cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Íslam í Portúgal
Portúgal er yfirgnæfandi kristilegt meirihlutaland, þar sem fylgismenn íslams eru lítill minnihluti. Samkvæmt manntalinu 2021 eru múslimar um 0,4% af heildaríbúum landsins. Hins vegar, fyrir margar aldir aftur í tímann, var íslam mikil trúarbrögð á yfirráðasvæði nútíma Portúgals, sem hófst með landvinningum Umayyad á Hispaníu. Í dag, vegna veraldlegs eðlis portúgölsku stjórnarskrárinnar, er múslimum frjálst að trúa og byggja tilbeiðslustaði í landinu, þekktar sem moskur.
Samkvæmt manntalinu 1991, skráð af Instituto Nacional de Estatística (National Statistical Institute of Portúgal), voru 9.134 múslimar í Portúgal, um 0,1% allra íbúa. Íbúar múslima árið 2019 voru um það bil 65.000 manns. Meirihluti múslima í landinu eru súnnítar, þar á eftir koma um 20.000 til 22.000 sjía-múslimar, 65% þeirra eru Ismaili. Flestir múslimabúa á tíunda áratugnum var upprunninn frá fyrrum portúgölsku erlendu héruðunum Portúgölsku Gíneu og Portúgalska Mósambík og flestir þeirra síðarnefndu ættu uppruna sinn í fyrrverandi portúgölsku Góa og Damaon (Indlandi). Flestir múslimar sem búa nú í Portúgal eru frá Miðausturlöndum (þar á meðal Sýrlandi), Maghreb og Mósambík.
Guðborg
Guðborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Chewbacca-vörnin
Chewbacca-vörnin (enska: Chewbacca Defense) er hugtak ættað úr teiknimyndaseríunni South Park yfir þá lögfræðilegu tækni að kaffæra áheyrendur með rugli og fáránlegum rökum svo þeir missa tök á rökum andstæðingsins og afneiti þeim.
Útskýring
Í South Park þættinum, kemur fram að Johnnie Cochran vinnur fjölda mála vegna þess að hann færir rök fyrir því að:
Uppruni
Hugtakið kemur fram í South Park-þættinum „Chef Aid“, sem var frumsýndur 7. október 1998. Þetta var fjórtándi þáttur annarrar seríu.
Í þættinum, ver Johnnie Cochran stórt útgáfufyrirtæki gegn Chef. Chef á að hafa samið lagið „Stinky Britches“ sem Alanis Morissette gaf út undir eigin nafni og það þykir nokkuð augljóst að útgáfufyrirtækið hafi brotið höfundarréttarlög. Sönnunargögnin sem Chef hefur fyrir rétti þykja nokkuð skotheld en þá beitir Cochran frægu Chewbacca-vörninni.
Þá stofna aðalpersónurnar í South Park til tónleika, „Chef Aid“ til að safna peningum svo Chef geti ráðið Johnnie Cochran sér til varnar gegn útgáfurisanum. Á tónleikunum flytja gamlir kollegar tónlist Chef, þar á meðal Elton John og Ozzy Osbourne. Á tónleikunum nagar samviskan Johnnie Cochran og hann ákveður að flytja mál Chef fyrir rétti, og tekst það með því að nota Chewbacca-vörnina;
Notagildi
Hugtakið Chewbacca Defense er notað á mörgum bloggum og Internet-umræðuhópum, sérstaklega á þeim sem innihalda lögfræðileg málefni. Slashdot er gott dæmi, þar sem Chewbacca-vörnin er notuð á stöku stað varðandi rök annarra sem eru algjört rugl. Þetta kemur oft fram í málefnum tengdum Microsoft, SCO, og RIAA á Slashdot. (sjá, , , , ).
Etten-Leur
thumb|right|Höfn í Leur Etten-Leur er sveitarfélag í Norður-Brabant í Hollandi þar sem eru tveir bæir; Etten og Leur, sem hafa vaxið saman. Etten byggðist upp vegna móvinnslu og Leur er hafnarbær. Íbúar eru rúm 40 þúsund.
1762
Árið 1762 (MDCCLXII í rómverskum tölum)
Sænska úrvalsdeildin
Sænska úrvalsdeildin eða Allsvenskan er efsta deildin í knattspyrnu karla í Svíþjóð. Deildin var stofnuð árið 1924 og fyrir þann tíma var hún kölluð Svenska serien. Árið 2008 var liðum í deildinni fjölgað úr 14 í 16.
1762
Á Íslandi
Fædd
Sænska úrvalsdeildin
Keppnin
16 lið keppa í deildinni. Tímabilið byrjar í mars og endar í október. Hvert lið spilar við hvort annað tvisvar, einu sinni með heimaleik og einu sinni með útileik, í 30 leikjum alls. Tvö neðstu lið deildarinnar falla í Superettan og tvö efstu lið úr Superettan koma í þeirra stað. Þriðja neðsta liðið í sænsku úrvalsdeildinni spilar umspilsleik gegn þriðja efsta liði í Superettan.
1762
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Katrín mikla. Málverk eftir Rokotov frá 1763.]]
Fædd
Dáin
Rastamynd
thumb|right|Rastamynd stækkuð til að sýna hvern punkt fyrir sig. Rastamynd eða punktamynd er gagnagrind sem inniheldur fylki af pixlum eða lituðum dílum sem saman mynda stafræna tvívíða mynd á tölvuskjá eða pappír. Rastamyndir eru geymdar í myndaskrám í nokkrum ólíkum myndasniðum. Þau algengustu eru JPEG, GIF, TIFF, RAW, PNG og BMP. Andstæða rastamyndar er vigurmynd eða línuteikning sem geymir upplýsingar um línur og form fremur en punkta.
Í rastamynd hefur hver punktur, eins og hann er í skjáminni tölvunnar, ákveðna litadýpt sem er skilgreind sem sá fjöldi bita sem inniheldur upplýsingar um litinn. Í átta bita mynd eru átta bitar sem innihalda upplýsingar um lit punktsins og myndin í heild getur þannig innihaldið 255 mismunandi litatóna.
Rastamyndir eru háðar skjáupplausn. Ef þær eru stækkaðar verða þær pixlaðar og missa gæði.
Algeng myndvinnsluforrit til að vinna með rastamyndir eru Adobe Photoshop og GIMP. Flest myndvinnsluforrit nota RGB-litakerfið en sum styðja líka önnur litakerfi á borð við CMYK fyrir prentvélar.
Fjörudoppuætt
Fjörudoppuætt (fræðiheiti: Littorinidae) er ætt smárra snigla sem telur rúmlega 200 tegundir um allan heim.
Elliðavatn
thumb|Horft yfir Elliðavatn Elliðavatn er stöðuvatn á mörkum Reykjavíkur og Kópavogs. Vatnið er svokallað sigdældarvatn myndað í sigdæld í sprungusveimi sem oft er kenndur við Krýsuvík. Elliðavatn var upphaflega tvö vötn, Vatnsendavatn sem var í Kópavogi og Vatnsvatn sem tilheyrði Reykjavík. Vötnin tengdust með mjóum ál framan við Þingnes. Árin 1924-1928 nær tvöfaldaðist flatarmál vatnins vegna þess að miðlunarstífla var reist á Elliðavatnsengi. Elliðavatn er nú alls um 2 km² að stærð en vatnið er grunnt og er meðaldýpi um 1 m og mesta dýpi um 2,3 m. Vatnasvið Elliðavatns er um 270 km² Mikill hluti af aðstreymi vatns í Elliðavatn rennur neðanjarðar gegnum hraun. Tvær ár renna í vatnið, Bugða eða Hólmsá og Suðurá. Úr Elliðavatni rennur ein á sem heitir Dimma en neðar taka Elliðaár við. Elliðavatn og vatnasvið Elliðaánna er á náttúruminjaskrá.
Fjörudoppuætt
Sniglarnir eru með trausta kuðunga, ýmist mynstraða eða ómynstraða. Mjög lága, ydda eða snubbótta hyrnu og stóran bumbulaga grunnvinding. Kuðungarnir hafa engan hala né nafla. Lokan er hornkennd með örmiðju kjarna. Innan hverrar tegundar getur kuðungurinn verið í mjög mismunandi litafbrigðum, einlitir eða röndóttir. thumb|left|270px|[[Þangdoppa (Littorina obtusata) er algeng tegund sæsnigla af fjörudoppuætt við Ísland.]]
Elliðavatn
Við Elliðavatn er Þingnes en þar er talið að sé elsti þingstaður Íslands og staður þar sem hið forna Kjalarnesþing var haldið.
Tengt efni
Heiðmörk
Vigurmynd
thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir muninn á stækkun vigurmyndar og rastamyndar. Vigurmynd eða línuteikning er tölvuskrá sem inniheldur upplýsingar um þau grunnform (punkta, línur, boglínur og marghyrninga) sem mynda eina tvívíða mynd. Vigurmyndir eru þannig ólíkar rastamyndum þar sem hver punktur myndarinnar er geymdur í fylki. Með talsverðri einföldun má segja að í myndvinnslu með tölvu séu vigurmyndir oftast notaðar fyrir teikningar en rastamyndir fyrir ljósmyndir.
Dæmi um algeng teikniforrit til að vinna með vigumyndir eru Adobe Illustrator, Adobe Flash, Inkscape og CorelDRAW. Algeng myndasnið fyrir vigurmyndir eru CGM, EPS, SVG, PDF og SWF.
Borgarey
thumb|Borgarey á Ísafjarðardjúpi. Borgarey er ein af þremur eyjum á Ísafjarðardjúpi. Þar er æðarvarp og mikil lundabyggð og eru nytjar af eynni hlunnindi prestsetursins í Vatnsfirði. Borgarey er innsta og minnsta eyjan á Ísafjarðardjúpi, minni en bæði Æðey og Vigur. Eyjan var síðast í byggð í kringum aldamótin 1900 en takmarkaður aðgangur að ferskvatni hamlaði byggð þar.
The Weeknd
Abel Makkonen Tesfaye (f. 16. febrúar 1990), betur þekktur undir sviðsnafninu The Weeknd, er kanadískur söngvari, lagahöfundur og upptökustjóri. Þekktur fyrir tónlistarlegan fjölbreytileika og drungalega texta, tónlist Tesfaye snýst um veruleikaflótta, rómantík og þunglyndi sem er oft byggð á persónulegri reynslu. Hann hefur hlotið margrar viðurkenningar, þar á meðal Grammy Awards, Billboard Music Awards, Juno Awards, American Music Awards, MTV Video Music Awards og tilnefningu til Óskarsverðlauna.
Árið 2023 varð The Weeknd fyrsti tónlistarmaðurinn til að ná 100 milljón mánaðarlegum hlustendum á Spotify.
Íslam í Rúmenía
Íslam í Rúmeníu fylgir aðeins 0,3 prósent íbúa, en hefur 700 ára hefð í Norður-Dobruja, svæði á Svartahafsströnd sem var hluti af Ottómanaveldi í næstum fimm aldir (um 1420-1878). Í núverandi Rúmeníu tilheyra flestir fylgjendur íslams tatara og tyrkneskra þjóðarbrota og fylgja kenningum súnníta. Íslamsk trú er ein af 18 helgisiðum sem veittar eru ríkisviðurkenningu.
McFly
McFly er bresk popp-rock hljómsveit sem stofnuð var 2003. Hún er skipuð Danny Jones, Dougie Poynter, Harry Judd og Tom Fletcher.
Tom Fletcher (söngvari og gítarleikari) var góður vinur James Bourne úr strákahjómsveitini Busted. Tom fór fyrst í áheyrnaprufu til að komast inn í Busted en komst ekki inn, svo hann stofnaði sína eigin hljómsveit McFly en hljómsveitin dregur nafn sitt af aðalpersónu Back to the Future myndanna, Marty McFly, en þær eru uppáhaldsmyndir Tom. Tom stofnaði McFly með Danny Jones, (söngvari og gítarleikari). Síðan fundu þeir Harry Judd (trommuleikari) og Dougie Poynter (bassagítar), sem komu í prufu fyrir hjómsveitina. En frá því að bandið byrjaði hafa þeir verið góðir vinir Busted, enda Tom besti vinur James og svo var annar aðili Busted, Charlie Simpson, sem gekk i sama skóla og Harry Judd í Mcfly, svo það voru mikil tengsl þar á milli.
Mcfly bættu met Bítlanna í að vera yngsta hljómsveitin til að ná smáskífu í fyrsta sæti á breska vinsældalistanum, Dougie var aðeins 15  ára þegar McFly byrjaði. Frá 2004 hafa McFly orðið sívinsælli með árunum. Fyrsta platan þeirra, Room On The 3rd Floor kom út 2004 svo kom Wonderland 2005, þriðja platan þeirra Motion In the Ocean kom 2006 og All the Greatest Hits kom 5. nóvember 2007. Nýjasta plata þeirra Radio: Active kom svo 2008. Þeir tóku hana upp í Ástralíu. Þeir fengu enskt dagblað, The Mail on Sunday, til að setja eitt eintak í hvert blað til að fá fleiri til að hlusta á lögin þeirra, kannski þá sem höfðu ekki hugsað sér að hlusta á tónlistina þeirra áður. Þeir sem keyptu The Mail on Sunday fengu semsagt plötuna frítt og áður en platan kom í búðir. Strákarnir hafa líka verið duglegir við að gera sínar eigin útgáfur af frægum lögum. Þeir hafa einnig verið mjög duglegir við það að taka þátt í góðgerðarmálum.
Mcfly lék í myndinni Just My Luck með þeim Lindsey Lohan og Chris Pine. Þar léku þeir sjálfa sig þar sem þeir voru að reyna að koma sér á framfæri í Bandaríkjunum. Þeir hafa líka birtst í mörgum sjónvarpsþáttum og í Miss World keppninni 2008 sungu þeir tvö af lögunum sínum og voru aðalhljómsveitin í keppninni.
Mcfly hefur unnið til fjölda verðlauna frá því að þeir byrjuðu árið 2004 enda mjög vinsæl hljómsveit víða um heim og hefur selt meira en 8 milljón plötur.
Barentsráðið
thumb|right|270px|Barentssvæðið
Barentsráðið (enska: The Barents Euro-Arctic Council eða BEAC) var stofnað 1993 með Kirkenes-yfirlýsingunni sem undirrituð var af fulltrúum Norðurlandanna, Rússlands og framkvæmdastjórnar ESB. Auk aðildarríkjanna eru níu áheyrnarríki innan ráðsins. Ráðið er dæmi um nánari samvinnu Norrænu ráðherranefndarinnar og annarra norrænna stofnana við Eystrasaltsríkin og svæði í Norðvestur-Rússlandi í kjölfar loka Kalda stríðsins.
Barentsráðið er vettvangur aukinnar samvinnu og samstarfs þeirra svæða sem liggja að Barentshafinu, þ.e. norðurhluta Skandinavíu og Norðvestur-Rússlands.
Skrifstofa ráðsins opnaði 2008 í Kirkenes í Norður-Noregi.
Naflagras
Naflagras (Koenigia islandica) er einær jurt sem var lýst af Carl von Linné. Naflagras er í Polygonaceae. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Útbreiðsla og búsvæði
Búsvæði tegundarinnar er í votlendi á fjöllum (mýrar, strendur, snjódældir). Hún er í Norður Evrópu (Ísland, Noregi, Svíþjóð, Finnlandi og norðurhluta Bretlands), Norður Ameríku ( Alta., B.C., Man., Nfld. and Labr. (Labr.), N.W.T., Nunavut, Ont., Que., Yukon; Alaska, Colo., Mont., Utah, Wyo), Grænlandi, Suður Ameríku (Argentínu og Chile), og austur Asíu.
Samkvæmt finnska "rödlistan" er tegundin í útrýmingarhættu Finnlandi. Tegundin er ekki í útrýmingarhættu í Svíþjóð, eða Noregi.
Naflagras er algengt á Íslandi.
Samruni (málfræði)
Samruni (fræðiheiti: contaminatio) er það þegar tvennskonar orðalag (orðatiltæki, föst orðasambönd og einstök orð) blandast saman, einkum vegna svipaðrar merkingar. Með öðrum orðum þá slengir líku saman. Varast ber að rugla saman nykruðu máli og samruna.
Samruni er oftast ekki talinn til fyrirmyndar, enda merki um versanandi málvitund eða alltént ruglanda. Gísli Jónsson, íslenskufræðingur, sagði þó einu sinni að samrunar væru misleiðinlegir, og yrði stundum úr þessu spélegt tal. „En stundum hefur venjan helgað sumar gerðir samruna, þær sem einhvern tíma hafa verið hlægilegar“. Þó er það ekki merki um að samruni sé orðið viðurkennt mál að hann þyki fyndinn.
Tumas
Tumas er íslenskt karlmannsnafn.
Frosti
Frosti er íslenskt karlmannsnafn.
Guðdís
Guðdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Nýhil
Nýhil var íslensk jaðar bókaútgáfa og félag ungra ljóðskálda, stofnað árið 2004, sem vakti athygli með nýstárlegum ljóðaupplestrum. Fagurfræði hópsins markaðist ýmist af samfélagslegri gagnrýni eða framúrstefnutilraunum í ljóðlist.
Alþjóðleg ljóðahátíð Nýhils fór fram í sjötta sinn Norræna húsinu haustið 2010. Þá rak forlagið um tíma ljóðabókabúð í Kjörgarði við Laugaveg.
Norrænar bókmenntir
Nýhil gerði árið 2006 samning við Landsbankann þess efnis að bankinn keypti 130 áskriftir á níu bóka röðinni Norrænar bókmenntir sem forlagið var með í vinnslu. Ætlunin var að dreifa bókunum til bókasafna um allt land. Eftirfarandi titlar voru í bókaröðinni:
Mjónefur
Mjónefur (fræðiheiti: Tachyglossus aculeatus), einnig kallaður maurígull, er spendýr sem finnst í Ástralíu þar sem það er algengasta upprunalega spendýrið og í strandhéruðum og hálendi Suður-Gíneu. Það er eitt af fjórum tegundum echidna og það eina sem er af tegund mjónefja (Tachyglossus). Ásamt þremur tegundum af Zaglossus og breiðnefur er það eitt af fimm tegundum nefdýra sem eru einu spendýrin sem verpa eggjum í stað þess að fæða lifandi unga.
Mjónefur er þakinn feldi og broddum og hefur áberandi trýni og sérhæfða tungu sem það notar til að veiða ýmis skordýr.
Lýsing
Mjónefur er vanalega 30 til 45 sentimetra á lengd, trýnið er 75 millimetra og dýrið vegur milli tvo og fimm kíló.
Svandís
Svandís er íslenskt kvenmannsnafn.
Tjald
thumb|Ýmsar gerðir tjalda. thumb|Útivistartjald. thumb|Sirkustjald.
Tjald er tímabundið skjól eða bústaður þakinn með ákveðnu efni, klæði eða dúk og er það notað í ýmsum tilgangi.
Lýsing
Tjöld geta verið frá einmenningstjaldi og upp í stór samkvæmis- og sirkustjöld sem geta rúmað þúsundir. Göngutjöld (t.d. notuð í lengri útivistarferðum) eru létt og léttust 1-2 kíló. Í tjöldum sem taka eina til nokkrar manneskjur eru tjalddúkar strengdir á eða festir við tjaldstangir til að halda því uppi. Oft er tjaldklæðinu skipt í innra og ytra tjald. Ytra tjaldið er þá fest við það innra. Ennfremur er tjaldið fest með tjaldhælum og snæri við jörðina. Flestir tjalddúkar í nútímanum eru gerðir úr gerviefnum eins og pólýester og nylon, Tjaldstangirnar eru gerðar úr áli eða koltrefjum. Á sumum tjöldum getur verið fortjald þar sem er eins konar anddyri áður en komið er inn í tjaldið þar sem svefnstaðurinn. Fortjaldið er yfirleitt ekki með tjalddúk við jörð.
Vatnssúluþrýstingur (enska: hydrostatic head) tjalda er mæld í millimetrum, þ.e. hvað tjalddúkurinn heldur miklu vatni án þess að það fari í gegn. Þá er í mælingu vatnssúla látin þétt upp að dúknum þar til drýpur í gegn. Tjald sem á að vera hægt að nota á öllum árstímum ætti að hafa meira en 2000mm vatnsþéttni.
Æskilegt er að lofti um tjald því annars getur raki sest í tjalddúkinn.
Á Íslandi
Á Íslandi er fjöldi skipulagðra tjaldsvæða en utan þeirra eru takmarkanir. Árið 2015 tóku við ný náttúruverndarlög þar sem m.a. kom fram:
Ef tjalda á nærri mannabústöðum verður að leita leyfis landeiganda og ef næturnar eru fleiri en ein og tjöld eru fleiri en þrjú. Sama gildir um ræktað land. Ef náttúra er í hættu má meina um tjaldgistingu. Á friðlýstum svæðum eru takmarkanir á tjaldgistingu.
Tenglar
Tjalda.is - Upplýsingar um tjaldsvæði
Skapahár
thumb|200px|Hreðjaskegg thumb|200px|Skapahár Skapahár eða kynhár eru hárin kringum kynfæri kynþroska fólks. Þau eru öllu grófari en höfuðhár eða annar hárvöxtur líkamans en skipun hárvaxtar á klyftasvæði nefnist skapahárastaða og er hún breytileg á milli kynja.
Opið tafl
Opið tafl kallast sú staða sem kemur upp í skák eftir byrjunarleikina: Hvítur færir kóngapeð sitt fram um tvo reiti og svartur svarar á sama hátt. Opið tafl er næst vinsælasti valkostur svarts eftir 1. e4 en sá vinsælast er sikileyjarvörn.
Augnhár
thumb|right|Augnhár Augnhár (brá eða bráhár) eru hár sem vaxa út frá brún augnloka. Fólk nota oft maskara til að gera augnhárin sýnilegri (dekkja þau og lengja) og augnhárabrettara til að gera sveig háranna fallegri. Ekki má rugla augnhárum saman við augabrúnir.
Tumi
Tumi er íslenskt karlmannsnafn.
Guðfinna
Guðfinna er íslenskt kvenmannsnafn.
Svanfríður
Svanfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Skýrsla Rannsóknarnefndar Alþingis um Íbúðalánasjóð
Skýrsla Rannsóknarnefndar Alþingis um Íbúðalánasjóð er skýrsla sem kom út 2. júlí 2013.
Forsaga
Alþingi samþykkti þingsályktun 17. desember 2010 um að fara skuli fram sjálfstæð og óháð rannsókn á Íbúðalánasjóði þar sem rannsökuð verði starfsemi sjóðsins frá aðdraganda breytinganna á fjármögnun og lánareglum hans sem hrint var í framkvæmd á árinu 2004 og til ársloka 2010 með það að markmiði að 1) meta áhrif af þessum breytingum og einstökum ákvörðunum á fjárhag sjóðsins og fasteignamarkaðinn, 2) meta áhrifin af starfsemi Íbúðalánasjóðs á stjórn efnahagsmála og 3) meta hvernig sjóðurinn hafi sinnt því hlutverki sem hann hefur samkvæmt lögum.
Helstu niðurstöður
Þegar Íbúðalánasjóður var stofnaður árið 1999 var sett upp félagslegur hluti í viðbótarlánakerfi þar sem voru. Árið 2004 var viðbótarlánakerfið aflagt og 90% lán buðust öllum og með því varð hlutverk Íbúðalánasjóðs ekki lengur félagslegt heldur að notkun ríkisábyrgðar til þess að veita sem flestum lán til íbúðakaupa á sem lægstum vöxtum. Þetta gerist á húsnæðismarkaði þar sem er vaxtafrelsi ríkti og ríkisbankar höfðu voru seldir. Veðhlutfall almennra lána sjóðsins var með þessu hækkað úr 65% í 90%. Það var kosningaloforð Framsóknarflokksins fyrir alþingiskosningarnar 2003 að hækka húsnæðislán í 90% og var hærra veðhlutfall sett í stjórnarsáttmála ríkisstjórnar Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks.
Þær breytingar, sem gerðar voru á fjármögnun Íbúðalánasjóðs og útlánum á árinu 2004 eru eins og markaðssókn þar sem ríkisábyrgð er notuð til þess að laða að fjármagn, m.a. erlent áhættufé í því augnamiði að lækka vexti. Með því er uppgreiðsluáhætta Íbúðalánasjóðs stóraukin. Greiðslubyrði útlána var lækkuð og lánsupphæðir og lánshlutföll hækkuð.
Ekki var dregið úr umsvifum sjóðsins heldur var uppgreiðslufé sem streymdi til sjóðsins ráðstafað þannig að það skilaði sem mestri ávöxtun. Íbúðalánasjóður fjármagnaði m.a. samkeppni bankanna við sjálfan sig. Íbúðalánasjóður var rekinn sem fjárfestingarbanki, fjármagnaður með útgáfu ríkistryggðra skuldabréfa. Sjóðurinn fjárfesti í skuldabréfum og veðlánasöfnum og gerði lánasamninga við aðrar fjármálastofnanir. Til hans voru ekki gerðar sömu kröfur um eigið fé, laust fé eða menntun og reynslu stjórnarmanna og til annarra fjármálastofnana og hann laut ekki samskonar eftirliti og þær. Þannig var sjóðurinn ekki félagsleg þjónustustofnun heldur fjármálafyrirtæki í samkeppni á húsnæðislánamarkaði.
Stjórnin sinnti ekki eftirlitshlutverki sínu sem skyldi og þekking og menntun starfsmanna og stjórnar var ekki í samræmi við verksvið sjóðsins. Íbúðalánasjóður átti samkvæmt lögum að fylgjast með íbúðaþörf í landinu og áætlanagerð sveitarfélaga um þörf á íbúðarhúsnæði en sinnti rannsóknar- og eftirlitshlutverki sínu á því sviði ekki fyrr en árið 2008 heldur samþykkti allar lánsumsóknir að uppfylltum ákveðnum lágmarksskilyrðum en synjaði ekki umsóknum á grundvelli þess að ekki væri þörf fyrir íbúðir. Sjóðurinn lét í sumum lánaflokkum gögn frá umsækjendum um lán um íbúðaþörf nægja en fór ekki yfir þær til að meta hvort þörf væri á byggingum.
Samningar sem Íbúðalánasjóður gerði við Sparisjóð Hólahrepps og Fjárvaka ehf. (dótturfélag Kaupfélags Skagfirðinga) þykja aðfinnsluverðir.
Áhugi útlendinga á húsbréfum Íbúðalánasjóðs jókst um árþúsundamótin. Stjórnskipuð nefnd lagði til að tekin yrðu upp íbúðabréf til að fjármagna lánveitingar Íbúðalánasjóðs og lagði til þá grundvallarbreytingu að íbúðabréfin yrðu ekki innkallanleg (sjóðurinn gæti ekki greitt þau upp) en þess í stað yrði uppgreiðslugjald lagt á lántakendur. Þegar lög voru sett var hins vegar ekki gert ráð fyrir uppgreiðslugjaldi.
Íbúðabréfakerfið var tekið upp 1. júlí 2004 og húsbréfakerfið lagt niður og var eigendum húsbréfa og húsnæðisbréfa þá gefinn kostur á að skipta bréfum sínum í hin nýju íbúðabréf. Skuldabréfaskiptin voru ein verstu og afdrifaríkustu mistök sem Íbúðalánasjóður hefur gert. Sjóðurinn tapaði miklu á skiptunum og þau hrundu af stað slæmri atburðarás.
Forysta sjóðsins var mjög upptekin að fá erlenda fjárfesta til að kaupa íbúðabréf. Fljótlega eftir að uppgreiðslur hófust hjá sjóðnum ákváðu yfirvöld að hækka veðhlutfall lána Íbúðalánasjóðs upp í 90% auk þess að hækka hámarkslán.
Þegar uppgreiðslur lána hófust hjá Íbúðalánasjóði haustið 2004 safnaðist mikið fé hjá sjóðnum sem hann síðan lánaði bönkum og sparisjóðum þar sem hann taldi sig ekki fá nægilega góða ávöxtun hjá Seðlabanka Íslands en Íbúðalánasjóður ákvað í desember 2004 að ávaxta umframfé sitt með lánasamningum við banka og sparisjóði. Sjóðurinn lánaði bönkum og sparisjóðum samtals 95 milljarða króna á tímabilinu desember 2004 til desember 2005. Þessi lán juku getu banka og sparisjóða til að veita íbúðaveðlán, sem aftur leiddu til meiri uppgreiðslna hjá sjóðnum. Þær ollu honum tapi auk þess að auka enn á þensluna í hagkerfinu. Samkeppni Íbúðalánasjóðs við bankana var sérlega óheppileg á árunum 2005–2006 þegar lágir vextir á húsnæðislánum grófu undan aðgerðum Seðlabanka Íslands til að slá á þenslu.
Ríkisábyrgðasjóður fylgdist með stöðu Íbúðalánasjóðs á árunum 2004‒2006 og benti á það sem honum fannst athugavert en var veikt stjórntæki og Íbúðalánasjóður komst upp með að taka lítið tillit til athugasemda og umsagna Ríkisábyrgðasjóðs á miklum umbrotatímum árin 2004–2006. Ríkisendurskoðun skrifaði tvær skýrslur um Íbúðalánasjóð á árunum 2005-2006 en skýrslurnar ber að skoða í ljósi þess að stofnunin sá um innri endurskoðun hans á þessu tímabili og var því ekki óháður aðili. Báðar skýrslurnar fegra stöðu Íbúðalánasjóðs.
Áhættustýringu sjóðsins var verulega ábótavant og útreikningar í skýrslum til eftirlitsaðila voru rangir og ekki beitt aðgerðum til að draga úr áhættu en stærsti áhættuþátturinn var uppgreiðsluáhætta. Ýmsar aðgerðir sjóðsins sem gerðar voru í nafni áhættustýringar juku á áhættu sjóðsins í staðinn fyrir að draga úr henni. Áhættustýringarstefna sjóðsins tók ekki til útlánaáhættu fyrr en á árinu 2010 og Íbúðalánasjóður slakaði á lánaskilyrðum síðsumars 2004 til að mæta samkeppni frá öðrum lánastofnunum meðal annars með að gera minni kröfur í greiðslumati og bankaábyrgðum.
Staða Íbúðalánasjóðs versnaði frá haustinu 2004 en auknar uppgreiðslur á útlánum Íbúðalánasjóðs árin 2004 og 2005 leiddu til þess að vaxtamunur eigna og skulda minnkaði. Íbúðalánasjóður notaði ekki helsta stýritæki sitt, sem var að kaupa eigin bréf á markaði, og náði ekki að endurfjárfesta á nægilega háum vöxtum miðað við þá vexti sem skuldir hans báru. Tekjur dugðu því ekki fyrir gjöldum og eigin fé sjóðsins þvarr. Á árunum 2004–2008 færðu starfsmenn sjóðsins lausafé hans í auknum mæli í áhættusamari fjárfestingar. Við hrunið haustið 2008 var stór hluti af lausafé Íbúðalánasjóðs í áhættufjárfestingum og mikið um opna afleiðusamninga við íslensku viðskiptabankana og tapaði sjóðurinn miklu fé.
Íbúðalánasjóður lánaði byggingarsamvinnufélögum, sjálfseignarstofnunum, byggingaverktökum og öðrum fyrirtækjum og félagasamtökum 122 milljarða króna á árunum 1999‒2012 eða fimmtung af öllum lánveitingum sjóðsins á þessu tímabili og hafa heimtur af mörgum lánum í þessum flokki verið slæmar, einkum lánum til leigufélaga og byggingarverktaka. Mestu tapaði sjóðurinn á lánum til leigufélaga en mikið fé var lánað til þeirra eftir að átak til fjölgunar leiguíbúða hófst árið 2001.
Frá stofnun Íbúðalánasjóðs til ársins 2012 nemur bókfært tap sjóðsins 100 milljörðum króna á verðlagi ársins 2012, þar af 80 milljörðum frá árinu 2008. Óbókfært tap vegna stöðu sjóðsins í lok árs 2012 nemur allt að 170 milljörðum króna að núvirði.
Hlutfallslega hefur sjóðurinn tapað mest á leiguíbúðalánum og á lánveitingum til Mið-Austurlands og grannsvæða Reykjavíkur.
Eftirlit með Íbúðalánasjóði var ekki fullnægjandi, sérstaklega ekki 2004 þegar mestu breytingarnar voru gerðar en Alþingi afsalaði sér aðkomu að tilnefningu í stjórn Íbúðalánasjóðs 1998 og skipaði ráðherra í stjórn sjóðsins og pólitískar ráðningar drógu úr trúverðugleika sjóðsins og eftirlitsaðila hans og stjórntæki eftirlitsaðila voru veik. Rannsóknin leiddi í ljós margvísleg mistök sem vörðuðu Íbúðalánasjóð og pólitísk áhrif og hagsmunatengsl.
Dietrich Buxtehude
thumb|right|Eina myndin sem til er af Buxtehude: Hluti úr málverki eftir [[Johannes Voorhout frá 1674.]] Diderik Buxtehude (um 1637 – 9. maí 1707) var barokktónskáld og organisti frá Helsingjaborg á Skáni, sem þá var undir stjórn Dana. Síðar á ævinni notaðist hann við þýska útgáfu nafns síns og kallaði sig Dietrich Buxtehude. Hann varð organisti 1657 við Maríukirkju í Helsingjaborg. Svíar fengu Skán við friðarsamningana í Hróarskeldu 1658 og tveimur árum síðar sótti hann um sem organisti á Helsingjaeyri í kirkju sem þjónaði þýska minnihlutanum í bænum. Þaðan barst orðstír hans til Þýskalands og 1668 varð hann organisti í Maríukirkju í Lýbiku (Lübeck) og starfaði þar til dauðadags. Hann hafði mikil áhrif á tónskáld barrokktímans eins og Händel og Bach sem varð fyrir sterkum áhrifum frá honum.
1761
Árið 1761 (MDCCLXI í rómverskum tölum) var 61. ár 18. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska dagatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska dagatalinu.
Atburðir
thumb|right|Þriðja orrustan við Panipat.
Dáin
thumb|right|Jonas Alströmer
Ota Benga
thumb|right|Mynd af Ota Benga tekin árið 1904 á heimssýningunni í Louisiana. Ota Benga (1883 – 20. mars 1916) var pygmýi af Mbuti þjóðinni í Kongó. Hann var búsettur í frumskógi í þorpi nálægt Kasai fljótinu á svæði sem þá var nefnt Fríríkið Kongó. Málaliðasveitin Force Publique sem var sett á stofn af og vann fyrir Leópold II. Belgíukonung  réðst á þorpið og drap konu hans og börn. Ota Benga komst undan vegna þess að hann var í veiðiferð þegar árásin var gerð. Hann var seinna fangaður af afrísku þrælasölum af Bashilele ættbálki. Trúboðinn Samuel Phillips Verner keypti Ota af afrískum þrælasölunum og flutti hann til Bandaríkjanna þar sem hann var hafður til sýnis á heimssýningunni í Louisiana árið 1904 ásamt hópi annarra afríkumanna. Árið 1906 var hann hafður til sýnis í dýragarði í Bronx í apabúri dýragarðsins. Meðferð á Benga var mjög gagnrýnd í dagblöðum fólks af Afríkuuppruna og varð það til þess að Benga var árið 1906 komið í umsjá James Gordon sem stýrði munaðarleysingjahæli fyrir þeldökka í Brooklyn.
Valdaránið í Tékkóslóvakíu 1948
Valdaránið í Tékkóslóvakíu 1948 átti sér stað í febrúar 1948 og var mikilvægur atburður í Kalda stríðinu. Með valdaráninu tóku kommúnistar öll völd í ríkisstjórn Tékkóslóvakíu með stuðningi Stalíns í Sovétríkjunum. Í augum vesturlanda var Stalín þar með að tryggja stöðu sína sín megin við Járntjaldið. Þessi atburður varð því til þess að flýta fyrir stofnun Marshallaðstoðarinnar og Norður-Atlantshafsbandalagsins. Strangt til tekið var ekki um valdarán að ræða þar sem forseti Tékkóslóvakíu skipaði ráðherrana en Kommúnistaflokkur Tékkóslóvakíu var við völd fram að falli Berlínarmúrsins 1990.
Ota Benga
Ota Benga reyndi að snúa aftur til Afríku en gat það ekki þar sem farþegasiglingum yfir Atlantshafið var hætt þegar fyrri heimsstyrjöldin hófst árið 1914. Ota Benga lagðist í þunglyndi og framdi sjálfsmorð þann 20. mars árið 1916.
Valdaránið í Tékkóslóvakíu 1948
Í þingkosningunum sem haldnar voru 1946 í Tékkóslóvakíu fengu kommúnistar flest atkvæði, 31.2%, og mynduðu samsteypustjórn með öðrum flokkum. Eftir um hálft kjörtímabilið höfðu óvinsældir kommúnista aukist og ljóst þótti að þeir myndu tapa fylgi í kosningunum sem áttu að fara fram í maí 1948. Tveir helstu áhrifamenn við valdaránið voru Edvard Beneš sem var forseti Tékkóslóvakíu 1935-38, 40-45 og 45-48 og Klement Gottwald sem var forsætisráðherra frá árinu 1946 til 1948 þegar hann tók við af Beneš sem forseti í júní. Gottwald þrýsti á Beneš að skipa ríkisstjórn kommúnista þótt þeir hefðu ekki fengið svo afgerandi meirihluta í lýðræðislegum kosningum árið 1946. Beneš lét hins vegar undan þrýstingi Gottwalds sem tók við af honum sem forseti. Gottwald var forseti Tékkóslóvakíu í fimm ár, fram að dauðadegi sínum árið 1953 jafnframt því sem hann var formaður Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu 1929–1953.
Miðbaugur
thumb|300px|Á ferðamannastöðum er skiltum gjarnan komið fyrir til þess að merkja miðbaug. Miðbaugur er stórbaugur, sem liggur umhverfis reikistjörnu og skiptir henni í tvö jafn stór hvel, norður- og suðurhvel. Miðbaugsplanið er þannig mitt á milli skauta hnattarins og hornrétt á möndulinn. Breiddargráða miðbaugs er 0°, samkvæmt skilgreiningu. Punktar á miðbaug ferðast hraðar vegna möndulsnúnings en allir aðrir punktar á hnettinum. Oftast er átt við miðbaug jarðar, en ummál jarðar um miðbaug er um 40.070 km.
Sólin er þverlæg miðbaug jarðar (beint fyrir ofan) á hádegi á dögum jafndægurs. Enn fremur er hver einasti dagur um 12 tímar að lengd á miðbaug. Að næturlagi virðast allar stjörnur ferðast í hálfhring, með miðpunkt á sunnanverðasta eða norðanverðasta punkti sjóndeildarhringsins.
Á milli jafndægra í mars og september er norðurhvel jarðar hallandi að sólu að punkti sem kallast nyrðri hvarfbaugur, eða krabbabaugur, sem er nyrsti punktur þar sem sólin verður þverlæg. Sambærilegur staður á suðurhveli heitir syðri hvarfbaugur, eða steingeitarbaugur. Sólin er beint ofan við þessa staði á sumar- og vetrarsólstöðum (sem víxlast eftir jarðarhvelum).
Árstíðir á hitabeltissvæðum og við miðbaug eru mjög frábrugnar árstíðum í tempruðu loftslagi eða á pólsvæðum. Á mörgum hitabeltissvæðum eru þekktar tvær meginárstíðir - þurrkatími og regntími, en flestir staðir alveg við miðbaug eru blautir árið um kring. Þrátt fyrir þetta geta árstíðir verið fjölbreyttar, enda spila margir þættir inn í, svo sem fjarlægð frá úthöfum og hæð yfir sjávarmáli.
Vaxklukka
Vaxklukka (fræðiheiti: Campanula alliariifolia) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá fjöllum Kákasus, Armeníu og Tyrklands.
Miðbaugur
Sumir loftslagsfræðingar skilgreina loftslagið umhverfis miðbaug sem miðbaugsloftslag, frekar en eingöngu hitabeltisloftslag, ef að mismunurinn á meðalhitastigi á heitustu og köldustu mánuðum er minni en eða jöfn 3°C. Loftslagsfræðingurinn Vladimir Köppen skilgreindi upprunalega árslega hitafarsbreytingu upp á 5 °C sem miðbaugsloftslag, og setti stafinn „i“ eftir viðeigandi tveggja stafa flokkun (Af, Am, Aw eða As) þessarra loftslaga sem passa við þennan staðal, en þröskuldinum var síðar breytt í 3 °C, að hluta til þess að minnka muninn á „miðbaugs“ og „hitabeltis“ loftslagsgerðunum, með tilliti til flatarmáls. Ef að tiltekinn staður uppfyllir ekki skilyrðin fyrir stafinn „i“, þá er ekki bætt við þriðja staf í loftslagsflokkuninni.
Vaxklukka
Hún verður 30 til 70 sm há, með þríhyrnd til hjartalaga grunnblöð, loðin að neðan, allt að 20 sm löng.
Miðbaugur
thumb|400px|Miðbaugur sést sem rauð lína. Brennipunktur sólar miðast við sumarsólstöður á norðurhveli. Ljósmagn ekki í raunverulegu hlutfalli.
Yfirborð jarðar við miðbaug er að mestu úthöf. Staðir sem miðbaugur fer í gegnum eru:
Fornar mælingar
Fólk hefur velt fyrir sér ummáli jarðar síðan á tímum Forn-Grikkja, enda töldu þeir flestir hverjir víst að jörðin væri í formi kúlu; þó svo að sú skoðun hafi fallið í ónáð í nokkrar aldir síðar meir. Platon taldi að ummál jarðar væri um 40.000 mílur, eða um 64.000 km. Arkímedes sagði það vera nær 50.000 km, en hvorugur færði fram neina útreikninga máli sínu til stuðnings. Aftur á móti var Grikki sem bjó í Egyptalandi á svipuðum tíma að nafni Eratosþenes að leitast eftir nákvæmari skilgreiningu.
Aðferð Eratosþenesar
Hann gerði þá athugun að á degi sumarsólstöðunnar skein sólin á hádegi beint ofan í brunn í Syene (Aswan). Á sama tíma gerði hann þá athugun að sólin var ekki beint fyrir ofan Alexandríu, heldur varpaði sólin skugga sem nam 1/50 úr hring, (7°12'). Við þessar mælingar lagði Eratosþanes nokkrar þekktar staðreyndir: Út frá þessum mælingum og þekktu staðreyndum fann hann að þar sem að munurinn á norð-suðlægri staðsetningu þessarra staða var 1/50 úr hring, og að vegalengdin var 500 mílur, þá var vegalengdin mílur, eða um 40.200 km, sem er alls ekki fjarri lagi.
Hins vegar var þetta í raun happa-mæling, þar sem að nokkrar villur voru gerðar, sem lögðust saman og útrýmdu hvorri annarri: Syene liggur ekki á nyrðri hvarfbaug, heldur um 60 km norðan við þá línu; vegalengdin frá Syene að Alexandríu er nær 729 km; Syene liggur um 3°30' austur af Alexandríu, og munurinn á breiddargráðum Syene og Alexandríu er 7°05', en ekki 7°12'.
Aðferð Póseidóníosar
Póseidóníos hét annar grískur spekingur sem velti þessum hlutum fyrir sér. Hann tók eftir því að tiltekin stjarna var ósýnileg frá flestum stöðum á Grikklandi, en rétt strauk sjóndeildarhringinn í Rhódos. Hann fór þá til Alexandríu og mældi hæð stjörnunnar yfir sjóndeildarhringinn, og fann að hún var 1/48 úr hring. Hann giskaði þá á að fjarlægðin til Rhódos þaðan væri um 800 km, og reiknaði því ummál jarðar sem km, sem var heldur ekki fjarri lagi.
Seinni tímar
Annar grískur heimspekingur „leiðrétti“ útreikninga Póseidóníosar, og ákvarðaði þá ummál jarðar sem 29000 kílómetra, sem var sú tala sem að Ptolemajos notaðist við í heimskortum sínum, og hafði það mikil áhrif á kortagerðarmenn miðalda. Þá er hægt að áætla að Kristófer Columbus hafi miðað við þess lags kort, og talið að það væru ekki nema um 5000 kílómetrar til Asíu frá Evrópu ef að siglt var í vesturátt.
Það var ekki fyrr en á 15. öld sem að hugmyndir um stærð jarðar voru endurskoðaðar. Flæmskur kortagerðarmaður að nafni Mercator enduráætlaði stærðir Miðjarðarhafs og Evrópu með þeim afleiðingum að jörðin „stækkaði“, að skilgreiningunni til.
Guðfríður
Guðfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Tyrfingur (mannsnafn)
Tyrfingur er íslenskt karlmannsnafn.
1760
Árið 1760 (MDCCLX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Samvinnufélag Ísfirðinga
Samvinnufélag Ísfirðinga var samvinnufélag um útgerð sem stofnað var í árslok 1927 á Ísafirði og lagðist af 1950. Fyrsta skip félagsins var vélbáturinn Sæbjörn og kom hann til Ísafjarðar 23. desember 1928. Um svipað leyti komu komu fjögur sams konar skip Ísbjörn, Ásbjörn, Vébjörn og Valbjörn til Ísafjarðar en þau voru í eigu félagsmanna í Samvinnufélagi Ísfirðinga. Í árslok 1929 bættust við Auðbjörn og Gunnbjörn. Rekstur skipanna gekk giftusamlega að ððru leyti en því að Ísbjörn fórst 7. mars 1940 austan við Skálavík en mannbjörg varð. Samvinnufélag Ísfirðinga var fyrsta útgerðarfélagið á Íslandi sem stofnað var með samvinnusniði.
Samvinnufélag Ísfirðinga var stofnað vegna erfiðrar stöðu í atvinnumálum á Ísafirði árin 1926-27. Allir helstu útgerðarmenn í bænum hættu þá rekstri og flestir stærri bátanna voru seldir eða fluttir burt. Íslandsbanki auglýsti 11 skip til sölu í Vesturlandi 20. janúar 1927. Bærinn keypti Hæstakaupstað 1924 en fram að þeim tíma hafði bærinn ekki neitt hafnarmannvirki heldur voru eingöngu á Ísafirði þá nokkrar hafskipabryggjur í einka eign. Á stofnfundi félagsins skrifuðu 19 einstaklingar sig sem stofnfélaga en 136 manns skrifuðu sig næstu daga. Allir sjómenn og verkamenn gátu orðið stofnfélagar gegn 10 króna inntökugjaldi og loforði fyrir 50 króna framlagi. Í janúar 1928 sendi stjórn S.í. Alþingi bréf þar sem farið var fram á ríkisábyrgð vegna lána til skipakaupa og að því fengnu fóru erindrekar erlendis til að semja um kaup og smíði skipa.
Samvinnufélagið rak saltfiskverkun, íshús, lýsisbræðslu og síldarsöltunarstöð fyrstu árin sem það starfaði og sá um innkaup á útgerðarvörum og reikningshald fyrir báta félagsmanna. Bátarnir skiptu árinu milli þorskveiða og síldveiða, voru á línuveiðum fram á vor en fóru þá á síldveiðar, á haustin var veiddur smokkfiskur í beitu og svo róið með línu til áramóta. Rekstur SÍ gekk vel árið 1929 og skilaði hagnaði en heimskreppan skall á og verð lækkaði á saltfiski og erfitt varð að selja fiskafurðir. Tap var á rekstrinum næstu ár nema árið 1932 en það ár var metafli í síldveiðum. Þann 23. des 1930 var samþykkt á félagsfundi að Samvinnufélagið keypti báta félagsmanna og yfirtæki skuldir sem á bátunum hvílud og átti SÍ eftir það eða "Birnina" sjö eða "Rússana" eins og bátarnir voru kallaðir. Árið 1935 fór saman lítill afli, lágt verð og erfiðleikar við að selja fisk. Samvinnufélagið fékk fyrirgreiðslu frá Skuldaskilasjóði vélbáta eigenda sem stofnaður var 1935 í því augnamiði að veita eigendum vélbáta lán og aðstoð við að ná fram samningum um eftirgjf skulda og hagkvæm lánskjör. Umskipti urðu eftir að heimstyrjöldin skall á og fiskverð hækkaði og siglt var með ísfisk til Bretlands. Bátar Samvinnufélagsins lönduðu afla í togara eða sérstök fiskflutningaskip. Hagnaður varð af rekstri félagsins en bátar þess gengu úr sér og reksturinn lognaðist út af.
Guðjóna
Guðjóna er íslenskt kvenmannsnafn.
Lundarháskóli
thumb|Aðalbygging skólans í miðbæ Lundar Lundarháskóli (sænska: Lunds universitet), stundum kallaður Háskólinn í Lundi, er ríkisháskóli í bænum Lundi í Svíþjóð. Hann er næst-elsti háskóli í Svíþjóð og einnig sá næst-fjölmennasti í stúdentum talið.
Týr (mannsnafn)
Týr er íslenskt karlmannsnafn.
Svanhildur
Svanhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Geislablaðka
Geislablaðka (fræðiheiti: Lewisia columbiana ) er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna og frá Bresku-Kólumbíu í Kanada.
Undirtegundir
Undirtegundir geislablöðku eru:
Mótefni
Mótefni eða ónæmisglóbúlín er stórt Y-laga prótín sem plasmafrumur ónæmiskerfisins framleiða. Mótefni bindast mótefnavaka baktería og veira og merkja þau þannig að ónæmiskerfið geti eytt þeim eða gera þau strax óvirk með því að hindra mikilvægan hluta þeirra.
Nasrin Sotoudeh
Nasrin Sotoudeh (persneska: نسرین ستوده‎) er íranskur mannréttindalögfræðingur. Hún hefur talað máli margra stjórnarandstæðinga sem hafa komist í kast við lögin í Íran frá árinu 2009 og hefur einnig varið fanga sem hafa verið dæmdir til dauða fyrir glæpi sem þeir frömdu þegar þeir voru ólögráða. Meðal skjólstæðinga hennar má nefna Nóbelsverðlaunahafann Shirin Ebadi. Hún hefur einnig varið konur sem hafa verið handteknar fyrir að sýna sig á almannafæri án hijab-slæðu, sem er ólöglegt í Íran.
Konunglegi tækniháskólinn
Konunglegi tækniháskólinn (sænska: Kungliga Tekniska högskolan) er ríkisháskóli í Stokkhólmi í Svíþjóð, stofnaður 1827. Skólinn sérhæfir sig í raungreinum og verkfræði. Nemendur hans eru um fimmtán þúsund talsins.
Nasrin Sotoudeh
Sotoudeh var handtekin í september árið 2010 fyrir að breiða út áróður og grafa undan þjóðaröryggi og var því sett í einangrunarvist í Evin-fangelsi. Í janúar árið 2011 var Sotoudeh dæmd til 11 ára fangelsisvistar auk þess sem hún var svipt lögmannsréttindum og bannað að yfirgefa landið í 20 ár. Síðar sama ár mildaði áfrýjunardómstóll dóm hennar í 6 ára fangelsisvist og kvað á um að hún hlyti aftur lögmannsréttindin eftir 10 ár. Sotoudeh var sleppt úr haldi árið 2013, stuttu áður en Hassan Rouhani forseti Írans hélt til New York til að ávarpa Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna.
Sotoudeh var aftur handtekin í júní árið 2018 fyrir að dreifa áróðri og móðga æðstaklerk Írans, Ali Khamenei. Þann 12. mars árið 2019 var hún dæmd til fangelsisvistar í Teheran eftir að hafa verið sakfelld fyrir ýmis brot gegn írönskum öryggislögum. Dómari í Teheran sagði írönskum ríkismiðlum að hún hefði verið dæmd til sjö ára fangelsisvistar en samkvæmt eiginmanni Sotoudeh var dómurinn í raun mun þyngri. Samkvæmt honum og öðrum heimildarmönnum var Sotoudeh dæmd til 148 svipuhagga og allt að 38 ára fangelsisvistar.
Þorsteinn Hallgrímsson (f. 1942)
Þorsteinn Hallgrímsson (jafnan kallaður Doddi Hallgríms) (fæddur 25. júlí 1942) var fyrsti íslenski körfuknattleiksmaðurinn sem vann landsmeistartitil utan Íslands, alls 4, er hann lék með SISU í Danmörku á sjöunda áratug síðust aldar þegar hann.var þar við nám og störf.
Doddi fæddist 25. júlí 1942 og var yngsti leikmaður fyrsta landsliðs Íslands í körfuknattleik, tæplega 17 ára gamall. Leikurinn, sem var gegn Dönum, fór fram í Kaupmannahöfn 16. maí 1959. Þorsteinn varð margoft Íslandsmeistari með ÍR, meðal annars fimm ár í röð á árunum 1960 – 1964.
Með landsliðinu lék Doddi venjulega stöðu bakvarðar eða jafnvel framherja en lék sem miðherji á keppnisferðalagi um Danmörku og Noreg um áramótin 1974 – 1975. Hann er því eini leikmaðurinn sem hefur afrekað það að spila allar stöður á vellinum með íslenska landsliðinu í körfuknattleik.
Doddi var valinn besti leikmaður 1. deildar karla, forvera úrvalsdeildarinnar, árin 1969 og 1971.
Ubbi
Ubbi er íslenskt karlmannsnafn.
Vigfús Hansson Scheving
Vigfús var fæddur á Möðruvöllum í Hörgárdal, sonur Hans Scheving, klausturhaldara á Möðruvöllum, og konu hans Guðrúnar Vigfúsdóttur. Hann varð stúdent úr Hólaskóla 1754 og lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla 1757. Hann var lengi Hólaráðsmaður en þegar Þórarinn Jónsson sýslumaður á Grund dó 1767 var hann settur sýslumaður Eyjafjarðarsýslu og gegndi því embætti þar til Jón Jakobsson tók við árið eftir. Vigfús varð sýslumaður Skagafjarðarsýslu 21. febrúar 1772. Hann bjó á Víðivöllum í Blönduhlíð. Í hans tíð fór síðasta aftaka í Skagafirði fram á Víðivöllum og var það árið 1789, þegar kona sem hafði fyrirkomið barni sínu og dysjað það var höggvin þar.
Vorið 1800 fékk Vigfús lausn frá embætti og flutti þá suður að Innra-Hólmi til Magnúsar Stephensen, tengdasonar síns, var hjá honum eftir það og dó í Viðey.
Kona Vigfúsar var Anna Stefánsdóttir, dóttir Stefáns Ólafssonar prests á Höskuldsstöðum og systir Ólafs Stephensen stiftamtmanns. Dætur þeirra voru Ragnheiður, kona Stefáns Þórarinssonar amtmanns, systursonar Önnu, og Guðrún kona Magnúsar Stephensen, bróðursonar Önnu. Synir Vigfúsar voru Jónas sýslumaður á Leirá, sem giftur var Ragnheiði systur Magnúsar, og Stefán umboðshaldari á Ingjaldshóli, en Helga Jónsdóttir kona hans var systurdóttir Vigfúsar og öll börn þeirra hjóna því systkinabörn við maka sína.
Guðlaug
Guðlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
Svanhvít
Svanhvít er íslenskt kvenmannsnafn.
Birgir Ísleifur Gunnarsson
Birgir Ísleifur Gunnarsson getur átt við:
Villieldur
thumb|right|Skógareldur í Kaliforníu árið 2008 thumb|Skógareldar á loftmynd nálægt [[Stóra-Bjarnarvatni í Kanada.]] Villieldur er stjórnlaus eldur sem verður í sveit eða víðerni þar sem þurr eldfimur gróður er til staðar. Slíkir eldar eru kallaðir sinueldur, skógareldur, gróðureldar eða kjarreldur eftir því í hvernig landslagi þeir verða. Villieldar geta orðið mjög stórir, breiðst hratt út, breytt óvænt um stefnu og náð yfir hindranir eins og vegi eða ár. Orsakir slíkra elda eru margvíslegar, en oftast er manninum um að kenna.
1179
thumb|right|[[Hildigerður frá Bingen.]] Árið 1179 (MCLXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Eimreiðarhópurinn
Eimreiðarhópurinn var hópur karla kenndur við tímaritið Eimreiðina sem boðaði hugmyndir frjálshyggju á Íslandi á áttunda áratugnum. Margir meðlimir hópsins urðu seinna meir áhrifamiklir í íslensku þjóðlífi og sem dæmi um það má nefna að þrír meðlimir hópsins, Þorsteinn Pálsson, Davíð Oddsson og Geir H. Haarde urðu seinna formenn Sjálfstæðisflokksins og forsætisráðherrar Íslands. Um leið voru þau áhrif sem hópurinn hafði mjög umdeild, einkum eftir að bankahrunið 2008 skall á, þegar sumir töldu að baráttumál hópsins hefðu átt sinn þátt í að valda hruninu.
Meðal meðlima hópsins voru :
Landbúnaðarháskóli Svíþjóðar
Landbúnaðarháskóli Svíþjóðar (sænska: Sveriges lantbruksuniversitet) er ríkisháskóli skammt frá Uppsölum í Svíþjóð.
Hafís
Hafís hefur löngum verið óvinsæll á Íslandi. Honum fylgir kalt loft og stundum fylgja honum ísbirnir. Auk þess getur hann verið hættulegur skipum eða beinlínis gert siglingaleiðir ófærar.
Penni Peppas
Penni Ann Peppas (fædd 2. júlí 1972) er bandarískur fyrrverandi atvinnumaður í körfubolta. Hún var fyrsti erlendi atvinnumaðurinn í Úrvalsdeild kvenna.
Hafís
Siglingar á norðurslóðum gerbreyttust á 20. öld, þegar menn fóru að smíða ísbrjóta, skip sem eru nógu sterkbyggð og kraftmikil til að geta plægt í gegn um ísbreiðu og þannig rutt leiðina fyrir önnur skip.
Stokkhólmsháskóli
thumb|Stærðfræðadeild háskólans Stokkhólmsháskóli (sænska: Stockholms universitet) er ríkisháskóli í Stokkhólmi í Svíþjóð. Hann var stofnaður árið 1878 og er í dag fjölmennasti skóli landsins í stúdentum talið. Yfir 27.550 stúdenta stunda nám við háskólann.
Penni Peppas
Háskóli
Peppas var leikmaður körfuknattleiksliðs Ozarks háskólans frá 1990 til 1994 og endaði feril sinn þar sem stigahæsti leikmaður skólans frá upphafi með 2170 stig.
Ísland
Eftir úskrift árið 1994 þá gekk Peppas til liðs við Breiðablik á atvinnumannasamningi, og varð þar með fyrsti erlendi atvinnumaðurinn í efstu deild kvenna. Hún varð þrívegis stigakóngur á Íslandi (1995-1997) og leiddi deildina einnig í stoðsendingum tímabilið 1996-1997. Peppas varð tvívegis Íslandsmeistari, árið 1995 með Breiðablik  , þegar hún var einnig valin best leikmaður úrslitakeppninnar , og árið 1997 með Grindavík. 15. október 1996 afrekaði Peppas að ná fjórfaldri tvennu í leik á móti ÍR. Hún endaði með 52 stig, 16 fráköst, 11 stoðsendingar og 10 fráköst.
Uggi (mannsnafn)
Uggi er íslenskt karlmannsnafn.
Guðleif
Guðleif er íslenskt kvenmannsnafn.
Svanlaug
Svanlaug er íslenskt kvenmannsnafn.
1710
thumb|right|Stytta [[Magnus Stenbock|Magnúsar Stenbock á aðaltorginu í Helsingjaborg.]] Árið 1710 (MDCCX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Lewisia stebbinsii
Lewisia stebbinsii er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er einlend í Kaliforníu.
Þjóðhöfðingi
Þjóðhöfðingi er manneskja sem gegnir æðsta stjórnarfarslega embætti ríkis. Í lýðveldum er þjóðhöfðinginn vanalega forseti, í konungdæmum konungur eða drottning. Enn fremur þekkist að þjóðhöfðinginn sé geistlegur, svo sem í Vatíkaninu, þar sem páfinn er þjóðhöfðingi.