cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ásgeir Einarsson
Árið 1860 þegar Ásgeir fluttist að Þingeyrum í Húnaþingi var þar torfkirkja hrörleg. Ásgeir ákvað að byggja upp kirkju á staðnum úr íslensku grjóti og var það flutt vestan úr Nesbjörgum og dregið á sleðum yfir ísi lagt Hópið og stóð bygging hennar 13 ár frá 1864 til 1877. Þingeyrakirkja er í senn fögur, svipmikil og sérkennileg og af mörgum talið eitt merkasta guðshús á Íslandi. Kirkjubyggingin kostaði 16 þúsund ríkisdali og af þeim reiddi Ásgeir sjálfur fram 10 þúsund. Eftir hann er og lýsing Þingeyrarkirkju, Reykjavík 1878.
Árið 1875 gerðist hann þingmaður Húnvetninga og sat sem slíkur til 1880. Hann bjó í Ásbjarnarnesi 1863-1867 en fluttist svo á ný að Þingeyrum 1867 og bjó þar til æviloka.
Einkasonur hans og konu, hans 26. júní 1838 Guðlaugar Jónsdóttur kammerrás og sýslumanns á Melum, Jónssonar (f. 1813, d. 9. febrúar 1887) var hinn annálaði hesta- kvenna- vín- og vísnamaður Jón Ásgeirsson, en eftir hann er vísan þjóðkunna:
Grozníj
Grosní (rússneska Грозный; téténska Соьлжа-Гӏала Sölƶa-Ġala) er höfuðstaður fylkisins Téténíu í Rússlandi. Hún stendur við bakka árinnar Sunza. Íbúar voru rúmlega 270 þúsund árið 2010. Borgin var stofnuð af Rússum sem virki árið 1818 í Stríðinu um Kákasus. Upphaflegir íbúar voru þá kósakkar. Sovétríkin litu á kósakka sem ógn og hvöttu téténa og ingúsjeta til að flytjast til borgarinnar. Þegar þeir gerðu uppreisn gegn stjórninni 1944 voru þeir fluttir burt nauðungarflutningum og margir þeirra drepnir. Borgin varð því aftur fyrst og fremst byggð Rússum. Téténar fengu að snúa aftur árið 1957 sem skapaði hörð átök milli þjóðarbrota í borginni. Eftir fall Sovétríkjanna varð Grosní höfuðborg Téténska lýðveldisins Itkeríu undir forystu Dzúkar Dúdajevs. Rússar lögðu borgina aftur undir sig í Fyrsta stríðinu um Téténíu 1994-1996. Aðskilnaðarsinnar náðu borginni aftur árið 1996 og síðan aftur Rússar eftir Annað stríðið um Téténíu 1999-2000. Borgin var að mestu lögð í rúst í loftárásum rússneska hersins þegar setið var um hana í lok seinna Téténíustríðsins. Rússar réðust í miklar breytingar á borginni í kjölfarið.
Melanesía
Melanesía (komið úr grísku: „svartar eyjar“) er svæði í Eyjaálfu sem nær vestur frá Kyrrahafi að Arafurahafi fyrir norðan og norð-austan Ástralasíu. Hugtakið var upprunalega notað af Jules Dumont d'Urville árið 1823 til að aðgreina þjóðernislega og landfræðilega kynþátt og hóp eyja frá Pólýnesíu og Míkrónesíu. Í dag er kynþáttagreining d'Urvilles talin röng þar sem hún tekur ekki tillit til menningarlegrar, tungumálalegrar og erfðafræðilegrar fjölbreytni og í dag er hugtakið aðeins notað sem hentugur landfræðilegur merkimiði. Þar að auki nota Fídjíeyjar, Papúa Nýja Gínea, Salómonseyjar, Vanúatú og Nýja Kaledónía (sem er franskt yfirráðasvæði) heitið til að lýsa sér því það endurspeglar sameiginlega sögu þeirra sem nýlendna og stöðu í heiminum.
Eftirfarandi eyjar eru venjulega taldar til Melanesíu:
.sl
Tenglar
Toppdomän
Upsakirkja
right|thumb|Upsakapella. Forkirkja síðustu kirkjunnar á Upsum. Upsir í Svarfaðardal eru landnámsjörð og líklega hefur kirkja verið reist þar fljótlega eftir kristnitöku. Fyrstu heimildir um kirkjuna eru í Prestssögu Guðmundar Arasonar, en hann var prestur á Upsum skamman tíma 1196. Upsakirkja var lögð af er Dalvíkurkirkja var reist og síðan var hún rifin. Þó stendur gamla forkirkjan enn í kirkjugarðinum miðjum og kallast Upsakapella. Kirkjan var reist eftir Kirkjurokið mikla aldamótaárið 1900. Kirkjan sem áður stóð á Upsum var reist 1853, þetta var timburkirkja en fyrrum var torfkirkja á staðnum. Tveimur árum síðar fengu menn reynslu af því timburhúsum var hættara í hvassviðri en gömlu torfhúsunum því þá fauk þessi nýja kirkja af grunni sínum og stórskemmdist. Hún var þó endurreist og stóð óhögguð þar til Kirkjurokið reið yfir þann 20. september árið 1900. Þá lyftist hún af grunni sínum á ný og brotnaði í spón úti á túni og munir hennar margir stórskemmdust. Þeirra á meðal voru margir kjörgripir t.d. Upsakristur sem er forn róðukross úr kaþólskum sið, merkileg altaristafla frá 18. öld eftir Hallgrím Jónsson, einn merkasta myndlistarmann sinnar tíðar, og nýleg altaristafla máluð af Arngrími málara. Mynd Arngríms eyðilagðist með öllu en Upsakristur og altaristafla Hallgríms og fleiri munir voru seldir Forngripasafninu í Reykjavík til fjáröflunar fyrir nýja kirkju. Fengust 31 kr. fyrir, sem virðist furðulega lág upphæð því nú teljast þessir gripir þjóðargersemar. Ný kirkja var síðan reist á sama stað og sú gamla stóð á. Hún var vígð haustið 1903. Orgel kom í kirkjuna 1916 eða 1917.
Haustið 1931 laskaðist kirkjan í vestanroki og færðist af grunninum, kom þá mjög til tals að reisa nýja og stærri kirkju fyrir hið vaxandi byggðarlag á Dalvík. Það varð þó ekki um sinn heldur var gert við kirkjuna, en árið 1954 var hún formlega lögð niður sem sóknarkirkja enda var þá hin nýja Dalvíkurkirkja í smíðum. Þar með lauk meira en 800 ára sögu þessa kirkjustaðar. Meðal þeirra sem hvíla í Upsakirkjugarði er Látra-Björg.
Eins og fram kemur í upphafi greinarinnar hefur Upsakirkja nú verið rifin að mestu. Í Svarfaðardal standa hins vegar enn Vallakirkja, Urðakirkja og Tjarnarkirkja. Byggingarlag þeirra er sérsvarfdælskt sem felst í því að kirkju”turninn” er lægri en sjálf kirkjan og gefur það kirkjunum sérstakt yfirbragð. Dæmi um kirkjur með lágreista kirkju"turna" er þó að finna víðar, m.a. er Bægisárkirkja í Möðruvallaprestakalli í Eyjafjarðarprófastsdæmi með lágreistan turn.
Upsaprestakall var lagt niður árið 1859 og sóknin varð hluti af Tjarnarprestakalli. Síðan var Tjarnarprestakall lagt niður 1917 og allar sóknir Svarfaðardals settar undir einn prest. Hann sat fyrst í stað á Völlum en er nú á Dalvík og er Upsasókn nú hluti af Dalvíkurprestakalli í Eyjafjarðarprófastsdæmi. Síðasti prestur á Upsum var sr. Baldvin Þorsteinsson en hann þjónaði kallinu til dauðadags, 1859. Sr. Baldvin var einn fjögurra bræðra sem allir voru prestar við Eyjafjörð á fyrri hluta 19. aldar. Hinir voru Hallgrímur Þorsteinsson á Hrauni, Stefán Þorsteinsson á Völlum og Kristján Þorsteinsson sem þjónaði víða m.a. á Tjörn.
Hreyfingin
Hreyfingin eru íslensk stjórnmálasamtök sem stofnuð voru 18. september 2009 eftir klofning úr Borgarahreyfingunni. Borgarahreyfingin, hafði upprunalega fengið fjóra þingmenn eftir kosningar 2009 en var án þingmanns eftir þennan klofning.
Þingmenn Hreyfingarinnar:
Möðruvallahreyfingin
Möðruvallahreyfingin var stjórnmálahreyfing innan Framsóknarflokksins sem stofnuð var 27. ágúst 1973. Ólafur Ragnar Grímsson síðar forseti var forsprakki þeirrar hreyfingar.
Podocarpus lawrencei
Podocarpus lawrencei er lágvaxið sígrænt tré sem vex í fjalllendi suður Ástralíu.
Flekkótta fingurpokadýr
Hið flekkótta fingurpokadýr (fræðiheiti: Spilocuscus maculatus) er tegund pokadýra.
Chris Elliott
thumb|Elliott, [[2011]] Christopher Nash „Chris“ Elliott (fæddur 1960) er bandarískur leikari og gamanleikari.
John Russell, jarl af Russell
John Russell, fyrsti jarlinn af Russell (18. ágúst 1792 – 28. maí 1878) var breskur stjórnmálamaður úr röðum Vigga og síðar Frjálslynda flokksins sem var tvisvar forsætisráðherra Bretlands snemma á Viktoríutímanum.
Russell var afi Bertrands Russell.
Æviágrip
Þegar Russell tók við embætti geisaði hræðileg hungursneyð á Írlandi og ríkisstjórn Russell tókst ekki að hafa hemil á henni. Flokkur Vigga aðhylltist frjálsan markað og lítil ríkisafskipti og því neitaði Russell að setja hömlur á útflutning matar frá Írlandi til Englands. Hann hætti einnig við hjálparstarfsemi sem ríkisstjórn Peel hafði komið á fót til að berjast við hungursneyðina í trú um að markaðurinn myndi sjá Írum fyrir mat. Á ríkisstjórnartíð Russell svalt um það bil ein milljón Íra til dauða og um milljón Írar í viðbót neyddust til þess að flýja land.
Fyrri ráðherratíð Russell lauk eftir þingkosningar árið 1852, þar sem enginn flokkur náði hreinum meirihluta og Jarlinn af Derby var loks fenginn til að mynda minnihlutastjórn. Stjórn Derby var ekki langlíf og féll saman síðar sama ár. Jarlinn af Aberdeen var fenginn til að leiða minnihlutastjórn Vigga og Russell tók við embætti utanríkisráðherra. Sem utanríkisráðherra bar Russell, ásamt Palmerston lávarði og í óþökk forsætisráðherrans, ábyrgð á því að Bretar gengu inn í Krímstríðið árið 1854 með Frökkum og Tyrkjum á móti Rússum. Eftir ýmsar hrakfarir og fjölda dauðsfalla úr sjúkdómum í byrjun stríðsins snerist almenningsálit gegn þátttöku Breta í stríðinu og vantrauststillaga var samþykkt gegn Aberdeen.
Palmerston myndaði nýja stjórn og Russell varð í fyrstu áfram utanríkisráðherra. Palmerston lést skyndilega árið 1865 og Russell varð þannig forsætisráðherra á ný. Seinni ráðherratíð hans var stutt og árangurslítil. Russell vildi víkka kosningaréttinn en tókst það ekki, heldur áttu Íhaldsstjórnir Derby lávarðar og Benjamin Disraeli eftir að inna það verk að hendi. Árið 1866 varð klofningur innan flokksins til þess að ríkisstjórn Russell féll. Russell gegndi aldrei framar opinberu embætti.
.tz
.tz er þjóðarlén Tansaníu.
Tenglar
Toppdomän
Héraðsskólinn á Laugarvatni
thumb|Laugarvatnsskóli árið 1959. thumb|Laugavatnsskóli séður úr lofti Héraðskólinn á Laugarvatni var héraðsskóli sem var stofnaður 1. nóvember árið 1928 í skólahúsi sem Guðjón Samúelsson teiknaði. Hús héraðsskólans var friðað árið 2003 og tekur friðunin til ytra útlits og stigagangs.
Við setningu fræðslulaga árið 1946 tók héraðsskólinn upp kennslu til landsprófs. Haustið 1947 tók til starfa við héraðsskólann framhaldsdeild sem kenndi námsefni fyrsta árs menntaskóla og var hún nefnd Skálholtsdeild. Menntaskólinn að Laugarvatni var svo stofnaður árið 1953.
Árið 1932 var Íþróttakennaraskóli Íslands stofnaður og var hann í húsakynnum héraðsskólans, bókasafni, sundlaug og íþróttahúsi.
Hús gamla héraðsskólans stóð autt um nokkuð skeið eftir að skólahald fluttist í aðrar byggingar á Laugavatni. Listahátíðin Gullkistan var haldin í héraðsskólanum sumarið 2005. Gamli héraðsskólinn hefur nú verið gerður upp og mun Háskóli Íslands fá hluta gamla héraðsskólans fyrir starfsemi sína á Laugarvatni en þar er íþróttafræðanám innan Menntavísindasviðs Háskóla Íslands.
Árið 1928 létu Laugarvatnshjónin, þau Ingunn Eyjólfsdóttir (1873-1969) og Böðvar Magnússon (1877-1966), ættaróðal sitt af hendi til að veita stofnun Héraðsskóla á Laugarvatni brautargengi. Þau hjónin tóku við búi á Laugarvatni 1907 og bjuggu á Laugarvatni alla tíð.
Halldór Laxness eyddi mörgum stundum í gamla Héraðsskólanum sem var rekið sem hótel á sumrin. Þar kynntist hann Auði, eiginkonu sinni, sem vann m.a. sem þerna í Héraðsskólanum.
Halldór barði á ritvélina sína hérna á sumrin á fjórða áratug síðustu aldar og má því gera ráð fyrir að hluti sögunnar Sjálfstætt fólk hafi verið rituð hérna.
Í dag er starfrækt gistiheimili í Héraðsskólanum undir nafninu „Héraðsskólinn Historic Guesthouse“.
Arkitektarnir Eyrún Margrét Stefánsdóttir og María Björk Gunnarsdóttir endurhönnaðu skólann að innan árið 2013 með sögulegt gildi Héraðsskólans að leiðarljósi.
Broddur (stafmerki)
Broddur ( ´ ) er stafmerki notað á ýmsum tungumálum sem eru rituð með latnesku, grísku eða kýrillísku stafrófi. Hann er notaður meðal annars til að tákna áherslu á atkvæði, lengd sérhljóðs, hvort sérhljóð sé frammælt eða uppmælt, og hvort hljóð sé gómmælt. Á sumum tungumálum er hann notaður til að greina á milli orða sem væru annars rituð alveg eins. Á íslensku eru stafirnir með broddum (á, é, í, ó, ú, ý) sér og ekki afbrigði samsvarandi broddlausra stafa (a, e, i, o, u, y).
Sem áherslumerki
Broddurinn merkir á hvaða atkvæði áherslan er lögð á eftirfarandi málum:
Sem framlenging á stafrófinu
Á eftirfarandi málum eru stafir með broddum ekki taldir afbrigði broddlausra stafa, heldur sér stafir:
Ölkelda
Ölkelda getur átt við:
80 f.Kr.
80 f.Kr. var 21. ár 1. aldar fyrir Krist, samkvæmt júlíska tímatalinu. Á þeim tíma var það þekkt í Rómaveldi sem ræðismannsár Súllu og Metellusar Píusar, eða sem árið 674 ab urbe condita.
Björn S. Stefánsson
Björn S. Stefánsson er fæddur í Reykjavík 19. júní 1937. Hann er forstöðumaður Lýðræðissetursins.
Menntun
Björn lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1956 og útskrifaðist sem búfræðingur frá Bændaskólanum á Hólum 1957. Árið 1961 útskrifaðist Björn sem sivilagronom frá Norges landbrukshögskole og sem dr. scient. frá sama skóla árið 1968. Björn er löggiltur dómtúlkur og skjalaþýðandi úr og á norsku og fékk leiðsögumannsréttindi árið 1980.
Útgáfa
Í blöðum og tímaritum hefur birst fjöldi ritsmíða, fræðilegra og alþýðlegra eftir Björn, en sumt aðeins birt á vefsíðu Lýðræðissetursins.
Viðurkenningar
Kjörinn í Vísindafélag Norðmanna 1991.
Gordon Brown
Æviferill
Foreldrar Gordons voru John Ebenezer Brown, prestur Skosku þjóðkirkjunnar og Elizabeth Brown. Gordon á tvo bræður, John og Andrew. Fjölskyldan bjó í Kirkcaldy í Skotlandi, þar sem Gordon hlaut grunnmenntun sína. Eftir að hafa útskrifast frá menntaskóla þar, tveimur árum á undan jafnöldrum sínum, gekk hann í Háskólann í Edinborg þar sem hann nam sagnfræði. Hann lauk meistaragráðu með hæstu einkunn árið 1972 og doktorsgráðu 1982 þar sem hann fjallaði um þróun breska Verkamannaflokksins á árunum 1918-1929.
Gordon var kosinn rektor Háskólans í Edinborg árið 1972, á meðan hann var enn við nám þar. Hann var rektor skólans til 1975 en þá hóf hann kennslu í stjórnmálafræði við Tækniháskólann í Glasgow, þar sem hann kenndi til 1980. Hann bauð sig fram til þingkosninga árið 1979 en tapaði gegn Michael Ancram, frambjóðanda Íhaldsflokksins. Þá vann hann sem fréttamaður hjá Skoska ríkissjónvarpinu fram að 1983 en þá náði hann á þing.
Diedrich Bader
thumb|Bader, [[2012]] Karl Diedrich Bader (fæddur 1966), þekktur sem Diedrich Bader, er bandarískur leikari og gamanleikari.
Tuttugasta og áttunda konungsættin
Tuttugasta og áttunda konungsættin í sögu Egyptalands er hluti af Síðtímabilinu. Hún telur aðeins einn konung, Amyrtaios frá Saís, sem gerði uppreisn gegn Artaxerxesi 2. og ríkti frá 404 f.Kr. til 399 f.Kr. Hann var síðan sigraður og drepinn af Neferítesi 1. frá Mendes, stofnanda tuttugustu og níundu konungsættarinnar.
2. deild karla í körfuknattleik
2. deild karla er næst neðsta deild karla í körfuknattleik á Íslandi en Körfuknattleikssamband Íslands fer með málefni íþróttarinnar á Íslandi.
Í reglum deildarinnar segir: „Mótanefnd KKÍ skal útfæra keppnisfyrirkomulag í 2. deild eftir fjölda liða hverju sinni, þó þannig að eftir að riðlakeppni 2. deildar lýkur skal haldin úrslitakeppni fyrir A-lið. Ef leikið er í einum riðli skulu fjögur lið leika í úrslitakeppni, 1 við 4 og 2 við 3 í undanúrslitum, einn leik og mætast sigurvegararnir í úrslitaleik. Ef leikið er í tveimur riðlum skal leika 8 liða úrslit sem hér segir.“
Meistarasaga
Heimild
Tjarnargata
Tjarnargata liggur meðfram vestanverðri Reykjavíkurtjörn. Hún er ein elsta gata Reykjavíkur og hlaut núverandi nafn sitt um miðja nítjándu öld. Fjöldi sögufrægra húsa stendur við Tjarnargötu.
Tjarnargata á sér að öllum líkindum langa sögu sem troðningur eða vegarslóði frá bæjarhúsum gamla Reykjavíkurbæjarins einhvern spotta meðfram Tjörninni til suðurs.
Upp úr aldamótunum 1900 var ráðist í að leggja þokkalega götu fyrir neðan Tjarnarbakkann, sem þá var orðið vinsælt byggingarsvæði. Á næstu árum myndaðist samfelld húsaröð meðfram vestanverðri götunni allt til Skothúsvegar. Snemma var ákveðið að breikka götuna allverulega með landfyllingu út í Tjörnina.
Jaðarkostnaður
Jaðarkostnaður er í hagfræði jafn breytingunni á heildarkostnaði sem kemur til þegar framleiðslumagn er aukið. Í mögum tilfellum vísar jaðarkostnaður til kostnaðaraukningar við það að bæta við einni einingu af framleiðslu, en í öðrum tilfellum til breytingarhraða (hallatölunni) á heildarkostnaðarfallinu, þar sem framleiðsla eykst um óendanlega lítið magn. Eins og jafna 1 sýnir eru útgjöldin mæld í krónum per einingu, en heildarkostnaður í krónum. Jaðarkostnaðarferillinn er jafngildur hallatölu heildarkostnaðarferilsins, eða sá hraði sem kostnaður eykst með auknu framleiðslumagni. Jaðarkostnaður er frábrugðinn meðaltalskostnaði, sem er heildarkostnaður deilt með þeim fjölda eininga sem framleiddar eru.
Tjarnargata
Mörg húsa þeirra sem reist voru við Tjarnargötuna á fyrstu árum tuttugustu aldar voru reisuleg timburhús sem ættuð voru frá Noregi. Ýmsir af æðstu embættismönnum og athafnamönnum Reykjavíkur á þessum tíma bjuggu sér heimili við Tjarnargötuna. Við norðurenda götunnar er samfelld röð steinhúsa, meðal annars Tjarnarbíó sem upphaflega var reist sem íshús, og Gamla slökkvistöðin í Reykjavík.
Málvenja
Í bók sinni Skynsamleg orð og skætingur skrifar Helgi Hálfdanarson grein um forsetningar og staðarnöfn og þar kemur fram að það sé málvenja að tala um að eitthvað sé „í Tjarnargötu“. Dæmi í dagblöðum styðja þessa venju.
Jaðarkostnaður
Jaðarkostnaður nær yfir allan kostnað sem er breytilegur eftir framleiðslustigi, en kostnaður sem er ekki breytilegur eftir framleiðslu er fastur. Til dæmis mun jaðarkostnaður við framleiðslu bifreiðar innihalda launakostnaðinn og íhlutina sem þarf til að framleiða viðbótarbílinn, en ekki fastan kostnað (t.d. kostnaðinn við verksmiðjubygginguna sem breytist ekki með aukinni framleiðslu). Jaðarkostnaður getur verið annaðhvort til skammtíma- eða langtímajaðarkostnaður, en það fer allt eftir því hvaða kostnaður er breytilegur með framleiðslu, þar sem að til lengri tíma litið má breyta framleiðsluþáttum (s.s. vélum og tækjum) til að henta fyrir það framleiðslumagn sem framleiða skal.
Ef kostnaðarfallið C er samfellt og diffranlegt, er jaðarkostnaður MC fyrsta afleiða kostnaðarfallsins með tilliti til framleiðslumagnsins Q:
Ef kostnaðarfallið er ekki diffranlegt er hægt að lýsa jaðarkostnaði á eftirfarandi hátt:
þar sem \Delta táknar magnbreytingu sem jafngildir einni einingu.
Jaðarkostnaður til skamms tíma
thumb|Skammtímajaðarkostnaður Skammtímajaðarkostnaður er breytingin á heildarkostnaði þegar framleiðslumagn er aukið til skamms tíma og hlutu kostnaðarins (framleiðsluþáttanna) er fastur. Á myndinni hægra megin má sjá að ferill skammtímajaðarkostnaðarins er U-laga, með framleiðslumagn á x-ásnum og kostnaði á hverja einingu á y-ásnum.
Jaðarkostnaður til lengri tíma
thumb|Langtímajaðarkostnaður Þegar litið er til "langs tíma" er átt við það tímabil þar sem engir framleiðsluþáttanna eru fastir. Allt, þar á meðal verksmiðjustærð og vélar, er hægt að breyta til að passa sem best fyrir það framleiðslumagn sem óskað er eftir. Þar af leiðandi má sjá að jafnvel þótt skammtímajaðarkostnaður hækki vegna takmarkana í breytingum á framleiðsluþáttum, getur langtímajaðarkostnaður verið fasti. Eða með öðrum orðum getur verið vaxandi eða minnkandi stærðarhagkvæmni ef tæknistig eða jaðarfremleiðni breytist við magnbreytingu. Á teikningunni hægra megin má sjá að bæði getur verið satt, þar sem jaðarkostnaðurinn lækkar fyrst (aukin stærðarhagkvæmni) og hækkar síðan (lögmálið um minnkandi jaðarframleiðslu).
Legghlífar
Legghlífar eru klæðnaður sem hlífir neðri hluta lærleggs og skóm. Áður fyrr voru legghlífar gerðar úr leðri en nú eru legghlífar hluti af útivistarbúnaði og oft úr plastefni með vatnsvörn sem hleypir út raka og með teygjum um ökkla og kálfa.
.na
.na er þjóðarlén Namibíu.
Gufubaðið á Laugarvatni
thumb|280 px|Gamla gufubaðið að utan í júní 2008 thumb|280 px|Séð inn í gamla gufubaðið í júní 2008 Gufubaðið á Laugarvatni var náttúrulegt gufubað byggt yfir hver sem kemur upp við Laugarvatn og veitti bullandi hver gufunni upp gegnum gólfið. Við hlið gufubaðsins stóð smíðahús. Gamla gufubaðinu hefur verið lokað og til stendur að byggja nýtt.
Aronia × prunifolia
Aronia × prunifolia er runni í rósaætt, sem er ættaður úr austurhluta Norður-Ameríku. Þetta er blendingur Aronia arbutifolia og Aronia melanocarpa. Talið er líklegt að hún eigi verða skráð sem sjálfstæð tegund.
Emmanuelle Charpentier
Emmanuelle Marie Charpentier (f. 11. desember 1968) er franskur örverufræðingur, erfðafræðingur og lífefnafræðingur. Hún vann til Nóbelsverðlauna í efnafræði árið 2020 ásamt Jennifer Doudna fyrir þróun þeirra á CRISPR-erfðatækninni. Charpentier er meðlimur í frönsku vísindaakademíunni og frönsku tækniakademíunni.
Menntun og störf
Emmanuelle Charpentier nam lífefnafræði og örverufræði við Pasteur-stofnunina frá 1992 til 1995. Hún útskrifaðist árið 1995 með doktorsgráðu í örverufræði frá Háskóla Pierre og Marie Curie árið 1995. Frá árinu 1995 vann hún nýdoktorsrannsóknir í Bandaríkjunum við Rockefeller-háskóla í New York, við læknadeild New York-háskóla, við Skirball-stofnunina í New York og við Rannsóknarbarnaspítala Heilagrar Júttu í Memphis.
Árið 2002 réð formaður rannsóknarhóps Charpentier sem gestaprófessor og síðan lektor við Vínarháskóla í Austurríki og hélt hún þeirri stöðu til ársins 2009. Árið 2009 var hún ráðin dósent við Háskólann í Umeå og stýrði þar rannsóknarteymi.
Árið 2013 varð hún prófessor við læknisfræðiskólann í Hanover og við smitrannsóknastofnunina í Brúnsvík í Þýskalandi.
Breyskja
Breyskja, grábreyskingur eða Stereocaulon er ættkvísl fléttna.
Emmanuelle Charpentier
Menntun og störf
Árið 2014 vann Charpentier til Alexander von Humboldt-prófessorsverðlaunanna. Hún hefur síðan þá unnið hjá þremur stofnunum; í Umeå, Hanover og Brúnsvík.
Breyskja
Breyskjur eru oftast gráar, greinóttar með þalvörtum á endum. Þær hafa allar grænþörunga í ljósgráum vörtum og bláþörunga milli vartnanna. Tegundir eru alls um 120 en 19 lifa á Íslandi.
Emmanuelle Charpentier
Menntun og störf
Árið 2015 var Emmanuelle Charpentier ráðin sem framkvæmdastjóri Max Planck-stofnunarinnar fyrir smitfræði í Berlín. Frá 2018 hefur hún verið framkvæmdastjóri Max Planck-rannsóknarmiðstöðvarinnar í sýklavísindum.
Framlög til vísinda
Emmanuelle Charpentier vinnur við stýringu á genatjáningu frá sjónarhorni ríbósakjarnsýra og við sameindagrundvöll smitunar. Hún hefur einnig fengist við rannsóknir á því hvernig gerlar berjast gegn sýkingum.
Hún varð heimsfræg með því að greina hlutverk próteinsins Cas9 í ónæmiskerfi tiltekinna gerla. Hún fann jafnframt upp CRISPR/Cas9-erfðatæknina ásamt Jennifer Doudna, sem hefur gerbylt sviði erfðatækninnar. Fyrir þessa uppgötvun hefur Charpentier unnið til fjöldra mikilsvirtra verðlauna og viðurkenninga, þar á meðal Nóbelsverðlaunanna í efnafræði árið 2020.
Einkahagir
Emmanuelle Charpentier fæddist í úthverfunum sunnan við París. Hún á tvær eldri systur.
Lýðveldisstofnunin
Lýðveldisstofnunin átti sér stað á fyrri hluta ársins 1944. Alþingi ályktaði 25. febrúar 1944 um að slíta formlega konungssambandinu við Danmörku í samræmi við sambandslögin frá 1918 og stofna lýðveldi. Jafnframt ákvað Alþingi að dagana 20.-23. maí 1944 skyldi haldin þjóðaratkvæðagreiðsla til synjunar eða staðfestingar á ákvörðun þingins. Eftir yfirgnæfandi staðfestingu þjóðarinnar var Lýðveldishátiðin haldin þann 17. júní 1944 þar sem Alþingi ákvað með formlegum hætti að slíta sambandinun, stofna Lýðveldið Ísland og kjósa forseta.
Þjóðaratkvæðagreiðslan 20.-23. maí 1944
Með ályktun Alþingis 25. febrúar 1944 var því lýst yfir að sambandssamningurinn frá 1918 væri úr gild. Um leið ákvað Alþingi að yfirlýsing þessi skyldi borin undir þjóðaratkvæði til samþykktar eða synjunar. Jafnframt skyldi greiða atkvæði um framvarp til væntanlegrar stjórnarskrár lýðveldisins. Er Alþingi hafði svo fyrir mælt, setti það þegar í stað lög um framkvæmd og tilhögun atkvæðagreiðslunnar, er fram skyldi fara dagana 20. - 23. maí, og niðurstöður hennar því næst leggjast fyrir Alþingi er það kæmi saman að nýju hinn 16. júní.
Kjörfundur hófst kl. 12:00 laugardaginn 20. maí og lauk á miðnætti þriðjudagins 23. maí 1944. Á forsíðu Morgunblaðsins fimmtudaginn 25. maí 1944 segir að kjörsókn hafi verið 98%. Samkvæmt forsíðu Morgunblaðsins föstudaginn 26. maí 1944 var niðurstaðan sú að af þeim ríflega 48.100 manns sem greiddu atkvæði voru 99,5% samþykkir sambandsslitum við Dani og 98,3% stofnun lýðveldisins. Með því gaf íslenska þjóðin samþykki sitt fyrir sambandsslitum við Dani og stofnun Lýðveldisins.
Lýðveldishátíðin
Lýðveldishátíðin var haldin á Þingvöllum þann 17. júní 1944. Klukkan 13:30 setti forsætisráðherra, dr. jur. Björn Þórðarson, hátíðina með ávarpi. Eftir það var haldin guðsþjónusta. Kl. 13:55 var fundur sameinaðs Alþingis settur og þingsályktun Alþingis frá 16. júní tekin til dagskrár. Að því loknu hringdi Gísli Sveinsson forseti sameinaðs þings bjöllu og var klukkan þá nákvæmlega 14.00. Lýðveldisfáninn var síðan dreginn að hún og þingmenn risu úr sætum um leið og kirkjuklukkum var hringt yfir mannfjöldan og um allt land í 2 mínútur frá Útvarpsstöðinni í Reykjavík. Eftir ávarp forseta sameinaðs þings, samþykkti Alþingi einróma að frá og með þeim degi skyldi Ísland vera lýðveldi. Að því búnu kaus Alþingi fyrsta forseta lýðveldisins, Svein Björnsson, en hann er eini forseti Íslands, sem aldrei var til þess embættis kjörinn af þjóðinni. Loks setti Alþingi þennan sama dag fánalögin svokölluðu, en það eru lög um gerð og notkun þjóðfána Íslendinga.
Míkrónesía (svæði)
Míkrónesía (komið frá grísku orðunum μικρόν = lítið og νησί = eyja) er svæði sem telst til Eyjaálfu og er í Kyrrahafi. Fyrir vestan svæðið eru Filippseyjar, Indónesía fyrir suðvestan, Melanesía og Papúa Nýja-Gínea fyrir sunnan og Pólýnesía fyrir suðaustan og austan. Míkrónesía samanstendur af hundruðum lítilla eyja á stóru svæði í vesturhluta Kyrrahafs.
Míkrónesía skiptist í fimm sjálfstæð ríki og þrjú yfirráðasvæði:
Maykronisya
Lumma
thumb|right|220px|Lummur á diski. Lumma eða klatti er lítil, íslensk pönnukaka en lummur eru oftast hafðar mun þykkari en venjulegar pönnukökur. Þær voru eitthvert algengasta bakkelsið áður fyrr, einkum áður en ofnar urðu algengir, og virðast vera það pönnusteikta kaffibrauð sem fyrst kemur til sögunnar hérlendis og er fyrst getið um þær á 18 öld.
Á ríkari heimilum voru lummur bakaðar úr hveiti og það er yfirleitt gert nú en algengast var á 19. öld að þær væru úr fínmöluðu byggi. Einnig voru oft notaðir grautarafgangar í þær, áður bygggrautur en núna yfirleitt grjónagrautur, og kallast slíkar lummur grautarlummur. Í riti Lærdómslistafélagsins 1781 segir frá því að Skaftfellingar geri lummur úr mjöli möluðu úr melgresi.
Lumma getur haft bæði jákvæða og neikvæða merkingu í orðtökum. Sagt er að eitthvað sem er mjög vinsælt renni út eða seljist eins og heitar lummur en það sem er ofnotað og útþvælt er oft kallað gömul lumma eða sagt vera lummulegt (lummó). Lumma hefur líka orðið gælunafn á Íslandi fyrir munntóbak.
Kimmería
Kimmería var lítið meginland sem var til fyrir u.þ.b. 200 milljón árum. Hún rifnaði frá Gondvana seint á kolatímabilinu og rakst á Lárentíu (Síberíu) á síð-tertíertímabilinu ásamt kínversku meginlöndunum. Áreksturinn myndaði fellingafjöll á milli Síberíu og Kimmeríu.
1341
thumb|right|[[Játmundur af Langley.]] Árið 1341 (MCCCXLI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Varir
thumb|Varirnar á kvenmanni
Varir eru líffæri sem er að finna í mönnum og mörgum öðrum dýrum sem snýr út á við munninn. Varirnar eru notaðar til að opna og loka munninum, auk þess að brosa og kyssa. Varirnar eru mjúkar og sveigjanlegar og hefur mikilvægu hlutverki að gegna í tali og áti.
Trúarbrögð
thumb|380px|Kort af útbreiðslu helstu trúarbragða í dag|alt=Kort af útbreiðslu helstu trúarbragða í dag thumb|alt=Ýmis trúartákn|Ýmis trúartákn Trúarbrögð eru trú á yfirnáttúrulegar verur, guði eða dýrlinga ásamt siðfræði, venjum og jafnvel stofnunum tengdum trúnni. Víðari skilgreining er að trúarbrögð sé skýring á sambandi mannsins við alheiminn sem hann þrífst í. Trúarbrögð geta verið allt frá stórri skipulagðri stofnun eins og kaþólsku kirkjunni (sem byggir á eingyðistrú, rithefð og sterku félagslegu skipulagi) til trúarbragða ýmissa ættbálka í Afríku og Ástralíu (sem eru fjölgyðistrúar, byggja á munnlegri hefð og hafa yfirleitt fremur óformlegt skipulag) til þeirrar trúar að ekkert guðlegt afl sé til (guðleysi eða sterkt trúleysi, sem ekki má rugla saman við veikt trúleysi eða vantrú). Með fullri vissu má þó segja að flest trúarbrögð feli í sér trú á eitthvert form af guði eða skyldu afli.
Það er talið að séu um 10.000 trúarbrögð í heiminum. Fjölgyðistrú var hið dæmigerða trúarbragðaform fyrir útbreiðslu kristni og íslam. Sem dæmi eru flest form af hindúisma, fjölgyðistrú, og er hindúismi elsta (fjölgyðis) trúin stunduð í nútímanum.
Fjölmennustu trúarbrögð heims
Fimm fjölmennustu trúarbrögð heims eru eftirfarandi (tölurnar eru fjöldi fylgjenda):
Séu trúlausir og guðlausir ekki taldir saman sem ein trúarbrögð er í fimmta sæti búddismi með 376 milljónir fylgjenda.
Rosalia mey
thumb|right|175px|Heilög Rosalia mey. Rosalia mey er verndardýrlingur í heimaborg sinni, Palermo á Sikiley. Hún var góðrar ættar, fékk ung löngun til að helga sig kristinni trú og gerðist einsetukona, ef til vill nunna af reglu heilags Basilíusar. Helgisaga greinir, að tveir englar hafi fylgt henni að helli uppi á Monte Pellegrino, og þar hafi hún sest að en dáið 4. september 1165. Sums staðar er ártalið haft 1166.
Árið 1624 geysaði drepsótt í Palermo, og þá á Rosalia að hafa birst veikri konu, sagt henni frá hellinum og ráðlagt að sækja líkamsleifar sínar og bera þær í helgigöngu inn í Palermo. Það var gert, og drepsóttin rénaði. Urbanus páfi VIII. lýsti árið 1630 yfir helgi þessarar meyjar. Messudagar hennar eru 15. júlí og 4. september.
Leiðtogafundur Evrópuráðsins 2023
Fundur Evrópuráðsins árið 2023 var haldinn í Reykjavík dagana 16.-17. maí í Hörpu. Helstu leiðtogar Evrópu mættu á fundinn og var öryggisgæsla sú mesta sem hefur verið á Íslandi. Miðborgin var lokuð fyrir bílaumferð og umhverfi nálæg Hörpu var lokað og voru menn þar vopnum búnir.
Um 40 leiðtogar Evrópuríkja komu á fundinn, þar á meðal Emmanuel Macron, forseti Frakklands, Rishi Sunak, forsætisráðherra Bretlands, Olaf Scholz, kanslari Þýskalands og Denys Sjmyhal, forsætisráðherra Úkraínu.
Fundurinn snerist að miklu leyti um stríð Rússa og Úkraínu og að Rússar yrðu látnir sæta ábyrgð fyrir tjón sem þeir hafa valdið. Viljayfirlýsing var rituð um að koma á sérstökum stríðsglæpadómstól og tjónaskýrslu vegna innrásarinnar. Fulltrúar sex aðildarríkja að Evrópuráðinu, Serbía, Armenía, Aserbaísjan, Tyrkland, Bosnía og Hersegóvína og Ungverjaland, skrifuðu þó ekki undir yfirlýsinguna um tjónaskýrsluna.
Helstu niðurstöður fundarins voru: Yfirlýsing um stuðning við Úkraínu, lýðræðisleg gildi (Reykjavík Principle for Democracy), efling vinnu Evrópuráðsins á sviði umhverfismála og mikilvægi þess að aðildarríki Evrópuráðsins virði niðurstöður dóma Mannréttindadómstólsins.
Þjófræði
Þjófræði (enska: kleptocracy) er stjórnarfar ríkisstjórna sem hyglar auði þjóðarinnar til valdastéttarinnar á kostnað alþýðunnar. Þjófræðissinnar skapa oft verkefni í opinberum málaflokkum og láta auðinn af þeim renna beint í eigin vasa.
Áhrif þjófræði-stjórnar : áhrif slíkrar stjórnar á þjóð eru almennt neikvæð á efnahag ríkisins, á stjórnmál landsins og borgaraleg réttindi í landinu. Því þjófræði (Kleptocracy) sem raunstefna ríkisstjórnar dregur úr líkum á erlendum fjárfestingu og veikir samkeppnishæfni ríkis á innlendum markaði og í milliríkjaviðskiptum. Þjófræði felur í sér að klíka dregur að sér peninga frá samborgurum sínum með því að misnota það fé sem fæst með skattgreiðslum. Því hefur þjófræði sem stjórnmálakerfi mjög ríka tilhneigingu til að brjóta niður lífsgæði næstum allra þegna þjóðarinnar. Með öðrum orðum, þeir peningar sem þjófræðis eða sjálftöku stjórnmálamenn stálu eru oft teknir úr sjóðum sem voru ætlaðir fyrir opinbera þjónustu, svo sem byggingu sjúkrahúsa, skóla, vegi, garða og þess háttar - sem hefur frekari neikvæð áhrif á lífsgæði borgaranna. Hið hálfgerða auðstjórn eða þjófræði sem er bara sjálftöku klíka, að slík klíka hefur völdin kollvarpar einnig öllu lýðræði (eða önnur pólitísk snið sem ríkið er að því virðist undir, að nafninu til).
Mestu þjófræðissinnar síðustu ára
Árið 2004 birti Transparency International lista yfir þá þjóðarleiðtoga sem mestum fjármunum hefðu veitt í eigin vasa. Listinn var þannig:
532
532 var 32. ár 6. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu. Á þeim tíma var það þekkt innan Rómaveldis sem ræðismannsár Lampadiusar og Probusar eða sem árið 1285 ab urbe condita.
476
Árið 476 (CDLXXVI í rómverskum tölum)
Fógeti
Fógeti (fóviti, fóveti) var titill umboðsmanns hirðstjóra á Íslandi. Eftir að hirðstjórar urðu erlendir sjóliðsforingjar, voru þeir oft langdvölum frá landinu og sinnti fógeti þá skyldum þeirra. Stundum voru sýslumenn nefndir fógetar á 16. öld. Orðið er leitt af latínu -advocatus. Í þýsku datt -ad burt og -v varð -
1075
Árið 1075 (MLXXV í rómverskum tölum)
Janet Lansbury
Janet Lansbury (fædd Janet Louise Johnson; 10. júlí 1959) er bandarískur kennari, rithöfundur og fyrrum leikkona.
Janet hætti að leika árið 1995 til að ala upp börnin sín þrjú með eiginmanni sínum Michael Lansbury. Í framhaldi af því byrjaði hún að stunda kennslu fyrir foreldra, þ.s. hún kennir foreldrum að notast við RIE -hugmyndafræðina. RIE stendur fyrir Resources for Infant Educators og eru samtök sem stofnuð voru af Mögdu Gerber árið 1978. RIE er einnig uppeldisnálgun og má þýða sem virðingarríkt tengslauppeldi. Árið 2009 hóf hún að blogga um hin ýmsu uppeldisráð sem fræðslu fyrir foreldra. Árið 2014 gaf Janet út tvær bækur, Elevating Child Care: A Guide to Respectful Parenting og No Bad Kids: Toddler Discipline Without Shame. Árið 2015 byrjað hún með hlaðvarpsþættina Janet Lansbury Unruffled .
Eddard Stark
Eddard Stark eða Ned Stark er lávarður yfir bænum Winterfell og verndari norðursins. Hann og eiginkona hans Catelyn Stark eiga saman fimm börn, Robb Stark, Sansa Stark, Arya Stark, Brann Stark og Rickon Stark. Auk þeirra á Ned einn son utan hjónabands. Eddard er þekktur fyrir stolt sitt og réttlætiskennd og honum mislíkar svik, ráðabrugg og leynd. Þrátt fyrir að fjölskyldu hans finnist hann vera hlýlegur maður, þá finnst sumum persónuleiki hans vera kaldur og ósveigjanlegur.
Þegar Ned Stark var yngri var honum komið í fóstur hjá Jon Arryn, ásamt Robert Baratheon. Ned vingaðist við Robert og þeir litu báðir á Jon Arryn sem föður. Eftir að Konungurinn Aerys Targaryen hafði myrt föður og bróður Neds Starks fyrir landráð, krafðist hann þess að Jon Arryn sendi honum höfuð drengjanna. Jon Arryn hafnaði því tilboði og kom af stað uppreisn til þess að hrekja geðbilaða konunginn frá völdum. Ned og Robert gengu í lið með uppreisnarmönnum og urðu leiðtogar uppreisnarinnar. Stuttu fyrir lokabardagann, giftist Ned Catelyn Tully, sem áður hafði verið trúlofuð bróður hans, Brandon Stark, áður en hann lést. Þegar deilunnu lauk tók Robert yfir krúnunni en Ned sneri aftur heim til Winterfell og tók með sér bastarðinn Jon Snow. Hann eyddi næstu fimmtán árum sem lávarður yfir Winterfell, fór sjaldan að heiman og blandaði sér ekki inn í flókin mál konungsveldisins.
Eftir andlát Jons Arryns ferðast Robert konungur til Winterfell í þeim tilgangi að biðja Ned um að taka við starfi handar konungsins, sem er náinn ráðgjafi konungsins, í stað Jons Arryns. Ned vildi hafna tilboðinu en eiginkona hans Catelyn sannfærir hann um að taka starfinu svo hann geti rannsakað dauða Jons Arryns betur. Á meðan á rannsókninni stendur uppgötvar hann að öll þrjú börn Robert Baratheons og drottningarinnar Cersei voru getin af tvíburabróður hennar Jamie Lannister. Þegar Ned ræðir við Cersei um þetta og fordæmir son hennar, Joffrey, fyrir að vera ekki hinn rétti erfingi, gefur hann henni tækifæri til þess að flýja í skömm. Í staðinn notar hún tímann sinn til þess að skipuleggja morðið á Robert og þegar hann andast, lætur hún fangelsa Ned Stark fyrir landráð. Varys nær að sannfæra Ned um að dætur hans munu sæta illri meðferð ef hann kýs að deyja virðulega. Til þess að hlífa þeim, fórnar hann mannorði sínu og lýsir því opinberlega yfir að hann hafi ætlað að stela hásætinu og viðurkennir Joffrey sem hinn réttmæta konung. Þrátt fyrir loforð Cersei um að Ned yrði sendur í útlegð og fengi leyfi til þess að ganga til liðs við menn næturvaktarinnar, þá skipar Joffrey samt sem áður fyrir aftöku Neds.
.zm
.zm er þjóðarlén Sambíu.
Tenglar
Toppdomän
Ríkið
Ríkið sem er orðið ríki með viðskeyttum greini getur átt við:
Skógarvambi
Skógarvambi (fræðiheiti: Vombatus ursinus) er tegund vamba.
Podocarpus macrocarpus
Podocarpus macrocarpus er sígrænt tré sem vex á Filippseyjum.
Skóhlífar
thumbnail|Skóhlífar með hnöppum og bandi undir sóla Skóhlífar eru hlífar til að verja yfirborð á skó fyrir bleytu og óhreinindum. Skóhlífar úr taui voru einnig notaðar til skrauts og semhluti af skótísku. Bomsur eru ökklaháar skóhlífar sem voru oftast úr gúmmíi og ætlaðar til að klæðast utan yfir skó. Skóhlífar til innanhússnota eru oftast til að varna því að óhreinindi og smit berist af skóm og eru þunnar plastskóhlífar í notkun á spítölum og læknastofum.
Eldborgargil
Eldborgargil er nyrsti hluti skíðasvæðisins í Bláfjöllum. Þar eru nú starfræktar fjórar skíðalyftur sem allar heita eftir persónum í Tinna-bókunum.
Skíðadeild Knattspyrnufélagsins Fram, sem stofnuð var árið 1972, hefur frá upphafi haft höfuðstöðvar sínar í Eldborgargili. Þar reisti deildin lítið hús árið 1976, en árið 1989 var skíðaskálinn Eldborg tekinn í notkun.
Armenía
Armenía (armenska: Հայաստան, umritað Hayastan) er landlukt land í sunnanverðum Kákasusfjöllum á milli Svartahafs og Kaspíahafs. Landið er í Evrasíu og er ýmist talið til Austur-Evrópu eða Vestur-Asíu. Það á landamæri að Tyrklandi í vestri, Georgíu í norðri, Aserbaísjan og Lýðveldinu Nagornó-Karabak í austri, og Íran og asersku útlendunni Naksjivan í suðri.
Armenía er lýðræðisríki sem á sér fornar rætur. Það rekur uppruna sinn til járnaldarríkisins Urartu sem var stofnað á 9. öld f.Kr. Á 6. öld f.Kr. tók Satrapsdæmið Armenía við af því. Fornaldarkonungsríkið Armenía náði hátindi sínum undir stjórn Tígranesar mikla á 1. öld f.Kr. og varð fyrsta land heims sem tók Kristni upp sem ríkistrúarbrögð seint á 3. öld eða snemma á 4. öld. Opinbera ártalið er 301. Snemma á 5. öld var þessu ríki skipt milli Austrómverska ríkisins og Sassanída. Bagratuni-ætt endurreisti konungsríkið á 9. öld. Ríkinu hnignaði vegna átaka við Austrómverska ríkið. Það leið undir lok árið 1045 og skömmu síðar gerðu Seljúktyrkir innrás. Armenskt furstadæmi og síðar Kilikíska konungsríkið Armenía voru stofnuð á strönd Svartahafs milli 11. og 14. aldar.
Heimaland Armena skiptist milli Tyrkjaveldis og Persaveldis næstu aldirnar. Á 19. öld lagði Rússneska keisaradæmið austurhluta þess undir sig en vesturhlutinn var enn undir stjórn Tyrkjaveldis. Í Fyrri heimsstyrjöld reyndu Tyrkir að útrýma Armenum í vesturhlutanum sem leiddi til þjóðarmorðsins á Armenum milli 1914 og 1923. Eftir Rússnesku byltinguna 1918 lýstu öll lönd Rússneska keisaradæmisins sem ekki voru rússnesk yfir sjálfstæði. Fyrsta armenska lýðveldið var þá stofnað. Árið 1920 varð það hluti af Sovétlýðveldinu Transkákasíu og varð stofnaðili að Sovétríkjunum 1922. Árið 1936 var sovétlýðveldið Transkákasía leyst upp og Sovétlýðveldið Armenía var stofnað. Sovétlýðveldið lýsti yfir sjálfstæði og stofnun lýðveldis þegar Sovétríkin leystust upp árið 1991.
Armenska postulakirkjan er þjóðkirkja Armeníu. Armenska kirkjan er elsta þjóðkirkja heims og helsta kirkjudeild landsins, þar sem 93% íbúa telja sig til hennar. Armenska stafrófið var búið til af Mesrop Mashtots árið 405.
Armenía er aðili að Evrasíska efnahagsbandalaginu, Evrópuráðinu og SSR. Armenía hefur stutt sjálfstæði Nagornó-Karabak sem er de facto sjálfstætt ríki innan landamæra Aserbaísjan þar sem meirihluti íbúa eru Armenar.
Landfræði
Armenía er vanalega talin til Asíu landfræðilega, en er oft talin til Evrópulanda af menningarsögulegum ástæðum.
Landslagið er að mestu fjöllótt og er þar mikið um ár en lítið skóglendi. Meginlandsloftslag einkennir veðurfarið, heit sumur og kaldir vetur. Landið rís 4.095 metra yfir sjávarmáli á fjallinu Aragats og lægsti punktur er tæpa 400 m yfir sjávarmáli. Fjallið Ararat sem Armeníumenn líta á sem tákn lands síns er hæsta fjallið á þessum slóðum og var hluti af Armeníu allt til ársins 1915, þegar það féll í hendur Tyrkjum.
Armenía er nú að kljást við umhverfisvandamál. Þeir hafa stofnað umhverfisvarnarráð og skattleggja loft- og vatnsmengun og losun úrgangs í föstu formi. Tekjurnar af þeim sköttum á að nota til varnar umhverfinu. Armenía hefur áhuga að vinna með aðilum Samveldis sjálfstæðra ríkja sem og öðrum þjóðum, að lausn umhverfisvandamála. Armenska stjórnin stefnir að því að loka kjarnorkuverinu í Madzamor nærri höfuðborginni, strax og aðrar leiðir til rafmagnsframleiðslu bjóðast.
Stjórnsýslueiningar
thumb|right|Héruð Armeníu Armenía skiptist í tíu héruð (marzer, eintala marz), en borgin (kaghak) Jerevan hefur sérstaka stöðu sem höfuðborg landsins. Stjórn héraðanna er í höndum héraðsstjóra (marzpet) sem er skipaður af ríkisstjórn landsins. Stjórn Jerevan er í höndum borgarstjóra sem forseti landsins skipar.
Vígðalaug
Fyrir austan Vígðulaug eru steinar sem nefndir eru Líkasteinar. Sagnir segja að á þá hafi líkbörur Jóns Arasonar og sona hans Björns og Ara, sem hálshöggvnir voru í Skálholti árið 1550 verið lagðar og lík þeirra þvegin upp úr Vígðulaug.
Armenía
Stjórnsýslueiningar
Í hverju héraði eru nokkur sveitarfélög (hamaynkner, eintala hamaynk). Hvert sveitarfélag hefur sveitarstjórn og getur skipst í byggðir (bnakavayrer, eintala hnakavayr). Byggðir eru ýmist skilgreindar sem bæir (kaghnakner, eintala kaghak) eða þorp (gyugher, eintala gyugh). Sveitarfélög í Armeníu voru 915 árið 2007, þar af 49 þéttbýlisfélög og 866 dreifbýlisfélög. Höfuðborgin Jerevan hefur líka stöðu sveitarfélags. Hún skiptist í tólf umdæmi með sjálfstjórn að hluta.
† Manntal 2011 Heimild:
Kergueleneyjar
Kergueleneyjar eru eyjaklasi sunnarlega í Indlandshafi sem tilheyra Frakklandi. Þær eru að mestu óbyggðar en um 100 vísindamenn hafast þar þó við að jafnaði.
Að flatarmáli eru eyjarnar 7.215 km²
.it
.it er þjóðarlén Ítalíu.
Tenglar
סיומת אינטרנט Toppdomän
Fjármálaráðherra
Fjármálaráðherra er sá ráðherra í ríkisstjórn sem hefur fjármál ríkisins á sinni könnu. Valdsvið embættisins er mismunandi eftir löndum en felur oft í sér að hafa umsjón með gerð fjárlaga og leggja á, breyta eða afnema skatta.
Tenglar
[http://www.althingi.is/lagas/130b/2004003.html#G5 Reglugerð um Stjórnarráð Íslands - 5 gr. verksvið fjármálaráðuneytis]
Ministerstwo Finansów
Hirðstjóri
Hirðstjóri, merkismaður, höfuðsmaður (einkum eftir miðja 16. öld) (da: lensmand, befalingsmand) var titill umboðsmanns konungs á Íslandi frá Gamla sáttmála til ársins 1683 þegar landinu var skipaður stiftamtmaður. Hirðstjóri tók landið að léni og greiddi fyrir ákveðna upphæð fram til loka 14. aldar þegar þeir fengu ákveðinn hluta konungstekna af landinu.
Til að byrja með var hirðstjóri fremstur umboðsmanna eða hirðar konungs (þ.e. sýslumanna) og sá sem varðveitti innsigli hans (sbr. merkismaður). Oftast var einn hirðstjóri skipaður fyrir allt landið, en líka stundum tveir; norðan og vestan og sunnan og austan. Eitt skipti (1357) voru fjórir hirðstjórar skipaðir; einn fyrir hvern fjórðung.
Saga embættisins
Fyrstu hirðstjórar á Íslandi voru höfðingjarnir Ormur Ormsson og Hrafn Oddsson. Sá síðasti var Henrik Bjelke, ríkisaðmíráll. Eftir lát hans var embættið lagt niður.
Til að byrja með var embættið veitt til þriggja ára. Íslendingar gerðu kröfu um að hirðstjóri væri íslenskur og samþykktur af Lögréttu og var því yfirleitt fylgt fram á miðja 15. öld. Íslenskir hirðstjórar sátu á heimili sínu, en erlendir á Bessastöðum. Á 14. öld fóru hirðstjórar oft með sýsluvöld.
Á 16. og 17. öld var hirðstjóri venjulega sjóliðsforingi eða aðmíráll í danska flotanum (sbr. höfuðsmaður), án fastrar búsetu á Íslandi. Í fjarveru þeirra var hlutverkinu sinnt af fógeta.
Tengt efni
Seigneurie
Hoya forbesii
Hoya forbesii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í vestur Malasíu.
Christian Lous Lange
Christian Lous Lange (17. september 1869 – 11. desember 1938) var norskur sagnfræðingur, kennari, stjórnmálafræðingur og friðarsinni.
Bakgrunnur og menntun
Lange kom frá Stafangri og föðurafi hans, Christian C. A. Lange, var sagnfræðingur og kennari en faðir hans var ofursti og verkfræðingur í hernum. Hann lauk stúdentsprófi árið 1887 og nam síðan textafræði (sagnfræði, frönsku og ensku) við Háskólann í Kristjaníu. Hann útskrifaðist með cand.philol.-gráðu árið 1893 og gegndi síðan kennarastöðum í gagnfræðaskólum í Ósló. Árið 1919 útskrifaðist Lange með doktorsgráðu með ritgerð þar sem hann fjallaði um alþjóðahyggju og sögu hennar.
Starfsferill
Á næstu árum nam Lange erlendis (í Bretlandi og Frakklandi) og kenndi við menntaskóla í Ósló í nokkur ár. Ásamt Hans Schjødt gaf hann út mannkynssögukennslubókina Lærebog i verdenshistorien árið 1904, þá fyrstu í bókaröð sem hann átti eftir að semja. Í stjórnmálum var Lange í róttækari armi norska Vinstriflokksins og við sambandsslit Noregs og Svíþjóðar árið 1905 var hann meðal þeirra sem vildu stofna lýðveldi í Noregi.
Lange tók starf sitt hjá Alþjóðaþingmannasambandinu alvarlega og afþakkaði meðal annars árið 1914 tilboð frá norska forsætisráðherranum Gunnari Knudsen um að gerast utanríkisráðherra. Hann neyddist þó sama ár til að snúa heim til Noregs vegna fyrri heimsstyrjaldarinnar þegar Þjóðverjar hertóku Belgíu. Stríðið var reiðarslag fyrir Alþjóðaþingmannasambandið þar sem stríðsaðilar hættu að styðja stofnunina. Lange tókst þó að halda sambandinu á floti með fjárstuðningi frá Friðarstofnun Carnegies. Eftir styrjöldina kallaði Lange saman þing sambandsins í Genf árið 1920 og þaðan í frá voru þing þess haldin árlega í borginni. Lange lét jafnframt flytja skrifstofu Alþjóðaþingmannasambandsins til Genf, þar sem það var nálægt höfuðstöðvum hins nýstofnaða Þjóðabandalags.
Auk starfa sinna hjá Nóbelsnefndinni og Alþjóðaþingmannasambandinu var Lange virkur í ýmsum alþjóðahreyfingum, bæði á eigin vegum og sem stjórnarfulltrúi Noregs. Hann var fulltrúi í sendinefnd Noregs á friðarráðstefnunni í Haag árið 1907 og frá árinu 1915 var hann virkur í alþjóðlegum friðarsamtökum sem stofnuð voru í borginni. Frá árinu 1915 var hann sérstakur upplýsingafulltrúi Friðarsamtaka Carnegies og skrifaði fyrir stofnunina skýrslu um aðstæður í stríðshrjáðum löndum árið 1917. Eftir stofnun Þjóðabandalagsins var Lange ýmist fulltrúi eða varaformaður þess í Noregi.
Lange var mörgum sinnum tilnefndur til friðarverðlauna Nóbels fyrir störf sín með Alþjóðaþingmannasambandinu og árið 1921 vann hann verðlaunin ásamt sænska forsætisráðherranum Hjalmar Branting. Í Noregi voru blendin viðbrögð við verðlaunun Lange. Verkamannaflokkurinn, sem jafnan var þó gagnrýninn í garð Þjóðabandalagsins, fagnaði verðlaununum en hægrisinnar voru gagnrýnni í garð þeirra. Meðal annars komst tímaritið Tidens Tegn svo að orði að verðlaunin hefðu runnið í skaut „ritarans“. Þrátt fyrir að Lange byggi í mörg ár erlendis var hann virkur þátttakandi í norskri stjórnmálaumræðu. Stuðningur hans við afvopnun á þriðja áratuginum leiddi til þess að fyrrum varnarmálaráðherra landsins sakaði hann um skort á þjóðrækni.