cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Konungsríkið Kongó
Konungsríkið Kongó (kikongo Kongo dya Ntotila eða Wene wa Kongo, portúgalska Reino do Congo) var ríki í Vestur-Afríku þar sem nú eru Angóla, Kabinda, Vestur-Kongó og vesturhluti Austur-Kongó. Á hátindi sínum náði það frá Atlantshafi í vestri að Kvangófljóti í austri og frá Kongófljóti í norðri að Kvansafljóti í suðri. Konungar báru titilinn manikongo. Samkvæmt arfsögnum var ríkið stofnað af Lukeni lua Nimi sem gerði M'banza-Kongo að höfuðborg sinni um 1380. Portúgalir komust í kynni við Kongó árið 1483. Eftir það fóru kongóskir aðalsmenn til Portúgals til að mennta sig og tóku upp kaþólska trú. Kongó hagnaðist á þrælaverslun við Evrópumenn en þrælamarkaðir höfðu þá lengi verið til í ríkinu. Í byrjun 17. aldar kom til átaka við Portúgali og afríska bandamenn þeirra sem leiddi til stríðs sem Kongómenn unnu árið 1622. Eftir röð átaka tókst Portúgölum loks að sigra Kongó árið 1665 í orrustunni við Mbwila. Konungurinn, Anton 1. af Kongó, var hálshöggvinn. Í kjölfarið hófst borgarastyrjöld þar sem óvíst var hverjum bæri að taka við völdum. Borgarastyrjöldin stóð í 40 ár. Pétur 4. af Kongó sameinaði loks ríkið undir sinni stjórn árið 1709. Þegar Portúgalir bönnuðu þrælaverslun vegna þrýstings frá Bretum árið 1839 hófst mikið umrót í Kongó. Eftir nokkur átök sór Pétur 5. af Kongó Portúgal hollustueið árið 1857. Portúgalir reistu virki í M'banza-Kongo og komu þar fyrir setuliði. Þeir höfðu þó ekki bolmagn til að stjórna landinu. Á Berlínarráðstefnunni 1884-1885 kom Kongó í hlut Portúgala. Konungur Kongó ríkti þó enn sem lénsmaður Portúgalskonungs þar til uppreisn gegn nýlenduherrunum hófst og var barin niður árið 1914. Eftir það var konungstitillinn í Kongó lagður niður.
Daraa
thumb|right|Mótmæli í Daraa árið 2013 Daraa (arabíska: درعا‎, „virki“) er borg í suðurhluta Sýrlands við landamærin að Jórdaníu. Íbúar voru tæplega 100 þúsund árið 2004. Borgin er höfuðstaður Daraahéraðs. Héraðið er hluti landsvæðisins Hauran sem nær yfir suðurhluta Sýrlands og norðurhluta Jórdaníu. Borgin er 90 km sunnan við Damaskus og stendur við hraðbrautina milli Damaskus og Amman.
Uppreisnin gegn stjórn Assads árið 2011 hófst í Daraa þegar lögregla skaut á mótmælendur með þeim afleiðingum að þrír létust.
711
Árið 711 (DCCXI í rómverskum tölum)
Kosningar í Bandaríkjunum 2018
Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 6. nóvember árið 2018.
Halifax (Vestur-Jórvíkurskíri)
thumb|Halifax. thumb|Town Hall. thumb|Piece Hall var sölutorg fyrir vefnaðarvörur. Halifax er borg í Vestur-Jórvíkurskíri á norður-Englandi. Hún er við suðurenda Pennínafjalla og nálægustu borgir eru Huddersfield og Bradford. Íbúafjöldi Halifax var rúmlega 90.000 árið 2015.
Halifax var miðstöð ullarvinnslu frá 15. öld. Vefnaður var mikilvægur fram á 20. öld og komu margir Pakistanar til að vinna við hann, en helsti minnihlutahópurinn er frá Pakistan. Nú er borgin öllu þekktari fyrir súkkulaðiframleiðslu, þar á meðal Rolo og Mackintosh Quality Street. Halifax í fornensku þýðir heilagt hár.
14. júlí
14. júlí er 195. dagur ársins (196. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 170 dagar eru eftir af árinu.
Marabou
250px|thumb|Marabou súkkulaði með Daim
Marabou er sænskur súkkulaðiframleiðandi í eigu Mondelez International.
Saga
Árið 1916 var Marabou stofnað af Norðmanninum Johan Throne-Holst. Hann hafði áður stofnað norska súkkulaðiframleiðandann Freia. Framleiðsla byrjaði árið 1919 í Sundbyberg í Svíþjóð. Á árunum 1941 til 1962 var Marabou í eigu Findus.
Freia keypti Marabou árið 1990 og fyrirtækið var endurstofnað sem Freia-Marabou. Norsk Hydro, Procordia Foods og Paulig voru meðal helstu eigenda. Kraft General Foods (sem seinna varð að Mondelez International) keypti Freia-Marabou árið 1993 fyrir þrjá milljarða norskra króna. Bæði Freia og Marabou eru enn til en eru nú tvö aðskilinn vörumerki.
707
Árið 707 (DCCVII í rómverskum tölum)
Hibakusha
Hibakusha eða Híbúskur nefnast þeir einstaklingar sem lifðu af kjarnorkusprengjurnar í Hírósíma og Nagasaki.
Sprellikall
thumb|100px|Sprellikall thumb|Sprellikall frá 1818 Sprellikall er leikfang sem á sér þúsund ára sögu og er sambland af leikbrúðu og dúkkulísu. Hlutar sprellikarls (búkur, haus, útlimir) eru tengdir saman og tengdir við snúru. Þegar togað er í snúruna og þegar henni er sleppt þá hreyfast fætur og hendur upp og niður.
Hisato Sato
Hisato Sato (fæddur 12. mars 1982) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 31 leik og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Morrinn
thumb|250px|Morrinn úr teiknimynd um Múmínálfana. Morrinn (s. Mårran f. Mörkö) er persóna í Múmínálfunum eftir finnlandssænska rithöfundinn og teiknarann Tove Jansson.
Í íslensku þýðingu bókanna og síðar teiknimyndanna hafa þýðendur gert Morrann karlkyns, en á frummálinu (sænsku) er Morrinn kvenkyns. Hann kemur fyrst fram í bókinni Pípuhattur galdrakarlsins sem gefin var út árið 1948.
Morrinn er helkaldur og allt sem hann snertir frýs. Hann birtist sem draugalegur líkami sem líkist helst smá hæð með köld starandi augu og breiða röð af hvítum skínandi tönnum. Í einni sögu er minnst á það að Morrinn sé með skott en það hefur aldrei sést á teikningu. Morrinn gengur ekki heldur líður um og jörðin frýs í kjölfar hans og allur gróður deyr. Allt sem Morrinn snertir frýs og í Vetrarundur í Múmíndal settist Morrinn á bálköst sem umsvifalaust slokknaði. En í rauninni er Morrinn að leita vináttu og hlýju, en allir hafna honum svo hann leitar í einveruna upp í Einmana fjöllum. Þó gerir Morrinn eitt sinn gagn þegar hann slekkur skógareld með kulda sínum.
Maria Montessori
Maria Tecla Artemisia Montessori (31. ágúst 1870 – 6. maí 1952) var ítalskur læknir, kennari og uppeldisfræðingur. Hún er einna helst þekkt fyrir að þróa Montessori-kennsluaðferðina, sem leggur áherslu á að innleiða vísindi í skólastarfi og að börn eigi að fræðast sjálf og læra að velja þroskandi viðfangsefni.
Mynd af Montessori var á ítölskum 1.000 líra seðlum áður en evran var tekin upp.
Æviágrip
Maria Montessori fæddist árið 1870 í bænum Chiaravalle í Marche á Ítalíu. Hún ákvað snemma að feta menntaveg og hafði hug á að gerast verkfræðingur. Þar sem óalgengt var að konur sæktust eftir framhaldsnámi á þessum tíma var Montessori sett í undirbúningsnám fyrir verkfræðina í drengjaskóla. Eftir að hún hóf verkfræðinámið ákvað Montessori hins vegar að skipta um námsgrein og nema læknisfræði. Hún varð fyrst ítalskra kvenna til þess að nema læknisfræði í háskóla og útskrifaðist með doktorsgráðu í þeirri grein árið 1896 úr Sapienza-háskólanum í Róm.
Að loknu doktorsnámi varð hún aðstoðarlæknir á San Giovanni-sjúkrahúsinu í Róm og vann þar með þroskahömluðum börnum. Montessori varð þar fyrst til þess að skilgreina þroskahömlun sem uppeldisfræðilegt viðfangsefni frekar en sem læknisfræðilegt vandamál. Hún var undir áhrifum af kenningum franska taugalæknisins Édouards Séguin og starf hennar hjá sjúkrahúsinu vakti áhuga hennar á uppeldisfræði sem vísindagrein.
Árið 1898 varð Montessori forstöðukona skóla í Róm fyrir kennara barna með þroskahömlun. Þar gerði hún tilraunir með ýmsar af kennsluaðferðum og kennslutækjum Séguins og útfærði þær á nýja vegu. Hún gerði jafnframt tilraunir með barnauppeldi með áður óþektum aðferðum og innleiddi frjálslegri kennsluhætti en tíðkuðust. Hún komst að raun um að mörg börn sem talin voru vanþroska fóru að skara fram úr í námi þegar þeim var gefið aukið frelsi og fór því að leiða hugann að því hvað vantaði upp á uppeldisaðferðir „heilbrigðra“ barna. Árið 1901 hóf hún reglubundið nám á ný í Sapienza-háskóla og varð á tímabilinu 1904-1908 prófessor í mannfræði við háskólann.
Árið 1907 þáði Montessori boð frá stjórnmálamanninum Edoardo Talamo um að taka við stjórn skóla í fátækrahverfinu San Lorenzo í Róm. Skólagangan hjá Montessori í menntastofnuninni Casa dei bambini var sú frjálslegasta sem hafði nokkurn tímann verið reynd. Hvorki var notast við kennaraborð né púlt og þess í stað voru börnin hvött til sjálfstæðra ákvarðana og reynt var að efla skynfæri og skipulagshæfni þeirra og þroska persónuleika þeirra. Kennsluhættir hennar voru mjög frábrugðnir hefðbundnu skólahaldi þar sem lögð var áhersla á aga, undirgefni við kennarann og refsingar fyrir agabrot. Námsárangur nemenda Montessori vakti brátt heimsathygli og fjöldi fræðimanna lagði leið sína til Rómar til að bera starfshætti hennar augum. Montessori fékk tækifæri til að koma aðferðum sínum enn frekar á framfæri á heimssýningunni í San Francisco árið 1915, en þar var sett upp glerkennslustofa þar sem sýningargestir gátu virt fyrir sér kennsluaðferðirnar í Casa dei bambini.
Kennsluhættir Montessori urðu grunnurinn að Montessori-kennsluaðferðinni svokölluðu, sem náði miklum vinsældum á fyrstu áratugum 20. aldar og Montessori-skólar voru reistir í mörgum löndum. Á Íslandi gerðu Aðalbjörg Sigurðardóttir og Jóna Sigurjónsdóttir tilraun með Montessori-skóla og Guðrún Björnsdóttir hélt starfi þeirra áfram um nokkurt skeið.
Auk þess að vera frumkvöðull í uppeldis- og kennslufræði var Montessori virk í kvenréttindahreyfingunni. Hún flutti erindi um atvinnuþátttöku ítalskra kvenna á kvenréttindaráðstefnu í Berlín árið 1896 og fjallaði um barnaþrælkun á sömu ráðstefnu í London árið 1900. Hún taldi að tækniframfarir myndu leysa konur af hólmi í heimilisstörfum og færði rök fyrir því að efnahags- og þjóðfélagsbreytingar 20. aldarinnar krefðust þess að konur kæmu inn á atvinnumarkaðinn.
Skólum Montessori á Ítalíu var lokað og aðferðir hennar bannaðar þegar fasistaflokkurinn komst þar til valda árið 1922 vegna þess að Montessori neitaði að láta nemendur sína klæðast fasískum einkennisbúningum. Montessori flúði til Spánar en hraktist þaðan þegar spænska borgarastyrjöldin hófst árið 1936. Hún flutti til Indlands og kenndi þar fræði sín og þróaði grunnskólakennsluaðferðir til ársins 1947, en þá flutti hún til Hollands og bjó þar til dauðadags árið 1952.
Hoya retusa
Hoya retusa er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af Nicol Alexander Dalzell. Plantan vex á Indlandi.
Wilhelm Cuno
Wilhelm Carl Josef Cuno (2. júlí 1876 – 3. janúar 1933) var þýskur athafnamaður og stjórnmálamaður sem var kanslari Þýskalands frá 1922 til 1923, í alls 264 daga. Á kanslaratíð hans hertóku franskir og belgískir hermenn Ruhr-héraðið í vesturhluta Þýskalands og verðbólga jókst svo mjög að farið var að stefna í óðaverðbólgu. Cuno var einnig framkvæmdastjóri Hapag-skipafélagsins.
Æviágrip
Cuno fæddist í bænum Suhl, sem var þá í prússneska Saxlandi en er nú í Þýringalandi. Hann nam lögfræði í háskólum í Berlín og Heidelberg og útskrifaðist með doktorsgráðu. Frá 1907 til 1912 vann hann ýmis störf fyrir þýska fjármálaráðuneytið og síðar fyrir ríkisþingið. Á meðan á fyrri heimsstyrjöldinni stóð vann Cuno við að skipuleggja sendingar matarbirgða til þýska hersins. Eftir stríðslok vann hann sem fjármálaráðgjafi fyrir ríkisstjórnir nýja Weimar-lýðveldisins.
Cuno féllst á að mynda eigin ríkisstjórn eftir að Joseph Wirth kanslari sagði af sér í nóvember árið 1922. Sem kanslari skipaði Cuno ríkisstjórn sína aðallega óflokksbundnum hagfræðingum og öðrum sérfræðingum. Ríkisstjórn Cuno var ýmist kölluð „viðskiptastjórnin“, „hagfræðingastjórnin“ eða „persónuleikastjórnin“ (Geschäftsministerium, Regierung der Wirtschaft og Kabinett der Persönlichkeiten) þar sem hún var ekki formlega mynduð með stjórnarsamstarfi þingflokka.
Þjóðverjar bundu miklar vonir við ríkisstjórn Cunos en bandamenn, að frumlagi franska forsætisráðherrans Poincaré, höfnuðu tillögum hans um endursamningu stríðsbótaupphæðarinnar. Þegar Þjóðverjum tókst ekki að greiða viðar- og kolagreiðslur á tilsettum tíma ákváðu Frakkar og Belgar að hertaka Ruhr-héraðið. Cuno kallaði á eftir því að Þjóðverjar sýndu hernámsliðinu friðsamlega andspyrnu: Hætt var að senda skaðabætur til Frakka og Belga, námum var skipað að senda birgðir sínar ekki til þessara landa og ríkisstarfsmönnum á hernámssvæðinu var skipað að óhlýðnast skipunum hernámsliðsins.
Hernámið frysti efnahag Ruhr-héraðsins, sem var helsti iðnkjarni Þýskalands. Þetta kom af stað mikilli verðbólgu og Cuno tókst ekki að stöðva hana þar sem Poincaré neitaði að semja við Þjóðverja nema að andspyrnunni yrði fyrst hætt. Að endingu báru Jafnaðarmenn á þingi fram vantrauststillögu gegn ríkisstjórn Cunos sem var samþykkt þann 12. ágúst 1923.
Víti (Krafla)
thumb|Víti.
Víti er gígur við Kröflu. Það varð til við sprengigos þar sem gufuþrýstingur sprengdi af sér yfirborðið.
Tenglar
Nat.is Krafla - Leirhnjúkur -Gjástykki
Flutningahjól
thumb|right|Flutningahjól í Svíþjóð. Flutningahjól er reiðhjól (tvíhjól eða þríhjól) sem er hannað til vöruflutninga og er þannig búið kassa eða palli. Stellið og keðjudrifið eru hönnuð með aukna burðargetu í huga. Kristjaníuhjól eru þekkt gerð flutningaþríhjóla með kassa að framan. Löng flutningahjól þar sem pallur er á milli stýris og framhjóls sem eru tengd saman með teinum, eru algeng tegund flutningahjóla.
Faros
miniatyr|250px|Karta över [[Alexandria som det eventuellt såg ut under Romerska riket.]]
Faros var í fornöld eyja við strönd Alexandríu í Egyptalandi, sem Alexander mikli tengdi við land með landbrú og var landbrú þessi kölluð Heptastadion. Á þessari eyju lét Ptolemaios II Filadelfos (285-247 f. Kr.) sinn byggingarmeistara Sostratos frá Knítos reisa vita sem talinn var til eins af 7 undrum veraldar.
Í fáeinum evrópskum tungumálum er það orð fyrir vita leitt af eynni, svo sem frönsku (phare) og ítölsku (faro).
Í dag hefur fyrir löngu en bæst við Heptastadíon Alexanders og aðeins um útnes að ræða.
Austur-Asía
Austur-Asía er gróflega skilgreind sem sá heimshluti þar sem menningaráhrifa Kína hefur mest gætt og hefðbundin kínverska, konfúsíusismi, mahajana búddismi og taóismi breiðst út. Þetta svæði skarast við það sem skilgreint hefur verið sem Austur-Asía á landfræðilegum forsendum, sem eru þau ríki sem venjulega eru talin til Austur-Asíu.
Almennt eru eftirtalin lönd talin vera hluti Austur-Asíu:
Stundum eru Víetnam (af menningarlegum ástæðum) og Mongólía (af landfræðilegum ástæðum) líka talin til Austur-Asíu. Sjaldnar eru austurhluti Rússlands og Singapúr talin til þessa heimshluta.
Handbrúða
Handbrúða er tegund af leikbrúðu sem er stjórnað af hendi eða höndum sem eru inn í brúðunni. Fingurbrúður og sokkabrúður er tegundir  af handbrúðum.
Freknur
thumb|Freknur Freknur eru litlir melanínblettir á húð sums fólks með ljósa húð. Þær eru algengastar á rauðhærðu fólki.
Brotahöfuð
Brotahöfuð er skáldsaga eftir Þórarin Eldjárn. Í henni er rakin saga Guðmundar Andréssonar, lærdómsmanns og samviskufanga á 17. öld. Guðmundur er þekktastur fyrir að hafa dottið út um glugga á Bláturni, einu rammgerðasta fangelsi Dana, og lent á hallarþaki konungs. Brotahöfuð líkist sjálfsævisögum í byggingu en saga Guðmundar eins og hún er rakin í Brotahöfði á sér einnig samsvörun í ævisögu séra Jóns Steingrímssonar eldklerks.
THE BLOOD
THE BLOOD er önnur hljómplata hljómsveitarinnar Reykjavík!. Platan er tekin upp í Gróðurhúsinu, hljóðveri Valgeirs Sigurðssonar. Upptökum stjórnaði Ben Frost.
Montréal
thumb|right|Séð yfir Montréal Montréal er stærsta borg Québec-fylkis í Kanada, en önnur stærsta borg Kanada á eftir Torontó. Montréal er einnig önnur stærsta frönskumælandi borg vesturheims á eftir París. Um 65% íbúa borgarinnar tala frönsku heima hjá sér en um 14% ensku. Upprunaleg nöfn hafa verið ýmis, en meðal annars má nefna Hochelaga og Ville-Marie (Borg Maríu). Ekki fyrr en undir lok átjándu aldar breyttist nafnið í Montréal. Fellið heitir Mont-Royal. Nafn borgarinnar er dregið af orðunum mont (fell), og royal, sem þýðir konungs, eða konunglegt, en hefur verið bjagað í Montréal af enskumælendunum sem fyrirfinnast yfirleitt í þeim hverfum sem eru vestan megin við fellið.
Grettir
Grettir getur átt við eftirfarandi:
Passífar rásir
Passífar (eða óvirkar) rásir eru flokkur rafrása, sem eru „hlutlausar“ varðandi orku. Þær gefa frá sér jafna eða minni orku en þær hafa tekið við. Nema um sé að ræða ofurleiðara, breytist hluti aðfenginnar orku í varma innan rásarinnar. Þær geta þá aðeins gefið frá sér hluta aðfenginnar orku. Rásir úr passífum íhlutum eru sjálfkrafa passífar, en virkar rásir geta hermt eftir passífum rásum, þótt sjaldgæft sé. Línulegar passífar rásir eru einn flokkur passífra rása, sem nota einungis línulega íhluti. Ekkert hindrar þó notkun ólínulegra íhluta í passífum rásum, en það er óalgengara. NB! Athyglisverð samhverfa eða tvídd, sé skipt á straumi og spennu, hleðslu og segulflæði, viðnámi og andhverfunni (leiðni).
Luiz Inácio Lula da Silva
Lula er sósíalisti og stofnmeðlimur brasilíska Verkamannaflokksins (portúgalska: Partido dos Trabalhadores; PT). Stjórnmálastefnur hans eru kenndar við „lulisma“.
BMX-hjól
thumb|right|BMX-hjól BMX-hjól eru reiðhjól hönnuð fyrir torfærukeppnir og áhættuhjólreiðar. BMX stendur fyrir bicycle motocross eða torfæruhjólreiðar. Einkenni BMX-hjóla eru lítil grind og dekk, hátt stýri og lágt sæti. Sum hjól eru með rörum út frá öxli afturhjólsins til að standa á þegar stokkið er á hjólinu. Oftast er reynt að hafa hjólin eins létt og einföld og hægt er. BMX-hjól eru oftast án bremsa, gírskipta og fríhjóls svo hægt sé að snúa stýrinu í hring og hjóla bæði aftur á bak og áfram.
Luiz Inácio Lula da Silva
Á fyrstu forsetatíð sinni frá 2003 til 2011 naut Lula mikillar alþýðuhylli vegna efnahagsfarsældar og vinsælla velferðarverkefna sem stjórn hans stóð fyrir. Ásakanir um spillingu vörpuðu hins vegar skugga á stjórnartíð hans og rannsóknir á þeim gerðu Lula mun umdeildari eftir að hann lét af forsetaembætti. Lula var dæmdur í fangelsi árið 2018 vegna spillingarmála en dómurinn var ógiltur þremur árum síðar. Í kjölfarið bauð Lula sig aftur fram til forsetaembættis og tókst að vinna forsetakosningarnar sem haldnar voru árið 2022.
Æviágrip
Luiz Inácio Lula da Silva ólst upp í sárri fátækt. Foreldrar hans voru ólæsir og eignalausir og Lula lærði ekki að lesa fyrr en hann var tíu ára. Hann vann fyrir sér sem hnetusali og skóburstari á barnsaldri en fékk síðar vinnu í járniðnaðinum. Hann missti litla fingur annarrar handar í slysi þegar hann var að störfum í iðnaðarhverfi í São Paulo.
Lula hafði lítinn áhuga á stjórnmálum á yngri árum en hann hóf virka þátttöku í verkalýðsbaráttu á áttunda áratugnum eftir að fyrsta eiginkona hans lést úr lifrarbólgu. Árið 1975 varð Lula da Silva leiðtogi 100.000 manna stéttarfélags járniðnaðarmanna. Í því embætti þótti Lula umbreyta landslagi brasilískrar verkalýðsbaráttu með því að bjóða herforingjastjórninni í landinu birginn. Árið 1978 stýrði Lula verkfalli brasilískra bílaiðnaðarmanna sem var fyrsta meiriháttar verkfallið í Brasilíu síðan herforingjarnir tóku völdin árið 1964.
Fyrri forsetatíð (2003–2011)
Eftir endalok herforingjastjórnarinnar bauð Lula da Silva sig þrisvar fram til forseta áður en hann náði loks kjöri árið 2002. Hann tók við forsetaembætti þann 1. janúar 2003.
Á fyrri forsetatíð sinni var Lula gjarnan kallaður einn vinsælasti stjórnmálamaður í sögu Brasilíu og einn vinsælasti leiðtogi á heimsvísu. Stjórnartíð hans einkenndist af velferðarverkefnum eins og Bolsa Familia (ríkisstyrkjum til fátækra fjölskyldna) og Fome Zero (baráttu við matarskort og fátækt). Lula var áberandi á alþjóðasviðinu og kom meðal annars að samningaviðræðum um kjarnorkuáætlun Írans, baráttunni gegn loftslagsbreytingum og var lýst sem „manni uppfullum af metnaði til að breyta valdajafnvægi milli þjóða.“
Á stjórnartíð Lula frá 2003 til 2008 minnkaði fjöldi Brasilíumanna undir fátæktarmörkum um tuttugu milljónir, úr um 49,5 milljónum í 29,5 milljónir. Tólf milljónir manns í afskekktum héruðum Brasilíu fengu á sama tíma aðgang að rafmagni í fyrsta sinn og lífsgæði Brasilíumanna jukust með ýmsum verkefnum ríkisstjórnarinnar. Jafnframt dró úr misskiptingu auðs sem hafði lengi einkennt Brasilíu og meðallaun fátæks fólks hækkuðu um átta prósent á áratugnum.
Mensalão-hneykslið og önnur spillingarmál grófu nokkuð undan trausti almennings á Lula í aðdraganda forsetakosninga sem haldnar voru árið 2006 en vinsældir hans voru engu að síður áfram miklar. Lula vann öruggan sigur í seinni umferð forsetakosninganna í október 2006 með um sextíu prósentum atkvæða, en vann þó ekki þann yfirburðasigur sem honum hafði verið spáð áður en upplýst var um spillingarhneysklin.
Lula gegndi forsetaembættinu til loka seinna kjörtímabils síns, sem lauk þann 1. janúar 2011. Við honum tók starfsmannastjóri hans og flokkssystir, Dilma Rousseff, en þá hafði Lula sett sitt mark á brasilísk stjórnmál.
Ferill frá 2011 til 2023
Snemma árs 2016 var Lula útnefndur starfsmannastjóri Rousseff forseta en Gilmar Mendes hæstaréttardómari beitti neitunarvaldi gegn útnefningunni vegna rannsókna á hugsanlegum ríkisglæpum sem þá stóðu yfir. Í Brasilíu er embætti starfsmannastjóra ríkisstjórnarembætti sem er aðeins hægt að rétta yfir í sérstökum landsdómi. Þann 12. júlí 2017 var Lula sakfelldur fyrir peningaþvætti og fyrir að þiggja mútur. Hann var dæmdur í níu ára og sex mánaða fangelsi af Sergio Moro dómara.
Dómur Moros gegn Lula var staðfestur af brasilískum alríkisdómstól þann 24. janúar 2018. Vegna dómsins gat Lula ekki boðið sig fram til forseta á ný í forsetakosningunum 2018 líkt og hann hafði ætlað sér. Í apríl gaf Lula sig fram til lögreglu til þess að hefja 12 ára fangelsisvist.
Lula var sleppt úr fangelsi þann 8. nóvember árið 2019 eftir að hæstiréttur Brasilíu ályktaði að aðeins væri leyfilegt að fangelsa fólk eftir að allir möguleikar til áfrýjunar hefðu verið nýttir. Í mars árið 2021 var dómurinn gegn Lula ógiltur af hæstaréttardómaranum Edson Fachin á þeim grundvelli að yfirvöld í borginni Curitiba hefðu ekki haft rétt til að sækja málin eins og gert var, heldur hefði átt að sækja málin til alríkisdómstóls í höfuðborginni Brasilíu. Fullskipaður hæstiréttur landsins staðfesti dóm Fachins þann 16. apríl 2021. Þetta gerði Lula kleift að bjóða sig fram til opinbers embættis á ný.
Í frekari umfjöllun Hæstaréttarins um upphaflega fangelsisdóminn gegn Lula var komist að þeirri niðurstöðu að Sergio Moro dómari hefði verið hlutdrægur í hans garð. Eftir að Moro dæmdi Lula í fangelsi varð hann um skeið dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Jairs Bolsonaro, pólitísks andstæðings Lula.
Endurkoma í forsetaembætti (2023–)
Árið 2022 ákvað Lula að bjóða sig fram í forsetakosningunum um haustið. Lula vann nauman sigur gegn sitjandi forsetanum Jair Bolsonaro í annarri umferð forsetakosninganna þann 30. október, með um 50,83 pró­sent atkvæða gegn 49,17 pró­sent­um Bolsonaro. Lula tók við forsetaembætti á ný þann 1. janúar 2023.
Um viku eftir að Lula sneri aftur á forsetastól gerði æstur múgur stuðningsmanna Bolsonaro árás á þinghúsið, forsetahöllina og hæstaréttinn í höfuðborginni Brasilíu. Um var að ræða fjölda stuðningsmanna Bolsonaro sem neituðu að viðurkenna sigur Lula da Silva í forsetakosningunum og vændu hann um kosningasvindl. Lögregla náði stjórn á byggingunum síðar um daginn og Lula hét því að þeir sem ættu hlut að máli, sem hann kallaði „skemmdarvarga og fasista,“ yrðu dregnir til ábyrgðar.
Á fyrsta árinu eftir endurkomu Lula á forsetastól dróst skógareyðing í Amasónfrumskóginum saman um sextíu prósent. Skógareyðing frumskógarins hafði aukist gríðarlega á stjórnartíð Bolsonaros en stjórn Lula hefur í auknum mæli beitt viðurlögum gegn landtöku, beitt herafli til að stöðva ólöglega námuvinnslu, afmarkað stærri landsvæði sem yfirráðasvæði frumbyggja og opnað ný verndarsvæði.
Pétur J.H. Magnússon
Pétur J. H(offmann) Magnússon (14. nóvember 1894 – 28. maí 1963) var bankagjaldkeri, knattspyrnumaður og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Ævi og störf
Snemma árs 1908 festi Pétur kaup á fótbolta sem hann rakst á í Breiðfjörðsverslun í Aðalstræti. Knötturinn kostaði 95 aura, sem ar talsvert fé fyrir pilt á fermingaraldri. Í kjölfarið fóru Pétur og vinir hans, sem flestir bjuggu í og við Tjarnargötuna að spila fótbolta öllum stundum.
Upp út þessum æfingum ákváðu piltarnir að stofna knattspyrnufélag. Miðuðu þeir stofndag félagsins við 1. maí 1908, en það var þó fyrst í mars 1909 sem félagið samþykkti lög, kaus sér stjórn og ákvað nafn. Pétur varð fyrsti formaður félagsins og gegndi embættinu frá 1909-11 (með stuttu hléi) og aftur 1913-14 og 1915-17. Árið 1943 var hann útnefndur heiðursfélagi í Fram.
Pétur var í fyrsta keppnisliði Fram og lék með meistaraflokki til ársins 1922. Hann skoraði fyrsta markið í sögu Íslandsmótsins í knattspyrnu í 1:1 jafnteflisleik gegn Fótboltafélagi Reykjavíkur árið 1912.
Auk knattspyrnunnar sinnti Pétur öðrum íþróttagreinum og útivist. Hann sat í fyrstu stjórn Skíðafélags Reykjavíkur og var í hópi fyrstu félaga skátahreyfingarinnar hér á landi.
Þjóðsöngur Suður-Afríku
Þjóðsöngur Suður-Afríku var tekinn upp árið 1997. Það er blanda af „Nkosi Sikelel' iAfrika“ (Drottinn Blessi Afríku), vinsælum kristnum sálmi, og „Die Stem van Suid Afrika“ (Kall Suður-Afríku), þjóðsöng Suður-Afríku á tímum aðskilnaðarstefnunnar.
Valslöngva
right|thumb|200px|Valslöngva Valslöngva (valslanga eða bliða) er hernaðartæki sem notað var í fornöld. Valslöngvan, sem byggist á vogarafli, var notuð til þess að slöngva grjóti eða öðrum skeytum að virkjum óvinarins. Til eru allavega gerðir slíkar kastvéla og í Þiðreks sögu af Bern er talað um möngur (et. manga). Ekki má rugla valslöngvu saman við handslöngvu eða slönguvaði.
Aflandsfélag
Aflandsfélag er hlutafélag sem skráð er á aflandseyjum eða í skattaskjólum.
Aten
thumb|right|Akenaten og dóttir hans Meritaten tilbiðja Aten. Aten er fornegypski guðinn Re líkamnaður sem sólin. Amenófis 4. vildi meina að Aton, sem var sólin, skapaði lífið með ljósi sínu, og hélt þannig lífinu við á jörðinni. Sólin réði þannig yfir lífi og dauða einstaklinga samkvæmt Atentrúnni. Atentrúin hélt því einnig fram að það væri líf eftir dauða. Þó ekki eins og í dauðatrúnni hjá Ósíris, eins og var áður.
Við það að Atentrúin kom fram breytti Amenófis 4. nafni sínu til Akenaten, sem þýddi ”sá sem er góður fyrir Aten” eða ”andi Aten”. Akenaten var málsvari Aten. Þessvegna áttu Egyptar tilbiðja Aten í gegnum Akenaten, sem nokkurs konar staðgengil. Akenaten og aðalkona hans Nefertíti voru þau einu sem áttu að tilbiðja Aten beint. Það má þannig tala um heilaga þrenningu í Aten, Akenaten og Nefertíti.
Miðstöð Atentrúarinnar var í Aketaten, nýbyggðri borg. Meginreglur trúarinnar voru skráðar á steinveggi grafarinnar í Tell el-Amarnah. Þvert á venjur annarra hofa Forn-Egyptalands, voru hof Atens litrík og með opnu þaki til að hleypa sólinni inn. Engar styttur voru leyfðar af Aten; þær voru taldar skurðgoðadýrkun. Hinsvegar voru í staðinn settar fram sambærilegar myndir af Akenaten og fjölskyldu hans að tilbiðja Aten, að fá Ankh (anda lífsins) frá honum. Prestar höfðu minna að gera, þar sem fórnargjafir(ávextir, blóm, kökur) voru takmarkaðir og spámennska var ekki stunduð. Atenhof stunduðu ekki skattlagningu.
Wakefield
thumb|Wakefield. Wakefield er borg í Vestur-Jórvíkurskíri á norður-Englandi, 14 km suðaustur af Leeds. Íbúar eru tæp 100.000 en á stórborgarsvæðinu City of Wakefield eru um 325.000. Borgin byggðist upp á ullar- og vefnaðariðnaði og kolaiðnaði. á 8. og 9. áratug 20. aldar varð hrun í þeim greinum
Valgerður Þóroddsdóttir
Valgerður Þóroddsdóttir er íslenskt skáld, pistlahöfundur og útgefandi. Hún er einn stofnandi ljóðabókaseríunnar Meðgönguljóða og stofnandi forlagsins Partusar.
Valgerður er langa-langafabarn Guðmundar Friðjónssonar skálds, langafabarn Þórodds Guðmundssonar skálds og Gunnars G. Schram lagaprófessors, og dóttir Þórodds Bjarnasonar prófessors.
Of Monsters and Men
Of Monsters and Men er íslensk hljómsveit sem spilar þjóðlagapopp. Árið 2010 vann bandið Músíktilraunir, sem er árleg keppni hljómsveita á Íslandi.
Meðlimir hljómsveitarinnar, sem koma úr Keflavík og Garðabæ, eru Nanna Bryndís Hilmarsdóttir (söngur/gítar), Ragnar „Raggi“ Þórhallsson (söngur/gítar), Brynjar Leifsson (gítar), Arnar Rósenkranz Hilmarsson (trommur), Páll Kristjánsson (bassi).
Saga hljómsveitarinnar
Hljómsveitin var byggð upp úr mismunandi sólóverkefnum. Upphafið var þegar Nanna Bryndís ákvað að bæta við sitt sólóverkefni Songbird. Hljómsveitin spilaði á Músíktilraunum með fjóra meðlimi, Nönnu Bryndísi, Ragga, Brynjari og Arnari. Eftir Músíktilraunir bættu þau við Árna og Kristjáni og byrjuðu að spila á tónleikum og vinna að nýjum lögum. Tónleikar á Iceland Airwaves var hluti af verðlaunum frá Músíktilraunum og það var þar sem bandaríska útvarpsstöðin frá Seattle KEXP tók upp lagið Little Talks frá stofutónleikum Of Monsters and Men. Hljómsveitin fór á í Norður-Ameríku túr fyrst árið 2012 og var uppselt á alla 20 tónleika þeirra þar.
My Head Is An Animal (2011–2013)
My Head Is An Animal er fyrsta plata bandsins og kom út í september 2011 á Íslandi undir plötufyrirtækinu Record Records og í apríl 2012 í Bandaríkjunum undir Universal. Platan hefur farið í gullsölu á Íslandi og fékk hljómsveitin gullplöturnar afhentar um jólin 2011 frá Record Records. Platan fór beint í sjötta sæti bandaríska Billboard-listans og seldi hljómsveitin 55 þúsund eintök í fyrstu viku í sölu í Bandaríkjunum. Engin íslensk hljómsveit hefur náð svona hátt áður en sala á iTunes taldi mikið.
Into the Woods (2011)
Þann 20. desember 2011 gaf bandið út smáskífuna Into The Woods sem innihélt fjögur ný lög með sveitinni. Þessi lög enduðuð svo á bandarísku útgáfu My Head Is An Animal. Tímaritið Rolling Stone hafði orð á því eftir útgáfu plötunnar að Of Monsters and Men væri hið nýja Arcade Fire og Mumford & Sons Íslands. Into the Woods hefur selst í yfir 50.000 eintökum síðan hún kom út í desember í Bandaríkjunum.
Finnland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Finnland hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 54 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið. Finnland hefur unnið keppnina í eitt skipti sem var árið með Lordi og laginu „Hard Rock Hallelujah“. Besti árangur landsins fyrir það var sjötta sæti sem Marion Rung endaði í árið með laginu „Tom Tom Tom“.
Karl Sigurbjörnsson
thumb|right|Karl Sigurbjörnsson árið 2012. Karl Sigurbjörnsson (f. 5. febrúar 1947) var biskup Íslands frá 1998 til 2012.
Finnland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Finnland hefur lent í seinasta sæti í ellefu skipti og fékk núll stig árin, og. Frá innleiðingu undankeppnanna árið, hafði landið ekki komist áfram í átta skipti. Árið náði Finnland sínum besta árangri í átta ár, sem var með Softengine og laginu „Something Better“ í ellefta sæti. Sjö árum seinna, í keppninni árið, endaði Blind Channel í sjötta sæti með laginu „Dark Side“. Sá árangur var sá besti frá sigri þeirra, og í fyrsta sinn síðan þá að landið hafi hafnað í topp-10.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Karl Sigurbjörnsson
Hann er sonur Sigurbjörns Einarssonar, fyrrverandi biskups Íslands og konu hans Magneu Þorkelsdóttur. Áður en hann varð biskup þjónaði hann sem sóknarprestur í Hallgrímssókn í Reykjavík.
Assamíska
Assamíska (অসমীয়া) er indóíranskt tungumál sem er talað í héraðinu Assam á Indlandi. Assamíska tilheyrir austurgrein indóarísku málanna, sem er töluð aðalega í fylkinu Assam í Indlandi þar sem það er opinbert tungumál fylkisins. Það er austasta tungumál indóarísku málanna og er talað af yfir 13 milljón manns.
Haukur S. Magnússon
Haukur Sigurbjörn Magnússon (fæddur 14. febrúar 1981) er íslenskur tónlistarmaður og blaðamaður. Hann var ritstjóri tímaritsins Reykjavík Grapevine og gítarleikari hljómsveitarinnar Reykjavík!
Lýðræði með raðvali og sjóðvali
thumbnail|hægri|Lýðræði með raðvali og sjóðvali kapa Lýðræði með raðvali og sjóðvali eftir Björn S. Stefánsson kom fyrst út á norsku (Demokrati med radvalg og fondsvalg) sem rannsóknarskýrsla frá stjórnmálafræðistofnun Oslóarháskóla. Það var árið 2003. Íslensku gerðina gaf Háskólaútgáfan út sama ár. Síðan hefur Lýðræðissetrið gefið ritið út sem skjárit.
Efni
Raðval við atkvæðagreiðslu og kosningu er úrlausn á ævagömlu viðfangsefni rökfræði um það, hvernig má haga kosningu um fleiri en tvo. Bókin svarar draumsýn Colemans (stjórnmálafræði, hagfræði) um þjált fyrirkomulag við að ráða málum til lykta í líkingu við peningakerfi. Bókin tekur út viðtak Arrows um hópákvarðanir (hagfræði). Kynnt eru tök með sjóðvali við gerð fjárlaga og framkvæmdaáætlana, mótun skipulags lands og þéttbýlis og nýtingu auðlinda (hagfræði, stjórnsýslufræði, umhverfisfræði, auðlindahagfræði). Hagnýting raðvals og sjóðvals er athuguð undir því sjónarhorni félagsfræði, hvernig samfélag verður til við sameiginleg tök á málum, og, skylt því, með það meginstef mannfræði í huga, hvað viðheldur mannfélagi og endurnýjar það.
Heimildir
__INDEX__
Kanslari Þýskalands
Kanslari Þýskalands (þýska: Bundeskanzler (1867-1871, 1949-), Reichskanzler (1871-1949)) er formaður ríkisstjórnar Þýskalands og því æðsti maður framkvæmdavalds sambandsríkisins. Hann velur sér ráðherra og ákvarðar stefnu ríkisstjórnarinnar. Kanslarinn er í raun valdamesti stjórnmálamaður landsins en formlega er hann þriðji maður í virðingarröðinni á eftir forseta og þingforseta. Staða hans er sambærileg stöðu forsætisráðherra á Íslandi. Kanslarinn er kjörinn af sambandsþinginu til eins kjörtímabils (4 ára) í senn og hefur sambandsþingið eitt vald til að setja hann af fyrir lok kjörtímabilsins með vantraustsyfirlýsingu.
Núverandi kanslari er Olaf Scholz. Forveri hans, Angela Merkel, var fyrsta konan til að gegna embættinu. Samkvæmt þýskri málvenju bætist viðskeytið -in við Bundeskanzler sé kanslarinn kona og var Merkel því titluð Bundeskanzlerin.
Margliðudeiling
Margliðudeiling er stærðfræðileg aðferð til að deila einni margliðu í aðra. Þannig fæst margliða af sama stigi, eða lægra en margliðan í teljara ásamt ræðu falli.
Dæmi
Deilum margliðu p(x), með margliðunni q(x), sem ekki er af hærra stigi em p(x) og er ekki núllmargliða, og fáum eftirfarandi:
Ef q(x) er fasti, þ.e. núllta stigs margliða, þá breytist stig margliðu p(x) ekki, aðeins stuðlarnir, en r(x) verður núllmargliða.
Morgron 2009
Morgron 2009 var Mælsku- og rökræðukeppni grunnskóla Reykjavíkur og nágrennis (Morgron) sem haldin var árið 2009. Þetta var í fyrsta skiptið sem Morgron var haldin eins og hún er nú. Sigurliðið var lið Seljaskóla.
Úrslit
Úrslit Morgron 2009 fóru fram í Ráðhúsi Reykjavíkur þar sem Seljaskóli hafði betur gegn Hagaskóla. Umræðuefnið var "Ef við finnum geimverur, eigum við að boða þeim kristna trú?", Hagaskóli með, Seljaskóli á móti. Ræðumaður kvöldsins var Álfur Birkir Bjarnason úr Seljaskóla.
Ismail Ibn Sharif
thumb|right|Ismail Ibn Sharif á [[Koparstunga|koparstungu frá 18. öld]] Ismaïl Ibn Sharif (1634 eða 1645 − 1727; arabíska: مولاي إسماعيل بن الشريف ابن النصر‎) var annar soldán Marokkó af ætt Alavíta. Hann tók við völdum eftir andlát hálfbróður síns Rashid af Marokkó árið 1672 og ríkti til dauðadags. Hans er minnst sem eins af mikilvægustu soldánum í sögu Marokkó. Honum tókst að verjast ásælni Tyrkja og sigraði þá í þremur orrustum 1679, 1682 og 1695-6. Hann vann líka aftur hafnarborgir sem Evrópubúar höfðu lagt undir sig: La Mamora af Spánverjum 1681, Tanger af Englendingum 1684 og Larache af Spánverjum 1689. Hann flutti höfuðborgina til Meknes og byggði þar svo íburðarmiklar hallir að Evrópubúar kölluðu borgina Versali Marokkó. Hann átti í miklum viðskiptum við Frakka. Hann var líka þekktur fyrir grimmd sína. Sagt er að hann hafi notað 25.000 þræla til að byggja höfuðborg sína og að hann hafi hengt 10.000 afhöggvin höfuð á borgarmúrana til að hræða burt óvini. Í valdatíð hans tífaldaðist Svarti vörðurinn, lífvarðasveit soldáns skipuð hermönnum frá Afríku sunnan Sahara, og taldi 150.000 hermenn þegar mest var.
Lystarstol
Lystarstol eða anorexía (lat. anorexia nervosa) er sjúkdómur sem einkennist af skorti á matarlyst en orsakir þess eru geðröskun sem leiða til brenglaðrar sjálfsmyndar á þá leið að sjúklingurinn telji sig ranglega vera of þungan eða feitan.
708
Árið 708 (DCCVIII í rómverskum tölum)
Lystarstol
Lystarstol er átröskun þar sem sá sem henni er haldinn telur að hann sé of þungur þegar hann er í raun við, eða jafnvel töluvert undir kjörþyngd. Algengt viðmið fyrir lystarstol er að einstaklingurinn sé 15 kílóum undir kjörþyngd. Það eitt og sér er hins vegar ekki nægjanlegt fyrir greiningu þar sem aðrar ástæður geta verið fyrir þyngdartapi einstaklings (streita og þunglyndi hafa til dæmis einnig í för með sér breytingar á matarlyst). Lystarstolssjúklingur bregst alla jafnan við minnstu þyngdaraukningu (raunverulegri eða ímyndaðri) með mikilli hræðslu. Þessi skynjun er þekkt sem „brengluð sjálfsskynjun“ og veldur þeim sem henni er haldinn miklum kvíða og getur leitt til áráttu-þráhyggju hegðunar tengdri mat og þyngd. Hegðun viðkomandi í kjölfarið einkennist oftast af mikilli líkamsrækt, notkun hægðarlyfja og megrun með verulega skertri inntöku hitaeininga. Matarlyst lystarstolssjúklings hverfur ekki heldur yfirvinnur hræðslan við þyngdaraukningu einfaldlega lystina. Þau svæði sem lystarstolssjúklingar beina vanalega athygli sinni að eru rass, mjaðmir, læri og brjóst og þeir telja þau vera stór. Stundum hefur átröskunin í för með sér að tíðir stöðvast. Sumir lystarstolssjúklingar sýna einnig hegðun sem er einkennandi fyrir lotugræðgi, þar sem þeir taka átköst og kasta svo öllu upp á ákveðnu tímabili. Þyngd sumra lystarstolssjúklinga er svo lítil að leggja þarf þá inn á sjúkrahús og jafnvel að mata þá með valdi svo þeir svelti sig ekki í hel.
Skilgreining lystarstols samkvæmt DSM-IV
Einstaklingar með þessa átröskun halda þyngd sinni fyrir neðan meðalþyngd með æfingum, með því að stjórna inntöku matar og með öðrum aðferðum.
Gerðir lystarstols
Restricting Type: Á meðan á tímabili lystarstols stendur hefur viðkomandi ekki sýnt einkenni lotugræðgi eða uppkasta (svo sem að hjálpa sér við uppköst eða notkun hægðarlyfja, diuretics eða stólpía). Binge-Eating/Purging Type: Á meðan á tímabili lystarstols stendur hefur viðkomandi reglulega sýnt einkenni lotugræðgi eða uppkasta (svo sem að hjálpa sér við uppköst eða notkun hægðarlyfja, diuretics eða stólpía).
Lystarstol er dæmi um röskun sem algengast er að finna hjá ákveðnum hópi. Lystarstolssjúklingar eru oft hvítar stúlkur á aldrinum 13 til 20 ára af ágætum heimilum. Stúlkurnar eru yfirleitt greindar og haldnar fullkomnunaráráttu sem lýsir sér í miklum kröfum til sjálfs síns. Karlar eru aðeins um 5 – 10% lystarstolssjúklinga. Tíðni röskunarinnar er talin vera um 1%. Það er mikilvægt að hafa í huga að lystarstol finnst hjá yngri hópi, hjá körlum sem og öðrum kynþáttum en einskoðrast ekki við hvítar stúlkur á aldrinum 13 til 20 ára. Rannsóknir benda til þess að röskunin geri æ meira vart við sig hjá börnum og sé að verða algengari hjá körlum.
Lítil þyngd hjá lystarstolssjúklingum getur meðal annarra haft eftirfarandi afleiðingar:
Sum þessara einkenna geta lagast ef einstaklingur jafnar sig á sjúkdómnum. Önnur, sérstaklega beinvandamál, geta verið viðvarandi.
Ástæður lystarstols
Oft er sjálfsmynd lystarstolssjúklinga brothætt og telja sumir hana ástæðu fyrir því að þeir beini athygli sinni að líkama sínum. Oft er um að ræða tilfinningalegar þarfir sem ekki eru uppfylltar, fjölskyldubönd eru veik, þeir eiga í erfiðleikum með að umgangast aðra og eru vinafáir eða þeir eru í kynferðislegum samböndum sem þeir eru ekki ánægðir í. Athyglisvert er að margir lystarstolssjúklingar hafa verið misnotaðar sem börn og þjást af öðrum röskunum til viðbótar við lystarstolið. Þar sem margir lystarstolssjúklingar gera miklar kröfur til sín eru margir þeirra einnig á því að þeir uppfylli ekki þær kröfur. Oftast er þessi sjálfsmynd þeirra röng þar sem þeim gengur vel í vinnu eða skóla. Þessar miklu og óraunhæfu kröfur og sú tilfinning að þeir sýni ekki nægjanlega getu geta þó haft einhver áhrif á röskunina. Hún gefur þeim þá jafnvel færi til að beina athygli sinni annað, að líkamanum og því hvernig þeir geta sýnt fram á framúrskarandi árangur á því sviði. Verið getur að þeir líti á það sem sérstakan hæfileika sem þeir geta haft stjórn á þegar allt annað hefur brugðist. Oft greinast þeir með milt þunglyndi en líklegt er að það sé fremur afleiðing röskunarinnar er orsök hennar. Streita er talin geta „kveikt“ lystarstol en nauðsynlegt er talið að aðrir þættir séu þegar til staðar hjá einstaklingnum (svo sem skert sjálfsmynd). Líkt og ávallt má ekki gleyma því að ofantalið gildir ekki um alla lystarstolssjúklinga, margir þeirra eiga góða fjölskyldu, eru í samböndum sem þeir eru ánægðir í og hafa ekki verið misnotaðir.
Áhrif fjölmiðla
Sú kenning hefur lengi verið uppi að fjölmiðlar eigi sinn þátt í lystarröskunum unglingsstúlkna. Kenningin byggir á því að fjölmiðlar haldi að unglingum óraunhæfum hugmyndum um útlit. Bent er á til stuðnings kenningunni að kvenkyns fyrirsætur séu yfirleitt nokkuð fyrir neðan kjörþyngd. Það kemur kannski ekki á óvart að margar fyrirsætur greinast með átraskanir. Ef kenningin er rétt er einnig ljóst að fjölmiðlar leika stórt hlutverk í því að viðhalda lystarstoli. Rétt eins og það er erfitt fyrir reykingarmann að hætta þegar allir reykja í kringum hann ætti það að vera erfitt fyrir þann sem haldinn er lystarstoli að breyta hegðun sinni þegar að honum er stöðugt haldið ímyndinni um grannt fólk. Nýverið hafa þó komið fram kenningar um að lystarstol eigi sér erfðafræðilegar orsakir.
Tölvuvæðingin hefur haft alvarleg áhrif meðal lystarstolssjúklinga. Æ algengara er að lystarstolssjúklingar komi sér upp vefsíðum með spjallrásum þar sem þeir styrkja hver annan í viðhorfum sínum og hegðun.
Meðferð
Lystarstol er hægt að lækna en meðferð er bæði erfið og tekur langan tíma. Því fyrr sem tekið er á röskuninni, því líklegra er að hægt sé að lækna hana. Ein ástæða þess að erfitt er að lækna lystarstol er að sjúklingarnir eru oft í mikilli afneitun, þeir neita oft annaðhvort að eitthvað sé að eða þá að þeir viðurkenna það og fullyrða að nákvæmlega ekkert sé að þeim „lífsstíl“ sem þeir hafa valið sér. Vandinn er að margir lystarstolssjúklingar trúa þessu. Fyrir þeim er ekkert til sem heitir að vera of léttur og þeir útiloka allar vísbendingar um að eitthvað sé að. Yfir 10% allra lystarstolssjúklinga deyja af völdum sjúkdómsins, vanalega vegna hjartabilunar eða lágs kalíummagns líkamans.
Suður-Kórea
Suður-Kórea eða Lýðveldið Kórea er land í Austur-Asíu. Það nær yfir syðri hluta Kóreuskaga og á landamæri að Norður-Kóreu nálægt 38. breiddargráðu. Landhelgi Suður-Kóreu kemur saman við landhelgi Kína og Japan. Kórea var eitt ríki til ársins 1948 þegar landinu var skipt í Kóreustríðinu. Nafnið Kórea er dregið af heiti ríkisins Goryeo sem stóð á skaganum á miðöldum. Landið er fjalllent og liggur í nyrðra tempraða beltinu. Íbúar eru um 52 milljónir. Höfuðborgin og stærsta borg Suður-Kóreu er Seúl með um 10 milljón íbúa.
Gullbringu- og Kjósarsýsla
Gullbringu- og Kjósarsýsla var ein af sýslum Íslands. Hún varð til 19. mars 1754 við sameiningu Gullbringu og Kjósarsýslu.
Suður-Kórea
Fornleifafundir benda til þess að Kóreuskaginn hafi verið byggður frá árfornsteinöld sem nær frá því fyrir 2,6 milljónum ára til 300 þúsund ára, en saga Kóreu hefst með ríkinu Gojoseon sem samkvæmt arfsögn var stofnað af Dangun árið 2333 f.Kr. Á fyrsta árþúsundinu e.Kr. voru þrjú konungsríki í Kóreu (Goguryeo, Baekje og Silla) en þau voru sameinuð árið 668. Eftir það tók við Goryeo-tímabilið og Jóseontímabilið sem stóð til 1910. Það ár lagði Japanska keisaradæmið Kóreuskagann undir sig. Eftir Síðari heimsstyrjöld skiptist skaginn í hernámssvæði Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Lýðveldið Kórea, eða Suður-Kórea, var stofnað í suðurhlutanum í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1948. Sovétmenn stóðu þá fyrir stofnun Alþýðulýðveldisins Kóreu í norðurhlutanum undir stjórn Kim Il Sung. Árið 1950 gerði Norður-Kórea innrás í Suður-Kóreu til að sameina ríkið á ný sem leiddi til Kóreustríðsins. Stríðið stóð í þrjú ár og lyktaði með vopnahléi og stofnun hlutlauss svæðis milli ríkjanna við 38. breiddargráðu. Í Suður-Kóreu ríktu herforingjastjórnir og einræðisherrar á borð við Syngman Rhee, Park Chung-hee og Chun Doo-hwan en árið 1987 hófust lýðræðisumbætur.
Efnahagur Suður-Kóreu óx hratt á 8. og 9. áratugnum en landið fór illa út úr fjármálakreppunni í Asíu 1997. Eftir það hefur vöxtur verið hægari en þó með því mesta sem gerist í heiminum. Suður-Kórea er einn af Asíutígrunum fjórum, ásamt Tævan, Singapúr og Hong Kong. Suður-Kórea er hátekjuland sem byggir auð sinn á iðnframleiðslu á sviði hátækni og samgöngutækja. Nokkrar stórar fyrirtækjasamsteypur á borð við Samsung, Hyundai og LG eru ríkjandi í iðnaðarframleiðslu til útflutnings.
Stjórnsýsluskipting
Helstu stjórnsýslueiningar Suður-Kóreu eru héruð, borgir (með borgarstjórn sem er óháð héraðsstjórn), ein sérstök borg og ein sérstök sjálfstjórnarborg.
Efnahagslíf
thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir helstu útflutningsgreinar Suður-Kóreu. thumb|right|[[Lotte World Tower í Seúl er hæsta bygging Suður-Kóreu og sú 5. hæsta í heimi.]] Í Suður-Kóreu er blandað hagkerfi sem telst vera það 11. stærsta í heimi að nafnvirði og það 13. stærsta með kaupmáttarjöfnuði. Suður-Kórea er þannig eitt af 20 stærstu iðnrikjum heims. Landið er þróað hátekjuland og iðnvæddast allra aðildarríkja OECD. Suðurkóresk hátæknifyrirtæki eins og LG Electronics og Samsung eru þekkt um allan heim.
Fjárfesting í menntakerfi landsins umbreytti því úr vanþróuðu ríki þar sem flestir íbúar voru ólæsir í alþjóðlegt hátækniríki. Hagkerfi landsins nýtur þess að búa yfir hámenntuðu verkafólki en Suður-Kórea er eitt af þeim löndum heims þar sem hæst hlutfall íbúa er með háskólagráðu. Frá því snemma á 7. áratugnum fram á 10. áratuginn var hagkerfi Suður-Kóreu í hvað örustum vexti hagkerfa heimsins. Landið er eitt af Asíutígrunum fjórum ásamt Singapúr, Hong Kong og Taívan. Íbúar Suður-Kóreu tala um þetta sem kraftaverkið við Hanfljót. Efnahagslíf Suður-Kóreu er mjög háð alþjóðaverslun og árið 2014 var landið í 5. sæti yfir mestu útflutningslönd heims og 7. sæti yfir mestu innflutningslönd.
Þrátt fyrir vaxtartækifæri og stöðugleika hefur landið mátt þola lækkanir á lánshæfismati vegna herskárra yfirlýsinga nágrannaríkisins í norðri. Hætta á átökum hefur neikvæð áhrif á fjármálamarkaði Suður-Kóreu. Suður-Kórea varð fyrir áfalli í Asíukreppunni á 10. áratug 20. aldar, en náði sér fljótt á strik aftur og hefur þrefaldað landsframleiðslu sína síðan. Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn hefur hrósað landinu fyrir seiglu og nefnir lágar opinberar skuldir og ónýtta skattstofna sem hægt er að grípa til í neyð.
Suður-Kórea var eitt af fáum þróuðum löndum sem tókst að komast hjá verstu áhrifum Alþjóðlegu fjármálakreppunnar 2007-2008. Hagvöxtur var 6,2% árið 2010, það mesta í átta ár, en árið 2002 náði hagvöxtur í landinu 7,2%. Áður hafði hagvöxtur fallið niður í 2,3% árið 2008 og 0,2% árið 2009 vegna fjármálakreppunnar. Atvinnuleysi var líka lítið eða mest 3,6% árið 2009.
Suður-Kórea varð aðili að OECD árið 1996.
Eftirtalin suðurkóresk fyrirtæki eru á listanum Fortune Global 500:
Vikivaki (skáldsaga)
Vikivaki er skáldsaga eftir Gunnar Gunnarsson sem fjallar um samband rit höfundar við sögupersónur sínar. Sagan segir frá um rithöfundinum Jaka Sonarsyni á Foksstöðum sem er afskekkt sveitarsetur á Íslandi. Á nýársnótt rísa tólf framliðnir menn og nokkur húsdýr upp úr gröfum sínum og vitja höfundarins sem er næstu árin að skrá niður sögu gestanna og hvað gerðist í þessari heimsókn.
Lykkja
Lykkja getur átt við: