cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hólmavíkurhreppur
thumb|Hólmavíkurhreppur eins og hann var 2002 - 2006 Hólmavíkurhreppur var sveitarfélag á Ströndum sem nú er hluti af Strandabyggð. Áður kallaðist svæðið Staðarsveit og náði frá sunnanverðum Steingrímsfirði, frá Forvaða í Kollafirði, og fyrir botn Steingrímsfjarðar, að Selá í Selárdal að norðanverðu. Hreppurinn nær yfir í Ísafjarðardjúpi í vestri, að Kaldalóni að norðanverðu og í botn Ísafjarðar að sunnanverðu. Í hreppnum er þorpið Hólmavík. Hreppurinn hét áður Hrófbergshreppur eftir bænum Hrófbergi sem var þingstaðurinn. Honum var síðan skipt í tvennt árið 1942 undir nöfnunum Hrófbergshreppur og Hólmavíkurhreppur og sameinaður aftur 1. janúar 1987 undir nafni Hólmavíkurhrepps. Hólmavíkurhreppur sameinaðist síðan tvisvar öðrum hreppum: Nauteyrarhreppi í Djúpi árið 1994 og Kirkjubólshreppi við sunnanverðan Steingrímsfjörð árið 2002. Nýja sveitarfélagið hét eftir sem áður Hólmavíkurhreppur.
Sameiningartillögur
Í tillögum stjórnvalda árið 2005 var lagt til að sameinuð yrðu öll sveitarfélög á Ströndum norðan Hrútafjarðar í eitt sveitarfélag. Við þá breytingu hefðu orðið í einu sveitarfélagi auk íbúa Hólmavíkurhrepps, íbúar Broddaneshrepps sem tekur yfir Bitrufjörð og Kollafjörð sunnan Hólmavíkurhrepps og íbúar Kaldrananeshrepps og Árneshrepps sem eru norðan við Hólmavíkurhrepp. Nýtt sveitarfélag hefði náð frá Stikuhálsi í suðri að Geirólfsgnúpi í norðri.
Í kosningu um sameiningu sveitarfélaga í október 2005 var tillagan um sameiningu felld í öllum sveitarfélögum á Ströndum, nema Broddaneshreppi. Viðræður um sameiningu Broddaneshrepps og Hólmavíkurhrepps hófust síðan í nóvember sama ár. Var sameining samþykkt í kosningu 8. apríl 2006 og tók hún gildi 10. júní, að afloknum sveitarstjórnarkosningum vorið 2006. Þá var einnig kosið um þrjár tillögur að nafni nýs sameinaðs sveitarfélags og var hægt að velja á milli þriggja nafna, Strandahreppur, Strandabyggð og Sveitarfélagið Strandir. Í kosningunum hlaut nafnið Strandabyggð flest atkvæði, eða 95, en margir skiluðu auðu eða ógiltu seðlana sína með því að skrifa annað nafn. Flestir sem ógiltu seðilinn með þessum hætti munu hafa skrifað nafnið Hólmavíkurhreppur.
Austur-Síberíuhaf
thumb|right|Kort sem sýnir Austur-Síberíuhaf Austur-Síberíuhaf er randhaf í Norður-Íshafi norðan við Síberíu. Hafið markast af Norður-Íshafshöfða í norðri, strönd Síberíu í suðri, Nýju-Síberíueyjum í vestri og Billingshöfða í austri. Það liggur að Laptevhafi í vestri og Tjúktahafi í austri.
Það sem einkennir Austur-Síberíuhaf eru ískalt loftslag, lítil selta, hægir hafstraumar og væg sjávarföll (innan við 25cm). Hafið er tiltölulega grunnt. Það er ísi lagt frá október-nóvember fram í júní-júlí. Stærsta höfnin er í Pevek í Tjúkotka, nyrstu borg á meginlandi Rússlands.
Savoja
thumb|right|Fáni Savoja Savoja (franska Savoie, arpitanska Savouè; ítalska Savoia) er hérað í Vestur-Evrópu, í vesturhluta Alpafjalla á milli Grevevatns, Rhône og Mont-Cenis, sem varð til, ásamt frjálsum fylkjum Sviss, við fall frankverska konungsríkisins Búrgundar. Savoja hélt eftir það sjálfstæði sem greifadæmi (sjá greifinn af Savoja) stofnað 1003 og síðar sem hertogadæmi (sjá hertoginn af Savoja) frá 1416 til 1714. Þá var hertogadæmið í tengslum við Konungsríkið Sardiníu sem líka fól í sér sameiningu við héraðið Fjallaland á Norðvestur-Ítalíu. Í kjölfar sameiningar Ítalíu innlimaði Frakkland Savoja að stærstum hluta, vegna samkomulags sameiningarsinna á Ítalíu við Napóleon 3.
Savoie-stati Savoie
Krókokkar
thumb|Chroococcus, Krókokkar tvær frumur saman, eru gjarnan alltaf í pörum allt að 16 saman í sambýli. Krókokkar (fræðiheiti: Chroococcales) eru ættkvísl blágerla, þeir eru kokklaga (e. cocci) einfrumungar sem lifa bæði í sjó og ferskvatni. Þessir einfrumungar fjölga sér með frumuskiptingu, hafa ekki hreyfigetu heldur fljóta um sem svif.
Útlit
Krókokkar eru blágerlar, gjarnan grænbláir að lit sökum blaðgrænu sem gerir þeim kleift að stunda ljóstillífun. Þeir lifa saman í pörum og mynda kólóníur eða sambýli. Kólóníurnar eru nokkuð hringlaga í útliti, oft 2-8 frumur en allt að 16 saman. Frumur krókokka eru gjarnan mjög smáar eða 27-43 míkrómetrar á lengd og 38-64 míkrómetrar á breidd, þær geta verið sýnilegar með beru auga þegar þær margar saman,. Krókokkar eru með þrefalda frumuhimnu þar sem peptídógýkan lag er á milli tveggja fosfólípíð laga og teljast því gramneikvæðir.
Heimkynni
Krókokkar líkt og margir aðrir blágerlar lifa bæði í sjó og ferskvatni, fleiri rannsóknir hafa verið gerðar á krókokkum úr ferskvatni því þar er mun auðveldara að einangra og hreinrækta blágerla úr ferskvatni en sjó. 57 mismunandi afbrigði af krókkokkum hafa verið raðgreindar (Chrococcus-16S rRNA) þar af hafa eingöngu 11 verið einangraðar úr sjó, vegna erfiðleika við að einangra þörunga úr hafinu og skorts á rannsóknum á þessum örverum. Það eru af meðaltali 500.000 (5 x 105) bakteríur/vírusar/einfrumungar (saman safnað) í 1 millilítra af sjó úr efstu 200m sjávar (yfirborði, efsta lagi).
Krókokkar vaxa mjög vel þegar næringarefni: fosfór, köfnunarefni, vatn, koltvísýringur og sólarljós er til staðar, þörungarnir vaxa með veldisvexti (fjölga sér óstjórnlega hratt) svo lengi sem næringarefni leyfa. Krókokkar geta bundið köfnunarefni (nitur) úr andrúmslofti með ljóstillífun sem er mjög mikilvæg byggingareining í líffræðilegum ferlum til dæmis í erfðarefnum (DNA) hjá öllum lífverum.
Saga
thumb|Krókokkar, frumur sem stakar og í pörum, Coupin, Henri, b. 1868. Blágerlar voru með fyrstu lífverum jarðar eða taldir hafa fyrst þróast fyrir 3.5 milljarða árum síðan. Blágerlar eru uppspretta þess að það sé súrefni í formi gastegundar á jörðinni (O 2(g) ) þar sem þetta eru fyrstu ljóstillífandi lífverurnar. Rannsóknir á DNA krókokka hafa leitt í ljós að ættkvíslin hafi blandast af tveim eða fleiri mismundandi þörungafylkingum þar sem ný tegund þróaðist án þess að hafa sameiginlegan forföður. Krókokkar eru ein fysta fylking-lífvera til að nýta vatn fyrir betri aðgang að rafeindum í ljóstillífunar-ferlinu og vetni til ljóstillífunar sem að framleiðir súrefni fyrir ófrumbjarga lífverur.
Þörungaeitur og skaðleg áhrif krókokka (og blágerla)
Ekki allir krókokkar eru eitraðir en að minnsta kosti átta tegundir innan ættkvíslarinnar eru flokkaðar sem eiturvaldar. Þar af er microcystis einna þekktust, finnst í hollensku drykkjarvatni, þörunga-eitranir valda oft lifrarskaða og taugaskemmdum. Mjög algengt er að þörungar framleiði cyanotoxin (þörungaeitur) þegar nóg er að næringarefnum og kjörhiti til staðar, en til þess að þörungur framleiði eitur þurfa eftirfarandi gen (mcyE, sxtA, cyrJ og anaC) að vera til staðar þegar þeir blómstra. Þörungaeitur finnst oftast í skelfisk sem safnast saman því skelfiskurinn síar í gegnum sig svif úr hafinu og nærist á því. Þörungaeitur er mjög banvænt, drepur fiska, dýr og jafnvel mannfólk. Dæmi um skaðlegt afbrigði krókokka er Chroococcus cf. giganteus (CAWBG101) sem fannst í sjó við Nýja-Sjáland 2009, þetta afbrigði framleiðir svokallað pinnatoxin (taugaeitur) sem veldur taugahömlun. Þegar blágerlar fá umfram magn af fosfór þá geta myndast dauð-svæði þar sem þeir fjölga sér mjög ört, drepast og svelta hafið eða vatnið (vistkerfið) af súrefni. Blágerlar geta einning skaðað lífverur þegar þeir vaxa mjög hratt á yfirborði vatns eða í fjöru og loka á ljóstillífun fyrir neðan yfirborðið.
770
Árið 770 (DCCLXX í rómverskum tölum)
2001
Árið 2001 (MMI í rómverskum tölum) var fyrsta ár 21. aldarinnar, samkvæmd gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|Jarðskjálftinn í Gujarat.
Febrúar
thumb|right|Skilti sem varar fólk við að fara um heiðarlönd í Norður-Yorkshire vegna gin- og klaufaveikinnar í Bretlandi.
Mars
thumb|right|Hintze Ribeiro-brúin hrunin.
Apríl
thumb|right|Dennis Tito, Talgat Musabajev og Júrí Batúrín um borð í Sojús TM-32.
Maí
thumb|right|Jóhannes Páll 2. páfi í Sýrlandi.
Júní
thumb|right|Konungshöllin í Katmandú í Nepal.
Júlí
thumb|right|Mótmælin á fundi 8 helstu iðnríkja heims í Genúa.
September
thumb|right|Tvíburaturnarnir í New York brenna.
Október
thumb|right|[[Rhino-aðgerðin: Bandarískar herþyrlur varpa 200 fallhlífarhermönnum út yfir Afganistan.]]
Nóvember
thumb|right|Staðurinn þar sem American Airlines flug 587 hrapaði í Queens-hverfinu í New York.
Desember
thumb|right|Uppþot í Argentínu 20. desember.
Dáin
thumb|right|Claude Shannon
Ólöf Sverrisdóttir
Ólöf Sverrisdóttir (f. 13. júní 1958) er íslensk leikkona. Ólöf er alin upp í Biskupstungunum og útskifaðist frá Menntaskólanum að Laugavatni 1978. Hún lærði leiklist í East15 acting school 1983-1986 og MA in Theater Practice in Exeter University UK 2001-2002. Hún hefur starfað sem leikkona og leikskáld. En einnig sem sögukona hjá Borgarbókasafninu frá 2008. Hún hefur gefið út eina barnabók, Sóla og sólin hjá bókaútgáfunni Óðinsauga.
Chris Hipkins
Christopher John Hipkins (f. 5. september 1978) er nýsjálenskur stjórnmálamaður, leiðtogi nýsjálenska Verkamannaflokksins og núverandi forsætisráðherra Nýja-Sjálands. Hipkins tók við af Jacindu Ardern sem flokksleiðtogi og forsætisráðherra þann 25. janúar árið 2023. Hipkins hafði áður gegnt ráðherraembættum í ríkisstjórn Ardern og hafði meðal annars haft umsjón með viðbrögðum stjórnarinnar við kórónuveirufaraldrinum í landinu.
Æviágrip
Á hápunkti kórónuveirufaraldursins í Nýja-Sjálandi gegndi Chris Hipkins embætti far­sóttaráðherra í ríkisstjórn Jacindu Ardern, en það ráðuneyti hafði verið sett á fót vegna faraldursins. Hipkins varð síðar ráðherra lögreglumála, menntamála og almannaþágumála.
Jacinda Ardern tilkynnti óvænt afsögn sína úr embætti forsætisráðherra og leiðtoga Verkamannaflokksins í janúar árið 2023. Hipkins bauð sig í kjölfarið fram til að taka við af henni sem flokksleiðtogi og var kjörinn án mótframboðs.
Falstur
thumb|right|Kort sem sýnir Falstur (litað rautt). Falstur (danska: Falster) er eyja við suðurströnd Sjálands í Danmörku. Hún tengist Sjálandi með Stórstraumsbrúnni og Farøbrúnni um Farø, en hún tengist einnig Lálandi með tveimur brúm og göngum undir Gullborgarsund.
Á Falstri búa um 44.000 manns í yfir tuttugu bæjarfélögum. Stærsti bærinn er Nykøbing Falster með tæplega 17.000 íbúa. Uppruni heitisins er óviss, en helst er giskað á tengsl við forn-sænska orðið fala og slavneska orðið polje, sem merkir slétta.
1593
Árið 1593 (MDXCIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Orrustan við Sisak. Koparstunga frá 1689.]] Fædd
Dáin
Árbæjarskóli
Árbæjarskóli er grunnskóli í Árbæ í Reykjavík. Skólinn var stofnaður 1967.
Járnviður
Járnviður (þýska: Dänischer Wohld, danska: Jernved) er nes í Suður-Slésvík milli Akarnfurðu og Kílarfjarðar nærri landamærum Danmerkur og Þýskalands. Svæðið hefur fyrrum verið þakið þykkum skógi. Höfuðstaður þess er Gettorf.
Eyjafjarðar- og Þingeyjarprófastsdæmi
Eyjafjarðar- og Þingeyjarprófastsdæmi er eitt af níu prófastsdæmum hinnar íslensku þjóðkirkju. Prófastur er sr. Jón Ármann Gíslason. Prófastsdæmið varð til í lok ársins 2010 þegar Eyjafjarðarprófastsdæmi og Þingeyjarprófastsdæmi voru sameinuð. Í hinu nýja prófastsdæmi eru prestaköllin 12 talsins:
Auk þess tilheyrir Langanesprestakall að hluta til prófastsdæminu.
Heimildir
Upplýsingar um Eyjafjarðarprófastsdæmi á kirkjan.is
Tenglar
Vefsíða Eyjafjarðar- og Þingeyjarprófastsdæmis
Lee Yoo-hyung
Lee Yoo-hyung (21. janúar 1911 - 29. janúar 2003) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Ion Antonescu
Ion Antonescu (15. júní 1882 – 1. júní 1946) var rúmenskur herforingi og stjórnmálamaður sem var einræðisherra Rúmeníu sem forsætisráðherra og Conducător landsins í seinni heimsstyrjöldinni. Eftir stríðið var hann sakfelldur fyrir stríðsglæpi og tekinn af lífi.
Antonescu var atvinnuhermaður og hafði komist til metorða í rúmensku bændauppreisninni árið 1907 og í fyrri heimsstyrjöldinni. Antonescu hataðist við gyðinga og studdi fasíska stjórnmálaflokka eins og Kristilega þjóðarflokkinn og Járnvörðinn á millistríðsárunum. Hann var sendur sem herfulltrúi til Frakklands og varð síðar starfsmannastjóri og varnarmálaráðherra í ríkisstjórn Octavians Goga.
Seint á fjórða áratugnum lenti Antonescu í deilum við konung Rúmeníu, Karol 2., og var handtekinn. Honum tókst þó að rísa til pólitískra áhrifa í stjórnmálakreppu ársins 1940 og stofnaði alræðisríki í bandalagi við foringja Járnvarðarins, Horia Sima. Antonescu gekk í bandalag við Öxulveldin og öðlaðist traust Adolfs Hitler. Síðan losaði hann sig við Járnverðina í misheppnaðri uppreisn þeirra árið 1941. Auk þess að vera forsætisráðherra gegndi Antonescu embættum utanríkis- og varnarmálaráðherra. Stuttu eftir að Rúmenar gengu til liðs við Öxulveldin í innrásinni í Sovétríkin og endurheimtu þannig Bessarabíu og Norður-Búkóvínu varð Antonescu einnig marskálkur Rúmeníu.
Antonescu er óvenjulegur meðal fremjenda Helfararinnar því ríkisstjórn hans tók sjálf af lífi um 400.000 manns óháð nasistum, aðallega bessarabíska, úkraínska og rúmenska Gyðinga og Rómafólk. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar í Helförinni einkenndust af bæði fjöldamorðum og nauðungarflutningum. Ríkisstjórnin lagði þó meiri áherslu á eignarhald en manndráp, sýndi flestum gyðingum í gamla rúmenska konungdæminu linkind og neitaði að lokum að framkvæma lokalausnina líkt og var gert í öðrum löndum á valdi Öxulveldanna.
Bandamenn hófu loftárásir á Rúmeníu árið 1944 og dauðsfall var mikið meðal rúmenskra hermanna á austurvígstöðvunum. Antonescu reyndi því að semja um frið við bandamenn en án árangurs. Þann 23. ágúst 1944 framdi Mikael Rúmeníukonungur valdarán gegn Antonescu og handtók hann. Antonescu var framseldur til Sovétríkjanna en síðan sendur heim til Rúmeníu, þar sem réttað var yfir honum og hann dæmdur til dauða. Hann var tekinn af lífi í júní árið 1946. Jafnframt voru margir samstarfsmenn Antonescu sakfelldir og teknir af lífi, þar á meðal eiginkona hans, Maria. Réttarhöldin voru harðlega gagnrýnd fyrir að leggja of mikla áherslu á hugmyndafræði rúmenska kommúnistaflokksins sem þá var tekinn við völdum. Rúmenskir þjóðernissinnar reyndu því síðar að hvítþvo Antonescu og halda honum á lofti sem þjóðhetju.
Breiðholtsskóli
Breiðholtsskóli er grunnskóli í Bakkahverfinu í Breiðholti. Skólinn tók til starfa árið 1969.
Gústafs Adolfshaf
Það er nefnt í höfuðið á Gústafi 6. Adolf Svíakonungi.
Skálholt
thumbnail|Inni í Skálholtskirkju. thumbnail|Myndskreyting á steini framan við kirkjuna. thumbnail|Myndskreyting inni í kirkjunni. thumb|Skálholt um 1900. thumb|Kirkjan. Skálholt er bær og kirkjustaður í Biskupstungum í Árnessýslu. Þar var biskupssetur frá upphafi 1056 og fram á 19. öld og má segja höfuðstaður Íslands í margar aldir. Þar var löngum rekinn skóli. Í Skálholti var stærsta kirkja sem reist hefur verið á Íslandi, kirkja Klængs Þorsteinssonar biskups, og var hún miklu stærri en núverandi kirkja þar, sem reist var 1963.
Fornleifarannsóknir
Skálholt er einn merkasti sögustaður landsins, samtvinnaður sögu kristni á Íslandi. Kirkja var reist í Skálholti stuttu eftir kristnitöku og sat þar fyrsti biskup Íslands. Skálholt var höfuðstaður landsins í um 750 ár, miðstöð kirkjustjórnar og mikið fræðasetur. Vitað er að í kringum 1200 bjuggu um 120 manns í Skálholti. Þar hefur því staðið þorp húsa af ýmsum stærðum og gerðum sem mynduðu fyrsta þéttbýlið á Íslandi.
Óvíða er mögulegt að rannsaka með uppgreftri húsakynni af jafnfjölbreyttu tagi og frá jafnmörgum tímabilum, enda er í Skálholti að finna minjar frá öllum öldum Íslandssögunnar. Hér gefst því einstakt tækifæri til að afla upplýsinga um þau tímabil sem lítið er fjallað um í rituðum heimildum.
Þar sem biskupssetrið í Skálholti hefur staðið um aldir fer ekki hjá því að vænta megi mikilla fornleifa í jörðu. Lengi hefur verið vitað að merkilegar minjar væru undir sverði á þessum forna höfuðstað landsins.
Þó að raunverulegar fornleifarannsóknir hæfust ekki í Skálholti fyrr en eftir miðja 20. öld komu þar ýmsir fornfræðingar á 19. öld sem skráðu upplýsingar um fornleifar í Skálholti.
Boothia-flói
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Boothia-flóa Boothia-flói er hafsvæði í Nunavut í Kanada sem markast af Baffinseyju í norðri og austri, Melville-skaga í austri og Boothia-skaga í vestri. Flóinn tengist Prince Regent-vík í norðri og Foxe-dældinni í austri um Fury og Hecla-sund.
Landkönnuðurinn John Ross nefndi flóann í höfuðið á Felix Booth sem kostaði leiðangur hans árið 1829.
Tedros Adhanom
Tedros Adhanom Ghebreyesus (Ge'ez: ቴዎድሮስ አድሓኖም ገብረኢየሱስ; fæddur 3. mars 1965) er eþíópískur líffræðingur, lýðheilsufræðingur og embættismaður sem hefur starfað síðan 2017 sem framkvæmdastjóri Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar. Tedros er sá fyrsti sem ekki er læknir til að gegna embættinu og jafnframt fyrsti Afríkumaðurinn í hlutverkinu. Afríkusambandið mælti með honum í embættið. Hann hefur gegnt tveimur háttsettum embættum í ríkisstjórn Eþíópíu: Hann var heilbrigðisráðherra landsins frá 2005 til 2012 og utanríkisráðherra frá 2012 til 2016.
Tedros var á lista Time yfir 100 áhrifamestu einstaklinga heims árið 2020.
Margra barna mæður
Margra barna mæður eru sjónvarpsþættir frá 2015 á Stöð 2 í umsjón Sigrúnar Óskar Kristjánsdóttur. Í þeim heimsækir Sigrún mæður sem hafa eignast mörg börn, ræðir við þær um það og fylgist með daglegu lífi á heimilinu. Tvær þáttaraðir voru gerðar og var sú fyrri sýnd árið 2015, en seinni árið 2018.
Geymd
Geymd er eitt þriggja minnisþrepa í kenningum um minni. Geymdin er hið eiginlega minni og getur verið með margvíslegu móti og fer það eftir aðstæðum hversu traust hún er. Ef minnisatriði, t.d. nafn einstaklings, fer inn í langtímaminni getum við sótt það og nefnt viðkomandi á nafn næst þegar við sjáum hann eða hann berst í tal. Ef nafn hans hefur aðeins komið við í skammtímaminninu getum við nefnt viðkomandi á nafn t.d. meðan á samtali við hann eða umræðu um hann stendur en gleymum því síðan.
Geymd í skammtímaminni og langtímaminni getur verið með þrennum hætti:
Rannsóknir benda til þess að orð hljóti hljóðgeymd í skammtímaminni þ.e.a.s. þegar kemur að því að muna orð eða bókstafi notist skammtímaminni við framburð þeirra. Minnisvillur í skammtímaminni eru einkum af hljóðrænum toga og tengjast framburði orða.
Í langtímaminni er hins vegar algengast að orð hljóti merkingargeymd. Rannsóknir sýna að ef þáttakendur fá nægan tíma til umskrá orðin yfir í langtímaminnið er algengast að þeir rugli saman orðum sem hafa svipaða merkingu, t.d. blað og pappír, refur og úlfur, öskutunna og ruslakarfa. Hins vegar er geymd í langtímaminni ekki alltaf merkingarleg og skammtímaminni notast ekki alltaf hljóðgeymd.
Sjón, bragð og lykt geta markað varanleg minnisspor í langtímaminninu. Geymd í langtímaminni getur því tekið á sig ýmsar myndir og rannsóknir sýna að langtímaminnið reiðir sig líka á sjóngeymd.
Sundurleitni
Sundurleitni er fall í vigurgreiningu, sem lýsir vigursviði, táknað með div.
Stærðfræðileg skilgreining
Gefum okkur vigursvið F = (F1, F2, F3), en sundurleitni þess reiknast þannig:
Samband Suðaustur-Asíuríkja
thumb|Kort af löndum sem eru fullgildir meðlimir Sambands Suðaustur-Asíuríkja. Löndin sem um ræðir eru merkt með bláum lit. Samband Suðaustur-Asíuríkja (oft nefnt ASEAN, sem er skammstöfun nafnsins á ensku) er efnahagslegt og stjórnmálalegt samband tíu ríkja í Suðaustur-Asíu. Sambandið var stofnað árið 1967 af Taílandi, Indónesíu, Malasíu, Singapúr og Filippseyjum. Sambandið var stofnað með það fyrir augum að vera mótvægi við útbreiðslu kommúnisma í Víetnam og víðar. Höfuðstöðvar samtakanna eru í Jakarta. Meðlimir samtakanna í dag eru eftirfarandi: Þar að auki hefur Papúa Nýja Gínea áheyrnarfulltrúa og Austur Tímor hefur sótt um sömu stöðu.
Bambi (kvikmynd)
Bambi er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Productions. Myndin er byggir á skáldsögu Bambi, A Life in the Woods eftir austurríska rithöfundinn Felix Salten. Kvikmyndin var leikstýrð var af David Dodd Hand og frumsýnd í New York, þann 13. ágúst 1942. Kvikmyndin var fimmta kvikmynd Disney-kvikmyndaversins í fullri lengd.
Aðalpersónur eru dádýrið Bambi, foreldrar hans, vinafólk hans Thumper (kanína) og Flower (skunkur), æskuvinkona hans, og framtíðarförunautur Faline. Framleiðandinn var Walt Disney. Handritshöfundar voru Larry Morey, Perce Pearce, og Gustaf Tenggren. Tónlistin í myndinni er eftir Frank Churchill og Edward Plumb. Árið 2006 var gerð framhaldsmynd, Bambi 2, sem var aðeins dreift á mynddiski.
Karasund
thumb|right|Kort sem sýnir Karasund Karasund er 56 km breitt sund á milli Novaja Semlja og norðurodda Vajgatseyju. Það tengir Karahaf í austri og Barentshaf í vestri.
Bogolan
thumb|Bògòlanfini efni Bogolan eða Bògòlanfini er handspunnið baðmullarefni frá Malí sem er litað með gerjaðri mold.
Litunin fer þannig fram að efnið er lagt í bleyti í seyði af gallama tré (Anogeissus leiocarpus) og verður efnið þá gult á litinn. Efnið er sólþurrkað og á það eru máluð mynstur á. Litarefnið sem málað er með mold sem safnað er úr árfarvegum og gerjuð í um eitt ár í leirkeri. Litarefnið er borið vandlega og oft á þá fleti sem á að lita. Efnabreyting á sér stað milli moldar og efnis og efnið litast varanlega brúnt. Gula n'gallama litarefnið er svo fjarlægt úr efninu með að þvo það með sápu eða bleikja það og verður það að efninu sem ekki var málað efnið þá hvítt. Liturinn verður í byrjun mjög dökkbrúnn en breytist með tímanum í aðra brúntóna.
Í kringum Mopti og Djenné er notuð einfaldari aðferð þar sem efnið er litað gult í wolo upplausn sem gerð er úr laufum af Terminalia avicennoides og síðan máluð á það svört mynstur. Guli liturinn er fjarlægður og er þá efnið svart og hvítt eða málað dökkappelsínugult með upplausn úr berkinum af  M'Peku (Lannea velutina). Mikið magn af bogolan efni er framleitt fyrir ferðamenn með þessari einfaldari tækni og oft málað með  stenslum á gulan eða appelsínugulan bakgrunn. Bogolan efni var frá fornu fari klæði sem veiðimenn notuðu sem felubúning, verndartákn eða til að sýna stöðu sína. thumb|upright|Bogolanfini skyrta
Nikulásarkirkjan í Stralsund
thumb|Nikulásarkirkjan er aðeins með eina turnspíru Nikulásarkirkjan stendur við gamla markaðstorgið í þýsku borginni Stralsund og er elst af hinum þremur stóru kirkjum borgarinnar og er jafnframt aðalkirkjan. Turnarnir eru tveir, en aðeins einn þeirra er með spíru. Því er ásýnd kirkjunnar svolítið einkennileg. Í kirkjunni eru ýmsir verðmætir munir.
Saga Nikulásarkirkjunnar
thumb|Borgarstjóraaltarið Ekki er vitað nákvæmlega hvenær Nikulásarkirkjan var reist, en sennilega var hún reist í kjölfarið af því er floti frá Lübeck eyddi Stralsund 1249. Kirkjan kemur fyrst við skjöl 1270 og var þá enn turnlaus. Um 1300 var hafist handa við að reisa turn við kirkjuna, en 1314 var ákveðið að turnarnir skyldu vera tveir. Kirkjan sjálf var ekki fullreist fyrr en um miðja 14. öld og helguð heilögum Nikulási, sem er verndardýrlingur sæfarenda. Efri hlutar turnanna voru gerðir úr viði. Mikið gekk á í siðaskiptunum í snemma á 16. öld. Fyrstu lútersku predikararnir héldu ræður í kirkjunni 1524 og leysti það siðaskiptin úr læðingi í borginni. Kaþólsku prestarnir sem predikuðu í kirkjunni voru oft úthrópaðir og eitt sitt var einn presturinn togaður niður úr predikunarstólnum og barinn. Stuttu seinna réðist múgur inn í kirkjuna og eyðilagði ölturu, en þau voru hvorki meira né minna en 56 á kaþólska tímanum. Eftir þetta varð kirkjan lútersk og er hún það enn. 1662 brunnu báðir turnarnir. Ári síðar var sett spíra á suðurturninn, en aðeins flatt þak á norðurturninn. Þetta fyrir komulag hélst til dagsins í dag og gefur það kirkjunni sérkennilegt útlit. Kirkjan er 103 metra há. Í loftárásum 1944 skemmdist kirkjan nokkuð, en var lagfærð 1947.
Önnulíkneski
thumb|left|Önnulíkneskið thumb|Stjörnuúrið í kirkjunni er það elsta við Eystrasalt Anna selbdritt er heiti á styttu af Önnu, móður Maríu mey. Styttan er 2,24 metra há og er hún elsta myndastyttan í Stralsund. Hún kemur fyrst við skjöl 1307. Anna situr á háu sæti og heldur á barni sínu, Maríu. María sjálf hélt upphaflega á Jesúbarninu, en höfuð barnsins er brotið og týnt. Brjóst Önnu er holt. Þar var áður fyrr geymt helgiskrín, sem var eyðilagt í siðaskiptunum 1525.
Stjörnuúr
Bak við altaristöfluna stóru stendur stjörnuúr. Það var smíðað 1394 og er elsta slíka úrið við Eystrasalt. Úrið sjálft er 4 metra hátt og 3,5 metra breitt. Úrið sýnir tímann og dýrahringinn. Það stoppaði 10. apríl 1525, mitt í siðaskiptunum. Borgarráði fannst of dýrt að láta gera við það og þannið hefur úrið staðið allar götur síðan. Í dag er óttast að viðgerð muni eyðileggja gamla hluti í úrverkinu. Í sérhverju horni við úrskífuna eru fígúrur. Þær sýna Ptólemeus, Alfons X konung Kastilíu (Spánar), stjörnufræðinginn Hali og stjörnufræðinginn Albumazar. Á hliðinni er mynd af persónu sem talinn er vera Nicolaus Lillienveld, úrsmiðurinn. Það er þá elsta mynd af úrsmiði í heiminum.
Þórir Baldursson leikur vinsæl íslensk lög
Þórir Baldursson leikur vinsæl íslensk lög er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Þórir Baldursson, sem hefur útsett allar lagasyrpurnar, leikur á hammond-orgel (og lítið eitt á harmoniku) en með honum eru nokkrir kunnir sœnskir hljómlistarmenn. Bernt Rosengren leikur á altó-saxó-fón, tenór-sax og flautu. Leif Bengtsen á trompet, Dave Maytan á bassa-básúnu, Flemming Jörgensen á trommur, Lennart Nyhlén á gítar og Hjörleifur Björnsson á bassa (en Hjörleifur er íslenzkur hljómlistamaður, sem starfað hefur í Svíþjóð í tœpan áratug). Hljóðritun fór fram í STEREO í fullkomnasta stúdíói Stokkhólmsborgar, AB Europafilm undir stjórn (pro-ducer) Þóris  Baldurssonar, en tœknimenn voru Gert Palmcrantz og Lars Rosin. Forsíðumynd á umslagi tók Bengt H. Malmqvist.
Tengslakenning
Í heimspeki felur tengslakenningin í sér að öll mannleg þekking verður fyrir tilstilli tenginga vissra einfaldra og algildra frumþátta skynjunar. David Hartley átti hugmyndina að henni en James Mill þróaði hana frekar. John Locke sagði að manneskjan fæðist sem óskrifað blað, sbr. tabula rasa, og að reynslan sé rót mannlegrar þekkingar. Immanuel Kant sagði hinsvegar að þekking þyrfti að vera til fyrir tilstilli skynsemi, hvort sem skynsemin er af himni komin eða þróuð.
Hinsvegar í sálfræði felur tengslakenningin í sér að tvö hugtök eru tengd þegar upplifun eins leiðir til áhrifa annars. Þetta er stundum kallað Pavlovsk skilyrðing eða viðbragðsskilyrðing.
Jórvíkurhertogi
thumb|right|Andrés prins, núverandi Jórvíkurhertogi Jórvíkurhertogi eða hertoginn af York er aðalstitill (hertogatitill) í aðalsmannatali Bretlands. Fyrst var titillinn búinn til fyrir Játmund af Langley, yngri son Játvarðar 3., árið 1385. Frá 15. öld hefur titillinn venjulega verið veittur næstelsta syni Englandskonungs. Sambærilegur titill í aðalsmannatali Skotlands er hertoginn af Alba. Frá 1461, þegar afkomandi fyrsta hertogans varð Játvarður 4. konungur, hefur enginn þeirra tíu sem borið hafa titilinn nokkru sinni náð að arfleiða karlkyns erfingja að honum; Þeir hafa ýmist látist án erfingja eða orðið konungar.
Núverandi Jórvíkurhertogi er Andrés prins, næstelsti sonur Elísabetar 2. Bretlandsdrottningar.
Sasa oblongula
Sasa oblongula er lágvaxin (1 til 1,5 m ) bambustegund sem var fyrst lýst af Cheng Hua Hu, og fékk sitt núverandi nafn af Cheng Hua Hu. Hún er einlend í Kína (Guangzhou).
Albrecht von Wallenstein
thumb|right|Mynd af Wallenstein frá 1625. Albrecht Wenzel Eusebius von Wallenstein (24. september 1583 – 25. febrúar 1634), líka Albrecht von Waldstein, var bæheimskur herstjóri yfir her hins Heilaga rómverska ríkis í Þrjátíu ára stríðinu. Hann kom sér upp gríðarstórum her til að berjast gegn mótmælendum og hrakti Kristján 4. til Sjálands sem batt endi á „danska tímabil“ styrjaldarinnar. Ferdinand 2. keisari óttaðist að Wallenstein hygði á valdarán og leysti hann því frá störfum 1630, en þegar Svíar, undir stjórn Gústafs Adolfs höfðu unnið marga sigra á keisarahernum var hann aftur kallaður til. Hann kom sér upp her á fáum vikum og hélt gegn Svíum. Eftir orrustuna við Lützen þar sem Gústaf Adolf féll, dró Wallenstein sig í hlé með her sinn. Eftir herfarir sumarsins 1633 urðu ráðamenn í Vín sannfærðir um að hann hygði á svik með bandalagi við Svía. Hann var myrtur ásamt nánustu herforingjum sínum af liði dragóna undir stjórn írskra og skoskra foringja.
Núpsdalur
Núpsdalur er dalur í Miðfirði. Um hann rennur Núpsá.
Lausaleiksbarn
Lausaleiksbarn kallast barn sem getið er utan hjónabands, en lausaleiksbörn kallast einnig laungetin eða óskilgetin börn.
Sundskáli Svarfdæla
right|thumb|Sundskáli Svarfdæla (Árni Hjartarson, apríl 2009) Sundskáli Svarfdæla er talinn vera ein fyrsta yfirbyggða sundlaug landsins. Sundskálinn var vígður sumardaginn fyrsta 1929 og er enn í notkun.
Sundskáli Svarfdæla er reistur úr steinsteypu og með steyptu þaki. Laugin sjálf er 12,5 x 5 m. Vatn til laugarinnar var tekið úr volgum uppsprettum við Laugastein í hlíðinni ofan við skálann. Þar er fallega hlaðinn inntaksbrunnur laugarvatnsins. Vatnið var ekki nema um 20°C heitt. Árið 1965 var borað eftir vatni sunnar í Laugahlíðinni. Þaðan fékkst um 30°C heitt vatn sem bæði var notað í laugina og til upphitunar í skólahúsnæðinu á Húsabakka en þar þurfti að skerpa vel á því.
Sundskálinn var sjálfseignastofnun á vegum ungmennafélaganna í Svarfaðardal og Dalvík fram til 1966 en síðan í eigu Húsabakkaskóla og Dalvíkurskóla að jöfnu. Sundskálinn var í mikilli og samfelldri notkun bæði til kennslu og fyrir almenning allt þar til Sundlaug Dalvíkur var reist. Á tímabili voru útisamkomur haldnar við Sundskálann, t.d. lýðveldishátíðin 1944.
Heimildir
Sundskáli Svarfdæla. Lesbók Morgunblaðsins 4. árg. 47. tbl. 24. nóvember 1929
Pelópsskagastríðið
Pelópsskagastríðið (431 f.Kr. – 404 f.Kr.) var stríð í Grikklandi hinu forna milli Aþenu og bandamanna hennar annars vegar og Spörtu og bandamanna hennar hins vegar. Elsta og frægasta heimildin um Pelópsskagastríðið er Saga Pelópsskagastríðsins eftir forngríska sagnfræðinginn Þúkýdídes.
Beyoncé: Platinum Edition
Beyoncé: Platinum Edition er fyrsta box sett platan frá bandarísku söngkonunni Beyoncé. Platan var gefin út á miðnætti þann 24. nóvember 2014 af Parkwook Entertainment og Columbia Records. Platan er endurútgáfa af fimmtu breiðskífu hennar, Beyoncé frá 2013, og var gefin út í tilefni þess að eitt ár var frá útgáfunni. Box settið var gefið út með hljóð- og mynddiskum frá upprunalegu plötunni. Box settið inniheldur að auki annan geisladisk með tveimur nýuppteknum lögum og fjórum áður útgefnum endurhljóðblöndunum, og annan mynddisk sem inniheldur upptökur af flutning söngkonunnar á tíu lögum frá The Mrs. Carter Show World Tour tónleikaferðalaginu frá 2013-2014.
Stuttskífan, Beyoncé: More Only, sem innihélt einungis nyútgefna efnið í heild sinni, var gefin út stafrænu formi samhliða box settinu. Stuttskífan fór beint í 8. sæti bandaríska Billboard 200 vinsældarlistans og seldist í 43.000 eintökum fyrstu vikuna auk 28.000 einingum sem jafngilda plötu.
Pelópsskagastríðið
Sagnfræðingar hafa venjulega skipt stríðinu í þrjú skeið. Á fyrsta skeiðinu, arkídamíska stríðinu, gerði Sparta ítrekaðar innrásir á Attískuskaga en Aþena nýtti sér yfirburði sína á sjó til að gera strandhögg á Pelópsskaga og reyndi að halda niðri ólgu meðal bandamanna sinna. Þessu skeiði stríðsins lauk árið 421 f.Kr. með friði Níkíasar. En áður en langt um leið brutust átök út að nýju á Pelópsskaganum. Árið 415 f.Kr. sendi Aþena her til Sikileyjar í von um að hertaka Syrakúsu. Árásin misheppnaðist illa og Aþeningar töpuðu öllu herliðinu sem þeir sendu árið 413 f.Kr. Við þessi tímamót hófst síðasta skeið stríðsins, sem er venjulega nefnt jóníska stríðið. Sparta, sem naut nú stuðnings Persaveldis, studdi byltingu í bandalagsríkjum Aþenu á Eyjahafi og í Jóníu og gróf þannig undan veldi Aþenu og yfirráðum hennar á sjó. Eyðilegging aþenska flotans í orrustunni við Ægospotami réð úrslitum í stríðinu og Aþena gafst upp ári síðar.
Beyoncé: Platinum Edition
Útgáfan var kynnt með útgáfu á smáskífum. „Flawless (Remix)“ var gefin út í Bandaríkjunum sem aðalsmáskífa plötunnar 12. ágúst 2014 og „7/11“ var gefin út sem önnur smáskífa plötunnar 25. nóvember 2014.
Lagalisti
Beyoncé — Diskur eitt (Audio)
Beyoncé — Diskur fjögur (More Audio)
Tilvísanir
<references group="" responsive="0">
Laugarvatn
Laugarvatn er stöðuvatn í Laugardal í Bláskógabyggð, en við vatnið stendur samnefnt þorp. Vatnið er grunnt, mesta dýpi er um 2 metrar, og fullt af gróðri og við það er heit laug. Hermt er að sumir heiðingjar hafi eftir kristnitöku árið 1000 verið skírðir í þessari laug og hún kölluð Vígðalaug. En þar voru lík Jóns Arasonar, biskups og sona hans þvegin er þau voru flutt frá Skálholti norður yfir heiðar eftir aftöku þeirra í nóvember 1550.
Á Laugarvatni er Menntaskólinn að Laugarvatni og Íþróttakennaraskóli Íslands og hefur myndast þorp kringum hann. Áður var það héraðsskóli, og stendur skólahúsið enn uppi að hluta. Þar eru tvö Eddu hótel og skipulagt tjaldsvæði með þjónustumiðstöð. Þar, sem víða í uppsveitum Árnessýslu, er jarðhiti mikill og því góð baðastaða í og við Laugarvatn er m.a. sundlaug og gufubað. Í nágrenni Laugarvatns hefur risið mikil sumarbústaðabyggð og eiga mörg stéttarfélög bústaði þar sem og einstaklingar. Skóglendi er mikið og víðlent og fallegar ár og lækir renna þar um.
1591
thumb|right|[[Dimítríj krónprins. Málverk eftir Mikhail Nesterov.]] Árið 1591 (MDXCI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Ólafía Hrönn Jónsdóttir
Ólafía Hrönn Jónsdóttir (f. 7. desember 1962) er íslensk leikkona.
Takashi Kasahara
Takashi Kasahara (fæddur 26. mars 1918) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Erfurt
Erfurt er höfuðborg Þýringalands (Thüringen) með um 214 þúsund íbúa (2019). Tilvist borgarinnar er fyrst skjalfest í bréfi frá Bonifatíusi biskupi til Zakaríasar páfa árið 742 eftir Kristsburð en Erfurt kemst fyrir alvöru á landakortið þegar Karl mikli ákveður að gera Erfurt að aðalverslunarstað fyrir þræla og vörur.
Menning og áhugaverðar byggingar
Péturskirkja stendur á Péturshæð. Byrjað var á byggingu þessarar tignarlegu kirkju árið 1103 og er hún fyrsta rómanska byggingin sem byggð er í þessum hluta Þýskalands, Thüringen.
Sharon Gless
Sharon Gless (fædd Sharon Marguerite Gless, 31. maí 1943) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Burn Notice, Switch, Cagney & Lacey og Queer as Folk.
Erfurt
Menning og áhugaverðar byggingar
Árið 1392 stofnuðu íbúarnir Háskólann í Erfurt sem er fyrsti háskólinn í Þýskalandi sem bauð nám við allar deildirnar fjórar (die artistische, medizinische, juridische und theologische Fakultät).
Listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð
Hér er eftirfarandi listi yfir tré á Íslandi sem hafa náð 20 metra hæð (á nútíma) en alls hafa 10 tegundir trjáa náð yfir 20 metra á Íslandi. Mörg þessara trjáa eru í Hallormsstaðaskógi. Hæsta tréð er sunnanlands; á Kirkjubæjarklaustri. Vestfirðir rufu 20 metra múrinn árið 2019.
Erfurt
Menning og áhugaverðar byggingar
Ýmsar byggingar sem standa enn þann dag í dag bera þess merki að saga borgarinnar er stórbrotin. Þannig minnir til dæmis lítil hallarbygging á Péturshæð sem var byggð í lok sautjándu aldar á þá staðreynd að frá árinu 1664 tilheyrði Erfurt Mainzerhéraði eftir að Johann Philipp von Schönborn, erkibiskup í Mainz hertók borgina það ár en frægari varð borgin fyrir tilstilli Christians Reichards sem bjó í Erfurt 1685-1775. Framlag hans til landslagsarkitektúrs gerði borgina fræga, sérílagi þar sem honum tókst að koma upp miklu safni af fræjum.
Stjórnmál
Frá árinu 1802 tilheyrði Erfurt Prússum en frá 1807 var borgin undir franskri stjórn (domaine resèrvé á lempereur). 1814 voru Prússar aftur komnir með völdin í sínar hendur í Erfurt og nú var gerður mikill múr utan um Erfurt að slíkt hafði varla sést í Þýskalandi áður. 1816 var háskólinn svo lagður niður, 1847 tengdist Erfurt lestarkerfinu og 1873 var tekin ákvörðun um að hætta að loka inngöngum í borgina (hliðunum á múrnum) og eftir það tók borgin að stækka verulega.
Árið 1933 náðu þjóðernisjafnaðarmenn völdum í borginni. Í framhaldi af þeirri valdayfirtöku tekur við saga þjáningar og sorgar fyrir Erfurtbúa. Sú saga nær hámarki í Erfurt með miklum sprengiárásum á borgina á árunum 1944 og 1945 þar sem margar sögulega mikilvægar byggingar stórskemmast eða eyðileggjast. 12. apríl 1945 eru íbúarnir svo loksins frelsaðir undan oki stríðsins, en sú áskorun sem uppbygging eftir stríð er, lega borgarinnar í austurhluta Þýskalands og pólítískt ósætti milli þjóðanna sem sameinuðust um að binda endi á seinni heimstyrjöldina setur mark sitt á borgina næstu áratugina.
Það er ekki fyrr en 30. maí 1990 sem lýðræðislega kjörin borgarstjórn tekur aftur sæti eftir 57 ára hlé á lýðræðislegum kosningum. 1991 er Erfurt orðin höfuðborg Þýringalands og 1994 opnar háskólinn á ný.
Þekktar persónur
Á árunum 1501 til 1508 og 1509 til 1511 bjó Marteinn Lúther í Erfurt. Fyrst sem stúdent en svo sem munkur og háskólakennari.
Árið 1808 mættust Napoleon Bonaparte og Johann Wolfgang von Goethe á ráðstefnu fursta (,,Vous êtes un homme!) í Erfurt.
Sharon Gless
Einkalíf
Gless er fædd og uppalin í Los Angeles, Kaliforníu. Vann hún sem ritari hjá auglýsingastofunum Grey Advertising og Young & Rubicam áður en hún gerðist leikari. Árið 1974 tók hún leiklistartíma og skrifaði undir 10 ára samning við Universal Studios sem lauk árið 1982. Var hún seinasti leikarinn í Hollywood sem var með leikarasamning úr gamla kerfinu.
Árið 1995 var Gless heiðruð með stjörnu á Hollywood Walk of Fame.
Gless hefur í mörg ár verið stuðningsmaður kvennréttinda og var árið 2005 heiðruð með Norman Lear´s People for the American Way fyrir hlutverk sitt í baráttunni fyrir mannréttindum.
Árið 2007 þá var Gless heiðruð með Excellence of the Arts verðlaunum frá Leiklistarskólanum við DePaul háskólann.
Leikhús
Fyrsta hlutverk Gless á leiksvið var í Watch on the Rhine eftir Lillian Hellman við Stage West í Springfield, Massachusetts. Hefur hún síðan þá komið fram í leikritum á borð við Misery, Cahoots og The Vagina Monologues.
Gless hefur í mörg ár bæði talað inn á bækur og leikið í útvarpsleikritum.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Gless var árið 1970 í Night Slaves. Frá 1972-1976 þá lék hún Kathleen Faverty í Marcus Welby, M.D. . Árið 1975 þá var henni boðið hlutverk í Switch sem Maggie Philbin, sem hún lék til ársins 1978. Síðan árið 1982 þá var Gless boðið eitt af aðalhlutverkunum í Cagney & Lacey sem Christine Cagney, sem hún lék til ársins 1988. Lék hún síðan móðir samkynhneigðsmanns í Queer as Folk frá 2000-2005.
Hefur hún komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Ironside, Faraday and Company, Kojak, Judging Amy og Nip/Tuck.
Gless lék Madeline Westen móður Michael Westen í Burn Notice frá 2007-2013, þegar hætt var við framleiðslu á þættinum.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Gless var árið 1973 í Bonnie´s Kids. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við The Star Chamber, Hannah Free og Once Fallen.
Verðlaun og tilnefningar
Golden Globes verðlaunin
Gracie Allen verðlaunin
Satellie verðlaunin TV Land verðlaunin
Viewers for Quality Television verðlaunin
Eisaku Satō
Eisaku Satō (佐藤 榮作) var japanskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Japans frá 1964 til 1972. Satō sat þriðja lengst allra japanskra forsætisráðherra og átti næstlengstu samfelldu forsætisráðherratíð í sögu Japans.
Satō gekk á japanska þingið árið 1949 sem meðlimur Frjálslynda flokksins. Hann reis smám saman til metorða í japönskum stjórnmálum, gengdi ýmsum ríkisstjórnarstöðum og hafði umsjón með skipulagningu sumarólympíuleikanna 1964 í Tókýó. Árið 1964 tók hann við af Hayato Ikeda sem forsætisráðherra Japans og varð fyrsti forsætisráðherra landsins sem fæddist á 20. öldinni.
Æviágrip
Satō fæddist í Tabuse í fylkinu Yamaguchi þann 27. mars árið 1901 og nam þýska lögfræði við Keisaralega háskólann í Tókýó. Árið 1923 tók hann embættismannapróf og hóf störf í japönsku stjórnsýslunni sem embættismaður í járnbrautaráðuneytinu. Hann var framkvæmdastjóri járnbrautastofu Osaka frá 1944 til 1946 og vararáðherra samgöngumála frá 1947 til 1948.
Satō gekk á japanska þingið árið 1949 sem meðlimur Frjálslynda flokksins. Hann var póstmála- og fjarskiptaráðherra frá 1951 til 1952 og síðan byggingarmálaráðherra frá 1952 til 1953 og aðalráðuneytisstjóri í stjórn Shigeru Yoshida forsætisráðherra frá 1953 til 1954.
Eftir að Frjálslyndi flokkurinn sameinaðist Lýðræðisflokknum í Frjálslynda lýðræðisflokkinn árið 1955 varð Satō formaður framkvæmdaráðs nýja flokksins frá desember 1957 til júní 1958. Hann varð fjármálaráðherra í ríkisstjórnum Nobusuke Kishi (bróður síns) og Hayato Ikeda.
Frá júlí 1961 til júlí 1962 var Satō ráðherra milliríkjaverslunar- og iðnaðarmála. Frá 1963 til 1964 var hann í senn stjórnandi þróunarstofnunar og vísinda- og tæknistofnunar á Hokkaidō. Honum var jafnframt falið að skipuleggja sumarólympíuleikanna 1964 í Tókýó.
Forsætisráðherra
Satō tók við af Ikeda eftir að hinn síðarnefndi sagði af sér af heilsufarsástæðum. Ríkisstjórn Satō varð langlífari en algengt var í Japan og á seinni hluta sjöunda áratugarins var Satō talinn nær einráður innan japönsku ríkisstjórnarinnar. Hann var vinsæll forsætisráðherra vegna hagvaxtarins sem Japan naut á þessum tíma en utanríkisstefna hans, sem fól í sér milligöngu á milli hagsmuna Bandaríkjanna og Kína, var þó umdeild. Öfgavæðing meðal japanskra stúdenta leiddi til þess að fjölmörg mótmæli voru haldin gegn Satō, öryggissáttmála stjórnar Japans við Bandaríkin og þögulan stuðning stjórnar hans við hernaðaraðgerðir Bandaríkjanna í Víetnam. Mótmælin leiddu til meiriháttar uppþota sem urðu árið 1969 til þess að Satō lét loka Háskólanum í Tókýó í ár.
Eftir þrjú kjörtímabil sem forsætisráðherra ákvað Satō að bjóða sig ekki fram á ný. Áætlaður eftirmaður hans, Takeo Fukuda, vann stuðning fylgismanna Satō í næstu þingkosningum, en hinn vinsæli verslunar- og iðnaðarráðherra, Kakuei Tanaka, var hins vegar kjörinn forsætisráðherra.
Samskipti við Kína og Taívan
Satō er síðasti forsætisráðherra Japans sem hefur heimsótt Taívan á embættistíð sinni. Árið 1965 féllst Satō á að veita Taívönum lán upp á 150 milljónir Bandaríkjadala. Árið 1969 lýsti Satō því yfir að varnir Taívans væru nauðsynlegur liður í öryggi Japans. Satō fylgdi Bandaríkjunum í flestum málum en var þó mjög mótfallinn heimsókn Nixons Bandaríkjaforseta til Kína árið 1972. Satō var einnig afar andsnúinn inngöngu Alþýðulýðveldisins Kína í Sameinuðu þjóðirnar árið 1971.
Kjarnorkumál
Þann 11. desember árið 1967 kynnti Satō til sögunnar þrjár meginreglur í kjarnorkumálum: þær að Japan myndi hvorki framleiða, eiga né öðlast kjarnorkuvopn. Á forsætisráðherratíð hans viðurkenndi Japan samninginn bann við útbreiðslu kjarnavopna. Japanska þingið samþykkti ályktun sem innleiddi meginreglur sáttmálans formlega árið 1971. Satō hlaut friðarverðlaun Nóbels fyrir stuðning sinn við sáttmálann árið 1974.
Nýlegar rannsóknir hafa þó sýnt fram á að á bak við tjöldin var Satō reiðubúinn til að samþykkja áætlanir Bandaríkjamanna um að koma fyrir kjarnorkuvopnum á japanskri grundu. Í desember árið 2008 birti japanska stjórnin leyniskjöl sem sýndu fram á að í heimsókn til Bandaríkjanna í janúar 1965 ræddi Satō við bandaríska embættismenn um möguleikann á því að beita kjarnorkuvopnum gegn Alþýðulýðveldinu Kína. Í desember árið 2009 greindi sonur Satō frá því að faðir hans hefði í nóvember árið 1969 fallist á það í samtali við Richard Nixon Bandaríkjaforseta að leyfa Bandaríkjamönnum að koma fyrir kjarnorkuflaugum í Okinawa eftir að fylkinu væri skilað til japanskrar stjórnar.
Endurheimt Okinawa
Bandaríkjaher hafði haldið uppi hernámi í japanska fylkinu Okinawa frá lokum seinni heimsstyrjaldarinnar. Satō bað Lyndon B. Johnson Bandaríkjaforseta opinberlega um að skila Okinawa til Japana í heimsókn til Bandaríkjanna í janúar 1965. Í ágúst sama ár varð Satō fyrsti japanski forsætisráðherrann frá stríðslokum til að heimsælja Okinawa.
Árið 1969 gerði Satō samning við Richard Nixon Bandaríkjaforseta um að Okinawa yrði fært undir stjórn Japana og kjarnorkuvopn fjarlægð úr fylkinu. Þessi samningur var umdeildur þar sem hann heimilaði Bandaríkjamönnum að viðhalda herstöðvum í Japan eftir að Okinawa var skilað til Japana. Okinawa var formlega skilað til Japana þann 15. maí árið 1972. Með þeim fylgdi stjórn yfir Senkaku-eyjum, en Japanir hafa deilt við Kínverja um yfirráð yfir þeim æ síðan.
Milliríkjasambönd í Suðaustur-Asíu
Á stjórnartíð Satō tóku Japanir þátt í stofnun Þróunarbanka Asíu árið 1966 og héldu ráðherraráðstefnu um efnahagsþróun í Suðaustur-Asíu. Þetta var fyrsta alþjóðaráðstefnan sem ríkisstjórn Japans átti frumkvæði að. Árið 1967 varð Satō jafnframt fyrsti japanski forsætisráðherrann til að heimsækja Singapúr. Hann studdi ríkisstjórn Suður-Víetnams að mestu í Víetnamstríðinu.
Seinni æviár
Satō hlaut friðarverðlaun Nóbels ásamt Seán MacBride árið 1974. Hann hlaut verðlaunin fyrir að undirrita samninginn um bann við útbreiðslu kjarnavopna árið 1970 og sýna þannig fram á friðarvilja japönsku þjóðarinnar. Satō var fyrsti Asíubúinn sem þáði friðarverðlaun Nóbels. (Árið 1973 hafði víetnamski stjórnmálamaðurinn Lê Đức Thọ unnið til verðlaunanna en hann hafði neitað þeim viðtöku. )
Dauði
Satō fékk heilablóðfall á veitingastað þann 19. maí árið 1975 og féll í dá. Hann lést kl. 12:55 eftir miðnætti þann 3. júní á heilsugæslustöð Jikei-háskólans í Tókýó, þá 74 ára. Eftir opinbera jarðarför voru öskur hans grafnar í ættargrafreit hans í Tabuse.
Eftir dauða sinn var Satō sæmdur kraga japönsku Tryggðablómsorðunnar, æðstu viðurkenningu sem hægt er að veita í Japan.
Hryðjuverkaárásirnar í Brussel í mars 2016
thumbnail|Zaventem flugvöllurinn. thumbnail|Grunaðir hryðjuverkamenn úr eftirlitsmyndavél á flugvellinum. Leitað er að manninum lengst til hægri.
Þann 22. mars 2016 milli 8:00–09:11 um morguninn að staðartíma urðu sprengingar á Zaventem flugvelli í Brussel og á neðanjarðarlestarstöðinni Maalbeek nálægt Evrópuþinginu. 32 létust (fyrir utan ódæðismennina) og yfir 250 slösuðust.
Sprengingarnar á flugvellinum urðu þar sem verið var að innrita farþega í flug. Um klukkutíma síðar varð sprenging í einum vagni neðanjarðarlestar. Að minnsta kosti 11 létust á flugvellinum og 20 á neðanjarðarlestarstöðinni. Allar almenningssamgöngur voru stöðvaðar í borginni og fólk var hvatt til að halda kyrru fyrir heima. Öryggisráðstafanir voru hertar í Belgíu og nágrannalöndunum.
Árásirnar voru gerðar fjórum dögum eftir að lögreglan í Belgíu hafði hendur í hári Salah Abdeslam, manns sem átti aðild að hryðjuverkaárásunum í París nóvember 2015.
Fórnarlömb
Fórnarlömb sprengjuárásanna, látnir og slasaðir, komu frá minnst fjörtíu löndum.
Ódæðismenn
Íslamska ríkið lýsti ábyrgð á árásunum. Þriðja mannsins er leitað frá flugvellinum en tveir sprengdu sig í loft upp þar. Ósprungin sprengja fannst þar. Sprengjusérfæðingar áttu síðar við hana og sprengdist hún að hluta án þess að skaða nokkurn.
Borin voru kennsl á tvo árásarmenn, bræðurna Khalid og Brahim el-Bakraoui. Þeir voru sjálfsmorðssprengjumennirnir á flugvellinum og á neðanjarðarlestarstöðinni. Þeir höfðu lent áður í útistöðum við lögreglu og setið í fangelsi. Leitað var að grunuðum manni, Najim Laachraoui í fyrstu en síðar var staðfest að hann hafði látist á flugvellinum. Hann bjó til sprengjurnar. Annars manns með hatt og gleraugu sem sást við hliðina á þeim sem sprengdu sig á flugvellinum var leitað.