cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Genk
Söguágrip
thumb|Yfirgefin kolanáma í Genk. Í bakgrunni sér í tvö manngerð fjöll, en þau eru aukajarðvegur kolanna. Genk var smáþorp í gegnum aldirnar. Um aldamótin 1900 voru íbúar bæjarins ekki nema 2.500. Þangað flykktust margir listamenn, sér í lagi málarar, til að njóta dvalar í friðsemd umhverfisins og að mála landslagsmyndir. Nokkrum árum síðar fannst gríðarlega mikið magn af kolum í jarðvegi við bæinn. Þetta reyndust vera stærsta kolasvæði Belgíu. Það var þó ekki fyrr en 1914 sem fyrsta kolanáman hóf starfsemi sína. Í kjölfarið flykktust bæði Belgar og útlendingar í bæinn í atvinnuleit. 1930 voru íbúar orðnir 25 þúsund og 1960 45 þúsund. Samfara þessu jókst annar almennur iðnaður í borginni, sem brátt varð að einni mikilvægustu iðnaðarborg Belgíu. Á sjöunda áratugnum staðnaði kolaiðnaðurinn hins vegar og breyttist landslag atvinnuvega talsvert. 1966 var fyrstu af þremur kolanámunni lokað en hinum tveimur var lokað á níunda áratugnum. Síðan þá hefur íbúafjöldi Genk staðið í stað í um 60 – 64 þúsund. Þó er enn mikill iðnaður í Genk. Stærsta fyrirtækið eru Ford-verksmiðjur en þar starfa um 4.500 manns. Alls starfa um 45 þúsund manns við iðnaðinn í borginni. Sökum innflutning erlends vinnuafls eru um þriðjungur borgarbúa í dag af erlendu bergi brotnir. Fjölmennastir eru Ítalir (15 þúsund) og Tyrkir (6 þúsund). Árið 2000 fékk Genk almenn borgarréttindi.
Viðburðir
Genk on Stage er heiti á útitónlistarhátíð í Genk. Hún stendur yfir í þrjá daga síðustu helgi í júní. Hátíðinni var hleypt af stokkunum árið 1982. Hljómsveitir troða upp og spila tónlist úr ýmsum geirum á fimm sviðum. 100 þúsund manns sækja hátíðina heim, sem er mest sóttu tónlistarhátíða Belgíu.
Yohoho (áður Genk on Ice) er vetrarviðburður sem fram fer milli jóla og nýárs. Þá er lögð snjóbraut í miðborginni þar sem hægt er að renna sér á skíðum alla leið í Limburgdalinn. Verslunarmenn setja upp tugi bása fyrir hungraða og þyrsta á leiðinni.
Af öðrum viðburðum má nefna karneval, helgiganga heilags Marteins og jazzhátíðin C-mine Jazz.
Íþróttir
Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er KRC Genk (eða bara Racing Genk) sem þrisvar hefur orðið belgískur meistari (1999, 2002, 2011) og fimm sinnum bikarmeistari (síðast 2009). Einn Íslendingur hefur leikið með félaginu, Þórður Guðjónsson, frá 1997-2000.
Í Genk er ein nýtískulegasta Kart-brautin (Go-Kart) í Evrópu. Þar hafa farið fram keppnir í tengslum við HM.
Vinabæir
Genk viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Yunus-Emre-moskan thumb|Kirkja, mylla og gömul bændahús í Bokrijk Sökum þess að meginhluti Genks myndaðist ekki fyrr en á 20. öld eru fáar gamlar byggingar þar í bæ. Nokkuð er um kirkjur og bænahús frá öðrum menningarheimum vegna stórs hlutfalls útlendiga í borginni. Þar eru til dæmis fimm moskur og nokkrar rétttrúnaðarkirkjur.
Gróttasöngur
thumb|200px|right|Fenja og Menja við kvörnina Gróttasöngur er ljóð sem tvær herleiddar jötnameyjar Fenja og Menja kváðu þegar þær möluðu með kvörninni Grótta. Brot af ljóðinu hefur varðveist skrifað upp í Sæmundar-Eddu. Fróði Friðleifsson sem réð löndum í Gotlandi (þar sem nú er kölluð Danmörk) keypti jötnameyjarnar af Fjölni konungi í Svíþjóð og lét þær mala gull og frið og sælu Fróða en gaf ambáttunum ekki lengri hvíld eða svefn en gaukurinn þagði eða hljóð mátti kveða. Jötnameyjarnar kváðu þá her að Fróða og var hann drepinn af sækonungnum Mýsingi. Þá lagðist af Fróðafriður. Mýsingur tók kvörnina og jötnameyjarnar herfangi, lét þær mala salt og skip hans sukku.
Kjarnorkustríð
thumb|250px|Kjarnorkusprenging í [[Nagasaki í Japan.]]
Kjarnorkustríð er stríð þar sem notast er við kjarnorkuvopn. Kjarnorkuvopnum hefur aðeins einu sinni verið beitt í stríðsátökum, en það var í síðari heimstyrjöldinni þegar Bandaríkjamenn vörpuðu kjarnorkusprengjum á japönsku borgirnar Hiroshima og Nagasaki.
Líklega hefur verið einna næst komist kjarnorkustríði síðan þá í svokallaðri Kúbudeilu. En þá hótuðu Bandaríkin að gera kjarnorkuárás á Sovétríkin eftir að þau síðarnefndu höfðu komið fyrir skammdrægum kjarnorkuflaugum á Kúbu.
Annars hafa komið upp a.m.k. 4 önnur minna þekkt tilvik þar sem við lá að kjarnorkustríð brytist út vegna misskilnings. Öll þessi atvik voru frekar stutt (styttri en 10 mín.).
Fyrst var það 9. nóvember árið 1979 þegar bandarískar tölvur tilkynntu um feiknarmikla kjarnorkuárás frá Sovétríkjunum, en þegar farið var að skoða gögn frá radarbúnaði og gervihnöttum þá kom í ljós að engar flaugar voru á leiðinni heldur hafði óvart verið sett af stað þjálfunarforrit í tölvunni sem gaf út viðvörunina. Stór hluti herafla Bandaríkjamanna var kominn á hátt hættustig þegar loksins kom í ljós að hættan var engin.
Næsta tilvik átti sér stað þann 3. júní 1980. Vegna bilunar í tölvukubbi hjá varnarkerfi Bandaríkjamanna sýndi það árás á Bandaríkin frá Sovétmönnum, en fjöldi kjarnorkuflauga var mismunandi eftir því á hvaða skjá var litið og við hvaða stjórnstöð var talað.
Þriðja tilvikið átti sér stað þann 26. september 1983. Þá var komið að sovéska varnarkerfinu að gefa frá sér villandi skilaboð. Sovéska kerfið virkaði þannig að það skoðaði ekki allt yfirborð jarðar eins og bandaríska kerfið gerði heldur aðeins efsta lag lofthjúpsins og notaði gervitungl sem voru staðsett á réttum stað til að sjá flaugar fara frá Bandaríkjunum. Á þessum degi sköpuðust einstakar aðstæður (sem hefði þó átt að vera hægt að sjá fyrir) þar sem sól, ský og stað/tímasetning á gervitungli leiddu til þess að gervitunglið hélt að um kjarnorkuárás væri að ræða.
Síðasta tilvikið varð síðan 25. janúar 1995 þegar Norðmenn sendu upp tilraunaeldflaug til að rannsaka norðurljósin. Norðmenn létu alþjóðasamfélagið vita af því að þeir ætluðu að framkvæma þessa tilraun en eitthvað fór úrskeiðis í upplýsingastreymi hjá Rússum og héldu þeir að Bandaríkjamenn hefðu sent upp eina Trident eldflaug sem hefði þann tilgang að blinda rússneska varnarkerfið með því að sprengja kjarnaodd hátt í gufuhvolfinu en á eftir fylgir svo hin raunverulega kjarnorkuárás.
Courtney Love
thumb|Courtney Love. Courtney Michelle Love (fædd Courtney Michelle Harrison þann 9. júlí 1964) er bandarísk rokksöngkona og leikkona. Hún er aðalsöngvari og textahöfundur hljómsveitarinnar Hole. Hún er einnig þekkt fyrir að hafa verið gift Kurt Cobain í tvö ár (1992-1994). Tímaritið Rolling Stone kallaði hana „umdeildustu konu í sögu rokksins“.
Survivor (sjónvarpsþáttur)
Survivor er Bandarísk útgáfa af Survivor raunveruleika keppninni. Þættirnir voru frumsýndir þann 31. maí árið 2000 á CBS sjónvarpsstöðinni. Kynnirinn er Jeff Probst.
Þátturinn sameinar hóp af ókunnugu fólki sem skipt er í einn eða fleiri hópa (yfirleitt kallaðir ættbálkar) á yfirgefnum stað þar sem þau verða að útvega mat, vatni, eld og skjóli á meðan þeir keppa í áskorunum til að vinna annað hvort laun eða friðhelgi frá brottvísun úr leiknum á svokölluðu Ættbálkaráði. Síðustu tvö eða þrjú sem halda sætum sínum eftir alla 39 dagana þurfa að ganga í augun á dómnefndinni, sem er hópur af síðustu átta eða níu keppendum sem voru kosnir út úr leiknum. Hver og einn einstaklingur í þeirri dómnefnd kýs hver þeim finnst eiga skilið að vinna titilinn "Sole Survivor" og milljón dollara verðlaun.
Bandaríska útgáfa þessara þátta gekk mjög vel frá 2000 - 2001 þáttaröðinni til 2005 - 2006. Fyrstu ellefu þáttaraðirnar voru meðal tíu mest á horfðu þætti. Þeir eru almennt taldir með bestu Bandarísku raunveruleika þáttunum. Þættirnir hafa oft búnir að vera tilnefndir til Emmy verðlauna þar á meðal unnu þeir fyrir "Outstanding sound mixing" árið 2001 "Outstanding special program" árið 2002, og var síðan tilnefndur fjórum sinnum fyrir "Outstanding reality-competition Program" þegar flokkur var kynntur árið 2003. Jeff Probst hefur unnið verðlaun fyrir "Outstanding Host for a Reality or Reality-Competition Program" fjórum í röð sinnum síðan verðlaunin voru kynnt árið 2008. árið 2007 voru þáttaraðirnar á lista Time tímaritsins á 100 Bestu sjónvarpsþáttum allra tíma.
Nýjasta þáttaröðin Survivor : Cagayan ( þáttaröð 28 ), var sýnt frá 26. febrúar til 21. maí 2014. 29. þáttaröðin, Survivor: San Juan del Sur, mun vera sýnt haustið 2014; Það hefur einnig verið tilkynnt að það verði þrítugasta sería sem verður sýnd í sjónvarpi snemma í 2015.
Benínflói
Benínflói er um 640 km langur flói við strönd Vestur-Afríku og er hluti hins stóra Gíneuflóa með strönd að Tógó, Benín og Nígeríu. Flóinn var áður þekktur fyrir hættuleg sjávarföll og sem viðkomustaður þrælasala, en þeir 100 km af ströndinni sem eru hluti Tógó voru kallaðir „Þrælaströndin“. Til er gömul sjómannavísa um hættuna sem stafaði af sjúkdómum eins og malaríu í þrælaversluninni:
Spurningabomban
Spurningabomban eru grínþættir sem sýndir voru á Stöð 2. Þátturinn hóf göngu sína árið 2011. Kynnir var Logi Bergmann Eiðsson og Rúnar Freyr Gíslason hafði umsjón með Dansleik í þáttunum. Þar fékk hann í heimsókn marga þekkta einstaklinga.
Sundlaugin
Sundlaugin er upptökuver, staðsett í Álafosskvos, Mosfellsbæ. Frá árinu 1933 til 1964 var sundlaugin notuð til sunds, innanhús. Síðar nýttist húsið fyrir hljómsveitina Sigur Rós sem upptökuver, frá árinu 2001 til 2008. Árið 2008 varð upptökuverið opið öllum tónlistarmönnum.
Harry Potter og viskusteinninn (kvikmynd)
Harry Potter og viskusteinninn er bresk ævintýramynd frá árinu 2001 og er byggð á samnefndri sögu eftir J.K. Rowling. Myndinni er leikstýrt af Chris Columbus og er þetta fyrsta myndin í hinum vinsæla myndaflokki um Harry Potter. Sagan fjallar um Harry Potter, strák sem kemst að því á ellefu ára afmælisdaginn að hann er galdramaður, og er sendur í Hogwartsskóla Galdra og Seiða til þess að byrja galdralærdóm sinn. Myndin skartar Daniel Radcliffe sem Harry Potter í aðalhlutverki, ásamt Rupert Grint og Emmu Watson sem bestu vinum Harrys, Ron Weasley og Hermione Granger. Fullorðnir leikarar í myndinni eru Richard Harris, Maggie Smith, Robbie Clotrane, Alan Rickman og Ian Hart.
Warner Bros. keypti kvikmyndaréttinn á bókinni árið 1999. Framleiðsla hófst árið 2000, þegar Columbus var valin úr fáum leikstjórum. Rowling krafðist þess að allt leikaraliðið væri breskt eða írskt, til þess að þjóðernið væri það sama í myndinni og í bókinni. Rowling samþykkti einnig handritið sem skrifað var af Steve Kloves. Myndin er að hluta til tekin í upptökustúdiói Leavsden en einnig á sögufrægum stöðum í landinu. Myndin kom út í Bretlandi og Bandaríkjunum í nóvember árið 2001. Fyrir utan frábæra dóma skilaði myndin 976 milljóna dala hagnaði um allan heim og var tilnefnd til þriggja verðlauna. Önnur, þriðja, fjórða, fimmta og sjötta bókin hafa einnig verið kvikmyndaðar en það verða tvær myndir gerðar eftir sjöundu bókinni og er áætlað að þær komi út árið 2010.
Söguþráður
Harry Potter er nokkuð eðlilegur ellefu ára strákur, sem býr hjá leiðinlegum ættingjum sínum, Dursley-fjölskyldunni. Á ellefu ára afmælisdaginn kemst Harry að því hjá ókunnugum manni, Rubeus Hagrid, að hann er galdramaður og er frægur í galdraheiminum fyrir að hafa lifað af drápsbölvun hins illa Voldemorts þegar Harry var aðeins eins árs. Voldemort drap foreldra Harrys en morð Harrys misheppnaðist og varð aðeins ör eins og elding í laginu eftir á enni Harrys. Harry er síðan boðið að hefja nám í Hogwartsskóla.
Harry kemst frá frænda sínum og frænku og byrjar í Hogwartsskóla og lærir galdra og eignast nýja vini en líka óvini á meðal nemenda og starfsmanna. Voldemort hafði næstum dáið og hefur verið í felum í tíu ár en planar að koma aftur sem hinn Myrki Herra og ráða ríkjum eins og hann gerði eitt sinn, í gegnum viskusteininn, sem hlýðir aðeins eiganda sínum. Harry og vinir hans, Hermione Granger og Ron Weasley komast að ráðabruggi Vodlemorts og reyna að stela steininum sem er geymdur í vel vörðum neðanjarðarklefa í Hogwarts.
Persónur og leikarar
Rowling krafðist þess persónulega að leikararnir væru allir Breskir. Susie Figgis var ráðin til að finna leikara í hlutverkin. Opnar áheyrnarprufur voru haldnar fyrir þrjú aðalhlutverkin og máttu aðeins bresk börn taka þátt. Áheyrnarprufurnar voru í þremur liðum, og átti sá sem var í prufunni að lesa blaðsíðu úr Harry Potter og viskusteininum og ef hann væri kallaður aftur, átti hann að spinna upp atriðið þar sem nemendurnir koma í Hogwarts og var þeim gefnar nokkrar blaðsíður úr handritinu og áttu að lesa þær fyrir framan leikstjórann. 11. júlí árið 2000 hætti Figgis starfi sínu og kvartaði yfir því að Columbus hafi ekki fundist þúsundir barna sem komu í áheyrnarprufur þess verðug að leika í myndinni. Þann 8. ágúst árið 2000 völdu framleiðendurnir hinn óþekkta Daniel Radcliffe og nýliðana Emmu Watson og Rupert Grint, úr þúsundum barna til þess að leika hlutverk Harrys, Hermione og Rons.
Gösta Ekman
Gösta Ekman (fæddur 28. desember 1890, látinn 12. janúar 1938) var sænskur leikarar. Faðir Hasse Ekman.
Borgir Kína eftir fólksfjölda
thumb|right|400px|Skýjakljúfar [[Guangzhou borgar með um 18,7 milljónir íbúa. Borgin er í Guangdong, ríkasta héraði Kína.|alt=Skýjakljúfar Guangzhou borgar með um 18,7 milljónir íbúa. Borgin er í Guangdong, ríkasta héraði Kína.]]
Skilgreiningar og stjórnsýsluflokkun
Kínversk stjórnsýsla telur þrjú stig borga. Í fyrsta lagi eru það borgir sem lúta sjálfstæðri stjórn sem sveitarfélag (直辖市); í öðru lagi eru það borgir sem er stjórnað af fylkisstjórnum (县级市); og í þriðja lagi eru það borgir sem teljast hluti af sýslum (县级市). Þess utan eru borgirnar Hong Kong og Makaó sem teljast „sérstök sérstjórnarhéruð“ (特别行政区).
Borgum sem stjórnað er af fylkisstjórnum er oftast skipt upp í margar sýslur. Til að greina slíkar borgir frá raunverulegum þéttbýlisvæðum (borg í ströngum skilningi) er notast við stjórnsýsluhugtakið "市区" ("shì qū" eða „borgarhverfi“). Slík úthverfi geta verið mjög stór eða meira en 3.000 ferkílómetrar.
Alin
thumb|Alin er mælieining sem miðast við handlegginn, frá olnboga fram á fingurgóma Alin eða öln er forn mælieining. Alin (ft. álnir) er mismunandi eftir löndum og tímabilum innan hvers lands. Upphafleg lengdareining á Íslandi var lögalin, sem var 19 danskir þumlungar eða um 48 sentimetrar að lengd. Í byrjun sextándu aldar var tekin upp Hamborgaralin, sem var 22 þumlungar eða um 57,8 sentimetrar að lengd, en árið 1776 var dönsk alin löggilt hér á landi með konunglegri tilskipun. Var hún 24 þumlungar eða 62,8 sentimetrar að lengd.
Xi Jinping
Xi Jinping (einfölduð kínverska: 习近平; f. 15. júní 1953) er leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína sem aðalritari Kommúnistaflokks Kína. Hann er forseti landsins og formaður hinnar valdamiklu hernaðarnefndar Kommúnistaflokks landsins. Hann er jafnframt leiðtogi fimmtu valdakynslóðar Kína.
Sem sonur kommúnistans Xi Zhongxun þjónaði Xi Jinping að mestu leyti í Fujian-héraði í upphafi ferils síns, og var síðar skipaður flokksleiðtogi yfir Zhejiang-héraðinu, og síðar sem flokksleiðtogi Sjanghæ í kjölfar brottvikningar Chen Liangyu. Hann varð þekktur fyrir frjálslynda stefnu, en sterka andstöðu við spillingu. Hann var talsmaður umbóta í stjórnmálum og í átt til markaðshagkerfis.
Xi er talinn einn voldugasti leiðtogi Kínverja í marga áratugi; jafnvel frá dögum Maó Zedong. Árið 2017 voru yfirburðir hans lögfestir í stefnuskrá kínverska kommúnistaflokksins þegar nafni hans og hugmyndafræði, „Xi Jinping-hugsun“, var bætt þar inn.
Æskuár
Xi Jinping er fæddur í höfuðborginni Beijing 15. júní 1953. Rætur forfeðra hans liggja þó samkvæmt kínverskri venju í Fuping-sýslu í Shaanxi-héraði. Hann er yngsti sonur Xi Zhongxun (1913-2002), eins af stofnendum skæruliðahreyfingar kommúnista í Shaanxi-héraði í norðurhluta Kína, fyrrum varaforsætisráðherra og taldist til fyrstu valdakynslóðar Kína með Maó. Xi Zhongxun starfaði sem yfirmaður áróðursdeildar kommúnistaflokksins og síðar varaformaður þings Kommúnistaflokksins. Þegar Xi var tíu ára lenti faðir hans í „hreinsunum“ menningarbyltingar Maós Zedong og var sendur til starfa í verksmiðju í Luoyang og síðan í fangelsi árið 1968. Hann kom aftur inn í stjórnmálin, nú sem einn lærifeðra verðandi leiðtoga Kína á borð við Hu Jintao, sem síðar varð forseti, og Wen Jiabao, sem síðar varð forsætisráðherra. Að auki var það Xi Zhongxun sem lagði til og kom í framkvæmd uppbyggingu Shenzhen sem fyrsta „fríverslunarsvæðinu“ í Alþýðulýðveldinu Kína. Það varð síðan öðrum svæðum fyrirmynd.
Á meðan Xi Zhongxun var „hreinsaður“ í menningarbyltingunni naut sonurinn ekki verndar föður síns og var sendur í vinnu í Yanchuan-sýslu í Shanxi-héraði, árið 1969. Hann varð þar síðar flokksritari í framleiðsluteymi sem hann gegndi til 22 ára aldurs.
Á árunum 1975 til 1979 nam Xi Jinping efnaverkfræði við hinn virta Tsinghua-háskóla í Beijing. Það hefur vakið spurningar um fyrrum menntun hans þar sem hann hafi hvorki lokið menntaskóla. Hann lauk síðan doktorsnámi við sama háskóla árið 2002 þrátt fyrir að hafa ekki lokið meistaraprófi.
Á árunum 1979 til 1982 starfaði Xi Jinping sem ritari hans fyrir Geng Biao fyrrum undirmann föður síns. Geng Biao gegndi þá stöðu varaforsætisráðherra og framkvæmdastjóra og framkvæmdastjóra herráðsins.
Flokksframi
Xi gekk til liðs við Æskulýðshreyfingu Kommúnistaflokksins árið 1971 og í Kommúnistaflokk Kína árið 1974. Árið 1982 var hann sendur til Zhengding-sýslu í Hebei sem flokksritari. Xi starfaði síðan í fjórum héruðum á pólitískum ferli sínum: Shaanxi, Hebei, Fujian og Zhejiang.
Xi gegndi stöðu flokksleiðtoga flokksnefndar Fuzhou sveitarfélagsins og varð síðan forseti flokkskólans í Fuzhou árið 1990. Árið 1999 var hann gerður að aðstoðarríkisstjóra Fujian héraðs og ríkisstjóra þar ári síðar. Þar beitti hann sér meðal annars fyrir því að fjárfesta að frá Taívan og efla frjálsara markaðshagkerfi. Í febrúar árið 2000 sem hann og flokksritari héraðsins, Chen Mingyi, kallaðir fyrir fjóra æðstu menn í framkvæmdanefnd miðstjórnar Kommúnistaflokks Kína; þá Jiang Zemin forseta, Zhu Rongji forsætisráðherra, Hu Jintao varaforseta og Wei Jianxing yfirmann aganefndar Kommúnistaflokksins til að meta Yuanhua-hneykslið, sem fjallaði um smygl, mútur og spillingu innan Xiamen-fríverslunarsvæðisins undir forystu athafnamannsins Lai Changxing.
Árið 2002 tók Xi við háttsettum stöðum á vegum ríkisins og Kommúnistaflokksins í Zhejiang héraði. Að lokum tók hann forystuhlutverk í héraðinu sem flokksleiðtogi. Hann varð síðan varamaður á 15. þingi Kommúnistaflokksins og sem aðalmaður á því sextánda. Það opnaði leið hann inn í landsmálin. Undir stjórn Xi var Zhejiang áfram eitt af auðugustu héruðum Kína og að meðaltali með 14% efnahagslegan vöxt á ári. Ferill hans í Zhejiang byggði á mjög eindreginni andstöðu gegn spilltum embættismönnum, nokkuð sem kom honum að í innlendum fjölmiðlum og vakti athygli æðstu leiðtoga Kína.
Eftir brottrekstur Chen Liangyu sem flokkleiðtoga Sjanghæ í september 2006 vegna hneykslis sem upp kom vegna lífeyrissjóðs, var Xi fluttur til Sjanghæ í mars 2007 til að taka við sem flokksleiðtogi Sjanghæ. Þessi skipun sýndi að Xi naut stuðnings flokksforystunnar. Í Sjanghæ sýndi hann varkárni í að tengjast umdeildum málum og fylgdi flokkslínum hvívetna. Hann tengdist þar engum alvarlegum hneykslismálum eða naut alvarlegar pólitískar stjórnarandstöðu.
Xi var á þessum tíma álitinn efni í leiðtoga „næstu valdakynslóð“ þessa fjölmennasta ríkis veraldar.
Valdsöfnun innan Kommúnistaflokksins
Xi Jinping var kjörinn aðalritari kínverska kommúnistaflokksins þann 15. nóvember 2012. Hann var síðan kjörinn forseti Alþýðulýðveldisins Kína í mars 2013. Xi er talinn voldugasti leiðtogi Kínverja frá dögum Deng Xiaoping og jafnvel frá dögum Maós. Ólíkt Hu Jintao hefur Xi ekki stjórnað Kína í sameiningu með öðrum valdsmönnum. Hu var gjarnan talinn „fyrstur meðal jafningja“ sem forseti og flokksformaður og framkvæmdi jafnan aðeins vilja meirihlutans. Xi hefur hins vegar gerst miðpunktur allra valda í ríkisstjórn sinni. Hann var endurkjörinn leiðtogi flokksins á flokksþingi árið 2017 en enginn arftaki var valinn til að taka við völdum eftir fimm ár líkt og venjan hefur verið. Á þinginu var hugmyndafræði forsetans, „Xi Jinping-hugsun“, bætt inn í stefnuskrá flokksins og þar með stjórnarskrá lýðveldisins. Með því að festa Xi Jinping-hugsun í stefnuskrána er Xi talinn hafa gert mögulegum keppinautum ómögulegt að gagnrýna hugmyndafræði hans án þess að vera taldir andsnúnir Kommúnistaflokknum sjálfum.
Hinar 95 greinar
thumb|Hinar 95 greinar Hinar 95 greinar (eða hinar 95 greinar Lúthers) (latína: Disputatio pro declaratione virtutis indulgentiarum) voru ádeilandi greinar, sem Marteinn Lúther negldi á hallarkirkjuhurðina í Wittenberg þann 31. október 1517 og var það upphaf siðbyltingar. Greinarnar sneru aðallega gegn páfa og aflátsbréfssölu kaþólsku kirkjunnar.
Xi Jinping
Valdsöfnun innan Kommúnistaflokksins
Árið 2018 lagði kínverski kommúnistaflokkurinn fram tillögu að stjórnarskrárbreytingum þess efnis að forsetanum skyldi ekki lengur meinað að sitja lengur en tvö fimm ára kjörtímabil í embætti. Samkvæmt þessum breytingum mun Xi geta setið lengur í embætti en þau tíu ár sem forverar hans, Hu Jintao og Jiang Zemin, settu fordæmi fyrir. Eftir að fréttir af tillögunni bárust gantaðist Donald Trump Bandaríkjaforseti um að Xi væri í reynd orðinn „forseti til lífstíðar“ og hrósaði honum fyrir áfangann.
Í nóvember 2021 samþykkti þing kommúnistaflokksins sögulega ályktun þar sem farið var yfir afrek flokksins á þeim hundrað árum sem liðin voru frá stofnun hans. Í ályktuninni, sem var einungis sú þriðja sinnar tegundar, var Xi festur í sessi sem einn af áhrifamestu leiðtogum Kína ásamt Maó og Deng. Litið var á ályktunina sem vísbendingu um viðleitni Xi til að draga úr þeirri valddreifingu sem þróast hafði í Kína á stjórnartíðum forvera hans.
Xi var formlega kjörinn til þriðja kjörtímabils sem aðalritari og forseti á flokksþingi Kommúnistaflokksins í október 2022. Hann treysti völd sín jafnframt með því að koma fleiri bandamönnum sínum í ábyrgðarstöður í forystu flokksins. Þriðja kjörtímabil Xi hófst þann 10. mars 2023.
Bælingar á andófi
Á stjórnartíð Xi hafa kínversk stjórnvöld sætt ásökunum um kerfisbundnar ofsóknir gegn Úígúrum í Xinjiang-héraði. Gögn sem lekið hefur verið til alþjóðasamtaka blaðamanna hafa leitt í ljós að í Xinjiang sé hundruðum þúsunda Úígúra haldið föngnum í svokölluðum „þjálfunarbúðum“ og þeir látnir sæta pólitískri innrætingu. Rannsókn sem Amnesty International birti í mars 2020 benti til þess að Úígúrar í Xinjiang sæti pólitískum ofsóknum og að kínversk stjórnvöld reyni markvisst að fá erlend stjórnvöld til að framselja sér Úígúra sem hafa flutt frá Kína. Samkvæmt gögnum sem lekið var til The New York Times lagði Xi grunninn að þessum aðgerðum eftir að hann heimsótti Xinjiang árið 2014 og komst svo að orði að sýna mætti „alfarið enga miskunn“ í aðgerðum til að fyrirbyggja mögulega hryðjuverkastarfsemi eða aðskilnaðarstefnu Úígúra.
Þann 1. september 2022 gaf Mannréttindaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna út skýrslu þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að mannréttindabrot Kína gegn Úígúrum kunni að teljast alþjóðlegir glæpir, nánar tiltekið glæpir gegn mannúð.
Xi hefur jafnframt hert tök Alþýðulýðveldisins á sérstjórnarhéraðinu Hong Kong. Mikil spenna hefur ríkt í sambandi Hong Kong við meginlandið síðustu ár sem lýsti sér meðal annars í fjöldamótmælum árin 2019 og 2020. Í maí árið 2020 var frumvarp lagt fram á kínverska Alþýðuþinginu um öryggislög sem banna uppreisnaráróður, landráð og sjálf­stæðisumleitanir sér­stjórn­ar­héraðsins. Öryggislögin voru samþykkt á kínverska þinginu þann 22. maí og er meðal annars ætlað að koma í veg fyrir mótmæli af sömu stærðargráðu og áður í Hong Kong.
Kórónuveirufaraldurinn
Í alþjóðlega kórónuveirufaraldrinum sem hófst í lok ársins 2019 í borginni Wuhan hefur stjórn Xi viðhaldið svokallaðri „núllstefnu“ sem felur í sér harðar aðgerðir á borð við útgöngubönn í hvert skipti sem ný smitbylgja af COVID-19 gerir vart við sig.
Ómíkron-af­brigði kór­ónu­veirunnar, sem birtist fyrst árið 2021, hefur erfiðað núllstefnu kínverskra stjórnvalda og hefur leitt til mikillar útbreiðslu COVID-19 þrátt fyrir aðgerðir stjórnarinnar. Í nóvember 2022 upphófust mótmæli gegn kínversku stjórninni sem voru talin þau stærstu í marga áratugi. Mótmælin hófust eftir að eldsvoði í íbúðablokk í borginni Urumqi varð tíu manns að bana, en samkvæmt almannarómi komu sóttvarnareglur í veg fyrir að fólkið kæmist út úr brennandi byggingunni. Mótmælin leiddu til þess að kínversk stjórnvöld slökuðu á núllstefnu sinni í sóttvarnamálum undir lok ársins 2022.
Fjölskylduhagir
Xi kvæntist árið 1987 Peng Liyuan, frægri söngkonu kínverskrar þjóðlagatónlistar. Það var annað hjónaband hans. Peng Liyuan er afar vel þekkt í Kína og var í raun þekktari en eiginmaður hennar áður en hann komst til valda. Vegna starfa sinna búa hjónin ekki mikið saman. Saman eiga þau dótturina Xi Mingze sem er gjarnan kölluð Xiao Muzi.
Aleútíska
Aleútíska (Aleut) er eskimó-aleútískt tungumál sem er talað í Alaska af 480 manns.
Hringrás vatns
Nokkur orð úr ensku snöruð yfir á íslensku (ath er til umfjöllunar hjá prófessor) Processes = hættir (mismunandi hættir) Condensation = Þétting (t.d. í þoku) Deposition = Úrfellingum (úr gufu í fast form án þess að verða að vökva) Runoff = Ofanflæði (vatn sem ekki fer ofan í jarðveg) Infiltration = Innflæði (vatn sem fer ofan í jarðveg) Percolation = Sigtun, niðurflæði (í gegnum jarðveg niður í grunnvatn) Sublimation = Upplausn (úr föstu formi í gufu, án þess að verða að vökva) Transpiration = Plöntuöndun
right|thumb|300px|Hafstraumar (1911) right|thumb|300px|Eðlisþungir hafstaumar mynda hluta af hringrás vatns right|thumb|300px|Höfin þekja um 70% af yfirborði jarðar. right|thumb|300px|landaskript (landfræði), vatnaskipt og siglingafræði úr 1728 Cyclopaedia. right|thumb|300px|Gervihnattamynd af fellibylnum Hugo
Vatn jarðarinnar er alltaf á hreyfingu. Umfjöllun um hringrás vatnsins á jörðinni hlýtur að lýsa hreyfingum þess í láði, lofti og legi. Þessum viðstöðulausu hreyfingum við yfirborð jarðskorpunnar og í neðstu lögum gufuhvolfsins. Þar sem hringrás vatns er réttnefni, þá er engin byrjun eða endir á hringferlinum. Vatnið hefur þann eiginleika við náttúrulegar aðstæður yfirborðs jarðar að skipta um fasa. Vatn sem vökvi, ís og gufa fyrirfinnst á mismunandi stöðum í hringrás vatnsins. Breytingar úr einum fasa í annan gerast á augnablikshraða og ná einnig yfir milljónir ára. Magn vatns á jörðinni er nokkuð stöðugt; einstaka vatnssameindir sleppa frá jörðinni á meðan aðrar koma til jarðarinnar á ógnarhraða.
Hringrás
Árleg velta vatns í aðrúmslofti er fimmhundruð sjötíu og sjö þúsund rúmkílómetrar af vatni, tæplega þrettán prósent þess er uppgufun frá landmassa jarðar. Ofankoma á landmassa jarðar eru tæp tuttugu og eitt prósent, eða um það bil sjö prósentustigum meira en uppgufun, sem skýrir hversvegna við höfum ár og grunnvatnsflæði. Flæði grunnvatn til sjávar er talið vera um tvöþúsund og eitthundrað rúmkílómetrar á ári.
Hringrás vatns er lýsing á vatnsbúskap jarðar, þar sem vatn, í föstum-, fljótandi- og gasham, flyst milli vatnshvolfs og gufuhvolfs jarðar.
Átta þrep uppgufunar og ofankomu úr Hringrás vatns í náttúrunni fyrir grunnskóla
Guðbjartur Kristófersson skýrir vatnhvolf jarðar sem ósamfellt lag af vatni á yfirborði jarðar. Hann telur til þess allt yfirborðsvatn í stöðuvötnum og höfum eða jarðvegi og berggrunni bæði frosið og fljótandi, auk vatnsgufu í gufuhvolfinu.
Uppruni vatns á jörðinni
Ýmsir hafa velt fyrir sér uppruna vatns á jörðinni
Vatn getur hafi komist á yfirborð jarðar með gosgufum úr eldgosum frá iðrum jarðar.
Sem dæmi má nefna að í Skaftáreldum árið 1783 komu upp um 15 km³ af kviku. Ætla má að um 200 tonn af vatni hafi losnað í þessum eldsumbrotum. Einnig er hægt að gera ráð fyrir því að vatn hafi borist til jarðar með halastjörnum. Flestar halastjörnur eiga uppruna sinn í Oort skýinu og í Kuipar beltinu sem er rétt fyrir utan sporbaug Neptúnusar. Loftsteinar geta flutt mikið af ís með sér auk koldíoxíðs og metans. Fyrir um 4 - 4,5 milljörðum ára varð jörðin fyrir tíðum árekstrum loftsteina. Þyngdarafl jarðarinnar var á þeim tíma nægilega mikið til þess að halda einhverju af því vatni sem barst með þessum lofsteinum.
Það eru um 1400 milljónir rúmkílómetra af vatni á jörðinni sem Unnsteinn Stefánsson skiptir í fimm flokka:
Aðeins lítill hluti af öllu vatni á jörðinni er ferskvatn eða um 2,6%.
Vatnið stoppar misjafnlega langt við á þessum fimm stöðum. Vatn andrúmsloftsins endurnýjar sig algjörlega á aðeins átta dögum.
Meðaldvalartími vatns
Regn, stormar, skýjafar, veður eru allt þættir vatnafars adrúmsloftsins.
Höf
Talið er að um það bil helmingur þess vatns sem er í höfunum í dag hafi komið úr iðrum jarðar með gufum og eldgosum, og rignt svo niður í höfin. Hinn helmingurinn af vatni hafanna er talinn hafa komið frá halastjörnum sem rigndi á jörðina í stórum stíl. Vatnsmagn hafanna hefur staðið nær óbreytt síðustu fjögur þúsund milljón ár.
Eðlisþungir hafstaumar renna hægt eftir sjávarbotninum,
Djúpsjávarsjór myndast og leggur af stað meðfram hafsbotninum suðvestan við Ísland og milli Íslands og Svalbarða. Slíkt gerist einnig í flóum Suðurskautsinns suður af Atlantshafi og suður af Nýja-Sjálandi.
Miðdýpissjór myndast og sekkur austan og vestan við suðurodda Suður-Ameríku, í miðju Atlantshafi miðja vegu milli Nýfundnalands og Spánar, rétt fyrir utan Gíbraltar-sundið og við austasta hluta Rússlands.
Franskt táknmál
Franskt táknmál (franska: Langue des Signes Française, LSF) er táknmál sem notað er í Frakklandi. Um 3.506.800 manns kunna málið.
Hringrás vatns
Höf
Uppstreymi er svo að finna við vesturhluta Afríku og Ameríku, syðst í Atlantshafi og við miðbaug í Kyrrahafi.
Þessi þrýstingsmunur knýr áfram djúpsjávarhafstrauma vatnshringrásarinnar.
Konungsætt
Konungsætt eða ættarveldi er röð ríkjandi konunga og drottninga sem eru talin tilheyra sömu ætt. Í sagnaritun eru konungsættir oft notaðar til að afmarka tímabil í sögu landanna. Dæmi um slíkt eru átjánda konungsættin í sögu Egyptalands, Abbasídar í sögu Mið-Austurlanda og Tjingveldið í sögu Kína. Margar konungsættir settu mark sitt á sögu Evrópu, til dæmis Karlungar, Kapetingar, Búrbónar, Habsborgarar, Stúartættin og Rómanovættin.
Yasuhiko Okudera
Yasuhiko Okudera (fæddur 12. mars 1952) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 32 leiki og skoraði 9 mörk með landsliðinu.
Kósakkahlynur
Kósakkahlynur (Acer semenovii) er lítil hlyntegund sem er með útbreiðslu í Tíbet, Afghanistan, suður Rússlandi og Íran. Hann verður að 4 metrar að hæð.
Samkvæmt the Plant List (og fleirum) sem gefinn er út af Kew Gardens í London, þá er hann undirtegund berghlyns (Acer tataricum subsp. semenovii).
Hávingull
Hávingull (fræðiheiti: Festuca pratensis) er vingull sem vex gjarnan í þurrum, sand- eða leirblendnum jarðvegi. Hann nær 30 til 100 sentimetra hæð og er mikið notaður sem beitar- eða fóðurjurt.
Fíloktetes (Sófókles)
Fíloktetes er harmleikur eftir forngríska skáldið Sófókles. Skáldin Æskýlos og Evripídes sömdu einnig harmleiki um Fíloktetes en þau eru ekki varðveitt. Leikritið var fyrst sett á svið árið 409 f.Kr. og vann fyrstu verðlaun á Dýonýsosarhátíðinni.
Leikritið gerist í Trójustríðinu (eftir atburðina sem Ilíonskviða lýsir en áður en Trója féll). Það fjallar um tilraunir Neóptólemosar og Ódysseifs til að sækja Fíloktetes og færa hann til Tróju.
Karlalandslið Serbíu og Svartfjallalands í knattspyrnu
Karlalandslið Serbíu og Svartfjallalands í knattspyrnu var fulltrúi Serbíu og Svartfjallalands á árunum 1992 til 2006 þegar ríkjasambandið var leyst upp og serbneska og svartfellska landsliðið voru stofnsett. Besti árangur liðsins var fjórðungsúrslit í Evrópukeppni. Frá 1992-2003 lék liðið undir nafni Sambandslýðveldisins Júgóslavíu.
Saga
Sambandsríkið Júgóslavía var stofnað þann 28. apríl 1992, en vegna alþjóðlegs samskiptabanns á íþróttasviðinu gat landslið hins nýja ríkis ekki keppt sinn fyrsta leik fyrr en á Þorláksmessu árið 1994 þegar liðið tapaði 2:0 fyrir Brasilíu í Porto Alegre. Vegna bannsins gat liðið ekki tekið þátt í forkeppni HM 1994 og það sama gilti um EM 1996.
Fyrsta stórmótið (1998)
Serbía og Svartfjallaland höfnuðu í öðru sæti síns forriðils fyrir HM 1998 á eftir Spánverjum. Það þýddi umspilsleiki gegn Ungverjum sem unnust ótrúlega auðveldlega, 12:1 samanlagt.
Fyrsta leiknum á mótinu í Frakklandi lauk með 1:0 sigri á liði Írans. Þessu næst mættu Serbar og Svartfellingar Þjóðverjum og náðu tveggja marka forystu en þýska liðið náði að jafna 2:2. Í lokaleik riðilsins mætti Serbía og Svartfjallaland liði Bandaríkjanna og náði forystunni í byrjun leiks. Fleiri mörk fylgdu ekki í kjölfarið og mátti liðið því sætta sig við annað sætið í riðlinum.
Mótherjarnir í 16-liða úrslitum voru Hollendingar. Allt stefndi í framlengingu þar sem staðan var 1:1 en á þriðju mínútu uppbótartíma skoraði Edgar Davids sigurmark Niðurlendinga sem komust þar með áfram í fjórðungsúrslitin.
Fjórðungsúrslit á EM (2000)
Serbía og Svartfjallaland dróst í forriðil EM 2000 í Hollandi og Belgíu ásamt með Króötum. Viðureignirnar voru pólitískt merkingarþrungnar og lauk báðum með jafntefli. Króatar sátu þó eftir í riðlinum á meðan Serbía og Svartfjallaland hrepptu toppsætið.
Riðill Serba og Svartfellinga fór fram í Hollandi og voru andstæðingarnir í fyrsta leik annað gamalt sambandslýðveldi, Slóvenía. Slóvenska liðið, sem fyrirfram var talið það langlakasta í keppninni, náði 3:0 forystu eftir um klukkutíma leik. Úrslitin virtust ráðin en á sex mínútna tímabili skoraði Serbía og Svartfjallaland þrívegis og urðu lokatölur 3:3 jafntefli.
Næstu mótherjar voru Norðmenn. Savo Milošević skoraði eina markið snemma leiks og Serbar og Svartfellingar voru komnir í kjörstöðu í riðlinum. Lokaleikurinn gegn Spáni varð æsispennandi. Serbía og Svartfjallaland náði 3:2 forystu þegar stundarfjórðungur var til leiksloka og virtist ætla að tryggja sér toppsætið og fella um leið spænska liðið úr keppni. Tvö spænsk mörk á fimmtu og sjöundu mínútu uppbótartíma sneru taflinu við. Heppileg úrslit í viðureign Noregs og Slóveníu tryggðu þó Serbum og Svartfellingum sætið í fjórðungsúrslitunum. Þegar þangað var komið sá liðið aldrei til sólar og tapaði 6:1 fyrir Hollendingum, þar sem Milošević náði að klóra í bakkann í blálokin með eina markinu.
Svanasöngurinn (2002-2006)
thumb|left|Fílabeinsströndin tryggir sér sigurinn í síðasta landsleik Serbíu og Svartfjallalands.Forkeppnir næstu tveggja stórmóta, HM 2002 og EM 2004 ollu báðar vonbrigðum og Serbía og Svartfjallaland sátu heima. Liðið var hins vegar á meðal þátttakenda á HM 2006 í Þýskalandi.
Óhætt var að tala um martraðardrátt í keppninni enda var riðill Serbíu og Svartfjallalands kallaður „dauðariðillinn“. Sem fyrr reyndust Hollendingar illir viðureignar og unnu 1:0 sigur í fyrsta leik og möguleikarnir á að komast í næstu umferð orðnir takmarkaðir. Í næsta leik hrundi leikur Serbíu og Svartfjallalands til grunna þegar Argentínumenn unnu auðveldan 6:0 sigur þar sem Lionel Messi skoraði sitt fyrsta HM-mark.
Svo virtist sem Serbum og Svartfellingum ætlaði að takast að bjarga ærunni í lokaleik sínum gegn liði Fílabeinsstrandarinnar og voru komnir í 2:0 eftir tuttugu mínútur. Afríkumennirnir komu hins vegar kröftuglega til baka og unnu 3:2 sigur. Þetta reyndist síðasti landsleikur Serbíu og Svartfjallalands en skömmu síðar var ríkjasambandið leyst upp og lönin tvö fóru að spila hvort undir sínum merkjum.
Donald Duart Maclean
Donald Duart Maclean (25. maí 1913 - 6. mars 1983) var einn af svoköllðum Cambridge Five, sem voru starfsmenn MI5 og MI6, sem njósnuðu fyrir Sovétríkin í Seinni heimsstyrjöldinni. Hann var fæddur í London, sonur Sir Donald Maclean, sem var skoskur frjálslyndur stjórnmálamaður.
Maclean var ráðinn til starfa af Sovésku leyniþjónustunni árið 1934 meðan hann sótti nám í stjórnmálasögu og textafræði við Trinity Hall í Cambridge.
London
Á meðan Mclean var í London, var aðgerðum hans stýrt af Anatolíj Gorskíj sem var meðlimur í sovésku leyniþjónustunni GPU. Beinn yfirmaður Macleans var Vladímír Borísovítsj Barkovskíj, sem var verkfræðingur og því vel til þess fallinn að meðhöndla tæknileg smáatriði.
16. september 1941 sendi Maclean frá sér skýrslu um að Imperial Chemical Industries í samvinnu við breska ríkið myndu að líkindum ljúka smíði úransprengju innan tveggja ára. Var verkefni þetta kallað Tube Alloys. Maclean sendi sextíu blaðsíðna skýrslu til Moskvu, sem innihélt opinbera fundargerð bresku ráðuneytisnefndarinnar, sem sá um úransprengjuverkefnið.
Washington
Maclean var afkastamestur þann tíma sem hann vann í breska sendiráðinu í Washington (1944-1948) en hann var aðaluppspretta upplýsinga fyrir Stalín um samskipti og stefnuþróun milli Churchill og Roosevelt og seinna Churchill og Harry S. Truman. Þó hann hafi ekki sent tæknileg gögn um kjarnorkusprengjuna, greindi hann frá um þróun hennar og framvindu, þá sérstaklega magn úrans sem Bandaríkjunum var tiltækt. Hann var fulltrúi Breta í Bandarísku-Bresku-Kanadísku nefndinni um samnýtingu kjarnorkuleyndarmála og gat veitt Sovétríkjunum fundargerðir nefndarinnar. Þessar upplýsingar gerðu sovéskum vísindamönnum það kleift að segja til um fjölda sprengja sem gerðar yrðu af Bandaríkjamönnum. Ásamt Alan Nunn May og Klaus Fuchs, sem veittu tæknilegar upplýsingar, gerðu skýrslur Maclean Sovétmönnum ekki bara kleift að smíða kjarnorkusprengju, heldur líka að meta hlutfallslegan styrkleika kjarnavopnaforða þeirra gegn þeim bandaríska.
Áframhaldandi eftirlit hans á leynilegum skilaboðum milli Truman og Churchill gerði Stalín það kleift að vita nákvæmlega hvernig Bandaríkjamenn og Bretar höfðu ákveðið að hernema Þýskaland og skipta upp landamærum austur-evrópskra ríkja. Stalín var vopnaður þessari þekkingu ekki bara á Jaltaráðstefnunni heldur líka á ráðstefnunum í Potsdam og Tehran.
Árið 1948 var Maclean fluttur yfir í breska sendiráðið í Kaíró í Egyptalandi. Eftir ölvunaratvik þar, var hann sendur aftur til London, til að „jafna taugarnar“.
Það er óumdeilanlegt að upplýsingar sem Maclean gaf Stalín voru ómetanlegar í stefnugerð hans í Kalda stríðinu.
Uppgötvun og landflótti
Árið 1949, uppgötvaði Robert Lamphere, sem rannsakaði njósnastarfsemi Rússa fyrir hönd FBI, ásamt dulmálsfræðingum, að á milli 1944 og 1946 hafði einhver starfsmaður breska sendiráðsins verið að senda skilaboð til Sovétmanna. Dulnefni starfsmannsins var „Hómer“. Með því að beita útilokunaraðferð á starfsmenn sendiráðsins á þessum tíma, féll grunur á þrjá til fjóra menn, sem mögulega gætu hafa verið Hómer. Einn af þeim var Mclean.
Rétt eftir að rannsókn Lampheres byrjaði, var Kim Philby úthlutað starfi í Washington, sem samskiptafulltrúi Breta við CIA, FBI og NSA. Þessi staða gerði honum kleift að komast yfir afkóðuð samskipti við Rússa, og sá hann að Mclean væri mjög líklega þessi Hómer. Hann staðfesti þetta við breska GPU yfirmann sinn. Hann var einnig meðvitaður um að Lamphere og samstarfsmenn hans höfðu komist að því að kóðuð skilaboð höfðu verið send til GPU frá New York. Maclean hafði heimsótt New York reglulega, að því er virtist til að heimsækja konu sína og börn, sem bjuggu þar með tengdarforeldrum hans.
Þrýstingurinn á Philby fór nú að aukast. Ef Maclean væri afhjúpaður sem sovéskur njósnari og ef hann þá játaði aðild sína, gæti slóðin leitt til hinna Cambridge njósnarana. Philby, sem gengdi nú mikilvægri stöðu sökum getu hans til að útvega upplýsingar til Sovétmanna, yrði hugsanlega bendlaður við málið sökum tengsla hans við Maclean. Áhyggjufullur yfir því að kennsl yrði borin á Maclean, og að hann yrði svo yfirheyrður og myndi játa sök sína við MI5, settu Philby og Burgess saman ráðabrugg þar sem að Guy Burgess myndi snúa aftur til London (þar sem Maclean var þá fulltrúi Ameríkumála utanríkisþjónustunnar). Burgess myndi svo vara Maclean við að afhjúpun hans væri yfirvofandi. Burgess var þann dag sektaður þrisvar sinnum fyrir of hraðan akstur.
Áður en Burgess flaug til London, tók Philby það fram afdráttarlaust að Burgess skyldi ekki flýja með Maclean.
Áform Philby-Burgess fólust í því að Burgess skyldi heimsækja Maclean á skrifstofu hans í utanríkisráðuneytinu, afhenda honum miða sem á stæði hvar þeir gætu hist — það var ályktað sem svo, að þar sem Maclean sæti undir grun, væri skrifstofan hans hleruð — og Burgess gæti útskýrt stöðuna. Júríj Modín, GPU stjórnandinn í London á þeim tíma, gerði ráðstafanir fyrir landflótta Macleans. Maclean var gríðarlega órólegur og tregur til að fara einn. Modin var reiðubúinn til að fara með honum, en GPU aðalstöðvarnar heimtuðu að Burgess myndi fylgja Maclean með bak við járntjaldið.
Á sama tíma, kröfðust MI5 þess að Maclean yrði færður inn til yfirheyrslu. Þeir höfðu ákveðið að honum yrðu sýnd sönnunargögn gegn honum, frá bæði FBI og MI5, á mánudeginum, 28. maí 1951.
Líf í Sovétríkjunum
Á afmælisdegi Macleans, 25. maí, föstudaginn áður en að hann skyldi yfirheyrður, flúðu Burgess og Maclean með skipi til Frakklands og hurfu. Hugsanlegt var að samstarfsmaður Burgess, Anthony Blunt, hefði komist að yfirvofandi yfirheyrslu Macleans, og varað Burgess við því. Blunt viðurkenndi það aldrei og er mögulegt að Burgess og Maclean hafi einfaldlega valið föstudaginn til að flýja, sama hvernig á stæði. Bæði Modin og Philby ályktuðu sem svo að Burgess myndi einfaldlega afhenda Maclean til fulltrúa GPU og snúa svo til baka. Af einhverjum ástæðum kröfðust Rússar þess að Burgess færi með Maclean alla leið. Það er hugsanlegt að Burgess hafi ekki verið lengur gagnlegur Rússum sem njósnari, en samt of mikilvægur til að lenda í höndum MI5.
Ólíkt hinum eftirláta Burgess, samlagaðist Maclean sovéska kerfinu, lærði rússnesku og vann svo þar að lokum sem sérfræðingur í efnahagsstefnu vestursins og breskra utanríkismála. Samt sem áður, á meðan hann bjó þar, talaði hann fyrir hönd sovéskra andófsmanna og gaf pening til fjölskyldu sumra þeirra sem sátu í fangelsi. Maclean var sæmdur Rauðfánaorðu verkamanna og Bardagaorðunni.
Bandarísk eiginkona hans, Melinda, kom til hans til Rússlands, en þau skildu seinna og sneri hún aftur til Bandaríkjanna. Hann dó úr hjartaáfalli árið 1983, lík hans var brennt og aska hans hýst í grafhvelfingu fjölskyldu hans í London.
Útbrotataugaveiki
Útbrotataugaveiki er smitsjúkdómur af völdum Rickettsia prowazekii bakteríunnar. Bakterían dreifist með lúsum sem lifa á mönnum. Einkenni eru hár hiti, höfuðverkur og útbrot. Fyrr á öldum kom sjúkdómurinn upp í skæðum faröldrum og leiddi milljónir til dauða, en í dag er sjúkdómurinn sjaldséður.
Útbrotataugaveiki telst til hóps sjúkdóma sem kallast flekkusótt.
Konungsfjölskylda
Konungsfjölskylda er fjölskylda ríkjandi konungs eða drottningar. Hugtakið nær stundum einnig yfir stórfjölskyldu viðkomandi þjóðhöfðingja. Á sama hátt er keisarafjölskylda fjölskylda keisara, hertogafjölskylda fjölskylda hertoga o.s.frv. Í mörgum löndum eru allir meðlimir konungsfjölskyldu ávarpaðir á sérstakan hátt, til dæmis með orðunum „yðar hátign“ eða „yðar konunglega hátign“. Stundum er talað um ættingja ríkjandi þjóðhöfðingja sem „kóngafólkið“. Hugtakið getur líka átt við fjölskyldu konunga sem settir hafa verið af. Í júlí 2013 voru 26 fullvalda erfðaeinveldi í heiminum (konungsríki, keisaraveldi, soldánsdæmi, emírsdæmi o.fl.).
Algonkinsk tungumál
Algonkísk tungumál eru norður amerísk frumbyggjamál. Þau telja um 30.
300px
Reyðarfjörður
thumb|Byggðin á Reyðarfirði.
Reyðarfjörður er kaupsstaður á Austfjörðum og dregur nafn sitt af samnefndum firði. Þorðið hét upphaflega Búðareyri, en er nú kallaður Reyðarfjörður. Árið 2019 var íbúafjöldi um 1.350 (Hagstofa). Reyðarfjörður er hluti af sveitarfélaginu Fjarðabyggð. Hafnaraðstaða er mjög góð í firðinum frá náttúrunnar hendi. Álver Alcoa-Fjarðaráls er í firðinum.
Stutt er í næstu byggðarkjarna; 13km á Eskifjörð, þar sem keyrt er yfir Hólmaháls; 18km á Fáskrúðsfjörð ef keyrt er í gegnum Fáskrúðsfjarðargöngin, sem voru tekin í notkun árið 2005; og 32km í Egilsstaði.
Aleksej Rykov
Aleksej Ívanovítsj Rykov (25. feb. 1881 - 14. mars 1938) var rússneskur bolsévískur byltingarmaður sem varð þýðingamikil fígúra í augum Sovétmanna og einn af megin keppinautum Jósef Stalíns.
Rykov var innanríkisráðherra í fyrstu stjórn bolsévika og síðan formaður þjóðfulltrúaráðsins, eða forsætisráðherra, frá dauða Vladímírs Lenín árið 1924 til ársins 1930. Hann féll í ónáð eftir að hann mótmælti fyrirætlunum Stalíns um að samyrkjuvæða landbúnað Sovétríkjanna með valdi og var síðan rekinn úr Kommúnistaflokknum árið 1937.
Rykov var meðal sakborninga í Moskvuréttarhöldunum árið 1938, þar sem pólitískir andstæðingar Stalíns voru sakaðir um ýmsa glæpi og dæmdir til dauða. Rykov var tekinn af lífi af skotsveit ásamt öðrum sakborningum. Árið 1988 viðurkenndu sovésk stjórnvöld opinberlega að Rykov og hinir sakborningarnir hefðu verið saklausir og veittu þeim uppreisn æru.
Dan Quayle
James Danforth Quayle (f. 4. febrúar 1947) er bandarískur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem var varaforseti Bandaríkjanna frá 1989 til 1993, í forsetatíð George H. W. Bush. Hann hafði áður setið á fulltrúadeild Bandaríkjaþings frá 1977 til 1981 og á öldungadeild þingsins fyrir Indiana frá 1981 til 1989.
Sem varaforseti varð Quayle alræmdur fyrir fjölda mismæla og rangfærslna hans sem lituðu mjög ímynd hans meðal fjölmiðla og almennings. Hann var einnig þekktur fyrir íhaldssöm viðhorf í félagsmálum, meðal annars varðandi einstæðar mæður og málefni samkynhneigðra.
Æviágrip
Dan Quayle er af auðugum ættum frá Indiana og var erfingi dagblaðaveldis sem afi hans, Eugene C. Pulliam, stofnaði. Quayle lauk fyrrihlutanámi í háskóla árið 1969 og var þá viðbúið að hann yrði kallaður til herþjónustu í Víetnamstríðinu. Quayle skráði sig sem sjálfboðaliði í þjóðvarðlið Indiana, sem gerði honum að mestu kleift að lifa eðlilegu lífi án þess að eiga á mikilli hættu að vera sendur til að berjast í Víetnam.
Mótframbjóðendur Bush og Quayle úr Demókrataflokknum voru Michael Dukakis og Lloyd Bentsen. Í kosningabaráttunni gagnrýndu Demókratar valið á Quayle vegna reynsluleysis hans og ungs aldurs en Quayle benti á að hann væri á svipuðum aldri og hefði álíka mikla reynslu á þingi og John F. Kennedy þegar hann varð forseti. Lloyd Bentsen þótti lítið til þessa samanburðar koma og lét fleyg orð falla þegar hann bar á góma í sjónvarpskappræðum varaforsetaframbjóðendanna 1988: