cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benedikt 15.
Prestur, erkibiskup og kardínáli
Á þessum tíma voru ófriðarblikur á lofti í Evrópu og sú spurning brann á allra vörum með hverjum Ítalía ætti eftir að berjast ef til styrjaldar kæmi og hvaða áhrif afstaða ríkisins myndi hafa á Páfagarð. Píus 10. páfi lést þann 20. ágúst árið 1914, aðeins fáeinum vikum eftir að fyrri heimsstyrjöldin braust út.
Páfi
Páfakjörið hófst í lok ágúst árið 1914. Giacomo della Chiesa var kjörinn páfi þann 3. september og tók sér í kjölfarið páfanafnið Benedikt 15. til að heiðra páfann Benedikt 14., sem hafði einnig verið erkibiskup af Bologna.
Á þessum tíma hafði lagaleg staða Vatíkansins sem sjálfstæðs ríkis enn ekki verið útkljáð og Benedikt fylgdi því fordæmi tveggja forvera sinna með því að stíga aldrei fæti út á svalir Péturskirkjunnar þegar hann veitti páfablessanir sínar á páskum og jólum. Með þessu forðaðist páfinn að vera talinn þegn konungs Ítalíu.
Benedikt 15. kallaði styrjöldina „sjálfsmorð hinnar siðmenntuðu Evrópu“. Í fyrsta páfabréfi sínu kallaði Benedikt eftir vopnahléi og friði. Friðarákalli páfans var fylgt um jólin 1914 en stríðsaðilar hunsuðu annars tillögur páfans. Páfinn mótmælti ómannúðlegum stríðsrekstri Evrópuveldanna en lýsti þó yfir almennu hlutleysi Páfastólsins í styrjöldinni.
Þann 1. ágúst árið 1917 gaf Benedikt út friðaráætlun með eftirfarandi ákvæðum:
Ríkisstjórn Bretlands brást vel við tillögum páfans en almenningsálit þar í landi var blendnara. Woodrow Wilson Bandaríkjaforseti hafnaði tillögum páfans hins vegar afdráttarlaust og haft er eftir honum um friðarumleitanir hans: „Hvað er hann að skipta sér af þessu?“. Stjórnir Búlgaríu og Austurríki-Ungverjalands tóku einnig vel í sáttatillögur páfans en stjórn Þýskalands var tvíræð í afstöðu sinni til þeirra. Georges Clemenceau, forsætisráðherra Frakklands, var mjög andsnúinn kaþólsku kirkjunni og taldi friðaráætlun páfans ekki samræmast frönskum hagsmunum. Benedikt hafði þó áður reynt að bæta samskipti Páfagarðs við Frakkland með því að taka frönsku þjóðhetjuna Jóhönnu af Örk í dýrlingatölu. Benedikt kallaði einnig eftir því að herkvaðning yrði bönnuð og endurtók þá kröfu árið 1921.
Páfinn fékk ekki að taka þátt í friðarviðræðunum eftir að stríðinu lauk, en eftir stríðslok gaf hann út páfabréf með titlinum Pacem Dei Munus þar sem hann hvatti þjóðir heimsins til að sættast og fyrirgefa hver annarri fyrir átökin.
Árið 1917 lét Benedikt gefa út fyrstu samsettu kirkjulagabókina fyrir kaþólsku kirkjuna; áður hafði kirkjulögum verið safnað saman í safnbókum af tilskipunum og öðrum páfadómum. Vinnan að kirkjulagabókinni hafði staðið yfir í langan tíma og höfðu þeir Pietro Gasparri og Eugenio Pacelli (sem síðar varð Píus 12. páfi) staðið að henni frá því á páfatíð Píusar 10.
Dauði
Benedikt sýktist af inflúensu sem ágerðist brátt og varð að alvarlegri lungnabólgu. Hann lést í janúar árið 1922. Grafarlíkneski hans er í annarri kapellu á vinstri hlið Péturskirkjunnar. Jarðneskar leifar hans eru geymdar í grafarhvelfingunum undir kirkjunni. Næsti páfi sem tók sér nafnið Benedikt var Benedikt 16. árið 2005.
Esekíel
Esekíel er íslenskt karlmannsnafn.
Fundarsköp
Fundarsköp eru reglur sem hópur eða félag setur sér um hvernig fara eigi með mál. Fundarsköp taka stundum á umræðumenningu, ferli málefna, tilurð mála sem rædd eru, hvaða ákvarðanir eru bindandi og hver fer með úrskurðarvald sem snýr að umræðunni.
Cher (sýsla)
Cher er sýsla í franska héraðinu Centre. Cher skiptist í þrjú svonefnd arrondissements, 19 kantónur (fr. cantons) 290 sveitarfélög (fr. communes).
1216
Árið 1216 (MCCXVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Jóhann landlausi á veiðum. Myndskreyting úr handritinu De Rege Johanne.]]
Fædd
Dáin
Isabel May
Isabel May (fædd 21. nóvember 2000) er bandarísk leikkona.
Músarrindill
Músarrindill (fræðiheiti Troglodytes troglodytes) er mjög lítill spörfugl af ætt rindla og var lengi vel minnstur allra fugla á Íslandi, áður en Glókollur nam land.
Lifnaðarhættir
Músarrindill er fjölkvænisfugl og notar karlfuglinn söngrödd sína til að laða til sín kvenfugla. Hann kemur á varpstöðvar á undan kvenfugli og helgar sér stórt varpsetur. Hann er þekktur fyrir langa og flókna söngva. Músarrindill er staðfugl á Íslandi en færir sig um set á veturna og eru þá nálægt sjó eða lækjum þar sem auðvelt er um skjól og fæðu.
Söngur músarrindils: Mynd:Troglodytes_troglodytes_song.ogg
Hreiðrið
Músarrindillinn verpir víða í birkiskógum, grónum hraunum og stundum í urðum nálægt vatni. Karlfuglinn byggir nokkur hreiður, 6 - 7 í Evrópu en færri í Ameríku. Hann byggir hreiðrin, sem er kúluhreiður, með litlu opi á hliðinni. Hreiðrið fellur vel inn í umhverfið. Karlfuglinn vefur hreiðrið og oftast býr hann til fleiri en eitt hreiður en fóðrar ekki að innan fyrr en kvenfugl hefur valið hreiðrið. Þá hjálpast fuglarnir að því að fóðra hreiðrið. Kvenfuglinn liggur á eggjunum og báðir fuglarnir fær svo ungunum fæðu.
Listi yfir íslenska hella
thumb|Víðgelmir Eftirfarandi er listi yfir íslenska hella og hvar þá er að finna. Listinn er ekki tæmandi.
Eure-et-Loir (sýsla)
Eure-et-Loir er sýsla í franska héraðinu Centre. Eure-et-Loir skiptist í fjögur svonefnd arrondissements, 15 kantónur (fr. cantons) 391 sveitarfélög (fr. communes).
Fjárhirðir
thumb|right|220px|Fjárhirðir í [[Rúmenía|Rúmeníu]] Fjárhirðir, hirðir eða smali er sá sem annast umhirðu sauðfjár, geita) eða annara húsdýra svo sem gæslu, smölun og fóðrun.
Fjárhirðar hafa verið til allt frá því að sauðfé var fyrst tamið, líklega í Mið-Austurlöndum fyrir um 10.000 árum, og má því segja að starf fjárhirðisins sé ein elsta starfsgrein mannkynsins. Fjárhirðar eru margoft nefndir í Biblíunni (Davíð konungur er til dæmis sagður hafa verið fjárhirðir upphaflega) og oft notaðir í líkingum þar, svo sem Góði hirðirinn.
Miðjúratímabilið
Miðjúratímabilið er miðhluti júratímabilsins og nær frá því fyrir 176 til 161 milljón árum. Á þessum tíma klofnaði risameginlandið Pangea í Lárasíu og Gondvana. Líf blómstraði í hafinu og ný sjávarskriðdýr komu fram. Nýjar risaeðlur komu fram á landi eins og rumeðlur, fenriseðlur og bagleðlur. Keilutönnungar lifðu með risaeðlunum en voru aðeins á stærð við greifingja. Berfrævingar voru ríkjandi gróður.
Evelyn
Evelyn er íslenskt kvenmannsnafn.
NFC Austur
NFC Austur eða NFC East er austur-riðill NFC-deildarinnar í NFL-deildinni, stofnuð 1970. Upp til ársins 2002 voru Arizona Cardinals í NFC austur-riðlinum, en þá voru þeir fluttir í NFC vestur-riðilinn.
Samtals hafa liðin í austurriðli NFC deildarinnar komist 18 sinnum í úrslitaleikinn, Super Bowl, og 10 sinnum farið með sigur af hólmi, mest allra deilda. Vegna velgengis liða úr NFC austur-riðlinum er hann talin af mörgum, erfiðasti riðillinn í NFL.
Meistarar í NFC Austur
Philadelphia Eagles er eina liðið í NFC austur-riðlinum sem hefur ekki unnið Super Bowl titil. Dallas Cowboys leiða með fimm, Redskins og Giants koma þar á eftir með þrjá.
Stefan
Stefan er íslenskt karlmannsnafn, norrænn ritháttur af Stefán.
Línubátur
thumb|right|Teiking af línubáti. Línubátur eða línuveiðiskip er bátur eða skip sem notast við línu sem veiðarfæri. Þau geta verið undir 15 brt. (brúttótonn) og allt að 670 brt. Línubátar (undir 15 brt.) eru vanalega byggðir úr trefjaplasti og hafa eitt þilfar, þeir sækja helst til í bolfiskinn og svo  grásleppu. Línubátar sækja helst á miðin nærri landi eða við grunnsævi. Línuskipin (yfir 15 brt.) eru byggð aðallega úr stáli og eru þilskip og hafa vanalega tvö þilför. Þau sækja í bolfisk en hafa þó einnig sótt í grálúðu undan Vesturlandi,  Vestfjörðum og Suð-Austurlandi. Það er þó varla stundað lengur þar sem grálúðustofninn er í lágmarki. Aflinn er ýmist ísaður í kör eða frystur um borð, það á þó bara við allra stærstu línuskipin.
Apamea
Apamea eru mölflugur af ygluætt.
Viðarköttur
Viðarköttur (fræðiheiti: Leopardus wiedii) er kattardýr sem finnst í Mið- og Suður-Ameríku.
Leonard Cohen
Meðal vinsælustu platna hans var I'm Your Man og meðal vinsælustu laga Hallelujah sem margir listamenn hafa gert ábreiður af. Cohen gaf alls út fimmtán breiðskífur.
Síðustu fjögur ár lífs síns gaf hann út þrjár plötur; Old Ideas (2012), Popular Problems (2014) og You Want It Darker (2016) sem kom út 17 dögum fyrir andlát hans. Ein plata af afgangslögum kom svo út árið 2019.
Cohen kom fram á Listahátíð í Reykjavík árið 1988.
Einkalíf
Cohen fæddist inn í gyðingafjölskyldu í enskumælandi hverfi Montrealborgar. Hann lauk bókmenntafræðigráðu við McGill háskóla í Montreal. Árið 1960 bjó hann á grísku eyjunni Hydra og kynntist þar norsku konunni Marianne Ihlen ( sem lagið So Long, Marianne er m.a. byggt á). Hann bjó með henni og syni hennar í nær áratug. Marianne dó í júlí árið 2016. Á 8. áratugnum átti Cohen í sambandi við listakonuna Suzanne Elrod og eignaðist soninn Adam og dótturina Lorca með henni. Cohen og Elrod skildu árið 1979. Lag hans Suzanne er þó ekki um hana. Cohen hefur ástundað gyðingdóm en einnig iðkað zenbúddhatrú. Á meðan hann var í búddistaklaustri stal umboðsmaðurinn hans Kelley Lynch sem starfað hafði lengi fyrir hann miklu fé frá honum.
Cohen lést 82 að aldri á heimili sínu í Los Angeles eftir baráttu við krabbamein.
Sigurhelga
Sigurhelga er íslenskt kvenmannsnafn.
Indre (sýsla)
Indre er sýsla í franska héraðinu Centre. Indre skiptist í fjögur svonefnd arrondissements, 13 kantónur (fr. cantons) 243 sveitarfélög (fr. communes).
Jóhannes Ásbjörnsson
Jóhannes Ásbjörnsson (f. 28. nóvember 1979) oftast kallaður Jói er íslenskur sjónvarps - og útvarpsmaður og einnig athafnamaður.
Sjónvarps og útvarpsferill
Hann byrjaði feril sinn í útvarpsþáttunum Sjötíu á Mónó á árunum 1999 - 2000, seinna fór hann að vinna að sjónvarpsþáttunum 70 mínútum alveg til 2002, þegar hann fluttist til Ítalíu. Árið 2003 hóf hann sjónvarpsferil sinn aftur sem einn kynninn í Idol Stjörnuleit ásamt Sigmari Vilhjálmssyni en þeir héldu áfram að vinna saman í Idol 2, Idol 3 og loks Idol 4 sem kom út árið 2009. Árið 2010 stjórnuðu þeir tveir útvarpsþættinum Simmi og Jói á Bylgjunni sem var a dagskrá til 2013.
Athafnamannsferill
Jóhannes ásamt Sigmari Vilhjálmssyni stofnuðu Hamborgarafabrikunna, síðar stofnuðu þeir Keiluhöllina. Í dag er Jóhannes einn aðaleigandi skyndibitakeðjunnar Aktu taktu.
Verk og dagar
Verk og dagar (á forngrísku / Erga kaì Hêmerai) er forngrískt kvæði í um 800 línum eftir forngríska skáldið Hesíódos, samið um 700 f.Kr.
Dropasteinn
Dropasteinn eru útfellingar afgangskviku sem hafa lekið úr þaki hella og storknað.
Verk og dagar
Efni kvæðisins er tvíþætt og fjallar um það að vinnan sé hlutskipti mannsins en vinnan göfgar manninn og þeim vinnusama reiðir vel af. Fræðimenn hafa löngum litið verkið í samhengi landbúnaðarkreppu á meginlandi Grikklands, sem leiddi til nýlendutímans.
Í Verki og dögum lýsir Hesíódos fimm skeiðum mannlegrar tilvistar, vieitir ýmis ráð og mælir með heiðarlegu og vinnusömu líferni en ræðst á leti og ranglæti. Í kvæðinu er ódauðlegum guðum lýst, sem reika um jörðina og gæta þess að réttlæti ríki í heiminum
The Last of Us
The Last of Us er hrollvekju- og spennuleikur frá árinu 2013. Leikurinn var hannaður af Naughty Dog og gefinn út af Sony Computer Entertainment eingöngu fyrir PlayStation 3 og PlayStation 4. Leiknum var leikstýrt af Bruce Straley og Neil Druckmann. Leikinn skartar leikarana Troy Baker og Ashley Johnson í aðalhlutverkum (sem radd- og hreyfiföngunarleikarar) og fjallar um líf mannkynsins rúmum tuttugu árum eftir að pöddusveppur, skæður sníkjusveppur, nýtir sér menn sem hýsla. Leikurinn kom út í júní 2013.
Leikurinn vann fjögur verðlaun á tölvuleikjaverðlaunum BAFTA 2014 fyrir besta ævintýraleikinn, bestu söguna, besta hljóðið og besta leikinn.
Framhald af leiknum var gefið út 2020 undir nafninu The Last of Us Part II.
PC útgáfa á leiknum var gefin út 28. maí 2023. Hún fékk upphaflega slæma dóma fyrir að vera gefin út með villum, sem síðan þá hafa verið lagaðir.
2023 gaf HBO út sjónvarpsþáttaröð sem byggir á leiknum, með aðalleikurunum Pedro Pascal og Bellu Ramsey.
Leikarar og persónur
(þess má geta allir leikararnir sem eru nefndir voru bæði radd- og hreyfiföngunarleikarar)
Popptíví
Popptíví var íslensk sjónvarpsstöð sem starfaði frá 2000 - 2005. Stöðin sá aðallega um að sýna tónlistarmyndbönd til að byrja með, en í október 2000 byrjaði vinsæli sjónvarpsþátturinn 70 mínútur sem var á stöðinni til 20. desember 2004. Þá byrjaði einn umsjónarmaður 70 mínútna Hugi Halldórsson með spurningaþáttinn Jing Jang sem hætti í febrúar 2005 vegna óvinsælda þáttarins. Í júní 2005 hætti sjónvarpsstöðin og kom stöðin Sirkus í staðinn.
Evfemía
Evfemía er íslenskt kvenmannsnafn.
Zeólítar
Zeólítar eru flokkur holufyllinga sem hafa efnasamsetningu natríums, kalíum og/eða kalsíum álsiliköt er innihalda laust bundið vatn. Þegar loft er þurrt og hiti er vægur þá missa þeir vatnið en taka það upp aftur í röku lofti.
Lýsing
Oftast nær hvítir eða glærir. Leysast upp í heitri saltsýru eða við kólnun þá skilst út kísilhlaup. Hafa gler-eða skelplötugljáa.
48 tegundir hafa verið nefndar og hér á landi finnast um 20 tegundir af þeim.
Greining og flokkun
Greindir eftir lögun í þrjá aðalflokka
Uppruni
Zeólítar myndast við ummyndun og holufyllingu bergs. Þegar vatn leikur um bergið þá hitnar það og því sem meir sem það leitar dýpra og mest af því kemst í snertingu við nýlegt kvikuinnskot. Við hitnun þá leysist vatnið og ýmis efni úr berginu og nýjar steindir koma í staðinn. Ef vatnið kólnar þá falla steinefnin út. Ef holur eða sprungur eru í berginu þá fyllast þær af steinefnum og mynda sprungu- og holufyllingar.
Dragnótarbátur
Dragnótarbátur er eins nafnið gefur til kynna bátur á dragnótarveiðum. Dragnótarbátar eru smíðaðir úr stáli og timbri og eru á bilinu 50-300 brt. Uppistöðuafli dragnótarskipa er bolfiskur og flatfiskur. Dragnótarbátar stunda veiðar við sléttan og mjúkan botn og eru helstu veiðisvæðin þeirra á Suður- og Vesturlandi. Nokkra veiði er þó að finna á Norðurlandi þá helst í Skagafirði og á Skjálfandanum. Dragnótarbátar geta einnig stundað netaveiðar á tilteknu tímabili ársins og eru þar af leiðandi oft kallaðir vertíðarbátar, það er að segja að þeir skipta um veiðarfæri á milli vertíða eftir því hvað hentar betur til þess að veiða aflann.
Geldingadalir
<mapframe latitude="63.946421" longitude="-22.255554" zoom="9" width="400" height="254" align="right"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ {     "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ -22.273366169929504,         63.89034272091676        ]      }    }  ] } Geldingadalir eru grunnir dalir eða dældir með breiðri grasflöt á Reykjanesskaga, austan undir Fagradalsfjalli. Að kvöldi 19. mars árið 2021 hófst eldgos úr stuttri sprungu í dölunum, fyrsta eldgosið á Reykjanesskaga í 800 ár.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Mykhajlo Serhíjovytsj Hrúsjevskyj (úkraínska: Михайло Сергійович Грушевський; 29. september 1866 – 24. nóvember 1934) var úkraínskur fræðimaður, stjórnmálamaður og sagnfræðingur sem var einn mikilvægasti aðilinn í endurvakningu úkraínskrar þjóðernisvitundar snemma á 20. öld. Hann var einn helsti leiðtogi úkraínsku þjóðernishreyfingarinnar á árunum fyrir rússnesku byltinguna og á byltingarárunum var hann um skeið forseti miðstjórnar úkraínska alþýðulýðveldisins. Eftir að Úkraína varð hluti af Sovétríkjunum var hann leiðandi í menningarlífi úkraínska sovélýðveldisins.
Geldingadalir
Saga
Í Geldingadölum var fyrir eldgos þúst eða dys á flötinni og er sagt að þar sé Ísólfur á Skála grafinn, en hann bjó á Ísólfsskála í fornöld. Í örnefnaskrá Hrauns í Grindavík segir að hann hafi látið dysja sig í dalnum. Í Geldingadölum hélt Ísólfur geldingum sínum og öðru geldfé  Vildi hann vera grafinn, þar sem geldingarnir hans hefðu það best. Athugun Minjastofnunar leiddi í ljós að enginn er grafinn í dysinni sjálfri, enda um náttúrusmíð að ræða, svo líklegt er að hann hafi verið grafinn þar skammt frá. Þess ber að geta að Ísólfur er ekki nefndur í Landnámu og Ísólfsskáli ekki heldur. Sagan um hann er fengin úr örnefnaskrám. Geldingadalir draga nafn sitt af þeirri tilhögun sauðfjárbænda að halda geldfé aðskildu frá ám með lömb vegna mjólkurinnar. Ærnar voru mjólkaðar við fráfærur og þá var mikilvægt að eyða ekki tíma og orku í geldfé því það mjólkar ekki. Í Jónsbók var ákvæði um að geldur peningur skyldi vera farinn úr heimahögum þegar tveir mánuðir væru liðnir af sumri og ekki mátti reka fé aftur heim fyrir tvímánuð (síðustu viku í ágúst) en í réttarbót Eiríks konungs Magnússonar frá 1294 var því breytt þannig að hreppsstjórnarmenn ákváðu hvenær fé yrði rekið á fjall og heim eftir því sem hentaði.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Æviágrip
Mykhajlo Hrúsjevskyj birti fyrstu grein sína í dagblaðinu Dilo árið 1885 á námsárum sínum. Árið 1890 útskrifaðist hann með mastersgráðu frá Háskólanum í Kænugarði með lokaritgerðinni Bar Starostvo: Sagnfræðileg rannsókn um sögu bæjarins Bar í Úkraínu. Næsta ár vann hann verðlaun frá háskólanum fyrir birtingu á verkinu ''Rannsókn á sögu Kænugarðs frá dauða Jarisleifs til loka 14. aldar''. Lokaritgerð Hrúsjevskyj var gefin út árið 1894 og sama ár var hann ráðinn sem prófessor í sagnfræði við Háskólann í Lemberg (nú Lvív). Hann lék lykilhlutverk í þróun menntakerfisins í Galisíu.
Esjar
Esjar er íslenskt karlmannsnafn.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Æviágrip
Á þessum tíma varð Mykhajlo Hrúsjevskyj virkur meðlimur í Sjevtsjenko-vísindafélaginu. Hann varð meðal annars framkvæmdastjóri heimspeki- og sagnfræðideildar þess og þremur árum síðar varð hann forseti samtakanna. Hrúsjevskyj endurskipulagði samtökin og gerði þau að mikilvægri fræðastofnun. Hann jók útgáfustarfsemi samtakanna með því að breyta ársritum þeirra í rit sem komu út tvisvar á mánuði og setti á fót fjölda nefnda sem birtu mikið magn skjala. Stór hluti af ritverkum Hrúsjevskyj sjálfs kom út í þessum tímaritum með síðari breytingum. Hrúsjevskyj safnaði jafnframt fé til þess að stofnsetja bókasafn og safn. Hann gaf á þessum tíma út fjölda fræðirita, mörg þeirra í samstarfi við Ívan Franko.
Árið 1898 stofnaði Hrúsjevskyj, ásamt Franko og Volodymyr Hnatjúk, Vísinda- og bókmenntasafn Sjevtsjenko-vísindasamfélagsins, sem varð einn mikilvægasti umræðuvettvangur úkraínska bókmennta- og stjórnmálasamfélagsins. Sama ár var hið fyrsta af sex binda verki Hrúsjevskyj um sögu Úkraínu-Rús gefið út í Lvív. Þetta var í fyrsta sinn sem umfjöllun um sögu Úkraínu var safnað saman í eitt heildstætt verk. Mykhajlo Hrúsjevskyj varð jafnframt forstöðumaður bókaútgáfu og árið 1904 var hann í forsvari fyrir Bókmennta- og listasamfélag Úkraínu. Frá árinu 1908 leiddi hann kennarasamtök Úkraínu og frá árinu 1910 einnig úkraínskt héraðsskólasamband í Galisíu. Hann hélt áfram að kenna við Háskólann í Lvív til ársins 1914.
Hrúsjevskyj ritaði fjölda greina sem voru birtar bæði á rússnesku og úkraínu um pólitísk málefni bæði í Úkraínu og erlendis. Eftir stutta dvöl í Sankti Pétursborg árið 1906 flutti Hrúsjevskyj til Kænugarðs. Árið 1907 tók hann þátt í stofnun Úkraínsku vísindasamtakanna, sem voru skipulögð með Sjevtsjenko-vísindafélagið að fyrirmynd. Í því skyni að auka úkraínska þjóðernisvitund meðal bændastéttarinnar hóf Hrúsjevskyj útgáfu nýs fréttablaðs, Selo, sem kom út frá 1909 til 1911. Eftir að rússneska keisarastjórnin lét banna útgáfu blaðsins gaf Hrúsjevskyj út blaðið Zasív frá 1911 til 1912.
Stjórnmálaferill
thumb|right|Hrúsjevskyj, þá forseti úkraínsku miðstjórnarinnar, í herskrúðgöngu í Kænugarði árið 1917. Árið 1899 tók Hrúsjevskyj þátt í stofnun stjórnmálaflokks, Lýðræðislega þjóðernisflokksins, en hætti í honum stuttu síðar. Hrúsjevskyj hóf afskipti af stjórnmálum fyrir alvöru eftir rússnesku byltinguna árið 1905. Hann gekk í Úkraínska róttæka lýðræðisflokkinn, gerðist ráðgjafi úkraínsku fulltrúanna á rússnesku ríkisdúmunni og talaði fyrir því að Úkraína fengi sjálfsstjórn innan rússnesks lýðræðisríkis. Frá árinu 1908 var Hrúsjevskyj leiðtogi hreyfingar Bandalags úkraínskra framfarasinna og einn stofnandi hennar.
Á tíma fyrri heimsstyrjaldarinnar, í kjölfar aðfarar rússnesku stjórnarinnar gegn úkraínskum þjóðarnissinnum, var Hrúsjevskyj handtekinn. Eftir tveggja mánaða fangavist í Kænugarði var hann sendur í útlegð til Símbírsk, svo til Kazan og loks til Moskvu, þar sem hann var undir smásjá lögreglunnar. Þrátt fyrir þessar aðstæður hélt Hrúsjevskyj áfram fræðastörfum sínum.
Mykhajlo Hrúsjevskyj var leystur úr haldi árið 1917 og þann 17. mars það ár, á meðan hann var enn í Moskvu, var hann kjörinn forseti miðstjórnar Úkraínu (úkraínska: Українська Центральна Рада; Úkrajínska Tsentralna Rada), sem hafði tekið við stjórn Úkraínu eftir febrúarbyltinguna í Rússlandi. Hrúsjevskyj gekk í Úkraínska sósíalista-byltingarflokkinn, sem var í meirihluta í miðstjórninni. Að frumkvæði Hrúsjevskyj lýsti miðstjórnin yfir sjálfræði Úkraínu þann 23. júní árið 1917. Landið tók sér nafnið Alþýðulýðveldið Úkraína þann 20. nóvember 1917. Landið lýsti síðan yfir fullu sjálfstæði þann 22. janúar 1918.
Ask
thumb|Ask kirkja Ask er bær á Askøy á Hörðaland í Noregi.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Á tíma sjálfstæðisins
Þann 29. apríl 1918 framdi Pavlo Skoropadskyj valdarán gegn stjórn úkraínska alþýðulýðveldisins með stuðningi Þjóðverja. Með þessu lauk meiriháttar umsvifum Hrúsjevskyj í úkraínsku stjórnmálalífi en hann var þó áfram virkur í stjórnmálum. Hann hélt einnig áfram ritstörfum og birti árið 1918 bókina Á dyraþrepi nýrrar Úkraínu: Hugleiðingar og draumar. Árið 1919 flutti Hrúsjevskyj úr landi og starfaði í utanríkismálanefnd Úkraínska sósíalista-byltingarflokksins. Á árum sínum í útlegð ferðaðist Hrúsjevskyj um Vestur-Evrópu og reyndi að afla stuðnings fyrir sjálfstæði Úkraínu.
Árið 1919 stofnaði Hrúsjevskyj úkraínska félagsfræðistofnun í Vín og síðan í Prag. Hann gaf út fjölda verka meðal annars Nákvæma sögu Úkraínu (1920). Hrúsjevskyj sagðist á þessum tíma vonast til að geta komist að samkomulagi við bolsévika og til að fá að snúa aftur til Úkraínu (sem þá var orðin sovétlýðveldi undir stjórn kommúnista) til að halda áfram störfum sínum. Árið 1923 var Hrúsjevskyj kjörinn í Úkraínsku vísindaakademíuna og var leyft að snúa aftur til Kænugarðs árið 1924. Margir úkraínskir stjórnmálamenn sem dvöldu í útlegð gagnrýndu Hrúsjeskyj fyrir að snúa heim undir þessum kringumstæðum.
Endurkoma til Úkraínu og ævilok
thumb|right|Stytta af Hrúsjevskyj í Kænugarði. Eftir heimkomuna til Úkraínu hélt Mykhajlo Hrúsjevskyj fljótt áfram sagnfræði- og prófessorsstörfum sínum. Hann skipulagði fjölda rannsóknarnefnda til að rannsaka sögu og þjóðsagnahefðir Úkraínu. Á árunum 1924 til 1930 endurvakti hann tímaritið Úkrajína, sem varð ein helsta heimildin um úkraínsk fræði. Árið 1926 var haldið upp á sextíu ára afmæli Hrúsjevskyj með hátíðarhöldum í Úkraínu. Sama ár var samstarf Sjevtsjenko-vísindafélagsins og Úkraínsku vísindaakademíunnar endurnýjað.
Útför
Útför (jarðarför eða greftrun) er athöfn þar sem fráliðnir eru kvaddir, slík athöfn er oft trúarlegs eðlis og mjög formleg. Athafnirnar eru að ýmsum toga, þær eru breytilegar eftir menningu, trú, siðum og aðstæðum. Algengast er að jarðnesku leyfarnar séu grafnar eða brenndar. Önnur þekkt aðferð er að búa til smyrlinga og varðveita þá í grafhvelfingum eða í jörðu. Þessi siður, að koma fyrir jarðneskum leifum látinna á ákveðnum stað, er eitt af því sem einkennir manneskjur.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Endurkoma til Úkraínu og ævilok
Þrátt fyrir umfangsmikla útgáfu á verkum Hrúsjevskyj á þessum tíma jókst smám saman andstaða gegn honum meðal embættismanna og marxista. Sagnfræðiverk hans voru álitin „þjóðernissinnuð“ í síauknum mæli og gagnrýnd fyrir að samræmast ekki opinberum söguskýringum Sovétríkjanna á sögu Úkraínu. Árið 1929 ágerðist gagnrýnin á Hrúsjevskyj svo að hann neyddist til að hætta störfum hjá Úkraínsku vísindaakademíunni. Í mars árið 1931 var hann handtekinn og neyddur til að búa í Moskvu. Þar var hann undir eftirliti Stjórnmálastofnunar ríkisins, sem vændi hann ranglega um að hafa skipulagt gagnbyltingarsamtök sem áttu að heita Úkraínska þjóðernismiðstöðin. Ritverk Hrúsjevskyj voru framvegis ritskoðuð og nemendur og samstarfsmenn hans handteknir.
Útför
Siðmennt hefur séð um veraldlegar eða húmanískar jarðarfarir á Íslandi.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Endurkoma til Úkraínu og ævilok
Stuttu síðar var sagnfræðiskóli Hrúsjevskyj lagður niður. Hrúsjevskyj var áfram virkur í fræðastörfum á síðustu æviárum sínum og einbeitti sér að rannsóknum á sögu Úkraínu á 17. og 18. öld. Síðustu tvær fræðigreinarnar eftir hann voru birtar í tímaritum Vísindaakademíu Sovétríkjanna árin 1932 og 1934.
Útför
Eitt og annað
Í íslensku slangri er stundum talað um blesspartí í merkingunni jarðarför.
Bárðar saga Snæfellsáss
Bárðar saga Snæfellsáss er Íslendingasaga sem er rituð í ýkjustíl. Hún segir frá Bárði Dumbssyni af ætt bergbúa. Bárður flýr Noreg og sest að sunnan undir Snæfellsjökli í óbyggðum og með tröllum á Íslandi og í Noregi. Í enda sögunnar gengur hann í jökulinn og gerist landvættur.
Bárðar saga Snæfellsáss er landvætta- og tröllasaga sem gerist á landnámsöld. Hún er líklega rituð á fyrra hluta 14. aldar eftir Landnámu, örnefnum og þjóðsögnum. Rúmlega eitt blað úr sögunni er varðveitt í Vatnshyrnu, en að öðru leyti er sá texti til í eftirritum hennar. Seinni hluti sögunnar (11-22 kafli) hefur stundum verið nefndur Gests saga Bárðarsonar, enda telja sumir þann hluta saminn síðar og af öðrum höfundi.
Tenglar
Kennsluefni um Bárðar sögu Snæfellsáss Kennsluvefir Hörpu Hreinsdóttur, 2010.
Mykhajlo Hrúsjevskyj
Endurkoma til Úkraínu og ævilok
Loks fóru erfiðar aðstæður sem hann bjó við og stöðugar ofsóknir stjórnvalda að grafa undan heilsu Hrúsjevskyj. Hann lést í Kíslovodsk, þar sem hann beið eftir læknismeðferð, þann 24. nóvember 1934. Hann var grafinn í Bajkove-kirkjugarðinum í Kænugarði.
Keisaraserkur
Keisaraserkur (eða keisarasveppur) (fræðiheiti: Amanita caesarea) er ætisveppur af ættkvísl reifasveppa sem inniheldur einnig hinn baneitraða grænserk. Nafnið er sagt stafa af því að hann hafi verið uppáhald rómversku keisaranna. Hann er eftirsóttur matsveppur og þykir mjög bragðgóður, en margt sveppatínslufólk forðast engu að síður alla ættkvíslina Amanita vegna þess hve margir baneitraðir sveppir tilheyra henni.
Keisaraserkur er með appelsínugulan hatt og gulan staf og fanir. Hann situr oft í slíðrinu sem eru leifar af reifunum sem hylja allan sveppinn á yngra stigi. Stafurinn er uppmjór. Gróin eru hvít. Hann vex aðallega í eikarskógum sem eru blandaðir barrtrjám.
Agnes
Agnes getur átt við eftirfarandi:
Siglingaráætlun
thumb|right|Eftirlit með siglinaráætlun er nauðsynlegt til að bregðast við frávikum Siglingaráætlun er nákvæm áætlun yfir ferðalag skips frá því það leggur úr höfn og þar til það kemur aftur til hafnar eða leggst við ankeri. Áætlunin felur í sér að stika út áætlaða leið skipsins á sjókort og átta sig á mögulegum hættum, veðurspá, ölduspá, sérreglum fyrir tiltekin hafsvæði o.s.frv. Siglingaráætlun hefur fjögur stig: mat, áætlunargerð, framkvæmd og eftirlit. Skipstjóri ber ábyrgð á siglingaráætlun skips en stýrimaður fær oft það verkefni að sjá um hana.
18. desember
18. desember er 352. dagur ársins (353. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 13 dagar eru eftir af árinu.
Agnes (kvikmynd)
Agnes er kvikmynd eftir Egil Eðvarðsson.
Myndin er byggð á morðunum á Illugastöðum í Vestur Húnavatnssýslu árið 1828 og seinustu aftökum Íslandsögunnar sem fram fóru á Þrístöpum tveimur árum síðar. Málið er eitt þekktasta sakamál sem upp hefur komið hér á landi og hefur verið nokkuð í deiglunni nýverið eftir að ástralski rithöfundurinn Hannah Kent skrifaði sögulega skáldsögu byggða á atburðunum, Burial Rites frá árinu 2013. Agnes, sem er frá árinu 1995, er samkvæm sögunni í stærstu atriðunum, þ.e. ástarmálunum sem leiddu að atburðunum, morðunum sjálfum og aftökunum. En þó er hún vel krydduð og samúð áhorfandans á vissulega að vera hjá aðalpersónunni Agnesi Magnúsdóttur, sem leikin er af Maríu Ellingsen. Myndin er dramatísk með eindæmum og einstaklega falleg í alla staði, sérstaklega hvað varðar leikmynd og kvikmyndatöku. Lokaatrði myndarinnar lætur engan ósnortinn.
Breiðskífa
Breiðskífur eru stundum tvöfaldar og eru þær þá gefnar út á tveimur geisladiskum eða tveimur vínylplötum.
Hugtakið á sér enga formlega skilgreiningu og er lengd þeirra og lagafjöldi nokkuð fljótandi og hafa flytjendur nokkuð svigrúm til að ákvarða hvort þeir vilji kalla hljómplötur sínar breiðskífur eða eitthvað annað. Sjaldnast eru þó færri en 6 lög á breiðskífu (nema lögin séu þeim mun lengri).
Aðrar tegundir hljómplatna eru til að mynda stuttskífur, smáskífur, safndiskar, tónleikadiskar og deiliskífur.
Heilög þrenning
thumb|250px|Skjöldur þrenningarinnar eða Scutum Fidei, skýringarmynd kaþólsku kirkjunnar af heilagri þrenningu. Hér er lögð áhersla á að Faðirinn (Pater), Sonurinn (Filus) og Heilagur andi (Spiritus) eru (est) Guð (Deus), en að til dæmis Faðirinn er ekki (non est) Sonurinn. Heilög þrenning, Þrenningin eða Þrenningarkenningin er ein mikilvægasta hugmyndin í hinni kristnu trú samkvæmt flestum kirkjudeildum og felur í sér Föðurinn, Soninn og heilagan anda. Kjarni þessarar kenningar er að Guð er samfélag föður og sonar og heilags anda í einum guðdómi. Kenningin óx fram sem tilraun til að samræma og útskýra frásögur Gamla og Nýja testamentanna um Guð og skapa samræmda mynd af opinberunum Hans.
Þrátt fyrir mikilvægi kenningarinnar fyrir allar helstu kirkjudeildirnar hefur hún valdið miklum deilum guðfræðinga og á þátt í klofningi kirkjudeilda sérlega á fyrstu öldum kristinnar kirkju og nokkrar kirkjur afneita kenningunni.
Saga
Þrenningarhugtakið sem slíkt er ekki að finna í Biblíunni, hvorki í Gamla eða Nýja testamentinu. Það var kirkjufaðirinn Tertullianus (um 160—225) frá Karþagó sem um ár 200 setti fram grundvallarsetningu þrenningarkenningarinnar: „Guð er einn að eðli og þrjár persónur“. Hugtakið Þrenningin var fyrst notað af Þeophílusi frá Antiokkíu um ár 180 og varð afgerandi við framvöxt kaþólsku kirkjunnar og rétttrúnaðarkirkjunnar, til dæmis í deilunum við aríanista, nestoríana og það sem varð austræna rétttrúnaðarkirkjan. Aríus hélt því fram að „Það var sá tími er sonurinn var ekki“:
Í Aþanasíusarjátningunni (sem samin var um ár 500) sem sköpuð var gegn Aríusarsinnum segir hins vegar: og síðan:
Þessar deilur urðu aðalmálefni kirkjuþingsins í Níkeu 325 og Níkeujátningin frá 381 er sett fram einkum til undirstrika mikilvægi þrenningarkenningarinnar.
Þrenningarkenningin í Biblíunni
thumb|220px|Þrenningin: [[Guð|faðirinn, sonurinn og heilagur andi sem hvít dúfa. Málverk eftir José de Ribera, málað um 1635-1636.]] Hvorki hugtakið Heilög þrenning né önnur augljós hugtök sem styðja það er að finna í Biblíunni en guðfræðingar hafa þó fundið fleiri staði sem má nota til að rökstyðja kenninguna.
Í Gamla testamentinu er einkum 1. Mósebók 18 þar sem Guð sýnir sig í formi þriggja manna fyrir Abraham tekin sem vitni um kenninguna. Í Nýja testamentinu er mikilvægasta stuðninginn að finna í Matteusarguðspjallinu 28:19 en einnig í 2. Korintubréf 13:13.
Guðdómurinn er einn
Trúin á þrenningarkenninguna er mikilvæg í kaþólskri trú, rétttrúnaðarkirkjunni og flestum söfnuðum mótmælenda. En samtímis er kenningin um að það sé aðeins til einn guð grundvöllur kristinnar trúar. Þessi kenning tengir kristni hinum Abrahamísku trúarbrögðunum, Gyðingdómi og Íslam, eða eins og segir í Jesaja 44:6 „enginn Guð er til nema ég“. Þrenningarkenningin veldur því hins vegar að bæði Gyðingdómur og Íslam álíta kristna vera fjölgyðistrúar eða alla vega jaðra við það.
Söfnuðir sem afneita þrenningarkenningunni
Ýmsar kirkjudeildir hafa afneitað þrenningarkenningunni eða dregið hana mjög í efa. Ástæðurnar fyrir því eru margvíslegar og má nefna að hún fylgi ekki eingyðiskenningu Gamla testamentistins og Gyðingdóms, að hún sé einungis tilbúningur kirkjufeðranna og ekki síst að framsetningin á þrenningarkenningunni byggist að miklu leyti á orðaforða sem ekki er að finna í Biblíunni.
Ýmsar kirkjudeildir mótmælenda afneita þrenningarkenningunni. Þekktust er kirkjudeild únitara sem leggja áherslu á einingu Guðs og andmæla guðdómi Jesú Krists og heilags anda og þar með heilagri þrenningu. Einnig má nefna vísindakirkjuna (Christian Science). Kirkjudeildirnar Kirkja Jesú Krists hinna Síðari daga heilögu og Vottar Jehóva, sem báðar telja sig kristnar þó aðrar kirkjur (þar á meðal Þjóðkirkjan) telji svo ekki vera, afneita báðar þrenningarkenningunni þó af mismunandi ástæðum.
Wadih Saadeh
Wadih Sa'adeh (arabíska: وديع سعادة) er líbanskt-ástralskt skáld og blaðamaður sem fæddist í Líbanon árið 1948. Hann hefur starfað sem blaðamaður í Beirút, London, París og Reykjavík en flutti til Ástralíu árið 1988. Þá varð hann ritstjóri hjá Annahar, líbönsku dagblaði gefnu út í Sydney. Hann hefur gefið út 12 ljóðabækur á arabísku og sumar þeirra hafa verið þýddar á ensku, þýsku, frönsku, spænsku og önnur tungumál. Hann hefur tekið þátt í mörgum ljóðahátíðum, í Ástralíu og um allan heim. Gagnrýnendur telja Wadih Sa'adeh hafa sérstaka rödd í nútímalegri arabískri ljóðlist.
Sigurhildur
Sigurhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Boethíus
Anicíus Manlíus Severinus Boethíus (480-524 eða 525) var kristinn heimspekingur á sjöttu öld. Hann var fæddur í Róm í valdamikla fjölskyldu sem innihélt meðal annars Olybrius keisara. Hann komst í háar stöður innan hirða austgotneska konungdæmisins á Appenínaskaga. Á endanum var hann þó tekinn af lífi í kjölfar þess að vera sakaður um að vinna með Býsansmönnum. Ævistarf Boethíusar var að varðveita klassíska þekkingu, einkum á sviði heimspeki. Hann ætlaði meðal annars að þýða öll verk Aristótelesar og Platons úr grísku á latínu. Þýðingarnar sem hann kláraði á ritum Aristótelesar um rökfræði voru einu rit Aristótelesar fáanleg í Evrópu fram að 12. öld. Þessar þýðingar voru, auk þýðingar hans á Inngangi Porfýríosar að Kvíunum eftir Aristóteles og hans eigin skýringarrita við rökfræðirit Aristótelesar, meginuppistaðan í rökfræðimenntun og kjarninn í allri æðri menntun á miðöldum. Þar að auki skrifaði hann sjálfur rit á sviði heimspeki, guðfræði, stærðfræði og tónfræði. Rit hans Hugfró heimspekinnar var eitt áhrifamesta rit miðalda og var oftar þýtt yfir á þjóðtungurnar en nokkurt annað rit að Biblíunni undanskilinni.
Postojna-hellar
Postojna-hellar (slóvenska: Postojnska jama, þýska: Höhlen von Postojna, Adelsberger Höhlen [eldra]; ítalska: Grotte di Postumia) er um 20 km langt karsthellakerfi í suðvesturhluta Slóveníu, skammt frá bænum Postojna. Hellakerfið er það stærsta í Slóveníu og með þeim stærstu í Evrópu. Postojna-hellarnir eru því einn vinsælasti áfangastaður ferðamanna í Slóveníu.
Saga
Hellunum var fyrst lýst á 17. öld af Janez Vajkard Valvasor. Luca Čeč uppgötvaði nýjan hluta hellisins á 18. öld. Rafljósum var komið fyrir í hellunum árið 1872 og við það jukust vinsældir hellanna gífurlega.
Álfur úr Króki
Álfur úr Króki (d. 1305) eða Krók-Álfur var norskur embættismaður, sendimaður Hákonar háleggs Noregskonungs. Hann kom fyrst til Íslands 1301 ásamt Bárði Högnasyni og Loðni af Bakka, sem áttu að verða lögmenn á Íslandi. Álfur hafði aftur á móti með sér ýmis bréf og kröfur Hákonar háleggs, sem hafði tekið við konungdæmi í Noregi 1299 og vildi að Íslendingar hylltu sig sem konung.
Íslendingar tóku erindum þeirra illa og töldu að konungur ætti engan rétt til að útnefna lögmenn á Íslandi, það væri hlutverk Alþingis að kjósa þá. Varð ekkert af hyllingunni og þremenningarnir fóru bónleiðir til búðar. Sumarið eftir hylltu landsmenn þó Hákon konung á Alþingi en settu ýmis skilyrði, þar á meðal um endurskoðun Jónsbókar með bestu manna ráði, auk þess sem Gamli sáttmáli skyldi endurskoðaður.
Álfur og Bárður Högnason komu aftur til Íslands 1303 með ýmis konungsbréf og erindi, þar á meðal þann boðskap að hver maður íslenskur sem ætti eignir að verðmæti fimm hundruð eða meira, skyldi gjalda konungi eina alin af hverju hundraði. Einnig stefndu þeir allmörgum íslenskum höfðingjum utan á fund Noregskonungs. Ekki voru undirtektir Íslendinga góðar við þessum erindum og utanstefnum, Íslendingar höfðu lítinn áhuga á að láta stefna sér á konungsfund og leggja í langar og hættulegar utanlandsferðir.
Álfur fór þá norður í Eyjafjörð og var þar gert hróp að honum á Oddeyrarþingi. Hann fór þá í Dunhaga í Hörgárdal og ætlaði að hafa þar vetursetu en skömmu eftir jól veiktist hann og dó. Sú saga komst á kreik að Íslendingar hefðu drepið hann og þurftu margir síðar að sverja konungi eið að því að svo hefði ekki verið.
Gullköttur
Gullköttur (fræðiheiti: Catopuma temminckii) er kattardýr sem finnst í norðurhluta Indlandsskaga, Suðaustur-Asíu og Kína.
Netaskip
thumb|right|Teikning af netaskipi. Netaskip stunda netaveiðar en eru oftar en ekki líka á öðrum veiðarfærum á öðrum  árstímum til að nýta sem best skipið yfir árið. Þau geta verið á línuveiðum, dragnótaveiðum  og  togveiðum. Þau geta verið frá 5 brt. (brúttótonn) til 320 brt. og eru aðallega smíðuð úr stáli, timbri og trefjaplasti. Stærri skipin eru aðalega á bolfiskveiðum sunnan við land á meðan smærri skipin eru frekar á  grásleppuveiðum með bolfiskveiðunum.
Poecilia nicholsi
Poecilia nicholsi er fiskitegund sem var fyrst lýst af Myers, 1931. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Esra
Esra er íslenskt karlmannsnafn.
Jökull Jakobsson
Ævi
Jökull fæddist í Neskaupstað á Norðfirði, þar sem faðir hans, séra Jakob Jónsson, var sóknarprestur. Móðir hans var Þóra Einarsdóttir. Systkini Jökuls voru Guðrún Sigríður persneskufræðingur, Svava rithöfundur og alþingismaður, Jón Einar lögfræðingur og Þór Edward veðurfræðingur.
Með leikritinu Hart í bak varð hann á skammri stundu vinsælasti leikritahöfundur Íslands og markaði djúp spor í leiklistarsögu landsins. Velgengni verksins átti sinn þátt í að Leikfélag Reykjavíkur varð atvinnuleikhús að fullu.
Fyrir utan grínleikinn Pókók voru allra fyrstu Jökuls ljóðrænir hvunndagsharmleikir en með sterku gamansömu ívafi. Frá og með Sumrinu ´37 varð harmurinn sterkari og verkin urðu háðsk, fremur en gamansöm. Áhrif Antons Tsjekhovs höfðu verið nokkuð áberandi í verkum hans og í Sumrinu lýsir ein aðal persónan mannlegum samskiptum þannig að fólk sé alltaf að "segja það án þess að segja það".
Með Dómínó urðu áhrif Harolds Pinters sterkari og sú heimssýn sem verkin birtu varð brotakenndari og illskilgreinanlegri. Undantekningin er Kertalog sem er grátbrosleg en þó fyrst og fremst harmræn lýsing á hlutskipti fólks sem á við geðræn vandamál að stríða.
Eftir nokkurra ára hlé frá leikritun sneri Jökull aftur með verkið Son skóarans og dóttur bakarans þar sem samfélagsgreining og -gagnrýni var meira áberandi en áður. Jökull lést rétt fyrir frumsýningu á verkinu vorið 1978.
Auk þess að fást við blaðamennsku og ritstörf var Jökull mjög vinsæll útvarpsmaður, og einkum voru rómaðir þættir hans Gatan mín sem fluttir voru um 1970. Þar gekk hann um tilteknar götur í Reykjavík og víðar og spjallaði við gamla íbúa um fólk og örlög í húsunum við götuna. Þá gerði hann nokkra sjónvarpsþætti, m.a. um ýmis dulræn efni, um séra Hallgrím Pétursson o.fl.
Fjölskylduhagir
Jökull eignaðist 1955 dótturina Unni Þóru með Áslaugu Sigurgrímsdóttur. Hann gekk síðan 1957 að eiga Jóhönnu Kristjónsdóttur blaðamann, rithöfund og ferðafrömuð. Þau eignuðust börnin Elísabetu Kristínu (1958), Illuga (1960) og Hrafn (1965-2022). Jökull og Jóhanna skildu 1968 og tveim árum seinna gekk hann að eiga Ásu Beck. Þau eignuðust soninn Magnús Hauk 1971 en slitu síðar samvistir.
Systir hans var Svava Jakobsdóttir.
Stuttskífa
Stuttskífa (einnig snöggskífa, þröngskífa, eða EP-plata) er hljómplata sem er of stutt til að teljast breiðskífa og of löng til að teljast smáskífa. Þær eru oftast á bilinu 10 til 25 mínútur að lengd og hafa venjulega 4-7 lög (venjulega hafa smáskífur 3 lög eða færri og breiðskífur oft 6-8 lög eða fleiri). Stuttskífur gefnar út á vínylplötum eru algengastar 33⅓ eða 45 snúninga (á mínútu) 12 tommu plötur og 33⅓ eða 45 snúninga 7 tommu plötur en aðrar tegundir eru einnig til en sjaldséðari.
Bremerhaven
thumb|Bremerhaven. thumb|Kort. Bremerhaven eða Brimarhöfn er þýsk hafnarborg í héraðinu Bremen, Norður-Þýskalandi. Hún liggur við ána Weser og eru íbúar um 114.000 (2018). Þó borgin sé tiltölulega ný (þorp stofnað 1827) hefur höfnin gegnt mikilvægu sögulegu hlutverki og gerir enn. Þar er 16. stærsta vöruflutningahöfn heims og 4. stærsta í Evrópu
Force India
Force India er formúlulið í eigu indverska milljarðamæringsins Vijay Mallya eftir hann keypti Spyker F1. Liðið mun keppa í sinni fyrstu keppni í Ástralíu 2008. Ökumenn liðsins eru Giancarlo Fisichella og Adrian Sutil.
Trollhättan
thumb|Vattentorn.
Trollhättan er borg í Svíþjóð. Árið 2018 bjuggu þar um 50.000 manns og 59.000 í sveitarfélaginu.
Parahucho perryi
Parahucho perryi er austur-asísk tegund laxfiska sem James Carson Brevoort lýsti árið 1856. Hún finnst í Prímorju og Kabarovskfylki í Austur-Rússlandi, og á Sakalíneyju, Kúrileyjum og Hokkaido í Japan og er þar í ám og vötnum. Stofninn var áður stór en hefur verið á niðurleið í að minnsta kosti öld og er nú í hættu.
Asíugullhnappur
Asíugullhnappur (fræðiheiti: Trollius asiaticus) er blóm af sóleyjaætt. Hann verður um 50 - 70 sm hár. Blómgast í maí - júní. Upprunninn frá Síberíu og Kína.
Svanfríður Jónasdóttir
Svanfríður Inga Jónasdóttir (f. 10. nóvember 1951) er íslenskur kennari, fyrrverandi alþingismaður og bæjarstjóri í Dalvíkurbyggð.
Hún fæddist í Keflavík og foreldrar hennar voru Jónas Sigurbjörnsson (1928 - 1955) vélstjóri og kona hans Elín Jakobsdóttir (1932 - 1996) verkakona. Eiginmaður Svanfríðar er Jóhann Antonsson viðskiptafræðingur og á hún þrjá syni.
Ævi og störf
Svanfríður lauk kennaraprófi frá Kennaraskóla Íslands árið 1972 og stúdentsprófi frá sama skóla ári síðar. Hún lauk diploma námi frá Kennaraháskóla Íslands árið 2004, mastersnámi í kennslufræðum frá sama skóla árið 2005 og nam hagnýta jafnréttisfræði við Háskóla Íslands árið 2014. Hún var kennari við Grunnskólann í Dalvík frá 1974-1988 og 1991-1995 og aðstoðarskólastjóri við sama skóla 1992-1993. Hún stofnaði saumaverkstæðið Gerplu á Dalvík árið 1986 og tók þátt í rekstri þess til 1988. Svanfríður var aðstoðarmaður Ólafs Ragnars Grímssonar fjármálaráðherra frá 1988-1991, var varaformaður Alþýðubandalagsins frá 1987-1989 og tók tvisvar sæti á þingi sem varaþingmaður flokksins árin 1984 og 1990. Svanfríður var bæjarfulltrúi á Dalvík frá 1982-1990 og 1994-1998.
Árið 1995 var hún kosin á þing fyrir Þjóðvaka í Norðurlandskjördæmi eystra en gekk síðar til liðs við Samfylkinguna. Hún sat á þingi til ársins 2003. Að lokinni þingmennsku tók hún þátt í uppbyggingu námsvers á Dalvík á árunum 2004-2006, var blaðamaður frá 2005-2006 og bæjarstjóri/sveitarstjóri í Dalvíkurbyggð 2006-2014. Árið 2015 stofnaði hún ráðgjafafyrirtækið Ráðrík ehf.
Svanfríður hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf að sveitarstjórnarmálum árið 2014.
Félag íslenskra rithöfunda
Félag íslenskra rithöfunda var stéttarfélag „lýðræðissinnaðra íslenskra rithöfunda“ sem varð til úr klofningi á aðalfundi Rithöfundafélags Íslands 18. mars 1945. Formannskosning lá fyrir og hafði fráfarandi formaður, Friðrik Á. Brekkan, lagt til að Guðmundur G. Hagalín tæki við af sér. Kosningin fór hins vegar þannig að Halldór Stefánsson var kosinn með fimmtán atkvæðum gegn tíu. Guðmundur og ellefu aðrir lásu þá upp yfirlýsingu á fundinum þar sem þeir sögðu sig úr félaginu. Þetta voru, auk Guðmundar, Friðrik Brekkan, Kristmann Guðmundsson, Gunnar M. Magnúss, Kjartan J. Gíslason, Sigurður Helgason, Ármann Kr. Einarsson, Þórir Bergsson, Óskar Aðalsteinn Guðjónsson, Davíð Stefánsson, Elínborg Lárusdóttir og Jakob Thorarensen. Þau stofnuðu síðan Félag íslenskra rithöfunda 29. apríl og gáfu út safnritið Dynskóga síðar sama ár.
Aðrir kunnir félagar í FÍR urðu síðar m.a. Gunnar Dal, Helgi Sæmundsson, Matthías Johannessen og Indriði G. Þorsteinsson
Brokkgeng sameining
Frá 1972 var farið að ræða sameiningu félaganna tveggja, ekki síst vegna almennrar óánægju með kjaramál íslenskra rithöfunda sem voru bágborin miðað við kjör rithöfunda annars staðar á Norðurlöndunum. Ekki gekk það þó þrautalaust og upp komu miklar deilur í tengslum við meiðyrðamál sem nokkrir af forsvarsmönnum Varins lands höfðuðu gegn Þjóðviljanum 1974. Meðal þeirra sem höfðu sig í frammi í Þjóðviljanum var Sigurður A. Magnússon, formaður Rithöfundasambandsins.
1974 var gamla Rithöfundasambandið leyst upp og Rithöfundafélag Íslands lagt niður um leið og nýtt Rithöfundasamband var stofnað á Norrænu rithöfundaþingi í Norræna húsinu 12. apríl. Félag íslenskra rithöfunda ákvað þó að leggja sjálft sig ekki niður, þótt félagar þess væru nú flestir einnig félagar í hinu nýja sambandi.
Deilur um launasjóðinn
Eftir að Rithöfundasambandið varð að einu stéttarfélagi rithöfunda 1974 urðu enn deilur vegna Launasjóðs rithöfunda árið 1982 þar sem félagar í FÍR töldu skipulega fram hjá sér gengið og að margir rithöfundar hefðu sagt sig úr sambandinu vegna þessa. Sambandið væri því í raun klofið. Formaður rithöfundasambandsins, Njörður P. Njarðvík, sagði þá að FÍR hefði engan samningsrétt fyrir hönd rithöfunda.
1991 til 1997 veitti félagið bókmenntaverðlaunin Davíðspennann (kenndan við Davíð Stefánsson) árlega á afmæli skáldsins 21. janúar.
Skólesít
thumb|Skólesít Skólesít er dæmigerður geislasteinn.
Lýsing
Ferstrendir, smá íflatir, nálarlaga en samliggjandi kristallar mynda samvaxna sveipi er geisla hver frá einum punkti. Litlaus eða hvítt, glergljái eða daufan silkigljáa. Brotsár óslétt eða hrufótt. Kristalnálar 1-3 cm á lengd.
Útbreiðsla
Algengt í ólivínbasalti frá Tertíer, finnst einnig með öðrum zeólítum á borð við mesólíti, kabasíti, thomsoníti og analsími. Hefur fundist við Teigarhorn, Reyðarfirði og Vesturhorni.
Evíta
Evíta er íslenskt kvenmannsnafn.
Brekkugullhnappur
Brekkugullhnappur (fræðiheiti: Trollius altaicus) er blóm af sóleyjaætt.
Gerðuberg (Reykjavík)
Gerðuberg er menningarmiðstöð og félagsmiðstöð við Gerðuberg í Efra Breiðholti í Reykjavík. Það opnaði 4. mars árið 1983. Miðstöðin er með funda- og ráðstefnusali og kennslustofur þar sem haldin eru námskeið auk þess sem Borgarbókasafn Reykjavíkur er með útibú þar.
Fyrirtækið
Fyrirtækið (enska: The Corporation) er kanadísk kvikmynd frá árinu 2003 sem fjallar á gagnrýnin hátt um nútíma hlutafélög og greinir hegðun þeirra eins og um persónu væri að ræða en samkvæmt bandarískum lögum eru hlutafélög með sömu réttindi og persóna. Ýmsar hliðar eru athugaðar og svo komist að þeirri niðurstöðu að um geðsjúkan einstakling sé að ræða. Í myndinni koma fram frægir viðskiptajöfrar, fræðimenn og pólitíkusar. Myndinn hefur verið gagnrýnd fyrir að sýna ekki fleiri hliðar málsins og taka eindræga afstöðu með ákveðinni hugmyndafræði.
Uddevalla
thumb Uddevalla er borg og sveitarfélag (Uddevalla kommun) í Svíþjóð. Árið 2017 bjuggu þar 36.000 manns. Íbúar sveitarfélagsins Uddevalla eru rúmlega 56 þúsund (2017)
Húsið (kvikmynd)
Húsið er fyrsta kvikmynd leikstjórans Egils Eðvarðssonar. Hún er fysta og eina kvikmyndin í fullri lengd sem talað er íslenskt táknmál.
Marianna Madia
Marianna Madia (fædd Maria Anna, 5. september 1980) er ítalskur stjórnmálamaður úr Lýðræðisflokknum. Hún hefur setið í neðri deild löggjafarþings Ítalíu frá árinu 2008.
Árið 2013 giftist hún sjónvarpsframleiðandanum Mario Gianani. Þau eiga tvö börn; hið seinna fætt 8. apríl 2014. .
Morgron 2010
Morgron 2010 er annað skiptið sem ræðukeppni grunnskólanna, Morgron, er haldin eins og hún er nú. Þátttökuskólar voru níu talsins en tveir þeirra drógu þátttöku sína til baka. Ingunnarskóli, Laugalækjarskóli og Réttarholtsskóli kepptu allir í fyrsta sinn í Morgron í keppninni 2010.