cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dan Quayle
Æviágrip
Þessi ummæli Bentsens um Quayle urðu mjög fræg, en þau höfðu þó engin áhrif á útkomu forsetakosninganna. Bush og Quayle unnu kosningarnar auðveldlega og tóku við embætti forseta og varaforseta þann 20. janúar 1989. Eftir að Quayle varð varaforseti varð hann frægur fyrir axarsköft, mismæli og óheppilegt orðaval sem vakti oft kátínu almennings. Eitt alræmdasta atvikið varð þegar hann átti að dæma stafsetningarkeppni í grunnskóla og „leiðrétti“ stafsetningu nemanda á orðinu potato (ís. kartafla) yfir í potatoe.
Quayle naut lítilla vinsælda sem varaforseti og árið 1991 höfðu aðeins 19 % Bandaríkjamanna gott álit á honum. Bush og Quayle náðu ekki endurkjöri í forsetakosningunum 1992 og Quayle lét því af embætti varaforseta í janúar 1993.
Quayle sóttist eftir útnefningu Repúblikanaflokksins fyrir forsetakosningarnar 2000 en dró framboð sitt til baka vegna lélegs gengis og studdi George W. Bush.
Geirfuglarnir
Geirfuglarnir er íslensk hljómsveit.
Kvenréttindadagurinn
thumb|right|250px|Fólk safnast saman á Austurvelli 7. júlí 1915 til þess að fagna kosningarétti kvenna Kvenréttindadagurinn, einnig nefndur '''19. júní''', er hátíðis- og baráttudagur kvenna á Íslandi þar sem því er fagnað að 19. júní 1915 fengu konur á Íslandi, 40 ára og eldri, kosningarétt og kjörgengi til Alþingis þegar þáverandi Danakonungur, Kristján X, samþykkti nýja stjórnarskrá fyrir Ísland. Barátta þess efnis hafði staðið frá árinu 1885 þó fyrsta opinbera krafan um kosningarétt kvenna hafi ekki komið fram fyrr en árið 1895.
Alþingi hafði þegar árið 1911 samþykkt lög um kosningarétt kvenna, en þau lög hlutu ekki náð fyrir augum Danakonungs og öðluðust því ekki gildi. Það gerðist ekki fyrr en 1915 og þá með framangreindum aldurskilyrðum en engin önnur þjóð setti sambærileg aldursskilyrði fyrir kosningarétti kvenna.
Ödípús í Kólonos
Ödípús í Kólonos (á forngrísku Οἰδίπους ἐπὶ Κολωνῷ) er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Það var samið stuttu fyrir andlát Sófóklesar árið 406 f.Kr. og sett á svið á Díonýsosarhátíðinni árið 401 f.Kr. Sonarsonur Sófóklesar og nafni afa síns annaðist uppfærsluna.
Leikritið lýsir ævilokum Ödípúsar.
Kvenréttindadagurinn
Með sambandslagasamningi Dana og Íslendinga árið 1918 sem kvað á um jafnan rétt íslenskra og danskra ríkisborgara var þetta 40 ára aldursákvæði numið úr lögum og konur fengu þar með jafnan kosningarétt á við karla. En danskar konur höfðu fengið fullan kosningarétt til jafns á við karla, án aldursskilyrða, sama ár og þær íslensku þann 5. júní 1915.
Hátíðarhöldin 1915
thumb|right|250px|Grunnskólastelpur safnast saman í porti Barnaskólans 7. júlí 1915 fyrir skrúðgönguna Kvenréttindafélagið og Hið íslenska kvenfélag efndu til hátíðar þegar Alþingi var sett þann 7. júlí. Austurvöllur var skreyttur hinum nýja íslenska fána og 200 smámeyjar fóru fyrir skrúðgöngu í gegnum miðbæinn. Alþingi fékk skrautritað ávarp og þingmenn hrópaðu húrra fyrir konum. Kvennakór söng á Austurvelli, Bríet Bjarnhéðinsdóttir og Ingibjörg H. Bjarnason héldu ræður. Ingibjörg tilkynnti í ræðu sinni að næsta baráttumál kvenna muni verða stofnun landsspítala.
Femínistar á Íslandi hafa frá árinu 2003 hvatt til þess að dagsins yrði minnst með því að bera eitthvað bleikt og notað kjörorðið Málum bæinn bleikan. Kvenréttindafélag Íslands gefur út tímaritið 19 júní sem kemur út þennan dag og stendur fyrir hátíðardagskrá á Hallveigarstöðum.
Silfursóley
Silfursóley (fræðiheiti: Ranunculus aconitifolius ) er blóm af sóleyjaætt sem upprunnin frá Mið-Evrópu.
Á Íslandi finnst hún í yfirgefnum görðum og yfirleitt afbrigðið R. a. cv. ´Flore Pleno'. thumb|miðja|Fyllt silfursóley
Sigvaldi Thordarson
Sigvaldi Thordarson (f. 27. desember 1911, d. 16. apríl 1964) var afkastamikill arkitekt og eftir hann standa margar þekktar byggingar, einbýlishús, fjölbýli af ýmsum gerðum, skólar, hótel og virkjanir. Byggingar hans einkennast af sterkum litum, oft gulum og bláum með hvítu sem nú eru oft kallaðir Sigvaldalitir.
Sigvaldi sat í stjórn Arkitektafélags Íslands. Hann tók einnig þátt í fjölda samkeppna með góðum árangri t.d. um nýtt Ráðhús Reykjavíkur (það hús var ekki byggt).
Sigvaldi er einn af þekktustu og virtustu arkitektum Íslands.
Fjölskylda
Foreldrar Sigvalda voru Þórður Jónsson og Albína Jónsdóttir. Þau bjuggu á Ljósalandi í Vopnafirði.
Fyrri kona Sigvalda var Pálína Þórunn Jónsdóttir (1913-1995) og áttu þau saman fjögur börn: Albínu Thordarson, Guðfinna Thordarson, Jón Örn Thordarson og Hallveig Thordarson.
Seinni kona Sigvalda var Kamma Axelsdóttir Nielsen (1923-1986) og áttu þau saman einn son, Sigvalda Thordarson.
Menntun
Sigvaldi lauk prófi frá Iðnskólanum í Reykjavík 1933 og sveinsprófi í húsasmíði 1934.
Hann lauk frá Det tekniske Selskabs Skole í Kaupmannahöfn 1939.
Árið 1947 lauk hann prófi í húsagerðarlist frá Akademiet for de skønne Kunster í Kaupmannahöfn eftir að hafa þurft að gera hlé á námi sínu vegna seinni heimsstyrjaldarinnar.
Starfsferill
Húsameistaraskrifstofa í Reykjavík ásamt Gísla Halldórssyni 1941-1945 og 1947.
Forstöðumaður teiknistofu Sambands íslenskra samvinnufélaga 1948-1951.
Rak eigin teiknistofu frá 1951-1964.
Húsgögn
Sigvaldi hannaði oft fasta innanstokksmuni í húsum sínum, t.d. hillur, skrifborð og fleira í verslun Máls og menningar Laugavegi. Hann hannaði einnig borðstofusett sem samanstóð af skenk, stækkanlegu borði og stólum úr reyktri eik og tekki. Húsgögnin voru smíðuð af Helga Einarssyni húsgagnasmið og framleidd á verkstæði hans í Brautarholti 26. Borðstofusettið var meðal sýningargripa á sýningunni "Hlutirnir okkar" í Hönnunarsafni Íslands árið 2012.
Eyjabakkar
thumb|Horft til upptaka Jökulsár í Fljótsdal frá Eyjabökkum. thumb|Göngufólk við [[dýjamosi|dýjamosavaxinn læk við Eyjabakka.]]
Eyjabakkar eru gróið votlendissvæði á flata upp af Fljótsdal og framan við jökulsporð Eyjabakkajökuls í um 640 metra hæð yfir sjávarmáli. Jökulsá í Fljótsdal kvíslast um svæðið og fellur svo um Eyjabakkafoss niður í Fljótsdal. Á Eyjabökkum er stórt varpland heiðagæsa og þar er samfelld gróðurheild sjaldgæft er í svo mikilli hæð yfir sjávarmáli. Ramsar-samþykktin nær nú yfir svæði og er það hluti af Vatnajökulsþjóðgarði. Undir lok 20. aldar stóð til að virkja Jökulsá á Fljótsdal í svonefndri Fljótsdalsvirkjun með stíflu við Eyjabakkafoss sem hefði sökkt Eyjabökkum undir uppistöðulón. Markmið þeirrar framkvæmdar hefði verið að sjá álveri sem þó stóð til að reisa á vegum Norsk Hydro við Reyðarfjörð fyrir raforku. Framkvæmdin varð mjög umdeild vegna væntanlegra umhverfisáhrifa hennar og ýmis samtök náttúruverndarsinna lýstu yfir harðri andstöðu við virkjunina. Þáverandi umhverfisráðherra, Siv Friðleifsdóttir, neitaði þó að stöðva framkvæmdina og lýsti því yfir að hún væri ekki „bergnumin yfir Eyjabökkum“.
Þó að öll tilskilin leyfi hafi legið fyrir varð þó ekkert af byggingu Fljótsdalsvirkjunar þar sem hún var ekki nægjanlega stór til að standa undir orkuþörf vegna álversins eftir að ákveðið var að stefna að stærri verksmiðju. Í staðinn var ráðist í gerð Kárahnjúkavirkjunar sem meðal annars felur í sér stíflu í Jökulsá í Fljótsdal fyrir neðan Eyjabakkafoss og 1 km2 lón sem gengur þó ekki inn á hina eiginlegu Eyjabakka.
Vendée
thumb|100px|right|Kort sem sýnir staðsetningu Vendée Vendée er frönsk sýsla (département) í héraðinu Pays-de-la-Loire í Vestur-frakklandi við Atlantshafið. Höfuðstaður héraðsins er La Roche-sur-Yon. Íbúar eru um 600 þúsund.
Listi yfir stærðfræðinga
Stærðfræðingar skipta þúsundum ef ekki tugum þúsunda, og í gegnum aldirnar hafa ótrúlega margir borið það starfsheiti. Þessi listi verður líklega aldrei tæmandi.
Sérskóli
Sérskóli er sérhæfður skóli á grunnskólastigi og tekur á móti nemendum sem eru talin þurfa sérúrræði. Sérskólar eru í boði þegar þarfir og hagir einstaklinga eru ekki uppfylltar innan veggja almennra grunnskóla. Nemendur sérskóla þurfa oft sérstakan stuðning í námi þar sem þeir eiga yfirleitt í erfiðleikum með lærdóm vegna fötlunar, félagslegra eða tilfinningalegra erfiðleika. Dæmi um sérþarfir sem nemendur lifa með eru langtímabundin veikindi, þroskahömlun, leshömlun og geðröskun. Í sérskólum starfa fagaðilar eins og sérkennarar, þroskaþjálfar, náms- og starfsráðgjafar. Markmið sérskóla er að veita nemendum jöfn tækifæri til náms og virkrar þáttöku. Þeir eiga rétt á að fá fjölbreytt nám innan um hvetjandi námsumhverfi í samræmi við þarfir og styrkleika til að tryggja áframhaldandi þroska á líkamlegri og andlegri getu.
Árið 2020 störfuðu þrír sérskólar á höfuðborgarsvæðinu og eru þeir Arnarskóli, Klettaskóli og Brúarskóli. Þá er Arnarskóli sjálfstætt starfandi og sjálfseignarstofnun á meðan Klettaskóli og Brúarskóli eru í eigu Reykjavíkurborgar. Af þessum þremur er Arnarskóli sá nýjasti þar sem hann var stofnaður árið 2017.
Michel de Montaigne
Michel Eyquem de Montaigne (28. febrúar 1533 – 13. september 1592) var franskur heimspekingur og einn af áhrifamestu höfundum Frakklands á 16. öld. Montaigne er brautryðjandi í formi ritgerðarinnar — hann varð þekktur fyrir að tvinna áreynslulaust saman alvörugefinni fræðilegri umfjöllun og óformlegri frásögn með sjálfsævissögulegu ívafi — og í hans merkasta ritgerðasafn (oft nefnt Tilraunir) inniheldur fjölmargar ritgerðir sem höfðu mikil áhrif á aðra höfunda. Montaigne hafði bein áhrif á höfunda allt frá Shakespeare til Emersons, frá Nietzsche til Rousseaus, og síðast en ekki síst á René Descartes.
Á sínum tíma naut Montaigne fyrst og fremst virðingar sem stjórnmálamaður. Tilhneiging hans til þess að segja sögur og persónulegar endurminningar var álitin löstur fremur en nýbreytni og kjörorð hans „Ég er sjálfur umfjöllunarefni bókar minnar“ höfðu samtímamenn hans til marks um sjálfumgleði. Þegar fram liðu stundir öðlaðist Montaigne þó viðurkenningu sem helsti málsvari síns tíma fyrir efasemdir aldarinnar. Önnur kjörorð hans voru „Hvað veit ég?“ („Que sais je?“)
Lús
thumb|[[Höfuðlús]] thumb|upright=1.4|Höfuðlús á hárbursta
Lýs eru vænglaus skordýr sem lifa nauðbundnu sníkjudýralífi utan á fuglum og spendýrum og nærast á blóði þeirra. Til eru um fimm þúsund tegundir.
Þrjár gerðir lúsa lifa á manninum: Höfuðlús og líkamslús (sem tilheyra sömu tegund), og svo flatlús.
Accrington Stanley
Accrington Stanley er enskt knattspyrnufélag sem spilar í ensku fyrstu deildinni. Liðið er frá samnefndum bæ í Lancashire og var stofnað árið 1968. Stuðningsmenn félagsins reka þó sögu sína aftur til eldri knattspyrnufélaga frá sama bæ.
Saga
Accrington FC var stofnað árið 1878 og var í hópi tólf stofnfélaga ensku deildarinnar árið 1888. Fljótlega tók að síga á ógæfuhliðina hjá félaginu og var það lagt niður árið 1896. Nokkrum árum fyrr, 1891, var annað knattspyrnufélag stofnað í bænum: Accrington Stanely FC. Það fékk aðild að ensku deildarkeppninni árið 1921 og lék þar sleitulaust til ársins 1962, þegar það lenti í miklum fjárhagsörðugleikum og tókst ekki að ljúka keppnistímabilinu. Var það aðeins í annað sinn í sögu deildarkeppninnar sem það gerðist. Félagið hóf keppni í héraðsmóti Lancashire en rekstrarörðugleikarnir héldu áfram og árið 1966 var það lýst gjaldþrota.
Tveimur árum síðar var nýtt félag stofnað með sama nafni. Það hóf keppni á nýjum velli, Crown Ground, sem er heimavöllur þess enn í dag. Við tók löng vist í héraðsdeildum neðarlega í knattspyrnupýramída Englands. Fæstir hefðu heyrt á félagið minnst ef ekki hefði verið fyrir eftirminnilega auglýsingu breskra mjólkurframleiðenda, þar sem tveir drengir gantast með að sá sem ekki drekki mjólk geti í besta falli látið sig dreyma um að leika með Accrington Stanley. Enn í dag er það vinsælt efni gamanmála hjá íþróttafréttamönnum að spyrja í forundran: „Accrington Stanley? Hverjir eru það?“, þegar félagið ber á góma, með vísun í auglýsinguna.
Nýir og fjársterkir eigendur lögðu grunnin að klifri Accrington Stanley upp utandeildirnar á tíunda áratug síðustu aldar. Mikilvægasti einstaki atburðurinn var þó þegar Brett Ormerod, fyrrum leikmaður liðsins, var seldur fyrir meira en milljón pund frá Southampton F.C. til Blackpool síðla árs 2001, en fjórðungur upphæðarinnar rann til Accrington. Með þessa fjármuni að vopni tókst félaginu að komast upp í efstu deild ensku utandeildarkeppninnar árið 2003. Fyrir leiktíðina 2004-05 var full atvinnumennska tekin upp hjá félaginu, en fram að því höfðu leikmenn verið hálfatvinnumenn. Sú breyting skilað skjótum árangri og vorið 2006 tryggði Accrington sér sæti í annarri deild í fyrsta sinn.
Fyrstu árin í deildarkeppninni var Accrington í hópi neðri liða, enda hafði það úr minni fjárhæðum að spila en flest hinna liðanna sem fengu mun fleiri áhorfendur á leiki sína. Vorið 2011 komst félagið þó í umspilsleiki um sæti í fyrstu deild, en tapaði fyrir Stevenage. Leiktíðina 2017-18 kom Accrington Stanley verulega á óvart með því að fara með sigur af hólmi í annarri deild, þrátt fyrir að vera talið verja næstminnstu fjárhæð allra liðanna í launagreiðslur. Þar með komst félagið í fyrsta sinn í sögunni upp í þriðju efstu deild.
Heimildir
Fyrirmynd síðunnar er enska Wikipediu-síðan um Accrington Stanley F.C. Sótt í ágúst 2018.
Pinus johannis
Pinus johannis, er fura ættuð frá vesturhluta Norður-Ameríka. Útbreiðslan er frá suðaustur Arizona og suðvestur Nýja-Mexíkó, Bandaríkjunum, suður í Mexíkó eftir Sierra Madre Occidental og Sierra Madre Oriental til suður Zacatecas og San Luis Potosí. Hún vex meðalhátt til hátt til fjalla, frá 1600 til 3000 m hæð, í svölu, þurru loftslagi.
Lýsing
Pinus johannis er lítill til meðalstórt tré, oft bara runni, frá 4 til 10 m hátt með að 50 sm stofnþvermál. Börkurinn er grábrúnn, þunnur og hreistraður neðst á stofni. Barrnálarnar eru 3 til 4 saman í búnti, grannar, 3 til 6 sm langar, grænar til blágrágrænar, með loftaugun á hvítri rönd á innra yfirborði nálanna. Könglarnir eru hnattlaga, 2 til 4 sm langir og breiðir lokaðir, grænir í fyrstu, og og verða gulbrúnir við þroska eftir 16 til 18 mánuði, með fáar þunnar köngulskeljar, yfirleitt eru 6 til 12 frjóar (með fræ). Þegar könglarnir opnast við þroska verða þeir 3 til 5 sm breiðir, og haldast fræin á þeim eftir opnun. Fræin eru 9 til 12 mm löng, með þykkri skel, hvítri fræhvítu, og vængstubb um 1-2 mm langan; þeim er dreift af fuglinum Aphelocoma wollweberi, sem tínir fræin úr opnum könglunum. Fuglarnir geyma mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og verða að nýjum trjám.
Saga
Þar sem Robert-Passini og Bailey & Hawksworth voru að vinna á mismunandi svæðum en á svipuðum tíma, var hún tvisvar skráð sem tegund, fyrst sem Pinus johannis af Robert-Passini (sem nefndi hana eftir eiginmanni sínum Jean) sem greindi eintök í Sierra Madre Oriental í Mexíkó, og síðar sem Pinus discolor af Bailey & Hawksworth sem greindu eintök í norður Sierra Madre Occidental í Arizona.
Það er minniháttar munur á plöntunum á þessum tvemur svæðum; þau austan megin eru runnkenndari og með stærri köngla en þau fyrir vestan, einnig er munur á samsetningu efna í trjákvoðunni; þær eru þó mjög svipaðar og viðurkenning á báðum sem sjálfstæðum tegundum virðist ekki réttlætanleg.
Sumir grasafræðingar telja þó P. johannis enn sem afbrigði af P. cembroides eða jafnvel aðskilja hana ekkert, sem útskýrir heimildir um P. cembroides í Arizona og Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó.
Hún er skyldust P. orizabensis og P. culminicola, og er með loftaugun innan á blöðunum eins og þær; hún er hinsvegar frábrugðin P. orizabensis með að vera með smærri köngla og fræ, og frá P. culminicola með að vera með færri nálar í búnti (3-4 á móti 5).
Nytjar
Ætum fræjunum (furuhnetur) er safnað lítið eitt í Mexíkó til matar.
Ljós-blágrænt yfirbragð nálanna gerir hana að laglegu litlu tré, heppilegu í almenningsgarða og aðra stærri garða.
Safamýrarskóli
Safamýrarskóli var sérskóli í Reykjavík stofnaður árið 1982 og starfaði til ársins 2011 þegar hann sameinaðist Öskjuhlíðarskóla (nú Klettaskóli) Sameining var samþykkt af Menntaráði Reykjavíkur og var ástæðan sú að báðir skólarnir höfðu verið stofnaðir með aðra nemendahópa í huga. Þar af leiðandi var þörfum þáverandi nemenda ekki fullnægt.
Viðeyjarbiblía
Viðeyjarbiblía, 1841, er sjötta heildarútgáfa Biblíunnar á íslensku, prentuð í Viðey á Sundum, í prentsmiðju Ólafs Stephensens.
Á titilblaði stendur: ''Biblía, Það er: Heilög ritning. Í 5ta sinni útgéfin [sic], á ný yfirskoðuð og leiðrétt, að tilhlutun ens íslenska Biblíu-félags.'' (Er í raun 6. útgáfa)
Á fyrri hluta 19. aldar fór af stað vakning um málrækt, sem náði inn á svið kirkjunnar. Hið íslenska biblíufélag var stofnað 1815, og vildu forráðamenn þess sníða af Biblíunni dönskuskotið málfar og þýða nákvæmar eftir frumtextunum, en þekking á þeim hafði aukist mikið. Um 1818 var byrjað að endurskoða Nýja testamentið og kom það út í tveimur hlutum í Viðey 1825 og 1827. Geir Vídalín biskup var meðal þýðenda, ásamt kennurum Bessastaðaskóla og fleirum. Árið 1827 var ákveðið að endurskoða Gamla testamentið. Að því stóðu Árni Helgason prestur í Görðum, og kennarar á Bessastöðum, einkum Sveinbjörn Egilsson. Biblían kom svo út í Viðey árið 1841.
Dómur sögunnar er að þarna hafi margt verið afar fagurlega þýtt, enda skáld að verki. Einkum þykir Sveinbjörn Egilsson hafa unnið gott verk, en hann þýddi Aðra Mósebók, Esajas (= Jesaja), Ezekíel, Daníel, alla hina minni spámenn (frá Hósea til Malakí) og Opinberun Jóhannesar, alls 17 rit. Er hann sagður hafa þýtt úr frummálunum, hebresku og grísku. Alþýðlegur blær var á orðavali í anda Fjölnismanna. Fræðimenn eru sammála um að Viðeyjarbiblía sé mikil framför frá útgáfunum í Kaupmannahöfn 1747 og 1813.
Viðeyjarbiblían telst vera fyrsta nýþýðing Biblíunnar á íslensku, þ.e. þar sem textinn er endurþýddur í heild sinni.
Vandað var til útgáfunnar, bókin er í stærra broti en Grútarbiblían, prentuð með gotnesku letri, eins og aðrar bækur Viðeyjarprentsmiðju. Varðveittar biblíur eru yfirleitt í alskinnsbandi og stundum gyllt á kjöl. Viðeyjarbiblía var gefin út í 1.400 eintökum og kostaði hvert eintak 4 ríkisdali og 48 skildinga.
Rándýr
Rándýr eru í líffræði ættbálkur yfir 260 legkökuspendýra. Þau eru nánast öll, fyrir utan risapönduna sem er jurtaæta, kjötætur þó sumar tegundir eins og birnir og refir séu að hluta jurtaætur. Meðlimir ættbálksins hafa einkennandi lag á höfuðkúpunni og áberandi augntennur og ránjaxla.
What's hidden there (hljómplata)
Útgáfunúmer; Svan 1
Meðlimir og hljóðfæraskipan
ásamt:
Saga Reykjavíkur
thumb|right|Fógetahúsið á Aðalstræti 10. byggt 1762 er elsta uppistandandi húsið í Reykjavík.
Saga Reykjavíkur hefst þegar Ingólfur Arnarson settist að í Reykjavík þegar hann kom frá Noregi í kringum árið 874 ásamt öðrum og nam land. Þéttbýlismyndun varð ekki í Reykjavík fyrr en undir lok nítjándu aldar en þá hófst einnig iðnvæðing Íslands. Í byrjun tuttugustu aldarinnar óx Reykjavík hratt og þar voru mikilvægustu stofnanir landsins. Reykjavík var höfuðborg Íslands í sjálfstæðisbaráttu Íslendinga. Þar var Alþingi þegar það var endurreist sem ráðgefandi þing árið 1845 og eftir að heimastjórn var komið á 1904 var þar einnig Stjórnarráðið.
Ólympíufjöll
Ólympíufjöll (enska: Olympic Mountains) er fjallgarður í norðvestur-Washingtonfylki. Ólympíufjall (2.428 m) er hæsta fjallið þar. Austurhluti fjallanna er við Puget-sund og vesturfjöllin nálægt Kyrrahafi. Barrtré eins og sitkagreni, fjallaþinur, fjallaþöll og marþöll eru ráðandi trjátegundir í fjöllunum. Stærri spendýr eru t.d. svartbjörn og skógarhjörtur. Úlfi var útrýmt úr fjöllunum en klettafjallageit var komið fyrir þar á 20. öld til að veiða.
Saga Reykjavíkur
Miðaldir
Á miðöldum er fátt eitt vitað um atburði í Reykjavík. Víkurkirkja var byggð við Aðalstræti á ofanverðri þrettándu öld og árið 1226 hófst byggð í Viðey þegar Þorvaldur Gissurarson í Hruna og Snorri Sturluson í Reykholti stofnuðu þar Viðeyjarklaustur af Ágústínusarreglu.
Hákon Grjótgarðsson
Hákon Grjótgarðsson Hlaðajarl var jarl í Noregi á 9. öld. Hann var einnig kallaður Hákon ríki.
Faðir hans var Grjótgarður Herlaugsson jarl á Hálogalandi og í Naumudal. Hann seildist eftir yfirráðum til suðurs og hefur líklega ráðið yfir allri strandlengjunni frá Lófót suður til Þrándheimsfjarðar.
Ólympíufjöll
thumb|800px|center|Fjöllin.
Hákon Grjótgarðsson
Þegar Haraldur hárfagri kom til að leggja undir sig Þrændalög hélt Hákon til móts við hann, gerði við hann bandalag og barðist með honum. Ása dóttir hans varð ein af mörgum konum Haraldar konungs. Tveir synir Hákonar, Grjótgarður og Herlaugur, féllu í orrustunni við Sólskel um 875. Að launum fyrir liðveisluna fékk Hákon Þrændalög að léni og einnig Firðafylki og Sogn. Hann settist að á Hlöðum við Þrándheim og voru arftakar hans nefndir Hlaðajarlar.
Hákon féll í orrustu við Atla jarl hinn mjóva í Stafanesvogi en Atli lést skömmu síðar af sárum sínum. Arftaki Hákonar var Sigurður sonur hans.
Saga Reykjavíkur
Eftir miðaldirnar
thumb|Miðbær Reykjavíkur árið 1836. Á 17. öld keypti Kristján 4. konungur Vík. Fram að 18. öld lágu býli af ýmsum stærðum á víð og dreif um svæðið þar sem borgin stendur nú. Á 6. áratug 18. aldar var gerð tilraun til að reka ullariðnað í Reykjavík að frumkvæði Skúla Magnússonar fógeta. Þetta fyrirtæki sem var kallað Innréttingarnar markaði þáttaskil í þróun svæðisins, sem í kjölfarið fór að taka á sig einhverja þorpsmynd. Danska konungsvaldið studdi þessar tilraunir til uppbyggingar með því að gefa jarðir sem það átti í Reykjavík og Örfirisey. Sextán hús voru byggð í Reykjavík vegna Innréttinganna, sem hefur verið mikil fjölgun á þeim tíma, merki um tvö þeirra má enn sjá. Þá var byggt steinhús á árunum 1761-71, sem varð fyrsta fangelsi landsins og gekk undir nafninu Múrinn, en er nú Stjórnarráð Íslands og hýsir forsætisráðuneytið.
Reykjavík fékk kaupstaðarréttindi árið 1786 ásamt fimm öðrum stöðum í kjölfar afnáms einokunarverslunar í landinu. Á nítjándu öld mynduðust þéttar þyrpingar lítilla húsa eða kofa sjómanna í bænum. Alþingi var endurreist í Reykjavík árið 1845. Ári síðar var Menntaskólinn í Reykjavík fluttur frá Bessastöðum í útjaðar bæjarins. Barnaskóli Reykjavíkur tók til starfa árið 1862. Árið 1874 var Kvennaskólinn í Reykjavík stofnaður af Þóru og Páli Melsteð. Árið 1881 var Alþingishúsið fullbúið. Stýrimannaskólinn tók til starfa 1891 eftir að þilskip voru komin til landsins. Árið 1893 var Skautafélag Reykjavíkur stofnað. Árið 1898 var Barnaskóli Reykjavíkur fluttur í hina nýsmíðuðu byggingu Miðbæjarskólann.
Á 20. öldinni
Árið 1904 fengu Íslendingar heimastjórn og Hannes Hafstein gerðist fyrsti ráðherra Íslands. Embætti borgarstjóra Reykjavíkur var stofnað 1908 og fyrsti borgarstjórinn var Páll Einarsson. Í nóvember 1906 kom upp taugaveikisfaraldur í Skuggahverfinu.
Í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908 kusu konur í fyrsta sinn og buðu fram sérstök kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916. Þær hlutu mjög góða kosningu 1908 og 1910 en þaðan af dalaði fylgi kvennanna. Gasstöð Reykjavíkur tók til starfa í júní 1910. Háskóli Íslands var stofnaður í Reykjavík þann 17. júní 1911. Á sama degi var Iðnsýningin 1911 haldin í Miðbæjarskólanum. Reykjavíkurhöfn, sem var byggð í áföngum á árunum 1913-17, bætti mjög skipaaðstöðu. Þaðanaf gátu hafskip lagst að bryggju en áður fyrr þurfti að ferja fólk og varning á milli smærri bryggja og hafskipa sem lágu úti fyrir. Árið 1915 brunnu tylft húsa í miðborg Reykjavíkur, í brunanum mikla. Í brunanum fórust tveir menn og Hótel Reykjavík brann til kaldra kola. Elliðaárvirkjun var byggð 1921 til þess að sjá ört stækkandi borginni fyrir rafmagni.
Heimskreppan mikla hafði slæm áhrif um allan heim. Á Íslandi náðu þau hámarki í Gúttóslagnum árið 1932 þegar þunnskipuð lögregla þurfti að berjast við verkamenn fyrir utan Góðtemplarahús Reykjavíkur, þegar bæjarstjórnarfundur var haldin þar þar sem lækka átti laun í atvinnubótavinnu á vegum bæjarins. Einu sinni hafði áður skorist alvarlega í odda á milli lögreglunnar og annarra hópa, en það var í Hvíta stríðinu, svokallaða rúmum áratugi fyrr. Í mars 1937 var Sundhöll Reykjavíkur vígð og var það fyrsta sundlaug bæjarins. Þann 10. maí 1940 gengur breskir hermenn á land í Reykjavík og hernámu Ísland. Á meðan veru þeirra stóð hófu þeir byggingu varanlegs flugvallar í Reykjavík. Bandaríkjamenn tóku við af Bretunum rúmu ári seinna og fóru ekki fyrr en að stríðinu loknu 8. apríl 1947.
thumb|right|Séð niður Frakkastíg í [[miðbær Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur árið 1973.]] Auður Auðuns varð fyrst kvenna borgarstjóri Reykjavíkur árið 1959. Hlíðarnar og Háaleiti og Bústaðir byggðust upp um miðbik 20. aldarinnar.
Þann 18. apríl 2007 kom upp bruni í Austurstræti sem breiddist um húsin á horninu við Lækjargötu.
Manntjón
Manntjón er hugtak sem er notað þegar talað er um fjölda dáinna (og stundum einnig særðra) vegna t.d. náttúruhamfara, hungursneyðar, stríðs, slysa eða af völdum hryðjuverka. Manntjón á þannig bæði við um fjölda látinna af „náttúrulegum“ orsökum og af mannavöldum, en mannfall á yfirleitt aðeins um fjölda látinna af mannavöldum.
Wolverhampton
thumb|250px|Útlínur Wolverhampton. thumb|Wightwick Manor. thumb|Queen square. Wolverhampton (borið fram ) er borg í Vestur-Miðhéruðum sýslunni á Englandi. Árið 2017 var íbúafjöldinn um það bil 256.000 manns. Hún er þrettánda þéttbyggðasta borgin á Englandi.
Áður var Wolverhampton hluti Staffordshire sýslu en hefur verið hluti Vestur-Miðhéraða sýslunnar síðan árið 1974. Hún dregur nafn sitt af Frú Wulfrun sem stofnaði borgina árið 985, nafnið varð til úr engilsaxneska orðinu Wulfrūnehēantūn sem þýðir „bú eða girðing Wulfrunar“. Eins gæti nafnið verið dregið af dönskum leiðtoga sem hét Wulfere. Nafnið „Wulfruna“ er notað víða í borginni.
Nafnið er oft skammstafað sem W’ton eða Wolves. Slagorð borgarinnar er „Out of darkness, cometh light“. Íbúar Wolverhampton nefnast Wulfrunians.
Borgin var upprunalega bær með markað sem sérhæfði sig í ullarverslun. Á meðan og eftir Iðnbyltingin varð borgin merkileg iðnaðarmiðstöð með námugrefti (aðallega kola, kalksteins og járns) og framleiðslu stáls, japanlakks, lása, mótorhjóla og bifreiða. Í dag eru höfuðatvinnugreinarnar verkfræði og þjónustugeiri.
Knattspyrnulið borgarinnar er Wolverhampton Wanderers F.C. og er í ensku úrvalsdeildinni.
Dagverðarnes
thumb|Dagverdarnes Dagverðarnes er nes í Dalasýslu, ekki langt frá Búðardal, og dregur nafn sitt af þeirri sögusögn að Auður djúpúðga hafi snætt þar dögurð er hún fór þar um með fylgdarliði sínu inn inn Hvammsfjörð í leit að öndvegissúlum sínum. Á Dagverðarnesi er kirkja sem var vígð árið 1933 en kirkja hefur verið þar frá miðri 19. öld, og stendur þar sem áður var bænhús. Eyðibýli innan Klofnings er staðsett fremst á Dagverðarnesi.
Ödípús konungur
thumb|right|Ödípús og sfinxinn eftir [[Jean Auguste Dominique Ingres (1808)]] Ödípús konungur (á forngrísku Oἰδίπoυς τύραννoς, á latínu Oedipus Rex) er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Það var fyrst sett á svið árið 428 f.Kr.
Margir hafa talið að Ödípús konungur sé besti harmleikur sem saminn hefur verið, þ.á m. Aristóteles (í Um skáldskaparlistina)
Ólympíuskagi
thumb|Ólympíuskagi. Ólympíuskagi (enska: Olympic Peninsula) er skagi í norðvestur-Washingtonfylki. Í vestri er Kyrrahaf og í austri Puget-sund. Þar er Ólympíu-þjóðgarðurinn með Ólympíufjöll og verndaða skóga.
Amnesty International
Amnesty International eru alþjóðleg samtök sem berjast fyrir mannréttindum um allan heim. Samtökin voru stofnuð árið 1961 af breskum lögfræðingi, Peter Benenson. Samtökin hafa skoðun á pólitík, trúmálum eða hugmyndafræði. Árið 1963 urðu samtökin fyrst alþjóðleg. Samtökin fengu friðarverðlaun Nóbels árið 1977. Merki samtakana er gaddagirðing sem umlykur kerti og var hannað af Diana Redhouse.
Saga
Upphaf Amnesty varð þegar stofnandi samtakana, Peter Benenson, breskur lögfræðingur, hóf átak fyrir mannréttindum, 1961. Fyrsta mál hans var fangelsisvist Portúgalskra nemenda sem höfðu verið fangelsaðir fyrir að hafa skálað fyrir frelsi. Ári síðar fór Amnesty í sína fyrstu rannsóknarferð, til Ghana. Á sama áratug fékk Amnesty ráðgjafarhlutverk hjá UNESCO og hafa unnið náið með Sameinuðu þjóðunum síðan þá.
Íslandsdeild Amnesty International
Íslandsdeild Amnesty International var stofnuð árið 1974 í Reykjavík.
Hún tekur að sér málefni sem aðalskrifstofa Amnesty International hefur rannsakað.
Íslandsdeildin býr einnig yfir öfluguri Ungliðahreyfingu fyrir 14 til 25 ára.
Alfreð Gíslason (stjórnmálamaður)
Alfreð Gíslason (fæddur á Reykjavík 12. desember 1905, lést 13. október 1990) var íslenskur læknir og stjórnmálamaður. Hann sat í borgarstjórn Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn, Sósíalistaflokkinn og Alþýðubandalagið sem og á Alþingi fyrir Alþýðubandalagið.
Ævi
Alfreð lauk prófi í læknisfræði frá Háskóla Íslands árið 1932 og stundaði næstu árin framhaldsnám á sjúkrahúsum í Danmörku með áherslu á tauga- og geðsjúkdóma. Hann varð starfandi læknir í Reykjavík árið 1936 og sinnti margvíslegum læknisstörfum næstu áratugina, þar á meðal sem geðlæknir á Grund. Hann starfaði talsvert að áfengisvörnum og var í hópi stofnenda Krabbameinsfélagsins og formaður þess um hríð.
Hann gekk til liðs við Alþýðuflokkinn en fylgdi Hannibal Valdimarssyni að málum í pólitík og var formaður Málfundafélags jafnaðarmanna frá stofnun þess 1954 til 1967. Árið 1954 var hann kjörinn bæjarfulltrúi í Reykjavík og átti þar sæti í þrjú kjörtímabil, til ársins 1966. Hann var sömuleiðis þingmaður Reykvíkinga frá 1956 til 1967.
Karlotta af Lúxemborg
Karlotta (23. janúar 1896 – 9. júlí 1985) var stórhertogaynja Lúxemborgar frá 1919 til 1964.
Sama ár og hún tók við völdum hafði Karlotta gifst Felix prinsi af Búrbon-Parma, afkomanda frönsku konungsættarinnar. Hjónin eignuðust sex börn saman og urðu mjög vinsæl meðal lúxemborgsku þjóðarinnar.
Karlotta sneri aftur til Lúxemborgar ásamt fjölskyldu sinni við mikinn fögnuð í apríl árið 1945, þegar herir bandamanna sóttu inn í Evrópu og frelsuðu ríkin sem Þjóðverjar höfðu hernumið. Á næstu árum tók hún virkari þátt í því að greiða veg Lúxemborgar á alþjóðasviðinu og fór í fjölda opinberra heimsókna til erlendra þjóðhöfðingja.
Karlotta ákvað að segja af sér árið 1964 og leyfa syni sínum, Jóhanni, að taka við völdum sem nýr stórfursti Lúxemborgar. Hún var þá 68 ára og hugðist einbeita sér að einu helsta áhugamáli sínu, rósarækt.
Fjallasýprus
Cupressus arizonica er barrtré í Cupressaceae (Grátviðarætt), frá Mexíkó og suðurvesturhluta Bandaríkjanna (Arizona, Utah, New Mexico og suður-Kaliforníu).
Flokkun
Allt að fimm afbrigði eru tilgreind af tegundinni af sumum grasafræðingum, og eru þau stundum talin sjálfstæðar tegundir:
Vítamín
Vítamín (hefur verið þýtt sem fjörefni á íslensku, en það orð er lítið notað) er safnheiti yfir ýmis lífræn stjórnefni sem eru lífverum nauðsynleg til að halda heilsu en lífverurnar geta ekki myndað sjálfar eða geta ekki myndað nóg af. Þessi efni eru breytileg eftir lífverum, til að mynda þurfa menn C-vítamín úr fæðu en geitur ekki, því þær framleiða eigið C-vítamín. Vítamín á þó ekki við þörf á steinefnum, fitu eða amínósýrum. Vítamín fást aðallega úr mat.
Hugtakið vítamín er komið frá pólska líffræðingnum Kazimierz Funk, sem notaðist fyrst við hugtakið árið 1912. Vita þýðir líf og amin er önnur mynd og stytting af amín, sem er lífrænn efnahópur (íslenskur ritháttur er með í í stað i), en áður var talið að öll vítamín væru amínefni. Íslenska heitið er í raun bein þýðing þar sem fjör er gamalt orð fyrir líf.
Þau vítamín sem hingað til hafa verið uppgötvuð eru: A, B1, B2, B3, B5, B6, B9, B12, B13, B15, B17, C, D, E, K
Vítamín eru ýmist vatnsleysanleg eða fituleysanleg. Líkaminn á auðvelt með að skilja út vatnsleysanleg vítamín ef maður neytir þeirra of mikið, en erfitt með að skilja út þau fituleysanlegu. Þess vegna verður maður að gæta þess að neyta ekki of mikils magns fituleysanlegra vítamína, því að það getur valdið eitrun.
Karl-Theodor-brúin
thumb|Karl-Theodor-brúin yfir Neckar. Við endann fjær sést gamla brúarhliðið. Styttan af Minervu er til vinstri. Fyrir ofan eru kastalarústirnar. Karl-Theodor-brúin er brú yfir ána Neckar í borginni Heidelberg í Þýskalandi. Hana prýðir 28 metra hátt gamalt borgarhlið (Altes Brückentor) og nokkrar styttur.
Tafla yfir brýrnar
thumb|Gamla brúarhliðið thumb|Mínerva thumb|Brúarapinn er með holt höfuð
Brúarhliðið
Brückentor er heiti á gamla borgarhliðinu við enda brúarinnar sem næst borginni stendur. Elstu hlutar þess eru frá 15. öld en því var breytt í barokkstíl 1709-1711. Við það tækifæri fékk hliðið bogaþökin yfir turnunum. Í hliðinu var skattur greiddur af vöru en auðvitað var hliðinu rammlega lokað á ófriðartímum. Í vesturturninum eru nokkrar dýflissur. Í austurturninum er íbúð hliðvarðarins. Í þessa íbúð flutti arkítektinn Rudolf Steinbach sem sá um endurbyggingu brúarinnar sem nasistar sprengdu örfáum dögum fyrir komu bandarískra hersveita í stríðslok 1945.
Perugia
thumb|Perugia. thumb|Palazzo dei Priori.
Perugia er höfuðborg Umbria-héraðs á mið-Ítalíu. Hún er 164 kílómetra norður af Róm og 148 km suðaustur af Flórens. Fljótið Tíber rennur í gegnum borgina. Íbúar eru tæplega 170.000 (2020). Perugia er þekkt háskólaborg og er þar háskóli sem stofnaður var árið 1308. Í borginni eru margar hátíðir árlega eins og súkkulaðihátíð, blaðamannahátíð og djasshátíð.
Tom Lister, Jr.
thumb|Lister. Jr., [[2018]] Thomas Duane "Tom" Lister, Jr. (24. júní 1958 – 10. desember 2020) var bandarískur gamanleikari.
Hisashi Kato
Hisashi Kato (fæddur 24. apríl 1956) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 61 leik og skoraði 6 mörk með landsliðinu.
Þorkell Heiðarsson
Þorkell Heiðarsson er íslenskur líffræðingur (M.Sc.) og tónlistarmaður. Hann er í hljómsveitinni Geirfuglarnir.Hann þýddi bókina Líf í köldu blóði (e. Life in Cold Blood) eftir David Attenborough.
Wacław Sierpiński
thumb|Wacław Sierpiński Wacław Franciszek Sierpiński (fæddur 14. mars 1882, dáinn 21. október 1969) var pólskur stærðfræðingur. Hann er best þekktur fyrir rannsóknir sínar í grúpufræðum, talnakenningunni, grannfræði og brotamyndum.
Hvítblæði
thumbnail|hægri|Beinmergur úr sjúklingi með bráðahvítblæði Hvítblæði er flokkur krabbameina sem eiga vanalega upptök sín í beinmergnum. Í blóðinu finnst svo mikið af óeðlilegum og vanþroskuðum hvítum blóðfrumum. Einkenni eru vanalega blæðing, marblettir, þreytutilfinning, hiti, og veikindagirni, og sjá má að öll þessi einkenni tengjast því að maður er ekki með nægilegt magn af eðlilegum blóðfrumum. Hvítblæði má greina með blóðprufu eða beinmergsástungu.
Beinar orsakir hvítblæðis eru ekki þekktar, en talið er að sjúkdóminn megi rekja til samblöndu erfða- og umhverfisþátta. Áhættuþættir eru meðal annars reykingar, jónandi geislun, ákveðin efni eins og bensen, fyrri saga um krabbameinsmeðferð, og Downs-heilkenni.
Til eru margar mismunandi gerðir, helstu gerðirnar eru:
Boško Gjurovski
Boško Gjurovski (fæddur 28. desember 1961) er norður-makedónskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu.
Halcyon (breiðskífa)
Halcyon er önnur breiðskífa bresku söngkonunnar Ellie Goulding og kom út árið október 2012.
Þórshani
Þórshani (fræðiheiti: Phalaropus fulicarius) er lítill vaðfugl sem verpir á Norðurslóðum. Hann er farfugl sem heldur sig úti á sjó í hitabeltinu yfir vetrartímann. Kvenfuglinn á frumkvæði að mökun, velur varpstæði og maka og ver þau fyrir öðrum kvenfuglum. Um leið og hún er búin að verpa hverfur hún á braut en karlfuglinn ungar eggjunum út.
Skógarsóley
Skógarsóley (fræðiheiti: Anemone nemorosa ) er fjölært blóm af sóleyjaætt sem er upprunnið frá Evrópu.
Á Íslandi er hún slæðingur.
Údmúrtía
thumb|180px|right Údmúrtía er sjálfstjórnarlýðveldi í evrópska hluta rússneska sambandsríkisins. Flatarmál lýðveldisins er 42.000 ferkílómetrar og íbúar um 1,5 milljónir. Rússar eru fjölmennasta þjóðarbrotið. Þar á eftir koma Údmúrtar sem tala finnskt-úgrískt tungumál.
Imhotep
thumb|right|Stytta af Imhotep í [[Louvre]] Imhotep (fornegypska: Jj m ḥtp „sá sem kemur með friði“; gríska: Ἰμούθης Imúþes) var ráðgjafi faraósins Djoser af þriðju konungsættinni í Egyptalandi hinu forna um 2650-2600 f.Kr. auk þess að vera æðstiprestur Ra. Hann er talinn vera fyrsti arkitekt, verkfræðingur og læknir sögunnar. Hann er einn af fáum almúgamönnum sem voru teknir í guða tölu eftir dauða sinn. Gröf hans hefur ekki fundist en talið er að hún sé í námunda við Sakkara. Talið er að hann hafi hannað Djoserpýramídann sem er fyrsti pýramídinn, en áður voru konungar Egyptalands grafnir í mastöbum.
Pruszków
Pruszków er borg í miðhluta Póllands. Íbúar voru 55.244 árið 2005.
Tikrit
Tikrit (تكريت, Tikrīt) er bær í Írak, 140km norðvestan við Bagdad, á bökkum árinnar Tígris. Áætlaður íbúafjöldi árið 2002 var tæp 30 þúsund. Bærinn er höfuðstaður stjórnsýsluumdæmisins Salah ad-Din.
Tikrit er frægastur fyrir að vera fæðingarstaður Saladíns (um 1138) og Saddams Hussein (1937).
Eyvindur vopni
Eyvindur vopni Þorsteinsson sonur Þorsteins þjokkubeins, kom til Íslands frá Strind í Þrándheimi, ásamt bróður sínum Ref hinum rauða þar sem þeir urðu missáttir við Harald konung, og hafði sitt skip hvor þeirra. Refur varð afturreka og lét konungur drepa hann en Eyvindur kom í Vopnafjörð og nam fjörðinn allan frá Vestradalsá og bjó í Krossavík hinni iðri. Átti Eyvindur son sem Þorbjörn hét.
S. Husky Höskulds
thumb|S.H.
Sakkara
thumb|right|Þrepapýramídi Djoser í Sakkara Sakkara (arabíska: سقارة‎) er forn grafreitur í Egyptalandi í Nílarósum. Sakkara var grafsvæði borgarinnar Memfis sem var höfuðborg Gamla ríkisins. Þar er meðal annars að finna elsta pýramídann, Djoserpýramídann. Eftir að Gamla ríkið leið undir lok var grafreiturinn áfram notaður af fyrirfólki fram undir lok síðtímabilsins.
Umberto Tozzi
Umberto Tozzi (f. 4. mars 1952) er ítalskur popptónlistarmaður frá Tórínó, aðallega þekktur fyrir diskósmellinn „Gloria“, sem Laura Branigan flutti í bandarískri útgáfu 1982, og síðan lagið „Gente di mare“ (ásamt Raf - Raffaele Riepoli), sem lenti í þriðja sæti í Eurovision-söngvakeppninni árið 1987.
Sumarólympíuleikarnir 1952
thumb|right|Paavo Nurmi tendrar Ólympíueldinn í Helsinki. Sumarólympíuleikarnir 1952 voru haldnir í Helsinki í Finnlandi frá 19. júlí til 3. ágúst. Áður hafði staðið til að Helsinki hýsti leikana árið 1940, en þeir féllu niður vegna síðari heimsstyrjaldarinnar. Fjöldi landa tók þátt í Ólympíuleikum í fyrsta skipti í Helsinki, þar á meðal Sovétríkin og Alþýðulýðveldið Kína.
Aðdragandi og skipulag
thumb|left|Ólympíuleikvangurinn í Helsinki, myndin er tekin í kringum heimsmeistaramótið í frjálsum íþróttum 2005. Ólympíuleikarnir 1940 áttu að fara fram í Tókýó í Japan. Vegna stríðs Japana og Kínverja ákvað Alþjóðaólympíunefndin á árinu 1938 að leikarnir skyldu haldnir í Helsinki, sem lent hafði í öðru sæti í staðarvalinu. Finnar voru vel undir verkefnið búnir. Framkvæmdir við Ólympíuleikvanginn höfðu hafist þegar árið 1934 og var hann tekinn í notkun á árinu 1938. Arkitektar hans voru þeir Yrjö Lindegren og Toivo Jäntti, en þeir voru ásamt Alvar Aalto leiðandi í þróun finnskrar byggingarlistar um miðja tuttugustu öld.
Árið 1947 var ákveðið hvar halda skyldi leikana fimm árum síðar. Helsinki vann þar afgerandi sigur í keppni við Amsterdam, Minneapolis, Los Angeles, Detroit, Chicago og Fíladelfíu.
Þjóðverjar og Japanir tóku á ný þátt eftir heimsstyrjöldina, auk þess sem Sovétríkin og Kína bættust í hóp þátttökuþjóða. Sú ráðstöfun varð þó til þess að Formósa sniðgekk leikana af pólitískum ástæðum.
Keppnisgreinar
Keppt var í 149 greinum. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
Einstakir afreksmenn
Bandaríkin unnu til flestra gullverðlauna. Næstir komu nýliðar Sovétmanna, en í þriðja sæti varð Ungverjaland sem telja mátti eitt mesta íþróttaland heims þótt íbúarnir væru einungis rétt um átta milljónir.
thumb|left|Emil Zátopek ásamt silfurverðlaunahafanum í Maraþonhlaupi á leikunum 1952, Reinaldo Gorno frá Argentínu. Kringlukastarinn Nina Romashkova vann til fyrstu gullverðlauna Sovétmanna í Ólympíusögunni. Sovétríkin hlutu raunar líka silfrið og bronsið í greininni.
Eiginkona Emils, Dana Zátopková, fékk gullverðlaunin í spjótkasti. Átta árum síðar, á Ólympíuleikunum í Róm, vann hún til silfurverðlauna í sömu grein, þá 37 ára að aldri.
Bandaríkjamaðurinn Walter Davis sigraði í hástökki. Á barnsaldri veiktist hann af lömunarveiki og gat ekki gengið í þrjú ár, en náði að yfirvinna fötlun sína. Eftir Ólympíuleikana gerðist hann atvinnumaður í körfubolta og lék í NBA um nokkurra ára skeið.
Ungverjar urðu Ólympíumeistarar í knattspyrnu. Gullaldarlið þeirra, með Ferenc Puskás fremstan í flokki, vakti í fyrsta sinn verulega athygli á leikunum og var næstu misserin talið það besta í heimi.
Bandaríkjamenn unnu körfuknattleikskeppnina að vanda. Sovétmenn voru andstæðingar þeirra í úrslitaleiknum og gripu til þess ráðs að keyra niður hraðann. Úrslitin urðu því sérkennileg, 36:25.
Íþróttin Pesäpallo var sýningargrein á leikunum. Það er afbrigði af hafnarbolta sem er nær einvörðungu spilað í Finnlandi og af fólki af finnskum uppruna annars staðar í heiminum.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
Íslendingar lögðu ríka áherslu á að koma glímunni inn á dagskrá Ólympíuleikanna sem sýningargrein. Ekki var orðið við þeim óskum, en glímuflokkur á vegum Ármanns hélt þó til Helsinki og sýndi íþróttina þar í borg á sama tíma og leikarnir fóru fram.
Níu frjálsíþróttamenn kepptu fyrir Íslands hönd, allt karlar. Það voru hlaupararnir Ásmundur Bjarnason, Pétur Fr. Sigurðsson, Guðmundur Lárusson, Hörður Haraldsson, Ingi Þorsteinsson og Kristján Jóhannsson. Stangarstökkvarinn Torfi Bryngeirsson og kringlukastararnir Friðrik Guðmundsson og Þorsteinn Löve.
Tíundi íþróttamaðurinn var tugþrautarkappinn Örn Clausen. Miklar vonir voru bundnar við þátttöku hans, en Örn tognaði illa eftir að til Helsinki var komið og gat því ekki tekið þátt. Kristján Jóhannsson setti eina Íslandsmetið á leikunum þegar hann náði 26. sæti í 10.000 metra hlaupi. Aðrir keppendur voru nokkuð frá sínu besta.
Árangurinn olli verulegum vonbrigðum á Íslandi, þar sem væntingarnar höfðu verið mjög miklar.
Álafoss
thumb|Álafoss. thumb|Álafoss 1934.
Álafoss, stundum nefndur Tungufoss er foss í ánni Varmá í Mosfellsbæ á Íslandi. Samnefnd ullarverksmiðja hefur verið rekin við fossinn síðan 1896 þegar Björn Þorláksson (1854-1904) bóndi á Varmá flutti inn vélar til að vinna ullina og notaði til þess vatnsorku úr fossinum, verksmiðjan átti stóran þátt í stofnun og vexti byggðar í Mosfellsbæ en hún var upphaflega tóvinnsla. Gekk tóvinnslan kaupum og sölum þar til bræðurnir Einar Pétursson og Sigurjón Pétursson á Álafossi (1888-1955) eignuðust ráðandi hlut og fóru í framleiðslu á hinum ýmsu ullarvörum.
Hljómsveitin Sigur Rós á þar hljóðver undir nafninu Sundlaugin sem var vígð 28. mars 1934. Seinni heimstyrjöldin stöðvaði allar framkvæmdir á viðbyggingum árið 1940.
Þess má geta að sundlaugin var byggð af Sigurjóni Péturssyni á Álafossi en hann rak íþróttaskóla fyrir börn á sumrin á árunum 1928 að seinni heimstyrjöld. Hinu megin á árbakkanum stendur Þrúðvangur en það var mötuneyti og íveruhús barnanna. Efndi Sigurjón til fánadaga til að fjármagna byggingu Sundhallarinnar eins og hún var kölluð.
20. riddarasveitin
thumb|Kápa ensku útgáfu bókarinnar. 20. riddaraliðssveitin (franska: Le 20e de cavalerie) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 27. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1965, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) árið 1964.
Söguþráður
thumb|Bandaríski kvikmyndaleikarinn Randolph Scott. Ófriður vofir yfir í Wyoming héraði þar sem Kayenna-indíánar saka hvíta landnema um óleyfilegar vísundaveiðar. Lukku Láki er sendur af ríkisstjórninni til Kayenna-virkis þar sem 20. riddaraliðssveitin hefur aðsetur undir stjórn hins stranga Skarpgeirs ofursta. Lukku Láka gengur illa að koma á friðarsamningum við indíánana þar sem í þeirra röðum er fúlmennið Flónjón, liðhlaupi úr 20. riddaraliðssveitinni sem hefur svarið þess eið að ná sér niðri á riddarasveitinni og kyndir undir ófriði. Kayennar koma á hernaðarbandalagi við aðrar indíánaþjóðir - Oglalagg-síuxa, Eld-síuxa og Araphóa - og hefja umsátur um virkið. Þegar matarbirgðaskemman brennur til kaldra kola eftir áhlaup indíánanna verður ljóst að eina von 20. riddaraliðssveitarinnar er að senda Lukku Láka og Geirskarp riddara, son ofurstans, til að sækja hjálp til Framneskaupstaðar (e. Frontier Gulch) þar sem riddarafylkið hefur aðalbækistöð. Er það mikil hættuför þar sem virkið er umkringt af indíánunum.
Íslensk útgáfa
20. riddaraliðssveitin var gefin út af Fjölva árið 1977 í íslenskri þýðingu Þórs Stefánssonar. Þetta er önnur bókin í íslensku ritröðinni.
Skúli Guðmundsson
Skúli Guðmundsson (25. mars 1924 Reykjavík – 22. janúar 2002 Reykjavík) var íslenskur frjálsíþróttamaður sem keppti fyrir Knattspyrnufélag Reykjavíkur og Københavns Idræts Forening í Danmörku. Hann setti íslandsmet í Kaupmannahöfn í Hástökki 30. júlí 1950 sem stóð í tíu ár (1,97 metra). Hann keppti fyrir Íslands hönd á Evrópumeistaramótsmet 1946 i Ósló og lenti þar í 7. sæti - stökk 1,90 metra. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1943 og gegndi embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, ári áður.
Shakira
Hún var í sambandi með knattspyrnumanninum Gerard Piqué frá 2011 til 2022 og eignaðist með honum tvö börn.
Ozark-fjöll
thumb|right|Ozark-fjöll séð frá [[Bufflafljóti í Arkansas.]] Ozark-fjöll er hálendissvæði í miðríkjum Bandaríkjanna, aðallega Arkansas, Missouri og Oklahóma. Ozark-fjöll eru í raun mjög dalskorin háslétta sem mynda hvel umhverfis St. Francois-fjöll. Svæðið nær yfir 122.000 km² og er langstærsta fjalllendið milli Appalasíufjalla og Klettafjalla. Ásamt Ouachita-fjöllum mynda Ozark-fjöll Innra hálendi Bandaríkjanna.
Talið er að heiti fjallanna komi úr frönsku aux Arcs (frá Arkansas) sem vísar til verslunarstöðvarinnar Arkansas Post.
Heródótos
thumb|right|140px|Heródótos frá Halikarnassos
Heródótos frá Halikarnassos (um 490 – 425 f.Kr.) var forngrískur sagnaritari sem ritaði um sögu Persastríðanna. Heródótos hefur bæði verið nefndur faðir sagnfræðinnar (af Cíceró) og faðir lyga. Hann er gjarnan talinn fyrstur manna til að reyna að sannprófa sögulegar staðreyndir. Forverar Heródótosar voru svokallaðir lógógrafar sem viðuðu að sér sögulegum fróðleik af ýmsu tagi, ekki síst staðbundnum fróðleik, svo sem um sögu tiltekinnar borgar frá upphafi hennar, og gjarnan var sá fróðleikur blandaður goðsögnum. Heródótos markar tímamót að því leyti að í söguritun hans felst úrvinnsla af því tagi sem gjarnan er talin forsenda sagnfræði á síðari tímum. Heródótos leitast þannig við að tvinna saman ýmsa frásöguþræði, til að mynda atburðarás í Asíu og Evrópu, sem síðar tengjast, og greinir hann orsakir og afleiðingar í framrás sögunnar. Auk þess vann hann með heimildir á gagnrýninn hátt, enda þótt sagnfræðileg nákvæmni verks hans um Persastríðin hafi verið dregið í efa og sumir, til að mynda Þúkýdídes, vilji flokka hann með áðurnefndum lógógröfum fremur en sem föður sagnfræðinnar.