cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Betula falcata
Betula falcata er tegund af birkiætt sem var lýst af Viktor Nikolayevich Vassiljev. Engar undirtegundir finnast skráðar.
Kraumsverðlaunin
Framkvæmd
Kraumsverðlaunin eru ekki bundin neinni ákveðinni tónlistarstefnu og þeim fylgja engir undirflokkar. Ekkert umsóknarferli eða þátttökugjald er fyrir listamenn og plötuútagáfur. Verðlaunin hafa ekkert aldurstakmark, en markmið þeirra er engu að síður að einbeita sér að verkum yngri kynslóðar íslenskra tónlistarmanna og hljómsveita.
Verðlaun
Umgjörð Kraumsverðlaunanna er haldið í lágmarki, og yfirlýst markmið Kraums er frekar að setja fé í stuðning verðlaunaplöturnar. Vinninghafar verðlaunanna hljóta ekki verðlaunagrip, heldur eru þau fremst fólgin í viðurkenningu, kynningu - og plötukaupum og stuðningi Kraums á verðlaunatitlunum.
Kraumur styðjur við Kraumsverðlaunaplöturnar með því að kaupa ákveðinn fjölda af plötunum og dreifa til starfsmanna tónlistarbransans erlendis, m.a. tónlistarhátíðir og umboðsskrifstofur, í samvinnu við [Útflutningsskrifstofu íslenskrar tónlistar, ÚTÓN. Með þessu vill Kraumur auka við möguleika listamannanna bakvið verðlaunaplötur að koma verkum sínum á framfæri utan landsteinana.
Dómnefnd
Dómnefnd Kraumsverðlaunanna 2008 skipa:
Kyrrahafslax
Kyrrahafslax (fræðiheiti Oncorhynchus) er ættkvísl laxfiska sem eiga náttúruleg heimkynni í Kyrrahafinu. Til sömu ættkvíslar telst einnig regnbogasilungur.
Tegundir kyrrahafslaxa
Það eru alls 16 tegundir í Kyrrahafslaxaættkvísl :
Pressan (vefrit)
Eigendur Pressunnar
Stærsti eiganndi Pressunnar er Vátryggingafélag Íslands (VÍS) sem er stærsti eigandi Vefpressunar ehf með um 33% eignarhlut, en Vefpressan rekur vefmiðilinn Pressan.is. Aðrir eigendur eru Björn Ingi Hrafnsson (26,37%), Salt Investment (23,08%) og Arnar Ægisson (17,58%).
Hideki Tojo
Hideki Tōjō (東條 英機 á japönsku) (30. desember 1884 – 23. desember 1948) var hershöfðingi í her japanska keisaradæmisins. Hann var 27. forsætisráðherra Japans á meðan á seinni heimsstyrjöldinni stóð, frá 17. október 1941 til 22. júlí 1944. Sem forsætisráðherra fyrirskipaði hann árásina á Perluhöfn, en undirbúningur fyrir hana hafði hafist í apríl 1941, áður en Tojo tók við embætti. Eftir að stríðinu lauk var Tojo handtekinn og dæmdur til dauða fyrir stríðsglæpi Japana. Hann var hengdur þann 23. desember 1948.
Æviágrip
Hideki Tojo fæddist í Tókýó í Japan árið 1884. Hann var þriðji sonur Hideroni Tojo, liðsforingja í japanska keisarahernum. Eldri bræður Tojo dóu áður en hann fæddist. Árið 1909 giftist hann Katsuko Ito og eignaðist með henni þrjá syni og fjórar dætur.
Árið 1905 útskrifaðist Tojo úr keisaralega herháskólanum í Tókýó og gekk í herinn sem undirliðsforingi í fótgönguliði. Tojo var sendur til Evrópu á vegum japönsku utanríkisþjónustunnar frá 1919 til 1922 og dvaldi í Sviss og Þýskalandi. Þegar hann sneri heim til Japans gerðist hann kennari í herskóla. Hann klifraði hratt upp metorðastigann í hernum. Á þriðja áratugnum gekk Tojo í Tōseiha-hópinn innan hersins; samtök hófsamra íhaldsmanna sem stóðu gegn hinum róttæka Kōdōha-hóp. Fylkingarnar tvær voru báðar hluti af leynifélaginu Tvílaufareglunni, sem aðhylltist öfgaþjóðernishyggju.
Árið 1935 var Tojo gerður að ofursta og að höfði herlögreglunnar í Mansjúríu. Þegar japanskir hermenn Kōdōha-hópsins gerðu tilraun til valdaráns þann 26. febrúar árið 1936 stóð Tojo með keisarastjórninni. Eftir atvikið fékk Tōseiha-hópurinn umboð til að hreinsa róttæklinga úr röðum hermannanna og taka af lífi alla sem höfðu stutt uppreisnarseggina.
Stjórnmálaferill
Árið 1938 var Tojo gerður að vararáðherra hersins. Frá desember 1938 til 1940 varð hann aðalumsjónarmaður japanska keisaraflughersins. Hann bar jafnframt ábyrgð á japönsku leyniþjónustunni í aðdraganda heimsstyrjaldarinnar og á meðan henni stóð. Líkt og margir herforingjar og aðalsmenn studdi Tojo aðild Japans að Öxulveldunum ásamt Þýskalandi og Ítalíu. Á meðan Tojo gegndi embætti innanríkisráðherra stýrði hann lögreglunni í Tókýó. Hann varð hermálaráðherra árið 1940 og gegndi þeirri stöðu til ársins 1941 en þá gerði Hirohito keisari hann að forsætisráðherra. Tojo varð þó áfram hermálaráðherra og gegndi öðrum ráðherraembættum samhliða því að vera forsætisráðherra. Á stríðsárunum útmálaði bandarískur áróður Tojo sem eins konar japanska hliðstæðu Adolfs Hitler. Tojo var þó aldrei eins valdamikill í Japan og Hitler í Þýskalandi og var aldrei eiginlegur einræðisherra. Eftir fjölda ósigra gegn Bandaríkjunum, sér í lagi í orrustunni við Saípan, glataði Tojo smám saman trausti bandamanna sinna og fékk lausn úr embætti frá keisaranum þann 18. júlí 1944.
Handtaka, réttarhöld og aftaka
Við stríðsglæparéttarhöldin í Tókýó lýsti Tojo því yfir í fyrstu yfirheyrslunni að „enginn [hefði getað] óhlýðnast keisaranum“ og gaf þannig í skyn að aðeins Hirohito hefði getað tekið ákvarðanir eins og þær að ráðast á Perluhöfn eða um að binda enda á stríðið. Eftir þrýsting frá saksóknaranum Joseph B. Keenan breytti Tojo málflutningi sínum í seinni yfirheyrslum og lýsti því yfir að keisarinn hefði alltaf verið málsvari friðar.
Meðferð MacArthurs og starfsmanna hans á Tojo hefur mikið verið gagnrýnd í seinni tíð og deilt um hvort Tojo hafi verið gerður að blóraböggli fyrir stríðsglæpi sem Hirohito keisari bar í raun mesta ábyrgð á. Samkvæmt greinagerð eftir japanska túlkinn Shūichi Mizota um fund á milli bandaríska hershöfðingjans Bonner Fellers og Mitsumasa Yonai flotaforingja þann 6. mars 1946 sagði Fellers: „Það væri heppilegast ef Japanir gætu sannað fyrir okkur að keisarinn sé með öllu saklaus. Ég held að yfirvofandi réttarhöld séu tilvalin til þess. Sérstaklega ætti að gera Tojo ábyrgan fyrir öllu í réttarhöldunum.“
Tojo var sakfelldur fyrir stríðsglæpi árið 1948 og hengdur þann 23. desember sama ár. Eftir aftöku Tojo var hann brenndur og öskum hans dreift yfir Kyrrahafið til að koma í veg fyrir að hvíldarstaður hans yrði að helgireit fyrir japanska þjóðernissinna.
Hoya amrita
Hoya amrita er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Havnar Bóltfelag
Havnar Bóltfelag eða HB er færeyskt knattspyrnufélag frá Þórshöfn félagið var stofnað árið 1904. Félagið er stærsta og sigursælasta félag Færeyja með um það bil 1000 meðlimi. Þeir unnu sinn fyrsta færeyjameistaratitil árið 1955. Tveir Íslendingar hafa þjálfað liðið, þeir Heimir Guðjónsson og Kristján Guðmundsson thumb|HB og [[KÍ]]
Ambrose Bierce
thumb|Ambrose Bierce Ambrose Gwinnett Bierce (24. júní 1842, Horse Cave Creek, Meigs County, Ohio, BNA – dánardagur er óljós, hugsanlega í desember 1913 eða snemma árið 1914, líklegast í Mexíkó) var bandarískur háðsádeiluhöfundur, gagnrýnandi, skáld, smásöguhöfundur, ritstjóri og blaðamaður.
Havnar Bóltfelag
Leikmannahópur
(Fyrirliði)
Ambrose Bierce
Hann er frægur fyrir skýran og tilfinningalausan stíl. Ofsafengin, myrk og háðsleg gagnrýni hans ávann honum gæluheitið „bitri Bierce“. Svo lotningarfullt var orðspor Bierce að sumir menn hræddust gagnrýni hans á samtímaritverkum því hún gat ráðið um það hvort rithöfundurinn gat haldið áfram iðju sinni eða ekki.
Havnar Bóltfelag
Tölfræði í evrópukeppnum
thumb|Þann [[18. júlí árið 1909 spilaði HB geg Tvøroyrar Bóltfelag í Þórshöfn, sem HB vann 3-1.]] thumb|konurnar hjá HB á móti FC Suðuroy þann 22.apríl 2012.
Ambrose Bierce
Í desember 1913 fór Bierce til borgarinnar Chihuahua í Mexíkó til þess að fylgjast með átökunum í mexíkósku byltingunni í her Pancho Villa. Hann hvarf og var talinn hafa gengið til liðs við byltingarmennina. Hann sást aldrei framar.
Berlínarmúrinn
thumb|Berlínarmúrinn er frægur [[múr sem innan Berlínar afmarkaði landamærin milli Austur- og Vestur-Þýskalands]] Berlínarmúrinn (þýska Berliner Mauer) var 167,8 km langur múr sem skildi að Vestur-Berlín og Austur-Þýskaland. Hann var byggður árið 1961 og féll 9. nóvember 1989. Yfirvöld Austur-Þýskalands kölluðu hann fasistavarnarmúr (þýska: antifaschistischer Schutzwall).
Berlínarmúrinn var áberandi tákn um skiptingu Þýskalands og kalda stríðið. Ekki er vitað hversu margir létu lífið við að reyna að flýja yfir múrinn en talið er að það hafi verið 138 manns.
Berlínarmúrinn verður til
Innrás Þjóðverja í Pólland þann 1. september 1939 markaði upphaf seinni heimsstyrjaldarinnar. Þjóðverjar gerðu innrásir í fleiri lönd, þar sem þeir hugðu á frekari landvinninga. Heimsstyrjöldin síðari var hafin.
Bandamenn, stórveldin Bandaríkin, Sovétríkin, Stóra-Bretland og Frakkland báru sigur úr býtum gegn Þjóðernisöflunum þýsku. Árið 1945 funduðu Sigurvegararnir í Jalta á Krímskaga, þar sem Evrópu var skipt í valdasvæði. Einnig var Þýskalandi skipt niður í valda-og stjórnunarsvæði. Berlín var skipt upp í Austur-Berlín og Vestur-Berlín. Rússar réðu í austurhlutanum.
Einhugur ríkti ekki meðal sigurvegaranna. Sovétríkin voru ekki sammála stefnu Veturveldanna og hugmyndafræðin var gerólík. Fyrrum bandamenn urðu andstæðingar og kepptu um yfirráð í Evrópu og víðar í heiminum. Atvinnulífið í Sovéthlutanum var í rúst. Rússar guldu sjálfir mikið afhroð í stríðnu en Bandaríkjamenn báru af því lítið tjón. Meðan lífskjör í vesturhlutanum bötnuðu, meðal annars vegna Marshallaðstoðarinnar, uxu erfiðleikarnir í austurhlutanum. Það var þung byrði að gjalda Rússum stríðsskaðabætur. Þar var heldur ekki um að ræða Marshalaðstoð.
Vegna þessara erfiðu lífskjara hóf fólk að yfirgefa austurhlutann og setjast að í vesturhlutanum í von um betri lífskjör. Fólksflóttinn var mjög þungbær fyrir Þýska alþýðulýðveldið sem þá var orðið til og var orðinn efnahagsleg ógnun. Það var fyrst og fremst ungt og vel menntað fólk, sem leitaði yfir í vesturhlutann. Á árunum 1953 til ársloka 1960 yfirgáfu austurhlutann árlega milli 140 – 330 þús. manns, alls 1.856.466. Samtals voru yfir þrjár milljónir flóttamanna komnir til Vestur-Berlínar.
Ísalind
Ísalind er íslenskt kvenmannsnafn.
Berlínarmúrinn
Berlínarmúrinn verður til
Í austurhlutanum þar sem Sovétmenn stjórnuðu var mönnum ljóst að eitthvað varð að gera til að sporna við fólksflóttanum. Enginn hafði búist við því sem gerðist. Sunnudaginn 13. ágúst 1961 slokknuðu ljósin við Brandenborgarhliðið. Hermenn og landamæraverðir hófu í skjóli skriðdreka og vopnaðra hermanna að fjarlægja malbik og reisa varnargirðingu úr vírneti. Víðsvegar á borgarmörkunum blasti hið sama við: Vopnaðir landamæraverðir, skriðdrekar, vírnet og steinsteypustólpar. Bygging Berlínarmúrsins var hafin. Að endingu var múrinn orðinn svo rammgerður að enginn komst í gegn eða yfir hann. Á milli sjálfs múrsins og vírnetsgirðingarinnar var svonefnt “dauðasvæði”. Stjórnarmenn í austurhlutanum nefndu múrinn varnargarð gegn fastistaöflunum. Við múrinn voru hundruð manna skotin sem reyndu að komast yfir hann og alls létu meira en þúsund manns lífið á flóttanum frá Austur-Berlín til Vestur-Berlínar.
Eftirlitsstöðvar við múrinn
Áður en múrinn var byggður gátu íbúar Berlín ar ferðast frjálst á milli borgarhluta. Íbúar fóru á milli til þess að versla, vinna, sinna tómstundum og til þess að hitta vini og fjölskyldu. Eftir að Berlínarmúrinn var reistur var aðeins hægt að fara á milli Austur- og Vestur Berlínar með því að fara í gegnum eina af þremur eftirlitsstöðvum: Helmstedt (Eftirlitsstöð Alpha) Dreilinded (Eftirlitsstöð Bravo) og Friedrichstrasse (Eftirlitsstöð Charlie). Seinna var 9 eftirlitsstöðvum bætt við, en þær voru allar minni.
Checkpoint-Charlie
thumb|Checkpoint-Charlie Checkpoint Charlie var stærsta og frægasta eftirlitsstöð Berlínarmúrsins. Þann 27. október 1961 stóð yfir 16 klukkustunda pattstaða á milli bandarískra og sovéskra skriðdreka við eftirlitstöðina. Skriðdrekarnir stóðu sitt hvoru megin við landamæri Austur- og Vestur-Berlínar og var þetta talin vera ein alvarlegasta deila Kalda stríðsins, fram að Kúbudeilunni. Að lokum kölluðu stórveldin skriðdreka sína til baka, þar til þeir voru allir farnir.
Flóttaleiðir
Fólk notaði ótrúlegustu leiðir til þess að sleppa frá Austur-Berlín og komast til Vesturs. Sá fyrsti sem náði að flýja var 19 ára gamall landamæravörður frá Austur-Berlín, en hann stökk yfir meters háan gaddavírstálma aðeins tveimur dögum eftir að byrjað var að reisa múrinn. thumb|Maður flýr frá Austur Berlín Ýmis farartæki voru notuð; loftbelgir, skriðdrekar, loftfimleikalínur, vírkláfar, loftdýnur og lestir voru meðal þess sem fólk notaði til þess að flýja Austur Þýskaland. Stærsta undankoman í sögu Berlínarmúrsins var hinsvegar þegar tvenn göng sem 12 eldri borgarar eyddu 16 dögum í að grafa voru fullgerð. Göngin voru 32 metrar á lengd og það voru 57 sem gátu komist til Vestur Berlínar í gegnum þau. Göngin voru nefnd „Göng 57“ af yfirvöldum, en eru líka stundum kölluð „Eldri borgara göngin“.
Fall Berlínarmúrsins
Berlínarmúrinn var eins konar táknmynd kalda stríðsins. Múrinn féll 9. nóvember 1989 og hafði þá staðið í 28 ár og var fall hans upphafið að endalokum kalda stríðsins. Múrinn var frá annarri hliðinni séð nokkurs konar táknmynd andfasísks varnarveggs en það var litið á hann frá hinni hliðinni sem kommúnísk landamæri. Það eru margar ástæður fyrir falli múrsins sem þróuðust um langa hríð (Chronik des Mauerfalls, Die dramatischen Ereignisse um den 9. November 1989, Hans-Hermann Hertla, Ch. Links Verlag, Berlin 1999). Fall var hvorki skipulagt né beinlínis undirbúið en múrnum varð einfaldlega ofaukið (Berlin im Wandel, August 1989 bis Oktober 1991, Ralf Melzer, s. 23).
Fyrir fall múrsins gerðist ýmislegt bæði í austrinu og vestrinu sem hafði áhrif á fallið. Í austur Evrópu og í austur Þýskalandi voru miklar mótmæla- og umbótahreyfingar og Ungverjaland opnaði járntjaldið til Austurríkis 2. maí 1989, en það varð til fjöldaflótta til vestursins. Frá 4. september 1989 upphófust mánudagsmótmælin í Leipzig. Eftir friðarbænirnar í Nicolaikirkju gengu þúsundir á hverjum mánudegi um göturnar og kröfðust ferða- fjölmiðla- og fundafrelsis. Mótmælin 4. nóvember 1989 á Alexanderplatz í Berlín sem milljónir tóku þátt í juku þrýstinginn á ríkisstjórn austur Þýskalands. Hún neyddist til að leyfa að minnsta kosti einkaferðir til útlanda til þess að róa æsta stemninguna í landinu. (Seit 1990, Uberwündene Teilung Berliner Republik seit 1990).
Mikhaíl Gorbatsjev varð ritari kommúnistaflokksins í Sovétríkjunum 11. mars 1985, en hann hafði mikil áhrif í tengslum við fall múrsins. Hann hafði komið á fót nýjungum í Sovétríkjunum sem höfðu óhjákvæmilega mikil áhrif á alla austurblokkina. (Chronki des Mauerfalls, Hans-Hermann Hertle, s. 58). Gorbatsjev vildi koma á meira jafnræði og hann var tilbúinn til þess að samþykkja endalok kommúnismans í austurblokkinni. Hann hafði líka mikil áhrif á leiðtogana í austur Þýskalandi. Árið 1989 hafði ríkisstjórnin ákveðið að þjóðin gæti ferðast frjáls til annarra landa en það var risastórt skref í átt að falli múrsins í nóvember 1989.
Múrinn féll 9. nóvember 1989 og íbúar bæði austurs og vestur fögnuðu ákaft. Fall múrsins hafði án efa gríðarleg, jákvæð áhrif og ennfremur flóknar afleiðingar fyrir allt Þýskalands eins og raunar alla Evrópu.
25 ára falls múrsins fagnað
9. nóvember 2014 voru liðin 25 ár frá falli Berlínarmúrsins. Til að fagna þessa sögulega atburðar voru allskonar viðburðir og sýningar um alla borgina. Stór ljósasýning sem nefndist „Tákn vonar um heim án múrs“ var stærsti viðburður afmælisins. Þúsundir helíum fylltra ljósblaðra mynduðu 15 km leið í gegnum borgina og lýstu frá kl. 17:00 þann 7. nóvember til kl. 20:00 þann 9. Nóvember. Hápunktur hátíðarhaldanna var þegar níunda sinfónía Bethofens var flutt fyrir framan Brandenburgerhliðið ásamt því að hvítum blöðrum var sleppt til himins ásamt á sex öðrum stöðum. Þetta átti að minna á fall Berlínarmúrsins fyrir 25 árum og að tákna hina friðsælu byltingu árið 1989. Meira en milljón manns voru saman komin til Berlínar hvaðanæva að heimsóttu Brandenburgerhliðið.
Stöðlakot
Stöðlakot (áður Stuðlakot) er steinbær í miðbæ Reykjavíkur sem stendur við Bókhlöðustíg 6. Húsið er líklega reist árið 1872 í núverandi mynd, og er hugsanlega elsti steinbærinn í Reykjavík.
Alþjóðasamband jafnaðarmanna
Alþjóðasamband jafnaðarmanna (enska: Socialist International eða SI) er alþjóðasamtök stjórnmálaflokka sem aðhyllast lýðræðislega jafnaðarstefnu. Flestir aðildarflokkar sambandsins eru sósíaldemókrataflokkar, sósíalistaflokkar eða verkamannaflokkar.
Alþjóðasambandið var stofnað árið 1951 og var ætlað að taka við af Alþjóðasambandi sósíalískra verkamanna (SAI) en uppruna þess má rekja til síðhluta 19. aldar. Í dag telur sambandið til sín 147 aðildarflokka og stofnanir í rúmlega 100 löndum. Aðildarflokkarnir hafa setið í ríkisstjórn í mörgum löndum, meðal annars flestum löndum Evrópu.
Núverandi aðalritari samtakanna er Benedicta Lasi frá Gana. Forseti sambandsins er Pedro Sánchez, núverandi forsætisráðherra Spánar. Þau voru bæði kjörin a síðasta þingi Alþjóðasambandsins í Madríd á Spáni í nóvember árið 2022.
Fyrsta og annað alþjóðasambandið (1864–1916)
Alþjóðasamtök verkalýðsins, eða fyrsta alþjóðasambandið, voru fyrstu alþjóðasamtökin sem reyndu að sameina stjórnmálaöfl verkalýðsins þvert á landamæri. Samtökin voru stofnuð þann 28. september árið 1864 að undirlagi sósíalískra, kommúnískra og anarkískra stjórnmálahópa og stéttarfélaga. Togstreita á milli hófsemismanna og byltingarsinna innan samtakanna leiddi til þess að þau voru leyst upp árið 1876 í Philadelphiu.
Annað alþjóðasambandið var stofnað í París þann 14. júlí árið 1889 sem samband sósíalistaflokka. Ágreiningur um fyrri heimsstyrjöldina leiddi til þess að sambandið var leyst upp árið 1916.
Alþjóðasamband sósíalískra verkamanna (1919–1940)
Alþjóðanefnd jafnaðarmanna (e. International Socialist Commission eða ISC) var stofnuð á fundi í Bern í febrúar árið 1919 að undirlagi flokka sem vildu endurlífga annað alþjóðasambandið. Í mars árið 1919 stofnuðu kommúnistaflokkar Komintern (Þriðja alþjóðasambandið) á ráðstefnu í Moskvu.
Flokkar sem ekki vildu ganga í ISC eða Komintern stofnuðu með sér Alþjóðasamband lýðsins (sem einnig var kallað Vínarsambandið ) á ráðstefnu í Vín þann 27. febrúar 1921. ISC og Vínarsambandið sameinuðust í Alþjóðasamband sósíalískra verkamanna í maí árið 1923 eftir ráðstefnu í Hamborg. Það samband lognaðist út af árið 1940 vegna uppgangs nasisma og byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar.
Alþjóðasamband jafnaðarmanna (1951–)
Alþjóðasamband jafnaðarmanna var stofnað í júlí árið 1951 í Frankfurt til að koma í stað Alþjóðasambands sósíalískra verkamanna.
Á eftirstríðsárunum styrkti Alþjóðasambandið jafnaðarflokka sem þurftu að hasla sér völl á ný þegar fasískt einræði leið undir lok í Portúgal (1974) og á Spáni (1974). Fyrir þing sitt árið 1976 í Genf áttu fáir stjórnmálaflokkar utan Evrópu aðild að Alþjóðasambandinu og sambandið átti engin ítök í Rómönsku Ameríku. Á níunda áratugnum lýstu flestir aðildarflokkar sambandsins yfir stuðningi við Þjóðfrelsisfylkingu sandínista þegar Bandaríkjastjórn reyndi að fella lýðræðislega kjörna vinstristjórn hennar í Níkaragva. Það mál leiddi til Íran-kontrahneykslisins í Bandaríkjunum þegar stjórn Ronalds Reagan Bandaríkjaforseta hélt áfram í laumi að styðja kontraskæruliða gegn sandínistum þrátt að Bandaríkjaþing hefði lagt bann við því.
Síðla á áttunda áratugnum og í byrjun níunda áratugarins átti Alþjóðasamband jafnaðarmanna í samræðum við leiðtoga risaveldanna tveggja í kalda stríðinu, Bandaríkjanna og Sovétríkjanna, í málefnum varðandi samskipti austurs og vesturs og vopnaeftirlit. Alþjóðasambandið studdi slökunarstefnu og afvopnunarsáttmála á borð við SALT-II, START og INF-samningana. Fulltrúar sambandsins funduðu í Washington, D.C. með Jimmy Carter Bandaríkjaforseta og George Bush varaforseta og í Moskvu með aðalriturunum Leoníd Brezhnev og Míkhaíl Gorbatsjov. Finnski forsætisráðherrann Kalevi Sorsa leiddi sendinefndir sambandsins í þessum viðræðum.
Sambandið hefur upp frá því veitt æ fleiri flokkum frá Afríku, Asíu, Evrópu og Rómönsku Ameríku aðild.
Eftir byltinguna í Túnis árið 2011 var Lýðræðislega stjórnskipunarsamkundan, stjórnarflokkur Ben Ali forseta, rekin úr alþjóðasambandinu. Síðar sama mánuð var Þjóðarlýðræðisflokkurinn í Egyptalandi einnig rekinn. Alþýðufylking Fílabeinsstrandarinnar var einnig rekin í samræmi við grein 7.1 í lögum sambandsins eftir hrinu ofbeldis á árunum 2010 til 2011. Brottrekstrarnir voru staðfestir á þingi Alþjóðasambandsins í Höfðaborg árið 2012.
Klofningur Framfarabandalagsins (2013)
Þann 22. maí árið 2013 klufu þýski Jafnaðarmannaflokkurinn og nokkrir fleiri aðildarflokkar sig úr Alþjóðasambandinu og stofnuðu sín eigin alþjóðasamtök jafnaðarflokka undir nafninu Framfarabandalagið. Klofningsflokkarnir bentu á það sem þeir töldu úrelt og ólýðræðislegt skipulag Alþjóðasambandsins   og gagnrýndu Alþjóðasambandið jafnframt fyrir að veita ólýðræðislegum stjórnmálahreyfingum aðild.
Samband við Rómönsku Ameríku
Alþjóðasamband jafnaðarmanna hélt lengi ákveðna fjarlægð frá Rómönsku Ameríku þar sem litið var á álfuna sem áhrifasvæði Bandaríkjanna. Alþjóðasambandið gagnrýndi til dæmis ekki valdaránið í Gvatemala 1954 gegn sósíalíska forsetanum Jacobo Árbenz eða innrás Bandaríkjanna í Dóminíska lýðveldið árið 1965. Það var ekki fyrr en eftir valdaránið í Síle 1973 sem Alþjóðasambandið fór að standa með vinstrihreyfingum í Rómönsku Ameríku. Antoine Blanca, erindreki Alþjóðasambandsins úr franska Sósíalistaflokknum, skrifaði að eftir valdaránið í Síle hafi sambandið uppgötvað „heim sem við þekktum ekki“ og að samstaða með vinstrimönnum í Síle gegn Bandaríkjamönnum hafi verið fyrsta meiriháttar áskorun sambandsins. Sambandið átti síðar, sérstaklega á stjórnartíð François Mitterrand, eftir að styðja sandínista í Níkaragva og aðrar vinstrihreyfingar í El Salvador, Gvatemala og Hondúras í baráttu þeirra gegn hægrisinnuðum einræðisstjórnum sem nutu stuðnings Bandaríkjanna.
Íslenskir aðildarflokkar
Alþýðuflokkurinn var aðili að Alþjóðasambandi jafnaðarmanna frá árinu 1987 þar til hann rann inn í Samfylkinguna árið 2000. Samfylkingin erfði aðild Alþýðuflokksins að alþjóðasambandinu en sagði sig úr sambandinu árið 2017.
Hornhröðun
Hornhröðun kallast sú hröðun, sem hlutir verða fyrir á hringhreyfingu, táknuð með α. SI-mælieining: rad s-2. Í jafnri hringhreyfingu er stærð hornhröðunar fasti, en stefnan er inn að miðju hringsins.
Stærðfræðileg skilgreining:
þar sem {\omega} er hornhraðinn og er snertilhröðun og r krappageisli.
Hornhröðun α og snúningsvægi τ eru vensluð með eftifarandi hætti:
þar sem I er hverfitregða hlutarins.
Kristín Eysteinsdóttir
Kristín Eysteinsdóttir (f. 2. febrúar 1974) er íslenskur leikstjóri og fyrrverandi leikhússtjóri Borgarleikhússins.
Kristín lauk BA-prófi í dramatúrgíu frá Árósarháskóla í Danmörku árið 2002 og meistaragráðu í leikstjórn frá Goldsmiths, University of London árið 2007.
Kristín hefur leikstýrt fjölda verka, m.a. í Þjóðleikhúsinu, Borgarleikhúsinu, Hafnarfjarðarleikhúsinu og Nemendaleikhúsinu. Hún var fastráðin leikstjóri við Borgarleikhúsið frá 2008-2014 en var ráðin leikhússtjóri Borgarleikhússins árið 2014. Kristín hlaut Grímuna, sviðslistaverðlan Leiklistarsambands Íslands sem leikstjóri ársins árið 2008 fyrir leikstjórn sína á sýningunni Sá ljóti í Þjóðleikhúsinu.
Áður en Kristín snéri sér að leiklistinni starfaði hún á vettvangi tónlistar, m.a. sem söngkona, trúbador og laga- og textasmiður. Árið 1995 gaf hún út eigin breiðskífu, Litir þar sem hún flutti eigin lög og texta og frá 1996-2000 var hún söngkona kvennahljómsveitarinnar Ótukt.
Eiginkona Kristínar er Katrín Oddsdóttir lögfræðingur og eiga þær tvö börn.
Fornleifarannsóknir á Kirkjubæjarklaustri
Klaustrið á Kirkjubæ
Í íslenskum Annálum kemur fram að árið 1186 hafi Þorlákur helgi Þórhallsson, biskup í Skálholti, stofnað nunnuklaustur á Kirkjubæ á Síðu í Vestur-Skaftafellssýslu. Þremur árum eftir stofnun klaustursins var Halldóra Eyjólfsdóttir vígð sem fyrsta abbadísin. Klaustrið starfaði til 1554 en var þá lagt af við Skiðaskiptin í Skálholtsbiskupsdæmi. Klaustrið starfaði eftir reglu heilags Benedikts og gengu klaustursystur sjö sinnum til tíða á sólarhring. Kirkjubæjarklaustur, líkt og önnur miðaldaklaustur, var gífurlega ríkt af jörðum og hlunnindum. Í Máldaga frá 1397 eru eignir klaustursins skráðar. Þær samanstóðu af 25 jörðum og ítökum. Lítið er minnst á sjálfar klausturbyggingarnar að undanskildum 20 glergluggum sem munu hafa verið einstaklega verðmættir. Þónokkrar systranna á Kirkjubæ eru þekktar úr rituðum heimildum. Þekktust mun þó vera systir Kristín eða Katrín. Í þjóðsögum Jóns Árnasonar segir frá systur Kristínu eða Katrínu sem var brennd á báli árið 1343 og dysjuð upp á Systrastapa fyrir að hafa formælt páfa, selt sig djöflinum og lagst með mörgum mönnum. Við rannsóknirnar 1995-2006 voru þústirnar á Systrastapa kannaðar nánar en þar fundust engin merki um að manneskja hefði verið brennd eða dysjuð.
Frumrannsóknir
Í upphafi árs 1995 samþykkti hreppsnefnd Skaftárshrepps að sækja um skyrk til að hefja rannsóknir á rústum nunnuklausturs á Kirkjubæ. Rannsóknirnar hófust síðar um haustið og var meginmarkmið þeirra að staðsetja klaustrið og kanna byggingarlag þess. Jarðsjármælingum var beitt til að kanna þykkt, dreifingu og gerð mannvistarlaga og einnig voru grafnar nokkrar prufuholur. Niðurstöður úr þessum könnunum sýndu að staðsetning klaustursins var ekki á þeim stað sem í dag eru kallaðir Klausturhólar heldur var það undir gamla bæjarhóli Kirkjubæjar. Eiginlegur uppgröftur á Kirkjubæjarklaustri hófst síðan árið 2002.
Uppgröftur
Árin 2002 og 2003 var grafið u.þ.b. 100m2 stórt svæði þar sem leifar þriggja bygginga fundust. Yngri byggingarnar tvær voru að mestu rannsakaðar 2002 og 2003 og sýndu niðurstöður að byggingarnar þrjár höfðu ekki staðið á sama tíma heldur tóku þær við af hver annarri. Yngsta byggingin var langhús sem stóð frá lokum 16. aldar fram á miðja 17. öld en eldri bygging undir henni var að öllum líkindum reist um eða fyrir miðja 16. öld. Við uppgröft 2004 og 2005 var áhersla lögð á að rannsaka þriðju og elstu bygginguna af þeim þremur sem áður höfðu fundist. Nánast fullvíst er að sú bygging hafi verið hluti 15. aldar klaustursins. Rannsakaði flötur byggingarinnar var um 130m2 og er það aðeins hluti af mun stærri byggingu. Byggingin skiptist í fimm rými sem aðskildust með bæði torf- og steinveggjum. Sumarið 2006 fór fram síðasta uppgraftartímabil á Kirkjubæjarklaustri. Þar var eldra byggingarstig hlutans af 15. aldar klaustrinu rannsakað og með því var hægt að sýna fram á breytingar 15. aldar klaustursins milli eldri og yngri bygginarstiga. Eitt rými byggingarinnar var skilgreint sem vefstofa en þar fundust timburlurkar sem túlkaðir voru sem leifar vefstaðar en einnig funndust þar nokkrir kljásteinar sem styðja þá tilgátu. Auk þessa voru illa varðveittar minjar eldri bygginga sem liggja norðan við 15. aldar klaustrið rannsakaðar og sýndu kolefnisaldursgreiningar að þær eru frá 14. öld.
Niðurstöður
Við lok rannsóknanna hafði aðeins lítill hluti hins eiginlega klausturs verið rannsakaður og því er ljóst að miklar upplýsingar eru enn faldar djúpt ofan í jörðinni á Kirkjubæjarklaustri. Þó fengust ýmsar upplýsingar úr rannsóknunum. Hægt var að greina gerð og form þess sem komið var fram og sýndu niðurstöður m.a. að á síðmiðöldum var klaustrið byggt umhverfis klausturgarð, eins og tíðkaðist um erlend klaustur. Eins var ljóst út frá þeim gripum sem fundust að handiðnaður hafði skipað stóran sess í lífi klaustursystranna.
Hannyrði
Hannyrði systranna á Kirkjubæjarklaustri var vel þekkt og í miðaldarritum er m.a. getið þess er Vilchin skálholtsbiskup pantaði frá Kirkjubæjarklaustri hin glæsilegustu tjöld fyrir Skálholtsstað. Við rannsóknir á Klaustrinu fannst mikið magn hannyrðagripa sem styðja undir þær hugmyndir að Kirkjubæjarklaustur hafi verið eins konar hannyrðasetur. Þar fundust bæði kljásteinar og snældusnúðar en einnig prjónar og heklunál. Handverk og bænahald systranna voru samtvinnaðar athafnir. Konur sóttu í klaustur til að lofa drottinn sinn með eign handverki. Handverkið var sjálfstætt framlag til trúar og kirkju og því hluti af helgisiðum.
A.J. Cook
A.J. Cook (fædd Andrea Joy Cook, 22. júlí 1978) er kanadísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Criminal Minds, Higher Ground og Tru Calling.
Einkalíf
Cook er fædd og uppalin í Oshawa í Ontario í Kanada. Cook byrjaði dansnám fjögra ára gömul þar sem hún læði jazz-,stepp-og ballettdans. Þegar Cook var sextán ára þá ákvað hún að prufa leiklistina í staðinn fyrir dansinn. Cook er meðlimur Kirkju Jesú Krists hinna síðari daga heilögu sem er stærsta mormónakirkja Bandaríkjanna. Cook giftist Nathan Andersen árið 2001 og saman eiga þau einn son.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Cooks var í auglýsingu árið 1997 fyrir McDonald's. Kom hún síðan fram í þáttum á borð við Goosebumps og PSI Factor: Chronicles of the Paranormal. Árið 2000 var Cook boðið hlutverk í nýjum unglingaþætti sem kallaðist Higher Ground þar sem hún lék á móti Hayden Christensen. Síðan var henni boðið hlutverk í Tru Calling sem Lindsay Walker sem hún lék frá 2003-2004. Cook hefur síðan 2005 leikið eitt af aðahlutverkunum í Criminal Minds sem Jennifer JJ Jareau. Þann 14. júní, 2010, var tilkynnt að Cook myndi ekki koma fram í seríu 6 af Criminal Minds, en hún myndi koma fram í tveim þættum sem myndu útskýra brotthvarf hennar. Kom hún síðan fram í seinasta þætti Paget Brewster í seríu 6. Tilkynnt var þann 16. apríl 2011 að Cook hafi skrifað undir tveggja ára samning við þáttinn.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Cooks var í Laserhawk árið 1997. Árið 1999 þá var Cook boðið eitt af aðalhlutverkunum í The Virgin Suicides þar sem hún lék á móti James Woods, Kathleen Turner og Kirsten Dunst. Lék Cook, Mary Lisbon eina af systrunum í myndinni. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Out Cold, Final Destination 2 og Mother's Day.
Wetzlar
Wetzlar er þýsk borg með um 53.000 íbúa (2017). Borgin er staðsett í sambandslandinu Hessen í Þýskalandi. Borgin liggur norðan við Frankfurt við ána Lahn sem tengir Rín.
Frjálslyndi flokkurinn (Ísland, 1998–2012)
Frjálslyndi flokkurinn var íslenskur stjórnmálaflokkur, stofnaður árið 1998, hann fékk tvo þingmenn í kosningunum 1999, fjóra í kosningunum 2003 og 2007 en fékk ekki fulltrúa í kosningunum 2009. Flokkurinn er nú óvirkur.
Meginstefnumál flokksins var barátta fyrir breytingum á núverandi kvótakerfi í stjórnun fiskveiða við Ísland en einnig áherslur á að setja hömlur á flæði innflytjenda inn í landið. Helsta vígi Frjálslynda flokksins var á Vestfjörðum sem eru hluti Norðvesturkjördæmis. Flokkurinn sótti fylgi út um allt land.
Saga
Frjálslyndi flokkurinn var stofnaður af Sverri Hermannssyni, fyrrverandi þingmanni Sjálfstæðisflokksins og bankastjóra Landsbankans, í nóvember 1998. Meðal helstu baráttumála var að breyta fiskveiðistjórn, umhverfisvernd, sér í lagi á hálendi Íslands og að varðveita velferðarkerfið. Að undirbúningi að stofnun flokksins komu samtökin Samtök um þjóðareign, helstu baráttumál þeirra samtaka var að útgerðarmenn í íslenskum sjávarútveg þyrftu að greiða fyrir aflaheimildir til ríkissjóðs. Uppúr samstarfi Sverris og Samtaka um þjóðareign slitnaði þó og stofnuðu framamenn innan samtakanna stjórnmálaflokkinn Frjálslynda lýðræðisflokkinn um sömu mundir.
Í fyrstu Alþingiskosningum sínum árið 1999 fékk Frjálslyndi flokkurinn 4,2% og tvo menn kjörna á Alþingi. Flokkurinn fékk langmesta fylgi sitt á Vestfjörðum eða 17,7% í öðrum kjördæmum fór fylgið hvergi yfir 5%. Eftir að niðurstöður kosninganna voru ljósar sagði Sverrir Hermannsson að flokkurinn hefði unnið „málfrelsissigur“ þar sem fjölmiðlar, og þá sér í lagi Morgunblaðið hefðu lagt sitt af mörkunum til „að drepa á dreif aðalmáli kosninganna“ en með því átti hann við baráttu flokksins fyrir breyttu kvótakerfi. Í Alþingiskosningunum 2003 jók flokkurinn fylgi sitt í 7,4% og fékk fjóra þingmenn. Ekki munaði nema 13 atkvæðum að flokkurinn fengi einn þingmann til. Í Alþingiskosningunum 2007 fékk flokkurinn aðeins lægra fylgi, 7,26% en hélt fjórum þingmönnum. Mikil innanflokksátök einkenndu flokkinn kjörtímabilið 2007-2009 og tveir af fjórum þingmönnum flokksins gengu úr honum. Í kosningunum 2009 beið flokkurinn afhroð, datt af þingi og hlaut aðeins 2,2% atkvæða.
Frjálslyndi flokkurinn bauð fram í Reykjavík og á Ísafirði í sveitastjórnarkosningunum 2002. Flokkurinn fékk 10,1% atkvæða í Reykjavík og einn fulltrúa, Ólaf F. Magnússon. Í Ísafjarðarbæ fékk flokkurinn 13,4% atkvæða og einn fulltrúa sömuleiðis.
Flokkurinn bauð ekki fram í kosningunum 2013 og 2016 og hefur ekki verið virkur síðan um það bil 2010. Á árinu 2012 bárust fréttir af því að Frjálslyndi flokkurinn væri skuldugur. Fólk innan flokksins gekk í stjórnmálasamtökin Dögun árið 2012 þannig að flokkurinn er óvirkur eða hefur verið aflagður þó ekki hafi komið opinber yfirlýsing þess efnis.
Hollvættir
Hollvættir eða Refsinornir er harmleikur eftir forngríska leikskáldið Æskýlos. Það er þriðja leikritið í þríleiknum Óresteia, sem er eini varðveitti þríleikurinn frá fornöld.
Leikritið segir frá því hvernig refsinornirnar elta Órestes fyrir að myrða móður sína, Klýtæmnestru, til að hefna fyrir morðið á Agamemnoni föður sínum. Refsinornirnar elta Órestes til Aþenuborgar þar sem gyðjan Aþena skerst í leikinn. Hún setur upp dómsmál og skipar tólf manna kviðdóm. Apollon tekur að sér að verja Órestes en nornirnar sækja málið fyrir Klýtæmnestru. Þegar atkvæði í málinu reynast jöfn sannfærir Aþena refsinornirnar um að fallast á ákvörðun hennar. Í kjölfarið endurnefnir hún nornirnar hollvætti.
Oresteia
Bókhlöðustígur
Bókhlöðustígur er brött gata í miðbæ Reykjavíkur sem nær frá Þingholtsstræti niður að Lækjargötu. Laufásvegur endar í norðri við Bókhlöðustíg, sömuleiðis Miðstræti. Við Bókhlöðustíg stendur einn elsti steinbærinn í Reykjavík og nefnist Stöðlakot.
Við Bókhlöðustíg er Frímerkjahúsið og þar var lengi starfræktur söluturninn Hallinn.
Thurgau
Thurgau er tólfta stærsta kantónan í Sviss með 991 km2. Hún liggur nær nyrst í landinu og varð formlega að kantónu 1803.
Orðsifjar
Thurgau er nefnt eftir ánni Thur sem rennur í gegnum kantónuna. Thur er gamalt indóevrópskt orð sem merkir sá sem flýtir sér (ef til vill skylt orðinu þjóta). Gau merkir landsvæði. Gæluheiti Thurgau er Mostindien. Most er þykkur eplasafi, en eplarækt hefur verið stunduð í héraðinu síðan á miðöldum. Indien merkir Indland, enda þykir mörgum ásýnd kantónunnar líkjast Indlandi.
Söguágrip
Snemma á miðöldum tilheyrði héraðið Thurgau hertogadæminu Sváfalandi (Schwaben) og var miklu stærra en það er í dag. Á 9. öld var suðurhlutinn splittaður af og varð að héraðinu Zürich. Seinna var enn klipið af héraðinu að austan og við það myndaðist hluti af St. Gallen og Appenzell. Snemma á 10. öld reyndi Rúdolf II frá Búrgúnd að hrifsa til sín héraðið en samtímis gerði Burchard II frá Sváfalandi tilkall til þess. Í orrustunni við Winterthur árið 917 sigraði Burchard og hélst héraðið (ásamt Zürich) því í Sváfalandi. Greifarnir frá Kyburg réðu héraðinu til 1264, en þá tók Habsborgarættin við. Í sjálfstæðisstríði Svisslendinga börðust íbúar Thurgau með Habsborgurum, til dæmis í orrustunni við Morgarten, sem Svissarar sigruðu í. Árið 1415 lenti Habsborgaraættin upp á kant við Sigismund keisara, sem lét hertaka héraðið. Það skiptist á milli nærliggjandi héraða, svo sem Bern og Zürich. 1798 var helvetíska lýðveldið stofnað að tilstuðlan Frakka. Þá var Thurgau innlimað í lýðveldið. Thurgau varð að eigin kantónu 1803 í endurskipulagningu lýðveldisins. Höfuðstaðurinn varð Frauenfeld. Eftir fall Napoleons varð Thurgau að frjálslyndri kantónu. Kantónan hefur margoft endurnýjað stjórnarskrá sína, síðast 1987.
Borgir
Stærstu borgir Thurgau:
Rif
Rif getur átt við eftirfarandi:
Ísbjörg
Ísbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Tony Bennett
Anthony Dominick Benedetto (3. ágúst 1926 – 21. júlí 2023), sem var betur þekktur undir listamannsnafni sínu Tony Bennett, var bandarískur söngvari. Hann vann til margra viðurkenninga og verðlauna á ferlinum, þar á meðal 20 Grammy verðlaun, æviafreksverðlaun Grammy og tvö Primetime Emmy verðlaun. Bennett var útnefndur Jazz Master NEA og heiðurshafi Kennedy Center. Bennett stofnaði Frank Sinatra School of the Arts í Astoria, Queens, New York.
Bennett byrjaði snemma að syngja. Hann barðist á lokastigi seinni heimsstyrjaldarinnar sem fótgönguliði í bandaríska hernum í Evrópu. Eftir það þróaði hann söngtækni sína, samdi við Columbia Records og átti fyrsta vinsæla lagið sitt með „Because of You“ árið 1951. Nokkur vinsæl lög eins og „Rags to Riches“ fylgdu í kjölfarið snemma árs 1953. Hann breytti síðan nálgun sinni í djass. Hann náði ákveðnum tindi sem listamaður seint á fimmta áratugnum með plötum eins og The Beat of My Heart og Basie Swings, Bennett Sings. Árið 1962 tók Bennett upp einkennislag sitt, „I Left My Heart in San Francisco“. Ferill hans og einkalíf varð fyrir langvarandi niðursveiflu á hátindi rokktónlistartímabilsins. Bennett kom aftur á svið seint á níunda og tíunda áratug síðustu aldar, gaf út gullplötur aftur og stækkaði svið sitt til MTV kynslóðarinnar á sama tíma og hann hélt tónlistarstíl sínum óbreyttum.
Bennett hélt áfram að semja vinsæla og lofaða tónlist inn á 21. öldina. Hann öðlaðist viðurkenningu á ný seint á ferlinum fyrir samstarf sitt við Lady Gaga, sem hófst með breiðskífunni Cheek to Cheek árið 2014. Þau fóru í sameiginlegt tónleikaferðalag til að kynna plötuna frá 2014 til 2015. Með útgáfu annarrar breiðskífu þeirra, Love for Sale árið 2021, sló Bennett einstaklingsmetið fyrir lengsta tímabil af topp 10 plötu á Billboard 200 vinsældarlistanum fyrir lifandi tónlistarmann. Fyrsta topp 10 platan hans var I Left My Heart in San Francisco árið 1962. Bennett sló einnig heimsmet Guinness fyrir að vera elsta manneskja til að gefa út plötu með nýju efni, 95 ára og 60 daga gamall.
Í febrúar 2021 var greint frá því að Bennett hefði greinst með Alzheimer árið 2016. Vegna hægfara veikinda hans hélt hann áfram að taka upp tónlist, fara í tónleikaferðalög og koma fram þar til hann hætti á tónleikum vegna líkamlegra erfiðleika, sem var tilkynnt eftir síðustu tónleika hans, One Last Time: An Evening with Tony Bennett and Lady Gaga, dagana 3. og 5. ágúst 2021, í Radio City Music Hall, New York.
Heimildir
Fyrirmynd greinarinnar var „Tony Bennett“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 24. apríl 2023.
Sálin hans Jóns míns
Sálin hans Jóns míns getur átt við eftirfarandi:
Hilmar
Hilmar er íslenskt karlmannsnafn.
Hafþór Júlíus Björnsson
Hafþór Júlíus Björnsson (fæddur 26. nóvember 1988) er íslenskur kraftlyftingarmaður og leikari. Hafþór lék persónuna Gregor Clegane, öðru nafni „fjallið“, í síðustu fimm þáttaröðum sjónvarpsþáttanna Game of Thrones á HBO. Hann er einnig fyrrverandi atvinnumaður í körfubolta.
Körfubolti
Hafþór fæddist í Reykjavík og byrjaði körfuboltaferil sinn árið 2004 með Breiðabliki og flutti svo til FSu árið 2005. Hann fór til KR í úrvalsdeildinni 2006 áður en hann sneri aftur til FSu árið 2007. Hann hjálpaði FSu að komast í úrvalsdeildina en ferill hans styttist árið 2008 vegna endurtekinna meiðsla á ökkla. Í kjölfarið hóf hann feril í kraftlyftingum.
Kraftlyftingar
Hafþór vann sterkasta manninn á Íslandi árið 2010, og sterkasta mann Íslands árið 2011. Hann vann sterkasta mann Evrópu 2014, afrek sem hann endurtók 2015, 2017, 2018 og 2019. Hann vann gull á Arnold Strongman Classic árið 2018, 2019 og 2020. Hafþór keppti fyrst í sterkasta manni heims árið 2011 og varð í sjötta sæti. Hann vann þrjú brons og þrjú silfurverðlaun í næstu sex tilraunum sínum áður en hann var krýndur meistari árið 2018. Hann er sá fyrsti sem hefur unnið Arnold Strongman Classic, sterkasta mann Evrópu og sterkasta mann heims á sama almanaksári.
Í maí 2020, lyfti Hafþór 501 kílóum, sem er met, í líkamsræktarstöð sinni á Íslandi.
Boxferill Hafþórs Júlíusar Björnssonar
Hafþór Júlíus Björnsson er þekktastur fyrir sterkmannsafrek sín og leik í sjónvarpsþáttaröðinni Game of Thrones, en hann hefur einnig stundað box. Árið 2020 skoraði Hafþór á Eddie Hall, fyrrverandi metahaldara heims í deyfilyftu, að boxgjörnum. Hafþór hafði enga reynslu af boxi en lét sér ráða þjálfurana Billy Nelson og Vilhjálm Hernández. Auk þess studdu sparringfélagarnir Skúli Ármansson og Bill Hodgson hann. Hafþór breytti líkamsþjálfun sinni og tapaði 60 kg í ferlinu. Hann æfði box tvisvar á dag, allt að fimm klukkustundir, og skipti vikuæfingum sínum í fjórtán þjálfunarskifti.
Hafþór barst fyrst í sýningarmót við fyrrverandi Evrópumeistara WBO í léttþungavigt, Steven Ward, í janúar 2021. Síðar það ári tók Hafþór þátt í öðru sýningarmóti, þar sem hann mætti gullbugaþrekraunakeppninnar 2010, Simon Vallily. Hann stóð fyrst alvarlega af sér í boxringnum þegar hann mætti kanadíska atvinnuarmglímuðnum Devon Larratt í september 2021 og sigraði hann með tæknilegum nokkauti í fyrri umferð.
Hafþór mætti loks Eddie Hall í Dubai 19. mars 2022, í viðureignum sem voru kallaðar Þungustu boxbardagur sögunnar (The Heaviest Boxing Match in History). Eddie Hall sótti stórt til Hafþórs frá byrjun, en Hafþór var rólegur og skipti á höndum. Hann tók stjórn bardagans með því að nota góðan skell og fótavinnumennsku. Hann skallaði Eddie Hall niður tvisvar, í þriðju og sjötta umferð, og sigraði hann með samhljóða dóma.
Ludvig Holstein-Ledreborg
Johan Ludvig (Louis) Carl Christian Tido Holstein lénsgreifi af Ledreborg (10. júní 1839 – 1. mars 1912) var danskur landeigandi og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Danmerkur í fáeina mánuði á árinu 1909. Hann var einn síðast fulltrúi aðalsmanna í dönskum stjórnmálum og jafnframt eini kaþólikkinn sem gegnt hefur forsætisráðherraembættinu.
Ævi og störf
Holstein var sonur dansks greifa og þýskrar greifadóttur sem var kaþólskrar trúar og ól soninn upp í þeirri trú. Hann tók trú sína alvarlega og stóð m.a. í ritdeilum sem ungur maður um trúmál við guðfræðinga úr hópi mótmælenda. Holberg var fyrst kjörinn á þing árið 1872 og varð það upphafið að löngum stjórnmálaferli. Hann þótti í hópi snjöllustu ræðumanna á þingi en komst þó ekki til mikilla metorða og árið 1890 ákvað hann að draga sig af pólitíska sviðinu. Næstu árin var hann langdvölum í útlöndum auk þess sem faðir hans lést og Holstein tók við ættaróðalinu árið 1892 og varði miklum tíma í uppbyggingu þess, auk þess að rannsaka og skrifa um kirkjusögu.
Honum bauðst að taka við embætti forsætisráðherra árið 1901 þegar þingræði var tekið upp í Danmörku en afþakkaði og féll embættið á í hlut Johan Henrik Deuntzer. Haustið 1909 lét hann hins vegar tilleiðast að mynda ríkisstjórn til að höggva á hnútinn í stjórnarkreppu, ekki hvað síst með það að markmiði að ná í gegn umdeildum varnarmálalögum. Það var ekki hvað síst persónulegt ósætti þeirra Jens Christian Christensen og Niels Neergaard sem olli stjórnarkreppunni þar sem hvorugur gat hugsað sér að starfa undir hinum, báðir tóku þó sæti í stjórninni.
Ríkisstjórn Holstein var í raun fyrsta minnihlutastjórnin eftir tilkomu þingræðisins og á skömmum valdatíma fékk hún á sig tvær vantrauststillögur. Sú síðari var samþykkt og var þetta því fyrsta ríkisstjórn Danmerkur til að falla með þeim hætti. Holstein sagði þegar af sér og mælti með því við konung að fulltrúa Radikale Venstre, sem báru upp vantrauststillöguna, yrði falið stjórnarmyndunarumboð. Þar með lauk stjórnmálaafskiptum Holstein endanlega og hann lést þremur árum síðar.
Gísli Guðmundsson
Gísli Guðmundsson er íslenskt mannanafn sem getur átt við:
Hrafna-Flóki Vilgerðarson
Flóki Vilgerðarson var norskur víkingur, sonur Vilgerðar Hörða-Káradóttur, sem hélt vestur um haf til að leita lands sem fréttir höfðu borist af. Hann sigldi frá Flókavörðu á mörkum Rogalands og Hörðalands og hafði meðferðis fjölskyldu sína og frændlið, svo og búfénað, því ætlunin var að setjast að í hinu nýja landi. Af förunautum Flóka eru nefndir þeir Herjólfur og Þórólfur (Þorsteinsson Grímssonar kamban) og Faxi sem Faxaflói er sagður heita eftir. Kona Flóka er sögð hafa verið Gró, systir Höfða-Þórðar landnámsmanns í Skagafirði.
Flóki sigldi þó ekki beint til Íslands, heldur kom fyrst við við á Hjaltlandi. Þar drukknaði Geirhildur dóttir hans í Geirhildarvatni. Flóki kom einnig við í Færeyjum og gifti þar aðra dóttur sína. Þrándur í Götu var afkomandi hennar. Hann hafði með sér þrjá hrafna, sem hann hafði að því er segir í Hauksbók blótað í Noregi, og lét þá vísa sér leið til Íslands; sleppti fyrst einum og sá flaug aftur í átt til Færeyja, sá næsti flaug beint upp í loft og sneri aftur en sá þriðji flaug fram um stafn og þá vissi Flóki að hann var að nálgast land.
Hrafna-Flóki kom að Horni eystra og sigldi svo suður og vestur fyrir land og nam land í Vatnsfirði á Barðaströnd um árið 865. Rétt utan við bryggjuna á Brjánslæk, niðri við sjó, eru Flókatóftir. Þar eru friðlýstar rústir og segja munnmæli að Hrafna-Flóki hafi fyrstur haft þar vetursetu á Íslandi með mönnum sínum.
Í Landnámu segir að þá hafi Vatnsfjörður verið fullur af fiski og nýbúarnir stundað veiðarnar svo stíft að ekkert varð úr heyskap og öðrum nauðsynlegum undirbúningi fyrir íslenska veturinn. Leiddi þetta til þess að allt kvikféð drapst um veturinn og yfirgaf fólkið þá landið aftur. Þegar voraði gekk Hrafna-Flóki á fjöll upp af Vatnsfirði og sá fjörð fullan af ís. Í Landnámabók segir svo: „Vár var heldr kalt. Þá gekk Flóki upp á fjall eitt hátt ok sá norðr yfir fjöllin fjörð fullan af hafísum, því kölluðu þeir landit Ísland, sem það hefur síðan heitir.“ Hefur landið upp frá því verið kallað Ísland.
Langt var liðið á sumar þegar Flóki og förunautar hans héldu úr Vatnsfirði og „beit þeim eigi“ fyrir Reykjanes, það er að segja að þeir fengu ekki nægan byr í seglin. Urðu Flóki og Herjólfur viðskila og hafði Flóki vetursetu í Borgarfirði. Tafðist því brottferð þeirra um einn vetur.
Hrafna-Flóki sneri aftur til Íslands síðar og nam þá land við austanverðan Skagafjörð, frá Stafá austur að Flókadalsá, það er að segja byggðina á Bökkum og Flókadal vestan ár, og er það skammt frá landnámi Þórðar mágs hans. Landnámsjörð hans var Mór í Flókadal, sem seinna skiptist í Ysta-Mó, Mið-Mó og Syðsta-Mó. Oddleifur (stafur) hét sonur hans sem bjó á Stafhóli og deildi við Hjaltasonu. Enn átti hann dótturina Þjóðgerði.
Stórmæri
thumb|right|Stórmæri á hátindi sínum. Stórmæri (latína: Regnum Marahensium, gríska: Μεγάλη Μοραβία, Megale Moravia; tékkneska: Velká Morava; slóvakíska: Veľká Morava; pólska: Wielkie Morawy, þýska: Grossmähren) eða einfaldlega Mæri var fyrsta stóra ríki Vestur-Slava sem varð til í Mið-Evrópu og stóð frá 833 til um 907. Það náði að öllum líkindum yfir landsvæði sem í dag eru hlutar af Tékklandi, Slóvakíu, Ungverjalandi, Austurríki, Þýskalandi, Póllandi, Rúmeníu, Króatíu, Serbíu og Úkraínu. Eina slavneska ríkið sem kom á undan því var Ríki Samós sem stóð frá 631 til 658.