cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Búnaðarfélag Íslands
Bændahöllin
Bygging Bændahallarinnar var stærsta einstaka verkefni Búnaðarfélags Íslands og Stéttarsambands bænda. Byggingin var ein sú stærsta í Reykjavík á þeim tíma sem hún var reist, en húsið var nánast fullbúið í desember 1964. Kostnaður við bygginguna var 130 milljónir króna. Í þessari byggingu var margvísleg starfsemi. Hótel Saga, veitingasalir og samkvæmissalir tóku stærsta hluta hússins. Flugfélag Íslands leigði heila hæð fyrir starfsemi sína. Búnaðarfélag Íslands og Stéttarsamband bænda höfðu þar starfsemi sína, þar var leiðbeiningarþjónusta landbúnaðarins, ráðunautar, skrifstofur sem Búnaðarfélagið rak fyrir landbúnaðarráðuneytið, skrifstofa Stéttarsambands bænda, ofl. Upplýsingaþjónusta Bandaríkjanna og Búnaðarbankinn leigðu líka hluta hússins.
122
Árið 122 (CXXII í rómverskum tölum)
Valur Ingimundarson
Valur Snjólfur Ingimundarson, fæddur 20. febrúar 1962, er fyrrverandi landsliðsmaður í körfuknattleik.
Valur hóf að æfa körfuknattleik 15 ára gamall með liði UMFN. Hann lék með meistaraflokki félagsins í úrvalsdeild til ársins 1988, en þá gekk hann til liðs við Tindastól frá Sauðárkróki. Með þeim lék hann í fimm ár og skipti svo aftur í sitt gamla félag, UMFN. Þar vann hann tvo Íslandsmeistaratitla og fór í kjölfarið til Danmerkur í nám.
Þegar hann sneri aftur, tók hann við þjálfun Tindastóls næstu fjögur árin, og kom þeim m.a. í úrslit Íslandsmótsins 2001. Þar töpuðu hans menn fyrir UMFN.
Haustið 2002 tók Valur við þjálfun Skallagríms frá Borgarnesi. Liðið féll um vorið í 1. deild, en vann þá deild ári seinna. Vorið 2006 kom Valur Skallagrími í úrslit Íslandsmótsins þar sem liðið tapaði fyrir UMFN. Hann vék úr þjálfarastólnum ári seinna þegar Skallagrímur tapaði óvænt í fyrstu umferð úrslitakeppninnar fyrir liði UMFG.
Vorið 2007 tók Valur sér svo frí frá þjálfun en haustið 2008 snéri hann á heimaslóðir og tók við liði Njarðvíkur aftur og enduðu þeir í 5. sæti á hans fyrsta ári en duttu út í 8-liða úrslitum fyrir erkifjendunum í Keflavík.
Valur er stigahæstur allra leikmanna í úrvalsdeild frá upphafi, hefur skorað 7.355 stig í 400 leikjum, eða 18,2 stig að meðaltali. Hann var valinn besti leikmaður úrvalsdeildar árin 1984, 1985 og 1988, og var auk þess valinn fimm sinnum í úrvalslið deildarinnar. Þá var hann valinn í lið aldarinnar, sem tilkynnt var snemma árs 2001, sem byrjunarliðsmaður.
Valur er næstleikjahæsti leikmaður landsliðsins, lék 164 leiki á árunum 1980-1995.
Framtakssjóður Íslands
Framtakssjóður Íslands eða FSÍ er íslenskur fjárfestingarsjóður sem stofnaður var 8. desember 2009. Hlutverk sjóðsins sem er í eigu 16 lífeyrissjóða er að stuðla að endurreisn íslensks atvinnulífs í kjölfar bankahrunsins 2008. Sjóðnum er ætlað að starfa tímabundið en reiknað er með að starfstími sjóðsins verði allt að 10 ár með mögulegri framlengingu um 2 ár í viðbót.
Úlfljótur (mannsnafn)
Úlfljótur er íslenskt karlmannsnafn.
Listi yfir biskupa Íslands
Biskupar Íslands
Eftirfarandi hafa gegnt embættinu biskup Íslands frá því að biskupsdæmin tvö, Skálholtsbiskupsdæmi og Hólabiskupsdæmi, voru sameinuð í eitt og biskupsstóllinn fluttur til Reykjavíkur:
1456
Árið 1456 (MCDLVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|Vlad Tepes, öðru nafni Drakúla.
Fædd
Dáin
1860
Árið 1860 (MDCCCLX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Emil Hallfreðsson
thumb|2018. thumb|Emil. Emil Hallfreðsson (f. 29. júní 1984) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður. Hann spilaði sem miðjumaður og var m.a. í Serie A á Ítalíu. Hann var í hópi íslenska karlalandsliðsins í knattspyrnu á EM 2016 og HM 2018.
Myndrænt viðmót
thumbnail|hægri|Skjámynd af [[GNOME með myndrænt notendaviðmót uppi.]] Myndrænt viðmót er notendaviðmót sem gerir notendum kleift að eiga samskipti við tölvur og önnur tæki með myndum fremur en textaskipunum. Dæmigert myndrænt viðmót notar táknmyndir og sjónrænar vísanir andstætt skipanalínuviðmóti þar sem notandinn skrifar skipanir til að láta vélina gera eitthvað. Í myndrænu viðmóti getur notandinn yfirleitt átt beint við viðmótshluta (viðföng) á borð við táknmyndir, glugga, hnappa, flipa o.s.frv. Hugtakið myndrænt viðmót er yfirleitt aðeins notað til að lýsa tvívíðu almennu notandaviðmóti en ekki sérhæfðu myndrænu viðmóti eins og t.d. viðmóti tölvuleiks eða viðmóti fyrir þrívíða miðla.
Sveinfríður
Sveinfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Shahab Hosseini
Shahab Hosseini (شهاب حسینی; f 4. febrúar 1974 í Teheran) er íranskur útvarpsmaður og leikari.
123
Árið 123 (CXXIII í rómverskum tölum)
Gullveig
Gullveig er íslenskt kvenmannsnafn.
Íslam í Noregi
Íslam er næststærsta trú í Noregi á eftir kristni. Frá og með 2021 var fjöldi múslima sem búa í Noregi 169.605 (3,1% íbúa 5.415.166). Meirihluti múslima í Noregi eru súnnítar, með verulegum sjía-minnihluta. Fimmtíu og fimm prósent múslima í landinu búa í sýslunum Ósló og Akershus. Langflestir eru með innflytjendabakgrunn og eru Norðmenn af pakistönskum uppruna sýnilegasti og þekktasti hópurinn.
Múslimar í Noregi eru mjög sundurleitur hópur sem kemur úr mörgum ólíkum uppruna. Kari Vogt taldi árið 2000 að um 500 Norðmenn hefðu tekið íslam. Hinir eru að mestu fyrstu eða annarrar kynslóðar innflytjendur frá mörgum löndum. Stærstu innflytjendasamfélög frá múslimalöndum í Noregi eru frá Pakistan, Írak og Sómalíu.
Jóhanna Bergmann Þorvaldsdóttir
Jóhanna Bergmann Þorvaldsdóttir er íslenskur bóndi sem hefur unnið að björgun íslensku geitarinnar frá útdauða með því að rækta geitur á býli sínu, Háafelli í Borgarbyggð.
Starfsferill
Jóhanna Bergmann Þorvaldsdóttir rekur geitabúið Háafell í Borgarbyggð. Áður en hún kom upp býlinu vann hún sem hjúkrunarfræðingur en býlið hafði tilheyrt fjölskyldu hennar í þrjár kynslóðir. Hún hefur alið upp sex börn á bænum.
Frá árinu 2000 hefur Jóhanna ræktað íslenskar geitur á býlinu til þess að bjarga stofninum frá útrýmingu. Vegna starfa Jóhönnu er býlið einnig þekkt sem Geitafjársetur Íslands. Býlið er eina geitaræktarbúið á Íslandi. Árið 2012 skipulagði Jóhanna fjársöfnun á Kickstarter til þess að fjármagna áframhaldandi verndarstarf og bæta vinnuaðstöður á býlinu. Jóhanna útvegaði 20 geitur við upptökur á þættinum „The Laws of Gods and Men“ í fjórðu þáttaröð sjónvarpsþáttanna Game of Thrones. Jóhanna hefur smám saman skapað eftirspurn eftir geitaafurðum á Íslandi.
Árið 2014 stefndi í fjárnám á býlinu. Jóhanna brást við með því að skipuleggja aðra fjáröflunarherferð, í þetta sinn á IndieGoGo, til þess að afla 10 milljóna króna svo hægt yrði að halda rekstri geitabúsins áfram. Ef ekki hefði tekist að afla fjárins hefði geitunum verið slátrað. Frá því að fjáröflunin heppnaðist hefur Jóhanna reynt að gera rekstur býlisins sjálfbæran með því að framleiða eigin geitaost allt árið.
Hverfitregða
Skilgreining: þar sem
Í jafnri hringhreyfingu gildir:
þar sem L\, er hverfiþungi og hornhraði.
Úlfur (mannsnafn)
Úlfur er íslenskt karlmannsnafn.
Einar Bollason
Einar Gunnar Bollason, fæddur 6. nóvember 1943, er fyrrverandi landsliðsmaður og landsliðsþjálfari í körfuknattleik. Hann hefur einnig verið formaður KKÍ, setið í nefndum á vegum sambandsins, dæmt og starfað við fjölmiðla tengt körfuboltanum. Um skeið var Einar bæði landsliðsþjálfari og formaður KKÍ á sama tíma.
Körfuboltaferillinn
Árið 2001 var Einar kjörinn þjálfari 20. aldarinnar af 50 manna nefnd sem einnig valdi leikmenn og dómara aldarinnar. Einar var auk þess kjörinn í lið 20. aldarinnar sem varamaður. Á þjálfaraferlinum þjálfaði Einar alla þá sem voru valdir í karlalið aldarinnar og báða dómarana. Sá eini sem Einar hafði ekki þjálfað var þjálfarinn sem lenti í öðru sæti; Friðrik Ingi Rúnarsson.
Geirfinnsmálið
Þann 26. janúar 1976 var Einar hnepptur í varðhald, grunaður um hlutdeild í hvarfi Geirfinns Einarssonar. Nokkur ungmenni, þeirra á meðal Erla, hálfsystir Einars, bentu á hann, Valdimar Olsen, Sigurbjörn Eiríksson og Magnús Leopoldsson. Það varð til þess að Einar sat saklaus í einangrun í 105 daga í Síðumúlafangelsinu.
Merki Nepals
thumb|right|Merki Nepals. Merki Nepals var tekið upp í Nepal í kjölfar borgarastyrjaldarinnar árið 2008. Það er í sósíalískum anda. Í merkinu eru fáni Nepals, Everestfjall, grænar hæðir sem tákna hin frjósömu hæðardrög landsins, handtak konu og karls sem táknar jafnrétti kynjanna, yfir þeim hvítar útlínur landsins. Umhverfis þetta allt er blómsveigur lyngrósar sem er þjóðarblóm Nepals. Neðst er borði með kjörorði Nepals á sanskrít.
Förustafir
Förustafir (fræðiheiti: Phasmatodea) er ættbálkur fremur stórra ílangra skordýra sem sumir líkjast trjágreinum en aðrir laufblöðum. Förustafir eru laufætur og getur verið mjög erfitt að koma auga á þá í náttúrunni. Yfir 3000 tegundir förustafa eru þekktar. Flestar þeirra lifa í hitabeltinu en förustafir finnast í flestum löndum heims.
Þokulúður
Þokulúður frá Austurríki|thumbnail Þokulúður er verkfæri til að senda hljóðmerki til að aðvara farartæki við hættu á leið þeirra eða til að vara skip við að önnur skip séu á sömu slóðum þegar þoka er. Þokulúður er oftast tengdur ferðum á sjó. Þegar ljósmerki frá vita sjást ekki er mögulegt að nota þokulúður til að var við klettum og skerjum og öðrum hættum á siglingaleið.
McDonnell Douglas MD-80
thumb|250px|[[Alitalia McDonnell Douglas MD-82]] McDonnell Douglas MD-80 er fjölskylda flugvéla, með fimm sætum í hverri sætaröð, þróaðar af McDonnel Douglas. Hún var framleidd af fyrirtækinu til ágúst 1997 þegar Boeing tók við. MD-80 er önnur kynslóð DC-9 fjölskyldunnar og hét upphaflega DC-9-80, eða DC-9 Super 80.
Harry Reid
Harry Mason Reid (2. desember 1939 – 28. desember 2021) var bandarískur stjórnmálamaður, þingflokksformaður Demókrataflokksins á Öldungadeild Bandaríkjaþings og annar tveggja fulltrúa Nevada í öldungadeildinni (1987-2017). Í kosningunum 2010 sigraði Reid Sharron Angle, frambjóðanda Teboðshreyfingarinnar.
1457
Árið 1457 (MCDLVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Harry Reid
Reid, sem er lögfræðingur að mennt, hóf feril sinn í stjórnmálum árið 1968 þegar hann náði kjöri til ríkisþings Nevada þar sem hann sat árin 1969 og 1970. Það ár náði Reid kjöri sem Vararíkisstjóri Nevada (e: Liutenant Governor), en Reid gegndi því embætti til 1974 þegar hann bauð sig fram til öldungadeildarinnar fyrir Nevada. Reid tapaði í þeirri kosningu. Árið 1975 bauð Reid sig fram sem borgarstjóri Las Vegas en tapaði þeirri kosningu sömu leiðis. Árið 1982 nái Reid hins vegar kjöri sem þingmaður fyrir 1. kjördæmi Nevada sem nær yfir Las Vegas og nærsveitir. Reid var endurkjörinn árið 1984. Í kosningunum 1986 náði Reid kjöri sem öldungadeildarþingmaður Nevada.
Á tíunda áratugnum reis Reid til áhrifa innan flokksins og árið 1999 var hann valinn „Svipa“ Demókrataflokksins í Öldungadeildinni. Reid gegndi því embætti árin 1999-2005. Árið 2005 var Reid kjörinn þingflokksformaður demókrata í Öldungadeild Bandaríkjanna og eftir að flokkurinn náði meirihluta í Öldungadeildinni í kosningunum 2006 varð hann sjálfkrafa leiðtogi meirihlutans.
Reid tilkynnti árið 2016 að hann hygðist hætta í stjórnmálum eftir að hann hafði blindast á öðru auga vegna slyss. Hann lést í desember 2021 úr briskrabbameini.
McDonnell Douglas MD-80
Vélin er lengd, með stærri væng og knúin af Pratt & Whitney JT8D-200 vélum. Framleiðsluferlið byrjaði í október 1977.
MD-80 flaug í fyrsta sinn 18. október 1979 og var vottuð 25. ágúst 1980. Fyrsta flugvélin var afhent Swissair 13. september 1980 sem byrjaði að nota hana 10. október 1980.
MD-80 vélin keppti við Boeing 737 Classic og Airbus A320ceo-fjölskylduna. MD-90, sem tók við, var lengd enn frekar og knúin af IAE V2500. MD-95 var styttri, knúin af Rolls-Royce BR715 og síðar markaðsett sem Boeing 717. Framleiðslu lauk 1999 eftir að 1.191 MD-80 vélar voru afhentar, þar af eru 116 flugvélar enn í notkun í ágúst 2022.
Sveingerður
Sveingerður er íslenskt kvenmannsnafn.
Alþýðuviðtökutækið
Alþýðuviðtökutækið (þýska: Volksempfänge)var þýskt útvarpsviðtökutæki sem var framleitt á fjórða og fimmta áratugnum.
Við upphaf fjórða áratugarins í Þýskalandi hafði einungis fólk í vel launuðum störfum efni á að kaupa útvarpsviðtökutæki. Með alþýðuviðtökutækinu var hugmyndin sú, að nota aðferðir fjöldaframleiðslunnar til að lækka verðið á útvarpsviðtökutækjum til að meðlimir millistéttar og verkamannastéttar hefðu ráð á að kaupa slík tæki. Til að ná þessu markmiði voru aðferðir fjöldaframleiðslunnar nýttar, sem höfðu verið þróaðar í BNA af Henry Ford í bílaiðnaði.
Phyllocladus toatoa
Phyllocladus toatoa er runni eða lítið tré, að 15m hátt frá Nýja-Sjálandi.
Gunnbjörg
Gunnbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Hringhreyfing
thumb|180px|Hraðinn v og hröðunin a í jafnri hringhreyfingu með millibili ω; hraðinn og hröðinin eru jöfn og vísar hröðunin alltaf að miðju hringsins. Hringhreyfing er hreyfing hlutar eftir hringferli. Hringhreyfing, þar sem hlutur fer með föstum hraða kallast jöfn hringhreyfing.
Leitin að Dóru
Leitin að Dóru (enska: Finding Dory) er bandarísk teiknimynd frá árinu 2016.
Mánasteinsmári
Mánasteinsmári eða gulur steinsmári (fræðiheiti: Melilotus officinalis) er ein- eða tvíær belgjurt af ertublómaætt sem gjarnan er ræktuð sem fóður fyrir nautgripi, hross, sauðfé og geitur. Hann er einnig ræktaður sem fóðurplanta fyrir alibýflugur. Hann er þurrkþolnasta belgjurtin sem er almennt ræktuð.
Eins og aðrar belgjurtir lifir mánasteinsmári í samlífi með rótarbakteríum sem binda köfnunarefni úr andrúmsloftinu og nýtist það plöntunni til vaxtar.
124
Árið 124 (CXXIV í rómverskum tölum)
Timbuktu (tónlistarmaður)
Jason Michael Robinson Diakité (fæddur 11. janúar 1975 í Lundi, Svíþjóð) er sænskur rappari og reggítónlistarmaður sem gengur undir listamannsnafninu Timbuktu.
Ævi
Timbuktu ólst upp í Lundi í Svíþjóð. Hann rappar aðallega sænsku með skánskum hreim, en stundum líka á ensku. Fyrsta smáskifan hans kom út árið 1996 og síðan stofnaði hann hljómsveitina Excel ásamt dönskum rappara og gaf út plötuna Bright Lights, Big City árið 1999. Nokkrum mánuðum síðar gaf hann út fyrstu einleiks plötuna sína: The Conspiracy.
Á árunum 2003–2004 kom út platan The Botten is Nådd. Í kjölfar hennar fór hann á hljómleikaferð ásamt DJ Amato, Chords og Damn!. Á þessum tíma hlaut hann Grammis, sem eru sænsku Grammy-verðlaunin, samdi tónlist fyrir sjónvarpsþáttinn Kniven i hjärtat og lék í kvikmyndinni Babylonsjukan. Sumarið árið 2004 gaf hann út plötu ásamt Helt Off og Chords og árið 2005 kom platan Alla vill till himmelen men ingen vill dö (Allir vilja til himna en enginn vill deyja) sem var vel þokkuð bæði í Svíþjóð og í Noregi.
Árið 2008 gaf Timbktu út plötuna En High 5 & 1 Falafel. Á henni sér íslenska hljómsveitin Hjálmar um undirleik í laginu: Dom hinner aldrig ifatt.
Þann 8. júní 2011 kom Sagolandet (Sögulandið) út sem er áttunda plata Timbuktu.
Úlrik
Úlrik er íslenskt karlmannsnafn.
Ríkisráð Noregs
Ríkisráð Noregs, hið forna, var æðsta valdastofnun norska ríkisins, næst á eftir konungi.
Ríkisráðið varð til úr samkundu embættismanna, sem voru ráðgjafar og trúnaðarmenn konungs. Slíkir ráðgjafar hafa ávallt fylgt konungdæminu, án þess þó að um fasta stofnun væri að ræða. Á höfðingjafundi, sem Hákon háleggur Noregskonungur stóð fyrir 1302, var nafnið „ríkisins ráð“ fyrst nefnt, og telst það föst stofnun frá þeim tíma.
Með tilkomu Kalmarsambandsins 1397 gekk Noregur í samband við Danmörku um sameiginlegan konung. Ríkisráð Noregs var þó áfram við lýði og stjórnaði norska ríkinu, var það einkum valdamikið þegar konungslaust var. Árið 1450 ákváðu norska og danska ríkisráðið að standa sameiginlega að konungskjöri. Árið 1537 innlimaði Kristján 3. Danakonungur Noreg í danska ríkið, og var ríkisráð Noregs þá lagt niður. Færðist stjórn Íslandsmála þá að fullu undir danska ríkisráðið og Danakonung.
Óháðir bændur
Óháðir bændur var íslensk stjórnmálahreyfing sem klofnaði frá Bændaflokknum árið 1915. Óháðir bændur buðu fram í tvennum kosningum á árinu 1916 en stóðu í kjölfarið að stofnun Framsóknarflokksins
Ríkisráð Noregs
Ísland laut norska ríkisráðinu og áttu íslenskir biskupar rétt til setu í ráðinu (eins og aðrir biskupar ríkisins), þó að þeir af eðlilegum ástæðum hefðu sjaldan tækifæri til að sitja fundi þess. Seinastir til þess voru Jón Arason og Ögmundur Pálsson, og fól ríkisráðið þeim einnig völd hirðstjóra á Íslandi.
Óháðir bændur
Saga
Gestur Einarsson bóndi á Hæli í Gnúpverjahreppi var aðalhvatamaðurinn að stofnun Óháðra bænda. Hann var náinn samstarfsmaður og vopnabróðir Jónasar Jónssonar frá Hriflu sem einn helsti forsvarsmaður ungmennafélagshreyfingarinnar. Þeir Gestur og Jónas álitu báðir brýnt að endurskipuleggja stjórnmálalíf landsmanna með nýju flokkakerfi. Skyldi stjórnmálahreyfing bænda byggja á samvinnuhugsjóninni. Málgögn flokksins voru Suðurland, sem Gestur á Hæli gaf út og Íslendingur á Akureyri.
Óháðir bændur voru öflugastir á Suðurlandi og var framboðslisti þeirra fyrir landskjörið 1916 samþykktur á fundi að Þjórsártúni. Sigurður Jónsson í Ystafelli leiddi listann og náði hann kjöri með um fimmtungi atkvæða. Í Alþingiskosningunum sama ár tefldu Óháðir bændur fram þremur frambjóðendum og náði einn þeirra kjöri, Sveinn Ólafsson í Firði sem settist á þing fyrir Suður-Múlasýslu. Gengu þeir báðir til liðs við Framsóknarflokkinn þegar hann var stofnaður síðla árs 1916.
Gagnstæðistenging
Gagnstæðistenging er smáorðið og aðaltengingin en, sem Sigurður Guðmundsson skólameistari kallaði „gáfaðasta orð tungunnar“. Hvort sínum megin við gagnstæðistenginguna er tíðum eitthvað sem stendur hvað gegn öðru. Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, sagði að „gáfaðir menn, sem geta séð mál eða hlut frá fleiri en einni hlið, nota hana oft.“ Gagnstæðistengingin gerir mönnum kleift að setja dálítið spurningamerki við það sem sagt var á undan, eða mynda skörp skil milli þess sem fram var komið áður.
Sigurður skólameistari notaði ljóðið Á glæsivöllum, eftir Grím Thomsen til að útskýra gagnstæðistenginguna. Í lokaerindi þess ljóðs, er en, sem allt ljóðið hverfis um.
Enska orðið while
Gagnstæðistengingin á sér ekki augljósa skyldleikahliðstæður í samstofna málum, en merkingalegar hliðstæður (dönsku: men, latínu: sed, þýsku: aber, ensku while). En enska orðið while er oft misþýtt á íslensku sem (á) meðan, þegar þar ætti að standa en, því while er ekki síður aðaltenging en tíðartenging. Er þetta algeng villa.
125
Árið 125 (CXXV í rómverskum tölum)
Rocahöfði
thumb|right|Vitinn á Rocahöfða Rocahöfði (portúgalska Cabo da Roca) er vestasti oddi Portúgals og jafnframt vestasti oddi meginlands Evrópu. Hann tilheyrir portúgalska sveitarfélaginu Sintra í Lissabonumdæmi.
Ásta Guðrún Helgadóttir
Ásta Guðrún Helgadóttir (f. 5. febrúar 1990) er fyrrverandi alþingismaður Pírata í Reykjavíkurkjördæmi suður. Hún tók sæti á Alþingi í ágúst 2015 þegar Jón Þór Ólafsson sagði af sér embætti. . Ásta gaf ekki kost á sér í kosningunum 2017.
Landsréttur
Landsréttur er áfrýjunardómstóll á Íslandi með fimmtán fastadómurum. Hann var settur á fót með [http://www.althingi.is/lagas/nuna/2016050.html lögum um dómstóla nr. 50/2016] frá 7. júní 2016 en dómstóllinn tók þó ekki til starfa fyrr en 1. janúar 2018. Við stofnun hans var bætt við dómstigi milli héraðsdómstólanna og Hæstaréttar, og hafði þá ekki verið þriggja dómstiga fyrirkomulag á Íslandi síðan Landsyfirréttur var lagður niður árið 1919. Samkvæmt lögunum á dómstóllinn að vera með aðsetur í Reykjavík en þar sem ekki fannst hentugt húsnæði fyrir hann innan Reykjavíkur var sett inn ákvæði til bráðabirgða í lögin þar sem veitt var tímabundin undanþága frá þessu skilyrði fram til 1. janúar 2022. Hefur hann því aðsetur í Kópavogi þessa stundina.
Forsendur fyrir stofnun hans
Ein meginforsendan fyrir stofnun dómstólsins var að innleiða milliliðalausa sönnunarfærslu þegar málum væri áfrýjað og ásamt því að létta af álaginu sem hafði hvílt á Hæstarétti í nokkurn tíma. Niðurstöðum héraðsdómstólanna yrði þá aðallega skotið til Landsréttar í stað Hæstaréttar áður og frekara málskot yrðu háð áfrýjunarleyfum frá Hæstarétti. Þar að auki yrði Landsréttur betur í stakk búinn til þess að endurskoða málin efnislega. Í algjörum undantekningartilvikum væri hægt að skjóta málum beint frá héraðsdómstólum til Hæstaréttar. Með þessu fyrirkomulagi gæti Hæstiréttur haft meira val um hvaða mál hann tæki að sér.
Aladdín
thumb|right|Galdramaðurinn lokar Aladdín í hellinum. Myndskreyting eftir [[Albert Robida.]] Aladdín (arabíska: علاء الدين‎‎, ʻAlāʼ ad-Dīn) er þjóðsaga sem er talin vera af miðausturlenskum uppruna þótt fátt sé í raun vitað um uppruna hennar annað en að Antoine Galland sem þýddi sagnabálkinn Þúsund og eina nótt bætti henni við ritið fyrir frönsku útgáfuna 1710. Hann sagðist hafa heyrt hana frá maróníta frá Sýrlandi í París. Engir upprunalegir textar með sögunni á arabísku hafa fundist utan tveir sem taldir eru falsanir, þ.e. þýðingar úr frönsku á arabísku gerðar eftir útgáfu Gallands.
Landsréttur
Landsréttarmálið
Árið 2019 dæmdi Mannréttindadómstól Evrópu á þá leið að einn af dómurum Landsréttar hafi verið ólöglega skipaður. Í kjölfar þess sagði Sigríður Andersen, dómsmálaráðherra af sér.
Aladdín
Sagan segir frá fátækum dreng í Kína sem galdramaður frá Norður-Afríku ginnir til að aðstoða sig við að ná í töfralampa úr helli. Í lampanum er djinni sem gerir Aladdín ríkan og voldugan. Galdramaðurinn svíkur þá lampann út úr eiginkonu Aladdíns og flytur höll hans og alla íbúa hennar til Norður-Afríku. Aladdín kemst þangað með hjálp annars djinna sem býr í hring sem hann ber, nær lampanum og drepur galdramanninn.
Aladdín og töfralampinn er ein þekktasta sagan úr Þúsund og einni nótt. Sagan var útfærð sem pantómíma af John O'Keefe í Bretlandi 1788 og hélt vinsældum sínum þar í 200 ár. Þar kemur „móðir Aladdíns“ fyrir og ýmsir hlutir úr öðrum sögum Þúsund og einnar nætur. Árið 1906 kom út vinsæll söngleikur eftir James T. Tanner og W. H. Risque, Hinn nýi Alladín. Aladdín kemur fyrir í fyrstu teiknimyndinni í fullri lengd, Ævintýri Achmeds prins, frá 1926. Þekktasta teiknimyndaútgáfan er líklega Disney-myndin Aladdín frá 1992.
Óháði lýðræðisflokkurinn
Óháði lýðræðisflokkurinn var íslenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var fyrir Alþingiskosningarnar 1967 en hlaut lítið brautargengi og lognaðist jafnskjótt út af.
Saga
Áki Jakobsson var Alþingismaður Siglfirðinga fyrir Sósíalista frá 1942 til 1953 og fyrir Alþýðuflokkinn frá 1956 til 1959. Hafði hann meðal annars gegnt embætti ráðherra í Nýsköpunarstjórninni.
Fyrir Alþingiskosningarnar 1967 stofnaði Áki nýjan flokk, Óháða lýðræðisflokkinn, sem lagði áherslu á endurskoðun stjórnarskrárinnar, leiðrétta kjördæmaskipun, sparnað í rekstri ríkisins, minna flokksræði og samstarf við vestrænar þjóðir.
Flokkurinn bauð fram í tveimur kjördæmum. Áki skipaði efsta sætið í Reykjavík þar sem flokkurinn uppskar rétt um 1% atkvæða. Aðeins betur gekk í Reykjaneskjördæmi þar sem Ólafur V. Thordersen forstjóri úr Njarðvík fékk um 4,2%.
Sigurlaug Bjarnadóttir
Sigurlaug Bjarnadóttir (f. 4. júlí 1926 - d. 5. apríl 2023) var fyrrverandi alþingismaður og frönskukennari.
Sigurlaug sat á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Vestfjarðakjördæmi 1974-1978 og sem varaþingmaður flokksins frá 1980-1983.
Sigurlaug fæddist í Vigur við Ísafjarðardjúp og bjó þar í foreldrahúsum til 15 ára aldurs er hún hóf nám við Menntaskólann á Akureyri. Foreldrar hennar voru hjónin Bjarni Sigurðsson bóndi í Vigur og Björg Björnsdóttir húsmóðir. Bróðir Sigurlaugar var Sigurður Bjarnason fyrrverandi ritstjóri Morgunblaðsins, alþingismaður og sendiherra. Eiginmaður Sigurlaugar var Þorsteinn Thorarensen lögfræðingur og bókaútgefandi og eignuðust þau þrjú börn.
Nám og störf
Stúdentspróf frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1947, BA-próf í ensku og frönsku við Leeds-háskóla árið 1951 og framhaldsnám í frönsku og frönskum bókmenntum við Sorbonne háskóla í París árið 1951-1952.
Sigurlaug starfaði sem kennari við Gagnfræðaskóla Akraness 1947-1948, var blaðamaður á Morgunblaðinu 1952-1955, stundakennari við Verslunarskóla Íslands 1952-1953 og við Námsflokka Reykjavíkur 1953-1955 og 1956-1958 og Málaskólann Mími 1960-1961. Hún var kennari við Gagnfræðaskóla Austurbæjar frá 1956–1966 og Menntaskólann við Hamrahlíð frá 1967-1994.
Borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík 1970–1974, formaður Landssambands sjálfstæðiskvenna 1975–1979 og sat í menntamálaráði 1979–1983. Sigurlaug var um tíma formaður Æðarræktarfélags Íslands og einnig formaður Félags frönskukennara á Íslandi um árabil.
Sérframboð árið 1983
Árið 1986 kom út bókin Með storminn í fangið eftir Sigurlaugu en þar segir hún frá klofningnum innan Sjálfstæðisflokksins á Vestfjörðum og þátttöku sinni í sérframboði sjálfstæðismanna.
Hinrik fuglari
thumb|right|Innsigli Hinriks fuglara á skjali frá því 30. mars 925. Hinrik fuglari (876-936) var hertoginn af Saxlandi 912 til 936 og Konungur Þýskalands 919 og til dauðadags. Hinrik tilheyrði Ottóaættinni en karleggur hennar réði ríkjum í Þýskalandi 919-1024. Miðað er við að Þýskaland miðaldanna hafi verið stofnað á grunni Austurfrankaríkisins á valdatíð Hinriks fuglara. Hinrik var mikill veiðimaður og hlaut viðurnefnið fuglari því sagt er að hann hafi verið að gera að fuglaveiðinetum þegar sendiboðar tilkynntu honum um að hann yrði konungur.
Denali
Nafn frumbyggja á fjallinu, „Denali“ (Það háa), var tekið upp opinberlega árið 2015. Áður fyrr var opinbert nafn fjallsins McKinley-fjall, en gullgrafari nokkur sem studdi William McKinley í framboði til forseta Bandaríkjanna 1896 gaf því nafn hans. Donald Trump hét því í undanfara bandarísku forsetakosninganna 2016 að breyta til baka nafni fjallsins en sem forseti lét hann aldrei verða af því. Í umhverfi fjallsins er þjóðgarðurinn Denali National Park and Preserve.
Elizabeth Cady Stanton
Elizabeth Cady Stanton, (12. nóvember 1815 – 26. október 1902) var bandarísk kvenréttindakona og einn af upphafsmönnum kvenfrelsisbaráttunnar á Vesturlöndum. Ólíkt mörgum öðrum í kvenréttindabaráttu 19. aldarinnar barðist Stanton fyrir meiru en bara kosningarétt kvenna. Stanton hafði einnig áhuga að bæta forræðisrétt kvenna, eignarétt þeirra, vinnurétt og stjórn kvenna á barneignum.
Fyrstu árin
Stanton fæddist í Johnstown, New York þann 12. nóvember 1815. Foreldrar hennar voru Margaret Livingston og Daniel Cady, þingmaður og hæstaréttindadómari. Ólíkt mörgum konum á hennar tíma, fékk Stanton klassíska menntun í Johnstown Academy, þar sem hún lærði latínu, grísku og stærðfræði til sextán ára aldurs. Árið 1830 hóf Stanton nám í Troy Female Seminary, kvennaskóla stofnuðum af Emmu Willard.
Árið 1840 giftist Stanton Henry Brewster Stanton, fréttamanni og baráttumanni gegn þrælahaldi. Stanton tók nafn eiginmanns síns við giftinguna, og skráði nafn sitt ávallt sem Elizabeth Cady Stanton eða E. Cady Stanton, en hún neitaði að svara Mrs. Henry B. Stanton. Hún hélt því fram að konur væru einstaklingar og sagði að „sú hefð að kalla konur frú Jón Þetta og frú Tómas Hitt, og blökkumenn Sambó og Zip Coon, er hefð sem byggist á þeirri hugmyndafræði að hvítir menn stjórni öllu“. Einnig neitaði Stanton að bindast manni sínum hefðbundnum kirkjuheitum. Hluti af kirkjulegri giftingu innifól heit brúðarinnar til mannsins að „elska, virða og hlýða“ honum. Stanton neitaði að „hlýða“ honum en í stað sór að koma fram við hann sem jafningja.
Eftir hjónabandið hóf Henry Stanton lögfræðinám hjá föður Stantons. Árið 1843 fluttu hjónin til Boston, þar sem Stanton var virk í baráttunni gegn þrælahaldi, og starfaði með fólki eins og Louisa May Alcott, Frederick Douglass, Ralph Waldo Emerson, William Lloyd Garrison og Robert Lowell.
Stanton og eiginmaður hennar eignuðust sjö börn milli 1842 og 1859. Hjónaband þeirra var ekki auðvelt. Henry Stanton, alveg eins og Daniel Cady, var á móti kvenfrelsi, og vegna vinnuskyldna og ferðalaga bjuggu hjónin lengur frá hvoru öðru heldur en saman. Bæði þóttu þó hjónin hjónabandið vera gott, og þau voru gift í 47 ár, þar til Henry Stanton lést árið 1887.
Upphaf kvennabaráttunnar
"„Ég fann fyrir óánægju með hlutverk konunnar sem eiginkona, húsmóðir, fóstra, og andlegur leiðbeinandi heimilisins. Þegar ég sá hvernig heimili leystust upp í skipulagsleysi án stöðugrar umsjónar kvenna, og þegar ég horfði á þreyttan, áhyggjufullan svip þessara kvenna, sá ég að eitthvað þyrfti að gerast til að bæta samfélagið, og þá sérstaklega hlut kvenna í því samfélagi. Reynsla mín úr Alþjóðlegu ráðstefnunni gegn þrælahaldi, allt sem ég hafði lesið um lögrétt kvenna, og kúgunina sem ég sá hvarvetna, allt þetta geystist um sálu mína, styrkt af minni eigin reynslu. Það var eins og öll náttúruöflin hefðu komið saman til að leiða mig áfram. Ég vissi ekki hvað ég ætti að gera og hvar ég ætti að byrja. Það eina sem ég vissi var að ég þyrfti að halda opinberan fund til að ræða um og mótmæla núverandi ástand.“"
Árið 1848 skipulagði Stanton ásamt Mott og fleiri konum fyrstu bandarísku kvenfrelsisráðstefnuna, sem haldin var 19. og 20. júlí í Seneca Falls. Stanton skrifaði hina svokölluðu Afstöðuyfirlýsingu, sem hún las upp á ráðstefnunni. Þessi yfirlýsing var byggð á sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna, og lýsti því yfir að karlar og konur væru jafningjar. Stanton krafðist í þessari yfirlýsingu að konur fengju kosningarétt. Þessi yfirlýsing var samþykkt af gestum ráðstefnunnar, og átti stuðningur Fredericks Douglass mikinn þátt í þeirri samþykkt.
Árið 1851 hitti Stanton Susan B. Anthony. Þær tvær urðu einn helsti drifkraftur kvenréttindabaráttunnar í Bandaríkjunum. Anthony var einhleyp og hafði tækifæri til að ferðast um Bandaríkin að tala um kvenréttindi, eitthvað sem Stanton var ekki í aðstöðu til að gera á þeim tíma. Stanton var betri rithöfundur og skrifaði margar af ræðum Anthony, en Anthony hélt utan um skipalag þessarar nýju hreyfingar. Smám saman fengu fleiri konur leiðtogahlutverk í hreyfingunni, meðal annars Lucy Stone og Matilda Joslyn Gage.
Klofningur í kvennabaráttunni
thumb|right|Stanton (sitjandi) ásamt [[Susan B. Anthony.]] Eftir bandarísku borgarastyrjöldina olli Stanton klofningi í kvenréttindabaráttunni, þegar hún og Susan B. Anthony neituðu að styðja breytingu á bandarísku stjórnarskránni til að gefa blökkumönnum kosningarétt. Stanton var mótfallin því að gefa svörtum karlmönnum kosningarétt þegar konum, hvort sem þær voru svartar eða hvítar, var enn neitað að kjósa. Stanton taldi að þar væri aðeins verið að fjölga karlkjósendum sem væru reiðubúnir til að neita konum um kosningarétt. Bæði Stanton og Anthony voru reiðar því að fyrrum stuðningsmenn þeirra og starfsfélagar í baráttunni gegn þrælahaldi neituðu að umorða fyrirhugaðar lagabreytingar svo að konur fengju kosningarétt ásamt blökkumönnum.
Smám saman breyttust skrif Stantons og hún fór að sýna kynþáttafordóma, eitthvað sem hún hafði ekki sýnt áður. Til dæmis hélt hún því fram að Bandaríkin þyrftu á kvenkjósendum að halda, konum sem hefðu þann „auð, menntun og fágun“ til að vega upp á móti nýjum kjósendum, hvort sem þeir væru fyrrverandi þrælar eða innflytjendur, sem kæmu úr „fátækt, fáfræði og niðurlægingu“. Sagnfræðingar hafa reynt að afsaka þessar skoðanir Stantons með því að leggja áherslu á mikil vonbrigði Stantons með áhugaleysi afnámshreyfingarinnar um réttindi kvenna.
En eitt er víst að skrif hennar urðu þess valdandi að margir stuðningsmenn hennar urðu henni afhuga, þar á meðal Frederick Douglass. Douglass taldi að hvítar konur væru þá þegar valdamiklar vegna tengsla þeirra við feður, eiginmenn og bræður, og að fyrrverandi þrælar ættu meiri rétt á kosningarétti til að bæta upp fyrir hræðilega meðferð á þeim á tímum þrælahalds. Douglass hélt því fram að blökkukonur myndu fá nægileg réttindi þegar blökkumenn, feður þeirra, eiginmenn og bræður, fengju kosningarétt. Því taldi Douglass að kosningaréttur blökkumanna væri mikið mikilvægari en kosningaréttur kvenna.
Stanton var ósammála Douglass. Þrátt fyrir þá kynþáttafordóma sem hún sýndi stundum í skrifum sínum, trúði Stanton því að allir ættu að hafa kosningarétt, karlar og konur, hvítir og svartir. Hún taldi að Douglass væri ekki að tala fyrir hönd blökkukvenna, og að ef konur hefðu ekki kosningarétt, myndu blökkukonur vera dæmdar í „þrefaldan þrældóm“ þrælahalds, kyns og kynþáttar.
Anthony, Olympia Brown og Frances Gage studdu Stanton í baráttu hennar fyrir kosningarétti fyrir alla, en aðrar konur yfirgáfu hreyfingu hennar. Lucy Stone, Elizabeth Blackwell og Julia Ward Howe voru mjög andfallnar þessari „allt eða ekkert“ hugmyndafræði Stantons. Árið 1869 hafði þessi umræða klofið kvennahreyfinguna, og tvær nýjar hreyfingar voru stofnaðar. Anthony og Stanton stofnuðu National Woman's Suffrage Association (NWSA) í maí 1869. Þessi hreyfing hafði það að sjónarmiði að berjast fyrir almennum kosningarétti, og studdi ýmsar hugmyndir sem þóttu mjög róttækar, eins og rétt kvenna til að skilja, rétt eiginkvenna til að neita eiginmanni sínum um kynlíf og rétt kvenna til að sitja í kviðdómi. Stone, Blackwell, og Howe stofnuðu American Woman's Suffrage Association (AWSA) í nóvember 1869. Þessi hreyfing studdi lagabreytingarnar sem gáfu blökkumönnum kosningarétt og hafði það að leiðarljósi að smám saman auka þennan rétt þar til konur hefðu rétt til að kjósa.
Sojourner Truth, fyrrverandi þræll og kvenfrelsiskona, vann með Stanton og Anthony, sem og Matilda Gage. Þrátt fyrir tilraunir þeirra til að bæta fyrirhugaðar lagabreytingar var upphaflega lagagreinin samþykkt árið 1870, og blökkumenn fengu kosningarétt, en ekki konur.
Síðustu árin
Á árunum eftir þessa baráttu hóf Stanton ásamt fleiri konum að berjast fyrir breytingum á túlkun laganna. Þær héldu því fram að stjórnarskráin hefði þegar gefið konum kosningarétt í lagagrein sem skilgreindi borgara sem „allar manneskjur sem eru fæddar í Bandaríkjunum eða hafa fengið bandarískan ríkisborgararétt“. Árið 1872 reyndi Anthony að greiða atkvæði, og 1880 reyndi Stanton hið sama. Hundruð annarra kvenna reyndi að kjósa að þessum árum í hinum ýmsu fylkjum Bandaríkjanna, án árangurs. Stanton skrifaði margar bækur sem voru mikilvægar fyrir kvenréttindabaráttuna í Bandaríkjunum. Árið 1881 kom út fyrsta bindið í verkinu The History of Woman Suffrage. Þetta verk innihélt sögu kvennabaráttunnar ásamt skjölum og bréfum sem henni tengdist. Stanton, Anthony og Gage skrifuðu fyrstu þrjú bindin, en verkinu var ekki lokið fyrr en sjötta bindið, skrifað af Ida Harper, kom út árið 1922. Einnig gaf Stanton út The Women's Bible árið 1895, og sjálfsævisöguna Eighty Years & More: Reminiscences 1815-1897 árið 1898. Árið 1868 stofnaði Stanton ásamt Anthony og Parker Pillsbury tímaritið Revolution.
Skrif Stantons og ferðalög um Bandaríkin á síðari árum hennar voru mikilvæg fyrir þróun kvennabaráttunnar. Hún stuðlaði að því að kosið var um kosningarétt kvenna í New York, Missouri og Kansas árið 1867 og í Michigan árið 1874. Hún reyndi að bjóða sig fram sem þingmaður árið 1868, og ýtti áfram lagagrein í stjórnarskrá New York fylkis sem gaf konum eignarrétt. Hún ferðast einnig mikið um Evrópu og árið 1888 hjálpaði hún til við stofnun International Council of Women.
Árið 1890 sameinuðust loks kvennahreyfingarnar tvær í Bandaríkjunum í National American Woman Suffrage Association (NAWSA). Stanton var mjög mótfallin þessari sameiningu, þar sem hún taldi AWSA vera of íhaldssamt og kristilegt. Ólíkt flestum öðrum kvenfrelsiskonum á þessum tíma taldi Stanton að kristnar trúarsetningar héldu konum niðri og gerðu lítið úr framlagi þeirra til samfélagsins. Þrátt fyrir andstöðu hennar við hugmyndir AWSA varð Stanton fyrsti forseti NAWSA, en varð þó aldrei vinsæl meðal íhaldssamari meðlima samtakanna.
Þann 18. janúar 1892 talaði Stanton, ásamt Anthony, Stone, og Isabellu Beecher Hooker í bandaríska þinginu um kosningarétt kvenna. Þar hélt Stanton eina af frægustu ræðum sínum, Einsemd sálarinnar. Rétt eins og í Afstöðuyfirlýsingu sinni 45 árum fyrr hélt Stanton því fram að kvenfrelsi væri ekki bundið við kosningarétt kvenna heldur væri kvenfrelsi óaðskiljanlegt stöðu kvenna í samfélaginu.
"„Einvera mannssálarinnar og nauðsyn þess að hver sem er getur geti treyst á eigin getu hlýtur að veita hverjum einstaklingi þann rétt til að kjósa eigið umhverfi. Besta ástæðan fyrir því að gefa konunni kost á æðri menntun, kost á að þróa hug sinn og líkama, kost á frelsi til að hugsa aðhafast eins og hún kýs helst; besta ástæðan fyrir því að veita henni algera lausn frá ánauð hefðar, ósjálfstæðis, hjátrúar, lausn frá bæklandi áhrifum óttans -- besta ástæðan fyrir kvenfrelsi er einveran og ábyrgð konunnar á eigin lífi. Þetta er tilefni þess að við biðjum um rödd fyrir konuna í stjórn þess lands sem hún býr í; að við biðjum um rödd í kirkjunni sem hún er beðin um að trúa á; að við biðjum um jafnrétti í samfélaginu þar sem hún er aðalþáttakandi; að við biðjum um stað í vinnulífinu, þar sem hún getur unnið fyrir sér. Við biðjum um þessi réttindi því að þetta er frumburðarréttur konunnar til fullveldis, því, sem einstaklingur, þá verður hún að geta reitt á sjálfa sig.“"
Stanton dó í New York þann [26. október] [1902], næstum því tuttugu árum áður en konur fengu kosningarétt í Bandaríkjunum. Þrátt fyrir að Stanton hafi ekki fengið að fara í reglulegan háskóla, fengu dætur hennar háskólamenntun.
Stanton var ávallt mjög umdeild í kvennahreyfingunni vegna hugmyndir hennar um kirkjuna og áherslur hennar á atvinnuþáttöku kvenna og getnaðarvarnir. Kvenréttindakonur 20. aldarinnar litu því oft upp til Anthony sem stofnanda kvenréttindabaráttu Bandaríkjanna. Það var ekki fyrr en á síðustu áratugum 20. aldarinnar að Stanton tók sinn réttmæta stað í sögubókunum.
GDK
GDK (stendur fyrir GIMP Drawing Kit) er frjálst forritasafn sem hjúpar grunnteikniaðgerðir gluggakerfisins sem liggur undir. GDK var upphaflega þróað ofan á X-gluggakerfið fyrir myndvinnsluforritið GIMP. Það liggur á milli X og GTK+ og sér um grunnaðgerðir eins myndsetningu grunnforma, rastamynda, bendla, leturgerða o.s.frv.
GDK er venjulega sett upp sem hluti af GTK+ og útgáfur þess fylgja útgáfum GTK. Frá útgáfu 2.8 hefur það notað Cairo fyrir útfærslu vigurmynda á SVG-sniði.
Gunnbjört
Gunnbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
1458
Árið 1458 (MCDLVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Heilagur Kasimír.]]
Fædd
Dáin
Myndbrigði
Myndbrigði eða allómorf er í málvísindum afbrigði af myndönum. Myndbrigði gerist þegar maður ber fram orð eða hljóð á annan máta án að merkingin breytist.
Kolbeinn kaldaljós Arnórsson
Faðir Kolbeins kaldaljóss var Arnór Kolbeinsson (d. 1180) og móðir hans var Guðrún, dóttir Brands Sæmundssonar biskups. Halldóra systir hans var seinni kona Jóns Sigmundssonar, goðorðsmanns á Valþjófsstöðum, af ætt Svínfellinga, og var sonur þeirra Brandur Jónsson biskup. Föðurbróðir Kolbeins var Tumi Kolbeinsson goðorðsmaður í Ási, faðir þeirra Kolbeins og Arnórs Tumasona og Halldóru Tumadóttur, konu Sighvatar Sturlusonar. Kona Kolbeins kaldaljóss var Margrét, dóttir Sæmundar Jónssonar í Odda. Kolbeinn var því náskyldur eða tengdur mörgum helstu valdamönnum Sturlungaaldar.
Í rauninni hefði Arnór faðir Kolbeins átt að erfa Ásbirningagoðorð eftir föður sinn og svo Kolbeinn eftir hann því Arnór var skilgetinn, en Tumi bróðir hans ekki. Þó fór svo að Tumi fékk goðorðið og síðan synir hans og Kolbeinn ungi dóttursonur hans. Hafa þeir líklega þótt betur til höfðingja fallnir, enda metnaðargjarnir og valdafíknir, en Kolbeinn kaldaljós og Brandur sonur hans virðast hafa verið friðsamir og góðgjarnir og vel látnir af flestum. Kolbeinn kemur þó oft við sögu í Sturlungu.
Við lát Kolbeins unga gengu völdin þó til Brands, sonar Kolbeins kaldaljóss, en hann féll í Haugsnesbardaga ári síðar, 1245. Þá var Kolbeinn faðir hans orðinn gamall og hrumur og dó síðar sama ár.
Auk Brands áttu Kolbeinn og Margrét soninn Pál, sem bjó á Reynistað og var friðsemdarmaður eins og þeir feðgar, og Valgerði.
Sveinhildur
Sveinhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Sjá
Sjá er heiti á hverskonar tæki til að skoða eitthvað. Dæmi um slík tæki:
Fróði
Fróði er íslenskt karlmannsnafn.
Katrín Jakobsdóttir
Katrín var fyrir forsætisráðherratíð sína einn vinsælasti einstaklingur í íslenskum stjórnmálum. Samkvæmt nokkrum skoðaðakönnunum vildu þá flestir Íslendingar Katrínu sem forsætisráðherra. Könnun árið 2015 leiddi í ljós að Katrín naut mests trausts (59,2% þátttakenda) alls foryrstufólks í íslenskum stjórnmálum, þar með taldir forsetar.
Æska og einkalíf
Katrín fæddist í Reykjavík þann 1. febrúar 1976. Foreldrar hennar voru Jakob Ármannson bankamaður og kennari og Signý Thoroddsen sálfræðingur. Jakob lést árið 1996 og Signý árið 2011. Móðir Katrínar var dóttir Sigurðar S. Thoroddsens þingmanns og Jakobínu Margrétar Tulinius kennara.
Katrín er gift Gunnari Sigvaldasyni. Þau eiga saman þrjá syni en Katrín var fyrst sitjandi ráðherra á Íslandi til að fæða barn.
Menntun og starfsferill
Katrín lauk grunnskólaprófi frá Langholtsskóla 1992, stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Sund 1996 með hæstu meðaleinkunn sem fengist hafði á stúdentsprófi þar, 9.7. Hún lauk BA-prófi í íslensku með frönsku sem aukagrein frá Háskóla Íslands 1999 og MA-prófi í íslensku frá Háskóla Íslands 2004 en lokaritgerð hennar fjallaði um Arnald Indriðason, glæpasagnahöfund.
Katrín starfaði sem málfarsráðunautur á fréttastofum RÚV frá 1999 til 2003. Árin 2004–2007 kenndi hún í Endurmenntun HÍ og Mími. Hún var einnig ritstjóri hjá Eddu útgáfu og JPV útgáfu frá 2005–2006. Síðan starfaði hún sem stundakennari við Háskóla Íslands, Smáraskóla, Háskólann í Reykjavík og Menntaskólinn í Reykjavík.
Stjórnmál
Katrín var formaður Ungra Vinstri grænna á árunum 2002–2003. Kjörtímabilið 2002–2006 var hún varaborgarfulltrúi í Reykjavík fyrir R-listann. Katrín hefur setið á Alþingi frá vorinu 2007 og var menntamálaráðherra á árunum 2009–2013. Hún var varaformaður Vinstri grænna 2003–2013 og hefur verið formaður Vinstri grænna frá árinu 2013.
Alþingiskosningar 2016
Sjálfstæðisflokkurinn var fyrstur til að fá stjórnarmyndunarumboð eftir Alþingiskosningar 2016. Eftir að Bjarna Benediktssyni tókst ekki að mynda þriggja flokka stjórn með Bjartri framtíð og Viðreisn skilaði hann umboðinu til Guðna Th. Jóhannessonar forseta Íslands. Næst fékk Katrín umboðið fyrir hönd Vinstri grænna og reyndi að mynda fimm flokka stjórn með Bjartri framtíð, Viðreisn, Samfylkingu og Pírötum. Ekki tókst að mynda stjórn og því skilaði Katrín umboðinu til forsetans þann 24. nóvember 2016.
Alþingiskosningar 2017
Niðurstaða Alþingiskosninga 2017 var ekki afgerandi. Stærsti flokkurinn var Sjálfstæðisflokkurinn með 25,3% atkvæða en Vinstri græn voru næststærsti flokkurinn með 16,9%. Þann 2. nóvember 2017 fékk Katrín stjórnarmyndunarumboð frá forseta Íslands. Einum degi seinna hófust formlegar stjórnarmyndunarviðræður milli Vinstri grænna, Pírata, Samfylkingar og Framsóknarflokksins. Ekki náðist að mynda stjórn en Framsóknarflokkurin taldi að sögn meirihluta 32 þingmanna of nauman og því var viðræðum slitið eftir fjóra daga.
Degi síðar ræddi Katrín við leiðtoga Sjálfstæðisflokksins, og hófust fljótlega óformlegar stjórnarmyndunarviðræður Framsóknar, Sjálfstæðisflokks og Vinstri grænna. Nokkur óánægja var meðal Vinstri grænna eftir ákveðið var að fara í viðræður við Sjálfstæðisflokkinn. Tveir þingmenn Vinstri grænna greiddu atkvæði gegn viðræðunum og um það bil hundrað félagsmenn sögðu sig úr flokknum. Þann 28. nóvember fékk Katrín umboð frá forsetanum á ný og tveimur dögum seinna var stjórnarsáttmáli flokkanna þriggja kynntur. Nýja stjórnin tók til starfs síðdegis þann dag með Katrínu í embætti forsætisráðherra. Bjarni Benediktsson var skipaður í embætti fjármálaráðherra og var Sigurður Ingi Jóhannsson skipaður í embætti samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra.
Alþjóðlegt samstarf
Katrín hefur setið í ýmsum alþjóðlegum nefndum. Frá 2013 til 2014 sat hún í Íslandsdeild Vestnorræna ráðsins, í þingmannanefnd Íslands og ESB frá 2013 til 2016, Íslandsdeild þingmannanefnda EFTA og EES frá 2014 til 2016 og Íslandsdeild Evrópuráðsþingsins árið 2017.
Annað
Hún kom fram í myndbandi hljómsveitarinnar Bang Gang við lagið „Listen Baby“ árið 1996.
Árin 2004 og 2005 var hún einn af umsjónarmönnum Sunnudagsþáttarins á SkjáEinum. Tvíburarnir Ármann Jakobsson og Sverrir Jakobsson eru bræður hennar. Skúli Thoroddsen stjórnmálamaður var langafi Katrínar og Theódóra Thoroddsen skáld langamma hennar, afi hennar Sigurður S. Thoroddsen verkfræðingur og alþingismaður og Dagur Sigurðarson skáld móðurbróðir hennar.
130
Árið 130 (CXXX í rómverskum tölum)
Frjálslyndi flokkurinn (eldri)
Frjálslyndi flokkurinn (eldri) getur átt við um tvo íslenska stjórnmálaflokka:
Borgarastyrjöldin í Jemen
Borgarastyrjöldin í Jemen getur átt við um:
Tákn
Tákn, teikn eða merki er eitthvað sem skírskotar til hugmyndar, veru, fyrirbæris eða ferlis sem er aðgreint frá tákninu sjálfu. Dæmi um tákn eru íslenski fáninn sem táknar Ísland, orðið hestur sem táknar tiltekið hófdýr, reykur sem merki um eld og útréttur vísifingur sem er tákn sem vísar til þess sem hann bendir á.
Tákn getur verið hvað sem er svo fremi sem einhver eða eitthvað túlki það sem tilvísun til einhvers annars. Tengslin milli táknsins og þess sem það vísar til geta verið af ýmsum toga. Milli reyks og elds er til dæmis orsakasamhengi en reykur verður aðeins merki um eld fyrir einhverjum sem sér reykinn (en ekki eldinn).
Í menningu eru til mörg táknkerfi þar sem tengsl táknmyndar og táknmiðs eru hefðbundin eða stafa af reglu. Dæmi um slík tákn eru tölustafir sem tákna tölur og orð sem merkja tiltekin hugtök. Tákn getur líka verið einfölduð mynd með ákveðna merkingu sem notuð er til að tjá hugtak, hugarástand, eiginleika eða til að koma upplýsingum á framfæri, svo sem eins og mynd af tjaldi á korti sem gefur til kynna tjaldstæði.
Tákn eru viðfangsefni ýmissa fræðigreina eins og til dæmis málspeki, málfræði, táknfræði, trúarbragðafræði og listfræði.
Frjálslyndi flokkurinn (1)
Frjálslyndi flokkurinn var íslenskur stjórnmálaflokkur sem var stofnaður árið 1926 af þingmönnum úr Sjálfstæðisflokknum (eldri) sem ekki vildu taka þátt í stofnun Íhaldsflokksins. Flokkurinn bauð fram í landkjöri sama ár undir forystu Sigurðar Eggerz en hann náði ekki kjöri. Flokkurinn bauð fram lista í Alþingiskosningum 1927 og náði Sigurður þá einn kjöri.
Frjálslyndi flokkurinn tók þátt í stofnun Sjálfstæðisflokksins árið 1929.
Úranus (mannsnafn)
Úranus er íslenskt karlmannsnafn.
Nýtt dagblað
Nýtt dagblað var dagblað sem gefið var út á árunum 1941 til 1942 á meðan útgáfa Þjóðviljans var bönnuð af breska hernámsliðinu og ritstjórn blaðsins fangelsuð í Bretlandi.
Rithöfundurinn Gunnar Benediktsson var eigandi og ritstjóri Nýs dagblaðs, sem þjónaði því hlutverki að vera málgagn Sósíalistaflokksins. Þrátt fyrir bannið á útkomu Þjóðviljans gerði hernámsliðið ekkert til að stöðva útgáfu Nýs dagblaðs.
Sumarið 1941 voru þeir Einar Olgeirsson og Sigfús Sigurhjartarson leystir úr haldi og tóku þá við ritstjórn blaðsins af Gunnari, sem áfram var skráður eigandi og útgefandi. Útgáfu blaðsins var hætt um leið og Þjóðviljinn fékk að koma út á nýjan leik í maímánuði 1942.