cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sigurgarðs saga frækna
Efni sögunnar
Sigurgarðs saga frækna segir frá hetjunni Sigurgarði og viðureign hans við Ingigerði af Tartaríu. Í upphafi sögunnar er Sigurgarður myndarlegur, kvensamur og einhleypur kóngsson í Frakklandi en Ingigerður er meykonungur sem hefur drepið alla vonbiðlana sína. Hegðun Ingigerðar er bein afleiðing bölvunar stjúpmóður sinnar en sú heitir Hlégerður og hefur einnig breytt systur Ingigerðar tveimur í dýr. Ingigerður gerir Sigurgarði að fífli og reynir að drepa hann en með aðstoð fósturmóður og fóstbræðra Sigurgarðs tekst að bjarga systrunum og drepa Hlégerði með því að brjóta fjöregg hennar.
Aldur sögunnar og textatengsl
Sagan er undir beinum áhrifum frá Viktors sögu og Blávus og Bósa sögu og Herrauðs. Einnig má bera Sigurgarðs sögu frækna saman við fornírskar og fornvelskar sögur og yngri íslensk ævintýri úr munnlegri geymd.
Handrit Sigurgarðs sögu
Að minnsta kosti 53 handrit geyma Sigurgarðs sögu frækna. Elsta handritið er frá 15. öld en það yngsta frá byrjun 20. aldar.
Elsta varðveitta handritið (AM 556a-b 4to)) var skrifað á síðari hluta 15. aldar og ber nafnið Eggertsbók. Eggertsbók er kennd við Eggert Hannesson.
Viðtökur
Finnur Jónsson lýsti Sigurgarðs sögu á nokkuð jákvæðan hátt í bókmenntasögu sinni.
Listi yfir þjóðgarða í Síle
thumb|Queulat-þjóðgarðurinn. thumb|Conguillío-þjóðgarðurinn. thumb|Alberto de Agostini-þjóðgarðurinn. thumb|Vicente-Pérez-Rosales-þjóðgarðurinn.
Þjóðgarðar í Síle eru alls 36 talsins sem þekja 91.412 ferkílómetra:
Gagnrýni hreinnar skynsemi
thumb|right|Titilsíða fyrstu útgáfunnar. Kritik der reinen Vernunft eða Gagnrýni hreinnar skynsemi er rit um heimspeki eftir þýska heimspekinginn Immanuel Kant (1724-1804). Kant hóf að semja ritið árið 1770 en það kom fyrst út árið 1781 og önnur endurskoðuð útgáfa árið 1787. Ritið er oft nefnt „fyrsta gagnrýnin“ en Kant fylgdi verkinu eftir með Gagnrýni verklegrar skynsemi (Kritik der praktischen Vernunft) (1788) og Gagnrýni dómgreindar (Kritik der Urteilskraft) (1790).
Gagnrýni hreinnar skynsemi er af mörgum talin áhrifamesta og mikilvægasta rit Kants og áhrifamesta og mikilvægasta rit í sögu vestrænnar heimspeki. Í verkinu reynir Kant að brúa bilið milli rökhyggju og raunhyggju og að bregðast við raunhyggju Johns Locke (1632-1704) og ekki síst róttækri raunhyggju Davids Hume (1711-1776), sem Kant kvað hafa „vakið sig af kreddublundi“.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1978
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1978 voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1978.
Akranes
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 28. maí.
Akureyri
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 28. maí. Meirihlutinn hélt velli og bætti raunar við sig á kostnað Sjálfstæðisflokksins. Samstarfið hélt áfram en nú með þátttöku fjögurra framboða í stað þriggja þar sem Alþýðuflokkurinn og Samtök frjálslyndra og vinstrimanna buðu fram í sitthvoru lagi í þetta skipti. Samkomulag varð um að forsæti bæjarstjórnar kæmi úr röðum Framsóknarflokksins árin '78 og '81 en Alþýðflokksins á árunum '79 og '80. Nýr bæjarstjóri, Helgi M. Bergs, var kjörinn með samhljóða atkvæðum allra bæjarfulltrúa.
Borgarnes
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Borgarnesi fóru fram 28. maí.
Dalvík
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Dalvík fóru fram 28. maí.
Eskifjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Eskifirði fóru fram 28. maí.
Eyrarbakki
Þessar hreppsnefndarkosningar á Eyrarbakka áttu að fara fram 28. maí. Einn listi kom fram og var sjálfkjörinn.
Garðabær
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Garðabæ fóru fram 28. maí.
Hrísey
Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey fóru fram 28. maí. Kosning var óhlutbundin en 102 kusu af 161 eða 63,4%.
Hvammstangi
Þessar hreppsnefndarkosningar á Hvammstanga fóru fram 28. maí. Kosning var óhlutbundinn en 207 kusu af 306 eða 68,3%.
Mosfellssveit
Þessar sveitarstjórnarkosningar í Mosfellssveit fóru fram 28. maí 1978.
Neskaupstaður
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Neskaupstað fóru fram 28. maí.
Ólafsfjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Ólafsfirði fóru fram 28. maí.
Patreksfjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Patreksfirði fóru fram 28. maí.
Reykjavík
Þessar Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík fóru fram 27. maí. Stjórn Sjálfstæðisflokksins féll í kosningunum og við tók þriggja flokka stjórn Alþýðubandalags, Alþýðuflokks og Framsóknarflokks.
Selfoss
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Selfossi fóru fram 27. maí.
Seltjarnarnes
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Seltjarnarnesi fóru fram 21. maí 1978. Sjálfstæðismenn héldu meirihluta sínum. Guðrún Katrín Þorbergsdóttir (síðar forsetafrú) varð fyrst kvenna til að ná kjöri í bæjarstjórn Seltjarnarness.
Seyðisfjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Seyðisfirði fóru fram 28. maí.
Siglufjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Siglufirði fóru fram 28. maí.
Stöðvarfjörður
Þessar hreppsnefndarkosningar á Stöðvarfirði fóru fram 28. maí. Kosning var óhlutbundin.
Suðureyri
Þessar hreppsnefndarkosningar á Suðureyri fóru fram 28. maí.
Súðavík
Þessar hreppsnefndarkosningar á Súðavík fóru fram 28. maí. Kosning var óhlutbundinn en 115 kusu af 150 eða 76,6%.
Vestmannaeyjar
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Vestmannaeyjum fóru fram 28. maí.
Stevica Ristić
Stevica Ristić (fæddur 23. maí 1982) er makedónskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 17 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Alþingiskosningar 1933
Eftir kosningarnar sat „samstjórn lýðræðissinna“ áfram við völd, en það var samsteypustjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks. Framsóknarmenn höfðu þrjá ráðherra en Sjálfstæðismenn einn.
Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar: Fjöldi landskjörinna þingmanna í sviga.
Tengt efni
Kosningasaga
AFC Vestur
AFC Vestur eða AFC West er vesturriðillinn í AFC-deildinni í NFL-deildinni. Riðillinn var stofnaður eftir að AFL og NFL sameinuðust árið 1970. Fjórir upphaflegir meðlimir AFC Vestur voru: Denver Broncos, Kansas City Chiefs, Oakland Raiders og Los Angeles Chargers Öll fjögur liðin voru í AFL deildinni áður. Seattle Seahawks urðu meðlimir AFC Vestur 1976 en voru fluttir í NFC Vestur árið 2002. Meðlimir vesturriðils AFC eru:
Pinus densiflora
Pinus densiflora er barrtré af þallarætt. Hún vex í Japan, Kóreuskaga, norðaustur Kína (Heilongjiang, Jilin, Liaoning, Shandong) og suðaustast í Rússlandi (suðurhluta Prímorju).
Listi yfir CSI: Crime Scene Investigation (2. þáttaröð)
Önnur þáttaröðin af CSI: Crime Scene Investigation var frumsýnd 27.september 2001 og sýndir voru 23 þættir.
Tenglar
http://www.cbs.com/primetime/csi/
Ómar Ingi Magnússon
Ómar Ingi Magnússon (f. 12. mars 1997) er íslenskur handknattleiksmaður sem spilar með SC Magdeburg í Þýskalandi og íslenska landsliðinu.
Ómar var valinn íþróttamaður ársins árin 2021 og 2022 en hann var markahæstur í þýsku deildinni 2020-2021. Hann varð markahæstur á Evrópumótinu 2022 í Ungverjalandi með 59 mörk. Hann skoraði 10 mörk gegn Frakklandi í þeirra versta tapi á Evrópumóti, þar sem Íslandi vantaði 8 leikmenn vegna COVID-19. Ómar hefur unnið deildartitla og bikartitla í Danmörku og Þýskalandi. Hann vann Evrópudeildina með Magdeburg 2021.
Ómar var valinn besti leikmaðurinn í Þýskalandi tímabilið 2021-2022.
Stafrænt myndasnið
Stafrænt myndasnið er tölvutækt geymsluform mynda. Til eru tveir flokkar myndasniða vigurmyndir sem eru byggðar upp af formum og rastamyndir sem eru byggðar upp af punktum. Litir á báðum myndasniðum byggjast út frá RGB litasniðinu, sem virkar þannig að allir litir eru ákvarðaðir út frá grunnlitunum þremur rauðum, gulum og bláum.
Rastamyndir
Rastamyndir eru byggðar út frá milljónum punkta. Í hverjum einasta punkti er einn litur og saman mynda þeir heildstæða mynd. Takmörkun er á hversu mikið hægt er að stækka rastamynd án minnkunar á gæðum. Stærri myndir eru alltaf með fleiri punkta en þær minni. Við stækkun á lítilli mynd þarf myndvinnsluforritið að leita í sama punktinn til þess að búa til fleiri á sama svæði. Fyrir vikið verða stækkaðar rastamyndir mjög grófar í gæðum. Þessi tegund myndasniðs er hentug fyrir ljósmyndir þar sem hún gerir myndavélum kleift að vista upplýsingar um lit hvers svæðis fyrir sig og skipta því niður í punkta. Stærð rastamynda fer eftir fjölda lita, punkta og hvernig myndasniðið sameinar þessar upplýsingar. Rastamyndir skiptast niður í myndasnið sem tapa gæðum eða gera það ekki. Dæmi um rastasnið eru JPEG, PNG, GIF og BMP.
BMP er óþjappað form. Stærð myndanna fer eingöngu eftir fjölda punkta og lita myndarinnar. Fjöldi lita getur farið allt upp í 16,7 milljón liti og stærð myndarinnar er alltaf í hærra lagi.
1473
thumb|right|[[Sixtínska kapellan í Vatíkaninu]] Árið 1473 (MCDLXXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Stafrænt myndasnið
Rastamyndir
PNG er form sem notast við þjöppun sem tapar ekki gæðum. Formið geymir allt að 16,7 milljón liti. Það var búið til að taka við af GIF.
1473
Erlendis
Fædd
Stafrænt myndasnið
Rastamyndir
JPEG er form sem notast við þjöppun sem tapar gæðum. JPEG þjappar skrár út frá næsta punkti og leggur þá saman ef þeir eru mjög svipaðir. Skráarstærð JPEG er lítil miðað við aðrar rastamyndir. JPEG er vinsælasta formið til að gefa út stafrænar myndir.
1473
Erlendis
Dáin
Stafrænt myndasnið
Vigurmyndir
Vigurmyndir eru byggðar upp af formum eins og punktum línum og vigrum. Hvert form getur geymt einn lit. Þessi form eru geymd í myndasniðinu og mynda saman heilstæða mynd. Hægt er að stækka vigurmyndir ótakmarkað án minnkunnar á gæðum. Stærð vigurmynda ræðst af því hveru mörg form eru á myndinni. Vinsælt er að teikna einkennismerki sem vigurmyndir. Dæmi um vigurmyndir eru SVG og EPS. Teikniforrit eins og Illustrator, Freehand og CorelDraw eru notuð til þess að búa til vector myndir.
SVG myndir eru vigurmyndir sem eru geymdar á XML sniði. Fyrir vikið er hægt að búa til SVG myndir annaðhvort með ritli eða myndvinnsluforriti. Alþjóðastofnunin W3C þróar þessa tegund myndasniðs.
Fyllimengi
thumb|300px|Fyllimengið AC er í rauðum lit. Grunnmengið er táknað með U og gefna mengið með A. Fyllimengi á við tiltekið mengi A og er mengi þeirra staka í grunnmenginu, sem ekki eru stök í A, táknað með A C eða A'. M.ö.o. má skilgreina fyllimengi sem mismengi grunnmengis og gefins mengis.
Sé A mengi, þá er, þar sem að U er grunnmengi.
79 af Stöðinni (1963 nr. 2)
79 af Stöðinni er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1963. Á henni flytur Elly Vilhjálms ásamt hljómsveitum Jóns Sigurðssonar, Jóns Páls og KK-sextettinum fjögur lög.
Gospeltónlist
Gospel er tónlistarstefna sem gengur út á það að tala við Guð, lofa hann og biðja til hans í gegnum tónlist. Tónlist er og var stór partur af kristinni trú, og áður en gospel varð til sem slíkt þá voru sálmar sungnir í messum. Eftir að Evrópubúar fóru að eigna sér land í Norður-Ameríku voru sumir þeirra farnir að halda langar lofgjörðarstundir í staðinn fyrir hefðbundnar messur. Gospel skiptist í nokkra undirflokka; svart gospel, hvítt gospel eða Suður-gospel, nútíma gospel og samtíma gospel, gospel blús, bluegrass-gospel og kristileg sveita-tónlist.
Tegundir
Svart gospel þróaðist að hluta til frá kristnum þrælum frá Vestur-Afríku sem sungu saman úti á ökrunum. Þeir notuðu söngvana til þess að eiga samskipti við hverja aðra. Kristileg lofgjörð var mjög stór partur af afrísku samfélagi. Gospelið heyrðist fyrst í afrísk-amerískum kirkjum á fjórða áratug. Nú til dags er svart fólk í kirkjukórum sem syngur í messum það sem flestir hugsa um þegar talað er um svart gospel.
Hvítt gospel byrjaði á seinni hluta 19. aldar og var gert vinsælt af frægum hvítum söngvurum eins og til dæmis Elvis Presley. Flytjendur hvíta gospelsins nutu mikilla vinsælda en flytjendur svarta gospelsins áttu erfiðara með að finna sér áheyrendur. Mörgum fannst auðveldara að flytja jazz-lög eða blús heldur en gospel-tónlist. Aðeins nokkrum svörtum flytjendum tókst að láta ljós sitt skína fyrir 1950. Gospel-tónlist var í rauninni fyrst almennilega kynnt til sögunnar þegar Elvis Presley varð frægur og fór að syngja mikið í gospel-stílnum. Hann hafði alist upp við að hlusta á svarta gospel-tónlist. Svo fóru fleiri frægir söngvarar að taka upp gospel-tónlist, til dæmis Ray Charles, Aretha Franklin og margir fleiri. Það hjálpaði mikið til við að kynna gospel fyrir almenningi. Um 1970 hafði hvíta gospelið þróast aðeins yfir í nútímalegri tónlist. Eftir að kirkjum og ungmenna lofgjörðarsamkomum fjölgaði varð ákveðin tegund af gospel-tónlist sem kallast „Lofum og tilbiðjum“ einnig mjög vinsæl.
Gospel-blús kom fram á sama tíma og venjulegur blús og nafnið segir í rauninni til um hvers konar gospel það er.
Aðrar gerðir gospel-tónlistar eru ekki eins útbreiddar.
Faðir gospel-tónlistar
Thomas A. Dorsey er talinn vera „faðir gospeltónlistar“. Hann var upphaflega blústónlistarmaður en sótti árlega fundi hjá „National Babtist Convention“ og á einum slíkum fundi heyrði hann fyrst tónlist sem hafði verið samin af mjög frægum gospel-tónlistarmanni, Charles A. Tindley. Eftir það fór Thomas að skrifa sjálfur gospel-tónlist. Hann hlaut hins vegar ekki miklar vinsældir í fyrstu vegna þess að mörgum íhaldsmönnum fannst að hann skyldi blanda saman hinu heilaga og blús/jazz-takti vera tónlist djöfulsins. Kirkjan var því sammála og fannst tónlistin Dorsey ekki vera þess verðug að heyrast innan dyra sinna. Dorsey hélt áfram að semja tónlist og sendi sjálfur út 500 eintök af lagi sínu „If you see my savior“ í allar kirkjur landsins. Þremur árum seinna fékk hann loksins tilboð. Eftir það gekk allt eins og í sögu og áður en hann dó þá hafði hann samið meira en 800 gospel-lög. Ásamt honum eru margir áhrifavaldar í gospel tónlist.
Áhrifavaldar
Clara Ward (1924-1973) og hljómsveitin hennar „the Clara Ward Singers“ voru með það markmið að flytja orð Guðs til fólksins sama hvar þau voru, jafnvel á næturklúbbum. Clara Ward hafði bein áhrif á gospelferil Marion Williams, en hann söng með hljómsveitinni hennar á einum tímapunkti, og hún hafði einnig mikil áhrif á Little Richard og Aretha Franklin (sem sagði að Clara Ward væri átrúnaðargoðið sitt).
James Cleveland (1931-1991) var af mörgum gospel-aðdáendum vera „Konungur gospelsins” vegna þess að hann hlaut þrenn Grammy-verðlaun fyrir verk sín. Hann var mjög heillandi söngvari og hélt áheyrendum sínum hugföngnum með söng sínum þrátt fyrir að rödd hans hljómi pínu „rispuð”. Hann stofnaði einnig „the Gospel Music Workshop of America“ árið 1968 sem er stærsta gospel-stofnun í heimi. Í gegnum hana tókst honum að koma boðskapnum til mjög margra.
Edna Gallmon Cooke og Brother Joe May voru mjög frægir gospel söngvarar á 6. og 7. áratugum.
Witney Houston var heldur ekki ókunnug gospel-tónlist en þekktasta gospellag sem hún söng var lagið „Jesus Loves Me“. Rætur gospelsins liggja í fjölskyldu hennar alveg til fjórða áratugarins. Árið 1938 stofnaði Nicholas „Nitch“ Drinkard, afi Whitney Houston, sönghóp í Savannah. Söngvararnir voru börnin hans, Emily eða „Cissy“, Anne, Nick og Larry. Sönghópurinn, eða hljómsveitin var kölluð The Drinkard Four og seinna meir var hún þekkt sem The Drinkard Singers. Um 1950 flutti fjölskyldan til New Jersey og hljómsveitin tók upp nokkrar smáskífur. Þau komu fram á „the Newport Jazz Festival“ í júlí árið 1957 og eftir það tóku þau upp plötu. Þetta var fyrsta alvöru plata hljómsveitarinnar en þau héldu áfram að taka upp fram á sjöunda áratug.
Gullöldin
Tímabilið frá 1945-1965 er oft talað um sem gullöld gospel-tónlistarinnar vegna þeirra gífurlegu vinsælda sem stefnan hlaut á þessum árum, vegna mikillar grósku í plötuupptökum og margar nýjar hljómsveitir voru stofnaðar. Á þeim tíma voru söngvarar eins og Mahalia Jackson og hljómsveitir eins og Swan Silvertones, the Caravans, the Clara Ward Singers og the Original Gospel Harmonettes við lýði. Þó hefur líka verið sagt að gullöld gospel-tónlistar sé fimmti, sjötti og sjöundi áratugurinn og ekki er alveg víst hvað sé réttara. Árið 1995 skrifaði Horance Clarence Boyer bókina „The Golden Age of Gospel“ þar sem hann kynnir sögu svarta gospelsins og fram yfir gullöldina. Hann kynnir mjög marga helstu tónlistarmenn stefnunnar og segir frá sérstökum stíl hvers og eins þeirra.
Í dag
Enn í dag er gospel-tónlist mjög vinsæll tónlistarstíll á meðal kristins fólks. Sálartónlist er önnur tónlistarstefna sem átti upptök sín í Bandaríkjunum og hún samanstendur af eiginleikum gospel-tónlistar og R&B. Sumir gospel-tónlistarmenn hafa einnig komið sér áfram á fleiri tónlistarsviðum svo sem popptónlist, R&B og kántrí en aðrir hafa haldið sig alfarið við gospel-tónlistina. Dæmi um mjög frægar gospelsveitir í dag eru Jesus Culture og Hillsong United. Jesus Culture byrjaði árið 1999 og Hillsong United árið 1983  en ennþá í dag eru þetta mjög frægar hljómsveitir.
Í dag eru til nokkrar íslenskar gospelhljómsveitir, þar á meðal er hljómsveitin Tilviljun? sem hefur verið starfandi frá árinu 2010. Nýlega gaf hún út smáskífuna Vaktu. Þessi hljómsveit hefur haldið marga tónleika og er mjög þekkt á meðal kristins fólks á Íslandi. Gospel hefur í raun verið til frá því að þrælar rauluðu það fyrir munni sér þegar þeir unnu á ökrunum. Það var fyrst viðurkennt sem tónlistarstefna á fjórða áratug og nú er kominn 21. áratugurinn og ennþá eru tónlistarmenn að semja gospeltónlist.
Ég vil fara upp í sveit
Ég vil fara upp í sveit er 45 snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1963. Á henni flytur Elly Vilhjálms tvö lög ásamt hljómsveit Kristjáns Kristjánssonar. Kristján Kristjánsson, ásláttur og raddir, Guðmundur Steingrímsson, trommur, Árni Scheving, óbó, Jón Sigurðsson, bassi og raddir, Þórarinn Ólafsson, víbrafónn og raddir og Jón Páll Bjarnason, gítar. Útsetning: Jón Sigurðsson. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslag: Amatörverslunin, ljósmyndastofa ÞEGG: Offsetprentstofa.
1380
thumb|right|[[Orrustan við Kulikovo.]] Árið 1380 (MCCCLXXX í rómverskum tölum)
Atburðir
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Lokun
Lokun getur átt við:
Goce Sedloski
Goce Sedloski (fæddur 10. apríl 1974) er norður-makedónskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 100 leiki og skoraði 8 mörk með landsliðinu.
Sumarauki (plata)
Sumarauki er 45 snúninga hljómplata gefin út af Fálkanum árið 1964. Á henni flytur Elly Vilhjálms ásamt hljómsveit Svavars Gests tvö lög.
Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)
thumb|right|Fáni með merki Samstöðu. Samstaða (pólska: Solidarność) er pólskt samband verkalýðsfélaga stofnað í september 1980 í Lenín-skipasmíðastöðinni. Þetta var fyrsta verkalýðsfélagið í kommúnistaríki sem ekki var kommúnískt. Fyrsti leiðtogi samstöðu var Lech Wałęsa. Eftir nokkrar misheppnaðar tilraunir til að brjóta samtökin á bak aftur, meðal annars með því að setja herlög í Póllandi 1981 hóf kommúnistastjórnin hringborðsviðræður við félagið sem leiddu til hálffrjálsra kosninga 1989, myndun samsteypustjórnar og kjörs Lech Wałęsa sem forseta sama ár.
Nú til dags er Samstaða hefðbundið verkalýðssamband og hefur ekki mikil áhrif á pólsk stjórnmál. Stjórnmálaarmur samtakanna vann stóran kosningasigur í þingkosningunum 1997 en tapaði líka stórt í þingkosningunum 2001.
Lokomotiv Moskva
Lokomotiv Moskva er knattspyrnufélag frá Moskvu. Félagið var stofnað árið 1923. Lokomotiv hefur þrívegis unnið rússnesku úrvaldeildina, árin 2002, 2004 og 2017/18.
2. deild karla í knattspyrnu 1995
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 41. sinn árið 1995.
1384
thumb|right|Innsigli [[Jóhanna af Dreux|Jóhönnu höltu, hertogaynju af Bretagne. Hún var ein aðalpersónan í Bretónska erfðastríðinu.]] Árið 1384 (MCCCLXXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Kuummiit
Kuummiit er þorp á Austur-Grænlandi, um 40 kílómetrum norðaustan við Tasiilaq (áður Angmassalik) og 34 kílómetrum norðan við Kulusuk. Þar var 361 íbúi árið 2010. Upphaf byggðar í Kuummiit var að þar var reist trúboðsstöð árið 1915. Höfnin í Kuummiit er mjög oft íslaus og því er hægt að stunda þaðan fiskveiðar mestan hluta ársins.
Í Kuummiit býr Sigurður Pétursson, sem venjulega er kallaður Ísmaðurinn. Reynir Traustason ritstjóri hefur gert heimildarmynd um Sigurð.
Disulfiram
250px|tright|thumb|Bygging disulfirams. 250px|tright|thumb|Þrívíddarbygging disulfirams. Disulfiram, selt undir lyfjaheitinu Antabuse eða Antabus er lyf sem notað er gegn áfengissýki. Lyfið hindrar virkni ensímsins acetaldehýð dehydrogenasa og veldur því vanlíðan fleiri einkennum þegar áfengis er neytt samhliða inntöku lyfsins.
Sveppurinn slöttblekill framleiðir efni sem hafa svipaða virkni og disulfiram.
Eiríkur helgi
thumb|right|Innsigli Stokkhólms með mynd Eiríks helga. Eiríkur helgi, Eiríkur Játvarðsson eða Eiríkur 9. var hugsanlega tekinn til konungs í Svíþjóð á 6. tug 12. aldar. Fátt er þó vitað um hann með vissu nema að hann hafði konungsvöld á Vestur-Gautlandi árið 1158 og dó á árunum 1160-1162 (samkvæmt helgisögu Eiríks dó hann 18. maí 1160). Rannsókn á jarðneskum leifum hans hefur leitt í ljós að hann var drepinn, sennilega hálshöggvinn.
Hetjukvæði
Hetjukvæði eru þau kvæði Eddu sem fjalla um mannlegar hetjur en ekki um goðin (a.m.k. ekki á beinan hátt). Flest þeirra fjalla um gullið sem Sigurður Fáfnisbani fann á Gnitaheiði og bölvunina sem fylgdi því. Hetjukvæðin eru 18 talsins, þau Helgakviða Hundingsbana I og II, Helgakviða Hjörvarðssonar, Grípisspá, Reginsmál, Fáfnismál, Sigurdrífumál, Brot af Sigurðarkviðu, Guðrúnarkviða I, II og III, Sigurðarkviða in skamma, Helreið Brynhildar, Oddrúnargrátur, Atlakviða, Atlamál in grænlensku, Guðrúnarhvöt og Hamdismál. Á mörkum hetjukvæða og goðakvæða liggja síðan Völundarkviða og Alvíssmál þar sem að efni þeirra og heimur er mitt á milli goðheima og mannheima.
Eiríkur helgi
Föðurnafn Eiríks kann að benda til þess að faðir hans hafi verið enskrar ættar en um það er þó allt óvíst. Vitað er að maður að nafni Jóar Játvarðsson var við hirð Knúts Eiríkssonar, sonar Eiríks, og gæti hann hafa verið bróðir hans. Í páfabréfi 1172 kemur fram að Eiríkur hafi verið drepinn í fyllirísslagsmálum og leggur páfinn bann við að dýrka slíkan mann sem dýrling. Í helgisögninni segir að hann hafi fallið í bardaga við Magnús Hinriksson, sem varð konungur næstur á eftir honum.
Það litla sem um Eirík hefur verið skrifað snýst fyrst og fremst um helgi hans. Konungstíð hans varði stutt, líklega frá 1156 til 1160 og hann virðist ekki hafa látið mikið til sín taka. Því hefur verið haldið fram að hann hafi leitt fyrstu krossferðina til Finnlands 1155 en það kann að vera saga sem sögð var til að auðveldara yrði að fá hann tekinn í helgra manna tölu. Tilraunir til þess hófust þegar á ríkisstjórnarárum Knúts sonar hans. Elsta ritaða helgisaga Eiríks er frá 1344 og þar er lýst 50 kraftaverkum sem tengd eru Eiríki. Sagt var að lind hefði sprottið fram þar sem blóði hans var úthellt.
Eiríkur var grafinn í Uppsölum og árið 1273 var helgiskrín hans fært úr gömlu Uppsaladómkirkju í þá nýju. Eftir það var það borið á milli kirkjanna í skrúðgöngu 18. maí ár hvert. Mynd Eiríks var sett í innsigli Stokkhólmsborgar 1376.
Kona Eiríks var Kristín, dóttir Björns sonar Haraldar kesju, sonar Eiríks góða Danakonungs, og Katrínar dóttur Inga eldri Svíakonungs. Þau áttu fjögur börn sem vitað er um, Knút Eiríksson, Svíakonung 1167-1196, Filippus, Katrínu og Margréti Noregsdrottningu, konu Sverris konungs.
Rúhapehú-fjall
thumb|Rúapehú. Rúhapehú-fjall (enska/maóríska: Mount Ruapehu eða Ruapehu) er virk eldkeila á Norðurey Nýja-Sjálands. Það er staðsett á miðri eyjunni og er í Tongariro-þjóðgarðinum. Fjallið er hæsti punktur eyjunnar og hefur þrjá toppa: Tahurangi (2797 m), Te Heuheu (2755 m) og Paretetaitonga (2751 m). Andesít er helsta bergtegundin.
Á síðustu öldum hafa verið um 50 ára bil milli stórgosa: 1895, 1945 and 1995–1996. Árið 1945 stíflaði gjóska úr gosinu gígvatn og síðar eða árið 1953 brast hún og eðjustraumur (lahar) þusti niður á láglendi. Straumurinn fór í Whangaehu-fljót og eyðilagði Tangiwai-lestarbrúna rétt áður en lest kom þar að. 151 manns létu lífið. Árið 1996 hafði gos áhrif á flugumferð yfir landinu. Síðasta gos í fjallinu var árið 2007.
Fredrik Barth
Thomas Fredrik Weybye Barth (f. 22. desember 1928; d. 24. januar 2016) var norskur félagsmannfræðingur sem er þekktur fyrir formalískar greiningar í etnógrafíum sem byggja á vettvangsrannsóknum hans í Pakistan, Nýju Gíneu, Balí, Darfúr meðal annars. Hann ritstýrði verkinu Ethnic Groups and Boundaries 1969 þar sem hann lagði áherslu á að þjóðerni væri ekki gefið fyrirfram heldur væri það stöðugt verkefni sem gengi út á samsömun og útilokun í samskiptum milli fólks.
Gelderland
Gelderland er stærsta fylki Hollands með rúmlega 5.136,51km2. Höfuðborgin heitir Arnhem.
Lega og lýsing
Gelderland liggur austarlega um miðbik landsins og er allur austurhluti Gelderlands við þýsku landamærin. Fyrir norðan er Overijssel, fyrir norðvestan er Flevoland, fyrir vestan er Utrecht, fyrir suðvestan er Suður-Holland, fyrir sunnan er Norður-Brabant og fyrir suðaustan er Limburg. Fylkinu má skipta í þrennt. Nyrst er svæðið Veluwe, en það er mesta skógarsvæði Hollands. Í austri er Achterhoek, sem er austurhornið. Þar er nokkur landbúnaður stundaður. Í suðri er svæðið Betuwe, sem þekkt er fyrir ávaxtarækt. Sumir telja stórborgarsvæðið Nijmegen-Arnhem sem fjórða svæðið. Þótt Gelderland sé stærsta fylki Hollands, er það þó aðeins fjórða fjölmennasta með tvær milljónir íbúa. Höfuðborgin er Arnhem. Landslagið einkennist af mörgum ám, til að mynda Lek, Waal og Ijssel.
Fáni og skjaldarmerki
Fáni Gelderlands samanstendur af þremur láréttum röndum, blárri, gulri og svartri. Litirnir eru komnir úr skjaldarmerki Gelderlands. Blái liturinn er kominn frá hertogadæminu Geldern en svarti liturinn frá greifadæminu Gulik. Guli liturinn var í merki beggja fylkja. Fáninn var ekki tekinn upp fyrr en 1953. Skjaldarmerki Gelderlands eru tvö ljón sem snúa andspænis hvort öðru. Utan við skjöldinn eru önnur tvö ljón og efst er kóróna. Gula ljónið var áður fyrr tákn hertogans af Geldern. Á 14. öld var svarta ljóninu bætt við en það var tákn greifans af Gulik. Ytri ljónin eru tákn Hollands og gullkórónan táknar konungsríkið.
Orðsifjar
Gelderland er nefnt eftir hertogadæminu Geldern, en eystri hluti þess er nú innan þýsku landamæranna. Orðið merkir gulur eða gulllitaður. Liturinn vísar sennilega til ásýndar landslagsins.
Igor Burzanović
Igor Burzanović (fæddur 25. ágúst 1985) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 6 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Ofviðrið
thumb|right|Míranda eftir [[John William Waterhouse 1916.]] Ofviðrið er leikrit eftir William Shakespeare talið skrifað 1610-1611. Sumir telja það síðasta leikritið sem Shakespeare skrifaði einn. Leikritið gerist á fjarlægri eyju þar sem útlægur hertoginn af Mílanó, Prosperó, notar galdur til að skapa ofviðri þannig að skip sem ber Antóníó svikulan bróður hans, Alfonsó konunginn af Napólí og Ferdinand, son hans, strandar við eyjuna. Hann nær þannig fram réttlæti gagnvart þeim sem rændu hann hertogadæminu. Ferdinand prins og dóttir Prosperós, Míranda, verða ástfangin. Aðrar persónur í leikritinu eru þjónustuandinn Aríel, Kalíban, þræll Prosperós, trúi ráðgjafinn Gonsaló, hirðfíflið Trinkúló og drykkfelldi brytinn Stefanó.
Leikritið er rómansa sem nýtir sér hluti úr tragíkómedíum, sem þá voru nýjar af nálinni, grímuleikjum sem voru í tísku við ensku hirðina á 16. og 17. öld og ítalska gamanleiknum (commedia dell'arte). Meðal samtímarita sem talið er að hafi haft áhrif á samningu leikritsins eru Naufragium eftir Erasmus frá Rotterdam sem kom út í enskri þýðingu árið 1606 og De orbe novo eftir Pietro Martire. Eins hafa sumir bent á hliðstæður við frásögn William Strachey af skipbroti skipsins Sea Venture á eyjunni Bermúda árið 1609 og landnámi Englendinga þar. Auk þess er ein af ræðum Gonsalós tekin beint upp úr ritgerð eftir Michel de Montaigne og stór hluti af ákæru Prosperós fenginn úr ræðu Medeu í Ummyndunum Ovidiusar.
TCP/IP
TCP/IP er tungumál internetsins og þar með flestra tölvusamskipta almennt.
Hvað er TCP/IP
TCP/IP er samansafn af samskiptastöðlum sem eru hvað þekktastir fyrir að þjóna internetinu. Í TCP/IP eru fjölmargir staðlar en þeir sem mest eru notaðir munu vera TCP og IP og þaðan fær þetta samskiptastaðlasafn nafn sitt.
TCP/IP er lagskipt í fimm hluta og er hver staðall innan TCP/IP á einhverju þessara fimm laga. Til þess að hefja samskipti yfir TCP/IP þarf að byrja á að eiga samskipti við efsta lag staðalins sem síðan á samskipti við næsta lag fyrir neðan sig uns öll lög hafa verið notuð og hleður þarmeð upp samskiptastafla þar til pakki með þessum upplýsingum er sendur frá tölvunni. Þegar að pakki rennur í hlaðið á áfangastað þarf móttakandi tölva að afpakka upplýsingunum og lesa hvert lag fyrir sig, þangað til að efsta lagi er náð á ný.
Saga TCP/IP
Flestar meiriháttar tækniframfarir í sögu mannsins hafa tengst stríði á einn eða annan hátt og sú er einnig raunin með TCP/IP. Á dögum kalda stríðsins á sjöunda áratugnum var mikil hræðsla við kjarnorkustyrjöld í Bandaríkjunum og víðar. Í ljósi þess og aukinnar tölvunotkunar í hernaði, hófu Bandaríkjamenn að gera tilraunir með gagnasendingar um tölvunet. Markmiðið var að hanna tölvunet sem gæti staðist kjarnorkustyrjöld - að netið virkaði þó einstakir hlutar þess eyðilögðust. Í upphafi voru þetta fjórar tölvumiðstöðvar, hver í sínum hluta Bandaríkjanna, sem voru tengdar saman á þennan hátt. Þarna varð til sá staðall sem er grunnurinn að Internetinu, svokallaður TCP/IP staðall.
Félagsleg mótunarhyggja
Félagsleg mótunarhyggja er stefna í félagsvísindum sem leggur áherslu á smíði og viðhald félagslegra fyrirbæra fremur en líta á þau sem þversöguleg og óháð gjörðum einstaklinga. Rannsóknir í anda félagslegrar mótunarhyggju fjalla gjarnan um það hvernig félagslegur veruleiki; venjur, hefðir og stofnanir, er búinn til og hvernig atferli, viðhorf og túlkanir fólks halda honum við.
Félagslegri mótunarhyggju er gjarnan stillt upp sem andstæðu við eðlishyggju. Hún á sér rætur í fyrirbærafræði Alfred Schütz í gegnum áhrifamikið verk Peters L. Bergers og Thomas Luckmann The Social Construction of Reality frá 1966 en þeir voru báðir nemendur Schütz í The New School í New York-borg.
Social constructionism
Li Keqiang
Li Keqiang (kínverska: 李克强; f. 1. júlí 1955) er kínverskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Alþýðulýðveldisins Kína. Li er hagfræðingur að mennt og var einn af helstu stjórnendum kínverskrar fjárhags-, utanríkis- og öryggisstefnu á ráðherratíð sinni. Hann var jafnframt næstráðandi í fastanefnd stjórnmálanefndar Kommúnistaflokks Kína, sem fer með æðstu völd í landinu. Li var einn af helstu leiðtogum „fimmtu valdakynslóðar“ Alþýðulýðveldisins ásamt aðalritaranum og forsetanum Xi Jinping.
Li komst til metorða með starfi sínu í ungliðahreyfingu Kommúnistaflokksins. Frá 1998 til 2004 var Li landstjóri Henan og flokksritari héraðsdeildar flokksins þar. Frá 2004 til 2007 var hann flokksritari í Liaoning, sem var æðsta stjórnmálaembætti héraðsins. Frá 2008 til 2013 var Li aðstoðarforsætisráðherra í ríkisstjórn Wen Jiabao og fór fyrir ráðuneyti sem sneri meðal annars að fjárhagsþróun, verðstýringu, loftslagsbreytingum og þjóðhagfræðistjórn.
J. G. Ballard
'''James Graham „J. G.“ Ballard''' (15. nóvember 1930 – 19. apríl 2009) var breskur rithöfundur, smásagnahöfundur og fyrirferðamikill í nýbylgjuhreyfingu í vísindaskáldskap. Meðal þekktustu verka hans eru skáldsagan Crash (1973), sem Bandaríkjamaðurinn David Cronenberg leikstýrði, og hin sjálfsævisögulega Empire of the sun (1984), sem Steven Spielberg gerði mynd eftir, sem byggði á æsku Ballards í Alþjóðahverfinu í Sjanghæ á meðan hernámi Japana stóð í seinni heimsstyrjöldinni.
Li Keqiang
Vegna reynslu sinnar úr ungliðahreyfingunni er gjarnan litið á Li sem bandamann fyrrum flokksleiðtogans Hu Jintao. Li varð forsætisráðherra árið 2013 og hefur staðið fyrir forgangsbreytingu kínversku stjórnarinnar úr áherslu á útflutningsþróun í aukna áherslu á neyslu innanlands. Li hefur einnig verið einn helsti hvatamaðurinn að „dýpkandi umbótum“ sem tilkynntar voru haustið 2013.
1349
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
1. deild karla í knattspyrnu 1986
Árið 1986 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 75. skipti. Fram vann sinn 16. titil. Tíu lið tóku þátt.
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Markahæstu menn
Skoruð voru 253 mörk, eða 2,811 mörk að meðaltali í leik.
Skip
thumb|right|Ítalska [[fullreiðaskipið Amerigo Vespucci í New York-höfn.]] Skip er samgöngutæki til notkunar á sjó eða vatni.
Skip eru knúin áfram með mismunandi hætti. Þó má segja að þrjár meginflokka sé að ræða, Skip knúin áfram með handafli (árar), vindafli (segl) eða vélarafli. Einnig eru dæmi um að skip falli ekki undir þessa flokka, heldur fylgi þau sjávarstraumi eða vatnsrennsli í ám og fljótum. Það má deila um hvort slík samgöngutæki falli undir skilgreiningu orðsins skip.
Handafl eða áraskip eru til enn þann dag í dag. Þó má segja að í nútíðinni eigi þetta fyrst og fremst um árabáta. En fyrr á öldum og reyndar allt til tíma vélvæðingarinnar þá voru dæmi um skip sem voru knúin ýmist með bæði árum og vindi. Gott dæmi um það eru víkingaskip og fyrir þann tíma Galeiður Rómverja.
Vindafl eða seglskip voru vinsæl í gegnum aldirnar, þó má segja að með vélvæðingunni hafi þau orðið undir í samkeppninni. Þó eru þau mikið notuð enn þann dag í dag og þá sérstaklega smærri skip og bátar. Einkum er þó um að ræða skemmtibáta og siglingakeppnir á seglbátum eru vinsæl iðja um heim allan. Hvað varðar stærri seglskip þá eru þau ekki mikið notuð í dag, helst er um að ræða að þau séu notuð til þjálfunar eða hafa verið varðveitt til minningar um sögu þeirra.
Vélarafl er sú aðferð sem er leiðandi til að knýja skip áfram í dag. Vélar eru mismunandi og hafa þróast í gegnum tíðina. Þær má flokka eftirfarandi: díselvélar, bensínvélar, gufuvélar (knúnar með kolaorku) og kjarnorkuknúnarvélar.
Flokkun skipa
Skip eru flokkuð eftir notkun og stærð. Gildir sú almenna regla að nafn flokksins ræðst af notkunarheitinu sem síðað er skeytt fyrir framan orðið skip. Stærðin er síðan oftast notuð til að skilgreina á milli skips og báts. Þó ber að nefna að til eru undantekningar frá þessari reglu þar sem kafbátur getur verið mun stærri heldur en hefðbundið fiskiskip.
Farþegaskip
Farþegaskip kallast þau skip sem notuð eru til farþegaflutninga. Helstu undirflokkar eru ferjur sem venjulega eru notaðar til styttri vegalengda, og almenn farþegaskip sem notuð eru til lengri ferða, helsti munurinn er gistiaðstaða um borð í skipinu. Skemmtiferðaskip ferðast um heimsins höf og bjóða farþegum upp á úrvals gistingu og afþreyingu um borð, auk þess að leggjast í höfn á ferðamannastöðum.
Flutningaskip
Flutningaskip kallast þau skip sem notuð eru til flutninga á vörum. Þessum flokki má síðan skipta upp í undirflokka, sbr. olíuskip, gámaskip, hrávöruskip, lausavöruskip og frystivöruskip.
Herskip
Síðan er þau skip sem notuð eru í hernaði, en þau kallast einu nafni herskip. Helstu undirflokkar eru flugmóðurskip, orrustuskip, orrustubeitiskip, þungt beitiskip, beitiskip, tundurspillir, freygátur af ýmsum gerðum, kafbátar og strandvarnarskip. Einnig eru til aðrir flokkar sem eiga fyrst og fremst við um smærri skip, tundurskeytabátar, fylgdarskip, (stundum kallað korvetta). Þess ber að geta að bæði freygátur og tundurspillar eru stundum sett undir þennan flokk en hefðin er sú að þá er orðinu „escort“ venjulega skeytt ýmist fyrir framan eða aftan flokksheiti viðkomandi skips, „Destroyer Escort“ eða „Escort Destroyer“, landgönguprammar, bæði hefðbundnir og einnig loftpúðaskip. Einnig eru til frekari skilgreiningar á undirflokkunum eftir því hver megin tilgangur viðkomandi skips er, hraði skipsins osf. Hafa ber í huga að skilgreiningar á flokkum hafa breyst í gegnum tíðina, hefðin er þó sú að flokka herskip eftir stærð skipsins og hversu öflug og mörg vopn það ber.
Fiskiskip
Fiskiskip eða fiskveiðiskip nefnast þau skip sem sérhæfð eru til fiskveiða. Helstu undirflokkar eru frystitogarar, skuttogarar, togarar, nótaveiðiskip, fjölveiðiskip og línuveiðaskip. Hingað flokkast líka tryllur.
Aðrir skipaflokkar
Prammar (skip sem sjaldnast ganga fyrir eigin vélarafli), dráttarskip, ísbrjótar, dýpkunarskip, björgunarskip, loftpúðaskip, rannsóknarskip og kapallagnaskip (skip sérhæfð til að leggja fjarskiptakapal á hafsbotn) hafa engan sérflokk. Önnur skip sem almennt eru ekki lengur í notkun eru t.d. víkingaskip, kútterar og seglskip.
Tenglar
Карабель (транспарт) ספינה കപ്പല്‍ Skepp (fartyg)
Steinbítur
Steinbítur (fræðiheiti: Anarhichas lupus) er fiskur sem lifir í sjó um allt Norður-Atlantshafið, bæði að austan og vestan. Hann er sívalur og aflangur og hreistrið er smátt og inngróið sem gerir hann sleipan. Einn bakuggi liggur eftir endilöngum hryggnum og sömuleiðis einn langur gotraufaruggi frá gotraufinni að sporði að neðan. Eyruggarnir eru stórir og hringlaga. Bakugginn og bakið eru blágrá að lit með dökkum þverröndum, en kviðurinn er ljósari. Í bæði efri og neðri góm er steinbítur með sterkar vígtennur til að bryðja skeljar skeldýra og krabbadýra sem hann nærist á. Hann missir þessar tennur um hrygningartímann í október-nóvember og sveltur þá þar til nýjar tennur vaxa.
Hann verður yfirleitt um 80 cm langur, en getur orðið allt að 125 cm. Hann heldur sig á leir- eða sandbotni á 20-300 metra dýpi.
Eiríkur hinn smámælti og halti
thumb|right|Innsigli Eiríks konungs. Eiríkur Eiríksson (1216 — 2. febrúar 1250), oft nefndur Eiríkur hinn smámælti og halti en einnig Eiríkur 9. (sjálfur kallaði hann sig Eirík 3.) var konungur Svíþjóðar tvisvar, fyrst í bernsku 1222-1229 og svo aftur frá 1234 til dauðadags.
Reyðarfura
Reyðarfura er héraðstré Minnesota.
Vistfræði
Hún þolir illa skugga, en er vindþolin. Hún þrífst best í vel drenuðum jarðvegi. Hún nær háum aldri, en hámarkið er um 500 ár. Viðurinn er verðmætur í skógrækt á útbreiðslusvæðinu.
Eiríkur hinn smámælti og halti
Eiríkur var einkasonur Eiríks Knútssonar konungs og Ríkissu, dóttur Valdimars mikla Knútssonar Danakonungs. Hann fæddist eftir lát föður síns. Páfinn vildi að Eiríkur tæki við af föður sínum en Jóhann Sörkvisson, sem þá var 15 ára, var kjörinn konungur því sænskum aðalsmönnum leist ekki á að hafa ómyndugan konung í hásæti í mörg ár. Jóhann dó hins vegar 10. mars 1222 og þá var Eiríkur tekinn til konungs. Frændur hans og aðrir aðalsmenn. stýrðu ríkinu og þar bar mest á Knúti langa Hólmgeirssyni.
Altbier
thumb|Altbier í glasi Altbier (þýska: gamall bjór) er bjórstíll sem á uppruna sinn að rekja til Düsseldorf og Niederrhein í Þýskalandi.
Eiríkur hinn smámælti og halti
Árið 1229 var Eiríki steypt af stóli eftir orrustuna við Olustra og Knútur langi lét krýna sig konung. Eiríkur flúði til Danmerkur á náðir Valdimars sigursæla móðurbróður síns og dvaldi þar næstu fimm árið. En árið 1234 dó Knútur og Eiríkur sneri þá aftur og var konungur til dauðadags 1250.
Kona Eiríks var Katrín Súnadóttir, dótturdóttir Sörkvis yngri. Þau voru barnlaus. Systir Eiríks, Ingibjörg, hafði gifst Birgi Magnússyni, síðar jarli, árið 1236 og var elsti sonur þeirra, Valdimar, kjörinn konungur að Eiríki látnum. Hann var þá um ellefu ára gamall og var faðir hans ríkisstjóri og hélt í raun um stjórnartaumana í Svíþjóð þar til hann lést 1266.
Altbier
Framleiðsla
Altbier er öl og því bruggaður með gersveppi. Þrátt fyrir nafnið þá er bjórinn frekar ferskur. Hann er ekki geymdur lengi heldur aðeins þær örfáu vikur sem hann er hafður í tunnum. Nafnið vísar til að þetta sé gamall bjórstíll, þ.e. bjórstíll sem var til áður en Pilsner og Lager bjórar urðu vinsælir. Altbier er yfirgerjaður öfugt miðað við Pilsner og Lager bjóra, þ.e. hann er látinn gerjast við hátt hitastig yfir nokkra daga, og er því skyldur belgísku og bresku öli að einhverju leyti.
Útlit og bragð
Altbier er koparlitaður, frekar þurr, en mikið humlaður. Hann er bruggaður samkvæmt Reinheitsgebot sem eru gamlar þýskar viðmiðunarreglur, eða hreinleikalög sett af Vilhjálmi IV hertoga yfir Bæjaralandi árið 1516. Þessar reglur eru í dag einungis viðmiðun, og er næstum einungis staðbundin við Þýskaland og Tékkland.
Venjulegur Altbier hefur alkóhólinnihald að 4,5% rúmmáls.
Magnús Jónsson (lögmaður)
Magnús Jónsson (d. 1371) var íslenskur lögmaður á 14. öld. Ekkert er vitað um ætt hans en hann hefur líklega verið norðlenskur.
Sagt er frá því í annálum að Magnús fór utan 1365 og kom aftur ári síðar með einhver konungsbréf og bréf frá erkibiskupi, þar sem þeim var hótað sektum sem ekki samþykktu Jón skalla Eiríksson sem réttan Hólabiskup, en það bréf höfðu Íslendingar að engu. Magnús kom svo til landsins árið 1371 og hafði fengið lögsögu norðan lands og vestan en dó litlu síðar og er ekki ljóst hvort hann var á Alþingi 1371 eða ekki.
Tannkarpi
Tannkarpar hafa verið ræktaðir sem matfiskur í Kína öldum saman. Þeir voru fluttir til Evrópu og Norður-Ameríku til að halda niðri gróðri í vötnum. Tannkarpar eru núna mest ræktaða fiskitegund í heimi. Heimsframleiðslan er um fimm milljón tonn á ári.
Útlit
Tannkarpi er með sívalan bol, kviðurinn er hringlaga og hausinn flatur. Kjálkarnir eru sterklegir og stendur efri kjálkinn aðeins fram yfir neðri kjálkann. Augun eru frekar lítil og munnurinn í meðallagi miðað við stærð fisksins. Uggarnir eru stuttir og jafnt dreifðir um bolinn. Í kringum hreistrið á fisknum myndast dökk lína sem gerir það að verkum að fiskurinn lítur út fyrir að vera vafinn í net. Hreistrið á honum er frekar stórgert. Karlfiskurinn er með þykka og langa kviðugga sem standa út eins og beittir hnífar en kvenfiskurinn er með þunna og stutta kviðugga. Fullþroskaðir karlfiskar þróa með sér húðþekju á kviðugga, höfði og eyruggum á hrygningartímanum en kvendýrin gera það ekki. Tannkarpinn er grár á bakinu, grængulur á hliðunum og gulhvítur á kviðnum. Þyngstur hefur hann verið skráður 45 kg.
Lifnaðarhættir
Heimkynni tannkarpans er í grunnum vötnum, tjörnum og í vötnum sem renna í stórar ár. Hann þolir illa saltvatn. Hann syndir ekki langar vegalengdir nema þegar hann hrygnir sem er einu sinni á ári. Það finnast heimildir um að tannkarpi hafi ferðast yfir 1000 kílómetra frá hrygningarstað sínum. Hann þrífst best í hlýju loftslagi.
Dreifing
Útbreiðsla tegundarinnar er rakin til dreifðra rannsóknarverkefna um hin ýmsu lönd, ólöglegum og löglegum flutningi á fisknum og að hann hefur sloppið úr eldisstöðvum og eldiskvíum í nærliggjandi vötn. Fiskurinn hefur verið kynntur víða um heim og hefur hann náð fótfestu i í nokkrum löndum þar sem hann er ræktaður í fiskeldi og notaður til að eyða vatnagróðri.
Fyrir utan upprunaleg útbreiðslusvæði hefur tannkarpinn fest sig í sessi í stórum ám í Japan og í mið-Asíusvæðum Sovétríkjanna og í nokkrum löndum Evrópu eins og í Dóná í Ungverjalandi og í þverám annarra Evrópulanda. Á Indlandi er Tannkarpinn ein af þeim tegundum sem er notuð í svokallaða samsetta menningu indverskra stórkarpa og kínverskra karpa. Tannkarpinn er með mikla aðlögunarhæfni sem getur skýrt hversu útbreiddur hann er orðinn. En í mörgum löndum fjölgar Tannkarpinn sér ekki í eldiskvíum vegna þess hve miklar kröfur eru gerðar þegar kemur að æxlun fisktegunda.
Kínverjar hafa staðið fyrir kynningu á tannkarpa í yfir 80 löndum en kynningarnar hafa aðallega verið gerðar fyrir fiskeldi og til að eyða illgresi í vatni. Hefur þetta bæði verið gert í þróunarlöndum sem og í öðrum löndum. Til dæmis hafa lönd eins og Bandaríkin og lönd í Vestur-Evrópu aðallega sýnt áhuga á að nota tegundina í líffræðilegum tilgangi, þ,e, til að eyða illgresi í vatni. Í öðrum löndum hefur tannkarpinn verið fyrst og fremst notaður til rannsókna en vegna örs vaxtar og hvað það hefur gengið vel að nota hann til að eyða illgresi í vatni hefur hann orðið að mikilvægri fiskeldistegund. Í Ungverjalandi og nokkrum öðrum Evrópulöndum hefur tannkarpinn orðið að verðmætri fisktegund þegar kemur að sportveiðum.
Markaðir, menning og afurðir
Innleiðing tannkarpa í öðrum löndum hefur almennt haft jákvæð efnahagsleg áhrif vegna aukinnar framleiðslu í fiskeldi og veiði í vötnum og ám.
Tannkarpi sem hefur komið sér fyrir í Malasíu hefur ekki haft nein neikvæð áhrif á lífstíl þar í landi, siði eða efnahag. Þess í stað hafa eldi og veiðar á tannkarpa skilað sér í jákvæðu framlagi til samfélagsins og hagkerfisins. Í Póllandi hefur ræktun á tannkarpa stuðlað að um 30% aukningu á tannkarpa í vötnum landsins. Í Tékklandi eru félagshagfræðileg áhrif tannkarpa jákvæð vegna fiskeldis í landinu. Á Indlandi hefur tannkarpi skapað uppsveiflu í fiskeldi, sérstaklega við fjallsrætur landsins þar sem indverskir stórkarpar þrifust ekki vel.
Í Víetnam hefur innleiðing tannkarpa stuðlað að aukinni fjölbreytni eldistegunda. Þar sem tannkarpinn er hraðvaxta tegund sem nærist aðallega á vatnagróðri og grasi hefur hann reynst hentugur til ræktunar í tjörnum, búrum og vötnum, sérstaklega á mið- og hálendissvæðum landsins. Á Indlandi hefur tannkarpinn aukið fiskframleiðslu og reynst góður matfiskur auk þess að vera skilvirk líffræðileg vörn gegn illgresi í vatni. Tannkarpi er ekki vinsæll matfiskur í Japan en hann er mikilvæg tegund í veiðum í atvinnuskyni vegna stærðar og fæðuvenja. Tannkarpi er einnig vinsæll hjá stangveiðimönnum í öðrum löndum eins og Póllandi og Tékklandi. Fyrir árið 1963 þurfti Taívan að flytja inn seiði af kínverskum körpum á hverju ári frá meginlandi Kína í gegnum Hong Kong, en eftir að það var þróuð tækni til að framkalla hrygningu karpa, þar á meðal tannkarpa flytur Taívan út mikið magn af karpaseiðum. Í Kína er tannkarpinn mikið ræktaður til matar en hann er vinsæll matfiskur þar í landi. Á mörkuðum fæst hærra verð fyrir tannkarpann en aðrar karpategundir. Þegar gögn um tannkarpa eru skoðuð er erfitt að sjá að hægt yrði að rækta hann á Íslandi. Hann hefur ekki fjölgað sér nægilega í eldiskvíum vegna þess hversu strangar reglur eru um æxlun fiskitegunda. Eins þarf hann hlýtt loftslag og eins og veðrið er á Íslandi þá ætti tannkarpinn að öllum líkindum erfitt með að lifa í vötnum landsins.
Áhrif á vistkerfi
Tannkarpi var fluttur til annara landa sem líffræðilega vörn við illgresi í tjörnum, uppistöðulónum og öðrum stöðuvötnum. Einnig til að rækta í fiskeldi og fyrir stangveiði. Á Nýja-Sjálandi var gerð rannsókn á umhverfisáhrifum tannkarpa í vötnum sem stóð í 5 ár. Niðurstöðurnar sýndu meðal annars að tannkarpar voru umhverfisvænir og að það væri betra fyrir umhverfið að nota tannkarpa til að fjarlægja illgresi í vötnum heldur en kemísk efni eða vélar.
Aðeins geldur fiskur er notaður til illgresiseyðingar á Nýja-Sjálandi þannig að stofnarnir viðhaldast ekki án endurnýjunar.