cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alþjóðasjóður um þróun landbúnaðar
Ísland og IFAD
Náið og reglulegt samráð er á milli Norðurlandanna á vettvangi sjóðsins og skiptast þau á um að leiða samráðið, í eitt ár í senn. IFAD er ein af þremur alþjóðstofnunum í Róm sem Ísland á í samvinnu við á sviði þróunarsamvinnu en hinar tvær stofnanirnar eru Matvæla- og landbúnaðarstofnun Sameinuðu þjóðanna (FAO) og Matvælaáætlun Sameinuðu þjóðanna (WFP).
Vor
thumb|vinstri|Vorgull (forsythia) í [[Danmörku]] Vor er ein af árstíðunum fjórum. Hinar eru sumar, haust og vetur. Á norðurhveli jarðar eru mánuðirnir mars, apríl og maí oftast taldir til vors, en á suðurhveli eru mánuðirnir september, október og nóvember vormánuðir. Veðurstofa Íslands telur vor vera mánuðina apríl og maí. Vor er sá tími ársins þegar daginn er að lengja hvað mest og í kjölfar þess hækkar meðalhitinn dag frá degi og gróður tekur við sér.
Á jafndægri að vori er dagurinn um það bil jafnlangur nóttinni og sums staðar á norðurhveli er vorjafndægur jafnframt talinn vera vordagurinn fyrsti, t.d. í Þýskalandi. Fyrsti vordagur eftir írsku tímatali er Brigídarmessa eða 2. febrúar.
George Bush
George Bush getur átt við:
Chuck Norris
thumb|right|250px|Chuck Norris Chuck Norris (f. 1940) er bandarískur leikari.
Clubdub
Sagan
Brynjar og Geitin sjálf kynntust þegar þeir voru saman í myndbandsnefndinni 12:00 í Verzlunarskóla Íslands. Félagarnir lögðu mikla vinnu í 12:00 og gerðu þar sketsaþætti en gáfu einnig út nokkur lög, til dæmis Sama stelpa, Aðeins meira en bara vinir og Ekki segja neinum. Að lokum varð það svo að strákarnir lögðu of mikla vinnu í 12:00 og sinntu skólanum ekki nógu vel og voru vísaðir úr honum. Árið 2017 ákveða þeir að byrja að semja tónlist sem varð að plötunni Juice Menu Vol. 1 sem þeir gáfu út sumarið 2018. Bókanir voru þéttar fyrir veturinn sem fylgdi. Vinsældirnar döfnuðu ekki og fylgdi smáskífan Tónlist árið 2019 og smáskífan clubdub ungir snillar árið 2021.
Palaeoptera
Palaeoptera er innflokkur skordýra sem teljast til vængbera. Dýr í honum einkennast af vængjum sem þau geta ekki lagt yfir afturbolinn ólíkt dýrum í systurinnflokknum Neoptera. Palaeoptera hefur átt minni velgengni að fagna en Neoptera og inniheldur aðeins tvo eftirlifandi ættbálka, vogvængjur og dægurflugur. Vængirnir á vogvængjunum eru standa út frá hliðunum þegar þær eru ekki á flugi en dægurflugur leggja vængina saman yfir líkamanum í hvíld.
Ármann á Alþingi
Ármann á Alþingi var baráttu-, menningar- og þjóðmálarit sem gefið var út af Baldvin Einarssyni og Séra Þorgeiri Guðmundssyni í sjálfstæðisbaráttu Íslands. Útgáfan hófst 1830. Tímaritið var gefið út í Danmörku og var efnið oft í formi samtala á milli ólíkra stétta. Yfirlýst markmið útgefenda var m.a. að endurreisa Alþingi Íslendinga.
Í fyrsta hefti Fjölnis, sem kom út árið 1835, skrifar Tómas Sæmundsson ávarp til lesanda og þjóðarinnar. Þar minnist hann á Landsuppfræðingarfélagið, sem gaf út nokkur tímarit, og viðhefur frekar jákvæð orð um starf þess. Síðan minnist hann einnig á tímaritið Ármann á Alþingi, og talar um fórnfýsi Baldvins Einarssonar. Hann segir m.a.:
The Unit (2. þáttaröð)
Önnur þáttaröðin af The Unit var frumsýnd 9. september 2006 og sýndir voru 23 þættir.
Al Pacino
thumb|right|250px|Al Pacino Alfredo James Pacino eða Al Pacino (f. 25. apríl 1940) er bandarískur leikari sem leikur á sviði og í mynd, leikstjóri og handritshöfundur.
Jósteinn
Jósteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Veracruz (fylki)
thumb|Kort. thumb|Citlaltepetl. Veracruz er fylki í austur-Mexíkó við Mexíkóflóa. Íbúar eru rúmlega 8 milljónir (2020) og er fylkið 71.826 km2 að stærð. Höfuðborgin er Xalapa-Enríquez en borgin Veracruz er stærst.
Hæsta fjall landsins, Citlaltépetl, er í fylkinu. Hitabeltisskógar eru ráðandi í landslaginu og er dýralíf með fjölbreyttara móti.
Veracruz
Veracruz getur átt við:
Theodór Jónassen
(Eggert) Theodór Jónassen (f. 9. ágúst 1838 í Reykjavík, d. 29. september 1891 í Reykjavík) (einnig E. Th. Jónassen) var íslenskur embættismaður. Theodór var amtmaður og þingmaður.
Fjölskylda
Foreldrar hans voru Þórður Jónasson (f. 1800, d. 1880) alþingismaður og háyfirdómari og kona hans Dorothea Sophia Rasmusdóttir, dóttir Rasmus Lynge á Akureyri. Bróðir Theodórs var Jónas Jónassen (f. 1840) alþingismaður og dómari. Theodór var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Elín Magnúsdóttir, dóttir Magnúsar Stephensen í Vatnsdal, sýslumanns Rangæinga og systir Magnúsar Stephensen landshöfðingja. Eftir ándlát Elínar kvæntist Theodór aftur. Síðari kona hans var Carolina Siemsen, dóttir Georg Nicolai Edvard Siemsen kaupmanns og konsúls í Reykjavík. Theodór átti eina dóttur með fyrri konu sinni, en hún dó meðan hún var barn að aldri.
Menntun og embættisstörf
Theodór útskrifaðist úr lærða skólanum í Reykjavík 1858, og sigldi þá til Kaupmannahafnar þar sem hann lagði stund á lögfræði. Hann varð kandídat í lögfræði frá Hafnarháskóla 1867. Starfaði í skrifstofu land- og bæjarfógeta 1867—1868. Árið 1868 var Theodór settur sýslumaður í Borgarfjarðarsýslu og árið á eftir i Mýra- og Hnappadalssýslu. Árið 1871 var hann skipaður sýslumaður í báðum sýslum er þær voru sameinaðar. Meðan hann var sýslumaður Mýra- og Borgarfjarðarsýslu bjó hann í Hjarðarholti í Stafholtstungum. Árið 1878 var Theodór skipaður bæjarfógeti Reykjavíkur og fluttist þá til Reykjavíkur. Árið 1886 var hann skipaður amtmaður í Suður- og vesturamtinu og sat í því embætti til æviloka, 1891.
Afskipti af stjórnmálum
Eftir að Theodór var skipaður amtmaður í Suður- og vesturamti sat hann einnig sem bæjarfulltrúi í Reykjavík, allt til æviloka eða frá 1886 til 1891. Árið 1887 var Theodór konungskjörinn þingmaður og sat á þingi 1887—1891. Líkt og margir aðrir embættismenn vildi hann fara hægt í sjálfstæðismálinu. Andstæðingar hans báru hins vegar virðingu fyrir honum enda var hann einstaklega ljúfur og lipur í samningum. Í Þjóðólfi var sagt að hann hefði verið "fyrstr til að hverfa frá þeim þvergirðingsskap hins konungkjörna flokks" að vilja enga endrskoðun leyfa á stjórnarskránni.
Robert Gascoyne-Cecil, markgreifi af Salisbury
'''Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil, 3. markgreifinn af Salisbury (3. febrúar 1830 – 22. ágúst 1903), kallaður Robert Cecil lávarður fyrir 1865 og Cranborne markgreifi''' frá júní 1865 til apríl 1868, var breskur stjórnmálamaður úr röðum Íhaldsflokksins sem var þrisvar forsætisráðherra Bretlands, í alls rúmlega þrettán ár. Hann var síðasti forsætisráðherrann sem fór fyrir heilli ríkisstjórn úr lávarðadeild breska þingsins.
Theodór Jónassen
Afskipti af stjórnmálum
Theodór Jónassen var mjög vinsæll embættismaður og þekktur fyrir góðmennsku og hjálpsemi. Í minningargrein í Öldinni var honum lýst þannig:
Robert Gascoyne-Cecil, markgreifi af Salisbury
Sagnfræðingum kemur saman um að Salisbury hafi verið hæfur leiðtogi í utanríkismálum. Salisbury var hluti af landeignaraðlinum og kjörorð hans í stjórnmálum voru: „Allt sem gerist er til hins verra, og því er það okkur í hag að eins fátt gerist og hægt er.“
Æviágrip
Robert Arthur Talbot Gascoyne-Cecil fæddist í Hatfield þann 3. febrúar 1830. Hann hlaut sína fyrstu skólamenntun í Eton en útskrifaðist síðar úr Christ Church College í Oxford. Hann var ekki elsti sonur foreldra sinna og átti því ekki von á að erfa aðalsnafnbót og eignir föður síns. Eftir að hafa lokið námi fór Cecil á heimshornaflakk og kom meðal annars til Ástralíu, þar sem hann vann í gullgreftri. Þegar Cecil sneri heim kvæntist hann Georginu Anderson í óþökk foreldra sinna.
Theodór Jónassen
Heimildir
Æviágrip á vef Alþingis.
Robert Gascoyne-Cecil, markgreifi af Salisbury
Æviágrip
Cecil var kjörinn á þing fyrir Stamford-kjördæmi árið 1853, þá 23 ára gamall. Árið 1865 lést eldri bróðir hans og því varð Cecil fyrstur í erfðaröðinni að jarlstigninni Salisbury. Árið 1866 gaf Derby lávarður Cecil sæti í ríkisstjórn sinni sem ríkisritari fyrir Indland. Tveimur árum síðar lést faðir hans og Robert Cecil varð þar með markgreifi af Salisbury. Sem slíkur hlaut hann einnig sæti á lávarðadeild breska þingsins, en hann var tregur til að yfirgefa neðri deildina þar sem honum fannst öll raunveruleg stjórnmálaumræða fara þar fram. Salisbury sagði af sér sem Indlandsmálaráðherra árið 1867 þegar ríkisstjórnin samþykkti lög sem gáfu körlum úr verkamannastétt kosningarétt. Salisbury varð Indlandsmálaráðherra á ný í ríkisstjórn Benjamins Disraeli árið 1874. Hungursneyð geisaði í Indlandi á meðan Salisbury gegndi því embætti en hann þótti sýna af sér hæfileika og dugnað með viðbrögðum sínum við hamförunum þótt hann ynni sér litla hylli eða vinsældir heima fyrir með þeim. Hann var útnefndur utanríkisráðherra árið 1878 og lék lykilhlutverk á Berlínarfundinum sama ár.
Eftir ósigur Íhaldsmanna í þingkosningum árið 1880 og dauða Disraeli næsta ár gerðist Salisbury leiðtogi Íhaldsmanna á lávarðadeildinni. Hann varð forsætisráðherra árið 1885 þegar William Ewart Gladstone, formaður Frjálslyndra, sagði af sér vegna misheppnaðrar tilraunar sinnar til að koma á írskri heimastjórn. Þegar Gladstone hafði lýst yfir stuðningi við írska heimastjórn hafði Salisbury lýst yfir andstöðu við frumvarpið, gengið í bandalag við Frjálslynda sambandssinna (klofning úr Frjálslynda flokknum) og unnið sigur í kosningunum árið 1886. Salisbury og Gladstone skiptust á því að fara með forsætisráðherraembættið mestallan níunda áratuginn og jafnan fór þá Salisbury einnig fyrir utanríkisráðuneytinu.
Theodór Jónassen
Heimildir
Þjóðólfur, 46. tbl. 43. árg. (2.október 1891), bls. 190.
Robert Gascoyne-Cecil, markgreifi af Salisbury
Æviágrip
Salisbury var forsætisráðherra þar til Gladstone og Frjálslyndir mynduðu nýja stjórn með stuðningi írskra þjóðernissinna árið 1892 þrátt fyrir að sambandssinnar hefðu fengið flest atkvæði og flest þingsæti í kosningum þess árs. Frjálslyndir töpuðu þingkosningum árið 1895 og Salisbury varð enn á ný forsætisráðherra. Á síðustu ráðherratíð sinni leiddi hann Breta til stríðs gegn Búum og vann annan kosningasigur árið 1900.
Salisbury dró sig að mestu úr stjórnmálalífinu vegna hrakandi heilsu árið 1902 og eftirlét frænda sínum, Arthur Balfour, forsætisráðherrastólinn. Salisbury lést ári síðar, árið 1903.
Theodór Jónassen
Heimildir
Fjallkonan, 39-40. tbl. 8. árg (29. september 1891), bls. 158-159.
Fyrirboði
Fyrirboði (teikn, forboði, undanboði eða fyrirfurða) er fyrirbæri eða atburður sem boðar óorðinn hlut, þ.e. veit á eitthvað annað sem á eftir að gerast, oftast í náinni framtíð. Fyrirboði er því einhverskonar spá eða viðvörun um eitthvað sem á eftir að gerast. Þó orðið jarteikn sé notað í sumum norðurlandamálum um fyrirboða, er ekki svo í íslensku.
Fyrirboðar geta verið góðir og slæmir. Talað er um illan fyrirboða um eitthvað sem boðar illt en slíkur fyrirboði er einnig nefndur, illsviti, argspæingur eða váboði.
Þota
Þota er loftfar knúið áfram með þotuhreyflum. Þotur geta flogið mikið hraðar en venjulegar flugvélar og ná þær allt að 10.000 til 15.000 metra hæð.
Orðsifjafræði
Íslenska orðið þota er nýyrði og er dregið af lýsingarhætti þátíðar sagnarinnar þjóta sem er þotinn.
Fjöldamorðin í Columbine
Fjöldamorðin í Columbine áttu sér stað 20. apríl árið 1999 í Columbine, Colorado, í Bandaríkjunum. Nemendur gagnfræðiskólans Columbine, þeir Eric David Harris og Dylan Bennet Klebold skipulögðu og framkvæmdu skotárás á skólann. Árásin var á þeim tíma stærsta skotárás sem hafði verið gerð á menntastofnun í Bandaríkjunum og sú sem hefur öðlast mestu frægð og umfjöllun í bæði fjölmiðlum og vinsælli dægurmenningu samtímans.
Eric og Dylan náðu að myrða 13 manns og særa 24 í árásinni, fullorðna og unglinga, áður en þeir frömdu sjálfsmorð sjálfir, þá aðeins 17 og 18 ára gamlir. Báðir voru þeir nemendur í skólanum og jafnaldrar og kunningjar þeirra á meðal hinna myrtu. Í kjölfar árásarinnar varð gríðarlegt fjölmiðlafár og félagslegt uppþot sem hefur gert Columbine skotárásina eina sá alræmdustu sem hefur verið framin.
Báðir fæddir árið 1981, Eric í Wichita í Kansas og Dylan í Lakewood í Colorado. Dylan sjálfur var alinn upp í grennd við Columbine en Eric fluttist með fjölskyldu sinni til Colorado árið 1993 og kynntust þeir hvor öðrum í 7. bekk þegar báðir gengu í Columbine gagnfræðiskólann í Littleton í Colorado. Þeir urðu fljótlega mjög nánir hvor öðrum og hafa bæði fjölskyldumeðlimir þeirra og vinir lýst þeim sem nær óaðskiljanlegum sálufélögum. Þeim var lýst sem óvinsælu og einrænu tvíeyki sem varð reglulega fyrir aðkasti og einelti frá vinsælli nemendum skólans en Columbine skólinn var þekktur fyrir að ríkjandi "fótboltastráka menningu" sem félagarnir féllu ekki inn í. Báðir höfðu áhuga á hugvísindum, sagnfræði og heimspeki, og þar á meðal kenningum alræmdra heimspekinga á borð við Friedrich Nietzche ásamt sívaxandi áhuga á skotvopnum, þungarokki og ofbeldisfullum tölvuleikjum.
Eftir skotárásina fóru á loft miklar getgátur og kenningar um ástæður hennar og mögulega áhrifavalda, þar voru Friedrich Nietszche, Hitler, Thomas Hobbes, tölvuleikurinn Doom og tónlistarmenn á borð Marilyn Manson meðal þess sem kennt var um að hafa hvatt drengina til þess að fremja ódæðisverkið. Félagsfræðingar, sálfræðingar og afbrotafræðingar hafa í dag almennt hafnað slíkum kenningum og nefna djúpstæðar persónuleikaraskanir, þunglyndi, bresti í tengslamyndun og fleiri félags-sálræna þætti sem mögulegar ástæður, og nota dagbókafærslur og myndbandsupptökur sem Eric og Dylan tóku upp mánuðum fyrir árásarinnar, sér til stuðnings.
Blaðamannafélag Íslands
Blaðamannafélag Íslands er stéttarfélag íslenskra blaðamanna. Það var stofnað 18. nóvember 1897. Félagar eru rúmlega 600 talsins.
Í lögum félagsins segir að hlutverk þess sé að gæta stéttarlegra hagsmuna félagsmanna í hvívetna. Aðild hljóta þeir sem sækja um og starfa við fjölmiðla. Málsgagn félagsins nefnist Blaðamaðurinn, það kom síðast úr í september 2004. Blaðamannafélag Íslands er aðili að Alþjóða blaðamannasambandinu sem og Norræna blaðamannasambandinu.
Stjórn er kosin hvert vor á aðalfundi félagsins.
Kunnir formenn
Ýmsir kunnir einstaklingar hafa gegnt formennsku í Blaðamannafélaginu, má þar nefna Eið Svanberg Guðnason, Róbert Marshall og Lúðvík Geirsson.
Sigurhæðir
Sigurhæðir er tvílyft timburhús Matthíasar Jochumssonar á Eyrarlandsvegi 3 á Akureyri. Matthías byggði húsið 1903 og bjó þar til dánardags. Þar er núna rekið safn um Matthías.
María Markan - Seinasta nóttin
María Markan - Seinasta nóttin er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1955. Á henni syngur María Markan lögin Seinasta nóttin og Smalavísa. Fritz Weishappel leikur undir á píanó. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Fimleikar
Fimleikar eru íþrótt sem felur í sér æfingar sem þarfnast styrks, liðleika, lipurðar, samhæfingar og jafnvægis. Á Íslandi eru fimleikar í gríðarlegri sókn og er nú svo komið að íþróttin er sú fjórða mest stundaða á Íslandi á eftir, knattspyrnu, golfi og hestaíþróttum. Fimleikar eru jafnframt næst mest stundaða íþrótt 16 ára og yngri og næst mest stundaða kvennaíþróttin. .
Fimleikum er stýrt af Alþjóða fimleikasambandinu (FIG) og í Evrópu af Evrópska fimleikasambandinu (UEG).
Fimleika er hægt að stunda sem einstaklingsíþrótt eða hópíþrótt. Í Evrópu skiptast fimleikar í 7 aðalgreinar: Áhaldafimleika, Hópfimleika, Nútímafimleika, Trampolín, Þolfimi, Sýningarfimleika og Almenningsfimleika. Á Íslandi eru í dag stundaðar þrjár af þessum aðalgreinum: Áhaldafimleikar, Hópfimleikar og Almenningsfimleikar.
Í áhaldafimleikum er æfingar gerðar á mismunandi áhöldum. Þau eru gólf, stökk, kvennatvíslá, slá, karlatvíslá (samsíða), bogahestur, hringir og svifrá. Markmiðið er að gera eins flóknar æfingar og hægt er. Ekki má þó gera of flóknar æfingar því að maður verður að geta ráðið við þær til að geta gert fallegra. Fimleikar reyna því mikið á kraft, jafnvægi, fimi og að geta hugsað um margt í einu.
Þegar maður er að keppa er dómari sem gefur einkunn, sá vinnur sem fær hæstu einkunn. Gefið er einkunn fyrir erfiðaleikastig atriðsins og framkvæmd þess.
Saga
Fimleikar byrjuðu sem æfing í forn Grikklandi, Spörtu og Aþenu. F.L. Jahn er talin vera faðir fimleikanna. Hann opnaði íþróttasvæði fyrir fimleika í Þýskalandi árið 1811 og það er talað um að saga fimleikanna hafi hafist þá. 5 árum seinna gaf hann út bókina Die deutsche Turnkunst (Þýska fimleikalistin). Jahn samdi hana með nemenda sínum E. Eiselen. Rétt fyrir 1900 breiddust fimleikar út til annarra landa í Evrópu. Fyrsta íþróttafélagið á Íslandi sem hægt var að æfa fimleika var Íþróttafélag Reykjavíkur (ÍR) Sem var stofnað árið 1907. Fyrsta fimleikamót Íslands var haldið árið 1924 og það var hópfimleikamót og þar hlaut ÍR sigur. Fyrsta einstaklingsfimleikamótið var haldið 1927. Þá voru einungis karlar í fimleikum. Mót var haldið árlega þangað til 1938. Aftur var byrjað að halda mót árið 1968 og voru konur þá meðal þátttakenda.
Almennir fimleikar
Þegar fólk byrjar að æfa fimleika byrjar það í almennum fimleikum og velur svo hvort það ætli í áhaldafimleika, hópfimleika eða þolfimi.
Áhaldafimleikar
Áhaldafimleikar skiptast eftir kyni í Áhaldafimleika Karla og Áhaldafimleika Kvenna. Karlar keppa á sex áhöldum: gólfi, bogahesti, hringjum, stökki, karlatvíslá (samsíða) og svifrá, á meðan konur keppa á fjórum áhöldum: stökki, kvennatvíslá, jafnvægisslá og á gólfi.
Á Íslandi er keppt eftir Íslenska fimleikastiganum sem getur tekið breytingum á milli ára.
Hópfimleikar
Allir keppendur þurfa að vera í eins göllum og snyrtilega greiddir. Dómarar geta dregið frá ef reglur um búninga eru brotnar.
Þolfimi
Magnús Scheving er frægasti þolfimimaður Íslendinga.
Tónaútgáfan
thumb|Tónaútgáfan - Vörumerki thumb|Tónaútgáfan - Vörumerki thumb|Tónaútgáfan - Vörumerki
Tónabúðin var hljóðfæra- og hljómplötuverslun sem stofnuð var 15. október 1966 á Akureyri. Það var Pálmi Stefánsson tónlistarmaður (Póló) sem stofnaði verslunina.
Sagan - Útgáfan
Í fyrstu seldi Tónabúðin mest hljómplötur og komu innfluttar plötur aðallega frá Bandaríkjunum, Svíþjóð og Noregi. Á þeim tíma hafði Sportvöru og hljóðfæraverslun Akureyrar samning við flesta innflytjendur hljómplatna og íslenska útgefendur um að þeir seldu ekki öðrum verslunum á Akureyri hljómplötur. Af þeirri ástæðu gekk Tónabúðinni illa að fá plötur til að selja.
Árið 1967 stofnar Tónabúðin svo útgáfu íslenskra hljómplatna á merkinu Tónaútgáfan. Fyrstu plöturnar voru með Póló og Bjarka og Póló og Erlu en svo er landið tekið með trompi og „Lifun“ Trúbrots kemur út á merki Tónabúðarinnar árið 1971. Ásamt hljómplötuútgáfunni seldi Tónabúðin hljóðfæri og hljómtæki en þegar Akureyringar ná útsendingum Sjónvarpsins 1968 verður Tónabúðin helsti söluaðili sjónvarps og myndbandstækja og verður leiðandi fyrirtæki í afþreyingargeiranum norðan heiða.
Margir vinsælustu listamennirnir af suðvesturhorninu koma út á plötum Tónaútgáfunnar svo sem Björgvin Halldórsson, Ragnar Bjarnason, Flowers, Ævintýri og fleiri. Þá brýtur Tónaútgáfan blað í útgáfu tónlistar með fyrstu íslensku safnplötunni „Pop Festival ´70“ sem kom út 1970, þar sem lögum með vinsælustu poppstjörnum dagsins safnað saman á eina stóra LP plötu, 33 snúninga. Á þeim tíma hafði Jón Ármannsson gerst hluthafi í Tónaútgáfunni og sá hann aðallega um samskipti við popparana í Reykjavík og nágrenni. Jón seldi svo Tónabúðinni sinn hlut í Tónaútgáfunni nokkrum árum síðar og og flutti til Frakklands. Síðasta hljómplata Tónaútgáfunnar kom út 1985 og um miðjan níunda áratuginn leggst hljómplötuútgáfan af þegar Tónabúðin selur útgáfurétt sinn til „Steinar hf“ (Sena í dag), en fyrirtækið heldur áfram starfsemi og sérhæfir sig í sölu hljóðfæra og tækjum þeim tengdum.
thumb|left|Tónaútgáfan og SG-hljómplötur - Fréttatilkynning
Pálmi Stefánsson
Á þrjátíu ára afmæli Tónabúðarinnar árið 1996 var þetta haft eftir Pálma Stefánssyni í viðtali í Morgunblaðinu:
Útgefnar hljómplötur
45 snúninga
LP
Háffiskar
Háffiskar (fræðiheiti: Selachimorpha) eru hópur fiska með stoðgrind úr brjóski og straumlínulagaðan skrokk. Þeir anda með fimm tálknopum (eða sex eða sjö eftir tegundum) sem mynda röð rétt aftan við höfuðið. Háffiskar eru með skráptennur á skinninu sem vernda þá fyrir sníklum og auka straumflæði skrokksins. Þeir hafa nokkrar raðir af endurnýjanlegum tönnum.
Minnsti háffiskurinn er dvergháfur (Euprotomicrus bispinatus), djúpsjávarfiskur sem aðeins verður 22 sm á lengd. Stærsti háffiskurinn, og jafnframt stærsti fiskurinn, er hvalháfur (Rhincodon typus) sem verður tólf metra langur og nærist eingöngu á svifi, líkt og stórhveli.
Háffiskar eru greindar skepnur þó að þeir geti ruglast á sel og manni. Háffiskar halda sig á mismunandi stöðum og í mismunandi hópum. Nautháfur heldur sig við strendur Mexíkó en hvítháfur heldur sig frekar í heitum sjó til dæmis við strendur San Francisco. Margar strendur víða um heim eru vaktaðar fyrir háffiskum en í flestum tilfellum er varað við að stinga sér til sunds við bryggjur.
Háffiskar hafa ekki bein heldur brjósk. Þeir hafa sveigjanlega brjóskgrind sem gagnast þeim þegar þeir þurfa að synda langa vegalengd.
Marlene Dietrich
thumb|right|Marlene Dietrich skrifar á gifs hermanns í [[Seinni heimsstyrjöldin|heimsstyrjöldinni síðari, árið 1944]] Marlene Dietrich (27. desember 1901 – 6. maí 1992) var þýsk leikkona, söngkona og skemmtikraftur. Hún hóf kvikmyndaleik árið 1923 og 1929 lék hún hlutverkið „Lola-Lola“ í Blái engillinn sem var ein af fyrstu talmyndunum sem gerð var í Evrópu. Eftir það flutti hún til Hollywood þar sem hún lék gjarnan háskakvendi í fjölmörgum kvikmyndum.
Jósúa
Jósúa er íslenskt karlmannsnafn.
South Downs-þjóðgarðurinn
thumb|Staðsetning. thumb|Seven Sisters-klettarnir. South Downs-þjóðgarðurinn er nýjasti þjóðgarður á Englandi, stofnaður árið 2011. Hann þekur 1627 ferkílómetra og spannar 140 kílómetra lengd frá Winchester og Eastbourne á suðurströnd landsins. Þjóðgarðurinn er í sýslunum Hampshire, West Sussex og East Sussex. Kalksteinahæðir og klettar, sandsteinn, leirjarðvegur og viðarklæddar hæðir eru meðal sérkenna svæðisins. Um 108.000 manns búa innan þjóðgarðsins.
Auguste Rodin
thumb|right|[[Hugsuðurinn eftir Auguste Rodin.]]
1257
thumb|right|Steinkista [[Kristín Hákonardóttir|Kristínar Hákonardóttur í Covarrubias á Spáni.]] Árið 1257 (MCCLVII í rómverskum tölum)
Auguste Rodin
François-Auguste-René Rodin (12. nóvember 1840 – 17. nóvember 1917) var franskur myndhöggvari. Hann var úr verkamannafjölskyldu en fékk ungur áhuga á myndlist. Hann ferðaðist til Ítalíu 1875 og varð fyrir miklum áhrifum frá verkum Michelangelos. Fyrstu verk hans sem sýnd voru opinberlega fengu á sig þá gagnrýni að þau væru of raunsæ og hann var ásakaður fyrir að taka mót af lifandi fólki. Þetta varð til þess að hann gætti þess síðar að hafa höggmyndir sínar ekki í réttri stærð. Með tímanum varð hann vinsæll meðal auðmanna í Frakklandi og víðar og fékk fjölda verkefna við gerð minnismerkja og brjóstmynda. Á heimssýningunni 1900 fékk hann sinn eigin bás en um aldamótin var hann orðinn einn af þekktustu listamönnum Frakklands og var með stóra vinnustofu með hóp nemenda og aðstoðarfólks. Upp úr aldamótunum fékkst hann einkum við að gera risaútgáfur af fyrri verkum sínum eins og Hugsuðinum. 1905 gerðist Rainer Maria Rilke einkaritari hans í eitt ár.
1257
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Bakskautslampi
thumb|Nærmynd af bakskautslampa.
Bakskautslampi eða myndlampi (einnig þekktur sem CRT (enska: cathode ray tube)) er rafeindalampi með rafeindabeini og flúrljómandi skjá. Hann getur flýtt fyrir og beygt til hliðar geislar til að skapa myndir í formi ljóss. Það sem er skapað af lampanum getur verið myndir (fyrir sjónvörp og tölvur), bylgjur (sveiflusjá), ratsjá, og svo framvegis.
Bakskautslampar sem geta sýnt litaðar myndir eru með þremur aðskildum rafeindabeinum og gefa frá sér grænt, blátt og rautt ljós. Þeir nota túpu úr gleri sem er stór, djúp, þung og frekar brothætt. Þess vegna eru bakskautslampar í hnignun því eru til núna aðrar tæknir eins og LCD og plasma sem hafa ekki þessa ókosti.
Fyrsta gerð bakskautslampans var fundinn upp árið 1897 af þýskum eðlisfræðingi Ferdinand Braun og var þekkt sem „Braun-túpa“. Flatir bakskautslampar voru framleiddir af Sony en hafa núna verið lagðir niður.
Heimsókn Nixons til Kína 1972
thumb|right|[[Maó Zedong, formaður kínverska kommúnistaflokksins, og Richard Nixon Bandaríkjaforseti takast í hendur.]] Heimsókn Nixons til Kína 1972 var opinber heimsókn sem Richard Nixon, þáverandi forseti Bandaríkjanna, fór í til Alþýðulýðveldisins Kína árið 1972. Heimsóknin lagði grunninn að því að ríkin tvö tóku upp formlegt stjórnmálasamband nokkrum árum síðar. Þetta var í fyrsta sinn sem Bandaríkjaforseti heimsótti kínverska alþýðulýðveldið, sem Bandaríkin höfðu þangað til litið á sem eitt svarnasta óvinaríki sitt.
Heimsóknin hefur haft langvarandi áhrif á enska tungu, en á tungumálinu er hugtakið „Nixon í Kína“ er stundum notað um óvæntar eða fordæmalausar aðgerðir sem stjórnmálamenn taka sér fyrir hendur.
Sögulegur aðdragandi og undirbúningur
Eftir seinni heimsstyrjöldina leið bandalag Bandaríkjanna og Sovétríkjanna undir lok þegar Sovétmenn komu sér upp kommúnískum leppríkjum í Austur-Evrópu og Kína varð jafnframt kommúnistaríki. Bandaríkjamenn litu á þetta sem ógn við ríkisöryggi sitt og óttinn við útbreiðslu kommúnismans átti sinn þátt í því að Richard Nixon, sem var þekktur andkommúnískur harðlínumaður, var valinn sem varaforsetaefni í framboði Dwights D. Eisenhower til forseta árið 1952. Þrátt fyrir þetta varð Nixon síðar fyrsti forseti Bandaríkjanna sem heimsótti Kína og oft er bent á bætt samskipti Bandaríkjanna við Kína og Sovétríkin sem helstu afrek í utanríkismálum sem unnin voru á forsetatíð hans.
Í júlí árið 1971 fór Henry Kissinger, þjóðaröryggisráðgjafi Nixons forseta, í leynilega heimsókn til Peking í tengslum við ferð sína til Pakistan og hóf þar undirbúning fyrir opinbera heimsókn Nixons til landsins næsta ár.
Fundurinn
Á dögunum 21. febrúar til 28. febrúar árið 1972 heimsótti Richard Nixon Peking, Hangzhou og Sjanghæ. Nánast um leið og hann kom til kínversku höfuðborgarinnar fékk hann fundarboð frá Maó Zedong, formanni kínverska kommúnistaflokksins. Maó hafði þá verið fárveikur í níu daga án þess að Bandaríkjamenn vissu af því en leið nú nógu vel til að hitta Nixon. Þegar leiðtogarnir hittust í fyrsta sinn voru fyrstu orð Maós við Nixon (með milligöngu túlks): „Gamli vinur okkar, hann Chiang Kai-shek, yrði nú ekki hrifinn af þessu.“ Nixon var í eina viku í Kína en hitti Maó þó aðeins í þetta eina skipti.
Bandaríska utanríkisráðherranum William P. Rogers var ekki boðið á leiðtogafundinn. Einu Bandaríkjamennirnir sem sóttu fundinn ásamt Nixon voru túlkurinn Charles W. Freeman og Winston Lord, starfsmaður hjá þjóðaröryggisráði Bandaríkjanna sem síðar varð sendiherra Bandaríkjanna í Kína. Til þess að skaða ekki orðspor Rogers var Lord síðar hreinsaður af öllum opinberum ljósmyndum sem teknar voru af fundinum.
Nixon átti marga fundi með kínverska forsætisráðherranum Zhou Enlai. Zhou fylgdi Nixon meðal annars í skoðunarferð um Kínamúrinn. Undir lok heimsóknarinnar gáfu ríkin tvö sameiginlega út Sjanghæ-yfirlýsinguna, sem lýsti markmiðum þeirra í utanríkismálum og lagði grunn að milliríkjasambandi Bandaríkjanna og Kína í mörg ár. Áður hafði Kissinger lýst því yfir að Bandaríkjamenn myndu draga burt allan herafla sinn frá Taívan. Í yfirlýsingunni hétu bæði ríkin því að vinna saman að því að taka upp formlegt stjórnmálasamband.
Niðurstöður
Fyrir fundinn höfðu Bandaríkin viðhaldið þeirri stefnu að þrátt fyrir klofning Kína í Alþýðulýðveldið Kína á meginlandinu og Lýðveldið Kína á Taívan eftir kínversku borgarastyrjöldina væri aðeins til eitt lögmætt kínverskt ríki. Nixon og stjórn fengu Kínverja til að fallast á að leita að friðsamri lausn á deilu ríkjanna tveggja og á pólitískri stöðu Taívans. Yfirlýsing þeirra fól í sér að Bandaríkin og Alþýðulýðveldið sáu sér fært að leggja til hliðar deilur sem höfðu þar til komið í veg fyrir að ríkin kæmu sér upp formlegu stjórnmálasambandi. Bandaríkin viðhéldu stjórnmálasambandi við Lýðveldið Kína á Taívan til ársins 1979, en það ár riftu Bandaríkjamenn því sambandi og komu sér formlega upp sambandi við Alþýðulýðveldið.
Eftir heimsókn Nixons flutti hann ræðu þar sem hann lýsti því sem heimsóknin hefði í för með sér fyrir ríkin tvö:
Nixon samdi margar bækur um störf sín á alþjóðavettvangi. Sú síðasta var bókin Beyond Peace, sem fjallar um samkeppnishæfni Bandaríkjanna á alþjóðasviðinu og hvernig hún breyttist eftir hrun kommúnismans.
Eftirmálar
Max Frankel, blaðamaður hjá The New York Times, vann til Pulitzer-verðlaunanna fyrir umfjöllun sína um heimsóknina.
Óperan Nixon in China eftir John Adams árið 1987 var byggð á heimsókn Nixons til Kína.
Jorge Batlle
220px|thumb|right|Jorge Batlle. Jorge Luis Batlle Ibáñez (f. 25. október, 1927 í Montevídeó; d. 24. oktober 2016) var forseti Úrúgvæ á árunum 2000 til 2005.
Kóróna Napóleons
250px|thumb|Kóróna Napóleons, nefnd „Kóróna Karlamagnúsar“
Kóróna Napóleons var krýningarkóróna búin til fyrir hinn sjálfyfirlýsta keisara Frakklands, Napóleon I. Hann notaði hana við krýningu sína 2. desember 1804. Napóleon nefndi nýja kórónu sína Kórónu Karlamagnúsar, eftir hinni fornu krýningarkórónu Frakklands sem var eyðilögð í frönsku byltingunni. Þar með bar hann sig saman við hinn mikla miðaldakonung Franka og Heilaga rómverska keisarann, Karlamagnús.
Saga rokksins 1988 - 1993
Saga rokksins 1988-1993 var önnur breiðskífa hljómsveitarinnar HAM sem kom út árið 1993. Platan var tilnefnd til íslensku tónlistarverðlaunanna í flokkinum besta plata ársins.
Saga rokksins var tileinkuð gítarleikaranum Flosa og innihélt eftirfarandi lög:
Jóvin
Jóvin er íslenskt karlmannsnafn.
Blisstáknmál
Blisstáknmál er myndrænt táknmál þar sem orð og hugtök er táknuð með teikningum í stað bókstafa. Táknmálið hentar þeim sem eiga erfitt að tjá sig með tali, t.d. vegna veikinda eða hreyfihömlunar.
Táknmálið byggir á fjölda grunntákna sem hægt er að raða saman á mismunandi vegu og mynda þannig ný tákn. Þekking á grunntáknunum gerir það að verkum að auðvelt er að skilja táknin því stuðst er við ákvena hugmyndafræði í uppbyggingu þeirra. Orðaforðinn í Bliss táknmálinu er því nánast óendanlegur. Málfræðitáknin gera það að verkum að hægt er að byggja málfræðilega réttar setningar eftir getu og þörfum þeirra sem nota Bliss til tjáskipta. Hægt er að nota Bliss á öllum stigum tjáskipta frá stökum hugtökum yfir í flóknar setningar. Einföld form eru notuð til að teikna táknin og því eru þau auðveld í teikningu. Bliss er nú viðurkennt sem mál.
Heimildir
Greining.is, https://www.greining.is/is/fraedsla-og-namskeid/thjalfunar-og-kennsluadferdir/bliss (skoðað 30. mars 2021)
Toppskaði
250px|thumb|vinstri|Toppskaði
Toppskaði (fræðiheiti: Cyanocitta cristata) er spörfugl af hröfnungaætt, ættaður um austurhluta Norður-Ameríku. Það býr í flestum austur- og miðhluta Bandaríkjanna. Þeir eru einnig á Nýfundnalandi, Kanada; varpstofnar finnast um suðurhluta Kanada.
Spendýr
Spendýr (fræðiheiti: Mammalia) eru flokkur seildýra í undirfylkingu hryggdýra sem einkennist af því að vera með mjólkurkirtla, sem kvendýrin nota til að framleiða mjólk til að næra ungviði; feld eða hár og innverminn líkama (heitt blóð). Heilinn stýrir blóðrásarkerfinu, þar á meðal hjarta með fjögur hólf. Um 5.500 tegundir spendýra eru þekktar og skiptast þær í um 1.200 ættkvíslir, 152 ættir og 46 ættbálka.
Eiginleikar
Flest spendýr fæða lifandi afkvæmi, en tegundir af undirflokki nefdýra verpa eggjum. Þó svo væri ekki væri þessi eiginleiki ekki einkennandi fyrir flokkinn því ýmis önnur hryggdýr, eins og t.d. gúbbífiskar og sleggjuháfar, fæða einnig lifandi afkvæmi.
Kvendýr af flokki spendýra eru öll með mjólkurkirtla en ekki öll með spena (eða geirvörtur). Aftur hefur nefdýraundirflokkurinn þar sérstöðu en kvendýr af þeim flokki eru með holur á kviðnum sem mjólkin seitlar út um í stað spena.
Heilar allra spendýra eru með nýbörk, en hann er einkennandi fyrir flokkinn.
Flest spendýr eru landdýr, en sum þ.á m. sækýr og hvalir, lifa í vatni.
Lengi lifi
Lengi lifi er breiðskífa hljómsveitarinnar HAM og inniheldur upptökur frá yfirlýstum lokatónleikum hljómsveitarinnar á skemmtistaðnum Tunglinu þann 4. júní 1994. Stuttu eftir tónleika Ham, brann Tunglið.
Árið 2009 var platan valin í 39. sæti yfir 100 bestu plötur Íslandssögunnar af notendum vefjarins Tónlist.is.
Á Lengi lifi eru eftirfarandi lög:
James Caan
James Langston Edmund Caan (fæddur 26. mars 1940 í Bronx í New York, d. 6. júlí 2022) var bandarískur leikari. Hann hlaut óskarsverðlaunatilnefningu, emmy-tilnefningu og golden globe tilnefningu fyrir bestu bandarísku myndina, sviðs- og sjónvarpsleikari.
Leikferill
Hann byrjaði á að leika í sjónvarpi í þáttaröðum eins og The Untouchables, The Alfred Hitchcock Hour, Kraf Suspense Theatre, Combat!, Ben Casey, Dr. Kildare, The Wide Country, Alcoa Premiere, Route 66 og Naked City. Fyrsta „alvöru“ hlutverk hans var vondi kallinn í Lady In A Cage sem kom út árið 1964. Hann kom fram í El Dorado með John Wayne. Hann lék heilaskemmdan fótboltaleikmann í The Rain People sem kom út árið 1969 og fékk hann mikið hrós fyrir leik sinn. Árið 1971 lék hann deyjandi fótboltaleikmann í sjónvarps myndinni Brain's Song og fékk en meira hrós fyrir leik sinn í þeirri mynd. Ári seinna lék hann Sonny Corleone í The Godfather, sem hjálpaði ferli Al Pacino líka. Fyrir þetta hlutverk var hann tilnefndur til óskarsverðlaunanna.
Frá 1973 til 1982 lék hann í mörgum kvikmyndum. Hann lék margar fjölbreyttar persónur en neitaði að leika þjófa. Cinderella Liberty, Rollerball, Harry And Walter Go To New York, A Bridge Too Far, Comes A Horseman og Chapter Two eru nokkrar af þeim myndum.
1980 leikstýrði hann Hide In Plain Sight, þrátt fyrir jákvæða umfjöllun var myndin ekki vinsæl. 1981 kom hann fram í Thief. Þessi mynd er í dag álitin klassísk glæpa- og dramamynd. Hann hefur sagt að þetta hlutverk sé það hlutverk sem að hann sé stoltastur af ásamt hlutverkinu í The Godfather.
Frá 1982 til 1987 lék hann ekki í neinum myndum. Hann þjáðist af þunglyndi eftir dauða systur sinnar, vaxandi vandamál með kókaín-neyslu og því sem hann lýsti sem „Hollywood burnout“. Hann sneri aftur 1987 þegar hann var ráðinn í myndina Gardens of Stone. 1988 og 1990 lék hann í Alien Nation, Dick Tracy og Misery. 1992 lék hann í Honeymoon in Vegas. 1996 kom hann fram í Bottle Rocket og Eraser. 1998 lék hann í This is my Father.
2003 fór hann í áheyrnaprufur og fékk hlutverk Big Ed Deline í Las Vegas. Fyrsta þáttaröðin fór á toppinn en vinsældirnar minnkuðu með árunum og voru á mörkum þess að hætt yrði að taka þættina upp, en þökk sé ákvörðum NBC var þættinum haldið áfram og er komin fram í 4. þáttaröð.
Einkalíf
Hann var giftur fjórum sinnum. Árið 1960 giftist hann Dee Jay Mathis, þau skildu árið 1966 og áttu eitt barn. Annað hjónabandið með Sheilu Ryan árið 1976 lifði ekki lengi og skildu þau ári seinna. Sonur hans Scott fæddist árið 1976. Frá september 1990 til mars 1995 var hann giftur Ingrid Hajek. Þau áttu eitt barn. Í október 1995 giftist hann Lindu Stokes, en þau skildu í apríl árið 2005. Þau eignuðust tvö börn.
Caan hefur verið nefndur í Family Guy (He's too sexy for hit fat). Kom fram í The Simpsons (All's fair in oven war). Hann var gestaleikari í Newsradio, þætti 308 (Movie Star). Hann var fastagestur á Turnberry Island. Hann var mikið með marijúana-smyglurunum Joey Ippolito og Ben Kramer. Árið 1994 bauð hann heimili sitt sem hluti af 2 milljóna lausnargjaldi og bar vitni gegn „kærum vini“ sínum Joey Ippolito, sem var fyrir ákærður fyrir kókaín-dreifingu.
Veðmál Óðins
Veðmál Óðins (danska: Odins Væddemål) er þriðja bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1982. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Öfugt við flestar aðrar bækur í ritröðinni er söguþráðurinn ekki sóttur í neina tiltekna goðsögu, heldur spinna höfundarnir upp sjálfstæða sögu sem hefur að geyma minni héðan og þaðan úr goðafræðinni og fornaldarsögum Norðurlanda.
Söguþráður
Í upphafi sögunnar er Óðinn orðinn langþreyttur á lélegri nýliðun einherja í Valhöll og kennir valkyrjum um. Þær svara fullum hálsi með þeim afleiðingum að Óðinn veðjar að hann geti sjálfur og án galdra fundið þrjár kempur í Miðgarði sem stæðu framar hinum nýju einherjum. Í kjölfarið hefst langt ferðalag þar sem Óðinn kynnist mörgum persónum sem koma fyrir í ritum Saxa málspaka, Ynglingasögu o.fl. Leitin gengur illa, þótt Óðinn rekist á ýmsa garpa á ferðum sínum, þar á meðal Ragnar loðbrók.
Fjarvera Óðins gerir það að verkum að bræður hans Vili og Vé taka við stjórnartaumunum í Valhöll. Valdið stígur þeim til höfuðs. Þeir sofa hjá Frigg, færa gjallarhorn Heimdallar til Valhallar, setja Tý af sem hershöfðingja en fela jötnum varnir Ásgarðs, svo nokkuð sé nefnt. Baldur, Loki og Þór ákveða að fá Óðinn aftur heim með blekkingum, þar sem þeir þykjast vera garpar í mannheimum. Þegar Óðinn snýr aftur heim hrekur hann jötnana á brott, úthýsir bræðrum sínum og hrósar sigri í veðmálinu við valkyrjur, þrátt fyrir að hafa augljóslega ekki staðið við stóru orðin um að finna þrjár mennskar kempur.
Íslensk útgáfa
Veðmál Óðins kom út hjá Iðunni árið 1982, sama ár og á frummálinu. Þýðandi var Guðni Kolbeinsson. Hún var endurútgefin árið 2012 með nýrri forsíðu.
Túnfiskur
Túnfiskur er almennt heiti á nokkrum tegundum fiska af makrílaætt, aðallega innan ættkvíslarinnar Thunnus. Túnfiskur er líka almennt heiti á tegundinni Thunnus tynnus.
Túnfiskar eru mjög hraðsyndir og hafa mælst á allt að 77 km/klst hraða og telja nokkrar tegundir sem eru með jafnheitt blóð. Kjöt túnfiska er rautt á litinn af því það inniheldur meira magn vöðvarauða en flestar aðrar tegundir fiska. Sumar stærri tegundirnar, eins og atlantshafstúnfiskur, geta aukið líkamshita sinn með því að hreyfa vöðvana og þannig lifað af í mun kaldari sjó.
Túnfiskur er ein af verðmætustu tegundum fiska. Þetta hefur meðal annars leitt til þess að ofveiði ógnar sumum túnfiskstofnum.
Tjørnuvík
thumb|Tjørnuvík. thumb|Staðsetning.
Tjørnuvík er þorp á Straumey í Færeyjum. Fornleifagröftur hefur leitt það í ljós að það er ein elst byggð í eyjunum. Staðurinn er vinsæl fyrir útsýni sitt en úti fyrir hafi standa drangarnir Risinn og Kellingin. Tjörnuvík er gamall kirkjustaður. Íbúar voru 54 árið 2015.
Heimild
[https://fo.wikipedia.org/wiki/Tj%C3%B8rnuv%C3%ADk Færeyska Wikipedia -Tjørnuvík. Skoðað 19. apríl, 2017]
Jayne Atkinson
Jayne Atkinson (fædd 18. febrúar 1959) er ensk-bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Criminal Minds og 24.
Einkalíf
Atkinson er fædd í Bournemouth í Dorset en fluttist níu ára gömul til Bandaríkjanna þar sem hún ólst upp í Hollywood í Flórída. Atkinson útskrifaðist með BA gráðu í samskiptum við Northwestern-háskólann árið 1981, áður en hún stundaði nám við Yale School of Drama. Atkinson er gift leikaranum Michael Gill og saman eiga þau einn son.
Leikhús
Fyrsta leikhúshlutverk Atkinson var árið 1985 í Pride & Prejudice sem Charlotte Lucas. Hefur hún síðan þá komið fram í leikritum á borð við Bloody Poetry, The Last Good Moment of Lily Baker, As You Like It, Sight Unseen, The Striker, Ivanov og The Rainmaker. Árið 2003 þá vann Atkinson Outer Critics Circle verðlaunin fyrir hlutverk sitt í Enchanted April.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Atkinson var árið 1986 í sjónvarpsmyndinni Between Two Women. Kom hún síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við A Year in the Life, Beauty and the Beast, Parenthood, The X-Files og Joan of Arcadia. Árið 2006 var Atkinson boðið hlutverk í 24 sem Karen Hayes sem hún lék til ársins 2007. Atkinson hefur verið með stórt gestahlutverk sem Erin Strauss í Criminal Minds síðan 2007.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Atkinson var árið 1993 í Free Willy. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Free Willy 2: The Adventure Home, The Village, Syriana og The Getaway.
Verðlaun og tilnefningar
Outer Critics Circle-verðlaunin
Satellite-verðlaunin
Screen Actors Guild-verðlaunin Tony-verðlaunin
Chili-pipar
thumb|Chili-pipar [[ávöxtur|ávextir]]
Chili-pipar (einnig chilipipar, sílípipar, eldpipar eða eldpaprika) er ávöxtur plantna af paprikuættkvísl innan náttskuggaættar. Ávextir þessir eru gjarnan nýttir til að krydda mat og fá fram hina einkennandi brennandi tilfinningu sem spendýr upplifa við að innbyrða efnið capsaicin sem einkennir ávexti paprikuættkvíslarinnar.
Vátrygging
Vátrygging (oftast kölluð trygging) er tegund áhættustjórnunar í formi samnings um þjónustu milli aðila (t.d. einstaklings eða fyrirtækis) og vátryggjanda (tryggingafélag). Tjónþoli, sem hefur gilda vátryggingu, fær þá bætt það tjón, sem hann verður fyrir gegn því að hann greiði umsamið vátryggingariðgjald allan samningstímann.
Flestar tryggingar fela einnig í sér sjálfsábyrgð, sem þýðir að þjónþoli greiðir fyrirfram ákveðna, tiltölulega lága upphæð sjálfur af kostnaði tjóns.
Það eru margar tegundir tryggingar, svo sem brunatryggning, heilsutrygging, líftrygging, húseingdatrygging, heimilistrygging, atvinnutrygging og kortatrygging.
Sagnbeyging
Beygingar sagna greina þær í flokkana veikar, sterkar og blandaðar sagnir. Frumhlutar sagnarinnar, sem aðrar orðmyndir hennar myndast af, kallast kennimyndir hennar. Strikið tilstrik (n-strik, strik sem er jafnbreytt bókstafinum n) er stundum notað við upptalningu beygingarmynda.
Veikar sagnir
Veikar sagnir hafa beygingarendingu sem endar á tannhljóðsviðskeytunum -aði, -ði, -di, -ti í annari kennimynd veikra sagna (fyrsta persóna eintala þátíð framsöguháttur):
Sterkar sagnir
Sterkar sagnir í íslensku eru endingarlausar í þátíð fyrstu og þriðju persónu eintölu (til dæmis „ég fann“ og „hún fann“) en enda á -st í þátíð, annari persónu eintölu (til dæmis „þú fannst“):
Fáeinar sagnir eru ýmist notaðar veikar eða sterkar: Kemur þá stundum fram merkingarmunur eftir því hvort sögnin er veik eða sterk.
María Markan - Gömul þula
María Markan syngur fjögur lög er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1955. Á henni syngur María Markan fjögur lög við píanóundirleik Fritz Weishappel. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Sagnbeyging
Blandaðar sagnir
Til blandaðra sagna í íslensku teljast núþálegar sagnir og ri-sagnir.
ri-sagnir hafa endinguna ði í þátíð en beygjast að öðru leyti sem sterkar sagnir. Þær eru 4 í nútíma íslensku; ''róa, gróa ,núa, snúa.
Kennimyndir sagna
Kennimyndir sagna eru áþekkar kenniföllum nafnorða og taka mynd af háttum sagnarinnar. Af þeim eru aðrar myndir sagnarinnar dregnar.
Kennimyndir veikra og -ri sagna eru þrjár:
Hér er þetta sýnt með hjálparorðum:
Önnur og þriðja kennimynd verða til af sagnarstofni (nafnháttur að frádreginni endingunni -a) með endingum í þátíð; -aði, -ði, -di, -ti; og lýsingarhætti þátíðar; -að, -t.
-ri sagnirnar fjórar eru þannig í kennimyndum sínum:
Orðabækur ættu að sýna þátíðarendingu veikra sagna; mála, -aði; en allar kennimyndir sterkra sagna (og núþálegra); bíta, beit, bitum, bitið.
Höfuðeinkenni sterkra sagna er að mynda þátíðarendingu með hljóðskiptum í stofni (sérhljóðabreytingum) og má skipta þeim í 6 flokka eftir því:
Rétt er að geta kennimynda tveggja vandasamra sagna:
Kennimyndir núþálegra sagna eru einnig fjórar en önnur og þriðja kennimynd eru ekki hinar sömu og kennimyndar sterkra sagna:
Kennimyndir allra núþálegra sagna í nútíma íslensku eru tíundaðar hér:
Munu og skulu eru ófullkomnar sagnir og vantar því tvær síðustu kennimyndirnar en þó er til viðtengingarháttur þátíðar; mundi/myndi, skyldi.
Gljáhlynur
Gljáhlynur (fræðiheiti: Acer glabrum) er runni eða lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem vex í vesturhluta N-Ameríku; frá S-Alaska til Nýja-Mexíkó. Hann getur orðið 10 m hátt í heimkynnum sínum en hefur orðið allt að 6 metra í ræktun á Íslandi. Hætt er við kali. Börkur gljáhyns er rauðgrár og greinar hans eru rauðbrúnar, næstum hárlausar.
Nándarstaða og firðstaða
Nándarstaða og firðstaða eru þeir staðir á sporbaugi hlutar um þungamiðju þar sem hlutirnir eru nálægastir hvorum öðrum (nándarstaða) eða fjarlægastir (firðstaða). Alþjóðlega er algengast að grísku orðin periapsis (nándarstaða) og apoapsis (firðstaða) séu notuð. Ef átt er við hluti á sporbaugi um sólu, líkt og reikistjörnur, er gjarnan talað um sólnánd (gr. perihelion) þeirra og sólfirrð (gr. aphelion). Ef um er að ræða hluti á sporbaugi um jörðu er sömuleiðis talað um jarðnánd (gr. perigee) og jarðfirrð (gr. apogee).
Nándar- og firðstöður í sólkerfinu
Taflan sýnir fjarlægð reikistjarna og dvergreikistjarna frá sólu á nándarstöðu þeirra og firðstöðu.
Tabaré Vázquez
220px|thumb|right|Tabaré Vázquez. Tabaré Ramón Vázquez Rosas (17. janúar 1940 – 6. desember 2020) var forseti Úrúgvæ á árunum 2005 til 2010 og aftur frá 2015 til 2020. Áður en hann hóf þátttöku í stjórnmálum var hann stjórnarformaður knattspyrnuliðsins Progreso.
Listi yfir Numb3rs-þætti (5. þáttaröð)
Fimmta þáttaröð Numb3rs var frumsýnd 3. september 2008 og sýndir voru 23 þættir.
Túnvingull
Túnvingull (fræðiheiti: Festuca richardsonii eða Festuca rubra ssp. arctica ) er grastegund sem finnst villt á Íslandi, sem og beggja vegna Atlantshafs. Túnvingull er algengasta grastegund landsins og finnst upp í allt að 1200 metra hæð. Hann er talinn deilitegund af rauðvingli sem er heiti yfir Festuca rubra. Rauðvingull er hávaxnari en túnvingull og verður rauðleitari þegar líðður á sumarið. Hann var innfluttur til sáningar á túnum og meðfram vegum.
Greiningareinkenni
Túnvingull er puntgras sem nær 40-80 sm hæð. Punturinn hefur yfirleitt fáar greinar sem bera stór smáöx (5-8 blóm). Þau eru gjarnan loðin og raða sér oftast upp öðru megin við stöngulinn, þannig að punturinn er afar grannur. Hann er ýmist gráleitur eða brúnn á litinn.
Blöð túnvinguls eru mjó (0,5-1 mm) og er hann duglegur að mynda þéttvaxna hliðarsprota.
Notkun
Túnvingli var sáð í tún fyrr á árum, en því er nú hætt að mestu, sökum þess að hann er frekar léleg fóðurplanta. Í dag er tegundin aðallega notuð til landgræðslu, enda afar þurrkþolin og hentar þar af leiðandi vel í sandjarðvegi.
Latneskt heiti
Latneskt heiti túnvinguls er Festuca rubra sé það ræktað upp af fræi, en sé það villt, t.d. í íslenskri náttúru, heitir það Festuca richardsonii.
Samlífi
Túnvingull er ein þeirra grastegunda sem sveppurinn korndrjóli vex á.
Sjóflugvél
Sjóflugvél er flugvél, sem getur tekið á loft og lent á stöðuvatni eða sjó og flýtur á vatni eins og bátur. Sumar sjóflugvélar geta einnig lent á flugvöllum.
Frakkanum Henri Fabre er eignaður heiðurinn af að hafa hannað fyrstu sjóflugvélina árið 1910.