cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1569
thumb|right|Stofnfundur [[Pólsk-litháíska samveldið|Pólsk-litháíska samveldisins.]] Árið 1569 (MDLXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Anetta
Anetta er íslenskt kvenmannsnafn.
1569
Erlendis
Fædd
Kathinka
Kathinka er íslenskt kvenmannsnafn.
Frauðbein
Frauðbeinið er innan í beinendum og utan við mergholið. Það er gljúpt og myndar bjálka. Í holrúmum þeirra myndast rauði beinmergurinn. Dæmi um frauðbein eru t.d. höfuðbein, hryggjarliður, rifbein og fleiri.
Claytonia cordifolia
Claytonia arctica er plöntutegund sem var lýst af Sereno Watson. Hún vex í Norður-Ameríku.
Ingberg
Ingberg er íslenskt karlmannsnafn.
ATTAC samtökin
thumb|right|Meðlimir ATTAC á mótmælafundi í Köln 2004 ATTAC (skammstöfun sem stendur fyrir Association pour la taxation des transactions financières pour l'aide aux citoyens og Association for the Taxation of financial Transactions and Aid to Citizens) eru samtök sem vinna að málefnum sem tengjast hnattvæðingu og neikvæðum afleiðingum fjárhagslegrar hnattvæðingar og einkavæðingar. Samtökin urðu til árið 1998 í Frakklandi. Alls eru deildir 48 löndum um allan heim. Félagar eru alls yfir 85.000. Íslandsdeild ATTAC samtakanna var stofnuð 2009. Formaður Íslandsdeildar ATTAC samtakanna er Sólveig Anna Jónsdóttir.
Saga ATTAC samtakanna
Í desember árið 1997 skrifaði ritstjóri franska blaðsins Le Monde diplomatique, Spánverjinn Ignacio Ramonet, grein í blaðið um nauðsyn þess að koma á örskatti á gjaldeyrisbrask, hinum svokallaða Tobin-skatti. Stofna þyrfti samtök sem myndu þrýsta á yfirvöld hvarvetna um að koma á þessum skatti. Í kjölfarið voru ATTAC samtökin stofnuð.
Stefnumál ATTAC samtakanna
Upphaflegt stefnumið ATTAC var aðeins eitt, að krefjast þess að Tobin-skatt yrði komið á. ATTAC vinnur nú að fjölda málefna sem tengjast hnattvæðingu og neikvæðum afleiðingum fjárhagslegrar hnattvæðingar og einkavæðingar. Samtökin hafa eftirlit með starfi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar, WTO; Efnahags- og framfarastofnunarinnar OECD og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins AGS.
ATTAC lítur ekki á sig sem andstæðing hnattvæðingar en gagnrýnir þá hugmyndafræði nýfrjálshyggjunnar sem samtökin líta á að stýri hnattvæðingunni. Þau styðja það sem þau kalla sjálfbæra hnattvæðingu og félagslegt réttlæti. Þá fordæma samtökin markaðsvæðingu samfélagsins. Eitt af slagorðum ATTAC er „Veröldin er ekki til sölu“.
Starfsemi ATTAC samtakanna
Samtökin eru grasrótarsamtök en skipulag þeirra byggir á hugmyndum um valddreifingu. Hver deild er sjálfstæð og skipuleggur fundi, ráðstefnur og semur og dreifir kynningarefni. Nokkur munur er á starfsemi samtakanna milli landa en hver deild beinir spjótum sínum að neikvæðum birtingarmyndum hnattvæðingar og fjármálavæðingar í sínu eigin landi.
ATTAC vill virkja almenning til baráttu, tengja saman fræðasamfélagið og almenning og fræða almenning um starfsemi alþjóðastofnana sem samtökin hafa eftirlit með, birtingarmyndir hnattvæðingar og afleiðingar fjármálavæðingar.
ATTAC var einn af þeim aðilum sem skipulagði og boðaði til World Social Forum í Porto Alegre í Brasilíu 2001 en þar myndaðist vettvangur þar sem hnattvæðingu á forsendum nýfrjálhyggju var kröftuglega mótmælt.
Heimildir
Árni Daníel Júlíusson, „Hvað er ATTAC“, http://www.attac.is/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=3&Itemid=41 Skoðað 29. september 2010, kl. 8:10.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1994
Árið 1994 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir nafninu 1. deild.
Árið 1995 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir merkjum styrktaraðilans Mizuno.
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Töfluyfirlit
Heimaliðið er vinstra megin.
John Kerry
John Forbes Kerry (f. 11. desember 1943) er bandarískur stjórnmálamaður og fyrrum öldungadeildarþingmaður á bandaríska þinginu fyrir demókrata. Hann er fyrrum formaður þingnefndar öldungardeildaþingsins um utanríkismál (e. Foreign Relations Committee). Hann var í framboði til forseta fyrir demókrataflokkinn í kosningunum árið 2004 en tapaði þar fyrir George W. Bush. Kerry barðist í Víetnam en eftir að hann kom heim frá Víetnam var hann talsmaður fyrrverandi hermanna gegn stríðinu. Áður en Kerry settist á þing starfaði hann sem aðstoðarsaksóknari og vararíkisstjóri í Massachusetts, heimabæ sínum. Kerry var utanríkisráðherra á seinna kjörtímabili Baracks Obama Bandaríkjaforseta, frá 2013 til 2017. Hann er nú sérstakur loftslagsráðgjafi í ríkisstjórn Joe Biden Bandaríkjaforseta.
Æviágrip
John Kerry, sonur Richard John Kerry (f. 1915) og Rosemary Forbes Kerry (f. 1913) fæddist í Massachusetts árið 1943. Hann og systkini hans þrjú ólust upp í kaþólskri trú. Kerry útskrifaðist úr Yale árið 1966 með BA-gráðu í stjórnmálafræði. Eftir að Kerry útskrifaðist frá Yale gekk hann í bandaríska sjóherinn. og barðist í Víetnamstríðinu. Hann þjónaði meðal annars sem sjóliðsforingi á hraðbát (e. Swift boat). Þegar Kerry sneri heim úr stríðinu í apríl 1969 starfaði hann fyrir herinn í ár en baðst þá snemmbúinnar lausnar frá herskyldu vegna þess að hann hugðist bjóða sig fram til þings það haust.
Árið 1970 gekk Kerry í samtökin VVAW, samtök fyrrverandi bandarískra hermanna sem tóku þátt í Víetnamstríðinu en samtökin mótmæltu Víetnamstríðinu. Kerry var einn helsti talsmaður samtakanna en hann var fyrsti hermaðurinn til að bera vitni um stríðið í Víetnam fyrir þinginu þegar lögð var fram tillaga um að enda stríðið. Kerry tók meðal annars þátt í mótmælum ásamt þúsundum hermanna þar sem þeir hentu heiðursmerkjum og borðum frá hernum yfir girðingu fyrir framan þinghúsið.
Stjórnmálaferill
Árið 1984 bauð Kerry sig fram til öldungardeildarþingi Bandaríkjanna og sigraði hann naumlega. Hann sór embættiseið í janúar 1985.
Framboð til forseta
Árið 2004 tilkynnti Kerry að hann hygðist bjóða sig fram sem forsetaefni fyrir demókrata. Hlaut hann tilnefningu demókrataflokksins og keppti hann um forsetastólinn við George W. Bush. George W. Bush bar hins vegar sigur úr býtum og þann 3. nóvember 2004 tilkynnti Kerry um ósigur sinn í forsetakosningunum.
Hópur fyrrverandi hermanna sem barist höfðu í Víetnam voru meðal þeirra sem börðust gegn því að Kerry ynni kosningabaráttuna. Kölluðu þeir sig „Swift Boat Veterans for Truth“ og er orðatiltækið „swiftboating“ komið frá þeim en það er notað yfir einhvers konar skítkast í kosningabaráttu. Þessi hópur dró í efa afrek Kerry í Víetnamstríðinu og gagnrýndi Kerry fyrir andhernaðar athafnir sínar með VVAW.
Angela
Angela er íslenskt kvenmannsnafn af grískum uppruna.
Katinka
Katinka er íslenskt kvenmannsnafn.
Heimildir
Katinka
Listi yfir Numb3rs-þætti (1. þáttaröð)
Fyrsta þáttaröð Numb3rs var frumsýnd 13. júní 2005 og sýndir voru 13 þættir.
Ingi
Ingi er íslenskt karlmannsnafn.
Citlaltépetl
thumb|Citlaltépetl. Citlaltépetl eða Pico de Orizaba á spænsku, er hæsta fjall Mexíkó og það þriðja hæsta í Norður-Ameríku (á eftir Denali og Mount Logan) í 5.636 metrum yfir sjávarmáli. Það er á mörkum Veracruz- og Puebla-fylkjanna. Fjallið er eldkeila sem gaus síðast á 19. öld. Það er þakið jöklum efst.
Á nahúatl-tungumálinu þýðir það stjörnufjall.
1570
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Fallorð
Fallorð eru orð sem fallbeygjast, þ.e. greinirinn „hinn“, nafnorð, lýsingarorð, töluorð og fornöfn, og hafa auk þess kyn og tölu.
Frumlag er fallorð í nefnifalli :8 og andlag er yfirleitt fallorð í aukafalli sem stýrist af áhrifssögn :10 og sagnfylling er alltaf fallorð í nefnifalli :11 og einkunn er fallorð sem stendur með öðrum orðum.
Kjörnir alþingismenn 1946
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningar 1946.
Alþjóðaréttur
Alþjóðaréttur, alþjóðalög eða þjóðaréttur eru lög, hefðir og staðlar sem eru almennt viðurkennd í samskiptum ríkja. Alþjóðaréttur myndar leiðbeinandi reglur um ýmis ólík svið, eins og stríð, alþjóðasamskipti, alþjóðaviðskipti og mannréttindi. Lagaheimildir alþjóðaréttar skiptast í þjóðréttarvenjur og alþjóðasamninga.
Hvalbagöngin
Hvalbagöngin (færeyska: Hvalbiartunnilin) eru færeysk jarðgöng á milli Hvalba og Trongisvágar á Suðurey. Göngin eru samtals 1.450 metrar að lengd og eru einbreið. Þau voru opnuð þann 28. desember 1962 og eru því elstu jarðgöng Færeyja. Árið 2009 fóru að meðaltali 733 bílar á dag um göngin.
Gerð var úttekt á öllum jarðgöngum Færeyja árið 2007 og var þá séstök áhersla lögð á Hvalbagöngin vegna aldurs þeirra. Niðurstaða athugunarinnar var að styrkja þyrfti syðri hluta ganganna.
Ingiberg
Ingiberg er íslenskt karlmannsnafn.
Angelíka
Angelíka er íslenskt kvenmannsnafn.
Manon Roland
Æviágrip
Jeanne Marie Phlipon var dóttir prentmeistarans Gatiens Phlipon og Marguerite Bimont, dóttur þernu og matselju í þjónustu franskrar markgreifynju. Hún var eina barn foreldra sinna sem komst á legg og naut því ein ástúðar og athygli þeirra. Jeanne Marie las mikið sem barn og hafði snemma lesið verk eftir Plútarkos, John Locke, Montesquieu og Voltaire. Hún var þó sérstaklega undir áhrifum af heimspeki Rousseau. Jeanne Marie gekk að eigin ósk í klaustur árið 1765 en hætti þar eftir dauða móður sinnar og helgaði sig náminu. Þann 4. febrúar árið 1780 giftist hún vísigreifanum, hagfræðingnum og heimspekingnum Jean-Marie Roland de La Platière. Hjónin eignuðust dótturina Eudoru árið 1781.
Eftir að eiginmaður hennar var kjörinn á franska stéttaþingið sem Loðvík 16. hafði kallað saman flutti Madame Roland með honum til Parísar árið 1791. Byrjun frönsku byltingarinnar hafði vakið mikla þjóðerniskennd hjá Roland og hún varð fljótlega mjög virk í stjórnmálum Frakklands. Roland bauð mörgum helstu fyrirmennum byltingarhópanna til fundar í fundarsal (franska: salon) sem hún rak og tók þátt í stofnun Gírondínaflokksins, sem var hófsamari hópur byltingarsinnanna.
Katla (mannsnafn)
Katla er íslenskt kvenmannsnafn, dregið af orðinu ketill sem þýðir pottur.
Manon Roland
Æviágrip
Eiginmaður hennar var skipaður innanríkisráðherra í stjórn Gírondínanna árið 1792 en Madame Roland samdi og skrifaði undir fjölda tilskipana í hans nafni. Hún skrifaði meðal annars mjög harðorðað bréf til Loðvíks 16. þar sem hún krafðist þess að konungurinn sværi byltingarstjórninni skilyrðislausa hollustu sína og afsalaði sér neitunarvaldi sínu. Vegna bréfsins var eiginmaður hennar sviptur embætti en síðan endurráðinn eftir að Loðvík var handtekinn. Á hápunkti valda sinna lenti Roland í útistöðum við róttækari leiðtoga byltingarinnar úr röðum Fjallbúa og vann sér inn óvinsældir fyrir að reyna að stýra byltingunni á hófsamari braut. Rolandhjónin mótmæltu septembermorðunum ársins 1792 og hr. Roland greiddi atkvæði gegn aftöku Loðvíks 16. í desember sama ár. Georges Jacques Danton, einn af leiðtogum Fjallbúa, vændi Madame Roland opinberlega um að hafa haft áhrif á atkvæði eiginmanns síns og sagði um hr. Roland: „Við þurfum á ráðherrum að halda sem sjá með öðrum augum en augum eiginkvenna sinna.“ Eiginmaður hennar neyddist til að segja af sér þann 23. janúar 1793.
Þann 31. maí árið 1793 hófu Fjallbúarnir ofsóknir gegn Gírondínum en Madame Roland ákvað að flýja ekki. Manon Roland var handtekin þann 1. júní og síðan lokuð í Abbaye-fangelsinu í París. Í fangelsinu var Roland sökuð um að vera holl franska konungsveldinu en hún brást við með því að segja: „Þessir harðstjórar geta kúgað mig, en niðurlægt mig? Aldrei, aldrei!“ Réttað var yfir Madame Roland þann 8. nóvember og hún var dæmd til dauða. Seinna sama dag var hún leidd fyrir fallöxina á Byltingartorgi Parísar, en áður en hún var afhöfðuð kraup hún fyrir framan styttu af holdgervingi frelsisins og lét fræg lokaorð falla: "„Ó, frelsi, hvílíkir glæpir eru drýgðir í nafni þínu!“"
Landahólsviti
Landahólsviti er lítill brúarlaga innsiglingarviti við norðanvert mynni Stöðvarfjarðar. Vitinn var reistur 1953. Ljóseinkenni hans er Fl WRG 4s (eitt þrískipt blikkljós á 4 sekúndna fresti)
Samdrykkjan (Platon)
Samdrykkjan er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, en hún var sennilega samin eftir 385 f.Kr.. Umfjöllunarefni samræðunnar er ástin.
Seppe Jensen
Seppe Jensen er lag eftir Gísla Þór Ólafsson samið haustið 1996. Meðhöfundar af texta eru þeir Freyr Rögnvaldsson og Ólafur Heiðar Harðarson. Haustið 2022 fór Gísli í stúdíó með hliðarsjálf sitt Gillon og tók upp lagið um Seppe. Tekið var upp í Stúdíó Benmen og upptökustjórn í höndum Sigfúsar Arnars Benediktssonar. Lagið kom svo út í rafrænu formi á afmælisdegi Gísla þann 1. janúar 2023 og var það í þriðja skiptið sem hann gaf út lag á afmælisdaginn sinn. Í skjalasafni höfundar leynast drög að söngleik um trúbadorinn Seppa Jensen og vinkonu hans Stellu Anders og er lagið hluti af þeirri hugmynd. Lagið tengist líka Bindindisfélagi Blöndhlíðinga.
Tveggja laga 7" vínylsmáskífa með laginu var fáanleg þann 12. apríl 2023. Á b-hliðinni er lagið "Kaðalskikkjur" af plötunni Bláturnablús (2022).
Hróarskeldusáttmálinn
right|250px|thumb|Kort sem sýnir þau lönd sem Svíar fengu með Hróarskeldusáttmálanum Hróarskeldusáttmálinn var friðarsamningur milli Danmerkur og Svíþjóðar gerður í Hróarskeldu 26. febrúar 1658 eftir afgerandi ósigur Dana í Svíastríðunum. Með sáttmálanum fengu Svíar endanleg yfirráð yfir Bohuslän (sem áður hafði tilheyrt Noregi), Hallandi, Skáni og Blekinge, auk Þrændalaga og Borgundarhólms. Með samningnum fengu Svíar loks yfirráð yfir suðurhluta Gautlands sem þeir hafa enn í dag og náttúruleg landamæri í suðri.
Skiptar eyjar
Skiptar eyjar eru eyjar sem tilheyra fleiri en einu ríki. Þar eru því að finna ríkislandamæri sem skipta eyjunni í tvo eða þrjá hluta. Í flestum tilfellum tilheyra skiptar eyjar aðeins tveimur ríkjum. Borneó er þó undantekning en þar eru þrjú ríki. Kýpur er einnig með sérstöðu. Neðangreindur listi tekur aðeins fyrir eyjar í hafi en fljótaeyjar eru víða skiptar þar sem landamæri liggja meðfram fljótum.
Skiptar eyjar eftir stærð:
Athugasemdir:
Adela af Champagne
thumb|right Adela af Champagne (um 1140 – 4. júní 1206), einnig nefnd Adelaide og Alix í heimildum, var drottning Frakklands frá 1160 til 1180.
Adela var dóttir Teóbalds 2. greifa af Champagne og Matthildar af Kärnten. Hún varð þriðja eiginkona Loðvíks 7. Frakkakonungs og giftust þau í nóvember 1160, aðeins fimm vikum eftir að önnur kona hans, Konstansa af Kastilíu, dó af barnsförum. Með henni eignaðist Loðvík eina son sinn, Filippus 2., sem kallaður var Dieudonné (guðsgjöf).
Adela og bræður hennar, Hinrik 1. af Champagne, Teóbald 5. af Blois (sem báðir voru jafnframt tengdasynir Loðvíks) og Vilhjálmur erkibiskup af Reims höfðu mikil áhrif á stjórn ríkisins á seinni ríkisstjórnarárum Loðvíks. Þegar ríkiserfinginn, Filippus 2., giftist Ísabellu af Hainaut og tók að mestu við stjórn ríkisins 1179 og varð svo konungur 1180 þegar faðir hans lést, dró mjög úr völdum Adelu og bræðra hennar. Hún stýrði þó ríkinu upp úr 1190, þegar Filippus var í Þriðju krossferðinni, en dró sig í hlé árið 1192, þegar hann sneri aftur. Eftir það átti hún þó þátt í stofnun margra klaustra.
Börn Adelu og Loðvíks voru Filippus (f. 21. ágúst 1165) og Agnes (líklega fædd 1171), keisaraynja í Býsansríkinu.
Scambus inanis
Scambus inanis er evrópsk tegund af sníkjuvespum sem lifir á ýmsum meindýrum, þar á meðal birkikembu og Anthonomus pomorum (apple blossom weevil).
Ingibergur
Ingibergur er íslenskt karlmannsnafn.
Konstansa af Kastilíu
150px|right Konstansa af Kastilíu (1141 – 4. október 1160) var drottning Frakklands frá 1154 til dauðadags. Hún lést nítján ára að aldri þegar hún fæddi annað barn sitt.
Konstansa var dóttir Alfons 7., konungs Galisíu, León og Kastilíu, og Berenguelu af Barcelona. Þrettán ára gömul giftist hún Loðvík 7. Frakkakonungi, sem hafði sagt skilið við fyrstu konu sína, Elinóru af Akvitaníu, tveimur árum fyrr. Opinbera ástæðan fyrir ógildingu hjónabands þeirra var sú að þau væru of skyld til að mega eigast samkvæmt kirkjulögum en Loðvík og Konstansa voru þó enn skyldari. Hið sama mátti raunar segja um Elinóru og seinni mann hennar, Hinrik 2. Englandskonung.
Konstansa eignaðist dótturina Margréti 1158 og 4. október 1160 fæddi hún aðra dóttur, Alísu, en lést sama dag. Loðvík konungur átti þá fjórar dætur en engan son og var mjög í mun að tryggja ríkiserfðirnar, svo að hann giftist þriðju konu sinni, Adelu af Champagne, aðeins fimm vikum eftir lát Konstönsu.
Numb3rs
Numb3rs er bandarískur sjónvarpsþáttur sem fylgir eftir bræðrunum Don Eppes (Rob Morrow) og  Charlie Epps (David Krumholtz). Don er FBI alríkisfulltrúi á meðan Charlie er stærðfræðisnillingur. Höfundarnir að þættinum eru Nicolas Falacci og Cheryl Heyton.
Framleiddar voru sex þáttaraðir.
Framleiðsla
Hugmyndin að Numb3rs kom fyrst fram í kringum 1990 þegar Nick Falacci og Cheryl Heuton, höfundar þáttarins, mættu á fyrirlestur með Bill Nye, vinsælum vísindakennara. Forsenda þáttarins er sams konar og það sem Colin Bruce hafði ímyndað sér fyrir Sherlock Holmes persónu, ásamt sjónvarpsþætti með Mathnet hluti sem gerður var fyrir börn sem kallaðist Square One.
Framleiðendur
Þátturinn var framleiddur af framleiðslufyrirtækinu Scott Free Productions sem er í eigu Ridley Scott og Tony Scott, í samvinnu við CBS Television Studios (upprunalega Paramount Television, en varð síðan CBS Paramount Television).
Tökustaður
Þátturinn átti að gerast við við Tækniháskólann í Massachusetts en þessu var breytt og hinn ímyndaði CalSci var búinn til. Senur fyrir skólann eru teknar upp í kringum Tækniháskólann í Kaliforníu (Caltech) og Suður-Kaliforníuháskólann. Senur fyrir fjölskylduheimili Epps er Craftsman home, húsið sjálft kemur fram í fyrstu þáttaröðinni og eigendur þess eru David Raposa og Edward Trosper. Frá annarri þáttaröð var notast við eftirlíkingu af húsinu.
Fyrsta þáttaröð
Fyrsta sería sýnir hvernig sambandið á milli Don og Charlie þróast með hjálp föður þeirra. Don vinnur náið með alríkisfulltrúunum Terry Lake og David Sinclair. Á meðan Charlie sækist eftir hjálp og stuðningi frá prófessor Larry Fleinhardt og doktorsnemanum Amita Ramanujan.
Aðeins þrettán þættir voru framleiddir og Sabrina Lloyd sem lék Terry Lake var skipt út fyrir Diane Farr sem leikur Megan Reeves.
Önnur þáttaröð
Í annarri þáttaröð verða nokkrar breytingar á leikaraliðinu, tveir nýir alríkisfulltrúar, Megan Reeves og Colby Ranger, bætast við en Terry Lake flytur til Washington. Charlie á við nokkur stærðfræðivandamál að stríða, ásamt því að hann byrjar að vinna að nýrri kenningu, Cognitive Emergence Theory. Larry selur húsið sitt og byrjar að lifa frjálslegum lífsstíl auk þess sem hann byrjar rómantískt samband við Megan Reeves. Amitu er boðin prófessorsstaða við Harvard-háskóla en á erfitt með að ákveða hvort hún eigi að fara eða vinna í sambandi sínu við Charlie. Alan byrjar að vinna aftur og fara á stefnumót en á erfitt með að komast yfir missi konu sinnar. Bæði Alan og Charlie dreymir hana.
Þriðja þáttaröð
Charlie og Amita byrja saman, sama gera Larry og Megan, þá sérstaklega eftir að henni var rænt. Amita á erfitt með að koma sér fyrir sem CalSci prófessor og Larry lýsir yfir að hann sé að fara út í geim í sex mánuði, sem hefur mikil áhrif á Charlie. Dr. Mildred Finch, nýráðinn yfirmaður CalSci Eðlis-, stærðfræði- og stjörnufræðideildarinnar, kemst upp á kant við Charlie og samstarfsmenn, ásamt því að Alan byrjar að deita hana. Á meðan þá byrjar Don að slá sér upp saman með alríkisfulltrúanum Liz Warner en fer að hafa áhyggjur um sitt eigið siðferði og byrjar að fara til ráðgjafa. Charlie hittir ráðgjafa Dons og eftir það þá skilja þeir hvor annan betur. Alan hjálpar til sem ráðgjafi vegna þekkingar sinnar á verkfræði. Larry kemur aftur tilbaka frá geimstöðinni, ásamt því að lokaþættirnir sýna að Colby var tvöfaldur útsendari fyrir Kínverja.
Mestu breytingar er fjarvera leikarana Peter MacNicol (lék í 24) og Diane Farr (ólétt), ásamt því að breytingar urðu á hvernig listi leikarana kemur upp í byrjun þáttarins.
Anika
Anika er íslenskt kvenmannsnafn.
Norðfjarðarviti
thumb|right|Norðfjarðarviti við Neskaupstað. Norðfjarðarviti er brúarlaga innsiglingarviti yst í þorpinu Neskaupstað á svokölluðum Bakkabökkum við norðanvert mynni Norðfjarðar. Hann var reistur 1952. Tilkomumikið útsýni er frá vitanum og áætlanir eru uppi um að stækka útsýnispall í kringum hann. Ljóseinkenni vitans er Fl(2) WR 7s (tvískipt 2 blikkljós á 7 sekúndna fresti).
Numb3rs
Fjórða þáttaröð
Þáttaröðin byrjar á því að Colby Granger strýkur úr fangelsi og síðan kemst í ljós að hann var þrefaldur útsendari. Hann byrjar aftur að vinna hjá FBI. Don og Liz hætta saman og á hún erfitt með traust Dons. Foreldrar Amitu koma í heimsókn. Megan á erfitt með vinnu sína og biður Larry um hjálp. Don byrjar að deita Robin Brooks sem er saksóknari. Megan flytur til Washington D.C. og Charlie lendir í rifrildi við Don vegna máls. Það hefur þær afleiðingar að Charlie sendur ákveðnar upplýsingar til vísindamanna í Pakistan sem hefur þær afleiðingar að Charlie missir öryggispassa sinn og er handtekinn. Með þessu getur hann ekki hjálpað Don lengur, Charlie viðurkennir að vinna hans hjá FBI hefur meiri áhrif á hann en hann hélt.
Fimmta þáttaröð
Þáttaröðin byrjar á því að kærurnar gegn Charlie eru lagðar niður og á endanum fær hann öryggispassa sinn aftur. Don byrjar að fræðast meira um gyðingatrú. Nýr meðlimur bætist hjá FBI í formi Nikki Betancourt, Liz er boðin stöðuhækkun en afþakkar hana. Alan er kominn í nám í CalSci og þjálfa körfuboltaliðið þar. Don verður fyrir hnífaárás og Charlie sakar sjálfan sig fyrir það. Charlie ákveður að einbeita sér meira að vinnu sinni hjá FBI. Í lokaþættinum er Amitu rænt og liðið reynir að finna hana. Eftir að henni er bjargað þá biður Charlie hana um að giftast sér. Svar hennar er óvitað.
Verðlaun og tilnefningar
BMI Film & TV verðlaunin
Höfundar þáttarins, Nicolas Falacci og Cheryl Heuton, hafa unnið til nokkurra verlauna fyrir þáttinn, þar á meðal fékk Carl Sagan verðlaun fyrir almennings skilning á vísindum árið 2006. Jafnframt fékk hann "National Science Boards Public Service" verðlaunin árið 2007.
Túlkunin á stærðfræðinni
Nokkrir stærðfræðingar vinna sem ráðgjafar fyrir hvern þátt. Stærðfræðin sem er notuð í þættinum er raunveruleg. Þrátt fyrir hversu vel stærðfræðin er raunverulega sett fram bæði á töflu og tali, þá er hún ekki megin markmiðið hjá starfsliði Numb3rs, samkvæmt Cheryl Heuton, öðrum af höfundum þáttarins. Kennsluprógram sem kallast We All Use Math Every Day býður upp á kennsluráð byggt á stærðfræðinni sem kemur fram í þættinum. Prógramminu er stýrt af fyrirtækinu Texas Instruments í sambandi við landsamtök kennara í stærðfræði í Bandaríkjunum. Efnið sem er búið til af kennurunum og stærðfræðingunum er ætlað fyrir nemendur í skólum.
Bók sem kallast The Numbers Behind Numb3rs: Solving with Mathematics var gefin út í ágúst 2007. Var hún skrifuð af Keith Delvin og Dr. Gary Lorden, ráðgjafa fyrir þáttinn. Bókin útskýrir þær stærðfræðiaðferðir sem hafa verið notaðar af FBI og öðrum lögregludeildum.
Síðan þátturinn var frumsýndur, þá hefur Prof. Mark Bridger (Norheastern University) haldið uppi netsíðu sem útskýrir þá stærðfræði sem kemur fram í hverjum einasta þætti.
Wolfram Reasearch (framleiðandi Mathematica), sem er aðal stærðfræðiráðgjafinn, fer yfir handrit og gefur upplýsingar um bakgrunn stræðfræðina sem er notuð. Frá fjórðu þáttaröð hafa þeir sett upp heimasíðu með CBS sem kallast „The math behind Numb3rs“.
Áhyggjuefni frá stærðfræðingum
Að minnsta kosti einn stærðfræðiráðgjafi við þáttinn hefur lýst áhyggjum sínum yfir því hvernig stærðfræðin er notuð, þar sem hún er sett inn eftir að handritið hafi verði skrifað, í staðinn fyrir að hafa ráðgjafann með á öllum stigum framleiðslunnar. Aðrir hafa lýst áhyggjum yfir því hvernig kvenstærðfræðingum er lýst, ásamt sambandinu á milli Charlie Epps og Amitu Ramanujan.
Robert E. Lee
Robert Edward Lee (19. janúar 1807 – 12. október 1870) var bandarískur herforingi. Hann er frægastur fyrir að hafa verið yfirhershöfðingi herja Suðurríkjasambandsins. Hann fór fyrir Norður-Virginíuher Suðurríkjasambandsins í Þrælastríðinu frá árinu 1862 þar til hann gafst upp árið 1865. Lee var sonur hermanns úr bandaríska frelsisstríðinu og útskrifaðist með hæstu einkunn úr Hernaðarháskóla Bandaríkjanna. Hann var hátt settur og virtur hermaður í her Bandaríkjanna í 32 ár. Á þessum tíma gegndi hann herþjónustu um öll Bandaríkin og vann sér inn góðan orðstír í stríði Bandaríkjanna við Mexíkó auk þess sem hann var um hríð forstöðumaður bandaríska hernaðarháskólans.
Þegar Virginía lýsti yfir útgöngu sinni úr Bandaríkjunum í apríl árið 1861 ákvað Lee að fylgja heimafylki sínu þótt hann hafði heldur kosið að halda ríkinu saman og þótt honum hafi verið boðin góð staða hjá her sambandssinna. Á fyrsta ári borgarastyrjaldarinnar var Lee helsti hernaðarráðgjafi forseta Suðurríkjasambandsins, Jeffersons Davis. Þegar hann tók forystu á vígvellinum árið 1862 sannaðist að Lee var snjall herforingi og bjó yfir mikilli herkænsku. Hann vann flestar orrustur sem hann tók þátt í, alltaf á móti miklu stærri herjum sambandssinna. Forsjálni Lee var hins vegar ábótavant og bæði skiptin sem hann reyndi að ráðast inn á landsvæði sambandssinna var hann sigraður. Á seinni árum hefur Lee verið gagnrýndur fyrir herskáar aðferðir sínar, sem kostuðu Suðurríkjasambandið fjölmörg mannslíf sem það mátti ekki við að missa. Lee gafst upp ásamt öllum her sínum fyrir Ulysses S. Grant í dómshúsinu í Appomattox þann 9. apríl 1865. Þá var Lee orðinn yfirhershöfðingi allra suðurherjanna og því fylgdu allir heraflarnir sem eftir voru fordæmi Lee. Lee hafnaði tillögum um áframhaldandi mótspyrnu gegn sambandssinnum og kallaði eftir sátt milli fylkinganna tveggja.
Árið 1865, eftir stríðið, var Lee náðaður og skrifaði undir hollustueið við Bandaríkin auk þess sem hann bað um að fá aftur bandarískan ríkisborgararétt. Formgalli var á umsókn hans og því fékk hann aldrei formlega séð náðunina og ríkisborgararéttinn. Árið 1865 varð Lee forseti Washington-háskóla í Lexington í Virginíu. Sem slíkur beitti hann sér fyrir því að norður- og suðurhluti Bandaríkjanna sættust á ný. Lee sætti sig við afnám þrælahalds sem var tryggt með þrettánda viðauka stjórnarskrár Bandaríkjanna og viðurkenningu á kosningarétti og öðrum pólitískum réttindum svartra Bandaríkjamanna. Lee lést árið 1870. Árið 1975 fékk hann formlegan ríkisborgararétt á ný.
Lee var andsnúinn því að minnismerki yrðu reist til heiðurs uppreisn Suðurríkjasambandsins þar sem hann taldi að þau myndu strá salti í sárin sem stríðið hefði skilið eftir. Þrátt fyrir það varð Lee eftir dauða sinn átrúnaðargoð þeirra sem studdu túlkunina um „glataðan málstað“ Suðurríkjasambandsins og reyndu að halda á lofti hugmyndum um yfirburði hvíta mannsins með því að sýna herforingja Suðurríkjanna í rómantísku ljósi. Sagnfræðingurinn Eric Foner skrifar að um lok ævi sinnar hafi Lee verið eins konar holdgervingur málstaðs Suðurríkjanna og kynslóð síðar hafi hann orðið þjóðhetja. Um aldamót nítjándu og tuttugustu aldar óx kynþáttahyggju ásmegin í suðurríkjunum. Seinna á tuttugustu öld, sérstaklega eftir Réttindabyltinguna, var Lee endurmetinn og orðstír hann beið hnekki þegar dregið var í ljós hve lítið hann hefði gert til að styðja réttindi fyrrverandi þræla. Auk þess fóru menn að efast um hernaðarsnilld hans.
Katrín
Katrín er íslenskt kvenmannsnafn.
Trientalis
Trientalis er lítil ættkvísl blóma. Krónublöðin eru oftast fimm til sjö, en geta verið þrjú og upp í níu á blóminu. Rælturnar eru hnýðiskennd. Þær eru ættaðar frá Norður-Ameríku og norðurhluta Evrasíu. Trientalis þýðir á latínu "einn þriðji", sem er of talið vera vísun á hæð plantnanna. Ættkvíslinni var lýst af Carolus Linnaeus í Species Plantarum 1: 344. 1753. . Einkennistegundin er: Trientalis europaea L.
Tegundir:
Rauðíbis
Rauðíbis (fræðiheiti: Eudocimus ruber) er tegund stórnefa.
August Emil Holmgren
August Emil Algot Holmgren, (fæddur 10 nóvember 1829 í Västra Ny sókn, Austur-Gautlandi, látinn 30 desember 1888 í Stokkhólmi, var sænskur dýrafræðingur, ekki síst í skordýrafræði. Bræður hans voru Hjalmar (stærðfræðingur), Albert (eðlisfræðingur) og Frithiof Holmgren (eðlisfræðingur).
Holmgren varð kennari í náttúrufræði við Skogsinstitutet þar sem hann fékk tilnefningu til lektors lektor 1871. Hann var skordýrafræðingur hjá Lantbruksinstitutet 1880-1886. Framlag hans þar var verðmætt, sérstaklega innan Ichneumonidae af sníkjuvespum, og með verkum hans varð framgangur sníkjuvespufræða mikill í Svíþjóð. Meðal rita Holmgrens eru:
Nuevo León
thumb|Nuevo León í Mexíkó. thumb|Skjaldarmerki fylkisins. Nuevo León er fylki í norðaustur-Mexíkó. Fylkið þekur 64.555 ferkílómetra og eru íbúar um 5,8 milljónir (2020).
Nuevo León á landamæri að fylkjunum Tamaulipas í austri, Coahuila í vestri og Zacatecas og San Luis Potosí í suðri. Í norðri á það landamæri að Texas í Bandaríkjunum. Sierra Madre Oriental-fjallgarðurinn liggur um suður og vesturhluta fylkisins. Loftslag í Nuevo León er fremur þurrt.
Monterrey er stærsta borgin í fylkinu og er með næststærsta stórborgarsvæði í landinu. Ein mesta landsframleiðsla landsins er í fylkinu og eru lífskjör með þeim betri.
Ingibert
Ingibert er íslenskt karlmannsnafn.
Greifinn af Monte Cristo
Greifinn af Monte Cristo (Le Comte de Monte-Cristo á frönsku) er frönsk skáldsaga eftir Alexandre Dumas eldri sem kom út í hlutum árin 1844-1846. Sagan er að hluta til byggð á sönnum atburðum úr lífi skósmiðsins Pierre Picaud.
Húsavíkurviti
thumb|right|Húsavíkurviti á Húsavíkurhöfða. Húsavíkurviti er 12 metra hár gulur brúarlaga viti sem stendur á Húsavíkurhöfða við Skjálfandaflóa, rétt norðan við þorpið á Húsavík. Hann var reistur 1956. Ljóseinkenni hans er Fl WRG 2,5s (eitt þrískipt blikkljós á 2,5 sekúndna fresti).
Greifinn af Monte Cristo
Bókin segir frá ungum sjómanni að nafni Edmond Dantès og hefst í byrjun valdatíðar Loðvíks 18. Þann 24. febrúar 1815, daginn sem Napóleon Bónaparte snýr aftur úr útlegð frá Elbu, heldur Dantès til Marseille til að fjármagna brúðkaup sitt við unnustu sína, katalónsku draumadísina Mercédès. Dantès er svikinn af öfundsjúkum „vinum“ sínum og framseldur yfirvöldum sem stuðningsmaður Napóleons. Er hann síðan lokaður inni í fangaklefa í fangelsinu Château d'If á eyju við strendur Marseille. Dantès situr í fangelsinu í fjórtán ár og vingast við fanga að nafni Faria ábóti, sem hjálpar honum loks að flýja úr haldi. Áður en Faria andast lætur hann Dantès vita af fjársjóði á eynni Monte Cristo og eftirlætur hann Dantès. Dantès fer því frjáls út í heim með peninga og völd í farteskinu og sækist eftir hefnd gegn þeim sem komu honum í fangelsi. Þetta gerir hann undir dulnefninu greifinn af Monte Cristo.
Ásamt Skyttunum þremur er Greifinn af Monte Cristo ein þekktasta bók Alexanders Dumas. Hún var í upphafi gefin út í hlutum í tímaritinu Journal des débats. Fyrsti hlutinn kom út 28. ágúst til 19. október 1844, annar hlutinn 31. október til 26. nóvember sama ár og sá þriðji frá 20. júní 1845 til 15. janúar 1846.
Greifinn af Monte Cristo hefur komið út í íslenskum þýðingum eftir Axel Thorsteinson og Ólaf Þ. Kristjánsson.
1523
thumb|right|[[Gústaf Vasa heldur innreið sína í Stokkhólm 1523.]] Árið 1523 (MDXXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Fjalakötturinn
thumb|Fjalakötturinn Aðalstræti 8. Fjalakötturinn var fyrsta kvikmyndahúsið á Íslandi og var í sama sal og Breiðfjörðsleikhúsið, Aðalstræti 8, Reykjavík. Þar var tekið að sýna kvikmyndir 2. nóvember 1906 og tók salurinn 300 manns í sæti. Kvikmyndasýningum lauk í Fjalakettinum 1926 og þar á eftir var salurinn notaður til allavega fundarhalda. Til dæmis voru þar uppboð (aksjón), stúkufundir góðtemplara og t.d. stjórnmálafundir kommúnistaflokksins um 1932.
Saga Reykjavíkur Biograftheater
Hús Valgarðs Ö. Breiðfjörðs, sem síðan var kallað Fjalakötturinn þegar húsið var farið að láta á sjá, var einnig nefnt Reykjavíkur Biograftheater, eða einfaldlega Bíó í daglegu tali þegar enn fóru fram kvikmyndasýningar í húsinu. Kvikmyndahúsið var til húsa við Aðalstræti 8, við hlið núverandi Morgunblaðshallar. Gengið var inn í kvikmyndasalinn (og leikhúsið) frá Bröttugötu í Grjótaþorpinu, en verslun Breiðfjörðs sneri út að Aðalstrætinu.
Saga hússins
Indriði Guðmundsson sem vann við verslun Breiðfjörðs í Aðalstræti 8 segir svo frá starfsemi í húsinu: „Ég vann við afgreiðslu í nýlenduvörubúðinni, en hún var þar sem verið hefur Skóbúð Reykjavíkur. Dömubúð var þar sem nú er veitingastofa, og rak Guðrún Jónasson, síðar bæjarfulltrúi, þá búð um skeið. Bak við verzlunina var pakkhús og þar var sekkjavaran geymd og afgreidd. Undir pakkhúsinu var kjallari og þar voru vínföng. Þar var vínið tappað af ánum og þar var Rabbecks-Allé-ölið geymt. Eins og kunnugt er, er húsið geysistórt. Það var kallað „Fjalakötturinn",en ekki man ég nú af hverju sú nafngift kom. Þetta er mjög frægt hús í sögu Reykjavíkur. Þar fóru fram leiksýningar og þar hóf Leikfélag Reykjavíkur starfsemi sína, og þarna var og veitingasalur á þriðju hæð. Allt var húsið notað fyrir verzlunina, leikstarfsemina og veitingasöluna, nema hvað fjölskylda Breiðfjörðs hafði og bústað í því á annarri hæð. Einnig bjó starfsfólk og vinnufólk Breiðfjörðs. Seinna eignaðist Jóhann próki, bróðir Sig. Júl. Jóhannessonar skálds og læknis, húsið."
Niðurrif
Þrátt fyrir að þarna hafi verið rekið sögufrægt leikhús og síðar kvikmyndahús, sem sagt var elsta uppistandandi kvikmyndahús í heimi var Fjalakötturinn rifinn árið 1985. Nú stendur hús Tryggingamiðstöðvarinnar á sömu lóð. Ákvörðunin um niðurrif hússins var mjög umdeild og um hana stóð töluverður styr.
Í Háskóla Íslands á áttunda áratug 20. aldar tók kvikmyndaklúbburinn Fjalakötturinn sér nafn eftir hinum sögufræga kvikmyndasal. Nafnið var líka notað á dagskrárlið frá fyrstu árum Stöðvar 2 þar sem sýndar voru sígildar kvikmyndir á laugardögum.
Árið 2005 var opnaður veitingastaður með nafninu Fjalakötturinn í nýju hóteli Hotel Reykjavik Centrum en það var teiknað með það fyrir augum að það liti út eins og þau þrjú hús sem áður stóðu við Aðalstræti, og sá hluti byggingarinnar sem veitingastaðurinn er í er teiknaður eftir Fjalakettinum (þ.e.a.s. Breiðfjörðshúsi).
Yitzhak Shamir
Yitzhak Shamir (22. október 1915 – 30. júní 2012) var ísraelskur stjórnmálamaður sem var sjöundi forsætisráðherra Ísraels. Hann var forsætisráðherra í tvö skipti, árin 1983–84 og 1986–1992. Fyrir stofnun Ísraelsríkis var Shamir leiðtogi síonísku skæruliðasamtakanna Lehi. Eftir að Ísrael var stofnað vann Shamir hjá leyniþjónustunni Mossad frá 1955 til 1965. Hann varð síðar meðlimur á ísraelska þinginu, forseti þingsins og utanríkisráðherra.
Mexíkó (fylki)
Eldfjöllin Popocatépetl og Iztaccíhuatl eru í austurhluta fylkisins í fjallgarðinum Sierra Nevada. Fjallið Xinantécatl er rétt suður af Toluca.
Jean-Baptiste Say
Ævi
Say var fæddur í Lyon í Frakklandi, en faðir Say hafði einnig sterk tengsl við Genf í Sviss. Say fór ásamt bróður sínum árið 1785 til Englands til að ljúka námi. Í London starfaði hann með tveim stórkaupmönnum. Hann snéri árið 1786 aftur til Frakklands þar sem hann starfaði fyrir líftryggingafyrirtæki.
Árið 1789 þegar Say var 22 ára braust Franska byltyngin út. Say var ákafur stuðningsmaður frjálslyndisstefnunnar, borgaralegra réttinda og viðskiptafrelsis. Auk pólítískra skrifa og samfélagsmála skrifaði Say ljóð. Á þessum árum skrifaði greinar undir höfundarnafninu Atticus. Á árunum 1794-1800 ritstýrði hann tímaritnu La Decade philosophique, litteraire, et politiqiue, þar sem hann kynnti kenningar og skrif Adam Smith fyrir frönskum lesendum. Árið 1799 var hann skipaður einn af 100 meðlimum le Tribunat, eins af fjórum þingum byltingarstjórnarinnar á árunum 1800-1807.
Say gerði ítarlega grein fyrir kenningum Smith í bók sinni Traité D'économie Politique (1803), sem jafnframt var meginverk Say. Áhersla hans á einstaklingsfrelsi, markaðs- og viðskiptafrelsi, sem hann taldi að væru skilvirkasta og besta leiðin til að minnka fátækt, ójöfnuð og spillingu og skapa velsæld, kom honum upp á kant við Napóleon, sem aðhylltist merkantílískari hugmyndir um hlutverk ríkisins. Bókin var því bönnuð frá 1803 til 1815, og Say vísað af þingi. Hann varði næstu árum við skrif og rekstur vefnaðarverksmiðju. Árið 1819 var hann skipaður prófessor í iðnaðarhagfræði við Conservatoire des Arts et Métiers, verkfræðiháskóla Parísar.
Lögmál Say
Lögmál Say, einnig þekkt sem lögmál markaðarins í setti Say fram í bók sinni Of the Demand or Market for products sem kom út árið 1819. Lögmálið er oft sett fram með þeim hætti að "Framboð skapar eigin eftirspurn", en sú framsetning birtist fyrst hjá John Meynard Keynes. Keynes var mjög gagnrýninn á kenningu Say, enda hafði hún verið notuð af hagfræðingum til að hafna möguleikanum á almennri offramleiðslukreppu.
Skýrari framsetning lögmálsins er hins vegar "framleiðsla á sér stað á undan neyslu," því grundvallar atriði kenningarinnar er að til þess að neyta þarf fyrst að framleiða eitthvað af virði sem hægt er að skipta á markaði fyrir það sem viðkomandi hyggst neyta. Á sama tíma skapar framleiðsla samstundis eftirspurn eftir öllum þeim framleiðsluþáttum og vörum sem fara til framleiðslu hennar, og tekjur hjá þeim sem selja þær vörur og framleiðsluþætti. Framleiðsla skapar þannig samstundis jafn mikla eftirspurn.
Um leið og varan væri tilbúin hlyti hún að fara á markað til sölu, og þar sem verðgildi peninga væri óvíst myndu þeir losa sig við þá peninga sem þeir fengju fyrir söluna með því að kaupa aðrar vörur. Framleiðsla einnar vöru skapaði þannig samstundis eftirspurn eftir öðrum vörum. Drifkrafturinn væri nægt framboð ólíkra vara.
Say taldi að það gæti skapast tímabundið offramboð af ákveðnum vörum, en það gæti aldrei orðið almennt offramboð eða ójafnvægi milli framboðs og eftirspurnar í hagkerfinu sem heild. Án inngripa myndi hagkerfið leita í jafnvægi þar sem framleiðsla í viðkomandi grein drægist saman.
Forsenda Say var sú að neytendur eða framleiðendur, sem seljendur vöru eða framleiðsluþátta, myndu ekki sitja á peningum heldur setja þá aftur í umferð samstundis. Ef fólk situr hins vegar á peningum getur eftirspurn hins vegar orðið minni en framboð. Við slíkar aðstæður myndast verðhjöðnun eða eftirspurnarkreppa. Á okkar dögum bregðast stjórnvöld við slíkum aðstæðum með því að halda uppi eftirspurn með útgjöldum á fjárlögum eða í gegnum peningastefnu seðlabankans.
Anita
Anita er íslenskt kvenmannsnafn.
Ottawa
thumb|Þinghúsið í Ottawa thumb|Ottawa úr lofti.
Jean-Baptiste Say
Kenning Say um frumkvöðla
Say taldi að til þess markaðir væru skilvirkir þyrftu þeir að fá að starfa óhindrað og einstaklingarnir að njóta fulls efnahagslegs frelsis til að ráðstafa tekjum sínum og stofna til viðskipta. Til þess að framleiðsla fyrir markað ætti sér stað þyrfti auk hráefna og vinnu verkamanna framlag frumkvöðla (f: entrepreneur). Say er talinn hafa fyrstur sett fram orðið, en það er dregið af orðinu entreprendre, sem merkir að taka yfir.
Ottawa
Ottawa er sjötta stærsta borg og höfuðborg Kanada og er í Ontario-ríki. Í Ottawa situr löggjafarþing landsins og þar búa líka yfirlandstjóri Kanada, sem er fulltrúi Elísabetar Bretadrottningar, formlegs þjóðarleiðtoga Kanada, og forsætisráðherrann. Í Ottawa búa um 960.000 manns og rúmlega 1200.000 á stórborgarsvæðinu (2015). Ottawa stendur við Ottawa-fljót og á landamæri að borginni Gatineau, Quebec. Listasafnið National Gallery of Canada og háskólarnir The University of Ottawa og Carleton University eru þar. Aðalskrifstofa Kanadíska ríkissjónvarpsins, CBC, er í Ottawa.
Jean-Baptiste Say
Kenning Say um frumkvöðla
Hlutverk frumkvöðulsins var ómissandi fyrir efnahagslífið og framleiðsluna að mati Say. Þeirra hlutverk var að leiða saman alla framleiðsluþætti, verkamenn, hráefni og vélar, og koma vörunni svo til neytenda. Þetta krefðist vinnu, athygli og þekkingar frumkvöðulsins.
Góðir frumkvöðlar samkvæmt honum eru þeir sem skynja hvað markaðurinn spyr eftir og hver sé besta leiðin til að bjóða því fram. Say greind þrjár ólíkar leiðir sem frumkvöðlar hasla sér völl á markaði. Í fyrsta lagi með því að búa til nýja vöru. Í öðru lagi með því að þróa áfram eldri uppfiningar. Í þriðja lagi að framleiða eldri vörur með ódýrari hætti.
Ottawa
Söguágrip
Frakkinn Étienne Brûlé var fyrsti Evrópubúinn til að fara um svæðið árið 1610. Árið 1826 var þéttbýlisstaður búinn að myndast og var kallaður Bytown en það breyttist árið 1855 í Ottawa sem kemur úr algonkinsku tungumáli. Borgin var valin sem höfuðstaður Kanada árið 1857 vegna legu hennar miðsvæðis milli stærri borga og svo var klettabelti þar sem talið var geta verið mikilvægt í varnartilgangi. Þinghúsið og tengdar byggingar voru byggðar stuttu síðar á hæð og var það stærsta byggingarframkvæmd síns tíma í álfunni. Árið 1885 var götulýsing með rafmagni í borginni sú fyrsta í borg í landinu. Fimmtungur borgarinnar brann árið 1900. Borgin stækkaði mjög milli 1960 og 1980 og undir aldamót var hún helsta borg hátækniðnaðar Kanada. thumb|800px|center|Ottawa: Víðmynd.
Jean-Baptiste Say
Kenning Say um frumkvöðla
Þar sem starf frumkvöðulsins fól í sér vinnu, þekkingu og stöðuga beitningu dómgreindar taldi hann að tekjur sem frumkvöðlar hefðu af starfi sínu væru fyrst og fremst laun fyrir vinnu. Með þessu gerði hann greinarmun á tekjum af fjármagni í rekstrinum og launum frumkvöðulsins fyrir að beita sérfræðiþekkingu sinni og innsýn. Sýn Say á tekjur frumkvöðulsins er ólík skilningi Joseph Schumpeter sem leit á þær sem greiðslu fyrir áhættu.
Heimilildir:
"Jean Baptiste Say", Famous economist (sótt 3 sept 2021).
Evert Schoor, ''Jean-Baptiste Say. Revolutionary, Entrepreneur, Economist'' (2012)
Jacoud, G. (2012). Why Does Jean-Baptiste Say Think Economics is Worth Studying. History of Economics Review; Hobart 55. 29-46.
Ísabella af Hainaut
thumb|right|Ísabella drottning. Ísabella af Hainaut (5. apríl 1170 – 15. mars 1190) var greifadóttir frá Hainaut og drottning Frakklands frá 1180 til dauðadags, fyrsta kona Filippusar 2. Frakkakonungs. Hún dó af barnsförum tæplega tvítug að aldri.
Ísabella var dóttir Baldvins 5. greifa af Hainaut og Margrétar af Flæmingjalandi. Þann 28. apríl 1180, þegar hún var nýorðin tíu ára, giftist hún hinum tæplega fimmtán ára Filippusi, einkasyni og ríkisarfa Loðvíks 7. Frakkakonungs. Hann hafði verið krýndur meðkonungur föður síns haustið áður og var Ísabella krýnd drottning mánuði eftir brúðkaupið. Hún færði manni sínum greifadæmið Artois sem heimanmund.
Hún varð aftur þunguð sumarið 1189 og var meðgangan mjög erfið. Þann 14. mars 1190 ól hún tvíbura sem lifðu aðeins fáa daga. Sjálf lést hún daginn eftir.
Claytonia arkansana
Claytonia arkansana er plöntutegund sem var lýst af Yatsk., R.Evans & Witsell. Hún vex í Ozark í Arkansas.
Kára
Kára er íslenskt kvenmannsnafn.
Bríkurviti
Bríkurviti er hvítur 4 metra hár steinsteyptur viti við norðanvert mynni Ólafsfjarðar í Fjallabyggð. Vitinn var reistur árið 1966. Ljóseinkenni hans er Fl(3) W 10s (3 hvít blikkljós á 10 sekúndna fresti).
Richard Wagner
thumb|200px|Richard Wagner á síðari árum Wilhelm Richard Wagner (22. maí 1813 í Leipzig – 13. febrúar 1883 í Feneyjum) var mikilsmegandi þýskt tónskáld, hljómsveitastjóri, tónlista hugmyndafræðingur og ritgerðahöfundur. Hann er helst þekktur fyrir framúrskarandi sinfóníu-óperur („tónlistar drama“) sínar. Tónverk hans voru eftirtektarverð fyrir samfelda kontrapunkts samsetningu, ríkan samhljóm og hljómsveitarútsetningu. Einnig fyrir vandaða notkun leiðsögustefa: þema tengt ákveðnum persónum eða ástandi. Krómatískt (þýska:Chromatik) tónlistarmál Wagner boðaði þróun síðar í Vínarklassík, þar á meðal öfgakennda krómatík og ótóntegundabundin stíl. Hann breytti tónlistar hugsun með hugmynd sinni um heildarlistaverk (þýska: Gesamtkunstwerk), fjórfalda óperuverk hans Niflungahringurinn (1876) var ímynd þessa stíls. Hugmynd hans um leiðsögustef og samþætta tónlistar tjáningu hafði mikil áhrif á kvikmyndatónlist 20. aldar. Wagner var afar umdeild persóna, bæði vegna tónlistar hans og dramatískrar nýbreytni, og vegna þess að hann var hávær andstæðingur evrópska gyðinga.
Richard Wagner og Ísland
Útdráttur úr Niflungahringnum var sýndur í Þjóðleikhúsinu á listahátíð sumarið 1994, að frumkvæði Selmu Guðmundsdóttur píanóleikara og Árna Tómasar Ragnarssonar. Meðal þeirra sem voru viðstaddir var Wolfgang Wagner, sonarsonur tónskáldsins, og fleiri leiðtogar óperuhátíðarinnar í Bayreuth í Þýskalandi.
Íslenska Wagnerfélagið var formlega stofnað í desember 1995 með það að markmiði að kynna tónlist Richards Wagners og gangast fyrir ferðum á óperuhátíðina í Bayreuth á hverju ári. Félagsmenn eru um 200. Selma Guðmundsdóttir er formaður.
Árni Björnsson þjóðháttafræðingur hefur samið bókina ''Wagner og Völsungar. Niflungahringurinn og íslenskar fornbókmenntir'', Rvík 2000, 222 bls.
Ingibjartur
Ingibjartur er íslenskt karlmannsnafn.
Eiríkur Guðmundsson
Eiríkur Guðmundsson getur átt við:
Rotherham
Rotherham er stór bær eða borg í South Yorkshire, Englandi. Íbúar eru um 110.000. Á stórborgarsvæði Rotherham búa um 260.000 manns (2011). Rotherham var mikill kola og stáliðnaðarbær á sínum tíma.
Kendra
Kendra er íslenskt kvenmannsnafn.
Aníka
Aníka er íslenskt kvenmannsnafn.
Vincentius frá Beauvais
thumb|right|Freska sem sýnir Vincentius, höfund Speculum Maius, við skriftir. Vincentius frá Beauvais (latínu: Vincentius Bellovacensis eða Vincentius Burgundus; c.a. 1184/1194 – c.a. 1264) var reglubróðir í Royaumont klaustri dóminíkana í Frakklandi. Hann er kunnastur fyrir að vera höfundur „Miklu skuggsjár“ (Speculum Maius), sem telst meðal fyrstu alfræðirita ritaðra á miðöldum. Verkið var mikið vexti, velþekkt og mikið lesið af lærðum á miðöldum. Vincentius vann að verkinu í 29 ár (1235-1264).
1551
thumb|right|Höfnin í [[Mgarr á Gozo. Héðan voru íbúar eyjarinnar fluttir í þrældóm til Líbýu.]] thumb|right|Gröf [[Gústaf Vasa|Gústafs Vasa og Margrétar Lejonhufvud í Uppsaladómkirkju.]] Árið 1551 (MDLI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Dáin
Fremdardýr
Fremdardýr eða prímatar (fræðiheiti: Primates) eru þau dýr sem tilheyra samnefndum ættbálki, það er að segja allir lemúrar, apakettir, apar og menn. Orðið prímati er komið af latneska orðinu „primas“ sem þýðir m.a. „fremd“ og þannig er orðið fremdardýr til komið. Prímatar komu fram fyrir 85–55 milljónum ára og urðu til þegar lítil spendýr sem höfðust við niðri á grundu færðu sig upp i trén.
Quarashi (breiðskífa)
Quarashi er fyrsta breiðskífa með hljómsveitinni Quarashi sem kom út árið 1997.
Lensugrýta
Lensugrýta (fræðiheiti; Claytonia lanceolata ) er plöntutegund sem var lýst af Frederick Traugott Pursh. Hún vex í vesturhluta Norður-Ameríku.
Kúpubein
Kúpubeinin (fræðiheiti: ossa cranii) eru þau bein höfuðkúpunnar, sem hvelfast um heilann og mynda heilakúpu (fræðiheiti: cranium). Önnur bein höfuðkúpunnar nefnast andlitsbein.
Ketilbjörg
Ketilbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Anína
Anína er íslenskt kvenmannsnafn.
Risa tígrisrækja
Risa tígrisrækja (fræðiheiti: Penaeus monodon) eða stundum þekkt sem asísk tígrisrækja er krabbadýr sem er mjög vinsæl í matargerð. Rækjan grefur sig í botn undirlagsins á daginn og koma fram á nóttunni til þess að leita sér af fæðu. Undir náttúrulegum kringumstæðum er risarækjan rándýr. En eftir hamskipti mýkist skelin og er hún þá auðveldari bráð fyrir önnur dýr.
Útbreiðsla
Rækjan finnst í Ástralíu, suðaustur-Asíu, og austur-Afríku hún þroskast og vex einungis í hitabeltissvæðum sjávar. Hún er veidd mest á Indlandi en Víetnam er með mesta aflann í eldi. alt=|miðja|thumb|320x320dp|Dreifing Risa-tígrisrækju