cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herbert Bloch
Herbert Bloch (1911 – 6. september 2006 í Cambridge í Massachusetts) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur og prófessor í fornfræði við Harvard-háskóla. Hann var heimskunnur sérfræðingur um gríska sagnaritun, latneskar áletranir og fornleifafræði, miðaldafræði og arfleifð klassískrar fornaldar.
Bloch var þýskættaður gyðingur. Hann nam fornaldarsögu, klassíska textafræði og fornleifafræði við Berlínarháskóla og háskólann í Róm. Þaðan hlaut hann doktorsgráðu á sviði Rómarsögu árið 1935. Hann flutti til Bandaríkjanna árið 1939 vegna ofsókna sem gyðingar sættu í Evrópu á þeim tíma. Bróðir hans varð eftir í Þýskalandi og lést í helförinni.
Bloch kenndi fornfræði við Harvard-háskóla frá 1941 til 1982. Hann var félagi við Institute for Advanced Study í Princeton í New Jersey (1953/4), stýrði bandarísku fornfræðiakademíunni í Róm (1957-59), var forseti American Philological Association (1968/9) og forseti Miðaldaakademíunnar (1990-93). Hann var félagi í American Academy of Arts and Sciences, American Philosophical Society, Pontificia Accademia Romana di Archeologia (heiðursfélagi frá 1990) og þýsku fornleifafræðistofnuninni.
Bloch lést 6. september 2006 í Cambridge í Massachusetts.
Andremma
Andremma eða andfýla  nefnist þegar slæm lykt er við útöndun.
Óðinstorg
Torgið var upphaflega byggingalóð sem bæjarstjórn Reykjavíkur keypti af eigandanum árið 1906 til að gera þar torg, en lóðin þótti mjög óhrjáleg. Eftir breytinguna voru nokkrar verslanir stofnaðar við torgið, meðal annars mjólkurbúð og skóbúð, og þar var settur upp auglýsingaturn. Fisksalar voru með söluvagna á Óðinstorgi um tíma, en þá þótti hentugt að selja fisk í nágrenni við mjólkurbúðir þar sem húsmæður versluðu reglulega. Fljótlega eftir að bifreiðar tóku að sjást á götum borgarinnar var farið að nota torgið sem óskipulegt bílastæði og 1949 var það skipulagt sem slíkt.
Árið 2000 kom fram sú tillaga frá Evu Maríu Jónsdóttur, dagskrárgerðarkonu og fulltrúa íbúa í Miðborgarstjórn, að endurheimta eða gera þrjú smátorg á Skólavörðuholti; Óðinstorg, „Freyjutorg“ (á mótum Freyjugötu, Óðinsgötu og Bjargarstígs) og „Baldurstorg“ (á mótum Baldursgötu, Óðinsgötu og Nönnugötu) en bílum var oft lagt óskipulega á þessum tveimur síðarnefndu gatnamótum. Þessar framkvæmdir voru samþykktar í umhverfis- og skipulagsráði árið 2008. Árið 2010 var síðastnefndu gatnamótunum breytt í lítið torg og vistgötu með blómakerjum og bekkjum og 2018 var Freyjutorg búið til með niðurfelldum sorpgámum, bekkjum og lýsingu. Árið eftir hófust framkvæmdir við Óðinstorg sem var opnað í nýrri mynd árið 2020.
Indlandshafshringstraumurinn
thumb|right|Indlandshafshringstraumurinn Indlandshafshringstraumurinn er hafstraumur í Indlandshafi og einn af fimm helstu hringstraumum í höfum jarðar. Hann er drifinn áfram af tveimur stórum straumum; Vestur-Ástralíustraumnum sem á upptök sín í Suðurhafsstraumnum sem sveigir til norðurs við Ástralíu, og Suður-Miðbaugsstraumnum sem er drifinn áfram af staðvindum við Miðbaug sem blása frá austri til vesturs. Þegar Suður-Asíumonsúnvindurinn blæs á sumrin frá vestri til austurs við Miðbaug, snýr straumurinn við.
Líkt og í hinum fimm stóru hringstraumunum er ruslafláki í miðjum Indlandshafshringstraumnum. Þótt hann virðist ekki vera samfelld breiða af rusli er þar mun meira magn af fljótandi plasti, mengunarefnum og öðru braki en annars staðar í hafinu.
Jón Árnason (ábóti)
Jón Árnason (d. 1494) var ábóti í Viðeyjarklaustri seint á 15. öld. Hans er fyrst getið í Píningsdómi árið 1490. Jón hefur líklega tekið við eftir að Steinmóður Bárðarson ábóti lést 1481 þótt vera megi að einhver ábóti hafi verið á milli þeirra.
Samkvæmt Árbókum Espólíns barðist ábótinn ásamt þrjátíu manna liði við hundrað Englendinga í fjörunni í Hafnarfirði en Englendingarnir höfðu rænt miklu af fiski sem klaustrið átti, og „... gengu svo hart fram, að ekki hélt við áhlaupinu, komst ábóti á kné og var nær fallinn, en maður hans nokkur hjálpaði honum og gaf honum jörð síðan, flúðu þar hinir ensku og féllu margir, en einn maður ábóta, Snjólfur sonur hans.“ Frásögn þessi er ekki staðfest af neinum samtímaheimildum. Líklega hafa þó einhver átök átt sér stað en það hefur líklega fremur gerst í ábótatíð Steinmóðs.
Jón ábóti dó í plágunni síðari 1494 og tók Árni Snæbjarnarson við sama ár.
Portman Road
Portman Road er knattspyrnuvöllur í Ipswich á Englandi og heimavöllur Ipswich Town F.C.. Völlurinn tekur rúm 30.000 í sæti.
Blóð
thumb|Þrjár gerðir blóðfruma: rauð blóðkorn sem flytja súrefni, blóðflögur sem sjá um storknun blóðs og hvít blóðkorn sem sjá um ónæmissvar Blóð er fljótandi rauður líkamsvefur sem flæðir um æðar lífvera og samanstendur af vatnslausn ýmissa efna og frumum. Blóðið flytur frumum líkamans næringarefni og súrefni og ber koldíoxíð frá þeim. Einnig berast hormón og alls kyns boðefni og stýriefni með blóðstraumnum og virka sum þeirra á líkamann sem heild en önnur staðbundið. Í lungum verða svonefnd loftskipti, þar sem blóðið losar sig við koldíoxíðið og tekur upp súrefni þess í stað. Hjartað sér um að viðhalda blóðstreyminu um líkamann. Helmingur blóðs er blóðvökvi. Í blóði eru nokkrar gerðir frumna, helst má nefna:
Sebastián Piñera
Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique (f. 1. desember 1949) er síleskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Síle. Hann gegndi embættinu tvívegis, frá 2010 til 2014 og frá 2018 til 2022.
Borgarfjarðarsveit
thumb|250px|Borgarfjarðarsveit (1998 - 2006) Borgarfjarðarsveit var sveitarfélag inn af Borgarfirði. Það varð til 7. júní 1998 við sameiningu 4 hreppa: Andakílshrepps, Hálsahrepps, Reykholtsdalshrepps og Lundarreykjadalshrepps.
Sebastián Piñera
Piñera er sonur stjórnmálamanns úr síleska Kristilega demókrataflokknum og er menntaður í viðskiptaverkfræði og hagfræði. Árið 2019 mat Forbes eignir Piñera upp á andvirði um 2,8 milljóna Bandaríkjadala. Samkvæmt því er Piñera einn ríkasti maður Síle. Piñera er fyrsti hægrisinnaði forseti Síle frá endalokum einræðisstjórnar Augusto Pinochet árið 1990 og fyrsti hægrimaðurinn til að ná lýðræðislegu kjöri á forsetastól landsins frá árinu 1958.
Borgarfjarðarsveit
Borgarfjarðarsveit var 270 km² að stærð og íbúar 732 talsins (1. desember 2005). Aðalatvinnuvegir eru landbúnaður, ferðaþjónusta og önnur þjónustustörf.
Sebastián Piñera
Í október árið 2019 brutust út fjöldamótmæli gegn stjórn Piñera í Santíagó. Mótmælin beindust í upphafi gegn verðhækkun á lestarmiðum en tóku fljótt á sig breiðari mynd með kröfum mótmælenda um bættar almenningsþjónustur og bætt lífsskilyrði. Piñera lýsti yfir neyðarástandi og lét senda síleska herinn á vettvang til að hafa hemil á mótmælendunum. Var þetta í fyrsta sinn sem herinn var kallaður út á götur Síle frá falli einræðisstjórnarinnar. Þann 22. október höfðu að minnsta kosti 15 mótmælendur látið lífið í átökum við hermenn. Piñera hefur reynt að miðla málum, meðal annars með því að draga verðhækkunina til baka og lýsa yfir hækkun á lágmarkslaunum í landinu en tillögur hans hafa ekki nægt til að sefa mótmælendurna. Þann 26. október mótmæltu um milljón manns í Santíagó Piñera og voru þetta talin fjölmennustu mótmæli í sögu landsins. Í Pandóruskjölunum árið 2021 var upplýst um sölu á námufyrirtækinu Dominga, sem var í eigu barna Piñera, á fyrsta kjörtímabili hans árið 2010. Í kjölfarið hóf embætti ríkissaksóknara rannsókn á kröfum vegna sölunnar og á ásökunum um að Piñera hefði notað skrifstofu sína til persónulegra viðskipta í embætti. Stjórnarandstaðan á þingi Síle bar jafnframt fram embættiskæru gegn Piñera vegna málsins þann 13. september 2021.
Borgarfjarðarsveit
Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Borgarfjarðarsveit Borgarbyggð, Hvítársíðuhreppi og Kolbeinsstaðahreppi undir merkjum Borgarbyggðar.
Alnus fauriei
Alnus fauriei er elritegund sem var lýst af Augustin Abel Hector Léveillé og Eugène Vaniot. Engar undirtegundir eru skráðar.
Alnus fauriei er upprunnin frá Japan.
Wolfsberg
thumb|Wolfsberg
Wolfsberg er borg í fylkinu Kärnten í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2014 var 25 þúsund.
Smallville (8. þáttaröð)
Smallville er bandarísk dramaþáttaröð. Sýningar á áttundu þáttaröðinni hófust þann 18. september 2008 og þeim lauk 14. maí 2009. Þættirnir voru 22 og er hver þeirra um 42 mín. að lengd. Eftir að Alfred Gough og Miles Millar hættu tóku Brian Peterson, Kelly Souders, Todd Slavkin og Darren Swimmer við sem þáttstjórnendur. Allison Mack leikstýrði fyrsta þættinum sínum sem bar nafnið Power.
Vænglingur
Vænglingur (fræðiheiti Panellus mitis) er fansveppur sem vex á greinum og bolum barrtrjáa, aðallega á greni og þin og getur valdið fúa í nytjaviði.
Bleikrækja
Bleikrækja (fræðiheiti: Pandalus jordani) er dæmigerð kaldsjávarrækja af ættinni Pandalidae sem sem inniheldur rúmlega 50 aðrar tegundir. Ættin er innan flokksins caridea og finnst út um allan heim, bæði í ferskvatni og sjó. Bleikrækjuna er þó bara að finna í sjó við vesturströnd Norður Ameríku þar sem hún lifir á 70 til 280 metra dýpi á sand- og leðjubotni. Tegundin er einnig kennd við Oregon ríki þar sem hún hefur verið unnin og veidd frá árinu 1957.
Útlit og vöxtur
Bleikrækjur eru bleikar á litinn eins og nafnið gefur til kynna. Þær eru litlar miðað við aðrar rækjur sem veiðast og líftími þeirra er stuttur, hámark 4 ár. Dánartíðni er einnig há, þessir þættir valda því að fyrsta og annars árs rækjur eru ríkjandi í stofninum.
Lífsferill rækjunnar er sérkennilegur þar sem hver rækja er bæði karl- og kvendýr yfir ævi sýna. Eftir að egg kvendýrsins eru frjóvguð festir hún þau við sundfæturna undir halanum meðan þau þroskast, þetta tímabil kallast eggburðartímabil. Hvert kvendýr geymir 1000 til 3000 egg. Klakið fer fram snemma vors og eru rækjulirfurnar svif í 7-8 mánuði áður en leita til botns um haustið. Á þessum tíma fara lirfurnar í gegnum nokkra vaxtarfasa áður en þau verða þekkjanleg sem smárækja. Rækjurnar sem eru á fyrsta ári halda sig oft ofar í sjónum en þær sem eldri eru. Eftir fyrsta árið eru rækjurnar ennþá karlkyns og orðnar 13 til 17 mm, þá eru æxlunarfæri einnig orðin þroskuð. Kynskiptingin á sé yfirleitt stað á milli 1. og 2. árs. Á öðru árinu eru rækjurnar yfirleitt orðnar kvenkyns og milli 18 og 25 mm. Kvendýrin byrja síðan að framleiða egg um haustið. Þriggja ára rækjurnar eru eingöngu kvenkyns og eru á bilinu 25 til 29 mm og eru aðeins lítill hluti stofnsins. Fjórða árs rækja finnst oftast ekki þar sem flest allar rækjurnar deyja eftir þriðju klakninguna.
Fæða
Þegar rækjurnar er á lirfustigi er aðal fæða þeirra svifþörungar. Fullorðnar rækjur eru alætur og borða meðal annars svif, litla hryggleysingja, þörunga, og botnet. Rækjan sjálf er vinsæl fæða annarra dýra og borða mörg smádýr rækjuna á lirfustigi. Fullorðnar rækjur, smáfiskar og krabbar borða ungar rækjur, þegar rækjan er orðinn fullorðin er hún étin af fjölmörgum fiskitegundum.
Veiðar og vinnsla
Tegundin er veidd með botnvörpum, í raun tvær vörpur á hverjum bát. Trollarmar standa út úr báðum hliðum bátsins og halda þannig botnvörpurnar frá hvor annarri. Bátar vinna saman við að finna réttu staðina þar sem mest er af stórri rækju í hópum og þar setja þeir botnvörpunar niður á 70 til 200 metra dýpi við sand og leðjubotna. Þegar búið er að draga trollið upp í bátinn er það tæmt í stærðarflokkara sem flokkar rækjuna um borð. Pokarnir eru síðan settir í ís og geymist þar þangað til komið er í land. Þegar komið er í land er hún send í vinnslur. Þar er hún hituð upp og pilluð úr skelinni og pakkað í Neytendapakkningar. Veiðarnar eru opnar frá 1. apríl til 31. október á ári hverju. Það er gert til að gefa rækjunni frið yfir æxlunartímabilið sem er frá Nóvember til Mars. Einungis er veitt yfir daginn þar sem rækjan fer upp á næturnar til að ná í æti og er hún því mjög dreifð
Bandaríkin
Ein þjóð hefur veitt rækjuna frá upphafi, það eru Bandaríkjamenn. Þeir hafa veitt hana frá árinu 1957, það var ekki hinsvegar fyrr en árið 1997 sem rækjan var flokkuð sem bleikrækja við landanir og því eru bara til aflatölur frá árinu 1997 til dagsins í dag. Veidd voru tæplega 47 þúsund tonn árið 2015 sem er það mesta síðan að mælingar hófust. Að meðaltali hafa verið veidd um 13 þúsund tonn árlega síðustu 30 ár samkvæmt tölum frá ODFW. Markaðir fyrir rækjuna eru aðallega við vesturströnd Bandaríkjanna þar sem hún er seld skræld sem salat og kokteilrækja vegna þess hve lítil hún er. Þegar mikið veiðist og markaðsaðstæður eru góðar er hún einnig seld á evrópska markaði.
ODFW hefur haldið vel utan um veiðar á bleikrækju síðustu ár og hefur stofninn verið að stækka hægt og rólega. Reglugerðir hafa verið gerðar og eru þær endurskoðaðar reglulega með hag stofnsins í fyrirrúmi.
Forréttur
Entrée Hasierako Entrée Entreo アントレ Voorgerecht Förrätt
Lucky Luke contre Pinkerton
thumb|Kápa frönsku útgáfu bókarinnar. Lucky Luke contre Pinkerton (íslenska: Lukku Láki gegn Pinkerton) eftir franska teiknarann Achdé (Hervé Darmenton) og höfundana Tonino Benacquista og Daniel Pennac er 76. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 2010 og hefur ekki komið út á íslensku.
Félag eldri borgara Rangárvallasýslu
Félag eldri borgara Rangárvallasýslu er innan Landssambands eldri borgara
Málaliði
Málaliði eða leiguhermaður er einstaklingur og þá sérstaklega hermaður sem tekur þátt í bardögum vegna persónulegrar umbunar en stendur annars utan við hernaðarátök og gegnir ekki herþjónustu í einhverju ríki. Málaliðar berjast fyrir fé eða einhvers konar borgun en ekki vegna stjórnmálalegra hagsmuna.
Squire Fridell
thumb|200px|Fridell, [[1977, lengst til vinstri]] Squire Fridell (f. 1943) er bandarískur leikari, best þekktur fyrir að leika Ronald McDonald.
Listi yfir villt spendýr á Íslandi
Eftirfarandi spendýr eru villt á Íslandi.
Villt spendýr við Íslandsstrendur
Falklandseyjar
Falklandseyjar (enska: Falkland Islands; spænska: Islas Malvinas) eru lítill eyjaklasi á Patagóníugrunni í Suður-Atlantshafi, um 480 km til suðausturs frá strönd Argentínu í Suður-Ameríku, og um 1.210 km norðan við Suðurskautslandið á 52. breiddargráðu suður. Eyjaklasinn er um 12.000 km2 að stærð og nær yfir Vestur-Falkland, Austur-Falkland og 776 minni eyjar. Falklandseyjar eru undir stjórn Bretlands og hafa heimastjórn í eigin málum, en breska ríkisstjórnin fer með utanríkis- og varnarmál.
Hvernig fundur og síðan landnám eyjanna fór fram er umdeilt. Þar hafa verið á ýmsum tímum franskar, breskar, spænskar og argentínskar nýlendur. Bretland staðfesti yfirráð sín yfir eyjunum 1833 en Argentína hefur einnig gert tilkall til þeirra. Tilraun Argentínu til að leggja eyjarnar undir sig með innrás árið 1982 hratt af stað Falklandseyjastríðinu milli þjóðanna þar sem Argentína beið ósigur. Nær allir íbúar eyjanna vilja að þær heyri áfram undir breska stjórn. Staða þeirra er efni deilu milli Bretlands og Argentínu.
Íbúar eyjanna voru um 3.400 talsins árið 2016 og eru aðallega innfæddir Falklandseyingar af breskum uppruna. Íbúum fór fækkandi þar til aðflutningur frá Sankti Helenu og Chile sneri þeirri þróun við. Aðaltungumál eyjanna er enska. Íbúar eyjanna eru breskir ríkisborgarar.
Heiti
Nafnið „Falklandseyjar“ er dregið af Falklandssundi sem liggur milli stærstu eyjanna tveggja. Enski skipstjórinn John Strong sem kom til eyjanna árið 1690 gaf sundinu þetta nafn til að heiðra Anthony Cary, 5. vísigreifa af Falklandi, fjármálastjóra breska flotans sem fjármagnaði ferð hans. Titill vísigreifans kemur frá skoska bænum Falklandi í Fife, sem líklega dregur nafn sitt af gelísku orði yfir girðingu, (lann). Eyjarnar voru ekki kallaðar Falklandseyjar fyrr en 1765 þegar breski skipstjórinn John Byron gerði tilkall til þeirra fyrir hönd Georgs 3. Bretakonungs.
Á spænsku eru eyjarnar nefndar Islas Malvinas. Það nafn kemur úr frönsku, Îles Malouines. Franski landkönnuðurinn Louis-Antoine de Bougainville gaf eyjunum þetta nafn árið 1764. Bougainville stofnaði fyrstu byggðina á eyjunum og nefndi þær eftir hafnarborginni Saint-Malo þar sem hann hafði lagt af stað í ferð sína.
Á 20. fundi Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna ályktaði fjórða nefnd Sameinuðu þjóðanna að nafn eyjanna á öllum málum öðrum en spænsku yrði Falkland Islands (Malvinas), en Islas Malvinas (Falkland Islands) á spænsku.
Saga
Það var John Strong sem nefndi sundið á milli eyjanna eftir yfirmanni breska flotans, fimmta vísigreifanum af Falkland, árið 1690 og þaðan er enska nafnið komið. Spænska nafnið Las Malvinas er hins vegar komið frá frönskum sjómönnum sem lögðu oft leið sína til eyjanna á 17. öld. Sjómennirnir komu frá bænum St. Malo, sem varð til þess að Frakkar byrjuðu að nefna eyjarnar Malouines, sem Spánverjar aðlöguðu svo í nafnið Malvinas.
Bandarískur skipstjóri, Silas Duncan að nafni, átti eftir að reynast mikill örlagavaldur í sögu eyjanna. Árið 1829 réðu Spánverjar yfir eyjunum. Það ár skipaði stjórnin í Buenos Aires þýskættaðan kaupmann, Vernet, að nafni landstjóra á Falklandseyjum. Strax og Vernet hélt til eyjanna skar hann upp herör gegn ólögmætum veiðum við eyjarnar. Meðal þeirra sem urðu fyrir barðinu á Vernet var bandaríski fiskibáturinn Harriet. Svo illa vildi til að bandarískt herskip, USS Lexington, var statt í Buenos Aires. Samkvæmt beiðni ræðismanns Bandaríkjamanna í Buenos Aires hélt skipið til eyjanna til að krefjast þess að Vernet skilaði því sem hann hafði gert upptækt. Duncan gerði raunar miklu meira en það eitt, því hann lagði höfuðstað eyjanna, Puerto Soledad í rúst, handtók íbúana og lýsti því yfir að eyjarnar lytu ekki stjórn neins. Aðgerðir Duncans voru ekkert annað en sjóræningjaháttur. En meðan málsaðilar körpuðu um bætur vegna málsins, sáu Bretar sér leik á borði. Breska ríkisstjórnin gerði herskip út af örkinni í þeim tilgangi að hertaka eyjarnar, sem þeir gerðu þann 2. janúar 1833 án mikillar mótspyrnu argentínskrar freigátu, sem þar var stödd. Ári síðar var hin gamla nýlenda Breta, Port Egmont, endurbyggð og breski fáninn blakti aftur yfir eyjunum. Þrátt fyrir mótmæli gat hið nýstofnaða ríki Argentínu mjög lítið gert til að hamla gegn yfirgangi breska heimsveldisins.
Árið 1843 færði breski landstjórinn á Falklandseyjum, lautinant Richard Moody, höfuðstaðinn aftur til Puerto Soledad og nefndi hann Stanley. Breskir þegnar fóru nú að flytjast jafnt og þétt til eyjanna og um 1884 bjuggu þar um 1400 manns, allir af breskum uppruna.
Argentínumenn gerðu áfram tilkall til eyjanna og 1982 gerðu þeir tilraun til að hertaka þær sem leiddi til Falklandseyjastríðsins.
Landfræði
Falklandseyjar eru um 12.000 km2 að stærð með um 1.300 km strandlengju. Í eyjaklasanum eru tvær stórar eyjar, Vestur-Falkland og Austur-Falkland, og 776 minni eyjar. Eyjarnar eru fjalllendar og hæðóttar. Helsta undantekningin frá því eru slétturnar á Lafonia, skaga sem myndar syðsta hluta Austur-Falklands. Falklandseyjar eru gerðar úr meginlandskjarna frá uppbroti Gondvana þegar Suður-Atlantshaf myndaðist fyrir 130 milljón árum. Eyjarnar eru í Suður-Atlantshafi á Patagóníugrunni, um 480 km austan við Patagóníu í suðurhluta Argentínu.
Falklandseyjar eru staðsettar um það bil milli 51˚41' og 53˚00' suður og 57˚40' og 62˚00' vestur. Falklandseyjasund skilur milli stærstu eyjanna tveggja. Eyjarnar eru vogskornar og þar eru margar náttúrulegar hafnir. Höfuðborgin og stærsta byggðin, Stanley, er á Austur-Falklandi. Á Mount Pleasant er herstöðin RAF Mount Pleasant og hæsti tindur eyjanna, Mount Usborne, 705 metrar á hæð. Utan við þetta þéttbýli eru svæði sem eru kölluð camp (úr spænsku campo „sveit“).
Loftslag á Falklandseyjum er kalt, vindasamt og rakt úthafsloftslag. Veður er mjög breytilegt í eyjaklasanum. Hálft árið er rigning algeng, með 610 mm meðalúrkomu í Stanley og léttri snjókomu nær allt árið. Hitinn hefur venjulega verið milli 21,1˚ og -11,0˚ í Stanley, og meðalmánaðarhiti verið milli 9˚ snemma á árinu og -1˚ í júlí. Sterkir vestanvindar og skýjahula eru algeng. Margir stormar ganga yfir í hverjum mánuði en almennt er veðurfar stillt.
Guðrún Á. Símonar
thumb|right|EP plata frá 1959. thumb|right|Fjögurra laga EP plata frá 1958. thumb|right|Guðrún Á. Símonar - Alfaðir ræður 1972 thumb|right|Guðrún Á. Símonar – Fjórtán sönglög eftir fjórtán íslensk tónskáld - 1972 thumb|right|Guðrún Á. Símonar & Guðmundur Jónsson - Jólaplata - 1975 thumb|right|Guðrún Á. Símonar - 40 ára söngafmælishljómleikar -1979 thumb|right|Guðrún Á. Símonar og Þuríður Pálsdóttir - Endurminningar úr óperum - 1981 thumb|right|Guðrún Á. Símonar í Mílanó 1953.
Guðrún Ágústa Símonardóttir, þekkt sem Guðrún Á. Símonar (f. 24. febrúar 1924 í Reykjavík, d. 28. febrúar 1988) var ein þekktasta sópransöngkona Íslands.
Æviágrip
Foreldrar Guðrúnar voru Símon Johnsen Þórðarson (1888 – 1934) lögfræðingur, jafnan nefndur „Símon á Hól“ og Steinþóra Ágústa Pálsdóttir (1895 – 1978), kölluð Ágústa. Þau voru bæði gædd tónlistargáfu og söng Ágústa oft á samkomum í Reykjavík og Símon var dáður tenórsöngvari sem tók mikinn þátt í sönglífi bæjarins. Guðrún átti því ekki langt að sækja hæfileikana og eftir hálskirtlatöku á fimmtánda árinu komu sönghæfileikarnir í ljós.
Með hljómsveit Bjarna Böðvarssonar
Úr bókinni Eins og ég er klædd eftir Gunnar M. Magnúss, bls. 29-30. Bókaforlag Odds Björnssonar 1973.
Söngkonan
Vorið 1955 stóðu Tónlistarfélagið og Félag íslenskra einsöngvara fyrir uppsetningu á La Bohéme í Þjóðleikhúsinu. Guðrún söng hlutverk berklaveiku stúlkunnar Mimi á tólf sýningum. Óperan vakti mikla hrifningu, fékk afbragðsdóma og var sýningin talin sögulegur viðburður sem hleypti tónlistarunnendum kappi í kinn. Næst söng Guðrún í óperunni Ráðskonuríki eftir Pergolesi sem Ríkisútvarpið stóð að. Síðan var haldið í söngför um Norðurlönd sem tókst vonum framar.
Rússland tekið með trompi
Árið 1957 var Guðrúnu boðið í þriggja vikna söngferðalag um Sovétríkin á vegum sovéska menntamálaráðuneytisins. Um þá för sagði Mánudagsblaðið meðal annars:
Saudade
Saudade er portúgalskt orð sem er ætlað að lýsa þeirri tilfinningu sem felst í því að vera ástfanginn af einhverjum eða einhverju sem maður er fjarri. Gjarnan tengt tónlistarstefnunni Fado og væri sennilega best þýtt með íslenska orðinu hryggð.
Guðrún Á. Símonar
Rússland tekið með trompi
Sama ár söng Guðrún hlutverk Toscu í samnefndri óperu Puccinis. Óperan var sett upp í Þjóðleikhúsinu í tilefni af fimmtugsafmæli söngvarans Stefáns Íslandi, 6. október 1957 og söng Stefán hlutverk Cavaradossis í óperunni á móti Guðrúnu.
Hljómplötur á heimsmarkað
Árið 1957 kom Haraldur V. Ólafsson forstjóri Fálkans að máli við Guðrúnu og bauð henni að fara til Englands og syngja sex lög inn á hljómplötur á vegum Fálkans hjá fyrirtækinu His Master's Voice í London. Samningar tókust og Guðrún hélt út. Úr bókinni Eins og ég er klædd eftir Gunnar M. Magnúss, bls. 127 -130. Bókaforlag Odds Björnssonar 1973.
Hljómplata Guðrúnar kom út um haustið. Haraldur Ólafsson hélt þá fund með blaðamönnum og sagði allt af létta um upptöku hljómplötunnar. Verður hér tekinn meginþráðurinn úr því, sem blöðin sögðu frá.
Söngför um Bandaríkin og Kanada
Árið 1958 var Guðrúnu Á. Símonar boðið í þriggja mánaða söngferðalag um Bandaríki Norður-Ameríku og Íslendingabyggðir í Kanada. Um þá frægðarför sögðu blöðin á Íslandi:
Eftir þessa frægðarför settist Guðrún að í New York og stofnaði fjölskyldu. Hún gerðist líka kattabóndi og ræktaði síamsketti sem urðu lifibrauð hennar í Ameríku.
„Heima er best“
Þrátt fyrir afbragðs dóma og vinsældir erlendis, lét frægðin á sér standa og eftir misheppnað hjónaband flutti Guðrún heim ásamt einkasyninum Ludvig Kára. Hér var í nógu að snúast. Guðrún hélt söngskemmtanir víða um land, kenndi söng og skrifaði um tónlist í dagblöð. Árið 1970 varð mikið fjaðrafok í kjölfar harðrar gagnrýni Guðrúnar í Alþýðublaðinu um sýningu Þjóðleikhússins á Brúðkaupi Fígarós. Þar hafði lítt menntaðri söngkonu, eiginkonu þjóðleikhússtjóra, verið falið aðalhlutverk en vel menntaðar söngkonur sniðgengnar.
Íslenskir Tónar
78 snúninga
45 snúninga
CD
Fálkinn
78 snúninga
45 snúninga
LP
SG hljómplötur
LP
Tal og Tónar
LP
Tvinntölur
Tvinntölur er talnamengi, sem myndað er úr mengi rauntalna auk þvertölunnar i sem jafngildir ferningsrótinni af -1. Þannig er tvinntalan z skilgreind sem z = x + iy, þar sem i er i^2=-1\! og y og x eru rauntölur. Mengi þetta er táknað með stafnum \mathbb{C}, og er það skilgreint með mengjaskilgreiningarhætti á eftirfarandi hátt:
Breyturnar x og y í tvinntölunni x + yi eru notaðar sem hnit í hnitakerfi tvinntalna, sem gjarnan er kallað tvinnsléttan. Er tvinntalan x+yi þá oft táknuð sem hnitið (x,y). Tvinnsléttan er í raun bara tvívíð talnalína þar sem að önnur víddin lýsir rauntölum, \mathbb{R}, en hin lýsir þvertölum, þ.e. þeim tölum sem fást með því að margfalda saman rauntölu og fastann i^2 = -1\!. Tvinntalan x + yi er sögð vera á rétthyrndu formi.
Aðgerðir
Aðgerðir í mengi tvinntalna eru þær sömu og í rauntalnamenginu, en eru víðtækari að því leyti, að í \mathbb{C} eru allar margliðujöfnur með rauntölustuðlum leysanlegar og hafa jafnmargar lausnir og stig margliðunnar segir til um þ. e. a. s. að margliðujafna af stigi n hefur n lausnir í \mathbb{C}). Einnig er hægt að draga hvaða rót sem vera skal af sérhverri rauntölu og enn fremur að reikna logra af sérhverri tölu nema af núlli. Ekkert af þessu er mögulegt í mengi rauntalna nema að sérstaklega vel standi á.
Internet Movie Database
thumb|right|Vörumerki IMDb thumb|Nýtt merki sem stundum er notað. Internet Movie Database (skammstafað IMDb) er vefsíða sem var stofnuð árið 1990. Hún hýsir gagnagrunn um leikara, kvikmyndagerðamenn, kvikmyndir, sjónvarpsþætti og tölvuleiki. Upplýsingarnar eru að mestu aðsent efni frá innskráðum notendum síðunnar. Árið 1998 var IMDb keypt af Amazon.
Tvinntölur
Aðgerðir
Helstu aðgerðirnar eru skilgreindar á eftirfarandi hátt, þar sem og  :
Ef z = x + yi er talan sögð vera samoka henni. Samoka tvinntölur hafa ýmsa áhugaverða eiginleika:
Hlutar tvinntölu
Til þess að fá uppgefinn eingöngu raunhluta tvinntölunnar z = x + yi er notað fallið og er það skilgreint svo:
Fyrir þverhlutann er fallið notað, en skilgreining þess er:
N-reglur
N-reglur eru reglur í íslenskri stafsetningu um það hvort rita skuli eitt n eða tvö í tilfellum þar sem enginn greinarmunur er gerður í framburði.
Tvinntölur
Hlutar tvinntölu
Í stað og  er oft ritað Re(z) og Im(z). Báðir rithættirnir eru jafngildir þar sem Re stendur fyrir real og á við raunhlutann og Im stendur fyrir imaginary og á við þverhlutann. Sérstaka athygli skal vekja á því að gefur rauntöluna y, ekki þvertöluna yi.
N-reglur
Eftir uppruna orða
Fjöldi n-a í orði fer eftir uppruna þess. Dæmi:
Tvinntölur
Lengd tvinntalna
Hægt er að nota algildisfallið til þess að fá uppgefna fjarlægð tvinntölu frá núllpunkti tvinnsléttunnar:
N-reglur
Eftir uppruna orða
Það getur oft reynst erfitt að finna skyld orð sem sýna hvort eitt n sé í orðinu eða tvö, og ef allt bregst er best að nota útilokunaraðferðina. Er þá best að leita að orðum sem eru af sömu rót með tvö nn í stofni. Ef ekkert slíkt orð finnst, er best að nota eitt n.
Tvinntölur
Pólhnit
Pólhnit eru á forminu, þar sem að r lýsir lengd punktsins frá miðpunkti, og \theta lýsir horni punktsins frá raunásnum í jákvæða stefnu. Til þess að reikna tvinntölu yfir í pólhnit er notuð reglan
N-reglur
Eftir uppruna orða
Dæmi:
Tvinntölur
Pólhnit
Til þess að reikna þetta til baka er svo reiknað:
N-reglur
Í smáorðum
Ýmis smáorð sem tákna stefnu frá einhverjum stað enda á -an og aldrei á -ann.
Dæmi:
Tvinntölur
Pólhnit
Margföldun og deiling virka þannig:
N-reglur
Í smáorðum
Atviksorðin „þanneiginn“ (þann + veginn) og „hinseginn“ enda með tveimur n-um.
Tvinntölur
Pólhnit
og frá margföldunarreglunni er hægt að draga veldisreiknireglu:
N-reglur
Enn og en
Það skal skrifa „enn“ ef það er hægt að setja „enn þá“ í staðinn án þess að merkingin breytist. Annars er „en“ notað. „En“ er líka oftast notað í samanburði. Einnig er „en“ samtenging.
Tvinntölur
Pólhnit
Veldareglan gildir jafnframt um brotin veldi (rætur), þannig að:
N-reglur
Enn og en
Dæmi um tvö enn:
Tvinntölur
Veldi
Hægt er að rita tvinntölur sem veldi af e, þ.e. e^z þar sem að z er tvinntala.
Raunhluti tvinntölunnar er þá samsvarandi vísisfallinu e^x, en um þverhlutann gildir að
N-reglur
Í greini
Jafnmörg n eru í lausum greini, í viðskeyttum greini og í eignarfornöfnum. Hægt er að finna n fjölda í viðskeyttum greini með því að bæta minn eða mín fyrir aftan vafaorðið. Ef fyrsta sérhljóðið í eignarfornafninu er í er eitt n (mín, mínar) en ef sérhljóðið er i eru tvö n (minn, mínir).
Tvinntölur
Veldi
Þar sem að allar rétthyrndar tvinntölur má líka rita í pólhnitum, þannig að
N-reglur
Í greini
Dæmi:
Tvinntölur
Veldi
Margföldun tvinntalna í þessu formi er þannig að:
N-reglur
Í greini
Skemmtilega konan mín.
Tvinntölur
Veldi
Hægt er að leiða reglu Eulers út frá þessu:
N-reglur
Regla eitt
Karlkynsorð sem hafa endinguna -ann, -inn og -unn í nefnifalli eintölu, hafa eitt n í öllum öðrum föllum (þolfalli, þágufalli og eignarfalli).
Dæmi:
Önnur orð sem beygjast svona:
Orðin Huginn, Reginn og Muninn eru eins í þolfalli og þágufalli (Hugin, Munin og Regin).
Orðið aftann (sem þýðir kvöld eða síðdegi) er eina orðið í nútímaíslensku sem beygist eftir þessari reglu, og er mest notað í samsettum orðum eins og aftansöngur (kvöldmessa) eða aftanbjarmi (kvöldroði).
Regla tvö
Sum ættarnöfn sem enda á -an í nefnifalli hafa eitt n í öllum föllum. Nöfnin Kiljan, Kamban, Kjaran, Kvaran, Kjartan, Natan osfv. eru dæmi um slík ættarnöfn.
Regla eitt
N-regla eitt fyrir kvenkyns nafnorð, oft kölluð Þórunnarregla hljómar svo að íslensk kvennanöfn sem eru mynduð af orðinu unnur sem þýðir alda (eins og Þórunn, Jórunn, Iðunn, Ingunn, Ljótunn, Dýrunn, Sæunn), hafa tvö n í öllum föllum.
Regla tvö
N-regla tvö fyrir kvenkyns nafnorð, oft kölluð miskunnarregla hljómar svo að hin fjögur kvenkyns nafnorð sem eru dregin af sögnunum að kunna og að kenna (einkunn, vorkunn, miskunn og forkunn) hafa tvö n í öllum föllum.
Regla þrjú
N-regla þrjú fyrir kvenkyns nafnorð, oft kölluð verslunarregla hljómar svo að kvenkyns nafnorð sem enda á -un eða -an í nefnifalli, og eru dregin af nafnhætti sagna, á að skrifa með einu n í öllum föllum.
Sonia Sotomayor
thumb|230px|Sonia Sotomayor
Sonia Maria Sotomayor (f. 25. júní 1954) er dómari við hæstarétt Bandaríkjanna. Hún var skipuð af Barack Obama forseta, sem eftirmaður David H. Souter, en hann lét af embætti vegna aldurs. Sotomayor tók við embætti þann 8. ágúst 2009.
Æska
Sotomayor fæddist í Bronx í New York-borg þann 25. júní 1954 og ólst þar upp. Foreldrar hennar fluttu frá Puerto Rico til New York í kringum 1940. Móðir hennar er hjúkrunarfræðingur og faðir hennar var verkamaður en hann lést þegar hún var níu ára. Árið 1976 giftist hún Kevin Edward Noonan en þau skildu árið 1983.
Menntun og starfsferill
Sotomayor lauk BA prófi frá Princeton-háskóla árið 1976 og útskrifaðist þaðan með hæstu einkunn. Árið 1979 lauk hún svokallaða JD-prófinu frá Yale Law School þar sem hún starfaði jafnframt sem ritstjóri Yale Law Journal. Frá 1979–1984 vann hún sem aðstoðarmaður dómara í héraðsdómi New York County.
Frá 1984–1992 starfaði hún sem fulltrúi og síðar meðeigandi á lögfræðistofu Pavia & Harcourt í New York. Árið 1991 var hún tilnefnd af George HW Bush forseta í héraðsdóm U.S. District Court, Southern District í New York, og þar starfaði hún frá 1992 til 1998.
1998–2009 var hún dómari áfrýjunarréttar í New York.
Skipun í hæstarétt
Barack Obama forseti tilnefndi Sotomayor sem dómara við hæstarétt Bandaríkjanna þann 26. maí 2009. Það var samþykkt af öldungadeild Bandaríkjaþings með 68 atkvæðum gegn 31, og tók hún við embættinu 8. ágúst 2009, eftir að hæstaréttardómarinn David H. Souter fór á eftirlaun. Sotomayor er 111. hæstaréttardómarinn sem skipaður er frá upphafi í Bandaríkjunum en einungis þriðja konan. Jafnframt er hún fyrsti dómarinn af rómönskum ættum sem skipaður hefur verið við hæstarétt Bandaríkjanna.
.NET-umhverfið
.NET-umhverfið (e. .NET Framework) er hugbúnaðaríhlutur sem fylgir með Microsoft Windows-stýrikerfunum. Það hefur upp á að bjóða gríðarlega mikið af fyrirfram-kóðuðum lausnum sem koma til móts við þarfir í hugbúnaðargerð. Öll .NET-forritunarmál geta nýtt sér þessar lausnir í grunnklasasafni undir nafninu BCL-grunnklasasafnið.
.NET er tilkomið vegna þess að Microsoft vildi einfalda forritunarskil við Windows. Windows API var orðið gamalt og er óhlutbundið en .NET er hlutbundið. Það er smíðað með netið og dreifða vinnslu í huga og byggt ofan á Win32 API. Microsoft notar ekki endilega .NET í sinni forritun og t.d. er Office pakkinn skrifaður í C. Visual Studio er að hluta til skrifað í .NET. Dæmi um fleiri forrit sem skrifuð eru að hluta eða af miklu leiti í .NET eru t.d. SharePoint, BixTalk Server og Paint.NET.
.NET (áður nefnt .NET Core) er arftaki .NET Framework. Í april 2019, gaf Microsoft út .NET Framework 4.8, síðustu útgáfuna sem er ekki frjáls hugbúnaður (og eingöngu gefinn út fyrir Windows), og svo tekur .NET 5 við. Þ.e. hið fyrrnefnda er kjarninn af hugbúnaðarsafninu, sá hluti sem getur keyrt á fleiri stýrikerfum (upphaflega .NET kom eingöngu með eða fyrir Windows, og er með virkni sem getur ekki keyrt annars staðar). .NET Core notar algerlega frjáls leyfi (ólíkt fyrirrennaranum) og styður líka MacOS og Linux, og hægt er að forita fyrir "farsímastýrikerfin" iOS (sjá AOT fyrir neðan) og Android.
Hugtök tengd .NET
CLR – Common Language Runtime – keyrsluumhverfið.
IL / MSIL / CIL – forrit sem eru þýdd fyrir .NET eru ekki þýdd yfir á vélamál heldur á IL – intermediate language.
JIT – „just-in-time“, IL-kóði er þýddur yfir á vélamál rétt áður en þarf að keyra hann – JIT þýðandinn sér um það. Nú er líka í boði AOT – "ahead-of-time" þýðing, og líka „Tiered Compilation“, sem er sjálfgefið frá með .NET Core 3.0, sem er JIT, með flesta kosti AOT. Þó er val um eingöngu AOT, því Apple bannar JIT þýdd forrit fyrir iOS.
Assembly – getur táknað forrit, dll, component, o.s.frv. Inniheldur IL-kóða, metadata o.fl.
CLS – Common Language Specification. Þó tungumál hafi ólíkan syntax verða þau að framfylgja CLS til að teljast .NET samhæfð.
CTS – Common Type System. Þau tög sem öll .NET forritunarmál styðja.
Heimildir
Daníel B. Sigurgeirsson (munnleg heimild, janúar 2007). Gluggakerfi I. Háskólinn í Reykjavík, Tölvunarfræðideild
Nafnorð
Nafnorð eru orð sem notuð eru yfir einstaklinga, staði eða atburði, hugmyndir o.fl. Þau skiptast í tvo undirflokka, sérnöfn og samnöfn.
Nafnorð eru fallorð og hafa því kyn, tölu og fall. Fáein nafnorð eru aðeins til í einni tölu, t.d. orðstír (et.), mjólk (et.), dyr (ft.) buxur (ft.). Nafnorð eru ýmist ákveðin þegar þau standa með greini (t.d. fjallið), eða óákveðin þegar þau standa án greinis (t.d. fjall).
Fallbeyging
Í orðabókum eru kenniföll nafnorða jafnan uppgefin, en það eru þau föll sem mestu máli skipta við fallbeygingu; nefnifall eintölu, eignarfall eintölu og nefnifall fleirtölu Dæmi; hestur, -s, -ar sem gefur til kynna fallbeyginguna hestur - hests - hestar. og gestur, -s, -ir sem gefur til kynna fallbeyginguna gestur - gests - gestir.
Talað er um sterk og veik no. eftir endingum þeirra eignarfalli eintölu; sterk no. enda á samhljóða í ef. et. (s eða r), t.d. hestur/hests, en veik no. enda á sérhljóða í ef. et., t.d. bóndi/bónda. Síðan má greina veika og sterka beygingu nánar eftir kyni:
Taflan sýnir endingar kennifalla nafnorða og falla flest nafnorð undir þessa flokkun en þó ekki öll, t.d sykur, gleði o.fl. Óreglulega beygingu hafa sex sterk karlkynsorð; faðir, bróðir, vetur, fótur, fingur og maður. Nokkur sterk kvenkynsorð hafa einnig óreglulega beygingu; hönd, kýr, ær, sýr, mús, lús, móðir, dóttir, systir, mær (mey).
Stofn nafnorðs er sá orðhluti þess sem er sameiginlegur öllum föllum. T.d. er orðhlutinn hest stofn orðsins hestur eins og sést af fallbeygingunni; hest-ur, hest-, hest-i, hest-s.
Luka Modrić
Luka Modrić (fæddur 9. september 1985) er króatískur knattspyrnumaður sem spilar með Real Madrid og króatíska landsliðinu. Hann þykir einn besti miðherji í heimi og hefur unnið verðlaun fyrir þá stöðu í La Liga og hjá UEFA.
Modric fæddist í borginni Zadar við Adríahafsströnd Króatíu. Æska hans var lituð af Júgóslavíustríðinu og fjölskylda hans bjó á hótelum í nokkur ár.
Eftir að hafa vakið athygli með heimaliði borgarinnar hélt hann til Dinamo Zagreb árið 2002. Árið 2005 hóf hann að spila með aðalliðinu. Modric vann þrjá deildartitla og bikartitla með félaginu.
Brúarjökull
Brúarjökull er skriðjökull sem gengur niður úr Vatnajökli til norðausturs í átt að Brúaröræfum og nær allt frá Kverkfjöllum í vestri að Þjófahnjúkum suður af Snæfelli. Hann er víðáttumestur skriðjökla Vatnajökuls, um 40 km breiður yfir hann þveran. Jaðar hans er um 55 - 60 km langur og sá sem mest skríður fram í kílómetrum talið. Hann skreið til dæmis fram um 10 km á árunum 1963-1964 og er einn frægasti skriðjökull á Íslandi og jafnvel þótt víðar væri leitað. Hann er frekar auðveldur yfirferðar, lágur og bunguvaxinn.
Luka Modrić
Árið 2008 hélt hann til Tottenham Hotspur og árið 2012 til Real Madrid. Hann hefur unnið spænsku deildina þrisvar og Meistaradeild Evrópu fimm sinnum með Real.
Brúarjökull
Helstu ár sem falla undan Brúarjökli eru Jökulsá á Brú og Kreppa. Hann er þekktur fyrir að hlaupa oft fram með miklum látum líkt og margir skriðjöklar. Heimildir frá fyrri tíð geta um hlaup í Jökulsá á Brú, sem hækkaði þá verulega og var talið afleiðing af framhlaupi jökulsins. Framan af 18. öld hopaði jökullinn verulega en hljóp fram árið 1810. Eftir það hopaði hann aftur en hljóp síðan fram um marga kílómetra árið 1890. Var það svo öflugt hlaup að hann skóf upp jarðveg og ýtti honum upp í mikla hrauka á undan sér. Leifar af því hlaupi má sjá í miklum hraukum yfir Kringilsárrana þveran og lengra austur. Þessir hraukar eru kallaðir Töðuhraukar.
Luka Modrić
Modric var valinn besti leikmaðurinn á HM 2018 í Rússlandi þegar hann leiddi Króata til silfurverðlauna. FIFA valdi hann einnig sem leikmann ársins. Einnig hlaut hann gullknöttinn sama ár.
Modric hefur spilað meira en 1000 leiki í öllum keppnum.
Brúarjökull
Eftir þetta mikla hlaup rýrnaði jökullinn aftur, um allt að 10 km frá hraukunum. Í október 1963 komst hann aftur á verulegt skrið og heyrðust brestirnir á efstu bæjum í Jökuldal, í Fljótsdal og í Möðrudal. Þessu skriði lauk ekki fyrr en ári seinna, 1964, en í þetta skipti skreið jökullinn ekki jafn langt fram og árið 1890.
Skúmhöttur
Skúmhöttur getur átt við:
Pilophorus
Pilophorus er ættkvísl fléttna af bikarfléttuætt. Ættkvíslin inniheldur að minnsta kosti ellefu tegundir. Tvær tegundir af ættkvíslinni lifa á Íslandi, hraufustubbar og körtustubbar.
Árni Snæbjarnarson
Árni Snæbjarnarson (d. 1515) var prestur í Hruna, Skálholtsráðsmaður, officialis og síðan ábóti í Viðeyjarklaustri frá 1494 til dauðadags. Hann tók við þegar Jón Árnason ábóti lést í plágunni síðari.
Árni var orðinn prestur í Hruna fyrir 1481. Hann er sagður hafa verið mikill fésýslumaður og í tíð hans eignaðist klaustrið allmargar jarðir. Snemma á ábótatíð hans (fyrir 1497) eyðilagðist Viðeyjarkirkja og var endurbyggð.
Börn Árna voru Ingunn Árnadóttir, kona Halldórs Brynjólfssonar ríka í Tungufelli í Hrunamannahreppi, og Jón Árnason sýslumaður í Reykjavík. Frá þeim báðum komu miklar ættir. Árni lést 1515 og tók þá Ögmundur Pálsson, síðar biskup, við ábótadæmi í Viðey.
Diiriye Guure
Diiriye Guure (1860 – 1920) var konungur Darawiishs á árunum 1895 til 1920 og garad (lávarður) Dhulbhantes og síðar konungur Nugaal. Hann er einna helst frægur að hafa stofnað and-nýlenduveldi Dervish.
Ártún
Ártún var býli austan við Elliðaár í Reykjavík. Hverfið Ártúnsholt dregur nafn sitt af bæjarheitinu. Nafnið hefur jöfnum höndum verið notað í eintölu og fleirtölu. Bæjarstæði Ártúns er á háum hól vestan undir Ártúnsbrekkunni.
Saga
Fyrst er getið um Ártún í máldaga frá 1379 og var býlið þá í kirkjueign. Í máldagabók frá lokum 14. aldar kemur fyrir heitið Árland neðra og má ætla af samhengi að það eigi við Ártún. Bærin komst í konungseign við siðaskipti. Jörðin var seld árið 1838 og hélst í einkaeign til ársins 1906 þegar Reykjavíkurbær eignaðist hana. Kaup bæjarins tengdust áformum um gerð vatnsveitu og síðar var Elliðaárstöð reist í landi Ártúns. Árið 1929 voru jarðirnar Ártún og Árbær lagðar undir lögsagnarumdæmi Reykjavíkur.
Þjóðleiðin frá Reykjavík lá um Ártún og var þar löngum rekin greiðasala, en bærinn komst úr alfaraleið þegar Elliðaárnar voru brúaðar árið 1883. Kunnastur ábúenda í Ártúni var Eiríkur á Brúnum, einn fyrsti íslenski mormóninn.
Alnus djavanshirii
Alnus djavanshirii er elritegund sem var nýlega lýst af H. Zare
Alnus djavanshirii er upprunnin frá Íran.
Sjálfstjórnarsvæðið Múrsía
Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía (spænska: Murcia) er spænskt sjálfstjórnarsvæði á Suðuraustur-Spáni, á milli Valensía og Andalúsíu. Höfuðborg svæðisins ber sama nafn, Múrsía. Önnur stærsta borgin er Cartagena.
Frumefni í flokki 11
Frumefni í flokki 11 í lotukerfinu eru fjórir hliðarmálmar, en þrjá þeirra er algengt að nota í myntir. Þessir málmar eru því stundum kallaðir myntmálmar. Þetta eru kopar, silfur, gull og röntgenín sem er óstöðugt geislavirkt tilbúið efni. Fyrir utan röntgenín koma allir þessir málmar fyrir hreinir í náttúrunni og hafa þekkst frá forsögulegum tíma. Þessir málmar eru tiltölulega stöðugir og ónæmir fyrir tæringu og leiða vel rafmagn.
Samherjar, Félag eldri borgara Mýrdal- og Austur-Eyjafj.hr.
Félag eldri borgara Mýrdal- og Austur-Eyjafj.hr. er innan Landssambands eldri borgara
Keflavíkurgangan 1981
Keflavíkurgangan 1981 eða Friðargangan var haldin af Samtökum herstöðvaandstæðinga þann 20. júní árið 1981. Þetta var áttunda Keflavíkurgangan og beindist gegn bandarískri hersetu á Íslandi og uppsetningu kjarnorkuvopna í Evrópu.
Aðdragandi og skipulag
Víða um Evrópu var efnt til umfangsmikilla mótmælaaðgerða sumarið 1981 gegn áformum risaveldanna um uppsetningu skamm- og meðaldrægra kjarnorkuflauga á meginlandi álfunnar. Göngur þessar báru yfirskriftina samevrópsk friðarganga. Til að sýna samstöðu og tengja sig við aðgerðirnar í Evrópu var ákveðið að Keflavíkurganga sumarsins 1981 bæri yfirskriftina Friðarganga. Sá þess stað í myndmáli í tengslum við gönguna, s.s. kröfuspjöld og opinbert plakat aðgerðarinnar, þar sem friðardúfur voru áberandi.
Auk kjarnorkuógnarinnar voru aukin hernaðarumsvif Bandaríkjahers á Íslandi ofarlega í huga herstöðvaandstæðinga. AWACS-kafbátaleitarvélar voru komnar á Keflavíkurflugvöll og unnið var að uppsetningu ratstjárstöðva víða um land. Við vallarhliðið í Keflavík hélt Bergljót Kristjánsdóttir ræðu. Þorgrímur Starri Björgvinsson ávarpaði göngufólk í Kúagerði. Kristján Bersi Ólafsson og Ástríður Karlsdóttir tóku til máls í Hafnarfirði og þau Gils Guðmundsson og Birna Þórðardóttir í Kópavogi. Á öllum stöðum var einnig boðið upp á ljóðalestur og/eða tónlistarflutning.
Á útifundinum á Lækjartorgi fluttu þau Jón Helgason, Guðrún Helgadóttir og norska baráttukonan Berit Ås ávörp, en fundarstjóri var Böðvar Guðmundsson sem hafði troðið upp á tveimur áningarstöðum í göngunni sem tónlistarmaður. Áætlað var að um 6.000 manns hefðu mætt á fundinn í göngulok.
Riddarastjarna
Riddarastjarna (fræðiheiti: Hippeastrum) er ættkvísl lauka sem eru vinsælir sem stofublóm. Nafnið er vanalega notað yfir hóp blendinga ættkvíslarinnar. Tegundirnar eru taldar vera um 90 og eru allar frá Suður-Ameríku. Skyld ættkvísl frá Suður-Afríku: Amaryllis hefur stundum gengið undir sama nafni og hafa þær bara nýlega verið aðgreindar.
Neðanmálsgreinar
<references group="lower-alpha"/>
Suðvestur-Asía
Suðvestur-Asía er heiti á suðvesturhluta Asíu og nær yfir Mið-Austurlönd meðal annars. Reynt hefur verið að taka hugtakið í notkun í staðinn fyrir heitið „Mið-Austurlönd“ þar sem það þykir of Evrópumiðað, en eins og er eru hugtökin ekki samheiti. Vestur-Asía er almennt notað yfir þetta svæði þegar talað er um fornleifar og sögu þess.
Eftirtalin lönd eru almennt talin hluti af Suðvestur-Asíu:
Húmanistaflokkurinn
Húmanistaflokkurinn (áður nefndur Flokkur mannsins til 1995) er íslenskur stjórnmálaflokkur stofnaður 25. júní 1984 en Húmanistaflokkar eru til víða um heim. Meðal yfirlýstra stefnumála er „að setja manngildi ofar auðgildi“. Fyrsti formaður flokksins var Júlíus Valdimarsson og að stofnun flokksins komu félagasamtökin Samhygð. Flokkurinn bauð fram í alþingiskosningum 1987, 1991, 1999 og 2013. Flokkurinn hefur einnig boðið fram til borgarstjórnar í Reykjavík árin 1986, 1990, 1998 og 2002. Flokkurinn stóð jafnframt að baki framboði Sigrúnar Þorsteinsdóttur til forseta Íslands árið 1988.
Í Alþingiskosningunum árið 2016 hlaut flokkurinn fæst atkvæði í sögu lýðsveldisins þegar hann fékk 33 atkvæði sem færði honum 0,0% fylgi.
Hvítársíðuhreppur
thumb|Hvítársíðuhreppur (til 2006) Hvítársíðuhreppur var hreppur í Mýrasýslu innst í Borgarfirði norðan Hvítár.
Cork
thumb|Cork. Cork (írska: Corcaigh) er næststærsta borg Írska lýðveldisins. Hún er miðstöð stjórnsýslu og stærsta borg Cork-sýslu og sú stærsta í Munster-héraði. Borgin liggur á suðurströnd Írlands.
Í gegnum borgina rennur fljótið Lee og stendur hluti miðborgarinnar á eyju í fljótinu. Fljótið rennur síðan í gegnum Lough Mahon og loks í Cork-höfn, sem er með stærstu náttúrulegu höfnum í heimi og ein mikilvægasta höfn Írlands. Innan borgarmarkanna bjuggu 222.000 árið 2019.
Nafnið Cork er dregið af írska orðinu „corcaigh“ sem er þolfall orðsins „corcach“, sem þýðir mýrlendi. Orðið corcach kemur fyrir í mörgum staðarheitum á Írlandi, t.d. í Corkey (einnig „Corcaigh“) í Antrim-sýslu, Ballincurrig („Baile an Churraigh“) í Cork-sýslu og Kilcurry („Cill an Churraigh“, kirkja mýrarinnar) í Louth-sýslu.
Jóninna Sigurðardóttir
Jóninna Sigurðardóttir (11. apríl 1879 – 19. september 1962) var matreiðslukennari og matreiðslubókarhöfundur sem hafði mikil áhrif á þróun íslenskrar matargerðar á fyrri hluta 20. aldar.
Jóninna var dóttir Sigurðar Jónssonar og Helgu Sigurðardóttur á Draflastöðum í Fnjóskadal og ólst þar upp. Hún fór í Kvennaskólann á Akureyri 18 ára að aldri og hélt síðan til Noregs til að nema hússtjórn og var þar í hálft ár. Þá fór hún til Danmerkur og stundaði þar hússtjórnar- og kennaranám. Hún kom heim sumarið 1903, fékk þá styrk hjá Búnaðarfélagi Íslands til að ferðast um og kenna húsmæðrum og stundaði farkennslu í matreiðslu um allt Norðurland næstu árin. Námskeið hennar nutu mikilla vinsælda og voru mörg kvenfélög stofnuð í kjölfar þeirra.
Árið 1907 hóf Jóninna matreiðslukennslu í húsnæði Gróðrarstöðvarinnar á Akureyri og rak þar nokkurs konar matreiðsluskóla í nokkur ár. Þar lagði hún meðal annars áherslu á að kenna fólki að nota heimaræktaðar matjurtir, ber og annað. Árið 1915 keypti hún hús og hóf þar greiðasölu og hótelrekstur undir nafninu Hótel Goðafoss. Hótelið rak hún fram til 1945. Jóninna hafði mikinn áhuga á að stofna húsmæðraskóla á Akureyri og beindi kröftum sínum mjög að því síðari hluta ævinnar. Skólinn tók til starfa haustið 1945 og var Jóninna fyrsti formaður skólanefndar.
Jóninna var sæmd riddarakrossi Fálkaorðunnar 1959. Hún lést á Akureyri 19. september 1962, tæpum mánuði á eftir Helgu bróðurdóttur sinni.
Árið 2014 samþykkti skipulagsnefnd Akureyrar, að tillögu nafnanefndar, að láta götu heita eftir henni, Jóninnuhaga, í Hagahverfi syðst í bænum þar sem nýbiggingar stóðu fyrir dyrum.