cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ríkisbubbinn Rattati
Fróðleiksmolar
thumbnail|Hið virðulega Hotel International í Virginia City.
Íslensk útgáfa
Ríkisbubbinn Rattati var gefin út af Fjölva árið 1978 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 14. bókin í íslensku ritröðinni.
Skyldubundið mat
Skyldubundið mat er meginregla í stjórnsýslurétti sem skyldar stjórnvöld til að framkvæma mat á aðstæðum þegar löggjafinn hefur eftirlátið stjórnvaldinu skyldu til að ákvarða mál eftir aðstæðum hverju sinni. Sú regla felur í sér að stjórnvöldum sé óheimilt að afnema eða þrengja verulega þá heimild, til að mynda með því að setja afleidda löggjöf eins og reglugerðir sem orsaka að öll mál með eitt tiltekið einkenni fái sömu afgreiðslu óháð öðrum málavöxtum þeirra.
Bein ræða
Bein ræða (latína ōrātiō rēcta, þýska direkte Rede) er það nefnt í skrifuðum texta, þegar t.d. persóna í sögu tekur til máls og haft er orðrétt eftir henni, eða þegar vitnað er orðrétt í viðmælanda í viðtölum án útskýringa höfundar. Oft er bein ræða höfð innan gæsalappa í texta, en það er þó ekki einhlítt. Andstæða beinnar ræðu er óbein ræða.
Freysteinn Gunnarsson lýsir beinni ræðu í bók sinni: „Ágrip af setningafræði og greinarmerkjafræði“ og segir þar: „''Algengt er í ræðu og riti að taka upp það, sem annar hefur sagt, hugsað eða skrifað. Þau orð sem öðrum eru þannig lögð í munn, kallast bein ræða.“ Og svo segir hann: „Setja skal tilvitunarmerki á undan og eftir beinni ræðu og öðrum orðréttum tilvitnunum''.“
Bein ræða í skáldsögum
Bein ræða er oft sögð lýsa persónum milliliðalaust, persónan talar eins og hún sé viðstödd, meðan óbein ræða getur verið blönduð hugmyndum höfundarins. Florian Coulmas, hinn þýski prófessor, segir í ritgerð sinni Reported speech: Some general issues, að
Það má því segja að bein ræða er öllu nær eiginlegri persónu þess sem orðin segir, en óbeina ræðan getur verið allavega, allt eftir því hvað höfundur ætlar sér. Sigurður Nordal telur það ósögulegt og þreytandi þegar höfundar rekja efnið úr löngum umræðum í óbeinni ræðu. Það mætti þó bæta því við að allt fer það eftir því hvernig höfundur vinnur úr efni sínu, og að hvaða marki hann stefnir.
Bein ræða í upplestri
Í upplestri verður að greina muninn á beinni og óbeinni ræðu. Auðveldast er að lesari komi slíkum greinarmun til hlustenda sinna á beinni og óbeinni ræðu með því, að velja sér þægilegan raddstyrk til venjulegs lesturs, en lyfta röddinni aðeins í hærri tónhæð, þegar hann les beina ræðu. Þegar beinu ræðunni er lokið hverfur lesari svo aftur til fyrri eðlilegrar tónhæðar eða raddstyrks. Með þessum hætti skynjar hlustandinn þegar, að hér hefur einhver tekið til máls í frásögninni.
Dæmi
Dæmi um beina ræðu: Hér er setningin innan tilvitnanamerkjanna bein ræða. Í óbeinni ræðu er sama setning svona: Hér er „hvað hann væri að smíða“ óbein ræða. Í óbeinni ræðu getur persóna, tala, tíð og háttur breyst en að öðru leyti miðast óbeina ræðan við beinu ræðuna, t.d. hvað orðfæri snertir. Í frásögninni getur sögumaður þó skotið inn eigin hugleiðingum.
Þegar spurnarsetningu er snúið í óbeina ræðu eins og dæminu að ofan er talað um óbeina spurnarsetningu. Ef beina ræðan er ekki spurnarsetning breytist hún að jafnaði í skýringarsetningu.
Hackerspace
thumb|HackerspaceSG í Singapúr Hackerspace (Hakkarými eða Hakksmiðja ) er athvarf þar sem fólk með sameiginleg áhugamál — oftast tengdum vísindum, tækni, stafrænni og rafrænni list — getur komið saman og unnið í sameiningu að hinum ýmsu verkefnum. Líta má á hackerspace sem opna samfélagslega vinnustofu, tilraunastofu og eða verkstæði þar sem einstaklingar með mismunandi þekkingu og hæfileika geta samnýtt, búið til og skiptst á hlutum, þekkingu og hugmyndum.
Sóley Tómasdóttir
Sóley Tómasdóttir (fædd 12. maí 1974) er íslensk stjórnmálakona. Hún var oddviti Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs í borgarstjórn Reykjavíkur 2009-2016 og forseti borgarstjórnar 2014-2016.
Æviágrip
Sóley ólst upp að mestu leyti í Kópavogi en fluttist til Reykjavíkur á unglingsárum. Hún er stúdent frá MH og er með BA-gráðu í uppeldis- og menntunarfræðum. Sóley hefur unnið hjá Félagsvísindastofnun HÍ, á auglýsingastofunni Hvíta húsinu, Auglýsingastofu skaparans og hjá íþrótta- og tómstundasviði Reykjavíkurborgar.
Sóley er gift Aart Schalk og á tvö börn.
Stjórnmálaþátttaka
Sóley var varaborgarfulltrúi frá kosningum vorið 2006 en tók sæti borgarfulltrúa þegar Svandís Svavarsdóttir var kjörin á þing vorið 2009. Sóley var kjörin aftur í borgarstjórn 2010 og 2014, í bæði skiptin sem eini fulltrúi Vinstri grænna. Sóley hefur lengi verið virk í Vinstrihreyfingunni - grænu framboði og var ritari flokksins árin 2007-2015.
Sóley tilkynnti í maí 2016 að hún hygðist hætta í borgarstjórn, þar sem hún væri að flytja til Hollands ásamt eiginmanni sínum og fjölskyldu. Sóley hugðist hefja meistaranám í uppeldisfræði í Hollandi. Sóley baðst lausnar á fundi borgarstjórnar 20. september 2016 og tók Líf Magneudóttir þá við sæti Sóleyjar og var kjörin forseti borgarstjórnar.
Eitt og annað
Sóley var skipuð beikonsendiherra á vegum Íslenska beikonbræðralagsins í aðdraganda beikondagsins sem haldinn var 16. ágúst 2014.
Brotamynd
Brotamynd, eða broti (e. fractal) er stærðfræðilegt mynstur sem hefur þann eiginleika að vera svipaður á öllum stærðargráðum. Þeir eru fullir af smáatriðum því að þegar brotinn er skoðaður á smærri skala þá finnast ný mynstur, keimlík þeim sem eru á stærri skala.
Stærðfræðilega þá eru brotar mengi sem býr yfir tilteknum eiginleikum. Þeir einkennast af endurkvæmni, og verða til með endurkvæmum (e. recursive) reglum. Það eru þrír eiginleikar sem einkenna brota: 1)	Þeir hafa brotatöluvídd 2)	Þeir eru sjálfsvipaðir (og stundum sjálfsamhverfir) 3)	Þeir eru ódeildanlegir
Brotatöluvídd
Nafnið er til komið vegna þess að víddin á brotanum er ekki heiltala, heldur brot. Þegar hliðarlengdin í ferningi er tvöfölduð, þá fjórfaldast flatarmálið (tvöföldun í öðru veldi), en þegar einvíð lengd brota er tvöfölduð þá margfaldast flatarmálið í veldi sem er ekki heiltala, t.d. 1.678. Vídd þekkjum við sem verur sem þrífast í þrívíðu rúmi. Stærðfræðileg vídd mengis er nefnd eftir þýska stærðfræðingnum Felix Hausdorff sem að er einn af feðrum grannfræðinnar (e. topology).
Hausdorff-víddin er mælikvarði á hrjúfleika hluta. Hausdorff-vídd „venjulegra“ hluta, sem eru sléttir og með fá horn er heiltala, en fyrir flókin sjálfsamhverf mynstur er hún brotatala. Koch-snjókornið var ein fyrsti brotinn sem var uppgötvaður. Hann er þannig að maður byrjar með þríhyrning og bætir svo við smærri þríhyrning á hverja hlið þríhyrningsins. Í næsta skrefi bætirðu við enn smærri þríhyrningi á hverja hlið þeirra, o.s.frv. út í hið óendanlega.
Fyrsta skrefið, klassíski þríhyrningurinn, hefur heiltöluvídd en þau síðari ekki. Í hverju skrefi lengist ferillinn örlítið, því það bætast við fleiri litlir þríhyrningar, svo ferillinn lengist út í hið óendanlega og fer yfir mörkin á milli ein- og tvívíddar.
Sjálfsvipuð mynstur
Koch-snjókornið er eins sama á hvaða stærðargráðu það er skoðað, en það er sá eiginleiki brota sem einkennir þá hvað helst. Fyrsta dæmið um brota sem var uppgötvað, hin eiginlega brotaprótótýpa er Cantor-mengið, nefnd eftir brautryðjandanum Georg Cantor. Stærðfræði er sameiginlegt verkefni mannkynsins og fæstir stærðfræðingar ná að þróa hana áfram af einhverju viti einir og sér. Margt smátt gerir eitt stórt. En Cantor var undantekning. Fáir hafa haft eins afgerandi áhrif á stuttum tíma á framgang stærðfræðinnar og hann. Cantor fann upp mengjafræði (sem er í dag grundvöllur allrar stærðfræði) og umbylti hugmyndum mannanna um óendanleikann.
Cantor-mengið hefur marga magnaða eiginleika, þar á meðal að það er sjálfsvipað (e. self-similar): það samanstendur af tveimur smækkuðum útgáfum af sjálfu sér. Það er einungis strjált strik í einni vídd, en tví- og þrívíðar útgáfur af því eru nefnd eftir pólska stærðfræðingnum Waclaw Sierpinski (1882-1969). Serpinski-þríhyrningurinn var formlega skilgreindur á 20. öld en fyrirfinnst í arkitektúr og list frá því á miðöldum.
Brotar eru ferlar sem eru ekki línur
Cantor rannsakaði líkaföll sem hegða sér óvenjulega og illa. Áður var talið að ef fall er samfellt (óbrotið) þá er það deildanlegt (vex ákveðið hratt í eina átt í hverjum punkti).
Það er hægt að deilda föll sem notuð eru í hefðbundnum vísindum. Að deilda fall er eins og að mæla feril með reglustiku; þú getur nálgað bogin feril með fullt af litlum beinum strikum. Í hverjum punkti er hallinn á ferlinum sami og hallatala striksins í punktinum. Síðan er hægt að mæla lengd ferilsins með því að leggja saman lengd allra litlu strikanna.
En ef ferillinn er broti, þá er aldrei hægt að nálga hann með striki (línulega), sama hversu smátt það er, því alltaf finnst enn smærri smásær (e. micro) strúktúr þegar nánar er gáð! Við getum reynt að nálga hlið Koch-snjókornsins línulega en lendum alltaf á öðrum þríhyrningi, sama hversu smámunasöm og nákvæm við reynum að vera.
Masato Kudo
Masato Kudo (fæddur 6. maí 1990; d. 21. oktober 2022) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.
Sopi
Sopi eða Mangó-Sopi var íslenskur mysudrykkur sem Mjólkursamsalan setti á markað árið 1980. Miklar vonir voru bundnar við framleiðslu þessa svaladrykks, sem þróaður var undir stjórn næringarfræðingsins Jóns Óttars Ragnarssonar. Tilgangurinn var að finna not fyrir það mikla magn skyrmysu sem Mjólkursamsalan þurfti að hella niður á ári hverju.
Auk mysu var mangó-ávöxturinn meginuppistaðan í Sopa. Til stóð að setja fleiri bragðtegundir á markað, en úr því varð ekki. Mangó-Sopi hvarf endanlega úr hillum verslana á seinni hluta níunda áratugarins.
Mangó-Sopi var einkum ætlaður börnum. Hann var seldur í ¼ lítra pakkningum eins og kókómjólk. Umbúðirnar prýddi teiknimynd af rauðklæddri ofurhetju.
Örn Steinsen
Örn Steinsen (11. janúar 1940 – 1. júlí 2022) var íslenskur knattspyrnumaður, íþróttaþjálfari og framkvæmdastjóri Knattspyrnufélags Reykjavíkur frá 2000 til 2007.
Örn ólst upp í Vesturbæ Reykjavíkur og gekk ungur til liðs við KR. Hann varð þrisvar sinnum Íslandsmeistari og fjórum sinnum bikarmeistari með meistaraflokksliði félagsins, þrátt fyrir að leggja skóna á hilluna aðeins 24 ára gamall. Hann nam við Íþróttakennaraskólann á Laugarvatni og sinnti þjálfun samhliða störfum sínum sem einkum voru í ferðageiranum.
Örn þjálfaði meistaraflokk Fram sumarið 1969 og KR árin 1971-72. Hann var jafnframt meðal stofnenda Knattspyrnuþjálfarafélags Íslands.
Hirðingjareynir
Hirðingjareynir er lauffellandi tré eða runni frá Suðvestur-Asíu af reynisætt.
Lýsing
Hirðingjareynir er lauffellandi runni eða lítið tré, allt að 10 m. hátt. Ársprotar mjög mikið glansandi, rauðbrúnir. Brum eru keilulaga, dúnhærð, allt að 10 mm, með hvít hár, einkum í oddinn og á jöðrum brumhlífarblaðanna. Blöðin eru fjaðurlaga, 13-15 sm með 5-7 pör af smálaufum. Smáblöðin mjólensulaga, grasgræn, glansandi að ofan. Blómin í gisnum hálfsveip, hvít, sjaldan bleikleit. Berin eru skarlatsrauð, allt að 0,9 sm í þvermál Litningatala er 2n=24.
Uppruni og búsvæði.
SV-Asía, Afghanistan, V-Pakistan, Rússland, Kína (Gansu, Qinghai, Xinjiang). Vex í fjalladölum, oft meðfram ám og í skógarjöðrum í 2000-3200 m hæð. Hirðingjareyni hefur verið sáð á Íslandi og komið í ljós að hann er frekar harðgerður og hefur ekki kalið og fer snemma af stað.
Åmsele
thumb|right|200px|[[Åmsele kirkja]] Åmsele er þéttbýli í sveitarfélaginu Vindeln i Svíþjóð. Þar búa 209 manns (2010).
Burton upon Trent
thumb|Town Hall. thumb|Markaðstorgið. thumb|St. Pauls church. Burton upon Trent, einnig þekkt sem Burton-on-Trent eða Burton, er borg við ána Trent í austur-Staffordshire á Englandi. Íbúar eru um 72.000 (2011). Burton er gamall markaðsbær og hefur verið haldinn markaður á markaðstorgi á fimmtudögum frá árinu 1200. Einnig er hann þekktur bruggunarbær og The National Brewery Centre er bruggsafn þar. Knattspyrnulið borgarinnar er Burton Albion FC en það hefur gælunafnið bruggararnir.
Bloodstock Open Air er þungarokkshátíð sem haldin er suður af Burton.
Leirdalsheiði
Leirdalsheiði er heiðardalur á skaganum milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa. Hún nær frá Höfðahverfi í suðri til Hvalvatnsfjarðar í norðri. Eftir allri heiðinni liggur jeppavegur (F839). Suður eftir heiðinni fellur á sem heitir Gljúfurá, en norður eftir henni á sem heitir Austurá. Vestan við heiðina eru fjöllin Syðstihnjúkur og Sveigsfjall, en handan við þau eru Trölladalur og Grenjárdalur. Norðar eru fjöllin Darri og Lútur. Austur af heiðinni er dalverpi sem heitir Leirdalur, og óslitinn fjallgarður suður frá honum, en norðar eru Hnausafjall og Bjarnarfjall. Þar sem áður stóð bærinn Gil er nú gangnamannakofi. Fyrir neðan hann fellur Gilsá í Austurá, og eftir það heitir áin Fjarðará.
Kaplamjólk
Kaplamjólk kallast sú mjólk sem kemur úr júgri hryssna. Efnasamsetning hennar er mun líkari brjóstamjólk heldur en t.d. kúamjólk, þó er sú síðarnefnda meira notuð til manneldis vegna þess hve kýr geta mjólkað meira en hryssur.
Norddeutscher Rundfunk
Norddeutscher Rundfunk (NDR) er sameiginlegt ríkisútvarp fyrir þýsku fylkin Hamborg, Slésvík-Holsetaland, Mecklenborg -Vorpommern og Neðra-Saxland. Höfuðstöðvar NDR eru í Hamborg. NDR varð til árið 1954 þegar Nordwestdeutscher Rundfunk (NWDR) var lagt niður og úr urðu NDR og Westdeutscher Rundfunk (WDR) fyrir fylkið Norðurrín-Vestfalíu. NDR hóf útsendingar þann 1. apríl árið 1956. Stofnunin er hluti af aðal ríkismiðli Þýskalands ( ARD). Elsti útvarpsþáttur í heimi sem er enn þá til er á dagskrá stöðvarinnar NDR 90,3 sem er stöð fyrir Hamborg. Þátturinn var frumfluttur árið 1929 og er á dagskrá á sunnudagsmorgnum frá klukkan 6 til 8. Þættirnir heita Hamburger Hafenkonzert.
Verksvið
Dagskrá NDR á að mennta fólkið á svæðinu, veita því upplýsingar og ráð, skemmta því og ekki síst bjóða upp á dagskrá tengdri menningu. Einnig á stofnunin að taka tillit til þess fjölbreytta mannlífs sem þar er að finna og þeirra mállýskna sem þar eru talaðar. Þess vegna á NDR að bjóða upp á sér dagskrá fyrir öll fjögur fylkin. Þetta er tryggt í samningi sem kallast NDR - Staatsvertrag. Samkvæmt honum má fylkið Bremen ganga til liðs við NDR. Það hefur hins vegar ekki enn þá ekki gerst þar sem að það fylki rekur sitt eigið ríkisútvarp sem Kallast Radio Bremen.
Jimmy Carter
James Earl „Jimmy“ Carter, Jr. (fæddur 1. október 1924) er bandarískur stjórnmálamaður úr Demókrataflokknum. Hann var 39. forseti Bandaríkjanna á árunum 1977-1981 og vann friðarverðlaun Nóbels árið 2002.
Æviágrip
Jimmy Carter er fæddur á bóndabæ í þorpinu Plains í suðvesturhluta Georgíu í Bandaríkjunum. Hann á rætur að rekja til Írlands, Skotlands og Englands. Faðir hans var íhaldssamur bóndi sem var hlynntur kynþáttaaðskilnaði en móðir hans var hjúkrunarfræðingur sem hafði unnið sem sjálfboðaliði með Friðarsveitunum (e. Peace Corps) á Indlandi. Fjölskyldan rak jarðhnetubú og heildverslun með áburði og jarðhnetur.
Jimmy var fyrstur úr fjölskyldu sinni til að ljúka menntaskólanámi og að því loknu innritaðist hann í háskóla bandaríska flotans. Hann gegndi þjónustu með flotanum á Karíbahafi í seinni heimsstyrjöldinni. Carter lauk foringjaprófi með gráðu í kjarnorkuverkfræði árið 1946 og varð foringi á bandarískum kjarnorkukafbáti á árunum 1949 til 1953. Hann sneri heim til Georgíu eftir andlát föður síns árið 1953 til þess að taka við rekstri jarðhnetubúsins og tókst að efnast nokkuð á rekstri þess á næstu árum.
Carter reyndist framsækinn fylkisstjóri sem talaði fyrir réttindum bandarískra blökkumanna. Hann fjölgaði verulega þeldökkum starfsmönnum í stjórnsýslu Georgíu, jafnaði fjárframlög fylkisins til skóla fyrir svört og hvít börn og veitti blökkumönnum óheftan aðgang að listasafni fylkisins. Carter reyndi jafnframt að koma betra skipulagi á stjórnsýslukerfið með því að fækka deildum og opinberum embættum. Þegar Carter lét af embætti fylkisstjóra var um 116 milljón dollara tekjuafgangur í fylkissjóðnum.
Á landsþingi Demókrata árið 1972 studdi Carter Henry Jackson sem forsetaframbjóðanda flokksins í næstu kosningum, en George McGovern varð að endingu fyrir valinu og bað hrapalegan ósigur fyrir Richard Nixon forseta í forsetakosningunum 1972. Haustið 1974, stuttu eftir að Nixon sagði af sér, fór Carter að undirbúa eigið forsetaframboð. Árið 1976 gaf hann út bókina Why Not the Best?, sem varð helsta barátturit hans í kosningabaráttunni. Carter var á þessum tíma nánast óþekktur utan Georgíu en honum tókst að nýta sér þetta með því að stilla sjálfum sér upp sem pólitískum utangarðsmanni og leggja áherslu á að hann væri óháður valdaklíkum og spilltri flokkapólitík. Slagorð Carters í kosningabaráttunni var „Hvaða Jimmy?“ (e. Jimmy Who?) og vísaði til þess að hann væri óskrifað blað í pólitík.
Carter vann örugga sigra í forkosningum Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar í New Hampshire og Iowa og var að endingu kjörinn forsetaframbjóðandi flokksins á landsþingi Demókrata í New York árið 1976. Varaforsetaefnið í framboði Carters var Walter Mondale, öldungadeildarþingmaður frá Minnesota. Í forsetakosningunum atti Carter kappi við sitjandi forsetann Gerald Ford úr Repúblikanaflokknum, en hann hafði sest ókjörinn á forsetastól eftir afsögn Nixons. Í kosningabaráttunni lofaði Carter meðal annars stofnun sjúkrasamlaga sem skyldu fjármögnuð af heildarskatttekjum ríkisins og sérstökum tekjuskatti, einföldun á stjórnsýslu alríkisstjórnarinnar og aukinni áherslu á umhverfisvernd. Hann var aftur á móti andstæðingur frjálsra þungunarrofa og kvaðst ekki vilja veita fylkjum ríkisins ákvörðunarrétt í því málefni.
Í forsetakosningunum 1976 vann Carter nauman en öruggan sigur gegn Ford með um 50 prósentum atkvæða á landsvísu og 297 atkvæðum í kjörmannaráðinu. Carter tók við af Ford sem forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 1977.
Forseti Bandaríkjanna (1977–1981)
thumb|left|Jimmy Carter (í miðjunni) ásamt [[Anwar Sadat og Menachem Begin í Camp David árið 1978.]] Strax á öðrum degi sínum í forsetaembætti gaf Carter út almenna og skilyrðislausa sakaruppgjöf fyrir þúsundir manna sem höfðu svikist undan herkvaðningu í Víetnamstríðinu, sem hafði verið eitt af kosningaloforðum hans.
Vinsældir Carters dvínuðu talsvert á fyrsta ári hans í embætti. Meðal annars varpaði það skugga á fyrirheit Carters um bætt siðferði í ríkisstjórninni þegar Bert Lance, fjárlagastjóri Hvíta hússins, varð að segja af sér í september 1977 vegna ásakana um fjármálamisferli. Carter reyndi að halda fjarlægð við pólitíska gangverkið í Washington en hafði þess í stað með sér fjölda samstarfsmanna sinna frá Georgíu sem höfðu litla reynslu af stjórnmálum alríkisins. Samband forsetans við Bandaríkjaþing og við áhrifamenn í Demókrataflokknum varð því með stirðara móti. Almennt var heiðarleiki Carters sjálfs ekki dreginn í efa en gjarnan var litið á hann sem hrekklausan sveitamann sem hefði ekki vit á alvöru bandarískra stjórnmála.
Carter kom því til leiðar að Bandaríkjamenn skiluðu stjórn Panamaskurðarins til íbúa Panama þrátt fyrir talsverða andstöðu innan Bandaríkjanna. Skurðurinn var þó ekki að fullu afhentur íbúum landsins fyrr en árið 1999. Carter hélt einnig áfram starfi forvera sinna við að bæta samskipti Bandaríkjanna við Alþýðulýðveldið Kína, sem leiddi til þess að Bandaríkin og Kína tóku upp formlegt stjórnmálasamband þann 1. janúar 1979. Um leið rufu Bandaríkin stjórnmálasamband sitt við Lýðveldið Kína á Taívan og viðurkenndu tilkall meginlandsstjórnarinnar til eyjarinnar.
Árið 1978 fundaði Carter ásamt Menachem Begin, forsætisráðherra Ísraels, og Anwar Sadat, forseta Egyptalands, og stýrði viðræðum milli þeirra í viðleitni til þess að stofna til friðar milli landanna. Niðurstaða viðræðanna var að leiðtogarnir undirrituðu Camp David-samkomulagið þann 17. september 1978 en í því fólst að Egyptar viðurkenndu sjálfstæði Ísraels og stofnuðu til stjórnmálasambands við ríkið en Ísraelar skiluðu Sínaískaga til Egyptalands. Jafnframt gerði samkomulagið ráð fyrir því að Palestínumenn á Vesturbakkanum og Gasaströndinni myndu fá sjálfsstjórn að fimm árum liðnum en að Ísraelar myndu áfram fá að halda herliði þar af öryggisástæðum.
Gíslatakan í Íran og kosningabaráttan 1980
Eftir að byltingin var gerð í Íran neitaði Carter í fyrstu að veita Múhameð Resa Pahlavi Íranskeisara, sem hafði þá tapað völdum, hæli í Bandaríkjunum. Þegar fréttist að keisarinn væri illa haldinn af krabbameini heimilaði Carter honum hins vegar að koma í stutta heimsókn til Bandaríkjanna til að gangast undir læknismeðferð. Ákvörðun Carters vakti mikla reiði meðal íranskra byltingarmanna, sem brugðust við þann 4. nóvember 1979 með því að ráðast á bandaríska sendiráðið í Teheran og taka þar 65 Bandaríkjamenn í gíslingu. Byltingarmennirnir kröfðust þess að fá keisarann framseldan gegn lausn gíslanna auk þess sem þeir fóru fram á formlega afsökunarbeiðni fyrir fyrri afskipti Bandaríkjanna af innanríkismálum Írans, sér í lagi fyrir valdaránið 1953. Carter brást við með því að stöðva olíuverslun við Íran, frysta eignir Írana í Bandaríkjunum og vísa fjölda Írana úr landi. Í apríl 1980 skipaði Carter hernaðaraðgerðina „Arnarkló“ til þess að frelsa gíslana en sú aðgerð misheppnaðist algerlega þar sem herþyrlur Bandaríkjamanna lentu í sandstormi og biluðu. Í aðgerðinni létust átta bandarískir hermenn og einn Írani. Uppákoman var gífurlegur persónulegur ósigur fyrir Carter og þótti auðmýkjandi fyrir Bandaríkin öll.
Kenningar hafa lengi verið uppi um að aðilar með tengsl við kosningaherferð Reagans hafi haft samband við Írana og fengið þá til að sleppa gíslunum ekki fyrr en eftir kosningarnar með vilyrðum um að Reagan myndi gefa þeim betri skilmála en Carter ef hann næði kjöri. Þessi kenning var staðfest að nokkru leyti árið 2023 þegar Ben Barnes, stjórnmálamaður frá Texas, greindi frá því að hann hefði farið ásamt John Connally, fyrrum fylkisstjóra Texas, í ferð til Mið-Austurlanda árið 1980. Barnes kvað Connally hafa fengið stjórnir ýmissa ríkja til að láta skilaboð ganga áfram til Írans um að sleppa gíslunum ekki fyrr en eftir kosningarnar.
Að lokinni forsetatíð
Carter hefur áfram verið virkur í bandarískur þjóðfélagsmálum og alþjóðastjórnmálum eftir að hann lét af forsetaembætti. Frá níunda áratuginum hefur Carter ásamt eiginkonu sinni, Rosalynn, rekið Carter-friðarstofnunina í Atlanta. Stofnunin hefur unnið að mannréttindum og bættum lífsskilyrðum í um áttatíu ríkjum. Meðal annars hefur stofnunin beitt sér fyrir útrýmingu gíneuormsins, sníkjudýrs sem sest að í mannslíkamanum, í Afríku. Carter tók einnig þátt í friðarumleitunum milli Norður- og Suður-Kóreu á vegum Bandaríkjastjórnar árið 1994, í Bosníustríðinu árið 1995 og í borgarastyrjöldinni í Súdan á tíunda áratuginum. Carter-stofnunin hefur einnig tekið þátt í eftirliti með framkvæmd kosninga í Mexíkó, Perú, Níkaragva, Venesúela og á Austur-Tímor. Carter hefur jafnframt tekið þátt í friðarumleitunum í sýrlensku borgarastyrjöldinni og átt fund með Bashar al-Assad Sýrlandsforseta.
Árið 2002 hlaut Carter friðarverðlaun Nóbels fyrir „ára­tuga óeig­ingjarnt starf við að leita lausna á alþjóðleg­um deil­um, að vinna að fram­gangi lýðræðis og mann­rétt­inda og efna­hags­legra og fé­lags­legra fram­fara“.
Carter tilkynnti að hann hefði greinst með krabbamein í heila í ágúst árið 2015. Í desember sama ár tilkynnti hann að hann væri laus við krabbameinið.
Þann 18. febrúar 2023 ákvað Carter að verja síðustu dögum sínum á heimili sínu með fjölskyldu sinni og gangast undir líknarmeðferð fremur en að fara aftur á sjúkrahús til að vera undir læknaeftirliti.
Einkahagir
Eiginkona Carters frá árinu 1946 er Rosalynn Carter (f. Eleanor Rosalynn Smith). Hún var á sínum tíma ein áhrifamesta forsetafrú í sögu Bandaríkjanna og var vön því að sitja ríkisstjórnarfundi til að fylgjast með gangi mála. Þau Jimmy eiga fjögur börn saman.
Kynþáttahyggja
Kynþáttahyggja er sú hugmynd að mannkynið skiptist í nokkra kynþætti. Þeirri hugmynd fylgir oft alhæfing um einkenni tiltekinna kynþátta og sú hugmynd að munur eða meintur munur á kynþáttum endurspegli verðleika fólks og ráði getu þess. Kynþáttahyggja felur oft í sér þá hugmynd að einn kynþáttur sé öðrum fremri. Á fyrri hluta 20. aldar fylgdu kynþáttahyggju hugmyndir um kynbætur á mannfólki.
Á 4. áratug 20. aldar lagði hreyfing nasista á Íslandi áherslu á kynþáttahyggju, rétt eins og hliðstæðar hreyfingar annars staðar.
Haraldur hringur
Haraldur hringur var landnámsmaður í Vestur-Húnavatnssýslu og nam land á Vatnsnesi.
Landnáma segir að Haraldur hafi verið ættstór maður en þó er föðurnafn hans ekki tilgreint eða hann ættfærður á nokkurn hátt. Hann er sagður hafa komið skipi sínu í Vesturhóp, þar sem nú heitir Sigríðarstaðaós, og dvalið hinn fyrsta vetur á Hringsstöðum, við enda Sigríðarstaðavatns, en síðan nam hann austanvert Vatnsnes „allt utan til Ambáttarár fyrir vestan, en fyrir austan inn til Þverár og þar yfir um þvert til Bjargaóss og allt þeim megin bjarga út til sjóvar“. Hann bjó á Hólum (Vesturhópshólum).
Vasilíj Sjúiskíj
thumb|right|Vasilíj Sjúiskíj Vasilíj Sjúiskíj eða Vasilíj 4. (22. september 1552 – 12. september 1612) var Rússakeisari frá 1606 til 1610 á rósturtímunum í sögu Rússlands. Hann var afkomandi furstanna í Neðri Hólmgarði og einn af leiðtogum bojaranna í valdatíð Fjodors og Godúnovs og það var hann sem leiddi rannsóknarnefnd sem Godúnov sendi til að rannsaka lát yngsta sonar Ívans grimma, Dimítríj krónprins, 1591. Sjúiskíj úrskurðaði að hann hefði látist af slysförum en sá orðrómur gekk fjöllum hærra að Godúnov hefði látið myrða hann. Orðrómur um að Dimítríj hefði sloppið undan morðingjum sínum leiddi til þess að fram komu þrír falskir Dimítríjar (Dimítríj 1., Dimítríj 2. og Dimítríj 3.).
Þegar sonur Godúnovs, Fjodor 2., komst til valda gekk Sjúiskíj á bak orða sinna og gekk til liðs við Dimítríj. Hann samþykkti að þessi Dimítríj væri sá rétti þrátt fyrir að hafa áður úrskurðað hann látinn.
Síðar var Sjúiskíj leiðtogi samsærisins gegn Dimítríj sem leiddi til dauða hans 1606. Áhangendur Sjúiskíjs lýstu hann þá keisara 19. maí 1606 en enginn viðurkenndi hann sem slíkan. Hann ríkti þrátt fyrir það til 19. júlí 1610 en var í reynd valdalaus. Hann gaf lönd eftir við Svía í skiptum fyrir bandalag, en Sigmundur 3. leit á sænskt-rússneskt hernaðarbandalag sem ógnun og sagði Rússlandi formlega stríð á hendur. Eftir sigur í orrustunni við Klusjino héldu pólskar hersveitir, undir stjórn Stanisław Żółkiewski höfuðsmanns, inn í Moskvu og lýstu son Sigmundar, Vladislás, keisara.
Żółkiewski flutti Sjúiskíj með sér aftur til Póllands sem fanga og þar lést hann í Gostynin nærri Varsjá.
Friedrich Wilhelm Hastfer
Friedrich Wilhelm Hastfer (1722 – 1768) var sænskur barón af þýskum ættum. Hann var einnig þekktur undir nafninu Hastfer barón eða hrútabarón á Íslandi. Árið 1752 gaf hann út ritgerðina „Utförlig och omständelig underrättelse om fullgoda fårs ans och skötsel“ sem hann tileinkaði sænskum frumkvöðli á sviði kynbóta í sauðfé, Jonas Alströmer. Friðrik 5. Danakonungur sendi Hastfer til Íslands 1756 og með honum í för var fjárhirðirinn Jonas Botsach sem verið hafði fjárhirðir hjá Alströmer. Verkefni þeirra var að gera kynbótatilraun með sauðfé á búi Skúla Magnússonar í Elliðaárdal, en til þeirra tilrauna má rekja upphaf fjárkláðans fyrri. Líklegt er að kynbótahrútar sem þeir fluttu inn frá Englandi hafi verið Merinofé líkt og Alströmer hafði notað með miklum árangri til kynbóta í Svíþjóð. Hastfer stóð einnig fyrir tilraun til kartöfluræktar á Íslandi á Bessastöðum 1758, fyrstur manna að því að talið er.
Hastfer barón mældi einnig upp hús á Íslandi, kirkju, bæi og útihús og skildi eftir sig merkar teikningar (sjá myndir í bókum Harðar Ágústssonar, Íslenskri byggingararfleifð I og Laufási við Eyjafjörð I).
Cerastium undulatifolium
Cerastium undulatifolium er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Kákasus.
22. júlí
22. júlí er 203. dagur ársins (204. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 162 dagar eru eftir af árinu.
Hoya obovata
Hoya collina er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Joseph Decaisne. Útbreiðslan er í Indónesíu.
Laxárdalur (Skagafirði)
Laxárdalur er dalur sem liggur vestan við Tindastól í Skagafjarðarsýslu og er hann um 14 km langur. Hann liggur út að sjó norðan við Tindastól og heitir þar Sævarlandsvík. Utan við Laxárdal tekur Skaginn við.
Dalurinn liggur nær beint í suður inn með Tindastól en vestan við hann eru lág fell og hálsar. Hann beygir svo til suðvesturs og þrengist. Um dalinn rennur áin Laxá, sem á upptök sín í Hryggjafjalli á Staðarfjöllum. Á Laxárdal voru nokkrir bæir og eru fáeinir enn í byggð en aðrir farnir í eyði. Hvammur í Laxárdal var kirkjustaður og prestssetur og á að hafa verið landnámsjörð Eilífs arnar, sem nam Laxárdal að því er segir í Landnámabók.
Laxárdalur er nú mun fjölfarnari en áður, eftir að vegurinn um Þverárfjall var byggður upp, en hann liggur um Laxárdal og Gönguskörð til Sauðárkróks.
Fagerhult
Fagerhult er þéttbýli í sveitarfélaginu Habo i Svíþjóð. Þar búa 316 manns (2010).
Bleiksmýrardalur
Bleiksmýrardalur er einn af þremur dölum sem ganga suður og upp úr Fnjóskadal í Suður-Þingeyjarsýslu. Fnjóská fellur eftir dalnum og er hann því næstum beint framhald Fnjóskadals til suðurs. Bleiksmýrardalur er vel gróinn og hefur öldum saman verið afréttarland. Utarlega er allstórvaxinn birkiskógur, sérstaklega vestanmegin. Vestur úr dalnum liggur svokallað Gönguskarð yfir í Garðsárdal í Eyjafirði. Svartárdalur er afdalur Bleiksmýrardals, liggur hann til suðausturs framarlega úr austanverðum dalnum.
Bleiksmýrardalur er geysilangur og djúpur, yfir 50 kílómetrar frá syðstu drögum að dalsmynninu sunnan Reykja í Fnjóskadal. Er hann talinn lengsti óbyggði dalur landsins. Gamlar tóttir benda þó til að svo hafi ekki alltaf verið. Sagnir eru um allmikla byggð þar fyrr á öldum, til dæmis í Skarðsseli og á Flaustri en einnig í Smiðjuseli, Káraseli, Fardísartóttum og Sandakoti, sem er langt frammi á dalnum við mynni Svartárdals, þar sem heita Sandar. Síðustu bæir í byggð á Bleiksmýrardal stóðu yst á dalnum, Reykjasel að vestan og Tunga gegnt því að austan.
Ríki Þýsku riddaranna
thumb|Kort. Ríki Þýsku riddaranna (þýska: Staat des Deutschen Ordens) var þýskt krossfararíki sem var til á miðöldum. Það var á suðurströnd Eystrasalts, og var stofnað af þýsku riddurunum á 13. öld. Á fyrri hluta 15. aldar fór ríkið í hnignun. Hluti þess var til fram á 16. öld í Prússlandi.
Bleiksmýrardalur
Síðasta hestaat á Íslandi var háð á Bleiksmýrardal árið 1623 (sumar heimildir segja 1624).
Þekkt þjóðsaga, tröllasagan um Jón Loppufóstra, á að hafa gerst á Bleiksmýrardal.
Baskarp
Baskarp er þéttbýli í sveitarfélaginu Habo i Svíþjóð. Þar búa 79 manns (2010).
Fritillaria tortifolia
Fritillaria tortifolia er jurt af liljuætt, upprunnin frá norðvestur hluta Xinjiang héraðs í norðvestur Kína.
Fritillaria tortifolia myndar lauka sem verða allt að 30 mm að ummáli. Stöngullinn verður um 100 sm hár. Blómin eru lútandi, bjöllulaga, hvítleit eða mjög ljós-gul með fjólubláum eða brúnum blettum.
Duan & Zheng skráðu 1989, allnokkur "taxa" sem afbrigði, en engin af þeim eru viðurkennd samkvæmt nýrri heimildum. Sum skráðu afbrigðin eru nú einfaldnlega álitin Fritillaria tortifolia (sjá samnefnalistann til hægri). Þrjú önnur eru talin samnefni Fritillaria verticillata:
Sérgreiningarregla veðréttarins
Sérgreiningarregla veðréttarins eru meginreglur innan veðréttar þar sem önnur þeirra kveður á um skyldu aðila til að lista þau verðmæti sem sett eru að veði þegar um sjálfsvörsluveð er að ræða, og hin felur í sér almennt bann við allsherjarveðsetningum. Fyrrnefnda reglan leiðir til þess að hverju og einu verðmæti þarf að lýsa nógu vel svo þriðji maður gæti auðkennt það, en hins vegar er enga almenna skilgreiningu að finna í íslenskum lögum um hversu nákvæm slík lýsing þyrfti að vera.
Hans G. Kresse
Ævi og störf
Sama ár hóf hann meginverk sitt, víkingaseríuna Eric de Noorman. Eins og var venja með hollenskar myndasögur þess tíma, þá var textinn ritaður undir myndunum í stað talblaðra. Myndasagan kom fyrst út í flæmska dagblaðinu Het Laatste Nieuws, og var síðar gefin út í Hollandi og Vallóníu á frönsku. Serían var gefin út til 1964, og afleiðu-serían Erwin, de Zoon van Erik de Noorman hóf reglulega útgáfu 1966.
Hin aðalserían, Les Peaux-Rouges, lýsir lífi indíána á nýlenduárum spænskra landkönnuða í N-Ameríku, hóf útgáfu hjá Casterman 1973. Kresse vvann við hana til 1982, en þá þurfti hann að hætta vegna versnandi sjónar.
Les Peaux-Rouges (Á víðáttum vestursins)
Fyrstu fjórar bækurnar í seríunni Á víðáttum vestursins var gefin út af Fjölvútgáfunni (1977-8)
Kaðalstaðir
Kaðalstaðir eru eyðibýli í Hvalvatnsfirði í Suður-Þingeyjarsýslu. Þeir eru kenndir við ána Köðlu, sem fellur úr Sandskarði milli Hnausafjalls og Bjarnarfjalls, framhjá bæjarstæðinu og úti í Hvalvatn fyrir neðan það. Á Kaðalstöðum var reyndur stórbúskapur í byrjun tuttugustu aldar, en gefist var upp eftir að snjóflóð sópaði fjárhúsinu í burtu. Kaðalstaðir fóru í eyði 1933.
Örn Ingi Gíslason
thumb|right|Örn Ingi á vinnustofunni árið 1990. Verkin „Biðstaða“ og „Spilverkin“ í baksýn. Örn Ingi Gíslason (2. júní 1945 – 23. september 2017) var íslenskur myndlistarmaður, kennari og útvarpsmaður á Akureyri.
Örn Ingi var að mestu leyti sjálfmenntaður. Hann tók námskeið í myndlist hjá Námsflokkum Akureyrar árið 1967/68 þar sem hann lærði meðferð olíulita undir handleiðslu Einars Helgasonar myndlistarmanns. Árið 1972 tók hann námskeið á vegum nýs myndlistarfélags og lærði teikningu hjá Guðmundi Ármanni Sigurjónssyni. Árið 1981 lærði Örn Ingi grafík hjá Sjöfn Guðmundsdóttur í Myndlistarskólanum á Akureyri auk þess að framkalla og vinna ljósmyndir á vinnustofu hennar.
Menntun Arnar Inga fólst ekki síður í því að vinna úr umhverfinu og með þá staðhætti sem voru í kringum hann; félaga, meðbyr og mótbyr, fundna hluti í náttúrunni og samfélaginu. Hann sagði í viðtali við Gest Einar Jónasson í Laufskálanum árið 1998: „Maður útvíkkast ekki nema með átökum!“ Hann taldi hugmyndaflugið mátt þjóðfélagins til að ná fram breytingum og koma í veg fyrir stöðnun og notaði trúðinn sem tákn fyrir sjálfan sig og aðra. Hann tengdi trúðinn við þor til að taka áhættu.
Myndlist, menningarstarf og leikhús
Örn Ingi var meðal þeirra sem stofnaði Myndlistarfélag Akureyrar árið 1972. Markmið félagsins var að efla myndlist á Akureyri með sýningum, listkynningum, kennslu. Félagið var byggt upp af áhugafólki um myndlist sem hafði aðra vinnu sér til framfæris en að mála myndir. Jón Geir Ágústsson byggingafulltrúi varð fyrsti formaður félagins, Örn Ingi bankamaður var aðstoðarformaður og Óli G. Jóhannsson pósthússtarfsmaður var gjaldkeri.
Vorið 1980 hlaut Örn Ingi listamannalaun í fyrsta sinn. Hann nýtti þau til að skoða listasöfn í London og Amsterdam. Hann hélt sína fyrstu einkasýningu í Reykjavík þá um haustið í sal Félags íslenskra myndlistarmanna (FÍM). Hann var fyrsti Akureyringurinn sem sýndi í salnum.
Sama ár, eða 1980, lagði Örn Ingi drög að gjörningi fyrir 10 manna dómnefnd FÍM: „Jarðarför verðbólgunnar“ sem hann sagði byggja á kómískum rannsóknum á kosningaloforðum stjórnmálaflokka. Gjörningurinn hafði verið fluttur í Menntaskólanum á Akureyri 26. nóvember 1979, auk þriggja annarra gjörninga. Það var í fyrsta skipti sem gjörningar voru framdir á Akureyri. Dómnefnd FÍM samþykkti gjörninginn og „Jarðarför verðbólgunnar“ var framin 5. október 1980 á Kjarvalsstöðum sem auglýstur viðburður á árlegri sýningu félagsins. Meðal þeirra sem komu fram ásamt Erni Inga voru Oliver Kentish, Hrefna Hjaltadóttir, Jonathan Bager, Gísli Ingvarsson og Örn Arason.
Frá 1984 til 1987 stóð Örn Ingi fyrir veitingum og menningarstarfi í Laxdalshúsi, elsta húsi Akureyrar. Auk veitingareksturs var þar tónlistarflutningur, ljóðalestur, myndlistar- og leiksýningar og karnival skipulagt. Osturinn Ísbúi varð til árið 1984 á dögum veitingahússins. Höfundar hans voru Oddgeir Sigurjónsson (Oggi), þá ostagerðamaður hjá Mjólkursamlagi KEA og Örn Ingi. Osturinn var fyrst framreiddur í Laxdalshúsi og ári síðar kynntur á ostasýningu í Reykjavík.
Á þessum árum vann Örn Ingi líka við leikmyndagerð hjá Leikfélagi Akureyrar. Hann gerði leikmyndir fyrir leikritið Ég er gull og gersemi leikárið 1984/1985, Silfurtúnglið eftir Halldór Laxness leikárið 1985/1986 í, Hvenær kemurðu aftur rauðhærði riddari eftir Mark Medoff leikárið 1986/1987 og Pétur og stúlka á leikárinu 1987/1988.
Bragi Ásgeirsson skrifaði um sýningu Arnar Inga árið 1992 í Hafnarborg, Tíu ár og tíu dagar:
Örn Ingi setti upp margar afmælis- og bæjarhátíðir og má þar nefna Hvammstanga, Hólmavík, Raufarhöfn og Grundarfjörð. Götur og húsþök breyttust í leiksvið þar sem uppákomur og leikþættir voru settir upp hver með sínu sniði tengt staðháttum.
Kennslustörf
Árið 1983 urðu straumhvörf í lífi Arnar Inga. Pétur Þorsteinsson, sem þá var skólastjóri við grunnskólann á Kópaskeri, bauð Erni Inga að halda þar námskeið í myndlist fyrir börnin. Námskeiðið náði hápunkti í fyrstu listahátíð á Kópaskeri, 12. og 13. nóvember 1983 fyrir allt þorpið og nágrenni.
Örn Ingi vann með myndlist í grunnskólum um allt land, á námskeiðum, listavikum og listasmiðjum: Kópaskeri (1983, 1988), Laugalandsskóla (1985), Hvammstanga (1988), Húnavöllum (1988), Grenivík (1988), Þórshöfn (1988), Svalbarðsskóla í Þistilfirði (1988/90), Raufarhöfn (1989, 1995), Dalvíkurskóla (1994) í tengslum við norræna menningarsamstarfsverkefnið „Et levende Norden“, Fellaskóla á Egilsstöðum (1996), Höfn í Hornafirði (1992, 1997), Öldutúnsskóla (1999), Álftanesskóla (2000), Árbæjarskóla (2000) og á Vopnafirði (2013). „Börn eru stórkostlegt fólk þegar þau fá að njóta sín, sagði Örn Ingi.“ Hann hvatti nemendur ætíð til að nota eigin myndhugsun, teikningu og litaval. Frelsi væri leiðandi hugtak bæði til að búa til tengingar og taka á flug.
Örn Ingi stofnaði leikhópinn Norðurljósin árið 1992 í í tengslum við sumarlistaskólann sinn (1992-1997). Norðurljósin settu upp leikþætti á Akureyri og í Reykjavík, þar á meðal í Borgarleikhúsinu og árið 1992 tók hópurinn þátt í heimsmóti barnaleikhópa, 2nd World Festival of Children‘s Theatre, haldið í Antalya í Tyrklandi. Hann átti sér draum um að Akureyri yrði bær barnamenningar og Listagilið yrði staður allra listgreina, ekki aðeins myndlistar.
Myndlistarskóli Arnar Inga starfaði frá 1995 til 2015 og sóttu hann bæði börn og fullorðnir.
Dagskrárgerð
Útvarpsmaðurinn Jónas Jónasson réð Örn Inga í dagskrárgerð í nýstofnað Akureyrarútibú RÚV árið 1983. Fyrsti þátturinn sem hann hafði umsjón með var „Sporbrautin“ ásamt fjölmiðlamanninum Ólafi H. Torfasyni. „Sporbrautin“ byggðist á mjög blönduðu efni, en fasta þætti nefndu þeir „sjónpípu“ og „hljóðgátu“. Í sjónpípunni var lesið úr bréfi frá Íslendingi í útlöndum og viðtal var tekið við útlending búsettan á Akureyri. Í hljóðgátunni hlýddu gestir á samtal sem leikið var af segulbandi og áttu síðan að geta upp á um hvað verið var að tala.
Örn Ingi skrifaði handrit að tveimur kvikmyndum, Gildran (2002) og Flóttinn (2006). Hann leikstýrði þeim, kvikmyndaði, klippti og framleiddi.
Lífið er LEIK-fimi
Listasafnið á Akureyri hélt yfirlitssýningu á verkum Arnar Inga frá 3. nóvember 2018 til 27. janúar 2019. Halldóra Arnardóttir, dóttir hans, var sýningarstjóri. Sýningarhönnuður var Javier Sánchez Merina arkitekt.
Eitt af markmiðum sýningarinnar var að gera listasafnið vettvang rannsóknar og að búa til bókverk. Sýningin Lífið er LEIKfimi varð að skipulögðum gjörningi í þrjá mánuði. Myndverk voru tekin upp úr 55 kössum, og gestir og samferðamenn sem höfðu unnið með listamanninum sögðu frá í skipulagðri viðburðardagskrá. Sýningarstjórinn var að störfum við rannsóknir, myndverkin skráð og ljósmynduð.
Bókin ''Örn Ingi Gíslason. Lífið er LEIK-fimi'' var kynnt á málþingi um „listamanninn og samfélagið 26. janúar 2019. Þeir sem fluttu erindi voru: Hlynur Hallson, safnstjóri, Halldóra Arnardóttir listfræðingur og sýningarstjóri, Jón Proppé, Guðmundur Ármann Guðjónsson, Marta Nordal leikhússtjóri Leikfélags Akureyrar, og Rúrí.
Helstu sýningar
Myndir eftir Örn Inga eru meðal annars í eigu Listasafns Íslands, Listasafninu á Akureyri, bæjarfélaga víðs vegar um land, banka, opinberra stofnanna sem og í einkaeigu á Íslandi og víðar.
Ísöld (kvikmynd)
Ísöld (enska: Ice Age) er bandarísk teiknimynd framleidd af Blue Sky Studios. Myndin var frumsýnd þann 15. mars 2002. Leikstjóri myndarinnar er Chris Wedge og með aðalhlutverk fara Ray Romano, John Leguizamo og Denis Leary.
Yuki Otsu
Yuki Otsu (fæddur 24. mars 1990) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar
thumb|Sagrada Família að nóttu til, árið 2015
Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar (katalónska: Temple Expiatori de la Sagrada Família, spænska: Templo Expiatorio de la Sagrada Familia), í daglegu tali kölluð Sagrada Família, er kaþólsk kirkja í Barselóna á Spáni, sem hefur verið í byggingu síðan 1882. Áætlað er að byggingu kirkjunnar verði lokið árið 2026.
Kirkjan er talin meistaraverk katalónska arkítektsins Antoni Gaudí (1852–1926). Hönnunin og stærð kirkjunnar hafa gert hana að einum vinsælasta ferðamannastað í Barselóna. Benedikt 16. páfi helgaði kirkjuna og útnefndi hana sem basilíku þann 7. nóvember 2010, þegar hann heimsótti Santiago de Compostela og Barselóna.
Ronnie James Dio
thumb|right|Ronnie James Dio thumbnail|Stytta af Dio í Kavarna, Búlgaríu.
Ronnie James Dio fæddur Ronald James Padavona (f. 10. júlí, 1942 – d. 16. maí, 2010) var bandarískur tónlistarmaður sem starfaði meðal annars með hljómsveitunum Rainbow, Black Sabbath og sveit sinni Dio. Hann var þekktur fyrir kraftmikla rödd sína og fantasíukennda textagerð. Tónlistarferill hans spannaði meira en 50 ár.
Ronald James Padavona fæddist í Portsmouth í New Hampshire í Bandaríkjunum árið 1942 en flutti ungur að árum til New York-fylkis og leit ævinlega á sig sem New York-búa þrátt fyrir að hafa búið í Los Angeles seinni part ævinnar. Hann var af ítölskum ættum og lærði sem barn á trompet (sem hann þakkaði sönghæfileika sína að hluta til). Dio tók þátt í skólahljómsveitum þar sem hann spilaði á trompet og bassa ásamt því að syngja. Síðar var hann meðlimur bandsins Elf (sem hétu líka m.a. Electric Elves).
Rainbow
Stóra stökkið kom hins vegar þegar Roger Glover, bassaleikari Deep Purple, sá hann spila á kynningartónleikum með hljómsveit sinni Elf í Bandaríkjunum og bauð þeim að hita upp fyrir Deep Purple þar vestra. Ritchie Blackmore, gítarleikari Deep Purple, sá að mikið efni var í Dio og bauð honum að syngja með sér á smáskífu. Þessi skífa varð að plötu og Blackmore yfirgaf Deep Purple til að einbeita séð að nýju verkefni: Rainbow. Dio átti nokkur góð ár með Rainbow og tók upp þrjár breiðskífur með þeim. Eftir listrænan ágreining við Blackmore ákváð Dio að yfirgefa Rainbow þar sem Blackmore vildi snúa sér að aðgengilegra rokki.
Black Sabbath
Sama ár og Ozzy Osbourne var rekinn úr Black Sabbath, 1979, stakk Don Arden (faðir Sharon Osbourne) upp á Dio sem söngvara við hljómsveitina. Úr því varð. Dio hjálpaði Sabbath að rísa upp úr öskustónni og platan Heaven and Hell náði nokkrum vinsældum. Þó að vel hafi farið með þeim í upphafi myndaðist núningur milli Geezer Butler og Tony Iommi annars vegar og Dio og Vinnie Appice (trommara) hins vegar. Niðurstaðan úr því varð að Dio og Appice hættu í Sabbath. Árin 1991-1993 átti Dio endurkomu í Sabbath með plötunni Dehumanizer og svo aftur með hljómsveitinni Heaven and Hell (Dio útgáfa Sabbath) 2006–2010 með plötunni the Devil you know.
Dio
Árið 1982 stofnuðu Dio og Appice hljómsveitina Dio. Þeir fengu til liðs við sig írska gítarleikarann Vivian Campbell og skoska bassaleikarann Jimmy Bain sem hafði verið með Rainbow. Þessi liðsskipan varði í þrjár plötur. Hljómsveitin náði vinsældum með frumburði sínum Holy Diver og smáskífum af henni eins og Holy Diver og Rainbow in the Dark.
Árið 2009 tók Dio upp síðasta lag sitt með Dio bandinu, Electra og kom á box-setti með endurútgefnu efni. Dio auðnaðist ekki að klára breiðskífurnar Magica II og III sem voru í bígerð.
Andlát og eftirmálar
Árið 2009 Dio greindist með magakrabbamein í nóvember og lést í maí 2010. Eiginkona hans Wendy stofnaði sjóðinn Stand up and shout til styrktar krabbameinsrannsóknum eftir andlát hans.
Árið 2021 kemur út sjálfsævisagan Rainbow in the Dark  en Dio hafði ekki fulllokið við hana áður en hann dó. Því kláraði vinur hans Mick Wall bókina með hjálp Wendy Dio.
Árið 2022 kom út heimildamyndin Dio: Dreamers Never Die.
Blætisdýrkun
thumb|200px|right|Algengasta blætisdýrkunin snýr að fótum. Blætisdýrkun (eða fetishismi) er hugtak sem venjulega er notað um kynferðisáráttu tengda ákveðnum hlutum eða líkamspörtum sem oft er talinn óvenjuleg. Hugtakið var upphaflega myndað á 18. öld og var það notað yfir fyrri stig trúar þar sem hlutir hafa yfirnáttúruleg völd yfir mönnum. Sigmund Freud tók síðar upp orðið og notaði yfir hvöt sem beinist að ákveðnum hlutum eða afmörkuðum hluta manneskju. Þar sem um er að ræða dauða hluti koma málefni blætisdýrkunar sjaldan fyrir opinberlega. Fyrir kemur þó að blætisdýrkun gangi svo langt að stela hlutum sem þeir svo nota til að fá útrás fyrir kynhvöt sína. Dæmi um þess háttar hluti eru notaðar kvenmannsnærbuxur. Algengt er að blætisdýrkendur laðist að gúmmíi, annaðhvort þar sem einstaklingurinn klæðist gúmmífötum eða maki hans. Blætisdýrkun er langvinnandi og fræðimönnum hefur reynst erfitt að útskýra hann. Blætisdýrkendur leita sjaldan meðferðar. Þegar það gerist er það oft vegna þess að þeir hafa verið skikkaðir til þess, s.s. af yfirvöldum eða mökum. Meðferð hefur gefið einhvern árangur þar sem hlutir sem blætisdýrkendur sækjast eftir eru paraðir við fráreiti líkt og raflost.
Ormur (landnámsmaður)
Ormur var landnámsmaður í Vestur-Húnavatnssýslu. Í Landnámabók segir að hann hafi numið Ormsdal og búið þar. Ormsdalur er dalur norðan við Sótafell. Þar eru bæjarrústir sem kallast Ormsstaðir og eru nú friðaðar. Það er eina byggðin sem vitað er um að verið hafi í Ormsdal. Hefur landnám Orms þá verið mjög lítið og hann byggt í landnámi Sóta.
Ljótólfur goði
Ljótólfur goði Alreksson var fyrsti landnámsmaður í Svarfaðardal og bjó að Hofi. Heimildir um hann eru fyrst og fremst í Svarfdælu en Landnáma getur hans þó sem goða í Svarfaðardal. Alrekur faðir Ljótólfs var bróðir Hróðgeirs hvíta Hrappssonar sem nam land að Skeggjastöðum á Langanesströnd. Þeir bræður komu saman til Íslands en ekki er greint frá því hvaðan þeir komu. Ætla má að Ljótólfur hafi komið samskipa föður sínum til landsins. Ekki er vitað hver var kona Ljótólfs en börn hans voru Þorgeir inn óði og Æsa. Hún giftist Þórði knappi og bjó á Knappsstöðum í Stíflu. Samkvæmt Svarfdælu var Valla-Ljótur, einn helsti höfðingi Svarfdæla um siðaskiptin, sonur Ljótólfs. Yngveldur fagurkinn var ástkona Ljótólfs. Ljótólfur og Þorsteinn svörfuður á Grund voru andstæðingar og valdabarátta þeirra er uppistaðan í Svarfdælu.