cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Friðbjarnarhús
Saga
Friðbjarnarhús var byggt árið 1856 af Steini Kristjánssyni járnsmið og fyrrum bóndi að Hólum í Öxnadal, og konu hans Guðnýju Kráksdóttur. Síðar eignaðist sonur þeirra, Friðbjörn Steinsson bókbindari, bóksali og bæjarfulltrúi húsið og bjó þar til dauðadags, árið 1918. Friðbjörn Steinsson, fæddur árið 1838, var mikill athafnamaður. Hann sat í stjórn bæjarins í 40 ár, var mikill félagsmálamaður og átti þátt í stofnun margra félaga, svo sem Handiðnamannafélagið, sem var stofnað í þeim tilgangi að koma í veg fyrir drykkju, Framfarafélagið sem kom á stofn sunnudagaskóla fyrir iðnaðarmenn, ásamt því sem það efndi til leikfimikennslu og alþýðufyrirlestra. Friðbjörn stóð einnig að stofnun Jarðræktarfélags Akureyrar og Iðnaðarmannafélags Akureyrar sem hóf kvöldskóla fyrir iðnaðarmenn.
Friðbjörn er þekktastur sem einn frumherja og stofnenda Góðtemplarareglunnar á Íslandi (I.O.G.T.). Hann var einn 12 félaga sem stofnuðu fyrstu stúku landsins, Ísafold nr. 1, á heimili hans í Friðbjarnarhúsi, þann 10. janúar árið 1884.
Eftir daga Friðbjörns gekk húsið kaupum og sölum uns Góðtemplarareglan (stúkurnar Ísafold og Brynja) keyptu húsið 25. september árið 1961. Húsið var gert upp af hagleikssmiðnum Sverri Hermannssyni sem sérhæfði sig í að gera upp gömul hús á Akureyri. Í húsinu var útbúin félagsaðstaða fyrir Góðtemplararegluna sem og minjasafn fyrir myndir, stofnskrár og heiðursskjöl reglunnar. Gísli Guðmann gerði lágmyndir úr gifsi af heiðursfélögum Akureyrarstúknanna fyrir safnið. Í húsinu er uppsettur stúkusalur eins og þeir voru á fyrstu árum stúkunnar og einnig nokkrir munir frá starfi reglunnar á Sauðárkróki. Að auki voru í húsinu ýmsir munir úr búi Friðbjarnar og Guðnýjar. Sunnan við húsið var sett upp brjóstmynd af Friðbirni eftir Ríkarð Jónsson myndhöggvara. Neðarlega á lóð hússins var gamall ljósastaur úr steyptu járni, líklega frá árinu 1896, sá eini sinnar tegundar á Akureyri. Safnið hefur að geyma merkar söguheimildir um það mikla félagsmálastarf á Akureyri sem spratt undan viðjum stúkumanna. Góðtemplarareglan sem var stórveldi í landinu var sérstaklega sterk á Akureyri. Góðtemplarar voru á sínu tíma með töluverðan rekstur á bænum. Auk Æskulýðsheimilis Templara hóf reglan að reka kvikmyndahúsið Borgarbíó árið 1946 og rekstur bindindishótels árið 1953 að Hótel Varðborg. Flugkaffi, veitingasala á Akureyrarflugvelli var einnig rekin af reglunni. Ennfremur ráku stúkurnar barnaheimili að Litlu-Tjörnum í Ljósavatnsskarði fyrir um 30 börn.
hægri|thumb|400x400dp|
Árið 2009 færði Góðtemplarareglan Akureyrarbæ Friðbjarnarhús til eignar. Ári síðar auglýsti bærinn Friðbjarnarhús til leigu. Síðan þá hefur Guðbjörg Ringsted listakona rekið leikfangasafn í húsinu. Þar kennir margra grasa enda hefur Guðbjörg safnað leikföngum í meira en tvo áratugi. Árið 2017 var leigusamningur leikfangasafnsins við Akureyrarbæ framlengdur til fjögurra ára.
Kádár
Kádár getur átt við:
Vytautas Landsbergis
Vytautas Landsbergis (fæddur 18. október 1932) er litáískur stjórnmálamaður og fyrrum þingmaður á Evrópuþinginu. Hann var fyrsti þjóðhöfðingi Litáens eftir sjálfstæði frá Sovétríkjunum. Hann var enn fremur um tíma forseti þingsins í Litáen. Hann hefur skrifað tuttugu bækur um ýmsa hluti, þar á meðal ævisögu tónsmiðsins Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, en enn fremur bækur um stjórnmál og tónlist.
Fjölskylda
Landsbergis er kvæntur Gražinu Ručytė-Landsbergienė, sem er píanóleikari og aðstoðarprófessor við hinn áðurnefnda Tónlistar- og leikháskóla Litáens. Dætur hans, Jūratė og Birutė eru einnig tónlistarmenn að atvinnu. Sonur hans og nafni er rithöfundur og kvikmyndaleikstjóri.
Sonarsonur Landsbergis er Gabrielius Landsbergis, núverandi leiðtogi litáíska Föðurlandsbandalagsins og núverandi utanríkisráðherra Litáens.
Stjórnmálastarf
Landsbergis hóf þátttöku sína í stjórnmálum árið 1988 sem einn af stofnendum hreifingarinnar Sąjūdis, sem barðist fyrir sjálfstæði Litáens. Eftir kosningasigur Sąjūdis í kosningunum árið 1990 varð hann formaður Aðskilnaðarráð Litáens sem hafði þann starfa að semja stjórnarskrá fyrir sjálfstætt Litáen auk annara hluta.
Þann 11. mars 1990 stóð hann í forsvari fyrir hina þinglegu sjálfstæðisyfirlýsingu Litáens. Þar með varð Litáen fyrst sovéskra lýðvelda til að kljúfa sig frá Sovétríkjunum. Samkvæmt bráðabirðastjórnarskrá landsins hafði Landsbergis hlutverk sem bæði forseti lands og þings. Þessari stöðu gegndi hann frá mars 1990 til kosninganna í nóvember 1992.
Sovétríkin gerðu tilraun til að koma í veg fyrir sjálfstæði Litáens með viðskiptaþvingunum en þær mistókust og önnur Sovétlýðveldi sigldu fjótt í kjölfarið. Ísland varð fyrsta ríki heims til að viðurkenna sjálfstæði Litáens. Landsbergis var nokkuð gagnrýninn á tregðu ýmissa vestrænna ríkja á að viðurkenna sjálfstæði landsins eftir 40 ára hernám Sovétríkjanna og var þetta einkum satt um Bandaríkin og Bretland.
Árið 1993 var Sąjūdis tekið inn í nýjan flokk sem nú heitir Tėvynes Sąjunga („Kristilegir demókratar“). Þessi nýi flokkur fékk síðan mjög góða kosningu í þingkosningum 1996. Hann bauð sig fram til forseta 1997 en lenti í þriðja sæti með 15,9 af hundraði atkvæða. Kosið var aftur milli tveggja eins og sums staðar er siður og studdi hann þá Valdas Adamkus sem hafði lent í öðru sæti og varð hann að lokum forseti.
Árið 2004 var Landsbergis kosinn á Evrópuþingið af litáískum kjósendum og hefur verið endurkosinn síðan en Litáen á 13. sæti á Evrópuþinginu. Hann sat á Evrópuþinginu til ársins 2014.
Jeffrey Ross Gunter
Jeffrey Ross Gunter er bandarískur viðskiptamaður, húðsjúkdómafræðingur og fyrrverandi sendiherra Bandaríkjanna á Íslandi.
Menntun
Gunter útskrifaðist með BA-gráðu í sálfræði frá Kaliforníuháskóla í Berkeley árið 1983 og hlaut læknisgráðu frá Keck-læknaskólanum í Kaliforníuháskóla í Suður-Kaliforníu árið 1987.
Starfsferill
Frá árinu 2004 hefur Gunter veitt ýmsum þing- og forsetaframboðum Repúblikanaflokksins rausnarlega fjárstyrki. Árið 2016 styrkti hann meðal annars fjáröflunarsjóð forsetaframboðs Donalds Trump um samtals 100.000 Bandaríkjadollara.
Þann 26. júlí árið 2020 bárust fréttir af því að Gunter hefði meðal annars beðið um leyfi til að bera skotvopn og klæðast vesti sem gæti varið hann fyrir hnífstunguárásum og óskað eftir brynvörðum bíl þrátt fyrir að Ísland hafi verið metið öruggasta ríki heims af bandarísk-áströlsku Efnahags- og friðarstofnuninni síðustu 11 árin.
Gunter lauk störfum sem sendiherra þann 20. janúar 2021, sama dag og Donald Trump lét af forsetaembætti.
Britt
Britt er íslenskt kvenmannsnafn.
Al-Khwarizmi
thumb|right|Mynd af al-Khwarizmi á sovésku frímerki. Abu Ja'far Muhammad ibn Musa (persneska أبو عبد الله محمد بن موسى خوارزمي), betur þekktur sem al-Khwarizmi (uppi um 800 e. Kr.) var persneskur stærðfræðingur í Khorasan, Íran, en hann kom frá bænum Kowarzizm (og nafn hans er dregið af því: Al-Khwarizmi þýðir „frá bænum Kowarzizm“) sem nú er þekkt sem Khiva í Úzbekístan. Hann var meðlimur í „Húsi Viskunnar“, nokkurs konar skóla vísindamanna í Baghdad. Hann er höfundur tveggja rita um reikning og algebru.
6. árþúsundið f.Kr.
6. árþúsundið f.Kr. var tímabil sem hófst árið 6000 f.Kr. og lauk árið 5001 f.Kr. samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Concorde
thumb|250px|British Airways Concorde-vél árið 1986
Concorde-vélar flugu reglulega yfir Atlantshafið þá oftast frá London og París til New York og Washington. Með því að nota Concorce-flugvélar í flug yfir Atlantshafið var hægt að nærri helminga flugtíma milli staða.
Aðeins 20 flugvélar voru smíðaðar en þróun þeirra var ekki arðbær. Auk þess fengu flugfélögin Air France og British Airways fjárframlög frá ríkisstjórnum sínum til kaupa á vélunum. Árið 2003 hættu bæði British Airways og Air France rekstri á Concorde-flugvélum sínum og markaði það endalok Concorde. Endir Concorde hafði verið í uppsiglingu um skeið vegna hækkandi eldsneytiskostnaði á 10. áratugnum og í ljóssi þess hve neikvæð áhrif Concorde-flugvélar höfðu á ósonlagið. Í kjölfar hryðjuverkanna 11. september 2001 og Air France 4950 flugslyssins árið 2000 hægðist á flugmarkaðnum og voru þær endanlega teknar úr rekstri.
Concorde-flugvélar voru þekktar um allan heim og eru enn í dag helgimyndir flugatvinnugreinarinnar. Concorde er eina hljóðfráa flugvélin til að vera tekin til almennra farþegaflutninga fyrir utan Tupolev-vélar sem gerðar voru í Sovétríkjunum og voru í notkun í mun skemmri tíma. Engin hljóðfrá farþegaflugvél hefur verið smíðuð síðan Concorde var í rekstri.
Hönnun
thumb|250px|Teikningar af Concorde. Hér sést vel munurinn á stöðu framendans og einkennandi ogival delta vængurinn thumb|250px|Tölvugerð mynd af Concorde-vél sem var í rekstri British Airways thumb|250px|Stjórnklefi thumb|250px|Farþegarými Hönnun Concorde-flugvélarinnar var það sem einkenndi hana. Ólík flestum farþegaþotum, Concorde var með svokallaðan Ogival delta væng sem virðist eins og þríhyrningur ofanfrá séð og var hún einnig það sem kallast "stéllaus flugvél" þar sem hún hafði ekki lárétta stjórnfleti á stélinu. Flugvélinni var stýrt með "fly-by-wire" kerfi sem þótti framandi á sínum tíma, það þýðir að stjórnfletir voru ekki beinteingdir við stýri heldur voru upplýsingar sendar í tölvu þegar stýri var hreyft og því tölva sem hreyfir stjórnfleti vélarinnar. Framendinn eða nefið á flugvélinni var svo stórt að það gerði útsýni úr stjórnklefa frekar lítið. Hún var því með "droop nose" eða hreyfanlegan framenda sem hægt var að færa niður svo útsýni úr stjórnklefa væri betra við flugtak og lendingu. Flugvélin var knúin af fjórum Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 Mk 610 þrýstihreyflum með afturbrennurum. Hver hreyfill gat framleitt um 38 þúsund pund af þrýstikraft. (Ensku: thrust) Þetta gerði henni kleift að fljúga á tvöföldum hljóðhraða (Mach 2) eða 2,179 km/klst. Farþegaþotur í dag fljúga á um 800-900 km/klst.
.gf
.gf er þjóðarlén Frönsku Gvæjana.
Tenglar
Toppdomän
Laugardalur (aðgreining)
Laugardalur getur átt við eftirfarandi:
Birkir
Birkir er íslenskt karlmannsnafn.
Otti
Otti er íslenskt karlmannsnafn.
Héraðssaksóknari
Héraðssaksóknari er einn af handhöfum ákæruvaldsins á Íslandi. Ákæruvald á Íslandi er tveimur stigum og fer héraðssaksóknari með lægra ákæruvaldsstig en ríkissaksóknari með efra ákæruvaldsstig.
Embættið fer með ýmis brot á stigi héraðsdóms en fer það að auki með rannsókn og saksókn alvarlegra skattalaga- og efnahagsbrota, brota gegn valdstjórninni og brota starfsmanna lögreglu.
Við stofnun tók embættið yfir starfsemi sérstaks saksóknara sem hafði rannsakað brot tengd efnahagshruninu 2008.
Héraðssaksóknari er Ólafur Þór Hauksson og varahéraðssaksóknari Kolbrún Benediktsdóttir.
Þrívegur
thumb|right|250px|Hinar sjö frjálsu listir. Þrívegur (trivium) nefndust einu nafni þrjár af hinum „sjö frjálsu listum“ í háskólum miðalda, greinarnar voru: málfræði, mælskufræði og rökfræði.
Þrívegurinn var undirbúningsnám að fjórveginum. Í flestum háskólum miðalda var því litið á þríveginn sem algert fornám.
Artes liberales בוגר אוניברסיטה Siedem sztuk wyzwolonych
Karen Þórarinsson
Karen Agnete Þórarinsson (28. desember 1903 – 1. október 1992) var dönsk-íslensk myndlistarkona sem er þekkt fyrir expressjónískar mannamyndir, kyrralífsmyndir og skógarmyndir. Hún kynntist íslenska listamanninum Sveini Þórarinssyni í myndlistarnámi í Kaupmannahöfn og flutti með honum til Íslands 1929. Þau reistu steinhús í Ásbyrgi þar sem Sveinn var skógarvörður. Árið 1938 fluttu þau til Reykjavíkur.
Enderman
Enderman er geimvera í tölvuleiknum Minecraft. Hann kemur frá plánetunni The End. Hann er svartur með fjólublá augu. Líti maður í augu hans þá verður hann fjandsamlegur. Þegar hann er í þínum heimi í Minecraft þá tekur hann mold og sand og steina.
7. árþúsundið f.Kr.
7. árþúsundið f.Kr. var tímabil sem hófst árið 7000 f.Kr. og lauk árið 6001 f.Kr. samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Robert Wodborn
Robert Wodborn var biskup á Hólum 1441, eða í nokkra mánuði.
Robert Wodborn var enskur einsetumunkur af Ágústínusarreglu, sem fékk árið 1441 páfaveitingu fyrir biskupsembætti á Hólum. Sjá páfabiskupar. Talið er víst að Robert hafi aldrei til Íslands komið, og er því á mörkunum að hægt sé að telja hann meðal Hólabiskupa.
Áslákur Bolt erkibiskup í Niðarósi nýtti sér ákvæði sem kirkjuþingið í Basel hafði veitt skömmu áður, greip fram fyrir hendur páfa og skipaði um 1442 Gottskálk Keniksson í embætti Hólabiskups, áður en Robert Wodborn náði að taka við embættinu. Var þá lokið afskiptum páfa af skipun biskupa á Hólum.
Ekkert annað er vitað um uppruna Roberts Wodborn, né hvenær hann dó.
.gh
.gh er þjóðarlén Gana.
Tenglar
Toppdomän
Haraldur Jónasson (f.1895)
Haraldur Jónasson (f. 9. ágúst 1895, d. 30. apríl 1978) var bóndi á Völlum í Vallhólma í Skagafirði og einnig hreppsefndarmaður í Seyluhreppi.
Pólitík
Var kosinn í hreppsnefnd Seyluhrepps og sat þar í 28 ár, frá 1942 til 1970. Var oft í framboði fyrir Sjálfstæðisflokkinn í Skagafirði til Alþingis og sat þar sem varamaður frá janúar til mars 1945
Hljómsveitin Varsjárbandalagið
Hljómsveitin Varsjárbandalagið var stofuð í febrúar árið 2009 af Sigríði Ástu Árnadóttur, Magnúsi Pálssyni, Halli Guðmundssyni og Karli Pestka. Jón Torfi Arason og Steingrímur Guðmundsson komu síðar inn í sveitina.
Þann 9. júní 2011 kom úr fyrsta plata sveitarinnar, Russian Bride. Á plötunni er að finna útsetningar Varsjárbandalagsins á bæði þjóðlögum frá Austur-Evrópu og Gyðingaheiminum. Enn fremur eru á disknum lög eftir meðlim sveitarinnar sem og útsetningar á íslenskum lögum.
Hljómsveitin hefur komð fram á Þjóðlagahátíð á Siglufirði, Græna Hattinum á Akureyri, Café Rósenberg í Reykjavík, Bæjarbíói í Hafnarfirði og fjölmörgum öðrum stöðum.
8. árþúsundið f.Kr.
8. árþúsundið f.Kr. var tímabil sem hófst árið 8000 f.Kr. og lauk árið 7001 f.Kr. samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Skúfasúra
Skúfasúra (fræðiheiti: Rumex thyrsiflorus) er fjölær jurt af ættkvísl súra. Hún líkist túnsúru. Upprunnin frá Evrópu, hefur hún fundist um tíma á Austurlandi.
Lindakrækja
Lindakrækja (fræðiheiti: Scorpidium cossonii) er mosategund af rytjamosaætt. Lindakrækja finnst víða á Íslandi. Hún vex við ferskvatn - við uppsrettur, læki, tjarnir, vötn, áreyrar og í mýrum.
Lindakrækja er sérbýla planta og engar plöntur hafa fundist með gróhirslum á Íslandi.
Elizabeth Taylor
thumb|Elizabeth Taylor árið 1981. Elizabeth Rosemond Taylor (27. febrúar 1932 – 23. mars 2011) var bresk-bandarísk leikkona sem var ein þekktasta kvikmyndastjarna heims og og jafnframt sú hæstlaunaða um tíma. Hún hlaut tvenn Óskarsverðlaun fyrir leik í aðalhlutverki og fjölmargar viðurkenningar.
Æviágrip
Foreldrar Elizabeth Taylor voru bandarískir en bjuggu í London þegar hún fæddist og er hún því oft talin bresk. Faðir hennar var listmunasali en móðirin hafði verið sviðsleikkona áður en þau giftust. Elizabetn átti einn eldri bróður, Howard, sem var þremur árum eldri en hún. Fjölskyldan flutti frá London til Los Angeles árið 1939 þegar Elizabeth var sjö ára vegna ófriðvænlegs ástands í Evrópu en seinni heimstyrjöldin braust út skömmu síðar.
Elizabeth sló í gegn 12 ára gömul þegar hún lék í kvikmyndinni National Velvet. Hún var hjá MGM í 21 ár og lék í 14 kvikmyndum. Skólaganga hennar fór fram hjá MGM og hún fékk prófskírteini frá Miðskólanum í Los Angeles 18 ára gömul.Hún lék barna- og unglingahlutverk í nokkrum vinsælum myndum en öfugt við margar aðrar barnastjörnur gekk henni vel að finna sér stað í fullorðinshlutverkum þegar hún eltist. Fyrsta bitastæða fullorðinshlutverkið fékk hún í kvikmyndinni Father of the Bride 1950, þar sem hún lék á móti Spencer Tracy. Hún fékk líka mjög góða dóma fyrir hlutverk sitt í A Place in the Sun (1951). Næstu myndir hennar voru flestar lítt eftirminnilegar en árið 1955 lék hún aðalkvenhlutverkið í stórmyndinni The Giant á móti James Dean og fékk góða dóma. Hún var tilnefnd til Óskarsverðlauna fyrir aðalhlutverk fjögur ár í röð: Fyrir Raintree County 1957, Cat on a Hot Tin Roof 1958, Suddenly, Last Summer 1959 og fékk svo loks verðlaunin fyrir Butterfly 8 árið 1960.
Árið 1960 sagði hún skilið við MGM og fór til Englands til að leika í myndinni Cleopatra, sem framleidd var af 20th Century Fox. Fyrir það fékk hún eina milljón dollara, sem var hæsta greiðsla sem leikkona hafði nokkru sinni fengið. Jafnframt fékk hún prósentur af tekjum og þegar upp var staðið námu tekjur hennar af myndinni sjö milljónum dollara.
Á meðan tökur á Kleópötru stóðu yfir tókust ástir með Elizabeth og mótleikara hennar, Richard Burton, og giftust þau þegar þau höfðu skilið við maka sína. Þau léku saman í allnokkrum myndum og fyrstu árin hlutu myndir þeirra geysilega aðsókn; sagt var að þegar heyrðist að þau ætluðu að taka sér þriggja mánaða leyfi hefði Hollywood skolfið því næstum helmingur af tekjum bandaríska kvikmyndaiðnaðarins kæmi frá myndum sem annaðhvort þeirra eða bæði ættu þátt að. Frægust þeirra mynda sem þau léku saman í er Who's Afraid of Virginia Woolf? árið 1966 en fyrir hlutverk sitt í henni fékk Elizabeth Óskarsverðlaunin öðru sinni. En frá árinu 1967 hallaði undan fæti og myndir þeirra fengu minni aðsókn en áður. Eftir 1970 fækkaði hlutverkum hennar og síðasta kvikmyndin sem hún lék í var The Flintstones árið 1994. Hún lék þó í einni sjónvarpsmynd eftir það og kom fram í nokkrum sjónvarpsþáttaröðum.
Á síðari árum einbeitti Elizabeth Taylor sér fyrst og fremst að góðgerðamálum og var sérlega ötul við að afla fjár til alnæmisrannsókna og var ein fyrsta stjarnan sem talaði opinskátt um sjúkdóminn en góðvinur hennar og mótleikari, Rock Hudson, dó úr alnæmi 1985. Árið 1992 fékk hún sérstaka viðurkenningu á Óskarsverðlaunahátíðinni fyrir störf sín í þágu alnæmissjúkra. Hún tók gyðingatrú árið 1959, eftir að hún giftist Mike Todd, og var eftir það ötull stuðningsmaður Ísraels og ýmissa málefna sem varða gyðinga. Árið 1999 aðlaði Elísabet Englandsdrottning Elizabeth Taylor og hlaut hún þá nafnbótina Dame Commander of the British Empire. thumb|Elizabeth í myndinni Cleopatra árið 1963
Makar
Elizabeth Taylor var á síðari árum ekki síður þekkt fyrir hjúskaparsögu sína en leikferil en hún giftist alls átta sinnum þótt eiginmennirnir væru aðeins sjö. Hún giftist hótelerfingjanum Conrad Hilton árið 1950 þegar hún var átján ára gömul. Hjónabandið entist í innan við ár og vorið 1952 gekk Elizabeth að eiga leikarann Michael Wilding, sem var 20 árum eldri en hún. Þau eignuðust tvo syni, 1953 og 1955. Þau skildu í janúar 1957 og aðeins viku síðar giftist Elizabeth kvikmyndaframleiðandanum Micheal Todd, sem var 23 árum eldri en hún. Dóttir þeirra fæddist í ágúst sama ár en 22. mars 1958 fórst Todd í flugslysi og var það eina hjónaband Elizabeth sem ekki lauk með skilnaði.
Besti vinur Todds, söngvarinn Eddie Fisher, sinnti Elizabeth mjög vel eftir lát Todds og ekki leið á löngu þar til hann skildi við konu sína, Debbie Reynolds, og giftist ekkjunni ungu aðeins innan við tíu mánuðum eftir slysið. Þau ættleiddu tveggja ára stúlku frá Þýskalandi. Hjónabandið stóð þó ekki traustum fótum og á meðan Elizabeth lék í myndinni Kleópatra hóf hún ástarsamband við mótleikara sinn, Richard Burton. Þau giftust 1964 og áttu í stormasömu hjónabandi sem lauk með skilnaði tíu árum síðar, en eftir aðeins hálft annað ár gengu þau í hjónaband að nýju. Síðara hjónabandið entist þó aðeins í tæpt ár og þau skildu endanlega sumarið 1976. Þau eignuðust ekki barn en Burton ættleiddi báðar dætur Elizabethar.
Í desember sama ár giftist Elizabeth bandaríska öldungadeildarþingmanninum John Warner. Hún fann sig þó ekki sem þingmannsfrú í Washington og þjáðist af þunglyndi. Hún fór í meðferð á Betty Ford-stofnunina og viðurkenndi eftir það að hún væri alkóhólisti og hefði verið háð verkjalyfjum frá unga aldri, en hún hafði nær alla tíð átt við margvísleg heilsufarsvandamál að stríða og lenti einnig í mörgum slysum. Þau John Warner skildu 1982. Árið 1991 giftist Elizabeth svo byggingarverkamanninum Larry Fortensky, sem hún hafði kynnst í einni dvöl sinni á Betty Ford-stofnuninni, en hann var 20 árum yngri en hún. Brúðkaupið var haldið á Neverland-búgarði Michaels Jackson, en þau Elizabeth voru nánir vinir. Hjónabandið entist til 1996.
Atvinnuvegir á Íslandi
Meðal helstu atvinnuvega á Íslandi má nefna:
Listi yfir þjóðgarða á Írlandi
Þjóðgarðar á Írlandi eru 6 talsins. Killarney-þjóðgarðurinn er sá fyrsti sem var stofnaður árið 1932.
Hraunhellir
Skilgreiningar
Hraunhellir er „almyrkt holrúm í hrauni“.
Til þess að teljast hellir er gjarnan við það miðað að holrýmið sé a.m.k. 20 metrar að lengd en annars er talað um skúta eða hraunskúta.
Hraunrásir
Í flestum tilfellum er talað um hraunrásir í þessum samhengi.
Litadýrð í mörgum hraunhellum er vegna útfellinga og efnasambanda sem leka úr veggjunum.
Hraunhellir finnst líka í Holuhrauni.
Myndanir í hraunhellum
Margs konar myndanir finnast í hraunhellum, þar á meðal dropasteinar (dropsteinar), kleprasteinar, hraunfossar og hraunstrá, stundum líka mannvistarleifar. Myndunum má skipta í þrjá flokka: 1) Myndanir sem stafar af rennsli hraunkvikunnar í hellinum, t.d. storkuborð; 2) Afgangsbráð sem lekur inn í hellinn, t.d. dropsteinar; 3) Myndanir sem eru ekki úr hrauni eins og ísmyndanir, sandkastalar, dropasteinar (úr kalki) o.s.frv.
Dropsteinar og hraunstrá
Mest áberandi eru dropsteinarnir úr hraunbráð. Þeir myndast þegar hraun er hálfstorknað og svokölluð afgangsbráð er á hreyfingu í æðum inni í hrauninu og þrýstist út í holrúm í hrauninu og þar með inn um veggi og loft hellanna. Afgangsbráð sem lekur niður úr hellisloftinu myndar 'hraunstrá og spena, en á gólfinu hlaða droparnir upp dropsteina.“
Gullinsækir
Gullinsækir eða golden retriever er vinsælt afbrigði af hundi, sem var upphaflega ræktað til þess að sækja bráð skotveiðimanna. Gullinsækir er algengur fjölskylduhundur. Hann er auðveldur í þjálfun, mjög umburðarlindur og þarfnast ekki mikils frá eigendum sínum annað en matar, reglulegrar hreyfingar og skoðunar hjá dýralækni. Gullinsækir geltir ef honum verður bylt við en er almennt geðgóður hundur og ekki ákjósanlegur sem varðhundur. Gullinsækir er vinsæll blindrahundur.
Hraunhellir
Dæmi
Hraunhellar eru einnig til á eldvirkum svæðum í öðrum löndum og heimsálfum eins og á Hawaii, í Suður-Koreu, Ítalíu og Spáni.
Gullinsækir
Stærð
thumb|left|190px|10 vikna gamall gullinsækir Gullinsækir er fullvaxinn um eins árs gamall en nær fullri þyngd um tveggja ára gamall. Algengt er að rakkar verði um 56-61 cm á hæð á herðakamb en tíkur um 51-56 cm. Rakkar verða um 29-34 kg þegar þeir hafa náð fullri þyngd en tíkur yfirleitt um 27-32 kg.
Hraunhellir
Tilvísanir
Lavaröhre
Kjalarnes
Kjalarnes er nes sem skagar út í miðjan Faxaflóa sunnan megin við mynni Hvalfjarðar, gegnt Akranesi. Á Kjalarnesi er fjallið Esja. Undir rótum Esjunnar er vogskorið láglendi og fram úr því ganga nesin Álfsnes, Brimnes og Kjalarnes. Leiruvogur er sunnan við Álfsnes, norðan við það er Kollafjörður, Hofsvík skerst inn í strönd Kjalarness og svo er Hvalfjörður norðan við það.
Á Kjalarnesi er um 600 manna þorp sem nefnist Grundarhverfi en alls búa 1.349 á Kjalarnesi (2019). Kjalarnes var áður sérstakt sveitarfélag en er nú hluti Reykjavíkur. Suðurmörk Kjalarness eru við Leirvogsá en norðurmörkin við Kiðafellsá. Mörk milli Kjalarness og Kjósar liggja eftir hábungu Esju og síðan Skálafells. Láglendið er víðast hvar allvel gróið og skóglendi er í hlíðum Esju upp frá Mógilsá.
Britta
Britta er íslenskt kvenmannsnafn.
Vallanes
Vallanes er bær og kirkjustaður á Norður-Völlum á Fljótsdalshéraði í Norður-Múlasýslu. Jörðin liggur á nesi milli Grímsár og Lagarfljóts. Bærinn var prestsetur til ársins 1975. Núverandi kirkja var reist árið 1930. Þar er nú stunduð lífræn ræktun á grænmeti og byggi sem er selt undir vörumerkinu „Móðir Jörð“.
Meðal frægra ábúenda á Vallanesi má nefna Stefán Ólafsson (1619-1688) prófast og skáld.
Bæjarnafnið Vallanes er að finna á þremur stöðum á Íslandi: Vallanes í Skagafirði, Vallanes í Hvalfjarðarsveit og Vallanes á Austur-Héraði.
Evklíð
thumb|right|Málverk Justus van Ghents frá 16. öldinni af Evklíð.
Evklíð (gríska: Εὐκλείδης) var forngrískur stærðfræðingur sem var uppi um 300 f.Kr. Hann bjó í Alexandríu í Egyptalandi, sem þá var háborg vísinda og lista í heiminum. Hann er ásamt Pýþagórasi frægasti stærðfræðingur fornaldar, einnig nefndur faðir rúmfræðinnar. Bók (eða bækur) hans, Frumatriði var snemma þýdd á latínu og er mest notaða stærðfræðikennslubók allra tíma og var kennd allt fram í byrjun 20. aldar, eða í um 2000 ár. Ekki er vitað að hve miklu leyti Frumatriði er frumsmíð hans, eða hvað hann hefur haft frá öðrum, en hvað sem því líður er bókin stórvirki. Sagt hefur verið um þessa bók að hún sé önnur áhrifamesta bók í vestrænni menningu. Lítið sem ekkert er að öðru leyti vitað um æviferil Evklíðs.
.gi
.gi er þjóðarlén Gíbraltar.
Helvíti
thumb|right|Helvíti í miðaldahandriti. Helvíti eða víti er í ýmsum trúarbrögðum staður þar sem sálir hinna fordæmdu dvelja og þar sem syndurum er refsað eftir dauðann. Nafnið er samsett úr orðunum hel („ríki hinna dauðu“) og víti („refsing“ eða „bann“).
.gi
Tenglar
Toppdomän
Helvíti
Í Biblíunni
right|thumb|200px|[[Gehenna, 2007]] Gamla testamentið: Nýja testamentið:
Samheiti
Helvíti á sér mörg samheiti á íslensku. Þau eru til dæmis: djöfladíki, heljardíki, kvalastaður, Niðurkot (sbr. sá gamli í Niðurkoti), verri staðurinn og ystu myrkur (sbr. í ystu myrkrum).
Kjötmjöl
Kjötmjöl er malaður  sláturúrgangur og bein  stórgripa og sauðfjár. Það var áður notað sem fóður en því hefur verið hætt vegna hættu á riðusmiti. Kjötmjöl er notað sem áburður en í því er að finna helstu næringarefni sem plöntur þurfa til vaxtar í hentugum hlutföllum.
Elland Road
Elland Road er knattspyrnuvöllur í Leeds á Englandi og heimavöllur Leeds United frá 1919. Völlurinn hefur verið notaður fyrir fótbolta, rúgbí og tónleika.
Álfrún Örnólfsdóttir
Álfrún Helga Örnólfsdóttir (f. 23. mars 1981) er íslensk leikkona, leikstjóri og handritshöfundur. Álfrún fór með aðalhlutverk í kvikmyndinni Dís frá árinu 2004 eftir Silju Hauksdóttur. Fyrsta kvikmynd eftir Álfrúnu er heimildarháðmyndin Band sem fjallar um gjörningahljómsveitina The Post Performance Blues Band, en Álfrún er einn meðlima hennar. Álfrún hefur einnig ljáð mörgum hljóðbókum á Storytel rödd sína.
Grettir Algarsson
Grettir Algarsson, áður Hector Ian Munro Davidson (f. 1900 - d. ekki vitað) var vestur-íslenskur landkönnuður sem fæddist í Kanada. Hann freistaði þess árið 1925 að komast fyrstur manna á Norðurpólinn svo óyggjandi væri en metnaðarfullur leiðangur hans náði ekki því takmarki.
Bakgrunnur
Grettir Algarsson fæddist í Vancouver í Bresku-Kólumbíu árið 1900. Foreldrar hans munu hafa verið íslensk, en af ókunnum ástæðum var drengurinn settur í fóstur til hjóna frá Skotlandi og ólst hann upp sem Hector Ian Munro Davidson. Grettir lærði því aldrei íslensku og hafði engin sérstök tengsl við Ísland, en leit þó á sig sem Íslending og tók upp hið íslenska nafn sitt eftir að hann komst á fullorðinsár, þótt föðurnafnið virðist augljós misritun.
Árið 1927 freistaði blaðamaðurinn Árni Óla þess að varpa ljósi á líf Grettis í grein í Lesbók Morgunblaðsins en varð lítið ágengt. Enginn í Íslendingasamfélaginu vestanhafs virtist vita hverra manna Grettir væri, þótt hann hefði öðlast mikla frægð fyrir heimskautaferð sína.
Stefnt á pólinn
Grettir hóf að stunda sjómennsku á táningsaldri og var skráður á sæfarendaskýrslur undir uppeldisnafni sínu. Rétt um tvítugt var hann orðinn stýrimaður á stóru úthafsskipi, en þá greip ævintýraþráin í taumana. Hann sagði upp stöðu sinni 22 ára gamall og hófst handa við að undirbúa leiðangur til norðurslóða. Í Englandi tryggði hann sér litla skútu til fararinnar og gaf heitið Beltai. Eftir talsverða undirbúningsvinnu lagði skipið af stað sumarið 1924 en ekki vildi betur til en svo að það lenti í árekstri á Norðursjó, laskaðist mikið og var leiðangurinn varð úr sögunni.
Meðan á undirbúningi ferðarinnar stóð kynntist Grettir nýsjálenska sæfaranum Frank Worsley, sem hafði verið ferðafélagi Ernest Shackleton í frægum heimskautaleiðangri hans. Þótt Worsley væri nærri þrjátíu árum eldri en Grettir, sem var bæði kornungur og óþekktur, heillaðist hann af ákafa og metnaði hans. Ákváðu þeir að undirbúa í sameiningu nýjan leiðangur sumarið 1925.
Áform Grettis voru stórhuga, en hann hugðist festa kaup á lítilli flugvél sem borið gæti þrjá menn og nokkurra mánaða vistir. Vélinni skyldi siglt til Svalbarða og þaðan flogið á Norðurpólinn, þar sem ætlunin var að brotlenda, skilja flakið eftir og ganga því næst heim frá pólnum. Erfitt reyndist að finna hentuga vél miðað við þessi áform og ákvað Grettir í staðinn að freista þess að láta útbúa fyrir sig loftskip með það að markmiði að fljúga á pólinn og til baka. Gerð loftfarsins tók lengri tíma en til stóð, meðal annars vegna þess að leiðangurinn hafði ekki úr miklum fjármunum að spila. Því varð að hætta við loftskipasiglinguna á pólinn, en árið 1926 varð Fridtjof Nansen fyrstur til að fljúga yfir Norðurpólinn með þeirri aðferð.
Þótt frumforsenda ferðalagsins væri brostin ákváðu Worsley og Grettir að halda sínu striki og héldu í rannsóknarleiðangur til Svalbarða sumarið 1925. Farið var á gamalli seglskútu sem gefið var heitið Ísland. Var leiðangurinn útbúinn af miklum vanefnum, þar sem leiðangursmenn betluðu m.a. vistir af vinum, kunningjum og áhugafólki um ferðalagið. Vísindalegur ávinningur ferðarinnar varð töluverður, þar sem náttúruvísindamenn og kortagerðarmenn voru með í för. Þannig tókst að afla upplýsinga um strauma, sjávarbotn og nákvæma hnattstöðu ýmissa eyja í Svalbarða-eyjaklasanum. Ritaði Worsley bók um leiðangurinn sem vakti allnokkra athygli.
Eftirmæli
Í ljósi hinna miklu yfirlýsinga í aðdraganda leiðangursins um ferð á Norðurpólinn litu ýmsir svo á að ævintýrið hefði misheppnast illilega. Sögur komust á kreik um að Grettir væri hálfgerður svikahrappur eða að mistök hans hafi orðið til að eyðileggja leiðangurinn. Vildu Íslendingar þá lítið af hinum nýuppgötvaða landa sínum vita og var t.a.m. skopast með landkönnunarafrek hans í revíunni Eldvígslan sem sett var upp í Iðnó árið 1926. Vildi Árni Óla rétta hlut Grettis með Lesbókargrein sinni árið 1927, en fljótlega síðar mátti hann heita öllum gleymdur.
Ekki varð framhald á pólferðum Grettis Algarssonar eftir leiðangurinn 1925. Nafn hans hvarf úr fréttum og dánarár er óþekkt. Þó er vitað að löngu eftir Svalbarðaferðina kvæntist hann í New York konu sem var 20 árum yngri en hann, Beatrice Emma Kraft. Hann stofnaði vélaverkstæði í Quebec, Algarsson Engineering Company Ltd. og gerðist uppfinningamaður. Hann fékk skráð nokkur einkaleyfi fyrir tækjabúnaði á árunum í kringum 1940.
9. árþúsundið f.Kr.
9. árþúsundið f.Kr. var tímabil sem hófst árið 9000 f.Kr. og lauk árið 8001 f.Kr. samkvæmt gregoríska tímatalinu.
954
954 (CMLIV í rómverskum tölum)
Keisarapápíska
Keisarapápíska var stjórnarfyrirkomulag þar sem æðsti maður ríkis er jafnframt æðsti maður kirkju, eins og t.d. var í  Býsanska ríkinu.
Magnús Á. Árnason
'''Magnús Á. Árnason''' (28. desember 1894 – 13. ágúst 1980) var íslenskur listmálari, högglistamaður, tónsmiður og þýðandi. Magnús var einn af stofnendum Félags íslenskra myndlistarmanna (FÍM).
Magnús fæddist í Narfakoti, Innri-Njarðvík. Hann var sonur Árna Pálssonar, bónda og kennara, og konu hans, Sigríðar Magnúsdóttur. Magnús stundaði nám 1912-13 í Den Tekniske Sélskabs Skole í Kaupmannahöfn og var Thorsen kennari hans; 1918-22 í California School of Fine Arts í San Francisco, kennarar voru málararnir Lee Randolph og Spencer Macky og myndhöggvarinn Ralph Stackpole og árið 1924-26 í Anillaga Musical College, kennari hans þar var tónskáldið George Edwards.
Magnús var giftur Barböru Árnason listakonu.
Ódalíska
thumb|300px|Ódalíska og þræll eftir [[Jean Auguste Dominique Ingres, máluð 1840]] Ódalíska var óspjölluð ambátt í tyrknesku kvennabúri sem með tíð og tíma gat orðið hjákona eða eiginkona hins tyrkneska soldáns.
Orðið er komið úr frönsku, en á uppruna sinn að rekja til tyrkneska orðsins odalık, sem þýðir herbergisþerna eða salmeyja, en oda þýðir herbergi eða salur.
Ódalískur voru neðstar í virðingastiga kvennabúrsins, og þjónustuðu ekki soldáninn sjálfan, heldur hjá- og/eða eiginkonur hans og voru sérlegar þjónustumeyjar þeirra. Ódalískur voru venjulega ambáttir sem soldáninn fékk gefins og stundum voru það foreldrar stúlkunar sem gáfu soldáninum dóttur sína og vonuðust til að hún yrði hjákona hans eða eiginkona og kæmist þannig til áhrifa.
Ef ódalískurnar voru óvenju fallegar eða höfðu einstaka dans- eða sönghæfileika þá gekkst hún undir þjálfun til að verða hugsanleg hjákona soldánsins. Ef hún síðan varð valin til að sofa hjá soldáninum varð hún sjálfkrafa hjákona hans. Flestar hjákonur soldánsins hittu hann þó aðeins einu sinni, nema þær væru sérstaklega vel að sér í dansi, söng eða rekkjubrögðum og næðu þannig athygli hans. Ef hjákona fæddi soldáninum son varð hún sjálfkrafa eiginkona hans.
Birnir (mannsnafn)
Birnir er íslenskt karlmannsnafn.
.gn
.gn er þjóðarlén Gíneu.
Tenglar
Toppdomän
Brandari
Brandari getur átt við:
1737
Árið 1737 (MDCCXXXVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Tungnárhraun
thumb|Tungnárhraun (Búrfellshraun) við Hjálparfoss Tungnárhraun er samheiti yfir allmörg hraun sem upptök eiga á Tungnáröræfum, í eldstöðvum sem flestar tilheyra Veiðivatnagosreininni en hún tengist megineldstöð í Bárðarbungu. Hraunin eru flest stór og hafa runnið niður með Tungná og Þjórsá. Þjórsárhraunið mikla er þeirra elst og stærst. Það rann fyrir um 8700 árum og nær til sjávar við Eyrarbakka og Stokkseyri. Búrfellshraun er einnig gríðarmikið hraun sem rann frá gígaröð á Veiðivatnasvæðinu og niður í Landsveit fyrir um 3200 árum. Tungnárhraunin eru stórdílótt þar sem stórir ljósir feldspatdílar sitja í dökkum fínkorna grunnmassa. Elsa G. Vilmundardóttir skilgreindi þessi hraun, rannsakaði þau og kortlagði. Í rannsóknarskýrslu Elsu frá 1977 er ellefu Tungnárhraunum lýst, þar hafa þau einkennisstafina THa til THk og er raðað eftir aldri.
Jón Bloxwich
Jón Bloxwich var biskup á Hólum 1435 – 1440, eða í 5 ár.
Liður
Liður getur átt við eftirfarandi:
Jón Bloxwich
Jón Bloxwich var enskur munkur af reglu Karmelíta og baccalaureus í guðfræði. Hann fékk árið 1435 páfaveitingu fyrir biskupsembætti á Hólum. Sjá páfabiskupar. Hann kom til Englands vorið 1436 og fór á fund konungsins, Hinriks VI. Hann fékk leyfi til að senda ensku Íslandskaupmennina til þess að rannsaka biskupsdæmið og gefa skýrslu um ástand þess árin 1436–1439. Jón Bloxwich kom aldrei hingað til lands og mun hafa misst biskupsdæmið af því að hann gat ekki greitt embættisgjöld sín í féhirslu páfa. Hann lét af embætti 1440 eða 1441.
Lítið annað er vitað um uppruna Jóns Bloxwich, ekki heldur hvað um hann varð, eða hvenær hann dó.
Bríana
Bríana er íslenskt kvenmannsnafn.
Ottó
Ottó er íslenskt karlmannsnafn.
Cupressoideae
Cupressoideae er undirætt trjáa og runna í einisætt (Cupressaceae). Tegundirnar fyrirfinnast allar á norðurhveli jarðar nema Juniperus procera sem vex yfir á suðurhvel.
Flokkun
Undirættinni Cupressoideae var lýst 1826 af Robert Sweet í Sweet’s Hortus Britannicus: or a catalogue of plants cultivated in the gardens of Great Britain, arranged in natural orders ..., bls 372 sem "Subordo Cupressinae", án lýsingar.
Það eru ellefu núverandi ættkvíslir í undirættinni Cupressoideae, þar af fimm með einungis einni tegund.
Paragvæ
Paragvæ er landlukt land í Suður-Ameríku með landamæri að Argentínu í suðri og suðvestri, Brasilíu í norðaustri og Bólivíu í norðvestri. Heiti þess er dregið af nafni Paragvæfljóts sem rennur í gegnum mitt landið frá norðri til suðurs. Landið er stundum kallað „hjarta Ameríku“ vegna legu þess í miðri álfunni.
Gvaraníar höfðu búið í landinu í a.m.k. þúsund ár áður en Spánverjar komu þangað árið 1516. Spænski landkönnuðurinn Juan de Salazar de Espinosa stofnaði borgina Asúnsjón árið 1537. Landið varð miðstöð fyrir trúboð Jesúíta meðal frumbyggja á svæðinu. Árið 1811 lýsti landið yfir sjálfstæði frá Spáni. Árið 1814 komst einræðisherrann José Gaspar Rodríguez de Francia til valda og ríkti til dauðadags 1840. Stjórn hans einkenndist af einangrunarstefnu og efnahagslegri verndarstefnu. Eftir lát hans var Paragvæ undir herforingjastjórnum. Paragvæstríðið braust út 1864 milli Paragvæ og bandalags Úrúgvæ, Brasilíu og Argentínu. Í stríðinu féllu milli 60 og 70% íbúa Paragvæ og ríkið neyddist til að láta Argentínu og Brasilíu eftir um 140.000 km² landsvæði. Á 20. öld var landið undir herforingjastjórnum, síðast undir forsæti Alfredo Stroessner sem ríkti frá 1954 til 1989. Fyrstu frjálsu þingkosningar í landinu voru haldnar 1993. Eftir aldamótin 2000 hefur verið mikill hagvöxtur í Paragvæ sem náði hámarki, 14,5%, árið 2010.
Langflestir íbúa landsins búa í suðausturhlutanum, þar af nærri þriðjungur í eða við höfuðborgina, Asúnsjón. Frumbyggjamálið gvaraní er útbreiddara en spænska en bæði málin eru opinber tungumál landsins. Efnahagur Paragvæ byggist aðallega á landbúnaði, einkum sojabaunaræktun og nautgriparækt. Paragvæ er fjórði stærsti sojabaunaframleiðandi heims. Þrátt fyrir mikinn hagvöxt undanfarin ár er talið að milli 30 og 50% íbúa landsins búi við fátækt.
Landfræði
Paragvæfljót skiptir landinu í tvö landfræðilega aðgreind svæði; austurhéraðið (Región Oriental) og vesturhéraðið (Región Occidental), sem er líka þekkt sem Chaco og er hluti af láglendinu Gran Chaco. Paragvæ liggur milli 19. og 28. gráðu suðlægrar breiddar og 54. og 63. gráðu vestlægrar lengdar. Landið er að mestu grösugar sléttur með skógi vaxnar hæðir í austurhlutanum. Í vestri eru láglendar sléttur.
Veðurfar
Þar sem engin fjöll standa í vegi fyrir vindum geta þeir náð allt að 161 km/klst hraða. Þetta getur leitt af sér snöggar hitabreytingar. Milli apríl og september geta þeir jafnvel fallið niður fyrir frostmark. Janúar er heitasti sumarmánuðurinn með 28,9˚ meðalhita.
Úrkoma er mjög breytileg eftir landsvæðum, með mikla úrkomu í austurhlutanum og hálfþurrt loftslag vestast. Skógarbeltið austast fær 170 cm meðalúrkomu árlega meðan Chaco-svæðið í vestri nær einungis 50 cm. Í vestri fellur úrkoman óreglulega og gufar hratt upp, sem eykur enn á þurrka svæðiðsins.
Efnahagslíf
thumb|right|Skýringarmynd yfir útflutning Paragvæ. Paragvæ hefur notið mikils hagvaxtar milli 1970 og 2013, með 7,2% vöxt á ári að meðaltali. Árin 2010 og 2013 var hagvöxtur í Paragvæ meiri en í nokkru öðru Suður-Ameríkulandi, 14,5% og 13,6% hvort árið.
Árið 2010 lýsti Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn því yfir að innan við 10% af verkafólki í Paragvæ greiddi í lífeyrissjóð. 95% af lífeyriskerfi Paragvæ liggur í tveimur sjóðum, einum fyrir einkageirann og einum fyrir opinbera starfsmenn (og fyrrum hermenn úr Chaco-stríðinu).
Öll raforka í Paragvæ er framleidd með vatnsaflsvirkjunum. Framleiðslugeta Paragvæ er 8.110 MW og framleiðslan er 63 milljarðar KWh á ári, en innanlandsneysla er aðeins 15 milljarðar KWh. Paragvæ selur umframorku til nágrannaríkjanna og er stærsti útflutningsaðili raforku í heimi. Tvær stórar virkjanir sjá landinu fyrir allri raforkuframleiðslu þess. Þar af er Itaipu-virkjunin langstærst, en hún er önnur stærsta vatnsaflsvirkjun heims.
Auk raforkunnar er Paragvæ sjötti mesti sojabaunaútflytjandi heims, annar mesti steviuútflytjandi heims, annar mesti tungolíuútflytjandi heims, sjötti mesti maísútflytjandi heims, 10. mesti hveitiútflytjandi heims og 8. mesti nautakjötsútflytjandi heims.
Óformlegi geirinn myndar stóran hluta hagkerfisins, sem felst í endursölu innfluttra neysluvara til nágrannalanda, auk mikils fjölda örfyrirtækja og götusala. Efnahagslífið hefur orðið fjölbreyttara síðustu áratugi, þar sem raforkuframleiðsla, framleiðsla á varahlutum og fataiðnaður hafa rutt brautina. Paragvæ státar af einu stærsta fríverslunarsvæði heims, Ciudad del Este, á eftir Miami og Hong Kong.
Stór hluti íbúanna í sveitum landsins lifir að mestu af sjálfsþurftarbúskap. Vegna þess hve óformlegi geirinn er stór er erfitt að gera sér nákvæma mynd af umfangi hagkerfisins. Hagkerfið óx hratt milli 2003 og 2013 vegna hækkandi heimsmarkaðsverðs á neysluvörum sem, ásamt hagfelldu veðurfari, efldi útflutning landsins.
Akurnjóli
Akurnjóli (fræðiheiti: Rumex stenophyllus ) er stórvaxin fjölær jurt af ættkvísl súra. Upprunnin frá Evrópu, hefur hann fundist á Íslandi.
Ubuntu Netbook Edition
thumb|Íslensk útgáfa af Ubuntu Netbook Remix útgáfu 9.10.
Þessi útgáfa af Ubuntu er ekki lengur studd sem sérstakt stýrikerfi, hún rann inn í Ubuntu 11.04 og hefur verið partur af Ubuntu síðan.
Flotgengi
Flotgengi eða fljótandi gengi er gengisstefna þar sem gengi gjaldmiðils er leyft að fljóta miðað við gjaldeyrismarkað. Slíkur gjaldmiðill er kallaður fljótandi gjaldmiðill. Andstæða flotgengis er fastgengi.
Kostir fyrirkomulagsins er að ef sveiflur í hagkerfinu eru ekki í takt við sveiflur annara landa, endurspeglast það í gengi gjaldmiðilsins, m.ö.o gengi krónunnar endurspeglast af aðstæðum í hagkerfinu á hverjum tíma. Annar kostur er sá að leiða má að því líkur að minni hætta sé á fjármálakreppum en þegar fastgengisstefna er við lýði.
Davíðshús
Davíðshús er safn sem stendur við Bjarkarstíg 6 á Akureyri. Þar var heimili Davíðs Stefánssonar þjóðskálds frá Fagraskógi við Eyjafjörð. Þar er nú safn opið almenningi.
Á efri hæð hússins er íbúð Davíðs varðveitt eins og hann skildi við hana árið 1964. Þar eru húsmunir skáldsins, bækur og listaverk og engu hefur verið haggað. Bókasafn Davíðs er mikið að vöxtum og eitt hið vandaðasta og verðmætasta sem til er í landinu. Að auki er þar að finna fágæt listaverk eftir vini skáldsins. Á neðri hæð hússins er íbúð sem rithöfundar og fræðimenn geta fengið til afnota í lengri eða skemmri tíma.
Saga
Davíð Stefánsson skáld frá Fagraskógi lét reisa hús sitt við Bjarkarstíg 6 á Akureyri og flutti í það árið 1944. Þar bjó hann fram til ársins 1964 að hann lést. Erfingjar Davíðs skálds ánöfnuðu Akureyrarbæ bókasafni og innanstokksmuni hússins. Upphaflega stóð til að koma mununum fyrir á Amtsbókasafninu, en nokkrir vinir skáldsins efndu þá til landssöfnunar og var húsið keypt og afhent bænum til umsjár.
Á afmæli skáldsins 1965 var opnað safn á efri hæð hússins. Þar er íbúð Davíðs varðveitt eins og hann skildi við hana. Þar er meðal annars bókasafn skáldsins sem var eitt merkasta bókasafn landsins í einkaeigu. Að auki eru þar fágæt listaverk eftir vini skáldsins. Húsið er í dag friðað í A- flokki.
Rithöfunda- og fræðimannaíbúð
Rithöfunda- og fræðimannaíbúð er á neðri hæð hússins, ætluð til afnota í allt að einn mánuð gegn vægu gjaldi. Íbúðin er með hliðstæðum búnaði og almennt er í sumarhúsum starfsmannafélaga.
Jóhannes Gijsen
Jóhannes Mattías Gijsen (upphaflega Joannes Baptist Matthijs Gijsen) (7. október 1932 − 24. júní 2013) var biskup kaþólsku kirkjunnar á Íslandi á árunum 1996−2007.
Hann fæddist í Oeffelt í Hollandi og var vígður til prests 1957. Séra Jóhannes var skipaður biskup í Roermond í Hollandi 20. janúar 1972 og var síðar vígður af Páli páfa VI í Róm 13. febrúar 1972. Séra Jóhannes þótti harður í horn að taka af frjálslyndum kaþólikkum í Hollandi og átti í ýmsum útistöðum og deilum. Hann sagði af sér biskupsembættinu í Roermond 22. janúar 1993 og fékk embætti biskups í Maastricht 3. apríl 1993 en var síðar skipaður stjórnandi biskupsdæmisins í Reykjavík 24. maí 1996. Hann gegndi því embætti allt þar til Pétur Bürcher tók við 30. október 2007.
Árið 2010 komu fram í Hollandi ásakanir um að Jóhannes Gijsen hefði gerst sekur um kynferðislega misnotkun gegn börnum í hollenskum skóla á sjötta og sjöunda áratugnum. Hann neitaði þeim ásökunum.
2. nóvember 2012 var birt í Reykjavík skýrsla sem sérstök rannsóknarnefnd, skipuð af kaþólsku kirkjunni, hafði unnið um kynferðisbrot presta og starfsmanna kaþólska söfnuðarins á Íslandi og Landakotsskóla, sem rekinn hafði verið lengi af söfnuðinum. Beindust ásakanir ekki síst gegn séra Ágúst George skólastjóra og Margréti Müller kennara við skólann. Niðurstaða nefndarinnar var sú að allir biskupar kaþólsku kirkjunnar hefðu brugðist skyldum sínum með því að þagga niður kvartanir yfir hátterni séra Georges og annarra, þar á meðal Jóhannes Gijsen. Var sérstaklega vísað til þess að hann hefði eyðilagt bréf frá manni sem lýsti slæmri reynslu sinni í Landakotsskóla. Jafnframt var þá upplýst að Gijsen biskup hefði árið 1998 lagt til við páfagarð að séra George væri veitt sérstök viðurkenning.
3. október
3. október er 276. dagur ársins (277. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 89 dagar eru eftir af árinu.
Sundhöll Reykjavíkur
thumb|right|Sundhöll Reykjavíkur. Sundhöllin í Reykjavík er íslensk innanhússundlaug við Barónstíg í Reykjavík. Sundhöllin var vígð 23. mars 1937 og var byggð fyrir 650 þúsund krónur. Það var Guðjón Samúelsson, húsameistari ríkisins sem teiknaði bygginguna.
Ólafur Kalstað Þorvarðsson varð árið 1936 fyrsti forstjóri Sundhallarinnar.
Árið 2013 var ákveðið að reisa útisundlaug við Sundhöllina. Heba Hert­ervig, Karl Magnús Karls­son og Ólaf­ur Óskar Ax­els­son hjá VA Arki­tekt­um hönnuðu laugina sem var opnuð í desember 2017.
Gulleldurinn
right|thumb|60px| Gulleldurinn Gulleldurinn (frönsku: oriflamme) var hinn rauði ríkis- og gunnfáni Frakka á miðöldum.
Gulleldurinn var hinn heilagi vimpill (oddveifa) Sankti-Denis, sem er klaustur í samnefndu úthverfi Parísar. Vimpillinn var rauður eða rauðgulur og var látinn blankta af lensu. Samkvæmt einni helgisögninni er liturinn þannig til kominn að vimplinum hafi verið dýft í blóð heilags Denis eftir að hann var hálshöggvinn. Gulleldurinn varð síðan herfáni Frakkakonunga, og var honum hampað af merkisbera konungs í hvert skipti sem gengið var til stríðs. Merkisberi gulleldsins, Gulleldberinn (Porte Oriflamme), varð síðar tignarheiti og þótti mikill heiður, rétt eins og starfið var mikilvægt og sérstaklega hættulegt, enda vinsælt að fella merkisberann í styrjöldum.
Franska orðið oriflamme er úr latínu, aurea flamma, en það þýðir „logar gulls“.
X-ið
X-ið 977 er útvarpsstöð í eigu Sýn sem spilar mestmegnis rokktónlist. X-ið fór fyrst í loftið í nóvember 1993. Fyrstu tónlistastjórar stöðvarinnar voru Sigmar Guðmundsson og Björn Baldvinsson. Stöðin var stofnuð af félaginu Aflvakinn hf. sem rak fyrir Aðalstöðina.
Vindgangur
Vindgangur eða prump í daglegu tali er loft í meltingarveginum sem líkaminn losar sig við. Það er annars vegar loft sem við gleypum og hins vegar loft sem myndast við niðurbrot ómeltanlegrar fæðu. Sumar tegundir kolvetna eru ómeltanleg, þau færast frá smáþörmum yfir í ristil þar sem bakteríur sundra þeim og mynda aðallega lofttegundirnar vetni og koldíoxíð. Lyktin sem fylgir oft vindgangi stafar af brennisteinssamböndum sem sumar bakteríur í ristlinum mynda.
X-ið
Funkþátturinn
Funkþátturinn fjallar um raftónlist. Hann fór fyrst í loftið í sömu viku og útvarpsstöðin var stofnuð. Fyrsti stjórnandi þáttarins var Þorsteinn Hreggviðsson (einnig þekktur sem Þossi) en árið 1998 tók Baldur Ingi Baldursson við þættinum. Snemma árs 2008 bættist Sveinbjörn Pálsson við sem meðstjórnandi þáttarins. Haustið 2011 bættist Símon Guðmundsson við hóp stjórnanda þáttarins.
Vindgangur
Fæðutegundir sem innihalda sykrur (tegund kolvetna) geta valdið vindgangi en fita og prótín valda litlum vindgangi. Þær sykrutegundir sem geta leitt til vindgangs heita raffínósi, laktósi og frúktósi. Flestir mynda hálfan til einn og hálfan lítra af lofti á dag og losa það um 14-23 sinnum yfir daginn.
Kýr mynda mikið metangas þegar þær leysa vind en það er gróðurhúsalofttegund.