cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Einhjól
thumb|Dæmigert einhjól Einhjól er fótstigið farartæki á einu hjóli sem svipar til venjulegs reiðhjóls, nema að því leyti að það eru engar keðjur, heldur eru fótstigin tengd beint við hjólnöfina. Hnakkurinn liggur svo á gafli beint upp af nöfinni. Einfaldara getur farartæki varla orðið.
Íhlutir
Helstu íhlutir einhjólsins eru:
Konungsríkið Sikiley
thumb|right|Konungsríkið Sikiley árið 1154 Konungsríkið Sikiley var ríki sem stóð á Suður-Ítalíu frá 1130 til 1816. Ríkið var stofnað af Hróðgeiri 2. sem fékk konungstitil frá Anakletusi 2. andpáfa. Það tók við af greifadæminu Sikiley sem varð til 1071 eftir innrásir Normanna í Suður-Ítalíu. Ríkið náði ekki aðeins yfir eyjuna heldur alla Suður-Ítalíu til 1282. Þá var gerð uppreisn gegn Anjou-ættinni sem var kölluð sikileysku aftansöngvarnir. Eftir það skiptist ríkið og Sikiley varð hluti af veldi konungs Aragóníu. Árið 1816 sameinaðist Konungsríkið Sikiley Konungsríkinu Napólí og til varð Konungsríki Sikileyjanna tveggja. Árið 1861 varð þetta ríki hluti af sameinaðri Ítalíu.
Boghildur
Boghildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Midway-eyja
thumb|right|Gervihnattamynd af Midwayeyju Midway-eyja er 6,2 km² baugeyja í Norður-Kyrrahafi (nálægt norðvesturenda Hawaii) um tvo þriðju af leiðinni milli Honolulu og Tókýó. Eyjan er kóralrif sem liggur í hring utanum nokkrar litlar sandeyjar. Eyjarnar eru yfirráðasvæði Bandaríkjanna.
Mánadís
Mánadís er íslenskt kvenmannsnafn.
Auður Ava Ólafsdóttir
Auður Ava Ólafsdóttir (f. 1958) er íslenskur rithöfundur. Hún starfar sem lektor í listfræði við Háskóla Íslands og var um tíma forstöðumaður Listasafns Háskóla Íslands.
Auður Ava fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar eru Sigríður Ingimundardóttir (1922-2017) húsmóðir og Ólafur Tryggvason (1913-2003) rafmagnsverkfræðingur og var Auður fjórða í röð fimm systkina.
Auður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund, stundaði nám í ítölskum bókmenntum við háskólann í Bologna 1978-1979, lauk BA-prófi í sagnfræði og bókmenntum frá Háskóla Íslands og stundaði nám í listasögu við Sorbonne háskóla í París á árunum 1982-1988.
Fyrsta bók Auðar, skáldsagan Upphækkuð jörð kom úr árið 1998. Auður hlaut Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar árið 2004 fyrir verkið Rigning í nóvember. Árið 2008 hlaut hún Fjöruverðlaunin og Menningarverðlaun DV fyrir skáldsöguna Afleggjarinn en sama verk hlaut einnig tilnefningu til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2009.
Verk Auðar Övu hafa verið þýdd á fjölda tungumála og vakti skáldsagan Afleggjarinn mikla athygli í Frakklandi árið 2010.
Armeria filicaulis
Armeria filicaulis er jurt af gullintoppuætt.
Levi Eshkol
Levi Eshkol (25. október 1895 – 26. febrúar 1969) var ísraelskur stjórnmálamaður sem var þriðji forsætisráðherra Ísraels. Hann var forsætisráðherra frá árinu 1963 þar til hann lést úr hjartaáfalli árið 1969. Eshkol var einn af stofnendum ísraelska Verkamannaflokksins og hafði áður gegnt ýmsum mikilvægum embættum, meðal annars embætti varnarmálaráðherra (1963–1967) og fjármálaráðherra (1952–1963).
Æviágrip
Levi Eshkol fæddist árið 1895 í þorpi nálægt Kænugarði, sem þá var hluti af rússneska keisaraveldinu. Á unga aldri var Eshkol virkur í hreyfingum síonista. Hann flutti til Palestínu (sem þá var undir stjórn Tyrkjaveldis) árið 1914 og hóf þar störf sem landbúnaðarverkamaður. Hann gekk í Gyðingahersveit sem barðist ásamt Bretum gegn Tyrkjum í fyrri heimsstyrjöldinni. Hann var einn af skipuleggjendum helstu stofnana fyrstu byggða Gyðinga í Palestínu og varð féhirðir stjórnmálaflokksins Hapoel Hatzair og landbúnaðarmiðstöðvar gyðinga.
Árið 1929 var Eshkol kjörinn formaður landnámsnefndar innan síonistaþingsins og var einn af skipuleggjendum margvíslegrar uppbyggingar í gyðingasamfélaginu. Þegar nasistar komust til valda í Þýskalandi var Eshkol staddur þar og var honum því falið að fá þýska Gyðinga til að flytja sem mest af fjármagni sínu til Palestínu. Meðal annars gekk þetta út á að kaupa þýskar landbúnaðarvélar, láta senda þær til Palestínu og leggja andvirði þeirra í banka þar. Nasistar gerðu Eshkol brottrækan úr Þýskalandi vegna þessara aðgerða. Árið 1937 stofnaði Eshkol vatnsveitufyrirtækið Mekorot og var forstjóri þess til ársins 1951.
Meðfram þessum störfum kleif Eshkol upp metorðastigann í verkalýðs- og stjórnmálahreyfingum Gyðinga í Palestínu. Þegar Ísraelsríki var formlega stofnað árið 1948 varð Eshkol varnarmálaráðherra og frá 1948–1963 var hann formaður landnámsnefndar Ísraela. Hann var kjörinn á annað Knesset-þingið árið 1951 og varð landbúnaðarráðherra í ríkisstjórn Davids Ben-Gurion sama ár.
Eshkol var útnefndur forsætisráðherra eftir afsögn Ben-Gurions árið 1963. Hann leiddi síðan Verkamannaflokkinn til sigurs í kosningum til sjötta Knesset-þingsins árið 1965 og leiddi ríkisstjórn landsins næstu sex árin. Stuttu eftir að hann tók við embætti gerði hann nokkrar mikilvægar breytingar. Meðal annars batt hann enda á herstjórn yfir ísraelskum aröbum. Hann fór einnig í opinbera heimsókn til Bandaríkjanna og var fyrsti leiðtogi Ísraelsríkis sem var formlega boðið í heimsókn í hvíta húsið.
Á forsætisráðherratíð Eshkols börðust Ísraelar í sex daga stríðinu árið 1967 og unnu stórsigur gegn arabískum nágrannaþjóðum sínum.
Gauss-Jordan eyðing
Gauss-Jordan eyðing er útgáfa af Gauss-eyðingu í línulegri algebru til þess að breyta fylki í efra stallað form. Þetta er gert til þess að auðvelda lausnir línulegra jöfnuhneppa.
Soling
thumb|right|Soling Soling er 27 feta (8,15 metra) langur opinn kjölbátur hannaður af norska bátahönnuðinum Jan Herman Linge árið 1965. Þessi gerð var valin fyrir sumarólympíuleikana 1972 og var ólympíubátur fram að sumarleikunum 2000. Báturinn vegur rúmt tonn og gert er ráð fyrir tveggja til þriggja manna áhöfn.
Borg (mannsnafn)
Borg er íslenskt kvenmannsnafn.
Cornwall
thumb|Fáni Cornwall thumb|Staðsetning Cornwall á Englandi.
Cornwall (nefnt Kornbretaland í gömlum íslenskum bókum) er sýsla á Suðvestur-Englandi á Bretlandi. Um 540.200 íbúar búa í sýslunni sem er 3.563 km² að flatarmáli (2012). Stjórnarborg Cornwall er Truro, sem er líka eina borgin í sýslunni.
Cornwall er ein af sex keltneskum þjóðum, og er líka föðurland kornbreska fólksins. Korníska er keltneskt tungumál sem er talað á Cornwall. Cornwall telst sem svæði sérstakrar náttúrufegurðar.
thumb|left|upright|Truro
29. september
29. september er 272. dagur ársins (273. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 93 dagar eru eftir af árinu.
Andri Óttarsson
Andri Óttarsson (fæddur 15. maí 1975) er lögfræðingur. Hann var framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins frá október 2006, en þann 10. apríl 2009 sagði hann af sér vegna styrkjamála sem upp höfðu komið nokkrum dögum áður. Við starfi hans tók Gréta Ingþórsdóttir.
Andri lauk embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands árið 2001. Hann starfaði síðan hjá Lögmönnum við Austurvöll og varð meðeigandi í lögmannsstofunni 2004. Árið 2005 lagði hann stund á meistaranám við Raoul Wallenberg-stofnunina og Háskólann í Lundi í Svíþjóð.
Máney
Máney er íslenskt kvenmannsnafn.
Muse (stuttskífa)
Muse er fyrsta smáskífa bresku rokkhljómsveitarinnar Muse sem kom út í mars, 1998. Hún var tekin upp í Sawmills hljóðverinu í Cornwall og aðeins 999 merkt afrit framleidd. Þar sem að hún er sjaldgjöf selst hún öðru hvoru á eBay á himunháu verði.
Knarrarósviti
thumb|Knarrarósviti thumb|Knarrarósviti 2020 Knarrarósviti er 26 metra hár viti sem stendur við Knarrarós austan við Stokkseyri. Vitinn stendur á landi Baugsstaða og er svæðið kallað kampur. Vitinn er nefndur eftir ós sem er fyrir framan hann sem kallaður er Knarrarós. Hann var byggður árið 1939. Höfundur er Axel Sveinsson, verkfræðingur.
Berg (mannsnafn)
Berg er íslenskt karlmannsnafn.
Orþros
Orþros (forngríska: Ὄρθρος; Órthros) eða Orþos (forngríska: Ὄρθος; Órthos) var tvíhöfða varðhundur Gerýons (Gerýonosar), en hann gætti nauta hans ásamt risanum Evrýtíon risa. Herakles drap þá báða.
1156
thumb|right|[[Hinrik biskup, verndardýrlingur Finnlands.]] Árið 1156 (MCLVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Huldustássi
Huldustássi (fræðiheiti: Sapayoa aenigma) er tegund spörfugla. Hann er eina tegundin sem tilheyrir ætt huldustássa (Sapayoidae) og ættkvísl huldustássa (Sapayoa).
Muscle Museum (stuttskífa)
Muscle Museum var önnur stuttskífa bresku rokkhljómsveitarinnar Muse. Hún var gefin út í janúar 1999 í 999 eintökum.
Pjaxi
Pjaxi er gróðursæll hvammur í Hvítárgljúfri, nokkuð fyrir neðan Gullfoss. Einstigi er niður í hvamminn, en hann er vestan árinnar. Nafnið er talið komið af latneska orðinu pax sem merkir friður.
Klaukkala
Klaukkala á finnsku (Klövskog á sænsku) er stórt þorp í sveitarfélaginu Nurmijärvi, Uusimaa, minna en 30 km norður af Helsinki, höfuðborg Finnlands. Þrátt fyrir þorpshugmyndina hefur Klaukkala tæplega 18.000 íbúa og er það ört vaxandi byggð sem líkist litlum bæ. Klaukkala er staðsett í suðurhluta sveitarfélagsins Nurmijärvi, rétt við landamæri Vantaa og Espoo. Við hliðina á þorpinu er vatn sem heitir Valkjärvi. thumb|250px|Lútherska kirkjan í Klaukkala thumb|Verslunarmiðstöðin Viiri í Klaukkala
Borgdís
Borgdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Listi yfir Íslenska aðstæðukomedíuþætti
Eftirfarandi er listi yfir Íslenska aðstæðukomedíuþætti (eða sitcomþætti), listin er ekki tæmandi.
Meda
Meda er íslenskt kvenmannsnafn.
Sögustríðin í Bandaríkjunum
thumb|[[Enola Gay, flugvélin notuð til þess að varpa kjarnorkusprengju á Hiroshima árið 1945, til sýnis á Smithsonian safninu.]] Sögustríð er hugtak sem er notað til þess að lýsa þeim átökum sem eiga sér stað á milli hópa sem vilja ná yfirráðum yfir því hvernig sagan er skrifuð, oftar en ekki til pólitísks ávinnings. Hugtakið er ekki bundið einum sérstökum atburði heldur lýsa sér þau á þann veg að hagsmunaaðilar telja nauðsynlegt að leggja þurfi meiri áherslu á ákveðna hluti sögunnar, og ástæður þess eru margar en þjóðerniskennd spilar oft veigamikið hlutverk.
Í Bandaríkjunum, sem og annarsstaðar, hefur á undanförnum áratugum sagan verið endurskrifuð til þess að ná einnig yfir þá hópa sem voru áður ekki hluti af henni, vegna þess hafa sprottið upp miklar deilur að undanförnu en kynþáttur hefur m.a. gegnt stóru hlutverki þessara sögustríða. Sögustríðin hafa því verið barátta á milli hópa sem telja þjóðarsöguna þurfa að innihalda upplifun þeirra eitt sinn kúguðu og þeirra sem telja það ógna núverandi pólitískri hugmyndafræði og trúarlegum- og menningarlegum gildum þjóðarinnar. Þessi sögustríð teljast hluti af hinum svokölluðu Menningarstríðum Bandaríkjanna sem voru áberandi á 20. öldinni, sögustríðin voru áberandi á 9. og 10. áratug síðustu aldar og urðu aftur áberandi í valdatíð Donald Trump, Bandaríkjaforseta.
Saga sögustríðanna
Umræðan um hvernig sagan eigi að vera túlkuð hefur lengi verið deilumál innan Bandaríkjanna og kvíðinn yfir and-Ameríska sögukennslu er ekki nýr af nálinni. Sögukennsla í grunn- og framhaldsskólum Bandaríkjanna hefur lengi verið pólitísk og umræðan oft sprottið upp í kjölfar stríða háð af Bandaríkjamönnum en þá hefur verið lögð áhersla á þjóðerniskennd (e. patriotism). Sem dæmi setti New York fylki í lög árið 1918 að grunnskólar mættu ekki kenna efni sem sýndi ótryggð við Bandaríkin eða hömpaðu erlendum ríkjum sem Bandaríkin væru í stríði við. Sama var á teningnum í Kalda Stríðinu en allar kennsluskrár sem þóttu fjalla um kommúnisma á of jákvæðan hátt voru endurgerðar. Á undanförnum áratugum hefur hinsvegar þessari þjóðerniskennd í sögukennslu verið ögrað af nýjum hópum sem vilja að saga Bandaríkjanna sé kennd með tilliti til allra þeirra hópa sem komu að því að byggja landið upp, jafnvel þó að sú saga taki á þeim köflum í sögu Bandaríkjanna sem eru hvað svartastir.
Sögustríðin í háskólum á 9. og 10. áratugnum
Skólakennsla hefur ávallt verið ágreiningsefni í Bandaríkjunum enda telja margir grunn, framhalds og háskóla gegna mikilvægu hlutverki í að verja og endurskapa Bandarísk gildi. Sögustríðin eru hluti af stærri átökum menningarstríða innan Bandaríkjanna og eru ekki þau eina sem teygja anga sína inn í menntakerfið. Trúarbrögð hafa einnig verið átakalínur menningarstríðanna innan menntakerfisins og í því samhengi má nefna hæstaréttarmál á borð við Engel gegn Vitale frá því árinu 1962 sem úrskurðaði að það væri ekki í samræmi við stjórnarskrá Bandaríkjanna að fara með formlega bænir í ríkisskólum.
Langvarandi deilur varðandi háskóla og kennslu þeirra, sem náðu hámarki snemma á 10. áratug 20. aldar, undirstrikuðu aðgreiningu íhaldsmanna og það sem þeir töldu vera nýja harðsvíraða og vinstrisinnaða and-Ameríska fræðimanna stétt. Þær deilur sem höfðu átt sér stað um æðri menntun innan Bandaríkjanna og áróður íhaldsmanna gegn þessum ríkisstofnunum olli því að almenningsálit á æðri menntun dalaði alverulega. Sú skoðun sem var ríkjandi meðal margra var að ný elíta fræðimanna væri að eyðileggja það besta úr vestrænni menningu með rétttrúuðum (e. politically correct) fjölmenningarlegum kennsluaðferðum. Bækur sem voru skrifaðar af þekktum hægrisinnuðum einstaklingum, eins og The Closing of the American Mind, Cultural Literacy, Illiberal Education, Tenured Radicals og Telling the Truth, undirstrikuðu skoðanir rithöfunda á háskólum landsins og höfðu mikil áhrif á almenningsálit.
National History Standards deilan
Lynne Cheney átti upphaflega hugmyndina að National History Standards, eða samræmdri námskrá fyrir sögukennslu í Bandaríkjunum, árið 1989 þegar hún gegndi formennsku í National Endowment for the Humanites (NEH). Hugmyndin var sú að menntamálaráðuneyti Bandaríkjanna ásamt NEH styrktu National Center for History in the Schools til þess að búa til nýja samrænda námskrá í sögu fyrir skóla Bandaríkjanna en Cheney og fleiri voru andvíg námskránum sem höfðu þróast frá því á 7. áratugnum, þær þóttu og frjálslyndar og fjölmenningarlegar. Þetta ríkisstyrkta verkefni var unnið með fjölbreyttu liði sérfræðingi af mörgum sviðum, og mörgum stofnunum sem voru í fyrstu hikular við að taka þátt vegna þess að sögukennsla í skólum í Bandaríkjunum hefur lengi verið ágreiningsmál en samþykktu á endanum. Margir sagnfræðingar voru sömuleiðis efins um verkefnið en ekki vegna þess að þeir mótmæltu samræmdari sögukennslu í Bandaríkjunum heldur voru efasemdir um raunveruleg markmið Bush ríkisstjórnarinnar með þessu verkefni. Líkt og kom fram áður þá ráða einstök ríki yfir eigin námskrán og átti þetta verkefni einungis að vera leiðbeinandi fyrir ríkin.
Lyferfðamengjafræði
Fræðigreinin hefur haslað sér völl á undanförnum áratug. Sérstakt tímarit Pharmacogenomics var einmitt stofnað árið 2000.
Sögustríðin í Bandaríkjunum
National History Standards deilan
Verkefnið fór friðsamlega af stað og tók það hátt í þrjú ár að klára það en á þeim tíma var komið nýtt andlit í Hvíta Húsið en Bill Clinton var kjörinn árið 1992 í forsetaembættið. Verkefninu sem lauk árið 1994 endaði í hatrömmum deilum þar sem Cheney birti grein í The Wall Street Journal, skömmu áður en kynna átti nýju samræmdu námskrána, undir fyrirsögninni „The End of History“. Í greininni réðst Cheney harkalega á námskrárdrögin og taldi hana of neikvæða og vera pólitíska hlutdræg. Allt of mikil áhersla hafði verið lögð á neikvæða hluti sögu Bandaríkjanna á borð við McCartyisma og þrælahaldið en lítið minnst á mikilvæga menn eins og Ulysses S. Grant og Robert E. Lee. Ásakaði hún Clinton ríkisstjórnina um að standa að baki þess að hreinsa mikilvæga kafla úr sögu Bandaríkjanna.
Í kjölfar greinar Cheney spratt upp mótmælahrina íhaldsmanna sem hver á fætum öðrum fóru hörðum orðum um hina nýju samræmdu námskrá. Hún var einnig gagnrýnd af fræðimönnum og verkalýðsleiðtogum sem töldust ekki íhaldsamir, svo fór að í upphafi árs 1995 var námskránni hafnað á þingi með 99 atkvæðum gegn einu. Þrátt fyrir það er námskráin notuð meðal margra kennara víðsvegar um Bandaríkin.
Enola Gay málið
Árið 1994 urðu deilur vegna undirbúnings 50 ára minningarathafnar Smithsonian safnsins á stríðslokum seinni heimstyrjaldarinnar sem átti að fara fram ári seinna. Skipuleggjendur undirbjuggu sýningu sem innihélt flugvélina Enola Gay sem notuð var til þess að varpa kjarnorkusprengju á japönsku borgina Hiroshima undir lok seinni heimstyrjaldar. Setja átti sýningunana fram á þann veg að hún fengi safngesti til þess að velta fyrir sér siðferði notkunar kjarnorkuvopna. Sýningin fékk mikla gagnrýni fyrir þessa uppsetningu og voru skipuleggjendur sýningarinnar ásakaðir um að svívirða þjóðarstoltinu (e. national honour). Gagnrýnendur sýningarinnar, fyrrum hermenn og hernaðarsamtök m.a., töldu skipuleggjendur leggja of mikla áherslu á fórnarlömb sprengjunnar, frekar en ástæðum þess að henni var varpað eða hlutverki hennar í að enda stríðinu. Sýningin vakti verulega athygli fræðimanna og stjórnmálamanna sem hafa átt í langvarandi deilum um siðferði notkun kjarnorkuvopna á japanskar borgir í seinni heimstyrjöldinni. Á endanum ákvöðu skipuleggjendur sýningarinnar að aflýsa henni.
Þrátt fyrir að Enola Gay væri í hugum margra táknmynd hernaðarmáttar Bandaríkjanna, hafði hún aldrei verið opinberlega sýnd fyrr en 1995. Það var aðallega vegna gagnstæðra hugmynda um hvað hún táknaði: mátt Bandaríkjanna og sigur þeirra í seinni heimsstyrjöldinni, eða upphaf martraðarvaldandi kjarnorkualdar.
Martin Harwit, forstjóri loftferða- og geimvísindadeildar Smithsonian safnsins frá 1988-1995, skipaði teymi til að skipuleggja sýningarhald. Ákveðið var að sýna Enola Gay á myrkan hátt útfrá nýjum sagnfræðistraumum og rannsóknum. Í júlí 1993 gaf teymið frá sér áætlun þar sem stóð að markmiðið væri að „fá safngesti til að hugsa um og skoða aftur þá atburði sem leiddu til endaloka síðari heimsstyrjaldarinnar og upphaf kalda stríðsins. Jafnframt stjórnmála- og hernaðarlega þætti sem leiddi að ákvörðuninni um að sleppa kjarnorkusprengjunni, þjáningu íbúa Hiroshima og Nagasaki og langtíma áhrif atburða 6. og 9. ágúst 1945.“
Í handritinu á sýningunni, sem fékk nafnið „Crossroads“, voru meðal annars yfirlýsingar flotaforingjans William Leahy frá 1950, þar sem hann fordæmdi árásina og sagði hana siðferðislega ranga, og hershöfðingjans Dwight Eisenhower, sem var mótfallinn árásinni og lét Truman forseta vita af því. Einnig stóð til að hafa með í sýningunni frásagnir japanskra fórnarlamba, ásamt minjum og myndum af sprengisvæðunum.
Þegar „Crossroads“ handritið var gert opinbert fóru íhaldssöm samtök, undir stjórn Air Force Association og valdamikils félags reyndra hermanna, American Legion, í átak við koma í veg fyrir að sýningin yrði haldin. Þau sögðu hana svívirða hvern þann her-, sjóliðs- og flugmann sem barðist í stríðinu og niðra þessa flugvél með því að sýna hana í þessari neikvæðu sýningu. Sýningin varð því partur af menningarstríðum Bandaríkjanna í tengslum við spurninguna sem margir höfðu skoðun á: „Hvernig viljum við að saga Bandaríkjanna verði sýnd?“.
Eftir að hafa endurskrifað handritið nokkrum sinnum, sem nú- og fyrrverandi hermenn andmæltu, ákvað Smithsonian safnið að hætta við sýninguna og sýna aðeins Enola Gay flugvélina staka og án sýningartexta, fyrir utan nokkra minningarskyldi.
Beinvængjur
Beinvængjur (fræðiheiti: Orthoptera) eru ættbálkur útvængja sem hefur tvö pör af vængjum. Þær eru meðal þeirra dýra sem undirgangast ófullkomna myndbreytingu á vaxtarskeiði sínu.
Sögustríðin í Bandaríkjunum
Sögustríðin í nútímanum
Kom líka upp í valdatíð Bandaríkjanna Í Bandaríkjunum er valdið um kennsluskrá grunnskólanna í höndum hvers fylkis og er mismunandi vegna ólíkra áherslna á sögu hvers fylkis. Í grunnskólum Bandaríkjanna er margt ábótasamt varðandi kennslu á sögu þeldökkra í landinu, en samkvæmt rannsóknum minnast mörg fylki lítillega á þrælahald og frelsstríðið sem mikilvægan þátt í sögu Bandaríkjanna. Þrátt fyrir að á undanförnum áratugum hafi verið lögð meiri áhersla á sögu þeldökkra í grunnskólum Bandaríkjanna eiga sér ennþá stað deilur um hver áherslan eigi að vera varðandi frelsisstríðið og þrælahald. Ákveðin málefni varðandi túlkun sögunnar í fylkjum Bandaríkjanna hafa valdið deilum á milli fylkinga en hluti ástæðu þess er að mikilvægur kafli í sögu þeldökkra í Bandaríkjunum, Frelsisstríðið, var háð og tapað af þessum ríkjum sem líta á þá sem gáfu líf sitt fyrir málstað ríkisins hetjur. Í Texas, sem dæmi, er einungis nýlega farið að kenna þrælahald sem eina af aðalástæðum þess að Frelsisstríðið átti sér stað, en áður var þrælahald látið spila minna mikilvægu hlutverki sem orsök stríðsins.
Í tíð Donald Trump
Nýlegasta dæmið um átök sögustríðanna var þegar að Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, hótaði að halda eftir fjármagni til grunnskóla í Kaliforníu fylki ef þeir tóku upp kennslu úr hinu svokallaða 1619 verkefni. Verkefnið, sem dagblaðið New York Times á heiðurinn af, leggur til með að kennsluskrá bandarískra grunn- og framhaldsskóla verði breytt og leggi áherslu á að upphaf Bandaríkjanna miðist við árið 1619, með komu fyrstu afrísku þrælanna til Virginíu, en ekki árið 1776 þegar Bandaríkin lýsti yfir sjálfstæði frá Bretlandi. Ákveðnir aðilar innan repúblikanaflokksins hafa ötullega barist gegn því að saga þrælahalds verði kennd í grunn- og framhaldsskólum en í kjölfar 1619 verkefnisins lagði fram öldungardeildarþingmaður Arkansas-ríkis Tom Cotton fram frumvarp um að varðveita sögu Bandaríkjanna undir heitinu Björgum sögu Bandaríkjanna (e. Saving American History). Í því er lagt til bann við að 1619 verkefnið, sem Cotton fullyrðir að sé áróður vinstri manna, fái fé úr opinberum sjóðum.
Lagarfljót
thumb|right|300px|Lagarfljót og Fellabær í bakgrunni.
Lagarfljót er fljót sem nær frá Brekku Fljótsdal og  rennur út Fljótsdal að Héraðsflóa. Í Lagarfljót rennur jökulá sem sem nefnis Jökulsá í Fljótsdal  sem á upptök sín úr Eyjabakkajökli. Hún rennur niður Eyjabakka, niður í Norðurdal í Fljótsdal þaðan niður eftir dalnum og út í Lagarfljót. Lagarfljót, sem er í daglegu tali heimamanna kallað Fljótið, er 35 km langt, þekur 53 km², og er dýpi þess allt að 112 metrar. Fljótið telst þriðja stærsta og sjötta dýpsta stöðuvatn Íslands. Ósar Lagarfljóts eru við Héraðsflóa og hefur fljótið þar fallið um 140 km langa leið frá upptökum sínum. Lagarfljót er sjötta lengsta á Íslands. Helstu þverár Lagarfljóts eru Kelduá, Grímsá og Eyvindará. Samkvæmt þjóðsögum lifir vatnaskrímslið Lagarfljótsormurinn í fljótinu.
Sikileysku aftansöngvarnir
thumb|right|Sikileysku aftansöngvarnir eftir [[Francesco Hayez frá 1846.]] Sikileysku aftansöngvarnir voru uppreisn íbúa Sikileyjar gegn franska konunginum Karli 1. af Napólí sem hófst að kvöldi annars í páskum 30. mars árið 1282. Uppreisnarmenn drápu um þrjú þúsund Frakka á eyjunni, þar á meðal konur og börn, á sex vikum. Uppreisnin markaði upphafið á Aftansöngvastríðinu milli Karls, með stuðningi Frakklands, og Aragóníu, með stuðningi Býsantíum. Niðurstaðan varð sú að Konungsríkið Sikiley klofnaði í tvennt: meginlandshluti ríkisins varð Konungsríkið Napólí undir stjórn Karls, en eyjan varð hluti af veldi Péturs 3. af Aragóníu.
Lagarfljót
Við Lagarfljót standa meðal annars Egilsstaðir, Fellabær, Hallormsstaður og Eiðar. Hringvegurinn liggur yfir Lagarfljót við Egilsstaði um 301 metra langa brú. Var þessi brú sú lengsta á Íslandi frá því hún var byggð árið 1958 og fram til ársins 1973.
Fljótið er stíflað á tveimur stöðum til raforkuframleiðslu. Fyrst neðan Eyjabakkafoss með 38 metra hárri stíflu sem nefnist Ufsarstífla og er hluti Kárahnjúkavirkjunar og einnig neðar við Lagarfossvirkjun. Með Kárahnjúkavirkjun var rennsli Jökulsár á Brú einnig að mestu veitt yfir í Jökulsá í Fljótsdal sem hefur haft mikil áhrif á rennsli, grugg og hitastig í Lagarfljóti.
Lagarfljót eða Lögurinn?
Árni Böðvarsson, íslenskufræðingur, skrifaði í handbók sinni, Íslenskt málfar, um heitið Löginn, sem sumir nota yfir Lagarfljót. Í bókinni telur hann styttingu þessa vera verk aðkomufólks og einkum hafða um þann hluta þess sem mest líkist stöðuvatni. Hann vitnar þar í bréf Jóns Þórarinssonar tónskálds sem hann skrifar 23. júní 1987. Jón bætti við í bréfinu:
Aldursgreining
Aldursgreiningar í jarðfræði og fornleifafræði eru notaðar til þess að áætla aldur jarðmyndana og fornleifa. Aldursgreiningar byggja á mismunandi tækni og gefa annars vegar upp afstæðan aldur og hins vegar raunaldur.
Afstæður aldur ber saman aldur jarðlaga og jarðmyndana með því að greina leiðarlög, einkennissteingervinga eða mismunandi segulstefnur.
Raunaldur gefur hins vegar upp raunverulegan aldur jarðlaga og jarðmyndana í annað hvort almanaksárum eða kolefnisárum.
Tegund (aðgreining)
Tegund er hugtak sem getur átt við um:
Steve Lamacq
Steve Lamacq (f. 16. október 1965), stundum þekktur undir nafniu Lammo (sem hann fékk frá John Peel) eða "The Cat" (vegna hæfleika hans sem markvörður), er enskur plötusnúður, sem vinnur nú fyrir BBC.
Kyrrabelti
Kyrrabeltið eða lognbeltið er eitt af loftslagsbeltum jarðar næst miðbaug, meðalárshiti um eða yfir +25°C, loftþrýstingur lágur og vindar hægir.
Doldrum
Armeria floridana
Armeria floridana er jurt af gullintoppuætt.
William Heinesen
thumb|200px|right|William Heinesen var heiðraður með útgáfu á frímerki 1988. thumb|200px|right|[[Marbendill plokkar agn af öngli. Mynd eftir William Heinesen.]] thumb|200px|right|Freisting heilags Antoníusar. Mynd eftir William Heinesen.
Andreas William Heinesen (15. janúar 1900 – 12. mars 1991) var frægasti rithöfundur færeyinga. Hann var einnig skáld, tónskáld og listmálari. William Heinesen skrifaði á dönsku. Þegar sá orðrómur spratt upp að hann ætti að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum, þá afþakkaði hann þau með þessum orðum:
Tengt efni
Þorgeir Þorgeirson
Nemuljón
thumb|right|250px|[[Herakles Nemeuljónið, mynd eftir Francisco de Zurbarán.]] Nemuljónið var ljón í grískri goðafræði sem hafði feld sem var járn-, brons- og steinheldur. Herakles missti einn fingur í viðskiptum sínum við það, en kyrkti það í fangbrögðum. Notaði hann klær þess til að flá það og hafði síðan haus þess í hjálms stað, en feldinn sem kufl.
Sammengi
thumb|[[Venn-mynd af sammengi A og B (lesið „A sam B“)]] Sammengi er í mengjafræði mengi allra staka tiltekinna mengja. Ef mengið er aðeins eitt er sammengið mengið sjálft. Sammengi mengjanna A og B er lesið „A sam B“ og táknað A \cup B. Formleg skilgreining er:
Færeyjar
thumb|Kort. Færeyjar eru klasi 18 eyja í Atlantshafinu á milli Skotlands og Íslands. Þær eru allar í byggð nema tvær, Koltur og Lítla Dímun, en mjög fámennt er á sumum þeirra. Nafnið þýðir fjáreyjar og eru þær kenndar við sauðfé.
Þær byggðust á svipuðum tíma og Ísland og með sama hætti, þ. e. norskir víkingar og sæfarar settust þar að, auk fólks frá Skotlandi og Írlandi, sem margt var af norrænum stofni.
Höfuðstaður Færeyja er Þórshöfn á Straumey en í því sveitarfélagi búa alls um 20 þúsund manns. Heildaríbúafjöldi eyjanna er tæplega 54.000 (árið 2021). Færeyjar tilheyra Danmörku og njóta umtalsverðra fjárstyrkja þaðan en Færeyingar hafa haft sjálfstjórn frá 1948. Æðsti maður færeysku stjórnarinnar er titlaður lögmaður. Þjóðþing Færeyinga er kallað Lögtingið og er með aðsetur í Þórshöfn en þar sitja 33 þingmenn. Færeyingar eiga jafnframt 2 kjörna fulltrúa á Folketinget, þjóðþingi Dana. Sjálfstæðisbarátta Færeyinga hefur verið eitt helsta deilumálið í Færeyjum frá fyrri hluta 20. aldarinnar en þjóðin virðist ávallt skiptast nokkuð jafnt í þá sem vilja sjálfstæði og þá sem vilja áfram tilheyra Danmörku.
Aðalatvinnuvegir Færeyinga eru fiskveiðar og fiskvinnsla. Miklar olíulindir er að finna undir hafsbotni á milli Færeyja og Bretlands og binda Færeyingar vonir við að hægt verði að vinna umtalsvert magn af olíu þar. Margir Færeyingar fóru til Íslands og unnu á vertíð upp úr miðri 20. öld og settust sumir þeirra að á Íslandi og hafa gerst íslenskir borgarar. Einnig hafa allnokkrir Íslendingar sest að í Færeyjum. Þjóðirnar eru náskyldar, svo og tungumálin færeyska og íslenska.
Heiti
Færeyjar nefnast Føroyar á nútímafæreysku. Oyar er fleirtala af eldri orðmynd fyrir orðið eyja (sem er oyggj í nútímafæreysku) og før er almennt talið dregið af fornnorræna orðinu yfir fé. Norski fornfræðingurinn Anton Wilhelm Brøgger kom fyrstur með þá tilgátu að nafnið kynni að vera dregið af keltneska orðinu fereann („land“, „ríki“), en viðurkenndi jafnframt að það gæti aldrei orðið nema tilgáta. Í bókinni Liber de Mensura Orbis Terrae frá 825 nefnir írski munkurinn Dicuilus eyjar í um tveggja sólarhringa fjarlægð norður frá Bretlandseyjum þar sem væri mikið af sjófugli og sauðfé, en nefnir eyjarnar ekki. Elsta ritið þar sem nafnið kemur fram er á Hereford-heimskortinu frá 1280 þar sem þær eru merktar inn sem farei. Færeyinga saga er talin skrifuð á 13. öld en er aðeins til sem brot í handritum Ólafs sögu. Þar eru engar sagnir um uppruna nafnsins.
Saga
Talið er að einsetumenn og munkar frá Skotlandi eða Írlandi hafi sest að í Færeyjum á 6. öld og líklega flutt þangað með sér sauðfé og geitur. Norrænir menn komu svo til eyjanna um 800 og settust einhverjir þeirra þar að en samkvæmt því sem segir í Færeyinga sögu fullbyggðust eyjarnar seint á 9. öld þegar norskir menn hröktust þangað undan Haraldi hárfagra. Fyrsti landnámsmaður Færeyja var að sögn Grímur kamban. Hann á að hafa búið í Funningi á Eysturoy. Viðurnefnið er keltneskt og bendir til tengsla við Bretlandseyjar.
Færeyjar á fyrri öldum
Í Færeyinga sögu segir svo frá kristnitöku í Færeyjum að höfðinginn Sigmundur Brestisson hafi hrakist undan óvinum sínum til Noregs í lok 10. aldar. Þar tók hann kristna trú og var fól Ólafur konungur Tryggvason honum að kristna Færeyinga, sem hann og gerði. Helsti andstæðingur hans var Þrándur í Götu og féll Sigmundur að lokum fyrir honum.
Þrándur var leiðtogi Færeyinga næstu áratugina en hann dó um 1035 og varð Leifur Össurarson þá helsti höfðingi Færeyinga og gerðist lénsmaður Noregskonungs. Hefur verið miðað við að víkingaöld í Færeyjum hafi lokið það ár og eyjarnar komist undir yfirráð Noregskonungs. Hélst sú skipan til 1380, þegar Noregur komst undir Danmörku í Kalmarsambandinu. Alla tíð síðan hafa Færeyjar verið undir danskri stjórn. Árið 1274 varð lögmaðurinn konunglegur embættismaður en hafði áður verið valinn af landsmönnum á þingi. thumb|left|Kort af Færeyjum frá 1673. Biskupssetur var stofnað í Færeyjum, líklega um eða upp úr 1100, því vitað er að Ormur, sem var biskup eyjanna 1139, var sá fjórði í röðinni og líklega sá fyrsti sem sat í Kirkjubæ. Erlendur var biskup Færeyja 1269–1308 og í hans tíð var Sauðabréfið skrifað, elsta skjal sem varðveitt er frá Færeyjum. Hann hóf líka byggingu Magnúsarkirkjunnar í Kirkjubæ. Annars er fremur fátt vitað um biskupa Færeyinga í kaþólskri tíð. Siðaskipti urðu á eyjunum 1538 og biskupinn sem þá tók við varð eini lútherski Færeyjabiskupinn, embættið var fljótlega lagt niður og eyjarnar lagðar fyrst undir biskupinn í Björgvin og frá 1620 undir Sjálandsbiskup. Embætti Færeyjabiskups komst ekki á að nýju fyrr en 1963.
Sjóræningjar frá Alsír, líklega þeir sömu og rændu á Íslandi, frömdu Tyrkjarán í Hvalba 1629, drápu sex og rændu yfir þrjátíu konum og börnum og seldu í þrældóm. Ensk, hollensk og þýsk skip gerðu iðulega strandhögg á eyjunum en Magnús Heinason barðist gegn þeim af miklu kappi um 1580 og eftir það varð mun friðvænlegra. Verslunin fluttist svo frá Björgvin til Kaupmannahafnar snemma á 17. öld. Árið 1655 hófst tímabil það sem nefnt hefur verið Gablatíðin, þegar Daninn Christoffer Gabel fékk Færeyjar að léni, og er það almennt talið erfiðasti tíminn í sögu Færeyja. Einn helsti andstæðingur hans var presturinn Lucas Debes, sem leiddi sendinefnd sem hélt til Kaupmannahafnar 1673 til að kvarta yfir Gabel, sem lést sama ár. Sonur hans tók þó við og Gablatíðin er talin standa til 1709.
Þjóðernisvakning
Þegar Danir misstu yfirráð yfir Noregi í friðarsamningunum í Kiel 1814 héldu þeir Færeyjum, Grænlandi og Íslandi áfram þótt þessi lönd hefðu heyrt undir Noregskonung. Árið 1816 ákvað danska stjórnin að leggja niður færeyska lögþingið og embætti lögmanns og gera eyjarnar að amti í Danmörku.
Á svipuðum tíma hófst þó barátta fyrir framförum í Færeyjum og var skáldið, bóndinn og skipasmiðurinn Nólseyjar-Páll þar í fararbrjósti. Hann barðist gegn einokunarversluninni, sem lengi hafði verið í Færeyjum, smíðaði sér sjálfur skip og sigldi á því til Danmerkur og Englands og keypti varning í trássi við yfirvöld. Páll, sem er ein helsta þjóðhetja Færeyinga, fórst á heimleið frá Englandi veturinn 1808–1809.
Einokunarverslunin var loks afnumin 1856 og lögþingið endurreist 1852. Þjóðernisvakning hófst 1888 með stofnun Føroyingafelagsins og snerist í upphafi fyrst og fremst um að varðveita færeyska tungu og menningu en síðar fór hún að beinast meira að stjórnmálum og stjórnmálaflokkar urðu til.
Deilan um tungumálið harðnaði þegar danska stjórnin ákvað árið 1912, að undirlagi Sambandsflokksins, að kennsla í færeyskum skólum skyldi fara fram á dönsku. Því var þó breytt aftur árið 1938. Einn helsti leiðtogi þjóðernisvakningarinnar var kóngsbóndinn Jóannes Patursson.
Heimastjórn
Bretar hernámu Færeyjar 12. apríl 1940 og stóð hernámið til stríðsloka. Efnahagur Færeyinga batnaði mjög í stríðinu vegna fisksölu til Bretlands og sigldu þeir þá undir eigin fána, sem þeir höfðu ekki getað áður. Þegar stríðinu lauk tóku Danir aftur við en sjálfstæðishreyfingunni hafði vaxið fiskur um hrygg. Færeyingar gátu hins vegar ekki komið sér saman um hvað þeir vildu sjálfir. Árið 1946 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem Færeyingar kusu um framtíðarfyrirkomulag sambandsins við Danmörku. Þeir samþykktu með mjög naumum meirihluta að lýsa yfir sjálfstæði en danska stjórnin hafnaði því og boðaði til kosninga þar sem andstæðingar sjálfstæðisyfirlýsingar náðu meirihluta svo að ekkert var gert með hana. Í kjölfarið, árið 1948, fengu Færeyingar heimastjórn og yfirráð yfir eigin málum að flestu leyti, en danska stjórnarskráin frá 1953 hefur þó aldrei verið samþykkt í Færeyjum enda er í henni raunar hvergi minnst á eyjarnar.
Þegar Danir gengu í Evrópusambandið 1973 ákváðu Færeyingar að standa fyrir utan það. Alvarleg efnahagskreppa var í Færeyjum upp úr 1990 eftir mikinn uppgang á níunda áratugnum og um 15% Færeyinga fluttu úr landi en eyjarnar náðu þó að rétta úr kútnum. Stuðningur við sjálfstæði hefur farið vaxandi í Færeyjum á síðari árum og meirihluti Dana vill losna úr ríkjasambandinu en mörg mál eru þó óleyst. Færeyjar fá enn töluverðan fjárstuðning frá Danmörku og margir Færeyingar telja ríkjasambandið nauðsynlega tryggingu vegna þess hve einhæft atvinnulíf eyjanna er.
Landfræði
thumb|Þorpið [[Hvalba í Færeyjum]] Færeyjar eru í Atlantshafi, á milli Noregs, Íslands og Skotlands, á um 62°N, 7°V. Golfstraumurinn leikur um eyjarnar og vetur eru því mildir en sumrin svöl. Meðalhiti áranna 1961–1990 var 3,4 °C í janúar en 10,3 °C í júlí. Veðurlag er mjög breytilegt á eyjunum og loftslagið er rakt og rigningasamt. Meðalúrkoma í Þórshöfn 1961–1990 var 1.284 mm. Oft er þoka í eyjunum og þar er vindasamt en mjög snjólétt.
Eyjarnar eru átján talsins og eru samtals 1.396 km². Umhverfis þær eru hólmar, drangar og sker, alls 779 talsins. Svæðið sem eyjarnar liggja á er 113 kílómetrar frá norðri til suðurs og 75 kílómetrar frá austri til vesturs. Samanlögð strandlengja er 1.289 kílómetrar og á eyjunum er lengst hægt að komast til vesturs eða austurs um fimm kílómetra frá sjó.
Eyjarnar eru úr basalti og móbergi sem myndaðist í eldgosum og voru sorfnar af jöklum á síðustu ísöld. Við það mynduðust firðir, sund og dalir. Flest fjöllin á eyjunum eru lág, að meðaltali um 300 metrar; hæstur er Slættaratindur, 882 m. Sørvágsvatn er stærsta stöðuvatn Færeyja, 3,4 ferkílómetrar. Öll önnur stöðuvötn Færeyja eru um eða undir 1 ferkílómetra. Lítið er um vatnsból en það veldur þó sjaldan erfiðleikum vegna þess hve úrkoma er mikil. Aðeins 2,4% lands í Færeyjum telst ræktanlegt land.
Gróður og dýralíf
Eyjarnar eru nokkuð vel grónar og er gróðurfarið að miklu leyti svipað því sem gerist á Íslandi og á norðanverðum Bretlandseyjum. Við landnám voru eyjarnar kjarri vaxnar að miklu leyti en nú er afar lítið um trjágróður, nema þar sem innflutt tré hafa verið gróðursett, og eyjarnar eru nú aðallega vaxnar grasi og lyngi en blómskrúð er sums staðar mikið. Fjölskrúðugasta og mesta gróðurinn er að finna á afgirtum svæðum og klettasyllum þar sem sauðfé kemst ekki að.
Engin villt spendýr voru á eyjunum þegar menn komu þangað fyrst en nú eru þar rottur og húsamýs, sem borist hafa þangað með skipum, og snæhérar, sem þangað voru fluttir frá Noregi árið 1854 og eru nú á meirihluta eyjanna. Færeyski stofninn hefur breytt um lit vegna snjóleysis á eyjunum og er nú brúnn en ekki hvítur. Rottur eru á nokkrum eyjanna og mýs á öðrum en Straumey er sú eina þar sem báðar tegundirnar eru. Að minnsta kosti tvær deilitegundir músa er að finna á eyjunum og er önnur þeirra kennd við eyjuna Mykines, enda finnst hún eingöngu þar. Á sumum eyjanna eru engin villt spendýr.
Nokkuð er um útsel við eyjarnar og hann kæpir þar sums staðar, einkum í sjávarhellum. Ýmsar hvalategundir eru í hafinu kringum eyjarnar og er þar grindhvalurinn þekktastur. Margar fuglategundir verpa á eyjunum, bæði sjófuglar og aðrir, og meðal þeirra má nefna lunda, álku, langvíu, teistu, stuttnefju, fýl, sem er algengasti varpfugl eyjanna, og súlu, sem þó verpir aðeins á Mykinesi. Tjaldurinn er þjóðarfugl eyjanna og má rekja það til Fuglakvæðis Nólseyjar-Páls.
Eyjarnar
Eyjarnar eru taldar upp hér á eftir í stafrófsröð.
Stjórnmál
thumb|right|Á [[Þinganesi í Þórshöfn hefur landstjórn Færeyja aðsetur.]] thumb|210px|[[Aksel V. Johannesen er núverandi lögmaður Færeyja og er í Jafnaðarflokknum.]] Frá árinu 1948, þegar heimastjórnarlögin voru sett, hafa Færeyjar haft sjálfsstjórn innan konungsríkisins Danmerkur. Eyjarnar hafa eigið löggjafarþing, Lögþingið, og eigin fána, en framkvæmdavaldið er í höndum landsstjórnar undir forystu lögmanns. Nokkrir málaflokkar eru þó enn í höndum Dana, þar á meðal löggæsla og æðsta dómsvald.
Frá 1. janúar 2009 hafa Færeyjar skipst í 30 sveitarfélög sem ná yfir um 120 bæi, þorp og byggðir, en áætlað er að fækka sveitarfélögunum verulega á næstu árum og þau verði á bilinu 7-15. Þórshöfn og Klakksvík eru einu þéttbýlisstaðirnir sem Færeyingar sjálfir telja til bæja. Fimm fjölmennustu þéttbýlisstaðirnir eru Þórshöfn, Klakksvík, Hoyvík, Argir og Fuglafjørður á Austurey. Bæði Hoyvík og Argir eru í raun samvaxnar við Þórshöfn.
Eyjarnar skiptast einnig frá fornu fari í sjö sýslur, Norðeyjar, Austurey, Norður-Straumey, Suður-Straumey, Vága, Sandey og Suðurey, en sýslurnar eru nú á tímum fyrst og fremst löggæsluumdæmi. Fram til 2008 var hver sýsla kjördæmi fyrir sig en nú eru Færeyjar allar eitt kjördæmi. Á víkingatímanum hafði hver sýsla sitt eigið vorþing.
Danska stjórnarskráin hefur verið látin gilda í Færeyjum en hefur þó aldrei verið samþykkt, hvorki í þjóðaratkvæðagreiðslu né á Lögþinginu. Nú er verið að semja stjórnarskrá handa Færeyingum. Færeyingar fylgdu Dönum ekki í Evrópusambandið en geta valið hvort þeir vilja hafa færeyskt-danskt vegabréf eða danskt ESB-vegabréf. Það eru þó aðeins Færeyingar búsettir í Danmörku sem njóta fullra réttinda innan ESB, burtséð frá vegabréfinu.
Núverandi stjórn
Sex stjórnmálaflokkar eiga nú fulltrúa á Lögþinginu og í kosningunum 31. ágúst 2019 urðu úrslitin sem hér segir:
Efnahagslíf
thumb|left|Togarar í höfninni í Sandi á Sandey. Allt fram yfir aldamótin 1900 voru Færeyjar fyrst og fremst bændasamfélag og landbúnaður var aðalatvinnan þótt fiskveiðar og fuglatekja væru mikilvægar aukabúgreinar. Þótt búskapur sé enn stundaður á eyjunum breyttist þetta með vélbátavæðingu og síðar togaraútgerð og nútíma fiskvinnslu og nú er sjávarútvegur helsta tekjulind Færeyinga; þrátt fyrir fámennið voru þeir árið 2003 25. mesta fiskveiðiþjóð heimsins (Ísland var í 11. sæti). Um 10% Færeyinga hafa aðaltekjur sínar af fiskveiðum og fiskvinnslu. Fiskeldi er líka nokkuð öflug atvinnugrein.
Sauðfjárrækt er enn stunduð í eyjunum þótt mjög hafi dregið úr mikilvægi hennar fyrir efnahaginn og flestir stunda hana aðeins sem aukabúgrein eða frístundaiðju. Hún er þó enn mikilvægur þáttur í menningu Færeyinga.
Árið 2004 veiddu færeysk skip samtals 580.000 tonn af fiski, þar af um helming innan færeysku landhelginnar. Þar af var uppsjávarfiskur um 400 þúsund tonn. Fiskur er aðalútflutningsvara Færeyinga, um 98% af öllum vöruútflutningi frá eyjunum. Mest er flutt út til Bretlands og þá til Noregs, Danmerkur, Frakklands og Spánar. Færeyingar flytja aftur á móti mest inn frá Danmörku og síðan Noregi, Þýskalandi og Svíþjóð. 2,4% innflutnings til Færeyja kemur frá Íslandi (2007).
Þetta þýðir að sjálfsögðu að efnahagur Færeyinga er afar háður fiskveiðum og hætta er á miklum niðursveiflum, bæði vegna aflabrests og verðbreytinga. Þetta kom glöggt í ljós í kreppunni sem varð í Færeyjum upp úr 1990 vegna aflabrests og hás olíuverðs. Um miðjan áratuginn var atvinnuleysi 10-15% og margt ungt fólk flutti úr landi og hefur ekki snúið aftur. Færeyingar horfa því vonaraugum til olíuvinnslu sem framtíðartekjulindar og nokkur olíufélög hafa fengið heimild til olíuleitar í færeyskri landhelgi en enn hafa ekki fundist olíulindir sem vert þykir að nýta. Atvinnuleysi fer nú vaxandi að nýju og var í febrúar 2011 7,8%.
Samgöngur
thumb|200px|Vegur á [[Austurey.]] Eini flugvöllur Færeyja er Vágaflugvöllur á Vágum og stærsta flugfélag í Færeyjum er Atlantic Airways. Einnig er áætlunarflug með þyrlum milli sumra eyjanna. Bílferjan Norræna (færeyska: Norröna) siglir allt árið á milli Þórshafnar og Hanstholm á Jótlandi og á sumrin einnig til Seyðisfjarðar. Áður hafði Norræna einnig viðkomu í Björgvin í Noregi og í Skotlandi, ýmist í Lerwick eða Scrabster.
Vegna fjöllótts landslags og smæðar eyjanna var samgöngukerfið lengi vel ekki eins víðtækt og í öðrum löndum. Samgöngur milli eyjanna voru eingöngu með bátum og ferjum og á sumum eyjanna voru vegir lélegir eða jafnvel engir og einu samgöngurnar við sumar byggðirnar voru sjóleiðina. Sú er ekki lengur raunin og miklar framfarir hafa orðið í grunnsamgöngukerfi eyjanna. Jarðgangagerð í Færeyjum hófst snemma á 7. áratug 20. aldar og fyrstu göngin, Hvalbagöngin, voru tekin í notkun árið 1963 en fyrstu neðansjávargöngin, Vágagöngin, voru opnuð 10. desember 2002. Nú eru alls 19 jarðgöng í eyjunum; lengstu göngin eru Norðeyjagöngin, neðansjávargöng milli Borðeyjar og Austureyjar, um 6300 metrar.
Fleiri göng eru í undirbúningi, gröftur er hafinn á Eysturoyargöngunum Frá Streymoy til Eysturoyar; rúma 11 kílómetra. Einnig er vinna hafin á Sandoyargöngunum; göngum frá Straumey til Sandeyjar sem verða tæpir 11 km. Hugmyndir eru svo uppi um göng frá Sandey til Suðureyjar (um 20 km).
Tæplega 85% Færeyinga hafa nú beinan aðgang að jarðgöngum sem tengja eyjarnar auk þess sem sumar eyjanna eru tengdar með landfyllingum eða brúm. Hraðskreiðar ferjur sigla á milli eyjanna í suðri og póstbátar sigla til litlu eyjanna í norðaustri.
Engin járnbraut er í Færeyjum en þar er gott strætisvagnakerfi. Rauðir strætisvagnar aka um Þórshöfn undir nafninu Bussleiðin og bláir vagnar keyra á milli þorpa og eyja undir nafninu Bygdaleiðir.
Nanak
Guru Nanak Dev (fæddur í Nankana Sahib, Punjab, (sem gengur nú undir nafninu Pakistan) þann 15. apríl 1469 – 7. maí 1539, Kartarpur, Punjab, Indlandi), var upphafsmaður síkisma.
Færeyjar
Íbúar
thumb|right|Þórshöfn. thumb|right|V.U. Hammershaimb mótaði færeyska ritmálið. Færeyingar eru af norrænum uppruna, líkt og Íslendingar. Talið er að landnámsmenn í Færeyjum hafi ýmist komið beint frá Noregi og öðrum Norðurlöndum eða úr byggðum norrænna manna á Bretlandseyjum. Færeyingar hafa ekki sjálfstæðan ríkisborgararétt, heldur eru þeir danskir ríkisborgarar. Fólk af færeyskum uppruna, búsett í Danmörku, er þó sérstaklega skráð hjá dönsku hagstofunni og samkvæmt upplýsingum hennar bjuggu 22.549 einstaklingar af færeyskum uppruna (fæddir í Færeyjum eða eiga foreldri eða afa eða ömmu fædda í Færeyjum) í Danmörku árið 2006, en það ár voru íbúar Færeyja 48.219. Þann 1. febrúar 2011 voru þeir orðnir 48.565.
Tungumál
Færeyska er tungumál sem hefur þróast úr fornnorrænu og er náskylt íslensku en hefur þó orðið fyrir mun meiri áhrifum frá dönsku. Presturinn Venceslaus Ulricus Hammershaimb, sem var góðvinur Jóns Sigurðssonar og varð fyrir áhrifum af honum, mótaði færeyska ritmálið. Hann gaf út fyrstu færeysku málfræðibókina árið 1854 og samdi stafsetningarreglur.
Christian Matras, kunnur færeyskur fræðimaður og prófessor í málvísindum við Kaupmannahafnarháskóla, samdi fyrstu færeysk-dönsku orðabókina ásamt Mads Andreas Jacobsen og kom hún út 1927–1928. Matras varð síðar fyrsti forstöðumaður Fróðskaparseturs Føroya. Christian Matras vann að útgáfu ýmissa færeyskra handrita, meðal annars mikils safns færeyskra danskvæða. Hann átti mikinn þátt í að móta færeyskt nútímaritmál.
Árið 1998 kom út stór orðabók, Føroysk orðabók, og var aðalritstjóri hennar Jóhan Hendrik W. Poulsen, en bókin var unnin á Fróðskaparsetrinu og byggðist að hluta á seðlasöfnum frá Christian Matras og fleirum.
Trúarlíf
Færeyingar þykja trúræknir; um 79.7% Færeyinga tilheyra evangelísk-lúthersku þjóðkirkjunni (Fólkakirkjan) og flestir aðrir öðrum kristnum söfnuðum. Árið 1948 var Biblían gefin út á færeysku í fyrsta sinn og hafði hún verið þýdd á færeysku úr ýmsum nútímatungumálum. Jacob Dahl og Kristian Osvald Viderø luku við nýja þýðingu úr hebresku og grísku árið 1961.
Embætti Færeyjabiskups var aflagt skömmu eftir siðaskipti og eftir það var stiftsprófastur æðsti maður kirkjunnar þar. Biskupsembættið var endurreist árið 1963 og á Ólafsvöku 2007 varð færeyska þjóðkirkjan sjálfstæð og ekki lengur undir dönsku kirkjunni. Jógvan Friðriksson var kjörinn fyrsti biskup færeysku þjóðkirkjunnar.
Könnun árið 2018 sýndi að yfir helmingur Færeyinga aðhyllast sköpunarhyggju, þ. e. að Guð skapaði jörðina fyrir tugþúsund árum.
Dansar og kvæði
thumb|left|Færeyingar í [[Færeyski þjóðbuningurinn|færeyska þjóðbúningnum.]] Eftir siðaskiptin í Færeyjum var færeyskri tungu í raun úthýst úr kirkjunni, menningu og stjórnsýslu eyjanna og færeyskt ritmál var ekki mótað fyrr en um miðja 19. öld. Menningararfurinn varðveittist því fyrst og fremst í munnlegri geymd um 300 ára skeið, bæði sem sögur, ævintýri og ekki síst dansar og kvæði. Sum þessara kvæða eru um fornkappa, stundum íslenska, önnur um riddara og rómantík og sum eru skopkvæði um færeyska almúgamenn. Þessi kvæði hafa verið gefin út í stórum kvæðasöfnum.
Færeyingar sungu þjóðkvæði sín við forn vikivakalög og dönsuðu dansa sem áttu rætur að rekja til miðalda. Svipaðir dansar tíðkuðust á Íslandi á fyrri öldum en hurfu á 17. og 18. öld þótt mörg danskvæði hafi varðveist niðurskrifuð. Færeyingar hafa aftur á móti haldið dans- og kvæðamenningu sinni til dagsins í dag og stíga enn forna dansa, til dæmis á þjóðhátíðardeginum Ólafsvöku.
Færeyski dansinn er hringdans eða keðjudans og geta danskvæðin verið allt frá fáeinum erindum upp í mörg hundruð. Oftast er einn forsöngvari sem syngur kvæðið en svo taka allir undir í viðlaginu, sem er sungið eftir hverja vísu.
Færeyski þjóðbúningurinn er svipaður þeim íslenska en þó litríkari. Fólk klæðist honum meðal annars á Ólafsvöku þegar það dansar en það er þó alls ekkert skilyrði að vera í búningi.