cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fornleifafræði
thumbnail|[[Gvendarlaug í Bjarnafirði.]] Fornleifafræði er fræðigrein, sem fjallar um manninn út frá margvíslegum hliðum, t.a.m. út frá beinum (dýra- og manna), gripum (þ.m.t. byggingum), landslagi, ljosmyndum, kortum og öðrum skjölum. Helstu aðferðir fornleifafræðinga er fornleifaskráning og fornleifauppgröftur. Fornleifafræðingar fást við rannsóknir á ólíkum tímum, t.d. forsögulegum, miðöldum, og á minjum nútímasamfélaga.
Fram til 1850
Á meginlandi Evrópu fór áhugi á fornminjum vaxandi samhliða hugmyndum um ríkisvald á 16. og 17. öld. Nýstofnuð ríki þurftu að geta sýnt fram á að ríkisbúar sínir ættu sameiginlega fortíð og upprunasögu; vegna þess beindist áhugi fólks að slíkum gripum og minjastöðum. Álíka var að gerast á Íslandi þar sem fornfræðingar heimsóttu merkilega sögustaði sem nefndir voru í íslendingasögum.
Fyrsta heildarskráning fornleifa á Íslandi var á vegum dönsku fornleifanefndarinnar á árunum milli 1817 og 1823. Konungur Danmerkur sendi skipunarbréf árið 1807 um að skrá fornleifar í Danmörku og áttu skrásetjarar að vera sóknarprestur sem mundu skrifa ritgerð um fornleifar í sinni sókn. Prestar áttu að líta sérstatklega til staðbunda minja um fornsögur og elstu leifar stjórnvalds, t.d. dómhringi og þingstaði.
Gæsanjóli
Gæsanjóli (fræðiheiti: Chenopodium pratericola ) er einær jurt af hélunjólaætt.
Magdeburg
Magdeburg er höfuðborg þýska sambandslandsins Saxlands-Anhalt,hún er þó næststærsta borgin í sambandslandinu (238 þús. íbúar, 2019). Borgin var áður fyrr aðsetur Ottos I keisara og ber viðurnefnið Ottostadt síðan 2010.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Magdeburg er rautt borgarvirki með opnum hurðum. Milli turnanna er grænklædd ungfrú sem heldur á grænum kransi. Ungfrúin á að vera nafngefandi fyrir heiti borgarinnar (ungfrú er Magd á þýsku). Bæði virkið og ungfrúin komu fram sem merki þegar á 13. öld. Kransinn merkir hreinleika en það merki kom miklu seinna fram.
Söguágrip
thumb|Otto I og Edith frá Englandi koma til Magdeburg (Hugo Vogel 1898, Ständehaus Merseburg)
Upphaf
805 kemur borgin fyrst við skjöl hjá Karlamagnús, sem hafði setið þar á ferðum sínum. Það var þó ekki fyrr en með Otto I konungi að Magdeburg verður að borg. Á hans tíma voru Ungverjar mikil ógn í ríkinu og fékk borgin þá viðeigandi varnarvirki. Árið 929 kvæntist Otto I í borginni að ráði Hinriks I föður sínum og fékk hann Edith, dóttur Játvarðs konungs af Wessex í Englandi. Í brúðargjöf fékk Edith Magdeburg. Otto varð síðar keisari þýska ríkisins. Bæði hvíla þau í dómkirkju borgarinnar. Seinni kona Ottos var Aðalheiður frá Ítalíu og kom hún með ítölsk áhrif á byggingarstíl borgarinnar. Eftir þeirra daga varð Magdeburg mikil verslunarborg. Þannig fannst 11. aldar silfurpeningur frá Magdeburg í Sandi á Færeyjum. Borgin var á tímabili meðlimur Hansasambandsins. 1126 varð Magdeburg að biskupsdæmi. Fyrsti biskupinn var Norbert frá Xanten, sem seinna var lýstur heilagur. Þaðan í frá var borgin stjórnuð af biskupum, allt til 1503, en þá fluttu biskuparnir til Halle.
Siðaskipti og stríð
thumb|Magdeburg um 1572. Mynd eftir Franz Hogenberg. thumb|Þýskt frímerki frá 1969 um tilraun Guerickes með lofttæmdum hálfkúlum. Í júní 1524 kom Marteinn Lúther til Magdeburg og hóf að predika nýja trú. Borgarbúar meðtóku hana strax, ekki eingöngu trúarinnar vegna, heldur einnig til að minnka áhrif kaþólsku kirkjunnar á stjórnkerfi borgarinnar. 17. júlí 1524 fóru siðaskiptin formlega fram í öllum kirkjum borgarinnar, nema í dómkirkjunni, sem enn var stjórnuð af fulltrúa biskupanna. Í kjölfarið fór Georg frá Mecklenborg í herferð gegn Magdeburg og settist um borgina. Umsátrið varaði frá 22. september 1550 til 5. nóvember 1551 og héldu borgarbúar út við mikinn skort. Umsátrinu var létt eftir mikið samningsþóf. 30 ára stríðið var hörmulegt fyrir Magdeburg. 20. maí 1631 réðist Tilly með keisaraherinn á borgina. Hann brenndi hana niður og drap flesta íbúa hennar. Þar dóu allt að 30 þúsund manns en fjöldamorð þetta er mesta mannfall óbreyttra borgara í stríðinu öllu. Í stríðslok var kveðið á í friðarsamningum að borgin skyldi tilheyra Saxlandi þar til fulltrúi þess lands dæi. Þá ætti borgin að ganga í Brandenborg. Fulltrúi Saxlands hét Otto von Guericke og var hann borgarstjóri Magdeburg til 1680. Hann var jafnframt eðlisfræðingur og uppfinningamaður. Sérgrein hans var lofttæmi en hann gerði frægar tilraunir með tveimur hálfkúlum sem aðeins lofttæmið innan í þeim hélt saman. Nokkrir hestar voru fengnir til að toga hálfkúlurnar í sundur en tókst ekki. Með láti Guerickes 1680 varð Magdeburg eign Brandenborgar.
Nýrri tímar
thumb|Stórblokkir í stalínískum stíl. 1806 hertóku Frakkar borgina. Ári síðar gaf Napoleon hana konungsríkinu Vestfalíu. Við fyrra fall Napoleons 1814 varð borgin hins vegar prússnesk og var til skamms tíma höfuðborg héraðsins Saxlands. Borgin kom lítið við sögu næstu áratugi. Eftir valdatöku nasista var stofnað til útrýmingarbúðanna KZ Magda í norðurhluta borgarinnar. Auk þess var í borginni (í Liebknechtstrasse) settar upp aukabúðir fyrir Buchenwald. Í búðum þessum létust þúsundir gyðinga og andstæðinga nasista. Fyrstu loftárásir á Magdeburg hófust 22. ágúst 1940 og var þeim viðhaldið næstu árin. Markmiðið var að eyðileggja iðnaðinn, sem að hluta var notaður í hergagnaframleiðslu. Verstu loftárásirnar voru gerðar 16. janúar 1945. Í henni lagðist borgin nánast í rúst. Um 90% miðborgarinnar eyðilagðist. Miðað við mannfall var Magdeburg í fimmta sæti yfir mest eyðilagðar borgir í Þýskalandi. Bandaríkjamenn komu að borginni 11. apríl. Þegar nasistar neituðu að gefast upp, var skotið látlaust á borgina í heilan dag. Eftir mikla bardaga náðu Bandaríkjamenn loks að hertaka borgina 19. apríl. Í júní leystu Bretar Bandaríkjamenn af en 1. júlí var borginni skilað til Sovétmanna, enda á þeirra hernámssvæði. Árið 1947 var Saxland-Anhalt stofnað sem sambandsland Austur-Þýskalands. Höfuðborgin var þá Halle. Uppbygging Magdeburg var erfið. Margar byggingar voru ónýtar. Í miðborginni voru sjö kirkjur í rústum og voru allar fjarlægðar. Aðeins dómkirkjan var endurreist. Þess í stað fékk borgin nýja ásýnd með blokkahverfum og breiðgötum í stalínískum stíl. 1990 sameinaðist Þýskaland á ný og varð Saxland-Anhalt að nýju sambandslandi. Á þinginu var ákveðið með naumum meirihluta að gera Magdeburg að höfuðborg sambandslandsins í stað Halle. Á móti komu miklir erfiðleikar í atvinnulífinu. Atvinnuleysið olli miklu brotthvarfi íbúa og fækkaði íbúum um 60 þús á aðeins 15 árum. Íbúar voru um 290 þúsund við sameiningu en voru um 230 þúsund árið 2005.
Viðburðir
thumb|Magdeburger Stadtfest er þjóðhátíð borgarinnar
Íþróttir
Handboltaliðið SC Magdeburg er með bestu félagsliðum Þýskalands. Það hefur tólf sinnum orðið þýskur meistari (síðast 2001), sex sinnum bikarmeistari (síðast 1996) og þrisvar Evrópumeistari (síðast 2002). Nokkrir Íslendingar hafa sett mark sitt á félagið. Þar má nefna Ólaf Stefánsson, sem lék með félaginu 1998-2003 og Björgvin Pál Gústavsson, sem hóf leik með félaginu 2011. Alfreð Gíslason var þjálfari liðsins 1999-2006.
Maraþon er hlaupið í borginni í október ár hvert.
Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er 1. FC Magdeburg, sem þrisvar varð austurþýskur meistari. Liðið varð Evrópumeistari bikarhafa 1974, eina austurþýska liðið sem það afrekaði (sigraði þá AC Milan).
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan í Magdeburg thumb|left|Frúarklaustrið thumb|left|Þúsaldarturninn thumb|Græna virkið er skondnasta byggingin í Magdeburg
Ölgerðin Óðinn
Ölgerðin Óðinn var íslensk bruggverksmiðja sem var stofnuð snemma árs 1944 með það að markmiði að framleiða léttöl og aðra svaladrykki. Stofnandi fyrirtækisins var athafnamaðurinn Herluf Clausen og auglýsti fyrirtækið eftir starfsfólki í marsmánuði sama ár. Engar auglýsingar finnast í blöðum um framleiðsluafurðir fyrirtækisins og er óljóst hvort það hóf framleiðslu yfirhöfuð.
Grænserkur
Grænserkur (fræðiheiti: Amanita phalloides) er stór hvítur reifasveppur sem vex um alla Evrópu. Hann er einn af eitruðustu sveppum heims og ber einn ábyrgð á meirihluta dauðsfalla af völdum sveppaeitrunar í heiminum. Hann inniheldur eitrið alfaamanítín sem eyðileggur nýru og lifur. Ekkert móteitur er til við alfaamanítíni og oft er ígræðsla nýrra líffæra eina leiðin til að bjarga lífi þeirra sem veikjast eftir að hafa neytt sveppsins. Talið er að neysla grænserks hafi valdið dauða Claudíusar keisara og Karls 6. keisara. Sveppurinn líkist ýmsum algengum ætisveppum sem eykur hættuna á neyslu af gáleysi.
Georg-August-háskólinn í Göttingen
Georg-August-háskóli (Georg-August-Universität Göttingen), eða Háskólinn í Göttingen, er háskóli í borginni Göttingen í Neðra-Saxlandi í Þýskalandi. Hann var stofnaður 1734 af Georg II Englandskonungi og kjörfursta af Hannover. Skólinn er meðal þeirra virtustu í Þýskalandi.
Podocarpus lucienii
Podocarpus lucienii er sígrænt tré frá Nýju-Kaledóníu.
Coccinella
Coccinella er þekktasta ættkvíslin af Maríubjöllum. Hlífðarvængir flestra tegundanna eru rauðir eða appelsínugulir, með svörtum blettum eða rákum. Ættkvíslin er um mestallt norðurhvel, en flestar tegundirnar eru í Evrasíu.
Nafnið kemur úr latínu coccineus, sem vísar í skarlatsrauðan lit.
Fullorðin dýr og lirfur eru stórtækar blaðlúsaætur, og sumar tegundirnar (t.d. C. septempunctata) eru notaðar sem lífræn meindýravörn.
Rajnath Singh
Rajnath Singh (fæddur 10. júlí 1951) er indverskur stjórnmálamaður sem gegnir starfi varnarmálaráðherra Indlands. Hann er fyrrverandi forseti Bharatiya Janata-flokksins (BJP). Hann hefur áður gegnt starfi aðalráðherra Uttar Pradesh og verið samgönguráðherra og síðan landbúnaðarráðherra í stjórnum Atal Bihari Vajpayee. Hann var innanríkisráðherra í fyrsta ráðuneyti Narendra Modi. Hann hefur einnig gegnt embætti forseta BJP tvisvar, þ.e. 2005 til 2009 og 2013 til 2014. Hann er fyrrum leiðtogi BJP og hóf feril sinn sem meðlimur í hindúsku sjálfboðahernaðarsamtökunum Rashtriya Swayamsevak Sangh. Hann er talsmaður hindúsku þjóðernishugmyndafræðinnar Hindutva innan flokksins.
Hann hefur verið þingmaður á neðri deild indverska þingsins, Lok Sabha, tvisvar fyrir kjördæmið Lucknow og einu sinni fyrir kjördæmið Ghaziabad. Hann var einnig virkur í stjórnmálum Uttar Pradesh og sat lengi á löggjafarþingi þess fyrir kjördæmið Haidergarh og var tvisvar sinnum aðalráðherra fylkisins.
Valgerður Hafstað
Valgerður Birna Árnadóttir Hafstað (1. júní 1930 – 9. mars 2011) var íslenskur myndlistarmaður.
Valgerður fæddist í Vík í Skagafirði 1. júní 1930 en lést í Reykjavík 9. mars 2011. Foreldrar hennar voru Árni Hafstað bóndi í Vík í Skafafirði og kona hans Ingibjörg Sigurðardóttir. Valgerður lærði myndlist við Akademi for fri og merkantil kunst í Kaupmannahöfn og Myndlista- og handíðaskólann í Reykjavík en fór til frekara náms í París árið 1951 ásamt vinkonu sinni Guðmundu Andrésdóttur. Þar lærði hún málun og mósaík við Académie de la Grande Chaumière og Atelier Severini og eftir það gerð steindra glugga í Atelier Barrilet.
Í Frakklandi kynntist hún eiginmanni sínum, André Énard myndlistarmanni (15. október 1926 – 28. júlí 2010), og bjuggu þau lengi í Saulx Marcais, smáþorpi skammt utan við París. Árið 1974 fluttu þau til New York þar sem þau stunduðu kennslu samhliða listmálun. Þau dvöldu á víxl í Frakklandi og New York um árabil en settust loks alfarið að vestra. Þau eignuðust þrjá syni: Árna Olivier (1960), Grím André (1962) og Halldór Yves (1964).
Eftir Valgerði liggur fjöldi málverka, einnig nokkrar mósaikmyndir, brúður og listvefnaður. Sem málari fyllti Valgerður hóp abstraktlistamanna. Málverk eftir hana eru á listasöfnum bæði vestanhafs og austan sem og á Íslandi. Steindir gluggar eftir hana eru í kirkjunni á Tjörn í Svarfaðardal og veggskreytingar í Héraðsskólanum í Varmahlíð.
Valgerður hélt bæði einkasýningar og tók þátt í samsýningum hér á landi, í Bandaríkjunum og Evrópu. Fyrsta myndlistarsýning Valgerðar var samsýning hennar og Gerðar Helgadóttur árið 1957 í Galerie La Rouge í París.
Gulvestungar
thumb|right|Mótmælasamkoma gulvestunga í Vesoul í austurhluta Frakklands. Gulvestungar (franska: Gilets jaunes) eru frönsk mótmælahreyfing sem hafa reglulega mótmælt stjórnarstefnum Emmanuels Macron Frakklandsforseta frá því í október árið 2018. Mótmælin eru kennd við gul endurskinsvesti sem mótmælendurnir klæðast, en samkvæmt frönskum lögum verða slík vesti að vera í öllum bílum. Mótmælaalda gulu vestanna hefur breiðst út til nokkurra nágrannaríkja Frakklands, meðal annars til Belgíu.
Í upphafi voru mótmælin gegn nýjum eldsneytisskatti sem stjórn Macrons hugðist setja en fljótlega tóku mótmælin á sig mun breiðari mynd og hafa almennt beinst gegn háum kostnaði lifnaðar, hárri skattbyrði verkastétta og lágum launum í Frakklandi. Mótmælahreyfingin er ómiðstýrð og rekur uppruna sinn til samfélagsmiðla eins og Facebook. Þar sem hreyfingin lýtur engri ákveðinni forystu er stefna hennar óljós og kröfur hennar mjög á reiki. Í sumum tilfellum hafa mótmælendurnir reynst ósammála innbyrðis um markmið hreyfingarinnar. Andstæðingar Macrons bæði lengst til hægri, þar á meðal Marine Le Pen, og lengst til vinstri, þar á meðal Jean-Luc Mélenchon, hafa lýst yfir stuðningi við hreyfinguna.
Mótmælin hafa leitt til þess að hætt var við eldsneytisskattinn sem var kveikjan að hreyfingunni. Í ávarpi til þjóðarinnar lofaði Macron forseti jafnframt 100 evra hækkun á lágmarkslaunum og að fallið yrði frá áætlunum um aukna skattlagningu á lægstu tekjuhópa landsins. Mótmælin hafa þó haldið áfram.
Teljanlegt mengi
Óformleg útskýring
Ef S er óteljanlegt er ekki svo, þ.e. sama hvernig reynt er að telja S upp er alltaf til stak a ∈ S sem aldrei verður talið upp, sama hversu lengi er talið.
Alona Tal
Alona Tal (fædd 20. október 1983) er ísraelsk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural, Veronica Mars og HaPijamot.
Einkalíf
Tal er fædd og uppalin í Herzliya, Ísrael. Tal var meðlimur í ísraelska varnarliðinu áður en hún gerðist leikkona. Tal byrjaði ferill sinn í barna tónlistarmyndum þar sem hún lék vonda norn. Eftir það kom hún fram í auglýsingu fyrir þvottaefni.
Tal hefur verið gift leikaranum Marcos Ferraez síðan 2007.
Ferill
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tal var í ísraelsku myndinni Lihiyot Kochav (To Be A Star). Á meðan upptökur stóðu yfir á myndinni, þá var henni boðið að leika í tveimur sjónvarpsþáttum, sem hún tók. Sá fyrri var sápuóperan Tzimerim, um líf fjölskyldu sem rak hótel; sá seinni var HaPijamot (The Pyjamas), grínþáttur um hljómsveit sem átti erfitt að komast áfram í tónlistariðnaðinum. Þátturinn rann í fimm ár og gaf Tal tækifæri á að sýna tónlistarhæfileika sinn. Þó að hún lék aðalhlutverkið í þrjú ár, þá kom hún fram í fjórðu seríunni í nokkrum þáttum. Eftir það þá tók hún upp nokkur lög með ísraelska rapparanum Subliminal.
Eftir annasama vinnu, þá flutti, Tal til New York City til þess að lifa með systur sinni. Þar kynntist hún Wyclef Jean og tók upp lag með honum, þar sem hún syngur viðlagið á herbresku.
Fyrsta stóra sjónvarpshlutverk hennar var í Veronica Mars sem Meg Manning sem hún lék frá 2004-2005. Persóna Tal var ein af vinkonum Veronicu Mars. Tal sóttist upprunalega eftir að leika Veronicu Mars, og var valkostur númer tvö fyrir hlutverkið. Rob Thomas, höfundur þáttarins líkaði svo við Tal að hann bjó til aukahlutverk sérstaklega fyrir hana.
Hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við CSI: Crime Scene Investigation, Commander in Chief, Ghost Whisperer, Knight Rider, Lie to Me og The Killing.
Árið 2006 var Tal boðið gestahlutverk í Supernatural sem Jo Harvelle sem hún lék með hléum til ársins 2011.
Tal leikur núna eitt af aðalhlutverkunum í sjónvarpsþættinum Cult sem Kelly Collins en fyrsti þátturinn var frumsýndur í febrúar 2013.
Fimleikafélagið Björk
Fimleikafélagið Björk er íþróttafélag sem stofnað var í Hafnarfirði árið 1951. Tildrög stofnunarinnar var að hópur stúlkna á táningsaldri hóf að æfa fimleika undir leiðsögn Þorgerðar M. Gísladóttur íþróttakennara haustið 1949. Þorgerður var jafnframt fyrsti formaður félagsins. Fyrstu árin var helsta viðfangsefni félagsins að skipuleggja fimleikasýningar á hátíðarhöldunum þann 17. júní.
Nokkur deyfð var yfir starfsemi félagsins á sjöunda áratugnum og lögðust skipulagðar fimleikaæfingar af á tímabili. Eftir 1971 var hins vegar nýju lífi hleypt í starfið og hefur Björk upp frá því verið meðal öflugari fimleikafélaga landsins. Árið 1979 var gerð breyting á lögum félagsins þar sem körlum var leyfð þátttaka.
Aðrar íþróttir
Á árunum í kringum 1960 hélt Fimleikafélagið Björk úti liði í körfuknattleik stúlkna og varð liðið m.a. Íslandsmeistari í 2. flokki árið 1963.
Áhaldafimleikar
Íslandsmeistarar (í frjálsum æfingum)
Unglingameistarar Seniormeistari
Bikarmeistarar (í frjálsum æfingum) Íslandsmeistarar í kvennaflokki Bikarmeistarar (kvk í þrepum) Bikarmeistarar (kk í þrepum)
Íslandsmeistarar í þrepum (frá 1998)
Hópfimleikar
Íslandsmeistarar
Bikarmeistarar lægri-þrep
Áhaldafimleikar kvk
1976 - 1980
1981 - 1990
1991 - 2000
2001 - 2010
2011 -
Aðrar viðurkenningar
Fimleikamaður ársins
Íþróttamaður Hafnarfjarðar
Þjálfarabikarinn
Mót
Nýleg FSÍ mót:
2011
Haustmót áhalda I FSÍ 2011
Haustmót FSÍ í hópfimleikum 2011
Haustmót áhalda II FSÍ 2011
2012
Reykjavik International Games hópfimleikar 2012
Þrepamót FSÍ áhaldafimleikar 2012
Þrepamót FSÍ áhaldafimleikar 5.þrep kvk 2012
Íslandsmót unglinga í hópfimleikum 2012
Bikarmót FSÍ í hópfimleikum 2012
Íslandsmeistaramót FSÍ í áhaldafimleikum 2012
Íslandsmeistaramót FSÍ í þrepum 2012
Undankeppni Íslandsmóts í hópfimleikum FSÍ 2012
Mílanó meistaramót FSÍ 2012
Íslandsmót FSÍ í hópfimleikum 2012
Arionbankamót FSÍ 2012
Haustmót áhalda I FSÍ 2012
Haustmót áhalda II FSÍ 2012
Jómontímabilið
Jómon (縄文時代) er tímabil í sögu Japans sem nær frá 14.500 f.Kr. til 300 f.Kr. Jómon þýðir „strengjamynstur“ og er dregið af mynstrum sem sjást á leirkerjum frá þessu tímabili.
Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar
Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar er fyrsta bók sem prentuð var á íslenska tungu. Prentun bókarinnar lauk 12. apríl 1540 í Hróarskeldu, Danmörku. Bókin er um 330 blöð og í litlu broti eða 8vo (sjá ). Ekki er vitað hve mörg eintök voru prentuð en talið er líklegt að Oddur hafi ætlað sérhverjum presti á Íslandi eintak.
Þýðing Odds
Fræðimenn hafa löngum hrósað þýðingu Odds á Nýja testamenntinu fyrir það kjarnyrta mál sem Oddur notar og benda á að hann hafi lagt grunninn að þeim stíl sem enn er viðhafður í biblíuþýðingum. Margir hafa þó bent á að hann eigi oft í brösum við að mynda íslenskulegar setningar og að hann riti ekki hreint mál. Sigurður Nordal kallaði samt þýðinguna „eitt af leiðarmerkjunum í sögu íslenskra bókmennta“. Hann taldi stíl hans „svo svipmikinn og mergjaðan og mál hans svo auðugt, að enn er unun að lesa guðspjöllin í þeim búningi“. Dr. Jón Helgason prófessor tók ekki eins djúpt í árinni. Þó taldi hann stíl Odds „maklegan þeirra lofsyrða - ef litið er á þá kafla, sem best hafa tekist“. Í formála að bók sinni: Málið á Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar skrifar Jón samt sem áður:
Jeffrey Donovan
Einkalíf
Donovan er fæddur og uppalinn í Amesbury, Massachusetts. Hann stundaði nám við Bridgewater State háskólann áður en hann flutti sig yfir í Massachusetts Amherst háskólann þaðan sem hann útskrifaðist með BA-gráðu í leiklist. Útskrifaðist hann síðan með MFA-gráðu í leiklist við Tisch School of the Arts frá New York-háskólanum.
Donovan hefur stundað bardagalistir í um 20 ár og hefur svarta beltið í Karate.
Leikhús
Donovan hefur komið fram í leikritum á borð við A View from the Bridge, Troilus and Cressida, The Glory of Living og Freedomland.
Leikstjórn
Donovan leikstýrði Burn Notice þættinum Made Man árið 2010. Einnig leikstýrði hann Burn Notice sjónvarpsmyndinni Burn Notice: The Fall of Sam Axe árið 2011.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Donovan var árið 1995 í Homicde: Life on the Street. Kom hann síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Spin City, CSI: Miami, Monk og Law & Order. Árið 2004 þá var honum boðið hlutverk í Touching Evil sem David Creegan en lék aðeins í 12 þáttum áður en framleiðslu var hætt.
Dononvan lék fyrrverandi njósnarann Michael Westen í Burn Notice frá 2007-2013, þegar hætt var við framleiðslu á þættinum.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Donovan var árið 1995 í Throwing Down. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Sleepers, Bait, Purpose, Hitch og Changeling.
Verðlaun og tilnefningar
Method Fest
Teen Choice-verðlaunin
Icelandic Folk Songs - Kristín Ólafsdóttir - Atli Heimir Sveinsson
Icelandic Folk Songs - Kristín Ólafsdóttir - Atli Heimir Sveinsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1978. Á henni syngur Kristín Ólafsdóttir íslensk þjóðlög. Undirleik undir stjórn Atla Heimis Sveinssonar annast hljómlistarmenn úr Sinfóníuhljómsveit Íslands, mismunandi stórar hljómsveitareiningar í hverju lagi. Auk þess leikur Örn Arason á gítar í nokkrum lögum. Upptakan fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður Sigurður Árnason, sem einnig annaðist hljóð-blöndun ásamt Atla Heimi. Ljósmynd á framhlið: Bragi Hinriksson
Stöð 2
thumbnail|Merki [[Stöð 2|Stöðvar 2.]] Stöð 2 er íslensk sjónvarpsstöð sem hefur verið starfandi frá því 9. október 1986. Stöðin var stofnuð að frumkvæði Jóns Óttars Ragnarssonar matvælafræðings og Hans Kristjáns Árnasonar hagfræðings. Valgerður Matthíasdóttir (Vala Matt) gekk svo til liðs við þá og var áberandi í útlitshönnun og dagskrárgerð stöðvarinnar frá upphafi. Í dag er Stöð 2 rekin af fyrirtækinu Sýn.
Nýju útvarpslögin 1986
Í stóra BSRB verkfallinu haustið 1984 lagðist nánast öll starfsemi RÚV niður og upp spruttu nokkrar ólöglegar útvarpsstöðvar. Í kjölfarið var farið að huga að endurskoðun útvarpslaga í menntamálaráðherratíð Ragnhildar Helgadóttur. Ný lög, sem leyfðu einkareknar útvarps- og sjónvarpsstöðvar, voru samþykkt á Alþingi 13. júní 1985 og tóku gildi í ársbyrjun 1986. Fram að þeim tíma höfðu verið starfandi á Íslandi tvær útvarpsstöðvar og ein sjónvarpsstöð, Rás 1 og Rás 2 og Ríkissjónvarpið.
Stofnun Stöðvar 2
Stöð 2 fór í loftið 9. október þetta sama ár sem áskriftarstöð með ruglaðri dagskrá þar sem þurfti að kaupa lykilnúmer og slá inn í myndlykil til að afrugla útsendinguna. Jón Óttar var sjónvarpsstjóri og þau Vala Matt voru áberandi á skjánum þessa fyrstu daga stöðvarinnar. Dagskráin var byggð upp á aðkeyptu afþreyingarefni, leiknu íslensku skemmtiefni og fréttum. Erfiðlega gekk að fá fjárfesta til að taka þátt í starfseminni til að byrja með. Í byrjun árs 1987 voru áskrifendur um fimm þúsund, en voru orðnir tæplega þrjátíu þúsund fyrir árslok. Á sama tíma fjölgaði starfsfólki og stöðin fór í samkeppni við RÚV um dagskrárgerðarfólk og fréttamenn, sem þótti fáheyrt.
Allar stöðvar verða Stöð 2
Margar systurstöðvar voru starfræktar undir sama fyrirtæki en árið 2008 voru þær allar sameinaðar undir nafn stöðvar 2, þannig varð íþrótta-stöðin Sýn að Stöð 2 Sport. Sirkus varð að Stöð 2 Extra og Fjölvarpið varð að Stöð 2 Fjölvarp aftur á móti hélt Stöð 2 Bíó sínu nafni.
Barnatíminn
Barnatíminn er fastur liður Stöðvar 2. Alla virka daga hefst hann klukkan 16:00 og endar 17:30. Hann er líka sýndur um helgar frá 07:00 til 12:00. Á helgidögum er líka sýndur barnatími þegar börnin borða páskaeggin sín eða bíða eftir jólum. Einkennismerki barnatímans er hoppandi grænn fugl sem kynnir næsta þátt. Einnig sjást bregða fyrir kettir og fleiri dýr þegar þátturinn er kynnntur. Barnatími Stöðvar 2 sýnir bæði þætti fyrir þau yngstu og þau eldri börnin.
Fiskvinnsla
thumb|Saltfiskverkun við Skúlagötu sumarið 1925. Fiskvinnsla er sá þáttur sjávarútvegs sem snýr að verkun og vinnslu sjávarfangs, afla skipa. Fiskvinnslan framleiðir þá vöru sem unnin er úr hráefninu, fiski.
Gangleri
Gangleri er eitt af fjölmörgum nöfnum Óðins. Í Gylfaginningu segist Gylfi konungur heita Gangleri þegar hann ræðir við Háan, Jafnháan og Þriðja.
Jung Kook
thumb|Jung Kook, Berlín 16. október 2018 Jeon Jung-kook (kóreska: 전정국; fæddur árið 1997, 1. september), þekktur betur sem Jung Kook, er suður-kóreskur söngvari og dansari. Jung Kook er meðlimur K-pop hljómsveitarinnar BTS.
Baula
thumb|250px|Baula í Borgarfirði thumb|Baula séð úr suðri.
Baula er keilumyndað fjall úr granófýr eða ljósgrýti, u.þ.b.50 norður af Borgarnesi og vestan eða ofan Norðurárdals í Borgarfirði. Baula er 934 metra há og myndaðist í troðgosi fyrir rúmlega 3 milljónum ára, þegar súr bergkvika á uppleið tróðst inn í jarðlagastafla skammt undir yfirborðinu. Þegar að bergkvikan svo storknaði myndaðist innskot í staflann, harðara og fastara fyrir en hraunlögin í kring. Jöklar hafa svo unnið á ytra bergi í aldanna rás og eftir stendur Baula.
Fjallið var fyrst klifið svo vitað sé árið 1851 og þótti afrek, en þrátt fyrir að Baula sé bratt fjall og skriðurunnið er uppgangan auðveld að suðvestan eða suðaustan. Vestan og norðan Baulu eru Litla-Baula og Skildingafell og þar á milli Sátudalur. Úr Sátudal rennur Dýrastaðaá í gljúfrum með fjölda fossa og sameinast Norðurá hjá Hóli og Hafþórsstöðum. Fjallið er bratt og skríðurunnin og torfærulaust en seinfarið, en mögulegt að ganga á fjallið að suðaustan eða suðvestan frá Bjarnardal. Hálflaust stórgrýti á leiðinni.
Sögur og sagnir
Sagan segir að upp á Baulutindi sé tjörn og í henni óskasteinn. Á sá sem að nær í steininn að fá óskir sínar upp fylltar, en stein þennan flýtur ekki upp nema eina nótt á ári, Jónsmessunótt.
Norður-Makedónía
thumb|Kort. Norður-Makedónía (opinbert heiti Lýðveldið Norður-Makedónía) er land á Balkanskaga í suðaustanverðri Evrópu sem varð til við upplausn Júgóslavíu 1991. Nafngift landsins hefur verið mjög umdeild vegna þess að Makedónía er líka nafn á stærra landsvæði sem nær til lýðveldisins ásamt hluta Grikklands og Búlgaríu. Landið varð aðili að Sameinuðu þjóðunum árið 1993 undir heitinu „Fyrrum júgóslavneska lýðveldið Makedónía“. Makedónía er einnig nafn á héraði í Grikklandi nútímans.
Norður-Makedónía er landlukt land sem liggur að Grikklandi í suðri, Búlgaríu í austri, Kosóvó í norðvestri, Serbíu í norðri og Albaníu í vestri. Höfuðborg landsins er Skopje með um hálfa milljón íbúa. Aðrar helstu borgir eru Bitola, Kumanovo, Prilep, Tetovo, Ohrid, Veles, Štip, Kočani, Gostivar, Kavadarci og Strumica. Þar eru yfir 50 stöðuvötn og sextán fjöll sem ná yfir 2000 metra hæð. Lýðveldið Norður-Makedónía er aðili að Sameinuðu þjóðunum, Evrópuráðinu, og Atlantshafsbandalaginu, og hefur sótt um aðild að Evrópusambandinu.
Heiti
Nafn landsins er dregið af gríska heitinu Makedonia eftir Makedónum sem í fornöld stofnuðu Konungsríkið Makedóníu. Landið nær yfir um þriðjung þess svæðis sem var nefnt Makedónía til forna. Það eru einkum Grikkir sem mótmæla því að Makedónía kom fyrir í nafni ríkisins þar eð þeir telja heitið vera grískt. Einnig óttuðust þeir fyrst að hið nýja ríki kynni að gera tilkall til svæða sem nú eru innan landamæra Grikklands.
Vegna deilna um nafn Lýðveldisins Makedóníu komu Grikkir í lengi í veg fyrir að landið fengi að sækja um aðild að Atlantshafsbandalaginu og Evrópusambandinu. Árin 2018 og 2019 sömdu ríkisstjórnir Grikklands og Makedóníu því um að nafni lýðveldisins skyldi breytt í Lýðveldið Norður-Makedónía og að Grikkland myndi í staðinn leggja blessun sína við umsóknir nágrannaríkisins til þessara stofnana.
Stjórnsýslueiningar
Norður-Makedónía skiptist í 80 sveitarfélög. Tíu þeirra mynda höfuðborgarsvæði Norður-Makedóníu sem er sérstök stjórnsýslueining og höfuðborg landsins. Fyrir upplausn Júgóslavíu skiptist landið í 34 sveitarfélög en árið 1996 voru mynduð 123 sveitarfélög. Sum þeirra hafa síðan sameinast.
Landinu er líka skipt í átta tölfræðihéruð sem ekki eru stjórnsýslueiningar. Þau eru Austurhérað, Norðausturhérað, Pelagónía, Pólog, Skopje, Suðausturhérað, Suðvesturhérað og Vardar.
Veðurfar
Loftslag í Norður-Makedóníu er á mörkum Miðjarðarhafsloftslags og meginlandsloftslags. Sumrin eru heit og þurr en veturnir rakir og svalir. Þrjú helstu loftslagssvæði landsins eru temprað Miðjarðarhafsloftslag í árdölum Vardar og Strumica, fjallaloftslag sem einkennist af snjóþungum vetrum og stuttum svölum sumrum, og milt meginlandsloftslag sem einkennir stærstan hluta landsins. Heitustu staðir í landinu eru bæirnir Demir Kapija og Gevgelija í suðaustri þar sem hiti fer oft yfir 40°C á sumrin.
Bubbi og Dimma
Bubbi og Dimma er tónleikaplata með Bubba Morthens og hljómsveitinni Dimmu. Platan inniheldur upptökur frá tvennum tónleikum sem Bubbi hélt í mars 2015. Tónleikarnir skiluðu af sér tvennum plötum: Bubba og Dimmu eins vegar; og Minnismerki hinsvegar. Á plötunni flutti Bubbi og Dimma lög eftir hljómsveitir Bubba, Utangarðsmenn og Das Kapital, sem og lag af plötunni Mér líkar það.
Fimleikafélagið Ernir
Fimleikahópur Guðjóns Sigurjónssonar varð ekki að formlegu félagi fyrr en vorið 1952. Starfsemi þess lognaðist út af nokkrum árum síðar þegar Guðjón, fyrsti og eini formaður félagsins, hélt utan til náms. Meðan á starfstíma Fimleikafélagsins Arna stóð efndi félagið til keppni um titilinn Fimleikameistari Hafnarfjarðar.
Biblían 1981
Biblían 1981 var að hluta ný þýðing á ritum Biblíunnar yfir á íslensku.
Þetta var raunar bráðabirgðaútgáfa, enda var þar aðeins um að ræða nýja þýðingu á guðspjöllunum og Postulasögunni. Önnur rit Nýja testamentisins frá 1912 voru endurskoðuð og nokkrar umbætur gerðar á sömu þýðingu Gamla testamentisins.
Tamotsu Asakura
Tamotsu Asakura var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Al Roker
thumb|Roker, [[2012]] Albert Lincoln „Al“ Roker, Jr. (fæddur 1954) er bandarískur leikari og fréttamaður. Hann segir veðurfréttir hjá NBC og í nóvember 2014 setti hann nýtt heimsmet í veðurfréttamennsku þegar hann sagði veðurfréttir í 34 tíma án nokkurs hlés.
Hann er náfrændi Lenny Kravitz.
Vélanám
Vélanám (e. machine learning) er undirgrein gervigreindar og tölvunarfræði sem snýst um aðferðir sem gera tölvum kleift að læra að leysa verkefni út frá gögnum einum saman. Fræðilegur grunnur vélanáms liggur í stærðfræði, tölfræði og taugalíffræði.
Drakúla
thumb|right|Kápa fyrstu útgáfu bókarinnar frá 1897. Drakúla (enska: Dracula) er skáldsaga eftir írska rithöfundinn Bram Stoker sem kom út árið 1897. Aðalillmenni bókarinnar er vampíran, eða blóðsugan, Drakúla greifi sem er byggður á ýmsum þjóðsögum um vampírur. Nafn greifans er fengið frá Vlad Ţepeş sem var kallaður Drăculea („litli dreki“) og var fursti í Vallakíu á 15. öld, en ólíklegt er talið að Stoker hafi nokkuð þekkt til hans annað en nafnið.
Drakúla kom fyrst út á íslensku 1901 undir heitinu Makt myrkranna. Árið 2014 kom í ljós að þessi þýðing er talsvert breytt frá upprunalegu skáldsögunni. Þýðandi hennar var Valdimar Ásmundsson. Hann byggði þýðinguna á útgáfu sem birst hafði sem framhaldssaga í sænsku dagblaði undir heitinu Mörkets makter en stytti hana verulega, breytti frásagnarforminu og bætti við vísunum í Íslendingasögur. Makt myrkranna er aðeins þriðjungur af lengd upprunalegu skáldsögunnar. Halldór Laxness talar um þessa þýðingu í einni minningabók, og sumir segja að hún hafi haft mikil áhrif á skáldsögu hans Kristnihald undir Jökli.
Endursögn
Sagan, sem er skrifuð sem safn af dagbókarbrotum, minnisblöðum og fréttaúrklippum, hefst árið 1893. Hún segir frá ungum lögfræðingi, Jonathan Harker að nafni, sem þarf að ferðast frá London til Transylvaníu til þess að afhenda greifa að nafni Drakúla, afsal fyrir húseign í London.
Dancer in the Dark
Dancer in the Dark er kvikmynd í leikstjórn Lars von Trier þar sem Björk Guðmundsdóttir fer með aðalhlutverk.
Drakúla
Endursögn
Greifinn tekur á móti lögfræðingnum unga í kastala sínum en Jonathan er þegar sleginn yfir undarlegu útliti hans. Drakúla er hávaxinn, grannur og ákaflega fölur. Hann hefur blóðrauðar varir og rauð augu auk langra oddmjórra eyrna. Neglurnar eru langar og hvassar, úr lófum hans vex hár og undan efri vör hans glittir í hvítar vígtennur.
Svo fer að greifinn býður Jonathan að dveljast hjá sér í mánuð. Jonathan fer fljótlega að taka eftir undarlegum háttum greifans sem virðist aldrei vera á ferli nema á nóttinni, hræðast róðukross sem Jonathan hefur um hálsinn og aldrei sést hann nærast. Að lokum sannfærist Jonathan um að eitthvað sé bogið við greifann þegar hann verður vitni að því að Drakúla skríður niður vegg. En þá er allt orðið um seinan, Jonathan er orðinn fangi í kastalanum þar sem hann verður vitni að hræðilegum atburðum.
Greifinn, sem orðinn er hugfanginn af unnustu Jonathans, Minu Murray, ákveður að ferðast til London. Þar kemur hann sér fyrir í næsta nágrenni við stúlkuna. Mina fær heimsókn frá vinkonu sinni, Lucy Westenra, sem í kjölfarið verður fórnarlamb blóðþorsta greifans. Lucy fer að haga sér undarlega og er í kjölfarið komið fyrir á hæli þar sem hún er undir umsjá Dr. John Seward. Dr. Seward kann ekki skil á einkennum stúlkunnar og kallar sér til ráðgjafar Dr. Abraham Van Helsing sem ekki er aðeins læknir heldur einnig heimspekingur sem stundar rannsóknir á yfirskilvitlegum hlutum. Upp hefst barátta á milli Drakúla, sem nýtur aðstoðar vistmanns á hælinu og Van Helsing, sem grunar blóðsugu þó hann viti ekki hver hún er. Baráttan endar að lokum með dauða Lucy.
Á meðan hefur Jonathan tekist að sleppa úr kastalanum og dvelst á heilsuhæli eftir taugaáfall. Hann hefur talið sér trú um að atburðirnir í kastalanum séu hugarspuni hans en Jonathan og Mina eru núna gift. Van Helsing og Mina hittast og í gegnum bréfaskriftir á milli Minu og Lucy auk dagbóka Jonathans átta þau sig á að það er Drakúla greifi sem er valdur að dauða Lucy.
Drakúla ræðst á Minu og lætur hana drekka af blóði sínu og þar með ganga í lið með sér gegn vilja hennar. Van Helsing og félagar elta greifann uppi um alla London en hann kemst undan og heldur aftur heim til Transylvaniu.Helsing og félagar halda humátt á eftir honum og taka Minu með sér. Eftir mikið blóðbað tekst að lokum að ráða niðurlögum greifans og þar með frelsa Minu undan álögum hans.
Í kvikmyndum
Sagan af Drakúla greifa hefur verið kvikmynduð tugum sinnum í gegnum tíðina. Sú fyrsta var þögla myndin Nosferatu eftir F. W. Murnau frá 1922 en til að komast framhjá höfundarétti var nöfnum breytt frá bókinni. Ekkja Stokers, Florence Stoker, fór samt í mál við framleiðandann og vann.
Best þekkta opinbera kvikmyndaútgáfa sögunnar er líklega Dracula frá árinu 1931 en hún skaut Bela Lugosi uppá stjörnuhimininn sem síðan eyddi ævinni í að leika blóðsugur. Af nýrri kvikmyndum sem byggja á sögunni má nefna Bram Stoker's Dracula í leikstjórn Francis Ford Coppola frá árinu 1992. Hún skartar leikurum á borð við Gary Oldman, Winona Ryder, Anthony Hopkins og Keanu Reeves. Myndin hlaut þrjú Óskarsverðlaun auk þess sem hún var tilnefnd í einum flokki til viðbótar.
Bæjarstjóri Akraness
thumb|right|Skjaldarmerki Akraness Akranes fékk kaupstaðarréttindi 1942.
Bæjarstjórar Akraness í tímaröð:
Caracalla
Marcus Aurelius Severus Antoninus (4. apríl 188 – 8. apríl 217), þekktur sem Caracalla, var keisari Rómaveldis á árunum 198 – 217. Viðurnefnið Caracalla fékk hann vegna yfirhafnar, af keltneskum uppruna, sem callaðist caracallus og hann klæddist iðulega. Caracalla er minnst sem eins af grimmustu keisurunum í sögu Rómaveldis enda lét hann myrða mikinn fjölda fólks, þar á meðal bróður sinn og eiginkonu.
Uppvöxtur
Caracalla var sonur Septimiusar Severusar rómarkeisara og Juliu Domnu. Caracalla átti einn bróður, Publius Septimius Geta, sem var einu ári yngri en hann. Severus gerði Caracalla að undirkeisara (caesar) árið 196, þegar hann var átta ára. Aðeins tveimur árum síðar, 198, varð Caracalla að fullgildum með-keisara (augustus), tíu ára gamall. Titillinn var þó fyrst og fremst ætlaður til þess að staðfesta að Caracalla væri erfingi Severusar, frekar en að gefa honum mikil völd. Lengst af virðist Severus hafa ætlað Caracalla einum að taka við af sér en árið 209 varð Geta einnig með-keisari.
Sameiginleg stjórn með Geta
Þegar Septimius Severus lést í febrúar árið 211 tók Caracalla við völdunum ásamt bróður sínum. Samstarf bræðranna gekk þó ekki vel og þeir íhuguðu að skipta heimsveldinu í tvennt, þar sem Caracalla átti að stjórna vesturhlutanum og Geta austurhlutanum. Móðir þeirra virðist hafa sannfært þá um að hætta við þessa fyrirætlan. Bræðurnir einangruðu sig þá frá hvorum öðrum, höfðu hvor sína hirð og töluðust sjaldan við. Sameiginleg stjórn þeirra entist ekki út árið því í desember árið 211 plataði Caracalla Geta til þess að hitta sig án lífvarða sinna, en lét þá sína eigin lífverði myrða Geta. Í kjölfarið fóru fram fjölmargar aftökur á stuðningsmönnum Geta. Einnig lét Caracalla drepa eiginkonu sína, Fulviu Plautillu, sem hafði verið í útlegð síðan árið 205.
Stjórnsýsluaðgerðir
Caracalla lét byggja Baðhús Caracalla í Róm sem var með stærstu byggingum sem byggðar voru í borginni í fornöld. Aðalbygging baðhússins var kláruð á valdatíma Caracalla en viðbætur voru byggðar á valdatíma Elagabalusar og Alexanders Severusar. Baðhúsið, sem var opnað árið 216, var einskonar frístundamiðstöð þess tíma og innihélt bókasafn ásamt bað- og íþróttaaðstöðu.
thumb|right|250px|Fjölskylda Caracalla og Geta. Búið er að þurrka út andlit Geta, að fyrirskipan Caracalla.
Ferðalög og hernaður í austrinu
Caracalla hélt í herferð gegn Alamönnum við Rín, árið 213, sem endaði fljótlega með friðarsamningum. Eftir það hélt hann austur á bóginn og ferðaðist um grískumælandi svæði Rómaveldis. Hann ferðaðist um slóðir Alexanders mikla og heimsótti sögusvið Hómerskviðanna. Heimsókn hans til Alexandríu í Egyptalandi hófst með miklum hátíarhöldum, þar sem Caracalla heimsótti meðal annars gröf Alexanders mikla, en hún endaði hins vegar með blóðbaði. Caracalla virðist hafa fundist íbúar borgarinnar móðga sig með því að gera grín að morðinu á Geta. Caracalla lét hermenn sína ráðast gegn óvopnuðum íbúunum á götum borgarinnar þar sem mörg þúsund manns voru teknir af lífi, auk þess sem hann leyfði hermönnum sínum að ræna borgina.
Helsta ástæða þess að Caracalla ferðaðist austur var sú að hann ætlaði að ráðast inn í Parþíu. Borgarastyrjöld geisaði í Parþíu og því var góður tími fyrir Rómverja að ráðast gegn þeim. Rómverski herinn vann nokkra hernaðarsigra og komst langt inn á landsvæði óvinarins, en dró sig þá til baka. Caracalla hafði uppi áætlanir um að ráðast að nýju inn í Parþíu árið eftir. Af því varð hins vegar ekki því árið 217 var Caracalla myrtur af Juliusi Martialis, liðsforingja í lífvarðasveit keisarans. Yfirmaður lífarðasveitarinnar, Macrinus, var lýstur keisari að Caracalla föllnum.
Heimildir
Scarre, Chris, Chronicle of the Roman Emperors, the Reign–by–Reign Record of the Rulers of Imperial Rome (London: Thames & Hudson, 1995).
Maurice LaMarche
thumb|LaMarche, [[2011]] Maurice LaMarche (fæddur 1958) er bandarískur gamanleikari.
Kolmunni
Kolmunni (fræðiheiti: Micromesistius poutassou) er hvítur fiskur af þorskaætt. Hann finnst í Norður- og Norðaustur-Atlantshafi, allt frá Svalbarða að strönd Norður-Afríku. Hann verður um hálfur metri á lengd og getur náð tuttugu ára aldri. Kolmunni var lítið veiddur fyrir 1980 en er nú orðinn mikilvægur nytjafiskur.
Lýsing
Kolmunni er uppsjávarfiskur af þorskaætt. Hann er fremur smávaxinn, rennilegur, lang- og grannvaxinn. Gotraufin er mjög framarlega á stuttum bolnum, en stirtlan er löng og sterk. Hausinn er meðalstór, augu fremur stór og munnurinn í meðallagi. Fiskurinn er yfirmynntur og hefur engan hökuþráð. Bakuggar eru þrír og raufaruggar tveir. Kviðuggar kynjanna eru ólíkir þar sem uggar hængsins hafa mun lengri ytri geisla. Eru þeir fremur smáir og staðsettir nokkuð framan við eyruggana sem eru í meðallagi stórir. Sporðurinn er sýldur og hvasshyrndur, hreistrið er frekar stórt og þunnt. Kolmunninn er silfurgrár á baki, hliðum og á kvið. Mógrá rákin er hátt uppi á bolnum og aðeins sveigð niður aftan til á móts við aftasta bakugga. Munnur hans er svartur að innan og dregur hann nafn sitt af því.
Heimkynni
Sú tegund kolmunna sem fjallað er um hér finnst aðallega í Norðaustur-Atlantshafi frá Svalbarða suður til Marokkó og inn í Miðjarðarhaf. Hann finnst einnig við Grænland og undan ströndum Kanada og Bandaríkjanna. Önnur tegund kolmunna er þekkt (Micromesistius australis) en hún finnst í Suðvestur-Atlantshafi og Suðvestur-Kyrrahafi. Hér við land finnst kolmunni einkum við suðaustur-, suður- og suðvesturströndina.
Lífshættir
Hann er úthafs-, uppsjávar- og miðsjávarfiskur en ungur kolmunni getur verið botnlægur. Hann getur vart kallast torfufiskur en hefur tilhneigingu til að mynda þéttar ræmur. Kynþroska kolmunni er algengastur á 300-500 m dýpi en ókynþroska fiskur gengur grynnra. Hann finnst þó allt frá yfirborði niður á meira en 1000 m dýpi.
Fæða og óvinir
Fæða kolmunna er einkum ljósáta, krabbaflær og fiskseiði. Stærri kolmunnar éta einnig smáa smokkfiska, laxsíldir og annað sem hann hann ræður við. Ránfiskar sem éta kolmunna eru einkum ýmsir stærri fiskar, eins og þorskur, ufsi, lúða og lýsingur. Hvalir éta hann talsvert og finnst oft í honum hvalormur. Oft finnast gróhylki frumdýrs nokkurs í lifur fisksins, sem geta valdið honum miklum skaða.
Aldur og vöxtur
Vaxtarhraðinn er mikill, einkum fyrsta árið, og eins árs er hann orðinn 18-20 cm lengd og 50-70 g að þyngd. Um sjö ára aldur er fiskurinn orðinn um 32 cm langur og 200-250 g þungur, og dregur þá verulega úr vaxtarhraðanum. Hængurinn vex að jafnaði hægar og verður aldrei eins stór. Kolmunni er talinn ná um 20 ára aldri.
Nytsemi
Kolmunni er ein af 10 mest veiddu fisktegundum í heimi. Stofninn er mjög stór og er í Norðaustur-Atlantshafi aðallega veiddur í flotvörpu. Eftir tveggja áratuga hlé hófu Íslendingar á ný miklar veiðar á kolmunna árið 1998 og fór aflinn mest í um 500 þús. tonn, en þá var heildarafli úr stofninum hátt í 2 millj. tonna. Íslendingar, Norðmenn, Færeyingar og Evrópusambandið gerðu með sér samkomulag í desember 2005 um veiðar úr kolmunnastofninum. Á aðalfundi Norðaustur-Atlantshafsfiskveiðinefndar (NEAFC) í október 2007 var svo samþykkt, með hliðsjón af því samkomulagi, að veiðar úr þessum stofni yrðu ekki meiri en 1.250 þús. tonn árið 2008. Hlutur Íslendinga er tæp 203 þús. tonn. Meira en 95% aflans fer í bræðslu en stækkandi hluti er sjófrystur og seldur til manneldis. Helmingur aflans er seldur til Noregs sem fiskifóður.
Stórskotalið
Stórskotalið er deild innan landhers, sem beitir hlaupvíðum skotvopnum, fallbyssum, sprengivörpum og flugskeytum. Kom fyrst fram í Kína á öndverðri 12. öld. Loft- og strandvarnir eru einnig meðal verkefna stórskotaliðs. Stórskotalið Þjóðverja í seinni heimsstyrjöld beitti í fyrst skipti flugskeytum (V-1 og V-2) í hernaði. Í kalda stríðinu var bandarískt stórskotalið þjálfað til að skjóta kjarnorkuskeytum með fallbyssum. Algeng hlaupvídd nútíma stórskotaliðsbyssa er 120 mm og 155 mm.
Lou Gehrig-sjúkdómur
Lou Gehrig-sjúkdómur eða ALS (e. amylotrophic lateral sclerosis) er taugahrörnunarsjúkdómur og er algengasta form hreyfitaugahrörnunar (MND). Þeir sem þjást af ALS eru með skaddaða efri og neðri heilataugar. Sjúkdómurinn er kenndur við bandaríska hafnarboltaleikmanninn Lou Gehrig en hann lést af völdum sjúkdómsins árið 1941.
Algengast er að menn veikist af ALS eða öðrum gerðum af MND eftir fimmtugt. Sjúkdómurinn lýsir sér þannig að aðeins viljastýrðir vöðvar verða fyrir áhrifum. Fyrstu einkenni eru oftast slappleiki í vöðvum í fótum og höndum og krampar í fótum og höndum og tal verður erfiðara. Sjúkdómurinn er ólæknandi. Lyfið Rilutek hefur verið notað til að lengja líf sjúklinga. Stephen Hawking var greindur með ALS skömmu fyrir 21 árs aldur.
Minnismerki (breiðskífa)
Minnismerki er plata með Íslenska tónlistarmanninnum Bubba Morthens og hljómsveitinni Dimmu. Líkt og bróðurplata hennar, sem fékk nafnið Bubbi og Dimma og kom út 5. desember, inniheldur Minnismerki upptökur frá tónleikum sem Bubbi og Dimma héldu í Eldborgarsal Hörpu í mars 2015. Minnismerki kom út þann 18. október 2016 og innihélt lög af plötum hljómsveitar Bubba sem hann var í árin 1981-1984 og 2004, Egó
Coccinellinae
The Coccinellinae er undirætt af maríubjöllum.
BTS
thumb|BTS á rauða dreglinum á Golden Disc Awards þann 5. janúar 2019. BTS (kóreska: 방탄소년단; Bangtan Sonyeondan), er suður-kóresk hljómsveit stofnuð af Big Hit Entertainment árið 2010. Meðlimir hljómsveitarinnar eru RM, Jin, Suga, j-hope, Jimin, V og Jung Kook. BTS hófu feril sinn árið 2013 með stuttskífunni 2 Cool 4 Skool.
Vetnissamsætur
thumb|524px|Mynd af þeim vetnissamsætum sem koma fyrir í náttúrunni; til vinstri liggur [[einvetni, í miðjunni tvívetni og til hægri þrívetni. Allar hafa þær eina róteind og eina rafeind en fjöldi nifteinda er mismikill þar sem einvetni hefur enga nifteind, tvívetni eina og þrívetni tvær.]]
Táknið D er stundum notað yfir tvívetni sem kemur af nafninu deuterium og táknið T er stundum notað yfir þrívetni sem kemur af nafninu tritium, en alþjóðasamtök um hreina og hagnýta efnafræði (IUPAC) mæla ekki með þessum rithætti.
Vetni-1 (einvetni)
thumb|[[Einvetni eða ‚prótín‘ er langalgengasta samsæta vetnis, en það hefur aðeins eina róteind og eina rafeind. Einvetni er eina stöðuga samsætan sem hefur engar nifteindir (sjá 2He).]]
1H er 99.98% af öllu vetni og því langalgengasta vetnissamsæta. Þar sem kjarni þess inniheldur bara eina róteind í kjarnanum. Efnið er einnig nefnt prótín sem kemur af orðinu protium en það vísar til enska heitisins á róteind; proton.
Vetni-2 (tvívetni)
2H eða D frá orðinu deuterium (einnig þekkt sem þungt vetni eða þungavetni) inniheldur eina róteind og eina nifteind í kjarnanum. Um 0.0026 – 0.0184% af öllu vetni á Jörðinni samanstendur af tvívetni. Tvívetni er ekki geislavirkt.
Vatn sem hefur verið auðgað með sameindum sem innihalda tvívetni frekar en einvetni kallast þungt vatn.
Vetni-3 (þrívetni)
3H eða T frá orðinu tritium (einnig þekkt undir nafninu þrívetni eða ofurþungt vetni) hefur eina róteind og tvær nifteindir í kjarna sínum. Þrívetni er geislavirkt.
Vetni-4
4H er mjög óstöðug samsæta vetnis, en kjarni þess samanstendur af einni róteind og þremur nifteindum. Vetni-4 hefur verið myndað með því að skjóta tvívetniskjörnum í þrívetni.
Vetni-5
5H er mjög óstöðug samsæta vetnis, en kjarni þess samanstendur af einni róteind og fjórum nifteindum. Vetni-5 hefur verið myndað með því að skjóta þrívetniskjörnum í þrívetni.
Vetni-6
Kjarni 6H samanstendur af einni róteind og fimm nifteindum.
Vetni-7
Kjarni 7H samanstendur af einni róteind og sex nifteindum.
Fuglasmæra
Fuglasmæra (fræðiheiti: Oxalis ortgiesii ) er jurt af smæruættkvísl sem er ættuð frá Ekvador og Perú.
Til hennar teljast tvær undirtegundir
Afríska þjóðarráðið
Afríska þjóðarráðið er sósíaldemókratískur stjórnmálaflokkur sem hefur verið ráðandi flokkur í Suður-Afríku frá því meirihlutastjórn var mynduð þar fyrst 1994. Flokkurinn var stofnaður 8. janúar 1912 í Bloemfontein til að berjast fyrir auknum réttindum blökkufólks í landinu.