cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
William Eggleston
Eggleston er fæddur í Memphis í Bandaríkjunum árið 1939 og ólstu upp á bómullarbúgarði í Tallahatchie héraði, Mississippi. Hann segist hafa sótt þrjá háskóla óreglulega en ekki lokið prófi frá neinum þeirra. 1957 fékk hann sína fyrstu myndavél og ári síðar var hann búinn að kaupa Leica myndavél.
Tímaritamyndir voru hans fyrstu kynni af ljósmyndum. 1960 eða þar um bil, komst hann yfir ljósmyndabækur Walkers Evans (1903-1975), Americans Photographs (1938) og bók  Henri Cartier-Bressons (1908-2004)., The Decisive Moment (1952). (Holborn, 2004).
Áhrifavaldar
Walker Evans hafði kynnst verkum Eugène Atgets hjá bandaríska ljósmyndaranum Berenice Abbott (1898-1991). Abbot hafði unnið sem aðstoðarmaður Man Rays (1924-1926) í París en auk þess hafði hún numið ljósmyndun hjá Atget um svipað leyt. Eftir fráfall Atget tókst henni að eignast mikinn hluta af ljósmyndasafni hans og flutti með sér til Bandaríkjanna. Mikið af þessum ljósmyndum hafa síðan ratað í safnageymslur Museum of Modern Art í New York. (MoMA). Evans, eins og svo margir aðrir ljósmyndarar, varð fyrir miklum áhrifum af myndum Atgets.
Evans þóttist sjá í verkum Atgets hæverska en þunglyndislega sýn á umbreytingu borgarinnar í átt til nútímalegri uppbyggingar. Hann taldi sig einnig sjá í verkum Atgets næma sýn á umhverfi borgarinnar, æfða athygli, sérstaka tilfinningu fyrir ytri einkennum og áferð, hæfileika til þess að draga fram smáatriði og ljóðræna heildarsýn. (Marien, 2002 bls. 282). Hið óræða en sérstaka augnablik, hið óvenjulega í annars hversdagslegu umhverfi ásamt fyrrnefndum áherslum varð að yrkisefni Evans, Bressons og fleiri ljósmyndara. Báðir þessir ljósmyndarar höfðu sterk áhrif á Eggleston.
The Red Ceiling og litljósmyndir Egglestons
Árið 1964 byrjar Eggleston að taka litljósmyndir, fyrst á negatífar  ljósmyndafilmur en síðar á sjöunda áratugnum fer hann að nota  pósitífar filmur. Þrátt fyrir að Eggleston hafi upphaflega verið mjög upptekinn af svart/hvítri ljósmyndun þá verður hann stax spenntur fyrir litljósmyndun eftir fyrstu tilraunir sínar í þá veru. Árið 1967 fer hann með safn af litskyggnum til New York og hittir m.a. ljósmyndarana Diana Arbus, Lee Friedlander og Garry Winogrand. Myndir Eggleston vekja athygli þeirra og honum er bent á að tala við forstöðumann ljósmyndadeildar Museum of Modern Art (MoMA), John Szarkowski. Það verður síðan upphafið af undirbúningi fyrir sýningu Eggleston í MoMA árið 1976. Sýningin fékk hörmulega dóma en engu að síður er þessi sýning talin marka tímamót og vera upphafið af listrænni litljósmyndun eins og við þekkjum hana í dag. Ljósmyndin The Red Ceiling var meðal verka Eggleston á sýningu í MoMA.
Viðhorf til listljósmyndunar á sjöunda og snemma á áttunda áratugnum voru töluvert frábrugðin því sem við þekkjum í dag. Jafnvel þó ljósmyndarar litu á sig sem listamenn þá var listljósmyndun nokkuð sér á báti og úr tengslum við aðra myndlist. Lögð var mikil áhersla á tæknilega hlið ljósmyndunar og lýsandi og augljóst innihald þeirra. Litljósmyndun þótti of nálægt fjölskyldumyndum eða yfirborðslegri og tilgerðarlegri litanotkun í auglýsingaiðnaði og fjölmiðlum. Litljósmyndun var álitin “vulgar” eins og Walker Evans sagði eitt sinn. (Kernan, 2001:66).
Það hlýtur því að teljast nokkuð áræði af Eggleston að ráðast í litljósmyndagerð þegar flestir af samtímaljósmyndurum hans afneituðu litljósmyndun sem listformi. Jafnvel þó sýning Egglestons hafi fengið dræmar viðtökur í MoMA þá óx skilningur á því myndmáli sem hann lagði rækt við og ekki sakaði að hann hafði fengið þá viðurkenningu að sýna í MoMA. Verk hans voru þar í flokki með nútímalist, ljósmyndun varð smám saman viðurkennd sem einn angi nútímalistar.
Gagnrýnendur sáu í ljósmyndum Egglestons ákveðið andóf við modernisman og frávik frá kröfu um heimildar eða frásagnarlegt gildi (e. epic fictons) sem lengi hafði loðað við listljósmyndun modernismans. Andóf Egglestons var reyndar í takt við vaxandi andstöðu listamanna við modernisman. Á Ítalíu lýsti einn talsmanna Arte Povera hópsins, Celan því yfir að hið ofurvenjulega hefði gert innreið sína í heim listarinnar. Hið ómerkilega eða léttvæga hefði öðlast líf og tilveru. (Oddy, 2002, bls. 88).
Tilberi
Tilberinn átti svipaðan uppruna og snakkurinn. Menn náðu sér í mannsrif í helgri mold, geymdu á beru brjósti sér, og er farið var til altaris spýttu menn helguðu messuvíni í barm sér á rifið, eigi sjáldnar en þrisvar uns það lifnaði. Tilberinn var mjólangur sem rif og því ólíkur snakki í lögun, enda ætlaður aðallega til að sjúga málnytupening nágranna og færa heim í sér að húsbónda sinna. Gubbaði hann þá venjulega inn um búrglugga í ílát. Þegar hann kom, aðvaraði hann húsfreyju með þessum orðum: „Fullur beli, mamma“. Svaraði hún þá: „Láttu þá lossa, sonur,“ eða: „Gubbaðu í strokkinn, strákur.“ Sjaldan skorti þá húsfreyju smjör, en ærið þótti það glypjulegt og varð að froðu, ef gert var yfir því eða í það krossmark. Sumir segja að orðið hafi að „karmolum“ sem eins og hreyttust út um allt. Smjör þetta nefndist tilberasmjör. Þær konur, sem héldu þessa þjóna, tóku sér blóð innan læris, vöfðu tilberana um mitti sér og létu þá sjúga sárið. Þær voru nefndar tilberamæður og voru jafnan ærið ótútlegar að sjá.
Tilberar lögðust yfir malir búpenings og sugu með báðum endum. Urðu þeir stundum offullir og spúðu úr báðum endum á leiðinni heim. Sögðust gamlir menn hafa þekkt eftir þá skrámurnar víða á grjóti og móþúfum.
Þorvaldur Þorvaldsson
Þorvaldur Þorvaldsson (f. 1957) er íslenskur trésmiður, söngvari og stjórnmálamaður. Hann er formaður Alþýðufylkingarinnar en hefur einnig starfað í m.a. Trésmiðafélagi Reykjavíkur, Menningartengslum Albaníu og Íslands, Baráttusamtökunum fyrir stofnun kommúnistaflokks, Rauðum vettvangi, Vinstrihreyfingunni - græni framboði, Heimssýn og Samtökum hernaðarandstæðinga, auk þess að hafa gegnt formennsku í Parkinsonsamtökunum. Hann ritstýrði blaðinu Rödd byltingarinnar á níunda áratugnum.
Kaj Leo Holm Johannesen
thumb|right|Kaj Leo Holm Johannesen Kaj Leo Holm Johannesen (f. 28. ágúst 1964 í Þórshöfn í Færeyjum) er fyrrum lögmaður Færeyja. Hann tók við embætti af Jóannes Eidesgaard þann 26. september 2008 til 2. september 2015, og er meðlimur í Sambandsflokknum.
Kaj spilaði áður knattspyrnu með færeyska liðinu HB Tórshavn og með færeyska karlalandsliðinu í knattspyrnu.
Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku
thumb|right|Baðströnd sem er aðeins fyrir hvíta með skilti á ensku, afrikaans og súlú. Aðskilnaðarstefnan í Suður-Afríku eða Apartheid var stefna í Suður-Afríku sem fólst í því að þarlend stjórnvöld héldu svörtu fólki og hvítu aðskildu, hvortveggja pólitískt og í hinu daglega lífi. Það mætti halda því fram að aðskilnaðarstefnan hafi átt upptök sín í þeim friðarsamningaviðræðum sem gerðar voru eftir seinna Búastríðið. Það átti sér stað milli Breta sem vildu ná yfirráðum í Suður-Afríku og afkomenda hollenska landnema sem höfðu stigið á land syðst í Afríku í byrjun 19. aldar.
Dagblaðið (1975)
Árið 1979 stofnaði Dagblaðið Menningarverðlaun Dagblaðsins sem síðar urðu Menningarverðlaun DV.
Dagblaðið kom út til nóvember 1981 þegar það sameinaðist Vísi og DV varð til eftir langvinnt prentaraverkfall. Jónas Kristjánsson og Ellert B. Schram urðu tveir ritstjórar hins nýja blaðs. Hlutafélagið Frjáls fjölmiðlun var stofnað um rekstur blaðsins og skiptust hlutir jafnt á eigendur blaðanna tveggja. Sveinn R. Eyjólfsson varð stjórnarformaður.
Robert Gossett
Robert Roy Gossett (fæddur 3. mars 1954) er bandarískur leikari sem er þekktatur fyrir hlutverk sitt í The Closer og Major Crimes.
Einkalíf
Gossett fæddist í Bronx, New York-borg. Stundaði hann nám við American Academy of Dramatic Art skólann í New York-borg
Gossett er frændi leikarans Louis Gossett, Jr.
Hann er giftur leikhúsleikstjóranum Michele Gossett.
Leikhús
Eftir að Gossett útskrifaðist úr menntaskóla fékk hann hlutverk í leikritinu One Flew Over the Cuckoo's Nest. Síðan þá hefur hann komið fram í leikritum á borð við Fences, A Raisin in the Sun og The Last Minstrel Show. Kom hann einnig fram í Negro Ensemble Company's-sýningunum Manhattan Made Me, Sons & Fathers of Sons og Colored People's Time.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Gossett var árið 1987 í The Cosby Show. Kom hann síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Amen, L.A. Law og Staupasteini.
Árið 1992 var honum boðið gestahlutverk í Silk Stalkings sem Lt. Hudson sem hann lék til ársins 1993.
Hefur Gossett komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Melrose Place, Pacific Palisades, Charmed, Judging Amy, Passions, Dark Angel, NYPD Blue og Bones.
Hefur hann síðan 2005 leikið Foringjann/Kaptein/Aðstoðarlögreglustjórann Russell Taylor í The Closer til ársins 2012 og síðan í Major Crimes frá 2012.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Gossett var árið 1984 í Over the Brooklyn Bridge. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við White Man´s Burden, Arlington Road, The Living Witness og Flying By.
Verðlaun og tilnefningar
Dramalogue
LA Weekly Theater verðlaunin
NAACP Theater verðlaunin
NAMIC Vision verðlaunin
Screen Actors Guild verðlaunin
Murilo de Almeida
Murilo de Almeida (fæddur 21. janúar 1989) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki og skoraði 6 mörk með landsliðinu.
William Pitt eldri
Pitt var óformlegur leiðtogi bresku ríkisstjórnarinnar frá 1756 til 1761 (með stuttu hléi árið 1757) í sjö ára stríðinu. Hann var aftur ríkisstjórnarleiðtogi og innsiglisstjóri frá 1766 til 1768. Pitt var framúrskarandi ræðumaður. Hann var í stjórnarandstöðu mikinn hluta ferils síns og var þekktur fyrir harðsvíruga gagnrýni sína gegn stjórnvöldum, þar á meðal fyrir spillingu Roberts Walpole á fjórða áratugnum, greiðslu til konungsfjölskyldunnar á fimmta áratugnum, frið við Frakkland á sjöunda áratugnum og harðlínustefnu gegn amerískum nýlendubúum á áttunda áratugnum.
Pitt er þekktastur sem leiðtogi Breta í sjö ára stríðinu, þar sem Bretar festu sig í sessi sem sterkasta veldi í heimi. Pitt er einnig þekktur fyrir vinsældir sínar, baráttu sína gegn spillingu, stuðning sinn við réttindi nýlendubúa í aðdraganda bandaríska frelsisstríðsins, nýlendu- og útþenslustefnu sína og hatur sitt á keppinautum Bretlands um nýlenduáhrif, Frakklandi og Spáni.
Breski sagnfræðingurinn Peter D. G. Thomas hefur sagt um Pitt að völd hans hafi ekki byggst á fjölskyldutengslum hans heldur á hæfileikum hans sem þingleiðtogi sem gerðu honum kleift að stjórna neðri deild breska þingsins. Pitt var valdmannslegur, rökfastur og fróður bæði um sögu og bókmenntir.
Vilhjálmur 3. Englandskonungur
thumb|right|Málverk af Vilhjálmi eftir [[Peter Lely.]] '''Vilhjálmur 3. Englandskonungur''' (14. nóvember 1650 – 8. mars 1702) var Óraníufursti frá fæðingu og landstjóri yfir flestum sýslum Hollands frá 1672. 1689 varð hann Vilhjálmur 3. Englandskonungur og Írlandskonungur og Vilhjálmur 2. Skotakonungur. Hann vann sigur gegn tengdaföður sínum Jakobi 2. í dýrlegu byltingunni og ríkti ásamt konu sinni Maríu 2. þar til hún lést 28. desember 1694.
Campanula jaubertiana
Campanula jaubertiana er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Píreneafjöllum.
Akihiro Nagashima
Akihiro Nagashima (fæddur 9. apríl 1964) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Álfabakki
Álfabakki er gata í Breiðholti í Reykjavík. Gatan liggur samhliða Reykjanesbraut. Mjódd er fyrirtækja- og þjónustukjarni sem markast af Álfabakka í vestri og Stekkjarbakka í austri. Við Álfabakka eru meðal annars þjónustumiðstöð Breiðholts og Bíóhöllin. Svæðið allt var skipulagt sem byggingasvæði árið 1974 en framkvæmdir hófust ekki að ráði fyrr en um 1980.
Syngdu 2
Syngdu 2 (enska: Sing 2) er bandarísk teiknimynd frumsýnd 2021.
Vestræn heimspeki
Vestræn heimspeki er heimspeki sú sem á rætur að rekja til Grikklands hins forna og er oft stillt upp andspænis austrænni heimspeki. Vestræn heimspeki á sér órofa sögu frá fornöld til samtímans.
Elk Island-þjóðgarðurinn
thumb|Staðsetning þjóðgarðsins innan Alberta. thumb|Vísundur. thumb|Landslag í Elk Island.
Dýr sem finna má meðal annars finna í þjóðgarðinum eru: Vísundur, vapítihjörtur og önnur hjartardýr, elgur. Rándýr eins og svartbjörn, sléttuúlfur og úlfur. Hvíti ameríski pelíkaninn er meðal mest áberandi fuglategunda. Skógur er á víð og dreif og veitir dýrunum skjól.
Árið 1906 báðu nokkrir menn stjórnvöld í fylkinu um að vernda vapítihirti (enska: elk) á svæðinu en þar hafði verið ofveiði. Árið 1913 var svæðið verndað og árið 1930 varð svæðið þjóðgarður með National Parks Act á kanadíska þinginu.
Dýraflutningar
Auk þess að hafa flutt dýr eins og hirti til annarra héraða Kanada og Bandaríkjanna hefur t.d. bjór verið fluttur inn í þjóðgarðinn. Árið 1907 voru 400 vísundar fluttir á svæðið frá Montana í Bandaríkjunum. Áratugum síðar þegar vísundum fækkaði í Montana voru þeir fluttir þangað frá Elk Island-þjóðgarðinum. Um 1920 voru vísundar frá þjóðgarðinum fluttir til Wood Buffalo-þjóðgarðsins í norður-Alberta en þeir sýktu skógavísunda sem voru fyrir af sjúkdómum. Árið 1965 voru skógarvísundar úr Wood Buffalo-þjóðgarðinum sem taldir voru í hættu fluttir til Elk Island. Árið 2006 voru skógarvísundar fluttir frá þjóðgarðinum til sjálfstjórnarhéraðsins Saka í Rússlandi.
Tengill
Listi yfir þjóðgarða í Kanada
Skálholtsbiskupsdæmi
Skálholtsbiskupsdæmi – eða Skálholtsstifti – voru þær kirkjusóknir sem heyrðu undir Skálholtsbiskup á Íslandi. Biskupsdæmið var stofnað af fyrsta íslenska biskupinum, Ísleifi Gizurarsyni árið 1056, og náði upphaflega yfir allt landið. Árið 1106 var Hólabiskupsdæmi stofnað og náði það yfir sóknir í Norðlendingafjórðungi frá Hrútafirði að Langanesi.
Til 1104 heyrði biskupsdæmið undir erkibiskupsdæmið í Brimum-Hamborg, en það ár var það fært undir erkibiskupsdæmið í Lundi á Skáni sem þá heyrði undir Danmörku. Árið 1153 var stofnað nýtt erkibiskupsdæmi í Niðarósi í Noregi og urðu bæði biskupsdæmin Hólar og Skálholt hlutar þess. Erkibiskupsdæmið í Niðarósi var lagt niður með kirkjuskipan Kristjáns 3. 1537.
Geir Vídalín var vígður Skálholtsbiskup 1797, en hann fluttist ekki í Skálholt, heldur bjó áfram á Lambastöðum á Seltjarnarnesi. Árið 1801 var biskupsstóllinn í Skálholti formlega lagður niður og um leið voru bæði biskupsdæmin sameinuð í eitt biskupsdæmi sem náði yfir allt landið, en biskup hafði aðsetur í Reykjavík.
Skúffuregla Dirichlets
Skúffuregla Dirichlets er regla sem segir að; ef k hlutir eru settir í N skúffur, þar sem k > N (hlutirnir eru fleiri en skúffurnar), þarf að minnsta kosti ein skúffan að innihalda fleiri en einn hlut. Viðfang reglunnar er mikilvægt í talnafræði.
Höfundur þessarrar reglu, G. Lejeune Dirichlet, notaði samlíkingu við dúfur (k) og dúfnaholur (N) og því er reglan kölluð „the pigeonhole principle“ á ensku (einnig þekkt sem „Dirichlet's Box Principle“). Á íslensku hefur myndast sú hefð að kalla þetta skúffureglu.
Almenna skúffureglan er þannig: Ef að k hlutir eru settir í N skúffur, þá er að lágmarki til ein skúffa sem inniheldur hluti.
Óbein sönnun
Gerum ráð fyrir því að engin skúffa innihaldi fleiri en hluti. Þá er samanlagður fjöldi hluta í skúffum lægri en k.
þar sem að ójafnan er notuð. Þetta er mótsögn: k hlutir voru upphaflega settir í skúffurnar og eru þar enn. Því hlýtur að vera til skúffa sem inniheldur fleiri en hluti. Sú skúffa inniheldur að lágmarki hluti.
Dæmi
Í 100 manna hópi eru að lágmarki manns sem eiga afmæli í sama mánuði.
Leiðtogar Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldisins Kína
Deng Xiaoping
Deng Xiaoping var leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína 22. desember 1978 - 12. október 1992. Hann var lengi í útistöðum við stefnu Mao í kína, og komst ekki til valda fyrr en eftir dauða hans. Sem leiðtogi Kommúnistaflokksins í Alþýðulýðveldinu Kína var Deng siðbótarmaður sem leiddi Kína í átt að markaðshagkerfi. Þrátt fyrir að hafa aldrei gegnt formlegu embætti sem þjóðhöfðingi eða leiðtogi ríkisstjórnar Kína þá var hann engu að síður talinn meginleiðtogi „annarrar valdakynslóðar“ Alþýðulýðveldisins Kína frá 1978 til 1990.
Jiang Zemin
Jiang Zemin var leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína frá 27. mars 1993 - 15. mars 2003. Hann tók við af Deng Xiaoping sem leiðtogi flokksins. Hann hafði mjög lítið bakland á bak við sig, þegar hann var kosinn formaður flokksins og var fyrst álitin vera aðeins til bráðabirgða. Undir forystu hans, upplifði Alþýðulýðveldið Kína gríðarlegar efnahagsumbætur; friðsamlega yfirtöku á stjórnun Hong Kong, Bretlands og Macau, Portúgals; og bætt samskipti við umheiminn. Á sama tíma hélt kommúnistaflokkurinn fast í stjórnartaumana.
Hu Jintao
Hu Jinato var leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína frá 15. mars 2003 og sat í því hlutverki til ársins 2012. Hann tók við af Jiang Zemin sem leiðtogi flokksins. Hann varð yngsti meðlimur í æstaráði flokksins árið 1992. Á valdatíma Hu jukust áhrif Kínverska Alþýðulýðveldisins í Afríku, Rómönsku Ameríku og öðrum þróunarríkjum mjög.
Xi Jinping
Xi Jinping hefur verið leiðtogi Kommúnistaflokks Alþýðulýðveldis Kína frá árinu 2012 og forseti Alþýðulýðveldisins frá 2013. Hann hefur á valdaárum sínum safnað meiri persónuvöldum en tíðkast hefur hjá forverum hans og útnefndi engan arftaka á flokksþinginu árið 2017.
Sankt Pölten
St. Pölten er borg í Austurríki og höfuðborg sambandslandsins Neðra Austurríkis. Íbúar eru tæp 53 þús (1. janúar 2015). St. Pölten gerir tilkall til að vera elsta borgin í Austurríki, en þetta er ákaflega umdeilt.
Lega og lýsing
St. Pölten er mjög austarlega í Austurríki og rétt vestan við Vín. Borgin liggur við norðurjaðar Alpafjalla og steinsnar fyrir sunnan Dóná. Áin Traisen rennur í gegnum borgina, sem hefur risið meðfram rennsli hennar. Því er St. Pölten mjög ílöng í norður/suður stefnu. Mikið landbúnaðarsvæði er allt í kring. Næstu stærri borgir eru Krems an der Donau til norðurs (30 km), Vín til austurs (60 km), Wiener Neustadt til suðausturs (85 km) og Linz til vesturs (120 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki St. Pölten er tvískiptur skjöldur. Til hægri er silfurlitaður úlfur á bláum fleti. Tungan er rauð og reðurinn gulur. Úlfurinn er tákn biskupsdæmisins í Passau, en hann hélt áður fyrr á bagli sem nú er horfinn úr merkinu. Til vinstri eru þrjár láréttar rendur: Hvít, rauð og hvít. Litirnir eru litir Habsborgarættarinnar og Austurríkis, nema hvað þeim hefur verið raðað öfugt upp. Skjaldarmerki þetta var veitt borginni 3. nóvember 1538 af Ferdinand III konungi (síðar keisara) og hefur lítið breyst síðan.
Orðsifjar
St. Pölten dregur nafn sitt af heilögum Hyppolítus frá Róm sem lifði á 3. öld e.Kr. Á germönsku var dýrlingurinn kallaður St. Pilt, sem síðar breyttist í St. Pölten.
Cupressus abramsiana
Cupressus abramsiana er barrtré í Cupressaceae (Einiætt), frá Bandaríkjunum (Kaliforníu).
Sankt Pölten
Upphaf
thumb|Munkaklaustrið 1653. Áfast klaustrinu til hægri er Maríukirkjan, núverandi dómkirkja St. Pölten. Á tímum Rómverja stóð borgin Cetium á núverandi borgarstæði St. Pölten. Á 5. öld missti borgin hins vegar vægi sökum samkeppni nágrannaborga og hvarf loks úr rituðum heimildum. St. Pölten kom fyrst við skjöl árið 799 en var bara smábær næstu aldir. 1081 var munkaklaustur stofnað þar, en biskuparnir í Passau réðu yfir landsvæðinu. 1159 hlaut St. Pölten borgarréttindi af Konráði biskupi frá Passau. Þar með er St. Pölten ein elsta borg Austurríkis ásamt Vín og Enns. Þetta er þó umdeilt. Íbúar á þessum árum voru ekki nema um 4.000 allt fram á miðja 19. öld. Biskuparnir í Passau réðu borginni allt til 15. aldar, er Mattías Corvinus konungur Ungverjalands hlaut borgina að léni. St. Pölten var að mikilvægri herstöð fyrir konung í baráttu sinni gegn Friðrik III keisara í Vín. Ungverjar voru hins vegar hraktir í burtu og krafðist Maximilian I keisari þá borgarinnar í herfang 1491. Síðan þá hefur St. Pölten verið austurrísk. Tyrkir réðust tvisvar inn í Austurríki, 1529 og 1683. Í bæði skiptin réðust þeir á St. Pölten, en borgin náði að verjast.
Nýrri tímar
Á 18. öld voru fleiri klaustur stofnuð í borginni og urðu þau 6 í allt. 1785 var biskupsstóllinn færður úr Wiener Neustadt til St. Pölten, sem við það varð að einu mesta vígi kaþólsku kirkjunnar í Austurríki. Á þeim tíma voru íbúar enn tæp 4.000. 11. nóvember 1805 sótti Napoleon St. Pölten heim. 1809 var hún hernumin af Frökkum, sem voru þar með herdeild. 1858 hlaut St. Pölten járnbrautartengingu. Í framhaldi af því hófst iðnvæðing borgarinnar, sem brátt varð að iðnaðarborg. Íbúum fjölgaði í fyrsta skipti að ráði síðan á 14. öld. 1869 voru þeir orðnir 14 þús. Þungaiðnaður festi einnig rætur. En í heimskreppunni á fjórða áratugnum varð gífurlegt atvinnuleysi í St. Pölten. Þetta leystist ekki að ráði fyrr en með innlimun Austurríkis í Þýskaland. Þá var mörgum verksmiðjum breytt fyrir hergagnaframleiðslu. Fyrir vikið varð St. Pölten fyrir miklum loftárásum í heimstyrjöldinni síðari, þrátt fyrir smæðina. Tæp 40% borgarinnar eyðilagðist. Frá stríðslokum til 1955 var St. Pölten á sovéska hernámssvæðinu.
Höfuðborg
1920 var sambandslandið Vín stofnað, er höfuðborgin splittaði sig frá Neðra Austurríki. Höfuðborg Neðra Austurríkis var hins áfram Vín næstu áratugi. En 1986 var ákveðið að Neðra Austurríki skyldi hljóta eigin höfuðborg. Íbúar fengu sjálfir að velja milli hinna ýmsu borga og hlaut St. Pölten flest atkvæði (45%). 10. júlí 1986 var St. Pölten því að höfuðborg Neðra Austurríkis og er hún yngsta sambandshöfuðborg landsins.
Viðburðir
St. Pölten er þekkt fyrir ýmsa tónlistarviðburði. Þrjár stærstu tónlistarhátíðirnar eru Nuke Musikfestival, Lovely Days og Frequency.
Vinabæir
St. Pölten viðheldur vinabæjartengslum við eftirfarandi borgir:
1211-1220
1211-1220 var 2. áratugur 13. aldar.
Héraðsskjalasafn Siglufjarðar
Héraðsskjalasafn Siglufjarðar er íslenskt skjalasafn staðsett á Siglufirði. Umdæmi safnsins er Fjallabyggð.
Íkaros
thumb|right|Íkarus og Dedalus eftir [[Charles Paul Landon, 1799 ]] Íkaros var sonur meistarasmiðsins Dædalosar í grískri goðafræði sem einkum er frægur fyrir að hafa flogið of nálægt sólinni á vængjum sem faðir hans smíðaði með þeim afleiðingum að vaxið sem hélt fjöðrunum saman bráðnaði og hann hrapaði til bana.
Cerastium danguyi
Cerastium danguyi er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Suður-Ameríku.
1006
thumb|right|[[Egill Skallagrímsson gengur á hólm við Berg-Önund Þorgeirsson. Málverk eftir Johannes Flintoe.]] Árið 1006 (MVI í rómverskum tölum)
Erlendis
Fædd
Dáin
Salem (aðgreining)
Salem getur átt við:
Kögurblálilja
Kögurblálilja (fræðiheiti: Mertensia ciliata ) er fjölær jurt sem er ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna. Hún verður 50 til 100 sm há. Blöðin lensu- til egglaga með oddi og stundum lítið eitt hærð. Blómin eru lítil, blá og bjöllulaga, og ilmandi. Hún hefur verið nokkuð notuð sem garðplanta á Íslandi. Hún mun vera nýtanleg hrá til matar á meðan blöð, blóm og stönglar eru nýsprottin, en er á líður þarf að elda þau áður en að er neytt.
Erfðasynd
Erfðasyndin er kristin helgisetning um að mannfólk sé fætt syndugt vegna syndafallsins, þegar Adam óhlýðnaðist guði í aldingarðinum Eden. Hinar mismunandi kirkjudeildir túlka kenninguna á ýmsa vegu, og sumar hafna henni alfarið - til dæmis flestir únitarar. Stundum er erfðasyndinni kennt um að maðurinn hafi „hneigð til syndar“, stundum að vegna erfðasyndarinnar sé allt fólk svo syndugt að það sé fordæmt til helvítis og eigi ekki aðra von en að trú á guð og krossdauða og upprisu Jesú.
Kenningin um erfðasyndina kom fyrst fram á 2. öld en var þróuð áfram og byggð á ritningarstöðum í báðum testamentum. Hún skipti miklu máli í kenningum siðaskiptamanna á borð við Lúther og Kalvín, sem töldu jafnvel erfðasyndina svipta manninn frjálsum vilja.
Erfðasyndin þekkist líka í kenningum sumra um gyðingdóm, en flestir gyðingar trúa ekki á hana.
Engjahjálmur
Engjahjálmur (fræðiheiti: Aconitum delphinifolium ) er fjölært jurt af sóleyjaætt sem er upprunnin frá Austur-Síberíu og norðvesturhluta N-Ameríku.
Undirtegundir
Sjö undirtegundir teljast til hans:
Engjahjálmur er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur og stöngla.
Begínur
thumb|300px|Begínuhverfi í Breda í Hollandi Begínur er heiti á konum sem mynduðu trúarhreyfingu á 13. öld, aðallega á Niðurlöndum, en einnig í nokkrum öðrum nágrannalöndum. Begínur bjuggu við þröngan kost í þar til gerðum hverfum eða klaustrum sem kallast begínuhverfi. Mörg þeirra sem enn standa í dag hafa verið settar á heimsminjaskrá UNESCO.
Jonee Jonee
Jonee Jonee var íslensk pönk/síðpönkhljómsveit sem var upprunnin í Garðabæ. Hljómsveitin hafði töluverða sérstöðu í tónlistarflóru þess tíma vegna hljóðfæraskipanar þar sem aðeins var leikið á bassa og trommur.
Begínur
Begínur
thumb| Begínur eiga uppruna sinn á Niðurlöndum. Fyrstu heimildir um þær eru frá 13. öld. Á kirkjuþinginu mikla í Róm 1215 var bannað að stofna nýjar trúarreglur, en aðeins ári síðar hlutu begínur vilyrði fyrir að fá að lifa og starfa einangraðar frá öðrum. Með þessu leyfi voru fyrstu hverfin reist í stórborgum þess tíma á Niðurlöndum, en þaðan breiddust þær út til annarra landa. Begínur voru ekki nunnur í eiginlegum skilningi, þær þurftu hvorki að gangast undir lærdómstíma né taka á sig neina eiða. Sama gilti um karla, en þeir bjuggu einnig sér. Blómatími begína stóð frá miðju 13. öld til fyrri hluta 14. aldar. Til dæmis bjuggu í Köln um 1250 begínur árið 1350 í 25 klaustrum. Almenningur lét sér fátt um finnast en stundum kom það fyrir að begínur voru fyrirlitnar og jafnvel dregnar fyrir kirkjurétt fyrir villutrú. Þetta átti sér sérstaklega stað í Frakklandi um aldamótin 1300. Í rannsóknarréttinum í Toulouse 1307 var mörgum begínum varpað í dýflissu og brenndar á báli. Þetta varð til þess að Jóhannes XXII páfi skipaði svo fyrir að allar þær begínur sem hugðust ganga í viðurkennda nunnureglu skyldu náðaðar. Í þýska ríkinu voru begínur ofsóttar frá fyrri hluta 14. aldar. Víða voru þær fangelsaðar eða teknar af lífi. Þannig fækkaði þeim gríðarlega. Við siðaskiptin gengu þær síðustu nýju trúnni á hönd, eða þær voru neyddar til að ganga í viðurkennd klaustur. Síðustu begínur hurfu í þýska ríkinu síðla á 16. öld. Á Niðurlöndum lifðu begínur við meira frelsi og lifðu víða af óróa siðaskiptanna. Þó að þeim hafi fækkað mikið síðustu aldir, þá voru begínuhverfi enn til í Hollandi og Belgíu langt fram á 20. öld. 2004 voru eingöngu fimm begínur eftir í Flæmingjalandi. 2008 lést síðasta begínan í Gent, 99 ára að aldri. Aðeins ein virk begína er enn á lífi svo vitað sé en hún býr í flæmsku borginni Kortrijk í Belgíu.
Óraníufursti
thumb|right|Skjaldarmerki Óraníufursta Óraníufursti er aðalstitill sem tengist furstadæminu Óraníu í Suður-Frakklandi. Titillinn tilheyrir ættinni Óraníu-Nassá sem eru jafnframt erfingjar hollensku krúnunnar. Jafnframt þeim gerir ættin Hohenzollern tilkall til titilsins. Núverandi Óraníufursti er Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur og Georg Friðrik Prússaprins gerir tilkall til titilsins sem höfuð Hohenzollern-ættarinnar.
Jonee Jonee
Fyrstu árin
Stofnendur Jonee Jonee voru þeir Þorvar Hafsteinsson, Einar Kr. Pálsson og Bergsteinn Björgúlfsson. Hljómsveitin starfaði á árunum frá 1980 til 1982. Einar Kr. Pálsson sagði snemma skilið við hljómsveitina en Heimir Barðason kom í hans stað. Hljómsveitin var mjög virk á þessu tímabili og gaf út eina breiðskífu, Svonatorrek, sem Grammið gaf út árið 1982.
Begínur
Lifnaðarhættir
Begínur bjuggu út af fyrir sig í sérstökum hverfum. Þær gátu gengið í regluna, en yfirgefið hana aftur þegar þeim þóknaðist, ólíkt því sem tíðkast hjá nunnureglum. Þær máttu eiga hluti eða fjármuni en urðu að skilja slíkt eftir ef þær kysu að yfirgefa regluna. Því var sú regla sett á í mörgum begínuhverfum að aðeins konur sem náð hafa fertugsaldri mættu verða begínur. Sérhvert hverfi eða klaustur var stjórnað af hádömu (Grande Dame) sem kosin var til eins árs í senn. Begínur lifðu eftir reglum kristilegs kærleika. Þannig voru þær víða iðnar við að hjúkra sjúkum, annast fátæka og ala upp drengi og stúlkur. Ennfremur störfuðu þær til dæmis við að hreinsa og undirbúa lík fyrir greftrun eða spunnu í vefstofu. Í vissum tilvikum gengu begínur einnig um og betluðu. Hið síðastnefnda kom nokkru óorði á regluna. Þá voru menn ekki á eitt sáttir um trúarsiði begína og því voru þær víða ofsóttar, ekki síst meðan kaþólska kirkjan var einráð.
Jonee Jonee
Rokk í Reykjavík
Jonee Jonee kom fram í kvikmyndinni Rokk í Reykjavík og lék þar lögin „Af því að pabbi vildi það“ og „Hver er svo sekur?“.Breiðskífa sveitarinnar,Svonatorrek hafði að geyma 19 lög 1984 kom síðan út smáskífan Blár Azzurro. Árið 1991 var tekið upp nýtt efni með Jonee Jonee ásamt elstu lögunum, en var aldrei gefin út. Þessar upptökur eru enn óútgefnar.
Begínur
Begínuhverfi
Í langflestum tilvikum bjuggu begínur (og hinir fáu karlmeðlimir) í sérstökum hverfum sem kallast begínuhverfi (hollenska: Begijnhof; enska og franska]]: Beguinage; þýska: Beginenhof) en einnig í vissum tilfellum í klaustrum. Hverfin voru víða í stórborgum Evrópu þess tíma, þó aðallega á Niðurlöndum. Begínur voru þó mun víðar, svo sem í Frakklandi, þýska ríkinu, jafnvel Englandi, Norður-Ítalíu og Austurríki. Þannig voru til klaustur í Köln, Stuttgart, Magdeburg, Bremen, Lübeck, Stralsund og víðar. Flest voru hverfin þannig skipulögð að húsin stóðu í hring og í miðjunni var opið svæði. Öll voru hverfin með kirkju sem begínur sóttu. Mörg hverfi voru afmörkuð með múr, læk eða skurðum. Til að komast inn í þau varð að ganga í gegnum hlið. Þegar begínur voru ofsóttar voru mörg hverfanna lokuð eða klaustur þeirra notuð í annað. Begínuhverfin hurfu víðast en héldu þó helst velli á Niðurlöndum (Hollandi og Belgíu). Mörg þeirra hafa verið gerð upp og eru íbúðahverfi í dag, í vissum tilfellum stúdentagarðar. Langflest begínuhverfi sem eftir standa eru í Belgíu, en örfá í Hollandi. Í Þýskalandi eru nokkur klaustur enn til og í Englandi er aðeins eitt begínuhús eftir. Í Frakklandi eru öll begínuhverfin eða húsin horfin í dag. Aðeins 26 begínuhverfi eru til enn í dag, flest í Belgíu en nokkur í Hollandi. Af þeim standa þrettán þeirra á heimsminjaskrá UNESCO.
Listi
Listi begínuhverfa (listinn er ekki tæmandi):
Stóridómur
Tilgangurinn var að koma reglu á dóma í siðferðismálum sem kaþólska kirkjan hafði haft með höndum fram að siðaskiptum. Niðurstaðan var sú að refsingar í þessum málum urðu harðari en áður, einkum fyrir sifjaspell sem við var lögð dauðarefsing. Hórdómsbrot vörðuðu sektum en þriðja brotið lífláti (sem alltaf var breytt í útlegð) og frillulífi (barneignir utan hjónabands eða dulsmál) varðaði einnig háum sektum. Samkvæmt Stóradómi skyldu sýslumenn sjá um framkvæmd rannsókna og innheimtu sekta af hinum brotlegu.
25 karlar og 25 konur voru tekin af lífi vegna sifjaspellsbrota samkvæmt Stóradómi. Síðasta aftakan fyrir slíkt brot fór fram árið 1763. Á síðari hluta 18. aldar var almennt farið að milda refsingar fyrir þessi brot. Háar sektir við barneignum utan hjónabands komu til meðal annars vegna ótta við sveitarómaga og annað framfærslulaust fólk. Þau ákvæði voru numin úr lögum 1812 en önnur refsiákvæði skömmu síðar. Stóridómur var þó ekki numinn úr lögum í heild fyrr en með nýjum hegningarlögum í Danmörku árið 1870.
Baldvin Z
Baldvin Zophoníasson (f. 18. mars 1978), eða Baldvin Z, er íslenskur kvikmynda- og sjónvarpsleikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi. Hann er fæddur árið 1978 á Akureyri. Hann er þekktastur fyrir myndir sínar Órói, Vonarstræti, Lof mér að falla og sjónvarpsþættina Réttur og Ófærð.
Allium agrigentinum
Allium agrigentinum er með ljósbrúnan lauk, að 20 mm langan. Blómstöngullinn er að 40 sm hár. Blómskipunin er hálfkúlulaga með mislöngum blómleggjum. Blómin eru mjóbjöllulaga með bleikfjólubláum krónublöðum.
Óraddað tannbergsmælt önghljóð
Óraddað tannbergsmælt önghljóð eða óraddaða blísturhljóðið er einfaldlega óraddað /z/.
Svala sjana
thumb|Kápa finnsku útgáfu bókarinnar. Svala Sjana (franska: Calamity Jane) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 30. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1967, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1965-66.
Söguþráður
Rannsóknarstofnun indíánamála fær Lukku Láka til að rannsaka vopnasmygl til indíána. Á leið sinni til Plómubælis (El Plomo) verður Lukku Láki fyrir árás indíána, en hin víðfræga Svala Sjana, sem allt Villta Vestrið talar um, kemur honum til bjargar. Svala Sjana slæst í för með Láka til Plómubælis þar sem hún skorar kráreigandann Ágúst Ostran á hólm í sjómann um að fá að kaupa af honum krána. Ágúst fær heljarmennið Simba Smásál til að keppa fyrir sína hönd, en allt kemur fyrir ekki; Sjana vinnur og hreppir krána. Svala Sjana og Lukku Láki vita hins vegar ekki að Ágúst Ostran stendur á bak við vopnasmyglið og hann neytir allra bragða til að komast aftur yfir krána sem hann hefur notað sem felustað fyrir vopnin. Svala Sjana, sem blótar stöðugt, drekkur óblandað viskí og tyggur skro, neyðist til að taka upp breytta siði til að ganga í augun á kvenfélagi bæjarins og fær Lukku Láki Róbert Geiroddsen, prófessor við mannasiðaháskóla í Hóstaborg (e. Houston), til að koma til Plómubælis og kenna Sjönu kurteisi. Á sama tíma eru indíánarnir farnir að ókyrrast þar sem þeir eru hættir að fá vopn og árás þeirra á Plómubæli vofir yfir.
Fróðleiksmolar
thumb|right|Calamity Jane á ljósmynd frá um 1880
Íslensk útgáfa
Svala Sjana var gefin út af Fjölva árið 1978 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er áttunda bókin í íslensku ritröðinni.
Innri-Mongólía
alt=Landakort sem sýnir legu sjálfstjórnarsvæðisins Innri Mongólíu í norður Kína.|thumb|Kort af legu sjálfstjórnarsvæðisins Innri Mongólíu í norður Kína.
Innri-Mongólía (kínverska: 内蒙古; rómönskun: Nèi Měnggǔ) er landlukt sjálfstjórnarhérað í norðurhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Það er víðfeðmt sigðlaga landsvæði, sem teygir sig um 2.400 kílómetra og afmarkast í norðri af landamærunum við lýðveldið Mongólíu. Stór hluti héraðsins eru gresjur og eyðimerkur. Árið 2020 voru Íbúar um 24 milljónir, að mestu Han Kínverjar, en mongólskur minnihluti er fjölmennur. Höfuðborg héraðsins er Hohhot.
Landfræðileg afmörkun
Héraðið sem heitir opinberlega Sjálfstjórnarhérað Innri-Mongólíu, er víðfeðmt sigðlaga landsvæði sem teygir sig um 2.400 kílómetra yfir Norður-Kína. Það afmarkast að miklu í norðri af lýðveldinu Mongólíu (áður „Ytri-Mongólía“) og að litlu Tsabajkalfylki Rússneska sambandsríkisins; í austri við kínversku héruðin Heilongjiang, Jilin og Liaoning; til suðurs með héruðunum Hebei, Shansi og Shaanxi og sjálfstjórnarsvæðinu Ningxia; og vestur af héraðinu Gansu.
Skipulag
Innri-Mongólía spannar 1.177.500 ferkílómetra sem er meira en 12 prósent af heildarflatarmáli Kína. Þetta mikla flatarmál gerir héraðið að þriðju stærstu stjórnsýsludeild Kínverja.
Stór hluti héraðsins eru gresjur og eyðimerkur. Helmingur landsins er beitiland aðallega fyrir sauðfé og geitur.
Borgir
Höfuðborg Innri-Mongólíu er Hohhot. Nafn borgarinnar er dregið úr mongólsku og þýðir „Bláa borgin“. Hohhot borg er við jaðar mongólska graslandsins, mikilvægasta kvikfjárræktarsvæðis Kína. Árið 2010 voru íbúar Hohhot um 2.9 milljónir.
Í borginni Baotou 150 km vestan Hohhot, bjuggu árið 2020 um 3,4 milljónir. Hún er mikilvægasta iðnaðarborgin Innri-Mongólíu. Í grennd við hana er grafhýsi Djengis Khan. Nafn borgarinnar er dregið úr mongólsku og þýðir „staður dádýrsins“
Borgin Duolun er 430 km norðaustan Hohhot og 270 km norðan Beijing. Borgin er álitin vera fyrirmyndin að 'Xanadu', hinum dularfulla bústað mongólafurstans Kublai Khan (barnabarns Dshingis Khan), sem sigraði Sungættina árið 1229 og Yuanættin (til 1368) stofnaði.
Nágrenni Chifeng borgar í suðausturhluta Innri-Mongólíu er auðugt af jarðefnum. Árið 2020 bjuggu þar um 4 milljónir manna.
Íbúar
Samkvæmt manntali Kína sem var framkvæmt 2020 var fólksfjöldi Innri-Mongólíu 24,049,155. Meirihluti íbúa svæðisins eru Han Kínverjar, en mongólskur minnihluti er fjölmennur eða um 5 milljónir (árið 2019).
Efnahagur
Í kínverskum samanburði er Innri-Mongólía er efnahagslega þróað hérað.
Saga
Árið 1206 stofnaði Djengis Khan Mongólaveldið sem var gríðarstórt landveldi. Sonarsonur hans Kúblaí Kan lagði undir sig Kína og kom á fót Júanveldinu sem náði yfir það sem í dag er Mongólía, Kína og Kórea. Eftir hrun Júanveldisins, hörfuðu Mongólar til Mongólíu. Á 16. öld breiddist Tíbeskur búddismi til Mongólíu og var sú þróun enn frekar styrkt af Tjingveldinu sem tók yfir landið á 17. öld. Eftir að Kínverjar höfðu náð völdum í Mongólíu skiptu þeir landinu upp í Innri- og Ytri-Mongólíu sem héruð innan Kína. Ytri-Mongólía sagði síðan skilið við Lýðveldið Kína árið 1921 með stuðningi Sovétríkjanna og tók upp nafnið Alþýðulýðveldið Mongólía árið 1924. Eftir sat Innri Mongólía á kínversku yfirráðasvæði. Sjálfstjórnarsvæðið var stofnað árið 1947 og innlimaði svæðin í héruðunum Suiyuan, Chahar, Rehe, Liaobei og Xing'an ásamt norðurhluta héraðanna Gansu og Ningxia.
Héraðsskjalasafn Svarfdæla
Héraðsskjalasafn Svarfdæla er íslenskt skjalasafn staðsett í Dalvík. Umdæmi safnsins er Dalvíkurbyggð.
Andeselfting
Andeselfting (fræðiheiti: Equisetum bogotense ) er elfting sem er ættuð frá Suður-Ameríku. Fræðiheitið vísar til Bogotá, höfuðborg Kólumbíu.
Samkvæmt nýlegri rannsókn, er þessi tegund sú einangraðasta í ættkvíslinni og er skyldari fornum (útdauðum) elftingum heldur en núlifandi.
Héraðsskjalasafn Skagfirðinga
Saga
Sögufélag Skagfirðinga var stofnað árið 1937 og var tilgangur þess m.a. að safna heimildum um liðna tíma og varðveita þau á tryggum stað. Einn af stofnendum þess var Jón Sigurðsson alþingismaður frá Reynistað í Skagafirði. Árið 1947 lagði Jón fram frumvarp til laga, sem heimilaði stofnun skjalasafna í einstökum héruðum, sem lutu þó yfirstjórn Þjóðskjalasafns Íslands. Var stofnun safnsins beint framhald af stofnun Sögufélagsins og átti í raun að varðveita þær heimildir sem Sögufélagið hafði safnað. Í kjölfar þess að lögin um héraðsskjalasöfn voru samþykkt var Héraðsskjalasafn Skagfirðinga stofnað og var það hið fyrsta sinnar tegundar en önnur héruð fylgdu á eftir.
Fyrsti formlegi skjalavörður við safnið var Kristmundur Bjarnason á Sjávarborg og gengdi hann því embætti til 1990 er Hjalti Pálsson tók við sem héraðsskjalavörður. Unnar Ingvarsson var héraðsskjalavörður frá 2000 til 2014. Núverandi héraðsskjalavörður er Sólborg Una Pálsdóttir og tók hún við starfi árið 2014.
Safnkostur
Héraðsskjalasafn Skagfirðinga var ekki síst stofnað með það í huga að geta varðveitt margvísleg handrit einstaklinga. Umfangsmikil söfnun á handritum hófst á fyrri hluta 20. aldar og náði söfnun þeirra í raun út fyrir Skagafjörð. Elsta handrit sem varðveitt er á safninu er Sverris saga og Konungsskuggsjá, rituð um 1660 fyrir Magnús Jónsson prúða í Vigri. Við viðgerð á handritinu um miðja 20. öld kom hins vegar í ljós eina skinnblaðið sem varðveitt er í safninu en það er blað með nótum, líklega frá 14. öld sem falið var í bandi bókarinnar. Fjölmörg handrit frá 18. öld eru varðveitt á safninu en flest eru þau frá 19. og 20. öld. Handritin geyma margvíslegt efni. Sögur, rímur, fræðslukver, hugleiðingar, skáldskapur, ættfræði og bréf eru meðal þess sem í þeim eru. Í safninu er margvísleg gögn sem flokkast undir opinber skjalgögn. Með þeim er átt við gögn opinberra aðila, s.s. sveitarfélaga og félaga sem njóta verulegs styrks af almannafé. Opinber skjalgögn eru afar fjölbreyttur skjalaflokkur. Þar má fá upplýsingar um líf og starf almennings en elstu opinberu heimildir sem varðveittar eru á safninu eru frá 18. öld.
Vífilsstaðavatn
thumb|Vífilsstaðavatn (göngustígur við upplýsingaskilti) Vífilsstaðavatn er vatn í jökulsorfinni laut í Garðabæ. Vatnið er 27 hektarar. Það er í 38-40 m hæð yfir sjávarmáli. Meðaldýpt vatnsins er 0,5 m. Útfall úr vatninu fer í vestur í Vífilsstaðalæk og rennur til sjávar í Arnarnesvog. Berggrunnur á vatnasviði Vífilsstaðavatns er að mestu grágrýti en innst á svæðinu Vatnsbotnar er bólstraberg og móberg. Vatnið er umlukið holtum á þrjá vegu og eru hlíðarnar brattar norðan og sunnan megin og lítið undirlendi við vatnið. Áður var í holtunum lítill gróður en nú vex þar lúpína og birki. Mjög lítið yfirborðsvatn rennur í vatnið heldur fær það vatn úr grunnvatni bæði frá lindum sem eru í vatninu sjálfu og úr lindum í Dýjakrókum sem eru suðaustan við vatnið.
Vatnið og umhverfi þess voru friðlýst árið 2007 og nær friðlýsingin yfir 188 hektara en það eru vatnið og og hlíðarnar að sunnan- og austanverðu upp frá vatninu að meðtöldu Grunnavatnsskarði. Í vatninu eru sérstæðir stofnar  bleikju, urriða, áls og hornsíla. Hornsílin í vatninu eru mjög sérstök þar sem þau skortir kviðgadda. Glerálar frá Ameríku og Evrópu ganga upp Vífilsstaðalæk í Vífilsstaðavatn og rannsóknir á lífríki vatnsins hafa leitt í ljós að á vatnasviði Vífilsstaðavatns mætast Evrópu- og Ameríkuálar en Ísland er eina landið sem vitað er að það gerist. í Hraunholtslæk við ósinn hefur flatfiskurinn Ósalúra fundist.
Á botni Vífilsstaðavatns mynda vatnaplöntur þéttar breiður og er síkjamari (Myriophyllum alterniforum) ríkjandi.
Andfuglar verpa við vatnið og mófuglar umhverfis það. Í vatnnu er fjöldi smádýra svo sem efjufló, rykmýslirfur, vatnabobba, vorflugupúpur og blóðsugur.
Marsha Hunt
thumb|Hunt [[1959]] Marcia Virginia Hunt (f. 17. október 1917 í Chicago; d. 7. september 2022) var bandarísk leikkona.
Vífilsstaðavatn
Umhverfis vatnið er útivistarstígur um 2,6 km. Reist var heilsuhæli (berklahæli) á jörðinni Vífilstöðum og stendur húsið nálægt vatninu.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1983
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1983 var 28. söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og var haldin í München í Þýskalandi vegna þess að Nicole vann keppnina árið 1982 með laginu „Ein bißchen Frieden“.
Saimaa
thumb|Olavinlinna-kastali. thumb|Loftmynd. Svarta línan er landamæri Finnlands og Rússlands. Saimaa er stærsta vatn Finnlands og er í suðausturhluta landsins. Það er um 4.400 km2 stórt og er fjórða stærsta stöðuvatn Evrópu. Þéttbýlisstaðir við vatnið eru Lappeenranta, Imatra, Savonlinna, Mikkeli, Varkaus og Joensuu. Olavinlinna-kastali er við vatnið. Selurinn hringanóri lifir við það og saimaa-laxategundin.
Hybris
thumb|Svart leirker (550 f.Kr.) sem sýnir Prometheus afplána dóm sinn, bundinn við dálk. Hybris (forngríska: ὕβρις) er forngrískt hugtak sem stundum er notað á íslensku og öðrum málum og haft um persónuleikaeinkenni sem lýsa sér í ofdrambi og hroka sem síðar hefur válegar afleiðingar. Sumir útskýra hybris sem „ofmetnaðarfullt athæfi“ eins og t.d. Sigurður A. Magnússon. Í Grikklandi til forna var hugtakið þó víðtækara en það er nú og haft um athæfi sem viljandi eða óviljandi gjörði fórnarlambinu skömm og brotamanni einnig. Orðið var einnig haft um þá sem storkuðu guðunum og lögum þeirra. Þetta kemur sérstaklega fyrir í grískum harmleikjunum og endar undantekningalaust með falli hetjunnar.
Snakkur
Snakkur er er kvikindi í íslenskri þjóðtrú, einskonar sending, sem menn (aðallega konur) sköpuðu með hjálp galdra og fjölkynngi úr mannslegg. Orðið snakkur er einnig haft um tilbera almennt, en oftast er snakkurinn sérstök tegund af sendingu, og vefur utan um sig, ólíkt tilberanum sem sýgur í sig. Snakkar og tilberar standa samt hvortveggja í nánu sambandi við uppvakninga rétt eins og útburðir við afturgöngur. Eini munurinn í sköpunarsögu þeirra er svo að tilberinn er úr mannsrifi, en ekki mannslegg.
Snakkurinn er þannig vakinn, að maður tekur mannslegg úr helgaðri mold í kirkjugarði og geymir á beru brjósti sér, er svo til altaris og spýtir helguðu messuvíni í barm sér á snakkinn, eigi sjaldnar en þrisvar.
Segir síðan svo í Íslenskum þjóðsögum og sögnum eftir Sigfús Sigfússon:
Ritgerð
thumb|[[An Essay Concerning Human Understanding eftir John Locke heimspeking, frá árinu 1690]]
Ritgerð er ritverk þar sem höfundur gefur röksemdir sínar um ákveðið málefni—skýringin er þó frekar ónákvæm og mismunandi eftir fræðigreinum og verkefnum. Ritgerð má líkjast grein, þar sem ákveðið fyrirbæri er rannsakað og greint, eða jafnvel smásögu, þar sem höfundur segir frá skoðunum sínum.
Ritgerðir eru til í mörgum myndum, en meðal þeirra helstu eru bókmenntagagnrýni, stefnuyfirlýsingar stjórnmálaflokka, röksemdir, athuganir um daglegt líf eða minningar og pælingar höfundarins. Í langflestum tilfellum eru ritgerðir skrifaðar á óbundnu máli, en til eru ljóð sem hafa talist til ritgerða. Víða í skólum og háskólum eru ritgerðir notaðar sem leið til að meta framgang nemenda og geta myndað stóran hluta af lokaeinkunn námsins. Lokaritgerð heitir það umfangsmikla verk sem er skilað í lok náms en hún er oftast lengri og ítarlegri en venjuleg ritgerð.
Campanula isaurica
Campanula isaurica er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.
Vatnabobbi
Vatnabobbi (fræðiheiti: Radix balthica) er vatnasniglategund sem var fyrst lýst af Linné 1758. Vatnabobbi er í ættkvíslinni Radix og ættinni Vatnabobbar. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Vatnabobbi er lítill snigill með skel, í ferskvatni. Á Íslandi finnst hann jafnt á láglendi sem hálendi. Vatnabobbar er mikilvæg fæða fyrir stærri dýr og fiska. Þeir halda sig við fast undirlag og skefur upp smáþörunga sem lifa utan á steinum. Sniglarnir eru um 11–22 mm á hæð en op kuðungsins er um 6–12 mm á breidd, en í köldum stöðuvötnum getur fullorðinn bobbi ekki orðið mikð lengri en 7 mm á lengd en í gróskumiklum tjörnum getur hann orðið a.m.k. 20 mm á lengd. Vatnabobbinn verpir eggjum sínum í slímhrúgur sem hann festur undir laufblöð vatnaplönturnar. Vatnabobbar eru líka algengir í Evrópu og finnast einnig í norðanverðri Afríku og í norðurhluta Asíu, til dæmis í Síberíu.
Fæða vatnabobba samanstendur af ásætuþörungum, gjarnan kísilþörungum, sem hann skefur upp með svo kallaðri skráptungu.
1684
Árið 1684 (MDCLXXXIV í rómverskum tölum) var 84. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Leiðangur LaSalle til Louisiana 1684 eftir [[Theodore Gudin frá 1884.]]
1080
Árið 1080 (MLXXX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Þórólfur Mostrarskegg
thumb|right|Þórólfur hafði mikinn átrúnað á [[Helgafell (Snæfellsnesi)|Helgafelli.]] Þórólfur Mostrarskegg Örnólfsson (d. 918) var landnámsmaður á norðanverðu Snæfellsnesi og nam land á Þórsnesi. Frá honum og ættmönnum hans segir í Eyrbyggja sögu.
Jarðskjálftinn á Haítí 2010
thumb|Upptök skjálftans merkt inn á kort af Haítí. thumb|Miklar skemmdir urðu á forsetahöll landsins. Jarðskjálftinn á Haítí 2010 var sterkur jarðskjálfti sem mældist 7,0 á Richter með skjálftamiðju 25 kílómetrum frá Port-au-Prince á Haítí klukkan 16:53:09 á staðartíma (21:53:09 UTC), þriðjudaginn 12. janúar 2010. Jarðskjálftinn varð á 13 kílómetra dýpi. Hrina eftirskjálfta mældist og voru fjórtán þeirra af styrktargráðu frá 5,0 til 5,9.