cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tékkóslóvakíska karlalandsliðið í knattspyrnu
Bættist á verðlaunahilluna
Tékkóslóvakía lenti í sannkölluðum dauðariðli í forkeppni HM 1986 og endaði í fjórða sæti, sem var langlakasti árangur landsins í undankeppnum stórmóta. Betur gekk fjórum árum síðar og Tékkóslóvakía mætti með ungt og efnilegt lið á HM á Ítalíu. Stórsigur á Bandaríkjunum í fyrsta leik, 5:1, sló tóninn og Tékkóslóvakía komst vandræðalítið í úrslitakeppnina.
Í miðri forkeppni HM 1994 klofnaði Tékkóslóvakía í tvö ríki. Í stað þess að draga sig úr keppni var ákveðið að ljúka keppni í forriðlinum undir merkjum „sameiginlegs liðs Tékka og Slóvaka“. Í lokaumferðinni lenti liðið í hreinum úrslitaleik við Belga í Brussel þar sem sameiginlega liðið þurfti sigur til að tryggja sér farseðilinn til Bandaríkjanna. Niðurstaðan varð markalaust jafntefli í viðureign sem jafnframt telst síðasti kappleikur tékkóslóvakíska landsliðsins, 17. nóvember árið 1993.
Titlar
Evrópukeppnin
Ólympíuleikar
Plúton
Plúton getur átt við:
Joseph Paul Gaimard
thumb|Joseph Paul Gaimard (mynd eftir [[Émile Lassalle)]] thumb Joseph Paul Gaimard (1796 - 1858) var franskur náttúruvísindamaður. Hann var ásamt Jean René Constant Quoy í leiðangri skipsins La Coquille milli 1826 og 1829. Hann stýrði vísindaleiðangri á Norðurslóðum árin 1835 og 1836. Á þeim árum ferðaðist hann um Ísland. Seinna sumarið stýrði hann vísindaleiðangri á vegum frönsku stjórnarinnar. Vísindarit hans Voyage en Islande et au Groënland voru gefin út í 9 bindum eftir heimkomuna. Jónas Hallgrímsson orti kvæði til Páls Gaimard árið 1839 þegar Páli var haldin veisla í Kaupmannahöfn við komu hans þangað. Árið 1838 stýrði hann vísindaleiðangri til Spitsbergen.
Bjarni Sæmundsson
Bjarni Sæmundsson (f. á Járngerðarstöðum í Grindavík 15. apríl 1867, d. 6. nóvember 1940) var íslenskur náttúrufræðingur og kennari.
Ævi
Bjarni lauk stúdentsprófi við Lærða skólann árið 1889, þá 22 ára gamall. Þá hélt hann til Kaupmannahafnar og nam landafræði og náttúrufræði við Kaupmannahafnarháskóla. Hann lauk prófi þar árið 1894 og sneri þá strax aftur til Reykjavíkur þar sem hann kenndi náttúrufræði við Lærða skólann næstu 29 ár.
Bjarni samdi fyrstu kennslubækurnar í náttúrufræði fyrir íslenska skóla. Bókin Náttúrufræði handa barnaskólum var áratugum saman kennd í barnaskólum landsins og fleiri kunnar kennslubækur lifðu eftir hans daga. Meðal annarra kennslubóka eftir hann eru Dýrafræði handa gagnfræðaskólum og Landafræði handa gagnfræðaskólum auk þess sem hann skrifaði kennslubókina Sjór og loft sem kennd var í náttúrufræðideildum menntaskólanna í áratugi.
Bjarni er þó þekktari fyrir rannsóknir sínar í fiskifræði. Danski dýrafræðingurinn Johannes Schmidt kom hingað í því skyni að rannsaka lífríki hafsins umhverfis Ísland ásamt föruneyti á rannsóknaskipinu Thor vorið 1903. Johannes fékk Bjarna til að taka þátt í leiðangrinum og upp frá því hélt Bjarni rannsóknum áfram á grunnsævinu við Suður- og Suðvesturland á leigðum bát. Þar rannsakaði hann hinar ýmsu fisktegundir fram til ársins 1930.
Bjarni hætti kennslu 1923, þá 56 ára gamall. Hann tók saman viðamikla þekkingu sína í bókinni Fiskarnir sem kom út 1926 og er 528 blaðsíður að lengd og prýdd 290 myndum. Á eftir fylgdu Spendýrin árið 1932 og Fuglarnir 1936.
Bjarni var formaður Hins íslenska náttúrufræðifélags frá 1905-1940. Fyrir merkar vísindarannsóknir og framlag til náttúrurannsókna var Bjarni Sæmundsson kjörinn heiðursdoktor við Hafnarháskóla á 450 ára afmæli skólans árið 1929.
Adríel
Adríel er íslenskt karlmannsnafn.
Þóranna Sigurðardóttir
Þóranna Sigurðardóttir er íslenskur leikari, leikstjóri og handritshöfundur, búsett og starfar í Los Angeles Bandaríkjunum.
M (aðgreining)
M getur átt við eftirfarandi:
Júgóslavía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Júgóslavía tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 27 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Anchorage
thumbnail|Anchorage innan Alaska thumbnail|Anchorage á maíkvöldi. Chugach fjöll í baksýn. thumbnail|Mynd af Anchorage úr geimnum thumbnail|Árið 1964 varð gríðarmikill jarðskjálfti nálægt Anchorage. Anchorage (eða Dgheyaytnu á athabaskísku; máli frumbyggja) er stærsta borg Alaskafylkis Bandaríkjanna með um 290.000 íbúa (2019) og er hluti af samnefndu sveitarfélagi. Hún er staðsett á láglendi í miðju Suður-Alaska fyrir botni Cook Inlet-flóa. Um 40% íbúa fylkisins búa í borginni. Um 400.000 manns búa á stórborgarsvæði Anchorage.
Árið 1964 skók jarðskjálfti upp á 9,2 stig borgina en upptökin voru suður af borginni. Uppbygging var mikil á áttunda áratugnum þegar þangað flykktust olíuleitar- og verktakafyrirtæki og íbúatalan þrefaldaðist á 10 árum. Hugmyndir hafa verið uppi að gera borgina að höfuðstað fylkisins en Juneau í Suðaustur-Alaska hefur verið höfuðstaðurinn síðan árið 1906. Lestarsamgöngur eru norður og suður frá Anchorage; norður að borginni Fairbanks sem er í miðhluta fylkisins og suður að Seward á Kenaiskaga.
Ted Stevens alþjóðaflugvöllurinn er í suðvesturhluta borgarinnar. Villt dýr eins og birnir og elgir koma reglulega inn fyrir borgina.
Kenai-skagi
thumb|Staðsetning Kenai skaga innan Alaska. thumb|Nákvæmara kort. thumb|Kenai Fjords National Park thumb|Bear Glacier, Kenai Fjords National Park. thumb|Elgskálfur í Kenai National Wildlife Refuge Kenaiskagi er landsvæði í suðurhluta Alaska fylkis Bandaríkjanna. Skaginn er einnig mestur hluti sveitarfélagsins Kenai Peninsula Borough sem er 64,110 km2 að stærð. Íbúar eru um 59.000 (2017). Stærsta borg Alaska, Anchorage er rétt norður af skaganum.
Þjóðgarðurinn Kenai Fjords National Park er innan skagans. Einnig eru önnur vernduð svæði þar; óbyggðir, fjöll, jöklar og skógar.
Helstu þéttbýlisstaðir eru Kenai, Homer, Soldotna og Seward. Lest liggur frá Anchorage að Seward.
Íslendingar sóttu tré til ræktunar frá Kenaiskaga. Meðal þeirra fyrstu voru Hákon Bjarnason skógræktarstjóri og Jón H. Björnsson garðyrkjumaður. Þar má helst nefna sitkagreni og alaskaösp. ,
Jón Sigurðsson (f. 1941)
300px|thumbnail|hægri
Jón Sigurðsson (f. 17. apríl 1941) er íslenskur hagfræðingur og fyrrum alþingismaður og ráðherra. Að loknum stjórnmálaferli varð Jón seðlabankastjóri í Seðlabanka Íslands en síðar aðalbankastjóri Norræna fjárfestingabankans.
Jón lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1960, fil. kand. prófi í þjóðhagfræði og tölfræði frá Stokkhólmsháskóla árið 1964 og M.Sc. Econ. í þjóðhagfræði frá London School of Economics and Political Science árið 1967.
Áður en Jón settist á þing var hann m.a. forstjóri Þjóðhagsstofnunar frá 1974-1986. Hann var fyrst kjörinn á þing fyrir Alþýðuflokkinn í Reykjavíkurkjördæmi árið 1987 og varð dómsmálaráðherra og viðskiptaráðherra í ríkisstjórn Þorsteins Pálssonar sama ár. Í annarri og þriðju ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar og Viðeyjarstjórninni (til 1993) var hann iðnaðar- og viðskiptaráðherra.
Sind (fylki)
thumb| Sindh er eitt af fjórum fylkjum Pakistan. Höfuðstaður fylkisins er Karatsí. Í fylkinu eru einkum töluð sindí og úrdú. Nafnið kemur frá sömu rót og árinnar Indus sem aftur er fylkisins helsta fljót.
Tumi Sighvatsson
Tumi virðist hafa verið ofstopamaður og safnað um sig fylgisveinum af svipuðum toga og í Sturlungu segir: „... lagðist sá orðrómur á að enginn flokkur hefði verið jafn óspakur og sá er fylgdi Tuma Sighvatssyni og svo sjálfur hann.“
Tvíflötungsgrúpa
Tvíflötungsgrúpa ― Í stærðfræði er talað um samhverfisgrúpur marghyrninga, sem er grúpa af öllum mögulegum samhverfum marghyrninga, þ.e.a.s. allir snúningar og speglanir sem breyta ekki stöðu marghyrningsins. Á marghyrningi með n hliðum eru n speglanir og n snúningar, þ.e.a.s. 2n samhverfislegar umbreytingar.
Samsetning umbreytinga
Við skilgreinum \alpha_x sem snúning n-hilða marghyrning um radíana um miðju, og \beta_x sem speglun um línu sem snúið hefur verið  radíana um miðju. Með þessu fær maður eftirfarandi jöfnur:
Listi yfir ferjur í strandsiglingum á Íslandi
thumb|Sæfari árið 2017 Þetta er listi yfir ferjur í strandsiglingum Íslandi.
Túnis
Túnis, opinbert heiti Lýðveldið Túnis, er land á Maghreb-svæðinu í Norður-Afríku með landamæri að Alsír í vestri og Líbýu í austri og strandlengju að Miðjarðarhafi í norðri og austri. Íbúar voru 11,7 milljónir árið 2019. Nafnið Túnis er talið koma úr máli Berba og merkja tjaldbúðir en landið dregur nafn sitt af höfuðborginni.
Túnis er nyrsta landið í Afríku og austasta landið á Atlasfjallgarðinum. Suðurhluti landsins er nyrsti hluti Sahara, en annars staðar er frjósamur jarðvegur. Strönd landsins er 1300 km að lengd og er hluti af skilunum milli austur- og vesturhluta Miðjarðarhafsins.
Í Túnis er fulltrúalýðræði og landið er talið eina sanna lýðræðisríkið í Arabaheiminum. Vísitala um þróun lífsgæða er há fyrir Túnis. Landið er með samstarfssamning við Evrópusambandið, er aðili að Samtökum frönskumælandi ríkja, Miðjarðarhafsbandalaginu, sameiginlegum markaði Austur- og Norður-Afríku, Arabíska Maghreb-bandalaginu, Arababandalaginu, Samtökum um íslamska samvinnu, Fríverslunarbandalagi Arabaríkja, Sambandi ríkja í Sahel og Sahara, Afríkusambandinu, Samtökum hlutlausra ríkja, G77 hópnum, og er bandamaður NATO. Túnis er aðili að Rómarsamþykkt um Alþjóðlega sakamáladómstólinn og Sameinuðu þjóðunum. Túnis á í nánu samstarfi við Evrópu, einkum Frakkland og Ítalíu.
Berbar hafa búið í Túnis frá fornu fari. Föníkumenn stofnuðu þar borgina Karþagó á 12. öld f.Kr.. Karþagó var sjóveldi og keppti við Rómaveldi um áhrif á Miðjarðarhafi. Rómverjar lögðu Karþagó undir sig árið 146 f.Kr. og landið varð síðar rómverska skattlandið Afríka. Rómverjar réðu yfir Túnis næstu 800 árin, kynntu íbúa fyrir Kristni og skildu eftir sig minjar eins og hringleikahúsið El Jem. Eftir árið 647 lögðu múslimar landið undir sig á 50 árum. Tyrkjaveldi tók síðan við völdum í landinu eftir röð herleiðangra frá 1534. Innrás Frakka í Túnis átti sér stað 1881. Landið fékk sjálfstæði frá Frökkum árið 1957 og lýsti yfir stofnun lýðveldis. Fyrsti forseti landsins var sjálfstæðisleiðtoginn Habib Bourguiba. Árið 2011 hófst byltingin í Túnis sem varð til þess að steypa forsetanum Zine El Abidine Ben Ali af valdastóli. Frjálsar kosningar fóru fram árið 2014.
Túnis nær yfir 163.610 ferkílómetra. Nyrsti oddi landsins og jafnframt álfunnar er Ras ben Sakka. Sikileyjarsund skilur milli Túnis og Sikileyjar, en það er um 145 km á breidd. Aðeins 60 km undan strönd Túnis er ítalska eyjan Pantelleria. Túnis er frjósamt land með miklar strendur sem laða að ferðamenn. Efnahagslíf landsins er fjölbreytt og byggist á landbúnaði, olíuvinnslu, námavinnslu, iðnframleiðslu og ferðaþjónustu. Arabíska er opinbert mál og 98% íbúa eru múslimar. Frönskukunnátta er algeng.
Heiti
Nafn Túnis er dregið af borginni Túnis sem í dag er höfuðborg landsins. Rót orðsins er úr máli berba ⵜⵏⵙ sem merkir „að leggjast niður“ eða „tjaldbúðir“. Það hefur stundum verið tengt við fönísku gyðjuna Tanit.
Í ýmsum málum fær landaheitið latnesku endinguna -ia eins og í ensku, Tunisia, og frönsku Tunisie, en borgin heitir þá Tunis. Í öðrum málum, til dæmis arabísku, rússnesku og spænsku, eru heiti landsins og borgarinnar skrifuð eins.
Meðan landið var undir yfirráðum Rómaveldis í fornöld hét það Afríka eða Ifriqiya. Heiti heimsálfunnar er dregið af því.
Landfræði
Túnis stendur við Miðjarðarhafsströnd Norðvestur-Afríku, miðja vegu milli Atlantshafsins og Nílarósa. Það á landamæri að Alsír í vestri og suðvestri og Líbíu í suðaustri. Það liggur milli 30. og 38. breiddargráða norður, og 7. og 12. lengdargráða austur. Skyndileg beygja á sunnanverðri Miðjarðarhafsströndinni í Norður-Túnis gefur landinu strendur í tvær áttir; vestur-austur í norðri, og norður-suður í austri.
Þótt landið sé tiltölulega lítið að stærð er Túnis landfræðilega fjölbreytt vegna þess hve langt það nær í norður og suður. Breidd landsins er minni. Mismunur á loftslagi í Túnis, eins og öðrum löndum Norður-Afríku, stafar af minnkandi úrkomu eftir því sem sunnar dregur. Austurendi Atlasfjalla liggur gegnum Túnis í norðausturátt frá landamærum Alsír í vestri að Cap Bon-skaganum í austri. Norðan við fjöllin er Tell, svæði sem einkennist af lágum hæðum og sléttum, sem aftur eru framhald af fjöllum vestan megin. Í Khroumire, norðvesturhorni Tell, nær landið 1050 metra hæð og þar snjóar á veturna.
Túnisíska Sahel, sem er breikkandi strandslétta við austanverða Miðjarðarhafsströnd Túnis, er meðal helstu ólífuræktarsvæða heims. Innan við Sahel, milli Atlasfjalla og nokkurra hæða sunnan Gafsa, eru steppur. Mikið af suðurhlutanum er hálfþurrt og eyðimörk.
Strönd Túnis er 1148 km löng. Landið gerir tilkall til 25 mílna samfelldrar lögsögu utan við 12 mílna landhelgi landsins.
Stjórnsýslueiningar
Túnis skiptist í 24 landstjóraumdæmi sem aftur skiptast í 264 landsvæði sem síðan skiptast í sveitarfélög og hverfi.
100px
Benetice (Světlá nad Sázavou)
thumb|Benetice Benetice er bær í Tékklandi. Bærinn þekur 3,81 ferkílómetra stórt svæði. Íbúar Benetice eru um 37 talsins. Bærinn liggur í 555 metra hæð.
www.benetice.eu
Les Ferdinand
Leslie Ferdinand oftast kallaður, Les Ferdinand (fæddur 8. desember 1966) er enskur knattspyrnumaður. Hann lék sem framherji en hefur nú lagt knattspyrnuskóna á hilluna. Hann spilaði með mörgum liðum, enn er þekktastur fyrir afrek sín, sem leikmaður QPR, Newcastle United og Tottenham Hotspur. Hann lék einnig 17 landsleiki fyrir enska karlalandsliðið í knattspyrnu.
Eyrarbakki
Á Eyrarbakka var mikil verslun og sóttu bændur á Suðurlandi til Eyrarbakka á meðan á einokun danska kóngsins stóð. Eyrarbakki varð einn stærsti bær á Íslandi og var á þeim tíma mun stærri en t.d. Reykjavík og leit lengi út fyrir að Eyrarbakki yrði höfuðborgin. Á Eyrarbakka hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð síðan 1922. (Veður var þó athugað og skráð mun lengur á Eyrarbakka eða frá árinu 1880, en þá var P. Nielsen faktor með veðurathuganir fyrir dönsku veðurstofuna).
9. janúar 1990 gekk mikill sjór inn á suðurströndina í kjölfar ofsaveðurs sem þá gekk yfir landið og urðu þorpin Eyrarbakki og Stokkseyri verst úti í þessum hamförum veðurofsans þegar ein dýpsta lægð sem mælst hefur á síðustu áratugum rann upp að suðurströndinni. Þjórsárhraunið mikla myndar ströndina við Eyrarbakka og skerin þar úti fyrir og nær mörg hundruð metra út.
Í byrjun síðustu aldar hófst tímabil útgerðar og fiskvinnslu á Eyrarbakka og störfuðu þar þrjú fiskvinnslufyrirtæki fram undir síðustu aldamót. Hafnleysi stóð útgerð þó alltaf fyrir þrifum og með tilkomu brúar yfir Ölfusárósa lagðist útgerð smám saman af. Eyrarbakki er nú vaxandi ferðamannastaður og gömlu húsin gjarnan nýtt sem sumarbústaðir.
Árið 985 sigldi Bjarni Herjólfsson, frá Eyrum, sem nú heita Eyrarbakki, áleiðis til Grænlands en villtist í þoku og norrænu þar til hann sá land sem við nú köllum Norður-Ameríku. Hann tók ekki land en snéri til Grænlands og seldi Leifi Eiríkssyni skip sitt.
Elsta hús í bænum er Húsið frá 1765, sem er elsta varðveitta timburhús á Íslandi. Barnaskólinn á Eyrarbakka og Stokkseyri var stofnaður 1852 og mun vera sá elsti í landinu. Kirkjan á Eyrarbakka var reist 1890. Altaristöflu kirkjunnar málaði Louisa Danadrottning, eiginkona Kristjáns 9. konungs. Louisa var langalangamma og Kristján 9. langalangafi Margrétar 2. Danadrottningar, Elísabetar 2. Bretadrotningar og Haraldar 5. Noregskonungs. Þau voru jafnframt langamma og langafi Filippusar prins og hertoga af Edinborg.
Stefánshellir
thumb|Stefánshellir Stefánshellir er hellir í Hallmundarhrauni (3555 m) sem rannsóknir hafa leitt í ljós að er í raun sami hellir og Surtshellir. Sennilega hafa þeir áður verið einn og sami hellirinn áður en að hrun hafi orðið í hellinum og þannig lokast á mili þeirra. Aðalop Stefánshellis er niðri í gjá, um 350 m frá nyrsta opi Surtshellis og sést opið ekki fyrr en komið er alveg að hellismunanum. Vegvísar vísa leið við slóð og benda á helstu niðurföll og op inn í hellinn og inni í honum eru ranghalar og hvelfingar er saman mynda flókið völundarhús.
Sáluhlið
Sáluhlið (eða kirkjugarðshlið) er hlið (stundum með þaki) sem er við inngang á hefðbundnum kirkjugörðum, einkum framundan kirkjudyrum.
Will Sasso
thumb|250px|Sasso árið [[2010]] William „Will“ Sasso (fæddur 1975) er bandarískur gamanleikari.
Al Gore
Albert „Al“ Arnold Gore (f. 31. mars 1948) er bandarískur stjórnmálamaður sem var varaforseti Bandaríkjanna frá 1993 til 2001 í forsetatíð Bills Clinton. Gore var forsetaefni demókrata í forsetakosningunum árið 2000 sem voru einar umdeildustu kosningar í sögu Bandaríkjanna. Hann fékk hálfri milljón fleiri atkvæði en keppinautur hans, George W. Bush, en færri kjörmenn í kjörmannaráðinu. Bandaríska kosningakerfið er flókið, en eftir að niðurstöðurnar höfðu velkst um í dómskerfinu úrskurðaði hæstiréttur að Bush væri sigurvegari og því forseti Bandaríkjanna.
Árið 1965 innritaðist Gore til náms í ensku í Harvard-háskóla. Honum leiddist í því námi og eftir tvö ár skipti hann um námsbraut og hóf nám í stjórnmálafræði og lauk BA prófi með sóma í júní 1969. Eftir herþjónustu í nokkra mánuði í Víetnam stundaði hann nám í trúfræðum við Vanderbilt-skólann og hóf síðar lögfræðinám þar, en hvarf frá því án prófs vegna framboðs síns í kosningum til fylkisþings Tennessee árið 1976.
Gore gegndi stöðu forseta bandarísku sjónvarpsstöðvarinnar Current TV sem vann Emmy-verðlaunin árið 2007 fyrir framúrskarandi þróun á gagnvirku sjónvarpi. Hann er einnig stjórnarformaður í Generation Investment Management, í stjórn Apple tölvufyrirtækisins auk þess að vera óopinber ráðgjafi yfirstjórnenda Google og stjórnarformaður umhverfissamtakanna Alliance for Climate Protection. Verðlaunafé friðarverðlauna Nóbels sem kom í hlut Gore rann að öllu leyti til samtakanna.
Hann tilkynnti árið 2002 að hann myndi ekki keppa við Bush um forsetaembættið árið 2004 og gagnrýndi Bush fyrir stríðið í Írak.
Jean-Manuel Mbom
Jean-Manuel Mbom (fæddur 24. febrúar 2000) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Werder Bremen
Persónulegt líf
Jean-Manuel Mbomb er af Kamerúnskum ættum.
Paul Guilfoyle
Paul Guilfoyle (fæddur 28. apríl 1949) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Kapteinn Jim Brass í CSI: Crime Scene Investigation.
Einkalíf
Guilfoyle fæddist í Canton í Massachusetts. Stundaði hann nám við Boston College High School og hélt hann ræðu fyrir 2005 útskriftarárganginn. Guilfoyle fór í Lehigh-háskóla árið 1968 og útskrifaðist frá Yale árið 1977 með hagfræði sem aðalfag.
Lærði hann við Actor's Studio áður en hann byggði upp talsverðan leiklistarferil á Broadway, þar á meðal tólf ár með Theatre Company of Boston, kom hann fram í The Basic Training af Pavlo Hummel eftir David Rabe með Al Pacino og í Glengarry Glen Ross eftir David Mamet. Honum er oft ruglað saman við son leikarans Paul Guilfoyle (fæddur 1902) en þeir eru ekkert skildir.
Guilfoyle býr í New York ásamt eiginkonu sinni og dóttur.
Bátasafn Gríms Karlssonar
Bátasafn Gríms Karlssonar var opnað í Duus Safnahúsum í Reykjanesbæ á lokadaginn 11. maí árið 2002. Á sýningunni eru rúmlega 100 líkön eftir Grím Karlsson, skipstjóra frá Njarðvík (1935-2017). Líkönin eru flest af skipum sem voru smíðuð eða keypt til Íslands á árunum eftir seinna stríð og fram til 1960. Á sýningunni má einnig sjá hluti og myndir sem tengjast sjávarútvegssögu þjóðarinnar og eru í eigu Byggðasafns Reykjanesbæjar.
Paul Guilfoyle
Ferill
Hefur hann komið fram í sjónvarpsþáttum á borð við Miami Vice, Law & Order, New York Undercover og Ally McBeal. Hefur hann komið fram í kvikmyndum í þrjá áratugi. Á meðal kvikmynda sem hann hefur komið fram í: Three Men and a Baby, Wall Street, Celtic Pride, Beverly Hills Cop II, Quiz Show, Hoffa, Mrs. Doubtfire, Air Force One, Striptease, Amistad, The Negotiator, Extreme Measures, Primary Colors og L.A. Confidential.
Guilfoyle hefur einnig verið í tónlistamyndbandi Alter Bridge fyrir lagið „Broken Wings“ og í HBO kvikmyndinni Live from Baghdad.
Í dag er hann best þekktur sem Jim Brass í CSI: Crime Scene Investigation.
Verðlaun og tilnefningar
Screen Actors Guild-verðlaunin
Leikfangasaga
Leikfangasaga (enska: Toy Story) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1995. Myndin segir frá lífi ungs drengs og leikfanga hans sem lifna við um leið og drengurinn lætur sig hverfa úr herberginu. Toy Story er meðal annars fyrsta kvikmyndin sem var gerð sem er 100% tölvugerð.
Söguþráður
Addi er ungur drengur sem hefur gaman af leikföngum. Samtals á hann tugi leikfanga og þykir afar vænt um þau öll. Eins og gengur og gerist hjá ungum krökkum er það alltaf eitt leikfang sem stendur upp úr.
Uppáhalds leikfang Adda er kúrekabrúðan Viddi, heiðarlegur fógeti úr villta vestrinu. Hin leikföngin líta upp til hans og er hann einhverskonar foringi hópsins og hlýða allir því sem hann segir.
Ferdinand Tönnies
thumb|right|Brjóstmynd af Tönnies í [[Husum.]] Ferdinand Tönnies (26. júlí 1855 – 9. apríl 1936) var þýskur hagfræðingur og félagsvísindamaður. Ferdinand var brautryðjandi á sviði félagsvísinda. Hann var einn af stofnendum Þýska félagsfræðifélagsins og var forseti þess á árunum 1909-33.
Émile Loubet
Émile Loubet (30. desember 1838 – 20. desember 1929) var franskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Frakklands árið 1892 og forseti Frakklands frá 1899 til 1906. Loubet var fyrsti forseti þriðja franska lýðveldisins sem sagði hvorki af sér né lést í embætti.
Loubet var lögfræðimenntaður og var kosinn á fulltrúaþing Frakklands fyrir Drôme-kjördæmi árið 1876. Árið 1892 var hann fenginn til að gerast forsætisráðherra en ríkisstjórn hans sprakk sama ár vegna Panamahneykslisins, þar sem franskir stjórnarmeðlimir voru sakaðir um að þiggja mútur til að þagga niður gjaldþrot Panamaskurðsfélagsins. Árið 1896 var Loubet kjörinn forseti efri deildar franska þingsins. Hann var síðan kjörinn forseti Frakklands árið 1896 eftir að Félix Faure forseti lést í embætti.
Sem forseti hélt Loubet áfram að rækta bandalag Frakklands við Rússland og tók meðal annars á móti Nikulási 2. Rússakeisara í opinberri heimsókn til Frakklands árið 1901 og heimsótti sjálfur Rússland árið eftir. Hann átti einnig þátt í því að mynda bandalag milli Frakklands og Bretlands þrátt fyrir ágreining milli landanna um seinna Búastríðið og Dreyfus-málið. Ólíkt forvera sínum var Loubet hlynntur því að dómsmál Alfreds Dreyfusar yrði tekið upp að nýju en hann hlaut gagnrýni fyrir að hálfu andstæðinga Dreyfusar: Sumarið 1899 réðst aðalsmaður og andstæðingur Dreyfusarsinna að Loubet á veðreiðum og sló af honum pípuhattinn. Loubet opnaði og kynnti heimssýninguna í París árið 1900 og þótti hún heppnast vel.
Loubet bauð sig ekki fram á ný að loknu sjö ára kjörtímabili sínu. Hann dró sig úr stjórnmálum eftir árið 1906 og kvaðst aldrei munu gegna embætti framar, „ekki einu sinni sem héraðsráðgjafi!“.
Sjóræningjar frá Barbaríinu
Athafnasvæði
Sjórán sjóræningja frá Barbaríinu náðu allt til Miðjarðarhafsins, suður meðfram Atlantshafsströnd Vestur-Afríku, um Atlantshafið allt að Suður-Ameríku og norður til Íslands. Athafnasvæði þeirra var þó fyrst og fremst í vesturhluta Miðjarðarhafsins. Þeir réðust þar á og hertóku skip og gerðu einnig strandhögg í þorpum og bæjum við strendur Evrópu, aðallega á Ítalíu, í Frakklandi, Spáni og Portúgal en þó líka í Englandi, Skotlandi, Hollandi, Írlandi og allt til Íslands. Aðaltilgangur ránsferðanna var að útvega kristna þræla fyrir íslamska markaði í Norður-Afríku og Miðausturlöndum.
thumb|right|150px|Göke (1495) var flaggskip [[Kemal Reis í baráttunni í Zonchio.]] Ræningjarnir réðust á og hertóku þúsundir skipa og gerðu víða strandhögg, svo að mörg strandhéruð á Spáni og Ítalíu voru næstum því í auðn allt fram á 19. öld. Frá sextándu öld til þeirrar nítjándu er talið að sjóræningjarnir hafi hertekið á bilinu 800.000 til 1.250.000 manns og selt í þrældóm.
Sumir ræningjanna voru evrópskir útlagar eins og til dæmis John Ward, Zymen Danseker og Henry Mainwaring. Hayreddin Barbarossa og Oruç Reis, betur þekktir sem Barbarossa-bræðurnir, sem tóku að sér stjórn Alsír fyrir hönd Ottómanaveldisins snemma á 16. öld urðu líka frægir ræningjar. Evrópsku sjóræningjarnir komu með nýjustu tæknina í búnaði og skipasmíði til Barbarísins um 1600, sem gerði ræningjunum kleift að færa út kvíarnar allt til Atlantshafsins. Sjóránin náðu hámarki á fyrri helmingi 17. aldar.
Sagan
Sjórán múslima í Miðjarðarhafslöndum höfðu viðgengist síðan á 9. öld, á tímum hins skammlífa furstadæmis á Krít. Þrátt fyrir andúð í garð kristinna manna vegna krossferðanna voru sjóránin þó fremur fátíð framan af. Á 13. og 14. öld voru það frekar kristnir sjóræningjar, einkum frá Katalóníu, sem voru stöðug ógn fyrir kaupmenn. Það var ekki fyrr en seint á 14. öld sem sjóræningjar frá Túnis þóttu næg ógn til að Frakkar og Genúumenn réðust á þá í Mahdia árið 1390 og hefur það verið kallað sem sjóræningjakrossferðin. Márar sem hraktir höfðu verið frá Spáni þegar og sjóræningjar frá öðrum löndum Norður-Afríku komu svo til Túnis og bættust við tölu sjóræningjanna þar en það var ekki fyrr en Ottómanaveldið stækkaði og kaparinn Kemal Reis aðmíráll kom til Barbarísins árið 1487 sem sjóræningjarnir þar urðu raunveruleg ógn við siglingar kristinna manna.
16. öldin
thumb|[[Orrustan við Preveza, 1538.]] Spænsku márarnir og ævintýragjarnir múslimar frá Mið-Austurlöndum, en þeirra þekktastir voru bræðurnir Hızır og Oruç frá borginni Mitylene, juku tíðni ránsferðanna í kringum aldamótin 1500. Spánverjar brugðust við með því að ráðast á og vinna borgirnar Oran, Algeirsborg og Túnis. En eftir að Oruç var drepinn í orrustu við Spánverja árið 1518, biðlaði bróðir hans, Hızır, til Selims 1., sem var soldán Ottómanaveldisins um að senda honum hersveitir sem hann gerði. Árið 1529 rak Hızır Spánverjana frá lítilli, víggirtri klettaeyju fyrir utan Algeirsborg, þar sem þeir höfðu komið sér fyrir, og lagði borgina og nágrenni hennar undir Ottómanaveldið. Frá 1518 allt til dauða Uluch Ali árið 1587 var Algeirsborg aðalaðsetur lénsmanna Ottómanaveldisins í Norður-Afríku, sem réðu yfir Trípólí, Túnis og Algeirsborg. Frá 1587 til 1659 var svæðinu stýrt af útsendurum Ottómanaveldisins, eða pasja eins og þeir voru kallaðir, sem voru sendir frá Konstantínópel til að stjórna í þrjú ár. Árið 1659 gerði herliðið í Algeirsborg uppreisn og pasjarnir misstu öll völd. Eftir það töldust borgirnar að vísu til Ottómanaveldisins en voru í raun lýðveldi með herstjórn, sem völdu sér eigin leiðtoga og lifðu af ránsfeng sem hertekinn var frá Spánverjum og Portúgölum.
Á fyrra tímabilinu (1518-1587) voru herrarnir aðmírálar soldánsins, þeir stjórnuðu stórum flotum og stunduðu hernaðarlegar aðgerðir í pólitískum tilgangi. Þeir eltu uppi þræla og aðgerðir þeirra voru grimmar. Eftir 1587 voru hlutverk arftaka þeirra að ræna og rupla, á landi og á sjó. Sjóaðgerðirnar voru stundaðar af kafteinum eða (reises) sem mynduðu hópa eða jafnvel hlutafélög. Fley þeirra voru útbúin af fjárfestum og stjórnuð af þessum reises. Tíu prósent af ágóðanum voru greidd til pashans eða arftaka hans, sem báru titlana agha, dey eða bey.
thumb|Minnismerkið [[Monumento dei Quattro Mori|Quattro Mori ("Fjórir Márar") eftir Pietro Tacca; Livorno, Ítalíu]] Árið 1544 hertók Hayreddin eyjuna Ischia ásamt 4.000 föngum og seldi 9.000 íbúa Lipari í þrældóm, sem var nánast allir íbúar eyjunnar. Árið 1551 seldi Turgut Reis alla íbúa maltnesku eyjarinnar Gozo í þrældóm til Líbíu, þeir voru um 5-6.000 manns. Árið 1554 rændu sjóræningjarnir borgina Vieste á suður Ítalíu og tóku um 7.000 þræla. Árið 1555 rændi Turgut Reis Bastíu í Korsíku og tók um 6.000 þræla. Árið 1558 náðu sjóræningjarnir borginni Ciutadella (Minorca) og eyðilögðu hana, þeir slátruðu íbúunum og tóku 3.000 af þeim sem eftir lifðu til Istanbúl og seldu sem þræla. Árið 1563 lenti Turgut Reis á ströndum Granada á Spáni og hertók landnemabyggðirnar á svæðinu eins og Almuñécar ásamt 4.000 föngum. Sjóræningjarnir réðust ítrekað á Baleareyjar og sem svar þá risu upp margir varðturnar meðfram ströndunum ásamt víggirtum kirkjum. Ógning var svo mikil að eyjan Formentera varð óbyggð.
Jafnvel á þessu stigi reyndu Evrópsku ríkin að berjast á móti. Minnismerki Livorno sem kallast Quattro Mori (fjórir márar) fagnar sigrum á sjóræningjum 16. aldarinnar af riddurum Möltu og reglu heilags Stefáns, en stórhertoginn, Ferdínand 1. de' Medici var stórmeistari innan þeirrar reglu. Annað svar var smíði upprunalegu freigátanna sem voru léttar, hraðskreiðar og auðveldar að stýra. Þær voru hannaðar til að ná sjóræningjunum á sjó sem voru að flýgja með góssið sitt. Aðrar varnaraðferðir voru meðal annars eftirlitsturnar á ströndum til að vara fólk við og láta þau vita þegar þau yrðu að koma sér fyrir á víggirtum svæðum ásamt því að kalla saman lið til að berjast á móti sjóræningjunum. Þó var það sérstaklega erfitt að safna liði til að berjast þar sem sjóræningjarnir náðu oft að koma fólki á óvart og ráðast án viðvörunar inn á strendur Evrópska Miðjarðarhafsins vegna lengd strandanna og auðvelds aðgengis frá búðum sjóræningjanna frá Norður- Afríku. Svo fóru sjóræningjarnir einnig mjög varlega í að undirbúa ránsferðir sínar.
17. öldin
Á fyrri hluta 17. aldar var árás sjóræningja frá Barbaríinu (e. Barbary) í hámarki. Þetta voru mest hollenskir „opinberir“ sjóræningjar (það er kallað hér opinberir sjóræningjar þegar stjórnvöld eru með í spilinu ), einkum Zymen Danseker (Simon de Danser), sem notuðu Barbaríhöfn sem bækistöðvar til að ráðast á spænsku skipin á meðan Hollendingar gerðu uppreisn. Þeir unnu með ræningjum sem voru þarna fyrir á Barbaríhafnarsvæðinu og kynntu þeim nýjan hollenskan siglingarútbúnað, sem gerði þeim kleift að mæta Atlantshafinu. Sumir þessara hollensku opinberu sjóræningja játuðu Íslam og settust endanlega að í Norður-Afríku. Má þar nefna Süleyman Reis, "De Veenboer", sem varð flotaforingi í sjóræningjaflota í Alsír 1617 og varðbátsstjóri hans Murat Reis, en hans fæðingarnafn var Jan Janszoon. Báðir unnu fyrir alræmdan, hollenskan opinberan sjóræningja Zymen Danseker. Möltubúar voru búnir að fá nóg og gefin var út fyrirskipun þaðan árið 1607 um árás með fjörutíu og fimm orustuskip til að handtaka og ræna borgina Bona í Alsír. Þessum sigri er minnst með röð veggmynda sem Bernardino Poccetti málaði.
Árásir þessara „opinberu“ Barbarí sjóræningja voru algengar í suðurhluta Portúgal, suður og austur Spáni, Baleareyjum, Kanaríeyjum, Sardiníu og Korsíku, Elbu, Ítalíuskaganum, Sikiley og Möltu. Þeir komu einnig á Atlantshaf norðvesturströnd Iberian Peninsula. Árið 1617 gerðu afrískir sjóræningjar árás á svæðinu þegar þeir eyddu og herjuðu á Bouzas, Cangas (þrjú sveitarfélög á Spáni) og kirkjur í Moana og Darbo.
Árásir Barbarí sjóræningjanna teygðu sig lengra og var m.a. árás háð á Íslandi árið 1627. Jan Janszoon, (Murat Reis yngri) er sagður hafa tekið 400 fanga, 242 af þeim herleiddir og voru síðan seldir í þrældóm á Barbaríströndina. Þeir tóku aðeins ungt fólk og þá sem voru í góðu líkamlegu ástandi. Gamla fólkið safnaðist saman í kirkju sem þeir brenndu og allir þeir sem sýndu mótspyrnu voru drepnir. Meðal þessara fanga var Ólafur Egilsson, sem var leystur úr haldi næsta ár 1628 og fór aftur til Íslands eftir að hafa komið við í Danmörku til að reyna að fá konu sína leysta út og skrifaði hann frásögn um reynslu sína.
Írland var fyrir svipuðum árásum og í júní 1631 kom Murat Reis með sjóræningja frá Alsír og vopnuðum liðsauka frá Tyrkjaveldi og strunsaði á land við litla höfn í þorpinu Baltimore, County Cork. Þeir tóku nánast alla þorpsbúa í þrælahald og fóru með til Norður-Afríku. Fangarnir urðu fyrir misslæmri meðferð - sumir lifðu daginn af hlekkjaðir við árarnar sem skipsþrælar, á meðan aðrir eyddu árum saman í einangrun eða innan veggja hallar sóldáns. Aðeins tveir af þessum herteknu sáu Írland aftur. Mjög margir herleiddir þurftu að sæta fangavistar í Alsír eða meira en 20.000. Þeim ríku var oft hægt að bjarga út með lausnargjaldi, en hinir voru dæmdir í þrældóm. Húsbóndar þeirra leyfðu þeim stundum að fá frelsi ef þeir játuðu íslam. Margt af þessu fólki var með góða þjóðfélagsstöðu, ekki aðeins Ítalir eða Spánverjar, einnig þýskir eða enskir ferðamenn í suðri, sem voru herleiddir. Þó að æðstu fórnarlömb væru íbúar frá ströndum Sikileyjar, Napólí og Spánar, voru allir kaupmenn þeirra þjóða sem ekki greiddu skatt fyrir friðhelgi eða herafla Barbaríríkis til að láta þá vera, líkleg til að vera herteknir á sjónum. Mörg lönd héldu eftir háum upphæðum í þeim tilgangi að leysa fanga úr haldi.
Evrópsk yfirvöld aðstoðuðu við áframhaldandi sjóræningjastarfsemi. Frakkland hvatti sjóræningja gegn Spáni og síðar studdu Bretland og Holland þá gegn Frakklandi. Á seinni hluta 17. aldar var meirihluti evrópska flotaveldisins það burðugt að geta rekið þá burtu og fengið Barbaríríkin til að gera friðarsamning. Hins vegar var mikill viðskipta áhugi þessara ríkja vegna ágóða af árásum á keppinauta sína og þar af leiðandi lítill áhugi á að hætta sjóræningjastarfsemi. Þau kristnu ríki sem náðu bestum tökum á að fást við ógnun sjóræningja var England. Frá 1630 hafði England undirritað friðarsamninga við Barbaríríkin um ýmis málefni, en ávallt voru samningarnir brotnir sem leiddi til harðari átaka. Englendingar ásamt öðrum erlendum skipum sátu fyrir sjóræningjunum til að koma í veg fyrir árás. Enska flotanum óx hins vegar enn fiskur um hrygg og þessi viðvarandi starfsemi gegn sjóræningjum reyndist sífellt dýrari fyrir Barbaríríkin. Á valdatíma Charles II fóru Englendingar í marga leiðangrar og unnu sigur á herflota þeirra og árásir á heimahafnir þeirra sem batt endi á Barbaríógnina við ensku skipin. Royal Navy Squadron sem var undir stjórn Sir John Narborough samdi árið 1675 varanlegan frið við Túnis, eftir að hafa varpað sprengjum á borgina til að telja þá á að láta undan Tripolí.
Friður komst þó á árið 1676. Algeirsborg sem var öflugust af Barbaríríkjunum fór aftur í stríð næsta ár og braut sáttmálann sem var gerður árið 1671. Algeirsborg neyddist til að sættast aftur vegna sigra enska flotans undir stjórn Arthur Herbert árið 1682 og átti sá samningur að vera til ársins 1816. Frakkland sem hafði þá nýlega komið fram sem leiðandi sjóliðsflotans, náði sambærilegum árangri skömmu síðar með árásum á Alsír árið 1682, 1683 og 1688 í að tryggja varanlegan frið og var Tripoli á svipaðann hátt neytt til samninga árið 1686.
Tengsl sjóræningja við Snæfellsnes
thumb|[[Snæfellsjökull hefur skartað sínu fegursta fyrir sjóræningjana sem höfðust við Undir Jökli.]] thumb|Endurgerð [[þurrabúð frá 20. öld á Hellissandi.]] Þó Tyrkjaránið sé þekktasta ránið sem framið var af sjóræningjum hér á landi voru fleiri hópar en Tyrkir sem gerðu strandhögg á Íslandi. Sjórán voru mjög algeng við Atlantshaf á 16. og 17. öld eins og áður hefur komið fram. Enskir menn gátu keypt leyfisbréf hjá stjórnvöldum sem veittu þeim leyfi til að ráðast á spænsk skip en þetta var talin góð leið til að valda Spánverjum tjóni. Þeir sem höfðu slíkt leyfi voru kallaðir fríbýttarar eða kaparar á íslensku. Enskir sjómenn höfðu um árabil stundað veiðar við Ísland og öðlast þar mikla reynslu og færni í siglingum. Englendingar urðu þekktir sem sjóræningjaþjóðin. Sumir þeirra stunduðu veiðar og viðskipti hér á landi. Þeir stunduðu einnig kaupsiglingar til meginlandsins og við Miðjarðarhaf. Margir þrautreyndir sjómenn sem siglt höfðu hingað til lands voru í enska flotanum árið 1588 þegar hann sigraði þann spænska í mikilli sjóorrustu í Ermarsundi. Þeir voru í senn sjómenn við Ísland, hermenn og sjóræningjar.
Víða urðu átök hér á landi á milli Englendinga og Dana s.s. í Vestmannaeyjum. Leiða má að því líkum að þeir Englendingar sem stunduðu sjómennsku og verslun á Íslandi hafi ekki allir verið miklir friðsemdarmenn og vanir átökum. Þrátt fyrir það var ekki mikið um árekstra á milli Englendinga og Íslendinga. Sá atburður varð þó árið 1605 að í brýnu sló á milli þriggja enskra manna og Íslendings. Fór svo að Íslendingurinn varð einum Englendinganna að bana. Tilræðið dæmdist vera nauðvörn en Englendingarnir höfðu áreitt Íslendinginn í heilan dag svo að upp úr sauð. Þetta gerðist á Hellissandi.
Í lok 16. aldar var verslun Englendinga við Ísland orðin mjög lítil eftir erjur við Þjóðverja og Dani. Um 1560 voru ensk verslunarskip horfin frá landinu en fiskiskip héldu áfram komu sinni og á sumum þeirra var einnig verslað. Englendingar héldu sig fjarri kaupstöðum þar sem Danir réðu lögum og lofum. Englendingar komu sér upp búðum annars staðar í landi og virðast aðalbækistöðvarnar hafa verið í Beruvík/Bervík, yst á Snæfellsnesi. Beruvík er nú innan marka Þjóðgarðsins Snæfellsjökuls.
Endalok
Á seinni hluta sautjándu aldarinnar dró úr sjóránum, þar sem öflug evrópsk sjóveldi beittu í auknum mæli flota sínum til að halda frið og þvinga sjóræningjana til að að hætta að ráðast á kaupskip. Samt sem áður héldu skip og strendur kristinna ríkja sem ekki nutu slíkrar verndar áfram að verða fyrir sjóránum þar til snemma á 19. öldinni.
Í framhaldi af lokum Napóleonsstyrjaldanna og Vínarfundinum á árunum 1814-1815, sammæltust Evrópuríkin um nauðsyn þess að kveða algjörlega niður sjóránin. Upp úr því hvarf ógnin að mestu þótt einstök tilvik héldu áfram að eiga sér stað allt þar til Frakkar lögðu Alsír undir sig árið 1830.
Tenglar
Tenglar sem tengjast efninu
Súla (fugl)
thumbnail|Súlubyggð á Nýfundnalandi.
Súla (fræðiheiti: Morus bassanus og einnig Sula bassana) er sjófugl sem heldur sig úti á rúmsjó nema yfir varptímann í apríl og maí þegar hún sækir í klettaeyjar í Norður-Atlantshafinu til að verpa. Hún er stærsti sjófugl Evrópu með vænghaf milli 170 til 180 cm og fuglinn sjálfur um 90 til 100 cm langur. Fræðinafn sitt dregur hún af eyjunni Bass Rock við Firth of Forth í Skotlandi.
Súlur eru einkvænisfuglar og trygglyndar við varpsetur. Súlur geta orðið nokkuð gamlar og eru taldar verpa 12 sinum að meðaltali. Parið heilsast með þanda vængi bringu við bringu og strjúka saman nefjum. Ungfuglar eru dökkbrúnir fyrsta árið en lýsast með ári hverju þar til þeir verða kynþroska við fimm ára aldur.
Veiðiaðferð súlunar er kallað súlukast. Þær steypa sér hátt úr lofti, úr 10 til 40 metra hæð og lóðrétt niður ef að fiskurinn er djúpt í sjó. Loftsekkir framan á fuglinum verkar sem púðar og í kastinu mynda beinagrind og vöðvar spjótlaga líkamsform.
Um 2/3 hlutar heildarstofnsins halda til umhverfis Bretlandseyjar. Eitt stærsta súluvarp í heimi er á Bonaventure-eyju við Kanada en þar verpa um 60.000 pör, en stærstu vörp í Evrópu eru á eyjunum Bass Rock og St. Kilda báðar við Skotland. Eldey undan Reykjanesi er meðal stærri súluvarpa í heimi, en þar verpa um 14.000 - 18.000 pör árlega. Á Íslandi verpir súlan einungis á fáeinum stöðum, fyrir utan Eldey, í Súlnaskeri í Vestmanneyjum, á Langanesi, Melrakkasléttu og á eyjunni Skrúði í Fáskrúðsfirði. Talið er að heildarstofninn við Ísland sé milli 40.000 til 50.000 fuglar.
Lífseig mýta segir að varpið í Eldey sé það stærsta í heimi en það er ekki rétt. Við talningu í Kanada voru þar samtals 77700 pör árið 1999. Við Bretlandseyjar töldust samtals 230 þús. súlupör árið 2000. Þar er stærsta súlubyggð í heimi, á St. Kilda, með 60428 pörum 1994-95 og áætluð vera 61340 árið 2000. Þar voru þegar orðin um 50 þús. varppör um 1960. Árið 2000 voru sex aðrar súlubyggðir á Bretlandseyjumn stærri en Eldey, Bass Rock við Edinborg (44110), Ailsa Craig við vesturströnd Skotlands (35825), Grassholm í Wales (30688), Little Skellig á Írlandi (28799) og Mermaness í Hjaltlandseyjum (16386). Það er því löngu liðin tíð að Eldey sé stærsta súlubyggð í heimi en þar eru vissulega flest súlupör verpandi hér við Ísland.
Þann 20. janúar 2008 var leiðangur farinn til Eldeyjar en tilgangur ferðarinnar var að koma upp myndavélabúnaði á eyjunni sem sendir myndefni frá eyjunni allan sólarhringinn. Þar sést Súlubyggðin í Eldey mjög vel.
Árið 2017 var súluvarp í Eldey talið í fyrsta skipti með dróna og voru talin þar 14.982 setur.
Aðalberg
Aðalberg er íslenskt karlmannsnafn.
Kensuke Nagai
Kensuke Nagai (fæddur 5. mars 1989) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 6 leiki með landsliðinu.
Antígska karlalandsliðið í knattspyrnu
Antígska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Antígvu og Barbúda í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins. Liðið hefur aldrei komist í úrslitakeppni HM.
Charles Fleischer
thumb|250px|Charles Fleischer Charles Fleischer (fæddur 1950) er bandarískur gamanleikari.
Pelíkanfuglar
Pelíkanfuglar (fræðiheiti: Pelecaniformes) eru ættbálkur sjófugla sem einkennast af því að vera með sundfit milli allra fjögurra tánna. Þeir telja um 57 tegundir í sex ættkvíslum, meðal annars skarf og súlu. Pelíkanfuglar verpa í varpnýlendum.
Hveitibjór
thumb|right|Þýskur hveitibjór Hveitibjór er yfirleitt ljós bjór sem er bruggaður með talsverðu magni af hveiti ásamt meltu byggi. Hveitibjór er yfirleitt yfirgerjað öl. Til eru margar mjög ólíkar tegundir af hveitibjór í heiminum. Þekktustu hveitibjórarnir eru frá Þýskalandi og Belgíu: Weißbier, Berliner weiße og Witbier, og einnig eru til smærri hveitbjórs tegundir sem eru minna þekktar eins og: gose og lambic. Berliner weiße er gerjaður bæði með hefðbundnu ölgeri og mjólkursýrugerlum sem gefa honum eilítið súrt bragð.
1007
Árið 1007 (MVII í rómverskum tölum)
Patrick H. O'Farrell
Patrick H. O'Farrell er prófessor í lífefnafræði við Kaliforníuháskóla í San Francisco þar sem hann stundar rannsóknir á ósérhæfða ónæmiskerfinu í bananaflugum. Hann er þó þekktastur fyrir að hafa þróað tvívíðan rafdrátt á prótínum, en það gerði hann á námsárum sínum við Háskólann í Boulder í Colorado á 8. áratugi tuttugustu aldar.
Ljósertiexem
thumb|Alvarlegt tilvik af ljóssnertiexemi Ljósertiexem (fræðiheiti Phytophotodermatitis) er húðútbrot af völdum ljósnæmra efna sem kallast fúranókúmaríar sem finnast í risahvönn og fleiri jurtum. Talið er að UV-A geislar sólarljóss umbreyti fúranókúmarínum í óstöðug efni sem geta valdið skemmt frumur. Einkenni ljóssnertiexemss koma vanalega fram eftir 12-23 klukkustundir.
Grafín
Grafín er efni gert úr kolefnisatómum sem mynda tvívítt net með jafngildum efnatengjum og er aðeins eitt atóm að þykkt. Þannig myndar grafín þunna slikju sem er 200 falt sterkari en stál.
Áríð 2010 fengu Andre Geim og Konstantin Novoselov nóbelsverðlaunin í eðlisfræði fyrir að einangra efnið fyrstir.
Grafín er búið til með því t.d. að setja límband á grafít og ná þannig örþunnri flögu af grafíni þegar límbandið er fjarlægt því grafít er ekkert annað en samansafn af grafíni sem loðir saman með veikum kröftum.
Hægt er að nota grafín til að búa til kolrör með því að vefja upp grafínið þannig að það myndi rör.
Borís Pasternak
Boris Pasternak (rússneska: Борис Леонидович Пастернак) (29. janúar 1890 – 30. maí 1960) var rússneskur rithöfundur, skáld og þýðandi. Pasternak var eitt af stærstu skáldum 20. aldarinnar. Árið 1958 hlaut hann bókmenntaverðlaun Nóbels.
Portsmouth
thumb|right|Gamla Portsmouth. Portsmouth er borg í sýslunni Hampshire á suðurströnd Englands. Borgin stendur á eyjunni Portsea Island og telur tæplega 205 þúsund (2011). Portsmouth var öldum saman mikilvæg hafnarborg og þar er elsta þurrkví heims.
Djenné
right|thumb|Moskan í Djenné Djenné (Dienné eða Jenne) er borg við ána Bani í suðurhluta Malí. Íbúafjöldi er um 12.000 (1987). Hún er fræg fyrir sérstæða byggingarlist úr leirhleðslum, einkum moskuna sem var endurbyggð árið 1907. Á miðöldum var borgin miðstöð verslunar og menningar og einn af áfangastöðum Saharaverslunarinnar. Miðbærinn og moskan eru á heimsminjaskrá UNESCO frá 1987.
El Grillo
Skipið var vel vopnað, með tvær fallbyssur, fjórar loftvarnabyssur og fjórar rakettubyssur. Eins voru djúpsprengjur um borð.
Olíumengunar frá flakinu hefur orðið vart öðru hverju á Seyðisfirði allt frá því að skipið sökk. Árið 1952 dældu Olíufélagið og Hamar 4500 lítrum af olíu úr El Grillo þar sem það liggur á 30-40 metra dýpi á botni Seyðisfjarðar. Árið 2001 var svo ráðist í viðamiklar hreinsunaraðgerðir af hálfu íslenska ríkisins til að ná afganginum af olíunni úr skipsflakinu. Árið 1983 vann Landhelgisgæslan í samstarfi við varnarliðið á Keflavíkurflugvelli við könnun á djúpsprengjum í flakinu. Þá voru teknar upp 3 djúpsprengjur sem fluttar voru yfir í Loðmundarfjörð þar sem þær voru sprengdar á 7 metra dýpi til að kanna virkni sprenigefnis þeirra. Árið 1985 tóku síðan sömu aðilar úr flakinu alls 25 djúpsprengjur auk mikils magns af 20 mm loftvarnarskotum ásamt stærri fallbyssuskotum sem var eytt í Seyðisfirði, en á tímabilinu frá 1972-2006 hafa yfir 500 sprengjur verið fjarlægðar úr því. Einni fallbyssunni hefur einnig verið lyft upp og er hún nú minnisvarði á Seyðisfirði.
Vinsælt er að kafa niður að skipinu, en það er ekki nema fyrir lærða kafara vegna dýpisins.
Amy Sedaris
thumb|Sedaris, [[2010]] Amy Louise Sedaris (fæddur 1961) er bandarískur gamanleikari.
Nýja ráðhúsið í München
thumb|Ráðhúsið í München Nýja ráðhúsið í München (Neues Rathaus) er geysifögur bygging í miðborg München í Þýskalandi. Það er aðsetur borgarráðs og borgarstjóra.
Byggingasaga
Þegar mönnum fannst gamla ráðhúið í München orðið of lítið til að anna skrifstofuplássi á 19. öld var ákveðið að ráðast í að reisa nýtt ráðhús. Efnt var til samkeppni um nýbyggingu og var sigurtillagan bygging í nýgotneskum stíl. Framkvæmdir hófust 1867 við Maríutorgið (Marienplatz) í hjarta borgarinnar, aðeins örfáa metra frá gamla ráðhúsinu. Þegar húsið var fullreist 1874 reyndist það ekki geta rúmað allar nauðsynlegar skrifstofur. Því var ákveðið að stækka húsið verulega og var því lokið 1893. 1899-1903 fengu húsin hina skrautlegu framhlið. Efniviður byggingarinnar er tígulsteinn og kalksteinn með skeljum. Kalkið gefur byggingunni nokkuð ljóst yfirbragð. Í ráðhúsinu eru um 400 skrifstofur og eru þær notaðar af borgarstjóra og borgarstjórn München. Í kjallaranum er stórt veitingahús, eins og títt er í þýskum ráðhúsum. Þótt húsið skemmdist ekki að ráði í loftárásum heimstyrjaldarinnar síðari, voru þó gerðar endurbætur á því eftir stríð, t.d. bætt við einni hæð. Í ráðhúsinu fara yfirleitt fram heiðranir íþróttamanna og liða frá München.
thumb|Klukknaspilið í gangi
Turninn
Turn ráðhússins er 85 metra hár. Í honum er klukknaspil með 43 bjöllum. Það er fimmta stærsta klukknaspil Evrópu og var tekið í notkun 1908. Spilið er í útskoti úr blýi og er á tveimur stórum hjólum. Efra hjólið sýnir riddaraleik sem fram fór 1568 í brúðkaupi hertogans Vilhjálms V og Renötu frá Lorraine (Lothringen). Á neðra hjólinu eru fígúrur sem sýna dans (Schäfflertanz) sem uppruninn er í München. Á sumrin fer klukknaspilið þrisvar fram, á veturna tvisvar daglega. Á kvöldin fer auk þess lítið klukknaspil fram með næturverði sem spásserar með lensuna sína.
Líbanonsedrus
Líbanonsedrus (fræðiheiti: Cedrus libani) er sígrænt tré af þallarætt. Flestar heimildir     telja að hann skiftist í tvær undirtegundir, en nokkrar  telja hann Atlassedrus (Cedrus atlantica) og Kýpursedrus (Cedrus brevifolia) til hans. Ekki er endanlega útkljáð með það.
Hann er ættaður frá austurhluta Miðjarðarhafssvæðisins (Tyrkland, Sýrland og Líbanon).