cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prjón
Lopaprjón
Eftir rúningu er ullin þvegin upp úr keytu í potti úti við læk en keyta er geymt hland sem notað var til þvotta fyrr á öldum. Síðan var ullin skoluð í læknum og lögð á þurrkvöll, sem þurfti helst að vera grasbrekka á móti suðri, til þurrkunar.
Íslensk ull er samsett úr tveimur hárgerðum, þeli og togi, þelið er fín, mjúk hár sem einangra sérstaklega vel. Togið er löng slétt hár sem hrinda frá sér vatni.
Þessar tvær einstöku hárgerðir gera íslensku ullina léttari en flestar ullartegundir. Ullin hrindir frá sér vatn og heldur húðinni þurri með því að hleypa í gegn útgufun frá líkamanum.
Þegar ull er unninn hér á árum aður var byrjað að draga togið úr þelinu. Síðan var ullin kembd, þelið í þelkömbum en togið í togkömbum. Ullin var síðan dregin úr kömbunum í kembu og var það undirbúningur fyrir spuna sem einmitt var næsta verk. Úr þelinu var spunninn fínn þráður en úr toginu grófur.
Fyrr á tímum var spunnið á halasnældu sem var ævafornt áhald en halasnældan var ómissandi í tóvinnu fyrri alda, bæði við að spinna úr ullinni svo og að tvinna þráð. Spunarokkar urðu ekki algengir á Íslandi fyrr en á 19. öld
Orðið lopi táknaði ull sem hafði verið kembd í kömbum og teygð út í lausan streng til undirbúnings því að spinna ullina í halasnældu og rokk þar til ullarverksmiðjur urðu til. Eftir það var einnig farið að nota orðið lopi um ullarstrengi sem voru á vinnslustingi á milli vélkembingar og vélspuna.
Handprjón úr lopa hófst þó ekki fyrr en um 1930. Á árunum eftir 1940 urðu handprjónaðar lopapeysur vinsælar. Voru þær prjónaðar á hringprjón. Íslenska lopapeysan er prjónuð með hringlaga mynstri og fara ýmsar sögur af hvaða sú fyrirmynd er, ýmist er talið að það sé komið frá Grænlandi eða Svíþjóð. Hafi íslenskar lopapeysur orðið til fyrir áhrif frá þessum löndum hefur þurft mikla hugkvæmni til að aðlaga snið, úrtökur og munstur. Telja verður því íslensku lopapeysuna frumhönnun.
Ekki er óhugsandi að enn eigi eftir að koma á daginn hver hinn raunverulegi höfundur hennar var.
Nokkrar prjónaaðferðir
Myndbönd með eftirfarndi efni er að finna í tenglasafninu hér fyrir neðan.
Tenglar
Tricot
Laterít
Laterít er rauður jarðvegur sem myndast við efnaveðrun  við aðstæður þar sem loftslag er hlýtt og rakt. Flest efni berast þá burt með vatni en eftir verða einkum ál- og járnhýdröt. Báxít sem ál er unnið úr er  laterít.
Guðlaugur Þór Þórðarson
Guðlaugur Þór Þórðarson (fæddur 19. desember 1967) er alþingismaður Sjálfstæðisflokksins og núverandi umhverfisráðherra. Hann hefur setið á Alþingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Reykjavík frá árinu 2003, var heilbrigðisráðherra 2007 – 2009 og utanríkisráðherra frá 2017 til 2021.
Í aðdraganda þingkosninganna 2009 varð Guðlaugur að miðpunkti styrkjahneykslis sem skók Sjálfstæðisflokkinn. Í ljós kom að Guðlaugur hafði haft milligöngu um samtals 55 milljóna króna styrk frá FL Group og Landsbankanum til Sjálfstæðisflokksins nokkrum vikum áður en lög gengu í gildi sem bönnuðu slíkar styrkveitingar. Þá hafði hann þegið mun hærri upphæðir í styrki frá fyrirtækjum en aðrir frambjóðendur vegna þingkosninganna 2007.
Æviágrip
Guðlaugur gekk í Menntaskólann á Akureyri og útskrifaðist þaðan árið 1987. Guðlaugur starfaði sem umboðsmaður hjá Brunabótafélagi Íslands í eitt ár frá 1988 – 1989. Svo hjá Vátryggingafélagi Íslands 1989 – 1993. Í eitt ár, frá 1996 – 1997, var hann kynningarstjóri hjá Fjárvangi, framkvæmdastjóri Fíns miðils, útvarpsfyrirtækis, næsta árið, 1997 – 1998, forstöðumaður hjá Fjárvangi/Frjálsa fjárfestingarbankanum á árunum 1998 – 2001 og loks forstöðumaður hjá tryggingadeild Búnaðarbanka Íslands 2001 – 2003.
Guðlaugur leiddi framboðslista Sjálfstæðisflokksins í Reykjavíkurkjördæmi norður í þingkosningunum árið 2007 og í Reykjavíkurkjördæmi suður í þingkosningunum 2009 en var felldur úr því sæti af kjósendum flokksins vegna útstrikana á kjördegi. Guðlaugur atti kappi við Illuga Gunnarsson um 1. sætið í prófkjöri sjálfstæðismanna sem haldið var 14. og 15. mars 2009 og tapaði þeim slag og hlaut annað sætið, sama sætið og hann vann í prófkjörsslag við Björn Bjarnason árið 2006, sem var leiðtogasæti í Reykjavíkurkjördæmi suður.
Styrkveitingar til Guðlaugs
Styrkveitingar til Guðlaugs voru til umræðu í fjölmiðlum á árunum 2009 og 2010. Hinn 4. júní 2010 upplýsti Guðlaugur um nöfn flestra styrktaraðilanna fyrir prófkjör Sjálfstæðismanna í Reykjavík 2006. Fyrir það prófkjör þáði Guðlaugur samtals 24,8 milljónir króna í styrki, þar af styrktu Baugur, FL Group og Fons Guðlaug um 2 milljónir hvert fyrirtæki. Voru styrkveitingarnar mun hærri en aðrir frambjóðendur til Alþingis höfðu þegið, en sá sem kom næst á eftir Guðlaugi, Sjálfstæðismaðurinn Illugi Gunnarsson, hafði þegið 14,5 milljónir.
Umsjón Guðlaugs með styrkveitingum til Sjálfstæðisflokksins
thumb|left|Guðlaugur Þór ásamt [[Antony Blinken, utanríkisráðherra Bandaríkjanna, í maí 2021.]] Orðstír Guðlaugs beið einnig mikinn hnekki vegna aðkomu hans að styrkjamálinu svokallaða, sem upp kom um páskana 2009, hálfum mánuði fyrir alþingiskosningar. Í ljós kom að Guðlaugur Þór hafði í lok árs 2006 haft milligöngu um 30 milljón króna styrk frá FL Group og 25 milljón króna styrk frá Landsbankanum til Sjálfstæðisflokksins. Þótti málið koma Sjálfstæðisflokknum sérstaklega illa, því skömmu eftir styrktargreiðslurnar kom hann mjög við sögu í REI-málinu, en það hefði getað verið styrktaraðilunum verulega ábátasamt.
Guðlaugur Þór vék ekki sæti þrátt fyrir harðvítug átök innan Sjálfstæðisflokksins vegna styrkjamálsins. Hann féll um sæti vegna útstrikana á kjördegi 25. apríl 2009 og fór niður í annað sætið, á eftir Ólöfu Nordal.
World of Warcraft
World of Warcraft er spunaleikur og MMORPG sem er hluti af Warcraft seríunni sem kemur frá tölvuleikja fyrirtæki sem heitir Blizzard. Leikurinn er fjölnotendanetleikur og er einn þeirra vinsælustu. Eins og í öðrum spunaleikjum búa leikmenn sér til sögupersónu og taka þátt í söguþræðinum með öðrum notendum. Hægt er að velja um tvö lið sem eru í stríði við hvort annað, „Bandalagið“ eða „Hjörðin“. Sagan á sér stað stuttu eftir atburði Warcraft III: The Frozen Throne. Spilun leiksins felur í sér að taka að sér ýmis verkefni sem maður ýmist leysir einn eða í hóp. Hægt er að velja um nokkur starfssvið, svo sem járnsmiður, sem meðal annars geta búið til vopn og brynjur. Meðal annara starfa sem hægt er að sinna eru fláning, leðurvinna, námugröftur, grasafræði, skartgripasmíði, verkfræði. Geta allar stéttir valið sitt megin sérsvið, eins og Prestar geta orðið Myrkir Sóknaprestar, en notast þeir þá við svarta galdra. Eins getur Stríðsmaður ákveðið að taka að sér það verkefni að gerast verndari hópsins, en þá tekur hann að sér það verkefni að vernda hópinn með því að skaða óvininn til þess að hann ráðist á verndarann í staðinn fyrir hópinn.
Eftirfarandi fylkingar hafa val á mismunandi kynþáttum og stéttum:
Bandalagið: Hjörðin: Hlutlausir:
Vökvaskortur
Vökvaskortur (e. dehydration) kemur fram þegar líkaminn nær ekki að viðhalda réttu magni vatns og natríums í líkamanum. Hann getur orsakast af minni inntöku vökva eða aukningu á útskilnaði. Áhættuþættir eru margir tengdir hækkandi aldri og vökvaskortur er algeng ástæða innlagnar eldri einstaklinga á spítala.
Einkenni
Lífefnafræðilegir vísar að vökvaskorti eru <135 mmol/L natríums í sermi við undirþrýstinn vökvaskort eða >145 mmol/L natriums í sermi við yfirþrýstninn vökvaskort og/eða þegar hlutfall BUN/kreatinin í blóði ≥ 25.
Rannsóknir hafa sýnt að sjúklingar sem þjást af hypernatremiu mælast með lágan blóðþrýsting og háa hjartsláttartíðni (>100 slög/mín) auk lækkaðrar líkamsþyngdar. Aðrar vísbendingar um hypernatremiu geta verið ortóstatískur blóðþrýstingur, lélegur húðturgor, oft neðan við viðbein og á framhandlegg, og minnkuð meðvitund.
Reynst getur erfitt að túlka klínísk einkenni hypernatremiu hjá öldruðum því sum áðurnefndra einkenna geta verið eðlileg fyrir þennan aldurshóp. Til dæmis getur lélegur húðtugor sem er oft túlkaður sem vísbending um vökvaskortur í neðra kviðarholi einnig verið eðlileg afleiðing aukins teygjanleika húðarinnar með aldrinum. Auk þess getur líkamsmat verið misjafnt milli heilbrigðisstarfsmanna. Gagnrýni hefur einnig beinst að klínískum einkennum eins og þurrum slímhimnum og húðturgor og þau sögð byggjast frekar á persónulegri reynslu athuganda heldur nákvæmum viðmiðunum.
Skilgreining og flokkun
Vökvaskortur hefur verið skilgreindur sem meira en 3% skyndilegt tap á líkamsþyngd. Gjarnan er talað um tvenns konar vökva- og elektrólýtabrenglanir sem geta leitt til vökvaskorts, vatnsskortur annars vegar og natriumskortur hins vegar en lífeðlisfræðilega er talað um þrenns konar vökvaskort:
Orsakir og áhættuþættir
Þeir þættir sem gjarnan er litið til þegar meta á hættu á vökvaskorti er meðal annars aldur, hreyfi- og virknigeta, kyn, þvagleki og hugarástand. Vökvaskortur einskorðast ekki aðeins við langlegusjúklinga heldur getur hún allt eins þróast meðal sjúklinga á bráðadeildum spítala. Yfirþrýstinn vökvaskortur eða hypernatremia er algeng orsök vökvaskorts hjá eldra fólki á heilbrigðisstofnunum sem oft má rekja til skorts á vatni eða jafnvel vanrækslu. Rannsóknum ber ekki saman hvað varðar þá hópa sem eru í mestri hættu á að þróa með sér hypernatremiu. Komið hefur fram að hópurinn sem er í mestri áhættu sé mjög aldraðir einstaklingar með mikla líkamlega og andlega takmörkun. Hins vegar hefur verið bent á að meira eftirlit sé með sjúklingum sem eru rúmfastir, sjónskertir eða eiga erfitt með mál og að það séu frekar hálfsjálfstæðir sjúklingar sem líta út fyrir að geta haft umsjón með eigin vökvainntöku sem verði útundan og séu því í mestri hættu á að þróa með sér vökvaskort. Í raun dregur allt tap á líkamlegu og andlegu sjálfstæði úr getu fólks til að viðhalda fullnægjandi vökvainntöku. Sumar rannsóknir hafa einnig litið til annarra áhættuþátta eins og bráðasýkinga, þunglyndis, áhugaleysis, spítalainnlagnar, fjölda sjúkdóma, fjölda matmálstíma, erfiðleika við að matast og drekka, uppkasta og niðurgangs.
Aldur
Sá þáttur sem vegur þyngst, og er gjarnan orsök annarra áhættuþátta sem nefndir hafa verið, er aldur, en upplýsingar benda til að yfir helmingur þeirra sjúklinga sem leggjast inn á spítala eftir greininguna vökvaskorts eru 65 ára og eldri. Hækkandi aldri fylgja ýmsar lífeðlisfræðilegar breytingar á líkamsstarfsemi manna. Bent hefur verið á að þorstaskynjun minnki með aldrinum en talið er að allt að tveir þriðju aldraðra sem þjást af hypernatremiu séu með skerta þorstatilfinningu. Fitugeymslur líkamans eru nánast alveg lausar við vatn og fitulausu svæðin (fat free mass) eru 73% vatn. Með aldrinum rýrna vöðvar og bein og þar af leiðandi verður tap á vökva. Sú staðreynd getur hjálpað til við að útskýra hvers vegna vökvaskortur sé aldurstengdur. Meðal annarra breytinga sem eiga sér stað má nefna breytingar á efnaskiptum vatns í líkamanum, minnkun á þvagframleiðslu, hormónastarfsemi nýrna brenglast auk þess sem að nýrun verða tiltölulega ónæm gagnvart vasópressín. Matarneysla minnkar gjarnan með aldrinum og því mikilvægt að líta til áhrifa þess á heildar vökvainntöku aldraðra. Einnig er mikilvægt að bæta upp vökvaskortinn sem óhjákvæmilega fylgir minnkaðri matarneyslu með aukningu á vökvainntöku.
Menn eru samt ekki á eitt sáttir um að hættan á vökvaskorti sé aldurstengd og hafa niðurstöður rannsókna um aldurstengdan vökvaskort verið misjafnar og sýna oft að enginn marktækur aldursmunur sé á þeim sem þjást af vökvaskorti og þeim sem teljast eðlilegir.
Skert hreyfigeta
Skert hreyfigeta er annar mikið ræddur áhættuþáttur vökvaskorts og jafnvel talinn einn af stærstu áhættuþáttunum. Niðurstöður rannsókna hafa sýnt að rúmfastir íbúar á hjúkrunarheimilum séu líklegri en aðrir íbúar til að þjást af vökvaskorti og sýna að tengsl séu á milli sjálfsbjargargetu og vökvainntöku. Aðrar niðurstöður sýna hins vegar að vökvainntaka sjálfstæðra einstaklingar og þeirra sem eru háðir öðrum um aðstoð við matast sé mjög svipuð. Með öðrum orðum að þeir einstaklingar sem af einhverjum orsökum geta ekki séð um sig sjálf fá þá hjálp sem þeir þurfa á meðan að hálfsjálfstæðir sem virðast sjálfbjarga verða útundan.
Kyn
Kyn hefur verið nefnt sem áhættuþáttur og þá að kvenkyns íbúar á hjúkrunarheimilum séu líklegri til að þróa með sér vökvaskort en karlmenn. Rannsóknir hafa hins vegar ekki sýnt fram á að marktækur munur sé á vökvainntöku milli kynja.
Þvagleki
Ekki hefur verið sýnt fram á að þvagleki sé raunverulegur áhættuþáttur vökvaskorts, en rannsóknir hafa sýnt fram á minnkaða vökvainntöku hjá einstaklingum með þvagleka. Talið er að þar sé um að ræða meðvitaða ákvörðun til að minnka tímaramma þvaglekans. Hræðslan við þvagleka getur valdið því að sumt eldra fólk reyni að minnka vökvainntöku sína til að forðast það að horfast í augu við erfiðleikann við að finna klósett eða til að forðast erfiðar eða kvalafullar stöðubreytingar.
Andlegt ástand
Andlegt ástand er talið eiga stóran þátt í vökvainntöku hjá sjúklingum. Rannsóknir hafa sýnt fram á jákvætt sambandi milli langlegusjúklinga við verra andlegt ástand og minnkaðrar vökvainntöku. Hins vegar þegar skoðuð hefur verið heildar matar- og vökvainntaka íbúa á hjúkrunarheimilum sást enginn marktæk tengsl milli huglægrar getu og heildar vökvainntöku. Komið hefur skýrt fram á klínískri birtingamynd hypernatremiu hjá öldruðum að andleg hnignun (dementia) sé stór áhættuþáttur. Auk þess hefur verið sagt að andleg hnignun geti komið í veg fyrir að hypernatremia sé greind á byrjunarstigi enda séu breytingar á meðvitundarástandi eitt fyrsta einkenni hypernatremiu hjá öldruðum.
Forvarnir og meðferð
Hlutverk vatns í líkamanum er margþætt og er nauðsynlegt næringarefni til viðhald lífs. Vatn er meðal annars notað sem flutningsmiðill innan líkamans auk þess sem það tekur þátt í hitastjórnun líkamans. Sterkt samband er á milli vökvun (hydration) frumna og frumuvirkni, enda viðheldur vatn formi vefja og stuðlar að frumuvirkni og þar af leiðandi að eðlilegri heilastarfsemi. Vatnsbirgðir líkamans eru stöðugt endurnýjaðar og því mikilvægt að viðhalda stöðugri vökvun. Þeir þættir sem mikilvægast er að hafa í huga þegar koma á í veg fyrir vökvaskort eru breytt efnaskipti vatns með aldrinum og vökvaójafnvægi hjá eldra, veikburða fólki.
Mikilvægt er að framkvæma hugarástands- eða huglægt mat hjá sjúklingum daglega, sérstaklega á stofnunum, til að koma í veg fyrir þróun efnaskiptakvilla eins og vökvaskorts. Gagnlegt er að koma auga á þá sjúklinga sem eru í mestri hættu á að þróa með sér vökvaskort og koma á viðeigandi forvarnarmeðferð. Til dæmis að muna að auka vökvainntöku þeirra sjúklinga sem eru með sjúkdóma af völdum sýkinga eða sem hafa í för með sér hita.
Margir þeirra sem rannsaka hafa hypernatremiu og séð hversu lélegar batahorfurnar telja sjúkdóminn vera ágætis mælikvarða á gæði umönnunnar. Mikilvægt er að leiða hugan að öllum þeim vísbendingum sem gefa til kynna upphaf vökvaskorts eins og kyngingarerfiðleikum, of hröð öndun, niðurgangur og uppköst. Eldra fólk á það til að sína einkenni um lystastol sem stóreykur hættu á vökvaskorti. Vökvaskráning getur komið að gagni þegar fylgjast þarf grannt með vökvainnöku eldra fólks. Gildi þessara mælinga er umdeild og bent hefur verið á óáreiðanleika vökvaskráa. Sumir vilja meina að þeim sé illa viðhaldið og aðrir ganga svo langt að segja að ómögulegt sé að meta vökvun sjúklinga með því að nota vökvaskrár.
Hamid Karzai
Hamid Karzai (f. 24. desember 1957) er afganskur stjórnmálamaður sem var forseti Afganistans frá 22. desember 2001 til 29. september 2014. Hann var fyrsti lýðræðislega kjörni leiðtogi landsins og jafnframt fyrsti leiðtogi landsins sem lét friðsamlega af völdum. Hann var kjörinn forseti eftir að innrás Bandaríkjanna í Afganistan batt enda á stjórn talíbana í landinu.
Vökvaskortur
Forvarnir og meðferð
Fræðsla hefur mikla þýðingu í forvörnum gegn vökvaskorti hjá eldra fólki því þau gera sér ekki endilega grein fyrir minnkandi þorstaskynjun með aldrinum. Dagleg vökvaþörf er 1,5 L sé miðað við eðlilegan líkamshita við stofuhita en auka þarf að vökvainntöku þegar líkamshiti eða hiti í umhverfi hækkar. Ráðlagt er að auka vökvainntöku um 500 ml. fyrir hverja gráðu yfir 38 á celsius. Gott er að benda eldra fólki á úrval vökva sem þau eiga kost á að neyta og mæla með að drekka oftar og minna frekar en sjaldan og mikið í einu. Sýnt hefur verið fram á að árangurríkt sé að bjóða sjúklingum að drekka á 90 mínútna festi yfir daginn til að viðhalda fullnægjani vökvainntöku. Regluleg fræðsla er ekki síður mikilvæg þegar kemur að heilbrigðisstarfsfólki, aðstandendum og öðrum umönnunaraðilum enda eru það þau sem standa eldra fólkinu næst.
Balí
thumb|Agung-fjall er hæsti punktur Bali, 3031 metri. thumb|Besakih hofið er stærsta hindúahof Bali.
Hamid Karzai
Æviágrip
Karzai er fæddur á aðfangadag árið 1957 og ólst upp í Kandahar og Kabúl, þar sem faðir hans var forseti þingsins. Karzai er Pastúni og kominn af Popalzai-ættbálknum, sem er með áhrifamestu ættbálkum í suðurhluta Afganistans og með þeim sem nánastir voru afganska konungveldinu.
Á níunda áratuginum dvaldi Karzai löngum stundum í Bandaríkjunum, þar sem fjölskylda hans rak keðju afganskra veitingastaða í borgum eins og Chicago, San Francisco, Boston og Baltimore. Á tíma stríðs Sovétmanna í Afganistan á níunda áratugnum vann Karzai jafnframt við að fjármagna og vopna andspyrnumenn úr ættbálki sínum. Eftir að sovéski herinn var hrakinn úr landi undir lok áratugarins varð Karzai aðstoðarutanríkisráðherra Afganistans frá 1992 til 1994.
Balí
Balí er eyja og smæsta fylki Indónesíu. Hún er vestlægust af Litlu-Sundaeyjum, milli Jövu og Lombok. Stærð eyjunnar er 5636 ferkílómetrar. Agung-fjall er hæsti punkturinn eða rúmlega 3000 metrar.
Mannfjöldi Bali er 4,4 milljónir (2019) og er Denpasar stærsta borgin. Hvergi í Indónesíu býr jafnhátt hlutfall hindúa en 83,5 % íbúa Balí eru hindúatrúar. Balí er ennfremur mesti ferðamannastaður Indónesíu en 80% efnahagsins reiðir sig á ferðamennsku.
Daniel Kehlmann
Daniel Kehlmann (fæddur 13. janúar 1975 í München) er þýskur rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir að hafa gefið út bókina Mæling heimsins (upphaflega Die Vermessung der Welt).
Hamid Karzai
Æviágrip
Karzai þekkti marga meðlimi talíbana í Kandahar frá því á árum stríðsins gegn Sovétríkjunum og studdi í byrjun viðleitni þeirra til að koma á friði í landinu. Hann sagði skilið við talíbana árið 1994 þegar honum þótti orðið ljóst að hreyfingin væri studd af pakistönskum og arabískum öfgamönnum. Frá árinu 1997 stýrði Karzai herferð gegn talíbönum ásamt föður sínum, Abdul Ahad Karzai, frá bækistöðvum feðganna í borginni Quetta í Pakistan. Faðir Karzai var myrtur af útsendurum talíbana í júlí 1999.
Þegar talíbanar voru hraktir frá völdum árið 2001 eftir innrás Bandaríkjamanna var Karzai falið að stýra bráðabirgðastjórn. Hann var meðal annars valinn í starfið þar sem hann talaði ensku reiprennandi. Karzai var síðan kjörinn forseti til heils fimm ára kjörtímabils í fyrstu forsetakosningum landsins árið 2004. Karzai var endurkjörinn árið 2009 en andstæðingar hans í þeim kosningum vændu hann um kosningasvik. Vegna gruns um kosningamisferli stóð til að önnur umferð forsetakosninganna yrði endurtekin með eftirliti embættismanna Sameinuðu þjóðanna. Þann 29. október 2009 réðust talíbanar á hótelið þar sem eftirlitsmenn Sameinuðu þjóðanna dvöldu og drápu um helming þeirra. Í kjölfarið var hætt við endurtekningu seinni kosningaumferðarinnar og endurkjör Karzai í kosningunum staðfest.
Á seinna kjörtímabili sínu varð Karzai í auknum mæli gagnrýninn gagnvart áframhaldandi veru erlendra hermanna í Afganistan. Samkvæmt lögum var forseta Afganistans aðeins heimilt að sitja tvö fimm ára kjörtímabil og Karzai bauð sig því ekki aftur fram árið 2014.
Eftir að talíbanar tóku yfir Afganistan á ný árið 2021 tók Karzai þátt í skipulagsnefnd til að ganga frá valdaskiptum til nýrrar stjórnar Talíbana.
Mýrahreppur (A-Skaftafellssýslu)
Mýrahreppur var hreppur í Austur-Skaftafellssýslu, vestan megin Hornafjarðar. Hann varð til, ásamt Nesjahreppi, 14. nóvember 1876 þegar Bjarnaneshreppi var skipt í tvennt. Sveitin var kölluð Mýrar og var sérstök sókn, sem fram til 1899 var kennd við hinn forna kirkjustað  Einholt.
Hinn 12. júlí 1994 sameinaðist Mýrahreppur Nesjahreppi á ný, ásamt Höfn í Hornafirði, undir nafninu Hornafjarðarbær.
Armeria trianoi
Armeria trianoi er jurt af gullintoppuætt.
Edinborgarkastali
thumb|250px|Edinborgarkastali
Edinborgarkastali er virki sem stendur á Castle Rock í Edinborg í Skotlandi. Fornleifafræðingar hafa fundið merki um byggð á staðnum frá járnöld en óljóst er hvernig byggð það hefur verið. Konungleg höll hefur verið á tindinum frá ríkisárum Davíðs 1. á 12. öld, en hún entist til ársins 1633. Eftir 1500 dró úr mikilvægi Edinborgarkastala sem konunglegrar hallar en frá 17. öld var hann notaður sem hermannaskáli með stóru setuliði.
Mikilvægi Edinborgarkastalans í sögu Skotlands var fyrst viðurkennt af alvöru á 19. öld og síðan þá hefur mörgum viðhaldsverkefni verið hrundið í framkvæmd. Kastalinn var eitt mikilvægasta virki í konungdæminu Skotlandi. Kastalinn hefur gegnt hlutverki í mörgum stríðum í sögu Skotlands, meðal annars í skosku sjálfstæðisstríðunum á 14. öld og jakobítauppreisninni árið 1745. Kastalinn hefur verið tengdur við 26 einstök umsátur í gegnum tíðina.
Kastalinn er eitt helsta kennileiti Edinborgar og vinsæll ferðamannastaður.
Krabbalakki
Krabbalakki (fræðiheiti: Gromphadorhina portentosa) er með stærri kakkalökkum í heiminum, enda getur hann orðið allt að 8-10 cm að lengd, en kvendýrið er nokkuð minna en kardýrið. Krabbalakkinn er brúnsvartur, vængjalaus, með sérkennilega hnúða á framboli. Krabbalakkinn lifir villtur á Madagaskar, en hefur orðið vinsælt gæludýr þar eð hann hvæsir sem slanga ef hann telur sér ógnað.
Abasínska
Abasínska (abasínska: Абаза) er kákaus-tungumál sem er talað í Karachay-Cherkess lýðveldinu í Rússlandi. 45.000 manns tala hana.
Houston Rockets
thumb|Toyota Center heimavöllur Rockets tekur 18.000 manns. Houston Rockets er körfuboltalið frá Texas sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1967 í borginni San Diego. Árið 1971 flutti liðið til Houston. Undir forystu Hakeem Olajuwon vann liðið NBA meistaratitla 1994 og 1995. Liðið hefur unnið vesturdeildina fjórum sinnum.
Meðal annarra þekktra leikmanna eru Moses Malone (Most valuable player, MVP, tvisvar og fór í úrslit með liðið 1981), Clyde Drexler og James Harden (MVP árin 2018 og 2019).
Gylfi konungur
Gylfi konungur er persóna í Gylfaginningu í Snorra-Eddu. Hann var konungur þar sem nú er Svíþjóð. Gyðjan Gefjun fékk af honum land sem hún dró út á haf með hjálp fjögurra uxa og bjó þannig til Jótland. Gylfi vildi fræðast meira um hagi guðanna og heimsótti Ásgarð undir dulnefninu Gangleri.
Ferdinand Foch
Ferdinand Foch (2. október 1851 – 20. mars 1929) var franskur hershöfðingi og marskálkur Frakklands, Bretlands og Póllands sem gegndi æðstu yfirráðastöðu yfir herafla bandamanna í fyrri heimsstyrjöldinni. Foch þótti hvatvís og jafnvel glannalegur herforingi í fyrstu herferðunum við Marne, Flanders og Artois á árunum 1914-1916 en hann var skipaður æðsti yfirherforingi sameinaðs hers bandamanna árið 1918. Honum tókst að stjórna franska, breska, bandaríska og ítalska hernum sem einni samstæðri heild á lokakafla styrjaldarinnar.
Við byrjun stríðsins tók 20. herdeild Foch þátt í innrás Frakka í Þýskaland en hörfaði síðan aftur inn í Frakkland við gagnárás Þjóðverja og stöðvaði framsókn þeirra við Nancy. Foch var skipað að halda í vesturátt til að gæta Parísar og hlaut hann mikið lof fyrir þátt sinn í sigri bandamanna í orrustunni við Marne þar sem hann stýrði níunda franska hernum. Foch var hækkaður í tign og gerður að aðstoðaryfirherforingja norðurhluta Frakklands, þar sem hann þurfti að vinna með breskum herafla við Ypres og Somme. Í lok ársins 1916 var Foch sendur til Ítalíu vegna lélegs árangurs sóknarinnar auk óvinskapar hans við aðra hernaðarleiðtoga Frakka.
Þann 26. mars 1918 var Foch skipaður yfirhershöfðingi bandamannahersins eftir að hafa stýrt herjunum á vesturvígstöðvunum með titlinum Généralissime. Hann átti mikilvægan þátt í því að stöðva sókn Þjóðverja til Parísar í öðrum bardaganum við Marne og var gefinn titillinn marskálkur Frakklands í kjölfarið. Foch er eignaður mikill heiður af hernaðaráætluninni sem vann bug á Miðveldunum á vesturvígstöðvum stríðsins.
Þann 11. nóvember 1918 þáði Foch beiðni Þjóðverja um vopnahlé. Foch mælti með friðarsáttmálum sem ættu að gera Þjóðverjum ókleift að ógna Frökkum til frambúðar. Honum þótti Versalasamningurinn taka of mjúklega á Þjóðverjum og sagði hann við undirritun hans þann 28. júní 1919: „Þetta er ekki friður. Þetta er vopnahlé í tuttugu ár.“ Foch reyndist sannspár því seinni heimsstyrjöldin byrjaði tuttugu árum og sextíu og fjórum dögum síðar.
.ae
.ae er þjóðarlén Sameinuðu Arabísku Furstadæmana. Stofnunin Telecommunications and Digital Government Regulatory Authority (TDRA) hefur yfirumsjón með léninu. Til er arabísk útgáfa af léninu undir امارات.
Tenglar
Toppdomän
1559
Árið 1559 (MDLIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
thumb|right|[[Elísabet 1. Englandsdrottning. Myndin talin eftir William Segar.]]
Fædd
Dáin
Pálmi Haraldsson (athafnamaður)
Pálmi Haraldsson (22. janúar 1960), oft kallaður Pálmi í Fons, er íslenskur athafnamaður, sem komst til efna á veltiárum Íslands eftir aldamótin 2000 - 2001, en hefur verið mjög umdeildur eftir bankahrunið þegar viðskiptafléttur hans komust í fréttirnar. Hann er helst þekktur fyrir að vera eigandi lágflugfargjaldafélagsins Iceland Express og hafa átt í viðskiptum með Sterling-flugfélagið. Pálmi hefur verið náinn viðskiptasamherji Jóns Ásgeirs Jóhannessonar og hafa fjárfestingar þeirra skarast víða.
Ævi
Pálmi er sonur Haraldar Guðmundssonar rafvirkja og Auðar Stefánsdóttur starfsmanns á gæsluvöllum Reykjavíkur. Pálmi nam rekstrarhagfræði við Háskólann í Gautaborg og lauk meistaranámi við Verslunarháskólann í Gautaborg 1991. Hann hvarf frá fyrirætlunum um doktorsnám til þess að geta tekið við starfi framkvæmdastjóra Sölufélags garðyrkjumanna. Pálmi á barn úr fyrri sambúð og tvo syni og stjúpson með fyrrverandi eiginkonu, auk einnar dóttur með núverandi konu sinni.
Viðskipti
Pálmi starfaði upphaflega hjá Sölufélagi garðyrkjumanna þar sem hann gætti hagsmuna þeirra bænda og framleiðenda sem lögðu inn í Sölufélagið. Árið 2001 komst Samkeppniseftirlitið (þá Samkeppnisstofnun) að þeirri niðurstöðu að „á árinu 1995 hafi Sölufélag garðyrkjumanna (og tengd fyrirtæki), ásamt Ágæti og Mata tekið upp víðtækt ólögmætt verðsamráð og markaðsskiptingu varðandi viðskipti með grænmeti.” Hann rak seinna einkahlutafélagið Fons sem á m.a. fjórðungshlut í 365 miðlum, stærsta fjölmiðlafyrirtækinu á Íslandi en Pálmi á sjálfur rúmlega 40% hlut. Pálmi hefur einnig komið að rekstri lágflugfargjaldafélaginu Sterling. Pálmi á einnig eignarhaldsfélögin Feng og Nupur Holding S.A.
Málsókn Glitnis banka
Þann 11. maí 2010 var málsókn Glitnis banka á hendur Jóni Ásgeiri Jóhannessyni, Þorsteini Jónssyni, Jóni Sigurðssyni, Lárusi Welding, Pálma Haraldssyni, Hannesi Smárasyni og Ingibjörgu Stefaníu Pálmadóttur þingfest fyrir rétti í New York-fylki, þar sem þau eru ákærð fyrir það að „...hafa með sviksamlegum og ólöglegum hætti haft fé af bankanum sem nemur meira en tveimur milljörðum dala...“. Endurskoðendafyrirtækið PricewaterhouseCoopers er einnig ákært fyrir að „...greiða fyrir og taka þátt í að dylja þau sviksamlegu viðskipti sem Jón Ásgeir og félagar komu í kring og sem að endingu leiddu til falls bankans í október 2008.“
Hoya oblongacutifolia
Hoya oblongacutifolia er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Taílandi og Víetnam.
Flugslysin á Mosfellsheiði
thumbnail|Sikorsky HH-3E Jolly Green Giant, sama tegund og varnarliðsþyrlan sem fórst. Flugslysin á Mosfellsheiði voru tvö flugslys sem urðu með um 4 klukkustunda millibili þann 18. desember 1979 á Mosfellsheiði með þeim afleiðingum að 11 manns slösuðust. Fyrra slysið varð þegar flugvél af gerðinni Cessna 172, með fjóra innanborðs, brotlenti á heiðinni. Síðara slysið varð þegar Sikorsky HH-3E björgunarþyrla frá Varnarliðinu á Keflavíkurflugvelli, með 3 slasaða úr fyrra slysinu, 2 íslenska lækna og 5 manna bandarískri áhöfn hrapaði nokkur hundruð metra frá fyrri slysstaðnum.
Slysin
Um kl 15:20 var tekið að sakna flugvélar af gerðinni Cessna 172, TF-EKK, en um borð í henni voru franskur flugmaður, Nýsjálendingur og tvær finnskar stúlkur sem störfuðu sem sjúkraþjálfarar á Reykjalundi. Skömmu seinna fannst hún á heiðinni, skammt sunnan Þingvallarvegarins, þar sem hún hafði brotlent og hafnað á hvolfi. Þyrla frá Varnarliðinu á Keflavíkurflugvelli fór á vettvang og flutti Nýsjálendinginn til Reykjavíkur. Eftir að hafa tekið tvo lækna Borgarspítalans og eldsneyti hélt þyrlan aftur á slysstaðinn til að sækja Finnana og flugmanninn. Stuttu eftir að þyrlan hóf sig aftur á loft frá slysstaðnum missti hún afl og hrapaði til jarðar nokkur hundruð metra frá flaki Cessna vélarinnar. Eftir seinna slysið voru hinir slösuðu bornir um 1-1,5 km leið að sjúkrabílum sem fluttu þá á Borgarspítalann.
VY Canis Majoris
VY Canis Majoris er stærsta sólstjarna sem vitað er um og einnig ein sú bjartasta. Hún er rauður ofurrisi og er í stjörnumerkinu Stóra-Hundi (Canis Major). Þvermál hennar er þrír milljarðar kílómetra, það þýðir að hún er 2000 sinnum breiðari en sólin. Hún er líka 40 sinnum þyngri og 500.000 sinnum bjartari en sólin. Hún er í 4900 ljósára fjarlægð frá jörðinni.
Beinahús Jakobs
right|thumb|320px|Beinahús Jakobs sem var til sýnis hjá Royal Ontario safninu frá 15. nóvember 2002 til 5. janúar 2003. Beinahús Jakobs er kalksteinskistill frá 1. öld sem var talinn tengjast Jakobi bróður Jesús. Slíkir kalksteinskistlar voru hluti af greftrunarsiðum gyðinga í Jerúsalem á 1. öld en þá voru lík látið þorna og beinum síðan komið fyrir í litlum kistlum. Á eina hlið kistilsins er þessi áletrun á arameísku Ya'akov bar-Yosef akhui diYeshua en það þýðir "Jakob, sonur Jóseps, bróðir Jesús". Fornleifaráð Ísraels (IAA) lýsti því yfir árið 2003 að áletrunin væri fölsuð.
Bilskirnir
Bilskirnir var heimili Þórs í Norrænni goðafræði og var staðsett á Þrúðvöngum. Er talið mögulegt að nafnið vísi til bliks eldinga en ekki er þó til nein heimild um það. Á því áttu að vera 540 dyr líkt og á Valhöll heimili Óðins. Í Grímnismálum er haft eftir Óðni að Bilskirnir væri besti bústaður sem hann þekkti.
Háskólinn í Tübingen
Háskólinn í Tübingen (Eberhard Karls Universität Tübingen) er háskóli í borginni Tübingen í Baden-Württembergi í Þýskalandi. Hann var stofnaður 1477 af Eberhard V. (Eberhard im Bart). Skólinn er meðal þeirra virtustu í Þýskalandi.
Nesjahreppur
Nesjahreppur var hreppur í Austur-Skaftafellssýslu, austan megin Hornafjarðar. Hann varð til, ásamt Mýrahreppi, 14. nóvember 1876 þegar Bjarnaneshreppi var skipt í tvennt. Nesjahreppur náði yfir sveitina Nes.
Verslunar- og útgerðarbærinn Höfn myndaðist upphaflega innan Nesjahrepps, en var gerður að sérstöku hreppsfélagi, Hafnarhreppi, í ársbyrjun 1946.
Hinn 12. júlí 1994 sameinaðist Nesjahreppur Mýrahreppi á ný, ásamt Höfn í Hornafirði, undir nafninu Hornafjarðarbær.
.ag
.ag er þjóðarlén Antígva og Barbúda. UHSA School of Medicine hefur yfirumsjón með léninu.
Tenglar
Toppdomän
Lífselixír
thumb|200px|right| Lífselixír koparstunga frá 1624 Lífselixír er vökvi sem ætlað er að tryggja eilíft líf og/eða eilífa æsku. Gullgerðarmenn reyndu að búa til slíkan drykk og margar sagnir eru um að leitað hafi verið að slíkum drykkjum. Orðið er einnig haft um lyf við öllum sjúkdómum, ódáinsveig hinna jarðnesku. Iðnjöfrar í hinum vestræna heimi settu á markað ýmis smyrsl, jurtir, bakstra og töflur sem áttu að bæta heilsu og lækna. Í kringum 1880 rann upp blómaskeið lífselixíranna. Þetta voru oft dropar sem áttu að vera allra meina bót, vera fjörgunarlyf og lífsvekjarar.
Englendingurinn Thomas Holloway auðgaðist mjög af slíkri sölu og varð á sinni tíð einn auðugasti maður Bretlands en síðar kom í ljós að undralyf hans voru gagnlaus. Þjóðverjinn Samuel Hahnemann var upphafsmaður þess sem kallað er hómópatía eða smáskammtalækningar en innan þeirra var það viðhorf að hægt væri að lækna krankleika með að gefa þeim sem átti að lækna útþynnt eiturefni sem framkölluðu sömu einkenni og sjúkdómur.
Grassía
Ýmis meðöl voru auglýst seld á Íslandi og auglýst mikið bæði með meðmælabréfum og leiðarvísum þar sem verkan lyfjanna var lofuð og þau sögð allra meina bót. Eitt slík meðal var grassía eða harlemolía sem var brennisteinsblanda og áttu grassíudropar að lækna mörg mein en framleiðandi fullyrti: „Gratia probatum læknar allan skjálfta og máttleysi i útlimum, alla blóðólgu, maga- og lifrarsjúkdóma, lungnaveiki, síðustingi, brjóstþyngsli, bæði innri og ytri meiðsli, kýli, móðursýki og tíðateppu. Það bætir og hægðir til baks og kviðar, hreinsar blóðið fyrir skaðlegum vessum og veitir andlitum heilbrigðislit. Þeir, sem veikir eru af skyrbjúg, vatnssýki eða beinkröm, skulu taka annan hvern dag fimmtán dropa, en börnum  skal  gefa  það  eftir  aldri." Ennfremur var fullyrt að grassían læknaði gigt, hjartslátt, höfuðverk og beinskaða og augnveiki, linaði tannþrautir og læknaði  eyrnaverk og læknaði steinsótt algjörlega á níu mánuðum.
Undrakrónessensinn
Á eftir grassíu kom undrakrónessensinn (wunder-kronessens) sem átti að taka í dropatali og var meðal sem sagt var  verja fyrir öllu eitri, illu lofti og drepsótt og lækna fransós, hamla æxlum og auka náttúru karla og auðvelda konum að fæða og gera hvítvoðunga væra ef dropum af því væri blandað í móðurmjólkina.
Brama-lífs-elixír og bramalífsessens
thumb|Dönsk auglýsing um brama-lífs-elixír frá árinu 1893 thumb|Mansfeld-Büllner framleiðandi brama-lífs-elixíf Danirnir Mansfeld-Bullner og Lassen hófu framleiðslu á vökva í kringum 1870. Það var fyrst meltingarbætandi, svonefndur matarbitter sem átti að bæta meltinguna og auka matarlyst. Síðar fóru þeir að auglýsa að vökvinn ynni á mörgum meinum og markaðsettu undir nafninu brama-lífs-elixír. Vökvinn var seldur í flöskum og á þær var límdur merkimiði með gullnum hana og bláu ljóni. Stúturinn var innsiglaður með grænu lakki. Mansfeld-Bullner eignaðist síðan einn fyrirtækið og auðgaðist á vökvasölunni. Iðjuhöldur að nafni C.A. Nissen setti upp efnavinnslu og hóf að framleiða sams konar bitter sem hann nefndi bramalífsessens. Nissen seldi sinn vökva einnig í litlum flöskum sem voru mjög líkar brama-lífs-elixír-flöskum Mansfeld-Bullner. Nissen límdi miða á sínar flöskur og var á þeim mynd af fjórum verðlaunapeningum og tveimur grískum goðum þeim Herkúlesi og Hygeiu. Nissen innsiglaði sínar flöskur líka með grænu lakki. Samkeppni þessara tveggja söluaðila lífselixíra var töluverð og rataði í íslensk blöð og auglýsingar.
Íslendingurinn Björn Bjarnarson hafði um þetta leyti stofnað bókmenntatímaritið Heimdall. Hann gerði samkomulag við Mansfeld-Bullner og birtust ýmsar auglýsingar um brama-lífs-elixír. Þær fyrstu birtust í Heimdalli vorið 1884 og birti tímaritið einnig skjallgrein um Mansfeld-Bullner. Í auglýsingum sem birtust á Íslandi frá Bullner er varað við bramalífsessens Nissens því Bullner einn selji hinn ekta verðlaunaða brama-lífs-elixír og fullyrt að heiðurspeningarnir á flöskum Nissens séu falspeningar og Nissen vökvinn falsvökvi og leiðarvísir Nissens sé afrit af brama-lífs-elixírs leiðarvísinum. Nissen birti svargreinar í íslenskum tímaritum og bar þar á Bullner að hann okraði á Íslendingum og seldi lífselixírinn fimmtán aurum dýrari á Íslandi en í Danmörku. Bullner svaraði með að draga vísindi inn. Hann hampaði umsögn frá lækni að nafni Melchior sem hefði rannsakað bramalífsessensinn og fundið hann léttvægan, óekta og ólíkan elixír en brama-lífs-elixír frá Bullner væri kostabestur. Einnig birti Bullner árið 1885 yfirlýsingu undirritaða af fjölda Dana sem mæla með brama-lífs-elexírnum en vara við öðrum lífsvekjurum. Bullner lét líka litskrúðuga bæklinga fylgja sínum elixír og var þar vitnað í læknisvísindi og nefndur til Dr. med. Alex Groyen sem hældi brama-lífs-elixírnum mjög og nefndi meðal annars að hann komi í veg fyrir jómfrúgulu og gagnleysi á karlmönnum og við nautn þess ykist líkamanum styrkur og stinnleik, sálargáfur verði fjörlegri og næmari og fylgi því glaðværð, hugdirfð og starfsfýsn. Bullner vitnaði í ýmsa lærða menn sem voru sagðir gefa lífselixír hans læknisfræðilegt vottorð og var þar meðal annars vitnað í dr. Jóhannes Muller heilbrigðisráðherrra í Berlín, riddara af hinni hertogalegu saxnesku Ernestínuorðu, sæmdur medalíum fyrir vísindalegan dugnað af kóngunum í Wurtenberg og Hannóver og hertoganum af Anhalt-Sonderrhausen.
Pabianice
150px|thumb|Skjaldarmerki Pabianice 150px|thumb|Staðsetning Pabianice
Pabianice (Þýska: Pabianitz) er borg í miðhluta Póllands, í Województwo Łódzkie, við fljótið Dobrzynka. Íbúar voru 71 313 árið 2004, flatarmál 32,98 km².
Hleri
Hleri er notaður við að halda veiðarfæri opnu svo hægt sé að fá fisk inn í það. Til eru tvær gerðir af hlerum; botnhlerar og flothlerar.
Botnhlerar
Botnhlerar eru notaðir til veiða á fiskum sem eru botnlægir og eru algengustu hlerarnir á Íslandsmiðum. Þeir eru þannig úr garði gerðir að þeir eiga að sitja á botninum og haldast sem mest og best við hann, og yfirleitt alltaf eru hlerarnir í botni á meðan verið er að draga trollið, þó ekki alltaf eins og t.d þegar verið er að veiða á miklu dýpi.
Flothlerar
Flothlerar eru að sama skapi gerðir til að halda trollinu opnu, en eru aftur á móti þannig gerðir að þeir eiga að svífa um sjóinn og eiga að geta stjórnað því á hvaða dýpi veiðarfæri eru. Þessir hlerar dragast því ekki eftir botninum. Flothlerar eru notaðir við veiðar á uppsjávarfiski, svo sem loðnu og síld.
Apocalypse Now
Francis Ford Coppola hóf vinnu á myndinni þegar hann hafði lokið við að leikstýra hluta 2 af myndunum um Guðföðurinn. Upptaka fór fram á Filipseyjum og átti fyrst um sinn að taka 6 vikur. Framleiðslan dróst hins vegar mjög á langinn og urðu þessar 6 vikur að lokum að 16 mánuðum. Átti Coppola þá, sem fjármagnaði myndina að öllu leyti með eigin fé, á hættu að verða gjaldþrota gengi myndin ekki vel í kvikmyndahúsum. Gerð myndarinnar tók mikið á Coppola, jafnt andlega sem líkamlega. Hann missti um 50 kíló og hótaði hann nokkrum sinnum að fyrirfara sér. Árið 1991 kom út heimildarmynd um gerð Apocalypse Now sem kallaðist Hearts of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse.
Apocalypse Now var tilnefnd til átta Óskarsverðlauna, meðal annars fyrir bestu mynd og besta leikstjóra, og hlaut tvenn, fyrir bestu kvikmyndatöku og besta hljóð.
Compaq
Compaq var bandaríkst fyrirtæki stofnað árið 1982 sem þróaði og seldi tölvur og tölvutengdan búnað og þjónustu. Compaq framleiddi nokkrar fyrstu tölvanna sem virkuðu með IBM PC-staðlinum og var fyrsta fyrirtækið sem hermismíðaði IBM PC-vélar með löglegum hætti.
Hoya elliptica
Hoya elliptica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Joseph Dalton Hooker. Útbreiðslan er í Malasíu og Taílandi.
Armeria transmontana
Armeria transmontana er jurt af gullintoppuætt.
Örvar Kristjánsson (plata)
Örvar Kristjánsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1979. Á henni flytur Örvar Kristjánsson tólf harmonikulög. Platan er hljóðrituð í stereo. Upptaka: Hljóðriti hf. Pressun: Soundtek Inc. Ljósmyndir: Norðurmynd. Offset: Valprent hf.
Hjaltalín
Hjaltalín er íslensk hljómsveit sem hefur gefið út fimm breiðskífur. Platan Terminal var valin poppplata ársins 2009 á Íslensku tónlistarverðlaununum.
Limousin
Limousin getur átt við eftirfarandi:
Claus van der Marwitzen
Claus van der Marwitzen eða Kláus von Marwitzen (nafnið er raunar skrifað á ýmsa vegu í heimildum, svo sem Claues van der Merwytze, Claus von Marvitz o.fl) var þýskur eða hollenskur aðalsmaður sem var hirðstjóri á Íslandi á 16. öld.
Hirðstjórabréf Marwitzen var gefið út í Haderslev í Danmörku á jóladag 1535. Hann kom til Íslands 1536 og sat næstu tvö ár á Bessastöðum en sigldi héðan vorið 1538 og skildi Diðrik frá Mynden eftir sem fógeta sinn. Marwitzen kom aftur vorið 1539 og hafði þá fengið hjá konungi umboð yfir Viðeyjarklaustri og allar jarðir þess og skyldi setjast þar að en sjá munkunum og ábótanum fyrir viðurværi.
Skömmu eftir að hann kom aftur, að morgni hvítasunnudags, fóru hirðstjórinn og fógetinn í Viðeyjarklaustur, brutu þar og brömluðu, hröktu fólk nakið úr rúmum sínum og lögðu klaustrið undir sig. Þetta féll Ögmundi Pálssyni biskupi afar illa sem von var og lét hann um sumarið tylftardóm klerka dæma þá fógeta og hirðstjóra fallna í bann og allar eigur þeirra upptækar til kirkjunnar. Van der Marwitzen var þá farinn aftur til Danmerkur en Diðrik lét sér fátt um finnast og hélt um haustið austur í sveitir til að leggja undir sig eignir klaustranna í Þykkvabæ og Kirkjubæ. En á leið þangað var hann drepinn í Skálholti ásamt mönnum sínum, 10. ágúst 1539.
Marwitzen fékk fréttir af þessum atburðum til Kaupmannahafnar og kærði Ögmund biskup fyrir konungi fyrir að hafa hvatt til verksins. Ögmundur sór það af sér á Alþingi og dæmdi lögrétta þá van der Marwitzen rógbera sem hefði fyrirgert hirðstjóratign sinni og skyldi hann sviptur henni.
Konungur ætlaði fyrst að senda Marwitzen með herskip til Íslands til að koma lögum yfir morðingja Diðriks en hætti við það og sendi þess í stað Christoffer Huitfeldt til landsins vorið 1541, en Marwitzen var þó í för með honum. Áttu þeir þá fund í Kópavogi við Gissur Einarsson biskup. Christoffer Huitfeldt fór síðan að Hjalla í Ölfusi og handtók Ögmund biskup, sem þar var staddur, en þeir van der Marwitzen og Gissur fóru í Haukadal, þar sem Ögmundur bjó, og leituðu skjala og verðmæta en fundu fátt. Huitfeldt tókst þó síðar að ná öllum eignum Ögmundar af honum.
Þeir sigldu svo utan með gamla biskupinn, sem dó að öllum líkindum á leiðinni. Marwitzen var svo sviptur hirðstjóraembættinu og 1542 var hann dæmdur í ævilangt varðhald fyrir ýmsar sakir, þar á meðal rán og manndráp, en var þó náðaður eftir tvö ár.
Brönugras
Brönugras (fræðiheiti Dactylorhiza maculata) er ein tegund orkídea, jurt af brönugrasaætt. Í Hálfdánarsögu Brönufóstra er sagt frá því að tröllkonan Brana hafi gefið fóstra sínum brönugrösin til þess að vekja ástir konungsdóttur og talið að þaðan sé íslenska heitið komið.
Útbreiðsla
Brönugras er algengt um alla Evrópu utan Balkanskaga og einnig í Norður-Asíu. Jurtin kýs einkum sólríka staði á láglendi eða utan í hæðum en einnig finnst hún í röku votlendi sem og þurrum skógarbotnum og lækjarbökkum. Brönugras hefur fundist allt upp í 2,200 metra hæð.
Almennt
thumb|left|200px|Blaðhlutaskipting brönugrassins Brönugras verður að jafnaði milli 15 til 45 sm. á hæð en stærst hefur það fundist 70 sm. á hæð. Þetta er fjölær laukjurt og kemur nýr stöngull upp á hverju ári. Stöngullinn er beinn og uppréttur og mynda blómin klasa mörg saman efst á honum. Blöðin eru ílöng eða sporöskjulaga með dökkum sporöskjulaga blettum á yfirborði.
Þjóðtrú
Til eru þjóðsögur um áhrifamátt Brönugrassins. Það átti að tína jurtina á Jónsmessunótt nærri fjörum. Mikill kraftur átti að vera í rótinni og því þurfti að gæta vel að því að ná henni heilli upp úr jörðinni. Hún er tvískipt og átti þykkari endi hennar að örva kvensemi og líkamlegan löst en þunni endinn aftur á móti að efla hreinlífi. Þannig var talið að hún gæti aukið losta og ástir milli karla og kvenna en eins stillt ósamlyndi hjóna ef þau svæfu á henni. Enda var Brönugras einnig kallað hjónagras, hjónarót, elskugras, Friggjargras, graðrót og vinagras. Til að ná ástum einhvers skyldi lauma öðrum enda rótarinnar undir kodda viðkomandi. Sá hinn sami var síðan látinn sofa með rótina undir höfðinu en sjálfir eiga menn að sofa með hinn helminginn.
Um brönugras ritaði Björn Halldórsson í Sauðlauksdal árið 1781:
Heillaður
Heillaður er bandarísk gaman- og dramamynd frá árinu 2007 Hún er um prinsessuna Giselle sem fer úr teiknaðri sýndarveröld sinni yfir í lifandi New York-borg.
.ai
.ai er þjóðarlén Angvilla. Samgönguráðuneyti Anguilla hefur yfirumsjón með léninu.
Tenglar
Toppdomän
Áskell Löve
Áskell Löve (20. október 1916 – 29. maí 1994) var íslenskur grasa- og erfðafræðingur. Rannsóknir Áskels beindust fyrst og fremst að flóru Norðurslóðar - mosum, æðplöntum og háplöntum. Hann með konu sinni Doris var fyrsti rannsakandinn sem gaf til kynna fjölda litninga fyrir hverja tegund sem vex á Íslandi.
Æviágrip
Áskell fæddist á Ísafirði. Hann nam grasafræði við Háskólann í Lundi í Svíþjóð frá 1937. Hann giftist samnemanda sínum Doris Benta Maria Wahlén og unnu þau saman að flestum verkum hans. Hann lauk doktorsprófi árið 1942 í grasafræði og D.Sc. gráðu í erfðafræði árið eftir. Frá 1941 til 1945 vann hann sem rannsakandi við Háskólann í Lundi og erfðafræðingur við Háskóla Íslands.
Árið 1951 flutti hann til Norður-Ameríku þar sem hann hóf störf sem dósent í grasafræði við háskólann í Manitoba (Winnipeg). Síðan 1951 hann starfaði sem prófessor við Montreal háskóla í Kanada. Svo kómst hann í Bandaríkin og var prófessor í líffræði og formaður líffræðideildar við háskólann í Boulder (Colorado) frá 1964 til 1976. Árið 1974 neyddist Áskell til að segja af sér (líklega vegna póltískra ofsókna ) og síðan 1976 flytja til í San Jose (Kalifornía).
Meðal þekktra nemenda hans voru Brij Mohan Kapoor, Hugh Bollinger og Bill Weber.
Verk
200px|thumb|hægri|Íslenzkar jurtir. 1945 Áskell var höfundur 12 bóka og yfir 1400 ritgerða. Þekktastar eru tvær bækur um Flóru Íslands, myndskreyttar af norska listamanninum Dagny Tande Lid  Dagny Tande Lid (1903 - 1998): Önnur helstu vísindarit hans: Sameiginleg vísindarit með konu sinni Doris Löve: 200px|thumb|hægri| er fíflategundin sem Áskell lýsti Staðlaða höfundarstyttingin Á.Löve er notuð til að tilgreina hann sem höfund þegar vitnað er í grasafræði og um 1370 nöfn gefin út af Áskeli Löve. Nokkur latnesk heiti plantna (af meira en 1370) sem hann lýsti:
Háseti
Orðsifjar
Hér kemur forliðurinn há- af nafnorðinu hár (‚róðrarþollur‘, ‚keipur‘) og nafnorðið ‚seti‘ er dregið af sögninni að sitja — orðið vísar því til þess er „situr við keipinn“ eða einfaldlega þess sem rær.
Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar
Almanak Ólafs S. Thorgeirssonar var almanak á íslensku sem kom út árlega í Winnipeg í Kanada frá 1894 til 1954. Upphaflegur útgefandi var prentarinn Ólafur S. Thorgeirsson sem hafði flutt rúmlega tvítugur til Vesturheims frá Akureyri árið 1887. Í fyrstu var almanakið prentað í prentsmiðju Lögbergs. Eftir lát Ólafs 1936 hélt Thorgeirsson Company áfram útgáfu þess. Almanakið innihélt dagatal, æviþætti, smásögur og yfirlit helstu atburða líðandi árs, þar á meðal fréttir af andláti Vestur-Íslendinga.
John Wayne Gacy
John Wayne Gacy (17. mars 1942 – 10. maí 1994) var bandarískur raðmorðingi. Hann var sakfelldur og tekinn af lífi fyrir nauðgun og morð á 33 drengjum en 29 þeirra hafði hann grafið undir húsinu þar sem hann bjó. Hinir fjórir fundust í nálægum ám, allt frá frá árinu 1972 og þar til hann var handtekinn árið 1978.
John Wayne Gacy fékk viðurnefnið „morðtrúðurinn“, þar eð hann klæddist ávallt trúðabúningi og var með andlitsmálningu í mörgum veislum sem hann hélt fyrir vini og nágranna. Þar skemmti hann börnum undir viðurnefninu „Trúðurinn Pogo“. John Wayne Gacy komst í heimsmetabók Guinness fyrir lengsta dóm sem nokkur raðmorðingi hefur fengið, en hann var dæmdur í 21 samfellt lífstíðarfangelsi og hlaut 12 dauðadóma.
Allium umbilicatum
Allium umbilicatum er tegund af laukætt ættuð frá Pakistan, Afghanistan, Túrkmenistan, Uzbekistan, Íran, og Tajikistan. Þetta er fjölær jurt sem verður að 40 sm há, með egglaga lauk að 15 mm langan. Blöðin eru rörlaga. Blómskipunin er hálfkúlulaga, þéttsetin bleikum blómum.