cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tilfinningarokk
Lok tíunda áratugarins til aldamóta
Á þessum tíma varð afar vinsælt að fá sér allskonar göt, ýmist í eyrun - td. tunnel, andlitið eða annarsstaðar. Þeir sem voru með aldur til fengu sér líka gjarnan húðflúr.
Margir hófu að taka þessa tísku sér til fyrirmyndar og herma eftir henni en hlustuðu þó ekki á þetta típíska tilfinningarokk. Þá varð til önnur stefna, svokallað „scene“. Þessi tíska var mjög lík emo-tískunni en „scene“ var oft mikið litríkara og þeir unglingar hlustuðu á screamo-tónlist.
Fólk taldi „scene“ unglinga vera „emo“ vegna útlitsins. Það var fyrst þá sem hugtakið „emo“ byrjaði að snúast meira um útlitið og tónlistin fór að missa gildi sitt í stefnunni.
Eftir aldamót
Nú var orðið enn erfiðara að greina á milli „scene“ og „emo“. Mikið var þrætt um tilfinningarokk og hvort ákveðnar hljómsveitir tilheyrðu þessari stefnu eða ekki. Svo virtist sem þetta hafi allt runnið saman í eitt.
Gagnrýni og deilur
Á sama tíma byrjaði að koma upp neikvæð hlið á þessari stefnu. Unglingar sem flokkuðust undir „emo“ urðu þekktir fyrir væl, þunglyndi og sjálfskaða. Hugsanleg ástæða þess er að sumir fóru að blogga og kvarta yfir vandamálum sínum. En sjálfskaðinn er líklega eitthvað kominn til af sannleika vegna þess að margir af þessum unglingum tengdu við reiðu, bitru hliðina á tilfinningarokkinu.
Nýlega komu fram „emo“-unglingar í South Park og gert mikið grín af þeim. Þar var talað um að þeir kvarti yfir öllu og séu alltaf þunglyndir.
Í nokkrum löndum þar á meðal Írak, Mexíkó og Rússland hafa lýst yfir stríði á hendur „emo“-unglinga. Talið er að um 90-100 unglingar í Írak hafi verið grýttir til dauða af almenningi.
„Emo“ er minnihlutatíska í samfélaginu og eins og á við um aðra minnihlutatískuhópa hafa í gegnum árin verið stöðugar deilur á milli „emo“-unglinga og almennings.
Yoshio Furukawa
Yoshio Furukawa (fæddur 5. júlí 1934) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 19 leiki með landsliðinu.
Jeremy Bentham
Jeremy Bentham (15. febrúar 1748 – 6. júní 1832) var enskur lögfræðingur, heimspekingur umbótamaður og afkastamikill rithöfundur. Faðir hans og föðurfaðir voru lögfræðingar og lögmenn (og gott ef ekki dómarar) og hann fór þessa sömu leið í menntun sinni en starfaði þó lítið sem ekkert við það þar sem hann tók stóran arf ungur og vann nær ekkert á sinni æfi. Hann var róttækur hugsuður og frumkvöðull í réttarheimspeki í hinum enskumælandi heimi. Hann er þekktastur fyrir að vera málsvari nytjastefnu í siðfræði.
Bentham var nokkuð áhrifamikill hugsuður, bæði vegna eigin skrifa og ekki síður í gegnum skrif nemenda og fylgjenda sinna víða um heim. Meðal þeirra var James Mill, en sonur hans, John Stuart Mill, er frægasti málsvari nytjastefnu í siðfræði; og Robert Owen, sem varð síðar upphafsmaður sósíalisma).
Bentham studdi persónufrelsi einstaklinga og athafnafrelsi og frjálst hagkerfi. Hann var einnig hlynntur aðskilnaði ríkis og kirkju, studdi málfrelsi, jafnrétti kynjanna, réttindi dýra, afnám þrælahalds og líkamsrefsinga (einnig í uppeldi barna), réttinn til skilnaðar, frjálsa verslun og viðurkenningu samkynhneigðar. Hann reit ennfremur grein gegn skattlagningu fjármagnstekna en hvort hans persónulega staða hafi þar haft hliðrun á dóm hans skal ósagt látið.
Grettisgata
Grettisgata er gata í Austurbænum og Norðurmýri í Reykjavík. Liggur frá Vegamótastíg í vestri til Rauðarárstígs í austri. Hún tók að byggjast á síðustu árum 19. aldar og er nefnd eftir fornkappanum Gretti Ásmundarsyni. Við götuna eru um 100 hús, flest íbúðarhús.
Sentimetri
Sentimetri er lengdareining, svokölluð margfeldiseining úr metrakerfinu sem jafngildir einum hundraðasta úr metra, táknuð með cm. Í íslenskum texta er stundum er notuð skammstöfunin sm fyrir sentímetra, sem er rangt og ber að forðast því að sm þýðir sekúndumetri samkvæmt SI-kerfinu. Sentimetri er einnig grunneining lengdar í cgs-kerfinu. 1 cm = 0,01 m.
Sasa gracillima
Sasa gracillima er lágvaxin bambustegund (30 til 80 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Nakai.
Morðingjarnir
Morðingjarnir er íslensk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 2005. Hljómsveitin hefur gefið út fjórar breiðskífur, þá nýjustu árið 2016, auk nokkurra smáskífulaga. Þrír meðlimir sveitarinnar voru áður í hljómsveitinni Dáðadrengir.
Rækjuvinnsla á Íslandi
Rækjuvinnsla er sú tegund fiskvinnslu sem gengur út á að vinna rækju fyrir markað. Á Íslandi er einkum veidd úthafsrækja eða pólarrækja (pandalus borealis) — einnig oft nefnd sem Stóri kampalampi. Rækjan fer á markað fersk, frosin eða lausfryst, ýmist sem heil rækja, rækjuhalar eða skelflett rækja.
Langstærstur hluti framleiðslunnar á Íslandi er skelflett lausfryst rækja. Áður en rækjan er skelflett er hún snöggsoðin til að tryggja gæði kjötsins.
Á Íslandi eru fimm rækjuvinnslur starfandi árið 2010, Kampi ehf á Ísafirði, Hólmadrangur hf á Hólmavík, Dögun hf á Sauðárkróki, Rammi hf á Siglufirði og FISK á Grundarfirði. Einnig er rækja fullunnin um borð í rækjuveiðiskipum á sérútbúnu vinnsludekki.
Skelflett rækja er einkum flutt út til Bretlands og Danmerkur en nokkuð af heilfrystri rækju er flutt út til Japans.
Ekki er vitað til að Íslendingar hafi neytt rækju í nokkrum mæli fyrr en á 20. öld en líklega hefur hún verið nýtt sem beita áður en veiðar hófust hér við land. Upphaf veiða og vinnslu á rækju við Ísland varð þegar Norðmennirnir Simon Olsen og Ole G. Syre sem bjuggu á Ísafirði hófu veiðar á rækju í Ísafjarðardjúpi. Þeir höfðu þá stundað tilraunaveiðar nokkrum árum fyrr. Frekari fróðleik um það má finna á á vef bb.is
Skógur
thumb|Útbreiðsla skóga um heiminn. thumb|right|Handewitter-skógur í Norður-Þýskalandi. Skógur er vistkerfi með ríkjandi trjágróðri sem þekur að minnsta kosti 1 hektara og að þekju-hlutfall fullorðinna trjáa sem eru að minnsta kosti 2 metra há sé um og yfir 10%. Séu trén lægri en 2 metrar að hæð kallast þau kjarr. Þetta er skilgreining skógasviðs FAO að öðru leyti en því að þar er gert ráð fyrir að hæð fullorðinna trjáa sé 5 metrar. Skógar hafa mikil áhrif á umhverfi sitt og skapa meðal annars kyrrara loftslag og svokallað nærloftslag (enska: microclimate). Auk þess bindur skógurinn loftraka, mengunarefni og rykagnir úr loftinu, temprar vatnsrennsli á leið til sjávar, dregur úr hávaða í þéttbýli og skapar verðmætar auðlindir sem eru óþrjótandi ef þær eru nýttar með sjálfbærum hætti.
Ísland
Um 2% landsins eru vaxin skógi og kjarri. Birkiskógar telja þar mest en ræktaðir skógar með barrtrjám eru um fjórðungur af heildartölunni. Sitkagreni, stafafura og rússalerki hafa þrifist best. Þau eru meðal trjáa sem hafa náð yfir 20 metra hæð og er sitkagreni um 30 metrar hæst.
Paul Manafort
Black, Manafort and Stone
Lengst af starfsferils síns starfaði Manafort sem pólítískur umboðsmaður. Árið 1980 stofnaði hann ásamt Charlie Black og Roger Stone ráðgjafafyrirtækið Black, Manafort and Stone. Black, Manafort And Stone sérhæfði sig í að koma á tengslum milli bandaríska stjórnmálamanna og erlenda þjóðhöfðingja, þar á meðal einræðisherra eins og Mobutu Sese Seko í Saír, (nú Lýðstjórnarlýðveldið Kóngo), Ferdinand Marcos á Filipseyjum og Jonas Savimbi í Angóla. Fyrirtækið þrýsti á þingmenn fyrir hönd umbjóðenda sinna sem óskuðu bæði eftir aðstoð og afléttingu efnahagslegra eða diplómatískra þvingana, auk þess að aðstoðaða þá við ímyndarsköpun í Bandarískum fjölmiðlum.
Í október 2017 voru Manafort og samstarfsmaður hans, Rick Gates, ákærðir fyrir brot á lögum um pólítískan áróður fyrir erlendar ríkisstjórnir. Ákæran var gefin út í tengslum við rannsókn Robert Mueller, sérstaks saksóknara í rannsókn þingsins á afskiptum rússneskra stjórnvalda af forsetakosningunum 2016 og snertu störf Manafort fyrir Viktor Janúkóvitsj, fyrrverandi forseta Úkraínu en hann naut stuðnings Rússlands.
Rannsókn Roberts Mueller
Ákærur í alls 23 liðum voru lagðar fram á hendur Manafort í tveimur alríkisdómstólum árið 2017 og 18. Að auki kærði fylkissaksóknari New York Manafort fyrir umboðssvik í fasteignaviðskiptum og önnur efnahagsbrot.
Alríkisdómstól Austur Virginíu tók fyrir 18 ákæruatriði sem lutu að umfangsmiklum efnahags- og skattabrotum, fyrir að hafa vantalið tekjur og leynt erlendum bankareikningum. Ákæruvaldið fór fram á að Manafort yrði dæmdur til 20-24 ára fangelsisvistar yrði hann fundinn sekur. Í ágúst 2018 var Manafort fundinn sekur um skattsvik og önnur efnahagsbrot í alls átta ákæruliðum. Hann játaði sekt í hinum tíu.
Í aðskildu máli fyrir Alríkisdómstól District of Columbia í Washington D.C. þar sem Manafort var ákærður í átta liðum fyrir peningaþvætti, brot á lögum um umboðsmenn erlendra ríkisstjórna og fyrir að hafa hindrað framgang réttvísinnar með því að bera ljúgvitni og hafa áhrif á framburð annarra vitna. Manafort gekkst við tveimur af fimm ákæruatriðum og hét fullri samvinnu með rannsókn Mueller gegn vægari dómi. Í nóvember 2018 sakaði Mueller Manafort hins vegar um að hafa svikið samninginn með því að hafa visvitandi gefið rangar upplýsingar og logið til um samband sitt við Konstantin Kilimnik, sem bandarísk stjórnvöld telja útsendara rússneskra stjórnvalda. Samningur Manafort við dómstólinn um vægari refsingu var því ógiltur 13. febrúar.
Þann 7 mars 2019, dæmdi Alríkisdómstóll Austur Virginíu Manafort til 47 mánaða fangelsisvistar, að frádregnum 9 mánuðum sem hann hafði þegar setið í gæsluvarðhaldi. Þann 13. mars 2019 var hann að auki dæmdur til 73 mánaða fangelsisvistar af Alríkisdómstól District of Columbia. Af þeim skulu 30 mánuðir afplánaðir samhliða fyrri dómnum. Alls var Manafort því dæmdur til sjö og hálfs árs fangelsisvistar í tengslum við rannsókn Robert Mueller. Í febrúar 20189 var Manafort ennfremur sviptur lögfræðiréttindum sínum ævilangt.
Manafort var látinn laus úr fangelsi 13. maí 2020 í ljósi hættunnar sem honum stafaði af Covid-19 innan fangelsisveggja vegna aldurs, en hann er 71 árs. Donald Trump náðaði Manafort þann 24. desember sama ár, á síðasta mánuði sínum í forsetaembætti.
Bógalda
thumb|right|Stór bógalda [[fljótaprammi|fljótapramma og litlar bógöldur sundfugla.]] Bógalda er alda sem myndast við bóg skips á ferð í vatni. Þegar bógaldan dreifist út til hliðanna myndar hún kjölfar. Stór bógalda hægir ferð skipsins og getur auk þess skapað hættu fyrir minni báta og skemmt mannvirki í höfnum. Þess vegna eru skip yfirleitt hönnuð þannig að þau skapi sem minnsta bógöldu.
Stærð bógöldu ræðst af ferð skips, djúpristu, yfirborðsöldum, dýpt vatns og lögun stefnis. Skip með mikla djúpristu og flatt stefni býr til stóra bógöldu meðan skip með hvasst stefni eða bátar sem fleyta á yfirborði vatnsins skapa minni bógöldu. Bógöldur eru rannsakaðar með straumfræðiútreikningum.
Bógaldan flytur hreyfiorku frá skipinu og hægir því á því. Skipahönnun fæst því meðal annars við að minnka bógölduna og bæta þannig orkunýtingu. Flest stærri nútímaskip eru búin perustefni til að eyða bógöldunni.
Taxus floridana
Flórídaýviður (fræðiheiti: Taxus floridana) er tegund af ýviði, takmarkaður við lítið svæði, undir 10 km², austan við Apalachicola River í Norður- Flórída í 15–40 m hæð yfir sjávarmáli. Hann er skráður í í mikilli útrýmingarhættu. Hann er verndaður á náttúruverndarsvæði í Torreya State Park og í "Nature Conservancy's Apalachicola Bluffs and Ravines Preserve", og nýtur að auki verndar samkvæmt alríkislögum og fylkislögum (Flórídafylki).
Lýsing
Þetta er sígrænn runni eða tré, allt að 6 m hár (einstaka sinnum 10 m), með stofn sem verður að 38 cm í þvermál. Börkurinn er þunnur, hreistraður og fjólubrúnn. Sprotarnir eru fyrst grænir, en verða brúnir eftir 3 til 4 ár. Barrnálarnir eru þunnar, flatar, íbognar, 1–2,9 cm langar og 1-2 mm breiðar, gormstæðar á hverjum sprota fyrir sig, en svo sveigt svo þær virðast vera í tveimur röðum á öllum sprotum nema toppsprotum. Plönturnar eru yfirleitt í hópum og eru yfirleitt margstofna með misgildum stofnum. Plönturnar eru einkynja (annaðhvort karl- eða kven- plöntur), kvenplönturnar koma með staka, mjúka, rauða berköngla, 1 cm í þvermál, með eitt brúnt fræ, 5–6 mm langt. Karlkönglarnir eru hnattlaga, 4 mm í þvermál, og vaxa neðan á sprotunum snemma vors.
Flórídaýviður kemur fyrir á sama svæði og hin enn sjaldgæfari Torreya taxifolia, og er almennt svipaður í útliti, en þekkist á styttra, snubbóttu (ekki yddu) barri og daufari lykt af mörðum nálunum. Greining frá öðrum ýviðartegundum er erfiðari, og eins og flestir ýviðir hefur hann verið greindur sem undirtegund af Taxus baccata, sem T. baccata subsp. floridana (Nutt. ex Chapm.) Pilger.
Vistfræði
Taxus floridana vex hægt, kýs ísúran jarðveg og hálfskugga í norðurhlíðum og er mjög viðkvæmur fyrir eldi. Mögulegir áhrifavaldar á útbreiðslu tegundarinnar eru jarðvegsraki, staða mót sól, jarðvegssamsetning og efnainnihald í jarðvegi. Engin einkennistegund (sem gæti sýnt hvað er takmarkandi) er tengd við hann. Hann er harðger að "Hardiness zone USDA" 8. Hægt er að rækta hann af fræi eða græðlingum. Fræið þarf helst að rispast til að spíra.
Ógnir
Dádýr (Odocoileus virginianus) nudda sér við stofna og greinar og bíta sérstaklega smágreinar, bjórar naga hann, og einnig stendur áframhaldandi tilveru hans ógn af því að hann vex nálægt skógarhöggssvæðum, byggingum og ræktarlandi. Einkum eru það nokkrir lundir á óvernduðum einkalöndum, sem eru sérstaklega viðkvæmir.
Nytjar
Börkurinn inniheldur paklítaxel, sem er "mitotic inhibitor" (efni sem hindrar frumuskiptingu) og er notað gegn ýmsum gerðum krabbameins. Fræ og blöð eru eitruð mönnum og dýrum.
1324
thumb|right|Mynd af [[Mansa Musa úr katalónskum atlas frá 1375.]] Árið 1324 (MCCCXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd Dáin
Listamannalaun
Listamannalaun, einnig þekkt sem starfslaun listamanna, eru verkefnatengd starfslaun fyrir listamenn á Íslandi. Listamannalaunum er veitt úr sex sjóðum: launasjóði hönnuða, launasjóði myndlistarfólks, launasjóði rithöfunda, launasjóði sviðslistafólks, launasjóði tónlistarflytjenda og launasjóði tónskálda. Tilgangur starfslauna listamanna er að efla listsköpun á Íslandi.
Mennta- og menningarmálaráðherra Íslands skipar þrjá menn í stjórn listamannalauna til þriggja ára í senn. Einn skal valinn samkvæmt tilnefningu Bandalags íslenskra listamanna, annar samkvæmt tilnefningu Listaháskóla Íslands og sá þriðji án tilnefningar. Varamenn eru skipaðir með sama hætti. Starfslaun eru veitt til 6, 9, 12, 18 eða 24 mánuði. Til úthlutunar í heild eru 1600 mánaðarlaun. Samkvæmt fjárlögum 2017 voru starfslaun listamanna 370.656 krónur í verktakatekjur á mánuði. Komi í ljós að listamaður, sem hlotið hefur starfslaun til lengri tíma en sex mánaða, sinni ekki því verkefni sem liggur til grundvallar úthlutun er stjórn listamannalauna heimilt að fella niður starfslaun.
Húnafjörður
thumb|Húnafjörður
thumb|Staðsetning Húnafjarðar á Íslandskorti. Húnafjörður er einn af fjörðunum sem ganga inn úr Húnaflóa Húnafjörður er fjörður inn af Húnaflóa. Hann er austasti fjörðurinn í Húnaflóa og afmarkast að vestan af Vatnsnesi og að austan af Skaga. Húnafjörður er 10 km breiður og 15 km langur. Þorpið Blönduós er við Húnafjörð. Upp af Húnafirði er Þing og Vatnsdalur.
Í vestanverðum botni Húnafjarðar er  Hvítserkur sem er sérkennilegur brimsorfinn berggangur í sjó.
Loft
Loft er heiti gasblöndu í andrúmslofti jarðar. Oftast er átt við þurrt loft, þ.e. loft án vatnsgufu. Loft, sem inniheldur vatnsgufu, nefnist rakt loft.
Samsetning þurrs lofts
Í röð, samkvæmt rúmmáli, samanstendur loft mest megin af:
Útværir tenglar
Upplýsingar um samsetningu lofts
Kormákur/Hvöt
Samstarf á milli Kormáks og Hvatar hefur lengi verið til staðar, en í meistaraflokki hafa liðin teflt fram sameiginlegu liði frá árinu 2012. Liðið spilar í 3. deild karla í knattspyrnu. Þjálfari liðsins sumarið 2022 er Aco Pandurevec.
Liðið leikur í bleikum treyjum/svörtum buxum (heima) og hvítum treyjum/rauðum buxum (úti).
Heimavellir
Heimavöllur liðsins er í flestum tilvikum Blönduósvöllur, en einnig eru leikir spilaðir á Kirkjuhvammsvelli á Hvammstanga. Í upphafi samstarfsins fóru flestir leikir fram á Hvammstanga, en með aukinni aðsókn og fjölgunar í aðdáendahópi liðsins hafa þeir færst á Blönduós þar sem aðstaða er betri. Á hverju sumri eru spilaðir heimaleikir á bæjarhátíðum Blönduóss (Húnavaka) og Hvammstanga (Eldur í Húnaþingi), en þá skipta áhorfendur einu hundraði. Vegna veðurfars á Norðurlandi-vestra eru fyrstu heimaleikir sumarsins jafnan spilaðir á Sauðárkróksvelli.
Merkisberi
Merkisberi (fræðiheiti: Macrodipteryx eða Caprimulgus longipennis) er fugl sem tilheyrir ætt náttfara.
David Krumholtz
David Krumholtz (fæddur 15. maí 1978) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir að leika Charlie Epps í sjónvarpsþættinum Numb3rs.
Einkalíf
Krumholtz fæddist í Queens í New York og ólst upp í  gyðinga „verkamannafjölskyldu“. Móðir hans flutti frá Ungverjalandi til Bandaríkjanna árið 1956. Krumholtz stundaði nám við New York háskólann.
Krumholtz giftist leikkonunni Vanessa Britting í maí, 2010. Seth Rogen og Jay Baruchel voru svaramenn hans. Meðal gesta í brúðkaupinu voru samleikarar hans úr Numb3rs, Rob Morrow, Judd Hirsch og Peter MacNicol.
Sjónvarp
Árið 1994, þá 16 ára, lék Krumholtz í fyrstu sjónvarpsmynd sinni Monty, með Henry Winkler. Aðeins nokkrir þættir voru sýndir. Krumholtz kom fram í nokkrum sjónvarpsseríum sem lifðu stutt. Meðfram því þá fékk hann tækifæri að leika með Jason Bateman (Chicago Sons), Tom Selleck (The Closer), Jon Cryer (The Trouble with Normal) og Rob Lowe (The Lyon's Den).
Krumholtz hefur komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við ER, Law & Order, Undeclared, Lucky og Freaks and Geeks.
Í Numb3rs þá lék hann Charlie Eppes, stærðfræðisnilling sem hjálpar bróður sínum Don (Rob Morrow), sem er FBI alríkisfulltrúi, með því að nota stærðfræði til þess að leysa hina ýmsu glæpi. Samkvæmt sjónvarps gagnrýnandanum Matt Roush (TV Guide) þá var vinna Krumholtz's við Numb3rs „hugsanlega besta sjónvarpshlutverk hans til dags“.
Kvikmyndir
Krumholts tókst að brjótast út úr barnamyndunum með The Ice Storm frá 1997, leikstýrt af Ang Lee og Slums of Beverly Hills frá 1998, með Alan Arkin og Natasha Lyonne. Árið 1999, þá lék David í unglingamyndinni 10 Things I Hate about You með Joseph Gordon-Levitt, Julia Stiles, og Heath Ledger. Sama ár lék hann allt aðra persónu — Yussel, ungan gyðing með erfiðleika í Liberty Heights.
Hefur Kromholtz komið síðan fram í kvikmyndum á borð við The Mexican, Harold and Kumar Go To White Castle, Bobby og Superbad.
Verðlaun og tilnefningar
California Independent Film Festival
Hollywood kvikmyndahátíðin
Ástralía (heimsálfa)
thumb|right|Kort sem sýnir Ástralíuheimsálfuna. Ástralía, líka kölluð Sahúl, Ástralínea eða Meganesía, til aðgreiningar frá meginlandinu Ástralíu, er heimsálfa sem nær yfir Ástralíu, Tasmaníu, Nýju-Gíneu, Seram, hugsanlega Tímor, og nærliggjandi eyjar. Rökin fyrir því að telja þessi lönd til sérstakrar heimsálfu eru þau að þau liggja öll á sama landgrunni. Höfin sem liggja milli þeirra, Arafurahaf, Torressund og Basssund, eru öll grunn og þau hafa tengst á þurru landi þegar sjávarstaða var lægri við hámark síðasta jökulskeiðs fyrir um 20.000 árum. Þegar sjávarmál tók að hækka skipti það þessu meginlandi í þurrt láglent meginlandið Ástralíu og fjallaeyjarnar tvær, Tasmaníu og Nýju-Gíneu. Lífríki landanna er þar að auki skylt.
David Krumholtz
Verðlaun og tilnefningar
Newport Beach kvikmyndahátíðin
Ástralía (heimsálfa)
Nýja-Sjáland er ekki hluti af þessari heimsálfu heldur er leifar sokkna meginlandsins Sjálandíu. Bæði Ástralía og Nýja-Sjáland eru skilgreind sem hlutar stærri heimsálfanna Ástralasíu og Eyjaálfu. Algengast er að nota hugtakið Eyjaálfa þegar heimsálfurnar eru taldar upp þótt hún nái yfir mörg aðskilin landgrunn í Kyrrahafi.
David Krumholtz
Verðlaun og tilnefningar
Screen Actors Guild verðlaunin
Ástralía (heimsálfa)
Ástralía er minnsta og láglendasta byggða heimsálfan. 8,5 milljón ferkílómetra eru þurrlendi og 2,5 milljón ferkílómetrar eru hafsvæðið yfir Sahúlgrunni. Helmingurinn af því er innan við 50 metrar á dýpt. Í jarðsögulegu samhengi var samfellda meginlandið kallað Ástralasía en á 8. áratugnum var farið að nota heitið Stór-Ástralía. Heitið Sahúl (dregið af landgrunninu) var tekið upp á ráðstefnu árið 1975. Árið 1984 stakk W. Filewood upp á heitinu Meganesía („Stórey“). Richard Dawkins stakk upp á heitinu Ástralínea árið 2004. Það hefur líka verið kallað Ástralía-Nýja-Gínea.
David Krumholtz
Verðlaun og tilnefningar
Teen Choice verðlaunin
Dimm
Verslunin Dimm var stofnuð í apríl árið 2017. Til að byrja með var verslunin eingögnu rekin sem vefverslun. Í október árið 2018 opnaði svo verslunin Dimm í Ármúla 44. Verslunin býður upp á hönnunarvörur fyrir heimilið ásamt fatnaði og leikföngum fyrir börn.
Tengill
dimm.is/
Þvörusleikir
Þvörusleikir er fjórði jólasveinninn kallaður sem kemur til manna, þann 15. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.
Þvörusleiki þótt afskaplega gott að sleikja þvörur og stalst inn í eldhús þegar færi var á til að næla sér í þær. Þvara var stöng með blaði sem notuð var til að hræra í pottum eins og sleif er notuð nú á dögum.
Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum:
Hvítkál
Hvítkál er matreitt á ýmsan hátt og oft soðið í súpur eða notað í hrásalat. Hvítkál er einnig súrsað eða gerjað og búið til súrkál.
Blöðrukál
thumb|Blöðrukál Blöðrukál (Brassica oleracea var. sabauda) eða savoy kál er káltegund sem er náskyld hvítkáli og grænkáli.
Slímhimnubólga
Slímhimnubólga (fræðiheiti: conjunctivitis) er augnsjúkdómur sem einkennist af bólgu í slímhimnunni sem liggur innan á augnlokinu og yfir augnhvítunni. Orsakir slímhimnubólgu eru margar en algengustu orsakirnar eru bakteríusýking, veirusýking og ofnæmi.
François Mauriac
François Mauriac (François Charles Mauriac) (11. október 1885 – 1. september 1970) var franskur rithöfundur. Árið 1933 var hann kosinn í frönsku akademíuna. Hann hlaut Grand Prix du roman de l'Académie française árið 1926 og bókmenntaverðlaun Nóbels árið 1952.
Blandað hagkerfi
Hagkerfi kallast blandað þegar efnahagur lands er skipulagður með þeim hætti að á sumum sviðum eru gæði framleidd á frjálsum markaði en öðrum úthlutað af ríkinu. Á frjálsum markaði eru það fyrirtæki í einkaeigu, sem framleiða vörur og veita þjónustu. Á hinn bóginn framleiða opinberar stofnanir eða fyrirtæki í eigu ríkisins samkvæmt miðstýrðari framleiðsluháttum.
Strangt tekið eru öll hagkerfi blönduð, í mismiklum mæli þó.
Władysław Reymont
Ævi og störf
Reymont fæddist inn í fjárvana aðalsætt. Hann nam klæðskeraiðns en vann sem lestarvörður og leikari í farandleikhópi. Ferðalögin urðu honum hvatning til að setja saman smásögur. Árið 1899 sendi hann frá sér skáldsöguna Fyrirheitna landið (pólska: Ziemia obiecana) sem sló í gegn. Í henni beindi höfundurinn athyglinni að arðráni, kúgun og illri meðferð á verkafólki í iðnaðarborginni Lodz. Sagan var hörð gagnrýni á samfélagsleg áhrif óbeislaðrar iðnvæðingar.
Frá 1904 til 1909 sendi hann frá sér fjögurra binda flokkinn Bændurna (pólska: Chopi), sem varð hans langfrægasta verk. Það segir frá einu ári í pólsku bændasamfélagi, þar sem hvert bindi fjallar um sína árstíð.
Verkum Reymont var mjög hampað í Póllandi í valdatíð kommúnista, enda var tónninn blandaður pólskri ættjarðarást og gagnrýni á kapítalisma.
Síðasta skáldsaga Reymont birtist sem framhaldssaga árið 1922 og kom út í heilu lagi árið 1924. Hún nefnist Uppreisn (pólska: Bunt) og er lítt dulin allegóría um rússnesku byltinguna þar sem dýr á sveitabæ gera byltingu. Líkindin við Dýrabæ eftir George Orwell eru augljós en ekki er ljóst hvort Orwell var kunnugt um sögu hins pólska skáldbróður síns.
Takehiko Kawanishi
Takehiko Kawanishi (fæddur 9. október 1938) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 8 leiki með landsliðinu.
Leopold Kronecker
thumb|right|Leopold Kronecker Leopold Kronecker (7. desember 1823 - 29. desember 1891) var þýskur stærðfræðingur, sem lagði sitt af mörkum til talnafræði og einnig á öðrum sviðum stærðfræðinnar. Hans er oftast minnst fyrir það að vera fyrstur til að draga í efa svokallaðar óuppbyggjandi tilvistarsannanir. Hann stóð í deilum við Weierstrass og fleiri um þau mál. Einnig er hans minnst fyrir að segja: „''Guð skapaði heilu tölurnar. Allt annað er verk mannsins.''“
Volodymyr Zelenskyj
Volodymyr Oleksandrovytsj Zelenskyj (úkraínska: Володимир Олександрович Зеленський; rússneska: Владимир Александрович Зеленский, umritað Vladímír Aleksandrovítsj Zelenskíj; f. 25. janúar 1978) er úkraínskur stjórnmálamaður og gamanleikari sem er núverandi forseti Úkraínu. Hann var kjörinn forseti þann 21. apríl árið 2019 og tók við embættinu þann 20. maí sama ár.
Æviágrip
Volodymyr Zelenskyj er fæddur 25. janúar 1978 í borginni Kryvyj Ríh í miðhluta Úkraínu, sem þá var hluti af Sovétríkjunum. Foreldrar hans voru menntafólk af Gyðingaættum. Afi hans barðist með sovéska hernum í seinni heimsstyrjöldinni og nokkrir ættingjar hans voru drepnir af nasistum í Helförinni. Zelenskyj nam lögfræði en skipti síðan um starfsvettvang og gerðist leikari og grínisti.
Zelenskyj varð þjóðþekktur gamanleikari í Úkraínu fyrir að leika aðalhlutverkið í sjónvarpsþáttunum Þjónn fólksins (úkraínska: Слуга народу) frá árinu 2015 til 2019. Í þáttunum lék Zelenskyj Vasyl Holoborodko, menntaskólakennara sem er óvænt kjörinn forseti Úkraínu eftir að myndband af honum að hallmæla kerfislægri spillingu í landinu fer á flug um netheima. Í þáttunum var gert grín að gerspilltri stjórnmálastétt Úkraínu með því að stilla henni upp við hlið hins heiðarlega en hrekklausa Holoborodko.
Framleiðendur sjónvarpsþáttanna stofnuðu stjórnmálaflokk undir nafninu Þjónn fólksins árið 2018. Zelenskyj staðfesti á gamlárskvöld árið 2018 að hann hygðist gefa kost á sér í forsetakosningum Úkraínu árið 2019. Hann hafði þá þegar hlotið mikinn meðbyr í embættið, sérstaklega meðal aðdáenda þáttanna sem töldu að Zelenskyj myndi líkt og persónan sem hann lék verða tilbreyting frá kerfislægri spillingu í stjórnkerfi landsins.
Zelenskyj mældist snemma með mikið forskot í skoðanakönnunum. Auk þess að njóta góðs af því að vera talinn utangarðsmaður í úkraínskum stjórnmálum var Zelenskyj einn fárra frambjóðenda sem gat sótt fylgi um allt landið. Fylgi annarra frambjóðenda var gjarnan mjög bundið ýmist við hinn úkraínskumælandi vesturhluta eða hinn rússneskumælandi suðurhluta. Zelenskyj talar sjálfur rússnesku að móðurmáli en talar úkraínsku þó einnig reiprennandi.
Í fyrri umferð forsetakosninganna hlaut Zelenskyj um 30 prósent atkvæða, nærri því tvöfalt meira en sitjandi forseti landsins, Petro Porosjenko. Í seinni umferðinni þann 21. apríl vann Zelenskyj svo stórsigur á móti Porosjenko með um 73 prósentum atkvæða.
Eftir að Zelenskyj tók við embætti kallaði hann til snemmbúinna þingkosninga til þess að styrkja stöðu sína. Í kosningunum, sem haldnar voru þann 21. júlí, vann Þjónn fólksins um 44% atkvæða og næg þingsæti til að mynda meirihluta með hjálp eins flokks í viðbót.
Zelenskyj vakti fyrst athygli á alþjóðasenunni vegna símtals milli hans og Donalds Trump Bandaríkjaforseta árið 2019. Fyrir símtalið hafði Trump látið stöðva hernaðarstyrk til Úkraínu og í samtali sínu við Zelenskyj þrýsti hann á Zelenskyj að hefja rannsókn á meintu fjármálamisferli Hunters Biden, sonar Joe Biden, í Úkraínu. Joe Biden var þá álitinn líklegt forsetaefni Demókrataflokksins í forsetakosningum Bandaríkjanna 2020 og því sökuðu andstæðingar Trumps hann um að hafa beitt ríkisfé til að fjárkúga erlendan þjóðarleiðtoga í nafni eigin pólitísku hagsmuna. Atvikið leiddi til þess að Trump var kærður til embættismissis af Bandaríkjaþingi en síðar sýknaður. Zelenskyj neitaði að gagnrýna framkomu Trumps og sagðist ekki vilja blanda sér í stjórnmál annars ríkis.
Í kosningabaráttunni 2019 hafði Zelenskyj boðað sættir við Rússa í yfirstandandi hernaðardeilum þeirra við Úkraínu. Eftir að hann tók við embætti tókst honum hins vegar ekki að bæta samskiptin við Rússland, meðal annars þar sem hann vildi ekki fara að kröfum Vladímírs Pútín Rússlandsforseta um að Úkraína hætti að halla sér að Vesturveldunum í stjórnmálum.
Innrás Rússa 2022
thumb|left|Zelenskyj (til hægri) með úkraínskum hermönnum í Kænugarði í apríl 2022 eftir að rússneska innrásarliðið var rekið þaðan. Í febrúar 2022 gerðu Rússar innrás í Úkraínu til að „afvopna og af-nasistavæða“ landið eftir hernaðaruppbyggingu á landamærunum sem hafði staðið yfir í nokkrar vikur. Í sjónvörpuðu ávarpi kvöldið fyrir innrásina biðlaði Zelenskyj til rússnesku þjóðarinnar að stilla til friðar. Zelenskyj fékk úkraínska þingið til að lýsa yfir þrjátíu daga neyðarástandi vegna innrásarinnar.
Zelenskyj hélt sig í höfuðborginni Kænugarði á upphafsdögum innrásarinnar og neitaði að flýja þrátt fyrir að hún hafi verið umsetin rússneskum hermönnum. Snemma í innrásinni er talið að málaliðum Wagner-hópsins hafi verið falið að myrða Zelenskyj. Á meðan Rússar sátu um Kænugarð við upphaf innrásarinnar er talið að um 400 málaliðar hafi verið staðsettir í borginni til að reyna að ráða Zelenskyj af dögum.
Zelenskyj ávarpaði Alþingi Íslands í gegnum myndvarpsútsendingu þann 6. maí 2022 til að þakka stuðning Íslendinga í innrásinni. Hann er fyrsti erlendi þjóðarleiðtoginn sem hefur ávarpað þingsal Alþingis.
Einkahagir
Eiginkona Volodymyrs Zelenskyj er arkitektinn og handritshöfundurinn Olena Zelenska. Þau eiga saman tvö börn.
Kjölfar
thumb|right|Kjölfar eftir lítinn bát. Kjölfar er kvika eða iða sem verður til þegar lofttegund eða vökvi streymir umhverfis hlut. Kjölfarið verður til úr því efni sem hluturinn ryður frá sér. Í vatni verður til greinilegt kjölfar þegar farartæki sem bátur ferðast eftir yfirborði þess og nefnist það þá einnig varsími og stundum einfaldlega slóð. Fremst verður til bógalda sem dreifist síðan út til hliðanna og eyðist út.
Orðsifjar og -notkun
Hugtakið „kjölfar“ er dregið af því að þetta er það „far“ sem fylgir skipskili í vatni og er það oft notað í orðasambandinu „í kjölfar“ eða „í kjölfarið“ sem gefur til kynna orsakasamhengi, sagnliðurinn „fylgja í kjölfarið“ merkir að eitthvað leiði af eða sé afleiðing einhvers og að „sigla í sama kjölfar og einhverjir“ merkir að feta í fótspor þeirra eða þræða sömu leið og þeir. Það að „fara í kjölfar einhvers“ merkir að fylgja viðkomandi.
Umami
Tilurð
Árið 1908 uppgötvaði japanski efnafræðingurinn Kikunae Ikeda að þangið kombu er sérstaklega rík uppspretta af mónónatríum glútamat (MSG). Hann uppgötvaði einnig að kristallar mynduðust á yfirborði á þurrkuðum kombu. Hann uppgötvaði líka að mónónatríum glútamat gefur einstaka og aukna bragðskynjun, allt á bilinu sætri, súrri, saltri, og biturri. Hann nefndi þessa skynjun umami, og benti á að önnur matvæli, þar með talið kjöt og ostur, geti einnig veitt hana.
Efnafræði
Flestar bragðgóðar amínósýrur eru annaðhvort sætar eða beiskar að nokkru leyti, og fjöldi tegunda af peptíðum eru einnig bitur. Mónónatríum glútamat og nokkur peptíð hafa einstakt bragð sem um eru notuð orð eins og bragðmikið. Þessi efni gefa nýja vídd í bragði matvæla sem innihalda mikið af þeim, þar á meðal tómötum og ákveðnum þörungum sem og söltuðum, þurrkuðum og sýrðum matvælum.
Espihóll
Espihóll er bær og gamalt höfuðból í Eyjafjarðarsveit og tilheyrði áður Hrafnagilshreppi. Sunnan við bæinn er stór hóll með sama nafni.
Á Espihóli var jafnan stórbýli og þar bjuggu ýmsir helstu höfðingjar Eyfirðinga. Bærinn var líka löngum sýslumannssetur. Á 17. öld bjó þar Björn Pálsson sýslumaður, sonarsonur Guðbrandar Þorlákssonar biskups, og Magnús sonur hans eftir hann. Kona Magnúsar var Sigríður eldri, dóttir Jóns Vigfússonar biskups, og urðu þau mjög kynsæl. Á síðari hluta 18. aldar bjó Jón Jakobsson sýslumaður á Espihóli. Hann var einn af frumkvöðlum upplýsingarinnar og gerði meðal annars fyrstu tilraunir sem vitað er um hérlendis til vetrarrúnings á sauðfé. Sonur hans, Jón Espólín, sýslumaður og sagnaritari, fæddist á Espihóli 1769 og kenndi sig við bæinn.
Stefán Thorarensen, sonur Stefáns Þórarinssonar amtmanns, bjó á Espihóli og drukknaði í Eyjafjarðará vorið 1844. Eftir það þótti reimt á þeim slóðum, einkum á Stórholtsleiti milli Espihóls og Stokkahlaða.
Njálsgata
thumb|right|Njálsgata. Njálsgata er gata í miðbæ Reykjavíkur, nánar tiltekið í Austurbænum og Norðurmýrinni. Hún teygir sig frá Klapparstíg í vestri og að Rauðarárstíg í austri. Fyrir neðan Njálsgötu er Grettisgata, og fyrir ofan hana er Bergþórugata, sem nær þó ekki nema að Frakkastíg. Njálsgata tók að byggjast í upphafi 20. aldar og er nefnd eftir Njáli Þorgeirssyni sem sagt er frá í Njálu.
Eldri Daldónar
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Eldri Daldónar (franska: Hors-la-loi) eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er sjötta bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1954, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1951-1952. Aðalsaga bókarinnar er að hluta byggð á raunverulegum atburðum, þ.e. misheppnuðu bankaráni Dalton gengisins í bænum Coffeyville í Kansas þann 5. október 1892.
Söguþráður
Aðalsaga bókarinnar (Um eldri Daldóna) gerist á þriggja ára tímabili (1889-1892). Lukku Láki er ráðinn til starfa af járnbrautarfélagi til að hafa hendur í hári Daltón bræðra sem gengið hafa berseksgang með banka-, póstvagna- og járnbrautarránum. Lukku Láka tekst að koma í veg fyrir enn eitt rán bræðranna á járnbrautarlest og tekur bræðurna höndum á krá í bænum Mysugili. Daltón bræðurnir ná þó að strjúka úr haldi skerfarans og halda áfram fyrri iðju. Bræðurnir þurfa þó alltaf að vera á varðbergi þar sem mikið fé hefur verið sett til höfuðs þeim og halda norður til Kansas í þeirri von að þar um slóðir séu þeir óþekktir. Lukku Láki eltir og eftir aðra rimmu á krá í bænum Víkurtá (e. Wichita), þar sem Daltón bræður komast naumlega undan, gangast þeir undir lýtaaðgerð hjá lækni bæjarins til að breyta útliti sínu. Það reynist skammgóður vermir og Daltón bræðurnir flýja til bæjarins Kaffigils (e. Coffeyville). Þar ákveða þeir að ræna tvo banka bæjarins, sem standa sitt hvoru megin við sömu götu, í einu. Eftir að hafa rænt fyrri bankann tefjast bræðurnir í seinni bankanum þar sem peningaskápurinn er tímastilltur. Á meðan safna bæjarbúar liði og umkringja bankann. Upphefst mikill skotbardagi og lýkur sögunni með því að Daltón bræður liggja allir í valnum.
Verknaðarsögn
Verknaðarsögn er sögn sem segir frá verknaði en ekki breytingu á ástandi eða hreyfingu.
Eldri Daldónar
Söguþráður
Aukasaga bókarinnar nefnist Daldónar ganga aftur og segir frá því þegar Lukku Láki og þrír félagar hans fletta ofan af lygahlaupnum Berta Bullu, frambjóðanda til skerfaraembættis, með því að þykjast vera hinir dauðu Daltón bræður.
Fróðleiksmolar
thumbnail|Ljósmynd af Dalton genginu eftir misheppnað bankarán þeirra í Coffeyville 1892. Bob og Grat Dalton fyrir miðju.
Íslensk útgáfa
Eldri Daldónar var gefin út af Fjölva árið 1982 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 31. bókin í íslensku ritröðinni. Íslenskt heiti bókarinnar er eflaust tilkomið vegna hættu á að lesendur rugluðu Daltón bræðrunum saman við hina yngri frændur þeirra, Daldónana, sem Morris og René Goscinny sköpuðu síðar og urðu reglulegir gestir í Lukku Láka bókunum.
Sasa guangdongensis
Sasa guangdongensis er lágvaxin bambustegund (1 til 1,5 m), ættuð frá Kína. Hún var nefnd af Wan Tao Lin og X.B.Ye.
Eyðimerkurmyndun
thumb|right|Kort sem sýnir hættu á eyðimerkurmyndun. Eyðimerkurmyndun er tegund landeyðingar þar sem þurrlendi breytist í eyðimörk og missir vatnsuppsprettur, gróðurþekju og dýralíf. Eyðimerkurmyndun getur stafað af ýmsum þáttum eins og loftslagsbreytingum og ofnýtingu af hálfu manna. Skógaeyðing, jarðvegseyðing, uppblástur og þurrkar eiga þátt í eyðimerkurmyndun. Eyðimerkurmyndun getur verið náttúruleg og stafað af breytingum sem verða á umhverfisaðstæðum jarðar. Eyðimerkurmyndun er alvarlegt umhverfisvandamál víða um heim.
Goðahneta
thumb|Goðahneta Goðahneta (fræðiheiti Macadamia) eða goðahnetutré er ættkvísl sem inniheldur fjórar trjátegundir. Það eru sígrænt tré af silfurtrjáaætt. Goðahnetutré eru ræktuð vegna ljúffengra fræja og er olía einnig unnin úr fræjunum. Goðahneta er einnig nefnd queensland-hneta því goðahnetutré eru upprunnin í Austur-Ástralíu.
Strandfura
Strandfura eða miðjarðarhafsfura (fræðiheiti: Pinus pinaster) er fura sem vex við Miðjarðarhaf.
Gerard Way
Gerard Arthur Way (fæddur 9. apríl 1977) er bandarískur tónlistamaður og höfundur teiknimyndasagna. Hann var aðalsöngvarinn í hljómsveitinni My Chemical Romance (MCR, eða My Chem), sem var frá nóvember 2001 til mars 2013.
Tónlist
Gerard og bróðir hans, Mikey Way, voru saman í heimsfrægu hlómsveitinni, My Chemical Romance. Mikey var bassaleikarinn í hljómsveitinni og Gerard var aðalsöngvarinn. Aðrar frægar hljómsveitir eins og Black Flag, Iron Maiden, Queen og The Misfits höfðu mjög mikil áhrif á bræðurna.
Teiknimyndir
Gerard var nemi hjá Cartoon Network á þessum tíma, og honum gekk mjög vel með teiknimyndasögurnar sínar. Fyrsta teiknimynda serían hans var On Raven's Wings, sem hann skrifaði þegar hann var aðeins 16 ára. Aðrar teinkimynda bækur sem hann skrifaði líka voru The Umbrella Academy og Apocalypse Suite.
Einkalíf
3. september 2007 giftist Way Lyn-Z og þau tvö eignuðust dóttur að nafni Bandit Lee Way árið 2009.
Pottaskefill
Pottaskefill, einnig nefndur Pottasleikir, er fimmti jólasveinninn kallaður sem kemur til manna, þann 16. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.
Pottaskefill skóf og sleikti í sig skófirnar innan úr pottunum.
Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum:
Oxalis decaphylla
Oxalis decaphylla er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá syðst í N-Ameríku (Arísóna til Mexíkó).
2. deild kvenna í knattspyrnu 2019
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 3. (stig 3) sinn árið 2019.
Stigatafla
''Staðan fyrir 9. umferð, 26. júlí 2019''.
Markahæstu leikmenn
''Lokaniðurstaða 26. júlí 2019''.
Dacia Duster
Dacia Duster er jepplingur sem framleiddur er af rúmenska framleiðandanum Dacia síðan 2010. Hann er nú í annarri kynslóð sinni sem kom á markað haustið 2017. Hann er markaðssettur sem Renault Duster á ákveðnum mörkuðum eins og Suður-Ameríku, Rússlandi, Úkraínu, Mið-Asíu, Miðausturlönd, Suður-Afríku og Nýja Sjáland.
Leon Goretzka
Leon Goretzka (fæddur 6. febrúar 1995) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir FC Bayern München og þýska landsliðið.
1334
thumb|right|[[Benedikt XII páfi.]] Árið 1334 (MCCCXXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Syllingar
thumb|250px|Scillyeyjar gagnvart Cornwall.
Syllingar (eða Scillyeyjar; á ensku: Scilly Isles) er eyjaklasi sem er hluti af Bretlandi og er staðsettur úti fyrir suðvestur-strönd Englands, nálægt Cornwall. Sex eyjar Syllinga eru byggðar, en auk þeirra eru fjölmargar smáeyja. Eyjaklasinn er u.þ.b. 45 km frá Land's End, sem er vestasti oddi Suður-Bretlands. Þær teljast sem svæði sérstakrar náttúrufegurðar.
(1)byggð til ársins 1855
Carl Pontoppidan
Carl Pontoppidan (f. 27. september 1748 í Bergen í Noregi, d. 22. ágúst 1822 í Kaupmannahöfn) var norskur kaupmaður og rithöfundur. Aðeins 18 ára að aldri kom hann til Keflavíkur í fylgd með Holger Jacobaeus, sem tók við rekstri kaupstaðarins árið 1766 fyrir hönd Almenna verslunarfélagsins, og starfaði Carl sem lærlingur hans. En Carl gekk í þjónustu verslunarinnar þegar hann missti föður sinn sama ár. Carl dvaldi um árabil í Keflavík og varð undirassistant og assistant í Keflavík. Við upphaf Konungsverslunarinnar síðari fluttist Carl frá Íslandi. Hann var settur yfir verslun við Ísland, Grænland, Færeyjar og Finnmörku árið 1781. Carl vann sig upp frekar innan Almenna verslunarfélagins. Árið 1791 varð hann vara-borgarráðsfulltrúi í Kaupmannahöfn. Árið 1804 varð hann fullgildur borgarráðsfulltrúi í Ḱaupmannahöfn. Carl skrifaði einnig bækur.
Kasakstanía
Kasakstanía, einnig þekkt sem Kasakstanbálkurinn, er lítið jarðsögulegt svæði í Mið-Asíu. Það inniheldur svæðið norðan og austan við Aralvatn, sunnan við síberíska meginlandskjarnann og vestan við Altajfjöll og Balkasvatn. Kasakstanía nær yfir stærstan hluta ríkisins Kasakstan og er alls 1,3 milljónir ferkílómetrar að stærð. Dsungaría í Xinjiang í Kína er líka hluti af Kasakstaníu, þó það svæði sé stundum nefnt Junggarbálkurinn.
Talið er að Kasakstanía sé aðallega blanda af eldfjallaeyjum frá fornlífsöld og litlum meginlandsjarðmyndunum sem runnu saman á Ordóvisíumtímabilinu og mynduðu sérstakt meginland. Á Kola- og Permtímabilinu rakst Síberíuflekinn á Kasakstaníu og myndaði Altajfjöll. Síðar rakst meginlandið Baltíka á þennan landmassa þegar Úralfjöll mynduðust og undirstaðan undir það sem í dag er Evrasía.
Kasakstanía er að mestu flatlendi. Einu fjöllin eru Tarbagatajfjöll í austri við Karaganda sem ná 1.565 metra hæð. Stærstur hluti Kasakstaníu er þurr og nánast ekkert vatn rennur frá svæðinu til hafs. Þar eru þó stór beitarlönd þar sem svæðið er grasi vaxið. Kasakstanía var of þurr fyrir jökulmyndun á Ísöld. Í Kasakstaníu er að finna allt að fjórðung af staðfestum úranforða heimsins og þar eru líka nokkrar af stærstu námum blýs, sinks og antímons í heiminum. Á suðurjaðri svæðisins, í Turandældinni, eru stórar jarðgaslindir.
Erla Kolbrún Svavarsdóttir
Erla Kolbrún Svavarsdóttir (f. 30. apríl 1961) er prófessor við Heilbrigðisvísindasvið innan Hjúkrunarfræðideildar Háskóla Íslands og forstöðumaður fræðasviðs fjölskylduhjúkrunar í samtengdu starfi á Landspítala. Erla Kolbrún hefur um áratuga skeið lagt áherslu á þróun kennslu í fjölskylduhjúkrun auk þess að þróa og prófa mælitæki og meðferðarrannsóknir á sviði fjölskylduhjúkrunar, rannsakað ofbeldi í nánum samböndum og aðlögun einstaklinga og fjölskyldumeðlima að bráðum eða langvinnum líkamlegum og andlegum sjúkdómum/röskunum.
Ferill
Erla Kolbrún lauk BSN gráðu í hjúkrunarfræði frá Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands árið 1987, kennslu og uppeldisfræði frá HÍ árið 1988, meistaragráðu í hjúkrunarfræði (Clinical Nurse Specialist í Parent-Child Nursing) frá Háskólanum í Wisconsin-Madison í Bandaríkjunum árið 1993 og doktorsprófi í hjúkrunarfræði frá sama skóla árið 1997. Doktorsritgerð Erlu Kolbrúnar, Family adaptation for families of an infant or a young child with asthma, fjallaði um aðlögun og aðlögunarleiðir ungra barnafjölskyldna með astma. Erla Kolbrún hefur unnið við almenn hjúkrunarstörf á kvennasviði og á geðsviði LSH. Árið 1997 var Erla Kolbrún ráðin við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands og starfaði þar í fullu starfi sem lektor fram til ársins 2000 en þá fékk hún framgang í stöðu dósents. Árið 2006 fékk hún framgang í stöðu prófessors við sama skóla. Samhliða því að sinna störfum prófessors er Erla Kolbrún forstöðumaður fræðasviðs fjölskylduhjúkrunar á Landspítala.
Rannsóknir
Erla Kolbrún hefur fengist við að þróa og prófa árangur af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum fyrir einstaklinga og fjölskyldur þeirra sem eru með fjölbreittar sjúkdómsgreiningar og eða raskanir. Hún hefur ásamt samrannsakendum sínum á Landspítala meðal annars rannsakað fjölskyldur barna og unglinga með alvarlega líkamlega og geðræna sjúkdóma/raskanir svo sem fjölskyldur sem eru að fást við krabbamein, sykursýki, astma, ADHD, átröskun, gigt, flogaveiki, nýrnasjúkdóma eða lifrarsjúkdóm. Frá 1997, hefur Erla Kolbrún, bæði hérlendis og í Bandaríkjunum, rannsakað þrautseigju, seiglu, bjargráð, heilsutengd lífsgæði, velliðan og aðlögun íslenskra og erlendra fjölskyldna þegar einn fjölskyldumeðlimur er með langvinnan sjúkdóm. Niðurstöður af rúmlega tveggja áratuga rannsóknum Erlu Kolbrúnar og samrannsakendum hennar, leiddi til þróunar á styrkleikamiðuðum meðferðarsamræðum (SMM) fyrir einstaklinga sem eru að takast á við fjölbreytta sjúkdóma/heilsufarsvanda og fjölskyldur þeirra. Meðferðarsamræðurnar byggja á hugmyndafræði fjölskylduhjúkrunar en 4 nýir spurningalistar hafa auk þess verið þróaðir til að meta árangurinn af styrkleikamiðuðum meðferðarsamræður á klínískum vettvangi. Ávinningurinn af rannsóknum hennar hefur leitt til aukinnar áherslu á mikilvægi fjölskylduhjúkrunar innan heilbrigðisþjónustunnar bæði hér á landi sem og erlendis.
Erla Kolbrún hefur að auki kannað fjölskyldumiðaða þjónustu meðal hjúkrunarfræðinga og ljósmæðra, og samspil hennar á starfsánægju sem og á hæfni og færni í fjölskylduhjúkrun. Auk þess hefur hún um árabil staðið fyrir landskönnun og klínískum rannsóknum á ofbeldi í nánum parasamböndum meðal háskólakvenstúdenta, kvenna á áhættumeðgöngudeildum og meðal kvenna á slysa- og bráðamótttökudeild Landspítala.
Erla Kolbrún hefur leiðbeint fjölda meistara- og doktorsnema við Háskóla Íslands og hefur komið að leiðbeiningu doktorsnema við erlenda Háskóla. Hún hefur auk þess verið í öflugu rannsóknarsamstarfi við sérfræðinga í hjúkrun og ljósmæður á Landspítala, við hjúkrunarfræðinga og ljósmæður innan Heilsugæslu Höfuðborgarsvæðisins og við hjúkrunarfræðinga á SAk. Eins hefur hún verið í alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi við rannsakendur í Bandaríkjunum (Háskólann í Minnesota School of Nursing, Háskólann í Wisconsin-Madison og Háskólann í Kentucky-Lexington), við rannsakendur á Norðurlöndunum og í Evrópu (FAME-RN rannsóknahópurinn) þ.e. við Háskólann í Groningen í Hollandi, Háskólann í Pamplona á Spáni, Háskólann í Turku í Finnlandi og Háskólann í Suður Danmörku, Kaupmannarhafnarháskóla og Háskólann í Árósum.
Ýmis störf og viðurkenningar
Erla Kolbrún hefur komið að fjölmörgum trúnaðarstörfum fyrir Hjúkrunarfræðideild og Heilbrigðisvísindasvið HÍ, en hún hefur meðal annars gegnt starfi deildarforseta Hjúkrunarfræðideildar frá 2003-2007. Hún hefur auk þess setið í doktorsnámsnefnd og vísindanefnd Heilbrigðissviðs og í deildarráði og rannsóknarnámsnefnd Hjúkrunarfræðideildarinnar. Auk þess hefur hún komið að því að þróa námsleiðir í framhaldsnámi deildarinnar, verið formaður námsnefndar í BS námi við deildina og setið í stjórn Rannsóknarstofnunar í hjúkrunarfræði þar sem hún gegndi einnig formennsku á árunum 2008-2010. Erla Kolbrún situr í ritstjórn the Journal of Family Nursing og í ritstjórn Nordic Journal of Nursing Research.
Erla Kolbrún var kjörin vísindamaður ársins á Landspítala Háskólasjúkrahúsi árið 2014. Hún var tekinn inn í bandarísku hjúkrunarsamtökin American Academy of Nursing 2015 og hefur verið meðlimur í alþjóðlegu fjölskylduhjúkrunarsamtökunum International Family Nursing Association frá 2009.
Skósveinar (Aulinn ég)
Skósveinar (enska: Minions) eru persónur úr bandarísku teiknimyndinni Aulinn ég frá árinu 2010 og framhaldsmyndum hennar. Skósveinarnir eru fylgismenn sem fylgja stjórnanda sínum og vinna fyrir hann af mikilli hollustu. Í teiknimyndunum eru skósveinarnir litlir gulir karlar sem eru fylgismenn illmennis. Árið 2015 kom myndin Skósveinarnir út, þar sem Skósveinarnir voru í aðalhlutverki.
Führerbunker
Führerbunker eða Foringjabyrgið var loftárásarskýli staðsett nálægt kanslaraembættinu í Berlín í Þýskalandi. Það var notað af Adolf Hitler í seinni heimsstyrjöldinni. alt=Mynd af Führerbunker árið 1947.|thumb|Mynd af Führerbunker árið 1947.