cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fastaráð Sameinuðu þjóðanna um málefni frumbyggja
Fastaráð Sameinuðu þjóðanna um málefni frumbyggja er stýrihópur á vegum Sameinuðu þjóðanna sem fjallar um málefni og réttindi frumbyggja. Ráðið hefur ráðgefandi hlutverk innan Sameinuðu þjóðanna. Það var sett á stofn 28. júní árið 2000. Ráðið er skipað sextán sérfræðingum þar sem helmingur er skipaður af ríkisstjórnum aðildarlanda Efnahags- og félagsmálaráðs Sameinuðu þjóðanna og helmingur af samtökum frumbyggja. Ráðið hittist árlega tvær vikur í senn í höfuðstöðvum Sameinuðu þjóðanna í New York-borg.
UC Sampdoria
upright=1.44|thumb|Árangur Sampdoria í deildarkeppnum frá stofnun.
Unione Calcio Sampdoria, oftast kallað Sampdoria, er ítalskt knattspyrnufélag frá Genúa.
Félagið var stofnað árið 1946 við sameiningu tveggja gamalla félaga Sampierdarenese og Andrea Doria.
Bæði treyja félagsins og merki bera merki þessa samruna, það fyrsta er samruni nafna félagana, og seinna er samruni í búningum félagana (blátt og hvítt og hinsvegar hvítt rautt og svart). Félagið spilar í bláum og hvítum treyjum. Sampdoria spilar heimaleiki sína á Stadio Luigi Ferraris, sem tekur 36.536 manns í sæti, sem þeir deila með hinu félaginu í GenúaGenoa C.F.C.. Borgarslagur þessara tveggja liða er oft kallaður Derby della Lanterna.
Sampdoria hefur einu sinni unnið Scudetto það var leiktíðina 1990–91. Félagið hefur einnig unnið ítalska bikarinn Coppa Italia fjórum sinnum: 1985, 1988, 1989 og 1994 og deildarbikarinn árið 1991. Stærsta afrek þeirra á alþjóðavettvangi var þegar þeim tókst að sigra evrópukeppni bikarhafa árið 1990. Íslendingurinn Birkir Bjarnason lék með félaginu um tíma.
Fyrstu árin (1891–1927)
Félagið Andrea Doria var stofnað árið 1895 sem einbeitti sér í auknum mæli að fótboltaæfingum og keppni.
Það var ekki fyrr en 1910–11 sem félaginu fór að ganga betur. Á því tímabili enduði það fyrir ofan Juventus, Internazionale og Genoa í Piedmont-Lombardy-Liguria hluta deildarinnar sem þá var svæðiskipt.
1946 sameiningin
Eftir Síðari heimsstyrjöldina tóku félögin þátt í Seríu A, en öfugt við aðstæður fyrir stríð var Andrea Doria nú það félag sem stóð sig betur. Þann 12. ágúst 1946 voru bæði félög sameinuð í Unione Calcio Sampdoria. Fyrsti formaður þessa nýja félags var Piero Sanguineti en hinn metnaðarfulli athafnamaður Amedeo Rissotto leysti hann fljótlega af hólmi en aðalliðsþjálfari á þessum tíma var maður frá Flórens að nafni Giuseppe Galluzzi. Til að sýna fram á að klúbbarnir yrðu jafn fulltrúar í nýja sameinaða klúbbnum var hannaður nýr búnaður með bláum bolum Andrea Doria og hvíta, rauða og svarta miðju Sampierdarenese. Í sama mánuði og félögin voru sameinuð. Krafðist hið ný stofnaða félag að það ætti að deila Stadio Luigi Ferraris vellinum með Genúa. Samkomulag náðist og völlurinn hóf að hýsa heimaleiki bæði Genúa og Sampdoria. thumb|right|Sampdoria liðið í kringum 1940
Árangur bæði innan ítalíu og í Evrópu
thumb|upright|left|Serbinn [[Vujadin Boškov,á þessari ljósmynd leikmaður Sampdoriaárið 1961, stjórnaði Sampordia þegar þeim tókst að vinna sinn eina Serie A titil árið 1991.]] Árið 1979 var félagið, sem þá lék í Serie B, keypt af olíuauðmanninum Paolo Mantovani, sem fjárfesti í félaginu til að koma Sampdoria í toppbaráttuna. Árið 1982 komst Sampdoria aftur í Serie A og vann sinn fyrstu Bikarmeistaratitil Coppa Italia árið 1985. Árið 1986 var Júgóslavi Vujadin Boškov ráðinn sem nýr yfirþjálfari. Félagið vann sinn annan bikarmeistaratitil árið 1988, árið 1989 tók það þátt í Evrópukeppni bikarhafa þar sem það tapaði fyrir Barcelona í úrslitaleik 2–0.
Hnignun og endurvakning (1993–)
Þann 14. október 1993 dó Paolo Mantovani skyndilega og í hans stað kom sonur hans Enrico. Á fyrsta tímabili sínu árið 1993–94 vann Sampdoria enn einn bikarmeistaratitilinn og varð í þriðja sæti í Serie A það árið. Á næstu árum yfirgáfu margir leikmenn félagið en mörg mikilvæg kaup voru gerð sem héldu Sampdoria í úrvalsdeild. Má þar m.a nefna Juan Sebastian Verón og Ariel Ortega og Clarence Seedorf og Frakkann Christian Karembeu.
Í maí 1999 féll Sampdoria úr Serie A og komst ekki aftur í Serie A fyrr en árið 2003. Um þetta leyti var Sampdoria keypt af Riccardo Garrone, ítölskum olíuauðmanni. Sampdoria sneri aftur til Serie A árið 2003 undir forystu Talisman Francesco Flachi og lauk fyrsta tímabili sínu í úrvalsdeild áttunda sæti. Sampdoria hefur verið í eigua kvikmyndaframleiðandans Massimo Ferrero síðan í júní árið 2014.
Inannlands
Serie A
Coppa Italia
Serie B
Evrópa
Meistaradeild Evrópu
Evrópukeppni bikarhafa
Hoya taytayensis
Hoya taytayensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Broddateinreka
Broddateinreka (fræðiheiti: Setifer setosus) er tegund spendýra.
Mónaða
thumb|Framsetning pýþagóríassinna á mónöðu. Mónaða (úr grísku μονάς monas: eining, eind; monos: einn) var, samkvæmt Pýþagórasi og fylgismönnum hans, hugtak sem táknaði guð eða hina fyrstu veru eða heild allra vera. Mónaðan var uppsprettan eða hinn Eini án rjúfanlegra einda.
Mónöður Leibniz
Eitt þekktasta dæmi heimspekisögunnar um tilraun til þess að útskýra samsetningu veruleikans er svokölluð mónöðufræði þýska heimspekingsins Gottfrieds Wilhelms Leibniz. Samkvæmt þeim samanstendur veruleikinn af óefnislegum eindum — mónöðum — sem hvorki geta eyðst né virkað hver á aðra og hafa frá sköpun heimsins starfað saman í fyrirfram stilltri samhljóðan. Með öðrum orðum þá byggist mónaða Leibniz á því að alheimurinn sé samræmd heild, gerð úr óbreytanlegum grunneiningum. Þær eru í senn andlegar og efnislegar og spegla alheiminn hver á sinn hátt.
Monáda
Oakland
Oaklandborg var stofnuð 1852 í kjölfar gullæðisins í Kaliforníu um miðbik 19. aldar. Borgin er staðsett við austurströnd San Francisco-flóa og heyrir undir Alameda sýslu. Samkvæmt opinberum tölum voru íbúar alls 397.067 1. júlí árið 2006.
Helstu kennileiti eru Bay Bridge sem tengir Oakland við San Francisco og Port of Oakland sem er ein stærsta innflutningshöfn Bandaríkjanna á Vesturströndinni. Einnig er vert að geta The Coliseum, heimavallar Oakland Athletics.
Íþróttir
Oakland er heimaborg bandarískra stórliða.
Háskólar
Helstu háskólar í Oakland og næsta nágrenni eru:
ENSEMBL
Ensembl er samvinnuverkefni EMBL-EBI og Wellcome Trust Sanger Institute. Þetta er gagnagrunnur sem inniheldur upplýsingar um erfðamengi valinna hryggdýra og annarra heilkjörnunga og eru þessar upplýsingar aðgengilegar á vefnum. Aðalhugmyndin með þessu verkefni samtvinna og setja fram með myndrænum hætti röð genum og önnur erfðafræðileg gögn, heimildir og upplýsingar. Vefsíðan inniheldur öflugt kerfi Biomart til að finna og hlaða niður hluta gagnagrunnsins, fyrir afmarkaðar rannsóknir.
Sólstöður
Sólstöður eða sólhvörf er sú stund þegar sól fer lengst frá miðbaug himins til norðurs eða suðurs. Sólstöður eru tvisvar á ári, sumarsólstöður á tímabilinu 20.-22. júní, þegar sólargangurinn er lengstur og vetrarsólstöður 20.-23. desember, þegar hann er stystur. Breytileiki dagsetninganna stafar fyrst og fremst af hlaupársdögum. Nafnið sólstöður vísar til þess að sólin stendur kyrr, það er hættir að hækka eða lækka á lofti.
Menningarkreppa
Menningarkreppa er ástand sem skapast í samfélagi þegar innan ríkjandi menningar- eða siðakerfis koma svo margar nýjar hugmyndir, hugsjónir og breytingar að hið ríkjandi kerfi megnar ekki að melta með sér allt hið nýja. Átök grískrómverskrar menningar og kristni í fornöld, endurreisnartíminn í Evrópu og umbrota- og krepputímar í tengslum við upplýsinguna og iðnbyltinguna eru dæmi um menningarkreppu.
Hagstofa Íslands
Hagstofa Íslands eða Hagstofan er sjálfstæð stofnun sem heyrir undir Forsætisráðuneytið. Hlutverk Hagstofunnar er að halda utan um tölulegar upplýsingar sem varða hagi Íslands og hún skiptist í fjögur svið: efnahagssvið, félagsmálasvið, fyrirtækjasvið og þjónustu- og þróunarsvið. Starfsemi þjóðskrár, sem annast almannaskráningu, var flutt frá Hagstofu Íslands til dómsmálaráðuneytis 1. júlí 2006. Hagstofustjóri er Ólafur Hjálmarsson. Hagstofan var stofnuð með lögum frá Alþingi árið 1913 og tók til starfa árið 1914. Hún er því ein elsta stofnun landsins. Þann 1. janúar 2008 var Hagstofan lögð niður sem ráðuneyti en varð þess í stað sjálfstæð stofnun.
Hagstofa Íslands er miðstöð hagskýrslugerðar á Íslandi og gefur hún út hagtölur um flest svið samfélagsins. Hagstofan reiknar m.a. vísitölu neysluverðs en tólf mánaða breyting á vísitölu neysluverðs er það sem nefnt er verðbólga. Þá reiknar stofnunin hagvöxt, mannfjölda og lífslíkur svo eitthvað sé nefnt.
Hagstofan á í víðtæku alþjóðlegu samstarfi við fjölmargar alþjóðastofnanir en opinber hagskýrslugerð er í eðli sínu alþjóðleg starfsemi, enda er samstarf milli ríkja forsenda þess að hægt sé að bera saman ólík lönd með samræmdum hætti. Helstu samstarfsaðilar Hagstofunnar erlendis eru; Hagstofan starfar eftir ýmsum verklagsreglum sem eiga að tryggja að hagtölur séu óhlutdrægar, gegnsæjar og að jafnræðis og sanngirnis sé gætt í hvívetna: Hagstofan er til húsa í Borgartúni 21a í Reykjavík.
Handrit
thumb|Handrit með myndum frá [[Þýskalandi]] Handrit er skrifaður texti, ritaður með höndunum en ekki prentaður eða fjölfaldaður á annan hátt. Dæmi um handrit er handskrifað bréf. Heitið handrit getur átt við hvaða skrifaðan texta sem er, ekki aðeins skáldverk, upplýsingar eða annan samhangandi texta, heldur einnig til dæmis töflur, útreikningar og aðrar tölulegar upplýsingar, landakort, skýringarmyndir og teikningar.
Upphaflega voru handrit alltaf handskrifuð eins og nafnið bendir til en þegar ritvélar komu til sögunnar var orðið einnig látið ná yfir vélritaða texta og nú eru flest handrit skrifuð í tölvum með ritvinnsluforriti. Í bókaútgáfu er orðið „handrit“ notað um texta sem sendur er til forlags til lesturs eða undirbúnings útgáfu.
Form handrita er mismunandi, ýmist bók, rolla eða laus blöð.
Akurhrímblaðka
Akurhrímblaðka (fræðiheiti: Atriplex patula ) er jurt af hélunjólaætt.
Samlífi
Á Íslandi er akurhrímblaðka er hýsill fyrir sjúkdómsvaldandi sveppinn Peronospora farinosa og Leptosphaeria acuta.
Semíramis
thumb|right|Semíramis sem vopnuð [[amasónur|amasóna á ítalskri myndskreytingu frá 18. öld.]] alt=Semiramis, drottning í Babýlon, 1905, táknrænt verk eftir ítalska málarann ​​Cesare Saccaggi da Tortona.|vinstri|thumb|415x415dp|Semiramis, drottning í Babýlon, 1905, táknrænt verk eftir ítalska málarann ​​Cesare Saccaggi da Tortona. Semíramis var goðsöguleg drottning í Assýríu sem var frá Sýrlandi og átti að hafa gifst sagnkonunginum Nínusi, stofnanda borgarinnar Níneve. Í armenskum goðsögum varð hún ástfangin af armenska konunginum Ara hinum fagra. Hann vildi ekki eiga hana sem varð til þess að hún hélt með her til Armeníu með þeim afleiðingum að Ara var drepinn í orrustunni.
Margar kenningar eru til um sögulega fyrirmynd Semíramisar og hún er stundum kennd við Sjammuramat, hina babýlónsku drottningu Sjamsi-Adads 5. Assýríukonungs sem ríkti í þrjú ár eftir lát hans 811-808 f.Kr..
Emily Robison
thumb|right|Emily Robison Emily Robison (fædd Emily Burns Erwin16. ágúst 1972) er bandarískur tónlistarmaður. Hún er meðlimur og einnig einn stofnenda hljómsveitarinnar The Chicks (áður Dixie Chicks). Hún semur lög, syngur og leikur á fjöldann allan af hljóðfærum: t.d. banjó, dóbró, gítar, bassa, mandólín, munnhörpu og sítar.
Aalter
thumb|right|250px|Aalter Aalter er sveitarfélag í Belgíu. Þar búa 18.887 manns (2007).
Heiðursmannasamkomulag
Heiðursmannasamkomulag (eða heiðursmannaloforð) er óformlegt samkomulag, munnlegt eða skriflegt, milli tveggja aðila sem byggir á heiðarleika þeirra fremur en möguleikanum á að framfylgja því með lögum. Slíkt samkomulag er þannig andstæða lögformlegs samnings.
Hákon herðabreiður
Hákon herðabreiður eða '''Hákon 2. Sigurðsson''' (1147 – 1162) var konungur Noregs — eða gerði kröfu til konungstignar — frá 1159 til dauðadags.
Hákon var sonur Sigurðar munns, sem var líklega aðeins 14 ára þegar hann fæddist, og segir svo um fæðingu hans í Heimskringlu:
Hákon ólst upp hjá Símoni þessum en eftir að Sigurður faðir hans og Eysteinn föðurbróðir hans höfðu báðir fallið fyrir mönnum Inga konungs sóttu stuðningsmenn þeirra drenginn og létu taka hann til konungs á Eyraþingi 1159. Þessir stuðningsmenn nefndust birkibeinar og voru flestir alþýðumenn. Styrkur þeirra var mestur í Þrændalögum, Upplöndum og austan við Víkina. Ingi konungur naut aftur á móti stuðnings í Víkinni og í Vestur-Noregi. Flokkur hans hefði átt að eiga auðvelt með að ráða niðurlögum birkibeina en innbyrðis átök milli helstu ráðgjafa hans, Gregoríusar Dagssonar og Erlings skakka, urðu til þess að birkibeinum tókst að fella Gregoríus og skömmu síðar Inga konung. Hákon, sem þá var 14 ára, var hylltur sem konungur og virtist ekki hafa neina keppinauta, einu konungssynirnir sem þá voru á lífi voru yngri hálfbræður hans sjálfs sem voru í hans liði.
En Erlingur skakki var ekki tilbúinn að leggja árar í bát. Hann var kvæntur Kristínu dóttur Sigurðar konungs Jórsalafara og þau áttu soninn Magnús. Erlingur gerði nú kröfu til krúnunnar fyrir hönd hans og naut stuðnings kirkjunnar, þar sem Magnús var fæddur í hjónabandi og móðir hans konungsdóttir fædd í hjónabandi, en Hákon og bræður hans voru allir frillubornir.
Sumarið 1162 kom til sjórrustu við eyna Sekk. Í hita bardagans lenti Hákon konungur á einu óvinaskipanna og þótt honum væru gefin grið fékk hann samt banasár. Hann var þá 15 ára.
Moldvarpa
Moldvarpa (fræðiheiti: Talpa europaea), einnig kölluð hin evrópska moldvarpa, er tegund moldvarpa.
Tjarnargata 20
thumb|right|Tjarnargata 20 Tjarnargata 20 er timburhús við Tjarnargötu í Reykjavík sem Sigurður Briem póstmálastjóri reisti árið 1906 og bjó í til 1952. Niðri voru fjögur íbúðarherbergi og eldhús og búr. Þar voru tveir ofnar til upphitunar og ein eldavél. Á efri hæð voru sex íbúðarherbergi, gangur og veggsvalir. Seinna var byggt yfir veggsvalirnar. Minningarsjóður íslenskrar alþýðu um Sigfús Sigurhjartarson keypti húsið árið 1954 og voru þar aðalstöðvar Sósílistaflokksins og síðar var Alþýðubandalagið með starfsemi þar til árins 1971 en þá keypti Reykjavíkurborg húsið og var með skrifstofur þar til ársins 1990 en þá fengu AA samtökin  húsið til afnota.
Hjörvar Steinn Grétarsson
Hjörvar Steinn Grétarsson (fæddur 29. maí 1993) er íslenskur skákmeistari. Árið 2013 varð hann 13. íslenski stórmeistarinn í skák og sá yngsti til að hreppa þann titil.
Ísis
thumb|right|Veggmálverk af Ísisi frá 14. öld f.Kr. Ísis (fornegypska: 3st, Aset; forngríska: Ίσις, Isis) er egypsk frjósemis- og móðurgyðja, systir og kona Ósírisar og móðir Hórusar. Hún er sýnd sem kona með tákn hásætis á höfði. Hún er verndari manna og oft sýnd með barnungan Hórus á handleggnum. Ísis tók yfir nokkur af hlutverkum kýrgyðjunnar Haþor og er þannig stundum sýnd með horn á höfði líkt og Haþor. Dýrkun Ísisar, sem var tilbeðin mjög víða í Rómaveldi, er talin undanfari dýrkunar Maríu meyjar í kristni.
Einar Ágústsson
Einar Ágústsson (23. september 1922 – 12. apríl 1986) var utanríkisráðherra Íslands (fyrir Framsóknarflokkinn) 14. júlí 1971 til 1. september 1978. Hann var sendiherra Íslands í Danmörku frá 1980 til æviloka.
Einar var sonur Ágústs Einarssonar kaupfélagsstjóra í Austur-Landeyjum og konu hans Helgu Jónasdóttur kennara og húsmóður. Hann lauk stúdentsprófi frá MR 1941 og embættisprófi í lögfræði frá Háskóla Íslands 1947.
Austur-Flæmingjaland
Austur-Flæmingjaland (hollenska: Oost-Vlaanderen) er hérað í Belgíu, það næstfjölmennasta í landinu á eftir Antwerpen. Íbúar eru 1,4 milljónir talsins og eru hollenskumælandi. Höfuðborgin er Gent.
Lega og lýsing
Austur-Flæmingjaland er tæplega 3000 km2 að stærð og liggur norðvestarlega í Belgíu. Norðurmörkin liggja að Hollandi (Sjáland), sunnan við fjörðinn Oosterschelde. Auk þess liggur Austur-Flæmingjaland að fjórum öðrum héruðum í Belgíu: Vestur-Flæmingjaland fyrir vestan, Hainaut fyrir sunnan, Flæmska Brabant fyrir austan og Antwerpen fyrir norðaustan. Austur-Flæmingjaland er mjög láglent. Þar er stundaður mikill landbúnaður. Árnar Schelde, Leie, Dender og Molenbeek renna í gegnum héraðið og mynda mikilvægar siglingaleiðir.
Söguágrip
thumb|Schelde er mikilvæg samgönguæð í Austur-Flæmingjalandi Í gegnum aldirnar var héraðið hluti af greifadæminu Flandri (Graafschap Vlaanderen). Þegar Frakkar hertóku Niðurlönd 1794 leystu þeir greifadæmið upp og mynduðu sýslurnar Schelde (úr austurhlutanum) og Leie (úr vesturhlutanum). Þær voru aftur leystar upp þegar Frakkar hurfu úr landi 1814. Greifadæmið var hins vegar ekki myndað á ný, heldur voru flæmsku hlutarnir áfram aðskildir. Þegar Niðurlönd urðu konungsríki ári síðar náði austurhluti Flæmingjalands alla leið til fjarðarins Oosterschelde. En þegar Belgía klauf sig frá 1830, klofnaði héraðið. Suðurhlutinn varð að núverandi Austur-Flæmingjalandi en norðurhlutinn að hollenska héraðinu Sjálandi. Á miðri 19. öld var Austur-Flæmingjaland fjölmennasta hérað Belgíu en Antwerpen er þó fjölmennari í dag.
Borgir
Austur-Flæmingjalandi er skipt upp í sjö sýslur (hollenska: Arrondissementen) og í þeim eru 65 borgir og sveitarfélög. Stærstu borgir héraðsins:
Títandíoxíð
thumb Títandíoxíð er efnasambandið TiO2. Það er unnið í hvítt duft og er m.a. notað sem litar- eða þekjuefni í hvíta málningu, glerung, gúmmí, plast, pappír. Þegar það er notað sem litarefni er það kallað títaníumhvítt. TiO2 er notað í ýmsum ólíkum vörum allt frá málningu til sólarvarnar og sem litarefni í matvælum og er þá E efnið E171. Það er notað sem litarefni í mat t.d. til að lita undanrennu hvíta. Í snyrtivöruiðnaði og húðvörum er það bæði notað sem litar- og fyllingarefni.
Framleiðsla
Tvenns konar tækni er notuð til að framleiða títandíoxíð, klóríð ferli og súlfíð ferli. Klóríð ferli fer þannig fram að títandíoxíð hráefnið er hreinsað með því að breyta því í títan tetraklóríð og er hráefnið (sem inniheldur að minnsta kosti 70% TiO2) rýrt (e. reduced) með kolefni, oxað með klór til að búa til títan tetraklóríð (TiCl4). Það títan tetraklóríð er eimað og enduroxað í hreinum súrefnisloga eða plasma við 1500–2000 K til að búa til hreint títandíoxíð.
Umhverfisáhrif
Títaníumdíoxíð (TiO2) á nanóformi er talið geta valdið krabbameini hjá fólki sem umgengst efnið í tengslum við vinnu sína. TiO2 er skaðlaust í venjulegu formi en nanóagnir sem búnar eru til úr efninu og eru nú notaðar í auknum mæli í stað hins náttúrulega forms eru taldar geta valdið skaða.
Poeke-kastali
thumb|right|250px|Poeke-kastali Poeke-kastali er kastali í Aalter í Belgíu.
UCSC Genome Browser
UCSC Genome Browser er vefsíða sem samþættir DNA raðir úr raðgreindum erfðamengjum hryggdýra og lífupplýsingar úr ýmsum áttum. Hún var sett upp og er viðhaldið af Genome Bioinformatics Group, samstarfsverkefni tveggja deilda innan Kaliforníuháskóla í Santa Cruz. Með þessari vefsíðu er hægt að skoða gögn úr mörgum erfðamengjum, þar sem hægt er að skoða þekkt gen, spá fyrir genum, SNP og fjöl-tegunda greiningu ásamt mörgu öðru. UCSC genome browser þjónar svipuðu hlutverki og ENSEMBL.
Maístöng
thumb|Maístöng á [[Skansen í Stokkhólmi, Svíþjóð.]] Maístöng er gamalt frjósemistákn sem sumar þjóðir, aðallega Svíar, reisa á miðsumri. Maístöngin tengist orðinu maí sem merkir vorlauf, en með þeim skreyttu menn heimili sín hér áður fyrr. Miðsumarshátíð Svía (Midsommar) halda þeir á föstudegi eða laugardegi á tímabilinu 20-26 júní, og halda þá maígleði. Talið er að ástæða þess að hátíðin var ekki haldin í maí í Svíþjóð sé sú að þá fundu menn ekki þau lauf sem menn notuðu á meginlandi Evrópu við gerð maístangarinnar. Maístöngin í Svíþjóð er skreytt beykilaufi, blómum og marglitum borðum.
Yfirlýsing um réttindi frumbyggja
Yfirlýsing um réttindi frumbyggja er réttindayfirlýsing sem var samþykkt af Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna 13. september 2007. Yfirlýsingin kveður á um ýmis réttindi frumbyggja eins og réttinn til að varðveita náttúrulegt umhverfi sem þeir byggja afkomu sína á og réttinn til að verja menningararf sinn. Yfirlýsingin fjallar bæði um einstaklingsréttindi og sameiginleg réttindi. Hún setur fram ákveðnar meginreglur eins og sjálfsákvörðunarrétt frumbyggja í eigin málum og skilyrðið um frjálst og fyrirfram upplýst samþykki.
Yfirlýsingin er ekki lagalega bindandi fyrir þau ríki sem hafa samþykkt hana.
Keldusvín
Keldusvín (fræðiheiti Rallus aquaticus) er votlendisfugl af Relluætt. Hann verpir í votlendi í Evrópu, Asíu og Norður-Afríku. Keldusvín er farfugl á norðlægari og austlægari slóðum en staðfugl þar sem veðurfar er milt. Keldusvín var algengur varpfugl á Íslandi fram á síðari hluta 20. aldar en telst nú vera farfugl.
Útlit
Fullorðinn fugl er 23-28 sm langur og líkaminn er mjór svo fuglinn getur smogið auðveldlega gegnum sefgresi sem er náttúrulegt umhverfi fuglsins. Keldusvín er brúnt að ofan og blágrátt að neðan og svartyrjað með langar tær og stutt stél og langan rauðleitan gogg. Ókynþroska fuglar eru svipaðir fullvöxnum en blágrænu fjaðrirnar eru með öðruvísi fremst. Dúnn unganna er svartur. Keldusvín má þekkja frá öðrum skyldum tegundum vegna hvítra fjaðra neðan á stéli og rauðum goggi.
Lifnaðarhættir
250px|left|thumb|Sef er mikilvægt vistsvæði fyrir bæði varp og vetrarheimkynni. 150px|left|thumb|Egg Keldusvíns.Keldusvín verpir í sefi eða flæðiengjum með háum þéttum gróðri og hreiðrið er rétt fyrir ofan vatnsflötinn. Það er gert úr þeim jurtum sem eru nálægastar. Kvenfugl og karlfugl sitja til skiptis á eggjum en kvenfuglinn þó meira. Eggin klekjast út eftir 19-22 daga. Keldusvín er jurtaæta og ver fæðusvæði sitt af hörku að vetrarlagi. Keldusvín er viðkvæmt fyrir flóðum og frosthörkum, missi búsvæðis og það er stundum bráð stórra spendýra og fugla. Minkur hefur gereytt keldusvíni úr sumum eyjum. Fyrir 1970 verptu Keldusvín á Íslandi en síðan eru þau flækingur hér og en geta verpt hér enn óreglu­lega. Fram­ræsla mýrlendis og tilkoma minksins í ís­lenska nátt­úru eru tal­in hafa verið veiga­mestu þætt­irn­ir í eyðingu keldu­svína.
Áður en keldusvín hætti að verpa á Íslandi þá voru nokkrir fuglar hérlendis allt árið og héldu til við volgar uppsprettur á köldustu tímum árs. Sams konar afbrigði keldusvíns fannst einnig að vetrarlagi í Færeyjum og á ferðum yfir Vestureyjar en það er talið merki um að þessi stofn hafi að hluta verið farfuglar.
Holudúfa
Holudúfa (fræðiheiti: Columba oenas) er fugl af ætt dúfnafugla. Hún sást í fyrsta sinn á Íslandi í Hala í Suðursveit 20. apríl 2003.
Þrjótrunn
Þrjótrunn er tilbúið tungumál. Tungumálið er eins konar tilgáta um hvernig latína hefði þróast, hefðu Rómverjar lagt undir sig Noreg á fyrstu öld e.Kr., og málið borist þaðan til Íslands. Framburður og stafsetning málsins byggir á íslensku.
Textadæmi
Faðir vor á þrjótrunn: Patir nostir, tú tög er í kjal, Settiþikist næminnsu tú. Rægnsu tú vin. Oltirsa tvo sjá þátt, kæsig í tjarr tög í kjöl. Dátu næfur höði köttiðun pánsu nostur. Perdóttu næfur défitsu nostur tög eð nær perdóðmur dæftrissir nöstir. Ídýktu nær né í tjattatjón, már lifratu nær á möld. Kvor tví ert rægnsu, potirsu eð glærsa hákur eð itinmett.
1051-1060
1051-1060 var 6. áratugur 11. aldar.
Óskháttur
Óskháttur er háttur sagna sem lætur í ljós von, ósk eða þrá en hann var aðallega notaður í forngrísku. Það líkist viðtengingarhættinum.
Íslenska
En stundum er sérstakur óskháttur fyrir sagnir í íslensku, þá má helst nefna óskháttinn veri af sögninni að vera, en venjulegur viðtengingarháttur sagnarinnar að vera er sé.
Finnska
Óskhátturinn er horfinn úr notkun í finnsku og kemur aðallega fram í skáldskap. Hann er notaður eins og boðhátturinn og gefur til kynna kurteisa beiðni með viðskeytunum -os og -ös
Listasafn Einars Jónssonar
Listasafn Einars Jónssonar er listasafn á Skólavörðuhæð í Reykjavík. Hús safnsins heitir Hnitbjörg. Í safninu eru verk Einars Jónssonar, bæði höggmyndir og málverk, varðveitt og höfð til sýnis. Safnið starfar samkvæmt arfleiðsluskrá Einars Jónssonar og Önnu Jørgensen Jónsson konu hans, frá 11. september 1954. Arfleiðsluskráin ber með sér að hlutverk safnsins sé að varðveita, sýna og rannsaka verk Einars Jónssonar, halda skrá yfir þau, heimildir um æviferil og fleira er tengist lífi og list listamannsins. Safnið var gjöf Einars til íslenska ríkisins.
Góðu keisararnir fimm
Þessi tími í sögu Rómverska keisaradæmisins er ekki síst eftirtektarverður vegna átakalausra valdaskipta. Hver og einn keisaranna fimm valdi sér kjörson og útnefndi hann eftirmann sinn. Markús Árelíus útnefndi son sinn, Commodus, en sumir sagnfræðingar telja að hnignum Rómaveldis hafi hafist á valdatíma hans.
Listasafn Einars Jónssonar
Saga safnsins
Árið 1909 bauð Einar Jónsson íslensku þjóðinni öll verk sín að gjöf með því skilyrði að reist yrði yfir þau safn. Árið 1914 þáði Alþingi gjöfina og lagði fram 10.000 krónur ásamt því að í söfnun meðal almennings söfnuðust 20.000 krónur.
Byggingin
thumb|250 px|Þýskur vísindaleiðangur heimsækir Hnitbjörg sumarið 1925
Íbúð listamannsins
Í turnhýsi safnsins, þar sem Einar og kona hans Anna Jörgensen bjuggu, er einstakt útsýni yfir Reykjavík. Íbúðin í turnhýsinu, sem er hluti af safninu og varðveitt í upphaflegri mynd, er búin fágætum húsgögnum og listaverkum frá tíð Einars og Önnu.
Garðurinn
Við safnið er höggmyndagarður og í honum eru 26 bronsafsteypur af verkum Einars. Sumar þeirra voru steyptar í tíð Einars og voru áður innan veggja safnsins en síðar færðar út í garð ásamt nýjum afsteypum. Á tímum þeirra Einars og Önnu lögðu þau mikla vinnu í að rækta garðinn á meðan þau bjuggu í safnhúsinu, en sagt er að Einar hafi sjálfur gróðursett allar plönturnar og sett niður elstu trén sem nú má sjá í garðinum. Höggmyndagarðurinn var formlega opnaður 8. júní árið 1984, en þá höfðu framkvæmdir staðið yfir í þónokkurn tíma og margir komið að þeirri vinnu.
Sixteen Candles
Sixteen Candles er bandarísk kvikmynd frá árinu 1984.
Ólympíuleikar ungs fólks 2010
Ólympíuleikar ungs fólks 2010 var alþjóðleg íþróttahátíð sem haldin var dagana 14. til 26. ágúst 2010 í Singapúr og byggðist fyrirkomulagið á Ólympíuleikunum.
Döbb
Vinsældir döbbtónlistar hafa dvínað með árunum en döbbið lifir áfram í gegnum þær gífurlega mörgu tónlistarstefnur sem það hefur haft áhrif á. Þar má helst nefna pönk, hipp hopp, diskó og síðar hústónlist, techno, ambient, trip hop, jungle, drum and bass og dubstep.
Einkenni stefnunnar
Ferlið að döbba er þegar áðurupptekin eða tilbúin tónlist er tekin upp aftur með ýmsum breytingum á laginu. Hið dæmigerða döbblag verður til þegar eitthvert reggílag er tekið og hljóðblandað eða „döbbað“ á ákveðinn hátt. Það sem á sér stað þegar eitthvert lag er döbbað er að mikil áhersla er lögð á bassann og trommuna í laginu og er djúp bassalína oftast lifandi í gegnum mest allt lagið. Algengt er að söngurinn og aðalhljóðfærin í laginu séu tekin út en skeytt inn við og við síðar í laginu og jafnvel með einhvers konar effektum og er þá söngurinn oftar en ekki í formi bergmáls.
Einstaka döbblög eiga það til að innihalda frumlega effekta á borð við dýrahljóð, barnsgrátur og jafn vel framleiðendur að öskra leiðbeiningum til tónlistarmannanna. Oft er talað um að döbbtónlist teikni einhvers konar hljóðmynd fyrir hlustandann vegna þess hversu náttúrulegt hljóðið er í tónlistinni, þrátt fyrir að megnið af henni sé rafmagnað.
Messapíska
Messapíska er útdautt indóevrópskt fornmál sem talað var í Apúlíu á Suðaustur-Ítalíu. Málið hefur varðveist í 300 áletrunum sem rekja má til 6. til 1. aldar f.Kr.
Döbb
Upphafið
Líkt og reggí á döbbið á rætur sínar að rekja til tónlistastefnanna ska og rocksteady, en þær voru vinsælar í lok sjöunda áratugarins. Upphaf döbbsins sjálfs má síðan rekja til atviks sem átti sér staði í Kingston, höfuðborg Jamaíku, árið 1968. Þá var Ruddy Redwood skemmtanastjóri staddur á upptökuverinu Treasure Isle hjá Duke Reid, sem var á þeim tíma einn af aðalskemmtanastjórum og framleiðendum á Jamaíku. Redwood var kominn á verið til að endurblanda plötu fyrir fjöldaskemmtun sem hann var að fara að spila á um kvöldið. Hljóðverkfræðingurinn Byron Smith, sem vann á verinu, gerði þau mistök að sleppa söngnum í upptökunni sem Redwood kom með. Þegar Redwood heyrði síðan upptökuna án söngs ákvað að prófa að halda henni þannig til þess að spila hana um kvöldið. Þegar hann síðan spilaði útgáfuna af laginu með engum söng um kvöldið voru viðbrögð fólksins á klúbbnum það góð að þau fóru að syngja textann af upprunalegu útgáfunnu yfir sönglausu útgáfuna.
Messapíska
Talið er að messapíska hafi verið skyld illírísku. Messapíska dó út eftir komu Rómverja í Apúlíu.
Döbb
Upphafið
Fólkinu líkaði lagið svo vel að Redwood endaði með því að spila þessa útgáfu af laginu, sem var ekki langt, í um klukkustund. Byron Lee, starfsmaður á Treasure Isle, hafði orðið vitni af þessum atburði og fór strax daginn eftir og sagði King Tubby frá. Hann sagði að Tubby yrði að fara að blanda lög án söngs því að fólkið virtist elska það. King Tubby var rafmagnsverkfræðingur sem hafði unnið við að gera við sjónvörp og útvörp á sjöunda áratugnum sem og að vinna við hin ýmsu hljóðmannsstörf á Tresure Isle. Um 1968 var hann búin að koma sér upp fullkomnu hljókerfi sem hann kallaði Home Town Hi-Fi og um leið og hann heyrði fréttirnar af vinsældum tónlistar án söngs fór hann að fikta við að blanda slíka tónlist því að hann hafði góða aðstöðu til þess með hljóðkerfinu sínu.
Frá undirstefnu að sér stefnu
Árið 1972 kom King Tubby sér upp litlu upptökuveri í Waterhouse-hverfinu í Kingston þar sem hann byrjaði að taka upp tónlist með tónlistarmönnum á borð við Bunny Lee og Lee Scratch Perry. Það sem gaf Tubby forskot í þessari nýju tegund tónlistar var að hann bjó sér til heimagerðan mixer sem var mun tæknivæddari er þeir mixerar sem þeir sem voru í samkeppni við hann notuðu. Í gegnum heimatilbúna mixerinn gat hann til dæmis spilað margs konar effekta sem áttu síðar eftir að einkenna döbbtónlist.
Helgi Grímur Hermannsson
thumb|Helgi árið 2020. thumb|Lúxusskrímislið. Helgi Grímur, einnig þekktur sem Helgi Dragon er íslenskur listamaður. Hann útskrifaðist árið 2019 frá Listaháskóla Íslands frá sviðshöfundabraut.
Döbb
Frá undirstefnu að sér stefnu
Í upptökum á fyrstu plötunni sem Tubby gaf út notaði hann mixerinn eins og hljóðfæri og „spilaði“ á hann beint inn á upptökuna. Árið 1973 gaf King Tubby ásamt Lee Scratch Perry út fyrstu döbbplötuna sem hét „Blackboard Jungle“. Fljótlega eftir að tónlistarstefnan var orðið vinsæl í upphafi áttunda áratugarins myndaðist hefð fyrir því að döbbútgáfa af reggílögum væri á B-hliðinni á 45-rpm plötum sem innihéldu aðeins eitt lag á hvorri hlið smáskífunnar. Þá kom það stundum fyrir að B-hliðin varð vinsælli en A-hliðin. Þróun stefnunnar var mikil þegar líða fór á áttunda áratuginn og fljótlega upp úr 1975 verður þessi undirstefna reggítónlistar hægt og rólega að sjálfsæðari tónlistarstefnu þökk sé King Tubby og félögum.
Vinsældir á Bretlandi
Með hinum tæknivædda áttunda áratug færðust vinsældir döbbsins til Bretlandseyja og víðar um Evrópu. Við tóku breskir tónlistarmenn sem að mynduðu nýja kynslóð af döbbi sem stundum er nefnd digidöbb. Það sem tækni níunda áratugarins hafði í för með sér voru ýmsar nýjungar í gerð á döbbtónlist. Tónlistarmennirnir gátu nú búið til sína eigin og upprunalegu döbbtónlist óháð öðrum upptökum. Það er að segja að hljómsveitir voru orðinn óþarfa hlekkur í gerð tónlistarinnar. Það voru síðan tónlistarmenn á borð við Adrian Sherwood og Mad Professor sem gerðu döbbtónlist virkilega vinsæla í Bretlandi um miðjan níunda áratuginn og lögðu grunninn að tónlistarsefnunum dubstep og jungle sem áttu eftir að taka við af döbbinu í upphafi tíunda áratugarins.
Helgi Grímur Hermannsson
Verk
Helgi er einn af höfundum leiksýningarinnar How to Make Love to a Man sem var frumsýnt í Borgarleikhúsinu 19. mars 2022. Helgi og vinur hans Jökull Smári Jakobsson unnu að listaverkinu Lúxusskrímslið sem er vera komin frá plánetunni Lúxmúx og var það til sýnis í Kópavogi árið 2020. Helgi hefur gefið út eina hljóðbók en hún bar nafnið Raunir Erbanors. Hjóðbókin er meinfyndið og kaldhæðið verk fyrir öll fullorðin börn og barnalega fullorðna. Tónlistamaðurinn Atli Arnarsson vann hljóðið og samdi tónlist fyrir bókina.
Vorlyng
Vorlyng (fræðiheiti Erica carnea) er jurt af lyngætt sem upprunnið er úr fjallahéruðum Mið- og Suður-Evrópu í austurhluta Alpafjalla þar sem það vex í barrskógum og við kletta. Vorlyng er 10-25 sm hátt með sígræn nálarlaga laufblöð sem eru 4-8 mm löng. Vorlyng blómstrar að vetrarlagi og er víða ræktað sem skrautjurt.
Iceland Airwaves
Mikill fjöldi blaðamanna og starfsmanna tónlistarbransans mætir jafnan á Airwaves hátíðina. Dagskrá hennar nýtur oftar en ekki mikillar hylli innlendra sem erlendra blaðamanna, David Fricke einn af ristjórum Rolling Stone kallaði hana „svölustu tónlistarhátíð heims“
Fjölmargar hljómsveitir, innlendar sem erlendar, hafa vakið alþjóðlega athygli eftir að hafa leikið á Iceland Airwaves. Má þar nefna The Rapture, Hot Chip, The Bravery, Sigur Rós og Jakobínarína.
Hoya tiatuilaensis
Hoya tiatuilaensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Bandarísku Samóa.
Jesse Lingard
Jesse Lingard (fæddur 15. desember 1992) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með Nottingham Forest á og enska landsliðinu.
Lingard ólst upp hjá Manchester United. Hann fór síðar á láni til West Ham og skoraði 2 mörk í fyrsta leik sínum með West Ham.
Gasterophilus pecorum
Gasterophilus pecorum er tegund af flugum í ættkvíslinni Gasterophilus sem sníkir á hestum og öðrum dýrum af hestaætt.
G. pecorum er alvarlegt vandamál í hestategundum á eyðimerkursteppum í Xinjiang, Kína, þar sem hún er ríkjandi brimsutegund á svæðinu. í Kalamaili Nature Reserve, Kína, er G. pecorum verulegt vandamál í heilsu Przewalskihestsins, sem hefur verið endurfluttur þangað.
Palma de Mallorca
thumb|right|250px|Palma. Palma er stærsta borgin á spænsku eyjunni Mallorca með rúmlega 430 þúsund íbúa en á stórborgarsvæðinu búa rúmlega 517 þúsund manns.
28. apríl
28. apríl er 118. dagur ársins (119. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 248 dagar eru eftir af árinu.
María Ólafsdóttir
María Ólafsdóttir (fædd 2. febrúar 1993 í Blönduósi) betur þekkt sem María Ólafs, er íslensk söngkona sem tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2015 með lagið "Unbroken".
Blindsker (Safnplata)
Blindsker er safnplata með Bubba Morthens sem gefin var út 31. október 2004. Hún inniheldur lög af samnefndri heimildarmynd sem kom út 8. október 2004. Platan var fjórða safnplata Bubba á ferlinum.
Lagalisti
Heimildarmyndin sem var tilefni safnplötunnar vann Edduverðlaunin sem heimildarmynd ársins 16. nóvember 2004
Naohiro Takahara
Naohiro Takahara (fæddur 4. júní 1979) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 57 leiki og skoraði 23 mörk með landsliðinu.
Montsoreau-kastali
<div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; text-align:center; width:20em;"> Montsoreau-kastali 220x220dp Franska: Château de Montsoreau
🇫🇷 Frakkland
293x293dp
Reistur
1453
Byggingarstíll
Endurreisnarstíll
Vefsíða
Montsoreau kastali (Franska: Château de Montsoreau) er staðsettur í Loire-dalnum í Montsoreau, 250 km frá París, Frakklandi. Hann var byggður árið 1453 af Jean 2. de Chambes, formlegum riddara hjá Karli 7. Frakkakonungi. Talið er að kastalinn hafi verið byggður í varnarlegum tilgangi, en kastalinn var samt frekar byggður til sýnis en sem raunverulegt varnartól.
Orðsifjar
Montsoreau-kastali er nefndur eftir bjargbrúninni sem hann er byggður á, fjallið Soreau (latína: Monte Sorello / Mons Sorello).
Vernd á landsvísu og á alþjóðavettvangi
Montsoreau-kastali er skráður sögulegur minnisvarði af franska menningarmálaráðuneytinu síðan 1862. Loire-dalurinn milli Sully-sur-Loire og Chalonnes-sur-Loire, þar á meðal Montsoreau og Montsoreau-kastali, hefur verið bætt við heimsminjaskrá UNESCO árið 2000.
Arkitektúr
Byggingarstíll kastalans er blanda miðalda-arkitektúrs (her) og endurreisnar-arkitektúrs (búsetu).
Kastalinn samanstendur af 25 herbergjum, 23 opnum örnum og 6 stigagöngum.
Styrmir Sigurðsson
Styrmir Sigurðsson (f. 30. nóvember 1967) er íslenskur leikstjóri. Hann hefur leikstýrt tveimur sjónvarpseríum fyrir Stöð 2 en þær eru: fyrsta þáttaröð Fóstbræðra (1997) og sjónvarpsseríuna Hlemmavídeó (2010). Hann hefur einnig leikstýrt ótal sjónvarpsauglýsingum. Árið 2015 leikstýrði hann myndinni Humarsúpa innifalin, með Þorsteini Guðmundssyni, þegar Þorsteinn fór í Viðey.
Emilia Plater
thumb|right|Stytta af Emiliu Plater í [[Kapciamiestis, Litháen.]] Emilia Plater (13. nóvember 1806 – 23. desember 1831) var uppreisnarkona frá Vilnius sem barðist í Nóvemberuppreisninni gegn Rússneska keisaradæminu og er þjóðhetja í Póllandi, Hvíta-Rússlandi og Litháen. Hún var af aðalsfjölskyldu af vestfölskum uppruna. Foreldrar hennar létust þegar hún var ung og hún var því alin upp af ættingjum í Līksna þar sem Lettland er nú. Þegar Nóvemberuppreisnin hófst ákvað hún að mynda uppreisnarflokk í Litháen þar sem uppreisnin hafði ekki náð fótfestu fyrr. 1831 var herflokkurinn tekinn í her Dezydery Chłapowski sem ráðlagði henni að láta af stjórn flokksins sem hún hafnaði. Hún hélt því foringjastöðu sinni og varð í kjölfarið höfuðsmaður. Eftir ósigur pólsku sveitanna hélt Chłapowski með herinn til Prússlands en hún neitaði að hörfa og reyndi að brjótast gegnum skógana frá Litháen til Varsjár. Á leiðinni veiktist hún og lést og er grafin í þorpinu Kapčiamiestis í Litháen.
.uk
.uk er þjóðarlén Bretlands. Samkvæmt tölum frá júlí 2008 er .uk fimmta vinsælasta þjóðarlén heims.
Grænlenska stafrófið
Þar að auki er bókstafirnir b, c, d, h, x, y, z, w, æ, ø og å notaðir í tökuorðum og nöfnum af erlendum uppruna.
Grænlenska er sem ritmál ólík öðrum inúítamálum, byggir það á því að grænlenska fékk staðlað ritmál snemma. Það var Samuel Kleinschmidt sem skapaði grænlenskan ritstaðal um miðja 19. öld. Þessi staðall var í gildi fram til 1973 þegar núverandi staðall tók gildi. Í eldra staðlinum var meðal annars notaður sérstakur bókstafur ĸ (Ux0138 í Unicode), í nýja staðlinum er bókstafurinn Q notaður í stað ĸ.
Emre Aydın
Emre Aydın|thumb
Emre Aydın (fæddur 2. febrúar 1981 í Isparta) er tyrkneskur söngvari og leikari.
Dvergstör
Dvergstör (fræðiheiti: Carex glacialis) er smávaxin stör sem vex í mólendi. Hún lætur lítið fyrir sér fara og því getur verið erfitt að koma auga á hana. Dvergstör hefur karlkyns blóm á stuttu toppaxi en kvenblómin liggja nokkur saman á öðrum öxum.
Á Íslandi er dvergstör að mestu bundin við landrænt loftslag á Norðausturlandi.
Phil Jones
Philip Anthony Jones (fæddur 21. febrúar 1992) er enskur knattspyrnumaður sem spilaði síðast með Manchester United. Hann spilaði 27 leiki með enska landsliðinu.
Jafndægur
Jafndægur er sú stund þegar sól er beint yfir miðbaug jarðar. Þetta gerist tvisvar á ári, á vorjafndægri á tímabilinu 19.-21. mars og á haustjafndægri 21.-24. september. Um þetta leyti er dagurinn um það bil jafnlangur nóttinni hvar sem er á jörðinni, og af því er nafnið dregið. Breytileiki dagsetninganna stafar aðallega af hlaupárum.
Saga
Til forna var upphafsdagur ársins ýmist miðaður við vorjafndægur, haustjafndægur eða vetrarsólstöður. Í Skáldskaparmálum Snorra-Eddu segir um vorið að það sé frá jafndægri að vori til fardaga en þá taki við sumar til jafndægris á hausti. Vorið nær því samkvæmt því frá 19. til 21 mars og fram að fardögum sem voru á fimmtudegi í 7. viku sumars eða á bilinu 31. maí til 6. júní.
Teigur
thumb|Horft upp að Teig með [[Þríhyrningur (fjall)|Þríhyrning í bakgrunn.]] Teigur er tvíbýli í Fljótshlíð og skiptist í Austur-bæ og Vestur-bæ. Í kringum árið 1200 var bærinn krikjustaður og jarðarinnar er getið í kirknaskrá Páls biskups.
Eitt sinn átti jörðin land innst með Krossá sem heitir Teigstungur og var heimilt að hafa allt að 25 kindur á útigangi. Einnig átti býlið Bryggnafjöru í Landeyjum og skógarítak á Miðmörk sem kallast Teigstún.thumb|Kartöfluuppskera í Teigi með [[Tindfjallajökull|Tindfjallajökul, Mýrdalsjökul og Eyjafjallajökul í sýn.]]
Sögur frá Teigi
Í dag er Teigur öflugur og myndalegur bóndabær með kindur, kýr, hesta og hunda. Árið 2019 voru bræðurnir Tómas og Guðni Jensson og Arna Arnþórsdóttir bændur á Teigi með 700 fjár. Rataði bærinn í fréttirnar það árið útaf ánni Sölku sem eignaðist 5 lömb, þrjár gimbrar og tvo hrúta.
Úr riti frá Fornleifastofnun Íslands
Úr riti Fornleifastofnunar Íslands um Rangárvallarsýslu er tekið saman upplýsingar um Teig á blaðsíðu 48. Meðal annars er skrifað eftirfarandi:
Mylla
Heimild er að kornmylla var um skeið við lækinn í Teig, skv. Sunnlenskum byggðum.
Álfar
“Í gili, sem er í túni Austurbæjar, er klettur, sem heitir Búasteinn. Var sú trú á honum, að ekki mætti hreyfa hann eða umhverfi hans.” Segir í örnefnalýsingu.
Kirkjan
Kirkjan á sér sögu frá 1200. Árið 1493 gaf Jón Pálsson prestur, Brandi Jónssyni umboð sitt yfir Breiðabólsstað og Teigi.
Árið 1802 var Hlíðarendakirkja lögð niður og sóknin lögð til Teigs. Árið 1896 var Teigskirkja lögð niður og sóknin færð aftur í Hlíðarendakirkju sem var endurbyggð.
Kirkjugarðurinn
Við krikjuna var kirkjugarður og þegar reist var eitt íbúðarhús fyrir austurbæinn þá þurfti að breyta um upphaflega byggingareitinn þar sem byggingarmenn grófu óvart upp mannabein.
Legsteinn Brynjólfs Þórðarssonar Thorlacius
Legsteins Brynjólfs Þórðarssonar liggur enn í Teigi en hann lést 1762 á Hlíðarenda og var sonur hann Þórður Thorlacius bóndi í Teigi. alt=Legsteinn Brynjólfs Þórðarssonar og Jórunnar Skúladóttur|thumb|Legsteinn Brynjólfs Þórðarssonar og Jórunnar Skúladóttur Grafskriftin er: Þaðan
sundrast og saman koma
hjóla
Brynjólfs Thordarsonar
Thorlacii
og
Jórunnar Skúladóttur
hann var
forðum sýslumaður konungs í Árnesþingi
tvisvar kvongaðist hann og tvisvar varð
hann ekkjumaður. Hann lifði í hinu fyrra
hjónabandi í 5 ár og því síðara 50 en í
Fæddist árið 1681, dó árið 1762.
skap 50 ár. Hvurn guð blessaði þeim
með 3 sonum og dóttur.
Alls lifði hún 68 ár.
Fæddist árið 1693, dó árið 1761.
Jesaja 25, vers 8: Hann mun daðann
uppsvelgja eilíflega og drottna
drottinn mun þerra tárin af allra and-
liti og burttaka forsmán síns fólks
af allri jörðinni, því að
drottinn hefur það sagt.
ENCODE
ENCODE eða ENCyclopedia Of DNA Elements er verkefni sem fjallar um að finna út virkni hinna mismunandi hluta erfðamengis mannsins. Um er að ræða samstarfsverkefni margra rannsóknarhópa styrkt af National Human Genome Research Institute (NHGRI). Markmið þessa verkefnis er að finna alla virka hluta í erfðamengi mannsins. Dæmi um virka hluta eru raðir sem skrá fyrir prótínum, raðir sem virka sem bindiset fyrir stjórnþætti, raðir sem mynda RNA sem ekki eru þýdd í prótín. Einnig er ætlunin að kortleggja eftirmyndun DNA, bindingu litninsprótína og litnisagna í ýmsum tilbrigðum í mismunandi frumugerðum eða vefjum.
Upplýsingarnar eru samþættar erfðamenginu, eins og til dæmis á erfðamengjavafrara háskólans í Santa Cruz.
Dale Evans
thumb|right|Roy Rogers og Dale Evans árið 1989 Dale Evans var listamannsnafn Lucille Wood Smith (fædd 31. október 1912, dáin 7. febrúar 2001) en hún var bandarískur rithöfundur, kvikmyndastjarna og kántrítónlistarmaður. Hún var þriðja eiginkona Roy Rogers.
Valais
Valais (þýska: Wallis) er kantóna í suðurhluta Sviss og er umlukin Alpafjöllum. Þar eru margir skíða- og heilsubæir og flest hæstu fjöllin í Sviss.
Lega og lýsing
Valais er þriðja stærsta kantónan í Sviss með 5.224 km2. Einungis Graubünden og Bern eru stærri. Valais liggur í suðurhluta Sviss og á landamæri að Ítalíu í suðri og Frakklandi í suðvestri. Auk þess eru kantónurnar Vaud til norðvesturs, Bern til norðurs, Uri til norðausturs og Ticino til austurs. Vestasti endir kantónunnar nemur við Genfarvatn. Valais er dæmigerð fjallakantóna og samanstendur af háfjöllum Alpafjalla, Róndalnum (löngum hádal í austur/vesturátt) og ýmsum hliðardölum, aðallega til suðurs. Þar eru hæstu fjöll Sviss, svo sem Monte Rosa, Matterhorn og fleiri. Áin Rón rennur eftir endilöngum hádalnum, áður en hún mundar í Genfarvatn. Íbúar eru 332 þúsund (2014) og er Valais þar með áttunda fjölmennasta kantónan í Sviss. 60% íbúanna eru frönskumælandi, en 30% þýskumælandi. Höfuðborgin er Sion.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Valais er tvær lóðréttar rendur, hvít til vinstri og rauð til hægri. Alls eru þrettán stjörnur í merkinu, ýmist rauðar eða hvítar. Merkið kom fyrst fram (í breyttu formi) 1220, en var formlega tekið upp 1548. Merkið er tákn biskupsstólsins í Sion en stjörnurnar tákna hin þrettán tíundarhéruð kantónunnar.
Nafnafræði
Rómverjar nefndu héraðið Vallis Poenina. Vallis merkir dalur. Héraðið heitir Wallis á þýsku og var kallað Vallais á frönsku allt fram á 18. öld, en breyttist svo í Valais. Kantónan heitir Vallese á ítölsku.
Söguágrip
thumb|Vestasti hluti Róndalsins thumb|Matterhorn er eitt fjallanna í Valais Í upphafi bjuggu keltar í Róndalnum en Rómverjar hertóku hann 15 f.Kr. Dalurinn varð að skattlandi sem kallaðist Vallis Poenina. Síðla á 5. öld lauk yfirráðum Rómverja í héraðinu. Búrgúndar (frönskumælandi) námu land í vesturhlutanum, en alemannar (þýskumælandi) í austurhlutanum. Í gegnum miðaldirnar var dalurinn að sjálfstæðu biskupadæmi innan þýska ríkisins. Vesturhlutinn tilheyrði hins vegar Savoy. Um miðja 14. öld réðist Amadeus VI frá Savoy inn í Róndalinn og hertók stóran hluta hans. Hrepparnir sameinuðust í hernaðarbandalag, gerðu uppreisn og náðu að hrekja óvininn burt. Í annað sinn þurfti her frá Savoy að hertaka héraðið allt. En þegar greifinn af Savoy lést 1391, hlutu hrepparnir sjálfstæði og kölluðu sig Lýðveldi hinna sjö tíundarhéraða (Republik der sieben Zenden). 1413 hófst stríð í lýðveldinu á ný er þýski keisarinn Sigismundur gaf Witschard frá Raron héraðið að léni. Íbúarnir sættu sig ekki við þetta og gerðu uppreisn. Eftir nokkrar orrustur var samið árið 1420 og fékk lýðveldið að standa. Árið 1475 réðist Savoy enn á ný inn í héraðið. Með stuðningi frá Bern tókst lýðveldinu að landa sigri í orrustunni við Planta og hertaka vesturhluta Valais. Árið 1564 átti Bern í trúarstríði við Savoy. Íbúar lýðveldisins, sem ekki tóku siðaskiptum, sendu þá herdeild vestur til Genfarvatns og hertók hún lítið hérað þar. Þannig náði Valais núverandi stærð. Árið 1799 hertóku Frakkar Valais og markar það endalok lýðveldisins í Róndalnum. Napoleon innlimaði það svo Frakklandi 1810. Eftir fall Napoleons samþykkti Vínarfundurinn 1815 að Valais, ásamt Genf og Neuchatel, fengju inngöngu í Sviss. 1865 var frægasta fjall Valais, Matterhorn, í fyrsta sinn klifið. Í kjölfarið varð Valais að ferðamannahéraði. Það er enn mikilvægasta atvinnugrein kantónunnar. Það var svo ekki fyrr en 1970 að konur í Valais fengu kosningarétt.
Wikilífverur
Wikilífverur er eitt af verkefnum Wikimedia-stofnunarinnar sem gengur út á það að byggja upp frjálsa skrá yfir allar lífverur. Eins og önnur verkefni Wikimedia notast Wikilífverur við wiki sem keyrður er á MediaWiki-kerfinu.