cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Póseidóníos
Stærðfræði
Auk rita sinna um rúmfræði er Póseidóníosi eignaður heiðurinn af því að hafa lagt fram stærðfræðilegar skilgreiningar og fyrir að hafa fjallað um tækniheiti á borð við „setningu“ og „þraut“.
Veðurfræði
Í ritum sínum um veðurfræði studdist Póseidóníos við Aristóteles. Hann setti fram kenningar um orsakir skýjamyndunar, þoku, vinds, rigningar, frosts, haglélja, eldinga og regnboga.
Landafræði, þjóðháttafræði og jarðfræði
Póseidóníos hafði orðið frægur utan heimspekinnar a.m.k. á áttunda áratug 1. aldar f.Kr. í kjölfar útgáfu á verkinu Um hafið og nálæg svæði. Þetta rit var ekki einungis almenn kynning á landafræði samkvæmt vísindalegri þekkingu þess tíma, heldur jók það einnig á vinsælar kenninga hans um innra tengslanet heimsins, með því að sýna hvernig ólík öfl verkuðu hvert á annað og hvernig innri tengsl heimsins vörðuðu einnig mannlegt líf, jafnt í stjórnmálum sem einkalífi. Í ritinu fjallaði Póseidóníos meðal annars um kenningu sína um áhrif veðurfars á skapgerð manna, sem fól í sér „landafræði kynþáttanna“. Þessi kenning var ekki einvörðungu vísindaleg, heldur hafði hún einnig pólitíska hlið -- rómverskir lesendur voru upplýstir um að veðurfræðileg áhrif staðsetningar Ítalíu væri nauðsynlegt skilyrði örlaga þeirra að ríkja yfir heiminum. Sem stóumaður gerði Póseidóníos hins vegar ekki greinarmun á siðmenntuðum Rómverjum sem herrum heimsins og „frumstæðara“ fólki.
Póseidóníos mældi ummál jarðar út frá stöðu stjörnunnar Canopus. Kleómedes greinir frá því að Póseidóníos hafi stuðst við hæð Canopus á himni til að áætla muninn á legu Ródosar og Alexandríu. Vegna villu í athugunum hans komst hann að þeirri niðurstöðu að ummál jarðar væri 240.000 stadíur eða um þriðjungi minni raunverulegt ummál jarðar..
Líkt og Pýþeas taldi hann tunglið ráða sjávarföllum. Póseidóníos hafði hins vegar á röngu að standa um orsökina. Hann hélt tunglið vera blöndu af lofti og eldi og ályktaði að varmi frá tunglinu væri orsök sjávarfallanna, vegna þess að hitinn væri nægur til að valda útþenslu vatns en ekki nægur til að valda uppgufun.
Hann skrifaði niður athugasemdir um jarðskjálfta og eldfjöll, þ.á m. greinargerð um eldgos á æólísku eyjunum norðan Sikileyjar.
Sagnfræði og hernaðarvísindi
Í sagnfræðiritum sínum tók Póseidóníos upp þráðinn þar sem Pólýbíos hafði hætt. Hann mun hafa ritað um sögu tímabilsins frá 146 - 88 f.Kr. í 52 bindum. Þar heldur hann áfram greinargerðinni, sem Pólýbíos hóf, um ris og útþenslu Rómaveldis, sem hann virðist hafa stutt. Póseidóníos tók sér ekki til fyrirmyndar hlutlausari stíl Pólýbíosar. Hann leit svo á að atburðir, sem gerðust af mannavöldum, ættu sér sálfræðilegar skýringar; hann hafði skilning á mannlegum ástríðum og mannlegri heimsku en afsakaði þær ekki í sagnfræðilegum erkum sínum og notaði frásagnarlist sína til þess að hafa áhrif á viðhorf lesenda.
Póseidóníos taldi „söguna“ ná frá jörðu til himins; mannkyn var ekki einangrað, hver þjóð með eigin stjórnmálasögu, heldur var mannkynið allt hluti af alheiminum, kosmos. Sagnfræðileg verk hans snerust því ekki um stjórnmálasögu þjóða eða einstaklinga í einangrun, heldur fjallaði hann um öll öfl og alla þætti mannlegrar hegðunar, sem tengjast umhverfi þeirra (landafræðilega þætti, veðurfar, náttúruauðlindir, næringu). Til dæmis tók Póseidóníos til greina veðurfar í Arabíu, áhrif sólarinnar, sjávarföllin og veðurfar til að útskýra þjóðareinkenni fólks þar.
Rómverski sagnaritarinn Arríanus kvartaði yfir því að rit Póseidóníosar um hernað, Hernaðarlistin, væri samið „fyrir sérfræðinga“, sem gefur til kynna að Póseidóníos hafi ef til vill sjálfur haft reynslu af hernaði eða hafi ef til vill nýtt sér þá þekkingu sem hann hafði frá Pompeiusi, kunningja sínum.
Orðspor og áhrif
Póseidóníos varð í lifanda lífi víðfrægur fyrir rit sín um nær öll helstu svið heimspekinnar um allan hinn grísk-rómverska heim og fornir höfundar vitnuðu oft í verk hans þ.á m. Cíceró, Lívíus, Plútarkos, Strabó (sem kallaði Póseidóníos „lærðasta mann meðal heimspekinga fyrr og síðar“), Kleómedes, Seneca yngri, Díódóros Sikúlos (sem studdist við verk Póseidóníosar sem heimild í ritinu Bibliotheca historia (Sögulegt bókasafn) auk margra annarra. Þótt skrúðlegur og mlskufræðilegur ritstíll hans hafi fallið úr tísku skömmu eftir andlát hans var Póseidóníos lofaður hástert í lifanda lífi fyrir stíl sinn.
Póseidóníos virðist hafa átt góð samskipti við yfirstéttir Rómar sem sendiherra frá Ródos. Hann átti vingott við marga stjórnmálamenn í fremstu röð seint á lýðveldistíma Rómar, þ.á m. Cíceró og Pompeius og báðir heimsóttu hann til Ródos. Cíceró sótti fyrirlestra hjá honum sem ungur maður (77 f.Kr.) og þeir skrifuðust síðar á. Í ritinu Um endimörk góðs og ills (De Finibus Bonorum et Malorum) fylgir Cíceró náið eftir endursögn Póseidóníosar á siðfræði Panætíosar. Póseidóníos kynntist Pompeiusi þegar Pompeius var sendiherra Rómar á Ródos og Pompeius virðist hafa heimsótt Póseidóníos tvisvar, fyrst árið 66 f.Kr., þegar hann átti í átökum við sjóræningja, og svo aftur árið 62 f.Kr., þegar hann var í hernaði í austri og bað þá Póseidóníos um að rita ævisögu sína. Til að sýna Póseidóníosi virðingu hélt Pompeius niðri vendi sínum (fasces) frammi fyrir dyrum Póseidóníosar. Velleius, Cotta og Lucilius aðrir Rómverjar sem sóttu Póseidóníos heim.
Ptolemajos hreifst af fágun vísindalegra aðferða Póseidóníosar. Hann kaus að halda fram niðurstöðum Póseidóníosar fremur en eldri og réttari niðurstöðum Eratosþenesar, sem leiddi m.a. til þess að næstu 1500 árin var niðurstaða Póseidóníosar um ummál jarðar talin vera rétt.
Póseidóníos renndi stoðum undir stóuspekina með vísindum síns tíma. Hann gerði næstmest, á eftir kennara sínum Panætíosi, til þess að breiða stóuspeki út um hinn rómverska heim, bæði í ræðu og riti. Öld síðar sagði Seneca að Póseidóníos hefði verið sá sem mest hefði haft fram að færa til heimspekinnar.
Áhrif hans á heimspekina vöruðu til fram á miðaldir, líkt og sjá má af færslum í Suda, hinu stóra alfræðiriti frá miðöldum.
Eitt sinn töldu fræðimenn sig greina áhrif Póseidóníosar í skrifum nær allra höfunda, hvort sem þaðátti við rök að styjast eður ei. Í dag virðist Póseidóníos vera viðurkenndur sem afar fjölhæfur heimspekingur og vísindamaður, ekki að öllu leyti frumlegur hugsuður en hann hafði ákveðna breidd, sem í samræmi við stóísku kenninguna sem hann hélt fram, tengdi alla hluti og orsakir þeirra og alla þekkingu í eina heild.
Póseidóníos gýgurinn á tunglinu er nefndur eftir honum.
Messíana
Messíana er íslenskt kvenmannsnafn.
Periktíone
Periktíone var móðir forngríska heimspekingsins Platons. Langalangafi hennar var bróðir Sólons, löggjafa Aþeninga. Periktíone var gift Aristoni og átti með honum fjögur börn: Glákon, Adeimantos, Potone og Platon. Efir að Ariston féll frá giftist hún Pýrilampesi, vini aþenska stjórnmálamannsins Períklesar og átti með honum soninn Antífon.
Íslensk erfðagreining
Íslensk erfðagreining (skammstafað ÍE, heiti á ensku: DeCode genetics, stílfært deCODE) er íslenskt líftæknifyrirtæki sem var stofnað árið 1996. Forstjóri þess frá upphafi hefur verið Kári Stefánsson. Fyrirtækið stundar rannsóknir í mannerfðafræði í því markmiði að finna lausnir til forvarna gegn og til meðferðar og lækninga á sjúkdómum.
Í ársbyrjun 2017 höfðu yfir 175.000 Íslendingar tekið þátt í rannsóknum ÍE með því að gefa lífsýni og samþykki til að upplýsingar um arfgerðir þeirra og heilsufar séu notaðar til rannsókna. Vísindamenn ÍE hafa birt yfir 400 vísindagreinar í alþjóðlegum tímaritum og hafa fundið erfðabreytileika sem tengjast tugum sjúkdóma; krabbameinum, tauga- og geðsjúkdómum, hjarta- og æðasjúkdómum o.fl. Niðurstöður ÍE nýtast þegar til þróunar nýrra lyfja, t.d gegn hjarta- og æðasjúkdómum og Alzheimer.
Íslensk erfðagreining á samstarf við fjölmargar heilbrigðis- og rannsóknastofnanir á Íslandi og erlendis.
Árið 2003 opnaði fyrirtækið, í samvinnu við Friðrik Skúlason, endurgjaldslausan aðgang að Íslendingabók, gagnagrunni með ættfræðilegar upplýsingar um alla þá Íslendinga sem heimildir eru um. Í febrúar 2017 voru notendur rúmlega 221.000.
Frá 2012 hefur Íslensk erfðagreinig verið í eigu lyfjafyrirtækisins Amgen, en lýtur alfarið íslenskri stjórn og starfar samkvæmt íslenskum lögum og reglugerðum.
Í árslok 2016 störfuðu um 200 manns hjá ÍE.
Adobe Flash
thumb Adobe Flash (áður Macromedia Flash) er margmiðlunarhugbúnaður, sem er ekki lengur studdur (nema í Kína), frá Adobe Systems sem miðlar gagnvirkni, kvikmyndum og hljóði á vefinn. Með Flash er hægt að setja rastamyndir og vigurmyndir upp á tímalínu til að útfæra hreyfingar og skrifta þær með innbyggða forritunarmálinu ActionScript. Flash-skrár (með endinguna SWF) keyra í Flash-spilara sem getur verið íforrit í vafra eða sjálfstætt notendaforrit.
Bóthildur
Bóthildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Bergsteinn
Bergsteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Kubernetes
Kubernetes (oft kallað k8s) er gámastýringakerfi sem notað er í tölvuskýjum til að sjálfvirknivæða, skala og stýra klösum (e. Clusters) af gámum (e. Containers). Kubernetes er opinn hugbúnaður sem var upprunalega hannaður af Google fyrirtækinu en er núna viðhaldið af Cloud Native Computing Foundation. Stefnt er að því að Kubernetes verði vettvangur til að sjálfvirknivæða, skala og starfrækja gáma af notkunarbúnaði (öppum) yfir klasa af hýsingum. Kubernetes vinnur með mörgum gámaverkfærum, þar á meðal Docker. Margar skýjaþjónustur bjóða fram þjónustusvið sem byggir á Kubernetes sem þjónustu (PaaS eða IaaS) þar sem Kubernetes má nýta til að bjóða fram þjónustu. Margir söluaðilar bjóða einnig upp á eigin útgáfur af Kubernetes.
Orðið Kubernetes kemur úr grísku og merkir stýrimaður. thumb|Bridget Kromhout útskýrir þróun Kubernetes á ráðstefnunni DotScale 2018
Pýrilampes
Pýrilampes var forngrískur stjórnmálamaður frá Aþenu og stjúpfaðir heimspekingsins Platons. Fæðingar- og dánarár hans eru óþekkt.
Pýrilampes var sendifulltrúi Aþeninga í Persaveldi og einkavinur stjórnmálaleiðtogans Períklesar. Hann særðist í orrustunni við Delíon árið 424 f.Kr., þá á miðjum aldri.
Pýrilampes átti soninn Demos frá fyrra hjónabandi. Sá var rómaður fyrir fegurð sína. Um 423 f.Kr. varð Pýrilampes ekkill. Hann kvæntist síðar frænku sinni Periktíone, móður Platons. Hún ól honum soninn Antífon.
1746
Árið 1746 (MDCCXLVI í rómverskum tölum)
Olaf
Olaf er íslenskt karlmannsnafn.
1. október
1. október er 274. dagur ársins (275. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 91 dagur er eftir af árinu.
Cerastium qingliangfengicum
Cerastium qingliangfengicum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Kína.
Metta
Metta er íslenskt kvenmannsnafn.
Braga (mannsnafn)
Braga er íslenskt kvenmannsnafn.
Example.net
Lénin example.net, example.com og example.org eru samkvæmt RFC 2606 frátekin internetlén. Þeim er ætlað að vera sýnidæmi um internetlén í handbókum og leiðbeiningum og því er ekki mögulegt fyrir almenning að skrá þau.
RFC 3330 skilgreinir svo 192.0.2.0/24 netið en IP tölur á því neti eru ætlaðar til notkunar í sýnidæmum líkt og example lénin.
Bergsveinn
Bergsveinn er íslenskt karlmannsnafn.
Jón Einarsson (skólameistari)
Jón Einarsson (d. skömmu eftir 1594) var skólameistari í Skálholti og síðan á Hólum seint á 16. öld. Hann var sonur séra Einars Eiríkssonar á Hvanneyri og Bergljótar Hallsdóttur konu hans.
Jón var skólameistari á Hólum til 1594 en kvæntist þá Salvöru (Sólvöru) Stefánsdóttur, sem var dóttir séra Stefáns Gíslasonar í Gaulverjabæ og systir skólameistaranna Odds og Sigurðar Stefánssona, og flutti sig að Álftártungu á Mýrum. Þar mun hann hafa dáið skömmu síðar en Salvör giftist aftur Erlendi Ásmundssyni sýslumanni á Stórólfshvoli. Jón og Salvör voru barnlaus.
Marlon Brando
Marlon Brando yngri (3. apríl 1924 – 1. júlí 2004) var bandarískur leikari, margfaldur Óskarsverðlaunahafi og einn af þekktustu kvikmyndaleikurum 20. aldar. Hann gerði Stanislavskíjaðferðina og kerfisleiklist þekktar í kvikmyndum eins og Sporvagninn Girnd (1951) og On the Waterfront (1954). Hann neitaði þó að taka við óskarsverðlaununum sem besti leikarinn árið 1973. Var þar með annar leikarinn sem gerði slíkt. Ástæðan var sú að Brando var að mótmæla meðferð Hollywood á indjánum í myndunum þeirra.
Plzeň
thumb|Plzeň Plzeň eða Pilsen er borg í Tékklandi. Íbúar borgarinnar eru um 169 þúsund talsins (2015). Borgin sjálf er 137,65 ferkílómetrar að stærð (2014).
Sexliðaháttur
Sexliðaháttur (einnig nefndur hexametur, hetjulag eða sjöttarbragur) er forngrískur bragarháttur. Hann er venjulega órímaður, með fimm rétta þríliði og einn réttan tvílið eða tvö áhersluatkvæði (gr. spondeios) í hverri braglínu en enga erindaskiptingu. Sexliðaháttur er algengur í söguljóðum t.d. kviðum Hómers. Sexliðaháttur myndar distikon ásamt fimmliðahætti (pentametri). Sexliðahætti bregður fyrir í íslenskum skáldskap á 17. öld og var algengur á 19. öld.
Áherslur sexliðaháttar:
SS / Svv / Svv / Sv / Svv / Sv.
Mikilvægt einkenni er það á daktílsku hexametri, að í einum bragliðanna, som oftast er sá þriðji, verður svo kallað rof (hér fyrir neðan eftir ljós og mánans):
John Wayne
thumb|right|John Wayne í [[The Searchers eftir John Ford frá 1956.]] John Wayne (26. maí 1907 – 11. júní 1979), einnig þekktur undir auknefninu „hertoginn“ (the Duke) var bandarískur kvikmyndaleikari sem hóf feril sinn í þöglu myndunum á 3. áratug 20. aldar. Hann er aðallega þekktur fyrir leik sinn í vestrum og stórmyndum sem fjalla um síðari heimsstyrjöldina. John lék þó einnig í annars konar myndum, t.d. ævisögulegum myndum, rómantískum gamanmyndum og lögreglumyndum.
Jóhann Sörkvisson
thumb|right|Mynt slegin á ríksstjórnarárum Jóhanns. Jóhann Sörkvisson (1201 – 10. mars 1222) eða Jón Sörkvisson var konungur Svíþjóðar frá 1216 til dauðadags.
Jóhann fór í misheppnaða kristniboðsferð til Eistlands 1220. Eftir að hann var sjálfur farinn heim féllu frændi hans, Karl daufi jarl, og Karl Magnússon biskup í orrustu við Eista. Raunar kom í ljós að bæði Danir og Þjóðverjar höfðu verið á ferð í Eistlandi og voru búnir að kristna flesta heiðingjana.
Jóhann dó ógiftur og barnlaus 1222. Hann var síðasti konungurinn af Sörkvisætt og Eiríkur hinn smámælti og halti, sem var nú orðinn sex ára gamall, tók við krúnunni.
Verkalýðsflokkur Kúrda
Verkalýðsflokkur Kúrda (kúrdíska: Partiya Karkerên Kurdistanê‎), einnig þekkt sem PKK, er stjórnmálaflokkur og skæruliðahreyfing sem hefur starfsemi í kúrdísku héruðum Tyrklands, Íran, Írak og Sýrlands. Til að byrja með var markmið hreyfingarinnar stofnun sjálfstæðs ríkis Kúrda en á undanförnum árum hefur flokkurinn frekar einbeitt sér að meiri sjálfstjórn kúrdískra héraða. Flokkurinn var stofnaður í Tyrklandi árið 1974 og fer meirihluti starfsemi hans fram í suðaustur-hluta Tyrklands og eru flestir meðlimir hans þaðan, þar á meðal stofnandi flokksins Abdullah Öcalan. Flokkurinn hefur átt í átökum við Tyrkneska ríkið síðan 1984 með vopnahlé á árunum 2013-2015.
Flokkurinn er skilgreindur sem hryðjuverkasamtök af Atlantshafsbandalaginu og Evrópusambandinu.
Saga
Á 7. áratug 20. aldar fór Tyrkland í gegnum mikillar breytingar eftir Tyrkneska valdaránið 1960 sem leiddi til þess að róttækar vinstri stjórnmálahreyfingar voru stofnaðar. Abdullah Öcalan var þá ungur háskólanemi en hann hóf sína pólitísku starfsemi innan þeirra. Öcalan var þó gagnrýninn á Tyrknesku vinstri flokkana, sem almennt hunsuðu baráttu eða höfnuðu sjálfstæðisbaráttu Kúrda. Hann var einnig gagnrýninn á hefðbundnu Kúrdísku sjálfstæðishreyfinguna sem hann áleit vera of íhaldssama og veika. Um miðjan 8. áratuginn stofnaði hann sýna eigin stjórnmálahreyfingu sem var kölluð Kúrdískir byltingasinnar (kúrdíska: Soregeren Kurdistan, eða SK), en sú hreyfing reyndi að blanda saman róttækum sósíalískum hugmyndum og kúrdísku sjálfstæðisbaráttunni. Það helsta sem aðskildi SK frá öðrum svipuðum hreyfingum var að þau voru reiðubúinn að nota ofbeldisfullar aðferðir óspart til að ná markmiðum sínum. SK átti seinna eftir að breyta nafninu í Verkalýðsflokkur Kúrda, eða PKK. Flestir meðlimir flokksins voru frá lægstu stéttum Kúrda í suðaustur Tyrklandi.
1979 fór Öcalan til Sýrlands þar sem hann myndaði tengsl við róttækar Palestínskar hreyfingar, þar á meðal Lýðræðisfylkingu fyrir sjálfstæði Palestínu (DFLP). Eftir Tyrkneska valdaránið 1980, neyddust margir meðlimir PKK til að flýja til nágrannaríka Tyrklands, þá helst Líbanon og Sýrlands. Fyrir valdaránið var flokkurinn ein vinsælasta stjórnmálahreyfingin meðal Kúrda í Tyrklandi. Einhvern tímann á fyrri hluta 9. áratugarins, fór PKK að flytja starfsemi sína til norðurhluta Íraks. 1984 var flokkurinn búinn að mynda varanlegar bækistöðvar í Írak og hófst þar með vopnuð og stöðug herferð gegn tyrkneska ríkinu. Flokkurinn beitti þá hryðjuverkum og skæruliðahernaði gegn tyrkneskum hermönnum, stjórnmálamönnum, ríkisbyggingum og Kúrdum sem voru ásakaðir um að vinna með Tyrkjum. PKK hefur síðan þá verið nánast í stanslausu stríði við Tyrkneska ríkið, fyrir utna vopna hlé á árunum 2013-2015. ) Mestu átökin áttu sér stað á árunum 1984-1999 en þá var Öcalan með bein yfirráð yfir flokknum. Hann hefur verið ásakaður um að skipa árásir á óbreytta borgara, vestræna ferðamenn og þá sem ógnuðu valdastöðu hans innan flokksins á þessum árum.
Flokkurinn hefur þó ekki hætt skæruliðabaráttunni þrátt fyrir það að virðast vera tilbúnari til að semja við Tyrkneska ríkið en áður. Árið 2009 hófust leynilegar friðarviðræður milli Tyrklands og PKK, en þeim lauk sama ár án nokkurs árangurs. Árið 2012 hófust friðarviðræðurnar aftur en vegna Sýrlensku borgarastyrjaldarinar, lauk þeim 2015. Öcalan segist ennþá styðja vopnahlé og samningaviðræður.
Hugmyndafræði
Til að byrja með var hugmyndafræði flokksins byggð á Marx-Leninisma og Maóisma, þá sérstaklega hugmyndum Maó um byltingu og skæruliðahernað. Þetta þýddi að flokkurinn hafnaði allri hefðbundni og löglegri stjórnmálaþátttöku og reyndi í staðinn að komast til valda í gegnum vopnaða baráttu gegn ríkinu. Frá upphafi var formleg stefna flokksins mjög gagnrýninn á Sovíetríkin, ein helsta ástæðan fyrir því var stuðningur Sovíetríkjanna við Kemal Atatürk. Markmið flokksins var sjálfstætt ríki Kúrda og átti það eftir að haldast þannig þar til um miðjan 10. áratuginn.
Um miðjan 10. áratuginn fór hugmyndafræði Öcalans og þar með hugmyndafræði flokksins í gegnum nokkurskonar umbreytingu. Þá hvarf nánast öll orðræða um stéttir, Marxíska stéttabaráttu og efnahagslegt ójafnréttlæti úr stefnu flokksins og verkum eftir Öcalan. Árið 1995 var hamarinn og sigðin tekin úr merki flokksins.
Eftir að Öcalan var handtekin og fangelsaður árið 1999 fór hann að lesa verk bandaríska anarkistans Murray Bookchin. Hugmyndir Bookchins leiddu til þess að Öcalan hafnar nú þjóðríkinu sem markmiði fyrir Kúrdana. 2005, árið áður en Bookchin lést, var stefna PKK farin að endurspegla þessar hugmyndir og hafnar nú flokkurinn Lenínisma og þjóðríkinu algjörlega. Kynjajafnrétti er einnig mikilvægur hluti af hugmyndafræði Öcalans og konur taka virkan þátt í allri starfsemi flokksins.
Mey
Mey er íslenskt kvenmannsnafn.
Olgeir
Olgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Braghenda
Braghenda er bragarháttur þar sem vísan er þrjár línur. Önnur og þriðja braglína ríma næstum saman, og eru oftast látnar ríma við fyrstu braglínu með sérhljóðshálfrími, en stundum með venjulegu rími. Stundum ríma þær ekki við hana og kallast braghendan þá frárímuð. Undirtegundir braghendu eru fimm: „venjuleg“ braghenda, valhenda, stuðlafall, vikhenda, og hurðardráttur. Síðastnefndu tvær tegundirnar sker sig úr að því leyti að fyrsta og síðasta lína ríma saman, en önnur línan ekki. Þar að auki eru afhending og stúfhenda stundum taldar sjötta og sjöunda undirtegund braghendu, en í þær vantar síðustu línuna og þá ríma báðar saman.
Bragfræðilega er fyrsta lína braghendu eiginlega fyrri partur úrkasts og síðari tvær línurnar samsvara vísuhelming breiðhendu.
Vanaleg braghenda með sérhljóðshálfrími (skárímuð):
Vanaleg braghenda frárímuð:
Vanaleg braghenda samrímuð:
Konungsríkið Napólí
thumb|right|Konungsríkið Napólí Konungsríkið Napólí var ríki sem náði yfir meginlandshluta Suður-Ítalíu frá 1282 til 1816. Ríkið varð til þegar Konungsríkið Sikiley klofnaði eftir sikileysku aftansöngvana og Sikiley varð hluti af veldi Péturs 3. af Aragóníu. Samtímamenn kölluðu ríkið Konungsríkið Sikiley, þar sem það var de jure leifarnar af því. Þegar ríkin tvö sameinuðust aftur árið 1816 var því nýja ríkið kallað Konungsríki Sikileyjanna tveggja. Höfuðborg ríkisins var Napólí.
Fyrsti konungur ríkisins var Karl 1. af Napólí sem missti Sikiley í hendur Aragóníumanna. Afkomendur hans ríktu þar sem konungar þar til Alfons 5. af Aragóníu lagði ríkið undir sig árið 1442. Eftir lát hans 1458 féll Napólí í hendur launsyni hans Ferrante. Anjou-ætt gerði samt enn tilkall til ríkiserfða og þegar Ferdinand lést 1494 gerði Karl 8. Frakkakonungur innrás í Ítalíu og hóf þar með Ítalíustríðin. Hann neyddist þó brátt til að draga her sinn til baka og krúnan gekk til Ferdinands 2. Frakkar gáfu tilkall sitt formlega eftir með friðarsamningunum í Cateau-Cambrésis árið 1559.
Eftir Spænska erfðastríðið snemma á 18. öld fékk hið Heilaga rómverska ríki Napólí í sinn hlut en í Pólska erfðastríðinu 1734 lögðu Spánverjar ríkið aftur undir sig. Karl af Parma varð konungur en þegar hann erfði spænsku krúnuna 1759 lét hann yngri syni sínum, Ferdinand, ríkið eftir. Ferdinand var af ætt Búrbóna og barðist gegn Napóleoni í Frönsku byltingarstríðunum. Napóleon lagði ríkið undir sig 1806 og Ferdinand flúði til Sikileyjar þar sem honum tókst að verjast innrásum Joachim Murat sem Napóleon hafði gert að konungi í Napólí. Eftir seinni ósigur Napóleons steyptu Austurríkismenn Murat af stóli og endurreistu Ferdinand. Árið eftir var ákveðið að sameina konungsríkin tvö sem höfðu þá verið í konungssambandi um aldir.
Bergþór
Bergþór er íslenskt karlmannsnafn.
Braghildur
Braghildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Alþingiskosningar 2021
Alþingiskosningar fóru fram 25. september 2021. Þær voru þriðju þingkosningarnar í röð þar sem kosið var að hausti en frá endurreisn Alþingis hefur oftast hefur verið kosið að vor- eða sumarlagi. Kosningarnar hefðu í síðasta lagi geta farið fram 23. október en kjördagur var ákveðinn mánuði fyrr til að minnka líkur á að slæmt veður og ófærð myndi raska framkvæmd kosninganna. Fráfarandi ríkisstjórn var ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur sem samanstóð af Vinstri grænum, Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum en sú ríkisstjórn varð fyrsta þriggja flokka stjórnin í íslenskri stjórnmálasögu til að sitja heilt kjörtímabil. Stjórnin tók við eftir óróatímabil í íslenskum stjórnmálum þar sem tvær undangengnar ríkisstjórnir höfðu fallið. Við upphaf kjörtímabilsins hafði ríkt nokkur uppgangur í efnahagslífinu, sérstaklega vegna áhrifa ferðaþjónustu en seinni hluti kjörtímabilsins markaðist af þungum áföllum á borð við gjaldþrot WOW Air og heimfaraldur kórónuveiru.
Þingmeirihluti stjórnarinnar hélt velli í kosningunum. Innan stjórnarinnar töpuðu Vinstri græn nokkru fylgi en Framsóknarflokkurinn bætti við sig. Af stjórnarandstöðuflokkunum bætti Flokkur fólksins við sig nokkru fylgi en Miðflokkurinn tapaði. Fylgi annarra flokka breyttist minna. Allir flokkar sem voru kjörnir í kosningunum 2017 héldu áfram á þingi og enginn nýr flokkur kom inn, það var í fyrsta skipti sem það gerðist síðan árið 2007.
Alvarlegar athugasemdir voru gerðar við talningu atkvæða og vörslu kjörgangna í Norðvesturkjördæmi og var framkvæmdin kærð til kjörbréfanefndar Alþingis og lögreglu. Samkvæmt rannsókn undirbúningskjörbréfanefndar voru talsverðir ágallar á geymslu á kjörgögnum og starfsháttum kjörstjórnar í Norðvesturkjördæmi. Hins vegar var niðurstaða meirihluta nefndarinnar að ekkert benti til þess að þessir ágallar hefðu haft áhrif á úrslit kosninganna og því skyldu niðurstöðurnar standa.
Í kjölfar kosninganna hófu formenn stjórnarflokkanna viðræður um áframhaldandi stjórnarsamstarf. Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur tók svo við völdum 28. nóvember.
Framkvæmd
Kosningarnar voru síðustu Alþingiskosningarnar sem fóru fram samkvæmt kosningalögunum frá árinu 2000. Ný kosningalög höfðu verið samþykkt 25. júní 2021 en þau áttu ekki að taka gildi fyrr en 1. janúar 2022. Fram að þessu höfðu þrír mismunandi lagabálkar gilt um kosningar til Alþingis, sveitarstjórna og forseta en í nýju lögunum eru samræmd ákvæði um allar kosningar og þjóðaratkvæðagreiðslur. Engar breytingar urðu á kjördæmaskipan eða skiptingu þingsæta með lagabreytingunum og sætti það nokkurri gagnrýnni vegna þess að í undanförnum þingkosningum hefur skipting þingsæta niður á flokka ekki verið í fullu samræmi við skiptingu atkvæða á landsvísu.
Atkvæðagreiðsla utan kjörfundar hófst 13. ágúst hjá sýslumönnum innanlands og hjá sendiráðum og kjörræðismönnum erlendis. Sérstakir kjörstaðir fyrir atkvæðagreiðslu utan kjörfundar opnuðu 23. ágúst í Kringlunni og Smáralind.
Vegna kórónuveirufaraldursins voru sérstök úrræði í boði fyrir þá sem ekki gátu kosið á kjördag vegna sóttkvíar eða einangrunar. Útbúnir voru sérstakir bílakjörstaðir þar sem kjósendur gátu kosið með því að sýna starfsmanni kjörstjórnar listabókstaf á blaði í gegnum bílrúðu. Þá var einnig í boði fyrir kjósendur í þessari stöðu að fá starfsmann kjörstjórnar að heimili sínu og greiða atkvæði með því að sýna listabókstaf í gegnum glugga eða úr öruggri fjarlægð.
Framboð
Framboðsfrestur rann út 10. september og voru þá komnir fram ellefu flokkar Þeir átta stjórnmálaflokkar sem þegar höfðu sæti á Alþingi voru allir í framboði en að auki buðu Sósíalistaflokkurinn og Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn fram í öllum kjördæmum. Ábyrg framtíð bauð eingöngu fram í Reykjavíkurkjördæmi norður. Landsflokkurinn hugði á framboð en var synjað um listabókstaf vegna galla á undirskriftalista. Fjórir aðrir flokkar með skráða listabókstafi buðu ekki fram: Alþýðufylkingin, Björt framtíð, Dögun og Frelsisflokkurinn. Hér að neðan fylgir umfjöllun um hvert og eitt framboð og töflur yfir efstu menn á framboðslistum.
(B) Framsóknarflokkurinn
Framsóknarflokkurinn hafði verið þátttakandi í ríkisstjórn á undanliðnu kjörtímabili með þrjá ráðherra. Sigurður Ingi Jóhannsson leiddi flokkinn sem formaður líkt og í tvennum undangengnum Alþingiskosningum. Ásmundur Einar Daðason, Félags- og barnamálaráðherra, var áður oddviti flokksins í Norðvesturkjördæmi en ákvað að sækjast eftir forystusæti í Reykjavík norður þar sem flokkurinn hefur jafnan haft lakara fylgi en á landsbyggðinni. Í báðum Reykjavíkurkjördæmunum var stillt upp á framboðslista en í öðrum kjördæmum fóru fram prófkjör.
(C) Viðreisn
Viðreisn bauð fram í sínum þriðju Alþingiskosningum en flokkurinn hafði verið í stjórnarandstöðu á undangengnu kjörtímabili eftir að hafa tapað nokkru fylgi í kosningunum 2017 eftir skammvinnt ríkisstjórnarsamstarf. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir var formaður flokksins líkt í síðustu kosningum. Allir framboðslistar Viðreisnar voru valdir af uppstillingarnefndum. Benedikt Jóhannesson, fyrsti formaður flokksins, sóttist eftir oddvitasæti í einhverju af kjördæmunum á höfuðborgarsvæðinu en var hafnað af uppstillingarnefnd og boðið „heiðurssæti“ í staðinn, þ.e. neðsta sæti á framboðslista í öðru Reykjavíkurkjördæminu. Benedikt þáði það ekki.
(D) Sjálfstæðisflokkurinn
Sjálfstæðisflokkurinn hafði verið þátttakandi í ríkisstjórn á undangengnu kjörtímabili með fimm ráðherra. Bjarni Benediktsson leiddi flokkinn í fimmtu Alþingiskosningunum frá því að hann tók við formennsku flokksins fyrir kosningarnar 2009. Framboðslistar í öllum kjördæmum voru valdir með prófkjöri. Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, ferðamála- iðnaðar- og nýsköpunarráðherra, og Haraldur Benediktsson, sitjandi oddviti flokksins í Norðvesturkjördæmi, kepptust um oddvitasætið í Norðvestur þar sem Þórdís hafði betur. Haraldur hafði lýst því yfir fyrir prófkjörið að hann myndi ekki þiggja annað sæti listans og hlaut hann nokkra gagnrýni fyrir það. Á endanum þáði Haraldur þó annað sæti listans. Sameiginlegt prófkjör var haldið fyrir bæði Reykjavíkurkjördæmin. Guðlaugur Þór Þórðarson utanríkisráðherra, hafði þar betur gegn Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur dómsmálaráðherra, en bæði sóttust eftir 1. sæti í prófkjörinu. Sigríður Andersen sagði af sér embætti dómsmálaráðherra á kjörtímabilinu vegna Landsréttarmálsins. Hún sóttist eftir 2. sæti í prófkjöri flokksins í Reykjavík en varð ekki á meðal átta efstu.
(F) Flokkur fólksins
Flokkur fólksins bauð nú fram í annað sinn og sem fyrr undir forystu Ingu Sæland. Flokkurinn hóf síðasta kjörtímabil með fjóra þingmenn en í kjölfar Klaustursmálsins voru Karl Gauti Hjaltason og Ólafur Ísleifsson reknir úr þingflokkinum. Báðir gengu þeir síðar í þingflokk Miðflokksins. Stillt var upp á alla framboðslista flokksins. Helstu baráttumál flokksins voru sem fyrr málefni öryrkja og eldri borgara. Lögð var áhersla á afnám tekjutenginga í bótakerfinu og hækkun skattleysismarka.
(J) Sósíalistaflokkur Íslands
Sósíalistaflokkur Íslands bauð nú fram til Alþingis í fyrsta skiptið en hafði áður náð manni inn í borgarstjórn Reykjavíkur 2018. Gunnar Smári Egilsson var formaður framkvæmdastjórnar flokksins og kom fram sem leiðtogi flokksins í kosningabaráttunni. Uppstillingarnefndir sem slembivaldar voru úr hópi flokksmanna röðuðu upp á framboðslista. Helstu áherslumál flokksins voru kjarabætur fyrir láglaunafólk, öryrkja og eldri borgara, hærri skattar á hæstu tekjur og uppbrot stórútgerða.
(M) Miðflokkurinn
Miðflokkurinn bauð nú í fram í sínum öðrum þingkosningum og sem fyrr undir forystu Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Flokkurinn hóf síðasta kjörtímabil með sjö þingmenn en Í kjölfar Klaustursmálsins bættust þeir Karl Gauti Hjaltason og Ólafur Ísleifsson við úr Flokki fólksins. Að Gunnari Braga Sveinssyni undanskildum sóttust allir þingmenn flokksins eftir forystusætum á listum flokksins. Stillt var upp á lista í öllum kjördæmum. Uppstillingarnefndir í Reykjavíkurkjördæmunum höfnuðu sitjandi þingmönnum Ólafi Ísleifssyni og Þorsteini Sæmundssyni í þágu þess að hafa fleiri konur í efstu sætum. Ólafur vék sjálfviljugur til hliðar til að „leysa þá pattstöðu sem upp er komin“ en fylgismenn Þorsteins voru ekki sáttir við þessar málalyktir þannig að tillaga uppstillingarnefndar var felld á félagsfundi. Í kjölfarið fór fram oddvitakjör um efsta sæti listans þar sem Þorsteinn beið lægri hlut fyrir Fjólu Hrund Björnsdóttur.
(P) Píratar
Píratar buðu nú fram til Alþingis í fjórða skiptið. Flokkurinn hafði sex þingmenn eftir kosningarnar 2017 en bætti við sig einum manni á miðju kjörtímabili þegar Andrés Ingi Jónsson gekk til liðs við flokkinn en hann hafði verið kjörinn á þing fyrir VG. Flokkurinn hefur ekki eiginlegan formann en þingmenn hans skiptast á að gegna embætti formanns þingflokksins. Halldóra Mogensen var sérstaklega útnefnd sem umboðsmaður flokksins í mögulegum stjórnarmyndunarviðræðum. Helgi Hrafn Gunnarsson, Jón Þór Ólafsson og Smári McCarthy sóttust ekki eftir endurkjöri. Rafræn prófkjör voru haldin í öllum kjördæmum. Eitt prófkjör var haldið fyrir Reykjavíkurkjördæmin í sameiningu.
(S) Samfylkingin
Samfylkingin hafði verið í stjórnarandstöðu á undangengnu kjörtímabili. Flokkurinn fékk sjö þingmenn í kosningunum 2017 en fjölgaði um einn á kjörtímabilinu þegar Rósa Björk Brynjólfsdóttir gekk til liðs við flokkinn en hún hafði áður verið þingmaður VG. Þetta voru aðrar þingkosningarnar þar sem Logi Már Einarsson leiddi flokkinn sem formaður. Stillt var upp á lista flokksins í öllum kjördæmum nema Norðvestur þar sem kosið var um efstu fjögur sæti listans á kjördæmisþingi. Í Reykjavíkurkjördæmunum lét uppstillingarnefnd framkvæma skoðannakönnun hjá flokksmönnum um röðun í fimm efstu sætin. Niðurstöður könnunarinnar áttu að vera leynilegar en láku út til fjölmiðlar. Samkvæmt þeim var Ágúst Ólafur Ágústsson, sitjandi þingmaður flokksins, ekki í einu af fimm efstu sætum. Niðurstöður uppstillingarnefndar urðu að Ágúst myndi ekki sitja ofarlega á listum flokksins í Reykjavík og urðu af þessu nokkrar deilur.
(V) Vinstri hreyfingin – grænt framboð
Vinstri hreyfingin – grænt framboð hafði leitt ríkisstjórn á undangengnu kjörtímabili þar sem formaður flokksins, Katrín Jakobsdóttir, hafði verið forsætisráðherra. Flokkurinn fékk 11 þingmenn kjörna í síðustu kosningum en á kjörtímabilinu gengu tveir þeirra úr þingflokknum og til liðs við aðra flokka vegna óánægju með stjórnarsamstarfið með Framsóknarflokki og Sjálfstæðisflokki. Skipað var á lista í öllum kjördæmum með rafrænu forvali. Sameiginlegt forval var í báðum Reykjavíkurkjördæmunum. Athygli vakti að nýliðar höfðu betur gegn sitjandi þingmönnum í oddvitasæti í öllum kjördæmum nema Reykjavíkurkjördæmunum. Óli Halldórsson, sigurvegari forvalsins í Norðausturkjördæmi, baðst þó síðar undan því að leiða listann af persónulegum ástæðum þannig að Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir færðist upp í efsta sætið. Einn þingmanna flokksins, Kolbeinn Óttarsson Proppé, bauð sig fram í forvali flokksins í Suðurkjördæmi en hafnaði þar í fjórða sæti. Eftir það hugði hann á framboð í forvalinu í Reykjavík en dró það síðar til baka í ljósi #metoo umræðunnar og þess að kvartað hafði verið undan framkomu hans við fagráð flokksins.
(Y) Ábyrg framtíð
Ábyrg framtíð var stofnuð um sumarið 2021 í kringum andstöðu við sóttvarnaraðgerðir vegna kórónuveirufaraldursins og efasemdir um bólusetningar. Formaður flokksins var Jóhannes Loftsson en hann var jafnframt oddviti eina framboðslista flokksins, í Reykjavíkurkjördæmi norður. Flokkurinn hafði einnig skilað inn framboðslista með undirskriftum í Suðurkjördæmi en framboðinu var hafnað þar sem undirskriftir voru ekki nógu margar.
Oddvitar
Í töflunni hér að neðan má sjá efstu menn á öllum framboðslistum sem boðnir voru fram í kosningunum: <templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css />
Skoðanakannanir
thumb|800px|center|Yfirlit um skoðanakannanir frá kosningunum 2017. Skoðanakannanir höfðu sýnt miklar fylgissveiflur yfir undangengið kjörtímabil. Sjálfstæðisflokkurinn hafði mælst stærstur yfir allt kjörtímabilið en Samfylkingin næst stærst yfir miðbik tímabilsins. Þegar nær dró kosningum dalaði þó fylgi Samfylkingar í könnunum en fylgi VG og hins nýja Sósíalistaflokks reis. Niðurstöður kosninganna urðu svo nokkuð frábrugðnar skoðanannakönnunum, t.d. var fylgi Sósíalista ofmetið í öllum könnunum í september en fylgi Framsóknarflokks og Flokks fólks vanmetið.
Úrslit kosninganna
Kjörsókn í kosningunum var 80,1% og er það næstversta kjörsókn sem hefur verið í alþingiskosningum á Íslandi.
Endurtalningar
Samkvæmt birtum lokatölum úr öllum kjördæmum að morgni 26. september voru niðurstöður þær að 33 konur hefðu náð kjöri til Alþingis en það hefði þýtt að þingið hefði í fyrsta skiptið verið skipað konum að meiri hluta. Það hefði jafnframt orðið í fyrsta skiptið á evrópsku þjóðþingi sem það hefði gerst. Samkvæmt sömu tölum hafði Lenya Rún Taha Karim, frambjóðandi Pírata í Reykjavíkurkjördæmi norður náð kjöri sem jöfnunarmaður og síðasti þingmaður kjördæmisins en það hefðu einnig verið tímamót þar sem hún hefði þá verið yngsti þingmaður sögunnar. Fluttar voru fréttir af því í stórum erlendum fjölmiðlum að konur væru nú í meirihluta á Alþingi. Í kjölfar endurtalningar í Norðvesturkjördæmi á sunnudeginum urðu miklar sviptingar á úthlutun jöfnunarmanna sem urðu til þess að konum sem náð höfðu kjöri fækkaði úr 33 í 30 og þær voru því ekki lengur í meirihluta.
Vinstri græn, Sósíalistar, Sjálfstæðisflokkurinn og Píratar kröfðust endurtalningar í Suðurkjördæmi vegna þess hve fáum atkvæðum munaði til að breyta úthlutun þingsæta. Niðurstöður þar breyttust ekki við endurtalningu.
Kærumál
Í kjölfar endurtalningar atkvæða í Norðvesturkjördæmi kom fram margþætt gagnrýni á endurtalninguna og framkvæmd hennar. Að sögn Inga Tryggvasonar, formanns yfirkjörstjórnar í kjördæminu, var ráðist í endurtalningu á öllum atkvæðum vegna þess að í ljós kom misræmi í flokkun atkvæða sem greidd höfðu verið C-lista Viðreisnar. . Eftir endurtalningu breyttust atkvæðatölur allra framboða lítillega en einnig fjöldi auðra og ógildra seðla sem og heildarfjöldi talinna atkvæða með þeim afleiðingum að úthlutun jöfnunarsæta á landsvísu breyttist verulega. Í kjölfar endurtalningar gagnrýndi Magnús Davíð Norðdahl, efsti maður á lista Pírata, það að umboðsmaður listans skyldi ekki hafa verið látinn vita af endurtalningunni og að kjörseðlar skuli ekki hafa verið innsiglaðir eftir að fyrri talningu lauk og þar til hafist var handa við endurtalningu. Formaður yfirkjörstjórnar staðfesti að kjörseðlarnir hefðu verið skildir eftir í talningarsalnum á Hótel Borgarnesi á þessu tímabili og að salurinn hafi einungis verið læstur en ekki innsiglaður og bar það fyrir sig að slíkt hefði aldrei verið gert. Skýrslur yfirkjörstjórna úr öðrum kjördæmum leiddu þó í ljós að Norðvesturkjördæmi var eina kjördæmið þar sem geymslustaður atkvæða var ekki innsiglaður eftir að talningu var lokið.
Framkvæmd talningarinnar í Norðvesturkjördæmi var einnig kærð til lögreglu. Í október sektaði lögreglustjórinn á Vesturlandi alla yfirkjörstjórn kjördæmisins fyrir það að hafa ekki innsiglað atkvæði eftir talningu líkt og kosningalög gera ráð fyrir. Ingi Tryggvason, formaður yfirkjörstjórarinnar, skyldi greiða 250 þúsund krónur í sekt en aðrir í yfirkjörstjórn skyldur greiða 150 þúsund. Enginn meðlimur yfirkjörstjórnarinnar greiddi þó þessa sekt þannig að lögreglustjóri þurfti að taka ákvörðun um það hvort að ákæra ætti í málinu eða fella það niður. Í mars 2022 var svo tilkynnt um að málin á hendur yfirkjörstjórninni hefðu verið felld niður þar sem þau þóttu ekki nægilega líkleg til sakfellingar þar sem ekki væri nógu skýrt í nýjum kosningalögum að refsivert væri að innsigla ekki atkvæðin.
Markverðir áfangar
Tómas A. Tómasson þingmaður Flokks fólksins er elsti nýliðinn sem kosinn hefur verið á þing eða 72 ára gamall.
Indriði Ingi Stefánsson varaþingmaður Pírata lagði fram fyrstu breytingartillögu við úrskurð lögmætis kjörbréfa.
Birgir Þórarinsson þingmaður Miðflokksins gekk til liðs við Sjálfstæðisflokkinn tveimur vikum eftir kosningar en það er í fyrsta skipti sem að þingmaður skiptir um flokk svo stuttu eftir kosningar.
Guðmundur Vigfússon
Guðmundur Björgvin Vigfússon (14. september 1915 – 12. janúar 1983) var borgarfulltrúi í Reykjavík og forystumaður í verkalýðshreyfingunni
Ævi og störf
Guðmundur fæddist í Hrísnesi í Barðarstrandarhreppi í Vestur-Barðastrandarsýslu. Hann flutti ungur til Reykjavíkur þar sem hann stundaði verslunarstörf og verkamannavinnu. Frá 1943-48 var hann erindreki Alþýðusambands Íslands og síðar skrifstofustjóri Fulltrúaráðs verkalýðsfélaganna í Reykjavík 1948-50. Hann var blaðamaður á Þjóðviljanum 1950-52. Kjörinn í bæjarstjórn fyrir Sósíalistaflokkinn árið 1950 og sat þar fyrst fyrir þann flokk og síðar Alþýðubandalagið til ársins 1970.
Hann var meðal þeirra sem kærðir voru fyrir hlut sinn í mótmælunum við inngönguna í Nató árið 1949 en var sýknaður.
Ingibjörg Þorbergs og Alfreð Clausen - Á morgun
Ingibjörg Þorbergs og Alfreð Clausen er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngja Alfreð Clausen og Ingibjörg Þorbergs lögin Á morgun og Stefnumótið, við undirleik tríós Carl Billich. Í tríóinu voru auk Billich, Josef Felzmann og Einar B. Waage. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Lagið Á morgun
Lag Ingibjargar Þorbergs Á morgun vakti verðskuldaða athygli þegar það kom fyrst út 1953. Gæði lagsins, útsetning og flutningur alllur hefur fært lagið í öndvegisflokk sígildra íslenskra dægurlaga, sem yngri kynslóðir sækja innblástur í og leitast við að endurvekja. Í leikriti Ólafs Hauks Símonarsonar, Þrek og tár, sem sýnt var í Þjóðleikhúsinu 1995 var lagið sungið af Eddu Heiðrúnu Backman og Agli Ólafssyni. Síðan tóku Megas og senuþjófarnir lagið á samnefndri plötu sinni 2008. Árið 2011 sungu svo Sigurður Guðmundsson og Sigríður Thorlacius það inn á plötu með Sinfóníuhljómsveitinni. Lagið er fyrsta íslenska dægurlagið sem kona semur og syngur sjálf inn á hljómplötu.
Forsíða nótnaheftis
thumb|left
Rómönsk tungumál
thumb|350px|Rómönsk tungumál í Evrópu á 20. öld. Rómönsk tungumál eru tungumálafjölskylda innan indóevrópsku málaættarinnar sem eiga uppruna í latínu. Þau eru töluð sem móðurmál í Suður-Evrópu, Suður-Ameríku og Mið-Ameríku af um 600 milljón manns. Í dag lifa 25 rómönsk tungumál af, en er hægt að það voru til fleiri sem þróuðu sem mállýskur úr alþýðalatínu. Þau sex mest töluðu rómönsku tungumálin eru spænska, portúgalska, franska, ítalska, rúmenska og katalónska. Meðal annarra rómanskra tungumála eru korsíkanska, leónska, oksítanska, arómanska, sardiníska, feneyska og galíanska.
Uppruni
Rómönsk tungumál rekja uppruna sinn til alþýðulatínu sem var sú latínumállýska sem töluð var af hermönnum og landnámsmönnum í rómverska keisaradæminu. Alþýðulatína var ólík klassískri latínu sem var töluð af yfirstéttum og var það form tungumálsins sem var oftast skrifað. Milli áranna 350 f.Kr. og 150 e.Kr. varð latína áhrifamesta tungumálið í Vestur-Evrópu við útþenslu rómverska keisaradæmis. Latína hafði líka stór áhrif í Suðaustur-Bretlandi, Norður-Afríku og á svæði sem umkringur Balkanskagann.
Á meðan hnignun rómverska keisaradæmis og við upplausn sína á 5. öldinni byrjaði latína að breytast í sérstökum tungumálum. Þessi tungumál breiddust út í heimsveldum stofnuðum af Portúgal, Spáni og Frakklandi frá 15. öldinni og þess vegna búa 70% þeirra sem tala rómönsk tungumál utan við Evrópu.
Orðsifjar
Heitið „rómanskt“ er komið af alþýðulatneska atvirksorði romanice (rómverska), sem á uppruna í Romanicus (Rómverji).
Cerastium pyrenaicum
Cerastium pyrenaicum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Pýreneafjöllum.
Rómönsk tungumál
Dæmi
Hægt er að sjá líkingar á milli rómanskra tungumála í eftirfarandi dæmum:
Þýðing: Hún lokar alltaf glugganum fyrir mat.
Strýhærður þýskur bendir
Strýhærður þýskur bendir er alhliða veiðihundur.
Gróustaðir
Gróustaðir er sveitabær í Gilsfirði, utarlega á norðurströndinni. Á býli þessu virðist að búskapur hafi haldist all-langt aftur í tíma, þó jarðabækur ekki geti þess. Túnmál er þar glöggt, girðingar og rústaleifar. Fornbýli þetta er talið landnámsbýli; sagnir úr Vatnsdælu.
Mikaela
Mikaela er íslenskt kvenmannsnafn.
Líkamsvitund
Líkamsmeðvitund er hæfileikinn til að sem nema snertingu eða þrýsting, hitastig, sársauka (undir það flokkast kláði og kitl) sem og stöðu- og hreyfiskyn, hreyfing og andlitsgrettur.
The Hawthorns
The Hawthorns er knattspyrnuvöllur liðsins West Bromwich Albion og tekur 26.688 í sæti. Hann hefur verið heimavöllur liðsins frá árinu 1900.
Enid Blyton
Enid Mary Blyton (11. ágúst 1897 – 28. nóvember 1968) var breskur barnabókarithöfundur sem er bæði þekkt sem Enid Blyton og Mary Pollock. Hún var einn vinsælasti barnbókarithöfundur 20. aldar.
Scribus
Scribus er frjálst umbrotsforrit sem notast við viðfangasafnið Qt. Það býður upp á aðgerðir fyrir umbrot og letursetningu. Það styður líka gerð gagnvirkra PDF-skjala. Forritið styður helstu myndasnið, þar á meðal SVG fyrir vigurmyndir. Það styður einnig CMYK-litakerfið og notkun ICC-litasniða fyrir prentun. Það er með innbyggðan þriðja stigs PostScript-rekil fyrir prentun og skriftutúlk sem skilur Python-skriftur.
Enid Blyton
Enid Blyton skrifaði fjölmarga bókaflokka um sömu persónurnar. Bækur hennar eru þekktar um allan heim og hafa selst í yfir 600 milljónum eintaka. Enid er fimmti mest þýddi rithöfundur í heimi og eru yfir 3544 þýðinga bóka hennar fáanlegar samkvæmt Index Translationum UNESCO (2007). Ein þekktasta persóna hennar er Doddi (e. Noddy), en bækurnar um hann voru samdar fyrir börn sem eru að læra að lesa. Upprunalegu Dodda-bækurnar voru 24 en þær hafa síðan verið gefnar út í ýmsu formi og einstakir kaflar oft sem smábækur.
Þekktustu verk hennar eru skáldsögur fyrir börn, þar sem börnin sjálf lenda í ævintýrum og takast á við ráðgátur og sakamál og leysa án aðstoðar fullorðna. Slíkar voru til dæmis Ævintýrabækurnar (e. Adventure series), en af þeim komu út 8 bækur á árunum 1944-1950 og fjalla um fjögur börn og páfagaukinn Kíkí; þær skera sig úr að því leyti að helmingur þeirra gerist utan Englands, Fimm-bækurnar (e. Famous Five), sem er alls 21 bók, 1942–1963, og fjalla um fjögur börn og hundinn þeirra, Dularfullu bækurnar (e. Five Find-Outers and Dog), 15 bækur, 1943–1961, en í þeim skjóta fimm börn þorpslögreglumanninum Gunnari stöðugt ref fyrir rass), Leynifélagið Sjö saman (e. Secret Seven), 15 bækur, 1949–1963, félag sjö barna sem leysa sakamál), og Ráðgátu-bækurnar (e. The Barney Mysteries), 6 bækur, 1949-1959, sögur um þrjú börn og vin þeirra á unglingsaldri sem leysa ráðgátur. Af öðrum bókum hennar sem komið hafa út á íslensku má nefna Baldintátubækurnar (e. The Naughtiest Girl) og svo Doddabækurnar.
Bækurnar eftir Enid Blyton voru og eru enn geysilega vinsælar á Bretlandi og í fjöldamörgum öðrum löndum og hafa verk hennar verið þýdd á yfir 90 tungumál. Fyrsta bók hennar sem þýdd var á íslensku kom út árið 1945 nefndis Sveitin heillar og var úr flokknum um Leynifélagið sjö saman. Það var þó ekki fyrr en útgáfa Ævintýrabókanna hófst 1950 sem Enid Blyton varð alþekkt meðal íslenskra barna og náðu bækurnar miklum vinsældum.
0 (tölustafur)
0 er tölustafur, notaður til að tákna töluna núll. Raðtalan núllti er táknuð „0.“.
Enid Blyton
Árið 2009 gerði BBC sjónvarpsmyndina Enid sem er um ævi rithöfundarins og lék Helena Bonham Carter höfundinn. Myndin var frumsýnd 16. nóvember 2009.
Maurþrestir
Maurþrestir (fræðiheiti: Formicarius) eru ættkvísl maurfugla.
Tegundir
Fimm tegundir tilheyra ættkvísl maurþrasta.
Engimýri
Engimýri er innsti byggði bær í Öxnadal. Þar er rekin ferðaþjónusta og gisting.
Dimma (útgáfa)
border|thumb|Merki Dimmu Dimma er íslensk bóka- og tónlistarútgáfa sem var stofnuð árið 1992 af Aðalsteini Ásberg Sigurðssyni rithöfundi og tónlistarmanni. Fyrsta áratuginn var aðallega um að ræða útgáfu á tónlist, en líka fáeinar bækur. Frá og með árinu 2005 óx útgáfunni ásmegin og var jazztónlist áberandi þáttur í starfseminni, en allt frá árinu 2010 hefur útgáfan lagt aukna áherslu á innlendar og erlendar fagurbókmenntir, ekki síst ljóð og ljóðaþýðingar.
Bergur
Bergur er íslenskt karlmannsnafn.
Fangelsið Kvíabryggja
thumb|Fangelsið Kvíabryggja Fangelsið Kvíabryggja er fangelsi á Snæfellsnesi.