cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Innsbruck
Greifaaðsetur
thumb|Innsbruck 1495. Málverk eftir Albrecht Dürer. 1420 gerði hertoginn Friðrik IV Innsbruck að aðsetri sínu og risu við það margar þekktar byggingar. Síðla á 15. öld dvaldi Maximilian, keisari þýska ríkisins, oft í Innsbruck. Við það risu enn fleiri merkar byggingar. Þar á meðal vopnahúsið, sem var meðal þeirra merkustu í Evrópu. Siðaskiptin náðu sér ekki á strik í Innsbruck. Kaþólska kirkjan hélst sterk og fengu jesúítar að stofna Latínuskóla þar í borg 1562 en hann er elsti framhaldsskóli vesturhluta Austurríkis. 1665 dó tírólska lína Habsborgarættarinnar út. Við það varð Innsbruck ekki lengur greifaaðsetur og breyttist borgarlífið mikið í kjölfarið. Höfuðborg héraðsins Tírol var Merano, sem þá tilheyrði Habsborgarveldinu. Árið 1669 stofnaði Leopold I keisari háskóla í Innsbruck. Honum var tvisvar lokað næstu aldir en í bæði skiptin opnaður á ný.
Nýrri tímar
1849 tók Innsbruck aftur við af Merano sem höfuðborg Tírols. 1858 fékk borgin járnbrautartengingu á línunni Kufstein – München. Níu árum síðar var keyrði járnbraut í fyrsta sinn yfir Brennerskarð til suðurs. Í kjölfarið varð Innsbruck að vinsælli ferðamannaborg, enda náttúrufegurð mikil í fjöllunum. 1918 hertóku Ítalir borgina eftir tap Þýskalands og Austurríkis í heimstyrjöldinni fyrri og héldu henni í sex ár. Í heimstyrjöldinni síðari gerðu bandamenn 22 sinnum loftárásir á Innsbruck. Í stríðslok 1945 var Innsbruck ein af fáum austurrísku borgum sem gáfust bardagalaust upp fyrir bandamönnum. Það var bandarísk herdeild sem hertók borgina 3. maí. Um sumarið tóku Frakkar við, enda lá borgin á franska hernámssvæðinu. 1955 varð Austurríki aftur lýðveldi og hurfu Frakkar þá úr borginni. Innsbruck varð aftur að höfuðborg Tírols. Tvisvar eftir þetta hefur Innsbruck verið vettvangur vetrarólympíuleikanna, fyrst 1964 og svo 1976. Árið 1988 sótti Jóhannes Páll páfi II borgina heim.
Íþróttir
thumb|Skíðastökkpallurinn Bergisel Innsbruck er mikil skíðaborg. Síðan 1952 fer þar eitt helsta skíðastökkmót Evrópu fram. 1964 og 1976 fóru vetrarólympíuleikarnir fram í borginni. 2012 fara þar fram vetrarólympíuleikar unglinga. Í borginni fór fram HM í íshokkí 2005. Ein mesta snjóbrettakeppni Evrópu, Air & Style, er haldin árlega í Innsbruck síðan 1993. Af öðrum íþróttum má nefna að í Innsbruck fór fram EM í blaki 2011 (ásamt Vín, Prag og Liberec), HM í ruðningi (ásamt Vín og Graz) og var ásamt öðrum borgum þátttakandi í EM í knattspyrnu 2008 og EM í handbolta 2010. Af félagsíþróttum er fótbolti, handbolti og ruðningur mjög fyrirferðamiklar í borginni.
Klukkan
thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Klukkuna. Klukkan (latína: Horologium) er stjörnumerki sex daufra stjarna á suðurhimni. Fyrstur til að lýsa þessu stjörnumerki var franski stjörnufræðingurinn Nicolas-Louis de Lacaille árið 1756. Hann sá það fyrir sér sem klukku með tveimur vísum og pendúl.
Innsbruck
Byggingar og kennileiti
thumb|Sigurboginn er eitt helsta kennileiti Innsbruck
Callitroideae
Callitroideae er undirætt í einisætt (Cupressaceae).
1790
thumb|right|Orrustan við Svensksund. Árið 1790 (MDCCXC í rómverskum tölum)
Erlendis
Fædd
Dáin
Þórðar saga hreðu
Þórðar saga hreðu er með yngstu Íslendingasögum, talin rituð um eða eftir 1350. Hún gerist að mestu í Miðfirði í Húnaþingi og í Skagafirði. Aðalpersónan er Þórður hreða, sem var mikill kappi og jafnframt mikill timburmeistari. Sagnir greina frá því að hann hafi smíðað skála í Flatatungu í Skagafirði og fleiri nafnkunn hús.
Sasa samaniana
Sasa samaniana er lágvaxin bambustegund (0,5 til 1 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Kingo Miyabe og Yoshun Kudo.
Marvin Lee Minsky
thumb|Marvin Lee Minsky
Marvin Lee Minsky (f. 9. ágúst 1927 - 24. janúar 2016), stundum kallaður á ensku „Old Man Minsky“, var bandarískur vísindamaður á sviði gervigreindar og einn af stofnendum gervigreindar deildarinnar í MIT (e. MIT's AI laboratory).
Sifjarlykill
Sifjarlykill (fræðiheiti Primula veris) er blóm af ættkvísl lykla.
Úlfur skjálgi Högnason
Úlfur skjálgi Högnason var íslenskur landnámsmaður sem nam Reykjanes milli Þorskafjarðar og Hafrafells. Hann er í Landnámu sagður einn af ættgöfgustu landnámsmönnum í Vestfirðingafjórðungi; hann var af ætt Hörðakonunga, frændi Geirmundar heljarskinns og kom í samfloti með honum til Íslands. Þeir komu í Breiðafjörð og lögðu skipum sínum við Elliðaey. Þar fréttu þeir að sunnan fjarðar væri allt land numið. Geirmundur hélt þá inn að Skarðsströnd og nam þar land en Úlfur skjálgi til norðurs og nam Reykjanes. Úlfur átti Björgu dóttur Eyvindar austmanns systur Helga magra.
Hugbúnaðarleyfi
Hugbúnaðarleyfi er samningur sem notendur hugbúnaðar samþykkja, venjulega þegar hugbúnaðurinn er settur upp í tölvu. Samningurinn kveður á um skilyrði fyrir notkun og dreifingu hugbúnaðarins. Allur hugbúnaður, nema hugbúnaður sem kominn er í almenning, er háður skilyrðum höfundaréttar. Venjulega tiltekur notkunarleyfið að notandi megi nota eitt eða fleiri eintök hugbúnaðarins sem ella væri brot á einkarétti höfundarétthafa. Hugbúnaður er gjarnan flokkaður í sérbúnað, fríbúnað og frjálsan hugbúnað, eftir því hvers konar notkunarleyfi fylgir honum.
Úlfur skjálgi Högnason
Einn sona Úlfs var Jörundur, faðir Þjóðhildar, konu Eiríks rauða og móður Leifs heppna. Kona Jörundar var dóttir Gils er nam Gilsfjörð.
Annar var Atli rauði er átti Þorbjörqu dóttur Steinólfs lága. Sonur þeirra var Már á hólum er átti Þórkötlu dóttur Hergils hnappras. Sonur þeirra Ari er sigldi til Hvítramannalands sem var sunnan Vínlands.
Faðir Högna var Óblauður Ótryggsson. Faðir Ótryggs var Hjörleifur Hörðakonungur. Kona Hjörleifs var Æsa hin ljósa. Hálfbróðir Ótryggs samfeðra var Hálfur faðir Hjörrs faðir Geirmundar og Hámundar. Móðir Hálfs var Hildur hin mjóa dóttir Högna í Njarðey.
751
Árið 751 (DCCLI í rómverskum tölum)
Baðmullarverksmiðja
thumb|Teikning úr baðmullarverksmiðju í Manchester. Baðmullarverksmiðja er hús þar sem band er spunnið eða efni ofin úr baðmull. Á tímum Iðnbyltingarinnar voru baðmullarverksmiðjur mikilvægur þáttur í verksmiðjuþróun. Flestar slíkar verksmiðjur voru reistar á árunum 1775 til  1930.
Flestar af fyrstu baðmullarverksmiðjunum voru reistar í sveitum við straumharðar ár og voru vatnshjól notuð til að knýja vélar verksmiðjunnar. Gufuvél sem Boulton and Watt þróuðu leiddi til þess að eftir 1781 var farið að byggja stærri, gufuknúnar verksmiðjur sem voru staðsettar í iðnaðarborgum. Árið 1802 voru yfir 50 baðmullarverksmiðjur í Manchester og Salford.
Helgi Sigurður Guðmundsson
Helgi Sig­urður Guðmunds­son (fædd­ur 29. des­em­ber 1948 í Reykja­vík, d. 30. apríl 2013) var íslenskur athafnamaður í viðskiptalífinu og áhrifamaður innan Framsóknarflokksins. Blaðamaðurinn Jóhann Hauksson sagði að Helgi hefði verið „eins konar talsmaður og hagsmunavörður Framsóknarflokksins í fjármálalífinu”.
Þangprjónn
Þangprjónn (fræðiheiti: Syngnathus typhle) er útlendur fiskur af sænálaætt.
Rangláti dómarinn
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Rangláti dómarinn (franska: Le Juge) eftir Maurice de Bevere og René Goscinny er 13. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1959, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árunum 1957-58.
Fróðleiksmolar
thumb|right|Hinn goðsagnakenndi Roy Bean var fyrirmynd Hróa grænbaunar
Íslensk útgáfa
Rangláti dómarinn var gefin út af Fjölva árið 1979 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 18. bókin í íslensku ritröðinni.
Ljósmyndasafn Reykjavíkur
thumb|right|Grófarhús í [[miðbær Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur þar sem Ljósmyndasafnið er til húsa.]] Ljósmyndasafn Reykjavíkur ljósmyndasafn í eigu Reykjavíkurborgar. Það er hluti af Borgarsögusafni.
Sem ein af menningarstofnunum Reykjavíkurborgar er safninu ætlað að vekja áhuga almennings á menningarlegu hlutverki ljósmyndarinnar.
Höfuðskepna
Höfuðskepna er ein af hinni fornu fjórskiptingu á efnum jarðar. Oftast er talað um Höfuðskepnurnar fjórar eða frumefnin fjögur sem voru talin vera jörð, vatn, loft og eldur. Empedókles var fyrstur til að halda því fram að eldur, loft, vatn og jörð væru þær fjórar höfuðskepnur sem allt annað sé gert úr en hann nefndi þær rætur. Þessa kenningu tóku Platón og Aristóteles upp eftir honum og miðaldakirkjan eftir þeim. Samkvæmt heimsmynd Aristótelesar var til fimmta höfuðskepnan en það var eisa (eter).
Í erlendum málum er oftast notað orðið „element“, sem merkir frumefni eða grunnefni. Orðið „höfuðskepna“ vísar til þess að veröldin sé sköpuð úr þessum fjórum höfuð-efnum (aðalefnum).
Элемент
Oxalis luteola
Oxalis argentina er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Suður-Afríku.
Málning
thumb|right|Þornuð græn málning Málning er litaður þornandi vökvi sem borinn er á undirlag til að lita það og/eða verja gegn skemmdum með því að þekja það ógagnsærri, þurri filmu. Meginhlutar málningar eru bindiefnið (sem oftast skilgreinir hverrar tegundar málningin er), litarefni, leysiefni, fylliefni og hjálparefni. Hluti málningarinnar (leysiefni og ýmis hjálparefni) gufar upp þegar hún þornar en hluti verður eftir í filmunni (þurrefnisinnihald). Málning getur verið eðlisþornandi eða efnisþornandi eftir því hvort hún þornar við uppgufun leysiefnisins (s.s. akrýlmálning) eða við efnahvörf í bindiefninu (s.s. alkýðmálning).
Krónhjörtur
Krónhjörtur (fræðiheiti: Cervus elaphus) er eitt af stærstu hjartardýrunum. Hann lifir í stærstum hluta Evrópu, Kákasusfjöllum, Litlu-Asíu, Íran og hlutum Vestur- og Mið-Asíu. Hann er líka að finna í Atlasfjöllum milli Marokkó og Túnis. Hann er þannig eina eiginlega hjartardýrið sem lifir í Afríku. Vegna þess hve þeir eru eftirsótt villibráð hafa krónhirtir verið fluttir til annarra heimshluta eins og Ástralíu, Nýja-Sjálands, Bandaríkjanna, Kanada, Perú, Úrúgvæ, Chile og Argentínu.
Krónhjörturinn er jórturdýr með fjórskiptan maga. Erfðafræðilegar rannsóknir benda til þess að krónhirtir séu nokkrar systurtegundir fremur en ein tegund þótt umdeilt sé hversu margar tegundirnar eru. Krónhjörturinn er náskyldur vapítihirti sem finnst í Norður-Ameríku og vesturhluta Asíu. Hugsanlega er sameiginlegur forfaðir þeirra upprunninn í Mið-Asíu og líktist síkahirti.
Krónhirtir hafa á vissum tímabilum verið sjaldgæfir í Evrópu en þó aldrei í útrýmingarhættu. Endurheimt búsvæða og vernd, sérstaklega í Bretlandi, hafa leitt til þess að stofnar hafa stækkað, meðan þeim hefur hnignað á öðrum stöðum, eins og í Norður-Ameríku.
Hércules CF
Hércules er knattspyrnufélag sem er starfrækt í Alícante á Spáni.
Skógarmúrmeldýr
Skógarmúrmeldýr (fræðiheiti: Marmota monax), stundum stytt sem einungis múrmeldýr, er tegund múrmeldýra sem finnst um norðurhluta Norður-Ameríku.
Kirkjuból
Kirkjuból er heiti á 27 jörðum á Íslandi. Þar af eru 19 þeirra á Vestfjörðum og 4 við Önundarfjörð. Sumar af þessum jörðum eru farnar í eyði, en enn er búið á nokkrum. Það er hins vegar athyglisvert að í dag er aðeins kirkja á einni jörðinni, Kirkjubóli í Valþjófsdal við Önundarfjörð.
7. öldin
7. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 601 til enda ársins 700.
Sjómannaskólinn í Reykjavík
thumb|right|Sjómannaskólinn. Sjómannaskólinn í Reykjavík var kennslustofnun sjómanna sem starfaði fyrst við Öldugötu í Reykjavík (Gamli stýrimannaskólinn) og síðan við Háteigsveig í Reykjavík. Sjómannaskólinn og síðar Vélskóli Íslands höfðu aðsetur við Háteigsveg, en þann 1. ágúst 2003 tók Menntafélagið ehf við rekstri skólanna og starfa þeir núna sem Tækniskólinn. Stýrimannaskólinn í Reykjavík var stofnaður með lögum hinn 22. maí 1890 en skólinn tók til starfa haustið 1891. Vélskóli íslands var stofnaður 1915.
Sigurður Guðmundsson og Eiríkur Einarsson húsameistari teiknuðu hús Sjómannaskólans við Háteigsveg. Lagður var hornsteinn að byggingunni á sjómannadaginn 4. júní 1944 og var skólinn vígður árið 1945. Í blýhólki þeim sem lagður var í hornsteininn liggja uppdrættir hússins og meginatriði að byggingarsögu skólans, skráð á skinn. Veðurstofan hafði aðsetur í skólanum til ársins 1973 en hluti Veðurstofunnar flutti síðan út á Reykjavíkurflugvöll í ársbyrjun 1950. Kennaraháskóli Íslands hafði hluta hússins til afnota um tíma.
1599
thumb|right|[[Sigmundur 3. Svíakonungur.]]thumb|right|Endurgert svið [[Globe-leikhúsið|Globe-leikhússins í London. Það var byggt þetta ár.]] Árið 1599 (MDXCIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Mjóþota
thumbnail|[[Airbus A320 (fremri) og Boeing 737 (aftari) á flugi, báðar mjóþotur]] thumbnail|[[Boeing 737 mjóþota fyrir framan Boeing 777 breiðþotu]] Mjóþota er farþegaþota með einum gang og sæti fyrir mest sex manns í hverri sætaröð. Bolurinn er mest fjórir metrar á breidd.
Algengar mjóþotur eru Boeing 757, 737 og Airbus A320.
Vigur
Vigur getur haft eftirfarandi merkingar:
Jay Karnes
Einkalíf
Jay er giftur leikkonunni Juliu Campbell og saman eiga þau tvö börn.
Leikhús
Karnes hefur komið fram í leikritum á borð við The Tempest, Richard II, Macbeth og Arcadia. Hann var meðlimur The Oregon Shakespeare Festival þar sem hann kom fram í The Seagull, Dangerous Corner og The Tavern. Karnes lék einnig með Matrix Theater Company í Los Angesles, California Shakespeare Festival, South Coast Repertory Theater og Missouri Repertory Theatre.
Bókmerki
Bókmerki er á íslensku bæði haft um flúrað merki (eða límmiða) sem eigandi bókar (t.d. bókasafn) festir á bækur sínar, svonefnt ex libris. En bókmerki er einnig haft um spjald eða miða til að leggja inn í bók til að merkja þann stað þar sem lestrinum lauk síðast.
Jay Karnes
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Karnes var árið 1998 í The Pretender. Hefur hann síðan þá komið fram í þáttum á borð við Chicago Hope, The Strip, Ally McBeal, Frasier, Numb3rs, House og CSI: Miami.
Karnes hefur leikið stór gestahlutverk í Sons of Anarchy sem Joshua Kohn, í Burn Notice sem Tyler Brennen og í V sem Chris Bolling.
Á árunum 2002 – 2008 lék hann rannsóknarfulltrúann Holland Wagenbach í The Shield.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Karnes var árið 1999 í The Joyriders. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Broken Angels, Chasing 3000 og Setup.
Kaldi (bjór)
Kaldi er íslenskur pilsnerbjór sem framleiddur er af Bruggsmiðjunni Árskógssandi. Bjórinn er bruggaður eftir tékkneskri hefð. Áfengismagn Kalda er 5% og hann er aðeins framleiddur í 330 millilítra glerflöskum.
Frankar
thumb|right|350px|Ríki Franka og stækkun þess fram til ársins 814. Frankar nefnist germönsk þjóð sem samanstóð af nokkrum vesturgermönskum þjóðflokkum. Upprunaleg heimkynni Franka voru í norðvestur Germaníu; í núverandi Niðurlöndum og í vesturhluta Þýskalands. Seint í fornöld settust þeir einnig að í norðanverðri Gallíu, og urðu þar bandalagsþjóð Rómverja. Frankar lögðu undir sig núverandi Frakkland á 5. og 6. öld og stofnuðu þar sambandsríki. Þegar komið var fram á 9. öld náði ríki þeirra yfir meirihluta þess sem í dag eru Frakkland og Niðurlönd auk vesturhéraða Þýskalands og hluta Ítalíu og Spánar.
Uppruni
Heimkynni Franka voru upphaflega norðan og austan Rínar en seint á fjórðu öldinni flutti hluti þeirra sig suður yfir Rín, inn á yfirráðasvæði Rómaveldis. Þar gerðust þeir bandamenn (foederati) Rómverja og reyndust mikilvægir í að verja heimsveldið gagnvart árásum Alemanna. Ólíkt því sem gerðist hjá flestum germönskum þjóðflokkum áttu sér ekki stað þjóðflutningar á stórum skala hjá Frönkum, heldur stækkuðu þeir yfirráðasvæði sitt smám saman og héldu yfirráðum yfir upprunalegu heimkynnum sínum.
thumb|right|250px|Stytta í Reims sem sýnir skírn Klóvisar 1.
Mervíkingar
Fyrsti konungur Franka sem náði að leggja öll konungsríki þeirra undir sig var salísk-frankverski konungurinn Klóvis 1., sem ríkti frá 481 til 511. Klóvis var af ætt hins goðsagnakennda konungs Merovech og því hefur ættarveldi hans verið kallað Mervíkingar (eða Meróvingar). Hann lagði mikinn metnað í það að stæka ríki sitt og árið 486 lagði hann undir sig síðustu leifar Vestrómverska ríkisins, en það var svæði í Gallíu sem rómverski hershöfðinginn Syagrius stjórnaði. Í tveimur herferðum, árin 496 og 501, innlimaði hann einnig svæði Alemanna, þar sem nú er Suðvestur-Þýskaland. Í fyrri herferðinni, árið 496, snerist Klóvis til kaþólskrar trúar (í stað aríanisma sem flestar aðrar germanskar þjóðir höfðu gengist undir) og varð þar með fyrsti germanski kóngurinn sem var trúbróðir páfans í Róm. Vestgotar, sem réðu yfir Íberíuskaganum og suðvestur-hluta Gallíu, aðhylltust aríanisma, en flestir íbúar þessara svæða, sem áður voru þegnar Rómaveldis, voru kaþólikkar. Klóvis áleit þetta vera óviðunandi ástand og sneri sér því að því að leggja undir sig svæði Vestgota í Gallíu. Hann sigraði þá árið 507 í bardaganum við Vouillé og hrakti þá út úr Gallíu, suður yfir Pýreneafjöllin.
Karlungar
Karl Martel, sonur Pepins frá Herstal, varð valdamesti maðurinn í Frankaríki þegar faðir hans lést, þó hann væri að nafninu til aðeins hallarbryti. Valdaættin Karlungar er kennd við Karl Martel og því má segja að með honum hafi valdatími Karlunga hafist, jafnvel þó hann hafi sjálfur ekki haft konungstign. Karl Martel er einna helst þekktur fyrir að hafa stöðvað innrásarher múslima, sem réðist inn í Frankaríki frá yfirráðasvæði múslima á Íberíuskaganum. Karl sigraði þá í bardaganum við Tours árið 732 og er bardaginn almennt talinn hafa stöðvað framrás múslima inn í Evrópu. Þegar konungurinn Theuderik 4. lést, hafði Karl ekki fyrir því að skipa nýjan konung en hélt áfram að stjórna sem hallarbryti og hertogi. Sonur Karls, Pepin litli, skipaði Hildrík 3., af ætt Mervíkinga, sem konung, en sendi síðar sendinefnd til Rómar til þess að fá samþykki páfans um að víkja Hildríki frá og taka konungstignina sjálfur. Páfinn gaf samþykki sitt og eignaðist þar með bandamann, í Pepin, gegn Langbörðum sem ógnuðu valdi hans yfir Rómaborg. Þegar Langbarðar hófu umsátur um Róm árið 756 brást Pepin skjótt við og mætti með her sinn og létti umsátrinu. Þau landsvæði sem Pepin vann af Langbörðum á mið-Ítalíu lét hann páfann fá til að stjórna. Þetta var upphafið að Páfaríkinu sem stóð til 1870.
thumb|right|300px|Hásæti [[Karlamagnúsar í höll hans í Aachen]] Sonur Pepins, Karlamagnús, er líklega þekktasti konungur Karlunga. Hann ríkti frá 768 til 814 og undir hernaðarforystu hans stækkaði ríkið talsvert. Þar að auki var hann hæfur stjórnandi og mikill velunnari menningar og lista. Karlamagnús taldi að konungsríki Langbarða á Ítalíu væri ógn við hagsmuni Franka á Ítalíu og við öryggi páfans í Róm. Árið 773 leiddi hann her sinn yfir Alpana og hertók höfuðborg Lombarða, Paviu. Karlamagnús stjórnaði ríki Langbarða eftir þetta en lét þó krýna son sinn Pepin, sem konung Langbarða. Eftir þetta var krúnu Langbarða haldið af Karlungum. Karlamagnús einsetti sér einnig að leggja undir sig ríki Saxa, í norðanverðu Þýskalandi, og að snúa íbúum þess til kristni. Það tók hann mörg ár og margar herferðir, frá 772 til 785, að ná takmarki sínu, en árið 785 gafst leiðtogi Saxa upp og tók kristna trú. , Árið 800 krýndi Leo 3. páfi Karlamagnús sem „Keisara Rómverja“, titill sem eftirmenn Karlamagnúsar erfðu sem „Heilagir rómverskir keisarar.“ Karlungar ríktu yfir stórum hluta þess sem í dag er Vestur-Evrópa norðan Pýreneafjalla til ársins 888 þegar ríkinu var endanlega skipt upp.
Alþingiskosningar 1844
Alþingiskosningar 1844 voru fyrstu alþingiskosningar á Íslandi eða m.ö.o. Alþingi var endurreist sem ráðgjafarþing með Tilskipun um stiptun sjerlegrar ráðgefandi samkomu fyrir Ísland, er á að nefnast Alþingi.
Kosningabærir voru aðeins hinir efnameiri. Eða eins og segir í tilkynningunni um kosningarétt sem gefin var út árinu á undan:
Niðurstöður
Á þinginu 1845 tóku sæti sjö konungskjörnir þingmenn og tuttugu kjördæmakjörnir. Bjarni Thorsteinsson var forseti Alþingis.
Silfur
Silfur er frumefni með efnatáknið Ag (skammstöfun á latneska orðinu yfir silfur, argentum) og sætistöluna 47 í lotukerfinu. Silfur er mjúkur, hvítgljáandi hliðarmálmur sem hefur mestu raf- og hitaleiðni allra málma og finnst í steindum og einnig í hreinu formi. Það er notað í mynt, skartgripi, borðbúnað og ljósmyndun.
Almenn einkenni
Silfur er mjög sveigjanlegur og þjáll (aðeins harðara en gull), eingildur myntmálmur með skínandi hvítan málmgljáa. Það hefur mestu rafleiðni allra málma, jafnvel meiri en kopar, en sökum verðs hefur það ekki náð sömu vinsældum og kopar í rafmagnsverki.
Hreint silfur hefur einnig mestu hitaleiðni, hvítasta litinn, mestu endurkasthæfni ljóss (það er samt slæmur endurkastari útfjólublás ljóss) og minnsta snertiviðnám allra málma. Silfurhalíð eru ljósnæm og eru markverð vegna áhrifa ljóss á þau. Silfur er stöðugt í lofti og vatni, en tærist í snertingu við óson, vetnissúlfíð eða loft sem inniheldur brennistein. Algengustu oxunarstig silfurs er +1, en nokkur +2 efnasambönd eru þekkt.
Notkun
Aðalnot silfurs eru sem eðalmálmur og halíðsölt þess, þá sérstaklega silfurnítrat, eru mikið notuð í ljósmyndun (sem er sú iðngreins mest notar af silfri). Sem dæmi um önnur not silfurs má nefna:
Knattspyrnufélagið Framtíðin
Knattspyrnufélagið Framtíðin var hafnfirskt íþróttafélag stofnað 9. júní árið 1919. Það starfaði um nokkurra ára skeið og átti sinn þátt í sögu og þróun knattspyrnuíþróttarinnar í bæjarfélaginu.
Saga
Tvö knattspyrnufélög voru stofnuð í Hafnarfirði á rétt rúmlega viku sumarið 1919. Fyrst Knattspyrnufélagið Framtíðin og skömmu síðar Knattspyrnufélagið 17. júní sem dró nafn sitt af stofndeginum. Þessi nýkviknaði fótboltaáhugi var rakinn til þess að fimmtán ára piltur, Sigurbjörn Ásgrímsson, var þá nýfluttur frá Reykjavík. Hann hafði kynnst íþróttinni þar og hafði bolta með í för. Áður höfðu verið starfrækt fótboltalið í Hafnarfirði, þar á meðal Geysir og Kári, sem liðið höfðu undir lok skömmu fyrr.
Framtíðin og 17. júní öttu kappi í fyrsta sinn í september þetta sama ár, en bæði lið voru á nokkrum hrakhólum í fyrstu og voru æfingar og kappleikir á ýmsum stöðum uns knattspyrnuvöllur á Hvaleyrarholti var tilbúinn á árinu 1920. Munu félagsmenn í Framtíðinni hafa æft spretthlaup þar auk knattspyrnunnar.
Árið 1921 bættist Framtíðinni nýr liðsmaður, Magnús Stefánsson, sem skjótt var gerður að formanni félagsins. Hann varð síðar þjóðkunnur maður undir skáldanafni sínu, Örn Arnarson. Það reyndist sigursæll tími í sögu félagsins sem keypti bikar og stofnaði til knattspyrnumóts milli Hafnarfjarðarliðanna sem fram fór á vori hverju. Framtíðarliðar unnu þrjú ár í röð og hlutu verðlaunagripinn til eignar.
Mjög dró úr knattspyrnuiðkun félagsmanna eftir árið 1923. Þannig var einungis æft á sunnudögum sumarið 1925, en ekki fjóra daga í viku líkt og tíðkast hafði nokkrum misserum fyrr. Framtíðin telst endanlega hafa lognast út af á árinu 1926, en gamlir meðlimir hennar voru í hópi þeirra sem stofnuðu hið skammlífa Knattspyrnufélag Hafnarfjarðar sem æfði og keppti sumarið 1927.
1. deild karla í knattspyrnu 2008
Leikar í '''1. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 54. sinn árið 2008.
Jórunn Viðar
Jórunn Viðar (f. 7. desember 1918, d. 27. febrúar 2017) var íslenskt tónskáld. Hún var fædd og uppalin í Reykjavík, dóttir hjónanna Einars (1887 - 1923) og Katrínar Viðar (1895 - 1989). Drífa Viðar (1920-1971) var systir hennar. Hún útskrifaðist úr Tónlistarskólanum í Reykjavík 1936 og varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1937. Sama ár sigldi hún til Þýskalands, þar sem hún nam tónsmiðar við Tónlistarakademíuna í Berlín í tvo vetur, en sneri heim til Íslands í júlímánuði 1939. Hún giftist Lárusi Fjeldsted (1918 - 1985), þá laganema, síðar forstjóra í Reykjavík og eignuðust þau þrjú börn: Lárus (f. 1942), forstjóri í Reykjavík; Katrínu, lækni og alþingismann (f. 1946) og Lovísu (f. 1951), sellóleikara.
Meðal þekktra verka Jórunnar eru jólalögin Jól og Það á að gefa börnum brauð, Kall sat undir kletti, Únglíngurinn í skóginum við texta Halldórs Laxness og ballettinn Eldur. Hún var frumkvöðull á sviði ballett- og kvikmyndatónlistar hér á landi auk þess sem hún samdi fjölmörg þjóðþekkt sönglög.
Jórunn var sæmd heiðursmerki hinnar Íslensku fálkaorðu árið 1989. Hún var valin borgarlistamaður Reykjavíkur árið 1999, hlaut heiðursverðlaun Íslensku tónlistarverðlaunanna árið 2004 og Menningarverðlaun DV árið 2009. Um árabil hlaut hún heiðurslaun listamanna frá Alþingi.
Gyðjulykill
Gyðjulykill (fræðiheiti Primula parryi) er blóm af ættkvísl lykla.
Blæösp
Blæösp (fræðiheiti: Populus tremula) er tré af víðisætt, en heimkynni hennar er Mið- og Norður-Evrópa og Asía. Íslenska blæöspin hefur fundist villt á sex stöðum á landinu. Erlendis getur blæösp orðið 10-25 metra há, en er hæst 13 metra á Íslandi. Vegna beitar vex hún þar oftast sem runni sem vex út frá rótarskotum, einkum í móum og kjarrlendi. Laufblöðin eru stilklöng og breytileg í laginu á sömu plöntunni, oft kringlótt eða egglaga. Fullorðin tré mynda mörg rótarskot með tímanum.
Þreskivél
thumbnail|Nútíma þreskivél thumb|Drónamyndband af þreskivél 2022 Þreskivél er vél sem notuð er við uppskerustörf. Vélin klippir kornstöngla, hristir kornið úr og sigtar kornið. Vélin skilar svo stönglunum (hálminum) aftur á í garða eða sem köggla. Fremst á þreskivél er ljár sem klippir kornstönglanna og búnaður sem sópar og færir stönglana upp í vélina. Þar er þreskibúnaður sem virkar þannig að þreskill slær korn úr öxunum og þau falla gegnum þreskihvelfu og skiljast þannig frá hálminum. Hálmurinn er svo hristur aftur til að ná ölli korni úr. Hálmurinn fellur svo aftan úr vélinni. Korninu er safnað á kornplötu og fer þaðan í hreinsiverk í gegnum sáld gegnum loftstreymi frá viftu sem blæs svo aftur úr vélinni leyfum af hálmi, rusli og kuski. Fullhreinsað korn er svo flutt í korngeymi. Þreskivélar eru notaðar við uppskeru á hveiti, höfrum, rúgi, byggi, maís, sojabaunum og hör.
Blæösp
Blæöspin er hægvaxta tré sem þrífst best á hlýjum og skjólsömum stöðum í vel ræstum og sendnum jarðvegi og virðist þola illa samkeppni við öflugan grasvöxt. thumbnail|Lauf thumbnail|Fullorðið tré
Súlublæösp (P. tremula erecta) er mjótt afbrigði hennar sem fannst í Suður-Svíþjóð og er notað sem skrauttré víða.
Blæösp er skyld hinni norð-amerísku nöturösp (P. tremuloides).
1546
Árið 1546 (MDXLVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin.
Erlendis
Fædd
Dáin
Björn Jörundur Friðbjörnsson
Björn Jörundur Friðbjörnsson (fæddur 11. október 1970) er íslenskur tónlistarmaður og leikari.
Björn er stofnmeðlimur og söngvari hljómsveitarinnar Ný dönsk. Sem leikari er Björn Jörundur þekktastur fyrir hlutverk sín í Sódóma Reykjavík og Englum alheimsins.
Þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Skotlands 2014
thumb|329x329dp|Niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar eftir kjördæmum.{{legend|#2eb051|Já}}{{legend|#dc122c|Nei}}
Þann 18. september 2014 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Skotlands. Spurt var „á Skotland að vera sjálfstætt ríki?“ en mögulegu svörin voru „já“ eða „nei“. Nei-sinnar sigruðu með 2.001.926 (55,3%) atkvæði á móti 1.617.989 (44,7%) fyrir já-sinna. Þátttaka kjósenda var 84,6% sem er hæsta þátttökuhlutfall í öllum kosningum og þjóðaratkvæðagreiðslum á Bretlandi frá því að almennur kosningaréttur tók gildi.
Lög um þjóðaratkvæðagreiðsluna voru sett af Skoska þinginu í nóvember 2013 eftir samkomulagi við Breska þingið. Einfaldur meirihluti var þarfur til þess að niðurstaða þjóðaratkvæðagreiðslunnar væri gild. Ríkisborgarar landa í Evrópusambandinu og Breska samveldinu sem náð höfðu 16 ára aldri eða eldri máttu kjósa í atkvæðagreiðslunni sem svarar til um 4,3 milljón einstaklinga. Þetta var í fyrsta skipti sem 16 og 17 ára máttu kjósa í Skotlandi.
Samtökin Yes Scotland stýrðu já-herferðinni en Better Together nei-herferðinni. Margir stjórnmálaflokkar, þrýstihópar, dagblöð, fyrirtæki og þekktir einstaklingar tóku þátt í herferðunum. Deilt var meðal annars um hvaða gjaldmiðill yrði notaður í sjálfstæðu Skotlandi, hvort landið hélti aðild sinni að Evrópusambandinu og hverjar tekjurnar frá olíuiðnaðinum væru miklar og hvernig þær skyldi nota.
Sasa scytophylla
Sasa scytophylla er lágvaxin bambustegund (um 1,5 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Gen-Iti Koidzumi.
Húsavík (Austfjörðum)
Húsavík er önnur stærst nokkurra víkna í svokölluðum Víkum sem eru á milli Borgarfjarðar eystri og Loðmundarfjarðar, og eru vinsælt útivistarsvæði. Í Húsavík er samnefnt býli sem er vel við haldið og gömul sveitakirkja. Innihald gamla kirkjugarðsins í Húsavík hefur komið betur í ljós undanfarna áratugi því kirkjugarðurinn er alveg við sjávarbakkann og sjórinn hefur eytt landi og forn mannabein og líkkistur komið í ljós. Heldur hefur þó dregið úr því undanfarin ár.
Xenofon frá Efesos
Xenofon frá Efesos (uppi á 2. – 3. öld?) var grískur rithöfundur.
6. öldin
6. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 501 til enda ársins 600.
Xenofon frá Efesos
Varðveitt verk hans er Efesossagan um Anþíu og Habrokomes en það er ein af elstu skáldsögum heims auk þess að vera ein af fyrirmyndum Williams Shakespeare við ritun leikritsins Romeo and Juliet.
Ekki má rugla Xenofoni frá Efesos saman við eldri og frægari nafna sinn frá Aþenu, hermanninn og sagnaritarann Xenofon.
Tengt efni
Aðrir grískir skáldsagnahöfundar:
Tengill
Summary of Xenophon of Ephesus' Ephesian Romance
Knattspyrnufélagið Þróttur
Knattspyrnufélagið Þróttur var stofnað 5. ágúst 1949 í herbragga við svonefnda Grímstaðavör við Ægissíðu. Stofnendur félagsins voru Halldór Sigurðsson kaupmaður, sem var fyrirmyndin að Tomma í bókum Einars Kárasonar um Djöflaeyjuna, og Eyjólfur Jónsson, síðar lögreglumaður og sundkappi.
Þrátt fyrir að vera í það fyrsta einungis knattspyrnufélag hafa Þróttarar keppt í öðrum greinum í gegnum tíðina, þó mest áhersla hafi verið lögð á knattspyrnuna síðustu ár. Félagið var starfrækt í vesturbæ Reykjavíkur til ársins 1969 þegar því úthlutað svæði við Sæviðarsund í póstnúmeri 104. Þar starfaði félagið til 1998 þegar því var formlega veitt svæði í Laugardalnum. Þar hefur félagið nú aðsetur. Formaður Þróttar er Finnbogi Hilmarsson
Knattspyrna
Þróttur frá Reykjavík keppti fyrst á Íslandsmótinu í knattspyrnu 1953 en tapaði báðum leikjum sínum.. Þróttur var meðal þeirra sex liða sem kepptu í úrvalsdeild 1955 (fyrsta deildarkeppnin á Íslandi). Meistaraflokkur karla hjá Þrótti á það met að hafa unnið efstu deild oftast allra liða, en félagið hefur unnið efstu deild 10 sinnum. Þrívegis hefur liðið haldið sér í efstu deild lengur en eitt ár; fyrst 1978-1980 þá 1983-1985og loks 2008 - 2009. Þróttur hefur einu sinni fallið í 3. deildina og lék þar tvö leiktímabil, 198 og 1990. Ásgeir Elíasson hefur þjálfað Þrótt flest tímabil allra þjálfara meistaraflokks eða tíu (1981-1984 og 2000-2005). Þjálfarar síðustu árin hafa verið Magnús Jónatansson (1989-1991), Ólafur Jóhannesson (1992), Ágúst Hauksson (1993-1996), Willum Þór Þórsson (1997-1999), Ásgeir Elíasson (2000-2005), Atli Eðvaldsson (2005-2006), Gunnar Oddsson (2006-2009), Páll Einarsson (2009-2013), Zoran Milkjovic (2013), Gregg Ryder (2013-2018), Gunnlaugur Jónsson (2018-2019), Þórhallur Sigurgeirsson (2019), Gunnar Guðmundsson (2020), Guðlaugur Baldursson (2021) og svo Ian Jeffs (2022-)
Þróttarar lentu í öðru sæti í 1.deildinni árið 2015 og komust þar með upp í efstu deild. Árið 2016 lentu þeir í 12. sæti og féllu þá beint aftur í 1. deildinni. Gengi þeirra þar hefur farið versnandi og sluppu Þróttararnir við fall í lokaleik árið 2019 eftir 0-0 jafntefli við Aftureldingu. Árið 2020 hélt Þróttur sér uppi á markatölu eftir að mótið var blásið af vegna Covid-19 faraldurins.
Á síðustu árum hefur Þróttur teflt fram kvennaliði og lék liðið í efstu deild sumarið 2011 en féll. Liðið endurheimti sæti sitt árið eftir og keppti í Pepsi deild kvenna sumarið 2013. Eftir fall þar snér kvennaliðið aftur í Pepsi Max deild kvenna árið 2020.
Aðalgrein knattspyrnudeild Þróttar:
Handknattleikur
Strax við stofnun bar á áhuga á handknattleiksdeild innan félagsins, bæði meðal karla og kvenna. Vísir að henni var stofnaður 1951 og voru lið félagsins skráð til keppni strax um það leyti. Árið 1972 varð Óli Kr. Sigurðsson formaður deildarinnar og næstu árin hófst gullöld Þróttar í handboltanum. Meistaraflokkur liðsins komst í efstu deild 1980 og varð bikarmeistari í apríl 1981. Árið eftir komst liðið svo í undanúrslit Evrópubikarkeppninarinnar, en beið að lokum lægri hlut fyrir Dukla frá Prag. En Adam var ekki lengi í paradís því næstu ár lá leiðin niður við með starf meistaraflokks, liðið féll í aðra deild vorið 1986. Á þessum tíma voru helstu burðarásar liðsins farnir, s.s. Sigurður Sveinsson og Páll Ólafsson; sem báðir áttu eftir að gera það gott í atvinnumennskunni næstu ár. Um haustið 1986 var staðan orðið svo slæm að ákveðið var að senda ekki lið í meistaraflokki til leiks. Flokkurinn var síðar endurvakinn, en dofnaði út af aftur og árið 1990 lagðist deildin endanlega út af. Þróttur sendi í fyrsta sinn í mörg ár meistaraflokk karla til leiks á Íslandsmót, árið 2007.
Blak
Þróttur sendi fyrst lið til keppni í blaki, kvenna og karla, 1974. Síðan þá hefur liðið skipað sér í fremstu röð blakliða landsins. Karlaliðið hefur orðið Íslandsmeistari 1977, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1990, 1996, 1997, 1999 og 2009. Auk þess hefur liðið orðið 14 sinnum bikarmeistari, fyrst 1977 og svo 1978, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1988, 1990, 1994, 1996, 1997, 1998 og nú síðast 2009. Kvennaliðið varð íslandsmeistari 1983 og svo aftur 2004, 2005, 2006 og 2007. Kvennalið Þróttar hefur orðið bikarmeistari þrisvar 2004, 2005 og nú síðast 2006.
Skinna-Björn Skeggjason
Sonur hans var Miðfjarðar-Skeggi, garpur mikill sem nefndur er til sögu í ýmsum Íslendingasögum, meðal annars Njálu.
Knattspyrnufélagið Þróttur
Tennis
Tennisdeild Þróttar var stofnuð 1990.
Heimild
Jón Birgir Pétursson: ''Lifi Þróttur. Knattspyrnufélagið Þróttur. 50 ára saga öflugs knattspyrnufélags''. (Reykjavík 1999).
Oxalis magnifica
Oxalis magnifica er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá V-Mexíkó.
Múslimahatur
Múslimahatur eða Múhameðstrúarskeptisismi er orð sem er notað yfir andúð á múslimum, ásamt hegðun og orðræðu á grundvelli hennar.
Birtingarmyndir
Múslimahatur hefur verið sagt birtast á ólíka vegu sem greina megi í sex flokka:
Alþjóðlega
Franska orðið islamophobie birtist fyrst á prenti árið 1910, í bókinni La politique musulmane dans l'Afrique Occidentale Française, þar sem höfundur gagnrýndi framkomu franskra nýlenduherra við menningu í nýlendum Frakka í Afríku.
Á ensku nær saga orðsins islamophobia hið minnsta aftur til 1923, þegar orðið var skilgreint í ensku Oxford orðabókinni. Orðið var þó ekki í mikilli almennri notkun fyrr en undir lok 20. aldar. Árið 1997 birtist orðið í skýrslu Runnymede sjóðsins. Þar var það skilgreint sem „tilhæfulaus styggð í garð múslima og þar með ótti eða andúð á öllum eða flestum múslimum.“
Árið 2004 héldu Sameinuðu þjóðirnar ráðstefnu undir heitinu „Confronting Islamophobia: Education for Tolerance and Understanding“ eða: „Að svara múslimatri: menntun í þágu umburðarlyndis og skilnings“. Kofi Annan, aðalritari S.Þ., ávarpaði ráðstefnuna og sagði meðal annars: „[Þegar] hemiurinn þarf að skapa nýtt hugtak til að gera grein fyrir vaxandi útbreiðslu mismununar – það er dapurleg og áhyggjuverð þróun. Það er tilfellið með „múslimahatur“ … Frá árásunum á Bandaríkin 11. september [2001], hafa margir múslimar, einkum á Vesturlöndum, fundið fyrir vaxandi tortryggni, áreitni og mismunun.“
Á Íslandi
Íslenska þýðingin múslimahatur birtist í viðtali Morgunblaðsins við rithöfundinn Tariq Ali sem var gestur á Bókmenntahátíð í Reykjavík 2009. Hann sagði að „múslimahatur hafi aukist í Evrópu, fyrirbæri sem sé nákvæmlega eins og gyðingahatur fyrri tíma, nema að nú beinist það að fylgjendum annarra trúarbragða.“
Bjarni Randver Sigurvinsson hélt fyrirlestur um múslimahatur á opnum fundi Mannréttindaráðs Reykjavíkur 2013. Þar fjallaði hann um múslimahatur sem hatursorðræðu. Fyrirlesari sagði að múslimahatur hefði færst í aukana á Íslandi undanliðin ár og beindist meðal annars að áformum um byggingu mosku. Í fyrirlestrinum voru tekin dæmi af umræðum facebook-hópsins Mótmælum mosku á Íslandi
Hvíthlynur
Hvíthlynur (fræðiheiti: Acer argutum ) er hlyntegund sem er ættuð frá fjöllum Japans (í 800 til 1900 m. hæð). Hún verður allt að 10m há.
Safinn er nýttur beint til drykkjar eða unninn í sýróp.
1791
thumb|right|Franska konungsfjölskyldan flutt aftur til Parísar frá [[Varennes.]] thumb|right|Leikskrá frá frumsýningu [[Töfraflautunnar.]] Árið 1791 (MDCCXCI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
5. öldin
5. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 401 til enda ársins 500.
Björgvin Guðmundsson
Björgvin Guðmundsson getur átt við:
Kirkjustræti
Kirkjustræti er gata í miborg Reykjavíkur sem teygir sig frá Pósthússtræti í austri til Aðalstrætis í vestri. Við hana stendur Alþingishúsið og Dómkirkjan. Kirkjustræti hét fyrst Kirkjustígur, þá Kirkjubrú og loks Kirkjustræti.
Map24
Map24 er vefsíða sem bauð uppá ókeypis aðgang að landakortum. Hún var í eigu Mapsolute og var keyrð á forritinu MapTP þangað til Nokia yfirtók félagið 2007. Vefsíða Map24 bendir nú á kortagrunn Nokia. Á síðunni er hægt að finna kort af næstum öllum löndum heimsins með upplýsingar um götuheiti, háa upplausn af gervihnattamyndum og fleira. Kortaupplýsingar um Ísland á Map24 er eitt það besta sem til finnst á netinu með áður óþekkta upplausn á gervihnattamyndum sem og mjög nákvæmar upplýsingar um götur, vegi og um 28.000 örnefni, bæði innan- og utanbæjar. Þessar upplýsingar koma frá Loftmyndum ehf, sem hefur starfað við upplýsingasöfnun frá árinu 1996.
Campanula pallida
Campanula pallida er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), og vex frá Afghanistan til mið-Kína.
Ansgar
thumb|right|Ansgar Ansgar (8. september 801 – 3. febrúar 865) var munkur, trúboði og erkibiskup í Hamborg-Brimum, sem þá var einnig biskupsstóll Norðurlanda. Ansgar, sem nefndur hefur verið postuli Norðurlanda, var einn af þeim fyrstu, ásamt Englendingnum Willibrord, sem hóf kristniboð í Danmörku. Hann hafði einnig töluverða þýðingu fyrir útbreiðslu kristni í Svíþjóð.
4. öldin
4. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 301 til enda ársins 400.
Styrja (tegund)
Lýsing
Styrjan er stór fiskur; tíðast er hún 1-2 m, en 3 m langir eða enn lengri fiskar fást stundum, jafnvel 6 m og við Hamborg veiddist árið 1883 styrja, sem var 415,5 kg; annars vegur hún undir eða kringum 100 kg. Hún er all-einkennileg að útliti, nokkuð jafnbola og rennileg, fimmstrend. Höfuðið er langt, jafnmjókkandi fram í mjóa, hálfsívala trjónu, sem neðan á sér ber 4 all-langa skeggþræði í þverröð. Munnurinn er lítill, hálfmánalagaður, þegar hann er lokaður, en getur skotið "vörunum" út, svo að úr þeim verður stuttur stútur, með skörðóttum, mjúkum röndum. Augun eru smá og góðan kipp fyrir framan munninn. Á brynplötum höfuðsins eru ýmsir lágir hryggir eða stjörnugárar út frá miðri plötu. Tálknaopin eru mjög við. Bolurinn er mjög langur, tvöfalt lengri en höfuðið, stirtlan mun styttri og beygist upp á við og út í efra horn sporðsins. Bakuggi og raufaruggi eru stuttir, og byrjar raufarugginn yfir raufinni. Sporðurinn er vel þroskaður skásporður, með hvössum hornum. Eyruggarrnir eru fast frammi við höfuð, kviðuggarnir rétt fyrir framan raufina. Bakplöturnar eru 9-13 að tölu í röð frá höfði að bakugga; hliðarplöturnar eru 24-40 í hverri röð og ná alla leið að sporði; kviðplöturnar eru 8-14 í röð hvorum megin, milli eyrugga og kviðugga. Yfirleitt eru allar þessar plötur líkar að útliti, með lágum toppi og gárum út frá honum í allar áttir (geislagáróttar); beinörðurnar milli plöturaðanna hafa tiðast svipað yfirborð og plöturnar. Liturinn er blágrár eða grænleitur að ofan, ljósgrár á hliðum og hvítur á kviði.
Heimkynni
Heimkynni styrjunnar voru mjög víðáttumikil. Aðalheimkynni hennar við Evrópu voru Miðjarðarhaf, að Adríahafi meðtöldu og fljót þau, en í Svartahafi var hún ekki; við Vesturströnd Frakklands og í fljótum þess og fljótum sem falla í Norðursjó að sunnan, var hún tíð, og fremur sjaldséð við Bretlandseyjar. Í sunnanverðu Eystrasalti var hún tíð og í fljótum þess, allt norður í Helsingjabotn og út í Kattegat. Við Noregsstrendur varð hennar tíðast vart milli Stafangursfjarðar og Þrándheimsfjarðar, en sést þó allt austur fyrir Nordkapp.
Nú eru heimkynnin styrjunnar aðallega í Miðjarðarhafi og Svartahafi og er hún orðin sjaldgæf þar líka. Hún er að nokkru leiti ennþá í Biskajaflóa, í Norðursjó og Eysrarsalti, umhverfis Bretlandseyjar og við Noreg. Hún hrygndi áður fyrr í ánum Saxelfi og Rín í Þýskalandi og Tempsá í Englandi. Aðalstyrjustofnanir voru í ánum Guadalquivir á Spáni, Garonne í Frakklandi og Ladogavatni í Rússlandi. Styrjan hefur viða flæmst burt, meðal annars vegna mengunar í ám.
Þó að ekki sé ólíklegt, að styrjan hefur komst áður við Ísland af og til, þá hefir hún þó ekki sést nema örfáum sinnum.
Lífshættir
Styrjan hagar sér líkt og laxinn; hún gengur upp í ár til þess að hrygna, en leitar sér einkum fæðu í sjónum. Hún nærist í ormum, krabbadýrum, lindýrum, skordýrum og ýmsum rotandi efnum; einstaka sinnum tekur hún fiska, einkum sandsíli, og eftir þessu að dæmi lifir hún við botninn og það á nokkurra tuga metra dýpi. Annars er lítið kunnugt um hætti hennar í sjónum; en víst er það, að hún flakkar víða með ströndum og virðist stundum fara langt út frá löndum, eins og þegar hún kemst alla leið til Íslands.
Þegar styrjan er orðin 1-1,5 m löng, í mars-apríl til júni-ágúst fer hún að ganga inn í lón og árósa að hrygna. Hængar verða kynþroska 7-9 ára og 110-150 cm langir, en hrygnur 8-10 ára og 120-180 cm langar. Hún gengur oft langt upp í fljótin, en velur sér þó tíðast gotstöðvar neðarlega í þeim, á hörðum botni, einkum í fljótum, sem kvíslast út í lón með sjóblönduðu vatni. Eggjafjöldinn er afar mikill, 800-2400 þús., og ber því meira á þeim, sem eru líka all-stór, 2 mm í hrogninu og nærri 3 mm í vatninu. Þau festast við botninn og eru mjög eftirsótt að öðrum fiskum, t.d. af álnum, sem hefir jafnvel verið staðinn að því að smjúga inn í eggjagöng hrygnunnar, til þess að ná í ógotin egg í sjálfu eggjakerfinu. Eftir hrygningu hverfa fullorðnu fiskarnir til sjávar.
Eggin klekjast á 3-4 dögum. Seiðin eru um 1 cm, nýklakin, og eftir mánaðartíma eru þau orðin 2 cm og leita að líkindum yfirleitt fljótt til sjávar, þó að sum dvelji nokkuð lengi í fljótunum. Seiðin vaxa mjög fljótt og séu orðin um 40 cm, þegar þau eru ársgömul, en í árnar gengur hinn ungi fiskur ekki, hann heldur sig í sjó næstu 7-14 árin, fyrr en hann fer að hrygna.
Nytsemi
Styrjan var mjög nytsamur fiskur og styrjuveiðar höfðu þvi verið stundaðar mikið, þar sem svo hefði til hagað, bæði í Evrópu og Ameríku, en nú er hún orðin víða mjög sjaldgæf, sökum of mikillar veiði og mengunnar ána. Menn höfðu reynt, bæði í Þýskalandi og Ameríku, að klekja styrjuhrognum, en það er ýmsum erfiðleikum bundið, sem hafði gert árangurinn lítinn.
Nú er bannað að veiða styrju í mörgum löndum Evrópu út að því að hún er í mikilli útrýmingarhættu.
Listi yfir fræhyrnur
Listi yfir Fræhyrnu tegundir
== Viðurkenndar tegundir == Eftirfarandi tegundir eru samþykktar tegundir af Catalogue of life:
Gújarat
thumb|right|250px|Kort sem sýnir staðsetningu Gújarat á Indlandi Gújarat er fylki á Indlandi. Höfuðstaður fylkisins er Gandhinagar. Íbúafjöldi var 60.383.628 árið 2011.
Jötunuxar
Jötunuxar (eða étinuxi) (fræðiheiti: Staphylinidae) er ætt bjallna, með um 30.000 tegundir. Jötunuxar eru breytilegir að stærð, ýmist örsmáir eða allstórir. Þeir eru með litla skjaldvængi sem hylja aðeins fremsta hluta afturbols. Jötunuxar eru rándýr eða nærast á sveppgróum. Um 60 tegundir jötunuxa eru á Íslandi. Stærstur er jötunuxi (Creophilus maxillosus), sem er um 2 cm á lengd, svartur með grátt þverbelti yfir skjaldvængina.
Málmblásturshljóðfæri
Málmblásturshljóðfæri er fjölskylda hljóðfæra sem eiga það sameiginlegt að munnstykkið er búið til úr málmi (oftast látúni). Munnstykkið er kúpt og hljóðið myndast þegar varir hljóðfæraleikarans titra við blástur í það. Helstu málmblásturshljóðfæri eru:
Mjöður ehf.
Mjöður ehf. er íslenskt brugghús á Stykkishólmi sem stofnað var árið 2007. Helstu framleiðsluvörur Mjaðar eru bjórarnir Jökull og Skriðjökull. Sex starfsmenn starfa hjá fyrirtækinu,
10-11
10-11 er verslunarkeðja á Íslandi sem rekur svokallaðar klukkubúðir sem eru opnar allan sólarhringinn. Fyrsta búðin var opnuð 10. nóvember (10.11) 1991 í Engihjalla í Kópavogi klukkan 10:11.
Fyrirtækið var hluti af Högum til 2011. 10-11 er í eigu Skeljungs í gegnum Basko.
10-11 sem sólarhringsverslun
10-11 opnaði sína fyrstu sólarhringsverslun í Lágmúla 7 þann 28. ágúst 2000, og var það fyrsta sólarhringsverslunin sem opnaði á Íslandi.
Þann 24. Nóvember árið 2000 opnaði 10-11 aðra sólarhringsverslun í Setbergi í Hafnarfirði og fjölgaði svo sólarhringsverslunum þeirra svo flestar þeirra urðu að sólarhringsverslunum.
Fækkun verslana 10-11
Árið 2018 seldi Basko, móðurfélag 10-11 fjórtán 10-11 verslanir til Samkaupa. Þá hefur öllum 10-11 verslunum hjá bensínstöðvum verið breytt í Kvikk On The Go. Árið 2016 voru verslanir 10-11 alls 35 talsins en árið 2019 aðeins fjórar. Árið 2021 voru aðeins þrjár eftir.
Kaup Skeljungs á 10-11
10-11 er núna í eigu Skeljungs í gegnum Basko eftir að Skeljungur keypti allt hlutafé Basko.
Baggalútur
Baggalútur, hreðjasteinn eða blóðstemmusteinn er lítill kúlulaga steinn (oft samvaxnir nokkrir í klasa).
Lýsing
Eru á bilinu 0,5 til 2 sm í þvermál og oft samvaxnir saman. Við brotsár með sjá sammiðja lög sem eru oft mislit og holrými finnast á milli laganna.
Uppruni og útbreiðsla
Baggalútar verða til þegar gasbóla myndar holrúm í hrauni og kvars grær út í rýmið. Vegna þess að kúlan er harðari en hraunið umhverfis verður hún eftir þegar það veðrast. Helstu fundarstaðir á Íslandi eru Hvaleyri í Hvalfirði og Álftavík í Borgarfirði eystra.
Pokabuxur
thumb|200px|upright|Piltar í pokabuxum thumb|Stúlkur í pokabuxum árið 1924 right|thumb|Alice Manfield í pokabuxum í vinnu sinni sem fjallaleiðsögumaður Pokabuxur eru buxur sem eru víðar um skálmar en teknar saman um hné. Slíkar buxur voru vinsæll klæðnaður karlmanna og drengja á fyrri hluta 20. aldar í Bandaríkjunum. Ökklasíðar pokabuxur voru notaðar af skíðafólki fyrir seinni heimsstyrjöldina.
World Class
World Class er íslensk heilsuræktarstöð í Laugardalnum í Reykjavík sem er skráð í eigu Lauga ehf. Fyrirtækið var stofnað í júlí árið 1985. Stofnendur voru Björn Kr. Leifsson og fjölskylda hans. Starfsemin hófst í Skeifunni 3c en þremur árum síðar fluttist stöðin í Skeifuna 19. Nú er hún víða um Reykjavík, eðá á tíu stöðvum á höfuðborgarsvæðinu en aðalstöðvarnar eru í Laugardalnum.
Svalalilja
thumb|Lilium nanum
Svalalilja (fræðiheiti: Lilium nanum) er tegund af liljuætt. Tegundin vex víða í Himalajafjöllum. Svalalilja fannst fyrst 1845 í ferð Waldimars af Prússlandi (1817–1849) en var fyrst lýst 1860.
Lýsing
Svalalilja er fjölær jurt, 8 til 42 cm á hæð. Laukurinn er 2 - 4 cm hár og 1 - 2,3 cm að ummáli. 9 til 22 lausir smálaukar eru hvítir og mjólensulaga, 0.3 til 0.8 cm breiðir.
Stöngullinn er grannur og grænn, hárlaus og 0.15 til 0.3 cm þykkur. Frá rót að toppi hann er með 4 - 14 mjó-eða breið-línulaga lauf, 5 til 15.5 cm löng og milli 0.2 and 0.7 cm breið.
Útbreiðsla og uppruni
Tegundin er útbreidd í Himalaja. Hún finnst í Suðvestur Kína (Sichuan, Tíbet, Yunnan), norður af Myanmar, í Nepal, Bhutan og Indlandi (Sikkim). Hún vex á milli 3500 m og 4500 m yfir sjávarmáli, finnst einnig yfir trjálínu.
Tegundin vex á graslendi og oft grýttum og skógarjaðri, furuskógum, kjarri eða engjum, stundum á skyggðum og skýldum svæðum nálægt Juniper og dverg birki.