðu framhaldsgráðu, meistaranám eða doktorspóf. Þær skiptust í 594 venjulegar háskólastofnanir og 233 stofnanir sem eingöngu sinntu rannsóknum.
Árið 2020 voru 3.139.598 nemar í framhalds-háskólamenntun (í meistara- eða doktorsnámi). Árið 2019 voru 703.500 kínverskir nemar í framhaldsháskólamenntun utan Kína.
Val inn í háskóla
alt=Austur háskólasvæði Sun Yat-sen, eins af lykilháskólum Kína er staðsett í „Guangzhou háskólaborginni“ samfélag tíu háskólastofnana á eyju í Perlufljóti suður af miðborginni.|thumb| Austur-háskólasvæði Sun Yat-sen, eins af lykilháskólum Kína, er staðsett í „[[Guangzhou háskólaborginni“ samfélag tíu háskólastofnana á eyju í Perlufljóti suður af miðborginni. ]]
Talsvert fyrir „Gaokao“ prófið þurfa nemendur að ákveða hvaða grein þeir vilja læra og hvar. Námsplássum í háskólum er úthlutað eftir punktakerfi og fjöldatakmörkunum í deildir og fög (latína: „numerus clausus“).
Góðar niðurstöður úr Gaokao prófi eru nauðsynlegar fyrir inngöngu í háskóla. En jafnvel þó að niðurstöður Gaokao nái yfir allt land, eru umsækjendur um háskólanám innan hvers héraðs valdir umfram þá sem koma utanhéraðs. Prófanámskrár og greinar geta verið mismunandi eftir héruðum. Þá njóta umsækjendur úr minnihlutahópum og frá minna þróuðum svæðum góðs af jákvæðri mismunun.
Í grundvallaratriðum er háskólanám gjaldskylt, þó að nokkrir kostir séu fyrir hendi varðandi styrki, lán eða - sérstaklega fyrir íbúa á landsbyggðinni - niðurfellingu skólagjalda. Upphæð háskólagjalda er mjög mismundandi eftir háskólum en árið 2016 voru meðalgjöldin um $2.200 bandaríkjadollara.
Ókeypis háskólamenntun og tryggt starf að námi loknu lauk í Kína um miðjan tíunda áratuginn síðustu aldar. Það hefur dregið úr getu þeirra efnaminni að senda börnin í háskóla. Sama gildir um þá sem ekki hafa sterkt félagsnet til að tryggja börnum sínum atvinnu að námi loknu. Efnaminni námsmenn í dreifbýli sem verða fyrir atvinnuleysi geta erfilega endurgreitt námslán.
Herþjálfun með námi
alt=Herþjálfun nemenda Tsinghua háskóla.|thumb|Herþjálfun nemenda Tsinghua háskóla í Pekingborg.
Samkvæmt kínverskum lögum um herþjónustu þurfa allir kínverskir karlmenn á aldrinum 18-22 ára að skrá sig og ganga í skyldubundna herþjónustu. Hjá landhernum þurfa hermenn að þjóna í þrjú ár en fjögur ár í sjó- og flughernum.
Samkvæmt herþjónustulögum og ákvörðunum miðstjórnar Kommúnistaflokksins er hermenntun og herþjálfun í Kína er hluti af menntakerfinu. Skal hún fara fram í upphafi námsannar. Fram að framhaldsskóla æfa nemendur herfylkingu og hreyfingu; Framhaldsskólanemar æfa og læra neyðarrýmingu auk landvarna. Háskólanemar fá formlega herþjálfun og æfingu í neyðarrýmingu.
Tilgangurinn er að efla ættjarðarást og auka skilning á landvörnum; þróa vilja og manngerð; móta heildarhyggju; kynna Kommúnistaflokk Kína; styrkja hugmyndafræði „sósíalisma með kínverskum einkennum“; og að gagnast í síðara námi.
Tæknilega séð er herþjónusta skylda allra kínverskra ríkisborgara, en í reynd hefur lögboðin herþjónusta ekki verið innleidd frá 1949, þar sem ríkishernum, „Frelsisher fólksins“ hefur tekist að ráða nægan fjölda af fúsum og frjálsum vilja. Allir 18 ára karlmenn verða að skrá sig hjá stjórnvöldum. Það þýðir þó ekki í reynd að sá skrái sig þurfi að ganga herinn.
„Tvíþætt forysta“ háskóla- og vísindasamfélags Kína
Eftir dauða Maó Zedong árið 1976 voru gerðar ráðstafanir til að koma á reglu og stöðugleika, bæta gæði menntunar og reka háskólastofnanir á skilvirkari hátt. Nokkrir tugir „lykilháskóla“ fengu sérstaka fjármögnun og hæfustu nemendurna fengu meir framgang óháð fjölskyldubakgrunni eða stjórnmála. Smá saman fjölgaði á listi yfir „Lykilháskóla Kína“ sem hafði verið settur saman af stjórnvöldum og fyrst birtur árið 1959. Pólitíkin í Kína tók miklum breytingum undir forystu Deng Xiaoping sem kynnti til sögunnar „fjögur skref til nútímavæðingar“ til að umbylta efnahag landsins. Það voru markmið um framþróun landbúnaðar, iðnaðar, varnarmála og vísinda og tækni í Kína.
Skuldbinding um nútímavæðingu krafðist verulegra framfara í vísindum og tækni. Auka þyrfti akademísk gæði, og skipa yrði vísindum, rannsóknum og þjálfun hærri sess. Opinberir fjármunir til háskóla og til rannsókna jukust verulega og hvatt var til nýsköpunar og alþjóðasamvinnu.
Til að styrkja háskólasamfélagið hafa kínversk stjórnvöld ráðist í nokkur umfangsmikil átaks- og stefnuverkefni á síðustu tveimur áratugum. Þekktust þeirra eru áætlun um „lykilháskóla Kína“, „211 verkefnið“   , „C9 deildin“ , og svokallað „985 verkefni“.
Öll þessi verkefni um framþróun æðri menntunar hafa nú verið sameinuð í nýja áætlun sem nefnd hefur verið „Tvíþætt forysta“ (enska: „Double First-Class Initiative“). Þar eru markmiðin tvenn: Annars vegar er stefna sett á „háskóla í heimsgæðum“ og hins vegar á að stuðla að „fyrsta flokks akademískri uppbyggingu vísindagreina“. Sameiginlega hefur þetta verið kallað „hin tvíþætt forysta“ kínverskra úrvalsháskóla. Alls verða 140 kínverskir háskólar þróaðir sem elítuháskólar og fyrir árið 2050 er þeim ætlað að komast á lista virtustu háskóla veraldar.
Efnaflokkur
Efnaflokkur er flokkur frumefna sem deila með sér svipuðum efnis- og efnafræðilegum einkennum sem breytast stig af stigi frá öðrum enda flokksins til hins.
Menntakerfi Kína
Staða háskóla Kína í dag
Kínverskir háskólar eru margir og ólíkir að gæðum en það segir nokkra sögu að nokkrir þeirra hafa verið að færa sig ofar á alþjóðlegum listum yfir bestu háskóla veraldar. Nokkrir þeirra eru komnir meðal hundrað bestu háskóla heims. Samkvæmt þeim alþjóðlegu listum er meta gæði og árangur háskóla, á borð við „Time Higher Education World University Rankings“ (THE), „Shanghai Ranking“ (ARWU), „Leiden Ranking“ (CWTS) og „U.S. News & World Report“ (US News). Kínverjar er þannig farnir að véfengja ofurvald Vesturlanda á alþjóðamarkaði háskóla. Efstu kínversku háskólarnir hafa nú bætt verulega stöðu sína í alþjóðlegri uppröðun háskóla heimsins.
Efnaflokkur
Efnaflokkar voru uppgötvaðir áður en lotukerfið var búið til, en í því eru efni flokkuð eftir efnafræðilegum eiginleikum.
Menntakerfi Kína
Einkareknar menntastofnanir
alt=Arkitektúr- og tæknistofnun Jilin er einkarekin háskólastofnun í Changchun borg Jilin héraðs í Kína. Árið 2020 voru 1.564 einkareknar háskólastofnanir í Kína.|thumb| Arkitektúr- og tæknistofnun Jilin er einkarekin háskólastofnun í [[Changchun borg, Jilin héraði Kína. Árið 2020 voru 1.564 einkareknar háskólastofnanir í Kína. ]]
Wuling Motors
Liuzhou Wuling Automobile Industry Co., Ltd. (sem stundar viðskipti sem Wuling Motors; kínverska: 五菱汽车; pinyin: Wǔlíng Qìchē; lit. „Five Diamonds Motors“) er kínverskur bílaframleiðandi, opinberlega stofnað sem sameiginlegt verkefni af Liuzhou Wuling Motors Co., Ltd. (stytt "Wuling Group") og Wuling Automobile Group Holdings Ltd.
Þeir framleiða vélar og ökutæki til sérstakra nota, nefnilega rafbíla, fólksflutningabíla, vörubíla og rútur og bílavarahluti.
Fyrirtækið rekur einnig sameiginlegt verkefni með SAIC og General Motors, sem heitir SAIC-GM-Wuling (SGMW).
Menntakerfi Kína
Einkareknar menntastofnanir
Í Alþýðulýðveldinu Kína, sem byggir á kommúnisma, er menntakerfið fyrst og fremst á vegum hins opinbera. Betri efnahagur margra hefur kallað eftir meiri fjölbreytni menntakerfisins. Einkaskólakerfi hrfur því byggst upp smám saman og er orðið talsvert. Það á ekki síst við leikskólastigið og ýmsa sérskóla. Ríkisvaldið hefur bæði leyft og stutt við einkarekstur menntastofnana og þá fræðsluaðila er starfa í hagnaðarskyni. Fyrstu „lögin um eflingu einkamenntunar“ tóku gildi haustið 2003.
Þessi framrás einkaskóla hefur þýtt aukið námsframboð, þar sem reynt er að mæta menntunarþörfum hraðar. Einkaskólar hafa einnig verið brautryðjendur í alþjóðasamstarfi, margir einkareknir leikskólar hafa tekið upp tvítyngda kennslu og ýmsir erlendir háskólar hafa byggt upp aðstöðu í Kína.
Árið 2021 sóttu 56.000.000 nemendur 190.000 einkarekna skóla, þar af 12.000 á grunn- og/eða unglingastigi. Þessir nemendur voru um 20% allra nemenda í Kína. Mestu munar hér um leikskólastigið. Árið 2020 voru 167.956 einkareknir leiksskólar í Kína með um 23.785.506 börn. Á sama tíma sóttu 9.660.348 nemendur 6.187 einkarekna grunnskóla í Kína. Einkareknir framhaldsskólar voru alls 11.798 með um 13.696.521 nemendur og 8.559.552 háskólanemar stunduðu nám við 1.564 einkareknar háskólastofnanir. Þá voru starfsþjálfunarstofnanir einkaaðila alls 39.516 með 9.896.564 nemendur. - Það er því ljóst að umfang einkageirans á sviði menntunar hefur vaxið mjög í Kína.