cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Velska karlalandsliðið í knattspyrnu
Bretlandsmeistarakeppnin hefst (1884-1900)
Árið 1888 unnu Walesverjar sinn stærsta sigur fyrr og síðar þegar þeir unnu írska liðið 11:0 í Wrexham. Yfirburðirnir í leiknum voru slíkir að hermt er að þrjír úr liði heimamanna hafi yfirgefið völlinn skömmu fyrir leikslok til þess að vera vissir um að ná lestinni sinni heim. Næsta keppnisár náði liðið sínu fyrsta jafntefli leik gegn Skotum, þrátt fyrir að hafa byrjað leikinn fyrsta hálftímann með útileikmann í marki á meðan beðið var eftir varamarkverði.
Árið 1895 náði Wales öðru sæti í Bretlandsmeistarakeppninni, í fyrsta sinn, eftir að hafa gert jafntefli í öllum þremur leikjum sínum. Þar kom m.a. við sögu nýliðinn Billy Meredith sem var ein af fyrstu stórstjörnum knattspyrnunnar og gerði garðinn frægan hjá bæði Manchester City og Manchester United. Ekki tókst að endurtaka þetta afrek næstu árin og kenndu Walesverjar því um að erfitt væri fyrir leikmenn að fá sig lausa frá enskum félagsliðum sínum fyrir landsliðsverkefni. Tillögur Knattspyrnusambands Wales um að skylda félög til að hleypa leikmönnum í landsleiki hlutu hins vegar lítinn hljómgrunn.
Tvennir titlar (1900-1920)
Ekki tókst að fylgja eftir þessum fyrsta sigri og næstu árin tapaði landsliðið oft illa og stundum með skrautlegum hætti, þannig þótti lítil reisn yfir því þegar Wales tapaði 1:0 fyrir Skotum árið 1910 þegar markvörðurinn fékk á sig mark úr langskoti á meðan hann átti í samræðum við áhorfanda og sneri baki við leiknum. Sami markvörður lék í jafnteflisleik gegn Skotum árið eftir þrátt fyrir að hafa handleggsbrotnað í leik með félagsliði sínu nokkru fyrr.
Bretlandsmeistarakeppnin var felld niður á árum fyrri heimsstyrjaldarinnar. Keppni hófst að nýju veturinn 1919-20. Wales fór rólega af stað og náði með herjum 2:2 jafntefli í Írlandi. Í kjölfarið fylgdu hins vegar sigurleikir gegn Skotum og Englendingum og var það fyrsti sigurinn á enskum frá 1882. Wales varð meistari í annað sinn, en mesta athygli vakti þó frammistaða Meredith sem var orðinn 45 ára gamall.
Þriggja hesta hlaup (1920-1945)
Bretlandsmeistarakeppnin 1919-20 var sú fyrsta af tuttugu sem fram fóru á árunum milli heimsstyrjalda. Á þessu tímabili urðu Walesverjar sjö sinnum meistarar, Englendingar jafnoft, Skotar ellefu sinnum en Írar aldrei (en í nokkur skipti voru tvö eða þrú lið krýnd meistarar). Þrátt fyrir gott gengi landsliðsins, stóð það að mörgu leyti í skugga velsku félagsliðanna sem fengu mun fleiri áhorfendur á leiki sína. Eins voru mikil brögð að því að leikmenn gæfu ekki kost á sér í landsliðið.
Árið 1929 hélt landslið Wales í mikla keppnisferð til Kanada þar sem leiknir voru fimmtán leikir gegn héraðsliðum, sem allir unnust. Viðureignirnar í Kanada töldust ekki formlegir landsleikir og lék Wales sinn fyrsta landsleik gegn liði utan Bretlandseyja ekki fyrr en vorið 1933, þar sem liðið gerði 1:1 jafntefli gegn Frökkum í París.
Árin 1934 og 1935 unnu Walesverjar í fyrsta og eina sinn Bretlandsmeistarakeppnina tvö ár í röð. Seinni titillinn vannst með dramatískum sigri á Englendingum á St James' Park. Áttundi og síðasti meistaratitill Walesverja fyrir stríð vannst svo leiktíðina 1938-39 þegar Wales, England og Skotland deildu gullverðlaununum. Á árum seinni heimsstyrjaldarinnar féll allt kerfisbundið keppnishald niður en nokkrir vináttuleikir fóru fram, einkum í fjáröflunarskyni.
Á alþjóðasviðinu (1945-1957)
Í kjölfar seinni heimsstyrjaldarinnar gengu knattspyrnusamböndin á Bretlandseyjum til liðs við FIFA á nýjan leik, en deilur um þátttöku atvinnumanna á Ólympíuleikum höfðu leitt til úrsagnar þeirra á árunum milli stríða. Árið 1949 hélt landsliðið í keppnisferð til meginlandsins þar sem leikið var við Sviss, Belgíu og Portúgal. Allar viðureignirnar töpuðust, sem gaf vísbendingar um að staða velska liðsins í alþjóðlegum samanburði væri mun veikari en vonast hafði verið til.
HM-ævintýrið í Svíþjóð (1958)
thumb|right|Viðureign Ísraela og Walesverja í umspilinu fyrir HM 1958.Óhætt er að segja að Wales hafi farið fjallabaksleiðina á HM 1958. Horfið var frá svæðaskiptri forkeppni og dróst Wales í riðil með Tékkóslóvakíu og Austur-Þýskalandi. Tékkar fóru með sigur af hólmi en Wales hafnaði í öðru sæti og HM-draumurinn virtist úti. Atburðir í öðrum heimshluta áttu þó eftir að breyta því.
Í forkeppni Asíu- og Afríkulanda höfðu allir mótherjar Ísraels gefið viðureignir sínar, yfirleitt af pólitískum ástæðum. FIFA úrskurðaði að ekki gengi að þjóð kæmist með þessum hætti í úrslitakeppnina án þess að sparka í bolta. Því var ákveðið að efna til umspils þar sem Ísrael mætti einhverju þeirra liða sem næst hefðu komist því að fara áfram. Ákvörðunin var tekin með miklum hraði og voru sumir evrópsku forriðlarnir ekki búnir og komu þau lið því ekki til álita. Úrúgvæ lýsti því yfir að lið þeirra hefði ekki áhuga á að komast á HM með þessum hætti og sama gerðu Belgar eftir að þeir voru dregnir í umspilið. Þá þurfti að draga á ný og kom nafn Wales upp úr pottinum. Wales hafði betur gegn Ísrael í báðum leikjum, 2:0 og tryggði sér þannig farmiðann til Svíþjóðar.
Wales dróst í riðil með heimamönnum Svía, Mexíkó og vængbrotnu ungversku liði eftir byltinguna þar í landi tveimur árum fyrr. Liðið gerði fyrst 1:1 jafntefli við Ungverja, sömu úrslit urðu gegn Mexíkó þar sem norður-ameríska liðið jafnaði í blálokin. Í lokaleiknum gerðu Wales og Svíþjóð markalaus jafntefli, sem leiddi til þess að Wales og Ungverjaland voru jöfn að stigum og þurftu að mætast í úrslitaleik tveimur dögum síðar, þar sem Wales hafði betur, 2:1. Vegna aukaleiksins þurfti Wales að leika þrjá leiki á fimm dögum, sem kann að hafa haft áhrif á frammistöðuna í fjórðungsúrslitaleiknum gegn Brasilíu. Eitt mark frá Pelé skildi liðin af, en Walesverjar gátu borið höfuðið hátt eftir sína fyrstu úrslitakeppni - og þá síðustu um langt árabil.
Fallandi gengi og hneykslið á Ninian Park (1959-1980)
Wales tókst ekki að byggja á velgengninni á HM í Svíþjóð og næstu árin var liðið hvorki nærri því að komast í úrslit HM né EM. Í forkeppni HM 1974 varð liðið þó örlagavaldur þegar mark frá John Toshack gaf liðinu stig gegn erkifjendunum Englendingum, sem misstu sætið í úrslitakeppninni til Pólverja.
Það vantaði ekki dramatíkina hjá liði Wales í EM 1976. Wales tapaði fyrsta leiknum í riðlakeppninni gegn Austurríkismönnum en vann svo þá fimm leiki sem eftir voru. Þar með voru Valesverjar komnir í fjórðungsúrslit keppninnar, en einungis fjögur lið léku í úrslitakeppninni.
Mótherjarnir í fjórðungsúrslitum voru Júgóslavar og vakti einvígið mikla eftirvæntingu í Wales, ekki hvað síst eftir að liðið vann Englendinga í vináttuleik nokkrum vikum fyrir fyrri leikinn. Júgóslavar náðu yfirhöndinni í einvíginu með 2:0 sigri ytra. Engu að síður voru Valesverjar fullir bjartsýni og íhugaði knattspyrnusambandið alvarlega að flytja leikinn á Wembley til að fullnægja eftirspurn eftir miðum, að lokum var þó ákveðið að keppa á Ninian Park.
Taugarnar voru þandar fyrir viðureignina og bætti ekki úr skák að Rudi Glöckner, austur-þýskur dómari leiksins snöggreiddist þegar hann uppgötvaði að fáni Austur-Þýskalands var ekki við hún á vellinum og neitaði að byrja fyrr en úr því var bætt. Þetta skapaði gremju í garð dómarans sem jókst enn þegar hann gaf júgóslavneska liðinu umdeilda vítaspyrnu en dæmdi tvö mörk af heimamönnum. Áhorfendur tóku að grýta smámynt og bjórdósum í átt að dómaranum sem hótaði að flauta leikinn af. Að lokum tókst að ljúka leiknum, sem endaði 1:1, en þá fyrst varð fjandinn laus. Áhorfandi reyndi að ráðast á dómarann með hornfána, en barði í misgripum lögreglumann. Fyrstu viðbrögð UEFA voru að dæma Velsverja í tveggja ára bann frá alþjóðaknattspyrnu, en því var síðar breytt í sekt og heimaleikjabann.
England við stjórnvölinn (1980-1988)
Mike England, fyrrum landsliðsfyrirliða, var falin stjórn velska landsliðsins árið 1980 þrátt fyrir að hafa enga þjálfarareynslu. Hann hitti leikmannahópinn í fyrsta sinn aðeins þremur dögum fyrir fyrsta leik og það gegn sjálfum Englendingum. Útkoman kom gleðilega á óvart - 4:1 sigur. Þetta gaf góðar vonir fyrir forkeppni HM 1982, sem byrjaði með ágætum á tveimur 4:0 sigrum, gegn Tyrkjum og Íslendingum í Reykjavík. Í kjölfarið fylgdu tveir sigrar, gegn Tékkóslóvakíu og Tyrklandi, auk jafnteflis við Sovétríkin. Annað sætið virtist innan seilingar og þar með sæti í úrslitakeppninni á Spáni. Wales náði hins vegar ekki nema einu stigi úr lokaleikjunum þremur, með óvæntu 2:2 jafntefli gegn Íslandi og enduðu jafnir Tékkum en með lakara markahlutfall. Íslenska liðið hafði mætt sérstaklega einbeitt til leiks, þar sem það áleit að leikmenn Wales hefðu gert lítið úr þeim með því að láta mynda sig með apagrímur.
Forkeppni Evrópumótsins 1984 þróaðist með svipuðum hætti. Wales náði prýðilegum úrslitum í fyrstu leikjum, þar á meðal 4:4 jafntefli í mögnuðum leik á útivelli gegn Júgóslövum, aðalkeppinautum sínum um toppsætið sem var það eina sem gaf keppnisrétt í úrslitum. Wales virtist ætla að ná takmarki sínu með sigri í lokaleik sínum, heima gegn Júgóslövum, en gestirnir jöfnuðu þegar skammt var til leiksloka. Enn var þó ekki öll von úti fyrir Walesverja sem hefðu komist áfram ef Júgóslavar og Búlgarir hefðu gert jafntefli í síðasta leik riðilsins. Allt stefndi í þau úrslit en á þriðju mínútu uppbótartíma tókst Júgóslövum að kreista út marki og enn sátu Walesverjar eftir með sárt ennið. Sama ár varð knattspyrnusambandið fyrir áfalli þegar ákveðið var að leggja niður Bresku meistarakeppnina, sem verið hafði ein helsta tekjulind sambandsins.
Íslendingar urðu aftur örlagavaldar Walesverja í forkeppni HM 1986 með því að vinna þá óvænt í Reykjavík í fyrsta leik. Þetta reyndust einu stig Íslendinga í riðlinum og gerðu það að verkum að Skotar náðu að tryggja sér annað sætið með jafntefli í Wales í lokaumferðinni. Stjörnum prýtt lið Wales sat eftir þrátt fyrir að hafa náð að vinna frægan 3:0 sigur á Spánverjum fyrr í keppninni.
Mike England fékk sitt fjórða og síðasta tækifæri til að koma landsliðinu á stórmót fyrir EM 1988. Þar mátti liðið sætta sig við þriðja sætið í jöfnum riðli þar sem Danir fóru með sigur af hólmi. Í kjölfarið ákvað knattspyrnusambandið að tími væri kominn á nýjan karl í brúnna. Mike England stýrði aldrei öðru knattspyrnuliði.
Terry Yorath (1988-1993)
thumb|left|Terry Yorath og markahrókurinn Ian Rush.Velska knattspyrnusambandið hafði hug á að fá Brian Clough til að taka við af England, en að lokum neitaði Nottingham Forest honum um að sinna landsliðsþjálfarstarfinu í hjáverkum. Gamla kempan Terry Yorath hafði tekið tímabundið við starfinu og ílengdist hann í embætti næstu fimm árin. Á þeim tíma þótti Wales ná bærilegum árangri miðað við þann mannskap sem þjálfarinn hafði úr að spila. Fyrir EM 1992 var liðið t.d. í baráttu um að komast áfram allt fram í síðasta leik eftir að hafa skellt Þjóðverjum á heimavelli með marki frá Mark Hughes, en Þjóðverjarnir reyndust of stór biti í seinni leiknum. Í aðdraganda þeirrar viðureignar höfðu Walesverjar m.a. leikið æfingaleik gegn Brasilíu og unnið.
Yorath fór nærri því að koma Wales á HM 1994. Sigur á heimavelli gegn Rúmenum hefði tryggt Wales farseðilinn til Bandaríkjanna ásamt Belgum. Gheorghe Hagi kom gestunum yfir en Dean Sounders jafnaði eftir klukkutíma leik, skömmu síðar misnotuðu heimamenn vítaspyrnu. Sigurmarkið kom hins vegar í hlut Rúmena sem nældu sér þar með í toppsætið í hnífjöfnum riðli. Úrslitin voru reiðarslag fyrir alla sem tengdust landsliðinu og lítil huggun fólgin í því að Wales kæmist í 27. sæti heimslistans, þeirra hæsta staða fram að því.
Nokkur mögur ár og rússneskt hneykslismál (1994-2004)
Óljóst er hvort það var óánægja með úrslitin eða ósætti vegna launamála sem varð til þess að Terry Yorath hvar frá landsliðsþjálfarastarfinu en næstu ár einkenndust af örum mannabreytingum í þjálfarastólnum og hnignandi gegni. í forkeppni EM 1996 voru það einungis innbyrðisviðureignirnar gegn Albönum sem héldu Wales frá botninum. Það þótti sérlega vandræðalegt um þetta leyti þegar Wales mátti sætta sig við 2:1 tap í æfingarleik gegn enska félagsliðinu Leyton Orient, sem lék í fjórðu efstu deild á Englandi.
Mark Hughes tók við velska landsliðinu árið 1999, þótt hann væri enn spilandi leikmaður á Englandi og ætti eftir að vera næstu þrjú árin. Árangurinn var rýr framan af, sem fyrr sagði, en í forkeppni EM 2004 sprakk liðið óvænt út. Wales náði öðru sæti í forriðlinum á eftir Ítölum, sem Walesverjar skelltu þó á heimavelli 2:1 með sigurmarki frá Craig Bellamy. Árangurinn þýddi að Wales og Rússland mættust í umspilsleikjum um sæti í úrslitunum í Portúgal. Wales náði markalausu jafntefli í Moskvu, þar sem leikmaður rússneska liðsins féll á lyfjaprófi. Háværar kröfur komu fram um að UEFA myndi refsa rússneska liðinu, en þess í stað var látið gott heita að leikmaðurinn tæki ekki þátt í seinni leiknum í Wales. Þar unnu Rússar 0:1 og enn og aftur máttu Walesverjar sjá á eftir sæti á stórmóti og raunar þjálfaranum líka, því Hughes var ráðinn til Blackburn Rovers í kjölfarið.
Upp og niður (2005-2016)
Eftir 2004-forkeppnina tóku við nokkur tíðindalítil ár þar sem Wales var fjarri því að blanda sér í slaginn fyrir alvöru. Síðla árs 2010 var Gary Speed ráðinn landsliðsþjálfari. Hans fyrsta verk var að velja hinn tvítuga Aaron Ramsey sem yngsta fyrirliða Wales í sögunni. Í stjórnartíð Speed upplifði landsliðið sína lægstu stöðu á heimslista FIFA, númer 117 en tókst á skömmum tíma að verða hástökkvari ársins og fara upp í 45. sæti.
Chris Coleman tók við af Speed á árinu 2012. Árangurinn í forkeppni HM 2014 varð rýr en tveimur árum síðar gekk allt upp í forkeppni EM 2016. Belgar og Walesverjar höfðu nokkra yfirburði í sínum riðli og báðar þjóðir komust í úrslitakeppnina í Frakklandi. Wales var komið í sína aðra úrslitakeppni.
Afrekið í Frakklandi (2016)
EM í Frakklandi var það stærsta í sögunni með 24 keppnisliðum. Lið Wales var raðað í neðsta styrkleikaflokk og mátti því búast við þungum riðli. Mótherjarnir voru Englendingar, Rússar og Slóvakar. Wales fór vel af stað og sigraði Slóvaka 2:1 í fyrsta leik. Þá tók við hörkuviðureign gegn Englendingum þar sem allt stefndi í jafntefli þar til Daniel Sturridge stal sigrinum fyrir enska liðið með sigurmarki í uppbótartíma. Leikmenn velska liðsins létu þetta þó ekki slá sig út af laginu og unnu 3:0 sigur á Rússum í lokaumferðinni og reyndust þau úrslit fleyta þeir í toppsæti riðilsins.
Það var Bretlandseyjaslagur í 16-liða úrslitum þar sem Wales og Norður-Írland mættust í París. Sjálfsmark þegar stundarfjórðungur var eftir skildi liðin tvö að og Wales var komið í fjórðungsúrslit. Þar mættu Walesverjar sterku belgísku liði sem talið hafði verið líklegt til afreka á mótinu. Belgarnir náðu forystunni en Wales svaraði með þremur mörkum og öllum að óvörum var liðið komið í undanúrslitin.
Mörk frá Ronaldo og Nani með nokkurra mínútna millibili í upphafi seinni hálfleiks skildu á milli Wales og Portúgal í fyrri undanúrslitaleiknum. Þar sem ekki var keppt sérstaklega um þriðja sætið var þátttöku Wales í keppninni lokið en langbesti árangurinn í sögu landsliðsins var staðreynd.
Aftur og nýbúnir (2016-2022)
Fimm jafntefli í sex fyrstu leikjunum í forkeppni HM 2018 kom í veg fyrir að Wales kæmist á annað stórmótið í röð. Betur gekk í forkeppni EM 2020, sem þó var ekki haldið fyrr en á árinu 2021 vegna Covid-faraldursins. Líkt og fjórum árum fyrr var Wales skipað í lægsta styrkleikaflokk og dróst liðið með Ítölum, Svisslendingum og Tyrkjum.
Wales og Sviss gerðu jafntefli í fyrsta leik sínum í riðlinum. Sigur á Tyrkjum í næsta leik þýddi að Wales mátti heita öruggt um sæti í næstu umferð og kom þá ekki að sök þótt liðið tapaði fyrir Ítölum í lokaleiknum. Mótherjarnir í 16-liða úrslitum í Amsterdam voru Danir. Danska liðið reyndist ofjarl þess velska og sigraði 4:0.
Í forkeppni HM 2022 hafnaði Wales í öðru sæti á eftir Belgum. Fyrir vikið lenti liðið í umspilsleikjum gegn Austurríki og Úkraínu. Báðir leikir unnust með eins marks mun og Wales var því komið í úrslitakeppni HM í fyrsta sinn frá 1958.
HM í Katar (2022)
Wales hóf keppni á HM 2022 í Katar með 1:1 jafntefli gegn Bandaríkjunum í fyrstu umferð B-riðils. Gareth Bale jafnaði úr vítaspyrnu og varð þar með fyrsti markaskorari Wales í úrslitakeppni í meira en sextíu ár.
Fjármagnshöft
Fjármagnshöft eru svæðisbundnar takmarkanir sem settar eru á flutning og/eða notkun fjármagns til og/eða frá viðkomandi svæði. Fjármagnshöft eru að því leyti frábrugðin gjaldeyrishöftum að þau ná almennt til ákveðinna tegunda fjármagnsflutninga óháð því hvaða gjaldmiðla er um að ræða.
Á Íslandi voru fjármagnshöft innleidd í kjölfar bankahrunsins 2008 til þess að hemja fjármagnsútflæði vegna falls bankanna, en sömu takmarkanir voru hinsvegar ekki lagðar á almenn vöru- og þjónustuviðskipti. Þann 8. júní 2015 kynnti ríkisstjórn Íslands áætlun um losun fjármagnshafta sem stefnt yrði að í tengslum við uppgjör slitabúa föllnu bankanna, en þeirri áætlun var að hluta til komið til framkvæmda með lögum um nauðasamninga fjármálafyrirtækja og sérstakan stöðugleikaskatt sem voru samþykkt á Alþingi þann 3. júlí sama ár.
Hringhagkerfi
thumb|right|Mynd sem lýsir muninum á línulegu hagkerfi og hringhagkerfi. Hringhagkerfi eða hringrásarhagkerfi er hagkerfi sem reynir að lágmarka úrgang og hámarka nýtingu auðlinda. Því er stillt upp gegn hefðbundnu „línulegu“ hagkerfi sem byggist á því að „taka, nota og henda“. Í hringhagkerfi er leitast við að hægja á, minnka og loka hringrásum orku og efna með því að hanna endingarbetri vörur sem gera ráð fyrir viðhaldi og viðgerðum, endurnýtingu og endurvinnslu. Fylgjendur þessarar hugmyndar halda því fram að hægt sé að ná markmiðum sjálfbærni án þess að draga úr lífsgæðum eða gera róttækar breytingar á lífsháttum fólks. Samkvæmt hugmyndinni um hringhagkerfi er með nýsköpun hægt að ná fram aukinni nýtni án þess að draga úr hagkvæmni og að viðskiptalíkön sem byggja á hringrásarhugsun séu jafnábatasöm og hefðbundin línuleg viðskiptalíkön.
Hugmyndir sem liggja að baki hugtakinu hringhagkerfi eiga sér nokkurra áratuga langa sögu en hringhagkerfi varð fyrst áberandi í umræðum um sjálfbæra þróun á 1. áratug 21. aldar. Hugmyndin var tekin upp sem hluti af 11. fimm ára áætlun Kína árið 2006 og árið 2009 stofnaði breska siglingakonan Ellen MacArthur stofnunina Ellen MacArthur Foundation til að vinna að framgangi hringhagkerfa.
Snorri Helgason
Snorri Helgason (fæddur 1. júní 1984) er íslenskur tónlistarmaður. Hann var í hljómsveitinni Sprengjuhöllinni þar sem hann söng og spilaði á gítar auk þess að semja bæði lög og texta fyrir sveitina. Hann hóf líka sólóferil og hefur gefið út fjórar plötur auk þess að spila á fjölmörgum tónleikum bæði á Íslandi og erlendis. Hann er einn af stjórnendum hlaðvarpsþáttarins Fílalags. Árið 2019 gaf Snorri út barnaplötuna Bland í poka með fleirum.
Snorri er giftur Sögu Garðarsdóttur árið 2018 og eiga þau eina stúlku.
Sumarólympíuleikarnir 2016
thumb|right|Maracanã-völlur Sumarólympíuleikarnir 2016 voru alþjóðleg íþróttahátíð sem var haldin dagana 5. til 21. ágúst 2016. Leikarnir voru haldnir í Rio de Janeiro í Brasilíu. Metfjöldi þátttökulanda og verðlauna var á leikunum. Yfir 10.500 íþróttamenn frá 206 landsólympíunefndum tóku þátt, þar á meðal voru keppendur frá Suður-Súdan og Kosóvó sem tóku þátt í fyrsta skipti. Keppt var um 306 verðlaun í 28 ólympíugreinum. Tvær nýjar ólympíugreinar voru með á leikunum: ruðningssjöa og golf, sem alþjóðaólympíunefndin samþykkti árið 2009. Keppt var á 33 leikvöngum í Ríó og fimm knattspyrnuleikvöngum að auki í borgunum São Paulo, Belo Horizonte, Salvador da Bahia, Brasília og Manaus. Þetta voru fyrstu ólympíuleikarnir eftir að Thomas Bach tók við formennsku í alþjóðaólympíunefndinni.
Kosning borgarinnar
thumb|right|Blað með undirskriftum til stuðnings kjörs Ríó. Fjögur lönd voru valin fýsilegust úr hópi umsækjenda: Brasilía, Spánn, Japan og Bandaríkin. Úrslitin voru gerð kunn í Kaupmannahöfn í Danmörku þann 2. október 2009. Niðurstaðan var sú að leikarnir skyldu haldnir í Brasilíu.
Í töflunni hér að neðan má sjá úrslit kosninganna.
Þróun og undirbúningur
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu leikvanga í Ríó de Janeiro. Flestir viðburðirnir voru í hverfinu Barra da Tijuca og þar var ólympíuþorpið staðsett. Aðrir leikvangar í borginni voru við ströndina Copacabana (t.d. strandblak, siglingar og kappróður), í hverfinu Maracanã (t.d. bogfimi, maraþon og blak) og íþróttaklúbb hersins Deodoro Military Club (t.d. skotfimi, BMX- og fjallahjólreiðar). Ellefu nýir leikvangar voru opnaðir fyrir ólympíuleikana, flestir í Barra da Tijuca, auk sjö leikvanga sem teknir voru niður eftir leikana. Stærsti leikvangurinn sem hýsti opnunar- og lokahátíðir leikanna er Maracanã-völlur sem var reistur fyrir Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1950.
Knattspyrnuleikvangar
Keppt var á sjö knattspyrnuleikvöngum í sex borgum Brasilíu. Fjórir af þeim voru reistir fyrir Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2014.
Leshús
Leshús var bókaútgafa sem Þorgeir Þorgeirson stofnaði árið 1988. Vefur Leshúss er enn uppi, með efni nokkurra rita sem þar var gefið út.
Sumarólympíuleikarnir 2016
Leikarnir
Opnunarhátíð leikanna var á Maracanã-leikvanginum að kvöldi 5. ágúst 2016.
Íþróttagreinar
Keppt var í 41 íþróttagrein í 306 mótum.
Nýjar greinar
thumb|right|Ólympíski golfvöllurinn í [[Barra da Tijuca.]] Golf og ruðningssjöa voru tvær nýjar ólympíugreinar. Sjö sérsambönd buðu í þau tvö sæti sem voru í boði; hornabolti og mjúkbolti sem höfðu verið felldir út af dagskránni 2005, auk karate, veggtennis, golf, rúlluskautar og ruðningur. Beiðnirnar voru teknar fyrir á fundi hjá framkvæmdanefnd Alþjóða ólympíunefndarinnar árið 2009. Nýtt kerfi var tekið upp þar sem einfaldur meirihluti nefndarinnar nægði til að samþykkja nýja grein, en áður þurfti 2/3 hluti nefndarmanna að samþykkja.
Alþjóða siglingasambandið ákvað í maí 2012 að flugdrekabretti yrðu á dagskrá ólympíuleikanna í stað seglbretta en þeirri ákvörðun var snúið við á aðalfundi í nóvember sama ár. Alþjóða hjólreiðasambandið tilkynnti að það myndi endurskoða hjólagreinarnar í kjölfarið á lyfjahneykslinu sem upp kom vegna játninga Lance Armstrong og ásakana um að sambandið hefði reynt að breiða yfir lyfjanotkun keppenda.
Þátttökulönd
thumb|right|Þátttökulönd á ólympíuleikunum. Allar 206 starfandi ólympíunefndirnar höfðu keppendur sem höfðu áunnið sér keppnisrétt. Keppendur verða yfir 11.000 talsins. Fjölmennustu liðin komu frá Bandaríkjunum, Brasilíu, Þýskalandi og Ástralíu. Brasilía fékk sjálfkrafa þátttökurétt í nokkrum greinum sem gestgjafi.
Kosóvó og Suður-Súdan sendu keppendur á leikana í fyrsta sinn. Kúveit var bönnuð þátttaka í annað sinn vegna afskipta ríkisstjórnar landsins af störfum ólympíunefndarinnar. Búlgarskir og rússneskir kraftlyftingamenn fengu ekki að taka þátt vegna lyfjamisferlis. Í nóvember 2015 mælti Alþjóða frjálsíþróttasambandið með því að rússneskum keppendum yrði haldið frá keppni vegna víðtæks lyfjamisferlis sem fjallað var um í skýrslu Alþjóða lyfjaeftirlitsins. Alþjóða ólympíunefndin hafnaði tillögunni í júlí árið eftir.
Sjálfstæðir keppendur
Alþjóða ólympíunefndin heimilaði íþróttamönnum að keppa sjálfstætt undir ólympíufánanum. Það átti við um níu keppendur frá Kúveit þar sem landinu var óheimil þátttaka. Á fyrri leikum voru flóttamenn ekki gjaldgengir þar sem þeir gátu ekki komið fram fyrir hönd sinnar ólympíunefndar. 2. mars 2016 var búið til sérstakt flóttamannalið. Af 43 flóttamönnum sem komu til greina í liðið voru 10 valdir. Þeir voru meðal annars frá Suður-Súdan, Austur-Kongó og Sýrlandi.
Ferdinand 3. keisari
thumb|right|Ferdinand 3. á málverki eftir [[Frans Luycx frá 1637/1638.]] Ferdinand 3. (13. júlí 1608 – 2. apríl 1657) var keisari hins Heilaga rómverska ríkis frá 15. febrúar 1637 til dauðadags. Hann var elsti sonur Ferdinands 2. af ætt Habsborgara.
Þegar Wallenstein var myrtur 1634 var Ferdinand gerður að herstjóra keisarahersins í Þrjátíu ára stríðinu og ásamt frænda sínum Ferdinand kardinála tókst honum að vinna sigur á sænska hernum í orrustunni við Nördlingen. Hann leiddi friðarviðræður keisaradæmisins við þýsku mótmælendafurstana 1635. Þegar hann tók við sem keisari hugðist hann reyna að semja um frið við Svía og Frakka en tókst ekki og stríðið hélt því áfram í ellefu ár. 1644 gaf hann þýsku furstadæmunum leyfi til að reka sjálfstæða utanríkisstefnu og minnkaði þannig völd keisarans í Þýskalandi. Vestfalíufriðurinn 1648 dró svo enn úr völdum hans með því að staðfesta að trú furstans væri trú ríkisins (cuius regio, eius religio) og staðfesti sjálfstæði Hollands, Sviss, Savoja, og ítölsku hertogadæmanna Mílanó, Genúu, Mantúu, Toskana, Lucca, Módena og Parma, frá keisaradæminu.
Regnbogans stræti
Regnbogans stræti er breiðskífa eftir íslenska tónlistarmanninn Bubba Morthens. Platan kom út í ágúst 2019. Bubbi fékk bassaleikarann Guðmund Óskar Guðmundsson, sem hafði spilað undir á plötuni Túngumál tveimur árum fyrr, til að spila undir á þessari plötu. Ásamt Guðmundi á bassa ásamt því að taka upp, Hjörtur Ingvi Jóhannson á hljómborð, Örn Eldjárn á gítar, Aron Steinn Ásbjarnarsson á saxófón og Þorvaldur Þór Þorvaldsson á trommum. Í bakröddum voru þau Elísabet Ormslev, Zöe, Rósa Björk Ómarsdóttir, Valdimar Guðmundsson og Stefanía Svavarsdóttir. Á plötunni var einnig að finna fyrsta dúett Bubba í átta ár. Dúettinn sá var lagið Án þín sem hann söng með Katrín Halldóru Sigurðardóttur, en síðasti dúett Bubba til að koma út á plötu með honum þá var lagið Háskaleikur sem hann flutti ásamt dóttur sinni, Grétu Morthens, á plötunni Ég trúi á þig.
Skólphreinsun
Skólphreinsun er það ferli að hreinsa sýkla, spilliefni og aðra mengun úr skólpi.
Skólpi hefur í hundruð ára verið veitt óhreinsuðu út í sjó eða ár víða um heim. Það var ekki fyrr en upp úr aldamótunum 1900 að farið var að hreinsa skólp vegna þeirra skaðlegu áhrifa sem það hefur á vistkerfi þess umhverfis sem því var veitt í. Óhreinsað skólp hefur mjög óhagstæð vistfræðileg áhrif á það vatn sem það rennur í og í öðru lagi stofnar óhreinsað skólp heilsu manna í hættu þar sem það inniheldur verulegt magn af örverum sem geta verið sýkjandi.
Vistfræðileg áhrif
Óhreinsað skólp sem rennur í á inniheldur mikið magn af bakteríum og lífrænum efnum. Ýmis lífræn spilliefni geta þjónað sem næringarefni fyrir ófrumbjarga bakteríur, sem síðan geta með loftháðri öndun fjarlægt uppleyst súrefni úr vatninu. Ef mikið magn er af lífrænu efnunum í skólpinu getur farið svo að bakteríuvöxturinn verður það mikill að allt súrefni er fjarlægt úr vatninu og verða þá til loftfirrðar aðstæður. Þessar loftfirrðu aðstæður eru banvænar fyrir fiska, gróður og aðrar lífverur sem eru háðar súrefni til að lifa.
Áhrif á heilsu manna
Mengað vatn má ekki nota sem drykkjarvatn fyrir menn. Skólpmengað vatn má heldur ekki vera við strendur eða önnur tómstundar- og útivistarsvæði vegna hættu á bakteríum sem valda smitsjúkdómum sem berast með vatninu. Þessar sýkjandi bakteríur geta einnig lifað í skelfiski og öðru sem menn borða án þess þó að hafa áhrif á fiskinn sjálfan.
Skólphreinsun með örverum
Þar sem úrangur dýra brotnar niður í náttúrunni með hjálp örvera fóru menn að nota överur við hreinsun á skólpi. Skólpinu er safnað saman með skólpleiðslum sem liggja að skólphreinsistöðvum sem eru staðsettar nærri sjó eða ám. Þar er skólpið hreinsað með þrem stigum hreinsunar, fyrsta, annars og þriðja stigs hreinsun.
Fyrsta stigs hreinsun
Eins og nafnið gefur til kynna hefst fyrsta stigs hreinsun skólpsins hér með því að efni í sviflausn (e. suspension) setjast til og skiljast frá uppleystum efnum. Þegar skólpið kemur inn í hreinsistöðina er það síað til að fjarlægja spýtur, plastpoka og aðra stóra hluti sem gætu haft áhrif á hreinsunina. Skólpvatnið flæðir svo í svokallaðan fyrsta stigs tank sem virkar eins og setskál þar sem þyngri agnarefni setjast til botns. Olía sem flýtur á yfirborðinu er fjarlægð. Þessi fyrsta stigs hreinsun er fyrst og fremst aflfræðilegt ferli þar sem vökva hluti skólpvatnsins er aðskilið frá sökkvandi þurrefnum eða leðju ásamt fljótandi ögnum.
Annars stigs hreinsun
Í tveggja þrepa skólphreinsun er síðara stigið ferli sem notast við örverur til hreinsunarinnar. Vökvinn frá fyrsta stigs tankinum er nú fluttur yfir í annan tank (annars stigs tank) og er þar loftaður.
Tvær mismunandi aðferðir hafa verið notaðar við loftunina. Eldri aðferðin er nefnd seytlandi síun (e. trickling filtration) og byggir á því að vökvanum er úðað yfir malarhrúgur vaxnar þekjumyndandi bakteríum. Skólpvatnið er loftað þegar það fer frá úðaranum og síast í gegnum mölina. Örverur mynda þekju (e. biofilm) á yfirborði malargrjótsins og brjóta niður lífrænu efnin sem eru í skólpvatninu. Þessar örverur sem þrífast í mölinni eru meðal annars frumdýr, þörungar, bakteríur og jafnvel veirur. Þær eru loftháðar, en undir mölinni er að finna loftfirrtar, gerjandi bakteríur. Hlutar af bakteríuþekjunni skiljast stöðugt frá grjótinu og eru fluttir í svokallaðan seinni hreinsunarbúnað með fljótandi skólpvatninu. thumb|Trickling filter / seytl sía
Hin aðferðin sem er notuð er kölluð „virkjuð leðja“ (e. activated sludge). Við þessa aðferð er frárennslið frá fyrsta stigs tankinum loftað með loftbólum sem er hleypt á þegar frárennslið rennur í annar stigs tankinn. Í seinni tanknum er svo leðja sem inniheldur mikið magn loftháðra örvera, aðallega baktería sem vaxa í þyrpingum eða hópum. Þessar bakteríur brjóta niður lífrænu efnin í skólpvatninu. Á meðal bakteríana sem eru notaðar við þetta ferli er tegundin Zoogloea sem er mjög mikilvæg því hún framleiðir hleypiefni sem kekkjast við lífræn efni og aðrar lífverur við vöxt. Eins og við seytlandi síun fer svo vatnið úr annars stigs tanknum í seinni hreinsunarbúnað.
Áður en skólpvatninu er hleypt út í umhverfið er vatnið í báðum tilfellum klórað til sótthreinusnar.
Brassica perviridis
Japanskt spínatkál eða Komatsuna (コマツナ（小松菜）) (fræðiheiti Brassica rapa var. perviridis) er káltegund og blaðgrænmeti. Það er ættað frá Japan.
Skólphreinsun
Annars stigs hreinsun
Leðjan úr annars stigs tankinum er að hluta endurnýtt í nýjan loftunartank til að endurtaka ferlið. Það sem eftir er af leðjunni er svo meðhöndlað og hreinsað ásamt leðjunni sem myndast við fyrsta stigs hreinsun. Þetta er gert í loftfirrtum leðjutanki. Þetta er stór tankur þar sem loftfirrtar örverur framkvæma lokastig á loftfirrtu niðurbroti lífrænna efna. Bakteríurnar sem eru í þessum tönkum eru gerjandi bakteríur sem framleiða lífrænar sýrur, koltvísýring og vetni. Metanmyndandi fyrnur vaxa svo af þessum efnum og framleiða metangas. Metangasið sem myndast er svo hægt að nota sem orku til að hita upp skólphreinsistöðina. Þetta ferli tekur langan tíma og ekki er hægt að breyta öllum úrgangnum í gas, því þarf að flytja hann í burtu og urða annars staðar. Stundum er þessi úrgangur notaður sem áburður á plöntur sem ekki eru notaðar til manneldis því hugsanlega gætu verið veirur og aðrar örverur í úrganginum sem lifðu af hreinsunina og geta valdið sjúkdómum.
Árangur annars stigs skólphreinsunar
Sérstakt próf, „lífefnafræðileg súrefniseftirspurn“ (e. biochemical oxygen demand, BOD), er notað til að meta árangur skólphreinsunarinnar. BOD próf er notað til að mæla súrefnisþörfina við niðurbrot á lífrænum efnum á fimm dögum við 20°C í skólpvatnssýni. Óhreinsað skólp hefur mjög háan BOD stuðul en ef hreinsun hefur verið árangursrík hefur þessi stuðull lækkað verulega. Sem dæmi ef seytlandi síun virkar fullkomnlega minnkar BOD hlutfallið um 75%, með leðjuaðferðinni minnkar það um 85%.
Þriðja stigs hreinsun
Þriðja stigs hreinsun gengur út á það að fjarlægja ólífrænar aukaafurðir sem verða til við örveruferlið í annars stigs hreinsun. Efni eins og ammóníak og fosfat myndast þegar lífræn efni eru oxuð.
Lífræn efni + O2 -> CO2 +NH3 + SO42- + PO43- + snefilefni
Ólífræn efni sem myndast við niðurbrot á lífrænum efnum eru hentug næringarefni fyrir þörunga. Losun þessara efna í ár eða sjó getur valdið þörungablómstrun. Óhóflegur þörungavöxtur getur leitt til vatnadauða eins og getur gerst þegar óhreinsuðu skólpi er hleypt í ár og sjó. Aðal næringarefninin eru fosfat og ammóníak, með þriðja stigs hreinsun er hægt að fjarlæga þessi efni. Þetta er hægt að gera með bæði efnafræðilegum aðferðum og með örverum. Efnafræðilega aðferðin er mjög dýr og því yfirleitt ekki notuð.
Þegar ammóníak er fjarlægt, gerist það líffræðilega í gegnum tveggja þrepa ferli. Fyrsta þrepið er nítratmyndun, með loftháðri oxun er ammoniakinu breytt í nítrat með örverum. Næst þarf að eyða nítratinu með loftfirrtri breytingu á N2O og N2 í lofttegundir. Með þessu fara loftegundirnar út í andrúmsloftið og eyðast þar í stað þess að fara út í vatnið sem ólífræn efni.
Fosfat er fjarlægt með örverum sem upptaka fosfatið í frumurnar sínar. Eðlismassi þessara övera verður því meiri og þær setjast til botns í tankinum og þar með hægt að fjarlæga þær ásamt fosfatinu sem þær innihalda.
Þriggja stiga hreinsun er ekki mikið notuð enn, þó er líklegt að breyting verði á því þegar gerðar verða meiri kröfur á verndun vatnsins sem skólpið rennur út í.
Skólphreinsun á Íslandi
thumb|Smellið á myndina til að stækka. thumb|Smellið á myndina til að stækka. thumb|Smellið á myndina til að stækka. Í skýrslu fráveitunefndar frá 1993 kom í ljós að víða væri úrbóta þörf í fráveitumálum. Á flestum stöðum fer fráveituvatn óhreinsað í sjó og oft um margar útrásir sem opnuðust í fjöruborðinu. Mikilvægt er að taka á uppsöfnuðum vanda í fráveitumálum sveitarfélaga, svo sem að sameina lagnir, koma á viðeigandi hreinsun skólps og leiða fráveitulagnir út í viðtaka með sem hagstæðustum hætti fyrir umhverfið. Tryggja þarf að þessar lausnir hefðu umhverfisbætandi áhrif.
þrjár gerðir skólphreinsunar eru fyrir þéttbýli; tveggja þrepa hreinsun, eins þreps hreinsun og viðunandi hreinsun.
Viðunandi hreinsun er hreinsun skólps með viðurkenndum hreinsibúnaði svo ásættanlegt sé fyrir viðtakann.
Tveggja þrepa hreinsun er meginreglan, samkvæmt reglugerð, nota skal tveggja þrepa hreinsun við losun skólps frá þéttbýli þar sem gerðar eru meiri kröfur en til viðunandi eða eins þrepa hreinsunar. Frekari hreinsun en tveggja þrepa getur falið í sér frekari lækkun næringarsalta eða annarra efna eða eyðingu saurgerla.
Öll þéttbýlissvæði eiga að vera komin með skólphreinsun í lok árs 2005. Í dreifbýli og þar sem ekki er sameiginleg fráveita er gert ráð fyrir rotþró og siturlögn eða öðrum sambærilegum hreinsibúnaði. Enginn frestur er á þessum framkvæmdum, enda er þessi tilhögun í samræmi við eldri reglur á Íslandi.
Í lok árs 2000 voru tæplega 40% íbúa tengd fráveitum með skólphreinsun. Í lok árs 2002 voru rétt liðlega 60% íbúa tengd skólphreinsun og þessi tala verður væntanlega komin í um 70% í lok árs 2004. Þessar framfarir byggjast þó að mestu á aðgerðum fárra sveitarfélaga.
Í dreifbýli er aðallega um að ræða fráveitur einstaklinga og minni þéttbýlissvæða. Á þessum stöðum er nánast eingöngu gert ráð fyrir að nota rotþróarkerfi með innrennsli í jarðveg um siturlögn. Miðað við að sveitabýli í landinu séu um 4000 og sumarhús um 10.000 til 12.000 má áætla að rotþrær í dreifbýli séu á bilinu 15.000 til 20.000.
Helsta markmið með siturlögnum hér á landi er að eyða örverum af sauruppruna. Rotþró ein og sér er því ekki fullnægjandi ef tryggja á heilnæmi umhverfisins. Frá rotþró án eftirhreinsunar stafar óviðunandi saurmengun og brýnt er að gera úrbætur þar sem málum er þannig háttað.
Pumpuang Duangjan
Pumpuang Duangjan (4. ágúst 1961 – 13. júní 1992), var taílensk popp-söngkona, sem fæddist í Suphanburi. Þekktustu lög hans eru líklega Krasae Khao Ma Si, Nak Rong Baan Nok og Phu Chai Nai Fun. Hún lést úr úlfa 30 ára að aldri.
Þann 4. ágúst fagnaði Google 57 ára afmæli hennar með Google Doodle-mynd sem var helguð Pumpuang.
Trench
Trench er fimmta breiðskífa bandaríska tónlistartvíeykisins Twenty One Pilots. Platan var gefin út 5. október 2018 af Fueled by Ramen. Hún var fyrsta plata hljómsveitarinnar í þrjú ár, eftir að hafa gefið út Blurryface (2015) sem naut mikilla vinsælda. Platan er þemaplata (e. concept album) sem snertir á geðheilsu, sjálfsvíg og efasemd, þemu sem mega finnast í fyrri verkum hljómsveitarinnar. Uppsetning plötunnar gerist í myndrænu borginni Dema og umliggjandi dalnum sem kallast „Trench“. Platan var fyrsta útgáfa Elektra eftir endurskipulagningu þess.
Skiptingar Póllands
250px|thumb|right|Þrjár skiptingar Póllands á 18. öld. Skiptingar Póllands vísa til skiptinga landa Pólsk-litháíska samveldisins milli Rússlands, Prússlands og Austurríkis 5. ágúst 1772, 23. janúar 1793 og 24. október 1795. Eftir þessar skiptingar var samveldið ekki lengur til á landakortum.
Í Napóleonsstyrjöldunum bjó Napoleon Bonaparte til pólskt ríki, Hertogadæmið Varsjá, og hin ríkin þrjú sem höfðu skipt samveldinu milli sín gáfu innlimuðu héruðunum eftir nokkra sjálfstjórn. Þannig urðu til:
Fjórða skipting Póllands getur átt við eitt af eftirfarandi:
Рэч Паспалітая
ʻOumuamua
thumb|250px|Ferill ʻOumuamua um innra sólkerfið
ʻOumuamua er fyrsti þekkti miðgeimshluturinn (e. interstellar object) sem farið hefur í gegnum sólkerfið. Formlegt heiti hlutarins er 1I/2017 U1 en hann uppgötvaði stjörnufræðingurinn Robert Weryk með sjónaukanum Pan-STARRS þann 19. október 2017, um það bil 40 dögum eftir að hluturinn komst sem næst sólinni. Þegar hluturinn var uppgötvaður var hann í 33 milljón km fjarlægð frá jörðinni sem er um 88 sinnum lengra en lengdin frá jörðinni til tunglsins. Fyrst var ʻOumuamua talinn vera halastjarna en um viku eftir uppgötvun var hann endurskilgreindur sem smástirni.
ʻOumuamua er tiltölulega lítill hlutur en talið er hann sé um 230 sinnum 35 m að stærð. Hann er tiltölulega þéttur, svipaður málmríkum steini, og er myrkur og rauður á litinn eins og margir hlutir í ytra sólkerfinu. Hann er að veltast frekar en að snúast og er að ferðast á svo miklum hraða að engar líkur eru á því að hann eigi uppruna í sólarkerfinu. Þetta gerir það að verkum að hann festist ekki á sporbraut um sólina og því mun hann fara aftur út úr sólkerfinu með tíma. Uppruni hans er ekki vitaður né hversu lengi hann hefur verið á ferð og flugi.
Nafnið ʻOumuamua á uppruna sinn í hawaiísku og merkir „útsendari“.
Tárin falla hægt
Tárin falla hægt er smáskífa eftir íslensku tónlistarmennina Bubba Morthens og Auði. Lagið kom út þann 22. september 2022 og á smáskífu 14. október sama ár. Þegar lagið kom út var Bubbi gagnrýndur fyrir að gera lag með Auði, en 8. júní 2021 stigu þrjár konur fram gegn Auði og greindu frá ofbeldi að hálfu hans. Ásakarnirnar voru til þess að Bubbi seinkaði útgáfu Sjálfsmyndar, þrítugustu og fjórðu breiðskífu sinni til 16. júní 2021.
Muzik fm 88,5
Muzik.is var nýstárleg útvarpsstöð sem bauð hlustendum sínum að stýra tónlistarvalinu í gegnum vef útvarpsstöðvarinnar. Einnig var hægt að hlusta á útsendingar stöðvarinnar á netinu jafnt og með fm útvarpstækjum.
Muzik.is spilaði dansvæna tónlist úr öllum áttum. Íslenska sjónvarpsfélagið rak stöðina fyrst um sinn en síðan var hún seld til Pýrits sem lokaði á netþjónustuna og rak stöðina um sinn sem rokkstöð.
2002
Árið 2002 (MMII í rómverskum tölum) var almennt ár sem byrjaði á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
right|thumb|Fangar við komu til Camp X-Ray í janúar 2002.
Febrúar
thumb|right|Opnunarhátíð vetrarólympíuleikanna í Salt Lake City.
Mars
thumb|right|Bandarískir sérsveitarmenn í Afganistan í mars 2002.
Apríl
thumb|right|Útför Elísabetar drottningarmóður.
Maí
thumb|right|Vladimír Pútín og George W. Bush við undirritun afvopnunarsáttmálans.
Júní
thumb|right|Mótmælendur í Osló.
Júlí
thumb|right|[[Paul Sarbanes ásamt George W. Bush fyrir undirritun Sarbanes-Oxley-laganna.]]
Ágúst
thumb|right|Flóð í Tékklandi.
Október
thumb|right|Vladimír Pútín heimsækir fórnarlömb gíslatökunnar í Dúbrovka-leikhúsinu í Moskvu.
Nóvember
thumb|right|Sjálfboðaliðar hreinsa ströndina í Galisíu.
Pí (bókstafur)
Pí (hástafur: Π, lágstafur: π) er sextándi bókstafurinn í gríska stafrófinu. Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 80.
Dr. Mister & Mr. Handsome
Dr. Mister & Mr. Handsome er íslensk hljómsveit sem spilar raf– og danstónlist. Upprunalegu meðlimir hljómsveitarinnar eru Ívar Örn Kolbeinsson (Dr. Mister) og Guðni Rúnar Gunnarsson (Mr. Handsome) en Egill Tómasson (Snake) gítarleikari bættist síðar við í hópinn sem og Pétur Jökull Jónasson (Gentleman) á hljómborð. Fyrsta breiðskífa þeirra hét Dirty Slutty Hooker Money og var jafnframt fyrsta plata tónlistarútgáfunnar COD Music og fékk því vörunúmerið COD001.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1974
thumb|right|Löndin sem tóku þátt. Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1974 eða HM 1974 var haldið í Vestur-Þýskalandi dagana 13. júní til 7. júlí. Þetta var tíunda heimsmeistarakeppnin. Heimamenn urðu heimsmeistarar eftir sigur á Hollendingum í úrslitaleik. Keppt var um nýjan verðlaunagrip en Brasilíumenn höfðu unnið þann fyrri til eignar á HM 1970.
Val á gestgjöfum
Á FIFA-þinginu árið 1966 var tekin ákvörðun um staðsetningu keppnanna árin 1974, HM 1978 og HM 1982. Fyrir lá að fyrsta og síðasta keppnin yrðu í Evrópu en miðkeppnin í Norður- eða Suður-Ameríku. Auk Vestur-Þjóðverja höfðu Spánverjar, Ítalir og Hollendingar lýst áhuga á að halda mótið 1974. Tvær síðarnefndu þjóðirnar drógu sig til baka og í kjölfarið ákváðu Spánverjar að gera slíkt hið sama gegn loforði um stuðning við að fá mótið 1982. Vestur-Þýskaland varð því sjálfkjörið í hlutverk gestgjafa.
Undankeppni
99 lið kepptu um 14 laus sæti í úrslitakeppninni, auk gestgjafa og ríkjandi meistara. Norður-Ameríkukeppnin 1973, sem fram fór á Haítí, var látin gilda sem forkeppni HM og komu heimamenn þar mjög á óvart með því að fara með sigur af hólmi. Mexíkó sat eftir þrátt fyrir að hafa keppt í sex undanförnum úrslitakeppnum. Saír varð fulltrúi Afríku í fyrsta og eina skiptið. Ástralir komust sömuleiðis í fyrsta sinn í úrslitakeppni eftir lokaeinvígi gegn Suður-Kóreu sem endaði með oddaleik í Hong Kong.
Úrúgvæ og Argentína unnu sína riðla í Suður-Ameríkukeppninni og komust áfram ásamt Síle sem fór líklega auðveldustu leið allra liða í úrslitin. Eftir þriggja leikja einvígi við Perú komust Sílemenn í umspil við Sovétríkin, fulltrúa Evrópu. Leikurinn átti að fara fram rétt í kjölfar valdaránsins 1973, Sovétmenn neituðu að mæta til leiks og voru dæmdir úr keppni.
Svíar þurftu oddaleik til sigurs gegn Austurríkismönnum þar sem markamunur liðanna í riðlakeppninni var sá sami, Ungverjar hlutu jafnmörg stig en sátu eftir. Stórsigrar Hollendinga á Norðmönnum (9:1) og Íslendingum (8:0) dugðu þeim til að slá út Belga á markatölu. Englendingar náðu bara jafntefli gegn Pólverjum á heimavelli í lokaleiknum og sátu eftir. Spánverjar og Frakkar féllu sömuleiðis úr leik gegn Júgóslövum og Sovétmönnum.
Lukkudýr
Tip & Tap voru einkennistákn keppninnar. Það voru tveir teiknimyndadrengir í treyju sem svipaði til búnings þýska landsliðsins með skammstöfunina WM74 áletraða.
Þátttökulið
Sextán þjóðir mættu til leiks frá fimm heimsálfum.
Riðill 1
Það voru blendin viðbrögð þegar Vestur- og Austur-Þýskaland drógust saman í riðil. Þetta reyndist eini landsleikur liðanna tveggja í sögunni. Sárafáir Austur-Þjóverjar, flestir framámenn í Kommúnistaflokknum, fengu að fylgja liði sínu vestur yfir landamærin og sáu gríðarlega óvæntan sigur sinna manna á gestgjöfunum, 1:0. Austur-Þjóðverjar náðu því toppsætinu en Vestur-Þýskaland mátti sætta sig við annað sætið á undan Sílebúum og Áströlum. Vestur-Þjóðverjum þótti sárt að tapa fyrir nágrönnum sínum en gátu þó huggað sig við að annað sætið gaf þeim umtalsvert auðveldari milliriðil en ella hefði verið.
Riðill 2
Skotar sátu eftir með sárt ennið í riðli 2 og féllu úr leik þrátt fyrir að vera eina liðið í keppninni sem tapaði ekki leik. Landslið Saír reyndist algjör eftirbátur annarra liða og 9:0 tapið gegn Júgóslavíu varð eitt það stærsta í sögu keppninnar. Brasilíumenn gerðu tvö markalaus jafntefli og þóttu leika leiðinlegan og varnarsinnaðan bolta í hrópandi mótsögn við sigurlið þeirra fjórum árum fyrr.
Riðill 3
Riðill 3 var talinn sá erfiðasti í keppninni, þar sem Svíþjóð var almennt álitið langsterkasta liðið úr neðsta styrkleikaflokki, sem að öðru leyti innihélt lið utan Evrópu og Suður-Ameríku. Búlgarir kepptu í sinni fjórðu úrslitakeppni í röð og líkt og í fyrri tilraunum mistókst þeim að vinna leik. Hollendingar og Svíar skildu jafnir í innbyrðisleik sínum og komust áfram í milliriðil.
Riðill 4
thumb|right|Grzegorz Lato skorar sjöunda og síðasta mark Pólverja í stórsigri á Haítí.Haítí tók þátt í úrslitakeppni HM í fyrsta og eina sinn í sögunni. Lið þeirra fékk óskabyrjun þegar það komst yfir á móti Ítölum, en fram að því hafði Dino Zoff haldið hreinu í 1.143 mínútur með landsliðinu, sem var heimsmet. Gleðin varð skammvinn og Haítí tapaði öllum þremur leikjum sínum og lauk keppni með markatöluna 14:2. Munaði þar mestu um 7:0 skell gegn Pólverjum, sem varð til þess að leikmenn óttuðust um líf sitt vegna reiði einræðisherrans Jean-Claude Duvalier. Best var frammistaða leikmanna Haítí gegn Ítölum sem unnu þá einungis með tveggja marka mun. Það reyndist dýrkeypt þeim síðarnefndu því Ítalir sátu eftir í riðlinum á kostnað Argentínu á markatölu. Pólverjar unnu alla þrjá leiki sína.
Milliriðlar
Keppt var í tveimur fjögurra liða riðlum. Sigurliðin fóru í úrslitaleikinn en liðin í öðru sæti léku um bronsverðlaunin.