cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hamlet
Söguþráðurinn
Gertrude sendir eftir Hamlet í herbergi sitt og krefst útskýringa. Á leið sinni til Gertrude gengur Hamlet fram á Claudius í bæn, en hikar við að drepa hann, því sé maður myrtur í bæn eigi hann trygga inngöngu í himnaríki. Í svefnherberginu koma upp deilur á milli Hamlets og Gertrude. Polonius, sem liggur á hleri á bak við veggtjald, gefur frá sér hljóð og Hamlet í þeirri trú að það sé Claudius styngur af stjórnleysi í veggtjaldið og drepur Polonius. Vofan birtist og hvetur Hamlet til að fara vel með Gertrude en minnir hann jafnframt á að drepa Claudius. Ófær um að sjá vofuna sjálf tekur Gertrude þessu athæfi Hamlets sem sönnun fyrir geðveiki hans. Áður en skipið sem á að flytja Hamlet til Englands fer úr höfn felur Hamlet lík Poloniusar en segir þó Gertrude og konunginum að lokum hver staðsetning þess er. Heltekin af sorg vegna dauða Ploniusar reikar Ophelia um höllina og syngur ósæmilega söngva. Bróðir hennar, Leartes, snýr aftur frá Frakklandi niðurbrotinn af sorg vegna dauða föður hans og brjálæði systur hans. Hún sést í stutta stund á sviðinu vera að dreyfa jurutm og blómum. Claudius sannfærir Leartes um að hamlet beri einn ábyrgð á dauða föður hans og brjálæði systur hans. Fréttir berast um að Hamlet gangi ennþá laus, það var ráðist á skip Hamlets af sjóræningjum á leið hans til Englands, og sé snúinn aftur til Danmerkur. Claudius er ekki lengi að upphugsa mótleika. Hann leggur til að Leartes mæti Hamlet í einvigi með eiturborið sverð en gangi sú ráðagerð ekki eftir verði Hamlet boðið eitrað vín. Geartrude kemur óvænt in með þau tíðindi að Ophelia hafi drukknað.
Crocus graveolens
Crocus graveolens er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, ættaður frá suður Tyrklandi til norður Ísrael.
Hamlet
Söguþráðurinn
Í næsta atriði sjáum við tvo menn að taka gröf og ræða sín í milli augljóst sjálfsmorð Opheliu. Hamlet kemur inn á sviðið með Horatio og gantast í öðrum grafaranna, sem grefur upp hauskúpu af hirðfíflinu Yorick sem hafði verið hirðfíflið í höllinni þegar Hamlet var lítill. Líkför Opheliu nálgast, með Leartes í fararbroddi. Hamlet lýsir því yfir að hann hafi ætíð elskað Opheliu og leiðir það til rifrildis á milli hans og Leartes en þeir eru stoppaðir af.
Víkur þá sögunni aftur til Helsingjaeyri, Hamlet segir Horatio frá því hvernig hann slapp og hvernig Rosencrantz og Guildenstern stóðu frammi fyrir dauðanum. Hirðmaðurinn Orsic truflar samræðurnar til þess að tilkynna Hamlet að hann hafi verið boðaður til einvígis við Leartes. Samtímis og einvígið hefst nálgast hersveit Fortinbras óðfluga. Leartes styngur hamlet með eitruðu sverðsblaðinu en hefur sjálfur hlotið banvæn meiðsli. Geartrude drekkur eitraða drykkinn og deyr. Á loka andartökunum sættast Leartes við Hamlet og afhjúpar morðsamsæri Claudiusar gegn konunginum. Sjálfur við dauðans dyr megnar hamlet að drepa Claudius og útnefnir Fortinbras réttmætann erfingja sinn. Þegar Fortinbras kemur segir Horatio honum alla sólasöguna og lætur Fortinbras jarða Hamlet í fullum heiðri.
Heimildir
Marga af áður upptöldum þáttum má sjá í fjórtándu aldar verkinu "Vita Amlethi" (Sagan af Amleth) eftir Saxo Grammaticus, hluti af Gesta Danorum. Skrifað á latnesnku, endurspeglar það hina klassísku rómansku ímynd um dyggðir og hetjuskap, og víða fáanlegt á dögum Shakespeares. Mikilvægar hliðstæður þess ná m.a. yfir uppgert brjálæði prinsins, skyndilegt brúðkaup móður hans við valdaræningjann, morð prinsins á njósnaranum.
Jason Alexander
Jason Alexander (fæddur sem Jason Scott Greenspan þann 23. september 1959) er bandarískur leikari og er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem George Costanza í þáttunum Seinfeld.
Frederiksstaden
right|thumb|200px|Amalíuborg séð frá kirkjuturninum Frederiksstaden er hverfi í Kaupmannahöfn. Amalíuborg er í hverfinu. Byggingar í hverfinu eru margar í rókokó-byggingarstíl. Flestar eldri byggingar í hverfinu eru friðaðar.
Helgi Þór Ingason
Helgi Þór Ingason (f. 13. febrúar 1965) er íslenskur verkfræðingur og tónlistarmaður og starfar sem prófessor við Háskólann í Reykjavík. Ásamt fræðastörfum og kennslu hefur Helgi Þór meðal annars starfað tímabundið sem forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur og framkvæmdastjóri SORPU og stýrt fyrirtækjunum í gegnum umfangsmikil breytingaferli.
Æviágrip
Helgi Þór Ingason fæddist í Reykjavík og foreldrar hans eru Katrín Sigurðardóttir húsmæðrakennari og Ingi Viðar Árnason framhaldsskólakennari. Helgi Þór lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund 1985. Hann lauk CS prófi í véla- og iðnaðarverkfræði frá Verkfræðideild Háskóla Íslands 1989, MSc prófi í verkfræði frá sama skóla 1990 og doktorsprófi í vélaverkfræði - með sérhæfingu í framleiðsluferlum í stóriðju - frá Norska Tækniháskólanum í Þrándheimi í árslok 1994. Helgi Þór hefur alþjóðlega vottun sem verkefnastjóri (Certified Senior Project Manager) og hann lauk SCPM prófi í verkefnastjórnun frá Stanford University 2010. Helgi Þór lærði á píanó hjá Jóni Stefánssyni organista og kórstjóra og í Tónskóla Sigursveins og hann nam við Jassdeild Tónlistarskóla FÍH um nokkurra ára skeið.
Helgi Þór er forstöðumaður og leiðandi fyrirlesari í MPM námi við Háskólann í Reykjavík, sem er fjögurra missera meistaranám í verkefnastjórnun. Helstu áherslusvið hans eru verkefnastjórnun, gæðastjórnun, kvik kerfislíkön og nýting endurnýjanlegrar orku. Helgi Þór hefur kynnt rannsóknir sínar á ráðstefnum og í ritrýndum ráðstefnum. Hann er meðhöfundur nokkurra bóka um verkefnastjórnun, vöruþróun og gæðastjórnun. Útgefandi bóka Helga Þórs á Íslandi er Forlagið en erlendis er það Taylor & Francis sem gefur bækur hans út. Hann hlaut heiðurmerki Verkfræðingafélags Íslands árið 2016.
Helgi Þór hefur starfað sem framkvæmdastjóri SORPU, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur og dósent við Háskóla Íslands. Hann hefur veitt mörgum fyrirtækjum og stofnunum ráðgjöf undir nafni Nordica ráðgjafar ehf sem hann á og rekur ásamt Dr. Hauki Inga Jónassyni samstarfsmanni sínum. Undir merkjum Nordica hafa þeir félagar haldið úti námsprógramminu Verkefnastjórnun og leiðtogaþjálfun síðan árið 2003. Helgi Þór var forstöðumaður rannsókna og áður einn af sex stjórnarmönnum í rannsóknarráði (Research Management Board) IPMA - Alþjóðasamtaka verkefnastjórnunarfélaga. Í doktorsnámi sínu vann Helgi Þór að rannsóknum fyrir Íslenska járnblendifélagið á Grundartanga og varð síðar sérfræðingur á rannsókna- og þróunardeild félagsins og aðstoðarmaður framkvæmdastjóra félagsins og ritari stjórnar.
Í frítíma sínum spilar Helgi Þór á píanó og harmóniku og hann starfaði árum saman með Kór Langholtskirkju. Helgi Þór hefur leikið inn á 6 hljómplötur með þjóðlagasveitinni South River Band og eina hljómplötu með þjóðlagasveitinni Kólgu. Einnig hefur Helgi Þór gefið út hljómdiskinn Gamla hverfið með frumsaminni tónlist.
Heimasíða
Helgi Þór heldur úti heimasíðu og þar má m.a. finna bloggsíðu með pistlum sem hann hefur skrifað á undanförnum árum, sumir þeirra hafa birst í Viðskiptablaðinu.
Bækur
Ingason H.T.,Quality management - a project management perspective, Routledge/Taylor & Francis, UK 2020.
Ingason H.T. & Jonasson H.I., Project: Execution, Routledge/Taylor & Francis, UK 2019.
Jonasson H.I. & Ingason H.T. Project: Leadership, Routledge/Taylor & Francis, UK/New York 2018.
Ingason H.T. and Jonasson H.I., Project: Strategy, Routledge/Taylor & Francis, UK/New York 2018.
Gunnarsdottir A. H. and Ingason, H.Th. Afburðastjórnun (a textbook on excellence in management). Published by Forlagid in December 2017.
Haukur Ingi Jonasson & Helgi Thor Ingason. Project ethics. Gower. UK. January 2013. ( http://www.ashgate.com/isbn/9781409410966 )
Helgi Þór Ingason & Haukur Ingi Jónasson. Project management skills - Skipulagsfærni (in Icelandic). JPV publishing, January 2012.
Haukur Ingi Jónasson & Helgi Þór Ingason. Communication skills - Samskiptafærni (in Icelandic). JPV publishing, January  2012.
Helgi Þór Ingason & Haukur Ingi Jónasson. Strategic planning skills (in Icelandic). JPV publishing, August 2011.
Haukur Ingi Jónasson & Helgi Þór Ingason. Leadership skills (in Icelandic). JPV publishing, August 2011.
Nokkrar ritrýndar greinar
Helgi Thor Ingason, Thordur V. Fridgeirsson, Haukur Ingi Jonasson: Project Management in Iceland: Expected Future Trends for Project Management and the Project Management Profession. Icelandic Journal of Engineering (Verktækni), Vol. 1, 2020.
Thordur V. Fridgeirsson, Helgi Thor Ingason, Haukur Ingi Jonasson: Project Management in Iceland: Current and Future Importance of Project Management within the Icelandic Economy. Icelandic Journal of Engineering (Verktækni), Vol. 1, 2020.
Helgi Thor Ingason, Thordur V. Fridgeirsson, Haukur Ingi Jonasson: The Evolution of Project Management in Iceland: The Path to a Profession. Icelandic Journal of Engineering (Verktækni), Vol. 1, 2020.
Thordur Vikingur Fridgeirsson, Bara Hlin Kristjansdottir and Helgi Thor Ingason: An alternative risk assessment routine for decision making; Toward a VUCA meter to assess the volatility, uncertainty, complexity and ambiguity of complex projects. IPMA world congress, Mexico 2019. Published by Springer Nature Switzerland AG.
Helgi Thor Ingason, Thordur V. Fridgeirsson and Haukur Ingi Jonasson: Projectification in Iceland measured – a comparison of two methods. International Journal of Managing Projects in Business. ISSN: 1753-8378.
Yvonne-Gabriele, Schoper, Andreas Wald, Helgi Thor Ingason, Thordur Vikingur Fridgeirsson: Projectification in Western economies: A comparative study of Germany, Norway and Iceland. International Journal of Project Management. Vol. 36, No. 1 pp.(71-82), 2018.
Ingason, H. T., & Gudmundsson, G. R. (2018). Is the Flipped Classroom Method Useful for Teaching Project Management? Project Management Research and Practice, 5, ID-5375.
Olafsdottir AH, Stefansson G, Ingason H.Th. (2017). The value of group model building: a stakeholder perspective. International Journal of Productivity and Quality Management 20 (1), 99-115.
Ingason, H., & Jónsdóttir, E. (2017). The house of competence of the quality manager. Cogent Business & Management, 4(1), Cogent business & management, 01 January 2017, Vol.4(1).
Olafsdottir, A. H., Ingason, H. T., & Stefansson, G. (2016). Defining the variables for a dynamic model of quality management in the construction industry: results from stakeholder group model-building sessions. International Journal of Productivity and Quality Management, 19(2), 187-208.
Ingason, H. T. (2015). Best Project Management Practices in the Implementation of an ISO 9001 Quality Management System. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 194, 192-200.
Ingason, H. T. (2015). IPMA Code of Ethics and Professional Conduct. International Journal of Project Management, 33(7), 1635.
Ingason, H., & Sigfusson, T. (2014). Processing of Aluminum Dross: The Birth of a Closed Industrial Process. JOM, 66(11), 2235-2242.
Sverrisdottir H.S., Ingason, H. T., & Jonasson H.I. (2014). The Role of the Product Owner in Scrum-comparison between Theory and Practices. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 119, 257-267.
Ingason, H., & Sigfusson, T. (2010). Maximizing industrial infrastructure efficiency in Iceland. JOM, 62(8), 43-49.
Ingason, H., & Jónasson, H. (2009). Contemporary knowledge and skill requirements in project management. Project Management Journal, 40(2), 59-69.
Nasreddin
thumb|Nasreddin eða Nasrudin Nasreddin er þjóðsagnakennd persóna, sufi-prestur eða kennari sem var uppi á 13. öld (miðaldir) í Akşehir og síðar Konya undir Seljúkaveldinu. Margar þjóðir Miðausturlanda hafa eignað sér Nasreddin (til dæmis Afganir og Íranir. Nafn hans er stafsett á ólíkan hátt og hann ber ýmsa titla, svo sem „Hodja“, „Mullah“ eða „Effendi“ en þeir samsvara titlinum „séra“ á íslensku. Nasreddin var alþýðlegur heimspekingur og vitringur og hans er minnst fyrir kímnisögur hans og hnyttin tilsvör.
Margt af því sem Nasreddin gerði er hægt að segja að hafi verið órökrétt en býr samt yfir innri rökum. Skynsemi og samt óskynsamlegt, skrýtinn samt eðlilegur, heimskulegur samt gáfaður, einfaldur og samt margslunginn. Kennsluaðferðir hans eru áhrifamiklar í einfaldleika sínum.
Uppruni Nasreddins og arfleifð
Nasreddin fæddist um það bil 1209 í þorpinu Horta í Anatólíu á 13. öldinni e.Kr. og ólst þar upp. Hann starfaði í Akşehir og seinna í Konya þar sem hann til bjó til dauðadags (1275/6 eða 1285/6 e. Kr.).
Sögur Nasreddins lifðu áfram næstu kynslóðir og dreifðust til fleiri landsvæða og landa. Minnin í sögunum urðu hluti menningararfs margra þjóða, allt frá Svartahafi til Kína og Albaníu til Afríku. Þótt flestar gerist í þorpsamfélagi fjalla þær um sígild stef þess að vera manneskja, dálítið eins og dæmisögur Esóps. Þær tala af alþýðlegum vísdómi sem sigrast á öllum raunum og leysir hverja gátu. Elsta handrit sagna Nasreddíns fannst á árinu 1571.
Sögur Nasreddins eru sagðar víðsvegar um heim enn þann dag í dag. Þær eru víða stór hluti menningarinnar og vísað er til þeirra í ræðu og riti beint og óbeint í daglegum samskiptum fólks. Sögurnar skipta þúsundum og því er hægt að finna sögu sem hæfir nánast hvaða aðstæðum sem mannskepnan lendir í. Nasreddin er oft duttlungafull persóna í lengri eða styttri glefsum eða sögubútum.
Alþjóðleg hátíð, „International Nasrudin Hodja Festival“ er haldin honum til heiðurs í Akşehir 5. – 10 júlí ár hvert.
Íslensk skólabörn hafa kost á að lesa nokkrar af sögum Nasreddins á miðstigi, en í Blákápu er að finna úrval þeirra.
Sögur Nasreddins
thumb|left|300px|Nasreddin á asnanum Sögur Nasreddins eru sagðar um öll miðausturlönd en eru orðnar hluti menningar alls heimsins. Þær eru oft sagðar sem brandarar eða gamansamar hugrenningar, við varðelda, á heimilum og í útvarpi víðsvegar um Asíu. Hins vegar hafa þær dýpt, sem kemur oft ekki í ljós fyrr en á síðar stigum. Gamanmálið hefur siðferðisboðskap og eitthvað meira, eitthvað sem hjálpar dýpra þenkjandi hugsuði örlítið lengra áfram á leiðinni að verða dulspekingur.
Prédikunin
Næsta föstudag spurði Nasreddin aftur sömu spurningar úr pontu: „Vitið þið hvað ég ætla að prédika í dag?“ Söfnuðurinn, minnugur þess hvernig Nasreddin hafði brugðist við síðast, svaraði einum hálsi „Já“. „Þá þarf ég ekki að prédika til ykkar í dag“, sagði Nasreddin og sté niður úr stólnum.
Vika leið og úr stólnum í bænahúsinu spurði Nasreddin söfnuðinn þriðja sinn og sagði: „Vitið þið hvað ég ætla að prédika í dag?“ Söfnuðurinn hafði rætt saman um það hvernig menn ættu að bregðast við og nú svaraði helmingur viðstaddra: „Já“ og helmingur viðstaddra: „Nei“.
Afstaða hlutanna
Nasreddin sat hugsi við árbakka. Maður kom að ánni og kallaði yfir til hans: „Hvernig kemst ég yfir um?“ „Já, en þú ert nú þegar handan við“, kallaði Nasreddin á móti.
Leitin að týndu peningunum
Dag einn kom nágranni að Nasreddin þar sem hann gekk um götur þorpsins, greinilega leitandi að einhverju. „Hvað ertu að gera?“, spurði hann. „Ég er að leita að peningunum mínum“, svaraði Nasreddin. „Viltu að ég hjálpi þér að finna þá?“, spurði nágranninn. „Já takk“, svaraði Nasreddin að bragði og saman leituðu þeir og leituðu.
Brátt komu að tveir menn og brátt fjórir til viðbótar og áður en varði var allt þorpið farið að leita að peningum Nasreddins. Allt kom fyrir ekki og peningarnir fundust ekki. Kvölda tók og birtu for að þverra. Nágranni Nasreddins, sem fyrstur hafði komið að leitinni með honum spurði: „Nú erum við búnir að leita um allt þorpið og finnum ekki peningana sem þú týndir. Ertu viss um að þú hafir týnt þá hér?“
Nasreddin neitaði. Þá spurði nágranninn aftur og nú gætti ofurlítillar óþolinmæði í röddinni: „Af hverju erum við þá að leita hér í þorpinu, fyrst þú týndir þeim ekki hér?“
„Það er af því að hér er svo gott að leita“, svaraði Nasreddin að bragði.
Almenn einkenni hugrenninganna
Sögurnar sem eignaðar eru Nasreddin gefa mynd af kaldhæðinni persónu sem átti ekki í vanræðum með að koma fyrir sér orði, jafnvel þótt viðmælandinn var hinn versti harðstjóri síns tíma. Enda er veitti hann íbúum miðausturlanda útrás fyrir háð og gagnrýni, hvort heldur sem hún beinist gegn veraldlegu eða andlegu yfirvaldi þess tíma.
Sögurnar endurtaka ákveðin stef og hafa viðmót sem læðir inn og styrkir ákveðnum hugmyndum í huga manns sem einbeitir sér að yfirborðinu. Þversögnin, hið óvænta og valkostir við hið venjubundna er síðan lætt í huga þess sem les eða heyrir. Margar bækur hafa verið teknar saman með sögum um Nasreddin. Flestir heyra þó sögurnar eða mæta þeim í daglegu lífi sínu, sem hluti af samskiptum þar sem annar aðilinn gerir mistök, sem Nasreddin gerði að skotpæni sínu.
Sumar sögur Nasreddins eru notaðar sem kennisögur af súfískum kennurum. Þannig má búast við mörgum lögum af merkingum í sögunum.
Nafnið
Nasrudin er ritað á marga vegu svo sem: persneska ملا نصرالدین, aseríska „Molla Nəsrəddin“, tyrkneska „Nasrettin Hoca“, kúrdíska „Mella Nasredîn“, arabíska: جحا (juḥā), نصرالدين (naṣr ad-dīn) merkir Sigur trúarinnar, þýð.: Malai Mash-hoor, albanska „Nastradin Hoxha“ eða einfaldlega „Nastradini“, bosníska „Nasruddin Hodža“, kínverska "阿凡提", úsbekíska „Nasriddin Afandi“ og „Afandi“, Қожанасыр „Khozhanasir“, uyghuríska „Näsirdin Äfänti“, gríska Ναστραντίν Χότζας eða Νασρεντίν Χότζας.
Ýmsar myndir eru til á nafni Nasreddins svo sem Nasrudeen, Nasrudin, Nasr ud-Din, Nasredin, Naseeruddin, Nasruddin, Nasr Eddin, Nastradhin, Nasreddine, Nastratin, Nusrettin, Nasrettin, Nostradin og Nastradin.
Sums staðar er titillinn Hoja: „Hoxha“, „Khwaje“, „Hodja“, „Hojja“, „Hodscha“, „Hodža“, „Hoca“, „Hogea“, „Hodza“.
Á arabísku er hann þekktur sem „Juha“, „Djoha“, „Djuha“, „Dschuha“, „Giufà“, „Chotzas“, „Goha“ (جحا (juḥā)), „Mullah“, „Mulla“, „Molla“, „Maulana“, „Efendi“, „Afandi“, „Ependi“ (أفندي (afandī), „Hajji“. Titillinn kemur sums staðar í stað nafns hans.
Í menningu swahili eru margar sögur af Nasreddin sagðar en þar heitir hann „Abunuwasi“.
Nasreddin er þekktur í Kína undir nöfnunum 阿凡提 (Āfántí) og 阿方提 (Āfāngtí). Þar í landi var framleidd þrettán þátta teiknimyndaröð undir nafninu ‚The Story of Afanti‘/阿凡提 (电影) 1979 sem varð ein af áhrifamestu teiknimyndum í sögu kínverskrar kvikmyndaframleiðslu.
Í Mið-Asíu er hann þekktur sem „Afandi“.
Svaneðlur
thumb|Svaneðla thumb|Svaneðlusteingervingur á safni í Stuttgart thumb|Teikning af svaneðlu upp á landi eftir Heinrich Harder sem lýsir hvernig menn fyrr á tímum ímynduðu sér svaneðlur. Ekki er talið að svaneðlur hafi getað hreyft sig á landi. Svaneðlur (fræðiheiti Plesiosauria) voru stór, höfuðsmátt sjávarskriðdýr með fjögur bægsli. Steingervingasafnarinn Mary Anning (1799–1847) fann fyrsta steingerving svaneðlu. Árið 1982 fannst mjög stór svaneðla í fylkinu Nuevo León í Mexíkó, um 15 m að lengd. Árið 2004 fann sjómaður í Somerset í Bretlandi unga svaneðlu.
Sú kenning hefur verið sett fram að minni svaneðlur hafi skriðið upp á ströndina til að verpa eggjum en nú er talið að svaneðlur hafi átt lifandi unga. Steingervingar svaneðla benda til þess að þær hafi gengið með og fætt einn unga og hafa sennilega annast afkvæmin eins og nútíma hvalir.
Hin fjögur bægsli eða sundhreifar eru ólíkir nútímadýrum (sæskjaldbökur nútímans synda eingöngu með framhreifum) og eru getgátur um hvernig sundtækni svaneðla var háttað.
Burðarlaupur
thumb|Tveir menn í fjallgöngu í Færeyjum árið 1898. Farangur þeirra er borinn í laup sem liggur hjá þeim. Burðarlaupur eða meis er rimlakassi til að flytja í hey eða annan varning. Laupar voru fyrr á öldum mikilvægt tæki til flutninga í Færeyjum vegna landshátta þar. Menn báru laupa á baki sem var bundinn með hrosshársreipum og bandi yfir höfuð svo hendur væru frjálsar á meðan gengið var. Þannig var  hægt að flytja hey frá litlum heyskikum í bröttum hlíðum og  fisk, egg, ull og ýmsan varning annan. Laupur var líka mælieining og voru í notkun ýmsar stærðir af laupum og ýmsar gerðir. Afar algengt var að flytja mó til eldiviðar í laupum. Færeyska orðið fyrir laup er leypur. Orðatiltækið „Að leggja upp laupana“ vísar til slíkra rimlakassa.
Patryk Wilk
Patryk Wilk (fæddur 1995) er þverfaglegur listamaður frá Póllandi sem býr í Reykjavík. Hann skapar verk í mörgum víddum sem varpa ljósi á neytendasamfélagið, hlutverk listamannsins, og kvíða og ótta í menningu okkar. Í sínum verkum sameinar hann félagslega, fræðilega og listfræðilega gagnrýni, án fordóma, með tilvistarlegri vídd.
Ævisaga
Wilk hefur stundað nám í Póllandi, á Íslandi og í Svíþjóð. Hann hlaut BA gráðu frá Myndlistadeildinni í Szczecin/Póllandi. Hann útskrifaðist með MA gráðu í myndlist frá Listaháskóla Íslands í Reykjavík, og hefur fengið sex mánaða styrk til að stunda nám við Konunglega listastofnunina í Stokkhólmi. Hann er einnig útskrifaður frá Muthesius Kunsthochschule í Kiel/Þýskalandi.
John McDowell
John Henry McDowell (fæddur 1942 í Suður-Afríku) er heimspekingur, fyrrum félagi á University College, Oxford og er nú prófessor í heimspeki við University of Pittsburgh.
McDowell er einkum þekktur fyrir skrif sín um hugspeki og málspeki. Á 8. áratug 20. aldar fékkst hann mikið við merkingarfræði fyrir náttúruleg tungumál en Donald Davidson lagt grunninn að þeirri orðræðu. McDowell hefur einnig verið undir miklum áhrifum m.a. frá Ludwig Wittgenstein, P.F. Strawson, David Wiggins, Gareth Evans og ekki síst Wilfrid Sellars.
Undanfarið hefur McDowell fengist meira við spurningar um innhyggju og úthyggju í hugspeki. Hann hefur haldið því fram að virðing fyrir vísindalegri náttúruhyggju þurfi ekki að koma í veg fyrir að við getum litið á orðaforða okkar yfir sálarlíf mannsins sem raunverulegan – þ.e. að hann lýsi í raun og veru einhvers í heiminum og vísi til þess.
McDowell hefur einnig skrifað um Wittgenstein, Kant, fornaldarheimspeki og siðfræði.
Dallas (sjónvarpsþáttur)
Dallas var bandarísk sjónvarpsþáttaröð sem var sýnd á CBS-sjónvarpsstöðinni frá 1978 til 1991. Þættirnir fjölluðu um auðuga fjölskyldu í Texas, Ewing-fjölskylduna, sem bjó á búgarðinum Southfork. Upphaflega snerust þættirnir aðallega um hjónaband Bobby Ewing (Patrick Duffy) og Pamelu Barnes (Victoria Principal) en fjölskyldur þeirra voru svarnir andstæðingar í átökum yfir olíuauð. Brátt varð þó hinn illi auðjöfur J. R. Ewing (Larry Hagman) að aðalpersónu þáttanna ásamt konu sinni, Sue Ellen (Linda Gray). Þegar þáttaröðinni lauk í maí 1991 var J. R. eina persónan sem komið hafði fram í öllum þáttunum.
Þættirnir voru um 50 mínútna langir og voru sýndir á besta tíma. Þeir byggðust á nokkrum samtvinnuðum fléttum (sagnasveig) sem hver tók nokkra þætti. Næstum öllum þáttunum lauk á spennuatriði („cliffhanger“). Alls urðu þættirnir 357 og þáttaraðirnar 14. Dallas er því ein af lengstu sjónvarpsþáttaröðum bandarískrar sjónvarpssögu, á eftir Bonanza (430 þættir), Law & Order (456 þættir) og Gunsmoke (635 þættir). Þættirnir fengu Emmyverðlaun fjórum sinnum.
Dallas varð fyrirmynd margra annarra þáttaraða með söguþráð sem snerist um auðmannsfjölskyldur og ættarerjur eins og Dynasty (ABC 1981-1989), Falcon Crest (CBS 1981-1990) og Santa Barbara (NBC 1984-1993).
Þættirnir voru sýndir víða um heim. Á Íslandi voru þeir fyrst sýndir í Kanasjónvarpinu frá 1979. Ríkisútvarpið hóf útsendingar á þeim 6. maí 1981. Þættirnir voru sýndir í Rúmeníu á tímum kommúnistastjórnar Nicolae Ceaușescu þar sem hann taldi boðskap þeirra vera andkapítalískan.
Plíósen
Jarðlög frá plíósen finnast allvíða á Íslandi. Tjörneslögin eru þekktust þeirra. Dæmi um fjöll frá plíósen eru Akrafjall og Skarðsheiði. Loftslag fór kólnandi á síðari hluta plíósen enda var þá ísöldin (pleistósen) á næsta leiti.
Magnus Carlsen
Sven Magnus Øen Carlsen (fæddur í Tønsberg, 30. nóvember 1990) er norskur skákmaður og núverandi heimsmeistari. Carlsen vann sinn fyrsta stórmeistaratitil 13 ára gamall. Hann byrjaði að tefla 5 ára gamall. Hann varð heimsmeistari árið 2013 þegar hann vann Viswanathan Anand.
IPod touch
thumb|200px|Fyrsta kynslóð iPod touch í tengikví iPod touch (stundum kallaður iTouch) er tónlistarspilari, lófatölva, leikjatölva og nettæki sem hannaður var af Apple. iPod touch er eina iPodtækið sem er með fjölsnertiskjá eins og þeim sem er í iPhone. Það er líka fyrsti iPod með Wi-Fi og innbyggðum aðgangi að netverslununum iTunes Store og App Store. Þetta gerir notendum kleift að niðurhala tónlist og forrit beint í tækið án þess að tengja það við tölvu. Frá og með mars 2011 hefur Apple selt yfir 60 milljónir tæki.
iPod touch keyrir iOS stýrikerfið sem tækin iPhone og iPad keyra líka. Með iPod touch er hægt að lesa rafbækur frá iBookstore og halda FaceTime-vídeósamtöl.
580–571 f.Kr.
580–571 f.Kr. var 3. áratugur 6. aldar f.Kr.
Mosafræði
Mosafræði er undirgrein grasafræðinnar sem fæst við rannsóknir á mosum, sem er skipt í soppmosa (Marchantiophyta), hornmosa (Anthocerotophyta) og baukmosa (Bryophyta).
Hippi
thumb|200px|Hippi frá Rússlandi Hippar voru upphaflega æskuhreyfing sem hóf göngu sína í Bandaríkjunum í byrjun sjöunda áratugarins og dreifðist síðan um allan heim. Orðið „hippi“ er dregið af orðinu hipster sem þýðir „sá sem fer eftir tískunni“ sem var yfir leitt notað yfir bítnikkara, listamenn sem fluttu sig í Haight-Ashbury hverfið í San Francisco. Þetta fólk tók upp gagnrýnin viðhorf bítnikkaranna til samfélagsins, myndaði sér sín eigin samfélög, hlustaði á psychedelic eða „skynörvandi“ rokk, tileinkaði sér kynlífsbyltinguna, og notaði eiturlyf eins og til dæmis kannabis efni, DMT og LSD til að kanna óþekkt mörk undirmeðvitundarinnar og vegna þess að það var tákn um frjálsan lífstíl.
The Human Be-In tónleikarnir í janúar 1967, sem fram fóru í The Golden Gate-almenningsgarðinum í San Francisco, lögðu grunninn að vinsældum hippamenningarinnar sem leiddi af sér hið goðsagnakennda Summer of Love eða „sumar ástarinnar“ á vesturströnd Bandaríkjanna og Woodstock-hátíðina á austurströndinni árið 1969.
Hippatískan og viðhorf hippanna höfðu mikil áhrif á menninguna, urðu áhrifavaldur í vinsælli tónlist, sjónvarpsefni, kvikmyndum, bókmenntum og hvers konar listum. Frá sjöunda áratugnum hafa mörg sjónarmið hippanna aðlagað sig að samfélaginu. Trúar- og menningaleg fjölbreytni, sem hipparnir aðhylltust, hafa hlotið heimslæga viðurkenningu, og austræn heimspeki og andleg hugtök hafa náð þó nokkurri hylli. Arf hippanna má sjá í nútíma samfélagi í ýmsu - s.s. í hollum mat, tónlistarhátíðum, kynlífsathöfnum og jafnvel internet byltingunni.
Helmut Newton
Helmut Newton (fæddur Helmut Neustädter) (f. 31. október 1920 – d. 23. janúar 2004) var þýsk-ástralskur ljósmyndari. Jesse McKinley sagði að “hann væri hugmyndaríkur og margir sem reyndu að líkja eftir honum, hann var tískuljósmyndari þar sem að stíll hans voru ögrandi svarthvítar myndir fullar af erótískri spennu sem voru máttarstólpur Vogue og fleiri útgefanda”.
Yngri ár
Newton var fæddur í Berlín sonur Köru ,,Claire” (née Marquis) og Max Neustädter sem var hnappa-verksmiðjueigandi. Fjölskilda hans voru gyðingar. Newton gekk í skólann Heinrich-von-Treitschke-Realgymnasium og einnig The American School í Berlín. Hann hafði áhuga á ljósmyndun frá 12 ára aldri þegar hann keypti sína fyrstu myndavél, hann vann fyrir þýska ljósmyndarann Yca (Elise Neulander Simon) frá árinu 1936. Með sí aukandi kúganir og takmarkanir sem voru settar á gyðinga með Nuremberg lögunum þýddi það að faðir hans missti verksmiðjuna (stjórnina) þar sem hann framleiddi hnappa og sylgjur, hann var um tíma sendur í fangabúðir í Kristallnacht, 9. nóvember 1938, sem að lokum leiddi til þess að fjölskyldan neyddist til að yfirgefa þýskaland. Foreldrar Newtons flúðu til Suður-Ameríku. Hann fékk gefið út vegabréf rétt eftir að hann varð 18 ára, og fór þá frá Þýskalandi þann 5. desember 1938. Í Trieste fór hann um borð í Conte Rosso (ásamt um það bil 200 öðrum sem voru að flýja nasistana), og var ferðinni heitið til Kína. Eftir að hann kom til Singapúr komst hann að því að hann gæti verið þar um tíma og um stund sem ljósmyndari fyrir The Straits Times og síðar sem portreit ljósmyndari.
Árin í Ástralíu
Meðan Newton var í Ástralíu höfðu bresk yfirvöld upp á honum og tóku hann, og sendu hann til Ástralíu um borð í Queen Mary, og kom hann til Sydney 27.september 1940. Þeir sem teknir voru voru síðan færðir í Tatura herstöðina í Victoria með lest í leiðsögn vopnaðra varða. Hann var látin laus 1942, og um tíma vann hann við að týna ávexti í Norður-Victoria. Í apríl 1942 gekk hann í ástralska herinn og varð vörubílstjóri. Eftir stríðið árið 1945, varð hann breskur ríkisborgari og breytti nafni sínu í Newton árið 1946. Árið 1948 giftist hann leikkonunni June Browne, sem að kom framm undir sviðsnafninu June Brunell. Hún seinna varð árangursríkur ljósmyndari undir kaldhæðnislega dulnefninu Alice Springs (eftir Mið-Ástralska bænum Alice Springs).
Árið 1946 setti Newton upp stúdíó í tískuhverfinu Flanders Lane í Melbourne og vann þar við tísku og leikhúsljósmyndun í velgengnisárunum eftir stríð. Hans fyrsta deilda sýning var í mai 1953 með Wolfgang Sievers, sem einnig var þýskur flóttamaður eins og Newton sem einnig hafði þjónað herskildu í sömu deild. Sýningin ,,New Visions in Photography” (Ný sjón á ljósmyndun) var sýnd á Federal hótelinu í Collins Street og var sennilega það fyrsta sem sást af ,,New Objectivity” ljósmyndun í Ástralíu. Newton fór í samstarf með Henry Talbot, sem einnig var þýskur gyðingur sem einnig hafði verið sendur í Tatura, og hans samstarf við stúdíóið hélt áfram jafnvel eftir 1957 þegar hann fór frá Ástralíu til London. Stúdíóið fékk nýtt nafn ,, Helmut Newton og Henry Talbot”.
London 1950
Ört vaxandi orðspor Newtons sem tískuljósmyndari var heldur betur verðlaunað þegar hann tryggði sér umboð til að varpa ljósi á ástralska tísku í sértakri viðbót við Vogue tímaritið sem var birt í janúar 1956. hann vann síðan 12 mánaða samning við breska Vouge og fór til London í febrúar 1957, og skildi Talbot eftir til að sjá um reksturinn. Newton fór frá tímaritinu áður en samningurinn hans rann úr og fór þá til París, þar sem hann vann fyrir frönsk og þýsk tímarit. Hann snéri aftur til Melbourne í mars 1959 þar sem hann fékk samning hjá Ástralska Vouge.
París 1960
Newton settist að og kom sér fyrir í París 1961 og hélt áfram að vinna sem tískuljósmyndari. Myndir eftir hann birtust í ýmsum tímaritum svo sem eins og, einna stærst, franska Vogue og Harper's Bazaar. Hann setti sér sérstakan stíl sem var einstaklega erótískur, stílfærðar tökur og oft með sadó-masókistu og þráhyggjulegu andrúmslofti. Hjartaáfall sem hægði á Newton árið 1970, en hélt alltaf ótrauður áfram og jók vinnumagnið smá saman, það sem síðan var eftirteknarmest var myndasería hans árið 1980 Big Nudes, sem setti hornsteininn fyrir erotic-urban stílinn, sem var síðan undirstrikað með einstaklega góðum teknískum hæfileikum. Newton vann einnig að portreit myndum og einnig stórfenglegri rannsóknum (more fantastical studies).
Newton tók líka þó nokkuð af myndum fyrir Playboy, þar á meðal myndir af Nastassja Kinski og Kristine DeBell. Upprunaleg prent af myndum hans síðan í ágúst 1976 myndir af DeBell, 200 motels, or How I Spent My Summer Vacation voru seldar á uppboði úr skjalasafni Playboy til Bonhams árið 2002 fyrir 21,075 dollara, og til Christies í desember 2003 fyrir 26,290 dollara.
“Þrír strákar frá Pasadena” (Three boys from Pasadena)
Í júní 2009, setti June Browne Newton saman minningar sýningu tileinkaða Helmut í kringum þrjá ljósmyndara sem höfðu lært lengi undir stjórn Helmut en það voru þeir: Mark Arbeit, Just Loomis og George Holz. Allir höfðu þeir verið ljósmyndanemar hjá The art Center Collage of design skólanum í Pasadena í Kaliforníu árið 1979 þegar þeir urðu aðstoðarmenn Newtons til langstíma, og allir þrír fóru síðan seinna af stað með sinn eigin ljósmyndaferil. Sýningin var frumsýnd í Helmut Newtons Foundation í Berlín og saman stóð af þeirra myndum, ,,contact sheets” og bréfum frá þeirra tíma með Helmut.
Andlát
Á hans eldri árum átti Newton bæði heima í Monte Carlo og Los Angeles í Kaliforníu. Hann lenti í slysi 23. janúar 2004, þegar bíll hans varð stjórnlaus og fór utan í vegg í heimreið hjá Chateau Marmont sem hafði í nokkur ár verið hans aðsetur í suðurhluta kaliforníu. Hann lét lífið á Cedars-Sinai Medical Center. Aska hans er grafin við hliðin á Marlene Dietrich hjá Städtischer Friedhof III í Berlín.
Sprengjuárásin á Bostonmaraþonið
thumb|right|Mynd tekin nokkrum augnablikum eftir fyrstu sprenginguna. Í hinu árlega Bostonmaraþoni þann 15. apríl 2013, sprungu tvær heimatilbúnar þrýstipottasprengjur með 14 sekúndna og 190 metra millibili klukkan 14:49, nálægt marklínu hlaupsins, með þeim afleiðingum að 3 létust og nokkur hundruð særðust, þar af 16 sem misstu útlimi.
Þremur dögum síðar sendi Bandaríska alríkislögreglan (FBI) út myndir af tveimur grunuðum mönnum sem seinna kom í ljós að voru téténskir bræður frá Kirgistan, Dzhokhar Tsarnaev og Tamerlan Tsarnaev. Þeir drápu lögreglumann í MIT, rændu manni og bílnum hans og háðu skotbardaga við lögregluna í bænum Watertown, þar sem tveir lögreglumenn særðust alvarlega, þar af einn sem lést ári síðar. Tamerlan var skotinn nokkrum sinnum og bróðir hans Dzhokhar ók yfir hann þegar hann flúði á bílnum sem þeir höfðu stolið. Tamerlan lést skömmu síðar.
Þann 19. apríl hófst víðtæk leit að Dzhokhar þar sem þúsundir lögreglumanna leituðu á 20 húsa svæði í Watertown. Íbúar í Watertown og nærliggjandi bæjum voru beðnir um að halda sig innandyra, samgöngur lágu niðri og flest fyrirtæki og opinberir staðir voru lokuð. Um kl. 18:00 fann íbúi í Watertown Dzhokhar sem faldi sig í báti í bakgarði hans. Hann var skotinn og særður af lögreglu áður en hann var handtekinn.
Við yfirheyrslur sagði Dzhokhar að þeir bróðir hans hefðu framið ódæðið þar sem þeir aðhylltust skoðanir öfgasinnaðra íslamista og til að hefna fyrir stríðin í Írak og Afganistan, að þeir hefðu gerst róttækir á eigin vegum og tengdust engum öðrum hryðjuverkahópum, og að hann hefði fylgt fordæmi bróður síns. Hann sagði að þeir hafi lært að smíða sprengju af vefriti Arabíska Al-Qaeda. Hann sagði einnig að þeir hefðu ætlað að ferðast til New York-borgar til að sprengja á Times Square. Þann 8. apríl 2015 var hann sakfelldur í 30 ákæruliðum, þar á meðal fyrir notkun gereyðingarvopns og eignaspjöll sem leiddu til dauða. Tveimur mánuðum síðar var hann dæmdur til dauða.
Julie Payette
Julie Payette (f. 20. október 1963) er kanadískur verkfræðingur og geimfari sem var landstjóri Kanada frá 2017 til 2021. Hún hefur farið í tvær ferðir til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar, árin 1999 og 2009. Árið 2017 skipaði Elísabet 2. drottning Payette í embætti landstjóra Kanada samkvæmt meðmælum Justins Trudeau forsætisráðherra landsins. Payette sagði af sér í janúar 2021 vegna ásakana um einelti á vinnustað.
Æviágrip
Payette nam síðar við McGill-háskóla og útskrifaðist þaðan árið 1986 með bakkalársgráðu í rafeindatækni og síðan með mastersgráðu í upplýsingatækni frá Háskólanum í Torontó árið 1990. Árið 2013 lauk hún námi í viðskiptastjórnun við Laval-háskóla og tölvuöryggi við York-háskóla.
Payette starfaði hjá Kanadadeild raftækjafyrirtækisins IBM frá 1986 til 1988 og gerðist síðan aðstoðarmaður á rannsóknastofu í Háskólanum í Torontó frá 1988 til 1990. Hún var gestarannsakandi við rannsóknarstofu IBM í Zürich árið 1991 og var rannsóknarverkfræðingur á fjarskiptafyrirtækinu Bell-Northern Research í Montréal árið 1992.
Payette talar frönsku og ensku reiprennandi og er einnig viðræðuhæf á ítölsku, rússnesku, spænsku og þýsku.
Geimfari
Í júní árið 1992 var Payette ráðin ásamt þremur öðrum til starfs hjá kanadísku geimferðastofnuninni (CSA). Þar starfaði hún við verkefni tengd Alþjóðlegu geimstöðinni. Hún hlaut flugmannsréttindi og lærði rússnesku til þess að undirbúa sig fyrir geimferðina.
Eftir að hafa lokið geimfaraþjálfun hjá Johnson-geimmiðstöð NASA í Houston var Payette árið 1999 send, fyrst Kanadamanna, með geimskutlunni Discovery til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar. Dvöl hennar á sporbaug um jörðina varði frá 27. maí til 6. júní 1999. Payette var höfuðgeimfari kanadísku geimferðastofnunarinnar frá 2000 til 2007.
Payette fór í annað skipti út í Alþjóðlegu geimstöðina árið 2009. Í þetta sinn ferðaðist hún þangað með geimskutlunni Endeavour. Í þetta sinn var hún á sporbaug frá 15. til 31. júlí árið 2009. Alls hefur Payette dvalið rúmlega 611 klukkustundir úti í geimnum.
Árið 2010 var Payette meðal þeirra sem báru Ólympíufánann við opnunarathöfn vetrarólympíuleikanna í Vancouver. Árið 2016 varð Payette stjórnarmeðlimur í ólympíunefnd Kanada.
Payette lauk störfum hjá CSA árið 2013.
Seinni störf og landstjóraferill
Frá 2013 til 2016 starfaði Payette við Vísindamiðstöð Montréal og var varaforseti ríkisrekna fasteignafyrirtækisins Canada Lands Company. Payette hefur jafnframt verið meðlimur í stjórn Þjóðbanka Kanada og í stjórn Drottningarháskólans í Kingston.
Í júlí árið 2017 tilkynnti Justin Trudeau forsætisráðherra að Payette hefði verið valin sem næsti landstjóri Kanada. Hún tók við af David Johnston í embættinu þann 2. október árið 2017.
Payette sagði af sér sem landstjóri þann 21. janúar árið 2021 eftir að skýrsla var birt þar sem fjöldi embættismanna sakaði hana um einelti á vinnustað.
Viðurkenningar
Payette hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga á ferli sínum. Árið 2002 var hún sæmd þjóðarorðu Québec og þjóðarorðu Kanada árið 2010. Árið 2001 hlaut Payette La Pléiade-orðuna frá Samtökum frönskumælandi ríkja. Hún hlaut Montréal-orðuna árið 2013 og var gerð að yfirmanni hennar árið 2016.
Árið 2010 var nafn Payette fært inn í frægðarsal kanadískra flugmanna. Payette er heiðursdoktor við 27 háskóla og menntastofnanir. Sem landstjóri Kanada er Payette yfirmaður og orðuveitandi kanadískra heiðursorða.
Charles Barkley
thumb|Charles Barkley Charles Wade Barkley (fæddur 20. febrúar 1963) er bandarískur fyrrverandi körfuknattleiksmaður. Barkley var á sínum tíma einn besti kraftframherji NBA-deildarinnar. Hann var valinn besti leikmaður deildarinnar árið 1993 og var valinn í hóp 50 bestu leikmanna deildarinnar frá upphafi.
Hann vann gullverðlaun með bandaríska landsliðinu í körfuknattleik á Ólympíuleikunum 1992 og 1996. Í NBA-deildinni lék hann fyrir Philadelphia 76ers, Phoenix Suns og Houston Rockets.
Fræblað
Fræblað (fræðiheiti: kotyledon úr grísku: κοτυληδών) er eitt þeirra blaða á blómum sem ber frævuna. Á flestum blómplöntum lykjast fræblöðin utan um eggin og mynda þar frævurnar.
Robert Knud Friedrich Pilger
Robert Knud Friedrich Pilger (fæddur 3. júlí 1876 í Helgoland; dáinn 9. janúar 1953 í Berlín) var þýskur grasafræðingur, og fékkst aðallega við barrtré. Skammstöfunin sem vísar til hans er Pilg.
Líf
Robert var sonur apótekarans Friedrich Wilhelm Robert Pilger (1841–1915). Hann var fyrst aðstoðarmaður, síðar kurator og síðast prófessor og stjóri grasagarðsins í Berlín (frá 1945 til 1950) eftir Friedrich Ludwig Emil Diels. Hann fór einnig í leiðangur til Mato-Grosso í Brasilíu, þar sem hann sem hann fékkst við greiningu og flokkun á grösum og barrtrjám og þörungum auk fleiri ætta.
Ættkvíslirnar Pilgerodendron Florin (Cupressaceae) og Pilgerochloa Eig (Poaceae) eru nefndar til heiðurs honum.
Bacary Sagna
Bacary Sagna (fæddur 14. febrúar 1983) er franskur knattspyrnumaður sem leikur í stöðu varnarmanns. Hann var síðast á mála hjá kanadíska félaginu Montreal Impact og hefur einnig spilað með franska landsliðinu. Hann byrjaði atvinnuferil sinn hjá franska félaginu Auxerre.
Vélamál
Vélamál eða vélarmál (stundum kallað maskínumál) er sú framsetning af tölvuforriti sem tölva skilur og getur unnið beint með. Hægt er að forrita tölvur beint á vélamáli en það er sjaldan gert ef um aðra kosti er að velja.
Vélamálsforrit samanstandur af röð skipana úr skipanasetti örgjörvans og þeim þolum sem þær taka. Uppbygging skipana og kóða geta verið mjög mismunandi.
Dæmi um tölvuforrit sem tekur sækir tölu úr minni og leggur hana við aðra tölu (töluna 2 í þessu tilviki) og skrifar hana svo aftur í sama minnishólf gæti til að mynda litið svona út
vélamál     |  Hex  | samsvarandi smalamál --|---|- 01010110 00010101 | 55 15 | load   $15 01100010 00000010 | 62 02 | add    #2 01001110 00010101 | 4e 15 | store  $15 --| skipun  þoli     | s  þ  | skipun  þoli
Vélamál og smalamál eiga það sameiginlegt að vera mismunandi fyrir hvert einasta skipanasett. Kóðinn hér að ofan gæti t.a.m. bara keyrt á örgjörvanum sem hann var skrifaður fyrir (hann er reyndar ekki skrifaður fyrir neinn ákveðin örgjörva heldur bara dæmi). Sama á við um smalamálskóðan. Þó eru smalamálskóðar mun líkari milli mismunandi örgjörva heldur en vélamál og mun auðveldara að læra smalamál fyrir nýjan örgjörva heldur en að læra nýtt vélamál. Til að læra smalamál fyrir nýjan örgjörva þarf maður bara að læra hvaða skipanir örgjövinn notar, hvaða „address modes“, hvaða og hvernig gisti hann hefur og hvernig þau eru notuð og hvernig hann notar minnið (þetta er oftast gert með að skoða gagnablöð (e. data sheets) fyrir nýja örgjörvan). Til að forrita nýjan örgjörva á vélamáli þarf einnig að læra skipanakóðana (bitarunu) fyrir allar skipanirnar (eða fletta þeim upp).
Í dag er vélamál hér um bil ekkert notað en Altair 8800, ein fyrsta tölva sem almenningur gat eignast var t.d. forrituð með því að tákna orð (skipanakóða, þola eða gögn) með á/af rofum og síðan var takki til að skrifa orðið í minnið. Þannig var hægt að forrita tölvuna með að breyta rofunum, bita fyrir bita, og skrifa forrit í minnið orð fyrir orð.
Ef unnið er með vélamál í dag er það oftast gert með hex framsetningu. Hún hefur þann kost að þar eru hverjir fjörir bitar táknaðir með einum tölustaf eða bókstaf sem er þægilegra að vinna með og muna en bitarunur. Auðvelt er að breyta hex kóða í binary kóða og það er hægt að framkvæma með nánast hvaða tölvu sem er (þó er ansi líklegt að forritari sem er á annaðborð að forrita í vélamálskóða sé litlu lengur að breyta hex yfir í binary heldur en að skrifa binary kóðan ef hann þarf þess).
Gérard Depardieu
thumb|right|Gérard Depardieu. Gérard Xavier Marcel Depardieu (f. 27. desember 1948) er franskur leikari. Hann hefur leikið í miklum fjölda franskra kvikmynda og einnig í nokkrum bandarískum myndum. Hann var tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir titilhlutverkið í myndinni Cyrano de Bergerac árið 1990 og hlaut sama ár Golden Globe-verðlaunin fyrir leik sinn í myndinni Green Card. árið 2000 lék Depardieu í 102 Dalmantians sem Jean Pierre LePels ásamt Glenn Close.
Depardieu er mikill áhugamaður um vín og mat. Hann á víngarð í Róndalnum og hafa vín þaðan fengið mjög góða dóma. Hann á líka veitingahús í París og hefur gefið út matreiðslubók.
27. mars
27. mars er 86. dagur ársins (87. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 279 dagar eru eftir af árinu.
Dagur heilags Patreks
Dagur heilags Patreks (írska: Lá ’le Pádraig eða Lá Fhéile Pádraig, enska: St. Patrick’s Day eða í daglegu tali (St.) Paddy’s Day) er hátíð haldin 17. mars til þess að minnast Heilags Patreks, eins af verndardýrlingum Írlands.
Hátíðin er á þjóðhátíðardegi Írlands. Hún er almennur frídagur á Norður-Írlandi og er helgidagur á Írlandi, Montserrat og Nýfundnalandi og Labrador í Kanada. Annarstaðar í Kanada, Bretlandi, Ástralíu, Bandaríkjunum, Nýja-Sjálandi og Suður-Ameríku er hún haldin víða en ekki sem opinber hátíð.
Julia Louis-Dreyfus
Julia Scarlett Elizabeth Louis-Dreyfus (fædd 13. janúar 1961) er bandarísk leikkona, grínisti og handritshöfundur. Hún er hvað þekktust fyrir hlutverk sitt sem Elaine Benes í þáttaröðinni Seinfeld en einnig Saturday Night Live (1982–1985), The New Adventures of Old Christine (2006–2010) og þáttaröðinni Veep (2012–).
28. september 2017 tilkynnti Louis-Dreyfus á samfélagsmiðlinum Twitter að hún væri með brjóstakrabbamein.
Malarrifsviti
thumbnail|350 px|Malarrifsviti Malarrifsviti er viti á Malarrifi á Snæfellsnesi. Fyrst var reistur viti á Malarrifi árið 1917 en það var 20 m hár járngrindarviti. Árið 1946 var núverandi viti byggður í stað járngrindavitans. Vitinn frá 1946 er hannaður af af Ágústi Pálssyni arkitekt og  er 24,5 m að hæð, steinsteyptur sívalur turn með fjórum stoðveggjum. Ljóshúsið er frá eldri vitanum og er smíðað á Íslandi. Það var gaslýsing í vitanum til ársins 1957 en þá var vitinn rafvæddur. Ljós vitans var magnað með 1000 m linsu sem kom á Malarrif árið 1917. Vitavörður bjó á Malarrifi frá 1917 til 1991 og er íbúðarhús á staðnum fyrir vitavörð. Radíóviti var starfræktur á Malarrifi um skeið. Malarrifsviti er friðaður.
Mjólká
Mjólká er á sem rennur í botni Borgarfjarðar í Arnarfirði, sem er á Vestfjörðum á Íslandi. Mjólká kemur upp á Glámuhálendinu þar sem eru ótal vötn og tjarnir. Mjólká er dragá, sem þýðir að upptök hennar eru óljós og botn hennar er grýttur. Hafist var handa við byggingu virkjunnar í ánni árið 1956 og heitir sú virkjun Mjólkárvirkjun.
Regluleg segð
Regluleg segð er segð sem lýsir streng eða mengi strengja með ákveðnum forsniðsreglum. Þær eru notaðar í hinum ýmsu forritunarmálum og textaritlum til að finna og breyta texta með kerfisbundnum hætti.
Grunntegundir
Regluleg segð er oftast notað til að lýsa mengi strengja án þess að telja upp alla möguleika. Sem dæmi er hægt að lýsa strengjunum "Eyður" og "Eiður" með segðinni "E(i|y)ður".
590–581 f.Kr.
590–581 f.Kr. var 2. áratugur 6. aldar f.Kr.
Ramekin
thumb|right|Tvær mismunandi ramekin-skálar. Ramekin er lítið eldfast mót sem tekur einn skammt og er oft notað þegar menn gera crème brulee (sviðin rjóma) og aðra sambærilega rétti.
Anwar Sadat
thumb|right|Anwar Sadat Mohamed Anwar al-Sadat (arabíska: محمد أنور السادات Muḥammad Anwar al-Sādāt) (25. desember 1918 - 6. október 1981) var þriðji forseti Egyptalands. Hann var myrtur meðan hersýning stóð yfir af öfgamönnum eftir að hafa gert friðarsamkomulag við Ísrael eftir langvinn stríð milli landanna.
Grotæta
Grotætur (eða dreggætur) eru dýr sem nærast á groti. Ánamaðkar eru dæmi um grotætur en þeir éta rotnandi lauf og aðrar lífrænar leifar, einnig éta sumar grotætur eins tegundir af ætt mykjubjallna ekki rotnandi plöntuafurðir heldur rotnandi skít. Vera má að fæðan sem grotætur éta hafi verið að hluta til eða að fullu sundruð af sundrurum.
Tengt efni
Detritívoros Saprofag Saprofag
Derrick Rose
thumb|right|230px|Derrick Rose Derrick Martell Rose (fæddur 4. október 1988) er bandarískur körfuknattleiksmaður sem er leikstjórnandi New York Knicks. Hann var valinn nýliði ársins í NBA-deildinni árið 2009.
Fjölsnertiskjár
thumb|200px|Fjölsnertiskjár
Fjölsnertiskjár er snertiskjár sem getur greint tvær eða fleiri snertingar í einu. Notendur geta gefið flóknar skipanir með bendingum og banki á fjölsnertiskjáinn til þess að stjórna tækinu. Má finna fjölsnertiskjái í snjallsímum, lófa- og töflutölvum.