cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amber Heard
Amber Laura Heard (fædd 22. apríl 1986) er bandarísk leikkona. Hún lék sitt fyrsta aðalhlutverk í hryllingsmyndinni All the Boys Love Mandy Lane (2006), og lék í kvikmyndum eins og The Ward (2010), Drive Angry (2011) og London Fields (2018). Hún hefur einnig leikið aukahlutverk í kvikmyndum eins og Pineapple Express (2008), Never Back Down (2008), The Joneses (2009), The Rum Diary (2011), Paranoia (2013), Machete Kills (2013), Magic Mike XXL (2015), og The Danish Girl (2015). Heard hefur leikið í fjölda kvikmynda frá DC Studios eins og Justice League (2017), Aquaman (2018), og Aquaman and the Lost Kingdom (2023). Hún hefur einnig leikið í sjónvarpsþáttum eins og Hidden Palms (2007) og The Stand (2020).
Heard giftist leikaranum Johnny Depp árið 2015. Skilnaður þeirra í maí 2016 vakti mikla athygli þegar Heard sótti um nálgunarbann gegn Depp ásamt því að saka hann um heimilisofbeldi. Depp kærði síðar breska dagblaðið The Sun fyrir rógburð vegna útgáfu þeirra á ásökunum Heard um umrætt heimilisofbeldi. Kröfu Depps gegn The Sun var hafnað og þar sem úrskurðað var að sannað teldist að hann hefði ráðist á Heard í 12 af 14 meintum atvikum sem blaðið hafði fjallað um; áfrýjunarkröfu Depp í málinu var síðar hafnað. Depp höfðaði annað mál gegn Heard sjálfri fyrir skoðanagrein sem birtist í hennar nafni í Washington Post þar sem hún fjallaði um að mikilvægi þess að tala gegn "kynferðislegu ofbeldi" ásamt því að hafa upplifað að „af eigin raun hvernig stofnanir vernda karlmenn sem sakaðir eru um misnotkun.“. Málarekstrarnir fönguðu athygli fjölmiðla og almennings, en réttarhöldunum var m.a. sjónvarpað. Kviðdómur í málinu komst að þeirri niðurstöðu að allar þrjár yfirlýsingar Heard í Washington Post-greininni hefðu verið ærumeiðandi. Dómarinn úrskurðaði að Heard skyldi greiða Depp 10,3 milljónir dollara ásamt því að Depp skyldi greiða Heard 2 milljónir dollara. Heard var harðlega gagnrýnd fyrir vitnisburð sinn í málinu, þar á meðal á samfélagsmiðlum. Heard og Depp áfrýjuðu bæði í málinu. Heard komst síðar að samkomulagi við Depp og lögfræðingar þeirra tilkynntu að Depp myndi fá 1 milljón dollara í skaðabætur, en greiðslan kom frá tryggingafélagi Heard.
Steve Carell
thumb|Carell, [[2010]] Steven John „Steve“ Carell (fæddur 1962) er bandarískur leikari og gamanleikari. Hann er þekktastur fyrir túlkun sína á karakternum Michael í The Office.
Stjórnarskrármálið
Stjórnarskrármálið var endurskoðun stjórnarskrár Íslands 1914, á 40 ára afmæli stjórnarskrárinnar frá 1874. Í breytingunum fólst meðal annars að kosningaréttur skyldi verða almennur, bæði karla og kvenna, og afnám konungskjörinna þingmanna.
Breytingarnar voru staðfestar með undirritun Danakonungs 19. júní 1915. Um leið staðfesti konungur að þríliti fáninn skyldi tekinn upp sem þjóðfáni Íslendinga.
64
64 (LXIV í rómverskum tölum) var 64. ár 1. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt júlíanska tímatalinu. Í Rómaveldi var árið þekkt sem „ræðismannsár Bassusar og Crassusar“, eða sem árið 817 ab urbe condita. Það hefur verið þekkt sem árið 64 frá því á miðöldum þegar Anno Domini-tímatalið, hið Kristna tímatal, var tekið upp.
Emily Brontë
thumb|200px|Emily Brontë á málverki eftir [[Branwell Brontë.]] Emily Jane Brontë (borði fram /ˈbrɒnti/); (30. júlí 1818 – 19. desember 1848) var enskur skáldsagnahöfundur og ljóðskáld. Hún fæddist í Thornton næri Bradford í Yorkshire. Hún er fræg fyrir einu skáldsöguna sína Fýkur yfir hæðir (e. Wuthering Heights) sem er klassískt verk enskra bókmennta. Hún var önnur elst Brontë-systra, yngri en Charlotte og eldri en Anne. Hún notaðist við höfundarnafnið Ellis Bell.
Rói Patursson
Rói Reynagarð Patursson (fæddur 21. september 1947) er færeyskur rithöfundur, ljóðskáld og heimspekingur og skólastjóri lýðháskólans í Færeyjum.
Rói, sem er langafabarn færeyska sjálfstæðisbaráttumannsins Jóannesar Paturssonar, fæddist í Þórshöfn og ólst þar upp. Hann fór í siglingar 16 ára að aldri, meðal annars til Austurlanda, flakkaði svo víða um Evrópu og var í París vorið 1968. Hann settist svo aftur á skólabekk, lauk stúdentsprófi og lagði síðan stund á heimspekinám við Kaupmannahafnarháskóla og lauk meistaraprófi 1985. Frá 1988 hefur hann verið skólastjóri lýðháskólans í Þórshöfn, Føroya Fólkaháskúla.
Hann hefur skrifað smásögur og fleira en er þekktastur fyrir ljóð sín og hefur þó aðeins sent frá sér þrjár ljóðabækur. Sú fyrsta kom út 1969, þegar hann var aðeins 22 ára að aldri og var henni mjög vel tekið. Hún var nafnlaus en hefur seinna verið kölluð Yrkingar. Fyrir hana hlaut hann meðal annars Bókmenntaverðlaun Færeyja. Árið 1976 kom ljóðasafnið Á alfaravegi. Árið 1986 hlaut Rói svo Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs fyrir ljóðabókina Líkasum sem út kom árið áður. Honum voru aftur veitt færeysku bókmenntaverðlaunin 1988 sem heiðursverðlaun. Engin bók hefur komið frá honum eftir að hann tók við skólastjórastarfinu.
Wikibækur
Wikibækur er frítt, föltyngt og opið gagnasafn bóka, hýst af Wikimedia almannaheillasamtökunum. Þetta er svipað samstarfsverkefni og Wikipedia en inniheldur frjálsar bækur og kennsluefni, í stað alfræðiefnis líkt og Wikipedia.
Þjóðvegur 48
Þjóðvegur 48 eða Kjósarskarðsvegur er 22 kílómetra langur vegur í Kjósarhreppi og Bláskógabyggð. Hann liggur frá Hvalfjarðarvegi, um Kjós norðan Laxár, upp í Kjósarskarð og framhjá Fellsenda til Þingvallarvegar á Mosfellsheiði.
Rauða loðpokarotta
Hin rauða loðpokarotta (fræðiheiti: Caluromys lanatus) er tegund pokarotta.
Selma Jónsdóttir
Sigþrúður Selma Jónsdóttir (22. ágúst 1917 – 5. júlí 1987) var íslenskur listfræðingur og fyrsti forstöðumaður Listasafns Íslands frá 1950 til dauðadags. Hún var fyrsta konan sem varði doktorsritgerð við Háskóla Íslands, þann 16. janúar 1960. Í ritgerðinni sýndi hún fram á að útskornar fjalir úr Flatatungu hefðu upprunalega verið hluti af dómsdagsmynd í býsönskum stíl frá miðöldum.
Hana Soukupová
thumb|right|Hana Soukupová Hana Soukupová (fædd 18. desember 1985 í Karlovy Vary í Tékklandi) er tékknesk fyrirsæta.
Selma Jónsdóttir
Æska og nám
Selma Jónsdóttir var fædd í Borgarnesi og var yngsta barn Jóns Björnssonar, kaupmanns í Borgarnesi, og konu hans Helgu Björnsdóttur. Að loknu prófi frá Verzlunarskóla Íslands stundaði hún nám í Þýskalandi þar sem hún lærði þýsku og þýskar bókmenntir. Selma fluttist til Bandaríkjanna árið 1941 og lauk B.A.-prófi í listfræði frá Columbia háskóla í New York. Þá stundaði Selma framhaldsnám við sama skóla á árunum 1944–1945 og við Warburg Institute í London 1946–1948. Hún lauk M.A.-prófi árið 1949. Meistaraprófsritgerð Selmu vakti mikla athygli, bæði hér á landi sem og erlendis, og birtist ritgerðin í tímaritinu The Art Bulletin í september 1950.
Sérsvið Selmu var miðaldalist og á því sviði vann hún mikið brautryðjendaverk. Selma varði doktorsritgerð sína við Háskóla Íslands þann 16. janúar 1960. Í ritgerðinni sýndi hún fram á að útskornar fjalir úr Flatatungu hefðu upprunalega verið hluti af dómsdagsmynd í býsönskum stíl frá miðöldum. Almenna bókafélagið gaf ritgerðina út, bæði á íslensku og ensku.
Selma giftist Dr. Sigurði Péturssyni, gerlafræðingi, árið 1955 sem síðar varð forstöðumaður gerlarannsóknarstofu Fiskifélags Íslands. Selma og Sigurður voru barnlaus.
Listasafn Íslands
Selma var skipuð umsjónarmaður Listasafns Íslands árið 1953 og forstöðumaður safnsins 1961. Því starfi gegndi hún til dauðadags árið 1987. Það kom því í hlut Selmu að móta starfsemi Listasafns Íslands og marka stefnuna eftir að það tók til starfa sem sjálfstæð stofnun. Frá upphafi var safninu sniðinn þröngur stakkur bæði í húsnæði og fjárveitingum en af þrautseigju og alúð tókst henni að efla starfsemina og stækka safnið. Munaði þar mest um eigið húsnæði í hjarta borgarinnar en Selmu var það alla tíð mikið kappsmál. Fyrir baráttu hennar eignaðist safnið Fríkirkjuveg 7 árið 1972 og við tóku byggingarframkvæmdir og mikið uppbyggingarstarf.
Í tíð Selmu jókst sýningarhald safnsins til muna og stóð safnið fyrir fjölmörgum sýningum á safnkostinum í húsnæði safnsins, víðs vegar um landið og einnig erlendis, auk þess að halda fjölbreyttar sýningar á verkum einstakra listamanna, bæði innlendra og erlendra, og kynna erlenda myndlist fyrir landsmönnum. Selma var einnig hvatamaður að umfangsmiklu heimildasafni um íslenska myndlist og myndlistarmenn, sem hefur gegnt mikilvægu hlutverki í listfræðirannsóknum fræðimanna og nemenda á öllum skólastigum.
New Mexico
New Mexico (einnig þekkt sem Nýja Mexíkó) er fylki í Bandaríkjunum. Það er 314.915 ferkílómetrar að stærð. New Mexico liggur að Colorado í norðri, Oklahoma í austri, Texas í austri og suðri, Mexíkó í suðri og Arizona í vestri. New Mexico og Utah eru horn í horn í norðvestri frá New Mexico.
Syðsti hluti Klettafjalla er í New Mexico.
Höfuðborg fylkisins heitir Santa Fe en stærsta borg New Mexico heitir Albuquerque. Um 2,1 milljón manns búa í fylkinu (2020).
Franco Rossi
Franco Rossi (19. apríl 1919 – 5. júní 2000) var ítalskur handritshöfundur, framleiðandi og leikstjóri frá Flórens. Hann hóf feril sinn sem aðstoðarleikstjóri og varð síðan frægur fyrir gamanmyndir sínar eins og farsann Flagarann (Il seduttore) frá 1954 með Alberto Sordi í aðalhlutverki. Hann var einn af fyrstu ítölsku kvikmyndaleikstjórunum sem tók að sér að leikstýra þáttaröðum fyrir sjónvarp. Hann leikstýrði meðal annars þáttaröðinni Quo Vadis árið 1985.
Michael Faraday
Þrátt fyrir að Faraday hafi ekki fengið mikla formlega menntun var einn áhrifamesti vísindamaður sögunnar. Það var með rannsóknum sínum á segulsviðinu kringum jafnstraumsleiðara sem Faraday lagði grunninn að hugtakinu rafsegulsvið í eðlisfræði. Faraday uppgötvaði einnig að segulsvið gæti haft áhrif á ljósgeisla og það væri undirliggjandi samband á milli fyrirbæranna. Á sviðaðan hátt uppgötvaði hann lögmál rafsegulspönnunar, mótseglunnar og rafsundrunar. Uppfynningar hans á rafsegulssnúningstækjum lögðu jafnframt grundvöllinn að rafdrifinni hreyfiltækni, og er einna helst vegna hans sem rafmagn varð raunverulegur möguleiki í tækni.
Sem efnafræðingur uppgötvaði Faraday Bensen Royal British Society, og rannsakaði holuefni vetnis í klór og fann upp fyrri útgáfu af Bunsen brennaranum og kerfi af oxunartölum, sem mæla oxunarstig efna. Faraday stóð einnig fyrir því að hugtök eins og forskaut, bakskaut, rafpóll og jón urðu víðþekkt. Faraday varð að lokum fyrsti Fullerian prófessorinn við the Royal Institution of Great Britain þar sem hann var æviráðinn.
Faraday var framúrskarandi tilraunamaður sem setti fram hugmyndir sínar á skýru og einföldu máli. Stærfræðikunnátta hans var hins vegar ekki betri en svo að hann skildi hornafræði og einfalda algebru. James Clerk Maxwell tók verk Faraday auk annarra og setti það upp í stærðfræðijöfnur sem eru nú álitnar grundvöllur allra nútímakenninga í rafsegulfræði. Maxwell skrifaði við notkun Faradays á kraftlínum að Faraday hefði í raun verið góður stærðfræðingur og að aðferðir hans myndu koma stærðfræðingum framtíðarinn til góðra nota. Alþjóðlega mælieiningin fyrir rafrýmd er skýrð Farad eftir honum.
Albert Einstein var með mynd af Faraday á veggnum sínum ásamt myndum af Isaac Newton og James Clerk Maxwell. Eðlisfræðingurinn Ernest Rutherford sagði: Þegar hugað er að magni og umfangi uppgötvana hans er enginn heiður svo mikill að Faraday eigi hann ekki skilið, hann var með þeim fremstu á sviði vísindalegra uppgötvanna.
Æviágrip
Faraday fæddist í Newington Butts, sem nú er hluti af London hverfinu Southvark, en var þá úthverfi sem tilheyrði Surrey. Fjölskylda hans var ekki vel efnuð. Faðir hans James var meðlimur í kristilega Glassite sértrúarsöfnuðinum. James Faraday flutti með konu sinni og tveimur börnum til London veturinn 1790 frá Outhgill í Westmorland þar sem hann hafði starfað sem lærlingur járnsmiðs. Michael fæddist um haustið sama ár. Hinn ungi Michael Faraday sem var þriðji af fjórum hlaut eingöngu grunnskólamenntun og þurfti því að mennta sig sjálfur. Þegar hann varð fjórtán ára gerðist hann lærlingur hjá George Riebau, sem var bókbindari og bókasali á Blandford götu. Á sínun sjö lærlingsárum las Faraday margar bækur og þar á með The Improvement of the Mind eftir Isaac Watts. Á sínum lærlingsárum fékk Faraday mikinn áhuga á vísindum og sérstaklega á rafmagni, en hann fékk einkum innblástur frá bókinni Conversations on Chemistry eftir Janes Marcet.
Árið 1812 þegar Faraday var tvítugur og var að ljúka lærlingstímabili sínu byrjaði hann að sækja fyrirlestra hjá hinum mikilsmetna efnafræðingi Humphry Davy hjá Royal Institution og Royal Society og John Tatum stofnanda City Philosophical Society. Faraday fékk marga miða á þessa fyrirlestra að gjöf frá William Dance sem var einn af stofnendum Royal Philharmonic Society. Faraday sendi Davy í kjölfarið þrjúhundruð blaðsíðna bók sem byggð var á glósum sem hann hafði tekið á þessum fyrirestrum. Davy svaraði Faraday skjótt og eftir að hafa tapaðð sjóngetu sinni í slysi við vinnslu á köfnunarefnistríklóríði ákvað hann að ráða Faraday sem ritara sinn. Þegar einn aðstoðarmaður Royal Instituon var rekinn var Sir Humphry Davy beðinn um að finna staðgengil og þá skipaði hann Faraday sem Efnifræðiaðstoðarmann Royal institution þann fyrsta mars 1813.
Í stéttarskiptu þjóðfélagi Englands þess tíma var Faraday ekki álitinn hefðarmaður. Þegar Davy ákvað að fara í reisu um heimsálfuna milli 1813 og 1815 vildi þjónn hans ekki fara. Í staðinn fór Faraday sem vísindalegur aðstoðarþjónn Davy's í ferðina og var beðinn um að vera einkaþjónn Davy's þar til staðgengill yrði fundinn í París. Faraday var því þvingaður til að vera bæði þjónn og aðstoðarmaður Davys í ferðinni. Jane Apreece, kona Davy, neitaði að líta á Faraday sem jafningja og gerði Faraday lífið svo leitt að hann íhugaði að fara aftur til Englands og gefast alfarið upp á vísindum. Ferðin veitti honum samt sem áður aðgengi að færustu vísindamönnum Evrópu og ýmsum örvandi hugmyndum.
Faraday kvæntist Sarah Barnard (1800-1879) þann tólfta júlí 1821. Þau hittust hittust vegna fjölskyldna sinna í Sandemanian kirkjunni og Faraday játaði trú sína við Sandemanian söfnuðinn mánuði eftir brúðkaup þeirra. Þau eignuðust engin börn.
Í júní árið 1832 veitti Oxford háskolinn Faraday doktorsgráðu í einkarétti. Á lífsskeiði sínu hafnaði Faraday riddaratign tvisvar og hafnaði því að verða forseti Royal Society. Faraday var kosinn sem erlendur meðlimur við Royal Swedish Academy of Sciences árið 1838 og var einn af átta erlendum meðlimum sem kosnir voru í French Academy of Sciences árið 1844.
Árið 1848 var Faraday gefið hús í Hampton Court í Middlesex, þar sem hann þurfti hvorki að borga fyrir húsið né uppihald. Árið 1858 hætti Faraday störfum og flutti í húsið.
Þegar Faraday var beðinn um aðstoð við gerð efnavopna af Breskum stjórnvöldum vegna Krímsskagastríðsins (1853-1856) neitaði hann vegna siðferðilegra ástæðna.
Faraday lést í húsi sínu í Hampton Court 25. ágúst 1867. Faraday hafði áður neitað greftri í Westminster Abbey, en þar er minnismerki um hann rétt hjá grafhýsi Isaac Newton.
Efnafræði
Fyrstu verk Faraday á sviði Efnafræði voru gerð þegar hann var aðstoðarmaður Humphry Davy. Faraday tók sérstaklega þátt í rannsóknum á klór. Hann uppgötvaði tvö ný efnasambönd af klór og kolefni. Hann framkvæmdi fyrstu tilraunina á sveimi lofttegunda. Fyrirbæri sem fyrst var uppgötvað af John Dalton og vísindalegt mikilvægi þess síðar leitt í ljós af Thomas Graham og Joseph Loschmidt. Faraday tókst að breyta nokkrum lofttegundum í vökva, rannsaka málmblendi stáls og búa til nokkrar nýjar tegundir af gleri sem ætlað var ljósfræðilegan tilgangi. Eitta sýni þessara nýju þungu glerja öðlaðist í kjölfarið sögulegt mikilvægi. Þegar glerið hafði verið sett á segulsvið gat Faraday ákvarðað snúning á fletinum af skautun ljóssins. Þetta sýni var einnig fyrsta efnið sem fannst sem fældist segulskaut.
Faraday var fyrstur manna til að skýra frá því sem seinna varð kallað málmöreindir. Árið 1847 uppgötvaði hann að ljósfræðileg einkenni gullörsvifa voru öðruvísi en einkennin hjá þungamálmi. Þetta var sennilega fyrsta rannsóknin á áhrifum skammtastærða og hægt er að telja þetta upphaf nanovísinda.
Rafmagn og segulmagn
Árið 1821, stutti eftir að danski eðlis- og efnafræðingurinn Hans Christian Ørsted uppgötvaði rafsegulmagn reyndu Davy og William Hyde Wollaston að búa til rafmagnsmótor en þeim mistókst. Eftir að Faraday hafði rætt vandamálin við þá byggði hann tvö tæki sem frammkölluðu það sem hann kallaði rafsegulknúinn snúning. Þessar tilraunir og uppfinningar Faraday lögðu grunninn að nútíma rafsegultækni. Í æsingi sínum birti Faraday niðurstöður sínar án þess að gera grein fyrir hlutverkum Wollaston og Davy og versnaði samband hans við Davy í kjölfarið.
Jack Black
thumb|Black, [[2011]] Thomas Jacob „Jack“ Black (fæddur 28. ágúst 1969) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Sigríður Eiríksdóttir
Sigríður Eiríksdóttir (16. júní 1894 – 23. mars 1986) var íslensk hjúkrunarkona og formaður Félags íslenskra hjúkrunarkvenna í 36 ár. Hún var jafnframt formaður Hjúkrunarfélags Líknar frá 1931 til 1956 og var fyrst Íslendinga formaður Samvinnu hjúkrunarfræðinga á Norðurlöndunum (SSN).
Sigríður lauk hjúkrunarnámi í Kaupmannahöfn árið 1921 og stundaði framhaldsnám í Hróarskeldu og Vín. Í nóvember 1922 hóf Sigríður störf hjá Líkn. Fyrstu tvö árin við bæjarhjúkrun og eftir það sem hjúkrunarkona Berklavarnarstöðvarinnar. Árið 1924 fór Sigríður til Kaupmannahafnar á vegum Líknar til þess að kynna sér berklavarnarstöðvar.
Sigríður vann í mörg ár sem stundakennari í heilsufræði og hjúkrun við Kvennaskólann í Reykjavík og Húsmæðraskólann. Hún var einnig varabæjarfulltrúi í Reykjavík á árunum 1950-1954 og fulltrúi í Heimsfriðarráðinu. Hún hlaut ýmis verðlaun og viðurkenningar á ferli sínum, m.a. Florence Nightingale-orðuna, heiðursmerki Alþjóða Rauða krossins, og riddarakross hinnar íslensku fálkaorðu.
Eiginmaður Sigríðar var Finnbogi Rútur Þorvaldsson (22. janúar 1891 - 6. janúar 1973) prófessor í verkfræði við Háskóla Íslands.
Actinidia grandiflora
Actinidia grandiflora er klifurrunni í Actinidiaceae ætt. Hún er einlend í Kína (​​Guangxi og Hunan.).
Sigríður Eiríksdóttir
Heimildir
Lýður Björnsson, Saga Hjúkrunarskóla Íslands 1931-1986. (Reykjavík, 1990)
Margrét Guðmundsdóttir, Verðir heilbrigðinnar. Hjúkrunarfélagið Líkn 1915-1935. Söguspegill. Afmælisrit Árbæjarsafns. Ritstjóri Helgi M. Sigurðsson. (Reykjavík,1992). bls. 258-279.
Magnús Hj. Magnússon
Magnús Jörundur Hjaltason Magnússon, jafnan skrifaður '''Magnús Hj. Magnússon''' (6. ágúst 1873 - 30. desember 1916) var skáld og fræðimaður. Magnús var fæddur og uppalinn á Vestfjörðum, og dvaldi þar lengstum. Hann stundaði alla ævi skáldskap og vísnagjörð, siðar fleiri ritstörf, og hélt dagbók í mörg ár sem síðar varð Halldóri Laxness uppspretta að Heimsljósi.
Magnús var fæddur að Tröð í Súðavíkurhreppi, en uppalinn í Önundarfirði. Hann var þreklítill og heilsuveill í æsku, en bráðgjör að gáfum, húslestrarfær 6 vetra og byrjaður að búa til vísur. Hann las hverja bók, sem hann náði í og safnaði sér þannig ýmsum fróðleik. Rímum og alþýðukveðskap varð hann snemma handgenginn og tók jafnframt að stunda skáldskap og vísnagjörð, siðar fleiri ritstörf, og hélt dagbók í mörg ár.
Magnús unni ritstörfum og lagði kapp á þau, að hætti fræðimanna fyrri tíma. Þau voru honum hvíld frá erfiði, skemmtun í tómstundum, fróun í sjúkdómi og armæðu. Hann ritaði því og las þegar hann komst höndunum undir „sér til hugarhægðar en hvorki sér til lofs né frægðar". Hann hélt sér lítt á lofti; bældi örbyrgð og lasleiki hann niður, enda var honum allt yfirlæti fjarri skapi.
Magnús bjó með Guðrúnu Önnu Magnúsdóttur en gat ekki gifst henni þar sem hann hafði þegið sveitarstyrk og þurfti að greiða hann upp til að mega ganga í hjónaband. Það tókst honum aldrei og voru þau í óvígðri sambúð til æviloka og áttu saman sex börn en aðeins tvö komust á legg. Magnús stundaði barnakennslu öðru hverju. Árið 1910 var hann dæmdur í eins árs fangelsi fyrir nauðgun, en hann hafði misnotað stúlkubarn sem var nemandi hans, og sat hann dóminn af sér í fangelsinu í Reykjavík.
Magnús var helsta fyrirmyndin að Ólafi Kárasyni Ljósvíkingi í Heimsljósi eftir Halldór Laxness, sem nýtti sér dagbækur Magnúsar. Árið 1956 gaf Gunnar M. Magnúss út ævisögu Magnúsar og kallaði hana Skáldið á Þröm. Og árið 1998 komu dagbækur Magnúsar út undir heitinu Kraftbirtingarhljómur guðdómsins.
Lauren Lee Smith
Lauren Lee Smith (fædd 19. júní 1980) er kanadísk leikkona.
Einkalíf
Smith er fædd í Vancouver í Bresku Kólumbíu í Kanada. Lauren ferðaðist mikið um heiminn með fjölskyldu sinni. Þegar hún var 14 ára, þá flutti fjölskyldan til Los Angeles í Kaliforníu. Þar byrjaði hún fyrirsætu feril sinn.
Ferill
Þegar hún var 19 ára, þá var hún ráðin í endurgerðina af myndinni Get Carter. Smith kom einnig fram í myndum á borð við Christy: Return to Cutter Gap, Christy: A Change of Seasons og Christy: A New Beginning og lék í þættinum Mutant X, þar sem hún lék Emma deLauro. Einnig hefur hún verið gestaleikari í nokkrum þættum af The Dead Zone, The Twilight Zone, og Blade: The Series. Smith hafði einnig aukahlutverk í sjónvarpsseríunni The L Word. Árið 2005, þá vann Smith að myndinni Lie with Me.
Árið 2006 þá var hún með aukahlutverk í kanadíska drama seríunni Intelligence. Í byrjun 2007, þá lék hún í míni-seríunni Dragon Boys.
Árið 2008, þá lék Lauren í kvikmyndinni Pathology, og átti endurtekið aukahlutverk í CSI: Crime Scene Investigation. Lék hún Riley Adams, „gáfuð,daðurgjörn og hnyttin mótmælandi sem fór í lögregluna sem uppreisn geng dómharða föður sínum sem var geðlæknir“ en var látin hætta í lok níundu þáttaraðar.
Verðlaun og tilnefningar
Gemini verðlaunin
Leo verðlaunin
Nesbraut
Nesbraut eða þjóðvegur 49 er vegur sem liggur um Ísland. Vegurinn liggur út frá þjóðvegi 1 við gatnamót Vesturlandsvegar og Suðurlandsvegar og liggur til vesturs í gegnum Reykjavíkurborg og Seltjarnarnes. Leiðin er þekktari undir þeim nöfnum sem hún ber í gatnakerfi Reykjavíkur og Seltjarnarness en þau eru (frá austri til vesturs): Vesturlandsvegur, Miklabraut, Hringbraut, Eiðsgrandi og Suðurströnd.
Listasafn Færeyja
thumb|Listasavn Føroya Listasafn Færeyja (færeyska: Listasavn Føroya) er listasafn í Færeyjum sem var stofnað árið 1989 í Þórshöfn. Listasafnið er sjálfseignarstofnun sem er rekin af fjórum fulltrúum sem koma frá Landsstjórn Færeyja, Listafélagi Færeyja, félags myndlistafólks og sveitarfélags Þórshafnar.
Listasafnið er staðsett í norðurhluta Viðarlunds garðsins í Þórshöfn, nærri Norðurlandahúsinu. Arkitektar byggingarinnar eru J.P. Gregoriussen og N.F Truelsen. Húsið er 1.600 m² og í húsinu er jafnframt skrifstofa listafélags Færeyja. Listasafnið er lokað á milli 15. desember til 15. janúar ár hvert.
Austfirðir
Austfirðir er samheiti fjarða á vogskorinni austurströnd Íslands. Austfirðir eru taldir frá Glettingi að Eystrahorni: Húsavík, Loðmundarfjörður, Seyðisfjörður, Mjóifjörður, Norðfjörður, Hellisfjörður, Viðfjörður, Sandvík, Vöðlavík, Eskifjörður (sem gengur inn úr Reyðarfirði), Reyðarfjörður, Fáskrúðsfjörður, Stöðvarfjörður, Breiðdalsvík, Berufjörður, Hamarsfjörður, Álftafjörður. Austasti tangi Austfjarða er Gerpir og er hann á milli Sandvíkur og Vöðlavíkur. Í Sandvík var austasta byggð á Íslandi fram á 20. öld.
Kolkis
Kolkis (gríska: Κολχίς) var í fornöld konungsríki við botn Svartahafs þar sem nú eru Georgía, Tyrkland og Abkasía. Strönd landsins varð að grískri nýlendu á 6.-5. öld f.Kr..
Ásamt Kákasus-Íberíu varð Kolkis grunnur að ríkinu Georgíu.
Í grískri goðafræði var Kolkis landið þar sem gullna reyfið var geymt.
Háfur
250px|thumb|vinstri|Háfur
Háfur (fræðiheiti: Squalus acanthias) er hákarl af ætt Squalidae.
Chris Kattan
thumb|Kattan, [[2008]] Christopher Lee „Chris“ Kattan (fæddur 1970) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Þjóðvegur 50
Þjóðvegur 50 eða Borgarfjarðarbraut er vegur sem liggur um Borgarfjörð, frá hringveginum (Þjóðvegi 1) við Borgarfjarðarbrú og um Andakíl, Reykholtsdal og Stafholtstungur og aftur inn á Þjóðveg 1 við söluskálann Baulu.
Risapokamörður
Risapokamörður (fræðiheiti: Dasyurus maculatus) er tegund pokadýra.
Pípugerð Reykjavíkur
Pípugerð Reykjavíkur eða Pípugerð Reykjavíkurbæjar var borgarfyrirtæki sem stofnað var árið 1946 en einkavætt á árinu 1996. Tilgangur þess var að framleiða steinsteyptar pípur fyrir veitufyrirtæki Reykjavíkur, einkum klóaklagnir, sem og gangstéttarhellur. Fyrirtækinu má ekki rugla saman við einkafyrirtækið Pípuverksmiðju Reykjavíkur sem stofnað var árið 1907.
Nebraska
right|400px|thumb|''Kortið sýnir staðsetningu NebraskaNebraska er fylki í Bandaríkjunum. Ríkið liggur að Suður-Dakóta í norðri, Iowa í austri, Missouri í suðaustri, Kansas í suðri, Colorado í suðvestri og Wyoming í vestri. Nebraska er 200.520 ferkílómetrar að stærð.
Höfuðborg fylkisins heitir Lincoln. Stærsta borg fylkisins er aftur á móti Omaha. Um 2 milljónir manna (2020) búa í Nebraska.
Pípulögn
Pípulögn nefnist það kerfi af pípum (rörum) sem leiðir heitt og kalt vatn og inn og út úr byggingum og skolp út. Við hvers kyns pípulagnir þarf að beygja fjölda af rörum, saga þau, snitta og pakka með hampi og skrúfa þau svo saman með píputengjum („fittings“) sem eru tengistykki milli röra. Við pípulagnir er t.d. notast við vatnsleiðslurör úr málmi svo sem úr stáli, járni eða kopari og skolprör sem oftast eru steypt eða úr plasti. Pípulagningar, þ.e. að leggja pípulagnir, er löggilt iðngrein sem snýr að því að leggja pípulögn í byggingar, viðhalda henni og breyta. Maður sem hefur lært pípulagnir nefnist pípulagningamaður eða pípari.
Mót í pípulögnum
Keppt er í pípulögnum víða um heim. Til er Norðurlandakeppni í pípulögnum. Í þeirri keppni keppa fimm ungir menn sem mega ekki vera eldri en 22 ára. Þeir sem keppa leggja á sig mikla þjálfun hjá sér reyndari mönnum. Keppnin er oftast háð fyrir opnum tjöldum inni á miðri lagnasýningu, þar sem fjölmörg fyrirtæki sýna rör, tengi og tæki sem tengjast pípulögnum. Í þrjá daga leggja þeir leiðslur t.d. úr svörtum stálrörum, sem þeir hita og beygja, logsjóða síðan, leggja eirlagnir og fosfórslaglóða og leggja ryðfrí stálrör með þrýstitengjum. Allt unnið eftir teikningum þar sem frávikin eru knöpp og undir árvökulum augum fimm dómara. Efstu menn fara síðan á heimsmeistaramótið í pípulögnum.
Pípugerð Reykjavíkur
Saga
Á árum seinni heimsstyrjaldarinnar var oft skortur á holræsapípum og gagnstéttarhellum í Reykjavík. Til að bregðast við þessu festu bæjaryfirvöld kaup á pípugerðarvél frá Keflavíkurflugvelli og hóf framleiðslu á eigin vegum. Hið nýja fyrirtæki, sem stofnað var í maí 1946, fékk nafnið Rörsteypa Reykjavíkurbæjar en því var síðar breytt.
Í fyrstu starfaði fyrirtækið í gömlum herbröggum við Langholtsveg. Miðaðist framleiðslan til að byrja með við pípur frá fjórum og upp í fimmtán tommur að innanmáli, en fljótlega voru keyptar stærri og öflugri vélar sem réðu við allt að 140 sm víðar pípur.
Á árunum 1965-66 var starfsemin aukin og flutt í gamla grjótnámu í Ártúnshöfða. Þar starfaði fyrirtækið upp frá því.
Um 1990 hófu borgaryfirvöld í Reykjavík stórfellda einkavæðingu fyrirtækja sinna og tveimur árum síðar var samþykkt í borgarráði að stefna að sölu Pípugerðarinnar. Það gekk þó ekki að fullu í gegn fyrr en á hálfrar aldar afmæli fyrirtækisins árið 1996. Hið nýja fyrirtæki starfaði fyrst um sinn undir nafninu Pípugerðin hf.
Aceh
thumb|right|Kort sem sýnir Aceh-hérað í Indónesíu (grænt) Aceh er hérað í Indónesíu, á norðurodda eyjunnar Súmötru. Höfuðstaður héraðsins er Banda Aceh. Norðan við Aceh er Andamanhaf og Andaman- og Níkóbareyjar sem tilheyra Indlandi, en austan við héraðið er Malakkasund og Malakkaskagi.
Aceh var miðstöð soldánsdæmisins Aceh frá 15. öld til upphafs 20. aldar. Soldánsdæmið Samudera Pasai sem var á norðurströnd núverandi Aceh-héraðs frá 13. öld til 16. aldar lék lykilhlutverk í útbreiðslu Íslam í Suðaustur-Asíu vegna áhrifa arabískra kaupmanna.
Aceh var næst miðju jarðskjálftans í Indlandshafi 2004 og flóðbylgjan eyddi stærstum hluta af vesturströnd héraðsins. Um 170.000 manns létust eða týndust í hamförunum.
Þjóðvegur 51
Þjóðvegur 51 eða Akrafjallsvegur er 18,4 kílómetra langur vegur í Hvalfjarðarsveit og Akranesi. Hann liggur frá Hringveginum við Innrihólm, í kringum Akrafjall og til Hringvegarins við Urriðaá.
680–671 f.Kr.
680-671 f.Kr. var 3. áratugur 7. aldar f.Kr.
Pólska þingið
thumb|250px|Hús pólska þingsins í Varsjá
Pólska þingið skiptist í efri deild (öldungadeild) sem kallast Senat og neðri deild sem heitir Sejm. Báðar deildir eru til húsa í sömu byggingu í Varsjá. Á pólsku er ekkert opinbert samheiti yfir deildarnar tvær: í stjórnskránni er einungis fjallað um Senat og Sejm.
Þingmenn í báðum deildum eru kosnir á fjögurra ára fresti. Í neðri deild sitja 460 þingmenn en í efri deild sitja 100 öldungadeildarþingmenn. Til þess að frumvarp geti orðið að lögum verða báðar deildar að samþykkja það. Þingmenn geta þó hnekkt ákvörðun öldungadeildarþingmanna um að hafna frumvarpi.
Stærsti flokkurinn í pólska þinginu eins og er er Lög og réttlæti (PiS) með 234 af 600 sætum í neðri deild og 61 af 100 sætum í efri deild.
Charlotte Brontë
thumb|200px|Andlitsmynd Charlotte Brontë eftir [[George Richmond árið 1850.]] Charlotte Brontë (borið fram /ˈbrɒnti/); (21. apríl 1816 – 31. mars 1855) var enskur skáldsagnahöfundur og ljóðskáld. Hún fæddist í Thornton nærri Bradford í Yorkshire. Hún var elst Brontë-systra. Hún notaðist við höfundarnafnið Currer Bell og skrifaði skáldsögur eins og Jane Eyre sem er ein frægasta skáldsaga enskra bókmennta. Ritverk Brontë-systra eru oft nefnd sem bestu ritverk enskrar tungu.
Múmía
thumb|Smurð múmía frá [[Egyptaland hið forna|Egyptalandi hinu forna í Louvre safninu í París.]] Múmía er varðveittur líkami eða hluti af líkama löngu dáins fólks eða dýra þar sem húð og líffæri hafa verið varðveitt með sérstökum efnum eða varðveist í miklum kulda, afar þurru lofti eða lofttæmi þannig að rotnun stöðvast ef múmía er varðveitt í köldu og þurru rými. Stundum er hugtakið múmía skilgreind þannig að eingöngu er átt við lík sem hafa verið meðhönduð með efnum í þeim tilgangi að varðveita líkamann. Stundum er múmía hefur einnig verið notað um lík fólks og dýra  sem hafa þornað upp og varðveist vegna aðstæðna í náttúrunni.
Fjölmargar múmíur hafa fundist frá Egyptalandi hinu forna. Yfir ein milljón dýramúmía hafa fundist í Egyptalandi og þar á meðal kattamúmíur og múmíur af hinum heilaga Íbis fugli. Einnig hafa varðveist múmíur frá löndum þar sem loftslag er mjög þurrt. Elsta múmían sem fundist hefur er mannshöfuð sem talið er 6000 ára en það fannst árið 1936 í Suður-Ameríku.
Boeing 747
thumb|Boeing 747. thumb|200px|[[Virgin Atlantic 747-400.]] Boeing 747 er farþegaþota framleidd af Boeing. Flugvélin er tveggja hæða. Efri hæðin er um það bil þriðjung yfir vélinni, það er að segja önnur hæð er þrisvar sinnum styttri en fyrsta hæð, önnur hæð er nú fyrsta farrými. Hún er fyrsta flugvélin í flokki „júmbóþota".
Boeing 747 er tvisvar og hálfum sinnum stærra en Boeing 707 sem var ein algengasta farþegaþota sjötta áratugsins. Fyrsta flug Boeing 747 var árið 1969.
747-100 Var fyrsta tegundin af Boeing 747 þotu eins og allar 747 þoturnar var hún með tvær hæðir á 100 voru 6 gluggar á efri hæðinni, enda styttri heldur en þessar nýju. Núna er búið að taka nærri allar 747-100 í gegn og breyta þeim í flutningaþotur, 167 747-100 hafa verið byggðar.
747SR Var stærri gerð af -100 týpunum en Japanir vildu fá slíka þotu til að nota til innanlandsflug.
747-100B Seinni gerðin af -100 þotunum sem hafði meira flugþol og betri hönnun.
747SP Pan Am og Iran Air báðu um þessa vél til lengri fluga en þessi vél á metið "Lengsta flug án stopps" sem var 12.000 kílómetra leið frá Sydney til San Francisco enda var það markmiðið með SP þotunni. Hún var styttri í lengd og hafði 12 glugga á efri hæðinni.
747-400 er knúin fjórum þotuhreyflum. Þotan var hönnuð á grunni Boeing 747-300 með 1,8 metra endavængla, stafrænum stjórnklefa, stærri eldsneytistank og sparneytnum þotuhreyflum með auknum þrýstikraft. Fyrsta flugvélin var afhent í janúar 1988 og flug í fyrsta skipti 29. apríl sama árs.
Born This Way
Born This Way er önnur stúdíóplata bandarísku söngkonunnar Lady Gaga. Platan var gefin út 23. maí 2011 af Interscope Records. Hún var samin og framleidd af Gaga auk annarra upptökustjóra, þar á meðal Fernando Garibay og RedOne, sem hún hafði áður unnið með. Gaga vann einnig með listamönnunum Clarence Clemons úr hljómsveitinni E Street Band og Brian May, gítarleikara rokkhljómsveitarinnar Queen. Gaga og Garibay eru tónlistarstjórnendur plötunnar.
Tónlistin á plötunni er sprottin af synthpopp - og danspoppstíl fyrra efnis hennar. Þar að auki inniheldur hún einnig rafrokk og teknó. Hún inniheldur breiðara svið af tónlistarstefnum, eins og óperu, þungarokk, diskó, house og rokk og ról. Textasmíðin text á við viðfangsefni eins og kynhneigð, trúarbrögð, frelsi, femínisma og einstaklingshyggju. Þrátt fyrir skiptar skoðanir á meðal trúaðra og íhaldssamra álitsgjafa hlaut platan góðar viðtökur frá tónlistargagnrýnendum sem lofuðu plötuna fyrir fjölbreyttan tónlistarstíl og sönghæfileika Gaga. Born This Way hlaut þrjár Grammy-tilnefningar, þar á meðal þriðju tilnefningu Gaga í röð fyrir plötu ársins. Nokkur tónlistartímarit nefndu plötuna á listum sínum yfir bestu plötur ársins. Árið 2020 nefndi Rolling Stone tímaritið plötuna í uppfærðum lista sínum yfir 500 bestu plötur allra tíma.
Born This Way fór beint á toppinn á ýmsum helstu vinsældarlistum um allan heim, þar á meðal á bandaríska Billboard 200 vinsældarlistanum. Þar seldist platan í rúmlega 1 milljónum eintaka á fyrstu vikunni, sem var mesta sala á fyrstu viku plötu í fimm ár. Áætlað er að 440.000 eintök hafi selst á Amazon á fyrstu tveimur dögum fyrstu vikunnar þar sem hún kostaði 99 bandarísk sent. Hún hefur verið viðurkennd sem fjórföld platínu plata af Recording Industry Association of America (RIAA). Fjórar smáskífur af plötunni, „Born This Way“, „Judas“, „The Edge of Glory“ og „You and I“, komust á topp tíu á Billboard Hot 100 vinsældarlistanum. Titillag plötunnar, „Born This Way“, varð 1.000 lagið til að ná efsta sætinu frá upphafi listans árið 1958. Við útgáfu þess varð titillagið sú smáskífa sem seldist hraðast í sögu iTunes. Kynningarsmáskífa af plötunni, „Hair“, komst einnig á vinsældarlista í sextán löndum og komst hæst í tólfta sæti í Bandaríkjunum. Fimmta smáskífan, „Marry The Night“, komst á topp þrjátíu lista í Bandaríkjunum. Eftir að hafa farið í mikla dreifingu á samfélagsmiðlinum TikTok var „Bloody Mary“ gefin út sem sjötta smáskífa plötunnar, ellefu árum eftir útgáfu hennar á plötunni. Samkvæmt International Federation of the Phonographic Industry (IFPI) var Born This Way þriðja mest selda platan á heimsvísu árið 2011. Frá og með 2021 hefur hún fengið meira en 5,8 milljarða streymi, selst í 5,2 milljónum eintaka og 31 milljón stafrænna eintaka af lögum hennar hafa verið seld.
Gaga hefur flutt lög af plötunni við mismunandi tækifæri, svo sem á 53. Grammy-verðlaunahátíðinni og á MTV Video Music-verðlaunahátíðinni 2011, sem og í sjónvarpi um allan heim og á öðrum viðburðum, þar á meðal þriðja tónleikaferðalaginu sínu, Born This Way Ball, sem stóð yfir frá 2012 til 2013. Í nóvember 2011 voru Born This Way og endurhljóðblanda hennar, Born This Way: The Remix, gefnar út sem safnplata sem undir heitinu Born This Way: The Collection. Þann 28. maí 2021 tilkynnti Gaga sérstaka afmælisútgáfu plötunnar, Born This Way The Tenth Anniversary, sem inniheldur sex útfærslur á lögum plötunnar eftir hinsegin tónlistarmenn.
Lagalisti
Lagalisti hefðbundnu útgáfu plötunnar:
Aukalög á öðrum útgáfum plötunnar:
Heimildir
Fyrirmynd greinarinnar var „Born This Way (album)“ á ensku útgáfu Wikipedia. Sótt 25. apríl 2023.
Forseti (aðgreiningarsíða)
Forseti getur átt við:
Marco Reus
200px|thumb|right|Reus Marco Reus (fæddur 31. maí 1989) er Þýskur Knattspyrnumaður,sem spilar fyrir þýska félagið Borussia Dortmund og Þýska karlalandsliðið.
690–681 f.Kr.
690-681 f.Kr. var 2. áratugur 7. aldar f.Kr.
Wikimedia Commons
thumb|right|upright|Merki Wikimedia Commons Wikimedia Commons er miðlægur gagnagrunnur af myndum sem falla undir frjálst afnotaleyfi. Það er verkefni á vegum Wikimedia Foundation, stofnað 7. september 2004. Skrár á Commons er hægt að nota beint á öllum öðrum wiki-verkefnum á vegum WMF.
Stefna
Commons hefur það aðalmarkmiði að styðja önnur Wikimedia verkefni. Því verða myndir sem eru hlaðnar inn að hafa notagildi fyrir eitthvert af Wikimedia verkefnunum. Þetta útilokar efni eins og persónulegar myndir og listaverk, ólíkt myndasöfnum eins og Flickr og Photobucket.
Gæðaflokkar
Síðan hefur þrjá gæðaflokka til að meta myndir. Einn eru valdar myndir sem eru bestu myndir Commons. Úr völdum myndum er valin mynd dagsins og mynd ársins. Annar flokkur eru gæðamyndir. Ólíkt völdum myndum verða gæðamyndir að vera teknar af notendum Wikimedia verkefnanna. Þriðji flokkurinn "Valued images" eru bestu myndirnar í sínum flokki.
Chris Tucker
thumb|Tucker, [[2012]] Christopher „Chris“ Tucker (fæddur 1971) er bandarískur leikari og gamanleikari.
Geisluggar
Geisluggar (fræðiheiti: Actinopterygii) eru fiskar og stærsti hópur hryggdýra, með um 27.000 tegundir sem finnast um allt í vatni og sjó. Þeir eru einu dýrin sem hafa sundmaga.
Oddur Gottskálksson
Oddur Gottskálksson (1495/1496 – 1556) var meðal siðaskiptamanna í Skálholti og sá sem þýddi Nýja testamentið á íslensku. Síðar varð hann lögmaður.
Foreldrar hans voru Gottskálk „grimmi“ Nikulásson biskup á Hólum og Guðrún, laundóttir Eiríks slógnefs Loftssonar, Guttormssonar. Eftir að faðir hans lést í árslok 1520 var Oddur sendur til föðurfjölskyldu sinnar í Björgvin í Noregi, um það bil sex ára að aldri, og ólst þar upp. Þaðan hélt hann til náms í Þýskalandi þar sem hann kynntist hugmyndum mótmælenda og er talið að hann hafi meðal annars verið í Wittemberg og hlýtt þar á Martein Lúter og Melankton samstarfsmann hans. Hann sneri aftur til Íslands fyrir 1535 og var ráðinn af Ögmundi biskupi sem skrifari. Í Skálholti kynnist hann Gissuri Einarssyni og fleiri siðaskiptamönnum og hófst handa við að þýða Nýja testamentið, að eigin sögn úti í fjósi:
Hann mun einkum hafa stuðst við þýska þýðingu Lúters frá um 1530 en einnig latneskar þýðingar. Hafði hann lokið við þýðingu Mattheusarguðspjalls þegar hann hvarf frá Skálholti, hugsanlega vegna þess að upp um hann komst. Hann lauk svo við þýðinguna og hélt til Danmerkur þar sem hann fékk leyfi konungs til að láta prenta hana eftir að fræðimenn við Kaupmannahafnarháskóla höfðu lagt blessun sína yfir verkið. Prentuninni lauk 12. apríl 1540. Nýja testamentisþýðing Odds er fyrsta bókin sem prentuð var á íslensku.
Oddur þykir hafa unnið stórvirki með þýðingu sinni, sem seinna var tekin nær óbreytt inn í Guðbrandsbiblíu og hefur líklega haft veruleg áhrif á þróun íslenskrar tungu. Stíllinn þykir lipur og þjáll, orðaforðinn auðugur og málfarið ótrúlega gott, ekki síst miðað við það að Oddur ólst að mestu leyti upp erlendis. Hann hafði að sjálfsögðu heldur engar orðabækur eða önnur hjálpartæki að styðjast við. Oddur hélt svo áfram að þýða aðra trúarlega texta og var sumt af því prentað. Nýja testamenti Odds kom þó ekki út aftur sem sjálfstætt rit fyrr en 1988.
Um sama leyti var Gissur Einarsson, vinur Odds, sem var líka heitbundinn Guðrúnu systur hans, í Kaupmannahöfn að taka biskupsvígslu og urðu þeir samferða heim til Íslands um sumarið. Næstu árin bjó Oddur á Reykjum í Ölfusi og fékkst aðallega við þýðingar og fræðistörf en kemur lítið við sögu siðaskiptanna. Páll Hvítfeldur hirðstjóri setti Orm Sturluson af sem lögmann 1552 og var Oddur þá kjörinn lögmaður norðan lands og vestan í hans stað en er þó ekki talinn hafa tekið við embættinu fyrr en 1554. Hann bjó lengst af á Reykjum en síðast á Reynistað í Skagafirði. Þegar Oddur var á leið til Alþingis snemma sumars 1556 var hann nærri drukknaður á Norðlingavaði í Laxá í Kjós, komst þó á land en dó næstu nótt.
Oddur var sagður hæglátur maður og friðsamur og virðist fremur hafa viljað sinna fræðistörfum en sækjast eftir mannvirðingum. Fylgikona hans var Þuríður stóra Einarsdóttir, sem áður hafði fylgt Þórði Einarssyni (d. 1530) presti í Hítardal og síðan Sigmundi Eyjólfssyni (d. 1537), sem kjörinn var 1536 til að taka við Skálholtsstól af Ögmundi biskupi, móðurbróður sínum, og tók vígslu en lést áður en hann tók við stólnum. Þau Oddur áttu einn son sem fluttist til Noregs og dó þar barnlaus.
Luzern
Luzern er stærsta borgin í kantónunni Luzern í Sviss 80 þús íbúar (2013) og er jafnframt höfuðborg kantónunnar. Hún er að sama skapi áttunda stærsta borgin í Sviss.
Lega og lýsing
Luzern stendur við vesturenda stöðuvatnsins Vierwaldstättersee, nokkuð miðsvæðis í Sviss og nemur við norðurrætur Alpafjalla. Fjallið Pílatus gnæfir yfir borgina. Áin Reuss rennur úr vatninu og í gegnum miðborgina. Til borgarinnar heyrir lítið landsvæði við suðurströnd Vierwaldstättersee, sem er að öðru leyti umlukið kantónunni Nidwalden. Næstu borgir eru Olten til norðvesturs (50 km), Zürich til norðausturs (60 km) og Bern til vesturs (95 km). Luzern er miðstöð menninga og ferðamennsku í miðhluta Sviss. Flestir eru þýskumælandi.
Upphaf
thumb|Loftmynd af Luzern Eftir að Rómverjar hurfu af svæðinu, settust alemannar þar að. Árið 710 var klaustrið St. Leodegar stofnað á núverandi borgarstæði Luzern, en svæðið kallaðist um þessar mundir Luciaria. Habsborgarar voru eigendur héraðsins á 12. öld. Borgin Luzern var formlega stofnuð af bræðrunum frá Eschenbach í lok þeirrar aldar. Stofnárið er ekki þekkt, en það mun hafa verið á bilinu 1180-1200. Luzern óx hratt í upphafi, en 1250 náði hún þeirri stærð sem hún var allt fram á 19. öld. Hún var hliðið að Gotthardleiðinni til Ítalíu. Þegar Habsborgarar ásældust meiri og meiri völd yfir staðnum, leituðu íbúar í æ ríkara mæli til svissneska sambandsins, sem stofnað var 1291. 1332 gerði borgin fyrsta samning við sambandið og fékk inngöngu í það á sama ári. Luzern var þar með fyrsta héraðið sem gekk í svissneska sambandið eftir stofnun þess og varð að fimmtu kantónunni. Næstu tvær aldir einkenndust af útþennslu á borgríkinu, enda var Luzern leiðandi aðili í svissneska sambandinu.
Trúarórói
thumb|Elsta myndin af Luzern er frá 1507. Kapellbrúin er greinileg á miðri mynd. Árið 1520 fóru siðaskiptin fram í nokkrum borgum, en Luzern hafnaði nýju trúnni og hélst kaþólsk. Þetta olli klofningi í sambandinu. Luzern barðist í trúarorrustunni við Kappel 1531, þar sem kaþólikkar sigruðu heri siðaskiptaborganna. Trúartogstreitan stóð þó enn í hartnær tvær aldir. En siðaskiptin fóru aldrei fram í Luzern og er hún kaþólsk enn í dag. Það var ekki fyrr en 1712 að reformeruðu borgirnar sigruðu í seinna Villmerger-stríðinu.
Nýrri tímar
1798 hertóku Frakkar Luzern, sem og allt svissneska sambandið. Stofnað var helvetíska lýðveldið. Höfuðborg þess var borgin Aarau til að byrja með. En hún þótti of lítil og var því leitað að heppilegri borg. Þá varð Luzern fyrir valinu og var Luzern því höfuðborg Sviss þar til Bern var kosin sem höfuðborg 1848. Þegar þingið flutti frá Luzern var iðnbyltingin ekki hafin þar í borg. Árið 1860 störfuðu t.d. aðeins 1,7% íbúanna við iðnað, en það var margfalt minna en í öðrum svissneskum borgum. Borgin var enn landbúnaðarborg. Þetta breyttist síðla á 19. öld er iðnaður varð æ víðtækari. Frá miðri 19. öld til 1913 fjórfaldaðist íbúafjöldinn. Á 20. öld stækkaði borgin enn og fór íbúafjöldinn upp í 75 þús þegar mest var í upphafi 8. áratugarins. En síðan fækkaði í borginni aftur talsvert. Árið 2010 var samþykkt í atkvæðagreiðslu að sameina sveitarfélagið Littau við borgina Luzern. Nú búa þar 75 þús manns á ný, en takmark borgarinnar er að mynda borg með 150 þús manns. Þar með yrði Luzern að fjórðu stærstu borg í Sviss.
Viðburðir
thumb|Ein af skrúðgöngunum í Luzerner Fasnacht 2009 Luzerner Fasnacht er stærsta hátíð borgarinnar, sem og Mið-Sviss. Um er að ræða skrautgöngur um götur miðborgarinnar. Oftar en ekki er fólkið skreytt í ýmsum skrýtnum búningum, stundum með skrautvagna.
Fumetto er árleg teiknimyndahátíð (Comic-Festival) í borginni. Hún stendur yfir í níu daga í miðborginni. Sýndar eru nýjustu teiknimyndasögurnar, myndir, listaverk, grafík, sýningar, hreyfimyndir og margt annað. Á hátíðinni hittast margir helstu teiknimyndateiknarar í heimi, sem og margir ungir listamenn og byrjendur.
Rose d'Or (Gullna rósin) er heiti á sjónvarpshátíð sem stofnuð var í Montreux 1961. Hér er um sjónvarpsefni að ræða, en eftir sýningar á útvöldu efni eru verðlaunin Gullna rósin veit fyrir besta sjónvarpsefnið. Verðlaunahafar eru oft frá öðrum löndum og meðal verðlaunahafa má nefna Barbra Streisand and other Musical Instruments, The Muppet-Show, The Benny Hill Show, Spitting Image, Mr. Bean, Monty Python og marga fleiri. Hátíðin hefur verið haldin árlega í Montreux frá 1961 til 2004, er hún var flutt til Luzern.
Maraþonhlaupið í Luzern er þriðja fjölmennasta Maraþonhlaupið í Sviss. Það hefur verið haldið árlega síðan 2007 og eru þátttakendur hátt í 10 þús.
Vinabæir
Dresden viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Kapellbrúin er elsta yfirbyggða brú Evrópu thumb|left|Ljónastyttan er eftir Bertel Thorvaldsen
1073
Árið 1073 (MLXXIII í rómverskum tölum)
Newry
thumb|250px|Séð yfir Newry.
Newry (írska: An Iúraigh) er borg á Norður-Írlandi. Áin Clanrye klýfur borgina í tvennt. Newry liggur um það bil 55 km frá Belfast og 108 km frá Dyflinn, og 5 km fá landamærunum við Írska lýðveldið. Íbúar hennar voru 26.967 manns árið 2011.
Führer
Führer er þýskt orð og titill sem þýðir foringi eða leiðtogi á íslensku, og er í almennu tali tengt við Adolf Hitler, einræðisherra Þýskalands nasismans á árunum 1933 til 1945. Hitler tók fyrst upp titilinn þegar hann gerðist formaður þýska Nasistaflokksins árið 1921. Þegar hann var skipaður kanslari Þýskalands af Paul von Hindenburg forseta, þann 30. janúar árið 1933, fóru fylgismenn hans að tala um hann sem foringja Þýskalands og þýsku þjóðarinnar (þýska: Führer des Deutschen Reiches und Volkes), sérstaklega eftir að Hindenburg forseti lést þann 2. ágúst árið 1934, og Hitler tók við forsetaembættinu (ásamt því að vera kanslari). Þegar þessi tvö embætti ríkisstjórnarleiðtoga annars vegar og þjóðhöfðingja hins vegar, voru sameinuð, tók Hitler upp formlega titilinn „foringi og ríkiskanslari“ (þýska: Führer und Reichskanzler).
Newry
Newry var stofnuð árið 1144 í kringum klaustur á svæðinu. Hún var mikilvægur kaupstaður og áningarstaður hermanna. Höfn hóf starfsemi í Newry árið 1742 þegar skurður var opnaður frá henni að Lough Neagh. Dómkirkja er í borginni og kaþólska kirkjan er með aðsetur í sókninni. Árið 2002 hlaut Newry stöðu borgar.
Führer
Nú á dögum er orðið og titillinn Führer, á öðrum tungumálum en þýsku, svo sterklega tengt við Hitler að það er eiginlegt samheiti við manninn. Ef talað er um Führer, er nánast undantekningarlaust átt við Hitler. Á íslensku getur orðið foringi, sérstaklega ef það er með greini; foringinn, einnig haft ákveðna skírskotun til Hitlers. Á þýsku er orðið hins vegar oft notað í hinni upprunarlegu merkingu, fyrir almennan leiðtoga eða foringja, sem þarf ekki að vera Hitler, þó að orðið hafi vissulega mjög sterka skírskotun.
Titillinn Führer á sér ýmsar samsvaranir í öðrum einræðisríkjum. Á stjórnarárum sínum í Ítalíu var Benito Mussolini kallaður Il Duce, sem líkt og Führer merkir „foringinn“ á ítölsku. Francisco Franco var gjarnan kallaður El Caudillo, sem hefur svipaða merkingu á spænsku. Jósef Stalín var stundum kallaður titlinum Vozhd (rússneska: Вождь), sem hefur sömu merkingu, en sá titill náði ekki eins mikilli útbreiðslu og gælunöfn Hitlers eða Mussolini.
Stertpokamús
Stertpokamús (fræðiheiti: Sminthopsis crassicaudata) er tegund pokadýra.