cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Njáll Þorgeirsson
Örlögin
Njáll ólst upp við heiðni og þá siði sem henni fylgdu, svo sem hefndarskylduna. Hann tók kristni á gamals aldri en ávallt var togstreitan milli hins gamla og nýja siðar til staðar. Þegar Höskuldur var veginn var Njáll orðinn gamall, að öllum líkindum um áttrætt. Hann gerði sér grein fyrir að það illvirki sem synir hans höfðu framið var óbein afleiðing ráða hans, að láta stofna Hvítanesgoðorð til handa Höskuldi og gera þannig á hlut Marðar Valgarðssonar. Mörður rægði saman Njálssyni og Höskuld og leiðir það til vígs Höskuldar og síðan brennufarar Flosa eftir að Hildigunnur Starkaðardóttir, ekkja Höskuldar, eggjaði hann til hefnda.
Njáll, sem hafði reynt að forðast hefndina með því að taka Höskuld í fóstur, játaði sig sigraðan og gaf sig á vald örlaganna, sem hann hafði séð fyrir löngu áður. Þegar hann sá menn Flosa nálgast Bergþórshvol vissi hann hvað var í aðsigi. Hann ráðlagði sonum sínum að fara inn og hlýddu þeir ráði hans þótt Skarphéðinn vildi heldur verjast utandyra. Njáll virðist hafa verið búinn að gefast upp á því að reyna að sveigja örlögin sér í hag.
Kristniáhrif
Þegar búið var að bera eld að bænum og konur urðu óttaslegnar lét Njáll mjög athyglisverð orð falla: „Trúið þér ok því, at guð er miskunnsamr, ok mun hann oss eigi láta brenna bæði þessa heims ok annars.“ Þar koma bersýnilega í ljós áhrif kristni á Njál þar sem hann telur að með því að brenna inni muni hann og aðrir hreinsast af syndum sínum í samræmi við trúna á hreinsunareldinn á þessum tíma.
Að lokum
Það er ljóst að Njáll er margslunginn persónuleiki en ávallt hefur verið litið á hann sem eitt af góðmennum Brennu-Njáls sögu og Íslendingasagna yfir höfuð. Skeggleysið kann að hafa verið vísbending um karlmennskuleysi hans og var talið honum til minnkunnar en viska hans vó upp á móti því. Þó má segja að góðmennska hans hafi orðið honum að falli þar eð ráð hans undu upp á sig og urðu kveikja að þeirri atburðarás sem varð bani hans og sona hans.
Má bjóða þér lán?
Má bjóða þér lán? er fyrsta breiðskífa íslensku harðkjarnasveitarinnar The Best Hardcore Band in the World. Hún er gefin út af Banana Thrash, útgáfu sem sérhæfir sig í útbreiðslu íslenskra jaðarhljómsveita.
Búrgund-Franche-Comté
thumb|ile:Bourgogne-Franche-Comté. thumb|Belvoir-kastali. Búrgúnd-Franche-Comté eða Bourgogne-Franche-Comté er eitt af 18 héruðum Frakklands. Það var skapað árið 2016 með sameiningu Burgundy og Franche-Comté. Íbúar eru um 2,8 milljónir og er flatarmál 48.000 ferkílómetrar.
Átta sýslur eru innan héraðsins: Côte-d'Or, Doubs, Jura, Nièvre, Haute-Saône, Saône-et-Loire, Yonne og Territoire de Belfort.
Helstu borgir eru:
Tónstigi
Tónstigi er haft um röð af nótum sem er raðað eftir hæð. Munurinn á tónstiga og tóntegund er sá að tónstiginn hefur enga ákveðna stöðu og/eða grunntón.
Tónstigar innihalda mismargar nótur og bilið milli þeirra er misstórt. Þeim er oft skipt í flokka eftir fjölda nótna í þeim, eða bilunum milli nótnanna, t.d.:
Vestræn tónlist
Í vestrænni tónlist, bæði klassík og poppi, eru díatónískir tónstigar með sjö tónum algengastir. Meðal þeirra eru þekktastir dúr og moll. Ef heiltónsbil er táknað með s(tórt) og hálftónsbil með l(ítið) eru dúr og moll svona:
Hljómhæfur og laghæfur moll eru líka töluvert notaðir, þó minna í popptónlist, einkum sá laghæfi. Hljómhæfur moll er eins og hreinn moll nema með stórri sjöund. Laghæfur moll er eins og hreinn moll með stórri sexund og stórri sjöund þegar hann er spilaður upp en eins og óbreyttur hreinn moll á leiðinni niður. Talið er auðveldara að syngja laghæfan moll og vilja því sumir frekar kalla hann sönghæfan moll á íslensku. Afbrigði af laghæfum moll sem er eins og hreinn moll með stórri 6und og 7und (í rauninni dúr með lítilli 3und) hvort sem hann er spilaður upp eða niður er stundum kallaður djassmoll og eins og nafnið bendir til notaður í djasstónlist.
Krómatískur skali og heiltónaskali koma einnig stundum fyrir í vestrænni tónlist, þó oftast bara nokkrir taktar í senn.
Kirkjutóntegundir
Kirkjutóntegundir eru díatónískir tónstigar sem lengst af voru ráðandi í Evrópu, þar til dúr- og moll-kerfið tók yfir. Þær eru enn notaðar að einhverju leyti samhliða dúr- og moll-kerfinu, einkum í djassi og þjóðlagatónlist, en þó einnig klassík. Nöfn þeirra eru dregin af eyjum í Eyjahafinu. Þau eru eftirfarandi:
Einnig teljast hýpófrýgískir, hýpómixólýdískir og hýpólókrískir tónstigar til kirkjutóntegunda.
Ingimundur gamli Þorsteinsson
Ingimundur gamli Þorsteinsson var landnámsmaður í Vatnsdal í Húnaþingi og bjó á Hofi. Frá honum og afkomendum hans segir í Vatnsdæla sögu.
Í Landnámu segir frá því að Þorsteinn faðir Ingimundar, sonur Ketils raums hersis í Raumsdal í Noregi og Mjallar dóttur Áns bogsveigis hafi að áeggjan föður sín vegið Jökul son Ingimundar jarls af Gautlandi en áður en Jökull dó gaf hann Þorsteini líf og gekk hann síðan að eiga Þórdísi systur Jökuls. Ingimundur sonur þeirra ólst upp hjá Þóri í Hefni. Voru synir hans, Grímur og Hrómundur, fóstbræður Ingimundar og er sagt að Heiður völva hafi spáð fyrir þeim að þeir ættu allir eftir að búa í ófundnu landi vestur í hafi.
Seinna varð Ingimundur mikill víkingur og herjaði jafnan á Bretlandseyjum ásamt Sæmundi suðureyska vini sínum. Einhverju sinni þegar þeir sneru heim til Noregs var Haraldur hárfagri í þann veginn að leggja til orrustu við óvini sína í Hafursfirði og gekk Ingimundur í lið með konungi en Sæmundur ekki. Eftir sigurinn í Hafursfjarðarorrustu gifti konungur Ingimundi Vigdísi dóttur Þóris jarls þegjanda. Nokkru síðar fór Ingimundur til Íslands með ráði konungs því hann festi hvergi yndi og nam þá Vatnsdal allan „upp frá Helgavatni og Urðarvatni fyrir austan“ og bjó á Hofi. Hann er sagður hafa fundið birnu með tvo húna á Húnavatni og fært dýrin Haraldi konungi og hafi það verið í fyrsta sinn sem menn í Noregi sáu hvítabirni. Að launum hafi hann fengið skip með viðarfarmi og siglt á heimleiðinni fyrstur manna fyrir Skaga.
Sæmundur suðureyski fór einnig til Íslands og nam land í Sæmundarhlíð í Skagafirði. Hrolleifur Arnaldsson eða Arnhallsson, bróðursonur Sæmundar, kom til hans ásamt Ljót móður sinni kom til Sæmundar sem vísaði honum til landa í Hrolleifsdal og þar nam Hrolleifur land. Hann lenti í deilum við Una í Unadal, vó son hans og var gerður héraðssekur. Sæmundur sendi þau mæðgin þá til Ingimundar gamla, sem tók við honum og fékk honum búsetu í Oddsás gegnt Hofi. Hann lenti þó fljótt í deilum við syni Ingimundar og kom til bardaga. Ingimundur, sem þá var orðinn gamall og blindur, lét fara með sig til þeirra til að stilla til friðar en Hrolleifur skaut spjóti í gegnum hann. Ingimundur leyndi sárinu og lét smalasvein teyma hestinn undir sér heim og sat dauður í öndvegi þegar synir hans komu heim.
Ingimundarsynir eltu Hrolleif uppi, náðu honum og drápu. Þorsteinn sonur Ingimundar bjó á Hofi eftir föður sinn, Jökull bjó á Jökulstöðum, Þórir fékk goðorðið og bjó á Undirfelli, Högni fékk skipið Stíganda, Smiður bjó á Smiðsstöðum.
Chilocorinae
Chilocorinae er undirætt af ættinni Coccinellidae. Þær lisa á mismunandi skjaldlúsum. Þær eru með gljándi hlífðarvængi sem hafa yfirleitt enga bletti eða mynstur. Þær eru yfirleitt hjálmlaga.
Unimaze
Unimaze, sem hét áður Sendill, er íslenskt hugbúnaðarkerfi sem sér um sendingu og móttöku á rafrænum reikningum. Unimaze er með skrifstofur í 3 löndum í Evrópu.
Saga
Unimaze var stofnað 2006 af Markúsi Guðmundssyni.
Árið 2018 keypti Origo 60% hlut í fyrirtækinu.
Belgjurtabálkur
Belgjurtabálkur (fræðiheiti: Fabales) er ættbálkur tvíkímblöðunga. Ertublómaætt er þriðja stærsta ætt jurta í heimi þannig að hinar ættirnar leggja lítið til líffræðilegs fjölbreytileika þessa ættbálks. Í Cronquist-kerfinu er ertublómaætt eina ættin í þessum ættbálki.
Barði
Barði getur átt við:
Dagslátta
Dagslátta er forn mælieining fyrir tún eða engi, það er svæði sem einn maður er einn dag að slá með ljá.
Eskifjörður
thumbnail thumb|Eskifjörður um 1900. Eskifjörður er bær á norðurströnd samnefnds fjarðar sem liggur út frá Reyðarfirði norðanverðum. Íbúar Eskifjarðar voru 1040 þann 1. janúar 2019 og hefur íbúatalan haldist nokkuð stöðug síðustu árin.
Eskifjörður var verslunarstaður fyrr á öldum og var einn hinna sex staða á Íslandi, sem fengu kaupstaðarréttindi árið 1786 við afnám einokunarverslunarinnar, en missti þau aftur síðar. Árið 1798 reisti danska verslunarfyrirtækið Örum og Wulff verslunarhús í Útkaupstað, sem svo er kallaður, og hóf þar verslun. Það var þó ekki fyrr en Norðmenn hófu síldveiðar við Ísland á síðari hluta 19. aldar sem íbúum tók að fjölga verulega og árið 1902 voru íbúarnir orðnir 228.
Aðalatvinnuvegur íbúa Eskifjarðar er sjávarútvegur og fiskvinnsla en verslun og þjónusta eru einnig mikilvægar atvinnugreinar. Á Eskifirði er Sjóminjasafn Austurlands í gömlu húsi sem Örum og Wulff byggðu um 1816 og þar má sjá minjar um sjósókn á Austfjörðum og byggðasögu og atvinnulíf á Eskifirði. Aðsetur sýslumannsembættis Suður-Múlasýslu var flutt til Eskifjarðar 1853 og þar er miðstöð löggæslu á Austurlandi.
Byggðin var gerð að sérstökum hreppi, Eskifjarðarhreppi, árið 1907 en hafði fram að því tilheyrt Reyðarfjarðarhreppi. Hreppurinn fékk kaupstaðarréttindi á ný 22. apríl 1974. Hinn 1. janúar 1988 sameinaðist Helgustaðahreppur Eskifirði. Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Eskifjarðarkaupstaður Reyðarfjarðarhreppi á ný og Neskaupstað að auki undir nafninu Fjarðabyggð.
Heimildir
Á árunum 1971 til 1986 kom úr fimm binda ritverk Einars Braga skálds, sem kallast Eskja.
Gunnar Hámundarson
thumb|right|Gunnar hittir Hallgerði, konu sína, á alþingi á mynd eftir Andreas Bloch (1898). Gunnar Hámundarson (10. öld) var stórbóndi og höfðingi á Hlíðarenda í Fljótshlíð. Hann var jafnan kenndur við bæinn og er fullt eins þekktur sem Gunnar á Hlíðarenda. Um hann er fjallað í fyrri hluta Njálu og alla þá atburði sem urðu til þess að hann var drepinn á Hlíðarenda í lok 10. aldar. Gunnar var sonur Hámundar Gunnarssonar og Rannveigar Sigfúsdóttur (skv. Njálu) eða Sigmundardóttur (skv. Landnámu) og er það talið réttara. Bræður Gunnars voru tveir og hétu þeir Kolskeggur og Hjörtur. Eina systur átti hann, sem Arngunnur hét og var hún kona Hróars Tungugoða sonarsonar Garðars er fann Ísland.
Gunnar var mikill bardagamaður og stóðst honum enginn snúning jafnvel þó að um ofurefli væri að ræða. Hann bar af öðrum mönnum um afl og líkamsburði að því er Njála segir og er sagt að hann hafi stokkið hæð sína í fullum herklæðum. Hann var afburða bogskytta og í návígi notaði hann atgeir, sem menn telja að hafi verið langt og breitt spjót sem bæði mátti höggva og leggja með.
Gunnar var mikill vinur Njáls á Bergþórshvoli og sótti til hans góð ráð. Njáll ráðlagði honum að vega ekki aftur í sama knérunn, það merkir að hann skyldi ekki vega mann af sömu ætt og einhver sem hann hefði vegið áður, því að það yrði hans bani. Eins og oftar reyndist Njáll sannspár í þessu, því að Gunnar var drepinn eftir að hann hafði vegið tvo af ættmönnum Gissurar hvíta og þeirra Mosfellinga.
Gunnar giftist Hallgerði Höskuldsdóttur frá Höskuldsstöðum í Laxárdal í Dalasýslu eftir að hann kom til baka úr sinni einu utanferð sem þó var um margt merk en hann dvaldist við hirð bæði Noregskonungs og Danakonungs og herjaði í austurveg þar sem kallað var Vindland en er í dag Eistland og Litháen. Hún er þekkt sem Hallgerður langbrók. Hann var þriðji maður hennar. Var um hana sagt að hún hefði ráðið báðum fyrri mönnum sínum bana, en það var þó alls ekki rétt nema varðandi þann fyrsta.
Gunnar og bræður hans, Kolskeggur og Hjörtur, börðust við Starkað Barkarson og hans menn við Knafahóla á Rangárvöllum. Leituðu þeir undan niður í nesið við Rangá eystri og vörðust þar. Vógu þeir þrír saman fjórtán menn Starkaðar en Hjörtur var einnig veginn þar og taldi mannfallið því alls fimmtán menn.
Stjörnumyrkvi
thumb|250px|Stjörnumyrkvi sem átti sér stað í júlí 1997 þegar stjarnan [[Aldebaran var rétt að birtast á ný undan tunglinu]]
Stjörnumyrkvi (e. occultation) er sá atburður þegar reikistjarna skyggir á aðra séð frá sjónarhóli athuganda. Orðið stjörnumyrkvi minnir á sólmyrkva eða tunglmyrkvi og er samskonar fyrirbæri að breyttu breytanda. Stjörnumyrkvi af völdum tungls (e. lunar occultation) er þegar tunglið skyggir á aðra reikistjörnu, til dæmis Satúrnus.
Warner Music Group
Warner Music Group Corp. (oft stytt sem WMG) er bandarísk samsteypa fyrirtækja í skemmti- og tónlistariðnaðinum. Það er eitt af þrem stærstu hljómplötufyrirtækjum á alþjóðlega tónlistarmarkaðnum, ásamt Universal Music Group (UMG) og Sony Music Entertainment (SME). Fyrirtækið á og stjórnar nokkrum af stærstu merkjum heims, þar á meðal Elektra Records, Reprise Records, Warner Records, Parlophone Records og Atlantic Records.
Aur
Aur getur átt við:
Hattur (stafmerki)
Hattur ( ˆ ) er stafmerki notað í bæði grísku og latnesku letri. Á flestum tungumálum þar sem hann er notaður heitir hann circumflex, sem á rætur að rekja til latínu circumflexus „umboginn“. Í latnesku letri er hattur örvalaga ( ˆ ) en í grísku letri er hann eins og bylgja ( ˜ ) eða skál á hvolfi (  ̑).
Hattur er notaður á ýmsum málum til að tákna lengd hljóða, áherslu, tegund sérhljóða eða annað. Táknið er líka notað í stærðfræði og tónlist.
Hiroshi Kanazawa
Hiroshi Kanazawa var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Lífhimna
thumbnail|Lífhimna (blálitað svæði) thumbnail Lífhimna (fræðiheiti Peritoneum) er hála sem umlykur kviðarhol og myndar sekk utan um líffærin. Lífhimnan er tvöföld og skiptist í veggskinu (peritoneum parietale) sem klæðir iðravegg og iðraskinu (peritoneum viscerale) sem klæðir líffærin.
Vatnateinreka
Vatnateinreka (fræðiheiti: Microgale mergulus) er tegund snjáldurteinreka.
Grímur háleyski Þórisson
Grímur háleyski Þórisson var landnámsmaður í Borgarfirði. Skalla-Grímur gaf honum land fyrir sunnan fjörð á milli Andakílsár og Grímsár og bjó hann á Hvanneyri. Grímur var sonur Þóris í Hefni að því er segir í Landnámabók. Bróðir hans var Hrómundur landnámsmaður í Þverárhlíð og Ingimundur gamli Þorsteinsson ólst upp með þeim og var fóstbróðir þeirra. Seinna var Grímur með Kveld-Úlfi og var stýrimaður á skipi hans þegar haldið var til Íslands.
Kona hans var Svanlaug, dóttir Þormóðar Bresasonar landnámsmanns á Akranesi, og var sonur þeirra Úlfur, sem nam land milli Grímsár og jökla og bjó á Geitlandi.
Ketildyngja
Ketildyngja er eldfjall í Ódáðahrauni. Nafnið Ketildyngja sést fyrst hjá Þorvaldi Thoroddsen og er sennilega frá honum runnið. Dyngjukeilan er lág en efst er allmikill sporöskjulagaður gígur sem nefnist Ketill. Þar er jarðhiti, hluti af háhitasvæði sem nefnist Fremri-Námur. Þar var numinn brennisteinn til útflutnings í aldaraðir. Norður af gígnum eru Ketilhyrnur, hnjúkar úr eldra bergi sem standa upp úr hrauninu. Norður og norðvestur af þeim eru Skjaldbaka og Skuggadyngja, gamlir dyngjugígar sem rísa upp úr hrauninu. Aðalhraunflæðið frá Ketildyngju leitaði til norðvesturs um Heilagsdal og fann sér svo leið um Selhjallagil niður í Mývatnssveit. Þar breiddi það úr sér og þakti stóran hluta sveitarinnar. Það myndar meginhluta Grænavatnsbruna milli Mývatns og Bláfells. Það flæddi niður farveg Laxár og hefur hugsanlega myndað fyrsta forvera Mývatns þegar það stíflaði árgilið. Það rann síðan niður Laxárdal og Aðaldal og hugsanlega allt út á móts við norðurenda Fljótsheiðar. Þetta hraun nefnist Laxárhraun eldra. Allt ofan frá Grænavatnsbruna er hraunið að mestu hulið Laxárhrauninu yngra. Aðrir hraunstraumar flæddu frá Ketildyngju til norðurs í átt að Búrfelli og til suðurs og vesturs að Sellandafjalli. Hraunið frá Ketildyngju er með stærstu hraunum Íslands. Flatarmál þess er um 390 km2 og aldur þess er um 7000 ár.
Eiríkur eymuni
Fátt er vitað um ævi Eiríks fyrr en um það leyti sem hálfbróðir hans, Knútur lávarður, var myrtur í ársbyrjun 1131 af Magnúsi sterka, syni Níelsar konungs, föðurbróður þeirra. Eiríkur, sem þá var jarl af Lálandi, hóf uppreisn gegn konungi og næstu þrjú árin sló nokkrum sinnum í bardaga sem Eiríkur tapaði þó alltaf en 1134 tókst honum að fá Össur erkibiskup í Lundi og Lothar keisara í lið með sér og í miklum bardaga sem háður var 4. júní 1134 við Fótvík nálægt Lundi beið her feðganna Níelsar konungs og Magnúsar sterka lægri hlut og Magnús féll en Níels lagði á flótta og var drepinn í Slésvík um þremur vikum síðar.
Eiríkur eymuni var hylltur sem konungur Danmerkur þegar eftir bardagann. Hann settist að í Lundi og gerði bæinn að höfuðstað ríkisins. Hann vann að því að fá Knút lávarð bróður sinn tekinn í heilagra manna tölu til að styrkja tök ættleggs síns á konungdæminu en lét um leið drepa alla hugsanlega keppinauta sem hann gat náð til, jafnvel Harald kesju bróður sinn, sem hafði verið í liði með Níels konungi, og syni hans.
Eiríkur fór í krossferð til Rügen 1136 til að kristna heiðna menn þar og vann bæinn Arkona eftir umsátur. Hann ætlaði í annan leiðangur árið eftir en varð að hætta við vegna vaxandi ólgu í Danmörku. Eiríkur þótti sýna af sér grimmd og ofríki heima fyrir og 18. júlí 1137 var hann drepinn á héraðsþingi í Slésvík; banamaður hans er sagður hafa verið aðalsmaður að nafni Plógur hinn svarti (Sorteplov).
Kona Eiríks var Málmfríður, dóttir Mstislavs stórhertoga af Kænugarði, sem áður hafði verið gift Sigurði Jórsalafara Noregskonungi. Þau áttu ekki börn en Eiríkur átti einn frilluson, Svein.
Viðurnefnið „eymuni“ (eimuni) þýðir sá sem aldrei gleymist (sá sem menn muna ævinlega), sbr. að sólin er kölluð Eygló = sú sem að eilífu glóir.
Melodiya
thumb|right|250px|Hljómplata [[The Beatles út Melodiya]] Melodiya (rússneska: Мелодия) er rússnesk-sovésk tónlistarútgáfa sem stofnuð var árið 1964.
Frönsku suðlægu landsvæðin
Frönsku suðlægu landsvæðin (franska: Territoire des Terres australes et antarctiques françaises or Terres australes et antarctiques françaises) eru eldfjallaeyjar í suður-Indlandshafi. Þjóðarlén svæðisins er .tf.
Klöpp
Klöpp var tómthúsbýli sem byggðist út úr landi bæjarins Arnarhóls árið 1838. Býlið stóð á hárri klöpp, sem það dró nafn sitt af. Vestan við bæinn var Klapparvör, sem þótti gott útræði.
Sigríður Þorvaldsdóttir
Sigríður Þorvaldsdóttir (f. 12. apríl 1941) er íslensk leikkona og leikstjóri.
Klöpp
Maður að nafni Eyjólfur Þorkelsson reisti fyrsta bæinn á Klöpp. Sonur hans, Níels Eyjólfsson, var ábúandi þar um áratuga skeið ásamt Helgu konu sinni. Þau ræktuðu mikla kálgarða við bæinn suðvestanverðan. Þar reis síðar Trésmiðjan Völundur. Síðasta íbúðarhúsið á Klöpp var rifið árið 1931, þremur árum fyrr hafði fyrirtækið British Petroleum Company (síðar Olís) tekið í notkun olíustöð sína framan á klöppinni.
Þann 21. október árið 1954 opnaði Olíuverslun Íslands nýja bensínstöð og smurstöð á Klöpp. Hún var talin sú stærsta og fullkomnasta á landinu, þar sem hægt var að smyrja fjórar bifreiðar í einu. Það var einnig þvottaplan fyrir tuttugu bíla og stór og fullkomin ryksuga. Slagorð smurstöðvarinnar var: Á Klöpp er allt klappað og klárt.
Gatan Klapparstígur heitir eftir bænum Klöpp.
Greinar bandalagsmanna
thumb|Forsíðan af fyrstu prentunininni af Federalist Papers (1788) Greinar bandalagsmanna (enska: The Federalist Papers) eru safn 85 ritgerða, af þessum greinum voru 77 þeirra birtar í dagblaðinu The New York Packet á árunum 1787 til 1788. Árið 1788 voru allar greinarnar gefnar út í tveimur bindum sem gengu undir nafninu Federalist og undirtitlinum nýja stjórnarskráin. Markmið greinanna var að sannfæra íbúa um að kjósa yfir sig stjórnarskrá sem hafði verið rituð árinu áður í Philadelphiu en töldu þeir mikilvægt fyrir landið að styrkja ríkisvaldið sem var veikt fyrir enda var ekki löngu áður búið að fá sjálfstæði viðurkennt. Sambandsþingið (e. Confederation Congress) var starfrækt fram til ársins 1789 en liður í því að fá nýja stjórnarskrá samþykkta var til að byggja enn sterkara sambandsríki.
Höfundar
Greinarnar voru í upphafi ritaðar undir dulnefninu Publius og var því ekki vitað hverjir höfundarnir væru, þó höfðu vissir aðilar grun um hverjir þeir væru. Eftir andlát Alexanders Hamilton fundust skjöl þar sem hann gekkst við því að vera rithöfundur margra greina. Það var fræðimaðurinn Douglass Adair sem rannsakaði hverir væru höfundar hverrar greinar væri en árið 1944 birti hann útlistun á því hver ætti hvaða grein. Höfundarnir voru þeir Alexander Hamilton sem ritaði 51 greinar, James Madison en hann ritaði 29 greinar þá ritaði John Jay fimm greinar. Unnu þeir Madison og Hamilton að nokkrum greinum í sameiningu.
Tilgangur ritgerðanna
Markmið ritgerðanna var að fá íbúa New York og aðra íbúa landsins til að kjósa yfir sig nýja stjórnarskrá og fá hana fullgilda. Ritgerðirnar eru heimspekilegar vangaveltur um hvernig sé best að túlka stjórnarskránna og hvernig stjórnkerfi landsins sé best borgið og eru skjölin enn í dag notuð sem heimild um hvernig beri að túlka stjórnarskránna. Ritgerðirnar hafa margsinnis verið notaðar sem gögn í dómsmálum fyrir hæstarétti í Bandaríkjunum þar sem er deilt um merkingu stjórnarskráarinnar.
Deilur um ritgerðirnar
Ritgerðirnar vöktu mikla athygli og voru að mörgu leyti einstakar í pólitísku samhengi þar sem ritgerðirnar virtust vera eftir einn rithöfund en voru í raun eftir þrjá rithöfunda sem höfðu mjög ólíkar skoðanir en Madison og Hamilton urðu fljótlega eftir að stjórnarskráin var samþykkt pólitískir andstæðingar. Þar sem um var að ræða þrjá höfunda birtust stjórnmálakenningar ekki á eins skipulagðan hátt eins og ef um einn rithöfund væri að ræða og kom það meðal annars fram sem mótsögn þar sem í vissum tilfellum voru tillögur varðar sem áður hafði verið andmælt.
Hlíðarendi í Fljótshlíð
Hlíðarendi er bær í Fljótshlíð í Rangárvallasýslu. Bærinn hefur lengst af verið mikið höfðingjasetur og sýslumannssetur um margra alda skeið. Kirkja var á Hlíðarenda fram til 1802 en þá var hún flutt að Teigi. Árið 1896 voru svo kirkjur á Teigi og Eyvindarmúla lagðar af en ný kirkja reist á Hlíðarenda árið eftir.
Einn þekktasti ábúandi Hlíðarenda var trúlega Gunnar Hámundarson sem kom fram í Njálu. Aðrir þekktir ábúendur þar voru Vísi-Gísli sem stundaði þar tilraunir í matjurtaræktun og skáldið Bjarni Thorarensen.
Provence-Alpes-Côte d'Azur
thumb|Provence-Alpes-Côte d'Azur. Provence-Alpes-Côte d'Azur  er eitt af 18 héruðum Frakklands og er í suðaustri. Íbúar eru um 5 milljónir og er flatarmál 31.400 ferkílómetrar. Nafn þess er stundum stytt í PACA eða Région Sud.
Hlíðarendi í Fljótshlíð
Þorlákur helgi fæddist árið 1133 á Hlíðarenda. Kirkja á bænum var helguð honum.
Gagnihessou
Gangnihessou var fyrsti tólf hefðbundna konunga Dahómey og var valdatími hans í kringum árið 1620, merki hans voru gangnihessou fugl, tromma, kast– og veiðispjót. Einhver vafi leikur á um konungdóm Gangnihessou, má vera að hann hafi aðeins verið áhrifamikill leiðtogi sem stýrði ríkinu óbeint í gegnum yngri bróður sinn Dakodonou.
Provence-Alpes-Côte d'Azur
Sex sýslur eru innan héraðsins: Alpes-de-Haute-Provence, Alpes-Maritimes, Bouches-du-Rhône, Hautes-Alpes, Var og Vaucluse. Ströndin er þekkt sem Franska rivíeran (Cote d'Azur) og er Cannes þekkt borg með kvikmyndahátíð sína.
Helstu borgir eru:
Hlíðarendi í Fljótshlíð
Tenglar
Hlíðarendi
Georg Berna
Georg Berna (fæddur 30. júní 1836, dáinn 18. október 1865) var þýskur náttúrufræðingur. Hann skipulagði og fjármagnaði leiðangur, sem farinn var á Joacim Hinrich frá Hamborg 29. maí 1861 til Noregsstranda, Jan Mayen og Íslands.
Aðrir þátttakendur voru Carl Vogt (1817 – 1895) svissneskur náttúrufræðingur og rithöfundur, sem skrifaði bókina Nord-Fahrt (útg. 1863) um ferðalagið. Bókin hét fullu nafni: Nord-Fahrt entlang der Norwegischen Küste, nach dem Nordkap, den Insel Jan Mayen und Island. Í Bernaleiðangrinum voru líka Johann Heinrich Hasselhorst, þýskur myndlistamaður — og myndir hans skreyttu bókina. Frummyndirnar eyðilögðust trúlega í loftárásunum á Frankfurt. Georg Berna sneri heim með íslenskan kvenbúning sem varðveittur var í kastala Berna í nágrenni Frankfurt í meira en öld, hann slapp heill umdan tveimur heimsstyrjöldum. Búningnum fylgdi skotthúfa, nisti og víravirkisbelti. Árið 1895 var tekin ljósmynd af búningnum í kastalanum. Johann Heinrich Hasselhorst teiknaði líka 1863 Ladies on Horseback sem hékk lengi í vinnustofu Berna.
Auk þeirra voru í ferðinni: Alexander Gressly, dýrafræðingur og Alexander Herzen, læknir og lífeðlisfræðingur.
Tírólamerla
Tírólamerla (fræðiheiti: Parvoplaca tiroliensis) er tegund fléttna af glæðuætt (Teloschistaceae). Hún finnst meðal annars á Íslandi þar sem hún er algeng um allt land en er mest áberandi á hálendinu.
Orðsifjar
Tírólamerla heitir eftir Tirol í Austurríki. Íslenska nafn hennar er dregið beint af latneska heiti hennar Parvoplaca tiroliensis.
Útlit og búsvæði
Tírólamerla er hrúðurflétta með lítt áberandi grátt þal og ólífugrænar eða gular askhirslur með skærgulum börmum. Hún vex á mosum, sinuleifum eða kvistum.
Átta gró eru í hverjum aski. Gróin eru tvíhólfa með þykkum millivegg, oddbaugótt eða sporbaugótt, 12-18 x 6-9,5 µm að stærð.
Efnafræði
Þalsvörun tírólamerlu er K+ vínrauð, C-, KC- og P-.
Hafursfjarðarorusta
Hafursfjarðarorusta er talin einn mikilvægasti atburður í sögu Noregs og átti mikinn þátt í landnámi Íslands. Helsta heimildin um Hafursfjarðarorustu er Haralds saga hins hárfagra í Heimskringlu Snorra Sturlusonar.
Orustunnar er einnig getið í Egils sögu en Þórólfur Kveldúlfsson barðist þar með Haraldi og særðist. Sumir hafa álitið að Egils saga hljóti að vera rituð af Snorra, en Snorri var niðji Egils Skallagrímssonar. Skrifaði Svíinn Per Wieselgren sérstaka ritgerð um að svo geti ekki verið, því að orðalag Egils sögu og Heimskringlu sé of ólíkt (Forfattarskapet till Eigla, 1927). Þessu mótmælti þó Sigurður Nordal.
Orustan
Í Hafursfjarðarorustu barðist Haraldur hárfagri við fjóra smákonunga í Hafursfirði, skammt sunnan við Stafangur, og sigraði. Orustan hefur verið dagsett 18. júlí 872 og er 18. júlí haldinn hátíðlegur sem „Hafursfjarðardagurinn“, en nákvæm tímasetning orustunnar er þó óþekkt. Sumir sagnfræðingar telja að hún hafi verið háð skömmu eftir 880 og reikna það út frá aldri Haralds.
Smákóngarnir sem Haraldur barðist við, voru skv. Heimskringlu:
Eftir orustuna náði Haraldur yfirráðum í Vestur-Noregi og gat með réttu talið sig konung Noregs. Annars var sameining Noregs ferli sem tók margar aldir. Þegar Haraldur féll frá skiptist landið milli sona hans í nokkur smáríki. Noregur sameinaðist ekki að fullu fyrr en Knútur ríki varð konungur í öllu landinu um 1028 og síðar þegar Haraldur harðráði braut á bak aftur andstöðu höfðingja á Upplöndum eftir 1060. Á þessum tíma réðu danskir konungar miklu Austanfjalls í Noregi. Margt bendir til að smákóngarnir frá Ögðum og Þelamörk hafi í raun verið lénsmenn Danakonungs og verið gerðir út til að brjóta Harald á bak aftur, því að hann ógnaði ítökum Danakonungs á svæðinu og meðfram ströndum Skagerak.
Nútímarannsóknir og minnismerki
Kafarar hafa leitað í Hafursfirði að minjum um orustuna, en ekkert hefur fundist. Óvíst er hvar nákvæmlega orustan var, en því hefur verið haldið fram að vígið sem Kjötvi konungur flýði í sé við „Ytrabergið“ í sveitarfélaginu Sola. Þar hefur verið reistur minnisvarði, sem var afhjúpaður af Ólafi konungi á 1100-ára hátíðinni 1972. Árið 1983 var reist minnismerki um Hafursfjarðarorustu við Mylluvík (Møllebukta) innarlega í Hafursfirði: Sverð í kletti.
Á Hafursfjarðardeginum 18. júlí 1872 var reistur minnisvarði, Haraldshaugurinn, við Haugasund í Vestur-Noregi. Þá var haldið upp á það að 1000 ár voru liðin frá Hafursfjarðarorustu. Fullyrt hefur verið að Haraldur hárfagri hafi verið grafinn þar í grennd.
Engar samtímaheimildir eru til um orustuna, og því má draga í efa að hún hafi verið háð. Engu að síður er hún mikilvægur kapítuli í sögu Noregs vegna áhrifa sögunnar á sjálfsmynd Norðmanna.
Silfrastaðir
thumb|right|Silfrastaðir og Silfrastaðakirkja. thumb|Silfrastaðir í kringum 1900. Silfrastaðir er bær og kirkjustaður í mynni Norðurárdals í Skagafirði.
Land jarðarinnar er mjög víðáttumikið, nær frá Bóluá í Blönduhlíð fram að Kotá í Norðurárdal, og er mestur hluti þess fjallendi, Silfrastaðafjall. Það hefur nú að mestu verið skipulagt sem skógræktarland. Áður tilheyrði öll Silfrastaðaafrétt jörðinni en hún var seld sveitarfélaginu 1896 ásamt hjáleigunum Hálfdanartungum og Krókárgerði í Norðurárdal, sem komnar voru í eyði og hafa ekki byggst aftur. Skilarétt hreppsins, Silfrastaðarétt, er á eyrinni fyrir neðan bæinn.
Torfkirkja sem áður var á Silfrastöðum, byggð 1842, er nú í Árbæjarsafni í Reykjavík. Kirkjan sem þar er núna er áttstrend að lögun, byggð árið 1896 (vígð 12. júlí).
Inni í Norðurárdal, skammt frá brúnni yfir Norðurá, gengur höfði fram á eyrarnar sem heitir Skeljungshöfði og á honum er allstór steinn sem kallast Skeljungssteinn. Í gegnum hann eru tvö göt og segir þjóðsagan að draugurinn Skeljungur hafi verið bundinn við steininn en þetta munu reyndar vera för eftir trjáboli sem hraun hefur runnið yfir. Steinninn er friðaður. Bólu-Hjálmar skráði þjóðsöguna um Skeljung og Grím Skeljungsbana. Í Sturlungu er talað um að Eyjólfur ofsi Þorsteinsson og menn hans hafi komið við í Skeljungsskála á leið sinni til Flugumýrarbrennu og er ekki ólíklegt að þar hafi þá verið bær.
Ingvar Kamprad
thumb|Ingvar Kamprad árið 2010. thumb|Kamprad, til hægri, árið 1965.
Feodor Ingvar Kamprad (fæddur 30. mars 1926 - látinn 27. janúar 2018) var sænskur viðskiptamaður og stofnandi IKEA.
Ívan Búnín
thumb|right|Ívan Búnín Ívan Aleksejevítsj Búnín  (22. október 1870 – 8. nóvember 1953) var rússneskur rithöfundur. Hann varð árið 1933 fyrsti Rússinn til að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum.
Líf og störf
Ívan Búnín var af aðalsættum og meðal ættmenna hans voru mikilsmetnir rithöfundar, þar á meðal skáldkonan Anna Búnína, sem talin er fyrsti rússneski rithöfundurinn til að hafa skáldskap að atvinnu. Hann hlaut menningarlegt uppeldi og átti greiðan aðgang að ýmsum framámönnum í rússnesku listalífi.
Búnín reyndi fyrir sér sem embættismaður en hóf fljótlega að vinna við blaðaútgáfu auk þess sem hann sendi frá sér ljóð og sögur sem mæltust vel fyrir. Um þrítugt hófst náinn vinskapur hans við skáldjöfurinn Maxim Gorkí sem stóð þar til upp úr slitnaði vegna stjórnmálaágreinings í tengslum við rússnesku byltinguna. Af öðrum kunnum rithöfundum sem Bunin var í vinfengi við má nefna Anton Tsjekhov og Lev Tolstoj.
Þegar borgarastyrjöldin braust út í kjölfar rússnesku byltingarinnar tók Búnín afstöðu með hvítliðum á móti bolsévikum. Í kjölfarið hrökklaðist hann úr landi og bjó upp frá því sem útlagi, lengst af í Frakklandi. Nóbelsverðlaunin árið 1933 urðu til að vekja mikla athygli á Búnín utan rússneska samfélagsins í menningarlífi Parísar, en stjórnvöld í Moskvu tóku fregnunum illa og litu á viðurkenninguna sem samsæri heimsvaldasinna. Voru verk listamannsins bönnuð í Sovétríkjunum en höfðu engu að síður áhrif á ýmsa sovéska höfunda.
Eftir síðari heimsstyrjöldina milduðust viðhorf Búnín til Sovétstjórnarinnar og jafnvel stóð til að heimila útgáfu á verkum hans þar austur frá, en horfið var frá því eftir að höfundurinn sendi frá sér æviminningabók með harðri gagnrýni á stjórnkerfi kommúnismans. Ívan Búnín var því enn bannaður í Sovétríkjunum þegar hann lést árið 1953, en árið 1965 varð hann fyrsti útlagarithöfundurinn sem fékkst gefinn út þar í landi.
Maðurinn frá San Fransisco birtist í íslenskri þýðingu Sveins Sigurðssonar í Eimreiðinni árið 1934.
Demantslykill
Demantslykill (fræðiheiti Primula allionii ) er blóm af ættkvísl lykla sem var fyrst lýst af Jean Loiseleur-Deslongchamps.
Lýsing
Demantslykill er jarðlægur, blöðin eru grágræn í hvirfingu, stundum klístruð viðkomu, oddbaugótt, 1-5 sm löng og 1-4sm breið. Blómin eru á stuttum stilki, 1-7 saman frá að vera skærbleik til hvít, 3 sm að ummáli.
Útbreiðsla og búsvæði
Demantslykill er frá Ölpunum í suðurhluta Frakklands og norðurhluta Ítalíu, á takmörkuðu svæði kringum Col de Tende. Þar vex hann í 700 - 1900 m.y.sjávarmáli í kalksteins sprungum, gjarnan í skugga.
Nikulás 1. Rússakeisari
Nikulás 1. (Николай I Павлович; Níkolaj I Pavlovítsj á rússnesku) (6. júlí 1796 – 2. mars 1855) var Rússakeisari frá 1825 til 1855. Hann var jafnframt konungur Póllands og stórhertogi Finnlands. Hann var íhaldsmaður sem stóð fyrir útþenslustefnu, bælingu á andófi, efnahagsstöðnun, dræmu stjórnskipulagi, spilltri stjórnsýslu og fjölmörgum stríðum sem enduðu með ósigri Rússa í Krímstríðinu árin 1853-56. Ævisöguritari hans, Nicholas V. Riasanovsky, segir hann hafa sýnt staðfesti, einbeitingu og mikinn viljastyrk auk skyldurækni og ötulsemi í starfi. Nikulás leit fyrst og fremst á sig sem hermann. Hann var þjálfaður í verkfræði og lét sig varða öll smáatriði. Riasanovski segir Nikulás hafa orðið „táknmynd einveldisins: Mikilfenglegur, staðfastur og voldugur, harður sem steinn og óbilandi eins og forlögin“. Valdatíð hann notaðist við hugmyndafræði „opinbers þjóðernis“ sem var staðfest árið 1833. Hugmyndafræðin var afturhaldsstefna sem byggði á ströngum rétttrúnaði, gerræðislegu stjórnarfari og rússneskri þjóðernishyggju. Nikulás var yngri bróðir forvera síns, Alexanders 1. Rússakeisara. Nikulás erfði krúnuna þrátt fyrir misheppnaða uppreisn gegn sér og varð einn afturhaldssamasti leiðtogi Rússa fyrr og síðar. Herská utanríkisstefna hans leiddi til margra útþenslustyrjalda sem efnahagur Rússaveldis mátti líða fyrir.
Nikulás var sigursæll gegn keppinautum Rússa í suðri í stríði árin 1826–28 þegar hann lagði undir sig síðustu héruð Persa í Kákasus (þar sem í dag eru Armenía og Aserbaísjan). Eftir landvinninga Nikulásar hafði Rússaveldi náð yfirhöndinni bæði landfræðilega og stjórnmálalega í Kákasus gegn Persum. Nikulás vann einnig stríð sitt við Tyrki árin 1828-29. Rússland beið hins vegar afhroð í Krímstríðinu (1853-56). Sagnfræðingar benda á smámunasemi Nikulásar, afskiptasemi hans og lélega hertækni sem ástæður fyrir ósigri Rússa. William C. Fuller bendir á að algeng niðurstaða sagnfræðinga sé sú að „valdatíð Nikulásar 1. hafi verið stórslys bæði með tilliti til innan- og utanríkismála.“ Þegar Nikulás lést var Rússaveldi hins vegar á hápunkti landfræðilegar stærðar sinnar og spannaði um 20 milljónir ferkílómetra.
The Legend of Korra
The Legend of Korra er bandarískur teiknimyndaþáttur skapaður af Bryan Konietzko og Michael Dante DiMartino. Þættirnir voru sýndir á Nickelodeon-sjónvarpsstöðinni frá 2012 til 2014. Sýning þáttanna var flutt yfir á Nick.com sumarið 2014 þar sem að síðustu 18 þættirnir voru sýndir. Þættirnir eru framhaldssyrpa af Avatar: The Last Airbender. Þættirnir fjalla um næstu endurholgun Avatarsins og eftirmanneskju Avatar Aangs sem er unglingsstelpan Korra og þarf hún ásamt vinum að kljást við pólitíska andstæðinga í nútímavæðandi heimi. Teiknistíll þáttana er byggður á japönskum teiknimyndum og nýtist einnig við asíska heimsspeki. Þættirnir glíma við ýmis flókin mál s.s. jafnréttishyggju, hryðjuverk, andahyggju, fasisma, áfallaröskun, kynjajafnrétti og kynhneigð.
Upphaflega áttu þættirnir að vera 12-þátta mínísyrpa en Nickelodeon pantaði 14 þætti í viðbót eftir að þeir sáu nokkra tilbúna þætti. Þessir 14 þættir voru gerðir að annarri þáttaröðinni og vegna vinsælda pantaði Nickelodeon seinna 26 þætti til viðbótar sem DiMartino og Konietzko skiptu upp í þáttaraðir þrjú og fjögur með 13 þáttum hvor.
Suður-kóreska teiknimyndafyrirtækið Studio Mir vann að öllum 12 þáttunum í fyrstu þáttaröð en vegna vinnuálags tóku ekki þátt í þáttaröð 2. Japanska teiknimyndafyrirtækið Studio Pierrot kom í staðinn og vann að fyrri helmingnum. Studio Mir samþykkti svo að vinna að seinni helmingnum og einnig að vinna við þáttaraðir 3 og 4.
Aðalpersónur
Korra - Nýi Avatarinn á eftir Aang. Skapbráð og viljasterk ung stelpa frá Suðurpólnum sem þarf að læra að vaxa og þroskast í hlutverk Avatarsins. Korra var oft til í að lenda í slögum en þroskast þegar á þættina líður og kynnist auðmýkt. Korra stjórnar vatni ásamt hinum þrem frumefnunum. Í lokaþáttaröðinni verður Korra ástfangin af bestu vinkonu sinni Asami Sato. Raddsett af Janet Varney.
Bolin - Yngri bróðir Makos og ræktaði einnig Pro-Bending. Bolin er jarðbeitir. Hann er trúgjarn brandarakall og tekur ekki mörgu alvarlega. Hann þroskast þegar á líður þættina. Hann á eldmörðinn Pabu (Dee Bradley Baker). Raddsettur af PJ Byrne.
Tenzin - Yngsti sonur Aangs og Katöru. Hann er loftbeitikennari Korru og lærimeistari hennar. Tenzin á fyrst í erfiðleikum með að kenna Korru að stjórna lofti en hún lærir það á endanum á fyrstu þáttaröðinni. Hann er alltaf alvarlegur og vill helst ekki nýta loftvald til ofbeldis. Raddsettur af J. K. Simmons.
Jinora - Elsta dóttir Tenzins og Pemu. Hún er gáfuð, róleg, hlýðin en samt þrjósk þegar hún er ósammála föður sínum. Í annarri þáttaröðinn leiðir hún Korru inn í Andaheiminn og verður seinna Loftbeitimeistari í endanum á þriðju þáttaröð. Raddsett af Kiernan Shipka. Naga - Ísbjarnarhundur Korru. Hún er mikill fjörkálfur og trygg Korru. Raddsett af Dee Bradley Baker.
Amon - Leiðtogi byltingarsinna Lýðveldisborgar að nafni "Jafnaðarsinnar" sem vilja útrýma öllum frumefnabeitum og byggja upp algjört jafnræði. Amon er hæfileikaríkur og hugrakkur bardagalistamaður sem hefur þann einstaka hæfileika að gera frumefnabeitingu einstaklings óvirkan varanlega. Raddsettur af Steve Blum.
Unalaq - Frændi Korru og höfðingi vatnsættbálksins. Hann er máttugur vatnsbeitir og mjög andlega tengdur maður sem ætlar sér að gerast myrkur Avatar og tortíma heiminum í þeim tilgangi að endurskapa hann í eigin mynd. Raddsettur af Adrian LaTourelle.
Kuvira - Grimmur fasisti sem er harðákveðin í að koma uppi lögum og reglum í Jarðkonungsdæminu með hernaði og eigin umsjón. Hún er stolt, metnaðargjörn, viljasterk og valdagráðug málmbeitir sem gerir hvað sem er til að ná sínum markmiðum. Einnig er hún heillandi, það mikið að jafnvel Bolin og óteljandi íbúar Jarðkonungsdæmisins gengu í lið með henni í þeirri trú að einræði væri það besta til að halda uppi friði, sameiningu og sterku skipulagi. Raddsett af Zelda Williams.
Þáttalisti
Í heildina voru 52 þættir framleiddir og var þeim skipt í fjórar þáttaraðir eða "Bækur".
Kleópatra 3.
thumb|right|Lágmynd af Kleópötru 3. í hofi í [[Kom Ombo.]] Kleópatra 3. Evergetis, Fílómetor Sótera eða Kokke (gríska: Κλεοπάτρα; 161 f.Kr. – 101 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins.
Kleópatra var dóttir Ptólemajosar 6. og Kleópötru 2. sem var bæði systir hans og eiginkona. Alsystkini hennar voru meðal annarra Ptólemajos Evpator og Kleópatra Þea. Foreldrar hennar deildu völdum með bróður sínum, Ptólemajosi 8. Fyskon. Eftir að faðir hennar lést af sárum sem hann hlaut í orrustunni við Antíokkíu gegn Alexander Balas gerðist frændi hennar konungur og gekk að eiga móður hennar.
Um árið 139 f.Kr. gekk hún að eiga frænda sinn, Ptólemajos 8. í óþökk móður sinnar sem leiddi uppreisn gegn þeim 132 f.Kr. Þau flúðu þá til Kýpur með börn sín; Ptólemajos 9., Trýfaínu, Ptólemajos 10., Kleópötru 4. og Kleópötru Selenu 1. Árið 127 f.Kr. náði Fyskon aftur völdum og 124 f.Kr. sættust þau Kleópatra 2.
Við lát hans 116 f.Kr. erfði hún völdin. Hann bauð henni að kjósa sér sem meðstjórnanda hvern þann af sonum þeirra sem hún vildi. Hún vildi helst ríkja með yngri syninum, Ptólemajosi 10., en íbúar Alexandríu vildu heldur fá Ptólemajos 9. og hún samþykkti það treglega. Hann var þá giftur systur sinni, Kleópötru 4., en móðir hans hrakti hana burt og lét hann giftast Kleópötru Selenu í staðinn. Síðar hélt hún því fram að hann hefði reynt að drepa sig, svipti hann völdum árið 107 f.Kr. og gerði bróður hans að konungi. Árið 101 f.Kr. lét hann myrða móður sína og ríkti eftir það einn með eiginkonu sinni, Bereníku 3.
Aðalból (Vestur-Húnavatnssýsla)
Aðalból í Vestur-Húnavatnssýslu er innsti bær í Austurárdal sem er austastur Miðfjarðardala, um 200 metrum yfir sjávarmáli. Aðalból er víðlend jörð og sauðland þar er mikið.
Smálönd
Smálönd (sænska: Småland) eru hérað í Suður-Svíþjóð sem hefur landamæri að Blekinge, Skáni, Hallandi, Vestur-Gautlandi og Austur-Gautlandi auk þess sem eyjan Eyland í Eystrasalt er skammt undan strönd Smálanda.
Á meðal frægra Smálendinga eru Carl Linnaeus, Ingvar Kamprad og Astrid Lindgren en margar af sögum þeirrar síðastnefndu gerast í Smálöndum.
Podocarpus salomoniensis
Podocarpus salomoniensis er sígrænt tré frá Salómonseyjum.
Cannes
Cannes er borg í Provence-Alpes-Côte d'Azur í suðaustur-Frakklandi. Íbúar eru um 74.000 (2017). Borgin er við ströndina Cote d'Azur og dregur Kvikmyndahátíðin í Cannes að sér alþjóðlegar kvikmyndastjörnur og gesti hvert ár.
1897
thumb|right|Klukkan í turni Dómkirkjunnar var sett upp þetta ár. thumb|right|Guglielmo Marconi með senditæki sitt. thumb|right|Hátíðahöld í London vegna sextíu ára krýningarafmælis Viktoríu drottningar. thumb|right|Andrée-leiðangurinn heldur af stað í feigðarför sína. Árið 1897 (MDCCCXCVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Kragafashanar
250px|thumb|[[Gullfashani (Chrysolophus pictus)]]
Kragafashanar (fræðiheiti: Chrysolophus) er undirætt fashana.
1897
Erlendis
Dáin
Sticholotidinae
Sticholotidinae er undirætt af bjöllum í ættinni Coccinellidae (maríubjöllur).
Brobergen
thumb|Skjaldarmerki Brobergen (plattþýska Brobargen) er þorp í Stade-héraði í Neðra-Saxlandi, Þýskalandi. Þorpið stendur á bökkum Oste. Það er 6,06 km² að flatarmáli og hefur 226 íbúa (31. desember 2003). Brobergen var eigið sveitarfélag til 1972 en er nú í sveitarfélaginu Kranenburg. Þorpsins er fyrst getið í heimildum frá áruinu 1286 (Brocberge).
Hera Hilmarsdóttir
Hera Hilmarsdóttir (fædd 27. desember 1988) er íslensk leikkona.
Öxarárfoss
Björn Th. Björnsson listfræðingur lýsti Öxarárfossi og umgjörð hans: „Þótt Öxarárfoss sé ekki mikill í mælingum, er hann sérkennilega fagur, og ber margt til þess. Hann fellur af jafnri brún og hæfilega breiðri til að ljá honum einkar þokkafull hlutföll. Stórgrýti er undir, en ekki hylur, og veldur það miklum úða. En þannig hagar hér við sól, að síðari hluta dags stendur hún skáhallt eftir gjánni og ljómar upp fosslöðrið, svo fágætt er að sjá. Umgerðin sem gjáhamrarnir mynda er ekki sísti fegurðaraukinn, hvort heldur fossinn er í léttum sumarham eða í klakaböndum að vetri.“
thumb|800px|center|Víðmynd.
Heimildir.
Prótín
thumb|Þrívíð mynd af [[mýóglóbíni sem sýnir alpha helix. Max Perutz og Sir John Cowdery Kendrew áttuðu sig á byggingu þess prótíns árið 1958, fyrstir manna að komast að því hvernig byggingu prótína er háttað, með kristal röntgen-tækni. Þeir hlutu Nóbelsverðlaunin í efnafræði fyrir vikið.]] Prótín eða prótein, (af gríska orðinu proteios er merkir „mikilvægur“), einnig nefnt eggjahvíta eða einfaldlega hvíta, er lífrænt efnasamband með háan mólmassa, sem samanstendur af fjölda amínósýra, sem tengjast með peptíðtengjum. Prótín eru nauðsynleg fyrir vöxt og viðgang allra lifandi frumna og veira.
Starf
Mörg prótín eru ensím, ellegar undireiningar prótína, sem hvetja efnahvörf. Önnur prótín gegna hlutverki í byggingu eða virkni, þá eru sum prótín mótefni, önnur geyma og flytja mismunandi tengla.
Prótín í fæðu brotna upp við meltingu, sem hefst í maga. Þar eru prótínin leyst upp í prótasa og fjölpeptíð til að útvega lífverunni amínósýrur. Pepsínógen verður að ensíminu pepsín í tengslum við saltsýru magans. Pepsín sér um að melta kollagen, helsta prótín bandvefs.
Kóðunarferli gena ákvarðar röð amínósýra nánast allra náttúrulega prótína. Oft er þeim prótínum sem myndast breytt, svo þau verði virk. Algengt er að prótín starfi saman til ná ákveðinni virkni.
Samsetning
Prótín eru byggð úr 20 mismunandi L-alfa-amínósýrum í genum. Genin rita RNA sem er breytt í mRNA sem er síðar þýtt í tRNA af ríbósómi. Myndun viðkomandi peptíðtengis milli amínósýra, sem mynda prótín er hvatt áfram af amínóacýl tRNA. Endar amínósýrukeðjunar eru kallaðir karboxýlendi annars vegar og amínóendi hinsvegar.
Hlutverk
Næring Megin næringarefnaflokkarnir þrír eru kolvetni, fita og prótein. Prótein í fæðu brotnar niður í amínósýrur í meltingarfærunum og geta þær nýst líkamanum ýmist sem byggingarefni eða orka fyrir frumurnar.
Byggingarefni líkamans Prótein eru byggingarefni líkamans, frumuhimnan er gerð úr próteinum og fitum. Hár, neglur og vöðvar eru gerð úr próteinum.
Flytja efni gegnum frumuhimnur í frumuhimnunni eru jónadælur og jónagöng sem dæla efnum inn og út úr frumunni til þess að halda jafnvægi á frumunni
Burðarefni Prótein flytja efni um líkamann t.d blóðrauðu
Sameiningarröðun
thumb|right|300px|Sameiningarröðun sem raðar fylki af 7 heiltölum. Myndin sýnir skrefin sem maður myndi gera (frá toppi til botns).
Prótín
Hlutverk
Hormón Myndast í einu líffæri og hefur áhrif á önnur
Sameiningarröðun
Sameiningarröðun (e. mergesort) er tegund röðunaralgríms sem hefur tímaflækjuna O(n log n). Algrímið er er stöðugt sem þýðir að jafngild stök koma koma fyrir í sömu röð fyrir og eftir röðun. Þetta er tegund deili- og drottnunarreiknirits og var fyrst útfært af John von Neumann árið 1945.
Prótín
Hlutverk
Mótefni efni sem sest á bakteríur og óvirkjar þær
Sameiningarröðun
Sameiningarröðun
Sameiningarröðun nýtir þann eiginleika hversu auðvelt það er að sameina tvo raðaða lista. Röðunin byrjar á að bera saman fyrstu tvö stökin í hvorum lista fyrir sig og afritar minna stakið (eða stærra ef raða á stærsta stakinu fyrst) í nýjan lista. Heldur síðan áfram og ber þá fyrsta stakið í listanum sem var með hærra stak í fyrsta samanburðinum við annað stakið í seinni listanum.
Prótín
Hlutverk
Hreyfifæri Sumar frumur hafa hreyfifæri eins og svipur eða bifhár, sæðisfrumur eru með svipur
Sameiningarröðun
Sameiningarröðun
Röðunaraðferðin býr til þessa tvo röðuðu lista með því að skipta upprunalega listanum sem á að raða í tvennt, síðan hvorum þessarra nýju lista í tvennt aftur og svo framvegis þangað búið er að búta upprunalega listann niður í lista sem einungis geyma eitt stak hver. Að því loknu eru þessir einingalistar sameinaðir tveir og tveir í einu og mynda þá raðaðan lista með tveimur stökum. Því næst eru þeir listar sameinaðir og svo framvegis þangað til allir undirlistar hafa verið sameinaðir í heilan fullraðaðan lista.
Prótín
Hlutverk
Ensím Ensím er efni sem hraðar efnahvörfum, þau breytast ekki við efnahvarf heldur nýtast aftur og aftur.
Sameiningarröðun
Algrím fyrir sameiningarröðun
Hugmyndin bakvið sameiningarröðun byggir á eftirfarandi:
Prótín
Hlutverk
''Heimild: Líffræði kjarni fyrir framhaldsskóla. Höf: Örnólfur Thorlacius''
Sameiningarröðun
Algrím fyrir sameiningarröðun
Tvennt liggur að baki hraðvirkni algrímsins:
Prótín
Saga
Prótín voru fyrst nefnd í bréfi sem Jöns Jakob Berzelius skrifaði Gerhardus Johannes Mulder 10. júlí 1838 eftir uppgvötun sína:
Sameiningarröðun
Algrím fyrir sameiningarröðun
Eftirfarandi er dæmi um sameiningarröðun á blendingsmáli:
Prótín
Saga
Hægt er að þýða þessa klausu á þennan veg:
Sameiningarröðun
Algrím fyrir sameiningarröðun
function mergesort(m) var list left, right, result if length(m) ≤ 1 return m    else var middle = length(m) / 2 for each x in m up to middle add x to left for each x in m after middle add x to right left = mergesort(left) right = mergesort(right) result = merge(left, right) return result
Prótín
Saga
Rannsóknir á prótínum hafa staðið yfir sleitulaust frá upphafi 19. aldar, þegar vísindamenn urðu fyrst varir við þennan áður óþekkta flokk lífrænna efnasambanda.
Sameiningarröðun
Algrím fyrir sameiningarröðun
Útfæra má sameiningarstefið (e. merge) með ýmsum hætti, hér er einföld útfærsla á blendingsmáli: