cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Búddismi
Meðalvegurinn
Að njóta er ekki andstætt búddískri hugsun, vandamálið er að nautninni fylgir oft að verða háður henni. Að vera háður ytri nautn, hlutum eða upplifunum, til að finna ánægju leiðir til óánægju og jafnvel ofbeldis ef það sem veitir nautnina er ekki lengur aðgengilegt. Í búddismanum skiptir það engu máli hverju maður er háður, grundvallarvandamálið er að halda að ytri atriði geti skapað hamingju til lengdar. Einfaldasta leiðin til að losa sig undan því að verða háður einhvers konar ytri atriðum er að halda sig fjarri því sem vekur slíka löngun. Það er meginorsök þess að munkar og nunnur í búddismanum lifa einföldu lífi með mjög fáum persónulegum eigum.
Sangha
thumb|250 px|Taílenskir munkar bíða eftir ölmusu Gátama Búdda stofnaði bæði munka- og nunnureglur með það fyrir augum að halda kenningunni (dhamma) lifandi og til að vera fyrirmynd leikmanna. Þessar munka- og nunnureglur eru kallaðar sangha. Reglur fyrir hegðun og starf munka og nunna eru skráðar í helgiritinu Tripitaka og eru virtar af flestum greinum búddisma. Þó hafa þær sumar aðlagað þær og lagt til nýjar reglur.
Munkar og nunnur yfirgefa fjölskyldur sínar og gefa allar persónulegar eigur og afsegja sér öllu veraldlegu vafstri. Í flestum tilfellum lifa þau eingöngu á gjöfum leikmanna. Margir stunda fræðslu í dhamma/dharma og einstaka munkar og nunnur stunda venjuleg störf. Aðalverk munka og nunna er að vinna að því að ná valdi á hugsunum sínum og tilfinningalífi, aðalverkfærin eru bænir og hugleiðsla.
Sangha hefur séð til þess að kenningin hefur lifað af í 2500 ár og mikil virðing er borin fyrir þeim sem velja að lifa sem munkar eða nunnur, enda er sangha talin sem einn af geimsteinunum þremur.
Í flestum greinum búddisma er það álitið hið besta mál að snúa aftur til veraldlegs lífs eftir að hafa verið munkur eða nunna í lengri eða skemmri tíma. Í löndum theravada-búddisma hefur það þótt sjálfsagt að flest allir karlmenn gerist munkar um tíma. Nú á tímum láta margir sér nægja að vera munkur í fáeinar vikur eða mánuði og eru þeir þá oft á unglingsaldri.
Hlutverk kvenna í sangha
Allar greinar búddisma hafa munkareglur en ekki hafa allar nunnurelgur. Í theravada-greininni dóu nunnureglurnar út, á Srí Lanka á 11. öld og í Suðaustur-Asíu á 13. öld. Í helgiritinu Tripitaka segir að ný nunna verði að viðurkennast af minnst fimm eldri nunnum svo reglurnar hurfu með öllu og eru engar eiginlegar nunnureglur í theravada-löndunum. Það er þó algengt að eldri konur gerist óformlegar nunnur og búi í klaustrum í allri Suðaustur-Asíu. Á vesturlöndum hafa verið stofnaðar nunnureglur innan theravada-greinarinnar og hefur það verið gert með aðstoð nunna frá öðrum greinum búddismans.
Mismunandi greinar
Til eru fjölmargar mismunandi stefnur innan búddismans sem eru mótaðar af ýmsum siðum og venjum. Helstu greinarnar eru theravada („kenning öldunganna“) og mahāyāna („farið meira eða stóri vagninn“). (Theravad-greinin er einnig þekkt sem hinayana, „litla hjólið“. Það heiti er aldrei notað af fylgjendum theravada sjálfum og er álitið vera niðurlægjandi.) Stundum er vajrayāna-greinin talin sem þriðja greinin en oftast er hún talin undirgrein mahayana. Inntak kenninga allra greinanna er þó hið sama það er að segja dhamma/dharma-kenningu Búdda, trúin á endurfæðingu og grunnskilningur á karmalögmálinu. Allar stefnur búddismans leggja áherslu á auðmýkt í daglegu lífi.
Theravada
Theravada („kenning öldunganna“) er í meginatriðum íhaldssöm grein búddismans og almennt talin standa næst fornum búddisma. Theravada byggir trúarskilning sinn og framkvæmd einungis á því textasafni á indverska tungumálinu palí sem nefnt er Tripitaka. Þetta eru elstu textar búddismans og eru viðurkenndir af öllum greinum hans. Theravada-greinin er íhaldsamasta grein trúarinnar og segist í alla staði boða upphaflegar og ómengaðar kenningar Gátama Búdda. Í hefð theravada er Búdda upplýstur kennari og leiðsögumaður sem vísar vegin til nirvana en ekki guðleg vera. Mikil virðing er borin fyrir munkum og einungis þeir geta náð uppljómun. Trúarlegt fyrirmynd er svo nefndur arhat, það er sá er sem hefur öðlast fullkomna innsýn, náð uppljómun og losnar því úr endurfæðingarkeðjunni og gengur inn í nirvana. Theravada-greinin er megintrú á Sri Lanka, í Taílandi, Búrma, Kambódíu og Laos.
Mahayana
Mahāyāna („farið meira eða stóri vagninn“) varð til á Indlandi fyrir um það bil tvö þúsund árum. Fylgismenn þessarar greinar gangrýndu theravada fyrir að vera of þröngur vegur, að einungis þeir sem hefðu möguleika að verða munkar eða nunnur og gætu notað allan sinn tíma til hugleiðslu gætu náð nirvana. Mahayana-búddistarnir sjá fyrir sér að hægt væri að gefa öllum mönnum möguleika á að ná nirvana. Fyrir mahayana-búddista er það miklu virðingarmeira og eftirsóknarverðara að gerast bodhisattva en verða arhat og ná nirvana sjálfur. Bodhisattva er sá sem er upplýstur en kýs að fresta nirvana og velur að aðstoða aðra í andlegri þróun. Þannig rýfur hann ekki samsara og heldur áfram í hringrás endurfæðingar. Það er innan þess hluta Mahāyāna búddisma sem trúir á endurfæðingu.
Í viðbót við Tripitaka-textana nota mahayana-búddistar allmarga seinni tíma helgitexta, allflestir þeirra skráðir um árið 100 e. Kr. Mahayana-búddistar nota hugtök úr fornindverska tungumálinu sanskrít og helgirit þeirra, ásamt Tripitaka, eru upphaflega á því tungumáli. Þar að auki eru ýmsar greinar innan mahayana sem nota hugtök úr öðrum málum. Innan mahayana eru margar greinar sem hafa mjög mismunandi túlkun á ýmsum atriðum kenningarinnar og aðferðum að ná uppljómun. Má þar nefna ýmsar vajrayana-greinar sem einkennast mjög af dulúð og leyndardómum, tíbetskan búddisma sem hefur orðið fyrir miklum áhrifum frá vajrayana, zen (sem heitir Tjan á kínversku og sön á kóresku), sem einkum snýst um hugleiðslu, og grein hins Hreina lands sem treystir helst á aðstoð búddans Amitabha við að ná nirvana.
Mahayana-greinar búddisma eru megintrú eða mikilvæg trúarbrögð í Japan, Kína, Kóreu, Mongólíu og Víetnam.
Vajrayāna
Vajrayana („Demantavagninn“) (sem einnig er nefnt Mantrayana, Tantrayana, tantrískur eða dulhyggju-búddismi) er oft talinn hluti af mahayana-greininni enda hafa þessar greinar sameiginlegan skilning á höfuðatriðum kenningarinnar. Vajrayana hefur þó lagt til andlegar aðferðir sem ekki eru stundaðar af öðrum búddistum. Þar má nefna hugleiðslu sem er beint að ákveðnum þáttum búddatilverunnar og þar sem reynt er að sjá sig sem búdda. Í hugleiðslu fylgjenda vajrayana eru einnig notaðar mandölur og möntrur. Mantra er hljóðsamsetning sem er endurtekin aftur og aftur. Þekktast mantran er sennilega om mani padme hum sem oft er þýtt sem „eðalsteinninn í lótusnum“ en samkvæmt seinni tíma fræðimönnum er það helginafn á bodhisattvanum Avalokiteshvara. Tíbetar trúa því að Dalai Lama sé Avalokiteshvara endurfæddur.
Samanburður á theravada og mahayana
Meginmunur á þessum tveimur höfuðgreinum kemur meðal annars fram í afstöðu til hversu margir búddar hafi verið til, hvaða tungumál sé rétt að nota fyrir helga texta, fjöldi bodhisattva og ekki síst aðlögunarhæfni að öðrum siðvenjum og nýjum túlkunum og hugmyndum.
Mahayana-hefðin segir að tala þeirra sem eru og geta orðið Búddar sé ómæld og að þeir geti aðstoðað trúaða að nálgast nirvana og að leikmenn geti leitað til þeirra í bæn. Theravada-hefðin segir hins vegar að Gátama Búdda og forverar hans séu hinir einu búddar. Þeir eru menn sem hafa orðið andlega upplýstir en þeir eru á engan hátt yfirnáttúrulegir. Gátama Búdda er ekki guð eða guðlegur heldur kennari og lærifaðir um áttföldu leið til frelsunar frá endurfæðingunni. Theravada-hefðin er opin fyrir því að yfirnáttúrulegar og andlegar verur séu til en hvorki þær né búdda geta aðstoðað menn að ná hærri andlegu sviði. Það er einungis á valdi hvers einstaklings að leita eftir andlegri fullkomnum. Mahayana, hins vegar, segir búdda vera andlegar eða nánast guðlegar verur sem geta aðstoðað í andlegri leit og svara bænum. Sumar greinar mahayana, til dæmis zen, leggja þó litla áherslu á þennan þátt búddismans.
thumb|300 px|Theravada-munkar á pílagrímagöngu í [[Tælandi.]] Theravada-búddistar viðurkenna einungis Maitreya sem komandi „opinberan“ bodhisattva þar sem hann er sá eini sem um er skrifað í hinum heilögu textum sem geymdir eru á palí. Mahayana-hefðin kennir hins vegar að allir menn geti orðið bodhisattva með andlegu þroskaferli gegnum margar endurfæðingar. Viljinn að verða bodhisattva er álitin bera vitni um mikla umhyggju vegna þess að sá sem velur það aðstoðar aðra við að ná nirvana. Mahayana-búddistar virða mjög þá sem velja að fresta því að ná sinni eigin nirvana og velja í þess stað að aðstoða aðra á þeirri leið. Theravada-hefðin leggur hins vegar áherslu á að það sé einungis hver einstaklingur fyrir sig sem geti unnið að eigin andlegum þroska sem endi í nirvana. Af þessari ástæðu er theravada-hefðin oft álitin vera trúarbrögð fyrir fáa útvalda þar sem leikmenn beri lítið úr býtum.
Theravada-hefðin leyfir ekki að hefðir og siðir sem ekki er að finna í upphaflegu helgiritunum séu tekin upp í trúna. Það einkennir hins vegar mahayana hversu mikið af hefðum og siðum sem fyrir voru á þeim svæðum þar sem trúin hefur breiðst út hafa verið aðlöguð trúnni. Mahayana notar helgitexta á mörgum tungumálum en theravada-búddistar nota eingöngu palí sem helgimál. Theravada halda einnig fast í það að einu helgitextarnir séu frumtextar Tripitaka á palí, mahayana styðjast á hinn bóginn við fjölda texta á ýmsum tungumálum. Þetta hefur valdið því að theravada-búddismi hefur átt mun erfiðara með trúboð heldur en mahayana, sem hefur af þessum sökum orðið mun algengari grein trúarinnar. Það er meðal annars einkum greinar innan mahyana sem hafa náð fótfestu á vesturlöndum á síðustu áratugum.
thumb|300 px|Zen-munkar í [[Japan.]] Í theravada-hefð er lítil áhersla lögð á helgiathafnir og þær sem stundaðar eru hafa fylgt trúnni frá upphafi. Það er því lítill munur á helgiathöfnum theravada-búddista hvar sem þeir eru. Öfugt er farið í mahayana þar sem mikil áhersla er á alls konar helgiathafnir og byggja þær að mestu á siðum og venjum hvers svæðis. Það gerir að mahayana er oft álitin vera mun alþýðlegri trú þar sem form skipti meiru máli en innihald. Þetta gerir einnig að mahayana-trúin er meir og minna uppblönduð af áhrifum frá alþýðutrú og öðrum trúarhefðum. Þó er í raun munurinn á þessum tveimur höfuðgreinum búddismans hvað þetta varðar ekki svo mikill í huga og framkvæmd alþýðufólks, hjá þeim sem fylgja theravada-búddisma er alls kyns hjátrú og gamlar hefðir mikilvægur þáttur í trú og trúarathöfnum.
Innan mahayana-greinar búddismans eru fjöldi mjög ólíkra trúarstefna sem deila sín á milli. Má þar nefna: tíbetanskan búddisma, zen (eða Ch'an), nichiren-búddismi og vajrayāna. Innan theravada er hins vegar einungis ein kenning sem kemur í veg fyrir trúardeilur en hindrar um leið að nýjar hugmyndir vaxi fram eða nýir fletir á trúnni séu skoðaðir. Theravada-greinin er því í sjálfu sér íhaldsöm og álíta fylgismenn hennar það vera aðalsmerki því þá fylgi menn kenningum búdda í raun. Fylgjendum mahayana-greinarinnar hefur hins vegar tekist að ná víða með trúboði með því að vera opnir fyrir nýjum hugsunum og áhrifum utanað.
Búddismi og tedrykkja
Búddismi hefur haft áhrif á þróun tedrykkju í Austur-Asíu. Grunnatriðin í japanskri teathöfn og kínverskri teathöfn er samhljómur náttúrunnar og rækt við sjálfið auk þess að njóta tes við bæði formlegar og óformlegar aðstæður.
Búddismi á Íslandi
Talið er að samtals séu um 1000 búddistar á Íslandi, flestir þeirra ættaðir frá Taílandi og fylgjendur theravada-greininni. Hafa þeir með sér Búddistafélag Íslands sem stofnað var árið 1995. Þeir starfrækja eina búddamusterið á Íslandi, á Vighólastíg 21 í Kópavogi og þar hafa munkar einning aðsetur.
Búddhistafélögin Karuna-hreyfingin og Zen-búddistar á Íslandi – Nátthagi fylgja kenningum mahayanstefnunnar en Soka Gakkai á Íslandi byggir á japanskri búddistahefð innan hennar.
Spittal an der Drau
thumb|Spittal an der Drau
Spittal an der Drau er borg í fylkinu Kärnten í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2016 var 16 þúsund.
Vagnbjörg
Vagnbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Taípei
thumb|Taípei Taípei eða Tæpei (kínverska: 臺北市 eða 台北市; einfölduð kínverska: 台北市) er höfuðborg Lýðveldisins Kína og stærsta borgin í Taívan. Íbúafjöldi var 2.646.204 í október 2019.
Heiðbjörg
Heiðbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Bălțați
Bălțați er sveitarfélag í Iași-sýslu, Rúmeníu. Sjö þorp eru í sveitarfélaginu: Bălțați, Cotârgaci, Filiași, Mădârjești, Podișu, Sârca og Valea Oilor.
Guðfinnur
Guðfinnur er íslenskt karlmannsnafn.
Víglundur
Víglundur er íslenskt karlmannsnafn.
Amphelikturus dendriticus
Amphelikturus dendriticus, (e.pipehorse), er tegund af pípufiski með náttúrleg heimkynni um vestanvert Atlantshaf.
Þessi tegund er smá og í litum sem falla vel að umhverfið og því sjaldséð. Lengstir verða einstaklingar 7,5 sm. Er eina tegund sinnar greinar.
Saalfelden
thumb|Saalfelden
Saalfelden am Steinernen Meer er borg í fylkinu Salzburg í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2014 var 16 þúsund.
Stallur
Stallur getur átt við:
Aleg
thumb|right|250px|Aleg Aleg er borg í suðvesturhluta Máritaníu. Mannfjöldi var um það bil 12 þúsund árið 2000. Aleg er fæðingarbær Sidi Ould Cheikh Abdallahi, en hann er fyrrverandi forseti Máritaníu.
Sverre Andreas Jakobsson
thumb|Sverre Andreas Jakobsson 12. maí 2007 í [[Kölnarena]] thumb|Sverre Andreas Jakobsson 12. ágúst 2007 Sverre Andreas Jakobsson (fæddur 8. febrúar 1977) er íslenskur handknattleiksmaður sem leikur með þýska liðinu Grosswallstadt.
Sverre lék með íslenska landsliðinu í handknattleik þegar það vann silfurverðlaun á Ólympíuleikunum í Peking árið 2008 og þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010.
Faðir Sverre er Jakob Björnsson, fyrrverandi bæjarstjóri á Akureyri, móðir hans er norsk
Rejsen til Saturn
Rejsen til Saturn (Íslenska. Ferðin til Satúrnusar) er tölvuteiknuð mynd sem fjallar um hóp af dönskum geimförum sem eru sendir til plánetunar Satúrnusar í leit að náttúruauðlindum. Myndin er byggð á samnefndum teiknimyndasögum eftir Claus Deleuran.
Jørgen Ditlev Trampe
Jørgen Ditlev Trampe (5. maí 1807 – 5. mars 1868), almennt nefndur Trampe greifi var danskur aðalsmaður og embættismaður sem var stiftamtmaður á Íslandi í áratug, frá 1850 til 1860.
Stiftamtmaður á Íslandi
Trampe var fæddur í Korsør í Danmörku. Foreldrar hans voru greifahjónin Frederik Christopher Just Gerhard von Trampe og Conradine Cecilie, fædd Haag. Frændi hans var Frederik Christopher Trampe, sem var stiftamtmaður á Íslandi 1806-1810. Trampe var skipaður stiftamtmaður á Íslandi 1850 og kom til landsins 29. apríl. Hann er sagður hafa verið glaðlyndur, mannblendinn og viðmótsgóður og var því í fyrstu vinsæll meðal Íslendinga, ekki síst eftir að hann tók upp þann sið að láta rita embættisbréf sín á íslensku, en áður höfðu öll slík bréf verið skrifuð á dönsku. Þótti þetta svo merkilegt, að Bókmenntafélagið kaus Trampe sama ár og hann tók við embætti sem heiðursfélaga sinn í virðingar- og viðurkenningarskyni.
Hann lagði líka stund á íslenskunám og gerði sér líka far um að kynnast landi og þjóð og ferðaðist víða um Suður- og Vesturland fyrsta sumar sitt í embætti. Þá kom hann meðal annars á Þingvallafundinn 1850. Væntu því margir góðs af störfum hans en fljótlega kastaðist þó í kekki milli hans og ýmissa leiðtoga Íslendinga, enda var Trampe fyrst og fremst konunghollur embættismaður og tók embætti sitt alvarlega.
Þjóðfundurinn
Óvinsælasta verk Trampe og það sem hann er helst þekktur fyrir á Íslandi var að slíta Þjóðfundinum 1851 þegar ljóst var að frumvarp sem hann hafði lagt fram sem fulltrúi konungs um að Ísland yrði innlimað í Danmörku yrði fellt. Hafði Trampe fyrirfram búist við að leiðtogar sjálfstæðisbaráttunnar yrðu sér erfiðir og það svo að 4. mars 1851 hafði hann skrifað danska innanríkisráðueytinu og farið fram á að danskir hermenn yrðu sendir til Reykjavíkur til að halda uppi lögum og reglu. Danskt herskip var sent til landsins og jafnframt fékk Trampe fyrirmæli um að fresta þjóðfundinum eða slíta honum ef honum þætti þess við þurfa, eins og hann líka gerði.
Trampe var áfram stiftamtmaður á Íslandi til 1860 en verulega dró úr vinsældum hans við þá atburði sem urðu á þjóðfundinum. Hann var síðan skipaður amtmaður í Ringkøbing á Jótlandi og gegndi því embætti til dauðadags 1868.
Fjölskylda
Kona hans (gift 1835) var Christiane Adolphine Siersted (1813—1887). Einn sonur þeirra, Christian, giftist Áróru, yngstu dóttur Þórðar Sveinbjörnssonar háyfirdómara.
Kobbi kviðrista
Kobbi kviðrista (enska: Jack the Ripper) er viðurnefni á óþekktum raðmorðingja sem talið er að hafi verið á ferli í fátækrahverfum Whitechapel-hverfis í London árið 1888. Nafnið „Jack the Ripper“ kom úr bréfi til fjölmiðla frá sendanda sem sagðist vera morðinginn og fékk mikla umfjöllun í dagblöðum. Nú er almennt talið að bréfið hafi verið blekking og að fjölmiðlar hafi hugsanlega skrifað það sjálfir til að auka áhuga á umfjölluninni og sölu blaðanna. Morðinginn var kallaður „Whitechapel-morðinginn“ og „Leðursvuntan“ í rannsóknargögnum lögreglunnar og í umfjöllun fjölmiðla í byrjun.
Morðin sem eignuð eru Kobba kviðristu voru flest á vændiskonum sem bjuggu og unnu í austurhluta London og voru skornar á háls og á kvið. Þar sem líffærum hafði verið stolið úr a.m.k. þremur fórnarlambanna fóru tilgátur á kreik um að morðinginn væri læknir eða skurðlæknir að mennt. Orðrómur um að morðin tengdust varð ákafari í september og október árið 1888 þegar lögreglan og fjölmiðlar fengu bréf frá manni sem sagðist vera morðinginn. Bréf merkt „frá helvíti“ barst George Lusk, forseta sjálfboðavarðsveitar í Whitechapel, og með því fylgdi hálft nýra úr manneskju sem átti að vera úr einu fórnarlambinu. Almenningur fór í síauknum mæli að trúa því að einn raðmorðingi undir nafninu „Kobbi kviðrista“ stæði að baki Whitechapel-morðunum, bæði vegna þess hve illyrmisleg morðin voru og hvernig fjölmiðlarnir fjölluðu um þau.
Dagblaðaumfjöllunin um morðin gerði Kobba kviðristu alræmdan á alþjóðavísu og eins konar goðsögn sem lifir enn góðu lífi myndaðist í kring um þessa dularfullu persónu. Lögreglurannsókn á ellefu morðum í Whitechapel til ársins 1891 tókst ekki að tengja öll drápin afdráttarlaust við morð ársins 1888. Fimm fórnarlömb – þær Mary Ann Nichols, Annie Chapman, Elizabeth Stride, Catherine Eddowes og Mary Jane Kelly – sem drepnar voru frá 31. ágúst til 9. nóvember 1888 eru yfirleitt taldar hafa orðið fyrir barðinu á sama morðingjanum. Fyrstu fjórar vændiskonurnar drap morðinginn á götum úti en þá síðustu á heimili hennar. Sökum þess var hún verst farin og talið er að ástæðan sé sú að morðinginn hafði meiri tíma og næði til að svívirða hana en þær fyrri.
Morðgátan hefur aldrei verið leyst og sögurnar sem myndast hafa í kringum hana eiga meira skylt við flökkusögur, samsæriskenningar og getgátur en við sagnfræði. Upp hefur komið fjöldi kenninga um nafn og ásetning morðingjans og kenningar hafa jafnvel tengt meðlimi bresku krúnunnar við morðin. Líklegast er talið að þetta hafi verið almúgamaður sem enginn tók eftir í hverfi þar sem glæpamenn og vændiskonur héldu til. Engin sönnunargögn hafa varðveist til þessa dags.
Vatnsveitubrú
thumb|200px|Vatnsveitubrú við [[Pont du Gard]] Vatnsveitubrú (eða vatnsbrú) er mannvirki sem minnir helst á brú og er reist er til að veita vatni frá einum stað til annars. Rómverjar reistu margar vatnsveitubrýr sem spönnuðu yfir dali og gil þegar þeir lögðu vatnsveitustokka (vatnslagnir) til hinna ýmsu borga.
České Budějovice
thumb|right|České Budějovice í Tékklandi. České Budějovice (þýska: Budweis) er borg í Tékklandi. Íbúar borgarinnar eru um 93 þúsund talsins (2015).
Jeanine Mason
Jeanine Mason (fædd 14. janúar 1991 á Miami á Flórída) er kúbversk-bandarískur dansari á nútímasviði. Hún er best þekkt fyrir framkomu sína og sigur í fimmtu þáttaröðinni af So You Think You Can Dance sem er sýndur á FOX-sjónvarpsstöðinni. Haustið 2009 hóf Jeanine nám við Kaliforníuháskóla í Los Angeles. Hún er yngsti dansari sem nokkurn tímann hefur unnið þessa keppni.
Vígmar
Vígmar er íslenskt karlmannsnafn.
Guðfreður
Guðfreður er íslenskt karlmannsnafn.
Vaka (nafn)
Vaka er íslenskt kvenmannsnafn.
Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins
thumb|250px|[[Codex Sinaiticus, dæmi um grískt hástafaletur.]] Hástafahandrit Nýja testamentisins urðu flest til á tímabilinu frá 3. öld fram á 10. öld eftir Krist. Einkennandi fyrir þessi handrit er efnið, þ.e. bókfell eða skinn (pergament) sem kom í staðinn fyrir papýrus, bókarformið sem kom í stað rúllu (bókrollu), og stafagerðin, gríska hástafaletrið. Á 9. öld fóru menn að nota lágstafaletur, og leysti það brátt hástafaletrið af hólmi.
Nú eru kunn 322 hástafahandrit með textum úr Nýja testamentinu, en flest þeirra eru aðeins lítil brot. Rannsóknir á hástafahandritunum á 19. og 20. öld höfðu mikla þýðingu fyrir textafræði Nýja testamentisins.
Heiðbjörk
Heiðbjörk er íslenskt kvenmannsnafn.
Saurbæjarhreppur
Eftirfarandi hreppar hafa borið nafnið Saurbæjarhreppur:
Sigurður Pétursson (1907-1994)
Sigurður Helgi Pétursson gerlafræðingur (f. 19. maí 1907 á Skammbeinsstöðum í Holtum, d. 15. desember 1994 í Reykjavík) var einn af frumherjum örverurannsókna á Íslandi, en er trúlega þekktastur fyrir rannsóknir sínar á örveruskemmdum í söltuðum fiskafurðum, svo sem jarðslaga og roðaskemmdum í saltfiski og aflitun saltaðra grásleppuhrogna.
Starfsferill
Sigurður varði doktorsritgerð sína um mjólkursýrubakteríur af Thermobacterium (nú Lactobacillus) ættkvísl við Christian-Albrechts háskólann í Kiel í Þýskalandi 1935. Að námi loknu hóf hann störf hjá Mjólkursamsölunni í Reykjavík þar sem hann starfaði við mjólkureftirlit í tíu ár, lengst af (frá 1937) meðfram rannsóknastörfum við Iðnaðardeild Atvinnudeildar Háskóla Íslands (HÍ). Hann fluttist svo árið 1960 með gerlarannsóknastofu sína til rannsóknastofu Fiskifélags Íslands, sem varð að Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins (Rf) árið 1965. Hann var deildarstjóri gerlarannsókna allt til þess er hann lét af störfum fyrir aldurs sakir árið 1976.
Fræðastörf
Sigurður kom víða við í rannsóknum sínum. Meðal sérstakra hugðarefna hans voru saltkærar örverur og örveruskemmdir í saltfiski. Saltfiskur var meðal verðmætustu útflutningsafurða íslendinga á þeim árum sem Sigurður hóf sinn rannsóknaferil og höfðu skemmdir á honum verulega efnahagslega þýðingu. Einkum voru það þrenns konar skemmdir sem höfðu valdið miklu tekjutapi í saltfiskiðnaðinum, en þetta voru mygluskemmdir af völdum jarðslaga, illa lyktandi roðaskemmdir af völdum saltkærra fornbaktería og guluskemmdir (sem síðar var sýnt að væru fyrst og fremst af völdum kopars ) og átti Sigurður stóran þátt í rannsóknum sem miðuðu að því að halda þessum skemmdum í skefjum.
Meðfram rannsóknastörfum sínum við HÍ og Rf var Sigurður virkur þátttakandi í jafnt alþýðlegri sem sérhæfðri miðlun vísinda og fræða. Hann ritstýrði Tímariti Verkfræðingafélags Íslands frá 1946 til 1949, var formaður Hins íslenska náttúrufræðifélags frá 1951 til 1955 og ritstjóri Náttúrufræðingsins frá 1956 til 1965. Jafnframt var hann iðinn við að skrifa læsilegar og aðgengilegar greinar í Náttúrufræðinginn og önnur tímarit, svo sem Frey og Ægi um ýmis efni tengd náttúru Íslands og raunvísindum.
Ritaskrá (kennslubækur og stærri verk)
Auk mikils fjölda tímaritsgreina og rannsóknaskýrslna skrifaði Sigurður einnig nokkur stærri verk. Þeirra á meðal Sigurðar má nefna:
Langanesbyggð
Langanesbyggð er sveitarfélag á og við Langanes á norðausturhorni Íslands. Það varð til við sameiningu Þórshafnarhrepps og Skeggjastaðahrepps sem samþykkt var í atkvæðagreiðslu þann 8. apríl 2006 og tók gildi 10. júní í kjölfar sveitarstjórnakosninganna 2006. Þar er meðal annars að finna Finnafjörð en áætlanir um stórskipahöfn hafa verið orðaðar við þann fjörð. Árið 2022 ákváðu íbúar að sameinast Svalbarðshreppi undir nafni Langanesbyggðar.
Guðgeir
Guðgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Japanska
Japanska (日本語, „nihongo“) er tungumál, bæði tal- og ritmál, sem er aðallega notað í Japan. Um 130 milljón manns kunna tungumálið og er það áttunda mest talaða tungumáli heims. Málvísindamenn deila um flokkun japanska tungumálsins, en megin kenningin er sú að það sé einangrað tungumál sem á sér margar birtingarmyndir og í raun yfirheiti á tungumálaætt sem kallast japönsk tungumál. Önnur kenning segir að japanska sé hugsanlega hluti af svokallaðri altísktri tungumálaætt sem nær yfir mikinn hluta Mið-Asíu og inniheldur einnig tyrknesk, mongólsk, kóresk og mansjúrísk mál. Hvorug þessara kenninga hafa enn verið samþykktar opinberlega.
Calandrinia affinis
Calandrinia affinis er plöntutegund sem var lýst af John Gillies og George Arnott Walker Arnott.
Japanska
Japan er eina landið þar sem japanska er hið opinbera tungumál (eyjan Angaur hefur þrjú opinber tungumál og er japanska eitt af þeim). Japanska er þó töluð í mörgum öðrum löndum sökum landsflutninga og ber helst á henni í Bandaríkjunum, aðallega í Kaliforníu og Hawaii, Brasilíu og Filippseyjum. Japönsk menning hefur þróast stöðugt í margar aldir og ólíkt mörgum öðrum þjóðarmenningum hefur hún ekki orðið fyrir barðinu á innrásum þjóða og menningu þeirra fyrr enn nú á seinni árum. Í gegnum tíðina hefur þó í japönsku safnast upp mikið af tökuorðum úr kínversku, portúgölsku, hollensku, þýsku, frönsku og nýlega ensku. 60 % orðaforða japönskunnar er tökuorð frá kínversku.
Vígmundur
Vígmundur er íslenskt karlmannsnafn.
Japanska
Landfræðileg dreifing
Þótt japanska sé nær eingöngu töluð í Japan hefur hún á nokkrum tímabilum í sögunni verið töluð í öðrum löndum eða þegar Japan hertók Kóreu, Taívan og hluta af Kína. Heimamenn í þessum löndum voru neyddir til að læra japönsku og Kóreubúar fengu japönsk nöfn. Út af þessu eru enn margir í þessum löndum sem tala japönsku í stað eða með staðarmálinu. Þar að auki tala innflytjendur frá Japan sem búa að mestu í Bandaríkjunum (aðallega Kaliforníu og Havaí) og Brasilíu oft japönsku. Afkomendur þeirra eru kallaðir „nisei“ (二世) eða „önnur kynslóð“, en sú kynslóð talar hinsvegar yfirleitt ekki góða japönsku. Þar að auki er nokkrar milljónir taldar vera að læra japönsku.
Ritunarkerfi
Í japanskri skrift er að mestu notast við þrjú kerfi: kanji, hiragana og katakana. Kanji er kínversk skrift sem var innleid í Japan á 4. öld. Hiragana er aðallega notað til að sýna beygingu orða með samstöfum en katakana er aðallega notað fyrir tökuorð úr öðrum tungumálum. Elstu textar á Japönsku eru frá 712.
Hljóðfræði
Í Japönsku eru engin tannvaramælt önghljóð (F & V) en á móti finnst raddað sem óraddað tvívaramælt önghljóð (þveröfugt við íslensku) og kannski má rekja þetta til smærri efri framtanna. Ennfremur er hvorki -þ né -ð. Bæði raddað sem óraddað blísturshljóð er að finna í málinu (s & z) og -r má finna raddað sem óraddað. Í japönsku er ekkert hliðarhljóð (L).
Málfræði
Engin greinir er í japönsku. Nafnorð hafa ekkert málfræðilegt kyn og trakterast hvorki í tölu né föllum. Sagnorð trakterast hvorki í persónu né tölu. Lýsingarorð og atviksorð stigbreitast ekki þó skjóta meigi fyrir framan þau motto (meira) og mottomo (mest). Engin eignarfornöfn er að finna í japönsku en jafngildi þeirra myndað með eftirsetningu smáorðsins 'no' eftir tilvíkjandi perónufornafn. Eiginlega bara sagnorð taka beygingum í japönsku. Lýsingarorð í japönsku eru ólík lýsingarorðum í vestrænum málum því þau líkjast sagnorðum og hafa hætti og tíðir svo jafnvel er litið á þau sem undirflokk sagnorða.
Tækniháskóli München
Tækniháskólinn í München (Technische Universität München, TUM, TU München) er eini tækniháskólinnn í Bæjaralandi. Hann er einn af stærstu tækniháskólunum í Þýskalandi og telst til virtustu háskóla Þýskalands. TUM var stofnaður 1868 fyrir tilskipan Lúðvíks II. þáverandi konungs Bæjaralands.
Nám
Aðalbygging TUM er í miðborg München, en þó nokkrar deildir skólans eru staðsettar í Garching (í útjaðri borgarinnar) og Freising (einnig í útjaðri borgarinnar).
München
Garching
Freising (Weihenstephan)
Samanburður við aðra háskóla
Innan Þýskalands
Árið 2007 var Tækniháskólinn í München talinn virtasti háskóli Þýskalands samkvæmt hinni árlegu FOCUS könnun.
Á heimsvísu
Samkvæmt Shanghai Jiao Tong Annual League-Ranking er Tækniháskólinn í München : <templatestyles src="Notandi/styles.css" />
Skólagjöld
Frá og með sumarönninni 2007 hafa skólagjöld við Tækniháskólann í München verið 592 evrur á önn.
Vala
Vala er íslenskt kvenmannsnafn.
Heiðbjört
Heiðbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Kili
Kili (Gríska: Κοίλη) [framburður: Kili] er þorp á vestur-Kýpur í norður af borginni Paphos. Það er í 600 metra hæð yfir sjávarmáli. Íbúar voru 466 árið 2011. Meðalhiti er 16,9 ° C. Það fær 620 mm úrkomu árlega.
Vígsteinn
Vígsteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Siglingafræði
Siglingafræði, stýrimennska eða stýrimannafræði er sú fræðigrein sem fæst m.a. við að reikna út staðsetningu, stefnu og ferð farartækis, t.d. skips á siglingu eða loftfars á flugi.
Kryvyj Ríh
thumb|Gamli bærinn í Kryvyj Ríh. Kryvyj Ríh er borg í Úkraínu þar sem búa um 680.000 manns (2021). Forseti Úkraínu, Volodymyr Zelenskyj, er fæddur í þessari borg og ólst þar upp. Borgin er meðal annars þekkt fyrir stáliðnað og leiklistarlíf.
Drullumall
Drullumall var fyrsta breiðskífa hljómsveitarinnar Botnleðju frá Hafnarfirði. Platan kom út í nóvember árið 1995 hjá útgáfunni Rymur. Platan inniheldur 12 lög samin af hljómsveitinni. Platan er í 72.sæti í bókinni 100 bestu plötur Íslandssögunnar eftir Jónatan Garðarsson og Arnar Eggert Thoroddssen.
Guðjón
Guðjón er íslenskt karlmannsnafn.
Thomas Hardy
thumb|right|Thomas Hardy. Thomas Hardy (2. júní 1840 – 11. janúar 1928) var enskur rithöfundur og ljóðskáld. Helstu skáldsögur hans gerast í Wessex-héraði, sem er að hálfu uppdiktað, og fjalla um persónur sem berjast við ástríður sínar og aðstæður. Hardy tók að skrifa ljóð á fimmtugsaldri, eftir að skáldsögur hans voru úthrópaðar af viktóríanskri samtíð hans.
Heiðbrá
Heiðbrá er íslenskt kvenmannsnafn.
Bæjarfoss
Bæjarfoss (stundum Bærfoss eða Bergfoss) er foss í laxá við Fossvelli í Jökulsárhlíð í Múlaþingi.
Calandrinia alba
Calandrinia alba er plöntutegund sem var fyrst lýst af R. og P., og fékk sitt núverandi nafn af Dc.
Lostprophets
Lostrophets er velsk rokkhljómsveit stofnuð 1997. Hún gaf út 5 breiðskífur. Hljómsveitin var lögð niður árið 2013 eftir að söngvarinn varð uppvís að barnaníði.
Valbjörg
Valbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Vígþór
Vígþór er íslenskt karlmannsnafn.
Codex Bezae
thumb|Codex Bezae Codex Bezae (Skammstafað D (Wettstein), 05 (Gregory) eða δ5 (Von Soden)) er handrit af Nýja testamentinu. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 5. öld e.Kr. Handritið er geymt í Cambridge-háskóla (Nn. II 41) í Cambridge.
Handritið er nú 406 blöð (26 x 21,5 cm).
Textinn er í 1 dálki, 33 línur á hverri síðu.
Opal
Rauður opal var fyrstur opalanna sem kom út árið 1945 þegar sælgætisgerðin Opal var stofnuð sem síðar var keypt af Nóa Siríus. Vegna vinsælda rauðs opals var framleiddur nokkrum árum síðar blár opal. Árið 1978 kom grænn opal og nokkrum árum síðar gulur opal með ávaxtabragði.
Blár Opal
Blár opal kom á markað nokkrum árum eftir rauðum opal en árið 1982 var framleiðslu hætt á opalnum en framleiðsla hófst aftur árið 1984. Framleiðslan hætti alfarið árið 2005 og hafa vinsældir opalsins aukist eftir það.
Pinus chiapensis
Pinus chiapensis er furutegund sem var áður talin afbrigði af Sandfuru (Pinus strobus), en er nú talin aðskilin tegund.
Útbreiðsla
Hún er ættuð frá suður Mexíkó og Guatemala, þar sem hún finnst í 600 - 2200 m. hæð. Hún vex í Mið-Amerískum furu-eikarskóga búsvæði, þar á meðal í Sierra Madre de Chiapas. Pinus chiapensis getur orðið 30 - 35 m.
Eid al-Fitr
thumb|right|Eid-veisla í Tadsikistan. Eid al-Fitr (arabíska: عيد الفطر‎‎ ʻĪd al-Fiṭr, „fösturofshátíð“) er mikilvæg trúarhátíð í Íslam sem markar lok föstumánaðarins Ramadan.
Eid al-Fitr er fyrsti dagur mánaðarins Shawwal. Dagsetningin er breytileg auk þess sem hún er ólík milli staða þar sem mánuðirnir eru tunglmánuðir sem byggjast á útreikningum trúarleiðtoga á hverjum stað. Venjulega hefst Eid al-Fitr við sólarlag þegar nýtt tungl sést eftir 29. dag fyrri tunglmánaðar. Hátíðin stendur í 1-3 daga. Á þessum dögum taka múslimar þátt í sérstökum bænum, gefa ölmusu og sýna af sér gleði. Fasta er bönnuð meðan á Eid al-Fitr stendur.
Eid al-Fitr er önnur af tveimur Eid-hátíðum. Hin er fórnarhátíðin Eid al-Adha.
Guðlaugur
Guðlaugur er íslenskt karlmannsnafn.
Ian Hacking
Ævi og störf
Hacking fæddist í Vancouver í Bresku Kólumbíu í Kanada. Hann stundaði grunnnám við Háskólann í Bresku Kólumbíu (1956) og Cambridge-háskóla (1958). Hacking kláraði doktorsnám sitt við Cambridge árið (1962), undir leiðsögn Casimir Lewy, fyrrum nemanda Ludwigs Wittgenstein.
Ian Hacking kenndi við Háskólann í Bresku Kólumbíu í Kanada sem lektor, síðar sem dósent. Hann kenndi einnig við Háskólann í Makerere í Úganda. Hann var fyrirlesari við Cambridge frá árunum 1969 til 1974 en þá færði hann sig yfir til Stanford-háskóla. Eftir að hafa kennt í nokkur ár við Stanford-háskóla, var hann eitt ár í Zentrum für Zeithistorische Forschung í Þýskalandi eða frá 1982–1983. Hann gerðist prófessor í heimspeki við Háskólann í Torontó árið 1983 og háskólaprófessor árið 1991.
Hacking er þekktur fyrir sögulega nálgun á vísindaheimspeki og hefur verið lýst sem einum af mikilvægustu mönnum vísindaheimspekinnar innan Stanford-háskóla þar er hann í flokki með John Dupré, Nancy Cartwright og Peter Galison.
Árið 2002 var Hacking verðlaunaður, fyrstur manna á sviði hugvísinda, Kanadísku Killam verðlaununum en þau eru veitt þeim sem hafa sýnt framúrskarandi árangur á sínu starfsviði. Árið 2004 var hann sæmdur kanadísku orðunni og árið 2009 Holdberg verðlaununum sem eru norsk verðlaun veitt fyrir framlög fræðilegra verkefna á sviði lista, hugvísinda og félagsvísinda. Hacking var sæmdur Holdberg verðlaununum fyrir verk sín varðandi tölfræði og líkindafræði og hvernig þau hafa mótað samfélagið.
Hermann Jónasson (búfræðingur)
thumb|right|250px|Hermann Jónsson, ljósmynd tekin af [[Sigfús Eymundsson|Sigfúsi Eymundssyni]] Hermann Jónsson, (f. 22. október, 1858, d. 6. desember, 1923) var búfræðingur og alþingismaður Húnvetninga fyrir Heimastjórnarflokkinn frá 1900 – 1908.
Æviágrip
Foreldrar Hermanns voru Jónas Hallgrímsson (f. 1822, d. 1870) bóndi að Víðikeri í Bárðardal og Sigríður Jónsdóttir (f. 1826, d. 1894) húsfreyja. 1888 kvæntist Hermann Guðrúnu Jónsdóttur (f. 1863, d. vestanhafs) og eignuðust þau tvö börn.
Veturinn 1903 – 1904 dvaldist hann í vesturheimi, sendur af Búnaðarfélagi Íslands, til þess að kynna sér meðferð á saltkjöti og leita því markaðar. Hann stofnaði Búnaðarritið 1887 og var ritstjóri þess til 1899. Einnig var hann yfirskoðunarmaður landsreikninganna 1906 og 1907.
Ritstörf
Hermann ritaði ýmsar greinar og bækur um hugarefni sín, ásamt því að ritstýra Búnaðarritinu, en meðal annars barðist hann fyrir því á Alþingi að upp yrði tekin þegnskylduvinna fyrir ungmenni frá 18 til 24 ára. Þó er nær að kalla hugmyndir hanns vinnuskóla því hann gerði aðeins ráð fyrir sjö til átta vikna vinnu þar sem afköst væru ekki aðalatriðið heldur nám í bæði því að vinna og helst einhverju ákveðnu starfi eða iðn. Eins skrifaði hann greinar um til dæmis matarsalt og annað sem tengdist vesturför hanns og tilraunum til markaðssetningar á saltkjöti þar.
Dæmi um greinar og rit almenns eðlis:
Bækur um drauma dulræn efni
Hermann gaf út tvær bækur um drauma og dulræn málefni, ásamt því að rita greinar um sama efni, þar sem hann tíundaði eigin reynslu og reyndi að skýra út berdreymi, hugboð og hugsýnir, en að hanns sögn var hann gæddur þessum hæfileikum. Bækurnar voru:
Hagstofa Evrópusambandsins
thumb|right|Höfuðstöðvar Eurostat í Lúxemborg. Hagstofa Evrópusambandsins eða Eurostat er stjórnarsvið Evrópusambandsins sem hefur það hlutverk að gefa út tölfræðigögn fyrir stofnanir Evrópusambandsins, og samræma tölfræði milli aðildarlanda sambandsins og EFTA. Höfuðstöðvar hagstofunnar eru í hverfinu Kirchberg í Lúxemborg.
Valbjörk
Valbjörk er íslenskt kvenmannsnafn.
Hvalfjarðarsveit
Hvalfjarðarsveit er sveitarfélag við norðanverðan Hvalfjörð á Vesturlandi.
Sveitarfélagið varð til við sameiningu Hvalfjarðarstrandarhrepps, Innri-Akraneshrepps, Leirár- og Melahrepps og Skilmannahrepps sem samþykkt var í atkvæðagreiðslu þann 20. nóvember 2004 en tók ekki gildi fyrr en í kjölfar sveitarstjórnakosninganna 2006.
Staðhættir
Stærsti þéttbýlisstaður í Hvalfjarðarsveit er Melahverfi með 111 íbúa þann 1. janúar 2016. Iðnaðarhverfið á Grundartanga er við utanverðan Hvalfjörð.
Hvalfjörður, Faxaflói og Borgarfjörður mynda suður- og vesturmörk sveitarfélagsins. Hvalfjarðarsveit liggur einnig að Kjósarhreppi í suðaustri, Akraneskaupstað í vestri, Borgarbyggð og Skorradalshreppi í norðri ásamt Bláskógabyggð upp til heiða í austri.
Til áberandi fjalla í sveitinni teljast (frá vestri til austurs) Akrafjall, Hafnarfjall, Skarðsheiði, Botnsheiði, Hvalfell, Botnssúlur og Kvígindisfell. Með stærri vötnum teljast Eiðisvatn og Hólmavatn á milli Hvalfjarðar og Leirárvogs, einnig Eyrarvatn, Þórisstaðavatn (einnig þekkt sem Glammastaðavatn) og Geitabergsvatn í Svínadal og eitt dýpsta vatn Íslands, Hvalvatn ofan Botnsdals. Hæsti foss Íslands, Glymur, er í Botnsá sem rennur í Hvalfjarðarbotn úr Hvalvatni.
Hringvegurinn liggur um Hvalfjarðarsveit, á um 30 kílómetra kafla á milli Hvalfjarðarganga og Borgarness.
Alfons Sampsted
Alfons Sampsted (fæddur 6. apríl 1998) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem varnarmaður fyrir hollenska liðið FC Twente og íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. Alfons hóf ferilinn með Breiðabliki. Hann vann norsku deildinu Eliteserien árin 2020 og þegar Bodø/Glimt vann sína fyrstu úrvalsdeildartitla.
Alfons á flesta leiki með U-21 landsliði Íslands eða 30 leiki. Hann byrjaði leikinn gegn Þjóðverjum í aðallandsliðinu í mars 2021 þegar Birkir Már Sævarsson tók út bann.
Halimah Yacob
Halimah binti Yacob (Jawi: حاليمه بنت ياچوب; fædd 23 ágúst 1954) er singapúrskur stjórnmálamaður sem er 8. og núverandi forseti Singapúr. Áður var hún meðlimur stjórnarflokksins People's Action Party (PAP) og var níundi forseti þingsins, frá janúar 2013 til ágúst 2017.
7. ágúst 2017 sagði hún af sér sem þingmaður, forseti þingsins og úr PAP, til að verða frambjóðandi fyrir forsetakosningarnar 2017 þar sem aðeins stjórnmálamenn af minnihlutaþjóðerni máttu bjóða sig fram (þjóðernishópar rótera forsetaembætti milli sín).
Þann 13. september 2017 varð hún sjálfkjörinn forseti án mótframboðs. Halimah var svarin inn næsta dag og er fyrsti kvenkyns forsetinn í sögu landsins.
Heiðdís
Heiðdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Pungapróf
Pungapróf (eða smáskipapróf eða hið minna fiskimannapróf) er réttindapróf til að stýra skipum sem eru 30 rúmlestir eða minni (var áður 15 rúmlestir).
Víkingur (mannsnafn)
Víkingur er íslenskt karlmannsnafn.
Héðinsfjarðargöng
Héðinsfjarðargöng eru tvenn jarðgöng á milli Siglufjarðar og Ólafsfjarðar með viðkomu í eyðifirðinum Héðinsfirði. Göngin eru 3,9 km (Siglufjörður-Héðinsfjörður) og 7,1 km löng (Héðinsfjörður-Ólafsfjörður). Vegalengdin milli Siglufjarðar og Ólafsfjarðar er í heild 15 km um göngin. Héðinsfjarðargöngin voru opnuð 2. október 2010. <Gallery> Mynd:Hédinsfjardargöng (Siglufjördur)2010.JPG|Inngangur í göngin frá Siglufirði Mynd:Hédinsfjardargöng (Ólafsfjördur)2010.JPG|Inngangur í göngin frá Ólafsfirði
Forsaga
Hugmyndir um tengingu Dalvíkur, Ólafsfjarðar og Siglufjarðar með jarðgöngum á norðanverðum Tröllaskaga komu fyrst fram á ráðstefnu Verkfræðingafélags Íslands árið 1981. Ári síðar voru boraðar tilraunaholur í Ólafsfjarðarmúlann og þingsályktun um gerð jarðganga Dalvíkur og Ólafsfjarðar var samþykkt á Alþingi árið 1983.
Árið 1990 voru Múlagöngin opnuð  og sama ár kom fram þingsályktunartillaga um jarðgöng milli Ólafsfjarðar og Siglufjarðar um Héðinsfjörð. Árið 2000 voru Héðinsfjarðargöng meðal fyrstu verkefna nýrrar Jarðgangaáætlunar og hófst gangagerðin í september 2006.
Útboð verksins
Upphaflega var ætlunin sú að göngin yrðu boðin út með Fáskrúðsfjarðargöngunum á Austurlandi en fallið var frá því og verkefnin boðin út í sitt hvoru lagi í mars 2003. Í júlí sama ár ákvað ríkisstjórn Íslands að hafna öllum tilboðum sem höfðu borist í verkið vegna þenslu í efnahagslífinu og fresta því um óákveðinn tíma. Þetta gramdist íbúum og sveitarstjórnum á Siglufirði og Ólafsfirði sem litu svo á að þingmenn hefðu gefið loforð fyrir Alþingiskosningarnar í maí sama ár um að ráðist yrði í gerð ganganna.
Frestunin hafði málaferli í för með sér þar sem Íslenskir aðalverktakar og norska fyrirtækið NCC sem áttu saman lægsta tilboðið í verkið fóru fram á skaðabætur frá Vegagerðinni því ákvörðunin um að hafna öllum tilboðum hefði verið ólögmæt. Kærunefnd útboðsmála leit svo á að ákvörðunin um að hafna tilboðunum hefði verið ólögleg og að Vegagerðin væri skaðabótaskyld. Málið fór fyrir Héraðsdóm Reykjavíkur sem sýknaði Vegagerðina af öllum kröfum sækjenda þann 15. apríl 2005.
Á borgarafundi á Siglufirði 19. mars 2005 tilkynnti Sturla Böðvarsson samgönguráðherra að göngin yrðu boðin út á ný haustið 2005, framkvæmdir gætu hafist um mitt ár 2006 og þeim lyki 2009. Verklok töfðust um ár, aðallega vegna vandamáls með vatn í göngunum. Héðinsfjarðargöng voru vígð 2. október 2010.
Siglufjörður og Ólafsfjörður sameinuðust í sveitarfélagið Fjallabyggð árið 2006.
Deilur
Fjölmiðlaumfjöllun um væntanleg samfélagsáhrif Héðinsfjarðarganganna var almennt jákvæð en umfjöllun um kostnað, arðsemi og umferðaröryggi var almennt neikvæð.
Samfélagsáhrif Héðinsfjarðarganganna
Rannsóknarverkefnið Samgöngubætur og byggðaþróun: Félagsleg, efnahagsleg og menningarleg áhrif Héðinsfjarðarganga á mannlíf á norðanverðum Tröllaskaga hófst haustið 2008. Rannsóknarverkefninu var ætlað að leggja heildstætt mat á stöðu Fjallabyggðar og þær breytingar sem vænta mátti í kjölfar opnunar ganganna. Jafnframt var verkefninu ætlað að styrkja fræðilegan grundvöll fyrir mat á samfélagslegum áhrifum jarðgangagerðar.
Verkefnið var að stórum hluta unnið með tilstyrk Rannsóknasjóðs Vegagerðarinnar sem veitti styrk til framkvæmdar þess árin 2009–2014. Þóroddur Bjarnason prófessor við Háskólann á Akureyri var stjórnandi rannsóknarinnar en á annan tug háskólakennara og sérfræðinga sem tengdust Háskólanum á Akureyri og ríflega sjötíu nemendur unnu að rannsókninni.
Guðleifur
Guðleifur er íslenskt karlmannsnafn.
Valbjört
Valbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Norðurey
Norðurey er eitt af nöfnum Íslands, or er það gæluheiti sem Vestmannaeyingar nota gjarnan um meginland Íslands, enda liggur Ísland í norður frá Vestmanneyjum. Kynningin á Vestmannaeyjum með þessu gæluheiti í öndvegi gæti hljómað svona:
Notendastýrð persónuleg aðstoð
Notendastýrð persónuleg aðstoð (NPA) er velferðarþjónusta til handa einstaklingum sem þurfa aðstoð vegna veikinda eða fötlunar. Aðstoðin skal vera skipulögð á forsendum þeirra sem nota þjónustuna og undir þeirra verkstýringu og verkstjórn. Ef fötlun eða veikindi notandans koma í veg fyrir að hann annist sjálfur verkstjórn skal hann eiga rétt á aðstoð við verkstjórnina. Þjónustan skal vera heildstæð og krefst samhæfingar af hálfu félags-, heilbrigðis-, og menntamála.
Notendastýrð persónuleg aðstoð er veitt á grundvelli samnings milli sveitarfélags og einstaklingsins sem notar þjónustuna. Þjónustan byggir á hugmyndafræði um sjálfstætt líf (e. Independent living) og þau sem nota aðstoðina stýra sjálf fyrirkomulagi þjónustunnar og ákveða sjálf hver veitir aðstoðina og hvernig hún er skipulögð. Aðstoðin getur verið veitt inn á heimili einstaklings, á vinnustað eða öðrum þeim vettvangi sem notandinn ákveður. Með notendastýrði persónulegri aðstoð minnkar þörfin á því að fatlaðir og eða langveikir einstaklingar dveljist á stofnunum.
NPA-miðstöðin er umsýsluaðili með samningum um notendastýrða persónulega aðstoð á Íslandi og hefur miðstöðin starfsleyfi frá félagsmálaráðuneytinu.
Tenglar
Heimasíða NPA-miðstöðvarinnar (skoðað 1. október 2019)
Guðleikur
Guðleikur er íslenskt karlmannsnafn.
Vopni
Vopni er íslenskt karlmannsnafn.
Apinae
Apinae er deild vængjaðra og flugfærra félagsskordýra æðvængja. Margar eru mikilvægir frævarar, eins og hinar velþekktu humlur og alibýflugur.
Gróðurkort
Gróðurkort er landakort sem sýna hvar land er gróið, hvers konar gróður er um að ræða og hversu þéttur hann er. Það sýnir einnig mismunandi landgerðir ógróins lands, s.s. mela, sanda, grjót, hraun o.s.frv..
Gróðurkort sýna einnig hvar gróður- og jarðvegseyðing á sér stað eða gæti verið yfirvofandi. Slík kort eru ómissandi við gróðurverndar- og landgræðsluáætlanir. Í byggð sýna kortin ræktað og ræktunarhæft land og á þau eru færð landamerki jarða og annarra eignarlanda.
Sketchnotes
thumbnail|Glósað með sketchnotes. thumbnail|Fundarglósur Sketchnote er leið til þess að glósa með myndrænum hætti. Fyrst þarftu að ákveða hvaða verkfæri þú ætlar að nota. Þú getur bæði notað venjulega bók með auðum síðum, eða notað tæknina og náð þér í smáforrit sem gerir þér kleift að glósa með símanum eða spjaldtölvunni. Dæmi um smáforrit sem hægt er að hlaða niður fyrir iOS: Concepts, Penultimate og Noteshelf. Fyrir Android eru þessi hér: INKredible, Bamboo Paper og SketchBook. Það er líka hægt að hlaða niður forriti í tölvuna og búa til sketchnote þar. Dæmi: Google Drawings, InspiARTion.
Nokkur lykilatriði fyrir myndrænar glósur
Texti: Þarf að vera hnitmiðaður, skrifaðu einungis lykilatriði og það sem vekur athygli þína.
Form: Gott er að afmarka textann með formum, þau gera hann líka meira áberandi. Dæmi um algeng form sem notuð eru: ský, hringir, ferningar. Tenging: Nota tengingar með línum eða örvum til þess að tengja saman hugmyndir og litlar sögur sem verða til á teikningunni þinni.
Beinagrind: Sumir nota ramma, burðargrind fyrir myndirnar sínar. Nokkurs konar einkenni, þú skapar þér e.t.v. slík einkenni með tímanum.
Táknmynd: Hægt er að koma sér upp banka með táknmyndum sem flýta fyrir og gera glósurnar hnitmiðaðri.
Skuggar: Að gera skugga á myndina bætir dýpt og andstæðum og gera þannig glósurnar fallegri og markvissari.
Heiðlaug
Heiðlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Vegur
thumb|[[Þjóðvegur 1 í Borgarfirði]]
Vegur er leið sem liggur á milli tveggja staða og tengir þá saman. Vegir eru venjulega malbikaðir en til eru frumstæðari vegir eins og malarvegir eða slóðar sem aðeins eru færir jeppum. Vegir eru mikilvægir hluti af efnahags og samgöngukerfi landa. Sem dæmi um það má taka að í Evrópusambandinu eru 44% af öllum vörum flutt með vöruflutningabílum á vegum og 85% af borgurum, nota vegakerfið með bílum, strætó eða rútum. Vegakerfi eru mikilvægur hluti af samgöngukerfi borga og þurfa þau að vera vel skipulögð m.a. til þess að anna umferð á háannatímum.