cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kóngsbænadagur
Ekki er það þó einleikið. Í Höllu eftir Jón Trausta er fjallað um gleði vinnuhjúa sem fengu frí á kóngsbænadag og notuðu það m.a. til hvíldar, skemmtana og drykkju - sem og til að heimsækja aðra bæi og undirbúa vistaskipti um vinnuhjúaskildaga, sem voru skammt undan.
Skilaboð til Söndru
Skilaboð til Söndru er íslensk kvikmynd frá 1983 í leikstjórn Kristínar Pálsdóttur. Kvikmyndin var frumsýnd laugardaginn 17. desember 1983 kl. 17 í Háskólabíói. Myndin var gerð eftir samnefndri skáldsögu Jökuls Jakobssonar og fjallaði um gaman og alvöru í lífi Jónasar, rithöfundar á tímamótum.
Jean-Pierre Blanchard
thumb|right|Jean-Pierre Blanchard Jean-Pierre Blanchard (fæddur 4. júlí 1753, látinn 7. mars 1809) var franskur uppfinningamaður og frumkvöðull í flugi. Hann flaug fyrst í loftbelg árið 1784 og árið eftir flaug hann yfir Ermarsund, frá Dover á Englandi til Calais í Frakklandi. Alls flaug hann 66 sinnum og 1793 flaug hann yfir Bandaríkin, fyrstur manna. Hann lést í loftbelgsslysi.
Ekkja Blanchard, Sophie Blanchard, flaug einnig í loftbelg og lést þegar kviknaði í loftbelg hennar og hann hrapaði til jarðar, árið 1819.
Vatnsdeig
thumb|right|Vatnsdeigsbolla með fyllingu. Vatnsdeig er létt deig sem notað er í ýmsar kökur og bollur, oftast sætar. Deigið inniheldur yfirleitt aðeins smjör, vatn, hveiti og egg og stundum örlítið af salti og/eða sykri. Engin lyftiefni eru í deiginu þótt það sem er bakað úr því lyfti sér yfirleitt mjög vel. Lyftingin verður vegna þess að þegar deigið, sem hefur hátt vökvainnihald, er sett í heitan ofn myndast gufa inni í því sem þenur það út svo að það lyftist.
Algengast er að baka vatnsdeigsbollur og annað sem gert er úr vatnsdeigi í ofni en einnig má djúpsteikja það, til dæmis churros, sem eru vatnsdeigslengjur sem sprautað er úr kökusprautu með stjörnustút og síðan steiktar í olíu og bornar fram með heitum súkkulaðidrykk eða kaffi.
Bjarg (stúlknaheimli)
Bjarg (eða Stúlknaheimilið Bjarg) var heimili fyrir stúlkur að Melabraut 10 á Seltjarnarnesi. Heimilið var rekið af Hjálpræðishernum og starfaði á árunum 1965 til 1967. Margar stelpur sem voru vistmenn að Bjargi hafa lýst því yfir að illskan hafi ráðið lögum og lofum innan heimilisins. Einn vistmaður sagði að sumar stúkurnar hefðu selt sig út úr neyð og það virtum mönnum í samfélaginu.
Flestir starfsmenn Bjargs voru norskar Hjálpræðisherskonur. En einnig Auður Eir Vilhjálmsdóttir. Hún var spurð að því árið 1965, árið sem heimilið opnaði, hvernig stofnun þetta yrði, og sagði þá: „Í alla staði verður leitast við að hér verði um heimili en ekki stofnun að ræða, heimili, sem veitir stúlkunum kærleiksríkan og góðan aga.“
779
Árið 779 (DCCLXXIX í rómverskum tölum)
Spilastokkur
thumb|Spil Spilastokkur, oft bara kölluð spil, er safn 52 jafn stórra spjalda, eða spila og sem auðveldlega komast fyrir í lófa manns. Hvert spil er merkt með sérstöku tákni öðru megin en er með sams konar bakhlið og hin spilin. Spilastokkur er notaður í ýmsum leikjum, sem einnig kallast spil. Spilastokkurinn er uppruninn í Kína til forna og kom til Evrópu á seinni hluta 14. aldar.
Hefnd gula skuggans
thumb|right|Bob Moran Nr. 14 Hefnd Gula skuggans er unglingasaga eftir Henri Vernes.
Söguþráður
Nei, ekki aldeilis! Guli skugginn er ekki dauður. Og hann á Bob grátt að gjalda. Það er nú í París, sem hinn ógurlegi herra Ming ásamt dakóítum sínum og sérfræðingum í kyrkingum, hefur á prjónunum sín hrollvekjandi áform að vekja skelfingu meðal alls mannkyns.
Aðalpersónur
Bob Moran, Prófessor Aristide Clairembart, Tanja Orloff, Sir Archibald Baywatter, Bill Ballantine, Herra Ming/Guli skugginn, Ferret lögreglustjóri, Doktor Packart, Jakob Star
Sögusvið
París, Frakkland - Brussel, Belgía - Kairó, Assúan, Egyptaland
South Park
South Park (SP) er bandarískur teiknimynda-gamanþáttur. Þættirnir fjalla um fjóra stráka (Stan, Kyle, Cartman og Kenny) sem eru í þriðja og fjórða bekk í smábænum South Park í Colorado-fylki í Bandaríkjunum. Þáttaröðin, sem er ætluð fullorðnum, er þekkt fyrir gróft orðbragð og dökkt skopskyn. Þáttaröðin var sköpuð af Trey Parker og Matt Stone og hefur verið sýnd á Comedy Central frá 1997 og hefur allt frá því verið ein vinsælasta þáttaröð stöðvarinnar.
Uppruni
Upphaf South Park má rekja til ársins 1992 þegar Parker og Stone, sem þá voru nemendur í Colorado-háskóla, hittust í kvikmyndakennslutíma og sköpuðu stuttmynd sem kallaðist Jesus vs. Frosty. Stuttmyndin innihélt upprunalegt útlit aðalpersónanna í South Park. Stuttmyndin fjallaði um aðalpersónurnar fjórar sem vöktu til lífs snjókarl með töfrahatti.
Árið 1995 sá Brian Graden, framkvæmdarstjóri FOX, stuttmyndina og veitti Parker og Stone umboðslaun til að gera aðra stuttmynd, Jesus vs. Santa. Stuttmyndin var vinsæl og mikið notuð sem jólapóstkort á internetinu. Hún var síðar aftur birt í þættinum A Very Crappy Christmas.
Sjónvarpssamingur
Eftir útgáfu Jesus vs. Santa hófust umræður um gerð á sjónvarpsþáttum, fyrst með FOX og síðar með Comedy Central. Fyrsti sjónvarpsþátturinn, Cartman Gets an Anal Probe, var sýndur 13. ágúst 1997 á Comedy Central. Þátturinn var í 3 mánuði í vinnslu en hann var búinn til með skærum og pappír. Núna eru þættirnir unnir í hreyfimyndarforritum, fyrst PowerAnimator og síðar Maya. Með notkun hreyfimyndaforrita tókst að minnka framleiðslutímann umtalsvert (niðri í eina viku), sem gerði Parker og Stone kleift að fjalla um nýliðna atburði í þáttunum sínum.
Persónur
Matt Stone og Trey Parker talsetja flestar karlkynspersónurnar í South Park en April Stewart og Mona Marshall (áður Mary Kay Bergman og Eliza Schneider) talsetja flestar kvenkynspersónurnar. Aðrir sem talsetja einnig í South Park eru Adrien Beard (Tolkien Black), Vernon Chatman (Towelie), Jennifer Howell (Bebe Stevens) og John Hansen (Mr. Slave).
Þættir
Sýndir hafa verið 308 South Park þættir í 23 þáttaröðum (2021).
Blálanga
Blálanga (fræðiheiti: Molva dypterygia) er af þorskaætt.
Lýsing
Blálanga er meðalstór fiskur sem er venjulega á milli 70 – 110 cm að lengd og nær allt að 20 ára aldri. Lengstu blálöngur sem hafa mælst var 153 cm en fiskurinn vex þó frekar hægt. Blálangan verður kynþroska  við 9 – 11 ára aldur og hrygnir frá febrúar – apríl djúpt fyrir vestanvert Ísland. Fiskurinn er frekar mjósleginn og langur fiskur sem á ættir sínar að rekja til þorskfiska. Fiskurinn er með frekar netta og mjóa ugga. Bakugginn er þó undantekning en hann er lengri en hinir uggarnir. Blálangan er ekki eins blá og mætti halda. Fiskurinn er frekar gráleitur en það er að finna örlítinn bláan lit á fisknum. Fiskurinn er ljós að neðan eins og aðrar tegundir fiska til að falla betur að umhverfinu. Fiskurinn er með útstæðan neðri kjálka og beittar tennur. Augun eru stór svo fiskurinn sjái vel á miklu dýpi þar sem lítið er um birtu. Stærð augnanna er einn að þeim þáttum sem aðskilur blálöngu frá venjulegri löngu en aðrir þættir eins og lengd kviðugga aðskilur þessar tegundir líka.
Stofn og afli við Ísland
Árið 2010 var afli tæp 7000 tonn hér við land. Það var mesti blálönguafli hér við land en annars hefur afli hér við land verið um 1000 – 3000 tonn. Árið 2015 var afli hér við land 1939 tonn. Fiskurinn hefur verið að veiðast í auknum mæli sem meðafli við karfa og grálúðuveiðar dúpt vestur af Vestfjörðum. Áður veiddist blálanga mest á línu en síðustu ár hefur hlutdeild botntrolla aukist mikið og skiptist aflinn nokkur megin jafnt milli þessara veiðafæra í dag.
Veiðistofn blálöngu stækkaði umstalsvert á árunum 2006 – 2010 og jukust veiðar hratt á sama tíma. Eftir árið 2010 hefur stofninn minnkað umtalsvert.
Fjórmenningsmeinbugir
Fjórmenningsmeinbugir voru ágallar á hjúskap hjóna, sem fólust í því að þau væru skyldari en kirkjunni þótti góðu hófi gegna. Bann var lagt við giftingu hjóna ef þau voru skyldari en fimmmenningar. Þegar svo stóð á að hjón væru fjórmenningar að skyldleika var talað um fjórmenningsmeinbugi. Slíkt var þó aldrei til vandræða ef hjónaefnin voru tilbúin að greiða kirkjunni stórfé til að fallast á hjúskapinn þrátt fyrir skyldleikann.
Innkirtlakerfi
thumb|right|Kirtlar í körlum og konum. Innkirtlakerfið er líffærakerfi í vefdýrum sem sjá um myndun hormóna sem dreifast um allan líkama og hafa áhrif á starfsemi hans. Innkirtlar eru á víð og dreif um líkaman og gegna þeir mismunandi hlutverkum. Þau stjórna til dæmis þvagmyndun, blóðsykurmagni og líkamsvexti svo eitthvað sé nefnt.
Vientiane
right|Staðsetning Vientiane í [[Laos.]]
Vientiane er höfuðborg Laos. Áætlaður íbúafjöldi er um 350.000, en á stórsvæðinu er talið að búi um 754.000 manns (2009). Nafn borgarinnar er komið frá palí, tungumálinu sem notast er við í ritum Theravada búddisma. Upprunaleg merking þess er „sandelviðarþyrping konungsins“.
780
Árið 780 (DCCLXXX í rómverskum tölum)
Kotra
thumb|Mynd af Kotru. Kotra er borðspil ætlað tveimur spilurum, þar sem hvor spilari hreyfir litla leikmenn eftir teningakasti. Sá spilari sem nær öllum sínum leikmönnum af borðinu vinnur.
Uppsetning
Kotra er leikur fyrir tvo spilara og er leikinn á borði með tuttugu og fjórum mjóum þríhyrningum sem eru kallaðir pílur. Þríhyrningarnir skiptast í fjórðunga eru í tveimur litum sem skiptast á. Sex pílur eru í hverjum fjórðungi. Vísað er til fjórðunganna sem heimasvæðis spilarans og ytra svæðis, og heimasvæðis andstæðingsins og ytra svæðis. Heima- og ytri svæðin eru aðskilin af hrygg sem gengur niður eftir miðju borðinu og er kallaður sláin.
Markmið leiksins
Markmið leiksins er að færa alla leikmenn sína inn á heimasvæðið sitt og síðan koma þeim af borðinu. Sá vinnur leikinn sem er fyrstur til að koma öllum sínum leikmönnum af borðinu.
Hreyfing leikmanna
Til að hefja leikinn, þá kastar hvor spilari einum teningi. Þetta ákvarðar bæði hvor byrjar og færslur leikmanna. Ef jafnar tölur koma upp, þá kasta báðir spilarar aftur þangað til mismunandi tölur fást. Sá spilari sem fær hærri tölu færir síðan leikmenn sína um jafn margar pílur og teningarnir segja til um. Eftir fyrsta kastið, þá kasta spilararnir tveimur teningum og skiptast á í umferðum. Teningskastið segir til um hversu margar pílur spilarinn á að færa leikmann sinn. Leikmenn eru ávallt færðir áfram, á pílu með lægra tölugildi. Eftirfarandi reglur gilda:
Að reka útaf og koma inn aftur
Píla sem einungis hefur að geyma einn leikmann er kölluð blettur. Ef leikmaður andstæðings endar á bletti, þá er leikmaðurinn sem þessi píla hafði að geyma rekinn út af og settur á slána. Í hvert sinn sem spilari á einn eða fleiri leikmenn á slánni, þá er nauðsynlegt að hann komi þessum leikmönnum inn á heimasvæði andstæðingsins aftur. Leikmaður kemur inn aftur á opna pílu sem er tölusett eins og einn af teningunum sem var kastað. Til dæmis, ef spilari fær 4 og 6 í teningakasti, þá má hann láta leikmann koma inn aftur á annað hvort fjórðu eða sjöttu pílu andstæðingsins, svo lengi sem þessi píla hafi ekki að geyma tvo eða fleiri leikmenn andstæðingsins.
Ef hvorug pílan er opin, þá verður spilarinn að bíða eina umferð. Ef spilari getur komið sumum leikmönnum af slánni inn aftur en ekki öllum, þá verður hann að koma inn aftur eins mörgum og hann getur og síðan ónýtast þeir teningar sem hann á eftir í þessari umferð. Eftir að síðasti leikmaður spilara hefur komið inn aftur af slánni, þá verður að nota alla teningana sem eru eftir, með því að færa annað hvort leikmanninn sem var að koma inn aftur eða annan leikmann.
Að koma leikmönnum af borðinu
Þegar spilari hefur fært alla fimmtán leikmenn sína inn á heimasvæðið, þá getur hann hafist handa við að koma þeim af borðinu. Spilari kemur leikmanni af borðinu með því að fá tölu í teningakasti sem samsvarar þeirri pílu sem hefur leikmanninn að geyma, og svo með því að fjarlægja þennan leikmann af borðinu. Þannig að teningakastið 6 gefur spilaranum leyfi til að fjarlægja leikmann af sex pílunni. Ef það er enginn leikmaður á pílunni sem teningakastið gefur til kynna, þá verður spilarinn að færa leikmann sem er geymdur á pílu með hærri tölusetningu. Ef það eru engir leikmenn á pílum sem eru hærra tölusettar, þá leyfist spilaranum (og það er nauðsynlegt) að fjarlægja leikmann af hæst tölusettu pílu sem hefur einhvern leikmann að geyma. Spilari er ekki tilneyddur að koma leikmanni af borðinu ef hann getur fært öðruvísi með tilliti til reglna.
Spilari verður að hafa alla virka leikmenn sína á heimasvæðinu til þess að koma einhverjum þeirra af af borðinu. Ef einhver leikmaður er rekinn út af eftir að hafist er handa við að koma leikmönnum af borðinu, þá verður spilarinn að koma þessum leikmanni aftur á heimasvæðið til þess halda áfram að koma leikmönnum af borðinu. Sá spilari vinnur leikinn sem fyrstur er til þess að koma öllum fimmtán leikmönnum sínum af borðinu.
Að tvífalda
Kotra er spiluð með margfeldisstuðli fyrir stig sem er samkomulagsatriði spilaranna. Hver leikur hefst með margfeldisstuðulinn einn. Á meðan á leiknum stendur getur spilari sem finnst hann hafa yfirhöndina stungið upp á því að tvífalda margfeldisstuðulinn. Hann má einungis gera þetta þegar hann á leik og áður en hann hefur kastað teningunum. Spilari sem beðinn er að samþykkja tvíföldun má neita, en með því gefur hann leikinn og andstæðingurinn fær eitt stig. Að öðrum kosti, þá verður hann að samþykkja tvíföldunina og spila áfram með hærri margföldunarstuðul. Spilari sem samþykkir tvíföldun eignast tvíföldunarteninginn og einungis þessi spilari má stinga upp á næstu tvíföldun. Þær tvífaldanir sem á eftir fylgja eru kallaðar yfirtvífaldanir. Ef spilari neitar að samþykkja yfirtvíföldun, þá gefur hann með því leikinn og andstæðingurinn fær eins mörg stig og tvíföldunarteningurinn sagði til um fyrir uppástunguna. Að öðrum kosti, þá verður hann hinn nýji eigandi tvíföldunarteningsins og leikurinn heldur áfram með næsta margföldunarstuðli. Það eru engin takmörk fyrir fjölda yfirtvífaldana í leiknum.
Hálfkotra og kotra
Við lok leiksins, ef spilarinn sem tapaði leiknum hefur komið að minnsta kosti einum leikmanni af borðinu, þá fær andstæðingurinn einungis þann stigafjölda sem tvíföldunarteningurinn sýnir (eitt stig, ef engar tvífaldanir áttu sér stað). Hinsvegar, ef sá sem tapaði hefur ekki komið neinum leikmanni sínum af borðinu, þá er hálfkotra og hann tapar tvisvar sinnum stigafjöldanum sem tvíföldunarteningurinn segir til um. Eða, það sem verra er, ef sá sem tapaði hefur ekki komið neinum leikmanni sínum af borðinu og er enn með leikmann á slánni eða á heimasvæði andstæðingsins, þá er kotra og hann tapar þrisvar sinnum stigafjöldanum sem tvíföldunarteningurinn segir til um.
Valkvæmar reglur
Eftirfarandi reglur eru valkvæmar en eru í notkun víða:
Breski herinn
thumb|right|Merki breska hersins Breski herinn er her Bretlands. Herinn fæst við landvarnir Bretlands, í hjálendum og krúnunýlendum. Hann tekur einnig þátt í verkefnum sem varða hagsmuni Breta um allan heim, er þátttakandi í friðargæslusveitum og neyðaraðstoð. Herinn varð til þegar Englandsher og Skotlandsher voru sameinaðir árið 1707. Breski herinn hefur verið þátttakandi í mörgum stórstyrjöldum eins og Sjö ára stríðinu, Napóleonsstyrjöldunum, Krímstríðinu og Fyrri og Síðari heimsstyrjöld. Breski herinn átti stóran þátt í því að skapa og viðhalda stórveldisstöðu Breska heimsveldisins.
Helstu deildir breska hersins eru Konunglegi breski flotinn, Konunglega breska landgönguliðið, Konunglegi breski flugherinn og Breski landherinn. Æðsti yfirmaður hersins er Karl 3. Bretakonungur en breska þingið tryggir áframhaldandi starfsemi hersins með því að samþykkja Lög um breska herinn á fimm ára fresti, í samræmi við réttindaskrá frá 1689. Breski herinn heyrir undir varnarmálaráðuneyti Bretlands.
Bretland er eitt af fimm viðurkenndum kjarnorkuveldum heimsins, en fyrstu kjarnavopnatilraunir landsins fóru fram árið 1952. Landið er einn af stofnaðilum NATO og aðili að Varnarsamstarfi fimm ríkja ásamt Ástralíu, Nýja Sjálandi, Singapúr og Malasíu. Breski herinn er með herstöðvar á Ascension-eyju, Barein, Belís, Bermúda, Bresku Indlandshafseyjum, Brúnei, Falklandseyjum, Gíbraltar, Kanada, Katar, Kenýa, Kýpur, Nepal, Singapúr og í Þýskalandi.
Fingur
Fingur er útlimur á hendi manns. Á báðum höndum eru venjulega fimm fingur. Á enda-bakhlið allra fingra er nögl. Þumallinn hefur tvo liði en aðrir fingur þrjá. Fingur eru einnig stundum kallaðir framkrókar eða guðsgafflar.
Önnur nöfn
Vísifingur er stundum kallaður terrifingur. Langatöng krókfingur eða langastöng. Litlifingur spinka og baugfingur gullfingur, læknisfingur eða heiðarmáni og þumallinn Þumi karl sbr.:
(úr þjóðsagnasafni Ólafs Davíðssonar).
Endurkoma Gula skuggans
thumb|right|Bob Moran Nr. 19 Endurkoma Gula skuggans er unglingasaga eftir Henri Vernes.
Söguþráður
Guli skugginn var dauður. Já, svo sannarlega. En hvað þá? Hinn geigvænlegi herra Ming (Guli skugginn) og illþýði hans er enn á ný kominn á kreik. Guli skugginn á í fórum sínum margt, sem kemur okkur á óvart. Eftir að honum hefur heppnast að endurfæða sjálfan sig vegna hinnar miklu vísindaþekkingar sinnar, þá stendur hann andspænis þeirri óþægilegu staðreynd að sjá sjálfan sig í mörgum útgáfum. Og Bob Moran á fullt í fangi að gera sér grein fyrir þessum ósköpum, ótal margföldunum af herra Ming og öllum jafngeigvænlegum.
Sögusvið
Cannes, Frakkland - Kalkútta, Indland - Nagafjöll, Tíbet - Kimpong, Himalayafjöllum
Maríuvandarbálkur
Maríuvandarbálkur (latína: Gentianales) er ættbálkur blómplantna. Maríuvandarbálkur samanstendur af meira en 16.000 tegundum sem skiptast í 1.138 ættkvíslir í 5 ættum. Meira en 80% tegunda í maríuvandarbálki tilheyra möðruætt (Rubiaceae).
Flokkun
Eftirfarandi ættir falla undir maríuvandarbálk samkvæmt APG III flokkunarkerfinu:
Skyldleikatré
Eftirfarandi skyldleikatré er byggt á sameindaerfðafræðilegum rannsóknum á DNA röðum plantna af maríuvandarbálki.
Orðsifjar
Latneska heiti maríuvandarbálks dregur nafn sitt af heiti ættarinnar Gentianaceae, sem aftur heitir eftir ættkvíslinni Gentiana. Orðið Gentiana kemur frá Gentiusi, í Illyrískum konungi.
Íslenska heiti maríuvandarbálks á á svipaðan hátt rætur að rekja til tegundarinnar Maríuvandar (Gentiana campestris).
Nytjar
Nokkrar tegundir maríuvandarbálks eru vel þekktar nytjajurtir. Meðal þeirra eru kaffiplantan, Gardenia og neríur.
Listi af Lepidoptera sem nærast á greni
Greni, Picea spp., eru fóðurplöntur lirfa margra tegunda Lepidoptera. "The Database of the World's Lepidopteran Hostplants" (HOSTS) er með á skrá næstum 1,000 tegundir Lepidoptera.
Nokkur dæmi er skráð hér:
Skammdegi
Skammdegi er íslensk kvikmynd.
Medina separata
Medina separata er evrópsk flugutegund af sníkjuflugnaætt. Hún verpir í lirfur nokkurra skordýrategunda, ekki síst asparglyttu.
Baldursbrá
Baldursbrá (fræðiheiti: Matricaria maritimum eða Tripleurospermum maritimum) er jurt af körfublómaætt. Baldursbrá vex gjarnan í fjörusandi, á malarbornum hlöðum og í nágrenni við þéttbýli. Baldursbrá er algeng um alla Norður-Evrópu.
Lýsing
Fjölær jurt, 10-60 sentímetra há, með uppréttum stöngli og stofnstæðum uppréttum fjaðurskiptum blöðum, sem hafa mörg smáblöð. Blómin mynda stóra körfu með hvítum blöðum og gulu auga. Körfurnar eru 3 til 5 cm í þvermál. Blómgast í júní og júlí.
Jurtin hefur gengið undir ýmsum nöfnum hér á landi, til dæmis fuðarurt, móðurjurt, múkakróna og strandamúkakróna. Nöfnin fuðarurt og móðurjurt eru dregin af lækningarmætti jurtarinnar en múkakróna er af erlendum toga.
Baldursbrá er þekkt lækningarjurt og sögð góð við margskonar kvensjúkdómum, einkum þó til að leiða tíðir kvenna. Einnig þótti gott að leggja hana við eyra þess sem þjáðist af tannpínu. Seyði blómanna er sagt hollt og gott í te og blöðin góð í súpur áður en jurtin blómstraði. Björn Halldórsson frá Sauðlauksdal segir baldursbrána vera afleita sem fóðurjurt þar sem hún þorni illa og ef hún þorni á annað borð gefi hún frá sér sterka lykt sem fæli búpeninginn frá.
Hero Elementary
Hero Elementary er bandarískur og kanadískur teiknaður sjónvarpsþáttur, búinn til og framleiddur af Twin Cities PBS og Portfolio Entertainment fyrir PBS Kids. Það var frumsýnt 1. júní 2020.
Yfirlit
Í seríunni eru fjölbreyttir nemendur „Sparks’ Crew “- Lucita Sky, AJ Gadgets, Sara Snap og Benny Bubbles, sem eru þjálfaðir í ofurhetjum af fyndnum og áhugasömum kennara sínum, Mr. Sparks. Saman vinna nemendurnir sem teymi og nota sín sérstæðu stórveldi sem og „Ofurveldin vísindin“ til að hjálpa fólki, leysa vandamál og reyna að gera heiminn að betri stað. Flokkurinn er nú framleiddur fyrir 40 hálftíma þætti, sem hver þeirra inniheldur tvö hluti hver.
Tjad
Tjad (arabíska تشاد, Tašād; franska Tchad) er strandlaust ríki í Mið-Afríku. Það á landamæri að Líbíu í norðri, Súdan í austri, Mið-Afríkulýðveldinu í suðri, Kamerún og Nígeríu í suðvestri og Níger í vestri. Landið er að stærstum hluta í Saharaeyðimörkinni. Í norðurhluta þess er Tíbestífjallgarðurinn, mesti fjallgarður Sahara. Hæsti fjallstindur Tjad er eldfjallið Emi Koussi í Tíbestífjallgarðinum sem nær 3.445 metra hæð yfir sjávarmáli. Nafn landsins er dregið af nafni Tjadvatns sem er stærsta votlendissvæðið í Tjad og það næststærsta í Afríku. Landið skiptist í þrjú belti: Nyrst er eyðimörk og syðst súdönsk grasslétta en milli þeirra er sahel eða eyðimerkurjaðar.
Íbúar Tjad eru rúmlega tíu milljónir og tilheyra yfir 200 ólíkum þjóðarbrotum. Tæplega milljón býr í höfuðborginni, N'Djamena, sunnan við Tjadvatn við vesturlandamæri landsins. Um 120 tungumál af þremur málaættum eru töluð í Tjad en opinber tungumál landsins eru franska og arabíska. Tjadísk arabíska er almennt samskiptamál. Rétt rúmur helmingur íbúa aðhyllist íslam og um 40% eru kristnir.
Saga
Menn tóku að setjast að í dældinni við Tjadvatn á sjöunda árþúsundi fyrir okkar tímatal. Nokkur ríki komu þar upp í tengslum við Saharaverslunina. Á miðöldum varð hluti landsins hluti af Kanem-Bornúveldinu en á nýöld náðu ríkin Ouaddai og Banguirmi hlutum landsins undir sig. Frakkar hófu herferðir gegn múslimskum soldánsdæmum í Tjad undir lok 19. aldar og lögðu það undir sig eftir sigur á súdanska stríðsherranum Rabih az-Zubayr í orrustunni við Kousséri árið 1900. Árið 1905 varð Tjad hluti af Frönsku Miðbaugs-Afríku. Eftir ósigur Frakka fyrir Þjóðverjum í síðari heimsstyrjöld gekk Tjad til liðs við Bandamenn, fyrst franskra nýlendna. Eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1958 var Franska Miðbaugs-Afríka leyst upp og ríkin Gabon, Vestur-Kongó, Mið-Afríkulýðveldið og Tjad urðu sjálfstæðar nýlendur. Tveimur árum síðar varð Tjad sjálfstætt og François Tombalbaye fyrsti forseti landsins.
Tombalbaye kom á flokksræði og fljótlega hófst uppreisn gegn stjórn hans í norðurhluta landsins. Eftir langvinna borgarastyrjöld var Tombalbaye drepinn í herforingjauppreisn árið 1975 og við tók herforingjastjórn. Aftur braust út borgarastyrjöld árið 1979 sem stóð til 1982. Einn af leiðtogum herforingjastjórnarinnar, Hissène Habré, náði þá völdum. Hann barðist gegn uppreisnarflokkum í norðri sem höfðu stuðning Líbýustjórnar Muammars Gaddafi og barði niður alla mótspyrnu innanlands af mikilli hörku. Árið 1987 sömdu Tjad og Líbýa um vopnahlé og í kjölfar alþjóðlegrar ráðstefnu 1994 fékk Tjad aftur yfirráð yfir löndum í norðurhlutanum sem Líbýumenn höfðu hernumið. Einn af herforingjum Habrés, Idriss Déby, hóf uppreisn gegn honum 1989 og náði völdum 1991. Hann sigraði í fyrstu fjölflokkakosningunum sem haldnar voru 1997. Déby náði að kveða niður óróann í landinu að mestu en eftir sigur hans í forsetakosningum 2001 var hann sakaður um kosningasvindl og spillingu. Þegar átökin hófust í Darfúr í Súdan komu þúsundir flóttamanna þaðan til Tjad sem sagði Súdan stríð á hendur árið 2005. Í kjölfarið hófst aftur borgarastyrjöld í Tjad sem stóð til 2010 og náði hámarki með árás andstæðinga Débys á höfuðborgina N'Djamena í apríl 2006 og aftur í febrúar 2008. Stjórn Débys náði að verjast og hélt völdum. Árið 2010 var undirritað friðarsamkomulag við Súdan sem fól í sér að flóttamenn frá Darfúr fengu að snúa aftur heim.
Idriss Déby forseti féll í valinn í bardaga gegn uppreisnarmönnum í norðurhluta Tjad þann 20. apríl 2021. Sonur hans, Mahamat Idriss Déby, tók við stjórn landsins sem formaður herráðs sem á að leiða landið fram að næstu kosningum.
Stjórnsýsluskipting
Frá febrúar 2008 hefur Tjad skipst í 22 héruð sem tóku við af 14 umdæmum. Innan héraðanna eru 61 lögsagnarumdæmi sem skiptast í 200 undirumdæmi sem aftur ná yfir 446 sveitarfélög. Hver stjórnsýslueining á að hafa eigin þing en kosningar til sveitarstjórna hafa ekki verið haldnar.
Jerry Fodor
Jerry Alan Fodor (fæddur 1935 í New York borg) er bandarískur heimspekingur. Hann er prófessor í heimspeki við Rutgers-háskóla í New Brunswick í New Jersey. Fodor fæst einkum við hugspeki, málspeki og vitsmunavísindi.
Guðmundur Pétursson
Guðmundur Pétursson (fæddur 24. nóvember 1986 í Reykjavík) er íslenskur knattspyrnumaður hjá Breiðablik UBK.
Háfleikur
thumb|right|350px|Háfleikur leikinn í [[Finnland.]] Háfleikur er íþrótt sem leikin er með prikum með neti á endanum. Takmark leiksins er að fleygja gúmmíbolta í markið. Leikinn má leika innandyra sem og utandyra.
Þegar leikurinn er leikinn utandyra er hann leikinn á grasvelli eða á gervigrasi.
Háfleikur var sýningargrein á Ólympíuleikunum 1928, 1932 og 1948 en fullgild keppnisgrein á leikunum árið 1904 og 1908.
Harðhveiti
Harðhveiti eða dúrumhveiti (úr latnesku durum „harður“, fræðiheiti: Triticum durum eða Triticum turgidum undirt. durum) er þrílitna hveititegund og önnur mest ræktuð hveititegund á eftir brauðhveiti (Triticum aestivum). Framleiðsla harðhveitis jafngildir samt einungis 5–7% hveitiframleiðslu heimsins.
Harðhveiti var ræktað af emmerhveiti (Triticum dicoccum), tegund sem ræktuð var í Mið-Evrópu og Austurlöndum nær um það bil 7000 f.Kr., með kynbótum. Harðhveiti er algengasta hveititegund í Austurlöndum nær.
Fort McMurray
thumb|Fort McMurray úr lofti. thumb|Í maí 2016 flýðu íbúar skógarelda sem ógnuðu borginni.
Fort McMurray er borg í sveitarfélaginu Wood Buffalo í norð-austur Alberta fylki í Kanada. Borgin liggur á mótum við Athabascafljótsins og Clearwaterfljótsins og er 435 kílómetra norðaustur af höfuðstaðnum Edmonton. Þar búa rúm 60.000 manns. Athabasca-olíusandarnir umkringja borgina sem hefur verið miðpunktur í olíuiðnaði í fylkinu.
Uppruna borgarinnar má rekja til Hudsonflóafélagsins sem stofnaði stöð þar fyrir verslun á dýraskinnum árið 1870. Á 4. áratug 20. aldar var farið að vinna olíu úr sandinum á svæðinu. Á 8. áratugnum stórjókst olíuframleiðslan og jafnframt íbúafjöldinn.
Borgin er umkringd barrskógi: Hvítgreni, nöturösp, balsamösp og næfurbjörk eru helstu tré á svæðinu. En einnig má finna mýralerki og svartgreni í mýrlendi.
Skógareldar árið 2016
Miklir skógareldar brustu út í grennd við borgina í maí 2016. Um 10% húsa borgarinnar eyðilögðust og íbúar frá borginni og nærliggjandi svæðum flúðu aðallega til Edmonton og Calgary.
Í byrjun júní hófu íbúar bæjarins að snúa aftur, tæpum mánuði eftir að þeir neyddust til að flýja eldana. Talið er að eldarnir hafi verið af manna völdum.
Mary Elizabeth Winstead
Mary Elizabeth Winstead (fædd 28. nóvember 1984) er bandarísk leikkona.
Augu Gula skuggans
thumb|right|Bob Moran Nr. 23 Augu Gula skuggans er unglingasaga eftir Henri Vernes.
Söguþráður
Lundúnaþokan er ekkert lamb að leika sér við. Það er annað en gaman að villast í henni og út yfir tekur þó, þegar menn rekast á verur, sem brenna menn upp til agna með augnaráðinu einu saman. Hér er eitthvað að gerast næsta óvenjulegt, enda kemur þeim fóstbræðrum Bob Moran og Bill Ballantine, ekki á óvart, hvaðan sá ófögnuður stafi. Enn á ný er hafin barátta upp á líf og dauða við Gula skuggann, þennan alheims óvin, sem Bob Moran hefur árum saman átt í höggi við.
Aðalpersónur
Bob Moran, Bill Balantine, Sir Archibald Baywatter, Prófessor Aristide Clairembart, Herra Ming (Guli skugginn), Tanía Orloff, Martína Hems, Gústaf Hems
Sögusvið
London, England - Mauventkastali, Frakkland
Snorri (príor í Möðruvallaklaustri)
Snorri príor var íslenskur munkur sem var príor í Möðruvallaklaustri frá því um 1380 og tók við af Erlendi Halldórssyni, sem lést 1378 eða 1379. Ekki er víst hve lengi hann var príor; hann kann að hafa dáið í Svarta dauða en gæti líka hafa lifað lengur.
Snorra er fyrst getið í bréfi sem skrifað var á Möðruvöllum 23. mars 1380 og var hann þá orðinn príor. Á príorstíð hans bar það til, árið 1394, að danskur sveinn Péturs Nikulássonar Hólabiskups sem var í vísitasíuferð í klaustrinu vó þar annan biskupssvein.
Árið 1430 fékk séra Jón Bjarnason Möðruvelli að léni til þriggja ára hjá Jóni Vilhjálmssyni Craxton Hólabiskupi og átti hann meðal annars að fæða og klæða prest og djákna og tvo munka. Sennilega hafa þá ekki verið fleiri munkar í klaustrinu og enginn príor. Á bréfinu má einnig sjá að séra Jón Pálsson Maríuskáld hefur annaðhvort verið ráðsmaður á Möðruvöllum eða haft klaustrið að léni á undan Jóni Bjarnasyni. Nokkrum árum síðar var klausturlifnaður þó efldur og Sigurður Jónsson gerður að príor.
Sviti
Sviti er vökvi sem myndast í svitakirtlum í húð ýmissa spendýra. Svitinn kemur út á yfirborðið, einkum við áreynslu, andlegt álag og í hita og á þannig þátt í að tempra líkamshitann. Sviti innheldur uppleyst sölt og úrgangsefni úr líkamanum.
Orðið horvatn er haft um svita úr mögrum mönnum, og er aðallega notað í hálfkæringi.
Síldarmannagarðar
Síldarmannagarðar voru garðar í Grafarvogi sem hlaðnir voru út í voginn. Milli þeirra var þröngt op og hlið. Þegar síldargöngur voru gekk síldin inn fyrir garðana á flóði og var þá opinu lokað með hliði og síldin hirt.
João Paulo
João Paulo (fæddur 7. september 1964) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 17 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Keira Knightley
thumb|200px|Keira Knightley Keira Knightley (fædd 26. mars 1985) er ensk leikkona.
Gull-Ívan Grjótharði
Gull-Ívan Grjótharði (enska: Flintheart Glomgold) er persóna í veröld Andrésar andar. Hann birtist fyrst í sögunni The Second Richest Duck eftir Carl Barks árið 1956. Hann er næst ríkasta önd í heiminum, á eftir Jóakim Aðalönd og svarinn óvinur Jóakims. Hann býr í Suður-Afríku. Í sumum sögum hefur Gull-Ívan verið nefndur Glúmur.
Samkvæmt sögunni The Terror of the Trasvaal eftir Don Rosa hittust Gull-Ívan og Jóakim fyrst árið 1887 í Afríku áður en þeir urðu ríkir (reyndar virtist fyrsta saga Gull-Ívans vera fyrsta sinn sem þeir hittust, en Jóakim kemst aldrei að því hvað Gull-Ívan heitir í Terror of the Transvaal, svo að hann þekkir hann sennilegast ekki aftur í The Second Richest Duck).
Þó að bæði Jóakim og Gull-Ívan hafi fæðst í fátækt, er munurinn á þeim sá að Gull-Ívan varð ekki ríkur heiðarlega.
Ítalskir og brasilískir höfundar nota venjulega Jóa Rokkafelli í staðinn fyrir Gull-Ívan. Þetta er ef til vill einfaldlega vegna þess að Jói býr í Andabæ og er því auðveldara að blanda honum í sögurnar um Jóakim.
Liste der Bewohner Entenhausens
Angers
thumb|Angers. Angers er borg í vesturhluta Frakklands í héraðinu Pays de la Loire og er í útjaðri Loire-dalsins. Íbúar eru um 153.000 (2017).
Paul Verlaine
Paul Verlaine er franskur rithöfundur og skáld fæddur 30. mars 1844 í Metz og lést í Paris 8. janúar 1896.
Fræg verk
-Poèmes saturniens (1866)
-Fêtes galantes (1869)
Sundhöll Seyðisfjarðar
Sundhöll Seyðisfjarðar var byggð árið 1948 og var teiknuð af Guðjóni Samúelssyni húsameistara ríkisins. Hún var formlega opnuð 8. júlí 1948.
Paul Verlaine
Fræg verk
-La Bonne Chanson (1870)
-Romances sans paroles (1874)
-Sagesse (1880)
-Jadis et Naguère (1884)
-Amour (1888)
-Parallèlement (1889)
-Dédicaces (1890)
-Bonheur (1891)
-Liturgies intimes (1892)
-Odes en son honneur (1893)
-Élégies (1893)
-Dans les limbes (1894)
-Épigrammes (1894)
-Chair (1896)
-Invectives (1896)
Heiladingull
300px|thumb|Heiladingull Heiladingull eða dingull er innkirtill sem gengur niður úr undirstúku heilans. Hann er á stærð við baun og um hálft gramm að þyngd. Hann er í raun samsettur úr tveimur kirtlum, taugadinglinum og kirtildinglinum sem heita svo því annar þeirra er úr taugavef en hinn úr kirtilvef. Í taugadinglinum verður til vasópressín (ADH) sem er þvagtemprandi hormón og oxítósín sem örvar fæðingarhríðir. Í kirtildinglinum verða til barkstýrihormón, stýrihormón skjaldkirtils, prólaktín, eggbússtýrihormón, gulbússtýrihormón og vaxtarhormón.
Sextett Ólafs Gauks - Segðu ekki nei
Sextett Ólafs Gauks og Svanhildur - Segðu ekki nei er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1967. Á henni flytja Sextett Ólafs Gauks og söngkonan Svanhildur fjögur lög.
Meja
Meja (fædd Meja Anna Pernilla Beckman 12. febrúar 1969 í Nynäshamn) er sænsk söngkona og lagahöfundur. Meðal þekktustu laga hennar eru „All 'Bout the Money“ og „Private Emotion“ (dúett með Ricky Martin). Meja var söngkona í danshópnum Legacy of Sound áður en hún hóf sólóferil sinn.
Matthildur af Flæmingjalandi
Matthildur var dóttir Baldvins 5., greifa af Flæmingjalandi og Adèle Capet, dóttur Róberts 2. Frakkakonungs. Vilhjálmur bastarður, hertogi af Normandí, bað hennar en sagt er að hún hafi ekki viljað hann i fyrstu þar sem hún taldi sig of tiginborna til að giftast bastarði. Ýmsar sagnir eru um hvernig kvonbænirnar gengu en á endanum skipti Matthildur um skoðun og giftist Vilhjálmi þótt páfinn legði bann við þvi vegna skyldleika þeirra. Þau giftust 1053 og áttu saman tíu eða ellefu börn - synirnir voru fjórir en um dæturnar er allt óljósara og aðeins ein þeirra eignaðist afkomendur, Adela móðir Stefáns af Blois, síðar Englandskonungs.
Hjónaband þeirra virðist hafa verið gott en þó hljóp snurða á þráðinn þegar Róbert sonur þeirra gerði uppreisn gegn föður sínum því Matthildur tók afstöðu með honum. Eftir að hún lést varð Vilhjálmur mun harðari stjórnandi en áður og var dauða hennar kennt um.
Matthildur var sögð hafa verið smávaxnasta drottning Bretlands og fyrir misskilning komst sú sögn á kreik að hún hefði aðeins verið 127 cm á hæð. Mælingar sem gerðar voru á hluta af beinum hennar, sem varðveist hafa, árið 1819 og aftur 1959 leiddu þó í ljós að hún hefur líklega verið um 150 cm há.
Tembó Tabú
Tembó Tabú (franska: Tembo Tabou) er 24. bókin í bókaflokknum um Sval og Val. Höfundur og teiknari hennar var listamaðurinn Franquin í samvinnu við Jean Roba og Greg sem einnig er skráður fyrir handritinu.
Ívarp
fyrir öll x í A ef A er hlutmengi í B. Fallgildi ívarpsins er stök í mengi fastapunkta fallsins og ívarp er skv. skilgreiningu gagntækt fall.
Tembó Tabú
Söguþráður
Svalur og Valur eru á ferð um myrkviði Afríku til fundar við bandaríska rithöfundinn Gurgling Thirstywell, þegar þeir sjá sér til mikillar undrunar rauða fíla. Fílarnir hafa traðkað niður búðir rithöfundarins, sem sjálfur er á bak og burt. Í ljós kemur að fílarnir hafa verið málaðir, líklega til að flæma burt ferðamenn.
Félagarnir komast í kynni við vinalega en einfalda svarta skógardverga. Þrjótar, þeir hinir sömu og máluðu fílana rauðar, þvinga þjóðflokkinn til að leita að gulli fyrir sig. Svalur og Valur sannfæra skógardvergana um að veita þeim mótspyrnu. Þrjótarnir fanga þá félagana og gormdýrið og hyggjast nota þá sem fóður fyrir kjötætuplöntur sem þeir rækta til að hræða dvergana til hlýðni. Vinirnir sleppa og finna Thirstywell sem hafði verið haldið föngnum. Skógardvergarnir grípa til vopna og skúrkarnir eru yfirbugaðir.
Íslensk útgáfa
Tembó Tabú var gefin út af Iðunni árið 1978 í íslenskri þýðingu Jóns Gunnarssonar. Þetta var þriðja íslenska Svals og Valsbókin.
Auður (tónlistarmaður)
Auður (f. 9. febrúar 1993) er sviðsnafn íslenska tónlistarmannsins Auðuns Lútherssonar. Auður spilaði á dönsku tónlistarhátíðinni Hróarskeldu árið 2019. Á Íslensku tónlistarverðlaununum árið 2020 hlaut Auður þrenn verðlaun; popplag ársins (Enginn eins og þú), söngvari ársins og flytjandi ársins.
Æviágrip
Árið 2011 var Auðunn í sigurliði Menntaskólans í Reykjavík í rökræðukeppninni Morfís þ.s. umræðuefnið var frjálshyggja. Árið 2014 var leikverkið Heili hjarta typpi eftir Auðunn og frænda hans Ásgrím Gunnarsson frumsýnt í Gaflaraleikhúsinu í Hafnarfirði. Auður samdi við höfundarrétarfyrirtækið IMAGEM MUSIC árið 2016. Árið 2016 var Auður fyrsti Íslendingurinn til þess að vera valinn í hina margverðlaunuðu akademíu Red Bull Music Academy. Árið 2018 skrifaði Auður undir plötusamning við Sony Music í Danmörku. Auður samdi tónlistina fyrir leikverkið Kópavogskrónika uppúr samnefndri bók Kamillu Einarsdóttur og var frumsýnt árið 2020 í Þjóðleikhúsinu.
Einkalíf
Auður er yngri bróðir sundkonunnar Hrafnhildar Lúthersdóttur.
Útgefið efni
thumb|Auður á tónleikum árið 2020.
Naustaskóli
Naustaskóli er grunnskóli í Nausta- og Hagahverfi á Akureyri. Þar voru 388 nemendur árið 2021. Skólinn var stofnaður haustið 2009.
Stærð
Árið 2021 voru í Naustaskóla 388 nemendur í 1.—10. bekk. Það ár voru við skólann 59 stöðugildi starfsmanna, þar af voru 37 stöðugildi kennara.
Ísbjörn
Útlit
Kvendýrið (sem kallað er birna) er u.þ.b. helmingi minna en karldýrið eða um 200 til 300 kg. Skrokklengd karldýra er að jafnaði um 2,6 metrar en kvendýra 2,1 metrar. Afkvæmi bjarna nefnast húnar og vega um 600 til 700 grömm við fæðingu.
Naustaskóli
Saga
Starfssemi Naustaskóla hófst haustið 2009. Fyrsta starfsárið voru nemendur um 150 í 1.-7. bekk. Síðan bættust árlega við einn árgangur eða um 50 nemendur. Naustatjörn, leikskóli Naustahverfis, nýtir að hluta húsnæði Naustaskóla.
Staðsetning
Naustaskóli er við Hólmatún í Naustahverfi á Akureyri. Nemendur úr Nausta- og Hagahverfi sækja aðallega skólann.
Ísbjörn
Búsvæði
Ísbirnir hafast við með ströndum og á hafís á norðurskautssvæðinu. Stundum reika þeir langt inn í land eða fljóta mörg hundruð kílómetra til hafs á ís. Þeir mynda ákveðna stofna, ætíð á sömu slóðum. Dýrin eru mjög víðförul og leggja oft upp í langferðir, að því er virðist án þess að hafa nokkurn sérstakan ákvörðunarstað, og fara þeir í ferðum sínum milli Alaska, Svalbarða og norðurstranda Síberíu.
Hvítabirni er að finna á eftirfarandi landsvæðum:
Friends Arena
thumb|Friends Arena að utan. Friends Arena, einnig þekktur sem Nationalarenan, er fjölnota leikvangur í Stokkhólmi sem er aðallega notaður undir knattspyrnu og tónleika. Hann er í Solna-hverfinu í Stokkhólmi. Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu og félagsliðið AIK eru notendur vallarins. Melodifestivalen, undankeppni Eurovision er haldin í höllinni. Völlurinn er með lokanlegu þaki og tekur rúm 50.000 í sæti og 65.000 á tónleikum.
Þann 14. nóvember 2012 spilaði sænska landsliðið fyrsta leik sinn þar og skoraði Zlatan Ibrahimović fyrsta markið og fernu í 4-2 sigri gegn Englandi.
Naustaskóli
Staðsetning
Skólinn er í einu nýjasta hverfi Akureyrar, milli hamrana undir Súlum og Eyjafjarðarleira, í nálægð við helstu útivistarperlur bæjarins; Kjarnaskóg og Naustaborgir.
Ísbjörn
Fæðuval
Gagnstætt skógarbirni frænda sínum er ísbjörn algert rándýr. Hann lifir nær einungis á kjöti og hann étur langmest af sel sem er um 90% af fæðu ísbjarna. Ísbirnir eru ágætlega syndir og synda mjög örugglega en hægt. Ísbjörn getur verið í kafi í u.þ.b. 2 mínútur en selir geta verið í kafi í hálftíma, þannig að ísbjörn getur ekki veitt sel á sundi. Hann veiðir selinn með því að gera skyndiárás og kemur honum þannig á óvart. Ísbirnir eru afar leiknir við að læðast að bráð sinni og fara mjög varlega. Ísbjörninn er líka í góðum felubúningi, alveg snjóhvítur. Hann situr fyrir selnum með því að loka undankomuleiðum til sjávar. Hann veiðir einnig með því að bíða í sjónum og stökkva svo upp á land eftir selnum. Þriðja aðferðin við að ná selnum er að liggja uppi á ísnum hjá loftopi og bíða eftir að selur komi. Þar sýna ísbirnir mikla þolinmæði og geta legið hreyfingarlausir í margar klukkustundir.
Ísbirnir éta allar selategundir, auk þess éta þeir stundum rostunga sem eru erfiðari bráð, enda geta þeir vegið allt 1500 kíló. Ísbirnir éta að auki hræ af öllum gerðum. Á sumrin gæða þeir sér einnig á alls kyns gróðri til að bæta meltinguna og éta jafnvel þara.
Ísbirnir geta hlaupið mjög hratt, en þreytast fljótt og verða stundum svo uppgefnir að þeir standa ekki í lappirnar. Ef þeir eru eltir reyna þeir sem fyrst að forða sér í sjóinn og geta synt jafnvel dögum saman.
Vetrardvali
Einungis birnur sem ganga með húna, og þær sem eiga ársgamla húna, leggjast í dvala í híði yfir veturinn. Vetrardvalinn er einskonar svefn, og er líkamsstarfsemi dýranna þá í lágmarki, til þess að spara orku. Karldýrin eru virk allan veturinn, en grafa sig stöku sinnum í skafl til að hlífa sér við óveðrum. Fullorðnir ísbirnir eru miklir einfarar og ef þeir sjá hver annan halda þeir fjarlægð sín á milli sem á helst ekki að vera minni en 100 metrar. Deilur eru sjaldséðar.
Æxlun og meðganga
thumb|left|250px|Ungviði ásamt móður sinni. Fengitíminn er frá mars til maí, einkum þó í apríl. Meðgöngutíminn er 7-8 mánuðir og eignast ísbirnir yfirleitt tvo húna. Þeir verða kynþroska 4-5 ára gamlir og hámarksaldur þeirra er 25-30 ár. Stofninn er talinn vera um 20 þúsund dýr og eru dýrin í útrýmingarhættu og þess vegna alfriðuð.
Naustaskóli
Staðsetning
Í sveitarfélaginu eru grunnskólarnir ekki hverfaskiptir nema að því leyti að hvert barn á rétt til skólagöngu í sínum hverfisskóla.
Kirsten Dunst
thumb|right|250px|Kirsten Dunst Kirsten Dunst (fædd 30. apríl 1982) er bandarísk leikkona, söngkona og fyrirsæta. Faðir hennar var þýskur og móðir af þýskum og sænskum ættum. Hún fékk þýskan ríkisborgararétt 2011. Hún er nú í sambandi með leikaranum Garrett Hedlund. Móðir hennar ýtti henni í leiklistina þegar hún var ung og Dunst átti erfitt með það. Þegar hún var 12 ára fékk hún stórt hlutverk í myndinni Interview with the Vampire. Fyrir leik sinn í henni fékk hún tilnefningu til Golden Globe verðlauna. Hún er sennilega hvað frægust fyrir hlutverk sitt í Melancholia.
Naustaskóli
Stjórnun
Skólastjóri Naustaskóla (2023) er Bryndís Björnsdóttir. Aðrir í stjórnendateymi skólans eru þau Aðalheiður Skúladóttir og Heimir Örn Árnason.
Í ytra mati Menntamálastofnunar sem framkvæmt var árið 2020 þykja stjórnendur skólans dreifa ábyrgð og gefa þróunarhópum skýr skilaboð um umboð og ábyrgð. Framkvæmd innra mats skólastarfs sem er álitið er mikilvægt og sjálfsagður hluti, er á ábyrgð stjórnenda. Skólinn þykir hafa símenntunaráætlun sem styður við innra þróunarstarf.
Ísbjörn
Æxlun og meðganga
Karldýrin koma til birnanna, dveljast hjá þeim í nokkra daga og maka sig. Síðan yfirgefa þeir þær strax aftur. Svo gerist ekkert fyrr en um haustið því að frjóvguð eggin bíða þangað til, en þá byrjar eggið að þroskast. Þegar hafið leggur fara birnurnar í land og gera sér vetrarhíði undir skafli. Síðan snjóar í opið og híðið lokast alveg nema nokkur loftgöt.
Naustaskóli
Nám og kennsla
Skipulag skólastarfs Naustaskóla byggir á sveigjanleika og er í mörgu frábrugðið því sem hefðbundið er. Að mestu er kennt í aldursblönduðum hópum þar sem nemendum í tveimur árgöngum er blandað saman, bæði í umsjónarhópa og námshópa. Kennslurýmið er opið. Kennsla er teymisvinna þar sem tveir eða fleiri kennarar bera samábyrgð á nemendahópum.
Alkestis
Sagan segir að Pelías konungur hafi heitið Alkestis hverjum þeim manni sem fyrstum tækist að láta ljón og villisvín (eða björn) fyrir vagn. Admetosi tókst það með hjálp Apollons og kvæntist hann Alkestis. Eftir brúðkaupið gleymdi hann þó að færa Artemis fórn og kom því að rúmi sínu fullu af snákum. Enn kom Apollon honum til bjargar með því að fylla örlaganornirnar og fékk þær til að lofa að Admetosi að hann fengi að lifa ef einhver vildi deyja í hans stað. Enginn bauðst til þess, ekki einu sinni aldraðir foreldrar Admetosar, fyrr en Alkestis tók af skarið. Síðar bjargaði Herakles henni frá Hadesarheimum. Admetos og Alkestis áttu einn son, Evmelos, sem tók þátt í Trójustríðinu, og eina dóttur, Perímelu.
Naustaskóli
Nám og kennsla
Skólastarf Naustaskóla tekur mið af grunnþáttum menntunar, lykilhæfni og námi nemenda samkvæmt aðalnámskrá grunnskóla og menntastefnu Akureyrar. Við stofnun árið 2009, var skólastefnan einnig mótuð í samvinnu við foreldra. Áhersla er á fjölbreytta kennsluhætti og námsaðlögun, aldursblöndun og teymiskennslu í opnum kennslurýmum. Auk námsaðlögunar er kveðið á um athvarf, umhyggju, virðingu, samvinnu, táp og fjör og þátttöku allra. Kennslu aldursblandaðra hópa er ætlað að undirstrika það að allir séu einstakir og því eðlilegt að nemendur séu á ólíkum stað í náminu.
"„Hlutverk skólans er að stuðla að alhliða þroska allra nemenda, að mennta ábyrga og hæfa þjóðfélagsþegna sem geta tekið virkan þátt í þróun samfélagsins og stundað frekara nám. Allir skulu öðlast alhliða menntun og fá hvatningu til náms í samræmi við þroska sinn og áhuga.“"
Skólabragur og hefðir
Sveigjanleiki, aldursblöndun og teymisvinna í opnum kennslurýmum markar skólabraginn. Leiðarljós skólastarfs Naustaskóla eru: Námsaðlögun, Athvarf, Umhyggja og virðing, Samvinna, Táp og fjör og Allir með. Saman myndar þetta upphafsstafina NAUSTA.
Í Naustaskóla er fjölbreyttur nemendahópur og þó nokkur fjöldi nemenda sem eiga annað tungumál en íslensku að móðurmáli. Vorið 2023 voru nemendur af 23 þjóðernum.
Naustaskóli hefur sérstakar reglur um notkun símtækja. Símar eru bannaðir í kennslustundum og í matsal skólans. Unglingastig má þó nota síma í frímínútum og í hádegishlé.
José Manuel Rodrigues
José M. Rodrigues er portúgalskur-hollenska ljósmyndari og listamaður (fæddur á 4 Maí 1951 í Lissabon, heitir José Manuel dos Santos Rodrigues). Hann býr og starfar síðan 1993 í Évora, Portúgal, eftir meira en tuttugu ár í Hollandi.
Ísbjörn
Æxlun og meðganga
Raunverulegur þroskatími fóstra er ekki nema um tveir mánuðir og fæðast húnarnir því um áramótin. Þeir eru litlir, vanþroska og hjálparlausir. Þeir liggja marga mánuði í híðinu og lifa á móðurmjólkinni. Birnan er mjög hreinleg, hún gerir stundum gat á híðið til að koma út skít og þvagi frá ungviðinu, sjálf hefur hún enga meltingu né hægðir.
Um mánaðamótin mars – apríl fer birnan að fara út með húna sína við og við. Þeir vega þá um 10-12 kíló en skortir úthald og eru ekki færir um að fara langt. Húnarnir eru um 18 mánuði á spena en byrja samt snemma að háma í sig selkjöt. Venjulega eru þeir með móður sinni til tveggja og hálfs árs aldurs, svo verða þeir kynþroska á 4. eða 5. ári. Birnur sjást oft á ráfi í kringum híðin sín á vorin, það eru mæður sem misst hafa húna sína.
Friðun ísbjarna og samlíf með mönnum
Þótt ísbirnir séu alfriðaðir gildir sú undantekning að frumbyggjaþjóðir eins og inúítar og jakútar mega veiða þá samkvæmt gömlum hefðum. Þær veiðar eru aðeins leyfðar til eigin neyslu eða til annars brúks. Um miðja 20. öldina voru þeir réttdræpir hvar sem þeir fundust og voru stundaðar miklar veiðar á ísbjörnum. Amerískir auðjöfrar stunduðu t.d. það sport að skjóta þá úr flugvélum og einnig úr snjóbílum í Alaska. Þá fór að fækka ört í stofninum og er giskað á að ísbirnir hafi verið á milli 5-20 þúsund, og er seinni talan sú tala sem oftast er talað um núna, áður en Sovétmenn friðuðu ísbirni árið 1956. Fylgdu svo fleiri þjóðir í kjölfarið þangað til hvítabjörninn var loks alfriðaður 1966. Nú er stofninn talinn vera um 20 þúsund dýr. Samkvæmt mati IUCN sérfræðingahóps um ísbirni, þá eru 19 þekktir undirstofnar ísbjarna, fjöldi í einum þeirra er að aukast, þrír eru stöðugir og átta er að hnigna (ekki eru til nægilega góð gögn til að meta hina undirstofnana).