cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osen (sveitarfélag)
Engin þéttbýli eru í Osen, en stærsta byggðin í sveitarfélaginu er í þorpinu Steinsdalen og í nágrenni við ströndina. Hér eru verslanir, bæjarhús og  Osenkirkja.
Sveitarfélagið Osen á landamæri að sveitarfélögunum Flatanger í norðri, Namsos í austri og Åfjord í suðri.
Naðurtunga
Naðurtunga (fræðiheiti: Ophioglossum azoricum) er byrkningur af naðurtungnaætt. Hún hefur 1 til 3 blöð út frá uppréttum jarðstöngli. Blaðka þeirra er lensulaga eða oddbaugótt, 2 til 4 sentimetrar á lengd og 5 til 15 millimetrar á breidd.
Gróhirslur naðurtungu er að finna í þéttum röðum eftir endilöngu axi plöntunnar. Naðurtunga á kjörlendi sitt í volgum jarðvegi, s.s. á laugarbökkum eða leirflögum. Hún vex við Atlantshaf, s.s. á Grænlandi, Asóreyjum, Frakklandi, Bretlandi og Ísland (þar sem hún er mjög sjaldgæf).
Sirrý
Sirrý er íslenskt kvenmannsnafn. Sirrý er einnig algeng stytting á ýmsum kvennanöfnum, t.d. Sigríður, Sigþrúður, Sigurbjörg. Það hefur hugsanlega verið myndað fyrir áhrif frá sænska og norska stuttnefninu Siri af Sigrid.
Finnborg
Finnborg er íslenskt kvenmannsnafn.
1908
Árið 1908 (MCMVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Ævar
Ævar er íslenskt karlmannsnafn.
ART Medica
ART Medica er íslenskt fyrirtæki sem sinnir rannsóknum á ófrjósemi og annast tæknifrjóvgun. Fyrirtækið á rætur að rekja til tæknifrjóvgunardeildar sem komið var á fót innan kvennadeildar LSH árið 1991 til að bæta úr þörf á tæknifrjóvgunum en fram að því höfðu íslensk pör sem þurftu á tæknifrjóvgun að halda neyðst til að leyta til útlanda. Upphaflega var áætlað að 100-150 pör yrðu meðhöndluð árlega en brátt kom í ljós að þörfin var brýnni og starfsemi jókst.
Fyrst í stað var aðeins um að ræða glasafrjóvgunarmeðferð þar sem notaðar voru kynfrumur frá parinu sjálfu en eftir að deildin var stækkuð árið 1996 var unnt að frysta fósturvísa og annast smásjárfrjóvganir. Árið 2000 hófust glasafrjóvgunarmeðferðir með gjafaeggjum.
Árið 2004 sögðu líffræðingar tæknifrjóvgunardeildarinnar upp stöfum á LSH vegna óánægju með launakjör og aðbúnað. Síðan fylgdu læknar deildarinnar í kjölfarið og uppsagnir þeirra tóku gildi 1. júlí. Þeir ræddu um að vinna utan spítalans og höfðu áhuga á að stofna einkarekna stofnun. Í mars sama ár hafði umsókn um einkarekstur þeirra verið hafnað. Jón Kristjánsson, þáverandi Heilbrigðismálaráðherra, veitti síðan leyfið og ART Medica opnaði í Kópavogi í október sama ár. Læknarnir Guðmundur Arason og Þórður Óskarsson reka fyrirtækið.
Á ART Medica eru árlega gerðar um 300-320 glasa- og smásjárfrjóvganir, 300 tæknisæðingar, 500 sæðisrannsóknir og 80-90 pör fá meðferð þar sem settir eru upp frystir fósturvísar. Fyrsta barnið sem til varð við glasafrjóvgun á Íslandi fæddist árið 1992 en yfir 1000 börn hafa fæðst síðan þá.
Í desember árið 2015 borguðu eigendur ART Medica sér 265 miljónir í arð.
Gjaldskrárbreytingar
Árið 2006 kostaði fyrsta meðferð (glasafrjóvgun) 137.000 kr. og önnur til fjórða meðferð 77.000 kr.
Árið 2013 kostaði fyrsta meðferð (glasafrjóvgun) 376.055 kr. og önnur til fjórða meðferð 171.721 kr.
Árið 2015 kostar sama meðferð (glasafrjóvgun) 413.660 kr. og önnur til fjórða meðferð 209.326 kr.
Fürth
Fürth er borg í Bæjaralandi í suðurhluta Þýskalands með um 130 þúsund íbúa (2019). Borgin hefur öldum saman staðið í skugga á nágrannaborg sinni, Nürnberg, enda eru borgirnar nær samvaxnar. Síðan 2007 gengur Fürth undir heitinu Vísindaborgin Fürth.
Skjaldarmerki
thumb|Frá miðborg Fürth thumb|Mikjálskirkjan Skjaldarmerki Fürth sýnir einfaldlega grænan þriggja laufa smára á hvítum grunni. Borgarlitirnir eru grænn og hvítur. Smárinn birtist fyrst á innsiglum 1562, en uppruni og merking er óljós.
Orðsifjar
Fürth hefur ætíð heitið þessu nafni, þó að staðsetningin hafi verið svolítið ábótavant (Fürthe, Furt). Það merkir einfaldlega vað, enda myndaðist bærinn við vað yfir ána Rednitz (sbr. Frankfurt = Frankavað).
Söguágrip
Sagan segir að Karlamagnús sjálfur hafi stofnað Fürth árið 793. Hvað sem því líður, þá kemur borgin fyrst við skjöl 1007, er Hinrik II. keisari ritaði. Þar kemur fram að í borginni séu kirkjur, myllur, brýr, akrar og engi. Fürth stóð hins vegar ávallt í skugga nágrannaborgarinnar Nürnberg og jafnvel Bamberg, sem liggur aðeins norðar. Fürth nær gjöreyðilagðist í 30 ára stríðinu 1634. Þar börðust Gústaf Adolf II. konungur Svía og hinn kaþólski Wallenstein í einni af stórorrustum stríðsins, með þeim afleiðingum að borgin brann gjörsamlega, utan örfárra húsa. 1685 fluttu margir Frakkar og Hollendingar inn í borgina. Þar með myndaðist mikill iðnaður, sérstaklega fataiðnaður. 1792 verður Fürth prússnesk. Iðnaður jókst enn. Árið 1808 var Fürth innlimað í Bæjaraland, eftir að Prússland beið ósigur fyrir Napoleon. Þar með fær Fürth loks borgarréttindi. 1835 átti sér sá sögulegi atburður stað að fyrsta járnbrautarlest Þýskalands keyrði milli Nürnberg og Fürth. Þar með hófst iðnbyltingin fyrir alvöru í borginni. 1922 höfnuðu íbúarnir sameiningu við Nürnberg. Fürth varð því áfram eigin borg. Í heimstyrjöldinni síðari slapp Fürth að mestu leyti við loftárásir. Aðeins 11% borgarinnar brann. Borgin var svo hertekin af bandarískum her. Síðustu hermennirnir yfirgáfu borgina ekki fyrr en 1992. Árið 1950 fór íbúafjöldinn yfir 100 þúsund.
Byggingar og kennileiti
thumb|Ráðhúsið skartar ítalskan turn
Formregla lögmætisreglunnar
Formregla lögmætisreglunnar er ein undirreglna lögmætisreglunnar er felur í sér að stjórnvaldsfyrirmæli, svo sem reglugerðir, megi ekki brjóta í bága við lög. Hið lagalega ósamræmi samkvæmt reglunni flokkast í tvennt: formlegt ósamræmi þegar stjórnvaldsfyrirmælin eru ekki á því formi eða sett með þeim hætti sem lög krefjast, og svo efnislegt ósamræmi þegar efni þeirra er í ósamræmi við efni laga.
Chilatherina alleni
Chilatherina alleni er tegund af regnbogafiskum frá norðvestur Nýju-Gíneu. Tegundinni var lýst af Price, 1997.
Þjórsárdalsskógur
Skógrækt ríkisins keypti Skriðufell í Þjórsárdal árið 1938 og hluta úr jörðinni Ásólfsstöðum árið 1962. Eftir friðun hefur birkið breiðst út. Það finnst nú á þrefalt stærra svæði en 1960. Gróðursett var innan um kjarrið í Þjórsárdal fram undir 1990 en fremur niðri á söndum dalsins eftir það.
Skógrækt á söndum Þjórsárdals er nú hluti Hekluskógaverkefnisins en með því á að endurheimta birkiskóga og víðikjarr í nágrenni Heklu.
Þjórsárdalsskógur liggur vestan við þjóðvegi nr. 32 þar sem hann sveigir til austurs í átt að Búrfellsvirkjun. Hægt er að komast í skóginn af afleggjaranum að Ásólfsstöðum og einnig yfir göngubrú yfir Sandá sem liggur innar.
Rottufangarinn í Hamel
thumb|right|Mynd af rottufangaranum frá árinu 1592. Rottufangarinn í Hamel (Rattenfänger von Hameln) er meðal þekktustu þjóðsagna í Þýskalandi. Rottufangarinn er nafn kennt við aðalpersónu þjóðsögunar, óþekktan flautuleikara sem hefur ekkert raunverulegt nafn. Þjóðsagan á rætur sínar allt að miðöldum og segir frá dulafullum manni með flautu sem birtist í borginni Hamel á meðan gríðarleg rottuplága stóð yfir í borginni. Flautuleikarinn virtist eiga töfraflautu sem hann bauðst til að nota til að losa borgarbúa við rotturnar gegn gjaldi, sem hann svo gerði. En þegar borgarbúar neituðu svo að greiða honum gjaldið endaði það með skelfilegum afleiðingum fyrir þá alla. Þjóðsaga þessi er enn lifandi í borginni, sem sjálf er oft kölluð Rottufangaraborgin Hameln (Rattenfängerstadt). Nær öll ferðamennska í borginni snýst um rottur. Myndir af rottum finnast alls staðar í miðborginni, greyptar í gangstéttarhellur, sem brauðform í verslunum og spýturottur eru út um allt í verslunargluggum.
Sía (mannsnafn)
Sía er íslenskt kvenmannsnafn.
Freon
Freon er markaðsheiti í eigu DuPont og á við um nokkur halógenkolefni sem fyrirtækið framleiðir. Þessi efni eru stöðug efni sem hafa verið notuð sem kælivökvi og úðaefni. Sum þeirra eru klórflúorkolefni sem eru talin bera mesta ábyrgð á eyðingu ósonlagsins en líka efni sem nota flúorín fremur en klórín og eyða þannig ekki ósonlaginu.
Galeiða
thumb|300px|Frönsk Galeiða - málverk eftir '' [[Abraham Willaerts, frá 17. öld]] Galeiða var grunnskreitt ein-, tví eða þrímastrað kaup- eða herskip. Þau voru knúin latínseglum og flóknu árakerfi með allt að 70 árum á hvort borð. Ræðarar voru sjaldan refsifangar fyrr en á 16. öld, fyrir þann tíma er talið að flestar galeiður hafi verið mannaðar launuðum ræðurum. Galeiður voru með sérstaka vígtrjónu til að brjóta árabúnað og skipsboli óvinaskipa.
Galeiður voru algengar við Miðjarðarhafið frá 3. árþúsundi f.Kr. og allt fram á 18. öld. Það voru Grikkir og Föníkumenn sem smíðuðu fyrstu þekktu skipin.
Sjálft orðið er gamalt tökuorð í norrænu málunum úr þýsku, þaðan sem það er komið um latínu úr grísku, þar sem það var í öndverðu haft yfir vissa tegund af fiski en síðan voru skipin nefnd eftir fiskinum sökum einhverra líkinda.
Ørland (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Ørland er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 10.372 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Bjugn. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Brekstad, Lysøysund, Uthaug og Opphaug.
Flugstöðin í Ørland, staðsett 5 km norðvestur af Brekstad, er stærsti vinnustaður sveitarfélagsins og svæðisins. Flugstöðin er sú stærsta af flugstöðvum norska flughersins og rekur F-35 orrustuþotur, Sea King björgunarþyrlur og er jafnframt eini varanlega lendingarstaðurinn í Norður-Evrópu fyrir E-3/AWACS eftirlitsflugvélar NATO.
Sveitarfélagið Ørland er staðsett á Fosen-skaga og liggur að sveitarfélögunum Åfjord og Indre Fosen í austri.
Argentínskur smokkfiskur
Argentínskur smokkfiskur (fræðiheiti: Illex argentinus) er smokkfiskur sem tilheyrir (fræðiheiti: Ommastrepidae) ætt.
Veiðar
Argentínskur smokkfiskur er vinsæl veiðitegund og frá árinu 1982- 2002 hafa smokkfiskaveiðar verið á bilinu 1.1 – 2.6 milljón tonna á ári og einkennast þær veiðar aðallega af argentínskum smokkfisk(Illex argentinus) og japönskum smokkfisk (Todarodes pacificus). Hann er einn af þeim smokkfiskategundum sem er mikið veitt af og var veitt 511.087 tonn árið 2002 eða 23,3% af öllum smokkfiskategundum. Sama ár voru 75% af 2,18 milljónum tonna smokkfiskaafli en sá afli hefur aukist á heimsvísu og voru þessar tvær tegundir Illex argentinus og Todarodes pacificus 46% af smokkfiskaafla heims Argentínskur smokkfiskur er með hraðan vöxt og stuttan líftíma en stærsti smokkfiskurinn hefur náð hámarki 400 mm þegar þeir eru fullvaxnir. Líftíminn er aðeins eitt ár en á þeim tíma eru þeir mikið á ferðinni á milli hryggninga svæða og í leit að fæðu. Seiði sem hafa ekki náð fullum þroska halda sig á 3-20 m frá botni á daginn en færa sig svo upp í 5-20 m á nóttunni. Fullþroska smokkfiskur heldur sig á hafsbotni á nóttunni eða um 500-900m og færir sig svo upp í 200-300 m yfir daginn. Til að auðvelda veiðarnnar þá notast þeir við ljós á nóttunni til að smokkfiskurinn færi sig ofar og fanga hann svo í stórt net thumb|Afli 10 stærstu veiðiþjóða, plús önnur lönd frá árinu 1950-2019
Við veiðar á argentínskum smokkfisk er notast við línubáta. Þá slaka þeir línu niður og eru með beitu á og ljós sem laðar smokkfiskin að. Það eru reglur um notkun á ljósum en lítil skip mega nota einn lampa á meðan stóru skipin eru með leyfi fyrir töluvert fleirum. Lamparnir gefa að mestu frá sér hvítt ljós en stundum eru hafði lampar með sem gefa frá sér grænann lit
Útbreiðsla
Argentínskur smokkfiskur dreifir sér meðfram strönd Argentínu, Úrúgvæ og Brasilíu. Erlendir flotar frá Japan, Kína, Taívan, Kóreu og Spáni starfa löglega á úthafinu, við það að veiða argentínskan smokkfisk sem er dreifður um strandir Argentínu (SFP,2021). Meira en 2 milljónir tonna af smokkfiski er landað árlega um allan heim. Það eru til margar tegundir af smokkfisk en það eru tvær tegundir sem eru sérstaklega veiddar og er það Japanskur smokkfiskur (Todarodes pacificus) og Argentínskur smokkfiskur (Illex argentinus). Árið 2003 voru 49.654 tonn af smokkfiski flutt til Bandaríkjanna frá þrjátíu mismunandi löndum. Það eru til upplýsingar um svæðisbundinn fiskveiðar á smokkfiskum en lítið er til af upplýsingum um svæðisbundna löndun af smokkfiskategundum. Þegar smokkfiskur þvælist með sem meðafli er ekki nauðsynlegt að tilkynna smokkfiksategundina sem kemur með aflanum en aftur á móti þarf að tilkynna magnið sem kemur til Matvælastofnuna (FAO) og á hvaða svæði aflinn kom. Ástæðan fyrir því að tilkynna þarf meðafla er að lífsferill smokkfiska er stuttur eða um eitt ár. Þess vegna er mikilvægt að halda utan um þær upplýsingar sem til eru og passa að ofveiða ekki smokkfiskastofninn
Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2005
Landsbankadeild karla 2005 var 94. tímabil úrvalsdeildarinnar í karlaflokki í knattspyrnu á Íslandi. Sigurvegari deildarinnar var FH.
Staðan í deildinni
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem luku með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Markakóngar
Sá maður sem að skorar flest mörk á tímabilinu hlýtur titilinn markakóngur. Hann hlýtur einnig gullskó.
''Útskýringar: Þjóð. = Þjóðerni''
Fáni Mónakó
Fáni Mónakó er gerður upp af tveimur jafnstórum lágréttum borðum, rauðum fyrir ofan og hvítum fyrir neðan. Rauður og hvítur hafa verið litir Griimaldi-ættarinnar síðan 1339 en ýmsir aðrir eiginleikar fánans hafa breyst í gegnum tíðina. Núverandi fáni er óbreyttur síðan 4. apríl 1881.
Fánanum svipar til fána Indónesíu en sá er lengri og síður kubbóttur, og ennfremur fána Póllands, sem er í sömu litum en með sitt hvorn litinn í staðinn fyrir annan.
Indre Fosen (sveitarfélag)
thumb|143x143dp Indre Fosen er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 9.899 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Årnset. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Leksvik, Vannvikan, Hasselvik og Askjem
Indre Fosen liggur að sveitarfélögunum Åfjord og Steinkjer í norðri, Ørland í norðvestri og Inderøy í norðaustri.
Rögnvaldur D. Ingþórsson
Rögnvaldur keppti í skíðagöngu fyrir íslands hönd á vetrarólympíuleikunum í Albertville 1992 og í Lillehammer 1994.
Menntun og starfsferill
Rögnvaldur lauk B.A. prófi í heimsspeki 1995, og síðar Ph.D. gráðu 2002 frá Umeå University, Svíþjóð.
Að námi loknu vann Rögnvaldur um stund við kennslu í heimsspeki bæði við Háskólann í Umeå sem og í framhaldsskóla í sömu borg. Árið 2004 áskotnaðist honum styrkur frá The Swedish Foundation for International Cooperation in Research and Higher Education til þess að stunda rannsóknir við Durham University, Englandi, í boði Prófessors Jonathan Lowe.
Rögnvaldur snéri að ári aftur til Umeå og vann um tíma sem lektor i aðferðarfræðum við matar og næringarfræðideild háskólans í Umeå, eða þangað til honum var boðið staða postdoktors í verkefninu "The New Ontology of the Mental Causation Debate" við háskólann í Durham. Það verkefni varaði í 2 ár. Frá því 1 janúar 2012 hefur Rögnvaldur verið í stöðu sérfræðings við háskólann í Lundi, og hefur þar hlotnast tvo stóra styrki. Í fyrsta lagi frá sænska Vísindaráðinu fyrir verkefnið "McTaggart´s Paradox", og síðar frá The Swedish Foundation for Humanities and Social Sciences fyrir verkefnið "Scientific Essentialism: Modernising the Aristotelian Account". Rögnvaldur var ráðinn í stöðu lektors við háskólann í Helsinki frá og með 2021.
Rögnvaldur einbeitir sér aðallega að verufræði og hefur birt greinar og bækur um tímann, orsakalögmálið, sannleika, og eiginleika. Meðal fremstu verka Rögnvaldar má nefna bókina McTaggart´s Paradox sem gefin var út 2016 í ritröðinni Routledge Studies in Contemporary Philosophy, og A Powerful Particulars View of Causation sem kom út 2021 i ritröðinni Routledge Studies in Metaphysics. Aðgengi að rafrænu útgáfunni er opin og hægt að nálgast á heimasíðu Taylor & Francis eða í gegnum Kindle
Heimildir
Persónuleg vefsíða Rögnvaldar: rdingthorsson.wordpress.com
Suzhou
thumb|right|500px|Suzhou við Tai vatn í [[Jiangsu -héraði Kína. Árið 2020 bjuggu í vatnaborginni 5,9 milljónir manna, en um 12.7 milljónir á öllu stjórnsýslusvæði borgarinnar.|alt=Suzhou við Tai vatn í Jiangsu-héraði Kína. Árið 2020 bjuggu í vatnaborginni 7,4 milljónir manna, en um 12.7 milljónir á öllu stjórnsýslusvæði borgarinnar.]]
thumb|right |Kort er sýnir staðsetningu Suzhou borgar í [[Jiangsu héraði í Kína.|alt=Kort er sýnir staðsetningu Suzhou borgar í Jiangsu héraði í Kína.]]
thumb|right |Kort af [[Jiangsu héraði er sýnir staðsetningu Suzhou borgar (rauðmerkt).|alt=Kort af Jiangsu héraði er sýnir staðsetningu Suzhou borgar.]]
Suzhou (kínverska:苏州; rómönskun: Sūzhōu; einnig þekkt sem Soo-chow) er stórborg á austurhluta Jiangsu-héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Í þessari vatnaborg við suðurhluta Jangtsefljóts voru árið 2020 um 5,9 milljónir íbúar í borginni sjálfri, en á stjórnsýslusvæðinu öllu bjuggu um 12.7 milljónir.
Suzhou situr á fremur flatri, láglendri sléttu milli Tai-vatns í vestri og stórborgarinnar Sjanghæ í austri. Borgin þekur 8.657 ferkílómetra svæði með ám, vötnum og sjávarföllum, sem eru 36,6% af heildarflatarmálinu. Hún er staðsett á suðurhluta Miklaskurðar, manngerðra skipa- og áveituskurða í Austur Kína; er tengir saman tvö helstu fljót Kína: Gulafljót og Jangtsefljót, auk annarra fljóta og vatna.
Umkringd skurðum á öllum fjórum hliðum og skorin þvert með minni síkjum, stjórnar borgin Jangtse óshólmasvæðinu norðan og norðaustur af Tai-vatni. Suzhou er staður mikillar fegurðar, með vötnum, ám, tjörnum, frægum görðum og röð fallegra hæða meðfram austurströnd vatnsins. Borgin liggur einnig í miðju eins gjöfulasta landbúnaðarhéraðs Kína.
Allt frá 10. öld hefur Suzhou verið mikilvæg miðstöð iðnaðar og utanríkisviðskipta. Síðan efnahagsumbætur hófust í Kína árið 1978, hefur Suzhou verið ört vaxandi stórborg hagvaxtar og aukinnar velmegunar.
Nafn
thumb|right|„Pan-hliðið“ var lengi eini inngangur hins forna borgarmúrs sem byggður var árið 514 f.Kr. og umkringdi og verndaði Suzhou. Nafngiftin kemur frá trédreka á hliðinu sem átti að fæla frá Yue konungsríkið í suðri.|alt=„Pan-hliðið“ var lengi eini inngangur hins forna borgarmúrs sem byggður var árið 514 f.Kr. sem umkringdi og verndaði Suzhou. Nafngiftin kemur frá trédreka á hliðinu sem átti að fæla frá Yue konungsríkið í suðri.
Á tíma Zhouveldisins (9. öld f.Kr.– 207 e.Kr) var byggð þekkt sem „Gusu“ nefnd eftir nærliggjandi Gusu-fjalli, höfuðborg Wu-ríkis. Það var líka kallað Wu. Árið 514 f.Kr. stofnaði Helü konungur af Wu nýja höfuðborg skammt frá Helü borg. Á tímabili stríðsríkjanna hélt Helü-borg áfram að þjóna sem staðbundið aðsetur ríkisstjórnarinnar. Frá þeim svæðum sem það stjórnaði varð staðurinn þekktur sem Wuxian ( „Wu sýsla“) og Wujun („Wu stjórnsetrið“).
Á valdatíma Qin (221 f.Kr.–206 e.Kr.) var staðurinn þekktur sem Kuaiji.
Nafnið „Suzhou“ var fyrst opinberlega notað fyrir borgina árið 589 e.Kr. á tíma Sui-veldisins (581–618). Su (蘇 eða 苏) í nafni þess eru nafnhvörf frá gamla þéttbýlisnafninu „Gusu“. Nafnið Zhou (州) vísar til héraðs eða sýslu (sbr. Guizhou), en var oft notað sem samheiti yfir höfuðborg slíks svæðis (sbr. Guangzhou, Hangzhou o.s.frv.).
Vagga Wu menningar
thumb|right |„Skrásetning hins mikla sagnfræðings“ eftir Sima Qian (145 f.Kr.- 91 f.Kr.) geymir mikilvægar heimildir um stofnun Wu-ríkisins á 11. öld f.Kr.|alt=„Skrásetning hins mikla sagnfræðings“ eftir Sima Qian (145 f.Kr.- 91 f.Kr.) geymir mikilvægar heimildir um stofnun Wu-ríkisins á 11. öld f.Kr.
Suzhou er ein vagga Wu menningar og einn af elstu þéttbýlisstöðum við Jangtsefljót. Wu vísar til þess svæðis í Kína sem miðast við Tai-vatn á Jiangnan svæðinu er liggur suður af Jangtse.
Á svokölluðu vor- og hausttímabili í sögu Kína (770–476 f.Kr.) bjuggu staðbundnir Baiyue ættbálkar sem nefndir voru „Gou Wu“ á landsvæði núverandi nútímaborgar Suzhou. Þessir ættbálkar mynduðu þorp við hæðirnar fyrir ofan votlendið umhverfis Tai-vatn.
Fornum sagnfræðirit Sima Qian sagnfræðings (145 f.Kr.- 91 f.Kr.) greina frá því að Taibo frændi konungs Zhouveldisins hafi stofnað Wu-ríkið í nærliggjandi Wuxi á 11. öld f.Kr. Taibo siðað heimamenn og bætti landbúnað þeirra og áveitustjórn. Wu hirðin flutti síðar til Gusu þar sem nútíma Suzhou liggur. Wu-ríkið stóð frá 12. öld f.Kr.– 473 f.Kr.
Finndís
Finndís er íslenskt kvenmannsnafn.
Suzhou
Vagga Wu menningar
Árið 514 f.Kr. flutti Helü konungur af Wu hirð sína til svæðisins og nefni byggðina Helü eftir sjálfum sér. Ráðherra hans Wu Zixu (og nú kínversk goðsögn) tók þátt í skipulagningu þess sem síðar varð grunnur að Suzhou borg. Árið 473 f.Kr. var Wu ríki sigrað og innlimað inn í Yue-ríki er lá í suðaustri. Árið 306 f.Kr. var Yue-ríki innlimað af Chu-lénsríki Zhouveldisins. Leifar hins forna konungsríkis má sjá í dag í hinum 2.500 ára gamla borgarmúr og Pan-hliði hans í Suzhou borg.
Á svokölluðu „tímabili stríðsríkjanna“ (475–221 f.Kr.) var Suzhou aðsetur Wu-sýslu. Eftir landvinninga Qin-veldisins (221–206 f.Kr.) árið 222 f.Kr. var staðurinn höfuðstaður Kuaiji stjórnarsetursins.
Á tíma Sui-veldisins
thumb|right |Garður hins auðmjúka embættismanns. Þar var fyrst garður á tíma Suður-Songveldisins (1131-1162) en honum var ýmist eytt eða breytt. Árið 1513, ákvað Wang Xiancheng, sendiherra og skáld Mingveldisins hógvær starfslok sín og byggði upp garðinn. Sonur hans tapaði honum síðar í veðmáli. Garðurinn er á [[heimsminjaskrá UNESCO . |alt= Garður hins auðmjúka embættismanns. Þar var fyrst garður á tíma Suður-Songveldisins (1131-1162) en honum var ýmist eytt eða breytt. Árið 1513, ákvað Wang Xiancheng, sendiherra og skáld Mingveldisins starfslok sín og byggði upp garðinn. Sonur hans tapaði honum síðar í veðmáli. Garðurinn er á heimsminjaskrá UNESCO.]]
Nafnið „Suzhou“ var fyrst opinberlega notað fyrir borgina árið 589 e.Kr. þegar Sui-veldið (581–618) lagði undir sig suðurhluta Kína. Borgarnafnið eru nafnhvörf frá gamla þéttbýlisnafninu „Gusu“ frá tíma Zhouveldisins (9. öld f.Kr.– 207 e.Kr), nefnd eftir nærliggjandi Gusu-fjalli. Með byggingu Miklaskurðar (umfangsmiklir manngerðir skipa- og áveituskurðir í Austur Kína) varð Suzhou stjórnsýslu- og viðskiptamiðstöð fyrir svæði sem þróaðist hratt yfir í stærsta hrísgrjónafgangssvæði Kína. Að sama skapi jókst hernaðarlegt mikilvægi borgarinnar. Áframhaldandi uppbygging Miklaskurðar á tímum Songveldisins (960–1279) og Júanveldisins (1206–1368) ýtti enn undir framþróun Suzhou.
Árið 1356 gerði Zhang Shicheng (1354 – 1367) konungur Wu-ríkisins, Suzhou að höfuðborg sinni. Árið 1367 tók keppinautur hans, Zhu Yuanzhang, borgina eftir 10 mánaða umsátur. Zhu, sem síðar lýsti sjálfan sig sem fyrsta keisara Mingveldisins, reif gömlu borgarmúrana í miðri Suzhou borg og lagði á þunga skatta á volduga fjölskyldur borgarinnar og héraðsins. En þrátt fyrir skattaáþján og útlegð margra þekktra borgara, varð Suzhou fljótt aftur borg velmegunar.
Á 13. öld heimsótti feneyski ferðamaðurinn Marco Polo borgina og tjáði sig um glæsileika hennar. Wusong-fljót og Suzhou-skurðurinn veittu borginni beinan aðgang að sjónum og um tíma var Suzhou höfn fyrir erlendar siglingar, þar til framburður Jangtsefljótsins og áveitu- og uppgræðsluframkvæmdir hindruðu aðgengi.
Velmegunarár á tíma Ming- og Tjingveldanna
Hlutar úr myndarollu Hsu Yang:
19. og 20 öldin
thumb|right |Siglt á vatnaleið í Gusu hverfi. Í Suzhou eru vötn, ár, tjarnir, og skipgengir skurðir mjög áberandi.|alt= Siglt á vatnaleið í Gusu hverfi borgarinnar. Í Suzhou eru vötn, ár, tjarnir, skipaleiðir og skurðir mjög áberandi.
Suzhou borg var fyrst opnuð fyrir utanríkisviðskipti með svokölluðum Shimonoseki-sáttmála sem undirritaður var árið 1895 milli Japanska keisaradæmisins og Tjingveldisins í Kína, friðarsamnings er batt enda á fyrra kínverska-japanska stríðið og veitti erlendum ríkjum bestu viðskiptakjör. Þetta var þó án teljandi árangurs fyrir utanríkisviðskipti borgarinnar. Útlendingar opnuðu evrópskan og kínverskan skóla árið 1900 og Suzhou járnbrautarstöðin, með tengingu við Sjanghæ opnaði árið 1906. Rétt fyrir fyrri heimsstyrjöldina voru 7000 silkivefstólar í notkun í borginni. Efnahagur varð þó fyrir neikvæðum áhrifum af erlendri samkeppni og silkiiðnaðurinn, sem að mestu byggði á litlum handverksstæðum, fór mjög hallorka. Um það leyti voru stofnaðar nokkrar nútímaverksmiðjur sem framleiddu satín og bómullarefni. Stórt raforkuver var byggt en lítið var þó um nútímaiðnað í borginni.
Allt fram á upphaf 20. aldar var stór hluti borgarinnar myndaður af eyjum tengdum með ám, lækjum og skurðum við nærliggjandi sveitir. Áður en borgarmúrarnir voru rifnir lágu þeir í um 16 kílómetra hring, þar sem fjögur stór úthverfi stóðu utan þeirra.
Japanir réðust inn í borgina árið 1937 og hernámu allt til stríðsloka árið 1945. Afleiðing stríðsins var mikil eyðilegging borgarinnar og hinna merkilegu garða hennar. Endurreisn þeirra hófst snemma á fimmta áratug síðustu aldar.
Samtímaborgin
thumb|right |Silkiiðnaður í Suzhou hefur verið borginni mikilvægur í gegnum söguna.|alt=Silkiiðnaður í Suzhou hefur verið borginni mikilvægur í gegnum söguna.
Silki- og bómullariðnaðurinn, sem lengi var meginstoð hagkerfis borgarinnar, hefur nú verið nútímavæddur verulega. Eftir níunda áratug síðustu aldar hafa verið byggðar verksmiðjur sem framleiða málmvinnsluvörur, vélar, ýmis efni, lyf, rafeindatæki og unnin matvæli. Nýr mikilvægur hátækniiðnaðargarður fjármagnaður af innlendum fjárfestum og frá Singapúr, hefur verið byggður upp í austurútjaðri borgarinnar.
Fyrsta járnbraut Suzhou sem tengir borgina við Sjanghæ og Nanjing í norðvestri, var opnuð árið 1908. Árið 1936 var byggð ný járnbrautarlína er tengir aðaljárnbrautina milli Sjanghæ og Hangzhou við Jiaxing (í norðurhluta Zhejiang). Einnig eru nú hraðbrautir og hraðbrautir til Kunshan og Changshu á Jangtse óshólmasvæðinu, auk Nanjing, Sjanghæ og Hangzhou. Að auki er enn mikil umferð um vatnaleiðir svæðisins.
Suzhou borg er mikil miðstöð fræða; Suzhou háskóli (áður Dongwu háskóli) og Listaskóli Suzhou voru stofnaðir snemma á 20. öld og síðar voru fleiri háskólar og framhaldsskólar stofnaðir.
Borgin státar af meira en 150 stórkostlegum görðum með hofum, skálum og klettaskúlptúrum. Fjöldi þeirra sem eru frá 11. til 19. aldar var árið 1997 tilnefndur sameiginlega á heimsminjaskrá UNESCO. Þessir merkilegu og fallegu garðar, ásamt öðrum menningar- og sögustöðum Suzhou og nærliggjandi Tai-vatn gera svæðið að vinsælum ferðamannastað.
Stjórnsýsla
Suzhou borg nær yfir svæði sem telur 8.657 ferkílómetra. Ár, vötn og sjávarföll taka um 36,6% af heildarflatarmáli borgarinnar. Í lok árs 2020 þegar kínverska manntalið var síðast framkvæmt, var íbúafjöldi miðborgarkjarnans 5.892.892 og íbúar á stjórnsýslusvæðinu öllu voru 12.748.262. Undir Suzhou eru fjórar borgir á sýslustigi: Zhangjiagang, Changshu, Taicang og Kunshan, og síðan sex hverfi: Wujiang, Wuzhong, Xiangcheng, Gusu, Suzhou iðnaðargarðurinn og Suzhou hátæknisvæðið (Huqiu hverfi).
Miðborgarhluti Suzhou er óformlega kallaður „gamli bærinn“. Hann er í dag Gusu-hverfið. Í því er mikilvægur þjóðsögu- og menningararfur Kína fólginn í byggingum, görðum, brúm, síkjum o.s.frv. sem njóta minja- og menningarverndar.
Suzhou iðnaðargarðurinn er austan við gamla bæinn og Suzhou hátækni þróunarsvæðið er í Huqiu hverfi í vesturhlutanum. thumb|right|400px|Stjórnsýsluskipting Suzhou-borgar í hverfi og undirborgir
Klóelfting
Klóelfting (fræðiheiti: Equisetum arvense) er planta af ættkvísl elftinga af elftingarætt.
Suzhou
Veðurfar
thumb|right |Snjóföl í „Garði meistara netanna“ sem upphaflega var byggður á 12. öld, er eitt margra kennileita Suzhou. Veturinn þykir kjörinn tími til að heimsækja garðinn þegar ferðamenn eru færri. |alt=Snjóföl í „Garði meistara netanna“ sem upphaflega var byggður á 12. öld, er eitt margra kennileita Suzhou. Veturinn þykir kjörinn tími til að heimsækja garðinn þegar ferðamenn eru færri.
Klóelfting
Útlit
Hún hefur gárótta, sívala og liðskipta stöngla sem hafa liðskiptar, kransstæðar greinar. Hún þekkist á því að neðsti liður hverrar greinar er mun lengri en stöngulslíðrið, þetta á þó ekki við um greinarnar á neðstu stöngulliðunum.
Suzhou
Veðurfar
Suzhou hefur fjögurra árstíða rakt heittemprað loftslag undir áhrifum monsúnvinda, með heitum, rökum sumrum og svölum, skýjuðum, rökum vetrum með einstaka snjókomu. Sumur og vetur eru löng en vor og haust stutt. Almennt má segja að veðrið sé milt og rakt með fjórum mismunandi árstíðum. Gott þykir að heimsækja borgina milli janúar og apríl því þá er veðrið ekki of kalt. Blóm eru í fullum blóma fram í júní.
Klóelfting
Útlit
Gróöxin, sem kallast skollafætur, skollafingur eða góubeitlar vaxa snemma á vorin löngu áður en elftingin sjálf sést. Þau eru blaðgrænulaus, ljósmóleit með svörtum slíðrum og falla eftir gróþroskun.
Suzhou
Veðurfar
Hér að neðan má sjá að árið 2020 var ársmeðalhiti um 17,9 °C og meðal ársúrkoma um 1.570 mm.
Klóelfting
Útlit
Klóelftingin nær 20 til 40 sentímetra hæð og vex gjarnan á röskuðum svæðum, í görðum, vegköntum, mólendi og skógarbotnum.
Annað
Klóelfting hefur 216 litninga (108 pör) sem er fimm sinnum meira en maðurinn sem hefur 46 litninga.
Suzhou
Efnahagur borgarinnar
thumb|right |Listskúlptúrinn „Samlyndi“ í Suzhou iðngarðinum.|alt= Listskúlptúrinn „Samlyndi“ í Suzhou iðngarðinum.
thumb|right |Ein hundraða verslana „Brúðkaupskjólamarkaðar Huqiu hverfis“ þar sem 1200 verksmiðjur og fjölskylduverkstæði framleiða brúðkaups- og kvöldkjóla. |alt=Ein hundraða verslana „Brúðkaupskjólamarkaðar Huqiu hverfis“ þar sem 1200 verksmiðjur og fjölskylduverkstæði framleiða brúðkaups- og kvöldkjóla.
thumb|right |Umskipun gáma í höfninni í Taicang einni undirborga Suzhou. Höfnin er í austurhluta Taicang og suður af [[Jangtse við Austur-Kínahaf. |alt=Umskipun gáma í höfninni í Taicang einni undirborga Suzhou. Höfnin er í austurhluta Taicang og suður af Jangtse við Austur-Kínahaf.]]
thumb|right |Menningar- og listamiðstöð Suzhou sem opnaði árið 2007, situr austan Jinji vatns í Suzhou iðngarðinum. Hún hefur 138.000 fermetra gólfflöt. |alt=Menningar- og listamiðstöð Suzhou sem situr austan Jinji vatn í Suzhou iðngarðinum, er með 138.000 fermetra gólfflöt. Hún var opnaði árið 2007.
Almennt
Allt frá tímum Tangveldisins (618 – 907) hefur efnahagslíf Suzhou byggst á textíliðnaði, einkum silki, og viðskiptum sem hafa byggt af mikilvægum vatnaleiðum – Jangtsefljóti og Miklaskurði. Eftir valdatöku kommúnista árið 1949, fór Sucsou á braut iðnvæðingar. Málmvinnsla, vélasmíði, hljóðfæragerð, rafeinda- og efnaiðnaður varð umfangsmikill þáttur í atvinnulífi borgarinnar. Fyrir var hefðbundinn iðnaður á borð við handverk, lakkvörur, húsgagnagerð í Ming-stíl, jaði- og tréskurður, aðallega til útflutnings. Eftir miklar niðursveiflur 20. aldar og fremur hæga framþróun hófst verulegur hagvöxtur borgarinnar um síðustu aldamót og varð hún fljótt ein af leiðandi borgum í Austur Kína.
Í dag er Suzhou mjög þróað efnahagssvæði í Kína. Borgin er iðnaðar- og verslunarmiðstöð Jiangsu-héraðs, auk þess að vera mikilvæg fjármála-, menningar-, lista-, mennta- og samgöngumiðstöð. Þjónustugeiri borgarinnar einkum ferðaþjónusta, er mjög þróaður og vex að sama skapi.
Efnahagsþróun borgarinnar hefur verið mjög hröð síðustu áratugi eftir að Kína var opnað fyrir meira viðskiptafrelsi. Þannig tólffaldast landsframleiðsla borgarinnar milli áranna 1995 og 2012. Efnahagslegur styrkur Suzhou fór fram úr héraðshöfuðborginni Nanjing fyrir mörgum árum. Góð staðsetning borgarinnar í nálægð við Sjanghæ, lágur rekstrarkostnaður og hagstætt starfsumhverfi fyrirtækja hafa breytt borginni í miðstöð viðskipta og erlendrar fjárfestingar. Samkvæmt matsrannsókn á samkeppnishæfni 291 kínverskra borga árið 2021 var Suzhou talin meðal þeirra 10 efstu.
Erlend fjárfesting
Borgin hefur notið erlendrar fjárfestinga, byggt og en með tiltölulega lágan rekstrarkostnað. Til að auka samkeppnishæfni borgarinnar frekar frekar hafa borgaryfirvöld beitt sér í einföldun regluumhverfis fyrirtækja, hvatt til ráðningar erlendra sérfræðinga, fjárfestinga í rannsókn og þróun og víðtækra aðgerða til að laða að erlenda fjárfestingu. Hvatt hefur verið til erlendrar fjárfestingar í framleiðslu (t.d. lyfja, rafeindavöru, bíla) og þjónustu (t.d. banka, flutninga, og rannsóknarþjónustu). Meðal slíkra aðgerða borgaryfirvalda er ívilnandi skattastefna fyrir áhættufjármagn í fyrirtækjum er starfa innan Suzhou iðnaðargarðsins.
Suzhou borg hefur þannig laðað að sér meira en 17.000 fyrirtæki með erlendu fjármagni, frá 115 löndum og svæðum.
Áhersla á nýsköpun
Þá hefur borgin hvatt til nýsköpunar og stafrænnar tækni og veitt margvíslegan stuðning við háþróaðan framleiðsluiðnað á borð við líflæknisfræði, geimiðnað, hátæknibúnað, sjónfjarskipti, þróun nýrra efna og endurnýjanlegra orkugjafa. Í lok árs 2021 voru Suzhou 111.555 nýsköpunarfyrirtæki í hátækni er nutu viðurkenningar Vísinda- og tækniráðuneytis Kína. Borgin þykir fremst allra kínverskra borga á héraðsstigi hvað varðar þróun stafræns hagkerfis.
Menntun og vísindi
thumb|right |Soochow háskólinn er opinber háskóli stofnaður af meþódistum árið 1900. Hann er einn fremsti háskóli Kína. Eingöngu efstu 5% nemenda á viðurkenndu inntökuprófi Kína komast þar að. |alt= Suzhou háskólinn er opinber háskóli, upphaflega nefndur Soochow og stofnaður af Meþódistum árið 1900. Hann er einn fremsti háskóli Kína. Eingöngu þeir er ná efstu 5% á viðurkenndu inntökuprófi Kína komast þar að.
thumb|right |„Háskólabærinn við Dushu-vatn“ sem var stofnað 2002 í Suzhou iðngarðinum, nær yfir 11 ferkílómetrar svæði. Þar eru nú 11 æðri menntastofnanir. |alt=„Háskólabærinn við Dushu-vatn“ sem var stofnað 2002 í Suzhou iðngarðinum, nær yfir 11 ferkílómetrar svæði. Þar eru nú 11 æðri menntastofnanir.
thumb|right|Duke Kunshan háskólinn (DKU) er kínversk-amerískur háskóli stofnaður árið 2013. DKU er samstarf Duke háskólans í Bandaríkjunum og Wuhan háskólans í Hubei héraði. | alt=Duke Kunshan háskólinn (DKU) er kínversk-amerískur háskóli stofnaður árið 2013. DKU er samstarf Duke háskólans í Bandaríkjunum og Wuhan háskólans í Hubei héraði.
Almennt
Í aldir hefur Suzhou borg verið þekkt fyrir öflugar menntastofnanir. Frá stofnun alþýðulýðveldsins, og sérstaklega eftir innleiðingu stefnu um umbætur og opnun hagkerfis Kína, hafa stjórnvöld á öllum stigum lagt mikla áherslu á uppbyggingu menntunar. Menntakerfi Suzhou hefur þróast verulega fram á veg á síðustu árum. Gerðar eru meiri kröfur og menntakerfið er alþjóðlegra. Árið 2020 voru í borginni 1.749 skólar mismunandi gerðar og á ólíkum stigum. Þar á meðal eru 26 háskólar og framhaldsskólar. Alls voru þá um 2.1 milljón háskóla- framhaldsskólanemar. Á hverju ári útskriftast 465.000 nemendur, þar af 65.000 háskólamenntaðir. Fjöldi fastráðinna kennara er 130.000. Grunnskólakerfi Suzhou er alþjóðavænt. Borgin hefur 53 alþjóðlega skóla, þar á meðal 18 opinbera skóla með alþjóðlegum bekkjum, 31 alþjóðlega einkaskóla og 4 skóla fyrir börn erlendra starfsmanna, einn skóla fyrir börn taívanskra kaupsýslumanna; og 26 alþjóðleg samvinnuverkefni menntastofnana.
Háskólaborgin
Suzhou hefur mikinn fjölda framhaldsskóla, háskóla og rannsóknarstofnanir. Þekktasti háskólinn er Soochow háskólinn sem er talinn lykilháskóli á landsvísu og þátttakandi í svokölluðu „211 verkefni“ úrvalsháskóla Kína. „Háskólabærinn við Dushu-vatn“ (e. Dushu Lake Higher Education Town), sem stofnaður var árið 2002 í Suzhou iðngarðinum, nær yfir 11 ferkílómetrar svæði. Hann telur 11 æðri menntastofnanir, þar á meðal Xi'an Jiaotong-Liverpool háskólann, Vísinda- og tækniháskóla Kína, Xi'an Jiaotong háskólann, Nanjing háskólann, Suðausturháskólann, Renmin háskólann í Kína, Soochow háskólann, Sichuan háskólann, Wuhan háskólann, Raforkuháskóla Norður Kína, og útibú Þjóðarháskóla Singapúr. Að auki eru þar ýmsar rannsóknarstofnanir og framhaldsskólar. Nú eru 68.000 nemendur í háskólahverfinu, þar af um 13.000 framhaldsnemar, og meira en 3.000 kennarar.
„Alþjóðamenntagarður Suzhou borgar“ (e. Suzhou International Education Park) sem staðsettur er í Wuzhong hverfinu, er þjálfunarstöð meira en 10 verkmennta- og framhaldsskóla og háskóla. Í ofangreindir upptalingu eru ónefndir ýmsir framhaldsskólar og háskólar á héraðsstigi, eins og Changshu Tækniháskólinn, Shazhou tæknifagstofnunin, Kunshan framhaldsskóli Jiangsu á sviði hljóðvarps og sjónvarps, og svo framvegis. Að auki eru ýmsir framhaldsskólar, háskólar og háskólasvæði í byggingu.
Vísindi og rannsóknir
Í borginni er sterk áhersla á vísindi, tækni og rannsóknir og þátt þeirra í samkeppnishæfni svæðisins. Það segir nokkra sögu að árið 2019 voru 104 vísinda-og fræðimenn frá Suzhou borg innan Kínversku vísindaakademíunnar og Kínverska verkfræðiakademíunnar. Í borginni eru 127 rannsóknarmiðstöðvar á sviði verkfræði og 741 fyrirtækjatæknimiðstöðvar. Alls eru þar 9.772 hátæknifyrirtæki. Sem stendur eru tveir Nóbelsverðlaunahafar frá Suzhou - Li Zhengdao og Chu Diwen.
Minjar og áhugaverðir staðir
Suzhou er fjölsótt ferðamannaborg. Vatnaborgin með síkjum og mörgum vatnaleiðum dregur að, sem og fjöldi stórkostlegra garða með hofum, skálum og klettaskúlptúrum. Fjöldi annarra menningar- og sögustaða ásamt nærliggjandi Tai-vatni gera svæðið að vinsælum ferðamannastað.
Klassískir garðar Suzhou
thumb|right|Garður hvíldar og íhugunar er í bænum Tongli í útjaðri Suzhou. Ren Lansheng, brottrekinn embættismaður vildi sýna íhygli og dyggð og byggði garðinn árið 1885.|alt=Garður hvíldar og íhugunar er í bænum Tongli í útjaðri Suzhou. Ren Lansheng, brottrekinn embættismaður vildi sýna íhygli og dyggð og byggði fallegann garðinn árið 1885. Suzhou garðarnir vísa til garða og bygginga, sem upphaflega voru flestir einkagarðar. Þeir fyrstu eiga rætur í svokölluðu vor- og hausttímabili í sögu Kína þegar Suzhou varð höfuðborg Wu konungsríkisins (514 f.Kr.). Garðarnir þróuðust síðar á tímum Songveldisins (960–1279), döfnuðu á valdatíma Ming (1368–1644) og blómstruðu á tíma Tjingveldisins (1644–1912). Undir lok Tjingveldisins hafði Suzhou meira en 170 slíka garða. Meira en 60 eru vel varðveittir og 19 eru opnir almenningi. Þeir ná yfir lítil en vel hönnuð svæði sem byggja á listrænum hugmyndum um tengingu manns við náttúruna. Hið takmarkaða rými garðanna er úthugsað, hannað og skreytt og virðast taka breytingum við hvert fótmál. Árið 1997 fóru garðarnir sameiginlega á heimsminjaskrá UNESCO en þar voru níu þeirra tilgreindir sérstaklega.
Hin forna borg
thumb|right|Tonggui brúin yfir skipaskurðinn við Shentang götu. Ferðamönnum er þar boðið í siglingar á síkjunum og skurðum.|alt=Tonggui brúin yfir skipaskurðinn við Shentang götu. Ferðamönnum er þar boðið í siglingar á síkjunum og skurðum. Gamla Suzhou borgin sem þekur 14,2 ferkílómetra svæði, var ein stærsta borgin til forna sunnan Jangtse -fljóts. Sá hluti Miklaskurðar (umfangsmiklir skipa- og áveituskurðir Austur Kína) sem liggur um Suzhou, inniheldur tíu borgarhlið og yfir 20 steinbrýr með sögulegum svæðum sem hafa verið vel varðveitt, auk mustera og skála. Alls eru 24 vatnaleiðir við Miklaskurð. Rætur byggingarsögunnar má rekja allt til 514 f.Kr. Í meira en 2.500 ár hefur borgarsvæðið lítið breyst. Enn er þar sama heildarumgjörðin með vatnaleiðum, vegum og brúm. Tvær best vernduðu húsaraðirnar með einkenni vatnsborgar eru hin 1.200 ára gamla Shantang gata og hinn 800 ára gamli Pingjiang vegur.
Tai vatnið
Tai vatnið er vinsæll ferðamannastaður. Það er stórt grunnt stöðuvatn sem liggur á mörkum héraðanna Jiangsu og Zhejiang. Það er um 2.250 ferkílómetrar að stærð, með 90 eyjum og meðaldýpi þess eru 2 metrar. Þrír fjórðu vatnsins tilheyrir Suzhou. Vatnið er tengt Miklaskurði.
Sögu og listasöfn
thumb|right|Suzhou safnið sem hinn frægi arkitekt I.M. Pei hannaði fyrir fæðingarborg sína. Alls heimsóttu 2.340.000 gestir þetta sögu- og listasafn árið 2018. |alt=Suzhou safnið sem hinn frægi arkitekt I.M. Pei hannaði fyrir fæðingarborg sína. Alls heimsóttu 2.340.000 gestir þetta sögu- og listasafn árið 2018. thumb|right|Óperu- og leikhússafn Suzhou er staðsett í leikhúsi frá tímum Mingveldisins í Gusu hverfi.|alt=Óperu- og leikhússafn Suzhou er staðsett í leikhúsi frá tímum Mingveldisins í Gusu hverfi.
Suzhou safnið er staðbundið sögu- og listasafn sem hefur að geyma forna kínverska list, málverk, skrautskrift og handsmíðað handverk. Safnið var stofnað árið 1960 en flutti 2006 í núverandi húsakynni sem arkitektinn I.M. Pei hannaði fyrir fæðingarborg sína. Safnið nær yfir meira en 8.000 fermetra svæði. Hönnun nýju safnbyggingarinnar byggir á hefðbundnum byggingarstíl Suzhou, sem setur safnið á milli húsagarða. Aðalgarður safnsins þykir nútímalega túlkun á byggingarstíl „Garðs hins auðmjúka embættismanns“.
Silkasafnið í Suzhou skjalfestir mikilvæga sögu silkiframleiðslu og útsaums í borginni frá um 2000 f.Kr. Þar má finna gamla vefstóla með sýnikennslu, sýnishorn af fornu silkimynstri og útskýringu á silkirækt. Óperu- og leikhússafn Suzhou er staðsett í leikhúsi frá tímum Mingveldisins í Gusu hverfi borgarinnar. Þar eru sýningarsalir með gömlum hljóðfærum, handafrituðum bókum, textum, grímum og búningum. Safnið sýnir 500 ára sögu Kunqu, elstu form kínverskrar óperu.
Hof og pagóður
thumb|right|„Tígrahæða-pagóðan“ er eitt helsta tákn Suzhou. Goðsögn segir að þar hafi Helü konungur Wu ríkisins æft sverðburð. Eftir dauða hans hafi birtist þar hvítt tígrisdýr sem gaf hæðinni nafnið „Tígrahæð“. |alt=„Tígrahæða-pagóðan“ er eitt helsta tákn Suzhou. Goðsögn segir að þar hafi He Lu konungur Wu ríkisins æft sverðburð. Eftir dauða hans birtist þar hvítt tígrisdýr sem gaf hæðinni nafnið „Tígrahæð“. Af mörgum frægum búddista og taóistum í Suzhou borg er Hansan hofið frægast. Það er staðsett í vesturhluta Suzhou. Frægð þess er að miklu leyti að þakka skáldinu Zhang Ji, sem orti ljóð um hofið á 8. öld, sem varð hluti af þekktu „Safni þrjúhundruð ljóða Tangveldisins“. Hofið var stofnað árið 502, en núverandi bygging þess er frá 19. öld. Í hofinu er stór steypt bronsbjalla og bjölluturn. „Tígrahæða-pagóðan“ er eitt helsta tákn Suzhou, átthyrnd, sjö hæða, 54 metra há múrsteinspagóða, sem var byggð á árunum 959 til 961, á Tígrahæð. Pagóðan hallar líkt og Skakka turninn í Písa, toppur hennar víkur frá lóðréttu um 2,3 metra. „Pan-hliðið“ eða Panmen hliðið er sögulegt kennileiti við suðvesturhorni hinna fornu borgar Suzhou. Það var upphaflega byggt á svokölluðu vor- og hausttímabili í Wu fylki og er áætlað að það sé um 2.500 ára gamalt. Auk hliðsins eru tvö kennileiti: Ruiguang pagóðan, sem er elsta pagóðan borgarinnar byggð með einföldum búddískum útskurði árið 247; og brú sem kölluð er „Wu hliðið“ og var lengi hæsta brú borgarinnar. Svæðið er hluti af hinum forna borgarmúr sem fyrst var byggður árið 514 f.Kr. Nafngiftin kemur upphaflega frá trédreka sem hékk á hliðinu sem átti að fæla frá Yue konungsríkið í suðri. Hliðið var eini inngangurinn að múrnum sem umkringdi og verndaði Suzhou.
Samgöngur
thumb|right |Sporvagnastöð Hátæknigarðisins í Suzhou.|alt=Sporvagnastöð Hátæknigarðisins í Suzhou.
Samgöngur í stórborginni Suzhou eru flóknar og fjölbreyttar. Vegna nauðsyn þess að vernda fornminjar í elsta hluta borgarinnar eru viðgerðir og uppbygging samgöngumannvirkja erfiðar og umferð því þar þung. Á álagstímum og á frídögum er umferðin borginni ofviða; einkabílum fjölgar ört, auk þess sem borgin er mikil umferðar- og iðnaðarmiðstöð. Umferðarteppur eru því tíðar. Til að létta á umferðarþrýstingi hefur Suzhou skipulagt upphækkaðar hraðbrautir umhverfis borgina. Samgöngur í þéttbýli Suzhou samanstanda af mörgu, þar á meðal rútum, leigubílum og járnbrautum. Borgaryfirvöld hafa hvatt íbúa til að nýta sér almenningssamgöngukerfið með niðurgreiðslum fargjalda og þeir forðist álagstíma eins og kostur er. Með Miklaskurði til Peking og Hangzhou sem liggur í gegnum borgina frá norðri til suðurs, og Sjanghæ -Nanjing járnbrautina, Peking -Sjanghæ hraðbrautina og Sjanghæ-Nanjing hraðbrautina sem liggja frá austri til vesturs. Nálægir eru fimm alþjóðaflugvellir.
Vatnasamgöngur
thumb|right |Suzhou höfn telst stærsta höfn Jiangsu-héraðs og ein stærsta höfn í heims.|alt=Suzhou höfn telst stærsta höfn Jiangsu-héraðs, og ein stærsta höfn í heiminum.
Samgöngur á vatni eru borginni mikilvægir. Meira en 2.700 kílómetrar af skipgengum vatnaleiðum mynda vatna- og landflutningsæð borgarinnar. Margar litlar skipgengar ár liggja í gegnum þéttbýlið og sumar eru einnig nýttar sem skemmtiferðaleiðir ferðamanna. Peking-Hangzhou skurðurinn, sem er hluti Miklaskurðar, liggur við borgina. Suzhou hefur samtals 3.681 brýr í þéttbýli, þar af 27 sérstaklega stórar brýr, 125 brýr, 520 meðalstórar brýr og 3.009 litlar brýr.
Járnbrautir
thumb|right |CRH2 EMU háhraðalest á aðaljárnbrautarstöðinni í Suzhou. Þær ná allt að 250 km/klst hraða.|alt= CRH2 EMU háhraðalest á Suzhou aðaljárbrautarstöðinni. Þær ná allt að 250 km/klst hraða.
thumb|right |Kunshan lestarstöðin í Suzhou.|alt=Kunshan lestarstöðin í Suzhou.
Með fjórum aðallestarstöðvum eru járnbrautartengingar borgarinnar mjög vel þróaðar. Aðallestarstöð Suzhou nálægt miðbænum, er meðal fjölförnustu farþegastöðva Kína. Í gegnum borgina liggja þrjár samhliða járnbrautir milli Sjanghæ - Nanjing: Peking-Sjanghæ járnbrautarlestirnar (sem eru aðallega „hefðbundnar lestir“ til ýmissa borga Kína) og Sjanghæ – Nanjing háhraðalestir með mjög tíða þjónustu. Frá Suzhou tekur aðeins um 25 mínútur að komast til Sjanghæ með hraðlest og innan við klukkustund til Nanjing. Á Norðurlestarstöð borgarinnar, nokkrum kílómetrum norðar, er Peking–Sjanghæ háhraðalestin sem opnuð var árið 2011. Aðrar stöðvar á Peking – Sjanghæ járnbrautinni og Sjanghæ–Nanjing borgarlestabrautinni þjóna stöðum innan Suzhou-héraðsborgar, eins og Kunshan. Í norðurhluta Suzhou, Zhangjiagang, Changshu og Taicang, opnaði háhraðalest árið 2020 sem liggur þvert yfir Jangtsefljót frá Nantong til Sjanghæ.
Borgarlestir
thumb|right |Hraðvagn leið 1. Til að draga úr umferðarþunga var 2008 líkt og í fleiri borgum, ákveðið að byggja upp „Borgarlínur“, [[Hraðvagn|hraðvagnakerfi strætisvagna (BRT).|alt=„Borgarlína“ Hraðvagn leið 1. Til að draga úr umferðarþunga var 2008 opnað hraðflutningakerfi strætisvagna (BRT).]]
Borgarlestarkerfi Suzhou er með fimm línur í rekstri sem ná yfir 211 kílómetra. Með þeim fóru 410 milljónir farþegar árið 2021. Verið er að leggja fjórar nýjar og á smíði þeirra að ljúka árið 2024. Þá mun þetta lestarkerfið samanstanda af níu sjálfstæðum lestarlínum sem spanna 353 kílómetra og 280 stöðvar. Samkvæmt langtímáætlun borgaryfirvalda eiga 21 borgarlestir að þjóna borginni árið 2035.
Sporvagnar
thumb|right |Suzhou sporvagninn í Nýhverfi Suzhou. Áætlanir eru um mikla uppbyggingu sporvagnakerfis í borginni.|alt= Suzhou sporvagninn í Nýhverfi Suzhou. Áætlanir eru um mikla uppbyggingu sporvagnakerfis í borginni. Árið 2014 opnaði nýtt sporvagnakerfi Suzhou. Nú eru tvær sporvagnslínur í gangi í Nýhverfi Suzhou. Fyrirhugað er að byggja 6 sporvagnalínur á næstu árum.
Strætisvagnr og hraðvagnakerfi
thumb|right |Strætivagn á leið 2 í Shinkansen, Suzhou.|alt= Strætivagn á leið 2 í Shinkansen, Suzhou. Suzhou hefur öflugt strætisvagnakerfi sem liggur til allra borgarhluta. Fargjöld eru fast gjald, venjulega 1 Yuan fyrir rútur sem er ekki loftkældar og 2 Yuan fyrir loftkældar rútur. Til að draga enn úr umferðarþunga í borginni var árið 2008 opnað nýtt hraðvagnakerfi (BRT) sem er 25 kílómetra hraðflutningakerfi strætisvagna. Í dag eru 5 slíkar borgarlínur reknar á sérætluðum akreinum fyrir þessa strætisvagna.