cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tamílskt ritmál
Tamil í Unicode
Í Unicode 5.1 var bætt við sérstaklega nefndri röð fyrir alla „hreinu“ sam- og sérhljóðana. Unicode 5.1 hefur einnig sérnefnda röð fyrir tamílska táknbandið SRI (śrī), ஶ்ரீ. Táknröðin kallast TAMÍLSKA ATKVÆÐI SHRII og er gert úr Unicode röðinni U+0BB6 U+0BCD U+0BB0 U+0BC0.
Frosta (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Frosta er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 2.608 íbúar (2022).
Engin þéttbýli eru í sveitarfélaginu, en sveitarstjórnin og aðalhlutverk sveitarfélagsins eru miðsvæðis á miðjum Frostaskaga, í kringum þorpið Alstad.
Frosta sveitarfélagið liggur að sveitarfélaginu Levanger í austri.
Við vesturodda Frostu er eyjan Tötra í Þrándheimsfirði, milli Frostu og Leksvik. Norðarlega á eynni eru rústirnar af Tötru-klaustri, sem stofnað var 1207. Sunnar á eynni var árið 1999 ákveðið að stofna nunnuklaustur. Hornsteinninn var lagður árið 2003, og klaustrið tekið í notkun sumarið 2006.
1916
Árið 1916 (MCMXVI í rómverskum tölum)
Poecilia chica
Poecilia chica er fiskitegund sem var fyrst lýst af Miller, 1975. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
John Milton
thumb|right|220px|John Milton John Milton (9. desember 1608 – 8. nóvember 1674) var enskt skáld og rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir kvæði sitt Paradísarmissi. Milton var lengi hampað sem höfuðskáldi Englendinga en vinsældir hans dvínuðu nokkuð um miðja 20. öld. Milton hafði mikil áhrif á John Keats, Alexander Pope, William Wordsworth og Percy Shelley svo fáeinir séu nefndir.
Steinberg
Steinberg er íslenskt karlmannsnafn.
Sigurlína
Sigurlína er íslenskt kvenmannsnafn.
Acer olivaceum
Acer olivaceum er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína.
Sérhljóð
Sérhljóð nefnast þau málhljóð sem eru mynduð án þess að þrengt sé verulega að loftstraumnum út um talfærin eða lokað fyrir hann (þ.e. stafir sem geta sagt nafn sitt sjálfir), og sérhljóðar eru þeir bókstafir sem tákna sérhljóð. Sérhljóð skiptast í einhljóð og tvíhljóð eftir því hvort hljóðgildið helst nokkurn veginn stöðugt gegnum allt málhljóðið (einhljóð) eða hvort það breytist „á miðri leið“ (tvíhljóð). Í íslensku eru talin átta einhljóð (oftast táknuð með bókstöfunum a, e, i, í, o, u, ú, ö) og auk þeirra a.m.k. fimm tvíhljóð (oftast táknuð með ei (ey), æ, au, á, ó).
Eydís
Eydís er íslenskt kvenmannsnafn.
Beðsveppir
Beðsveppir eða himnusveppir (fræðiheiti:  Agaricomycotina ) eru flokkur kólfsveppa sem inniheldur ættbálkana hattsveppi (Agaricales), pípusveppi (Boletales) og hneflubálk (Russulales).
Það sem einkennir beðsveppi er að gróbeðurinn er opinn eða aðeins hulinn þunnri himnu. Áður var þetta flokkunarfræðilegur hópur en nú er hann talinn innihalda ólíkar fylkingar.
Dægurblekill
Dægurblekill (fræðiheiti: Coprinus ephemeroides) er agnarlítill blekill með fínlegan staf og aflangan hatt, 1-5 mm, sem er gáraður á hliðunum og með gráum flösum. Dægurblekill er eina blekilstegundin sem er með kraga á stafnum. Hann vex á hrossataði og kúaskít.
Á Íslandi er dægurblekill algengur um allt land.
Steinbergur
Steinbergur er íslenskt karlmannsnafn.
NFC Norður
NFC Norður eða NFC North er norður-riðill NFC-deildarinnar í NFL-deildinni, stofnaður 1966. Frá árinu 1970-2001 hét deildin NFC Mið, en breytti um nafn 2002 í NFC Norður. Tampa Bay Buccaneers voru í deildinni til ársins 2002 en þá voru þeir fluttir í NFC Suður deildina.
Garronít
Garronít er steind sem myndar geislóttar þéttar samvaxnar kristalþyrpingar.
Lýsing
Garronít er mjólkurhvítt eða litlaust, glegljái, 1 cm stórar holufyllingar og fylla út í holuna.
Útbreiðsla
Garronít finnst í ólivínbasalti. Aðalfundarstaðir á Íslandi eru Austurland þá sem útbreidd syrpa af dílabasalti á Grænavatnsporfýr í 700-900 m. hæð yfir sjávarmáli. Garronít er fremur sjaldgæft en hefur síðastliðin ár fundist á Vesturlandi.
Poecilia dauli
Poecilia dauli er fiskitegund sem var fyrst lýst af Meyer og Alfred C. Radda 2000. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Łobez
Łobez (enska: Labes) er borg í Vestur-Pommern héraði, Póllandi. Hún liggur við ána Rega nálægt Szczecin. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2019 var 10.066 manns.
Vinabæir
Łobez viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Eyfríður
Eyfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Charles Malik Whitfield
Charles Malik Whitfield (fæddur 1. ágúst, 1972) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í sjónvarpsþáttunum Supernatural og The Guardian.
Einkalíf
Malik er fæddur í Bronx, New York.
Ferill
Whifield byrjaði feril sinn í sjónvarpsþættinum One Life to Live frá árinu 1993. Síðan þá hefur hann komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum.
Var með reglulegt gestahlutverk í sjónvarpsþáttunum: Supernatural og The Guardian.
Hefur leikið í nokkrum kvikmyndum á borð við: Behind Enemy Lines, Notorious, Blue og Truly Blessed.
Verðlaun og tilnefningar
Image verðlaunin
Cowlesít
Cowlesít er steind sem myndar kúlulaga hvirfingar.
Lýsingar
Cowlesít myndar gráa eða hvíta, mjög litla blaðlaga, afar þunna kristala er enda í oddi. Lengd er innan við einn mm. Gler- og skelplötugljái.
Útbreiðsla
Cowlesít finnst í ólivínbasalti, þá helst með levyni. Það er sjaldgæft á Íslandi og fáir fundarstaðir þekktir, finnast við Mjódalsá í Borgarfirði.
Lierne (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Lierne  (suður-samíska: Lijre) er fjallasveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 1.309 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er Sandvika, sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu. Í þéttbýlinu, sem hefur 216 íbúa, er bæjarhús, grunnskóli, leikskóli, verslun og kirkja.
Sveitarfélagið Lierne á landamæri að sveitarfélögunum Røyrvik í norðri og Grong og Snåsa í vestri. Í suðri og austri liggur sveitarfélagið að Svíþjóð.
Brøndby IF
Brøndbyernes Idrætsforening er danskt knattspyrnulið frá Kaupmannahöfn.
Félagið var stofnað árið 1964 með sameiningu tveggja félaga og er það er eitt af sigursælustu félögum Danmerkur. það hefur unnið dönsku úrvalsdeildina alls tíu sinnum og bikarkeppnina sjö sinnum. Árið 1991 komst Brøndby IF í undanúrslit Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu.
Alþjóðlegir Titlar
200px|thumbnail|Brøndby Stadion
Lise Meitner
Lise Meitner (17. nóvember 1878 – 27. október 1968) var austurískur eðlisfræðingur sem stundaði rannsóknir á geislavirkni og kjarneðlisfræði.
Æviágrip
Lise fæddist í Austurríki og var þriðja í röðinni af átta systkinum gyðingafjölskyldu. Hún innritaðist í háskólann í Vín árið 1901 þar sem hún lagði stund á eðlisfræði undir handleiðslu Ludwig Boltzmann. Eftir að hún fékk doktorsnafnbót sína, fór hún til Berlínar árið 1907 til að stunda rannsóknir ásamt Max Planck og efnafræðingnum Otto Hahn. Hún var í samstarfi við Hahn í 30 ár, þar sem hvort þeirra stjórnaði deild í Kaiser Wilhelm rannsóknarmiðstöðinni í efnafræði í Berlín. Hahn og Meitner áttu náið samstarf í rannsóknum á geislavirkni, með þekkingu hennar í eðlisfræði og þekkingu hans í efnafræði.
Árið 1918 uppgötvuðu þau frumefnið próaktiníum.
Árið 1923 uppgötvaði hún umskipti sem eru laus við geislavirkni, svokölluð Auger-áhrif. Þau eru skýrð í höfuðið á Pierre Victor Auger, frönskum vísindamanni sem uppgötvaði áhrifin tveimur árum á eftir Meitner.
Með uppgötvun nifteindarinnar snemma á fjórða áratugnum, fóru af stað vangaveltur um það í vísindaheiminum hvort hægt væri að búa til frumefni sem væru þyngri en úran (atómtala 92) í rannsóknarstofu. Upphófst þvínæst vísindalegt kapphlaup á milli Ernest Rutherford í Bretlandi, Irène Joliot-Curie í Frakklandi, Enrico Fermi á Ítalíu og Meitner-Hahn samstarfsins í Berlín. Á þessum tíma var almennt álit flestra sem fylgdust með að þarna væri verið að keppast um Nóbelsverðlaunin. Engan grunaði að afrakstur þessara rannsókna ætti eftir að enda með framleiðslu kjarnorkuvopna.
Það var pólitískt séð ómögulegt fyrir Meitner (sem var í útlegð) að birta rannsóknir sínar sameiginlega með Hahn árið 1939. Hahn birti efnafræðiniðurstöður sínar í janúar 1939 og Meitner birti eðlisfræðilegu skýringarnar mánuði síðar ásamt frænda sínum, eðlisfræðingnum Otto Robert Frisch, og kallaði ferlið "kjarnaklofnun." Meitner áttaði sig á að keðjuverkum hefði í för með sér gríðarlega sprengivirkni. Skýrslan hafði mikil áhrif og fór eins og eldur í sinu um vísindasamfélagið vegna þess að þarna var komin möguleiki á að framleiða vopn. Þar sem þekkingin var í höndum Þjóðverja, tóku Leo Szilard, Edward Teller og Eugene Wigner höndum saman og sannfærðu Einstein (vegna frægðar hans) til að skrifa aðvörunarbréf til Franklin D. Roosevelt, sem síðar leiddi til þess að Manhattan verkefninu var hrundið af stað. Meitner neitaði boði um að vinna við Manhattan-verkefnið í Los Alamos og sagði: „Ég vil ekkert hafa með sprengjuna að gera!“ vinstri|thumb| Efnafræðingurinn Hahn og eðlisfræðingurinn Meitner í Emil Fischer efnafræðistofnuninni í Berlín árið 1909. Hahn fékk Nóbelsverðlaunin 1944. Meitner var tilnefnd alls 49 sinnum til verðlaunanna en fékk ekki. Árið 1944 hlaut Hahn nóbelsverðlaunin í efnafræði fyrir að uppgötva kjarnaklofnun. Það er álit margra vísindamanna að verðlaununum hefði átt að deila með Meitner. Útnefningin gæti hafa verið vegna staðhæfinga Hahns um að efnafræðirannsóknir hans hefðu einar og sér ráðið úrslitum um uppgötvunina. Vangaveltur hafa líka verið uppi um það, að Siegbahn sem var í Nóbelsverðlaunanefndinni hafi haft sitt að segja vegna andstöðu sinnar við Meitner. Útnefningin var að hluta leiðrétt árið 1966 þegar Hahn og Meitner voru saman sæmd Enrico Fermi verðlaununum ásamt Fritz Straßmann. Í heimsókn til Bandaríkjanna árið 1946 gerðu fjölmiðlar Meitner að nokkurskonar stjörnu þar sem ranglega kom from staðhæfing eins og „yfirgaf Þýskaland með sprengjuna í veskinu“. Hún var heiðruð sem „Kona ársins“ af landssamtökum kvenna í fjölmiðlum (í Bandaríkjunum) árið 1946 og hlaut Max Planck orðuna frá þýska eðlisfræðisambandinu árið 1949.
Meitner lést í Cambridge í Englandi árið 1968. Frumefni númer 109 kallast meitneríum og er skýrt í höfuðið á Meitner.
Sigurmunda
Sigurmunda er íslenskt kvenmannsnafn.
Verdal (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Verdal er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 14.995 íbúar (2022).
Theodor W. Adorno
Theodor W. Adorno, fæddur Theodor Ludwig Wiesengrund (11. september 1903 - 6. ágúst 1969) var þýskur heimspekingur, félagsfræðingur og tónskáld. Þekktastur er hann fyrir aðild sína að Critical Theory. Giftur Gretel Karplus árið 1937. Hann var einn af merkustu fræðimönnum 20.aldarinnar og einnig kenndur við Frankfurtskólann þar sem að hann kenndi, ásamt fleiri merkum hugsuðum 20. aldarinnar. Þar má nefna menn á borð við Walter Benjamín, Max Horheimer, Herbert Marcuse og fleiri.
Uppeldi og yngri ár
Adorno var fæddur í Frankfurt am Main. Hann var einkabarn Oscar Alexander Wiesengrund (1870–1946) og Maria Calvelli-Adorno della Piana (1865–1952). Faðir hans rak farsælt vínútfluttningsfyrirtæki og mamma hans starfaði við söng. Systir móðir hans, Agathe sem bjó hjá þeim söng einnig og spilaði á píanó. Þær settu báðar mikið mark á æsku hans með tónlistalegu uppeldi og kennslu. Um tólf ára aldur spilaði hann verk eftir Beethoven á píanóið.
Menntun og tónlist
Við sex ára aldur hóf hann nám við Deutschherren áður hann var færður yfir í Kaiser-Wilhelm Gymnasium, þar sem hann lærði frá 1913-1921. Hann útskrifaðist efstur í skólanum og segist hafa verið undir miklum áhrifum af bókunum The Theory of the Novel eftir Georg Lukács og The Spirit of Utopia eftir Ernst Bloch. Eftir útskrift hóf hann nám við tónsmíðar í Hoch Conservatory og var einnig í eikakennslu hjá vel virtum tónskáldum, Bernhard Sekles and Eduard Jung. Þar næst snéri Adorno sér að námi við heimspeki, sálfræði og félagsfræði við Johann Wolfgang Goethe háskólann í Frankfurt. Á meðal þess tók hann það upp að skrifa tónleika umsagnir ásamt þess að semja tónverk fyrir virt tímarit á borð við Zeitschrift für Musik, the Neue Blätter für Kunst und Literatur og seinna meir fyrir the Musikblätter des Anbruch.
Frankfurtskólinn og Critical Theory
Sumarið 1924 útskifast Adorno. Hans helsti áhrifavaldur í skólanum og leiðbeinandi var Hans Cornelius. Fyrir útskrift sína er hann búin að kynnast nokkrum af þessum merkustu hugsuðum 20. Aldarinnar í gegnum kúrsa hjá Corneliusi, sem hann átti svo eftir að vinna náið með í framtíðinni, Max Horkheimer and Walter Benjamin. Þeir ásamt fleirum tóku sig saman undir hatti Fankfurtsskólann, sem var félagsvísinda og menningarmiðstöð merkra hugsuða með áherslu á sósilisma og að enda kapítalisma. Þeir lögðu grunninn að kenningu nefnd the Critical Theory, þar sem þeir eru undir miklum áhrifum Karl Marx og hans kenningum um kapítalisma, Hegel og Nietzsche. Critical Theory er margar kenningar sem fjalla um það að kreppa sé sköpuð með stjórnmálum, hagfræði, menningu og neysluhyggju, en er þó mest viðhaldið með meðvitund. Með öðrum orðum að kapítalismi mati fólk af gerviþörfum og haldi þeim bældum og áhugalausum um hvað er í raun og veru að gerast í þjóðfélaginu.
Snarrótarpuntur
Snarrótarpuntur (Deschampsia cespitosa) er stórvaxið gras (Poaceae). Hann er algengur um allt Ísland og vex í gömlum túnum, graslendi, móum og deiglendi upp í 700 m hæð.
Martinique
Martinique (frönsk antilleyska: Matinik eða Matnik; kalinago: Madinina eða Madiana) er eyja í austanverðu Karíbahafi. Eyjan er hluti af Litlu-Antillaeyjum í Vestur Indíum, norðan við Sankti Lúsíu og sunnan við Dóminíku. Eyjan er eitt af handanhafshéruðum Frakklands.
Eyjan varð frönsk nýlenda árið 1635. Frakkar ráku frumbyggja eyjarinnar burt árið 1660 og fluttu inn þræla frá Afríku til að vinna þar á plantekrum. Joséphine de Beauharnais, kona Napóleons fæddist á Martinique árið 1763. Hún var dóttir franskra plantekrueigenda. Upphaflega var höfuðborg eyjarinnar Saint-Pierre en bærinn eyðilagðist þegar eldfjallið Mont Pelée gaus 1902 með þeim afleiðingum að 30.000 íbúar létust. Eftir það var höfuðborgin flutt til Fort-de-France.
Líkt og önnur héruð Frakklands er Martinique hluti af Evrópusambandinu og notar evru sem gjaldmiðil. Margir íbúar tala franska antilleysku þótt franska sé opinbert tungumál.
Heiti
Heiti eyjunnar á frönsku, Martinique, er dregið af taínósku heiti hennar, Madiana/Madinina, sem merkir „blómaeyja“, eða Matinino, „kvennaeyja“, samkvæmt Kólumbusi sem sigldi til eyjarinnar árið 1502. Samkvæmt sagnfræðingnum Sydney Daney nefndu Karíbar eyjuna Jouanacaëra eða Wanakaera sem merkir „kembueyja“.
Stjórnsýslueiningar
Martinique skiptist í fjögur sýsluhverfi (arrondissements) og 34 sveitarfélög (communes). 45 kantónur voru lagðar niður árið 2015. Hverfin eru:
Iðnhönnun
thumb|right|[[KitchenAid-hrærivélin var hönnuð af Egmont Arens árið 1937.]] Iðnhönnun er stefnumótandi og lausnamiðað ferli sem knýr nýsköpun með nýjum vörum, kerfum, þjónustu og upplifun. Iðnhönnun á rætur sínar að rekja til iðnvæðingar í framleiðslu neysluvarnings um aldamótin 1900.
Iðnhönnun sem hugverk
Iðnhönnun er vernduð sem hugverk í hugverkarétti. Verndin nær yfir þá þætti hönnunarinnar sem hægt er að greina frá hreinu notagildi hlutarins. Til að iðnhönnun njóti alþjóðlegrar verndar þarf að skrá hana samkvæmt Hagsáttmálanum hjá Alþjóðahugverkastofnuninni. Skráningin gildir aðeins í fimm ár en má endurnýja upp að því hámarki sem löggjöf hvers lands leyfir. Í Evrópusambandinu nýtur óskráð hönnun verndar sjálfvirkt, en aðeins í þrjú ár eftir að hún kemur fyrst fyrir almennings sjónir. Í ýmsum löndum er þessi vernd óskráðra verka lengri (t.d. tíu ár í Bretlandi). Skráð hönnun getur aftur á móti notið verndar í allt að 25 ár ef skráningin er endurnýjuð á fimm ára fresti. Í Bandaríkjunum er hönnun skráð sem einkaleyfi og gildir í tíu ár (endurnýjunar krafist eftir fimm). Í einstaka tilvikum hefur iðnhönnun verið varin á forsendum höfundaréttar sem þá gildir í 70 ár eftir andlát höfundar (hönnuðarins). Venjulega hefur verið talið að þröskuldurinn til að njóta slíkrar verndar fyrir hönnun nytjahlutar væri mjög hár, en nokkrir nýlegir dómar (t.d. í tilviki Tripp Trapp-barnastólsins) gefa til kynna að sé hönnun nægilega frumleg (uppfylli skilyrði um verkshæð) kunni hún að njóta verndar höfundaréttar líkt og hönnun arkitekta eða listaverk.
Sigurnanna
Sigurnanna er íslenskt kvenmannsnafn.
Júlíulykill
Júlíulykill (fræðiheiti Primula juliae) er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Kusnez. thumb|200 px|left|Júlíulykill í blóma í Grasagarði Reykjavíkur í maí 2008
Lýsing
Júlíulykill verður um 10 sm há, breiðumyndandi og skriðul með bogadregin lauf, 2-10sm löng og 0,5-3 sm breið. Blómin 2-3 sm í þvermál bleik til bláleit.
Útbreiðsla og búsvæði
Raklend engi og klettasyllur í Kákasusfjöllum.
Ræktun
Hefur verið lengi í ræktun á Íslandi. Dugleg og blómsæl.
Vignir Rafn Valþórsson
Vignir Rafn Valþórsson (f. 1978 í Svíþjóð) er íslenskur leikari.
Levanger (sveitarfélag)
Sveitarfélagið Levanger á landamæri að sveitarfélögunum Frosta í vestri, Inderøy í norðri, Verdal í austri og Stjørdal í suðri.
H. H. Asquith
'''Herbert Henry Asquith, 1. jarlinn af Oxford og Asquith (12. september 1852 – 15. febrúar 1928), yfirleitt kallaður H. H. Asquith''', var breskur stjórnmálamaður úr Frjálslynda flokknum sem var forsætisráðherra Bretlands frá 1908 til 1916. Hann var síðasti breski forsætisráðherrann sem fór fyrir meirihlutastjórn Frjálslynda flokksins og hann fór fyrir stórtækum umbótum og lagasetningum um ríkisvelferð. Í ágúst árið 1914 leiddi Asquith Bretland inn í fyrri heimsstyrjöldina en sagði af sér vegna stjórnardeilna í desember árið 1916 og stríðsmálaráðherra hans, David Lloyd George, varð forsætisráðherra í hans stað.
Æviágrip
Í fyrstu meirihlutastjórn þeirra frá því á níunda áratug nítjándu aldar hugðust Frjálslyndir reka stefnu sína með afgerandi hætti. Einn þrándur í götu var hin ókjörna Lávarðadeild þingsins þar sem Íhaldsmenn réðu lögum og lofum. Lloyd George lagði drög að hinum svokölluðu „fjárlögum lýðsins“ og neðri deild þingsins samþykkti þau en lávarðadeildin hafnaði þeim árið 1909. Asquith kallaði til þingkosninga árið 1910 og Frjálslyndir unnu en urðu að mynda minnihlutastjórn.
Lávarðarnir samþykktu fjárlögin að endingu en Asquith var staðráðinn í að koma á umbótum í efri deild þingsins. Eftir þingkosningar ársins 1910 fékk hann lög staðfest sem leyfðu lagafrumvörpum að taka gildi án samþykkis lávarðadeildarinnar ef hún væri þrisvar samþykkt í röð á neðri deild þingsins. Asquith gekk verr að leysa úr vandamálum er snertu írska heimastjórn. Á stjórnartíð hans var mikið ofbeldi í Írlandi svo jaðraði við borgarastyrjöld.
Ákvörðun Asquiths um að ganga inn í fyrri heimsstyrjöldina var ein sú mikilvægasta sem nokkur breskur forsætisráðherra tók á 20. öldinni. Hann tók ákvörðunina með allt Bretland að baki sér og lagði til hliðar deilumál eins og sjálfsstjórn Írlands og kosningarétt kvenna. Asquith átti þátt í fullnaðarsigri Breta í stríðinu með ákvörðunum sínum um vígbúnað breska hersins, með því að senda breskan liðsauka á vesturvígstöðvarnar, með því að safna saman miklum her og með þróun iðnáætlunar til þess að styðja við hernaðarmarkmið ríkisins.
Asquith reyndist þó ekki eins góður í að miðla málum milli ríkisstjórnarmeðlima sinna í stríði og á friðartímum og hann neyddist því til að mynda stjórnarsamstarf við Íhaldsmenn og Verkamenn snemma árs 1915. Mikið varð um ágreining milli þessara þriggja flokka og versnaði óvinskapur þeirra þar sem Asquith tókst ekki að skapa liðsheild í stjórnarsamstarfinu. Óákveðni hans er varðaði hertækni, herkvaðningu og fjármögnun veikti samstarfið enn frekar. Svo fór að Lloyd George lagði á ráðin um að koma Asquith frá völdum og leysti hann af hólmi sem forsætisráðherra í desember árið 1916.
Asquith var áfram formaður Frjálslynda flokksins en honum tókst ekki að leysa úr innanflokksdeilum. Flokkurinn beið brátt fylgishrun og hlaut afhroð í kosningum árið 1918. Asquith hlaut aðalstitil árið 1925 og lést 75 ára að aldri árið 1928. Honum hefur verið hrósað fyrir hlutverk sitt í uppbyggingu bresks velferðarríkis en sagnfræðingar hafa einnig gagnrýnt hann fyrir dræma forystu í byrjun stríðsins og sem flokksformaður frá árinu 1914.
Viðskiptaleynd
thumb|right|Bréfið frá [[Francois Xavier d'Entrecolles sem opinberaði aðferðir Kínverja við framleiðslu á postulíni árið 1712 er stundum nefnt sem dæmi um iðnaðarnjósnir.]] Viðskiptaleynd eru upplýsingar sem ekki eru á allra vitorði eða auðfundnar sem fyrirtæki getur nýtt sér í rekstri sínum til að bæta stöðu sína gagnvart samkeppnisaðilum og viðskiptavinum. Sum staðar eru slíkar upplýsingar skilgreindar í lögum sem trúnaðarupplýsingar.
Í alþjóðlegum hugverkarétti nýtur viðskiptaleynd verndar sem hugverk og fyrirtæki mega setja inn í samninga við starfsmenn sína ákvæði um bann við samkeppni og bann við að láta af hendi upplýsingar er varða fyrirtækið (innan þeirra marka sem atvinnuréttur og samningsréttur leyfa). Lögin um viðskiptaleynd tryggja fyrirtækjum í reynd ótakmarkaðan einkarétt á þessum upplýsingum. Viðskiptaleynd er að sumu leyti andstæðan við einkaleyfi: öfugt við einkaleyfi gildir viðskiptaleynd aðeins um óbirtar upplýsingar og öfugt við einkaleyfi er viðskiptaleynd ekki bundin tímatakmörkunum.
Það að segja frá viðskiptaleyndarmálum eða reyna að komast að slíkum leyndarmálum með iðnaðarnjósnum gefur oftast aðeins tilefni til höfðunar einkamáls þar sem viðskiptaleynd nýtur ekki sömu formlegu verndar og einkaleyfi.
Secret industriel
Acer oliverianum
Acer oliverianum er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína. Hann getur orðið allt að 7 m hár.
Fellingablekill
Fellingablekill eða rifflablekill (fræðiheiti: Coprinus plicatile) er smávaxinn blekill með 1-2sm þunnan gulbrúnan hatt með áberandi fellingum á hliðunum. Hatturinn gránar með aldrinum. Stafurinn verður 4-8sm langur, hvítur eða brúnleitur. Fellingablekill vex í skóglendi og graslendi.
Á Íslandi er fellingablekill ekki algengur og hefur aðeins fundist á Norður- og Austurlandi.
Nytjamynstur
thumb|right|[[Adidas skráði hönnun þessa bolta, „Tango“, sem var notaður á heimsmeistaramótinu 1978 sem nytjamynstur. Sama mynstur var notað á bolta næstu fimm heimsmeistaramóta.]] Nytjamynstur eru uppfinningar sem teljast til hugverka. Hægt er að sækja um einkarétt á nytjamynstri með skráningu þess, eins konar „lítið einkaleyfi“. Venjulega nær vernd nytjamynstra yfir mun styttra tímabil (venjulega 6-10 ár) en einkaleyfi og auðveldara er að skrá nytjamynstur en fá einkaleyfi þar sem yfirleitt eru gerðar minni formkröfur. Venjulega er hægt að skrá nytjamynstur á einkaleyfastofum í þeim löndum þar sem nytjamynstur njóta verndar samkvæmt lögum. Við skráningu þarf uppfinningamaðurinn að láta í té nægjanlega ítarlegar upplýsingar um uppfinninguna til þess að annar aðili geti endurgert hana. Eins og með einkaleyfi þá er tilgangurinn með því að skrá nytjamynstur sá að hvetja til þess að þau séu gerð opinber. Mörg lönd sem annars veita vernd fyrir nytjamynstur takmarka þá hluti sem geta fallið undir slíka skráningu.
Stilbít
Stilbít er margbreytilegt að útliti.
Lýsing
Stilbít myndar frekar plötulaga kristala er vaxa út í horn til enda. Það kemur fyrir sem þyrping af jafnhliða sexhyrndum kristölum. Stilbít er mjólkurhvítt en líka glær,hálfglær og líka lituð afbrigði sem geta verið rauðbrún eða grænlit. Það er bæði með glergljáa og skelplötugljáa. Eru 1-2 cm langir en geta verið allt að 5-10 cm á lengd.
Útbreiðsla
Algengust zeólíta. Finnst í holufylltu basalti. Á Íslandi er það einnig að finna í þóleiíti neðarlega í blágrýtisfjöllunum á Austfjörðum.
Sigrún Svavarsdóttir
Sigrún Svavarsdóttir (fædd 25. febrúar 1958) er íslenskur heimspekingur og dósent (e. associate professor) í heimspeki við Ohio State University.
Sigrún lauk B.A. gráðu í heimspeki frá University of Washington árið 1982 og Ph.D. gráðu frá University of Michigan árið 1993. Doktorsritgerð Sigrúnar hét Thinking in Moral Terms.
Norðurlandamál
Norðurlandamálin eru þau mál sem töluð eru á Norðurlöndum.
Fremst er þá átt við norrænu málin – sem er samheiti yfir norðurgermanskan undirflokk indóevrópsku ættarinnar, það er dönsku, færeysku, íslensku, norsku og sænsku, samísku tungumálin og finnsku sem eru af úrölsku ættinni og grænlensku sem er af eskimóísk-aleúsku málaættinni.
Hugverk
Hugverk eru ákveðnar tegundir sköpunarverka mannsins þar sem inntak verksins er huglægt. Um hugverk hefur því skapast ákveðið regluverk í löggjöf sem nefnist einu nafni hugverkaréttur. Vegna þess að hugverkið er í eðli sínu huglægt þótt það eigi sér fast form þá er „eign“ hugverks annars eðlis en eign á efnislegri útfærslu þess.
Til hugverkaréttar teljast höfundaréttur og grannréttindi, lög um einkaleyfi, vörumerkjavernd, vernd iðnhönnunar, nytjamynstur, upprunamerkingar og viðskiptaleynd.
Hugverkaréttur gengur oftast út á tímabundinn einkarétt eiganda hugverksins sem hefur þá færi á að hagnast á verki sínu. Einkarétturinn (sem er í reynd einokun) er réttlættur með því að hann sé nauðsynlegur til að hvetja til sköpunar og birtingar hugverka í þágu almennings. Samkvæmt þessu er meginforsenda hugverkaréttar því sú að almenningur hafi ríka hagsmuni af því að nýjar hugmyndir séu birtar og þær komist í opinbera umræðu fremur en að þeim sé haldið leyndum. Einkarétturinn er hvati til birtingar í þágu almannahagsmuna. Eins er það sjónarmið ríkjandi í hugverkarétti að velgengni þess sem skapar hugverkið eigi að vera í samræmi við velgengni verksins; það sé til dæmis ekki eðlilegt eða sanngjarnt að höfundur að vinsælu lagi fái ekki notið fjárhagslegs ábata af vinsældum þess. Hugverkaréttur er í mörgum tilvikum samningsgrundvöllur rétthafa gagnvart til dæmis framleiðanda (í tilviki einkaleyfis eða höfundaréttar) eða dreifingaraðila (þar sem um er að ræða vörumerkjavernd eða upprunamerkingar) og veitir þessum samningsaðilum tímabundið skjól fyrir samkeppni.
Menn greinir á um það hvert sé „eðli“ hugverkaréttar; hvort hann sé öðru fremur hluti upplýsingaréttar, samningsréttar eða jafnvel mannréttindi (sem eignaréttur) en þetta síðasta atriði er mjög umdeilt.
Saga
Flest þau lög sem mynda hugverkarétt eiga rætur að rekja til leyfisbréfa sem konungar Evrópu notuðu til að stýra efnahagslífi ríkja sinna á tímum einveldisins og kaupauðgisstefnunnar. Bæði einkaleyfi og höfundaréttur voru upphaflega búin til í þágu fyrirtækja og stofnana sem greiddu fyrir þau gjald til konungsins. Með hugmyndum upplýsingarinnar um náttúrurétt breyttist viðhorfið þannig að farið er að tala um rétt einstaklinga sem eiga upptökin að nýjum hugmyndum eða listaverkum til yfirráða yfir þeim. Elstu lög sem kveða á um eignarétt uppfinningamanns á uppgötvun sinni eru frönsk lög frá 1791.
Notkun hugtaksins „propriété intellectuelle“ eða „hugareign“ nær að minnsta kosti aftur til 1888 þegar Svissneska hugverkaskrifstofan (Bureau fédéral de la propriété intellectuelle) var stofnuð í Bern, Sviss. 1893 var ákveðið að sameina stofnanir Parísarsamþykktar um vernd eignarréttinda á sviði iðnaðar frá 1883 og Bernarsáttmála til verndar bókmenntum og listaverkum frá 1886 og stofna eina Sameinaða alþjóðaskrifstofu um vernd hugverka (Bureaux Internationaux Réunis pour la Protection de la Propriété Intellectuelle eða BIRPI). Alþjóðahugverkastofnunin tók við hlutverki þessarar skrifstofu árið 1967. Íslenska orðið „hugverk“ á meira skylt við bandaríska 19. aldar hugtakið „labor of the mind“ og er hugsanlega uppfinning Ólafs Lárussonar lagaprófessors frá því um 1940.
Mállýska
Mállýska er svæðis- eða stéttabundin málvenja. Mállýska getur einkennst af framburði, málfræði eða orðaforða. Mörkin milli mállýskna og sjálfstæðra tungumála eru oft fremur pólitísk en málfræðileg.
Hugverk
Saga
Árið 1994 var gerður Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum sem viðauki við GATT-samninginn. Hann kveður á um ákveðin lágmarksskilyrði sem ríki þurfa að uppfylla í löggjöf sinni til verndar hugverkum. Samningurinn var fyrsta raunverulega alþjóðlega samkomulagið um gagnkvæma vernd allra sviða hugverkaréttar, en áður höfðu ýmsir alþjóðlegir sáttmálar á borð við Parísarsáttmálann um einkaleyfi og Bernarsáttmálinn um höfundarétt náð mikilli útbreiðslu.
Mállýska
Íslenskar mállýskur
Mállýskumunur hefur löngum verið lítill í íslensku, til dæmis samanborið við færeysku eða norsku. Ýmis svæðisbundin afbrigði mynduðust þó á Íslandi, en deildar meiningar eru um hvort sá munur geti kallast mállýskumunur. Hingað til hefur yfirleitt verið einblínt á framburðarmun þó einnig hafi einhver munur verið á orðanotkun. Til dæmis hvort menn beri orðið latur fram með fráblásnu t eða ekki, eða hvort menn kalli ákveðna tegund af reyktum pylsum bjúgu, sperðla, grjúpán eða langa.
Hugverk
Gagnrýni
Einkaréttur á hugverkum hefur oft verið gagnrýndur fyrir að ganga gegn megintilgangi sínum og skaða almannaheill með því að skapa gerviskort á ótakmörkuðum gæðum og stuðla þannig að óeðlilega háu verði t.d. á frumlyfjum í þróunarlöndum. Mikilvægi hugverkaréttar í efnahagslífi heimsins hefur vaxið stig af stigi frá því fyrst var farið að ræða hann á 19. öld og um leið hefur verið greinileg tilhneiging til að útvíkka einkaréttinn bæði í tíma og eins láta hann ná til sífellt fleiri sviða. Gagnrýnendur hafa meðal annars bent á að hugverkaréttur skerði hinn eiginlega eignarrétt í mörgum tilvikum.
Mállýska
Íslenskar mállýskur
Málhreinsunarmönnum á fyrri hluta tuttugustu aldar þóttu sumar framburðarmállýskurnar ljótar og gengu hart fram í að útrýma þeim, sérstaklega flámæli. Skólarnir voru meðal annars notaðir í þeim tilgangi.
Mállýskumunur hefur dofnað talsvert á Íslandi á tuttugustu öld og sumar framburðarmállýskurnar eru nánast horfnar úr málinu.
Helstu íslensku framburðarmállýskurnar eru skaftfellskur einhljóðaframburður, vestfirskur einhljóðaframburður, harðmæli og raddaður framburður, ngl-framburður, bð- og gð-framburður, hv-framburður og rn- og rl-framburður.
Mehmed 6.
Mehmed 6. (محمد السادس, Meḥmed-i sâdis, وحيد الدين, Vahideddin á Ottómantyrknesku) (14. janúar 1861 – 16. maí 1926) var 36. og síðasti soldán Tyrkjaveldis. Hann ríkti í fjögur ár, frá 1918 til 1922. Sem bróðir Mehmeds 5. og elsti karlmeðlimur Osmanættarinnar varð Vahideddin erfingi að krúnunni eftir að fyrri erfinginn framdi sjálfsmorð árið 1916. Hann steig á valdastól þann 4. júlí 1918 eftir dauða bróður síns, soldánsins. Mehmed var sonur Abdúl Mejid 1. soldáns og Gülüstü Hanım, abkasískrar aðalskonu. Mehmed var steypt af stóli þegar tyrkneska soldánadæmið var leyst upp árið 1922.
Æviágrip
Vahideddin fæddist í Dolmabahçehöll í Konstantínópel.
Valdatíð
Fyrri heimsstyrjöldin var reiðarslag fyrir Tyrkjaveldi. Bretar og aðrir Bandamenn höfðu hertekið Bagdad, Damaskus og Jerúsalem í stríðinu og meirihluta Tyrkjaveldis var skipt upp á milli evrópsku Bandamannanna. Á ráðstefnu í San Remo í apríl 1920 var Frökkum veitt verndarsvæði í Sýrlandi og Bretum í Palestínu og Mesópótamíu. Þann 10. ágúst 1920 skrifuðu fulltrúar Mehmeds undir Sèvres-samninginn, sem viðurkenndi verndarsvæðin og sjálfstæði konungsríkisins Hejaz.
Tyrkneskir þjóðernissinnar höfnuðu friðarsáttmálunum sem fulltrúar soldánsins höfðu samþykkt. Ný ríkisstjórn, tyrkneska þjóðþingið undir stjórn Mústafa Kemal, var stofnuð í Ankara þann 23. apríl 1920. Nýja ríkisstjórnin fordæmdi stjórn Mehmeds 6. og forystu Süleyman Şefik Pasja á soldánshernum. Fyrir vikið var bráðabirgðastjórnarskrá samin.
Útlegð og dauði
Tyrkneska þjóðþingið leysti upp soldánadæmið þann 1. nóvember 1922 og rak Mehmed 6. frá Konstantínópel. Mehmed yfirgaf Tyrkland á bresku herskipi þann 17. nóvember og fór í útlegð til Möltu. Hann bjó seinna á ítölsku rivíerunni.
Mehmed lést þann 16. maí árið 1926 í Sanremo á Ítalíu og var grafinn í Tekkiye-mosku Súleimans mikla í Damaskus.
Steindór
Steindór er íslenskt karlmannsnafn.
Hello Internet
Hello Internet er hljóðnetvarp hýst af YouTube stjörnunum CGP Grey og Brady Haran. Það var fyrst gefið út árið 2014 og hefur nú að geyma áttatíu og sjö þætti, ásamt einum bónusþætti og einum þætti sem var aðeins gefinn út sem hljómplata. Grey tilkynnti 600.000 til 900.000 niðurhöl fyrir hvern þátt í ágúst 2017. Netvarpið inniheldur umræður sem lúta að lífi þeirra sem YouTube stjörnum, viðfangsefni nýjustu myndbanda þeirra ásamt áhugamálum þeirra og persónulegu áliti á ýmsum málefnum. Dæmigerð málefni innihalda kvikmynda- og sjónvarpsþáttargagngrýni, umræðu um flugslys, fánafræði, framtíðarfræði, og muninn á persónuleikum Greys og Harans. Hlustendur geta rætt netvarpið á persónulegu subredditi CGP Greys eða á Hello Internet subredditinu. Hver þáttur byrjar vanalega með skoðunum Greys og Harans við slíkum athugasemdum. Netvarpið hefur opinberan fána að nafni "Nail & Gear".
Móttaka
Netvarpið náði að hámarki #1 sæti á netvarpsvinsældarlista iTunes í Ástralíu, Bandaríkjunum, Bretlandi, Kanada, Þýskalandi. Það var valið sem eitt af bestu nýju netvörpum ársins 2014 af Apple. Fréttablaðið The Guardian taldi netvarpið eitt af þeim 50 bestu ársins 2016, og nefndi þátt 66 ("A Classic Episode") þátt ársins.
Sigurjón Rist
Sigurjón Rist, vatnamælingamaður, fæddist á Akureyri 29. ágúst 1917, lést í Reykjavík 15. október 1994. Foreldrar hans voru hjónin Margrét Sigurjónsdóttir (1888 - 19219) húsmóðir á Akureyri, og Lárus J. Rist, (1879 - 1964) sund- og fimleikakennari á Akureyri og síðar í Hveragerði.
Nám og störf
Sigurjón lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1938, stundaði síðan nám í heimspeki og haffræði við Kaupmannahafnarháskóla 1938-39, en hvarf heim frá námi vegna heimsstyrjaldarinnar síðari sem þá var skollin á. Á árunum 1948-49 lagði hann stund á vatnafræði hjá Norges Vassdragsvesen og árið 1966 var hann hjá hjá Geological Survey í Bandaríkjunum. Hann var umsjónarmaður með síldveiðiskipum og síldarsöltun hjá Nirði hf. á Akureyri og Siglufirði 1938-41. Árin 1942-46 rak hann bifreiðaviðgerðaverkstæði hjá KEA og Mjölni hf. á Akureyri. Sigurjón hóf störf hjá raforkumálastjóra sem forstöðumaður vatnamælinga árið 1947 og var forstöðumaður Vatnamælinga Orkustofnunar frá 1967 til 1987. Hann var frumherji í íslenskum vatnamælingum og kom á kerfisbundnum rennslismælingum í vatnsföllum landsins, annaðist dýptarmælingar og kortlagningu stöðuvatna og sá um útgáfu árlegra rennslismæligagna hjá Orkustofnun.
Félagsstörf
Sigurjón Rist lét allmikið til sín taka í félgsmálum. Hann var í stjórn Ferðafélags Akureyrar um skeið og formaður þess 1946-47. Þá var hann um langt árabil í stjórn Jöklarannsóknafélags Íslands allt frá stofnun þess 1950 og formaður þess um skeið. Formaður Vatnafræðifélags Íslands var hann frá 1979-1985. Vann í frístundum með sjálfboðaliðum að lagningu bifreiðaslóða um hálendi Íslands á árunum 1940-46, einkum upp úr Eyjafirði, um Sprengisand og Ódáðahraun. Hann var þátttakandi í fransk-íslenska Vatnajökulsleiðangrinum 1951.
Rannsóknir, ritstörf o.fl.
Eftir Sigurjón liggur fjöldi ritgerða um vatnsföll og rennsli þeirra og um jökla og jöklamælingar. Einnig bækurnar Íslensk vötn I sem raforkumálastjóri gaf út 1956 og Vatns er þörf sem Menningarsjóður gaf út 1990.
Hermann Sveinbjörnsson, fréttamaður, skráði æviminningar Sigurjóns í bókinni "Vadd'út í", útg. 1989. Sigurjón var sæmdur heiðursmerki Jöklarannsóknafélags Íslands 1970, riddarakrossi íslensku fálkaorðunnar 1986 og heiðursmerki Verkfræðingafélags Íslands 1990.
Einkahagir
Kona Sigurjóns var María Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur. Dætur þeirra:
Einhljóð
Einhljóð er sérhljóð sem heldur sama hljóðgildi frá upphafi til enda eins og a eða ö.
Í íslensku eru venjulega talin átta einhljóð og þau eru oftast táknuð með eftirtöldum bókstöfum í rituðu máli: a, e, i, í, u, ú, o, ö.
Áróður
thumb|right|200px|Áróðursveggspjald frá [[Bandaríkin|Bandaríkjunum.]] Áróður er skilaboð sem er ætlað að hafa áhrif á skoðanir og hegðun stórra hópa fólks. Í stað þess að setja upplýsingar fram á óhlutdrægan máta er framsetningu upplýsinga í áróðri beinlínis ætlað að hafa áhrif á viðtakandann. Áhrifaríkur áróður er oft sannleikanum samkvæmur en í áróðri getur framsetning einnig verið villandi og upplýsingar rangar.
Áróður, agitation og propaganda
Alþjóðlegu orðin agitation og propaganda eru oft útskýrð þannig að agitation er æsingarræða eða æsingarmeðal sem hvetur til aðgerða strax, en propaganda sé kerfisbundnari (og lævísari) útvörpun á hugmyndum til að hafa áhrif á menn. Á íslensku eru bæði orðin oft þýdd sem áróður eða undirróður, þó undirróður sé í raun lúmskari eða áróður að tjaldabaki eins og stendur í orðabók Eddu. Sigfús Blöndal segir í orðabókinni sem við hann er kennd (1920-1924): „áróður (undirróður): 3. merking: „Agitation, stadig Tilskyndelse til noget." Jón Ófeigsson hefur í Þýzk-íslenzkri orðabók sinni 1925: „Agitator" = „áróðrarmaður" og „Agitation" = róður, undirróður" og reyndar fleira. Á stríðsárunum (1939-1945) notuðu kunnir rithöfundar orðið áróður mikið, og sést ekki á skrifum þeirra að þeir geri greinarmun á því sem Danir kalla agitation og propaganda: Kristinn E. Andrésson, Kristján Jónsson frá Garðsstöðum, Guðmundur G. Hagalín, Símon Jóhannes Ágústsson, Björn Guðfinnsson og Einar Ólafur Sveinsson. Hinn síðastnefndi sagði t.d. í bókinni Við uppspretturnar:
Af þessu má sjá að áróður er látinn standa jafnt fyrir agitation og propaganda, enda er „í áróðurs skyni" annarstaðar þýtt á dönsku sem „i propagandaøjemed“. Í Nudansk ordbog (8. útg. 1989) er agitation útskýrt þannig: „ ...kraftig virken for en sag: partiet drev en pågående agitation blandt arbejderne propaganda: ... benævnelse på en katolsk institution; den moderne betydning forst í 19. árhundrede: agitation for en idé."
Roðalykill
Roðalykill (fræðiheiti Primula hirsuta) er blóm af ættkvísl lykla.
Medcezir
Medcezir er tyrkneskur sjónvarpsþáttur.
Sigurósk
Sigurósk er íslenskt kvenmannsnafn.
Steinfinnur
Steinfinnur er íslenskt karlmannsnafn.
NFC Suður
NFC Suður eða NFC South er suður-riðill NFC-deildarinnar í NFL-deildinni, stofnaður 2002, eftir að liðum fjölgaði í NFL. Liðin sem eru í deildinni eru: Atlanta Falcons, Carolina Panthers, New Orleans Saints, og Tampa Bay Buccaneers. Fyrir tímabilið 2002 voru Buccaneers í AFC Vestur (1976) og NFC Mið (1977-2001), en hin þrjú vou í NFC Vestur.
Eyhildur
Eyhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Lína (veiðarfæri)
thumb|right|Línuveiðar við Hastings eftir William Miller Fiskilína hefur þróast frá færinu og samanstendur af lóði,  taumum og  önglum/krókum. Á lóðinni eru 40-50 cm langir taumar með um eins og hálfs metra millibili. Á enda taumanna er einn öngull. Stærð önglanna fer eftir hvaða fisktegund á að veiða. Hver lóð hefur um 100 öngla og 4 lóðir eru tengdar saman í svokallaðan bjóð/ bala. Það er misjafnt eftir því hve skipin eru stór hvað notaðir eru margir balar allt frá 10 upp í 40 í einni setningu en þá getur línan verið allt að 22 km á lengd með 16,000 króka. Línan er látin liggja í 1-3 klst. og svo dregin um borð. Það fer líka eftir því hvort balarnir eru handbeittir eða ekki. Illa hefur gefist að nota gervibeitu við Ísland. Beitan er oftast síld, loðna eða smokkfiskur en einnig er notaður makríll og kúfiskur. Línan er beitt sjálfvirkt í svonefndum línubeitingarvélum um leið og lagt er. Á landróðrabátum er línan beitt í landi. Á línuveiðum er aðallega verið að veiða þorsk,  steinbít,  ýsu,  keilu,  grálúðu,  löngu,  ufsa,  lúðu,  tindabikkju og  túnfisk.
Vepjulilja
Orðsifjar
Nafnið Fritillaria kemur úr latneska orðinu fritillus í merkingunni teningabox, hugsanlega tilvísun í teningamynstrið á blómunum þó hefur þessi útskýring verið gagnrýnd. Nafnið meleagris þýðir "flekkótt eins og Guineafugl".
Lýsing og búsvæði
Blómið er fjólublátt til rauðfjólublátt með áberandi reitamynstri eða er stundum hreinhvítt. Vepjulilja blómstrar yfirleitt í Maí og verður 15-40 sm á hæð. Laukurinn er hnapplaga, um 2 sm í ummáli, með eitruðum alkalíóðum. Hún vex í graslendi í rökum jarðvegi og árengjum upp að 800 metra hæð.
Útbreiðsla
Vepjulilja er upprunnin í Evrópu og vestur Asíu en víða er hún tegund í útrýmingarhættu sem sjaldan finnst villt en er oft ræktuð í görðum. Í Króatíu er blómið þekkt sem kockavica og er tengt af sumum við þjóðartákn landsins.
Svíþjóð
Hún er opinbert blóm Uppsalahéraðs í Svíþjóð, þar sem hún blómstrar í miklum breiðum á hverju vori á engjunum í Kungsängen, rétt við Uppsali, sem hefur gefið blóminu sænska nafn þess kungsängslilja. Hún finnst einnig í Sandemar Nature Reserve, náttúruverndarsvæði vestur af Dalarö í nágrenni við Stokkhólm.
Hún er talin hafa villst út frá ræktun í Uppsölum í kring um 1600.
Stóra Bretland
Í Stóra Bretlandi er óeining meðal grasafræðinga um það hvort Vepjulilja sé innfædd tegund eða hafi upphaflega sloppið úr görðum. Henni var fyrst lýst á 16. öld af grasalækninum John Gerard sem aðeins þekkti hana sem garðplöntu og hún fannst fyrst villt 1736 sem bendir til að hún sé innlendur slæðingur. Hinsvegar er útbreiðsla hennar takmörkuð við forn engi og breiðist ekki auðveldlega út sem gefur til kynna að hún sé upprunaleg tegund sem varð einangruð frá stofninum í Evrópu eftir síðustu ísöld. Stace (2010) segir hana vafasamt innfædda.
Vepjulilja var eitt sinn algeng í Bretlandi, sérstaklega í Thames dal og hluta af Wiltskíri, og var safnað í miklu magni til sölu sem afskorið blóm á blómamörkuðum í London, Oxford og Birmingham. Í seinni heimsstyrjöldinni voru flest gömlu engin plægð og lögð undir matvælaframleiðslu með tilheyrandi eyðingu búsvæðis hennar. Þrátt fyrir að vera vinsæl garðplanta er hún sjaldgæf í náttúrunni, þó eru nokkur áberandi svæði sem hún finnst enn, svo sem engin við Magdalen College, Iffley Meadows, Oxford og í þorpinu Duklington í Oxfordskíri, sem halda "Fritillary Sunday" hátíð Árið 2002 var hún valin sem héraðsblóm Oxfordskíris í kosningu "wild flora conservation charity Plantlife".
Ræktun
Nú er hún auðfengin sem skrautlegur vorblómstrandi laukur í garða, oft seld sem blanda af mismunandi afbrigðum. Hreinhvíta afbrigðið F. meleagris, unicolor og afbrigðið alba fengu Royal Horticultural Society's Award of Garden Merit.
Eins og margar jurtir í liljuætt, er F. meleagris viðkvæm fyrir bjöllunni Lilioceris lilii, sem getur skaðað hana eða drepið.
Jóhanna Gunnlaugsdóttir
Jóhanna Gunnlaugsdóttir er prófessor í upplýsinga- og skjalastjórn og rafrænum samskiptum við Félagsvísindasvið Háskóla Íslands.
Ferill
Jóhanna lauk BA-prófi í bókasafnsfræði og sagnafræði frá Háskóla Íslands 1985, MSc (Econ) í stjórnun og rekstri fyrirtækja með áherslu á upplýsingastofnanir og upplýsingakerfi innan fyrirtækja frá háskólanum í Wales 1998 og doktorsprófi í upplýsingafræði frá Háskólanum í Tampere, Finnlandi 2006. Hún er fyrsti Íslendingurinn til þess að hljóta doktorsgráðu í upplýsinga- og skjalastjórn.
Jóhanna hefur unnið við ýmis störf eins og kennslu við Garðaskóla og hjá Bókasafni Garðabæjar. Þá stofnaði hún, árið 1986, ásamt öðrum og var ráðgjafi hjá Gangskör sf. sem er ráðgjafar- og þjónustufyrirtæki á sviði upplýsinga- og skjalamála. Hjá Gangskör sf. vann hún við upplýsinga- skjala- og bókasafnsmál hjá um 100 fyrirtækjum og stofnunum um 25 ára skeið og ritaði og vann fyrir þau meðal annars greinargerðir, skýrslur, skrár og handbækur um skjalamál og hannaði og innleiddi hjá þeim hin mismunandi skjalaflokkunarkerfi og rafræn skjalastjórnarkerfi. Frá 1989 hefur hún haldið ýmis námskeið og fyrirlestra um skjala- og upplýsingamál fyrir Stjórnunarfélag Íslands, Endurmenntun Háskóla Íslands, Félag um skjalastjórn, Félag um þekkingarstjórnun, Háskóla Íslands, Fjármálaráðuneytið, Háskólann á Akureyri, Háskólann í Reykjavík og fleiri aðila.
Frá 1997-1999 var Jóhanna stundakennari í upplýsingafræði (þá bókasafns- og upplýsingafræði) við Félagsvísindadeild Háskóla Íslands. Hún varð lektor 1999, dósent 2007 og prófessor frá 2008. Frá 2001 hefur hún reglulega verið formaður námsbrautar og hún hefur verið gestakennari við ýmsa háskóla hérlendis og erlendis. Hún hefur leiðbeint fjölda meistara- og doktorsnema og verið í ritstjórn innlendra og erlendra tímarita.
Ýmis störf og verkefni
Jóhanna starfar í og hefur verið í stjórn ýmissa félaga meðal annars um bókasafns- og upplýsingamál. Hún var einn af stofnendum Félags um skjalastjórn árið 1988 og sat í stjórn þess 1988-1992 og einn af stofnendum Félags um þekkingarstjórnun 2005. Hún var í stjórn Skólavörðunnar 1986-1989 og í stjórn Þjónustumiðstöðvar bókasafna 1988-1991. Þá var hún fulltrúi á háskólafundi HÍ 2001-2008, í kennslumálanefnd Félagsvísindadeildar HÍ 2007-2008, í stjórn Félagsvísindastofnunnar HÍ og í jafnréttisnefnd HÍ 2009-2010, í vísindanefnd Félags- og mannvísindadeildar HÍ 2009-2013 og formaður 2011-2013. Enn fremur hefur hún starfað í nefndum og starfshópum á vegum háskólaráðs/rektors svo sem markaðs- og samskiptanefnd 2002-2007, starfshópi um endurskoðun málstefnu HÍ 2015-2016, starfshópi um mótun stefnu HÍ um opinn aðgang 2011-2012, málnefnd 2016-2018, gæðanefnd frá 2016 og stýrihópi HÍ um máltækni frá 2018. Hún hefur starfað í samráðshópi og námsnefnd um fagháskólanám í heilbrigðisgaganfræði við Læknadeild HÍ frá 2018. Frá 2014 hefur hún setið í stjórnarnefnd Þjóðskjalasafns Íslands og frá 2017 verið formaður tækninefndar hjá Staðlaráði Íslands um þýðingu ISO 15490-1, staðli um upplýsingar og skjalastjórn.
Rannsóknir
Rannsóknir, kennsla og fræðaskrif Jóhönnu eru á sviðum upplýsinga- og skjalastjórnar, þekkingarstjórnunar, gæðastjórnunar og flokkunaraðferða og -kenninga. Doktorsrannsókn hennar „The implementation and use of ERMS. A study in Icelandic organizations” sneri að innleiðingu og notkun á rafrænum skjalastjórnarkerfum í skipulagsheildum á Íslandi. Aðrar rannsóknir Jóhönnu hafa til að mynda beinst að því að kanna persónulega samfélagsmiðlanotkun starfsfólk á vinnutíma, umfjöllun um alþjóðlegan staðal um skjalastjórn  og viðhorf almennings til upplýsingagjafar stjórnvalda, það er hvort almenningur teldi að stjórnvöld leyndu mikilvægum upplýsingum sem vörðuðu almannahag og opinber útgjöld.
Hún hefur hlotið ýmsa styrki svo sem úr Rannsóknarsjóði HÍ, hún var þátttakandi í Valds- og lýðræðisrannsókn Félagsvísindasviðs HÍ, styrkt af Aldarafmælissjóði HÍ 2013-2017 og frá 2017 hefur hún verið í þverfræðilegu samstarfsverkefni innan HÍ, fötlun fyrir tíma fötlunar (Disability before Disability) sem hlaut öndvegisstyrk frá Rannís.
Viðurkenningar
Jóhanna var sæmd heiðursmerki hinnar íslensku fálkaorðu af forseta Íslands á nýársdag 2020 fyrir kennslu og rannsóknir á sviði upplýsingafræði og skjalastjórnunar. Árið 2016 hlaut Jóhanna verðlaunin „Emerald Literati Network Awards 2016 for Excellence: Outstanding Paper from the Previous Year“ á sviði upplýsingafræði fyrir greinina „Government secrecy: Public attitudes toward information provided by the authorities“ sem birtist í tímaritinu Records Management Journal og árið 2019, ásamt Rögnu Kemp Haraldsdóttur, sams konar verðlaun fyrir greinina „The missing link in information and records management: Personal knowledge registration” í Records Management Journal. Þá var hún gerð heiðursfélagi Félags um skjalastjórn á 20 ára afmælisfagnaði félagsins 2008 og heiðursfélagi Upplýsingar – félags bókasafns- og upplýsingafræða 2020.
Einkalíf
Foreldrar Jóhönnu voru hjónin Gunnlaugur Jónsson (1928-2013) náttúrufræðingur og kerfisfræðingur og Bergþóra Jensen (1927-2013) leikskólastarfsmaður. Eiginmaður hennar er Árni Árnason rekstrarhagfræðingur og framkvæmdastjóri og eiga þau tvö börn.
Heulandít
thumb|Heulandít : [[Teigarhorn]] Heulandít myndar plötulaga kristala.
Lýsing
Hálfglært, stundum glært í nýopnuðum holum, ekki oft rauðleitt. Myndar allþykkt trapisulaga kristalbúnt með afsneidd horn er koma í klösum eða þyrpingum. Er 0,5-2 cm á stærð. Þekkt á löguninni.
Útbreiðsla
Með algengustu zeólítum og er oft í samfloti með stilbíti. Finnst í þóleiti, mest neðarlega í blágrýtisfjöllum. Finnst vel á Austfjörðum á Íslandi.