cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn
Safnkosturinn er um milljón titlar af ýmsu tagi sem skiptist í nokkur söfn: þeirra á meðal eru þjóðbókasafnið, handrit og sérsöfn einstaklinga sem aðeins er hægt að skoða á sérstökum lestrarsal á fyrstu hæð í Þjóðarbókhlöðu, tón- og myndsafn safnar íslenskri tónlist sem hægt er að hlusta á á efstu hæð, og dagblöð og tímarit er hægt að lesa á þriðju hæð. Stærstan hluti fræðirita og bókmenntarita safnsins er hins vegar hægt að skoða í hillum og taka að láni.
Starfsmenn safnsins eru tæplega áttatíu. Safnið rekur meðal annars upplýsingaþjónustu fyrir skóla og atvinnulíf, landsmiðstöð millisafnalána, bókbandsstofu og skráningardeild. Safnið sér líka um úthlutun ISBN- og ISSN-númera fyrir íslenska bóka- og tímaritaútgáfu og heldur utan um íslenska útgáfuskrá. Á síðustu árum hefur safnið staðið að stórum verkefnum sem ganga út á að veita aðgang að safnkostinum á Veraldarvefnum. Dæmi um slík verkefni eru Gegnir (samskrá íslenskra bókasafna), Tímarit.is (dagblöð og tímarit), Handrit.is (handrit), Vefsafn.is (vefsíður) og Bækur.is (bækur). Safnið heldur einnig utan um áskriftir ýmissa stofnana að stórum tilvísana- og gagnasöfnum og rafrænum tímaritum.
Saga
Á 6. áratug síðustu aldar var farið að ræða um það að óhagkvæmt væri að byggja upp tvö vísindabókasöfn á landinu. Sérstök nefnd undir forsæti Þorkels Jóhannessonar rektors var skipuð til að fjalla um málið og árið 1957 var samþykkt þingsályktunartillaga um að sameina bæri Landsbókasafnið og Háskólabókasafnið sem allra fyrst í sérstöku húsnæði þar sem Safnahúsið myndi ekki nægja til að svara þörfum sameinaðs bókasafns.
Í framhaldi af því var farið að ræða um byggingu sérstaks húsnæðis, „þjóðarbókhlöðu“, nálægt háskólanum og voru menn helst á því að ljúka ætti við bygginguna þjóðhátíðarárið 1974 þegar minnst yrði 1100 ára afmælis Íslandsbyggðar. Ákveðið var að safnið yrði „gjöf þjóðarinnar til sjálfrar sín“ á þjóðhátíðinni. Söfnin hófu þá undirbúning og fengu meðal annars erlenda sérfræðinga í hönnun slíkra bókasafna frá UNESCO til ráðlegginga. 1970 var svo samþykkt nánast samhljóða þingsályktun þess efnis byggð á tillögu þjóðhátíðarnefndar sem Gylfi Þ. Gíslason bar fram. Þá var þegar búið að stofna byggingasjóð með reglulegu framlagi af fjárlögum til að fjármagna framkvæmdina.
Þjóðargjöfin sem tafðist
Lyktir þjóðhátíðarmálsins þegar nær dró afmælinu urðu þær að hætt var við flestar tillögur þjóðhátíðarnefndar og fjármagn til verkefna skorið verulega niður. Ákveðið var að taka fyrstu skóflustungu að nýrri þjóðarbókhlöðu í stað þess að vígja bygginguna eins og upphaflega var ráðgert. Samið var við arkitektana Þorvald S. Þorvaldsson og Manfreð Vilhjálmsson um hönnun hússins en Arkitektafélag Íslands gagnrýndi að ekki hefði verið haldin samkeppni um hönnunina. Staðsetning bókhlöðunnar á Birkimel nokkurn spöl frá miðju háskólasvæðisins var líka gagnrýnd en þessari lóð hafði verið úthlutað af borginni á 150 ára afmæli Landsbókasafnsins 1968.
Þegar leið á árið 1974 varð ljóst að ekki væru til nægir peningar til að hefja framkvæmdir og þar við það sat næstu ár. Árin 1972 og 1975 hafði ríkissjóður tekið aftur framlag sitt til byggingasjóðs. Olíukreppan olli því meðal annars að afkoma ríkissjóðs versnaði næstu árin og ekkert varð því af framkvæmdum þótt viljinn væri fyrir hendi.
Bygging hússins
Árið 1977 komst skriður á málið þegar ákveðið var að verja hluta ágóða af sölu þjóðhátíðarmyntar til byggingar þjóðarbókhlöðu. Samningar náðust við Reykjavíkurborg um gatnagerð og skipulag Birkimelssvæðisins og var meðal annars gert ráð fyrir því að færa Melavöllinn um set tímabundið, en áætlað var að hann hyrfi á brott þegar húsið yrði tekið í notkun. Vilhjálmur Hjálmarsson, menntamálaráðherra, tók fyrstu skóflustungu að húsinu 28. janúar 1978. Eftir það var tekinn grunnur og steyptir sökklar og neðsta gólfplatan. Næstu ár var unnið að uppsteypu hússins og Vigdís Finnbogadóttir lagði hornstein að því 23. september 1981. 1983 var húsið nánast fullsteypt. Það ár komu til landsins sérsmíðaðir álskildir sem klæða það að utan.
Þótt húsið væri nú nánast fullbyggt var ljóst að töluvert fé vantaði upp á til að ljúka við frágang að innan og utan. Framkvæmdafé var enn skorið niður en 1986 var ákveðið að hluti eignaskatts skyldi renna til byggingarinnar árin 1987–89. Þetta var kallað „þjóðarátak til byggingar Þjóðarbókhlöðu“ en einn af forvígismönnum þess var Sverrir Hermannsson menntamálaráðherra. Raunin varð hins vegar sú að einungis lítill hluti af eignaskattsaukanum rann til byggingarinnar. Samt var það stóraukið fjármagn miðað við fyrri ár. Steininn tók svo úr 1989 þegar ríkisstjórnin samþykkti að helmingur framkvæmdafjár næsta árs skyldi koma frá Happdrætti Háskóla Íslands. Háskólinn mótmælti þessari ráðstöfun á sjálfsaflafé skólans harðlega.
Opnun Þjóðarbókhlöðu
Viðeyjarstjórnin ákvað 1991 að setja stóraukið fjármagn í síðustu áfangana til að verkinu lyki á tilsettum tíma sem var áætlað árið 1994. 1991–94 var unnið hörðum höndum að frágangi hússins að innan. 1. desember 1994, á hálfrar aldar afmæli lýðveldisins, var byggingin loks vígð og Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn tók formlega til starfa. Fyrsti landsbókavörður hins nýstofnaða safns var skipaður Einar Sigurðsson fyrrum háskólabókavörður. Í aðdraganda opnunarinnar var talsvert rætt um að hinu nýja bókasafni væri þröngt skorinn stakkur varðandi rekstur og ætlaðir opnunartímar voru ekki í samræmi við það sem háskólanemar vildu helst. Nemendur hrundu því af stað söfnunarátaki til að safna rekstrarfé fyrir hið nýja safn. Þannig söfnuðust yfir 22 milljónir króna sem safnið fékk að gjöf við opnunina.
Hlutverk
Hlutverk safnsins er skilgreint í lögum sem leystu af hólmi eldri lög frá 1994  sem aftur leystu af hólmi lög um Landsbókasafn Íslands frá 1969. Í lögunum eru talin upp átján atriði sem teljast til hlutverks safnsins en nánar er kveðið á um það í reglugerð sem menntamálaráðherra setur. Helstu verkefni safnsins eru þau að þaulsafna íslensku efni, varðveita handritasöfn, sinna þörfum kennslu og rannsóknarstarfsemi við Háskóla Íslands og annast alhliða upplýsinga- og þekkingarmiðlun.
Safnið nýtur skylduskila á öllu prentuðu efni og hljóðritum sem gefin eru út á Íslandi. Það leitast jafnframt við að safna öllu efni sem tengist Íslandi og íslensku efni sem gefið er út erlendis.
Upplýsingatækni verður æ stærri þáttur í rekstri safnsins og meðal helstu verkefna á því sviði eru vefútgáfa íslenskra dagblaða og tímarita (Tímarit.is), söfnun íslenskra vefsíðna, og vefútgáfa íslenskra handrita (Handrit.is) meðal annarra.
Þjóðarbókhlaðan
Höfuðstöðvar bókasafnsins eru í Þjóðarbókhlöðunni sem er 13.000 fermetra bygging sem stendur á Birkimel í Vesturbæ Reykjavíkur. Húsið er fjögurra hæða hátt og mjög áberandi þar sem það stendur nálægt Hringbraut. Efstu tvær hæðirnar eru klæddar með rauðum álskjöldum sem voru sérsmíðaðir í Japan.
Þjóðarbókhlaðan er reglulegur ferningur með fjórum stigahúsum utanáliggjandi auk inngangs sem tengist aðalbyggingunni með brú þar sem gengið er inn á aðra hæð. Húsið stendur ofaní eins konar dæld eða skál þar sem neðst er grunnt síki fyllt með vatni. Húsið er fjórar hæðir og kjallari. Í kjallara eru bókageymslur og myndastofa. Á fyrstu hæð er aðstaða starfsfólks, skrifstofur, auk lestrarsals fyrir notendur handrita- og skjalasafna og Íslandssafns. Aðalinngangur safnsins er á annarri hæð þar sem er afgreiðsla, upplýsingaborð og handbókadeild, auk skrifstofa. Á þriðju og fjórðu hæð eru svo tímarit og bækur, auk tón- og myndsafns. Í húsinu eru yfir 500 sæti í lestraraðstöðu og nokkrar tölvur til afnota fyrir gesti. Þráðlaust net er í öllu húsinu. Veitingastofa er rekin á annarri hæð. Fyrir framan innganginn er hellulögð skál með vatni í.
Super Nintendo Entertainment System
thumb|250px|right| Mynd af SNES Super Nintendo Entertainment System, einnig þekkt sem Super Nintendo, Super NES eða SNES (borið fram annaðhvort sem orð eða skammstöfun), er 16-bita leikjatölva gefin út af Nintendo í Norður-Ameríku, Brasilíu, Evrópu og Ástralíu. Í Japan og Suð-Austur Asíu er hún þekkt sem Super Family Computer eða Super Famicom. Í Suður Kóreu er hún þekkt sem Super Comboy og var dreifð af Hyundai Electronics.
SNES var önnur leikjatölva Nintendo, á eftir Nintendo Entertainment System (NES). Þar sem fyrri útgáfan hafði rembst við að ná vinsældum í PAL löndunum og stórum hlutum í Asíu, SNES náði vinsældum alls staðar, þó það náði ekki jafn miklum vinsældum í Suð-austur Asíu og Norður-Ameríku útaf andstæðingnum, Sega Mega Drive leikjatölvunni (gefin út í Norður-Ameríku sem Genesis). Þrátt fyrir að byrja seint náði SNES að verða mest selda leikjatölvan á 16-bita tímabilinu.
Lights on the Highway
thumb|Lights on the highway árið 2018 á Hard Rock, Reykjavík. Lights on the Highway er íslensk hljómsveit sem spilar melódískt rokk. Hljómsveitin var virk frá 2003 til 2012 en tók þá hlé og hefur spilað slitrótt síðan. Hljómsveitin syngur á ensku en gaf út lagið Leiðin heim á íslensku árið 2010 sem náði nokkrum vinsældum.
Súlur
thumb|Súlur að vetri. Súlur er fjall í Eyjafirði. Þær sjást vel frá Akureyri.
Skilyrði Kochs
Skilyrði Kochs (kallast einnig lögmál Kochs, skilyrði Kochs og Henles eða skilyrði Kochs og Loefflers) eru fjögur (upphaflega þrjú) skilyrði sem uppfylla þarf svo hægt sé að fullyrða án nokkurs vafa að orsakasamband sé milli tiltekinnar örveru og tiltekins sjúkdóms. Skilyrðin eiga rót sína í einu höfuðverka Jakobs Henle, en voru þróuð af Robert Koch og fyrst sett fram á prenti af aðstoðarmanni hans, Friedrich Loeffler árið 1883. Koch og samstarfsmenn hann beittu skilyrðunum til að styðja tilgátur sínar um orsakavalda miltisbrands og berkla, en þau hafa síðan verið mikið notuð í klínískri örverufræði.
Skilyrðin fjögur eru:
Grunnvatn
thumb|Grunnvatn kemur til yfirborðs í lindum. Bullandi lind í upptökum [[Galtalækur|Galtalækjar í Landsveit.]] Grunnvatn (eða jarðvatn) er vatn sem fyllir allar glufur í jörðu fyrir neðan grunnvatnsflöt. Meðan vatn er á yfirborðinu er talað um yfirborðsvatn, sigvatn meðan það er á leiðinni niður að grunnvatnsfleti og grunnvatn þar fyrir neðan. Grunnvatnið síast gegnum jarðlögin og þannig hreinsast úr vatninu (mest)allur gerlagróður.
Grunnvatnið er sjaldnast kyrrstætt heldur sígur það hægum straumi undan halla. Grunnvatnsflæðinu má skipta upp í grunnvatnsstrauma. Þar sem grunnvatn flæðir til yfirborðs eru lindir og lindasvæði. Ísland er ríkt af grunnvatni enda fara þar saman mikil úrkoma og víðáttumikil lek jarðlög. Um 98% af neysluvatni landsmanna er hreint og ómeðhöndlað grunnvatn.
Hiti í jarðlögum fer víðasthvar vaxandi með dýpi. Grunnvatn sem kemst djúpt í jörð er því heitt. Jarðhitavatn er hluti af grunnvatninu.
Listi yfir titla í íslenskum íþróttum
Titilhæstu félög í þremur stærstu íþróttunum
Listinn nær aðeins yfir þau félög sem hafa alls 10 titla eða fleiri
Sasa mollissima
Sasa mollissima er lágvaxin bambustegund (1 til 2 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Gen-Iti Koidzumi.
Kexverksmiðjan Frón
Kexverksmiðjan Frón er íslensk kexverksmiðja sem m.a. býr til matarkex, elsta kex landsins. Hjá Frón starfa um 40 manns og undanfarin ár hefur verksmiðjan framleitt yfir 700 tonn af kexi árlega. Fyrirtækið var stofnað 12. júní árið 1926 og árið 1999 var verksmiðjan keypt af Íslensk Ameríska.
Heimasíður
Heimasíða Frón
Steve Bruce
Stephen Roger Bruce er enskur knattspyrnustjóri og fyrrum leikmaður. Hann þjálfaði síðast Newcastle United í Ensku úrvalsdeildinni.
Bruce er fyrrum leikmaður Manchester United og ýmissa annarra liða.
Asovshaf
thumb|right|Gervihnattamynd af Asovshafi Asovshaf er innhaf úr Svartahafi, milli Krímskaga og meginlands Úkraínu í norðri og Rússlands í austri. Það tengist Svartahafi um 4 km mjótt sund, Kertssund. Helstu ár sem renna í Asovshaf eru Don og Kúbanfljót. Asovshaf er grynnsta haf heims, milli 0,9 og 14 metrar á dýpt. Í hafinu er mikið um grænþörunga og auðug fiskimið.
Syðri-Völlur
Syðri-Völlur er bær í Flóahreppi. Árið 2006 greindist þar riða og var það í fyrsta sinn sem riða greinist í kindum í Flóanum.
Brúnastaðir
Brúnastaðir hafa alið af sér tvo alþingismenn, Ágúst Þorvaldsson og son hans Guðna Ágústsson, sem báðir voru þingmenn Framsóknarflokksins.
Kenji Tochio
Kenji Tochio (fæddur 26. maí 1941) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
PSL Research University
PSL Research University eða Université de recherche Paris Sciences et Lettres, þekktur sem PSL, er opinber háskóli í París í Île-de-France í Frakkland. PSL leggur mikla áherslu á raunvísinda-og verkfræðigreinar.
Menntamálanefnd Alþingis
Menntamálanefnd var ein af fastanefndum alþingis. Hún fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu höfundarrétt, kennslu, listir, manna- og bæjanöfn, Ríkisútvarpið, skóla og almenna fræðslustarfsemi, söfn og æskulýðsstarfsemi. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni menntamálanefndar í dag að mestu leyti undir allsherjar- og menntamálanefnd.
Half-Life: Alyx
Half-Life: Alyx er fyrstu persónu skotleikur í sýndarveruleika sem var hannaður og gefinn út af Valve Corporation árið 2020. Hann var gefinn út fyrir Windows-stýrikerfið og Linux-stýrikerfið með stuðningi við flest sýndarveruleikagleraugu. Leikurinn á sér stað fimm árum fyrir Half-Life 2 þar sem leikmaðurinn spilar sem Alyx Vance í verkefni til að ná ofurvopni sem tilheyrir geimveruveldinu Combine. Eins og í fyrri leikjunum inniheldur leikurinn bardaga, þrautir, könnun og hryllingseiginleika. Leikmaðurinn notar sýndarveruleika til að lifa sig inn í umhverfinu og berjast gegn óvinum, með því að nota svokallaðar þyngdaraflshanska (e. gravity gloves) til að ná hlutum úr fjarlægð, á sama hátt og þyngdaraflsbyssan (e. gravity gun) í Half-Life 2.
Landssamtök hjólreiðamanna
Keppnisíþróttinni var lengi fyrst og fremst sinnt af aðildafélögum Hjólreiðanefndar Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands, og svo aðilar að Hjóilreiðaambandi Íslands
Djúprista
thumb|right|Mælieiningar skipsskrokksins. Djúpristan (d) nær frá [[fríborði (f) að botni skipsins.]] Djúprista skips er dýpt frá vatnslínu að kili. Djúpristan er þannig minnsta dýpt sem skip getur siglt í án þess taka niðri. Djúpristumerki á stefni skips sýna hversu djúpt það ristir. Út frá þeim er hægt að finna út þyngd farms með því að reikna út hversu miklu skipið ryður frá sér. Hleðslumerki á skrokknum sýna hversu djúpt skipið má rista án þess að eiga á hættu að sökkva vegna ofhleðslu.
Ástralski froskmunnur
250px|thumb|Ástralski froskmunnur
Ástralski froskmunnur (fræðiheiti: Podargus strigoides) er fugl af ætt froskmunna.
HAM (hljómsveit)
Hljómsveitin var í tengslum við Smekkleysuhópinn, og var vel þekkt í íslensku neðanjarðartónlistarsenuni en náði meiri meginstraumsathygli með síðustu breiðskífu sinni. Hljómsveitin var brautryðjandi þyngra rokks á Íslandi og meðal fólks sem að spilaði með henni má nefna Dr. Gunna, en hann spilaði á gítar með þeim í nokkra mánuði snemma á ferlinum og Björk Guðmundsdóttur, en hún spilaði með þeim á pípuorgel í kringum tökurnar á Sódómu Reykjavík. Hún tók líka upp nokkur lög með þeim í tengslum við þá mynd. Hljómsveitin náði samt aldrei neinum víðtækum vinsældum á Íslandi á meðan hún starfaði en hefur síðar hlotið almenna viðurkenningu sem mikilvæg hljómsveit í rokksögu Íslands.
Saga
Útrás sveitarinnar, eða tilraun til útrásar, hófst með því að hún hitaði upp fyrir Sykurmolana á fimm tónleikum í Þýskalandi árið 1988. Árið eftir sendi sveitin frá sér plötuna Buffalo Virgin sem fyrirtækið One Little Indian gaf út. Þá hafði Hallur Ingólfsson tekið við sem trommari hljómsveitarinnar og spilaði með þeim næsta árið en á þeim tíma gáfu þeir meðal annars út lagið Animalia. Á eftir fylgdi að spila á tónleikum í New York. Hljómplatan Pleasing The Pirahna var tekin upp árið 1990 en hún kom reyndar aldrei út. Önnur óútgefin plata Ham er platan Pimpmobile að sögn Óttars Proppé í tónlistarspurningarþættinum Popppunkti árið 2004.
Árin 1991 – 1992 tók hljómsveitin þátt í gerð kvikmyndarinnar Sódóma Reykjavík þar sem Sigurjón samdi að auki mestalla tónlistina í myndinni. Það er ekki síst sú mynd sem hefur haldið orðstír sveitarinnar á lofti síðan hún hætti. Saga rokksins kom út 1993 og þann 4. júní 1994 hélt hljómsveitin síðustu tónleika sína á skemmtistaðnum Tunglinu í Reykjavík, þeir tónleikar voru hljóðritaðir og komu svo út á plötunni HAM lengi lifi. Árið 1995 voru áður óútgefnar stúdíóupptökur sveitarinnar gefnar út á plötunni Dauður hestur.
HAM lá svo í dvala allt til ársins 2001 þegar það spurðist út að þýska hljómsveitin Rammstein myndi spila á Íslandi um sumarið, þá komst af stað þrálátur orðrómur um það að Sigurjón hefði einhvern tíma sagt að eini möguleikinn á því að HAM kæmi saman aftur væri til þess að hita upp fyrir Rammstein. Sigurjón neitaði því reyndar að hafa sagt það en engu að síður var ákveðið að kalla hljómsveitina saman á ný. Hún spilaði á skemmtistaðnum Gauki á Stöng þann 14. júní og svo í allra síðasta skiptið (að eigin sögn) þann 15. júní fyrir 5.500 manns í Laugardalshöll einmitt til að hita upp fyrir Rammstein. Tónleikarnir á Gauknum voru svo gefnir út á tónleikaplötunni Skert flog.
Ham átti að spila á tónlistarhátíðinni Reykjavík Rokkar sumarið 2006 ásamt The Darkness og Motörhead, en sú tónlistarhátíð féll niður vegna ónógrar miðasölu. Þess í stað boðuðu þeir stuttu seinna til tónleika á skemmtistaðnum NASA í Reykjavík, þann 29. júní. Þar var húsfyllir og Ham liðar tóku gamalt efni í bland við nýtt. Þeir léku einnig á tónlistarhátíð alþýðunar, Aldrei fór ég suður, á Ísafirði árið 2007.
HAM kom aftur saman til þess að spila á Iceland Airwaves árið 2010 og 2011. Einnig spiluðu þeir á rokkhátíð í Hörpunni, á opnunarhelgi tónlistarhússins og síðar á tónlistarhátíðinni Secret Solstice og á Eistnaflugi margsinnis.
Árið 2011 gaf HAM út Svik, harmur og dauði þá 22 árum eftir stofnun hljómsveitarinnar. Sigurjón sagði plötuna vera þunga og dramatíska. Það hafði ávallt heillað hljómsveitina að skapa dramatíska og angurværa tónlist. Sigurjón sagðist hafa upplifað margt og þroskast frá því að síðasta platan kom út og því hafði hljómsveitin tækifæri til að semja tónlist sem var ólík fyrri tónlist þeirra. Sigurjón tók fram að textarnir væru ekki byggð á hans persónulegu upplifun, þeir eru endurspeglun Óttarrs á tónlistinni. Tónlistin kemur fyrst, síðan textinn. Sigurjón sagðist vera ánægður með plötuna, hún var fimm ár í bígerð en tók aðeins þrjá daga að taka upp.
Árið 2017 kom svo út platan Söngvar um helvíti mannanna. Lögin Vestur-Berlín og Þú lýgur voru fyrst gefin út og hljómuðu í útvarpi. Árið 2020 kom út stuttskífan Chromo Sapiens sem fylgdi samnefndri listasýningu eftir listakonuna Hrafnhildi Arnardóttir.
Landsbókasafn Íslands
thumb|right|300px|Safnahúsið við Hverfisgötu þar sem Landsbókasafnið var staðsett 1908-1994. thumb|Í safninu 1934. Landsbókasafn Íslands var þjóðbókasafn Íslands frá stofnun þess (sem Íslands Stiftisbókasafn) árið 1818 þar til það sameinaðist bókasafni Háskóla Íslands og myndaði Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn í Þjóðarbókhlöðunni 1. desember 1994.
Lengst af var safnið staðsett í Safnahúsinu við Hverfisgötu í Reykjavík þar sem hægt var að panta bækur á lestrarsal. Safnið naut skylduskila á öllu prentuðu efni útgefnu á Íslandi og bjó þar að auki yfir stærsta handritasafni landsins. Safnið var lengst af spjaldskrársafn þar sem bækur voru afgreiddar til notkunar á staðnum en ekki lánaðar út.
Fyrstu reglur um stjórn safnsins voru settar 1826 en 1907 voru í fyrsta skipti samþykkt sérstök lög um stjórn safnsins. Lögin um Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn felldu úr gildi lög um Landsbókasafn Íslands frá 1969.
Saga
thumb|right|Reykjavík um 1869. Dómkirkjan fyrir miðri mynd. Fyrsta tillagan að stofnun almenns bókasafns á Íslandi kom frá danska fornfræðingnum Carli Christian Rafn sem þá var nýgenginn í Hafnardeild Hins íslenska bókmenntafélags. Hann nefndi í tillögunni bækur sem vissir aðilar myndu vilja gefa til slíkrar stofnunar. Bókmenntafélagið skrifaði Geir Vídalín, biskupi, sem tók að sér að fá leyfi Kansellísins og innrétta háaloft dómkirkjunnar fyrir safnið. Algengt er að miða við dagsetningu svarbréfs Geirs til Bókmenntafélagsins og færslu í bréfabók hans 28. ágúst 1818 þegar talað er um stofndag safnsins.
Svipfar
Svipfar  (einnig svipgerð) eru greinanleg eða sýnileg einkenni lífveru og er í raun birting arfgerðar.
Landsbókasafn Íslands
Saga
Húsnæðið á dómkirkjuloftinu var ekki tilbúið fyrr en árið 1825 og var safnkostinum, sem Rafn og fleiri höfðu safnað saman fram að því, þá komið þar fyrir. Skýrsla Rafns frá 1826 telur 1545 bindi. 1847 var handritasafn Steingríms Jónssonar biskups sem lést 1845 keypt handa safninu með sérstöku framlagi frá yfirvöldum. Þjóðhátíðarárið 1874 bárust safninu svo margar gjafir.
Svipfar
Einnig lýsir svipgerð stundum afmörkuðum eiginleikum eða einkenni eins og t.d. hæð, þyngd og hárlit. Svipgerð getur einnig verið eiginleiki sem ekki er sjáanlegur en hægt er að mæla líkt og þéttni rauðra blóðkorna eða kólesteróls í blóði.
Landsbókasafn Íslands
Bókavörður
Enginn sérstakur bókavörður var í safninu til ársins 1848 þegar Jón Árnason, þjóðsagnasafnari, var ráðinn stiftsbókavörður. Jón samdi fyrstu skrána yfir safnkost bókasafnsins. Gert var ráð fyrir að laun hans væru greidd af fé sem fengist fyrir útlán bóka, en það þótti gefast illa. Þegar fjárveitingavald fluttist til landsins með endurreisn Alþingis 1874 fékk safnið regluleg opinber framlög.
Svipfar
Fjórir þættir hafa áhrif á svipgerð einstaklings: arfgerð, utangenaerfðir, umhverfi eða tilviljun. Eitt eða fleiri gen geta haft áhrif á svipgerð einstaklings.
Landsbókasafn Íslands
Alþingishúsið
1881 flutti safnið í hið nýbyggða Alþingishús og 1886 voru sett lög um prentsmiðjur þar sem kveðið var á um skylduskil til Landsbókasafnsins. Við þetta stækkaði safnkosturinn ört; Jón Árnason áætlaði hann 20.000 bindi árið 1883 en 1906 var hann orðinn 69.000 bindi. Handritadeild safnsins stækkaði jafnframt ört. Á aldarafmæli safnsins 1918 var safnkosturinn orðinn 100.000 bindi og handritasafnið 7.000 bindi.
Svipfar
Gott dæmi um að utangenaerfðir, umhverfi og tilviljun hafa veigamikil áhrif á svipgerð einstaklinga eru eineggja tvíburar. Þeir hafa sömu arfgerð en ekki nákvæmlega sömu svipgerð.
Landsbókasafn Íslands
Safnahúsið
1895 var ákveðið að reisa stórt steinhús yfir söfn landsins til minningar um hálfrar aldar afmæli endurreists Alþingis. Safnahúsið var reist á árunum 1906-1908 og þangað fluttu inn Landsbókasafnið, auk Landsskjalasafns, Forngripasafns og Náttúrugripasafns, en tvö síðarnefnd söfnin fluttu úr húsnæðinu síðar.
Svipfar
Tilvísanir
גן (ביולוגיה)
Landsbókasafn Íslands
Safnahúsið
Árbók Landsbókasafns kom út árlega frá 1945 til 1994. Til 1975 innihélt hún ritaukaskrá safnsins sem hafði komið út reglulega frá 1888. 1979 kom í fyrsta skipti út Íslenzk bókaskrá.
Sameining Landsbókasafns og Háskólabókasafns
1947 var skipuð nefnd um verkaskiptingu Landsbókasafns og Háskólabókasafns (sem var formlega stofnað 1940). 1956 skipaði Gylfi Þ. Gíslason menntamálaráðherra nefnd til að skoða möguleika á því að sameina söfnin tvö og í framhaldi af því var farið að tala um byggingu „þjóðarbókhlöðu“ yfir bæði söfnin við háskólann. Upphaflega stóð til að vígja slíka bókhlöðu þjóðhátíðarárið 1974 en vegna fjárhagsörðugleika dróst það og framkvæmdir hófust ekki fyrr en árið 1978. Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn opnaði síðan í Þjóðarbókhlöðunni 1. desember 1994.
Landsbókaverðir
thumb|right|Jón Árnason, þjóðsagnasafnari, var fyrsti landsbókavörður landsbókasafns.
Labradorhaf
thumb|right|Kort sem sýnir Labradorhaf Labradorhaf er angi af Norður-Atlantshafi á milli Labrador og Grænlands. Það tengist Baffinsflóa um Davis-sund í norðri. Í vestri tengist það Hudson-flóa um Hudson-sund. Hafið er helsta uppspretta djúpsjávarins í Norður-Atlantshafi sem flæðir langt suður eftir vesturjaðri Norður-Atlantshafsins. Norður- og vesturhluti hafsins er ísi lagður frá desember fram í júní.
Umboðsmaður barna
thumb|Kennimerki umboðsmanns barna.
Embætti umboðsmanns barna var stofnað með lögum [http://www.althingi.is/lagas/139a/1994083.html nr. 83/1994] sem tóku gildi 1. janúar 1995. Umboðsmaður barna er stjórnvald og heyrir stjórnskipulega undir forsætisráðuneytið. Umboðsmaður barna er sjálfstæður embættismaður, óháður boð- eða skipunarvaldi stjórnvalda, málsvari barna gagnvart stjórnvöldum og einkaaðilum.
Hlutverk umboðsmanns barna að vinna að bættum hag barna og standa vörð um hagsmuni, þarfir og réttindi þeirra. Með börnum er átt við einstaklinga undir 18 ára aldri þannig að umbjóðendahópurinn er stór og margbreytilegur. Umboðsmanni er ætlað að vekja athygli á réttinda- og hagsmunamálum barna almennt, jafnt á opinberum vettvangi sem og hjá einkaaðilum. Honum ber að vinna að því að tekið sé tillit til hagsmuna barna við lagasetningu, ákvarðanatöku og skipulagningu í þjóðfélaginu. Umboðsmaður getur komið með tillögur til úrbóta á réttarreglum og fyrirmælum stjórnvalda, er varða börn sérstaklega, og bent á leiðir til úrbóta við framkvæmd þeirra ef þess þarf. Umboðsmanni barna er ætlað að stuðla að því að virtir séu þeir þjóðréttarsamningar sem snerta réttindi og velferð barna og Ísland er aðili að. Umboðsmaður ræður sjálfur hvaða mál hann tekur til umræðu eða meðferðar hverju sinni.
Öllum er heimilt að leita til embættisins með erindi sín enda ber umboðsmanni skylda til að leiðbeina þeim er til embættisins leita um leiðir sem færar eru innan stjórnsýslu og hjá dómstólum. Erindum má beina til umboðsmanns skriflega eða símleiðis og hafa börn sérstakan forgang hjá embættinu. Umboðsmanni barna er ekki ætlað að taka til meðferðar ágreining milli einstaklinga. Stór hluti þeirra erinda sem berast embættinu varða þó einstaklingsmál og geta slík mál leitt til frekari afskipta umboðsmanns hafi þau almenna skírskotun. Umboðsmanni barna er einnig frjálst að taka upp mál að eigin frumkvæði. Málin sem berast umboðsmanni barna varða öll svið samfélagsins. Sem dæmi mál nefna mál sem varða fjölskylduna, barnavernd, skóla- og frístundastarf, heilsu og líðan, vinnu, afbrot, fjármál, neytendavernd, skipulagsmál o.s.frv.
Hjá embættinu vinna fjórir starfsmenn að umboðsmanni barna meðtöldum.
Fylliliður
Fylliliður er hugtak í setningarfræði sem notað er um þá liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Fylliliður getur verið fallorð og stjórnar aðalorðið þá falli hans. Sama gildir um andlög sagna.
Orðið fylliliður er í setningafræði notað um það sem á ensku er kallað complement. Þetta hugtak er notað um þá liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Fylliliður getur verið fallorð og stjórnar aðalorðið þá falli hans. Sama gildir um andlög sagna. Atviksliðir og forsetningarliðir teljast oft fylliliðir ef þeir fylgja sögn. Dæmi um fylliliði:
Hugtak sem nær yfir liði sem fylgja aðalorði setningarliðs. Ef fylliliður er fallorð (Nl) stjórnar aðalorðið falli hans. Andlög sagna teljast fylliliðir þeirra og það gera líka aðrir liðir sem so. krefjast að fylgi þeim, t.d. Fl og Al. Fs. taka með sér fylliliði og stjórna falli á þeim og það geta lo. einnig gert og jafnvel no.
Hún spurði margs [NL er f. með sögn] Hún spurði um margt [Fl með so.] Hann er líkur Jóni [Nl með lo.] Hann er hræddur við hunda [Fl með lo.]
Eyja hinna dauðu (málverk)
Lýsing
Allar útgáfurnar sýna litla eyju fyrir miðju sem er nánast autt sker umkringt vatni. Hvergi í bakgrunninn glittir í land við sjóndeildarhringinn. Einhverskonar híbýli eru þó á eyjunni þar sem sést að búið er að höggva í steininn innganga og op sem minna á forna grafreiti. Einnig er búið að byggja höfn sem hægt er að leggja báta að. Við hafnarmynnið er bátur sem stefnir að eyjunni og í honum virðast vera tvær manneskjur. Önnur rær bátnum en hin virðist vera hvítklædd kona sem stendur bein í baki á bátnum fyrir framan líkkistu eiginmanns síns. Á miðri eynni eru nokkur sýprusviðartré - sem hefð er fyrir að gróðursetja í kirkjugörðum og tengjast dauðanum - og ná rétt upp fyrir klettaveggina sem mynda hálfhring í kringum þau.
Böcklin útskýrði aldrei verkið en hann á þó að hafa sagt um það að það væri draumi líkast og ætti að kalla fram kyrrð. Nafnið á málverkinu var ekki valið af Böcklin heldur af listaverkasalanum Fritz Gurlitt árið 1883. Í bréfi sem Böcklin sendi þeim sem upprunalega lagði inn pöntun fyrir málverkinu, Alexander Günther, nefndi hann verkið Eyja hinna dauðu.
Talið er að Böcklin hafi haft að fyrirmynd Enska kirkjugarðinn í Flórens, en Böcklin átti heima í Flórens þegar hann málaði verkin. Í kirkjugarðinum var dóttir hans, Maria, grafin en hún lést aðeins sjö mánaða gömul. Böcklin missti alls átta börn af þeim 14 sem hann eignaðist.
Eyjan sem Böcklin hefur hugsanlega notað sem fyrirmynd er Pondikonisi, lítil eyja nærri Korfú eða Ponza í Tyrrenahafi.
Túlkun
Leiða má líkum að því að ræðarinn eigi að tákna Karon, persónu úr grískri goðafræði, sem ferjaði sálir þeirra, sem nýlega höfðu dáið, yfir ána, sem aðskildi heim hinna lifandi og hinna dauðu. Samkvæmt því væri vatnið annað hvort áin Styx eða Akkeron og áfangastaðurinn því dvalarstaður hinna látnu.
Áhrif
Íslenski myndhöggvarinn Einar Jónsson ferðaðist til Flórens fljótlega eftir aldamótin 1900 og sagði svo í ævisögu sinni: „''Sérstakur yndisleiki hvíldi hér yfir öllu. Þetta var önnur veröld en fyrir norðan Alpana. Ég fór að bera umhverfið saman við landslagsmyndir, sem ég hafði séð frá Ítalíu, en fannst það ekki líkt þeim, nema helst málverkum Arnolds Böcklins einmitt þess málara, sem legið var á hálsi fyrir það, að verk hans væru óraunveruleg. Nú sá ég, að sú gagnrýni var út í bláinn, að Böcklin vissi lengra en nef hans náði og túlkaði með pensli sínum dýpri og sannari skynjun á náttúrunni en þá, sem aðeins tekur til hins sýnilega yfirborðs.''“
Tenglar
Erlendir tenglar
Spilafanturinn
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Spilafanturinn (franska: Lucky Luke contre Pat Poker) eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er fimmta bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1953, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1951-1952.
Söguþráður
Bókin hefur að geyma tvær sögur, Rýkur enn á Rauðalæk (f. Nettoyage à Red City) og Róstur á Rambalda (f. Tumulte à Tumbleweed). Í fyrri sögunni hefur Lukku Láki verið skipaður skerfari í bænum Rauðalæk þar sem kráareigandinn og atvinnufjárhættuspilarinn Patti póker fer með öll völd og löggur hafa ekki orðið langlífar. Patti hefur litlar áhyggjur af nýja skerfaranum fyrst um sinn, en eftir að Lukku Láki vinnur Patta í pókerspili og kemur í veg fyrir bankarán að hans undirlagi lætur Patti sverfa til stáls. Eftir einvígi þeirra í kránni, þar sem Lukku Láki er sneggri að draga byssu úr slíðri, þykist Patti falla fyrir byssukúlu Láka og reynir að komast undan með aðstoð útfararstjóra bæjarins. Sú tilraun mistekst og í sögulok lýsir Patti yfir sekt fyrir dómara með táknrænum hætti.
Patti póker fer einnig með stórt hlutverk í seinni sögunni. Eftir margra daga hringsól í eyðimörk kemur Lukku Láki til bæjarins Rambalda og lendir fljótlega í útistöðum við fúlmennið Engilfés sem hrellt hefur íbúa bæjarins um skeið. Þegar Patti póker kemur til bæjarins eftir að hafa unnið lykla að fangaklefa sínum af fangaverði í rommý tekur hann höndum saman við Engilfés um að hefna sín á Lukku Láka. Tilraunir þeirra félaga til að ráða niðurlögum Láka mistakast og lokabardaga á kránni lýkur með því að Engilfés er sleginn í rot og Patti reynir að komast undan á flótta. Hann hrapar í bröttu gili, en er bjargað frá bráðum bana af Lukku Láka og komið fyrir bak við lás og slá.
Íslensk útgáfa
Spilafanturinn var gefinn út af Fjölva árið 1981 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 28. bókin í íslensku ritröðinni.
Kolvetni (lífræn efnafræði)
Kolvetni (stundum kallað vetniskol) er í efnafræðinni flokkur efnasambanda sem innihalda bara kolefni og vetni. Hlutföll kolefnis og vetnis í kolvetnum er ólíkt milli einstakra kolvetna.
Undirflokkar
Flóra kolvetna er mjög rík. Ein flokkunarleið er að flokka þá í þrjá flokka eftir því hvort tví- eða þrítengi koma fyrir í þeim eða ekki. Samkvæmt því kerfi nefnast þau kolvetni, þar sem einungis eintengi koma fyrir alkanar, þau þar sem að minnsta kosti eitt tvítengi kemur fyrir nefnast alkenar og þau þar sem þrítengi koma fyrir nefnast alkýnar. IUPAC notar þetta flokkunarkerfi.
Í náttúrunni
Kolvetni finnast víða fyrir í náttúrunni. Þau finnast undir yfirborði jarðar sem olía eða jarðgas, þar sem olía eru kolvetni á fljótandi formi og jarðgas kolvetni sem gös. Vegna gríðarlegrar þýðingar sinnar í iðnaði hafa menn lagt mikið í að þróa leiðir til að finna þau og að ná þeim upp úr jörðinni.
Aðrar merkingar
Innan næringarfræði er merking kolvetna önnur. Innan hennar eru kolvetni þau sambönd kolefnis sem hafa almennu formúluna Cn(H2O)m sem er sykra. Þegar talað er um kolvetni á matvælaumbúðum er átt við þá skilgreiningu.
Línus
Áhöld eru um nákvæmar dagsetningar á valdatíð hans. Sumar heimildir segja að hann hafi ríkt árin 56 - 67 á tímum Nerós en Jeremías segir hann hafa ríkt 67 til 78. Evsebíos biskup og kirkjusagnfræðingur segir að hann hafi endað valdatíð sína á öðru ári keisaratíðar Títusar árið 80.
Samkvæmt Liber Pontificalis var Línus frá Toskana og faðir hans hét Herculanus. Móðir hans hét Claudia. Sama heimild segir að hann hafi gefið út tilskipun þar sem konur voru skyldaðar til að hylja höfuð sitt í kirkjum. Heimildin segir að hann hafi dáið píslarvættisdauða og hafi verið grafinn á Vatíkanhæðinni. Segir þar einnig að hann hafi dáið 23. september, sem er dýrlingadagur hans en almenn heiðrun hans var lögð niður 1969.
Sullaveiki
Sullaveiki (echinococcosis) er sjúkdómur af völdum bandorms. Bandorms tegundin sem veldur sjúkdómnum var útrýmt á Íslandi á 20. öld og finnst því veikin ekki lengur á Íslandi. Sullaveiki hrjáði Íslendinga í margar aldir og var um tíma einn af mannskæðustu sjúkdómumlandsins
Balearhaf
thumb|right|Kort sem sýnir Balearhaf Balearhaf er hafsvæði í vestanverðu Miðjarðarhafi á milli meginlands Spánar og Baleareyja. Áin Ebró rennur út í þetta haf.
Sullaveiki
Líklega má kalla sullaveiki smitsjúkdóm þótt um fremur stóra "smitveru" sé að ræða, það er sullaveikibandormana ígulbandorm og sullafársbandorm.
Egg bandormsins er einkum að finna í saur grasæta á borð við kinda og kúa og berast eggin þaðan í meltingarfarveg manna (og hunda). Þar sem magasýrur gera ekki út af við eggin geta þau klakist út í magasafanum. Frá þörmunum borar ormurinn sig út og kemst í blóðrásina. Þaðan getur hann komist til ýmissa vefja, þó einkum í lifur, en getur einnig farið til lungna, nýrna og heila.
Sullaveiki á Íslandi
Danskur læknir, Peter Schleisner, var sendur til Íslands árið 1847. Hann heyrði mikið talað um hve algeng lifrarveiki væri meðal fólks og fór að rannsaka hana og komst að því að veikin væri ekki eingöngu bundin við lifrina og væri framkölluð af sulli og komst að því að sjötti hver sjúklingur sem hann sá hafði þessa veiki. Niðurstöður hans vöktu mikla athygli í Danmörku en hann vissi þó ekki hvernig sullur kæmist inn í menn. Nokkru áður höfðu þýskir vísindamenn greint æviferil sulls. Danska heilbrigðisráðuneytið skrifaði í framhaldinu til Jóns Thorstensen landlæknis og hét verðlaunum þeim lækni sem gæti skrifað um sullaveikina og orsakir hennar. Landlæknir svaraði bréfinu og taldi enga íslenska lækna hafa aðgang að bókum og tækjum til þess verkefnis og sagði að hann teldi sjálfur að sullaveiki væri arfgeng. Nokkrum árum seinna sendi danska stjórnin Harald Krabbe til landsins til að rannsaka sullaveiki.
Sullaveiki er fyrst getið í íslenskum heimildum um 1200. Bjarni Pálsson (1719-1779) landlæknir taldi um 1760 að sullaveiki væri einn af algengustu sjúkdómum meðan fólks á Íslandi. Áætlað hefur verið með hliðsjón af krufningarskýrslum og spurningalistum að um 1850 hafi 20-25% af íbúum Íslands verið smitaðir af sullaveiki en þá var ekki vitað hvernig sjúkdómurinn smitaðist. Árið 1849 taldi danski læknirinn P.A. Schleisner að einn af hverjum sex Íslendingum hefði sullaveiki. Árið 1862 rannsakaði danski læknirinn Harald Krabbe útbreiðslu á sullaveiki á Íslandi. Hann kom hingað til lands og komst að því að 28 af 100 hundum og flest af eldra sauðfé og kúm sem var slátrað voru með sull. Krabbe tókst að greina hvernig smit berst á milli hunda og annarra spendýra, og lýsa faraldursfræði sjúkdómsins og varð hann heimsþekktur fyrir þessar rannsóknir. Jón Finsen taldi sullaveiki í sauðfé mun algengari en í mönnum og það væri fátítt að ekki væri sullur í gamalám. Breskur læknir A. Leared kynnti fyrir Íslendingum orsakir sullaveiki árið 1863 og hvernig mætti verjast henni. Gripið var til ýmissa ráðstafana til að útrýma sullaveiki og koma í veg fyrir útbreiðslu. Fyrirskipuð var árleg hundahreinsun og vel passað að hundar kæmust ekki í hráæti þar sem slátrað var. Ekki er talið að hundahreinsanir hafi haft mikil áhrif.
Síðasta dauðsfallið af völdum sullaveiki á Íslandi varð árið 1960 en þá dó 23 ára kona sem hafði ígulsull í beinum. Síðasta sullaveika kindin fannst árið 1979 á sauðfjárbýli í Stöðvarfirði. Ígulsullir í mönnum geta vaxið áratugum saman og orðið mjög stórir. Stærsti sullur sem hefur greinst á Íslandi var 16 lítrar og þvermál var 50 sm. Níels Dungal fann þann sull í 51 ára konu við krufningu árið 1944.
1627
Árið 1627 (MDCXXVII í rómverskum tölum) var 27. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Vatnsnes
thumb|Horft til suðausturs ofan af Geitafelli og séð í mynni Þorgrímsstaðadals (nær) og Katadals í Vatnsnesfjalli. Fjær sést [[Víðidalsfjall.]] Vatnsnes er hálendur skagi milli Miðfjarðar og Húnafjarðar. Þar er lítið láglendi nema á vesturhlutanum. Hálendi Vatnsness nefnist einu nafni Vatnsnesfjall, en það er nokkuð skorið dölum og eru þeirra stærstir Katadalur og Þorgrímsstaðadalur. Hæsti hnjúkur Vatnsnesfjalls er Þrælsfell, 895 m y.s. Þaðan er víðsýnt til allra átta, en sjá má í sjö sýslur í góðu skyggni. Hringvegur um Vatnsnes er 90 km langur. Meðal áhugaverðra eða sögufrægra staða við Vatnsneshringinn má til dæmis nefna Hamarsrétt, Illugastaði, Tjörn, Hvítserk og Borgarvirki. Á Vatnsnesi er mikið um sel og er helsti selaskoðunarstaður landsins. Gott aðgengi er fyrir ferðamenn að skoða seli á Illugastöðum og að Ósum. Í selatalningu í lok ágúst 2007 við Vatnsnes sáust 727 selir. Kauptúnið Hvammstangi stendur á vesturströnd Vatnsness.
1627
Atburðir
thumb|right|Richelieu kardináli í umsátrinu um La Rochelle. Málverk eftir [[Henri Motte frá 1881.]]
Callitris verrucosa
Callitris verrucosa er barrtré af einisætt (Cupressaceae)
Það finnst einvörðungu í Ástralíu.
Gullkollur
Gullkollur (fræðiheiti Anthyllis vulneraria) er jurt af ertublómaætt. Talið er að Gullkollur hafi verið fluttur til Íslands sem fóðurjurt í Selvog og þaðan breiðst út.
Lýsing
Hann er tví eða fjölær jurt með gul (sjaldan rauðgul eða rauð) blóm. Hann nær allt að 20 sm hæð.
Útbreiðsla
Gullkollur er útbreiddur í Evrópu, Litluasíu og Norður Afríku, á sólríkum stöðum í þurrum og kalkríkum jarðvegi.
Undirtegundir
Gullkollur er með nokkrar undirtegundir sem eru bundnar mismunandi hlutum útbreiðslusvæðisins:
Fríborð
thumb|right|Mælieiningar skips. Fríborð er táknað með f. Fríborð er sá hluti skipsskrokks sem nær frá vatnsborði að brún efra þilfars sem er lægsti punktur þar sem sjór getur flotið inn í skipið. Á stærri skipum er fríborðið mælt frá hleðslumerki sem markar mestu öruggu djúpristu.
Keppnisbátar eru með lágt fríborð til að spara yfirbyggingu og þyngd og auka þannig hraða. Hærra fríborð gefur betri vörn gegn öldugangi og meira rými innanborðs.
Svefn
thumb|250px|Kona sem sefur. thumb|250px|Karlar sofa á bekk í [[Íran.]] Svefn er náttúruleg hvíld manna og dýra og felur í sér meðvitundarleysi, algert eða hálfgert, auk þess sem hlé verður á meðvitaðri líkamsstarfsemi. Svefn veitir líkamanum hvíld og endurnærir hann. Öll spendýr og fuglar sofa og einnig sum skriðdýr, froskdýr og fiskar. Fyrir menn og spendýr er svefn lífsnauðsynlegur en þó er ekki fullljóst hvers vegna. Svefn hefur þó verið mikið rannsakaður og margar rannsóknir eru í gangi.
Bæði hjá spendýrum og fuglum eru aðalstig svefns tvö: draumsvefn (e. REM) eða léttur svefn og hvíldarsvefn (e. NREM) eða djúpur svefn. Hvort stig um sig hefur í sér mismunandi lífeðlisfræðilega, taugafræðilega og sálfræðilega þætti. Hvíldarsvefn skiptist líka í fleiri stig: N1, N2 og N3, sem er dýpsta svefnstig. Í svefni skiptast á REM- og NREM-svefntímabil. Heilastarfsemi breytist mjög í svefni. Of lítill svefn getur orsakað þreytu, vanlíðan og streitu og haft áhrif á einbeitingu, minni og rökhugsun. Svefnleysi getur líka haft slæm áhrif á ónæmiskerfið, seinkað því að sár grói og valdið truflunum á framleiðslu vaxtarhormóna og þar með haft áhrif á líkamsvöxt barna.
Það dregur úr svefnþörf með aldrinum. Tímalengd REM-svefns er lengri hjá börnum: kornabörn sofa REM-svefni í um 9 klukkustundir á sólarhring en þegar barnið er um fimm ára gamalt er tímalengd REM-svefns aðeins um það bil tvær klukkustundir á sólarhring.
Þjóðvegur 427
thumb|Vegurinn rétt austur af Grindavík. Þjóðvegur 427 eða Suðurstrandarvegur er vegur á Suðvesturlandi Íslands og liggur á milli Grindavíkur og Þorlákshafnar. Núverandi vegur var lagður á árunum 2009-2011 og styttist þá leiðin um 14 kílómetra. Árið 2021 ógnaði hraun veginum eftir eldgos við Geldingadali nokkrum kílómetrum norðar.
Djúnka
thumb|right|Fjögurra [[mastur|mastra djúnka]] Djúnka (eða júnka) er kínversk gerð af seglskipi. Nafnið kemur úr malasísku: djong eða jong. Djúnkan kom fyrst fram á sjónarsviðiði á Han-tímabilinu (um 220 f.Kr. til 200 e.Kr.). Þær voru hápunkturinn á siglingatækni síns tíma og eru enn notaðar. Á djúnkum má haga seglum þannig að hægt er að sigla beitivind. Seglin eru skorin í sveig og eru með langböndum úr bambus sem gerir þau bæði mjög sterk og meðfærileg og auðvelt er að rifa þau eða hagræða þeim eftir vindstyrk. Skipsskrokkurinn var upphaflega smíðaður úr tekki. Djúnkur voru með skutstýri (meðan á evrópskum skipum var notast við hliðarstýri) og voru með lausan kjöl og hliðarkjöl. Lest djúnkunnar var skipt í vatnsþétt hólf svo skipið héldist á floti þótt leki kæmi að því.
Tröllkonuhlaup
thumb|Tröllkonuhlaup. Tröllkonuhlaup er lágur foss í Þjórsá, rétt austan Búrfells. Hærri foss Þjófafoss er nokkru sunnar. Eftir að virkjað var í Þjórsá við Búrfell hefur vatnsrennsli minnkað mikið í fossinn og er hann vatnslaus á veturna.
Djúnka
Djúnkur voru notaðar til fiskveiða, flutninga og í hernaði. Kínverjar notuðu stóra flota af djúnkum (um 300 skip frá níu mastra niður í þriggja mastra) við könnun Indlandshafs á 15. öld. Þær léku lykilhlutverk í verslun á Indlandshafi og Kyrrahafi allt fram á 19. öld.
Tröllkonuhlaup
Saga um tröllkonurnar
Það finnist í sögu af Gissuri í Botnum: "Þessar stillur er sagt að tröllkonan úr Búrfelli hafi sett í Þjórsá svo að hún þyrfti ekki að væta sig í fæturna er hún fór að finna systur sína (í Bjólfelli efst á Rangárvöllum) og stokkið þar yfir í þrem hlaupum. Heita nú klettir þessir síðan þá Tröllkonuhlaup."
Veðurstofa Íslands
Veðurstofa Íslands eða Veðurstofan (enska: Icelandic Meteorological Office) er opinber stofnun sem annast meðal annars veðurþjónustu fyrir Ísland.
Rannsóknarsvið
Jafnframt eru þar unnar rannsóknir á sviði veðurfræði og annarra fræðigreina er tengjast starfssviði hennar. Veðurstofan gegnir einnig viðvörunarþjónustu vegna veðurs, snjóflóða, jarðskjálfta, vatnafars og hafíss. Starfsemi hennar skiptist í fjögur svið: eftirlit og spásvið, úrvinnslu og rannsóknasvið, athugana og tæknisvið og rekstrarsvið. Stofnunin heyrir undir umhverfis- og auðlindaráðuneytið.
Saga Veðurstofu Íslands
Hún var stofnsett þann 1. janúar 1920. Veðurstofan var upphaflega deild í Löggildingarstofunni en varð sjálfstæð stofnun 1925 þegar Löggildingarstofan var lögð niður. Starfsemi Veðurstofu Íslands hinnar eldri var sameinuð Vatnamælingum í nýrri stofnun sem tók til starfa 1. janúar 2009.
Í tilefni af 80 ára afmæli Veðurstofunnar var bókin Saga Veðurstofu Íslands, skrásett af Hilmari Garðarssyni, gefin út af Máli og mynd haustið 2000. Í tilefni af 100 ára afmæli Veðurstofunnar var reist 10 metra stytta.
Knud Zimsen
thumb|right|Knud Zimsen að stjórna umferð á horni [[Pósthússtrætis og Austurstrætis sumarið 1925.]] Knud Zimsen (17. ágúst 1875 – 15. apríl 1953) var verkfræðingur og borgarstjóri Reykjavíkur á árunum 1914-1932.
Knud Zimsen var í þjónustu Reykjavíkuborgar í nær þrjá áratugi. Fyrst sem bæjarverkfræðingur og byggingafulltrúi en síðast sem borgarstjóri og sat í 18 ár. Hann lét af störfum vegna vanheilsu, þá aðeins 57 ára að aldri, „orðinn slitinn að kröftum í þágu [borgarinnar]“, eins og segir í andlátsfrétt hans í Morgunblaðinu árið 1953.
Knud Zimsen gaf út bók um ævi sína og starfsár sín hjá borginu, og nefnist hún Úr bæ í borg. Bókin kom út árið 1952.
Árið 1948 kom út bókin Við fjörð og vík, brot úr endurminningum Knuds Zimsen. Lúðvík Kristjánsson færði í letur.
A Indomável
A Indomável er brasilískur sjónvarpsþáttur.
Basapar
Basapar er í sameindalíffræði og erfðafræði tveir mótstæðir basar í DNA-gorminum sem tengjast saman með vetnistengjum, þar sem adenín (A) tengist týmín (T) og sýtósín (C) tengist gúanín (G).
Afríkukeppnin 2010
thumb|right|Merki Afríkukeppninnar 2010 Afríkukeppnin 2010 í knattspyrnu fór fram í Angóla 10.-31. janúar 2010. Lið unnu sér þátttökurétt með góðri frammistöðu í undankeppni HM 2010 sem var samnýtt. Keppnin var skipulögð af Knattspyrnusambandi Afríku.
Keppnislið
Eftirfarandi landslið tóku þátt í keppninni, Angóla sem gestgjafar voru öruggir með sæti en tóku samt þátt í undankeppni HM 2010 til þess að freista þess að komast á það mót sem mistókst. Suður-Afríkumenn voru sjálfir öruggir sem gestgjafar fyrir HM 2010 en tóku samt þátt í undankeppninni til að freista þess að komast í Afríkukeppnina sem mistókst einnig.
Lið Tógó dró sig úr keppni eftir skotárás í Angóla þar sem nokkrir úr landsliðshópnum létust.
Riðlakeppni
Tvö efstu lið hvers riðils komust áfram í átta-liða úrslit.
A riðill
Alsír komst áfram þrátt fyrir óhagstæðara markahlutfall þar sem innbyrðis viðureign þeirra og Malí lauk með sigri Alsír.
B riðill
Lið Tógó varð fyrir skotárás á leið sinni á mótstað, nokkrir létust og liðið dró sig úr keppni áður en hún hófst.
D riðill
Gabon, Sambía og Kamerún voru öll með einn sigur og eitt tap í innbyrðis leikjum. Sambía var með markatöluna 4-4 í innbyrðis leikjum og varð því í efsta sæti, Kamerún var með 3-3 í innbyrðis leikjum og Gabon var með 2-2 í innbyrðis leikjum og komst því ekki áfram vegna ónógs fjölda marka.
Samgöngunefnd Alþingis
Samgöngunefnd var ein af fastanefndum alþingis. Hún fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu ferðalög og fjarskipti, flug, hafnir, siglingar, slysarannsóknir og sveitarstjórnarmál, vegagerð og öryggi í samgöngum. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni samgöngunefndar í dag að mestu leiti undir efnahags- og samgöngunefnd.
Tatsuya Shiji
Tatsuya Shiji (fæddur 20. október 1938) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leik og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Flöskuvatn
thumb|230px|[[Örkelduvatn úr flösku]]