cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tatra
Tatra hefur framleitt ótal gerðir fólksbíla og vörubíla í gegnum tíðina. Árið 1998 hætti fyrirtækið fólksbílaframleiðslu og hefur einbeitt sér að vörubílaframleiðslu eftir það. Gríðarleg eftirspurn hefur verið eftir Tatra vörubílum og þykja þeir einstaklega hentugir fyrir heri vegna þess hversu vel þeir drífa, hversu auðvelt er að halda þeim við og hversu lengi þeir endast. Þeir eru taldir henta vel við erfiðar aðstæður.
Tatra vörubílar hafa keppt árum saman í hinu fræga París-Dakar Rallýi og hafa sex sinnum unnið í flokki vörubíla með ökuþórinn Karel Loprais undir stýri.
Tenglar
Vefsíða Tatra bílaframleiðandans
Evrópskur Humar
Evrópskur humar (fræðiheiti: Homarus gammarus) er tegund af ætt humra. Hann er mjög stór humartegund sem getur orðið mjög gamall eða allt að 15 ára. Hann lifir á hörðum sjávarbotni þar sem eru steinar og sandur. Humarinn er næturdýr og kemur fram úr holum sínum á nóttinni til að veiða sér fæðu.
Útlit og vöxtur
Humarinn getur orðið 5-6 kg og getur náð 60 cm á lengd en algeng stærð á humri sem er veiddur í gildur er í kringum 0,7-2,2 kg og 23-38 cm. Halinn á humrinum getur náð 60 cm að lengd, en út frá honum koma 4 lappir á hvorri hlið og síðan koma tvær klær. Humarinn notar aðra klóna til að grípa utan um bráðina og hin til að rífa bráðina í sig og étur hana.
Hrygning
Kvenkyns humar verður kynþroska á aldrinum 5-8 ára og er hún þá í kringum 80-85 cm löng. Karldýrið verður kynþroska þegar dýrið er aðeins minna en er á svipuðum aldri. Hrygning á sér stað á sumrin á meðan skelin á kvendýrinu er mjúk en skelin á karlinum er hörð. Karlkyns humrar þurfa oft að slást til að veiða til sín konur og yfirleitt vinnur sá sem er stærri klær.
Veiðar og verðmæti
Helstu veiðisvæði eru hjá Frakklandi, Englandi og við Írland. Árið 1963 náðu veiðar á Evrópskum humri hámarks afla sem voru 4 þúsund tonn en árin eftir það voru þau í kringum 2,3 þúsund tonn. Síðustu ár hefur aflinn verið í kringum 4-5 þúsund tonn. Mikið magn af humri sem er veiddur er seldur á veitingarstaði. Humar er dýr afurð, hann er seldur frosin, ferskur og niðursoðinn. Halinn er talinn framúrskarandi hvítt kjöt sem er ástæða fyrir háu verði.
Amerískur humar er þrisvar sinnum lægri í verði en evrópski humarinn. Humar er mest í veiddur í gildrur, net og línu þar sem kolkrabbi er notaður sem beita. Bretland hefur verið í sérflokki í veiðum á evrópskum humri, Írland og Frakkland eru lönd sem veiða næst mest á eftir Bretlandi.
Élisabeth Louise Vigée Le Brun
thumb|right|Sjálfsmynd með stráhatt, 1782. Elisabeth Louise Vigée Le Brun (líka skrifað Vigée-Lebrun; franska: [elizabɛt lwiz viʒe ləbʁœ̃]; 16. apríl 1755 - 30. mars 1842), einnig þekkt sem Madame Le Brun, var frægur franskur portrettmálari seint á 18. öld.
Listrænn stíll hennar er almennt flokkaður sem arfleifð frá rókókóstíl með áhrifum frá nýklassískum stíl. Hægt er að flokka myndefni hennar og litanotkun sem rókókó, en stíll hennar tengist uppgangi nýklassismans. Vigée Le Brun skapaði sér nafn innan konungsveldisins sem portrettmálari Marie Antoinette. Hún naut fulltingis evrópskra aðalsmanna, leikara og rithöfunda og var félagi í listaakademíum tíu borga.
Vigée Le Brun málaði um 660 portrettmyndir og 200 landslagsmyndir. Auk margra verka í einkasöfnum eru málverk eftir hana í eigu stórra safna, svo sem Louvre, Hermitage-safnsins, National Gallery í London, Metropolitan Museum of Art í New York og margra annarra safna á meginlandi Evrópu og í Bandaríkjunum.
Kain og Abel
thumb|right|Kain drepur Abel, málverk eftir [[Peter Paul Rubens frá 1608-9]] Kain og Abel (hebreska: הֶבֶל ,קַיִן Qayin, Hevel) voru, samkvæmt 4. kafla Fyrstu Mósebókar, synir Adams og Evu. Kain er sagður akuryrkjumaður en Abel hjarðmaður. Kain var fyrsti maðurinn sem fæddist í heiminn og Abel var sá fyrsti sem dó. Kain myrti bróður sinn vegna afbrýðisemi þar sem fórn Abels var guði þóknanlegri en fórn Kains.
Neðansjávarhver
thumb|250px|Neðansjávarhverir í [[Maríanadjúpáll|Maríanadjúpálnum gefa frá sér koltvísýring í fljótandi formi.]]
Neðansjávarhver er hver á sjávarbotni sem heitt vatn rennur úr. Á miðjum neðansjávarhryggum eru margir sprungóttir neðansjávardalir og oft mjög stutt niður á mikinn hita. Sjór leitar niður sprungurnar og hitnar undir jarðskorpunni og leysir þar upp ýmis efni sem síðan losna út þegar sjórinn leitar aftur upp. Þegar hann síðan kólnar aftur myndast neðansjávarhverastrýtur.
Neðansjávarhverir og strýtur
left|thumb|Neðansjávarhver hjá Galapa eyjum árið 1977 að losa koltvíoxið og vetnissúlfíðNeðansjávarhverastrýtur fundust fyrst árið 1977 nærri Galapagoseyjum á um 2500 metra dýpi. Verið var að kanna botngerð á svæðinu með fjarstýrðum kafbát og kom það mjög á óvart þegar auðugt vistkefi fannst tengt jarðhitavirkninni. En hverirnir mynda miklar útfellingar þannig að strýtur eða storpmar verða til. Hverina er að finna mjög víða og með mismunandi lífkerfi. Hitastig þeirra er mismunandi og getur verið aðeins hærri en sjórinn í kring og upp í 350 °C.
Framleiðni þessara svæða byggir á því að hverirnir gefi frá sér vetnissúlfíð (H2S), sem er eitur fyrir flestar lífverur en er hinsvegar mjög orkuríkt.
Vistkerfi
Lífverurnar sem fundust voru gjörólíkar öðrum lífverum og jafnframt var að finna margar tegundir sem ekki höfðu fundist áður. Vistkerfið í djúpsjónum er einstakt að því leyti það er óháð sólarljósi um orku og byggja í staðinn á örverum sem efnatillífa orkurík efnasambönd úr hverunum.
Nokkar tegundir gerla geta brotið vetnissúlfíðið niður og nýtt sér orkuna til að binda koltvísýring í lífræn efnasambönd en gerlar þessir eru í miklu magni í kringum neðansjávarhverina í sjónum og sem skán á botninum. Ýmsar stærri lífverur svo sem ormar, samlokur og rækjur lifa þarna í miklu magni og éta þá annaðhvort gerlaskánir eða eru í sambýli við örverurnar. Flestar þessara stærri lífvera eru háðar þessu vistkerfi og hafa því ekki fundist annars staðar.
Einnig er að finna svokallaða kalda neðansjávarhveri þar sem sjávarhiti er svipaður og ýmis efni berast frá þeim sem gerlar geta nýtt sér. Kaldir neðasjávarhverir eru skammlífir.
Neðansjávarhverir við Ísland
Við Ísland er jarðhita víða að finna í fjörum og hverasvæði er einnig að finna á dýpri sjó við landið. Fyrsti þekkti neðansjávarhver við Ísland var á um 100 metra dýpi við Kolbeinsey. Nú eru einnig þekkt svæði á um 350 metra dýpi á Steinhól við Reykjaneshrygg og á um 400 metra dýpi rétt austan Grímseyjar. Tilvist hverastrýta í Eyjafirði var svo fyrst staðfest árið 1990 á dýptarmælum rannsóknarskipsins Bjarna Sæmundssonar og var það í fyrsta skipti í heiminum sem hverastrýtur fundust á grunnslóð. Af þessum svæðum eru hverastrýturnar í Eyjafirði einstakar vegna þess hve aðgengilegar þær eru, en í dag eru þær kallaðar Ystuvíkustrýturnar. Stríturnar eru þrjár og milli Hjalteyrar og víkurskarðs. Botndýpi við strýturnar er í kringum 65 metra og stæðsta strýtan nær upp um 50 metra frá botni. Í dag eru strýturnar friðaðar sem náttúruvætti og eru þær fyrst friðland við sjó hér á landi.
1366
Árið 1366 (MCCCLXVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Íslenska stafrófið
Íslenska stafrófið er stafróf sem er notað til að skrifa íslensku. Íslenska stafrófið hefur 32 bókstafi, en 26 ef broddstafir eru ekki taldir með. Það notar eftirfarandi bókstafi:
þar sem broddarnir (´) yfir sérhljóðum tákna hvorki breytileika í áherslu né lengd heldur annað hljóðgildi. Tveir sérstakir stafir í stafrófinu eru þeir Þ|þorn og Ð|eð en stafurinn Þ hefur verið í stöðugri notkun í íslensku máli frá upphafi.
Ófærð
Sigurvegari Golden Globe, Jóhann Jóhannsson, samdi tónlistina ásamt Hildi Guðnadóttur og Ruther Hoedemaekers. Sigurjón Kjartansson, Baltasar Kormákur og Magnús V. Sigurðsson voru framleiðendur þáttanna. Dagblaðið Vísir greindi frá því 2. maí 2015 að Ófærð sé dýrasta sjónvarpsþáttaröð framleidd hefur verið hér á landi og er heildar kostnaður um 1.000.000.000 krónar. Fyrir þetta kostuðu flestir íslenskir sjónvarpsþættir yfirleitt 100–200.000.000 króna. [2] RVK Studios stóð undir meirihluta kostnaðarins, en Creative Europe veitti verkefninu 75.000.000 króna stuðning. Tökur á fyrstu seríunni fóru fram á Siglufirði, Seyðisfirði og Reykjavík frá desember 2014 og fram í maí 2015.
Íslenska stafrófið
Stafurinn Z var einu sinni hluti af stafrófinu en var tekinn út árið 1973 vegna þess að z er í íslensku borið fram eins og s og þótti því ástæða til að einfalda stafsetningu. Samtímis var rætt um að fella út y og ý en ekki náðist samstaða um það.
Fimm stafir í íslenska stafrófinu tákna tvö hljóð: x é á ó æ.
Örplast
Örplast á við plastagnir sem eru minni en 5 mm að þvermáli. Örplast skiptist í tvo flokka: framleitt örplast annars vegar og afleitt örplast hins vegar. Framleitt örplast er plast sem framleitt er í smáum ögnum og er helst að finna í snyrtivörum á borð við tannkrem og áburð. Afleitt örplast á uppruna í öðrum vörum svo sem fatnaði, eða stærri plasteiningum sem brotnað hafa niður.
Hroðreið
alt=Kápa belgísku útgáfu bókarinnar.|thumb Hroðreið (franska: Rodéo) eftir belgíska teiknarann Morris er önnur bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1949, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í Teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1948-1949. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.
Örplast
Örplast getur komist inn í fæðukeðjuna í gegnum sjávardýr sem éta agnirnar óvitandi. Vegna slæmra áhrifa plastagnanna á umhverfið hefur örplast verið bannað í nokkrum löndum, þ.a.m. Bandaríkjunum (eftir 1. júlí 2017), Bretlandi (eftir árslok 2017) og Kanada. Uppi eru áform um að banna örplast í snyrtivörum á Norðurlöndunum.
Hávarðar saga Ísfirðings
Hávarðar saga Ísfirðings er Íslendingasaga og er ein af Vestfirðingasögum. Þar segir frá deilum Hávarðar og Þorbjörns Þjóðrekssonar nábýlismanns hans. Þuríður móðir Þjóðreks var dóttir Steinólfs hins lága.
Hroðreið
Söguþráður
Bókin hefur að geyma þrjár sögur. Í Hroðreið (f. Grand rodéo) kemur Lukku Láki til bæjarins Navajo City til að taka þátt í ótemjureið. Lukku Láki lendir fljótlega upp á kant við ofstopamann bæjarins, Cactus Kid, og þegar hinn síðarnefndi áttar sig á því að Láki muni reynast erfiður viðureignar í reiðkeppninni grípur hann til óyndisúrræða og rænir verðlaunafénu. Í annarri sögunni, Lucky Luke à Desperado-City, segir frá heimsókn Lukku Láka til bæjar nokkurs sem rumpulýður hefur lagt undir sig. Eftir mikil átök, þar sem litlu munar að Lukku Láki sé hengdur upp á þráð, nær okkar maður loksins undirtökunum. Þriðja sagan, La Ruée vers l'or de Buffalo Creek, fjallar um mikið gullæði sem brýst út að ósekju í bænum Buffalo Creek.
Hávarðar saga Ísfirðings
Hávarður bjó á Blámýri og hét kona hans Bjargey Valbrandsdóttir (sonar Eyvindar knés, landnámsmanns í Álftafirði) en sonur þeirra Ólafur. Hann lenti í deilum við Þorbjörn, sem bjó á Laugabóli, og kynti Vakur systursonur Þorbjarnar undir, en honum er svo lýst í sögunni að hann var „maður lítill og smáskitlegur, vígmáligur og títtmáligur, fýsti Þorbjörn frænda sinn jafnan þess er þá var verr en áður“. Fór svo að Þorbjörn og menn hans fóru að Ólafi og felldu hann en hann var þá átján ára.
Foreldrum hans varð mikið um og lagðist Hávarður í rekkju en Bjargey eggjaði hann til að fara og krefjast bóta fyrir víg sonarins. Hann fór þá til Þorbjarnar, sem bauð honum afgamlan klár í sonarbætur. Hávarður fór þá heim og lá tólf mánuði í rekkju. En næsta sumar segir Bjargey Hávarði að ríða til þings og krefjast bóta. Hávarður fékk liðsinni Gest spaka Oddleifssonar og Steinþórs á Eyri og gerðu þeir sætt en Þorbjörn ónýtti hana.
Þá leitaði Bjargey til bræðra sinna er hétu Valbrandur, Ásbrandur og Þorbrandur, og fékk syni þeirra til liðs við Hávarð. Fóru þeir saman að Þorbirni og drápu hann og menn hans. Gestur Oddleifsson gerði sætt um vígin og voru systursynir Bjargeyjar gerðir útlægir í nokkur ár en Hávarði var gert að flytja af Vestfjörðum og flutti hann sig þá í Svarfaðardal og settist þar að.
Hávarðar saga er talin hafa verið rituð um miðbik 14. aldar og því telst hún til hinna yngri Íslendingasagna. Hún er jafnframt stutt í sniðum. Sú gerð Hávarðar sögu sem varðveist hefur er sögð vera sprottin úr eldri gerð sögunnar sem nú er glötuð og bendir allt til þess að hin varðveitta saga hafi verið í letur út frá munnlegri varðveislu þeirrar sögu. Þar af leiðandi hefur ýmislegt riðlast til hvað varðar landfræðilýsingar og nöfn persóna en höfundur Hávarðar sögu ruglar oft saman slíkum atriðum. Hávarðar saga er einungis varðveitt í pappírshandritum.
Ófærð
Í september 2016 tilkynnti RÚV að önnur þáttaröð með tíu þáttum og sömu aðalpersónum hefði verið samþykkt og að hún yrði gefin út 2018. Upptökur á síðari seríunni hófust í október 2017 á Siglufirði. Fyrsti þátturinn var frumsýndur á RÚV 26. desember 2018, og sendur út á BBC Four í febrúar / mars 2019, þar sem tveir þættir voru sýndir í röð
Frá desember 2018 var unnið að þriðju seríu. Tökur á þriðju þáttaröðinni fóru fram í september 2020. Þáttaröðin var frumsýnd í október 2021 og var sú síðasta.
Íslenska stafrófið
Stafirnir C, Q, W, og Z eru ekki notaðir almennt í íslensku, en koma fyrir í sumum nöfnum sem Íslendingar bera, aðallega ættarnöfnum, og finnast á íslensku lyklaborði. Margir telja að þeir ættu að vera með í íslenska stafrófinu, enda er stafrófið fyrst og fremst tæki til þess að raða orðum og/eða nöfnum í "rétta" röð. Séu þessir stafir ekki á ákveðnum stað í stafrófinu getur enginn sagt hvar raða skal nöfnum eins og Carl eða Walter, sem bæði eru vel þekkt hérlendis. Stafrófið var kennt í íslenskum skólum með þessum stöfum allt fram undir 1980. Þá var stafrófið þannig: a, á, b, c, d, ð, e, é, f, g, h, i, í, j, k, l, m, n, o, ó, p, q, r, s, t, u, ú, v, w, x, y, ý, z, þ, æ, ö. Alls 36 stafir.
Íslenska stafrófið á uppruna sinn í latneska stafrófinu, sem á rætur að rekja til gríska stafrófsins.
Íslenskar stafrófsvísur
A, Á, B, D, Ð, E, É, F, G, H, I, Í, J, K. L, M, N, O, Ó og P, eiga þar að standa hjá. R, S, T, U, Ú, V næst, X, Y, Ý, svo Þ, Æ, Ö. Íslenskt stafróf er hér læst í erindi þessi skrítin tvö.
Hér er svo upprunalega útgáfan af vísunum. Þær birtust fyrst í stafrófskveri séra Gunnars Pálssonar í Hjarðarholti, Lítið ungt stöfunarbarn, sem var prentað í Hrappsey 1782, og eru taldar vera eftir hann. Þetta er sú útgáfa sem flestir þekkja og syngja en á seinni árum hefur J og V þó yfirleitt verið bætt inn:
Efnahagur Bretlands
thumb|[[Lundúnaborg er stærsta fjármálamiðstöð í heiminum.]] Efnahagur Bretlands er eitt stærsta efnahagskerfi Evrópu. Bretland er kapítalískt þróað land. Efnahagskerfið er það fimmta stærsta í heimi að nafnvirði landsframleiðslu en það ellefta stærsta miðað við kaupmáttarjöfnuð. Það var annað stærsta efnahagskerfi í Evrópusambandinu miðað við kaupmáttarjöfnuð og þriðja stærsta að nafnverði landsframleiðslu fyrir Brexit. Efnahagur Bretlands hefur dregist aftur úr Þýskalandi sökum hruns breska pundsins gagnvart evrunni.
Bretland var upphafsland iðnbyltingarinnar á 18. og 19. öld og var á þeim tíma drifkraftur í heimshagkerfinu. Með annarri iðnbyltinguninni undir lok 19. aldar tóku Bandaríkin við forystuhlutverkinu í efnahagskerfi heimsins. Heimsstyrjaldirnar tvær og fall breska heimveldsins á 20. öldinnni veiktu alþjóðlega stöðu Bretlands sem efnahagsveldis. Í byrjun 21. aldarinnar gegnir Bretland þó enn mikilvægu hlutverki í efnahag heimsins vegna mikillar landsframleiðslu og stöðu Lundúna sem einnar mikilvægustu fjármálamiðstöðvar í heimi. Alþjóðlega fjármálakreppan 2007-2008 veikti efnahag Bretlands verulega og olli miklum sveiflum næsta áratuginn. Árið 2016 ákváðu Bretar með þjóðaratkvæðagreiðslu að segja sig úr Evrópusambandinu. Þegar COVID-19-faraldurinn reið svo yfir árið 2020 varð samdrátturinn í Bretlandi meiri en í nokkru öðru G7-ríki. Árið 2021 fór svo verðbólga af stað og náði yfir 10% vegna verðhækkana á alþjóðlegum mörkuðum og hærra verðs á innflutningi frá Evrópusambandinu.
Bretland er eitt alþjóðavæddasta land í heiminum. Höfuðborg landsins London er stór fjármálamiðstöð fyrir alþjóðaviðskipti. Borgin er ein af þremur „stjórnstöðvum“ efnahags heimsins (ásamt New York-borg í Bandaríkjunum og Tókýó í Japan). Hagkerfi Bretlands er samsett úr hagkerfum Englands, Skotlands, Wales og Norður-Írlands (eftir stærð). Bretland á aðild að G7, Breska samveldinu, OECD og WTO.
William McKinley
thumb|William McKinley William McKinley var 25. forseti Bandaríkjanna. Hann fæddist 29. janúar 1843 í Niles í Ohio. Hann var myrtur 14. september 1901 í Buffalo, New York, af anarkistanum Leon Czolgosz.
Actinidia chengkouensis
Actinidia chengkouensis er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína.
Kartesíusarhnitakerfið
Kartesíusarhnitakerfið eða rétthyrnt hnitakerfi er hnitakerfi með tvo eða þrjá ása eftir því hvort það er í tví- eða þrívídd. Ásar þessir eru hornréttir hver á annan og kallast x-ás, y-ás og z-ás. Kerfið er nefnt eftir franska heimspekingnum René Descartes (Cartesius á latínu), sem fann það upp.
Sjá einnig
Koordinaatisto
Inuit Ataqatigiit
Inuit Ataqatigiit (íslenska: Samfélag fólksins), oft skammstafað IA, er vinstrisinnaður stjórnmálaflokkur sem berst fyrir sjálfstæði Grænlands. Hann var stofnaður sem laustengd stjórnmálahreyfing árið 1976, en varð að formlegum stjórnmálaflokki tveimur árum síðar. Auk þess að berjast fyrir pólitísku sjálfstæði, leggur flokkurinn áherslu á umhverfisvernd. Formaður IA er Múte B. Egede og fulltrúi flokksins á danska þinginu er Aaja Chemnitz Larsen.
Saga og stefna
Inuit Ataqatigiit var stofnað í róttæknibylgju ungs fólks á áttunda áratugnum og hefur alla tíð verið staðsett lengst til vinstri á hinu pólitíska litrófi grænlenskra stjórnmála. Í fyrstu kosningum sínum til grænlenska þingsins árið 1979 hlaut flokkurinn innan við 5% atkvæða og engan fulltrúa. Á níunda áratugnum óx flokkurinn jafnt og þétt og naut þess líklega að flokksmenn voru áberandi í þjóðaratkvæðagreiðslunni árið 1982 þar sem Grænlendingar ákváðu að segja skilið við Efnahagsbandalag Evrópu.
Frá 1991 til 2005 fékk flokkurinn á bilinu 19-25% í kosningum og árið 2001 fékk IA í fyrsta sinn annan af tveimur fulltrúum Grænlands á danska þinginu. Eftir kosningarnar 2002 mynduðu IA og Siumut saman ríkisstjórn og eftir kosningarnar 2005 bættist þriðji flokkurinn, Atassut, við stjórnina. Upp úr samstarfinu slitnaði árið 2007 þegar IA sagði sig úr stjórninni vegna deilna um sjávarútvegsmál. Í kosningunum tveimur árum síðar vann IA sinn mesta sigur í sögunni, fékk 43,7% atkvæða og 14 af 31 þingsæti. Leiddi IA ríkisstjórnina það kjörtímabil með stuðningi smáflokka.
Ekki tókst að fylgja þessum árangri eftir í næstu kosningum, 2013, 2014 og 2018. Jafnaðarmannaflokkurinn Siumut hefur leitt ríkisstjórnir eftir allar þessar kosningar en IA ýmist komið að samsteypustjórnum eða verið stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn. Í þingkosningum 6. apríl 2021 vann flokkurinn mikinn sigur, náði sínum næstbesta árangri í sögunni, 37,4% og hlaut 12 af 31 þingmanni á grænlenska þinginu og myndaði í kjölfarið ríkisstjórn.
Í fimm af síðustu sex kosningum (2001-2019) hefur IA fengið flest atkvæði í kosningunum til danska þingsins.
Gunnólfsvíkurfjall
thumb|right|220px|Langanes alt=|thumb|Gunnólfsvíkurfjall. alt=|thumb|Ratsjárstöðin. Gunnólfsvíkurfjall er fjall á Langanesi sunnanverðu við Finnafjörð. Það er hæsta fjall Langanes, 719 metra hátt. Bratt­ur akvegur liggur upp á fjallið sem er lokaður almenningi en þar er rat­sjár­stöð sem NATO reisti og tekin var í notkun 1989. Rekstur stöðvarinnar er í höndum Landhelgisgæslunnar.
Marktækni
Marktækni eða marktekt í tölfræði eða ályktanatölfræði er það hugtak sem notað er fyrir það hverjar líkurnar séu á því hvort einhver áhrif sem sjást í úrtaki séu til komin fyrir tilviljun.
Það er til engin ein viðurkennd skilgreining á marktækni en oft er miðað við líkurnar 0.05, það er að segja að það mega ekki vera meira en 5 % líkur á að áhrifin séu tilviljun.
Moska
Moska (arabíska مسجد masǧid, fleirtala masaǧid) er staður tilbeiðslu fyrir múslima. Fyrsta moska heims var Kaba í Mekka og fyrsta moskan í Medínu var hús spámannsins Múhameðs.
1812
Árið 1812 (MDCCCXII í rómverskum tölum)
Moska
Einkenni á moskum eru turninn (manāra) þaðan sem múeðíninn kallar til bænar, vatnsker eða brunnur til hreinsunar fyrir bænina, útskot (miḥrāb) í þeim vegg sem snýr í átt að Mekka og jafnvel predikunarstóll (minbar) þar við hliðina þar sem imaminn heldur föstudagsræðuna.
1812
Á Íslandi
Fædd
Moska
Guðsþjónustuhús múslima heitir moska. Orðið merkir „staður þar sem fallið er fram“, þ.e. til bæna. Við flestar moskur er einn eða fleiri turnar sem kallast miaret. Í hvert skipti sem kallari hrópar úr turni mosku kemur fólk til að biðjast fyrir. Áður en menn fara inn í mosku lauga þeir hendur, andlit, handleggi, höfuð og fætur í vatni forgarði moskunnar. Þvotturinn er táknrænn — menn hreinsa bæði líkama og sál áður en þeir biðjast fyrir. Inni í moskunni eru menn berfættir en með höfuðfat. Á gólfinu er teppi. Í stærri moskum er bænagjörðin stjórnað af sérstökum stjórnanda eða leiðtoga sem kallast imam en í rauninni getur hver fullorðinn karlmaður stjórnað bænagjörð ef þörf krefur.
1812
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Björn Borg
thumb|right|Björn Borg árið 1979 Björn Rune Borg (f. 6. júní 1956) er sænskur tennisleikari fæddur í Södertälje. Hann var aðeins fjórtán ára þegar hann hóf atvinnumennsku í tennis og varð yngsti karlmaðurinn sem unnið hafði Opna franska meistaramótið árið 1974. Tveimur árum síðar sigraði hann á Wimbledon aðeins tvítugur að aldri. Hann var einn besti tennisleikari heims eftir miðjan 8. áratuginn en lýsti því yfir að hann væri hættur að keppa í janúar árið 1983. Sex árum síðar komst hann naumlega hjá persónulegu gjaldþroti þegar fyrirtæki hans, Björn Borg Design, fór á hausinn. Í upphafi 10. áratugarins hóf hann aftur að keppa en tókst ekki að vinna eina einustu keppni. Árið 1997 byrjaði tískuvöruframleiðandinn World Brand Management að þróa tískuvörur með nafninu Björn Borg. Hann seldi þeim allan rétt til að nota vörumerkið árið 2006.
Hugspeki
Hugspeki er undirgrein heimspekinnar sem fjallar um eðli hugans, hugarferla, hugrænna eiginleika og meðvitundar. Þessi viðfangsefni fela í sér mörg erfið vandamál og vekja upp erfiðar spurningar og skiptar skoðanir eru um framsetningu þeirra og lausnir og svör við þeim.
SC Heerenveen
Sportclub Heerenveen er hollenskt íþróttafélag frá Heerenveen í Hollandi,
Tugabrot
Tugabrot er í stærðfræði ritháttur fyrir brot sem byggist á tugakerfi. Á Íslandi, í öðrum Norðurlöndum og víðar er komma notuð til að skilja á milli heiltöluhlutans og aukastafa, þar sem heiltöluhlutinn er sá hluti sem er vinstra megin við kommuna og aukastafur kallast sá stafur sem stendur aftan við kommu. Almennt brot þar sem nefnarinn er veldi af 10 er ritað sem tugabrot með því að skrifa teljarann í tugakerfi og bæta kommu milli tveggja tölustafa þannig að fjöldi tölustafa á eftir kommunni verði jafn veldisvísinum við 10 í nefnaranum. Allar rauntölur er mögulegt að rita sem tugabrot.
Dæmi: Í síðasta dæminu er talan 1 skrifuð sem tugabrot. Öll núll aftan við kommuna eru valfrjáls og óþörf, nema að, eins og í næstsíðasta dæminu, að eitthvað komi aftan við núllið. Þannig má rita eins mörg núll og verða vill.
Reikniaðgerðir
Reikniaðgerðir á tugabrotum eru eins og á öðrum tölum. Gæta verður þó þess að allt aftan við kommuna er brot úr einingu.
Dæmi: 4,99     52,007 + 0,07    -  4,5 ——————    ————————   5,06      47,507
Dæmin sýna að það skiptir miklu máli að raða kommunni í beina línu.
Óendanleg tugabrot
Óendanleg tugabrot eru tölur sem hafa óendanlega marga aukastafi. Þau skiptast í tvo flokka, annarsvegar lotubundin tugabrot og hinsvegar óræðartölur. Lotubundin tugabrot sem eru ræðartölur þar sem ákveðin runa af tölustöfum endurtekur sig óendanlega oft í aukastöfum tölurnar. Lotubundin tugabrot eru oft skrifuð með því að skrifa lotuna nokkrum sinnum og svo 3 punkta eða með því að skrifa lotuna einu sinni og skrifa strik fyrir ofan hana. Dæmi um lotubundin tugabrot eru ræða talan sem er rituð á tugabrotsformi annaðhvort  eða. Annað dæmi er talan sem á tugabrotsformi yrði rituð annaðhvort  eða
Decimal
Locarno
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Locarno er hvítt ljón á bláum grunni. Ljónið er nafngefandi fyrir borgina.
Orðsifjar
Locarno heitir Leocarnum á latínu en það merkir hold ljónsins.
Söguágrip
thumb|Mættir á Locarno-ráðstefnunni: Gustav Stresemann frá Þýskalandi, Austen Chamberlain frá Bretlandi og Aristide Briand frá Frakklandi
Viðburðir
Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Locarno var hleypt af stokkunum árið 1946 og fer fram árlega í ágúst. Hátíðin fer fram á aðaltorgi borgarinnar en þar rúmast 8 þús manns í sæti. Hátíðin er því tiltölulega lítil miðað við sambærilegar hátíðir í Cannes og Berlín. Sigurmyndin hlýtur verðlaun sem kallast Gullni hlébarðinn (Pardo d'Oro).
Moon and Stars er popptónlistarhátíð sem haldin er árlega. Þar troða aðallega upp þekktar hljómsveitir. Árið 2011 spiluðu þar meðal annars Sting, Santana, Joe Cocker, Gianna Nannini, Roxette, Bryan Adams og ýmsir fleiri.
Torfhildur Hólm
Torfhildur Hólm (2. febrúar 1845 – 14. nóvember 1918) var íslenskur rithöfundur. Hún var fyrsti íslenski rithöfundurinn sem skrifaði sögulegar skáldsögur og hún var einnig fyrsta íslenska konan sem skrifaði skáldsögur.
Ungdómsár og Vesturheimur
Torfhildur fæddist á Kálfafellsstað í Skaftafellsýslu 2. febrúar 1845. Foreldrar hennar voru Þorsteinn Einarson prestur og Guðríður Torfadóttir. Torfhildur lagði stund á ensku og hannyrðanám í Reykjavík. Hún giftist Jakobi Hólm verslunarstjóra á Hólanesi nyrðra en varð ung ekkja því maður hennar lést eftir eins árs hjónaband. Torfhildur flutti til Vesturheims árið 1876 og fyrstu smásögur hennar birtust árið 1878 í vestur-íslenska blaðinu Framfara.
Fyrstu listamannslaunin
Torfhildur kom aftur til Íslands árið 1889. Alþingi ákvað að veita henni skáldalaun 500 krónur á ári. Torfhildur var fyrsti Íslendingurinn til að fá listamannalaun. Torfhildur gaf út bókmenntatímaritið Draupnir á árunum 1891 til 1908 og tímaritið Dvöl á árunum 1901 til 1917. Verk Torhildar voru vinsæl meðal almennings en síður meðal gagnrýnenda. Sjá má áhrif frá Torfhildi í verkum Halldórs Laxness Íslandsklukkunni og fyrsta skáldsaga Halldórs var að hans eigin sögn verkið Afturelding sem dregur nafn sitt frá skáldsögu Torfhildar Eldingu. Ein sögupersóna Halldórs ber nafnið Garðar Hólm.
Torfhildur í augum bókmenntafræðinga
Soffía Auður Birgisdóttir taldi hana vera „brautryðjanda á sínu sviði“ og að hún „hikaði ekki við það að fara inn á „svið karlmanna““. Einnig taldi hún verk hennar vera aðalega siðferðislegs eðlis, og Torfhildur virðist hafa frekar reynt að bæta siðferði og trúarlíf Íslendinga en að koma fram róttækum hugmyndum kvenfrelsis.
Ritverk
Sögulegar skáldsögur
Borg brugghús
Bruggmeistararnir
Sturlaugur Jón Björnsson var eini bruggmeistari Borgar fyrst eftir stofnun. Fljótlega bættist Valgeir Valgeirsson við, en hann hafði áður verið bruggmeistari í Ölvisholti. Árni Theodór Long, sem einnig starfaði um skeið í Ölvisholti, slóst síðar í hópinn og eftir að Hlynur Árnason hóf störf eru bruggmeistararnir orðnir fjórir talsins. Allir hafa þeir starfað við erlend brugghús.
Bjórarnir
Nær allir bjórar frá Borg brugghús eiga það sameiginlegt að bera karlmanns- eða kvenmannsnöfn, ásamt raðnúmeri. Flöskumiðarnir eru allir í sama stíl, en þó mismunandi á litinn. Þannig eru jólabjórar með rauðan miða, þorrabjórar eru svartir, páskabjórarar ljósgulir, sumarbjórar grænir og Októberfestbjórarnir fjólubláir. Ljósbrúnn miði gefur til kynna að bjórinn sé í fastri sölu allan ársins hring.
Unnið er með ákveðin þemu í tengslum við árstíðarbjóranna. Þorrabjórarnir bera t.d. allir nafnið Surtur og tilheyra bjórstílnum Imperial Stout, en uppskriftin er þó ólík frá ári til árs. Margir Surta-bjóranna bera raðnúmer með aukastaf. Í þeim tilvikum er um að ræða bjór sem hefur fengið að áframþroskast í viðartunnum undan hinum ýmsu áfengistegundum. Samhliða Surti, hefur Borg stundum sent frá sér mjöð á þorranum, sem nefndur hefur verið eftir persónum úr norrænni goðafræði.
Páskabjórarnir eru flestir bruggaðir í stíl belgískra munkabjóra og heita nöfnum sem tengjast munklífi og kristinni trú. Októberfestbjórarnir heita yfirleitt þýskum nöfnum og eru bragðmiklir lagerbjórar. Humluðustu bjórarnir heita margir nöfnum sem tengjast úlfum með einhverjum hætti. Skýringin er sú að latneskt heiti humlaplöntunnar er Humulus Lupulus, en seinni hluti þess merkir í raun lítill úlfur.
Lághitasvæði
Lághitasvæði eru skilgreind svæði með jarðhita þar sem hiti er lægri en 150°C á 1-3 km dýpi í jörðu. Lághitasvæði Íslands eru fjölmörg en þau eru misdreifð um landið. Mikill lághiti er á Vestfjörðum, í Borgarfirði og víða um Suðurland og Miðnorðurland. Lítið er um lághita á Austfjörðum og í Skaftafellssýslum. Leit að heitu vatni á lághitasvæðum til húshitunar, garðyrkju, fiskeldis eða annarra nota beinist að því að finna heitt vatn á sem ódýrastan hátt. Lághitavatn keppir við aðra orkugjafa til húshitunar.
Predore
thumb|right|Predore
Predore er bær í Langbarðalandi. Í janúar 2009 voru íbúar borgarinnar 1.886.
Völuklukka
Völuklukka (fræðiheiti: Campanula garganica) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi, Armeníu og Georgíu.
Hún er með þrjár undirtegundir:
Imperatorin
Imperatorin er efni sem hefur verið einangrað úr nokkrum jurtum m.a. úr hvannafræjum. Það örvar t.d. sjálfstýrðan frumudauða eða apoptosis og hindrar þannig fjölgun krabbameinsfruma.
Búdapest
right|thumb|300px|Búdapest af [[Gellért Hæð, horft til norðurs]] Búdapest er höfuðborg Ungverjalands og jafnframt miðpunktur, stjórnmála, menningar, viðskipta, iðnaðar og samgangna fyrir Ungverjaland í heild sinni. Árið 1873 sameinuðust borgirnar á bökkum Dónár, Buda og Óbuda á hægri bakkanum, þeim vestari, og Pest á vinstri bakkanum, þeim eystri í eina borg, Búdapest. Nú er borgin sú sjötta stærsta innan Evrópusambandisns. Tæp 1,8 milljón manns 2017) búa í borginni sem er nokkru færri en á hátindi íbúafjöldans um miðjan níunda áratug 20. aldar en þá bjuggu rúmlega 2,1 milljón manns í borginni.
Saga
Rómverjar reistu bæinn Aquincum, 89 e.Kr. á grunni fornra keltneskrar byggðar nærri því sem síðar varð Óbuda, frá 106 fram undir lok 4. aldar e. Kr. var bærinn miðpunktur svæðisins sem kallaðist lægri Pannonia. Pest varð vettvangur Contra Aquincum (ellegar Trans Aquincum), staðar af minna mikilvægi. Nafnið Pest (eða Peshta) er talið upprunnið af tyrknesku tungumáli. Svæðið varð heimahagar ýmsra slavneskra hópa.
right|thumb|300px|Þinghúsið right|thumb|300px|[[Széchenyi Lánchíd|Széchenyi Keðjubrúin]]
Í kringum árið 900 komu Ungverjar austan úr mið-Asíu og settust að þar sem nú er Ungverjaland og stofnuðu konungsríkið Ungverjaland einni öld síðar. Endurbygging Pest gekk fljótt fyrir sig að aflokinni innrás Mongóla árið 1241, en Buda, varð höfuðborg Ungverjalands árið 1361.
Yfirtaka Tyrkjaveldis á mestöllu Ungverjalandi á 16. öld tafði vöxt borganna, en þær féllu Tyrkjum í skaut árið 1541. Austurríki undir stjórn Habsborgara endurheimti borgirnar 1686 en frá 1526 höfðu Habsborgararnir jafnframt verið konungar Ungverjalands, þótt þeir hefðu misst yfirráð yfir landinu að mestu.
Pest óx hraðar á 18. og 19. öld. Meðan íbúafjöldi Pest tuttugufaldaðist fimmfaldaðist íbuafjöldinn einungis hinumeginn Dóná.
Ungverjar komu á fót byltingarstjórn árið 1849 og voru ekki hrifnir af endurreisn Habsborgaravalds og fengu loks sjálfstjórn innan Austurríska-Ungverska keisaradæmisins. Samanlagður íbúafjöldi borganna sjöfaldaðist frá 1840 til 1900 og varð 730.000 manns.
Á tuttugustu öldinni var mestur vöxtur í úthverfum borgarinnar, sérstaklega í Újpest og Kispest, með auknum hlut borgarinnar í iðnaðarframleiðslu landsins. Mannfall Ungverja í Fyrri heimsstyrjöldinni og missir tveggja þriðju landsvæðis síns tafði vöxtinn einungis um stundarsakir, en Búdapest var orðin höfuðborg í smærra en fullvalda ríki. Árið 1930 var íbúatalan komin í eina milljón og því til viðbótar bjuggu 400.000 manns í úthverfum.
1. janúar 1950, var landsvæði Búdapest stækkað umtalsvert. Borgin bætti fyrir skaðann sem hún hlaut í umsátri Sovétmanna 1944 á sjötta og sjöunda áratugnum og var með því skólabókardæmi um nýtanleika í byggingarstíl fremur en fegurð, sem var afleiðing kommúnistastjórnarinnar (1947–1989) upp frá 1960.
Íbúaþróun
thumb|250px|left|Population Graph
Hverfi Búdapest
right|thumb right|thumb|150px|St. Stephen's Basilica, [[Pest]] Upphaflega voru hverfin 10 við sameiningu borganna þriggja 1873. 1950 var Búdapest sameinuð nokkrum nágrannasveitarfélögum og hverfin urðu 22. Nú eru hverfin 23, 6 í Buda, 16 í Pest and 1 á eyjunni milli þeirra.
Vegir
Allar aðalbrautir Ungverjalands liggja til Búdapest. milli 1990-1994, voru götunöfn færð til fyrra horfs, þess sem þekktist á síðari hluta 19. aldar, kommúnískum nöfnum var hafnað.
thumb|200px|right|Budapest Keleti (Eystri) Lestarstöðin thumb|200px|Budapest Funicular
Neðanjarðarlestir
Neðanjarðarlestakerfi Búdapest, Metro, er næst elsta kerfi sinnar tegundar í Evrópu. Upprunalega leiðin er merkt M1 ellegar kölluð gula leiðin. Hún var endurgerð til að þjóna áhugamönnum um söguna. M2 (rauð) og M3 (blá), voru teknar í notkun síðar. M4 og M5 voru byggðar síðar.
Fyrir ferðamenn
(please translate the link name, its necessary for turists)
Forseti Íslands
thumb|100px|Forsetaskjaldarmerki
Flest störf forsetans eru táknræn og er stundum sagt um embættið að það eigi að vera sameiningartákn þjóðarinnar. Á meðal hefðbundinna embættisverka forsetans er að flytja þjóðinni ávarp á nýársdag, að ávarpa Alþingi við setningu þess jafnframt því sem forsetinn setur Alþingi formlega, að veita fálkaorðuna og ýmis verðlaun á vegum embættisins og félagasamtaka. Forsetinn tekur einnig á móti erlendum þjóðhöfðingjum og öðrum hátt settum gestum í opinberum heimsóknum á Íslandi og fer sjálfur í opinberar heimsóknir til annara ríkja. Aðsetur forseta Íslands er á Bessastöðum á Álftanesi en embættið hefur jafnframt skrifstofu í húsinu Staðastað við Sóleyjargötu 1 í Reykjavík. Afmælisdagur forsetans hverju sinni er íslenskur fánadagur.
Frá tilurð embættisins við lýðveldisstofnunina 17. júní 1944 hafa sex einstaklingar gegnt embættinu. Þeirra fyrstur var Sveinn Björnsson, síðan Ásgeir Ásgeirsson og Kristján Eldjárn. Árið 1980 var Vigdís Finnbogadóttir kjörin forseti Íslands og varð þar með fyrsti kvenkyns þjóðkjörni þjóðhöfðinginn í heiminum. Ólafur Ragnar Grímsson náði kjöri árið 1996 og gegndi forsetaembættinu til ársins 2016, lengst allra forseta landsins. Í forsetakosningum þann 25. júní 2016 var Guðni Th. Jóhannesson sagnfræðingur kjörinn forseti Íslands og tók hann við embætti þann 1. ágúst sama ár.
Kjörgengi
Forsetaefni skal skv. stjórnarskránni og lögum um framboð og kjör forseta Íslands vera minnst 35 ára auk þess að uppfylla sömu skilyrði og gerð eru um kosningarétt til Alþingis, að fráskildu búsetuskilyrðinu, en samkvæmt því þarf að eiga lögheimili á Íslandi til að eiga kosningarétt.
thumb|right|[[Forsetafáni Íslands]]
Synjun forseta á staðfestingu frumvarps til laga um fjölmiðla 2004
Ólafur Ragnar Grímsson neitaði fyrstur forseta Íslands að staðfesta lagafrumvarp vorið 2004. Um var að ræða frumvarp að lögum um fjölmiðla (fjölmiðlafrumvarpið). Ákvörðunin var umdeild, en Alþingi tók í framhaldi frumvarpið af dagskrá, þ.a. ekki þótti nauðsynlegt að leggja það fyrir dóm þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu, eins og gera bar skv. stjórnarskrá Íslands.
Forsetar
Sveinn Björnsson lést í embætti. Handhafar forsetavalds fóru með völd forseta fram að innsetningu Ásgeirs Ásgeirssonar í embættið þann 1. ágúst sama ár.
JPV
JPV er bókaforlag, stofnað árið 2001 af Jóhanni Páli Valdimarssyni.
Þann 1. október 2007 sameinaðist JPV bókaforlögunum Máli og menningu, Vöku-Helgafelli og Iðunni undir nafninu Forlagið. Bækur eru enn gefnar út undir merkjum forlaganna fjögurra, svo og undir merki Forlagsins.
Harmagedón
Harmagedón (eða Armageddon) er staðurinn þar sem standa mun hin mikla úrslitaorrusta milli afla góðs og ills við heimsendi innan hinna abrahamísku trúarbragða.
Samkvæmt kristnum túlkunum mun frelsarinn Jesús Kristur snúa aftur til jarðar og sigra andkrist í lokabardaga Harmagedón.
Mál og menning
Mál og menning er útgáfufélag og bókaforlag sem var stofnað árið 1937. Verk margra þjóðþekktra íslenskra rithöfunda hafa verið gefin út af forlaginu. Þar á meðal má nefna Þórberg Þórðarson, Jóhannes úr Kötlum, Svövu Jakobsdóttur, Þórarin Eldjárn, Einar Kárason og marga aðra.
Stofnun
Útgáfufélagið Mál og menning var stofnað 17. júní 1937 af bókaútgáfunni Heimskringlu, sem Kristinn E. Andrésson hafði stofnað 1934 ásamt Ragnari Jónssyni í Smára og fleirum, og Félagi byltingarsinnaðra rithöfunda en í því voru meðal annars þeir Kristinn E. Andrésson, Halldór Laxness, Steinn Steinarr, Jóhannes úr Kötlum og Halldór Stefánsson. Árið 1944 keypti Kristinn Ragnar út úr Heimskringlu og innlimaði þá útgáfu í Mál og menningu en Halldór Laxness og Þórbergur Þórðarson fylgdu báðir Ragnari þegar hann stofnaði bókaútgáfuna Helgafell, þótt Halldór sæti raunar áfram í stjórn MM.
Mál og menning var upphaflega bókaklúbbur sem fólk gekk í, greiddi áskriftargjald og fékk sendar bækur. Fyrstu útgáfubækurnar voru Vatnajökull eftir Niels Nielsen og þriðja hefti tímaritsins Rauðir pennar, sem Félag byltingarsinnaðra rithöfunda hafði gefið út frá 1935, en fyrsta skáldsagan, gefin út 1938, var Móðirin eftir Maxím Gorkí. Markmiðið var að gefa út góðar bækur á lágu verði. Töluvert var gefið út af þýddum bókum, svo og rit eldri íslenskra höfunda, en fremur fáar bækur eftir samtímahöfunda fyrstu árin. Á fyrstu sjö árunum urðu félagsmenn í MM á sjöunda þúsund. Fljótlega var stofnuð bókaverslun í tengslum við útgáfuna, Bókabúð Máls og menningar.
Stjórnendur og stefna
Kristinn E. Andrésson var framkvæmdastjóri Máls og menningar frá stofnun 1937 til 1971 og setti mikinn svip á starfsemi félagsins allan þann tíma. Sigfús Daðason tók þá við og stýrði félaginu til 1973, þegar Þröstur Ólafsson tók við en Sigfús varð útgáfustjóri. Þorleifur Hauksson var útgáfustjóri 1976-1982 og síðan Þuríður Baxter. Þröstur var framkvæmdastjóri til 1980 og síðan Ólafur Ólafsson og Ólöf Eldjárn. Árið 1984 tók svo ný kynslóð við þegar Halldór Guðmundsson varð útgáfustjóri og Árni Einarsson framkvæmdastjóri og í tíð þeirra varð Mál og menning stærsta og öflugasta bókaútgáfa landsins.
Félagið var lengi tengt við sósíalista á Íslandi og virðist hafa fengið fjárstyrki frá Sovétríkjunum á tímum kalda stríðsins. Forlagið hafði lengi aðsetur á Laugavegi 18, í húsi sem reist var þar 1970 og oft nefnt Rúblan vegna orðrómsins um „Rússagullið“.
Sameiningarsaga
Þann 30. júní 2000 sameinaðist Mál og menning bókaforlaginu Vöku-Helgafell og Edda - miðlun og útgáfa var stofnuð. Hið nýja fyrirtæki flutti í stórhýsi við Suðurlandsbraut. Bækur voru þó áfram gefnar út undir nafni Máls og menningar og Vöku-Helgafells. Árið 2002 ráku fjárhagsvandræði Eddu til endurskipulagningar og endurfjármögnunar þar sem Björgólfur Guðmundsson kom inn í félagið með fleirum.
Icesave
thumb|250px|Fyrra myndmerki Icesave. Icesave var vörumerki innlánsreikninga á netinu sem Landsbanki Íslands bauð í Bretlandi og í Hollandi. Þessi þjónusta stóð viðskiptavinum í þessum löndum til boða þar til í október 2008, þegar íslenska bankakerfið hrundi í kjölfar efnahagslegrar lægðar sem staðið hafði frá byrjun árs. Alls voru viðskiptavinir þessarar þjónustu um 350 þúsund talsins, nokkru fleiri en íslenska þjóðin. Við fall Landsbankans urðu reikningarnir óaðgengilegir en stjórnvöld í Bretlandi og Hollandi tóku þá ákvörðun að greiða innstæðueigendum upp að þeim mörkum sem þau höfðu áður ábyrgst vegna þarlendra banka.
Mál og menning
Sameiningarsaga
Tímarit Máls og menningar er bókmenntatímarit sem hefur verið gefið út frá 1938, lengst af í tengslum við bókaútgáfuna. Núverandi ritstjóri er Guðmundur Andri Thorsson.
Félag aldraðra í V. Barðastrandasýslu
Félag aldraðra í V. Barðastrandasýslu er innan Landssambandi eldri borgara
Icesave
Þegar ljóst var að samningaleiðin var fullreynd hóf eftirlitsstofnun EFTA undirbúning málssóknar fyrir EFTA-dómstólnum vegna meintra brota Íslands á skyldum sínum samkvæmt samningi um evrópska efnahagssvæðið. Dómur féll 28. janúar 2013 með því að Ísland var sýknað af öllum liðum málsins.
Upphaf Icesave
Landsbankinn hafði þá verið á breska innlánsmarkaðnum í þrjú ár og heildarinnlán þar námu um 200 milljörðum króna, bæði frá einstaklingum og fyrirtækjum. Í ársskýrslu Landsbankans fyrir árið 2007 kom fram að sökum undirmálslánakreppunnar í Bandaríkjunum og þeirrar lausafjárþurrðar sem henni fylgdi hefði Landsbankinn leitast við „að styrkja verulega fjármögnunargrunn sinn og draga mjög úr vægi markaðsfjármögnunar en leggja þeim mun meiri áherslu á almenn innlán“. Þar kom einnig fram að ákveðið hefði verið að hefja sem andsvar við áhyggjum markaðsgreinenda vegna vandamála íslensks efnahags árið 2006. Í lok árs 2007 höfðu 128 þúsund Icesave-reikningar verið stofnaðir.
Stjórnendur
Lykilstjórnendur í Landsbankanum á því tímabili sem Icesave varð að veruleika voru þeir Sigurjón Þ. Árnason og Halldór J. Kristjánsson. Í bankaráði sátu Björgólfur Guðmundsson, Kjartan Gunnarsson, Þór Kristjánsson, Þorgeir Baldursson, forstjóri Odda og einn af eigendum Þórsmarkar ehf (sem er eigandi Árvakurs sem gefur út Morgunblaðið) og Guðbjörg Matthíasdóttir, afhafnakona í Vestmannaeyjum. Svafa Grönfeldt kom í stað Guðbjargar í bankaráðinu er hún hætti en Svafa átti ekki þátt í stofnun Icesave. Guðbjartur Hannesson, formaður fjárlaganefndar, hélt því fram í Fréttablaðinu þann 21. ágúst 2009 að ríkið ætti að láta stjórnendur sæta ábyrgð og krefja þá til að borga upp í Icesave skuldirnar úr eigin vasa.
Fyrir hrun
Í byrjun júli 2008 spáði Bert Heemskerk, bankastjóri Rabobank, eins stærsta banka í Hollandi, því að Landsbankinn færi á hausinn og að þeir Hollendingar sem lagt höfðu peninga sína inn Icesave-reikning bankans myndu líklega aldrei sjá þá aftur. Þessi orð lét hann falla í umræðuþætti í ríkissjónvarpi Hollands. Hann líkti Landsbankanum við tyrkneska banka, sem njóta ekki trausts í Hollandi. Þann 8. júlí sagðist Sigurjón Þ. Árnason, þáverandi bankastjóri Landsbankans, ekki skilja hvað Heemskerk gengi til með orðum sínum. Pláss væri fyrir alla á markaðnum. Hann teldi þó að Heemskerk væri að tala um litlu bankana sem hefðu að undanförnu komið sterkir inn á innlánamarkaðinn í Hollandi og ógnuðu ef til vill stöðu Rabobank. Heemskerk var harðlega gagnrýndur fyrir orð sín heima fyrir og sögðu sérfræðingar að hann væri hræddur við þá samkeppni sem framundan væri á markaði.
Á fundi kröfuhafa Landsbanka Íslands 28. febrúar 2009 kom fram að þann 14. nóvember 2008 hafi andvirði innlána hjá útibúum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi numið samtals 1.330 milljörðum króna sem er um 90% vergar landsframleiðslu Íslands.
Samningar um Icesave
Þann 19. október 2009 skrifaði ríkisstjórn Íslands undir samning um greiðslur vegna tjóns af völdum Icesave ásamt fulltrúum Breta og Hollendinga. Margir þingmenn voru harðorðir við umræður og atkvæðagreiðsluna í þinginu og olli málið miklum deilum.
Frumvarp ríkisstjórnarinnar um ríkisábyrgð vegna Icesave-skuldbindinganna var samþykkt í atkvæðagreiðslu á Alþingi þann 30. desember með 33 atkvæðum gegn 30. Atkvæðagreiðslan tók þrjár klukkustundir. Þann 5. janúar 2010 neitaði forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, að skrifa undir lögin.
Í framhaldi af neitun forseta á að skrifa upp á lögin var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um Icesave þann 6. mars 2010 þar sem kosið var um eftirfarandi spurningu:
"Lög nr. 1/2010 kveða á um breytingu á lögum nr. 96/2009, um heimild til handa fjármálaráðherra, fyrir hönd ríkissjóðs, til að ábyrgjast lán Tryggingarsjóðs innstæðueigenda og fjárfesta frá breska og hollenska ríkinu til að standa straum af greiðslum til innstæðueigenda hjá Landsbanka Íslands hf. Alþingi samþykkti lög nr. 1/2010 en forseti synjaði þeim staðfestingar.
Eiga lög nr. 1/2010 að halda gildi?"
2.599 svöruðu: „Já, þau eiga að halda gildi.“ 134.397 svöruðu: „Nei, þau eiga að falla úr gildi.“ Ógild atkvæði voru 7.235. Þar af voru 6.744 seðlar auðir en 491 atkvæði var ógilt af öðrum ástæðum."
Kjörsókn í kosningunum var 62,7% Nei sögðu 93,2%, já sögðu 1,8%, Auðir og ógildir: 5% Nei sem hlutfall af öllum atkvæðabærum mönnum: 58,4%
Fyrri þjóðaratkvæðagreiðsla
Í kjölfarið sendu Íslendingar frá sér tilboð um samning, með kúluláni á breytilegum vöxtum frá 2012 til 2016. Samningsnefndin tók fram í tilboðinu, að þeir myndu ekki fallast á samning þar sem Bretar og Hollendingar myndu hagnast á samningunum. Bretar og Hollendingar svöruðu með móttilboði, þar sem væru 2 vaxtalaus ár, 2009-2010, á fljótandi vöxtum. Löndin tvö sögðu að þessi samningur væri þeirra besta boð.
Eftir nokkra upplýsingafundi á milli ríkjanna kom álit EFTA. EFTA var gagnrýnið á viðbrögð Íslands. Í álitinu segir að íslenska ríkið ætti að sjá til þess að lögum um TIF væri framfylgt, vegna þess að Icesave málið væri óleyst. Ekki stendur þó beint í áliti EFTA að íslenska ríkið ætti að borga Icesave. Alþingi svaraði ekki áliti EFTA og fór málið því til EFTA dómstólsinns.
Allar samningsumleitanir um Icesave gætu þó haft enga meiningu. Landsbankinn er að höfða mál gegn þeirri kröfu að heildsölu- og peningamarkaðslán njóti forgangs í útgreiðslu úr þrotabúi gamla Landsbankans. Málið er fyrir dómstólum og vilji svo til að málið verði dæmt Landsbankanum í hag, þá fellur ekkert á íslenska ríkið af skuldbindingum Icesave miðað við núverandi mati á endurheimtuhlutfalli eignasafns bankans.
9. desember 2010 komst samninganefnd Íslands, Hollands og Bretlands að niðurstöðu. Núverandi samningur er endurgreiðslusamningur. Samningurinn er í breskum pundum og evrum. Samningurinn er til ársins 2024 en er framlengjanlegur til ársins 2042. Framlengingin virkar þannig að ef heildargreiðslur fara yfir 40 milljarða, hækkar lánstíminn um eitt ár við hverja 10 milljarða aukalega. Vextir af láninu frá október 2009 til 2016 eru 3,3% til Bretlands og 3% til Hollands. Eftir þann tíma er miðað við CIRR vexti, sem eru reiknaðir mánaðarlega. Núverandi CIRR vextir eru 2,27% til Bretlands og 2,32% til Hollands. Í samningnum er jafnframt að finna 5% þak, miðað við tekjur ríkisins, gjaldfellingarákvæði, vanefndarúrræði, fjárhæðaviðmið og greiðslufresti. Komi upp ágreiningur um samninginn fer ágreiningurinn fyrir Alþjóðagerðardómstólinn í Haag.
Vanilla Sky
Vanilla Sky er bandarísk spennumynd frá árinu 2001 sem Cameron Crowe framleiddi, skrifaði og leikstýrði. Myndin er endurgerð af spænsku myndinni Abre los ojos (Opnaðu augun þín) frá árinu 1997. Tom Cruise, Cameron Diaz og Penélope Cruz fara með aðalhlutverkin í myndinni. Myndin kom út í kvikmyndahúsum í desember 2001 og var lagið Vanilla Sky sem Paul McCartney hafði skrifað fyrir myndina tilnefnt til margra verðlauna þar á meðal til Óskarsverðlauna og Golden Globe verðlauna en Cameron Diaz var einnig tilnefnd til Golden Globe fyrir bestu leikkonu í aukahlutverki.
Icesave
Fyrri þjóðaratkvæðagreiðsla
Lög um heimild til handa fjármálaráðherra til að staðfesta samninginn voru samþykkt á Alþingi 16. febrúar 2011. Ólafur Ragnar Grímsson, forseti Íslands neitaði að staðfesta lögin með undirskrift sinni 20. febrúar og vísaði þeim til þjóðaratkvæðis.
Seinni þjóðaratkvæðigreiðslan
Þjóðaratkvæðagreiðsla um framtíðargildi laga nr. 13/2011 var haldin 9. apríl 2011. Lögunum var hafnað með um 60% á móti 40% (nákvæmlega 59,7% með og 40,1% á móti), sem var meira en skoðanakannanir höfðu gefið til kynna.