cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arfur Gula skuggans
Söguþráður
Guli skugginn, að öðru nafni Herra Ming, lætur Bob Moran eftir harla einkennilegan arf og fer hetja vor að sækja hann alla leið til Indlands og hefst ferðalagið frá miðaldakastala í Dardogne í Frakklandi, um gömlu hverfin í Parísarborg og að lokum til Kutch Rann í Indlandi, sem er eyðilegt fenjasvæði, en þar á Guli skugginn eina af hinum mörgu bækistöðvum sínum, falda undir yfirborði jarðar. Bob Moran heldur ótrauður áfram ferðinni, ásamt vinum sínum þeim Ballantine og Clairembart prófessor, að ógleymdum leynigesti, sem bætist í hópinn í Indlandi, og lendir þessi fámenni flokkur í hverri hættunni á fætur annarri. Bob hefur vissulega forystuna, en Guli skugginn heldur í spottana, því að honum þykir gaman að leika sér.
Aðalpersónur
Bob Moran, Bill Balantine, Prófessor Aristide Clairembart, Evariste Grosrobert notaríus, Cynthia Paget, Herra Ming (Guli skugginn), Tanía Orloff, Sir Archibald Baywatter, Jouvert ofursti, Arnold Paget, Nikulás Strygin, Kien Tseu
Sögusvið
Dardogne, Paris, Frakkland - Nagai Parkar, Kutch Rann, Indland
Glúkagon
thumb|Glúkagonsameind. Glúkagon er hormón sem er aðalega framleitt í briskirtlinum, slímhúð maga og skeifugarnar. Það eykur magn glúkósa í blóði og ásamt öðrum hormónum, þá aðallega insúlíni, stjórnar það jafnvægi blóðsykursins. Glúkagon losar oftast um næringu til brennslu með því að losa glúkósa úr glýkógenbirgðum lifrinnar
Adelges
Adelges er ættkvísl skordýra sem nærist á barrtrjám. Þau eru með flókinn lífsferil, sumar nærast einvörðungu á greni, aðrar með önnur barrtré sem millihýsil. Sex kynslóðir þarf til að ljúka tveggja ára ferli, og í tilfelli tegunda sem eru með millihýsil eru vængjuð fullorðinsstig eingöngu mynduð þegar kynslóðir fara frá einum hýsli til annars.
Myndir
Helstu tegundir eru:
Að auki eru:
Perm
Perm getur átt við
784
Árið 784 (DCCLXXXIV í rómverskum tölum)
Westminster Abbey
thumb|right|Vesturgafl kirkjunnar Stiftskirkja heilags Péturs í Westminster, sem er næstum alltaf kölluð sínu upprunalega nafni Westminster Abbey („Westminsterklaustur“), er stór kirkja að mestu í gotneskum stíl í Westminster („Vestmusteri“) í London, vestan við Westminster-höll. Í kirkjunni er venja að krýning og greftrun Bretlandskonunga fari fram. Kirkjan var dómkirkja um stutt skeið 1546 til 1556. Hún heyrir beint undir konung, fremur en tiltekið biskupsdæmi (Royal Peculiar).
Kvennagangan til Versala
thumb|Kvennagangan til [[Versalir|Versala]] Kvennagangan til Versala eða Brauðgangan er einn af fyrstu atburðum frönsku byltingarinnar. Gangan hófst meðal kvenna á mörkuðum Parísar en að morgni 5. október 1789 lá við uppþotum í borginni vegna hækkandi verðlags og skorts á nauðsynjum eins og brauði.
Hoya telosmoides
Hoya telosmoides er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af R. Omlor. Útbreiðslan er í Borneó.
António Lobo Antunes
António Lobo Antunes (1. september 1942) er einn vinsælasti rithöfundur Portúgala.
António Lobo Antunes fæddist í Lissabon og gaf út fyrstu skáldsöguna sína árið 1979 og kallaðist hún Fílaminni (Memória de Elefante). Hann hefur nokkrum sinnum verið orðaður við Bókmenntaverðlaun Nóbels.
Phnom Penh
thumb|250px|Veisluskáli við konungshöllina í Phnom Penh thumb|250px|Á þessarri loftmynd má sjá hverning Phnom Penh hefur vaxið á mótum Mekong-fljótsins (að ofan á myndinni) og Tonle Sap-fljótsins (frá vinstri á myndinni) right|Staðsetning Phonm Penh í [[Kambódíu]]
Phnom Penh (á khmer ភ្នំពេញ, einnig umskrifað sem Phnum Pénh) er höfuðborg Kambódíu og einnig langstærsta borg landsins. Borgin hefur verið aðsetur stjórnsýslu og miðstöð efnahagslífs allt frá því að Frakkar lögðu landið undir sig í lok nítjándu aldar.
Íbúatala Phnom Penh er um 1.501.725 samkvæmt manntali 2012. Borgin er byggð þar sem Mekong-fljótið mætir Tonle Sap-fljótinu og þar sem Bassac-fljótið skilur við meginkvísl Mekong. Í borginni er alþjóðlegur flugvöllur og fremur stór höfn. Mekong-fljótið er skipgengt að stórum hluta og geta allt að 8000 tonna skip siglt til Phnom Penh á rigningartímanum og allt að 5000 tonna skip á þurrkatímanum.
Þjóðsagan
Samkvæmt þjóðsögu má rekja upphaf borgarinnar til konu sem nefnd var „Gamla konan Penh“ (Duan Penh) og bjó á svæðinu á seinni hluta 14. aldar. Á þeim tíma var höfuðborg landsins í Angkor í nágrenni við núverandi Siem Reap. Svæðið þar sem Phnom Penh er nú var nefnt Tjaktomuk (Chaktomuk) sem þýðir „andlitin fjögur“, það er fljótin fjögur sem þar mætast. Eitt sinn þegar Duan Penh var að safna viði við fljótsströndina fann hún fljótandi trjábút sem hún tók með sér. Í trjábútnum fann hún fjögur Búddalíkneski og eitt af Vishnu (það eru mismunandi fjöldi í ýmsum útgáfum sögunnar). Þessi fundur var túlkaður þannig að þarna mundi ný höfuðborg rísa. Duan Penh lét gera allstórann hól og byggja musteri á honum. Er það þar sem nú er musterið Vat Phnom (phnom þýðir hæð á khmer). Hæðin var síðar kennd við þessa konu og kölluð Phnom Duan Penh og svæðið þar um kring nefnt eftir hæðinni, Phnom Penh.
Sögubrot
Um miðja 15. öld flutti konungurinn aðsetur sitt frá Angkor til núverandi Phnom Penh. Aðalástæðan hefur eflaust verið efnahagsleg. Á fimmtándu og sextándu öld er Kambódía miðsvæðis í miklu viðskiptasvæði þar sem kaupmenn koma alla leið frá Japan og Evrópu. Kaupmenn frá Spáni og Portúgal sem komu til Phnom Penh á 16. öld lýsa borginni sem alþjóðlegri miðstöð, þar sem Kínverjar, Japanir, Malajar, Cham og einnig nokkrir Evrópumenn bjuggu og stunduðu viðskipti. Samskiptin voru þá ekki alltaf vinsamleg og má nefna það að allir Evrópumenn þar voru drepnir 1599. Viðskiptin héldu þó áfram og urðu Hollendingar helsta evrópska verslunarþjóðin á svæðinu á 17. öld eða fram til 1644 þegar kom til mikilla bardaga milli Hollendinga og Kambódíumanna og endaði það þetta viðskiptatímabil. Það var ekki fyrr en á Frakkar fóru að sækjast eftir yfirráðum í lok 19. aldar að Phnom Penh varð að nýju miðstöð í samskiptum við Evrópumenn. Árið 1863 þegar Frakkar yfirtóku stærstan hluta Kambódíu bjuggu um 10 000 manns í borginni, mikill meirihluti Kínverjar.
Með frönsku nýlenduherrunum kom uppgangstímabil í sögu Phnom Penh ekki síst byggingarsögu. Byggðu þeir meðal annars nýja konungshöll sem var tilbúin 1870, og fjölda annarra opinberra bygginga og íbúðarhús fyrir sendimenn Frakklands. Þótti Phnom Penh svo falleg borg að hún ver nefnd „perla Suðaustur-Asíu“. Stór hluti þessara bygging eru nú í mikilli niðurníðslu.
Eftir að landið öðlaðist sjálfstæði frá Frakklandi 1953 tók við nýtt uppgangstímabil, og einkenndist það af uppbyggingu ríkisvaldsins og nýjum byggingarstíl, eins konar þjóðernisstíl þar sem tengdir voru saman þættir úr hefðbundnum kambódískum byggingarstíl og nútímalegum alþjóðlegum stílum (hugmyndalega áþekkt verkum Guðjóns Samúelssonar á Íslandi á svipuðum tíma).
Þetta tímabil tók snöggan enda árið 1970 þegar Sihanouk prinsi var steypt af stóli. Þá tók við skæruhernaður og innanlandsstyrjöld sem endaði ekki fyrr en 1975. Bardagarnir milli hermanna Lon Nol annars vegar og stuðningsmanna Rauðu khmerannna og Sihanouks hins vegar ollu flótta fjölda manns frá landsbyggðinni. Sprengjuárásir bandaríkjahers sem stóðu yfir frá 1965 til 1972 voru þó aðalástæða flóttamannastraumanna. Fræðimenn hafa giskað á að milli 300 þúsund og hálf miljón manns hafi dáið í sprengjuárásunum. Flestir flóttamannanna sótt til Phnom Penh og borgi bólgnaði út skömmum tíma. Um 1970 bjuggu um hálf miljón manns í borginni, 1975 við valdatöku Pol Pot bjuggu þar um tvær miljónir.
thumb|250 px|Markaður í Phnom Penh Þegar Rauðu khmerarnir tóku Phnom Penh 17 apríl 1975 var fyrsta verk þeirra að bókstaflega tæma borgina. Öllum var skipað að flýja og borið við að bandaríkjaher mundi gera árás á borgina en að íbúar mundu fá að snúa aftur innan skamms. Það reyndist þó ekki vera. Fjöldi manns dó á leiðinni út úr borginni og enn fleiri á næstu árum. Það er óvíst hversu margir Kambódíumenn létu lífið á sjónartímum Pol Pot, ágiskanirnar eru allt frá einni upp í tvær miljónir. Flestir dóu úr hungri og af sjúkdómum sem stöfuðu af matarleysi og illri aðbúð en fjöldi manns var einnig myrtur. Sérlega var farið illa með borgarbúa.
Þegar her Víetnam hertók Phnom Penh í janúar 1979 var borgin nánast eins og draugaborg. Þar bjuggu örfáir ríkisstarfsmenn Pol Pots en flestar byggingar stóðu auðar og yfirgefnar eins og skilið var við þær í apríl 1975. Húsgögn og annað verðmæti hafði ekki verið hreyft. Víetnamarnir og fylgdarmenn þeirra voru þó fljótir að láta greipar sópa.
Síðasta áratuginn hefur borgin einkennst af miklum breytingum. Umferðin hefur gjörbreyst, frá hjólum og mótorhjólum hjá þeim sem voru vel stæðir og yfir í mikla bifreiðaeign, ekki síst stória fjórhjóla bílar. Það hefur líka verið mikil uppgangur í byggingariðnaðinum og er það einkum kóreanskt og kínverskt fjármagn sem hefur valdið því.
Veðurfar
Veðurfar í Phnom Penh er dæmigert hitabeltisloftslag. Hitastig er á bilinu 18 °C til 38 °C og úrkoma er tengd monsúnvindum. Í venjulegu árferði blása monsúnvindar úr suðvestri frá Taílandsflóa og Indlandshafi frá maí og fram í október og ber með sér mikla úrkomu. Frá nóvember og fram í mars blæs monsúnvindur frá norðaustri og er þá þurrkatímabil. Mesti ringningatíminn í borginni er í september og október og þurrasti tíminn janúar og febrúar.
Í Phnom Penh eru tvær árstíðir. Rigningatími sem stendur frá maí til október og þurrkatíminn sem stendur yfir frá nóvember fram til apríl, hitinn getur þá farið upp í 40 °C og er venjulegast heitast í apríl.
Veðuryfirlit
Haagsáttmálinn
Haagsáttmálinn var undirritaður 1661 af fulltrúum Hollands og Portúgals. Hann kvað á um að Hollendingar viðurkenndu yfirráð Portúgals yfir Nýja Hollandi í Brasilíu í skiptum fyrir skaðabætur sem jafngiltu 63 tonnum gulls sem Portúgal var næstu fjörutíu árin að greiða upp. Að auki létu Portúgalir Seylon og Mólúkkaeyjar af hendi við Hollendinga og gáfu þeim einkarétt á sykurverslun.
Jantelögin
Jantelögin (danska og norska: Janteloven, sænska: Jantelagen) er hugtak sem notað er á Norðurlöndum og lýsir ákveðnu hugarfari og hegðun sem hópar nota til þess að viðhalda fylgispekt. Jantelögin eru hugarsmíð dansk-norska rithöfundarins Aksel Sandemose en þau koma fram í skáldsögu hans En flyktning krysser sitt spor. Jantelögin sem eru 10 talsins eru svohljóðandi:
Bærinn Jante í En flyktning krysser sitt spor er byggður á fæðingarstað Sandemose, Nykøbing Mors á Norður-Jótlandi. Sandemose var þó ekki á þeirri skoðun að Jantelögin einskorðuðust við Nykøbing Mors eða Danmörku, þvert á móti taldi hann Jantelögin ekki einskorðast við smábæi og eiga við hvar sem er í heiminum.
Stafræn ljósmyndun
Stafræn ljósmyndun er ljósmyndun með stafrænum ljósmyndavélum, sem nota myndflögu í stað filmu til að taka myndir. thumb|right|Casio Exilim, stafræn myndavél
Forsaga stafrænna myndavéla
Stafrænar myndavélar eiga uppruna sinn að rekja til myndbandstækisins og voru þróaðar út frá þeirri tækni. Myndbandstækið var fundið upp árið 1951 og virkar þannig að lifandi myndum er breytt í stafræn merki og vistaðar á segulband. Bæði sjónvarpsupptökuvélar og stafrænar myndavélar nota CCD (Charged Coupled Device) til að nema litbirtu og styrkleika. Á 7. áratug 20. aldar hætti NASA að nota hliðstæð merki og hóf notkun á stafrænum merkjum til að kortleggja yfirborð tunglsins og sendi því stafrænar myndir til jarðar. Á þessum tíma hóf hið opinbera (í Norður-Ameríku) að innleiða stafræna tækni og stuðlaði það að framförum í þróun á tækninni á bakvið stafrænnar mynda­töku.
Fyrstu stafrænu myndavélarnar
Árið 1972 fékk Texas Instruments fyrsta einkaleyfið á filmulausri myndavél en það var ekki fyrr en í ágúst 1981 að Sony gaf út Sony Mavica, fyrstu stafrænu kyrrmyndavélina sem fór á markað. Myndirnar voru vistaðar á mini disk og síðan settar í myndlesara sem var tengdur við sjónvarpsskjá eða litaprentara. Þessi myndavél var samt ekki talin sönn stafræn myndavél þrátt fyrir að hún hafi byrjað stafrænu myndavélabyltinguna því að þetta var myndbandsupptökuvél sem tók frystiramma. Myndavélarisinn Kodak hóf þátttöku sína í kapphlaupinu í miðjum 8. áratugnum, stuttu eftir veitingu einkaleyfisins til Texas Instruments, og þróaði myndavélanemar sem umbreyttu ljósi í stafrænar myndir og árið 1986 tókst fyrirtækinu að finna upp fyrstu megamynddeplanemana sem gat vistað 1,4 milljónir mynddepla. Árið eftir gaf Kodak út 7 vörur sem höfðu eitthvað með stafræna ljósmyndun að gera og árið 1990 þróuðu þeir Photo CD kerfið þar sem hægt var að setja stafrænar ljósmyndir á geisladisk til einfaldrar skoðunar.
Almennur markaður
Fyrstu stafrænu myndavélarnar sem komu á almennan markað sem hægt var að tengja við heimatölvu gegnum serialkapal voru Apple QuickTake 100 myndavélarnar þann 17. febrúar 1994 en Kodak var ári eftir og gaf út Kodak DC40 myndavélina 28. mars 1995. Kodak, ásamt Kinko og Microsoft, hófu aðgerðir til að kynna stafrænu ljósmyndatæknina til almennings og setja upp söluturna þar sem fólk gat búið til Photo CD geisladiska og ljósmyndir. IBM hóf samstarf við Kodak um að þróa myndavélaskiptanet sem byggðist á Internetinu. Hewlett Packard var fyrsta fyrirtækið til að framleiða bleksprautuprentara sem prentuðu litmyndir og var það rúsínan í pylsuendanum sem leyddi til þess að stafræna myndavélabyltingin náði til almennings.
Myndnemarnir
CCD myndnemarnir eru algengastir á meðal þeirra sem notaðir eru venjulega í stafrænum myndavélum. Þegar ljóseindir snerta yfirborð CCD nemans, þá orsakar það hreyfingu rafeinda og þær safnast í þéttunum. Rafeindunum er síðan raðað eftir með venjulegum rafpúlsum og numdar af rafrás sem flytur rafeindirnar í hverjum depli í þétti, mælir og magnar upp rafspennuna. Þéttarnir eru síðan tæmdir. Þessi tegund myndnema er miklu betri en ljósmyndafilma þar sem CCD nemarnir bregðast við 70% af ljósinu sem fellur á flötinn en ljósmyndafilman nær eingöngu um tveim prósentustigum sem gerir það að verkum að fyrrnefndu nemarnir voru teknir upp af stjarnfræðingum.
Gagnageymslubúnaður
Margir staðlar eru til yfir minniskortin sem geyma ljósmyndirnar stafrænt og eru þau misgóð. Öll þessi kort hafa mismunandi aðferðir til að geyma myndirnar en þær eru of margar til að rekja hérna. Í upphafi voru þessi kort afar lítil miðað við það sem hægt er að fá í dag. Fyrir nokkrum árum fylgdi venjulega með eitt 4ja megabæta minniskort í stafrænum myndavélum sem var alls ekki nóg en í dag er hægt að fá minniskort allt að 4 gígabæti að stærð, eða jafnvel með meira rými en það.
Boogaloo hreyfingin
Boogaloo hreyfingin (e: Boogaloo movement, Boogaloo Bois) er vopnuð hreyfing í Bandaríkjunum sem aðhyllist róttæka hægristefnu, er andsnúin ríkisvaldi og reglum um skotvopnaeign. Meðlimir hreyfingarinnar segjast vera að undirbúa sig undir Annað Borgarastríð, sem þeir kalla the boogaloo. Félagar í samtökunum hafa sumir tengsl við hvíta þjóðernishyggju og nýnasisma. Meðlimir Boogaloo hreyfingarinnar ganga oft vopnaburð hálf sjálfvirkum rifflum á almannafæri, klæddir í herklæðanað og vesti yfir Hawaii-skyrtur.
Stafræn ljósmyndun
Kostir stafrænnar ljósmyndunar
Helstu kostirnir við stafræna ljósmyndun er t.d. að hægt er að skoða myndirnar án þess að bíða eftir að filmurnar eru framkallaðar og ef eitthvað er að myndinni, þá er hægt að taka aðra í staðinn. Fleiri kostir eru í boði eins og að eingöngu þarf að borga fyrir prentun á myndunum sem takast, stafrænar geymsluaðferðir eru ódýrari en á filmu, stafrænar myndavélar eru minni en jafn góðar myndavélar sem nota filmu, notkun á stafrænni myndavél reynist vera ódýrari en venjuleg myndavél yfir lengri tíma litið og CCD myndnemarnir geta numið innrautt ljós með því að breyta ákveðinni stillingu á meðan venjulegar myndavélar þurfa sérstaka filmu fyrir verkið. Síðast en ekki síst, þá er hægt að taka miklu fleiri myndir án þess að skipta yfir í annað minniskort og hefur geymsluplássið í stafrænum minniskortum verið að aukast verulega undanfarin ár.
Boogaloo hreyfingin
Boogaloo Bois vilja fjötralaus byssuréttindi og mótmæla eiginlega öllum hugmyndum varðandi herta byssulöggjöf. Vopnaburður er lykilatriði hjá Boogaloo Bois og vilja alls ekki missa nein réttindi til að bera byssur, þeir vilja enga fjötra í þeim málum.
Stafræn ljósmyndun
Gallar stafrænnar ljósmyndunar
Þrátt fyrir alla þessa yndislegu kosti, þá fylgja samt með gallar. Öllum tækjum fylgir orkunotkun og eru stafrænar ljósmyndir ekki enn þá hagnýtar í þeim efnum. Þar að auki eru það mjög fáar stafrænar myndavélar sem geta tekið betri myndir en ódýrari venjulegar myndavélar. Stafræn tækni býður líka upp á misnotkun vegna þess að það er sífellt auðveldara að falsa myndir með fáum verksummerkjum og gæti það t.d. grafið undan orðspori fólks eða valdið öðrum skemmdarverkum.
Boogaloo hreyfingin
Saga
Boogaloo hreyfingin kom fyrst fram 2012, en kom fyrst fram á sjónarsviðið 2019. Hreyfingin vakti mikla athygli í tengslum við mótmæli Black Lives Matter gegn lögregluofbeldi í kjölfar morðins á George Floyd.
Þó sumir meðlimir hreyfingarinnar hafi sagst standa með Black Live Matter hreyfingunni í baráttunni gegn lögregluofbeldi eða væru aðeins mættir til að halda uppi röð og reglu og vernda verslanir og fyrirtæki fyrir skemmdarvörgum voru aðrir sem vildu nota mótmælin til að koma af stað kynþáttastríði. Meðlimir hreyfingarinnar nýttu mótmælin til að ráðast á löggæslu og ögra yfirvaldinu.
Morð og lögbrot sem tengjast Boogaloo hreyfingunni
Síðan 2019 hafa allavega 31 meðlimir Boogaloo hreyfingarinnar verið handteknir og 5 dauðsföll hafa verið tengd við hreyfinguna. Ástæða handöku hjá meðlimum og sakarefni hafa verið vegna hlutdeildar í morðum, samsæri vegna skemmda ýmist vegna íkveikju og sprengjum, vopnaburð með óskráðum vopnum sem þeir voru ekki með leyfi til að bera. Ásamt því að hefja óreiðir, óspektir og bera fíkniefni.
Insúlín
thumb|200px|Insúlínkristallar. Insúlín eða eyjavaki er hormón sem myndast í langerhanseyjum briskirtilsins. Aðalhlutverk þess er að halda blóðsykurmagni í skefjum. Einnig örvar það myndun prótína í lifur og vöðvum, auðveldar upptöku glúkósa og amínósýra í frumum og margt fleira. Sykursýki stafar vegna vöntunar á insúlíni (sykursýki I) eða vandamáli með nýtingu þess (sykurskýki II).
Austurríska erfðastríðið
thumb|right|Orrustan við Fontenoy 1745, ein stærsta orrusta Austurríska erfðastríðsins. Austurríska erfðastríðið var styrjöld eða röð stríða sem háð voru á árunum 1740-1748. Flest lönd Evrópu drógust inn í stríðið en það barst einnig til Norður-Ameríku.
Orsakir
Karl 6. dó 1740 og María Teresa varð þá drottning Ungverjalands, Króatíu og Bæheims, erkihertogaynja af Austurríki og hertogaynja af Parma. Í þessum löndum höfðu lengi gilt svonefnd salísk lög, sem kváðu á um að kona gæti ekki erft lendur eða ríki, en Karl 6. hafði gefið út tilskipun árið 1713, þegar hann sá fram á að óvíst væri að honum yrði sonar auðið, þess efnis að kvenkyns afkomendur hans gætu erft ríki hans, og hafði fengið flest þýsku ríkin til að samþykkja þetta. Hins vegar kom aldrei til greina að María Teresa tæki við keisaradæminu af honum. Hugmynd Karls var að eiginmaður henanr, Frans Stefán, yrði kjörinn keisari.
Stríðið
Friðrik mikli Prússakonungur rauf samkomulagið með innrás í Slésíu 16. desember 1740 og lagði héraðið undir sig. Hann gerði bandalag við Frakka og kjörfurstann af Bæjaralandi, sem kosinn var keisari sem Karl 7. árið 1742, og herir allra ríkjanna réðust til atlögu við Austurríkismenn. Bretar, Hollendingar og fleiri veittu Maríu Teresu stuðning og næstu árin var barist víða í Mið-Evrópu og veitti ýmsum betur. Karl 7. lést snemma árs 1745 og Maríu Teresu tókst að koma því í kring að eiginmaður hennar var kjörinn keisari sem Frans 1. sama ár en stríðið hélt áfram í Evrópu og barst einnig víða um heim þangað sem hin stríðandi ríki áttu nýlendur, svo sem til Karíbahafs, Norður-Ameríku og Indlands.
Endalok
Stríðinu lauk með friðarsamningum 18. október 1748 og tókst Maríu Teresu að mestu að halda því sem hún hafði haft þegar stríðið hófst en varð þó að sætta sig við hernám Prússa á Slésíu og má segja að það hafi að nokkru orðið kveikjan að Sjö ára stríðinu síðar.
Araucaria schmidii
Araucaria schmidii er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 30 m hátt.
Síva
Síva (framburður: ; Sanskrít शिव) er einn af höfuðgoðum hindúisma. Síva er álitinn æðsta goðið innan shaívisma, en í öðrum hlutum hindúisma er hann talinn eitt af hinum fimm holdgervingum hins guðlega.
Marilyn Waring
Marilyn Joy Waring, CNZM (fædd 7. október 1952) er femínisti og stjórnmálamaður frá Nýja Sjálandi. Hún er aðgerðasinni fyrir mannréttindum kvenna og umhverfismálum og er þekkt sem brautryðjandi feminískrar hagfræði. Hún var meðlimur þingsins 1975-1984. Hún er fræg fyrir bók sína If Women Counted (1988).
Árið 1989 hlaut Waring D.Phil. í stjórnmálahagfræði frá háskólanum í Waikato með ritgerð um þjóðhagsreikningakerfi Sameinuðu þjóðanna.
Emma af Normandí
thumb|right|Emma og Knútur mikli. Mynd frá 1031. Emma af Normandí (um 985 – 6. mars 1052) var drottning Englands á 11. öld, seinni kona Aðalráðs ráðlausa og síðar kona Knúts mikla, móðir tveggja Englandskonunga og stjúpmóðir tveggja annarra. Hún var líka afasystir Vilhjálms bastarðs Englandskonungs.
Drottning tveggja konunga
Emma var dóttir Ríkharðs óttalausa, hertoga af Normandí, og seinni konu hans, Gunnóru. Aðalráður ráðlausi Englandskonungur bað hennar til að tryggja sig gegn árásum frá Normandí og giftust þau árið 1002 og áttu saman tvo syni og eina dóttur. Börnin, Játvarður góði, Alfreð og Goda, voru send til Normandí þegar Knútur mikli gerði innrás í England 1013 og ólust þar upp. Aðalráður dó árið 1016. Sonur hans og stjúpsonur Emmu, Játmundur járnsíða, tók við ríkjum en dó í nóvemberlok sama ár og þá varð Knútur konungur Englands.
Knútur hafði lengi verið giftur eða búið með Alfífu frá Northampton og átti með henni tvo syni, Svein Alfífuson og Harald hérafót, en ef til vill var hjónaband þeirra ekki gilt að lögum, að minnsta kosti giftist hann Emmu í júlí, sennilega einnig til að tryggja gott samband við Normandí. Þegar Hörða-Knútur sonur þeirra fæddist hét hann því að hann skyldi erfa Danaveldi. Þau áttu líka dótturina Gunnhildi, sem giftist Hinrik 3. keisara.
Útlegð í Brügge
Knútur dó 1035. Hörða-Knútur var þá í Danmörku og komst ekki strax til Englands til að tryggja stöðu sína þar svo að Haraldur hérafótur hálfbróðir hans náði þar völdum. Á meðal helstu andstæðinga hans voru Emma og synir hennar og Aðalráðs, sem höfðu snúið heim frá Normandí. Haraldur lét taka Alfreð og blinda hann og dó hann skömmu síðar en Játvarður komst undan til Normandi og sjálf hraktist Emma í útlegð til Flæmingjalands og settist að í Brügge.
Þangað kom Hörða-Knútur sonur hennar þegar hann lagði loks af stað í herför til Englands til að ná því úr höndum Haraldar en þá barst þangað sú fregn snemma árs 1040 að Haraldur hefði dáið óvænt. Var Hörða-Knútur þá tekinn til konungs og Játvarður gat snúið aftur heim. Knútur lýsti því yfir að ef hann eignaðist enga syni skyldi Játvarður verða konungur Englands og gekk það eftir, þegar Hörða-Knútur dó 1042. Emma studdi hann þó ekki, hún vildi fá Magnús góða fyrir konung, og lét Játvarður taka hana höndum og hafði hana í haldi um skeið. Raunar virðast litlir kærleikar hafa verið með þeim mæðginunum.
Emma dó 1052 og hefur þá verið hátt á sjötugsaldri.
785
Árið 785 (DCCLXXXV í rómverskum tölum)
Alexandre Lopes
Alexandre Lopes (fæddur 29. október 1974) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Xhosa
Bantúmál af ngúní-undirflokkinum talað af um 5 milljónum manna í suðausturhluta Suður-Afríku.
Xhosa er það líkt súlú að málin eru að miklu leyti gagnkvæmt skiljanleg. Bæði málin einkennast af gómsmellihljóðum vegna áhrífa frá khoisan-málum.
Blámalaukur
Blámalaukur (fræðiheiti: Allium beesianum) er tegund af laukplöntum ættuð frá suður Kína (Yunnan og Sichuan). Hann vex á hlíðum og engjum í 3000–4200 m. hæð.
Allium beesianum myndar sívala lauka að 10 mm í þvermál. Blómstöngullinn er rörlaga, að 60 sm hár. Blómskipunin virkar hálfkúlulaga úr fjarlægð. Blómin eru blá.
Frumindóevrópska
thumb|350px|Flokkun indóevrópskra tungumála
Málfræðingar telja að frumindóevrópska geti haft verið töluð sem eitt sameinað tungumál um það bil 3.500 f.Kr. Viðurkenndasta tilgátan um uppruna og útbreiðslu frumindóevrópsku er Kurgan-tilgátan sem gengur út frá því að tungumálið eigi rætur sínar að rekja til gresjunnar í Austur-Evrópu.
William Jones stakk fyrst upp á tilveru frumindóevrópsku á 18. öld þegar hann tók eftir hversu svipaðar sanskrít, forngríska og latína væru. Snemma á 20. öld höfðu skilmerkilegar skýringar á frumindóevrópsku verið gerðar, en þær eru enn viðurkenndar í dag en með nokkrum betrumbótum. Helstu uppgötvanirnar á 20. öld voru anatólísk tungumál og tokkaríska.
Talið er að frumindóevrópska hafi haft flókið beygingarkerfi og hljóðavíxl. Nafnorð voru beygð samkvæmt margbrotnu beygingarkerfi en beyging sagnorða var jafnflókin.
Hljóðfræði
Hljóðfræði frumindóevrópsku hefur verið endurbyggð að mestu leyti, en þó er nokkur óvissa um eðli lokhljóðanna, og fjölda og dreifingu samhljóðanna.
Dagestan
thumb|right thumb|right|Dagestanskur maður á ljósmynd eftir [[Sergej Mikhaílóvitsj Prókúdín-Gorskíj tekin milli 1905 og 1915.]] Lýðveldið Dagestan er fylki (lýðveldi) í Rússneska sambandslýðveldinu. Dagestan er stærsta fylki Rússlands í Kákasus bæði hvað varðar stærð og fólksfjölda. Fylkið er fjalllent og dreifbýlt. Svæðið er byggt mörgum ættflokkasamfélögum sem tala ólík tungumál en 95,3% íbúa eru múslimar.
Höfuðborg fylkisins er Makatskala (um 460þ íbúar). Önnur stærsta borgin er Derbent (um 100þ íbúar).
Sigrún Sigurhjartardóttir
right|thumb|Sigrún Sigurhjartardóttir Sigrún Sigurhjartardóttir húsfreyja á Tjörn í Svarfaðardal (f. 2. ágúst 1888, d. 5. febrúar 1959). Hún var dóttir Sigurhjartar Jóhannessonar bónda á Urðum í Svarfaðardal og fyrri konu hans Soffíu Jónsdóttur sem ættuð var frá Litlulaugum í Reykjadal í Suður-Þingeyjarsýslu. Eftir grunnnám heima í Svarfaðardal stundaði Sigrún nám við Kvennaskólann á Akureyri 1905-1907. Einnig sótti hún nám við hússtjórnardeild Kvennaskólans í Reykjavík veturinn 1910-1911 og lauk námskeiðum í fatasaumi, útsaumi og fleiri kvenlegum menntum.
Eiginmaður Sigrúnar var Þórarinn Kr. Eldjárn bóndi og kennari. Þórarinn og Sigrún tóku við búsforráðum á Tjörn af föður Þórarins, sr. Kristjáni Eldjárn, árið 1913 og ráku búið til 1959, síðustu árin í sambýli við Hjört son sinn, sem þá tók við allri jörðinni.
Sigrún og Þórarinn áttu fjögur börn sem upp komust. Þau voru: Þau ólu einnig upp fósturson, systurson Sigrúnar, Þórarinn Pétursson (1926-1996).
Sigfús Sigurhjartarson alþingismaður var hálfbróðir Sigrúnar.
Heimildir
Hjörtur E. Þórarinsson 1977. Sigrún Sigurhjartardóttir, Tjörn. Í: Gísli Kristjánsson (ritstj), Móðir mín húsfreyjan. Bókaútgáfan Skuggsjá, bls. 257-271.
786
Árið 786 (DCCLXXXVI í rómverskum tölum)
Guilded
Guilded er hugbúnaður sem er að notaður til að eiga samskipti yfir netið og kemur frá fyrirtækinu Guilded Inc. (Núverandi Eigandi: Roblox Corporation) í San Francisco. Hægt er að hringja og senda skilaboð í Guilded. Hugbúnaðurinn er hannaður fyrir rafíþróttir og almenna spilun tölvuleikja.
Hægt er að fá Guilded á Windows, MacOS, Linux, Android og iOS.
= Saga: = Á 16. Ágúst 2021 Keypti Roblox Corporation Guilded fyrir 90 milljónir bandaríkjadala.
Sigurður Jónsson (príor)
Sigurður Jónsson (f. um 1407, d. 1492) var kirkjuprestur á Hólum og príor í Möðruvallaklaustri frá því um 1439 og til dauðadags og var því í embætti í meira en hálfa öld. Hann var afi Jóns Arasonar biskups.
Klausturlifnaður á Möðruvöllum virðist hafa legið meira og minna niðri allt frá því í Svarta dauða og þar til Sigurður varð príor og má því eiginlega segja að hann hafi verið eini príor klaustursins alla 15. öld. Hann var sonur Jóns Ólafssonar, bónda í Hörgárdal. Hann kemur töluvert við ýmiss konar skjöl á síðari hluta 15. aldar, jarðakaupasamninga, dóma og fleira, og mun hafa aukið hag klaustursins umtalsvert eftir niðurlægingartíma.
Sigurður átti nokkur börn, þar á meðal Ara bónda á Laugalandi, föður Jóns biskups á Hólum. Ari dó þegar Jón var barn að aldri en þó eftir 1490, eða um svipað leyti og faðir hans.
Nikulásar Þormóðssonar, eftirmanns Sigurðar, er ekki getið í embætti fyrr en 1501 en hann hefur annaðhvort orðið príor mun fyrr eða príorslaust hefur verið í klaustrinu um árabil.
Listeriaceae
Listeriaceae er ætt Gram-jákvæðra baktería sem inniheldur ættkvíslirnar Listeria og Brochothrix.
Örvhentur
Sökum þess hve hlutfallslega fáir eru örvhentir eru flest verkfæri ætluð rétthendum, en þó eru til verslanir sem sérhæfa sig í hlutum fyrir örvhenta.
Þekktir örvhentir einstaklingar
Margir frægir einstaklingar hafa verið og eru örvhentir.
Vöðlavík
Vöðlavík (Vaðalvík) er vík norðan Reyðarfjarðar, milli Múla og Gerpis. Í Landnámu segir að Þórir hinn hávi hafi búið í víkinni, en hún hét Krossavík fram á 17. öld. Vopnfirðinga og Kristni sögur geta þess að Þorleifur Ásbjarnarson hinn kristni hafi búið í víkinni.
Til Vöðlavíkur var ruddur vegur fyrir 1940 sem síðar var lengdur til Viðfjarðar og nýttist áður en Oddsskarðsvegur var byggður. Til Vöðlavíkur eru góðar stikaðar gönguleiðir, annarsvegar fyrir Krossanes og hinsvegar yfir Karlsskálastað. Ferðafélag Fjarðamann hefur gistiskála í Víkinni.
Í desember 1993 strandaði skipið Bergvík SU í Vöðlavík. Í tilraun til þess að ná skipinu á flot strandaði björgunarskipið Goðinn í Víkinni Þann 10. janúar 1994. Einn fórst við strandið en þyrlusveit Varnarliðsins á Keflavíkurflugvelli bjargaði öðrum skipverjum. Um þessa atburði er fjallað í heimildarmyndinni Háski í Vöðlvík.
Úr víkinni og heiðinni, Vöðlavíkurheiði, eru tveir fjallstindar einna mest áberandi: Snæfugl og Hestshaus.
Lundarskóli
right|400px|thumb| Lundarskóli er við Dalsbraut á Akureyri. Nemendur úr Lunda- og Gerðahverfi Akureyrar sækja aðallega skólann sem er einn 10 grunnskóla bæjarins.
Vinstri
Vinstri getur átt við:
Lundarskóli
Lundarskóli er grunnskóli í Lunda- og Gerðahverfi á Akureyri. Þar voru 462 nemendur árið 2021. Skólinn var stofnaður haustið 1974.
Stærð
Í Lundarskóla voru árið 2021 voru 462 nemendur í 1.—10. bekk við skólann. Það ár voru 57.3 stöðugildi starfsmanna við skólann. Þar af voru um 40.8 stöðugildi kennara.
Saga
Lundarskóli hóf starfsemi haustið 1974. Kennsla hófst 16. október það ár. Í upphafi voru nemendur 357 í forskóla til 5. bekkjar (síðar 1. – 6. bekkur) og starfsmenn voru 14. Árið 1979 var lokið við annan áfanga skólabyggingar. Á þeim tíma voru flestir nemendur í sögu skólans eða 672. Til að byrja með voru einnig sérstakar sérkennsludeildir starfandi en lengst af hefur sérkennslunemendum verið kennt í almennum bekkjardeildum.
Frá árinu 1994 hefur skólinn verið einsetinn. Það ár tók einnig skólavistunin Lundarkot til starfa. Haustið 1998 var 8. bekkur í fyrsta skipti við skólann en fram að þeim tíma höfðu nemendur á unglingastigi sótt Gagnfræðaskóla Akureyrar. Árið 2000 var enn byggt við skólann og teknar í notkun nýjar skrifstofur fyrir kennara, mötuneyti, skólasafn, skólasalur og fleira.
Roger Federer
thumb|right|300px|Roger Federer Roger Federer (fæddur 8. ágúst 1981 í Basel, Sviss) er svissneskur fyrrverandi atvinnumaður í tennis. Hann keppir á Ólympíuleikunum í London. Hann hefur unnið marga heimsmeistaratitla og er í öðru sæti á heimslistanum í tennis á eftir Rafael Nadal.
Lundarskóli
Staðsetning
Lundarskóli er við Dalsbraut á Akureyri. Nemendur úr Lunda- og Gerðahverfi sækja aðallega skólann.
Í sveitarfélaginu eru grunnskólarnir ekki hverfaskiptir nema að því leyti að hvert barn á rétt til skólagöngu í sínum hverfisskóla.
Stjórnun
Skólastjóri Lundarskóla (2023) er Maríanna Ragnarsdóttir. Deildarstjóri eldra stigs og staðgengill skólastjóra er Fjóla Dögg Gunnarsdóttir. Deildarstjóri yngra stigs er Helga Rún Traustadóttir.
Í ytra mati Menntamálastofnunar sem framkvæmt var árið 2020 þykja stjórnendur skólans dreifa ábyrgð og gefa þróunarhópum skýr skilaboð um umboð og ábyrgð. Framkvæmd innra mats skólastarfs sem er álitið er mikilvægt og sjálfsagður hluti, er á ábyrgð stjórnenda. Skólinn þykir hafa símenntunaráætlun sem styður við þróunarstarf innan skólans. Starf með svokallaða SMT skólafærni þykir hafa skila sér í góðum samskiptum innan skólans. Einkunnarorð skólans, „Ábyrgð – Virðing – Vellíðan“, voru sögð bæði sýnileg og þekkt í hópi starfsfólks og nemenda.
Nám og kennsla
Lundarskóli er einsetinn skóli sem býður nám í 1.—10. bekk. Áherslur í skólastarfi Lundarskóla taka mið af grunnþáttum menntunar, lykilhæfni og námi nemenda, samkvæmt aðalnámskrá grunnskóla og menntastefnu Akureyrar.
Einkunnarorð skólans eru „ábyrgð, virðing og vellíðan“. Þau undirstrika ábyrgð á námi, störfum og hegðun, og það að nemendum og starfsfólki sé sýnd virðing. Kveðið er ríkt á um að velllíðan og almennt heilbrigði í skólastarfinu.
Lundarskóli er svokallaður teymisskóli þar sem dregið er fram mikilvægi samvinnu starfsfólks og einstaklingsmiðaðara kennsluhátta og námsmats. Unnið er sérstaklega með svokallaða SMT skólafærni, verkefnið Heilsueflandi grunnskóla og ákveðna hugmyndafræði um lærdómssamfélag.
Skólabragur og hefðir
Í skólanum er unnið með SMT skólafærni, heilsueflandi skóla og hugmyndafræði um lærdómssamfélag. Einkunnarorð skólans eru ábyrgð, virðing og vellíðan.
Hægri
Hægri getur átt við:
Franz von Papen
Franz Joseph Hermann Michael Maria von Papen (29. október 1879 – 2. maí 1969) var þýskur aðalsmaður, hermaður og stjórnmálamaður. Hann var kanslari Þýskalands í nokkra mánuði árið 1932 og varakanslari í ríkisstjórn Adolfs Hitler frá 1933–34. Papen var einn af nánustu ráðgjöfum Pauls von Hindenburg Þýskalandsforseta á síðustu árum Weimar-lýðveldisins. Það var einkum Papen sem taldi Hindenburg á að útnefna Hitler sem kanslara árið 1933 í trú um að hægt yrði að hafa stjórn á Hitler í stjórnarsamstarfinu. Papen og bandamönnum hans var hins vegar fljótt ýtt út af valdasviði þýskra stjórnmála eftir valdatöku Hitlers og margir þeirra voru myrtir á nótt hinna löngu hnífa.
Æviágrip
Franz von Papen fæddist inn í ríka, kaþólska aðalsfjölskyldu í þýska keisaraveldinu. Hann gekk í herháskóla Prússlands og gegndi herþjónustu í þýska hernum. Á tíma fyrri heimsstyrjaldarinnar var hann staðsettur í Bandaríkjunum sem hernaðarfulltrúi en honum var vísað úr landinu árið 1915 fyrir að misnota aðstöðu sína sem erindreki til þess að vinna skemmdarverk. Eftir að honum var vísað frá Bandaríkjunum barðist Papen með her Þjóðverja á vesturvígstöðvunum og í miðaustrinu.
Eftir ósigur Þjóðverja í stríðinu og stofnun Weimar-lýðveldisins gekk Papen í Miðflokkinn (Zentrum) og hóf þátttöku í þýskum stjórnmálum. Papen var einn af íhaldssömustu meðlimum Miðflokksins og þar sem hann var konungssinnaður var hann ekki samþykkur því að flokkurinn styddi lýðræðisfyrirkomulag lýðveldisins yfir höfuð.
Kanslaratíð
Þann 2. júní 1932 skipaði Paul von Hindenburg Papen kanslara Þýskalands. Það var góðvinur Papens, hershöfðinginn Kurt von Schleicher, sem mælti með honum við Hindenburg og valdi alla ráðherra ríkisstjórnarinnar fyrir hann, auk þess sem Schleicher gegndi embætti varnarmálaráðherra í henni. Stjórn Papens var uppnefnd „barónastjórnin“ og „einglyrnastjórnin“ og naut nánast einskis fylgis, hvorki á þinginu né meðal almennings. Papen og Schleicher vildu koma á gerræðislegu forsetaræði í Þýskalandi en nutu ekki nógu mikils stuðnings til að koma miklu í verk. Fyrsta ríkisstjórn Papens féll fyrir sameiginlegri vantrauststillögu nasista og kommúnista á þýska þinginu. Eftir kosningar sem haldnar voru í nóvember töpuðu nasistar nokkru fylgi en Papen tókst þó ekki að stofna nógu sterka stjórn til að verjast vantrauststillögum. Papen reyndi að semja um stjórnarsamstarf við Hitler en tókst ekki að komast að samkomulagi við hann. Að endingu leysti Hindenburg Papen úr embætti og skipaði Schleicher kanslara í hans stað. Papen var öskureiður hinum gamla vini sínum fyrir að hafa af honum völdin og eyddi því næstu mánuðum í að baktala Schleicher án afláts við Hindenburg.
Valdataka Hitlers
Papen lagði á ráðin um að koma Schleicher frá völdum og fundaði með Hitler í húsi sameiginlegs vinar þeirra, Joachims von Ribbentrop, til að koma á sameiginlegri stjórn. Hitler var ófáanlegur til að ganga í stjórnarsamstarf við Papen nema að hann fengi sjálfur kanslaraembættið. Þegar Papen mistókst að telja Hitler hughvarf um þetta ákvað hann að telja Hindenburg á að skipa Hitler kanslara og gera sig að varakanslara. Nú var orðið ljóst að Schleicher gæti ekki varist vantrauststillögu og því féllst Hindenburg á þessa stjórnarmyndun með semingi eftir miklar átölur frá Papen, sem taldi að auðvelt yrði að einangra Hitler og hafa stjórn á honum í ríkisstjórninni. Sagnfræðingurinn Henry Ashby Turner hefur sagt um Papen að hann hafi verið
"„lykilmaðurinn í því að stýra framgangi heimsatburða í átt að þessari hörmulegu niðurstöðu, maðurinn sem bar meiri ábyrgð en nokkur annar á því sem gerðist. Ekkert af því sem gerðist í janúar 1933 hefði getað gerst ef ekki hefði verið fyrir hefndarþorsta Papens gegn Schleicher og metnað hans til að komast aftur til valda.“"
Hitler varð kanslari og Papen varakanslari þann 30. janúar 1933. Þvert á væntingar Papens var Hitler fljótur að einangra Papen og bandamenn hans og Papen varð fljótt valdalaus í stjórnarsamstarfinu. Í júlí 1934 flutti Papen ræðu í Marburg þar sem hann gagnrýndi nasismann og gerði gys að trúarstefnu nasistastjórnarinnar.
Papen var bolað úr embætti sem varakanslari stuttu eftir dauða Hindenburgs. Hann var gerður að sendiherra Þjóðverja til Austurríkis og í krafti þess embættis hjálpaði hann nasistastjórninni að innlima Austurríki í Þýskaland árið 1938. Papen varð síðan sendiherra til Tyrklands og gegndi því embætti frá 1939 til 1944. Í seinni heimsstyrjöldinni samdi Papen um vináttuyfirlýsingu Þjóðverja og Tyrkja til að koma í veg fyrir að Tyrkir gengju í lið með bandamönnum.
Síðari ár
Í innrás Bandaríkjamanna í Þýskaland árið 1945 undir lok styrjaldarinnar var Papen handtekinn átakalaust á heimili sínu í Ruhr-héraði. Á þessum tíma hafði Papen misst von um að Þjóðverjar gætu unnið stríðið og vonaðist til þess að hann gæti komist til áhrifa á ný í hinu sigraða Þýskalandi eftir hrun nasistastjórnarinnar.
Réttað var yfir Papen í Nürnberg-réttarhöldunum eftir ósigur Þjóðverja vegna hlutverks hans í að koma Hitler til valda og í ólöglegri innlimun Þjóðverja á Austurríki en hann var að endingu sýknaður af öllum ákæruatriðum. Papen tókst þó aldrei að komast aftur til áhrifa. Hann varði því sem hann átti eftir ólifað í að verjast gagnrýni fyrir stefnumál stjórnmálaferils síns og viðurkenndi aldrei að hann bæri neina ábyrgð á valdatöku nasistanna.
Apis mellifera carnica
Apis mellifera carnica er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar var upphaflega í austurhluta Mið-Evrópu (Slóveníu, suðurhluta Austurríkis, og hlutum Króatíu, Bosníu og Herzegóviníu, Svartfjallalandi, Serbíu, Ungverjalandi, Rómaníu, og Búlgaríu. Hún er nefnd eftir Carniola sem var fyrrum hérað í sem nú er Slóvenía. thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld). Hún er líkist mjög Apis mellifera ligustica, en er svipuð A. m. mellifera að stærð. Tungan er mjög löng: 6.5 to 6.7 mm.
Einn af helstu kostum undirtegundarinnar er hve meðfærileg hún er. Einnig ver hún sig vel gegn ýmsum pestum.
Hoya verticillata
Hoya verticillata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Georg Don. Útbreiðslan er í Indlandi til Indónesíu.
1981
Árið 1981 (MCMLXXXI í rómverskum tölum) var 81. ár 20. aldar og hófst á fimmtudegi.
Janúar
thumb|right|Bandarísku gíslarnir við heimkomuna 27. janúar.
Apríl
thumb|right|Lögreglumenn mynda skjaldborg í Brixton.
Maí
thumb|right|Mitterand í kosningabaráttunni 1981.
Júlí
thumb|right|Göngubrýrnar á Hyatt Regency-hótelinu.
Ágúst
thumb|right|Reagan heldur ræðu um verkfall flugumferðarstjóra 3. ágúst.
September
thumb|right|Áhorfendur á tónleikum Simon og Garfunkel í Central Park.
Desember
thumb|right|Jaruzelski lýsir yfir gildistöku herlaga í sjónvarpi í Póllandi 13. desember.
Fædd
thumb|right|Justin Timberlake thumb|right|Þóra Björg Helgadóttir thumb|right|Linda Maria Baros
Dáin
thumb|right|Eugenio Montale
Sienna Miller
thumb|right|250px|Sienna Miller Sienna Rose Miller (fædd 28. desember 1981) er bresk/bandarísk leikkona. Hún er þekktust fyrir hltutverk sín í Layer Cake, Alfie, Factory Girl, The Edge of Love og G.I. Joe: The Rise of Cobra.
Uppeldi
Sienna fæddist í New York en flutti svo með fjölskyldunni til London þegar hún var eins árs. Faðir hennar Edwin Miller er fyrrverandi bandarískur bankastjóri en nú selur hann kínversk listaverk. Sienna á systur sem heitir Savannah, og tvo hálfbræður, Charles og Stephen. Hún fór í Heathfield St Mary's School heimavistarskóla í Ascot í Berkshire og stundaði svo nám við Stofnun Lee Strasbergs í New York. Hún er með bæði breskt og bandarískt vegabréf en náði ökuprófi í Bandarísku Jómfrúreyjum út af því að þetta gefur henni leyfi að keyra bæði í Bretlandi og Bandaríkjunum.
Módelstörf
Áður en Sienna hóf feril sinn sem leikkona starfaði hún sem módel. Hún gerði samning við Tandy Anderson starfsmann hjá fulltrúafyrirtækinu Select Model Management í London og sat fyrir meðal annars Coca-Cola og ítölsku útgáfu af tískutímaritinu Vogue. Stíll Siennu hefur verið kallaður „boho chic“ og miðaður við Kates Moss stíl. Miller undirskrifaði tveggja ára samning við Pepe Jeans London og fyrsta gallabuxnaauglýsingin með hennar birtist í tímaritum árið 2006. Árið 2009 tilkynnti Hugo Boss að Sienna væri nýi fulltrúi kvennailmvatnsins BOSS Orange.
Seðlabanki
thumb|200px|Höfuðstöðvar [[Seðlabanki Evrópu|Seðlabanka Evrópu í Frankfurt]]
Seðlabanki er banki sem stjórnar gjaldmiðli og peningamálastefnu ríkis eða hóps ríkja sem eru í myntbandalagi. Seðlabankar sjá líka um bankakerfi ríkisins og hafa einkarétt á að prenta peningaseðla. Sem dæmi má nefna Seðlabanka Íslands og Seðlabanka Evrópu, sá síðarnefndi sér um peningamálastefnu evrusvæðisins.
Seðlabanki stjórnar peningamálastefnu með því að breyta stýrivöxtum eða gegna hlutverki lánveitanda til þrautavara, það er að segja seðlabankinn veitir banka lán á meðan kreppa stendur eða ef bankinn er að verða gjaldþrota. Sumir seðalbankar hafa líka efirlitsvöld til að koma í veg fyrir að bankar og aðrar fjármálastofnanir hagi sér á kærulausan eða kolrangan hátt. Í flestum þróuðum löndum vinna seðlabankar utan við stjórnmál.
Seðlabanki Svíþjóðar er elsti seðlabankinn í heimi en hann var stofnaður árið 1668. Annar elsti er Englandsbanki sem stofnaður var árið 1694.
787
Árið 787 (DCCLXXXVII í rómverskum tölum)
Mackenziefljót
thumb|Vatnasvið Mackenziefljóts. thumb|Mackenziefljót. Mackenziefljót er stærsta og lengsta fljót Kanada. Það rennur yfir 1700 kílómetra um afskekkt svæði barrskóga og túndru í Norðvesturhéruðunum. Upptök þess eru í Stóra-Þrælavatni og það rennur til sjávar í Beauforthafi. Vatnasviðið nær yfir 1.800.000 ferkílómetra eða um 20% af Kanada. Mackenziefljót er notað sem samgönguæð á sumrin.
Fljótið er nefnt eftir skoska landkönnuðinum Alexander Mackenzie sem ferðaðist um fljótið árið 1789 í þeirri von að finna leið til Kyrrahafs.
Taxodium
Tegundir
Það eru þrjár núlifandi tegunudir af Taxodium en sumir grasafræðingar telja þær bara eina eða tvær, og eru hinar þá afbrigði. Þær eru frábrugðnar í búsvæði en blandast þar sem þær vaxa nálægt hver annarri.
Þróun
Forsögulega var Taxodium mun algengari á norðurhveli en hann er nú. Elstu steingerfingarnir eru frá síðla Krít í Norður-Ameríku. Tegundin var í Evrópu þangað til fyrir 2,5 milljón árum síðan (Plíósentímabilið).
Isabel Martínez de Perón
María Estela Martínez Cartas de Perón (f. 4. febrúar 1931) er fyrrverandi forseti Argentínu frá 1974 til 1976. Hún er líka þriðja eiginkona annars fyrrum forseta, Juan Perón. Eftir lát hans tók hún við völdum sem varaforseti hans. Þar sem Juan lést eftir aðeins níu mánuði í embætti hefði Isabel getað ríkt sem forseti í rúm þrjú ár, eða til 1977. Hún var fyrsta konan sem varð þjóðarleiðtogi án aðalstitils.
Dulfræðingurinn José López Rega var helsti ráðgjafi hennar sem leiddi til vaxandi óreiðu í stjórn landsins. Hann stofnaði Andkommúníska bandalagið (sp. Alianza Anticomunista Argentina eða AAA), vopnaðan hóp sem stóð að fjölda morða á pólitískum andstæðingum Perón næstu tvö ár. Hryðjuverk og efnahagsörðugleikar urðu til þess að vinsældir hennar sem leiðtoga urðu fljótt að engu og að lokum var henni steypt af stóli af herforingjabyltingu undir stjórn yfirmanns herafla Argentínu, Jorge Rafael Videla, árið 1976.
Eftir valdaránið var Isabel haldið í stofufangelsi í fimm ár en 1981 fór hún í útlegð til Spánar. Hún var áfram formlega leiðtogi Perónistaflokksins (Partido Justicialista) þar til hún sagði af sér formennsku 1985. Árið 2007 var hún handtekin á Spáni vegna mannshvarfa í Argentínu í valdatíð hennar. Argentína krafðist framsals hennar en Spánn neitaði árið eftir.
Olnbogavöðvi
thumb|Olnbogavöðvi merktur dökkrauðum.
Olnbogavöðvi (l. Musculus Anconeus) er vöðvi aftan til á olnboga sem liggur yfir liðinn og er talinn hluti af þríhöfðavöðva. Vöðvinn aðstoðar við að rétta úr olnboga og ranghverfir (l. pronation) um úlnlið.
Lega
Upptök vöðvans er að finna aftan á lateral epicondyl á fjærhluta upphandleggsbeins (l. os humerus) og festist hann á nærhluta ölnar (l. os ulna) hliðlægt.
Ítaugun
Ítaugun er um taugina nervus radialis, frá rótum hálsliða C5-C6.
Tracktor Bowling
Tracktor Bowling er rússnesk þungarokkhljómsveit stofnuð í Moskvu árið 1996.
Fyrsta plata hennar, Naprolom, kom út 2002. Þessi hljómsveit er ein frægasta þungarokkhljómsveit Rússlands.
Araucaria scopulorum
Araucaria scopulorum er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 4-20 m hátt. Það vex á svæðum þar sem nikkel-námagröftur er og því í útrýmingarhættu.
Listi yfir skíðasvæði á Íslandi
Þetta er listi yfir skíðasvæði á Íslandi.
Austfirðir
Norðurland
Vestfirðir
Ólympíumót fatlaðra
thumb|right|Merki Ólympíumóta fatlaðra Ólympíumót fatlaðra eru íþróttamót, með svipuðu sniði og Ólympíuleikar, þar sem íþróttamenn með fötlun keppa í ólympískum íþróttagreinum. Ólympíumót fatlaðra skiptast í vetrar-og sumarólympíumót og eru haldin skömmu eftir Ólympíuleikana. Upphaflega mótið var haldið af samtökum breskra uppgjafarhermanna árið 1948. Keppendum er skipt í sex stóra flokka eftir fötlun og síðan í frekari flokka innan hverrar íþróttagreinar.
Norður-Ossetía
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Norður-Ossetíu innan [[Rússland|rússneska sambandsríkisins]] thumb|250px|right Norður-Ossetía (rússneska: Респу́блика Се́верная Осе́тия–Ала́ния; ossetíska: Республикæ Цæгат Ирыстон — Алани), opinberlega Lýðveldið Norður-Ossetía–Alanía, er fylki í Kákasusfjöllum í Rússlandi, við landamærin að Georgíu.
Fylkið er um 8.000 ferkílómetrar að flatarmáli og fólksfjöldi árið 2010 var 712.980 Ossetar eru fjölmennasta þjóðarbrotið og tala íranskt tungumál, þ.e. ossetísku sem er viðurkennda málið þar skv. þeirra stjórnarskrá. Þar á eftir fylgja Rússar, og er rússneska líka viðurkennt tungumál þar (skv. rússnesku stjórnarskránni sem líka gildir þarna).