cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Köngulóarmaðurinn 3
Köngulóarmaðurinn 3 (Spider-Man 3) er þriðja myndin um Köngulóarmannin. Handritið var samið stuttu eftir frumsýningu seinni myndarinnar og tökur hófust 2005. Sony Pictures og Marvel framleiða myndina og Enn ný leikstýrir Sam Raimi. Og Tobey Maguire, Kirsten Dunst og James Franco endurleika hlutverk sín og leika á móti nokkrum nýliðum í leikarahópinn þar sem að Thomas Haden Church úr Sideways og Topher Grace, sem lék Eric Foreman í That 70's Show, leika illmennin ásamt Franco. Bryce Dallas Howard bætist við ásamt James Cromwell. Myndin var heimsfrumsýnd í Tókýó 16. apríl 2007 og var ýmist frumsýnd 4. maí 2007 annars staðar í heiminum. Myndin kostaði 258 milljón dollara.
Söguþráður
Peter Parker (Tobey Maguire) hefur loksins tekist að koma jafnvægi á tvöfalda líf sitt sem ofurhetjan Köngulóarmaðurinn og sem námsmaðurinn/ljósmyndarinn Peter Parker. Ásamt því að hann er byrjaður með draumastúlkunni Mary Jane Watson (Kirsten Dunst) sem er leik- og söngkona á Broadway. Á leikriti sem Mary Jane leikur í, hittir Peter fyrrum besta vin sinn, Harry Osborn (James Franco), sem komst að leyndarmáli hans í seinni myndinni og kenndi alltaf Köngulóarmanninum um dauða föður síns og hugsar bara um hefnd.
Flint Marko (Thomas Haden Church) tókst að sleppa úr fangelsi til þess að halda áfram að stela peningum til að borga fyrir aðgerð á Penny, veikri dóttur sinni. Hann stoppar örstutt við heima hjá sér til að skipta um föt. Eiginkona hans, Emma, heimtar að hann fari. Hann heldur áfram að stela peningum. Á sama tíma eru Peter og Mary Jane á stefnumóti. Skammt frá hrapar loftsteinn og úr honum brýst út svört slímug vera sem eltir Parker eftir hann og Mary Jane fara.
Peter stoppar við hjá frænku sinni May (Rosemary Harris) og segir henni að hann ætli að kvænast Mary Jane. Hún er stórhrifin og segir honum frá því þegar Ben frændi bað hana að giftast sér og gefur honum trúlofunar hringinn sem hann gaf henni. Eftir að Peter fer frá henni ræðst árasarmaður í hátæknibúnaði og flýgur um á svifbretti. Þetta er Harry sem hefur fetað í fótspor föður síns og orðið Nýi Púkinn. Í bardaga þeirra rotast Harry og er hársbreidd frá dauða og Peter fer með hann á sjúkrahús.
Næsta dag fær Mary Jane slæma umsögn og látin hætta í leikritinu. Peter sem Köngulóarmaðurinn er mjög vinsæll meðalbærjarbúa og er afhent lyklinum að borginni fyrir að bjarga dóttur lögreglustjórans, Gwen Stacy (Bryce Dallas Howard) sem er einnig bekkjarsystir Peters og þegar Gwen kyssir Köngulóarmanninn verður Mary Jane öfundsjúk. En stuttu seinna rænir Marko brynvarðann bíl en Köngulóarmanninum tekst naumlega að ná peningunum og Marko sleppur.
Nýr hrokafullur ljósmyndari að nafni Edward Brock yngri (Topher Grace) hefur störf á Daily Bugle. J. Jonah Jameson (J.K. Simmons) lætur Parker og Brock keppast um hvor verður fyrstur að ná mynd af Lóa að fremja glæp til þess að fá obinbert starf sem ljósmyndari blaðsins.
Eitt kvöldið býður Peter Mary Jane út að borða á frönskum veitingastað þar sem hann ætlar að biðja hana að giftast sér en allt verður fyrir ekki. Gwen Stacy kemur að þeim og veldur koma hennar því að Mary Jane strunsar út. Seinna um kvöldið er Peter og May boðuð á lögreglustöðina þar sem þeim er sagt að sá sem drap frænda Peters var Flint Marko. Peter með samviskubit fyrir að hafa ekki náð að stöðva Marko áður vakir nær alla nótina að biða eftir tilkynningu um Marko í hans eigin lögreglu talstöð en sofnar. En þá festir svart slímveran sig við Peter og Peter vaknar í miðri borginni í svörtum búningi. Hann finnur að hann sneggri fimari og sterkari.
Peter lætur Dr. Connors (Dylan Baker) greina veruna en hann segist ekki geta gefið honum nákvæmar upplýsingar fyrr en seinna. Connors segir honum að efnið virðist virka eins og sambýlisvera og gæti verið hættulegt. Seinna það kvöld heyrir Peter tilkynningum um sandstorm í nágreni við bankarán og Peter setur á sig svarta búninginn og fer á staðinn. Peter sér að sandurinn hefur farið niður í lestargöng. Brock kemur á staðinn og tekur myndir en Peter eyðileggur myndavélina og eltir Marko. Brock tekur svo myndir með vara myndavél sinni.
Peter og Marko berjast í lestargöngunum og Peter hefur yfirhöndina og skolar Marko burt og verður hann að drullu og telur Peter hann dauðann. Næsta dag heimsækir Mary Jane Harry og borða þau saman og tala saman og kyssast. En Mary Jane sér eftir því og fer. Harry fær þá skyndilega minnið aftur og byrjar að sjá föður sinn (Willem Dafoe) sem biður hann hefna sín með því að láta Peter þjást. Harry hemsækir Mary Jane og hótar að drepa Peter ef hún hætti ekki með honum og gerir hún það. Seinna talar Peter við Harry sem byrjar að sýna samúð en segir síðan að hann og Mary Jane eru byrjuð saman og glottir. Peter skilur að Harry hefur fengið minnið aftur.
Peter mætir Harry sjálfur en með svarta búninginn innan undir fötunum. Þeir berjast og hafna inn á bæli Púkans þar sem Harry kastar graskerssprengja í átt að Peter en Peter kastar henni aftur til Harrys og springur hún við andlit hans. Peter fer að gefa eftir svarta búningum og sýnir á sér eigingjarna hlið. Connors hringir í hann og reynir að vara hann við efninu en Peter hlustar ekki. Peter sér svo að Eddie hefur falsað grein um Köngulóarmanninn að ræna bankann og kemur upp um hann og Eddie er rekinn. Peter er ráðinn sem ljósmyndari fyrir að færa Daily Bugle myndir af svarta Köngulóarmanninum.
Peter ákveður að hefna sín á Mary Jane með að niðurlægja hana á djassklúbbnum sem hún vinnur á. Hann tekur Gwen Stacy með en hún heldur að þetta sé stefnumót. Brock, sem er skotinn í Gwen, sér þau saman og verður enn þá reiðari út í Peter. Á djassklúbbnum efnir Peter til slagsmála og slær óvart Mary Jane. Peter sér nú hvernig búningurinn hefur breytt honum og vill losna við hann.
Peter heldur upp klukkuturn á kirkju einni til að rífa búninginn af sér, en búningurinn leyfir honum það ekki. Peter rekur sig í bjölluna og veikist þá búningurinn við hljóðin sem auðveldar Peter að rífa hann af. Eddie er í sömu kirkjunni að biðja Guð um að drepa Peter en fer svo að kanna lætin í bjöllunni og uppgötvar þá að Peter er Köngulóarmaðurinn. Svarti búningurinn skynjar að Peter er að reyna að losa sig við hann og álítur Peter óvin sinn. Hann lekur svo á Brock og bindir sig við hatur hans á Peter og breytir honum í illmennið Eitur.
Brock sem Eitur leitar uppi Flint Marko, sem lifði af, og fær hann til að koma lið með sér til að drepa Köngulóarmanninn. Saman ræna þeir Mary Jane og halda henni upp i vef á byggingarsvæði og skora Köngulóarmanninn að berjast við sig. Peter fer aftur í gamla búninginn og stoppar við hjá Harry til að biðja hann um að hjálpa sér. Bernard, bryti Harrys, segir honum að Köngulóarmaðurinn drap ekki föður hans. Hann segir honum að þegar hann var hreinsa sá föður hans sá hann þau voru komin af svifdreka hans.
Peter kemur á staðinn og Eddie ræðst að honum með alla krafta Peters og er auk þess ónæmur Köngulóarskynjun hans og miklu sterkari. Marko breytir sér í risastórt sandskrímsli og saman ná þeir að koma Peter niður en Harry kemur á síðust stundu sem Nýi Púkinn til að bjarga vini sínum. Saman berjast þeir við Brock og Marko og bjarga Mary Jane. Harry sigrar Marko með eldvörpu úr svifbretti sínu. Hann hyggst síðan stinga Eddie á hol með brettinu en Eddie fleygir honum af brettinu og ætlar að nota það til að drepa Peter en Harry stekkur fyrir framan Peter og er stunginn í bringuna. Peter man skyndilega að búningurinn er veikur fyrir hljóði og ber saman holum rörum og nær Eddie úr búningnum og kastar síðan einni af graskerssprengjum Harrys til að eyða verunni. En Eddie sem var orðinn svo háður búningnum reynir að binda sig við veruna en þeim er báðum eytt.
Marko lifir en og er kominn í eðlilega stærð og sér Peter án grímunar. Hann segir honum að hann ætlaði aldrei að drepa frænda hans. Hann ætlaði bara að fá bílinn en Ben sagði honum að sleppa byssunni og fara heim. Síðan kom félagi hans (sem Peter mætti í fyrstu myndinni) með peningana og Marko brá og tók óvart í gikkinn. Marko segir að hann biðji hann ekki fyrirgefningu bara um skilning. Peter fyrirgefur honum og Marko hverfur á braut. Peter fer til Harrys. Mary Jane situr hjá honum og halda þau í höndina á honum er hann deyr. Stuttu eftir jarðarför Harrys byrja Peter og Mary Jane aftur saman.
Efnaskipti
thumbnail|hægri|Skýringarmynd sem sýnir byggingu [[hjálparensímsins adenósínþrífosfats.]] Efnaskipti eru lífefnafræðilegt ferli þar sem efnasambönd í lífverum og frumum þeirra breytast. Efnaskipti geta þjónað margvíslegum tilgangi í starfsemi lífvera, til dæmis er ljóstillífun aðferð til að binda orku í efnasamböndum, en efnaskipti tengd bruna eru aðferð til að losa orku úr efnasamböndum til að knýja starfsemi lífverunnar.
Efnaskipti lífvera eru yfirleitt drifinn áfram af ensímum, og innihalda oft nokkur þrep.
Vaduz
Vaduz er höfuðborg smáríkisins Liechtenstein.
Jeremías
Jeremías er íslenskt karlmannsnafn, komið úr hebresku, יִרְמְיָהוּ sem merkir drottin upplyftir. Nafnið er stundum notað sem upphrópun sem táknar undrun eða furðu.
Java (forritunarmál)
Java er hlutbundið forritunarmál, og er með vinsælli forritunarmálum í heiminum í dag. Það er hannað til að vera óháð vélbúnaði og stýrikerfum.
Saga
Java var þróað í upphafi 10. áratugs 20. aldar af James Gosling hjá Sun Microsystems (sem Oracle keypti). Java var kynnt almenningi árið 1995, og síðan þá hefur það náð töluverðum vinsældum. Málið færði margar gamlar hugmyndir í almenna notkun, svosem hreina hlutbundna forritun, ruslasöfnun og að fylgst er með að ekki sé skrifað út fyrir mörk vigurs, ásamt ýmsum öðrum öryggisráðstöfunum.
Virkni
Þegar Java forrit er þýtt, verður til millibils kóði (bitakóði, "bytecode") sem er túlkaður af Java vél þegar hann er keyrður. Öll stýrikerfi sem styðja Java, það er að segja hafa Java-vél, geta keyrt þessi forrit. Java-vélin sér um að breyta bitakóðanum í skipanir sem stýrikerfið og vélbúnaðurinn skilur. Þetta mikilvæga atriði gerir Java mögulegt að keyra á mörgum stýrikerfum og er ein ástæðan fyrir vinsældum Java á Internetinu. Í dag eru m.a. til Java vélar fyrir Microsoft Windows, Linux, macOS og Solaris stýrikerfi. Auk þess sem margir nýir eldri farsímar höfðu innbyggða Java vél, en Android stýrikerfið, sem nú er ráðandi á farsímum, ræður líka viða Java á sinn hátt. Hins vega keyrir Android þó ekki hefðbundið Java bytecode, heldur þarf forritari fyrst að þýða hann fyrir Android. Þetta er tæknilegt atriði sem er ekki tímafrekt né skiptir flesta forritara miklu máli, en þýðir t.d. að niðurstaðan er .apk skrá sem virkar þá ekki á hefðbundinni Java-vél. Það var eitt af upphaflega markmiðunum með Java, að endanlegar skrár gætu keyrt á hvaða Java vél sem er, og er ástæða fyrir að Oracle fór í mál við Google. Í upphafi átti Java líka að keyra á vefsíðum, og gat það um tíma, en síðan þá hafa allir framleiðendur vafra tekið Java-vélar út úr þeim svo Java keyrir hefðbundið ekki lengur þar (en gerir enn oft á vefþjóni). JavaScript (og WebAssembly) keyrir nú þar sem gerði það að gríðarlega vinsælu máli (önnur mál geta þýðst yfir í það mál, svo í raun er samt ekki nauðsynlegt að nota það).
Java er ekki skylt forritunarmálinu JavaScript, nema að hafa svipað nafn og rithátt.
Java er vinsælt til að skrifa hugbúnað sem keyrir á vefþjóni, þá oft með tækni sem nefnist Java Servlets og Java Server Pages.
Hlutbundin forritun
Fyrsta hönnunarforsenda Java er hlutbundin forritun. Í henni er gegnumgangandi hugmynd að hanna hugbúnað á þann veg að tengja vel saman fyrir hverja tegund gagna, hvaða aðgerðir er hægt að framkvæma á þesskonar gögn. Slík eining er kölluð hlutur. Klasi er skilgreining á gagnategund, ásamt aðgerðum sem hægt er að beita á þesskonar gögn. Klasi er skilgreining, og síðan getur forrit búið til marga hluti af því tagi sem klasinn skilgreinir. Hægt er að hugsa um hlut sem afmarkaða einingu sem hefur hegðun (aðferðir) og ástand (gögn). Meginreglan er að skipta forritinu niður í einingar sem eru hannaðar á þann veg að breyting í einum klasa hafi sem minnst áhrif á aðra hluta forritsins. Þannig er auðveldara að smíða stór kerfi.
Annað markmið hlutbundinnar forritunar er að þróa almenna klasa sem er hægt að endurnýta í mörgum hugbúnaðarverkefnum. Þannig er hægt að byggja kerfi fljótar án þess að þurfa að skrifa allt frá grunni. Það telst mikill kostur að klasi sem hefur verið notaður í mörgum verkefnum er búinn að ganga í gegnum miklar prófanir og lagfæringar. Þó hefur endurnýting klasa ekki náð þeim árangri sem ætlast var til í upphafi. Vandamálið er að erfiðara er að smíða almennan klasa heldur en sérhæfðan, og oft veit forritarinn ekki af þeim klösum sem eru til, þannig að hann getur ekki endurnýtt þá.
Ásamt klösum leyfir Java manni að skilgreina skil (e. interface) sem virkar eins og samkomulag milli forritarans sem skrifar klasa og forritarans sem notar klasann, þó að þeir séu stundum einn og sami forritarinn. Einn kosturinn við þetta er að margir klasar geta uppfyllt sömu skil, og þá getur forritari skipt á milli þeirra og notað þá sitt á hvað, án þess að þurfa að gera miklar breytingar á kóðanum sem notar klasann.
Sjálfvirk ruslasöfnun
Þessi vandamál eru ekki fyrir hendi í Java, vegna þess að Java notar sjálfvirka ruslasöfnun. Minni í hrúgu er tekið frá þegar forritarinn býr til nýja hluti og forritið getur geymt tilvísun sem bendir á nýja hlutinn. Þegar engar tilvísanir eru eftir í hlutinn, þá er ekki lengur hægt að nota hann, og því er óhætt að skila minninu sem hluturinn tekur. Minnislekar geta þó komið upp ef forritið geymir áfram tilvísun á hlut sem ekki er þörf á lengur, en það er mun auðveldara vandamál en vandræðin í C++. Þetta sparar forritaranum mikla vinnu og kemur í veg fyrir margar hugbúnaðarvillur.
Halló heimur í Java
public class HelloWorld { public static void main(String[] args) { System.out.println("Halló, heimur!"); } }
Þetta forrit prentar út eftirfarandi texta þegar það hefur verið þýtt og keyrt:
Önnur mál, t.d. Kotlin, virka líka á Java-vélum, og með Java kóða. Í Kotlin er margt einfaldara og öruggara en í Java (t.d. þarf ofangreint dæmi ekki klasa, class), ein af ástæðunum fyrir að Kotlin er nú fyrsta val Google fyrir forrit í Android síma, þar sem Google ráðlaggði áður Java (sem er þó enn stutt).
Fótbolti.net mótið
Fótbolti.net mótið, var keppni í knattspyrnu karla, haldin var frá ár hvert síðan 2011 til 2022 af fótbolta.net á undirbúningstímabilinu í janúar og febrúar áður en Lengjubikarinn hefst. Leikið var í fjórum deildum og sigurvegari krýndur í hverri deild fyrir sig.
Mótið var lagt niður árið 2022 eftir dómarar hættu við þátttöku.
1579
thumb|right|Kort sem kortagerðarmaðurinn [[Abraham Ortelius gerði árið 1579 og sýnir þá hluta Ameríku sem þá höfðu verið kannaðir.]] Árið 1579 (MDLXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Vikivakalag
Vikivakakvæða einkennast af því að viðlag eða viðlög eru endurtekin í kvæðum. Vikivaki hefst því sem næst alltaf á inngangserindi, sem er ort undir sérstökum bragarhætti og ekki þeim sama og er í kvæðinu sjálfu. Úr inngangserindinu eru viðlög tekin, stundum tvær línur eða fjórar. Sjálft inngangserindið er stundum kallað viðlag. Þetta rímaða viðlag og sjálfstætt viðlagserindi í upphafi kvæðis er meðal þess sem greinir vikivaka frá öðrum viðlagskvæðum. Viðlag er stundum óstuðlað eða sér um stuðla en rímar við næstu braglínu eða braglínu á undan. Viðlag er því í föstum bragtengslum við hvert og eitt erindi í kvæðinu.
Röðull
Röðull getur átt við
Larix griffithii
Þetta er meðalstórt lauffellandi barrtré, um 20–25 m hátt, með stofn að 0.8 m í þvermál. Krónan er mjó-keilulaga; megingreinar eru láréttar til uppsveigðar, hliðargreinar/ smágreinar eru hangandi frá þeim. Sprotarnir eru tveggja gerða (dimorphic), með vöxt skiftan í; langa sprota (yfirleitt um 10 – 50 sm langir) og með nokkur brum, og stutta sprota (einungis 1 – 2 mm langir) með aðeins einu brumi. Blöðin eru nálarlaga, ljós-blágræn, 2 til 4 sm löng; Þau verða skærgul til rauðgul fyrir lauffall á haustin og skilja eftir föl-gulbrúna sprotana bera fram á næsta vor.
Könglarnir eru uppréttir, egg- til keilulaga, 4-7.5 sm langir, með 50-100 köngulhreistur, hvert með löngum útstæðum og aftursveigðum stoðblöðum; þeir eru dökk purpuralitir á meðan þeir eru óþroskaðir, og verða dökkbrúnir og opnast til að sleppa fræjunum við þroska, 5–7 mánuðum eftir frjóvgun. Gamlir könglar haldast oft á trjánum í mörg ár, verða þá dauf grásvartir.
Það er stundum kallað "Himalayan larch", sem veldur ruglingi við Larix himalaica, sem aftur á móti kallast "Langtang larch".
Samnefni eru til dæmis Abies griffithiana J. D. Hooker ex Lindley & Gordon og Larix griffithiana hort. ex Carrière.
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
Tré frá norðausturhluta útbreiðslusvæðisins í austur Bhutan og Xizang hafa nýlega verið aðgreind sem Larix kongboensis (Mill 1999); þau (L. kongb.) eru með smærri köngla; 3 til 5 sm langa. Sú aðgreining hefur verið samþykkt af Flora of China en ekki víða annarsstaðar.
Fjallgæs
Fjallgæs (fræðiheiti: Anser erythropus), einnig kölluð dverggæs, er tegund anda.
Með fullri reisn
Með fullri reisn (enska: The Full Monty) er vinsæl bresk gamanmynd frá árinu 1997. Hún segir frá sex stáliðjuverkamönnum í Sheffield á Englandi, sem misst hafa vinnuna. Til að bæta úr fjárskorti ákveða þeir að setja upp nektardanssýningu í borginni.
Aðalleikarar eru Robert Carlyle, Mark Addy, William Snape, Steve Huison, Tom Wilkinson, Paul Barber, and Hugo Speer. Handritshöfundur myndarinnar er Simon Beaufoy og henni var leikstýrt af Peter Cattaneo.
Mohamed Salah
Mohamed Salah Hamed Mahrous Ghaly (fæddur 15. júní 1992) er egypskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Liverpool í ensku úrvalsdeildinni og egypska landsliðinu. Hann spilar oftast sem hægri vængmaður og er með hraðan og fiman leikstíl. Í Evrópu spilaði Salah með FC Basel, Chelsea FC, Fiorentina og Roma áður en hann hélt til Liverpool. Hann hefur þrisvar hlotið gullskóinn í ensku úrvalsdeildinni.
Liverpool
2017-2018
Salah varð fyrsti leikmaður ensku úrvalsdeildarinnar til að verða leikmaður mánaðarins þrisvar á tímabili. . Hann keppti við Harry Kane um að verða markakóngur tímabilsins og sló markametið í úrvalsdeildinni á einu tímabili; 32 mörk. Salah skoraði 4 mörk í leik gegn Watford í mars. Hann var valinn afríski leikmaður ársins 2017 og leikmaður tímabilsins af samtökum leikmanna (PFA) og leikmaður úrvalsdeildarinnar á tímabilinu.
Salah skoraði 22 mörk á tímabilinu í ensku úrvalsdeildinni og deildi markakóngstitlinum með Sadio Mané og Pierre Emerick-Aubameyang.
2019-2020
Salah varð Englandsmeistari með Liverpool árið 2020 seint um sumarið á tímabili sem var seinkað vegna Covid-19.
Hann varð fyrsti Liverpool leikmaðurinn til að skora 20 mörk í öllum keppnum 3 tímabil í röð síðan Michael Owen spilaði með félaginu.
2020-2021
Í desember 2020 varð Salah markahæsti leikmaður Liverpool í Meistaradeild Evrópu þegar hann tók fram úr Steven Gerrard.
2021-2022
Salah varð fyrsti leikmaðurinn í sögu ensku úrvalsdeildarinnar til að skora í fyrsta leik tímabils, fimm tímabil í röð. Hann komst í 100 úrvalsdeildarmörk og inn á topp 30 yfir markahæstu leikmenn í september 2021. Salah skoraði í 10 leikjum í röð og náði þrennu í 5:0 stórsigri Liverpool á Old Trafford. Hann var valinn leikmaður októbermánaðar.
Salah skoraði sitt 150. mark fyrir félagið í febrúar og varð 10. markahæsti leikmaður þess frá upphafi.
2022-2023
Salah skrifaði undir nýjan 3 ára samning við Liverpool sumarið 2022. Honum gekk illa að skora í byrjun tímabils en skoraði hröðustu þrennu í Meistaradeild Evrópu á 6 mínútum. Í febrúar varð Salah markahæsti leikmaður Liverpool í evrópukeppnum.
Egypska landsliðið
Salah hefur spilað með landsliðinu síðan 2011 og er annar markahæsti leikmaður þess frá upphafi. Hann spilaði stórt hlutverk þegar Egyptar komust á HM 2018. Hann skoraði 5 mörk í undankeppninni, þar á meðal 2 mörk í lokaleiknum gegn Kongó. Egyptar komust ekki í gegnum riðlakeppnina í lokakeppninni. Salah skoraði tvö mörk í keppninni.
Í Afríkukeppninni 2022 mætti Egyptaland Senegal í úrslitum og mætti Salah því félaga sínum Sadio Mané úr Liverpool. Svo fór að Senegal vann í vítaspyrnukeppni en Salah fékk ekki að taka síðustu spyrnu Egypta þar sem lið hans hafði klúðrað 2 spyrnum og vann því Senegal 4-2.
Ottó N. Þorláksson
Ottó N. Þorláksson (fæddur 4. nóvember 1871, dáinn 9. ágúst 1966) var íslenskur skipstjóri, verkalýðsfrömuður og fyrsti forseti Alþýðusambands Íslands (ASÍ)
Ottó fæddist í Biskupstungum og ólst að mestu upp hjá föðurfólki sínu fram yfir fermingu en foreldrar hans voru Þorlákur Sigurðsson bóndi á Korpúlfstöðum og Elín Sæmundsdóttir. Ottó byrjaði ungur í sjómennsku, tók skipstjórapróf úr Sjómannaskólanum og fór fljótlega að starfa að verkalýðsmálum. Hann var fyrsti forseti Alþýðusambands Íslands og var einnig fyrsti formaður Alþýðuflokksins um tíma árið 1916.
Irving Fisher
thumb|Irving Fisher árið 1914 Irving Fisher (27. febrúar 1867 - 29. apríl 1947) var bandarískur hagfræðingur, uppfinningamaður, stærðfræðingur og tölfræðingur. Fisher er talinn vera einn af áhrifamestu hagfræðingum sögunnar og lagði hann fram fjölda kenninga innan fræðisviðsins. Hann var leiðandi í hagrannsóknum og var hann einn af þeim fyrstu til þess að tileinka sér notkun vísitalna. Hann var frægur í lifanda lífi bæði vegna áhrifa kenninga hans og vegna dálæti hans að deila skoðunum sínum á opinberum vettvangi.
Hans helstu verk eru Purchasing Power, Mathematical Investigations in the Theory of Value and Prices (1892), The Nature of Capital and Income (1906), The Making of Index Numbers (1922), The Theory of Interest (1930) og Booms and Depressions (1932).
Æviágrip
Irving Fisher fæddist 1867 í New York. Hann var alinn upp á kristnilegu heimili og vann faðir hans sem kennari. Fisher varð seinna trúleysingi þrátt fyrir kristilegt uppihald. Frá unga aldri varð lagður þrýstingur á Fisher að hann yrði mikilvægur maður. Með það í huga þróaði hann með sér hæfileika í stærðfræði en Fisher hafði þó einnig eldmóð fyrir uppfinningum.
Fisher gekk í grunnnám við háskólann Yale á eklektíska heimspekibraut til þess að læra heimspeki og rökfærslu. Hann útskrifaðist þar fremstur í sínum bekk árið 1888. Þremur árum seinna útskrifaðist hann með doktorsgráðu í hagfræði úr Yale fyrstur manna. Hann eyddi meginþorra ævi sinnar í námi og vinnu við Yale ásamt því að taka þátt í opinberum málefnum. Opinberar staðhæfingar hans eru sumar taldar hafa haft neikvæð áhrif á orðspor hans og er hann frægur fyrir það að staðhæfa að hlutabréfamarkaðurinn væri kominn í langtímajafnvægi, aðeins níu dögum fyrir heimskreppuna, árið 1929.
Árið 1893 giftist Fisher henni Margaret Hazard og eignaðist með henni þrjú börn. Fisher fékk mikinn áhuga á heilsu og hreinlæti eftir þriggja ára baráttu við berkla. Hann varð grænmetisæta, lagði áherslu á daglega hreyfingu og var hann einn af rithöfundum metsölubókarinnar How to Live: Rules for Healthful Living Based on Modern Science. Hann talaði opinberlega um skaðsemi tóbaks og áfengis sem hann líkti við ópíum. Hann var einn af helstu stuðningsmönnum áfengisbannsins og aðhylltist hann arfbótastefnu. Fisher lést árið 1947 úr ólæknanlegu ristilkrabbameini 80 ára að aldri.
Hagfræðikenningar
Fisher lagði fram margar kenningar sem breyttu landslagi hagfræðinnar. Skrif Fisher eru talin skýr og lagði hann mikla áherslu á einfaldleika í skrifum sínum. Þar má nefna að hann beitti mikið af stærðfræðilegri rökfærslu í ritum sínum.
Vextir, fjármagn og fjárfesting
Nýklassísk kenning Fisher um fjármagn, fjárfestingu og vexti, sem var fyrst birt í The Nature of capital and Income (1906), breytti sýn hagfræðinga á tímavirði gæða og í ritinu er bent á að virði hefur vídd bæði í tíma og magni. Kenningin var svo leidd með ítarlegri hætti í ritinu The rate of rent (1907). Hann dró síðan saman rannsóknarstarf ævi sinnar um þá þætti sem ákvarða vexti í ritinu The theory of interest (1930). Í því riti kom fram heilsteypt kenning um ákvörðunartöku neyslu og sparnaðar yfir tíma (e. intertemporal choice). Kenningin taldist byltingarkennd og er hún enn kennd í dag. Fisher skilgreindi fjármagn sem allar þær eignir sem skapa tekjuflæði yfir tíma og sýndi hann fram á að verðmæti þess má byggja á núvirði hreinna tekna af þeirri eign. Því sýndi hann fram á það að virði fjármagnseigna er einungis háð núvirði tekna sem eignin mun mynda yfir líftíma sinn. Hann var einnig einn af þeim fyrstu til þess að beita hugtakinu mannauður (e. human capital) í skrifum sínum, árið 1897. Bendir hann á að persónulegir eiginlegar geti talist til virðis. Eiginleikar eins og þekking starfsmanna, færni og menntun. Þessi skilgreining fór þó ekki í mikla notkun fyrr en hálfri öld seinna.
Fisher stundaði hagrannsóknir af krafti og skapaði hann fjölda vísitalna. Einnig kynnti hann til sögunnar rannsóknaraðferð sem seinna var kölluð tímatafagreining (e. distributed lag). Fisher var virkur í skrifum og gaf hann út á árunum 1912 til 1935 í heildina 331 skrif til þess að rökstyðja getu bandaríkjadollarans að viðhalda stöðugum kaupmætti. Fisher taldi að dollarinn ætti ekki að vera metinn eftir ákveðinni þyngd gulls, heldur virði gulls, metið eftir vísitölu.
Nytjafræði
Fisher er af mörgum talinn vera einn af fyrstu hagfræðingum Bandaríkjanna til þess að skapa grunn fyrir nýklassíska hagfræði. Þar má nefna að í doktorsritgerð sinni fjallaði Fisher ítarlega um hámörkun nytjafalla og áhrif þeirra á neytendaval.
Peningahagfræði (Monetary economics)
M*V=P*T
Þar sem M táknar peningamagn, V veltuhraða peninga í hagkerfinu, P verðlag og T millifærslur. Oftast er þó notast við þjóðarframleiðslu á raunvirði í staðin. Viðskiptajöfnuna nýtti hann til þess að skýra tengsl peningaprentunar, raunframleiðslu, veltuhraða peninga og verðbólgu. Einnig sýndi hann fram á tengsl vaxtastigs og væntrar verðbólgu ásamt því að skilgreina betur muninn á milli raunvaxta og nafnvaxta. Hann sýndi fram á það að raunvextir væru einungis háðir nafnvöxtum og væntri verðbólgu ásamt því að hægt væri að nálga raunvexti með eftirfarandi nálgunaraðferð.
Arnrós
Arnrós er íslenskt kvenmannsnafn.
Irving Fisher
Peningahagfræði (Monetary economics)
Vaxtajafnan var seinna meir kölluð the Fisher equation, honum til heiðurs.
Þefpokamörður
Þefpokamörður (fræðiheiti: Dasyurus viverrinus), sem finnst aðeins í Ástralíu, er meðalstórt kjötætt pokadýr. Þeir eru útbreiddir og jafnvel algengir í Tasmaníu. Þeir hafa verið taldir útdauðir á meginlandinu síðan á sjöunda áratugi, en hafa verið fluttir aftur inn í afgirt helgisvæði árið 2016 og nýlega út í náttúruna í mars 2018. Það er ein af sex núverandi tegundum pokamarða.
Alnus cremastogyne
Alnus cremastogyne er elritegund frá Kína.
Jes
Jes er íslenskt karlmannsnafn.
David Dayan Fisher
David Dayan Fisher (fæddur 6. júní 1967) er enskur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í NCIS, NCIS: Los Angeles og National Treasure.
Einkalíf
Fisher fæddist í London, Englandi. Árið 2009 þá var Fisher með sýningu á listaverkum sínum í Los Angeles
Ferill
Fyrsta hlutverk Fisher var í ensku sjónvarpsseríunni The Bill þar sem hann kom fram í tveim þáttum árið 1998. Síðan þá hefur hann komið fram í þáttum á borð við: Robbery Homicide Division, 24, Numb3rs og Medium. Hefur síðan 2008 leikið leyniþjónustumanninn Trent Kort í NCIS og NCIS: Los Angeles. Fisher hefur leikið í kvikmyndum á borð við: The Diplomat, America Brown, National Treasure, Tony 5 og Infernum.
Jón (Platon)
Jón er sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Í samræðunni ræðir Sókrates við Jón um hvort kvæðaþulur byggi á hæfni og þekkingu eða guðlegum innblæstri. Ef samræðan Kleitofon er ekki eftir Platon, líkt og sumir telja, er Jón að öllum líkindum stysta samræða Platons.
Willian
Willian Borges da Silva (fæddur 8. ágúst 1988) er brasilískur knattspyrnumaður sem síðast spilaði fyrir Arsenal FC og brasilíska landsliðið sem miðju- eða vængmaður. Willian var valinn í hóp Brasilíu í heimsmeistaramóti landsliða í knattspyrnu karla 2014 og HM 2018. Hann hóf ferilinn í heimalandinu en hélt svo til Úkraínu og Rússlands. Eftir 7 ár hjá Chelsea í London hélt hann til Arsenal.
Siggi Hlö
Siggi Hlö (fæddur Sigurður Helgi Hlöðversson í Reykjavík 8. mars 1968) er íslenskur þáttastjórnandi, plötusnúður og athafnamaður.
Jón Helgason (stórkaupmaður)
Jón Helgason (11. september 1884 – 4. janúar 1968) var íslenskur stórkaupmaður í Kaupmannahöfn. Á yngri árum sínum var hann annálaður glímukappi.
Jón fæddist á Grund í Höfðahverfi í Suður-Þingaeyjarsýslu. Hann lærði skósmíði á Ísafirði og starfaði einnig inni í Djúpi. En úr Djúpinu lá leið hans aftur til Ísafjarðar og þaðan að tveimur árum liðnum til Akureyrar og Siglufjarðar, þar sem hann stundaði síldarvinnu og verslunarstörf fram undir tvítugsaldur. Jón tók þátt í Íslandsglímunni 1907 og var með 15 vinninga (jafn Fjalla-Bensa), en fyrir ofan þá voru aðeins Jóhannes Jósefsson og Emil Tómasson. Hann réðst í för með Jóhannesi Jósefssyni, er hann fór í víking við fjórða mann. Frá Íslandi héldu þeir fjórmenningar á brott í desembermánuði 1908, eftir að Jón hafði verið þátttakandi í grísk-rómverskri kappglímu í Bárunni í Reykjavík. Upp úr þessu fór Jón til Rússlands og kenndi m.a. lögreglunni í Odessu íslenska glímu. Þar giftist hann rússneskri aðalskonu sem hét Olga Olsofijeff, en móðir hennar var frönsk greifadóttir, de Gramond. Þegar Jón var búsettur í Pétursborg, var hann gerður að kennara í leikfimi og sundi við herforingjaskólann í borginni. Loks var hann skipaður í sex manna nefnd sem átti að hafa yfirumsjón með allri fimleikakennslu í ríki Rússakeisara. Jón var þegar hér var komið auðugur maður, en hann tapaði aleigu sinni í rússnesku byltingunni og kom snauður til Kaupmannahafnar árið 1920. Þar hóf hann sundkennslu, fór á verslunarnámskeið og sneri sér síðan að verslun og verksmiðjurekstri. Á skömmum tíma tókst honum að verða efnalega sjálfstæður að nýju, og var síðan meðal auðugustu Íslendinga í Danmörku. Í Danmörku kvæntist hann íslenskri konu, Kristínu Guðmundsdóttur, listmálara. Þau eignuðust einn son, Björn Jónsson, sem var viðskiptafræðingur.
John Obi Mikel
John Obi Mikel (fæddur 22. apríl 1987) er nígerískur fyrrum knattspyrnumaður. Hann spilaði síðast fyrir Kuwait SC en er þekktastur fyrir að hafa spilað fyrir Chelsea F.C..
Arnór Guðjohnsen
Arnór Guðjohnsen (fæddur 30. apríl 1961) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður. Hann hóf feril sinn hjá Víkingi og spilaði með ýmsum liðum á Íslandi og í Evrópu. Hann varð markahrókur belgísku deildarinnar með R.S.C. Anderlecht tímabilið 1986-87. Arnór er faðir Eiðs Smára Guðjohnsen og Arnórs sem spilar með Swansea City. Hann spilaði 73 leiki fyrir íslenska landsliðið og skoraði 14 mörk. Blað var brotið í knattspyrnusögunni þegar Eiður kom inn á fyrir hann í leik gegn Eistlandi en það var í fyrsta skipti sem feðgar áttu skiptingu í alþjóðaleik.
Runnalúpína
Runnalúpína (fræðiheiti: Lupinus arboreus ) er sígrænn runni af ertublómaætt. Hún er ættuð frá Kaliforníu en hefur villst út frá görðum víða um heim. Í samvinnu við Rhizobium-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu.
1589
thumb|right|Jacques Clément myrðir [[Hinrik 3. Frakkakonungur|Hinrik 3.]] thumb|right|[[Katrín af Medici, drottning Frakklands, móðir þriggja Frakkakonunga og tengdamóðir eins.]] Árið 1589 (MDLXXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Landssamband eldri borgara
Landssamband eldri borgara var stofnað 19. júní 1989 á Akureyri af níu félögum eldri borgara víðs vegar um landið. 55 félög eldri borgara, með um 30 þúsund félagsmenn, eiga nú aðild að LEB. Sambandið er sjálfstætt starfandi landssamband sem gætir hlutleysis varðandi trúmál og stjórnmálaflokka. Hlutverk landssambandsins er að vinna að hagsmuna-, velferðar- og áhugamálum aldraðra og koma fram gagnvart stjórnvöldum. Einnig stuðlar LEB að samvinnu félaga eldri borgara og að slík félög séu starfandi í öllum sveitarfélögum landsins. Algengast er að heilt sveitarfélag sé starfssvæði hvers félags eldri borgara en landfræðilegar aðstæður og afleiðingar sameiningar sveitarfélaga gera það að verkum að félög eldri borgara geta spannað fleiri en eitt sveitarfélag eða að fleiri en eitt félag eldri borgara starfar í einu sveitarfélagi. Hvert sveitarfélag ber að hafa á sínum vegum öldungaráð sem að jafnaði er m.a. skipað amk. þremur fulltrúum eldri borgara sem öllu jafna eru fulltrúar félags eldri borgara í sveitarfélaginu.
Landsfundur sem haldinn er árlega, fer með æðsta vald í málefnum Landssambands eldri borgara og kýs sambandinu fimm manna stjórn og þrjá til vara. Hvert aðildarfélag á rétt á 1 fulltrúa til setu á landsfundi fyrir fyrstu 150 félagsmenn, fyrir 151 - 300 á félag rétt á öðrum fulltrúa, en eftir það einn viðbótarfulltrúa fyrir hverja 300 félaga eða brot úr þeirri tölu.
Aðild að landssambandinu geta átt félög fólks, sem er 60 ára og eldra, og vinna að hagsmuna-, velferðar- og áhugamálum eldri borgara. Einnig getur félag orðið aðili að LEB þó félagaaðild þess miðist við lægra aldursmark en réttindi og skyldur félagsins miðast við þá félagsmenn sem eru 60 ára og eldri. Aðild nýrra aðildarfélaga er háð samþykki landsfundar LEB en stjórn LEB getur veitt nýju félagi aukaaðild og rétt til þátttöku í starfsemi sambandsins án annarra réttinda fram að næsta landsfundi, þar sem tillaga um aðild verður afgreidd.
LEB gefur út tímaritið LEB-blaðið (áður Listin að lifa)
Höfuðborgarsvæðið og Suðurnes
FEB í Reykjavík - FEBK í Kópavogi - FEBG í Garðabæ - FEBH Hafnarfirði - FEB á Álftanesi - FEB Suðurnesjum - FAMOS í Mosfellsbæ
Vesturland
FEBAN Akranes og nágrenni - FEB Borgarnesi - FEB í Borgarfjarðardölum - Aftanskin FEB Stykkishólmi - FEB Eyrarsveit - FEB Snæfellsbæ - FEB í Dalasýslu og Reykhólahrepp - FEB Ísafirði - FEB Bolungarvík - FEB Önundarfirði - FA í V. Barðastrandasýslu - FEB í Strandasýslu
Norðurland
FEB Vestur Húnavatnssýslu - FEB í Húnaþingi - FEB Skagafirði - FA Siglufirði - FEB Akureyri - FA Eyjafirði - FA Dalvík og nágrenni - FEB Ólafsfirði - FEB Húsavík - FEB Þingeyjarsveit - Félag eldri Mývetninga - FEB Öxarfjarðarhéraði - FEB við Þistilfjörð
Austurland
FEB Vopnafirði og Bakkafirði - FEB Fljótsdalshéraði - Framtíðin, FEF á Seyðisfirði - FEB Borgarfirði eystra - FEB Reyðarfirði - FEB Norðfirði - FEB Eskifirði - FEB Suðurfjörðum - FEB Djúpavogi - Félag eldri Hornfirðinga
Suðurland
FEB Selfossi - FEB í Biskupstungum - FEB Skeiða og Gnúpverjahreppi - FEB Hveragerði - FEB Þorlákshöfn - FEB Eyrarbakka - Félag eldri Hrunamanna - FEB Rangárvallasýslu - Samherjar, FEB Mýrd. og A-Eyj. - FEB í Skaftárhreppi - FEB Vestmannaeyjum
Nár
Nár eða Lík er líkami manns eftir að lífi hans lýkur. Andvana líkami dýrs nefnist aftur á móti hræ, en er stöku sinnum einnig haft um dauðan mann. Kristnir menn jarðsetja lík í kirkjugörðum eða sérstökum grafreitum.
Orðskýring
Lík þýðir hvortveggja (lifandi) líkami, þó það sé oftast haft um líkama látins manns. (Líkami þýðir í raun lík-hamur). Önnur orð sem haft er um andvana líkama (manna og dýra) eru orð eins og epja (gamalt orð), hrör (sem getur bæði þýtt dauði og lík) og kilja (frekar sjaldgæft).
Gálgnár er lík af hengdum manni, sænár er sjórekið lík og skernár er lík sem finnst á skeri.
Pyrrhos
thumb|right|250px|Brjóstmynd af Pyrrhosi frá [[Herculaneum]] Pyrrhos 1. (319/318 f.kr. – 272 f.Kr.) var konungur í gríska ríkinu Epírus á 4. og 3. öld f.Kr.. Pyrrhosar er einna helst minnst fyrir að leiða her sinn yfir á Ítalíuskagann og sigra Rómverja í tveimur hörðum orrustum. Þessir tveir sigrar hans reyndust honum þó dýrkeyptir þar sem hann hafði ekki nægan mannafla til þess að fylgja þeim eftir, á meðan Rómverjar gátu kallað til nýja hermenn. Þegar Pyrrhos áttaði sig á þessum aðstæðum á hann að hafa sagt að einn svona sigur í viðbót myndi gera útaf við hann, og varð þá til hugtakið Pyrrhosarsigur.
Ævi
Pyrrhos var sonur Eakídesar konungs í Epírus og var fæddur 319 eða 318 f.Kr. Pyrrhos og Alexander mikli voru þremenningar í gegnum föður Pyrrhosar og móður Alexanders, Olympias. Einnig rakti Pyrrhos ættir sínar til goðsagnakenndu grísku hetjunnar Akkillesar.
Árið 282 f.Kr. hófust átök milli Rómverja og grísku borgarinnar Tarentum á suður-Ítalíu. Á þessum tíma réðu Rómverjar ekki yfir syðsta hluta Ítalíuskagans heldur voru þar sjálfstæð grísk borgríki og kölluðu rómverjar svæðið Magna Graecia (Stór-Grikkland). Íbúar Tarentum áttuðu sig fljótlega á því að þeir stæðust ekki hernaðarmátt Rómverja og biðluðu því til Pyrrhosar um aðstoð. Pyrrhos sigldi yfir til Ítalíu með stóran her og réðst til atlögu við Rómverja. Hann sigraði her Rómverja í harðri orrustu, við Heracleu árið 280 f.Kr., en þar sem mannfallið í hans eigin her var mikið bauð hann Rómverjum að semja um frið. Rómverjar höfnuðu friðarsamningi og aftur mættust herir þeirra í orrustunni við Asculum árið 279 f.Kr.. Aftur sigraði Pyrrhos Rómverja en þurfti enn að þola mikið mannfall og sá því ekki fram á að geta haldið stríðinu til streitu, enda gátu Rómverjar endurnýjað sinn herafla að einhverju leiti en Pyrrhos ekki. Á Pyrrhos þá að hafa sagt að einn svona sigur í viðbót myndi gera útaf við hann, og varð upp úr þessu til hugtakið Pyrrhosarsigur.
Árið 278 f.Kr. biðluðu grísk borgríki á Sikiley til Pyrrhosar um aðstoð í átökum við Karþagómenn, sem réðu þá yfir hluta eyjunnar. Pyrrhos hélt þangað með megnið af því sem var eftir af herafla hans og leiddi Grikkina á Sikiley til sigurs gegn herjum Karþagó. Í kjölfarið var Pyrrhos hylltur sem konungur Sikileyjar. Karþagómenn héldu þó enn völdum yfir litlu svæði vestast á Sikiley og gerði Pyrrhos árangurslausa tilraun til þess að hrekja þá alfarið burt frá eyjunni. Pyrrhos varð fjótt óvinsæll á meðal Grikkja á Sikiley, þar sem hann beytti þá harðræði, og á sama tíma voru Rómverjar langt komnir með að sigra öll grísku borgríkin á suður-Ítalíu. Pyrrhos ákvað því yfirgefa Sikiley og sigla með her sinn aftur til Ítalíu. Á leiðinni til Ítalíu gerði sjóher Karþagó fyrirsát og sökkti stórum hluta skipanna sem voru að flytja her Pyrrhosar. Árið 275 f.Kr. mætti Pyrrhos Rómverjum í síðasta sinn, í orrustunni við Beneventum. Rómverjar höfðu mun stærri her í orrustunni og þegar Pyrrhos sá fram á ósigur hörfaði hann með það sem eftir var af herafla sínum. Í kjölfarið gafst Pyrrhos upp á því að berjast við Rómverja og sigldi aftur til Epírus.
Eftir heimkomuna hóf Pyrrhos fljótlega hernaðarbrölt á meginlandi Grikklands. Árið 274 f.Kr. sigraði hann konung Makedóníu í orrustu og varð í kjölfarið konungur Makedóníu. Árið 272 f.Kr. virðist hann hafa ætlað sér að ná yfirráðum yfir Pelopsskaganum þegar hann gerði árangurslaust umsátur um Spörtu, þar sem sonur hans, Ptólemaios, lést. Eftir að hafa gefist upp á umsátrinu hélt Pyrrhos til borgarinnar Argos þar sem hann hugðist binda enda á borgaraleg átök í borginni. Þegar þangað var komið tók Pyrrhos þátt í átökum á götum borgarinnar en að sögn féll hann af hesti sínum þegar gömul kona kastaði í hann þakflís af húsþaki og í kjölfarið var hann afhöfðaður af óvinahermanni.
Hlíðarendakot
Hlíðarendakot er bær í Fljótshlíð. Þar ólst Þorsteinn Erlingsson upp. Ljóðið Í Hlíðarendakoti er ort af Þorsteini og er innblásið af æskuminningum hans þaðan.
Pinus tecunumanii
Pinus tecunumanii er stórvaxin trjátegund ættuð frá Mexíkó og Mið-Ameríku. Hún vex á hálendi í Chiapas og Oaxaca yfir í Gvatemala, Belís, El Salvador, Hondúras til norðvestur Níkaragva (17° til 14° N). Hún er í tvemur aðskildum stofnum á útbreiðslusvæðinu. Hálendisstofninn vex í 1500–2900 m hæð og láglendisstofninn í 500–1500 m.
Hún verður 50 til 55 m há og 120 til 140 sm í þvermál. Hún hefur verið ræktuð á nokkrum heittempruðum svæðum til framleiðslu á pappírsmassa. Ræktunartilraunir hafa sýnt að hálendisstofninn er afkastamestur. Tegundin vex vel í Kólumbía, Venesúela, Brasilíu og Suður-Afríku.
Áður flokkuð sem undirtegund af Pinus patula, en DNA greining hefur sýnt að þetta er aðskilin tegund sem er í raun skyldari Pinus oocarpa. Fræðiheitið er til heiðurs Tecun Uman, innfædds höfðingja (í þar sem nú er Gvatemala) sem barðist á móti spánskum konquistadorum.
Rafall
Rafall eða rafali eða dínamór  eins og hann er stundum kallaður umbreytir vélrænni eða hreyfiorku í raforku við það að hreyfa leiðara í gegnum segulsvið.
Fyrsti rafallinn var fundinn upp af Michael Faraday árin 1831–1832, og sú gerð, Faraday hjól, býr til jafnstraum (DC). Fyrir um 1970 voru DC dínamóar notaðir í bílum, sem er framhald af þeirri tækni, en þá var farið að nota alternator tækni í bíla en alternatorar búa til riðstraum (AC). Þeir eru þó ekki notaðir í rafbíla (hvorki þarf AC né DC rafal).
Genaflökt
thumb|Hér sjást niðurstöður tíu keyrslna, hverri upp á 50 kynslóðir, í stofnerfðafræðilegu [[hermilíkani þar sem fylgst er með tíðni einnar genasamsætu sem í upphafi er til staðar með tíðninni 0,5. Keyrslurnar voru endurteknar fyrir mismunandi stofnstærðir. Sjá má að rek samsætunnar til annað hvort eyðingar (tíðni 0,0) eða festingar (tíðni 1,0) er mun hraðara í smærri stofnum.]] Genaflökt (einnig genarek) er hugtak í stofnerfðafræði sem á við þau áhrif sem tilviljun hefur á þróun erfðaefnis lífvera, en genaflökt er mest áberandi í litlum stofni. Nánar til tekið er genaflökt áhrif á samsætutíðni í stofni lífvera sem verða af völdum handahófs við mökun og æxlun. Orsök genaflökts er tölfræðileg og liggur í úrtaksskekkju: Það, að þeir einstaklingar sem skila afkvæmum til næstu kynslóðar séu slembiúrtak úr stofninum, auk þess að hending ræður meðal tvílitna lífvera hvaða samsætur komast milli kynslóða, veldur því að samsætutíðnin breytist með tíma og ákveðnar samsætur geta horfið úr genasjóði stofnsins. Áhrif genaflökts eru því ávallt til aukinnar einsleitni og eru því minni sem stofnstærðin er meiri.
Rafall
Megin skipting er í DC og AC (alternatora), en báðar gerðir hafa ótal undirgerðir, og alternatorar er hægt að flokka eftir ýmsu, t.d. hversu marga fasa er hægt að fá út. Þriggja-fasa er algengt í t.d. virkjunum.
Genaflökt
Genaflökt er eitt af undirstöðuatriðum þróunar, ásamt náttúruvali, stökkbreytingum og búferlaflutningum. Ólíkt náttúruvali er genaflökt handahófskennt, en ræðst ekki af hæfni lífveranna til að þrífast í umhverfi sínu.
Stofnerfðafræðingar áttuðu sig snemma á því að genaflökt getur átt sér stað, en nokkur ágreiningur hefur verið um mikilvægi þess í þróun lífvera. Ronald Fisher taldi það í besta falli smávægilegt, en síðan Motoo Kimura setti fram hlutleysiskenningu sína hefur genaflökt fengið aukið vægi í stofnerfðafræðilegum reiknilíkönum.
Epiktetos
Epiktetos – (stundum kallaður Epiktet á íslensku ) – (55 – 135 e.Kr.) var grískur þræll og stóuspekingur. Hann er talinn hafa fæðst í Hierapolis í Frýgíu í Grikklandi (nú Tyrklandi). Hann bjó um tíma í Rómarborg, eftir að hann varð leysingi, uns hann var sendur í útlegð til Níkopólis í Norðvestur-Grikklandi á árabilinu 88-93, þar sem hann svo dó.
Epiktetos skrifaði engar bækur, svo að vitað sé, heldur var kennsla hans munnleg. Meðal nemenda hans var Flavius Arrianus, sem skrifaði hjá sér orð meistara síns. Talið er að hann hafi ritað átta bækur með ræðum hans, og eru fjórar þeirra varðveittar. E.t.v. einnig tólf bækur með samræðum, en þær eru allar glataðar. Loks skráði Arrianus kver, sem kallað er Handbók Epiktets.
Þýðingar
Dr. Broddi Jóhannesson þýddi á íslensku Handbók Epiktets, og kom hún út 1955. Í bókinni er 28 bls. eftirmáli um Epiktetos og stóuspekina. Þar segir að hann hafi fæðst um 50, og dáið um eða eftir 138 e.Kr.
FC Flora Tallinn
FC Flora, oftast þekkt sem Flora Tallinn, eða baraFlora, er eistneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Tallinn þeir spila í eistnesku úrvalsdeildinni sem kölluð er Meistriliiga,. Þeir spila heimaleiki sína á A. Le Coq Arena. Teitur Þórðarson þjálfaði liðið um tíma.
Gehrenberg
thumb|right|250px|Gehrenberg Gehrenberg er fjall í Baden-Württemberg í Þýskalandi.
Mjallgæs
Mjallgæs (fræðiheiti: Anser rossii), einnig kölluð rossgæs, er tegund anda.
Arnrún
Arnrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Thibaut Courtois
thumb|180px|right|Thibaut Courtois, [[2014.]] Thibaut Courtois (f. 11. maí 1992) er belgískur knattspyrnumaður sem spilar sem markmaður fyrir Real Madrid. Hann var áður hjá Chelsea F.C..
Reikistirni
Reikistirni er hver sá efnismassi sem er á sporbaugi um sólina eða aðra stjörnu og er ekki reikistjarna eða halastjarna. Dvergreikistjörnur, smástirni og útstirni eru reikistirni.
Jesper
Jesper er íslenskt karlmannsnafn af dönsku bergi brotið.
Listi yfir CSI: Crime Scene Investigation (3. þáttaröð)
Þriðja þáttaröðin af CSI: Crime Scene Investigation var frumsýnd 26. september 2002 og sýndir voru 23 þættir.
Leikaraskipti
Leikaranir Eric Szmanda og Robert David Hall voru gerðir að aðalleikurum.
Tenglar
http://www.cbs.com/primetime/csi/
Y (bær)
thumb
Y er bær í Picardy í Frakklandi. Þar búa 86 manns (2006).
Bæjarheitið er það eina í Frakklandi sem samanstendur af aðeins einum staf og þarmeð stysta bæjarnafn í Frakklandi.
Maya Angelou
thumb|Angelou árið [[2013]] Marguerite Annie Johnson (4. apríl 1928 – 28. maí 2014) var bandarískur rithöfundur, ljóðskáld og aktvívisti.
Röðull (veitingahús)
Röðull var veitingahús sem stofnað ver í Skipholti 19 á horni Skipholts og Nóatúns árið 1957. Áður var veitingahús með sama nafni rekið að Laugavegi 81. Veitingastaðurinn var tvær hæðir sem hver um sig var um 300 fm. Ólafur Ólafsson innréttaði staðinn en svo tók Helga Marteinsdóttir við en hún var 66 ára þegar hún hóf veitingareksturinn. Hún rak staðinn ásamt tengdasyni sínum. Helga var alltaf klædd í íslenskan búning.
Common Lisp
Common Lisp er mállýska af Lisp-forritunarmálinu búin til að staðla mismunandi Lisp-afbrygði sem til voru á þeim tíma.
Common Lisp er sammynda og hefur öflugt fjölvakerfi sem gerir forriturum kleyft að breyta málskipun málsins og að skrifa forrit sem búa til önnur, jafnvel flóknari, forrit.
Málskipan
Leggur saman tvo og tvo og skilar gildinu:
Skilgreinir fall sem hefur tölu upp í annað veldi:
Hefur 9 og talnalista upp í annað veldi með fallinu sem skilgreint var að ofan:
sem er jafngilt því að nota nafnlaust fall:
þar sem <tt>#'tvíveldi</tt> er stytting á <tt>(function tvíveldi)</tt>.
Föll
Common Lisp styður fyrsta flokks föll þar sem föll geta skilað öðrum föllum, tekið föll sem færibreytur og geymt þau í venjulegum gagnagrindum. Mörg innbyggð föll í Common Lisp eru æðri föll (föll sem taka föll sem færibreytur) en dæmi um það er <tt>sort</tt> fallið sem tekur inn venslafall og valkvæmt fall sem er notað til að nálgast hvert stak. Hér röðum við lista eftir lækkandi og hækkandi stökum:
og hér röðum við lista eftir fyrsta stakinu í hverju staki í lækkandi röð:
Hugarkort
thumb|Handskrifað hugarkort Hugarkort er kort eða tengslamynd sem sýnir tengsl orða, hugtaka, hugmynda eða verkefna miðað við einhverja miðju sem oft er orð eða hugmynd. Hugarkort eru aðferð í námstækni og ýmiss konar hugmyndavinnu og þankahríð, aðferð til að flokka og raða hugmyndum og hugtökum og til að setja hugmyndir fram á myndrænan hátt.