cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atlantic Airways
Saga
thumb|Flugvél af Avro gerð á [[Vágaflugvöllur|Vágaflugvelli]] Reglulegar flugferðir til Færeyja hafa verið síðan 1963, frá eyjunum og til Danmerkur. Þrátt fyrir að flugvöllurinn á Vágum hefði verið byggður af breska hernum í seinni heimstyrjöldinni var flugumferð til eyjanna svo gott sem engin á frá brotthvarfi Bretanna og til upphafs flugþjónustu til Kastrup, Kaupmannahöfn. Á níunda áratugnum komu upp fyrstu hugmyndir um stofnun færeysks flugfélags. Farþegatölur voru stöðugt á uppleið og Maersk Air var eina flugfélagið sem flaug til eyjanna.
Fyrir vikið var Atlantic Airways stofnað árið 1987, upprunalega á milli færeyska ríkisins (51%) og Danska flugfélagsins Cimber Air (49%), þótt færeyska ríkið tæki yfir félagið árið 1989. Flug á milli Vogar og Kastrup hófst þann 28. mars 1988 með flugvél British Areospace BAe 146. Flugskýli var byggt í Vágum af færeysku stjórninni til þess að tryggja að flugvöllurinn héldist sem miðstöð flugs félagsins og að viðgerðarþjónusta væri til staðar á eyjunum.
Tilgangur flugfélagsins var að byggja upp færeyska flugþjónustu í atvinnuskyni og tryggja að Færeyjar hefðu loftbrú við umheiminn. Áhöfn og stjórn félagsins var færeysk.
Þrátt fyrir að flugfélagið flytti marga farþega og að þjónusta félagsins væri vinsæl var efnahagur félagsins í upphafi mjög erfiður. Færeyjar lentu í kreppu í byrjun tíunda áratugarins og færeyska ríkið sem eigandi þess borgaði því 75 milljónir danskra króna til aðstoðar. Flugfélagið varð ekki arðsamt fyrr en árið 1995.
Félagið byrjaði flug til Reykjavíkur á Íslandi og Narsarsuaq á Grænlandi árið 1995 í samstarfi við Flugfélag Íslands. Á seinni hluta tíunda áratugsins var Billund í Danmörku og Arberdeen í Bretlandi bætt við sem áfangastöðum félagsins.
Með auknum fjölda áfangastaða og farþega, ásamt stöðuleika í fjármálum fyrirtækisins var annarri BAe 146 flugvél bætt við flotann árið 2000. Þessi nýja flugvél bætti við London Stansted flugvelli í Bretlandi og Osló í Noregi við áfangastaði félagsins. Samfara auknum ferðalögum til eyjanna hafa áfangastaðirnir Álaborg, Stavanger, Stord og Edinborg bæst við. Flugfélagið bætti við þriðju flugvél félagsins þann 15. júní 2004 og sama ár fékk flugfélagið verðalunin Ársins átak frá stéttarfélagi Færeyja fyrir flug til Stord. Hins vegar, fyrir árið 2006 hefur flugi til Stord verið hætt og í stað Edinborgar er flogið til Hjaltlandseyja. Félagið hóf innanlandsflug innan Bretlands árið 2006 og varð eina flugfélagið sem bauð beint flug á milli Hjaltlands og London, en flogið var tvisvar í viku. Innanlandsflugi í Bretlandi lauk árið 2008.
thumb|Þyrla af gerðinni Bell 412EP í eigu Atlantic Airways Félagið rekur einnig þyrluþjónustu innan færeyja, sem er í sumum tilfellum nauðsynleg tenging við margar eyjanna sem ekki er hægt að fara til á sjó. Þyrlan hefur verið mikilvæg á eyjunum síðan 1960 þegar að þyrlur frá Dönsku landhelgisgæslunni sem sáu um loftrýmisgæslu, meðal annars tóku að sér að ferja tæki og birgðir á milli eyjanna. Ríkistjórnin keypti þyrlu vegna þessa árið 1978 en árið 1980 var opinber þjónusta í atvinnuskyni sett á laggirnar, með tveimur Bell þyrlum.
Á árunum 2006-2011 hefur flugfélagið skilað hagnaði á milli 8 og 13 milljón danskra króna. Eignir félagsins hafa aukist frá 120 milljónum árið 1998 í 520 milljónir danskra króna árið 2006. Félagið var með 177 manns í vinnu í janúar 2007.
Flugfélagið hefur verið skráð í Íslensku kauphöllinni síðan 10. desember 2007. Í kjölfarið ákvað færeyska ríkið að einkavæða fyrirtækið og seldi 33% af hlutafé sínu í félaginu. Árið 2008 var áætlað að selja 33% eignarhlut ríkisins en hætt var við þau áform vegna fjármagnskreppunar.
Fyrsta Airbus A319 Atlantic Airways þotan, undir skráningarmerkinu OY-RCG, var tekin í notkun í mars 2012, með breyttum merkingum. Flugbrautin á Vágum var lengd til að hægt væri að nota þotuna. Önnur og þriðja Airbus 310 þoturnar (OY-RCH and OY-RCI) voru teknar í notkun í maí og október 2013. Þegar að leigutímabili þeirra lauk 2016 var annar samningurinn endurnýjaður á meðan ný Airbus A320 þota var afhent.
3. júní 2015 varð Jóhanna á Bergi forstjóri fyrirtækisins. Hún er fyrsti kvenkyns forstjóri norræns flugfélags.
13. mars 2020 tilkynnti Atlantic Airways að allar leiðir til 13. apríl 2020 yrðu felldar niður, að undanskilinni leiðinni til Kaupmannahafnar, vegna COVID-19 faraldursins.
Áfangastaðir
Frá desember 2019 flýgur Atlantic Airways til eftirfarandi áfangastaða:
Leiguflug
Atlantic Airways flýgur einnig fyrir Flugfélag Íslands á milli Reykjavíkur og Narsuaq á Grænlandi. Þessar ferðir eru farnar með Avro RJ85 flugvél eða BAe 146-200. Flugfélagið flýgur í leiguflugi fyrir danskar ferðaskrifstofur, meðal annars til Ítalíu, Króatíu, Frakklands, Skotlands, Noregs og Tékklands frá Kastrupflugvelli og Billund flugvelli.
Merópis
Merópis (gríska: Μεροπίς) er skálduð eyja sem kemur fyrst fyrir í skrifum gríska höfundarins Þeópomposar sem var uppi á 4. öld f.Kr. Merópis er háðsádeila á Atlantis Platons, eins og Sönn saga eftir Lúkíanos frá Samosötu er háðsádeila á Ódysseifskviðu. Lýsingin á Merópis er þannig eins og lýsingin á Atlantis, nema ýktari. Rit Þeópomposar er aðeins varðveitt í brotum.
Svissneski austurlandafræðingurinn Emil Forrer hélt því fram að Merópis gæti hafa verið til og verið grundvöllur tengsla milli gamla og nýja heimsins fyrir landafundina miklu.
Amíra
Amíra er íslenskt kvenmannsnafn.
Húnn
Húnn er íslenskt karlmannsnafn.
Listi yfir vegamálastjóra
Listi yfir vegamálastjóra snýr að þeim sem hafa verið skipaðir vegamálastjórar Vegagerðarinnar frá sköpun titilsins árið 1918.
Karítas
Karítas er íslenskt kvenmannsnafn.
Álfheiður Ingadóttir
Álfheiður Ingadóttir (f. 1. maí 1951) er íslenskur stjórnmálamaður og líffræðingur og var alþingismaður Reykvíkinga fyrir Vinstri hreyfinguna - grænt framboð 2007-2013. Álfheiður var heilbrigðisráðherra 1. okt. 2009 til 2. sept. 2010 og formaður þingflokks Vinstri grænna 2012-2013. Álfheiður skipaði 2. sæti á framboðslista VG í Reykjavíkurkjördæmi suður í kosningunum 2013. Álfheiður er gift Sigurmari K. Albertssyni hrl. og eiga þau einn son, Inga Kristján, f. 1991.
Stjórnmál
Álfheiður hefur lengi tekið virkan þátt í félagsmálum og pólitík. Hún var félagi í Alþýðubandalaginu, tók þátt í myndun Reykjavíkurlistans 1994 og stofnun Vinstri hreyfingarinnar – græns framboðs 1999. Álfheiður var varaborgarfulltrúi AB í Reykjavík 1978-1986 og varaþingmaður 1987-1991. Hún átti sæti í ýmsum nefndum á vegum borgarinnar m.a. í jafnréttisnefnd 1982–1986 og í umhverfismálaráði 1978-1986 og var formaður þess um skeið. Hún sat í nefnd um byggingu Náttúruhúss í Reykjavík 1989–1990 og var formaður nefndar um áhættumat Reykjavíkurflugvallar 1990-1991. Hún gegndi ýmsum trúnaðarstörfum á vegum Reykjavíkurlistans, m.a. í stjórn Sorpu 1994–1998 og í nefnd um mótun orkustefnu Reykjavíkurborgar 2002–2003. Álfheiður var einn þriggja fulltrúa Reykjavíkurborgar í stjórn Landsvirkjunar 2003-2006 þegar borgin seldi hlut sinn til ríkisins.
Álfheiður var kjörin á þing fyrir Vinstri græn 2007. Hún var 5. varaforseti Alþingis frá kosningum 2009 til 2012 að undanskildu því tæpa ári sem hún gegndi embætti heilbrigðisráðherra og þinginu 2012-2013 þegar hún var formaður þingflokks VG. Hún var formaður viðskiptanefndar og velferðarnefndar með hléum 2007-2013 og varaformaður stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar frá 2011 til loka kjörtímabilsins.
Álfheiður átti sæti í Norðurlandráði 2009- 2013 og sat í umhverfis- og auðlindanefnd ráðsins þann tíma. Hún var formaður flokkahóps vinstri grænna sósíalista í ráðinu 2011-2012. Álfheiður var formaður Þingvallanefndar 2009-2013.
1565
thumb|right|Tyrkneski flotinn nálgast Möltu. Árið 1565 (MDLXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
N
N eða n (borið fram enn) er 17. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 14. í því latneska. Í alþjóðlega hljóðstafrófinu táknar hann tannbergsmælt nefhljóðið.
Terra Australis
thumb|right|Kort eftir [[Abraham Ortelius sem sýnir Terra Australis neðst.]] Terra Australis (latína: „Suðurland“) var ímyndað meginland á suðurhveli jarðar sem kom fyrir á heimskortum allt frá því í fornöld. Tilvist þessa lands byggðist á þeirri langlífu hugmynd að jafnvægi hlyti að ríkja milli þurrlendis á norðurhveli og suðurhveli. Terra Australis var landið sem vantaði upp á að þetta jafnvægi næðist.
Landkönnun á landafundatímabilinu leiddi til þess að fleiri lönd fundust á suðurhvelinu, sérstaklega Eldland, syðst í Suður-Ameríku, Nýja-Gínea og loks Ástralía (sem var nefnd Nýja-Holland). Til að byrja með töldu ýmsir að þessi lönd væru norðurhluti Terra Australis, en frekari leiðangrar á 18. öld leiddu í ljós að þetta eru allt eyjar. Könnun Kyrrahafsins á 18. öld varð til þess að minnka stöðugt það svæði sem Terra Australis gæti fundist á.
Seint á 18. öld komst einn af leiðöngrum James Cook yfir suðurheimskautsbaug og hann kom auga á ísrönd í fjarska. Hann taldi sjálfur að hún gæti verði hluti af Terra Australis. Þá voru margir orðnir afhuga hugmyndinni um stórt meginland í suðri og árið 1814 stakk breski kortagerðamaðurinn Matthew Flinders upp á að nafni Nýja-Hollands yrði breytt í Ástralíu, eftir Terra Australis, þar sem engar líkur væru á fundi meginlands sem lægi sunnar á jörðinni. Aðeins nokkrum árum síðar komu fyrstu leiðangrarnir auga á Suðurskautsskagann og Suðurskautslandið var uppgötvað. Þá var heitið Ástralía orðið frátekið og nýja meginlandið fékk því heitið Antarktíka.
Rahm Emanuel
Rahm Israel Emanuel (f. 29. nóvember 1959) er bandarískur stjórnmálamaður, fyrrverandi borgarstjóri Chicago og fyrrverandi starfsmannastjóri Hvíta hússins í ríkisstjórn Baracks Obama. Hann hefur verið sendiherra Bandaríkjanna í Japan frá 1. febrúar 2022.
Ævi
Hann er fæddur í Chicago Bandaríkjunum inn í fjölskyldu gyðinga og sem barn var hann settur í leikskóla sem starfar í nafni íhaldssamra gyðinga. Þegar fjölskylda hans flutti svo til bæsins Wilmette gékk hann í hefðbundnari opinbera barnaskóla.
Síðan hann var ungur hefur hann dansað ballet og hefur hann B.A gráðu frá dansdeild Sarah Lawrence College. Eftir dansnámið fór hann í nám í Northwestern University þar sem hann öðlaðist meistaragráðu í Speech and Communication
Pólitískur ferill
Pólitískur ferill Emanuel hófst þegar hann starfaði árið 1984 starfaði við kosningaherferð demókratans Paul Simon til öldungadeildarþings bandaríkjanna og fjórum árum seinna stjórnaði hann herferðum The Democratic Congressional Campaign Committee.
Starfsmannastjóri Hvíta hússins
thumb|left|200px|Rahm Emanuel les dagblað á skrifstofu [[Forseti Bandaríkjanna|forseta bandaríkjanna]] Aðeins tveimur dögum eftir að Obama lýsti yfir sigri í forsetakosningunum 2008 var tilkynnt að Rahm Emanuel myndi gegna starfi starfsmannastjóra Hvíta hússins.
Hlutverk starfsmannastjóra hvíta hússins er meðal annars að vera helsti ráðgjafi forsetans ásamt því að ráða aðra ráðgjafa forsetans og starfsmenn forsetaembættissins. Þá er fellur það einnig í hlutverk starfsmannastjórans að vera í sambandi við bandaríska þingið og aðra pólitíkusa og sjá til þess að stefna forsetans nái fram að ganga. Það er því ekki að ástæðulausu sem talað erum stöðuna sem eina þá áhrifamestu í bandarískum stjórnmálum.
Ráðning Emanuels sem starfsmannastjóri var talsvert umdeild vegna tengsla hans við Ísrael og meintar síonískar skoðanir hans. Þó voru einhverjir sem töldu að ráðning hans væri góð með tilliti til friðarviðræðna á vesturbakkanum þar sem hann væri nógu harður og ákveðinn til að sjá til þess að Ísraelar stöðvi frekari byggðir landnema á Gazaströndinni.
Framboð til borgarstjóra Chicago
Þann 30.september 2010 var tilkynnt að Emanuel myndi hætta sem starfsmannastjóri hvíta hússins til þess að fara í framboð til borgarstjóra Chicago. Pete Rouse var settur sem tímabundinn eftirmaður hans þann 2. oktober 2010.
Einkahagir
Foreldrar hans eru Benjamin M. Emanuel, ísraelskur barnalæknir og Marsha Smulevitz, dóttir verkalýðsleiðtoga í Chicago. Emanuel er giftur Amy Rule og eiga þau saman einn son og tvær dætur. Bróðir Rahm, Ari Emanuel (f. 1961) er fyrirmynd umboðsmannsins Ari Gould í sjónvarpsþáttaröðinni Entourage, en Ari Emanuel hefur verið umboðsmaður fyrir fjölda þekktra leikara.
Emanuel er giftur Amy Rule og eiga þau saman einn son og tvær dætur.
Olaf Scholz
Olaf Scholz (f. 14. júní 1958) er þýskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum og núverandi kanslari Þýskalands. Hann var áður fjármálaráðherra og varakanslari Þýskalands í ríkisstjórn forvera síns, Angelu Merkel. Þar áður var Scholz borgarstjóri Hamborgar frá 2011 til 2018 og atvinnumálaráðherra frá 2007 til 2009.
Æviágrip
Olaf Scholz er elstur þriggja bræðra sem ólust upp í hverfinu Rahlstedt í Hamborg. Foreldrar hans unnu í textíliðnaðinum. Bróðir Olafs, Jens, er læknir og stjórnarformaður háskólasjúkrahússins í Slésvík-Holtsetalandi. Yngsti bróðirinn, Ingo, er formaður upplýsingatæknifyrirtækis í Hamborg.
Scholz útskrifaðist árið 1977 með stúdentspróf úr Heegen-menntaskólanum í Rahlstedt og nam síðan lögfræði við Hamborgarháskóla. Hann tók próf þaðan árið 1985 og vann sem sérfræðingur í atvinnurétti hjá lögmannsskrifstofunni Zimmermann, Scholz und Partner í Hamborg. Frá 1990 til 1998 vann hann sem lögfræðingur fyrir miðstjórn þýsku neytendasamtakanna.
Scholz var kjörinn á þýska sambandsþingið í fyrsta sinn árið 1998. Hann gegndi á næstu árum ýmsum ábyrgðarstöðum bæði í Hamborg og í sambandsstjórn Þýskalands. Meðal annars var Scholz um skeið þingflokksformaður og varaformaður Jafnaðarmannaflokksins og vinnu- og félagsmálaráðherra Þýskalands á árunum 2007 til 2009.
Olaf Scholz var fjármálaráðherra og varakanslari í samsteypustjórn Jafnaðarmanna og Kristilegra demókrata frá árinu 2018 til ársins 2021. Scholz hefur verið hrósað, meðal annars af Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, fyrir efnahagsaðgerðir sem hann stóð fyrir til að bregðast við kórónaveirufaraldrinum frá árinu 2019. Meðal annars stóð Scholz, þrátt fyrir andstöðu Angelu Merkel kanslara, fyrir stofnun Björgunarsjóðs Evrópusambandsins vegna Covid-19, og vann ásamt fjármálaráðherra Frakklands að reglum um skattlagningu alþjóðlegra tæknirisa.
Þingkosningar 2021
Með Scholz sem frambjóðanda sóttu Jafnaðarmenn mjög í sig veðrið á lokaköflum kosningabaráttunnar í Þýskalandi. Flokkurinn hafði lengi verið í tilvistarkreppu og hafði beðið fylgishrun sem samstarfsflokkur Kristilegra demókrata í stjórn Þýskalands. Í ágúst 2021 tóku Jafnaðarmenn fram úr Kristilegum demókrötum í skoðanakönnun í fyrsta skipti í um fimmtán ár.
Í kosningunum hlaut Jafnaðarmannaflokkurinn 25,7 prósent atkvæða á móti 24,1 prósentum sem Kristilegi demókrataflokkurinn fékk. Scholz lýsti yfir vilja til að mynda stjórn frá vinstri til miðju ásamt Græningjum og Frjálsa lýðræðisflokknum. Armin Laschet, leiðtogi Kristilegra demókrata, lýsti þó einnig yfir vilja til að reyna að mynda ríkisstjórn.
Kanslari Þýskalands (2021–)
Kanslaratíð Scholz hefur snemma litast af innrás Rússa í Úkraínu sem hófst í febrúar 2022. Þjóðverjar hafa tekið þátt í fjölda efnahagsþvingana gegn Rússlandi vegna árásarinnar. Meðal annars lét stjórn Scholz hætta við flutning jarðgass frá Rússlandi í gegnum Nord Stream 2-leiðsluna og heimilaði flutning þýskra vopna til Úkraínumanna. Þann 27. febrúar tilkynnti Scholz gríðarlega hækkun í fjárframlögum til þýska hersins og kallaði eftir því að sér­stak­ur varn­ar­mála­sjóður yrði skráður inn í stjórn­ar­skrá Þýskalands.
Einkahagir
Olaf Scholz er kvæntur stjórnmálakonunni Brittu Ernst frá árinu 1998 og býr í gamla hverfinu Altona í Hamborg. Scholz er bindindismaður.
Université Sorbonne-Nouvelle
Université Sorbonne-Nouvelle, þekktur sem Université Paris 3, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. Háskólinn veitir aðallega kennslu í bókstöfum, málvísindum, tungumálum, sviðslistum, samskiptum og Evrópunámi (þverfagleg saga, hagfræði, lögfræði og stjórnmálafræði). Hann er í 50 efstu bestu tungumálaháskólum í heimi og er í 48. sæti QS World University Rankings árið 2021.
Straumberg
Straumberg er íslenskt millinafn.
Rúm (eðlisfræði)
alt=|thumb|260x260dp|[[Þrívídd|Þrívítt hnitakerfi má nota til að lýsa stöðu í rúmi.]] Rúm (e. space) er óendanlegt þrívítt svið þar sem hlutir og atburðir hafa afstæða staðsetningu og stefnu. Það er sá hluti tilverunnar sem við skynjum að hægt sé að hreyfast í.
Í eðlisfræði er rúm sameinað tímanum til að skapa hið fjórvíða samfellda tímarúm.
Shenzhen
thumb|450px|Almenningsgarður í Shenzhen
Shenzhen er borg í Guangdonghéraði í Kína. Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarinnar um um 17,5 milljónir. Hún var fyrsta sérstaka efnahagssvæðið og jafnframt það best heppnaða. Borgin er skipulögð frá grunni. Árið 1979 stóð aðeins lítið fiskiþorp þar sem nú er ein af stærstu borgum Kína. Ungur aldur borgarinnar endurspeglast greinilega í nýtískulegum byggingarstíl. Hún liggur beint norður af Hong Kong.
Ójafna Chebyshevs
Ójafna Chebyshevs er ójafna í líkindafræði sem segir að í líkindadreifingum eða úrtökum eru næstum öll gildi nálægt meðaltalinu. Til dæmis eru aldrei fleiri en 1/4 gildanna í meiri en 2 staðalfrávika fjarlægð frá meðaltalinu, og aldrei meira en 1/9 gildanna í meira en 3 staðalfrávika fjarlægð.
Ójafnan er nefnd eftir Pafnuty Chebyshev, sem sannaði hana fyrstur manna.
Ójafna Chebyshevs er mikið notuð í ályktunartölfræði, þá sér í lagi í tengslum við normaldreifingar. Þar gildir að 95% staka eru innan tveggja staðalfrávika frá meðaltalinu.
Ójafnan
Látum vera líkindarúm og X vera slembibreytu. Þá gildir: Þar sem að E(X) táknar væntigildið á X, og Var(X) táknar dreifni þess.
Einföld sönnun
Ein af einföldustu sönnunum á ójöfnu Chebyshevs notast við ójöfnu Markovs:
Sönnum að ójafna Chebyshevs gildi fyrir slembibreytuna X. Setjum fyrst. Þá er Y slembibreyta. Þá gildir að væntigildið á Y er.
Þá er sönnunin einföld:
Sem er ójafna Chebyshevs ef skipt er út E(Y) fyrir Var(X) og fyrir.
Gereyðingarvopn
thumb|right|Algengt er að tala um kjarnavopn sem gereyðingarvopn. Gereyðingarvopn eru vopn sem geta valdið miklum skaða á fólki, manngerðu eða náttúrulegu umhverfi eða lífhvolfinu. Orðið er aðallega notað um kjarnavopn, geislavopn, efnavopn og lífræn vopn. Upphaflega var hugtakið notað yfir teppasprengingar í spænsku borgarastyrjöldinni og síðari heimsstyrjöld, en eftir kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki hefur það aðallega verið notað um óhefðbundin vopn. Notkun orðsins er oft umdeild þar sem það þykir fremur pólitískt en tæknilegt. Þannig hafa til dæmis tölvuárásir og heimatilbúnar sprengjur hryðjuverkamanna verið kölluð „gereyðingarvopn“.
Kjarrmunablóm
Kjarrmunablóm (fræðiheiti: Myosotis decumbens) er blómjurt af munablómaætt. Kjarrmunablóm er ein tegund Gleym-mér-eia.
Þyrnirós
Þyrnirós getur vísað til eftirfarandi:
Húnröður
Húnröður er íslenskt karlmannsnafn.
Lomonosovstraumurinn
Lomonosovstraumurinn er djúpsjávarstraumur við miðbaug í Atlantshafi. Straumurinn er 200 km breiður og 150 m djúpur og streymir til austurs frá Brasilíu við 5°N og að Gíneuflóa við 5°S.
Straumurinn uppgötvaðist árið 1959 í rannsóknarleiðangri úkraínska rannsóknarskipsins Mikhail Lomonosov. Hann var nefndur eftir rússneska vísindamanninum Mikhaíl Lomonosov.
Larix mastersiana
Larix mastersiana  er tegund lauffellandi barrtrjáa. Það finnst einvörðungu í Kína. Því er ógnað af tapi búsvæða.
1853
Árið 1853 (MDCCCLIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Svarfdal
Svarfdal er íslenskt millinafn.
Grossglockner
thumb|Großglockner. Grossglockner eða Glockner er hæsta fjall Austurríkis eða 3.798 metrar. Fjallið er hluti af Hohe Tauern-fjallgarðinum í mið Austur-Ölpunum. Það liggur á mörkum ríkjanna Carinthia og Tyrol. Í raun eru tindarnir tveir: Grossglockner og Kleinglockner (3.770 m.). Fjallið er í öðru sæti yfir fjöll í Ölpunum sem rís hæst yfir umhverfi sitt eða 2.424 metra, aðeins Mont Blanc rís hærra.
Hómer
thumb|right|Brjóstmynd af Hómer frá [[Róm. Talin eftirmynd af grískri höggmynd.]] Hómer (gríska: Ὅμηρος Hómēros) er goðsagnakennt skáld sem á að hafa verið uppi í Grikklandi á 8. öld f.Kr. Honum eru eignuð meðal annars sagnakvæðin Ilíonskviða og Ódysseifskviða sem flestir telja vera grundvallarbókmenntir Grikklands til fórna. Venjan er að telja hann hafa fæðst í Jóníu og einnig átti hann að vera blindur. Að öðru leyti er ekkert vitað um Hómer og kvæðin sem honum eru eignuð hafa líklega mótast um langan aldur í munnlegri geymd. Sumir fræðimenn telja að Hómer sé eini höfundur kviðanna en aðrir telja að Hómer hafi ekki verið einn að verki heldur séu kviðurnar samdar af mörgum skáldum. Talið er að kviðurnar hafi verið samdar um miðja 8. öld f.kr. eða séu jafnvel eldri. Þá er einnig talið að Hómer hafi nýtt sér tilkomu ritmálsins til að skrifa lengri kviður en áður hafði verið gert. Þá hafa verið færð rök fyrir því að gríska stafrófið hafi verið þróað í þeim tilgangi að skrásetja kviðurnar, en engar samtímaheimildir geta hins vegar stutt þetta.
Verk Hómers
Ódysseifskviða fjallar um Ódysseif, sem er ein af hetjum Trójustríðsins og ævintýri hans á leið hans til baka til heimalands síns, eyjarinnar Íþöku. Guðirnir leika stórt hlutverk í þessari kviðu enda skiptast þeir í fylkingar með og á móti stríðsaðilum. Ferð Ódysseifs tók um tíu ár. Í þýðingu Sveinbjörns Egilssonar hefst kviðan á orðunum ,,Seg mér, sönggyðjan, Sem segir frá hinum víðförla manni sem sem hraktist mjög víða eftir að hafa lagt hina helgu Trójuborg í eyði.
Ódysseifur flækist ekki aðeins til framandi þjóða á leið sinni til Íþöku heldur fer hann einnig til undirheima. Þar ráðfærði hann sig við Teiresías sem var mikill spámaður. Á ferð sinni hitti hann einnig Kýklópann Pólýfemos, en hann hugðist éta Ódysseif og vini hans. Ferðalangarnir hittu að auki seiðkerlinguna  Kirku sem gat breytt förunautum Ódysseifs í svín, sem og óvættina Skyllu, Karibdís og sírenurnar.
Penelópa, sem var kona Ódysseifs, beið eftir honum heima á Íþöku en hún átti marga vonbiðla þar sem flestir töldu Ódysseif af. Urðu þeir mjög ágengir, en þegar Ódysseifur kom heim drap hann þá alla. Eftir það bjuggu þau Ódysseifur og Penelópa ásamt syni sínum Telemakkosi á Íþöku. Í Ódysseifskviðu, koma guðirnir mikið við sögu og Trójustríðið sagt vera þeim að kenna. Ódyseifsskviða er talinn vera léttari til lestrar en Illionskviða.
Tengill
Heimildaskrá
Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1995
Töfluyfirlit
Heimaliðið er vinstra megin.
Markahæstu leikmenn
''Staðan eftir 14. umferð.
Boutros Boutros-Ghali
Boutros Boutros-Ghali (بطرس بطرس غالي á arabísku) (14. nóvember 1922 – 16. febrúar 2016) var egypskur stjórnmálamaður og erindreki sem var aðalritari Sameinuðu þjóðanna frá janúar 1992 til desember 1996. Boutros-Ghali var menntamaður og fyrrverandi varautanríkisráðherra Egyptalands. Á meðan hann gegndi aðalritaraembættinu þurftu Sameinuðu þjóðirnar að bregðast við ýmsum hamförum, þar á meðal upplausn Júgóslavíu og þjóðarmorðinu í Rúanda. Boutros-Ghali er eini aðalritari Sameinuðu þjóðanna sem sat aðeins eitt kjörtímabil í embætti þar sem Bandaríkin beittu neitunarvaldi sínu gegn útnefningu hans í annað sinn. Eftir að hann lét af embættinu gerðist hann aðalritari Samtaka frönskumælandi ríkja frá 16. nóvember 1997 til 31. desember 2002.
O
O eða o (borið fram o) er 18. bókstafurinn í íslenska stafrófinu og sá 15. í því latneska.
Karla
Karla er íslenskt kvenmannsnafn.
Alþjóðaferðamálasamtökin
Alþjóðaferðamálasamtökin (UNWTO) (stundum nefnd Alþjóðaferðamálastofnunin) sem er alþjóðastofnun og ein af sérstofnunum Sameinuðu þjóðanna, vinnur að framgangi ábyrgrar, aðgengilegrar og sjálfbærrar ferðaþjónustu í allra þágu. Höfuðstöðvar samtakanna í Madríd á Spáni.
Starfssemi
alt=Mynd af höfuðstöðvum Alþjóðaferðamálastofnunarinnar í Madríd á Spáni.|hægri|thumb|200x200dp| Höfuðstöðvar Alþjóðaferðamálasamtakanna í Madríd á Spáni.
Samtökin eru leiðandi í að halda á lofti hlut ferðaþjónustu í hagvexti, þróun án aðgreiningar og sjálfbærni í umhverfinu. Þau bjóða atvinnugreininni forystu og stuðning í þekkingaröflun og rannsóknum, sem og alþjóðlegan vettvang við mótun ferðamálastefnu.
Samtökin leggja áherslu á sjálfbæra þróun ferðaþjónustu, samkeppnishæfni, nýsköpun og stafræna umbreytingu greinarinnar. Þá er siðfræði, menning og félagslega ábyrgð ferðaþjónustunnar þýðingarmikið í starfi samtakanna, sem og tæknilegt samstarf og alþjóðleg tölfræði greinarinnar.
Samtökin eru mjög virk í fræðslumálum og endurmenntun ferðaþjónustunnar og reka meðal annars svokallaða UNWTO akademíu sem vinnur að menntun og þjálfun mannauðs ferðaþjónustunnar. Hún var sett á laggirnar árið 1998 og hefur aðsetur í Furstadæminu Andorra.
Samtökin hafa höfuðstöðvar í Madríd á Spáni og tengiskrifstofa í Genf, Sviss.
Aðild
Aðild að Alþjóðaferðamálasamtökunum nær til 159 ríkja auk 6 með aukaaðild. Þá eru yfir 500 tengd félög sem eru fulltrúar einkaaðila, menntastofnana, samtaka ferðaþjónustunnar og ferðamálayfirvalda á staðnum.
Samtökin byggja á þeirri sýn að opinberir og einkaaðilar séu óaðskiljanlegir samstarfsaðilar í að stuðla að sjálfbærri þróun í ferðaþjónustu.
Samtökin eru eina undirstofnun Sameinuðu þjóðanna þar sem fulltrúar frá einkageiranum taka beinan þátt í stjórnunarskipaninni.
Ísland er eitt fárra landa ekki með aðild að Alþjóðaferðamálasamtökunum.
Siðareglur
Alþjóðaferðamálasamtökin hafa unnið að alþjóðlegri gæðavottun á rekstri ferðaþjónustufyrirtækja. Samtökin hafa í því skyni gefið út alþjóðlegar siðareglur fyrir ferðaþjónustu. Reglurnar sem gilda jafnt um opinbera aðila og einkaaðila, eru ekki lagalega bindandi. Þær er fremur vottun um gæði og heilbrigði fyrirtækja og samtaka í greininni.
Þrátt fyrir að Ísland hafi ekki með aðild að Alþjóðaferðamálasamtökunum hefur Ferðamálastofa og íslensk ferðaþjónustufyrirtæki gert siðareglur samtakanna að sínum.
Sjálfbær ferðaþjónusta
Samtökin hvetja til innleiðingar alþjóðlegra siðareglna fyrir ferðaþjónustu, svo hámarka megi framlag ferðaþjónustunnar til félagslegrar- og efnahagslegrar framþróunar. Jafnframt er unnið að því að lágmarka möguleg neikvæð áhrif atvinnugreinarinnar og þróa hana sem tæki til að ná fram sjálfbærnimarkmiðum Sameinuðu þjóðanna. Þar er markmiðið að útrýma fátækt og stuðla að sjálfbærri þróun og friði um allan heim. Samtökin telja sjálfbæra ferðaþjónustu sérstaklega tengjast heimsmarkmiðum 8, 12 og 14.
Samtökin skilgreindu sjálfbæra ferðamennsku árið 2004 svo:
Febrúar
Febrúar eða febrúarmánuður er annar mánuður ársins og er nefndur eftir Februus, rómverskum guði hreinleika. Í febrúar eru 28 dagar, 29 ef árið er hlaupár.
Orðsifjar
Orðið febrúar er komið úr latínu, þar sem það hét Februarius. Uppruna sinn á það að rekja til Rómaborgar hinnar fornu, en þar var haldin einskonar trúarsamkoma í helli við ána Tíber. Tveir ungir menn voru valdir til að slátra geitum, en síðan voru ristir þvengir úr húðum þeirra og fengnir unglingunum. Þessir þvengir voru kallaðir februa, en það merkir: hreinsunartæki. Þeim fylgdi sú náttúra að ef konur voru lamdar með þeim urðu þær ekki lengur ófrjóar. Síðan hlupu strákarnir um alla Rómaborg með hina helgu þvengi og lömdu með þeim allar þær ófrjóu konur sem þeir mættu. Töframáttur þvengjanna stafaði frá Júnó sem var frjósemisgyðja og kölluð Februaria. Þaðan er komið heiti mánaðarins.
Veðurfar á Íslandi í febrúar
Reykjavík
Akureyri
Æðey (Ísafjarðardjúpi)
Dalatangi (Austfjörðum)
Stórhöfði (Vestmannaeyjum)
Kröflueldar
thumb|right|Kröflusvæðið. thumb|1984, Kröflueldar voru hrina eldgosa og kvikuhlaupa sem áttu sér stað við Kröflu frá 20. desember 1975 til 18. september 1984. Á þessum tíma var verið að reisa Kröfluvirkjun. Á sama tíma og framkvæmdir voru að hefjast um mitt ár 1975 varð mikil aukning í skjálftavirkni á Kröflusvæðinu sem náði hámarki 20. desember 1975 þegar eldgos hófst við Leirhnjúk. Þetta litla hraungos var upphafið að Kröflueldum þar sem kvika streymdi inn í kvikuhólf undir Kröfluöskjunni. Þegar þrýstingur varð nógu mikill í kvikuhólfinu varð kvikuhlaup þar sem hluti kvikunnar hljóp í sprungureinar sem opnuðust. Þetta gerðist um 24 sinnum næstu níu árin og þar af rann hraun ofanjarðar níu sinnum. Á meðan á þessu stóð varð landris og landsig áberandi með tilheyrandi jarðhræringum bæði í Kröfluöskjunni og í kringum hana. Hraunin sem upp komu í þessum gosum heita Leirhnjúkshraun og þekja 33 km².
1975-1984
(Heimild: Eldgos 1913-2004. Ari Trausti Guðmundsson og Ragnar Th. Sigurðsson. Bls 10-55)
Tengt efni
Mývatnseldar
Sólveig Anna Jónsdóttir
Sólveig Anna Jónsdóttir (f. 1975) er núverandi formaður Eflingar og aðgerðasinni. Hún var formaður íslandsdeildar Attac-samtakanna og einn hinna svokölluðu nímenninga sem ákærðir voru vegna mótmæla í Alþingishúsinu 8. desember 2008 í tengslum við búsáhaldabyltinguna. Sólveig starfaði sem ómenntaður leikskólastarfsmaður hjá Reykjavíkurborg þar til hún var kjörin formaður Eflingar 2018.
Formennska hjá Eflingu
Sólveig tilkynnti þann 29. janúar 2018 um framboð sitt til formanns stéttarfélagsins Eflingar ásamt nýrri stjórn undir nafninu B-listinn gegn frambjóðanda uppstillingarnefndar, Ingvari Vigur Halldórssyni. Fráfarandi formaður Sigurður Bessason bauð sig ekki fram til endurkjörs eftir að hafa gengt formensku í um tvo áratugi. Var þetta í fyrsta skipti í tuttugu ára sögu Eflingar þar sem kosið var um formann. Fram að því hafði verið sjálfkjörið í stjórn félagsins þar sem aldrei hafði áður komið fram mótframboð. Í kosningunum var Sólveig Anna kosinn nýr formaður með um 80% atkvæðum og hlaut B-listinn 7 af 15 stjórnarmönnum að auki.
Polyblastus wahlbergi
Polyblastus wahlbergi er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á sagvespum, þar á meðal birkiþélu.
Sólveig Anna Jónsdóttir
Formennska hjá Eflingu
Sólveig sagði af sér sem formaður Eflingar 31. október 2021 eftir harðvítugar deilur við starfsfólk félagsins. Hún bauð sig hins vegar aftur fram til formanns þann 15. febrúar 2022 og var kjörin á ný með 52% atkvæða.
Eftir að Sólveig Anna tók aftur við sem formaður Eflingar stóð hún fyrir hópuppsögnum á starfsfólki stéttarfélagsins. Uppsagnirnar voru mjög umdeildar og gagnrýnendur þeirra, þar á meðal Drífa Snædal forseti Alþýðusambandsins, sögðu þar vera um að ræða pólitískar „hreinsanir“ innan Eflingar. Sólveig hafnaði þeirri skilgreiningu og sagði uppsagnirnar vera skipulagsbreytingar væru byggðar á ítarlegri greiningarvinnu.
Stjórnmálaferill
Sólveig Anna skipaði fjórða sæti á lista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavíkurkjördæmi norður í Alþingiskosningunum árið 2021.
Fjölskylda
Sólveig er dóttir útvarpsþulanna fyrrverandi Jóns Múla Árnasonar og Ragnheiðar Ástu Pétursdóttur. Hún er gift Magnúsi Sveini Helgasyni sagnfræðingi.
Channing Tatum
Channing Matthew Tatum (f. 26. apríl 1980) er bandarískur leikari og kvikmyndaframleiðandi, þekktastur fyrir hlutverk sín í Step Up (2006), G.I. Joe: The Rise of Cobra (2009), Dear John (2010), The Vow (2012), 21 Jump Street (2012), Magic Mike (2012) og G.I. Joe: Retaliation (2013). Channing er þekktur fyrir að leika í drama-og hasarmyndum en hann hefur einnig leikið í gamanmyndum.
Æskuár
Tatum er fæddur og alinn upp í Cullman, Alabama. Hann er sonur Kay, sem vann hjá flugfélagi, og Glenn Tatum, sem vann sem smiður. Hann á systur sem heitir Paige. Forfeður hans eru Írar, Frakkar, Þjóðverjar og amerískir frumbyggjar. Þegar Channing var sex ára flutti fjölskyldan hans til Mississippi. Þegar Tatum var ungur var hann mikill íþróttamaður, hann æfði amerískan fótbolta, fótbolta, hlaup og hafnarbolta.
Einkalíf
Árið 2006 kynntist Channing leikkonunni og dansaranum Jennu Dewan þegar þau léku saman í myndinni Step Up. Þau byrjuðu samband stuttu eftir að myndin var tilbúin. Parið trúlofaði sig snemma í september 2008 og gifti sig svo 11. júlí 2009. Channing og Jenna eiga saman eina dóttur, Everly, sem fæddist 31. maí 2013.
Hyltir
Hyltir er íslenskt karlmannsnafn.
Sædal
Sædal er íslenskt millinafn.
Bókhald
Bókhald á við mælingu og miðlun upplýsinga sem gera leiðtogum, fjárfestum, skuldareigendum, eftirlitsstofnunum og öðrum kleift að taka ákvarðanir um úthlutun hagfræðilegra auðlinda. Með bókhaldi er hægt að mæla árangur hagfræðilegs aðila. Þeir sem vinna við bókhald kallast endurskoðendur.
Bókhaldi má skipta í nokkrar undirgreinar, til dæmis fjárhagsbókhald, stjórnunarbókhald, skattabókhald og endurskoðun. Fjárhagsbókhald snýst um það að safna upplýsingum um fjárhagslega stöðu stofnunar og gera ársreikninga sem ytri aðilar eins og fjárfestar, eftirlitsstofnanir og birgðasalar geta þá nýtt sér. Stjórnunarbókhald fjallar um mælingu, greiningu og miðlun upplýsinga til innri notkunar í stofnun. Skráning fjárhagslegra færsla heitir bókfærsla.
Amý
Amý er íslenskt kvenmannsnafn.
Bókhald
Ýmsir aðilar framkvæma bókhald, meðal annars endurskoðunarfyrirtæki og fagfélög. Ársreikningar eru yfirleitt endurskoðaðir af endurskoðunarfyrirtækjum, og eru gerðir samkvæmt viðurkenndum endurskoðunarreglum. Þessar reglur eru settar af stöðlunarsamtökum og eru nokkuð breytilegir eftir löndum. Verið er að breyta reglunum í mörgum löndum þannig að þær samræmist alþjóðlegum stöðlum.
Salome Þorkelsdóttir
Salome Þorkelsdóttir (f. 3. júlí 1927) er fyrrverandi alþingismaður og fyrrum forseti Alþingis. Salome sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Reykjaneskjördæmi frá 1979-1995.
Salome fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar voru hjónin Þorkell Sigurðsson vélstjóri og Anna Þorbjörg Sigurðardóttir húsmóðir. Eignmaður Salome var Jóel Kristinn Jóelsson (1921-2007) garðyrkjubóndi í Mosfellsdal. Salome og Jóel eignuðust þrjú börn.
Nám og störf
Salome lauk námi frá Kvennaskólanum í Reykjavík árið 1945. Hún vann skrifstofustörf frá 1945-1967 og 1967-1979 og var t.d. aðalgjaldkeri Mosfellshrepps frá 1972-1979. Hún sat í hreppsnefnd Mosfellshrepps frá 1966-1982 og var oddviti hreppsins frá 1981-1982. Hún var formaður Samtaka sveitarfélaga í Reykjaneskjördæmi frá 1975-1979, formaður fulltrúarráðs sjálfstæðisfélaganna í Kjósarsýslu frá 1972-1980 og sat í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins frá 1973-1987.
Salome var kosin á þing árið 1979 og sat á þingi til ársins 1995. Hún gegndi embætti forseta Alþingis frá 1991-1995. Eftir að Salóme lét af þingmennsku var hún m.a. formaður Félags eldri sjálstæðismanna.
Árið 1993 var Salome sæmd stórriddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í opinbera þágu og árið 2007 var hún útnefnd Heiðursborgari Mosfellsbæjar.
Ó
Ó eða ó (borið fram ó) er 19. bókstafurinn í íslenska stafrófinu.
Eystra-Geldingaholt
thumb|Eystra-Geldingaholt snemmvors [[2005]]
Eystra-Geldingaholt er bær í Skeiða- og Gnúpverjahreppi. Jörðin er landmikil og þurrlend að mestu og hentar því vel til sauðfjárræktar. Um 300 fjár eru á fóðrum að meðaltali og mjólkaðar um 21 kýr. Einnig eru hross á bænum. Sama ættin hefur setið jörðina frá árinu 1844.
Til Eystra-Geldingaholts heyrir einnig eyðibýlið Hamrar, og hefur það verið nytjað síðustu 100 árin. Þess má geta að Flagbjarnarholt sést frá Eystra-Geldingaholti.
Húsakostur
Íbúðarhúsið á bænum er byggt 1913 og stendur enn að mestu leyti. Það er tvílyft tréhús með stórri baðstofu, eldhúsi og tveimur herbergjum. Á loftinu er eitt herbergi og stórt rými og moldargóf í kjallara. Árið 1950 var byggt við húsið og sú viðbygging síðan stækkuð til helminga árið 1974. Árið 2004 var enn nýrra íbúðarhús byggt við vesturgafl þess gamla og býr þar prestsfjölskyldan sem áður bjó í prestbústaðnum Tröð.
Árið 1951 var byggt nýtt fjós vestan við bæinn, og var það í framhaldi af bæjarhúsunum. Árið 1994 var síðan nýtt fjós tekið í notkun og rúmar það um 25 kýr og 20 geldneyti. Í því er mjaltabás en í því gamla var fyrst mjólkað í vélfötur en síðar kom rörmjaltakerfi meðal annars fyrir tilstilli Guðna Ágústssonar, sem þá var mjólkureftirlitsmaður. Gamla fjósið var rifið 2003 til að rýma fyrir nýjasta íbúðarhúsinu.
Árið 1967 var byggt fjárhús nokkurn spöl frá bænum. Rúmaði það 200 fjár, en eftir að hlaðan var innréttuð haustið 2000 rúmar það nær allt féð, eða 300. Húsið er vélmokað með grunnum kjöllurum. Áður voru notuð 5 ólík beitarhús sem liggja víðsvegar um jörðina og sjást tóttir allra enn, en enn er fé í einu þeirra. Árið 2000 var Hamrafjárhúsið lagt niður, en nýtist þó enn á vorin við mörkun lamba auk þess sem það veitir skjól á haustin áður en féð hefur verið tekið á hús.
Búfjárrækt
Alla tíð frá árinu 1968 (eða frá þeim degi sem sauðfjársæðingar hófust aftur hér á landi) hefur sauðfjársæðing verið notuð í Eystra-Geldingaholti. Með þessu hafa fengist ágætis kynbætur og nýtt blóð fengist inn í stofninn. Við þetta hefur frjósemi og fallþungi aukist og einkunnir fyrir gerð hækkað og fitu lækkað.
Eftir fjárskiptin 1952 var tekin nýr fjárstofn norðan úr Kelduhverfi, meðal annars frá Víkingavatni, Undirvegg, Tóvegg og Grásíðu. Síðan hefur sami stofn verið á bænum, með tilkomu nýrra erfðaefna í gegnum sauðfjársæðingar.
Hagfræði
thumb|290x290px|Fátæklegur timburkofi framan við háhýsi í [[Taílandi. Hagfræði fæst meðal annars við þróun lífsgæða og ráðstöfun takmarkaðra auðlinda og gæða.]] Hagfræði er félagsvísindagrein sem fæst við það hvernig einstaklingar, fyrirtæki og samfélög ráðstafa takmörkuðum auðlindum og gæðum. Hagfræðingar rannsaka meðal annars hvernig framleiðendur og neytendur skiptast á gæðum og framleiðsluþáttum, hvernig hagrænir hvatar hafa áhrif á ákvarðanatöku, hvernig starfsemi í samfélögum þróast yfir tíma og hvernig yfirvald getur haft áhrif á ráðstöfun aðfanga og gæða.
Helsta forsenda margra hagfræðilíkana er að einstaklingar hugsi rökrétt og að fyrirtæki hafi það eina markmið að hámarka hagnað. Að þessum forsendum gefnum komast ríkjandi hagfræðikenningar að þeirri niðurstöðu að markaðir séu venjulega hagkvæmasta leiðin til að stýra efnahagsstarfsemi en að inngrip af hálfu ríkisvalds geti stundum bætt niðurstöðu markaða. Hagvöxt má auka með auknum sparnaði, hagkvæmni og tækni, og ríkisvald getur, að minnsta kosti til skamms tíma, haft áhrif á hagstærðir á borð við verðbólgu og atvinnuleysi. Rekstrarhagfræði fæst við rannsóknir á einstökum mörkuðum en þjóðhagfræði á hagkerfum í heild sinni.
Heimspekingar hafa skrifað um hagfræðileg málefni frá fornöld, en hagfræðin varð til sem eiginleg fræðigrein á 18. öld. Adam Smith, David Ricardo, Thomas Malthus og fleiri tilheyrðu klassíska tímabilinu í hagfræði. Nýklassísk hagfræði bætti á kenningar þeirra með jaðargreiningu og forsendunni um hagræna rökvísi. Nútíma þjóðhagfræði varð til í byrjun 20. aldar og varð að miklu leyti vinsæl fyrir tilstuðlan John Maynard Keynes. Í dag starfa hagfræðingar á ýmsum sviðum atvinnulífsins og sem ráðgjafar við opinbera stefnumótun.
Viðfangsefni og aðferðafræði
Hagfræði fæst við það hvernig einstaklingar og samfélög taka ákvarðanir um ráðstöfun takmarkaðra gæða á borð við tíma, vinnuafl, fjármagn og náttúruauðlindir. John Stuart Mill skilgreindi hagfræði sem „þá fræðigrein sem fæst við framleiðslu og úthlutun gæða upp að því marki sem þær eru háðar mannlegu eðli.” Önnur þekkt skilgreining á hagfræði er eignuð Lionel Robbins sem sagði hagfræði vera „vísindagrein sem fæst við mannlega hegðun sem samband á milli ákveðinna markmiða og takmarkaðra aðfanga sem hafa mismunandi notamöguleika.” Hugmyndin um skort liggur í flestra huga í kjarna hagfræðinnar, en ekki eru allir sammála því. Michael Mandel telur að á mörgum sviðum hagfræðinnar sé skortur ekki mikilvægur og leggur til að áhersla sé frekar lögð á það hlutverk hagfræðinnar að bæta lífsgæði. Nýklassísk hagfræði hefur verið ráðandi aðferðafræðileg nálgun innan fræðigreinarinnar undanfarna áratugi, en teikn eru á lofti um að það sé að breytast og að meginstraumshagfræði sé í auknum mæli samblanda af ýmsum nálgunum. Grunnforsenda nýklassískrar hagfræði og leikjafræði, að einstaklingar leitist við að hámarka nyt og fyrirtæki að hámarka hagnað (homo oeconomicus), er umdeild. Gagnrýnendur hennar halda því fram að ákvarðanataka einstaklinga sé flókið ferli sem ekki sé mögulegt að einfalda í fræðilegri umfjöllun, en fylgismenn hennar telja margir hverjir að forsendur líkana séu ekki aðalatriði ef niðurstöður þeirra samræmast raunveruleikanum.
Vegna nýklassískrar hagfræði hefur notkun stærðfræði í hagfræði aukist mjög undanfarna áratugi. Hagrannsóknir er undirgrein tölfræði sem fjallar um hvernig hægt er að mæla samhengi hagstærða og ákvarða hvort á milli þeirra sé fylgni eða orsakasamband. Stærðfræði er notuð til grundvallar mörgum hagfræðilegum líkönum. Umdeilt er hversu viðeigandi stærðfræðinotkun er í hagfræði. Margir telja að stærðfræðinotkun hafi verið til gagns, en aðrir telja að stærðfræðinotkun hafi ekki hjálpað til við framþróun fræðigreinarinnar og hafi gert hana fjarlægari raunveruleikanum.
Störf hagfræðinga
Hagfræðingar rannsaka hugtök á borð við verð, kostnað, framboð, eftirspurn, verðbólgu, atvinnuleysi og hagvöxt. Ólíkt flestum öðrum vísindagreinum er sjaldnast hægt að gera tilraunir í hagfræði vegna þess að hagfræðin fæst við samfélagslega hegðun í stóru samhengi. Þess í stað notast hagfræðingar við raungögn úr hagkerfinu, svo sem þjóðhagsmælingar, til þess að búa til líkön sem lýsa sambandi hinna ýmsu hagfræðilegu hugtaka. Sum hugtök, eins og verðbólgu, er hægt að mæla beint, en önnur hugtök, eins og eftirspurn, er ekki hægt að mæla nema með óbeinum og óljósum hætti.
Hagfræðingar starfa við rannsóknir í háskólum, hjá hinu opinbera, hjá félagasamtökum og víða í einkageiranum. Þeir sérhæfa sig gjarna á einu ákveðnu sviði, svo sem á sviði fjármála, vinnumarkaðar eða náttúruauðlinda. Fjármálastofnanir, tryggingafélög, verkalýðsfélög, ýmsar ríkisstofnanir og fyrirtæki notast við ráðgjöf hagfræðinga á einu eða fleiri sviðum við ákvarðanatöku um verðlagningu og stefnumótun. Þá starfa margir hagfræðingar hjá seðlabönkum og öðrum stofnunum við að spá fyrir um hagþróun og meta efnahagsstefnu stjórnvalda. Háskóli Íslands býður upp á bæði grunnnám og framhaldsnám í hagfræði. Þess er í auknum mæli krafist að umsækjendur um störf á sviði hagfræði hafi lokið meistara- eða doktorsnámi.
Hagfræði á fornöld og miðöldum
Heimspekingar hafa skrifað um hagfræðileg málefni allt frá fornöld. Hið enska heiti á hagfræði, economics, er dregið af gríska orðinu oikonomia sem þýðir „stjórn heimila” eða „góðir stjórnarhættir”. Gríski heimspekingurinn Xenofon skrifaði um verkaskiptingu og minnkandi jaðarnytjar. Aristóteles lýsti viðskiptum tveggja einstaklinga og taldi að viðskiptin gætu aðeins verið hagkvæm ef báðir aðilar að viðskiptunum myndu hagnast á þeim. Hann greindi á milli virðis í notum og virðis í viðskiptum, og taldi að ef upp kæmi ágreiningur á milli tveggja aðila um verðmæti gæða í viðskiptum þyrfti ríkið að grípa inn í viðskiptin og ákvarða verðin. Aristóteles var jafnframt fyrsti maðurinn til að lýsa því hvaða skilyrði gjaldmiðill yrði að uppfylla; hann taldi að gjaldmiðill yrði að vera einsleitur, varanlegur, hafa innra virði og vera handhægur. Verk Platons Ríkið fjallar einnig að nokkru leyti um hagfræðileg málefni, en Plató var almennt andvígur einkaeignarrétti því hann taldi að eina leiðin til að viðhalda stöðugleika væri sterkt ríkisvald.
Hinn kínverski heimspekingur Konfúsíus taldi að skattar ættu að vera lagðir á framleiðslu einstaklinga, að ríkisútgjöld ættu að fylgja tekjum ríkisins, að lifnaðarhættir ættu að fara eftir samfélagsstétt og að hið opinbera ætti ekki að hafa óþarflega mikil afskipti af atferli einstaklinga. Hinn arabíski fræðimaður Abu Hamid al-Ghazali skrifaði um samfélagsleg velferðarföll, verkaskiptingu, og um það hvernig markaðir spretta upp náttúrulega í mannlegu samfélagi.
thumb|[[Kaupskaparstefna er kenning um utanríkisviðskipti sem gengur út á að hámarka vöruskiptajöfnuð.|250x250px]] Á miðöldum var kirkjan ríkjandi þjóðfélagsstofnun í Evrópu og hafði hún mikinn áhuga á réttlæti í viðskiptum, en til að mynda bannaði hún álagningu vaxta. Skólamennirnir rýndu í kenningu Aristótelesar um réttlæti í viðskiptum og skrifuðu talsvert um kenninguna. Albertus Magnus var sá fyrsti til að setja fram þá hugmynd að virði hagrænna gæða væri bundið í vinnunni sem færi í að framleiða gæðin, og setti hann þar með fram vinnuverðgildiskenninguna sem átti eftir að hafa mikil áhrif á framgang hagfræðinnar í skrifum manna á borð við David Ricardo og Karl Marx. Tómas frá Akvínó taldi að hagræn gæði hefðu náttúrulegt virði, en ólíkt Albertus Magnus taldi hann að verðið gæti sveiflast frá náttúrulegu virði sínu ef þarfir fólks fyrir gæðin breyttust. Skólamennirnir skrifuðu bæði um eftirspurnar- og framboðshliðar markaða, en ólíkt ríkjandi hagfræðikenningum nútímans litu þeir ekki á markaðsjafnvægi sem samspil þessara tveggja hliða.
Siggi sixpensari
Siggi sixpensari (e. Andy Capp) er bresk teiknimyndasaga eftir Reg Smythe. Skrýtlurnar birtust fyrst í dagblöðunum The Daily Mirror og The Sunday Mirror þann 5. ágúst 1957, þá einramma en urðu síðar fjórramma, og náðu miklum vinsældum. Þær fjalla um atvinnulausa verkamanninn Sigga sem býr í hafnarbænum Hartlepool á Norður-Englandi og gerir lítið annað en að drekka bjór, spila fótbolta og rífast við eiginkonuna Fló. Siggi sést aldrei öðruvísi en með sixpensarann á höfðinu, meira að segja þegar hann baðar sig. Teiknarinn Smythe lést árið 1998, en aðrir teiknarar tóku þá við keflinu og myndasagan hélt áfram að koma út. Stytta af Sigga var reist í Hartlepool árið 2007.
Hagfræði
Kaupskapar- og búauðgisstefna
Kaupskaparstefna er kenningaskóli og efnahagsstefna sem naut vinsælda meðal Vestur-Evrópuþjóða frá sextándu öld og fram á þá átjándu. Í kaupskaparstefnunni fólst að þjóðir ættu að reyna að selja eins mest af vörum til útlanda og fá sem minnstar vörur til baka, en nota vöruskiptajöfnuðinn þess í stað í að safna gulli og öðrum auðmálmum. Talsverður áherslumunur var á milli landa, en almennt má segja að kaupskaparmenn hafi viljað gjörnýta alla framleiðsluþætti landsins, banna allan innflutning nema á millistigsvörum sem notaðar eru til framleiðslu á útflutningsvörum og banna útflutning á auðmálmum. Kaupskaparstefnan var hluti af vaxandi þjóðernisstefnu í V-Evrópu á þessu tímabili. Samkvæmt ríkjandi hagfræðikenningum nútímans er meirihlutinn af þeirri efnahagsstefnu sem fylgt var á tímum kaupskaparstefnunnar óæskilegur.
Siggi sixpensari
Skrýtlurnar um Sigga sixpensara birtust um árabil í dagblöðum hér á landi, fyrst í Lesbók Morgunblaðsins frá árinu 1962 og síðar í Vísi.
Hagfræði
Kaupskapar- og búauðgisstefna
Búauðgisstefna er efnahagskenning sem á rætur að rekja til Frakklands og lítur á hagkerfið sem hringrás sem drifin er áfram af náttúrunni. Búauðgismenn töldu að allur virðisauki ætti sér stað í landbúnaði og að hann væri þannig grundvöllur allrar annarrar efnahagsstarfsemi. Þeir lögðu til breytingar á skattkerfi síns tíma með það að leiðarljósi að auka framleiðni í landbúnaði. Búauðgisstefnan er oft talin vera fyrsta heilsteypta kenningin um gangverk hagkerfisins, en líkt og kaupskaparstefnan er hún ekki í samræmi við hagfræðiþekkingu nútímans.
thumb|298x298px|[[Adam Smith var klassískur hagfræðingur og einn áhrifamesti hagfræðingur allra tíma.|left]]