cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Innrás Rússa í Úkraínu 2022–
Aðdragandi
Þann 21. febrúar viðurkenndi Pútín sjálfstæði Alþýðulýðveldanna Donetsk og Lúhansk, héraða rússneskumælandi aðskilnaðarsinna sem höfðu klofið sig frá Úkraínu árið 2014 með stuðningi Rússa. Pútín sendi í kjölfarið rússneska hermenn yfir úkraínsku landamærin til að gegna „friðargæslu“ í Donetsk og Lúhansk. Í ræðu sem Pútín hélt við viðurkenningu sína á sjálfstæði héraðanna efaðist hann um sögulegar forsendur fyrir Úkraínu sem sjálfstæðu ríki og sakaði stjórnvöld þar um að fremja þjóðarmorð.
Réttlætingar Rússa á innrásinni
Í yfirlýsingu sinni um innrásina sagði Pútín markmið hennar vera að brjóta niður hernaðarmátt Úkraínu og „afmá nasisma“ úr stjórn ríkisins. Hugmyndin um að Úkraínu sé stýrt af nýnasistum hefur verið áberandi í rússneskum áróðri til réttlætingar innrásinni. Hún styðst sumpart við starfsemi nýnasískra öfgaþjóðernishreyfinga á borð við Azovsveitina, sem hefur stöðu undirliðs í úkraínska þjóðvarðliðinu og hefur barist í stríðinu í austurhluta Úkraínu frá 2014. Hreyfingin situr hins vegar ekki í ríkisstjórn Úkraínu og framboð tengt henni fékk enga kjörna fulltrúa í síðustu þingkosningum landsins. Úkraínumenn hafa þvertekið fyrir ásakanir Pútíns um nasisma og hafa bent á að forseti landsins, Volodymyr Zelenskyj, sé sjálfur Gyðingur og hafi misst ættingja í Helförinni.
Í áróðri þar sem úkraínskri þjóðernishyggju er jafnað við nasisma vísa Rússar jafnframt gjarnan til Stepans Bandera, sem var úkraínskur öfgaþjóðernissinni sem vann með innrásarher nasista í seinni heimsstyrjöldinni.
Rússnesk stjórnvöld hafna því að um innrás sé að ræða og kalla átökin í Úkraínu ávallt „sérstaka hernaðaraðgerð.“ Umfjöllun um innrásina hefur verið stranglega ritskoðuð innan Rússlands og þungar refsingar hafa verið lagðar við því að nota hugtökin stríð eða innrás um atburðina.
Pútín hélt ræðu í Moskvu á sigurdeginum 9. maí 2022 þar sem minnst var sigurs á Nasistum í seinni heimsstyrjöld. Þar gagnrýndi hann Atlantshafsbandalagið og Bandaríkin fyrir að stofna Rússlandi í hættu og réttlæti árásina á Úkraínu. Líkti hann enn fremur átökunum við seinni heimsstyrjöldina.
Innrásin
thumb|left|Þann 26. febrúar hæfði rússnesk eldflaug blokk í Kænugarði.
Upphafskafli innrásarinnar (24. febrúar – 7. apríl)
Morguninn 24. febrúar 2022 hófu Rússar allsherjarinnrás í Úkraínu. Innrásin fór fram bæði frá héruðunum í austurhluta landsins, frá Krímskaga og frá Hvíta-Rússlandi með stuðningi stjórnar Alexanders Lúkasjenkó. Rússneski herinn gerði árás á olíubirgðastöð suður af Kænugarði.
Rússar sátu um Kharkív, aðra stærstu borg landsins en mættu harðri mótstöðu. Ráðist var m.a. á ráðhúsið, hersjúkrahús og skóla. Harðar árásir voru á borgir í suðri, Kherson og Maríúpol, með eldflaugum og stórskotaliði. Í Kænugarði var fjarskiptaturn sprengdur.
Kherson féll í hendur rússneskra hermanna þann 3. mars, á áttunda degi innrásarinnar, og var þá fyrsta úkraínska stórborgin sem var hernumin.
Þann 11. mars voru gerðar loftárásir í borgum í norðvestri; Lútsk og Ívano-Frankívsk. Einnig í Dnípro í miðhlutanum. Loftárás var gerð 13. mars á herflugvöll nærri Lvív við pólsku landamærin þar sem tugir létust. Úkraínumenn hófu gagnsókn á ýmsum stöðum t.d. vestur af Kænugarði og tóku landsvæði aftur. Loftárás var gerð á rússneskt herskip við Berdjansk við Azovhaf.
Maríúpol var eyðilögð að mestu og flestir íbúanna flúðu. Rússar gerðu m.a. árás á leikhús þar sem borgarar höfðu flúið. Um 300 létust. Flestir íbúanna höfðu flúið í lok mars og um 5.000 látist. 29. mars var gerð loftárás á stjórnarbyggingu í borginni Mykolajív í suðri. Daginn eftir voru gerðar árásir á Tsjerníhív í norðri.
Undir lok marsmánaðar hófu rússneskar hersveitir undir stjórn hershöfðingjans Aleksandrs Tsjajko að hörfa frá Kænugarði, sem hafði verið umsetinn frá því stuttu eftir að innrásin hófst. Þrátt fyrir að hafa ekki náð að hertaka höfuðborgina sögðust Rússar hafa náð upphaflegum markmiðum sínum og að þeir myndu nú einbeita sér að frelsun Donbas-héraðanna í austurhluta Úkraínu. Vegna undanhalds Rússa endurheimtu Úkraínumenn mikið landsvæði í kringum Kænugarð, allt að 35 kílómetra austan við borgina. Meðal annars endurheimtu úkraínskir hermenn bæinn Írpín þann 28. mars.
Eftir að Rússar hörfuðu frá úthverfum Kænugarðs tilkynnti úkraínski ríkissaksóknarinn Íryna Venedíktova að lík 410 almennra borgara hefðu fundist á svæðunum sem Rússar höfðu haft umráð yfir. Einnig tilkynntu Úkraínumenn að 280 lík hefðu fundist í fjöldagröfum í borginni Bútsja, sem Rússar höfðu hernumið en svo hörfað frá. Úkraínumenn sökuðu Rússa um að standa fyrir úthugsuðum fjöldamorðum á almennum borgurum á meðan þeir réðu yfir borginni en Rússar höfnuðu ásökununum.
Sókn Rússa í suðaustri (8. apríl – 5. september)
Rússar hófu sókn í austurhéruðunum eða Donbas og gerðu þar loftárásir eftir að hafa hörfað úr svæðum í norðri. Fólksflótti varð úr austurhéruðunum. Loftárás var gerð á almenna borgara á lestarstöð í borginni Kramatorsk. Tugir létust. Rússar hófu nýja stórsókn í austurhéruðum Úkraínu þann 19. apríl.
thumb|left|Rússneska beitiskipinu Moskvu var sökkt á Svartahafi af úkraínskum loftskeytum þann 14. apríl. Þann 14. apríl gerði Úkraínuher loftárás á þriðja stærsta skip rússneska flotans, beitiskipið Moskvu, á Svartahafi. Staðfest var síðar sama dag að skipinu hefði verið sökkt. Rússar sögðu að kviknað hafi í vopnageymslu skipsins og minntust ekki á loftárás.
Bardagar héldu áfram í Donbas og var skóli þar sem 90 héldu til sprengdur í bænum Bílohorívka með þeim afleiðingum að 60 létust. Einnig voru gerðar loftárásir á Odesa meðal annars á íbúðablokkir og hótel.
26. apríl bárust fregnir af sprengingum í héraðinu Transnistríu sem er innan Moldóvu. Leiðtogi rússneska þjóðarbrotsins þar sagði að Úkraínumenn hefðu staðið fyrir þeim en Úkraínumenn sögðu þetta vera átyllu fyrir árás í héraðið.
Úkraínumenn sögðust hafa hrakið Rússa frá Kharkív, annarri stærstu borginni, 11. maí.
thumb|right|Eftirmálar loftskeytaárásar Rússa á verslunarmiðstöðina í Krementsjúk þann 27. júní 2022 Þann 27. júní gerðu Rússar loftskeytaárás á verslunarmiðstöð í borginni Krementsjúk í miðhluta landsins þar sem nálægt 1000 manns voru. 20 manns létust og tugir særðust. Rússar sögðust hafa gert árás á vopnageymslu við hliðina á verslunarmiðstöðinni.
30. júní lýstu Úkraínumenn yfir að þeir hefðu náð Snákaeyju í Svartahafi af Rússum.
Þann 1. júlí var gerð loftárás á íbúðabyggð og tómstundasvæði í Odesa þar sem um 20 manns létust. Rússar hófu að flytja korn sem þeir sölsuðu undir sig frá herteknum svæðum, þ.e. höfninni í Berdjansk.
Árás var gerð í byrjun ágúst við kjarnorkuver nálægt borginni Zaporízjzja. Rússar réðu yfir verinu en héldu úkraínskum starfsmönnum þar. Báðir aðilar kenndu hvor öðrum um árásina og sögðu Úkraínumenn Rússa nýta sér verið sem herstöð.
Árás var gerð á herflugvöll á Krímskaga þar sem Rússar geymdu orrustuþotur. Rússar sögðu ekkert hafa skemmst þrátt fyrir að gervihnattamyndir sýndu annað. Úkraínumenn lýstu ekki yfir ábyrgð á árásinni.
Loftskeytaárásir á borgina Vínnytsja í vesturhluta landsins voru gerðar um miðjan júlí þar sem tugir létust.
Þrátt fyrir að hafa gert samning um kornútflutning við Úkraínu í lok júlí gerðu Rússar árásir á höfnina í Odesa þar sem útflutningur fór fram.
Rússar og Úkraínumenn kenndu hvor öðrum um þegar árás var gerð á fangelsi í vestur-Donetsk þar sem um 50 úkraínskir stríðsfangar féllu.
Orrustan um Maríúpol
thumb|right|Azovstal-járnverið í Maríúpol í apríl 2022. Járnverið varð síðasta vígi úkraínskra varnarsveita í Maríúpol þegar Rússar sátu um borgina. Maríúpol var umkringd af Rússum fyrir utan Azovstal-járnvinnsluverið þar sem úkraínskir hermenn og borgarar héldu til. Árásir á lestarstöðvar 25. apríl í vestur-Úkraínu var liður í því að stöðva vopnaflutninga til landsins að sögn Rússa.
Byrjað var að hleypa borgurum frá Azovstal-verksmiðjunni en samningar um björgun hafa reynst erfiðir. Þann 7. maí bárust fregnir um að öllum almennum borgurum verið bjargað úr verksmiðjunni.
Rússar lýstu yfir sigri í Maríúpol þegar síðustu úkraínsku hermennirnir voru handsamaðir í Azovstal-járnverinu.
Orrustan um Sjevjerodonetsk og Lysytsjansk
Hinn 25. maí voru Rússar komnir nálægt borginni Sjevjerodonetsk í Vestur-Lúhansk og gerðu harðar árásir á hana.
Miðpunktur bardaga var í kringum Sjevjerodonetsk í byrjun júní og sögðust Úkraínumenn hafa hrakið Rússa frá borginni. Rússar voru með sókn í átt að annarri borg í Donbas, Slovjansk. Loftárásir voru gerðar á austur-Kænugarð, í fyrsta sinn síðan í apríl, og sögðust Rússar hafa gert árás á skriðdrekasendingu frá Vesturlöndum.
Um miðjan júní höfðu Rússar náð yfirráðum yfir 80% af Sjevjerodonetsk og eyðilagt brýr sem voru flóttaleiðir úr borginni. Í lok mánaðarins var úkraínskum hermönnum skipað að yfirgefa borgina.
Íbúum í nálægri borg, Lysytsjansk, var gert að flýja hana. Síðustu dagana í júní voru gerðar miklar loftárásir á borgina.
Rússar sögðust hafa náð Lysytsjansk 3. júlí en Úkraínumenn neituðu því fyrst. Síðar sagði talsmaður úkraínska hersins að herinn hefði hörfað.
Gagnsóknir Úkraínumanna og innlimanir Rússa (6. september –)
thumb|right|Áróðursfrímerki frá Úkraínu sem sýnir sprenginguna á Krímskagabrúnni
Endurheimt Úkraínumanna á Kharkív og Kherson
Úkraínumenn hófu gagnsókn að borginni Kherson í suðri í júlí. Barist var um borgina og samnefnt hérað undir lok ágúst. Gerðu Úkraínumenn flugskeytaárásir á vopnabúr Rússa og birgðalínur í borginni.
Þann 8. september hófu Úkraínumenn gagnsókn suðaustur af Kharkív og varð ágengt að endurheimta landsvæði.
Þann 10. september lýstu Úkraínumenn yfir að þeir hefðu náð borginni Ízjúm suðaustur af Kharkív. Þar fundust síðar fjöldagrafir með hundruðum manna. Þeir náðu jafnframt borginni Kúpjansk, sem var ásamt Ízjúm mikilvægur hluti í birgðakeðju Rússa. Í gagnsókn sinni á næstu dögum tókst Úkraínumönnum að endurheimta mikið landsvæði í Kharkív-héraði og náðu allt til landamæra Rússlands í norðanverðu héraðinu. Rússar brugðust við gagnsókninni með árásum á innviði, meðal annars með því að slá út rafmagns- og vatnsflutninga og stöðva lestarsamgöngur.
Þann 8. október sprakk bílasprengja á brú Rússa yfir Kertsj-sund sem tengir austurhluta Krímskaga við Rússland. Sprengingin olli því að hluti brúarinnar hrundi í sjóinn og olli að minnsta kosti þremur dauðsföllum samkvæmt Rússum. Brúin hafði verið byggð eftir innlimun Rússa á Krímskaga árið 2014 og gegndi mikilvægu hlutverki í rússneskum samgöngum til Krímskaga. Meðal annars hafði brúin verið notuð til að flytja hergögn, olíu og aðrar vistir til rússneskra hermanna í Úkraínu. Rússar svöruðu árásinni á Kertsj-brúna tveimur dögum síðar með sprengjuárásum á úkraínska samskipta-, orku- og hernaðarinnviði, meðal annars árásum á miðbæ Kænugarðs.
Sama dag og brúin var sprengd upp skipaði Vladímír Pútín hershöfðingjann Sergej Súrovíkin nýjan yfirmann alls rússneska heraflans í Úkraínu. Súrovíkín hefur áður stýrt hernaðarinngripi Rússa í sýrlensku borgarastyrjöldina, þar sem honum tókst að snúa vörn í sókn í þágu stjórnarhersins með því að beina sprengjuárásum að óbreyttum borgurum. Aukning í árásum Rússa á borgaraleg skotmörk á næstu dögum þótti til marks um að Súrovíkín hygðist beita svipuðum aðferðum í Úkraínu.
Í byrjun nóvember lýsti Súrovíkín yfir að rússneski herinn myndi hörfa frá Kherson-borg. Eftir afturhald Rússa frá borginni endurheimtu úkraínskar hersveitir Kherson þann 11. nóvember.
Úkraínumenn gerðu árás í byrjun janúar á bækistöð rússneska hersins í Makíjívka í Donetsk þar sem yfir 400 létust. Rússar héldu áfram loftárásum, sér í lagi með írönskum drónum, á Kænugarð og fleiri borgir. Harðir bardagar voru við borgina Bakhmút norður af Donetsk-borg og mikið mannfall á báða bóga.
Þann 5. desember sögðust Rússar hafa skotið niður flygildi við rússneska herflugvelli í Saratov og Rjazan. Sprengingarnar ullu mannfalli. Úkraínumenn gerðu árásir á höfuðstöðvar Wagner-hópsins sem dvaldi á hóteli í borginni Kadívka í Lúhansk. Árásir voru einnig gerðar á hersetuliðið í borginni Melítopol í Zaporízjzja-fylki.
Herkvaðning og innlimanir Rússa í Donbas
Þann 21. september tilkynnti Pútín að gripið yrði til takmarkaðrar herkvaðningar í Rússlandi til þess að halda hernaðinum í Úkraínu áfram. Á sama tíma hafði verið tilkynnt að leppstjórnir Rússa í Donetsk, Lúhansk, Kherson og Zaporízjzja myndu halda atkvæðagreiðslur um það að gerast hluti af Rússneska sambandsríkinu líkt og hafði verið gert á Krímskaga árið 2014.
Leppstjórnir Rússa á hernámssvæðum þeirra í Donetsk, Lúhansk, Kherson og Zaporízjzja hófu atkvæðagreiðslur um að gerast hluti af Rússlandi þann 23. september. Fjórum dögum síðar tilkynntu héraðsstjórnir á hernumdu svæðunum í Lúhansk og suðurhlutum Kherson og Zaporízjzja að yfirgnæfandi meirihlutar kjósenda hefðu samþykkt að héruðin skyldu sameinast Rússlandi. Ýmsir erlendir þjóðarleiðtogar fordæmdu atkvæðagreiðslurnar og sögðu niðurstöður þeirra hafa verið ákveðnar fyrirfram. Volodymyr Zelenskyj Úkraínuforseti sagði þær markleysu og að þær myndu engu breyta um þær fyrirætlanir Úkraínumanna að endurheimta héruðin.
Úkraínumenn kenndu Rússum um þegar í lok mánaðarins sprakk gasleiðsla Nordstream á fjórum stöðum á hafsvæði Danmerkur og Svíþjóðar.
Rússar héldu áfram að gera árásir á bílalestir óbreyttra borgara í Zaporízjzja og Kharkív-héruðum, þar sem tugir létust.
Árásir á orku- og vatnsinnviðir voru víða í Úkraínu í lok mánaðar. Um 40% landsins var án rafmagns um tíma.
Orrustan um Bakhmút
Jevgeníj Prígozhín, leiðtogi Wagner-hópsins sagði að Bakhmút væri umkringd í byrjun mars. Hann sakaði stuttu síðar rússnesk stjórnvöld um svik með því að senda of fá vopn í orrustuna um borgina. 9. mars gerðu Rússar mestu loftárásir á landið síðan í janúar.
Friðarumleitanir
Sendinefndir Rússa og Úkraínumanna ræddu mögulegt vopnahlé eða friðarsamninga með hléum frá 27. febrúar. Fyrsti fundur sendinefndanna fór fram nærri landamærum Úkraínu og Hvíta-Rússlands við Prypjat. Í mars funduðu sendinefndir ríkjanna í Istanbúl í Tyrklandi. Úkraínumenn hafa sagst viljugir til að ganga að sumum kröfum Rússa eins og að gerast ekki aðilar að Atlantshafsbandalaginu og að Úkraína verði hlutlaust ríki með tilliti til öryggissjónarmiða. Úkraínumenn hafa hins vegar hafnað því að gefa eftir landsvæði innan alþjóðlega viðurkenndra landamæra sinna sem Rússar eða alþýðulýðveldin í Donbas gera tilkall til.
António Guterres, aðalritari Sameinuðu þjóðanna, fór til fundar í Moskvu og Kænugarði til friðarumleitanna og ræddi við Pútín og Zelenskyj. Á meðan Guterres var í Kænugarði voru loftárásir gerðar á borgina.
Þann 30. september lýsti Volodymyr Zelenskyj því yfir að frekari friðarviðræður við Rússa kæmu ekki til greina svo lengi sem Vladímír Pútín væri áfram við völd í Rússlandi. Þessi yfirlýsing kom í kjölfar þess að Pútín lýsti yfir innlimun á fjórum úkraínskum héruðum í Rússland.
Stríðsglæpir
Frá því að innrásin hófst hafa borist fréttir og ásakanir um fjölda stríðsglæpa og mannréttindabrota af hálfu stríðsaðila. Í júní 2022 sagði Íryna Venedíktova, ríkissaksóknari Úkraínu, að úkraínskum stjórnvöldum hefðu borist um fimmtán þúsund tilkynningar um meinta stríðsglæpi Rússa.
Þann 23. september 2022 greindi Erik Mose, yfirmaður rannsóknarnefndar Sameinuðu þjóðanna um stríðsglæpi í Úkraínu, mannréttindaráði SÞ frá því að nefndin hefði aflað vísbendinga um fjölda stríðsglæpa á hernámssvæðum Rússa í landinu. Meðal annars hefði nefndin séð merki um fjöldaaftökur og hugsanleg merki um kerfisbundið kynferðisofbeldi rússneskra hermanna.
Úkraínski mannréttindahópurinn Miðstöð borgaralegra réttinda (úkraínska: Центр Громадянських Свобод; umritað Tsjentr Hromadjanskykh Svobod) hefur fengist við það að kortlegga stríðsglæpi rússneska innrásarhersins síðan innrásin hófst. Samtökin hlutu friðarverðlaun Nóbels árið 2022 og Nóbelsnefndin sagði starf þeirra ómetanlegt svo hægt yrði að draga hinu seku til ábyrgðar.
Þann 17. mars 2023 gáfu dómarar Alþjóðlega sakamáladómstólsins í Haag út handtökuskipun á hendur Vladímír Pútín (og Maríu Lvova-Belova, umboðsmanni barna í Rússlandi) vegna tilkynninga um að fjölda úkraínskra barna hefði verið rænt í innrásinni og þau flutt til Rússlands. Rússar hafa numið mörg úkraínsk börn burt frá landinu í innrásinni og sett þau í ættleiðingu til rússneskra foreldra. Í sumum tilfellum hefur börnunum verið sagt að foreldrar þeirra vilji þau ekki lengur. Það að þvinga börn til að alast upp í annarri menningu en þeirra eigin í því skyni að þurrka út menningu og einkenni óvinaþjóðar er möguleg verknaðaraðferð við þjóðarmorð.
Í skýrslu rannsóknarnefndar Sameinuðu þjóðanna frá 16. mars 2023 var fjallað um aðgerðir rússneskra stjórnvalda við að nema á brott úkraínsk börn og um fleiri aðgerðir sem var jafnað við stríðsglæpi og mögulega glæpi gegn mannúð. Meðal annars var vísað til þess að Rússar hefðu beitt pyntingum kerfisbundið á hernámssvæðum sínum.
Bæði Úkraínumenn og Rússar hafa verið sakaðir um að taka af lífi stríðsfanga án dóms og laga.
Viðbrögð
thumb|right|Mótmæli gegn innrásinni í [[Helsinki ]] thumb|right|Meðlimir í ungliðahreyfingu [[Sameinað Rússland|Sameinaðs Rússlands í Kabarovsk stilla sér upp í Z til að lýsa yfir stuðningi við innrásina.]]
Fordæmingar og efnahagsrefsingar
Evrópusambandið tilkynnti að það myndi setja á hörðustu efnahagslegu refsingar í sögu sambandsins. Úrslitaleikur Meistaradeildar Evrópu var færður frá Sankti Pétursborg, Formúla 1 frá Sotsjí og Rússum meinuð þátttaka í íþróttakeppnum og í söngvakeppninni Eurovision. Flugfélaginu Aeroflot var bannað að fljúga til Bretlands og önnur Evrópulönd fylgdu í kjölfarið og bönnuðu Rússum að fljúga um evrópska lofthelgi. Eignir og bankareikningar rússneskra auðkýfinga voru fryst. Rússneskum bönkum var meinað af ESB, Kanada, Bretlandi og Bandaríkjunum að notast við SWIFT-millifærslukerfið. Visa og Mastercard hættu starfsemi í Rússlandi og mörg fjölþjóðafyrirtæki eins og IKEA og Samsung.
Fjöldi sendiráðsstarfsmanna var rekinn úr Evrópulöndum. Sendiráð Rússlands á Íslandi var lokað sumarið 2023.
Mótmæli
Mótmæli voru víða um heim og við sendiráðsbústað Rússlands við Túngötu þann 24. febrúar, næstu daga og reglulega eftir það.
Í ágúst var Kænugarðstorg nálægt rússneska sendiráðinu formlega nefnt af borgarstjóra Reykjavíkur.
Flóttamenn og mannúðaraðstoð
Nálægt 13 milljónir hafa farið yfir landamærin frá Úkraínu frá því að innrásin hófst, flestir til Póllands. Um 7,3 milljónir flóttamanna hafa verið skráðir í Evrópu þar af hafa um 4 milljónir fengið verndarstöðu. Einnig hafa yfir 8 milljónir flúið innan Úkraínu. Flóttafólkið var mestmegnis konur og börn en 18–60 ára karlmenn voru skyldugir til að vera eftir í landinu því til varnar.
Við landamæri Pólland, Rúmeníu, Ungverjalands, Slóvakíu og Moldóvu var flóttamannastraumur. Evrópusambandið sagðist ætla að taka á móti flóttamönnum næstu 3 ár án þess að þeir þyrftu að sækja um vernd.
Á Íslandi höfðu 2.700 sótt um vernd í mars 2023.
Hernaðarstuðningur
Evrópusambandið fjármagnar kaup á vopnum og flutning þeirra til Úkraínu. Bandaríkin hafa einnig séð Úkraínu fyrir vopnum, jafnvel tveimur mánuðum fyrir stríðið. NATÓ ákvað að auka viðbúnað sinn í Austur-Evrópu og senda þangað 40.000 hermenn.
Í byrjun apríl sendi Tékkland skriðdreka til Úkraínu.
Í leka hjá bandaríska varnarmálaráðuneytinu í apríl 2023 kom fram að erlendar sérsveitir störfuðu í Úkraínu. Fjölmennastar voru þær bresku, lettnesku og frönsku.
Heimsóknir erlendra leiðtoga til Úkraínu
Ursula von der Leyen forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins kom til fundar við Zelenskyj í Kænugarði þann 9. apríl 2022. Hún lofaði skjótri afgreiðslu ef Úkraína sækti um aðild að Evrópusambandinu og aukinni fjárhagsaðstoð við landið.
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra og Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir utanríkisráðherra heimsóttu Kænugarð og nágrenni og ráðamenn þar í mars 2023.
Stuðningur við innrásina
Á vikunum eftir að innrásin hófst varð bókstafurinn Z stuðningstákn við innrásina og við Vladímír Pútín. Ástæðan er sú að stafurinn var ritaður á marga af skriðdrekum og herbílum Rússa í Úkraínu sem myndir náðust af í aðdraganda innrásarinnar. Uppruni þessarar notkunar Z, sem ekki er til í kyrillíska stafrófinu, er óljós, en stafurinn hefur verið notaður til að merkja rússnesk herfarartæki ásamt öðrum bókstöfum eins og O, X, A og V. Herbílar og skriðdrekar sem merktir eru með Z tilheyra eystri herdeild rússneska hersins. Rússneska varnarmálaráðuneytið segir bókstafinn standa fyrir „za pobedu“ (til sigurs), „za mir“ (fyrir frið), „za nashikh“ (fyrir þjóð okkar) og fleira.
Erika
Erika er íslenskt kvenmannsnafn.
Yipsi Moreno
Yipsi Moreno González (fædd 19. nóvember 1980 í Camagüey) er kúbverskur sleggjukastari. Hún er tvöfaldur heimsmeistari og silfurverðlaunahafi á Ólympíuleikunum 2004 og 2008.
The Last Supper
The Last Supper er bandarísk kvikmynd frá árinu 1995 sem Stacy Title leikstýrði. Cameron Diaz, Ron Eldard, Annabeth Gish, Jonathan Penner og Courtney B. Vance sem fimm frjálslyndir háskólanemar sem bjóða öfgafullum hægri-sinnum í kvöldmat til þess að myrða þá.
Edmund Jacobson
Edmund Jacobson (22. apríl 1888 í Chicago – 7. janúar 1983 á sama stað) var bandarískur læknir og lífeðlisfræðingur og stofnandi slökunarkerfis vöðvaslökun (e. progressive muscle relaxation) og biofeedback (e. biofeedback).
Hvíldarþjálfun
Hvíldarþjálfun er slökunartækni byggð á sjálfsefjun. Hún var þróuð af þýska geðlækninum Johannes Heinrich Schultz úr dáleiðslu og fyrst gefin út á bók árið 1932. Tæknin felur í sér daglegar æfingar sem eru í kringum 15 mínútur, oftast á morgnana, í hádeginu eða á kvöldin. Í hverri æfingu notar iðkandinn ímyndunarafl sitt eða hughrif (sefjun) sem valda slökun. Hverja æfingu er hægt að stunda í mismunandi stellingum (t.d. liggjandi, sitjandi eins og í hugleiðslu, sitjandi eins og vagnekill o.s.frv). Schultz leggur áherslu á hliðstæður tækninnar í jóga og hugleiðslu. Hins vegar er hvíldarþjálfun, ólíkt sumum tegundum jóga og hugleiðslu, algjörlega óskyld dulspeki. Hún er aðferð til að hafa áhrif á ósjálfráða taugakerfið.
Almennt:
Hvíldarþjálfun er skipt í þrjú stig:
1. Grunnstig: Tækni sem hefur áhrif á ósjálfráða taugakerfið.
2. Miðstig: Hér notar maður formúlur til þess að hafa áhrif á hegðun manns.
3. Efsta stig: Nýtir ómeðvituð svæði iðkandans.
Hvíldarþjálfun er hugsuð fyrir heilbrigt fólk og þá helst fyrir þá sem stunda íþróttir, stjórna fyrirtækjum, stunda nám og til þess að koma í veg fyrir ýmis sálvefræn veikindi (e. psychosomatic illness). Heilbrigt fólk notar aðallega aðferðir grunn- og millistigs, en hér verður aðeins fjallað um grunnstigið. Læknisfræðilegar frábendingar (e. medical contraindications) gilda ef maður er með hjartasjúkdóm (t.d. hjartadrep), sykursýki, gláku, flogaveiki, geðsjúkdóm (t.d. geðklofa) eða misnotar áfengi eða lyf.
Grunnstíg:
Grunnstig í hvíldarþjálfun samanstendur af sex æfingum, þ.e. upplifun þyngdar ("vöðvaslökun"), upplifun hitans ("æðaslökun"), stilling hjartsláttar ("hjartastjórn"), öndunarstilling ("öndunarathugun"), hitatilfinning í kviðnum ("stjórn kviðarhólslíffæra") og svalatilfinning á enni ("hugað að höfðinu").
Allar þessar sex æfingar er byggar á tilhugsun iðkanda um rólegt ástand líkamans, enda byggist árangur með hvíldarþjálfun á þeirri forsendu að rólegt ástand líkamans getur valdið róandi andlegt ástand. Nú verður fjallað nánar um þær, sem maður lærir á innan við 6 til 8 vikum, oftast í hópum, undir leiðsögn læknis, sálfræðings eða sérstaks hvíldarþjálfunar-leiðbeinanda.
Æfingarnar:
1. æfing: Vökvaslökun
2. æfing: Æðaslökun
3. æfing: Hjartastjórn
4. æfing: Öndunaraðhugun
6. æfing: Hugað að höfðinu
Heimildir:
1. Schultz, Johannes Heinrich, 1884-1970: Hvíldarþjálfun : æfingabók / eftir J. H. Schultz ; [Yngvi Jóhannesson þýddi]. [Reykjavík] : Ísafoldarprentsmiðja, 1968.
Þeytispjald
thumb|right|Þeytispjald frá inúítum frá 1892. Þeytispjald er barnaleikfang sem búið var til úr fjöl og bandspotta. Í það var notað ferkantað tréspjald með götum fyrir band. Bandinu var vafið upp á fingur hvorrar handa og snúið uppá. Þegar bandið var orðið strekkt var togað í og bandið fært til og frá. Þá kvein í bandinu og það snerist með miklum hraða.
Díórít
thumb|right|Díórít Díórít er stórkornótt, ísúrt djúpberg sem líkist andesíti og dasíti að samsetningu.
Steindir
Helstu steindir díóríts eru
Útbreiðsla
Sjaldgæft hér á landi. Lýsuskarð ofan við Lýsuhól á Snæfellsnesi er innskot úr ísúru bergi sem hugsanlega er díórít. Innskot sem líkist díóríti að grófleika og hefur að geyma hornblendi finnst við Króksfjörð í Austur-Barðarstrandasýslu
Sófus
Sófus er íslenskt karlmannsnafn.
Nítján hundruð áttatíu og fjögur
1984 eða Nítján hundruð áttatíu og fjögur (Nineteen Eighty-Four á frummálinu) er skáldsaga eftir George Orwell sem gerist árið 1984. Hún gerist í dystópítískri framtíð þar sem ríkið ræður öllu, jafnvel hugsunum þegna sinna. Hún er oft talin ein áhrifamesta bók 20. aldar og hefur hún verið sett í flokk með Veröld ný og góð eftir Aldous Huxley og Við eftir Jevgeníj Zamjatín sem ein þekktasta dystópíska skáldsaga sögunnar.
Bókin kom út í íslenskri þýðingu Hersteins Pálssonar, Thorolf Smith og Gunnars Dal árið 1951 undir heitinu Nítján hundruð áttatíu og fjögur: skáldsaga og í nýrri þýðingu Þórdísar Bachmann 2015.
Cistanthe laxiflora
Cistanthe laxiflora er plöntutegund sem var fyrst lýst af Rodolfo Amando Philippi, og fékk sitt núverandi nafn af D.I.Ford.
Sigurborg
Sigurborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Ząbrowo (Stare Pole)
Ząbrowo (þýska: Sommerau) er þorp í héraðinu Pommern í Norður-Póllandi, milli Elbląg og Malbork. Þar búa 423 manns.
Fáni Þýskalands
thumb|200px|Þjóðfáni þýska sambandslýðveldisins thumb|200px|Ríkisfáni Þýskalands og einnig herfáni landsins thumb|200px|Fáni sjóhersins
Þýski fáninn er þjóðfáni Þýskalands. Litir fánans komu fyrst fram 1152 við krýningu Friedrich I (kallaður Barbarossa) til keisara í Frankfurt am Main. Fáni þessi var notaður til 1806, er þýska keisararíkið var lagt niður á valdatíma Napoleons. Á þjóðþinginu í Frankfurt am Main 1848 var fáninn aftur tekinn í notkun með orðunum: „Aus Nacht, durch Blut, zum Licht.“ (Úr nóttinni, með blóði, til ljóssins). Seinna var líka sagt: „Svört er nóttin, rautt er stríðið (blóðið), gullin er framtíðin.“
Bismarck lagði þennan fána niður og notaði annan á tímum Prússlands. Þrílita fáninn var hins vegar aftur tekinn í notkun í Weimar-lýðveldinu 1919-1933, en þá tók Hitler sig til og umbreytti fánum og merkjum ríkisins. Loks varð þrílita fáninn að þjóðfána Þýskalands við stofnun sambandslýðveldins 1949.
Það má geta þess að Austur-Þýskaland notaði sama fána við stofnun þess lands 1949, en árið 1959 var skjaldarmerki ríkisins bætt í miðju hans, hringlaga merki með hamri og sirkli umkringdu rúgöxum. Við sameiningu landanna beggja 1990 var austur-þýski fáninn lagður niður og núverandi þrílita fáni látinn gilda fyrir sameinað Þýskaland.
Blýtarga
Blýtarga (fræðiheiti: Lecanora rupicola) er hrúðurfléttutegund af törguætt. Hún er algeng á Íslandi á landinu norðanverðu frá Vestfjörðum yfir á Austfirði.
Útlit
Blýtarga hefur hrúðurkennt, reitaskipt þal þar sem reitirnir eru 0,3-2 mm í þvermál. Efra borð fléttunnar er grátt, slétt og með matta áferð. Forþalið er grásvart. askhirslurnar eru oft til staðar. Þær hafa hvíta þalrönd blýgráar að lit og þaðan fær fléttan nafnið sitt.
Gró blýtörgu eru átta í hverjum aski, glær, einhólfa, egglaga eða sporöskjulaga, 10-13 x 5-7 μm að stærð.
Vatnafræði
thumb|right|Vatn þekur um 70% af yfirborði jarðar en er einnig bæði í jörðinni og í lofthjúpnum.
Vatnafræði (eða vatnsfræði) (enska: hydrology, gríska: Yδωρ, hudōr, „vatn“; og λόγος, logos, „fræði“) eru fræði er varða vatnið á jarðarkúlunni, ástand þess og hringrás, eðlis- og efnafræðilega eiginleika, áhrif þess á umhverfið og áhrif umhverfisins á það. Vatnafræðin er nátengd ýmsum greinum náttúruvísinda og teygir sig langt inn á svið veðurfræði, jöklafræði og jarðfræði. Kjarni hennar felst í þekkingu á afrennsli vatnsins af þurrlendi ofanjarðar og neðan og tengsl þessa rennslis við veðurfar og jarðfræði. Vatnafræðinni má skipta niður í undirgreinar, yfirborðsvatnafræði (surface hydrology), jarðvatnsfræði (geohydrology) og vatnajarðfræði (hydrogeology). Þeir sem stunda vatnafræði nefnast vatnafræðingar.
Yfirborðsvatnafræði (surface hydrology) snýst um mælingar á fallvötnum, stöðuvötnum og afrennslisháttum og eiginleikum yfirborðsvatns almennt. Einnig um flóð, flóðaspár og flóðavarnir og fleira.
Jarðvatnsfræði beinist að rannsóknum á jarðvatni, bæði heitu og köldu, einkum eðlis- og efnafræðilegum eiginleikum þess. Vatnajarðfræði (hydrogeology) er all hliðstæð jarðvatnsfræðinni en þar er megináherslan þó lögð á jarðfræðina og hún skoðuð með tilliti til hegðunar vatnsins. Vatnajarðfræði er millistig milli vatnafræði og jarðfræði. Allir þeir síbreytilegu þættir sem framangreindar greinar spanna eru einu nafni nefndir vatnafar.
„Vatnafar (hydrological conditions)“ er hugtak sem notað er um almenna eiginleika og hegðun ferskvatns bæði ofanjarðar og neðan og gagnkvæmt samspil þess við umhverfið. Orðið gefur til kynna síbreytilegt ástand og er hliðstætt orðinu veðurfar. Í ensku er ekkert eitt orð til yfir hugtakið en hydrologiocal conditions er oft notað.
Úr sögu vatnafræðinnar
thumb|right|[[Platon og Aristóþeles rökræða um fræðin. Úr málverki eftir Rafael.]] Þótt vatnafræðin sé tiltölulega ung fræðigrein á hún sér rætur aftur í grárri forneskju. Mannskepnan er háð vatninu, eðli þess og hegðun hefur því alltaf verið henni umhugsunarefni.
Fornöldin
Norrænar þjóðir höfðu sínar hugmyndir um eðli grunnvatnsins. Í Prologus Snorra-Eddu er þess getið að norrænum mönnum heiðnum var ýmis náttúra jarðarinnar hugleikin. „Þat var eitt eðli, at jörðin var grafin í hám fjallatindum ok spratt þar vatn upp ok þurfti þar eigi lengra at grafa til vatns en í djúpum dölum; svá er ok dýr ok fuglar at jamlangt er til blóðs í höfði ok fótum“. Af þessu og ýmsu öðru drógu fornmenn þá ályktun „... at jörðin væri kvik ok hefði líf með nökkrum hætti, ok vissu þeir at hon var furðuliga gömul at aldartali ok máttug í eðli; hon fæddi oll kvikvendi ok hon eignaðist allt þat er dó; fyrir þá sök gáfu þeir henni nafn ok tölðu ætt sína til hennar“.
Miðaldir
Allar miðaldir voru hugmyndir manna mjög á reiki um uppruna grunnvatns og linda en hin almennt viðtekna skoðun var þó sú forngríska kenning að um einhverskonar hringrás væri að ræða frá sjó, um jörð, upp í lindir á yfirborði og í sjó á ný. Því var trúað að rigningarvatnið væri ekki nógu mikið til að viðhalda stöðugu rennsli fallvatna og þar að auki að jörðin væri svo þétt að regnvatn næði ekki að síga nema mjög grunnt í hana.
17. til 19. öld
Á 17. öld færðist mjög í aukana að menn beittu mælingum við allar náttúrurannsóknir. Fransmaðurinn Pierre Perrault (1608-1680) framkvæmdi um árabil mælingar á úrkomu og árrennsli á ofanverðu vatnasvæði Signu. Árið 1674 birti hann þær niðurstöður sínar, að það vatn sem félli á vatnasviðið væri sex sinnum meira en það vatn sem rynni af því með ánni. Þar með vísaði hann á bug þeirri gömlu grísku kenningu, að úrkoman dygði ekki til viðhalds vatnsföllum. Enski stjörnufræðingurinn og náttúruvísindamaðurinn Edmund Halley birti 1693 niðurstöður rannsókna sinna á uppgufun. Þar sýndi hann meðal annars fram á að uppgufun vatns úr sjó væri næg til að fæða af sér allt straumvatn, ofan jarðar sem neðan.
Á 19. öld var lagður grunnur að nútímajarðfræði og þar með vatnafræði, hreyfingum grunnvatnsins og eðli. Fer nú að fjölga mjög þeim nöfnum sem koma við sögu vatnafræðinnar. Franskur verkfræðingur og vatnsveitustjóri í Dijon, Henry Darcy (1803-1858) að nafni, rannsakaði streymi gegn um sand og fann sambandið milli þrýstimunar og vökvastreymis í gropnu efni. Þetta samband er kallað Darcys lögmál. Það var sett fram árið 1856 og þykir mörgum sem upp úr því hafi vatnajarðfræðin tekið að marka sér sess sem sjálfstæð fræðigrein. Í Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar, sem byggir á athugunum frá árunum 1750-1760, er íslensku vatni skipt í eftirfarandi flokka:
Þessi nálega 250 ára gamla flokkun Eggerts og Bjarna á vatninu hefur staðist tímans tönn furðanlega. Hún er grundvöllurinn að þeirri flokkun sem við höldum enn í dag.
Nútíminn
Um aldamótin 1900 hafði vatnafræðin haslað sér völl sem sjálfstæð vísindagrein. Fyrst í stað var mest áhersla lögð á yfirborðsvatnafræði, mælingar á vötnum og vatnsföllum og athuganir á eiginleikum þeirra. En rannsóknir á grunnvatni sigldu strax í kjölfarið. Fyrstu raunverulegu vatnamælingarnar hérlendis voru gerðar sumarið 1881. Það var norskur jarðfræðingur, Amund Helland, sem stóð að þeim. Hann hafði mikinn áhuga á jöklum og jökulrofi og mældi allar ár sem koma frá Vatnajökli og athugaði aurburð þeirra. Um aldamótin 1900 tóku menn að huga að raforkuframleiðslu og beislun vatnsfalla í því skyni. Samfara því voru gerðar allmargar rennslismælingar. Elliðaárnar voru t.d. mældar 1894. Reglulegar vatnamælingar hófust 1919 og voru í umsjá Vegamálastjóra en 1947 tók Raforkumálastjóri við þeim og síðan Orkustofnun. Fyrst í stað voru einungis gerðar stakar rennslismælingar en seinna voru settir upp kvarðar og lesið reglulega af þeim milli mælinga. Síritandi vatnshæðarmælar komu til sögunnar um 1950 og nú munu á þriðja hundrað síritandi mæla vera í ám, vötnum og borholum um allt land (Sigurjón Rist 1990).
Granófýr
Granófýr (míkrógranít) er súrt djúpberg.
Vatnafræði
Nútíminn
Guðmundur Kjartansson (1909-1972) lagði grunninn að flokkun íslenskra vatnsfalla með grein sinni, Vatnsfallstegundir; í Náttúrufræðingnum 1945. Flokkun ánna í jökulár, dragár og lindár hefur reynst bæði eðlileg og nytsöm. Þetta er þó séríslensk flokkun og á vart við annars staðar.
Granófýr
Lýsing
Er smákornótt eða stórkornótt sem líkist líparíti í samsetningu. Litur ljósleitur eða gráleitur.
Steindir
Helstu steindir granófýrs eru
Úbreiðsla
Granófýr hefur storknað í fremur smáum berghleifum og eitlum. Það finnst á sömu stöðum og gabbró, eins og í Eystra- og Vestrahorni á Suðausturlandi og Lýsuhyrnu á Snæfellsnesi.
Wolin
thumb|right|450px|Eyjan Wolin, og borgin Wolin.
Wolin (þýska: Wollin) er eyja við suðurströnd Eystrasalts, við norðvesturhorn Póllands. Hún er norðan við Stettiner Haff, um 60 km norðan við borgina Stettin. Hún afmarkast að vestan af ánni eða sundinu Swine (pólska: Świna), og að austan af ánni Dziwnu. Hún er um 265 km² og nær hæst um 116 m yfir sjávarmál.
Wolin er hluti af því svæði sem norrænir menn kölluðu Vindland (á víkingaöld). Þar bjuggu þá vestur-slavneskar þjóðir.
Í Jómsvíkinga sögu er sagt að Jóm sé hérað á Vindlandi, og er talið að átt sé við eyjuna Wolin. (Jóm er hvorugkynsorð, Jóm, um Jóm, frá Jómi til Jóms). Þetta mun vera sama nafn og Jumne sem kemur fyrir í latínuritum frá miðöldum (Adam frá Brimum).
Á Wolin er einnig borgin Wolin, þar sem hafa fundist miklar minjar frá víkingaöld. Margir fræðimenn telja að þar hafi verið Jómsborg, sem getið er um í Jómsvíkinga sögu. Þar höfðu Jómsvíkingar aðstöðu. Ekki eru þó full vissa fyrir því að Wolin sé Jómsborg.
Þjóðsagnaborgin Vineta er talin hafa verið á Wolin.
Saga eyjarinnar
Á víkingaöld var borgin Wolin mikilvægur verslunarstaður. Hafa fornleifarannsóknir sýnt að þar var blönduð byggð norrænna og slavneskra íbúa.
Á tímum Mieszko 1., eða árið 972, komst eyjan undir stjórn pólska ríkisins, en það missti yfirráðin um 1007. Næstu öldina réðu danskir víkingar mestu á eyjunni og fóru þeir ránsferðir um nálæg lönd. Voru þeir kallaðir Jómsvíkingar. Magnús góði Danakonungur herjaði þar árið 1043 til að refsa þeim. Um 1121 vann Boleslaw 3. konungur eyjuna undir Pólland á ný. Skömmu síðar var íbúunum snúið til kristni, og var biskupsstóll stofnaður í borginni Wolin árið 1140. Árið 1535 var íbúum Wolin snúið til Lútherstrúar. Í Þrjátíu ára stríðinu, eða um 1630, lögðu Svíar Wolin undir sig. Árið 1720 varð hún prússnesk, og við ríkissameiningu Þýskalands 1871 varð hún hluti af þýska ríkinu. Í lok seinni heimsstyrjaldar, 1945, hertók Rauði herinn eyjuna, og eftir stríð var Þjóðverjum gert að yfirgefa hana og hófst þá pólskt landnám þar á ný.
Eyjan tilheyrir nú Póllandi, eða frá 1945. Eyjan er í Pommern. Þar eru fjölsóttar baðstrendur.
Halloween H20: 20 Years Later
Halloween H20: 20 Years Later (ísl. Hrekkjavaka: 20 árum síðar) er bandarísk hrollvekjumynd frá 1998 og er sjöunda myndin Halloween-syrpunni og fagnar 20-ára afmæli myndanna og um leið afneitar söguþráðum Halloween 4, 5 og 6 ásamt Halloween III: Season of the Witch (sem fjallar ekki um Michael Myers). Myndin var samin af Robert Zapia og Matt Greenberg og leikstjóri myndarinnar var Steve Miner. Með aðalhlutverkin fara Jamie Lee Curtis, Josh Hartnett (í sínu fyrsta kvikmyndhlutverki í fullri lengd), Michelle Williams, Adam Arkin, Adam Hann-Byrd, Jodi Lyn O'Keefe og rapparinn LL Cool J.
Söguþráður
Liðin eru tuttugu ár frá morðunum sem Michael Myers framdi hrekkjavökukvöldið 1978 (sjá Halloween og Halloween II). Dr. Sam Loomis lifði af, líkið Michael Myers fannst aldrei, Marion Chambers sá um Loomis þar til hann dó og Laurie Strode er í vitnaverd undir nafninu Keri Tate. Daginn fyrir hrekkjavöku brýst Michael Myers inn í hús Marion, drepur hana og finnur skrá um raunverulegt heimilisfang Lauriear og heldur þangað. Laurie býr nú í smábæ í Kaliforníu, á 17-ára gamlan son John Tate, er skólastýra í einkasóla og á kærasta. En Laurie er langt frá því að vera hamingjusöm og býst alltaf við að Michael komi aftur og finni sig og sú þráhyggja angrar John sem finnst móðir sín ofvernda sig. En þegar Michael kemur aftur og byrjar að myrða vini Lauriear eitt á fætur öðru ákveður hún að mæta honum til vernda John.
Vinnsla
Upphaflega ætlaði John Carpenter að leikstýra myndinni en aðalframleiðandi myndarinnar Moustapha Akkad neitaði að gefa honum hærri kaup þannig að Steve Miner (Friday the 13th Part 2 og Friday the 13th Part III) var fenginn í staðinn. Kevin Williamson (Scream og Scream 2) samdi frumhandritið sem gerðist eftir Halloween 6 en Steve Miner lét gera breytingar þannig að söguþráðurinn afneitaði Halloween 4,5 og 6. Janet Leigh sem kemur í einu atriði sem Norma Watson. Janet Leigh lék í Psycho og er móðir Jamiear Lee Curtis.
Garðakornblóm
Garðakornblóm (eða akurprýði) (fræðiheiti: Centaurea cyanus) er einær jurt af körfublómaætt sem á heimkynni sín í Evrópu.
Sólberg
Sólberg er íslenskt karlmannsnafn.
Cistanthe lingulata
Cistanthe lingulata er plöntutegund sem var fyrst lýst af Ruíz Lopez, Pavón, og fékk sitt núverandi nafn af M.A. Hershkovitz.
Jón Skúlason
Jón Skúlason (11. nóvember 1736 – 10. mars 1789) var varalandfógeti á Íslandi frá 1763 til dauðadags, eða í 23 ár.
Jón var sonur Skúla Magnússonar landfógeta og Steinunnar Björnsdóttur konu hans. Hann var elstur barna þeirra og fæddur fyrir hjónaband. Hann útskrifaðist úr Hólaskóla 1753 og fór síðan til náms við Kaupmannahafnarháskóla og útskrifaðist þaðan með lögfræðipróf 1755. Hann varð síðan aðstoðarmaður föður síns og þann 22. júní 1763 var hann skipaður varalandfógeti og var heitið landfógetaembættinu þegar það losnaði. Hann fékk það hins vegar aldrei því hann dó á undan föður sínum, sem gegndi embættinu allt til 1793.
Jón bjó alla tíð hjá Skúla í Viðey og andaðist þar. Hann var nokkuð drykkfelldur og var samband þeirra feðga oft stormasamt. Kona Jóns var Ragnheiður Þórarinsdóttir (d. 29. desember 1819), dóttir Þórarins Jónssonar sýslumanns á Grund. Þau áttu aðeins einn son, Jón Jónsson Vidöe. Hann var um tvítugt og hafði lokið stúdentsprófi þegar faðir hans lést. Afi hans sendi hann til Reykjavíkur ásamt tveimur föngum sem hann hafði hjá sér í gæslu til að sækja veisluföng í erfidrykkjuna en á leiðinni til baka drukknuðu þeir allir á Viðeyjarsundi og er talið að fangarnir hafi verið ölvaðir og orðið ósáttir og því hafi bátnum hvolft. Sagt er að þegar Skúla gamla var sagt frá láti sonarsonarins hafi hann sagt: „Goldið hef ég nú landskuldina af Viðey.“
Virginíuheggur
thumb|Útbreiðsla. Virginíuheggur (fræðiheiti: Prunus virginiana) er lauftré eða runni af rósaætt sem vex í Norður-Ameríku. Hann verður yfirleitt 1-6 metra hár, hæstur 10 metra.
Tenglar
Kjarnaskógur - Virginíuheggur
Sigurdís
Sigurdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Erla
Erla er íslenskt kvenmannsnafn.
Maraþon (bær)
Maraþon er bær á Grikklandi. Bærinn er þekktastur fyrir Orrustuna við Maraþon sem átti sér stað árið 490 f.Kr. og var háð milli Forn-Grikkja og Persa, þ.s. þeir fyrrnefndu sigruðu.
Maraþonhlaup
Samkvæmt þjóðsögunni var það boðberi að nafni Pheidippides sem hljóp þá 42 km frá Maraþon til Aþenu til að segja frá sigri Forn-Grikkja. Þegar hann kom til Aþenu hrópaði hann nenikikamen! - "við unnum!", og féll við það dauður. Þegar Ólympíuleikarnir voru teknir upp á nýjan leik árið 1896, var tilsvarandi keppnisgrein sett á fót, og sá sem vann í fyrsta skiptið var gríski vatnsberinn Spyridon Louis.
Bæjarfélag
Núverandi bæjarfélag með nafnið Maraþon varð til árið 2011 þegar fjögur bæjarfélög sameinuðust:
Mannfjöldi
Aðrir bæjir innan bæjarfélagsmarkanna eru Agios Panteleimonas (1.591 íbúi), Kato Souli (2.142), Vranas (1.082), Avra (191), Vothon (177), Ano Souli (232) og Schinias (262).
Sólbergur
Sólbergur er íslenskt karlmannsnafn.
Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu
Mexíkóska karlandsliðinu í knattspyrnu er stjórnað af Knattspyrnusambandi Mexíkó. Mexíkóska knattspyrnusambandið var stofnað árið 1927 og gekk það til liðs við FIFA árið 1929. Mexíkó hefur 16 sinnum tekið þátt í lokamóti Heimsmeistarakeppninnar. Niðurstöðurnar hafa yfirleitt verið vonbrigði ; það hefur venjulega endað með því að komast ekki áfram úr riðlakeppninni (1930-1966, 1978) eða hafa verið slegið út í fyrsta rothögginu ef það hefur komist áfram. Aðeins á heimsmeistarakeppninni 1986 á heimavelli náðu Mexíkóar að komast í 8.liða úrslit. Aftur á móti er Mexíkó, ásamt Brasilíu og Þýskalandi, eina liðið sem hefur komist á lokamóti í síðustu sjö heimsmeistarakeppnum.
Heimavöllur liðsins er Estadio Azteca í Mexíkóborg. Liðið leikur aðallega í grænum treyjum og hvítum stuttbuxum. Gælunafn þeirra er El Tri, skammstöfun fyrir „El tricolor,“ (þrílitur). Mexíkó hefur verið gestgjafi HM tvisvar. Í fyrsta skipti var árið 1970 og í hitt skiptið árið 1986. Það eru líka einu skiptin sem Mexíkó hefur komist í fjórðungsúrslitin.
Saga
Skipta má sögu landsliðs Mexíkó í grófum dráttum; Upphafið til 1970, 1970 til 1994 og 1994 og þar til í dag. Fyrri hlutinn einkenndist af því að Mexíkó tókst oftast að komast á HM en svo datt það úr leik í riðlakeppninni. Seinni hlutinn er frá Heimsmeistarakeppninni heima árið 1970 til Heimsmeistarakeppninnar árið 199. Frá 1994 og eftir það þróaði Mexíkó tókst þeim að festa sig í sessi sem gildandi þjóð í knattspyrnuheiminum og hefur því tekist að komast á öll lokamót þó því hafi yfirleitt ekki náð mjög langt. Það hefur unnið CONCACAF gullbikarinn sex sinnum, síðast árið 2011.
1970-1991
Mexíkó var gestgjafi Heimsmeistaramótsins árið 1970 og komst því beint inná mótið. Liðið byrjaði mótið með markalausu jafntefli 0-0 gegn Sovétríkjunum, áður en það vann 4-0 sigur á El Salvador og 1-0 sigur á Belgum. Það var jafnt Sovétríkjunum að stigum, og þar sem nokkur mörk, sem voru skoruð, í hag Sovétríkjanna, var ákveðið að Sovétríkin unnu með hlutkesti. Þannig var Mexíkó í fyrsta skipti komið áfram úr riðlinum sínum. Gleðin var þó skammvinn, því liðið tapaði á móti Ítölum. thumb|right|200px|Mexíkóar í leik gegn [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentínu í Los Angeles árið 1985]] Árið 1973 var CONCACAF meistaramótið notað sem undankeppni heimsmeistarakeppninnar. Þannig þurfti ríkjandi meistari Mexíkó enn að komast í CONCACAF meistaratitilinn. Það mætti Kanada og Bandaríkjunum á ný og vann allar fjórar viðureignirnar. Meistarakeppnin sjálf var ekki mikil upplifun fyrir Mexíkana. Jafntefli í fyrstu tveimur leikjunum gegn Gvatemala og Hondúras gerðu það að verkum að þeir komust ekki áfram. Í fyrsta skipti síðan 1938 tók Mexíkó ekki þátt í Heimsmeistarakeppninni.