cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pétur Blöndal
Pétur Haraldsson Blöndal (24. júní 1944 – 26. júní 2015) var doktor í stærðfræði og alþingismaður Sjálfstæðisflokksins og sat um tíma í nefndum Efnahags- og viðskiptanefndar sem formaður, Félagsmálanefndar, Heilbrigðis- og trygginganefndar og Íslandsdeildar ÖSE sem formaður.
Kōbō Abe
Kōbō Abe (安部 公房 Abe Kōbō), höfundarnafn Kimifusa Abe (安部 公房 Abe Kimifusa, 7. mars, 1924 – 22. janúar, 1993) var japanskt skáld, leikskáld og rithöfundur. Hann náði fyrst alþjóðlegri hylli með skáldsögunni 砂の女 Suna no onna („Sandkonan“) árið 1962. Hann vann með kvikmyndaleikstjóranum Hiroshi Teshigahara að gerð kvikmynda eftir fjórum verka sinna.
1291
thumb|right|Glergerðareyjan [[Murano.]] Árið 1291 (MCCXCI í rómverskum tölum)
Pétur Blöndal
Ævi
Pétur fæddist þann 24. júní í Reykjavík árið 1944. Foreldrar hans voru Haraldur H. J. Blöndal sem var sjómaður og verkamaður, og Sigríður G. Blöndal skrifstofukona. Hann lést þann 26. júní 2015 á heimili sínu eftir áralanga baráttu við krabbamein.
1291
Á Íslandi
Fædd
Pétur Blöndal
Nám
Hann lauk stúdentsprófi úr Menntaskólanum í Reykjavík árið 1965 og síðar Diplom-próf í eðlisfræði, stærðfræði, tölvunarfræði og alþýðutryggingum við Kölnarháskóla 1971. Að því loknu tók hann doktorspróf í líkindafræði við sama háskóla 1973. Doktorsritgerðin hans hét Explizite Abschätzung des Fehlers im mehrdimensionalen zentralen Grenzwertsatz.
1291
Á Íslandi
Dáin
Pétur Blöndal
Starfsferill
Árið 1973 hóf hann störf við raunvísindastofnun Háskóla Íslands og hélt hann þeirri stöðu í tvö ár. Eftir það varð hann stundakennari við Háskóla Íslands frá árunum 1973 til 1977. Hann gengdi stöðu forstjóra við lífeyrissjóð verslunarmanna árin 1977 til 1984 og hóf einnig árið 1977 að veita tryggingarfræðilega ráðgjöf og útreikninga fyrir ýmsa lífeyrissjóði og einstaklinga, og hélt hann því áfram í 17 ár. Hann var varð framkvæmdarstjóri Kaupþings árið 1984 og var það til ársins 1991. Hann kenndi við Verslunarskóla Íslands frá árunum 1991 til ársins 1994, og hóf störf sem stjórnarformaður Tölvusamskipta árið 1994 og starfaði þar í eitt ár. Var formaður framkvæmdanefndar Landssambands lífeyrissjóða árin 1980 til 1984 og formaður hjá Landssambandi lífeyrissjóða árin 1984 til 1990. Hann starfaði í endurskoðunarnefnd lífeyriskerfisins árin 1984 til 1986. Hann var í stjórn Verðbréfaþings Íslands árin 1985 til1990. Hann var í stjórn Söfnunarsjóðs lífeyrisréttinda (1981-1988), Kaupþings (1982-1986) og svo var hann formaður nokkurra dótturfyrirtækja árin 1987-1991. Hann varð formaður skattamálanefndar Sjálfstæðisflokksins árin 1981-1982, og í stjórn Húseigandafélagsins árin 1982 til 1992 þar sem hann gengi stöðu formanns lengst af. Hann er og hefur verið stjórnarformaður Silfurþings ehf. síðan ársins 1988. Hann sat í nefnd um reglugerð sem fjallaði um húsbréfakerfið (1988) og í stjórn Tölvusamskipta hf. (lengst af formaður) síðan árið 1990. Í stjórn SH-verktaka hf. (1991-1992) og stjórnarformaður Veðs hf. og Veðafls hf. (1992-1993). Hann sat í stjórn Sæplasts hf. (1991-1996) og var varaformaður Marstars hf. (1994-1997). Árið 1994 var hann kosinn í bankaráði Íslandsbanka hf. og sat til ársins 1995 og árin 2003 og út 2004 var hann í sjórn SPRON. Hann sat í nefnd um endurskoðun stærðfræðikennslu (1994-1998) og af og til var hann einnig í stjórn Félags íslenskra tryggingarfræðinga.
1291
Erlendis
Fædd
Pétur Blöndal
Alþingisferill
Hann var Alþingismaður Reykjavíkur frá árunum 1995 til 2003, svo var hann alþingismaður Reykjavíkurkjördæmis suðurs frá árunum 2003 til 2007, varð svo alþingismaður Reykjavíkurkjördæmis norðurs árið 2007 en varð svo aftur alþingismaður Reykjavíkurkjördæmis suðurs árið 2013. Hann var í Iðnaðarnefnd frá árunum 1995 til 2003, félagsmálanefnd frá árunum 1995 til 2007, í Efnahags- og viðskiptanefnd árin 1995 til 2000 og frá árunum 2003 til 2007 sem formaður. Hann var í sérnefnd um fjárreiður ríkisins frá árunum 1996 til 1997, heilbrigðis- og trygginganefnd frá árunum 2003 til 2007. Hann varð formaður efnahags- og skattanefnd árið 2007 og heldur enn þeirri stöðu. Árið 2007 hóf hann störf hjá félags- og tryggingamálanefnd og heilbrigðisnefnd. Hann hóf störf við Íslandsdeild Öryggis- og samvinnustofnunar Evrópu árið 1995 og lauk þar störfum árið 2000 (þar sem hann gætti stöðu formanns frá árunum 1996 til 2003) og hóf aftur störf þar árið 2003 sem formaður og var til dauðadags.
1291
Erlendis
Dáin
Pétur Blöndal
Einkalíf
Pétur var giftur Moniku Blöndal og eignaðist 4 börn og þar af 3 kjörbörn; Davíð (1972), Dagnýju (1972), Stefán Patrik (1976), og Stellu Maríu (1980). Þau skildu. Pétur hóf svo sambúð með Guðrúnu Birnu Guðmundsdóttur og áttu þau saman Baldur Blöndal (1989) og Eydísi Blöndal (1994). Þau skildu. Eftirlifandi eiginkona Péturs er Eyrún Rós Árnadóttir.
Núpsstaður
thumbnail|Bænhúsið á Núpsstað thumbnail|Gömlu bæjarhúsin á Núpsstað, bænhúsið lengst til hægri Núpsstaður er bær í Skaftárhreppi   vestan við Lómagnúp. Á Núpsstað standa gömul bæjarhús sem talin eru dæmigerð fyrir bæi á Íslandi. Þar er bænhús sem er torfkirkja og byggt á  kirkju sem var byggð um 1650. Kirkja var aflögð á Núpsstað 1765. Árið 1930 var bænhúsið friðlýst. Það var fyrsta friðlýsta húsið á Íslandi. Árið 1961 var það endurvígt. Náttúrufegurð er mikil á Núpsstað og er staðurinn vinsæll viðkomustaður ferðafólks.
Michael Richards
Michael Anthony Richards (f. 24. júlí 1949) er bandarískur leikari og uppistandari.
Himnusz
thumb|right|Frumrit verksins, undirritað af Ferenc Erkel Himnusz, einnig þekktur sem Isten áld meg a' Magyart (eftir fyrstu ljóðlínunni), er þjóðsöngur Ungverjalands. Hann var tekinn í notkun árið 1844, og er fyrsta erindið sungið við opinberar athafnir. Textann samdi Ferenc Kölcsey, en lagið Ferenc Erkel.
Texti
Isten áld meg a' Magyart
Jó kedvvel, bőséggel,
Nyújts feléje védő kart,
Ha küzd ellenséggel;
Bal sors a' kit régen tép,
Hozz rá víg esztendőt,
Megbünhödte már e' nép
A' múltat 's jövendőt!
Hányszor zengett ajkain
Ozman vad népének
Vert hadunk csonthalmain
Győzedelmi ének!
Hányszor támadt tenfiad
Szép hazám, kebledre,
Riverside (hljómsveit)
Önnur plata þeirra, Second Lide Syndrome (2005) vakti athygli og var gefin út af hinni virtu Inside Out útgáfu. Hljómsveitin varð fyrir áfalli þegar gítarleikarinn Piotr Grudziński varð bráðkvaddur en hélt áfram sínu striki.
Himnusz
Texti
S lettél magzatod miatt
Magzatod hamvvedre!
Őseinket felhozád
Karpat szent bérczére,
Általad nyert szép hazát
Bendegúznak vére.
'S merre zúgnak habjai
Tiszának, Dunának,
Árpád hős magzatjai
Felvirágozának.
Bújt az üldözött, s felé
Kard nyúl barlangjában,
Szerte nézett s nem lelé
Honját a hazában,
Bércre hág és völgybe száll,
Bú 's kétség mellette,
Vérözön lábainál,
'S lángtenger felette.
Ért kalászt lengettél,
Tokaj szőlővesszein
Nektárt csepegtettél.
Zászlónk gyakran plántálád
Vad Török sáncára,
'S nyögte Mátyás bús hadát
Bécsnek büszke vára.
Vár állott, most kőhalom,
Halálhörgés, siralom
Zajlik már helyettek.
'S ah, szabadság nem virul
A' holtnak véréből,
Kínzó rabság könnye hull
Hajh, de bűneink miatt
Gyúlt harag kebledben,
'S elsújtád villámidat
Dörgő fellegedben,
Most rabló Mongol nyilát
Zúgattad felettünk,
Vállainkra vettünk.
Szánd meg Isten a' Magyart
Kit vészek hányának,
Nyújts feléje védő kart
Tengerén kínjának.
Balsors a' kit régen tép,
A múltat 's jövendőt!
Rókokó
thumb|300px|Elskendur.Postulínsstytta frá 1760 í rókokóstíl Rókokó er listastíll sem kom fram í byrjun 18. aldar, fyrst í Frakklandi en breiddist þaðan um Evrópu. Rókokó sækir upptök sín til barokkstílsins sem var ríkjandi á 17. öld. Barokkstíll kom fram í flestum listgreinum og voru helstu einkenni hans áberandi skreytingar sem voru uppfullar af táknum, útskurður varð algengur og form ýkt, sterkir litir notaðir og andstæður ljóss og skugga. Rókokó svipar til barokkstíls en var mun léttari og einkenndist af sveigðum formum sem líktust S og C. Dýra- og blómamynstur voru algeng og ýmis náttúruform svo sem steinar og skeljar voru áberandi í málverkum og húsgögnum.
Rókokóstíll varð vinsæll í Danmörku töluvert seinna en í Frakklandi og vinsældir hans þar náðu hámarki á síðari hluta 18. aldar. Rókokó kom nær eingöngu fram sem skreytistíll í innanhússhönnun, en ekki var mikið um áhrif hans í byggingarlist. Riddarasalurinn í Moltkehöllinni í Amalíuborg sem teiknaður er af Nicolai Eigtved þykir gott dæmi um rókókóstíl.
Makríll
Makríll (fræðiheiti: Scomber scombrus) er hraðsyntur uppsjávarfiskur af makrílaætt, sem finnst í Norður-Atlantshafi. Makríll er algengur í svölum sjó og heldur sig í stórum torfum nálægt yfirborði. Makríllinn kemur að ströndum í fæðuleit að sumarlagi þar sem vatnshiti er milli 11° og 14 °C. Á veturna heldur hann sig á meira dýpi og fjær landi. Markríll er svifæta og heldur sig þar sem áta og hitastig er hagstætt. Í ætisleit fer hann í miklar göngur norður um Noregshaf, norður með Noregi og síðustu ár til Íslands. Rauðáta er mikilvæg fæða hans en hann étur einnig svif og fiska. Makríll er sundmagalaus og sekkur því ef hann er ekki á stöðugri hreyfingu. Magn af makríl í Norðursjó minnkaði mikið upp úr 1960 vegna ofveiði.
Hann er langlífur og hefur hámarksaldur makríls greinst 25 ár og þekkt er að fiskar geta orðið meira en 66 sm langir. Fiskurinn verður kynþroska við 2-3 ára aldur. Í lok fyrsta árs er makríll um 27-28 sm og er þyngdin þá 160-179 gr. Við níu ára aldur er meðallengd makríls um 40 sm og þyngdin um og yfir 600 gr.
Þrír stofnar makríls eru í NA-Atlantshafi en þeir eru Vesturstofn sem er lang stærstur, Suðurstofn og Norðursjávarstofn.
Makrílgöngur hafa tekið miklum breytingum undanfarin ár og er breytt göngumynstur talið orsakast af hlýnun sjávar.
Makríll við Ísland
Makríll fannst svo vitað sé í fyrsta skipti við Ísland árið 1895. Þekkt er að Makríll var áberandi 1944. Árið 2005 bárust margar tilkynningar til Hafrannsóknarstofu um makríl. Makrílafli var fyrst skráður af Fiskistofu árið 1996 en fram til 2005 var þessi afli oftast veiddur utan íslenskrar lögsögu. Makrílveiðar Íslendinga eftir árum
Íslendingar ákvörðuðu einhliða í desember 2010 að auka kvótann fyrir makrílveiði. Þessi ákvörðun leiddi til að ESB undirbjó löndunarbann fyrir íslensk makrílskip (staða 21.12.2010).
thumb|Makrílflak í tómatsósu, vinsæll réttur í Skandinavíu og á Bretlandseyjum.Makríll er vinsæll matfiskur og þykir ljúffengur. Hann er annað hvort eldaður eða notaður sem sashimi. Makríll inniheldur mikið magn af vítamíninu B12 og omega 3 fitusýrum.
Í Skandinavíu og á Bretlandseyjum er dósamakríll í tómatsósulegi algeng fylling í brauðsamlokum.
Makrílstofninn
Hrygningarstofn Makríls í NA-Atlantshafinu árið 2009 er af Alþjóðahafrannsóknarráðinu metinn 2,6 milljón tonn.
Heimildir
Скумбрии
Undirstöðusetning algebrunnar
Undirstöðusetning algebrunnar er mikilvæg stærðfræðisetning, segir að kroppur tvinntalna er algebrulega lokaður. Fjöldi stærðfræðinga reyndi að sanna regluna á 18. öld, meðal annarra Euler og Lagrange en fyrstu fullkomnu sönnunina veitti Frakkinn Jean-Robert Argand árið 1806. Árið 1799 hafði Svisslendingurinn Carl Friedrich Gauss samið sönnun, sem síðar kom í ljós að var götótt. Setningin er, líkt og nafnið ber með sér, mikilvæg niðurstaða í fleiri en einni grein stærðfræðinnar, stærðfræðigreiningu og algebru svo nokkuð sé nefnt.
Framsetning
Látum P vera margliðu yfir tvinntalnasléttuna með tvinntalnafastastuðlum og af stigi n>0. Þá hefur P minnst eina núllstöð. Þ.e. ef þar sem z er tvinntala og a_n stuðlarnir eru tvinntölur þá er til a.m.k. eitt gildi fyrir z svo P(z) = 0.
Eggleg
thumb|right|Eggleg kúrbíts Eggleg er kvenæxlunarfæri blóma sem geymir eggin sem verða að fræjum eftir frjóvgun og er hluti frævunnar. Þrír eru venjulega aðalpartar frævunnar; egglegið neðst, stíllinn, mjór stafur upp af eggleginu, og efst á honum frænið.
Gunnlaugur ormstunga
Gunnlaugur ormstunga (u.þ.b. 983 – u.þ.b. 1008) var íslenskt skáld. Gunnlaugur er ein af aðalpersónunum í Gunnlaugs sögu ormstungu, sem tekur nafn sitt eftir honum, en í henni eru margar vísur hans. Í sögunni er honum lýst svo:
Gunnlaugur trúlofaðist Helgu hinni fögru sem var af ætt Egils Skallagrímssonar. Hann hélt síðan í þriggja ára utanlandsferð eins og hefðbundið var og fyrst til Noregs. Þar gekk hann á fund Eiríks jarls Hákonarsonar og átti við hann orðaskipti.
Gunnlaugur móðgaði síðan jarlinn með því að rifja upp snautlegan dauðdaga föður hans, Hákonar, og varð að hverfa frá Noregi. Þá hélt hann á fund Aðalráðs Englandskonungs og síðan Ólafs sænska. Þar hitti hann Hrafn Önundarson skáld sem varð hans helsti keppinautur. Þeir ortu báðir kvæði um Ólaf og bað konungur hvorn að meta kvæði hins.
Gunnlaugur ílengdist í útlöndum þar sem hann flutti ýmsum höfðingjum lofkvæði. Á meðan hélt Hrafn til Íslands og bað Helgu hinnar fögru. Þar sem Gunnlaugur hafði ekki snúið heim á tilsettum tíma var trúlofun hans við Helgu slitið og Hrafn fékk hennar. Sama ár og brúðkaup þeirra var gert kom Gunnlaugur aftur til Íslands og skoraði Hrafn á hólm. Þeir háðu einvígi á Alþingi en hvorugur hafði sigur og í framhaldinu voru hólmgöngur bannaðar á Íslandi. Gunnlaugur og Hrafn gengu þó aftur á hólm erlendis nokkrum árum síðar og féllu báðir.
620–611 f.Kr.
620-611 f.Kr. var 9. áratugur 7. aldar f.Kr.
1292
thumb|right|[[Jóhann Balliol Skotakonungur.]] Árið 1292 (MCCXCII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Miðenska
Miðenska er enskan sem töluð var frá 1066 til 15. aldar á Englandi.
Lichfield
thumb|250px|Efst til vinstri: dómkirkjan; efst til hægri: fæðingarstaður Samuel Johnsons, mitt til vinstri: Quonians Lane, mitt til hægri: Garrick-leikhúsið; neðst: séð yfir borgina.
Rafmagnsgítar
Rafmagnsgítar er gítar sem notar tónnema til að breyta sveiflum stálstrengja í rafstraum sem síðan er magnaður upp með magnara og breytt í hljóð aftur með hátalara. Straumurinn sem gítarinn gefur frá sér er stundum leiddur gegnum gítareffekta sem breyta sveiflunni.
Lichfield
Lichfield er borg og sókn í Staffordshire í Englandi. Borgin liggur um það bil 26 km norðan við Birmingham, 14 km frá Walsall og 21 km frá Burton upon Trent. Árið 2011 voru íbúar borgarinnar 32.219 en íbúar sveitarfélagsins voru 100.700.
Domino's Pizza
thumb|Merki fyrirtækisins. Dominos Pizza oftast kallað Dominos er bandarísk skyndibitakeðja sem selur pítsur. Hún var stofnuð árið 1960. Fyrirtækið hefur höfuðstöðvar í Domino's Farms Office Park í Ann Arbor, Michigan.
Lichfield
Miðaldadómkirkja með þremur turnspírum einkennir borgina. Samuel Johnson, höfundur fyrstu ensku orðabókarinnar, fæddist í borginni. Sögu Lichfield má rekja til ársins 669, þegar Chad af Mersíu stofnaði sókn á svæðinu. Sóknin varð kirkulegi miðpunktur Mersíu. Árið 2009 fannst Staffordskírissjóðurinn, stærsti sjóður engilsaxneskra gull- og silfurgripa sem fundist hefur, nálægt borginni.
Þróun borgarinnar hélt áfram á 12. öld. Roger de Clinton víggirti dómkirkjuna og dróg upp götuskipulag að miðbænum sem lifir af ennþá daginn í dag. Blómaskeið Lichfield var á 18. öld þegar hún varð vinsæll áningarstaður meðal vagnstjóra. Á þessum tíma blómstraði menning í borginni, en þar bjuggu fræðimenn svo sem Samuel Johnson, David Garrick, Erasmus Darwin og Anna Seward. Í orðum Johnsons var Lichfield „borg heimspekinga“.
Gjóður
Gjóður (eða fiskiörn) (fræðiheiti: Pandion haliaetus) er miðlungsstór ránfugl sem veiðir á daginn. Gjóðurinn er fiskiæta sem nær 60 cm stærð og 1.8 m vænghafi. Hann finnst víða um heim og hefur sést á Íslandi.
Domino's Pizza
Dominos á Íslandi
Fyrsta verslun Dominos Pizza á Íslandi var opnuð þann 16. ágúst 1993 að Grensásvegi 11 í Reykjavík. Domino’s Pizza rekur 24 verslanir hér á landi. Tólf þeirra eru í Reykjavík, ein í Garðabæ, Mosfellsbæ og tvær í Kópavogi, Hafnarfirði og í Reykjanesbæ. Auk þess er einn staður á Akureyri, Akranesi og á Selfossi.
Auk þessara 24 verslana rekur Dominos hráefnavinnslu, birgðastöð fyrir verslanir fyrirtækisins og þjónustuver.
Adam Gottlob Moltke
thumb|200px|Adam Gottlob Moltke. Málverk eftir [[Carl Gustaf Pilo.]] Adam Gottlob lensgreve (von) Moltke (10. nóvember 1710 – 25. september 1792) var lénsgreifi af þýskum og dönskum ættum. Hann var yfirhirðmarskálkur í Danmörku og var einn valdamesti maður landsins á stjórnartíma Friðriks 5. árin 1746-1766. Hann var verndari lista og margar byggingar og listaverk liggja eftir frá hans tíma sem hann fékk arkitekta og listamenn til að gera. Ein af höllunum fjórum í Amalíuborg er höll Moltkes en hún var byggð fyrir hann á sínum tíma. Adam Gottlob Moltke átti 22 börn.
Sigmar Vilhjálmsson
Sigmar Vilhjálmsson oftast kallaður Simmi eða Simmi Vill (fæddur 3. janúar 1977 á Egilsstöðum) er íslenskur sjónvarpsmaður, fjölmiðlamaður og athafnamaður. Hann er sonur íþróttamannsins Vilhjálms Einarssonar. Simmi byrjaði feril sinn með vini sínum Jóhannesi Ásbjörnssyni í þáttunum 70 á Mónó (1999 - 2000). Árið 2000 byrjuðu þeir félagar með þáttinn 70 mínútur. Simmi hætti í þættinum árið 2003 og varð kynnir í Idol stjörnuleit með Jóa. Seríurnar urðu fjórar frá 2003 - 2009. 2009 byrjuðu þeir Jói með þáttinn Simmi og Jói á Bylgjunni og varð þátturinn á dagskrá til 2013.
Árið 2010 opnuðu þeir Hamborgarafabrikkuna. Sigmar átti einnig Keiluhöllina.
Árið 2020 opnaði Sigmar Minigarðinn, minigolf-afþreyingarstað.
Einkamál
Sigmar var giftur frá 1998 - 2016 en skildi í nóvember 2016.
Tign
Tign getur átt við:
Hosni Mubarak
thumb|right|Hosni Mubarak Múhameð Hosni Said Mubarak (arabíska : محمد حسنى سيد مبارك ) (fæddur 4. maí 1928, látinn 25. febrúar 2020), almennt þekktur undir nafninu Hosni Mubarak (arabíska: حسنى مبارك ) var fjórði forseti Egyptalands frá 14. október 1981 til 11. febrúar 2011 en hann sagði af sér í kjölfar mikilla mótmæla.
Mubarak var útnefndur varaforseti Egyptalands eftir að hafa klifrað upp metorðastigann í egypska flughernum. Hann tók við forsetastóli af Anwar Sadat eftir að sá síðarnefndi var myrtur af öfgamönnum í kjölfar friðarsamkomulags hans við Ísrael.
Margrét Helga Jóhannsdóttir
Margrét Helga Jóhannsdóttir (fædd 4. maí 1940) er íslensk leikkona. Hún útskrifaðist úr leiklistarskóla Þjóðleikhússins árið 1967. Hún lék fyrst nokkur hlutverk hjá Þjóðleikhúsinu. Árið 1972 fór hún yfir til LR í Iðnó. Margrét hefur leikið í fjórum verkum Kjartans Ragnarssonar sem öll voru sýnd oftar en 200 sinnum. Í Borgarleikhúsinu hefur hún leikið í fjöldra sýninga þar á meðal í Sigrún Ástrós og Chicago. Hún hefur leikið í ótal útvarpsleikritum, sjónvarpsþáttum og kvikmyndum. Margrét fékk Edduna fyrir hlutverk sitt í Englum alheimsins, tilnefningu fyrir Börn og var útnefndur Bæjarlistamaður Seltjarnarness árið 2004.
Ródín
Ródín er frumefni með efnatáknið Rh og sætistöluna 45 í lotukerfinu. Þetta er sjaldgæfur silfurhvítur, harður hliðarmálmur í platínuflokknum, finnst í platínugrýti og er notaður málmblendi með platínu og sem hvati.
Almenn einkenni
Ródín er harður, silfurhvítur og endingargóður málmur með háan endurvarpsstuðul. Ef það er smám saman kælt niður úr glóandi heitu ástandi, breytist það í snertingu við súrefni í seskíoxíð, sem breytist svo við hækkandi hitastig aftur yfir í málminn. Ródín hefur bæði hærra bræðslumark og lægri eðlismassa en platína. Það er ónæmt gagnvart öllum sýrum nema kóngavatni, sem leysir það upp.
Notkun
Aðalnot þessa frumefnis er sem málmblendisefni til að herða platínu og palladín. Þessar málmblöndur eru notaðar í bræðsluofnavöf, fóðringar í glertrefjaframleiðslu, snertispennunema, rafskaut fyrir kerti í flugvélar og í deiglur fyrir rannsóknastofur. Önnur not;
Theódór Júlíusson
Theódór Júlíusson (fæddur 21. ágúst 1949) er íslenskur leikari. Hann er með diplómu í leiklist frá The Drama Studio í Lundúnum. Hann var fastráðinn leikari hjá leikfélagi Akureyrar frá 1978 til 1989. Theódór lék sitt fyrsta hlutverk hjá leikfélagi Reykjavíkur sem gestaleikari árið 1987 en kom síðan aftur til starfa hjá félaginu við opnun Borgarleikhúss árið 1989 og hefur starfað þar síðan. Hann hefur þrisvar verið tilnefndur til Grímuverðlauna fyrir hlutverk sín í Puntilla og Matta, Söngleiknum Ást og Fjölskyldunni. Theódór hefur leikstýrt fjölda sýninga hjá áhugaleikfélögum og einnig hjá leikfélagi Akureyrar. Hann hefur leikið í ótal útvarpsleikritum, sjónvarps- og kvikmyndum þar á meðal Englum alheimsins, Hafinu, Mýrinni, Reykjavík-Rotterdam og Eldfjalli en fyrir hlutverk sitt þar hlaut hann fjölmörg verðlaun.
Mouvement panique
Mouvement panique („paníska hreyfingin“) var samband listamanna sem Fernando Arrabal, Alejandro Jodorowsky og Roland Topor ásamt fleirum stofnuðu í París árið 1962. Hreyfingin var stofnuð sem viðbragð við því hvað súrrealisminn var orðinn viðurkenndur. Listamennirnir reyndu því að skapa áhrif með því að ganga fram af fólki með óvæntum og oft ruglingslegum gjörningum. Þeir voru undir áhrifum frá Antonin Artaud og leikhúsi grimmdarinnar. Meðal þess sem þeir gerðu var að krossfesta hænur, skera gæsir á háls, setja upp risastóra vagínu og leika morð á rabbína.
Jodorowsky gerði kvikmyndina Fando y Lis eftir leikriti Arrabals árið 1968 og Arrabal og Topor unnu saman að kvikmyndinni Viva la muerte árið 1971. Jodorowsky leysti hópinn formlega upp árið 1973 eftir að Arrabal gaf út ritgerðina Le panique.
Sturla Þórðarson
thumb|right|Sturla bjó lengi á Staðarhóli í Saurbæ. Hér sést yfir Staðarhólsdal og í forgrunni er minnismerki um Sturlu, Stein Steinarr og Stefán frá Hvítadal, sem allir bjuggu í sveitinni í lengri eða skemmri tíma. Sturla Þórðarson (29. júlí 1214 – 30. júlí 1284) var lögsögumaður, lögmaður, sagnaritari og skáld sem bjó á Staðarhóli í Saurbæ.
Uppruni og æska
Sturla var sonur Þórðar Sturlusonar og frillu hans Þóru og áttu þau fleiri börn saman, þar á meðal Ólaf Þórðarson hvítaskáld, en Sturla var yngstur.
Þórður átti einnig skilgetinn son, Böðvar, og fékk hann meirihluta arfs eftir föður þeirra er hann dó 1237, en Sturla hafði áður erft ömmu sína, Guðnýju Böðvarsdóttur, sem ól hann upp fyrstu árin, í Hvammi til 1218 og síðan í Reykholti. Snorri Sturluson, sonur Guðnýjar og föðurbróðir Sturlu, hirti þó þá fjármuni og urðu þeir bræðurnir, hann og Þórður, ósáttir út af arfinum en þeir sættust þó seinna og varð Sturla nemandi Snorra og ólst upp hjá honum að einhverju leyti.
Átök Sturlungaaldar
Sturla var talinn friðsemdarmaður en var þó þátttakandi í mörgum helstu viðburðum Sturlungaaldar. Hann barðist með Sighvati föðurbróður sínum og sonum hans í Örlygsstaðabardaga, hann var í liði Þórðar kakala er hann sneri heim frá Noregi.
Þegar Gissur Þorvaldsson kom til landsins 1252 og vildi leita sátta við Sturlunga var Sturla helsti leiðtogi þeirra og þeir sömdu um að Ingibjörg dóttir Sturlu, sem þá var 13 ára, skyldi giftast Halli syni Gissurar. Brúðkaupið var haldið á Flugumýri haustið 1253 en Sturla var farinn þegar brennumenn riðu í garð svo að hann varð ekki vitni að Flugumýrarbrennu.
Lögsögumaður, lögmaður og rithöfundur
Sturla var lögsögumaður 1251-1253, fékk Borgarfjörð að léni er Gissur varð jarl 1258 en missti hann skömmu síðar í hendur Hrafns Oddssonar. Hann átti síðan í erjum við Hrafn sem lauk með því að Sturla hraktist til Noregs 1263. Þar var honum falið að skrifa sögu Hákonar gamla. Hann fór heim árið 1271 með lögbókina Járnsíðu og kann að hafa átt þátt í að semja hana en hún mætti mótstöðu og var ekki lengi í gildi og Jónsbók kom í staðinn áratug síðar.
Hann varð lögmaður alls landsins 1272-1276. Síðasta árið eða árin þótti mönnum hann vera afskiptalítill og leyfa Hrafni Oddssyni og Árna biskupi að fara sínu fram og skrifaði Þorvarður Þórarinsson konungi umkvörtunarbréf. Úr varð að landinu var skipt í tvö lögmannsumdæmi og varð Sturla lögmaður norðan lands og vestan en Jón Einarsson sunnan og austan. Árið 1277 fór Sturla aftur til Noregs og var þá falið að skrifa sögu Magnúsar lagabætis. Hann kemur lítið við sögu næstu árin þótt hann væri lögmaður og er til dæmis að engu getið í sambandi við deilurnar sem urðu um Jónsbók. Eftir að hann sagði af sér lögmannsstarfi 1282 flutti hann út í Fagurey á Breiðafirði og dvaldi þar síðustu æviárin.
Hann skrifaði Íslendinga sögu, rit sem síðar varð miðjuþáttur Sturlunga sögu. Hún er sjálfstætt verk og er oft birt sem slíkt. Einnig var hann konunglegur sagnaritari og skrifaði Hákonar sögu Hákonarsonar og sögu Magnúsar sonar hans. Hann skrifaði líka eina gerð Landnámabókar og orti kvæði og vísur sem sum hafa varðveist.
Fjölskylda
Kona Sturlu var Helga Þórðardóttir. Auk Ingibjargar áttu þau dótturina Guðnýju, sem giftist Kálfi Brandssyni á Víðimýri, syni Brands Kolbeinssonar, og synina Þórð, sem var hirðprestur Magnúsar lagabætis, og Snorra á Staðarhóli.
Lokastígur
Lokastígur er þröng gata í Þingholtunum í Reykjavík. Hann tilheyrir Ásgarði og nær frá Njarðargötu að Týsgötu. Gatan heitir eftir ásnum Loka.
Vera Illugadóttir
Vera Sóley Illugadóttir (f. 13. september 1989) er íslensk útvarpskona og rithöfundur. Hún vinnur sem dagskrárgerðarmaður hjá Ríkisútvarpinu og hefur frá árinu 2016 verið framleiðandi og þulur útvarps- og hlaðvarpsþáttarins Í ljósi sögunnar á Rás 1. Í þættinum er fjallað um ýmis sagnfræðileg málefni, gjarnan með skírskotun í málefni líðandi stundar.
Vera er dóttir blaðamannsins Illuga Jökulssonar og leikkonunnar Guðrúnar S. Gísladóttur. Hún er alin upp í miðbæ Reykjavíkur og gekk í Austurbæjarskóla og Menntaskólann í Hamrahlíð. Vera hóf nám í arabísku og miðausturlandafræðum í Stokkhólmsháskóla árið 2010 og útskrifaðist þaðan árið 2013. Hún hafði áður ferðast um Mið-Austurlönd í aðdraganda arabíska vorsins ásamt ömmu sinni, Jóhönnu Kristjónsdóttur, og fengið áhuga á sögu og menningu svæðisins.
Vera gaf árið 2012 út Svörtu bókina ásamt Helga Hrafni Guðmundssyni. Í bókinni birtist safn lagfærðra greina úr tímaritinu Skakka turninum og veftímaritinu Lemúrnum, sem Vera hafði áður tekið þátt í að semja. Árið 2018 gaf Vera út bókina Þjóðhöfðingja Íslands, þar sem hún sagði stuttlega frá öllum þjóðhöfðingjum Íslands allt frá Hákoni gamla til Guðna Th. Jóhannessonar.
Árið 2014 gerði hún útvarpsþáttinn Leðurblakan þar sem fjallað var um dularfull og óupplýst mál. Veturinn 2019 - 2020 var leðurblakan endursýnd sem hlaðvarp á Rúv Núll.
Í ljósi sögunnar
Árið 2016 gerði hún útvarp og hlaðvarpið Í ljósi sögunnar sem hefur verið á dagskrá á Rás 1 síðan með sumarleyfum. Í þættinum er fjallað um ýmis sagnfræðileg málefni, gjarnan með skírskotun í málefni líðandi stundar.
Dacrydium pectinatum
Dacrydium pectinatum er sígrænt tré (um 3 til 40m hátt) frá Hainan, Borneó, Filippseyjum og Súmötru. .
Bostonmaraþonið
thumb|right|Bostonmaraþonið árið 2010. Bostonmaraþonið er árlegt maraþonhlaup sem fer um nokkra bæi á Stór-Bostonsvæðinu í austurhluta Massachusetts í Bandaríkjunum. Það fer venjulega fram á Patriots' Day, þriðja mánudaginn í apríl. Fyrsta hlaupið var haldið árið 1897. Hugmyndin kom frá fyrstu maraþonkeppninni sem fór fram á Sumarólympíuleikunum 1896. Bostonmaraþonið er elsta árlega maraþon heims og er eitt af þekktustu mótunum í vegahlaupi. Það er eitt af sex Heimsmaraþonum. Hlaupaleiðin liggur frá Hopkinton í suðurhluta Middlesex-sýslu að Copley Square í Boston.
Blísturendur
Blísturendur (fræðiheiti: Dendrocygna), einnig kallaðar blístrur, eru undirætt anda.
Bostonmaraþonið
Íþróttasamband Boston (BAA) hefur séð um skipulag maraþonsins frá 1897, og umsjón þess er í höndum DMSE Sports, Inc. síðan 1988. Áhugamenn og atvinnuhlauparar víðsvegar að úr heiminum keppa í Bostonmaraþoninu ár hvert og hlaupa um hæðótt landslag Massachusetts í misjöfnu veðri.
Um 500.000 áhorfendur mæta á hverju ári og maraþonið er vinsælasti íþróttaviðburður Nýja Englands. Aðeins 15 þátttakendur tóku þátt árið 1897, en nú eru að meðaltali um 30.000 skráðir þátttakendur á ári, en 30.251 keppendur skráðu sig árið 2015. Hundrað ára afmælismaraþon árið 1996 setti met sem stærsta maraþon í heimi með 38.708 skráða, 36.748 sem hófu keppni og 35.868 sem luku henni.
Ríkisendurskoðun
Ríkisendurskoðun er skrifstofa ríkisendurskoðanda. Ríkisendurskoðandi starfar á vegum Alþingis og er trúnaðarmaður þess. Hann er sjálfstæður og engum háður í störfum sínum. Hlutverk ríkisendurskoðanda er að hafa eftirlit með framkvæmdavaldinu fyrir hönd Alþingis með endurskoðun ríkisreiknings og reikninga ríkisaðila, og stuðla með öðrum hætti að hagkvæmari nýtingu almannafjár. Ríkisendurskoðun starfar samkvæmt lögum um ríkisendurskoðanda og endurskoðun ríkisreikninga [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2016046.html nr. 46/2016]. Alþingi kýs yfirmann stofnunarinnar, ríkisendurskoðanda, til sex ára. Núverandi ríkisendurskoðandi er Skúli Eggert Þórðarson og var hann kjörinn ríkisendurskoðandi árið 2018. Starfi ríkisendurskoðanda lýkur jafnan með skýrslu sem send er til Alþingis og er einnig gerð opinber.
Jólaglögg
100px|thumb|hægri|Jólaglögg Jólaglögg er dökkrauður og kryddaður áfengur drykkur, sem borinn er fram hitaður. Þess er einkum neytt á aðventunni, t.d. í jólaboðum.
Ríkisendurskoðun
Sérstök lög voru fyrst sett um Ríkisendurskoðun árið 1987 og var hún þá færð undir Alþingi. Áður, frá 1969 hafði Ríkisendurskoðun verið deild í fjármálaráðuneytinu.
Arnarbæli (Fellsströnd)
Arnarbæli á Fellsströnd í Dalabyggð, þótti ein fyrr á öldum þegar litið var til hlunninda, veðurfars, gróðurfars, ræktunarlands og fl. Gróður er mikill, hlunnindi eru góð, ræktarland er mikið og sæmileg tún. Landslagið samanstendur af mýrlendi, miklum trjágróðri, klettaborgum og eyjum.
Eins og nafnið gefur til kynna, þá hefur í gegnum aldir verið mikið arnar varp á og í kringum jörðina og er enn. Ekki er óalgengt að sjá erni þar í hópum.
Slétta (rúmfræði)
Slétta eða plan er eitt af grunnhugtökum rúmfræðinnar og á við flöt í þrívíðu rúmi, sem hefur enga dýpt. Hin grunnhugtökin eru punktur og lína. Einfaldasta dæmið er hlutrúmið, sem er tvívítt. Sléttur í hærri víddum en eru kölluð háplön.
Slétta er spönnuð af tveimur línulega óháðum vigrum, t.d. a og b. Slétta, sem fer um punktinn c, er mengi allra vigra sem rita má þannig:
þar sem að s og t eru stikar.
Skipta má sléttu í tvívíðu rúmi með línu í tvær hálfsléttur.
Stétt (aðgreining)
Stétt getur átt við:
630–621 f.Kr.
630-621 f.Kr. var 8. áratugur 7. aldar f.Kr.
Þekkt fólk sem starfað hefur með Röskvu
Listi yfir þekkta einstaklinga sem starfað hafa með stúdentahreyfingunni Röskvu við Háskóla Íslands.
Hæll (aðgreining)
Hæll getur átt við eftirfarandi:
Vísindafélag Íslendinga
Vísindafélag Íslendinga var stofnað 1. desember 1918 til að efla vísindastarfsemi í landinu. Frumkvæði að stofnun þess áttu Ágúst H. Bjarnason og Sigurður Nordal prófessorar við Háskóla Íslands.
Um félagið
Þó að 1. desember 1918 sé talinn stofndagur félagsins var fyrsta stjórn félagsins kosin 19. janúar 1919. Hana skipuðu: Ágúst H. Bjarnason forseti, Einar Arnórsson ritari og Guðmundur Finnbogason gjaldkeri. Félagsmenn voru upphaflega þeir fastir kennarar við Háskóla Íslands, er þess óska.
Félagið hefur gefið út yfir 60 rit, Rit Vísindafélags Íslendinga, og er einna mest rit í fjórum bindum um Heklugosið 1947–1948. Seinast gaf Vísindafélagið út Afmælisrit 1918–1998 árið 2000.
Verðlaunasjóður Ásu Guðmundsdóttur Wright
Á vegum Vísindafélagsins er starfræktur Verðlaunasjóður Ásu Guðmundsdóttur Wright, sem stofnaður var á hálfrar aldar afmæli Vísindafélagsins 1. desember 1968. Sjóðurinn veitir árlega viðurkenningu fyrir framúrskarandi vísindastörf, og var fyrst úthlutað úr sjóðnum 1969, þegar Sigurður Nordal hlaut þann heiður.
Formaður stjórnar sjóðsins hefur frá upphafi verið dr. Sturla Friðriksson, og hefur hann ritað bók um stofnanda sjóðsins, Ásu Guðmundsdóttur Wright.
Johan Absalonsen
Johan Absalonsen (fæddur 16. september 1985) er danskur knattspyrnumaður sem spilar með FC Copenhagen í dönsku úrvalsdeildinni.
Fagurey (Breiðafirði)
Fagurey er eyja í Breiðafirði, norður af Stykkishólmi. Næstu eyjar eru Bíldsey, Arney og Elliðaey. Á Fagurey bjó Sturla Þórðarson síðustu æviár sín og andaðist þar.
Þar sem landnámsmenn báru ekki alltaf skarpleika til að nefna aðeins eina eyju á svipuðum slóðum með sama nafninu er að finna tvær aðrar minni eyjar á Breiðafirði með sama nafninu, Fagurey í Skáleyjum og Fagurey við Seley
Stikklað á Stóru
Ekki er vitað hvenær byggð hófst í Fagurey. Hennar er fyrst getið í sambandi við atburði árið 1235 og var þá í ábúð. Eyjan kemur nokkrum sinnum við sögu í umróti Sturlungaaldar og var að líkindum í eigu Þórðar Sturlusonar. Þekktust er hún fyrir að þar eyddi Sturla Þórðarson sagnaritari (1214-1284) síðustu æviárum sínum og hefur að líkindum eignast eynna eftir föður sinn. Hann var jafnframt lögmaður og mun hafa farið með Snorrungagoðorð, að minnsta kosti að hluta. Sturla er höfundur ýmissa kunnra verka þ.á.m. Íslendinga sögu, sem talið er að hann hafi samið 1271-1284, væntanlega að miklu leyti í Fagurey. Árið 1274 er Fagurey komin undir kirkju og stað á Helgafelli, en skömmu fyrir 1400 er hún talin meðal jarðagóss klaustursins þar. Bænhús var í Fagurey á miðöldum. Skömmu fyrir 1570 fékk Pétur Einarsson umboðs-, sýslumaður og prestur Fagurey til afnota ævilangt, endurgjaldslaust. Átti eyjan að falla aftur til krúnunnar að Pétri látnum. Talið er að hann hafi fyrstur manna notað gleraugu hér á landi, og var því stundum kallaður Gleraugna-Pétur.
Skólakerfið á Íslandi
Skólaskylda
Samkvæmt íslenskum lögum er skólaskylda í grunnskólum Íslands og er einstaklingum frá 6 til 16 ára aldurs skylt að sækja þá (nema veittar séu undanþágur). Námið er fyrrgreindum einstaklingum að kostnaðarlausu en ríkinu er skylt að kosta alla skólagönguna á meðan hún fellur undir aðalnámskrá. Tilheyrandi sveitarfélag sér síðan um rekstur hvers skóla en menntamálaráðuneytið sér um að ákvarða aðalnámskrá. Starfstími nemenda í grunnskóla er að lágmarki níu mánuðir og byrjar venjulega fyrir mánaðamótin ágúst/september og endar um mánaðamótin maí/júní. Kennsludagar skulu ekki vera færri en 170 samkvæmt aðalnámsskrá en samkvæmt kjarasamningum við kennara eru þeir 180.
Skóladagar
Hver kennsludagur byrjar að morgni til (venjulega um eða rétt eftir kl. 8:00) og er samfelldur með eðlilegum stundahléum og matarhléi. Að lágmarki fimmtán mínútur skulu vera teknar í stundahlé fyrir hverjar 100 mínútur sem kenndar eru og matarhléið skal aldrei vera skemur en 30 mínútur. Í 1.-4. bekk eru að lágmarki 30 kennslustundir á viku, 5.-7. bekk 35 kennslustundir og 37 kennslustundir fyrir nemendur í 8.-10. bekk. Meðallengd kennslustunda er 40 mínútur. Jólaleyfi grunnskólanemenda eru frá og með 21. desember til og með 3. janúar. Páskaleyfi eru frá pálmasunnudegi til og með þriðjudegi eftir páska. Hægt er samt að færa til leyfin með skólanámskrá.
Samræmd lokapróf
Að hausti, í 4. og 7. bekk, skulu nemendur þreyta samræmd könnunarpróf í íslensku og stærðfræði. Í 9. bekk skulu nemendur að auki taka samræmd könnunarpróf í ensku en prófin í 9. bekk eru haldin á vorin. Hluti af tilgangi þeirra er að sjá gengi hvers nemanda miðað við heildina. Niðurstöðurnar úr prófunum í 9.bekk má nota t.d. við mat á þekkingu og námshæfni hvers nemanda þegar hann sækir um frekara nám eða atvinnu sem krefst ákveðinnar hæfni í viðkomandi greinum.
Framhaldsskóli
Framhaldsskóli er hugsaður sem beint framhald af grunnskóla en ekki er skólaskylda. Hægt er að velja margar mismunandi brautir eftir námsáherslu og er hægt að útskrifast sem stúdent af brautum sem bjóða upp á 140 einingar eða fleiri í námskrá. Ólíkt grunnskóla, þá er námið eingöngu að hluta til styrkt af ríkinu og því þurfa nemendur að borga skólagjöld og fyrir það námsefni sem þeir þurfa.
Hnotubrjóturinn og músakóngurinn
Árið 1892 unnu tónskáldið Pjotr Iljitsj Tsjaíkovskíj og danshöfundarnir Marius Petipa og Lev Ivanov að ballett upp úr útgáfu Alexandre Dumas af sögunni og nefnist ballettinn Hnotubrjóturinn. Verkið er eitt þekktasta tónverk Tsjaíkovskíj.
Skólakerfið á Íslandi
Tegundir náms
Tvær mismunandi tegundir framhaldnáms eru í boði og eru það iðnskóli og menntaskóli eða fjölbrautaskóli. Í iðnnámi er lögð áhersla á helstu kjarnagreinar, greinar sem nauðsynlegar eru fyrir námið og síðan verklegt nám í iðninni sem brautin tekur fyrir. Nemendur sem útskrifast úr iðnnámi fá opinbera staðfestingu til að stunda viðkomandi starfsgrein. Áherslan í menntaskóla er hins vegar bóklegt nám en minna er um verklegt nám en í iðnnámi.
Bekkjakerfi og áfangakerfi
Framhaldsskólar hafa mismunandi fyrirkomulag við kennslu og eru helstu kerfin nefnd bekkjakerfi og áfangakerfi. Í bekkjakerfi eru nemendur settir í hópa eftir því hvaða braut þeir hafa valið sér og taka allir sömu fögin en lokaprófin eru tekin um vorið og vinnur nemandinn sér inn einingarnar þegar hann hefur staðist þau. Áfangakerfið er hins vegar frjálsara en bekkjarkerfi, þar sem hver og einn nemandi getur ráðið því hvaða greinar hann sækir um og fjölda þeirra, svo fremi að það sé innan leyfilegra marka. Nemendur bera því algera ábyrgð á því að velja eftir sínum hentugleika og að ákvarða rétta leið í átt að útskrift af brautinni. Skólatímabilið, ólíkt því í bekkjakerfi, er kallað önn og stendur í um fjóra til fimm mánuði í hvert skipti og eru lokapróf tekin í enda hverrar annar. Haustönn kallast skólatímabilið sem stendur frá seinni hluta ágúst og endar með prófum í desember en vorönn er tímabilið sem hefst í janúar og endar með prófum í maí.
Skóladagur
Mismunandi er eftir stundatöflum hvenær hver nemandi byrjar skóladaginn og getur það verið mismunandi eftir skólatímabilum en venjulegur skóladagur byrjar rétt eftir kl. 8:00 að morgni og getur staðið þess vegna fram yfir kvöldmat (ekki endilega samfleytt) en það fer eftir skipulaginu á stundatöflunni. Í bekkjakerfi eru venjulega 40 mínútna kennslustundir á stundatöflu en í áfangakerfi er lengd kennslustundar mismunandi eftir skólum, oft á bilinu 40 mínútur til 1 klst.
Einingakerfið
Til að teljast stúdent af einhverri ákveðinni braut, þá þarf nemandi að hafa lokið 140 einingum af brautinni. Hægt er að taka 2 eða fleiri brautir en hverjum áfanga þarf ekki að ljúka nema einu sinni. Hver áfangi hefur fjögurra stafa áfanganúmer en þeim seinasta er venjulega sleppt til einföldunar. Fyrsti tölustafurinn er venjulega númer áfangans í röðinni og verður að ljúka byrjunaráföngum áður en haldið er áfram. Annar tölustafurinn er notaður til aðgreiningar, til dæmis ef það eru margir áfangar innan sömu greinar á sama erfiðleikastigi. Þriðji tölustafurinn tilkynnir einingafjöldann sem að nemandi fær þegar hann hefur lokið námi í áfanganum. Fjórði og seinasti tölustafurinn, venjulega ekki skrifaður á stundatöflur, segir til um hve margar 40 mínútna kennslustundir eru kenndar í hverri viku í áfanganum. Venjulega er talan tvöfalt hærri en sú þriðja en það eru undantekningar frá því.
Fall
Nemandi fellur á önn nái hann ekki níu einingum. Mjög fjölbreytt er hver lámarksmæting í kennslustundir er og fer það eftir skólum en ef lágmarks mætingu er ekki náð fellur nemandinn. Ef fallið er í sama fagi oftar en þrisvar þá er ekki frekari skólavist heimiluð. Þó eru undantekningar á þessu öllu.
Háplan
Háplan eða háslétta er í stærðfræði plan í hærri vídd en. Háplan í er n-vítt, og spannar n-1 víddir.
Stikaframsetning á háplani er Þar sem að eru vigrar og  eru stikar.
Soffía Amalía
thumb|200px|Sophie Amalie af Braunschweig-Lüneburg thumb|right|200px|Friðrik 3 og Sofía Amalía Soffía Amalía (Sophie Amalie af Braunschweig-Lüneburg) (24. apríl 1628 – 20. febrúar 1685) var dönsk drottning, gift Friðriki 3. Danakonungi. Gifting þeirra fór fram árið 1643, sama dag og Amalía varð 15. ára. Friðrík og Sofía Amalía voru krýnd árið 1648. Amalíuborg í Kaupmannahöfn stendur á rústum hallar sem kölluð var var Soffíu Amalíuborg eftir drottningunni. Sú höll brann til grunna 19. apríl 1689 vegna óperusýningar.
Miško Kranjec
Miško Kranjec (15. september 1908 í Nagypalina í Ungverjalandi, í dag Slóveníu – 8. júní 1983 í Ljubljana í Slóveníu) var slóvenskur rithöfundur og kommúnisti.
Hereford
thumb|250px|Dómkirkjan í Hereford í bakgrunni, með brú yfir [[Wye-á í forgrunni.]]
Hereford er borg og sókn í Herefordshire í Englandi. Borgin liggur við ána Wye, um það bil 26 km austan við landamæri Wales, 24 km suðvestan við Worcester og 37 km norðvestan við Gloucester. Íbúar Hereford voru 58.896 árið 2016 og er borgin því stærsta þéttbýlið í Herefordshire.
Nafnið Hereford mætti snara yfir á íslensku sem „Hervað“; það er að segja staður þar sem hermenn fóru yfir ána Wye. Á velsku heitir borgin Henffordd, sem þýðir „gamli vegurinn“. Velska heitið er líklega tilvísun í forna rómverska byggð sem lá í nágrenninu. Sögulega var stór hluti Herefordshire-búa velskumælandi, sem lýsir sér vel í mörgum velskum örheitum á svæðinu.
Ríkharður 1. Englandskonungur fellst á stofnskrá fyrir Hereford árið 1189. Í henni er borginni lýst sem „Hereford í Wales“. Þó Hereford sé ævaforn borg var hún ekki opinberlega viðurkennd sem slík fyrir árið október 2000.
Í dag er Hereford mikilvæg miðstöð verslunar fyrir sveitina sem liggur þar í kring. Meðal landbúnaðarvara frá Hereford eru síder, bjór, leðurvörur, nikkel, alifuglar og nautgripir (þar á meðal frægi Hereford-nautgripurinn).
Gamal Abdel Nasser
Gamal Abdel Nasser Hussein (arabíska: جمال عبد الناصر; einnig Jamal Abd an-Nasr)‎ (15. janúar 1918 – 28. september 1970) var annar forseti Egyptalands á eftir Múhameð Naguib og er af mörgum talinn einn helsti leiðtogi araba frá upphafi. Hann var einn helsti málsvari arabískrar þjóðernishyggju á 6. og 7. áratug síðustu aldar þar sem helsta áherslan var á samstöðu araba, ekki hvað síst gegn erkióvini þeirra Ísrael.
Nasser er enn mjög virtur meðal araba, sérstaklega fyrir viðleitni sína til að koma á samfélagsréttlæti og samstöðu araba, nútímavæðingu og andstöðu við heimsvaldshyggju. Forsetatíð hans spannaði einnig menningarlegt blómaskeið á Egyptalandi og mikil iðnaðarstórvirki eins og byggingu Asvanstíflunnar og Helwan-borgar. Gagnrýnendur Nassers benda hins vegar á gerræðislegt stjórnarfar hans, mannréttindabrot og á yfirráð hersins yfir borgaralegum stofnunum.
Æviágrip
Árið 1942 var Nasser hækkaður í tign og gerður að höfuðsmanni í egypska hernum. Næstu fjögur árin kenndi hann við ýmsa egypska herskóla. Árin eftir seinni heimsstyrjöld voru mikið ólguskeið í Egyptalandi þrátt fyrir að Egyptar hefðu að mestu verið óvirkir þátttakendur í stríðinu. Efnahagsástand landsins var dræmt, atvinnuleysi mikið og ríkisstjórnin óvinsæl vegna almennrar tilfinningar um að hún lyti stjórn Breta frekar en íbúa landsins. Árið 1948 bættist við almenn gremja vegna niðurlægjandi ósigurs arabaríkja í stríði gegn hinu nýstofnaða Ísraelsríki. Nasser gekk á þessum tíma í hreyfingu „Frjálsra herforingja“ sem sóttust opinskátt eftir stjórnarskiptum og frelsi undan erlendum áhrifum.
Valdataka
Þann 22. júlí árið 1952 leiddi Nasser byltingu gegn Farúk Egyptalandskonungi ásamt öðrum „frjálsum herforingjum“. Farúk neyddist í kjölfarið til að segja af sér og yfirgefa landið. Eftir stutta „valdatíð“ nýfædds sonar Farúks var Egyptaland lýst lýðveldi og hershöfðinginn Múhameð Naguib varð fyrsti forseti þess. Á forsetatíð Naguibs féll Nasser að mestu í skugga hans en háði valdabaráttu á bak við tjöldin. Nasser og félagar hans vildu halda völdum í höndum hersins og því voru þeir lítt hrifnir af hugmyndum Naguibs um aukna lýðræðisvæðingu. Í nóvember árið 1954 neyddi Nasser Naguib til að segja af sér og lét setja hann í stofufangelsi. Nasser var í kjölfarið lýstur nýr forseti Egyptalands eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1956.
Stuttu eftir að Nasser tók við völdum endurvakti hann gamlar áætlunir um að byggja nýja og stærri stíflu í Nílarfljóti til að tryggja Egyptum stöðugan aðgang að rafmagni og koma í veg fyrir árstíðarbundin þurrka- og flóðatímabil. Upphaflega leitaði Nasser á náðir Bandaríkjanna og til Alþjóðabankans til að fjármagna gerð stíflunnar, en árið 1955 lýsti bandaríski utanríkisráðherrann John Foster Dulles því yfir að Bandaríkin myndu ekki fjármagna verkefnið. Egyptar byggðu Asvanstífluna því án aðkomu Bandaríkjamanna en réðu hins vegar til sín verkfræðinga og tæknifræðinga frá Sovétríkjunum. Þótt deilt hafi verið um eiginlega nytsemi stíflunnar, sem var í byggingu frá 1960 til 1970, er ljóst að hún vakti þjóðarstolt hjá Egyptum og sannfærði marga þeirra um að Nasser væri að leiða þjóðina inn í nútímann.
Súesdeilan
thumb|left|Nasser veifar mannfjölda í [[Mansúra árið 1960.]] Vinsældir Nassers í Egyptalandi og arabaheiminum öllum fóru á flug eftir að hann þjóðnýtti Súesskurðinn og vann pólitískan sigur gegn Bretum og Frökkum í Súesdeilunni sem fylgdi í kjölfarið árið 1956. Súesdeilan fór fram með þeim hætti að eftir að Nasser hafði þjóðnýtt Súesskurðinn í þágu Egypta gerðu Ísraelar innrás í Egyptaland og Bretar og Frakkar (sem höfðu skipulagt innrásina fyrir fram ásamt Ísraelum) sendu síðan eigin hermenn til að „grípa inn í“ hernaðardeiluna og endurheimta stjórn á Súesskurðinum. Egypski herinn stóðst innrásarlöndunum ekki snúning, en Egyptum tókst hins vegar að gera skurðinn ónothæfan fyrir Breta og Frakka með því að sökkva fjölda skipa í honum til að stöðva alla skipaumferð í gegnum hann. Innrásarherirnir neyddust síðan til að hafa sig á brott eftir að Bandaríkin hótuðu að beita Breta og Frakka viðskiptaþvingunum fyrir innrásina. Innrásin varð mikil hneisa fyrir Evrópuríkin en hróður Nassers meðal araba fór hins vegar upp í hæstu hæðir.
Aukinn stuðningur við arabísku þjóðernishyggjuna sem hann boðaði leiddi til þess að Egyptaland og Sýrland voru sameinuð í Sameinaða arabalýðveldið undir forsæti Nassers frá 1958 til 1961. Árið 1962 hóf Nasser ýmsar umbætur og nútímavæðingu í sósíalískum anda í Egyptalandi. Nasser hóf annað kjörtímabil sitt sem forseti árið 1965 eftir að andstæðingum hans var bannað að bjóða sig fram.
Sex daga stríðið og lokaár Nassers
Þann 14. maí árið 1967 miðlaði Níkolaj Podgornyj, forseti Æðstaráðs Sovétríkjanna, skýrslu til Anwars Sadat, varaforseta Egyptalands, frá sovésku leyniþjónustunni þar sem ranglega var staðhæft að Ísraelar væru að vígbúast fyrir yfirvofandi innrás í Sýrland. Sýrlendingar höfðu rift stjórnarsambandi sínu við Egyptaland sex árum áður en löndin áttu enn í varnarbandalagi og sem nokkurs konar óformlegur leiðtogi arabaþjóðanna taldi Nasser sig knúinn til að bregðast við fréttunum. Nasser sendi hermenn austur á Sínaískaga að landamærum Ísraels til að gera Ísraelum ljóst að ef þeir réðust inn í Sýrland myndi egypski herinn sömuleiðis ráðast á Ísrael. Ísraelar höfðu í raun ekki verið að undirbúa stríð gegn Sýrlandi, en vígbúnaður egypska hersins og herská orðræða Nassers kveikti hins vegar mikinn stríðsæsing milli þjóðanna. Þann 22. maí 1967 lýsti Nasser því yfir að Egyptar myndu loka Tíransundi fyrir ísraelskum skipum, en Ísraelar höfðu áður lýst yfir að þeir myndu líta á slíkt sem stríðsyfirlýsingu.