cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Germanska Heiðingjasambandið
Óðalshyggja
Óðalshyggja er sérstök trú sem virðist samblanda umhverfisstefnu, þjóðernishyggju og norrænni goðafræði. Nafnið er dregið frá germönsku rúninni Oþila. Norræna orðið „óðal“ þýðir í einfaldri skilgreiningu arfleið, ættgöfgi, skyldmenni eða föðurland. Germanska rúnin Oþila á að standa fyrir arfleið og ættgöfga sem gefur til kynna svipaða táknfræði. „Óðalshyggja táknar virðingu og heilagt samband við móðir náttúru, ást á germönsku guðunum og gyðjunum og tryggð við ætt þína.“
Árni Jónsson
Árni Jónsson getur átt við um:
R.M. Hare
Richard Mervyn Hare (21. mars 1919 – 29. janúar 2002) var enskur siðfræðingur, sem gegndi stöðu White's Professor of Moral Philosophy við University of Oxford frá 1966 til 1983. Kenningar hans í siðspeki voru áhrifamiklar á síðari hluta 20. öld.
Hare var undir miklum áhrifum A.J. Ayer og Charles L. Stevenson, málspekingunum J.L. Austin og Ludwig Wittgenstein, nytjastefnu og Immanuel Kant.
Nokkrir af nemendum Hares, svo sem Brian McGuinness og Bernard Williams, urðu vel þekktir heimspekingar. Peter Singer, sem er ef til vill frægastur meðal almennings, þekktur fyrir starf sitt í frelsun dýra, var einnig nemandi Hares og hefur þegið ýmislegt úr heimspeki Hares í arf.
Kapphlaupið um Afríku
thumb|right|260px|[[The Rhodes Colossus, a skopmynd af Cecil Rhodes eftir að hann hafði lýst yfir áætlunum um að leggja ritsínalínu frá Cape Town til Kaíró, teiknuð af Edward Linley Sambourne fyrir tímaritið Punch]] thumb|right|260px|Franskt kort af Afríku frá því um 1898 sýnir tilkall Evrópuþjóða til landsvæðis í Afríku. Landsvæði undir breskum yfirráðum er gult, undir frönskum yfirráðum er bleikt, undir belgískum yfirráðum er appelsínugult, undir þýskum yfirráðum er grænt, undir portúgölskum yfirráðum er fjólublátt. Eþíópía (sjálfstæð) er brún. Kapphlaupið um Afríku var fólgið í síauknu tilkalli Evrópuþjóða til landsvæða í Afríku á síðari hluta nýlendutímans eða á tímabilinu frá 1880 til upphafs fyrri heimsstyrjaldarinnar árið 1914.
Mikil spenna var búin að myndast á milli stórveldanna í Evrópu og var því haldin ráðstefna í Berlín sem hefur fengið heitið Berlínarfundurinn. Ráðstefnan var haldin 1884-1885 og mættu fulltrúar stórveldanna, en enginn fulltrúi frá Afríku var boðaður. Á ráðstefnunni var Afríku síðan skipt upp á milli þessara stórvelda.
Fyrir sjálft kapphlaupið var aðeins tíundi hluti Afríku undir stjórn Evrópubúa, í lok kapphlaupsins stóðu aðeins tvö ríki eftir sjálfstæð, Eþíópía og Líbería.
Campanula elatines
Campanula elatines er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá suðvestur Ölpunum.
Platonsk ást
Platonsk ást er skírlíf ást, sem skýrir sig með því að elskendurnir tjá ást sína ekki líkamlega eða kynferðislega. Hugmyndina um platonska ást má rekja til rita forngríska heimspekingsins Platons.
Platonsk ást í ritum Platons
Í Fædrosi er ástin sögð vera guðdómleg vitfirring sem kemur yfir mann þegar hann sér fagran hlut og fegurðin sjálf rifjast upp fyrir honum en sálin man eftir fyrri kynnum sínum við fegurðina frá því fyrir jarðlífið.
Samuel Colt
thumb|right|Samuel Colt Samuel Colt (19. júlí 1814 – 10. janúar 1862) var bandarískur uppfinningamaður og athafnamaður sem er fyrst og fremst þekktur fyrir að hafa hannað fyrstu nothæfu sexhleypuna með snúningsmagasíni sem hann fékk einkaleyfi fyrir 25. febrúar 1836.
Flauelsbyltingin
thumb|right|Mótmæli í Prag 25. nóvember 1989. Flauelsbyltingin (tékkneska: sametová revoluce) er heiti á röð friðsamlegra mótmæla sem leiddu til afnáms flokksræðis kommúnista í Tékkóslóvakíu árið 1989. Mótmælin hófust í Bratislava 16. nóvember á minningarathöfn um háskólanemann Jan Opletal sem hafði verið drepinn af nasistum 50 árum fyrr. Daginn eftir var alþjóðadagur stúdenta haldinn hátíðlegur sem endaði með því að þúsundir mótmælenda héldu inn í miðborg Prag. Óeirðalögregla brást við um kvöldið og dreifði hópnum. Fljótlega tók orðrómur að berast um að einhverjir mótmælendur hefðu verið drepnir af lögreglu. 17. nóvember markar formlega upphaf mótmælanna. Næstu daga breiddust mótmælin út og almennt verkfall hófst. Mótmælendur hringluðu lyklakippum sem tákni um að þeir vildu losna við stjórn kommúnista. 29. nóvember ákvað sambandsþing Tékkóslóvakíu að afnema setningu í stjórnarskrá Tékkóslóvakíu sem kvað á um leiðtogahlutverk kommúnistaflokksins. Þar með lauk flokksræði kommúnistaflokksins í Tékkóslóvakíu formlega. Í desember var Václav Havel kjörinn forseti landsins og í júní árið eftir voru fyrstu frjálsu þingkosningarnar haldnar.
Populus deltoides
Populus deltoides er lauftré í svartaspa-geira, ættað frá  Norður-Ameríku, sem vex í austur, mið og suðvestur Bandaríkjunum, syðsta hluta austur Kanada, og norðaustur Mexíkó.
Lýsing
Populus deltoides er stórt tré sem verður 20 - 40m hátt og með bol sem verður 1,8m í þvermál, eitt af stærstu lauftrjáa tegundum N-Ameríku. Börkurinn er silfurhvítur, sléttur eða lítið eitt sprunginn meðan tréð er ungt, og verður dökk grár og með djúpum sprungum á eldri trjám. Greinarnar eru grá-gular og kröftugar, með stórum þríhyrndum blaðörum. Brumin eru grönn, ydd, 1-2 sm löng, gulbrún og klístruð. Hún er ein af hraðvöxnustu trjám í Norður Ameríku. Í árdölum Mississippi, hefur vöxtur upp á 3 til 5 metra á ári í nokkur ár sést. Stöðugur hæðarvöxtur upp á 1,5 m og ummálsaukning á 2,5 sm er algengur.
Blöðin eru stór, þríhyrnd, 4-10sm löng og 4-11sm breið með flötum grunni og stilk 3-12sm löng. Þau eru gróftennt, tennurnar eru sveigðar og með kirtlum á endanum, og stilkurinn er flatur; þau eru dökkgræn og verða gul á haustin (en margar aspir á þurrum svæðum missa laufin snemma vegna þurrks og ryðsvepps, sem gerir haustlitinn daufan eða engan). Vegna flatra blaðstilkanna titra blöðin við minnsta blæ. Þetta er eitt af einkennum tegundarinnar.
Elsta og stærsta
Populus deltoides verða að öllu jöfnu 70 til 100 ára, en geta orðið 200 til 400 ára við heppilegar aðstæður.
Balmwille tréð (höggvið 2015) var elsta skráða eintakið í Bandaríkjunum, en hún mun hafa byrjað að vaxa 1699.
26. júní
26. júní er 177. dagur ársins (178. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 188 dagar eru eftir af árinu.
Hjo
thumb|right|240px|[[Hjo kirkja]] Hjo er borg í Sveitarfélaginu Hjo í Svíþjóð. Þar búa 6 094 manns (2010).
Austurstræti 16
thumb|right|Innan úr Godthaab-verslun Thors Jensens um 1910 sem brann 1915. Austurstræti 16, Nathan og Olsen-húsið eða Reykjavíkurapótek er hús í miðbæ Reykjavíkur, byggt árið 1917 eftir brunann mikla árið 1915. Áður hafði Thor Jensen verið með verslun sína Godthaab á sama stað. Byggingin dregur nafn sitt af apóteki sem var rekið þar um árabil. Byggingin hefur einnig verið kennd við Nathan og Olsen, tvo danska athafnamenn sem komu til Íslands árið 1912 og stofnuðu nýlenduvöruverslun.
Byggingin er hornhús á horni Austurstrætis og Pósthússtrætis og var teiknuð af Guðjóni Samúelssyni og var það eitt af fyrstu verkefnum hans. Guðjón hafði fræga byggingu Pohjola-tryggingafélagsins í Helsinki eftir finnska arkitektinn Eliel Saarinen til fyrirmyndar. Saarinen var einn virtasti arkitekt Skandinavíu á þessum tíma. Mjög mikið var lagt í bygginguna, víða er marmari á gólfinu. Á aðalstigaganginum eru sjö styttur eftir Guðmund frá Miðdal, sem sýna merkismenn í íslenskri verslunarsögu. Á horni hússins er brjóstmynd af eins konar trölli eftir Einar Jónsson myndhöggvara.
Í lok árs 2011 var húsið metið á bilinu 550-1.000 milljónir kr.
Saga
Í húsinu var starfrækt olíudrifin rafstöð, sú stærsta í Reykjavík fram að því þegar Elliðaárstöð var tekin í notkun árið 1921. Stöð þessi var 33 hestöfl og gerði meira en að þjónusta húsið, því íbúar nokkurra nærliggjandi bygginga gátu keypt þar raforku - ýmist eftir taug eða með því að fá hlaðna rafgeyma. Þegar Rafmagnsveita Reykjavíkur tók til starfa var rafstöð þessi tekin niður og seld til Hafnarfjarðar, þar sem hún þjónaði bæjarbúum um alllangt skeið.
Landsbanki Íslands var með starfsemi í húsinu árin 1918 til 1924. Í dag er þar veitingastaður.
Hundalíf 2: Depill í London
Hundalíf 2: Depill í London (enska: 101 Dalmatians II: Patch's London Adventure) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2003 sem er framhaldsmynd kvikmyndarinnar Hundalíf. Myndin var aðeins dreift á mynddiski.
Vængjablálilja
Vængjablálilja (fræðiheiti: Mertensia pterocarpa ) er fjölær jurt sem er ættuð frá Japan. Hún verður 15 til 40 sm há. Blöðin eru breið-egglaga með oddi og með bláum blæ. Blómin eru lítil, blá og bjöllulaga. Hún hefur verið nokkuð notuð sem garðplanta á Íslandi.
Samningur
Samningur er samkomulag milli tveggja einstaklinga eða fyrirtækja. Sé ekki orðið við efni samnings eða ósátt er um hvað samningur gengur út á er hægt að grípa til ýmissa lögfræðilegra aðgerða. Samningar falla undir einkamálarétt, sem er það svið lögfræði sem fjallar um rétti og skyldur milli aðila.
Samningur má vera munnlegur eða skriflegur og eru þeir í flestum tilfellum jafngildir, þó stundum er lagaskylda um að gera skriflegan samning. Samningar eru jafnan bindandi þeim ákvæðum (skilyrðum) sem samið hefur verið um, þó ekki ef annar aðili er undir fjárræðisaldri eða ef ákvæði samnings brjóta í bág við lög.
Aconitum ranunculoides
Undirtegundir
Eftirfarandi undirtegundir eru viðurkenndar:
Hann er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur.
Isoetes abyssinica
Isoetes abyssinica er tegund af álftalaukum sem var lýst af Chiovenda.
Búrfell í Svarfaðardal
300px|right| Búrfellshyrna, Búrfellsdalur t.v., Grýtudalur t.h. Búrfell í Svarfaðardal er gömul bújörð í Urðasókn og stendur undir þverbröttum hlíðum Búrfellshyrnu. Bærinn er í um 16 km fjarlægð frá Dalvík og stendur sunnan Svarfaðardalsár milli bæjanna Mela og Hæringsstaða. Í Búrfelli er stórt kúabú.
Utan og ofan við Búrfell er Búrfellsdalur, lítill afdalur, og í botni hans er Búrfellsjökull, sem er þekktur meðal jöklafræðinga því hann er svokallaður hlaupjökull og hleypur fram á nokkurra áratuga fresti.
Þyrnirós (ævintýri)
thumb|400px|right|Sofandi prinsessa eftir [[Viktor Vasnetsov.]] Þyrnirós (þýska Dornröschen, franska La Belle au bois dormant) er ævintýri sem er til í ýmsum útgáfum um allan heim. Hún kom fyrst á prenti undir heitinu „Sól, Tungl og Talía“ í þjóðsagnasafninu Lo cunto de li cunti overo lo trattenemiento de peccerille (Fimmdægra) eftir Giambattista Basile árið 1636. Charles Perrault endursagði söguna og gaf út í Contes de ma Mère l'Oye árið 1697. Enn eldri útgáfu er að finna í ensku riddarasögunni Perceforest. Sagan segir frá prinsessu sem stingur sig á töfrasnældu með þeim afleiðingum að hún sofnar og vaknar ekki aftur. Allir í höllinni sofna með henni. Eftir 100 ár kemur erlendur prins sem vekur hana og þau giftast í sögulok.
Kjúlli litli
Kjúlli litli (enska: Chicken Little) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 2005.
Þangbrandur
Þangbrandur var prestur sem sendur var til Íslands af Ólaf Tryggvason Noregskonung skömmu fyrir árið 1000 í þeim tilgangi að kristna landið.
Faðir hans var Vilbaldús (eða Vilbaldur) greifi í Saxlandi í Þýskalandi.
Þangbrandur var sagður mikill ofstopamaður. Þangbrandur kom árið 997 til Austfjarða í Álftafjörð hinn syðra og var fyrsta veturinn hjá Halli á Síðu sem tók trú og lét skírast. Um vorið eftir fer Þangbrandur vestur Lónsheiði og Hallur með honum til Stafafells og hitta þar Þorkell sem mælti í mót trúnni og skorar Þangbrand á hólm en Þangbrandur drap Þorkel. Þaðan fóru þeir til Hornafjarðar og gistu í Borgarhöfn fyrir vestan Heinabergssand þar sem bjó Hildir inn gamli og Glúmur sem til brennu fór með Flosa og tekur Hildir trú og hjú hans öll. Þaðan fóru þeir til Fellshverfis og gistu á Kálfafelli en þar bjó Kolur Þorsteinsson frændi Halls og tók hann trú og hjú hans öll.
Þaðan fóru þeir til Breiðár þar sem bjó Özur Hróaldsson, sem var líka frændi Halls. Tók hann svonefndri prímsigning sem var minna en skírn. Þaðan fóru þeir til Flosa leiðtoga Njálsbrennumanna sem bjó að Svínafelli og tók Flosi prímsigning og hét að fylgja þeim á þingi (Alþingi um sumarið). Frá Flosa fóru þeir til Surts Ásbjarnarsonar í Kirkjubæ en hann var þegar kristinn og höfðu forfeður hans einnig verið það. Þorvaldur veili og Veturliði skáld ortu níð um Þangbrand en hann drap þá báða. Hann drap líka einn berserk.
Þangbrandur dvaldist tvo vetur á Íslandi og sneri svo aftur til hirðar Ólafs og sagði farir sínar ekki sléttar. Taldi hann ekki góðar líkur á því að tækist að kristna Ísland. Ólafur brást reiður við og ætlaði að drepa alla heiðna Íslendinga í bænum en Gissur hvíti og Hjalti Skeggjason sem báðir höfðu látið skírast af Þangbrandi töldu konung af þeim fyrirætlunum. Þeir útskýrðu fyrir konungi að ástæða þess að Þangbrandi gekk svona illa að kristna Ísland væri út af aðferðum hans sem voru ofbeldi og morð og lofuðu sjálfir að gerast trúboðar á Íslandi.
Hvalir
Hvalir (fræðiheiti: Cetacea) eru ættbálkur spendýra sem samanstendur af stórhvelum, höfrungum og hnísum. Hvalir er sá ættbálkur spendýra sem best er aðlagaður til sjávarlífs en hvalirnir hafa aðlagast lífinu í sjónum fullkomlega og eru að engu leyti háðir landi.
Ættbálkur hvala telur yfir áttatíu tegundir sem skiptast í tvo undirættbálka: skíðishvali og tannhvali, en til tannhvala teljast bæði höfrungar og hnísur. Talið er að undirættbálkarnir hafi byrjað að greinast að fyrir 34 milljónum ára.
Útlit og líffræði
thumb|Samanburður stærðar hvalategunda left|thumb|300x300px|Beinagrind Búrhvals Skrokkur hvala er snældu- eða spólulaga, en straumlínulöguð líkamsbyggingin er eitt helsta einkenni þeirra. Hálsliðir þeirra eru nánast samvaxnir og hafa hvalir því afar litla hreyfigetu í hálsi. Annað einkenni hvala eru óvenju stórir kjálkar sem teygjast langt fram á við á höfðinu, og eitt eða tvö blástursop ofan á höfðinu. Framlimirnir hafa ummyndast í bægsli. Afturlimirnir eru líffæraleifar sem ekki tengjast hryggnum og liggja alveg inni í skrokknum. Hvalir hafa kröftuga sporðblöðku sem er aðalsundfæri þeirra. Sporðblaðkan er alltaf lárétt, ekki lóðrétt eins og hjá fiskum, og geta stærstu skíðishvalirnir og háhyrningar náð allt að 50 km hraða á klukkustund. Flestir hvalir hafa einnig bakugga en engin bein eru í sporðblöðku né bakugga, heldur eingöngu trefjar, fita og brjósk.
Hvalir geta verið frá 2,6 m og 135 kg (dvergbúrhvalir) að 34 m og 190 tonn að þyngd líkt og steypireyður sem er stærsta dýr jarðarinnar. Hjá sumum tegundum er stærðarmunur á kynjunum, hjá mörgum skíðishvölum eru kvendýrin stærri en karldýrin, en því er öfugt farið hjá tannhvölum.
Í löngum köfunarferðum hvala þurfa þeir að tryggja sér nægilegt súrefni og til þess hafa þeir sérstakt líffæri sem kalla má "undranetið". Undranetið er fíngerður háræðavefur umhverfis mikilvægustu líffæri hvalsins sem geymir í sér súrefnisríkt blóð. Hvalir geta sem sagt verið svona lengi í kafi vegna þess að þeir nýta allt súrefnið og geyma í vöðvum og undranetinu. Undranetið þjónar einnig öðrum tilgangi sem er að jafna hitastig og þrýsting líkamans.
Við köfun á mikið dýpi verður mikill þrýstingsmunur og þar stuðlar fituhjúpurinn að þrýstingsjöfnun, en auk hans eru sumar hvalategundir með fljótandi fitu í höfðinu sem kölluð er hvalsauki. Hvalsaukinn gerir þeim kleift að kafa niður á 2.000 m dýpi. Beinin eru sveigjanleg og gefa eftir þeim gríðarlega þrýstingi sem verður á svo miklu dýpi og lífsnauðsynlegar æðar eins og heilaslagæðar liggja inni í mænugöngum sem kemur í veg fyrir að þær leggist saman.
Fjölgun og lífsferill
Hvalir eru svokölluð legkökuspendýr. Æxlun og líffræðilegur þroski hvala er eins og hjá okkur mönnunum. Hvalir verða kynþroska þriggja til tíu ára að aldri, en það er breytilegt milli tegunda. Hvalkýr eru yfirleitt frjóar einu sinni á ári, oftast á haustin. Meðgangan er yfirleitt 10-14 mánuðir. Meðgöngunni lýkur með burði og kálfurinn er háður móður sinni um næringu og vernd fyrstu misserin. Oftast eignast hvalkýrin eitt afkvæmi í einu en fyrir kemur að þær eignist tvö í einu.
Þegar kálfurinn fæðist kemur sporðurinn ætíð fyrst, þar sem kálfurinn fær súrefni í móðurkviði, sem kemur í veg fyrir að hann drukkni í fæðingu. Þegar kálfurinn er svo alveg fæddur fer hann strax upp að yfirboði sjávar, með hjálp móður sinnar eða annars hvals, til þess að ná fyrsta andardrættinum. Hvalkýr hafa enga spena, en til þess að kálfurinn fái mjólk leggst kýrin á hliðina og sprautar upp í hann mjólkinni. Kálfar stærri tegunda drekka allt að 250 lítra af mjólk á dag. Þegar þeir fæðast geta þeir vegið um 1 tonn. Kálfarnir stækka ört og geta þyngst um 100 kg á sólarhring.
Æxlunarhraði stórhvala er ekki mikill, en stór skíðishvalur kemur einum kálfi til hvals á tveggja til fjögurra ára fresti. Sumar tegundir ala kálfa sína í hlýjum sjó og eru þar mánuðum saman. Í byrjun sumars halda hvalirnir svo aftur í kaldari sjó á heimskautasvæðunum til að nýta sér ríkulegt fæðuframboð þar.
Fæðunám
Skíðishvalir éta aðallega átu (smá krabbadýr) en tannhvalir að mestu leyti fisk. Hvalir éta því fisk, en eru einnig að einhverju leyti í samkeppni við fiskinn um fæðu. Áætlað hefur verið að þær rúmlega 80 tegundir hvala í heiminum éti um það bil 3-5 sinnum meira en fiskveiðifloti allra landa aflar eða um 300-500 milljón tonn af sjávarfangi árlega. Hrefnur eru atkvæðamestar í áti á fiskum en talið er að þær éti um 1 milljón tonna af fiski árlega.
Í stað tanna tannhvalanna hafa skíðishvalir sérstakan síubúnað til að afla sér fæðu, sem kallast skíði. Skíðin eru eins konar plötur sem vaxa niður úr efri kjálka hvalanna og er þversnið hvers skíðis í laginu eins og rétthyrndur þríhyrningur. Fjöldi hára er síðan á langhliðinni sem snýr inn í munn hvalana. Stærð og fjöldi skíða er mismunandi eftir tegundum en þau geta orðið rúmlega 400 og allt að 4 metrar að lengd. Síunin fer þannig fram að þeir fylla ginið af sjó sem þeir þrýsta svo aftur út með tungunni og fæðan situr eftir. Helsta fæða skíðishvala er eins og áður sagði áta, en þeir nærast einnig á svifdýrum og smáfiskum.
Tannhvalirnir hafa aftur á móti keilulaga tennur. Tennurnar eru mismargar eftir tegundum, allt frá tveimur upp í tugi. Tennurnar nota þeir til að grípa bráðina og bíta í sundur, en ekki til að tyggja. Tannhvalir lifa eins og áður sagði flestir á fiski, en sumir éta einnig smokkfiska og kolkrabba, og enn aðrir éta önnur dýr eins og seli eða sæljón, eða jafnvel aðra hvali.
Svefn
Ólíkt flestum dýrum þá draga hvalir andann meðvitað. Það gerir að verkum að þeir sofna ekki fullum svefni í langan tíma því þá gætu þeir drukknað. Þótt lítið sé vitað um svefn villtra hvala er vitað að hvalir sem hafa verið fangaðir og rannsakaðir hafa sofið með öðrum helming heilans í einu, svo þeir geti synt, andað og forðast rándýr og félagslíf.
Skynfæri, samskipti og gáfur
thumb|Hvalur að "sigla" Eyru hvala hafa aðlagast sjávarlífi og eru því öðruvísi en eyru manna. Hvalir hafa ekki sjáanleg ytri eyru. Í stað þess að hljóð fari í gegn um ytra eyrað inn í miðeyrað meðtaka hvalir hljóð í gegnum hálsinn og þaðan í innra eyra. Tannhveli senda frá sér hátíðnihljóð frá líffæri sem kallast melóna. Melónan er að mestu úr fitu og stærð hennar er mismunandi eftir tegundum. Því stærri melóna, því háðari eru tegundirnar henni.
Hideaki Kitajima
Hideaki Kitajima (fæddur 23. maí 1978) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Hvalir
Skynfæri, samskipti og gáfur
Augu hvala eru fremur lítil miðað við stærð þeirra, en þrátt fyrir það hafa þeir ágæta sjón. Augun eru á hliðum höfuðsins svo sjón þeirra byggist á tveimur flötum. Í sjó geta hvalir séð um 10,7 metra frá sér, en sjá ekki eins vel ofansjávar. Hvalir sjá einnig bæði í björtu og þegar dimmt er. Ekki er vitað með vissu hvort að hvalir sjái liti en talið er að þeir geri það ekki.
Hvalir hafa ekkert lyktarskyn og lítið eða ekkert bragðskyn. Þrátt fyrir það virðast sumar tegundir tannhvala frekar vilja eina tegund fiska en aðra sem bendir til þess að þeir skynji eitthvað tengt bragði eða lykt.
Rödd hvala er talin hafa mikið notagildi. Sumar tegundir, eins og hnúfubakar, hafa samskipti með einskonar hvalasöng. Þessi hljóð geta verið mjög hávær, en það er mismunandi eftir tegundum. Sumar tegundir hvala nota aðeins eins konar smelli en aðrir nota eins konar söng.
Nokkrar tegundir eru þekktar fyrir að líkja eftir tali manna og telja vísindamenn að þetta bendi til sterkrar löngunar hvala til þess að hafa samskipti við menn.
Hvalir eru taldir kunna að kenna, læra, vinna saman og syrgja. Minni hvalir eru þekktir fyrir að taka þátt í flóknum leikjum. Þeir synda til dæmis um og mynda stöðuga bili og framleiða loftbólur. Einnig leika þeir sér að því að sprengja loftbólurnar, eða búa til fleiri minni. Stærri hvalir eru líka taldir taka þátt í leikjum, hvalurinn heldur sporðinum fyrir ofan vatnsyfirborðið í nokkurn tíma og er þá kallað að hann sé að sigla.
Hvalir við Ísland
Í hafinu við Ísland finnast margar hvalategundir þó sumar þeirra dvelji aðeins stutt þar. Samtals 23 tegundir finnast á íslensku hafsvæði en sumar þeirra dvelja stutt, eins og áður sagði og fara hér aðeins um. Hafið er tegundunum þó mikilvægt í ætisleit.
Um 12 tegundir hvala teljast algengar við Ísland. Fimm þeirra eru skíðishvalir en sjö tannhvalir. Flestum þessara tegunda er að fjölga hér við land, þar má nefna steypireyði, langreyði, hnúfubaka og búrhvali. Hrefnu hefur fækkað, en engin breyting orðið á stofnum sandreyðar og grindhvals. Stofnstærðarbreytingar á nokkrum algengum tegundum við Ísland eru þó ekki þekktar, og má þar nefna hnísu, leiftur, hnýðinga, háhyrninga og andarnefjur.
ATH að talning á þessum stofnum var gerð á mismunandi tímum frá 1987 - 2010. Í stofnstærð hnísu er einungis verið að tala um íslenska landgrunnið.
Hvalveiðar og aðrar hættur
left|thumb|300x300px|Hvalveiðar á 18. öld Hvalveiðar hafa verið stundaðar frá því á steinöld. Hvalir eru yfirleitt veiddir vegna kjötsins en hafa einnig verið veiddir vegna annara hluta eins og til dæmis beina, ugga og lýsis. Á 18. og 19. öld voru hvalir veiddir nánast eingöngu vegna lýsisins sem var notað sem ljósmeti. Á þessum tíma voru Hollendingar, Japanir og Bandaríkjamenn öflugustu veiðiþjóðirnar.
Hvalir voru skutlaðir með handskutum af trébátum. Þá sóttust menn eftir þeim hvölum sem voru auðveld skotmörk og voru sléttbakar mjög vinsælir vegna þess hve hægt þeir synda, og vegna þess að þeir hafa þykkt fitulag sem heldur þeim á floti þegar þeir eru dauðir.
Hvalveiðar eru mjög umdeildar og nú orðið er lítil eftirspurn eftir hvalafurðum. Því hafa flestar hvalveiðiþjóðir dregið mjög úr hvalveiðum eða hætt þeim alveg. Hvalveiðar í atvinnuskyni voru bannaðar á Íslandi árið 1986, en þær hófust aftur að einhverju leyti haustið 2006.
Hvalaskoðun
Talið er að um 13 milljónir manna hafi farið í hvalaskoðun á heimsvísu árið 2008. Almennar reglur og siðareglur hafa verið samdar til þess að lágmarka áreiti sem hvalirnir verða fyrir. Ísland, Japan og Noregur hafa bæði hvalaskoðun og hvalveiðar sem atvinnugreinar. Hvalaskoðun veltir um 2,1 milljarði dollara árlega á heimsvísu og veitir um 13.000 störf. Hvalveiðar aftur á móti velta um 31 milljón dollara árlega.
Álftamýri
Álftamýri getur átt við um:
Forsetakosningar á Íslandi 2008
thumb|right|Enginn mótframbjóðandi bauð sig fram gegn Ólafi Ragnari 2008. Forsetakosningar á Íslandi 2008 fór fram þann 28. júní 2008, en enginn bauð sig fram gegn þáverandi forseta Ólafi Ragnari Grímssyni sem var því sjálfkjörinn og hóf sitt fjórða kjörtímabil.
Í nýársávarpi forseta 1. janúar 2008 gaf Ólafur Ragnar kost á sér til endurkjörs sem forseti Íslands.
Ástþór Magnússon sem bauð sig fram í forsetakosningunum 1996 og 2004 hélt blaðamannafund í janúar 2008 þar sem hann gaf ekki upp hvort að hann sæktist sjálfur eftir embættinu en bauðst til þess að greiða kostnað vegna forsetakosninga úr eigin vasa ef af yrði. Hann lýsti því svo yfir í apríl að hann hygðist ekki bjóða sig fram.
Ekki kom til kosninga svo Ólafur Ragnar Grímsson var settur í settur í embætti forseta Íslands í fjórða sinn við hátíðlega athöfn 1. ágúst 2008. Næstu forsetakosningar voru haldnar árið 2012.
Frederick Douglass
Frederick Douglass (fæddur undir nafninu Frederick Augustus Washington Bailey; u.þ.b. í febrúar 1818 – 20. febrúar 1895 ) var bandarískur aðgerðasinni, mannréttindafrömuður, ræðumaður, rithöfundur og stjórnmálamaður sem barðist fyrir afnámi þrælahalds í Bandaríkjunum. Douglass fæddist sjálfur í þrældóm í fylkinu Maryland en flúði frá húsbændum sínum árið 1838 og gerðist leiðtogi afnámssinna í Massachusetts og New York, þar sem hann varð þekktur fyrir ræðuhæfni sína og fyrir ritverk sín sem töluðu gegn þrælahaldi. Á ævi sinni bentu andstæðingar þrælahalds á Douglass sem lifandi afsönnun á þeirri skoðun þrælaeigenda að svarta þræla skorti vitsmuni til þess að gerast sjálfstæðir bandarískir ríkisborgarar. Íbúar norðurríkjanna trúðu því vart að svo sannfærandi ræðumaður hefði eitt sinn verið þræll.
Douglass samdi nokkrar sjálfsævisögur. Hann lýsti reynslu sinni af því að lifa í þrældómi í sjálfsævisögunni Narrative of the Life of Frederick Douglass, an American Slave, sem kom út árið 1845, varð metsölubók og jók verulega stuðning við afnám þrælahalds. Næsta bók hans, My Bondage and My Freedom, kom út 1855 og vakti einnig mikla athygli. Eftir Þrælastríðið hélt Douglass áfram að tala gegn þrælahaldi og samdi síðustu sjálfsævisögu sína, Life and Times of Frederick Douglass. Bókin kom út árið 1881 og aftur með viðaukum árið 1892, þremur árum fyrir dauða Douglass, og fjallaði um atburði í og eftir Þrælastríðið. Douglass studdi einnig kosningarétt kvenna og gengdi nokkrum opinberum embættum. Douglass var fyrsti bandaríski blökkumaðurinn sem var varaforsetaefni í bandarískum kosningum árið 1871 þegar Victoria Woodhull útnefndi hann varaforseta sinn í forsetaframboði sínu fyrir Jafnréttisflokkinn árið 1872.
Douglass studdi jafnrétti allra samfélagshópa, bæði fyrir svarta, konur, frumbyggja og innflytjendur. Hann var einnig stuðningsmaður frjálslyndra gilda stjórnarskrár Bandaríkjanna og studdi samtal og bandalög milli ólíkra kynþátta og hugsjónahópa. Þegar róttækir afnámssinnar gagnrýndu Douglass fyrir að vilja hefja samtal við þrælaeigendur svaraði hann: „Ég myndi sameinast hverjum sem er til þess að gera það sem er rétt en engum til að gera það sem er rangt.“
Jón Trausti Reynisson
Jón Trausti Reynisson (f. 11. apríl 1980) er íslenskur blaðamaður og ritstjóri. Hann er einn af stofnendum Stundarinnar, þar sem hann starfar sem framkvæmdastjóri og ritstjóri ásamt Ingibjörgu Dögg Kjartansdóttur.
Vísir (vefmiðill)
Vísir eða visir.is er íslensk fréttasíða í eigu Sýnar.
Vísir var stofnaður 1. apríl árið 1998. Á vefnum má finna efni frá ýmsum öðrum miðlum 365 miðla, t.a.m. Stöð 2, Stöð 2 Sport, Bylgjunni, FM957, X-inu og Fréttablaðinu. Vefurinn rekur einnig fréttastofu. Þann 1. desember árið 2017 keypti Fjarskipti hf. Vísi af 365 miðlum ásamt Stöð 2 og Bylgjunni.
Paradís
Paradís getur átt við um:
Askersund
thumb|right|240px|Askersund Askersund er borg í Sveitarfélaginu Askersund í Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 3.887 manns.
Tokkaríska
thumb|right|Brot úr [[pappírshandriti á tokkarísku. ]] Tokkaríska er ein af minnst þekktu greinum indóevrópskra tungumála. Hún skiptist í tvö tungumál: Tokkarísku A (agnísku, túrfönsku, karasjarísku eða austurtokkarísku) og Tokkarísku B (kútsjönsku eða vesturtokkarísku). Þau voru töluð af Tokkurum í Tarímdældinni (sem nú er Sinkiang í Kína) í Mið-Asíu á 6. öld til 8. aldar þegar þau dóu út fyrir áhrif frá úígúrum sem tóku að sækja inn í Tarímdældina um 800.
Tokkarísku málin og tokkaríska stafrófið voru óþekkt þar til handrit rituð á tokkarísku uppgötvuðust fyrir tilviljun í byrjun 20. aldar. Efni þessara handrita er einkum þýðingar helgar á búddískum sanskrít-textum en auk þess er um að ræða ýmis skjöl úr klaustrum búddamunka, reikninga og verslunarbréf.
Rúdolf 2.
thumb|right|Rúdolf 2. Rúdolf 2. (18. júlí 1552 – 20. janúar 1612) var Ungverjalandskonungur (sem Rúdolf, 1572-1608), konungur Bæheims (sem Rúdolf 2., 1575-1608/1611), erkihertogi af Austurríki (sem Rúdolf 5., 1576-1608) og keisari hins Heilaga rómverska ríkis (sem Rúdolf 2., 1576-1608). Hann var af ætt Habsborgara. Foreldrar hans voru Maximilían 2. keisari og María Spánarprinsessa, dóttir Karls 5. og Ísabellu frá Portúgal.
Tokkaríska
Jörundur Hilmarsson hóf að gefa út tímarit á Íslandi sem fjallaði eingöngu um Tokkarísk fræði árið 1987 (Tocharian and Indo-European Studies), en þegar hann lést 1992 fluttist útgáfa þess til Danmerkur. Jörundur hóf einnig ritun orðsifjaorðabókar tokkarískunnar sem Málvísindastofnun gaf síðan út í sérriti sem nefnist Materials for a Tocharian Historical and Etymological Dictionary og inniheldur drög að þeirri bók, en Jörundur lauk ekki við hana fyrir andlát sitt.
Kyushu
thumb|Kort. Kyushu (九州, Kyūshū "níu héruð") er þriðja stærsta eyja Japans og er sú syðsta og vestlægasta af 4 höfuðeyjunum. Á eynni búa tæpar 13 milljónir og er hún 36.782 ferkílómetrar að stærð.
Rúdolf 2.
Rúdolf varði unglingsárunum við spænsku hirðina. Hann hafði lítinn áhuga á stjórnmálum en þeim mun meiri á listum og dulspeki. Hann var kaþólskur en umburðarlyndur gagnvart bæði mótmælendatrú og gyðingdómi. Þegar gagnsiðbótin hófst kom hann sér hjá því að taka afstöðu sem leiddi til stjórnmálaóreiðu.
Tokkaríska
1 - 10 og 100 á tokkarísku A og tokkarísku B
1 - sas - se
2 - wu - wi
Rúdolf 2.
Árið 1593 hóf hann langvinna styrjöld gegn Tyrkjaveldi sem varð þegnum hans í Ungverjalandi þungt í skauti. 1605 neyddu aðrir í fjölskyldunni hann til að láta yngri bróður sínum, Matthíasi, eftir stjórn mála í Ungverjalandi. Matthías samdi um frið við uppreisnarmenn í Ungverjalandi og Tyrki en Rúdolf reyndi þá aftur að efna til stríðs gegn Ottómönum. Við þetta snerist Matthías gegn Rúdolf og neyddi hann til að láta sér eftir konungdæmi í Ungverjalandi, Austurríki og Mæri. Eftir þessa niðurlægingu hófu íbúar Bæheims að krefjast aukins trúfrelsis. Rúdolf lét undan þeim í upphafi en þegar þeir héldu fram meiri kröfum sendi hann her til að berja þá niður. Íbúar Bæheims sneru sér þá til Matthíasar eftir hjálp og hann lét taka bróður sinn til fanga og hélt honum í kastala sínum í Prag þar til Rúdolf lét honum eftir konungstign í Bæheimi árið 1611. Níu mánuðum síðar lést Rúdolf og Matthías var kjörinn keisari.
Mexíkóösp
Populus mexicana er trjátegund af víðiætt. Hún er einlend í Mexíkó.
Tokkaríska
1 - 10 og 100 á tokkarísku A og tokkarísku B
4 - stwar - stwer
Mexíkóösp
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Tokkaríska
1 - 10 og 100 á tokkarísku A og tokkarísku B
5 - pan - pis
6 - sak - skas
7 - spat - sukt
8 - okat - okt
9 - nu - nu
10 - sak - sak
Campanula dzaaku
Campanula dzaaku er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Kákasus.
Bernhard von Bülow
Bakgrunnur
Bernhard von Bülow fæddist til Bülow-aðalsættarinnar frá Mecklenburg. Hann var sonur utanríkisráðherrans Bernhards Ernst von Bülow. Afabróðir hans, Heinrich von Bülow, hafði verið sendiherra Prússa í Englandi frá 1827 til 1840.
Agung
thumb|Gos í Agung eldfjallinu 2017 Agung er virkt eldfjall á eyjunni  Balí í Indónesíu. Fjallið er 3031 m hátt og er hæsti punktur Balí. Fjalllið er eldkeila og er nánast keilulaga og hefur áhrif á veðurfar, sérstaklega regn. Fjallið gaus seinast árin 2017-2019.
Bernhard von Bülow
Bakgrunnur
Kona Bernhards von Bülow var furstaynjan Maria Anna Zoë Rosalia di Camporeale, stjúpdóttir ítalska forsætisráðherrans Marco Minghetti.
Ferill
Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari útnefndi Bülow kanslara Þýskalands árið 1900. Bülow gegndi kanslaraembættinu í níu ár, næstlengst allra kanslara þýska keisaraveldisins á eftir Otto von Bismarck. Hann hélt saman stjórnarsamstarfi frjálslyndra og íhaldsmanna með viðleitni sinni til að miðla málum og feta milliveginn. Sem kanslari rak hann virka utanríkisstefnu og bætti við í þýska nýlenduveldið. Hann stóð meðal annars fyrir því að Þýskaland eignaðist nýlendu í Jiaozhou-flóa í Kína.
Árið 1905 hlaut Bülow furstanafnbót fyrir afrek sín í þýskri utanríkispólitík.
Sumarið 1909 mistókst ríkisstjórn Bülows að koma fjárlagafrumvarpi sínu í gegnum þýska ríkisþingið. Bülow neyddist í kjölfarið til að segja af sér sem kanslari þann 14. júlí 1909.
Árin 1914–1915 var Bülow aftur sendiherra Þjóðverja í Róm. Honum var falið að telja Ítali á að ganga til liðs við Miðveldin. Honum mistókst þetta og í apríl árið 1915 gekk Ítalía inn í fyrri heimsstyrjöldina í liði með bandamönnum. Bülow hélt því síðar fram að honum hefði verið falið vonlaust verkefni.
Þegar Theobald von Bethmann-Hollweg, eftirmaður Bülows sem kanslari, neyddist til að segja af sér í júlí árið 1917 vonuðust margir til að Bülow myndi gerast kanslari á ný. Vilhjálmur keisari valdi þess í stað Georg Michaelis til að taka við embættinu.
Bülow gaf út endurminningar sínar eftir að stríðinu lauk. Endurminningarnar þykja vel skrifaðar en deilt er um sagnfræðilegt gildi þeirra. Bülow lést þann 28. október 1929, daginn áður en kreppan mikla hófst.
Svarti september í Jórdaníu
thumb|right|Friðarviðræður í september 1970 milli Yasser Arafat (t.v.) og Husseins Jórdaníukonungs (t.h.) undir stjórn [[Gamal Abdel Nasser|Nassers Egyptalandsforseta (í miðjunni).]] Svarti september í Jórdaníu (arabíska: أيلول الأسود‎; aylūl al-aswad) var borgarastyrjöld í Jórdaníu sem hófst í september árið 1970 og lauk í júlí 1971. Helstu átökin voru milli Frelsissamtaka Palestínumanna (PLO) undir forystu Yasser Arafat og Jórdaníuhers undir forystu Husseins Jórdaníukonungs. Nágrannaríkið Sýrland tók þátt í átökunum til stuðnings Palestínumönnum og með fulltingi Sovétríkjanna.
Átökin hófust þegar Hussein konungur reyndi að takmarka starfsemi samtaka Palestínumanna í landinu. Palestínumenn svöruðu með því að setja upp eigið landamærakerfi og vegabréfaeftirlit. Eftir misheppnaðar tilraunir til að myrða Hussein konung skipaði hann hernum að ráðast gegn Palestínumönnum og setti herlög 15. september 1970. Þúsundir Palestínumanna féllu í átökunum sem fylgdu í kjölfarið. Þann 31. október undirritaði Arafat friðarsamkomulag sem fól í sér óskorað vald Husseins yfir Jórdaníu og að Palestínumenn hlíttu jórdönskum lögum. Hluti Palestínumanna hafnaði samkomulaginu og átök hófust aftur í nóvember. Lokaaðgerð Jórdaníuhers var í júlí 1971 þegar síðasta andstaðan var barin niður.
Samtökin Svarti september voru stofnuð sem hryðjuverkahópur innan Fatah-hreyfingar Arafats. Samtökin stóðu fyrir nokkrum hryðjuverkaárásum utan Jórdaníu á þessum árum. Hópur palestínskra skæruliða flúði til Líbanon eftir borgarastyrjöldina og áttu þar þátt í að hrinda borgarastyrjöldinni í Líbanon af stað.
Margrét Indriðadóttir
Margrét Indriðadóttir (28. október 1923 - 18. maí 2016) var fréttastjóri Ríkisútvarpsins frá 1968-1986. Margrét var fyrst kvenna á Norðurlöndum sem ráðin var fréttastjóri á ríkisfjölmiðli.
Margrét fæddist á Akureyri og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1943. Að námi loknu starfaði hún sem blaðamaður á Morgunblaðinu í þrjú ár og hafði þar m.a. umsjón með sérstakri kvennasíðu. Árið 1947 lauk Margrét BA-prófi í blaðamennsku frá School of Journalism við Minnesota háskóla í Bandaríkjunum.
Eftir heimkomuna frá Bandaríkjunum starfaði Margrét um hríð á Morgunblaðinu og Tímanum en árið 1949 varð hún fyrsta konan sem ráðin var til starfa á fréttastofu Ríkisútvarpsins. Hún varð fréttastjóri árið 1968 og varð fyrst kvenna á Norðurlöndum sem ráðin var í stöðu fréttastjóra á ríkisfjölmiðli.
Margrét hlaut ýmsar viðurkenningar fyrir störf sín, þar á meðal Nordfag-verðlaunin árið 1991 en það eru verðlaun norrænna Samtaka starfsmannafélaga ríkisútvarps og -sjónvarps og riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2007.
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir
Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir (f. 6. nóvember 1979) er íslenskur blaðamaður og ritstjóri. Hún er ein af stofnendum Stundarinnar, þar sem hún starfar sem ritstjóri ásamt Jóni Trausta Reynissyni.
Mark Moseley
Mark Moseley (f. 12. ágúst 1961) er bandarískur leikari og uppistandari.
Tahoe-vatn
thumb|Tahoe úr gervihnetti. thumb|Skógur við vatnið. Tahoe-vatn (enska: Lake Tahoe, Washo-tungumál: Dáʔaw sem þýðir Vatnið) er stærsta fjallavatn N-Ameríku (490 km2) og það næstdýpsta (501 m.). Það er í um 1.900 metra hæð í Sierra Nevada-fjöllum milli Kaliforníu og Nevada. Tahoe er vinsæll ferðamannastaður. Þar eru t.d. skíðasvæði, bátaferðir, vatnaíþróttir, gönguferðir, fjallahjólreiðar og spilavíti Nevada-megin. Carson City höfuðborg Nevada er um 10 austan við vatnið.
Blóðskel
Blóðskel (fræðiheiti: Tegillarca granosa eða Anadara granosa) er þykk, hörð og egglaga skel sem finnst aðallega í Asíu.
Útlit
Eins og flestar skeljar þá er hún í tveimur hlutum og fremst á henni er op sem virkar eins og munnur. Yfirborð hennar er rifflað í svipuðu lagi eins og bárujárn eða eins og litlar öldur og á öldunum eru örsmáar perlur. Hver hlið er með 15 til 20 rif og geta bilin á milli þeirra verið verulega ólík í breidd. Þegar skelin sjálf er skoðuð sést að utan er hún með blandaða lita samsetningu af gulbrúnum og hvítum lit en innan í er hún skjannahvít. Þegar litið er inn í skelina sést að innviði hennar eða vöðvinn er yfirleitt appelsínugulur eða rauðleitur og er það þess vegna að skelin er kölluð Blóðskel. Rauði liturinn er í raun blóðrauða sem er sama efni sem litar blóð í mönnum. Blóðrauðinn aðstoðar súrefnisflutning skeljarinar og kemur kerfið sem skelin hefur tileinkað sér vel til þess að búa við súerfnisskertar aðstæður.
Lifnaðarhættir
Blóðskelin lifir á grunnsævi en getur hún fundist allt niður að 20 metra dýpi en hennar helstu heimkynni eru fjörur og upp við strendur. Skelin leitar í botna sem eru mjög leirkenndir eða drullugir þar sem hún getur komist hjá of miklum raka þegar hún er í undanhaldi eða lokum og leitar hún að auki í svæði sem eru seltu lítil en þrátt fyrir það er skelin fundin á seltubilinu 14ppt til 30ppt og er kjörhitastig hennar 20 til 30 gráður. Helsta stærð skélarinar ef hún er mæld lárétt þá er hún í kringum 6cm en mest lengd hennar getur verið hátt upp í 9cm. Helsta fæða skeljarinnar er að mestu það sem hún finnur á botninum þar sem hún heldur sig. Einn mikilvægasti næringarþáttur skeljarinnar er grot sem er lífrænn úrgangur úr sundruðum lífverum og saur. Þess vegna mætti kalla Blóðskelina grotætu og finnast svoleiðis ætur í flestum vistkerfum jarðar. Að auki lifir hún á plöntu- og svifþörungum en þegar skoðað var í þarma skeljarinar samkvæmt FAO voru næringarefnin þar um 98% grot. Blóðskelin æxlast frá ágúst til febrúar eða alveg yfir hálfs árs skeið. Talið er að Blóðskelin verði kynþroska rúmmlega eins árs til rúmlega tveggja ára en það er ekki nákvæmlega vitað. Hver kvenkyns skel getur hryngt allt frá 518,400 til 2,313,200 eggjum í hverri hrygningu en ekki er vitað hversu oft hver skel hrygnir á hryngingar tímabilinu. Skelina er að finna í Indlandshafi, Rauðahafi og Kyrrahafi. Hún er vel útbreidd tegund og finnst hún allt frá austurströnd Afríku, meðfram allri Asíu og alveg til Ástralíu.
Markaðir, menning og afurðir
Blóðskelin er verulega vinsæl í matarmenningu margra Asíu landa og þar af meðal Kína, Taílandi, Víetnam og Malasíu. Hún er yfirleitt soðin, djúpsteikt og notuð í súpur. Ekki er óalgeng sjón ef gengið er eftir verslunargötum sjávarþorpa í þessum löndum að maður finni Blóðskel til sölu í margskonar réttum. Þrátt fyrir að vera veidd mest í Kína er talað um að hún sé rosalega stór þáttur í sjávarútvegi Malasíu. Á vestur Malasíuskaganum í fiskisamfélögnunum Penang, Perak og Selangor er Blóðskelin mjög mikilvæg fyrir iðnaðinn á þeim svæðum og er hún ræktuð upp eftir allri vesturströnd Malasíu. Þrátt fyrir að línurit 1 sýnir ekki mikinn mun á Tælandi og Malasíu þegar það kemur að afla Blóðskelja þá flytur Malasía inn Blóðskel til Tælands í miklu magni ár hvert og fer sú tala hækkandi. Má mögulega gera ráð fyrir því að Malasía er að veiða meira en það kemur fram í gögnum FAO þar sem mikið af fólki stundar þetta í mörgum sjávarplássum og eru ekki endilega að gefa upp neinar aflatölur.
Veiðar á Blóðskel
thumbnail|Samfelldur afli af Blóðskel frá 1950 til 2013 Blóðskeljar eru veiddar með því að nota sérstakt veiðarfæri sem er hálfgerður vír með neti á á botninum og virkar það í útliti eins og mjög langur háfur eða ausa. Hann er beittur með því að láta hann í drullugann botninn þar sem skelin heldur sig og reynir sá sem beitir veiðarfærinu að fara varlega og eins djúpt og hann nær í botninn til þess að fanga skeljarnar. Síðan er þeim safnað saman í bala. Þrátt fyrir að skelin sé algengust um 6cm þegar hún er orðinn fullorðin þá er byrjað að veiða þær þegar þær hafa náð 2,4cm til 3cm í stærð.
Samkvæmt gagnagrunni Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna var tæplega 500.000 tonn af Blóðskel veidd á árinu 2013. Eins og sést á myndinni hér til hliðar eru Kínverjar lang stærsta veiðiþjóðin þegar það kemur að Blóðskel og á síðustu árum hafa þeir veitt um það bil 60% af því sem veitt hefur verið í heiminum síðustu ár. Eins og sést hafa veiðarnar aukist síðustu áratugi og má mögulega rekja það til eftirspurnar markaða. Það sem kom á óvart þegar var farið yfir gagnagrunn FAO er það að það voru aðeins 8 þjóðir sem höfðu stundað veiðar á skelinni frá 1950 til 2013 og eru það Kína, Malasíu, Taílandi, Indónesíu, Suður-Kóreu, Tævan, Kambódíu og Rússlandi.
Ætti Ísland að veiða Blóðskel?
Blóðskel er ekki erfið til eldis ef aðstæður og umhverfið mæta kröfum hennar. Eins og áður hefur komið fram er kjörhitastig hennar 20 til 30 gráða og kjörseltan er frá 14ppt til 30ppt. Ef við skoðum þessar tölur getum við strax útilokað rækt á henni í sjó við Ísland þar sem sjórinn er alltof kaldur. En við gætum samt skoðað möguleikann á því að ef íslendingar hefur áhuga á því að rækta hana þá væri eini möguleikinn landeldi. Ísland hefur nóg af heitu vatni í jörðinni til þess að mæta kröfum skeljarinar svo væri auðveldara að stjórna seltustiginu. Aftur á móti er líka spurning hvort það væri hagkvæmt. Það eru stórir markaðir í Asíu fyrir skelina en myndi það borga sig að byggja landeldi og flytja hana síðan yfir hálfan hnöttinn á markað? Verðið á hvert kíló gæti hríðfallið við flutningskostnað og ef það væri ætlast til þess að það yrði einhver arður að henni þá þyrfti Ísland að framleiða mörg þúsund tonn sem myndi þýða að landeldi þyrfti að vera rosalega stór og kostnaðar samt. Þannig ráðlegging skýrsluhöfundar er að Íslendingar ættu ekki að fara í eldi á Blóðskel.
Alexander Nehamas
Alexander Nehamas er prófessor í heimspeki við Princeton University. Hann fæst einkum við gríska heimspeki, fagurfræði, heimspeki Friedrichs Nietzsche, og Foucaults.
Nehamas nam við Swarthmore College og lauk þaðan námi árið 1967. Hann skrifaði doktorsritgerð um Platon undir leiðsögn Gregorys Vlastos við Princeton árið 1971. Nehamas kenndi við ýmsa háskóla í Bandaríkjunum, þ.á m. University of Pittsburgh og University of Pennsylvania áður en hann sneri aftur til Princeton árið 1990. Hann er „Edmund N. Carpenter II Class of 1943“-prófessor í hugvísindum. Nehamas er þekktur fyrir það viðhorf sitt að heimspeki eigi að vera lífsstíll.
International Harvester
thumb|right|International Harvester W4 (1947 árgerð), voru kallaðir W4 á Íslandi International Harvester var bandarískt fyrirtæki sem framleiddi verkfæri fyrir jarðvinnslu og skógarvinnu auk þess sem það framleiddi bíla. Á Íslandi ganga dráttarvélar frá fyrirtækinu undir nafninu Nalli.
Saga
Internation var stofnað árið 1902 þegar McCormick Harvesting Company sameinaðist fjórum öðrum fyrirtækjum. Stórfyrirtæki þetta hafði 25 þúsund starfsmenn á könnu sinni. Stofnandi McCromick Harvesting Company var Cyrus Hall, sem fann upp sjálfvirku sláttuvélina.
Alla tíð var aðalframleiðsla fyrirtæksins fólgin í jarðvinnslutækjum og traktorum en þó framleiddi það einnig skólabíla og fjórhjóladrifna bíla. Dæmi um vinsælan bíl frá IH var til dæmis Scout.
Case Corporation (nú CNH) keypti stóran hlut í International Harvester árið 1985. Fyrirtæki þetta framleiðir ennþá dráttarvélar og vinnutæki undir heitinu Case IH. Vörubíladeild IH varð að Navistar Internation Corporation þar sem Case fékk einkanot á IH-merkinu.
Bílar
Bílar (enska: Cars) er bandarísk teiknimynd og ævintýramynd frá árinu 2006, framleidd af Pixar og útgefin af Disney. Henni var leikstýrt af John Lasseter og Joe Ranft. Hún er sjöunda mynd Disney - Pixar og síðasta mynd Pixar áður en fyrirtækið var keypt af Disney. Myndin gerist í heimi bíla sem hafa mannlega eiginleika og annara faratækja. Hún fjallar um keppnisbílinn Leiftur McQueen sem keppir í NASCAR keppni um Piston bikarinn.
Renato Dulbecco
Renato Dulbecco (fæddur 22. febrúar 1914, dáinn 19. febrúar 2012) var ítalskur veirufræðingur sem fluttist til Bandaríkjanna og bjó þar og starfaði lengstan hluta starfsævinnar. Hann var þekktastur fyrir rannsóknir sínar á æxlisveirum og þætti þeirra í krabbameinsmyndun í dýrum, sem unnar voru í samstarfi við Howard Temin og David Baltimore, en þeir deildu Nóbelsverðlaununum í lífeðlis- og læknisfræði fyrir uppgötvun sína á ensíminu víxlrita („reverse transkriptasa“) og hlutverki þess sýkingu og krabbameinsmyndun.
Icelandic Group
Icelandic Group (áður Sölumiðstöð hraðfrystihúsanna) er íslenskt fyrirtæki sem var stofnað 25. febrúar 1942 til að selja sjávarafurðir frá Íslandi á erlenda markaði. Upphaflega var fyrirtækið samvinnufélag nokkurra eigenda hraðfrystihúsa á Íslandi og seldi afurðir þeirra. 1945 opnaði fyrirtækið fyrstu söluskrifstofu sína í Bandaríkjunum undir nafninu Coldwater Seafood og hóf nokkru síðar framleiðslu á fiskstautum þar. 1955 opnaði fyrirtækið skrifstofu í Bretlandi og hóf framleiðslu í neytendapakkningar þar 1958. 1996 var rekstrarforminu breytt í hlutafélag og 2005 sameinaðist það aðalkeppinaut sínum, Iceland Seafood Corporation, sem áður var í eigu SÍS. Sama ár var nafni fyrirtækisins breytt.
Ísbjörninn
Athafnamaðurinn Ingvar Vilhjálmsson hóf sjómennsku á opnum bátum frá Þorlákshöfn árið 1916. Í febrúar 1935 stofnaði hann fiskvinnslufyrirtækið Ísbjörninn í Reykjavík fyrsta aðsetur fyrirtækisins var í svokallaðri Draupnisstöð í grennd við gömlu sundlaugarnar. Í fyrstu einbeitti fyrirtækið sér að saltfisksvinnslu.
Ári síðar fluttist starfsemin í stórhýsið Haga í vesturbæ Reykjavíkur, en þar höfðu ýmsir aðilar rekið fiskverkun með misjöfnum árangri. Í Haga jukust umsvifin og fyrirtækið sinnti bæði saltfisksvinnslu og skreiðargerð. Ísbjörnin keypti bæði fisk af útgerðarmönnum og hélt úti sínum eigin bátum. Meðal annars var fyrirtækið lengi umsvifamikið í síldarsöltun víða um land.
1942 flutti Ísbjörninn sig um set, út á Seltjarnarnes, í saltfisksstöð sem Ólafur Guðmundsson hafði rekið þar. Tveimur árum síðar kom Ingvar þar upp hraðfrystihúsi og var það eitt fyrstu húsa sinnar tegundar hér á landi.
Þann 4. janúar flutti Ísbjörninn í glænýtt frystihús sitt í Örfirisey. Húsið var talið það fullkomnasta á Íslandi og þótt víðar væri leitað. Arkitektar þess voru Garðar Halldórsson og Ingimundur Sveinsson. Eftir sameiningu við Bæjarútgerð Reykjavíkur árið 1985 varð það aðalbækistöð hins nýja fyrirtækis.
Ísbjörninn í dægurmenningu
Tónlistarmaðurinn Bubbi Morthens gerði Ísbjörninn ódauðlegan í titillagi fyrstu sólóplötu sinnar, Ísbjarnarblús. Þar dregur hann upp heldur ófagra mynd af vinnuaðstæðum og segist aldrei aftur ætla að „vinna í Ísbirninum“.