cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nordiska Centerungdomens Förbund
Nordiska Centerungdomens Förbund (NCF) var stofnað árið 1965. Samtökin eru samstarfsvettvangur ungliðahreyfinga norrænna miðjuflokka. Fjórir Íslendingar hafa gengt forsæti í samtökunum, þau G. Valdimar Valdemarsson 1993-1994, Finnur Þór Birgisson 2000-2001, Fanný Guðbjörg Jónsdóttir 2008-2009 og Hildur Guðbjörg Benediktsdóttir 2019-2020.
Fyrrum aðildarfélög
Á aðalfundi NCF 2023 var úrsögn Radikal Ungdom, frá Danmörku, úr sambandinu samþykkt.
Ramzan Kadyrov
Ramzan Akhmadovítsj Kadyrov (rússneska: Рамзан Ахматович Кадыров; téténska: Къадар Ахьмат-кӏант Рамзан; f. 5. október 1976) er rússneskur og téténskur stjórnmálamaður sem hefur verið leiðtogi sjálfstjórnarlýðveldisins Téténíu innan Rússlands frá árinu 2005. Kadyrov var áður meðlimur í vopnaðri sjálfstæðishreyfingu Téténa. Faðir hans, Akhmad Kadyrov, gekk í lið með Rússum í seinna Téténíustríðinu og var útnefndur forseti téténska sjálfstjórnarlýðveldisins eftir sigur Rússa í stríðinu. Ramzan komst til valda eftir að faðir hans var myrtur árið 2004.
Kadyrov fer með einræðisvald innan Téténíu og stýrir sjálfstjórnarlýðveldinu með íhaldssamri túlkun á sjaríalögum. Stjórn hans hefur verið sökuð um fjölda mannréttindabrota, pólitískra morða og mannrána á andstæðingum sínum.
Æviágrip
Ramzan Kadyrov er fæddur árið 1976 og er sonur stjórnmálamannsins Akhmads Kadyrov. Þegar Sovétríkin liðuðust í sundur árið 1991 leiddi Akhmad hernaðarhreyfingu sem barðist fyrir sjálfstæði Téténíu undan Rússlandi. Þótt Ramzan Kadyrov hafi aðeins verið táningur þegar fyrra Téténíustríðið braust út barðist hann með her föður síns og fór fyrir hóp skæruliða sem þótti sérlega ofbeldisfullur.
Þegar seinna Téténíustríðið braust út árið 1999 ákváðu Kadyrov-feðgarnir að ganga til liðs við Rússa gegn því að þeir fengju að stýra Téténíu þegar sigur hefði verið unninn gegn aðskilnaðarsinnum. Við lok stríðsins var Akhmad Kadyrov því skipaður forseti téténska sjálfstjórnarlýðveldisins og var studdur af rússnesku leyniþjónustunni FSB.
Stjórnartíð í Téténíu
Akhmad Kadyrov var myrtur árið 2004 á hersýningu í Grosní. Í kjölfarið var Ramzan fljótur að komast til áhrifa í Téténíu þrátt fyrir ungan aldur. Með stuðningi Vladímírs Pútín Rússlandsforseta var Ramzan Kadyrov skipaður aðstoðarforsætisráðherra Téténíu strax eftir morðið. Hann varð síðan forsætisráðherra Téténíu ári síðar, aðeins 29 ára gamall. Kadyrov var formlega skipaður forseti Téténíu árið 2007, stuttu eftir að hann varð þrjátíu ára gamall. Pútín veitti Kadyrov umboð til að „hreinsa til“ í Téténíu og fleytti til hans gríðarlegum fjármunum svo hann gæti barið niður aðskilnaðarsinna sem enn börðust gegn rússnesku stjórninni.
Auk þess að hafa tögl og hagldir á téténska hernum hefur Kadyrov áfram haldið uppi eigin einkaher, Kadyrovtskíj-hersveitinni eða Kadyrovítum. Sveitin var stofnuð á tíma fyrra Téténíustríðsins á tíunda áratugnum. Stuttu eftir að Kadyrov komst til valda hóf hann að innleiða sjaríalög í löggjöf Téténíu. Meðal annars lét hann banna fjárhættuspil og áfengisneyslu og hvatti karla til að stunda fjölkvæni. Fjölkvæni er bannað samkvæmt rússneskum lögum en stjórn Pútíns hefur látið það óátalið að það tíðkist undir stjórn Kadyrovs í Téténíu.
Á stjórnartíð sinni hefur Kadyrov viðhaldið nánu bandalagi við Vladímír Pútín og hefur gert mikið úr vinskap sínum við hann. Líkt og Pútín hefur Kadyrov sætt ásökunum um að brjóta gegn mannréttindum og tjáningarfrelsi, auk þess sem hersveitir hans hafa verið vændar um pyntingar og ólöglegar handtökur og aftökur á pólitískum andstæðingum. Meðal helstu gagnrýnenda Kadyrovs var úkraínska blaðakonan Anna Polítkovskaja hjá dagblaðinu Novaja Gazeta, sem fannst skotin til bana í íbúðablokk sinni þann 6. október 2006. Eftir morð hennar lét ritstjóri Novaja Gazeta, Dmítríj Múratov, hafa eftir sér að hún hefði verið að vinna að grein um pyntingar, aftökur og önnur illvirki Kadyrovíta þegar hún var drepin. Kadyrov hefur einnig verið sakaður um að standa fyrir morðinu á Natalíu Estemírovu, meðlimi mannréttindasamtakanna Memorial, sem var rænt af heimili sínu í Grosní í júní 2009 og fannst síðan drepin í Ingúsetíu. Þá var Kadyrov bendlaður við morðið á rússneska stjórnarandstæðingnum Borís Nemtsov árið 2015, en einn þeirra sem voru ákærðir fyrir morðið var fyrrum háttsettur liðsmaður í einni af hersveitum Kadyrovs.
Á síðari árum hefur stjórn Kadyrovs hafið markvissar fjöldahandtökur og pyntingar á samkynhneigðum mönnum í Téténíu. Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu gaf út skýrslu í desember 2018 þar sem staðhæft var að „mjög alvarleg mannréttindabrot“ væru að eiga sér stað í sjálfsstjórnarlýðveldinu. Kadyrov hafnaði því fyrir sitt leyti að handtökurnar hefðu átt sér stað og staðhæfði að samkynhneigð þekktist einfaldlega ekki í Téténíu. Frá því að herferð Kadyrovs gegn samkynhneigðum hófst hafa samkynhneigðir Téténar sem hafa flúið til annarra hluta Rússlands verið sakaðir um hryðjuverkastarfsemi, handteknir og fluttir nauðugir aftur til Téténíu.
Innrás Rússa í Úkraínu
Árið 2022 studdi Kadyrov innrás Rússa í Úkraínu og sendi téténska hermenn til að berjast með rússeska hernum. Hann kvaðst sjálfur hafa farið til Úkraínu til að taka þátt í innrásinni en ekki hefur verið staðfest með óyggjandi hætti að hann hafi farið þangað. Kadyrov hefur birt myndir af sér sem eiga að vera frá vígstöðvunum í Úkraínu en tiltekin atriði á þeim þykja sanna að þær séu í raun teknar í Téténíu.
Þann 1. október 2022 birti Kadyrov pistil þar sem hann gagnrýndi leiðtoga rússneska hersins vegna undanhalds rússneskra hermanna frá úkraínsku borginni Lyman. Kadyrov hvatti til þess að herlög yrðu sett á landamærasvæðum Rússlands við Úkraínu og að kjarnavopnum yrði beitt til að vinna stríðið. Tveimur dögum síðar tilkynnti Kadyrov að hann hygðist senda þrjá syni sína, sem voru þá fjórtán, fimmtán og sextán ára, til að berjast í Úkraínu.
Ímynd Kadyrovs
Líkt og Vladímír Pútín hefur Kadyrov lagt mikla áherslu á að rækta karlmennskuímynd sína. Hann er virkur á ýmsum samfélagsmiðlum og birtir gjarnan færslur af sjálfum sér með villidýrum, við hernaðarathafnir eða að iðka bardagaíþróttir. Kadyrov leggur einnig áherslu á íslamska trúrækni sína og á tryggð sína við Vladímír Pútín og rússnesk stjórnvöld. Hann hefur oft beitt samfélagsmiðlum til að gagnrýna og ógna stjórnarandstæðingum, sem hann hefur nefnt „sjakala“ og „óvini þjóðarinnar.“ Meðal annars hefur hann birt myndskeið af stjórnarandstæðingnum Míkhaíl Kasjanov þar sem fylgst er með Kasjanov í gegnum riffilsigti leyniskyttu.
Kadyrov beitir færslum á Telegram-reikningi sínum óspart til að kynna og sýna fram á mátt Akhmad-hersveitarinnar sem hann stýrir.
Kadyrov naut lengi mikillar alþýðuhylli í Rússlandi fyrir þátt sinn við að koma á friði, lögum og reglu í Téténíu eftir stríðin á tíunda áratugnum. Hann hefur hins vegar orðið æ umdeildari í seinni tíð og árið 2016 sögðust aðeins 17 prósent Rússa hafa jákvæða skoðun á honum.
Zacatecas
thumb|Kort. Zacatecas er fylki í mið-Mexíkó. Það er 75.284 km2 að flatarmáli og eru íbúar um 1,6 milljónir (2020). Meðalhæð í fylkinu er 2230 metrar yfir sjávarmáli og landslag einkennist af hásléttum og fjöllum. Málmvinnsla er mikilvæg í Zacatecas og aðallega silfur. Nafn fylkisins kemur úr nahúatl og þýðir þar sem nægt gras finnst og vísar í höfuðborgina, Zacatecas. Þar var ein stærsta orrustan í mexíkóska sjálfstæðisstríðinu.
Millinafn
Í daglegu tali getur millinafn vísað til annars eiginnafns einstaklings, t.d. „Jón Gunnar Jónsson“. Í íslenskum lögum merkir millinafn þó allt annað og vísar til ákveðinnar tegundar nafna sem svipar til ættarnafna og koma á milli eiginnafna og föður-, móður-, eða ættarnafns, t.d. „Jón Gunnar Loðmfjörð Jónsson“. Viðkomandi er þá með tvö eiginnöfn og eitt millinafn. Í mannanafnalögum mega einungis vera nöfn dregin af íslenskum orðstofnum (eða sem hafa unnið sér hefð í íslensku máli) en hafa ekki nefnifallsendingu. Þess lags millinöfn eru tiltölulega sjaldgæf á Íslandi.
NoSQL
NoSQL er samheiti yfir margvíslegar tegundir gagnagrunna sem eru frábrugðnir hefðbundnum vensluðum SQL-gagnagrunnum. NoSQL er skammstöfun á ensku sem stendur fyrir „non SQL“, „not only SQL“ eða „non relational SQL“. Hröð framþróun tölvutækni undanfarinna ára hefur einkennst af aukinni framleiðslu og geymslu stafrænna gagna, stundum er þetta fyrirbæri nefnt gagnagnótt.
NoSQL-gagnagrunnar eru notaðir í auknum mæli til þess að takast á við aðstæður þar sem vinna þarf með gagnagnótt. Þeir eru frábrugnðir hefðbundnum gagnagrunnum að eftirfarandi leyti:
Helstu tegundur NoSQL gagnagrunna eru lykla-gildagrunnar (e. key-value store), skjalagrunnar (e. document store), breiðdálkagrunnar (e. wide-column store) og grafgrunnar (e. graph).
Vegna þess að flestir NoSQL-gagnagrunnar framfylgja ekki töfluskema eiga ACID-eiginleikar hreyfinga ekki við nema að takmörkuðu leyti. Og vegna þess að gögnum í NoSQL-kerfum er gjarnan dreift á tvo eða fleiri þjónar er heldur talað um CAP-kennisetninguna í samhengi við skilvirkni kerfisins sem mælir fyrir um að dreifð tölvukerfi þurfi að velja tvennt af þrennu mögulegu:
Ken Berry
thumb|Berry árið [[1972]] Kenneth Ronald "Ken" Berry (3. nóvember 1933 – 1. desember 2018) var bandarískur leikari.
Perth (Skotlandi)
Byggð hefur verið í Perth frá forsögulegum tíma. Hún liggur á hæð fyrir ofan flæðiland Tay-ár á svæði þar sem hægt er að fara yfir ána á fjöru. Svæðið í kringum borgina hefur verið byggt af veiðimönnum og söfnurum frá miðsteinöld. Nálægt borginni hafa mannvirki úr steini frá nýsteinöld fundist.
Perth var einu sinni höfuðborg Skotlands. Vilhjálmur ljón veiddi Perth stöðu konunglegrar borgar á 12. öld. Perth varð svo að einni ríkustu borga Skotlands og mikil viðskipti voru við Frakkland, Niðurlönd og Eystrasaltslönd. Skoska siðaskiptin voru mikilvægur þáttur í sögu borgarinnar. Við setningu Sáttarlaganna 1701 gerðu Jakobítar uppreisnir í Perth. Jakobítar hertóku borgina þrisvar (árin 1689, 1715 og 1745).
Skólinn Perth Academy var stofnaður árið 1760 og var þetta kveikurinn að iðnaðaruppsveiflu í borginni. Hún varð miðstöð fyrir framleiðslu á höri, leðri, bleikiefni og viskíi. Við byggingu lestarstöðvarinnar árið 1848 varð Perth mikilvæg skiptistöð í járnbrautakerfinu. Í dag er Perth mikilvæg miðstöð verslunar og þjónustu fyrir aðliggjandi svæði. Frá samdrætti vískiframleiðslu í borginni hafa bankar og tryggingarfélög verið áberandi í efnahagi Perth.
Borgirnar Perth í Ástralíu og Perth í Kanada eru báðar nefndar eftir Perth í Skotlandi.
Asía
thumb|Heimskort sem sýnir staðsetningu Asíu Asía er stærsta og fjölmennasta heimsálfa jarðar og er að mestu staðsett á norðurhveli og austurhveli. Hún er austari hluti landflæmis sem er kallað Evrasía þar sem Evrópa er vestari hlutinn. Asía er um 44,6 milljón ferkílómetrar að stærð sem eru um 30% af þurrlendi jarðarinnar og 8,7% af yfirborði hennar. Asía hefur lengi verið heimkynni meirihluta íbúa jarðar og þar risu fyrstu siðmenningarsamfélög mannkynssögunnar. Árið 2021 voru íbúar Asíu 4,7 milljarðar sem eru um 60% alls mannkyns.
Erfitt er að skilgreina mörk Asíu nákvæmlega, en gróflega eru þau oft sögð liggja suður Úralfjöll og Úralfljót, gegnum Kaspíahaf og Kákasusfjöll, þaðan í gegn um Svartahafið, Bosporussund, Marmarahaf og Dardanellasund. Þaðan liggi mörkin um Miðjarðarhaf og í gegnum Súesskurð. Asía á strönd að Norður-Íshafi í norðri, Indlandshafi í suðri og Kyrrahafi í austri.
Kína og Indland skiptust á að vera stærstu hagkerfi heims frá upphafi okkar tímatals til um 1800. Auðlegð Kína skapaði aðdráttarafl fyrir evrópska og arabíska kaupmenn, landkönnuði og landvinningamenn  og í mörgum ritum var Indland eins konar táknmynd fyrir álfuna og auðæfi hennar. Fundur Ameríku orsakaðist af leit Evrópubúa að nýrri siglingaleið til Indlands. Silkivegurinn var helsta verslunarleið Asíu í austur-vestur og Malakkasund var ein helsta siglingaleiðin. Á 20. öld þróuðust hagkerfi margra Asíulanda hratt auk þess sem íbúafjöldi óx, en fjölgun íbúa hefur dregist saman síðustu áratugi. Í Asíu urðu helstu trúarbrögð heimsins til: hindúatrú, sóróismi, gyðingdómur, jainismi, búddatrú, konfúsíusismi, daóismi, kristni og íslam.
Asía býr yfir mikilli fjölbreytni þjóða, menningarsvæða, tungumála, umhverfis, efnahags og stjórnarfars. Loftslagið er líka fjölbreytt, allt frá eyðimerkurloftslagi í Mið-Austurlöndum að sífrera á Norðurslóðum. Asíu er oft skipt niður í sex svæði: Norður-, Suður-, Mið-, Austur-, Suðaustur- og Vestur-Asíu eftir landfræði og menningarsvæðum.
Heiti
Nafnið Asía kemur upprunalega úr grísku, Ἀσία, þar sem það vísar til Litlu-Asíu. Orðið kemur fyrir í ritum Heródótosar. Pliníus var einna fyrstur til að nota heitið yfir stærra svæði. Með tímanum náði það yfir alla heimsálfuna. Hugsanlega er það dregið af akkadíska orðinu ἀσυ asu „að rísa“ sem vísar til rísandi sólar.
Asía var stundum kölluð Austurálfa eða Austurheimur í eldri íslenskum ritum.
Landfræði
Asía er stærsta heimsálfan. Hún þekur um 9% af yfirborði jarðar (um 30% af þurrlendi) og strandlengjan er 62.800 km löng. Heimsálfan er oftast skilgreind þannig að hún nái yfir austari 4/5 hluta Evrasíu. Hún liggur austan við Súesskurð og Úralfjöll, og sunnan við Kákasusfjöll (eða Kuma–Manych-dældina), Kaspíahaf og Svartahaf. Asía á strönd að Kyrrahafi í austri, Indlandshafi í suðri og Norður-Íshafi í norðri. Lönd Asíu eru 49 talsins, en fimm þeirra (Rússland, Georgía, Kasakstan, Tyrkland og Aserbaísjan) eru talin vera að hluta í Asíu og að hluta í Evrópu.
Góbíeyðimörkin er í Mongólíu og Arabíueyðimörkin nær yfir stóran hluta Suðvestur-Asíu. Lengsta fljót Asíu er Jangtse í Kína. Himalajafjöll milli Nepals og Kína eru hæstu fjöll heims. Hitabeltisregnskógar vaxa í Suður-Asíu en norðar eru barr- og laufskógabelti.
Landsvæði
Asíu hefur verið skipt í minni svæði á ýmsan hátt í gegnum tíðina. Tölfræðideild Sameinuðu þjóðanna notast við eftirfarandi skiptingu til hægðarauka, án þess að hún hafi neitt með innbyrðis skyldleika landanna að gera.
Suðvesturkjördæmi
Suðvesturkjördæmi er eitt af kjördæmum Íslands. Það er fjölmennasta kjördæmið og hefur þrettán sæti á Alþingi, þar af tvö jöfnunarsæti. Í kjördæminu eru öll sveitarfélög höfuðborgarsvæðisins utan Reykjavíkur sem áður voru hluti af Reykjaneskjördæmi. Það var búið til með nýrri kjördæmaskipan árið 2000, en fyrst var kosið samkvæmt þeirri skipan í Alþingiskosningum 2003. Kjördæmið er stundum kallað Kraginn vegna þess hvernig það umlykur Reykjavík.
Upphaflega var ákveðið að ellefu þingsæti skyldu fylgja kjördæminu, níu kjördæmissæti og tvö jöfnunarsæti. Í fyrstu kosningunum þar sem notast var við nýju kjördæmaskipunina (2003) voru tvöfalt fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en voru í Norðvesturkjördæmi og því virkjaðist ákvæði stjórnarskrár um að færa þingsæti á milli kjördæma til að jafna muninn. Í kosningunum 2007 var kjördæmissætum í Suðvesturkjördæmi því fjölgað um eitt á kostnað Norðvesturkjördæmis. Í alþingiskosningunum 2009 voru kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi aftur orðnir tvöfalt fleiri en þeir voru í Norðvesturkjördæmi og því var annað kjördæmissæti flutt á milli kjördæmanna fyrir kosningarnar 2013. Þrátt fyrir þennan tilflutning á þingsætum eru ennþá mun fleiri kjósendur að baki hverju þingsæti í Suðvesturkjördæmi en í öðrum kjördæmum. Í þingkosningunum 2021 voru kjósendur að baki hverju þingsæti aftur orðnir tvöfalt fleiri í Suðvestur- en í Norðvesturkjördæmi og því mun þriðja sætið færist á milli þessara kjördæma fyrir næstu kosningar.
Frá upptöku núverandi kjördæmaskipunar hefur Suðvesturkjördæmi verið sterkasta vígi Sjálfstæðisflokksins sem hefur sex sinnum haft fyrsta þingmann þess en Samfylkingin einu sinni.
Þingmenn kjörnir úr kjördæminu
<templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css />
Litáíska karlalandsliðið í knattspyrnu
Litáíska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Litháen í knattspyrnu og er stjórnað af Litháíska knattspyrnusambandinu.
Sambandsríki Ródesíu og Nýasalands
Sambandsríki Ródesíu og Nýasalands var skammlíft hálf-sjálfstætt ríki í sunnanverðri Afríku frá 1953 til 1963. Aðildarríki þess var breska nýlendan Suður-Ródesía og verndarsvæðin Norður-Ródesía og Nýasaland. Sambandið var líka þekkt undir heitinu Mið-Afríkusambandið.
Sambandsríkið var stofnað 1. ágúst 1953. Takmarkið var að reyna að fara milliveg milli nýsjálfstæðu svörtu sósíalísku ríkjanna og hvítu minnihlutastjórnanna sem ríktu í Angóla, Suður-Afríku og Mósambík. Á endanum liðaðist sambandsríkið í sundur vegna þess að afrískir þjóðernissinnar vildu meiri pólitísk völd en hvítu landnemarnir voru tilbúnir til að samþykkja.
Sambandsríkið lagðist formlega af 31. desember 1963 þegar Norður-Ródesía hlaut sjálfstæði frá Bretlandi sem Sambía og Nýasaland fékk sjálfstæði sem Malaví. Eftir var þá aðeins Suður-Ródesía sem eftir það var kallað Ródesía og síðan Simbabve frá 1980.
871
871 (DCCCLXXI í rómverskum tölum) var 71. ár 9. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Níóbín
Níóbín (einnig kólumbíum) er frumefni með efnatáknið Nb og sætistöluna 41 í lotukerfinu. Níóbín finnst í níóbíti og er sjaldgæfur, mjúkur, grár og sveigjanlegur hliðarmálmur, notaður í málmblöndur. Það er notað til að búa til sérstakt stál og í sterk samskeyti. Níóbín var fyrst uppgötvað í ýmsum tegundum kólumbíts (nú kallað níóbít) og var í upphafi nefnt eftir þessari steintegund.
Almenn einkenni
Níobín er gljáandi grár, linur málmur sem tekur á sig bláleitan blæ ef hann kemst í langvarandi snertingu við andrúmsloft við stofuhita. Efnafræðilegir eiginleikar níóbíns eru næstum þeir sömu og tantals, sem er fyrir neðan það í lotukerfinu.
Þegar búið er að hreinsa níóbín verður að hafa það í vernduðum lofthjúp, jafnvel við meðalhita. Níóbín byrjar að oxast í lofti við 200°C og oxunarstig þess eru +2, +3 og +5.
Notkun
Níóbín er til ýmissa nota, það er notað í sumar tegundir af ryðfríu stáli og málmblöndur með ójárnblönduðum efnum. Þessar málmblöndur eru sterkar og eru oft notaðar til byggingar leiðslukerfa. Önnur not:
Níóbín breytist í ofurleiðara þegar það er kælt niður á lághitafræðilegt hitastig. Við staðalþrýsting hefur það hæsta markhita allra frumefnaofurleiðara, 9,3 K. Að auki er það eitt af þremur ofurleiðurum frumefna sem haldast ofurleiðarar í viðurveru sterks segulsviðs (hin tvö eru vanadín og teknetín). Níóbín-tin og níóbín-títan málmblöndur eru notaðar í víra fyrir ofurleiðandi segulstál sem geta myndað gríðarlega sterk segulsvið.
Dark Side of the Moon
Dark Side of the Moon er áttunda breiðskífa bresku rokkhljómsveitarinnar Pink Floyd og kom út árið 1973. Á plötunni kanna hljómsveitarmeðlimir mannlega reynslu þar sem þemað er m.a. tíminn, græðgi, átök, ferðalög, geðsjúkdómar og dauðinn. Dark Side of the Moon er sú plata sem lengst hefur setið á bandaríska Billboard Top 200-listanum, eða í heila 741 viku.
Dyrhólaey
thumb|right|Dyrhólaey thumbnail|Dyrhólaey thumb|right|Dyrhólaeyjarviti. Dyrhólaey er móbergsstapi í Mýrdal á suðurströnd Íslands. Hún dregur nafn sitt af því að gat hefur myndast á þessum um það bil 120 metra háa skaga sem sjórinn flæðir í gegnum. Klettatanginn sem skagar fram úr eynni og gatið er í gegnum nefnist Tóin. Dyrhólaey er einnig nefnd Portland af sjómönnum. Hún var lengi syðsti oddi meginlands Íslands en eftir Kötlugosið 1918 hefur Kötlutangi verið syðsti oddi landsins. Í eynni er mikil lundabyggð. Dyrhólaey var friðlýst árið 1978.
Undan Dyrhólaey eru allnokkrir drangar úti í sjónum. Þekktastur þeirra er Háidrangur, sem er þverhníptur og 56 metrar á hæð. Hann kleif Eldeyjar-Hjalti Jónsson fyrstur manna árið 1893 að beiðni bænda í Mýrdal og rak þá nagla í bergið og setti keðjur á nokkrum stöðum, svo að eftir það var hægt að nýta dranginn til fuglatekju. Aðrir drangar eru Lundadrangur, Mávadrangur, Kambur og Kvistdrangur. Dyrhólaey og drangarnir í nágrenni hennar er mikil paradís fuglaskoðara.
Árið 1910 var byggður stálgrindarviti efst á Háey, sem var fyrsti stálgrindarvitinn á Íslandi. Hann var endurbyggður sem ferstrendur steinsteyptur viti með vitavarðarhúsi árið 1927 eftir teikningum Guðjóns Samúelssonar. Vitavörður hafði fasta búsetu á staðnum til ársins 2015. Vitinn er einn sá ljóssterkasti á Íslandi og sést mjög langt að. Ljóseinkenni hans er Fl W 10s (eitt hvítt blikkljós á 10 sekúndna fresti).
Landmannahreppur
Landmannahreppur var hreppur í uppsveitum Rangárvallasýslu.
Hinn 1. júlí 1993 sameinaðist Landmannahreppur Holtahreppi undir nafninu Holta- og Landsveit.
Preston North End F.C.
Preston North End Football Club er enskt knattspyrnulið frá Preston í Lancashire á Englandi. Liðið spilar í ensku meistaradeildinni. Það var stofnað árið 1880 og var eitt af 12 stofnliðum ensku deildarinnar árið 1888. Liðið hefur ekki verið í efstu deild síðan 1961.
Nestlé
thumb|Forseti [[Brasilía|Brasilíu vígir Nestlé-verksmiðju.]]
Nestlé er alþjóðlegt matvælafyrirtæki með höfuðstöðvar í Vevey í Sviss, stofnað 1905 við samruna tveggja fyrirtækja. Nestlé er skráð í svissnesku kauphöllina sem SWX og árleg velta er 87 milljarðar svissneskra franka. Nestlé framleiðir m.a. neskaffi, súkkulaði og annað sælgæti, drykki, rjómaís, barnamat, krydd, frosinn mat og gæludýrafóður.
Betula karagandensis
Betula karagandensis er tegund af birkiætt sem var lýst af Viktor Nikolayevich Vassiljev. Engar undirtegundir finnast skráðar.
1042
Árið 1042 (MXLII í rómverskum tölum)
ACID
Í tölvunarfræði er ACID skammstöfun á ensku sem vísar til ákveðinna eiginleika hreyfinga í gagnagrunnum. ACID-eiginleikar eru innbyggðir í flesta vinsælustu SQL-venslagagnagrunnana; Oracle, MS SQL, MySQL og PostgreSQL.
ACID eiginleikarnir eru eftirfarandi:
Gísli Rúnar Jónsson - Algjör sveppur
Gísli Rúnar Jónsson - Dagur í lífi stráks er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1976. Á henni flytur Gísli Rúnar Jónsson eigið efni - Dagur í lífi stráks. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni hf., tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljómblöndun: Sigurður Árnason og Sigurður Rúnar Jónsson. Ljósmynd á framhlið umslags tók Studio 28 en teikningar á bakhlið gerði Gísli Rúnar.
Holtahreppur (Rangárvallasýslu)
Hinn 1. júlí 1993 sameinaðist Holtahreppur Landmannahreppi undir nafninu Holta- og Landsveit.
Claytonia washingtoniana
Claytonia washingtoniana er plöntutegund sem var lýst af Wilhelm Nikolaus Suksdorf. Hún vex í Bresku Kólumbíu, Kaliforníu, Oregon og Washington.
Peter Handke
thumb|Peter Handke Peter Handke (fæddur 6. desember 1942) er austurískur skáldsagnahöfundur, leikskáld og þýðandi. Hann fékk Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2019. Þekktasta verk hans er Die Angst des Tormanns beim Elfmeter, sem kom út árið 1970. Hann vakti fyrst verulega athygli með leikritinu Publikumsbeschimpfung (Svívirðing áhorfenda) sem sýnt var árið 1966.
Skáldsaga hans Kindergeschichte eða Barnasaga í kom út á íslensku árið 1987 í þýðingu Péturs Gunnarssonar. Leikritið Publikumsbeschimpfung var flutt af Stúdentaleikhúsinu. Leikritið Kasper eftir Handke var sýnt í Þjóðleikhúsinu.
Handke hefur verið umdeildur vegna afstöðu sinnar til hlutverks Serba í Júgóslavíustyrjöldunum á tíunda áratugnum. Í greinum sínum um Serbíu hefur hann gagnrýnt umfjöllun alþjóðlegra fjölmiðla um stríðin og haldið því fram að Serbar hafi verið einhliða málaðir sem „skúrkarnir“ í stríðunum á meðan dregið hafi verið úr afbrotum annarra stríðsaðila. Gagnrýnendur Handke hafa vænt hann um að afneita því að þjóðarmorð hafi verið framið á Bosníuserbum. Jafnframt var deilt um þá ákvörðun hans að vera viðstaddur og flytja minningarræðu við jarðarför Slobodans Milošević árið 2006, þar sem Handke sagðist vera „glaður að vera nærverandi í dag, í nálægð Júgóslavíu, í nálægð Serbíu, í nálægð Slobodan Milošević“. Vegna þessara mála var ákvörðunin um veitingu Nóbelsverðlaunanna til Handke árið 2019 nokkuð umdeild og meðal annars lýstu ráðamenn í Albaníu og Kósovó yfir hneykslun sinni vegna hennar.
Etoumbi
right|Etoumbi|
Etoumbi er bær í Cuvette-Ouest héraði í norðvesturhluta Vestur-Kongó. Flestir íbúar hans hafa viðurværi sitt af veiðum í nálægu skóglendi.
Í Etoumbi hefur fjórum sinnum komið upp ebólafaraldur nýlega, að því er talið er vegna þess að íbúarnir hafa borðað kjöt af dýrum sem fundist hafa dauð í skóginum. Árið 2003 létust 120 úr ebóla og eftir að vírusinn skaut aftur upp kollinum í maí 2005 var bærinn settur í sóttkví.
Akursalat
thumb|Valerianella locusta skýringarmynd frá 1885 sem sýnir jurt, blóm og fræ. Akursalat (Valerianella locusta) einnig kallað vorsalat, lambasalat eða strandbrúða er smávaxin einær jurt sem ræktuð er sam blaðgrænmeti. Blöðin eru mjúk og dökkgræn og eru á bragðið með einkennandi hnetukeim.
Ágrip af náttúrusögu handa alþýðu
Ágrip af náttúrusögu handa alþýðu er fræðirit eftir Páll Jónsson. Bókin kom út árið 1884 á Akureyri.
Um vinda. Höfuðþáttur almennrar veðurfræði.
'''Um vinda. Höfuðþáttur almennrar veðurfræði''', er bók með skýringarmyndum eftir C. F. E. Björling. Hún kom út árið 1882. Prentuð í Prentsmiðju S.L. Möllers í Kaupmannahöfn. Íslenskuð og útgefin að tilhlutan Hins íslenska Þjóðvinafélags. Um vinda er fágætt grundvallarrit um veðurfræði.
Aþena (gyðja)
thumb|right|220px|Stytta af Aþenu frá 1. eða 2. öld. Aþena var í grískri goðafræði gyðja viskunar og hernaðarkænsku. Hún var dóttir Seifs og Metisar og var ein af Ólympsguðunum tólf. Fylgigoð hennar er Níke. Helstu einkenni hennar eru herklæði, skjöldur og ugla.
Aþena var grísk gyðja, dóttir Seifs og Metisar, og ein af Ólympsguðunum tólf. Hún var gyðja visku, herkænsku, vefnaðar og ýmiskonar handverks. Sagan segir að við komu hennar í heiminn hafi Seifur étið Metisu rétt áður en hún átti að fæða Aþenu. Fljótlega eftir það fær Seifur mikinn höfuðverk sem varð til þess að hinir guðirnir gerðu gat á hausinn á honum, þaðan stekkur Aþena út í fullum herklæðum með miklu herópi.
Aþena er verndari grísku borgarinnar Aþenu og hof hennar uppá Akrópólishæð. Hún þurfti að keppa við Póseidon um það hvort þeirra yrði verndari borgarinnar. Sá guð eða gyðja sem gæfi þeim betri gjöf yrði verndari borgarinnar. Póseidon bjó til saltvatnsuppsprettu en Aþena skapaði fyrsta ólífutréð og var valin verndari. Upp frá því urðu Póseidon og Aþena vinir. Engu að síður hjálpuðust þau nokkrum sinnum að. Þau bjuggu til að mynda til stríðsvagn saman. Aþena smíðaði vagninn en Póseidon bjó til hesta úr öldutoppum.
Uglan og ólífutréð eru kennitákn Aþenu, hún átti að sögn að hafa hrifist af hátíðlegu og íbyggnu yfirbragði uglunnar og þess vegna gert hana að sínu kennitákni. Aþena klæddist snákaskreyttri skikkju og skartaði vígalegum hjálmi. Vopn hennar voru spjót og skjöldur.
Óvinir Aþena voru t.d. köngulóin Arakna. Sagan segir að Arakna sem var ekki falleg kona hafi skorað á Aþenu í vefnaðarkeppni. Við þetta reiddist Aþena og breytti Aröknu í könguló. Arakna þessi mun síðan hafa gætt vefs örlaganornanna þriggja.
Nokkrar staðreyndir um Aþenu:
1021
Árið 1021 (MXXI í rómverskum tölum)
Viggo Kampmann
Olfert Viggo Fischer Kampmann (21. júlí 1910 – 3. júní 1976) var danskur hagfræðingur, þingmaður Jafnaðarmannaflokksins og forsætisráðherra Danmerkur í frá 1960 til 1962. Þar á undan hafði hann gegnt embætti fjármálaráðherra um alllangt skeið.
Ævi og störf
Kampmann fæddist í Frederiksberg og gekk menntaveginn. Hann lauk hagfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla og varð fyrsti leiðtogi Jafnaðarmanna til að koma úr röðum menntamanna. Hann komst snemma í raðir helstu efnahagsráðgjafa flokksins og varð fjármálaráðherra utan þings um skamma hríð árið 1950. Hann var kjörinn á þing árið 1953 og tók þá á ný við fjármálaráðherraembættinu.
Þegar H. C. Hansen forsætisráðherra lést í embætti árið 1960 tók Kampmann við af honum og telst það fyrra ráðuneyti hans. Sú stjórn var samsteypustjórn Jafnaðarmanna, Radikale venstre og Retsforbundet. Kampmann átti bágt með samstarfið við Retsforbundet og lét efna til nýrra kosninga á árinu 1960. Í þeim féll Retsforbundet út af þingi en hinir stjórnarflokkarnir bættu við sig og náðu að mynda minnihlutastjórn undir forystu Kampmann.
Ýmsar veigamiklar umbætur voru gerðar á danska velferðarkerfinu í stjórnartíð Kampmann, s.s. í málefnum fatlaðra. Heilbrigðistryggingar urðu almennar og hætt var að skerða stjórnmálaleg réttindi fólks sem þegið hafði sveitarstyrk. Þá var tekið upp nýtt söluskattskerfi, sem varð undanfari virðisaukaskatts.
Þótt óumdeilt væri að Kampmann væri meðal skörpustu forsætisráðherra í sögu Danmerkur, þótti hann stundum undarlegur í háttum. Sú hegðun skýrðist í mörgum tilvikum af geðhvarfasýki sem hann átti við að etja. Slagurinn við sjúkdóminn leiddi hann á köflum út í ofneyslu áfengis sem gat orðið til þess að hann gat horfið svo dögum skipti. Fjölmiðlar gættu þess þó rækilega að segja aldrei frá þessum veikindum.
Þann 3. september 1962 sagði Kampmann af sér í kjölfar ítrekaðra hjartaáfalla. Jens Otto Krag tók við forsætisráðherraembættinu og formennskunni í flokki Jafnaðarmanna. Kampmann gerðist stjórnmálaskýrandi og stýrði Fjölmiðlaeftirliti Danmerkur. Hann lést í júní 1976.
Uyeasound
Uyeasound, eða Eyjasund, er þorp á Únst, nyrstu byggðu eyju Hjaltlandseyja.
Dragnót
Dragnót eða snurvoð er veiðarfæri til fiskveiða sem var fundið upp í Danmörku árið 1848 af Jens Laursen Væver. Dragnót samanstendur af pokalaga belg úr neti og út frá honum liggja stórir vængir. Frá vængjunum liggja dragstrengir. Dragstrengirnir ýta við fisknum og smala honum í netið. Neðan á dragnótinni er fótreipi sem hjálpar til að smala fiskinum inn í netið en er einnig notað til að verja netið. Byrjað er að setja annan dragstrenginn út og á enda hans er bauja til að auðveldara sé að finna endann aftur. Skipið leggur svo dragstrenginn í boga þar til nótinni er kastað. Hinum dragstrengnum er svo keyrt í boga á móti þeim fyrri. Fyrri strengurinn er síðan tekinn um borð og keyrt er af stað og nótin dregin á eftir skipinu. Meðan dregið er, lokast hringurinn smám saman og fiskurinn innan togsvæðisins smalast saman inn í voðina. Þegar strengirnir hafa lagst saman lokast voðin og er þá hífð um borð. Engir hlerar halda voðinni opinni, né eru togvír þar sem toga voðina.
Hún er aðallega notuð til þorsk- og flatfiskveiða en um helmingur alls flatfiskaflans fæst í dragnót. Dragnótin er ríkjandi í sandkola- og skrápflúruveiðum og um tveir þriðju hlutar skarkolaaflans kemur í þetta veiðarfæri. Dragnótin er notuð allt í kringum landið og mest er veitt á 40-60 m dýpi. Munurinn á dragnótunum er að vængir og netop eru hærri á þorskvoðinni en á kolavoðinni, og ekkert þak er á kolavoðinni.
Net dragnótarinnar getur verið sett upp á sama hátt og um botnvörpu væri að ræða. Má þar nefna V-trollið, sem ýmist er notað með hlerum sem troll, eða án hlera sem dragnót. Oftar er þó nokkur munur á netinu, og er þar fyrst að nefna að vængir dragnótar eru hlutfallslega lengri en vanalega tíðkast um troll.
Lágmarksmöskvastærð í dragnót er eins og í botnvörpum ýmist 135 mm eða 155 eftir veiðisvæðum. Við dragnótaveiðar verður að leggja annan dragstrenginn fyrst, síðan voðina sjálfa og loks hinn strenginn.
Eftir að kastað hefur verið, er um tvær mismunandi veiðiaðferðir að ræða. Sú eldri er að draga voðina að bátnum liggjandi fyrir föstu. Sú aðferð er víða algeng, en er þó á undanhaldi og þekkist alls ekki á Íslandi núorðið. Hin aðferðin er að hafa bátinn lausan, og er það kallað að draga fyrir lausu.
Þar sem dragnótin er dregin fremur hægt er tiltölulega auðvelt fyrir kafara að fylgjast með henni í drætti og athuga viðbrögð fiska við veiðarfærinu. Þegar dráttarstrengirnir nálgast skarkolann hrekkur nánast allur kolinn hornrétt út frá tóginu inn að voðinni. Þannig smalast kolinn saman í átt að netopinu. Ýsan hegðar sér öðruvísi að því leyti að hún syndir á ská út frá tóginu en stundum áræðir hún þó að synda yfir það og sleppur.
Eins og öll önnur veiðarfæri hefur dragnótin bæði sína kosti og galla. Svo að fyrst sé vikið að göllunum þá er þessi veiði mjög bindandi fyrir áhöfn. Við íslenskar aðstæður tekur um 15 mínútur að kasta, þegar mjög grunnt er togað, upp í 30 mínútur að draga og loks tekur um 20 mínútur að hífa. Því er ljóst, að híft er á um það bil klukkustundar fresti, en við togveiðar er oft ekki híft nema 4-6 sinnum á sólarhring, ef verið er á góðum botni. Þá dregur það úr ágæti dragnótaveiða, að þær eru að mestu einskorðaðar við góðan botn og grunnt vatn, auk þess sem veiðarfærið er all dýrt.
Sumardagurinn fyrsti
Sumardagurinn fyrsti, einnig kallaður Yngismeyjardagur, er fyrsti dagur Hörpu, sem er fyrstur af sex sumarmánuðum í gamla norræna tímatalinu. Sumardaginn fyrsta ber alltaf upp á fimmtudag á tímabilinu frá 19.-25. apríl (það er fyrsta fimmtudag eftir 18. apríl). Sumardagurinn fyrsti var lengi messudagur eða til 1744.
Íslensk þjóðtrú segir að ef sumar og vetur frjósi saman boði það gott sumar, en með því er átt við að hiti fari niður fyrir frostmark aðfararnótt sumardagsins fyrsta. Í Sögu daganna - hátíðir og merkisdagar (bls. 50, 2. útg., 1977) eftir Árna Björnsson, þjóðháttafræðing, segir um sumardaginn fyrsta:
''Hvarvetna var fylgst með því, hvort frost væri aðfararnótt sumardagsins fyrsta, þ.e. hvort saman frysti sumar og vetur. Yfirleitt var það talið góðs viti og jafnvel álitið að rjóminn ofan á mjólkurtrogunum yrði jafn þykkur og ísskánin á vatninu þessa nótt. Í því skyni settu menn skál eða skel með vatni út um kvöldið og vitjuðu svo eldsnemma morguns''.
Hvað átt er við með góðu sumri í þjóðtrúnni er nokkuð á reiki, en hugsanlega er einkum átt við að nyt búpenings verði góð, sem verður þegar taðan er kjarnmikil. Ef engjar og tún eru seinsprottin verða hey oft kjarngóð og því ætti nytin einnig að verða góð. Slíkt gerist þegar svalt er og vott framan af sumri, en síðan hlýrra og þurrt og kann þjóðtrúin að vísa til þess að þegar vorið er kalt þá er oftast frost á sumardaginn fyrsta sem leiðir líkum að því að sumarið verði seinna á ferðinni. Þá er allur gróður einnig seinni að taka við sér, en það gerir grösin kjarnbetri og bætir nyt búpenings.
Hátíðir á sumardaginn fyrsta
Í seinni tíð hefur skátahreyfingin haldið uppi hátíð á þessum degi með skátamessum og skrúðgöngum. Einnig hefur það færst í vöxt að bæjarfélög haldi ýmiskonar hátíðarhöld, oftast fyrir fjölskylduhátíðir með áherslu á börn. Á stærri stöðum eins og Reykjavík er þeim skipt niður og haldnar hverfishátíðir.
Lögbinding sem frídagur
Sumardagurinn fyrsti var gerður að frídegi með lögum nr. 88, 24. desember 1971.
Mjóifjörður
Mjóifjörður getur átt við eftirfarandi:
Fákeppni
Fákeppni nefnist það þegar fáir aðilar eða fyrirtæki hafa yfirburðastöðu á tilteknum markaði og hafa einhvers konar samvinnu sín á milli til að hafa áhrif á verðmyndun á þeim markaði. Fákeppnisfyrirtækin geta, t.d. með verðsamráði, stjórnað verði á þeirri vöru sem er seld og keypt á viðkomandi markaði. Þegar aðeins er um einn, ráðandi aðila á markaðinum er talað um einokun.
Kot í Svarfaðardal
Kot er innsti bær í Svarfaðardal, 21,5 km frá Dalvík. Upp af bænum er Kotafjall sem er 1100 m hátt. Svarfaðardalsá rennur svo skammt neðan við bæinn. Handan hennar er Hnjótafjall og reiðleiðin gamla um Hnjóta og yfir Heljardalsheiði.
Ekki er vitað hvenær búskapur hófst í Koti en það mun hafa verið snemma á öldum. Jörðin var um hríð í eigu Möðruvallaklausturs, síðan konungseign og svo þjóðjörð, uns ábúendur keyptu hana af ríkinu um miðja 20. öld. Núverandi íbúðarhús í Koti var byggt árið 1956 og voru eigendur þess Guðrún Magnúsdóttir húsfreyja og Jónas Þóleifsson bóndi og ljóðskáld, áttu þau börnin Erling Jónasson, Sveinfríði Jónasdóttir, Jónínu Jónasdóttir, Ingólf Jónasson, Halldór Jónasson, Friðrikku Jónasdóttir og Magnús Þorsteinn Jónasson. Í dag eru hjónin Magnús Þorsteinn Jónasson og Anna Lísa Stefánsdóttir eigendur að Koti. Bjuggu þau þar saman í þrettán ár en fluttu svo til Dalvíkur. Enn er búið í Koti og þar er rekið fjárbú.
Vífilsstaðir er gamalt eyðibýli í landi Kots og stóð undir Vífilsfjalli. Það var fremsta býli í Svarfaðardal á sinni tíð. Litlum sögum fer þó af búskap þar enda virðist hann hafa verið slitróttur og endanlega af lagður fyrir 1800. Þar gefur að líta heildstæðar bæjartóftir, útihús, túngarð og gerði.
Skeiðsvatn er lítið stöðuvatn í Vatnsdal sem er afdalur út frá Svarfaðardal milli bæjanna Skeiðs og Kots. Berghlaup hefur fallið úr Skeiðsfjalli og myndað mikla urðarhóla í dalsmynninu. Innan við þá myndaðist vatnið, það er í um 230 m y.s. Vatnsdalsá fellur úr því til Svarfaðardalsár. Smásilungur er í vatninu en hann er lítið veiddur. Engin byggð er í Vatnsdal og hefur aldrei verið en þar eru gamlar seljarústir enda var þar haft í seli allt frá landnámsöld ef marka má fornar frásagnir. Í Svarfdælu segir að tvíburarnir Þorleifur jarlsskáld og Ólafur völubrjótur hafi fæðst í seli í Vatnsdal. Margir ferðamenn leggja leið sína í Vatnsdal til að skoða vatnið og fagurt umhverfi þess. Þangað er merkt gönguleið frá Koti.
Undir Vesturhimni
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Undir Vesturhimni (franska: Sous Le Ciel De L'ouest) eftir belgíska teiknarann Morris er fjórða bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1952, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í Teiknimyndablaðinu Sval á árunum 1949-1950. Bókin hefur ekki komið út á íslensku.
Söguþráður
Bókin hefur að geyma þrjár styttri sögur um Lukku Láka. Í fyrstu sögunni um Jóa jálk (f. Le Retour de Joe la Gachette) hittir Lukku Láki náunga að nafni Smith og þeir verða samferða til bæjarins Nugget Gulch þar sem fram fer reiðkeppni í tilefni af afmælishátíð bæjarins. Til þess að tryggja sér sigur í reiðkeppninni og allt verðlaunaféð rænir Smith hesti Lukku Láka, Léttfeta. Önnur sagan, Réttardagur (f. Jours de round-up), fjallar um glímu Lukku Láki við tvo kúaþjófa sem ræna kúm úr hjörð sem Lukku Láki og félagar eru ráðnir til að reka á nálægan búgarð. Í þriðju sögunni, Stóraslag (f. Le Grand combat), tekur Lukku Láki að sér að gerast umboðsmaður hnefaleikakappans Battling Bender. Þeir halda saman til bæjarins Clover Valley þar sem lærlingur Lukku Láka skorar meistarann Killer Kelly á hólm, en gamanið kárnar þegar óheiðarlegur veðmangari bæjarins lætur ræna kærustu Bender til að þvinga hann til að tapa einvíginu.
Pétur Havsteen
(Jörgen) Pétur Havsteen (f. 17. febrúar 1812, á Hofsósi, d. 24. júní 1875 í Reykjavík) var íslenskur embættismaður og stjórnmálamaður.
Fjölskylda
Meðal barna Péturs var Hannes Hafstein alþingismaður og ráðherra. Þrjár dætur Péturs giftust einnig alþingismönnum. Pétur var tengdafaðir Jóns Þórarinssyni alþingismanns, Jónasar Jónassens alþingismanns og Lárusar H. Bjarnasonar alþingismanns.
Menntun og embættisstörf
Pétur lauk stúdentsprófi frá Bessastaðaskóla 1835. Að því loknu sigldi hann til Kaupmannahafnar og lauk embættisprófi í lögfræði frá Hafnarháskóla 1840. Að námi loknu starfaði Pétur í rentukammerinu í Kaupmannahöfn. Árið 1845 var hann skipaður sýslumaður í Norður-Múlasýslu og gegndi jafnframt sýslumannsstörfum í Suður-Múlasýslu 1845 – 1846. Árið 1850 var hann skipaður amtmaður í Norður- og austuramtinu og bjó þá á Möðruvöllum í Hörgárdal. Árið 1870 fékk Pétur lausn frá störfum sökum aldurs.
Pétur sat sem konungkjörinn alþingismaður á einu þingi, 1853.
Paul Cézanne
thumb|right|Paul Cézanne, sjálfsmynd frá um 1875. Paul Cézanne (19. janúar 1839 – 22. október 1906) var franskur listmálari sem brúar bilið á milli impressjónisma 19. aldar og framúrstefnu fyrri hluta 20. aldar. Hann er þannig talinn til póstimpressjónista. Hann varð snemma fyrir áhrifum frá impressjónistanum Camille Pissarro og fékkst lengi vel við mannsmyndir í landslagi en áhersla hans á rúmfræðilegu formin í myndinni gerðu að hann varð síðar mikill áhrifavaldur hjá kúbistunum. Hann bjó við tiltölulega einangrun í Provençe í Suður-Frakklandi og sýndi lítið alla ævi.
Ålandsk Ungcenter
Ålandsk Ungcenter er ungliðahreyfing Álandseyska miðjuflokksins (s. Åländsk Center). Hreyfingin á m.a. aðild að Nordiska Centerungdomens Förbund.
Dua Lipa
Dua Lipa (f. 22. ágúst 1995) er bresk-albönsk söngkona og lagahöfundur. Eftir að hafa unnið sem fyrirsæta skrifaði hún undir samning hjá Warner Bros. Records árið 2014 og gaf út fyrstu breiðskífuna sína árið 2017, einfaldlega nefnd Dua Lipa. Platan náði þriðja sæti á breska hljómplötulistanum og af henni voru gefnar út átta smáskífur. Meðal þeirra eru „Be the One“, „IDGAF“ og „New Rules“ sem náði fyrsta sæti í Bretlandi, ásamt sjötta sæti í Bandaríkjunum. Platan hlaut platínu viðurkenningu í ýmsum löndum um allan heim. Lipa vann einnig Brit-verðlaunin fyrir breska einstaklings söngkonan og breska framfaraskrefið árið 2018.
Efsta deild karla í knattspyrnu 1932
Árið 1932 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 21. skipti. KR vann sinn 8. titil. Fimm lið tóku þátt; KR, Fram, Víkingur, Valur og ÍBA.
Forníslenzk málmyndalýsing
Forníslenzk málmyndalýsing er málfræðirit eftir danska háskólakennarann Ludvig F. A. Wimmer (1839 - 1920) sem út kom 1885. Þýðandi þess var Valtýr Guðmundsson. Það kom út hjá forlagi Kristjáns Ó. Þorgrímssonar í Reykjavík.
Dua Lipa
Lagið „One Kiss“ með Calvin Harris náði fyrsta sæti í Bretlandi og vann verðlaunin lag ársins hjá BRIT-verðlaununum árið 2019. Sama ár vann hún tvö Grammy-verðlaun og gaf út lagið „Don't Start Now“ sem aðallagið fyrir sína næstu plötu, Future Nostalgia. Á henni má finna lögin „Physical“, „Break My Heart“ og „Levitating“ sem varð lag ársins hjá Billboard Hot 100 listanum, árið 2021. Breiðskífan hlaut sex Grammy tilnefningar, þar á meðal breiðskífa ársins, smáskífa ársins og lag ársins.
Efsta deild karla í knattspyrnu 1932
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Töfluyfirlit
''Allir leikirnir voru leiknir á Melavellinum ''
Skoruð voru 30 mörk, eða 3,0 mörk að meðaltali í leik.
Tartu
thumb|right|Ráðhúsið í Tartu Tartu er önnur stærsta borg Eistlands með um 91 þúsund íbúa (2021). Hún stendur á bökkum árinnar Emajõgi 186 km suðaustan við höfuðborgina Tallinn. Í Tartu er elsti háskóli Eistlands, Tartu-háskóli, stofnaður 1632 af sænska konunginum Gústafi 2. Adolf.
1072
Árið 1072 (MLXXII í rómverskum tölum)
Esteghlal F.C.
Esteghlal Tehran Football Club, einnig einfaldlega þekkt sem Esteghlal er íranskt knattspyrnufélag frá Teheran, Íran. Félagið var stofnað 1945.
Landsuppfræðingarfélagið
Landsuppfræðingarfélagið var félag sem var stofnað árið 1794 til að fræða almenning á Íslandi og veita nýjum straumum út í þjóðlífið. Til þessa tók félagið prentsmiðjurna í Hrappsey (Hrappseyjarprentsmiðju) á leigu haustið 1794. Var hún flutt að Leirárgörðum við Leirá sumarið 1795. Félagið keypti síðan prentsmiðjuna áður en langt um leið, og einnig prentsmiðjuna að Hólum.
Upphafsmaðurinn
Stofnandi Landsuppfræðingarfélagsins var Magnús Stephensen háyfirdómari (konferensráð) (1762-1833), og vildi hann með stofnun félagsins glæða nýjan smekk með Íslendingum og fræða þá með nytsömum fróðleik og koma löndum sínum í kynni við erlenda siðmenningu. Félagið gaf til dæmis út Minnisverð tíðindi, Vinagleði og Gaman og alvöru. Magnús hafði sínar ákveðnu og fastmótuðu skoðanir á því hvers konar efni þar hentaði best. Upplýsing og fræðsla voru kjörorðin sem þjóðin skyldi kjósa sér. Og hvað trúarbrögðin snertir þá var skynsemistrúin sú stefna sem Magnús fylgdi einarðlega fram, enda var hún um þær mundir ríkjandi trúarstefna á Norðurlöndum og víðast í norðanverðri Evrópu. Þess vegna var honum mjög í nöp við sumar guðsorðabækur sem höfðu á liðnum árum og öldum verið þjóðinni okkar handgengnar og harla kærar.
Þessari nýbreytni Magnúsar var illa tekið af mörgum, því að menn voru fastheldnir við gamlar venjur og kölluðu hann óþjóðlegan, þar eð hann vildi láta Íslendinga semja sig sem mest að háttum annara þjóða. Magnús kunni þessu illa, því hann var ákafamaður í lund, og gaf löndum sínum heldur svæsnar ádrepur í ritum sínum, en ónafngreindir höfundar svöruðu aftur með níðritum og níðkvæðum um Magnús, og var sumt af því óþvegið. Það jókst þó til muna þegar nýja sálmabókin kom út í Leirárgerðum (Leirgerður) undir umsjón Magnúsar árið 1801. En þessum deilum slotaði að mestu, og sum af ritum Magnúsar náðu almenningshylli, svo sem: Eftirmæli 18. aldar.
Viðeyjarárin
Þegar Magnús flutti síðar til Viðeyjar, árið 1813, flutti hann prentsmiðju sína af Leirá með sér og tók nú að gefa út bækur á ný, og einnig tímaritið Klausturpóstinn, sem kom út í 9 ár. Þegar hér var komið sögu voru flestir farnir að átta sig á Magnúsi gekk gott eitt til þegar hann vandaði um við þjóðina, og vildi hag hennar og heill í öllum greinum. Á efstu árum komst Magnús þó í málaþras mikið út af prentsmiðjunni og Landsuppfræðingafélaginu og hafði af því bæði skaða og skapraun.
En Magnús hafði aldrei látið óvinsældir almennings aftra sér frá að gefa út þau rit er hann sjálfur áleit þörf og góð, og á þeim árum sem Landsuppfræðingarfélagið var sem sterkast horfði hann lítt í kostnaðinn og aldrei lét hann í gróðaskyni leiðast til að fylgja smekk almennings.
Fjölnismenn og Landsuppfræðingarfélagið
Í fyrsta hefti Fjölnis, sem kom út árið 1835, skrifar Tómas Sæmundsson ávarp til lesanda og þjóðarinnar. Þar minnist hann á starf Magnúsar og viðhefur frekar jákvæð orð um starf Landsuppfræðingarfélagsins. Hann segir m.a.:
Senterungdommen
Senterungdommen er ungliðahreyfing Norska miðjuflokksins (Senterpartiet). Hreyfingin er stofnuð árið 1949 og á m.a. aðild að Nordiska Centerungdomens Förbund.
Holtamannahreppur
Holtamannahreppur var hreppur í vestanverðri Rangárvallasýslu.
Hinn 11. júlí 1892 var Holtamannahreppi skipt í tvennt. Varð efri hlutinn að Holtahreppi og hinn neðri að Ásahreppi''.
Prentsmiðja
Prentsmiðja getur annaðtveggja átt við hús með tilheyrandi prentvélum eða stofnun sem stundar prentverk. Fyrsta prentsmiðja á Íslandi var að Hólum í Hjaltadal. Jón biskup Arason lét flytja hana til landsins, sennilega um 1530.
Galileo Galilei
Galileo Galilei (15. febrúar 1564 – 8. janúar 1642) var ítalskur stærðfræðingur, stjarnfræðingur og eðlisfræðingur. Hann var upphafsmaður þess að samhæfa kenningu og tilraunir í eðlisfræði. Hann leiddi út lögmálið um jafna hröðun fallandi hlutar, s = (1/2)at² og sannreyndi það með tilraunum. Einnig leiddi hann út fleygbogaferil hlutar á flugi í þyngdarsviði. Hann endurbætti sjónaukann og gerði fyrstur manna merkar og framúrskarandi athuganir með sjónauka á stjarnfræðilegum fyrirbærum. Seinna á ævi hans olli stuðningur hans við kenningar Kópernikusar um það að reikistjörnurnar gengju umhverfis sólina árekstri við kirkjuna og sat hann í stofufangelsi vegna þessara kenninga sinna. Hann hefur alla tíð verið gífurlega mikils metinn fræðimaður og sést það best á því að hann hefur verið nefndur „faðir nútíma stjarnfræði“, „faðir nútíma eðlisfræði“ og „faðir vísindanna“.
Prentsmiðja
Tenglar
Neşırxaney