cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stóri sterkeindahraðallinn
Fyrstu róteindageislarnir voru sendir í gegnum göng hraðalsins þann 10. september 2008. Fyrstu orkumiklu árekstrarnir eru væntanlegir 6-8 vikum síðar en þó með aðeins um 10 TeV (tera-elektrónuvolt). Engir árekstrar verða prófaðir á fullum krafti hraðalsins (14 TeV fyrir róteindir) fyrr en árið 2009.
Heildarkostnaður verkefnisins til þessa er áætlaður 3,5 milljarðar evra eða u.þ.b. 450 milljarðar ISK.
Tilgangur
Við árekstrana sem framkallaðir verða í stóra sterkeindahraðlinum er vonast til að komi fram óvenju massamiklar öreindir, einkum Higgs-bóseindin sem er eina öreind staðallíkansins sem enn hefur ekki fundist í tilraunum. Samkvæmt staðallíkaninu er Higgseindin sú eind sem gefur efni massa sinn. Vona eðlisfræðingar að með þessu opni stóri sterkeindahraðallinn eðlisfræðinni nýjar dyr.
Bygging
Í rafeinda-jáeindahraðlinum var rafeindum og jáeindum skotið hverjum á aðrar, en í sterkeindahraðlinum verður ýmist róteindum eða blýjónum hraðað og þær látnar rekast saman. Þar eð róteindir og blýjónir hafa margfalt meiri massa en rafeindir, missa þær sem því nemur minnir orku með þverhröðunargeislun og verður munurinn á massamiðjuorku þeirra og rafeinda því enn meiri en massamunurinn segir til um. Stefnt er að 14 TeV fyrir róteindirnar og 1146 TeV fyrir blýkjarnana. Mögulegt orkugildi ræðst af styrk segulsviðsins sem notað er. Styrkur þess hefur verið hámarkaður við gerð LHC með ofurleiðandi efnum, sem notuð eru bæði í þá segla sem stýra eindunum og þá sem hraða þeim.
Í róteindatilraununum er gert ráð fyrir að geislunaraflið verði í kringum 1034 cm-2s-1. Auk hinnar auknu massamiðjuorku samanborið við eldri tilraunir, sem gerir rannsóknir á nýjum orkusviðum mögulegar, er þetta mikla geislunarafl sérstakt einkenni LHC, en það gefur almennt betri tölulegar upplýsingar á styttri tíma.
Árekstrarnir eiga sér stað í nokkrum rýmum meðfram hröðunarhringnum. Þar eru öreindanemarnir ALICE, ATLAS, CMS, LHCf og TOTEM, en með þeim fara hinar öreindaeðlisfræðilegu mælingar fram. Nemarnir LHCf og TOTEM, sem ekki koma fram á yfirlitsmyndinni, eru í rýmum tilraunaeininganna ATLAS og CMS.
Róteindaárekstrar eru áskorun fyrir umræddar tilraunir þar eð víxlverkanirnar sem búast má við eru fjölþættari en í tilfelli rafeinda vegna væntrar innri gerðar sterkeindanna úr kvörkum og límeindum. Vegna þess hve erfitt er að framkvæma nákvæmnimælingar við sterkeindahraðalinn, hefur framhaldstilraunaeining fyrir nýju eindirnar sem hugsanlega uppgötvast þegar verið ráðgerð, létteindahraðallinn Alþjóðlegi línuhraðallinn (ILC, International Linear Collider).
Eðlisfræði
thumb|right|[[ATLAS (nemi)|ATLAS, 2004]] thumb|[[Feynman-uppdráttur vigurbóseindarsamruna, þekkts ferlis sem á að leiða til sköpunar Higgs-bóseinda]]
ATLAS og CMS eru svokallaðar margnota tilraunir. Helsti tilgangur þeirra er að sýna fram á tilvist Higgs-bóseindarinnar. Þess utan er ekki loku fyrir það skotið að með þeim uppgötvist aðrar áður óþekktar öreindir.
Einnig gera menn sér vonir um að finna vísbendingar um mögulega útvíkkun staðallíkansins, t.d. með því að sýna fram á ofursamhverfar eindir eða áður óþekktar rúmvíddir vegna styrktrar víxlverkunar við þyngdareindir eða með sköpun skammlífra svarthola. Ennfremur gæti LHC gefið upplýsingar um samsetningu dimma efnisins.
Reikningar
Til var verkefnið LHC@Home sem hafði það markmið að herma öreindabrautirnar í LHC. Það náði einnig til venjulegra tölvueigenda með dreifðri reiknun. Með því var hermt hvernig eindirnar hegðuðu sér á leið sinni gegnum rörin og hvort tjón gæti orðið vegna gallaðra segulstýringa. Þessum hermunum er lokið.
Hermun hinna eiginlegu eindaárekstra, eins og þeir skrást í nemunum, getur af sér tröllaukið gagnaflóð sem þarf óhemju reikniafl til að vinna úr. Stærð einstakra gagnabúta telst í gígabætum og er úrvinnsla þeirra því ekki framkvæmanleg á heimatölvum heldur er þörf tölvuklasa. Til að auka skilvirknina hafa mörg hundruð klasar um heim allan verið tengdir saman í reikninet - LHC-reikninetið (LCG).
Ástæðulaus ótti við tilraunirnar
Í tengslum við tilraunir óttuðust sumir að lítil svarthol gætu myndast með alvarlegum afleiðingum fyrir umhverfi sitt og jafnvel að heimsendir yrði. Slíkar áhyggjur reyndust ástæðulausar eins og vísindamenn höfðu áður haldið fram.
Klængshóll
right|thumb|240px|Klængshóll í Skíðadal, mynd tekin í mars 2008. Klængshóll er innsti bær í Skíðadal. Bærinn stendur austan Skíðadalsár og tilheyrir sveitarfélaginu Dalvíkurbyggð. Fyrr á öldum var bærinn oft nefndur Blængshóll. Klængshólsdalur/Holárdalur skerst inn á milli fjallanna sunnan Klængshóls. Eftir honum rennur Holá og í henni er Holárfoss skammt ofan ármótanna við Skíðadalsá. Ofan bæjarins rísa há fjöll. Þar er Kvarnárdalshnjúkur og innan við hann Dýjafjallshnjúkur (1445 m), hæsta fjall í fjallahring Svarfaðardals. Á Klængshóli er rekið ferðaþjónustufyrirtækið Bergmenn, sem sérhæfir sig í fjallaklifri, fjallaskíðamennsku og þyrluskíðamennsku. Einnig er þar boðið er upp á gönguferðir með leiðsögn í hrikalegu umhverfi Tröllaskagans jafnt að sumri og vetri og ýmis námskeið tengd náttúru og heilsu. Aðaleigandi fyrirtækisins er fjallaleiðsögumaðurinn Jökull Bergmann.
Anna Dóra Hermannsdóttir, jógakennari og leiðsögumaður og Örn Arngrímsson, höfuðbeina- og spjaldhryggjarþerapisti, eru einnig með starfsemi á Klængshóli.
Vetrarólympíuleikarnir 1976
Vetrarólympíuleikarniar 1976 voru 12. vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir í Innsbruck í Austurríki. Þetta var í annað skiptið sem leikarnir voru haldnir í Innsbruck. Íþróttafólk frá Sovétríkjunum vann langflest verðlaun, eða 27 verðlaun, þar af 13 gullverðlaun, í skíðagöngu, skíðaskotfimi, listdansi á skautum og íshokkíi.
Dreifiregla
Dreifni er eiginleiki tvístæðra aðgerða í stærðfræði og hreinni algebru sem veldur dreifireglunni.
Skilgreining
Fyrir tvær tvístæðar aðgerðir ⊙ og ⊕ yfir mengið M þá er sagt að:
Dæmi
Aðgerðir sem meðal annars teljast dreifnar:
Nibe
Nibe er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn liggur við Limafjörð og tilheyrir Álaborgar-sveitarfélaginu. Íbúafjöldi bæjarins er 4.632 (2006).
Sandra Mason
Dame Sandra Prunella Mason (f. 17. janúar 1949) er barbadosk stjórnmálakona og lögfræðingur sem er fyrsti og núverandi forseti Barbados. Hún var áður áttundi og síðasti landstjóri Barbados á meðan landið heyrði undir bresku krúnuna. Mason tók við sem forseti landsins þann 30. nóvember 2021 þegar landið lagði niður konungdæmið og varð lýðveldi.
Mason er fyrrum lögmaður sem hefur setið við hæstarétt Sankti Lúsíu og við áfrýjunardómstól á Barbados. Hún var fyrsta konan sem hlaut lögmannsréttindi í landinu. Hún var formaður nefndar CARICOM sem hafði það hlutverk að meta efnahagslega samþættingu meðal aðildarríkja samtakanna. Mason var fyrsti sýslumaðurinn sem var skipaður sendiherra í Barbados og var fyrst kvenna til að sitja við áfrýjunardómstól landsins. Hún var jafnframt fyrsti Barbadosinn sem var útnefnd í gerðardóm ritararáðs breska samveldisins. Árið 2017 var Mason útnefnd áttundi landstjóri Barbados og tók við embætti þann 8. janúar 2018. Samhliða útnefningunni hlaut Mason riddaranafnbót með stórriddarakrossi í Orðu heilags Mikaels og heilags Georgs. Sem landstjóri Barbados varð Mason jafnframt stórmeistari Þjóðhetjuorðu Barbados, Heiðursorðu Barbados og Frelsisorðu Barbados.
Uppvöxtur og menntun
Árið 1975 hlaut Mason laganámsvottorð frá Hugh Wooding-lagaskólanum í Trínidad og Tóbagó og varð fyrsti barbadoski kvenlögfræðingurinn sem útskrifaðist frá skólanum. Hún hlaut lögmannsréttindi þann 10. nóvember sama ár og varð fyrsti kvenmeðlimur Lögfræðingafélags Barbados. Mason er félagi í Alþjóðasamtökum Soroptimista og verndari landsdeildar samtakanna á Barbados.
Lögfræðistörf
Frá árinu 1975 vann Mason hjá sjóðsstjórn Barclays-banka og gegndi ýmsum störfum hjá fyrirtækinu til ársins 1977.
Árið 1978 byrjaði Mason að vinna sem sýslumaður við ungmenna- og fjölskyldudómstól og varð um leið leiðbeinandi í fjölskyldurétti við Vestur-Indíaháskólann. Hún hætti kennslustörfum árið 1983 og einbeitti sér að sýslumannsembættinu. Árið 1988 lauk Mason námskeiði í dómstólasýslu við Konunglegu stjórnsýslustofnunina í London. Hún sat í Barnaréttarnefnd Sameinuðu þjóðanna frá stofnun hennar árið 1991 til ársins 1999 og var á þeim tíma varaformaður hennar frá 1993 til 1995 og formaður frá 1997 til 1999.
Frá 1991 til 1992 var Mason formaður og önnur tveggja kvenna sem voru útnefndar í þrettán manna nefnd sem hafði það hlutverk að meta efnahagslega samþættingu aðildarríkja CARICOM. Hún hætti störfum við fjölskyldudómstólinn árið 1992 til að taka við embætti sendiherra Barbados í Venesúela. Hún var fyrsti barbadoski kvensýslumaðurinn sem gegndi því embætti. Þegar hún sneri aftur til Barbados árið 1994 var hún útnefnd yfirsýslumaður og síðan skrásetjari við hæstarétt landsins árið 1997.
Árið 2000 lauk Mason námi í sáttamiðlun við lagadeild Windsor-háskóla í Windsor í Ontario í Kanada. Hún lauk síðan áfanga við Lagastofnun breska samveldisins í Halifax í Nova Scotia árið 2001 og framhaldsnámskeiði í sáttamiðlun við Vestur-Indíaháskólann. Hún vann sem skrásetjari barbadoska hæstaréttarins til ársins 2005 en var þá útnefnd í drottningarráð lögmannasambandsins. Árið 2008 sór Mason embættiseið sem dómari við áfrýjunardómstól og varð fyrst kvenna til að gegna þeirri stöðu í landinu. Mason gegndi embætti landstjóra Barbados til bráðabirgða í þrjá daga árið 2012 og næsta ár varð hún fyrsti Barbadosinn sem tók sæti í áfrýjunardómstól ritararáðs breska samveldisins (e. Commonwealth Secretariat Arbitral Tribunal eða CSAT). Áfrýjunardómstóllinn leysir úr samningsdeilum meðal aðildarríkja breska samveldisins. Eftir útnefningu hennar í embættið nefndi fréttamiðillinn Loop News Mason meðal tíu voldugustu kvenna á Barbados.
Landstjóri Barbados
Í „krúnuræðu“ sem Mason hélt til að kynna stefnu ríkisstjórnar Miu Mottley forsætisráðherra árið 2020 tilkynnti hún að Barbados hygðist gerast lýðveldi og víkja Elísabetu 2. Bretadrottningu úr embætti þjóðhöfðingja. Þaðan af var ráðgert að Mason yrði útnefnd frambjóðandi í embætti fyrsta forseta Barbados, verði kjörin af báðum þingdeildum landsins og taki við embætti þann 30. nóvember 2021.
Forseti Barbados
Þann 12. október 2021 útnefndu forsætisráðherrann og leiðtogi stjórnarandstöðunnar Mason sameiginlega sem frambjóðanda til embættis fyrsta forseta Barbados. Mason var kjörin forseti af báðum deildum barbadoska þingsins þann 20. október. Hún tók embættinu þann 30. nóvember 2021. Mason sór embættiseið sem fyrsti forseti Barbados við hátíðlega athöfn í Bridgetown og Karl Bretaprins, sem var viðstaddur sem fulltrúi Elísabetar drottningar, óskaði nýja lýðveldinu velfarnaðar.
Blettaveiki
Blettaveiki (fræðiheiti: Alternaria solani) er asksveppur sem veldur sýkingu í tómötum og kartöflum. Hún veldur því að dökkleit sár myndast á grösunum sem stækka og verða svartir dauðir blettir sem enda með því að drepa jurtina.
Hægt er að vinna gegn þessum sjúkdómi með sveppaeitri, með því að gæta að nægum loftskiptum í garðinum, skiptiræktun, þannig að jurtir af náttskuggaætt eru aðeins ræktaðar þrjú ár í röð á sama stað og með því að velja blettaveikiþolin afbrigði.
Robert Buron
Robert Buron (fæddur í París 27. febrúar 1910, dáinn 28. apríl 1973) var franskur stjórnmálamaður og borgarstjóri í Laval frá 1971 til 1973.
Buron var rænt árið 1961 í valdaránstilraun í Alsír. Árið 1965 stofnaði hann stjórnmálahreyfinguna Objectif 72.
Í Laval hefur skóli verið nefndur eftir honum.
RFID
thumb|300px|Húsdýrahald með aðstoð [[GPS RFID tækni. Kálfurinn er með búfjármark og gult merki fyrir nautgripahjörðina.]] RFID (stendur fyrir radio-frequency identification á ensku) eða rafaldskenni merki eru auðkennimerki sem senda frá sér útvarpsbylgjur. Merkin samanstanda af rafrás sem geymir og vinnur úr upplýsingum og loftneti til að senda og taka á móti upplýsingum. RFID merki eru mikið notuð í smásölu og við birgðahald og hefur verslunarkeðjan Wal-Mart m.a. nýtt sér þessa tækni.
Unnið er að því að þróa og innleiða RFID merkingar í fiskvinnslu á Íslandi svo hægt sé að rekja feril fisks frá veiðum til kaupanda.
Adríahaf
thumb|300px|Adríahaf thumb|300px|Gervihnattamynd af Adríahafi
Adríahaf er hafsvæði sem liggur norður úr Miðjarðarhafi milli Appennínaskagans og Slóveníu, Króatíu, Svartfjallalands og Albaníu. Það er um 800 km langt og nær yfir um 132 þúsund km² svæði.
Adríahaf tengist Jónahafi um Otrantósund.
Nafnið er talið dregið af nafni abrútsísku borgarinnar Hadria (nú Atri) eða feneysku borgarinnar Adria.
Í Adríahafi eru
Eftirfarandi borgir standa við Adríahaf:
Storkuberg
thumb|Storkuberg (basalt), ljósu rákirnar sýna rennslisátt
Storkuberg er bergtegund, sem myndast þegar bergkvika, sem á upptök í möttli jarðar, storknar. Storkuberg skiptist í gosberg, gangberg og djúpberg.
Storkuberg er algengasta bergtegundin í jarðskorpunni, einkum á hafsbotninum þar sem stöðugt flæðir upp kvika á flekaskilum. Ástæða þessa kvikuuppsstreymis er klofnun geislavirkra efna djúpt niðri í möttli sem veldur varmamyndun. Þennan varma þarf jörðin að losa sig við og gerir það m.a. með því að senda heitt, bráðið berg upp á yfirborð þar sem það kólnar og varminn hverfur út í andrúmsloftið.
Gosberg er ríkjandi á Íslandi. Fundist haf 25 tegundir storkubergs á Íslandi. Langalgengastu storkubergtegundir er þóleiít, ólivínþóleiít, gabbró og rýólít.
Örmerki
Örmerki er örflaga sem notuð er til að merkja búfé, húsdýr eða villt dýr til aðgreiningar frá öðrum dýrum af sömu tegund. Þau eru með stöðluðu númeri; oftast samansett af tölustöfum eingöngu eða tölustöfum og bókstöfum. Örmerki eru sett undir húð dýra og eru lesanleg með sérstökum örmerkjalesurum.
Örmerki byggja oft á RFID þ.e. merki sem senda út útvarpsbylgjur..
Messínasund
thumb|right|Samsett gervihnattamynd af Messínasundi Messínasund er mjótt sund milli austurodda Sikileyjar og suðvesturodda Appennínaskagans. Sundið er aðeins 3,2 km breitt þar sem það er grennst. Náttúruleg hringiða myndast í sundinu sem hefur verið tengd við Skyllu og Karybdísi sem sagt er frá í Ódysseifskviðu.
Yfir sundið gengur ferja frá Messínu til Villa San Giovanni í Kalabríu og spaðabátur sem gengur frá Messínu til Reggio Calabria.
Austræni harðstjóri
Hinn austræni harðstjóri (fræðiheiti: Tyrannus tyrannus) er tegund harðstjóra.
Malasíska
Malasíska (malasíska: Bahasa Malaysia) er opinbert tungumál Malasíu. Hún er stöðluð útgáfa Malakkamállýsku malajísku. Talið er að yfir tíu milljónir tali malasísku sem móðurmál og um átján milljónir tali hana sem annað mál.
Norðeyjar
thumb|right|Lega Norðeyja á korti. Norðeyjar eru eyjarnar sex sem liggja nyrst og austast af Færeyjum. Þetta eru Fugloy, Svínoy, Viðoy, Borðoy, Kunoy og Kalsoy. Viðey, Borðoy og Kunoy er tengdar saman með vegfyllingum yfir mjó og grunn sund og síðan við syðri og vestari eyjar Færeyja með jarðgöngum. Til Fugloyar, Svínoyar og Kalsoyar verður einungis komist með báti eða þyrlu. Á flestum eyjanna eru há og brött fjöll og sjö af tíu hæstu tindum Færeyja er þar að finna. Undirlendi er víðast lítið. Flatarmál Norðeyja er 241 km² og íbúarnir eru tæplega 6.000.
Á Borðoy er Klakksvík, næststærsti bær Færeyja, og þar búa um 80% allra íbúa Norðeyja, en flestar aðrar byggðir eru litlar og sumar mjög fámennar. Íbúum hefur farið fækkandi á minni eyjunum og í afskekktari byggðum á síðustu árum. Íbúar Norðeyja tala mállýsku sem er svolítið frábrugðin máli annarra Færeyinga. Eyjarnar eru sérstök sýsla og voru sérstakt kjördæmi til 2008.
Diego
Diego nafnið er afbrigði af nafninu Duguo eða Dugas.
Uppruni ættarnafnsins á Íslandi
Dugas er franskt nafn og fellur ekki endilega vel að enskri tungu. Ýmsar útfærslur voru reyndar. Dago var ein þeirra og hélt um skeið. Um það leyti sem hann var að fá ríkisborgararéttinn breyttist það endanlega í Duguo og segir nánar frá því í bókinni Undir miðnætursól.
Hjálmar Diego Jónsson giftist Halldóru Friðgerði Sigurðardóttur, sem þá bjó í föðurhúsum í Bolungarvík. Hún var fædd á Steinhólum í Grunnavík 16. maí 1893, dáin í Reykjavík 27. janúar 1951. Árið 1913 eignuðust þau Halldóra og Hjálmar frumburð sinn, Friðrik Aðalstein Diggo. 31. maí 1916 fæddist þeim annar sonur og var hann skírður Þorkell Guðmunds Diggó. Rithátturinn skiptir ekki máli.
John Baptiste Duguo
John Baptiste Duguo fæddist í Nova Scotia í Kanada. Hann var ekki af spænskum ættum heldur voru forfeður hans komnir af frönskum landnemum sem voru á meðal fyrstu Evrópumanna er settust að í Norður-Ameríku á því svæði sem kallað er Acadia. Jean Baptiste Dugas fæddist á Isl. Madam við Bretoskaga í Nova Scotia árið 1840. Hann fluttist síðar til Gloucester í Massachusetts þar sem hann varð bandarískur ríkisborgari árið 1868 en þá breytti hann einnig nafni sínu í John Baptiste Duguo.
Struthioniformes
Struthioniformes er ættbálkur fugla með einungis eina núlifandi ætt: Struthionidae.
Flokkun
Ættartré samkvæmt Mayr, & Zelenkov (2021)
Virginíu-hagfræðingarnir
Virginíu-hagfræðingarnir (e. Virginia School of Economics) er hópur hagfræðinga undir forystu James M. Buchanans og Gordons Tullocks, sem einbeitir sér að rannsóknum á hópvali eða almannavali (e. public choice) frekar en einkavali. Hópurinn er kenndur við Virginíu, því að upphafsmennirnir störfuðu í háskólum þar, um skeið í Virginíu-háskóla (University of Virginia) í Charlottesville, síðan í Virginia Polytechnic í Blacksburg, en loks í George Mason-háskóla í Fairfax.
Þeir Buchanan og Tullock gáfu 1962 út bókina The Calculus of Consent, þar sem þeir settu fram sjónarmið sín. Hagfræðingar höfðu iðulega skoðað dæmi, þar sem viðskipti tveggja manna bitnuðu á hinum þriðja, sem engan þátt hafði þó tekið í víðskiptunum. Þetta hefur stundum verið nefnt á ensku „social cost“ eða „negative externality“, sem þýða mætti á íslensku sem „utanaðkomandi kostnað“. Ákvarðanir mannanna tveggja bitnuðu á þriðja manninum. En þeir Buchanan og Tullock bentu á, að þá þyrfti líka að hafa áhyggjur af því, þegar þrír menn greiddu atkvæði, þar sem tveir þeirra tækju ákvarðanir, sem bitnuðu á hinum þriðja, með öðrum orðum þar sem meiri hlutinn sveigði minni hlutann undir vilja sinn. Í augum þriðja mannsins, sem lenti í minni hluta, væri hér um „utanaðkomandi kostnað“ að ræða.
Virginíu-hagfræðingarnir afhelga stjórnmál, ef svo má segja. Þeir rannsaka stjórnmál ekki sem leit upplýstra og góðviljaðra manna að almannaheill, heldur sem viðskipti sérgóðra einstaklinga. Þeir spyrja, hvers vegna eigi að taka stjórnmálamenn trúanlega um það, að fyrir þeim vaki ekkert annað en almannaheill, úr því að ætíð er gert ráð fyrir því í líkönum hagfræðinga af hegðun einstaklinga á markaði, að kaupsýslumenn vilji aðeins græða sem mest fé, hvað sem þeir sjálfir segja. Buchanan og félagar hans viðurkenna að vísu, að í veruleikanum sé málið flóknara, af því að ekki stefna allir að því að hámarka eigin hag. En þeir benda á, að líkan sitt af stjórnmálum sé einfalt og hafi skýringarmátt og forsagnargildi.
Virginíu-hagfræðingarnir stunda það, sem kallað er almannavalsfræði (e. public choice theory) eða hagfræði stjórnmálanna (e. economics of politics). Þeir hafa með sér félag, The Public Choice Society, til að bera saman bækur sínar. Ein ályktun Buchanans og fleiri í þessum hóp af fræðum sínum er, að setja verði valdi stjórnmálamanna hömlur, svo að þeir geti ekki misnotað það. Menn megi ekki í nafni meiri hlutans kúga minni hlutann. Buchanan hefur í því sambandi aðallega bent á hömlur við skattlagningar- og seðlaprentunarvaldi ríkisins.
Storvorde
Storvorde er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og er íbúafjöldi bæjarins um 3300 manns.
Erlendur biskup
thumb| Stytta af Erlendi biskupi á vesturgafli Niðarósdómkirkju. Erlendur biskup (d. 13. júní 1308) var biskup í Kirkjubæ, Færeyjum 1269 – 1308.
Erlendur biskup hefur líklega verið fæddur um 1240, ekki vitað hvers son hann var. Hann var fyrst kórsbróðir í Björgvin, en var vígður Færeyjabiskup í janúar 1269. Hann var mikilhæfur maður og hafði umtalsverð áhrif í kirkjumálum og stjórnmálum, bæði í Færeyjum og Noregi. Hann var t.d. einn sjö biskupa sem voru viðstaddir krýningu Eiríks Magnússonar Noregskonungs í Björgvin 25. júlí 1280.
Erlendur bjó í Kirkjubæ í Færeyjum og lét m.a. byggja Magnúsarkirkjuna eða Múrinn þar. Árið 1298 átti hann, ásamt Sigurði lögmanni í Færeyjum og á Hjaltlandi, frumkvæði að því að Sauðabréfið var samið, en það er réttarbót fyrir Færeyjar, sem Hákon háleggur hertogi staðfesti. Sauðabréfið er elsta skjal sem varðveitt er úr Færeyjum.
Hugsanlegt er að Erlendur hafi verið viðstaddur krýningu Hákonar háleggs Noregskonungs í Niðarósdómkirkju 1. nóvember 1299, en engar heimildir eru til um það. Þann 5. desember 1305 tók Erlendur þátt í því að vígja Árna Sigurðsson biskup í Björgvin. Þar var Hákon háleggur einnig viðstaddur. Stöðu Erlends má einnig sjá af því að nafn hans kemur fyrir í skjölum hátt settra samtímamanna hans. T.d. er hann meðal 16 kirkjuhöfðingja sem undirrita skjal, 10. desember 1305, þar sem Hákon háleggur gefur konu sinni, Eufemiu frá Rügen, Bygdøy við Osló.
Seinna versnaði samband Erlends við Hákon konung, þegar upp komu þungar ásakanir á hendur honum. Einkum var Erlendi gefið að sök að vilja ráða öllu í Færeyjum og sölsa undir kirkjuna allar jarðeignir þar. Margt bendir til að kaþólska kirkjan hafi aldrei náð undir sig eins miklu landi og völdum í Færeyjum eins og á dögum Erlends biskups.
Þjóðsagan segir að Erlendur hafi fallið í bardaga í dómkirkjunni í Kirkjubæ, í eins konar borgarastríði milli norður- og suðurhluta eyjanna. Mun sennilegra er þó að hann hafi flúið til Noregs vegna vaxandi ólgu meðal íbúanna, sem sættu sig ekki við óhóflega græðgi og fjárkröfur af hálfu kirkjunnar.
Í bréfi sem Árni biskup í Björgvin skrifaði 22. júní 1308 til biskupanna á Íslandi og Grænlandi, kemur fram að Erlendur hafi dáið 13. júní 1308, líklega í Björgvin. Það liðu 4 eða 5 ár þar til eftirmaður hans var skipaður, því að Árni biskup í Björgvin og Jörundur erkibiskup í Niðarósi gátu ekki komið sér saman um hver skyldi taka við. Að lokum hafði Jörundur erkibiskup (og Hákon konungur) sitt fram, með milligöngu Nikulásar erkibiskups í Uppsölum, og varð Loðinn frá Borgundi biskup í Færeyjum.
Hugsanlegt er að Erlendur sé grafinn í Kirkjubæ. Árið 1420 lét Jón þýski biskup í Færeyjum, taka upp bein Erlends, því að vísbendingar voru um að hann væri heilagur maður. Hefur hann síðan af mörgum verið talinn meðal norrænna dýrlinga.
Kristín Mariella Friðjónsdóttir
Kristín Mariella Friðjónsdóttir (f. 21. apríl 1989) er íslenskur áhrifavaldur, kennari og víóluleikari.
Kristín stundaði fiðlu- og víólunám í Tónlistarskólanum í Reykjavík og fór svo í framhaldsnám í víóluleik við Temple-háskóla (Temple University) í Fíladelfíu í Bandaríkjunum. Kristín lék á víólu fyrir tónlist kvikmyndarinnar Okkar eigin Osló (2011).
Kristín er þó þekktust fyrir fræðslu og blogg um virðingarríkt tengslauppeldi, þá aðallega uppeldisnálgun sem byggir á RIE-hugmyndafræðinni. RIE stendur fyrir Resources for Infant Educators og eru samtök sem stofnuð voru af Mögdu Gerber árið 1978. Kristín heldur úti vefsíðunni RespectfulMom.com ásamt samnefndum Instagram-reikningi.
Árið 2019 gaf Kristín út barnabókina Stundum græt ég/Stundum hlæ ég.
Kosningar í Bandaríkjunum 1976
Kosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 2. nóvember árið 1976.
Stjörnugægjar
Stjörnugægjar eru fiskar sem lifa við sjávarbotninn og eru með augun mjög ofarlega á höfðinu og því nefndir svo. Stjörnugægjar eru eitraðir, en eitrið er í broddum sem eru á bakvið tálknlokin og fyrir ofan eyruggana. Þeir geta líka gefið frá sér lamandi rafmagnsstraum. Orðið stjörnugægir beygist eins og gluggagægir.
Stjörnugægjar lifa venjulega grunnt á sandbotni sjávar og hafa stóra og sterka eyrugga, en með þeim og kviðuggunum grafa þeir sig niður í botnsandinn í allt að 50 sm djúpar holur. Það er því erfitt að koma auga á þá. Ef stjörnugægir verður var við kvikindi í námunda við sig þá sendir hann frá sér rafstraumshögg. Stjörnugægjar lifa á smáum fiskum, sem þeir lama þannig með raflostinu og við það fatast bráðinni sundið. Hendist hann þá eins og skot upp úr sandholunni og gleypir bráðina.
Rafgeymar stjörnugægja eru ofan á hausnum, rétt aftan við augun; eru þar 2 holur niður í höfuðbeinið, og eru holur þessar fullar af gráleitu hlaupi. Þarna er aðal-rafstöðin, og hefur hún ekki minna en 4000 straumvaka. Lirfur fisksins eru órafmagnaðar. Myndun rafgeymanna hefst ekki fyrr en seiðin eru orðin um 1 sm. á lengd.
Ljósareynir
Ljósareynir er stundum ræktaður. Hann er sagður vera mjög laglegt lítið tré meðal rauðgul-berja reynitegunda (í undirættkvísl Sorbus). Vegna þess að hann er sjálfsófrjór og að mjög fáir klónar eru í ræktun, eru flestar plöntur sem eru ræktaðar af þessari tegund í raun blendingar.
Trotula
thumbnail|Teikning af Trotula úr handriti frá 13. öld Trotula einnig þekkt sem Trotula di Ruggiero, Trotula Platearius, Trota og Trocta var læknir sem fæddist í kringum 1090 í Salerno á Ítalíu. Hún var prófessor í læknisfræði við háskólann í Salerno, sem þá var háborg heilbrigðisvísinda í Evrópu. Hún skrifaði mörg rit um kvensjúkdóma og læknisfræði, meðal annars ritið Passionibus Mulierum Curandorum. Mynd í einu handriti af Passionibus Mulierum|thumbnail
Mengi
Mengi er í stærðfræði safn staka (einnig kallað íbúar), sem til samans mynda eina heild. Mengjahugtakið er eitt af grunnhugtökum í nútíma stærðfræði. Mengjafræði varð til við lok 19. aldar og er stærðfræðingurinn Georg Cantor upphafsmaður hennar.
Stök mengja
Stök mengis geta verið hvað sem er: tölur, fólk, bókstafir, önnur mengi o.s.frv. Mengi eru oftast táknuð með stórum bókstöfum eins og A,B og C. Tvö mengi A og B eru sögð jöfn, táknað A=B, ef þau innihalda sömu stök. Mengi getur verið lokað eða opið, bæði lokað og opið eða hvorki lokað né opið. Talnamengi hafa eingöngu tölur sem stök, en tómamengið hefur ekkert stak, táknað ∅. Líkt og núll í talnafræði, gegnir tómamengið mikilvægu hlutverki í mengjafræði.
Skilgreining mengja
Mengjaskilgreiningarritháttur er sá ritháttur sem notaður er til að skilgreina mengi. Mengi má lýsa með orðum, t.d.: Önnur aðferð til að lýsa mengjum er að telja upp stök þess innan slaufusviga, t.d.: Jafnvel þótt að lýsa megi tveimur mengjum á mismunandi vegu, geta þau verið jöfn sem mengi. Til dæmis er A=C og B=D í dæmunum að ofan, því stök þeirra eru þau sömu.
Það breytir engu í hvaða röð eða hversu oft stök eru talin upp í skilgreiningu á mengi. Til dæmis er {2,4}, {4,2} og {2,2,4,2} eitt og sama mengið þar sem stökin eru þau sömu.
Fjöldi staka í mengi
Í dæmunum að ofan er ljóst hver fjöldi staka í menginu er, A inniheldur 3 stök og B fjögur. Mengi geta haft óendanlegan fjölda staka, en náttúrulegu tölurnar eru dæmi um óendanlegt, en teljalegt mengi. Fjöldatölur segja til um fjölda staka í endanlegum mengjum, en eru stærðfræðilegur mælikvarði á fjölda staka í óendanlegum mengjum.
Vodskov
Vodskov er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og er um 11 km norðaustan við Álaborg. Íbúafjöldi bæjarins eru um 4.400 (2018).
Oxalis
Smærur (fræðiheiti: Oxalis) er ættkvísl jurta af súrsmæruætt sem finnast víðast nema á heimsskautunum. Jurtirnar er súrar á bragðið eins og súrur (Rumex) og hafa verið nýttar í þúsundir ára um allann heim. Blöðin minna á blöð hvítsmára.
Hinsegin dagar
Hinsegin dagar (enska: Reykjavik Pride) er hinsegin menningar-, mannréttinda- og marbreytileikahátíð sem haldin hefur verið í Reykjavík árlega frá árinu 1999.
Sagan
Fyrstu hinsegin hátíðahöldin í Reykjavík, Hinsegin helgi, voru haldin árið 1999 með dagskrá á Ingólfstorgi, af Samtökunum 78. Þangað komu um 1.500 gestir til að minnast uppreisnarinnar á Stonewall 30 árum áður. Heimir Már Pétursson hafði síðan forgöngu um að ári síðar í ágúst 2000 var farið í fyrstu Pride Parade gönguna í Reykjavík, sem hlaut hið íslenska nafn gleðiganga og var hluti af þriggja daga hátíðarhöldum Hinsegin daga í Reykjavík. Hinsegin dagar höfðu þá verið stofnaðir sem sjálfstætt óháð félag undir forystu Heimis og Þorvaldar Kristinssonar. Áður höfðu þó verið farnar göngur í Reykjavík þar sem krafist var janfréttis, svokallaðar frelsisgöngur hommar og lesbía árin 1993 og 1994. Hin fyrsta gleðiganga í Reykjavík gekk vonum framar en Heimir og Þorvaldur hafa lýst því í viðtölum að allt að 12.000 gestir hafi þá mætt í miðborgina. Frá þeim tíma hafa Hinsegin dagar í Reykjavík verið haldnir árlega í borginni, dagskrá hátíðarinnar lengst og viðburðum fjölgað en Hinsegin dagar eru í dag stærsta árlega hátíð landsins en um og yfir 100.000 gestir hafa sótt miðborgina á undanförnum árum þegar gleðigangan fer fram og Hinsegin dagar ná hámarki.
Bintje
Bintje er kartöfluyrki sem er eitt það algengasta í Evrópu og það algengasta í Frakklandi og Belgíu. Bintje er notað í hinar frægu belgísku frönsku kartöflur en henta annars í alla matargerð, ekki síst sem bakaðar kartöflur vegna stærðarinnar. Bintje-yrkið var upphaflega ræktað af hollenska grasafræðingnum Kornelis Lieuwes de Vries árið 1905 úr yrkjunum Munstersen og Fransen. 1910 var hún sett í almenna sölu.
Bintje-kartöflur eru ljósgular á hýðið með gult þétt kjöt. Þær eru fremur stórar og egglaga, með grunn augu. Þær eru mjög viðkvæmar fyrir kartöflumyglu og hafa lítið frostþol.
Tasmanhaf
thumb|right|Kort sem sýnir Tasmanhaf Tasmanhaf er strandhaf í suðurhluta Kyrrahafs milli Ástralíu og Nýja Sjálands. Það er um 2000 km breitt og 2800 km langt. Það heitir eftir hollenska landkönnuðinum Abel Janszoon Tasman. Á maorísku heitir það Te Tai-o-Rehua. Hafið liggur að Kóralhafi í norðri, Kyrrahafi í norðaustri og austri, Suður-Íshafi í suðri og Bass-sundi í vestri.
Helstu eyjar í Tasmanhafi eru Norfolkeyja, Howe-eyja, Pýramídi Balls, Middleton-rif og Elísabetarrif.
Konferensráð
Konferensráð var dönsk tignarnafnbót sem notuð var frá lokum 17. aldar fram undir 1900. Upprunalega var þetta titill sem sérstakir ráðgjafar konungs í tilteknum málum báru en seinna var þetta almenn heiðursnafnbót af 2. flokki slíkra nafnbóta. Segja má að nafnbótin hafi verið ígildi lágrar aðalstignar en hún gekk þó ekki í arf.
Jón Eiríksson fékk konferensráðsnafnbót 1781 vegna starfa sinna í Rentukammerinu og hafði áður verið etatsráð. Eins var um Magnús Stephensen, hann var fyrst etatsráð en síðan konferensráð.
Henry Addington
Henry Addington, fyrsti vísigreifinn af Sidmouth (30. maí 1757 – 15. febrúar 1844), var breskur stjórnmálamaður. Hann var forsætisráðherra Bretlands frá 17. mars 1801 til 10. maí 1804.
Æviágrip
Addington var sonur Anthony Addingtons, einkalæknis Williams Pitt eldri, og Mary Hiley, dóttur prestsins Havilands John Hiley, skólastjóra skólans í Reading. Vegna starfs föður síns varð hann æskuvinur Williams Pitt yngri. Addington stundaði nám við Winchester-háskóla og Brasenose-háskóla (Oxford) áður en hann byrjaði laganám í skólanum Lincoln's Inn.
Addington var kjörinn á neðri deild breska þingsins árið 1784 fyrir Devizes-kjördæmi í Wiltshire. Hann varð þingforseti neðri deildarinnar árið 1789. Árið 1801, eftir að ríkisstjórn Pitt yngri féll vegna ágreinings um réttindi kaþólikka á Bretlandi, var Addington valinn til að taka við af honum sem forsætisráðherra.
Á ráðherratíð Addingtons sömdu Bretar um frið við Frakkland og skrifuðu árið 1802 undir friðarsáttmála í Amiens sem batt enda á frönsku byltingarstríðin og kom á friði í Evrópu í fyrsta sinn í rúman áratug. Friðarskilmálarnir voru mjög óvinsælir í Bretlandi en Bretar neyddust til þess að semja um frið þar sem landið rambaði á barmi efnahagshruns og hungursneyðar vegna stríðsrekstursins. Snemma árið 1803 hafði efnahagur Bretlands náð sér á strik og því rufu Bretar friðarsáttmálann og lýstu yfir stríði á hendur Frakklandi þann 18. maí. Þar með hófst fyrsta stríð Napóleonsstyrjaldanna.
Addington þótti lélegur stríðsleiðtogi og þegar syrti í álinn árið 1804 var hann að lokum sviptur embætti og Pitt yngri varð forsætisráðherra á ný. Addington var þó áfram áhrifamikill stjórnmálamaður og næsta ár var hann gerður vísigreifi af Sidmouth. Hann tók sæti í ríkisstjórn Pitt árið 1806 sem forseti ríkisráðsins og innsiglisstjóri. Hann tók árið 1807 sæti í ríkisstjórn Williams Grenville, aftur sem forseti ríkisráðsins. Hann gerðist innanríkisráðherra árið 1812. Í því embætti vakti hann reiði stjórnarandstöðunnar þegar hann nam úr gildi rétt fangelsaðra til réttarhalda árið 1817, stóð fyrir fjöldamorðum gegn mótmælendum í Peterloo árið 1819 og setti sex lagaskipanir sem bönnuðu fundi um róttækar umbætur.
Addington lét af þessu embætti árið 1822 og við honum tók Robert Peel. Hann sat áfram sem ráðherra í ríkisstjórnini í tvö ár í viðbót. Hann mótmælti því að Bretland viðurkenndi nýju lýðveldin í Suður-Ameríku, mótmælti því að kaþólikkar fengju aukin réttindi og kaus á móti kjördæmaumbótum árið 1832.
Stafnlíkan
thumb|right|200px| Stafnlíkan á [[Freigáta|freigátunni Grand Turk.]] Stafnlíkan (eða galíonsmynd) er útskorið trélíkneski í stafni seglskips, fest undir bugspjót; oft persónur úr goðafræði eða einhvers konar líkingamynd sjávarvætta.
Ronaldo (fæddur 1976)
Ronaldo eða Ronaldo Luís Nazário de Lima er brasilískur fyrrum knattspyrnumaður og núverandi viðskiptamaður. Hann spilaði sem framherji fyrir meðal annars Real Madrid, FC Barcelona og Inter Milan. Ronaldo vann gullknöttinn 1997 og 2002 og var valinn FIFA leikmaður ársins þrívegis (1996, 1997, 2002). Hann þótti afar heilsteyptur leikmaður með mikið vald á knettinum. Hnémeiðsli settu strik á ferilinn hans.
Ronaldo varð markakóngur HM 1998 og er þriðji hæsti markaskorari Brasilíu. Fyrsta landsliðsmark kom á móti Íslandi í vináttuleik árið 1994. Ronaldo á 51% hlut í Real Valladolid.
1608
Árið 1608 (MDCVIII í rómverskum tölum) var hlaupár sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Atburðir
thumb|right|Endurgerð upprunalega virkisins í Jamestown.
Apríl
thumb|right|Brugghúsið í Bushmills á [[Norður-Írlandi.]]
Október
thumb|right|Rúdolf lætur Matthíasi eftir kórónu Ungverjalands.
Fædd
thumb|right|Ferdinand 3. tólf ára 1620
Dáin
thumb|right|Mynd af Giambologna eftir Hendrik Goltzius gerð árið 1591
Adamsepli
thumb|250px|Dæmigert adamsepli
Adamsepli er kúla á hálsinum úr brjóskinu sem umkringur barkakýlinu. Adamsepli er yfirleitt meira áberandi í körlum en konum. Í körlum stækkar adamseplið við upphaf kynþroskaskeiðsins og er eitt kyneinkenni karla.
Adamseplið ver veggi og fremri hluta barkakýlisins og raddböndin. Eftir því sem adamseplið stækkar verður rödd einstaklingsins dýpri.
Þessi líkamshluti er talinn draga nafn sitt af dæmisögu um Adam. Í sögunni kyngir Adam hinum forboðna ávexti sem festist svo í hálsnum á honum. Engar heimildir eru fyrir dæmisögunni í biblíunni, hebreskum skrifum né kóraninu.
Philipp Scheidemann
Philipp Heinrich Scheidemann (26. júlí 1865 – 29. nóvember 1939) var þýskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum. Þann 9. nóvember 1918, í miðri byltingu í lok fyrri heimsstyrjaldarinnar, lýsti Scheidemann yfir stofnun lýðveldis í Þýskalandi. Snemma næsta ár varð Scheidemann fyrsti ríkisstjórnarleiðtogi nýja Weimar-lýðveldisins og gegndi því embætti í 127 daga.
Æviágrip
Philipp Scheidemann fæddist í Kassel og vann sem leturfræðingur. Hann gekk í Jafnaðarmannaflokkinn árið 1883 og vann sem blaðamaður fyrir ýmis sósíaldemókratísk dagblöð. Hann sat á þýska ríkisþinginu frá 1903 til 1918 og varð þar rómaður fyrir ræðuhæfni sína. Frá 1911 var hann einn af leiðtogum Jafnaðarmannaflokksins. Hann varð þingleiðtogi flokksins árið 1913 og forseti þingsins árið 1917.
Ásamt Friedrich Ebert var Scheidemann einn af leiðtogum Jafnaðarmanna í fyrri heimsstyrjöldinni. Scheidemann tilheyrði þeim meirihluta Jafnaðarmanna sem studdi ríkisstórn keisaraveldisins og þátttöku Þýskalands í styrjöldinni. Margir úr minnihlutanum, sem mótmæltu þátttöku Þjóðverja í stríðinu, sögðu sig úr flokknum og stofnuðu Sjálfstæða jafnaðarmannaflokkinn vegna ágreiningsins. Scheidemann lýsti yfir stuðningi við friðarsáttmála án innlimunar á neinu nýju landsvæði. Í október árið 1918, þegar Þýskaland sá fram á ósigur í styrjöldinni, var Scheidemann gerður ráðherra án ráðuneytis í ríkisstjórn furstans Maximilians von Baden.
thumb|left|Scheidemann lýsir yfir endalokum [[Þýska keisaraveldið|keisaraveldisins og stofnun lýðveldis í Þýskalandi á svölum ríkisþinghússins í Berlín.]] Eftir að bylting braust út í nóvember árið 1918 lýsti Scheidemann, án þess að ráðfæra sig við Ebert, yfir stofnun þýsks lýðveldis. Þetta gerði hann til að koma í veg fyrir að Karl Liebknecht yrði fyrri til að lýsa yfir stofnun sósíalísks lýðveldis. Frá nóvember 1918 til janúar 1919 sat Scheidemann í ríkisstjórn Eberts kanslara og tók þátt í að berja niður sósíalísku Spartakistauppreisnina.
Kanslaratíð
Í febrúar árið 1919 varð Scheidemann fyrsti ríkisstjórnarleiðtogi nýja þýska lýðveldisins. Embætti hans svaraði til kanslaraembættisins sem forverar og eftirmenn hans kenndu sig við, en hann kallaði sig þó ekki kanslara heldur „stjórnarforseta“ eða Ministerpräsident. Scheidemann fór fyrir stjórnarsamstarfi Jafnaðarmanna, Miðflokksins og þýska demókrataflokksins (Deutsche Demokratische Partei, DDP). Stjórn hans var kölluð „Weimar-stjórnarsamstarfið“. Scheidemann sagði af sér þann 19. júní 1919 þar sem hann var ófáanlegur til að skrifa undir Versalasamninginn. Hann sat á þýska héraðaþinginu frá 1919 til 1920 og þýska ríkisþinginu frá 1920 til 1933. Frá 1920 til 1925 var hann borgarstjóri Kassel.
Scheidemann fór í sjálfskipaða útlegð árið 1933 eftir valdatöku Adolfs Hitler. Hann lést árið 1939 í Kaupmannahöfn. Endurminningar hans komu út árið 1928.
Georg Cantor
thumb|right|Georg Cantor Georg Ferdinand Ludwig Philipp Cantor (1845 – 1918) var stærðfræðingur, fæddur í St. Pétursborg, en bjó lengst af og starfaði í Halle í Þýskalandi, þar sem hann kenndi við háskólann. Hann var sonur dansks kaupmanns og konu hans, sem var gyðingur og því taldist hann vera gyðingur. Hann var nemandi Karl Weierstrass. Hann átti allra manna mestan þátt í þróun mengjafræði og einnig í þróun óendanleikahugtaksins. Árið 1873 sýndi hann fram á teljanleika mengis ræðra talna. Jafnframt sýndi hann fram á að mengi rauntalna er ekki teljanlegt. Síðar fullkomnaði hann kenningu sína um óendanleg mengi og svokallaðar „ofurendanlegar“ tölur. Á seinni hluta ævi sinnar varð hann að glíma við erfiðan og vaxandi geðsjúkdóm.
Guðbergur Bergsson
Guðbergur Bergsson (f. 16. október 1932 í Grindavík) er íslenskur rithöfundur og þýðandi úr spænsku. Skáldsagan, Tómas Jónsson, metsölubók, sem kom út árið 1966, vakti athygli sem tímamótaverk og er oft talin fyrsta móderníska skáldsagan á íslensku. Verk hans hafa verið þýdd á búlgörsku, dönsku, eistnesku, finnsku, frönsku, litháísku, norsku, spænsku, ensku og þýsku. Guðbergur er sérlegur heiðursborgari Grindavíkur.
Faðir Guðbergs starfaði sem sjómaður á veturna og trésmiður á sumrin í Grindavík þar sem Guðbergur ólst upp. Þegar Guðbergur fæddist stóð kreppan mikla yfir, og þótt að heldur hrörlegt hafi verið í Grindavík segir hann að andrúmsloftið hafi verið gott. Guðbergur vann við sjómennsku á yngri árum en útskrifaðist svo með kennarapróf frá Kennaraskóla Íslands 1955. Því næst ferðaðist hann til Spánar þar sem hann útskrifaðist með próf í spænskum fræðum, bókmenntum og listasögu frá La Universidad de Barcelona árið 1958. Guðbergur starfaði á fyrri hluta tíunda áratugarins sem listagagnrýnandi hjá vikublaðinu Helgarpóstinum.
Árið 1992 kom út bókin Guðbergur Bergsson; metsölubók sem er eins konar viðtalsbók Þóru Kristínar Ásgeirsdóttur við Guðberg og jafnframt tilvísun í Tómas Jónsson, metsölubók. Faðir og móðir og dulmagn bernskunnar, sem kom út 1997 er svo eins konar sjálfsævisaga Guðbergs. Guðbergur hlaut íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir skáldsöguna Svaninn árið 1991 og fyrir skáldævisöguna Faðir og móðir og dulmagn bernskunnar árið 1997. Guðbergur hlaut Norræn verðlaun sænsku bókmenntaakademíunnar árið 2004. Guðbergur fékk Riddarakross Afreksorðunnar frá Spánarkonungi og riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1994.
Kjarnræði
Kjarnræði (eða elítismi) er hugtak sem haft er um þá skoðun eða afstöðu sumra einstaklinga, sem mynda forréttindahóp (elítu) - sem er (sjálfskipað) einvalalið sem telur sig vegna ættar eða stöðu, gáfna eða efnahags, reynslu eða sérstakrar þjálfunar - vera þess umkomið að geta stjórnað betur en aðrir eða að skoðanir þeirra hafi meira vægi en annarra og að meðal þeirra verði til einhverskonar þétting mikilvægis sem geti orðið til framfaraheilla fyrir heildina.
Svarthlynur
Svarthlynur (Acer nigrum) er hlyntegund sem er með útbreiðslu í austurhluta N-Ameríku (miðvesturríki Bandaríkjanna, norðurhluta austurríkjanna og suðurhluta Kanada). Hann getur orðið 21 til 34 m hár. Svarthlynur er náskyldur sykurhlyni og myndar ósjaldan blendinga með honum sem eru milli þessarra tveggja tegunda í útliti. Nytjar eru þær sömu.
Bayer
Bayer er þýskt lyfja- og efnafyrirtæki með höfuðstöðvar í Leverkusen.
Vestbjerg
Vestbjerg er bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og liggur um 10 – 12 km norðan frá Álaborg. Íbúafjöldi bæjarins er um 3.000 manns.
IV (breiðskífa)
IV er fjórða breiðskífa Hjálma. Hún var tekin upp að hluta á Jamaíka.
Bogareynir
Bogareynir er tegund af reyniviði sem er ættaður úr háfjöllum Taiwan ( 2,100–3,950 m. yfir sjávarmáli. ). Hann er 3–8 m. hátt tré með hvítum blómum og rauðleitum berjum.
Sorbus randaiensis er stundum ræktaður.
Frelsi
Frelsi getur átt við eftirfarandi:
Vrijheid
Eyþór Ingi Gunnlaugsson
Eyþór Ingi Gunnlaugsson (f. 1989) er íslenskur söngvari, ættaður frá Dalvík og úr Svarfaðardal. Hann flytur lagið Ég á líf, sem var valið sem framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2013 í Málmey með lagið "Ég á líf".
Guanche
thumb|250px|[[Guanchemumie á Náttúrugripa- og mannvistarsafnið í Santa Cruz de Tenerife.]] Guanche (einnig kallaðir Guanchis eða Guanchetos) voru íbúar Kanaríeyja fyrir komu Spánverja til þeirra árið 1496 en Spánverjar gjörsigruðu þá og ekki er talið að neinn afkomandi þeirra sé lengur á lífi. Einnig hafa hinir hvítu íbúar Kanaríeyja verið kallaðir Guanche.
Talið er að þeir hafi komið frá Norður-Afríka til eyjarinnar um 1000 f.k. Þeir áttu ríka goðafræði með mörgum guðum og öndum og hafa sumir siðir þeirra blandast trúarbrögðum og siðum núverandi íbúa Tenerife.
Basalt
thumb|Basaltmoli, grágrýti thumbnail|300px|Basalt Tetrahedron Basalt er basískt storkuberg (gosberg) samansett af plagíóklasi, ólivíni, pýroxeni og seguljárnsteins-steindum. Gjarnan er í því einnig basaltgler. Basalt er með kísilsýru innan við 52%.
Lýsing
Basalti er skipt niður í flokka eftir útliti og gerð:
Grunnmassi
Helstu steindirnar eru plagíóklas-feldspat, 40-50% bergsins; pýroxen, 40-50% og málmsteindir einsog oxíð af járni og títani. Fyrir utan þessar steindir þá er gríðarlegt magn af ólivíni.
Dílar
Dílar af plagíóklas-feldspati, ólivíni og pýroxen eru algengir í basalti.
Uppruni og Útbreiðsla
Berggrunnur Íslands er að meirihluta til úr basalti og um 70% af heildaryfirborði jarðar er talið vera basalt enda myndar það víðast hvar botn úthafanna. Basalt myndast í eldgosum bæði ofansjávar og neðan og sem innskotsberg í jarðskorpunni.
Patrice Evra
thumb|180px|right|Patrice Evra Patrice Evra (fæddur 15. maí 1981) er franskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði meðal annars með West Ham United, Juventus, Manchester United og ýmsum frönskum liðum. Evra var með franska landsliðinu frá 2004-2016.
Hliðum Keflavíkurflugvallar lokað
Lokun hliða Keflavíkurflugvallar var mótmælaaðgerð sem herstöðvaandstæðingar stóðu fyrir þann 13. mars árið 1976 til að mótmæla bandarískri hersetu á Íslandi, aðild Íslands að Atlantshafbandalaginu og framferði Breta í þorskastríðunum. Öllum sex hliðum herstöðvarinnar var lokað frá því snemma morguns og til kl. 15:30 síðdegis. Að því loknu var efnt til baráttufundar í samkomuhúsinu Stapa í Keflavík
Aðdragandi og skipulag
Lokanir herstöðvarhliðanna voru skipulagðar í nafni herstöðvaandstæðinga á Suðurnesjum. Söfnuðust mótmælendur saman í Keflavík á sjötta tímanum um morguninn og skiptu sér þar á bíla. Nokkurra manna hópar voru sendir að hliðunum og afhentu þar fulltrúum lögreglunnar tilkynningu um að hliðunum væri lokað fyrir annarri umferð en neyðaraksturs og gangandi vegfarenda. Fáeinum dögum fyrr höfðu útvegsmenn á Suðurnesjum efnt til svipaðra aðgerða við hlið herstöðvarinnar nærri Grindavík til að mótmæla framferði Nató-ríkisins Breta í landhelgisdeilunni.
Fjölmenni mætti á samkomu herstöðvaandstæðinga í Stapa að mótmælum loknum, þar sem fluttar voru ræður og tónlistaratriði.
Commerzbank
thumb|200px||Höfuðstöðvar Commerzbank. Commerzbank er þýskur banki með höfuðstöðvar í Frankfurt.
Vaarst
Vaarst er lítill bær á Norður-Jótlandi í Danmörku. Bærinn tilheyrir Álaborgar sveitarfélaginu og liggur um 16 km suður frá Álaborg. Íbúafjöldi bæjarins er um 400 manns (2018).
Grábytta
Grábytta (fræðiheiti: Limnephilus griseus) er skordýrategund sem var fyrst lýst af Carl von Linné 1758. Hún er útbreidd á norðurslóðum og er algengasta vorflugan á Íslandi.
Limnephilus griseus er með fimm lirfustig og púpustig í tjörnum og ám. Karlarnir virðast klekjast á undan kerlum. .
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Criminal Minds (6. þáttaröð)
Sjötta þáttaröðin af Criminal Minds var frumsýnd 22. september 2010 og sýndir voru 24 þættir.
Leikaraskipti
Þann 25. júní 2010 birtust fréttir um að leikkonurnar A.J. Cook og Paget Brewster myndu yfirgefa þáttinn. A.J. Cook myndi koma fram í tveimur þáttum, á meðan Paget Brewster myndi yfirgefa þáttinn um mitt tímabilið. Þessi ákvörðun CBS kom ekki vel fyrir sjónir aðdáenda þar sem undirskriftunarlistar voru settir af stað til að halda leikkonunum inni. Þann 29. september 2010 var tilkynnt að leikkonan Rachel Nichols myndi bætast í hópinn og að hún kæmi í staðinn fyrir A.J. Cook.
Leikstjórn
Leikarinn Matthew Gray Gubler leikstýrði þættinum Lauren sem var lokaþáttur Paget Brewster í þáttaröðinni.
Sandmaðkur
Sandmaðkur (fræðiheiti: Arenicola marina), er stór burstaormur, af fylkingu liðorma.
Þeir lifa mest á leirum og er algeng sjón að sjá þegar fjara er og leiran kemur úr kafi litlar úrganghrúgur eftir þá á víð og dreif um leiruna. Það er vegna þess að þeir lifa oftast í u-laga göngum þar sem þeir neita fæðu sem þeir vinna úr sandi og leðju á yfirborðinu úr öðru gatinu en losa sig við úrgang úr hinni. Sandmaðkurinn er setæta og tekur til sín mikið magn af seti sem fer í gegnum meltingarveg hanns en hann nærist á leifum lífvera í setinu. Hann rekur svo afturendann upp úr leðjunni á um það bil 40 mínútna fresti til að losa sig við úrgang. Þeir sjást því sjaldan þar sem þeir dvelja mest ofan í göngum sínum, nema ef fólk grefur þá upp úr sandinum fyrir forvitnissakir eða til að nota í beitu, en þeir voru mikið notaðir sem slíkir áður fyrr.
Æxlun
thumb|245px|Úrgangshrúgur Sandorma Sandmaðkurinn er tvíkynja, það er að segja er með kynfæri beggja kynja. Á haustin senda þeir egg og sæði út í sjóinn en það þarf sæði frá einum maðki til þess að frjóvga egg frá öðrum, það er þeir geta ekki æxlast með sjálfum sér.
Fæða annarra dýra
Sandmaðkurinn sem og aðrir burstaormar eru algeng fæða fugla sérstaklega þeirra sem eru neflangir eins og Tjaldur sem dæmi. Þeir toga þá oftast í hala maðksins og slíta hann af en honum verður ekki meint af því því hann vex aftur.