cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Allium wallichii
Afbrigði
Allium wallichii var. wallichii --- Blöðin mjókka ekki í blaðstilk við grunninn
Allium wallichii var. platyphyllum (Diels) J.M.Xu 	--- Blöðin mjókka ekki í blaðstilk við grunninn --- finnst aðeins í Yunnan
Pinus patula
Pinus patula er furutegund sem er ættuð frá hálendi Mexíkó.
Viðurinn er fölbleikur til laxableikur, í meðallagi mjúkur, stökkur og lyktar sterklega af anís þegar hann er nýhögginn.
Balsamþinur
thumb|Abies balsamea. thumb|Barr. Balsamþinur (Fræðiheiti: Abies balsamea) er norður-amerísk þintegund sem er með útbreiðslu frá Bresku Kólumbíu til Nýfundnalands í Kanada og frá Minnesota til Maine í Bandaríkjunum. Einnig er útbreiðsla í Appalasíufjöllum. Tréð er vinsælt sem jólatré í austurhluta álfunnar. Glæsiþinur er skyld tegund.
Balsamþinur verður 14 til 20 metra hátt tré og er með mjóa krónu. Það er fylkistré Nýju-Brúnsvíkur í Kanada.
Á Íslandi
Balsamþinur hefur almennt þrifist illa á Íslandi vegna hafræns loftlags. Þó finnst vöxtulegur reitur í Vaglaskógi.
Campanula candida
Campanula candida er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Íran.
Krossblómaætt
Krossblómaætt (fræðiheiti Brassicaceae eða Cruciferae) er ætt dulfrævinga sem telur margar mikilvægar matjurtir, svo sem hvítkál, blómkál, rófur, næpu, repju, sinnep og piparrót. Allar tegundir af þessari ætt eru ætar en sumar innihalda erúsínsýru sem gerir varasamt að neyta þeirra í miklu magni.
IUPAC-nafnakerfið
IUPAC-nafnakerfið er kerfisbundin leið til að gefa lífrænum efnasamböndum nöfn sem kallast IUPAC-heiti. Í því er reynt að gefa hverju efni nafn sem segir ótvírætt til um byggingarformúlu þess. Nafnakerfið notast við fjölda for- og viðskeyta og inn í heitin er skeytt nöfnum og staðsetningu virkra hópa.
Forskeyti
Notast er við ákveðin forskeyti háð fjölda efniseinda. Notuð eru tvö mismunandi forskeyti, eftir því hvort við er átt fjölda kolefnisatóma eða annarra efniseinda.
Alkanar
Beinkeðjualkanar hafa viðskeytið -an. Einfaldasti alkaninn er þannig metan, CH4. Hringlaga alkanar hafa einnig forskeytið sýkló-; þannig er C4H8 sýklóbútan.
Greindar alkankeðjur eru meðhöndlaðar sem beinar keðjur með alkýlhópum tengdum. Sem forskeyti er tala þess kolefnis sem alkýlhópurinn tengist við, og á eftir fylgir stofn sá sem á við fjölda atóma í alkýlhópnum. Hann ber viðskeytið -ýl, og er skeytt á grunnnafn keðjunnar. Þannig verður (CH3)2CHCH3, ísóbútan, að 2-metýlprópan, þar sem CH3, metýl, tengist á annað kolefni lengstu kolefnakeðjunnar, sem hefur þrjú atóm. Þar sem ekki getur verið til annað en 2-metýlprópan (1-metýlprópan væri bútan), má sleppa tölunni; þannig verður það einfaldlega metýlprópan.
Komi upp vafi varðandi tölugjöf, hvað varðar þann enda sem talið er frá, þá er alltaf talið þannig að virkir hópar fái sem lægst tölugildi.
Séu fleiri en einn sams konar hópur eru tölurnar aðgreindar með kommum, og dí-, trí-, tetra-, o.s.frv. bætt framan á heiti hans. Þannig verður C(CH3)4 að 2,2 dímetýlprópan. Ef hóparnir eru mismunandi er þeim raðað í stafrófsröð, og þeir aðskildir með kommu.
Flóknari hópar fá nafn sem lýsir byggingu þeirra, og eru númeraðir frá tengipunkti sínum. Þannig er 4-(1-metýlprópýl)oktan oktankeðja með própýlhóp tengdan við fjórða kolefnið, en metýlhópur er tengdur við kolefnið sem næst er meginkeðjunni.
Alkenar og alkýnar
Alkenar bera nöfn meginkeðjunnar, með viðskeytið -en, og innskeytta tölu sem gefur til kynna staðsetningu tvítengisins. CH2=CHCH2CH3 er bút-1-en. Ekki er þörf á tölum í eten og própen, þar sem enginn vafi er á staðsetningu tvítengis í þeim. Aftur er lægsta tala notuð.
Ef tvítengi eru fleiri, breytist viðskeytið í -díen, -tríen, o.s.frv.: CH2=CHCH=CH2 er búta-1,3-díen.
Alkýnar nota sama kerfi, með viðskeytinu -ýn.
Orðsifjabók
Orðsifjabók er orðabók sem inniheldur orðsifjar þeirra orða sem þar eru. Margar stórar orðabækur eins og Oxford English Dictionary og Webster's innihalda upplýsingar um orðsifjar án þess að vera sérstaklega orðsifjabækur.
Mayhem
Mayhem er norsk svartmálmshljómsveit stofnuð árið 1984. Stofnendurnir voru gítarleikarinn Euronymous, bassaleikarinn Necrobutcher og trommarinn Manheim, allt listamannsnöfn sem þeir tóku upp eftir að þeir stofnuðu hljómsveitina. Sú tónlistarbylgja sem Mayhem þykir tilheyra er oft nefnd „seinni svartmálmssbylgjan“ og urðu meðlimirnir frumkvöðlar bylgjunnar.
Upphaf
Mayhem var stofnuð árið 1984 af þeim félögum Øystein Aarseth, Jørn Stubberud og Kjetil Manheim, þeir sóttu innblástur sinn í hljómsveitir sem tilheyrðu fyrri kynslóð svartmálmsins, hljómsveitir á borð við Venom og Hellhammer en einnig úr öðru stefnum og þar má nefna þrass- og dauðarokkshljómsveitir á borð við Slayer. Hljómsveitin kom fyrst opinberlega fram á tónleikum árið 1985. Þar söng Eirik Nordheim eða "Messiah" með þeim á sviði. Á þessum tónleikum sínum spiluðu þeir aðeins tökulög lög eftir bresku hljómsveitina Venom og svissnesku hljómsveitina Celtic Frost. Seinna þetta sama ár tóku þeir upp 2 prufuupptökur, plöturnar “Voice Of A Tortured Skull” og “Pure Fucking Armageddon”.
Árið 1988 ákváðu Maniac og Manheim að yfirgefa bandið. Í stað Maniac kom maður að nafni Per Yngve Ohlin sem söngvari. Euronymous hafði verið að hlusta á demo plötur með hljómsveitinni Morbid þar sem Per Yngve Ohlin hafði verið í. Hann kom inn í Mayhem sem söngvari og tók upp nafnið Dead sökum rosalegs þunglyndis. Í stað Manheim kom maður að nafni Jan Axel Blomberg á trommurnar. Hann kallaði sig Hellhammer eftir svissneskri þungarokkshljómsveit. Þessi liðs skipan hefur oft verið kölluð hin goðsagnakennda skipan.
Nú leit allt út fyrir að vera að ganga upp hjá Mayhem en samt átti ýmislegt eftir að setja strik í reikninginn hjá þeim. Á meðan þeir voru á tónleikaferðalaginu í Þýskalandi var tekinn upp “live” diskur með þeim sem hlaut nafnið “Live In Leipzig”. Vísaði það til tónleika sem þeir höfðu spilað í Leipzig í Þýskalandi. Þessir tónleikar voru haldnir í yfirgefnu flugskýli. Eftir að þeir komu aftur heim ákváðu þeir að taka upp plötuna “De Mysteriis Dom Sathanas”. Þó svo að allt gengi vel átti hlutur sem myndi eyðileggja allar venjulegar hljómsveitir eftir að gerast. 8. apríl árið 1991 hafði Dead verið að tala um sjálfsmorð við vini sína og ákvað að ferðast aftur heim til sín. Þegar hann kom heim skar hann á æðarnar á úlnliðnum og skaut sig í hausinn með haglabyssu. Euronymous, sem bjó með Dead, kom heim að læstum dyrum ákvað að klifra inn um gluggann. Þegar hann kom inn sá hann Dead liggjandi dauðann í blóði sínu og heilann dottinn úr mölbrotinni hauskúpunni. Í stað þess að hringja í lögregluna hljóp Euronymous í næstu búð og keypti einnota myndavél. Þegar hann kom aftur tók hann myndir af líkinu sem seinna meir prýddu diskinn “Dawn Of The Black Hearts”. Síðan tók hann upp nokkur brot úr hauskúpunni og hluta af heilanum úr Dead. Hann eldaði kássu og notaði í hana heilann og át þetta til heiðurs Dead. Úr hauskúpubrotunum bjó hann til hálsmen fyrir sig og Hellhammer. Eftir að Dead framdi sjálfsmorð ákvað Necrobutcher að yfirgefa bandið út af óþekktum ástæðum. Þá þurftu þeir sem eftir voru að finna enn einn meðliminn. Fengu þeir Stian Johannsen, sem kallaði sig Occultus, til að koma í bandið. Hann spilaði á bassa og söng, en bara í stuttan tíma. Eftir að hann yfirgaf Mayhem eyðilögðu Euronymous og Varg Vikernes húsið hans Stian.
Á þessum tíma var Euronymous byrjaður með útgáfu fyrirtæki sem hann kallaði “Deathlike Silence Producttions” og búinn að gefa út fyrstu LP plötuna með Merciless og endurútgefa Deathcrush. Hann var einnig búinn að gefa út plötu með Burzum, sem var eins manns hljómsveit og var Varg Vikernes maðurinn á bak við það. Sumarið áður höfðu Darkthrone, sem áður höfðu spilað dauðarokk, gefið út fyrstu svartmálmsplötuna sína sem bar nafnið “A Blaze In The Northern Sky” og var hún tileinkuð Euronymous. Um þetta leyti var rólegra að gera hjá Mayhem og Hellhammer var kominn í annað band sem hét Arcturus. Hann var þó enn að spila með Mayhem. Euronymous opnaði líka búð sem hann kallaði “Helvete” eða Helvíti. Þessa búð sóttu allir meðlimir stærstu svartmálmshljómsveitanna, meðal annars Enslaved, Emperor, Darkthrone og Immortal. Varg fékk líka að vera í kjallaranum þegar hann heimsótti Osló. Euronymous var orðinn að nokkurs konar foringja norsku svartmálmssenunnar og sagði til um hvað ætti að gera og hvað ekki.
Árið 1992 hafði margt gerst í undirmenningu norska drungarokksins. Norska þungarokkið var loksins tilbúinn og það varð bylting og hinn sataníski undirheimur Noregs reis upp. Það var verið að byrja að taka upp “De Mysteriis Dom Sathanas” og í æsingnum voru nokkrar kirkjur brenndar. Liðsskipanin var þessi: Euronymous – gítar, Hellhammer – trommur, Blackthorn (Snorre Ruch) – gítar, Varg Vikernis – bassi og Atilla Csihar – söngur. Margir telja þessa liðskipan hina klassísku liðsskipan Mayhem og er “De Mysteriis Dom Sathanas” talin vera meistarastykki af flestum sem hlusta á svartmálm.
Með upptöku á “De Mysteriis Dom Sathanas” og nýjum gítarleikara, fékk Euronymous nóg að gera í plötubúðinni og útgáfu fyrirtækinu. Þó svo að allt liti út fyrir að vera fullkomið var margt að. Samband Euronymous og Varg hafði þróast frá vinasambandi í fullkomið haturs samband. 10. ágúst árið 1993 fóru þeir Blackthorn og Varg heim til Euronymous. Blackthorn bankaði upp á og Euronymous bauð honum inn. Um leið og hann snéri sér við stökk Varg inn og stakk Euronymous um það bil 20 sinnum með hníf. Varg fékk hámarks refsingu fyrir morðið og á ekki von á náðun fyrr en í fyrsta lagi árið 2016. Fjölskylda Euronymous fór fram á það að allar bassalínur yrðu teknar út og spilaðar upp á nýtt af öðrum bassaleikara. Leiðsmenn Mayhem sögðust ætla að gera það en seinna meir sagði Hellhammer að þeir hefðu ekki gert það vegna þess að þeir voru orðnir þreyttir á því að fresta útgáfu plötunnar.
Núna var Hellhammer sá eini sem var eftir af upprunalega bandinu en hann langaði að halda áfram með bandið. Hann hafði samband við nokkra fyrrverandi meðlimi. Hann fékk þá Necrobutcher, Maniac og nýjan gítarleikara sem heitir Rune Erickson en kallar sig Blasphemer. Þeir byrjuðu að semja nýja tónlist fyrir nýja plötu sem fékk nafnið “Wolf’s Lair Abyss”. Sú plata kom út á hrekkjavöku árið 1997 og var henni fylgt eftir með litlu tónleikaferðalagi sem endaði á tónlistarhátíð sem heitir “Milwaukee Metalfest”.
Eftir að diskurinn var gefinn út kom maður að nafni Alexander Nordgaren í bandið sem gítarleikari. Hann spilaði með Mayhem á “Mayhem Invades England” tónleika ferðalaginu en hætti síðan árið 1998 þegar hann flutti til Englands.
Seinna meir var mikið um útgáfur. Árið 1998 kom út “Ancient Skin/Necrolust” smáskífan, tónleikaplatan “Mediolanum Capta Est” kom árið 1999 og sama ár gáfu þeir út plötu með Zyklon-B. Árið 2000 kom síðan “Grand Declaration Of War” út. Árið 2001 kom “European Legions:Live In Marseille” út á DVD og VHS og í mjög takmörkuðu upplagi á geisladiskum. 2002 kom diskur með Mayhem og Meads Of Aspohodel út á vínyl og seinna sama ár á geisladisk. Sama ár kom “The Studio Experience” sem er box sem inniheldur eftirfarandi vínylplötur: Deathcrush 12", De Mysteriis Dom Sathanas 12", Wolfs Lair Abyss 12", Grand Declaration Of War 12" og Freezing Moon/Carnage 7". Seinasta platan var tekin upp árið 1990 og söng Dead inn á hana. Árið 2004 kom síðan platan “Chimera” út. Í nóvember ákvað hljómsveitin síðan sameiginlega að Maniac skyldi hætta. Þá var hann búinn að vera söngvari í Mayhem í 10 ár samfleytt. Í stað hans kom aftur Atilla Csihar sem söng inn á “De Mysteriis Dom Sathanas”.
Útgáfur
Opinberar útgáfur
Bootlegar
Safniplötur
Opinber Vídeó
Bootleg Vídeó
Hvalfjörður
thumb|Horft inn í Botnsdal í botni Hvalfjarðar. thumb|Horft frá Botnsdal út Hvalfjörð Hvalfjörður er mjór og djúpur fjörður inn af Faxaflóa á Vesturlandi, norðan við Kollafjörð og sunnan við Borgarfjörð. Norðan megin við fjörðinn er Akranes og sunnan megin er Kjalarnes. Hann er um það bil 30 km að lengd.
Um miðjan fjörðinn að norðanverðu er Grundartangi þar sem rekin er járnblendiverksmiðja og álver. Þar er nú ein stærsta höfn landsins. Gegnt Grundartanga er Maríuhöfn á Hálsnesi sem var ein aðalhöfn landsins á síðmiðöldum. Botnsdalur, í botni Hvalfjarðar, er vinsælt útivistarsvæði og þar er hæsti foss landsins, Glymur. Sunnan við hann er Brynjudalur þar sem einnig er útivistarsvæði. Innarlega í firðinum eru víða leirur og þar er fjölbreytt fuglalíf og mikið um krækling.
Á árunum 1996-1998 voru gerð göng, Hvalfjarðargöngin, undir utanverðan Hvalfjörð og styttu þau hringveginn um eina 55 km þar sem ekki var lengur þörf á að fara fyrir fjörðinn, 62 km leið. Enn er þó hægt að aka fyrir Hvalfjörð eftir þjóðveg 47.
Hernaðarhlutverk Hvalfjarðar
Í síðari heimsstyrjöld gegndi Hvalfjörður mjög mikilvægu hlutverki. Flotastöð bandamanna var innst í Hvalfirði þar sem Hvalstöðin er. Þar var skipalægi og viðkomustaður skipalesta á leið milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna og oft voru mörg skip á firðinum. Bækistöðvar voru reistar í landi Litlasands og Miðsands og þar má enn sjá minjar frá stríðsárunum, meðal annars bragga sem hafa verið gerðir upp.
Hvalveiðar og -vinnsla
Við Þyril var byggð hvalverkunarstöð árið 1948, sú eina á landinu, sem síðar hefur verið í rekstri með hléum.
Sögur og sagnir
Hvalfjörður er sögustaður Harðar sögu og Hólmverja. Innarlega á firðinum er lítil eyja sem heitir Geirshólmi en er oft ranglega kölluð Harðarhólmi. Þar á útlaginn Hörður Grímkelsson að hafa hafst við með fjölmennan flokk en þegar hann og menn hans höfðu verið felldir í landi er sagt að Helga kona Harðar hafi synt í land með syni þeirra tvo. Á Sturlungaöld var aftur flokkur manna í Geirshólma um tíma, þegar Svarthöfði Dufgusson hafðist þar við með flokk manna Sturlu Sighvatssonar og fór ránshendi um sveitirnar.
Peyo
Ferill
Hann hóf sjálfstæðan feril sem myndasöguhöfundur árið 1946 og samdi stuttar skrítlur og sögur fyrir ýmis belgísk blöð. Sama ár leit persónan Hinrik (franska: Johan) fyrst dagsins ljós. Hún átti eftir að þróast mikið á næstu árum og verða annar helmingur hins vinsæla tvíeykis Hinriks og Hagbarðs. Þær sögur birtust í tímaritinu Sval eftir að Peyo var loks ráðinn þangað árið 1952.
Í einni sögunni um þá Hinrik og Hagbarð kynnti Peyo til sögunnar litla bláa skógarálfa, Strumpana. Þótt þeir hafi í fyrstu aðeins verið hugsaðir sem aukapersónur í einni bók, voru vinsældir þeirra slíkar að höfundurinn kallaði þá aftur til leiks og hóf fljótlega að rita sjálfstæðar sögur um ævintýri persónanna. Alls samdi hann sextán bækur um Strumpana og eftir dauða hans tók sonurinn Thierry Cuilliford upp þráðinn og samdi álíka margar sögur.
Hann samdi sjö ævintýri um Steina sterka, ógnarsterkan smápjakk sem missir ofurkrafta sína við það eitt að fá kvef. Þá átti hann þátt í einni bók um ævintýri Svals og Vals, Svaðilför til Sveppaborgar.
Refaveiðar
Refir (lat. vuples lagopus) eru eina landspendýrið sem var á Íslandi fyrir landnám. Vegna þess að hann veiðir sér til matar villta fugla, og á það til að drepa lömb og önnur húsdýr, hafa menn litið á hann sem varg eða keppinaut frá fornu fari og því veitt hann eftir bestu getu. Refur sem liggur á greni er kallaður grendýr en refur sem liggur ekki á greni kallast hlaupadýr. Forðum var leyft - og þótti æskilegt - að drepa þá á hvaða hátt sem var, en í nútímanum gilda reglur, sem m.a. banna vissar aðgerðir við veiðar.
Gildruveiðar
Fyrstu aldirnar var refurinn einkum veiddur í gildrur, sem gjarnan voru listilega hlaðnar úr steinhellum. Þessar gildrur má finna enn í dag, þótt erfitt geti verið að þekkja þær frá öðru grjóti, þar sem þær veðrast og vaxa í mosa og skófum. Þegar dýrabogar og aðrar smíðaðar gildrur komu fram á sjónarsviðið, urðu þær ráðandi viöð refaveiði.
Skotveiðar
Þegar menn fengu fyrst byssur í hendur, voru skotfæri dýr og því ekki bruðlað með þau. Auk þess voru fyrstu byssurnar ónákvæmar. Refadráp með skotvopnum varð því ekki algengt fyrr en á seinni hluta 19. aldar. Þá liggur refaskyttan gjarnan í leyni í skotbyrgi, í skotfæri við greni eða svæði þar sem von er á ref, og egnir oft fyrir dýrin með hræi til að lokka þau í skotfæri.
Aðferðir sem voru stundaðar en eru nú bannaðar
Strax og menn fengu stryknín og aðrar tegundir af eitri, fór að tíðkast að bera hræ út á víðavang og eitra þau. Með því móti gekk oft vel að drepa refi, en meðaflinn var m.a. fálkar og ernir, sem átu sömu hræin og drápust líka. Ekki hafa allir bændur saknað þeirra mikið, enda veiða þeir líka dýr og fugla sem menn hagnýta. Vegna friðunar þessara og fleiri fugla, er nú bannað að skilja eftir eitruð hræ á víðavangi.
Á tuttugustu öld var líka oft notað dýnamít, sem var stungið ofan í greni og svo sprengt, eða að hellt var bensíni ofan í og kveikt í. Þetta er harðbannað í dag. Einnig er bannað að nota ljóskastara til að blinda dýrið svo auðveldara sé að skjóta það á færi.
Laun fyrir veiðar
Í nútímanum sjá sveitarfélög um að ráða skyttur og meindýraeyða til að drepa einkum ref og mink. Lengi hefur tíðkast að sveitarfélag borgi fyrir hvert unnið dýr, og er þá borgað þegar skottið af því er afhent. Einnig ráða bændur, veiðifélög o.fl. oft menn til refaveiða.
Friðun
Sums staðar er refur friðaður og er friðlandið á Hornströndum til dæmis þekkt. Þar sem hann er friðaður, dafnar stofninn auðvitað vel, og þegar ung dýr komast á legg leggja þau land undir fót til að finna sér ný búsvæði. Frá friðlandinu á Hornströndum koma til dæmis dýr inn í Ísafjarðardjúp og Strandir og lengra suður.
Erlendis
Refaveiðar á Íslandi einkennast af því að refurinn er sögulegur keppinautur mannsins í lífsbaráttunni og veiðarnar því stundaðar af nauðsyn. Það sama er auðvitað uppi á teningnum alls staðar þar sem refir lifa innan um menn sem stunda landbúnað eða veiði. En sums staðar erlendis eru refir líka veiddir sem sport. Í Bretlandi er það sport heldri manna að klæðast litríkum fötum og fara ríðandi í stórhópum á refaveiðar, með lúðra og hunda. Hundarnir eru látnir rífa refina í sig. Þessar veiðar hafa sætt harðri gagnrýni af dýraverndarástæðum, þar sem þær eru til gamans gerðar og dýrin drepin á kvalafullan hátt.
17. öldin
Íslömsku púðurveldin; Tyrkjaveldi, Safavídaríkið og Mógúlveldið, blómstruðu á þessari öld. Mógúlveldið náði hátindi sínum á Indlandsskaga. Í valdatíð Aurangzeb er talið að Indland hafi verið stærsta hagkerfi heims, stærra en öll hagkerfi Vestur-Evrópuríkja til samans. Héraðið Subah Bangla (nú Bengal) var stórveldi í textílframleiðslu og flutti út klæðaefni úr bómull og silki um allan heim.
Líkt og 16. öldin einkenndist 17. öldin í Evrópu af mikilli ólgu í trúmálum. Gagnsiðbótin var áberandi í kaþólskum löndum og meðal mótmælenda var hreintrúarstefna áberandi í upphafi aldarinnar, en heittrúarstefna við lok hennar. Galdrafárið náði hámarki á fyrri hluta aldarinnar í Evrópu og evrópskum nýlendum í Ameríku. Á Íslandi stóð Brennuöld frá 1654 til 1690. 17. öldin var öld barokksins í tónlist, myndlist og arkitektúr. Leikhúslíf stóð víða með miklum blóma í Evrópu.
Við lok aldarinnar þekktu Evrópubúar lógaritma, rafmagn, sjónaukann og smásjána, örsmæðarreikning, þyngdaraflið, lögmál Newtons um hreyfingu, loftþrýsting og reiknivélar, þökk sé verkum helstu höfunda Vísindabyltingarinnar eins og Galileo Galilei, Johannes Kepler, René Descartes, Pierre Fermat, Blaise Pascal, Robert Boyle, Christiaan Huygens, Antonie van Leeuwenhoek, Robert Hooke, Isaac Newton og Gottfried Wilhelm Leibniz. Upplýsingin hófst undir lok 17. aldar með riti John Locke, An Essay Concerning Human Understanding.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Frumvarpið olli deilum á Bandaríkjaþingi og skiptar skoðanir voru á lögmæti þess. Repúblikanar töldu frumvarpið fela í sér brot á stjórnarskrá, með því að heimila yfirtöku stjórnvalda (enska: Government takeover) í einkageiranum og skylda þegna til að kaupa heilbrigðistryggingar.
Lögin munu taka gildi í áföngum, en lokaáfanginn er áætlaður árið 2018. Auk þess að fela í sér aukin réttindi borgara til heilbrigðisþjónustu er lögunum ætlað að draga úr halla ríkissjóðs um 143 milljarða dollara á fyrsta áratug eftir gildistöku þeirra.
Kirgistan
Kirgistan er landlukt ríki í Mið-Asíu með landamæri að Kína í austri, Kasakstan í norðri, Tadsíkistan í suðri og Úsbekistan í vestri. Höfuðborg landsins og stærsta borgin er Bishkek. Kirgisar eru meirihluti íbúa landsins en þar búa líka stórir hópar Rússa og Úsbeka. Kirgisíska er tyrkískt mál og er opinbert mál landsins ásamt rússnesku. 90% íbúa Kirgistans eru múslimar og meirihlutinn aðhyllist súnní íslam. Menning Kirgistans ber merki um áhrif Rússa, Mongóla og Írana.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Obama var tíðrætt um frumvarpið á opinberum vettvangi, bæði í kosningabaráttu sinni og þegar hann hafði tekið við forsetaembættinu. Hann hefur lagt áherslu á að heilbrigðisþjónusta sé hluti af réttindum borgara, en ekki forréttindi. Ennfremur gagnrýndi hann starfshætti tryggingafélaga. Eftir að frumvarpið hafði verið samþykkt sagði Obama í sjónvarpsávarpi að þetta væri birtingarmynd breytinga: „This is what change looks like“. „Change“ (íslenska: Breytingar) var eitt af lykilorðunum í kosningabaráttu Obama.
Kirgistan
Kirgistan hefur verið hluti af ýmsum menningarsvæðum og stórveldum. Landið var hluti af Silkiveginum og öðrum verslunarleiðum um Mið-Asíu. Landið hefur verið undir stjórn Göktyrkja, Úígúraveldisins og Kitana, þar til Mongólar lögðu það undir sig á 13. öld. Landið varð aftur sjálfstætt en varð fyrir innrásum Kalmyka, Mansjúmanna og Úsbeka. Árið 1876 varð landið hluti af Rússneska keisaradæminu. Kirgistan var Sovétlýðveldi til 1991 þegar landið fékk sjálfstæði. Forseti landsins, Askar Akajev, sagði af sér 4. apríl 2005 í kjölfar Túlípanabyltingarinnar. Eftirmaður hans, Kurmanbek Bakiyev, neyddist einnig til að segja af sér og flýja land í kjölfar blóðugra uppþota árið 2010. Eins fór með forsetann Sooronbay Jeenbekov, sem sagði af sér eftir fjöldamótmæli árið 2020.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Ferill frumvarpsins í Bandaríkjaþingi
Obama byrjaði að vinna að umbótum á heilbrigðiskerfinu fljótlega eftir að hafa tekið forsetaembættinu. Í febrúar 2009 var boðaði Obama þingdeildir á sameiginlegan fund, þar sem unnið var að áætlun til að koma á fyrirhuguðum umbótum. Í mars 2009 hóf Obama umbótaferilinn formlega og hélt ráðstefnu fyrir mikilvæga aðila innan heilbrigðisgeirans. Obama óskaði eftir því að frumvarpið færi í gegn um báðar þingdeildir áður en hlé yrði gert á störfum þeirra yfir sumarið, en það markmið náðist ekki.
Kirgistan
Kirgistan er aðili að Samveldi sjálfstæðra ríkja, Evrasíska efnahagssambandinu, Sameiginlegu öryggissáttmálastofnuninni, Samvinnustofnun Sjanghæ, Samtökum um íslamska samvinnu, Tyrkíska ráðinu, Türksoy og Sameinuðu þjóðunum. Kirgistan er þróunarland og situr í 120. sæti Vísitölu um þróun lífsgæða. Landið er það annað fátækasta í Asíu. Efnahagur landsins reiðir sig á olíu og jarðgas, ásamt vinnslu gulls, úrans og steinkola.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Ferill frumvarpsins í Bandaríkjaþingi
Þar sem frumvarpið mætti andstöðu margra þingmanna var komið á samvinnu milli repúplikana og demókrata. Öldungadeildarþingmaðurinn Max Baucus leiddi það starf, og gerði í kjölfar þess breytingar á frumvarpinu sem tóku mið af áherslum beggja flokka. Breytingarnar fólu meðal annars í sér að kostnaðurinn við umbæturnar lækkaði talsvert. Þessar breytingar komu einnig í veg fyrir að um alhliða almenningstryggingar (enska: Public insurance option) væri að ræða.
Kirgistan
Heiti
Orðið Kyrgyz er dregið af tyrkíska orðinu yfir „fjörutíu“ og vísar til ættbálkanna 40 sem sagnahetjan Manas sameinaði gegn Úígúrum. Kyrgyz merkir bókstaflega „við erum fjörutíu“. Á 9. öld réðu Úígúrar yfir stórum hluta þess sem í dag eru Mið-Asía, Mongólía, Rússland og Kína. Viðskeytið -stan kemur úr persnesku og merkir „staður“ eða „land“.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Ferill frumvarpsins í Öldungadeild
Ferill frumvarpsins öldungadeildinni var tímabundið stöðvaður vegna hótana þingmanns repúplikana fyrir Nebraska, Ben Nelson, um að kæfa það í málþófi (enska: Filibuster). Nelson hvarf frá fyrirætlunum sínum eftir að frumvarpinu var breytt á þann hátt að Medicaid-kerfi Nebraska hlaut hærri fjárstuðning en upphaflega stóð til.
Kirgistan
Heiti
Sólin í fána Kirgistans er með fjörutíu geisla sem vísar til ættbálkanna fjörutíu, og hringurinn í miðjunni er lykilhringurinn, tunduk, efst á júrt, tjaldhýsi sem hirðingjar Mið-Asíu bjuggu í.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Ferill frumvarpsins í Öldungadeild
Frumvarpið var afgreitt í Öldungadeild Bandaríkjaþings 24. desember 2009 með 60 atkvæðum með og 39 á móti. Allir þingmenn demókrata sem og óháðir, kusu með frumvarpinu, en allir repúblikanar kusu gegn því.
Kirgistan
Heiti
Opinbert heiti landsins er „Kyrgyz-lýðveldið“ en í flestum málum er landið kallað einhverju afbrigði af Kirgistan. Eldra heiti þess, Kirgisía, er notað í nokkrum málum, til dæmis rússnesku og grísku.
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Hið konunglega norræna fornfræðafélag, eða Fornfræðafélagið (sem á dönsku heitir Det kongelige Nordiske Oldskriftselskab), var stofnað 28. janúar 1825, á afmælisdegi konungsins, Friðriks 6. Markmið félagsins var að gefa út íslenskar fornbókmenntir, og auka þekkingu á fornri sögu og menningu Norðurlanda. Félagið hét fyrst Hið norræna fornfræðafélag, en varð konunglegt með konungsbréfi 9. maí 1828.
Kirgistan
Landfræði
thumb|right|Hæðakort af Kirgistan. Kirgistan er landlukt land í Mið-Asíu með landamæri að Kasakstan, Kína, Tadsíkistan og Úsbekistan. Það liggur milli 39. og 44. breiddargráðu norður og 69. og 81. lengdargráðu austur. Það er lengra frá sjó en nokkurt annað land og öll vatnsföll í landinu renna í lokuð vatnasvið sem ekki tengjast neinum úthöfum. Fjallahéraðið Tian Shan nær yfir 80% landsins og Kirgistan er stundum kallað „Sviss Asíu“ vegna þess.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Ferill frumvarpsins í Fulltrúadeild
Þegar frumvarpið var lagt fyrir fulltrúadeildina, var nokkuð ljóst að það hefði ekki nægan stuðning til að verða samþykkt. Talið var að demókratar sem taka afstöðu gegn fóstureyðingum myndu kjósa gegn því, þar sem í frumvarpinu var upphaflega ákvæði um fjárhagslegan stuðning alríkisins til fóstureyðinga. Til að tryggja stuðning þessa hóps var ákvæðinu breytt þannig að fjárhagslegur stuðningur til fóstureyðinga fengist einungis ef um væri að ræða þungun í kjölfar nauðgunar, sifjaspells eða þegar líf móður er í hættu. Í kjölfar þessara breytinga fékkst stuðningur leiðtoga þessa hóps demókrata, sem tryggði samþykkt frumvarpsins í fulltrúadeildinni.
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Stofnun félagsins og fyrstu ár
Í undirbúningsnefnd um stofnun félagsins voru Carl Christian Rafn, Gísli Brynjólfsson eldri, Sveinbjörn Egilsson og Þorgeir Guðmundsson. Formaður fyrstu þrjú árin var Rasmus Kristján Rask, með honum í stjórn voru m.a. Josef N. B. Abrahamson varaformaður og Carl Christian Rafn ritari. Í útgáfunefnd voru sömu menn og verið höfðu í undirbúningsnefndinni, en við fráfall Gísla Brynjólfssonar, 1827, tók Þorsteinn Helgason sæti í nefndinni. Árið 1828 gekk Rask úr stjórn; tók Abrahamson þá við formennsku og Finnur Magnússon við varaformennsku. Vann hann mikið fyrir félagið meðan kraftar hans entust (d. 1847).
Kirgistan
Landfræði
Stöðuvatnið Ysyk-Köl er annað stærsta fjallavatn heims, á eftir Titikaka. Lægsti punktur Kirgistans er Kara-Daryya í 132 metra hæð yfir sjávarmáli, og hæstu fjöll landsins eru Kakshaal-Too-fjallgarðurinn sem myndar landamærin við Kína. Hæsti tindur Kirgistans er Jengish Chokusu í 7.439 metra hæð, sem er líka talið nyrsta fjall heims sem nær yfir 7.000 metra. Mikil snjókoma á vetrum leiðir oft til skyndiflóða á vorin sem geta valdið miklu tjóni. Kirgistan framleiðir mikið rafmagn með vatnsaflsvirkjunum.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Ferill frumvarpsins í Fulltrúadeild
Í Fulltrúadeild Bandaríkjaþings var frumvarpið samþykkt 21. mars 2010, með 219 atkvæðum gegn 212. Allir 178 þingmenn repúblikana í fulltrúadeildinni kusu gegn því, ásamt 34 þingmönnum demókrata.
Kirgistan
Landfræði
Í Kirgistan er að finna mikið af gulli og lantaníðum. Þar sem landið er mjög fjalllent eru innan við 8% þess ræktarland, mest á láglendinu í norðurhlutanum og á jaðri Ferganadals. Höfuðborgin og stærsta borg Kirgistans er Bishkek í norðurhlutanum með um milljón íbúa. Önnur stærsta borgin er Osh í Ferganadal við landamærin að Úsbekistan. Stærsta fljót Kirgistans er Kara Darya sem rennur í vestur gegnum Ferganadal inn í Úsbekistan þar sem það mætir Naryn og verður að Syr Darya sem áður rann í Aralvatn. Eftir 2010 hefur áin ekki náð þangað þar sem vatnið er nýtt í áveitur á bómullarakra ofar í árfarveginum, í Tadsíkistan, Úsbekistan og Kasakstan. Chu-fljót rennur líka um Kirgistan áður en það rennur inn í Kasakstan.
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Stofnun félagsins og fyrstu ár
Segja má að í fyrstu hafi félagið verið hálf íslenskt. Íslendingar tóku mikinn þátt í stofnun þess og útgáfustarfi, markmið félagsins var fyrst og fremst að gefa út íslensk fornrit, og lög félagsins voru bæði á íslensku og dönsku og var íslenski textinn prentaður á undan hinum danska. Árið 1831 komu upp alvarlegar deilur í félaginu milli Rafns og nokkurra Íslendinga sem unnið höfðu að útgáfum þess, einkum Þorgeirs Guðmundssonar og Þorsteins Helgasonar. Var Baldvin Einarsson leiðtogi Íslendinganna, sem töldu að Danirnir, einkum Rafn, eignuðu sér heiðurinn af öllu því sem gert var. Einnig er hugsanlegt að ágreiningur um stefnu félagsins hafi legið að baki. Rafn hafði árið áður verið skipaður í Fornminjanefndina, og beindist áhugi hans síðan æ meir að danskri fornleifafræði, eins og t.d. kom fram í tímaritum félagsins. Blandaðist Rask inn í þessar deilur, sem ollu miklum sárindum á báða bóga. Finnur Magnússon reyndi að lægja þessar öldur, en stóð þegar á reyndi með þeim Rafni og Rask. Sveinbjörn Egilsson leiddi deilurnar að mestu hjá sér, enda var hann þá fluttur til Íslands. Þrátt fyrir búsetu sína þar var hann lengst af einn dýrmætasti starfsmaður félagsins, bæði við útgáfustörf og þýðingar á latínu.
Kirgistan
Héruð í Kirgistan
Kirgistan skiptist í sjö héruð sem héraðsstjórar stjórna. Höfuðborgin, Bishkek, og önnur stærsta borgin, Osh, eru sjálfstæðar með sömu stjórnsýslulegu stöðu og héruðin.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Heilbrigðiskerfið var óskilvirkt
Árið 2009 fór um 17% af þjóðarframleiðslu til útgjalda til heilbrigðismála, sem er hærra hlutfall en í öllum öðrum iðnríkjum. Samkvæmt rannsókn sem birtist á vegum tímaritsins Health Affairs voru, árið 2007, heildarútgjöld til heilbrigðisþjónustu 2,4 þúsund milljarðar eða $7900 á hvern íbúa Bandaríkjanna. Út frá því nam kostnaður við heilbrigðiskerfið í Bandaríkjunum 52% meira á mann heldur en í því landi sem kemur næst á eftir Bandaríkjunum hvað varðar útgjöld til heilbrigðisþjónustu, sem er Noregur.
Kirgistan
Héruð í Kirgistan
350px|right|Héruð Kirgisistan Héruðin og sjálfstjórnarborgirnar eru:
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Helstu útgáfurit eftir 1864
Eftir fráfall Carls Christians Rafns (1864) dró nokkuð úr útgáfustarfi félagsins. Af ritum sem síðan hafa komið út, má nefna:
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Heilbrigðiskerfið var óskilvirkt
Fjárlagaskrifstofa þingsins (enska: Congressional Budget Office) áætlaði að án breytinga á heilbrigðiskerfinu myndi þetta hlutfall vera orðið 25% af þjóðarframleiðslu, árið 2025. Demókratar hafa talið heilbrigðisútgjöld vera byrði á ríkinu, vegna þess að kerfið hafi ekki verið nægilega skilvirkt og fjármunum hafi verið sóað. Umbætur áttu því að stemma stigu við útgjöldum og lækka fjárlagahallann.
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Síðustu áratugir
Digrir sjóðir Fornfræðafélagsins freistuðu danskra fornleifafræðinga, og fór svo að þeir yfirtóku félagið. Hefur það síðan lítið komið að útgáfu íslenskra fornrita.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Fjöldi Bandarískra þegna var án heilbrigðistrygginga
Hlutfall ótryggðra Bandaríkjamanna hefur farið vaxandi á undanförnum áratugum. Sífellt færri Bandaríkjamenn hafa góðar heilbrigðistryggingar og því ekki aðgang að góðri heilbrigðisþjónustu. Fyrir setningu laganna voru um 46 milljónir Bandaríkjamanna án heilbrigðistrygginga og 25 milljónir í viðbót höfðu ekki fullnægjandi heilbrigðistryggingar. Ein stærsta ástæðan fyrir þessu var sú að margir atvinnuveitendur höfðu hætt að bjóða stafsmönnum sínum tryggingar vegna of mikils kostnaðar. Önnur ástæða fyrir þessu var sú að tryggingafélög neituðu einstaklingum með heilsufarsvandamál, eða slæma heilsufarssögu, um tryggingar.
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Síðustu áratugir
Félagið er enn starfandi. Það gefur út tímaritið Aarbøger for nordisk Oldkyndighed og Historie, sem hefur einkum birt greinar um fornleifafræði.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Fjöldi Bandarískra þegna var án heilbrigðistrygginga
Grunnhugmynd Obama var að skapa ríkisstyrkt heilbrigðiskerfi sem tryggir alla Bandaríkjamenn á svipaðan hátt og Medicare tryggingakerfið, sem þegnar yfir 65 ára aldri hafa einir átt kost á hingað til. Annað markmið Obama var að koma í veg fyrir að tryggingafyrirtæki mismuni einstaklingum á grundvelli heilsufars.
Hið konunglega norræna fornfræðafélag
Síðustu áratugir
Þjóðhöfðingi Danmerkur er forseti félagsins, nú drottningin, Margrét Þórhildur.
Umbætur á heilbrigðiskerfi Bandaríkjanna
Fjöldi Bandarískra þegna var án heilbrigðistrygginga
Obama hefur sett fram leiðir til að fjármagna nýja heilbrigðistryggingakerfið. Í því felst meðal annars hagræðing á Medicaid og Medicare heilbrigðisþjónustunum. Obama hefur bent á að með bættu heilbrigðiskerfi megi uppræta þá misnotkun og sóun sem er til staðar í núverandi kerfisskipan. Ennfremur er skattahækkunum á tekjuhærri einstaklinga hugsaðar til að fjármagna þessar umbætur á heilbrigðiskerfinu.
Framkvæmd og árangur
Lögin mörkuðu tímamót fyrir almenning í Bandaríkjum varðandi aðgengi þeirra að heilbrigðisþjónustu. Og þau reyndust vera mesta breytingin á almannatryggingakerfinu frá því að lögin um Medicaid, opinberar sjúkratryggingar fyrir láglaunafólk og Medicare, sem er fyrir aldraða voru undirrituð. Milljónir manna sem áður voru ótryggðir eiga nú kost á að fá sjúkratryggingar. Þessi lög höfðu í för með sér aukin gæði í heilbrigðisþjónustu, bætt aðgengi almennings og aukið öryggi fyrir þá sem áður voru ótryggðir og gátu ekki nýtt sér heilbrigðisþjónustuna að fullu. Stór hluti þeirra bandaríkjamanna sem komin er með tryggingar finnst sem þeir geti nú nýtt sér þjónustu í veikindum og haft efni á því vegna endurgreiðslna sem þeir eiga rétt á. Þetta er því grundvallarbreyting frá því sem áður var. Það kemur fram í könnun á vegum Commonwealth Fund að 3 af hverjum 4 þeirra sem nýlega fengu sér tryggingar eru ánægðir með fyrirkomulagið. Það er því alveg ljóst að lögin hafa tryggt almenningi aukið aðgengi að heilbrigðisþjónustu. En þrátt fyrir að verulegar umbætur hafi orðið þá er ennþá stór hluti bandaríkjamanna ótryggður. Þar á meðal eru óskráðir innflytjendur og einnig er einhver hluti ungra, heilbrigðra einstaklinga ótryggður þar sem sá hópur hefur frekar takmarkaðan áhuga á tryggingum
Tryggingamiðlanir á vegum ríkjanna (enska: Health Care Exchange)
Mikilvægur þáttur í nýju heilbrigðislögunum eru tryggingamiðlanir (enska: Health Care Exhange). Með stofnun slíkra miðlana á að koma á fót vettvangi þar sem hægt er að nálgast upplýsingar um hvernig tryggingar eru nú í boði fyrir almenning. Upphaflega markmiðið var að þessar tryggingamiðlanir myndu starfa á vettvangi alríkisins. Þessu var breytt á þann hátt að lögin kveða nú á um að sjálfstæðar tryggingamiðlanir munu starfa á vegum ríkjanna. Ríkin munu fá styrki frá alríkinu sem þau nýta til að setja upp tryggingamiðlanir. Ef ríkin ákveða að nýta ekki þessa styrki sem skyldi þá mun alríkið grípa í taumana.
Ólíkt fyrirkomulag tryggingamiðlana
Nokkur ríki hafa nú þegar komið á fót tryggingamiðlunum. Tryggingamiðlun Utah hefur komið slíkri á fót, en íbúar geta nálgast upplýsingar og verslað tryggingar á vefsíðu miðlunarinnar. Rekstraraðilar miðlunarinnar í Utah skilgreina ákveðna skilmála sem tryggingarfélögum ber að uppfylla. Að þeim uppfylltum fá tryggingafélögin aðgang að miðluninni, þar sem neytendur geta sjálfir valið þau tryggingafélög sem henta þeim best. Tryggingamiðlun Massachusetts starfar eftir öðrum formerkjum. Þar er ríkið viðskiptavinur tryggingafélaga, sem kaupir hagstæðustu tryggingarnar út frá verði og tryggingavernd og endurselur svo íbúum innan ríkisins tryggingarnar.
Gagnrýnisraddir
Deilan um heilbrigðislögin tengist málaflokkum sem lengi hafa verið átök um í bandarískum stjórnmálum, sérstaklega varðandi aukin ríkisafskipti alríkisvaldsins (enska: The Federal Government) og aukna skattheimtu. Andstæðingar frumvarpsins hafa bent á að með heilbrigðislögunum og öðrum breytingum á skattkerfinu, sé verið að grafa undan grunnstoðum bandarísks samfélags, sem ættu að byggjast á lágmarks ríkisafskiptum og frjálsum markaði.
Heilbrigðisfrumvarpið hefur valdið talsverðum stjórnmáladeilum, bæði áður en það var samþykkt og eftir að það varð að lögum. Helstu andstæðingar heilbrigðislaganna hafa verið liðsmenn teboðshreyfingarinnar og repúblikanar, en einnig hafa nokkrir hægrisinnaðir demókratar verið á móti þeim. Helstu ágreiningsmál í þessari deilu hafa snúið að auknum umsvifum alríkisins, og aukinni skattlagningu á tekjuháa einstaklinga.
Svör Obama við gagnrýni
Obama hefur svarað gagnrýni á heilbrigðislögin með því að leggja áherslu á að þau snúist ekki um stjórnmál, heldur um það að heilbrigðiskerfið sé að sliga bandarískar fjölskyldur. Of mörg mannslíf og lífsviðurværi fjölda bandarískra fjölskyldna væru í húfi. Hann hefur ennfremur lagt áherslu á að nýju heilbrigðislögin taki mið af sjónarmiðum repúblikana og demókrata. Þau feli ekki í sér ríkisrekið heilbrigðiskerfi líkt og margir vinstrisinnaðir hafi viljað koma á í fortíðinni. Þau feli heldur ekki í sér það sem margir á hægri væng hafi sagt, að þeim reglum sem tryggingafélög þurfi að fara eftir muni fækka. Þess í stað, sameini lögin hugmyndir frá bæði repúblíkönum og demókrötum, þar sem báðir flokkarnir komu að því að semja lögin.
Dauðastjórnir (enska: Death Panels)
Sarah Palin er hugmyndasmiðurinn á bakvið hugtakið „dauðastjórnir“ (enska: Death Panels), sem hún taldi að heilbrigðislögin myndu leiða til. Í því felst að komið verði á stjórn af skrifræðisfólki (enska: bureaucrats) á vegum hins opinbera, sem muni hafa ákvörðunarvald um hvort einstaklingar geti haldið áfram að fá heilbrigðisþjónustu eða ekki. Heilbrigðisþjónusta verði skömmtuð og hið opinbera skrifræðisfólk muni skammta þá þjónustu. Sú skömmtun muni byggjast á framleiðslugetu einstaklingins í samfélaginu. Þannig muni heilbrigðiskerfið flokka einstaklinga sem verðuga eða óverðuga til að hljóta heilbrigðisþjónustu. Þetta muni bitna fyrst og fremst veikum einstaklingum, öldruðum og fötluðum.
Gagnrýnisraddir, bæði af hálfu demókrata og repúblikana hafa látið í ljós að þessar staðhæfingar séu mjög langsóttar og eigi sér ekki stoð í raunveruleikanum. Howard Dean, fyrrverandi formaður demókrataflokksins, sagði staðhæfingar hennar einfaldlega ósannar. Jack Kingston, fulltrúardeildarþingmaður repúblikana, hefur einnig sagt hugmynd Palin ekki eiga sér stoð í raunveruleikanum.
Álit almennings
Áður en lögin voru samþykkt voru háð fjölmörg mótmæli gegn þeim. Auk teboðshreyfingarinnar voru repúblikanar meðal þeirra sem skipulögðu fjöldamótmæli og hvöttu almenning til þátttöku í mótmælum gegn frumvarpinu. Útvarpsmaðurinn og repúblikaninn Glenn Beck var einn af þeim sem hvatti almenning til að rísa upp gegn ætlunum Obama.
Í mars 2010, skömmu eftir að Obama hafði undirritað lögin, var gerð könnun á vegum USA TODAY og Gallup, til að kanna viðhorf almennings gagnvart lögunum. 49% þátttakenda voru hlynntir þeim en 40% mótfallnir þeim. 48% töldu heilbrigðislögin vera fyrsta skrefið í rétta átt, en frekari umbóta væri þörf. 4% sögðu að lögin sjálf fælu í sér mikilvægustu umbætur sem heilbrigðiskerfi þjóðarinnar þyrfti á að halda.
Litlibjörn
thumb|right|Litlibjörn á stjörnukorti. Litlibjörn (latína: Ursa Minor) er lítið stjörnumerki efst á norðurhimninum. Pólstjarnan er bjartasta stjarnan í stjörnumerkinu.
Míníbridds
Míníbridds er einfölduð útgáfa af spilinu bridds sem spiluð er á venjulegan spilastokk og er eitt útbreiddasta og vinsælasta spil sem þekkist í dag. Míníbridds var fundið upp í Hollandi í þeim tilgangi að kenna skólabörnum að spila bridds. Fljótlega varð það þó ljóst að míníbridds var tilvalið til að kenna í bridds fyrir alla aldurshópa enda getur spilið verið flókið að læra. Ástæða þess að bridds þykir æskilegt til kennslu í grunnskólum er sú að það þykir góð þjálfun í stærðfræðikunnáttu, samskipti og rökfræði nemenda.
Hægt er að auka erfiðleikastigið jafnt og þétt við kennslu og þar sem ein höndin (spil eins spilarans) eru sýnileg öllum þá býður það upp á mikla möguleika í að reikna út líkur á að spil hinna séu með ákveðnum hætti til að ákvarða bestu spilaleiðir.
Reglur
Spilið er spilað þannig að fjórir spilarar sitja við borðið og eru þeir sem sitja andspænis hvorum öðrum eru par. Pörin eru oft kölluð norður/suður og austur/vestur og sitja þá í viðeigandi áttum. Spilararnir skiptast á að gefa og gefa þeir hverjum spilara 13 spil. Næst telja spilarar punktana sína þannig að ás telur sem 4 punktar, kóngur 3, drottning 2 og gosi 1. Spilararnir segja síðan upphátt hversu marga punkta þeir hafa á hendi. Það spilapar sem hefur samanlagt fleiri punkta ráða því hvað er spilað. Það er þeir ákvarða hvaða litur, ef einhver er „tromp“.
Það fer þannig fram að sá í parinu sem hefur fleiri punkta spilar spilið en hinn leggur spilin sín á borðið þannig að allir sjái. Sá spilari tekur ekki meiri þátt í spilinu og kallast „blindur“. Oft er þó heppilegt þegar um börn er að ræða að sá gangi aftur fyrir félaga sinn og hjálpi honum við ákvarðanatökur. Sá sem spilar kallast sagnhafi og ber saman spilin sín og samherja síns til að ákvarða heppilegan tromplit (hér er miðað við að samanlagður fjöldi spila í litnum sé a.m.k. átta). Hann getur líka ákveðið að enginn litur sé tromp og þá er spilað „grand“. Hann þarf líka að ákvarða hversu marga slagi hann ætlar sér að taka. Hinir tveir spilararnir spila í vörn og eiga að reyna að hnekkja spilinu fyrir sagnhafa með því að koma í veg fyrir að hann nái þeim slögum sem hann sagðist ætla að ná.
Stigagjöf
Stigagjöf er þannig háttað að sagnhafi (og félagi hans, blindur) fá stig fyrir hvern slag umfram 6 sem þeir taka ef þeir standa við sögnina. Mismunandi er hvað fæst fyrir hvern slag eftir því hvaða litur er tromp eða hvort spilað er grand.
Þar að auki fær sagnhafi bónus eftir því hvort spilaður var stubbur eða geim. Allir lágir samningar eru stubbar og er gefið 50 aukastig fyrir að standast stubbinn. En ef sagnhafi vill spila geim fær hann 300 bónusstig. Til þess að sagnhafi nái geimi þarf hann að segjast ætla að fá ákveðið marga slagi (og síðan fá þá). Til þess að spila geim í:
Alec Douglas-Home
Alexander Frederick Douglas-Home, Home barón af Hirsel (2. júlí 1903 – 9. október 1995) var breskur stjórnmálamaður í Íhaldsflokknum sem var forsætisráðherra Bretlands frá október 1963 til október 1964. Hann er síðasti forsætisráðherra Breta sem gegndi embættinu á meðan hann sat á lávarðadeild breska þingsins. Hann sagði sig úr lávarðadeildinni og gekk í neðri deild þingsins á meðan hann var forsætisráðherra. Hann var jafnframt utanríkisráðherra í tveimur ríkisstjórnum áður en hann tók við forsætisráðuneytinu.
Innan sex vikna eftir að Douglas-Home gekk á neðri deild þingsins árið 1931 var hann orðinn aðstoðarmaður Neville Chamberlain og var vitni að undanlátsstefnu hans í tvö ár í aðdraganda seinni heimsstyrjaldarinnar. Árið 1940 var hann greindur með berkla og var óstarfhæfur í tvö ár. Á seinni hluta stríðsins hafði honum batnað nógu vel til að geta haldið áfram stjórnmálaferli sínum en hann tapaði þingsæti sínu í þingkosningunum árið 1945. Hann komst aftur á þing árið 1950 en steig úr neðri deild þingsins þegar hann erfði jarlsnafnbót föður síns og með henni sæti á lávarðadeild breska þingsins sem 14. jarlinn af Home. Í ríkisstjórnum Winstons Churchill, Anthony Eden og Harolds Macmillan var Douglas-Home útnefndur í æ valdameiri stöður, þar á meðal í stöðu þingleiðtoga lávarðadeildarinnar og utanríkisráðherra. Sem utanríkisráðherra frá 1960 til 1963 studdi hann Bandaríkin í Kúbudeilunni og skrifaði undir sáttmála um takmörkun á kjarnorkutilraunum fyrir hönd Breta árið 1963.
Í október 1963 sagði Macmillan af sér sem forsætisráðherra vegna veikinda. Douglas-Home leysti hann af hólmi. Á sjöunda áratugnum var ekki lengur ásættanlegt að forsætisráðherrann sæti í lávarðadeild þingsins og því lét Douglas-Home af hendi jarlsnafnbót sína og náði kjöri í neðri deild þingsins sem Sir Alec Douglas-Home. Umdeilt var hvernig Douglas-Home var útnefndur í ráðherraembættið og nokkrir af ráðherrunum úr ríkisstjórn Macmillan neituðu að sitja áfram í stjórn Douglas-Home. Þingmenn Verkamannaflokksins gagnrýndu Douglas-Home og litu á hann sem aðalsmann sem vissi ekkert um vandamál venjulegra fjölskyldna. Auk þess þótti hann sérstaklega þurr á manninn í sjónvarpsviðtölum í samanburði við leiðtoga Verkamanna, Harold Wilson. Sem forsætisráðherra þótti Douglas-Home ætíð gamaldags: Hann hafði lítinn skilning á efnahagsmálum og lét fjármálaráðherra sinn, Reginald Maulding, aðallega um þau. Douglas-Home naut sín best í utanríkismálefnum en á forsætisráðherratíð hans komu ekki upp neinar meiriháttar utanríkisdeilur.
Íhaldsflokkurinn, sem hafði setið í ríkisstjórn frá árinu 1951, hafði beðið nokkurn orðstírshnekki vegna kynlífshneykslis árið 1963 og þegar Douglas-Home var útnefndur virtist það blasa við að flokkurinn ætti mikinn kosningaósigur í vændum. Forsætisráðherratíð Douglas-Home var hin næststysta á tuttugustu öldini og entist aðeins í tæpt ár. Eftir að Íhaldsflokkurinn tapaði naumlega í kosningum árið 1964 sagði Douglas-Home af sér sem formaður flokksins. Hann varð síðar utanríkisráðherra á ný í ríkisstjórn Edward Heath frá 1970 til 1974. Þegar Heath-stjórnin tapaði kosningum sneri Douglas-Home aftur á lávarðadeildina og hætti afskiptum af stjórnmálum.
Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis
Aðdragandi og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdir atburðir betur þekkt sem Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis er skýrsla sem tekur á forsögu og falli bankakerfis Íslands haustið 2008. Tilgangur skýrslunnar er að gera ábyrgð íslenskra ráðamanna, banka- og viðskiptamanna sem og blaðamanna á hruni bankakerfis Íslands skil. Nefndarmeðlimir Rannsóknarnefndar Alþingis rituðu skýrsluna en nefndina skipuðu þau Páll Hreinsson hæstaréttardómari, Tryggvi Gunnarsson, umboðsmaður Alþingis og Sigríður Benediktsdóttir kennari við hagfræðideild Yale-háskóla í Bandaríkjunum. Skýrslan birtist þann 12. apríl árið 2010 eftir að hafa verið frestað fjórum sinnum. Fyrst stóð til að skýrslan myndi liggja fyrir þann 1. nóvember 2009, fyrsta frestunin var till 1. febrúar síðan til byrjun marsmánaðar og loks til 12. apríl.
Skuldugir alþingismenn og/eða makar þeirra
Í 2. bindi skýrslu Rannsóknarnefndar alþingis er fjallað um þá stjórnmálamenn og maka þeirra sem höfðu heildarlánstöðu sem var hærri en 100 milljónir króna. Ýmsir stjórnmálamen fengu óhóflega lánafyrirgreiðslu hjá bönkunum.
Úr fjölmiðlum
Erlendir