cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Justin Timberlake
Ferill Timberlakes hefur landað honum níu Grammy verðlaunum og fjórum Emmy verðlaunum. Hann á einnig plötufyrirtækið Tennman Records, tískumerkið William Rast og veitingastaðina Destino og Southern Hospitality.
Æska
Justin fæddist 31. janúar 1981 í Memphis í Tennessee-fylki í Bandaríkjunum. Foreldrar hans eru Randall Timberlake og Lynn (Bomar) Harless, og var afi hans í föðurætt prestur. Hann ólst upp í bænum Shelby Forest, sem er lítill bær á milli Memphis og Milington. Justin á tvo hálf bræður, Jonathan (f. 1993) og Steven Robert (f. 1998), úr síðara hjónabandi föður hans með Lisu Perry. Hálfsystir hans, Laura Katherine, dó stuttu eftir fæðingu þann 12. maí 1997, og minnist Justin hennar á plötunni *NSYNC og í laginu "My Angel in Heaven".
Janet Jackson var innblástur Timberlake til að verða söngvari og koma fram. Hann sagði um hana: „Hún stóð ekki bara og söng lagið sem hún flutti” en hann var heillaður af orku hennar. Þegar Timberlake var 11 ára birtist hann í sjónvarpsþættinum Star Search og söng þar kántrílög eins og "Justin Randall". Árin 1993 og 1994 var hann meðlimur í The Mickey Mouse Club, en á meðal leikanda þar voru m.a. Britney Spears, Christina Aguilera, seinni tíma hljómsveitarfélaginn JC Chasez og verðandi kvikmyndastjörnurnar Ryan Gosling og Keri Russell. Árið 1995 fékk Timberalke Chasez til að vera með sér í strákasöngsveit sem var skipulög af umboðsmanninum Lou Pearlman sem fékk að lokum nafnið 'N Sync.
1995-2004: NSYNC, Justified og Ofurskálin
Strákasveitin NSYNC var stofnuð árið 1995 og hófu feril sinn árið 1996 í Evrópu, þar sem Timberlake og Chasez voru aðalsöngvararnir. Árið 1998 varð sveitin fræg í Bandaríkjunum þegar hún gaf út fyrstu plötu sína, NSYNC, sem seldist í 11 milljónum eintaka og innihélt meðal annars smáskífuna "Tearin' Up My Heart". Önnur platan þeirra, No Strings Attached (2000), seldist í 2.4 milljónum eintaka fyrstu vikuna og innihélt smellinn "It's Gonna Be Me". Þriðja plata sveitarinar, Celebrity (2001), varð einnig vinsæl. Þegar tónleikaferðalaginu í kjölfar þriðju plötunnar lauk árið 2002, ákvað hópurinn að taka sér frí frá störfum. Á meðan hljómsveitin starfaði varð hún fræg um allan heim og kom fram á Óskarsverðlaunahátíðinni, Ólympíuleikum og Ofurskálinni, seldi meira en 50 milljónir platna um allan heim og varð þriðja tekjuhæsta strákasveit allra tíma.
Síðari hluta ársins 1999 reyndi Timberalake í fyrsta sinn við leiklist í Disney-myndinni Model Behavior. Þar fór hann með hlutverk Jason Sharpe, fyrirsætu sem verður ástfanginn af þjónustustúlku þegar hann heldur að hún sé einnig fyrirsæta. Myndin kom út í mars árið 2000. Rísandi frægð hans og minnkandi vinsældir strákahljómsveita urðu til þess að 'N Sync lagði upp laupana. Hljómsveitarmeðlimurinn Lance Bass var mjög gagnrýninn á gjörðir Timberlakes í bók sinni Out of Sync.
Í ágúst 2002 kom Justin fram á MTV tónlistarverðlaununum, þar sem hann söng í fyrsta skipti smáskífuna "Like I Love You", sem náði 11. sæti á bandaríska vinsældarlistanum. Fyrsa sólóplatan hans, Justified, kom út í nóvember sama ár og náði 2. sæti á bandaríska vinsældarlistanum þar sem hún seldist í 440.000 eintökum fyrstu vikuna, sem er reyndar lakari árangur en plötur 'N Sync. Justified náði þó að seljast í meira en þremur milljónum eintaka í Bandaríkjunum og auk þess seldust fjórar milljónir eintaka utan við Bandaríkin. Platan fékk mikið lof gagnrýnenda fyrir R&B áhrif hennar sem framleiðendurnir The Neptunes og Timbaland náðu að framkalla. Platan gaf af sér smellina "Cry Me a River" og "Rock Your Body". Sumarið 2003 héldu Timberlake og Christina Aguilera í tónleikaferðalagið Justified/Stripped. Seinna sama ár tók hann umm lagið "I'm Lovin' It" sem McDonald's notaði í herferð sinni. Samningurinn við McDonald's þénaði sex milljónir dollara fyrir Timberlake, en inni í samningnum var tónleikaferðalag sem bar nafnið "Justified and Lovin' It". Justin söng einnig með tónlistarmanninum Nelly í lagi hans, "Work It" sem var endurhljóðblandað og sett á endurhljóðblandaða plötu Nelly árið 2003.
Í febrúar 2004 kom Justin fram í leikhléi Ofurskálarinnar (e. Super Bowl) á CBS ásamt Janet Jackson fyrir framan meira en 140 milljón áhorfendur. Við lok atriðisins, þegar lagið var að enda, reif Timberlake hluta af leðurbúningi Jackson og átti þetta að tengjast texta lagsins. Talsmaður Jackson sagði að Timberlake hafi ætlað að rífa leðrið af og afhjúpa rauðan blúndubrjóstarhaldara. Galli í búningnum hafi hins vegar valdið því að brjóst hennar kom óvart í ljós í stutta stund. Timberlake baðst afsökunar á atvikinu og sagðist biðjast afsökunar við alla þá sem hafi móðgast vegna þessara galla í búningnum. Frasinn "bilanir í búning" hafa síðan verið notaðar af bandarískum fjölmiðlum til að lýsa atvikum sem verða í tengslum við búninga. Timberlake og Jackson var hótað frávísun af Grammy verðlaununum árið 2004 í kjölfar atviksins nema þau samþykktu að biðjast afsökunar á því fyrir framan myndavélar á verðlaununum sjálfum. Timberlake mætti og gaf út ritaða afsökunarbeiðni þegar hann tók við fyrri verðlaununum það kvöldið. Þetta kvöld hlaut hann verðlaun fyrir bestu pop-plötuna og bestu frammistöðu söngvara í laginu "Cry Me a River". Hann var einnig tilnefndur fyrir plötu ársins, upptöku ársins fyrir "Cry Me a River" og besta rapp samstarf fyrir "Where Is the Love?" með The Black Eyed Peas.
2004-2007: Leikari og FutureSex/LoveSounds
bawd|200px|Justin Timberlake á tónleikum í [[St. Paul, Minnesota í janúar 2007 á meðan tónleikaferðinni FutureSex/LoveSounds stóð|thumb]] Eftir atvikið á Ofurskálinni setti Timberlake tónlistarferilinn á bið og lék í nokkrum kvikmyndum. Fyrsta hlutverkið á þessu tímabili var sem blaðamaður í Edison Force sem var tekin upp árið 2004 og fór beint á leigur í júlí 2006. Hann lék einnig í kvikmyndunum Alpha Dog, Black Snake Moan, Southland Tales og talaði fyrir Artie Pendragon prins í Shrek the Third sem kom út í maí 2007. Hann lék einnig ungan Elton John í tónlistarmyndbandi við lagið "The Train Don't Stop There Anymore". Timberlake kom til greina í hlutverk Roger Davis í kvikmynd byggðri á rokksöngleiknum Rent, en leikstjórinn Chris Colombus lagði áherslu á að upprunalegu Broadway leikararnir gætu lagt meira í hlutverkin, svo Adam Pascal endurtók hlutverkið fyrir myndina.
Justin hélt þó áfram að taka upp tónlist með öðrum listamönnum. Eftir "Where Is the Love?" tók hann upp annað lag með the Black Eyed Peas sem hét "My Style" og kom út á plötu þeirra Monkey Business árið 2005. Þegar Timberlake tók upp lagið "Signs" árið 2005 með Snoop Dogg uppgötvaði hann sjúkdóm í hálsinum, hnúða, sem voru teknir með aðgerð þann 5. maí 2005, og var honum ráðlagt að syngja ekki í nokkra mánuði á eftir. Árið 2005 kom hann á fót sínu eigin upptökufyrirtæki, JayTee Records.
Sjeviotfé
Sjevíotfé eða Cheviotfé er sauðfjártegund sem á ættir sínar að rekja til Sjevíotfjalla í Skotlandi. Norðmenn fluttu mikið inn af cheviot-sauðkindum á nítjándu öld og hefur kynið haft áhrif á önnur norsk kyn.
Justin Timberlake
2004-2007: Leikari og FutureSex/LoveSounds
Timberlake gaf út aðra hljóðversplötu sína, FutureSex/LoveSounds þann 12. september 2006. Justin tók upp plötuna á árunum 2005 - 2006 og náði hún efsta sæti bandaríska vinsældarlistans og seldist í 684.000 eintökum fyrstu vikuna. Platan er mest forpantaða platan á iTunes og sló met Coldplay fyrir söluhæstu tölvutæku plötuna á einni viku. Platan var framleidd af Timbaland og Danja, will.i.am, Rick Rubin og Timberlake sjálfum. Einnig sungu listamenn líkt og Snoop Dogg, Three 6 Mafia, T.I og will.i.am á plötunni með Timberlake. Talsmaður útgáfufyrirtækisins sagði plötuna „einblína á kynþokka” og miðaði að „fullorðinslegri tilfinningu”.
Sjeviotfé
Sjevíotfé hefur mikinn fallþunga og er ræktað til kjötframleiðslu. Ullin af því er nýtt í tweedefni. Kynið er harðgert og þolir vel veruna í fjöllunum. Það er hvítt, kollótt og hefur stundum svartar fætur.
Justin Timberlake
2004-2007: Leikari og FutureSex/LoveSounds
Fyrsta smáskífa plötunnar, "SexyBack", var flutt af Justin á opnun MTV tónlistarverðlaunanna árið 2006 og náði efsta sæti bandaríska vinsældarlistans, þar sem hún sat næstu sjö vikurnar. "My Love" er önnur smáskífa pltunar og syngur rapparinn T.I. með Timberlake í laignu. Þriðja smáskífan var "What Goes Around... Comes Around". Sagt er að lagið hafi verið samið um sambandsslit vinar hans, Trace Ayala, og leikkonunnar Elishu Cuthbert. Í október 2006 sagðist Timberlake ætla að einblína frekar á tónlistarferilinn en leiklistna og tók sérstaklega fram að það væri heimskulegt fyrir hann að yfirgefa tónlistarheiminn á þessum tímapunkti. Hann var sérstakur gestur á tískusýningu Victoria's Secret árið 2006 þar sem hann flutti SexyBack. Í janúar 2007 lagði Timberlake af stað í FutureSex/LoveSounds hljómleikaferðina. Í febrúar 2008 fékk Timberlake tvenn Grammy verðlaun.
2007-12: Hlé frá tónlistinni og leiklistin
Lagið "4 Minutes" var fyrst spilað af Timbaland á Jingle dansleik Fíladelfíu þann 17. desember 2007. Lagið kom hins vegar ekki út fyrr en 17. mars 2008 og var þá dúett með Timberlake og Madonnu þar sem Timbaland söng bakraddir. "4 Minutes" var fyrsta smáskífan af elleftu hljóðversplötu Madonnu, Hard Candy, sem innihélt fjögur önnur lög í samstarfi við Timberlake. Smáskífan varð vinsæl um allan heim og náði efsta sæti vinsældarlista í 21 landi. Justin leikur einnig í tónlistarmyndbandi lagsins, sem var leikstýrt af Jonas & Francois. Justin hefur tvisvar sinnum flutt lagið með Madonnu á sviði.
Kínverjalykill
Kínverjalykill (fræðiheiti Primula sinensis) er blóm af ættkvísl lykla.
Justin Timberlake
2007-12: Hlé frá tónlistinni og leiklistin
Í júní 2007 samdi Justin (ásamt öðrum), framleiddi og söng inn á lögin "Nite Runner" og "Falling Down" fyrir plötu Duran Duran, Red Carpet Massacre sem kom út í nóvember 2007. Sama ár söng Justin inn á þriðju plötu 50 Cent, Curtis. Timberlake, ásamt Timbaland, syngur í lagi sem heitir "Ayo Technology" og er fjórða smáskífa plötunnar. Eftir að FutureSex/LoveSounds tónleikaferðinni lauk hóf Justin kvikmyndaferilinn á ný. Snemma árs 2008 lék hann í The Love Guru með Mike Myers í aðalhlutverki og kvikmyndinni The Open Road.
Árið 2008 hljómaði samstarf Timberlake og rapparans T.I., "Dead and Gone", á sjöttu hljóðversplötu rapparans, Paper Trail, og var lagið fjórða smáskífa plötunnar. Í nóvember 2008 var það staðfest að Timberlake myndi vera gestur og framleiða hluta laga á nýrri plötu söngkonunnar Ciara, Fantasy Ride, sem átti að koma út 9. maí 2009. Timberlake syngur með Ciöru á annarri smáskífu plötunnar, "Love Sex Magic", og var myndband við lagið tekið upp í febrúar 2009. Smáskífan varð vinsæl um allan heim og náði inn á vinsældarlista í fjölmörgum löndum og náði m.a. toppi listanna í Taívan, Indlandi og Tyrklandi. Einnig var lagið tilnefnt til Grammy verðlauna fyrir besta popp samstarf. Timberlake og teymi hans framleiddu og sömdu lagið "Don't Let Me Down" fyrir aðra hljóðversplötu bresku söngkonunnar Leonu Lewis, Echo, sem kom út í Bandaríkjunum í nóvember 2009. Justin var einnig meðhöfundur og söng lagið "Carry Out" sem er að finna á plötu Timbaland, Shock Value II sem kom út 1. desember 2009.
Justin var útnefndur kynþokkafyllsti karlmaðurinn af tímaritunum Teen People og Cosmopolitan. Þann 17. febrúar 2009 var hann titlaður best klæddi maður Bandaríkjanna af GQ-tímaritinu. Árið 2011 varð hann í 46. sæti yfir 49 áhrifamestu karlmennina á lista AskMen. Frá árinu 2010 hefur Justin fjölgað kvikmyndahlutverkunum talsvert. Hann lék Sean Parker, upphafsmann Napster, í kvikmyndinni The Social Network (2010) og árið 2011 lék hann á móti Cameron Diaz í Bad Teacher og Milu Kunis í Friends with Benefits. Hann lék einnig Will Salas, sögumannin í In Time.
2013 - : The 20/20 Experience og 2 of 2
Justin hóf vinnu við þriðju hljóðversplötu sína, The 20/20 Experience, í júní 2012 og hafði hann "engar reglur og/eða lokamarkmið í huga". Hann tilkynnti opinberlega að hann hefði snúið aftur í tónlistarbransann í janúar 2013 þegar hann gaf út fyrstu smáskífu plötunnar, "Suit & Tie" ásamt Jay-Z. Lagið náði þriðja sæti bandaríska vinsældarlistans. Eftir fjögurra ára tónleikahlé steig Timberlake á svið kvöldið fyrir Ofurskálina árið 2013 í New Orleans. Þann 10. febrúar 2013 flutti hann "Suit & Tie" ásamt Jay-Z á 55. Grammy verðlaununum. Þann 11. febrúar 2013 kom lagið "Mirrors" út og var því önnur smáskífa plötunnar The 20/20 Experience. Lagið náði hæst öðru sæti á bandaríska vinsældarlistanum. Platan sjálf kom svo út þann 19. mars 2013 í gegnum RCA Records útgáfufyrirtækið. Platan náði strax efsta sæti bandaríska vinsældarlistans og seldist í 980.000 eintökum fyrstu vikuna. Timberlake söng einnig inn á tólftu hljóðversplötu Jay-Z, Magna Carta... Holy Grail og syngur hann í þremur lögum, "Holy Grail", "BBC" og "Heaven".
Tónleikar á Íslandi
Timberlake hélt tónleika í Kórnum í Kópavogi árið 2014 og voru þeir einir fjölmennustu tónleikar sem haldnir hafa verið á Íslandi en 17 þúsund manns sóttu þá.
Einkalíf
Í janúar 2007 hóf Timberlake samband með leikkonunni Jessicu Biel sem hann hafði verið myndaður með við nokkur tilefni. Parið trúlofaðist í fjöllum Montana í desember 2011. Þau giftu sig þann 19. október 2012 á Fasano á Ítalíu.
Justin hefur sagtst vera með áráttu- og þráhyggjuröskun (OCD) ásamt ofvirkni með athyglisbresti (ADHD).
Japanska karlalandsliðið í handknattleik
Japanska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Japans í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Japans.
Sága
Sága er ásynja í norrænu goðafræðinni hún býr á Sökkvabekk, sama stað og hún kynntist Óðni. Sága er gyðja spádóma og visku en nafn hennar er tengt fornu Norrænu sögninni "sjá" sem gerir hana hugsanlega að sjárkonu. Tákn hennar eru bollar, fiskar og vatn.
Stærðfræðilegt viðfang
Stærðfræðilegt viðfang (einnig stærðfræðilegur hlutur) er huglægt viðfang, sem unnið er með innan stærðfræðinnar. Dæmi:
Édith Cresson
Édith Cresson (f. Édith Campion, 27. janúar 1934) er franskur stjórnmálamaður. Hún var fyrsta konan sem gegndi embætti forsætisráðherra Frakklands. Stjórnmálaferli hennar lauk með hneykslismáli og ákæru fyrir spillingu þegar hún var framkvæmdastjóri rannsóknar-, vísinda- og tækninefndar Evrópusambandsins.
Ráðherratíð
François Mitterrand Frakklandsforseti útnefndi Cresson forsætisráðherra þann 15. maí 1991. Hún varð fljótt mjög óvinsæl meðal kjósenda og neyddist til að láta af embættinu eftir aðeins eitt ár eftir lélegt fylgi Sósíalistaflokksins í héraðskosningum árið 1992. Ráðherratíð hennar var ein sú stysta í sögu fimmta lýðveldisins. Sem forsætisráðherra var hún sökuð um kynþáttafordóma vegna gagnrýni sinnar á verslunarháttum Japana þegar hún kallaði þá „gula maura sem vilja leggja undir sig heiminn“. Þegar Cresson ræddi kynferði engilsaxneskra karlmanna við bandaríska fréttamanninn Chris Wallace lét hún þau orð falla að „[sér fyndist] samkynhneigð undarleg. Hún er öðruvísi og jaðarsett. Hún er frekar hluti af engilsaxneskum hefðum en latneskum.“
Dewey-flokkunarkerfið
thumb|right|Titilsíða annarrar útgáfu flokkunarkerfis Deweys sem kom út í Bandaríkjunum árið 1885 Dewey-flokkunarkerfið er flokkunarkerfi fyrir bókasöfn sem byggir á tugakerfinu. Þar af leiðandi takmarkast kerfið við að flokka alla mannlega þekkingu í tíu aðalflokka. Kerfið er upprunalega frá árinu 1876 og er nefnt eftir aðalhöfundi þess Bandaríkjamanninum Melvil Dewey. Kerfið er mjög ráðandi í vestrænum bókasöfnum, um 95% bókasafna í Bandaríkjunum notast við kerfið til uppröðunar. Dewey-flokkunarkerfið er notað í yfir 200.000 bókasöfnum í 135 löndum í dag. Það hefur verið þýtt á yfir 60 tungumál, þar með talið íslensku.
Reglulega eru gefnar út endurbættar og breyttar útgáfur af Dewey-flokkunarkerfinu. Flokkunarkerfið er gefið út í tveimur útgáfum, heildarútgáfan fyrir bókasöfn með almennan bókakost sem telur yfir 20 þúsund bækur og stytt útgáfa fyrir smærri söfn. 23. heildarendurútgáfan kom út á árinu 2011 og 15. stytta útgáfan árið 2012. Hönnun og þróun Dewey-flokkunarkerfisins er í höndum Bókasafns Bandaríkjaþings en þar hefur alþjóðleg nefnd yfirumsjón með verkinu. Bandaríska fyrirtækið Online Computer Library Center, Inc. (OCLC) er svo handhafi dreifingarréttar.
Saga
Saga flokkunar á bókasöfnum teygir sig alla leið aftur til vinnu Kallímakkosar við Bókasafnið í Alexandríu í Forn-Egyptalandi á 3. öld f.Kr. Þar vann hann að skrásetningu bókakostsins á leirtöflum sem heita Pinakes. Kallímakkos skipti bókakostinum í (1) retorík, (2) lögfræði, (3) epík, (4) drama, (5) gamanefni, (6) ljóðmál, (7) sögu, (8) læknisfræði, (9) stærðfræði, (10) náttúrvísindi og (11) annað.
Dewey hóf að hanna kerfi sitt árið 1873 og fyrstu útgáfuna birti hann 1876. Til grundvallar rannsakaði hann meðal annars flokkunarkerfi Natale Battezzatis (Nuovo sistema de catalogo bibliografico generale) og skrif William T. Harris. Harris skrifaði mikið um uppeldis- og kennslufræði og hafði fjallað um flokkun Francis Bacons á bókakosti bókasafns almenningsskóla. Skipting Bacons var í þrjá aðalflokka: minni (saga), ímyndunarafl (skáldskapur) og skynsemi (heimspeki). Líklegt er að deildaskipting Amherstháskóla í New York, þar sem Dewey var við nám, hafi verið vísirinn að flokkaskiptingu Deweys.
Fyrsta útgáfan taldi 42 blaðsíður. Árið 1885, níu árum seinna gaf hann út aðra útgáfu og taldi hún strax 486 blaðsíður. Önnur útgáfan fannst sumum of löng og ítarleg og þá kom strax út stytt útgáfa. Eitt helsta nýmæli kerfisins, og það sem Dewey sjálfur hampaði einna mest, var atriðisorðaskráin. Kerfið hlaut strax mjög góðar viðtökur og árið 1927 var notast við það í 96% almenningsbókasafna í Bandaríkjunum og 89% háskólabókasafna.
Flokkunarkerfið
Sem fyrr segir byggir Dewey-flokkunarkerfið á tugakerfinu og eru aðalflokkarnir listaðir hér fyrir neðan. Hver tala í kerfinu er nefnd flokkstákn eða marktákn. Kerfið er byggt eins og stigveldi. Hver aðalflokkur skiptist í tíu undirdeild og hverri undirdeild er svo aftur skipt í tíu aðaleiningar. Þó eru ekki allar flokkstölur og einingar í notkun, sumum flokkstáknum hefur ekki enn verið úthlutaður flokkur.
Sem dæmi má nefna að 600 er aðalflokkur „Tækni (hagnýtra vísinda)“. Þá er undirdeildin 620 „Verkfræði og skyldar greinar“. Einu stigi lengra má nefna aðaleininguna 627, „Vatnsvirkjunarverkfræði“. Útvíkkunarmöguleikar Dewey-flokkunarkerfisins eru tæknilega ótakmarkaðir en takmarkast óhjákvæmilega að stofninum til við tíu aðalflokka. Svo tekið sé annað dæmi er „Bókmenntir“ að finna í 800. 810 eru „Íslenskar bókmenntir“ og 816 eru „Sendibréf“.
Oftar en ekki er það svo að hægt er að flokka tiltekna bók í fleiri en einn flokk. Við slíkar aðstæður getur það ráðið úrslitum um það hvaða flokkstákni bókinni er úthlutað hvort að bókasafnið hefur myndað með sér ákveðna stefnu í bókakaupum og flokkun, til dæmis í því augnamiði að þjónusta ákveðinn markhóp.
Samsetning flokkstákna
Til þess að flokka með nákvæmum hætti má notast við svokallaðar hjálpartöflur til þess að setja saman flokkstákn. Fyrir styttu 13. útgáfuna, sem kom út á íslensku árið 2002 en upprunalega 1997, eru fjórar hjálpartöflur en í heildarútgáfunni eru alls sjö hjálpartöflur. Hjálpartöflurnar fjórar sem notaðar eru í íslensku útgáfunni eru:
Sérstakar reglur gilda um notkun hjálpartaflnanna, þær eru aldrei notaðar einar og sér heldur sem viðskeyti við flokkstákn. Formgreinar úr töflu 1 eru til þess að marka ytra form gagnanna (orðabók, tímarit, skrá) eða efnislega nálgun, t.d. heimspekileg, nám/kennsla eða söguleg umfjöllun. Sem dæmi má nefna undirdeildina 150 „Sálfræði“ og 1 úr töflu 1 sem gerir flokkstáknið 150.1 fyrir bók sem fjallar um sálfræði út frá heimspekilegum sjónarhól.
Lands- og svæðistölur eru notaðar úr töflu 2 til þess að afmarka efni við ákveðið svæði eða rúm. Það sem flækir málið hér er að til þess að notast við tölur úr töflu 2 þarf að skjóta inn 09 úr töflu 1. Bók um fiskveiðar við Ísland væri því 639.2 „Fiskveiðar“ + 09 fyrir landatölu úr töflu 1 + 491 fyrir Ísland úr töflu 2 = 639.109491.
Skjávarpið (sjónvarpsstöð)
Skjávarpið var upplýsinga- og auglýsingamiðill Hornfirðinga sem sendi út hverskonar upplýsingar um viðburði, fréttir, auglýsingar og bæjarstjórnarfundi. Sent var út bæði í sjónvarp og net.
Dewey-flokkunarkerfið
Samsetning flokkstákna
Hjálpartafla 3 er aðeins notuð með 800 aðalflokknum „Bókmenntir“ til þess að flokka bókmenntir eftir einhverju af eftirtöldum formum: leikrit, ljóð, skáld- eða smásögur, ritgerðir eða greinar, ræður eða erindi, sendibréf, blandað efni eða skop og ádeilu.
Skjávarpið (sjónvarpsstöð)
Skjár 1 eignaðist Skjávarpið árið 2001.
Dewey-flokkunarkerfið
Samsetning flokkstákna
Hjálpartafla 4 er aðeins notuð með 400 aðalflokknum „Tungumál“ til þess að flokka efni um tungumál nánar eftir rittáknum, hljóðfræði, orðsifjafræði, orðasöfnun, málfræði, sögulega eða landfræðilega umfjöllun eða hefðbundna málnotkun.
Ferskja
Ferskja (fræðiheiti Prunus persica) er sætur flauelskenndur ávöxtur ferskjutrés, ræktaður til matar. Ferskjur eru upprunnar í Kína, en bárust fyrst til Evrópulanda frá Persíu og þess vegna nefndu Grikkir aldinið melon persikón sem þýðir: persneskt epli. Til eru að sögn yfir tvö þúsund mismunandi afbrigði af ferskjum og eru þau fyrst og fremst flokkuð í tvo meginflokka. Eitt ferskjuafbrigðið er nektarína sem er mjög sætt afbrigði og minnir bragðið á nektar (blómahunang) og þar af er nafnið komið. Þær eru ekki eins safaríkar og ferskjur og eru líka oftast minni og þéttari og ekki með neina „loðnu“ (flauel).
Loðapar
Loðapar (fræðiheiti: Lagothrix) eru ættkvísl apa.
Illustrated London News
Illustrated London News kom út vikulega til ársins 1971 þegar því var breytt í mánaðarrit. Frá 1989 var það gefið út annan hvern mánuð, síðan ársfjórðungslega og að síðustu tvisvar á ári.
Enskur cocker spaniel
Enskur cocker spaniel er hundategund ættuð frá Spáni en þar var hann fyrst ræktaður á 14. öld. Hann hlaut viðurkenningu The English Kennel Klub árið 1892. Á 4. áratug 20. aldar var hann vinsælasta hundategund Bretlands.
Einkenni
thumb|left|Svartur cocker spaniel thumb|cocker spaniel Enskur cocker spaniel hefur einstaka skapgerð; er rólyndur og blíður, en einmitt skapgerðin gerir hann eins vinsælan og hann í raun og veru er. Hann hefur löng, droplaga eyru. Feldurinn er silkimjúkur og finnast margir mismundandi litir, m.a.:
Solid (einlitur) er ríkjandi litur, og sá svarti er mest ríkjandi.
Feldurinn þarfnast kembingar nokkrum sinnum í viku og klippingar 4-6 sinnum á ári. Huga þarf vel að eyrum og augum.
Stuttrófufé
Stuttrófufé er sauðfjárkyn með stuttan dyndil. Norræn sauðfjárkyn tilheyra Norður-evrópsku stuttrófufé og eru talin skyldari stuttrófufé í Evrópu en öðrum fjarlægari sauðfjárkynjum.
Eyrarteigur
Eyrarteigur er jörð í Skriðdal, sem liggur samsíða Fljótsdal að austanverðu og er bærinn í um 25 km fjarlægð frá Egilsstöðum. Rétt fyrir ofan brúna á Þórisá í landi Eyrarteigs fannst kuml árið 1995.
Þjóðvegur 1 eða svokallaður hringvegur liggur um Skriðdal milli Egilsstaða og Hafnar í Hornafirði. Í miðjum dalnum er Þingmúli (eða Múlakollur), lágt en einkennandi fjall sem til sést víða af Héraði. Þar undir var þingstaður Austfirðinga til forna og nefnast Múlasýslur eftir Þingamúlanum. Landnámsmaðurinn Ævar hinn forni bjó á Arnhólsstöðum í Skriðdal sem er rétt hjá Múlanum. Þaðan var einnig Björn Pálsson flugkappi og gerði hann m.a flugvöll fyrir neðan bæinn.
Rétt fyrir ofan brúna á Þórisá í landi Eyrarteigs fannst kuml árið 1995. Ekki sjást mikil ummerki um það en falleg og skemmtileg gönguleið er upp með gilinu sem Þórisáin rennur í.
''Árið 1995 fannst fornmannsgröf rétt sunnan Þórisár í Skriðdal, spölkorn ofan við þjóðveginn. Þetta reyndist eitt merkasta kuml frá landnámsöld, sem fundizt hefur hér á landi. Ríkur höfðingi hefur veið heygður þar ásamt hesti sínum, vopnum og skartgripum. Grautarskál, sem fannst meðal munanna, vakti mikla athygli. Hún varð til þess, að sumir eigna kumblið landnámsmanninum Graut-Atla. Aðrir gizka á Ævar hinn forna. Kumlinu var komið fyrir með upphaflegum ummerkjum í Minjasafni Austurlands á Egilsstöðum.''
Amtmannshúsið (Reykjavík)
Amtmannshúsið í Reykjavík var hús sem stóð við Ingólfsstræti 9 frá 1879-1972. Það var reist af amtmönnunum Magnúsi Stephensen og  Eggerti Theodór Jónassen. Höfundur hússins var Helgi Helgason. Húsið var rifið 1972 vegna vegna götu sem tengja átti Túngötu og Grettisgötu við Kirkjustræti og Amtmannsstíg. Gatan Amtmannsstígur er kennd við húsið.
Perluostrur
Perluostrur eru samlokur sem lifa í sjó og tilheyra ættinni Pteriidae. Þær eru með sterkri skel sem er klædd perlumóður að innan. Perluostrur eru náskyldar hvorki ætum ostrum, sem tilheyra ættinni Ostreidae, né perlukræklingum í ættunum Unionidae og Margaritiferidae.
Allar tegundir í ættini Pteriidae framleiða verðmætar perlur. Stærð og litur perlunnar eru mismunandi eftir tegundum og hvernig perlumóðirin er á litinn inni í skelinni.
Mount Logan
thumb|Mount Logan. thumb|Fjallið séð frá Kluane-jöklinum. Mount Logan er hæsta fjall Kanada og er 5959 metra hátt. Það liggur í Saint Elias-fjöllum í Kluane National Park and Reserve í Júkon og er nefnt eftir kanadískum jarðfræðingi William Edmond Logan. Árið 1991 mældist -77,5 °C á fjallinu sem er lægsti hiti sem mælst hefur utan Suðurskautslandsins.
Jim Carrey
Yngri ár
Carrey fæddist í Newmarket, Ontario í Kanada. Foreldrar hans eru Kathleen Oram, heimavinnandi húsmóðir og Percy Carrey, tónlistarmaður og bókhaldari. Carrey á þrjú eldri systkini: John, Patricia og Rita. Fjölskyldan er kaþólsk og er ættuð frá Frakklandi. Frá ungum aldri hafði hann gaman að því að skemmta fólki. Kennarar hans leyfðu honum oft að vera með hálfgert uppistand fyrir bekkinn í lok skóladags. Var það umsamið þannig að hann myndi ekki trufla eðlilegt skólahald.
Yoshikazu Nagai
Yoshikazu Nagai (fæddur 16. apríl 1952) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 69 leiki og skoraði 9 mörk með landsliðinu.
Jim Carrey
Yngri ár
Fjölskylan flutti til Scarborough árið 1976 þegar Carrey var 14 ára. Hann gekk þar í kaþólskan skóla í North York í tvö ár. Síðan fekk hann í Agincourt Collegiate-stofnunina, elsta menntaskóla Scarborough.
Upphaf ferils sem skemmtikraftur
Árið 1979 var Carrey með uppistönd á Yuk Yuk's í Toronto. Umboðsmaður Carrey var Leatrice Spevack. Í febrúar 1981, þegar Carrey var nýorðinn 19 ára, var birt grein um hann í dagblaðinu Toronto Star. Þar var honum lýst sem „rísandi stjörnu“
Upphaf kvikmyndaferils
Fyrsta kvikmynd Carrey var myndin Rubberface (1983). Hann lék einnig í myndum eins og Peggy Sue Got Married (1986), Earth Girls are Easy (1988) og The Dead Pool (1988) en Carrey bar ekki mikið úr býtum fyrir leik sinn í þeim myndum. Það breyttist heldur betur árið 1994 þegar hann lék í þremur myndum sem slógu allar í gegn: Ace Ventura: Pet Detective, The Mask og Dumb and Dumber.
Arthur Cecil Pigou
Arthur Cecil Pigou (fæddur 18. nóvember 1877, dáinn 7. mars 1959) var breskur hagfræðingur og kennari við Cambridge-háskóla. Sem kennari við Cambridge-háskóla á tímabili þegar hagfræði var ung fræðigrein átti Pigou þátt í að móta kennslu greinarinnar og fjöldann allan af ungum afburðarnemendum sem útskrifuðust úr skólanum og tóku að sér mikilvæg störf í samfélaginu. Pigou var fjölhæfur á sviði hagfræðinnar en rannsakaði einna mest almannatryggingar. Hann þjónaði í opinberum nefndum af hálfum hug, þeirra á meðal Cunlife-nefndinni og Konunglegri nefnd um tekjuskatt árið 1919.
Ævi
Pigou fæddist í bænum Ryde á Wighteyju, sonur hermannsins Clarence Pigou og Noru Lees, dóttur John Lees, þriðja baróns af Blackrock. Arthur gekk í Harrow-skólann, nálægt London. Árið 1896 gekk hann í King's College í Cambridge þar sem hann nam undir Oscar Browning. Pigou var góður nemandi og vann fjölda verðlauna, m.a. Chancellor's Gold Medal fyrir ljóðlist árið 1899 og hann varð forseti málfundafélagsins Cambridge Union Society árið 1900. Fljótlega kviknaði áhugi Pigous á hagfræði og hóf hann nám hjá brautryðjanda hagfræðinnar, Alfred Marshall.
Fræðistörf
Pigou hóf að kenna hagfræði árið 1901 og ári seinna var hann innvígður sem meðlimur við King's College (e. Fellow of King's College) eftir að hafa verið hafnað tveimur árum fyr. Árið 1908 var Pigou gerður að prófessor í pólitískri hagfræði, og tók hann við stöðunni af Alfred Marshall, og hélt henni allt til ársins 1943. Pigou var góður vinur John Maynard Keynes, sem á þeim tíma var ungur nemi, og gerði Pigou vel við hann og veitti honum fjárstuðning til rannsókna.
Bókin Auður og velferð (e. Wealth and Welfare, 1912, 1920) er eitt af helstu verkum Pigous en þar gerir hann greinarmun á opinberum og einka jaðarkostnaði og framleiðslu. Þaðan er hugmyndin um að ríkið geti leiðrétt markaðsbresti með sköttum og niðurgreiðslum (stundum nefndir Pigou-skattar).
Steind
thumb|[[Labradorít feldspat flokkast sem Plagíóklas]] Steind, steinefni eða steintegund er í steindafræði náttúrlegt efnasamband sem myndast við jarðfræðilegt ferli. Hugtakið nær ekki aðeins yfir efnasamsetningu heldur einnig yfir uppbyggingu. Samsetning steinda getur verið allt frá hreinum frumefnum og einföldum söltum, allt upp í flókin silíköt sem geta haft þúsundir þekktra afbrigða (lífræn sambönd eru venjulega undanskilin). Bergtegundir eru flokkaðar eftir því hvernig steindir þær hafa að geyma.
Í steindafræði er steind skilgreind sem efni sem er náttúrulegt, á föstu formi, með skipulagða röðun frumeinda, einsleitt, með ákveðna efnasamsetningu og yfirleitt mynda í ólífrænum ferlum. Með skipulagðri röðun frumeinda er átt við að frumeindir eða sameindir efnisins raði sér í skipulagða, þrívíða grind (kristalgrind). Ef eindir efnis mynda kristalgrind er talað um að efnið sé kristallað.
Lárentíus saga
Lárentíus saga er íslensk biskupasaga, rituð á síðari hluta fjórtándu aldar. Sagan rekur ævi og störf Lárentíusar Kálfssonar, Hólabiskups, en í henni er einnig greint frá innlendum og erlendum merkisatburðum á ævitíma Lárentíusar. Sagan hefur því verið nefnd "sagnfræðileg ævisaga". Hún er ein helsta heimildin um íslenska kirkjusögu á fjórtándu öld.
Söguþráður
Sagan rekur jöfnum höndum ævi Lárentíusar Kálfssonar og merkisatburði innanlands og utan, s.s. embættistökur og andlát páfa og konunga, sóttir, náttúruhamfarir, lagabreytingar og deilur íslenskra höfðingja við klerka. Frásögnin sveiflast þannig á milli ævisögu og annáls. Fyrir vikið eru atburðir sögunnar mjög vel tímasettir.
Uppvöxtur Framættir Lárentíusar eru raktar í upphafi sögu. Ömmubróðir hans er Þórarinn kaggi, prestur á Völlum í Svarfaðardal, mikill lærdómsmaður og velgjörðarmaður fátækra. Móðir Lárentíusar, Þorgríma, á ættir að rekja til Illuga prests, mannsins sem gaf eignarjörð sína undir biskupsstólinn á Hólum.
Þorgrímu dreymir draum þegar hún gengur með son sinn. Í draumnum leiðir maður nokkur hana upp að altari í kirkju og færir henni biskupslíkneski, pakkað inn í línklút. Barninu er vart hugað líf þegar það fæðist. Séra Þórarinn heitir á heilagan Lárentíus að hann skuli upp frá því fasta á messudegi hans, 10. ágúst, ef drengurinn lifir, en fæðinguna ber upp á þann dag. Barnið braggast og er skírt í höfuðið á dýrlingnum.
Lárentíus er settur í læri hjá Þórarni kagga, frænda sínum, ásamt fleiri skólapiltum. Einhverju sinni ærslast drengirnir svo mjög í kirkjunni að lausamunur flýgur úr hendi Lárentíusar í Maríulíkneski sem brotnar. Þegar séra Þórarinn kemst að þessu reiðist hann mjög og hótar að berja hinn barnunga frænda sinn daginn eftir. Lárentíus leggst á bæn um kvöldið og biður Maríu mey að þyrma sér. Daginn eftir kemur Þórarinn til hans og segir að jómfrúin hafi heimsótt sig í draumi og beðið sig að fyrirgefa drengnum.
Þórarinn kaggi og Kálfur, faðir Lárentíusar, deyja um svipað leyti. Lárentíus er settur til áframhaldandi náms hjá Jörundi Hólabiskup. Þar sýnir hann afburða námshæfileika og þykir fremstur meðal sinna jafnaldra. Klerkar á staðnum sjá að þarna fer biskupsefni og öfundast mjög við hann. Rúmlega tvítugur er Lárentíus vígður til prests.
Cerastium barberi
Cerastium barberi er jurt af hjartagrasaætt.
Lárentíus saga
Söguþráður
Prestsverk og Noregsdvöl Á fyrstu embættisárum Lárentíusar geisa staðamál síðari. Sigurður Guðmundsson, bóndi í Lögmannshlíð, tekur jörðina að Möðruvöllum í Hörgárdal eignarnámi og þykist vera réttmætur erfingi hennar. Jörundi biskupi mislíkar gjörningurinn og bannfærir Sigurð. Lárentíus fær það hlutverk að birta Sigurði bannfæringarbréfið og hann les það upp í heyranda hljóði í messu á staðnum. Sigurður bóndi bregst illa við og hótar Lárentíusi öllu illu. Eftir það ríður Sigurður til Hóla með fjölmenni og ögrar Jörundi biskupi. Biskup dregur þá í land með allt saman og segir að Lárentíus hafi ekki farið eftir leiðbeiningum sínum. Jörundur og Sigurður sættast á að Sigurður fái að greiða hóflegt gjald til kirkjunnar og halda jörðinni. Lárentíusi líkar þessi framkoma biskups illa og atburðirnir eru undirrót sundurlyndis á milli þeirra.
Lárentíus heimsækir Skálholt og hittir biskupinn þar, Árna Þorláksson. Árni biskup hrífst mjög af hinum unga presti og skipar honum næst sér við borðhaldið. Árni hvetur Lárentíus að nema kirkjulög, því það eigi fyrir honum að liggja að standa í frekari deilum síðar á starfsævinni. Þeir skiljast með mikilli vináttu.
Lárentíus siglir frá Gásum til Noregs árið 1294. Í för með honum er Pétur af Eiði, embættismaður sem Eiríkur Magnússon Noregskonungur hafði sent til erindagjörða í Norðlendingafjórðungi. Lárentíus og Pétur ganga á fund konungs sem tekur sendimanni sínum vel. Pétur biður Lárentíus að skrifa fyrir sig bónorðsbréf til frænku Eiríks konungs, en konungur lofar að láta þar við innsigli sitt til marks um velþóknun sína á ráðahagnum. Lárentíus ritar bréfið á svo glæstri latínu að það vekur athygli konungs sem lætur kalla hann á sinn fund. Hann býður Lárentíusi að gerast þjónustumaður sinn en Lárentíus afþakkar því hann ætlar sér að fara pílagrímsför í Niðarós að gröf Ólafs helga. Það verður úr að Lárentíus kemur aftur til konungs að förinni lokinni og dvelst hjá honum um veturinn. Við hirð Eiríks konungs kynnist Lárentíus m.a. flæmskum manni, Þrándi fisiler, sem kann að útbúa púðursprengjur.
Lárentíus fer norður til Þrándheims á fund Jörundar erkibiskups sem þá stendur í miklum deilum við kórsbræður um réttindi og valdsvið. Með Jörundi er Jón flæmingi, hálærður klerkur sem styður biskupinn heilshugar í deilumálunum. Sá galli er þó á gjöf Njarðar að Jón talar ekki norrænu og á því erfitt með að gera sig skiljanlegan fyrir alþýðu manna. Jörundur erkibiskup kemur Lárentíusi undir forsjá Jóns flæmingja og ráðleggur honum að helga sig því að lesa kirkjulög, rétt eins og Árni biskup hafði áður gert. Lárentíus lærir lög og gagnast erkibiskupi vel við að bera fram boð í deilunum við kórsbræður. Jörundur erkibiskup launar honum liðveisluna með því að veita honum embætti við Ólafskirkju í Niðarósi.
Jón flæmingi rembist við að læra norrænu en gengur illa. Lárentíus stríðir honum og er sögð gamansaga af því er hann kennir Jóni að heilsa fólki með orðunum "Fagnaðarlaus kompán!", í þeirri trú að um sé að ræða hlýlega kveðju.
Deilur við kórsbræður Deilur Jörundar erkibiskups við kórsbræður í Niðarós fara stigvaxandi. Meðal mótstöðumanna hans eru Eilífur (síðar eftirmaður Jörundar á erkibiskupsstóli), Sighvatur landi og Auðun rauður (síðar biskup á Hólum). Jörundur fær Lárentíus til að lesa bannfæringarbréf yfir þessum mönnum. Hann hlýðir því og hlýtur af því mikla óvild kórsbræðra sem leggja hann í einelti upp frá því. Svo harkaleg er framkoma þeirra að Jörundur hefur samband við nýkrýndan konung, Hákon hálegg Magnússon, og fær hann til að koma til Niðaróss og stilla til friðar. Áki, fylgdarmaður konungs, heldur innblásna ræðu og býður kórsbræðrum að hlýða erkibiskupi, að öðrum kosti sé norska kirkjan í hættu. Niðurstaðan er sú að kórsbræður láta af uppreisn sinni og biðjast afsökunar.
Eftirlitsferð til Íslands Lárentíus fer í eftirlitsferð til Íslands að boði erkibiskups. Hann hefur með sér ferðafélaga, predikarabróður að nafni Björn. Ekki er útskýrt nákvæmlega í sögunni hver markmið ferðarinnar voru en Magnús Stefánsson hefur getið þess til að Lárentíusi hafi verið ætlað að framfylgja samþykktum biskupaþings í Noregi sem fram fór 1306, enda var hvorugur íslensku biskupanna viðstaddur það. Fljótlega kemur upp ósætti milli ferðafélaganna, Lárentíusar og Bjarnar. Björn gerir lítið úr Þorláki helga og tilbeiðslu Íslendinga í hans nafni, en Lárentíus mótmælir. Þegar þeir koma til Hóla býður Jörundur Hólabiskup Birni að dvelja hjá sér um veturinn en nefnir ekki einu sinni þann möguleika við Lárentíus að hann fái að dvelja þar líka.
Höfundur og ritunartími
Síra Einar Hafliðason, prestur á Breiðabólsstað í Vesturhópi, er almennt talinn vera höfundur Lárentíus sögu. Þess er getið í fyrsta kafla sögunnar að höfundur hennar (sem er ekki nefndur á nafn) hafi verið vinur og trúnaðarmaður Lárentíusar biskups og jafnframt verið áminntur af biskupi, en hvort tveggja á við um Einar. Lögmannsannáll, sem er varðveittur í eiginhandarriti Einars Hafliðasonar og er sannanlega hans verk, er víða orðrétt samhljóða Lárentíus sögu. Af því má ráða að einn höfundur hafi samið bæði verkin.
Einar Hafliðason kemur fyrir sem persóna í Lárentíus sögu. Söguhöfundur hrósar honum aldrei beint, en er almennt óspar á hrós til þeirra manna sem næst stóðu Lárentíusi biskup. Þetta hefur þótt benda til þess að Einar sé höfundur sögunnar.
Sú kenning, að Einar Hafliðason væri höfundur Lárentíus sögu, var fyrst sett fram í Kirkjusögu Finns Jónssonar Skálholtsbiskups árið 1772. Rúmum hundrað árum síðar rökstuddi Guðbrandur Vigfússon kenninguna nánar í formála sínum að sögunni. Guðbrandur taldi söguna vera ritaða eftir 1346, enda er á einum stað í sögunni vísað til setu Árna vaða í embætti erkibiskups, en hann tók við embætti það ár.
Perlumóðir
thumb|200px|Perlumóðir
Perlumóðir er náttúruefni sem samanstendur af bæði lífrænum og ólífrænum efnum. Nokkrar samlokategundur framleiða perlumóður sem þekur innra lag skeljanna þeirra. Ysta lag perlu samanstendur af perlumóður. Hún er sterkt, endingargott og lithverft efni.
Kálfafellsstaður
thumb|right|Kálfafellsstaður undir Kálfafellstindi. Kálfafellsstaður er kirkjustaður í Suðursveit í Austur-Skaftafellssýslu. Kirkja hefur verið á Kálfafellsstað í margar aldir. Þar var torfkirkja til ársins 1885 en þá var reist timburkirkja sem eyðilagðist algjörlega nokkru seinna í miklu fárviðri 7. janúar 1886, svonefndum Knútsbyl. Lík­nesk­i a­f Óla­fi helga­, hinum forna­ d­ýrlingi sta­ða­rins er eini hluturinn sem fa­nnst heill eftir a­ð k­irk­ja­n fa­uk­. Það er nú va­rðveitt á Þjóðminja­sa­fni. Núna er steypt kirkja á Kálfafellsstað en hún var reist 1926-27.
Guðmundur Andri Thorsson
Guðmundur Andri Thorsson (fæddur 31. desember 1957) er íslenskur rithöfundur og fyrrverandi alþingismaður. Hann er sonur Thors Vilhjálmssonar rithöfundar og konu hans Margrétar Indriðadóttur fréttastjóra Útvarpsins.
Guðmundur Andri lauk stúdentsprófi frá MS árið 1978 og BA-prófi í íslensku og bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1983. Á árunum 1983-1985 stundaði hann nám til cand.mag.-prófs í íslenskum bókmenntum við HÍ.
Guðmundur Andri hefur starfað sem blaðamaður, gagnrýnandi, ritstjóri og þáttagerðarmaður. Hann er var ritstjóri bóka hjá Forlaginu og ritstýrði jafnframt Tímariti Máls og menningar. Hann er söngvari og gítarleikari hljómsveitarinnar Spaða.
Fyrsta skáldsaga hans, Mín káta angist, kom út árið 1988 og síðan hefur hann sent frá sér nokkrar skáldsögur og hlotið fyrir þær ýmsar viðurkenningar. Meðal annars var hann tilnefndur til Íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir Íslenska drauminn 1991, Íslandsförina 1996 og Sæmd 2013. Valeyrarvalsinn var lögð fram til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 2012 og hefur verið þýdd á dönsku, norsku, frönsku og þýsku. Árið 2013 hlaut Guðmundur Andri verðlaun úr Rithöfundasjóði Ríkisútvarpsins. Hann hefur einnig þýtt allmargar bækur, skrifað formála og annast ritstjórn ýmissa bóka. Árið 2008 hlaut hann barnabókaverðlaun Menntaráðs Reykjavíkur fyrir þýðingu sína á Bangsímon eftir A.A. Milne.
Guðmundur Andri var kjörinn á Alþingi fyrir Samfylkinguna í alþingiskosningunum árið 2017 en náði ekki endurkjöri í kosningunum að fjórum árum liðnum.
Tröllasmiður
Íslenski tröllasmiðurinn er nægilega frábrugðinn tröllasmiðum í nágrannalöndum til að vera skilgreindur sem sérstök undirtegund (C. p. islandicus).
Heiðafé
Heiðafé (fræðiheiti: Ovis brachyura var. borealis) er smávaxið dyndilstutt sauðfjárkyn sem var á Norðurlöndum að fornu og sem íslenskt sauðfé er talið komið af.
Kjarnaskógur
thumb|Leiksvæði í skóginum. Kjarnaskógur er skógur og útivistarsvæði í Kjarnalandi í Eyjafirði milli Kjarnalæks og Brunnár rétt sunnan við Akureyri. Landið komst í eigu Akureyrarbæjar frá 1910 og var nýtt af bæjarbúum fyrir grasnytjar og garðrækt til 1946 þegar Skógræktarfélag Eyfirðinga fékk þar aðstöðu. Markviss skógrækt hófst síðan 1952. Algengar trjátegundir í skóginum eru sitkagreni, stafafura, birki og lerki.
Fágætari tegundir má finna þar. Til að mynda var hengibjörk valið tré ársins 2009.
Maneþon
Maneþon (úr grísku: Μανεθων, Manethōn) var egypskur sagnaritari og prestur frá Sebennytos (fornegypska: Tjebnutjer) sem var uppi á tímum Ptólemajaríkisins á 3. öld f.Kr. og skrifaði rit um sögu Egyptalands hins forna á koine grísku. Maneþon byggði sögu sína meðal annars á listum yfir konunga Egyptalands sem hann hafði aðgang að í Neðra Egyptalandi. Konungalisti hans og umritanir hans á nöfnum konunga á grísku hafa mikið verið notaðir af egyptalandsfræðingum og eru enn hafðir til viðmiðunar. Konungalistinn varð grundvöllurinn að þeim rannsóknum á sögu Egyptalands hins forna sem hófust við ráðningu helgirúna Forn-Egypta á 18. öld. Maneþon hefur þekkt til verka Heródótosar og sumir hafa stungið upp á að hann hafi ætlað sér að bæta við verk gríska sagnaritarans og jafnvel reynt að samræma sögu sína frásögnum hans.
Farþegi
thumb|Farþegar um borð í [[flugvél.]]
Farþegi er manneskja sem ferðast í eða á farartæki en sér ekki um að stjórna eða aka ökutækinu. Í almenningssamgönguiðnaðinum er orðið „farþegi“ notað til að lýsa fólkinu sem notar almenningssamgöngutækið, til dæmis fólki sem ferðast í strætisvögnum eða lestum en ökumaðurinn er ekki kallaðar farþegi. Sömuleiðis er starfsfólkið sem vinnur um borð í flugvélum, eins og flugþjónar, ekki talið að vera farþegar.
Níke
thumb|right|250px|Níke frá Samóþrake er ein frægasta styttan af sigurgyðjunni. Styttan, sem er geymd á Louvre-safninu í París í Frakklandi, fannst í Samóþrake árið 1863 og er frá 2. öld f.Kr. Níke (á forngrísku Νίκη) var sigurgyðjan í grískri goðafræði. Rómversk hliðstæða hennar var gyðjan Viktoría.
Neðra Egyptaland
thumb|right|Kort yfir umdæmi í Neðra Egyptalandi. Neðra Egyptaland var annað af tveimur konungsríkjum sem Egyptaland hið forna skiptist í. Hitt var Efra Egyptaland. Neðra Egyptaland er norðurhlutinn og náði frá því rétt fyrir upphaf Nílarósa að Miðjarðarhafinu. Helstu borgir í Neðra Egyptalandi voru Memfis, Alexandría, Saís, Tanis og Helíópólis.
Øvre og Nedre Ægypten Unterägypten Upper and Lower Egypt Bajo Egipto Basse-Égypte Dolny Egipt Nedre Egypten
Keanu Reeves
Keanu Charles Reeves (fæddur 2. september 1964) er kanadískur leikari. Hann er best þekktur fyrir leik sinn í myndunum Bill & Ted's Excellent Adventure, Speed, Point Break og Fylkinu. Hann hefur einnig leikið í leikhúsi þar á meðal í Hamlet. Þann 31. janúar 2005 hlaut Reeves stjörnuna sína á Walk of Fame í Hollywood og árið 2006 var hann nefndur einn af „Uppáhalds leikurum Bandaríkjanna“.
Fiskifélag Íslands
Fiskifélag Íslands er íslenskt félag stofnað 20. febrúar 1911 til að efla sjávarútveg og verslun með sjávarafurðir á Íslandi. Félagið starfaði í Reykjavík til 2004 þegar það flutti til Akureyrar. Í dag er félagið fyrst og fremst sameiginlegur starfsvettvangur nokkurra aðildarfélaga.
Fyrsti forseti Fiskifélagsins og heiðursfélagi þess var Hannes Hafliðason.
Matthew Lipman
Matthew Lipman (24. ágúst 1923 – 26. desember 2010) var bandarískur heimspekingur og frumkvöðull í heimspekikennslu barna.
Lipman nam heimspeki við Columbia-háskóla í New York-borg og lauk þaðan bæði B.A.-gráðu og doktorsgráðu. Hann kenndi einnig við skólann þar til hann tók við stöðu við Montclair State College árið 1972 en þar kom hann á laggirnar stofnun helgaðri þróun heimspekikennslu barna (Institute for the Advancement of Philosophy for Children). Áhugi Lipmans á heimspekikennslu barna kviknaði í Columbia-háskóla þar sem hann taldi sig verða varan við getuleysi nemenda sinna til þess að færa almennileg rök fyrir máli sínu. Taldi hann að of seint væri að kenna fullorðnu fólki og að kennslan yrði að hefjast snemma til þess að börnin næðu að temja sér gagnrýna hugsun sem fyrst. Lipman samdi bækur til nota í heimspekikennslu barna, meðal annarra Harry Stottlemeier's Discovery.
Skálalykill
Skálalykill (fræðiheiti Primula reidii) er blóm af ættkvísl lykla.
Járnbrautarteinar
thumb|Járnbrautarteinar Járnbrautarteinar eru sérstakur vegur sem lest fer eftir. Teinar eru einnig slangur/samheiti fyrir spangir (til tannréttingar).
Breytilegir vextir
Breytilegir vextir eru vextir af peningaláni eða sambærilegri fjárskuldbindingu, sem í stað þess að vera föst prósenta á ári eða vaxtatímabili, tekur breytingum eftir fyrirfram umsömdu viðmiði, til dæmis vísitölu, mælingum á vaxtakjörum sem bjóðast á tilteknum markaði eða opinberum viðmiðunarvöxtum sem gilda á sama tímabili. Þegar samið er um breytilega vexti er algengt að heildarvextir samanstandi af grunnvöxtum samkvæmt hinu breytilega viðmiði, að viðbættu vaxtaálagi sem breytist sjaldnar eða er föst prósenta.
Netafræði
thumb|250px|Teikning af neti, þar sem [[leggur (netafræði)|leggir liggja á milli hnúta.]]
Osnabrück
thumb|Aðalmarkaðstorgið í Osnabrück. Til vinstri sér í gamla ráðhúsið.
Netafræði
Í stærðfræði og tölvunarfræði kallast netafræði (áður nefnt graffræði eftir enska heitinu graph theory) það þegar lögð er stund á net.
Osnabrück
Osnabrück er þriðja stærsta borgin í þýska sambandslandinu Neðra-Saxlandi með 165 þúsund íbúa (2019). Borgin var stofnuð af Karlamagnúsi. Í Osnabrück og Münster voru friðarsamningarnir í Vestfalíu gerðir 1648 en þeir mörkuðu endalok 30 ára stríðsins.
Lega
Osnabrück er vestarlega í Neðra-Saxlandi, rétt austan við hollensku landamærin. Næstu borgir eru Bielefeld til suðausturs (40 km), Münster til suðvesturs (40 km) og Bremen til norðausturs (70 km).
Raoul Cauvin
Raoul Cauvin (f. 26. september 1938, d. 19. ágúst 2021) var belgískur myndasöguhöfundur sem kom að fjölda vinsælla myndasagna, má þar nefna Bláfrakkana, Samma & Kobba og Sval & Val.
Osnabrück
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Osnabrück sýnir gamalt vagnhjól á hvítum grunni. Merki þetta kom fram á mynt þegar á 13. öld. Þá var það stundum rautt og stundum svart. Fyrrum var mynd af Pétri postula við hliðina á hjólinu en hann var tekinn burt á síðari tímum.
Orðsifjar
Heitið Osnabrück var Asnabruggi og Osenbruggi á 12. öld. Talið er að það myndaðist af gömlu orðunum í lágþýsku Ossen, sem merkir uxi, og Brügge, sem merkir brú. Heiti borgarinnar er því Uxabrú.
Upphaf
Árið 780 stofnaði Karlamagnús biskupssetur á staðnum og upp frá því myndaðist byggðakjarninn sem í dag er Osnabrück. Heimildir geta þess að Karlamagnús hafi einnig stofnað skóla þar 804. Ef rétt er, þá er hann með allra elstu skólum í norðurhluta Evrópu. Á síðari árum hafa fræðimenn þó haft efasemdir um tilurði heimildanna en þær gætu verið falsaðar. Að öðru leyti kom borgin lítið við sögu næstu aldir.