cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Litli karfi
Lilti karfi (fræðiheiti:) er fiskur af ættkvísl karfa. Hann er líkist stóra karfanum í útliti, en greinist helst frá honum í því, að hann er minni og bak- og raufaruggageislarnir færri, sem og hryggjarliðir.
Lýsing
Litli karfi er mjög líkur stóra karfa í flestu tilliti, en er miklu minni, því að lengdin er tíðast aðeins 20-30 cm og fer varla fram úr 35 cm. Lengsti litli karfi sem veiðst hefur við Ísland mældist 38 cm og veiddist suðvestur af Reykjanesi í október árið 1991. Neðri skolturinn er totulaus og augun tiltölulega stærri. Gaddarnir á höfði eru eins og á stórum karfa, nema að neðsti gaddurrinn á fremsta rákarbeininu visar aftur, en ekki niður. Bolur, stirtla og uggar eru svipuð og á hinum, nema hvað tala liðgeislanna í bak- og raufarugga er lægri. Liturinn er rauð-gulgrár eða brúnleitur að ofan og á hliðum, með 4-5 dökkum þverrákum á baki og með dökkan blett á kjálkabarði, ljósari að neðan. Bakuggi er með 15 broddgeislum og 12-14 liðgeislum; raufaruggi er með 3 broddgeislum og 6-7 liðgeislum. Það eru 12 geislar á sporðugga og 17-18 geislar á eyrugga. Kviðuggi er með 1 broddgeisla og 5 liðgeislum. Gelgjur eru 7, en hriggjarliðir eru 29-30.
Almenningur hefur aldrei greint hann frá stórum karfa, heldur álitið hann vera ungan fisk. Menn greindu á um það, hvort þessi fiskur væri sérstök tegund, eða aðeins (grunnsævis-) afbrigði af hinni; fullvaxinn er hann auðþekktur frá stóra karfa á sömu stærð og hafa sum helstu einkenni hans.
Heimkynni
Heimkynni litla karfa eru ekki eins víðáttumíkill og S. marinus; þau ná frá Þrándheimsfirði suður í Kattegat, frá Íslandi og Færeyjum til Bretlandseyja og svo kemur hann við á Austurströnd og Norður-Ameríku. Þá verður hans vart líka við Austur-Grænland siðustu árin. Hann forðast meira kaldan sjó en stóri karfi, og eins og það, að hann er meiri grunnsævisfiskur, sem ekki verður vart á meira en 300 m dýpi, og tíðast miklu grynnra, 20-80 m og jafnvel á 5-10 m.
Hér við land er hann við Suður- og Suðvesturland á Papagrunni, í Mýrdals- og Eyjafjallasjó, við Vestmannaeyjar, í Grindavíkursjó og á djúpmiðum í Faxaflóa; við Norðvestur- og vestanverða Norðurströndina verður örsjaldan vart við hann og alls ekki við Norðaustur- og Austurströndina. Annars er erfitt að segja nákvæmlega um útbreiðslu hans hér við land, því að fiskimenn veita honum litla athygli og greina hann varla frá hinum karfanum.
Lífshættir
Litli karfi er sennilega mest botnfiskur, sem lifir á ýmsum smádýrum, einkum krabbadýrum (rauðáta, ljósáta), marflóm og fiskaseiðum. Hann á unga eins og S. marinus, en miklu færri, því að í fullstórri hryggnu hafa ekki fundist meira en 18 þús. egg. Hann gýtur lifandi afkvæmum, aðeins í hlýjasjónum og sennilega síðla vors, því að hrygnur hafa fengist ógotnar, með ungum í sér í Faxaflóa snemma í júní. Siðin eru 4-5 mm við fæðinguna; vöxtur er hægur, fullþroskaðir fiskar eru um 20-25 cm og 10-15 ára gamlir.
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm er þjóðsöngur Eista. Laglína þjóðsöngsins er sú sama og finnska þjóðsöngsins. Þjóðsöngurinn var fyrst notaður 1920 og tekinn upp aftur 1990 þegar Eistar öðluðust sjálfstæði frá Sovétríkjunum.
Texti á eistnesku
Mu isamaa, mu õnn ja rõõm, kui kaunis oled sa! Ei leia mina iial teal see suure, laia ilma peal, mis mul nii armas oleks ka, kui sa, mu isamaa!
Sa oled mind ju sünnitand ja üles kasvatand; sind tänan mina alati ja jään sull' truuiks surmani, mul kõige armsam oled sa, mu kallis isamaa!
Su üle Jumal valvaku mu armas isamaa! Ta olgu sinu kaitseja ja võtku rohkest õnnista, mis iial ette võtad sa, mu kallis isamaa!
Kórónaveira
Kórónaveirur (eða kórónuveirur) eru hópur af skyldum veirum sem valda sjúkdómum í spendýrum og fuglum. Í mannfólki valda kórónaveirur venjulega vægum öndunarfærasýkingum, svo sem kvefi. Það eru líka til týpur af kórónaveirum sem valda alvarlegum öndunarfærasýkingum, svo sem HABL, MERS og COVID-19, en það eru þekktustu tegundirnar.
Kórónaveirur valda mismunandi einkennum í mismunandi dýrategundum. Til dæmis valda kórónaveirur einkennum í efri-öndunarvegi í kjúklingum, og niðurgangi í nautgripum og svínum.
Eftir HABL (2002) faraldurinn var fundin aðferð til að greina sjúkdóminn og þegar MERS (2012) kom upp var haldið áfram að vinna í erfðagreiningu og þróun bóluefna gegn þeim.
Kórónaveirur tilheyra ættinni Coronaviridae, sem aftur er undir Nidovirales.
SARS-CoV-2
Nýtt afbrigði af kórónaveiru uppgötvaðist í Wúhan í desember 2019. Nýja afbrigðið nefnist SARS-CoV-2. Fyrir fólk með veiklað ónæmiskerfi getur veiran komið sér fyrir í neðri hluta öndunarvegar og valdið lungnabólgu eða berkjubólgu.
Flokkun
Kórónavírustegundir:
Brevens bruk
right|thumb|right|200px|Brevens bruk Brevens bruk er bygd í sveitarfélaginu Örebro í Svíþjóð. Þar búa 101 manns (2010).
Mír
Mír getur átt við um:
Sigurbergur Elísson
Sigurbergur Elísson (7. ágúst 1899 – 2. október 1969) var bifreiðarstjóri, verkstjóri hjá Reykjavíkurborg og formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Ævi og störf
Sigurbergur hóf ungur störf sem atvinnubílstjóri í Reykjavík. Hann var ráðinn sem slíkur til gatnagerðar Reykjavíkurbæjar og var þar síðar verkstjóri í rúma tvo áratugi.
Árið 1929 dróst Sigurbergur inn í hinn harðvítuga heim íslenskra stjórnmálaátaka með sérkennilegum hætti. Höfðu flutningabíll Sigurbergs og embættisbifreið dómsmálaráðherrans Jónasar Jónssonar rekist saman inni við Elliðaár og komst ráðherrann ekki leiðar sinnar fyrir vörubílnum. Fluttu Morgunblaðið og Tíminn hvort um sig fregnir af málinu. Staðhæfði fyrrnefnda blaðið að ráðherrann hefði misst stjórn á skapi sínu og hótað bílstjóranum tukthúsvist, en Tíminn dró taum síns manns og kallaði sandbílstjórann Íhalds-Sigurberg sem margsinnis hefði verið sektaður af lögreglunni fyrir vöntun á góðum siðum.
Íþróttamál
Sigurbergur var formaður Knattspyrnufélagsins Fram árið 1951-52 og er einn örfárra formanna í sögu félagsins sem ekki keppti í íþróttum undir merkjum þess. Hann var hins vegar alla tíð viðloðandi Fram og var til að mynda bílstjóri hins sigursæla meistaraflokksliðs á þriðja áratugnum.
Sigurbergur var gerður að heiðursfélaga í Fram á sextíu ára afmæli félagsins árið 1968.
Gísli Helgason
Gísli Helgason er tónlistarmaður og lagahöfundur úr Vestmannaeyjum.
Gísli Helgason er fæddur í Vestmannaeyjum 1952, tvíburabróðir hans er Arnþór sem einnig fæddist sjónskertur en varð síðar alveg blindur. Þeir bræður lærðu á hljóðfæri á barnsaldri og nam Gísli blokkflautuleik hjá Oddgeir Kristjánssyni en lærði einnig á klarinettu, blokkflautan hefur þó alltaf verið hans aðalhljóðfæri. Þeir bræður munu hafa komið fyrst fram opinberlega um sjómannadagshelgina 1963 þar sem þeir léku á flautu og orgel, þá voru þeir reyndar fluttir til Reykjavíkur til náms en aðstæður til kennslu fyrir blind og sjónskert börn var ekki til staðar í Eyjum.
Það var svo árið 1981 sem þeir bræður Gísli og Arnþór Helgasynir sendu frá sér plötuna Í bróðerni en sú plata vakti feikimikla athygli t.d. fyrir það að vera fyrsta platan hérlendis sem blokkflautan fær svo mikið vægi, hún inniheldur m.a. stórsmell Gísla, Kvöldsigling við texta Jóns Sigurðssonar sem Ólafur Þórarinsson (Labbi í Mánum) söng, lögin Vestmannaeyjar og Fréttaauki (bæði eftir Arnþór) urðu einnig nokkuð vinsæl. Lögunum á plötunni skiptu þeir bræður nokkuð jafnt á milli sín, samin á árunum 1966-80 en mörg þeirra voru án söngs. Í bróðerni var hljóðrituð í Stúdíó Stemmu hjá Sigurði Rúnari Jónssyni (Didda fiðlu), og fékk hún góða dóma í Poppbók Jens Kr. Guðmundssonar, Degi og tímaritinu TT. Þess má geta að lagið Vestmannaeyjar á plötunni hafði einmitt komið út á plötu Eyjaliðsins árið 1973 en var þarna í gjörbreyttri útsetningu.
Kvöldsigling er án nokkurs vafa þekktasta lag Gísla og hefur margoft verið gefið út í mismunandi útgáfum, Ari Jónsson, Hermann Ingi Hermannsson, Þórunn Lárusdóttir, Islandica og Gísli sjálfur eru meðal þeirra sem gefið hafa lagið út í nýjum útgáfum og hefur það þ.a.l. komið út á fjölda safnplatna einnig.
Stjórnmálastörf
Gísli skipaði 2. sæti á lista F-lista Frjálslynda flokksins í Alþingiskosningunum 2003 í Reykjavíkurkjördæmi suður en flokkurinn kom þar ekki að manni. Þremur árum síðar skipaði Gísli þriðja sæti á framboðslista F-lista Frjálslyndra og óháðra fyrir borgarstjórnarkosningarnar 2006 og tók nokkrum sinnum sæti í borgarstjórn.
Cerastium rivulariastrum
Cerastium rivulariastrum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá S-Ameríku.
Armeria beirana
Armeria beirana er jurt af gullintoppuætt.
ISO 3166-2:GL
ISO 3166-2:GL er færslan fyrir Grænland í staðlinum ISO 3166-2, sem er hluti af ISO 3166-staðlinum sem gefinn er út af Alþjóðlegu staðlastofnuninni (ISO), sem skilgreinir stafakóða fyrir heiti helstu sviða (t.d. ríkja eða héraða ) allra landa sem eru á listanum í ISO 3166-1.
Fyrir Grænland hafa verið skilgreindir kóðar fyrir fjögur sveitarfélög. Þjóðgarður Grænlands og Thule-herstöðin eru ekki hluti af neinu sveitarfélagi og hafa því enga kóða.
Hver kóði samanstendur af tveimur hlutum sem eru aðskildir með bandstrik. Fyrsti hlutinn er <tt>GL</tt>, sem er ISO 3166-1 alfa-2 -kóðinn fyrir Grænland. Annar hluti er tveir stafir:
Watson
Watson getur átt við eftirfarandi:
Landsmót UMFÍ
Landsmót UMFÍ, sem Ungmennafélag Íslands heldur, er einn stærsti íþróttaviðburður sem haldinn er á Íslandi. Fyrsta landsmótið var haldið árið 1909 á Akureyri en þau hafa frá árinu 1940 að jafnaði verið haldin á þriggja ára fresti. Nokkrar undantekningar hafa þó verið á því. Síðasta Landsmót UMFÍ var haldið árið 2013 á Selfossi.
Kastljós
Kastljós er íslenskur fréttaskýringaþáttur með menningarlegu ívafi sem er framleiddur af Sjónvarpinu. Fjallað er um stjórnmál og menningu og tekin eru viðtöl við fólk.
Ritstjóri þáttarins er Sigmar Guðmundsson. Dagskrárgerð annast Egill Eðvarðsson, Sigurður Jakobsson, Steingrímur Dúi Másson og Gaukur Úlfarsson. Aðstoð við dagskrárgerð annast Salóme Þorkelsdóttir, Helga Ólafsdóttir og Valdís Þorkelsdóttir.
Þátturinn er á dagskrá fimm kvöld vikunnar, strax á eftir fréttum. Frá mánudegi til fimmtudags eru þættirnir því sem næst 40 mínútna langir en um hálftími á föstudagskvöldum. Virku dagana er Kastljós endursýnt í lok dagskrár en föstudagsþátturinn er endursýndur klukkan 10.25 á laugardagsmorgnum.
Lögsókn vegna umfjöllunar
Í apríl og maí 2007 fjallaði Kastljós um umsóknarferli erlendar konu, Luciu Celeste Molina Sierra frá Mið-Ameríku, fyrir íslenskum ríkisborgararétti. Í þættinum kom fram að hún hefði komið til landsins sem námsmaður og hefði dvalið á landinu í 15 mánuði þegar hún sótti um. Undir venjulegum kringumstæðum þarf að vera sjö ár á landinu til þess að vera gjaldgengur til umsóknar um ríkisborgararétt.
Þá var tekið fram að hún væri unnusta Birnis Orra Péturssonar, sonar Jónínu Bjartmarz, þáverandi umhverfisráðherra. Ýjað var að því að tengsl þeirra á milli hefði orðið til þess að Lucia fékk samþykkta umsókn um ríkisborgararétt. Í kjölfarið lögsóttu Lucia og Birnir starfsmenn Kastljóss en þeir voru sýknaðir af Héraðsdómi Reykjavíkur.
1. þáttaröð (2006–2007)
Þetta er þáttaröðin þar sem Kastljós sendi frá sér yfirlýsingu varðandi fullyrðingu sína að Lucia gæti hafa notið sérréttinda vegna tengsla sinna við Jónínu Bjartmarz. Þáttaröðin er oftast nær með einstök mál í hverjum þætti, auk þess að í flestum tilfellum kemur tónlistarfólk til þess að flytja lag í lok þáttarins. Nýr þáttaliður byrjaði í Kastljósinu þann 7. júlí. Í þáttaliðnum fékk Kastljós til sín aðkomandi, oftast fjölmiðlamenn, til þess að tjá sig um hverjar séu helstu fréttir vikunnar. Sérstakir þættir voru gerðir nærri lok þáttarinnar, Borgarafundir og Leiðtogaumræður. Borgarafundirnir voru haldnir með áhorfendum og þessum sömu áhorfendum bauðst að spyrja stjórnmálaflokkana spurninga. Leiðtogaumræðurnar voru á milli allra flokka sem buðu sig fram í kosningunum 2007.
Meðal mála sem hafa komið oftar en í einum þætti er myndun nýs ráðherraliðs ríkistjórnarinnar. Þeir þættir voru í sýningu 6. - 10. júní, 2006. Í sama mánuði tók Kastljós trúleysingann Richard Dawkins fyrir í tveim þáttum, 25. og 26. júní. Næsta dag á eftir, 27. og 28. júní voru Kastljósmenn síðan með tvo þætti um Mengunarslysið á Eskifirði. Kastljós fór í næsta mánuði svo gott sem ofaní saumana á lyfjaverði á íslandi, þann 3-6. júlí. Skömmu síðar afhjúpaði þátturinn að athugasemdir Gríms Bjarnarsonar, verkfræðings, um Kárahnjúkavirkjun voru leynd fyrir stjórnarandstöðunni, og eyddu tveimur þáttum, 24. og 25. ágúst í þá umfjöllun.
Forsíða/Prufa
Á öðrum tungumálum
Kastljós
1. þáttaröð (2006–2007)
Meðal vinsælustu viðfangsefna þáttaraðarinnar voru símhleranir og breiðavíkurmálið. Þær símahlerarnir sem átt er við, eru símhleranir hjá Jóni Baldvini, sem var þá utanríkisráðherra, og Árna Páli, núverandi efnahags og viðskiptaráðherra. Málið var skoðað í samhengi við símahleranamálið árið 1949-1968, en á þeim tíma fóru fram víðtækar símhleranir. Þessir þættir fóru fram 12. október, 10. október, 30. nóvember og 21. desember. Breiðavíkurmálið, hinsvegar, er um vistun vandræðaunglinga á heimilinu Breiðavík og er sérlega viðkvæmt í eðli sínu út af þeim misþyrmingum og kynferðisofbeldi sem átti sér stað á heimilinu. Málið stóð yfir frá 1964-1971. Þættir Kastljós um málið voru 2. febrúar, og síðan í röð frá 5. til 8. febrúar.
Hánefsstaðir
Hánefsstaðir gerur átt við tvo bæi á Íslandi. Þeir eru:
Brahmagupta
Brahmagupta (um 598 – um 668) var indverskur stærðfræðingur og stjörnufræðingur sem ritaði tvær bækur um stjörnufræði: Brāhmasphuṭasiddhānta („rétt stofnuð kenning Brahma“) frá 628 sem fjallar um stærðfræðilega stjörnufræði, og Khaṇḍakhādyaka („ætur biti“) frá 665 sem fjallar um hagnýta stjörnufræðiútreikninga, báðar skrifaðar á sanskrít.
Brahmagupta var sá fyrsti sem setti fram reiknireglur með núlli. Engar sannanir koma fyrir í bókum hans svo ekki er vitað hvernig hann fann reglurnar út. Verk hans voru þýdd á arabísku á 8. öld og þaðan bárust hugmyndir hans til Evrópu. Þær áttu þátt í útbreiðslu tugakerfisins.
La Concorde
La Concorde er þjóðsöngur Gabon. Hann var saminn af gabonska stjórnmálamanninum Georges Aleka Damas og tekinn upp sem þjóðsöngur þegar landið fékk sjálfstæði árið 1960.
Degerfors
right|thumb|right|200px|Degerfors Degerfors er þéttbýli í sveitarfélaginu Degerfors í Svíþjóð.Þar búa 7 160 manns (2010).
731
Árið 731 (DCCXXXI í rómverskum tölum)
Juan Carreño
Juan Carreño Lara (f. 14. ágúst 1909 - 16. desember 1940) var mexíkóskur knattspyrnumaður sem keppti fyrir hönd þjóðar sinnar á Ólympíuleikunum 1928 og fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930 þar sem hann skoraði fyrsta mark Mexíkó í sögu HM.
Ævi og ferill
Juan Carreño fæddist í Mexíkóborg og ólst upp í einu af fátækrahverfum borgarinnar. Sextán ára gamall fékk hann boð um að spila fyrir Atlante F.C. sem hann lék fyrir allan feril sinn ef undan er skilin leiktíðin 1933-34 þegar hann var í herbúðum Real Club España. Hann varð mexíkóskur meistari með España-liðinu og hafði áður unnið sama titil með Atlante árið 1931-32.
Carreño var frægur ef ekki alræmdur fyrir að neita að hlýða fyrirmælum og brjóta allar þær agareglur sem honum voru settar. Hann stundaði skemmtanalífið af krafti og skipti þar engu hvort leikir væru framundan. Hvatvísin jók vinsældir hans meðal almennra fótboltaáhugamanna þótt þjálfurum og eigendum knattspyrnuliða væri ekki skemmt.
Landsleikir Carreño urðu átta talsins á árunum 1928 til 1934. Sá fyrsti var á Ólympíuleikunum í Amsterdam þar sem Mexíkó beið afhroð gegn Spáni í fyrsta leik, 7:1, þar sem Carreño skoraði næstsíðasta markið.
Á HM í Úrúgvæ tveimur árum síðar mættust Mexíkó og Frakkland í opnunarleiknum. Frakkar unnu 4:1 en Carreño minnkaði muninn í 3:1 þegar tuttugu mínútur voru til leiksloka. Carreño lék í tveimur seinni leikjum Mexíkó á HM en tókst ekki að skora.
Fjórum árum síðar var Carreño í mexíkóska landsliðshópnum sem hélt til Ítalíu til að keppa á HM 1934 þegar til Rómar var komið þurfti liðið að keppa við Bandaríkin um sæti Norður-Ameríku í keppninni. Bandaríska liðið fór með sigur af hólmi 4:2 og reyndist þetta síðasti landsleikur Carreño.
Hann lést árið 1940 eftir að bráða botnlangabólgu.
Japanslífviður
Japanslífviður (fræðiheiti: Thuja standishii ) er sígrænt barrtré í einiætt (Cupressaceae). Hann er ættaður frá suður Japan, á eyjunum Honshū og Shikoku. Þetta er meðalstórt tré, um 20–35 m hátt með þvermáli að 1m.
.ga
.ga er þjóðarlén Gabon.
Tenglar
Toppdomän
Le Pont sur le Mississipi
thumb|Kápa frönsku útgáfu bókarinnar. Le pont sur le Mississipi (íslenska: Brúin yfir Mississippi) eftir belgíska teiknarann Morris (Maurice de Bevere) og höfundana Jean Léturgie og Xavier Fauche er 63. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1994 og hefur ekki verið gefin út á íslensku.
Söguþráður
Árið 1868 hefur Mississippifljót ekki verið brúað milli bæjanna St. Louis og Illinoistown. Bæjarstjórinn Bat Cayman er hæstánægður með ástand mála þar sem hann rekur sjálfur einu ferjuna sem siglir milli bæjanna og gín yfir öllu atvinnulífi á svæðinu í slagtogi með bróður sínum Dick Cayman. Þegar forseti Bandaríkjanna fær verkfræðinginn James Eads til að ráðast í smíði brúar milli bæjanna er veldi Caymanbræðra ógnað og þeir leita allra ráða til að spilla fyrir brúarsmíðinni. Lukku Láki kemur Eads til aðstoðar og veitir ekki af þar sem Cayman bræður svífast einskis í tilraunum sínum til að koma í veg fyrir að Eads nái að ljúka verkinu.
906
906 (CMVI í rómverskum tölum)
Chanakya
Chānakya (sanskrít: चाणक्य; tamílska: சாணக்கியன், um 350 – 283 f.Kr.) var ráðgjafi fyrsta keisara Maurya-veldisins, Chandragupta (um 340 – 293 f.Kr.) og helsti stuðningsmaður hans. Talið er að Chanakya sé höfundur fornindverska stjórnspekiritsins Arthaśāstra (þótt í ritinu sé höfundur nefndur Kautilya og Vishnugupta). Chanakya er talinn frumkvöðull í hagfræði og stjórnmálafræði og er gjarnan borinn saman við Machiavelli, enda þótt Chanakya sé 1800 árum eldri.
Horn (rúmfræði)
thumb|right|Tveir geislar stefna frá einum oddpunkti. Horn er í evklíðskri rúmfræði þegar tveir geislar í sama fleti mætast í sama punkti sem nefnist oddpunktur. Stærð horna er oftast gefin upp sem bogmál sem mælir fjarlægðina milli geislanna á hring með miðju í oddpunktinum.
Svartbakur
Svartbakur (fræðiheiti Larus marinus, sem þýðir á latínu „hafmáfur“ eða „sjávarmáfur“) er stærstur máfa og er oft nefndur veiðibjalla. Hann er svartur og hvítur á lit, goggur hans er gulur og sterklegur og rauður blettur finnst fremst í neðri skolti. Fætur svartbaksins eru ljósbeikir og augu hans ljós.
Svartbakur getur vegið rúm 2 kg og vænghafið getur orðið allt að 1,5 metrar. Hann verpir snemma á vorin í dyngju á jafnsléttu og eru eggin að meðaltali þrjú talsins, og tekur það þau um fjórar vikur að klekjast út. Svartbakur verður kynþroska við 4-5 ára aldur.
Svartbakur er staðfugl á Íslandi og hefur þeim fjölgað mjög á Íslandi vegna aðgangs að lífrænum úrgangi sem kemur aðallega frá sjávarútveginum. Stofnstærð er talin í kringum 20 þúsund varppör.
Hin ýmsu nöfn
Svartbakurinn sem stundum er kallaður veiðibjalla eða bjalla er stundum líka nefndur kaflabringur, kaflabrinki og skári.
Mónakó í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Mónakó hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 24 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið. Eini sigur landsins kom árið þegar Séverine söng lagið „Un banc, un arbre, une rue“. Mónakó afþakkaði að halda keppnina árið eftir og fór sú umsjón til s. Mónakó er eina smáríkið til að hafa unnið keppnina.
Mónakó endaði í seinasta sæti í sinni fyrstu þátttöku árið áður en það náði þrem topp-3 niðurstöðum á 7. áratugnum; François Deguelt í þriðja sæti og annað sæti, og Romuald í þriðja sæti. Sigur Séverine árið 1971 var í fyrsta sinn sem að landið komst í topp-3 í átta ár. Aðrar topp-5 niðurstöður landsins voru náðar af Romuald í fjórða sæti, Mary Christy í þriðja sæti , Michèle Torr og Caline & Olivier Toussaint  í fjórða sæti. Eftir þátttökuna árið dró landið sig úr keppni í 25 ár.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Hljóðgervill
thumb|right|250px|[[Oberheim OB12 hljóðgervill]] Hljóðgervill (stundum svuntuþeysari í hálfkæringi) er rafhljóðfæri sem getur líkt eftir hljóðum hefðbundinna hljóðfæra, oftast með áslætti hljómborðs sem það er tengt við.
The X-Files
The X-Files eru bandarískir vísindaskáldskaparþættir sem Chris Carter bjó til. Fyrstu þáttaraðirnar voru sýndar frá 1993 til 2002 á sjónvarpsstöðinni Fox. Þetta voru níu þáttaraðir og alls 202 þættir. Tíunda þáttaröð var sýnd árið 2016 og ellefta þáttaröðin 2018.
Hljóðgervill
Nýlegir hljóðgervlar geta oft og tíðum tengst tölvum og eru þeir mikilvægur hluti af hljóðgervlapoppi.
The X-Files
Aðalpersónur þáttanna eru alríkislögreglumennirnir Fox Mulder (David Duchovny) og Dana Scully (Gillian Anderson) sem glíma við dularfull mál sem geymd eru í X-skrám, og snúast oft um yfirnáttúruleg fyrirbæri.
Big Boss
Big Boss er tölvuleikjapersóna úr Metal Gear-seríunum. Í Metal Gear var hann yfirmaður sérsveitarinnar FOXHOUND, og sendi hann Solid Snake til þess að fara í Outer Heaven og eyðileggja Metal Gear. En þegar Snake lauk verkefninu komst hann að því að Big Boss stóð á bak við þetta og sigraði hann í bardaga, en Big Boss dó ekki. Hann kom aftur í Metal Gear 2 og Snake drap hann þar.
Fyrri ár
Big Boss (undir nafninu Jack) hóf feril sinn þegar hann kynntist The Boss, lærimeistara sínum, sem kenndi honum bardagatækni, þ.á m. bardaga í návígi. Eftir það var hann í sérsveitum bandaríska hersins (Green Berets) og gékk síðan til liðs við leyniþjónustu Bandaríkjanna. Þar kynntist hann fyrrum SAS-meðlimnum Zero sem stofnaði sérsveit innan leyniþjónustunnar sem hét FOX.
Virtuous Mission
Big Boss átti að framkvæma fyrsta verkefnið fyrir FOX 1964, sem var laumuverkefni, undir dulnafninu Naked Snake. Hann átti laumast í gegnum sovéska frumskóga og bjarga rússneskum vísindamanni að nafni Sokolov, sem var neyddur að búa til kjarnorkuvopn handa Krústjoff. Í miðju verkefni mætti hann GRU majór að nafni Ocelot en hann sigraði hann léttilega. Þegar hann hafði komið Sokolov í burtu mætti hann The Boss, sem hafði gengið í lið með óvinum Krústjoffs sem ætluðu að nota vopn Sokolovs gegn Krústjoff. The Boss sigraði Snake (Big Boss) og náði Sokolov.
Snákaátsaðgerðin (Operation Snake Eater)
Big Boss var sendur aftur viku seinna til þess að klára verkefnið sitt: bjarga Sokolov; eyðileggja kjarnorkuvopnið, ásamt nýjum fyrirmælum: að drepa Volgin, yfirforingi óvina Krústjoffs, og The Boss. Hann mætti Ocelot nokkrum sinnum. Big Boss tókst að klára verkefnið en hlaut varanleg meiðls: hann misst hægra augað og varð sorgbitinn við að drepa The Boss. Eftir það fékk titilinn Big Boss af Johnson forseta en gat aldrei fyrirgefið sjálfum sér fyrir að drepa The Boss.
Sköpun FOXHOUND
1970 réðst FOX-sérsveitin gegn Bandaríkjastjórn. Zero majór var handtekinn af Bandaríkjaher og Big Boss var fangaður af FOX. Big Boss hittir í fangelsinu ungan mann að nafni Roy Campbell. Saman sleppa þeir og komast að áætlunum FOX. Þeir sjá líka að þeir geta ekki stöðvað FOX sjálfir og verða því að fá óvinahermenn að vinna saman með sér og saman stofna Campbell og Big Boss sérsveitina FOXHOUND.
Outer Heaven
1995 fóru af stað hræringar í áður óþekktu Suður-Afríkuríki sem kallaði sig Outer Heaven. Þeir voru vel vopnaðir og ætluðu sér að nýta nýtt kjarnorkutæki sem kallaðist Metal Gear til ná heimsyfirráðum. Vesturveldin heimtuðu að Big Boss sendi Gray Fox til sjá um málið. Big Boss sendi Gray Fox til Outer Heaven en hann náðist var tekinn til fanga. Þá heimtuðu vesturveldin að Big Boss sendi nýjan mann. Og hann sendi nýliðan Solid Snake. Áætlun Big Boss var að Snake mundi mistakast en svo fór ekki. Snake eyðilagði Metal Gear og sigraði Big Boss.
Zanzibar
Big Boss dó ekki heldur fór hann í felur til að hefja uppreisn Asíuríkisins Zanzibar sem var styrkt af málaliðum. Rússar reyndu að senda heri sína gegn þeim en málaliðarnir sigruðu. Þessi tími kallaðist „Málaliðastríðið“. Seinna tekur við olíukreppa 1999 og maðurinn sem fann upp OILIX, lausnina á henni, var rænt og tekinn til Zanzibar. Yfirvöld fengu yfirmann FOX-HOUND, Roy Campbell ofursta, til að senda Solid Snake til Zanzibar. Og í ljós kom að Gray Fox og Big Boss ætluðu að nýta OILIX til þess að veita Zanzibarlandi hernaðaryfirráð og það gerðu þeir einnig með nýjum Metal Gear. Gray Fox stýrði honum en Snake sigraði hann og Big Boss.
Ástæður Big Boss
Í tölvuleiknum Metal Gear Solid 3: Snake Eater, sem fjallar um sögu Big Boss 1964, var sýnt að Big Boss snéri gegn Bandríkjunum út af því að hann þurfti að drepa The Boss. Sagt er að hann hafi viljað að nota Outer Heaven og Zanzibar til þess að búa til hinn fullkomna heim hermanna: Stríð úti um allan heim þar sem hermanna yrði minnst sem hermanna en ekki peða. Ekki er vitað hvernig Big Boss fjármagnað virkin tvö. Sumir telja að hann hafi notað Arfleið „Heimspekinganna“ en sumir telja það hafi verið byggt á mútum. Í Metal Gear Solid 3 fær maður samúð með Big Boss og sér hlutina frá hans sjónarhorni. En hann hefnir sín á mjög ófyrirsjánlegan hátt.
Næstu leikir
Í Metal Gear 2: Solid Snake drap Solid Snake Big Boss og í „hliðarleiknum“ Metal Gear 2: Snake's Revenge er Big Boss vélvera. Í Metal Gear Solid er sagt að lík hans sé geymt frosið og hryðjuverkamennirnir ætla sér að nota erfðaefni Big Boss í að gera sig sterkari. Í Metal Gear Solid 2: Sons of Liberty er bara talað um hann. Þótt Solidus sé með sama útlit og Big Boss, þá er hann það ekki. Á forsíðumynd Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots sést Big Boss, þannig að hann er líklegur til að koma fram í þeim leik og er hugsanlega ekki dáinn, eða kannski kemur hann fram sem vélvera. En þetta eru allt pælingar sem maður getur velt fyrir sér fram og til baka.
Pseudotsuga forrestii
Pseudotsuga forrestii er sígrænt tré í þallarætt. Það er tré sem verður að 40 m hátt með stofnþvermál að 80 sm. Það er vex í Yunnan í Kína. Það er oft talið til undirtegundar af Kínadegli: ''Pseudotsuga sinensis var. sinensis''.
Hafnarfjarðarganga
Hafnarfjarðarganga eða Herstöðvagangan frá Hafnarfirði var mótmælaganga gegn veru hersins á Keflavíkurflugvelli sem haldin var 11. júní árið 1972. Þetta var fyrsta skipulagða fjöldasamkoma Samtaka herstöðvaandstæðinga. Henni má ekki rugla við samnefnda aðgerð árið 1985.
Gangan
Samtök herstöðvaandstæðinga voru stofnuð í maí 1972, en eldri baráttusamtök gegn hersetunni Samtök hernámsandstæðinga höfðu hætt störfum nokkrum misserum fyrr. Nýkjörin miðnefnd hinna nýju samtaka taldi brýnt að sýna styrk þeirra sem allra fyrst. Ekki var talinn nægur tími til að skipuleggja Keflavíkurgöngu með svo skömmum fyrirvara en þess í stað látið nægja að safnast saman í miðbæ Hafnarfjarðar og ganga til Reykjavíkur.
Safnast var saman við Bæjarbíó í Hafnarfirði kl. 19 þar sem haldinn var stuttur fundur. Annar fundur var haldinn við félagsheimili Kópavogs kl. 21 og sá þriðji í göngulok við Miðbæjarskólann kl. 22:45. Að sögn blaðanna Þjóðviljans, Alþýðublaðsins og Tímans voru á milli fimm og sex þúsund manns við lok göngunnar, en Morgunblaðið lét þess getið að þrjú til fjögur hundruð hefðu hafið göngu og unglingar áreitt göngufólk á nokkrum stöðum.
Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004
Árið 2004 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin undir merkjum styrktaraðilans Landsbankinn.
Staðan í deildinni
''Staðan fyrir 14. umferð, 5. september 2004''.
733
Árið 733 (DCCXXXIII í rómverskum tölum)
Ólafur Halldórsson (f. 1920)
Ólafur Halldórsson (18. apríl 1920 – 4. apríl 2013) var íslenskur handritasérfræðingur og doktor í íslenskum fræðum.
Ólafur var fæddur að Króki í Gaulverjabæjarhreppi (nú Flóahreppi), sonur Halldórs Bjarnasonar og Lilju Ólafsdóttur, sem þar bjuggu. Hann lauk stúdentsprófi frá MA árið 1946 og cand. mag.-prófi í íslenskum fræðum frá Háskóla Íslands 1952. Hann hélt svo til Kaupmannahafnar þar sem hann sérmenntaði sig í handritalestri hjá Jóni Helgasyni prófessor og starfaði sem lektor við Kaupmannahafnarháskóla. Doktorsprófi lauk hann frá Háskóla Íslands 1980 og nefndist doktorsritgerð hans Grænland í miðaldaritum.
Ólafur fluttist til Íslands árið 1963 og starfaði við handritarannsóknir hjá Handritastofnun Íslands, frá 1969 Stofnun Árna Magnússonar, allt til sjötugs. Eftir það starfaði hann sjálfstætt og hafði lesaðstöðu hjá stofnuninni. Hann vann um áratugaskeið að rannsóknum á handritum, textum og útgáfum á fornsögum. Ólafur var kjörinn félagi í Vísindafélagi Íslendinga árið 1975, og árið 2010 var hann heiðraður á færeyskri menningarhátíð í Reykjavík fyrir starf sitt í þágu menningartengsla Færeyinga og Íslendinga. Sama ár hélt Stofnun Árna Magnússonar málþing honum til heiðurs.
Kona Ólafs var Aðalbjörg Vilfríður Karlsdóttir (29. ágúst 1925 – 3. mars 1998) frá Húsavík.
Åtvidaberg
right|thumb|right|200px|Åtvidaberg Åtvidaberg er þéttbýli í sveitarfélaginu Åtvidaberg í Svíþjóð. Þar búa 6.859 manns (2010).
BusinessWeek
BusinessWeek er bandarískt viðskiptatímarit gefið út af McGraw-Hill. Það var fyrst gefið út árið 1929 (sem The Business Week) undir stjórn Malcolm Muir, sem var á þeim tíma yfirmaður McGraw-Hill Publishing Company. Helstu keppinautar tímaritsins í viðskiptafréttum eru Fortune og Forbes, sem bæði koma út á tveggja vikna fresti.
Frá 1988 hefur BusinessWeek gefið út árlegan lista yfir MBA-nám við viðskiptaháskóla í Bandaríkjunum.
Þann 12. október 2007 kom BusinessWeek út í fyrsta skipti í fjögur ár með nýju endurhönnuðu útliti. Nokkrir hlutar fengu nýtt útlit til að afmarka innihald tímaritsins betur við fréttir og alþjóðamál, en hlutinn „Executive Life“ var skorinn niður.
Cerastium rivulare
Cerastium rivulare er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá S-Ameríku.
Fyrir ofan himininn
Fyrir ofan himininn er önnur breiðskífa íslensku rokksveitarinnar Sign og kom hún út árið 2002. Platan var tekin upp í Rabbeyroad, hljóðveri í eigu Rafns Jónssonar föður tveggja meðlima Sign þeirra Ragnars Zolberg og Egils. Meðlimir Sign á þessum tíma og koma fram á plötunni eru Ragnar Sólberg Rafnsson (söngur, gítar, hljómborð og fleira), Baldvin Freyr (Gítar), Sigurður Ágúst (Bassi) og Egill Örn Rafnsson (Trommur).
Njóla
Njóla getur átt við:
Listi yfir kaupfélög
Listi yfir kaupfélög.
Ordbog over det norrøne prosasprog
Ordbog over det norrøne prosasprog (skammstafað ONP) – enskur titill: A Dictionary of Old Norse Prose / eldra danskt heiti: Den Arnamagnæanske kommissions ordbog / á íslensku: Orðabók Árnanefndar – er fornmáls orðabók með útskýringum á dönsku og ensku. Orðabókin hefur að geyma heildarúttekt á orðaforða allra íslenskra og norskra miðaldatexta í lausu máli: frumsömdum og þýddum sögum, trúarritum, alfræði, lögum, skjölum og bréfum.
Orðabókin er unnin á vegum Árnanefndar í Kaupmannahöfn fyrir fjárveitingar frá danska ríkinu, og hefur undirbúningur að útgáfu hennar staðið yfir frá árinu 1939. Orðabókin á að taka til óbundins máls norsks fram til 1370 og íslensks fram til 1540; frá því ári er Nýja testamenti Odds Gottskálkssonar, fyrsta íslenska prentbókin sem varðveist hefur, sem jafnframt er elsta ritið sem Orðabók Háskóla Íslands reisir sína orðtöku á. Viðmiðun við árið 1370 er valin fyrir norska texta því að þá hafði norskan breyst svo mjög að líta verður á íslensku og norsku sem tvö aðskilin tungumál. Verkið tekur ekki til bundins máls enda hafði Finnur Jónsson nýlokið endurskoðun sinni á Lexicon Poeticum sem nær yfir skáldamálið.
Út eru komin þrjú bindi: 1: a-bam (1995), 2: ban-da (2000) og 3: de-em (2004). Alls var áætlað að bindin yrðu ellefu talsins, en miðað við það hlutfall stafrófsins sem út er komið gætu bindin orðið rúmlega tuttugu. Útgáfa ONP í bókarformi er nú í biðstöðu. Í bréfi sem fylgdi 3. bindinu var sagt að næstu 8–10 árin yrðu notuð í að koma gagnasöfnum orðabókarinnar (um 900.000 seðlum) í stafrænt form, auk þess sem efni fyrstu þriggja bindanna verði gert aðgengilegt á netinu.
Árnið 1989 kom út lykilbók, þar sem er mjög nákvæmt yfirlit um handritaforðann sem orðabókin er byggð á, ítarleg heimildaskrá o.fl. Lykilbókin var síðast uppfærð 2004 með sérstöku hefti, þar sem einnig eru leiðbeiningar um notkun bókarinnar.
Ritstjórar orðabókarinnar eru Bent Chr. Jakobsen (aðalritstjóri), Christoper Sanders, Helle Degnbol, Eva Rode og Þorbjörg Helgadóttir (í október 2008).
Hánefsstaðir í Svarfaðardal
Hánefsstaðir er bær í Svarfaðardal austan Svarfaðardalsár skammt fyrir utan kirkjustaðinn á Völlum og um 5 km frá Dalvík. Ofan við bæinn er Vallafjall en neðan við hann er gróskulegur skógarreitur, Hánefsstaðareitur eða Hánefsstaðaskógur, sem Eiríkur Hjartarson plantaði út og ræktaði um miðja 20. öld. Eiríkur átti Hánefsstaði um tíma. Reiturinn er nú í umsjá Skógræktarfélags Eyfirðinga. Neðan við reitinn er göngubrú á Svarfaðardalsá yfir í Friðland Svarfdæla.
Lesbos
thumb|Lega Lesbos thumb|Loftmynd af Lesbos. thumb|Mytilene. thumb|Rómversk vatnsleiðsla á Lesbos.
Lesbos er þriðja stærsta eyja Grikklands eftir Krít og Euboea. Hún er 1632 ferkílómetrar að stærð og íbúar eru um 86.000. Þar af býr um þriðjungur í höfuðstaðnum Mytilene. Lesbos er nálægt Tyrklandi og aðskilin því af Mytilinisundi.
Söguágrip
Samkvæmt ilíonskviðu Hómers var Lesbos í fornöld hluti af konungsríkinu Príam sem er nú svæði innan Tyrklands. Ýmis konungsríki voru á eyjunni þar til Rómverjar náðu völdum árið 79. fyrir Krist og höfðu Persar ráðið henni um stuttan tíma. Á miðöldum var eyjan undir Austrómverska keisaradæminu og undir stjórn borgríkisins Genúa. Ottómanaveldið lagði undir sig Lesbos árið 1462 og réð henni til 1912 þegar hún varð hluti af Grikklandi eftir Balkanstríðið fyrsta.
Árið 2015 komst eyjan í sviðsljósið þegar straumur flóttamanna hélt til eyjarinnar frá Tyrklandi.
Lesbía
Orðið lesbía er tilvísun í Lesbos en þekktasta forngríska skáldkonan Saffó orti þar tilfinningarík ljóð til annarra kvenna.
Vínlandskortið
thumb|300px Vínlandskortið er landakort sem fannst árið 1957. Kortið er um 35 cm á breidd og 48 cm á hæð og er það skrifað á bókfell, sem talið er fullvíst að sé frá 15. öld. Kortið sjálft var hins vegar talið falsað af sumum sérfræðingum m.a. vegna rannsókna á efnainnihaldi bleksins.
Vínlandskortið fannst bundið inn í handritið Historia Tartarorum um sögu Tartara. Það handrit er talið ófalsað og fjallar um sögu og siði Mongóla og virðist vera eldri útgáfa af minningum Ítalans Giovanni da Pian del Carpine. Carpine skrifaði seinna aðra lengri sögu af ferðum sínum.
Vínlandskortið fannst árið 1957 (þremur árum áður en minjar um norræna menn fundust í L'Anse aux Meadows) og var boðið Yale háskólanum til kaups, en háskólinn hafði ekki bolmagn til kaupanna. Paul Mellon keypti þá kortið og ánafnaði til Yale eftir að tveir safnstjórar við British Museum og einn bókasafnsfræðingur við Yale höfðu úrskurðað um trúverðugleika þess. Rannsókn þeirra á kortinu varð að vera leynileg að ósk Mellons og höfðu þremenningarnir því ekki möguleika á að kalla til sérfræðinga.
Árið 2021 kom í ljós að kortið er falsað.
Pipar
thumb|Pipar klifurjurt Pipar eða svartur pipar (fræðiheiti: Piper nigrum) er ber piparjurtarinnar, klifurplöntu af piparætt. Jurtin gefur af sér ber sem eru þurrkuð og notuð heil eða möluð sem bragðsterkt krydd. Til er einnig rauður pipar, grænn pipar og hvítur pipar.
Piparkorn og pipar
Berjalaga ávöxtur piparplöntunnar (piper nigrum) er klifurjurt skyld sambærilegum jurtum frá Jövu, Indlandi og Sundaeyjum. Litur piparkornanna fer frá því að vera rauður eða grænn í upphafi, í að vera brún fullþroskuð. Piparkornin eru nýtt af plöntunni á ýmsum þroskaskeiðum og gefa því af sér mismunandi tegundir pipars.
Svartur pipar er í raun þurrkuð rauð piparkorn. Þau eru mjög sterk og beisk/römm. Í upphafi eru piparberin rauð og eru þurkkuð í sólarljósi, þar eru kornin geymd í viku þar til að berin eru orðin svört og krumpuð. En stundum eru berin sett í sjóðandi vatn áður en þau eru þurrkuð.
Óþroskuð græn piparkorn eru seld þurrkuð eða í ediklegi og pækli og eru því ekki eins römm og svartur pipar og meiri ávaxtakeimur af þeim. Hvítur pipar er gerður úr fullþroskuðum ávöxtum piparplöntunnar, þar sem ytra hýði ávaxtanna hefur verið fjarlægt.
Nafnið „pipar“ er einnig notað lauslega fyrir ýmiss önnur sterk krydd, til dæmis eldpipar.
Heill eða steyttur pipar
Pipar er ýmist seldur sem heil piparkorn eða malaður. Piparkornin verða að vera heil í sér, þétt og með réttan lit. Steyttur/malaður pipar tapar fljótt bragði sínu og angan; því er það best að kaupa heil piparkorn og mala þau eða steyta sjálfur eftir þörfum.
Sé pipar skoðaður í sögulegu samhengi, kemur í ljós að hann hefur verið eitthvert vinsælasta og mest útbreiddasta kryddið í heiminum. Pipar hefur verið notaður frá örófi alda í löndum eins og á Indlandi og í Kína. Alexander mikli kynnti piparinn fyrir Grikkjum. Rómverjar voru vanir að fá pipar til að þroskast með því að bæta einiberjum saman við hann. Apicius mælti jafnframt með því að notaður yrði pipar í sæta eftirrétti og það sem er enn merkilegra, þá mælti hann með því að pipar yrði notaður til að fela rotnunar og ýldu bragð af kjöti sem farið var að slá í.
Þrátt fyrir að pipar hafi skipað mikilvægan sess í eldamennsku fyrr á öldum, var það enn frekar sjaldgæft og dýrt krydd og var allt oft notað sem gjaldmiðill til að greiða lausnargjöld eða skatta.
Ferðalög hinna stóru landkönnuða áður fyrr voru fyrst og fremst farin í þeim tilgangi einum að tryggja öruggar kryddbirgðir. Valdabarátta á milli Venetia og Hollendinga um yfirráð á piparmörkuðum, entust allt til enda átjándu aldar. Í gegnum aldirnar varð notkun pipars svo vinsæl að farið var að blanda saman pipar og öðrum krydd tegundum. Þrátt fyrir að þráin eftir framandi kryddum hafi liðið af í lok Endurreisnartímabilsins, hélt pipar áfram að vera eftirlætiskrydd kokka í Vestur-Evrópu og varð á endanum farið að nota pipar til að vega upp á móti saltnotkun í ýmiss konar matargerð.
Pipar í eldamennsku
Fjölmargir réttir draga nafn sitt af pipar: til dæmis hin franska piparsósa „poivrade sauce“, „steak au poivre“, hin þýska piparkaka „Pfefferkuchen“ og hinn hollenski réttur „piparpottur“. Í hvert sinn sem segir í uppskrift að bæta eigi kryddum „árstíðarinnar“ út í réttinn er átt við salt og pipar. Pipar er undirstaða í nánast öllum lostætum réttum, hvort sem um er að ræða heita eða kalda rétti. Heil piparkorn eru notuð í ýmiss konar soð og marineringu. Mulin piparkorn eru notuð í grillrétti, sérstaka hráfæðisrétti og nýmalaður pipar í salöt og eldaða rétti. Einn „umgangur“ með piparkvörninni gefur ferskt kryddað bragð, á meðan að „hnífsoddur“ af pipar gefur meira dempað bragð eins og í sósum og kássum. Græn piparkorn eru notuð í sérstökum tilfellum, eins og í réttinum „canard poéle“, fiskisúpum og avokadó salati.
Lækningamáttur piparsins
Sagt er að pipar er hafi hinn ýmsa lækningamátt og er hann oft notaður sem slíkur. Piparinn á að vera þeim hæfileikum gæddur að auka matarlist ásamt því að aðstoða við ógleði. Hann er einnig talinn geta verið sýkladrepandi, góður til að örva meltinguna, eykur blóðflæði, styrkir hjarta og æðakerfið. Þegar fólk er með gigt eða þursabit er talið gott að setja piparinn í bakstra og leggja á það svæði sem er aumt.
Á Indlandi er pipar mikið notaður í lækningaskyni. Þar í landi er piparinn gefinn nánast við öllu, til að mynda þeim sem eru lamaðir og alveg niður í tannverki. Í Austur-Afríku trúa menn að ef boðaður er pipar þá kemur viss líkamslykt sem fælir moskítóflugur á brott.
907
907 (CMVII í rómverskum tölum)
Loðdýrarækt
thumb|right|[[Silfurrefur í búri]] Loðdýrarækt er ræktun tiltekinna tegunda dýra vegna feldsins. Algengast er að rækta minka, loðkanínur, refi, hunda, ketti og kanínur. Mest loðdýrarækt fer fram í Evrópu sem framleiðir 63% af minkafeldum og 70% af refafeldum heims. Stærsti minkaframleiðandi heims er Danmörk með 28% heimsframleiðslunnar. Önnur stór framleiðslulönd eru Kína, Holland og Bandaríkin.
Loðdýrarækt er bönnuð í Austurríki, Króatíu og Bretlandi. Í Sviss gilda svo strangar reglur um ræktunina að það eru engir ræktendur lengur. Eftirspurn eftir feldum féll á 9. og 10. áratug 20. aldar, meðal annars vegna baráttu samtaka fyrir dýravelferð en eftir aldamótin hefur eftirspurn vaxið gríðarlega, einkum í Asíu. Kína er nú stærsti innflytjandi felda.
Amúr-fljót
alt=Ljósmynd frá Amur fljóti|thumb|Amur fljót eða „Svartdrekafljót“ á mörkum Rússlands og Kína.
Amúr-fljót (rússneska: река́ Аму́р), eða Heilong Jiang (kínverska: 黑龙江; : Hēilóng Jiāng, „Svartdrekafljót“), er tíunda lengsta fjót heims, sem myndar landamæri milli Rússneska sambandsríkisins í austri og Norður-Austur Kína (við Mansjúríu). Amúr flæðir yfir norðaustur-Asíu frá fjöllunum í norðausturhluta Kína, í gegnum fjölbreytt landslag eyðimerkur, steppa, og túndra, og tæmist loks út í Okotskhaf í Kyrrahafi við Kamsjatka skaga.
Fljótið markar þannig skil Amúrfylkis og Hebreska sjálfstjórnarfylkisins Rússlandsmegin og Heilongjiang héraðs í norðausturhluta Kína.
Fljótið er 2.824 kílómetra langt, en að meðtöldu Argun fljóti, þar á Amúr upptök sín, spannar fljótið yfir 4.440 kílómetra.
Stærstu þverár eða aðrennslisár Amúr eru, frá uppsprettum til ósa hennar: Argun; Shilka; Amazar; Oldoy; Huma; Zeya; Bureya; Songhua; Bira; Ussuri; Tunguska; Anyuy; Gur; Gorin; og Amgun.
Á vatnasvæði Amúr-fljóts eru einnig mörg vötn. Stærst þeirra eru eru vötnin Bolon, Khummi og Udyl sem öll eru í Kabarovskfylki í Rússlandi.
alt= Mynd af Khabarovsk brúnni sem liggur yfir Amúr-fljót.|thumb| Brúin Khabarovsk sem liggur yfir Amúr fljót er ein lengsta brú Rússlands og Evrasíu. Hún tengir [[Kabarovskfylki og Hebreska sjálfstjórnarfylkið í Rússlandi.]]
alt=Mynd sem sýnir ármót Gorin og Amur fljóts.|thumb| Ármót Gorin og Amúr-fljóts.
Dalia Grybauskaitė
Dalia Grybauskaitė (f. 1. mars 1956) er fyrrverandi forseti Litáens. Hún er fyrsta konan sem hefur gegnt forsetaembættinu og fyrsti forseti landsins sem hefur verið endurkjörinn í annað embætti strax á eftir hinu fyrra. Grybauskaitė hefur áður verið varautanríkisráðherra og fjármálaráðherra Litáens og framkvæmdastjóri fjármagns og mannauðs í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins frá 2004 til 2009. Hún var fyrsti Litáinn sem vann í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins.
Grybauskaitė er stundum kölluð „litáíska járnfrúin“ vegna staðfestu sinnar og vegna þess að hún er með svart belti í karate.
Æviágrip
Eftir að Litáen gekk í Evrópusambandið þann 1. maí 2004 var Grybauskaitė útnefnd í framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, fyrst Litáa. Hún vann í stuttan tíma fyrir framkvæmdastjórn Romano Prodi og síðan fyrir framkvæmdastjórn José Manuels Barroso sem framkvæmdastjóri fjármagns og mannauðs. Hún gekk úr framkvæmdastjórninni þann 1. júlí árið 2009 til þess að gefa kost á sér sem forseti Litáen.
Grybauskaitė tilkynnti forsetaframboð sitt formlega þann 26. febrúar 2009. Frá febrúarmánuði spáðu skoðanakannanir Grybauskaitė afgerandi sigri í kosningunum. Hún bauð sig fram án beinna tengsla við neinn stjórnmálaflokk en naut stuðnings litáíska Föðurlandsbandalagsins og sjálfstæðishreyfingarinnar Sąjūdis.
Í kosningabaráttunni einbeitti Grybauskaitė sér að innanríkismálum. Efnahagur Litáens var á niðurleið eftir langt hagvaxtarskeið og atvinnuleysi nam 15,5 prósentum í mars. Mótmæli gegn ríkisstjórninni höfðu leitt til ofbeldis í janúar 2009.
Kosningarnar fóru fram þann 17. maí 2009. Grybauskaitė vann stórsigur með 68,18 prósent atkvæða. Eftir kosningasigur sinn settist hún fyrst kvenna á forsetastólinn. Sigur Grybauskaitė var talinn til merkis um þekkingu hennar á efnahagsmálum og það að hún var ekki viðriðin nein pólitísk hneykslismál. Alþjóðafjölmiðlar fóru fljótt að kalla hana „litáísku járnfrúna“ þar sem hún var tilfinningaþrunginn ræðumaður og með svart belti í karate. Grybauskaitė, sem talar litáísku, ensku, rússnesku, frönsku og pólsku, hefur nefnt Margaret Thatcher og Mohandas Gandhi sem pólitískar fyrirmyndir sínar.
Þegar Grybauskaitė tók við embætti tilkynnti hún að hún hygðist lækka eigin laun um helming vegna bágs efnahagsástandsins í landinu. Fyrstu utanríkisheimsóknir hennar voru til Svíþjóðar og Lettlands.
Vigdís Hauksdóttir
Vigdís Hauksdóttir (f. 20. mars 1965) er íslenskur lögfræðingur, fyrrverandi þingmaður Reykjavíkurkjördæmis suður fyrir Framsóknarflokkinn og fyrrverandi formaður fjárlaganefndar. Hún var einnig ritari þingflokks Framsóknarmanna og formaður Heimssýnar-hreyfingar sjálfstæðissinna í Evrópumálum. Vigdís sat í miðstjórn Framsóknarflokksins um árabil og gegndi ýmsum trúnaðarstörfum fyrir flokkinn en eftir klofning flokksins með úrsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar úr honum gekk hún í Miðflokkinn og sat sem borgarstjórnarfulltrúi flokksins í Reykjavík frá 2018-2022.
Vigdís er af mörgum talin umdeildur stjórmálamaður. Hún hefur lýst sjálfri sér sem hægrisinnaðri og er jafnvel sögð íhaldsöm. Vigdís er almennt mótfallin ríkisafskiptum og vill draga úr bótagreiðslum í íslenska velferðarkerfinu. Hún er mótfallin aðild Íslands að ESB í samræmi við samþykktir Framsóknarflokksins og Miðflokksins. Vigdís hefur stutt lækkun framlags Íslendinga til þróunarsamvinnu.
Ævi
Vigdís fæddist á Selfossi og er dóttir Hauks Gíslasonar, bónda á Stóru-Reykjum í Hraungerðishreppi, og Sigurbjargar Geirsdóttur. Vigdís starfaði í Blómavali 1984–1991 og var jafnframt fyrsti fagdeildarstjóri og kennari við blómaskreytingabraut Garðyrkjuskóla ríkisins á Reykjum í Ölfusi 1988–1991. Hún var eigandi Blómabúðar Reykjavíkur, Hótel Sögu, 1991–1995 og verslunarinnar Jóns Indíafara í Kringlunni 1995–1997.
Vigdís starfaði sem aðstoðarkennari í skattarétti við viðskiptadeild Háskólans á Bifröst 2008 og sem lögfræðingur hjá Alþýðusambandi Íslands frá 2008 þar til hún bauð sig fram til Alþingis árið 2009.
Sítrónsýruhringur
Sítrónsýruhringur eða Krebs-hringur er lífefnafræðileg hvarfarás sem myndar ásamt sykurrofi og öndunarkeðju þungamiðju orkuefnaskipta í þeim lífverum sem nota súrefni til öndunar. Hringurinn er hluti af niðurbrotsferli næringarefna á borð við prótein, fitu og sykrur sem sundrað er skref fyrir skref þar til eftir standa koltvíoxíð og vatn og orkan sem bundin var í efnatengjum þeirra losuð og nýtt til að mynda efnasambandið ATP. Í heilkjarna frumum fer hringurinn fram í hvatberum. Hringurinn samanstendur af tíu efnahvörfum sem leidd voru út af þeim Albert Szent-Györgyi og Hans Krebs.
Vigdís Hauksdóttir
Þingstörf
Vigdís var kosin á þing í alþingiskosningunum árið 2009. Snemma á þingferli hennar kom það nokkrum sinnum fyrir að Vigdís mismælti sig eða fór rangt með málshætti. Fyrir vikið beindist nokkur athygli að henni. Meðal annars birti fjölmiðlamaðurinn Egill Helgason myndband þar sem búið var að klippa saman nokkur slík atriði. Landsstjórn Landssambands framsóknarkvenna ályktaði af því tilefni að Egill legði Vigdísi í einelti sem væri sérlega slæmt þar sem hann væri starfsmaður Ríkisútvarpsins og ætti hann að láta af því og biðja Vigdísi afsökunar. Í viðtali við blaðið Fréttatímann í byrjun árs 2013 sagði Vigdís að sér þætti stundum erfitt að lesa athugasemdir í sinn garð á opinberum vettvangi, sér í lagi þar sem barnsfaðir hennar dó um þetta leyti: „Fólk áttar sig ekki á því að á bak við hverja manneskju er heimilislíf og tilfinningar“ sagði hún.
Þann 13. mars 2012 setti Vigdís skilaboð á Facebook-vef sínum af lokuðum vinnufundi Alþingis og taldi forseti þingsins að hún hefði þar með brotið þingsköp. Vigdís mótmælti þessum úrskurði forseta þingsins þar sem hún taldi sig hvorki hafa vitnað beint í gest nefndarinnar né nefndarmann.