cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Habib Bourguiba
Æviágrip
Árið 1935 var Bourguiba í fyrsta sinn handtekinn af frönskum stjórnvöldum fyrir aðild sína að sjálfstæðisbaráttunni. Hann sat oft í fangelsi og í útlegð næstu ár og varði meðal annars árum seinni heimsstyrjaldarinnar í fangelsi í Frakklandi. Þrátt fyrir ósigur Frakka gegn Þjóðverjum og hernám Frakklands var Bourguiba þess fullviss að Þýskaland gæti ekki unnið styrjöldina og skipaði því stuðningsmönnum sínum að styðja útlegðarstjórn Frjálsra Frakka og starfa með henni á hans ábyrgð og í hans nafni. Þjóðverjar létu sleppa Bourguiba úr haldi árið 1942, fluttu hann til Rómar og buðu honum að gerast leiðtogi túniskrar útlegðarstjórnar með þýskum stuðningi en Bourguiba hafnaði tilboði þeirra. Bourguiba sneri aftur til Túnis árið 1944 og hvatti þá landa sína til að styðja Frakka áfram í styrjöldinni.
Vegna stuðnings síns við Frakka var Bourguiba í sterkri stöðu eftir lok styrjaldarinnar. Hann fékk leyfi til að taka þátt í stjórnmálum á ný og Neo-Destour varð brátt sterkasti stjórnmálaflokkur í Túnis. Bourguiba hlaut um skeið sæti í ríkisstjórn Túnis en vegna síaukinna tilþreifana í sjálfstæðisátt var hann handtekinn á ný árið 1952 og fluttur til Frakklands. Handtaka hans leiddi til mikilla óeirða í Túnis og staða Frakka í nýlendunni varð sífellt erfiðari. Bourguiba sat í fangelsi í tvö ár en þegar Pierre Mendès France varð forsætisráðherra Frakklands árið 1954 ákvað stjórn hans að veita Túnis sjálfstæði sitt. Sem leiðtogi Neo-Destour var Bourguiba í reynd sjálfkjörinn sem fyrsti ríkisstjórnarleiðtogi hins sjálfstæða Túnis. Neo-Destour hlaut nær öll þingsætin í fyrstu kosningum hins nýsjálfstæða ríkis þann 11. apríl 1956.
Eftir sjálfstæði varð Túnis fyrst um sinn konungsríki og Múhameð 8. al-Amin, sem hafði verið leppstjórnandi Frakka með titlinum bey, varð konungur þess. Árið 1957 stóð Bourguiba hins vegar fyrir því að Túnis var lýst lýðveldi og Bourguiba varð sjálfur fyrsti forseti landsins. Við upphaf stjórnartíðar sinnar átti Bourguiba einnig í valdabaráttu gegn öðrum leiðtoga Neo-Destour, Salah ben Youssef, sem hneigðist lengra til vinstri og var hallur undir hugmyndir Nassers Egyptalandsforseta um samheldni Arabaríkjanna. Bourguiba greindi meðal annars á við Nasser og fylgismenn hans þar sem Bourguiba vildi viðhalda vinsamlegu sambandi við Vesturlönd, sér í lagi við gömlu herraþjóðina Frakkland. Í valdabaráttunni varð Bourguiba yfirsterkari, sem leiddi til þess að Youssef flúði úr landi og hlaut hæli hjá stjórn Nassers í Kaíró. Þetta olli miklum kala í samskiptum Bourguiba og Nassers og Bourguiba sleit um skeið samskiptum við Egyptaland.
Í innanríkismálum beitti Bourguiba sér fyrir nútímavæðingu og umbótum í anda Atatürks í Tyrklandi. Hann lét nema úr gildi ýmis gömul íslömsk lög, setti nútímalegri lög um hjónaskilnaði og hvatti Túnisa til þess að halda áfram að vinna á föstunni.
Bourguiba var leiðtogi Túnis í rúm þrjátíu ár og á þeim tíma fór dýrðarljóminn af honum sem sjálfstæðishetju landsins mjög að dofna. Lítið var um eiginlegt lýðræði í Túnis á stjórnartíð hans og Bourguiba réði því lengst af sem einræðisherra. Stjórn hans viðhélt eftirliti með fjölmiðlum og hvatti til persónudýrkunar á forsetanum. Á áttunda áratugnum átti Bourguiba um skeið í viðræðum við Muammar Gaddafi, leiðtoga Líbíu, um að Túnis og Líbía skyldu sameinast í eitt ríki. Aldrei varð þó neitt úr þessum fyrirætlunum.
Árið 1987 skipaði Bourguiba Zine El Abidine Ben Ali forsætisráðherra stjórnar sinnar og var þaðan af litið á Ben Ali sem líklegan eftirmann hans. Þann 7. nóvember sama ár lýsti Ben Ali því yfir að Bourguiba væri elliær og framdi blóðlaust valdarán gegn forsetanum. Leiðtogaskiptin fóru fram í skugga vaxandi óvinsælda Bourguiba og því kipptu fáir Túnisar sér upp við valdaránið.
Bourguiba lést þann 7. apríl árið 2000. Mikið hefur verið deilt um stjórnartíð hans og arfleifð hans til túnisku þjóðarinnar, sérstaklega eftir byltinguna árið 2010.
Drómundur
Þeir koma stundum fyrir í Íslendingasögunum þar sem minnst er á ferðir norræna manna um Miðjarðarhafið. Í Heimskringlu er t.d. þáttur sem nefnist Saga Inga konungs og bræðra hans og þar er minnst á drómund:
G.E. Moore
George Edward Moore, venjulega þekktur sem G.E. Moore, (4. nóvember 1873 – 24. október 1958) var áhrifamikill enskur heimspekingur sem var menntaður og kenndi síðar við Cambridge-háskóla. Hann var, ásamt Bertrand Russell, Ludwig Wittgenstein og (á undan þeim) Gottlob Frege, einn af upphafsmönnum rökgreiningarheimspekinnar.
G.E. Moore lést 24. október 1958. Skáldið Nicholas Moore og tónskáldið Timothy Moore voru synir hans. Moore var mikilvægur meðlimur í leynisamtökunum Cambridge-postulunum.
Grandi
Grandi er svæði í vestanverðri Reykjavík sem tilheyrir vesturbæjarhverfi borgarinnar eða nánar tiltekið Örfirisey. Eftir efnahagshrunið árið 2008 varð þar allmikil uppbygging. Veitingastaðir, ísbúðir og matarverslanir voru stofnaðar. Sjóminjasafn Reykjavíkur var einnig reist á Grandagarði.
Steve Corica
Steve Corica (fæddur 24. mars 1973) er ástralskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 32 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.
Höfða brynstirtla
Höfða brynstirtla (Trachurus capensis) heldur sig bæði nálægt botninum og við yfirborð sjávar. Hún spilar stórt hlutverk í grunnsævisvistkerfinu við strendur Namibíu, Angóla og Suður-Afríku.
Útlit
Höfða brynstirtlan er frekar straumlínulaga fiskur. Hún hefur stóran haus en mjókkar út frá honum og hefur frekar mjóa stirtlu. Fiskurinn hefur tvo bakugga, eyruggapar, tvo raufarugga og mjög stóra kviðugga. Aftari bakugginn og aftari raufaruggin ná alla leið yfir stirtluna. Fiskurinn hefur stór augu sem eru hulin að hluta til af fitulagi. Höfða brynstirtlan hefur mjög smáar tennur og er yfirmynnt en það þýðir að neðri kjálki fisksins nær lengra út heldur en efri kjálkinn. Það sem er mest áberandi við Höfða brynstirtluna er er svartur blettur sem er fyrir framan eyruggana í svipaðri hæð og augað. Fiskurinn er silfraður að neðan en dekkri að ofan og hefur grænan blæ. Hreistrið er mjög smátt og er rákin á henni ekki bein, hún beygist niður rétt fyrir framan stirtluna. Sporðurinn er sýldur, hefur 2 hvöss horn og er svo dreginn inn fyrir miðju. Algeng stærð á Höfða brynstirtlu er um 30 cm en getur hún orðið allt að 55 cm.
Veiðar
Hún er mest veidd út af suðurströndinni í Suður-Afríku, Namibíu og Angóla. Fiskurinn er veiddur með flotvörpu og kemur oft með öðrum fiskum sem meðafli. Höfða brynstirtla vill vera þar sem er sandur á botninum svo það er frekar auðvelt að veiða hana. Hún veiðist í fjörðum, flóum og úti á landgrunni. Árið 1993 náði heildarafli Höfða brynstirtlunnar algjöru hámarki og var tæplega 800 þúsund tonn. Síðan þá hefur dregið verulega úr heildaraflanum og síðustu ár hefur hann verið rúmlega 200 - 400 þúsund tonn.
thumb|alt=|vinstri|422x422dp
Á línuritinu má sjá skráðann heildarafla Höfða brynstirtlu á árunum 2007 - 2017.
Á línuritinu má sjá skráðann heildarafla Höfða brynstirtlu á 10 ára fresti frá árinu 195 til ársins 2013.
Útbreiðsla
Finnst við strendur og í lögsögu:
- Angola
- Oudekraal, Table bay
- Capetown
- Cape coast
- Cape peninsula
- Gough Island
- Walvis bay, Namibia
Nikkelfjallið
Nikkelfjallið (en: Nickel Mountain) er íslensk-bandarísk kvikmynd frá árinu 1984. Framleiðandi var Jakob Magnússon. Aðrir Íslendingar sem unnu við myndina voru Sigurjón Sighvatsson, Ragna Fossberg, Björn Emilsson, Guðmundur Kristjánsson, Ólafur Rögnvaldsson, Edda Sverrisdóttir og Vilborg Aradóttir.
Höfða brynstirtla
Útbreiðsla
Mest er að finna af Höfða brynstirtlunni þar við Suður-Afríku.
Veiðafæri
Höfða brynstirtla er veidd í flotvörpu.
Nýting
Höfða brynstirtlan er ekki mikið notuð í matargerð, hún fer aðallega í bræðslu. Ef hún er meðhöndluð rétt þykir hún góður matfiskur. Hún er aðallega reykt eða þurrkuð til manneldis.
Jóhann Jóhannsson
thumb|Jóhann Jóhannsson. Jóhann Gunnar Jóhannsson (19. september 1969 – 9. febrúar 2018) var íslenskur tónlistarmaður og tónskáld. Hann var meðal annars í hljómsveitunum Daisy Hill Puppy Farm, HAM og Apparat Organ Quartet og gaf út níu sólóplötur.
Hann varð heimsþekktur fyrir kvikmyndatónlistina sína. Jóhann samdi tónlistina fyrir kvikmyndirnar Prisoners, Sicario og Arrival eftir Denis Villeneuve og The Theory of Everything eftir James Marsh.
Einkalíf
Jóhann lést á heimili sínu í Berlín, 48 ára gamall. Hann var ókvæntur og lét eftir sig eina uppkomna dóttur.
Frostaveturinn mikli 1917-18
thumb|Reykjavíkurhöfn árið 1918.
Veturinn 1917-18 er á Íslandi kallaður Frostaveturinn mikli, en þá gerði miklar frosthörkur hér á landi. Í janúar 1918 fór frost víða á landinu niður fyrir -30°C. Hafís var víða landfastur og rak talsvert suður fyrir land og lokaði siglingaleiðum fram í febrúar.
Frosthörkurnar gerðu illt verra en frumorsakir þrenginganna lágu í heimstyrjöldinni, verðhækkunum og skorti á nauðsynjavörum. Vorið 1917 hafði verð á nauðsynjavörum þá þegar hækkað um 100%, kol og salt var af skornum skammti, atvinnuleysi var mikið og fjöldi þeirra sem þáðu matargjafir stórjókst.
Frostharkan í janúar
Í byrjun janúar árið 1918 fór frostið allt niður í -38 gráður á celsíus og stóð linnulaust allan mánuðinn. Hafís lagði að ströndum allt frá Vestfjörðum, eftir öllu Norðurlandi og stærstum hluta Austfjarða. Húnaflóinn fylltist af hafís og allir firðir sem að honum liggja.
Fimmta janúar
5. janúar 1918 kólnaði mjög í veðri og fór að snjóa á Norðurlandi. Klukkan sjö um morguninn var aðeins einnar gráðu frost í Reykjavík í alskýjuðu veðri og norðvestanátt, en komið niður í -7 gráður klukkan 17 síðdegis. Í Grímsey var hins vegar strax klukkan átta um morguninn komið -19 gráðu frost í snjókomu og fór brátt í -20 °C.
Níunda janúar
Að kvöldi þess 9. var komið grimmdarfrost. Á Raufarhöfn var frostið -22 gráður og daginn eftir var sagt að við Reykjahlíð við Mývatn væri stórhríð og -27 gráðu frost. Í Reykjavík var frostið í kringum -16 gráður og næsta dag komið niður í -20 og norðan stormur.
Tuttugasta og fyrsta janúar
Mánudaginn 21. var -24,5 °C. í Reykjavík klukkan 7 að morgni í logni og heiðskíru veðri. Á Möðrudal á Fjöllum mældist -38 gráðu frost og er það mesta frost sem mælst hefur á Íslandi frá upphafi reglulegra mælinga. Í Stykkishólmi fór frostið í -29,7 gráður, Ísafirði -28, Akureyri -32,5, Grímsey -30,8 og á Seyðisfirði -26,0.
Tuttugasta og fjórða janúar
Snjókoma var víða um land þann 24. þegar lægð gekk yfir landið og víða hvasst. Um morguninn var loks orðið frostlaust í Reykjavík í fyrsta sinn síðan 4. janúar.
Skarphéðinn Njálsson
thumb|Skarphéðinn drepur Þráin Sigfússon á ísnum. Skarphéðinn Njálsson er persóna í Brennu-Njáls sögu. Skarphéðinn er sonur Njáls Þorgeirssonar og er einn af aðalpersónum sögunnar. Hann bjó á Bergþórshvoli, og var elsti sonur Njáls og Bergþóru. Hann var mikill maður vexti og styrkur, vígur vel og syndur sem selur. Manna fóthvatastur, skjótráður, öruggur, gagnorður og skjótorður og löngum vel stilltur. Hann var jarpur á hár og sveipur í hárinu, eygður vel, fölleitur og skarpleitur, liður á nefi og lá hátt tanngarðurinn, munnljótur nokkuð og þó manna hermannalegastur. Hann var kvæntur Þórhildi Hrafnsdóttur. Hann var mesti vígamaður þeirra bræðra.
HBO
thumb|right|Merki HBO HBO (stendur fyrir Home Box Office) er bandarísk kapalsjónvarpsstöð í eigu Time Warner. Stöðin var stofnuð á Neðri Manhattan í New York-borg árið 1972. Þetta var fyrsta bandaríska sjónvarpsstöðin sem nýtti sér gervihnetti til dreifingar á útsendingum 1975. Stöðin hefur framleitt eigið efni, samhliða dreifingu á efni frá öðrum. Meðal þáttaraða sem hún hefur tekið þátt í að framleiða eru Tales From the Crypt (1972), The Larry Sanders Show (1992), Beðmál í borginni (1998), Soprano-fjölskyldan (1999) og Game of Thrones (2011).
Université Fédérale Toulouse Midi-Pyrénées
Université Fédérale Toulouse Midi-Pyrénées, þekktur sem UFTMP, er opinber háskóli í Toulouse í Midi-Pyrénées í Frakkland. UTFMP leggur mikla áherslu á raunvísinda- og verkfræðigreinar.
Stefnubirting
Stefnubirting er sá háttur sem hafður er til að birta stefnu fyrir móttakanda hennar (stefnda). Tilgangurinn er sá að láta hinn sakaða ýmist vita af því að fyrir dómi séu ósvaraðar sakir gegn honum eða þörf sé á viðkomandi fyrir dómi af öðrum ástæðum.
Isabel Allende
Allende hefur verið nefnd mest lesni höfundur á spænska tungu. Árið 2004 var hún tekin inn í Bandarísku listaakademíuna og árið 2010 fékk hún bókmenntaverðlaun Chile. Hún hefur búið í Kaliforníu frá 1989 og fékk bandarískan ríkisborgararétt árið 1993.
Stefnubirting
Ein grundvallarregla íslensks réttarfars er að hver sem er sakaður um eitthvað eigi rétt á tækifæri til að koma að vörnum en hins vegar eru einnig sjónarmið um að stefndi eigi ekki að geta komið sér undan réttlætinu með því að koma sér undan stefnubirtingu eða stíga aldrei fæti inn í dómsal. Gilda þar af leiðandi ýmsar reglur um stefnubirtingu er hafa þann tilgang að gæta beggja þessara sjónarmiða.
Stefnufrestur
Ýmsar reglur gilda um stefnufrest, þ.e. þann lágmarksfrest sem hinn stefndi þarf að hafa frá því hann tekur á móti stefnunni og þar til hann þarf að mæta á þingfestingu málsins. Hinn venjulegi frestur er þrír sólarhringar en hann getur verið lengri eftir aðstæðum, svo sem ef hinn stefndi býr ekki innan sömu dómþinghár (sem sagt innan umdæmis viðkomandi dómstóls). Þar sem eini tilgangurinn er að tilkynna um upphaf málsins gildir lágmarksfresturinn ekki ef hinn stefndi eða málsvari hans mætir á þingfestinguna.
Karlakór Akureyrar (1975)
Karlakór Akureyrar er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1975. Á henni flytur Karlakór Akureyrar sex lög og tvær lagasyrpur. Upptaka í stereó: Tónaútgáfan. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmynd: Norðurmynd. Prentun: Valprent hf. Akureyri.
Stríð Rússlands og Georgíu
Stríð Rússlands og Georgíu var stríð sem háð var á milli Rússlands og Georgíu í ágúst árið 2008. Með Rússum börðust einnig aðskilnaðarsinnar í héruðunum Abkasíu og Suður-Ossetíu gegn Georgíumönnum. Stríðið hefur verið kallað fyrsta evrópska stríð 21. aldar.
Saga
Í ágústbyrjun árið 2008 hófu aðskilnaðarsinnar í Suður-Ossetíu sprengjuárásir á georgísk þorp. Georgísk stjórnvöld brugðust við með því að senda herlið inn í Suður-Ossetíu og hertóku fljótlega borgina Tskhinvali, eitt af höfuðvígjum aðskilnaðarsinnanna. Eftir hernám Georgíumanna á bænum sökuðu Rússar Georgíumenn um tilefnislausa árás gegn Suður-Ossetíu og gerðu innrás í Georgíu þann 8. ágúst í því skyni að koma á friði. Rússar réttlættu inngrip sitt meðal annars með því að saka Georgíumenn um þjóðernishreinsanir gegn Suður-Ossetum og um að jafna suður-ossetíska bæi við jörðu.
Rússneskir og georgískir hermenn börðust í nokkra daga í Suður-Ossetíu uns Georgíumenn voru reknir á flótta. Rússar réðust einnig inn í Georgíu sjálfa frá Abkasíu og af Svartahafi. Þann 12. ágúst sömdu Rússar og Georgíumenn um vopnahlé með milligöngu Nicolasar Sarkozy Frakklandsforseta, sem þá var í forsæti evrópska ráðsins.
Eftir stríðið viðurkenndi Dmítríj Medvedev Rússlandsforseti formlega sjálfstæði Abkasíu og Suður-Ossetíu. Frá því að stríðinu lauk hefur Rússland haldið hernámsliði í bæði Abkasíu og Suður-Ossetíu.
Hyalopsora aspidiotus
Hyalopsora aspidotus er tegund sjúkdómsvaldandi svepps af stjarnryðsætt. Hún lifir í Evrópu og Norður-Ameríku og hefur einnig fundist á Íslandi, nánar tiltekið á Stálpastöðum í Skorradal þar sem hann sýkir þrílaufung.
Meloidogyne hapla
Meloidogyne hapla er tegund af þráðormum sem myndar örsmá gall á um 550 ræktunarjurtum og illgresistegundum. Tegundin er einnig nokkuð vetrarþolin.
Kvendýrin geta verpt allt að 1000 eggjum í einn klump. Afkvæmin leggjast strax á hýsilinn og þau klekjast úr eggi. Einkenni sjást á rótum, blöðum og sem almenn vaxtartregða plöntunnar. Á rótunum sjást þau vaxtartregða, visnun og æxlisvöxtur (gall). Göllin eru yfirleitt smá og hnöttótt og nálægt smáum rótum. Þau myndast þegar þráðormurinn fer í rótina og gefur frá sér efni sem stækka rótarfrumurnar sem þeir nærast á. Þetta hamlar virkni rótanna við vatns og næringarupptöku og veldur misvexti, visnun og gulnun. Einkenni eru annars mismunandi eftir hýslum og magni smits.
Gregor Mendel
thumb|right|Gregor Mendel Gregor Johann Mendel (20. júlí 1822 – 6. janúar 1884) var austurrískur kanúki af Ágústínusarreglu, en er þekktastur fyrir vísindarannsóknir sínar. Hann er oft kallaður Faðir erfðafræðinnar.
Á árunum 1856-1863 gerði Mendel tilraunir í garði Drottningarklaustursins í Brünn. Hann hóf að athuga og skrá hjá sér kynblöndun á gráertum (Pisum sativum) til þess að sjá hvort einhver regla eða eitthvert mynstur væri í því hvernig eiginleikar plantnanna erfðust. Lét hann hreinræktaðar plöntur með mismunandi eiginleika æxlast saman. Þær plöntur voru foreldrakynslóðin. Eiginleikinn sem kom fram í fyrstu afkomendakynslóðinni var kallaður ríkjandi. Eiginleikinn sem hvarf í þessari kynslóð en birtist síðan á ný í annarri afkomendakynslóðinni, var kallaður víkjandi.
Niðurstöður þessara tilrauna voru kynntar á fundum Náttúruvísindafélagsins í Brünn 8. febrúar og 8. mars árið 1865, og gefnar út af sama félagi ári síðar, 1866, undir nafninu: Tilraunir við kynblöndun plantna. Í niðurstöðunum dró Mendel saman í tvær tilgátur, sem síðar voru nefndar Mendelslögmál. Fyrsta lögmálið er um aðskilnað gena; samkvæmt því hlýtur hver kynfruma aðeins annað genanna í hverju genapari. Annað lögmálið er um óháða samröðun gena; samkvæmt því erfist hvert genapar óháð öðrum, þ.e.a.s. uppröðun og aðskilnaður litninganna (en um tilvist þeirra vissu menn ekkert á dögum Mendels) er algjörlega tilviljunarkenndur.
Glómosi
Glómosi  (fræðiheiti: Hookeria lucens) er tegund af mosa sem tilheyrir glómosaætt (Hookeriaceae). Fyrst er tegundarinnar getið frá Íslandi af Ágústi H. Bjarnasyni. Hann finnst náttúrulega á Íslandi,  Evrópu austur að Kákasusfjöllum, Tyrklandi og Kína, auk Skandinavíu og Færeyjum og vesturhluta Norður-Ameríku.
Langanesganga
Langanesganga eða Friðarganga gegn fyrirhuguðum hernaðarframkvæmdum á Norðausturlandi var fundur og mótmælaganga gegn ratstjárstöðvabyggingum Bandaríkjahers sem haldin var 7. júlí árið 1984 í nafni Friðarsamtaka kvenna á Þórshöfn. Tildrögin voru fregnir af áhuga Bandaríkjamanna á byggingu ratsjárstöðvar á Gunnólfsvíkurfjalli.
Skipulag og dagskrá
Safnast var saman við flugvöllinn á Langanesi þar sem Dagný Marínósdóttir húsfreyja á Sauðanesi flutti ávarp. Því næst var gengið að Gunnlaugsá þar sem haldinn var fundur og Sveinn Rúnar Hauksson læknir sagði frá Friðarhreyfingu Þingeyinga. Þessu næst var gengið inn á Þórshöfn þar sem haldinn var útifundur á íþróttavelli staðarins. Stefanía Þorgrímsdóttir frá Garði í Mývatnssveit hélt ræðu og Bergþóra Árnadóttir tók lagið, auk annarra dagskráratriða.
Yfirskrift göngunnar var ''Gegn fyrirhuguðum hernaðarframkvæmdum á Norðurlandi. Friðlýsing Þingeyjarsýslu og kjarnorkuvopnalaus Norðurlönd''. Um 200 göngumenn tóku þátt í aðgerðinni.
Mitchell Duke
Mitchell Duke (fæddur 18. janúar 1991) er ástralskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.
Elfriede Jelinek
thumb|right|Elfriede Jelinek árið 2004 Elfriede Jelinek (fædd í Mürzzuschlag í Steiermark 20. október 1946) er austurrískur rithöfundur. Hún hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum 2004.
Sönnunarfærsla
Sönnunarfærsla er ferlið við framlagningu sönnunargagna í dómsmáli, svo sem með skýrslutöku fyrir dómi eða framlagningu skjala. Tilgangur hennar er að sanna staðhæfingar um atburð eða staðreynd.
Katatonia
thumb|Katatonia á tónleikum í Finnlandi árið 2008. Katatonia er sænsk þungarokkshljómsveit sem stofnuð var árið 1991 í Stokkhólmi af Jonas Renkse (trommur og söngur) og Anders Nyström (gítar). Í upphafi spilaði hljómsveitin doom-metal með dauðarokksröddum en fór í melódískari átt síðarmeir en hefur haldið þungarokksriffum í tónlist sinni. Mikael Åkerfeldt, vinur Renkse, úr hljómsveitinni Opeth ljáði plötunni Brave Murder Day röddu sína þegar Renske átti erfitt með dauðarokksraddbeitingu en Renkse tók við að nýju síðar og einbeitti sér að hreinni raddbeitingu. Katatonia fellur ekki innan eins undirgeira þungarokks en meðal tónlistarstefna sem notaðar hafa verið til að lýsa tónlist þeirra hefur verið nefnt: Jaðarþungarokk, gothmetal, framsækinn málmur og dark rock þar sem textar þeirra hafa verið myrkir og þunglyndislegir. Hljómsveitin hefur gefið út 11 breiðskífur. Meðal áhrifavalda þeirra er breska sveitin The Cure.
Haustið 2016 fór íslenska hljómsveitin Agent Fresco í tónleikaferðalag um Evrópu með Katatonia sem upphitunarband.
Útilokunarreglan
Útilokunarreglan er meginregla í einkamálaréttarfari er felur í sér að allt eigi að liggja fyrir í upphafi máls, þ.m.t. ágreiningsatriði, sönnunargögn, og málsástæður, eða að minnsta kosti eins fljótt og kostur er. Þumalputtareglan er sú að hver og einn málsaðili eigi að leggja fram öll gögn sem skipta máli eins skjótt og tilefni er til þess. Sé ekki farið eftir því gætu gagnaðilar þess aðila í málinu, eftir atvikum, krafist þess að litið sé framhjá því sem kemur fram svo seint í málinu.
Sannkjör
Sannkjör eru þau skilyrði sem þurfa að vera uppfyllt til þess að staðhæfing geti talist sönn. Ísland þarf til dæmis að vera eyja til þess að staðhæfingin „Ísland er eyja“ geti talist sönn og til þess að staðhæfingin „Ísland er stærra en Grænland“ geti talist sönn þarf Ísland að vera stærra en Grænland.
Bandaríski heimspekingurinn Donald Davidson hefur sett fram þá kenningu að merking staðhæfingar sé fólgin í því að þekkja sannkjör hennar. Samkvæmt þessu skilur maður staðhæfingu ef og aðeins ef maður veit hvernig heimurinn þyrfti að vera til þess að hún gæti talist sönn. Á hliðstæðan máta má segja að maður skilji spurningu og skipun ef og aðeins ef maður veit hvaða upplýsingar þyrftu að koma fram til að svara spurningunni og hvað þyrfti að gera til þess að hlýða skipuninni.
Færilús
Færilús (melophagus ovinus) er sníkjudýr sem leggst á sauðfé. Hún var algeng á Íslandi fram á 20. öld, þegar tókst að útrýma henni með því að baða sauðfé.
„Lúsin“ er í raun vængjalaus fluga, brún að lit, loðin, 4-6 mm löng og með smátt höfuð. Hún hefur bitkjálka sem hún notar til að sjúga blóð úr kindum. Fæturnir sex eru sterkir og með klær á endum. „Lúsin“ lifir í ullinni, mest við háls, herðar og á kvið hýsilsins. Hvert dýr lifir í 4-6 mánuði og verpir 10-20 eggjum, einu í einu. Móðirin fóðrar hverja lirfu með eins konar mjólkurkirtli. Púpustig er 19-23 dagar að sumri en 20-36 dagar að vetri. Útbreiðslusvæði er mestöll Evrópa, þar á meðal Ísland og Færeyjar, auk Norðvestur-Afríku, Mongólíu, Norður-Indlands og fleiri svæða.
Fullorðin dýr eru drepin með böðun upp úr vatni og ýmsum efnum. Meðal lyfja eru ivermectin og pyrethrin. Meðferðina þarf að endurtaka á 3-4 vikna fresti vegna þess að púpan er ónæm fyrir eitrinu. Það hjálpar líka að rýja kindina fyrst, þar eð sníkillinn lifir í ullinni.
Ljósnemi
Ljósnemi eða fótósella er búnaður sem skynjar ljós eða annars konar rafsegulgeislun og breytir í rafboð.
Beruvík
Beruvík, einnig verið kölluð Bervík af heimafólki, er vík á vestanverðu Snæfellsnesi. Þar var áður útræði en lendingin var hættuleg, oft brimasamt og sæta varð sjávarföllum þegar róið var um sker og grynningar.
Búið var á fjórum bæjum fram á miðja 20. öld. Bæjunum Nýjabúð, Hella, Helludalur og Garðar. Enn má sjá rústir eftir búsetuna svo sem hlaðna garða, steypta veggi og fjárbað og er þar einnig hlaðin fjárrétt við klettinn Klofning.
Sögur og sagnir
Ofan þjóðvegarins eru friðlýstar fornleifar af bæjarrúst og túngirðingu. Sagt er að þar hafi Sléttuvellir, landnámsbær Beru verið, sem víkin er kennd við. Suður af Beruvík eru minjar kotbýlisins Litlalóns og nokkru sunnar bæjarins Hólahóla sem var áður höfuðból meðan útræði var enn frá Dritvík og átti sá bær Dritvík.
2. deild karla í knattspyrnu 1964
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 10. sinn árið 1964. Leikið var í tveimur landsbyggðarskiptum riðlum.
Beruvík
Sögur og sagnir
Hólahólar lagðist í eyði 1880 og síðan hefur huldufólk ráðið þar ríkjum æ síðan að sagt er. Skyggnir menn telja sig verða vara við mikla byggð huldufólks og eru til um sögur. Þannig hafa sumir sem brugðið hafa þar á leik heyrt og fundið mikið lófatak og klapp ofan úr hlíðum Berudals og því meira sem mennskir eru þar færri. Getgátur eru um að saman fari núverandi Hólahólar og eldri nafngift, Aðalþegnshólar er segir frá í Bárðar sögu Snæfellsás.
2. deild karla í knattspyrnu 1964
Suðurriðill
Í Suðurlandsriðli léku lið: ÍBV, Breiðablik, FH, Haukar og Víkingar.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2009
Söngvakeppni Evrópskra Sjónvarpsstöðva 2009 var 54. Eurovisionkeppnin. Hún var haldin 12. - 16. maí 2009 í Olympic Indoor Arena í Moskvu í Rússlandi.
2. deild karla í knattspyrnu 1964
Norðurriðill
Í Norðurlandsriðli riðli léku ÍBA, KS og ÍBÍ
Beruvík
Heimildir um lifnaðarhæti
Útgerðarmaðurinn og rithöfundurinn Karvel Ögmundsson ólst upp í Beruvík. Hann skrifaði bækurnar Sjómannsævi 1 til 3 og er í fyrsta bindinu sagt frá uppvexti hans og er það besta heimildin sem til er um lífið í Beruvík í upphafi 20. aldar.
Hvalreki
Í lok mars árið 2012 rak búrhval á land í Beruvík. Hvalurinn var heillegur og allar tennur í honum. Daginn eftir að fréttist af hvalnum var búið að saga fremri hluta kjálkans af og síðar sama dag var búið að taka allan kjálkann.
2. deild karla í knattspyrnu 1964
Norðurriðill
Tindastóll hætti keppni
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2009
Eftir mikla gagnrýni á atkvæðagreiðslukerfinu frá árinu 2007 var aftur ákveðið að hafa starfandi dómnefnd sem starfaði með símakosningunni í undankeppnunum. 42 lönd tóku þátt að þessu sinni; Slóvakía tilkynnti um endurkomu sína í keppnina á meðan San Marínó hætti í keppninni vegna fjárhagsvandræða. Lettland og Georgía tilkynntu að þau myndu ekki taka þátt en það var seinna tilkynnt að þau myndu samt sem áður taka þátt. Samt sem áður tók Georgía ekki þátt eftir að EBU hafnaði því lagi sem þeir höfðu valið.
2. deild karla í knattspyrnu 1964
Úrslitaleikur
Úrslitaleikurinn var leikinn á milli ÍBA og ÍBV, liðanna sem höfðu bæði unnið riðilinn sinn með fullt hús stiga.
Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2009
Leikvangurinn
Keppnin var haldin í Rússlandi eftir sigur þeirra árið 2008 í keppninni í Belgrad, Serbíu með lagi Dima Bilan, Believe. Vladimir Putin, forsætisráðherra Rússlands, sagði að keppnin yrði haldin í Moskvu.
Stöð 1 lagði til að keppnin yrði haldin í Olypmic Indoor Arena í Moskvu og fór þessi tillaga fyrir samband evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU) og staðfesti tillöguna þann 13. september 2008. Upp kom orðrómur um að það þyrfti að breyta byggingunni mikið en þess þurfti ekki, byggingin tekur 25 þúsund manns í sæti.
thumb|300px|Sviðið Stöð 1 sem sýndi frá keppninni kynnti undir-lógó keppninnar þetta árið þann 30. janúar 2009. Það var byggt á Fantasíu-fugli, sem getur verið notaður í mörgum litum. Eins og fyrri ár var það kynnt með aðal-lógói keppninnar. 2009 var fyrst árið síðan 2001 sem keppnin hafði ekkert slagorð.
Póstkortin (stutt myndbrot á milli atriða) voru svona:
Þátttakendur
Samkvæmt lista yfir þátttakenudr frá EBU, höfðu 42 lönd staðfest þátttöku sína þetta árið, m.a. Slóvakía sem sneri aftur til keppni eftir 11 ára fjarveru.
Georgía tilkynnti upphaflega þáttöku sína en hætti við vegna mótmæla í Suður-Ossetia árið 2008 gegn stefnum stjórnar Rússlands, en ákvað seinna að taka þátt, en ákvörðunin var innblásin af sigur þeirra í Junior söngvakeppni evrópskra sjónvarpssstöða 2008, og að Rússland hafi gefið þeim 12 stig í þeirri keppni. Landið hætti endanlega við þátttöku vegna þess að lagið þeirra innihélt pólitískar ádeilur.
Upp kom orðrómur um að San Marínó og Mónakó ætluðu að snúa aftur til að keppa. San Marínó ætlaði sér upphaflega ekki að taka þátt vegna slæms gengis árið áður en þurfti að lokum að draga sig úr keppni vegna fjárhagsvandræða.
Lattneska sjónvarpsstöðin sem sýnir frá keppninni þar í landi (LTV), hafði tilkynnt um það þann 17. desember 2008 að landið myndi ekki taka þátt þetta árið, þremur dögum eftir að lönd áttu að staðfesta þátttöku sína. Þetta kom upp vegna 2,8 milljóna evru skulda LTV, sem hindraði það að þeir gætu borgað þátttökugjaldið. LTV staðfesti að þeir hefðu látið EBU vita að fjarvera Letta byggðist eingöngu á fjárhagsvandræðum. LTV átti síðan umræður við EBU til að reyna að finna lausn svo að landið gæti keppt. Þann 20. desember 2008 tilkynnti LTV að Lettland tæki ekki þátt og að EBU og Stöð 1 hefðu verið sammála um að sekta landið ekki um að hafa dregið sig úr keppni of seint. LTV tilkynnti einnig um að landið myndi vera með í keppninni árið 2010. Það var hins vegar tilkynnt um að Lettland tæki þátt í keppni þessa árs, þann 12. janúar 2009.
Hvert land valdi sitt lag í gegnum sitt eigið kerfi. Sum lönd völdu sitt lag gegnum innri val, þar sem stöðin valdi bæði lögin og flytjendurna, á meðan aðrir héldu keppnir þar sem almenningur valdi lagið, flytjandann eða bæði. Árið 2009 höfðu tvö lönd valið keppanda sem hafði keppt áður. Þeir sem sneru aftur voru Chiara sem keppti fyrir Möltu árin 1998 og 2005, og Sakis Rouvas sem keppti fyrir Grikkland 2004. Friðrik Ómar, meðlimur í Eurobandinu sem keppti fyrir Íslands hönd árið 2008, söng bakraddir að þessu sinni.
Undankeppnin
Undankeppni Söngvakeppni evrópskra sjónvarpstöðva 2009 voru tvær undankeppnir haldnar 12. og 14. maí árið 2009. 37 lönd tóku þátt í undankeppnunum tveimur. 21 lönd úr undankeppunum tveimur komust áfram á úrslitakvöld keppninnar.
Kodiak (Alaska)
thumb|Kodiak, frá Pillar Mountain. Kodiak (alutiiq: Sun'aq; rússneska: Кадьяк, Kadʹyak) er þéttbýlisstaður á Kodiak-eyju í Alaska og höfuðstaður sveitarfélagsins Kodiak Island Borough. Íbúar eru um 6200 (2016).
Árið 1763 kom þangað rússneskur landkönnuður, Stephan Glotov, og gerði staðinn að höfuðstað rússneska Alaska (síðar varð það Sitka). Eftir að Alaska varð bandarískt svæði voru fiskveiðar mikilvægar og eru það enn í dag.
Jens Stoltenberg
Jens Stoltenberg (f. 16. mars 1959) gegndi embætti forsætisráðherra Noregs frá 17. október 2005 til 16. október 2013. Í mars árið 2014 var Stoltenberg síðan skipaður framkvæmdastjóri NATO og tók formlega við þeirri stöðu 1. október 2014 og gegnir henni enn í dag. Þann 28. mars árið 2019 var embættistíð Stoltenbergs framlengd til ársins 2022. Í mars 2022 var ákveðið að framlengja embættistíð Stoltenbergs um eitt ár í viðbót vegna aukins vígbúnaðar í kjölfar innrásar Rússa í Úkraínu.
Turner Broadcasting System
thumb|right|CNN Center í Atlanta Turner Broadcasting System, Inc (stundum kallað TBS Networks eða TBS Inc) er fyrirtæki sem rekur nokkrar kapalsjónvarpsstöðvar sem Ted Turner eignaðist eða stofnaði frá upphafi 8. áratugarins. Fyrirtækið sameinaðist Time Warner 1996 og er nú dótturfyrirtæki þess. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í CNN Center í Atlanta. Meðal stöðva í eigu fyrirtækisins eru CNN, HLN, TBS, TNT, Cartoon Network, Boomerang, truTV og Turner Classic Movies.
Sýslur í New Mexico
Sýslur í New Mexico eru 33 talsins.
Gústaf Adólf erfðaprins
thumb|right|Erfðaprinsinn og fjölskylda hans við skírn Karls Gústafs. Gústaf Adólf (Gustaf Adolf Oscar Fredrik Arthur Edmund Bernadotte, 22. apríl 1906 – 26. janúar 1947) var erfðaprins Svíþjóðar og hertogi af Vesturbotni, faðir Karls 16. Gústafs Svíakonungs. Hann fórst í flugslysi við Kastrupflugvöll á heimleið frá Amsterdam; flugvél sem hann var farþegi í steyptist til jarðar í flugtaki og allir sem um borð voru, 22 talsins, létu lífið.
Gústaf Adólf var elsti sonur Gústafs 6. Adólfs og fyrri konu hans, Margrétar. Hann varð aldrei krónprins þar sem afi hans, Gústaf 5., var enn á lífi er hann lést. Kona Gústafs Adólfs erfðaprins var Sibylla af Sachsen-Coburg-Gotha. Þau eignuðust fjórar dætur, Margréti (f. 1934), Birgittu (f. 1937), Désirée (f. 1938) og Kristínu (f. 1943) en einkasonurinn, Karl Gústaf, var aðeins níu mánaða er faðir hans fórst.
P. D. James
thumb|right|P. D. James árið 2013. Phyllis Dorothy James, barónsfrú James af Holland Park (3. ágúst 1920 – 27. nóvember 2014) var enskur glæpasagnahöfundur sem er þekktust fyrir bókaröð um ljóðelska rannsóknarlögreglumanninn Adam Dalgliesh. Sögur hennar um hann voru gerðar að röð sjónvarpsmynda sem sýndar voru á ITV á 9. og 10. áratug 20. aldar. Sögur hennar um einkaspæjarann Cordeliu Gray hafa líka orðið að sjónvarpsþáttum og dystópíska sagan The Children of Men var kvikmynduð árið 2006. James starfaði í áratugi hjá breska heilbrigðiskerfinu og stofnanamenning þess og annarra breskra stofnana á 20. öld myndar bakgrunn sagna hennar.
Varaaðild
Varaaðild í lögfræði er þegar stefnandi stefnir öðrum ákveðnum aðila til vara. Á vörn málsaðila með varaaðild að máli reynir þá ekki nema aðilinn/aðilunum á undan sé sýknaður af dómkröfunni eða málinu gegn þeim aðilum sé vísað frá dómi. Ekki er algengt að beitt sé heimildinni um varaaðild fyrir íslenskum dómstólum en það er heimilt.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1954
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1954 voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1954.
Akranes
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 31. janúar. Í framboði voru annars vegar sameiginlegur listi Alþýðuflokks, Framsóknarflokks og kommúnista og hins vegar listi Sjálfstæðisflokksins.
Akureyri
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 31. janúar.
Djúpivogur
Þessar hreppsnefndarkosningar á Djúpavogi áttu að fara fram 31. janúar. Engir listar komu fram og var fyrri hreppsnefnd því sjálfkrafa endurkjörin.
Hrísey
Þessar hreppsnefndarkosningar í Hrísey áttu að fara fram 31. janúar. Aðeins kom fram einn listi og var hann því sjálfkjörinn.
Húsavík
.
Kópavogur
Mikil dramatík varð í kringum þessar hreppsnefndarkosningar í Kópavogi sem áttu upphaflega að fara fram 31. janúar 1954. Þeim var frestað til 14. febrúar af yfirkjörstjórn eftir að sýslumaður Gullbringu- og Kjósarsýslu hafði ógilt undirbúning kosninga sökum deilna Óháðra kjósenda og Sjálfstæðisflokksins um listabókstafinn D. Þegar úrslitin úr kosningunum þann 14. febrúar voru gerð ljós munaði aðeins einu atkvæði á milli A-lista og B-lista. 8. apríl gekk úrskurður sýslunefndar Kjósarsýslu varðandi kæru vegna ógiltra utankjörfundaratkvæða og dæmdi kosningarnar ómerktar. Kjörræðismaður Íslendinga í Minneapolis hafði rifið fylgibréfin frá kjörseðlunum sjálfum og þannig ógilt atkvæðin. Aðeins hafði munað einu atkvæði á milli Framsóknarflokks og Alþýðuflokks og því ljóst að atkvæðin hefðu getað haft úrslitavægi þar á milli. Úrslitin voru því dæmd ómerk og sömu listar og frambjóðendur því í framboði aftur. Kosið var því aftur 16. maí. Skipting hreppsnefndarfulltrúa breyttist ekki. G-listi Óháðra kjósenda hélt meirihluta sínum.
Ári síðar fékk Kópavogur kaupstaðarréttindi og bæjarstjórnarkosningar voru haldnar í október 1955.
Raufarhöfn
Þessar hreppsnefndarkosningar á Raufarhöfn áttu að fara fram 31. janúar. Engir listar komu fram og var fyrri hreppsnefnd því endurkjörin ásamt Hólmsteini Helgasyni sem hafði leyst Eiríks Ágústsson af hólmi á kjörtímabilinu.
Suðureyri
Þessar hreppsnefndarkosningar á Suðureyri áttu að fara fram 31. janúar. Aðeins kom fram einn listi og var hann því sjálfkjörinn.
Tengt efni
Kosningasaga
Matthías Þórðarson
Matthías Þórðarson getur átt við:
Nelly Sachs
thumb|right|Nelly Sachs árið 1966
Nelly Sachs (rétt nafn Leonie Sachs) (f. 10. desember 1891 í Berlín, d. 12. maí 1970 í Stokkhólmi) var þýskur rithöfundur. Hún hlaut bókmenntaverðlaun Nóbels ásamt Samuel Josef Agnon árið 1966.
Borgarhliðin í München
Borgarhliðin í München eru þrjú: Karlstor, Isartor og Sendlinger Tor. Þau eru til mikillar prýði í miðborg München.
Isartor
thumb|Isartor thumb|Karlstor thumb|Sendlinger Tor Isartor afmarkar miðborgina í vestri. Það er yngst hliðanna þriggja og var ekki reist fyrr en 1337 þegar borgarmúrarnir voru víkkaðir. Hliðið er með tvo hliðarturna og háan turn fyrir miðju. Alls eru fimm göt í hliðinu. 1833 var klukka sett í stóra turninn. Hún átti að verða sett upp í Karlstor, en það stórskemmdist óvart í púðursprengingu og því var klukkan sett upp í Isartor. Hliðið stórskemmdist í loftárásum Heimsstyrjaldarinnar síðari. Viðgerðum lauk ekki fyrr en 1957, en þær voru aðeins til bráðabirgða. 1971-72 fóru frekari viðgerðir fram og fékk hliðið þá sína núverandi mynd. Í dag er safn í hliðinu, tileinkað spaugfuglinum Karl Valentin. Auk þess er kaffitería í hliðinu.
Karlstor
Karlstor afmarkar miðborgina í austri. Það var reist um aldamótin 1300 og kom fyrst við skjöl 1302. Það hét þá Neuhauser Tor. Hliðið er með tvo ferningslaga turna, alsettum varnargrjóti. Götin eru þrjú. Hliðið hefur nokkrum sinnum verið lagfært og stækkað. 1791 var turnunum breytt talsvert og þá var farið að kalla hliðið Karlstor. 1857 varð sprenging í vopnageymslu í hliðarhúsi sem stórskemmdi hliðið. Það var því gert upp og var þá núverandi tenging sett á milli turnanna. Í loftárásum seinna stríðsins stórskemmdist hliðið á nýjan leik og var byggt upp á ný í einföldu formi. Þegar verslunarhús við hliðina var umbreytt, komu í ljós leynigöng sem lágu frá hliðinu í austurátt. Göng þessi mátti nota til að komast aftur fyrir víglínu óvina eða nota það sem flóttleið.
Sendlinger Tor
Sendlinger Tor er þriðja gamla borgarhliðið sem enn stendur í München og afmarkar miðborgina til suðurs. Hliðið var reist þegar borgarhliðin voru útvíkkuð í kringum aldamótin 1300 og kom fyrst við skjöl 1319. Hliðið er ákaflega einfalt. Tveir múrsteinsturnar sem eru tengdir með steinboga. Hliðið var þó stærra áður fyrr, en hlutar þess voru fjarlægðir 1808. 1906 var miðhlutinn tekinn burt og núverandi bogi settur á í staðinn, til að rýmka til fyrir umferð. Hliðið slapp við meiriháttar skemmdir í loftárásum seinna stríðsins og var síðast lagfært á níunda áratugnum.
Tour de France 2012
thumb|Leiðin sem keppendur hjóluðu
Tour de France 2012 var í 99. skiptið sem Tour de France hjólreiðakeppnin hefur verið haldin. Keppnin fór fram dagana 30. júní til 22. júlí 2012. Hjólað var 3.496,9 kílómetra leið í tuttugu áföngum. Sigurvegari keppninnar var Bradley Wiggins en hann var fyrsti Bretinn til að vinna titilinn. Fyrir sigurinn fékk hann gulu treyjuna. Tími hans var 87 klukkustundir, 34 mínútur og 47 sekúndur og meðalhraði hans því tæplega 40 kílómetrar á klukkustund.
Svalur í Moskvu
Svalur í Moskvu (franska: Spirou à Moscou) er 42. Svals og Vals-bókin og sú tíunda eftir þá Tome og Janry. Bókin kom út á frummálinu árið 1990 en í íslenskri þýðingu ári síðar.
Söguþráður
Svalur og Valur eru á leið til sólarlanda þegar franska leyniþjónustan rænir þeim á flugvellinum og flýgur með þá til Moskvu. Þar er þeim ætlað að hjálpa sovésku leyniþjónustunni KGB í baráttu sinni við hinn dularfulla glæpaforingja Tanaziof, sem KGB telur að Svalur og Valur hafi áður átt í höggi við. Þjónusta félaganna er hugsuð í skiptum fyrir tvö vestræn ungmenni sem handtekin voru fyrir að smygla sér til Sovétríkjanna.
Svalur, Valur og Lafidmerev fulltrúi KGB hyggjast sitja fyrir Samma og þrjótum hans, en með hjálp leyniganga tekst skúrkunum þó að stela múmíu Leníns og krefjast lausnargjalds. Þeir gera sér ekki grein fyrir að múmían í sýningarskápnum er ekki hinn raunverulegi Lenín heldur tvífari hans og mörg önnur eintök sé að finna.
Eftir æsilegan eltingaleik kemst Sammi undan en Svalur og Valur eru sendir aftur til Frakklands og hylltir sem hetjur fyrir framlag sitt til Sovétríkjanna.
Íslensk útgáfa
Bókin kom út í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar á vegum Iðunnar árið 1991. Þetta var 28. bókin í íslensku ritröðinni.
Seward
thumb|Seward. thumb|Seward-höfn.
Seward (alutiiq: Qutalleq) er þéttbýlisstaður á suður-Kenai-skaga í Alaska. Íbúar voru um 2.800 árið 2017. Seward er nefndur eftir fyrrum utanríkisráðherra BNA; William H. Seward. Bærinn er endastöð í suðri fyrir Alaska-lestarkerfið.
Árið 1793 stofnaði rússneski landkönnuðurinn Alexander Baranov þar verslunarstöð og var borgin mikilvæg í viðbúnaði Bandaríkjanna í seinni heimsstyrjöld.
Ferðamennska og fiskveiðar eru mikilvægustu atvinnugreinarnar. Alaska Sealife Center sædýrasafnið er eitt af helstu aðdráttaröflum Seward.
Sigurður Guðmundsson (lögmaður)
Sigurður Guðmundsson (d. eftir 1294) var íslenskur lögmaður á 13. öld og bjó í Hlíð (seinna Lögmannshlíð) í Eyjafirði.
Ætt Sigurðar er óþekkt og fátt um hann vitað. Hann var aðeins lögmaður í eitt ár, 1292. Á árunum 1293-1294 átti hann í deilum við Jörund Hólabiskup út af Möðruvöllum, sem hann þóttist eiga erfðatilkall til, og var bannsunginn af því tilefni en sættist síðar við biskup.
Ekki er ólíklegt að Guðmundur Sigurðsson lögmaður hafi verið sonur Sigurðar.
Michel Houellebecq
thumb|200px|Michel Houellebecq Michel Houellebecq (fæddur 26. febrúar 1956 á Réunion ) er franskur rithöfundur. Houllebecq sem er landbúnaðarverkfræðingur er einn vinsælasti og umdeildasti rithöfundur Frakka um heim allan nú um stundir. Þeir sem hallmæla honum þykja bækur hans klámfengnar og fullar af mannfyrirlitningu, en aðdáendur hans telja hann hafa einstaklega skarpa sýn á skuggahliðar og markaðshyggju íbúa Vesturlanda.
Houllebecq var dreginn fyrir rétt í Frakklandi fyrir ummæli sín um íslam sem hann kallaði „heimskulegustu trúarbrögðin“. Málaferlin vöktu mikla athygli en Houllebecq var á endanum sýknaður.
R.E.M.
thumb|Michael Stipe. thumb|Peter Buck. thumb|Mike Mills. thumb|Bill Berry.
R.E.M. var bandarísk rokkhljómsveit sem starfaði í yfir þrjá áratugi; frá 1980 til 2011. Sveitin var stofnuð í Athens í Georgíufylki af söngvaranum Michael Stipe, gítarleikaranum Peter Buck, bassaleikaranum Mike Mills og trommaranum Bill Berry. Tónlist þeirra hefur verið talin til jaðarrokks.
Árið 1983 gáfu þeir út sína fyrstu plötu, Murmur, og hlutu hljómgrunn með tíðum tónleikum og spilunum í menntaskólaútvarpi (college radio). Sveitin átti smáskífusmell árið 1987 með laginu The One I Love. En með plötunum Out of Time (1991) og Automatic for the People (1992) náði sveitin miklum vinsældum. Berry yfirgaf hljómsveitina árið 1997 og R.E.M. hélt áfram sem tríó. Hljómsveitin ákvað að leggja upp laupana árið 2011 í sátt.
R.E.M. studdi ýmis mannréttinda og umhverfismál á ferli sínum.
Villutrú
thumb|299px|Galileo Galilei sakfelldur fyrir villutrú Villutrú, eða trúvilla er hugtak sem notað er um hugmyndir sem eru í andstöðu við eða eru frábrugðnar „réttri trú“. Á íslensku er hugtakið einkum tengt kristinni trú en alþjóðlega eru það einkum abrahamísku trúarbrögðin sem hafa notað þetta hugtak eða önnur náskyld trúarbrögð.
Villutrúarmenn eða trúvillingar telja sjaldan sínar eigin kenningar vera villutrú. Sem dæmi má nefna að kaþólska kirkjan leit á alla mótmælendur sem trúvillinga (og telur enn suma mótmælendasöfnuði vera það) en margir mótmælendur líta á kaþólska trú sem villutrú. Gyðingar töldu kristni í upphafi vera villutrú af verstu gerð og svik við gyðingdóm og öfugt hafa kristnir álitið gyðingdóm vera villutrú.
Í raun flokka trúfélög trúarvillu á tvennan hátt, annars vegar eru önnur trúarbrögð (íslam og kristni t.d.) og hins vegar kenningardeilur innan trúflokksins. Oftast ríkir einskonar „friðsamleg sambúð“ í fyrra tilfellinu en hins vegar eru trúbræður sem falla frá „réttri trú“ og setja fram afbrigðilegar kenningar afar illa séðir og ofsóttir ef við verður komið.
Kristni
Á seinni tímum, sérlega eftir Vatíkanþingið 1962 – 1965 og sameiginlegrar yfirlýsingar um kenninguna um réttlætingu af trú sem Lútherska heimssambandið og Vatíkanið undirrituðu árið 1999 hafa hinar stærri kirkjudeildir notað hugtakið villutrú minna um hverja aðra. Formlega eru þó mótmælendur enn villutrúarmenn í augum kaþólsku kirkjunnar en oftar er þó talað um þær sem aðskildar systurkirkjur.
Villutrú í frumkristni
Páll postuli lagði grunn að trúarkenningum kristindóms með bréfum sínum sem sem safnað hefur verið í Nýja testamentinu. Hann varar þar við falsspámönnum og villukenningum og setur fram ýmsar trúarreglur.
Kaþólska kirkjan og villutrú
thumb|299px|Heilagur Dóminik (1170 – 1221) úrskurðar heilagan dóm yfir villutrúarmönnum, málverk eftir Pedro Berruguete (1450 - 1504) Tómas af Aquino skilgreindi villutrú sem „ótrúnaður þeirra manna sem eftir að hafa meðtekið trú á Krist falsa kenninguna“. Samkvæmt reglum kaþólsku kirkjunnar veldur villutrú sjálfkrafa bannlýsingu. Frá sjónarhóli kirkjunnar þýðir það að sá sem ekki óskar eftir að vera hluti af hinni réttur trú kirkjunnar fái ekki heldur að vera það.
Kaþólska kirkjan skapaði á miðöldum sérstakan rannsóknarrétt til að berjast við trúvillinga. Þetta var gert í nánu samstarfi milli kirkjunnar og hins veraldlega arms, eins og það var nefnt. Villutrú var dauðasök í kaþólskum löndum enda litið á hana sem landráð. Kirkjan leit svo á að dauðarefsingin væri í raun miskunnarverk vegna þess að hún gæti bjargað trúvillingunum frá eilífri glötun. Sem villutrúarmenn töldust bæði þeir sem á einhvern hátt afneituðu eða þóttu afneita kenningum kirkjunnar og þeir sem taldir voru göldróttir.
Wilford Brimley
thumb|Brimley, [[2012]] Anthony Wilford Brimley (f. 27. september 1934; d. 1. ágúst 2020) var bandarískur leikari.
Villutrú
Kaþólska kirkjan og villutrú
Á síðustu áratugum hefur kaþólska kirkjan algjörlega snúið bakinu við sögulegum ofsóknunum á villutrúarmönnum og Jóhannes Páll II páfi bað 1999 opinberlega afsökunar og fyrirgefningar á þeim. Síðasta aftaka eftir dóm í rannsóknarrétti átti sér stað 28. júlí 1826 þegar spánverjinn Cayetano Ripoll var tekinn af lífi. Rannsóknarrétturinn var lagður af 1908 og við tók „Söfnuður til varnar trúnni“ (Congregatio pro Doctrina Fidei).
Eftir annað Vatíkan-þingið 1965 hefur rómversk-kaþólska kirkjan sýnt miklu meira umburðarlyndi gagnvart öðrum trúarbrögðum og sérlega gagnvart öðrum kristnum trúardeildum. Kaþólikkar sem skipta um trú eða ganga í söfnuði mótmælenda eru þó enn taldir vera trúvillingar í augum kirkjunnar.
Ákveðnar grundvallarkenningar mótmælenda eru enn álitnar alvarlegar trúarvillur í augum kaþólsku kirkjunnar. Þær kenningar eru:
Mótmælendur og villutrú
Mótmælendakirkjur eru af mörgu tagi og hafa mismunandi skilning á villutrú og samskiptum við „trúvillinga“. Marteinn Lúther var sjálfur harðorður í garð þeirra sem ekki fylgdu trúarsetningum hans, hann sagði meðal annars um gyðinga að það ætti að eyðileggja heimili þeirra, brenna sýnagógurnar og læsa þá sjálfa inni. Samtíðamenn hans, Kalvín og Zwingli, voru enn harðari í garð þeirra sem ekki vildu aðhyllast rétta trú.
Allmennt álíta mótmælendur nokkur helstu atriði kaþólskrar kenningar sem rangan trúarskilning eða villutrú. Þar er sérlega dýrkun á dýrlingum og sögulega ekki síst helgidýrkun á Maríu mey. Einnig álíta þeir skilning kaþólskra á altarissakramentinu vera alranga og sömuleiðis sérstöðu páfans sem eftirmanns Péturs postula.