cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hildiríðarsynir
Bárður hvíti hét sonur Brynjólfs og Helgu. Hann var vinur og frændi Þórólfs Kveldúlfssonar, en Hallbera móðir Kveldúlfs var afasystir Helgu. Þeir voru í Hafursfjarðarrorustu í liði Haralds konungs og særðist Bárður þar til ólífis, en áður en hann dó gaf hann Þórólfi arf eftir sig gegn því að hann tæki að sér Sigríði konu sína og ungan son. Þórólfur féllst á þetta og giftust þau Sigríður. Hildiríðarsynir komu þá enn og heimtuðu föðurarf sinn en Þórólfur sinnti því engu. Hildiríðarsynir voru í vinskap við Harald konung og rægðu þeir Þórólf við hann. Fór svo að konungur gerði Þórólfi aðför og felldi hann. Ketill hængur Þorkelsson, dóttursonur Ketils hængs úr Hrafnistu, safnaði þá liði og felldi Hildiríðarsyni, en hélt síðan til Íslands og nam land mili Þjórsár og Markarfljóts.
Vaktin
Vaktin er íslensk vefsíða (vaktin.is), stofnuð 2002, sem ber saman verð tölvuíhluta frá íslenskum verslunum og er með spjallborð um tölvutengda hluti.
Manuel Valls
Manuel Carlos Valls Galfetti (fæddur 13. ágúst 1962) er fransk-spænskur stjórnmálamaður og fyrrum forsætisráðherra Frakklands. Hann gekk í það embætti þann 31. mars 2014 og gegndi því til ársins 2016. Hann var innanríkisráðherra Frakklands frá 2012 til 2014. Valls var meðlimur í Sósíalistaflokknum en sagði sig úr honum árið 2017.
Hann fæddist í Barselóna, en faðir hans var spænsk-katalónskur og móðir hans svissnesk. Hann var borgarstjóri Évry frá 2001 til 2012, og var kosinn í öldungadeild Franska þingsins í fyrsta skiptið árið 2002. Hann tilheyrði frjálslyndu deild Sósíalistaflokksins, sem er svipuð skandinavískum félagslegum lýðræðisflokkum.
Valls sagði af sér sem forsætisráðherra í desember árið 2016 til þess að geta sóst eftir út­nefn­ingu Sósí­al­ista­flokks­ins sem frambjóðandi í frönsku forsetakosningunum 2017. Í forvali Sósíalistaflokksins tapaði Valls hins vegar fyrir Benoît Hamon. Eftir forsetakosningarnar 2017 sagði Valls sig úr Sósíalistaflokknum og lýsti yfir stuðningi við stjórnmálahreyfingu Emmanuels Macron, nýkjörins forseta Frakklands. Hann lýsti því yfir að Sósíalistaflokkurinn væri dauður í núverandi mynd og sóttist eftir því að bjóða sig fram á þing fyrir flokk Macrons, La République en marche, en hafði ekki erindi sem erfiði.
Í september árið 2018 lýsti Valls því yfir að hann hygðist gefa kost á sér sem borgarstjóri Barselóna. Kosningarnar voru haldnar þann 26. maí 2019, en Valls hlaut aðeins um 12% atkvæða og lenti í fimmta sæti.
Ítalskur leikur
Ítalskur leikur er skákbyrjun, sem hefst á leikjunum 1.e4 e5, 2.Rf3 Rc6, 3.Bc4. Algengt framhald er 3..Bc5 eða 3..Rf6, sem kallast tveggja riddara tafl.
Óðinn III
Varðskipið Óðinn er fyrrum varðskip sem þjónaði Landhelgisgæslu Íslands frá 1959 til 2006. Það var þriðja skip landshelgisgæslunar til að bera nafnið. Skipið er í dag safnaskip og staðsett í Reykjavíkurhöfn.
Fagurhólsmýri
Fagurhólsmýri er bær í Öræfum. Þar er flugvöllur og leið út í Ingólfshöfða. Þar hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð frá árinu 1903.
Michael Ende
Michael Andreas Helmuth Ende (12. nóvember 1929 – 28. ágúst 1995) var þýskur rithöfundur sem skrifaði ævintýri og barnabækur sem nutu gríðarlegra vinsælda. Tvær af þekktustu bókum hans hafa verið þýddar á íslensku; Mómó frá 1973 og Sagan endalausa frá 1979, en eftir henni voru gerðar nokkrar kvikmyndir, sú fyrsta árið 1984.
Kaba
Kaba (arabíska: الكعبة al-Ka‘abah eða الكعبة المشرًّفة al-Ka‘aba al-Musharrafah, einnig kölluð البيت العتيق al-Bait ul-‘Atīq eða البيت الحرام al-Bait ul-Ḥarām), er ferhyrnd bygging í miðju þeirrar mosku í Mekka sem nefnd er Masǧid al-Ḥarām, eða Stóra moskan. Moskan var byggð í kringum Kaba, og er Kaba álitin heilagasti staður í íslam.
Einn af undirstöðusteinum Kaba er Ḥaǧar ul-Aswad (hinn „Heilagi svarti steinn“) sem múslimar álíta að hafi verið gjöf frá Guði til Adams eftir að hann kom til jarðar. Mikil helgi var á steininum þegar fyrir tíma Múhameðs.
Forsætisráðherra Frakklands
Forsætisráðherra Frakklands (franska: Premier ministre français) er undir fimmta franska lýðveldinu ríkisstjórnarleiðtogi og leiðtogi ráðherraráðsins. Undir þriðja og fjórða lýðveldunum bar embættið heitið forseti ráðherraráðsins (Président du Conseil des Ministres) eða forseti ráðsins (Président du Conseil) í daglegu tali.
Núverandi forsætisráðherra Frakklands er Élisabeth Borne.
Końskowola
Końskowola er þorp í suð-austur Póllandi, staðsett milli Puławy og Lublin, nálægt Kurów. Íbúarfjöldi er 2188 íbúar (árið 2004).
Denis Mukwege
Denis Mukengere Mukwege (f. 1. mars 1955) er kongóskur kvensjúkdómalæknir. Hann stofnaði og vinnur hjá Panzi-sjúkrahúsinu í Bukavu, en þar sérhæfir hann sig í meðferðum á konum sem uppreisnarsveitir í landinu hafa nauðgað. Hann hefur hlúð að þúsundum fórnarlamba nauðgunar frá tíma seinna Kongóstríðsins, sumum þeirra oftar en einu sinni, og afgreiðir allt að tíu sjúklinga á dag á 18 klst. vinnudegi sínum. Samkvæmt fréttablaðinu The Globe and Mail er Mukwege „líklega helsti sérfræðingur heimsins í meðferð á áverkum eftir nauðganir.“
Árið 2018 hlutu þau Mukwege og Nadia Murad friðarverðlaun Nóbels fyrir baráttu þeirra gegn kynferðisofbeldi í stríði.
Æviágrip
Denis Mukwege er sonur hvítasunnuprests og stundaði grunnám í konunglegum skóla í Bukavu á tíma belgískra nýlenduyfirráða í Kongó. Hann hlaut framhaldsnám í Bwindi-háskólanum í Bukavu og útskrifaðist þaðan með gráðu í lífefnafræði árið 1974. Eftir að hafa unnið í tvö ár í tæknideild Háskólans í Kinsasa hóf hann læknisnám í Háskólanum í Búrúndí.
Mukwege hlaut læknisgráðu árið 1983 og hóf læknisstörf í sjúkrahúsinu í Lemera, sunnan við Bukavu. Árið 1984 hlaut hann námsstyrk frá trúaboðsmiðstöð sænskra hvítasunnumanna til að mennta sig í meðferð kvensjúkdóma í Háskólanum í Angers í Frakklandi. Hann stofnaði þar ásamt heimamönnum samtökin Esther Solidarité France-Kivu til að hjálpa heimalandi sínu.
Þann 24. september 2015 hlaut Mukwege doktorsgráðu í læknavísindum hjá Fríháskólanum í Brussel eftir að hafa varið doktorsritgerð sína um orsakir, greiningar og meðferðir á saurfistlum í austurhluta Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó.
Læknisferill og mannréttindastörf
Mukwege sneri aftur til Kongó árið 1989 þrátt fyrir að eiga vel launað starf í Frakklandi. Hann gerðist yfirlæknir í sjúkrahúsinu í Lamera.
Árið 1996 var sjúkrahús Mukwege lagt í rúst í fyrra Kongóstríðinu. Mukwege slapp með líf sitt en fjöldi sjúklinga og lækna hans voru myrtir í árásinni. Hann flúði til Naíróbí en ákvað síðan að snúa aftur til Kongó. Með hjálp sænsku hjálparsamtakanna PMU (Pingstmissionens Utvecklingssamarbete) stofnaði hann Panzi-sjúkrahúsið í Bukavu. Hann hefur þar þurft að hlúa að tíðum limlestingum á kynfærum kvenna. Mukwege ákvað að gera heimnum kunnugt um kynferðislegar misþyrmingar sem konur mega sæta í austurhluta Kongó og beita sér fyrir auknu hjálparstarfi í þágu fórnarlamba kynferðisofbeldis. Á svæði þar sem hópnauðganir eru algeng stríðsvopn hefur Mukwege sérhæft sig í verndun og læknisaðstoð fyrir fórnarlömbin, auk þess að vinna að auknu aðgengi að sálfræði, lög- og fjárhagsaðstoð fyrir þau.
Mukwege er almennt talinn einn helsti sérfræðingur á heimsvísu í meðferð á fistlum. Hann hefur hlotið tvær háskólaviðurkenningar fyrir rannsóknarstörf sín í þeim efnum.
Þann 25. október árið 2012 var Mukwege sýnt banatilræði í miðbæ Bukavu. Fjórir menn réðust inn á heimili hans, héldu dætrum hans í gíslingu og skutu öryggisvörð hans til bana. Mukwege slapp heilu og höldnu þegar nágrannar hans skárust í leikinn. Eftir tilræðið flutti hann í nokkra mánuði til Belgíu en sneri aftur til Kongó næsta ár til að halda störfum sínum áfram.
Kambanes
thumb|Súlur við Kambanes. Kambanes kallast ysta nesið milli Stöðvarfjarðar og Breiðdalsvíkur á Austfjörðum. Upp af nesinu eru fjallstindarnir Súlur og segir þjóðsagan að þar búi tröllkona. Út og suður af Kambanesi liggur skerjaröð sem nefnast einu nafni Refsker. Á Kambanesi hefur verið viti frá árinu 1922 og mönnuð veðurathugunarstöð frá árinu 1961 til 1992 og sjálfvirk stöð síðan. Þar er einnig bærinn Heyklif.
Kambanesviti er 11 metra hár ferstrendur appelsínugulur viti sem stendur sunnanmegin á nesinu. Hann var reistur árið 1922 eftir teikningu Thorvald Krabbe og Guðmundar J. Hlíðdal. Ljóseinkenni hans er Fl(4)WRG 20s (4 blikkljós þrískipt á 20 sekúndna fresti).
Hrafnagilsskóli
Hrafnagilsskóli er grunnskóli starfrækur við Hrafnagil í Eyjafjarðarsveit. Í skólanum eru rúmlega 240 nemendur, sem gerir að einum stærsta skóla starfrækum í dreifbýli á Íslandi. Í kringum hann starfa 49 manns, þar af 27 kennarar. Á skólalóðinni eru íþróttahús, sundlaug, aðalstöðvar Tónlistarskóla Eyjafjarðar auk Bókasafns Eyjafjarðar. Skólastjóri er Karl Frímansson og aðstoðarskólastjóri er Anna Guðmundsdóttir.
Þann 30. maí 2007 hlaut skólinn Íslensku menntaverðlaunin.
Oddur Hjaltalín
Oddur Hjaltalín (12. júlí 1782 – 25. maí 1840) var landlæknir, fræðimaður og skáld. Oddur kemur fyrir sem persóna í Þjóðsögum Jóns Árnasonar.
Oddur var sonur Jóns Hjaltalíns, prests og skálds á Kálfafelli. Hann þjónaði síðast á Breiðabólstað á Skógarströnd, sonar Odds Hjaltalín, lögréttumanns á Rauðará við Reykjavík, sonar Jóns Hjaltalíns sýslumanns og ættföður Hjaltalínsættarinnar, síðasta ábúandans á landnámsbýlinu Vík (þ.e. Reykjavík). Móðir Odds landlæknis var Guðrún Jónsdóttir frá Bjarnanesi í Austur Skaftafellssýslu. Hún var fyrri eiginkona Jóns. Hálfbróðir Odds, samfeðra, var Jón Hjaltalín, landlæknir og forstöðumaður Læknaskólans
Oddur lauk stúdentsprófi við Hólavallaskóla í Reykjavík 1802, lærði læknisfræði hjá Jóni Sveinssyni landlækni í eitt ár. Síðan stundaði Oddur nám við Hið konunglega kírúrgíska akademí í Kaupmannahöfn og lauk þaðan reynsluprófi 1807. Hann var skipaður læknir í suðurhéraði Vesturamtsins 1807 en komst ekki til Íslands vegna Napóleonsstyrjaldanna. Þess í stað var hann herlæknir á Jótlandi og aðstoðarlæknir á Norður-Jótlandi og við nokkur hersjúkrahús. Hann var settur landlæknir 1816-1820 og 1829-31 en lengst af var hann læknir í Vesturamti, búsettur í Bjarnarhöfn. Páll Eggert gefur Oddi Hjaltalín þau eftirmæli, að hann hafi verið vel gefinn maður, stórbrotinn og drykkfelldur, hagmæltur nokkuð. Um hann orti Bjarni Thorarensen fræg eftirmæli.
Juice Wrld
Jarad Anthony Higgins ( fæddur 2. desember, 1998 – 8. desember 2019), betur þekktur sem Juice Wrld var bandarískur rappari frá Chicago. Hann hlóð fyrsta laginu sínu „Forever“ á Soundcloud 8. febrúar 2015. Á þeim tíma kallaði hann sig JuiceTheKidd en nafnið Juice fékk hann frá mynd sem var í uppáhaldi hjá honum. Hann hóf samstarf við Lyrical Lemonade og gaf út plötu 2018 með rapparanum Future „WRLD ON DRUGS“.
Juice Wrld lést vegna ofneyslu fíkniefna.
SAS
SAS getur átt við:
Latur
thumb|300px|Latur séður í kvöldsólu að vori úr austri; [[Heimaey til vinstri.]] Latur er sker sem stendur norðan Heimaeyjar í Vestmannaeyjum. Það dregur nafn sitt af því að menn sem reru áttæringum eða öðrum róðrarbátum frá Landeyjum til Vestmannaeyja tóku sér gjarnan hvíld við Lat áður en haldið var inn innsiglinguna á Heimaeyjarhöfn, þar sem að þrír straumar mætast á þeim þríhyrnda fleti sem afmarkast af Bjarnarey, Elliðaey og hafnarmynni Heimaeyjar, og verður því gjarnan mjög straumhart þar.
Sundlaug Stykkishólms
thumb|Mynd af Sundlaug Stykkishólms þar sem sést í heitu pottana tvo, vaðlaugina og hluta af vatnsrennibrautinni.
Sundlaug Stykkishólms er sundlaug á Íslandi sem er staðsett í Íþróttamiðstöð Stykkishólmsbæjar, á Borgarbraut 4, 340 Stykkishólmi. Þar er 25 metra löng og 12 metra breið útisundlaug, og 57 metra löng vatnsrennibraut, en hún er önnur lengsta á Íslandi. Einnig eru tveir heitir pottar en vatnið sem í þeim er er veitt úr borholu við Hofstaði, vaðlaug og 12 metra löng innilaug.
2. deild karla í knattspyrnu 1973
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 19. sinn árið 1973.
Alen Avdić
Alen Avdić (fæddur 3. apríl 1977) er Bosnískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Mál
Mál getur átt við:
Fjórðungssamband Vestfirðinga
Fjórðungssamband Vestfirðinga (FV) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Vestfjörðum.
Najib Razak
thumb|Najib Razak Najib Razak (f. 23. júlí 1953) var forsætisráðherra í Malasíu frá 2009 til 2018. Hann var sakfelldur árið 2020 fyrir 1MDB hneykslið.
1MDB hneyksli
thumb|1Malaysia Development Berhad Najib stofnaði fjárfestingasjóðinn 1MDB eftir að hann varð forsætisráðherra árið 2009, en að sögn fréttastofunnar AFP dró hann, ásamt fjölskyldu sinni og vinum, sér fé úr sjóðnum, meðal annars til kaupa á listaverkum og fasteignum í Bandaríkjunum.
Lögreglan í Malasíu handtók Najib vegna áskana um spillingu þann 3. júlí 2018. Najib er meðal annars sakaður um að hafa dregið að sér 700 milljónir dollara úr opinberum þróunarsjóði.
Þann 28. júlí 2020 var Najib sak­felldur fyrir peningaþvætti, mis­beitingu valds og um­boðs­svik en á­kærurnar gegn honum voru í sjö liðum og var hann sak­felldur í þeim öllum. Að því er kemur fram í frétt BBC um málið gæti Najib átt von á ára­tuga fangelsis­vist en þar til hann hefur á­frýjað dómnum mun hann ekki sitja í fangelsi.
Þann 8. desember 2021 var áfrýjun Najib gegn sakfellingunni vísað frá.
Vandamál
Hægt er að leysa vandamál með svari eða lausn, þetta heitir verkefnalausn. Það eru til mörg vandamál þar sem lausnir vantar, þau heita opin eða óleyst vandamál.
Polýkleitos
thumb|150px| [[Doryforos (Spjótberinn).]] Polýkleitos var grískur myndhöggvari sem uppi var á 5. öld f.Kr.
Hann var einn markverðasti listamaður klassíska tímans og sérhæfði sig í gerð bronsmynda. Polýkleitos bjó til mælikvarða á hlutföll mannslíkamans sem hafði mikla þýðingu fyrir seinni tíma höggmyndalist. Hann skrifaði einnig fræga kennslubók í myndhöggvaralist sem nefndist Kanon. Meðal þekktustu verka Polýkleitosar er Doryforos Spjótberinn sem til er í rómverskum eftirmyndum úr marmara, m.a. í Museo Nazionale í Napólí og verk hans Diadumenos eða Drengur með ennishlað.
Veitur (Svíþjóð)
thumb|Gervihnattamynd.
Veitur (sænska: Vättern) er annað stærsta stöðuvatn í Svíþjóð á eftir Væni. Helstu borgir sem liggja að strönd Veita eru Karlsborg, Motala og Jönköping.
Bjarni Þorsteinsson
Séra Bjarni Þorsteinsson (14. október 1861 – 1938) var íslenskur prestur og tónskáld en er þekktastur fyrir að hafa safnað íslenskum þjóðlögum og fékk síðar prófessorstitil fyrir verk sitt.
Bjarni varð stúdent 1883 frá Latínuskólanum í Reykjavík, lauk prófi í Prestaskólanum 1888 og vígðist sama ár til Siglufjarðarprestakalls, sem hann þjónaði samfleytt í 47 ár. Árið 1892 kvæntist hann Sigríði dóttur Lárusar Blöndals sýslumanns Húnvetninga. Þau eignuðust 5 börn.
Veturinn 1903-1904 var séra Bjarni í Kaupmannahöfn að rannsaka og afrita sönglegar heimildir úr gömlum íslenskum handritum. Hann átti í miklu stríði við Bókmenntafélagið um útgáfu þjóðlagasafnsins, því að félaginu óx mjög í augum fyrirferð þess. Loks fékk hann Carlsbergssjóðinn til að gefa bókina út. Viðurkenningu verks síns fékk Bjarni mjög af skornum skammti fyrst í stað. Þingið vildi fyrst ekki styrkja hann neitt, enda höfðu menn lítinn skilning á þessu starfi hans. Það voru helst Danir sem greiddu götu hans, tónskáldið J.P.E. Hartmann og prófessor Angul Hammerich, danska kennslumálaráðuneytið og Carlsbergssjóðurinn, með því skilyrði að Alþingi sýndi einhvern lit, sem svo marðist í gegn. Íslensk þjóðlög kom svo út á árunum 1906-1909. Landstjórnin sæmdi síðan Bjarna prófessorsnafnbót, aðallega með tilliti til þessa verks.
Scandinavian Airlines
thumb|right|[[Boeing 737 frá SAS á Gardermoen í Noregi.]] Scandinavian Airlines (áður Scandinavian Airlines System, skammstafað SAS) er norrænt flugfélag sem var stofnað árið 1946 þegar sænska flugfélagið Svensk Interkontinental Lufttrafik, norska ríkisflugfélagið Det Norske Luftfartselskap og Danska ríkisflugfélagið Det Danske Luftfartselskab mynduðu bandalag vegna Ameríkuflugs. Flugfélagið er að hluta í ríkiseigu þannig að danska og norska ríkið eiga 14,3% hvort og sænska ríkið 21,4%. Höfuðflugvellir félagsins eru þrír: Kastrupflugvöllur í Kaupmannahöfn, Gardermoenflugvöllur hjá Osló og Arlandaflugvöllur í nágrenni Stokkhólms. Félagið er einn af stofnaðilum flugbandalagsins Star Alliance.
Wes Anderson
thumb|right|Wes Anderson árið 2014. Wesley Wales Anderson (f. 1. maí 1969) er bandarískur kvikmyndaleikstjóri sem er þekktur fyrir sérstæða fagurfræði og frásagnarstíl. Meðal þekktustu mynda hans eru The Royal Tenenbaums (2001), Life Aquatic With Steve Zissou (2004), The Darjeeling Limited (2007), klippimyndin Fantastic Mr. Fox (2009), Moonrise Kingdom (2012), The Grand Budapest Hotel (2014) og klippimyndin Isle of Dogs (2018). Nýjasta mynd hans, The French Dispatch, kom út haustið 2021. Hann hlaut Óskarsverðlaun fyrir bestu teiknimynd fyrir báðar klippimyndirnar, og var tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir handrit fyrir myndirnar The Royal Tenenbaums, Moonrise Kingdom og The Grand Budapest Hotel.
Forsetakosningar á Íslandi
Forsetakosningar á Íslandi eru haldnar á fjögurra ára fresti. Kosningarétt hafa allir íslenskir ríkisborgarar yfir 18 ára aldri sem hafa átt lögheimili á Íslandi. Sitjandi forseti hefur verið sjálfkjörinn nokkrum sinnum þar sem hann hefur ekki fengið mótframboð (1945, 1949, 1956, 1960, 1964, 1972, 1976, 1984, 1992, 2000 og 2008).
Næstu kosningar verða líklega 2024
Pierre Boulle
Pierre François Marie Louis Boulle (20. febrúar 1912 - 30. janúar 1994) var franskur rithöfundur sem er þekktastur fyrir skáldsögurnar Brúin yfir Kwai-fljótið frá 1952 og La Planéte des singes (Apaplánetan) frá 1963. Verðlaunamyndir voru gerðar eftir báðum þessum skáldsögum.
Boulle var verkfræðingur og njósnaði fyrir Frjálsa Frakka í Singapúr þegar hann náðist og var settur í þrælkunarvinnu við Dauðajárnbrautina. Þessi reynsla varð síðan innblástur að sögunni Brúin yfir Kwai-fljótið. Kvikmynd David Lean eftir sögunni, Brúin yfir Kwai frá 1957, vann til sjö Óskarsverðlauna.
Dillon lávarður
thumb|right|Ditchley House um það leyti sem Arthur Dillon tók við lávarðstigninni. Arthur Edmund Denis Dillon-Lee lávarður (10. apríl 1812 – 12. janúar 1892) eða Dillon lávarður var írsk-enskur aðalsmaður sem kom til Íslands sumarið 1834 og dvaldist í Reykjavík til hausts næsta ár. Hann skrifaði síðar bók um Íslandsför sína. Hann lét reisa Dillonshús, sem nú er í Árbæjarsafni.
Dillonsættin er írsk og eiga því lávarðarnir ekki sæti í bresku lávarðadeildinni, en ættin fluttist til Englands um miðja 17. öld og hefur að mestu búið þar síðan. Lávarðarnir bjuggu lengi á óðalssetrinu Ditchley House og þar ólst Arthur upp. Foreldrar hans voru þau Henry Augustus Dillon-Lee, 13. lávarður af Dillon, og Henrietta Browne.
Dillon á Íslandi
Arthur Dillon átti tvo eldri bræður og gat ekki búist við að taka við titlinum en lagði stund á ferðalög eftir að hann erfði auð fjár við lát föður síns 1832. Hann kom til Íslands sumarið 1834 með danska herskipinu Najaden, þá 22 ára að aldri, og hafði áður ferðast um Lappland. Hugðist hann skrifa bók um ferðalög sín. Í Reykjavík kynntist hann konu að nafni Sire Ottesen, sem réttu nafni hét Sigríður Elísa Þorkelsdóttir Bergmann. Hún var fædd 1799 og því þrettán árum eldri en lávarðurinn, fráskilin og hafði eignast tvö börn í lausaleik. Hún stóð fyrir veitingum í Klúbbnum þar sem lávarðurinn var í fæði. Með þeim tókust heitar ástir og í júní 1835 fæddist þeim dóttir sem látin var heita Henrietta eftir móður Dillons.
Sire Ottesen bjó áfram í Dillonshúsi og rak þar lengi veitingasölu, skemmtistað og gististað og leigði Jónas Hallgrímsson húsnæði hjá henni veturinn 1841-1842. Eftir að hún hætti áfengissölu og dansleikjahaldi hafði hún ýmsa leigjendur í húsinu, þar á meðal Ágústu og Þóru Johnson, dætur Gríms Jónssonar amtmanns, sem ráku þar fyrsta kvennaskóla landsins 1851-1853. Hann var undanfari Kvennaskólans í Reykjavík, sem Þóra stofnaði síðar. Dillonshús var flutt í Árbæjarsafn 1961.
Afkomendur Dillons
Henrietta giftist dönskum kaupmanni í Hafnarfirði og Keflavík, Peter Ludvig Levinsen að nafni, og eignuðust þau dóttur sem ekki er vitað meira um en kann að hafa alist upp í Danmörku og son, Pétur Arthur (f. 1869), sem fyldgi móður sinni í seinni ferð hennar til Englands. þá 5 ára. Levinsen lést 1873 og Henrietta dó 28. september 1885. Levinsen var gjaldþrota er hann lést og mun Dillon lávarður hafa greitt skuldir hans.
Pétur Arthur ólst að mestu upp hjá ættingjum sínum í Danmörku eftir lát föður síns. Hann kom til Íslands haustið 1885 með legstein á gröf föður síns en þegar hann kom var nýbúið að jarða móður hans. Hann fór úr landi 1886, líklega til Danmerkur en einnig hefur því verið haldið fram að hann hafi farið til Englands þar sem afi hans hafi kostað hann í herskóla og hann hafi síðan verið í breska hernum á Indlandi. Allt er því óvíst um örlög hans.
Dillon giftist Ellen Adderly 1843 og átti með henni tvo syni. Tveir eldri bræður hans, 14. og 15. lávarðurinn, dóu án þess að láta eftir sig syni og þegar sá yngri dó 1879 tók Arthur við titlinum og varð 16. lávarðurinn. Eldri sonur hans, Harold, 17. lávarðurinn (1844-1932) var þekktur fornfræðingur með sérstakan áhuga á herklæðum, skjaldarmerkjum og klæðnaði á miðöldum og var forseti breska fornleifafélagsins 1892-1898 og safnstjóri vopnasafnsins í Tower of London 1892-1913. Hann var einn af stofnmeðlimum Bresku akademíunnar 1902.
Núverandi lávarður er Henry Benedict Charles Dillon (f. 1973) og kom hann til Íslands 1988 í tengslum við markaðssetningu á Dillons-gini, sem ÁTVR framleiddi.
Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum
Samband sveitarfélaga á Suðurnesjum (SSS) eru hagsmunasamtök sveitarfélaga á Suðurnesjum.
Dover
thumb|Loftmynd af Dover thumb|Dover thumb|St Mary in Castro & Roman Lighthouse thumb|Dover Castle thumb|Dover thumb|400px| 400px|thumb|Panorama Dover er bær og mikilvæg ferjuhöfn í sýlsunni Kent í Suðaustur-Englandi. Bærinn snýr að Frakklandi og liggur við þrengstu lengju Ermarsundsins. Dover er fyrir suðaustan Kantaraborg, fyrir austan höfuðbæ sýlsunnar Maidstone og fyrir norðaustan Dungeness og Hastings. Bærinn er þjónustumiðstöð svæðisins og þaðan sigla ferjur til Calais í Frakklandi. Höfnin í Dover er stór og mikilvæg og er næsta höfnin að Frakklandi í Englandi. Dover er þekkt um heim allan fyrir kalksteinshamrana Hvítukletta.
Uppgröftur á svæðinu sýna að staðsetning bæjarins hafi verið mikilvæg í gegnum söguna, og að fólk hafi lengi verið að koma inn í og fara ut úr landinu í gegnum Dover. Áin Dour gaf bænum nafnið hans og er meðal fárra enskra staðarnafna sem eiga samsvarandi nöfn í frönsku: Douvres.
Flestir sem búa í Dover vinna í þjónustum tengdum ferjunum, þótt margar ferjaþjónustur hafi hætt undanfarin ár. Margir vinna í ferðamannaþjónustu. Það var einu sinni hermannaskáli í Dover, en honum var lokað árið 2007.
Douvres
Óskar Þór Axelsson
Óskar Þór Axelsson (f. 28. júní 1973) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. Fyrsta kvikmynd Óskars í fullri lengd er Svartur á leik (2012) sem er byggð á samnefndri skáldsögu eftir Stefán Mána. Önnur kvikmynd Óskars, Ég man þig (2017), er byggð á samnefndri skáldsögu eftir Yrsu Sigurðardóttur. Óskar hefur einnig leikstýrt sjónvarpsþáttum, 5 þáttum af Ófærð og fyrstu þáttaröðinni um glæfrakvendið Stellu Blómkvist.
Þráinsskjöldur
Þráinsskjöldur er geysi mikil hraunbunga norðaustan undir Fagradalsfjalli á utanverðum Reykjanesskaga. Eldgígurinn er hraunfylltur og mjög ógreinilegur en frá honum hefur runnið mikið hraun, Þráinsskjaldarhraun, sem þekur meira og minna allt land frá Fagradalsfjalli og til strandar í norðri. Það myndar ströndina alla utan frá Vogastapa og inn að Vatnsleysuvík. Nokkur móbergsfjöll standa upp úr hrauninu svo sem Keilir og Keilisbörn, Litli Keilir og Litli Hrútur. Þráinsskjöldur er dyngja, þ.e. eldstöð af svipaðri gerð og Skjaldbreiður, en vegna landslagsáhrifa hefur hann ekki náð að verða reglulegt hringmyndað eldfjall. Hraunið hefur komið upp um einn hringmyndaðan gíg eins og í flestum dyngjum. Úlit hraunsins og hraunstraumanna í því bendir til þess að kvikan sem upp kom hafi verið þunnfljótandi og gosið virðist hafa staðið lengi. Á þeim langa tíma sem liðinn er síðan hraunið rann hafa myndast mikil misgengi, sprungur og gjár í því.
Þráinsskjaldarhraun er stærsta hraunið á utanverðum Reykjanesskaga, flatarmál þess er um 135 km². Sjór hefur staðið allnokkru lægra við ströndina þegar hraunið rann en hann gerir nú. Hraunið nær víða einn til tvo km út fyrir ströndina. Talið er að flatarmál þess neðansjávar sé um 11 km². Heildarflaratmálið er því 146 km². Rúmmál hraunsins hefur verið áætlað rúmir 5 km³. Vogar og byggðin á Vatnsleysuströnd er á hrauninu. Þráinsskjaldarhraun er meðal elstu hrauna á Reykjanesskaga, það rann í ísaldarlok, á sama tíma og ísaldarjökullinn var að hopa af skaganum. Sýnilegt er að eftir að hraunið rann hefur jökullinn vaxið á ný og flætt út á austasta hluta þess en síðan hopað fljótt til baka og hörfað inn til lands. Aldursgreiningar á skeljum í sjávarseti undir hrauninu sýna að það er um 14.100 ára.
Heimildir
Jomo Kenyatta
Jomo Kenyatta (f. kringum 1897; d. 22. ágúst 1978) var kenískur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Keníu frá 1963 til 1964 og síðan fyrsti forseti Keníu frá 1964 til dauðadags árið 1978. Kenyatta var fyrsti innlendi stjórnarleiðtogi landsins en hafði áður verið leiðtogi í sjálfstæðisbaráttu Keníu undan breska heimsveldinu. Hann var leiðtogi Hins afríska þjóðarsambands Keníu (KANU) frá 1961 til dauðadags.
Sonur Kenyatta, Uhuru, var forseti Keníu frá árinu 2013 til ársins 2022.
Æviágrip
Fæðingardagur Jomo Kenyatta er ekki þekktur, en árið 1961 sagðist hann vera 71 árs. Nafn hans við fæðingu var Kamau wa Ngengi. Kenyatta var úr þjóðernishópi Kíkújúa og gekk á barnsaldri í skóla í heimaþorpi sínu. Árið 1907 hóf hann að starfa í eldhúsi trúboðsstöðvar skosku kirkjunnar í Kíkújúhéraði. Hann stundaði jafnframt nám við trúboðsstöðina og aðstoðaði við að þýða Biblíuna á kíkújúmál. Í ágúst árið 1914 var hann skírður undir nafninu Johnstone Kamau.
Kenyatta vann sem túlkur við hæstarétt í Naíróbí frá 1920 til 1930 og síðar hjá vatnsveitunni. Á þessum tíma festist nafnið Kenyatta við hann vegna perlubeltis sem hann klæddist jafnan, en kenyatta þýðir „belti“ á kíkújúmáli. Hann tók síðar upp eiginnafnið Jomo, sem merkir „brennandi spjót.“ Kenyatta gekk á þessum árum í Miðsambandið, samtök róttæklinga sem aðallega voru af kíkújaþjóðerni, og ferðaðist á vegum þeirra til Lundúna árið 1928 til þess að leggja umkvartanir samtakanna fyrir breska þingið. Þrátt fyrir fylgi Frjálslynda flokksins, sem hafði fengið áhuga á nýlendumálum, í Lundúnum fékk Kenyatta ekki áheyrn hjá breska nýlendumálaráðherranum. Kenyatta heimsótti jafnframt Sovétríkin sama ár en varð ekki fyrir áhrifum af heimsókn sinni þangað og aðhylltist aldrei kommúnisma.
Kenyatta fór aftur til Bretlands árið 1931 og gekk þar í háskóla, meðal annars í London School of Economics. Hann hafði jafnframt gengið í Moskvuháskóla á meðan hann dvaldi í Sovétríkjunum. Á meðan Kenyatta bjó í London tók hann próf í mannfræði og skrifaði bókina Facing Mount Kenya, þar sem hann fjallaði um menningu og siði Kíkújúa og gerði grein fyrir umkvörtunum þeirra af bresku nýlendustjórninni. Hann hélt jafnframt fyrirlestra og vann sem landbúnaðarverkamaður í Sussex. Árið 1945 aðstoðaði hann Kwame Nkrumah, W. E. B. Du Bois og George Padmore við skipulagningu Stór-Afríkuþingsins í Manchester.
Kenyatta sneri aftur til Keníu árið 1946 og varð þar skólastjóri kennaraskóla, auk þess sem hann varð leiðtogi Afríkusambands Keníu (e. Kenya African Union), sem hafði tekið við af Miðsambandinu. Meðal stefnumála samtakanna voru hærri laun, jafnrétti kynþáttanna og skipting stórjarða. Þegar Mau Mau-uppreisnin gegn bresku nýlendustjórninni hófst árið 1952 var Kenyatta umsvifalaust handtekinn og dæmdur í sjö ára fangelsi. Uppreisninni lauk árið 1956 en þá höfðu um 11.500 uppreisnarmenn verið drepnir.
Stjórnartíð í Keníu (1963–1978)
thumb|left|Stytta af Jomo Kenyatta í [[Naíróbí.]] Árið 1960 ákvað breska stjórnin að leyfa lýðræðislegar kosningar í Keníu. Þrátt fyrir að Kenyatta sæti enn í fangelsi vann flokkur hans, Hið afríska þjóðarsamband Keníu (e. Kenya African National Union eða KANU), stórsigur í kosningunum. Kenyatta var sleppt úr fangelsi hálfu ári síðar og árið 1963 varð hann fyrsti forsætisráðherra hins nýsjálfstæða ríkis Keníu. Nákvæmlega einu ári síðar, þann 12. desember 1964, varð Kenía lýðveldi og Kenyatta varð þjóðhöfðingi sem fyrsti forseti Keníu.
Stuttu áður en Kenía varð lýðveldi hafði eini stjórnarandstöðuflokkur landsins, Hið afríska lýðræðisbandalag Keníu (e. Kenya African Democratic Union; KADU) leyst sjálfan sig upp og sameinast KANU. Því varð KANU eini stjórnmálaflokkur landsins og landið varð í reynd flokksræði þegar Kenyatta lét banna flokksstarf kenískra kommúnista.
Ólíkt leiðtogum í mörgum grannríkjum Keníu, sem innleiddu sósíalisma eftir sjálfstæði undan nýlenduherrum sínum, hélt Kenyatta að mörgu leyti í stjórnarhætti að evrópskri fyrirmynd. Hann sneið efnahagskerfið að kapítalisma í evrópskum stíl og lagði áherslu á að laða erlent fjármagn til Keníu. Kenyatta reyndi jafnframt að vinna sér fylgi allra þjóðarbrota í Keníu, sem eru að minnsta kosti sjötíu talsins.
Á stjórnartíð Kenyatta naut Kenía stöðugleika og tiltölulegrar velsældar miðað við nágrannalönd sín. Kenyatta hafði sterk tök á þjóð sinni og var gjarnan álitinn landsfaðir Keníu, auk þess sem hann gekk undir heiðurstitlinum Mzee. Aftur á móti varð stjórn Kenyatta alræmd fyrir frændhygli og spillingu. Hann lét ættingjum sínum eftir mikil völd í ríkisstjórn landsins sem þeir beittu til þess að safna auðæfum í eigin vasa.
Á síðustu stjórnarárum Kenyatta þótti ýmislegt snúast á verri veg í Keníu vegna mikillar spillingar, auk þess sem óvissa jókst um það hvernig framtíð landsins yrði eftir andlát aldraðs forsetans. Eftir óeirðir sem brutust út í héruðum Luo-þjóðarbrotsins árið 1969 taldi Kenyatta sér ekki óhætt að fara þangað lengur og sendi því varaforseta sinn í opinberar erindagjörðir á þau svæði. Kenyatta hafði valið Daniel arap Moi sem varaforseta sinn árið 1967 og grundvallaði val sitt meðal annars á því að Moi tilheyrði einum minnsta þjóðflokki landsins. Kenyatta hugsaði sér kerfi þar sem forseti Keníu kæmi alltaf úr röðum Kíkújúa en varaforsetinn yrði úr öðrum þjóðflokki. Raunin varð önnur því Kenyatta lést í embætti árið 1978 og Moi tók við forsetaembættinu í samræmi við kenísk lög.
Fjölskylda
Fyrsta eiginkona Kenyatta var Grace Wahu, sem hann kvæntist árið 1919 en hætti samvist með honum þegar hann flutti til Bretlands. Þau eignuðust tvö börn, Peter Mugai og Margaret. Hann kvæntist enskri konu, Ednu Clarke, á meðan hann bjó í Bretlandi. Þau eignuðust einn son, Peter Magana, en hann kom aldrei til Keníu heldur bjó hann í Bretlandi og vann hjá BBC. Aðspurður sagðist Kenyatta sjálfur stunda fjölkvæni, þótt hann kallaði það ekki því nafni. Hann kvæntist þriðju konu sinni, Grace Wanjiku, eftir að hann sneri heim til Keníu en hún lést úr barnsförum árið 1950. Dóttir þeirra, Jane, lifði af. Fjórða og síðasta eiginkona Kenyatta var Mama Ngina, sem hafði talsverð áhrif á hann á meðan hann sat í forsetastól í seinni tíð. Mama Ngina efnaðist vel á tengslum sínum en varð mjög óvinsæl meðal kenískrar alþýðu og var henni kennt um ýmislegt sem aflaga fór í landinu.
Ættingjar Kenyatta hlutu ýmis fríðindi á meðan hann var forseti og urðu margir vellauðugir, svo mjög að stundum var talað um Kenyatta-fjölskylduna sem „konungsætt Keníu.“
Uhuru Kenyatta, sonur Jomo Kenyatta og Mama Ngina, var forseti Keníu frá árinu 2013 til ársins 2022.
Saxegothaea
Saxegothaea conspicua er tegund af barrtrjám í gagnviðarætt sem vex í S-Ameríku. Hún er eina tegund sinnar ættkvíslar. Þetta er langlíft og hægvaxta tré, allt að 25m hátt.
Snefilefni
Snefilefni (örefni eða sporefni) eru ólífræn næringarefni sem lífvera þarf að fá daglega en í mjög litlu magni. Snefilefni má finna með efnagreiningu í mjög litlu magni í pöntu- og dýraríkinu og til að frumefni geti flokkast sem snefilefni verður magn þess af heildarmagni frumefna lífverunnar að vera minna en 0,01%.
Gorgías (Platon)
Gorgías er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, nefnd eftir mælskufræðingnum Gorgíasi, sem er einn þriggja viðmælenda Sókratesar. Umræðuefnið er eðli mælskufræðinnar en snýst fljótlega yfir í réttlæti og siðferði.
Spurning
Spurning er beiðni um upplýsingar um eitthvað, þessar upplýsingar eru gefnar með svari.
Yfirleitt eru spurningar spurðar með spurnarsetningum. Er líka hægt að leggja spurningar með boðháttssetningu, til dæmis „Segðu mér hvað er 2 plús 2“. Stundum eru spurnarsetningar notaðar til að biðja um aðgerð og ekki upplýsingar, til dæmis „Gætirðu rétt mér saltið?“.
Spurningar eru notaðar í rannsóknum til að komast að nýjum upplýsingum.
Menelik 2.
Menelik 2. (17. ágúst 1844 – 12. desember 1913) var keisari Eþíópíu frá 1889 til dauðadags árið 1913 og Negus (konungur) af Shoa frá 1866 til 1889. Á valdatíð Meneliks þandi hann landamæri Eþíópíu verulega út með landvinningum gegn nágrannaþjóðunum og lagði þannig drög að landamærum Eþíópíu eins og þau eru í dag. Eþíópíumenn vörðust einnig innrás Ítala í Eþíópíu og tókst að sigra þá í orrustunni við Adúa árið 1896. Með þessum sigri varð Eþíópía eina Afríkuþjóðin sem tókst að viðhalda sjálfstæði sínu gagnvart evrópskum nýlenduherrum í kapphlaupinu um Afríku.
Æviágrip
Eftir að Theódór 2. Eþíópíukeisari féll í baráttu við Breta árið 1868 tók Menelik, sem þá var konungur eþíópíska konungdæmisins Shoa, þátt í valdabaráttu um keisarakrúnuna við aðra undirkonunga. Hann gafst að endingu viljugur upp fyrir Jóhannesi, konungi Tígra, sem varð í kjölfarið nýr keisari og leyfði Menelik að sitja áfram sem undirkonungur yfir Shoa. Menelik lýsti sjálfan sig keisara Eþíópíu eftir að Jóhannes lést árið 1889.
Sem keisari átti Menelik í verslun við Evrópuveldin og keypti af þeim miklar birgðir af skotvopnum sem hann notaði síðan til þess að ráðast gegn Orómó-þjóðunum til suðurs. Með landvinningum sínum gegn Orómóum þrefaldaði Menelik yfirráðasvæði Eþíópíu og innlimaði ýmsar þjóðir og þjóðarbrot sem höfðu aldrei áður tilheyrt keisaradæminu. Menelik vildi með þessu standa vörð um sjálfstæði Eþíópíu, fá alþjóðlega viðurkenningu á landamærum ríkisins, styrkja samstöðu þjóðarinnar með því að reka burt þjóðarbrot sem ekki voru kristin og auka völd keisarans yfir landinu.
Líkt og margir aðrir afrískir leiðtogar vonaðist Menelik til þess að geta gert bandalög við Evrópuveldin til að hafa hemil á stjórnarandstöðu í eigin landi og því undirritaði hann Wuchale-sáttmálann svokallaða við Ítali árið 1889. Í sáttmálanum viðurkenndi Menelik að Ítalir ættu verndarsvæði í Erítreu í skiptum fyrir loforð um fjárhags- og hernaðaraðstoð. Ítalir lögðu hins vegar allt annan skilning í samningin en Menelik; samkvæmt þeirra útgáfu hafði Menelik í reynd samþykkt að gera alla Eþíópíu að verndarsvæði Ítala og að gerast leppstjórnandi ítalskra nýlenduyfirráða. Þegar Menelik varð þess áskynja hvernig Ítalirnir höfðu túlkað samninginn rifti hann honum umsvifalaust.
Eftir að samningnum var rift réðust Ítalir inn í Eþíópíu árið 1895 og hugðust leggja hana undir sig með valdi. Menelik mætti ítalska innrásarhernum með 100.000 manna her og tókst að sigra Ítali í orrustunni við Adúa. Ítalir neyddust í kjölfarið til að viðurkenna sjálfstæði og fullveldi Eþíópíu og Bretar og Frakkar fylgdu fordæmi þeirra næsta ár.
Árið 1886 stofnaði Menelik nýja höfuðborg, Addis Ababa, í miðju ríkinu þar sem áður hafði verið Orómó-þorpið Finfine. Á næstu árum eftir sigurinn gegn Ítölum hófst mikið framfara- og uppbyggingarskeið í landinu: Símalínur voru lagðar frá Eþíópíu til umheimsins, járnbrautarlína var byggð frá Addis Ababa til Djíbútí og Menelik greiddi fyrir byggingu nýrra skóla í höfuðborginni með hjálp sænskra trúboða. Menelik gerði hlutleysissamninga við Breta, Frakka árin 1902, 1906 og 1907.
Afritun DNA
Afritun DNA er ferli sem lifandi frumur nota til að tvöfalda erfðaefni sitt fyrir frumuskiptingu og myndar því grunn að arfbærni upplýsinga. Við afritunina eru kirnaþræðirnir tveir raktir hvor frá öðrum og afritaðir hvor um sig. Pörunarreglur deoxýríbókirna tryggja að nýsmíðaður kirnaþráður sé samsvarandi þeim sem áður var paraður við sniðmátsþráðinn.
Pressuger
Pressuger|thumbnail Þurrger|thumbnail Pressuger eða bökunarger er ger sem er notað til að hefa brauð og brauðvörur. Bökunarger er örverur af tegundinni Saccharomyces cerevisiae sem er sama tegund en annað afbrigði  af örverums sem eru í ölgeri sem notað er í bjórframleiðslu.
Pródíkos
Pródíkos frá Keos (forngríska: Πρόδικος, fæddur 465 eða 450 f.Kr. til um 395 f.Kr., var forngrískur heimspekingur og fræðari, þekktur sem „undanfari Sókratesar“.
Pródíkos kom til Aþenu í sendinefnd frá Keos og varð þekktur sem mælskumaður og kennari. Líkt og Prótagóras hélt hann því fram að hann undirbyggi nemendur sína fyrir þátttöku í opinberu lífi og kenndi þeim að vera dygðugir. Prótagóras lagði þó einkum áherslu á mælskufræði en Pródíkos á siðfræði og málfræði. Pródíkos taldi mikilvægt að vera nákvæmur í orðavali og gerir Platon góðlátlegt grín að Pródíkosi af þeim sökum, m.a. í samræðunni Prótagórasi
Pródíkos hafði kenningu um uppruna trúarbragða. Hann hélt að fyrst dýrkuðu menn náttúruöfl, einkum þau sem gögnuðust fólki, og persónugerðu þau. Þá hafi menn tekið að dýrka aðra menn sem gerðu samfélagi sínu gott.
Rit Pródíkosar eru ekki varðveitt en titlar nokkurra verka eru kunnir, m.a. Um náttúruna og Um manneðlið, Um einkenni tungumálsins.
Þeramenes, Evripídes og Ísókrates eru sagðir hafa verið nemendur Pródíkosar.
Nylon
Nylon getur átt við eftirfarandi:
Bollulaukur
Bollulaukur (fræðiheiti: Allium caeruleum) er tegund af laukplöntum ættuð frá Mið-Asíu (Kasakstan, Kirgistan, Síberíu, Tadsikistan, Úsbekistan og Xinjiang).
Tegundin er nefnd í Flore des Serres et des Jardins de l'Europe puis L'illustration horticole eftir Charles Antoine Lemaire. Hann verður 80 sm hár, með beltislaga blöðum og litlum blómskipunum með bláum blómum snemmsumars.
Forsetakosningar á Íslandi 2004
Forsetakosningar 2004 voru hinar íslensku forsetakosningar sem fóru fram árið 26. júní 2004. Ólafur Ragnar Grímsson fékk flest akvæði.
Á kjörskrá voru 213.553 og var kjörsókn óvenju dræm, eða 62,9%.
Orrustan við Dybbøl
Barist við Dybbøl|thumb|401x401pxOrrustan við Dybbøl (danska: Slaget ved Dybbøl) var megin orrusta síðara Slésvíkurstríðsins. Stríðið hófst 1. febrúar 1864 og stóð yfir til 30. október sama ár. Danir biðu afgerandi ósigur í stríðinu gegn bandalagi Prússa og Austurríkis. Meginátakamál stríðsins voru um yfirráð yfir héraðinu Slésvík. Danir höfðu árið 1863 tekið skref í átt að frekari innlimun Slésvíks inn í danska konungsveldið með nýrri stjórnarskrá sem nefnd var nóvemberstjórnarskráin. Sú stjórnarskrá braut á sáttmála sem hafði náðst í kjölfar fyrra Slésvíkurstríðsins 1848-1852 varðandi þýsku héruðin innan Danmerkur.
Varnir Dybbøl
thumb|554x554dp|Hér má sjá kort af virkjum Dana við Dybbøl og einnig skotgröfum Prússa sem notaðar voru í loka árásinni. Varnirnar við Dybbøl voru staðsettar vestan megin við Als-sund en hinumeigin við sundið liggur borgin Sønderborg. Varnirnar samanstóðu á tíu virkum með skotgröfum á milli þerra, voru virkin misstór. Varnarlínan var aðeins 2 km löng, með vatn á báðum vængjum, og því mun auðveldar að manna varnirnar en varnirnar við Danavirki (Danevirke) voru 30 km langar. Varnir Dana við Dybbøl höfðu árum saman mátt þola mikla vanrækslu vegna fjárskorts en mun meiri fjármunum hafði verið varið í hið nánast gagnslausa Danevirki. Við komu her Dana til Dybbøl þann 7-8. febrúar eftir að hafa hörfað frá Danvirke. Var strax hafist handa við að styrkja varnirnar og gafst til þess nægur tími þar sem her Prússa ákvað ekki fyrir en 15. mars að taka ætti Dybbøl.
Orrustan hefst
15. mars ákvað hersjórn Prússa að aðal markmiðið skyldi vera það, að taka varnir Dana við Dybbøl áður en haldið er lengra Norður inn í Jótland. Enda var hætta á því að Danski herinn skæri á birgðarlínur Prússa og Austurríkismanna ef virkið væri skilið eftir í höndum Dana. Næstu daga tvöfölduðu Prússar herstyrk sinn á svæðinu og settu upp fleiri fallbyssubatterí. Batteríin hófu um leið skothríð á virki Dana. 17. mars féll þorpið Dybbøl, staðsett vestan megin við virkislínuna í hendur Prússa. Gagnárás Dana til að endurtaka Regebøl af Prússum misheppnaðist með miklu mannfalli. Her Dana var eftir það ýtt nánast alla leið til virkis línurnar enn var þó barist um einskis manns landið fyrir framan megin virki Dana.
Virki Dybbøl í herkví
Í byrjun apríl höfðu Prússar um 100 fallbyssur og skothríðin á Dönsku varnirnar var stanslaus bæði dag og nótt. Skothríðin fór að taka sinn toll og Danski herinn var á þessum tímapunkti að missa um 100 fallna og særða menn á dag, bæði. Prússar voru eining byrjaðir að grafa skotgrafir með "zigzag" línum á milli, samhliða vinstri væng Dönsku varnarlínurnar til að undirbúa aðalárásina. 9. apríl bað nýi yfirmaður danska hersins við Dybbøl, Gerlach, um leyfi til að hörfa yfir Als sundið til Sønderborg en var hafnað af dönsku ríkisstjórninni sem vildi að virkið við Dybbøl yrði varið sama hvað. 14. apríl byrjuðu Prússar á þriðju samhliða skotgröfinni, nú aðeins um 150 metra frá dönsku vörnunum.
Eftirmáli
Með sigri Prússa og Austurríkismanna við Dybbøl var stríðið í raun tapað fyrir Dönum. Mannfall var sérstaklega hátt hjá Dönum sem misstu hlutfallslega mun fleiri menn en Prússar. thumb|Virki við Dybbøl eftir orrustuna|vinstri|459x459dp
Taxus
thumb|Fræ af Taxus baccata
Allar ýviðartegundir eru náskyldar hver annarri og sumir grasafræðingar líta á þær allar sem undirtegundir eða afbrigði af einni víðfemri tegund; samkvæmt því er tegundinun Taxus baccata, sem var fyrsta ýviðartegundin sem var lýst fræðilega. Aðrir hinsvegar viðurkenna níu tegundir, til dæmis Plant List.
Allar ýviðartegundir eru með mjög eitraðan alkalíóða að nafni taxane, með smávægilegum breytileika á milli tegunda. Allir hlutar trésins, nema aldinkjötið innihalda alkalíóðann. Aldinkjötið er ætt og sætt en fræin eru mjög eitruð; ólíkt hjá fuglum þá brotnar fræhjúpurinn niður í maga manna og losnar þá eitrið. Þetta getur verið banvænt ef fræin eru ekki fjarlægð fyrst. Beitardýr, sérstaklega kýr og hestar finnast stundum dauð nálægt ýviðartrjám eftir að hafa étið af barrinu, þó að dádýr geti brotið niður eitrið og éti af trjánum að vild. Lirfur fiðrilda af ætt Lepidoptera, þar á meðal Peribatodes rhomboidaria nærast á barri ýviða.
thumb|right|Karlkynskönglar Taxus baccata thumb|Elsta pólska eintakið af ýviði (1200 ára)
Tegundir og blendingar
Feitletruð nöfn hafa verið nefnd í útgefnum ritum en eru ekki enn staðfest samkvæmt "International Code of Botanical Nomenclature"
Steingerfingar, útdauðar tegundir
Taxus × media = Taxus baccata × Taxus cuspidata - Garðaýr
Taxus × hunnewelliana = Taxus cuspidata × Taxus canadensis
Flestar heimildir viðurkenna þó bara eftirfarandi tegundir og blendinga:
Röðulblóm
Röðulblóm (fræðiheiti: Clivia miniata) er sígræn stofujurt af páskaliljuætt. Röðulblómið ber á latínu nafn hertogafrúar sem var upp á Norðymbralandi og bar tignarheitið Lady Clive. Síðara nafnið – miniata – mun hinsvegar þýða menjurauður og vísar til blómlitarins.
Astacidae
Ættin Astacidae inniheldur ferskvatns vatnakrabba ættuða frá Evrópu og vesturhluta Norður-Ameríku. Hún samanstendur af þremur ættkvíslum. Pacifastacus er frá Kyrrahafsströnd Bandaríkjanna og Bresku-Kólumbíu. Ættkvíslirnar Astacus og Austropotamobius eru í Evrópu og hlutum vestur Asíu.
Tegundir
Ættin Astacidae er með 12 tegundir í þremur ættkvíslum :
Ekki er þó alger einig um þessa skiftingu og flokkun WoRMS- gagnagrunnsins frá 2013 er svona. .
Glitgreni
Glitgreni, Picea glehnii' eða Sakalíngreni, er tegund af greni frá norðvestur Asíu. Það var nefnt eftir rússneska grasafræðingnum, landkönnuðinum (Sakalín og Amúr svæðin), vatnafræðingnum og landfræðingnum Peter von Glehn (1835—1876), sem var fyrstur til að lýsa þessari tegund. Japanir kalla þessa tegund アカエゾマツ, sem þýðir "rautt greni".
Útbreiðsla og búsvæði
Meginstofn glitgrenis er á Hokkaidoeyju. Það finnst einnig á Hayachinefjalli í Kitakamifjallgarði á norðurhluta Honshū (Iwate héraði), auk þess á suðurhluta Sakalín (meðfram Anivaflóa, í Mereyadal, nálægt Bolshoye Vavaiskoye vatni og Busse lóni). Það vex einnig á suður Kúrileyjum (Kunashir, Shikotan og suður Iturup).
Glitgreni vex á milli 0 til 1600 metrum yfir sjávarmáli í dældum og köldum og mjög blautum jarðvegi á grýttum jarðvegslögum.
Lýsing
vinstri|thumb|Grein með barri vinstri|thumb|Börkur Glitgreni er með þykkar keilulaga greinar, og stofn um 62–73 sm í þvermál. Á Sakhalin verður það 17 metra hátt, á meðan eintök á Japönskum fjöllum ná jafnvel 30 metra hæð. Gamall börkur er rauðbrúnn (þetta er það sem greinir þessa tegund helst frá öðrum) og hreistraður. Ungir sprotar eru yfirleitt rauðgulir eða vínrauðir, hærðir í rásum. Brumin eru yfirleitt 3 til 7 mm löng, næstum 5 mm breið og eru egg- til keilulaga. Þau eru rauðbrún og lítið eitt þakin trjákvoðu. Köngulskeljarnar eru þríhyrnigs eða ferningslaga.
Barrnálarnar eru 10 millimetra langar og 2,5 millimetra breiðar. Þær eru fjórhliða og nokkuð sveigðar, fullvaxin tré hafa sljóyddar nálar, meðan yngri tré eru með hvassar blágrænar. Þegar nálarnar eru nuddaðar lykta þær rammt.
Könglarnir eru af aflangt ávalir með næstum flatan grunn. Þeir eru 3,6 til 8,7 sentimetra langir og 2 til 4 sentimetra breiðir. Þeir eru purpuralitir eða grænir, brúnir og dökkrauðir við þroska. Fræin eru 2 til 2,4 mm löng með gulrauðum vængjum sem eru 2-3 sinnum lengri en fræið sjálft.
Það er skugg og frostþolið. Í ræktun fer það vel með Dáríulerki.
Blendingar
Glitgreni myndar blending við Japansgreni (Picea jezoensis); Picea × notha.
Verndun
Glitgreni er í rauðu bók Sakhalin héraðs, það er einnig verndað í þjóðgörðum Japans, sérstaklega á Honshu.
Ræktun á Íslandi
Glitgreni hefur lítið verið reynt á Íslandi, þó mun eitt tré vera í Lystigarðinum á Akureyri.
Edin Mujčin
Edin Mujčin (fæddur 14. janúar 1970) er Bosníaskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 24 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Aleochara curtula
Aleochara curtula er bjöllutegund sem finnst víða á norðurhveli.
Sporvala
thumb|Sporvala
Sporvala, stundum kölluð ellipsoíða, er þrívíður hlutur þar sem skurðflöturinn við sléttu er sporaskja eða hringur. Hægt er að hugsa sér að sporvala framkallist við það að snúa sporöskju um annað hvort langásinn eða skammásinn.
Osorno
thumb|300px|Klippimynd af Osorno Osorno er borg í Chile um 820 km sunnan Santíagó. Borgin er höfuðborg Osorno-Provins, íbúar eru 132.245 (2002). Los Lagos-háskóli liggur i Osorno. Borgin var stofnsett af Francisco de Villagra 1553.
Samsæriskenningar í Bandaríkjunum
Með samsæriskenningu er átt við tilgátu sem dregur viðteknar hugmyndir um tiltekinn atburð eða ástand í efa og heldur fram langsóttari skýringu þar sem áhrifamikill hópur fólks eru talinn standa fyrir yfirgripsmiklum blekkingum og yfirhylmingu í eiginhagsmunaskyni, oftar en ekki pólitísku, á kostnað annarra. Hugtakið hefur neikvæða merkingu og er haft um illa grundaðar aðdróttanir.
Í gegnum söguna hafa samsæriskenningar verið tengdar fordómum, nornaveiðum, stríðum, þjóðarmorðum o.s.frv.[1] Menn sem fremja fjöldamorð og hryðjuverk réttlæta oft gjörðir sínar með vísun í hugsjónir sem almennt eru taldar til samsæriskenninga, s.s. Anders Breivik og Timothy McVeigh.