cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joseph Goebbels
Áróðursmálaráðherra
Í starfi sínu sem áróðursmálaráðherra var það ábyrgð Goebbels að koma boðskapi flokksins og foringjans til þýsku þjóðarinnar. Hann þótti góður ræðumaður og var oft álitinn einskonar holdgervingur stefnu ríkisstjórnarinnar. Frægasta ræða Goebbels mun vera ræða sem hann flutti í Sportpalast-íþróttahöllinni í Berlín 1943 þar sem hann kunngjörði að Þjóðverjar hyggðust heyja hið algera stríð.
Goebbels var mjög kvensamur og nýtti sér aðstöðu sína sem áróðursmálaráðherra til þess að stíga í væng við margar helstu leikkonur í Þýskalandi á þessum tíma. Albert Speer sagði síðar að helstu leikstjórar Hollywood hefðu öfundað Goebbels af „svefnsófanum þar sem hann úthlutaði hlutverkunum.“
Andlát og eftirmæli
Eftir að Adolf Hitler framdi sjálfsmorð varð Goebbels kanslari Þýskalands í samræmi við erfðaskrá foringjans. Goebbels gegndi þessu embætti aðeins í einn dag en framdi síðan sjálfsmorð í neðanjarðarbyrgi í Berlín þann 1. maí 1945. Goebbels og eiginkona hans, Magda frömdu bæði sjálfmorð eftir að hafa gefið börnum sínum sex eitur.
Goebbels er fyrst og fremst minnst sem talsmanns nasista, þar sem hann kom svo oft fram fyrir hönd flokksins og foringjans. Hans er líka minnst sem gyðingahatara, en Goebbels fór aldrei leynt með óbeit sína á gyðingum. Hinsvegar er umdeilt hvort Goebbels hafi átt hlut að skipulagningu helfararinnar, sérílagi eftir að dagbækur Goebbels voru gefnar út en hann færði dagbækur frá 1923 til dauðadags.
Tatarar - Dimmar rósir
Dimmar rósir er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1969. Á henni flytur hljómsveitin Tatarar tvö lög. Hljóðritun plötunnar gerði Ríkisútvarpið og sá Pétur Steingrímsson um upptöku. Ljósmyndir á framhlið og í miðopnu tók Óli Páll Kristjánsson. Aðrar ljósmyndir tók Ólafur H. Torfason.
Vélhjólaíþróttaklúbburinn
Vélhjólaíþróttaklúbburinn (skammstafað VÍK) er íslenskur klúbbur og félag sem vinnur að framgangi torfæruvélhjólaíþróttarinnar.
Saga
Félagið var stofnað árið 1978 en gekk þá erfiðlega að fá æfingar- og keppnisaðstöðu fyrir félagsmenn. Loks árið 2003 fékk félagið úthlutað aðstöðu frá Reykjavíkurborg og árið 2005 samdi félagið við sveitarfélagið Ölfus um afnot af bolaöldusvæðinu og Jósepsdal. Brautirnar við Bolaöldu eru þrjár og voru teknar í notkun í maí 2006.
Í dag stendur félagið fyrir ýmsum keppnum og stærst þeirra er Trans Atlantic Off-Road Challenge keppnin en hún er stærsta akstursíþróttakeppni og ein fimmta fjölmennasta íþróttakeppni sem haldin er hérlendis. Síðast, í Trans Atlantic Off-Road Challenge 2007 kepptu um 500 manns.
Keppnir á vegum félagsins
VÍK stendur fyrir fjölda keppna á hverju ári bæði motocross-keppnum og enduro-keppnum. Árið 2009 var hitler að keyra krossara inní auschwitz
Listi yfir íslenska golfklúbba
Listi yfir íslenska golfklúbba, sem er hópur áhugamanna um íþróttina golf.
Ytterbín
Ytterbín er frumefni með efnatáknið Yb og sætistöluna 70 í lotukerfinu. Þetta er mjúkur, silfraður sjaldgæfur jarðmálmur í flokki lantaníða og finnst í steintegundunum gadólíníti, mónasíti og xenótími. Ytterbín er oft tengt yttrín i og öðrum skyldum frumefnum og er notað í sumar tegundir stáls. Náttúrulegt ytterbín er blanda sjö stöðugra samsæta.
Almennir eiginleikar
Ytterbín er mjúkt, mótanlegt og frekar teygjanlegt frumefni með silfraðan gljáa. Það er sjaldgæfur jarðmálmur og er auðleysanlegt með ólífrænum sýrum, hvarfast hægt í vatni og oxast í lofti.
Ytterbín hefur þrjú fjölgervingsform sem kölluð eru alfa, beta og gamma og er umskiptingarstig þeirra við -13°C og 795 °C. Betaformið er til við stofuhita og er kristallagerð þess hliðarsetin, en kristallagerð háhitaða gammaformsins er miðjusetin.
Undir eðlilegum kringumstæðum er rafleiðni betaformsins málmlík, en það breytist í hálfleiðara við 16.000 loftþyngdir. Viðnám þess er tíu sinnum meira við 39.000 loftþyngdir en fellur síðan snarlega niður í einn tíunda af viðnámi sínu við stofuhitastig við 40.000 loftþyngdir.
Notkun
Ein samsæta ytterbíns hefur verið notuð sem geislauppspretta í færanlegum röntgengeislavélum þegar rafmagn er ekki við hendina. Málmform þess er einnig notað til að bæta kornastærð, styrkleika og aðra efniseiginleika ryðfrís stáls. Ytterbínmálmblöndur hafa verið notaðar við tannlækningar. Fáein önnur not eru fyrir þetta efni, til dæmis í formi jóna í ljósmögnurum leysa.
Saga
Svissneski efnafræðingurinn Jean Charles Galissard de Marignac uppgötvaði ytterbín árið 1878. Marignac fann nýjan efnisþátt í leirtegund sem þekkt var sem erbía og kallaði hann ytterbíu (eftir sænska bænum Ytterby þar sem að þessi nýi þáttur í erbíu fannst). Hann grunaði að ytterbía væri efnasamband nýs frumefnis, sem hann kallaði svo ytterbín (og það var reyndar fyrsti sjaldgæfi jarðmálmurinn sem uppgötvaður var).
Árið 1907 aðskildi franski efnafræðingurinn Georges Urbain ytterbíu í tvo hluta, neóytterbíu og lútesíu. Neóytterbía varð seinna þekkt sem frumefnið ytterbín og lútesía sem frumefnið lútetín. Á svipuðum tíma, og algerlega óháð, einangraði Auer von Welsbach þessi sömu frumefni úr ytterbíu, en kallaði þau aldebaraníum og kassíópeium.
Tilvist
Ytterbín finnst ásamt öðrum sjaldgæfum jarðmálmum í nokkrum sjaldgæfum steintegundum. Það er yfirleitt unnið úr mónasítsandi (~0,03% ytterbín). Frekar erfitt er að skilja ytterbín frá hinum sjaldgæfu jarðmálmunum en jónskipti- og leysiefnisútdráttaraðferðir þróaðar seint á 20. öld hafa einfaldað aðskilnað. Þekkt efnasambönd ytterbíns eru sjaldgæf og eru enn ekki vel auðkennanleg.
684
Árið 684 (DCLXXXIV í rómverskum tölum) var hlaupár sem hófst á föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Ytterbín
Samsætur
Náttúrulegt ytterbín er úr sjö stöðugum samsætum, Yb-168, Yb-170, Yb-171, Yb-172, Yb-173, Yb-174 og Yb-176, og er Yb-174 sú algengasta þeirra (31,8% náttúruleg gnægð). Efnið á sér 22 geislasamsætur sem hefur verið lýst og stöðugastar þeirra eru Yb-169 sem hefur helmingunartímann 32,026 daga, Yb-175 með helmingunartímann 4,185 daga og Yb-166 með helmingunartímann 56,7 klukkustundir. Allar hinar geislasamsæturnar hafa helmingunartíma undir tveim klukkustundum og langflestar af þeim undir 20 mínútum. Ytterbín hefur einnig 6 systurkjarna og stöðugastur þeirra er Yb-169m (helmingunartími 46 sekúndur).
Samsætur ytterbíns hafa atómmassa frá 150,955 (Yb-151) upp í 179,952 (Yb-180). Aðal sundrunarháttur þess áður en kemur að algengustu stöðugu samsætunni, Yb-174, er rafeindahremming og aðalsundrun eftir það er betasundrun. Aðaldótturefni áður en kemur að Yb-174 eru samsætur frumefnis 69 (túlín) og aðaldótturefni á eftir eru samsætur frumefnis 71 (lútetín).
Varúðarráðstafanir
Þó svo að ytterbín sé frekar stöðugt, skal þó geyma það í lokuðum ílátum til að vernda það fyrir lofti og raka. Öll efnasambönd ytterbíns skyldi telja baneitruð þó að fyrstu rannsóknir bendi til að takmörkuð hætta stafi af þeim. Efnasambönd ytterbíns geta þó valdið ertingu á húð og í augum og hugsanlega vansköpun. Af málmdufti þess stafar eld- og sprengihætta.
Emera
thumb|right|300px| Merki Emera.
Emera Incorporated er kanadískt eignarhaldsfélag sem skráð er á verðbréfamarkaðinum í Toronto. Félagið fjárfestir í rafmagnsframleiðslu, flutningi og dreifinga, auk gasframleiðslu dreifingu og sölu.
Emera Incorporated (EMA-TSX) er orku-og þjónustufyrirtæki í Halifax, Nova Scotia, Kanada. Raforkuframleiðsla er kjarnastarfsemi Emera. Félagið á að fullu tvö dótturfélög sem heyra undir eftirlitsskylda starfssemi, Nova Scotia Power Inc (NSPI) sem rekur eftirlitsskylda starfssemi á sviði raforkuvinnslu, flutnings og dreifingar þjónustu til um 486.000 viðskiptavina í Nova Scotia, og Bangor Hydro-Electric Company (Bangor Hydor), sem er raforkuframleiðandi og dreifingarfyrirtæki er þjónar um 117.000 viðskiptavinum í Maine fylki í Bandaríkjunum.
Auk fjárfestinga í rafmagnsframleiðslu og -dreifingu á Emera Brunswick Pipeline Company Ltd. sem á og rekur 145 km gasleiðslukerfi í New Brunswick sem flytur fljótandi gas (LNG) frá Saint John, New Brunswick til Bandaríkjanna.
Emera á einnig fyrirtækið Bayside Power, sem rekur 260 MW gasbrennslu- raforkuver í Saint John, New Brunswick og fyrirtækið Emera Energy Services, sem sérhæfir sig í jarðgasi, orkusölu og eignastýringu. Þá er á Emera hluta í fallorkufyrirtækinu Bear Swamp, sem er 600 MW orkuver byggt á uppdælingu vatns í norðanverðru Massachusetts fylki. Emera á 12,9% í fyrirtækinu Maritimes & Northeast Pipeline.
thumb|right|300px| Emera er með höfuðstöðvar í Halifaxborg, Nova Scotia í Kanada.
Emera hefur lagt aukna áherslu á fjárfestingar í endurnýjanlegum orkugjöfum. Félagið á 8,2% hluta í sjávarfalla-orkufyrirtækinu Open Hydro, hlut í Atlantic Hydrogen Inc. sem sérhæfir sig í vetnis- og kolefnavinnslu og að auki hefur Emera fjárfest í vindorkuverkefninu Digby Wind Power Project.
Emera á 5,3 milljarða $ í eignum. Hjá fyrirtækinu starfa um 2350 manns.
Saga
Emera var stofnað við einkavæðingu orkufyrirtækisins Provincial Crown Corporation Nova Scotia Power Incorporated (NSPI) árið 1991.
Árið 1999 var NSPI endurskipulagt með stofnun Nova Scotia Power Holdings Inc NSPI varð að öllu leyti í eigu dótturfélags NSPHI, sem sett var á markað á í verðbréfahöllinni í Toronto í Kanada sama ár (TSX: EMA). Í viðleitni til að leggja áherslu á vöxt utan Nova Scotia, var NSPHI síðan endurnefnt Emera Incorporated ári síðar.
Vöxtur Emera hefur verið mikill. Fyrirtækið hefur stækkað síðari ár fjárfestingum utan Nova Scotia með fjárfestingum í Karíbahafi og víðar. Aukin áhersla er lögð á fjárfestingar í endurnýjanlegum orkugjöfum.
Giuseppe Scarampella
Giuseppe Scarampella var ítalskur fiðlusmiður, sem fæddist í bænum Brescia árið 1838. Hann var kominn af mikilli ætt fiðlusmiða en faðir hans, Paolo Scarampella, fékkst við fiðlusmíði og svo gerðu bræður hans tveir einnig, Angelo Scarampella og Stefano Scarampella, sem hefur átt mestum vinsældum að fagna í seinni tíð. Giuseppe hlaut fyrstu tilsögn í fiðlusmíðum hjá föður sínum en komst síðar í læri hjá Nicoló Bianchi í París fyrir tilstilli ítalska fiðlusnillingsins og tónskáldsins Antonio Bazzini, sem var á þeim tíma áberandi í tónlistarlífi Mílanó og Brescia. Samnemendur hans hjá Bianchi voru meðal annarra Eugenio Praga og Riccordo Antoniazzi. Eftir heimkomuna hóf hann störf hjá fiðlusmiðnum Luigi Castellini í Flórens en búseta hans í höfuðborg Toskanahéraðs varð þess valdandi að hann komst í vinfengi við marga af fremstu tónlistarmönnum Ítalíu auk þess sem honum gáfust tækifæri til að gaumgæfa hljóðfæri eldri meistara. Bróðir hans, Stefano, hlaut nokkra tilsögn í fiðlusmíði frá eldri bróður sínum, Giuseppe, en síðar meir varð hann einn mestur fiðlusmiða Ítalíu. Hann stofnsetti smíðaverkstæði í Brescia árið 1881 en fluttist fimm árum síðar til Mílanó, þar sem hann bjó til æviloka. Stefano varð mun afkastameiri en Giuseppe var og fiðlur hans og knéfiðlur eru sannkölluð meistaraverk. Stefano var mjög litríkur persónuleiki. Hann safnaði uppstoppuðum fuglum og hafði yndi af stangveiði. Hann var þó hvorki þekktur né efnaður í lifanda lífi. Þrátt fyrir það var hann gæddur miklum persónutöfrum síðustu æviárin. Fjölmargir fiðlusmiðir litu á hann sem læriföður sinn, þó aðeins einn þeirra, Geatano Gadda, hafi verið í eiginlegu læri hjá honum.
Rínarland-Pfalz
Rínarland-Pfalz (þýska: Rheinland-Pfalz) er níunda stærsta sambandsland Þýskalands. Það liggur í suðvestri landsins og á landamæri að Frakklandi í suðri, Lúxemborg í vestri og Belgíu í norðvestri. Auk þess er Norðurrín-Vestfalía fyrir norðan, Hessen fyrir austan, Baden-Württemberg fyrir suðaustan og Saarland fyrir suðvestan. Íbúafjöldinn er 4,1 milljón (2021) og er Rínarland-Pfalz þar með sjötta fjölmennasta sambandsland Þýskalands. Höfuðborgin er Mainz við Rínarfljót. Meðal landfræðilegra perla sambandslandsins má nefna Móseldalinn, Rínarfljót, fjalllendið Eifel og gamla keisaraborgin Speyer.
Fáni og skjaldarmerki
Skjaldarmerkið er þrískipt. Neðst er gult ljón á svörtum grunni en það er merki Pfalz sem upprunnið er úr Staufen-ættinni. Til hægri er hvítt hjól á rauðum grunni, en það er merki Mainz. Til hægri er kross heilags Georgs en það var merki Trier. Skjaldarmerki þetta var formlega tekið upp 1948, tveimur árum eftir að Rheinland-Pfalz var stofnað sem sambandsland. Fáninn er eins og þýski þjóðfáninn en efst í vinstra horninu er skjaldarmerkið.
Orðsifjar
Rheinland er þýska heitið á Rínarlandi sem teygir sig norður inn í Norðurrín-Vestfalíu meðfram Rínarfljóti. Orðið Pfalz er tekið að láni frá samnefndu kjörfurstadæmi sem var við lýði á tímum þýska ríkisins en var lagt niður á Napoleonstímanum. Pfalz merkir keisarasetur.
Borgir
thumb|Móseldalurinn er í Rínarlandi-Pfalz Stærstu borgir Rínarlands-Pfalz (31. desember 2013):
Gunnar Pálsson
Gunnar var fæddur á Upsum á Upsaströnd, sonur Páls Bjarnasonar prests þar og konu hans, Sigríðar Ásmundsdóttur. Bróðir hans var Bjarni Pálsson landlæknir en alls voru systkinin 12 sem upp komust. Gunnar nam fyrst í Hólaskóla og varð stúdent þaðan 1735. Hann sigldi síðan til Kaupmannahafnar og tók guðfræðiprófi við Hafnarháskóla. Vegna fátæktar varð hann að hraða námi sínu sem mest og fékk konungsleyfi til að gangast undir próf eftir aðeins 8 mánaða nám.
Þegar Ludvig Harboe kom til Íslands 1741 til að hafa eftirlit með kirkjumálum sá hann fljótt að Sigurður Vigfússon, sem þá var skólameistari á Hólum, var ekki hæfur til starfsins. Hætti Sigurður því vorið 1742 en Harboe fékk Gunnar í skólameistarastarfið í staðinn og gegndi hann því allt til 1753 við ágætan orðstír.
Árið 1753 varð Gunnar prestur og jafnframt prófastur í Hjarðarholti í Dölum. Því embætti gegndi hann í rúm 30 ár en búnaðist illa, bæði voru mikil harðindi upp úr miðri öldinni og svo var Gunnar ekki mikill búmaður, hafði meiri áhuga á skáldskapariðkun og fræðistörfum. Hann safnaði því skuldum og átti í erfiðleikum þess vegna, auk þess sem honum urðu á embættisglöp og fékk áminningar út af því. Í móðuharðindunum flosnaði séra Gunnar upp og hætti prestsskap en sonur hans tók við Hjarðarholti. Séra Gunnar flutti haustið 1785 vestur að Reykhólum og fékkst þar við kennslu og fræðistörf þar til hann lést.
Gunnar var lærður maður og talinn eitt helsta skáld sinnar tíðar. Kveðskapur hans naut vinsælda á 18. og 19. öld en er nú mestallur fallinn í gleymsku. Þó er talið líklegt að hann hafi ort stafrófsvísurnar „A, b, c, d, e, f g“ og eru þær í stafrófskveri sem hann samdi og gaf út og heitir Lítið ungt stöfunarbarn. Hann fékkst einnig við skýringar á fornyrðum og skrifaði prentsmiðjusögu Íslands. Hann átti óvenjulega gott bókasafn og skildi eftir 120 bindi í Dölum þegar hann flutti vestur í Reykhóla. Bréfasafn hans kom út í tveimur bindum á árunum 1984-1997.
Kona Gunnars var Margrét Erlendsdóttir prests Guðbrandssonar á Kvíabekk í Ólafsfirði. Þau áttu einn son, Pál Gunnarsson prest, síðast í Saurbæjarþingum.
Þorgerður (landnámskona)
Þorgerður var landnámskona í Öræfasveit. Hún lagði af stað til Íslands ásamt manni sínum, Ásbirni Heyangurs-Bjarnarsyni, og sonum þeirra, en Ásbjörn dó á leiðinni. Synirnir hafa líklega verið börn eða unglingar því Þorgerður taldist fyrir landnáminu og segir í Hauksbók:
„En það er mælt, að kona skyldi eigi víðara nema land en leiða mætti kvígu tvævetra vorlangan dag sólsetra í millum, hálfstalið naut og haft vel. Því leiddi Þorgerður kvígu sína undan Tóftafelli, skammt frá Kvía suður og í Kiðjaklett hjá Jökulfelli fyrir vestan. Þorgerður nam því land um allt Ingólfshöfðahverfi á millum Kvíár og Jökulsár og bjó að Sandfelli.“
Sandfell í Öræfum
thumb|Rústir Sandfells.
Sandfell er eyðibýli í Öræfasveit, áður kirkjustaður og prestssetur til 1931. Bærinn er landnámsjörð; þar bjó að því er segir í Landnámabók Þorgerður, ekkja Ásbjarnar Heyangurs-Bjarnarsonar, sem lést í hafi á leið til Íslands. Þorgerður nam þá sjálf land og bjó á Sandfelli ásamt sonum sínum.
Helgi, bróðir Ásbjarnar og mágur Þorgerðar, nam land næst henni og byggði bæ á Rauðalæk þar skammt frá. Þar reis seinna kirkja sem var aðalkirkja sveitarinnar þar til Rauðilækur lagðist í auðn við eldgosið í Öræfajökli 1362 en eftir það var Sandfellskirkja höfuðkirkjan. Nú er minnismerki þar sem kirkjan var en hún var rifin árið 1914. Öræfajökull gaus aftur 1727 og stóð þá yfir messa í Sandfellskirkju. Bæði 1362 og 1727 komu mikil hlaup úr Öræfajökli og ollu allmiklum skemmdum og í hlaupinu 1727 fórust þrjár manneskjur og fjöldi fjár. Í því hlaupi myndaðist Háalda, sem er á milli Hofs og Sandfells. Hún er friðlýst.
Sandfell fór í eyði 1947 og voru rústir bæjarins jafnaðar við jörðu árið 1974.
Helgi Heyangurs-Bjarnarson
Helgi Heyangurs-Bjarnarson var landnámsmaður í Öræfasveit í Austur-Skaftafellssýslu. Hann var bróðir Gnúpa-Bárðar og Ásbjarnar Heyangurs-Bjarnarsona. Samkvæmt Hauksbók helgaði Þorgerður ekkja Ásbjarnar sér Ingólfshöfðahverfi en Helgi nam síðan land næst henni að ráði hennar. Bárður flutti að sögn Landnámu suður um fjöll eftir skamma vist norður í Bárðardal og bjó á Núpsstað í Fljótshverfi, handan Skeiðarár.
Helgi hefur líklega átt land frá Skeiðará að Sandfelli, þar sem Þorgerður bjó. Hann bjó á Rauðalæk, sem líklega var á milli Svínafells og Sandfells. Þar var kirkjustaður seinna. Bærinn eyddist í Öræfajökulsgosinu 1362 og sjást nú engar menjar um hann.
Hallgrímskirkja (aðgreining)
Hallgrímskirkja getur átt við:
Rómarsáttmáli um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana
Rómarsáttmáli um vernd listflytjenda, framleiðenda hljóðrita og útvarpsstofnana er alþjóðasamningur sem fjallar um grannréttindi höfundaréttar. Samningurinn var gerður af aðildarríkjum Alþjóðlegu hugverkaskrifstofunnar, forvera Alþjóða hugverkastofnunarinnar, 26. október 1961. Þetta var fyrsti alþjóðasamningurinn sem teygði höfundaréttarhugtakið til að ná yfir aðila sem ekki eru höfundar að verkinu heldur koma að framleiðslu þess og dreifingu með öðrum hætti.
Ástæða þess að samningurinn var gerður var tækniþróun þar sem ný upptökutækni (eins og segulbandstæki) gerði afritun ódýrari og einfaldari en áður. Þetta kallaði að mati aðildarríkjanna á sterkari vernd fyrir flytjendur og dreifingaraðila. Grunnatriði samningsins eru að listflytjendur (tónlistarmenn, söngvarar, leikarar, dansarar o.s.frv.) þurfa að veita samþykki sitt fyrir því að flutningur þeirra sé tekinn upp, og sömuleiðis fyrir dreifingu slíks efnis ef upptaka var ekki gerð með þeirra samþykki, að framleiðendur hljóðrita geti bannað eða leyft afritun og útsendingu hljóðrita sem þeir búa til, að útvarpsstofnanir geti á sama hátt bannað eða leyft upptöku og endurvarp útsendinga þeirra.
26 aðildarríki undirrituðu sáttmálann í upphafi, þar á meðal Ísland. Nú eru 91 ríki aðilar að sáttmálanum.
Árið 1971 var gerður nýr sáttmáli, Hljóðritasáttmálinn, sem kvað enn fastar að rétti tónlistarútgefenda til að bregðast við fjöldaframleiðslu tónlistar á segulbandsspólum án heimildar. Ísland hefur ekki undirritað þann samning.
Jöklamús
Jöklamús er ávalur smásteinn á jökli sem er allur mosavaxinn. Jöklamúsin er talinn velta undan vindum um jökulbreiðuna og þannig verða smám saman mosavaxinn allt um kring. Jöklamúsin fannst fyrst á Hrútárjökli í Öræfum árið 1950, vitað er um jöklamýs á Íslandi, Alaska, Svalbarða og Suður-Ameríku. Jón Eyþórsson, veðurfræðingur, var fyrstur til að lýsa fyrirbærinu og er höfundur nýyrðisins jöklamús.
Heimild
Jón Eyþórsson 1950. Jöklamýs. Náttúrufræðingurinn 20, 182-184.
B.G. og Ingibjörg - Þín innsta þrá
Þín innsta þrá er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytja B. G. og Ingibjörg tvö lög.
Giuseppe Garibaldi
Giuseppe Garibaldi, fæddur undir nafninu Joseph Marie Garibaldi þann 4. júlí 1807 í Nice og látinn þann 2. júní 1882 í Caprera, var ítalskur herforingi, stjórnmálamaður og þjóðernissinni. Ásamt Camillo Cavour, Viktor Emmanúel 2. og Giuseppe Mazzini er hann talinn einn stofnfeðra Ítalíu sem nútímaríkis.
Garibaldi er ein mikilvægasta persónan sem kom að sameiningu Ítalíu og leiddi persónulega fjölmargar herferðir sem gerðu kleift að sameina Ítalíu sem eitt ríki. Hann reyndi oftast að fara fram í umboði viðurkennds stjórnmálaafls til þess að vera ekki útmálaður sem byltingarmaður. Hann var útnefndur hershöfðingi bráðabirgðastjórnar Mílanó árið 1848, hershöfðingi rómverska lýðveldisins stuttlífa árið 1849 og vann í nafni Viktors Emmanúels 2. þegar hann leiddi her til að leggja undir sig Konungsríki Sikileyjanna tveggja.
Garibaldi var þekktur sem „hetja heimanna tveggja“ vegna hernaðaraðgerða sinna bæði í Evrópu og í Suður-Ameríku sem færðu honum mikla frægð bæði í Ítalíu og erlendis. Hann átti frægð sína að þakka afar jákvæðri umfjöllun sem hann fékk meðal fjölmiðla og rómantískra rithöfunda. Frægustu rithöfundar tímabilsins, sérstaklega í Frakklandi, þar á meðal Victor Hugo, Alexandre Dumas og George Sand, vottuðu honum aðdáun sína. Bretland og Bandaríkin komu Garibaldi oft til aðstoðar og veittu honum bæði fjár- og hernaðaraðstoð á erfiðustu köflum sjálfstæðisbaráttunnar.
Garibaldi var harður lýðveldissinni en þó fær um að miðla málum og viðurkenndi því konungsvald Viktors Emmanúels í því skyni að Ítalía gæti sameinast. Þúsundmannaleiðangurinn svokallaði var hápunktur baráttu Garibaldi, en þá hernam hann suðurhluta Appenínaskaga í nafni Viktors Emmanúels og gerði hann að konungi Ítalíu. Um þetta var Garibaldi ólíkur Mazzini, læriföður sínum, sem neitaði að selja tryggð sína konungsfjölskyldunni. Garibaldi lét í lægri hlut í síðustu orrustum ítölsku sameiningarstríðanna sem hann tók þátt í og því eftirlét ítalska konungsvaldið öðrum að hertaka Róm.
Garibaldi er og var goðsagnakennd persóna sem átti þó einnig sína gagnrýnendur; sérstalega úr klerkastéttinni og meðal andstæðinga lýðveldishyggju og sósíalisma.
Vlad Filat
Vladimir Filat (fæddur 6. maí 1969) er moldóvskur stjórnmálamaður. Hann var forsætisráðherra Moldóvu frá 25. september 2009 til 25. apríl 2013.
Mihai Ghimpu
Mihai Ghimpu (fæddur 19. nóvember 1951) er moldóvskur stjórnmálamaður. Hann var forseti þings frá 28. ágúst 2009 til 30. desember 2010.
Vung Tau
right|Kort sem sýnir staðsetningu sveitarfélagsins ([[Ba Ria-Vung Tau (sýsla)|Ba Ria-Vung Tau)]] thumb|right|300px|Vung Tau thumb|right|300px|Statue of Jesus on the summit of Small Mount in Vung Tau Vung Tau er sveitarfélag í sýslunni Ba Ria-Vung Tau í héraðinu Dong Nam Bo í Víetnam. Íbúar voru 303.454 árið 2011. Vungtauflugvöllur er tveimur kílómetrum fyrir norðan sveitarfélagið.
Gnúpa-Bárður
Bárður Bjarnarson, kallaður Gnúpa-Bárður, var landnámsmaður á Íslandi, bæði í Bárðardal og suður í Fljótshverfi. Við hann á Bárðarbunga að vera kennd.
Bárður var að sögn Landnámabókar sonur Heyangurs-Bjarnar Helgasonar, hersis úr Sogni. Tveir bræður hans héldu einnig til Íslands en annar þeirra, Ásbjörn, dó í hafi. Þorgerður kona hans og synir námu land í Öræfum og einnig þriðji bróðirinn, Helgi. Bárður fór aftur á móti norður fyrir land, kom skipi sínu í Skjálfandafljótsós og nam Bárðardal allan upp frá Kálfborgará og Eyjardalsá og bjó að Lundarbrekku um tíma.
„Þá markaði hann að veðrum, að landviðri voru betri en hafviðri, og ætlaði af því betri lönd fyrir sunnan heiði. Hann sendi sonu sína suður um gói; þá fundu þeir góibeytla og annan gróður. En annað vor eftir þá gerði Bárður kjálka hverju kykvendi, því er gengt var, og lét hvað draga sitt fóður og fjárhlut; hann fór Vonarskarð, þar er síðan heitir Bárðargata. Hann nam síðan Fljótshverfi og bjó að Gnúpum; þá var hann kallaður Gnúpa-Bárður.“ Hvað sem satt er í þessari frásögn er víst að á miðöldum var oft farið um Vonarskarð eða yfir Vatnajökul milli Norður- og Suðurlands og norðlenskir vermenn fóru yfir jökulinn til sjóróðra í Suðursveit fram á 16. öld.
Menningarvernd
Menningarvernd er tilbrigði við hugverkarétt þar sem tilgangurinn er að búa til lagaleg skilyrði fyrir notkun verka sem hafa sérstakt menningarlegt gildi fyrir þjóð eða ríki. Einkenni menningarverndar eru að hún nær yfirleitt aðeins yfir tiltekinn flokk verka eða verk tiltekinna höfunda og hún er yfirleitt ótímabundin.
Menningarverndarákvæði koma fyrir í lögum sem fjalla um hugverkarétt í ýmsum löndum, til dæmis í íslenskum höfundalögum 53. grein þar sem fjallar um tímalengd sæmdarréttar. Slík menningarvernd kemur líka fyrir í dönskum höfundalögum 75. grein sem fjallar um framlengingu réttarins ef menningarlegir hagsmunir krefjast þess. Í nokkrum löndum hefur verið notast við domaine public payant-kerfi, ýmist fyrir öll verk í almenningi eða bara verk þeirra höfunda sem teljast hafa sérstaka menningarlega þýðingu. Yfirleitt felst í því krafa um að útgefandi semji um útgáfu verksins við tiltekna stofnun sem getur verið á vegum ríkisins eða samtaka rétthafa.
Menningarvernd getur líka verið útfærð með sérlögum. Lög um útgáfu fornrita frá 1941 eru dæmi um slík lög, en hæstiréttur Íslands dæmdi þau ógild 1944 á þeim forsendum að þau stönguðust á við prentfrelsisákvæði stjórnarskrárinnar.
Ellý Vilhjálms - Það er svo ótalmargt
Það er svo ótalmargt er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytur Elly Vilhjálms tvö lög.
Þrír leyndardómar Fatímu
thumb|right|Börnin þrjú sem sáu Maríu birtast 1917. Þrír leyndardómar Fatímu eru heimsendasýnir og spádómar sem opinberuðust þremur portúgölskum smalabörnum, Lúciu Santos og frændsystkinum hennar Jacintu og Francisco Marto þegar María birtist þeim í sex skipti frá 13. maí til 13. október 1917. Sýnin er þekkt sem vor frú frá Fátima.
Leyndardómarnir segja frá martraðarkenndum heimsendasýnum. Ýmsir hafa túlkað þá sem lýsingar á helvíti, Fyrri og Síðari heimsstyrjöld og ofsókum gegn kristnum mönnum á 20. öld.
Rússneska
Rússneska (русский язык, borið fram [russkij izyk], ) er slavneskt tungumál sem er talað í Rússlandi en er einnig algengt samskipta- og móðurmál í öðrum fyrrverandi ríkjum Sovétríkjanna t.d. Eistlandi, Lettlandi, Litháen, Úkraínu og Kasakstan.
Rússneska er rituð með afbrigði af kýrillísku letri. Hún er eitt þriggja mála sem nú eru notuð sem teljast til austurslavnesku málagreinarinnar, hin tvö eru úkraínska og hvítrússneska. Elstu heimildir ritaðar á austur-slavnesku máli eru frá 10. öld. Rússneskan hefur í gegnum aldirnar orðið fyrir miklum áhrifum frá kirkjuslavnesku, sem telst til suðurslavneskra mála, bæði hvað varðar orðaforða og málfræði. Þar að auki er í málinu gífurlegt magn tökuorða úr frönsku og þýsku yfir hugtök í stjórnmálum, vísindum og tækni.
Greining
Rússneska er austur-slavneskt mál innan indóevrópskrar málaættar. Austurslavnesk eru enn fremur úkraínsku og hvítrússnesku.
Grundvallar orðaforði, orðmyndunarreglur auk annarrar málfræði og ekki síst bókmenntahefðin hefur orðið fyrir miklum áhrifum frá kirkjuslavnesku. Kirkjuslavneska sem er enn notuð sem helgimál rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar er suðurslavneskt mál, á meðan að rússneska er austurslavnesk. Mörg orð í nútíma rússnesku ritmáli eru líkari nútíma búlgörsku en úkraínsku eða hvítrússnesku. Austurslavneski orðaforðinn hefur þó oft varðveist í talmáli í ýmsum rússneskum mállýskum.
Nafnorð hafa 6 föll. Auk þeirra 4 sem við þekkjum úr íslensku eru staðarfall og tækisfall. Rússneska hefur hvorki ákveðinn né óákveðinn greini og tengisögn í nútíð (er) er ekki notuð. Viktor er námsmaður - Viktor sdutent.
Útbreiðsla
Rússneska er opinbert mál í Rússlandi og eitt af opinberum málum í Kasakstan, Kirgistan og Hvíta-Rússlandi. Hún er ein af sex opinberun málum Sameinuðu þjóðanna.
Rússneska er aðallega töluð í Rússlandi en er einnig mikið notuð í fyrrum Sovétríkjum. Fram að árinu 1917 var rússneska eina opinbera málið í Rússneska keisaradæminu (að undanteknu Stórfurstadæminu Finnlandi). Á sovéska tímabilinu var opinber stefna að öll mál væru jafnrétthá, en í raun var rússneska hið opinbera mál og var notast mest við hana í öllu opinberu. Eftir upplausn Sovétríkjanna árið 1991 hafa nánast öll hin nýfrjálsu ríki lagt mikið kapp á að styrkja þjóðartungu sína á kostnað rússneskunnar.
Í Lettlandi, þar sem meira en þriðjungur íbúa hafa rússnesku að móðurmáli, hefur staða málsins verið mjög umdeild. Stærsti hluti rússneskumælandi íbúa fluttu til landsins frá Rússlandi þegar það var undir hæl Sovétríkjanna og eiga margir Lettar erfitt með að sætta sig við að þeir séu fullgildir íbúar landsins. Sama er í Eistlandi þar sem um fjórðungur íbúa er rússneskumælandi.
Í þeim Austur-Evrópulöndum sem voru aðildarlönd að Varsjárbandalaginu var rússneska skyldunám í öllum skólum. Eftir upplausn Sovétveldisins hefur hlutverk rússnesku sem samskiptamál í þessum löndum minnkað verulega og má segja að enska hafi algjörlega tekið yfir því hlutverki hjá yngra fólki.
Mállýskur
Mállýskumunur hefur verið mjög mikill í rússnesku þó að munur á milli mállýskna hafi minnkað mikið á 20. öld. Mállýskumunur er bæði hvað varðar framburð, orðaforða og málfræði. Sú rússneska sem notuð er opinberlega og kennd í skólum byggist á mállýsku Moskvusvæðisins.
Stafagerð
Rússneska er rituð með afbrigði af kýrillísku letri sem samanstendur af 33 bókstöfum.
Afleitt verk
thumb|right|Dæmi um afleitt verk sem byggist á samsetningu annarra verka. Afleitt verk er í hugverkarétti sjálfstætt hugverk sem byggir á einu eða fleiri öðrum verkum. Til afleiddra verka teljast þýðingar ritverka, útsetningar tónverka, útfærslur fyrir aðra miðla (t.d. kvikmynd byggð á bókmenntaverki), samantektir, safnverk o.s.frv.
Til að teljast sjálfstætt verk sem nýtur hugverkaverndar þarf að felast í verkinu umbreyting upprunalega verksins. Umbreyting sem er sjálfvirk eða vélræn (t.d. dulritun, fjölföldun, stafsetningarleiðrétting) telst ekki nægjanleg til að skapa nýtt afleitt verk og rétturinn er því áfram aðeins upprunalegs höfundar. Oft getur verið erfitt að skera úr um það hvar þessi mörk liggja, þ.e. hvenær verk telst nýtt sjálfstætt verk og hvenær einungis er um afritun upprunalega verksins að ræða.
Höfundur afleidda verksins eignast höfundarétt að því gefnu að hann raski ekki rétti rétthafa upprunalega verksins. Í því felst meðal annars að höfundur afleidda verksins verður að hafa fengið leyfi frá höfundi upprunalega verksins og verður að virða sæmdarrétt hans (til dæmis með því að geta hans sem höfundar upprunalega verksins) ef það verk er ekki í almenningi.
Í höfundaréttarlögum sumra landa er sérstaklega tekið fram að höfundar sem byggja verk sín á alþýðuverkum (þjóðlögum, þjóðkvæðum o.s.frv.) njóti óskoraðs höfundaréttar að sínum verkum, en í höfundalögum annarra landa er farið með slík verk eins og önnur afleidd verk.
Gagnagrunnsréttur
Gagnagrunnsréttur er hugverkavernd fyrir gagnagrunna. Gagnagrunnsréttur leiðir af höfundarétti (sem safnverk), af grannréttindum og af sérlögum og tilskipunum. Gagnagrunnsrétturinn nær til niðurröðunar efnis og er óháður höfundarétti þess efnis sem kann að vera geymt í gagnagrunninum.
Í íslenskum höfundalögum er í 50. grein fjallað um „skrár, töflur, eyðublöð, gagnagrunn eða svipuð verk sem hafa að geyma umtalsvert safn upplýsinga eða eru árangur verulegrar fjárfestingar“. Þessu ákvæði var bætt inn í lögin árið 2000 til að fullgilda Gagnagrunnstilskipun Evrópusambandsins frá 1996. Rétturinn gildir í 15 ár eftir að verk hefur birst almenningi í fyrsta sinn.
Gagnagrunnsréttur er ekki til í Bandaríkjunum þar sem gagnagrunnar teljast ekki uppfylla skilyrði um verkshæð sem byggast á frumleika. Í Evrópu hefur hins vegar verið stuðst við rökin um að hafa unnið eitthvað verk „í sveita síns andlits“ („veruleg fjárfesting“) sem grundvöll gagnagrunnsréttinda.
Tatarar - Gljúfurbarn
Gljúfurbarn eða SG-550 er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytja Tatarar tvö lög.
Chiang Kai-shek
Chiang Kai-shek (31. október 1887 – 5. apríl 1975), einnig ritað Jiang Jieshi eða Jiang Zhongzheng á latnesku stafrófi, var kínverskur stjórnmálamaður og herforingi sem var leiðtogi Lýðveldisins Kína frá 1928 til dauðadags, fyrst á meginlandi Kína til 1949 en síðan frá Taívan eftir að hann var sendur í útlegð. Chiang var áhrifamikill meðlimur kínverska þjóðernisflokksins Kuomintang (KMT) og náinn samstarfsmaður Sun Yat-sen. Hann varð leiðtogi Hernaðarháskólans í Vampóa sem Kuomintang rak og tók við af Sun sem leiðtogi KMT eftir valdarán í Canton árið 1926. Eftir að hafa gert vinstri væng flokksins óvirkan leiddi Chiang leiðangur til norðurhluta Kína þar sem hann lagði undir sig landsvæði með því að sigra eða semja við hina fjölmörgu stríðsherra sem ríkt höfðu á þessum svæðum frá falli Tjingveldisins.
Frá 1928 til 1948 var Chiang formaður Þjóðarhernaðaráðs Lýðveldisins Kína. Chiang var íhaldssamur í félagsmálum og hélt upp á hefðbundin kínversk gildi. Hann hafnaði bæði lýðræði í vestrænum stíl og þjóðernissinnaða en sósíaldemókratíska lýðræðinu sem Sun hafði aðhyllst og rak þess í stað alræðisstjórn. Þar sem Chiang tókst ekki að friðþægja kínverska kommúnista líkt og Sun hafði gert útrýmdi hann þeim í fjöldamorðum í Sjanghæ og bældi niður uppreisnir í Guangzhou og annars staðar.
Við byrjun seinna stríðs Kína og Japans, sem rann síðar inn í seinni heimsstyrjöldina, þvinguðu undirmenn Chiangs hann til samstarfs við kommúnistana gegn Japönum. Eftir að Japanir voru sigraðir mistókst tilraun Bandaríkjamanna til að semja um samsteypustjórn flokkana árið 1946. Kínverska borgarastyrjöldin hélt áfram og endaði þannig að Kínverski kommúnistaflokkurinn undir stjórn Maó Zedong sigraði þjóðernissinnana og stofnaði Alþýðulýðveldið Kína árið 1949. Ríkisstjórn og her Chiangs flúði til Taívan, þar sem Chiang kom á herlögum og útrýmdi andófsmönnum sínum í svokallaðri „hvítri ógnarstjórn.“
Eftir flóttann til Taívan var það ávallt opinber stefna ríkisstjórnar Chiangs að hún myndi endurheimta kínverska meginlandið. Chiang réð óumdeildur yfir Taívan sem forseti Lýðveldisins Kína og hershöfðingi Kuomintang til dauðadags árið 1975, einu ári áður en Maó dó.
Milta
thumb|Milta í hrossi Miltað (eða milti) er líffæri úr eitilvef, hluti bæði vessa- og ónæmiskerfis, milli maga og þindar. Þéttur bandvefur myndar hylki þess. Miltað er forðabúr blóðs og hefur að geyma ýmis blóðkorn, s.s. rauðkorn, hvítfrumur og átfrumur. Ólíkt öðrum einingum vessakerfis síar milta ekki vessa.
Miltað tæmist við blóðmissi fyrir tilstuðlan driftaugakerfis, til að viðhalda samvægi. Þá haldast eðlileg rúmmál og þrýstingur blóðs. Í hlaupadýrum, svo sem köttum, virkar miltað eins og „blóðbanki“ sem gefur frá sér rauðkorn við aukið álag sem kallar á súrefnisnotkun. Á þennan hátt verða þessir einstaklingar ekki móðir og eftir álagið geta þeir aftur sett rauðkornaskammt í „geymslu“ á ný.
Í milta myndast B-eitilfrumur og verða að mótefnaframleiðandi B-verkfrumum (plasmafrumum). Frumur í miltanu sundra bakteríum, gömlum rauðkornum og blóðflögum. Þá er miltað forðabúr járns í líkamanum ásamt lifur.
Golfklúbburinn Kjölur
Saga
Klúbburinn var stofnaður 7. desember árið 1980. Í maí 1983 var undirritaður samningur milli Mosfellshrepps og klúbbsins um leigu á landi til 20 ára. Framkvæmd við völlinn hófst sama sumar og var að mestu leyti unnin í sjálfboðavinnu. Framkvæmdum lauk svo árið 1986 og var 9 holu völlurinn formlega opnaður í júlí sama ár. Komnar eru hugmyndir um stækkunn vallarins upp í 18 holur.
Ólafur Halldórsson (f. 1913)
Ólafur Halldórsson (21. október 1913 – 15. mars 1992) var skrifstofumaður í Reykjavík, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Ævi og störf
Ólafur (Guðmundur) Halldórsson var yngstur tólf systkina, en þar af komust níu til fullorðinsára. Hann ólst upp á Njálsgötunni, en þaðan kom um árabil harðasti kjarninn í Knattspyrnufélaginu Fram. Ólafur starfaði mestalla tíð sem skrifstofumaður. Lengi á skrifstofu borgarstjóra en síðar hjá Gjaldheimtunni í Reykjavík.
Hann var um árabil leikmaður með meistaraflokki Fram í knattspyrnu og varð Íslandsmeistari árið 1939. Formaður félagsins varð hann 1942-43, en gegndi einnig ýmsum öðrum trúnaðarstörfum. Til að mynda var hann um skeið fulltrúi félagsins í stjórn og varð Knattspyrnuráðs Reykjavíkur.
Ólafur var bróðir Sigurðar og Guðmundar Halldórssona, sem báðir voru einnig formenn í Fram. Lúðvík Þorgeirsson, mágur þeirra bræðra, var sömuleiðis mikill forystumaður í félaginu og formaður þess um tíma. Að auki var Ólafur kvæntur systur enn eins formanns Fram, Gunnars Nielsen.
Ómar Ragnarsson - Minkurinn í hænsnakofanum
Minkurinn í hænsnakofanum er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1970. Á henni flytur Ómar Ragnarsson fjögur lög. Teikningu á framhlið gerði Halldór Pétursson.
Íslenskt táknmál
2006 var gerður samanburður á orðaforða íslenska táknmálisins við danska táknmálið til þess að finna skyldleika málanna. Niðurstaðan var að þó málin væru vissulega skyld, voru 37% af táknunum ólík í uppbyggingu og þar að auki væru 16% táknanna svipuð, en ólík í handformi, staðsetningu, hreyfingu eða afstöðu.
Vatnamynta
Lýsing
Vatnamynta er jurtkenndur, skriðull fjölæringur sem verður að 90 sm hár. Stönglarnir eru ferhyrndir í þversniði, grænir eða purpuralitir og ýmist hærð eða nær alveg hárlaus. Blöðin eru egg til egg-lensulaga, 2 til 6 sm löng og 1 til 4 sm breið, græn (stundum purpuralit), gagnstæð, tennt, og geta verið frá því aðvera nær hárlaus til að vera loðin. Blóm vatnamyntu eru smá, þétt saman, purpuralit til bleikr. Vatnamynta er frjóvguð af mörgum skordýrategundum, og er einmitt ekki sérhæfð í frjóvgun, en breiðist einnig út með rótarskotum. Allir hlutar plöntunnar hafa greinilega myntulykt. Afbrigðið ''Mentha aquatica var. litoralis'' er ættað frá svæðum í Svíþjóð og Finnlandi nálægt Eystrasalti. Það er ógreint, hárlaust, með mjórri blöð og ljósari blómI.
Útbreiðsla og búsvæði
Vatnamynta er upprunaleg í mestallri Evrópu, norður Afríku og vestur Asíu. Hún er innflutt í norður og suður Ameríku, Ástralíu og sumum Atlantshafseyjum.
Á Íslandi hefur hún fundist á þremur stöðum og er að líkindum af þýskum uppruna.
Asparglytta
Asparglytta (fræðiheiti Phratora vitellinae) er bjalla sem leggst á trjágróður. Hún leggst á víði og aspir eins og viðju, gulvíði og alaskaösp. Asparglytta fannst fyrst árið 2005 á Íslandi. Enn sem komið er hún á Suðvesturlandi og Suðurlandi.
vinstri|thumb
Domaine public payant
Domaine public payant (franska: „borgandi almenningur“) er kerfi þar sem útgefandi verks í almenningi semur við tiltekna stofnun um útgáfuna og greiðir tiltekinn hluta af tekjum af sölu verksins til hennar. Domaine public payant er þannig eins konar eilífur höfundaréttur þar sem rétturinn fellur til ríkisins eða samtaka rétthafa þegar hinn eiginlegi höfundaréttur fellur úr gildi.
Franski ritstjórinn Pierre-Jules Hetzel átti hugmyndina að þessu kerfi um miðja 19. öld og stakk upp á því sem málamiðlun milli þeirra sem vildu gera höfundaréttinn eilífan (að hugverkaeign væri eins og hver önnur eign) og þeirra sem vildu takmarka réttinn við persónu höfundarins (að hann félli úr gildi við andlát höfundar eða skömmu eftir það). Með þessu kerfi gengju höfundagreiðslur fyrir verk eldri höfunda í sjóð sem hægt væri að nota til að styðja við bakið á upprennandi höfundum. Velgengni látinna höfunda væri þannig nýtt til að styðja unga höfunda og tryggt um leið að verk sem komin væru úr höfundarétti veittu ekki verkum núlifandi höfunda ósanngjarna samkeppni. Vinur og samstarfsmaður Hetzels, Victor Hugo, færði rök fyrir þessari hugmynd á alþjóðlega rithöfundaþinginu Congrès littéraire international 1878. Slíkt kerfi var útfært í höfundalögum ýmissa landa á 19. öld og var í gildi um lengri eða skemmri tíma en undir ólíkum nöfnum. Á Ítalíu var slíkt ákvæði t.d. kallað diritto demaniale (ríkisréttur) og var við lýði frá síðari hluta 19. aldar til ársins 1996. Tilgangurinn var þó oftar en ekki að gefa ríksvaldinu tækifæri til að stjórna bókaútgáfu í nafni menningarverndar, fremur en styðja við bakið á upprennandi rithöfundum.
Þegar UNESCO hóf að skoða útfærslu 27. greinar Mannréttindayfirlýsingar Sameinuðu þjóðanna sem fjallar um menningarleg réttindi var domaine public payant-kerfið meðal þess sem stofnunin rannsakaði sem aðferð. Á þeim tíma var höfundaréttur útfærður á mjög ólíkan hátt milli landa og heimshluta. Eftir því sem Bernarsáttmálanum óx fiskur um hrygg á 20. öld dró úr þessari sérstöðu og ákvæði um domaine public payant duttu út í flestum Evrópuríkjum. Umræða um nauðsyn þess að skapa einhvers konar hugverkarétt fyrir þjóðmenningu og hefðbundna þekkingu frá því á 7. áratug 20. aldar hefur orðið til þess að ýmis þróunarlönd hafa sett slík ákvæði inn í sín höfundalög, ýmist fyrir öll verk í almenningi eða eingöngu alþýðileg verk sem teljast til menningararfs viðkomandi ríkis (þjóðlög, þjóðsögur o.s.frv.).
Judge Dredd
thumb|right|Judge Dredd veggjalist. Judge Dredd er myndasögupersóna sem kom fyrst fram í breska myndasögutímaritinu 2000 AD árið 1977. Sögurnar eru eftir John Wagner og Carlos Ezquerra. Nafnið er fengið frá breska tónlistarmanninum Judge Dread sem aftur fékk nafnið úr lagi eftir Prince Buster. Sögurnar eru framtíðardystópía. Þær snúast um ofurlögreglumanninn Judge Dredd sem starfar í borginni Mega-City One. Dredd er hörkutól sem dæmir glæpamenn og tekur af lífi á staðnum. Dredd er með hjálm sem hylur andlit hans sem sést aldrei bregða fyrir í myndasögunum.
Tvær kvikmyndir hafa verið gerðar eftir sögunum, Judge Dredd frá 1995 með Sylvester Stallone í aðalhlutverki, og Dredd frá 2012 með Karl Urban í aðalhlutverki.
Karl Urban
thumb|right|Karl Urban Karl-Heinz Urban (f. 7. júní 1972) er nýsjálenskur leikari. Hann lék Júlíus Sesar og Amor í sjónvarpsþáttunum Xena: Warrior Princess og Hercules: The Legendary Journeys. Hann lék Jómar í annarri og þriðju Hringadróttinsmynd Peter Jackson, Vaako í annarri og þriðju Riddick-myndinni, Leonard McCoy í tveimur Star Trek-myndum og titilhlutverkið í Dredd frá 2012.
Árni Tryggvason - Færeyingur á Íslandi
Færeyingur á Íslandi er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Á henni flytur Árni Tryggvason tvö lög.
Bjöllur
Fræðiheitið er komið úr grísku og var gefið því af Aristóteles frá koleos, -slíður, og pteron, -vængjur.
Á Íslandi hafa fundist 197 tegundir af bjöllum fyrir utan vitaskuld slæðingja sem ef til vill hafa komist einu sinni með flugvél en ekki er unnt að segja að eigi hér náttúrulega búsetu.
Judge Dread
Alexander Minto Hughes (2. maí 1945 – 13. mars 1998), betur þekktur sem Judge Dread, er enskur reggí- og skatónlistarmaður. Hann var fyrsti hvíti tónlistarmaðurinn sem komst með reggílag á vinsældarlista á Jamaíku. Textar hans einkennast af tvíræðni og kynferðislegum vísunum. BBC hefur bannað fleiri lög eftir hann en nokkurn annan tónlistarmann.
Hughes fór fyrst að fást við tónlist eftir að hann kynntist skatónlistarmönnunum Derrick Morgan og Prince Buster þar sem hann vann sem útkastari á næturklúbbum í Brixton. Hann fékkst líka við glímu og vann sem lífvörður. Fyrsta smáskífa hans, Big Six, kom út 1972. Heitið vísar í lag eftir Prince Buster, „Big 5“, frá 1969. Sviðsnafn Hughes er líka fengið úr lagi eftir Prince Buster frá 1967.
Hughes lést eftir að hafa fengið hjartaáfall á sviði í Canterbury.
Mjöll Hólm - Jón er kominn heim
Jón er kominn heim er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Á henni flytur Mjöll Hólm tvö lög. Undirleikur var keyptur erlendis frá.
Dark Harvest
alt=Dark Harvest á tónleikum árið 2003|thumb|Dark Harvest á tónleikum árið 2003 Dark Harvest var þungarokkshljómsveit sem stofnuð var árið 2002. Meðlimir hennar voru Gulli Falk (gítar), Kristján B. Heiðarsson (trommur) og Magnús H. Pálsson (bassi). Hljómsveitin spilaði að mestu instrumental lög.
Eftir að hafa starfað í um tvö ár gaf hljómsveitin út demóútgáfu sem bar nafnið Deeper. Þar var einnig með í för söngvarinn Jens Ólafsson, þekktari sem Jenni í Brain Police.
Árið 2006 gaf hljómsveitin út plötu sem bar nafnið Dark Harvest.
Guðlaugur Falk lést árið 2017.
Kristín Ólafsdóttir - Tennurnar mínar
Tennurnar mínar er 45-snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Á henni flytur Kristín Ólafsdóttir tvö ný barnalög. Útsetningar og hljómsveitarstjórn, Reynir Sigurðsson. Um hljóðritun sá Ríkisútvarpið. Ljósmynd á umslagi er eftir Jóhönnu Ólafsdóttur. Teikningar á umslagi gerði Halldór Pétursson
Paderborn
Paderborn (stundum nefnd Pöddubrunnur á íslensku) er borg í þýska sambandslandinu Norðurrín-Vestfalíu og er með 151 þúsund íbúa (2019).
Lega
Paderborn er nær austast í norðvestarlega í Þýskalandi, talsvert fyrir austan Ruhr-héraðið. Næstu stærri borgir eru Bielefeld til norðurs (35 km), Hamm til vesturs (70 km) og Kassel til suðausturs (90 km).
Orðsifjar
Borgin hét Paderborna á 11. öld, Padrabrunno og Padresbrunnon þar áður. Þetta merkir brunnurinn (eða lindin) við ána Pader (Born og Brunnen er sama orðið). Á latínu hét staðurinn Patris brunna. 1241 var endanlega samþykkt að hafa ritheitið Paderborn.
Saga Paderborn
thumb|Líboríuskirkjan í Paderborn
Upphaf
Síðla á 8. öld var Karlamagnús í héraðinu til að berja á söxum. Hann lét reisa kastalavirki við uppsprettur árinnar Pader og settist þar að til skamms tíma. Í Paderborn hélt hann nokkur ríkisþing, þar til hann flutti aðsetur sitt til Aachen. Lokaorrusta Karlamagnúsar gegn söxum átti sér stað 794 á völlunum fyrir sunnan Paderborn. 799 tók Karlamagnús á móti Leó III páfa í Paderborn en páfi var á flótta undan óvinum sínum. Þeir stofnuðu þar biskupsdæmi til að kristna saxa og þar ákváðu þeir að krýna Karlamagnús til keisara. Krýningin fór fram ári síðar í Róm. Lúðvík hinn frómi, sonur Karlamagnúsar, sat að einhverju leyti í Paderborn. Þegar synir hans skiptu frankaríkinu milli sín í Verdun-samningnum, lenti Paderborn í þýska ríkinu. 836 voru jarðneskar leifar heilags Líboríusar fluttar frá Le Mans í Frakklandi til Paderborn sem tákn um vináttu borganna. Þetta eru elstu vináttubæjartengsl í Evrópu. 924 réðust Ungverjar á borgina, en hún stóðst áhlaup þeirra. Á 11. öld urðu tveir stórir brunar í borginni, árið 1000 og 1058. Í fyrra sinnið brann keisaravirkið og dómkirkjan, en í seinna sinn brann nær gjörvöll borgin. Þrír stórbrunar til viðbótar geysuðu í borginni, 1165, 1289 og 1340.
Siðaskiptin
thumb|Paderborn 1647. Mynd eftir Matthäus Merian. Eftir enn einn stórbruna 1506 var ákveðið að mynda brunarvarnir í borginni. Í þeim tilgangi voru vatnsleiðslur lagðar frá ánni Pader um alla borg. 1525 urðu siðaskiptin í Paderborn. Borgarráð hélt þó fast við kaþólskuna, þannig að til æsinga og átaka kom. Nýja trúin var ekki formlega viðurkennd fyrr en 1555 en þá hafði legið við borgarastríði. 1580 hófst gagnsókn kaþólsku kirkjunnar í borginni. Fengnir voru jesúítar sem endurheimtu borgarbúa til gömlu trúarinnar. Jesúítar gengu svo langt að þeir handtóku leiðtoga lúterstrúarmanna og tóku þá af lífi. Hinn lúterski borgarstjóri var líflátinn 1604. Eftir það var kaþólska kirkjan einráð í borginni og var stjórnuð af furstabiskupi. 1614 stofnuðu jesúítar háskóla í borginni en hann var elsti háskólinn í Vestfalíu. Hann var lagður niður 1818. Í 30 ára stríðinu var Paderborn 16 sinnum hertekin, síðast 1646 af sameinuðum her frá Svíþjóð og Hessen. Við það tækifæri voru borgarmúrarnir rifnir niður. Íbúum fækkaði niður í 500.
Nýrri tímar
1802/03 var furstabiskupadæmið leyst upp og varð Paderborn þá prússnesk. Nokkrum árum síðar hertóku Frakkar borgina og héldu henni til falls Napoleons. Þá varð borgin prússnesk á ný. 1850 fékk Paderborn járnbrautartengingu á línunni Hamm – Kassel. Í heimstyrjöldinni síðari varð borgin fyrir gríðarlegum loftárásum bandamanna. Þær þyngstu voru gerðar 27. mars 1945, en þá eyðilagðist rúmlega 85% borgarinnar. 1967 varð Le Mans formlega vinabær Paderborn, en vinabæjarsambandið hafði staðið allt frá árinu 836. Af öðrum vinabæjum Paderborns má nefna Bolton í Englandi, Pamplona á Spáni og Debrecen í Ungverjalandi. 1972 er háskóli stofnaður í borginni á ný. 1996 sækir Jóhannes Páll II páfi borgina heim.