cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þórbergur Þórðarson
Ævi
Foreldrar Þórbergs hétu Þórður Steinsson (1854-1926) og Anna Benediktsdóttir (1863-1940) og bjuggu þau á bænum Hala í Suðursveit í Austur-Skaftafellssýslu. Hann átti tvo yngri bræður, Steinþór (f. 1892) og Benedikt (f. 1894), og eina systur, Guðnýju (f. 1890). Foreldrar hans tjáðu honum að hann hefði fæðst 1889, ári seinna en ritað var í bækur og tók Þórbergur að miða við það ártal. Sem barn var hann sagður veiklulegur og þoldi illa erfiðisvinnu. Þess vegna ákvað faðir hans að Steinþór, yngri bróðir hans tæki við búinu.
Ástir
Árið 1911 kynnist hann Sólrúnu Jónsdóttur og varð ástfanginn af henni en móðir hennar vildi ekki gifta dóttur sína manni sem gat ekki séð fyrir henni. Vorið 1913 reyndi hann við gagnfræðipróf og féll. Hann hélt þó ótrauður áfram og sótti fyrirlestra við Háskóla Íslands sem voru opnir öllum. Hann fékk þó ekki að taka próf. Árið 1919 giftist Sólrún Steindóri Pálssyni sjómanni án þess þó að þau felldu saman hugi og eignuðust þau son saman. Sólrún tók þó upp ástarsamband við Þórberg 1922 og varð ófrísk af hans völdum ári seinna. Í febrúar 1924, sama ár og Bréf til Láru kom út, eignuðust þau dóttur sem kennd var Steindóri.
1918–1933
Þórbergur kenndi við Iðnskólann á árunum 1918-25 sem og við Verslunarskólann á árunum 1921-25. Á sama tíma fékk Þórbergur áhuga á dulspeki og guðspeki og ferðaðist til London, Parísar og Kaupmannahafnar árið 1921 til þess að kynna sér dulspekiefni nánar. Stjórnmálaskoðanir hans hneigðust til vinstri og ritaði hann ýmsar greinar til varnar Sovétríkjunum. Árið 1925 fékk Þórbergur mikinn áhuga á esperanto. Hann giftist Margréti Jónsdóttur þann 1. október 1932. Haustið 1933 réð Þórbergur sig sem blaðamann Alþýðublaðsins.
1934: Dómur vegna ummæla um Adolf Hitler
Árið 1934 hóf Þórbergur greinaröð í Lesbók Alþýðublaðsins með heitið „Kvalaþorsti nazista.“ Í október sama ár var Þórbergur dæmdur til 200 kr. sektar fyrir Hæstarétti fyrir að „smána erlenda þjóð“ með því að kalla Adolf Hitler sadista í einni greinanna.
Ævilok
Þórbergur var heiðursfélagi í Skaftfellingafélaginu og Rithöfundafélaginu. Hann var kosinn heiðursdoktor við Háskóla Íslands 1974, stuttu áður en hann lést úr heilablóðfalli á Landspítalanum í Reykjavík þann 12. nóvember 1974 og var hann þá kominn með Parkinsons-veiki.
Þann 30. júní 2006 var Þórbergssetur, safn til minningar um Þórberg, opnað á Hala í Suðursveit.
Ævisögur
Ævisaga Árna prófasts Þórarinssonar: Ævisaga Einars ríka:
Doré (kartöfluyrki)
thumb|right|Doré-kartöflur. Doré er kartöfluyrki sem var þróað í Hollandi 1939 með blöndunni Eersteling x [Record x (Bravo x Alpha)] og sett á markað 1947.
Doré er fljótvaxið yrki sem gefur af sér stórar, hnöttóttar, gular kartöflur sem eru mjölmiklar og þykja bragðgóðar, með hátt þurrefnisinnihald. Augun eru mjög grunn.
Barnaskóli Vestmannaeyja
Barnaskóli Vestmannaeyja er annar tveggja heildstæðra grunnskóla í Vestmannaeyjum, með u.þ.b. 450 nemendur á aldrinum 11-16 ára í 2 bekkjardeildum. Skólastjóri er Sigurlás Þorleifsson, en Ingibjörg Jónsdóttir er aðstoðarskólastjóri. Barnaskólinn hefur verið einsetinn frá og með haustinu 1995.
Saga
Fyrsti barnaskóli Íslands var settur á stofn í Vestmannaeyjum árið 1745. Hann starfaði í u.þ.b. 10 ár, en þá voru ekki til peningar til frekari starfsrækslu hans. Árið 1880 var Barnaskóli Vestmannaeyja stofnaður, og hefur hann starfað samfleytt í Vestmannaeyjum frá 1880.
Skólinn stendur við Skólaveg og var elsti hluti byggingarinnar tekinn í notkun 1917.
Byggt hefur verið við skólann fjórum sinnum; fyrst var íþróttasalur byggður árið 1929, en hann er nú notaður sem samkomusalur; svo var sá hluti byggingarinnar þar sem að anddyri, skólabókasafn og skólaskrifstofur eru nú byggður, svo sá hluti þar sem að miðdeild skólans er með aðstöðu, og loks sá hluti þar sem að unglingadeildin er til húsa. Í elsta hluta byggingarinnar - gamla skólanum - eru yngstu bekkir með aðstöðu, ásamt sérdeild.
Aðstaða og starfsumhverfi
Íþróttakennsla skólans fer fram í Íþróttamiðstöðinni við Brimhólabraut. Í skólanum er sérdeild fyrir fatlaða nemendur enn fremur hefur undanfarin ár verið starfrækt nýbúadeild í skólanum til stuðnings fyrir nemendur sem hafa flutt til Eyja erlendis frá.
Barnaskólinn leggur áherslu á að nemendur kynnist sérstöðu heimabyggðar sinnar eins og jarðfræði, dýralífi og sögu. Skólinn er virkur þátttakandi í erlendum samskiptum með nýjustu tækni má þar nefna Jason verkefnið, þátttaka í Comeniusarverkefni, GLOBE- umhverfisverkefnið sem nú stendur yfir og fleira.
Þá eru óakedemísk starfsmarkmið skólans að efla samkennd, vináttu og sjálfsöryggi nemenda og er unnið að því m.a. með: samveru á sal, vinahópum, íþróttadegi, upplestrarkeppni, útivistardögum, árshátíð, tilbreytingadögum og ýmsu öðru.
Steve McManaman
Steven Charles McManaman  (fæddur 11. febrúar 1972) er enskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann lék sem vængmaður. McManaman lék lengsta hlutann af ferlinum með Liverpool og Real Madrid.
Fáni Albaníu
thumb|right|Fáni Albaníu Fáni Albaníu er rauður fáni með mynd af svörtum tvíhöfða erni í miðjunni. Rauði liturinn táknar hugrekki, styrk og hreysti en tvíhöfða örninn táknar fullvalda ríkið Albaníu. Fáninn var lýstur þjóðfáni Albaníu þegar landið hlaut sjálfstæði sitt frá Tyrkjaveldi árið 1912.
Saga
Í herförum Jóhanns Hunyadi í Niš árið 1443 svikust Skanderbeg og nokkur hundruð Albanir undan merkjum Tyrkjasoldáns og gengu til liðs við Ungverjana. Í 25 ár vann Skanderbeg frækna sigra gegn Tyrkjum. Hann tók upp tvíhöfða örn Býsansríkisins sem eigin einkennisfána og hlaut viðurnefnið Athleta Christi frá páfanum vegna hernaðarsigra sinna. Á miðöldum notuðu ýmsar albanskar aðalsættir örninn á skjaldarmerkjum sínum og örninn varð smám saman tákn Albana allra. Skjaldarmerki Kastrioti-ættarinnar, sem sýndi svartan tvíhöfða örn á rauðum fleti, varð frægt þegar Skanderbeg leiddi uppreisn gegn Tyrkjaveldi og vann sjálfstæði Albaníu frá 1443 til 1479. Þetta varð fáni Lezhë-bandalagsins, sem varð fyrsta sameinaða albanska ríkið á miðöldum og elsta þing heims sem enn varðveitir skjöl sín.
Á 18., 19. og 20. öld tóku albanskir þjóðernissinnar tvíhöfða örninn upp á ný sem einkennismerki sjálfstæðisbaráttu þeirra undan Tyrkjaveldi. Þann 28. nóvember 1912 var sjálfstæðisyfirlýsing Albaníu lesin upp í Vlora og fáninn, sem Ismael Qemali dró að húni, var tekinn upp sem þjóðfáni nýja ríkisins.
Albanska fánanum hefur verið breytt mörgum sinnum við stjórnarskipti í landinu. Á ríkisárum Zogs konungs (1928–1939) var kórónu bætt inn á fánann en við hernám Ítala í Albaníu var fasískur axarvöndur settur í staðinn. Eftir seinni heimsstyrjöldina setti kommúnistastjórnin fimmarma gullna stjörnu inn á fánann en hann var fjarlægður þann 7. apríl 1992 eftir hrun kommúnismans í Albaníu.
Skipsfánar Albaníu eru frábrugðnir hinum almenna þjóðfána. Kaupskipsfáninn samanstendur af þremur lóðréttum borðum í rauðum, svörtum og rauðum lit. Herskipsfáninn er svipaður þjóðfánanum nema hvað örninn er á hvítum fleti og rauð lína liggur yfir neðri hluta fánans. Örninn á albanska fánanum er sýndur á báðum hliðum albönsku fimm leka myntarinnar sem slegin var árin 1995 og 2000.
Frá árinu 1969 flögguðu albanskir íbúar í Kósovó gjarnan albanska fánanum. Fáninn var einkennismerki hins óviðurkennda Kósóvulýðveldis á tíunda áratuginum. Núverandi lýðveldið Kósovó notar annan fána sem var valinn til að forðast að hygla einu tilteknu þjóðarbroti líkt og fánar Bosníu og Hersegóvínu og Kýpur.
Pokamoldvörpur
Pokamoldvörpur (fræðiheiti: Notoryctemorphia) er ættbálkur pokadýra sem samanstendur af einni ætt, Notoryctidae, og einni ættkvísl, Notoryctes, með tveimur tegundum.
Fernando de Noronha
thumb|Loftmynd af Fernando de Noronha Fernando de Noronha er brasilískur eyjaklasi í sunnanverðu Atlantshafi í um það bil 354 km fjarlægð frá meginlandi Brasilíu. Í eyjaklasanum, sem tilheyrir Pernambucofylki, eru 21 eyja.
Almannaréttur
Almannaréttur er sá réttur sem  almenningi er áskilinn í lögum  til frjálsra afnota af landi og landsgæðum, til farar um land og vötn. Þessi réttur er mismunandi eftir löndum.
Í Jónsbók er tekið fram að menn hafi rétt til að beita hestum í land annars manns ef það hefur eigi áður verið slegið og heimild var að höggva við sem hamlaði umferð og bændum var gert skylt að gera almannavegu um þver héruð og endilöng. Ákvæði í Jónsbók endurspegla fararétt almennings um land.
Tengill
Umhverfisstofnun - Almannaréttur
Listi yfir persónur Simpsons-þáttanna
Eftirfarandi er listi yfir persónur Simpsons-þáttanna.
Frjáls hugbúnaður
Frjáls hugbúnaður er hugtak notað yfir hugbúnað sem handhafinn getur notað, afritað, kynnt sér, breytt og dreift með eða án breytinga að vild. Hugbúnaður sem flokkast undir þetta er meðal annars hugbúnaður sem ekki nýtur verndar laga um höfundarrétt eða hugbúnaður sem leyfi er gefið til að nota á þennan hátt. Richard Stallman, ásamt því að stofna Frjálsu hugbúnaðarstofnunina fann upp og skilgreindi hugtakið um miðjan níunda áratug 20. aldar, í skilgreiningunni eru tekin fram fjögur „frelsi“ (hér „leyfi“) (talin frá 0) sem hugbúnaðurinn verður með höfundaréttarstöðu sinni að veita til að teljast undir hana:
Ulsted
Ulsted er lítill bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og er íbúafjöldi bæjarins 1.084 (2018).
Kerfi
Kerfi er hópur af aðilum sem standa saman til að mynda samofna heild. Kerfi getur verið manngert eða náttúrulegt, enda getur það verið algerlega óhlutbundið. Ýmis vísindi fjalla um kerfi, til dæmis kerfisverkfræði og kerfiskenning.
Diocletianus
Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (22. desember 244 – 3. desember 312 ) (oft nefndur Díókletíanus á íslensku) var keisari Rómaveldis á árunum 284 – 305. Diocletianus kom á stöðugleika innan Rómaveldis og er álitinn hafa endað hina svokölluðu 3. aldar kreppu. Það gerði hann með því að koma á ýmsum umbótum á löggjöf, skattheimtu og stjórnsýslu ríkisins. Einnig deildi hann völdum sínum með þremur öðrum keisurum þegar hann myndaði fjórveldisstjórnina, en henni var ætlað var að tryggja stöðugleikann til frambúðar. Síðasta kerfisbundna ofsóknin gegn kristnum í Rómaveldi átti sér stað í valdatíð Diocletianusar, en nokkrum árum eftir afsögn hans var kristni gerð lögleg í heimsveldinu.
Leiðin til valda
Diocles var herforingi í rómverska hernum undir keisaranum Carusi og fór með honum, árið 283, í herferð gegn Sassanídum í Persíu. Carus lést sama ár, eftir vel heppnaða herferð, er hann varð fyrir eldingu. Synir hans tveir, Numerianus og Carinus, urðu þá keisarar. Numerianus hafði farið með föður sínum til Persíu en hélt til Rómar eftir dauða hans. Á leiðinni fannst Numerianus látinn í vagni sínum og kenndi Diocles þá yfirmanni lífvarðasveitarinnar, Aper, um dauða hans. Herdeildirnar lýstu Diocles þá keisara og tók hann Aper af lífi fyrir framan hermennina. Eftir að hafa verið lýstur keisari tók Diocles sér nafnið Gaius Aurelius Valerius Diocletianus.
Carinus var staddur í vesturhluta Rómaveldis þegar Diocletianus var lýstur keisari en hélt austur með sínar herdeildir til þess að mæta honum. Þeir mættust í bardaga í maí 285 þar sem Carinus hafði stærri her. Carinus var hinsvegar óvinsæll á meðal sinna eigin hermanna sem drápu hann í miðjum bardaganum.
King Edward
King Edward er kartöfluyrki frá Bretlandi sem var sett á markað fyrst árið 1902 og er blanda yrkjanna Magnum Bonum og Beauty of Hebron. Kartaflan er gul með rauðum flekkjum en kjötið er ljósgult eða hvítt. Hún er ávöl og þétt í sér. Hún tekur auðveldlega á sig græna slikju og þarf því að hylja vel eftir upptöku.
Diocletianus
Maximianus útnefndur keisari
Stuttu eftir að hafa sigrað Carinus, og tryggt sína stöðu sem keisari yfir öllu Rómaveldi, útnefndi Diocletianus herforingjann Maximianus sem undirkeisara. Diocletianus var þó æðri keisarinn (augustus) og stjórnaði austurhlutanum en Maximianus var lægra settur (caesar) og stórnaði vesturhlutanum. Ástæðurnar fyrir útnefningunni voru þær að stöðugt aukin átök við germanska þjóðflokka, Sassanída og fleiri óvini Rómaveldis, sem og tíðar uppreisnir gegn keisurum á 3. öldinni höfðu gert að verkum að erfitt var fyrir einn keisara að halda völdum og tryggja frið í ríkinu.
Diocletianus hélt eftir þetta austur í herferð gegn Persum en samdi fljótlega frið við þá. Á sama tíma barðist Maximianus gegn uppreisn Carausiusar, sem hafði lýst sjálfan sig keisara yfir Bretlandi og hluta Gallíu. Á meðan á átökunum stóð, á árinu 286, tók Maximianus sér titilinn augustus og var því, að nafninu til, jafn valdamikill og Diocletianus. Maximianusi gekk illa að kveða niður uppreisn Carausiusar og þurfti að fresta innrás í Bretland en í staðinn fóru keisararnir í sameiginlega herferð gegn Alemönum, sem bjuggu í Germaníu norðan Rínar og Dónár.
Fjórveldisstjórn
thumb|right|200px|Stytta af keisurunum fjórum í [[Feneyjar|Feneyjum]] Árið 293 breyttu Diocletianus og Maximianus stjórnskipulagi Rómaveldis og mynduðu hina svokölluðu fjórveldisstjórn. Þeir skipuðu þá hvor um sig einn undirkeisara (caesar) og voru keisarar Rómaveldis þar með orðnir fjórir. Diocletianus útnefndi Galerius, tengdason sinn, sem undirkeisara en Maximianus útnefndi Constantius Chlorus. Tilgangurinn með þessum breytingum var að tryggja að þegar keisari (augustus) létist eða léti af völdum, tæki undirkeisarinn við á friðsamlegan hátt.
Á árunum 293- 294 barðist Diocletianus gegn Sarmatíum norðan Dónár, og á svipuðum slóðum gegn öðrum germönskum þjóðflokkum frá 295 til 296, í bæði skiptin með góðum árangri. Með þessu náði hann að tryggja stöðugleika á landamærum ríkisins við Dóná. Árin 297 til 298 þurfti Diocletianus að kveða niður uppreisnir tveggja valdaræningja, Domitiusar Domitianusar og Aureliusar Achilleusar, sem báðir höfðu lýst sig keisara í Egyptalandi, vegna óánægju með breytingar á skattheimtu. Galerius var á árunum 295-298 í stríði við Sassanída sem í upphafi gekk illa en endaði þó með því að hann hertók Ctesiphon, höfuðborg Sasanída, í stuttan tíma og árið 299 sömdu hann og Diocletianus um frið við Sassanídana með skilmálum sem voru mjög hagstæðir Rómverjum.
Ofsóknir gegn kristnum
Síðustu og jafnframt mestu ofsóknir á hendur kristnum mönnum í Rómaveldi áttu sér stað í valdatíð Diocletianusar. Ofsóknirnar hófust árið 303 og höfðu í för með sér aftökur á kristnum og eyðileggingu á kirkjum. Mismunun gegn kristnum hafði þó hafist áður því kristnum var frá 299 ekki heimilt að gegna opinberum störfum eða herþjónustu nema þeir færðu fórnir til hinna hefðbundnu rómversku guða. Galerius mun hafa verið helsti hvatamaðurinn að ofsóknunum, sem var fylgt eftir af mun meiri hörku í austurhluta Rómaveldis en í vesturhlutanum. Galerius batt svo opinberlega enda á ofsóknirnar árið 311 en aðeins tveimur árum síðar gerðu Konstantínus og Licinius kristna trú löglega í Rómaveldi.
Umbætur
Valdatíð Diocletianusar er álitin hafa endað hina svokölluðu 3. aldar kreppu sem einkendist af stöðugum átökum og sífellt versnandi efnahag innan Rómaveldis. Til að stemma stigu við þessum vandamálum reyndi Diocletianus að koma á ýmsum endurbótum í ríkinu, m.a. endurbætti hann skattheimtu og lét slá verðmeiri mynt. Einnig gaf hann út tilskipun um hámarksverð á vörum, sem var ætlað að slá á verðbólgu í ríkinu. Þessi tilskipun hafði ekki tilætluð áhrif og var fljótlega virt að vettugi.
Fjórveldisstjórnarskipulagið hafði í för með sér að Rómaveldi var í raun skipt í fjóra hluta þar sem hver keisari stjórnaði sínu svæði, með eigin höfuðborg og eigin hirð. Diocletianus gerði Níkómedíu (núverandi Izmit í Tyrklandi) að sinni höfuðborg en hinar höfuðborgirnar voru Sirmium (Sremska Mitrovica í Serbíu), Medíólanum (Mílanó) og Ágústa Treverorum (Tríer). Við þessar breytingar dró úr vægi Rómaborgar, en hún hélt þó öldungaráðinu. Ennfremur hafði hver keisaranna stjórn yfir sínum hluta hersins, sem var stækkaður umtalsvert.
Afsögn
Á árunum 304 og 305 versnaði heilsa Diocletianusar og leiddi það til þess að þann 1. maí 305 lét hann af embætti sem keisari og sama dag lét Maximianus einnig af embætti. Galerius og Constantius tóku við af þeim og Maximinus Daia og Flavius Valerius Severus voru útnefndir sem undirkeisarar.
Diocletianus lifði það sem eftir var ævi sinnar í höll sinni í Split í núverandi Króatíu. Hann skipti sér lítið af stjórn ríkisins eftir að hafa sagt af sér, en árið 308 hitti hann þó Maximianus og keisarana þegar þeir reyndu að bjarga fjórveldisstjórnarskipulaginu. Það hrundi þó eigi að síður nokkrum árum síðar. Diocletianus lést svo árið 312.
Hlöðuvík
Hlöðuvík er á norðanverðum Hornströndum og liggur á milli Fljótavíkur og Hælavíkur. Tvö hús eru við gamla bæjarstæðið að Búðum og eru þau í eigu afkomenda Hlöðuvíkurbænda. Einnig er þar náðhús fyrir ferðamenn.
Karl 14. Jóhann
'''Karl 14. og 3. Jóhann, einnig þekktur sem Karl Jóhann''', (26. janúar 1763 – 8. mars 1844) var konungur Svíþjóðar (sem Karl 14. Jóhann) og Noregs (sem Karl 3. Jóhann) frá 1818 til dauðadags. Hann var einnig ríkisstjóri og í reynd þjóðhöfðingi frá 1810 til 1818. Hann var jafnframt fursti af Pontecorvo á Ítalíu frá 1806 til 1810.
Karl Jóhann fæddist undir nafninu Jean-Baptiste Jules Bernadotte í Frakklandi. Hann var herforingi og marskálkur Frakklands í þjónustu Napóleons Frakkakeisara en samband þeirra var nokkuð stormasamt. Napóleon gerði hann að fursta Pontecorvo þann 5. júní 1806 en Bernadotte hætti að nota þann titil árið 1810 þegar hann var kjörinn arftaki hins barnslausa Karls 13. Svíakonungs. Sænski baróninn Carl Otto Mörner hafði mælt með Bernadotte. Eftir að Bernadotte gerðist kjörsonur Karls 13. tók hann upp nafnið Karl. Hann notaði ekki ættarnafnið Bernadotte í Svíþjóð en konungsættin sem hann stofnaði ber þó það nafn enn í dag.
Japanskvistur
Japanskvistur eða rósakvistur (fræðiheiti: Spiraea japonica) er lauffellandi blómstrandi runni. Blómin eru dökkbleik. Greinar japanskvists eru grannar og stökkar og brotna undan miklum snjóþunga. Hann verður 0,5 - 1 m að hæð á Íslandi. Runninn er notaður sem skrautrunni.
Mormónsbók
Mormónsbók er trúarrit meðal mormóna. Bókin var gefin út 1830 af Joseph Smith, stofnanda mormónatrúar. Hægt að nálgast bókina á íslensku á www.kirkjajesukrists.is.
Tilkoma bókarinnar
Í mormónstrú er því trúað að eftir að engill hafi birst Smith og sagt honum frá því hvar gulltöflur nokkrar væru faldar í jörðu hafi Smith náð í töflurnar og lesið þær með hjálp sérstakra gleraugna og þýtt texta þeirra yfir á ensku. Eftir að Smith hafi lokið þýðingunni birtist honum engillinn á ný og engillinn tók gulltöflurnar með sér. Textann gaf Smith út í Mormónsbók.
Fimbulfamb
Fimbulfamb er spil sem gengur út á að útskýra sjaldgæf orð í íslensku máli.
Spilareglur
Spilið gengur þannig fyrir sig að sá sem er elstur byrjar að vera svokallaður „Fambi“. Hlutverk fambans er það að draga spjald úr bunka sem fylgir spilinu. Á spjaldinu eru fjögur forn orð og gert er ráð fyrir því að spilendur þekki ekki orðið. Fambinn velur orð eftir því hvaða reit á spilaborðinu hann er staddur. Hinir leikmennirnir eiga að skrifa niður á blað hvað þeir halda að rétta merkingin á orðinu er. Ráðlegt er að skrifa eitthvað gáfulegt því að eftir að allir eru búnir er skrifa niður þá skýringu sem þeir halda að sé rétt tekur Fambinn við þeim. Fambinn les svo allar skýringarnar ásamt réttu skýringunni sem stendur aftan á spjaldinu sem hann dró. Svo er farið hringinn og allir giska á eina skýringu. Leyfilegt er að giska á skýringu sem einhver annar giskar á.
Dæmi
Fambinn les af spjaldinu orðið „flekán“. Atli Kalli, Bragi Palli, Cleopatra Siggi og Davíð Gummi eru hinir leikmennirnir og hver og einn skrifar það sem þeir halda að orðið þýði.
Atli skrifar ermahnappur. Bragi skrifar þráðlaga þaragróður. Cleopatra skrifar hraðahindrun. Davíð skrifar ónytjungur.
Fambinn fær alla miðana og les af þeim ásamt skýringunni sem stendur aftan á miðanum. Fambinn: „Flekán þýðir: ónytjungur, ermahnappur, hraðahindrun, lauslát kona (rétta skýringin) og þráðlaga þaragróður“. Svo giska keppendur á eina skýringu, hver á fætur örðum. Atli giskar á þráðlaga þaragróður. Bragi giskar á lauslát kona. Cleopatra giskar á ónytjungur Davíð giskar á þráðlaga þaragróður líka.
Stigagjöf miðað við dæmið hér að ofan
Atli fær 0 stig; hann giskaði hvorki á rétt svar og enginn giskaði á hans skýringu. Bragi fær 3 stig; 1 fyrir að giska á rétt og 2 því að Atli og Davíð giskuðu báðir á hans skýringu. Cleopatra fær 0 stig Davíð fær 1 stig vegna þess að Siggi giskaði á hans skýringu.
Hefði enginn giskað á rétta skýringu hefði Fambinn fengið 2 stig.
Virki (stærðfræði)
Virki í stærðfræði er aðgerð, sem verkar á föll. Línuleg algebra fjallar um línulega virkja, T, sem eru línulegar varpanir og uppfylla því eftirfarandi:
1. T(f + g ) = T(f ) + T(g )
2. T(c f ) = cT(f )
Evrópudvergyllir
Lýsing
Sambucus ebulus verður um 1 til 2 metra hár og er með upprétta, yfirleitt ógreinda stofna sem vaxa margir saman upp af umtalsverum fjölærum rótarstönglum. Blöðin eru gagnstæð, fjöðruð með stöku endasmáblaði, 15 til 30 sm löng, með 5 til 9 smáblöðum með stækri lykt. Stönglarnir enda á klasa af hvítum blómum (einstaka sinnum bleikum), 10 til 15 sm í þvermál. Berin eru gljáandi svört 5–6 mm í þvermál. Þroskað berið er með fjólubláan safa.
Þernuætt
Þernuætt (fræðiheiti: Sterna) er ætt 13 tegunda fugla sem er ein af 22 ættkvíslum máffugla. Linnaeus valdi ættinni nafn frá gamal-ensku en ekki latínu. Nútíðar-enska hefur glatað essinu í byrjun en það varðveitist til dæmis í Hollensku.
Fílipus
Fílipus (oft ritað φlippus, með gríska bókstafnum fí) er gæluheiti á tilteknu núllvalda fylki í stærðfræði, sem notað er í mjög mörgum dæmum sökum þess hve auðvelt er að vinna með það. Fílipus er 2×2 fylki með núll í öllum reitum nema einn í efra hægra horninu og er því efra þríhyrningsfylki:
Þernuætt
Lýsing
Vængirnir eru langir og fremur útmjóir / oddóttir. Undirsíðan er ávallt hvít.
Tegundir
Hinar 13 tegundir í flokknum þernur Sterna:
Pax Vobis
Pax Vobis var íslensk nýbylgjuhljómsveit sem starfaði frá 1983 til 1986. Hljómsveitin var stofnuð af Ásgeiri Sæmundssyni sem söng og lék á rafmagnsorgel, Þorvaldi Bjarna Þorvaldssyni gítarleikara og Skúla Sverrissyni bassaleikara. Ýmsir trommuleikarar léku með hljómsveitinni meðan hún lifði, fyrst Sigurður Hannesson, síðan Steingrímur Óli Sigurðsson og Þorsteinn Gunnarsson. Hljómsveitin gaf aðeins út eina hljómplötu, Pax Vobis, árið 1984 sem innihélt smellinn „Coming My Way“. Nokkrir meðlimir hljómsveitarinnar komu saman aftur 1987 í hljómsveitinni Geiri Sæm og Hunangstunglið.
Róbinía
thumb|Fölsk akasía Róbinía eða fuglatré, einnig nefnt fuglabelgtré eða fölsk akasía (fræðiheiti Robinia pseudoacacia) er hraðvaxta lauftré af ertublómaætt. Tréð er með meðalþéttri krónu. Róbinía þolir mjög hlýtt loftslag og lagar sig að mörgum jarðvegstegundum. Tréð þolir illa að standa í vatni og lirfur fuglatrésbjöllu (Megacyllene robiniae) valda miklum skaða á ungum trjám. Róbinía hentar vel í skjólbelti og gefur skugga og hentar vel dýralífi og viður trésins er góður eldiviður.
Stefán Eiríksson
thumb|200px|right Stefán Eiríksson (fæddur 6. júní 1970 á Akureyri) er íslenskur lögfræðingur og útvarpsstjóri RÚV. Áður hefur hann verið lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu og borgarritari Reykjavíkurborgar.
Námsferill
Stefán lauk grunnskólaprófi frá Hagaskóla í maí 1986 og stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð í desember 1990. Keppti í Morfís og Gettu betur fyrir hönd MH, var m.a. valinn ræðumaður Íslands í úrslitakeppni Morfís 1989. Útskrifaðist frá lagadeild Háskóla Íslands í febrúar 1996. Formaður Orators félags laganema 1993-1994 og sat í Stúdentaráði HÍ fyrir Vöku fls. 1992-1994.
Starfsferill
thumb|Stefán heldur ræðu. Stefán var blaðamaður á Tímanum 1990-1991 og á Morgunblaðinu 1991-1996 samhliða laganámi. Var ráðinn lögfræðingur í dóms- og kirkjumálaráðuneytinu frá ársbyrjun 1996, starfaði í sendiráði Íslands í Brussel frá 1999-2001 og sinnti þar verkefnum á sviði dóms- og innanríkismála, þar á meðal á vettvangi Schengen samstarfsins. Hann var skipaður skrifstofustjóri dómsmála- og löggæsluskrifstofu dóms- og kirkjumálaráðuneytisins 1. janúar 2002 og síðar sama ár staðgengill ráðuneytisstjóra. Í stjórn Neyðarlínunnar frá árinu 2002 og stjórnarformaður til ársins 2007. Skipaður lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu frá 15. júlí 2006. Sviðsstjóri velferðarsviðs Reykjavíkurborgar frá 1. september 2014. Hefur sinnt stundakennslu í Háskóla Íslands og við Háskólann í Reykjavík og kenndi lögfræði í Menntaskólanum við Hamrahlíð samhliða laganámi. Í desember 2016 réð borgarráð Reykjavíkurborgar Stefán í starf borgarritara.
Stefán var ráðinn útvarpsstjóri RÚV í janúar 2020.
Ketill flatnefur
Kona Ketils var Yngvildur Ketilsdóttir og áttu þau synina Björn austræna og Helga bjólu og dæturnar Auði djúpúðgu og Þórunni hyrnu en einnig átti Ketill dótturina Jórunni manvitsbrekku. Haraldur hárfagri sendi að sögn Ketil til Suðureyja til að vinna þær aftur af Skotum og Írum, sem höfðu náð völdum í eyjunum á ný eftir að Haraldur hvarf heim til Noregs eftir frækilega herför. Ketill setti Björn son sinn yfir ríki sitt í Noregi og fór síðan og lagði undir sig allar Suðureyjar. Hann gerðist sjálfur höfðingi yfir eyjunum en galt Haraldi konungi enga skatta. Því reiddist konungur, tók undir sig eignir Ketils í Noregi og rak Björn son hans á brott.
Björn hélt þá til Suðureyja og síðan til Íslands, nam land á Snæfellsnesi og bjó í Bjarnarhöfn. Hann var eina barn Ketils sem ekki tók kristni. Helgi bjóla nam land á Kjalarnesi og bjó á Hofi. Þórunn hyrna giftist Helga magra Eyvindarsyni landnámsmanni í Eyjafirði og Auður hélt til Íslands eftir að Þorsteinn sonur hennar féll og faðir hennar andaðist og nam land í Dölum. Sonur Jórunnar, Ketill fíflski, hélt einnig til Íslands, nam land á Síðu og bjó í Kirkjubæ.
Yaya Touré
250px|thumbnail|right|Yaya Touré Gnégnéri Yaya Touré (fæddur þann 13. maí árið 1983 í Bouaké) er knattspyrnumaður frá Fílabeinsströndinni. Touré lék m.a með Manchester City F.C. og FC Barcelona og einnig fyrir landslið Fílabeinsstrandarinnar. Yaya Touré er litli bróðir Kolo Touré og stóri bróðir Ibrahim Touré, sem dó í júni árið 2014.
Campanula witasekiana
Campanula witasekiana er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Ölpunum og Balkanskaga.
Kjarrvefari
Vænghafið er 17–20 mm. Áberandi eru stórir hvítir blettir utarlega á framvængjum.
Lirfurnar nærast á Birki tegundum. Þær spinna saman tvö blöð og fela sig á milli þeirra.
Dárakista
thumb|Dárakista var upprunalega búr eða klefi þar sem hættulegir geðsjúklingar voru læstir niður í. Hér er dárakista frá geðveikrahælinu Bedlam í London. Dárakista var upprunalega kista eða búr eða fangaklefi sem hættulegir geðsjúklingar voru læstir niður í. Frá um 1600 hefur orðið dárakista verið notað í víðari merkingu almennt um geðveikrahæli.
Listi yfir Vina-þáttaraðir
Hér fyrir neðan er eftirfrandi listi yfir alla Vina-þætti úr sjónvarpsþáttaröðinni Vinum eða Friends eins og það heitir á móðurmálinu. Þættirnir fjalla um sex vinir sem búa og vinna í New York borg: Rachel Green, Monica Geller, Phoebe Buffay, Joey Tribbiani, Chandler Bing og Ross Geller en þau Jennifer Aniston, Courteney Cox, Lisa Kudrow, Matt LeBlanc, Matthew Perry og David Schwimmer fara með hlutverk þeirra. Framleiddar voru 10 seríur af Vinum og innihéldu þær samanlagt 236 þætti sem hófu göngu sína árið 1994 og tóku enda tíu árum síðar árið 2004. Þáttaröðun var búin til af þeim David Crane og Mörtu Kauffman og var framleidd af Bright/Kauffman/Crane fyrirtækinu í samstarfi við Warner Bros. Hver þáttur er um það bil 22 mínútur í lengd og ásamt auglýsingum voru þeir sýndir í hálftíma á NBC sjónvarpsstöðinni þó að í sjöundu seríu voru framleiddir nokkrir „ofur-langir“ þættir sem með viðbættum auglýsingum voru sýndir í 40 mínútur til þess að keppa við sjónvarpsþáttinn Survivor sem sýndur var á sama tíma. Allir þættirnir voru teknir upp í tökuverum Warner Bros í Kaliforníu þó að þeir gerist í New York borg en lokaþáttur fjórðu seríu, Þessi með brúðkaupinu hans Ross, var tekinn upp í London þar sem hann á sér stað. Allar seríurnar hafa verið gefnar út á mynddiski.
Vandalar
Vandalar voru germönsk þjóðflutningaþjóð sem stofnaði ríki í Norður-Afríku og á eyjum Miðjarðarhafs. Ríki þeirra stóð frá 429 til 534 e.Kr.. Löngu eftir þeirra dag voru skemmdarvargar í frönsku stjórnarbyltingunni kallaðir vandalar (franska: vandales) eftir þeim og hefur orðið síðan fengið merkinguna skemmdarvargur í mörgum tungumálum. Héraðið (V)Andalúsía á Spáni er einnig talið heita í höfuðið á þeim en þar áttu þeir konungsríki um nokkurt skeið.
Tungumál þeirra er venjulega talið austur-germanskt eins og mál Gota og Roga.
Subsonica
thumb|right|Subsonica á tónleikum 2005. Subsonica er ítölsk rokk- og elektrófönkhljómsveit frá Tórínó. Hún var stofnuð árið 1996 af Samuel Umberto Romano (söngur), Max Casacci (söngur og gítar) og Enrico Matta (trommur), Davide Dileo (hljómborð) og Pierpaolo Peretti Griva (bassi). Griva hætti árið 1999 og Luca Vicini tók þá við. Fyrsta smáskífa þerra, Istantanee, náði strax töluverðum vinsældum sumarið 1997. Vinsældir hljómsveitarinnar hafa haldist nær óslitið síðan.
Borgríki
Borgríki er (yfirleitt sjálfstætt) ríki undir borgarstjórn einhverrar borgar. Borgríki voru algeng í fornöld. Stundum sameinuðust nokkur borgríki í bandalag undir hákonungi. Í sumum tilfellum mynduðust slík bandalög eða veldi við sigra í hernaði (s.s. Mýkena og Rómaveldi), en í öðrum tilfellum við friðsamlega sáttmála milli sjálfstæðra ríkja (Pelopsskagabandalagið).
Á miðöldum voru borgríki algengust á Norður-Ítalíu og í Þýskalandi. Hansasambandið var t.d. öflugt verslunarbandalag nokkurra borgríkja í Norður-Þýskalandi.
Nútímaborgríki
Stundum er talað um Makaó og Hong Kong sem borgríki, þótt þau séu í raun sérstök sjálfstjórnarsvæði innan Alþýðulýðveldisins Kína.
Jane Krakowski
Jane Krajkowski (fædd 1968) er bandarískur gamanleikari.
Jóhanna d'Évreux, Frakklandsdrottning
Jóhanna var dóttir Loðvíks af Frakklandi, greifa af Évreux, og konu hans Margrétar af Artois. Faðir hennar var sonur Filippusar 3. Frakkakonungs og hálfbróðir Filippusar 4., föður Karls. Þau voru því bræðrabörn og þurftu að sækja um leyfi til Jóhannesar XXII páfa til að mega ganga í hjónaband. Það var auðfengið og þau giftust 1325. Þau eignuðust tvær dætur, Jóhönnu, sem dó á fyrsta ári, og Maríu, og þegar Karl dó 1. febrúar 1328 var Jóhanna þunguð að sínu þriðja barni, átján ára að aldri. Þess var beðið í ofvæni hvort barnið yrði sonur því að þá hefði hann erft krúnuna. En Jóhanna ól enn eina dóttur, Blönku, og það var Filippus, sonur Karls af Valois, annars föðurbróður Karls 4., sem varð konungur.
María dóttir Jóhönnu dó ógift árið 1340 en Blanka giftist Filippusi hertoga af Orléans.
Tíðabók (bænabók) Jóhönnu, skrifuð á meðan hún var drottning og líklega gjöf frá Karli konungi, er enn varðveitt og er í Metropolitan-safninu í New York.
Auðunn skökull Bjarnarson
Auðunn skökull Bjarnarson var landnámsmaður í Víðidal í Vestur-Húnavatnssýslu og bjó á Auðunarstöðum. Fyrri kona hans er óþekkt en með henni átti hann dótturina Þóru mosháls, móður Úlfhildar, móður Ástu, móður Ólafs konungs helga.
Síðar kvæntist Auðunn Þórdísi Þorgrímsdóttur, ekkju Önundar tréfóts, og áttu þau soninn Ásgeir, sem bjó á Ásgeirsá í Víðidal og var giftur Jórunni dóttur Ingimundar gamla. Sonardóttir þeirra var Dalla Þorvaldsdóttir, fyrsta biskupsfrúin í Skálholti.
Björn faðir Auðuns var sonur Hunda-Steinars jarls á Englandi og Álofar dóttur Ragnars loðbrókar. Ísgerður og Eiríkur hétu og börn þeirra.
Markus Söder
Markus Söder (f. 5. janúar 1967) er þýskur stjórnmálamaður. Hann er núverandi forsætisráðherra Bæjaralands og formaður Kristilega sósíalsambandsins (CSU), systurflokks Kristilega demókrataflokksins (CDU) í Bæjaralandi.
Söder gekk í ungliðahreyfingu CSU þegar hann var sextán ára gamall. Hann útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá Háskólanum í Erlangen undir lok níunda áratugarins og vann í blaðamennsku í byrjun tíunda áratugarins. Árið 1994 var hann kjörinn á landsþing Bæjaralands.
Frá 1995 til 2003 var Söder formaður ungliðahreyfingar CSU en varð síðan aðalritari flokksins þegar hann var 36 ára gamall. Hann tók sæti í ríkisstjórn Bæjaralands árið 2007 þegar Günther Beckstein útnefndi hann sambands- og Evrópumálaráðherra. Hann varð umhverfisráðherra árið 2008 og fjármálaráðherra þremur árum síðar. Árið 2018 varð hann forsætisráðherra Bæjaralands.
Æska og menntun
Árið 1983, þegar Söder var sextán ára gamall, gekk hann í ungliðahreyfingu (þ. Junge Union) Kristilega sósíalsambandsins í Bæjaralandi. Hann útskrifaðist úr menntaskóla þremur árum síðar og gegndi síðan eins árs þjónustu í þýska hernum.
Árið 1988 hóf Söder nám í lögfræði við Friedrich-Alexander-háskólann í Erlangen. Hann útskrifaðist úr fyrri hluta laganámsins árið 1991.
Upphaf og uppgangur í stjórnmálum
Söder bauð sig fram fyrir Kristilega sósíalsambandið í kjördæminu Vestur-Nürnberg í héraðskosningum sem fóru fram þann 25. september 1994. Hann náði kjöri á landsþing Bæjaralands aðeins 27 ára gamall. Næsta ár var hann kjörinn forseti ungliðahreyfingar Kristilega sósíalsambandsins (Junge Union) og gegndi því hlutverki til ársins 1995. Árið 2000 var hann valinn formaður fjölmiðlanefndar CSU. Tveimur árum síðar var hann kjörinn í framkvæmdastjórn ríkisfjölmiðilsins Zweites Deutsches Fernsehen (ZDF).
Stjórn CSU og ráðherratíð
Eftir að Söder lét af embætti sem forseti ungliðahreyfingarinnar útnefndi Edmund Stoiber, forseti CSU, Söder aðalritara flokksins þann 17. nóvember 2003 í stað Thomasar Goppel, sem hafði tekið við ráðherraembætti í bæversku ríkisstjórninni. Þann 16. október 2007 var Markus Söder útnefndur ráðherra sambands- og Evrópumála í stjórn Günthers Beckstein, forsætisráðherra Bæjaralands. Christine Haderthauer tók í kjölfarið við af Söder sem aðalritari CSU.
Eftir héraðskosningar árið 2008 varð Söder umhverfis- og heilbrigðisráðherra Bæjaralands í fyrstu stjórn Horsts Seehofer. Hann hætti í kjölfarið störfum sínum hjá ZDF. Söder var útnefndur fjármálaráðherra Bæjaralands þann 4. nóvember 2011 eftir afsögn Georgs Fahrenschon. Alexander Dobrindt tók sama ár við af Söder sem forseti fjölmiðlanefndar CSU. Þann 10. október 2013 voru fleiri verkefni færð undir ráðuneyti Söders og hann var þaðan af titlaður fjármála, héraðsþróunar- og innanríkisráðherra.
Forsætisráðherra Bæjaralands
Þann 16. mars 2018 var Söder kjörinn forsætisráðherra Bæjaralands með 99 atkvæðum af 169 greiddum á landsþinginu. Hann tók við af Horst Seehofer, sem hafði verið útnefndur innanríkisráðherra í stjórn Angelu Merkel þremur dögum fyrr. Í héraðskosningum Bæjaralands þann 14. október 2018 missti Kristilega sósíalsambandið meirihluta sinn á bæverska landsþinginu. Til þess að geta haldið völdum í sambandslandinu þurfti flokkurinn að ganga til stjórnarmyndunarviðræða við aðra flokka. Eftir viðræður við óháða þingmenn tókst Söder að ná endurkjöri sem forsætisráðherra Bæjaralands þann 6. nóvember með 110 atkvæðum gegn 89 á landsþinginu.
Söder tilkynnti í apríl 2021 að hann hygðist sækjast eftir útnefningu CSU og CDU til að verða kanslaraefni flokkanna í þingkosningum Þýskalands í september 2021. Þann 12. apríl var hins vegar talið að Armin Laschet, formaður Kristilega demókrataflokksins, hefði tryggt sér útnefninguna með stuðningi framkvæmdastjórnar flokksins. Staðfest var eftir miðstjórnarfund þann 19. apríl að Laschet yrði kanslaraefni flokksins í kosningunum.
Einkahagir
Söder er kvæntur og á fjögur börn. Hann aðhyllist lúterska trú.
Frédéric Bastiat
Claude Frédéric Bastiat (29. júní 1801-24. desember 1850) var hagfræðingur, stjórnmálamaður og heimspekingur. Bastiat tilheyrði flokki frjálslyndra og var eindreginn talsmaður fríverslunar og einkaeignarréttarins. Rit hans Harmonies Economiques sem út kom 1850 var ein meginheimild fyrsta íslenska hagfræðiritsins, Auðfræði (1880) eftir Arnljót Ólafsson.
Ævi
Bastiat fæddist 29. júní 1801 í Bayonne, Frakklandi. Hann varð munaðarlaus þegar hann var níu ára gamall og ólst upp hjá ættingjum eftir það. Bastiat stundaði háskólanám í Sorèze þar sem hann lærði meðal annars ensku, sem gerði honum kleift að kynnast verkum hagfræðinga frá Bretlandi seinna í lífinu.
Bastiat kláraði ekki námið og fór í staðin að vinna hjá endurskoðunarfyrirtæki frænda síns þegar hann var sautján ára gamall. Hann stóð sig ekki vel í þessari vinnu og var almennt talin vera hæfari í bókmenntum en í viðskiptum. Það var á þessum tíma sem Bastiat fór að læra hagfræði í gegnum verk Jean-Baptiste Say og Adam Smith. Árið 1825 tók hann við landareign sem hann erfði eftir afa sinn. Bastiat var heldur ekki fær í þessu starfi og gekk sveitabænum verr undir umsjón hans.
Hann fékk sitt fyrsta starf í stjórnmálum árið 1830, þegar hann var nefndur „friðardómari“ í sveitafélaginu Mugron. Hann hélt þeim titli meirihlutann af valdatíma Loðvík Filippus, sem hafði nýlega tekið við sem leiðtogi Frakklands í kjölfar Júlíbyltingarnar. Tveim árum seinna var hann kosin sem sveitastjórnarfulltrúi í Landes. Árið 1848 var hann kosin á Franska þingið.
Skoðanir Bastiat byrjuðu ekki að fá mikla athygli fyrr en grein hans um fríverslun var birt í blaðinu Journal des Economistes árið 1844. Vinsæld greinarinnar gerði Bastiat kleift að birta fleiri texta á næstu árum. Meirihlutinn af bókum og ritgerðum Bastiat voru skrifaðar nær ævilokum hans, því hann lést skömmu síðar úr berklum árið 1850, þegar hann var aðeins 49 ára gamall.
Framlög til hagfræði
Bastiat telst til hins klassíska skóla hagfræðinnar. Hann var harður gangrýnandi verndarstefnu í Frakklandi og Bretlandi, og eindreginn talsmaður einstaklingshyggju. Hann hefur verið sérstaklega áhrifaríkur meðal frjálshyggjumanna í Bandaríkjunum. Ronald Reagan, Milton Friedman og Ron Paul hafa allir notað verk Bastiat sem innblástur.
Dæmisagan um beiðni kertaframleiðenda
Áhrif Bastiat í Bandaríkjunum má ekki síst þakka enskri þýðingu bókar hans Sophisms économiques (1845) sem kom út í Bandaríkjunum 1867. Bókin er safn af háðsádeilum á andstæðinga fríverslunar þar sem hann gerir grín af öllum helstu rökum þess tíma gegn viðskiptafrelsi. Eitt frægasta dæmið er skálduð beiðni frá kerta-, lampa- og bensínframleiðendum heimsins til stjórnvalda (enska: The Candlemaker's Petition). Í beiðninni er þess krafist að ríkið skyldi alla borgara til að draga fyrir öll gluggatjöldin sín á daginn vegna þess að sólin sé ósanngjörn samkeppni gegn iðnaði þeirra. Krafan er rökstudd með því að þessar aðgerðir myndu skapa atvinnu og þar með bæta efnahag heimsins.
Dæmisagan um neikvæðu járnbrautina
Önnur þekkt háðsádeila úr Sophisms économiques er sagan um neikvæðu járnbrautina (enska: A Negative Railroad). Bastiat lýsir tillögu sem hann las í dagblaði útgefnu í Bordeaux varðandi nýja járnbraut sem er verið að byggja á milli Parísar og Madríd. Höfundur greinarinnar leggur til að lestin ætti að stoppa í Bordeaux, þannig að farþegarnir geti verslað og stutt atvinnulíf borgarinnar.
Bastiat gerir grín af þessari tillögu með því að spyrja hvers vegna lestinn stoppi ekki í enn fleiri bæjum. Ættu Angoulême, Poitiers, Tours, Orléans o.s.frv. ekki einnig að fá að hagnast á nýju járnbrautinni? Bastiat stingur kaldhæðnislega upp á að byggja þess í stað „neikvæða“ járnbraut sem inniheldur ekkert nema stoppistöðvar og hefur enga endastöð.
Dæmisagan um brotnu rúðuna
Frægasta framlag Bestiat til hagfræðinnar er dæmisagan um brotnu rúðuna (enska: The Parable of the Broken Window). Hún var fyrst birt í ritgerðinni Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas (1850). Líkt og Sophisms économiques, fékk verkið ekki mikla alþjóðlega athygli fyrr en það var þýtt á ensku.
Sagan fjallar um ungan dreng sem kastar stein í gegnum rúðu á bakaríi. Eigandanum tekst að handsama drenginn og byrjar að skamma hann. Íbúar bæarins taka eftir glæpnum og ákveða að reyna að leysa úr málinu. Eftir að ræða saman ákveða íbúarnir að bakarinn ætti ekki að refsa stráknum, í stað ætti hann að vera þakklátur. Þessi niðurstaða er rökstudd með því að drengurinn sé að styðja efnahag bæsinns. Með því brjóta rúður er hann í raun að skapa atvinnu hjá glersmiðum.
Bestiat útskýrir að þessi rökfærsla sé röng vegna þess að íbúarnir eru ekki að taka til greina fórnarkostnað. Upphæðin sem bakarinn borgar glersmiðnum er peningur sem hann gat ekki notað í að kaupa nýja skó eða bók o.s.frv. Dæmisagan er stundum kölluð „rökvillan um brotnu rúðuna“. Hún er gjarnan notuð sem mótrök gegn fullyrðingum um að stríð eða náttúruhamfarir séu góðar fyrir hagkerfið.
Framlög til heimspeki
Til viðbótar hagfræði fjallað Bastiat mikið um einstaklingsfrelsi og eignarrétt. Vinsælasta og mest selda bók Bastiat, La Loi (1850) færir heimspekileg rök til stuðnings einkaeignaréttarins. Bókin hefur verið þýdd á ótal mörg tungumál, meðal annars íslensku árið 2001 (íslenskur titill: Lögin).
Í bókinni segir Bastiat að lögum í nútíma samfélagi sé beitt á öfugan og óréttlátan hátt. Hann segir að margir telja það vera að lög sem gera okkur kleift að eignast hluti, en að það sé rangt vegna þess að einkaeignir séu í raun náttúruleg réttindi allra manna.
Bastiat réttlætir þessa fullyrðingu á þeim forsendum að Guð gaf okkur öllum líf, og þar með einnig sjálfstæði. Lífið er ekki sjálfbært, þannig það er undir okkur öllum komið að viðhalda því, þroska það og fullkomna það. Okkur er kleift að gera það með hæfileikunum sem Guð gaf okkur. Með því að beita þessum hæfileikum tekst okkur að eignast hluti. Eignir eru þar með hluti af eðli mannsins, þær eru alltaf til staðar hvort sem lög segja til um það eða ekki.
Bastiat fullyrðir að einstaklingar hafi einnig rétt til réttmætrar sjálfsvarnar. Þessi sjálfvörn tilheyrir ekki aðeins okkar persónu, heldur líka eignum okkar. Réttur til sjálfsvarnar þýðir að einstaklingar hafa þar fremur rétt á að mynda sameiginlega stofnun sem sér um að vernda okkar persónu og eignir. Þetta er eina ábyrgð ríkisins að mati Bastiat, og það að nota það ríkisvald til að vega að lífi, frelsi eða eignum annara er þar með óréttlát.
James L. Brooks
thumb|200px|right|James L. Brooks James L. Brooks (fæddur 9. maí 1940 í New York) er bandarískur handritshöfundur. Hann er gyðingur. Brooks byrjaði sem handritshöfundur fyrir þætti CBS og ABC sjónvarpsstöðvanna. Hann gerði þætti eins og Room 222 og Rhoda. Árið 1984 náði hann tali við Matt Greoning og árið 1987 gerðu þeir í sameiningu þættina The Simpsons. Hann hefur líka gert myndir eins og Spanglish og As Good As It gets. Hann hefur unnið þrenn óskarsverðlaun, 18 Emmy-verðlaun og tvenn Golden Globe-verðlaun.
Kongerslev
Kongerslev er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og er íbúafjöldi bæjarins 1.374 (2018).
Davíð Janis
Davíð Janis (fæddur Anis; 4. febrúar 1946 – 12. nóvember 2021) var íslensk-indóneskur fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann var einn af fyrstu erlendu körfuknattleiksmönnunum hér á landi er hann gekk til liðs við KR árið 1970.
Æska
Davíð fæddist og ólst upp á eyjunni Súmötru í Indónesíu.
Körfuboltaerill
Davíð lék með unglingalandsliði Indónesíu áður en hann fór til náms við háskólann í Arizona og tók þá upp nafnið David Janis. Árið 1970 fluttist hann með íslenskri konu sinni til Íslands og hóf í kjölfarið að leika með KR. Hann lék með KR í Evrópukeppni bikarhafa árið 1970 og árið 1972 varð hann Reykjavíkurmeistari með félaginu.
Árið 1973 fékk hann íslenskan ríkisborgararétt og íslenskaði fornafn sitt í Davíð.
Haustið 1973 færði hann sig yfir til ÍS og árið 1974 lék hann með liðinu á Norðurlandamóti háskóla sem fram fór í Reykjavík. Árið 1977 gekk hann aftur til liðs við KR eftir veru í Fram.
Þjálfaraferill
Davíð þjálfaði meistaraflokk kvenna hjá Fram veturinn 1976–77 en það var eina tímabilið sem félagið tók þátt í Íslandsmóti kvenna.
Mandla (kartöfluyrki)
Mandla (sænska: Mandel) er kartöfluyrki sem er þekktast í Svíþjóð þar sem hún var valin til ræktunar á 19. öld vegna hve kuldaþolin hún er. Venjulega er mandla hvít en til er afbrigði („blá mandla“) með bláleitum flekkjum. Hún dregur nafn sitt af því að hún er egglaga og flöt og minnir þannig dálítið á möndlu. Hún er einkum þekkt í Norður-Svíþjóð þar sem hún þykir ómissandi í ýmsa hefðbundna rétti eins og súrsíld og pitepalt. Hún er með hátt þurrefnisinnihald en gefur bæði fremur lítið af sér og hefur lítið þol gegn ýmsum kartöflusjúkdómum.
Atvinnuleysi
thumb|right|Atvinnuleysi í heiminum árið [[2017 samkvæmt tölum frá Worldbank.]] Atvinnuleysi nefnist það þegar einstaklingur fær ekki atvinnu þegar hann leitar að henni, þótt hann sé fær um að vinna. Hlutfall atvinnulausra af vinnuafli er mikilvæg hagtala.
Margar ástæður geta legið að baki atvinnuleysi í löndum. Peningamagnsinnar telja að aðalatriðið sé að halda verðbólgu í skefjum og þá muni hagvöxtur sjá til þess að atvinna skapist. Þeir sem aðhyllast hugmyndir John Maynard Keynes (Keynessinnar) líta hins vegar á það sem eitt af hlutverkum hins opinbera að örva hagkerfið með opinberum framkvæmdum, og þannig koma í veg fyrir atvinnuleysi.
Atvinnuleysi á Íslandi
thumb|right|Atvinnuleysi á Íslandi á árunum 1991-2007. Skilgreiningu á atvinnuleysi er að finna í lögum um atvinnuleysistryggingar. Felur hún m.a. í sér að viðkomandi þarf að leita sér að atvinnu með virkum hætti og vera tilbúinn til þess að hefja vinnu, bjóðist hún, vilji hann þiggja atvinnuleysisbætur. Á Íslandi er velferðarkerfi sem tryggir m.a. grunnatvinnuleysisbætur. Félagsmálaráðherra fer með málefni atvinnuleysisbóta og setur reglugerð. Vinnumálastofnun sér um afgreiðslu atvinnuleysistrygginga.
Þróun á Íslandi í nútíma
Á árunum 1991-2007 var atvinnuleysi á Íslandi að meðaltali 3,3%. Frá fjórða ársfjórðungi 2007 til fjórða ársfjórðungs 2008 fjölgaði atvinnulausum um 3.900 manns. Sökum efnahagskreppunnar sem hófst haustið 2008 jókst atvinnuleysi næstu 2 árin. Í janúar 2009 mældist atvinnuleysi 5,1% hjá körlum og 2,9% hjá konum, alls 4%. Atvinnuleysið var mest meðal fólks á aldrinum 16-24 ára, eða 10,8%. Samkvæmt Hagstofu Íslands var atvinnuleysi 7,7% í ágúst 2009. Atvinnuleysið í febrúar 2010 reyndist hið mesta sem hefur mælst á Íslandi; um 9,3% atvinnuleysi eða að meðaltali 15.026 manns. Það féll svo niður í 7,7% í nóvember 2010. Í febrúar árið 2016 var atvinnuleysi komið niður í 3,1%.
Í mars árið 2017 var atvinnuleysi 1,7% en síðsumars var það komið niður í 1% og hafði ekki verið minna síðan 2003.
Vegna kórónuveirufaraldursins 2019-2021 jókst atvinnuleysi á Íslandi og var 11,6 prósent í janúar 2021. Einu og hálfu ári síðar var það komið niður í 3,9%
Enska biskupakirkjan
thumb|right|Merki ensku biskupakirkjunnar. thumb|Yfirbiskupsdæmin tvö. Enska biskupakirkjan er ríkiskirkja Englands. Höfuð hennar er Karl 3. Bretakonungur. Kirkjan er biskupakirkja sem Hinrik 8. Englandskonungur stofnaði árið 1534 til að geta ógilt hjónaband sitt og Katrínar af Aragon. Þannig hófst Enska siðbótin. Í valdatíð Elísabetar 1. var ákveðið að kirkjan skyldi vera bæði kaþólsk kirkja sem hluti af einni alheimskirkju sem byggist á postullegu trúarjátningunni, Níkeujátningunni og Aþanasíusarjátningunni og siðbótarkirkja sem byggist á þrjátíu og níu greinum ensku kirkjunnar og Almennu bænabókinni frá 1549.