cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mayon
Gosið 2006
18. júlí 2006 hófst gos í Mayon á ný. Nokkrum dögum síðar var ákveðið að rýma svæði í kringum eldfjallið. Fyrst voru 20 þúsund manns fluttir á brott en síðar voru þeir orðnir 40 þús. Eldfjallafræðingar bjuggust við hamförum en gosið reyndist vera frekar lítið miðað við það sem áður hafði gerst. Gosinu lauk 25. október en 30. nóvember gekk fellibylurinn Durian yfir svæðið. Í úrhellinnu sem honum fylgdi myndustu aurstraumar úr nýfallinni öskunni og grófu þeir minnst 1.266 manns. Margra í viðbót var saknað. Austraumar náðu að borginni Legazpi og eyðilögðu heil hverfi. Miðborgin slapp að vísu við straumana, en urðu illa útí í vatnsflaumum. Um milljón manns urðu heimilislausir.
Gosið 2009-10
thumb|Gos í Mayon 2009 28. október 2009 hófst gos í Mayon á ný. Yfirvöld ákváðu fljótlega að rýma svæði sem næði 8 km radíus frá fjallinu. Tæplega 50 þúsund manns voru fluttir á brott og urðu þeir að gista í sérstökum eldfjallabúðum sem komið var upp fyrir þá. Vandamálið var að ekki gegndu allir rýmingarskyldunni og urðu eftir, minnugir þess að lítið gerðist í gosinu 2006. Einnig var mikið um það að útlendingar réðu sér innfædda leiðsögumenn til að komast nær fjallinu til að ljósmynda og skoða. Tekið var til bragðs að fá herinn til að sjá um að loka leiðum að fjallinu og sinna eftirliti. Auk þess var vatni og rafmagni lokað á bæi við fjallið til að letja fólk að vera um kyrrt. Gosið sjálft var þó með minna móti. Hraun rann niður hlíðar fjallsins og aska dreifðist um tiltölulega lítið svæði. Hamfarirnar sem eldfjallafræðingar spáðu fyrir um urðu ekki að þessu sinni. Gosið stóð yfir fram í janúar 2010.
Vöktun
Mayon er virktasta eldfjall Filippseyja og er það mikið kappsmál fyrir eldfjallafræðinga að fylgjast vel með því. Það er filippínska eldfjallastofnunin, PHIVOLCS, sem sér um rannsóknir og vöktun fjallsins. Vaktstöðin er á Lignon-hæð í tíu kílómetra fjarlægð frá gígnum. Ýmis mælitæki frá hlíðum fjallsins, svo sem skjálftamælar, senda rafræn skilaboð til vaktstöðvarinnar. Árið 2000 var Mayon gert að þjóðgarði.
888
888 (DCCCLXXXVIII í rómverskum tölum) var 88. ár 9. aldar og hlaupár sem hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Lengjubikarinn
Lengjubikarinn getur átt við:
Málmur
thumb|right|Rauðglóandi málmur. Málmur í skilningi efnafræðinnar er frumefni, sem myndar auðveldlega jónir (katjónir) og hefur málmtengi. Málmar eru einn þriggja meginflokka frumefna sé flokkað eftir jónunar- og bindieiginleikum, ásamt málmungum og málmleysingjum. Í lotukerfinu skilur skálína sem dregin er frá bóri til pólons á milli málma og málmleysingja. Frumefni á þessari línu eru málmungar, stundum kallaðir hálfmálmar; frumefni neðar til vinstri eru málmar; frumefni ofar til hægri eru málmleysingjar.
Málmleysingjar eru algengari í náttúrunni en málmar þrátt fyrir að málmar séu aðaluppistaða lotukerfisins. Sumir vel þekktir málmar eru ál, blý, gull, járn, kopar, silfur, sink, títan og úran.
Efnislegir eiginleikar
Málmar hafa ákveðna efnislega eiginleika: þeir eru yfirleitt gljáandi (þeir „ljóma“), hafa háan eðlismassa, eru sveigjanlegir og þjálir, hafa yfirleitt hátt bræðslumark, eru yfirleitt harðir og leiða rafmagn og varma vel.
Þessir eiginleikar eru aðallega vegna þess að atómið hefur aðeins laust tak á ystu rafeindum (gildisrafeindum) sínum; af þessum sökum mynda gildisrafeindirnar eins konar „sjó“ í kringum málmjónin. Flestir málmar eru efnafræðilega stöðugir (óhvarfgjarnir), fyrir utan alkalímálma og jarðalkalímálma, sem finnast lengst til vinstri í lotukerfinu.
Málmblöndur
Málmblanda er efnablanda með málmkennda eiginleika sem inniheldur að minnsta kosti eitt málmfrumefni. Dæmi um málmblöndur eru stál (járn og kolefni), látún (kopar og sink), brons (kopar og annars málms einkum tins), harðál (ál og kopar). Málmblöndur eru sérhannaðar fyrir þær aðstæður sem þær eiga að duga við. Blöð þotuhreyfils getur til dæmis innihaldið meira en tíu frumefni.
Málmoxíð
Oxíð málma eru basísk; oxíð málmleysingja eru súr.
Open Season: Scared Silly
Open Season: Scared Silly er bandarísk gamanmynd frá árinu 2015.
Edduverðlaunin 2002
Edduverðlaunin 2002 voru afhending Edduverðlauna Íslensku kvikmynda- og sjónvarpsakademíunnar í Þjóðleikhúsinu 10. nóvember 2002. Veitt voru verðlaun í sextán flokkum auk heiðursverðlauna ÍKSA sem var þremur fleira en árið áður. Fagverðlaunum ársins var nú skipt í tvennt og veitt sérstök verðlaun fyrir annars vegar hljóð og mynd og hins vegar útlit myndar. Að auki var bætt við flokkunum „Stuttmynd ársins“ og „Tónlistarmyndband ársins“.
Aðalkynnar hátíðarinnar voru Valgerður Matthíasdóttir og Logi Bergmann Eiðsson.
Tilnefningar og handhafar Edduverðlaunanna
Handhafar verðlauna í hverjum flokki eru feitletraðir og gulllitaðir.
Sauðafell
thumb|300px|right|Sauðafell í Dölum. Sauðafell er bær í Miðdölum í Dalasýslu á Vesturlandi og stendur undir felli með sama nafni.
Sturlunga saga
Bærinn er nefndur í Landnámu, kemur víða við sögu í Sturlungu og var einnig sögusvið atburða á siðaskiptatímanum. Sauðafell telst landnámsjörð, því að Erpur Meldúnsson, hinn stórættaði leysingi Auðar djúpúðgu, fékk Sauðafellslönd og bjó á Sauðafelli og telst vera fyrsti ábúandinn þar. Á 10. öld bjó þar, að því er segir í Laxdælu, Þórólfur rauðnefur, sem var hetja mikil. Þá er sagt að á Sauðafelli væri allra manna gisting, enda bærinn í þjóðbraut. Seinna bjó Máni sonur Snorra goða á Sauðafelli og síðan Ljótur sonur hans, en hann var kallaður mestur sonarsona Snorra goða. Höfðingjar búa á Sauðafelli frá og með 11. öld en frá því að Sighvatur Sturluson kaupir jörðina um 1200 verður Sauðafell höfðingjasetur og kemur mjög við pólitíska sögu Sturlungaaldar og þau innanlandsátök höfðingja sem einkenndu 13. öldina.
Sauðafell varð snemma valdamiðstöð, einkum á Sturlungaöld og höfðingjasetur fram eftir öldum. Sauðafell lá einstaklega vel við samgöngum, annars vegar af Norðurlandi, úr Hrútafirði um Haukadalsskarð og Saursstaðaháls og hins vegar úr Norðurárdal í Borgarfirði um Bröttubrekku svo og frá Svignaskarði um Langavatnsdal og Sópandaskarð. Kirkja var síðar reist á Sauðafelli og til hennar var greidd tíund.
Sauðafell var löngum setið af stórbrotnum höfðingjum. Nafnkenndastir þeirra voru Sighvatur Sturluson og Sturla Sighvatsson (1199-1238). Um 1200 keypti Sighvatur Sturluson jörðina og bjó þar og síðan Sturla sonur hans. Sighvatur fluttist að Sauðafelli frá Hjarðarholti í Laxárdal. "Hann gerðist mikill höfðingi og vinsæll við sína menn" segir í 18. kafla Íslendingasögu. Sighvatur fór þá með erfðagoðorð Sturlunga. Kona Sighvats var Halldóra Tumadóttir dóttir Tuma Kolbeinssonar, höfðingja í Skagafirði. Sighvatur flytur frá Sauðafelli norður í Eyjafjörð 1215. Á árunum 1215 til 1221 búa Runólfur prestur og Dufgus Þorleifsson, sem var systursonur Sighvats, á Sauðafelli í umboði Sighvats. Árið 1221 sest Sturla Sighvatsson svo að á Sauðafelli, tekur við mannaforráðum föður síns og Snorrungagoðorði, sem afi hans, Hvamm-Sturla, hafði átt.
Missætti þróaðist með bræðrunum Snorra og Sighvati Sturlusonum en einkum þó Snorra og Sturlu Sighvatssyni, þar sem Snorri Sturluson ásæltist Snorrungagoðorð, erfðagoðorð Sturlunga, sem Sturla Sighvatsson fór með og taldi Sturlu ógn við veldi sitt. Engar sáttir náðust með Snorra og Sighvati á Alþingi 1228. í framhaldinu fara Snorri og bróðir hans Þórður Sturluson með her manna, allt að 540 manns, vestur í Dali. Sturla Sighvatsson hörfar með lið sitt til Miðfjarðar. Á þessum árum lét Sturla reisa virki í Miðdölum, sennilega við Miðá. Snorri og Þórður stefna þá öllum bændum sunnan Fáskrúðar að Sauðafelli, þar sem þeir sverja Snorra Sturlusyni eyða og sögðust í þing með honum. Tilraun Snorra Sturlusonar til valdaráns í Dölum vestur heppnaðist ekki og Sturla Sighvatsson grunar Snorra um að standa að baki atlögu Vatnsfirðinga að sér, en Sturla var að heiman, á Sauðafelli í janúar 1229.
Þekktasti atburðurinn sem tengist Sauðafelli er án efa Sauðafellsför í janúar 1229 og þau níðingsverk sem þá voru framin. Í Hundadalsnesi, sem liggur á milli Miðár og Hundadalsár er Grænatóft, sem er engjagarður. Þar hefndi Sturla Sighvatsson Sauðafellsfarar 1229 þegar hann og hans menn felldu Vatnsfirðingana, Þórð og Snorra Þorvaldssyni, 8. mars 1232, þó Snorri Sturluson hefði áður fengið Sturlu til að heita þeim griðum. Vatnsfirðingar höfðu áður selt Sturlu sjálfdæmi vegna Sauðafellsfarar. Saga Vatnsfirðinga var þar með öll.
Veldi Sturlu Sighvatssonar í Dölum var nú í hámarki, allt þar hann og Sighvatur, faðir hans, lutu í lægra haldi fyrir Gissuri Þorvaldssyni og Kolbeini unga og féllu báðir í Örlygsstaðabardaga 1238.
Eftir fall Sturlu Sighvatssonar í Örlygsstaðabardaga 21. ágúst 1238 bjó Solveig Sæmundsdóttir áfram á Sauðafelli. Við utanför hennar 1240 fær hún búið á Sauðafelli í hendur Snorra Sturlusyni en hann fær það aftur frænda sínum Sturlu Þórðarsyni. Eftir brúðkaup Tuma Sighvatssonar og Þuríðar Ormsdóttur, mágkonu Snorra Sturlusonar, í Reykholti fór Snorri Sturluson eldri þess á leit við Sturlu þórðarson að hann léti Sauðafellið í hendur Tuma og var það afráðið. Sumarið 1241 komu saman á Sauðafell "í litlustofu" hjá Tuma þeir Snorri Sturluson, Órækja Snorrason og Sturla Þórðarson. Snorri Sturluson var "hinn kátasti" enda skenkti Tumi Sighvatsson þeim bjór.
Áhrifavald Snorra Sturlusonar í Dölum vestur var nú óskorað en bæði Gissuri Þorvaldssyni og Kolbeini unga stóð stuggur af veldi Snorrra. Gissur Þorvaldsson lét vega Snorra í Reykholti 23. september 1241, þar sem Árni beiskur hjó Snorra banahöggið. Gissur hélt því næst með flokk sinn vestur í Dali til fundar við Kolbein unga sem þá sat að Kvennabrekku með 400 manna liðsafnað. Þeir vopnabræður létu Böðvar Þórðarson á Stað, en hann var mágur Kolbeins unga, taka við búinu á Sauðafelli og fólu honum að fylgjast með liðsafnaði Sturlunga. Þorgils skarði var sonur Böðvars. Í desember 1241 fóru Órækja Snorrason og Sturla Þórðarson með 300 manns að Sauðafelli en Böðvar Þórðarson virðist þá hafa sæst við frændur sína, þá Órækju og Sturlu.
Þegar Sturla Sighvatsson kvæntist Solveigu Sæmundsdóttur, dóttur Sæmundar Jónssonar í Odda á Rangárvöllum, hraktist frilla hans, Vigdís Gísladóttir, frá Sauðafelli og norður í Skagafjörð þar sem hún giftist Ófeigi Eiríkssyni, sem var bóndi þar.
Hrafn Oddsson (1226-1289), hirðstjóri, sem var tengdasonur Sturlu Sighvatssonar, sat einnig Sauðafell um skeið á sínum yngri árum. Annar tengdasonur Sturlu, Vigfús Gunnsteinsson, bjó einnig á Sauðafelli.
Sauðafell kemur við sögu í upphafi hinnar þjóðsagnakenndu Króka-Refs sögu. Þar er lýst deilu á milli ábúenda á Kvennabrekku og Sauðafelli, þegar kvikfé Þorbjarnar á Sauðafelli var beitt í óleyfi á land Kvennabrekku.
16. öld
Á 16. öld átti Daði Guðmundsson í Snóksdal bú á Sauðafelli. Jón Arason biskup kom haustið 1550 með Birni og Ara sonum sínum og flokki manna og settist í bú Daða. Daði safnaði þá liði og tókst að króa þá feðga af í kirkjugarðinum á Sauðafelli og handtaka þá. Eigi nutu þeir kirkjugriða. Þeir voru svo fluttir til Skálholts og hálshöggnir þar 7. nóvember 1550.
19. öld
Að afloknu stúdentsprófi 1884 dvaldi Árni Þórarinsson, síðar prestur á Snæfellsnesi, um sumarið á Sauðafelli hjá Guðmundi Jakobssyni og Þuríði systur Árna og segir m.a. frá banvænni taugaveiki sem kom þá upp á Sauðafelli. Frá séra Jakobi Guðmundssyni, presti á Sauðafelli og þingmanni Dalamanna, segir skemmtilega í 4. bindi ævisögu Árna prests Þórarinssonar, á Snæfellsnesi. Séra Jakob var hestamaður, hagyrðingur góður og stundaði lækningar eins og fleiri prestar á þeirri tíð. Hann fékkst ennfremur við uppfræðslu barna og unglinga og hafði mikil menningarleg áhrif í héraði. Um skeið gaf hann t.d. út blaðið "Bóndi".
20. öld
Myndlistamaðurinn Muggur málaði litlar landslagsmyndir í olíulitum á Sauðafelli og var hrifinn af útsýninu fram í Hundadalina, séð af klettunum milli Sauðafells og Erpsstaða. Þá útsýn velur hann einnig fyrir smalamyndir líkar þeim sem hann gerði árið áður og fær þá einn af sonum Björns sýslumanns Bjarnarsonar til að sitja fyrir. Auk þess málar hann mynd af gömlu kirkjunni á Sauðafelli og aðra af bæjarhúsunum á Kvennabrekku. Þekktasta málverkið af Sauðafelli er eftir Collingwood en frummynd þess verks er varðveitt á Þjóðminjasafni Íslands.
Björn Bjarnarson (1853-1918), sýslumaður, bjó á Sauðafelli 1891 til 1915. Hann var þingmaður Dalamanna um skeið og stofnaði Listasafn Íslands 1885. Gamla sýslumannshúsið á Sauðafelli, sem var endurbyggt af miklum myndarbrag á árunum 2013 til 2016, var upphaflega reist 1897. Þingstaður var á Sauðafelli. Auk heimalandsins á Sauðafell land frá Merkjarhrygg á fjallveginum sem í dag nefnist Brattabrekka, hálfan Suðurárdal þ.e. vestan Suðurár og allt að Kringlugili á Sökkólfsdal,vestan Miðár. Sauðafellssel er fremst á Sökkólfsdal, vestan Miðár, á flötunum undir Valsungagili/Völsungagili. Enn sjást þar greinilegar tóftir. Rústir má einnig merkja, fornar, framan við Kringlugil, sem nefna mætti Sauðafellssel hið forna.
Finnbogi Finnsson (1867-1953) og Margrét Pálmadóttir (1866-1935), sem bjuggu áður á Svínhóli, keyptu Sauðafell 1918 og bjuggu þar til æviloka og hvíla í kirkjugarðinum á Sauðafelli.
Breskur loftvarnarbelgur, sem slitnað hafði frá Bretlandi í seinni heimsstyrjöldinni og hrakist til Íslands, náðist við Sauðafell í nóvember 1940. Sauðafellstunga nefnist svæðið á milli Miðár og Tunguár og í Tunguá er Svalbarðsfoss.
Pigazzano
Pigazzano er þorp í héraðinu Emilía-Rómanja.
Sauðafell
20. öld
Kirkja var á Sauðafelli til 1919 en var þá rifin og lögð af þegar ný kirkja var reist á Kvennabrekku. Tvær kirkjur voru í Miðdalasókn, annars vegar á Sauðafelli og hins vegar í Snóksdal og voru báðar altimburhús. Hörðdælingar eiga kirkjusókn að Snóksdal. Messað var til helminga í hvorri kirkju. Í Sauðafellssókn voru eftirfarandi fimmtán bæir: Háafell, Svarfhóll, Fellsendi, Þórólfsstaðir, Erpsstaðir, Sauðafell, Gröf, Breiðabólstaður, Hlíðartún, Skallhóll (áður Hvítskjaldarhóll), Fremri-Hundadalur, Neðri-Hundadalur, Bær, Skörð og Hamraendar. Hvorki tilheyrði lénsjörð prestakallinu né ákveðin bújörð prestinum. Sauðafellskirkja átti land í Sauðfellingamúla og afrétt á Sanddal. Hlaðin fjárrétt var í Fellsendalandi og réttað var á föstudaginn í 21. viku sumars. Sauðafellskirkja átti einnig Hlíðartún í Sökkólfsdal, Kross í Haukadal og Hamra í Laxárdal. Kirkjan átti einnig ítak í Saurbæjarfjöru í Gilsfirði, en þar var mikil og þekkt sölvatekja og ennfremur 24 málnytukúgildi í fríðu. Samkvæmt Jarðatali Johnsens, sem kom út í Kaupmannahöfn 1847 og var tekið saman af Jóni Jónssyni assessor í Landsyfirréttinum, eru eyðihjáleigur Sauðafells nefndar: Gizurarhús, Gróugerði og Brúðgumastaðir, sem 1805 voru hafðar til beitar.
21. öld
Örlítill hluti íslensku gamanmyndarinnar Kurteist fólk frá 2011 var tekin upp við kirkjugarðinn á Sauðafelli og í gamla sýslumannshúsinu áður en það var gert upp.
AppleWorks
AppleWorks er skrifstofuhugbúnaður frá Apple sem er ekki lengur studdur en var gerður fyrir Mac OS og Microsoft Windows stýrikerfið.
Fornfrumlífsöld
thumb|right|Steingervingar fjölfrumunga frá Fornfrumlífsöld. Fornfrumlífsöld er fyrsta tímabil frumlífsaldar frá 2.500 til 1.600 milljónum ára. Á þessum tíma festust meginlöndin í sessi.
Súrefnisbyltingin er talin hafa átt sér stað á þessu tímabili. Fyrir hana var meginhluti lífvera á Jörðinni loftfirrður. Óbundið súrefni var þeim sem eitur og þær dóu því út þegar það tók að byggjast upp í andrúmsloftinu. Einu lífverurnar sem lifðu af voru ónæmar fyrir eituráhrifum súrefnis eða einangraðar.
Fyrstu heilkjörnungar sem allir heilkjörnungar okkar tíma eru komnir af komu fram á þessum tíma.
Áramótaskaup 2014
Áramótaskaupið 2014 var sýnt þann 31. desember 2014. Leikstjóri var Silja Hauksdóttir. Handritshöfundar voru Anna Svava Knútsdóttir, Edda Björgvinsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, María Reyndal, Rannveig Gagga Jónsdóttir og Silja Hauksdóttir.
Georg prins af Wales
Georg, prins af Wales (George Alexander Louis, f. 22. júlí 2013), er sonur Vilhjálms, prinsins af Wales og Katrínar, prinsessunar af Wales. Hann er annar í erfðaröðinni að bresku krúnunni. Systir hans Karlotta prinsessa af Wales er þriðja í röðinni á eftir honum og bróðir hans Lúðvík prins af Wales sá fjórði.
Jacques Chirac
Jacques René Chirac (29. nóvember 1932 – 26. september 2019 ) var franskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Frakklands. Hann var kosinn í embætti árið 1995 og aftur 2002 en síðara kjörtímabil hans rann út árið 2007. Í krafti embættis síns var hann einnig meðfursti Andorra og stórmeistari Frönsku heiðursfylkingarinnar. Áður var Chirac borgarstjóri Parísar 1977 til 1995 auk þess að gegna embætti forsætisráðherra tvívegis; fyrst 1974 til 1976 og aftur 1986 til 1988. Áður en hann náði kjöri sem forseti hafði Chirac boðið sig fram án árangurs í forsetakosningunum árin 1981 og 1988.
Chirac sigraði frambjóðanda Sósíalistaflokksins, Lionel Jospin, í forsetakosningunum árið 1995. Í byrjun forsetatíðar sinnar viðurkenndi Chirac ábyrgð og þátttöku franskra stjórnvalda í Vichy-stjórninni í ofsóknum á gyðingum á meðan á þýska hernáminu stóð í seinni heimsstyrjöldinni. Hann neyddist síðar til að hefja stjórnarsamband við sósíalistana og gera Jospin að forsætisráðherra eftir ósigur hægrimanna í þingkosningum árið 1997. Á kjörtímabilinu var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um stjórnarskrárbreytingar þar sem kjörtímbabil forsetans var stytt úr sjö árum í fimm. Chirac vann endurkjör til forseta árið 2002 í seinni umferð með 82,2 % atkvæða á móti Jean-Marie Le Pen, frambjóðanda frönsku Þjóðfylkingarinnar. Þetta er enn í dag stærsti kosningasigur sem unninn hefur verið í forsetakosningum fimmta franska lýðveldisins. Á seinna kjörtímabili Chirac fóru vinsældir hans nokkuð dalandi en jukust á ný þegar Chirac neitaði að taka þátt í Íraksstríðinu fyrir hönd Frakklands. Hann mælti einnig fyrir því í atkvæðagreiðslu að ný stjórnarskrá fyrir Evrópusambandið yrði samþykkt en hún var að endingu felld. Chirac sóttist ekki eftir þriðja kjörtímabili og settist í helgan stein þegar kjörtímabilinu lauk árið 2007.
Sem fyrrverandi forseti fékk Chirac síðan sæti á stjórnlagaþingi Frakklands og sat þar til ársins 2011, en þá sagði hann sig úr því af heilsufarsástæðum. Í desember sama ár var Chirac dæmdur til tveggja ára fangelsisvistar vegna spillingarmála sem komu upp frá borgarstjóratíð hans í París.
Róbert Ragnarsson
Róbert Ragnarsson (fæddur 24. mars 1976) var bæjarstjóri Grindavíkurbæjar. Hann hefur áður starfað sem bæjarstjóri í Vogum verkefnastjóri hjá félagsmálaráðuneytinu og sem stundakennari í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands. Hann rekur núna RR-ráðgjöf, sem veitir sveitarfélögum og opinberum aðilum ráðgjöf.
Róbert á þrjá syni.
Orrustan við Verdun
thumb|right|Kort af Verdun. Orrustan við Verdun var sú lengsta í fyrri heimstyrjöldinni. Hún hófst í febrúar 1916, og endaði ekki fyrir en í desember sama ár. Mannfallið við Verdun var gífurlega hátt og hjó djúpt skarð í franska herinn. Það varð til þess að Bretar hófu orrustuna við Somme í júlí 1916 til að létta á þeim mikla þrýsting sem Franski herinn var undir. Aldrei fyrr í mannkynsögunni höfðu svo margir menn barist yfir svo smáu svæði. Rúmlega árs löng orrustan kostaði um 700.000 dauða, særða og týnda menn frá báðum þjóðum, á vígvelli ekki mikið stærri en 10 ferkílómetrar.
Teygjanleiki
Teygjanleiki er sá efnislegi eiginleiki að geta þolað mikla óafturkræfa bjögun án þess að mynda sprungur eða brotna (eins og til dæmis þegar málmur er dreginn í vír). Það einkennist af því að efnið flæðir undir skúfspennu.
Teygjanlegt efni er hvaða efni sem er sem að bregst undir skúfspennu. Gull, kopar og ál eru gríðarlega teygjanlegir málmar.
Teygjanleiki eru skyldur mótanleika.
Ковкость
Guerrero
thumb|Kort. Guerrero er fylki í suðvestur-Mexíkó. Íbúar eru um 3,5 milljón og er Chilpancingo höfuðborgin en Acapulco er stærsta borgin. Stærð fylkisins 63.596 km2 og er það fjalllent. Guerrero er nefnt eftir Vicente Guerrero, einum af leiðtogum mexíkóska sjálfstæðisstríðið. Ferðaþjónusta er mikilvæg efnahagslega þar sem Acapulco er miðpunkturinn.
Kjörnir alþingismenn 1995
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 1995.
Kvikmyndahátíðin í Cannes
Kvikyndahátíðin í Cannes (franska: le Festival de Cannes) er ein af elstu og virtustu kvikmyndahátíðum heims. Hátíðin var stofnuð árið 1939. Hún er haldin árlega, oftast í maí, í ráðstefnuhöllinni Palais des Festivals et des Congrès í Cannes í Suður-Frakklandi.
Apple Mighty Mouse
thumb|Apple Mighty Mouse
Músin er skírð í höfuðið á teiknimyndapersónunni Mighty Mouse og var það gert með góðfúslegu leyfi Viacom.
Framtíðarlandið
Framtíðarlandið er félag áhugafólks um framtíð Íslands sem var stofnað 17. júní 2006 á fjölmennum fundi í Austurbæ. Frumkvæðið kemur frá einstaklingum af ólíkum sviðum þjóðlífsins sem telja að þörf sé fyrir afl sem upplýsir, gagnrýnir og leggur til hugmyndir að nýrri framtíðarsýn á Íslandi. 13. maí 2017 sameinaðist félagið Landvernd.
887
887 (DCCCLXXXVII í rómverskum tölum) var 87. ár 9. aldar sem hófst á sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Mykolajív
thumb|Loftmynd. thumb|Sovétblokkir í Mykolajív. Mykolajív (Úkraínska: Миколаїв) er borg í suður-Úkraínu og höfuðborg Mykolajív Oblast. Íbúar voru 476,101 árið 2021.
Borgin er helsta skipasmíðamiðstöð við Svartahaf. En Mykolajív er á mótum Bug og Inhul fljótanna um 65 kílómetrum frá Svartahafi.
Rússar hófu loftárásir á borgina í lok mars í stríði sínu við Úkraínu árið 2022. Í júlí hafði helmingur íbúa flúið borgina.
Bútasaumur
thumb|right|300px|[[Pottaleppar saumaðir með bútasaumi]] Bútasaumur (e. Quilting) er aðferð við að sauma saman úr efnisbútum stærra verk, eins og teppi sem dæmi, úr minni efnisbútum, oftast með því að raða bútunum í mynstur eða mynd.
Dýrahringsmorðinginn
Dýrahringsmorðinginn (The Zodiac Killer) var raðmorðingi sem drap fólk í Norður-Kaliforníu seint á 7. áratugnum. Ekki er enn búið að finna hver Zodiac er og hafa rannsóknarskýrslur verið lokaðar almenningi síðan 2004. Hann sendi lögreglu San Fransisco bréf þar sem þrjú á eftir að leysa.
Arthur Leigh Allen
Arthur Leigh Allen var maðurinn sem talið er hafa verið Zodiac morðinginn en hann dó 1992, áður en hann var sakaður um morðin. Þegar spurt var hann um The Most Dangerous Game sagðist hann hafa lesið hana og það hafi haft áhrif á hann. Hann neitaði aðild aðild að.
Lögreglan gat ekki staðfest grun sinn um að Allen var Zodiac morðinginn, þó hann hafi verið kynferðisafbrotamaður og vopn og sprengiefni fundust heima hjá honum árið 1991.
Hoya buotii
Hoya buotii er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Carl Gustav Jacob Jacobi
thumb|150px|Carl Gustav Jacob Jacobi Carl Gustav Jacob Jacobi (10. desember 1804 – 18. febrúar 1851) var þýskur stærðfræðingur. Hann átti hlut að máli við þróun svokallaðra elliptískra falla, en það er flokkur falla sem kemur fram við andhverfur sérstakra heilda. Með því að beita elliptískum föllum innan talnafræðinnar (number theory) tókst honum að sanna ályktun Fermats um það að sérhverja náttúrulega tölu mætti skrifa sem summu fjögurra eða færri ferningstalna. Hann átti líka þátt í þróun ákveða af fylkjum og í aflfræði.
Tabasco
thumb|Kort. Tabasco er fylki í suðaustur-Mexíkó. Íbúar eru 2,4 milljónir (2020) og er höfuðborgin Villahermosa. Stærð Tabasco er 24.731 ferkílómetrar og regnskógur þekur allt landsvæði.
La Venta einn mikilvægasta stað fornmenningar Olmeka má finna í Tabasco. Einnig eru þar Majahof.
886
886 (DCCCLXXXVI í rómverskum tölum) var 86. ár 9. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Terrassa
thumb|Skjaldarmerki Terassa 200px|thumb|Terrassa thumb|300px|Masia Freixa Terrassa er borg í Katalóníu á Spáni. Borgin hefur rúmlega 216 þúsund íbúa (2017) og er staðsett 30 km frá Barselónu.
Borgin hefur að geyma sögulega rómverska, gotneska og kaþólska staði. Borgin er sú þriðja stærsta í Katalóníu á eftir Barcelona and L’Hospitalet.
Sælindýr
Sælindýr er lindýr sem lifir í sjó.
Aðstæðukomedía
thumb|Sýningin Sitcom Live. Aðstæðukomedía eða sitcom er tegund af sjónvarpsþætti sem blandast saman af drama og gríni og fjallar oftast um lítinn hóp sögupersóna, vini eða fjölskyldur, sem koma saman í föstu sögusviði. Hver þáttur er sjálfstæður, en oft eru aðstæður útfærðar yfir marga þætti. Einkenni á sitcom-þáttum er að viðbrögð áhorfenda, hlátur og klapp, eru hluti af hljóðrásinni þegar þátturinn er sýndur í sjónvarpi.
Fjöldi frægra aðstæðukomedía koma frá Bandaríkjunum en þó hafa verið gerðar nokkrir íslenskir aðstæðukomedíuþættir.
Drottningardúfa
250px|thumb|vinstri|Drottningardúfa
Drottningardúfa (fræðiheiti: Goura victoria) er stór, gráblá dúfa ættuð um Nýju-Gíneu.
Áhrif erlendra hvalveiðimanna á íslenskt samfélag, 1600-1915
thumb|Polli norska hvalveiðimanna við hvalstöð Norðmanna á Dvergasteinseyri í Álftafirði á Vestfjörðum.|300x300px Hvalveiðar erlendra þjóða við strendur Íslands á árunum 1600–1915 höfðu áhrif á líf fólks á þeim stöðum sem hvalveiðimennirnir reistu hvalstöðvar sínar.
Fyrstu heimildir um hvalveiðar í atvinnuskyni á Íslandi eru veiðar Baska og Hollendinga upp úr aldamótunum 1600. Baskar byggðu að minnsta kosti þrjár landstöðvar, en aðeins hvalstöðin á Strákatanga hefur verið grafin upp af fornleifafræðingum. Á Strákatanga fannst mikið magn tóbakspípa (krítarpípur), sem er til marks um að hvalveiðimennirnir hafi komið með varning frá Nýja-heiminum, eins og tóbak, til Íslands og stundað þar ólöglega verslun við Íslendinga á tímum einokunarverslunarinnar.
Hvalveiðar Norðmanna á 19. öld voru veiðar af áður óþekktri stærðargráðu við Íslandsstrendur. Átti vera þeirra eftir að hafa talsverð áhrif á íslenskt þjóðfélag og kenna Íslendingum hvernig standa skyldi að stórútvegi. Að auki áttu norsku hvalveiðimennirnir eftir að hafa áhrif á efnahags- og menningarlegt líf Íslendinga.
Hvalveiðar Baska og Hollendinga á 17. öld
Þekktar hvalstöðvar erlendra manna á 17.öld í Kaldrananeshreppi.|left|thumb|486x486pxBaskar og Hollendingar reistu að minnsta kosti þrjár hvalstöðvar á Vestfjörðum, það er á Kóngsey, Strákatanga og Strákey. Hefur hvalstöðin á Strákatanga verið grafinn upp af fornleifafræðingum og er hún eina landstöðin þar sem stór fornleifauppgröftur hefur farið fram á Íslandi.
Aðalgrein: Hvalstöðin á Strákatanga.
Ritaðar heimildir
Ritaðar heimildir eru hljóðar um hvalveiðar Baska og Hollendinga við Íslandsstrendur. Þær fáu sem til eru einblína að mestu á Spánverjavígin árið 1615. En því hefur iðulega verið haldið fram að vígin séu upphaf samskipta Íslendinga við Baska sem og endir þess.
Engar samtíma ritaðar heimildir eru til um veru hvalveiðimanna á Strákatanga. Ástæðu þess er vafalaust sú staðreynd að á sama tíma voru Danir með einokunarverslun á Íslandi. Er líklegt að fólk hafi reynt að halda því leyndu að það væri að stunda ólöglega verslun við erlenda hvalveiðimenn með því að skrifa sem minnst um þau mál.
Ólögleg verslun
Varðveist hafa skjöl úr fórum Jóns Guðmundssonar, sem bjó á Ströndum, sem fjalla um jákvæð samskipti Íslendinga við Baska og Hollendinga. Í skjölunum skrifaði Jón varnarorð fyrir Baska eftir Spánverjavígin 1615, sem meðal annars olli því að hann þurfti að flýja frá Vestfjörðum. Eru skjöl hans þau einu sem vitað er um að hafi verið rituð eftir bein samskipti við erlenda hvalveiðiþjóð á 17. öld. Í skjölunum kemur fram að Íslendingar stunduðu ólöglega verslun við Baska og gátu til dæmis keypt af þeim axir, hamra og hvalkjöt á meðan þeir gátu selt afurðir sínar, eins og smjör, til hvalveiðimannanna. Jón nefnir að Baskar og Íslendingar hafi lent í deilum, en það hafi verið í fáum tilvikum og nær eingöngu þegar Íslendingar skiptu við skipstjóran Martin De Villafranca og áhöfn hans.
Einnig hafa varðveist skjöl sem innihalda basknesk-íslenskt blendingsmál. Blendingsmálið var sennilega notað milli Baska og Íslendinga í viðskiptum.
Innflutningur tóbaks
thumb|Hollensk tóbakspípa (krítarpípa) með skreytingu sem fannst í fornleifauppgrefti á Strákatanga. Með elstu rituðu heimildum um tóbak á Íslandi er bréf Arngríms Jónssonar 'lærða' til Ole Worms í Kaupmannahöfn frá árinu 1632. Í bréfinu segir Arngrímur að kunnátta sín um reykingar komi frá erlendum fiskveiðimönnum sem búsettir voru á Vestfjörðum og að þeir hafi kynnt tóbaksafurðina fyrir Íslendingum. Að auki hefur verið bent á að í einni vísiteringu Brynjólfs Sveinssonar á Vestfjörðum árið 1634 ávítaði hann prest á Ströndum fyrir óhóflega notkun tóbaks. Kvartanir höfðu borist Brynjólfi um að presturinn tæki hlé í miðjum kirkjuathöfnum svo að hann gæti kveikt í pípu. Því til viðbótar var hollenskt verslunarskip gert upptækt árið 1655 fyrir ólöglega verslun. Eitt af því sem Hollendingar ætluðu að selja á Íslandi var tóbak. Allir þessir þættir gefa til kynna að líklega hafi tóbak verið ein af þeim vörum sem Baskar og Hollendingar seldu Íslendingum á 17. öld.
Í fornleifauppgrefti á hvalstöð Baska og Hollendinga á Strákatanga fannst mikið magn tóbakspípa. Pípurnar voru allar hollenskar að uppruna og frekari vísbending um ólöglega verslun erlendra hvalveiðimanna við Íslendinga á tímum einokunarinnar.
Hvalveiðar Norðmanna á 19. öld
left|thumb|Hvalveiðar í Dýrafirði á Vestfjörðum.|350x350px Eftir að Norðmenn reistu hvalstöðvar á Íslandi við lok 19. aldar settu þeir sinn svip á daglegt líf fólks og stunduðu meðal annars verslun við Íslendinga, buðu þeim vinnu og kenndu þeim norska lifnaðarhætti. Vera þeirra var á hinn bóginn ávallt umdeild og gramdist mörgum Íslendingum að þeir væru að mokgræða á hvalveiðum en borguðu hins vegar lítið brot af hagnaðinum í formi gjalda og skatta til Íslendinga.
Efnahagslíf
Flestar hvalstöðvar Norðmanna voru reistar í fámennum hreppum og átti vera þeirra eftir að hafa örvandi áhrif á þéttbýlismyndun í þeim.
Til eru dæmi um að hvalveiðimenn og bændur hafi átt í viðskiptum saman. Keyptu bændur margs konar varning af norsku hvalveiðimönnunum, til dæmis hvalgúanó sem túnáburð, hvalkjöt, kol, ódýrt byggingarefni og púður. Af bændum keyptu norsku hvalveiðimennirnir síðan búfé og silung. Því til viðbótar þurftu norsku hvalstöðvarnar á miklum mannafla á að halda við hvalveiðarnar og vinnslu hvala og fengu Íslendingar meðal annars vinnu, en vinna við hvalveiðarnar þótti eftirsóknarverð þar sem Norðmenn greiddu laun í peningum, sem var sjaldgæft á Íslandi á þeim tíma.
Menningarlíf
thumb|[[Ráðherrabústaðurinn í Reykjavík var upphaflega byggður á Sólbakka í Önundarfirði af Hans Ellefsen. Gaf hann Hannesi Hafstein húsið árið 1906 sem gerði það upp og reisti í Reykjavík á þeim stað sem það stendur nú. |300x300px]] Á meðan norsku hvalveiðimennirnir bjuggu á Íslandi reyndu þeir að kenna Íslendingum nýja lifnaðarhætti, þótt það gengi með misjöfnun hætti. Hans Ellefsen, hvalveiðimaður á Sólbakka, prófaði til að mynda að kenna Íslendingum skíðagöngur, sem þá var vinsæl íþrótt í Noregi. Sýndu Íslendingar því hins vegar lítinn áhuga. Hvalveiðimönnum gekk aftur á móti betur að kenna Íslendingum að spila á harmóníku og gítar. Við norsku hvalstöðvarnar var jafnframt að finna danspalla og samkomuhús. Þess konar mannvirki voru með þeim fyrstu sem reist voru í sveitum Íslands og var um nýjan vettvang fyrir samkomuhald í lífi Íslendinga að ræða. Til viðbótar byggingu húsa undir samkomuhald þá kenndu þeir Íslendingum nýja dansa og söngva.
Eftir að norsku hvalveiðimennirnir settust að á Íslandi þá áttu Íslendingar auðveldara um vik að ferðast milli Íslands og Noregs. Vitað er um fáein dæmi þess að norsku hvalveiðimennirnir réðu fólk til vinnu í Noregi. Eins og í tilviki séra Júlíusar Þórðarsonar, sem ráðinn var sem prestur í Noregi hjá Stixrud, hvalveiðimanni á Tálknaeyri á Vestfjörðum.
Hvalveiðar áttu þátt í að móta ímynd Íslands út á við og innan, en með fyrstu barnakvikmyndasýningum sem sýndar voru á Íslandi fjölluðu um hvalveiðar á Norður-Atlantshafi. Að auki voru norsku hvalstöðvarnar auglýstar í erlendum ferðabæklingum um Ísland. Höfðu ensk og frönsk skemmtiferðaskip stundum viðkomu við hvalstöðvarnar þar sem ferðamenn gátu skoðað sig um og kynnst hvalveiðum á Íslandi.
Pólitískt líf
Eftir að norsku hvalveiðmennirnir hófu að skutla hvali við Ísland áttu umræður um hvalveiðarnar eftir að valda allmiklum deilum í íslensku samfélagi þar sem fólk skiptist í tvo gagnstæða hópa. Annar hópurinn var með hvalveiðum en hinn á móti. Meginlínan var sú að fólk sem aðhyllist hvalveiðarnar bjó í grennd við hvalstöðvarnar en þeir sem voru hvað harðastir gegn hvalveiðunum voru einstaklingar sem áttu mikið undir fiskveiðum, sér í lagi síldveiðum. Í kjölfar vaxandi þjóðerniskenndar í byrjun 20. aldar jókst andstaðan gegn hvalveiðum Norðmanna.
Íslendingar gátu aðeins veitt fisk á grunnmiðum. Andstæðingar hvalveiðanna voru almennt sannfærðir um tengsl milli hval- og fiskveiða og var sú trú algeng að hvalurinn ræki síldina inn á grunnmiðin. Ef hvalurinn hyrfi mundi síldin aldrei koma inn á firðina með tilheyrandi erfiðleikum fyrir íslenskan sjávarútveg. Við aldamótin 1900 var rætt meðal Íslendinga um að banna hvalveiðar með öllu. Aftur á móti þótti það of dýrkeypt fyrir Ísland og mundi landsjóður verða fyrir talsverði tekjuskerðingu, enda greiddu hvalveiðimennirnir skatt og gjöld af öllum veiddum hvölum og hvalaafurðum.
Umræður í dagblöðum voru oft hatrammar í garð norsku hvalveiðimannanna, en þeir stigu hins vegar aldrei sjálfir fram í íslenskum dagblöðum. Nær allir hvalveiðimennirnir voru þekktir fyrir mikla gjafmildi, en með þeim hætti byggðu þeir upp vináttusambönd við marga Íslendinga. Slík vináttutengsl komu að góðum notum þegar umræður í íslenskum dagblöðum fjölluðu á neikvæðan hátt um hvalveiðar Norðmanna. Skýrasta dæmið um þess konar vináttutengsl er þegar Hans Ellefsen, hvalveiðimaður á Sólbakka, gaf stórar peningaupphæðir til Mosvallahrepps í Önundarfirði. Fimm dögum seinna skrifar oddviti hreppsins bréf í Vestra, dagblað á Ísafirði, og fer hlýjum orðum um hvalveiðar og Hans Ellefsens.
Málið endaði hins vegar á þann veg að stórhvalaveiðar voru bannaðar á Íslandi árið 1915. Flutningsmaður frumvarpsins sagði meðal annars að sýnt hafi verið fram á með óyggjandi hætti tengsl milli hval- og fiskveiða.
Anna Maria Jopek
thumb|250px|right|Anna Maria Jopek Anna Maria Jopek (fædd 14. desember 1970) er pólsk söngkona, textahöfundur og tónskáld. Hún leikur djass, popp og þjóðlagatónlist.
ISight
thumb|iSight með [[PowerBook G4.]]
Listi yfir bæi í Vestur-Kongó
Þetta er listi yfir bæi í Vestur-Kongó.
ISight
iSight var netmyndavél frá Apple. Núorðið er iSight innbyggð í iMac, MacBook og MacBook Pro tölvur.
Jóhanna Vala Jónsdóttir
Móðir Jóhönnu er Jóhanna Magnúsdóttir.
Sigdalurinn mikli
thumb|right|Sigdalurinn mikli á gervihnattarmynd. Sigdalurinn mikli er gríðarstórt misgengi á plötuskilum Afríkuflekans, Arabíuflekans og Indlandsflekans.
Norðurhluti misgengisins myndar dal árinnar Jórdan við botn Miðjarðarhafs, um Galíleuvatn og Dauðahaf að Akabaflóa og gegnum Rauðahaf.
Syðri hlutinn teygist frá Adenflóa og klofnar í þrennt við Afardældina á horni Afríku. Eystra misgengið myndar úthafshrygg meðfram flekaskilunum en vestari helmingurinn heldur áfram inn í land og klýfur eþíópísku hásléttuna í tvennt. Eftir það (við Stóru vötnin) skiptist sigdalurinn í eystri og vestri sigdalinn sem liggja hvor sínum megin við Viktoríuvatn.
Sigdalurinn endar svo við ósa Sambesífljóts í Mósambík.
Sigurður Ólafsson og Sigurveig Hjaltested - Blikandi haf
Sigurður Ólafsson og Sigurveig Hjaltested er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1956. Á henni syngur Sigurður Ólafsson Sjómannavalsinn og Sigurður og Sigurveig Hjaltested syngja saman Blikandi haf. Hljómsveit Bjarna Böðvarssonar leikur undir í Sjómannavalsinum en hljómsveit Carl Billich leikur undir í Blikandi hafi. Platan er endurútgáfa af lögum á IM 20 og IM 30. Hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Apple Cinema Display
Apple Cinema Display er tölvuskjár frá Apple.
Edmund Hillary
thumb|Sir Edmund Hillary á Suðurskautslandinu Edmund Hillary (fæddur 20. júlí 1919 - 11. janúar 2008) var nýsjálenskur fjallamaður og landkönnuður sem er þekktastur fyrir að hafa verið fyrstur til að ná tindi Everestfjalls, ásamt Tenzing Norgay, 29. maí 1953. Hann náði einnig á Suðurpólinn 4. janúar 1958.
TV Azteca
250px|thumbnail|Merki TV Azteca TV Azteca er mexíkósk fjölmiðlasamsteypa sem stofnuð var árið 1993. Hún er næststærsti fjölmiðillinn á eftir Televisa.
Miðfrumlífsöld
thumb|right|Strómatólítar í kalksteini frá miðfrumlífsöld í Bandaríkjunum. Miðfrumlífsöld er jarðsögulegt tímabil sem nær frá því fyrir 1.600 milljón árum til 1.000 milljón ára. Þetta er annað tímabil frumlífsaldar. Frá þessum tíma höfum við nokkuð góða hugmynd um þau meginlönd sem til voru.
Helstu viðburðir þessa tímabils eru uppbrot risameginlandsins Kólumbíu, myndun risameginlandsins Ródiníu og upphaf kynæxlunar lífvera. Þetta var blómaskeið strómatólíta.
Múlavegur
Múlavegur er vegur við utanverðan Eyjafjörð frá Ólafs- og Siglufirði inn til Akureyrar. Vegurinn var opnaður 17. september 1966. Á sama tíma var jarðstrengur lagður milli Dalvíkur og Ólafsfjarðar. Við opnun vegarins styttist leiðin milli Akureyrar og Ólafsfjarðar um 149 km og milli Akureyrar og Siglufjarðar um 69 km.
Árið 1990 voru Ólafsfjarðargöng opnuð milli Dalvíkur og Ólafsfjarðar. Göngin leystu Múlaveginn að miklu leyti af hólmi. Leiðin til Siglufjarðar styttist svo enn frekar þegar Héðinsfjarðargöng voru opnuð 2010.
Vingjarnlegar tölur
Vingjarnlegar tölur kallast á ensku: „amicable numbers“. Þá er átt við par af heilum pósitífum tölum sem eru þannig, að hvor talan um sig er jöfn summu allra heiltalna, sem ganga upp í hinni tölunni. Þannig eru til dæmis tölurnar 220 og 284 vingjarnlegar tölur, því að þær sem ganga upp í 220 eru 1, 2, 4, 5, 10, 11, 20, 22, 44, 55, 110 með summuna 284, og þær sem ganga upp í 284 eru 1, 2, 4, 71, og 142 með summuna 220. Slík talnapör voru þekkt hjá Pyþagóringum og frá þeim er nafnið komið.
Fermat fann vingjarnlega talnaparið 17296 og 18416. Euler bjó til lista yfir 64 talnapör sem eru vingjarnleg. Árið 1867 fann 16 ára ítalskur drengur næstminnsta talnaparið, sem er 1184 og 1210, en Euler hafði ekki tekið eftir því. Nú eru mörg hundruð slík talnapör þekkt, en ennþá hefur ekki verið sannað hvort fjöldi slíkra para er óendanlegur eða ekki.
Mótanleiki
Gull er mótanlegasti málmurinn, á undan áli.
Tengt efni
Teygjanleiki
fa:چکش‌خواری
885
885 (DCCCLXXXV í rómverskum tölum) var 85. ár 9. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Wei Zhongxian
Wei Zhongxian (1568 - 12. desember 1627) var kínverskur hirðgeldingur sem bjó í Kína seint á tímum Ming keisaraættarinnar. Hann er talinn af flestum sagnfræðingum valdamesti og alræmdasti geldingur í sögu Kínverja. Hann er þekktastur fyrir þjónustu sína í hirð Tianqi keisarans (r. 1620–27), og virðast völd hans hafa teygt sig jafn langt eða jafnvel víðar en völd sjálfs keisarans.
Uppvaxtarár (1568-1585)
Lítið er vitað um líf Wei áður en hann gerðist hirðmaður. Wei er talinn hafa verið ólæs, sem gæti verið vísbending um að hann hafi fæðst í bóndafjölskyldu eða kaupmannastétt. Talið er að hann hafi verið fæddur árið 1568 í Suning-sýslu (100 mílur suðaustur af Peking), að hann hafi gifst stúlku með eftirnafnið Fang og að hann hafi verið geldur 21 ára að aldri (Söguannálar Ming fullyrða að hann hafi gert það til að komast undan fjárhættuspilaskuld). Vegna frægðar sinnar í kínverskri menningu undanfarin 400 ár hafa ýmsar sögur um ævi hans komið fram, sem draga upp þá mynd að hann hafi verið með glæpsamlegar hneigðir og verið spilafíkill.
Þjónusta við hirðina (1585-1619)
Í gegnum tengsl móður sinnar gat Wei fengið inngöngu í hirð Forboðnu borgarinnar. Sem hirðmaður náði Wei hægt og rólega að komast í mjúkinn hjá hinum ýmsu embættismönnum í ýmsum lægri, óopinberum stöðum. Árið 1605 fékk hann það starf að þjóna til borðs fyrir Lafði Wang og son hennar Zhu Youxiao, sem að lokum varð keisari undir nafninu Tianqi. Meðan hann sinnti þessari stöðu myndaðist með honum náið samband við barnapíu Zhu Youxiao, frú Ke. Þegar Zhu Youxiao varð eldri varð hann ákaflega háður bæði frú Ke og Wei Zhongxian og virðist hafa litið á þau sem foreldra sína eftir dauða móður sinnar árið 1619.
Wei á valdastóli (1620-1624)
Þegar Wanli keisari nn lét lífið og erfingi hans, Taichang keisarinn, lést einungis mánuði síðar árið 1620, myndaðist stjórnarkreppa meðan skrifræðið leitaði að hentugum erfingja. Zhu Youxiao var enn ekki fullvaxta (15 á þessum tímapunkti) og féll hann undir forræði Lafði Li, eftirlætis hjákonu Taichang keisarans, föður Zhu. Zhu Youxiao var lítt hrifinn af henni, en þurfti ekki að þola yfirumsjón hennar lengi því Donglin fylking konfúsíanskra embættismanna undir forystu Yang Lian réðst inn í forboðnu borgina og létu útnefna Zhu Youxiao fullgildan keisara. Um leið og lafði Li hafði verið vikið frá völdum hindraði fátt Wei og frú Ke að hafa áhrif á ákvarðanir keisarans.
Donglin atvikin (1624-1627)
Eftir langa valdatíð Wanli-keisarans (1563-1620) hafði fræðimannafylkingin Donglin vonast til þess að keisarararnir Taichang og Tianqi myndu reynast „konfúsískir herramenn“. Þegar Tianqi keisari reyndist jafn áhugalaus um keisaralegar skyldur snar líkt og afi hans hafði verið og ólæs geldingur virtist í raun hafa orðið valdamesta manneskja keisaradæmisins, ákvað sama fylking og hafði komið keisaranum til valda að aðgerða hennar væri þörf. Keisaralegi ritskoðarinn Zhou Zongjian sótti Wei Zhongxian til saka í júlí 1622 og bað keisarann að reka hann í útlegt. Árið 1624 lét Yang Lian senda minnisblað til keisarans þar sem hann fordæmdi Wei fyrir 24 glæpi. Fræðimenn álíta að sumir þeirra hafi verið uppspuni. Hvorugar tilraunir báru árangur og eina sem fræðimennirnir uppskáru var andúð Wei á Donglin-fylkingunni.
Sem yfirmaður Austan-varna var vald Weis til að handtaka og sakfella andófsmenn tæknilega séð einvörðungu bundið við bændur og kaupmenn. Handtökur og yfirheyrslur embættismanna þurfti að gera í gegnum annað ráðuneyti undir stjórn Xu Xianchun. Raunveruleg uppspretta valds Wei voru tengls hans við Keisarann, en hann gat skipað í nafni hans og stýrt upplýsingaflæði til hans. Xu Xianchun handtók sex af leiðtogum Donglin flokksins árið 1625, þar með talinn Yang Lian, og ásakaði um að hafa sólundað almannafé. Eftir langar yfirheyrslur og pyntingar létust allir sex. Sjö aðrir Donglin fræðimenn, Zhou Zongjian meðal þeirra, voru teknir af lífi árið 1626. Á tveggja ára tímabili 1625-26 voru hundruðir annarra Donglin-fylgjenda handteknir eða reknir á brott. Þrátt fyrir að þátttaka Wei í þessum handtökum og drápum sé ekki opinber, þá má telja öruggt í ljósi náins sambands hans við keisarann að hann hafi átt einhvern hlut í máli.
Valdmissir og sjálfsvíg (1627)
Tianqi-keisarinn lést árið 1627 og þótt margir bjuggust við valdaránstilraun frá Wei gerðist ekkert slíkt. Samkvæmt Li Sunzhi (Donglin-fylgjanda) hafði Wei áður reynt að sannfæra Zhang keisaraynju um að ættleiða frænda sinn, Wei Liangqing, í því skyni að hann gæti stýrt í gegnum hann áfram sinni á hásætinu. Keisaraynjan hafnaði boðinu. Þar sem enginn af þremur sonum Tianqi keisara var fullorðinn, veitti keisarinn yngri bróður sinn, Zhu Youjian, erfðaréttinn, sem varð Chongzhen keisari 2. október 1627.
Vegna viðvarana um að Wei gæti reynt að fremja valdarán með stuðningsmönnum sínum sem nú voru að missa embætti sín þegar hans naut ekki við ákvað keisarinn að senda varðlið til að handtaka hann. 13. desember bárust Wei fregnir um handtökuskipan hans. Hann var þá staddur á áningarstað 150 mílum frá Beijing. Wei og aðstoðarmaður hans ákváðu þá að hengja sig með beltum sínum. Restin af fylgismönnum hans flúðu áður en varðliðið náði þangað.
Chongzhen keisarinn lét hreinsa burtu alla fylgismenn Wei. Árið 1628 var afskræmt lík hans sýnt öllum í fæðingarþorpi sem dæmi um hvað gerist þegar fólk óhlýðnast keisaranum. Árið 1629 hafði 161 af félögum Wei verið refsað af keisara Chongzhen; og 24 dæmdir til aftöku. Frú Ke var pyntuð til bana 11 dögum eftir andlát Wei.
Menningararfleifð
Eftir dauða sinn hefur Wei verið kennt um mikið af hörmungum Tianqi tímabilsins. Í hefðbundinni kínverskri sagnfræði er ekki litið svo á að ofsóknir hans á Donglin-fylkingunni sé aðalbrotið heldur mun frekar hvernig Wei tók völd til sín sem áttu að tilheyra keisaranum einum. Strax nokkrum mánuðum eftir dauða hans voru skrifaðar sögur og leikrit upp úr ævi hans sem náðu til stór hluta almennings. Árið 2009 var gerð sjónvarpsþáttaröð í kínversku sjónvarpi sem um ævi Wei Zhongxian og frú Ke sem sýndi þau og Tianqi keisarann í mjög neikvæðu ljósi.
Xserve
thumb|Xserve netþjónn á [[NASA.]]
Xserve er netþjónn frá Apple. Þegar Xserve var kynnt árið 2002, var það fyrsti netþjónninn frá Apple síðan "Apple Networks Servers" frá 1996. Til að byrja meðkeyrði hann á einum eða tveimur PowerPC G4 örgjörvum, en þeim var seinna skipt út fyrir hina nýju PowerPC G5, og keyrir núna á einum til teim '2.8GHz-3.0GHz Quad-Core Intel Xeon “Harpertown”' örgjörva. Xserve kemur með 2-32GB aðalminni. Xserve er hægt að nota á mjög fjölbreyttan máta; t.d. sem skrámiðlara eða sem vefþjón. Hægt er að nota Xserve í hugbúnaðarklösun.
Xserve G4
thumb|Upphaflegi Xserve G4 netþjónninn. thumb|Annarar kynslóðar Xserve G4. thumb|Xserve G4 klasaeining.
Apple kynnti Xserve 14. maí 2008. Upphaflega hafði hann einn til tvo PowerPC G4-örgjörva á 1.0 GHz hraða og studdu allt að 2 GiB af PC-2100 á 64 bita minnis-tengibraut, þrjú FireWire 400 tengi (þar af eitt að framan), tvö USB-tengi, RS-232 og stakt onboard tengi. Venjulega eru 64-bit/66 MHz PCI raufirnar Tvær fylltar með ATI Rage Myndkorti og gígabætis íðnetkorti (ethernet korti). Allt að fjögur UATA/100 harðdiskadrif (60 eða 120 Gígabæta) passa í 'hot-swap' raufir að framan, sem leyfir RAID (Redundant array of independent disks eða Redundant array of inexpensive disks)-0 og 1 að vera búin til. Xserve G4 er að lokum með CD ROM drif að framan.
Tvær stillingar voru mögulegar: einn örgjörvi Xserve með 256 MiB minni á $2999 (með flutningi) og tvöfaldann örgjörva Xserve með 512 MiB minni á $3999 (flutningur með). Bæði selt með stökum 60 GB og Mac Os X v10.2 "Jaguar" Server.
Þann 10. febrúar 2003 kynnti Apple bættann og uppfærðann Xserve lineup. Bætingin innihélt einn eða tvo 1.33 GHz PwoerPc G4 örgjörva, tvö FireWire 800 tengi, Fljótvirkara minni (PC-2700), og stærri UATA/133 harðdisksdrif (80 eða 160 GB). Svo var framplatan endurhönnuð fyrir betra CD-ROM drif. Nýtt módel, Xserve Cluster var seldur á sama verði og eins-örgjörva Xserve, með tvo 1.33 GHz örgjörva, ekkert fjarlægjanlegt drif, einn harðann dryve bay, engin mynd- eða net- (íðnet) kort, og 10-biðlara útgáfu af "Jaguar" server.
Þann 2. apríl 2003 var Xserve RAID kynnt, skilandi mun meira minni og meiri afköstum undirkerfa diska fyrir Xserve.