cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alþjóðlegu fornsagnaþingin
Frumkvæðið að fornsagnaþingunum átti Hermann Pálsson prófessor í Edinborg, og skipulagði hann fyrsta þingið sem haldið var þar árið 1971. Það næsta var haldið í Reykjavík tveimur árum síðar, en síðan hafa þingin verið haldin á þriggja ára fresti. Oftast er tekið fyrir eitthvert ákveðið svið fræðanna og sérstaklega fjallað um það. Fornsagnaþingin eru bæði fræðilegur og félagslegur vettvangur fræðimanna í þessum greinum.
Ráðstefnurit hafa að jafnaði verið prentuð (það fyrsta er fjölritað). Í þeim var oft aðeins birt úrval fyrirlestra frá viðkomandi ráðstefnu, en aðrir birtust oft síðar, t.d. í tímaritum. Síðari árin hafa ráðstefnuritin verið svokölluð forprent, þ.e. þau eru gefin út áður en ráðstefnan eða þingið hefst og eru fyrirlestrarnir þar í styttri gerð.
Björn Jón Bragason
Björn Jón Bragason (fæddur 1. febrúar árið 1979 í Reykjavík) er íslenskur sagnfræðingur. Foreldrar hans eru Bragi Björnsson bifreiðastjóri (fæddur í Reykjavík 1952) og Katrín Magnúsdóttir bókhaldari (fædd í Reykjavík 1954).
Menntun
Björn Jón lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 2000. Hann lauk BA prófi í sagnfræði frá Háskóla Íslands 2003 með íslensku sem aukagrein og árið 2006 lauk hann meistaraprófi í sagnfræði frá sama skóla. Lokaverkefni hans fjallaði um gjaldþrot Hafskips hf., en sú ritgerð var unnin undir leiðsögn dr. Þórs Whitehead prófessors og Kristjáns Jóhannssonar, lektors við viðskipta- og hagfræðideild. Björn Jón lauk BA prófi í lögfræði frá Háskólanum í Reykjavík 2012.
Störf
Björn Jón hefur verið verslunarmaður frá árinu 2000 og framkvæmdastjóri hópbifreiðaleyfishafa árið 2013. Þá hefur hann unnið að margháttuðum sagnfræðirannsóknum frá 2006. Árið 2008 kom út bók hans Hafskip í skotlínu, sem var afrakstur tveggja ára rannsóknarvinnu um gjaldþrotamál Hafskips hf. og sakamálarannsókn í kjölfar þess.
Meðal fræðigreina Björns Jóns eru „Áhrif veðurfars á sjávarútveg og landbúnað á fyrri öldum“, sem birtist í ''Sögnum. Tímariti um söguleg efni'' árið 2005; „Pólitískar afleiðingar Hafskipsmálsins“ sem birtist í 4. hefti Þjóðmála 2006; „Björgunarmönnum refsað. Rannsóknarnefnd Alþingis í Hafskipsmálinu“, sem birtist í Morgunblaðinu 11. október 2009 og byggði á rannsókn Björns Jóns; „Aðdragandinn að falli Straums Burðaráss“, sem birtist í 2. hefti Þjóðmála 2010; „Aðdragandi falls Landsbanka Íslands hf.“ Greinargerð frá ágústmánuði 2010, birt á netinu; „Sagan af einkavæðingu Búnaðarbankans“, sem birtist í 2. hefti tímaritsins Sögu árið 2011; „Skáldkonan frá Sveinatungu“ sem birtist í Borgfirðingabók 2012. Þá grein vann Björn Jón í samvinnu við Ingibjörgu Bergsveinsdóttur, fyrrverandi framkvæmdastjóra. Einnig hafa birst fjölmargar blaða- og netgreinar eftir Björn Jón um margvísleg málefni, meðal annars um sögu verslunar í miðbæ Reykjavíkur. Þá hefur Björn Jón einnig unnið að heimildarmyndagerð um ýmis sagnfræðileg viðfangsefni. Um tíma var hann einnig framkvæmdastjóri Samtaka kaupmanna og fasteignaeigenda við Laugaveg.
Stjórnmálaþátttaka
Björn Jón hefur verið virkur í starfi Heimdallar og Sambands ungra sjálfstæðismanna. Þá hefur hann frá árinu 2012 setið í stjórn Sjálfstæðisfélags Langholts og frá sama ári í miðstjórn Sjálfstæðisflokksins. Hann hefur starfað með Verði – fulltrúaráði Sjálfstæðisfélaganna í Reykjavík og stýrt stjórnmálaskóla Varðar, auk þess að stýra námskeiðum á vegum Verkalýðsráðs Sjálfstæðisflokksins. Þá hefur Björn Jón tekið þátt í starfi ungliða í hverfafélögum Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík.
Björn Jón var formaður Frjálshyggjufélagsins árin 2009–2012. Hann sat í stjórn félagsins áður frá árinu 2007.
Árið 2011 bauð Björn Jón sig fram til formanns Sambands ungra sjálfstæðismanna, á sambandsþingi þess. Björn Jón laut í lægra haldi fyrir Davíð Þorlákssyni og hlaut Björn 38% atkvæða en Davíð 62%.
Björn Jón bauð sig fram í 2.-3. sætið til borgarstjórnar Reykjavíkur 2014. . Hann var langt frá því að ná kjöri og var ekki í 10 efstu sætunum.
Ýmis félagastörf
Björn Jón starfaði á vettvangi skátahreyfingarinnar um langt árabil og sömuleiðis með Hjálparsveit skáta í Reykjavík. Hann var um hríð starfsmaður Alþjóðabandalags drengjaskáta, WOSM, í Kandersteg í svissnesku Ölpunum og þá gegndi hann störfum á vegum Boy Scouts of America í Philmont, New Mexico. Björn Jón lauk æðstu þjálfun skáta og Íslandi og æðstu prófmerkjum. Fyrir störf sín hefur hann hlotið gullmerki Bandalags íslenskra skáta og ýmis fleiri heiðursmerki.
Björn Jón hefur um iðkað frjálsar íþróttir með Íþróttafélagi Reykjavíkur um árabil. Hans meginkeppnisgrein er 400 m hlaup.
Björn Jón sat í stjórn Félags sagnfræðinema árin 2002 – 2003 og 2005 – 2006.
Björn Jón er þekktur fyrir að gefa nemendum sínum mjög persónulega aðstoð innan og utan skóla.
Verkfall framhaldskólakennara 2014
Árið 2014 fóru framhaldskólakennarar í verkfall. Nokkrir nemendur MR fengu Björn Jón til að kenna sér íslensku en Rektor Menntaskólans í Reykjavík stöðvaði kennsluna með þeim rökum að hún væri verkfallsbrot. Útskýring Björns á því af hverju hann hefði tekið að sér þessa kennslu þegar kennarar væru í verkfalli var að hann hefði ekkert á móti kennurum, bara verkföllum.
Áramótaskaup 2002
Áramótaskaupið 2002 er áramótaskaup sem sýnt var árið 2002 á RÚV. Leikstjóri þess var Óskar Jónasson.
Hoya sarcophylla
Hoya sarcophylla er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Súmötru.
Bláblína
Bláblína (fræðiheiti Stropharia caerulea ) er tegund blínusveppa sem finnst í Evrópu og Norður-Ameríku.
Hatturinn er fyrst bláleitur, en upplitast og verður gulleitur með tímanum. Tegundin er ekki talin æt.
Sumsstaðar er gengur bláblina undir heitinu S. cyanea Tuom..
Hvilftarjökull
thumb|left|Skagi, from Hofsós Á svæðum eins og Tröllaskaga eru margir dalir hátt uppi í fjallahlíðum sem eru eins og skál í laginu. Þetta eru hvilftardalir. Þeir urðu til með því að lítil jökull lá í langan tíma í dæld. Þessi jökull hreyfði sig og skreið niður eftir hlíðinni og með því móti stækkaði hann dalinnn. Jökull af þessu tagi kallast hvilftarjökull eða skálarjökull.
Fornleifarannsóknir í Reykjavík
Fornleifarannsóknir í miðborg Reykjavíkur hafa iðulega verið gerðar í tengslum við margskonar framkvæmdir, svo sem vega- og byggingaframkvæmdir. Þó hafa verið gerðar nokkuð margar og umfangsmiklar rannsóknir í miðborginni. Má þá fyrst nefna uppgröftinn við Aðalstræti og Suðurgötu í miðbæ Reykjavíkur á árunum 1971–1975. Við þann uppgröft kom í ljós undirstöður húsa frá 19. öld, og leifar Innréttingana frá 18. öld. Því til viðbótar komu fram bæjarrústir frá miðöldum en elstu leifar sem fundust var veggur í Grjótagötu sem reyndist vera eldri en landnámslagið. Það varð til við ösku- og hraungos í Vatnaöldum um 871 +/- 2 ár.
Hvilftarjökull
Utan eldvirka svæðisins á Íslandi, þ.e. á Vesturlandi, Norðurlandi vestra, Austurlandi og á Vestfjörðum, hefur langvinnt rof og veðrun mótað landslagið og fjöllin. Þar mynda víðáttumiklir hraunstaflar lagskiptan, sorfinn berggrunn og ísaldarjökull lagðist margoft yfir þetta land. Í hvert sinn skóf hann og svarf berggrunninn í mörg þúsund ár. Smájöklar þeir sem til eru í dag, t.d. á Tröllaskaga urðu eftir og lágu alls staðar í fjallahlíðum þegar ísaldarjökullinn hopaði hratt inn til landsins við lok síðasta jökulskeiðs.
Fornleifarannsóknir í Reykjavík
Fornleifauppgröftur á Arnarhóli
Árið 1993 var grafið í Arnarhól vegna fyrirhugaðra framkvæmda. Fornleifarannsókninn leiddi í ljós að elsta heimild um Arnarhólsbýlið sé frá miðri 16. öld þegar Viðeyjarkluastur eignast jörðina. Að auki hefur þar verið rekið fangelsi og sveitabær til 1828 þegar gamli sveitabærinn var rifinn. Í uppgreftrinum var komið niður á bæ frá 17. öld sem talin er vera rústir af Arnarhólsbýlinu en öruggt er talið að undir þeim rústum séu leifar af eldri byggingum því að við fyrri framkvæmdir fannst hluti af vegg og var öskulag sem er talið vera frá 1220 ofan við vegginn. Við uppgröftinn fannst einnig rómverskur peningur, en óhemju margar myntir á tímum rómverja og hafa þessir peningar gengið kaupum og sölum í gegnum tíðina og geta því leynst víða, einnig á Íslandi.
Hvilftarjökull
Einhvers konar skál eða dalbotn í fjallshlíð (hvilft) er venjulega sæti hvilftarjökuls. Skálin er meira eða minna þverhnípt efst og innst og til hlíðanna er hún brött en fremst er oft þröskuldur. Þar sem botninn nær heldur dýpra ofan í fjallið en þrepið, geta tjarnir og fannir legið þar fyrir innan eftir hvarf jökulsins. Þekkt dæmi er snjóskaflinn í Gunnlaugsskarði í Esjunni.
Fornleifarannsóknir í Reykjavík
Fornleifauppgröftur í Viðey
Í tengslum við framkvæmdir við endurbyggingu húsanna í Viðey var gerð fornleifarannsókn við Viðeyjarstofu og hófst uppgröftur 1987 og honum lauk árið 1995. Þetta var fyrsti uppgröftur á Íslandi sem fram fór á klausturstað. Margrét Hallgrímsdóttir fornleifafræðingur hafði yfirumsjón með uppgreftrinum. Fleiri komu að honum, í upphafi þau Sigurður Bergsteinsson, Mjöll Snæsdóttir og Anna Lísa Guðmundsdóttir og síðustu tvö árin Steinunn Kristjánsdóttir. Fjöldi manns unnu við uppgröftinn, íselnskir, sænskir, enskir og danskir nemendur og sérfræðingar. Gefnar voru út árlegar rannsóknaskýrslur auk fjölda greina um árangur rannsóknarinnar eftir Margréti Hallgrímsdóttur og Steinunni Kristjánsdóttur. Umfangsmikil rannsóknagögn, gripir, ljósmyndir og teikningar eru varðveitt á Þjóðminjasafni Íslands og eru skráð í gagnagrunna. Gripir voru forvarðir og eru varðveittir í safninu.
Hvilftarjökull
Tilvísanir
Cirque glacier Kargletscher Glacier de cirque
Fornleifarannsóknir í Reykjavík
Fornleifauppgröftur í Viðey
Ýmislegt óvænt kom í ljós við uppgröft sem ætla má að sé frá tímum Viðeyjarklausturs 1226–1550. Þá fundust leifar af grafreit sem tilheyrt hefur eldri kirkju en þeirra sem nú stendur frá árinu 1766. Skúli fógeti leit reisa Viðeyjarstofu sneri hann framhlið hennar mót suðri og þótti síðan fallegra að snúa kirkjunni eins og þar af leiðandi gröfunum Elstu grafirnar snúa í austur og vestur eins og rúst eldri kirkju gaf til kynna, en þær yngri í norður-suður eins og núverandi kirkja.
Einn merkasti fundurinn voru vaxtöflur og er það merkilegt fyrir þær sakir að það er mjög sjaldgæft að vax geymist svona lengi, en við nánari athugun komu í ljós að á þær voru skrifuð latnesk orð. Einnig fannst mikið af vaðsteinum, krítarpípum, dýrabeinum, myntum, koparhnöppum og vínstaupum. Vaxtöflurnar eru til sýnis á grunnsýningu Þjóðminjasafns Íslands. Þar er einnig til sýnis forn bikar sem aldursgreindur var til 2. aldar e.Kr. og fannst í rústum norðan Viðeyjarstofu.
Áður en fornleifarannsókn hófst hafði fundist innsigli Skúla Magnússonar landfógeta við Viðeyjarstofuþ Skúli lést í Viðey árið 1794.
Björgunaruppgröftur við Hafnarstræti
Veturinn 2006-2007 var unnið að björgunaruppgrefti við vesturenda Hafnarstrætis í Reykjavík. Við uppgröftinn komu í ljós hafnarmannvirki frá 19. öld en einnig vandaður grjóthlaðinn hafnarbakki frá fyrri hluta 19. aldar sem var í einstaklega góðu ástandi.
Fornleifauppgröftur á Alþingisreitnum
Umsjón með verkefninu hafði Vala Garðarsdóttir fornleifafræðingur. Uppgreftri á Alþingisreitnum hófst snemma árs 2008 og lauk í október 2009. Þar fundust margir áhugaverðir gripir, þar á meðal leifar af skreyttum snældusnúð með rúnaletri. Einnig fannst þar stór kolagröf, sem gerð hefur verið rétt eftir árið 871 eins og ráða má af landnámsgjóskunni sem þar er, og einnig járnbræðsluofnar og leifar af stíg gerðum úr viði. Komið var niður á leifar af torfveggjum frá 9. og 10. öld og einnig fannst töluvert af leðri og textíl. Talið er að ýmiss konar vinnsla hafi verið á svæðinu, svo sem fiskverkun og járnbræðsla.
Svæðið afmarkast að austan af bílakjallara Alþingishússins, að sunnan af Vonarstræti, að vestan af Tjarnargötu og að norðan af Kirkjustræti.
Fornleifauppgröftur á Landspítalalóðinni (Grænaborg)
Vegna fyrirhugaðra framkvæmda á Landspítalalóðinni var óskað að Fornleifavernd ríkisins mundi kanna fornleifar á svæðinu með forrannsókn svo tók við fyrirtækið Antikva ehf. við að grafa sjálfan uppgröftin. Uppgröfturinn hófst í byrjun sumars 2011 og var honum lokið í október 2011, umsjón með verkefninu hafði síðan Vala Garðarsdóttir fornleifafræðingur.
Gylfi Þ. Gíslason
250px|right|thumb|[[David Ben Gurion fundur Gylfi Þ. Gíslason í Tel Aviv, júlí 1958]] Gylfi Þorsteinsson Gíslason fæddist í Reykjavík þann 7. febrúar 1917, og lést í Reykjavík þann 18. ágúst 2004. Foreldrar hans voru Þorsteinn Gíslason, skáld og ritstjóri, og Þórunn Pálsdóttir, húsmóðir.
Gylfi var alþingismaður fyrir Alþýðuflokkinn árin 1946-1978, menntamálaráðherra 1956-1971, auk þess að vera iðnaðarráðherra 1956-1958 og viðskiptaráðherra 1958-1971. Hann var formaður Alþýðuflokksins 1968-1974 og formaður þingflokks Alþýðuflokksins 1968-1978. Gylfi er með lengsta samfellda setu á ráðherrastóli á Íslandi; 15 ár á árunum 1956-1971. Þá var hann einnig prófessor við Viðskiptadeild Háskóla Íslands á árunum 1946-1966 (í leyfi vegna ráðherrastarfs 1956-1966) og síðan 1971-1987.
Fornleifarannsóknir í Reykjavík
Fornleifauppgröftur á Landspítalalóðinni (Grænaborg)
Í uppgreftrunum fannst nokkuð úrval gripa þar á meðal mikið af flöskum af öllum stærðum og gerðum, lyfjaglös, nokkuð af leirtaui og einnig korði sem er týpa af skrautsverði.
Gylfi Þ. Gíslason
Þegar Danir skiluðu fyrstu handritunum, Flateyjarbók og Konungsbók Eddukvæða, til Íslands árið 1971, tók Gylfi, þá menntamálaráðherra, við þeim frá Helge Larsen, starfsbróður sínum frá Danmörku. Mælti Larsen hin fleygu orð: „Vær så god, Flatöbogen,“ er hann afhenti Gylfa Flateyjarbók.
Synir Gylfa eru Þorsteinn Gylfason heimspekingur, Vilmundur Gylfason sagnfræðingur og fyrrverandi alþingismaður og Þorvaldur Gylfason hagfræðingur. Vilmundur og Þorsteinn eru látnir.
Innhorfsröðun
Innhorfsröðun (e. Introsort eða introspective sort) er röðunarreiknirit sem David Musser hannaði árið 1997. Það notar snarröðun, en skiptir yfir í hrúguröðun um leið og endurkvæmnin er orðin visst djúp. Afleiðingin nýtir sér bestu eiginleika beggja reiknirita, með versta tilfellið O(n log n), og keyrslu sambærilega við snarröðun á dæmigerðum gagnasettum. Sökum þess að bæði reikniritin sem það byggist á eru samanburðarraðannir, þá er það einnig slíkt.
Araucaria nemorosa
Araucaria nemorosa er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 15-30 m hátt.
Abies gamblei
Abies gamblei er sígrænt tré af þallarætt. Hann hefur löngum verið talinn til A. pindrow, en nýrri rannsóknir gefa skýrt til kynna að þetta eru aðskildar tegundir.
Hoya rigida
Hoya rigida er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Kerr. Útbreiðslan er í Taílandi.
Áramótaskaup 2003
Áramótaskaupið 2003 er áramótaskaup sem sýnt var árið 2003 og var sýnt á RÚV.
França
França (fæddur 2. mars 1976) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 8 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Önghljóð
Önghljóð er samhljóð myndað með því að þrengja að loftstraumnum frá lungum þegar tvö talfæri koma saman. Til dæmis getur lægri vörin farið upp gegn efri tönnunum og myndað [f]; bakhlið tungunnar getur farið upp gegn gómfyllunni og myndað [x] (eins og í þýska orðinu Bach); eða getur síða tungunnar farið upp að jöxlunum og myndað [ɬ] (eins og í siglt).
Þórdís Anna Kristjánsdóttir
Þórdís Anna Kristjánsdóttir, fædd 6. apríl 1953, er fyrrum körfuknattleiksmaður og fyrrverandi formaður Körfuknattleikssamband Íslands.
Körfuknattleiksferill
Þórdís var fyrirliði meistaraflokks kvenna hjá Íþróttafélag stúdenta í byrjun níunda áratugarins og varð bikarmeistari með félaginu árið 1985.
Körfuknattleikssamband Íslands
Þórdís sat í stjórn KKÍ frá 1978 til 1985. Árið 1983 varð hún fyrsta konan til að verða formaður KKÍ og gengdi hún stöðunni í 1 ár, til 1984.
Agnes Jónsdóttir
Agnes Jónsdóttir (d. 1507) var príorissa og síðan abbadís í Reynistaðarklaustri frá 1461 til dauðadags, hin næstsíðasta í röðinni. Hún tók við af Þóru Finnsdóttur/Barböru, sem vígðist með henni sem nunna árið 1431.
Agnes var dóttir Jóns Jónssonar búlands, sýslumanns í Húnaþingi, og systir Ásgríms ábóta á Þingeyrum og Þorvaldar á Móbergi, föður Bjargar seinni konu Jóns Sigmundssonar lögmanns. Hún varð príorissa við lát Þóru en ekki er ljóst hvenær hún hlaut abbadísarvígslu. Hún mun ekki hafa viljað sveigja sig alveg undir vilja Hólabiskups, Ólafs Rögnvaldssonar, og reyndi að ráða Þorleif Árnason í Glaumbæ á móti vilja hans, en af því varð þó ekki og fékk hún áminningu biskups fyrir. Ráðsmaður klaustursins varð síðar Jón Þorvaldsson, bróðursonur Agnesar og seinna ábóti á Þingeyrum.
Um aldamótin 1500 eru taldar þessar nunnur í klaustrinu, auk Agnesar abbadísar: Guðbjörg Pálsdóttir, Helga Þorkelsdóttir, Steinvör Guðólfsdóttir, Þorgerður Jónsdóttir, Þórdís systurdóttir Agnesar og Solveig Hrafnsdóttir.
Agnes dó árið 1507, háöldruð, og tók Solveig við af henni og var síðasta abbadís klaustursins.
Merkimiðapólitík
Merkimiðapólitík (eða sjálfsmyndarstjórnmál) er hugtak sem haft er um sértæka pólitiska afstöðu sem tengir sig hagsmunum og lífsviðhorfum þess þjóðfélagshóps sem fólk samsamar sig við. Merkimiðapólitík spannar þá þætti stjórnmála sem myndaðir eru með hliðsjón af hvernig fólk sér sjálft sig og á við um alla þá þjóðfélagshópa sem draga sig saman á forsendum t.d. aldurs, trúarbragða, þjóðfélagsstöðu, menningar, örorku (eða fötlunar), kynþáttar, tungumáls, þjóðernis, kyns, kynhneigðar, kynslóðar, stjórnmálaflokks eða hvort fólk tengir sig frekar við borg eða sveit o.s.frv. Með öðrum orðum mætti segja að í merkimiðapólitík sé afmörkuð sýn þar sem horft er á hlutina út frá eigin þjóðfélagshópi og barist er fyrir réttindum líkra einstaklinga til að styrkja stöðu þeirra í þjóðfélagi sem þeir álíta að líti framhjá þeim.
Kaldrananeshreppur
Kaldrananeshreppur í Strandasýslu nær frá Selá í Steingrímsfirði að sunnan að Spena norðan við Kaldbaksvík. Í hreppnum er þorpið Drangsnes á Selströnd norðan við Steingrímsfjörð. Nokkur byggð er einnig í Bjarnarfirði milli Steingrímsfjarðar og Kaldbaksvíkur.
Jarðir í Kaldrananeshreppi 1858:
Evrópukeppnin í knattspyrnu 1984
Evrópukeppnin í knattspyrnu 1984, oft nefnd EM 1984, var sjöunda Evrópukeppni karla í knattspyrnu sem haldin hefur verið. Lokakeppnin fór fram í Frakklandi dagana 12. til 27. júní 1984. Heimalið Frakka sigraði sinn fyrsta titil með sigri á landsliði Spánar í úrslitaleik. Michel Platini, leikmaður Frakklands, vakti mikla athygli á mótinu en hann var markakóngur mótsins með níu mörk í aðeins fimm leikjum.
Áramótaskaup 2004
Áramótaskaupið 2004 er áramótaskaup sem sýnt var árið 2004 og á RÚV. Því var leikstýrt af Sigurði Sigurjónssyni og hann líkti því að leikstýra Áramótaskaupinu við það að vera knattspyrnustjóri í ensku knattspyrnunni.
Cesc Fabregas
thumb|Cesc Fabregas
Francesc „Cesc“ Fabregas i Soler (fæddur 4. maí 1987) er spænskur fyrrum fótboltamaður sem spilaði m.a. fyrir Arsenal, Chelsea FC og F.C. Barcelona. Hann spilaði fyrir spænska landsliðið.
Ferill
Hann fæddist í Vilassar de Mar, Barselóna, Katalóníu. Hann byrjaði fótboltaferil sinn með CE Mataró, áður en hann var keyptur af FC Barcelona í uppeldistarf félagsins, 10 ára að aldri árið 1997. . Hann gerði samning við Arsenal þann 11. september 2003. Hann átti erfitt uppdráttar en vinskapur hans við Philippe Senderos hjálpaði honum að koma sér fyrir Hann fór ekki beint inn í aðaliðið en leit upp til leikmanna eins og Patrik Vieira og Gilberto Silva. Fyrsti leikur hans fyrir Arsenal var þann 23. október 2003, gegn Rotherham United.
Viktor Emmanúel 2.
thumb|right|Viktor Emanúel II, konungur Ítalíu. '''Viktor Emmanúel 2. Savoja''' (14. mars 1820 – 9. janúar 1878) var konungur Sardiníu frá 1849 og síðan konungur Ítalíu frá sameiningunni 1861. Hann var elsti sonur Karls Alberts Savoja konungs Sardiníu og Maríu Teresu Habsburg-Lorraine. Hann fæddist í Tórínó en fylgdi föður sínum síðan til Flórens þar sem hann ólst upp.
Í kjölfar sigra sameiningarsinna í Seinna sjálfstæðisstríðinu var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla í öllum héruðum Norður-Ítalíu þar sem hann var valinn konungur og lýðveldissinnar eins og Giuseppe Garibaldi beygðu sig undir þá ákvörðun. Konungsríkið Sardinía var þá látið ná yfir alla Ítalíu og Viktor Emmanúel varð Viktor Emanúel II konungur Ítalíu.
Jakob 2. Skotakonungur
thumb|right|Samtímamynd af Jakob 2. Jakob 2. (16. október 1430 – 3. ágúst 1460) var konungur Skotlands frá því að faðir hans var myrtur 21. febrúar 1437 og til dauðadags. Hann var barn að aldri þegar hann tók við krúnunni og þegar hann lést skildi hann eftir sig ríkiserfingja á barnsaldri. Sömu sögu var að segja um fimm Skotakonunga í röð sem báru Jakobsnafn, frá Jakobi 1. til Jakobs 5.; allir settust í hásætið á barnsaldri og enginn þeirra náði að sjá arftaka sinn verða fullveðja.
Jakob 2. var sonur Jakobs 1. og Jóhönnu Beaufort. Hann var tvíburi en eldri bróðir hans, Alexander, lést skömmu eftir fæðingu. Hann var fæddur með áberandi valbrá í andliti og var því oft kallaður „Fiery Face“ (Eldfés). Hann tók við konungdæminu sex ára að aldri og voru völdin framan af í höndum frænda hans Archibalds, fimmta jarlsins af Douglas, en eftir lát hans 1539 var enginn skoskur aðalsmaður nógu öflugur til að halda einn um stjórnartaumana og nokkrir aðalsmenn skiptu með sér völdum eftir að hafa látið myrða syni jarlsins af Douglas í „svarta kvöldverðinum“ í Edinborgarkastala.
William, áttunda jarlinum af Douglas, tókst að efla gengi Douglasættarinnar að nýju og árið 1445 tók hann við stjórn landsins og stýrði því þar til Jakob konungur varð myndugur 1449. Fátt breyttist þó við það því Douglas og William Crichton lávarður höfðu öll raunveruleg völd og konungurinn fékk litlu ráðið. Hann sætti sig þó ekki við það, heldur reyndi að ná valdataumunum úr höndum þeirra og fór svo að konungur og menn hans myrtu Douglas í Stirling-kastala 22. febrúar 1452.
Þar með var átökunum þó ekki lokið því Douglas-ættin (Svörtu Douglasarnir) var áfram valdamikil. Jakob konungur reyndi að gera lendur þeirra upptækar en var þvingaður til að skila þeim til níunda jarlsins. Þó fór svo að lokum að konungur og bandamenn hans unnu sigur á Douglas-mönnum í orrustunni við Arkonholm. Eignir þeirra voru gerðar upptækar og jarlinn flúði til Englands. Eftir þetta var konungsvaldið í Skotlandi mun sterkara en það hafði lengst af verið.
Næstu árin hélt Jakob um stjórnartaumana af festu og sýndi mikinn áhuga á málefnum ríkisins, ferðaðist um land sitt og kom á ýmsum nýjungum. Árið 1460 settist hann með her sínum um Roxburgh-kastala, sem Englendingar héldu. Hann hafði mikinn áhuga á notkun fallbyssna í hernaði og keypti fjölmargar slíkar frá Flæmingjalandi. Þann 3. ágúst, þegar hann var sjálfur að fást við að hleypa skoti úr einni fallbyssunni, sprakk hún og konungur lést. Skotar héldu umsátrinu áfram og kastalinn féll í hendur þeirra fáum dögum síðar.
Kona Jakobs 2., gift 3. júlí 1449, var María af Guilders. Þrír synir þeirra og tvær dætur komust til fullorðinsára; elstur sonanna var Jakob 3., sem var átta eða níu ára þegar faðir hans lést. Móðir hans var ríkisstjóri fyrstu árin en dó 1463.
Al Thumama leikvangurinn
Al Thumama leikvangurinn er knattspyrnuvöllur í borginni Doha í Katar. Hann var vígður 21. október 2021 og tekur um 40 þúsund áhorfendur.
Leikvangurinn var fyrst og fremst reistur fyrir HM 2022, þar sem hann mun hýsa fjölda leikja, þar á meðal eina viðureign í 16-liða úrslitum og aðra í fjórðungsúrslitum.
Útlit leikvangsins minnir á hefðbundna vefjarhetti karla og drengja í Miðausturlöndum. Að heimsmeistaramótinu loknu verður sætum á leikvangnum fækkað um helming og umframsætin gefin til efnaminni samfélaga.
Leikvangurinn hýsti allnokkrar viðureignir í Arabamótinu í knattspyrnu í árslok 2021, þar á meðal undanúrslitaviðureign heimamanna og Alsír.
Aveiro
Aveiro er:
Áramótaskaup 2005
Áramótaskaupið 2005 er áramótaskaup sem sýnt var árið 2005 á RÚV.
Droupadi Murmu
Droupadi Murmu (f. 20. júní 1958) er indversk stjórnmálakona sem er núverandi forseti Indlands. Hún er meðlimur í Bharatiya Janata-flokknum. Hún er fyrsta manneskjan úr ættbálkasamfélagi Indlands sem nær kjöri til embættis forseta landins. Murmu var áður fylkisstjóri Jharkhand frá 2015 til 2021 og gegndi ýmsum embættum í ríkisstjórn Odisha frá 2000 til 2004.
Áður en Murmu hóf feril í stjórnmálum var hún aðstoðarmaður í áveitu- og orkudeild ríkisins frá 1979 til 1983 og vann síðan sem kennari við Sri Aurobindo-menntunarmiðstöðina í Rairangpur til ársins 1997. Murmu var kjörin forseti Indlands í júlí árið 2022. Hún er fyrsti forseti landsins sem fæddist eftir sjálfstæði Indlands, fyrsti forsetinn úr ættbálkasamfélaginu og annar kvenforseti landsins.
Einkahagir
Droupadi Murmu er komin af fjölskyldu úr Santal-þjóðflokknum og fæddist þann 20. júní 1958 í Rairangpur í Mayurbhanj-sýslunni í Odisha. Faðir hennar og afi voru hefðbundnir leiðtogar í þorpsráðinu. Murmu er útskrifuð úr listnámi við Rama Devi-kvennaháskólann.
Murmu giftist bankamanninum Shyam Charan Murmu, sem lést árið 2014. Hjónin eignuðust tvo syni sem létust báðir á undan Murmu, og dótturina Itishri Murmu. Á sjö ára tímabili, frá 2009 til 2015, missti Murmu eiginmann sinn, tvo syni, móður sína og bróður. Hún er meðlimur í andlegu hreyfingunni Brahma Kumaris.
Starfsferill
Droupadi Murmu vann sem varaaðstoðarmaður í áveitustofnun fylkisstjórnar Odisha frá 1979 til 1983. Hún vann síðan sem kennari við Sri Aurobindo-grunnmenntunarmiðstöðina í Rairangpur og kenndi þar hindí, oríja, stærðfræði og landafræði.
Stjórnmálaferill
Droupadi Murmu gekk í Bharatiya Janata-flokkinn (BJP) í Rairangpur. Árið 1997 var hún kjörin sem fulltrúi í sveitarstjórn (Nagar Panchayat) Rairangpur.
Tannlækningar
Tannlækningar er akademísk fræðigrein sem felur í sér að meta, greina, veita forvörn og/eða meðferð (hvort sem hún feli í sér aðgerð eða ekki) sjúkdóma eða aðra kvillasem tengjast tönnunum.
Droupadi Murmu
Stjórnmálaferill
Þegar BJP myndaði samsteypustjórn ásamt floknum Biju Janata Dal (BJD) í Odisha var Murmu gerð fylkisráðherra. Hún fór með stjórn verslunar- og samgöngumála frá 6. mars 2000 til 6. ágúst 2002 og útgerðar- og dýramála frá 6. ágúst 2002 til 16. maí 2004.
Árið 2009 tapaði Murmu kjöri á neðri deild indverska þingsins (Lok Sabha) í Mayurbhanj-kjördæminu þar sem flosnað hafði upp úr bandalagi BJD og BJP.
Fylkisstjóri Jharkhand
Ratan Tirkey, aðgerðasinni og fyrrum stjórnmálamaður í BJP, sagði um Murmu að hún hefði ekki gert nóg til að tryggja að réttur ættbálkasamfélaganna í Jharkand til sjálfsstjórnar væri virtur. Þessi réttindi eru lögfest samkvæmt fimmta áætlanadálki stjórnarskrár Indlands og löggjöf frá árinu 1996 sem útvíkkaði sjálfsstjórnarsvæði ættbálkanna. Tirkey sagði um Murmu: „Þrátt fyrir margar beiðnir beitti þáverandi fylkisstjóri aldrei valdi sínu til að framfylgja skilmálum fimmta áætlanadálksins og löggjafarinnar frá 1996, hvorki í orði kveðnu né samkvæmt efni þeirra.“
Sex ára kjörtímabil Murmu sem fylkisstjóra Jharkhand hófst í maí 2015 og lauk í júlí 2021.
Forsetaframboð 2022
Í júní árið 2022 útnefndi BJP Murmu sem frambjóðanda kosningabandalags þeirra, Þjóðarlýðræðisbandalagsins, til embættis forseta Indlands í forsetakosningum sem fóru fram næsta mánuð. Yashwant Sinha var útnefndur forsetaframbjóðandi stjórnarandstöðuflokkanna. Murmu heimsótti ýmis fylki Indlands í kosningaherferð sinni til að vinna sér stuðning. Nokkrir stjórnarandstöðuflokkar, þar á meðal BJD, JMM, BSP, SS og fleiri lýstu yfir stuðning við framboð hennar áður en kosningarnar fóru fram. Þann 21. júlí 2022 tryggði Murmu sér skýran meirihluta í kosningunum og vann sigur gegn Yashwant Sinha með 676.803 kjörmannaatkvæðum (64,03% heildaratkvæðanna) í 21 af 28 fylkjum Indlands (þar á meðal alríkishéraðinu Puducherry). Hún var þannig kjörin fimmtándi forseti Indlands.
Murmu tók við forsetaembættinu þann 25. júlí 2022. Hún verður svarin í embætti í þinghúsinu í Nýju Delí af forseta hæstaréttar Indlands, NV Ramana. Murmu er fyrsta manneskjan frá Odisha og önnur konan á eftir Pratibhu Patil til að gegna forsetaembætti Indlands. Hún verður jafnframt fyrsta manneskjan úr indverska ættbálkasamfélaginu til að gegna embættinu. Hún er yngsta manneskjan í embættinu og fyrsti forseti landsins sem er fæddur eftir sjálfstæði landsins.
Fáni Tjad
Fáni Tjad samanstendur af þremur lóðréttum borðum í bláum, gulum og rauðum. Í grunninn tekur fáninn mið af þeim franska enda landið frönsk nýlenda, en með hinum pan-afrísku litum.
Hæð á móti breidd er 2:3.
Blár táknar himininn, vatnið og vonina. Gulur vísar til eyðimerkurinnar. Rauði liturinn táknar blóðið sem var spilt í fráskilnaðarstríðinu móti Frakklandi.
Fáni Rúmeníu er næstum nákvæmlega eins en blái liturinn er örlítið ljósari í þeim rúmenska.
Yngveldur fagurkinn
right|thumb|Ingveldartorg á Dalvík Yngveldur fagurkinn Ásgeirsdóttir er helsta kvenhetja Svarfdæla sögu. Hún var dóttir Ásgeirs rauðfelds bónda í Brekku í Svarfaðardal og Þórhildar konu hans sem var systir Miðfjarðar-Skeggja. Bræður Yngveldar voru Þorleifur jarlsskáld og Ólafur völubrjótur. Yngveldur var kvenna fegurst. Hún var ástkona Ljótólfs goða á Hofi en var síðar neydd til að giftast berserknum og skáldinu Klaufa Hafþórssyni. Bræður hennar vógu hann, eftir það giftist hún Skíða ráðsmanni Ljótólfs og átti með honum þrjá syni. Þau bjuggu í Skíðadal. Örlög Yngveldar voru dapurleg. Hún var ofsótt af níðingum, synir hennar voru vegnir og sjálf var hún seld í þrældóm en komst þó aftur heim í Svarfaðardal buguð af harðræði og andaðist þar.
Yngveldar er getið í Landnámu en þar er hún nefnd Yngveldur rauðkinn og hefur að líkindum verið rauðhærð eins og faðir hennar Ásgeir rauðfeldur.
Yngveldur hefur verið mönnum hugstæð. Sigurjón Jónsson ritaði um hana tveggja binda skáldsögu og hún kemur fyrir í sögu Þórarins Eldjárns Hér liggur skáld. Guðmundur Friðjónsson frá Sandi orti um hana langt kvæði. Ingibjörg Hjartardóttir og Hjörleifur Hjartarson skrifuðu leikrit upp úr Svarfdæla sögu sem fjallar um Yngveldi og Klaufa. Það var frumsýnt hjá Leikfélagi Dalvíkur 2004. Úr leikritinu er söngurinn Mál er í meyjar hvílu, eftir Klaufa Hafþórsson við lag Guðmundar Óla Gunnarssonar. Hann fjallar um þrá Klaufa til Yngveldar. Karlakór Dalvíkur hefur flutt lagið og hljóðritað. Yngveldur er ekki einungis þekkt á Íslandi. Árið 1860 kom út í Stuttgart skáldsaga um Yngveldi eftir þýskan rithöfund Zedlitz að nafni, Ingvelde Schönwang.
Dalvíkingar heiðruðu minningu Yngveldar árið 2014 með því að skíra eitt aðaltorg bæjarins eftir henni, Ingveldartorg. Við torgið er gamla kaupfélagshúsið, Ráðhúsið og Menningarhúsið Berg.
Nafn Yngveldar er stundum ritað Ingveldur, sbr. Ingveldartorg. en í fornsögunum er það ritað með ypsiloni.
Arabískt letur
Arabískt letur er skrifmál sem er notað til að skrifa ýmis tungumál í Asíu og Afríku, svo sem arabísku, farsí og úrdú. Það er næstútbreiddasta letur heims á eftir því latneska.
Arabískt letur er skrifað frá hægri til vinstri, með tengiskrift, og það inniheldur 28 grunnstafi (arabíska stafrófið). Það er skilgreint sem abdsjad vegna þess að stuttir sérhljóðar eru sjaldnast skrifaðir.
Arabíska stafrófið
Arabíska stafrófið hefur 28 bókstafi. Önnur tungumál sem tekið hafa upp sama letur hafa bætt við aukastöfum og breytt hljóðum þeirra lítilega.
Bókstafir hafa mismunandi útlit eftir því hvaða stafir koma á undan og á eftir. Sumir stafir tengjast aldrei öðrum megin.
Stílbrigði
Arabíska letrið hefur mörg mismunandi stílbrigði, þar á meðal:
Beinþynning
Beinþynning (fræðiheiti: osteoporosis) einkennist af því að beinin tapa kalki, það er beinvefur rýrnar og missir þannig styrk sinn. Við það verða beinin mjög stökk og hætta á brotum eykst við minnsta átak. Hugtakið osteoporosis er komið úr grísku og þýðir „osteo“ bein en „poros“ þýðir smáhola.
Beinþynning á Íslandi
Beinþynning er vaxandi vandamál á Íslandi sem og annars staðar í heiminum og helst í hendur við aukinn fjölda aldraðra. Tíðni beinþynningar eykst jafnt og þétt með auknum aldri og er algengari hjá konum en körlum. Sjúkdómurinn er frekar sjaldgæfur undir 55 ára aldri. Niðurstaða íslenskrar rannsóknar sýndi að önnur hver fimmtug kona og þriðji hver fimmtugur karl megi búast við beinbroti síðar á ævinni.
Á Íslandi má rekja árlega um 1200 – 1400 beinbrot til beinþynningar. Algengustu beinbrotin vegna beinþynningu eru samfallsbrot í hryggjarliðum, mjaðmabeini, lærlegg og framhandlegg.
Orsök
Bein er lifandi vefur og í stöðugri endurmyndum þar sem flókið samspil á sér stað milli svokallaðra beinbrjóta (osteoclastes) og beinbyggja (osteoblastes). Beinbrjótar brjóta niður beinvefinn en um leið á sér stað uppbygging á nýjum beinvef með hjálp beinbyggja. Erfðir stýra að mestu beinmagni hvers og eins en vitað er að hormónar, næring og regluleg líkamsþjálfun hafa einnig áhrif þar á.
Bein líkamans eru samsett af frauðbeini (20%) og skelbeini (80%). Frauðbein er beinvefur sem er að finna í innri hluta beinanna og í endum langra beina. Þau hafa minni styrkleika í samanburði við skelbein sem er tíu sinnum sterkara bein. Frauðbein dregur nafn með réttu. Þau bein sem hafa hátt hlutfall frauðbeins miðað við skelbein er hættara við beinþynningarbrotum eins og til dæmis hryggjarliðir og mjaðmabein.
Þó svo að mörg dæmi séu um óútskýrða beinþynningu er vitað að upp úr þrítugu fer beinmassi fólks að minnka og má segja að það sé hluti af eðlilegu öldrunarferli karla og kvenna. Beinþynning er hægfara, langvarandi sjúkdómur í beinum þar sem rýrnun verður á steinefnum og misröðun á innri byggingu beinsins. Við þetta skerðist beinstyrkur sem eykur aftur hættu á beinbrotum.
Áhættuþættir
Áhættuþættir beinþynningar má skipta í óbreytanlega þætti og í þætti sem hægt er að hafa áhrif á með forvörnum og lífstílsbreytingum.
Einkenni og afleiðingar brota
Beinþynningin sjálf er yfirleitt einkennalaus þar til beinin verða mjög brothætt og brotna. Sumir fá þó verki í bak og lendar áður. Oft stafa beinbrotin af minni háttar áverkum sem nægja almennt ekki til að brjóta heilbrigð bein. Samfallsbrot í hrygg orsakast til dæmis flest af litlum áverkum eins og snöggri hreyfingu, hósta, hnerra, setjast, lyfta upp léttum hlut og jafnvel við það eitt að beygja sig. Mikill sársauki fylgir beinbrotunum eins og gefur að skilja og því samfara fylgir oft mikil færnisskerðing. Oftar en ekki hafa brotin líkamleg, félagsleg og andleg áhrif á einstaklinginn.
Samfallsbrot í hrygg geta þó verið dulin og þar af leiðandi misvísandi en mjaðmabrot dylst að öllu jöfnu ekki. Líkamsstaða breytist yfirleitt við samfallsbrot í hrygg, einstaklingurinn lækkar jafnan, stöðugleiki hryggjarbolanna veikist og við endurtekin samfallsbrot getur myndast herðakistill.
Langvarandi verkir fylgja jafnan við endurtekin samfallsbrot í hrygg. Hreyfigeta skerðist og hætta er á að hræðslan við að brotna aftur, við það að hreyfa sig, geti dregið enn frekar úr hreyfingu. Þannig getur skapast vítahringur sem dregur enn frekar úr vöðvastyrk og beinstyrk. Jafnframt þessu getur fylgt skert geta til að sinna fyrri störfum og áhugamálum sem aftur getur leitt til félagslegrar einangrunar og til aukinnar vanlíðunar.
Greining
thumb|Beinþéttnimælitæki Massi beina er mældur í svokallaðri beinþéttnimælingu og fer fram hér á landi á nokkrum stöðum, m.a. á Landspítalanum í Fossvogi. Algengt er að fá tíma í gegnum heimilislækni. Beinþéttnimæling er ákveðin tegund röntgenrannsókna þar sem kalkmagnið í beinum er mælt. Ef beinmassinn er einu staðalfráviki undir viðmiðunarmörkum, miðað við aldur og kyn sjúklings, eru 2 – 3 sinnum meiri líkur á beinbroti hjá honum heldur en hans jafnöldrum. Rannsóknin sjálf tekur uum það bil 10 – 30 mínútur þar sem mældur er beinmassi í lærleggshálsi, hryggjarliðum og mjöðmum. Ekki þarf að fasta fyrir þessa rannsókn. Hægt er að mæla beinþéttni með ómskoðun á hæl (Heel ultrasound). Kosturinn er hve ódýr og einföld sú rannsókn er auk þess að vera áreiðanleg þegar beinþéttni mælist góð. Hins vegar er ókostuinn sá við tækið að einungis um helmingur þeirra sem hafa í raun lág beinþéttnigildi mælast með beinþynningu.
Hefðbundin röntgenmæling greinir ekki beinþéttni nema ef beinmassinn hafi minnkað um 30-50%. Röntgenmæling sker úr um hvort um brot sé að ræða, metur gróanda í brotum auk þess að greina önnur vandamál.
Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin hefur sett fram skilgreiningu á beinþynningu og er metið út frá svokallaðri DEXA mælitækni. Beinþynning er þegar beinþéttni er meira en 2,5 staðalfrávik fyrir neðan meðalgildi ungs fólks á aldrinum 20 – 30 ára af sama kyni. Beingisnun kallast það svo aftur þegar beinþynningin er 1,0 til 2,5 staðalfrávik fyrir neðan miðgildi sama hóps. Jafnan er talað um T-gildi í þessu samhengi.
Fyrirbyggjandi meðferð
thumb|Hreyfing er holl Reglubundin hreyfing og líkamsáreynsla er afar mikilvæg forvörn til að draga úr hættu á beinþynningu. Hreyfingin eykur tog á vöðva og bein og eykur þannig beinmassa. Æfingar eins og þungberandi æfingar sem bera uppi líkamsþyngdina, eru taldar vernda beinin.
Hollt mataræði hefur áhrif, einkum kalk- og D-vítamínríkt fæði. Kalkið er að mestu að finna í mjólkurmat og kalktöflum. Mælt er með um það bil 1000 mg af kalki á sólarhring. En þess má geta að í einum dl. Af undanrennu eru 118 mg af kalki. Eftir tíðahvörf og fyrir þá sem taka inn barksteralyf, er hins vegar mælt með um 1200 – 1500 mg af kalki á sólarhring. D-vítamín fáum við til dæmis úr fisk, sér í lagi feitum eins og laxi, frá lýsi og frá sólarljósinu. En þess má geta að áhrif sólarljóssins er ekki nóg hér á landi. Einnig er til ráða að gefa konum kvenhormón eftir tíðahvörf.
Þar sem beinbrot eldra fólks eru algeng í heimahúsum er rétt að benda á mikilvægi þess að skoða heimili fólks með tilliti til þessa eins og til dæmis snúrur, mottur, lýsingu og skófatnað. Einnig er mikilvægt að skoða þætti eins og lyfjanotkun, vitræna skerðingu, skerta sjón og jafnvægisskyn.
Ýmis lyf eru á markaðnum í dag við beinþynningu og eru í stöðugri þróun. Bisfosfónöt eru ein algengustu lyfin í dag og hafa það hlutverki að gegna að hindra niðurbrot beina með því að hægja á virkni beinbrjóta og auka þar af leiðandi beinmassann.
Hoya rizaliana
Hoya rizaliana er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af D. Kloppenburg. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Strildi
Strildi (fræðiheiti: Estrildidae) er ætt spörfugla.
Espinho
Espinho er bæði heitið á sveitarfélagi og bæ suður af Porto, Portúgal. Íbúar eru rétt yfir 10.000 og tilheyra Aveiro héraðinu.
Helsta lifibrauð heimamanna er ferðamannaþjónusta, auk þess sem bærinn státar af spilavíti.
Rosabaugur
thumb|right|Rosabaugur og Gíll yfir sundum Reykjavíkur. Rosabaugur (á fræðimáli 22° rosabaugur) er ljósfyrirbæri, sem myndast þegar sól skín gegnum klósiga og ljósbrot verður i ískristöllum skýsins.
Kólera
Kólera er bakteríu-smitsjúkdómur sem berst inn í líkaman með menguðu vatni eða matvælum. Bakterían (Vibrio choler) myndar eiturefni sem festist í slímhúð þarmanna. Kólera getur valdið gríðalegum niðurgangi á stuttum tíma og einnig alvarlegu vökvatapi og vatnsskort. Ef ekki er brugðist nógu fljótlega við getur fólk dáið. Bráð kólerusýking getur leitt fólk til dauða 2-3 klukkustundum frá því að fyrstu einkenni koma fram, en algengara er að það taki um 18 klukkustundir. Meðgöngutíminn er mjög stuttur en er hann einungis 1-5 dagar. Það getur verið flókið að greina kóleru frá öðrum gerðum af bráðaniðurgangi út frá einkennum og viðbrögðum eingöngu, þess vegna þarf að rækta sýkilinn úr blóð- eða saursýnum sjúklinga til að staðfesta að kólera sé sjúkdómurinn. Kólera dreifist með menguðu vatni og matvælum. Þegar skyndilega koma upp miklir kólerufaraldrar er orsakarinnar oftast að leita í menguðum vatnsbólum. Niðurgangurinn getur fyllt í allt 1 lítra á klukkustund, lyktin minnir á fiskifýlu og í útliti minnir hann helst á vatn með flekkjum af hrísgrjónum. Þessir flekkir eru í raun slím ásamt sýkli og þekjuvef. Sjúklingarnir missa ekki bara vatn heldur missa þeir líka mikið af nauðsynlegum söltum. Ofþornunin lýsir sér á mjög marga hætti og er það meðal annars hraður hjartsláttur, sokkin augu og mikill þorsti.
Mestan hluta 20. aldar var kólera ekki þekkt í vesturheimi en skaut síðan aftur upp kollinum við lok aldarinnar. Kóleru-bakterían var fyrst einangruð og borin kennsl á af ítalanum Filippo Pacini 1854. Fyrstu einstöku bólusetninguna framkvæmdi og þróaði spænski læknirinn og bakteríusérfræðingurinn Jaume Ferran i Clua 1885, sem ennfremur var þar með fyrsti einstaka bakteríu-bólusetning manneskju en áður hafði aðeins tekist að bólusetja gegn vírusum.
Áætlað er að 1,3–4 milljón einstaklinga veikjast af kóleru árlega og 21.000–143.000 deyja. Langflest tilfelli eru í þróunarlöndum og þá einkum Afríku sunnan Sahara. Erfitt er að áætla nákvæmlega fjölda árlegra tilfella vegna vangetu ríkja til að skrá niður tilfelli ásamt því að ríkji hræðast áhrif þess á ferðaiðnað og önnur viðskipti.
Vörtubirki
thumb|vinstri|Hengibjörk í Kjarnaskógi. [[Tré ársins 2009]] Vörtubirki eða hengibirki eða skógviður (fræðiheiti: Betula verrucosa eða Betula pendula) er hávaxið evrópskt birkitré með laufskrúði sem slútir niður svipað og á grátvíði. Það er náskylt Mansjúríubjörk (Betula platyphylla). Vörtubirki verður venjulega 15-25 metra hátt með granna krónu og sveigðar greinar með slútandi smágreinum. Börkurinn er hvítur með svörtum flekkjum neðst á stofninum.
Kólera
Til eru bóluefni gegn kóleru með þokkalegri virkni en þau eru ekki á skrá á Íslandi. Samkvæmt íslenskum lögum er skylda að tilkynna smit um kóleru til landlæknis.
Vörtubirki
Nytjar
Vörtubjörk er notuð í smíði og eldivið á sama hátt og ilmbjörk. Einnig er litað úr henni (börkur og lauf) og hægt er að blanda fræinu í brauð til bragðbætis.
Masúr
Masúrmyndun er algengust í afbrigðinu ''Betula pendula var. carelica'', þar sem masúrmyndun erfist í 60–70% af öllum afkvæmum.
Einnig getur masúrviður myndast í ilmbjörk, en hefur ekki fundist í öðrum birkitegundum. Masúr kemur fyrir í allnokkrum öðrum lauftrjám, svo sem: reyni, elri, ösp, álm og hlyn, og jafnvel í barrtrjám: fura, þinur og Sequoia sempervirens.
Sortir
Af hengibjörk eru nokkrar sortir. Nokkrar slíkar nefndar hér: thumb|hægri|Afbrigðið 'Dalecarlica' thumb|vinstri|Blöð afbrigðisins 'Lacinata' thumb|hægri|Afbrigðið 'Youngii'
Kínverskir stafir
Kínverskir stafir eða Han-stafir eru myndletur sem notað er til þess að skrifa kínversku.
Fjöldi kínverskra stafa er um 47 þúsund en stór hluti þeirra er sjaldan notaður. Kannanir í Kína benda til þess að til þess að vera læs á kínversku þurfi maður að þekkja milli þrjú og fjögur þúsund stafi.
Enda þótt skrifa megi orð með einum kínverskum staf þarf í flestum tilvikum tvo eða þrjá stafi til að tákna hvert orð. Það er vegna þess að í myndletrinu táknar hver mynd orðstofn eða rót.
Auðhumla (samvinnufélag)
Auðhumla er íslenskt samvinnufélag sem vinnur með mjólk og mjólkurafurðir. Félagið er í eigu um 600 mjólkurframleiðenda á Íslandi og er móðurfélag Mjólkursamsölunnar (MS).
Nafnið er komið frá Auðhumlu, frumkýrinnar í norrænni goðafræði.
Myndunarháttur
Í hljóðfræði á myndunarháttur við legu talfæranna (t.d. tungunnar, varanna og gómsins) þegar málhljóð myndast. Eitt einkenna myndunháttar er hversu nálægt talfærin koma hvert öðru.
Oftast er talað um myndunarhátt í sambandi við samhljóð, en lega talfæranna getur líka haft áhrif á eiginleika munnholsins, sem kemur líka við myndun sérhljóða. Þegar um samhljóð er að ræða er líka hugað að myndunarstað og röddun.
Utanríkismál
Utanríkismál er stefna tiltekins ríkis á alþjóðlegum vettvangi. Þau snúast fyrst og fremst um að verja hagsmuni viðkomandi ríkis í samskiptum við önnur ríki. Nú á dögum eru mörg alþjóðleg samtök sem leika hlutverki í samskiptum ríkja, svo sem Sameinuðu þjóðirnar, Efnahags- og framfarastofnunin og Evrópusambandið. Í flestum löndum sér utanríkisráðuneyti um að móta og fylgja eftir utanríkisstefnu. Utanríkisstefna tiltekins ríkis getur haft veruleg og varandi áhrif á önnur ríki.
Haraldur Leví Gunnarsson
Haraldur Leví Gunnarsson (fæddur 18. ágúst 1987) er trommuleikari og hljómplötuútgefandi. Hann er eigandi hljómplötuútgáfunnar Record Records og hefur spilað á trommur með hljómsveitum á borð við Lada Sport og Lifun. Einnig hefur hann verið einn af stjórnendum 90's þáttarins Sonic frá fyrsta þætti.
Kapalröðun
Kapalröðun er röðunarreiknirit byggt á köplum sem er einkar hentugt til þess að finna lengstu vaxandi hlutrunu.
Mosastelkur
Mosastelkur (fræðiheiti: Tringa melanoleuca) er norðuramerískur fugl af snípuætt. Mosastelkurinn er flækingur í V-Evrópu, á Íslandi og annars staðar í Norður-Evrópu. Kjörlendi hans er í grösugum mýrum, kringum tjarnir og á strandflesjum utan varptímans. Verpur í Norður-Ameríku.
Kapalröðun
Spilið
Markmið spilsins er að ljúka því með eins fáar hrúgur og hægt er. D. Aldous and P. Diaconis lögðu til að 9 eða færri hrúgur skyldu teljast sigur fyrir n=52, en líkurnar á því eru um það bil 5%.
Röðunarreiknirit
Sé gefið n staka fylki með raðvenslum, má líta á það sem safn spila með (enn óþekktu) tölfræðilega röðun hvers staks sem vísi. Í spilinu er aldrei notað raunverulegt gildi spilanna nema við samanburð, og afstæð röðun hverra tveggja staka í fylkinu er vel skilgreind (það er að segja, það er ekki gert ráð fyrir að tvö stök taki sama gildið).
Nú skal spilið spilað, með eigingjörnu aðferðinni, þ.e. að setja spilið alltaf á þá hrúgu sem er lengst til vinstri af þeim sem má setja spilið í. Í hverju skrefi spilsins eru tölugildin vaxandi frá vinstri til hægri. Til þess að heimta raðaða fylkið í lok keyrslu skal taka lægstu spilin af efstu röð þar til að hrúgurnar tæmast.
Að finna lengstu vaxandi hlutrunu
Fyrst skal beita röðunarreikniritinu eins og því er lýst að ofan. Fjöldi hrúga er lengd lengstu vaxandi hlutrunu. Þegar spili er komið fyrir efst á hrúgu skal setja bendi frá því að efsta staki hrúgunnar á undan, sem gera má fyrir að hafi haft lægra gildi. Í lokin má rekja sig eftir bendunum til þess að fá lengstu vaxandi hlutrunu í öfugri röð.
Myndunarstaður
Í hljóðfræði á myndunarstaður við staðinn í munninum eða nefinu þar sem samhljóð myndast. Myndunarstaður er einn eiginleika samhljóðanna, ásamt myndunarhætti og röddun.
Mannsröddin myndar hljóð á eftirfarandi hátt:
Austurríska keisaradæmið
Austurríska keisaradæmið var keisaradæmi í Mið-Evrópu, stofnað upp úr einveldi Habsborgara árið 1804. Það var fjölþjóðlegt keisaradæmi og eitt stærstu velda Evrópu. Landfræðilega var það næststærsta land í Evrópu á eftir rússneska keisaradæminu (621.538 ferkílómetrar). Það var einnig þriðja fjölmennasta landið á eftir Rússlandi og Frakklandi auk þess að vera stærsta landið í þýska ríkjabandalaginu. Það var stofnað sem svar við fyrsta keisaradæmi Frakklands og skaraðist við hið heilaga rómverska ríki þar til það síðarnefnda leystist upp árið 1806. Málamiðlunin 1867 jók réttindi Ungverjalands. Það varð sérstök eining innan keisaradæmisins, sameinað í hið tvöfalda konungs- og keisaradæmi Austurríki-Ungverjaland.
Börkur
thumb|right|Trjábörkur. Börkur er ysta lagið á stofni og rótum trjáplantna. Börkurinn liggur yfir viðnum og skiptist í þrjú lög: korkvef, sáldvef og vaxtarlag.
Blóðkreppusótt
Blóðkreppusótt (einnig nefnd blóðfallssótt og blóðsótt) er algeng og alvarleg tegund niðurgangs þar sem blóð sést í saurnum. Einnig fylgjast krampar í görnunum oft að.