cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fibonacci-runan
Fibonacci-tölur í náttúrunni
Fibonacci-tölur koma víða fyrir í náttúrunni. Kanínudæmið er oft nefnt í sambandi við Fibonacci-tölur. Gefum okkur að við höfum kanínupar, sem sé 1 mánuð að verða kynþroska en eftir það eignast það annað kanínupar í hverjum mánuði. Ef við byrjum með 1 par þá erum við enn þá með 1 par eftir fyrsta tímabilið. Eftir næsta tímabil eignast það annað par (sem eignast ekki afkvæmi fyrr en eftir tvö tímabil) og þá erum við komin með 3 pör. Eftir þriðja tímabilið bætist við eitt nýtt par og við höfum þá 4 pör. Eftir eitt ár í viðbót eignast þau 1 pör sem voru til fyrir tveimur mánuðum (tímabilum) hvort sitt parið og þá höfum við 5 pör. Þetta gengur þannig fyrir sig að á hverju ári eykst fjöldi kanínupara um þann fjölda sem var til staðar fyrir 2ur mánuðum. Fjöldi blaða á blómum er til dæmis oft fibonacci-tala.
Tengsl við gullinsnið
Ef mynduð er runa úr hlutföllum hverra tveggja samliggjandi Fibonacci-talna, þá hefur sú runa markgildið 1,618.. sem kallast gullinsnið. Fyrstu tölurnar í þeirri runu eru 1; 2; 1.5; 1,667; 1,600; 1,625 o.s.frv.
28. mars
28. mars er 87. dagur ársins (88. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 278 dagar eru eftir af árinu.
Friedrich Fröbel
220px|thumb|Friedrich Wilhelm August Fröbel Friedrich Wilhelm August Fröbel (f. 21. apríl 1782 – d. 21. júní 1852) rak fyrsta skóla sinnar tegundar og var oft nefndur faðir leikskólans. Skólinn var ætlaður leikskólakennaranemum en hann hóf starfsemi sína árið 1839 í Þýskalandi. Fröbel kallaði skóla sinn Barnagarð þar sem hann vildi að börnin hefðu aldingarð til að leika sér í og gætu skoðað náttúruna. Fröbel líkti börnum sínum við plöntur í garðinum, sem þarf hita, sólskin og raka til að dafna og að börnin þyrftu að njóta ástúðar og gleði til að geta þrifist. Aðalþættir í skóla Fröbels var skemmtun og leikir sem hann vildi að börnin gætu notið bernsku sinnar og sem mestrar hamingju. Hann taldi leiki vekja áhuga barnanna á hlutunum í kringum þau, auka skilning þeirra og sköpunarafl og jafnframt auka sjónarsvið þeirra.
Fröbel lagði mesta áherslu á gildi leiks og skemmtunar framar öðrum uppeldisfræðingum. Það má segja að Fröbel hafi á vissan hátt stýrt leik barna, þar sem hann bjó til leikföng eða svo kallaðar „gjafir“ og voru þessar leikgjafir alls tíu. Með því að leika með gjafirnar á ýmsa vegu taldi Fröbel að börnin myndu öðlast þekkingarfæðilega innsýn á náttúrulegan hátt. Markmiðið með gjöfum Fröbels var að veita börnum þekkingu á heiminum ásamt því að tákna form náttúrunnar, veita þekkingu um hana og hafa visst fagurfræðilegt gildi. Fröbel taldi að þegar börn kæmust í snertingu við náttúruna, hefðu eitthvað fyrir stafni, nytu væntumþykju og önnuðust aðra, fengju þau fyrstu innsýn í ábyrgð og skyldur.
Fröbel lagði mikla áherslu á náttúruna og má þar nefna að plöntur og dýr voru háttskrifaðar hjá honum. Einnig vildi Fröbel að börnin ræktuðu sitt eigið blóma- eða plöntubeð. Með þessu taldi hann að börnin lærðu að þekkja tegundir og á sama tíma örvaðist læsi þeirra þar sem allar plönturnar voru merktar með nöfnum. Augsýnilegt er að Fröbel lagði mikla áherslu á leik barna, útveru þeirra og tengsl við náttúru, þar sem þessir þættir stuðli samtímis að auknum þroska barna.
Gjemnes (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Gjemnes er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 2.669 (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Batnfjordsøra, sem er eina þéttbýlið í sveitarfélaginu.
Skipsfáni
thumb|right|Breskt lystiskip í höfn í Toulon með breskan sjófána og franskan gistifána Skipsfáni er fáni sem notaður er á skipum. Á skipum er sjófáni þess ríkis þar sem skipið er skráð hafður uppi á skut skipsins eða út frá aftasta mastri. Sum ríki hafa ekki sérstakan sjófána (t.d. Ísland) og er þá notast við þjóðfána í staðinn. Sú almenna regla að þjóðfánann skuli bera hæst þar sem margir fánar eru saman gildir ekki á skipum þar sem fáninn er oftast á skut skipsins. Talað er um að skip sigli undir hentifána þegar þau eru skráð í öðru landi en því sem þau eru gerð út frá. Sjófána á oftast að hafa uppi þegar siglt er inn og út úr höfn og þegar siglt er um landhelgi erlendra ríkja. Sum ríki hafa aðgreinda kaupskipafána, ríkisskipafána og herskipafána og jafnvel sérstaka skemmtiskipafána til að aðgreina ólíkar tegundir skipa. Oftast gilda strangar reglur um notkun ríkisfána og herfána. Á Íslandi er til dæmis tjúgufáninn aðeins notaður á skipum íslenska ríkisins, eins og varðskipum Landhelgisgæslunnar.
Á herskipum er auk sjófána notaður gunnfáni sem hafður er uppi í stafni skips. Einkennisfánar eru notaðir á sama stað til að aðgreina skip frá herskipum þar sem ástæða er til þess.
Félagsfáni eða fyrirtækisfáni er fáni þess skipafélags sem gerir skipið út. Áður fyrr voru slíkir fánar hafðir við hún á stórsiglu skips.
Klúbbfáni er fáni siglingafélags og er hafður uppi þegar skip siglir milli hafna eða úr og inn í höfn, en ekki í siglingakeppnum. Þegar félagar úr einu félagi heimsækja annað félag er hefð fyrir því að skiptast á klúbbfánum. Klúbbfáni er yfirleitt hafður á hliðarstagi stjórnborðsmegin, oftast á neðra hliðarstagi. Á vélbátum er klúbbfáninn hafður á lítilli stöng í stefni.
Merkjafánar eru fánar sem tákna stafi í stafrófinu og eru notaðir til að koma skilaboðum frá skipum. Dæmi um merkjafána eru H-fáninn (tvískiptur rauður og hvítur) sem er notaður á hafnsöguskipum og A-fáninn, tvískipt blátt og hvítt merki sem varar aðra báta við því að kafari er að störfum við skipið. Merkjafánar eru líka notaðir í siglingakeppnum.
Gistifáni er lítil veifa með sjófána þess ríkis sem erlent skip siglir við og er flaggað á hliðarstagi stjórnborðsmegin eða á stefni. Reglur um notkun slíkra fána eru mismunandi milli ríkja. Sum staðar er notkun þeirra bönnuð nema á fánadögum en annars staðar er hún skylda. Ekki á að flagga gistifána fyrr en búið er að tollskoða skip og hleypa því inn í landið. Þangað til á að flagga gulum Q-merkjafána til að sýna að skipið er óskoðað. Eins getur verið hefð fyrir því að flagga fána lands þeirra áhafnarmeðlima sem eru frá öðru landi en skipið sjálft á hliðarstagi.
Fáfnir spilafélag
Fáfnir spilafélag var stofnað 1990 af Þorsteini K. Jóhannssyni (þá Þorsteinn Kristjánsson) og fyrsta spunaspilamót var haldið 1991. Alls voru haldin 14 spilamót frá 1991-1997. Fyrsta mótið var í Ármúlanum, fjögur í húsnæði Skákfélagsins í Faxaferni, eitt í gamla Þórskaffi og resin var í húsnæði Bridgesambandins í Mjódd. Venjulega mættu um 100-120 manns á mótin en fjölmennasta mótið var í Þórskaffi en þar mættu rétt yfir 300 manns og spilað í öllum rýmum sem voru í boði og á öllum hæðum. Það var eina mótið með LARP (Live action roleplay).
Á fyrsta ári voru meðlimir orðnir 300 en var mest um 3.600 í kringum 1997.
Alls voru gefiin út 4 fáfnistímarit, tvö árið 1991 og 2 tvö árið 2021.
Spilafélagið hætti starfsemi 1997.
Cathay Pacific
thumb|right|Fyrsta farrými um borð í Cathay Pacific-þotu. Cathay Pacific (kínverska: 國泰航空公司) er flugfélag sem hefur höfuðstöðvar sínar í Hong Kong og sinnir einkum flugi þaðan og frá Bangkok og Taipei til áfangastaða í 36 löndum.
Árið 1998 flaug ein flugvéla félagsins fyrsta beina farþegaflugið yfir Norðurpólinn, milli New York og Hong Kong. Hún varð um leið fyrsta vélin til að lenda á nýja alþjóðaflugvellinum í Hong Kong.
Í þotum Cathay Pacific er farþegum á fyrsta farrými boðið upp á sæti sem hægt er að breyta í rúm í fullri stærð og má heita að hver farþegi hafi sinn einkaklefa.
Tungufoss
Tungufoss getur átt við:
Höskuldur Þráinsson
Höskuldur Þráinsson Hvítanessgoði var sonur Þráins Sigfússonar og Þorgerðar Glúmsdóttur á Grjótá í Fljótshlíð. Telja má hann fæddan nálægt 980 til 985 og dáinn um vorið 1010. Hann var bóndi og goði í Ossabæ í Austur-Landeyjum, kona hans var Hildigunnur Starkaðardóttir frá Svínafelli, bróðurdóttir Flosa Þórðarsonar, goða á Svínafelli. Höskuldur hét eftir langafa sínum, Höskuldi Dala-Kollssyni á Höskuldsstöðum í Laxárdal, sem dó skömmu áður en hann fæddist, og réð Hallgerður langbrók, amma hans, nafninu.
Þegar Höskuldur var barn að aldri drap Skarphéðinn Njálsson Þráin föður hans, við Markarfljót, eftir að hafa stokkið frægasta langstökk Íslandssögunnar yfir ál Markarfljóts á milli höfuðísa. Eftir það var hann í fóstri um hríð hjá föðurbróður sínum, Katli Sigfússyni í Mörk undir Eyjafjöllum og konu hans, Þorgerði Njálsdóttur frá Bergþórshvoli. Hét þá Ketill því að hann skyldi annast hann eins og sinn eigin son og hefna hans ef hann yrði veginn. Er hann var líklega um 10-12 ára aldur bauð Njáll honum til fósturs með sér á Bergþórshvoli og óx hann þar upp við mikið ástríki Njáls og sona hans.
Njáll kenndi honum lög og gerði hann að goða til þess að útvega honum göfugt gjaforð. Mikill samgangur var á milli Höskuldar og Njálssona eftir að Höskuldur fór að búa í Ossabæ og fór vel á með þeim uns rógtungan Mörður Valgarðsson sáði ósætti á milli þeirra, sem varð til þess að Njálssynir, Kári og Mörður sjálfur fóru að Höskuldi og drápu hann er hann vann að sáningu um vorið. Hildigunnur, ekkja Höskuldar, tók skikkjuna sem hann var í og geymdi, þar til Flosi kom að austan. Þá lét hún búa honum öndvegi og steypti síðan yfir hann blóðugri skikkjunni. Þar með var blóð Höskuldar komið yfir hann og hann gat ekki skorast undan því að hefna drápsins. Leiddi þetta til Njálsbrennu. Ketill í Mörk, tengdasonur Njáls, var einn brennumanna vegna heitsins sem hann hafði unnið, að hefna Höskuldar ef hann yrði veginn.
Fráleiðsla
Fráleiðsla er tegund röksemdafærslu þar sem skýring er leidd út frá reglu og dæmi á þennan hátt:
Fráleiðsla er stundum skilgreind sem sérstök útgáfa af tilleiðslu. Líkt og í tilleiðslu leiðir niðurstöðurnar ekki sjálfkrafa af forsendunum heldur er reynt að finna líklegustu tilgátuna til að skýra eitthvað tilvik. Bandaríski heimspekingurinn Charles Sanders Peirce leit á fráleiðslu sem einu aðferðina til að skapa nýja þekkingu.
Hoya espaldoniana
Hoya espaldoniana er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Þorkell Fjeldsted
Þorkell Fjeldsted (1740 – 19. nóvember 1796) var íslenskur lögfræðingur sem var lögmaður í Færeyjum og Noregi og amtmaður og stiftamtmaður í Noregi.
Þorkell var fæddur á Felli í Sléttuhlíð, sonur séra Jóns Sigurðssonar og konu hans Þorbjargar Jónsdóttur, og tók sér ættarnafnið Fjeldsted eftir fæðingarstað sínum. Hann útskrifaðist úr Frúarskóla í Kaupmannahöfn 1758 og lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1762. Árið eftir varð hann málflutningsmaður í hæstarétti og 1769 lögmaður í Færeyjum.
Árið 1772 var hann skipaður amtmaður í Finnmörku og síðan á Borgundarhólmi og frá 1780 í Kristjánssandsumdæmi í Suður-Noregi. Þegar hann var þar hafði Magnús Stephensen vetursetu hjá honum 1783-1784, þegar skip sem hann hafði ætlað með til Íslands hraktist til baka vegna veðurs og mun þá hafa skrifað upp eftir konu hans hluta þeirra uppskrifta sem urðu uppistaðan í fyrstu íslensku matreiðslubókinni.
Stiftamtmaður í Þrándheimsstifti og amtmaður í Þrándheimsamti varð Þorkell 1786. Hann var einn nefndarmanna í Landsnefndinni fyrri 1770-1771. Hann lést í Kaupmannahöfn og hafði þá skömmu áður verið skipaður í dönsku aðalpóststjórnina. Kona Þorkels var dönsk. Dóttursynir þeirra voru stiftamtmennirnir Peter Fjeldsted Hoppe (1824-1829) og Torkil Abraham Hoppe (1841-1847).
Afrocarpus mannii
Afrocarpus mannii er sígrænt tré (að 15m hátt) frá São Tomé og Príncipe.
Trabant
Trabant getur átt við eftirfarandi:
Kristján Kristjánsson (f. 1956)
Kristján Kristjánsson eða KK (fæddur 26. mars 1956) er íslenskur tónlistarmaður. Hann fæddist í Minnesota í Bandaríkjunum en fluttist síðar til Íslands. KK lærði tónlist í Malmö og ferðaðist um í Evrópu til að spila 1985-1990. Hann hefur unnið tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum. Með þekktari lögum hans er Vegbúi. Árlega heldur hann jólatónleika með systur sinni Ellen Kristjánsdóttir.
Oswald Spengler
Oswald Manuel Arnold Gottfried Spengler (29. maí 1880 – 8. maí 1936) var þýskur sagnfræðingur og heimspekingur. Hann er þekktastur fyrir rit sitt Hnignun Vesturlanda (Der Untergang des Abendlandes) sem kom út árið 1918.
Efnaverkfræði
Efnaverkfræði er ein af undirgreinum verkfræðinnar og má segja að hún sé hagnýta hliðin á efnafræðinni. Efnaverkfræði fæst m.a. við rannsóknir og þróun á smíði og framleiðslu nýrra efna og efnasambanda.
Efnaverkfræði snýst að stærstu leyti um aðferðir á framleiðslu kemískra efna fyrir notkun í stórum mæli í iðnaði og gera það á sem hagstæðastan máta. Í því felast ýmsir tæknilegir ferlar eins og skiljun efna, efnahvörf og varma- og massaflutningar.
Criminal Minds (3. þáttaröð)
Þriðja þáttaröðin af Criminal Minds var frumsýnd 27. september 2007 og sýndir voru 20 þættir. Upprunalega átti að sýna 25 þætti en vegna verkfalls handritshöfunda þá voru aðeins þrettán þættir sýndir fyrir verkfallið og sjö þættir bættust við eftir það.
Leikaraskipti
Mandy Patinkin vildi yfirgefa þáttinn, þar sem honum líkaði ekki ofbeldið í honum. Var honum skipt út fyrir Joe Mantegna sem kom fyrst fram í þætti sex.
Sachsenring Trabant
160px|thumbnail|right|Merki Sachsenring-verksmiðjanna sem framleiddu Trabant Trabant er heiti á bíltegund sem var framleidd í Austur-Þýskalandi af Sachsenring-verksmiðjunum.
Fyrsta útgáfan af Trabant, Trabant 50 var upphaflega hönnuð sem þriggja hjóla skellinaðra með húsi á en í lok þróunarferilsins varð Trabant breytt fjögurra hjóla bíl.
Undir vélarhlífinni var lítil, tveggja strokka vél, sem í raun voru tvær sambyggðar vélar af svipaðri gerð og er í garðsláttuvélum og skellinöðrum. Vélin var loftkæld og smurolían var sett í bensínið. Undir lok framleiðslunnar á fyrri hluta 10. áratugarins skilaði hún 25 hestöflum (19 kW) og hafði 594,5 cc rúmtak en það skilaði 112 km hámarkshraða en hann komst upp í 100 km hraða á 21 sekúndu.
Trabant var fluttur inn af Ingvari Helgasyni frá Danmörku.
Fílanefjur
Fílanefjur (fræðiheiti: Macroscelidea) eru ættbálkur spendýra sem eiga búsvæði í Afríku.
Eldeyjardrangur
Eldeyjardrangur er drangur handan við Eldey.
Jarðskjálftar í Eldeyjardrangi
Nokkrir jarðskálftar hafa verið í Eldeyjardrangi þar á meðal skjálfti sem var 27. febrúar 2007. Mesti skjálftinn mældist 4,8 á richter.
Sigfús Sigurhjartarson
Sigfús Annes Sigurhjartarson (6. febrúar 1902 – 15. mars 1952) var stjórnmálamaður og einn af helstu foringjum íslenskra sósíalista á fyrri helmingi tuttugustu aldar.
Sigfús fæddist á Urðum í Svarfaðardal og var yngst barna Sigurhjartar Jóhannessonar og seinni konu hans Friðriku Sigurðardóttur. Sigfús lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík og prófi í guðfræði frá Háskóla Íslands árið 1928 en tók aldrei prestsvígslu. Að útskrift lokinni sinnti hann kennslu við ýmsar skólastofnanir. Hann fór snemma að skipta sér af stjórnmálum og var virkur innan Alþýðuflokksins og bauð sig fram fyrir flokkinn í Gullbringu og Kjósasýslum í alþingiskosningunum 1934 og 1937. Hann var einn af stofnendum Sósíalistaflokksins og varaformaður frá stofnun hans árið 1938. Sigfús var kjörinn bæjarfulltrúi í Reykjavík árið 1942 og sat í bæjarstjórn til dauðadags 1952. Í vorkosningunum 1942 varð hann landskjörinn þingmaður og í haustkosningunum sama ár var hann kjörinn þingmaður Reykjavíkur og sat sem slíkur til 1949. Auk þessa var hann formaður útvarpsráðs 1935-1939 og stjórnarformaður KRON frá 1945 til æviloka.
Sigfús skrifaði mikið í Þjóðviljann og var lengi einn af ritstjórum hans. Hann var handtekinn ásamt félögum sínum í ritstjórn blaðsins af bresku herstjórninni á stríðsárunum og sat um hríð í bresku fangelsi vegna skrifa sinna í Þjóðviljann. Sigfús þótti farsæll í störfum sínum í borgarstjórn Reykjavíkur og á Alþingi var hann í hópi helstu ræðuskörunga síns tíma. Ræðu- og ritgerðasafn Sigfúsar Sigurhjartarsonar, Sigurbraut fólksins, kom út að honum látnum árið 1953.
Kona Sigfúsar var Sigríður Stefánsdóttir (f. 6. ágúst 1900, d. 23. desember 1974). Börn þeirra voru:
Gliese 667 B
Gliese 667 B er næsta sólin í sólkerfinu Gliese 667. Hún er af tegundinni appelsínugulur dvergur.
Gliese 667 A og Gliese 667 B eru mjög líkar og mætti kalla þær tvíburastjörnur enda eru þær næstum því af sömu stærð. Gliese 667 B snýst um Gliese 667 C á 42 árum. Sólin er í stjörnumerkinu Sporðdrekanum.
Fjallaþyrnir
Fjallaþyrnir (fræðiheiti: Crataegus altaica) er tegund af þyrnaættkvísl. Hann er stundum talinn samnefni af C. wattiana. Crataegus altaica var. villosa er talið samnefni af Crataegus maximowiczii.
Syneta
Syneta var tankskip sem fórst á 26. desember 1986 við Skrúðinn. Skipið var að koma frá Liverpool á Englandi til Íslands og var upprunalega á leið til Vestmannaeyja en áætlun var breytt og ákveðið að fara til Eskifjarðar. Syneta sigldi meðfram Austfjörðum. Skipið átti að taka loðnulýsi og flytja til Rotterdam í Hollandi og Dunkirk í Frakklandi. Tólf voru í áhöfn skipsins, sex Bretar og sex frá Grænhöfðaeyjum. Sjö lík rak á land.
Ljóðið Syneta eftir Bubba Morthens við lag Martin Hoffman fjallar um strand Synetu og segir söguna um strandið út frá sjónarhóli skipverjanna sem fórust. Það endar svona:
Rétt fyrir miðnætti á jóladag strandaði Syneta við norðausturhorn Skrúðsins og sendi út neyðarkall kl. 23:15. Neyðarkallið var svona "Ran aground north of Seley, sinking, require immediate assistance". Þetta var vitlaus staðsetning, skipið var við Skrúð. Kl. 01:30 kom fyrsta björgunarskipið á vettvang en þeim fjölgaði og urðu 12 og einnig kom björgunarþyrla á staðinn. Veður var vont, mikið öldurót, straumur og eljagangur og komust björgunarbátar aldrei að skipinu. Brak úr skipinu barst að björgunarskipunum sem mynduðu hálfgerða girðingu norður við Skrúð. Lík skipverja fundust eitt af öðru um nóttina og voru þau í björgunarvestum en illa klædd. Einn skipverja fannst með lífsmarki en meðvitundarlaus og helblár. Hann lést skömmu seinna. Alls fundust lík 9 skipverja en 2 af þeim runnu úr björgunarvestum aftur í sjóinn. Skipverjarnir Manuel Joao Nascemento, Domingo Manuel Rocha og Ramino Fortes Silva frá Grænhöfðaeyjum voru jarðsettir í Gufuneskirkjugarði. Lík fjögurra bresku skipverjanna voru send til Bretlands en vitað er að stýrimaður hét Richard Cape og 2. stýrimaður hét Mark Brooks. Skipverjinn sem fannst með lífsmarki var Kevin Dixon frá Hull. Yfirvélstjóri skipsins var Bob Wakefield og 2. vélstjóri var Alan Brown. Christopher Campbell frá Bracknell í Berkshire er talinn hafa verið á vakt þegar skipið strandaði.
Sjópróf voru haldin í Hull 1987. Ekki er vitað hver ástæða var fyrir strandinu en í brjóstvasa eins skipsverja fannst bréf þar sem hann segir frá bilun í skipinu og að ekki væri hægt að sigla því nema á 5 mílna hraða og sjálfstýring væri biluð. Ein skýring á strandinu er talin vera að skipstjóri hafi ekki vitað staðsetningu skipsins og talið sig vera fyrir mynni Reyðarfjarðar og siglt beint í strand á Skrúð.
Tvínefni
Tvínafnakerfið í flokkunarfræði byggist á því að sérhver tegund ber ákveðið tvínefni. Það er samsett úr ættkvíslarheiti og lýsandi heiti yfir tegundina (t.d. Ranunculus acris).
Nafnareglur
Tvínefni eru aðgreindar frá öðrum texta með skáletrun eða undirstrikun. Tegunda- og ættkvíslaheiti eru skáletruð í texta eða undirstrikuð í handskrifuðum texta. Tegundum er skipt í undirtegundir og afbrigði. Þar sem til eru undirtegundir tiltekinnar tegundar er heiti undirtegundarinnar bætt við tvínefnið. Síberíutígur heitir þannig Panthera tigris altaica. Milli tegundaheitis og undirtegunda- eða afbrigðaheita kemur svo skammstöfun eða eiginnafn höfundar þess sem nefndi tegundina fyrst. Nafnareglur fyrir plöntur eru skráðar í International Code of Botanical Nomenclature.
Alan Shearer
Alan Shearer (fæddur 13. ágúst 1970) er enskur knattspyrnumaður. Hann lék sem framherji en hefur nú lagt knattspyrnuskóna á hilluna. Hann hóf feril sinn hjá Southampton F.C. en fór síðan til Blackburn Rovers þar sem hann sló fyrst í gegn. Hann varð Englandsmeistari með félaginu árið 1994 en var síðan keyptur til Newcastle United og lék með félaginu þar til hann hætti knattspyrnuiðkun 2006. Shearer er markahæsti leikmaður ensku úrvalsdeildarinnar frá upphafi með 260 mörk. Hann lýsir nú fótbolta reglulega fyrir BBC.
Johan Fredrik Peringskiöld
Johan Fredrik Peringskiöld (eða Peringskjöld) (13. september 1689 – 2. mars 1725), var sænskur fornfræðingur og þýðandi fornrita, þjóðminjavörður Svía 1720–1725.
Hann fæddist í Stokkhólmi, sonur Johans Peringskjölds fornfræðings og þjóðminjavarðar og fyrri konu hans, Elisabeth Eliædotter.
Hann hóf nám í Uppsalaháskóla 1703, og að loknu námi þar fór hann að vinna fyrir sænska fornfræðaráðið (Antikvitetsarkivet). Árið 1712 tók hann við af föður sínum sem translator antiquitatum (þýðandi fornrita), og árið 1719 sem ritari og minjavörður. Þegar faðir hans dó, 1720, var hann skipaður þjóðminjavörður og gegndi því embætti til dauðadags; dó í Stokkhólmi 1725. Hann var ógiftur.
Sem þjóðminjavörður reyndi hann að ljúka nokkrum af verkum föður síns. Helsta framlag hans til fræðanna voru þýðingar á heimildaritum, svo sem eftir Adam frá Brimum og Jordanes. Hann þýddi einnig nokkur íslensk fornrit, og voru þrjú þeirra gefin út á prenti. Segja má að með Jóhanni F. Peringskjöld hafi lokið því blómaskeiði í sænskum fornfræðirannsóknum, sem hófst með Johannesi Bureus.
Helstu þýðingar og útgáfur
Hann gaf einnig út Ättar-tal för Svea och Götha konunga-hus (1725), sem var rit sem faðir hans hafði undirbúið.
Pétur Jónsson
Pétur Jónsson (2. ágúst 1856 – 25. apríl 1908) blikksmiður frá Skógarkoti var iðnrekandi og íþróttafrömuður í Reykjavík.
Ævi og störf
Pétur fæddist í Skógarkoti Þingvallasveit. Móðir hans Kristín Eyvindsdóttir (13. mars 1813 – 22. ágúst 1868). - faðir hans Jón Kristjánsson (5. október 1811 – 31. maí 1895),var bóndi og hreppstjóri Skógarkoti. Pétur var kvæntur Önnu Kristjönu Bjarnadóttir (3. apríl 1853 – 16. nóvember 1937) frá Bjarnabæ í Hafnarfirði. Synir þeirra voru Jón Bjarni Pétursson (25. apríl 1885 – 28. febrúar 1956) forstjóri og Kristinn Pétursson(16. febrúar 1889 – 5. maí 1965) blikksmiður.
Ely
thumb|250px|Vesturhlið dómkirkjunnar í Ely.
Ely (framburður: ) er borg í Cambridgeshire í Englandi. Hún liggur um það bil 23 km norðan við Cambridge og um það bil 129 km vegalengd frá London.
Aðalþrúður prinsessa stofnaði klaustur í Ely árið 673, en Danir eyðilögðu það árið 870. Aðalvaldur af Winchester endurreisti klaustrið árið 970. Bygging dómkirkju hófst árið 1083 og hélt áfram til ársins 1539 þegar klaustrið var lagt niður við siðaskiptin. Dómkirkjan var endurbyggð í upprunalegum stíl árin 1845–1870. Þar sem Ely var sókn var hún lengi töluð borg, en hlaut þeirrar stöðu opinberlega árið 1974.
Ely liggur á leirhóli í mýri sem heitir Fens. Mikið mór myndaðist í mýrinni áður en hún var framreist á 17. öld. Atvinnulífið í sveitinni í kringum Ely einkennist af landbúnaði. Fyrir framræsinguna snerist það að mörgu leyti um mógröf og álaveiða. Borgin var miðstöð leirkeragerðar í mörg hundruð ár.
Valdimar Indriðason
Valdimar Indriðason (9. september 1925 á Akranesi – 9. janúar 1995) var þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Vesturlandskjördæmi.
Veldi (stærðfræði)
Veldi er stærðfræðiaðgerð an þar sem veldisstofn  a er margfaldaður með sjálfum sér jafn oft og veldisvísirinn n tilgreinir:
þar sem veldisstofninum a er margfaldað jafn oft við sjálfan sig og veldisvísirinn n gerir grein fyrir, en sé veldisvísirinn 0 er útkoman 1. Sem dæmi má nefna að 4^3 \! (fjórir í þriðja veldi) jafngildir. Í þessu dæmi er veldisstofninn 4 og 3 veldisvísirinn.
Eingöngu er hægt að sameina veldi ef að stofninn er sá sami. Veldi eru sameinuð með því að leggja saman veldisvísana. , til dæmis
Sömuleiðis gildir það með deilingu:, til dæmis
Einnig gildir:, til dæmis
Athugið að eftirfarandi gildir:
Ástæðan er sú að veldisvísarnir eru reiknaðir fyrst frá hægri til vinstri í veldum. Þetta má rekja til tetra-reiknings. Aðgreina þarf með svigum ef leysa á úr veldum frá vinstri til hægri.
Neikvæð veldi eru notuð til að tákna tölur eða tákn sem hafa gildi milli 0 og 1. Hægt er að finna gildi þeirra með því að sleppa formerkjunum í veldisvísinum og deila í 1.
Einnig skal athugað að s^0 = 1 fyrir öll hugsanleg gildi á
Almenn brot sem veldisvísar
Hægt er að tákna kvaðratrót í veldum, en í þeim tilvikum, þá eru notuð almenn brot. Nefnarinn er þá kvaðratrótin sem stofninn er í og teljarinn er veldisvísirinn. Það er síðan hafið í veldi skilgreint með nefnara.
og þar sem a = 8:
Þegar stofn er í 1/2 veldi, þá er þetta jafnt kvaðratrótinni af stofninum. T.d.
Tilvísanir
<references group="vars" responsive="" />
Frode Estil
thumb|right|Frode Estil
Frode Estil (fæddur 31. maí 1972) er norskur gönguskíðagarpur. Hans helsti kostur er að geta skipt hratt um göngustíl og er hraður á upphlaupum að marki.
Hoya estrellaensis
Hoya estrellaensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Sósíalíski einingarflokkurinn
Sósíalíski einingarflokkur Þýskalands (þýska: Sozialistische Einheitspartei Deutschlands eða SED) var kommúnískur stjórnmálaflokkur í Alþýðulýðveldinu Þýskalandi. Sósíalíski einingarflokkurinn leiddi svokallaða þjóðfylkingu (þýska: Nationale Front) sem var bandalag stjórnmálaflokka sem fengu að starfa með náð austur-þýskra stjórnvalda. Þar sem Sósíalíski einingarflokkurinn var eini stóri stjórnmálaflokkurinn sem var leyfður fór flokkurinn í raun fyrir flokksræði í Austur-Þýskalandi og hafði tögl og hagldir á öllum pólitískum völdum í landinu.
Söguágrip
Í apríl árið 1946, eftir ósigur Þjóðverja í seinni heimsstyrjöldinni, neyddu Sovétmenn meðlimi þýska Jafnaðarmannaflokksins (SPD) og Kommúnistaflokksins (KPD) innan sovéska hernámssvæðisins í Þýskalandi til að sameinast í einn marx-lenínískan stjórnmálaflokk. Deildir flokkanna á hernámssvæðum Vesturveldanna tóku ekki þátt í samrunanum og Jafnaðarmannaflokkurinn starfaði því áfram sjálfstætt í Vestur-Þýskalandi. Þrátt fyrir að Sósíalíski einingarflokkurinn væri því að nafninu til samfylking þýskra vinstriafla varð flokkurinn í reynd að mestu framhald af Kommúnistaflokknum þar sem sjónarmið hófsamari jafnaðarmanna hlutu engan hljómgrunn.
Sósíalíski einingarflokkurinn hafði skipulag Kommúnistaflokks Sovétríkjanna að fyrirmynd. Í áróðri kommúnista var látið líta út fyrir að samruni flokkanna hefði farið fram af frjálsum vilja beggja aðila. Kommúnistinn Wilhelm Pieck og jafnaðarmaðurinn Otto Grotewohl fóru sameiginlega með formennsku í flokknum á fyrstu árum hans.
Þrátt fyrir nokkuð ítarlegar hreinsanir, sér í lagi innan stjórnsýslunnar, taldist sagnfræðingnum Jan Foitzik svo til að árið 1954 hefði um 27% flokksmeðlima Sósíalíska einingarflokksins verið gamlir félagar úr Nasistaflokknum. Í skýrslu frá árinu 1954 hafði gömlum félögum úr Nasistaflokknum numið 8,6% af félagatali Sósíalíska einingarflokksins. Mögulega má skýra þetta með því að báðir flokkarnir voru fjöldahreyfingar (meðlimir Nasistaflokksins voru 8,5 milljónir talsins árið 1945 og meðlimir Sósíalíska einingarflokksins voru 2,3 milljónir árið 1989). Aftur á móti voru gamlir meðlimir Nasistaflokksins sem ekki höfðu verið bendlaðir við kúgun nasistastjórnarinnar fjölmennari innan Þjóðarlýðræðisflokksins (þ. National-Demokratische Partei Deutschlands).
Sósíalíski einingarflokkurinn var í forsvari fyrir „Þjóðfylkingu þýska alþýðulýðveldisins“, sem taldi til sín alla löglega stjórnmálaflokka og fjöldahreyfingar landsins. Aðildarflokkar Þjóðfylkingarinnar buðu fram á austur-þýska þingið á sameiginlegum kosningalista undir forystu Sósíalíska einingarflokksins.
Flokkurinn glataði smám saman völdum í Austur-Þýskalandi eftir hrun Berlínarmúrsins í nóvember árið 1989. Í fyrstu frjálsu þingkosningunum sem haldnar voru í mars 1990 vann austur-þýsk deild Kristilega demókrataflokksins sigur og lagalegir yfirburðir Sósíalíska einingarflokksins, sem höfðu verið innsiglaðir í stjórnarskrá Austur-Þýskalands frá árinu 1968, voru afnumdir í desember 1989. Tveimur dögum síðar sagði öll miðnefnd flokksins af sér.
Við upplausn þýska alþýðulýðveldisins breytti Sósíalíski einingarflokkurinn nafni sínu í Lýðræðislega sósíalistaflokkinn árið 1990 og endurskilgreindi sig sem lýðræðislegan sósíalistaflokk undir forystu lögfræðingsins Gregors Gysi. Sá flokkur hélt áfram störfum eftir sameiningu Þýskalands og skilgreindi sig vinstra megin við Jafnaðarmannaflokkinn. Sanntrúaðir kommúnistar, þar á meðal gamli flokksforinginn Erich Honecker, stofnuðu hins vegar nýjan Kommúnistaflokk, en þessi flokkur hlaut aðeins 0,1% atkvæða í fyrstu og síðustu frjálsu þingkosningum Austur-Þýskalands.
Í aðdraganda þýsku þingkosninganna árið 2005 myndaði Lýðræðislegi sósíalistaflokkurinn kosningabandalag við flokkinn WASG (Arbeit und soziale Gerechtigkeit – Die Wahlalternative), klofningsflokk Oskars Lafontaine úr Jafnaðarmannaflokknum. Flokkarnir sameinuðust formlega árið 2007 og mynduðu með sér Vinstriflokkinn (þýska: Die Linke), sem er í dag sjötti stærsti flokkurinn á þýska þinginu.
Gliese 581 b
Gliese 581 b er stærsta fjarreikistjarna Gliese 581-sólkerfisins og sú önnur í röðinni. Hún er svipað stór og Neptúnus þó hún sé talsvert heitari.
Hún var uppgötvuð 30. nóvember 2005, fyrst af öllum plánetum í Gliese-sólkerfi. Gliese 581 b snýst um Gliese 581 á fimm dögum og er hún í um átta milljóna km fjarlægð (Merkúr er í 58 milljón km). Plánetan er þó ekki svo heit þó hún sé nær sólu því Gliese 581 er fjórum sinnum minni en sólin og kaldari. Plánetan er gashnöttur.
Skartönnungar
Skartönnungar (fræðiheiti: Tillodonta) eru undirættbálkur spendýra.
Samsara
Orðið samsara þýðir að fljóta eða streyma fram en er oftast þýtt sem endurholdgun, endurfæðing. Hugtakið lýsir þeim skilningi á tilverunni að allt lifandi fæðist, deyi og fæðist að nýju. Í trúarbrögðum af indverskum uppruna er mikilvægt að reyna að losna út úr þessari hringrás endurholdgunar og er það nefnt moksha í hindúisma og nirvana/nibbana í búddisma. Eins og alheimurinn hefur þetta hringferli hvorki uppruna né endi og er óendanlegt.
Hindúar trúa því að eftir andlátið endurholdist andinn (atman) sem ný lífvera. Atman deyr ekki heldur lifir áfram í endalausri hringrás endurholdunar.
Búddistar trúa ekki á tilveru einstaklingsbundnar sálar, þeir trúa að ópersónubundin meðvitund sé kjarni lífs og það sé þessi meðvitund sem endurholdgist í nýju formi. Það er að segja að einstaklingurinn sem slíkur endurholdgast ekki. Bodhisattva-kenningin innan mahayana-búddisma eru þó undantekning frá þessari hugmynd.
Actinidia rufa
Actinidia rufa er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er ættuð frá Taívan, Japan og Kóreu.
Barselóna
thumb|290px|right|Barselona Barselóna er höfuðborg Katalóníu á Spáni og Barselóna-héraðs. Borgin hefur oft verið mikilvæg miðstöð valda og voru konungarnir af Aragón upprunalega greifarnir af Barcelona og stjórnuðu þaðan miklu veldi. Hún er og miðstöð þjóðernisvakningar Katalóníumanna.
Lambagras
Lambagras (fræðiheiti: Silene acaulis) er lítil jurt sem vex á Norðurslóðum og í fjöllum á suðlægari breiddargráðum í Evrópu og Norður-Ameríku. Það vex á melum, í þurrum sendnum jarðvegi. Það myndar kúlulaga þúfur með þéttum löngum stönglum sem bera 3-5 lítil lauf á endanum og leifar af eldri laufum neðar á stönglinum. Þúfan er með eina mjög langa stólparót sem kallast holtarót. Þegar jurtin blómgast koma mörg lítil bleik eða hvít blóm á þúfuna, fyrst sunnan megin.
Barselóna
Borgin er 101.4 km2 og íbúar hennar árið 2018 voru rúmlega 1,6 milljón en íbúar aðliggjandi byggða tæpar 5 milljónir sem gerir borgarsvæðið þar 5. stærsta í Evrópusambandinu. Borgarstjóri eftir kosningarnar 13. júní 2015 er Ada Colau og fyrsta konan til að gegna því embætti.
Lambagras
Á Íslandi er lambagras algengt um allt land, bæði á láglendi og hálendi.
Barselóna
Barselóna liggur á mörkum fljótanna Llobregat og Besòs og er takmörkuð af fjallgarðinum Serra de Collserola sem nær 512 metra hæð.
Nafn
Kenningar eru um að að karþagóski bærinn Barcino hafi verið stofnaður af Hamilcar Barca (sem var faðir Hannibals). Að borgin heiti eftir Hamilcar Barca er þó fremur álitin ágiskun enda fer engum sögum um að Karþagómenn hafi sest þar að, og fremur er álitið að nafnið komi frá íberíska frumbyggjamálinu sem var talað á Spáni fyrir innrás Rómverja og er merking þess ekki þekkt. Nafnið var Baŕkeno
Samgöngur
El Prat er alþjóðaflugvöllur borgarinnar. Neðanjarðarlestir eru algengur ferðamáti í borginni og eru 12 aðallínur sem eru með 183 stöðvar og er lengd kerfisins 170 km. Lestir spænska lestarfélagsins RENFE fara einnig um borgina.
Menntun
Háskólinn í Barselóna og Pompeu Fabra-háskólinn eru virtustu háskólarnir.
Menning
thumb|left|300px|Kirkjan [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar (Sagrada Família) hefur orðið alþjóðlegt kennimark borgarinnar. Hönnuð af spænska arkitektinum Antoni Gaudí. Þótt byggingu kirkjunnar sé ekki lokið hefur hún þegar verið sett á heimsminjaskrá UNESCO. Áætlað er að byggingu kirkjunnar verði lokið 2026-2028.]] Meðal frægra listamanna Barselóna eru myndlistarmaðurinn Joan Miró (1893 – 1983) og er í borginni safn helgað list hanns, Fundació Joan Miró, Centre d'Estudis d'Art Contemporani (Joan Miró Foundation). Einnig arkitektinn Antoni Gaudí (1852–1926) sem meðal annars hannaði eina frægustu byggingu borgarinnar, Yfirbótakirkju heilögu fjölskyldunnar (Sagrada Família), sem hefur verið í byggingu síðan seinni hluta 19. aldar. Arkítektinn Lluís Domènech i Montaner setti einnig mark sitt á borgina og hannaði m.a. tónlistarhúsið Palau de la Música Catalana.
Í borginni eru göngugötur milli breiðgatna sem setja svip sinn á mannlífið. Þær eru kallaðar ramblas (römblur á íslensku). Stærsta göngugatan er kölluð La Rambla.
Íþróttir
Barselóna er þekkt fyrir íþróttir og hélt meðal annars sumarólympíuleikana árið 1992 auk þess að vera heimaborg hins þekkta íþróttafélags FC Barcelona en fótboltalið þess félags hefur notið mikillar velgengni og vinsælda. Minna knattspyrnuliðið er Espanyol sem er í suðvesturhluta borgarinnar.
Barcelona World Race er siglingakeppni sem hefst og endar í borginni.
Ari Teitsson
Ari Teitsson (f. 1943) er bóndi í Þingeyjarsýslu og var kosinn til stjórnlagaþings. Hann var formaður bændasamtaka Íslands árið 1995.
Menntun / starfsreynsla
B.Sc. próf í búvísindum frá Hvanneyri 1973. Sauðfjárbóndi frá 1973. Héraðsráðunautur og mjólkureftirlitsmaður 1973-1995, í hlutastarfi sem ráðunautur frá 2005. Formaður Bændasamtaka Íslands 1995-2004. Stjórnarformaður Sparisjóðs Suður-Þingeyinga frá árinu 1990. Víðtæk reynsla af félagsmálastörfum.
Staðfang
Staðfang er hugtak sem gefur upplýsingar um staðsetningu áfangastaða, svo sem heimila, fyrirtækja og opinna svæða. Orðið Staðfang er þýðing á enska hugtakinu Address, sem vanalega er þýtt sem heimilisfang, en Staðfang hefur víðari merkingu en heimilisfang, þó́ eðli hugtakanna sé́ svipað.
Staðfang er samsett úr þremur þáttum; staðvísi, staðgreini og staðsetningu.
Þáttunum má lýsa svona:
Norður-Jemen
thumb|right|Kort sem sýnir Norður-Jemen. Norður-Jemen er almennt heiti á þeim ríkjum sem hafa farið með völd í því landsvæði sem í dag eru norðvestuhéruð Jemen á sunnanverðum Arabíuskaga. Þetta á einkum við um Konungsríkið Jemen frá 1918 til 1962 og Arabíska lýðveldið Jemen frá 1962 til 1990. Höfuðborg þessa svæðis var Sana'a.
Hvorugt þessara ríkja notaðist við heitið „Norður-Jemen“. Það heiti varð ekki almennt fyrr en Sambandsríki Suður-Arabíu, sem síðar varð Suður-Jemen, hlaut sjálfstæði frá Bretlandi árið 1967. Norður- og Suður-Jemen sameinuðust svo í eitt ríki árið 1990.
Tóvélar Eyjafjarðar
Tóvélar Eyjafjarðar var ullarverksmiðja sem sett var á stofn á Akureyri árið 1897. Vélakostur var þá ein kembivélastæða, spunavél og tvinningarvél. Verksmiðjan var upphaflega sett á stofn af yfirvöldum í Eyjafjarðarsýslu og Akureyrarbæ en árið 1898 voru tóvélarnar boðnar til kaups fyrir 17.000 krónur. Árið 1902 voru Tóvélar Eyjafjarðar sem þá voru nefndar Tóverksmiðjan á Akureyri seldar til Verksmiðjufélagsins á Akureyri Limit en í því félagi voru tíu hluthafar. Verksmiðjan var stækkuð og síðan var stofnuð Klæðaverksmiðjan Gefjun.
Vökvabrot
thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir borun eftir náttúrulegu gasi með vökvabroti. Vökvabrot (e: fracking), einnig nefnt bergbrot eða setsundrun, er verkfræðileg aðferð til þess að að örva rennsli vökva inn í borholur, til að mynda olíu og gass. Vökva er dælt ofan í holurnar þar til bergið springur og greiðari leið fæst að því sem borað er eftir.
Boraðar eru djúpar holur ofan í jarðlögin, sem ganga í töluverðar vegalengir í lárétta átt eftir að nokkru dýpi hefur verið náð, og miklu magni af vatni er dælt niður til þess að sprengja upp berg og losa þannig um gasbirgðir sem annars sætu fastar.
Þessi aðgerð er kostnaðarsöm en er framkvæmd víða í Bandaríkjunum og víðar. Í Evrópu hefur hún mætt nokkurri mótstöðu umhverfisverndarhópa sem hafa áhyggjur af því að með henni gætu vatnsból sem notuð eru til manneldis mengast til lengri tíma og orðið ónothæf.
Gísli Rúnar Jónsson
Gísli Rúnar Jónsson (f. 20. mars 1953, d. 28. júlí 2020) var íslenskur leikari, leikstjóri og handritshöfundur.
Fylgnivilla
Almennt
Fylgnivillan er í grófum dráttum svona:
Anhui
thumb|alt=Landakort af legu Anhui héraðs í austurhluta Kína.|Kort af legu Anhui héraðs í austurhluta Kína. Anhui (kínverska: 安徽; rómönskun: Ānhuī) er landlukt hérað í austurhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Höfuðborg héraðsins og jafnframt stærsta borg þess er Hefei. Héraðið er við vatnasvæði Jangtse fljótsins (Bláá) og Huaifljóts og liggur að héruðunum Jiangsu í austri, Zhejiang í suðaustri, Jiangxi í suðri, Hubei í suðvestri, Henan í norðvestri og Shandong í norðri.
Fylgnivilla
Almennt
Í svona rökvillu þá er ályktun um orsakasamband milli tvegga eða fleiri hluta dregin, bara vegna þess að tekið var eftir gagnkvæmu sambandi eða tölfræðilegum tengslum á milli þeirra. Ef það er einhver fylgni á milli eins atburðar (A) með öðrum atburði (B) þá er sú ályktun að A valdi B án nokkrra heimilda. Það eru fjórar mögulegar útskýringar á þessu:
1. B veldur A
Þetta dæmi er auðskilið. Það er mikil fylgni á milli þess hve margir eru að slökkva eldinn og hve eldurinn er stór end það þýðir ekki að slökkviliðsmenn séu eldsupptökin. Ef eldurinn er stór þá eru fleiri slökkviliðsmenn boðaðir á staðinn en ef eldurinn er lítill.
Anhui
Anhui er þéttbýlt, með um 61 milljónir íbúa og er 8. fjölmennasta hérað Kína. Íbúar þess eru einkum Han Kínverjar. Í héraðinu eru 16 borgir. Þrjár stærstu eru Hefei, Wuhu og Anqing.
Fylgnivilla
2. Þriðji atburðurinn C veldur A og B
Þetta er dæmi um fylgnivilluna, en að ofan er ályktað að það að fara að sofa í skónum valdi höfuðverk. Líklegra er atburður C, eða áfengisdrykkja, hafi valdið þessu.
Anhui
Nafnið „Anhui“ er dregið af nöfnum tveggja borga: Anqing og Huizhou (nú Huangshan-borg).
Fylgnivilla
3. Tilviljun
Rökin fela í sér villu. Til dæmis er litið framhjá möguleikannum á að fylgnin sé tilviljun. Óháð því hversu sannfærandi tölfræðin kann að vera er eigi að síður ótækt að álykta um orsakasamband einungis á grundvelli fylgninnar. Ef neysla á súkkulaði og bólugröftur færu saman í öllum menningarsamfélögum og fylgnin héldist áratugum eða öldum saman mætti segja að hún gæfi okkur sterka vísbendingu. Eigi að síður er alltaf mögulegt að eitthvað annað en súkkulaðineyslan valdi bæði súkkulaðineyslunni og bólugreftrinum og því getur ályktun á grundvelli fylgninnar einnar aldrei verið alveg traust.
4. A veldur B og B veldur A
Kjörgaslögmálið \ pV = nRT lýsir sambandi á milli þrýstings og hita, og sýnir beina fylgni á milli beggja hluta. Ef massinn er stuðull þá mun aukinn hiti valda meiri þrýstingi, og aukinn þrýstingur mun valda meiri hita.
Dæmi um fylgnivillur
Spaugilegt dæmi um rökvillu af þessu tagi var eitt sinn í þætti um Simpson fjölskylduna (7. þáttaröð, „Much Apu About Nothing“). Borgin hafði varið milljónum dollara í að hanna nýjar „bjarndýravarnir“ vegna þess að sést hafði til bjarndýrs á vappi í vikunni áður.
Hjaltadalur
thumb|right|300px|Séð frá Hólum inn Hjaltadal í dumbungs veðri. Hjaltadalur er dalur í austanverðum Skagafirði og tilheyrði áður Hólahreppi. Hann er að mestu luktur 1000-1200 m háum fjöllum og inn í þau skerast ýmsir afdalir. Hjaltadalsá rennur um dalinn og á upptök í Hjaltadalsjökli í dalbotninum. Í hana falla ýmsar þverár og lækir.
Hjaltadalur heitir eftir landnámsmanninum Hjalta Þórðarsyni skálps. Í Landnámu segir:
Nageia formosensis
Nageia formosensis er sígrænt tré frá Tævan.
Hjaltadalur
Biskupssetrið og síðar skólasetrið Hólar í Hjaltadal er í miðjum dalnum og setur mikinn svip á hann. Fjallið fyrir ofan Hóla heitir Hólabyrða og er 1244 m hátt. Innsti bærinn í dalnum er Reykir. Þar er jarðhiti og þar er gömul laug sem nefnist Biskupslaug. Hún er nú upphlaðin.
Fornar þjóðleiðir úr Hjaltadal
Af því að Hólar í Hjaltadal voru miðstöð kirkjuvalds og skólastarfs á Norðurlandi var tíðförult þangað. Helstu þjóðleiðir voru:
Bæir í Hjaltadal
Að austanverðu í dalnum eru: Að vestanverðu í dalnum eru:
Allir þessir bæir voru í Hólahreppi, en eftirtaldir bæir í Viðvíkursveit geta sökum staðhátta talist til Hjaltadals:
1391
thumb|right|[[Heilög Birgitta.]] Árið 1391 (MCCCXCI í rómverskum tölum)
SOS-barnaþorpin
SOS-barnaþorpin eru alþjóðleg barnahjálparsamtök sem taka að sér munaðarlaus og yfirgefin börn.
1391
Á Íslandi
Fædd
SOS-barnaþorpin
Samtökin reisa húsaþyrpingar barnaþorp þar sem börnin eignast heimili með SOS-móður og systkinum. Reynt er að búa börnunum eins heimilislegar og fjölskylduvænar aðstæður og nokkur kostur er. Börnin fá öllum grunnþörfum sínum mætt og njóta menntunar sem undirbýr þau fyrir sjálfstætt líf á fullorðinsárum. Mörg þeirra barna sem koma í barnaþorpin hafa upplifað erfiðar aðstæður og oft hörmulega atburði. Fagfólk kemur að uppeldi barnanna og hjálpar þeim að fóta sig í lífinu.
1391
Á Íslandi
Dáin
SOS-barnaþorpin
Kostnaður við heimilishald, fæði, klæðnað, menntun, heilsugæslu og annar kostnaður vegna uppeldis og aðbúnaðar barna í barnaþorpum er greiddur af styrktarforeldrum. Styrktarforeldrar styrkja ákveðið barn með fastri mánaðarlegri upphæð og fá af því myndir og fréttir. Þeir styrktarforeldrar sem svo kjósa geta einnig skrifað barni sínu og myndað þannig gagnkvæm tengsl. Styrktarforeldrum býðst einnig að heimsækja börnin í barnaþorpunum og kynnast þeim og lífinu í barnaþorpinu af eigin raun.
SOS Barnaþorpin voru stofnuð í Austurríki árið 1949. SOS Barnaþorpin á Íslandi eru aðilar að og hófu formlega starfsemi á Íslandi árið 1989. Samtökin sinna barnahjálp í 132 löndum og eru barnaþorpin yfir 500 talsins.
1391
Erlendis
Fædd
Dáin
Ungmennafélagið Glóðafeykir
Ungmennafélagið Glóðafeykir var stofnað í Akrahrepp í Skagafirði á vordögum 1926 og var starfandi til 1995 þegar íþróttafélög í framanverðum Skagafirði sameinuðust undir merkjum Ungmenna- og íþróttafélagsins Smára. Félagið hét eftir fjallinu Glóðafeyki. Stofnfélagar voru 27, 15 karlar og 12 konur og var fyrsti formaðurinn Björn Sigtryggsson á Framnesi.
Upphaflegur tilgangur félagsins var að glæða félagslíf í hreppnum með málfundum, íþróttum, skemmtunum og nytsamlegri vinnu.
Uppúr 1945 fór að dofna yfir félaginu og 1965 slökknaði algerlega á starfseminni.
1953 var farin skemmtiferð til Siglufjarðar á vegum félagsins auk þess sem plöntur voru gróðursettar á tveimur heimilum en 1954 fóru 30 félagsmenn í skemmtiferð austur í Þingeyjarsýslu.
Árið 1961 var Félagsheimilið Héðinsminni á Stóru-Ökrum vígt og var Glóðafeykir einn eigenda þess. Aðrir eigendur voru Kvenfélag Akrahrepps og hreppsfélagið.
12. apríl 1974 var félagið svo endurvakið á fundi í Héðinsminni og stóð fyrir íþróttastarfsemi og félagslífi næstu árin. T.d. var félagið nálægt því að komast í úrslitakeppni 4. deildar karla í knattspyrnu 1982.
1994 tók félagið minningarreit um Bólu-Hjálmar sem gerður hafði verið í Bólu að sér sem fósturbarn og var það verkefni á vegum UMFÍ.
Félagið lognaðist svo út af 1995 þegar íþróttafélög í framanverðum Skagafirði sameinuðust undir merkjum Ungmenna og íþróttafélagsins Smára.
Frjálsar íþróttir
Frjálsar íþróttir voru lengi stór hluti af starfi félagsins. Árið 1986 fór héraðsmót UMSS fram í fyrsta skipti utan Sauðárkróks á Feykisvelli. Sveit Glóðafeykis endaði í öðru sæti í stigakeppni mótsins með 142 stig en Tindastóll sigraði með 153, í þriðja sæti varð Grettir með 32 stig.
Hluti héraðsmótsins 1988 fór einnig fram á Feykisvelli. Þar bar helst til tíðinda að Gunnlaugur Skúlason úr Glóðafeyki bætti 37 ára gamalt héraðsmet Stefáns Guðmundssonar alþingismanns í 3000 m hlaupi. Sem fyrr sigraði Tindastóll stigakeppni mótsins, nú með 160 stig en Glóðafeykir varð númer 2 með 81,5 stig og Grettir í þriðja með 61,5 stig.
Héraðsmót var haldið á Sauðárkróksvelli 26. ágúst 1978. Gísli Sigurðsson sigraði í 100m hlaupi karla, annar í 400m hlaupi og þriðjið í hástökki. Í 1500m hlaupi sigraði Þorleifur Konráðsson og hann sigraði einnig í 3000m hlaupi en bróðir hans, Kolbeinn Konráðsson var annar. Í þriðja sæti í 4x100m hlaupi er skráð B sveit Tindastóls sem í voru Frosti, Þorleifur, Kolbeinn og Gísli, má leiða að því líkum að þetta sé sveit Glóðafeykis. Glóðafeykir endaði í þriðja sæti á mótinu með 31 stig.
Á héraðsmóti sem haldið var 16. og 17. júní 1956 vann Glóðafeykir til einna verðlauna. Sigurður Björnsson varð þriðji í 3000m hlaupi á tímanum 11 mín og 35 sekúndur.
Geirfugladrangur
Geirfugladrangur var drangur sem var úti fyrir Reykjanesi, tíu sjómílur suðvestur af Eldey, Reykjanesi en hrundi 22. mars 1972.
Ungmennafélagið Glóðafeykir
Knattspyrna
Sumarið 1957 tók félagið þátt í knattspyrnumóti Skagafjarðar og mætti Hjalta og Tindstól. Liðið tapaði báðum leikjunum og fór svo að Tindastóll sigraði í mótinu.
Geirfugladrangur
Drangurinn var um tíu metra hár og sást í ratsjá en eftir að hann hrundi varð þarna hættulegt blindsker, enda sást hann þá aðeins í rennisléttum sjó og stórstraumsfjöru. Þetta er stök strýta sem rís upp af hafsbotninum en 130 metra dýpi er víðast hvar í kringum dranginn og þar eru fengsæl fiskimið og fjölfarin siglingaleið.
Ungmennafélagið Glóðafeykir
Knattspyrna
Sumrin 1982 og 1983 lék meistaraflokkur félagsins í 4. deild í knattspyrnu. Fyrra árið var liðið nálægt því að komast upp úr riðlinum en þurfti sigur í lokaleiknum á heimavelli gegn Reyni frá Árskógsströnd. Eftir leikinn skrifaði Morgunblaðið "Árangur Glóðafeykis er einkar athyglisverður og verða þeir eflaust sterkir að ári, ef þeir fá þjálfara! Þeir fengu ekki ekki spjald í allt sumar, prúðir strákar það!" Það gekk þó ekki eftir og endaði félagið næst neðst sumarið 1983.
Geirfugladrangur
Breski sjóherinn notaði dranginn sem skotmark til æfinga á stríðsárunum og hrundi þá nokkuð úr honum og bandarískir flugmenn héldu þeirri iðju áfram síðar. Alþingi samþykkti árið 1959 að reisa radíóvita á dranginum en af því varð aldrei.
Ungmennafélagið Glóðafeykir
Knattspyrna
Lokastaða
Geirfugladrangur
Drangurinn er enn einn af grunnlínupunktum landhelginnar en erlendar þjóðir hafa gert kröfu um að hann verði aflagður ásamt Eldeyjardrangi.
Ungmennafélagið Glóðafeykir
Knattspyrna
Úrslit 1983:
Blakfélag ÍBV
Blakfélag ÍBV (Íþróttabandalag Vestmannaeyja) var stofnað í maí 2013.
Ungmennafélagið Glóðafeykir
Knattspyrna
Sumarið 1991 lék félagið sína síðustu leiki í meistaraflokki þegar tekið var þátt í Héraðsmóti UMSS. Þrjú lið tóku þátt auk Glóðafeykis en það voru Tindastóll, Neisti og Þrymur.