cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ónæmisfræði
Hér að framan er nokkuð oft talað um mótefni og T-frumur. Ónæmiskerfi okkar greinist í tvær deildir. Í annarri deildinni byggist ónæmissvarið á vessabundnu ónæmi þar sem svokallaðar B-frumur ráða ríkjum. Komist þær í snertingu við vaka sem þær geta greint ummyndast þær í svokallaðar plasmafrumur eða B-verkfrumur sem mynda sérhæft mótefni gegn þessum tiltekna vaka. Mótefnin berast í blóð og vessa og hitti þau þar fyrir vakann sem þau voru mynduð gegn binda þau hann og leiða til dauða hans með ýmsum hætti, til dæmis með því að lokka átfrumur á svæðið sem gleypa og eyða honum. Vessabundið ónæmi er sérlega virkt gegn sýkingum af völdum baktería og veira. Hin deild ónæmiskerfisins er frumubundið ónæmi. Þar eru T-frumur í aðalhlutverki. Komist T-fruma í snertingu við vaka, sem hún hefur viðtaka gegn á yfirborði sínu, binst hún vakanum um viðtakann og drepur hann. Til þess að þetta gerist þarf T-fruman þó fyrst að næmast, en til að næming hennar fari fram þarf vakinn að vera greindur af sérhæfðum átfrumum sem kallast sýnifrumur. Þær greina vaka, gleypa hann og melta að hluta og sýna svo T-frumu hinn hálfmelta vaka á yfirborði sínu. Átfrumur mynda einnig prótín sem örva fjölgun næmdrar T-frumu, svo að klón af viðeigandi T-frumum myndast gegn vakanum sem um ræðir. Frumurnar í sama klóni eru allar erfðafræðilega eins en þær sérhæfast í 5 mismunandi gerðir af T-frumum, þar á meðal eru T-drápsfrumur og T-minnisfrumur. Frumubundið ónæmi ver okkur gegn sýkingum sem stafa af veirum sem leynast inni í okkar frumum, sveppasýkingum, sníkjudýrum, krabbameinsfrumum og framandi vefja- eða líffæragræðlingum. B- og T-frumur heita einu nafni eitilfrumur þar sem þær starfa í eitilvef. Eitilfrumur teljast til hvítra blóðkorna eða svokallaðra hvítfrumna. Báðar gerðir eitilfrumna þroskast á fósturskeiði í blóðmerg (rauðum beinmerg) úr svokölluðum stofnfrumum. Þaðan fer um helmingur frumnanna í líffæri neðarlega í hálsinum sem heitir týmus eða hóstarkirtill þar sem þær þroskast í T-frumur. Hinn helmingurinn þroskast áfram í blóðmerg og verður að B-frumum. Bæði B- og T-frumur berast síðan í eitilvef sem er starfsvettvangur þeirra. Eitlar eru hnúðar á svokölluðum vessaæðum sem flytja vessa frá vefjum líkamans í blóðrásina. Þeir sía vessann og hreinsa úr honum óhreinindi því að í eitlum eru bæði átfrumur og eitilfrumur. Þannig kemst vessakerfið, og þar með ónæmiskerfið, að því ef einhverjar verur eru komnar í líkamann sem ekki eiga heima þar. Slíkar framandi verur enda fyrr eða síðar í vessanum og þar með í eitlum þar sem ónæmiskerfið bregst við með ónæmissvari eins og lýst var hér að ofan. Þess vegna bólgna eitlar við sýkingu. Hvaða eitlar bólgna segir til um hvar sýkingin er líklega upprunnin. Önnur líffæri úr eitilvef eru milta, eitlar í hálsi og nefi (áður kallaðir hálskirtlar og nefkirtlar sem eru rangnefni) og slímtengdur eitilvefur í slímhimnum meltingarvefs og öndunarvegs, en þar eru jú helstu innkomuleiðir sýkla í líkamann. Af þessu öllu sést að ónæmiskerfið er afar flókið og er þó aðeins greint hér frá því allra helsta.
Öryggismiðstöðin
Öryggismiðstöðin er íslenskt öryggisfyrirtæki með höfuðstöðvar í Kópavogi.
Sigríður Andersen
Sigríður Ásthildur Andersen (f. 21. nóvember 1971) er íslenskur stjórnmálamaður og fyrrum dómsmálaráðherra. Hún sagði af sér sem dómsmálaráðherra í mars 2019 eftir að Mannréttindadómstóll Evrópu komst að þeirri niðurstöðu að skipun landsréttardómara uppfyllti ekki skilyrði 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um að dómarar þyrftu að vera löglega skipaðir.
Sigríður settist á þing fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Reykjavíkurkjördæmi suður árið 2015 og var kjörin á þing í sama kjördæmi í alþingiskosningunum í október 2016. Hún var skipuð dómsmálaráðherra í upphafi árs 2017 og sat áfram í embætti eftir alþingiskosningarnar haustið 2017.
Náms- og starfsferill
Sigríður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1991, lögfræðiprófi frá Háskóla Íslands árið 1999 og hlaut réttindi sem héraðsdómslögmaður árið 2001.
Hún starfaði sem lögfræðingur hjá Verslunarráði Íslands 1999–2005, sat í Dómstólaráði 2004–2009, starfaði sem héraðsdómslögmaður hjá lögmannsstofunni LEX 2007–2015. Sigríður sat í nefnd um heildarendurskoðun laga nr. 19/1966, um eignarrétt og afnotarétt fasteigna, 2013–2014 og gegndi embætti Dómsmálaráðherra frá 11. janúar 2017 til 14. mars 2019.
Sigríður sat í stjórn Andríkis, útgáfufélags 1995–2006 og í ritstjórn Vefþjóðviljans 1995–2006. Hún var Í stjórn Heimdallar, félags ungra Sjálfstæðismanna í Reykjavík, 1996–1997, í stjórn Varðar, fulltrúaráðs sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík og í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins 2005–2009. Formaður Félags Sjálfstæðismanna í Vestur- og Miðbæ 2006–2009. Formaður Spánsk-íslenska viðskiptaráðsins 2007–2011. Sigríður var einn stofnenda Advice-hópsins og talsmaður gegn Icesave 2011 og sat í stjórn Amerísk-íslenska viðskiptaráðsins 2013–2017.
Sigríður kom illa út úr prófkjöri Sjálfstæðismanna í aðdraganda Alþingiskosninga árið 2021 og gaf því ekki kost á sér til endurkjörs.
Dómaraskipanir í Landsrétt
Ráðherratíð Sigríðar einkenndist af nokkrum deilumálum, ekki síst um skipanir hennar á fimmtán dómurum í Landsrétt árið 2017. Sigríður fór þar ekki eftir hæfnismati dómnefndar á umsækjendum í stöðurnar og réð ekki fjóra af þeim dómurum sem hæfnisnefndin hafði metið hæfasta í starfið. Þeirra í stað réð hún meðal annars dómara sem voru persónulega tengdir henni og flokksfélögum hennar. Sigríður sagðist hafa aukið vægi dómarareynslu í eigin hæfnismati á umsækjendunum.
Vegna úrskurðar Mannréttindadómstólsins ákvað Sigríður að stíga tímabundið til hliðar sem dómsmálaráðherra þann 14. mars 2019.
Duran Çetin
thumb|right|Duran Çetin Duran Çetin (fæddur 15. febrúar 1964 í Konya) er tyrkneskur höfundur sem hefur skrifað sögur og skáldsögur. Hann fæddist árið 1964 í þorpinu Apasaraycık í umdæminu Cumra í héraðinu Konya. kgm í Tyrklandi. Hann er giftur og á tvö börn.
Hann var menntaður í aðalskóla í þorpinu hans og þá á Munnlegu Trúarlega Miðskóla (İmam Hatip Lisesi) í Cumra í 1981. Hann útskrifaðist frá Kennara í Guðfræðina í Selcuk Háskóla árið 1986. Sögur hans og greinar hafa verið gefnar út í Edebiyat Otağı, Berceste, Sanat Alemi.
Fyrsta grein „Iki Eylül“ var birt í dagblaði bæjarins Eskisehir í 1990.
Jón Bjarnason (bóndi)
Ævi og störfum Jóns er gerð skil í bókinni Bóndinn, spendýrin og fleiri undur alheimsins (2014) eftir Árna H. Kristjánsson og Sigurð Gylfa Magnússon. Í bókinni er einnig orðréttur fyrsti hluti alfræðiverksins. Bókin varpar ljósi á heimsmynd bónda á Íslandi um miðja 19. öld og hvernig óskólagenginn alþýðumaður gat nýtt sér tiltæka þekkingu.
Handknattleiksárið 2015-16
Handknattleiksárið 2015-16 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 2015 og lauk vorið 2016. Haukar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki en Grótta í kvennaflokki, annað árið í röð.
Úrvalsdeild
Gróttustúlkur urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna öðru sinni. Keppt var í fjórtán liða deild með tvöfaldri umferð. Því næst tók við úrslitakeppni átta efstu liða. Árið eftir var tekin upp deildaskipting og féllu sex neðstu liðin því niður um deild.
Úrslitakeppni
8-liða úrslit Undanúrslit Úrslit
Bikarkeppni HSÍ
Stjarnan sigraði í bikarkeppninni.
Undanúrslit Úrslit
Tomohiko Ikoma
Tomohiko Ikoma (25. ágúst 1932 - 27. apríl 2009) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki með landsliðinu.
Grunnavík
Grunnavík er lítil vík í utanverðu fjarðarmynni Jökulfjarða. Þar er sumarábúð og rekin ferðaþjónusta að Sútarabúðum yfir sumarið. Þéttbýlt var áður í Grunnavík en síðustu ábúendur fóru þaðan árið 1962 en við það lagðist endanlega byggð af á Jökulfjörðum. Maríuhorn, sem er 350 metrar að hæð, setur sterkan svip á Grunnavík. Kirkja er á Stað í Grunnavík. Auk þess eru þar bæirnir Naust, Nes, Oddsflöt og svo Faxastaðir fram í dalnum, sem allir eru í eyði.
Á Stað var prestur á 19. öld, Hannes Arnórsson, sem segir frá í bók Friðriks Eggerz Úr fylgsnum fyrri aldar.
Joe Biden
Joseph Robinette Biden, Jr (fæddur 20. nóvember 1942) er bandarískur stjórnmálamaður úr Demókrataflokknum og núverandi forseti Bandaríkjanna. Biden var áður varaforseti Bandaríkjanna frá 2009 til 2017 í forsetatíð Baracks Obama og sat á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir heimafylki sitt, Delaware, frá 1973 til 2009. Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann 20. janúar 2021 eftir að hafa unnið forsetakosningarnar 2020.
Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í forsetakosningunum árið 1988 og forsetakosningunum árið 2008 en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann 23. ágúst 2008 tilkynnti Barack Obama að Biden yrði varaforsetaefni sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri árið 2012.
Biden tilkynnti þann 25. apríl 2019 að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í forsetakosningunum 2020 á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum. Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann 18. ágúst. Þann 7. nóvember, fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í kjörmannaráðinu sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum. Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021.
Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna. Hann er jafnframt annar kaþólski forseti landsins, á eftir John F. Kennedy, og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá Delaware.
Æviágrip
Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum Scranton í Pennsylvaníu og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til Delaware þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam sögu og stjórnmálafræði en hóf síðar lögfræðinám við Syracuse-háskóla.
Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í Wilmington. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum. Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn Newcastle County í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware.
Þingferill
Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni Jill Tracy Jacobs, og eignaðist með henni eina dóttur. Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um ritstuld vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem Neil Kinnock, leiðtogi Verkamannaflokksins í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem Michael Dukakis vann að endingu.
Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna heilablæðingar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í Hæstarétt Bandaríkjanna. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu Roberts Bork í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir Clarence Thomas, sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um kynferðislega áreitni af fyrrverandi samstarfskonu sinni.
Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.
Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn George W. Bush Bandaríkjaforseta að gera innrás í Írak. Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar. Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007. Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.
Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)
thumb|left|[[Barack Obama forseti og Joe Biden varaforseti í Hvíta húsinu árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í Iowa. Barack Obama, sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.
Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti John McCain og Söruh Palin, forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem varaforseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í forsetakosningunum árið 2012, en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana Mitt Romney forsetaframbjóðandi og Paul Ryan varaforsetaframbjóðandi.
Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í stríðinu í Afganistan. Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009. Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til Mið-Austurlanda í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.
Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til Úkraínu eftir úkraínsku byltinguna árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, Víktor Sjokín, yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu. Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að Donald Trump, eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, Hunter Biden, starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn. Trump reyndi að fá Volodymyr Zelenskyj, forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu. Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var kærður til embættismissis árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.
Forsetaframboð 2020
thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019. Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir forsetakosningar ársins 2020 á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum. Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í Iowa, New Hampshire og Nevada. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í Suður-Karólínu og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020. Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.
Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni Tara Reade Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington. Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna.
Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn Kamölu Harris sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni. Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.
Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við Flórída og Texas og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við Wisconsin, Michigan og Pennsylvaníu. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna alþjóðlega kórónaveirufaraldursins, en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í kjörmannaráðinu sem velur forsetann. Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.
Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.
Forsetatíð (2021–)
Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í Parísarsamkomulagið um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar COVID-19. Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að trans fólk gegndi þjónustu í Bandaríkjaher.
Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag Sádi-Arabíu í borgarastyrjöldinni í Jemen.
Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum á árunum 1915 til 1917 hafi verið þjóðarmorð.
Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá Afganistan fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa stríð Bandaríkjamanna í Afganistan. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við Talíbana í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars. Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma. Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina Kabúl og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld. Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.
Stjórn Bidens hefur veitt Úkraínu ríkulega aðstoð í yfirstandandi innrás Rússa í Úkraínu frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar Kænugarðs þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti Volodymyr Zelenskyj Úkraínuforseta.
Forsetakosningarnar 2024
Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í forsetakosningum næsta árs.
Einkahagir
Joe Biden er af írsk-bandarískum uppruna og aðhyllist rómversk-kaþólska trú. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, Jill Jacobs, árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley.
Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III, lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.
Rithöfundafélag Íslands
Rithöfundafélag Íslands var stofnað sem sérsamband innan Bandalags íslenskra listamanna á aðalfundi BÍL vorið 1942 þegar ákveðið var að breyta félaginu í félagasamband. Fyrsti formaður félagsins var Magnús Ásgeirsson en Friðrik Á. Brekkan tók við árið 1944. Á fundi félagsins 1945 stakk hann upp á Guðmundi G. Hagalín sem eftirmanni sínum en kosning fór þannig að Halldór Stefánsson var kjörinn formaður. Við það tækifæri klofnaði félagið og margir rithöfundar tóku sig saman og stofnuðu Félag íslenskra rithöfunda sem einnig gerðist aðili að BÍL. Félögin tvö áttu þó samstarf um ýmis hagsmunamál og árið 1957 var Rithöfundasamband Íslands stofnað og gerðist aðili að BÍL fyrir hönd beggja félaganna. Árið 1975 var ákveðið að félögin skyldu sameinast í Rithöfundasambandinu og félagar þeirra gerast félagar í sambandinu beint. Þá var Rithöfundafélagið lagt niður en Félag íslenskra rithöfunda starfaði áfram sem bókmenntafélag.
Kátir voru karlar á kútter Haraldi
Kátir voru karlar á kútter Haraldi er vinsælt sönglag. Lagið er samið um kútter sem gerði út frá Akranesi. Sá kútter var upphaflega frá Hull, og hét þá William Boys. Sveinbjörn Egilsson skipstjóri, og síðar ritsjóri Ægis, var sendur út á fyrri hluta 20. aldar að kaupa og sækja kútter sem hét Lusty fyrir Geir Zoëga útgerðarmann. En Lusty var á veiðum þegar Sveinbjörn kom út, en kútterinn William Boys var tilbúinn til sölu. Sveinbjörn keypti skipið og sigldi því heim. Geir varð vondur er þeir komu heim með vitlaust skip og vildi ekki eiga það. Hann seldi það því Böðvari Þorvaldssyni á Akranesi og hann skírði það Harald. Það reyndist hið allra besta skip. Síðar átti það Geir Sigurðsson, en hann er einmitt höfundur textans.
Þverárvirkjun
Þverárvirkjun er vatnsaflsvirkjun í Steingrímsfirði á Ströndum byggð á árunum 1951–1953. Hún var fyrst gangsett þann 15. desember 1953 og vígð með viðhöfn þann 4. september 1954. Þiðriksvallavatn er miðlunarlónið fyrir virkjunina sem stendur við Húsadalsá.
Bygging
Þverá sem áður rann úr Þiðriksvallavatni var stífluð og tekin í gegnum vatnspípu niður að Þverárvirkjun og rennur nú út í Húsadalsá í gegnum virkjunina. Stíflan sem upphaflega var byggð í gjúfri Þverár var að hluta til bogastífla, 17 metra löng og 10 metra há, sú fyrsta sinnar tegundar á landinu. Veggþykkt í boganum var 60 sm og heildarlengd stíflunnar var 34 metrar. Við þessar framkvæmdir hækkaði vatnsyfirborð Þiðriksvallavatns úr 78,5 m hæð yfir sjávarmáli í 82,5 metra og vatnið stækkaði úr 1,55 í 1,8 ferkílómetra. Tún bæjanna Þiðriksvalla og Vatnshorns framan við Þiðriksvallavatn fóru þá undir vatn, en þeir höfðu skömmu áður farið í eyði. Stíflan var svo hækkuð lítilega í nokkrum áföngum næstu áratugina, m.a. 1963.
Á árunum 1999–2002 var Þverárvirkjun endurnýjuð að miklu leyti og stóð Orkubú Vestfjarða fyrir þeim framkvæmdum. Þá var byggð ný stífla og stöðvarhúsið stækkað og breytt, skipt um hluta af þrýstivatnspípu og ný vél sett niður. Við það tækifæri voru rannsakaðar fornleifar á Þiðriksvöllum og fundust þar ummerki um landnámsbæ.
Ný 500 metra löng jarðvegsstífla var byggð af Ístak árið 2000 og er gamla steypta stíflan hluti af henni. Með byggingu stíflunnar hækkaði yfirborð Þiðriksvallavatns um 6 metra og vatnsmagnið sem nýtist virkjuninni tvöfaldaðist. Yfirborð vatnsins er við þessa breytingu orðið 90 metrar yfir sjávarmáli og flatarmálið 2,7 ferkílómetrar. Náttúrulegt yfirfall fyrir virkjunina er í svonefndu Kotskarði. Hugmyndin er að með þessum framkvæmdum tvöfaldist árleg orkuframleiðsla Þverárvirkjunar og verði um 8,5 gígavattstundir.
Tenglar
Þverárvirkjun á vef Orkubús Vestfjarða
Hof (guðshús)
Hof er nafn trúarhúss heiðinna norrænna manna. Örnefni benda til þess að hof hafi verið víða á fyrri öldum. Mörg bæjarheiti á Íslandi draga nafn sitt af orðinu eins og til dæmis Hof í Öræfum og Hofstaðir í Mývatnssveit.
Lýsing
Þær lýsingar sem við höfum af hofum eiga flestar uppruna sinn í Íslendingasögum. Aðrar heimildir eins og til dæmis verk Adams frá Bremen, lýsa hvernig heiðnir menn tilbáðu í skógum og lundum og höfðu ekki trúarlegar byggingar. Með ýtarlegri lýsingum á hofi er í Eyrbyggja sögu þar sem er sagt frá hofi byggðu af Þórólfi Mostrarskeggi á Hofstöðum í Breiðafirði:
Í Vatnsdæla sögu er sagt frá Ingimundi Gamla sem "reisti hof mikið hundrað fóta langt" (um 31,4 metrar) og í Kjalnesinga sögu reisir Þorgrímur Helgason hof „hundrað fóta langt en sextugt á breidd“. Þetta gæti þýtt að hof reist á Íslandi hafi verið svipuð að stærð.
Fornleifarannsóknir
Á 19. öld þegar áhugi á fornleifum fór vaxandi meðal fræðimanna voru þingstaðir, hof og dómhringir meðal helstu rannsóknarefna manna. Á þessum tíma höfðu sjálfstæðisbarátta Íslendinga og rómantíska hreyfingin mikil áhrif á hug manna. Lýstu sumir fræðimenn því yfir að rannsóknum þeirra væri ætlað að sannreyna tilvist staða nefnda í Íslendingasögum og með þeim hætti sýna fram á trúverðuleika sagnanna. Raunin hefur verið sú að meintir dómhringir og hof, bæði á Íslandi og á meginlandinu, hafa oftast einfaldlega verið fjárhústóftir eða bæir. Eins og er talið að ekki hafa fundist neinar byggingar sem er vitað fyrir víst að hafi þjónað eingöngu sem hof.
Deilur um tilvist hofa
Fram á miðja 20. öld voru fræðimenn gjarnan sannfærðir um að staðir með örnefnið „hof“ á Íslandi, í Noregi og Svíþjóð væru vísbendingar um helgihús heiðinna manna. Niðurstöður fornleifafræðirannsókna sýndu hins vegar að hér var yfirleitt aðeins um að ræða venjulega skála og bæjarstæði. Settu þá sumir fram þá tilgátu að heiðnu hofunum hefði verið breytt í kirkjur með komu kristinnar trúar. Sú kenning reyndist ólíkleg þar sem þær kirkjur sem hafa verið skoðaðar benda ekki til þess að þar hafi verið hof áður fyrr. Tillaga Olaf Olsens um að bæir stórbænda hafi verið notaðir sem hof virðist mest sannfærandi miðað við stöðu þekkingar í dag.
Listasaga
hægri|thumb|419x419dp| Venus frá Míló, í [[Louvre ]]
Listasaga er rannsókn á fagurfræðilegum hlutum og sjónrænni tjáningu í sögulegu og stílfræðilegu samhengi. Hefðbundin listasaga lagði áherslu á málverk, teikningar, höggmyndir, arkitektúr, keramik og listskreytingar, en í dag skoðar listasagan víðtækari þætti sjónrænnar menningar, þar með taldar hinar ýmsu sjónrænu og hugmyndafræðilegu afleiðingar af breytilegum skilningi á list. Listasaga nær yfir rannsóknir á hlutum sem eru búnir til af ólíkum menningarsamfélögum um allan heim og á öllum tímum sem flytja merkingu, mikilvægi eða nytjar fyrst og fremst með sjónrænum hætti.
Sem fræðigrein er listasagan aðgreind frá listrýni, sem leitast við að skoða listrænt gildi einstakra verka í samanburði við önnur af sambærilegum stíl, eða meta tiltekna stílstefnu eða hreyfingu; og listfræði eða „heimspeki listarinnar“ sem snýst um grundvallareðli listarinnar. Ein grein þessa fræðasviðs er fagurfræði, sem felur í sér að skoða gátuna um hið háleita og finna kjarna fegurðarinnar. Tæknilega séð er listasaga aðskilin frá þessum greinum, því listsagnfræðingurinn notar sögulega aðferð til að svara spurningum eins og: hvernig skapaði listamaðurinn verkið?, hverjir voru kaupendurnir?, hverjir voru kennarar hans eða hennar?, hverjir voru áhorfendur?, hverjir voru lærisveinar hans eða hennar?, hvaða sögulegu öfl mótaði listamanninn og hvernig hafði hann eða hún og sköpunin á móti áhrif á gang listrænna, pólitískra og félagslegra atburða? Samt er vafi á því hvort hægt sé að svara mörgum spurningum af þessu tagi á fullnægjandi hátt án þess að hafa einnig í huga grunnspurningar um eðli listarinnar. Skörp skil milli listasögu og listspeki (fagurfræði) geta staðið í vegi slíkra spurninga.
Kastalinn í Mannheim
thumb|Miðhluti kastalans í Mannheim Kastalinn í Mannheim var reistur sem aðsetur kjörfurstanna á 18. öld. Hann er næststærsti barokkkastali Evrópu, á eftir Versölum í Frakklandi.
Saga kastalans
thumb|Teikning af kastalasamstæðunni
Byggingasaga
Í apríl 1720 ákvað kjörfurstinn Karl Philipp að setjast að í Mannheim og láta reisa þar nýjan kastala í barokkstíl. Fyrstu álmurnar voru 11 ár í byggingu og voru vígðar 1731. Þá flutti kjörfurstinn inn, en fram að þessu hafði hann haft aðsetur sitt í Heidelberg. Í kastalanum var kapella og þar var eiginkona Karls Philipps lögð til grafar 1734. Árið 1737 var hafist handa við að reisa fleiri álmur. Þær framkvæmdir stóðu til 1742. Álmurnar voru teknar í notkun með vígslu óperusalarins, en sama dag var þar haldin giftingarveisla fyrir kjörfurstann Karl Theodor. Seinna það ár dó hann hins vegar og var einnig lagður til hvildar í hallarkapellunni. Árið 1751 var aftur hafist handa við að reisa fleiri álmur og stóðu framkvæmdir að þessu sinni í níu ár. Í nýju álmunum var innréttað lista- og náttúfræðisafn, fjárhirslur, bókasafn og skjalasafn. Nýju álmurnar voru vígðar 1760 og var þá kastalasamstæðan öll orðin meðal stærstu í Evrópu. Ef tekinn er barokkstíllinn eingöngu, var kastalinn sá næststærsti í Evrópu, á eftir kastalasamstæðunni í Versölum. Við byggingu þriðju álmusamstæðunnar var þess því sérstaklega gætt að hafa fleiri glugga en í Versölum. Gluggarnir í kastalanum í Mannheim eru einum fleiri en í Versölum. Kjörfurstarnir stóðu fyrir margbreytilegri menningu í kastalanum. Þar voru listamenn eins og Goethe og Mozart vel séðir gestir.
Napoleontíminn
Árið 1778 ákvað kjörfurstinn Karl Theodor að flytja aðsetur sitt til München þegar hann hlaut Bæjaraland að erfðum. Kastalinn var því ekki lengur í notkun, að öðru leyti en því að þjónar héldu honum við. Árið 1795 ruddist franskur byltingarher inn í landið. Þeir tóku kastalann og notuðu hann sem herstöð. Þegar austurrískur her náði að hrekja þá þaðan sama ár, urðu nokkrar skemmdir á kastalanum, þar á meðal brann óperusalurinn. Honum var þá breytt í fangelsi. Árið 1802 lést Karl Theodor og eignaðist þá landið Baden kastalann.
Heimstyrjöld og nýting í dag
thumb|Fyrirlestrarsalur sem háskólinn í borginni notar Loftárásir heimstyrjaldarinnar síðari nær gjöreyðilögðu kastalann. Fjarlægja átti rústirnar en 1947 var ákveðið að endurreisa að minnsta kosti eina álmu. Eftir það var næsta álma einnig endurreist, þar til kastalinn hafði allur verið endurbyggður. Því verki var þó ekki lokið fyrr en árið 2007. Hann er opinn almenningi. Stór hluti kastalans er notaður af háskólanum í borginni.
Tíbetsnjáldra
Tíbetsnjáldra (fræðiheiti: Nectogale elegans) er tegund snjáldra.
Allra meina bót
Allra meina bót getur átt við um:
Útilíf
Útilíf er íslensk verslunarkeðja sem selur íþróttar- og útivistarvörur.
James Clerk Maxwell
thumb|James Clerk Maxwell James Clerk Maxwell (13. júní 1831 – 5. nóvember 1879) var skoskur stærðfræðingur og eðlisfræðingur. Hann er þekktastur fyrir að hafa sameinað raf- og segulkraftana í safn fjögurra jafna sem saman kallast jöfnur Maxwells. Einnig er hann frægur fyrir að hafa komið með tölfræðilega lýsingu á kvikfræðilegri hegðun atóma í formi Maxwelldreifingarinnar.
Uppgötvanir Maxwells höfðu mikil áhrif á nútímaeðlisfræði og lögðu til dæmis grundvöllinn að sértæku afstæðiskenningunni og skammtafræðinni. Maxwell er einnig þekktur fyrir að hafa tekið fyrstu litljósmyndina árið 1861.
Nánast allur ferill Maxwell var við Cambridge-háskóla, þar sem hann byggði rannsóknir sínar oftar en ekki á miklum stærðfræðihæfileikum, sérstaklega á sviði rúmfræði og algebru. Með þessa kunnáttu að vopni gat Maxwell sýnt fram á að raf- og segulsvið ferðast um rúmið í formi bylgna á föstum hraða ljóssins. Loks árið 1861 birti Maxwell grein í fjórum hlutum í tímaritinu Philosophical Magazine sem nefndist On Physical Lines of Force, þar sem í fyrsta skipti kom fram sú kenning að ljós sé bylgjuhreyfing í sama miðli og er orsökin fyrir rafmagni og segulmagni.
Maxwell er álitinn af mörgum - sérstaklega innan eðlisfræðinnar - vera sá vísindamaður 19. aldar sem mest áhrif hafði á 20. aldar eðlisfræði. Framlög hans til eðlisfræðinnar eru af mörgum talin mega setja til jafns við framlög Newtons og Einsteins. Árið 1931 á aldarafmæli Maxwells lýsti Albert Einstein verkum Maxwells sem „þeim mikilvægustu og þeim sem mestan ávöxt hafa borið síðan Newton var uppi“.
Lög unga fólksins (hljómplata)
Lög unga fólksins er breiðskífa (barnaplata) með hljómsveitinni Hrekkjusvín sem var samstarfsverkefni Spilverks þjóðanna og Þokkabótar. Platan kom út haustið 1977. Allir textar plötunnar eru eftir Pétur Gunnarsson en lögin eru eftir Valgeir Guðjónsson og Leif Hauksson. Pétur og Spilverkið höfðu skömmu áður unnið saman að uppsetningu leikritsins Grænjaxla og gerð plötunnar Sturlu sem kom út sama ár.
Platan var endurútgefin á geisladiski af Senu árið 1998. Árið 2009 var hún valin í 17. sæti yfir 100 bestu plötur Íslandssögunnar af notendum vefjarins Tónlist.is.
Jón Stefánsson (listmálari)
Jón Stefánsson (1881 – 1962) var íslenskur listmálari. Þekktur fyrir landslagsmyndir, portrettmyndir og uppstillingar.
Ævi og menntun
Jón Stefánsson ólst upp á Sauðárkróki. Það hvarflaði aldrei að Jóni að verða listmálari, þótt hann hefði mikið gaman af því að teikna og stundaði það mikið á unglingsárum sínum. Sagði það bara vera eins og hvert annað föndur. Árið 1900 hélt hann til Kaupmannahafnar til þess að læra mannvirkjafræði. Hann langaði að teikna brýr, móta bryggjur og fleira. Einnig öðlaðist hann aukna teiknifærni með tilsögn. Það væri gott að vera góður í að teikna í svoleiðis starfi, að sögn móður hans. Svo gerði hann, ásamt því að sækja mikið söfn í Kaupmannahöfn. Þannig kynntist hann listum og fékk mikinn áhuga á þeim þeim. Þá ákvað hann loks að segja það gott í mannvirkjafræðinni og sækja nám í listaskóla, fyrst í Kaupmannahöfn og síðar í París.
Ferill
Jón var ekki hrifinn af því að velta sér mikið upp úr smáatriðum og gera nákvæmar eftirmyndir af raunveruleikanum. Hann vildi sýna fram á það hvernig landslagið hafði áhrif á hann sjálfan og dró aðeins fram aðalatriðin, það sem honum þótti skipta mestu máli. Jón var þó mjög vandvirkur og smámunasamur og lét aldrei af sér verk nema að hann væri fullkomlega ánægður með árangurinn og má rekja til þess hvers vegna fyrstu myndirnar hans eru ekki fáanlegar. Hann eyðilagði þær allar og sagðist geta gert miklu betur.
Jón bjó mikið erlendis en var samt sem áður mikið hrifinn af landinu sínu og sótti mikinn innblástur í íslenska náttúru. Birtan var honum sérstaklega hjartfólgin.
„Á sumrin er bjartara á Íslandi en nokkurs staðar annars staðar,“ sagði hann, „og þegar maður kemur heim á vorin liggur við að maður fái ofbirtu í augun. En það er einmitt þessi mikla birta sem gerir landið svo dýrlegt“.
Gerð hefur verið bók, Málverkabók Jóns Stefánssonar og sýnir hún 32 helstu málverka hans.
Europe
thumb|right|Europe leikur í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi árið 2016.]] Europe er sænsk þungarokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1979 í bænum Upplands Väsby og hét þá Force. Stofnendur voru söngvarinn Joey Tempest (Rolf Magnus Joakim Larsson) og gítarleikarinn John Norum. Hljómsveitin sló í gegn um allan heim með laginu „The Final Countdown“ sem kom út á samnefndri hljómplötu árið 1986.
Árin 1992 til 2003 var hljómsveitin í dvala en síðan hefur hún verið virk og gefið út nokkrar plötur og spilað reglulega.
Europe spilaði á Íslandi árið 1987. Árið 2015 spilaði íslenska sveitin The Vintage Caravan sem upphitunarsveit fyrir Europe á Skandinavíutúr þeirra.
Nichole Leigh Mosty
Nichole Leigh Mosty (19. október 1972) er forstöðumaður Fjölmenningarseturs og fyrrum þingkona Bjartrar framtíðar í Reykjavíkurkjördæmi suður.
Nichole fæddist í smábænum Three Rivers („Þrjár Ár“) í Michigan, Bandaríkjunum. Hún kynntist tilvonandi eiginmanni sínum, Garðari Kenneth Mosty Gunnarssyni í Boston og flutti ásamt honum til Íslands árið 1999.
Eftir komu til Íslands starfaði Nichole við ræstingar og á leikskóla en hóf síðan nám í leikskólakennarafræðum við KHÍ sem hún lauk með B.Ed.-prófi árið 2007. Árið 2013 hlaut hún M.Ed. gráðu í náms- og kennslufræði með kjörsviðið mál og læsi frá HÍ. Nichole var leikskólastjóri við leikskólann Ösp í Fellahverfinu í Breiðholti, Reykjavík, 2011-2016, verkefnisstjóri hjá Þjónustumiðstöð Breiðholts frá 2018-2021.
Nichole tók sæti á lista Bjartrar framtíðar fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 2014. Hún var skipuð formaður hverfisráðs Breiðholts eftir kosningarnar og varamaður í skóla- og frístundaráði Reykjavíkur, sem hún gegndi til 2016. Í Alþingiskosningunum 2016 tók Nichole efsta sæti á framboðslista Bjartrar framtíðar í Reykjavíkurkjördæmi suður. Nichole tók sæti á þingi fyrir flokkinn að kosningum loknum. . Hún hefur látið til sín taka í innflytjendamálum á Íslandi og árið 2021 var hún skipuð í embætti forstöðumanns Fjölmenningarseturs.
Kalush Orchestra
Kalush er úkraínskur hipphopp hópur stofnaður árið 2019. Hann samanstendur af rapparanum Oleh Psiuk, hljóðfæraleikaranum Ihor Didentsjuk og plötusnúðnum DJ MC KylymMen. Didentsjuk er einnig meðlimur raf-þjóðlaga hljómsveitarinnar Go_A. Hópurinn dregur nafnið sitt af Kalusj, heimabæ Oleh Psiuk.
Kalush sér einnig um hliðarverkefnið Kalush Orchestra ásamt þjóðlagalistamönnunum Tymofij Muzytsjuk og Vitalij Duzjyk. Kalush Orchestra keppti fyrir hönd Úkraínu í Eurovision 2022 með laginu „Stefania“. Hópurinn sigraði með 631 stig og setti hann met í að fá úr stigagjöf símakosningar, eða um 93,8% atkvæða.
Kalush var ekki upprunalegi sigurvegari Vidbir, undankeppni Eurovision í Úkraínu. Planað var að Alina Pash myndi keppa með laginu „Shadows of Forgotten Ancestors“ en ákvað hún að draga sig úr keppni eftir fyrri ferðalög til Krímskaga.
Samtímasaga
Samtímasaga er hluti nýaldar og á við um sögulega tímabilið frá árinu 1945 til dagsins í dag. Samtímasagan er annað hvort hluti af síðnýöld, eða eitt af þremur helstu undirtímabilum nútímasögunnar, ásamt árnýöld og síðnýöld. Hugtakið samtímasaga hefur verið notað í það minnsta síðan snemma á 19. öld.
Sturlunga saga
Sturlunga saga eða Sturlunga er íslenskt sögusafn frá 13. öld sem greinir frá valdabaráttu höfðingjaætta, sókn konungsvalds og kirkju og endalokum þjóðveldis. Sturlunga dregur nafn sitt af ætt Sturlunga, en svo voru afkomendur Sturlu Þórðarsonar í Hvammi í Dölum nefndir. Hún er mikilvæg heimild um sögulega viðburði á Íslandi og veitir innsýn í hugmyndaheim og lífsskoðun Íslendinga á 13. öld. Hún er rituð af ýmsum höfundum en þekktastur er Sturla Þórðarson (1214 – 1284) og er hann talinn hafa lagt mest af mörkum til ritsins.
Efni Sturlungu
Sturlunga segir frá lífi Íslendinga á Íslandi og voru frásagnir hennar ritaðar á 13. öld líkt og Íslendingasögur. En það sem greinir Sturlungu frá Íslendingasögunum er sú staðreynd að Íslendingasögurnar greina frá löngu liðnum atburðum, sem flestir gerðust á 9. og 10. öld, en Sturlunga saga skýrir frá atburðum á 12. og 13. öld. Íslendingasögur fjalla um atburði úr fortíð en Sturlunga er að nokkru samtímaheimild og segir frá atburðum úr samtíð höfunda. Höfundar Sturlungu byggja frásögnina á eigin reynslu eða á ferskum munnmælum um atburðina. Sögur Sturlungu og Biskupa sögur eru því stundum kallaðar samtíðarsögur.
Sturlunga saga er safnrit og varðveitt sem ein samfelld saga í handritum. Þó er greinilegt að þannig hefur hún ekki orðið til í upphafi. Heitið Sturlunga saga er þekkt frá 17. öld en uppruni hennar er þessi: Á 13. öld voru ritaðar einstakar sögur og síðan var þeim steypt saman í eitt rit um aldamótin 1300. Sögurnar gerast á árunum 1117 – 1264. Almennt er talið að annaðhvort Þórður Narfason (d. 1308) lögmaður á Skarði á Skarðsströnd eða Þorsteinn böllóttur Snorrason (d. 1353) hafi safnað til verksins og ritstýrt því. Hver tilgangurinn var með samsetningu ritsins er ekki vitað. En þó má geta sér til eins og gert er í nýjustu bókmenntasögunni: „Honum hefur augljóslega verið í mun að halda til haga frásögnum af atburðum sem leiddu til þess að Íslendingar glötuðu forræði sínu í hendur Noregskonungi árið 1262.“
Frásagnir Sturlungu eru fjölbreyttar að efni og framsetningu og þrátt fyrir töluverða ritstýringu við samsetningu heildarritsins er oftast auðvelt að greina sögurnar sundur. Tvenns konar hugmyndir hafa verið um hvernig gefa eigi Sturlungu út: Önnur er sú að gefa söguna út sem eina heild líkt og hún er varðveitt, og er nýjasta útgáfan á þann veg (1988 og 2010). Hin er sú að greina sögurnar að og prenta hverja sögu fyrir sig. Þannig er útgáfan frá 1946.
Helstu sögur í Sturlungu eru Íslendinga saga eftir Sturlu Þórðarson, Þorgils saga og Hafliða, Prestssaga Guðmundar Arasonar, Þórðar saga kakala, Þorgils saga skarða og Svínfellinga saga. Enn fremur eru þar Sturlu saga, Geirmundar þáttur heljarskinns, Guðmundar saga dýra og Hrafns saga Sveinbjarnarsonar.
Eftirtaldar sögur eru nátengdar efni Sturlungu og stundum gefnar út með henni:
Norderney
Norderney er næststærst af austurfrísnesku eyjunum í Norðursjó. Eyjan er sú fjölmennasta í eyjaklasanum, en þar búa tæplega 6 þúsund manns.
Argentinos Juniors
Asociación Atlética Argentinos Juniors, almennt þekkt sem Argentinos Juniors, er argentínskt knattspyrnufélag frá Buenos Aires. Félagið er ekki eitt af stærstu liðum argentínsku knattspyrnunnar en á þó nokkra landsmeistaratitla og hefur einu sinni unnið álfukeppnina Copa Libertadores. Félagið er frægast fyrir að vera uppeldislið Diego Maradona sem hóf þar atvinnuferil sinn. Leikvangur félagsins hefur heitið í höfuðið á Maradona frá árinu 2004.
Norderney
Staðhættir
thumb|Kort af Norderney Norderney stærst Austurfrísnesku eyjanna og er 26² að stærð. Hún er þriðja stóra eyjan frá vestri í eyjaklasanum, á milli eyjanna Juist og Baltrum. Allar tilheyra þær Neðra-Saxlandi í Þýskalandi. Norderney er 14 km löng og liggur í austur-vestur stefnu. Hins vegar er hún ekki nema 2,5 km breið þar sem hún er breiðust. Gjörvöll norðurhliðin er úr sandi, sem er vinsæll baðstaður. Suðurhliðin samanstendur af leirum og söltum jarðvegi. Einn samnefndur bær er á eyjunni og liggur hann lengst í vestri. Þar er hafnaraðstaða fyrir ferjur. Á Norderney búa rétt tæplega 6 þúsund manns. Þar með er hún fjölmennust af Austurfrísnesku eyjunum.
Argentinos Juniors
Saga
Argentinos Juniors var stofnað þann 14. ágúst árið 1904 af hópi ungra pilta sem tilheyrðu félagsskap anarkista sem kallaði sig píslarvottana frá Chicago sem vísaði til þeirra manna sem teknir voru af lífi eftir Blóðbaðið á Haymarket árið 1886. Hið nýstofnaða lið gerði rauðan og hvítan að einkennislit sínum til heiðurs atjórnmálamanninum Alfredo Palacios, sem var fyrsti þingmaður Argentínu úr röðum sósíalista.
Norderney
Söguágrip
thumb|Loftmynd af bænum thumb|Selir kæpa við Norderney Norderney myndaðist myndaðist af hafróti árið 1362. Þá braut stormflóð gömlu eyjuna Buise í tvennt. Hlutarnir voru kallaðir Vesturendinn og Austurendinn. Austurendinn fékk fyrst heitið Osterende en 1550 kallaði Anna greifaynja í Austur-Fríslandi hann Norder neys Oog, sem merkir nýja auga Norden (Norden er borgin á meginlandinu sem átti eyjuna). Vesturendinn sökk svo í sæ 1651. Nafnið hélst og breyttist svo í Norderney. 1797 stofnuðu eyjaskeggjar fyrsta opinbera þýska baðstaðinn við Norðursjó. Árið 1800 voru baðgestir 250 talsins. Í dag skipta þeir hundruðum þúsunda. Meðan Napoleonstríðin geysuðu, lögðust sjóböðin af. 1813-15 réðu Prússar yfir eyjunni en á Vínarfundinum var ákveðið að Norderney skyldi tilheyra konungsríkinu Hannover. Eftir það voru baðstrendurnar opnaðar á ný og urðu víðfrægar í Evrópu. Ekki síst sökum þess að Georg V konungur Hannover bjó þar hvert sumar ásamt eiginkonu sinni. 1872 var ný hafnaraðstaða reist við bæinn. Fyrir þann tíma þurfti að selflytja gesti með hestakerrum frá skipi til lands en þá var farið yfir blautar leirur. Í upphafi 20. aldar hlutu heilsuböðin á eyjunni heimsfrægð. Þá voru gestir á ári orðnir rúmlega 40 þúsund. 1906 sótti Vilhjálmur II prússakeisari eyjuna heim. Á 3. áratugnum var sundlaug reist þar sem framleiddi öldugang og var hún sú fyrsta sinnar tegundar í Evrópu. Eftir heimstyrjöldina síðari voru gerðar áætlanir um að Holland innlimaði Norderney. En Bretar höfðu aðrar hugmyndir. Þeir stofnuðu Neðra-Saxland sem sambandsland 1946 og voru allar Austurfrísnesku eyjarnar hluti af því. Böðin hófust á nýjan leik og urðu vinsæl sem áður. 1959 fór fjöldi baðgesta í fyrsta sinn í 100 þúsund. Á eyjunni er golfvöllur, sá eini á eyjunum, og flugvöllur. 2009 hófst verkefni um að útrýma öllum ljósaperum úr eyjunni. Öllum ljósaperum var skipt út fyrir sparperum og var Norderney fyrsti þýski bærinn þar sem slíkt verkefni var gangsett. Norderney og Borkum eru einu austurfrísnesku eyjarnar þar sem leyfilegt er að aka bíl.
Argentinos Juniors
Saga
Þáttaskil urðu í sögu argentínskrar knattspyrnu árið 1917 þegar átján sögðu skilið við deildarkeppnina til að stofnsetja atvinnumannadeild og var Argentinos Juniors í þeim hópi. Þetta markaði upphafið að innleiðingu atvinnumennsku í íþróttinni í landinu. Ef undan er skilið þriðja sæti í argentínsku deildinni árið 1960, aðeins tveimur stigum á eftir meisturum Independiente markaði félagið ekki djúp spor í fótboltasögunni og var oft í annarri deild.
Norderney
Byggingar og kennileiti
thumb|Bæjarkirkjan er nær alþakin vafningsviði
Argentinos Juniors
Saga
Argentinos Juniors höfðu orðspor sem uppeldisstöð ungra leikmanna og þann 20. október 1976 fengu stuðningsmenn liðsins að sjá fimmtán ára ungling, Diego Maradona, þreyta frumraun sína með aðalliði félagsins. Hann varð markakóngur Metropolitano ársins 1979 (á þessum árum voru tvær Argentínukeppnir á ári hverju, Metropolitano og Nacional) og átti hann eftir að endurtaka leikinn í næstu þremur meistarakeppnum. Árið 1980 náði Argentinos Juniors öðru sæti í Metropolitano, sem var þá besti árangur félagsins frá upphafi.
Maradona var seldur til Boca Juniors fyrir milljón Bandaríkjadali sem þótti svimandi fjárhæð. Þótt Maradona hafi ekki sjálfum tekist að leiða uppeldisfélag sitt til meistaratignar þá tryggði söluhagnaðurinn af honum það að félagið gat styrkt leikmannahóp sinn verulega.