cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pinus orizabensis
Könglar
Fræin eru 12 til 15 mm löng, með þykkri skel, bleikri fræhvítu, og vængstubb um 2 mm langan; þeim er dreift af fuglinum Aphelocoma wollweberi, sem tínir fræin úr opnum könglunum. Fuglinn geymir mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og verða að nýjum trjám.
Saga
Pinus orizabensis var uppgötvuð af Dana K. Bailey 1983 sem var að rannsaka övenjulega furu sem ver ræktuð í Royal Botanic Gardens, Kew; það kom í ljós að hún var eins og villtar furur frá Pico de Orizaba. Í fyrstu var henni lýst sem undirtegund af Pinus cembroides, en viðbótarrannsóknir af Bailey & Hawksworth og öðrum hefur sýnt að betur sett sem sjálfstæð tegund. Nokkrir höfundar halda sig enn við gömlu greininguna, þrátt fyrir að þær sýni engin merki þess að blandast þrátt fyrir að vaxa sumsstaðar saman. Hún er betur aðlöguð að hafrænu loftslagi eins og á Englandi en Pinus cembroides sem vex á þurrari svæðum.
Pinus orizabensis er skyldust P. johannis og P. culminicola, og er með loftaugun innan á blöðunum eins og þær; hún er hinsvegar með stærri köngla og fræ, og frá P. culminicola með færri nálar í búnti (3–4 á móti 5).
Ætum fræjunum (furuhnetur) er safnað lítið eitt í Mexíkó.
Sín
Sín getur átt við:
Jóhannes Páll 1.
Jóhannes Páll 1. (17. október 1912 – 28. september 1978), fæddur undir nafninu Albino Luciani, var páfi kaþólsku kirkjunnar í einn mánuð árið 1978. Jóhannes Páll 1. er síðasti páfinn fram á okkar daga sem fæddist á Ítalíu og páfatíð hans var ein sú stysta í sögu kaþólsku kirkjunnar. Hann er stundum kallaður „páfinn brosmildi“ (ítalska: Il Papa del Sorriso) eða „septemberpáfinn“.
Albino Luciani, sem þá hafði verið erkibiskup Feneyja frá árinu 1969, var kjörinn páfi eftir fjórar atkvæðagreiðslur þann 28. ágúst árið 1978. Luciani tók sér nafnið Jóhannes Páll í höfuðið á síðustu tveimur páfum á undan sér, Jóhannesi 23. og Páli sjötta. Á þeim stutta tíma sem Jóhannes Páll 1. sat á páfastól þótti hann hleypa ferskum andvara á embættið með hógværð sinni og alþýðleika. Hann lét t. d. ekki krýna sig samkvæmt hefð heldur lét hann halda sérstaka vígslumessu og í stað þess að láta bera sig þangað í hásæti kom hann gangandi.
Jóhannes Páll 1. lést aðeins 33 dögum eftir að hafa sest á páfastól. Skyndilegur dauði páfans leiddi fljótt til ýmissa samsæriskenninga um að hann hefði verið myrtur vegna viðleitni sinnar til að koma á umbótum í stjórnkerfi kaþólsku kirkjunnar.
Sindarin
Sindarin er tilbúið tungumál álfanna eftir J. R. R. Tolkien.
Bombus sylvestris
Myndir
<Gallery> File:Bombus (Psithyrus) sylvestris - Forest Cuckoo Bumblebee - Flickr - S. Rae.jpg File:Bombus sylvestris01.jpg Bombus sylvestris couple.jpg </Gallery>
Fuglaflensa
Fuglaflensa er inflúensa af A stofni sem herjar á fugla. Veirurnar sem þessu valda eru skyldar öðrum inflúensuveirum sem þekkjast í spendýrum og geta því sýkt þau eftir beina snertingu við sýkta fugla eða fuglablóð. Mikil fjölmiðlaumræða hefur verið síðan fuglaflensuveiran H5N1 fannst í mönnum 1997 en sú hætta er yfirvofandi að veiran stökkbreytist á þann hátt að hún geti borist milli manna líkt og spænska veikin gerði á sínum tíma. Ef veiran breytist á þann hátt að hún fer að smita manna á milli þá er hætta á heimsfaraldri inflúensu. Ekki er vitað hvort það gerist eða hvenær, né heldur hvaða eiginleika veiran hefur eftir að hún hefur breyst en margar þjóðir eru í viðbúnaðarstöðu og hafa sumar t.d. Norðmenn sett fram viðbragðsáætlun við stökkbreyttri fuglaflensu. Eins hafa víða verið hertar reglur um alifuglarækt.
Fuglaflensa á Íslandi
Fuglaflensa var staðfest í fyrsta skipti á Íslandi í þremur villtum fuglum í apríl 2022 en fuglarnir voru heiðagæs við Hornafjörð, hrafn á Skeiðum í Árnessýslu og súla rétt við Strandakirkju við Suðurstandaveg. Einnig sýndu heimilishænsni á bænum þar sem hrafninn fannst einkenni og voru aflífuð. Þann 25. mars 2022 voru settar sérstakar tímabundnar varnaraðgerðir til að reyna að fyrirbyggja að fuglaflenska berist í alifugla
Sigurjón Þ. Árnason
'''Sigurjón Þ. Árnason''' (f. 24. júlí 1966) var bankastjóri Landsbanka Íslands fyrir bankahrunið. Sigurjón lauk gráðu í vélaverkfræði við Háskóla Íslands árið 1992. Hann nam MBA-gráðu við Háskólann í Minnesota og enn frekara framhaldsmnám við Tækniháskólann í Berlín. Hann var ráðinn bankastjóri við Landsbankann í apríl 2003. Skömmu eftir bankahrunið starfaði hann um tíma við stundakennslu hjá Háskólanum í Reykjavík.
Förufálki
thumb|Máluð mynd af förufálkum. thumb|Útbreiðsla. Grænn: Varplendi. Gulur: sumarútbreiðsla. Blár: Veturseta. thumb|Undirtegundir. thumb|Förufálki með bráð. thumb|Förufálki í Kaliforníu. thumb|Höfuð. Förufálki (Falco peregrinus) er útbreiddastur allra ránfugla heimsins og verpir hann í öllum heimsálfum að Suðurskautslandinu undanskildu.
Hann er algengastur á opnum svæðum svo sem steppum, kjarrlendi, graslendi og í klettum við strendur en verpir einnig til fjalla, í skóglendi sem ekki er alltof þétt og í mannabyggðum. Hann forðast raka og þétta skóga hitabeltisins og þurrar eyðimerkur.
Fyrir utan manninn eru rauðrefur (Vulpes vulpes), jarfi (Gulo luscus) og uglur helstu óvinir förufálkans en þau geta rænt eggjum hans. Nyrst á útbreiðslusvæðinu eru þeir farfuglar eins og fara suður á bóginn í september/október en snúa aftur á sumarlendurnar í mars/apríl. Um miðja 20. öld stórfækkaði í stofninum vegna notkunar skordýraeiturs sem fálkinn innbyrti. Frá um 1970 hefur stofninn vænkast.
Förufálkar eru flækingar á Íslandi.
Steingrímur Hermannsson
Steingrímur Hermannsson (22. júní 1928 – 1. febrúar 2010) var verkfræðingur og forsætisráðherra. Hann gegndi einnig ýmsum öðrum ráðherraembættum á starfsævi sinni, auk þess að vera alþingismaður fyrir Framsóknarflokkinn árin 1971 - 1994 auk þess að vera skipaður seðlabankastjóri 1994 til 1998. Steingrímur var sonur Hermanns Jónassonar fyrrverandi formanns Framsóknarflokksins og forsætisráðherra.
Steingrímur Hermannsson sat í stjórn fjölmargra stofnana, þar á meðal Millennium Institute í Arlington í Virginíu, Landvernd og Hjartavernd. Hann hefur hlotið heiðursverðlaunin California Institute of Technology's Alumni Distinguished Service Award (1986), Illinois Institute of Technology's Professional Achievement Award (1991), gullmedalíu frá Íþróttasambandi Íslands (1990) og Paul Harris Fellow frá Rotary-hreyfingunni í Reykjavík.
Steingrímur var tvíkvæntur og eignaðist sex börn, þrjú í hvoru hjónabandi. Guðmundur Steingrímsson, alþingis-, tónlistar- og blaðamaður, er sonur Steingríms.
Æska og menntun
Faðir Steingríms var Hermann Jónasson, sem einnig var forsætisráðherra Íslands. Þar sem faðir Steingríms var kunnur embættismaður átti Steingrímur nokkuð áhyggjulausa æsku þrátt fyrir að vaxa úr grasi á árum kreppunnar miklu. Sem ungur drengur komst hann í náin kynni við íslensk stjórnmál á tímum seinni heimsstyrjaldarinnar og hlýddi gjarnan á samtöl um ríkismál í stofu föður síns.
Steingrímur vildi ekki feta í fótspor föður síns og gerast stjórnmálamaður og fór því í nám til Bandaríkjanna árið 1948. Hann útskrifaðist með bakkalársgráðu í rafmagnsverkfræði úr Tækniháskólanum í Illinois og með mastersgráðu frá Caltech árið 1952. Eftir að Steingrímur sneri heim til Íslands og lenti í örðugleikum bæði í einkalífi sínu og vipskiptaferli ákvað hann að hefja þátttöku í stjórnmálum á sjöunda áratugnum. Hann var kjörinn á Alþingi fyrir Framsóknarflokkinn árið 1971. Hann varð formaður flokksins árið 1979.
Stjórnmálaferill
Steingrímur var forsætisráðherra Íslands frá 1983 til 1987 og aftur frá 1988 til 1991. Hann var einnig dóms-, kirkjumála- og landbúnaðarráðherra (1978–79), sjávarútvegs- og samgönguráðherra (1980–83) og utanríkisráðherra (1987–88). Hann var formaður Framsóknarflokksins frá 1979 til 1994. Eftir það var hann seðlabankastjóri þar til hann settist í helgan stein árið 1998.
Utanríkismál
Ríkisstjórn Steingríms hýsti leiðtogafundinn í Höfða á milli Mikhaíls Gorbatsjev leiðtoga Sovétríkjanna og Ronalds Reagan Bandaríkjaforseta árið 1986. Á þeim tíma olli niðurstaða fundarins vonbrigðum en í seinni tíð er gjarnan talið að fundurinn hafi verið mikilvægt skref í að binda enda á kalda stríðið og íslensku stjórninni var víða hrósað fyrir framkvæmd hans. Árið 1991, þegar Litháen lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétríkjunum, lýsti Steingrímur yfir stuðningi við Vytautas Landsbergis, forseta litháíska þingsins. Stuttu síðar varð Ísland fyrsta ríkið sem viðurkenndi formlega sjálfstæði Litháens.
Á síðustu æviárum sínum naut Steingrímur almennrar virðingar og margir bjuggust við því að hann myndi bjóða sig fram í forsetakosningunum árið 1996. Steingrímur afréð þó að bjóða sig ekki fram og sagðist vilja setjast í helgan stein fyrir áttræðisaldur. Æviminningar Steingríms komu út á árunum 1998 til 2000 og urðu metsölubækur.
Fjallagrös
Fjallagrös  (fræðiheiti: Cetraria islandica) er þrátt fyrir nafnið flétta (þörungar og sveppur í samlífi) en ekki gras. Þau eru algeng í fjalllendi og hásléttum á norðlægum slóðum. Fjallagrös eru sérstaklega algeng á Íslandi en finnast einnig á fjöllum í Noregi og í norðurhluta Wales, Skotlandi og suð-vestur Írlandi. Blöð fjallagrasa eru mismunandi, þau eru oft brúnleit eða nær svört, mjó og rennulaga, eða þau geta verið blaðkennd og frekar breið, ljósbrún eða grænleit á lit. Blaðjaðrarnir eru alsettir mjóum randhárum.
Nytjar
thumb|left|250px|Fjallagrös geta verið bæði mismunandi á litin og lögun Fjallagrös hafa verið nytjuð á Íslandi í margar aldir, þau voru notuð soðin í blóðmör, seyði af þeim drukkið, notuð sem litunargras, möluð í mat, þau soðin (hleypt) í grasagraut (grasalím) og haft sem eftirát. Það tíðkaðist að fara í grasaferðir til að safna fjallagrösum síðsumars.
Fyrstu heimildir um fjallagrös á Íslandi má finna í Jónsbók sem er lögbók frá árinu 1281 en þar kemur fram að ólöglegt var að tína grös á landi annarra bænda. Jarðir sem höfðu góð grasalönd voru metnar mikils virði og grasatekja jók á verðgildi jarðanna. Á 18. og 19. öld fór hópur fólks frá þeim bæjum sem höfðu fjallagrasahlunnindi á sínum jörðum í ferð hvert sumar, oftast í júnímánuði til þess að safna grösum fyrir veturinn. Þátttakendur ferðanna voru yfirleitt konur og ungt fólk undir stjórn eins karlmanns. Hópurinn fór ríðandi til fjalla á hestum með tjaldbúnað og skinnpoka undir grösin. Tjöldin voru reist við komu á áfangastað, oft við læk eða á. Eldstæði var komið upp og mosa og lyngi dreift í tjaldbotnana. Fólk dreifði sér um svæðið og safnaði grösum frá kvöldi og alla nóttina. Hentugt var ef jörðin var rök því rakinn mýkir fjallagrösin upp og aðskilur þau frá annars konar gróðri sem auðveldar söfnun þeirra. Yfir daginn voru grösin síðan þurrkuð í sólinni og fólkið skemmti sér á meðan með söngvum og öðrum kveðskap eða lagðist til hvíldar til þess að geta svo endurtekið leikinn að nýju. Við enda þessarra ferða voru grösin flutt á hestum aftur heim til bæja þar sem lokið var við að þurrka þau og hreinsa til fulls. Grösin voru svo sett í poka eða önnur ílát og geymd til matargerðar þar sem litið var á þau sem næringa- og steinefnaríka fæðu. Í dag hafa lifnaðarhættir þjóðfélagsins breyst til muna og fólk er ekki eins háð náttúrunni og áður þó fjallagrös séu enn notuð í dag. thumb|244x244dp Fjallagrös eru næringarrík og hafa verið notuð í staðinn fyrir sterkju í sumum kakóuppskriftum. Þau hafa einnig verið notuð til lækninga gegn ýmsum kvillum í öndunarvegi t.d. kvefi, lungnakvefi, asma og berklum og kvillum í meltingafærum t.d. magabólgum, meltingatruflunum, hægðartregðu og til þess að bæta matarlyst. Uppistaðan í fjallagrösum, um 40 - 50%, er slímkenndar fjölsykrur. Slímið þenst út það kemst í snertingu við vatn. Slímsykrurnar meltast í þörmum og þess vegna hefur eðlisávísun fólks rekið það til að borða fjallagrös til að sefa og fylla magann þegar hungursneyð geisaði og enginn annar matur var í boði. Fjallagrös voru harðindamatur eins og kemur fram í þessari vísu:
Efnafræði
Í fjallagrösum er beiskjuefni sem örvar rennsli munnvatns og magasafa og verkar styrkjandi á maga og örvar matarlyst. Rannsóknir benda til að efni í fjallagrösum örvi ónæmiskerfið og geti jafnvel verkað hamlandi á alnæmisveiruna. Fyrirtækið Íslensk fjallagrös, sem stofnað var árið 1993, framleiðir heilsuvörur úr íslenskum fjallagrösum.
Fjallagrös innihalda að minnsta kosti þrjú þekkt fléttuefni: prótólichesterinsýru, lichesterinsýru og einnig oft prótócetrarsýru. Þalsvörun fjallagrasa er K-, C-, KC- P+ rauð eða P-.
Lífbelti
Lífbelti er tiltekin samsetning loftslags og gróðurfars. Lífbelti eru ekki skilgreind út frá tilteknum tegundum lífvera eins og vistkerfi.
Lífbelti eru flokkuð eftir því hvort þau eru á þurru landi, í ferskvatni eða sjó og eftir breiddargráðu, raka og hæð.
Kort yfir lífbelti
Природная зона
Ljót
Ljót var landnámskona sem nam land á Íslandi ásamt syni sínum Hrolleifi mikla Arnhallssyni í Skagafirði.
Jón Hróbjartsson
Jón Hróbjartsson (13. júlí 1877 – 29. ágúst 1946) var íslenskur myndlistarmaður sem starfaði sem kennari í Ísafjarðarbæ. Hann fæddist á Eyvindarstöðum á Álftanesi og tók kennarapróf frá Flensborgarskóla. Hann er aðallega þekktur fyrir stór landslagsmálverk af stöðum við Ísafjarðardjúp, þar á meðal nokkrar myndir af Ísafjarðarbæ frá svipuðu sjónarhorni. Auk málverka gerði hann landakort. Ríkisútgáfa námsbóka gaf út kortabók með kortum eftir hann árið 1941.
American Idol
American Idol (Bandaríska Stjörnuleitin) er sjónvarpskeppni þar sem leitað er að nýrri söngstjörnu. Þátturinn er einn af Idol-seríunni. Þátturinn var búinn til af Simon Fuller sem afbrigði af breska þættinum Pop Idol sem var sýnt 2001-2003. Þann 11. júní 2002 fór American Idol: The Search For a Superstar í loftið á FOX-sjónvarpstöðinni og er hann orðinn einn vinsælasti þátturinn í sögu bandarísks sjónvarps. Hann er með hæstu áhorfendatölurnar og er eini þátturinn sem hefur náð þeim árangri sex ár í röð.
Þátturinn leitar að besta söngvara landsins í gegnum raðir áheyrnaprufa sem eru haldnar um allt land og síðan velur almenningur sigurvegarann. Í gegnum SMS skilaboð og símhringingar hafa áhorfendur valið fyrrum sigurvegara Kelly Clarkson, Ruben Studdard, Fantasiu Barrino, Carrie Underwood, Taylor Hicks, Jordin Sparks, David Cook, Kris Allen og Lee DeWyze. Sá hópur sem má taka þátt er á aldrinum 16-28 ára. Aldurstakmarkið var 24 ár í fyrstu þremur þáttaröðunum.
Í þáttunum starfar dómnefnd sem gagnrýnir frammistöður keppendanna: Grammy-verðlaunahafinn, plötuframleiðandinn og umboðsmaður í tónlistarbransanum Randy Jackson og verðlaunahafinn tónlistarframleiðandi og umboðsmaðurinn Simon Cowell hafa verið dómarar öll árin. Grammy- og Emmy-verðlaunahafinn, poppsöngkonan og danshöfundurinn Paula Abdul var dómari í þáttunum fyrstu átta árin. Í upphafi voru aðeins þrír dómarar en söngkonan, lagahöfundurinn og plötuframleiðandinn Kara DioGuardi var bætt við sem fjórða dómaranum í áttundu þáttaröðinni. Þann 9. september 2009 var staðfest að Emmy-verðlaunahafinn og þáttastjórnandinn Ellen DeGeneres myndi taka stað Paulu Abdul í dómnefndinni í 9. þáttaröðinni. Samningar hafa verið endurnýjaðir við þáttinn næstu þrjú árin. 11. janúar 2010 tilkynnti Simon Cowell að hann myndi yfirgefa þættina til að láta reyna á bandarísku útgáfu X Factor þáttanna árið 2011.
Ryan Seacrest hefur verið kynnir þáttanna frá upphafi. Fyrsta árið var grínistinn Brian Dunkleman einnig kynnir. Rickey Minor stýrir American Idol hljómsveitinni.
Entertainment Weekly setti þáttinn á í-lok-áratugarins listann sinn og sagði "Hann hefur gefið okkur Kelly, Carrie, Daughtry og J. Hud. Idol er besti raunveruleikaþátturinn vegna þess að hann er sigurvegari áhorfendakannana FOX og honum er haldið uppi af frábærleika. Og Taylor Hicks? Hann er undantekningin sem sannar regluna." Lee DeWyze vann 9. þáttaröðina (þá nýjustu). Hann vann í málningavörubúð í Chicago. Crystal Bowersox, einstæð móðir, hafnaði í öðru sætinu.
Fyrir-prufur
Áður en keppendurnir fá að sjá dómara þáttarins, þarf að fara í gegnum tvo niðurskurði. Sá fyrsti er áheyrnarprufa með þremur öðrum keppendum fyrir framan einn eða tvo framleiðendur þáttanna. Keppendurnir eru annaðhvort sendir áfram í næstu prufu með framleiðendum eða beðnir að yfirgefa staðinn. Mörg þúsund manns fara í áheyrnarprufur, en aðeins 100-200 fá að fara áfram í næstu umferð. Þeir keppendur sem komast í gegnum báðar umferðirnar koma fram fyrir dómarana fjóra sem ákveða hvort að keppandinn fari til Hollywood eða ekki.
Hollywood
Þegar komið er til Hollywood koma keppendurnir fram á mismunandi dögum, sem innihalda niðurskurð með dómurunum á hverjum degi. Í fyrstu 6 þáttaröðunum áttu keppendur að velja lag af lista til að syngja í fyrstu umferðinni. Í næstu umferð er keppendunum skipt í litla hópa og eiga þeir að syngja lag saman. Í síðustu umferðinni eiga keppendur að syngja lag að eigin vali án undirleiks.
Í sjöundu þáttaröðini var áheyrnarprufunum í Hollywood breytt og var anarri umferðinni breytt. Í staðinn sungu keppendur einir fyrsta daginn. Ef dómurunum fannst keppandinn vera framúrskarandi fór hann beint í lokaumferðina; annars hafði keppandinn eitt tækifæri í viðbót til þess að heilla dómarana áður en síðasta umferðin fór fram. Í fyrsta skipti höfðu keppendur þann möguleika að spila undir þegar þeir voru að syngja.
Þáttaraðir 1-3
Í fyrstu þremur þáttaröðunum voru keppendunum sem komust í gegnum Hollywood skipt af handahófi niður í hópa. Hver keppandi átti að syngja á því kvöldi sem hópurinn hans keppti. Í þáttaröð 1 voru hóparnir þríf og efstu þrír keppendurnir í hverjum hóp komust í úrslitin. Í þáttaröðum 2 og 3 voru fjórir hópar og efstu tveir keppendurnir fóru í úrslitin.
Fyrstu þrjár þáttaraðirnar innihéldu aukaþátt (e.wildcard show). Keppendum sem tókst ekki að komast í úrslitin í sínum hóp var boðið að koma og syngja aftur og reyna að komast í úrslitin. Í þáttaröð 1 voru keppendurnir í aukaþáttinn valdir af dómurum. En í þáttaröðum 2 og 3, valdi hver dómari einn keppenda og almenningur valdi þann fjórða. Í annarri þáttaröðinni voru nokkrir útvaldir sem komust ekki í gegnum undanúrslitin voru valdir af dómurunum og fengu að keppa aftur. Í þriðju þáttaröðinni útilokuðu dómararnir fjóra keppendur í aukaþættinum áður en þeir fengu að syngja.
Þáttaraðir 4-7
Í þessum þáttaröðum var skorið niður í 24 keppendur sem var kynjaskipt til þess að hlutfall milli kynjanna væri jafnt í úrslitunum. Karlarnir og konurnar sungu sitthvort kvöldið og tveir neðstu keppendurnir voru sendir úr leik, þangað til aðeins sex voru eftir í hvorum hóp.
Þáttaröð 8
Í seríu átta, voru keppendurnir í undanúrslitum 36. Á þremur þriðjudagskvöldum (mánudagar á Íslandi) komu fram 12 keppendur á hverju kvöldi. Þrír hæstu keppendurnir - einn karl, ein kona og sá næsthæsti komust áfram. Aukaþátturinn var enn á sínum stað og dómararnir völdu 3 keppendur sem höfðu ekki komist áfram í úrslitin. En þau völdu fjóra aukakeppendur þetta árið í staðinn fyrir þrjá og urðu úrslitakeppendurnir 13 en ekki 12.
Úrslit
Úrslitin eru send beint út á CBS stöðinni í Los Angeles fyrir framan áhorfendur. Úrslitin stóðu í átta vikur í fyrstu þáttaröðinni og ellefu vikur í þáttaröðunum eftir það. Hver keppandi flytur lag eða lög í samræmi við þema vikunnar. Í fyrstu vikunum syngur hver keppandi aðeins eitt lag. Efstu fjórir og fimm keppendurnir syngja tvö lög. Efstu 3 syngja svo 3 lög hver.
Þemun eru byggð á tónlistarstefnum - lög ákveðinna flytjenda, efstu lög Billboard listans. Þemun hafa verið á borð við Motown, Disco og Big-Band, en einnig hafa verið lög eftir Michael Jackson, Bítlana, Gloriu Estefan, Elton John, Andrew Lloyd Webber, Dolly Parton og Elvis Presley. Keppendur fá oftast frægan leiðbeinanda sem tengist þema hverrar viku.
Vísir
Vísir getur átt við:
American Idol
Úrslit
Eftir hvern söngþátt er úrslitaþáttur þar sem kemur fram kosning þjóðarinnar. Vinsælustu keppendurnir eru ekki nefndir, þó það hafi stundum gerst. Þrír neðstu (tveir þegar líður á keppnina) keppendurnir (sem fengu fæst atkvæði) eru kallaðir fram á sviðið. Úr þremur neðstu er einn sendur aftur til baka svo að tveir keppendur standa eftir og að lokum er sá sem fékk fæstu atkvæðin sendur heim. Í áttundu seríunni höfðu dómararnir þann möguleika að geta bjargað einum keppenda frá því að fara heim, ef þeim fannst að þjóðin hefði gert mistök. Ef þau komust að einhljóma niðustöðu var hægt að bjarga keppendanum, en vikuna eftir þurfti þá að senda tvo keppendur heim. Þegar fimm keppendur eru eftir er ekki hægt að bjarga þeim lengur. Þegar keppandi er sendur heim, er sýnt stutt myndband sem sýnir reynslu og sögu hans í keppninni og eftir það syngur hann í síðasta sinn.
Í lokaþættinum, koma tveir síðustu keppendurnir fram og er einn krýndur sigurvegari. Sigurvegarinn er krýndur í úrslitaþættinum.
Sigurvegarinn fær eina milljón dollara og plötusamning í verðlaun. Í sumum tilfellum hefur keppandinn einnig fengið samning hjá umboðsskrifstofu og fengið plötusamninga við stór fyrirtæki.
Dómarar
Núverandi
Fyrrum
Kynnar
Yfirlit
FOX, ásamt öðrum stöðvum höfðu áður neitað American Idol. En Rupert Murdoch, yfirmaður FOX var fenginn til þess að kaupa þáttinn vegna þess að dóttur hans, Elisabeth, fannst breska útgáfan svo skemmtileg. Fúli og harðskeytti dómarinn Simon Cowell hefur gert þáttinn einstakann. Þátturinn hóf nýlega göngu sína í níunda skiptið.
Gagntæk vörpun
Gagntæk vörpun er vörpun, sem er bæði eintæk og átæk. Gagntæk föll eiga sér ávallt vel skilgreinda andhverfu. Dæmi: Ef fallið f:\ A\to B, þar sem A er formengi og B bakmengi, er gagntækt þá er til annað fall g:\ B\to A, með þann eiginleika að fyrir sérhvert stak x í A þá er g(f(x))=x. Sömuleiðis gildir um sérhvert stak y í B að f(g(y))=y.
American Idol
Fyrsta þáttaröð
Fyrsta þáttaröðin af American Idol var sumarþáttur í júní 2002 á FOX. Kynnar þáttarins voru Ryan Seacrest og Brian Dunkleman. Þátturinn stóð í 13 vikur frá júní fram í september. Það var reiknað út að um 50 milljónir manns horfðu á úrslitaþáttinn í september 2002.
Sigurvegarinn, Kelly Clarkson, skrifaði undir samning við RCA plötuútgáfuna. Stuttu seinna gaf Clarkson út tvær smásífur, önnur með keppnislaginu A Moment Like This. Síðan hefur Clarkson gefið út 4 plötur - Thankful, Breakaway, My December og All I Ever Wanted og hafa þær allar notið mikilla vinsælda. Clarkson er fyrsti keppandinn sem vinnur Grammy-verðlaun og hefur unnið fjölmörg önnur verðlaun og selt yfir 20 milljónir platna.
Justin Guarini sem lenti í öðru sæti skrifaði einnig undir samning við RCA plötuútgáfuna og gaf út plötu árið 2003 eftir lok þáttaraðar 2. RCA rifti samningum við hann eftir útgáfu plötunnar.
Aðrir keppendur þáttaraðarinnar hafa ekki orðið frægir fyrir söng.
Önnur þáttaröð
Eftir miklar vinsældir fyrstu þáttarðar var sýningum 2. þáttaraðar flýtt og fór hún af stað í janúar 2003. Þættirnir voru fleiri og fékk þátturinn meira fjármagn og fleiri auglýsingahlé. Dunkleman yfirgaf þáttinn og varð Seacrest eini kynnirinn. Kristin Holt átti að verða meðkynnir Seacrest en það gekk til baka og hún fékk annað hlutverk í þáttunum.
Í þetta skiptið stóð Ruben Studdard uppi sem sigurvegari og varð Clay Aiken í öðru sætinu. Úr 24 milljónum atkvæða var Studdard 130.000 atkvæðum hærri en Aiken. Það var umræða uppi í samksiptabransanum að símakerfið hafi farið yfir um og að meira en 150 milljón atkvæði höfðu ekki verið tekin gild og gerði það atkvæðagreiðsluna grunsamlega. Síðan þá hefur atkvæðagreiðslunni verið breytt til þess að forðast þetta vandamál.
Í viðtali fyrir 5. þáttaröðina, sagði aðalframleiðandinn Nigel Lythgoe að Aiken hefði verið efstur á lista aðdáenda síðan í wildcard þættinum (aukaþáttur) alveg fram að úrslitunum. Aiken varð fyrsti keppandinn sem hafði ekki unnið sem átti smáskífu í efsta sæti á Billboard listanum og það smáskífan This Is the Night.
Til viðbótar við Studdard og Aiken hafa Kimberley Locke (3. sæti), Josh Gracin (4. sæti) og Carmen Rasmusen (6. sæti) skrifað undir plötusamninga hjá mismunandi útgáfufyrirtækjum.
Þátturinn varð umdeildur þegar keppandinn Frenchie Davis var felld úr keppni vegna þess að nektarmyndir af henni höfðu gengið manna á milli á netinu. Stuttu eftir það fékk hún hlutverk á Broadway í söngleiknum Rent og hefur unnið á Broadway síðan.
Árið 2005 gaf keppandinn Corey Clark (sem var rekinn úr keppni fyrir að hafa ekki skilað lögregluskýrslu) til kynna að hann og dómarinn Paula Abdul hefðu átt í sambandi á meðan hann keppti í þáttunum. Clark sagði einnig að Abdul hafi gefið honum sérstaka meðferð í þáttunum vegna sambands þeirra. Rannsókn á málinu fór í gang og tilkynnti FOX sjónvarpsstöðin að ekki væru til sannanir fyrir því að samband á milli þeirra hafi nokkurn tímann átt sér stað.
Berlínarfílharmónían
Fílharmóníusveit Berlínar (einnig þekkt undir nafninu BPO á þýsku Berliner Philharmoniker) er sinfóníuhljómsveit með aðsetur í Berlín og er þekkt sem ein besta hljómsveit veraldar. Núverandi aðalstjórnandi hljómsveitarinnar er Sir Simon Rattle. Hljómsveitin myndar einnig hina ýmsu kammerhópa.
American Idol
Þriðja þáttaröð
Í fyrrihluta seríunnar var í keppninni maður að nafni William Hung, nemandi í Kaliforníuháskóla í Berkeley og fékk hann mikla athygli út á sína útgáfu af laginu „She Bangs“ með Ricky Martin. Frammistaða hans og jákvætt viðhorf hans á dóma frá Simon Cowell gaf honum plötusamning og þénaði hann yfir 500.000 dali í plötusölu.
Berlínarfílharmónían
Saga
thumb|right| Ingangur tónleikahússins Berliner Philharmonie.
American Idol
Þriðja þáttaröð
Á meðan þáttaröðinni stóð varð gildi keppninnar umdeild þegar rokkarinn Jon Peter Lewis og John Stevens héldu áfram í keppninni á meðan keppendur eins og Jennifer Hudson duttu út. Þrátt fyrir neikvæða dóma frá Simon, náði Jasmine Trias þriðja sætinu af LaToyu London sem hafnaði í fjórða sæti.
Berlínarfílharmónían
Saga
Hljómsveitin var stofnuð árið 1882 í Berlín af 54 hljóðfæraleikurum og bar nafnið Frühere Bilsesche Kapelle en leystist upp þegar að þáverandi aðalhljómsveitarstjóri Benjamin Bilse hugðist senda hljómsveitina á fjórða farrými lestar til Varsjár. Hljómsveitinni var þá gefið núverandi nafn og var fyrsti hljómsveitarstjóri hennar Ludwig von Brenner en stöðu hans hlaut Hans von Bülow árið 1887 og jókst þá orðstír hljómsveitarinnar til muna. Heimsfrægir hljómsveitarstjórar voru fengnir til að stjórna henni og má þar nefna Richard Strauss, Gustav Mahler, Johannes Brahms og Edward Grieg. Árið 1923 var Wilhelm Furtwängler gerður að aðalhljómsveitarstjóra og hélt því starfi fram til ársins 1945 þegar hann flúði til Sviss. Þá tók Leo Borchard við hljómsveitinni en var skotinn til bana af bandarískum hermönnum fyrir slysni sama ár. Árið 1952 var Furtwängler aftur gerður að aðalhljómsveitarstjóra og hélt því starfi þar til hann lést árið 1954. Við af honum tók einn frægasti hljómsveitarstjóri sögunnar, Herbert von Karajan og hélt því starfi fram til ársins 1989 en þá tók Claudio Abbado við stöðu hans. Árið 2001 var Sir Simon Rattle ráðinn aðalhljómsveitarstjóri hljómsveitarinnar og gegnir því starfi enn. Tónleikahús hljómsveitarinnar eyðilagðist árið 1944 er herir bandamanna gerðu loftárás á Berlín. Það tónlistarhús sem nú er notast við, Berliner Philharmonie var teiknað og byggt árið 1963 af arkitektinum Hans Scharoun.
American Idol
Þriðja þáttaröð
Yfir 65 milljón atkvæði voru greidd á úrslitakvöldina, fleiri en í fyrstu tveimur seríunum samanlagt. Fantasia var krýnd sigurvegari og gaf hún út fyrstu smáskífuna sín í júní 2004. Skífan náði fyrsta sæti á Billboard listanum og hélt hún því sæti í eina viku. Smáskífa Fanatsiu, I Believe hefur náð þrefaldri platínusölu og fengið þrenn Billboard tónlistarverðlaun.
DeGarmo fékk einnig plötusamning. En eftir að platan hennar kom út seldist hún illa og var samningnum rift. Síðan þá, hefur Diana leikið ýmis hlutverk á Broadway.
Til viðbótar við Fantasiu og Diönu DeGarmo, hafa Jasmine Trias, LaToya London, George Huff, Jennifer Hudson og Camile Velasco gefið út plötur. Hudson fékk mikla athygli eftir að hún lék í kvikmyndinni Dreamgirls (sem hún vann Óskarsverðlaun fyrir), hún hefur einnig leikið í Sex and the City: The Movie og The Secret Life of Bees.
Fjórða þáttaröð
Fjórða þáttaröðin for í loftið 18. janúar 2005. Hámarksaldurinn var hækkaður í 28 ára til þess að auka fjölbreytni keppenda. Meðal þeirra sem högnuðust á þessari nýju reglu voru Constantine Maroulis og Bo Bice, sem eru talin hafa verið elstu og reyndustu keppendur þáttaraðarinnar. Ryan Seacrest var líka duglegur að nefna þau og kallaði þau oft í fjölmiðlum rokkarana tvo, þar sem síða hárið og val á rokklögum varð til þess að þau stóðu út úr. Þetta varð til þess að hvetja rokkara til að taka þátt í keppninni og hélt það áfram með Chris Daughtry í fimmtu þáttaröðinni sem var innblásinn af Bo Bice. Í maí 2005 tilkynnti Telescope að fjórða þáttaröðin hefði alls fengið 500 milljónir atkvæða.
Í þáttaröðinni voru kynntar til leiks nýjar reglur fyrir lokahluta keppninnar. Í staðinn fyrir að keppa í undanúrslitum þar sem tveir stigahæstu söngvararnir færu í úrslitin, voru valdir 24 keppendur; 12 karlar og 12 konur, sem kepptu ekki saman, þar sem tveir af hverju kyni voru sendur heim í hverri viku, þar til 12 lokakeppendur voru eftir. Þetta var til að koma í veg fyrir að aðstæður eins og í 3 þáttaröð myndu skapast en þá voru átta konur og aðeins fjórir karlar í úrslitakeppninni.
Sigurvegarinn var Carrie Underwood, kántrísöngkona. Fyrsta smáskífan hennar, Inside Your Heaven náði fyrsta sæti Billboard-listans þann 14. júní 2005 og seldist í 170.000 eintökum í fyrstu vikunni. Einni viku seinna, sendi Bo Bice, sem lenti í öðru sæti, frá sér sýna útgáfu af laginu, sem lenti í öðru sæti. 15. nóvember 2005 gaf Carrie út sína fyrstu sólóplötu, Some Hearts, sem náði mjög miklum vinsældum. Platan varð sjöföld platínumplata og varð söluhæsta American Idol platan. 11. febrúar 2007 varð Carrie annar American Idol sigurvegarinn til þess að hirða þrjú stærstu tónlistarverðlaunin (American Music, Billboard og Grammy Verðlaunin) í einni runu (2006-2007) en Kelly Clarkson var sú fyrsta (2005-2006). Hún er orðin ein af tekjuhæstu keppendum þáttarins og hefur selt yfir 10,5 milljónir platna í Bandaríkjunum.
Fimmta þáttaröð
Fimmta þáttaröð American Idol byrjaði 17. janúar 2006 og var þetta fyrsta þáttaröðin sem var send út í háum gæðum. Þetta er vinsælasta þáttaröðin hingað til. Áheyrnaprufur voru haldnar í Austin, Boston, Chicago, Denver og San Francisco og svo bættust við Greensboro, Norður-Karólína og Las Vegas við eftir að hætt var við prufuna í Memphis eftir fellibylinn Katrínu. Sömu reglur voru og í þáttaröð 4.
Taylor Hicks var krýndur sigurvegari 24. maí 2006; og var hann fjórði keppandinn sem aldrei var meðal þriggja neðstu. Fyrsta smáskífan hans, Do I Make You Proud, náði miklum vinsældum og varð gullskífa. Platan hans, Taylor Hicks hefur selst í 703.000 eintökum. Önnur sólóplatan hans, The Distance kom út 10. mars 2009 hjá hans eigin útgáfufyrirtæki, Moden Whomp Records.
30. maí 2006 tilkynnti Telescope að alls hafði verið kosið 63,5 milljón sinnum í lokaþættinum. Í allri þáttaröðinni höfðu safnast 580 atkvæði. Taylor Hicks er annar sigurvegari þáttanna frá borginni Birmingham í Alabama (sá fyrsti var Ruben Studdard) og fjórði úrslitakeppandinn sem sterk tengsl til borgarinnar.
Vinsælasti keppandinn Chris Daughtry sem lenti í fjóra sæti og er núna söngvari hljómsveitarinnar Daughtry. Fyrsta platan hans seldist í yfir 5 milljónum eintaka og tók hann þá fram úr bæði Ruben Studdard og Fantasiu sem höfðu átt tvær plötur og tíu smáskífur. Platan var í tvær vikur í efsta sæti á bandaríska listanum.
Sjötta þáttaröð
Unglingurinn Sanjaya Malakar var mest umtalaðasti keppandi þáttaraðarinnar og hélt hann áfram að komast í gegnum hinn vikulega niðurskurð. Netbloggið Kjósum þann versta hvatti menn til að kjósa Sanjaya. Hann datt svo út 18. apríl eftir yfir 38 milljónir atkvæða.
Söngvararnir í efstu sex sætunum sungu hjartnæma tónlist þegar Idol Gives Back fór í gang í fyrsta skipti og safnaði átakið meira en 60 milljónum dala. Þegar Ryan Seacrest var að fara að reka Jordin Sparks úr þættinum sagði hann að það væri góðgerðarvika og enginn keppandi dytti út og voru atkvæðin frá þeirri viku og næstu lögð saman og duttu tveir söngvarar út.
Sjöunda þáttaröð
American Idol sneri aftur í sjöundu þáttaröðinni þann 15. janúar 2008 í tveggja daga, fjögurra tíma þætti. David Cook var krýndur sigurvegari þáttaraðarinnar 21. maí 2008 og átti 56% af 97,5 milljónum atkvæða. Hann er þekktur fyrir sínar rokk útgáfur af lögum en hann útsetti flest þeirra sjálfur og var David fyrsti rokkarinn til að vinna keppnina.
Áður en þáttaröðin fór í loftið, viðurkenndi framleiðandinn Nigel Lythgoe að þáttaröð 6 hafði einbeitt sér meira að gestakennurunum en keppendunum. Breytingar á því væru áætlaðar í þessari seríu og átti athyglin að færast aftur yfir á keppendurna og upplýsa meira um bakgrunn þeirra og fjölskyldur. Til viðbótar við að byrja með Hollywood-umferðina, máttu keppendur spila á hljóðfæri.
Þetta árið gengur David Archuleta og David Cook til liðs við Kelly Clarkson, Clay Aiken, Carrie Underwood, Taylor Hicks og Jordin Sparks þegar þeir voru úrslitakeppendurnir sem hafa aldrei lent í þremur eða tveimur neðstu. Þetta var í fyrsta skipti sem hvorugur keppandinn hafði aldrei verið einn af þremur neðstu.
Áttunda þáttaröð
Áttunda þáttaröð American Idol byrjaði 13. janúar 2009. Áheyrnaprufur byrjuðu 17. júlí árið áður. Í þessari þáttaröð voru færri þættir sem tengdust áheyrnaprufunum. Þá var kynntur til leiks fjórði dómarinn: plötuframleiðandinn, söngkonan og lagasmiðurinn Kara DioGuardi. Einnig var þetta síðasta ár Paulu Abdul sem dómari í þættinum.
Eftir að FOX og framleiðendur þáttarins höfðu lofað breytingum hætti Nigel Lythgoe sem aðalframleiðandi þáttarins til að einbeita sér frekar að So You Think You Can Dance. Það var einnig tilkynnt um það að Idol Gives Back myndi ekki snúa aftur vegna efnahagskreppunnar. Til viðbótar við það var Hollywood-lotan færð í Kodak leikhúsið og var lengd í tvær vikur.
Núna voru í fyrsta skiptið 36 undanúrslitakeppendur þar sem 12 kepptu í hvert skipti. Karlinn og konan auk þess keppanda sem var næstur í röðinni með flest atkvæðin fengu að halda áfram í topp 13. Í þessari þáttaröð var einnig Wild Card umferð sem síðast var notuð í 3. þáttaröð. Dómararnir völdu átta útslegna keppendur. Planið var að velja þrjá af þeim til að halda áfram í úrslitin. En þegar kom að því að velja völdu dómararnir fjóra keppendur í stað þriggja. Önnur breyting var neitunarvald dómnefndarinnar, þar sem hún getur neitað að senda einn keppenda heim þar til kemur í fimm manna úrslitin. Þetta var kallað "björgun dómnefndar". Sigurvegarinn var Kris Allen frá Arkansas. Til viðbótar við Allen fengu Adam Lambert, Danny Gokey, Allison Iraheta, Lil' Rounds og Michael Sarver öll plötusamninga.
Níunda þáttaröð
Níunda þáttaröð American Idol fór af stað þann 12. janúar 2010. Áheyrnaprufur byrjuðu 14. júní árið áður, minna en mánuði eftir að áttunda þáttaröðin kláraðist. Ellen DeGeneres gekk til liðs við dómnefndina, en hún kom í stað Paulu Abdul og settist í sæti hennar í byrjun Hollywood vikunnar, sem var sýnd þann 9. febrúar 2010.
Í þetta skiptið var snúið aftur til 24 undanúrslitakeppenda.
Til viðbótar voru gesta leiðbeinendur m.a. Miley Cyrus, Alicia Keys, Shania Twain (sem einnig var gestadómari í áheyrnaprufunum í Chicago), Jamie Foxx (sem hafði áður verið), Harry Connick Jr. og Adam Lambert (fyrsti Idol keppandin til að verða leiðbeinandi).
Idol Gives Back sneri einnig aftur þann 21. apríl 2010.
Lee DeWyze var krýndur sigurvegari 26. maí en Crystal Bowersox lenti í öðru sæti.
Klórdíoxíð
Klórdíoxíð er efnasamband með formúlunni ClO2.
Yfir 95% af því klórdíoxíði sem framleitt er í heiminum í dag er búið til úr borðsalti og notað til að bleikja pappírskvoðu. Klórdíoxíð er einnig notað til sótthreinsunar á drykkjarvatni og til að bleikja hveiti.
Klórdíoxíð er aðalefnið í mixtúrunni "MMS" eða "Miracle Mineral Solution" en heilbrigðisyfirvöld víða um lönd hafa varað við inntöku þessa iðnaðarbleikiefnis vegna aukaverkana svo sem ógleði og uppkasta. Landlæknir gaf 12. janúar 2010 út viðvörun vegna notkunar þess.
Cerastium banaticum
Cerastium banaticum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá suðaustur Evrópu.
Indónesíska
Indónesíska (Bahasa indonesia) er opinbert tungumál í Indónesíu. Indónesíska er staðlað málsnið fengið úr malajísku. Í raun er málið einfölduð malajíska sem áður var algengt að nota sem verslunarmál víða í indónesíska eyjaklasanum en var gert að opinberu almennu samskiptamáli í Indónesíu þegar landið fékk sjálfstæði árið 1945. Meirihluti Indónesa eiga sér annað móðurmál og er javaíska algengust. Talið er að um 23 milljónir tali indónesísku sem móðurmál en um 140 milljónir sem annað mál. Ein ástæða þess að ákveðið var að nota malajísku sem opinbert tungumál var að allir íbúar landsins stæðu jafnir gagnvart málinu. Síðan þá hefur málið þróast sjálfstætt sem þjóðtunga Indónesíu og orðið fyrir áhrifum frá hinum ýmsu tungumálum sem töluð eru í landinu. Þannig hefur málið smám saman orðið ólíkara þeirri malajísku sem töluð er í Malasíu og Brúnei.
Argentínska karlalandsliðið í handknattleik
Argentínska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Argentínu í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Argentínu.
Allium aeginiense
Allium aeginiense er tegund af laukplöntum ættuð frá Grikklandi. Hann hefur eingöngu fundist á svæði nálægt Meteora í Thessaly svæðinu.
August Strindberg
thumb|August Strindberg Johan August Strindberg (22. janúar 1849 – 14. maí 1912) var sænskur rithöfundur og leikritahöfundur. Þekktastur er hann utan Svíþjóðar fyrir leikrit sín, s.s. Fröken Júlíu, Föðurinn, Draugasónötuna og ''Til Damaskus. '' Í heimalandi sínu er Strindberg sagður vera „faðir nútímabókmennta“. Hann er einnig þekktur fyrir málverk sín, sem hafa selst í seinni tíð fyrir háar upphæðir.
Kazuaki Nagasawa
Kazuaki Nagasawa (fæddur 4. febrúar 1958) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki með landsliðinu.
Lækjargata 14a
thumb|240 px|Lækjargata 14 a Lækjargata 14a (eða Gamli Iðnskólinn) er timburhús á horni Lækjargötu og Vonarstrætis við hliðina á Iðnó. Það er sambyggt Lækjargötu 14b. Í húsinu er safnaðarheimili Dómkirkjunnar í Reykjavík.
Gagnfræðaskóli Vesturbæjar (Gagnfræðaskólinn við Vonarstræti) var um tíma í húsinu og þar voru landsprófsdeildir fyrir unglinga úr mörgum hverfum Reykjavíkur.
Byggingarsaga
Iðnaðarmannafélagið í Reykjavík lét reisa norðurhluta hússins fyrir iðnskóla - og eigin starfsemi. Suðurhlutann lét Búnaðarfélag Íslands reisa. Iðnskólinn í Reykjavík hafði aðsetur í húsinu frá 1906-1955.
Þýróxín
Þýróxín er hormón sem myndast í skjaldkirtli. Þýróxín örvar efnaskipti, bruna, hjartslátt og öndun.
Skriða
Margar staðir á Íslandi bera nafnið Skriða bæði bæir, landslagsform og landspildur:
Bandvefur
Bandvefur er tegund vefjar sem bindur aðra vefi saman og styður þá. Hann er einn fjögurra aðaltegunda lifandi vefjar, ásamt þekjuvefi, vöðvavefi og taugavefi. Allur bandvefur er úr þrenns konar efni: frumum, trefjum og utanfrumuefnum. Um þetta lykja svo líkamsvessar.
Émerson Leão
Émerson Leão (fæddur 11. júlí 1949) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 80 leiki með landsliðinu.
11. maí
11. maí er 131. dagur ársins (132. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 234 dagar eru eftir af árinu.
Mjóddin
thumb|right|Mjóddin í Breiðholti. Mjóddin er verslunar- og þjónustukjarni fyrir Breiðholtshverfi í Reykjavík. Þar er stærsta verslunarmiðstöð Breiðholts. Mjóddin er líka stærsta strætóskiptistöð Reykjavíkur, þar skipta 3.500 farþegar um vagn á dag. Sambíóin Álfabakka eru kvikmyndahús í Mjóddinni. Þar er líka Breiðholtskirkja.
„Mjódd“ er heitið á svæðinu þar sem Breiðholt mætir mýri. Orðið þýðir „það sem er mjótt“.
Uppbygging hófst í kringum 1984/1985 og tók þar fyrstur til starfa Landsbankinn. Í dag má finna um 70 fyrirtæki í verslunarmiðstöðinni.
28. maí
28. maí er 148. dagur ársins (149. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 217 dagar eru eftir af árinu.
Dómsdagsbókin
thumb|200px|Blaðsíða með skráningum jarða í [[Warwickshire úr Dómsdagsbókinni.]]
Dómsdagsbókin (enska: Domesday Book) er ensk jarðabók sem gerð var fyrir Vilhjálm bastarð Englandskonung árið 1086. Jarðabókin var skráð til þess að komast að hver átti hvaða jarðeign, og hverjir skattarnir höfðu verið undir stjórn Játvarðar góða. Dómur skoðunarmanna var endanlegur og varð að lögum. Niðurstöðum þeirra var ekki unnt að áfrýja.
Jarðabókin var skrifuð á latínu, en nokkur ensk orð voru notuð þar sem var ekki til latneskt orð. Í textanum eru margar skammstafanir. Enskt heiti bókarinnar, Domesday, er dregið af fornensku orði dom (þaðan er líka komið nútíma enska orðið doom) sem þýddi „dómur“. Þess vegna má þýða Domesday sem Dómsdagur yfir á íslensku. Þetta heiti var notað af því að úrskurður bókarinnar var endanlegur og ekki var hægt að breyta honum eftir á.
Árið 2006 var öll skráin sett á netið.
Dómsdagsbókin
Þrátt fyrir heitið Litla dómdagsbókin er hún stærri en hin bókin og inniheldur mun meiri upplýsingar, svo sem um fjölda búfjár. Tilgátur hafa verið settar fram um að Litla dómsdagsbókin sé tilraunaverk og niðurstaðan hafi orðið sú að það væri of umfangsmikið að safna svo ítarlegum upplýsingum fyrir allt landið.
Í bókinni eru 13.418 skráningar. Þetta eru aðallega jarðeignir í sveitum en einnig var safnað upplýsingum um bæi.
Könnunin
Samkvæmt Annál Engilsaxa hófst skráningin árið 1085 og vitað er að henni var lokið árið 1086. Ekki er víst hvenær bókin sjálf var sett saman, en svo virðist sem Stóra dómsdagsbókin sé skrifuð af einum manni og Litla dómsdagsbókin af sex skrifurum.
Hópur embættismanna fór í hvert skíri og héldu þar opinbera fundi þar sem kallað var eftir upplýsingum. Landinu var skipt í eftirtalda flokka:
Sjöundi hópurinn var svo skírin sem skráð eru í Litlu dómsdagsbókinni.
Rafsegulfræði
Rafsegulfræði eru kenningar um rafsegulmagn sem settar voru fram á 19. öld, aðallega af James Clerk Maxwell.
Gufufjörður
Gufufjörður er stuttur fjörður, sem gengur ásamt Djúpafirði inn úr Þorskafirði við norðanverðan Breiðafjörð. Fjörðurinn er svo grunnur að á fjöru tæmist hann svo eftir standa aðeins leirur. Skálanes skilur Gufufjörð frá Kollafirði til vesturs en Grónes er á milli Gufufjarðar og Djúpafjarðar til austurs.
Gufufjörður er í Landnámu sagður kenndur við Ketil gufu Örlygsson, landnámsmann, sem nam fjörðinn og Skálanes. Bjó Ketill í Gufudal upp af fjarðarbotninum. Þórhallur Vilmundarson prófessor hefur leitt að því líkur í grein í tímaritinu Grímni að Gufufjörður og önnur örnefni sem tengd eru Katli gufu eigi sér í raun náttúrulegar skýringar og bendir meðal annnars á að oft liggur þokuslæðingur yfir leirunum í Gufufirði á fjöru þótt annars sé heiðskírt og er það vegna uppgufunar frá leirunum.
Landbúnaðarháskólinn að Ási
Landbúnaðarháskólinn að Ási (norska: Universitet for miljø- og biovitenskap) er norskur háskóli staðsettur í Ås sveitarfélaginu í Vestfold-fylki í Noregi. Háskólinn var stofnaður árið 1859 og hefur alla tíð sérhæft sig í náttúrufræði- og landbúnaðargreinum. Nú er einnig kenndar hefðbundnar greinar við skólann, eins og t.d. arkitektúr og verkfræði. Í skólanum eru nú um 2800 nemendur.
Rafeind
Rafeind (áður kölluð elektróna) er neikvætt hlaðin létteind, sem ásamt kjarneindum myndar frumeindir. Sígilt líkan af frumeind gerir ráð fyrir að rafeindir fari á miklum hraða umhverfis kjarnann. Massi rafeindar er aðeins um 1/1500 af massa róteindar. Rafeindir haldast á ákveðnum rafeindahvolfum umhverfis kjarnann (sjá rafeindahýsing). Jáeind er andeind rafeindarinnar og deilir því öllum eiginleikum hennar nema hleðslunni, sem er jákvæð.
Nefnifallssýki
Nefnifallssýki nefnist sú tilhneiging að beygja ekki orð vegna þess að það er nafn fyritækis eða vefsíðu.
Dylan Bruno
Dylan Bruno (fæddur 6. september 1972) er bandarískur leikari og fyrrverandi módel. Þekktastur fyrir að leika FBI alríkisfulltrúann Colby Granger í Numb3rs.
Einkalíf
Bruno fæddist í Milford í Connecticut. Árið 1994 þá útskrifaðist Bruno með BSc. gráðu í umhverfisverkfræði frá MIT. Á meðan hann stundaði nám þá spilaði hann bandarískan fótbolta fyrir skólaliðið. Í gagnfræðiskóla var hann háttskifaður á landsvísu sem glímumaður og keppti hann á AAU Junior Olympic Games nokkrum sinnum. Árið 1995 þá tók Bruno þátt í American Gladiators og komst hann alla leið í undanúrslit þar sem hann tapaði fyrir Cpt. Richard McCormicko.
Faðir Dylans er leikarinn Scott Bruno og bróðir hans Chris Bruno er einnig leikari. Bruno giftist Emmeli Hultquist þann 24. júní 2006 og saman eiga þau einn son.
Ferill
Bruno kom fram í sjónvarpi árið 1995 í High Sierra Search and Rescue. Fyrsta kvikmynd hans var Naked Ambition árið 1997. Árið 1998 var hann með lítið hlutverk í Saving Private Ryan og When Trumpets Fade. Var hann einnig í The Rage: Carrie 2 og Where the Heart Is. Lék hann L.A. lögreglu í The One og tónlistarmann í The Simian Line frá 2001, og sem Harry "Blaine" Mayhugh, Jr., í The Pennsylvania Miners' Story frá 2002.
Bruno hefur ljáð rödd sína fyrir í auglýsingum fyrir Bacardi, Coors Light, Virtual Boy, og Sony Handycam.
Lék FBI-alríkisfulltrúann Colby Granger í Numb3rs.
Kobuk Valley-þjóðgarðurinn
thumb|Sandöldurnar. thumb thumb|Kobuk-fljót bugðast á láglendinu og skilur eftir sig vötn og votlendi. Kobuk Valley-þjóðgarðurinn (enska: Kobuk Valley National Park) er þjóðgarður í norðvestur-Alaska, Bandaríkjunum, rétt norðan heimskautsbaugs. Hann var stofnaður árið 1980 og þekur um 7000 ferkílómetra eða á stærð við Delawarefylki. Hann er þekktur fyrir sandöldurnar Great Kobuk Sand Dunes, mýrar við Kobuk-fljót og hreindýrahjarðir sem eru hluti af vestur-heimskautshjörð sem telur um 400.000 dýr. Hreindýrin fara yfir ána í árstíðabundinni för sinni. Veiðar heimamanna eru einungis leyfðar á svæðinu. Engir vegir liggja að þjóðgarðinum. Þjóðgarðurinn Gates of the Arctic National Park and Preserve er 50 km fyrir austan hann.
Tímatal
Tímatal er aðferð mannsins til þess að skrásetja atburði í tíma. Til þess setjum við atburði upp í t.d. tímaás og skoðum atburði þannig í samhengi og skiptum atburðum upp í hópa og köllum tímabil. Fræðigreinin sem fæst við athuganir á tímatali kallast tímatalsfræði.
Rannsóknir á tímatali áttu sér stað fyrir mörg þúsund árum og er talið víst að t.d. Egyptar hafi notast við ýmsar mælingar og athuganir (stjörnuskoðun) til þess að fylgjast með tímanum og sjá fyrir árlega viðburði svo sem flóð í ánni Níl.
Henrik Pontoppidan
thumb|right|Henrik Pontoppidan Henrik Pontoppidan (24. júlí 1857 – 21. ágúst 1943) var danskur rithöfundur sem hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1917.
Ævi og störf
Henrik Pontoppidan fæddist á Jótlandi, af grónum presta- og rithöfundaættum. Hann hóf nám í verkfræði en flosnaði upp úr því og gerðist blaðamaður og rithöfundur. Skrif hans einkenndust af róttæku uppgjöri við íhaldssemi og titlatog. Hann aðhylltist raunsæisstefnuna í bókmenntum og fjallaði einkum um líf blásnauðs alþýðufólks og gekk þannig fyrstur allra á hólm við glansmyndir danskra rithöfunda af fegurð sveitalífsins.