cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ingibjörg Eiríksdóttir af Svíþjóð
Eiríkur varð konungur öðru sinni 1234 eftir lát Knúts langa og naut til þess meðal annars stuðnings hinnar valdamiklu Bjälbo-ættar. Líklega hefur sá stuðningur átt þátt í því að Birgir Magnússon af Bjälbo-ætt varð hlutskarpastur margra biðla Ingibjargar konungssystur og gengu þau í hjónaband skömmu síðar. Þau eignuðust fjölda barna, þar á meðal Valdimar og Magnús, sem urðu konungar Svíþjóðar og Ríkissu, sem giftist Hákoni unga, syni og meðkonungi Hákonar gamla Noregskonungs.
Vegur Birgis óx mjög eftir að hann varð mágur konungsins. Hann var gerður að jarli og varð brátt einn valdamesti maður ríkisins. Eiríkur eignaðist engin börn með konu sinni og þegar hann lést 1250 var elsti systursonur hans, Valdimar Birgisson, valinn konungur. Birgir jarl var gerður að ríkisstjóra þar til Valdimar yrði fullvalda en stýrði landinu í raun allt þar til hann lést 1275. Sem konungsmóðir og ríkisstjórafrú var Ingibjörg því tignasta kona landsins og ígildi drottningar í fáein ár en hún dó um eða upp úr 1254, líklega af barnsförum þótt komin væri á fimmtugsaldur.
Guangxi
thumb|alt=Landakort sem sýnir legu sjálfstjórnarhéraðsins Guangxi í Suður-Kína.|Kort sem sýnir legu sjálfstjórnarhéraðsins Guangxi í Suður-Kína. Guangxi (kínverska: 广西; rómönskun: Guǎngxī) er sjálfstjórnarhérað í Suður-Kína sem á mörk að Víetnam og Tonkin flóa. Þetta fyrrum hérað varð Guangxi Zhuang sjálfstjórnarsvæðið (GZAR) árið 1958. Það nær yfir 237.600 ferkílómetra. Núverandi höfuðborg þess er Nanning.
Guangxi er þekkt fyrir heittemprað loftslag og hin háu og sérkennilegu tindafjöll, teakra og endalausar hrísekrur.
Í kínverskri sögu var lega Guangxi í fjöllum í suðurhluta Kína, talin mörk kínverskrar siðmenningar. Núverandi nafn "Guang" þýðir "víðátta" og hefur verið tengt svæðinu allt frá stofnun Guang-héraðs árið 226 e.Kr. Það fékk stöðu héraðsstigs meðan á Yuan-ættinni stóð, en jafnvel fram á 20. öldina var það talið opið, ónumið landsvæði.
Guangxi telur flesta íbúa þjóðarbrota í minnihluta í Kína, einkum Zhuang fólkið sem er um þriðjungur íbúanna. Auk Zhuang eru 11 aðrir þjóðernishópar; Han, Yao, Miao, Dong, Mulam, Maonan, Hui, Jing, Yi og Shui og Gelao. Að auki eru 44 önnur minni þjóðarbrot í Guangxi, þar á meðal Manchu, Mongólar, Kóreubúar, Tíbetar, Li og Tujia.
Ýmis svæðisbundin tungumál og mállýskur eins og Pinghua, Zhuang, kantónska, Hakka og Mín eru töluð við hlið mandarínsku.
Árið 2020 voru íbúar Guangxi um 50,1 milljónir. Þeir eru aðallega Han Kínverjar en einnig minnihlutahópar Hui, Dongxiang og Tíbeta. Árið 2018 bjuggu um 7.2 milljónir íbúa í höfuðborginni Lanzhou.
Melasól
Melasól (oft einnig nefnd draumsóley) (fræðiheiti: Papaver radicatum) er plöntutegund af draumsóleyjaætt. Hún er heimskautajurt sem til dæmis finnst á Grænlensku eyjunni, Eyju kaffiklúbbsins (d. Kaffeklubben Ø, gl. Inuit Qeqertaat), sem talin er nyrsta eyja heims, sem gerir Melasól, ásamt Vetrarblómi (purple saxifrage) sem einnig finnst á eyjunni, þá jurt sem vex nyrst allra jurta. Algengust er hún á Nunavut svæði Kanada, einnig vex hún á Norður-Grænlandi og Svalbarða. Í Noregi og Svíþjóð finnst hún aðeins á litlum mjög norðlægum fjalla svæðum. Á Íslandi er hún algeng í melum norðvestanlands og á Austfjörðum.
Lýsing
Tvö af nöfnum hennar eru kennd við vaxtarstað og blómið, melasól og melasóley. Hún er einnig þekkt undir nöfnunum draumsóley, skaftleggjuð svefnurt, svefngras og svefnurt. Sennilega eru þessi heiti af erlendum toga og benda til þess að jurtin hafi verið talin svæfandi væri hennar neytt. Nafnið snjóblómstur er þekkt úr einni heimild.
Björn Halldórsson í Sauðlauksdal segir jurtina vera lækningarjurt og hafa svæfandi kraft og að blóm sem legið hafa í sterku víni séu góð við brjóstveiki, hreinsi þykkt og gruggugt blóð. Einnig telur hann gott að leggja blómin við ennið og gagnaugun til að lækna höfuðverk. Á öðrum stað er aftur á móti sagt að melasólin sé eitruð og að ekki megi neyta hennar.
Í tímaritinu Náttúrufræðingurinn árið 1937 stendur:
Bukkaleikur
Bukkaleikur er íslensk þýðing á gríska orðinu satyrikon (stundum nefnt satýrleikur), en það var stutt leikrit í gamansömum stíl, sem haft var til að hressa upp á áhorfendur eftir að hafa horft á þrjá harmleiki í röð.
Aðeins tveir slíkir eru varðveittir, Kýklópinn eftir Evrípídes og Sporrakkarnir eftir Sófókles. Í þessum leikjum var kórinn í líki satýra eða geitmenna, og af því er nafnið dregið. Má í því sambandi og minna á að hið gríska nafn harmleiksins er dregið af orðinu tragos, sem þýðir geithafur.
Arnarfjörður
thumb|Vestfirðir thumbnail|Arnarfjörður thumbnail|Arnarfjörður Arnarfjörður er annar stærsti fjörðurinn á Vestfjörðum eftir Ísafjarðardjúpi og er rétt sunnan við miðju kjálkans. Hann er um 30 km langur inn í botn Dynjandisvogs, 5 til 10 km breiður og afmarkast hið ytra af Kópanesi að sunnan og Sléttanesi að norðan. Inn úr honum skerast nokkrir minni firðir og vogar.
Lýsing
Sæbrött hamrafjöll liggja að firðinum yst, einkum að norðan, og hvarvetna er undirlendi lítið. Tvö forn eldfjöll eru við Arnafjörð, Kópur yst á Kópanesi og Kaldbakur við miðja norðurströndina. Í kringum Kaldbak fær landslagið sérstakan svip. Þar eru dalir og skörð, nær engir klettar en annars staðar kambar og strýtur og þar er líparít ráðandi bergtegund. Annars er aðalbergtegundin blágrýti, á milli blágrýtishraunlaganna er víða surtarbrandur og steingerðar og kolaðar plöntuleifar. Engin eldgos hafa orðið á Vestfjörðum síðustu 10 miljón árin. thumb|left|Dynjandi í Arnarfirði. Norðan við Langanes sem skiptir Arnarfirði eru Dynjandisvogur og Borgarfjörður. Sunnan Langaness eru Suðurfirðirnir: Bíldudalsvogur, Fossfjörður, Reykjarfjörður, Trostansfjörður og Geirþjófsfjörður. Ketildalir heitir einu nafni röð af stuttum dölum sem ná eftir allri strandlengjunni á suðurströnd Arnarfjarðar, frá Kópsnesi inn að Bíldudalsvogi, og voru þeir flestir byggðir áður fyrr. Arnarfjörður er allur mjög djúpur nema sandrif gengur út frá Langanesi.
Í innfjörðum Arnarfjarðar er víða mikil veðursæld þar sem þeir eru umkringdir háum fjöllum og eru þeir víða vaxnir birkikjarri. Í botni Borgarfjarðar er Mjólkárvirkjun, sem nýtir vatnsföll ofan af Glámuhálendinu til rafmagnsframleiðslu. Í botni Dynjandisvogs er fossinn Dynjandi sem er mesti foss á Vestfjörðum.
Norðan Arnarfjarðar er Hrafnseyri, kirkjustaður og fyrrum prestssetur. Bærinn hét upphaflega Eyri en hefur frá 13. öld verið kenndur við höfðingjann og lækninn Hrafn Sveinbjarnarson, sem þar bjó. Þar fæddist 17. júní 1811 Jón Sigurðsson, einn helsti leiðtogi í frelsisbaráttu íslendinga á 19. öld.
Byggð
Áður voru þrjú sveitarfélög í Arnarfirði: Auðkúluhreppur, Suðurfjarðahreppur og Ketildalahreppur. Síðarnefndu hrepparnir tveir sameinuðust árið 1987 undir nafninu Bíldudalshreppur og hafa verið hluti af sveitarfélaginu Vesturbyggð frá 1994 en Auðkúluhreppur sameinaðist Þingeyrarhreppi árið 1990 og hefur verið hluti af Ísafjarðarbæ frá 1996. thumb|right|Bíldudalur. Bíldudalur er eina kauptúnið við Arnarfjörð. Það á sér langa og merka sögu, þar var meðal annars einn af verslunarstöðum einokunarverslunarinnar. Fljótlega eftir að verslun var gefin frjáls í lok 18. aldar eignaðist Ólafur Thorlacius verslunina og rak þaðan þilskipaútgerð og flutningaskip og seldi fisk beint til Spánar. Pétur J. Thorsteinsson rak einnig mikinn atvinnurekstur á Bíldudal milli 1880 og 1910 með útgerð og verslun.
Fram undir miðja 20. öld var Arnarfjörður þéttbyggður en nú eru einungis örfáir bæir eftir í byggð. Lítið undirlendi er víðast við fjörðinn og voru flestir bæir í fjarðarbotnum og í fjallshlíðum þar sem eitthvað underlendi var. Sjóróðrar voru stundaðir jafnhliða búskap frá öllum bæjum. Sjósókn var þó erfið á árabátum nema frá þeim bæjum sem voru utarlega í firðinum. Verstöðvar voru því reistar á ystu nesjum þar sem hægt var að lenda árabátum og má víða sjá rústir og aðrar leifar á ystur nesjum.
Um tíma voru uppi áætlanir um að setja upp olíuhreinsunarstöð í Hvestudal við sunnanverðan Arnarfjörð.
Skrímsli
Margar sögur eru um skrímsli í Arnarfirði og er hann á stundum talin vera mesti skrímslafjörður á Íslandi. Fjörulallar voru víða, svo og ýmsar aðrar ókindir, í og við sjó. Dæmi voru um að togarar fengju skrímsli í vörpuna.
Landnám
Samkvæmt Landnámu er Arnarfjörður kenndur við landnámsmanninn Örn, en þar segir svo: „Örn var maður ágætur. Hann var frændi Geirmundar heljarskinns. Hann fór af Rogalandi fyrir ofríki Haralds konungs. Hann nam land í Arnarfirði, svo vítt sem hann vildi.“ Samkvæmt Landnámu keypti Án rauðfeldur Grímsson land af Erni milli Langaness og Stapa í Arnarfirði og bjó sjálfur á Eyri. Dufan, leysingi Ánar, bjó í Dufansdal.
Í Landnámu segir einnig að: „Ketill ilbreiður son Þorbjarnar tálkna, nam dali alla frá Kópanesi til Dufansdals.“ Við hann eru Ketildalir kenndir. Einnig nam Geirþjófur Valþjófsson Suðurfirði alla og bjó í Geirþjófsfirði.
Jóhannes Gunnarsson (f. 1897)
Jóhannes Gunnarsson, (3. ágúst 1897 – 17. júní 1972) var prestur rómversk-kaþólsku kirkjunnar á Íslandi og biskup hennar í Reykjavík frá 1942 þar til hann sagði af sér embæti 1967.
Jóhannes fæddist í Reykjavík og var sonur Gunnars Einarssonar sem var fyrsti Íslendingurinn eftir siðaskiptin sem gerðist kaþólikki. Gunnar kynntist kaþólskum kenningum þegar hann var við nám í Danmörku. Jóhannes hóf nám hjá jesúítum á Íslandi áður en hann fór til Danmerkur í framhaldsnám. Hann lagði síðar stund á guðfræðinám í Hollandi. Jóhannes var vígður prestur þar 1924 og snéri sama ár aftur til Íslands og hóf þjónustu við Landakotskirkju.
Jóhannes var skipaður Vicar Apostolic Emeritus yfir Íslandi og einnig titilbiskup Hóla biskupsdæmis 1942 af Píusi XI. Jóhannes var ekki titlaður biskup Reykjavíkur sem er nú formlegur titill kaþólska biskupsins á Íslandi. Þegar Jóhannes tók við embætti voru einungis þrír kaþólskir söfnuðir á landinu og rúmlega 400 safnaðarmeðlimir.
Jóhannes biskup sat Annað Vatikansráðið frá 1962 til 1965, en sagði af sér embæti 1967, eftir tuttugu og fimm ára biskupssetu. Hann lést árið 1972, 74 ára gamall.
Mið-Asía
thumbnail|hægri|280px|Kort sem sýnir eina mögulega skilgreiningu Mið-Asíu. Mið-Asía er stórt landlukt svæði í Asíu. Svæðið er ekki skýrt afmarkað og ýmsar skilgreiningar notaðar. Á þessu svæði hafa lifað hirðingjaþjóðir og saga þess tengist náið Silkiveginum.
Rétt fyrir fall Sovétríkjanna gaf UNESCO út mun víðari skilgreiningu á Mið-Asíu sem byggist á náttúru og veðurfari. Samkvæmt henni tilheyra Mið-Asíu, auk fyrrgreindra ríkja, vesturhluti Kína, Púnjabhérað, norðurhlutar Indlands og Pakistans, norðausturhluti Írans, Afganistan og Rússland sunnan við barrskógabeltið.
Uppsalir
thumb|Staðsetning Uppsala á korti
Uppsalir (sænsku: Uppsala) er borg í Svíþjóð um 70 km norðan við Stokkhólm. Uppsalir er fjórða stærsta borg Svíþjóðar, íbúar eru tæp 170.000 (2017).
Saga
thumb|left|Dómkirkjan í Uppsölum Upphaflega voru Uppsalir nokkrum kílómetrum norðan við núverandi borgarstæði. Það svæði er nú nefnt Gömlu Uppsalir (Gamla Uppsala), núverandi svæði var nefnt Eystri Árósar (Östra Aros). Samkvæmt miðaldaheimildum, sérlega Adam af Brimum, voru Gömlu Uppsalir miðstöð ásatrúar í Svíþjóð, meðal annars eru til lýsingar á stórum styttum af ásunum í aðalhofinu.
Eftir kristnitöku á 11. öld hætti dýrkun á ásunum og í þeirra stað urðu Uppsalir mikilvæg miðstöð kirkjunnar. Erkibiskupsdæmi Svíþjóðar var stofnað í Uppsölum árið 1164.
Núverandi Uppsalir voru upphaflega hafnarstaður Gömlu Uppsala. Árið 1274 tóku Eystri Árósar við hlutverki Gömlu Uppsala þegar upphafleg dómkirkja brann og erkibiskupsdæmið var flutt. Samtímis hófst bygging Dómkirkjunnar í Uppsölum sem stendur enn. Er hún byggð í dæmigerðum gotískum stíl og er ein stærsta kirkja í Norður-Evrópu með 118 m háum turnum.
Elsti og ef til vill virtasti háskóli á Norðurlöndum er Háskólinn í Uppsölum, sem stofnaður var 1477. Við háskólann er meðal annars frægur grasagarður sem stofnaður var af jurtafræðingnum Carl von Linné. Fjölmargir íslendingar hafa stundað nám við háskólann.
Efnahagslíf
Fyrir utan háskólann og háskólasjúkrahúsið, sem setja svip á borgina, eru rannsóknir tengdar líftæknifræði og eins lyfjaframleiðsla mikilvægir þættir í efahags- og atvinnulífi Uppsala.
Actinidia sabiifolia
Actinidia sabiifolia er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (Anhui, Fujian, Hunan, Jiangxi.).
Haþor
thumb|right|Höggmynd af Haþor Haþor (fornegypska: Ḥwt Ḥr Hút Her „höfuðból Hórusar“) var fornegypsk móðurgyðja. Hún var gyðja ástar, fegurðar, tónlistar og frjósemi. Hún er sýnd sem kona með horn á höfði sem bera uppi sólskífu sem slanga hringar sig um, eða sem kýr með sams konar höfuðbúnað og auga Hórusar. Síðar varð hún líka gyðja trjánna. Hún tengist kýrgyðjunni Bat og tók alveg yfir hlutverk hennar á tímum Miðríkisins.
Í einni gamalli goðsögu er Haþor dóttir Ra og ber auga hans, en í nýrri goðsögum er hún móðir Ra (sem sköpunargyðjan Mht wrt „flóðið mikla“) og ber hann milli horna sér. Hún var móðir apisnautanna sem voru heilög dýr, og tengist líka hinum heilögu hringlum og brjóstskildinum menat sem var borinn sem verndargripur.
Joan Fuster
thumb|250px|Joan Fuster Joan Fuster i Ortells (23. nóvember 1922 - 21. júní 1992) var rithöfundur sem reit á katalónsku.
Alþjóðlegi sakamáladómstóllinn
thumb|right|Kort sem sýnir aðildarríki Alþjóðlega sakamáladómstólsins. Alþjóðlegi sakamáladómstólinn er milliríkjastofnun sem situr í Haag í Hollandi. Hann hefur sjálfvirka lögsögu sem sóknaraðili gegn einstaklingum sem grunaðir eru um alþjóðaglæpi sem þýðir að dómstólinn er óháður sérstöku samþykki viðkomandi ríkja. Dæmi um mál sem dómstólinn getur látið til sín taka eru þjóðarmorð, glæpir gegn mannkyni og stríðsglæpir. Í nánustu framtíð er hægt að sjá dómstólinn sækja mál er varðar brot á „almennum“ friði í heiminum.
Uppbygging
Dómstóllinn hefur fjórar meginstoðir í sínu innra kerfi. Það er formennska fyrir dómstólnum sem er skipuð þremur dómurum sem eru valdir af jafningjum sínum í dómstólaráði dómstólsins. Forseti dómstólsins er Chile Eboe-Osuji (Nígería). Robert Fremr (Tékkland) er fyrsti varaforseti og Marc Perrin de Brichambaut (Frakkland) er annar varaforseti. Dómstólaráðið hlustar á mál sem eru sótt fyrir dómnum. Það er skipað 18 dómurum sem er skipt upp í deildir.
Dómarar
Eftirtaldir dómarar skipa dómstólinn og þar með dómstólsráðið.
Skrifstofa saksóknara er undir stjórn saksóknara sem rannsakar og sækir mál fyrir dómstólnum. Skrifstofunni veitir forstöðu Fatou Bensouda (Gambia) sem var kosin af aðildarríkjunum til að gegna embætti í níu ár. Saksóknara til aðstoðar er aðstoðarsaksóknarinn James Stewart.
Að lokum heyrir almenn stjórnsýsla réttarins undir dómritara, hann er kosinn til fimm ára í senn af dómurum. Þar fellur undir stjórn höfuðstöðva, framkvæmd gæsluvarðhalda og aðstaða verjenda auk annars. Að auki eru nokkrar undirstofnanir starfandi við réttinn. Þar má meðal annars nefna skrifstofu verjenda fórnarlamba og skrifstofu verjenda ákærðra við dómstólinn.
Einnig er starfandi sjóður innan dómstólsins stofnaður af aðildarríkjum hans sem styður við fórnarlömb og aðstandendur mála sem falla undir lögsögu hans.
Þjóðvegur 31
thumb Þjóðvegur 31 eða Skálholtsvegur er 15 kílómetra langur vegur í Skeiða- og Gnúpverjahreppi og Bláskógum. Hann liggur frá Skeiða- og Hrunamannavegi hjá Reykjum, upp Skeið og um Iðubrú á Hvítá, í gegnum Laugarás framhjá Skálholti og að Biskupstungnabraut hjá Spóastöðum.
Vegurinn var til skamms tíma eina tengileiðin milli vega 30 og 35, og þar með milli Hreppa og Biskupstungna, þar til Hvítárbrú hjá Bræðratungu komst í gagnið árið 2011.
The Savage Rose
The Savage Rose er dönsk rokkhljómsveit sem var stofnuð árið 1967 í Kaupmannahöfn. Upphaflegir meðlimir hljómsveitarinnar voru Anisette Hansen (söngur), Thomas Koppel (píanó), Niels Tuxen (gítar), Anders Koppel (flauta, dragspil og orgel), Jens Rugsted (bassagítar), Ilse Marie Koppel (semball) og Alex Riel (trommur). 1971 minnkaði hljómsveitin niður í tríó með Anisette og Koppel-bræðrunum og þremur árum síðar varð hún að dúett þeirra Anisette og Thomas Koppel. Thomas Koppel lést 25. febrúar 2006.
Eitt það sem fyrst og fremst einkennir lög sveitarinnar er söngur Anisette sem Björk hefur meðal annars talið meðal áhrifavalda.
Hljómplötur
Savage Rose hefur gefið út yfir tuttugu hljómplötur.
Meistarinn og Margaríta
Meistarinn og Margaríta (Мастер и Маргарита) er skáldsaga eftir rússneska rifthöfundinn Míkhaíl Búlgakov. Hún er af mörgum talin ein besta skáldsaga sem skrifuð hefur verið. Hún kom út í íslenskri þýðingu Ingibjargar Haraldsdóttur árið 1982 og formála ritaði Árni Bergmann. Bókin er undir miklum áhrifum af Fást efir Þjóðverjann Goethe. Búlgakov hóf að skrifa bókina 1928 og skrifaði hana allt fram á dánardag sinn árið 1940. Bókin kom út í hlutum í tímariti á sjötta áratugnum, var fyrst gefin út í heild árið 1967 og fyrsta óritskoðaða útgáfan kom út 1973.
Söguþráðurinn greinir frá heimsókn djöfulsins til Moskvu þar sem hann veldur ýmsum usla. Á sama tíma er einnig sagan af píslargöngu Jesús frá Nasaret endursögð.
Bókin hefur oft verið endurútgefin bæði erlendis og á Íslandi.
1640
Árið 1640 (MDCXL í rómverskum tölum) var 40. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Jóhann 4. hylltur sem konungur Portúgals.
Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna
Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna (enska: United Nations High Commissioner for Refugees) er stofnun innan Sameinuðu þjóðanna sem veitir flóttamönnum heims vernd og aðstoð. Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna stofnaði Flóttamannastofnunina árið 1950 og höfuðstöðvar hennar eru í Genf í Sviss. Upphaflega var tilgangur stofnunarinnar sá að aðstoða flóttamenn í Evrópu eftir seinni heimsstyrjöldina.
Skipulag
Höfuðstöðvar stofnanarinnar eru nú staðsettar í Genf í Sviss en starfsemin fer einnig fram á 341 svæðisskrifstofum í  125 löndum. Í stofnuninni vinna um 9.300 manns (tölur frá 2015) og eru þar um 89% starfsmanna sem vinna á vettvangi, þar sem flóttamannaaðstoð er veitt. Í Keníu eru flestir starfsmenn flóttamannahjálpar staðsettir, eða um 477 manns sem vinna þar, Jórdanía kemur þar á eftir með 445 manns og Eþíópía næst á eftir með 413 manns. Starfsemin á vettangi er gríðarlega fjölbreytt en stofnunin býður ýmist upp á löggsæslu, samfélagsþjónustu, flutninga, læknishjálp o.s.frv. Stofnunin hefur aldrei fengið meira fjármagn til starfseminnar og árið 2015, en árlega fjárhagsáætlunin fyrir það ár var um 7 milljarðir bandaríkjadala. Búist er við því að stofnunin fái enn fleiri styrki árið 2016. Fjármagn til stofnanarinnar kemur nánast eingöngu með frjálsum framlögum, en um 86% fjármagns kemur frá ríkisstjórnum landa og frá Evrópusambandinu.
Söguágrip
Flóttamannahjálp Sameinuðu þjóðanna var stofnuð í kjölfar seinni heimsstyrjaldarinnar til að aðstoða Evrópubúa sem höfðu þurft að yfirgefa heimili sín í stríðinu. Formlega var stofnuninni komið á fót þann 14. desember 1950 af Allsherjarþinginu með þriggja ára stefnuskrá til að ljúka verkinu og svo átti hún að liðast í sundur. Árið 1951 var sett á laggirnar lagalegur stofn sem Flóttamannahjálpin átti að vinna eftir. Stofnunin hefur stækkað rekstur sinn og bætt við svæðisskristofum út um allan heim til þess að mæta vaxandi þörfum flóttamanna.
Fyrsta neyðartilvik stofnunarinnar var þegar flóttamenn byrjuðu að streyma frá Ungverjalandi til nærliggjandi landa. Um 1960 voru málefni Afríku í brennidepli þegar að nýlendur voru gerðar frjálsar. Næstu tvo áratugi hjálpuðu samtökin með erfiðleika í Asíu og í Mið- og Suður-Ameríku. Um aldamót voru ný flóttamannavandamál í Afríku og Evrópu aftur vaxandi. Árið 1954 fékk stofnunin friðarverðlaun Nóbels, fyrir vinnu sína með flóttafólki í Evrópu og svo aftur árið 1981 fyrir það að breiða út aðstoð sína til flóttamanna í öllum heiminum og með öllum þeim hindrunum sem að stofnunin verður fyrir.
Við upphaf 21. aldarinnar hefur UNHCR þurft að glíma við gríðarmikinn straum flóttamanna víðsvegar um heiminn. Á sama tíma hefur verið biðlað til stofnunarinnar um að hún nýti sérþekkingu sína til þess að hjálpa þeim milljónum manna sem eru á vergangi vegna átaka í sínu eigin landi. Þar að auki hefur stofnunin aukið umsvif sín gagnvart fólki sem ekki hefur ríkisfang. Sá hópur hefur jafnan verið minna sýnilegur en aðrir en fjöldi þeirra sem ekki hafa ríkisfang hleypur á milljónum. UNHCR hefur einnig gengið til liðs við átak Sameinuðu þjóðanna um að veita fljótari og áhrifaríkari hjálp til fórnarlamba náttúruhamfara. Fjöldi þeirra sem þurft hafa að flýja heimili sín vegna stríða, átaka og ofsókna hefur aldrei verið meiri og þeim fer ört fjölgandi. Í dag eru um 60 milljón manns á flótta en til að setja töluna í samhengi með ímynduðu dæmi væri það líkt og ef allir íbúar Frakklands væru neyddir til þess að taka flýa heimili sín. Íslendingar heyra sennilegast mest talað um flóttamannavandann í Evrópu. Undanfarin misseri hefur fjöldi flóttamanna frá Mið-Austurlöndum freistað gæfunnar og reynt að sigla yfir Miðjarðarhaf til að leita skjóls í Evrópu. UNHCR hefur þá einnig tekið á flóttamannavanda víðar í heiminum. Í Jemen hafa meira en 2 milljónir manna þurft að flýja heimili sín vegna ofbeldis og átaka, í Suður-Súdan er um hálf milljón manna á flótta og í Búrúndí og Líbíu hafa hundruðir þúsunda átt fótum sínum fjör að launa. Verkefni stofnunarinnar hafa því verið risavaxin undanfarin ár og ekki sér enn fyrir endann á þeim hörmungum sem hún þarf að glíma við. UNHCR hefur biðlað til alþjóðasamfélagsins að veita flóttamönnum, sem hafa engan annan valmöguleika en að leggja á flótta, vernd, aðstoð og hjálp við að endurreisa framtíð þeirra. Það sé það sem mestu máli skipti þegar kemur að vernd flóttamanna. Að sama skapi hefur UNHCR skuldbundið sig til þess að vinna náið með ríkjum heimsins til þess að sjá til þess að allt það fólk sem þurfi alþjóðlega vernd hafi aðgang að henni.
Gæsluverndarráð Sameinuðu þjóðanna
Gæsluverndarráð Sameinuðu þjóðanna er eitt af sex undirstöðuráðum þeirra. Gæsluverndarráðið var stofnað 1945 og tók því við hluta af starfi Þjóðabandalagsins, sem leystist upp á svipuðum tíma. Undirstöðuverkefni ráðsins var að hafa yfirsýn með sjálfstæðisþróun og því gífurlega uppbroti nýlenda sem átti sér stað á tímanum eftir Seinni heimsstyrjöldina. Gæsluverndaráðið fékk ellefu ríki til að hafa yfirsýn yfir, sjö í Afríku og fjögur í Miðjarðarhafinu. Síðasta verkefni þeirra lauk þó árið 1994 þegar Palá fékk sjálfstæði.
Markmið, saga og þróun
Meginmarkmið ráðsins var að gæta að pólitískum, efnahagslegum, félagslegum og menntunarlegum aðstæðum íbúa gæsluverndasvæða. Þetta eru svæði sem Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna og Gæsluverndarráðið telja ekki vera tilbúin til þess að fást við sjálfstæði sitt, annaðhvort sem sér ríki eða sameining við önnur nágrannaríki. Í ráðinu áttu að sitja (1) Fulltrúar gæsluverndarsvæðanna innan Sameinuðu þjóðanna, (2) Fimm fastaríki Sameinuðu þjóðanna (Bandaríkin, Bretland, Frakkland, Kína áður Taívan og Rússland áður Sovétríkin), (3) Fulltrúar frá Allsherjarráði Sameinuðu þjóðanna til þess að jafna fjölda fulltrúa. Um fulltrúa frá Allsherjarráðinu var kosið á þriggja ára fresti. Það hefur þó dregið mjög úr starfinu síðan Palá, síðast gæsluverndarríkjanna, fékk sjálfstæði. Nú sitja einungis fimm fastaríki Sameinuðu þjóðanna í ráðinu. Ráðið á þó eigin sal í höfuðstöðum Sameinuðu þjóðanna og á enn að koma saman í sérstökum málum. Síðast 2018 þar sem valinn var forseti (Anne Gueguen) og varaforseti (Jonathan Guy Allen) fyrir ráðið þó, starfsemi þess sé mjög takmörkuð. Ráðið kemur ekki endilega saman á hverju ári en hittist þó þegar ræða þarf sérstök málefni.
Framtíð ráðsins
Þó svo að ráðið sé enn til í stefnuskrá Sameinuðu þjóðanna er óvíst með framtíð þess. Mikið hefur verið deilt um hvort eigi að virkja starfið aftur. Ættu svæðin sjálf að sækjast eftir gæslu eða er tillaga frá Allsherjarráðinu eða Gæsluverndarráðinu nóg? Undirstaða þess að Sameinuðu þjóðirnar geta starfað er það að allir þátttakendur eru fullvalda ríki. Því er enginn hærra settur ríkinu og það gerir hreinlega það sem það vill. Ákvarðanir gæsluverndarráðs eru ekki bindandi, þannig að ríkið þarf ekki að framkvæma það frekar en það vilji. Því er ekki hægt í kerfinu eins og það er í dag að skylda ríki til þátttöku. Hvað þá að taka af þeim hluta af þeirra fullveldis, það er að segja ákvörðunarrétt yfir málum sem Gæsluverndarráð myndi hafa afskipti af. Margir telja þetta sýna forræðishyggju og ekki eiga við í þróun alþjóðasamskipta í heiminum í dag. Þó er orðin aukin áhersla á öryggi einstaklingsins innan Sameinuðu þjóðanna. Mikilvægi þess að eintaklingar innan ríkja fái grunnréttindi samkvæmt Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna er orðin mun meiri en áður. Því er spurning hvort að Gæsluverndarráðið eða eitthvert afbrigði þess sé nytsamlegt í átt að þessum markmiðum. Margir telja til dæmi að aðkoma Gæsluverndarráðsins hafi skipt miklu máli þegar Sómalía tók skref sín í átt að sjálfstæði með hjálp þess.Stuðningur vegna þróunar á undirstöðu ýmissa kerfa innan ríkisins hefði verið ómöguleg ef ekki hefði komið til aðstoðar við skipulagningu frá Gæsluverndarráðinu. Enn eru ríki í mikilli baráttu í heiminum og margir spurja sig hvort að afskipti Gæsluverndarráðsins hefðu meðal annars geta komið í veg fyrir þjóðarmorðið í Rúanda. Auk þess eru vangaveltur um það hvort enn þann dag í dag hvort svæði, til dæmis, Palestína gætu grætt á svona samstarfi við Sameinuðu þjóðirnar.
Alar Karis
Alar Karis (f. 26. mars 1958) er eistneskur sameindaerfðafræðingur, þróunarlíffræðingur, embættismaður og stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Eistlands frá 11. október 2021.
Starfsferill
Karis fæddist í Tartu þann 26. mars 1958 og er sonur grasafræðingsins Harry Karis. Hann útskrifaðist úr Eistneska landbúnaðarháskólanum árið 1981 og varð árið 1999 prófessor við Háskólann í Tartu.
Karis var rektor Eistneska lífvísindaháskólans frá 2003 til 2007, rektor Háskólans í Tartu frá 2007 til 2012, ríkisendurskoðandi Eistlands frá 2013 til 2018 og safnstjóri Þjóðminjasafns Eistlands frá 2018 til 2021.
Forsetakosningarnar 2021
Í ágúst 2021 hafði forseti eistneska þingsins, Jüri Ratas, samband við Karis til að bjóða honum tilefningu til embættis forseta Eistlands í forsetakosningum næsta haust. Karis þáði tilnefninguna og framboð hans var í kjölfarið stutt af báðum aðildarflokkum ríkisstjórnarinnar, Umbótaflokknum og Miðflokknum. Þann 31. ágúst 2021 var Karis kjörinn forseti Eistlands með 72 atkvæðum á eistneska þinginu, sem nam tveimur þriðju atkvæðanna. Hann tók við embættinu þann 11. október 2021.
Einkahagir
Alar Karis hefur verið kvæntur Sirje Karis frá árinu 1977. Hann á með henni þrjú börn og fimm barnabörn. Auk eistnesku talar Karis ensku og rússnesku reiprennandi. Karis hefur þó viðurkennt að hann sé kominn úr æfingu í rússnesku þar sem hann hafi ekki þurft að tala það tungumál lengi.
Hudsonfljót
thumb|right|250px|Hudsonfljót. thumb|right|250px|Kingston-Rhinecliff brúin yfir Hudsonfljót. Hudsonfljót er fljót sem rennur 507 km leið frá norðri til suðurs í austanverðu New York-fylki í Bandaríkjunum og myndar við ósana landamæri milli New York-borgar og New Jersey þar sem hún rennur út í Atlantshafið. Fljótið er nefnt eftir Henry Hudson, enskum manni sem sigldi fyrir Hollenska Austur-Indíafélagið og kannaði fljótið árið 1609. Í fyrstu var áin nefnd Mauritiusfljót af evrópskum landnemum og sagt er að Henry Hudson hafi nefnt fljótið því nafni í höfuðið á Maurice af Nassau.
Guizhou
thumb|alt=Kort sem sýnir legu héraðsins Guizhou í suðvestur-Kína. |Kort sem sýnir legu héraðsins Guizhou í suðvestur-Kína. Guizhou (eða Kweichow) (kínverska: 贵州; rómönskun: Guìzhōu) er landlukt fjallahérað í suðvestur-Kína. Það liggur við austurenda Yungui hásléttunnar og er hálent í vestri og miðju. Héraðið á mörk að sjálfstjórnarsvæðinu Guangxi í suðri, Yunnan í vestri, Sichuan í norðvestri, risaborginni Chongqing í norðri og Hunan héraði í austri.
Íbúar höfuðborgarinnar Guiyang sem liggur í miðhluta Guizhou héraðs voru árið 2016 um 4,7 milljónir.
Samkvæmt manntali Kína sem framkvæmt var árið 2020, bjuggu 38,6 milljónir í Guizhou héraði.
Lýðfræðilega séð er það eitt fjölbreyttasta hérað Kína. Minnihlutahópar telja meira en 37 prósent íbúanna, þar á meðal af þjóðarbrotum Miao, Bouyei, Dong, Tujia og Yi sem tala tungumál frábrugðin kínversku. Eitt helsta tungumálið í Guizhou er afbrigði af mandarín tungumálinu.
Dian-konungsdæmið, sem byggði núverandi landsvæði Guizhou, var innlimað af Han-ættinni árið 106 f.Kr. Guizhou var síðan formlega gert að héraði árið 1413 á valdatíma Ming-ættarinnar.
Þjóðvegur 32
Þjóðvegur 32 eða Þjórsárdalsvegur er vegur á Suðurlandi. Hann liggur af Skeiða- og Hrunamannavegi (Þjóðvegi 30) inn í Gnúpverjahrepp, framhjá Árnesi og fyrir Gaukshöfða upp í Þjórsárdal. Vegurinn sveigir upp á Skeljafell við Búrfellsvirkjun og liggur síðan meðfram Bjarnalóni og Þjórsá allt að Sultartangavirkjun. Þar er farið yfir Þjórsá og að Landvegi (Þjóðvegi 26).
Vegurinn er 51 km langur.
Sean Connery
Sir Thomas Sean Connery (25. ágúst 1930 – 31. október 2020) var skoskur leikari og kvikmyndaframleiðandi. Hann náði heimsfrægð í hlutverki James Bond sem hann lék í sjö kvikmyndum frá 1962 til 1983.
Connery hóf ferilinn í litlum leikhúsum og sjónvarpi áður en hann sló í gegn sem Bond. Hann var sleginn til riddara árið 2000 fyrir framlag sitt til kvikmyndagerðar. Hann settist í helgan stein árið 2006. Connery studdi Skoska þjóðarflokkinn. Hann giftist tvívegis og eignaðist einn son.
Síðustu árin glímdi Connery við heilabilun.
Hoya fetuana
Hoya fetuana er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Samóa.
Katrín Súnadóttir
thumb|right|Stytta Katrínar á gröf hennar í Guðheimsklaustri. Katrín Súnadóttir (um 1215 – 1251/1253) var sænsk hefðarkona og drottning Svíþjóðar frá 1244 til 1250, þegar maður hennar, Eiríkur konungur, lést. Síðustu árin var hún í Guðheimsklaustri og var ef til vill abbadís þar.
Katrín var dóttir Súna Fólkasonar og Helenu, dóttur Sörkvis yngri Karlssonar Svíakonungs og systur Jóhanns Sörkvissonar. Súni faðir hennar var lögsögumaður Vesturgauta og er nefndur jarl í sumum heimildum. Hann var af Bjälbo-ætt. Hjónabandi Katrínar og Eiríks konungs mun hafa verið ætlað að styrkja Eirík í sessi með því að tengja hann við Sörkvisætt en Eiríksætt og Sörkvisætt höfðu lengi tekist á um völd í Svíþjóð og skipst á um konungstitilinn hvað eftir annað. Katrín, sem átti enga bræður, aðeins eina systur, er sögð hafa fengið ógrynni fjár í heimanmund, allt að því „hálft kóngsríkið“.
Þau Katrín og Eiríkur virðast ekki hafa átt börn, að minnsta kosti engin sem lifðu föður sinn því að við lát Eiríks 2. febrúar 1250 erfði Ingibjörg systir hans auðævi hans en Valdimar Birgisson sonur hennar varð konungur. Katrín gaf Guðheimsklaustri stórfé og gekk sjálf í klaustur þar. Klausturvistin hefur þó ekki verið ýkja löng því vitað er að hún var dáin í febrúar 1253.
Listi yfir úrslit MORFÍS
Úrslit MORFÍs er yfirlit yfir úrslit ræðukeppni framhaldsskólanna MORFÍS frá 1984.
Fiðri frændi
Fiðri frændi er persóna í veröld Andrésar Andar. Fiðri klæðist oftast rauðri peysu með svartri rönd fyrir miðju og rauðri skotthúfu. Hann er sjúskaður og tuskulegur til fara en viðurnefni hans 'Fiðri' vísar til þess. Fiðri frændi er skemmtileg viðbót í persónuflóru Andabæjar að mati margra en hann skapar visst jafnvægi á móti Hábeini Heppna, öðrum vel kunnugum frænda Andrésar. Ef við ímyndum okkur róf þar sem Hábeinn og Fiðri eru á sitthvorum endanum væri Andrés Önd akkúrat í miðjunni enda er hann hin eina sanna meðalönd.
Hófhérar
Hófhérar (fræðiheiti: Notoungulata) er útdauður ættbálkur spendýra.
Sílenar
thumb|Drukkinn síleni Sílenar eru náskyldir satýrum í grískri goðafræði.
Þeir eru drykkfeldir, hafa hestseyru og tögl. Í fyrstu hugsuðu menn sér aðeins einn Sílenos: sköllóttan öldung og loðbrjóstaðan, feitan og ávalan eins og vínbelg. Hann ól upp Díonýsos. Er fæturnir fengu ekki framar borið hann, reið hann á asna í fylgdarliði guðsins, og studdu hann Satýrar. Guðinn hafði á honum hinar mestu mætur. Einu sinni villtist Sílenos í ölæði inn í garða Mídasar konung í Frygíu. Konungur færði Díonýsosi hinn vínelska öldung, og hlaut hann að launum eina ósk. Mídas var vellauðugur, en eftir því ágjarn. Óskaði hann sér þess, að allt sem hann snerti við, yrði að gulli. Óskin rættist og það svo hatrammlega, að brauðið, vatnið og allt, sem hann ætlaði að neyta, varð að gulli. Í angist sinni bað hann Díonýsos að losa sig undan þessu böli. Skipaði guðinn honum að baða sig í fljótinu Paktolos. Síðan ber fljót það fram gullsand.
Marsyas, einn af Sílenum, fann upp hljóðpípuna. Að vísu segja attískar sagnir, að Aþena hafi fundið hana upp, en kastað henni brott, af því að hljóðpípuleikurinn afskræmdi á henni munninn. Hafi þá Marsyas fundið hljóðfæri þetta og þreytt kappi við Apollon um sönglegar íþróttir. Í refsingarskyni fyrir fífldirfskuna hefði guðinn svo flegið hann lifandi.
Bangor (Wales)
thumb|250px|Séð yfir Bangor.
Bangor er borg og sveitarfélag í Gwynedd í norðvesturhluta Wales. Hún er elsta borg Wales og ein fámennasta borg Bretlands. Hún var sögulega hluti af sýslunni Caernarfonshire og er ein af sex borgum í Wales.
Sögu borgarinnar má rekja til 6. aldar þegar dómkirkja var reist þar. Sóknin er ein sú elsta á Bretlandi, þó dómirkjunni sjálfri hafi verið breytt nokkrum sinnum í gegnum tímann.
Paul Signac
thumb|right|Páfasetrið, Avignon, olía á striga, 1900, [[Orsay-minjasafnið, París]] Paul Signac (11. nóvember 1863 – 15. ágúst 1935) var franskar listmálari sem telst til ný-impressjónistana. Hann starfaði mikið á sömu línu og George Seurat, og unnu þeir báðir við að þróa punktastefnuna (fr. Pointillisme).
Alþjóðabankinn
thumb|right|Mótmæli gegn Alþjóðabankanum í [[Djakarta í Indónesíu.]] Alþjóðabankinn er fjármálastofnun sem sér ríkjum fyrir fjármagni og ráðgjöf í þeim tilgangi að styðja við þróun og útrýma fátækt. Bankinn varð til 27. september 1945 í kjölfar alþjóðlegrar fullgildingar Bretton Woods-samninganna.
Meginstarfsemi bankans er í þróunarlöndunum á sviðum mannauðsþróunar (t.d. menntun og heilsa), þróun í landbúnaði, umhverfisvernd og grunnvirki (vegir, rafkerfi o.s.frv.) auk stjórnkerfisþróunar. Það veitir aðildarríkjum lán á hagstæðum vöxtum og styrkir auk þess verkefni í fátækum ríkjum. Þessi lán og styrkir eru gjarnan skilyrt af kröfu um stefnubreytingu í efnahagslífi eða stjórnkerfi viðkomandi lánþega. Þetta hefur leitt til gagnrýni á það að Alþjóðabankinn sé tæki vestrænna ríkja til að þrýsta á þróunarlönd að taka upp efnahagskerfi (markaðshagkerfi) sem henti þróuðu ríkjunum betur.
Skammtafræði
thumb|right|Bylgjuhreyfingar rafeindar vetnisfrumeindar. Skammtafræði eða skammtaaflfræði er sú grein innan kennilegrar eðlisfræði sem fjallar um eðli öreinda og rafsegulbylgja. Skammtafræðin reis upp úr eðlisfræði 19. aldarinnar þegar eðlisfræðingar voru farnir að fá mæliniðurstöður sem stönguðust á við sígildu eðlisfræði eins og t.d. svarthlutageislun, litróf frumeinda og fleiri mælingar. Kenningar hennar eru grundvöllur ýmissa faga innan eðlis- og efnafræðinnar, svo sem kjarneðlisfræðinnar, öreindafræðinnar og rafsegulfræðinnar.
Helstu frumkvöðlar skammtafræðinnar voru Max Planck, Albert Einstein, Niels Bohr, Werner Heisenberg, Max Bonn, Erwin Schrödinger og fleiri.
Orðsifjar
Skammtafræði fékk nafn sitt frá því að mælistærðir eins og orka eða hverfiþungi geta ekki alltaf tekið hvaða gildi sem og nefnist það skömmtun („quantization“ á ensku).
Sígild eðlisfræði
Sígild eðlisfræði er samheiti yfir nokkrar greinar eðlisfræðinnar. Yfirleitt er talað um þá eðlisfræði sem var til á 19. öld sem sígilda eðlisfræði og þá er átt við sígilda aflfræði, rafsegulfræði, varmafræði og ljósfræði.
Þjóðvegur 33
Þjóðvegur 33 eða Gaulverjabæjarvegur er 26 kílómetra langur vegur í Árborg og Flóahreppi. Hann liggur frá Hringveginum við Selfoss, niður í Gaulverjabæ, sveigir þar vestur með ströndinni, fer framhjá rjómabúinu á Baugsstöðum, liggur í gegnum Stokkseyri og til Eyrarbakkavegar.
Myntkörfulán
Myntkörfulán er bankalán í íslenskum krónum, þar sem höfuðstóll og afborganir eru miðað við gengi ýmissa gjaldmiðla, mismikið eftir því hvernig samið er um við lánasamning. Á árunum fyrir bankahrunið voru myntkörfulán mjög vinsæl á Íslandi, en eftir hrunið létu margir frysta lánin. Í kjölfar hrunsins leituðu menn til dómsstóla. Dómar hafa fallið á báða vegu, þar sem dæmt hefur verið um ólögmæti þess að gengisbinda lánið við myntkörfu þar sem lög um vexti og verðtryggingu mæli fyrir um að einungis sé heimilt að verðtryggja lánsfé með hliðsjón af vísitölu neysluverðs.
Myntkörfulán komust fyrst í umræðuna á Íslandi árið 1998, en þau urðu fyrst vinsæl á veltiárunum, eftir sölu bankanna um aldamótin. En ekki voru allir sem mæltu með þeim án þess að nefna fyrirvarana. Í viðtali við Fréttablaðið árið 2004 sagði Guðjón Rúnarsson, framkvæmdastjóri samtaka banka og verðbréfafyrirtækja, „að þó svo að myntkörfulán kunni við fyrstu sýn að virðast mun hagstæðari en lán í krónum þá væri vert að hafa í huga að þau feli í sér áhættu. Það sýnir ekki rétta mynd að reikna slíkt lán út frá óbreyttum forsendum miðað við daginn í dag. Gengið hreyfist til og frá og svo geta vextir líka breyst erlendis, rétt eins og hér heima“.
Þann 3. desember 2009 féll dómur um lögmæti myntkörfuláns en þann 12. febrúar 2010 dæmdi Héraðsdómur Reykjavíkur myntkörfulán í bilalánssamningum ólögmætt og varð til þess að óskað var eftir fundi í viðskiptanefnd Alþingis sem og að málið verði rætt í utandagskrárumræðu á þingi.
Gjaldeyrislán eru lán veitt af banka í öðrum gjaldeyri en þeim, sem notaður er í landinu, sem bankinn starfar í.
Al Capone
Capone var af ítölskum uppruna og leiddi glæpasamtök í Chicago í Bandaríkjunum á áfengisbannsárunum, 3. áratug síðustu aldar. Hann fæddist í New York, foreldrar hans voru ítalskir innflytjendur og hann gekk í skóla fram til fermingaraldurs. Hann fór þá að stunda smáglæpi í New York fram til tvítugsaldurs þegar hann fluttist til Chicago til þess að nýta sér áfengisbannið, að græða á sölu og smygli ólöglegs áfengis.
Hann reis fljótt hátt í völdum í glæpasamtökum Chicago og um 1925 var hann leiðtogi glæpasamtaka þar í borg. Ásamt áfengisglæpunum mútaði hann yfirvöldum og stóð í blóðugum stríðum við óvinaglæpasamtök ásamt vændi og fjárhættuspilum. Einn alræmdasti glæpur hans mun vera Valentínusardagsmorðin árið 1929 þegar menn hans drápu sjö af óvinaklíkumeðlimum hans. Hann var dæmdur fyrir skattsvik árið 1931 og eyddi átta árum í fangelsi, meðal annars í Alcatraz en var sleppt 1939 af heilsufarsástæðum, en hann var með alvarlegt tilfelli af sárasótt. Hann dó árið 1947 í villu sinni í Flórída.
Uppeldisár
Alphonse „Scarface“ Capone fæddist 17. janúar 1899 í Brooklyn, New York. Foreldrar hans voru ítalskir innflytjendur, og voru ekki á neinn hátt tengd við glæpastarfsemi borgarinnar. Hann gekk í skóla fram á fermingaraldur, hætti þá og lifði eftir það á smáglæpum í New York. Þar var hann meðlimur götuklíkanna James Street Boys Gang og síðar Five Points Gang. Frankie Yale, einn af glæpaforingjum New York, kynnti Al fyrir skipulagðri glæpastarfsemi. Al starfaði þá sem dyravörður og barþjónn á Howard Inn kránni þar sem er talið að hann hafi hlotið sitt stóra ör þvert yfir vinstri kinnina, í stympingum við drykkjurút. Árið 1920 útvegaði Frankie Yale honum vinnu hjá John Torrio í Chicago, en John Torrio var ásamt Big Jim Colosimo með töluverða glæpastarfsemi í borginni. Var hún að mestu í formi ólöglegs innflutnings á áfengi og rekstri hóruhúsa og spilasala. Colosimo var ekki nógu samviskulaus til þess að fara fyrir glæpaflokki í valdabaráttu þessa tíma svo að Torrio losaði sig við hann smátt og smátt, hann lækkaði í tignum og var að lokum drepinn. Talið er að Capone hafi drepið hann. Þetta hleypti Capone hátt í valdastigann, hann var hægri hönd Torrios, foringja stærsta og best skipulagða glæpaflokks Chicago.
Hátindur glæpaferils
left|thumb|Fangamynd af Al Capone. Árið 1925 fór John Torrio frá Chicago,vegna morðásökunar og tók þá Capone við veldinu. Hann var fyrirmyndarleiðtogi, kom vel fram við bandamenn sína, og hélt út samninga við óvini sína þar til þeir slitu þeim. Hann fékk þá til baka traust flestra og varð það stoð í veldi hans, ekki var auðvelt að fá menn til að svíkja hann í hendur lögreglu. Hann beitti mikilli útsjónarsemi í störfum sínum, morðin úthugsuð og glæpirnir skipulagðir, sem gaf honum forskot á keppinauta sína. Hans helsti galli sem glæpaforingi var hégóminn. Hann var frægur sem glæpamaður og naut þess, vildi einna helst að blaðamenn fjölluðu sem mest um hann í tengslum við glæpi og ríkulegt líferni undirheimanna. Engu að síður var hann glæpahöfðingi Chicago, með ótal ólöglegs áfengis-, fjárhættu- og vændisbúllur vítt um borgina og barðist við önnur gengi um yfirráðasvæði og völd, oft blóðugum baráttum.
Dion O'Banion, þáverandi leiðtogi North Side gengisins, vildi græða á kostnað Capone og svo að það mætti verða þurfti að víkja Capone úr vegi. Skipulagt var launmorð á honum, menn Capones sem þóttust vera í blómakaupaerindagjörðum komu inn í Blómabúð O'Banions, tóku í hönd hans og héldu honum á meðan þeir myrtu hann. Þetta skeði 1924. Morð þetta hafði afleiðingar í för með sér, klíkufélagi O'Banion, Hymie Weiss, tók sér sæti í blómabúðinni. Hann sendi svo tólf bíla árás inn í Cicero, úthverfi Chicago sem Capone bjó í á þessum tíma, með skotárásum á alla helstu viðverustaði Capone. Ekki dó Capone en skipulagði í staðinn annað launmorð, í þetta skiptið á Weiss. Þá voru það Joseph Aiello og Bugs Moran sem reyndu næst að ganga frá Capone, með litlum árangri, en svar Capone við því varð sögufrægur undir nafninu Valentínusardagsmorðin.
Valentínusardagsmorðin
Eitt af frægustu morðmálum tengd Capone eru Valentínusardagsmorðin. Á valentínusardag 1929 drápu þá menn Capone 6 menn George „Bugs“ Moran og einn almennan borgara á bifvélaverkstæði í North Side hverfi Chicago. Moran réði einmitt yfir North Side og var þetta hluti af yfirtöku Capone á hverfinu. Launmorðið var þaulskipulagt, fimm menn sáu um aftökuna, þrír í lögreglubúningum. Undirmenn Capone höfðu samið um áfengisviðskipti við Moran og áttu þau að fara fram í bifvélaverkstæði í eigu manna Morans. Sjö menn voru á verkstæðinu þegar aftökusveitin mætti. Lögregluklæddu mennirnir gengu inn á verkstæðið, sem kom engum í uppnám, því að lögreglan gerði oft handahófskenndar leitir hjá glæpamönnum þessa tíma, þó það væri bara til að sýnast vera að gera eitthvað í málunum. Þeir voru því áhyggjulausir þegar þeim var stillt upp við vegg og leitað á þeim, en þá rann stundin upp, hinir tveir í aftökusveitinni komu inn með Tommy-Gun byssur og slátruðu mönnum Morans. Eini gallinn við aftökuna var að aðalmaðurinn, Bugs Moran, var ekki á staðnum, og er talið að hann hafi komið seint á kaupafundinn, séð til lögregluleitarinnar og haldið áfram sinnar leiðar. Þetta markaði lok langrar valdabaráttu milli glæpaflokka Chicago og Capone valdameiri en nokkru sinni fyrr. Blóðug átökin vöktu þó mikla athygli og var Capone efstur á lista yfir menn til vandræða við bandarískt samfélag árið 1930. Hann gat mútað og talað til yfirvöld innan Chicago en alríkisyfirvöld voru ekki jafn auðveld viðureignar.
Áfengisbannið
Áfengisbannið var ein af höfuðástæðum fyrir að veldi Capones varð jafnstórt og það var orðið um miðjan þriðja áratug síðustu aldar. Það tók gildi í janúar 1920 til að sporna við rísandi samfélagsvanda sem drykkjan var orðin. Í stað þess að bæta samfélagið greiddi bannið leið fyrir glæpamenn að taka yfir áfengisviðskiptin og opnaði fyrir flæði peninga inn í undirheimana þar til að banninu var aflétt 1933. Al Capone var þá á bak við lás og slá, eftir að hafa grætt á tá og fingri á téðu banni. Árið 1927 var talið að sala hans á ólöglegu áfengi fram að því velti um 105 milljónum dollara.
Hervarar saga og Heiðreks
alt=Hervör sækir sverðið Tyrfing í haug föður síns.|thumb|Hervör sækir sverðið Tyrfing í haug föður síns. Hervarar saga og Heiðreks er ein af fornaldarsögum Norðurlanda. Sagan snýst um galdrasverðið Tyrfing og áhrif þess á þá sem það eignast. Helstu söguhetjurnar eru Hervör og sonur hennar Heiðrekur konungur.
Sagan inniheldur Gátur gestumblinda. Þar kemur Óðinn í dulargervi til Heiðreks konungs og takast þeir á í gátukeppni. Í lokagátunni er spurt hvað Óðinn hafi hvíslað að Baldri áður en lík hans var brennt. Þá áttar Heiðrekur sig á að þarna er Óðinn sjálfur kominn og heggur til hans en Óðinn bregður sér í valslíki og flaug á brott. Eftir þetta leggur Óðinn það á Heiðrek að hann muni verða drepinn af þrælum sínum og það gengur eftir.
Sagan hafði meðal annars mikil áhrif á skrif J. R. R. Tolkien.
Vasabladet
thumb|right|Vasabladet [[29. júní 1878]]
Vasabladet er næst elsta dagblað í Finnlandi (á eftir Åbo Underrättelser) en fyrsta tölublaðið var gefið út 7. maí 1856. Þangað til 1939 hét blaðið Wasabladet í samræmi við gömlu sænsku stafsetningu á Vaasa.
Rauntímaherkænskuleikur
thumbnail|Skjámynd úr Warzone 2100 er dæmi um rauntímaherkænskuleik. thumbnail|Skjámynd úr RTS leiknum Cossacks - European wars Rauntímaherkænskuleikur (enska: real time strategy eða RTS) er tegund af herkænskuleikjum fyrir tölvur sem er þannig að leikframvinda ræðst ekki af því að spilarar spila til skiptis. Brett Sperry bjó til hugtakið RTS þegar leikurinn Dune II var settur á markað. Eins og í öðrum herleikjum þá staðsetja spilarar í RTS leikeiningar og leikvirki sem þeir ráða yfir til að verja svæði eða til að eyðileggja leikmuni andstæðings. Í venjulegum rauntímaherkænskuleik er mögulegt að búa til fleiri einingar og virki á meðan á leiknum stendur. Það er vanalega takmarkað af því hversu miklu spilari hefur safnað af auðlegð leiksins.
Umhverfi rauntímaherkænskuleikja er þannig að það er að hluta hulið og spilarar verða að taka ákvarðanir undir óvissu, þeir hafa ekki yfirsýn yfir umhverfið og vita ekki hvernig her mótherja er samsettur. Þeir nota reynslu sína og þekkingu til að meta líkur á ákveðinni samsetningu og spá fyrir um eftir hvaða leikkerfi andstæðingar spila.
Cyril Bailey
Cyril Bailey (1871 – 1957) var breskur fornfræðingur og textafræðingur.
Hryðjuverkin í Manchester árið 2017
thumb|Nálægt Manchester Arena. Sjálfsmorðsárás við Manchester Arena í Manchesterborg var gerð þann 22. maí árið 2017 eftir tónleika bandarísku söngkonunnar Ariana Grande.
Árásarmaðurinn, Salman Abedi, kom sér fyrir í fordyri tónleikasalarins og sprengdi heimagerða sprengjum með nöglum með þeim afleiðingum að 22 létust og 64 særðust. Yngsta fórnarlambið var 8 ára.
Abedi, 22 ára, var fæddur í Manchester og kom úr líbískri fjölskyldu sem hafði flúið Muammar Gaddafi. Fjölskyldan hafði farið aftur til Líbíu eftir að Gaddafi hafði verið komið frá völdum.
Árásin var sú mannskæðasta síðan hryðjuverkin 7. júlí 2005 í London voru gerð og fyrsta hryðjuverkaárásin í Manchester síðan IRA sprengdi þar verslunarmiðstöð árið 1996. Theresa May forsætisráðherra Bretlands færði viðbúnaðarstigið í krítískt eftir árásina; að árásir væru yfirvofandi.
Rafsegulgeislun
thumb|390px|right|Rafsegulrófið thumb|310px|right|Hægt er að ímynda sér rafsegulbylgju sem bylgju myndaða af annars vegar bylgju í [[Segulsvið|segulsviðinu og hins vegar í rafsviðinu sem liggja þversum á hvora aðra og eru í takt.]] Rafsegulgeislun eða rafsegulbylgjur (stundum kallað ljós) eru bylgjur í rafsegulsviðinu sem ferðast gegnum rúmið og bera með sér orku. Rafsegulgeislun inniheldur útvarpsbylgjur, örbylgjur, innrautt ljós, sýnilegt ljós, útfjólublátt ljós, röntgengeislun og gammageislun.
Snúið er að lýsa því hvað rafsegulgeislun er. Hægt er að lýsa hegðun rafsegulgeislunar á tvo vegu: