cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Morfís
Dómarar
Í hverri keppni er einn oddadómari. Löggildir oddadómarar hafa dómararéttindi frá MORFÍS og hafa lokið stúdentsprófi. Oddadómari situr í miðju dómarahópsins, gefur ræðumönnum refsistig á sínu dómblaði og tilkynnir úrslit í lok keppni. Í úrslitum MORFÍS kveða lög á um að allir dómarar skuli vera oddadómarar.
Ræðuþjálfarar og ræðulið koma sér saman um þessa þrjá dómara. Samkvæmt nýjum lögum MORFÍS (frá haustinu 2006) skal stjórn MORFÍS úthluta hlutlausum dómurum ef liðum hefur ekki tekist að koma sér saman um þrjá dómara þegar fjórir tímar eru til keppni. Til þessa ákvæðis hefur þurft að grípa ítrekað síðan þá.
Eftir að allir ræðumenn hafa lokið máli sínu, dómarar gefið einkunn fyrir alla liði hjá báðum ræðum allra ræðumanna og fundarstjóri sagt til um að eiginlegri keppni sé lokið, fara dómarar afsíðis og reikna úr stigum sínum í svokölluðu dómarahléi. Þar eru öll stig allra dómara lögð saman, refsistig dregin frá, og viðeigandi tölfræði reiknuð út. Að því loknu afhendir fundarstjóri oddadómara fundarstjórn og hann tilkynnir úrslitin í því sem nefnt er „oddadómararæða“. Í þessari ræðu eru heildarmunur liða, sigurlið og ræðumaður kvöldsins (stigahæsti ræðumaður kvöldsins) eða „ræðumaður Íslands“ ef um er að ræða úrslitakeppni Morfís. Þó hefur skapast hefð fyrir því að oddadómarar ræði daginn og veginn, gefi upp ógrynni af áhugaverðri eða óáhugaverðri tölfræði, gefi mat sitt á liðum og keppninni í heildinni, komi með athugasemdir og haldi áhorfendum og keppendum í heljargreipum spennu. Mjög misjafnt er, bæði hvað varðar lengd og eðli, hvernig oddadómarar flytja þessa oddadómararæðu og stundum mætti segja að henni svipi til uppistands.
Dómblað og stigagjöf
Hver um sig gefa dómararnir öllum ræðumönnum (frummælanda, meðmælanda og stuðningsmanni) einkunn frá 1-10 fyrir hvora ræðu í fjórum liðum. Oddadómari gefur, einn dómara, refsistig á sínu dómblaði og tilkynnir oft um fjölda refsistiga keppninnar í oddadómararæðu sinni. Venjulega eru heildarstig í Morfískeppni á bilinu 2000-3000 (3 dómarar * sex ræður * 4 liðir * einkunn á bilinu 1-10) en munur milli liða er allt frá örfáum stigum til nokkurra hundraða (stærsti munur Morfíssögunar voru 1093 stig þar sem Kvennó sigraði FL árið 2018) svo misjafnt er hvort refsistig breyta úrslitum keppna. Frægt dæmi eru úrslit Morfís árið 2004 þegar lið Verzlunarskóla Íslands vann lið Menntaskólans við Hamrahlíð með einu stigi. Dæmdur munur var 3 stig, MH í hag, en einn ræðumaður MH (Dóri DNA) talaði sex sekúndum yfir tíma meðan ræðumenn Verzlunarskólans töluðu aðeins tveimur sekúndum yfir tíma.
Tveir tímaverðir, einn frá hvorum skóla, starfa við keppnina til að taka tíma ræðumanna og tilkynnir fundarstjóri tíma hvers ræðumanns eftir að dómarar hafa lokið við að dæma hann.
1. Ræða
Í þessum lið er uppsetning og gæði ræðu metin. Þar spila rök, málfar, áhrifamáttur orða, skemmtanagildi og flæði stærst hlutverk. Morfísræður þykja oft hafa einkennandi stílbragð, oft eru myndlíkingar eða sögur hafnar í byrjun ræðu og þeim lokið í lok ræðu með meginmáli á milli. Hefð er fyrir því að inngangur og meginmál sé fyrir svarakafla og að honum loknum komi lokaorð með upphafsorðunum „góðir gestir“. Upphafsorðin er nánast alltaf „Fundarstjóri, dómarar, andmælendur og góðir gestir“ í fyrri ræðum en aðeins „Fundarstjóri“ í seinni ræðum og draga flestir dómarar ræðumenn niður ef svo er ekki. Einkunn í þessum lið er margfölduð með 4 við útreikning stiga í dómarahléi.
2. Málflutningur
Í þessum lið er öryggi og flutningur ræðumannsins metin. Hvort hann horfir til fólksins eða niður á blaðið, hvernig handahreyfingar koma út, hversu skýrmæltur, sannfærandi, öruggur og áhrifaríkur flutningurinn og ræðumaðurinn er. Oft er hægt að sjá áhrif frá uppistandi, stjórnmálum, rappi, útvarpslestri, kennslu og fleiru í flutningi Morfísræðumanna. Einkunn í þessum lið er margfölduð með 3 við útreikning stiga í dómarahléi.
3. Svör
Eitt af verkefnum ræðumanns er að svara rökum ræðumanna andstæðinganna, oftast í sérstökum svarakafla. Þetta þykir oft eitt vandasamasta verk ræðumanna og segir að margra mati mikið um eðli ræðumannsins. Svör eru bæði skrifuð fyrir fram og á staðnum. Í dag skrifa flest ræðulið mikið af svörum fyrir fram við þeim rökum sem þeir búast við að andstæðingarnir noti, oft skín þetta í gegn þar sem t.d. svara ræðumenn stundum rökum sem andstæðingarnir kannast ekki við að hafa komið með. Í þessum lið skipta gæði svara, rök, hnitmiðun, málfar, skemmtanagildi, öryggi flutnings, viðbrögð við ófyrirsjáanlegum rökum og þýðing þeirra fyrir rökræðuna í held mestu máli. Fyrri ræða frummælanda, framsöguræða keppninnar, inniheldur engin svör. Einkunn í þessum lið er margfölduð með 4 við útreikning stiga í dómarahléi.
4. Geðþóttastuðull dómara
Þessi liður er að mestu leyti frjáls dómaranum. Einstök atriði eða persónulegar tilfinningar í garð ræðumannsins geta ráðið öllu fyrir þennan lið og margir dómarar veigra sér ekki við að setja „1“ eða „10“ í þennan lið við lítil tilefni. Hann er ætlaður sem einkunn á almennri tilfinningu dómarans fyrir ræðumanninum. Hvernig ræða, flutningur og svör var dómaranum að skapi og hversu góður honum þótti ræðumaðurinn á heildina litið. Þessi liður er stundum kallaður "Hughrif" og það nafn var notað á tillögu að nýju dómblaði. Deilt hefur verið um hvort gefa megi 0 í þessum lið, þar sem lög Morfís og leiðbeiningar stangast á. Einkunn í þessum lið er ekki margfölduð við útreikning stiga í dómarahléi.
Meðalstig framsöguræðu
Frummælandi svarar ekki í fyrru ræðu sinni (framsöguræðu) og fær því ekki stig fyrir svör í þeirri ræðu. Til að vega upp á móti þessu var settur inn liður á dómblaðið sem deilir heildarstigum framsöguræðu í 2 (námundað upp ef hálf tala kemur upp) og bætir þeim við heildarstig ræðumannsins. Þessum stigum skal þó ekki bæta við heildarstig keppninnar en það mundi, ólíkt trú margra, geta haft áhrif á úrslit keppninnar. Ef framsöguræða annars liðs er hærra dæmd en hins liðsins eykst sá munur við að bæta meðalstigum framsöguræðu við. Hærra dæmd ræða fær hærri meðalstig. Þannig eykur þetta vægi frummælandans í keppninni og ef samanburður frummælanda var ekki í samræmi við samanburð liðanna getur það breytt úrslitum keppni. Síðan er álitamál hvort þessi áhrif eigi rétt á sér.
Breytingartillögur
Fyrstu ár Morfískeppninnar ríkti mikið ósætti með form keppninnar. Eftir það var dómblaði breytt og ríkti nokkuð almennt sátt um keppnina næstu 15 árin eða svo. Síðustu ár hafa síðan sprottið upp fleiri ágreiningsefni um form dómgæslu (dómblaðið), fjölda dómara og val þeirra.
OK (kæna)
thumb|right|OK kæna í Póllandi. OK er fjögurra metra löng einmenningskæna hönnuð af danska bátasmiðnum Knud Olsen árið 1957. OK er undirbúningsbátur fyrir Finn og hefur því fylgt eftir breytingum á hönnun þess síðarnefnda í gegnum tíðina. OK var ódýr og einföld í smíðum og með einfaldan seglabúnað. Hún varð geysivinsæl í Evrópu á 7. og 8. áratug 20. aldar en dalaði hratt á þeim 9..
Hjálmrós
Hjálmrós er íslenskt kvenmannsnafn.
Faze Action
Faze Action er ensk hljómsveit. Hljómsveitin samanstendur af bræðrunum Simon og Robin Lee.
Faze Action hefur í gegnum árin blandað saman raftónlist annars vegar og klassískri tónlist, afrískri tónlist og suður-amerískri tónlist. Tónlist þeirra er einnig undir miklum áhrifum frá fönki, disco og jazz tónlist. Þeir bræður gáfu út fyrstu plötu sína, Original Disco motion EP árið 1995.
Múli (Aðaldal)
Múli áður Fellsmúli er gamalt stórbýli, kirkjustaður og lengi prestssetur í Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu og stendur fremst á hálsi sem teygir sig niður í breiðan dalbotninn.
Stjörnu-Oddi Helgason var vinnumaður í Múla á 12. öld og skoðaði gang himintungla, bæði þar og í Flatey á Skjálfanda.
Múli þótti mjög gott brauð fyrr á tíð og var prestakallið því eftirsótt og þar voru margir þekktir prestar. Einn þeirra var Barna-Sveinbjörn Þórðarson, sem uppi var á 15. öld og var sagður hafa eignast 50 börn. Einnig má nefna Einar Þorsteinsson, síðar biskup, og Þorleif Skaftason. Skúli Magnússon fógeti lærði til stúdentsprófs í Múla hjá séra Þorleifi, sem varð stjúpfaðir hans.
Jón Jónsson alþingismaður (1855-1912) bjó lengi í Múla. Árni sonur hans, sem einnig var þingmaður, var jafnan kenndur við bæinn. Synir hans voru þeir Jónas og Jón Múli Árnasynir.
Kirkja var í Múla til 1890 en þá var hún lögð af og um leið var prestakallið lagt undir Grenjaðarstað. Síðasti prestur í Múla var séra Benedikt Kristjánsson. Kirkjan var rifin og úr timbrinu var reist íbúðarhús á Halldórsstöðum í Laxárdal, sem enn stendur.
Monterrey
thumb|Monterrey.
Monterrey er höfuðborg Nuevo León-fylkis í norðaustur-Mexíkó með 1,1 milljón íbúa. Stórborgarsvæðið er 2. stærsta í landinu með um 5,3 milljón íbúa. Borgin er við hlíðar fjalllendisins Sierra Madre Oriental. Samfelld byggð hefur verið í borginni frá árinu 1596. Borgin er ein sú þróaðasta í landinu.
Brandenborgarhliðið í Potsdam
Um hliðið
Það var Friðrik mikli Prússakonungur sem lét reisa hliðið 1770 til minningar um hertöku héraðsins Slésíu (nú í Póllandi) í 7 ára stríðinu. Hlið þetta er því 18 árum eldra en samnefnt hlið í Berlín. Hliðið var reist við enda á götu sem hét og heitir Brandenburger Strasse, sem lá til borgarinnar Brandenburg an der Havel og því fékk hliðið þetta heiti. Fyrir vikið varð lítið borgarhlið að víkja sem áður var hluti af gömlu borgarmúrunum og þjónaði sem nokkurs konar tollhlið. Fyrirmynd Brandenborgarhliðsins var Konstantínboginn í Róm, sem einnig er sigurbogi. Einkennandi fyrir hliðið eru mismunandi hliðar (framhlið og afturhlið). Að framan eru hliðið miklu íburðarmeira. Þar eru átta grískar súlur, mýmargar styttur á þakinu sem snúa í þá áttina og ártalið MDCCLXX (1770). Bakhliðin er miklu einfaldari og er súlnalaus. Hliðið var upphaflega aðeins með eitt gat fyrir miðju þar sem umferðin (hestvagnar) fór í gegn. Árið 1843 lét Friðrik Vilhjálmur IV. konungur búa til tvö minni göt fyrir gangandi vegfarendur.
Bastillan
thumb|right|Bastillan í París 1789. thumb|right|Bastillan séð úr austri. thumb|Paris-Opera.Bastille-Column-01|thumb|Júlísúlan og Óperuhúsið við Bastillutorgið. Bastillan (franska: La Bastille) er sögufrægt virki í París, sem reist var 1357 og var þá nefnd Bastille Saint-Antoiene. Bastillan var notuð sem fangelsi frá 1417 og varð smám saman tákn kúgunar og einveldis. Bastillan var oft kölluð fangakastalinn og hún var seinna einnig notuð sem vopnabúr en var rifin í frönsku byltingunni.
Saga Bastillunnar
Bastillan var byggð sem virki í París í Hundrað ára stríðinu milli Englands og Frakklands. Vinnan við virkið hófst árið 1357 og stóð fram yfir 1370. Virkið hafði átta turna og varði borgarhliðið Porte Saint-Antoine í austurhluta Parísarborgar.
Virkið var gert að ríkisfangelsi árið 1417. Loðvík 14. notaði fangakastalann fyrst og fremst fyrir menn úr hástéttum sem höfðu verið andstæðingar hans eða vakið gremju hans. Frá 1659 til 1789 var Bastillan aðallega notuð sem ríkisfangelsi þar sem samtals 5.279 fangar sátu inni. Í valdatíð Loðvíks 15. og Loðvíks 16. var fangelsinu breytt þannig að ekki aðeins fangar af efri stéttum sátu þar, heldur fleiri fangar með ýmsan bakgrunn. Þó svo að fangarnir væru í tiltölulega góðu ástandi fór gagnrýni á fangakastalann, Bastilluna, í vöxt á 18. öld. Endurbætur á kastalanum hófust þá og föngum fækkaði töluvert. Árið 1789 hafði pólítísk spenna aukist mjög í Frakklandi og 14. júlí varð bylting þar sem fjölda manna tókst að brjótast inn í Bastilluna og komast yfir dýrmæta byssupúðrið sem var geymt þar.
14. júlí 1789
Þann 14. júlí árið 1789 þrömmuðu Parísarbúar um götur með hrópum og háreysti. Þetta voru smákaupmenn, handiðnaðarmenn, verkamenn og atvinnuleysingjar í leit að vopnum á leið til Bastillunar. Almúginn var þrúgaður af verðbólgu og atvinnuleysi og knúði það fólk til aðgerða. Margir höfðu setið inni í fangelsi Bastillunnar fyrir það eitt að sætta sig ekki við einveldisstjórn Frakkakonungs. Bastillan var tákn um algjöra harðstjórn, kúgun og einveldi konungs, Loðvíks 16. Fólkið braust inn fyrir varnarveggina, barðist í marga klukkutíma þar til fangelsisstjórnin gafst upp og streymdi svo inn í Bastilluna. Með þessari árás var stjórnarbyltingin mikla hafin. Konungur var neyddur til að láta af áformum sínum um að beita hervaldi og varð hann að fallast á að sett yrði ný borgarstjórn í París. Frá 1880 hefur 14. júlí verið haldinn hátíðlegur sem þjóðhátíðardagur Frakka (Bastilludagurinn) vegna þess að mörgum fannst sigur Parísarbúa á Bastillunni vera tákn fyrir sigur fólksins á einveldinu og harðstjórninni.
Bastillutorgið
Á árunum 1789-1790 var kastalinn rifinn til grunna og í stað hans var gert torg sem kallast Bastillutorg eða Place de la Bastille. Torgið varð seinna vettvangur margra hinna stjórnmálalegu byltingahátíða. Árið 1989 þegar 200 ár voru liðin frá falli fangakastallans var þar byggt óperuhús sem ber nafnið Opéra Bastille. Svæðið í kring hefur verið endurhannað að miklu leyti, meðal annars verið gerð þar smábátahöfn. Á miðju torginu stendur minnismerkið Júlísúlan, sem var reist 1833 og er tákn fyrir byltinguna í júlí 1830 þegar Karl 10. Frakkakonungur var hrakinn frá völdum og Loðvík Filippus tók við. Nöfn þeirra Parísarbúa sem féllu í júlíbyltingunni eru grafin með gulli í turninn. Efst á turninum stendur engill sem er tákn fyrir frelsi.
Guadalajara (Mexíkó)
thumb|Guadalajara. Guadalajara er borg í Jalisco-héraði í Mexíkó. Íbúar eru um 1,4 milljónir (2020). Á stórborgarsvæðinu búa um 5,3 milljónir (2021). Borgin var stofnuð árið 1542 af Cristóbal de Oñate, baskneskum landnámsmanni.
Árlega eru haldnar stórar kvikmynda og bókahátíðir í borginni.
Náttúruvætti
Náttúruvætti eru friðlýstar náttúrumyndanir samkvæmt íslenskum lögum. Náttúruvætti geta verið t.d. fossar, eldstöðvar, hellar og drangar, svo og fundarstaðir steingervinga, sjaldgæfra steintegunda og steinda, sem mikilvægt er að varðveita sakir fræðilegs gildis þeirra, fegurðar eða sérkenna. Náttúruvætti eru þannig takmörkuð við afmörkuð náttúrufyrirbrigði og nánasta umhverfi þeirra en stærri friðlýst svæði kallast friðlönd. Umhverfisráðherra getur friðlýst náttúrumyndanir að fengnum tillögum frá annaðhvort Umhverfisstofnun eða Náttúrufræðistofnun Íslands.
Mengistu Haile Mariam
Eftir langvarandi uppreisn gegn stjórn Mengistu hrökklaðist hann frá völdum árið 1991 og flúði til Simbabve. Hann hefur búið þar alla tíð síðan þrátt fyrir að eþíópískur dómstóll hafi dæmt hann sekan að honum fjarstöddum fyrir þjóðarmorð.
Æviágrip
Mengistu Haile Mariam var einn af forsprökkum herforingjabyltingar sem gerð var gegn stjórn Haile Selassie Eþíópíukeisara árið 1974. Þremur árum eftir byltinguna varð Mengistu óumdeilanlegur leiðtogi byltingarráðs herforingjastjórnarinnar, sem gekk undir nafninu Derg. Mengistu hafði þá látið taka af lífi 57 embættismenn keisarans og rutt úr vegi öllum helstu keppinautum sínum. Herferð Mengistu gegn stjórnarandstæðingum sínum var kölluð „rauða ógnarstjórnin“.
Árið 1975 lét Mengistu þjóðnýta allar jarðir Eþíópíu og samyrkjuvæða landbúnaðinn. Um svipað leyti hófust mótmælaaðgerðir stúdenta gegn stjórninni og gamlar aðskilnaðarhreyfingar juku virkni sína. Árið 1977 hófst Ogadenstríðið þegar Sómalía gerði innrás í Eþíópíu. Stjórn Mengistu var því í afar viðkvæmri stöðu.
Árið 1977 hlaut stjórn Mengistu ríkulega fjárhags- og hernaðaraðstoð frá Sovétríkjunum og Kúbu sem gerði henni kleift að sigrast á Sómölum í Ogadenstríðinu. Með þessari aðstoð varð Eþíópíuher einn sterkasti her í Afríku. Mengistu tók æ marxískari stefnu vegna bandalags síns við Austurblokkina og þáði hjálp austur-þýsku leyniþjónustunnar til að hreinsa burt andóf úr háskólum landsins. Af um 5.000 stúdentum í Háskólanum í Addis Ababa voru um 3.500 drepnir.
Mengistu reyndi að framfylgja byggðastefnu sem átti að stuðla að frekari þéttbýlismyndun í Eþíópíu. Stjórn hans sendi því hermenn til að safna saman fólkum úr ýmsum smáþorpum og þvinga það til að flytjast að fyrirhuguðum bæjarstæðum þar sem áttu að rísa nýir bæir. Sameining þorpa í smærri byggðir átti að auðvelda framkvæmd samyrkjubúskaparins. Stefnan leiddi til þess að víða var ræktað land skilið eftir óhirt. Alls er talið að um fjórar milljónir fólks hafi verið þvingaðar frá heimilum sínum á þennan hátt.
Hungursneyð reið yfir Eþíópíu á stjórnarárum Mengistu frá 1984 til 1985 vegna samyrkjuvæðingar og byggðastefnu stjórnarinnar og yfirstandandi styrjaldar gegn uppreisnarhópum. Um ein milljón manns lést í hungursneyðinni.
Eftir því sem leið á níunda áratuginn versnaði staða stjórnar Mengistu í stríði gegn tveimur uppreisnarhreyfingum, Þjóðfrelsishreyfingu Tígra og Frelsisfylkingu Eritreuþjóðar (sem barðist fyrir sjálfstæði Eritreu undan Eþíópíu). Í nóvember 1989 tilkynnti Mengistu að haldið yrði til friðarviðræðna við stærstu uppreisnarhópana en hvatti jafnframt til herútboðs í landinu, hóf þjálfun fólks í meðferð skotvopna og gaf hverfasamtökum boð til að útvega 60 menn hvert í hernaðinn.
Í maí árið 1991 tókst bandalagi byltingarhópa í Eþíópíu, Lýðræðis- og byltingarhreyfingu eþíópísku þjóðarinnar, að sigra stjórn Mengistu. Mengistu flúði til Simbabve og fékk hæli hjá stjórn Roberts Mugabe í Harare.
Eftir að ný stjórn tók við í Eþíópíu setti hún á fót sérstakan stríðsglæpadómstól til að fara með mál Mengistu og samverkamanna hans. Mengistu var fundinn sekur um þjóðarmorð árið 2006 og dæmdur í lífstíðarfangelsi. Eftir áfrýjun þyngdi Hæstiréttur Eþíópíu dóminn og dæmdi Mengistu til dauða.
Reykjadalur (Þingeyjarsýslu)
Reykjadalur er dalur í Suður-Þingeyjarsýslu, inn af Aðaldal. Fljótsheiði liggur að dalnum að vestan en austan við hann er Laxárdalsheiði, sem skilur milli Reykjadals og Laxárdals, og síðan Mývatnsheiði.
Dalurinn er vel gróinn og nokkuð þéttbýll. Þar hefur ekki runnið hraun eins og í dölunum í nágrenninu. Um hann fellur Reykjadalsá og rennur í Vestmannsvatn, sem er í mynni dalsins. Úr því rennur svo Eyvindarlækur í Laxá í Aðaldal.
Í Reykjadal er skólasetrið Laugar í landi Litlu-Lauga og þar er dálítið þorp með ýmiss konar þjónustu, svo sem verslun og veitingastað, hótel og ferðaþjónustu. Þar er einnig lögleg keppnis sundlaug, heitur pottur og mjög góð íþróttaðastaða. Þar er líka Framhaldsskólinn á Laugum, heimavistarskóli þar sem rúmlega 100 nemendur stunda nám. Félagsheimili sveitarinnar er á Breiðumýri, þar skammt fyrir norðan. Við Vestmannsvatn hafa lengi verið starfræktar sumarbúðir á vegum þjóðkirkjunnar.
Háskólinn á Akureyri
Háskólinn á Akureyri er háskóli í bænum Akureyri á Íslandi sem stofnaður var árið 1987. Hann hefur vaxið mikið síðan og í dag eru þar skráðir í kring um 2.500 stúdentar. Skólinn er meðal þeirra fremstu á Íslandi og hefur verið framsækinn þegar kemur að sveigjanlegu námsfyrirkomulagi.
Reykjadalur (Þingeyjarsýslu)
Reykjadalur er nú í Þingeyjarsveit en var áður sérstakt sveitarfélag, Reykdælahreppur. Þar áður voru Reykjadalur og Aðaldalur einn hreppur, Helgastaðahreppur. Kirkja sveitarinnar er á Einarsstöðum og áður var einnig kirkja á Helgastöðum.
Háskólinn á Akureyri
Sveigjanlegt nám er stór kostur við Háskólann á Akureyri. Fjölbreyttar og nútímalegar kennslu- og námsaðferðir eru notaðar við miðlun námsefnis.
Allt grunnám er í boði sem sveigjanlegt nám. Það þýðir að stúdentar þurfa ekki endilega að vera búsettir á Akureyri heldur koma í háskólann í sérstakar námslotur þar sem megináhersla er lögð á verkefnavinnu og umræður. Allir fylgja sömu námskránni og námskröfur eru þær sömu.
Í námslotunum gefst þér tækifæri til að hitta kennara, stúdenta og annað starfsfólk háskólans og tengjast enn betur háskólasamfélaginu.
Saga
thumb|250px|right|[[Íslandsklukkan (myndlistarverk)|Íslandsklukkan við Sólborg]] Háskólinn á Akureyri var stofnaður 5. september 1987 og starfaði hann fyrst í stað í húsnæði Verkmenntaskólans á Akureyri að Þingvallastræti 23. Þá var boðið upp á nám í tveimur deildum: Heilbrigðisdeild og Rekstradeild. Fyrsti rektor skólans var Haraldur Bessason. Fyrstu útskriftarnemarnir voru 10 iðnrekstrarfræðingar, brautskráðir 1989. Fyrstu framhaldsnemarnir voru brautskráðir með M.Sc. í hjúkrunarfræðum 26. febrúar 2000.
Nám
Fjölbreytt nám er í boði við Háskólann á Akureyri, bæði á grunn- og framhaldsstigi. Frá og með vormisseri 2019 varð Háskólinn á Akureyri fullvaxta háskóli með nám á öllum þrepum háskólanáms þegar honum var veitt heimild til að bjóða upp á doktorsnám. Kennsla fer fram á tveimur fræðasviðum og þau eru:
Hug- og félagsvísindasvið
Námið einkennist af fjölbreyttum áherslum sem koma til móts við ólíkar þarfir og áhuga stúdenta. Hver deild hefur sína sérstöðu:
Grunnám:
Framhaldsnám:
Heilbrigðis-, viðskipta- og raunvísindasvið
Grunnnám:
Framhaldsnám:
Doktorsnám
Doktorsnám við Háskólann á Akureyri er einstaklingsmiðað nám og rannsóknarverkefni doktorsnemans er lykilþáttur námsins. Doktorsnemar háskólans verða virkir þátttakendur í vísindasamfélagi HA. Námið veitir prófgráðuna Philosophiae Doctor (PhD) á tilteknu fræðasviði.
Stofnanir
Innan vébanda Háskólans á Akureyri eru starfræktar ýmsar stofnanir sem sinna rannsóknum og ýmiss konar þjónustu við fræðasamfélagið.
Félagslíf
Stúdentafélag Háskólans á Akureyri, SHA er félag allra innritaðra stúdenta við Háskólann á Akureyri. Félagið er fyrst og fremst hagsmunafélag stúdenta, bakland og sameiningartákn aðildarfélaga þess og þeirra aðila sem sinna trúnaðarstörfum á vegum félagsins. Félagið stendur vörð um hagsmuni heildarinnar, stuðlar að bættri heilsu og líðan stúdenta og vinnur náið með starfsfólki skólans að hagsmunamálum, kynningarmálum og öðru því sem snertir stúdenta, beint eða óbeint.
Sjö aðildarfélög eiga aðild að SHA. Aðildarfélög SHA eru sviðs- og deildarfélög. Starfsemi þeirra og hlutverk hafa þróast gegnum árin og tekið breytingum eins og starfsemi og hlutverk SHA. Félögin eru:
Rektorar
Rektor er forseti Háskólaráðs, yfirmaður stjórnsýslu háskólans og æðsti fulltrúi hans gagnvart starfsfólki og stofnunum innan háskólans og utan. Hann hefur frumkvæði að því að háskólaráð marki heildarstefnu í málefnum háskólans. Rektor ber ábyrgð á og hefur eftirlit með allri starfsemi háskólans og á milli funda Háskólaráðs fer hann með ákvörðunarvald í öllum málum háskólans. Núverandi rektor Háskólans á Akureyri er Dr. Eyjólfur Guðmundsson sem tók við embætti rektors 1. júlí 2014.
Motherwell F.C.
Motherwell Football Club er skoskt knattspyrnufélag með aðsetur í samnefndum bæ í Norður-Lanarkshire. Það hefur einu sinni hampað skoska meistaratitlinm og leikið samfleytt í efstu deild frá árinu 1985.
Saga
Félagið var stofnað þann 17. maí árið 1886 við samruna liðanna Glencairn FC og Alpha FC með það að markmiði að Motherwell gæti teflt fram einu samkeppnishæfu félagi. Atvinnumennska var tekin upp árið 1893 og fékkk liðið í kjölfarið aðild að skosku deildarkeppninni, fyrst liða frá Lanarkshire. Tveimur árum síðar var leikvangurinn Fir Park tekinn í notkun og hefur það verið heimavöllur félagsins upp frá því.
Fyrstu árin voru keppnisbúningar Motherwell bláir, en árið 1913 var ákveðið að skipta yfir í vínrauða og rafgyllta búninga. Var fyrirmyndin fengin frá enska liðinu Bradford City og eru þessir litir enn í dag ríkjandi í félagsmerki og búningum Motherwell.
John "Sailor" Hunter stýrði Motherwell frá 1910 til 1946 og er nafn hans letrað gylltum stöfum í sögu félagsins. Motherwell hafnaði í þriðja sæti leiktíðina 1919-20, sem var besti árangurinn fram að því. Undir lok þriðja áratugarins hafnaði Motherwell ítrekað í 2.-3. sæti í deildinni. Þessi árangur varð hvatning til frekari landvinninga. Motherwell hélt í keppnisferð til Spánar árið 1927 þar sem leikið var við bestu lið Spánverja og unnust sjö af átta leikjum. Árið eftir lá leiðin til Suður-Ameríku þar sem liðið gerði garðinn frægan.
Fyrsti og eini Skotlandsmeistaratitill Motherwell leit dagsins ljós leiktíðina 1931-32. Liðið vann þá 30 af 38 leikjum sínum og skoraði í þeim 119 mörk. Þar af skoraði framherjinn Willie MacFadyen heil 52 mörk, sem er enn í dag met í efstu deild í Skotlandi. Þetta reyndist eini meistaratitillinn sem annað lið en Celtic og Rangers tókst að vinna á árabilinu 1904-47.
Eftir að Hunter lét af stjórn liðsins tók við tímabil óstöðugleika. Motherwell vann bikarkeppnina og deildarbikarinn árin 1951 og 1952, en árið 1953 féll það í fyrsta sinn niður um deild. Næstu áratugina var liðið oftast nær um eða fyrir neðan miðja efstu deild, féll stundum niður en vann sig yfirleitt beint aftur upp. Fjórði og síðasti stóri titillinn í sögu Motherwell var svo árið 1991 þegar liðið varð bikarmeistari eftir sigur á Dundee United í framlengdum úrslitaleik.
Fljótsheiði
thumb|Fljótsheiði við Goðafoss í fjarska Fljótsheiði er víðáttumikið heiðaflæmi í Suður-Þingeyjarsýslu, á milli Bárðardals að vestan og Aðaldals og Reykjadals og síðan Mývatnsheiðar að austan. Hringvegurinn liggur yfir heiðina, frá Fosshóli í Bárðardal að Breiðumýri í Reykjaldal.
Heiðin er láglend og víðast vel gróin, nokkuð mýrlend, einkum að norðanverðu, en sunnan til á heiðinni er sumstaðar nokkur uppblástur. Allmargir bæir voru áður í heiðinni og dölum sem inn í hana ganga. Flestir þeirra byggðust upp á 19. öld, oft þar sem áður höfðu verið sel frá bæjunum niðri í dölunum. Sumir bæjanna voru í byggð fram á 20. öld en þeir eru nú allir komnir í eyði.
Motherwell F.C.
Saga
Íslenski landsliðsmaðurinn Jóhannes Eðvaldsson lék með Motherwell um tveggja ára skeið.
Vivienne Westwood
thumb|right|Vivienne Westwood árið 2008. Vivienne Isabel Westwood (fædd Swire; 8. apríl 1941 – 29. desember 2022) var enskur fatahönnuður og athafnakona sem er þekktust fyrir að hafa gert pönk- og nýbylgjutísku vinsæla á 8. og 9. áratug 20. aldar.
Hún hóf fatahönnunarferil sinn í verslun sem hún rak ásamt kærasta sínum, Malcolm McLaren, á King's Road í London sem seinna fékk nafnið SEX. Þau gerðu meðal annars föt fyrir sviðsetningar, eins og söngleikinn The Rocky Horror Picture Show og bandarísku glamrokksveitina New York Dolls. Árið 1975 setti McLaren saman hljómsveitina Sex Pistols sem hafði mikil áhrif á pönktískuna í Bretlandi á 8. áratugnum.
Westwood átti verslanakeðju sem bar nafn hennar og rak tugi verslana um allan heim. Síðustu ár var hún áberandi í ýmis konar réttindabaráttu. Hún studdi Græningja í enskum stjórnmálum, barðist gegn neysluhyggju og fyrir aukinni sjálfbærni. Hún beitti sér meðal annars fyrir lausn Julian Assange úr haldi. Hún hlaut bresku heimsveldisorðuna árið 1992.
Ingibjörg Haraldsdóttir
Ingibjörg Haraldsdóttir (fædd 21. október 1942, dáin 7. nóvember 2016) var þýðandi, ljóðskáld, leikstjóri, blaðamaður og gagnrýnandi. Ingibjörg þýddi mikið úr rússnesku og er heiðursfélagi í Bandalagi íslenskra þýðenda.
Ingibjörg hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2002 fyrir ljóðabókina Hvar sem ég verð en bókin var einnig tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.
Nám
Eftir stúdentspróf stundaði Ingibjörgnám við Kvikmyndaskóla ríkisins í Moskvu og lauk Mag. art prófi í kvikmyndastjórn þaðan 1969. Hún starfaði sem aðstoðarleikstjóri við leikhúsið Teatro Estudio í Havana á Kúbu frá 1970 – 1975. Hún skrifaði og þýddi blaðagreinar, aðallega fyrir Þjóðviljann, meðan hún dvaldi í Sovétríkjunum og á Kúbu.
Ritstörf
Ingibjörg snéri heim til Íslands í árslok 1975 vann þá sem blaðamaður og kvikmyndagagnrýnandi á Þjóðviljanum um árabil. Frá 1981 var hún ljóðskáld og þýðandi að aðalstarfi, en fyrsta ljóðabók hennar, Þangað vil ég fljúga, kom út árið 1974. Ingibjörg hefur gefið út sex ljóðabækur, þar af eina safnbók, og hafa ljóð hennar verið þýdd á ungversku, þýsku, lettnesku, litháísku, búlgörsku, rússnesku, slóvakísku, ensku og Norðurlandamál. Hún hefur hlotið ýmsar viðurkenningar fyrir ritstörf sín, meðal annars Ljóðaverðlaun Guðmundar Böðvarssonar, Íslensku bókmenntaverðlaunin, Menningarverðlaun DV fyrir þýðingu sína á Fávitanum eftir Dostojevskíj og Íslensku þýðingarverðlaunin 2004 fyrir Fjárhættuspilarann eftir sama höfund. Þá hefur hún tvisvar verið tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs, 1993 og 2004.
Ingibjörg var afkastamikill þýðandi, aðallega úr spænsku og rússnesku. Hún þýdddi meðal annars skáldsögur eftir Dostojevskí og Búlgakov, fjölda leikrita eftir ýmsa höfunda og þýðingar hennar á ljóðum og smásögum spænsku- og rússneskumælandi höfunda hafa birst í tímaritum og verið fluttar í útvarpi.
Félagsstörf
Ingibjörg sat í stjórn Rithöfundasambands Íslands frá 1992 – 1998 og var formaður sambandsins frá 1994 – 1998. Hún var í ritnefnd Tímarits Máls og menningar frá 1977 og var aðstoðarritstjóri tímaritsins frá 1993 - 2000. Hún átti einnig sæti í ritnefnd tímarits þýðenda, Jón á Bægisá.
Börn Ingibjargar eru Hilm­ar Ramos þýðandi og Krist­ín Ei­ríks­dótt­ir skáld.
Vordís
Vordís er íslenskt kvenmannsnafn.
Skauthnitakerfi
thumb|Skauthnitakerfi sýnir hnit tveggja mismunandi punkta. Skauthnitakerfi eða pólhnitakerfi er tvívítt hnitakerfi þar sem staðsetning er gefinn með fjarlægð frá föstum punkti og horni í ákveðna stefnu. Fasti punkturinn nefnist póll eða skaut hnitakerfisins (sambærilegt upphafspunkti kartesískts-hnitakerfis), láréttur hægri geisli frá skautpunkti nefnist skautás. Fjarlægð punkts frá skautpunkti nefnist geislahnit og hornið hornhnit.
Boris Johnson
Alexander Boris de Pfeffel Johnson betur þekktur sem Boris Johnson (fæddur 19. júní 1964) er breskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands. Hann hafði áður verið borgarstjóri Lundúna og utanríkisráðherra Bretlands. Hann er einnig blaðamaður og rithöfundur, var t.d. ritstjóri stjórnmálatímarits The Spectator. Boris var kosinn þingmaður fyrir Henley árið 2001, og var skuggamenntamálaráðherra til ársins 2008 þegar hann bauð sig fram til borgarstjóra Lundúna. Hann var settur inn í starf borgarstjóra þann 4. maí 2008 og gegndi því starfi til ársins 2016 þegar Sadiq Khan tók við af honum.
Johnson var utanríkisráðherra frá 2016 til 2018, þegar hann sagði af sér vegna Brexit-málefna. Eftir að Theresa May tilkynnti afsögn sína úr formannsembætti Íhaldsflokksins í maí 2019 bauð Johnson sig fram til að taka við af henni. Hann vann sigur í formannskjöri flokksins í júlí sama ár og tók við af May sem formaður og forsætisráðherra þann 24. júlí.
Johnson sagði af sér sem leiðtogi Íhaldsflokksins í júní 2022 vegna hneykslismála. Liz Truss tók við af honum sem forsætisráðherra Bretlands þann 6. september 2022.
Æviágrip
Boris Johnson fæddist í New York í Bandaríkjunum og bjó um hríð í Brussel í Belgíu sem barn. Johnson gekk í Eton og Oxford-háskóla og nam þar latínu og gríska fornfræði.
Johnson hóf starfsferil sinn í blaðamennsku og vann lengi sem blaðamaður og sem ritstjóri tímaritsins The Spectator. Hann er einnig höfundur nokkurra bóka, má þar nefna skáldsöguna Seventy-two Virgins (2004) og sagnfræðiverkin The Dream of Rome (2006) og The Churchill Factor (2014). Johnson var rekinn úr fyrsta blaðamannsstarfi sínu hjá The Times fyrir að skálda tilvitnun í frétt sem hann skrifaði. Á blaðamannsferli sínum varð Johnson síðar alræmdur fyrir að semja falsfréttir sem gjarnan voru þó skrifaðar í kímnum tón, sér í lagi um Evrópusambandið. Meðal annars skrifaði hann fréttir þar sem hann hélt því ranglega fram að Evrópusambandið hygðist láta banna breskar kartöfluflögur með rækjukokteilsbragði og skylda aðildarríki sín til að framleiða smokka í staðlaðri hámarksstærð.
Johnson hóf virka þátttöku í breskum stjórnmálum árið 2001 þegar hann var kjörinn í neðri deild breska þingsins fyrir Íhaldsflokkinn í kjördæminu Henley-on-Thames.
Guðfinna Jóhanna Guðmundsdóttir
Guðfinna Jóhanna Guðmundsdóttir (f. 14. apríl 1969) er íslenskur lögmaður, stjórnmálamaður og fyrrum borgarfulltrúi í Reykjavík. Hún var kosin í borgarstjórn af lista Framsóknar og flugvallarvina í sveitarstjórnarkosningum árið 2014.
Boris Johnson
Borgarstjóri Lundúna (2008–2016)
Árið 2007 ákvað Johnson að bjóða sig fram í embætti borgarstjóra Lundúna gegn Ken Livingstone, sitjandi borgarstjóra úr Verkamannaflokknum. Johnson vann sigur í kosningunum næsta ár og tók við af Livingstone sem borgarstjóri þann 4. maí 2008.
Sem borgarstjóri Lundúna lagði Johnson mikla áherslu á að gera borgina aðgengilegri fyrir reiðhjól. Undir lok borgarstjóratíðar hans árið 2016 hafði 10,3 millj­ón­um reiðhjóla verið komið í umferð á götum borgarinnar í gegnum hjólaleigu borgarinnar. Johnson og fylgismenn hans hafa einnig bent á árangur á sviði af­brota, hús­næðismála og sam­göngu­mála á þessum tíma sem merki um farsæla stjórn hans. Aftur á móti var Johnson gagnrýndur fyrir ýmis mál eins og verulega framúrkeyrslu í kostnaði á byggingu leikvangs fyrir sumarólympíuleikanna 2012. Einnig sætti hann gagnrýni fyrir Garden Bridge-verk­efnið, þar sem 53,5 millj­ón­um punda var varið í fyrirhugaða byggingu göngubrúr yfir Tempsá. Þrátt fyrir allan kostnaðinn var að endingu hætt við verkefnið áður en hafið var að byggja brúna.
Árið 2015 hélt bandaríski forsetaframbjóðandinn Donald Trump því fram að á borgarstjóratíð Johnsons væru stórir hlutar af Lundúnaborg orðnir „bannsvæði“ fyrir lögreglu vegna fjölda meintra íslamskra öfgamanna sem þar héldu til. Johnson brást við með því að saka Trump um „sláandi fávisku“ og kallaði hann óhæfan til að gegna embætti forseta Bandaríkjanna.
Árið 2016 kallaði David Cameron forsætisráðherra til þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild Bretlands að Evrópusambandinu. Johnson slóst seint í hóp þeirra sem mæltu með útgöngu úr Evrópusambandinu en eftir að hafa tekið þá ákvörðun að styðja útgöngu varð hann einn af helstu talsmönnum hreyfingarinnar. Í kosningabaráttunni var hann stórorður og bar Evrópusambandið meðal annars saman við Þýskaland nasismans og keisaraveldi Napóleons, sem hann sagði hafa stefnt að sömu markmiðum og ESB með vofeiflegum afleiðingum.
Áður en Johnson tilkynnti þátttöku sína í útgönguherferðinni hafði hann skrifað óbirta grein þar sem hann studdi áframhaldandi veru Bretlands í Evrópusambandinu. Þetta hefur leitt til ásakana um að Johnson hafi stutt útgönguherferðina fremur til að geta velt Cameron úr formannssæti Íhaldsflokksins en af sérstakri pólitískri sannfæringu.
Utanríkisráðherra (2016-2018)
Í þjóðaratkvæðagreiðslunni þann 23. júní 2016 kusu Bretar með naumum meirihluta að yfirgefa Evrópusambandið. Í kjölfarið sagði David Cameron af sér sem formaður Íhaldsflokksins og Johnson bauð sig fram til að taka við af honum sem flokksformaður og forsætisráðherra. Johnson dró hins vegar framboð sitt til baka eftir að Michael Gove, samstarfsmaður hans og annar af helstu foringjum útgönguherferðarinnar, gaf einnig kost á sér í formannskjörinu. Niðurstaðan varð sú að Theresa May var kjörin formaður flokksins og tók við embætti forsætisráðherra þann 13. júlí 2016. May útnefndi Johnson utanríkisráðherra í ríkisstjórn sinni.
Johnson sagði af sér sem utanríkisráðherra þann 9. júlí árið 2018 vegna ósættis með samninga May við Evrópusambandið um það hvernig útgöngu Bretlands úr ESB skyldi háttað. Theresa May neyddist til að boða afsögn sína sem formaður Íhaldsflokksins í maí næsta ár eftir að hafa ítrekað mistekist að fá samþykki þingsins fyrir útgöngusamningum sínum við Evrópusambandið. Johnson bauð sig fram til formanns á ný og vann formannskjörið með um tveimur þriðju atkvæða gegn Jeremy Hunt, eftirmanni sínum í embætti utanríkisráðherra. Johnson tók við af May sem formaður og forsætisráðherra þann 24. júlí.
Forsætisráðherra Bretlands (2019–2022)
thumb|right|Johnson ásamt [[Donald Trump Bandaríkjaforseta árið 2019.]] Sem forsætisráðherra lagði Johnson ríka áherslu á að Bretland skyldi yfirgefa Evrópusambandið á tilsettum tíma þann 31. október 2019 hvort sem samningur um framtíðarsamband landsins við ESB næðist eða ekki. Þann 28. ágúst lýsti Johnson því yfir að hann hygðist biðja Elísabetu drottningu að fresta þingfundum breska þingsins í aðdraganda útgöngunnar. Andstæðingar Johnsons gagnrýndu þingfrestunina harðlega og vændu Johnson um að reyna að koma í veg fyrir að þingið fengi neitt um það sagt hvort samningur yrði gerður eða ekki. Þann 1. september missti Johnson nauman meirihluta sinn í neðri málstofu breska þingsins þegar þingmaðurinn Phillip Lee sagði sig úr Íhaldsflokknum og gekk til liðs við Frjálslynda demókrata í miðri ræðu forsætisráðherrans. Johnson reyndi í kjölfarið að boða til nýrra þingkosninga en þingið hafnaði tillögu hans í tvígang.
Þann 11. september 2019 dæmdi skoskur dómstóll þingfrestun Johnsons ólöglega. Hæstiréttur Bretlands staðfesti dóminn þann 24. september næstkomandi og þingið var kallað saman á ný. Johnson tókst eftir samningaviðræður við fulltrúa Evrópusambandsins að ná fram nýjum samningi við ESB um útgönguskilmála Bretlands þann 17. október en Lýðræðislegi sambandsflokkurinn, sem varði minnihlutastjórn Johnsons falli, var fljótur að lýsa yfir andstöðu við samninginn. Þegar atkvæði voru greidd um nýja samninginn á breska þinginu þann 22. október hafnaði þingið tímaáætlun Johnsons, sem gerði ráð fyrir að samningurinn yrði afgreiddur á þremur dögum svo Bretland gæti yfirgefið Evrópusambandið á tilsettum tíma. Fáeinum dögum áður hafði þingið samþykkt frumvarp þess efnis að stjórnin yrði skylduð til að sækja um útgöngufrest ef samningur hefði ekki verið samþykktur fyrir tilsettan útgöngudag. Því neyddist Johnson til að senda Evrópusambandinu beiðni um útgöngufrest þrátt fyrir að hafa áður sagst vilja fremur „liggja dauður í skurði“ en að fresta útgöngunni úr ESB frekar.
Þann 29. október samþykkti breska þingið tillögu Johnsons um að gengið skyldi til nýrra þingkosninga þann 12. desember 2019. Í kosningunum vann Íhaldsflokkurinn stórsigur og hlaut rúman þingmeirihluta í neðri málstofu breska þingsins. Bretland yfirgaf Evrópusambandið formlega með samningsskilmálum Johnsons þann 31. janúar árið 2020. Á aðfangadag sama ár tókst stjórn Johnsons að semja um verslunarsamning við ESB sem felur í sér að engir toll­ar eða inn­flutn­ingskvót­ar verði á flestar vör­ur sem flutt­ar verða á milli Bret­lands og Evr­ópu­sam­bands­ins. Aftur á móti tryggir samningurinn ekki áframhaldandi ferðafrelsi né aðgang breskra fjármálafyrirtækja að innri markaði ESB, auk þess sem Norður-Írland verður áfram bundið af tollareglum ESB og lögsögu Evrópudómstólsins og skip Evr­ópu­sam­bands­ríkja munu áfram hafa nokkurn aðgang að breskum fiskimiðum. Jafnframt verður Bretlandi skylt að tryggja með eigin eftirlitsstofnun áfram sams konar leikreglur og tíðkast innan ESB fyrir framleiðslu og sölu á vörum.
thumb|left|Johnson í [[Kænugarður|Kænugarði ásamt Volodymyr Zelenskyj, forseta Úkraínu, í apríl 2022.]] Þann 23. mars árið 2020 setti Johnson útgöngubann í Bretlandi vegna alþjóðlega kórónaveirufaraldursins. Johnson veiktist sjálfur af COVID-19-sjúkdómnum og fór í einangrun vegna þess þann 27. mars. Hann var fluttur á gjörgæslu vegna veirunnar þann 6. apríl en náði sér að endingu af veikinni og sneri aftur til starfa þann 27. apríl.
Erfiðleikar og afsögn Johnsons
Frá árinu 2021 komu upp nokkur pólitísk hneykslismál sem höfðu mjög neikvæð áhrif á vinsældir Johnsons og stjórnar hans. Upplýst var um að þingmaðurinn Owen Paterson hefði brotið reglur þingsins um varnir gegn hagsmunaárekstrum í samskiptum sínum við sérhagsmunahópa. Hann hafði verið ráðinn í hlutastarf sem ráðgjafi fyrirtækis og átt í samskiptum við heilbrigðisráðherra Bretlands á vegum þess til að tryggja fyrirtækinu um 480 milljóna punda samninga um kaup á sýnatökubúnaði fyrir COVID-19. Hann hafði einni starfað fyrir norður-írskan pylsuframleiðanda og átt samskipti við opinberar stofnanir fyrir hans hönd. Þingnefnd mælti með því að Paterson yrði rekinn frá þingsetu í þrjátíu daga í refsingarskyni en Johnson greip inn í atburðarásina, frestaði brottrekstrinum og skipaði nýja nefnd til að fara yfir málið. Eftir að þetta leiddi til mótmæla sagði Paterson sjálfur af sér að eigin frumkvæði og Johnson viðurkenndi að hafa gert mistök við meðferð málsins.
Erfiðasta málið sem kom upp á þessum tíma var Partygate-hneykslið svokallaða. Árið 2021 var upplýst um að Johnson hafði árið áður ítrekað haldið fjölmenn drykkjusamkvæmi á Downingstræti með starfsfólki forsætisráðuneytisins þrátt fyrir að þá hafi verið í gildi strangar samkomutakmarkanir og aðrar sóttvarnareglur vegna kórónuveirufaraldursins. Tvö teiti voru haldin þar daginn fyrir útför Filippusar prins, eiginmanns Elísabetar drottningar, sem leiddi til þess að forsætisráðuneytið varð að biðja drottninguna afsökunar. Eftir rannsókn á teitunum var Johnson sjálfur sektaður fyrir brot gegn sóttvarnarreglum með því að hafa verið viðstaddur eitt teitið og varð þannig fyrsti forsætisráðherra í sögu Bretlands til að vera sektaður fyrir lögbrot.
Þann 6. júní 2022 var kosið um vantrauststillögu gegn Johnson innan Íhaldsflokksins vegna hneykslismálanna og ósigra flokksins í nokkrum aukakosningum. Johnson stóð af sér vantrauststillöguna en aðeins með naumindum.
Í lok júní kom upp annað hneykslismál sem snerist um ásakanir á hendur Chris Pincher, varaformanni þingflokks Íhaldsflokksins, um kynferðislega áreitni. Eftir að spurðist út um ásakanirnar lýsti Johnson því yfir að hann hefði ekki vitað af ásökununum þegar hann skipaði Pincher varaformann og lét ráðherra í stjórn sinni hafa það eftir sér í fjölmiðlum. Þann 4. júlí greindi BBC hins vegar frá því að Johnson hefði vitað af ásökununum, sem hann viðurkenndi síðan og baðst afsökunar fyrir skipun Pinchers.
Á næstu dögum sagði fjöldi ráðherra af sér í mótmælaskyni gegn forsætisráðherranum. Að lokum neyddist Johnson þann 7. júlí til að tilkynna að hann myndi segja af sér sem leiðtogi Íhaldsflokksins. Hann gaf þó út að hann hygðist halda áfram sem forsætisráðherra fram á haust, þegar nýr leiðtogi yrði kjörinn á landsfundi flokksins.
Liz Truss var kjörin nýr leiðtogi Íhaldsflokksins þann 5. september 2022. Hún tók við af Johnson sem forsætisráðherra Bretlands daginn eftir.
Johnson sagði af sér sem þingmaður þann 9. júní 2023 í kjölfar útgáfu skýrslu um Partygate-málið.
Gata
thumb|Gata
Gata er hugtak sem á vanalega við hluta lands í almenningseign sem gerir fólki kleift að ferðast á milli staða. Götur eru yfirleitt í þorpum, bæjum og borgum. Þær eru oftast malbikaðar, en geta verið mun einfaldari, til dæmis lagðar möl, eða einfaldlega moldarstígar.
Götur eru að mörgu leyti eins og vegir, en þó er margt sem greinir þar í sundur. Dæmi um götur eru göngugötur og sund, sem bílar geta ekki eða illa ferðast um. Aftur á móti er til dæmis þjóðvegurinn vegur, en ekki gata.
Hallgarður
Hallgarður er íslenskt karlmannsnafn.
Pierre Curie
thumb|Pierre Curie Pierre Curie (15. maí 1859 – 19. apríl 1906) var franskur eðlisfræðingur og nóbelsverðlaunahafi. Hann var frumkvöðull í rannsóknum á kristallafræði, segulfræði, þrýstirafhrifum og geislavirkni. Hann var giftur Marie Curie.
Pierre fæddist í París og var í heimanámi hjá föður sínum fyrstu ár ævi sinnar. Snemma sýndi hann mikla hæfileika í stærðfræði og rúmfræði og á 18. ári hafði hann lokið námi sem samsvaraði háskólaprófi en fór ekki beint áfram í doktorsnám vegna skorts á fjármagni. Þess í stað fór hann að vinna sem aðstoðarmaður í rannsóknarstofu í Sorbonne.
1880 tókst Pierre og eldri bróður hans Jacques að sýna fram á að ákveðnar gerðir kristalla mynduðu rafspennu ef þrýstingi var beitt á þá, og nefnast þessi áhrif þrýstirahrif. Ári seinna sýndu þeir fram á hið gagnstæða, að kristallar gætu afmyndast þegar þeir væru settir í rafsvið. Næstum öll nútímatækni byggist á þessum hrifum því hægt er að gera góða sveifla með nokkuð nákvæmnri tíðni með því að nota þessi efni.
Áður en Pierre lauk rannsóknum sínum á sviði segulfræði, sem hann fékk doktorsgráðu fyrir, hannaði hann mjög nákvæmna snúningsvog sem hann notaði til að mæla fasta í segulfræði. Mismunandi útgáfur af þessu tæki urðu vinsæl mælitæki innan segulfræðinnar. Hann rannsakaði járnseglun, meðseglun og mótseglun fyrir doktorsnám sitt og uppgötvaði áhrif hitastigs á meðseglun sem í dag er þekkt sem lögmál Curies. Hann uppgötvaði einnig að járnseglandi efni breyttu seguleiginleikum sínum við ákveðið hitastig og er þetta hitastig nefnt eftir honum, Curie-markið.
Pierre giftist Marie Sklodowska 25. júlí árið 1895 og hófst þar með vísindasamstarf sem átti eftir að gerbylta heiminum. Fyrsta sameiginlega afrek þeirra var að einangra bæði pólón og radín.
Önnur afrek Pierres voru uppgötvun á stöðugri útgeislun varma frá radíni og rannsóknir á eiginleikum geislavirkni. Með notkun segulsviðs komst hann að því að sum útgeislun var jákvætt hlaðin, sum neikvætt hlaðin og restin með enga hleðslu. Rutherford nefndi þessar agnir síðar alpha, beta og gamma.
Einingin curie fyrir geislavirkni er nefnd eftir hjónunum og samsvarar 3,7 \times 1010 hrörnunum á sekúndu.
Pierre var orðinn veiklulegur um þetta leyti af völdum geislaveiki, en áhrif geislavirkni á líkamann voru ekki þekkt á þessum tíma. Hann þurfti þó ekki að veslast upp og deyja af þeim sökum, því að hann lenti í slysi árið 1906 sem varð honum að aldurtila. Marie Curie, kona hans, lést hinsvegar af geislaveiki.
Pierre og Marie eignuðust tvær dætur og varð önnur þeirra, Irène Joliot-Curie merkur eðlisfræðingur. Hin dóttirin, Eva, giftist H. R. Labouisse sem tók við friðarverðlaunum Nóbels fyrir hönd Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna árið 1965 sem hann var forstöðumaður fyrir. Eva ritaði ævisögu móður sinnar. Sagan var þýdd á íslensku af Kristínu Ólafsdóttur lækni, heitir Frú Curie, og kom út hjá Ísafoldarprentsmiðju árið 1939.
Graham Potter
255px|thumb|right|Graham Potter árið 2022. 255px|thumb|right|Graham Potter árið 2018. Graham Stephen Potter (fæddur 20. maí árið 1975 í Solihull á Englandi) er enskur knattspyrnustjóri og fyrrverandi leikmaður.
Potter hefur þjálfað Östersund, Swansea, Brighton og Chelsea.
La Femme léopard
La Femme léopard (Hlébarðastúlkan) er sjöunda bókin í ritröðinni Sérstakt ævintýri um Sval... (franska Série Le Spirou de…) þar sem ýmsir listamenn fá að spreyta sig á að semja ævintýri um Sval og Val, sem þó teljast ekki hluti hinnar opinberu ritraðar. Bókin kom út árið 2014. Höfundur sögunnar er Yann en listamaðurinn Schwartz teiknaði. Sagan sjálfstætt framhald bókarinnar Le Groom Vert-de-Gris.
Söguþráður
thumb|right|Belgískt veggmálverk, endurgerð myndaramma úr Hlébarðastúlkunni. Sögusviðið er Brussel árið 1946. Svalur starfar enn sem vikapiltur á hóteli en hallar sér ótæpilega að flöskunni þar sem hann hugsar í sífellu um táningsstúlkuna Audrey sem væntanlega hefur látist í útrýmingarbúðum nasista.
Á hótelinu hefst við gamall veiðimaður í þaksvítu sem er full af minjagripum um veiðiafrek í Afríku. Aniota, þeldökk stúlka í hlébarðabúningi brýst inn í íbúð veiðimannsins í leit að fágætri styttu sem reynist hafa verið seld safnara frá París. Þau takast á í bardaga upp á líf og dauða þegar Svalur kemur aðvífandi. Stúlkan leggur á flótta eftir húsþökum borgarinnar en byssukúla veiðimannsins særir hana. Svalur kemur henni til bjargar, en uppgötvar að þau eru elt af einhvers konar vélmennum sem minna helst á tröllvaxna górilluapa. Hann grípur því til þess ráðs að fela hlébarðastúlkuna í íbúð Vals, sem er spjátrungslegur blaðamaður sem á í mestu vandræðum með að skrifa grein um existensíalisma.