cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karl Marx
Arðrán verkalýðsins
Enn eitt vandamálið sem felst í skilgreiningu vinnugildis er hvernig hlutfall vinnu og fjármagns hefur áhrif á hagnað ýmis atvinnugreina og fyrirtækja. Samkvæmt Marx þá eru gæði í kapitalísku samfélagi framleidd til þess að skapa hagnað. Arðrán verkalýðsins felst í því að verkalýðurinn selur vinnuaflið eftir samningum kapítalista. Vinnulaun eru ákvörðuð af „járnlögum launanna“ sem klassískir hagfræðingar aðhylltust, en lögmálið gengur út á að verkalýðurinn fái aldrei greitt meira fyrir vinnu sína en sem nemur kostnaði við „endurframleiðslu“ hans, þ.e. það lágmark sem þarf til að verkalýðurinn geti lifað af. Þar sem kapítalistarnir, eigendur framleiðslutækjanna (fjármagnsins), geta ákvarðað kjör verkalýðsins sem er algerlega upp á þá kominn, láta þeir verkamennina vinna lengur en það tekur þá að framleiða verðmæti sen duga til að greiða laun og annan kostnað. Þessum mismun heldur kapítalistinn eftir í formi arðráns.
Seltjarnarneshreppur
Seltjarnarneshreppur hinn forni náði frá Gróttu, sem þá var breitt nes en ekki eyja, að Elliðaám og austur með þeim til fjalla. Hreppurinn náði þvert yfir nesið, frá Kollafirði suður í Skerjafjörð. Jörðin Kópavogur var í Seltjarnarneshreppi og það var Reykjavík vitaskuld einnig. Nú eru bæjarmörk Seltjarnarness og Reykjavíkur um Eiðisvík að norðan og Lambastaðamýri að sunnan.
Mount Rainier
Mount Rainier (einnig þekkt sem Mount Tacoma) er hæsta fjall Washingtonfylkis í Bandaríkjunum. Það er 4392 metra há eldkeila og tilheyrir Fossafjöllum. Borgin Seattle er í 87 kílómetra fjarlægð frá fjallinu og er í hættu ef kemur til eldgoss. Síðustu gos í fjallinu voru milli 1820 og 1854. Jöklar á fjallinu þekja alls 93 ferkílómetra og eru þar stærstu jöklar Bandaríkjanna utan Alaska: Carbon Glacier er stærstu að rúmmáli og Emmons Glacier er stærstur að flatarmáli.
Mannskæðustu slys á fjallinu voru þegar 32 létust í flugslysi á því árið 1946 og þegar 11 létust í íshruni á jökli á fjallinu árið 1981. Þjóðgarðurinn Mount Rainier National Park nær yfir umhverfi fjallsins og var það fimmti þjóðgarður sem stofnaður var í Bandaríkjunum (árið 1899).
Nafn fjallsins er tilkomið þegar George Vancouver landkönnuður nefndi það eftir vini sínum aðmírálnum Peter Rainier.
Pia Kjærsgaard
Pia Merete Kjærsgaard (f. 23. febrúar 1947) er danskur stjórnmálamaður. Hún er fyrrverandi formaður Framfaraflokksins og sat á danska þinginu fyrir þann flokk frá 1984 til 1995. Hún er stofnandi danska Þjóðarflokksins og var formaður flokksins frá 1995 til 2012. Kjærsgaard er á seinni tíð orðin einn þekktasti stjórnmálamaður Danmerkur, einkum fyrir andstöðu hennar gegn fjölmenningu og innflytjendum og fyrir þingstuðning hennar við ríkisstjórnir Anders Fogh Rasmussen og Lars Løkke Rasmussen frá 2001 til 2011.
Þann 7. ágúst 2012 lýsti Kjærsgaard yfir afsögn sinni úr embætti flokksformanns Þjóðarflokksins. Hún útnefndi Kristian Thulesen Dahl eftirmann sinn og hann tók við formannsembættinu þann 12. september 2012. Kjærsgaard hefur haft talsverð áhrif á hreyfingar sem berjast gegn innflutningi og áhrifum íslam um alla Evrópu. Kjærsgaard var forseti danska þingsins frá árinu 2015 til 2019 og er riddari af fyrstu gráðu í Dannebrogsorðunni. Hún hefur einnig verið sæmd stórkrossi íslensku fálkaorðunnar.
Mount McLoughlin
thumb|Mount McLoughlin.
Mount McLoughlin er eldkeila í Oregon-fylki Bandaríkjanna og telst hluti af Fossafjöllum. Fjallið er 2895 metra hátt.
Íþróttafélagið Draupnir
Íþróttafélagið Draupnir var stofnað þann 8. október 2008. Stofnendur þess voru þeir Jón Stefán Jónsson, Aðalbjörn Hannesson og Egill Ármann Kristinsson. Jón Stefán, sem þá var starfandi knattspyrnuþjálfari hjá  Þór og Egill og Aðalbjörn sem þá voru starfandi hjá KA ákváðu að stofna saman félag sem þeir vildu að yrði til staðar sem litla liðið í knattspyrnu á Akureyri.
Árið 2011 dró félagið sig út úr keppnum í 3. deild karla og kvenna og með því lagðist knattspyrnuiðkun af hjá félaginu.
Á vordögum 2012 var ákveðið að stofna júdódeild undir merkjum Draupnis.
Þann 22. apríl 2012 var kosin ný stjórn sem hefur það á stefnuskrá sinni að vinna að framgangi júdóíþróttarinnar undir merkjum Draupnis.
30. maí 2012 boðaði aðalstjórn KA til félagsfundar í KA-heimilinu. Þar var að starfsemi Júdódeildar KA leggist af og iðkendur deildarinnar æfi og keppi undir merkjum Draupnis frá þeim degi.
21. ágúst 2012 fékk júdódeild Draupnis leyfi frá aðalstjórn KA til að hefja júdóæfingar í því húsnæði sem júdódeild KA hafði áður í KA heimili fyrir tímabilið 2012-2013. Þó var eingöngu um salinn að ræða en ekki þá geymslu- og félagsaðstöðu sem júdódeild KA hafði áður.
2. nóvember 2012 samþykkti Stjórn ÍBA á stjórnarfundinum flutninga á starfsemi Draupnis frá KA heimilinu í húsnæði Þrekhallarinnar í Íþróttahöllinni (sem Golfklúbbur Akureyrar notaði áður). Samþykkið var með þeim fyrirvörum að breytingin hafi ekki aukinn kostnað í för með sér fyrir Bandalagið og að séð sé til þess að aðstaðan, fyrir áframhaldandi starfsemi á báðum stöðum, verði viðunandi eftir flutninginn.
15. nóvember var eftirfarandi bókun gerð hjá Íþróttaráði Akureyrar.
'':Erindi dags. 2. nóvember 2012 frá Íþróttabandalagi Akureyrar varðandi æfingaraðstöðu Íþróttafélagsins Draupnis. ''
Jón Óðinn Waage og Inga Björk Harðardóttir frá Draupni, Sævar Pétursson frá KA og Haukur Valtýsson frá ÍBA sátu fundinn undir þessum lið.
'':Íþróttaráð veitir Íþróttafélaginu Draupni heimild til að flytja og nota júdódýnur og fjarðurgólf sem nú er í júdósal KA heimilisins í bráðabirgðaraðstöðu við Skólastíg 4, 600 Akureyri. Íþróttaráð vekur athygli á því að sá búnaður sem verður færður úr júdósal KA heimilisins er og verður áfram eign Akureyrarbæjar og í umsjón íþróttaráðs þegar leigutíma er lokið í bráðabirgðaraðstöðunni.''
19. nóvember hóf Íþróttafélagið Draupnir æfingar í nýju húsnæði við Skólastíg 4.
Pavonisfjall
thumb|300px| 1. [[Ólympusfjall (Mars)|Ólympusfjall 2. Tarsis Tholus 3. Ascraeusfjall 4. Pavonisfjall 5. Arsiafjall 6. Marinerdalirnir ]] Pavonisfjall er um það bil 7 km há dyngja á reikistjörnunni Mars, það stendur mitt á milli Ascraeusfjalls til norðurs og Arsiafjalls til suðurs, stærsta eldfjall í sólkerfinu, Ólympusfjall, er norðvestan við það.
Hrísar
Hrísar getur átt við eftirtalda staði:
.tr
.tr er þjóðarlén Tyrklands.
Tenglar
Toppdomän
Meyjar í nauðum (Evripídes)
Meyjar í nauðum er harmleikur eftir forngríska skáldið Evripídes. Hann var fyrst settur á svið árið 423 f.Kr.
David Warren
thumb|Daved Warren með svarta kassann David Warren (20. mars 1925 – 19. júlí 2010) var ástralskur vísindamaður sem fann upp og þróaði svarta kassann í flugvélum. Faðir hans lést árið 1934 í flugslysi. Hann lauk B.S. gáðu frá Háskólanum í Sydney og doktorsgráðu í eldsneytis- og orkufræðum frá Imperial College í London og kennslufræðinámi frá Háskólanum í Sydney. Hann starfaði sem kennari í stærðfræði og efnafræði og seinna sem vísindamaður í flugrannsóknastofnun í Melbourne.
Hann rannsakaði flugslys í fyrstu þotunni sem notuð var til almennra farþegaflutninga og sá árið 1953 lítið segulbandstæki á sýningu, segulbandtæki sem ætlað var kaupsýslumönnum sem voru á ferðalagi í flugvélum og lestum svo þeir gætu tekið upp bréf sem þeir létu ritara sína vélrita upp seinna. Warren taldi að slík tækni gæti einnig gagnast til að rannsaka flugslys, ef einhver í flugvél sem hefði hrapað hefði verið að nota slíkt tæki. Þá væri hægt að leita að upptökutækinu í flugvélaflakinu og spila upptöku og komast af því hvað kom fyrir. Á þessum tíma var þegar farið að skrá og að taka upp sjálfkrafa ýmis gildi varðandi flug en ekki raddupptöku. Þessi uppfinning að setja lítið upptökutæki í flugstjórnarklefann varð mikilvægt tæki til að rannsaka flugslys og átti þar með mikinn þátt í að tryggja flugöryggi.
Fúlaní
Fúlaní (Fulfulde, Pulaar eða Pular'Fulaare) er nígerkongótungumál talað af 15 milljón manns frá Senegal og Gambíu austur til Níger. Flestir mælendur eru í Nígeríu eða um 8 milljónir.
Listi yfir landfógeta á Íslandi
Eftirfarandi er Listi yfir landfógeta á Íslandi 1683-1904:
Hoya odetteae
Hoya odetteae er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Filippseyjum.
Tölvuskjár
Tölvuskjár eða bara skjár ef augljóslega er verið að tala um tölvuskjá, er rafmagnstæki sem sýnir myndir frá tölvu. Vanalega var skjárinn lampaskjár (með bakskautslampa) en í dag er hann oftast flatur kristalsskjár.
Sófa-aktívismi
thumbnail|hægri Sófa-aktívismi er hugtak sem nota mætti um einfaldar leiðir til að stunda aktívisma og styðja málefni eða samfélagslegt mál svo sem með notkun netsins og samfélagsmiðla.
Margar vefsíður og fréttaveitur hafa bætt samfélagsmiðlum á borð við Facebook og Twitter í miðlunarkerfi sitt þar sem notandinn getur auðveldlega líkað við, deilt og tíst, um það sem honum finnst áhugavert á netinu. Fólk getur sýnt áhuga á málum á sviði samfélags- eða stjórnmála svo dæmi séu tekin með einum músarsmelli.
Aðferðir
Aktívismi sófa-aktívistans felur meðal annars í sér að skrifa undir undirskriftalista á netinu,, ganga í hópa og samtök, oft án þess að leggja neitt annað af mörkum en að afrita og dreifa upplýsingum á  samfélagsmiðlum. Meðal annars með því afrita stöðufærslur eða önnur skilaboð, breyta einkennismynd eða eigin upplýsingum í þágu einhvers málstaðar. Rannsóknir hafa staðið yfir á tengslum milli hugmyndarinnar um sófa-aktívisma og annarra forma aktívisma, þar sem hópar hafa í auknum mæli notast við samfélagsmiðla til að efna til þáttöku almennings og skipulagningar fjöldaaðgerða. Aðgerðir Sameinuðu þjóðanna í verkefni sínu varðandi HIV / AIDS lýsir hugtakinu sófa-aktívisti með dæmi sem segir að fólk sem styður við málstað með því að framkvæma litlar og einfaldar aðgerðir sé í raun ekki skuldbundið eða hafi helgað sig því að valda breytingum.
Notkun hugtaksins
Enska hugtakið „Slacktivism“ er taliðeiga rætur að rekja til Dwight Ozard og Fred Clark á Cornerstone hátíðinni 1995. Það var var stytting á hugtakinu „Slacker Activism“ sem vísar til eins konar aðgerðaleysis sem tengist virkni ungs fólks sem lét sig virkni lítið varða og hafði þar af leiðandi lítil áhrif á samfélagið nema ef vera skyldi í mjög litlum mæli og í einangruðum hópi. (eins og til dæmis að gróðursetja tré á móti því að taka þátt í mótmælaaðgerðum). Upphaflega var hugtakið notað í jákvæðum tilgangi þó notkunarmerking þess hafi breyst. Útvarpsmaðurinn og stjórnmálaskýrandinn Dan Carlin notaðist við þetta hugtak í þáttum sínum á tíunda áratug tuttugustu aldar og talið er líklegt að hann hafi breytt merkingu orðsins í þá sem síðar varð. Dæmi um notkun hugtaksins sófa-aktívismi birtist í bók Evgeny Morozov Net Delusion: The Dark Side of Internet Freedom (2011). Þar tengir Morozov sófa-aktívisma við Colding-Jørgensen tilraunina. Árið 2009 bjó danski sálfræðingurinn, Anders Colding-Jørgensen, til gervihóp á Facebook sem hluta af rannsókn sinni. Í þeim hópi hélt hann því fram að yfirvöld í Kaupmannahöfn ætluðu að brjóta niður hinn fræga og sögulega storks gosbrunn á Amagertorv og mótmælti þeirri aðgerð. Á fyrsta degi höfðu 125 Facebook notendur skráð sig í hópinn og hópurinn stækkaði ört. Þegar yfir lauk voru 27.500 manns í hópunum. Morozov heldur því fram að Colding-Jørgensen tilraunin sýni öll merki sófa-aktívisma: „Þegar samskiptaleiðir eru greiðar og kostnaðarlitlar geta hópra auðveldlega hvatt til aðgerða.“ Clay Shirky hefur einnig hlutgert sófa-aktívisma sem „fáránlega auðvelda hópamyndun.“
Íslenska hugtakið
Á íslensku hefur þetta hugtak ekki verið mikið í umræðunni. Íslenska þýðingin á activism er samkvæmt orðabók aðgerðastefna en deilt er um hversu vel það nær utan um hugtakið. Til eru þeir sem kjósa að nota aktívismi, sem er viðurkennt hugtak innan fræðasamfélagsins en virðist síður notað utan þess. Höfundur greinarinnar kýs að nota orðið aktívismi umfram aðgerðastefnu Slacktivisim myndi í þessu tilviki þýðast sem sófa-aktívismi eða sófa-aðgerðarstefna.
Gagnrýni á sófa-aktívisma
Ekki eru allir á eitt sáttir við notkun á þessu hugtaki. Gagnrýnendur hafa varpað fram þeirri spurningu hvort einhver alvöru markmið náist með öllum þessum aðferðum þar sem sjaldnast þarf að leggja mikið á sig við aðgerðina. Til eru þeir sem deila á að þetta feli í sér þær undirliggjandi forsendur að öll álitaefni verði leyst án vandkvæða á samfélagsmiðlum. Það geti vissulega verið möguleiki í þrengri skilningi (innan smærri samfélaga) en sófa-aktívismi reynis hins vegar algerlega gagnslaus í víðari skilningi, svo sem í hnattrænu tilliti. Í innslagi fyrir NPR árið 2009 veltir Morozov vöngum yfir því hvort „sá ávinningur sem umfjöllun getur aflað í gegnum meiri áreiðanleika nýju miðlanna sé þeirra breytinga virði sem búast má við að séu jafnvel hefðbundnum aktívistum í óhag á þann hátt að almennir borgarar myndu í auknum mæli snúa sér frá hefðbundnum (og sannreyndum) aðferðum aktívisma.“
Gagnrýni á sófa-aktívisma beinist oft að því að virkni á netinu sé árangurslaus og/eða að beiting hans dragi úr eða beinlínis hamli stjórnmálaþátttöku fólks á öðrum vettvangi. Þó svo margar rannsóknir á sófa-aktívisma vísi eingöngu til einstakra mála eða herferða þá er erfitt að fullyrða hversu hátt hlutfall af virkni tengdum sófa-aktívisma leiða til lokatakmarks. Enn fremur hafa margar rannsóknir einblínt á slíkan aktívisma í lýðræðislegu eða opnu samhengi, þar sem á opinberum vettvangi samfélagsmiðla er smellt á „like“, tilkynnt um mætingu á viðburð, skipt um einkennismynd á einstaklingsreikningi eða sett fram slagorð í stað myndar í löndum sem lúta einræði eða þvingandi stjórn á annan hátt. .
Blaðamaðurinn Courtney C. Radsch heldur því fram að jafnvel þrátt fyrir lágt þátttökustig hafi sófa-aktívisminn verið mjög miklivæg útfærsla aktívisma fyrir arabíska ungdóminn í aðdraganda  arabíska vorsins og á meðan því stóð þar sem þetta var ákveðið form málfrelsis og gat auðveldlega lætt sér inn í almenna fjölmiðlaumfjöllun. Það gerðist þegar ákveðin málefni með ákveðinni „hashtag“-merkingu „urðu að vinsælu umræðuefni og hjálpar til við fjölmiðlaathygli sem og að skipuleggja upplýsingaflæði. Samfélagsmiðlar hafa ákveðið vald til að móta alþjóðlegan fréttaflutning og er það ein leið til að bylta og draga úr völdum ríkja. ." Við þetta má bæta að fræðimenn benda á að „óttinn við að virkni á netinu leysi af hólmi mannlega virkni sé órökstuddur,“ þar sem slík virkni veldur hvorki neikvæðum né jákvæðum áhrifum á stjórnmálaþátttöku..
Vörn sófa-aktívisma
Sem viðbrögð við gagnrýni Gladwells á sófa-aktívisma í „New Yorker“ (sjá að ofan), ritaði Leo Mirani svargrein sem tók á því að Gladwell gæti jafnvel haft rétt fyrir sér ef aktívismi fæli eingöngu í sér setuverkföll og beinar aðgerðir og átök á götum úti. Hann bendir á að ef aktívismi er hins vegar ætlaður til að vekja fólk til umhugsunar, hafa áhrif á skoðun fólks og vera mótandi í viðhorfi um heim allan þá „verði byltingin svo sannarlega send út á Twitter,“ „Hashtögguð,“ og „streymt á Youtube.“ Í mars árið 2012 ritar Matthew Green grein í Financial Times, þar sem hann vísar til viðleitni til að takast á við síendurtekið ofbeldi í tengslum við Lord‘s Resistance Army, að sófa-aktívistarnir sem stóðu að Kony 2012 myndinni höfðu „áorkað meiru með 30 mínútna myndbandi heldur en barátta diplómata, frjálsra félagasamtaka og fréttamanna síðan átökin hófust fyrir 26 árum.“ Þrátt fyrir niðrandi tilgang hugtaksins var gerð tengslarannsókn árið 2011, sem stýrt var af Georgetown University, sem nefndist „Andstæður trúfestu málefna“ leiddi í ljós að svokallaðir sófa-aktívistar eru svo sannarlega „líklegri til að stunda virkni sem hefur tilgang.“ ." Þar vekur athygli að „sófa-aktívistar eru tvöfalt virkari í þátttöku en þeir sem ekki stunda sófa-aktívisma í sinni virkni“ og eiga sófa-aktívistanri því meiri möguleika á að hafa áhrif á aðra. Merkjanlegur ávinningur sófa-aktívisma í að ná fram hreinum markmiðum fela í sér að útfæra sem skilvirkasta leið með sem minnstum tilkostnaði, mestu öryggi og sem umverfisvænstum hætti. Þessir „samfélagmeistarar“ eru færir um að tengja þátttöku á samfélagsmiðlum við svörun, auknu gagnsæi í umræðu um efnahagslega, félagslega og stjórnmálalega virkni. Þessu hugarfari fylgdi Andrew Leonard, greinarhöfundur hjá „Salon“, þegar hann skrifaði grein um siðfræði snjallsíma og hvernig við notum þá. Þó svo snjallsímaframleiðendur gangi gegn siðareglum og öðrum mannréttindum hvetur Leonard til notkun snjallsíma á þeim forsendum að tæknin sem þeir hafa upp á að bjóða geti nýst til að berjast gegn þeim brotum sem framin eru við framleiðslu þeirra. Möguleikinn á hröðum hnattrænum samskiptum virki dreifingu þekkingar á borð við þær aðstæður sem fyrirtæki búa starfsmönnum sínum og sýna hvaða áhrif það hefur á hnattvæðinguna. Leonard bendir á að símar og spjaldtölvur geti verið mjög árangursrík verkfæri sem stuðla að breytingum sem form sófa-aktívisma þar sem þau auka á möguleikana að dreifa þekkingu, gefa fjármuni og það sem hefur mest áhrif, segja skoðun okkar á mikilvægum málefnum.
Smelltívismi
Hugtakið smelltívismi er lítt þekkt í íslensku en á ensku kallast það „clicktivism“ og er það notað til að lýsa aktívistum sem nota samfélagsmiðla til að skipuleggja einhvers konar virkni á borð við fundi, mótmæli og fleira. Þannig getur skipuleggjandinn fylgst með því hversu margir higsanlega mæta með því að vísa í fjölda smella á undirskriftarlistann eða boð á viðburð. Sem dæmi má nefna breska aktívista hópinn UK Uncut sem notaði Twitter og aðra vefmiðla til að skipuleggja mótmæli og aðra virkni gegn fyrirtækjum sem sökuð voru um að skjóta sér undan skattagreiðslum. Þetta er ein útgáfa sófa-aktívisma sem í raun kemur í stað eldri samskiptaleiða varðandi mótmæli (sími, munnleg skilaboð, dreifimiðar o.s.frv.) og byggist á lifandi þátttöku, mætingu á mótmæli. Hins vegar er smelltívismi notaður til að lýsa þeim internethluta sófa-aktívismans sem byggir á undirskriftum á þar til gerðum listum á netinu eða senda tölvupóst til stjórnmálamanna eða einhvers konar stjórnarmanna fyrirtækja.
Hugmyndin á bak við smelltívismann er sú að samfélagmiðlar gera fólki kleift að sýna málefni eða samtökum stuðning á einfaldan hátt. . Megin fókus samtakanna er þar með orðinn að hækka þátttökutölur með því að krefjast sífellt minnkandi framlags meðlima eða áhorfenda Smelltívismi getur einnig verið sýndur með því að fylgjast með árangri herferðar með því að skoða hversu mikið af „lækum“ hún fær. Smelltívismi leitast við að mæla stuðning, viðveru og ná til fleiri notenda án þess að fara fram á alvöru þátttöku. Sú virkni að „læka“ ljósmynd á Facebook eða smella á bænaskjal er í raun táknræn virkni þar sem hún sýnir fram á að einstaklingnum er kunnugt um stöðuna og birtir samferðamönnum sínum skoðanir og hugsanir sem þeir gætu haft um ákveðin málefni. Gagnrýnendur smelltívismans segja að þetta nýja fyrirbæri breytir samfélagshreyfingum til þess að beita auglýsingaherferðum í stað eldri aðferða. Þar eru skilaboð sendi og smellhlutfall er skráð. Stundum eru framkvæmd A/B próf. Til að bæta mælingarnar eru skilaboðin oft smækkuð til að gera „spurningarnar auðveldari og aðgerðir einfaldari.“ Þetta í raun lágmarkar félagslegar aðgerðir og breytir fólki í lista af netföngum á póstlista án þess að vita hversu margir þeirra eru virkir.
Íslenskur smelltívismi
Í apríl 2016 var sýndur í Kastljósi Ríkissjónvarpsins þáttur sem byggður var á gögnum sem fyrirtækið Reykjavík Media viðaði að sér og vann úr. Fyrir þáttinn hafði verið sett af stað söfnun á söfnunarsíðunni Karolina Fund til að standa að rekstri Reykjavík Media. Lítið safnaðist fyrir þáttinn en í kjölfar hans tók söfnunin kipp og á 12 tímum höfðu safnast þær 40.000 evrur sem fyrirtækið hafði ætlað sér að safna. Söfnunin hélt áfram og skilaði fyrirtækinu á annan tug milljóna í rekstrarfé.
Góðgerðastarfsemi
Góðgerðatengdum sófa-aktívisma má lýsa sem aðgerðum sem styðja ákveðin málefni sem krefjast lítils framlags af hálfu einstaklingsins. Dæmi um góðgerðatengdan sófa-aktívisma á netinu getur verið að skrifa stöðufærslu á Facebook sem hvetur til að „læka“ við síðu góðgerðastarfs á Facebook, senda Twitterskilaboð eða jafnvel að endursenda twitterskilaboð frá góðgerðasamtökum með styrktarbeiðni, skrifa undir bænaskjöl eða undirskriftalista, senda og deila Youtube myndböndum um málefnið o.s.frv. Það er hægt að deila um það hvort einstaklingur sem ekki „lækar“ myndina til að aðstoða þá þurfandi, líði betur með sjálfan sig og líði þannig að þeir hafi gert eitthvað jákvætt fyrir einstaklinginn eða vettvanginn sem um ræðir. Vinsældir fyrirbærisins hafa aukist mikið hvort sem fólk ætli seér að ferðast til að hjálpa fólki sem hefur það ekki eins gott eða bara með því að „læka“ fjölmarga pósta á Facebook með það að augnamiði að hjálpa einstaklingnum á myndinni. Dæmi um það er Kony 2012 herferðin sem sprakk út í skamman tíma á samfélagsmiðlum í mars árið 2012. Dæmi um góðgerða sófa-aktívisma utan internetsins gætu verið armbönd sem vekja athygli á málefni og varningur sem tengist stuðningi við einhver málefni, samanber rauða fjöðrin sem Lions hreyfingin hefur selt, álfurinn frá SÁÁ og Neyðarkallinn sem Landsbjörg og aðrar björgunarsveitir selja.
Hugtakið sófa-aktívismi er stundum notað til að lýsa viðbrögðum heimsins við jarðskjálftunum á Haiti 2010. Rauða krossinum tókst að safna 5 milljónum bandaríkjadala á 2 dögum í gegnum smáskilaboða söfnun. Samfélagsmiðlum var beitt til að dreifa skilaboðum um jarðskjálftann. Daginn eftir skjálftann sagði CNN frá fjórum Twitterskilaboðum sem voru mest „lækuð“ þann daginn og tengdust þau öll jarðskjálftanum á Haiti.
Góðgerðir sem virðisauki við vörukaup
Aðgerðin að kaupa vörur sem benda á stuðning við ákveðið málefni og auglýsa það að ákveðið hlutfall af kaupverðinu fari til þess góðgerðamálefnis. Í sumum tilvikum er gjafafénu skipti milli nokkurra eininga innan einna samtaka sem í orði hjálpar málefninu á nokkrum svæðum. Gagnrýnin á þessa aðferði virðist beinast helst að dreifingu gjafafjársins. Dæmi um þetta er Product Red herferðin þar sem neytendur gátu keypt rauð-merktar útgáfur af algengum vörum með því fororði að ákveðið fjármagn færi í baráttuna gegn alnæmi og HIV. Sófa-aktívistar eru einnig þekktir fyrir að kaupa vörur af fyrirtækjum sem hafa í gegnum tíðina styrkt ríkulega við ákveðin góðgerðamálefni. Það myndi flokkast sem áætlaður aktívismi þar sem í raun er aldrei hægt að reiða sig á stuðninginn ef ekkert ákveðið verkefni liggur að baki. Sem dæmi þá gæti sófa-aktívistinn keypt sér Ben and Jerry‘s ís vegna þess að stofnendur þess veittu talsverðu fé til góðgerðamála og létu vita vel af þessari samfélagsábyrgð sinni.
Stjórnmál
Ákveðin gerð sófa-aktívisma bera með sér stjórnmálaleg markmið eins og að auka við stuðning í forsetaframboði eða skrifa undir undirskriftalista á netinu sem miðar að því að hafa áhrif á stjórnvaldsákvarðanir. Vefurinn Change.org var sagður hafa orðið fyrir árásum kínverskra hakkara sem áttu að hafa yfirtekið hann í apríl 2011. Change.org sögðu að í raun hefðu hakkararnir „haft þörf fyrir að taka vefinn niður og verði að líta á það sem eins konar sáttmála um ört vaxandi vinsældir Change.org og réttlætingu á bænaskjalinu: Leysið Ai Weiwei úr haldi.“ ]]." Ai Weiwei, þekktur mannréttinda aktívisti var handtekinn af kínverskum yfirvöldum í apríl 2011 og leystur úr haldi 22. Júní 2011 í Beijing. Þetta var túlkað sem sigur Change.org vegna netherferðar og bænaskjals sem krafðist laustnar Ai á téðri vefsíðu.
Samúð
Innan samúðar sófa-aktívisma sjást oft myndir af ungum börnum, dýrum eða fólki sem virðist vera hálparþurfi á einhvern máta þannig að reyna að hafa áhrif á áhorfandann með sterkari tilfinningu fyrir málstaðnum. Notkun barna í herferðum á þennan hátt virðist yfirleitt vera áhrifaríkast til að ná til sem flestra.
Dæmi um samúðar sófa-aktívisma er herferð sænska dagblaðsins Aftonbladet „Vi Gillar Olika“ (Okkur líkar við mismunandi). Þessi herferð var sett af stað gegn útlendingahatri og rasisma sem var mjög mikið hitamál árið 2010 þar í landi. Aðal tákn herferðarinnar var opinn lófi með textanum „Vi Gillar Olika“ sem var fengið úr herferð frönsku samtakanna SOS Racisme Touche pas à mon Pote árið 1985.
Annað dæmi sem má nefna var í kjölfar morðana í Útey við Osló árið 2011 þegar 77 manns voru myrt. Notendur á Facebook settu norska fánann á einkennismynd sína líkt og gerðist með Parísarmorðin 2015. Þessi herferð náði eyrum sænska miðjuflokksins sem hvatti fólk eindregið til að setja norska fánann í einkennismynd sína til að sýna stuðning.
Kony 2012
Kony 2012 var herferð á vegum Invisible Children í formi 28 mínútna myndbands um þá hættulegu stöðu sem mörg börn í Afríku væru komi í vegna ofríkis Joseph Kony, leiðtoga Lord‘s Resistance Army (LRA). LRA samtökin voru talin hafa rænt nærri 60.000 börnum og heilaþvegið drengi til þess að fara í skotbardaga og stúlkurnar voru gerðar að kynlífsþrælum.
Herferðin var notuð sem tilraun til að sjá hvort myndband á netinu gæti náð svo stórum fylgjendahópi að það gæti gert stríðsglæpamanninn Joseph Kony frægan. Myndbandið varð á þeim tíma það sem fengið hafði örasta útbreiðslu og náði 100 milljónum áhorfa á 6 dögum. Herferðin jók verulega á vitund fólks og náði bæði til alþjóðlegra leiðtoga sem og hins almenna borgara. Viðbrögð og þátttaka í þessari herferð staðfestir að um sófa-aktívisma í góðgerðaskyni sé að ræða miðað við það hversu margir áhorfendur brugðust við því. Velgengni þessarar herferðar hefur verið rakin að mestu til þess hversu margir horfðu á myndbandið frekar en það fjármagn sem barst í söfnunina. Eftir að hafa horft á myndbandið fundu margir þörf hjá sér að bregðast við á einhvern hátt. Þeirra viðbrögð voru þó í flestum tilvikum að dreifa myndbandinu og sýna þannig stuðning í verki. Lýsing Sarah Kendzior hjá Aljazeera: „Myndbandið virðist staðfesta dramatík sófa-aktívistanna: Áhorfendur gerðu sér ekki grein fyrir flóknum milliríkjadeilum sem gerðar eru að hálfgerðum hetjuskap með því að horfa á myndband, kaupa armband eða hengja upp veggspjald. Talsmenn Invisible Children herferðarinnar mótmæltu því að ásetningur þeirra að ná Kony hafi verið einlægur, viðbrögð þeirra við myndinni voru ósvikin – og að meirihluti þeirra sem studdu myndina hafi gert kröfu um að Joseph Kony sem hljóti að teljast jákvæð þróun í málflutningi á sviði mannréttinda.“
Ránið á 276 stúlkum í Chibok
Vikurnar sem liðu eftir að 276 stúlkum var rænt af Boko Haram, í bænum Chibok í Nígeríu, hafði „hashtaggið“ #BringBackOurGirls náð miklu flugi á Twitter og endaði með því að gjörvöll heimsbyggðin sem á annað borð gat notfært sér Twitter sagði söguna af stúlkunum brottnumdu og þann 11. maí voru Twitterfærslurnar orðnar 2,3 milljónir. Ein af þessum færslum sem vöktu athygli á málinu kom frá sjálfri forsetafrú Bandaríkjanna, Michelle Obama þar sem hún hélt á skilti með „hashtagginu“ og birt á opinberum Twitter vegg hennar. Gerður hefur verið samanburður á #BringBackOurGirls herferðinni og Kony 2012 herferðinni. Herferðin árið 2014 var skilgreind sem sófa-aktívismi af einhverjum gagnrýnendum, sérstaklega þegar vikur og mánuðir liðu án þess að nokkur árangur næðist við að ná til baka hinum brottnumdu stúlkum. Mkeki Mutah, frændi einnar af stúlkunum 276 sagði: „Það er til orðatiltæki sem segir: „Aðgerðir hafa meiri mátt en orð.“ Leiðtogar heimsins stigu fram og buðu fram aðstoð sína við að endurheimta stúlkurnar en við heyrum ekkert frá þeim. Spurningin sem mig langar til að spyrja er: Af hverju? Ef þeir vissu að þeir myndu ekki gera neitt þá hefðu þeir ekki gefið þetta loforð. En með því að stíga fram og segja heiminum þetta sé ég að þetta er pólitískur leikur, sem þetta ætti ekki að vera gagnvart stúlkunum.“
Ill meðferð katta á mynd 2014
Árið 2014 birtist á Twitter mynd af fjölda katta sem bundnir voru við óárennilegar grindur í tilraunastofu og myndatextinn var: „Endursendu á Twitter ef þú ert andvíg(ur) dýraprófunum.“ Yfir 5.000 manns deildu skilaboðunum, án þess að gera sér grein fyrir því að myndin var eingöngu misnotkun af hálfu rafbarbara (net hryðjuverkamanni, e. hoaxer). Rafbarbarinn stal myndinni frá fréttasíðunni Gainesville Sun. Köttunum á myndinni hafði verið bjargað frá dýraníðingi sem safnaði að sér dýrum. Dýralækna nemar í University of Florida höfðu verið að undirbúa kettina til að gefa þá á góð heimili með því að þrífa þá með vatni og hlúa að dýrunum.
Don't F with cats 2019
Árið 2019 komu út heimildaþættir Don't F**k With Cats: Hunting an Internet Killer sem fjalla um þá spurningu hvort aukin athygli á misgjörðamanni getur hvatt hann til frekari illverka. Í þáttunum er rakin saga manns sem í upphafi myndar það þegar hann kæfir kettlinga í plastpoka. Virkir í athugasemdum bjuggu til hóp á Facebook og hann stækkaði ört. Meðlimir hópsins fóru í rannsóknarvinnu og aðstoðuðu lögreglu við rannsókn málsins. Þetta ferli varð mjög skýrt dæmi um það hvernig sófa-aktívismi getur skapað múgsefjun án sannana en um leið hvernig sófa-aktívismi getur aðstoðað við lausn mála.
Stutthalafía
Stutthalafía (fræðiheiti: Setonix brachyurus) er tegund kengúra. Hún er eina tegundin í samnefndri ættkvísl, stutthalafíur (Setonix).
Færeyinga saga
Færeyinga saga, er forn íslensk saga sem segir fyrst frá landnámi Gríms Kambans í Færeyjum, um 825, en meginhluti frásagnarinnar er um atburði frá árunum 990–1002, þegar Sigmundur Brestisson reyndi að koma á kristni í Færeyjum og skattskyldu til Noregskonungs, en Þrándur í Götu stóð gegn því. Sögunni lýkur eftir andlát Þrándar um 1035.
Um söguna
Færeyinga saga er fremur illa varðveitt, og hefur ekki geymst sem sjálfstætt rit. Snorri Sturluson tók stuttan kafla úr sögunni (43.-48. kapítula) upp í Ólafs sögu helga hina sérstöku, en meginhluti sögunnar hefur varðveist í handritum Ólafs sögu Tryggvasonar hinnar mestu, þar sem hún er fleyguð inn í sögu Ólafs, af því að hún snertir efnið. Þegar Jón Þórðarson, annar ritari Flateyjarbókar, skrifaði upp Ólafs-sögurnar, ákvað hann að skrifa flesta kaflana úr Færeyinga sögu eftir sérstöku handriti af sögunni, sem þar með varðveittust í sem næst upprunalegri gerð. Því miður láðist honum að gera það í 28.–33. kafla, og ofangreindum köflum 43–48. Ólafur Halldórsson handritafræðingur segir að á fáeinum stöðum vanti í söguna, en líklega hafi þó ekki glatast nema smákaflar.
Færeyinga saga var fyrst gefin út sem sjálfstætt rit af Fornfræðafélaginu í Kaupmannahöfn árið 1832. Carl Christian Rafn sá um útgáfuna, sem var að mörgu leyti athyglisverð. Þar var frumtextinn prentaður á íslensku, dönsk þýðing, og einnig færeysk þýðing (eftir Johan Henrik Schrøter, með stafsetningu sem kennd er við hann). Árið 1884 kom út önnur færeysk þýðing, gerð af V. U. Hammershaimb, með svipaðri stafsetningu og nú tíðkast.
Í Færeyjum er sagan kennd í skólum, og þar þekkir hvert mannsbarn söguhetjurnar. Þar er Þrándur í Götu talinn þjóðhetja, en glæsimennið Sigmundur Brestisson hálfgerður svikari. Sagan hefur einnig verið vel þekkt hér á landi, samanber orðtakið, „að vera einhverjum Þrándur í Götu“, þ.e. hindrun, eða erfiður viðureignar. Nú er oft sagt: „að vera þrándur í götu einhvers“, sbr. orðtakið „að leggja stein í götu einhvers“.
Ólafur Halldórsson hefur manna mest rannsakað Færeyinga sögu í seinni tíð. Hann hefur séð um fjórar útgáfur sögunnar, sbr. eftirfarandi lista. Í formálum Ólafs er mikill fróðleikur um flest það sem viðkemur sögunni.
Færeyinga saga er stundum flokkuð með konungasögum, en hún er skyldust Íslendingasögum og heyrir þeim flokki til sem bókmenntir. Í rauninni er þetta ekki saga Færeyinga, heldur öllu fremur örlagasaga Sigmundar Brestissonar og Þrándar í Götu. Ólafur Halldórsson segir um söguna (1978, 41): [Sagan er] „fjölþætt listaverk, og. . . sem heild er hún rökrétt og þaulhugsuð, svo að þar má engu hnika til og einskis án vera. . . . persónur hennar lifa sínu lífi í sögunni, svo sjálfstæðu, að lesandinn gleymir að sagan eigi sér höfund, og hún er samin af þeirri list sem Íslendingar kunnu einu sinni, að hún virðist vera sögð, en ekki samin.“
Mölndal
thumb|320px|Mölndal thumb| Mölndal er borg í sveitarfélaginu Mölndals kommun í Vestur-Gautlandi í Suðvestur-Svíþjóð. Mölndal er úthverfi Gautaborgar. Íbúar eru 37.233 (2010).
.mk
.mk er þjóðarlén Makedóníu.
Tenglar
Toppdomän
Hallgrímur Pétursson
thumb|Brjóstmynd af Hallgrími Péturssyni.|250x250dp Hallgrímur Pétursson (1614 – 27. október 1674) var prestur og mesta sálmaskáld Íslendinga. Ævi hans var að mörgu leyti óvenjuleg en þekktastur er hann í dag fyrir Passíusálmana sína sem voru fyrst gefnir út á prenti árið 1666. Hann var af góðum ættum en bjó lengst af við fátækt. Hann naut mikils stuðnings Brynjólfs Sveinssonar biskups og fékk prestsvígslu frá honum þrátt fyrir að Hallgrímur lyki aldrei formlega prófi. Hallgrímskirkja í Reykjavík og Hallgrímskirkja í Saurbæ á Hvalfjarðarströnd eru nefndar eftir honum.
Ævi
Hallgrímur var líklega fæddur á Gröf á Höfðaströnd og var sonur hjónanna Péturs Guðmundssonar og Sólveigar Jónsdóttur. Guðmundur var svokallaður Fljótaumboðsmaður, sem þýðir það að hann hafði umboð fyrir þeim jörðum í Fljótum, sem voru í eigu Hólastóls en Pétur var hringjari á Hólum enda voru þeir Guðbrandur Þorláksson, biskup þar, bræðrasynir. Um Sólveigu móður Hallgríms er ekkert vitað og hún kann að hafa dáið þegar Hallgrímur var enn ungur.
Hallgrímur ólst upp á Hólum en fór þaðan sem unglingur í iðnnám til Danmerkur eða Norður-Þýskalands, líklegast um 1630. Sögum ber ekki saman um námsdvöl Hallgríms, en talið er að hann hafi numið málmsmíði í Kaupmannahöfn, Hamborg eða Lukkuborg (sem þá var í Danmörku en nú í Þýskalandi). Hann var nokkrum árum síðar starfandi hjá járnsmið í Kaupmannahöfn og hitti þar Brynjólf Sveinsson, síðar biskup, en Þorbjörg systir Péturs Guðmundssonar var mágkona Brynjólfs Sveinssonar. Brynjólfur kom honum í nám í Frúarskóla í Kaupmannahöfn og var Hallgrímur þar við nám í nokkur ár og sóttist það vel og var kominn í efsta bekk um haustið 1636. Kynni Hallgríms við Brynjólf reyndust afdrífarík enda var Brynjólfur drjúgur stuðningsmaður sálmaskáldsins síðar á ævinni þrátt fyrir að Hallgrími hafi komið illa saman við ýmsa embættismenn.
Þá bar svo til, að þetta haust komu til Kaupmannahafnar nokkrir Íslendingar, sem lent höfðu í Tyrkjaráninu 1627 og verið úti í Alsír í tæpan áratug. Var talið að þeir væru farnir að ryðga í kristinni trú og jafnvel í móðurmálinu. Þess vegna var fenginn íslenskur námsmaður til þess að fara yfir fræðin með þeim og varð Hallgrímur fyrir valinu. Í þessum hópi var kona nokkur frá Vestmannaeyjum, Guðríður Símonardóttir en maður hennar, Eyjólfur Sólmundarson (d. 1636), hafði sloppið við að vera rænt. Urðu þau Hallgrímur ástfangin og æxluðust mál þannig að hann yfirgaf námið og Danmörku og fór til Íslands með Guðríði þegar hópurinn var sendur heim. Komu þau til lands í Keflavík snemma vors 1637 og var Guðríður þá ófrísk að fyrsta barni þeirra. Guðríður var allnokkru eldri en Hallgrímur, talin fædd 1598, d. 18. desember 1682.
thumb|right|Hallgrímur og Guðríður bjuggu á tveimur stöðum á Suðurnesjum, sitt hvoru megin á Rosmhvalanesi. Fyrst í hjáleigu frá Njarðvík og seinna á Hvalsnesi, sem er vestan við Keflavíkurflugvöll.
Aftur til Íslands
Þau settust að í smákoti, sem hét Bolafótur og var hjáleiga frá Ytri-Njarðvík, og gerðist Hallgrímur púlsmaður hjá þeim dönsku (kaupmönnunum í Keflavík). Hann var stór maður og luralegur og svo er sagt að hann hafi ekki verið ásjálegur. Einhverja sekt mun hann hafa orðið að greiða, vegna þess að þegar þau komu til Íslands var Guðríður ófrísk og gift en reyndar hafði maður hennar dáið árið 1636. Það vissu þau hjúin ekkert um og voru því ótvírætt brotleg. Einhvern veginn kastaðist í kekki á milli Hallgríms og veraldlegra ráðamanna á Suðurnesjum og munu hann og Torfi Erlendsson, sýslumaður á Stafnesi, aldrei hafa litið hvor annan réttu auga.
Árið 1644 losnaði embætti prests á Hvalsnesi. Þá ákvað Brynjólfur Sveinsson, biskup í Skálholti, að vígja Hallgrím til þessa embættis, þrátt fyrir það að hann hafði ekki lokið prófi. Hann mun samt hafa verið jafn vel menntaður og flestir þeir sem voru vígðir prestar á Íslandi þá. Er sagt að þegar hann var vígður og tók við prestsembættinu á Hvalsnesi hafi Torfi Erlendsson, sem þá var orðinn nábúi hans sagt: „Allan andskotann vígja þeir.“ Einnig er sagt að Hallgrímur hafi verið að yrkja um Torfa er hann kvað:
Sýna þessi ummæli Torfa og kveðskapur Hallgríms að þeim hefur verið lítt til vina.
Árið 1651 fékk séra Hallgrímur veitingu fyrir Saurbæ á Hvalfjarðarströnd og fluttust þau hjón þangað. Talið er að þar hafi Hallgrími líkað betur. Þar orti hann Passíusálmana og marga aðra sálma, sem frægir eru enn í dag, til dæmis sálminn „Um dauðans óvissan tíma“, sem allt fram á síðustu ár var sunginn yfir moldum hvers einasta Íslendings sem jarðsettur var. Passíusálmarnir eru heimsfrægt verk og hafa verið þýddir á fleiri tungumál en flest annað, sem upprunnið er á Íslandi. Handrit sálmanna gaf hann Ragnheiði Brynjólfsdóttur í Skálholti í maí 1661. Sagt er að hún hafi haft þá með sér í gröfina.
Síðustu ár sín bjó Hallgrímur á Kalastöðum og loks á Ferstiklu á Hvalfjarðarströnd og dó þar. Hann hefur þá verið farinn að þjást af sjúkdómnum sem dró hann til dauða, en það var holdsveiki. Þau Guðríður áttu nokkur börn, en aðeins eitt þeirra komst upp og var það Eyjólfur, elsta barnið. Frá honum eru ættir og komu út á bók um eða eftir 1980.
thumb|right|Hallgrímskirkja (Saurbæ á Hvalfjarðarströnd) Margar kirkjur eru kenndar við Hallgrím Pétursson: Hallgrímskirkja í Saurbæ á Hvalfjarðarströnd (byggð 1954 – 1957) og Hallgrímskirkja á Skólavörðuholti í Reykjavík (byggð 1945 – 1986). Einnig er lítil en falleg kirkja: Hallgrímskirkja Vindáshlíðar í Kjós. Sú kirkja var áður í Hvalfirði en var flutt eftir að Vindáshlíðarkonur höfðu mikið beðið fyrir að fá kirkju.
Verk
Hallgrímur Pétursson var mjög virkt ljóðskáld. Meðal hans frægustu verka eru Passíusálmarnir, 50 talsins, sem hann skrifaði á árunum 1656 – 1659. Þeir komu á prent árið 1666 og eru varðveittir í eiginhandarriti skáldsins í Landsbókasafni (JS 337 4to). Í þessu handriti finnst líka einn þekktasti sálmur Hallgríms, Um dauðans óvissan tíma, sem er líka stundum nefnt eftir upphafslínu, Allt eins og blómstrið eina, eða einfaldlega Sálmurinn um blómið. Hallgrímur var undir miklum áhrifum frá skrifum Martin Mollers, sérstaklega Soliloquia de passione Jesu Christi sem var þýtt á dönsku árið 1647 en á íslensku árið 1593 af Arngrími Jónssyni. Þýðing Péturs Einarssonar lögréttumanns á þessu verki Mollers kom út á bundnu máli árið 1661.
Hann orti líka pólítisk ljóð eins og Aldarhátt.
Á síðustu æviárum Hallgríms var píetismi að ryðja sér til rúms í Norður-Evrópu. Passíusálmar Hallgríms féllu í góðan jarðveg hjá þeim sem aðhylltust píetisma á Íslandi og urðu mjög vinsælir á 18. öld. Verk skáldsins dreifðust víða í prentuðum og handskrifuðum eintökum. Þó hafa fá eiginhandrit Hallgríms varðveist og ýmsir sálmar hafa verið eignaðir honum í gegnum tíma sem eru sennilega eftir samtímaskáld hans.
Þjóðsögur um Hallgrím
Til eru nokkrar þjóðsögur um Hallgrím þar sem hann er sagður vera kraftaskáld.
Ein þjóðsagan segir frá því að hann var við guðsþjónustu og hafi skyndilega litið út um litla trégluggann og sá tófu bíta fé. Þá orti hann þessa vísu:
Við þetta féll tófan niður dauð og segir sagan að þar hafi hann misst skáldgáfuna vegna þess að hann misnotaði hana með þessum hætti í miðri guðsþjónustu. Samkvæmt sögunni fékk hann hana aftur þegar hann hóf að semja Passíusálmana 1656-1659.
Áhrif á samtímamenningu
Sálmurinn um blómið er nafn á bók eftir Þórberg Þórðarson en vísar í Allt eins og blómstrið eina.
Sögulegar skáldsögur um Hallgrím Pétursson:
Notendaviðmót
thumb|right|Notendaskil skjáborðsumhverfisins [[GNOME eru meðal annars hnappastikur, valmyndir, íkon o.s.frv.]] Notendaviðmót eða notendaskil leyfir fólki að „tala við“ ákveðnar vélar, drif, tölvuforrit eða annað. Auðvelt notendaviðmót gerir notendanum auðveldara fyrir að læra á forritið.
Hænugæs
Hænugæsir (fræðiheiti Cereopsis)er ættkvísl gæsa. Í þessari ættkvísl er aðeins ein tegund en það er hænugæs (Cereopsis novaehollandiae) sem lifir villt í Ástralíu og Tasmaníu. Margir fuglafræðingar flokka hænugæs sem sérætt við hliðina á hornögldum (Anhimidae) og skjógæsum (Anseranas semipalata). Hænugæsin er með sérkennilega lagað nef og minnir það á hænu. Hún er 75 sm á lengd, vegur um 3,5 kg og öskugrá að lit með einkennandi svarta bletti í fjöðrum.
Herakles (Evripídes)
Herakles er harmleikur eftir forngríska skáldið Evripídes. Leikritið segir frá Heraklesi sem í bræði sinni drepur bæði konu sína og börn.
Cerastium multiflorum
Cerastium multiflorum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Kákasus.
Tappi tíkarrass
Tappi tíkarrass var íslensk pönk/popphljómsveit sem var stofnuð árið 1981. Stofnmeðlimir hennar voru Eyþór Arnalds (söngur), Jakob Smári Magnússon (bassi), Eyjólfur Jóhannsson (gítar), og Oddur F. Sigurbjörnsson (trommur) og síðar Björk Guðmundsdóttir (söngur) og Guðmundur Þór Gunnarsson  (trommur),. Nafnið kom að sögn til þannig að faðir Jakobs sagði um tónlist hljómsveitarinnar: „Þetta smellur eins og tappi í tíkarrass hjá ykkur.“
Tappi tíkarrass var ein hljómsveitanna sem fram komu í kvikmyndinni Rokk í Reykjavík. Sveitin gaf út eina stuttskífu og eina breiðskífu en hætti nokkru eftir að breiðskífan Miranda kom út í desember 1983.
Skuldakreppan í Evrópu
Skuldakreppan í Evrópu á við efnahagskreppu í Evrópu sem hófst í byrjun ársins 2010. Kreppan varð til þegar Grikkland, Írland og Portúgal fóru í björgunaraðgerð og verulega var dregið úr greiðslugetu þessara landa. Fjármálaráðherrar Evrópusambandsins skrifuðu undir 750 milljarða evra björgunarsamning þann 9. maí 2010 og stofnuðu björgunarsjóð Evrópu (e. EFSF). Annar björgunarsamningur var samþykktur október 2011 til að hindra fall hagkerfa aðila Evrópusambandsins. Í þessum samningi var samþykkt að sleppa helmingi skulda Grikklands og björgunarsjóðurinn var stækkaður upp í níu milljarða evra. Stungið var upp á að ríkisfjárlagasamband yrði stofnað á milli landa á evrusvæðinu.
Dóróthea af Brandenborg
thumb|right|Dóróthea drottning. Samtímamálverk. Dóróthea af Brandenborg (1430/1431 – 10. nóvember 1495) var þýsk hefðarkona og drottning Danmerkur 1445-1448 (sem kona Kristófers af Bæjaralandi) og aftur 1449-1481 (sem kona Kristjáns 1.), Noregs 1445-1448 og aftur 1450-1481 og Svíþjóðar 1445-1448 og aftur 1457-1464). Hún var einnig ríkisstjóri Danmerkur í fjarveru Kristjáns 1.
Dóróteha var dóttir Jóhanns markgreifa af Brandenburg-Kulmbach og Barböru af Saxe-Wittemberg. Þann 12. september 1445 giftist hún í Kaupmannahöfn Kristófer af Bæjaralandi, sem verið hafði konungur Danmerkur frá 1440, Svíþjóðar frá 1441 og Noregs 1442, og varð drottning allra landanna. Hún var krýnd tveimur dögum seinna.
Hjónaband þeirra Kristófers var skammvinnt því hann dó snemma í janúar 1448. Þau voru barnlaus og Kristófer átti enga nána ættingja sem til greina komu sem erfingjar; því var farið allt aftur til afkomenda Eiríks klippings (d. 1286) og þá varð Kristján greifi af Aldinborg fyrir valinu. Hann varð svo konungur sem Kristján 1. en það var skilyrði að hann giftist Dórótheu, hinni kornungu ekkju fyrirrennara síns, þar sem hún hafði fengið miklar eignir í öllum löndunum þremur þegar hún giftist Kristófer og ef hún hefði flutt frá Norðurlöndum hefði þurft að gjalda henni geysimikið fé fyrir þær. Þau gengu í hjónaband 28. október 1449 og Dóróthea varð drottning Danmerkur og Noregs öðru sinni en Svíþjóð hafði sagt sig úr ríkjasambandinu.
Dóróthea missti eignir sínar í Svíþjóð þegar landið gekk úr Kalmarsambandinu. Hún var ekki tilbúin að sætta sig við það og reyndi til æviloka að ná þeim aftur. Árið 1451 urðu deilur um eignir drottningar kveikja að stríði milli Danmerkur og Svíþjóðar. Þegar Svíþjóð gekk aftur í ríkjasambandið 1457 fékk drottningin eignirnar en tapaði þeim aftur 1464.
Hún leitaði meðal annars aðstoðar páfans, sem bannfærði sænska ríkistjórann Stein Sture eldri árið 1455. Það spillti fyrir samskiptum ríkjanna áratugum saman og þegar Dóróthea dó 1495 lét Hans konungur sonur hennar það verða eitt sitt fyrsta verk að fá bannfæringunni aflétt. Tveimur árum síðar varð hann konungur Svíþjóðar. Dóróthea deildi einnig um arf eftir föður sinn við frændur sína.
Dóróthea gegndi starfi ríkisstjóra þegar Kristján maður hennar var fjarverandi. Hún var mjög valdamikil, ekki síst í krafti auðs síns, sem hún notaði til að stýra bæði manni sínum og syni. Hún lánaði manni sínum fé sem hann gat svo ekki greitt til baka og þá yfirtók hún lendur sem hann hafði sett að veði. Þannig fékk hún Holtsetaland árið 1479 og Slésvík árið 1480 og stýrði hertogadæmunum sem sínu eigin ríki. Hún hafði mikið dálæti á yngri syni sínum, Friðrik, og ætlaði honum bæði hertogadæmin en þó varð úr 1487 að bræðurnir skyldu stýra þeim saman, að minnsta kosti að nafninu til.
Dórótheu er svo lýst að hún hafi verið kaldlynd, raunsæ og mikil fjáraflamanneskja. Hún dó 25. nóvember 1495 og er grafin við hlið seinni manns síns í Hróarskeldudómkirkju.
Tveir elstu synir hennar og Kristjáns dóu kornungir en synirnir Hans og Friðrik urðu báðir konungar Danmerkur. Dóttirin Margrét giftist Jakob 3. Skotakonungi árið 1469 og varð drottning Skotlands.
Podocarpus madagascariensis
Podocarpus madagascariensis er sígrænt tré frá Madagaskar.
Aldinborgarar
thumb|right|Núverandi skjaldarmerki dönsku konungsfjölskyldunnar. Aldinborgarar eru konungsætt Danmerkur frá því Kristján 1. komst þar til valda 1448. Ætt Lukkuborgara, sem komst til valda með Kristjáni 9. árið 1863, er hliðargrein út frá ætt Aldinborgara. Ættin er kennd við borgina og fyrrum hertogadæmið Aldinborg (Oldenburg) í Norður-Þýskalandi.
Venesúela
Venesúela (spænska: República Bolivariana de Venezuela) er land í norðurhluta Suður-Ameríku með strönd að Karíbahafi og Atlantshafi í norðri og landamæri að Gvæjana í austri, Brasilíu í suðri og Kólumbíu í vestri. Úti fyrir strönd Venesúela eru eyríkin Arúba, Hollensku Antillaeyjar og Trínidad og Tóbagó. Englafossar, hæsti foss heims, 979 metar að hæð, eru í Canaimaþjóðgarðinum í suðausturhluta Venesúela. Venesúela er eitt af þeim löndum heims þar sem líffræðileg fjölbreytni er talin mest. Landið nær frá Andesfjöllum í vestri að Amasónfrumskóginum í austri. Innan landamæra þess er stór hluti hitabeltisgresjunnar Los Llanos og það á auk þess strönd að Karíbahafi. Ósar Orinoco eru í austurhluta landsins.
Spánverjar stofnuðu nýlendu í Venesúela árið 1522, þrátt fyrir mótspyrnu frumbyggja. Árið 1811 lýsti nýlendan yfir sjálfstæði, fyrst allra spænskra nýlendna í Suður-Ameríku. Árið 1821 varð Venesúela hluti af sambandsríkinu Stór-Kólumbíu sem náði yfir norðvesturhluta Suður-Ameríku og syðsta hluta Mið-Ameríku. Árið 1830 gerðu íbúar uppreisn undir stjórn José Antonio Páez sem varð í kjölfarið fyrsti forseti Venesúela. Þrælahald var afnumið í landinu árið 1854 en saga þess á 19. öld einkenndist af pólitískum óstöðugleika og einræði. Lýðræði var komið á árið 1958 en efnahagsáföll á 9. og 10. áratug 20. aldar leiddu til Caracazo-uppþotanna og tveggja valdaránstilrauna árið 1992. Í forsetakosningum árið 1998 komst Hugo Chávez til valda og stjórnlagaþing Venesúela 1999 samdi nýja stjórnarskrá. Eftir lát Chávez árið 2013 hófust útbreidd mótmæli og uppþot andstæðinga stjórnarinnar.
Venesúela er sambandsríki þar sem forsetinn leiðir ríkisstjórn. Landið skiptist í 23 fylki, höfuðborgarumdæmi Venesúela og alríkissvæði (eyjarnar undan strönd landsins). Venesúela gerir auk þess formlegt tilkall til landsvæðis í Gvæjana vestan við ána Essequibo (Guayana Esequiba).