cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cthulhu
thumb|right|Teikning af Cthulhu eftir Lovecraft. Cthulhu er goðsagnavera sem kom fyrst fram í sögum bandaríska rithöfundarins H.P. Lovecraft. Hún kom fyrst fyrir í smásögunni „The Call of Cthulhu“ sem birtist í tímaritinu Weird Tales árið 1928. Í söguheimi Lovecrafts, sem er oftast kenndur við Cthulhu, er Cthulhu ævaforn og öflugur guð sem kom upphaflega frá geimnum til jarðar og er dýrkaður af trúarhópum víða um heim. Í sögunum er Cthulhu lýst sem blöndu af kolkrabba, dreka og eins konar mannsmynd, en sagt er að fólk sem lítur hann augum missi vitið.
Aþenodóros frá Kanönu
Aþenodóros frá Kanönu eða Aþenodóros Kananítes (forngríska: ̉Αθηνόδωρος Κανανίτης) (um 74 f.Kr. – 7 e.Kr.) var stóískur heimspekingur. Hann fæddist í bænum Kanana, nærri Tarsos (í dag í Tyrklandi). Faðir hans hét Sandon. Aþenodóros var nemandi Poseidóníosar frá Ródos og kennari Octavíanusar (síðar Ágústusar) í Apolloníu.
Svo virðist sem Aþenodóros hafi fylgt Octavíanusi til Rómar árið 44 f.Kr. og haldið áfram að kenna honum þar. Sagt er að þar hafi hann skammað keisarann í viðurvist annarra og sagt honum að fara þylja upp stafrófið áður en hann reiddist. Síðar sneri Aþenodóros aftur til Tarsos þar sem hann átti mikinn þátt í að hrekja Boethos frá völdum og semja nýja stjórnarskrá fyrir borgina, en það leiddi til þess að í borginni komst til valda fámennisstjórn hliðholl Rómaveldi.
Strabó, Cíceró og Evsebíos höfðu miklar mætur á Aþenodórosi.
Meðal ritverka sem eignuð eru Aþenodórosi eru:
Ekkert þessara verka er varðveitt en Aþenodóros var Cíceró innan handar þegar Cíceró samdi Um skyldur (De Officiis) og sumir hafa getið sér þess til að rit Aþenodórosar hafi haft áhrif á Senecu og Pál postula frá Tarsos. Í kjölfar andláts Aþenodórosar var haldin árleg hátíð með fórnum í Tarsos honum til heiðurs.
Leikskóli
thumb|Leikskóli Leikskóli er skólastofnun fyrir börn innan skólaskyldualdurs þar sem börn læra að leika sér í félagi, áður en þau fara í grunnskóla þegar þau eru 2-5 ára.
Hestvatn
thumb|right|Horft til norðurs yfir Hestvatn og Hvítá. Hestvatn er 6 km² stórt stöðuvatn í Grímsnesi, norðan Hestfjalls. Það er allt að 60 metra djúpt og nær um 12 metra niður fyrir sjávarmál. Vatnið mun hafa myndast fyrir um 10.000 árum, þegar ísaldarjökullinn hörfaði, og eru sjávarsetlög á botni þess.
Afrennsli úr Hestvatni er um Slauku, sem áður hét Hestlækur, út í Hvítá. Þegar mikið er í Hvítá getur hún runnið í vatnið svo vatnsyfirborð þess hækkar.
Í Hestvatni er silungsveiði.
Audacity
thumb|300px|right|Skjámynd úr Audacity Audacity er frjáls hugbúnaður til hljóðvinnslu og hljóðupptöku. Hægt er að taka inn og út úr forritinu skrár á WAV, AIFF, Ogg og MP3 (með viðbótinni LAME), Vorbis og allar skrár sem  libsndfile safnið styður. Nýrri útgáfur styðja FLAC.
Í Audacity er auðvelt að
Stjörnustríð: Ný von
Sjörnustríð: Ný von (enska: Star Wars: A New Hope) er bandarísk kvikmynd frá árinu 1977. Tökur fóru að hluta til fram í Túnis. Hún var framleidd með tiltölulega litlu fjármagni en við frumsýningu varð hún vinsælli en nokkur gat ímyndað sér. Aðdáendur streymdu í kvikmyndahús og keyptu Stjörnustríðsvarning svo sem leikföng. En upprunalegu leikföngin frá fyrstu Stjörnustríðsmyndinni hafa orðið mjög dýrir minjagripir. Fljótlega eftir frumsýningu var byrjað á framleiðslu á framhaldi sem fékk heitið Gagnárás keisaradæmisins (The Empire Strikes Back). Árið 1997, eða 20 árum eftir frumsýningu var sýnd í kvikmyndahúsum um allan heim endurbætt útgáfa af myndinni, ásamt tveim framhöldum af henni. George Lucas, leikstjórinn, sagði að þetta væri sú útgáfa sem hann vildi gera við frumsýningu, en vegna tæknilegra takmarkana gat hann það ekki. Sumir aðdáendur hafa ekki tekið þessari nýju útgáfu vel og gagnrýna að hún hafi ekki sama anda og upprunalega útgáfan.
Joshua Lederberg
Joshua Lederberg (fæddur 23. maí 1925, lést 2. febrúar 2008) var bandarískur líffræðingur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í læknisfræði árið 1958 fyrir að uppgötva tengiæxlun í E. coli og aðrar rannsóknir er varða uppbyggingu og endurröðun erfðaefnis í bakteríum.
Ásta Árnadóttir
Ásta Árnadóttir (f. 9. júní 1983) er íslensk fyrrum knattspyrnukona. Hún er sjúkraþjálfari Vals.
Ásta var þekkt fyrir flikk-flakk innköst og hefur gert myndband fyrir Knattspyrnusamband Evrópu þar sem hún sýndi hvernig á að gera það.
Aþenodóros Kordylíon
Aþenodóros Kordylíon (forngríska: Ἀθηνόδωρος Κορδυλίων) (uppi um miðja 1. öld f.Kr.) var stóískur heimspekingur, fæddur í Tarsos. Hann var bókavörður við bókasafnið í Pergamon, þar sem hann var þekktur fyrir að fjarlægja kafla úr bókum um stóuspeki væri hann þeim ósammála. Í ellinni fluttist hann til Rómar, þar sem hann bjó með Cato yngra til dauðadags.
Haustmánuður
Haustmánuður, einnig verið nefndur garðlagsmánuður, er tólfti mánuður ársins og sjötti og þar með síðasti sumarmánuður samkvæmt gamla norræna tímatalinu. Haustmánuður hefst alltaf á fimmtudegi í 23. viku sumars, á bilinu 21. til 27. september en getur lent í 24. viku ef sumarauki er. Undantekningin frá þessu er á rímspillisárum, þá 28. september.
Illumina-raðgreining
Illumina-raðgreining var upphaflega nefnt Solexa-raðgreining eftir fyrirtækinu Solexa sem fann aðferðina upp. Um er að ræða DNA-raðgreiningaraðferð sem tilheyrir þriðju kynslóð (next generation) raðgreiningaraðferða. Fyrst eru stuttar raðir, viðhengi, (adaptors) festar við DNA-bútanna sem skal raðgreina. Þeim er síðan komið fyrir á flögu sem hefur raðir sem geta basaparast við viðhengin, bútarnir festast því á báðum endum og mynda einskonar brú. PCR-hvarf er sett af stað og þar sem DNA-bútarnir komast ekki langt án þess að festast aftur við flöguna myndar hver bútur einskonar kóloníu af samsvarandi bútum (polonies). Raðgreiningin sjálf hefst með því að dNTP með flúrmerki og verndarhóp skellt á flöguna. Siðan er flúrmerkið mælt áður en verndarhópurinn er tekinn af og næsta basi getur bundist. Fyrir hverja poloníu er raðgreint frá báðum endum þar sem búturinn er til staðar í báðum stefnum eftir PCR-hvarfið. Samkvæmt heimasíðu Illumina er þannig hægt að raðgreina allt að 150 bp frá hvorum enda á hverjum DNA bút og fá allt að 640 milljón raðir í einni keyrslu. Hámarkslengd raða og fjöldi í hverri keyrslu er eykst samt stöðugt með framförum í tækni.
Hoya kastbergii
Hoya kastbergii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Kloppenb.. Útbreiðslan er í Borneó og Malasíu.
2030
Árið 2030 (MMXXX í rómverskum tölum) verður í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjar á þriðjudegi.
Anþeia
Anþeia var í gyðja grískri goðafræði; hún var talin gyðja blóma sem og blómakransa sem bornir voru á hátíðisdögum og veislum. Hún var oft í fylgd með Afródítu og má sjá þess stað á myndskreytingum á aþenskum vösum. Hún var einkum dýrkuð á Krít.
Armeria pseudoarmeria
Armeria pseudoarmeria er jurt af gullintoppuætt.
Kirkcaldy
thumb|right|Frá Kirkcaldy Kirkcaldy er bær í Fife í Skotlandi, um 19km norðan við Edinborg og 44km suðsuðvestur af Dundee. Íbúafjöldi er um 50 þúsund (2020). Bærinn er helst þekktur fyrir að vera fæðingarstaður hagfræðingsins Adam Smith.
Amerískur fótbolti
thumb|Georgia Dome, heimavöllur Atlanta Falcons í NFL deildinni Amerískur fótbolti, þekktur innan Bandaríkjanna og Kanada sem football sem þýðir fótbolti á íslensku, er hópíþrótt sem er þekkt fyrir mikla hörku þrátt fyrir að vera þaulskipulögð. Markmið leiksins er að skora sem flest stig með því að koma boltanum að marklínu andstæðingsins. Til þess að koma boltanum áfram má kasta honum, hlaupa með hann eða rétta hann öðrum liðsfélaga. Stig eru skoruð á marga vegu, m.a. með því að koma boltanum yfir marklínuna eða með því að sparka boltanum milli markstanganna. Sigurvegari leiksins er liðið sem skorað hefur flest stig að leik loknum. Stærsta deild í heimi sem spilar amerískan fótbolta er NFL-deildin í Bandaríkjunum.
Nafnið
thumb|Lögun hins ameríska fótbolta er afar frábrugðinn þeirri tegund [[knöttur|knatta sem notaðir eru í knattspyrnu.]] Mörgu fólki utan Bandaríkjanna og Kanada hefur þótt það skrýtið að íþrótt þar sem boltinn er aðallega snertur með höndunum skuli vera kölluð fótbolti. Einföld skýring er á því. Á seinni hluta 19. aldar var gerður greinarmunur á íþróttum sem spilaðar voru á hestum og þeim sem spilaðar voru á fótum. Fótbolti er spilaður á fótum, en ekki hestum, og orðið fótbolti festist við íþróttina.
Leikvöllur og leikmenn
thumb|Völlur fyrir amerískan fótbolta Amerískur fótbolti er spilaður á rétthyrndum velli sem er 109,7 m (360 fet) á lengd og 48,8 m (160 fet) á breidd. Hliðarlínur vallarins eru yfirleitt breiðar og á enda vallarins, hvoru megin, eru marklínur sem eru 91,4 m (100 yd) frá hvor annarri. Svæðið handan marklínunnar kallast markteigur og er hann 9,14 m (10 yd) á lengd, en handan markteigsins er endalínan.
Stiku línur eru á vellinum hverja 4,6 metra (5 yd). Línurnar ganga þvert yfir völlinn og eru merktar með tölu og segir sú tala til um hversu langt er til næstu marklínu. Á hverjum 0,914 metrum (1 yd) eru tvö sett af smáum línum á miðjum vellinum. Innan þeirra lína verða leikmenn að hefja hverja sókn.
Fyrir aftan markteiginn standa tvær markstangir og eru 5,6 metrar (18,5 fet) á milli þeirra. Markstangirnar eru tengdar saman með þverslá sem er í 3,05 metra (10 fet) hæð yfir jörðu.
Hvort lið má hafa 11 leikmenn inn á vellinum í einu. Lið má þó skipta út eins mörgum leikmönnum og það vill ef nægur tími er fyrir hendi, t.d. eftir að leikhlé hefur verið tekið eða þegar sókn tekur enda. Þetta leiðir af sér að hver og einn leikmaður hefur frekar sérhæft hlutverk og geta rúmlega 46 mismunandi leikmenn tekið þátt í einum og sama leiknum í NFL deildinni. Hvert lið skiptir leikmönnum sínum í þrjú „lið“: Sókn, vörn og sérhæft lið. Þetta sérhæfða lið sér m.a. um vallarmörk, upphafsspark og spyrnur úr höndum leikmanns (e.: punt).
Að færa boltann fram
thumb|Seattle Seahawks á æfingu Í upphafi hverrar sóknar fær sóknarliðið 4 tilraunir (e:downs) til að koma boltanum áfram 9,14 metra (10 yd). Ef sóknarliðið nær að færa boltann fram um 9,14 metra (10 yd) fær það aftur 4 tilraunir og þegar það gerist er talað um að sóknin fái 1. tilraun. Ef að sókninni tekst ekki að koma boltanum fram 9,14 metra (10 yd) missir það boltann til andstæðingsins. Yfirleitt reyna lið ekki að koma boltanum áfram á 4. tilraun heldur spyrna þau boltanum úr höndum sér (punt) til að koma boltanum eins langt frá markteig sínum og mögulegt er. Ef boltinn er hinsvegar nógu nálægt markstöngunum reynir liðið að skora vallarmark.
Boltinn er alltaf settur í leik með upphafskasti, nema í upphafi hvors hálfleiks eða eftir að lið fær stig. Framlínumenn (varnarmenn) stilla sér upp við ákveðna línu, línu þar sem að leikurinn stöðvaðist í síðustu hrinu, kölluð áflogalína, einn sóknarmaður, miðjumaðurinn, sendir (með upphafskasti) boltann til liðsfélaga, yfirleitt til liðstjórnandans. Þaðan geta menn valið um hvernig þeir vilja koma boltanum fram og eru tvær leiðir til þess:
Dómari flautar ávallt ef eitt af ofangreindu gerist og lætur vita að tilraun hefur lokið.
Í upphafi hverrar hrinu eru upplýsingar á stigatöflu sem að segja m.a. til um á hvaða tilraun liðið er. Til dæmis eru merkingar á sjónvarpsskjá svohljóðandi: „1st & 10“. Með þessu er átt við að liðið er á 1. tilraun og þarf að fara með boltann áfram um 10 yd (9,14 metra) til að fá aftur 1. tilraun. Ef að lengdin er meiri eða minni en 9,14 metrar (10 yd) er yfirleitt talað um „1st / 2nd / 3rd / 4th & long“ eða „1st / 2nd / 3rd / 4th & short“ eftir því hvað á við hvoru sinni. Ef það eru minna en 9,14 metrar (10 yd) að marklínununni er talað um „1st / 2nd / 3rd / 4th & Goal“. Stundum er talað um „2nd / 3rd / 4th & inches“ en það er þegar boltinn lendir rétt fyrir framan línuna sem hefði gefið liðinu fyrstu tilraun.
Breytingar á yfirráði boltans
thumb|Tækling í stjörnuleiknum 2006 Sóknarliðið heldur boltanum þar til eitt af neðangreindu gerist:
Að skora
Lið getur skorað á eftirfarandi hátt:
thumb|Leikmenn reyna að skora vallarmark
Upphafsspyrna og aukaspyrnur
Hver hálfleikur hefst á upphafssparki. Lið þurfa líka að sparka upphafsspyrnum eftir að snertimark eða vallarmark er skorað. Í upphafssparki er boltanum sparkað frá 27,4 metra (30 yd) línu liðsins. Liðin mega nota sérstakan stall til að halda fótboltanum, en það mega þau hinsvegar hvorki í vallarmörkum né spyrnum úr höndum þeirra (punt). Hitt liðið fær þá að grípa boltann og reynir að koma honum eins langt fram og það getur. Ef að boltinn fer aftur fyrir endamörk, eða ef að leikmaður grípur boltann í eigin markteig og fer á hné, er litið á það sem sjálfsmark án stiga og fær liðið að hefja leik á 18,3 metra (20 yd) línunni sinni. Eftir sjálfsmark spyrnir liðið sem að gaf frá sér 2 stig boltanum frá 18,3 metra (20 yd) línu sinni.
Reglur/Brot
thumb|Dómarar ásamt sjóliðum í sjóhernum á stjörnuleiknum 2005 Þó nokkuð er af reglum í ameríska fótboltanum og getur refsing liðsins sem braut af sér orðið mis hörð. Flestar refsingar fela það í sér að færa boltann nær eða fjær marklínu annars liðsins. Hörðustu refsingar geta falið í sér að liðinu sem brotið var á sé gefið snertimark. Í flestum tilvikum þarf að endurtaka tilraun liðs ef að brot á sér stað. Engin spjöld eru, eins og í fótbolta og engum leikmanni er vikið af velli nema um öfgatilfelli er að ræða.
Ef að lið brýtur á sér í miðri hrinu kastar einn eða fleiri dómarar gulum fána inná leikvöllinn nálægt staðnum sem brotið átti sér stað. Þegar að tilraunin endar kveður dómari upp dóm sinn. Dómarinn er með hljóðnema og heyrist í honum í hátalarakerfi vallarins þar sem að hann útskýrir fyrst hver braut af sér, hvað viðkomandi gerði og síðast hver refsingin er. Ef að varnarlið brýtur á sóknarliði getur sóknarliðið valið að hafna því að dæmt sé á brotið. Þetta er stundum notað ef að sóknarliðið hefur komist tugi metra fram á við. Dómarar notast einnig við myndbandsupptökur af atvikum og er sérstakur dómari sem að sér um það. Þjálfari má skora á dóm dómarans ef að mikið er í húfi með því að kasta rauðum fána inn á völlinn. Ef að dóm dómarans er ekki breytt er liðið rukkað um 1 leikhlé en ekkert ef dóminum er breytt.
Nokkur algeng brot eru:
Amerískur fótbolti á Íslandi
Aðeins eitt félag er starfandi á Íslandi sem spilar Amerískan fótbolta en það er félagið Einherjar.
Ensími (hljómsveit)
Ensími er íslensk rokkhljómsveit úr Hafnarfirði sem var stofnuð árið 1996. Upphafsmenn og stofnendur voru Hrafn Thoroddsen og Jón Örn Arnarson en þeir voru áður í hljómsveitinni Jet Black Joe. Ensími hlaut tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 1999, annars vegar fyrir lag ársins í flokki popp/rokk (Atari af Kafbátamúsík) og hins vegar sem bjartasta vonin. Árið 2003 stóð Ensími uppi sem sigurvegari í tónlistarspurningaþættinum Popppunkti.
Omalotheca
Omalotheca er fjölskylda jurta innan körfublómaættar.
Klaus Berntsen
Klaus Berntsen (12. júní 1844 – 27. mars 1927) var danskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Danmerkur frá 1910 til 1913.
Ævi og störf
Klaus Berntsen fæddist á Fjóni inn í bændafjölskyldu sem aðhylltist kenningar Grundtvig í þjóðmálum. Hann varð pólitískur á unga aldri, gekk til liðs við Venstre og átti stóran þátt í vinsældum flokksins meðal bænda á Fjóni. Hann var einn af stofnendum Fyns Tidende árið 1872 en það var um áratugaskeið eitt áhrifamesta dagblað Danmerkur.
Fyrning
Fyrning er þegar krafa glatar lögvernduðum áhrifum sínum. Þrátt fyrir að krafa fyrnist er skuldara enn þá heimilt að greiða inn á hana en hún helst samt fyrnd samt sem áður.
Klaus Berntsen
Ævi og störf
Hann var kjörinn á danska þjóðþingið árið 1873 og sat þar til 1884. Tveimur árum síðar sneri hann aftur og sat sleitulaust á þingi næstu fjörutíu árin, til 1926. Þessi 51 árs þingseta er met í danskri stjórnmálasögu.
Fyrning
Fyrningarfrestur
Hinn almenni fyrningarfrestur í íslenskum rétti er fjögur ár. Fyrningarfresturinn getur svo framlengst, meðal annars með afborgun skuldara inn á kröfuna, viðurkenningu hennar af hálfu dómstóla, og einnig viðurkenningu skuldarans sjálfs.
Klaus Berntsen
Ævi og störf
Berntsen þótti snjall ræðumaður en pólitísk áhrif voru lengi vel takmörkuð þar sem hann tilheyrði flokknum Moderate Venstre sem var áhrifalítill lengst af sögu sinni. Árið 1908 varð hann innanríkisráðherra í stjórn Niels Neergaard og frá 1910 til 1913 gegndi hann stöðu forsætisráðherra og varnarmálaráðherra, uns stjórn hans féll og Carl Theodor Zahle tók við. Helsta afrek stjórnar Berntsen var endurskoðun stjórnarskrárinnar árið 1912 sem fól í sér ýmsar lýðræðisumbætur.
Fyrning
Fyrningarfrestur
Með bráðabirgðaákvæði í lögum um vexti og verðtryggingu sem var sett í kjölfar úrlausna dómstóla árið 2010 og síðar framlengt var uppgjörskröfum vegna ólögmætrar gengistryggingar settur sérstakur fyrningarfestur til 16. júní 2018.
Klaus Berntsen
Ævi og störf
Neergaard varð forsætisráðherra í annað og þriðja sinn á árunum 1920-24 og gegndi Berntsen ráðherraembættum í þeim stjórnum. Hann lést árið 1927.
Fyrning
Fyrningarfrestur
Vegna gjaldþrotaskipta einstaklinga gildir sú sérregla að við skiptalok hefst tveggja ára fyrningarfrestur allra krafna sem féllu undir gjaldþrotaskiptin, sem er ekki hægt að framlengja nema með málshöfðun til viðurkenningar á fyrningarslitum.
Í íslenskum rétti fellur krafan niður við lok fyrningarfrests en í sumum réttarkerfum lifir krafan áfram en kröfuhafinn glatar möguleika sínum á að innheimta hana með aðstoð hins opinbera, þ.m.t. gegnum dómstóla.
Hjarðhegðun
Hjarðhegðun er sú hegðun nefnd í félagsfræði þegar maður gerir hluti vegna þess að einhver annar eða einhverjir aðrir eru að gera þá.
Hjarðhegðun gæti verið lýst þannig að einstaklingar hagi sér á sameiginlega hátt innan hóps án þess þó að mörkuð hafi verið ákveðin stefna. Hugtakið getur átt við bæði dýr og menn og er oft talað um sem dæmi  hegðun hjarðdýra, fugla fiska og hegðun manna í mótmælum, verkföllum, trúarbrögðum, ofbeldi og einnig í daglegri ákvarðanatöku.
Dýr
Sum dýr eru hjarðdýr en önnur ekki. Hjarðdýr halda sig þá saman í hóp og oftar en ekki er einhvert eitt dýr sem stjórnar hjörðinni og er þá farið eftir virðingarstiganum hver sé með völdin hverju sinni. Hópur dýra á flótta undar rándýri er dæmi um eðli hjarðhegðunar. Lífræðingurinn W.D Hamilton fullyrðir að þegar dýr í hjörð sé á flótta undan rándýri reyni það að draga úr sinni eigin hættu með því að komast sem næst miðju hópsins. Þá kemur það þannig út að hjörðin sé ein heild en í raun er hver og einn að reyna að bjarga sjálfum sér.
Maður
Hjarðhegðun mannsins litast oft af því að manneskjan hermir eftir annari manneskju  þar sem hún trúir því að sú hegðun sé skynsamleg í stað þess að leitast sjálf eftir svari eða fara sína eigin leið. Hjarðhegðun getur haft í för með sér slæmar afleiðingar,  til dæmis þegar kemur  að hlutabréfamarkaði,  þar sem hópur fólks myndar spennu á ákveðnum bréfum sem endar með því að fleiri og fleiri kaupa bréfin og úr verður stór bolti sem getur endað með hruni.  Það sama á við um mannskepnuna og dýrin að oft lítur út fyrir að allir séu að keppa að sama markinu en í raun eru allir að hugsa um sitt eigið skinn.
Hversdagslegar ákvarðanir
Vægt dæmi um hjarðhegðun mannsins er  þegar ein manneskja labbar niður götu í leit að veitingastað og valið stendur á milli tveggja staða sem báðir eru tómir. Manneskjan velur stað af handahófi og sest inn. Nokkru síðar labbar par sömu götu og ætlar að velja á milli staða. Það sér að annar staðurinn er tómur en hinn ekki og velja þau því þann sem er ekki tómur þar sem það lítur betur út. Þessi hegðun mannsins verður til þess að fleiri sem labba götuna velja þann stað frekar en hinn því fáir setjast inn á tóman matsölustað.
Hjarðhegðun og fjármál
Á árunum fyrir hrun var mikill uppgangur á Íslandi og mætti segja að brotist hafi út neyslubylgja í samfélaginu  og að hjarðhegðun íslendinga hafi komið  sterklega í ljós og þá sérstaklega í tengslum við fasteignakaup. Aukið aðgengi að fjármagni gerði það að verkum að skyndilega var auðvelt að kaupa sér fasteign hvort sem um var að ræða fyrstu kaup eða að fólk gat stækkað við sig. Fjármálafyrirtæki fóru að bjóða upp á 100% lán til íbúðakaupa og nýttu margir sér þann möguleika til þess að fjármagna kaupin. Einnig eru dæmi þess að ef veðrými var til staðar þá veðsetti fólk fasteignir sínar I topp og fór út í fjárfestingar fyrir peninginn.
Verðbréfakaup jukust og skyndilega voru allir að fjárfesta í verðbréfum og þar ríkti ákveðin hjarðhegðun og taldi fólk að þetta væri það skynsamlega í stöðunni þar sem allir aðrir væru að þessu. Það sýndi sig svo með falli bankanna að fjárfestingarnar höfðu slæm áhrif á marga þar sem mikið að verðbréfunum urðu skyndilega verðlaus.
Hjarðhegðun neytenda
Íslendingar eru þekktir fyrir að taka nýjum verslunum fagnandi og slá öll met fyrstu dagana þegar nýjar verslanir opna. Sem dæmi má nefna að þegar Lindex opnaði í Smáralind þurfti að loka versluninni eftir 3 daga vegna vöruskorts og var salan fimm sinnum meiri en gert hafði verið ráð fyrir.Bauhaus opnaði sína verslun hér á landi og var salan fyrstu vikuna um það bil einn milljarður króna. Sama var uppi á teningnum þegar Dunkin´Donuts opnaði á Laugaveginum þá myndaðist röð út úr dyrum og þegar Toys R us opnaði sína verslun hér á landi þurfti að hleypa inn í hollum. Söstrene Grene auglýsti vegghillur til sölu og ætlaði allt um koll að keyra þegar sendingin barst til landsins. Langar raðir mynduðust og var æsingurinn svo mikill að það lá við slagsmálum.
Hvað það er sem veldur þvi að Íslendingar taka svo vel á móti nýjum erlendum fyrirtækjum er ómögulegt að segja en kannski má leiða að því líkur að hversu fámennt landið sé að þá sé auðvelt að búa til spennu og úr verði hjarðhegðun.
Samfélagsmiðlar
Samfélagsmiðlar hafa heldur betur rutt sér til rúms og er maður ekki maður með mönnum nema vera á facebook, Instagram,twitter og snapchat svo eitthvað sé nefnt. Samfélagsmiðlar hafa haft mikil áhrif á verslun og auglýsingar á Íslandi. Dæmi eru um að Íslenskir “snapparar” séu með á milli 7-30 þúsund fylgjendur og eru þessir aðilar fengnir til þess að auglýsa vörur. Það hefur gerst að vörur í verslunum seljist upp viku eftir viku eftir að einhver auglýsti eða mælti með vörunni á snapchat. Það má því segja að samfélagsmiðlar virki vel fyrir íslenskan markað og neytendur fljótir að grípa á lofti það sem er vinsælt hverju sinni.
Galli (lögfræði)
Galli í skilningi kröfuréttar er þegar greiðsla uppfyllir ekki gæðaeiginleika samkvæmt samningi, lagafyrirmælum eða annarra sjónarmiða. Í kröfurétti er meginreglan sú að aðilar samnings eigi rétt á gallalausum greiðslum. Hvers kyns frávik frá því sem var samið um getur falið í sér galla í þessum skilningi, svo sem ef hlutur var afhentur á öðrum tíma eða öðrum stað en samið var um, eða jafnvel að hann var í öðrum lit.
2031
Árið 2031 (MMXXXI í rómverskum tölum) verður í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjar á miðvikudegi.
7. öldin f.Kr.
7. öldin fyrir Krists burð eða '''7. öldin fyrir okkar tímatal''' er tímabilið frá byrjun ársins 700 f.Kr. til enda ársins 601 f.Kr.
Shireen Abu Akleh
Shireen Abu Akleh (3. apríl 1971 – 11. maí 2022) var palestínsk-bandarísk blaðakona sem vann í 25 ár hjá fréttastofunni Al Jazeera. Hún var þekkt fyrir fréttaflutning sinn af átökum Ísraela og Palestínumanna á hernámssvæðum Ísraela í Palestínu.
Abu Akleh var skotin til bana þann 11. maí 2022 á meðan hún flutti fréttir af áhlaupi ísraelska hersins á Janin-flóttamannabúðirnar á Vesturbakkanum. Blaðamenn Al Jazeera og Agence France-Presse og heilbrigðisráðuneyti Palestínuríkis sökuðu Ísraelsher um að hafa myrt hana. Sjálfstæðar rannsóknir ýmissa annarra stofnana og fjölmiðla hafa komist að sömu niðurstöðu. Ísraelsk stjórnvöld segja hvort tveggja mögulegt að skotið sem banaði Abu Akleh hafi komið frá ísraelskum eða palestínskum hermönnum.
Dráp Shireen Abu Akleh og eftirmálar
Þann 11. maí 2022 var Abu Akleh stödd á hernámssvæði Ísraela í Jenin á Vesturbakkanum við Jórdaná. Hún var þar við fréttastörf og klædd í vesti merktu „press“ þegar byssukúla hæfði hana í andlitið og varð henni að bana. Samstarfsmaður hennar, Ali Samoudi, særðist einnig í árásinni á þau. Ísraelski herinn gaf út að líklega hefðu Abu Akleh og Samoudi lent í skothríð á milli ísraelskra hermanna og palestínskra vígamanna.
Heilbrigðisráðuneyti Palestínuríkis lýsti því yfir að ísraelskir hermenn hefðu drepið Abu Akleh en Naftali Bennett, forsætisráðherra Ísraels, hafnaði því í fyrstu að Ísraelsher hefði orðið henni að bana og sagði líklegra að hún hefði verið drepin af palestínskum skæruliðum. Ísraelar drógu síðar nokkuð í land með þá ásökun og sögðu ekki enn ljóst hvernig Abu Akleh hefði dáið.
Al Jazeera og aðrir miðausturlenskir fjölmiðlar vændu Ísraelsher um að hafa myrt Abu Akleh til að þagga niður í henni. Ísraelsk stjórnvöld buðu heimastjórn Palestínu sameiginlega rannsókn á dauða hennar en Mahmúd Abbas, forseti Palestínu, hafnaði því boði á þeim forsendum að Ísraelar bæru ábyrgð á drápinu og væri því ekki treystandi til að hafa umsjá með rannsókninni. Blaðamenn án landamæra fóru fram á að sjálfstæð rannsókn yrði gerð á drápi Abu Akleh. Ríkisstjórn Bandaríkjanna og öryggisráð Sameinuðu þjóðanna lögðu fram sams konar kröfur. Andlát hennar var ekki rannsakað sem sakamál í Ísrael með vísan til þess að Abu Akleh hefði látist „í virku bardagaástandi.“
Þúsundir syrgjenda sóttu útför Shireen Abu Akleh, sem var haldin í Austur-Jerúsalem þann 13. maí. Þegar kista Abu Akleh var borin frá St. Jósefs-sjúkrahúsinu kom til átaka þegar ísraelskir lögreglumenn réðst gegn syrgjendum, sem margir veifuðu palestínskum fánum, sem eru ólöglegir samkvæmt ísraelskum lögum. Lögreglumennirnir vísuðu til þess að syrgjendurnir hefðu sungið þjóðernissinnaðan undirróður, hunsað tilmæli um að hætta og hafi kastað steinum í lögreglumenn. Lögreglan barði syrgjendurna með kylfum, sem leiddi til þess að kistuberarnir misstu kistu Abu Akleh stuttlega.
Þann 21. júní gaf The New York Times út rannsókn á dauða Abu Akleh sem benti til þess að kúlan sem hæfði hana hafi komið frá stað þar sem ísraelsk herbílalest var stödd. Benti rannsóknin jafnframt til þess að ísraelskur sérsveitarmaður hefði skotið hana og að engir vopnaðir Palestínumenn hefðu verið nálægt henni þegar hún var skotin.
Saururus cernuus
Saururus cernuus er lækninga og skrautplanta frá austurhluta Norður-Ameríku. Hún vex á blautum svæðum eða í grunnu vatni, og getur náð 1 m hæð. Náttúruleg útbreiðsla er um megnið af austurhluta Bandaríkjanna, vestur frá austur Texas og Kansas, suður til Flórída, og norður til Michigan og New York-fylki, lítið eitt inn í Ontario.
454 raðgreining
454 raðgreining er aðferð sem tilheyrir háafkasta DNA-raðgreiningar aðferðum. Með þessari aðferð eru límdar stuttar raðir, viðhengi, (e. adaptors) á DNA-búta svo þeir bindist með basapörun við örsmáar kúlur. Styrkur kúlanna og DNAsins er hafður þannig að sirka ein DNA-sameind bindist á hverja kúlu. Kúlurnar eru síðan settar í olíudropa og PCR-hvarf sett af stað til að auka magn einstakra DNA-búta.
Kúlunum er síðan komið fyrir á plötu með örsmáum holum sem taka einungis eina kúlu stærðar sinnar vegna. Síðan er notast við pyroraðgreiningu (pyro sequencing) til að raðgreina samtímist allar DNA-sameindirnar á plötunni, sem eru fjöldamargar. Pyro-raðgreining byggir á því að við DNA-fjölliðun losnar pyrofosfat (PPi), sulfurylasi umbreytir því svo í ATP sem lúsíferasi notar svo til að framleiða ljós. Aðeins einni gerð af dNTP er hleypt á plötuna í einu og því berst einungis ljós frá þeim holum þar sem tilsvarandi dNTP er bætt við röðina. Styrkur ljósins ræðst svo af fjölda eins núkleotíða í röð. Meðallengd reada er um 400 bp með þessari aðferð en hægt er að raðgreina tæpa milljón reada samtímis samkvæmt heimasíðu framleiðands.
Aleksandar Vučić
Aleksandar Vučić (f. 5. mars 1970) er serbneskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Serbíu frá árinu 2017. Hann var áður forsætisráðherra landsins frá 2014 til 2017 og hefur verið leiðtogi serbneska Framfaraflokksins frá árinu 2012. Flokkurinn hefur haft meirihluta á þingi Serbíu frá árinu 2014.
Þótt Serbía sé þingræði þar sem forsetinn fer formlega séð ekki með mikil völd er Vučić enn almennt talinn valdamesti maður landsins og hinn eiginlegi leiðtogi ríkisstjórnarinnar. Stjórn hans hefur sætt ásökunum um að skerða lýðræði í Serbíu vegna takmarkana á fjölmiðlafrelsi á síðustu árum.
Ætterni og uppvöxtur
Föðurfjölskylda Vučićs kemur frá Bugojno í Bosníu en neyddist til að flýja þaðan undan króatísku fasistasamtökunum Ustasja í seinni heimsstyrjöldinni og setjast að í Belgrad. Margir ættingjar Vučićs, meðal annars föðurafi hans, voru myrtir af meðlimum Ustasja í stríðinu. Móðir Vučićs er frá Bečej.
Vučić ólst upp í Nýju Belgrad og gekk í gagnfræðaskóla í borgarhlutanum Zemun. Hann nam lögfræði við Háskólann í Belgrad. Hann bjó síðan í tvö ár í Bretlandi og sneri heim til Júgóslavíu í byrjun tíunda áratugarins til að vinna sem blaðamaður.
Stjórnmálaferill
Árið 1993 gekk Vučić í serbneska Róttæka flokkinn, þjóðernis- og hægrisinnaðan popúlistaflokk sem hafði það að stefnumáli að þenja landamæri Serbíu til svæða í nágrannaríkjunum sem áður höfðu verið byggð Serbum. Vučić var kjörinn á þing fyrir Róttæka flokkinn í kosningum sama ár og var kjörinn aðalritari flokksins tveimur árum síðar, aðeins 24 ára gamall.
Vegna ósættis innan Róttæka flokksins um neikvæða afstöðu hans til Evrópusambandsins klauf Tomislav Nikolić, þáverandi aðstoðarleiðtogi flokksins, sig úr flokknum árið 2008 ásamt 57 meðlimum, þar á meðal Vučić. Nikolić stofnaði sama ár nýjan flokk, Serbneska Framfaraflokkinn, og bað Vučić að gerast meðlimur í honum. Í október árið 2008 tilkynnti Vučić að hann hygðist gerast aðstoðarleiðtogi Framfaraflokksins. Upp frá því virðist Vučić hafa breytt ýmsum stjórnmálaskoðunum sínum og hefur gefið frá sér ýmsar staðhæfingar sem stangast á við fyrri störf hans.
Frá árinu 2008 hefur Vučić verið fylgjandi því að Serbía gerist aðildarríki Evrópusambandsins. Markmið flokksins er að Serbía hljóti aðild að ESB árið 2022 og til þess að ná því markmiði verði að koma á ýmsum umbótum. Þar á meðal má nefna umbætur í dómskerfinu, valddreifingu, einkavæðingu hluta af fjármálakerfinu og rannsóknir á glæpum úr Kosóvóstríðinu. Þessar áætlanir hafa verið erfiðaðar þar sem mikill hluti Serba aðhyllist hefðbundið bandalag þjóðarinnar við Rússland og því hefur Vučić þótt leika nokkurs konar „jafnvægisleik“ á milli ESB og Rússlands á valdatíð sinni.
Vegna fortíðar Vučićs í serbneskum stjórnmálum er hann litinn hornauga í nágrannaríkjunum Bosníu og Hersegóvínu og Króatíu. Þar sem Króatar eru meðlimir í ESB hefur afstaða þeirra til Vučićs einnig flækt fyrirætlanir hans um inngöngu í sambandið. Króatar hafa farið leynt og ljóst fram á að Serbar leysi úr álitamálum er varða framgang þeirra í króatíska sjálfstæðisstríðinu áður en aðild þeirra að ESB verði tekin til greina. Aðild Vučićs að ríkisstjórn Miloševićs á tíunda áratugnum þykir hafa gert honum erfitt fyrir í samningaviðræðum við Króatíu.
Vučić bað Serba um umboð til að halda áfram viðræðum við ESB í aðdraganda þingkosninga árið 2016. Framfaraflokkurinn vann kosningarnar með yfirburðum en í stað þess að halda áfram sem forsætisráðherra ákvað Vučić að gefa kost á sér í forsetakosningum landsins sem fóru fram árið 2016. Hann vann forsetakosningarnar með meirihluta í fyrstu umferð þann 2. apríl árið 2017. Ana Brnabić tók við af Vučić sem forsætisráðherra en þótt forsetaembættið hafi lítil völd samkvæmt stjórnarskrá landsins hefur Vučić í reynd áfram verið leiðtogi ríkisstjórnarinnar í krafti stöðu sinnar sem flokksleiðtogi Framfaraflokksins. Brnabić hefur gengist við því að Vučić starfi sem „leiðbeinandi“ hennar.
Vučić var endurkjörinn forseti Serbíu í apríl 2022, auk þess sem Framfaraflokkurinn viðhélt yfirburðastöðu á serbneska þinginu.
Drenthe
Drenthe er fylki í Hollandi. Þar er mikill landbúnaður stundaður og er fylkið mjög fámennt.
Lega og lýsing
Drenthe er nær austast í Hollandi og liggur að þýsku landamærunum. Fyrir norðan er Groningen, fyrir vestan er Frísland og fyrir sunnan er Overijssel. Í Drenthe búa aðeins 491 þús manns og er fylkið því það þriðja fámennasta í Hollandi á eftir Sjálandi og Flevoland. Það er hins vegar strjálbýlast allra fylkja. Höfuðborgin er Assen en stærsta borgin er Emmen.
Fáni og skjaldarmerki
Skjaldarmerki Drenthe sýnir Maríu mey með Jesúbarnið sitjandi vinstra megin á kjöltunni. Bakgrunnurinn er gullin. Merkið er upprunnið úr klaustrinu í Assen, en var fyrst notað 1830, áður en Drenthe var formlega gert að fylki. Þó var merkið ekki formlega tekið upp fyrr en 19. ágúst 1972. Fáninn er með fimm láréttar rendur, hvítar og rauðar. Litirnir eru teknir úr merkjum biskupsins í Utrecht. Í miðröndinni eru sex rauðar stjörnur en þær merkja hreppana sex sem fylkið er samsett úr. Svarta virkið fyrir miðju er Coevorden-virkið, en þar bjó fulltrúi biskupanna í Utrecht. Fáninn var opinberlega tekinn í notkun 19. febrúar 1947 og er þar með elsti fylkisfáni Hollands.
Orðsifjar
Á 9. öld hét fylkið Pago Treanth, sem merkir land hinna þriggja svæða. Hér er átt við landsvæðin Noordenveld, Westenveld og Zuidenveld (Norður-, Vestur- og Suðurmörk). Treanth umbreyttist með tímanum í Drenthe.
Söguágrip
820 kemur nafnið Drenthe fyrst við skjöl og kallast þá Pago Treanth. Fylkið var greifadæmi í þýska ríkinu, en 1046 gaf Hinrik III keisari biskupunum í Utrecht yfirráð yfir svæðinu. Þegar Hollendingar hófu uppreisn og sjálfstæðisstríð gegn Spáni var Drenthe og Overijssel eitt svæði. Það var ekki fyrr en 1839 sem fylkin voru splittuð og Drenthe myndaðist sem eigið fylki.
Borgir
Í Drenthe eru aðeins tvær teljandi borgir.
Víkingur
Víkingur getur átt við:
Stromboli
thumb|Stromboli. Stromboli ( sikileyska: Struògnuli, forngríska: Στρογγύλη (Strongýlē) ) er lítil ítölsk eldfjallaeyja í Tyrrenahafi norður af Sikiley. Hún er ein átta eyja í eyjaklasanum Aeolianeyjar. Íbúar eru um 500 (2016). Eyjan er 926 metrar á hæð en 2700 frá sjávarbotni og gýs oft smágosum. Þrír gígar eru á toppnum og eru oftast sprengigos þó hraun geti runnið stöku sinnum. Fjallið gaus síðast sumarið 2019 með þeim afleiðingum að göngumaður lést.
Þrjú þorp eru á eyjunni: San Bartolo, San Vincenzo og Ginostra.
Bodø (borg)
thumb|Bodø. Bodø er höfuðborg í samnefndu sveitarfélagi í Nordland-fylki í Norður-Noregi. Íbúar eru um 41.000 (2018). Hún er rétt norðan heimskautsbaugs og er nefnd eftir bænum Boðvin. Bodø/Glimt er knattspyrnufélag borgarinnar. Norski herinn hefur lengi verið með herstöð í Bodö.
Í seinni heimstyrjöldinni eyðilagði þýski flugherinn, Luftwaffe, meira en helminginn af öllum bænum. Þá misstu 3.500 manns heimili sín og 15 létust. Þessi atburður gerðist 27. maí, árið 1940. Á þeim tíma var íbúafjöldi bæjarins 6.000.
Norðursjávarolía
thumb|250px|Norski borpallurinn Statfjord A árið 1982. Til vinstri á rauðum súlum er starfsmannabúðapallurinn Polymariner. Efst til hægri og neðst til vinstri brennur umframjarðgas.
Norðursjávarolía er sameiginlegt heiti á því kolvetni (þ.e. olíu og gasi) sem liggur undir botni Norðursjávar. Fyrstu olíulindirnar á Norðursjávarsvæðinu voru uppgötvaðar í upphaf sjöunda áratugsins og síðan hafa flest lönd í kringum Norðursjóinn hafið vinnslu á þessari verðmætu auðlind. Framleiðsla á olíu náði hámarki árið 1999 þegar dagsframleiðsla var 1 milljóna m², en jarðgassframleiðsla náði 1 milljarða m² hámarki nokkrum árum síðar. Síðan þá hefur framleiðslan farið minnkandi.
Olíu- og gasslindir Norðursjávar eru meðal þeirra stærstu sem fundnar hafa verið frá heimsstyrjöldinni síðari. Þær myndu þó eingöngu dekka olíueftirspurn heimsins í þrjú ár. Norðursjór hefur að geyma mestu olíuauðlindir Evrópu og er eitt mesta olíuvinnslusvæði utan yfirráðasvæðis Samtaka olíuframleiðsluríkja (OPEC).
Norðursjávarolía hefur haft áberandi áhrif á efnahagslíf, atvinnumarkaði og orkunotkun viðkomandi landa. Mestu áhrifin hafa verið í Noregi og Bretlandi, en Holland, Danmörk og í minni mæli Þýskaland hafa öll notið góðs af lindunum.
Í janúar 2015 var Norðursjór virkasta úthafsborunarsvæði heims með 173 virkum borpöllum. Í maí 2016 dróg lækkandi olíuverð töluvert úr arðbærni olíuvinnslu á Norðursjávarsvæðinu.
Metallica (plata)
Platan inniheldur 12 lög og meðal annars eru þar stór smellirnir Enter Sandman, Nothing Else Matters, Unforgiven og Sad But True.
Concrete
Concrete er breiðskífa frá hljómsveitini Fear Factory, gefin út árið 2002.
Hoya omlorii
Hoya omlorii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Malasíu (Perak), Súmötru og Borneó.
Julia Roberts
Julia Fiona Roberts (fædd 28. október 1967) er bandarísk leikkona. Hún er þekkt fyrir að leika í rómantísku gamanmyndinni Pretty Woman á móti Richard Gere, sem halaði inn 463 milljónum dala um allan heim. Eftir að hafa fengið tilnefningu til Óskarsverðlaunanna fyrir Steel Magnolias árið 1990 og Pretty Woman 1991 vann hún verðlaunin árið 2001 fyrir frammistöðu sína í Erin Borcovich. Myndirnar hennar sem eru meðal annars My Best Friend's Wedding, Stepmom, Mystic Pizza, Notting Hill, Runaway Bride, Valentine's Day og glæpamyndir eins og The Pelican Brief og Ocean's Eleven og Twelve hafa samtals halað inn 2 milljörðum dollara og gerir það hana að leikkonunni sem hefur halað inn mestum peningum fyrir myndirnar sínar.
Kanadíski eyjaklasinn
thumb|Kort. Kanadíski eyjaklasinn eða Heimskautaeyjar Kanada (The Arctic Archipelago eða Canadian Arctic Archipelago) samanstendur af öllum þeim eyjum sem eru norður af meginlandi Kanada (utan Grænlands). Svæðið þekur 1.424.500 km2 og telur 36.563 eyjar, þar af eru 94 stærri eyjar. Það er í kanadísku héruðunum Núnavút og Norðvesturhéruðunum. Íbúar eru um 14.000.
Svæðið er að mestu túndra og jöklar. Víðitegundir þrífast allra syðst þar á meðal fjallavíðir og alaskavíðir.
Bob Dole
Robert Joseph Dole (22. júlí 1923 – 5. desember 2021 ) var bandarískur stjórnmálamaður og lögmaður sem sat á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Kansas frá 1969 til 1996. Hann var leiðtogi þingflokks Repúblikanaflokksins á öldungadeildinni síðustu ellefu ár sín á þingi og var leiðtogi þingmeirihlutans í alls þrjú ár. Áður hafði hann setið á fulltrúadeild Bandaríkjaþings frá 1961 til 1969. Dole var frambjóðandi Repúblikana í forsetakosningunum 1996 en tapaði þar fyrir Bill Clinton og Al Gore. Áður hafði Dole verið varaforsetaefni í forsetaframboði Geralds Ford í kosningunum 1976, en þar töpuðu þeir Ford gegn Jimmy Carter og Walter Mondale. Dole er eini frambjóðandi annars stóru stjórnmálaflokkanna í Bandaríkjunum sem hefur tapað kjöri bæði í embætti forseta og varaforseta.
Æviágrip
Bob Dole fæddist þann 22. júlí árið 1923 í Kansas og var elstur fjögurra systkina. Móðurætt hans hafði búið í fylkinu allt frá tímum villta vestursins. Faðir hans vann við rjóma- og eggjasölu og fjölskyldan taldist til millistéttarinnar. Að loknu menntaskólanámi gekk Dole í tvö ár í Háskólann í Kansas en þegar Bandaríkin gengu inn í seinni heimsstyrjöldina árið 1941 gerði hann hlé á námi og skráði sig til þjónustu í bandaríska hernum ásamt vini sínum, Bud Smith. Smith varð flugmaður á Kyrrahafsvígstöðvunum en var skotinn niður af japönskum flugmönnum. Undir lok stríðsins tók Dole þátt í árás á þýskt vélbyssuhreiður í Pódalnum á Ítalíu þar sem handsprengja sprakk við hliðina á honum og reif af honum hluta axlarinnar. Dole lifði af en var lamaður á hægri handlegg það sem eftir var. Dole lá í rúm þrjú ár á sjúkrahúsi vegna meiðslanna.
Eftir að Dole náði sér eftir meiðslin úr stríðinu fór hann fljótt að klífa upp metorðastigann í stjórnmálum. Hann lauk lögfræðiprófi árið 1952 og varð síðan saksóknari í heimabæ sínum. Árið 1960 bauð Dole sig fram á fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir Repúblikanaflokkinn í Kansas og náði kjöri. Dole var á þessum tíma áhugasamur um landbúnaðarmál og sífellt í leit að stuðningsmönnum fyrir stefnu sinni í þeim málum. Á tíma sínum á fulltrúadeildinni kynntist Dole Gerald Ford og átti þátt í því að fá Ford kjörinn leiðtoga þingflokks Repúblikana á þinginu.
Dole var kjörinn öldungadeildarþingmaður fyrir Kansas árið 1968. Árið 1971 skipaði Richard Nixon Bandaríkjaforseti Dole formann landsnefndar Repúblikanaflokksins. Eftir að Nixon náði endurkjöri árið 1972 skipti hann Dole hins vegar út fyrir George Bush, sem þótti hafa blíðari ásýnd. Dole varði Nixon af hörku þegar Watergate-hneykslið var í hámæli en bað ekki álitshnekki fyrir málið þar sem sýnt var fram á að hann væri því með öllu ótengdur.
Gerald Ford, sem varð forseti eftir afsögn Nixons árið 1975, valdi Dole sem varaforsetaefni sitt í forsetakosningunum 1976. Gamall kunningskapur þeirra og svipaðar skoðanir réðu mestu um valið. Ford og Dole töpuðu kosningunum fyrir frambjóðendum Demókrataflokksins, Jimmy Carter og Walter Mondale, og Dole hélt því áfram störfum á öldungadeild þingsins.
Dole sóttist eftir tilnefningu Repúblikanaflokksins fyrir forsetakosningarnar 1980 en tapaði fyrir Ronald Reagan. Hann gaf aftur kost á sér í forvali flokksins fyrir forsetakosningarnar 1988 og náði í þetta sinn góðum árangri með því að vinna fyrstu forkosningarnar í Iowa. Dole þótti um skeið líklegastur til að vinna útnefningu flokksins en hann glataði tækifærinu sínu í reynd eftir að sitjandi varaforsetinn George Bush vann stórsigur í forkosningum á „þrumuþriðjudeginum“ 8. mars.
Forsetakosningarnar 1996
Dole ákvað að sækjast á ný eftir útnefningu Repúblikanaflokksins fyrir forsetakosningarnar 1996. Að eigin sögn tók hann þá ákvörðun eftir að hann sótti fimmtíu ára minningarathöfn um innrásina í Normandí. Í þetta sinn vann Dole útnefningu flokksins og atti því kappi við Clinton forseta í kosningunum. Clinton hafði forskot á Dole í skoðanakönnunum mestalla kosningabaráttuna og gerði sitt besta til að spyrða honum saman við Gingrich. Margir kjósendur Repúblikana töldu Dole hins vegar skorta hugmyndafræðilega sýn eða boðskap. Auk þess var mikið gert úr aldri Dole, en hann var þarna orðinn 72 ára og hefði á þessum tíma orðið elsti maður til að ná kjöri á forsetastól Bandaríkjanna hefði hann unnið.
Dole tapaði forsetakosningunum að endingu fyrir Clinton með miklum mun. Ósigur Dole skýrðist meðal annars af góðu efnahagsástandi Bandaríkjanna á stjórnartíð Clintons, skorts Dole á sterkum boðskap og tilfinningu um að Dole væri fulltrúi liðinna tíma.
Einkahagir
Dole var tvíkvæntur. Hann kvæntist fyrri konu sinni, Phyllis Holden, árið 1948. Hún var sjúkraþjálfari sem hann hafði kynnst á meðan hann lá á sjúkrahúsi vegna meiðsla sinna í seinni heimsstyrjöldinni. Þau eignuðust eina dóttur en skildu árið 1972.
Gjafasala
Gjafasala (lat. negotium mixtum cum donatione) er gjafagerningur sem felur í sér að móttakandi verðmætis greiðir vísvitandi talsvert hærra endurgjald til veitanda þess en venjulegt getur talist, í þeim tilgangi að veita frjáls framlög til hins síðarnefnda sem nemur mismuninum. Álitið er að slíkir gerningar geti verið ógildanlegir, svo sem af þrotabúi gefandans.
Bob Dole
Einkahagir
Dole kynntist seinni eiginkonu sinni, Elizabeth Hanford, á miðjum áttunda áratugnum. Líkt og Dole er hún stjórnmálamaður í Repúblikanaflokknum. Hún var samgönguráðherra á stjórnartíð Ronalds Reagan og atvinnumálaráðherra á stjórnartíð George H. W. Bush. Hún gaf kost á sér í forvali Repúblikana fyrir forsetakosningarnar 2000 og sat síðar á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Norður-Karólínu frá 2003 til 2009.
Manitoba
thumbnail|Kort af Manitoba Manitoba er eitt af fylkjum Kanada. Höfuðborg Manitoba er Winnipeg og fólksfjöldi árið 2008 var 1.207.959.
Sima Qian
thumb|right|Sima Qian Sima Qian (u.þ.b. 145 f.Kr. – 90 f.Kr.) var embættismaður á Han tímabilinu í Kína. Hann er álitinn vera faðir sagnaritunar í Kína vegna rit hans Shiji sem dekkar sögu Kína frá Gula Keisaranum til Wu Keisara sem spannar yfir 2000 ár.
Manitoba
Landafræði og náttúrufar
Manitoba er 649.950 ferkílómetrar að stærð. Það á landamæri að Ontario í austri, Saskatchewan og Nunavut í norðri og bandarísku fylkjunum Norður-Dakóta og Minnesota í suðri. Suðurhluti Manitoba er hluti af Sléttunum miklu. Hudsonflói er í norðausturhluta fylkisins. Winnipegvatn er gríðarstórt vatn í miðju fylkisins. Baldy Mountain er hæsti punktur fylkisins, 832 metrar yfir sjávarmáli. Um 12% ræktarlands Kanada eru í Manitoba.
Sima Qian
Einnig var hann stjörnufræðingur og bjó til eitt merkasta dagatal á sínum tíma, Taichuli. Þar lýsti hann árinu sem 365,25 dögum og mánuðinum sem 29,53 dögum.
Manitoba
Landafræði og náttúrufar
Skógar þekja nærri helming fylkisins og helstu trjátegundir eru fura, greni, ösp, lerki og birki. Norður við Hudsonflóa er freðmýri. Ýmsar tegundir spendýra finnast í fylkinu, þ.á.m. elgir, önnur hjartardýr og úlfar. Ísbirnir lifa við strendur Hudsonflóa í Norður-Manitoba.
Söguágrip
Frumbyggjar höfðu búið á svæðinu sem nú kallast Manitoba í árþúsundir. Á 17. öld komu Evrópubúar og hófu að versla með skinn. Hudsonflóafélagið (Hudson Bay Company) var mikilvirkt í þeirri verslun. Árið 1870 varð fylkið Manitoba til en áður hafði landsvæði þess tilheyrt svæðum eins og Rupertslandi og fylkinu Keewatin sem lagt var niður.
Nauðþurftir lífvera
Nauðþurftir lífvera eru orka, fæða, vatn og súrefni, þær þurfa að eiga sér heimkynni og þeim verður að vera kleift að halda líkamshita sínum innan ákveðinna marka.
Manitoba
Söguágrip
Á síðari hluta 19. aldar og í byrjun 20. aldar fluttust Íslendingar búferlum til Manitoba og stofnuðu Nýja Ísland. Gimli var álitinn höfuðstaður þess.
Samfélag
Um 90% fólksfjöldans búa í syðsta hluta fylkisins sem er að öðru leyti strjálbýlt.
Rauðanesviti
thumb|right|Rauðanesviti. Rauðanesviti er viti yst á Langanesi norðan megin við Borgarfjörð við innsiglinguna í Borgarneshöfn. Vitinn var byggður árið 1940. Þetta er 4 metra hár sexstrendur steinsteyptur turn með glugga sem snýr út á haf og ljósið þar fyrir innan. Ljóseinkenni vitans er Fl WRG 5s (eitt blikkljós í þrískiptum geira á 5 sekúndna fresti).
Hippasos
Hippasos frá Metapontum, fæddur um 500 f.Kr. í Grikklandi hinu mikla var forngrískur heimspekingur. Hann er sá nemandi Pýþagórasar sem er talinn hafa uppgötvað að ferningsrótin af 2 er óræð tala. Þetta uppgötvaði Hippasos í miðri siglingu en hinir pýþagóringarnir köstuðu honum fyrir borð því þeir vildu ekki trúa að þessi mikilvæga tala gæti verið annað en hlutfall heilla talna.
Hans er einnig minnst fyrir tilraunir sínar á hljómburði og bergmáli. Lítið er varðveitt af ritverkum hans.
Geysiskvartettinn (plata)
Geysiskvartettinn er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1978. Á henni flytur Geysiskvartettinn fjórtán sönglög. Upptaka í stereó: Hljóðriti. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf.
Fife
thumb|right|Kort sem sýnir Fife í Skotlandi Fife er sveitarfélag og söguleg sýsla á austurströnd Skotlands milli Firth of Tay og Firth of Forth. Fife skiptist áður í þrjú umdæmi: Dunfermline, Kirkcaldy og Glenrothes. Íbúar eru um 372 þúsund (2021).
Stærsti bærinn er Kirkcaldy með 50 þúsund íbúa. Frá því að ný lög um sveitarstjórnir í Skotlandi gengu í gildi árið 1996 er Fife svæðisráð með völd sveitarstjórnar í umdæmunum þremur en hvert umdæmi er með eigin svæðisnefnd.
2032
Árið 2032 (MMXXXII í rómverskum tölum) verður í gregoríanska tímatalinu hlaupár sem byrjar á fimmtudegi.
Hipparkos (Platon)
Hipparkos er samræða sem var eignuð forngríska heimspekingnum Platoni. Fræðimenn eru flestir á einu máli um að verkið hafi verið ranglega eignað Platoni.
Armeria pinifolia
Armeria pinifolia er jurt af gullintoppuætt.
Ramón Medina Bello
Ramón Medina Bello (fæddur 29. apríl 1966) er argentínskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 17 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.