cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dátar
Seinni platan
"Lögin á plötunni heita Fyrir þig, Hvers vegna, Gvendur á eyrinni og Konur. Texta við öll lögin hefur Þorsteinn Eggertsson gert og hefur hann leyst það hlutverk af hendi með mestu prýði. Hann kemst víða skemmtilega að orði, eins og t. d. þegar hann segir frá kvenpeningnum í Kína, en þar eru konurnar svo margar, „að kringum jörðina þær næðu, ef þær stæðu í röð. ..."
Á einum stað í sama texta skýtur upp kollinum skemmtilegt suðurnesjaslang, þ. e. orðatiltækið „að pæla í e-u". Kannski ekki óeðlilegt, þar eð Þorsteinn óx úr grasi suður með sjó. Þorsteinn er án efa í hópi okkar beztu textagerðarmanna, og vonandi eiga fleiri eftir að njóta góðs af hæfileikum hans.
Þessi hljómplata verður án efa til þess að auka hróður Dáta um allan helming, og er það vel, því að hljómsveitin á góðar víðtökur skilið eftir að hafa sent frá sér svo ágæta plötu. Það er einhver ferskur blær yfir öllu gumsinu, og fyrir það hengjum við medalíu með stjörnu og hala í barminn á Rúnari og hinum „dátunum".“
Segja má að lagið Gvendur á Eyrinni af seinni plötu Dáta sé fyrsta íslenska popplagið sem sameinar allt það sem gott popplag þarf til að lifa og verða klassískt. Gott lag og ljóð sem er einfalt í uppbyggingu en um leið innihaldsríkt og gefandi, sannkallað „bít“ lag. Ljóð Þorsteins um líf hins venjulega verkamanns þar sem ekkert er sjálfgefið en lífið stöðug óvissa og hark ásamt lagi Rúnars sameina þessa þætti. Þegar platan kom út voru samt ekki allir á því að svona lag með slíku innihaldi ætti upp á pallborðið hjá ungu kynslóðinni.
PÚKÓ TEXTI
„Kæra Vika!
Við erum hérna tvær stelpur og erum báðar ægilegir aðdáendur Dáta. Núna nýlega er nýjasta platan þeirra loksins komin á markaðinn. Þar er eitt lag sem okkur finnst svaka næs, en textinn við það er svo púkalegur og gamaldags, að við erum alveg rasandi. Hann er um einhvern kall á Eyrinni og er svo dreifbýlislegur, að hann gæti verið frá því árið sautján hundruð og súrkál. Önnur okkar á fimmtuga frænku og hún syngur oft eitthvert lag sem heitir Bjössi á mjókurbílnum. Þessi texti um Gvend á Eyrinni er nákvæmlega eins. Hvernig dettur Dátum í hug að setja svona texta við verulega sætt og næs bítlalag?
Bless. Tvær með Dátum.
(Vikumenn svara)
Textar Þorsteins Eggertssonar
Teiknarinn, blaðamaðurinn, rokkarinn og textahöfundurinn Þorsteinn Eggertsson á langan og farsælan ferill í popp heimum. Þar hefur hann komið víða við sem blaðamaður skrifandi greinar um tónlist, sem teiknari við gerð plötuumslaga og ljóðskáld á flestum hljómplötum íslenskra poppara.
Á fyrri fjögurra laga plötu Dáta (svokölluð EP eða Extended play plata) á Þorsteinn heiðurinn að textanum við hið ljúfa ástarlag „Leyndarmál“ sem Þórir Baldursson samdi. Lagið sló rækilega í gegn og gerði Dáta að vinsælustu hljómsveit Íslands 1966.
Þegar seinni platan kom út 1967 átti Þorsteinn textana við öll fjögur lögin sem Rúnar Gunnarsson samdi: Gvend á Eyrinni, Fyrir þig, Hvers vegna og Konur. Sú plata fékk einróma lof gagnrýnenda og voru flestir á því að lagið um Gvend á Eyrinni væri gott lag með góðum texta og fullboðlegt í poppheimum.
Þorsteinn sem var vinur og félagi Rúnars fór með hljómsveitinni í spilaferðir um landið sumrin 1966 og 1967. Hlutverk hans í þessum ferðum var var að skrifa pistla sem kynningarfulltrúi hljómsveitarinnar fyrir blöð og tímarit ásamt því að hvetja Útvarpið (RÚV) til að spila Dáta sem mest.
thumb|left|600px
Guðirnir deyja ungir
Stuttu eftir útkomu fyrri plötu Dáta hætti gítarleikarinn Hilmar en við stöðu hans tók Magnús Magnússon. Hann spilaði með þeim um hríð en Magnús var einfari, ekki allra og nokkru eftir útkomu seinni plötunnar tók hann eigið líf. Þessi hörmulegi atburður fékk mjög á meðlimi Dáta sem ákváðu þó að halda áfram. Við tók hljómborðsleikarinn Karl Sighvatsson sem fór með þeim um landið að skemmta á dansleikjum sumarið 1967. Þegar þeirri vertíð lauk sagði Kalli skilið við hljómsveitina og í kjölfarið lögðu Dátar upp laupana.
Rúnar, sem þá var búinn að stofna fjölskyldu og var orðinn ábyrgur faðir gekk til liðs við hljómsveit Ólafs Gauks, en álag Dátatímans, móðurmissir og vitneskja um óöruggan uppruna tóku sinn toll og árið 1972 féll hann fyrir eigin hendi. Hilmar valdi líka þessa leið árið 1978 en Karl Sighvatsson lést í bílslysi árið 1991. Stefán trommuleikarinn lést svo úr krabbameini árið eftir.
Örlög þessarar hljómsveitar eru því furðulega skrýtin. Hljómsveitin hafði alla burði til að leggja heiminn að fótum sér en flosnaði upp eftir aðeins tvö ár. Dauðinn virtist hafa tekið völdin og af þessum sex meðlimum Dáta frá 1965 – 1967 er aðeins Jón Pétur einn á lífi í dag.
SG hljómplötur
45-snúninga plötur.
Þakreyr
Þakreyr (Phragmites australis) hávaxin grastegund, sem vex við grunnar strendur, vötn, skurði og strandengi]. Hálmurinn var notaður, sérstaklega fyrr á tímum í þök. Þakreyr getur orðið að 5 metra hár, en á Norðurlöndum þó aðeins 1 til 4 metrar. Hann finnst á fáeinum stöðum á Íslandi.
Bleikt & Blátt
Bleikt og Blátt var erótískt tímarit á Íslandi gefið út á árunum 1989-2008.
Tímaritið var upphaflega hugsað sem fræðslurit um kynlíf en þróaðist út í hefðbundið ljósblátt tímarit þar sem áherslan var á myndefni af nöktu kvenfólki. Var tímaritið nokkuð umdeilt, sérstaklega í ritstjórnartíð Davíðs Þórs Jónssonar.
Súkre
right|250px|thumb|Aðsetur héraðsstjóraembættisins í Súkre.
Súkre (spænska: Sucre) er önnur tveggja höfuðborga Bólivíu. Í borginni hefur dómsvaldið og löggjafavaldið aðsetur, á meðan að stjórnin hefur aðsetur í La Paz. Í borginni búa u.þ.b. 300.000 manns (2011).
Borgin sem áður var nefnd La Plata, var gefið nýtt nafn um leið og hún var gerð að höfuðborg árið 1839, og látin heita eftir þjóðarhetjunni Antonio José de Sucre.
Alsdorf
thumb|Alsdorf kastali Alsdorf er bær í vesturhluta Þýskalands, u.þ.b. 50 km vestan af Köln og 10 km austan hollensku landamæranna. Árið 2015 bjuggu þar 46.880 manns.
Abuja
right|250px|thumb|Staðsetning Abútja í Nígeríu. thumb|left|200px|Abútja Abuja er höfuðborg Nígeríu. Á stórborgarsvæði hennar búa um 2,4 milljónir manns (2015). Þegar það var tekin ákvörðun um að breyta um höfuðborg í landinu árið 1976 (þáverandi höfuðborg var Lagos) var ákveðið svæði nálægt miðju landsins. Abuja er dæmi um tilbúið samfélag.
Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999
Árið 1999 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 88. skipti. Enginn virtist geta stöðvað KR-inga ,á 100 ára afmæli félagsins, sem að unnu sinn 21. titil, sinn fyrsta í 31 ár, eða síðan 1968. KR-ingar áttu í harðri baráttu við ÍBV um Íslandsmeistaratitilinn fram eftir sumri. Eftir 3-0 sigur KR á ÍBV í Frostaskjóli í 15. umferð voru KR-ingar komnir með aðra hönd á Íslandsbikarinn, með 5 stiga forystu. Markahæstur á mótinu var Steingrímur Jóhannesson, leikmaður ÍBV með 12 mörk. Styrktaraðili mótsins var Landssíminn.
Spáin
Fyrir upphaf leiktímabilsins spáðu þjálfarar og leikmenn liða í Landssímadeildinni fyrir um úrslit deildarinnar, rétt eins og fyrri tímabli. KR var spáð sigri, en Grindavík og Víkingum var spáð falli.
16. umferð
Breiðablik 2 - 1 Keflavík:
Grindavík 2 - 2 ÍA:
ÍBV 3 - 0 Víkingur:
Fram 0 - 2 KR:
Í Laugardalnum tóku Framarar á móti KR-ingum. KR-ingar höfðu 5 stiga forskot á toppinum og kæmust skrefnu nær titlinum með sigri á Fram. Fram hafði hafið leik í deildinni á mikilli ferð en þeim hafði fatast flugið í síðustu umferðum. Lítið líf var í leiknum í fyrri hálfleik, Framarar virtust ekki hafa mikinn kraft og smituðust KR-ingar af því kraftleysi, en þeir spiluðu ekki vel heldur. Bjarki Gunnlaugsson, mesti markaskorari KR þetta sumar þurfti að yfirgefa völlinn eftir hálftíma leik vegna meiðsla, var það mikið áfall fyrir KR. Í seinni hálfleik skoruðu KR-ingar og var mikilli spennu létt af þeim. Framarar héldu áfram að spila sömu knattspyrnu og áður og endaði það með að KR-ingar skoruðu annað mark á 73. mínútu.
Valur 2 - 4 Leiftur:
17. umferð
ÍA 1 - 1 Breiðablik:
Valur 2 - 1 Fram:
Keflavík 1 - 1 ÍBV:
Víkingur 0 - 4 KR:
Víkingar tóku á móti KR-ingum á Laugardalsvellinum í næst seinustu umferð deildarinnar. Víkingar voru í mikilli fallhættu, á botni deildarinnar, á meðan að KR-ingar voru nokkuð öruggir á toppnum og þurftu einungis 2 stig til viðbótar til að tryggja sér titilinn. Leikurinn fór ekki vel af stað. Leikmenn KR virtust vera mjög spenntir og taugatrekktir vegna mikilvægi leiksins. Þeir náðu þó að krækja sér í heldur ódýra vítaspyrnu sem að Bjarki Gunnlaugsson fiskaði og Guðmundur Benediktsson skoraði úr. Víkinar voru alls ekki lakari aðilinn í þessum leik, þeir fengu nokkur tækifæri til að jafna metin, bæði í fyrri og seinni hálfleik en allt kom fyrir ekki. Þegar að stundarfjórðungur var eftir af leiknum gáfu KR-ingar verulega í. Þeir skoruðu 3 mörk. Með þessum sigri sigruðu KR-ingar deildina í fyrsta skipti í 31 ár og allt ætlaði um koll að keyra í stúkunni og sungu stuðningsmenn sigursöngva.
Leiftur 2 - 1 Grindavík:
18. umferð
Grindavík 3 - 1 Valur:
ÍBV 2 - 0 ÍA:
Breiðablik 0 - 0 Leiftur:
KR 3 - 2 Keflavík:
Keflvíkingar komu í heimsókn á KR-völlin til tilvonandi Íslandsmeistara KR. Þetta var stór dagur fyrir KR-inga því að Íslandsbikarinn fór á loft að leik loknum. KR leyfði sér að byrja með hálfgert varalið inná, en ungu KR strákunum virtust ganga vel þrátt fyrir það. KR-ingar skoruðu fyrstu tvö mörk leiksins á fyrstu 16 mínútum leiksins. Þeir slökuðu aðeins af eftir það og komust Keflvíkingar meira inn í leikinn eftir það. Þeir minnkuðu loks muninn snemma í seinni hálfleik, en þar var að verki Þórarinn Kristjánsson. KR-ingar svöruðu ó fyrir sig og skoruðu þriðja mark sitt þegar um korter var eftir af leiknum. Kristján Brooks lagaði stöðuna örlítið fyrir Keflavík undir lok leiksins en þeir komust ekki lengra. Eftir leikinn tók Þormóður Egilsson fyrirliði KR við Íslandsbikarnum úr höndum Eggerts Magnússonar formanns KSÍ.
Á lokaleik tímabilsins komu 3470 manns á KR-völlinn til að sjá bikarinn afhentan. Í hinum leikjunum öllum samanlagt mættu 2660 mans, eða 810 færri en á KR-völl.
Fram 3 - 2 Víkingur:
Lið ársins
Lið ársins valið af fjölmiðlum, úr því voru 4 úr KR, 4 úr ÍBV, 1 úr ÍA, Leiftri og Grindavík:
Markahæstu menn
Skoruð voru 264 mörk, eða 2,933 mörk að meðaltali í leik.
Windhoek
thumb|right|250px|Séð yfir Windhoek. thumbnail|right|250px|Windhoek í lok 19. Century thumbnail|right|250px|Stimpill Imperial staða fyrir þýska Suðvestur Afríku merkt Windhuk
Windhoek er höfuðborg Namibíu. Borgin er staðsett í Khomas héraði og í henni búa 322.500 manns (2011). Borgin gegnir mikilvægu hlutverki í sauðskinnsviðskiptum landsins.
Karakas
thumb|Austur-Karakas. thumb|Fátækrahverfi í borginni.
Karakas (Spænska: Caracas, opinberlega: Santiago de León de Caracas) er höfuðborg Venesúela. Íbúar Karakas eru um 2 milljónir (2017) talsins (3 milljónir á stórborgarsvæðinu). Borgin er stærsta borg landsins.
Borgin liggur í samnefndum dal við fljótið Guaire í norðurhluta landsins milli strandfjallanna Cordillera de la Costa. Byggð er í um 750-1150 metra hæð.
Ein hæsta morðtíðni í heimi er í Karakas.
Heiti
Ekki er vitað með vissu hvað liggur að baki nafninu og eru uppi fáeinar tilgátur. Þær tvær helstu eru að í upprunalega óstytta nafninu Santiago de León de Caracas sé Santiago til heiðurs Jakobs eldri (sp. Santiago el Mayor), postula og verndardýrlings Spánar sem mælti fyrir nýlenduverkefnum; León, ættarnafn landstjóra svæðisins á tímabilinu, Ponce de León; og Caracas sem tilvísun í frumbyggjanna sem þar voru fyrir stofnun borgarinnar.
Önnur tilgáta gengur út á að „Caracas“ sé leitt af blómi sem hinir öndverðu íbúar kölluðu caraca og sem fannst í miklum mæli í dalinum þar sem í dag borgin er.
Landssímadeild karla í knattspyrnu 2000
Árið 2000 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 89. skipti. KR vann sinn 22. titil. Styrktaraðili mótsins var Landssíminn. Þetta var í fyrsta skiptið frá árunum 1948-50 sem að KR-ingar vörðu titil sinn.
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Golfklúbbur Álftaness
Golfklúbbur Álftaness (skammstafað GÁ) er íslenskur golfklúbbur staðsettur á Álftanesinu. Klúbburinn rekur golfvöllinn Álftanessvöll.
Saga
Klúbburinn var stofnaður 14. maí árið 2002. Sveitarfélagið Álftanes úthlutaði fljótlega eftir stofnun klúbbsins landi til afnota til ársins 2007. Sveitafélagið á helming í landinu en hinn helmingurinn er í einkaeign. Nánast öll vinna við golfvöllinn var lögð fram í sjálfboðavinnu. Golfvöllurinn, sem nefnist Álftanessvöllur er 9 holur. Unnið er að undirbúningi á nýju svæði fyrir framtíðarvöll sem verður til að byrja með 9 holu, par 34, hæfur keppnisvöllur.
Símadeild karla í knattspyrnu 2001
Árið 2001 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 90. skipti. ÍA vann sinn 18. titil. Styrktaraðili mótsins var Síminn, sem hafði breytt nafninu úr Landssíminn frá síðasta ári.
Bonnie og Clyde
Jafnvel á meðan þau lifðu var orðspor þeirra mjög ólíkt veruleikanum sem þau lifðu á faraldsfæti, sérstaklega í tilfelli Bonnie Parker. Hún var viðstödd yfir hundrað glæpaverknaða á þeim tveimur árum sem hún var kærasta Barrow en hún var ekkert í líkingu við persónuna sem fjölmiðlar og tímarit gerðu hana að í umfjöllun sinni: Að kaldrifjuðu morðkvendi sem keðjureykti vindla og var ávallt með vélbyssu við höndina. W. D. Jones, einn meðlimur glæpaflokksins, bar vitni um að hann hefði aldrei séð hana skjóta á lögreglumann og frægð hennar fyrir vindlareykingar spratt af gamansamri, uppstilltri ljósmynd af henni sem fannst á yfirgefnum felustað gengisins. Parker var keðjureykingakona en hún reykti aðeins Camel-vindlinga en ekki vindla.
Samkvæmt sagnfræðingnum Jeff Guinn leiddu ljósmyndirnar sem fundust á felustað glæpaflokksins til þess að almenningur dró upp glansmynd af Bonnie og Clyde. Í ritum sínum færir hann rök fyrir því að ljósmyndirnar hafi gert þau að „stjörnum“ glæpaheimsins og vakið samúð og spennu almennings ekki síst vegna þess að augljóst þótti að þau ættu í kynferðislegu sambandi utan hjónabands.
Bonnie Parker
thumb|left|Gamansöm og uppstillt ljósmynd sem tekin var af Bonnie Parker á felustað Barrowgengisins. Þessi mynd varð grunnurinn að ímynd Bonnie í bandarískum fjölmiðlum. Bonnie Elizabeth Parker fæddist í Rowena í Texas, önnur þriggja barna. Faðir hennar, Charles Robert Parker (1884 – 1914) var múrsmiður sem dó þegar Bonnie var fjögurra ára. Móðir hennar, Emma (Krause) Parker (1885–1944) flutti með fjölskyldu sinni til foreldrahúsa í Cement City, iðnaðarúthverfi sem gengur nú undir nafninu Vestur-Dallas, og vann þar sem saumakona. Á fullorðinsárum tjáði Bonnie sig gjarnan með því að yrkja ljóð. .
Árið 1929, eftir að hjónabandið rann út í sandinn, bjó Parker með móður sinni og vann sem gengilbeina í Dallas. Í dagbók sem hún hélt í stuttan tíma snemma þetta ár skrifaði Parker um einmanaleika sinn, óþolinmæði með að búa í landsbyggð Dallas, og dálæti hennar á hljóðkvikmyndum.
Clyde Barrow
thumb|right|Clyde Barrow árið 1927, sautján ára að aldri. Clyde Chestnut Barrow fæddist inn í fátæka landbúnaðarfjölskyldu í Ellishéraði í Texas. Hann var sá fimmti af sjö börnum Henry Basil Barrow (1874 – 1957) og Cumie Talitha Walker (1874 – 1942). Fjölskyldan flutti til Dallas snemma á þriðja áratugnum í miðri flutningaöldu fátækra landyrkjenda til úthverfis Vestur-Dallas. Barrowfjölskyldan bjó undir vagninum sínum fyrstu mánuðina í Vestur-Dallas. Þegar Henry, faðir Clyde, nurlaði loks nógu saman til að kaupa tjald taldist það mikið skref upp á við fyrir fjölskylduna.
Clyde var handtekinn í fyrsta sinn árið 1926 eftir að hafa flúið af hólmi þegar lögreglan tók hann til tals vegna bíls sem hann hafði leigt en ekki skilað á tilsettum tíma. Önnur handtaka hans, ásamt Buck bróður sínum, kom litlu seinna og stafaði af því að hann hafði undir höndunum stolna alikalkúna. Clyde gegndi ýmsum lögmætum störfum frá árinu 1927 til 1929 en vann einnig við að brjóta upp peningaskápa, ræna verslanir og stela bílum. Eftir að hafa verið margoft handtekinn á þessu tímabili var hann loks sendur á fangabýlið Eastham í apríl 1930. Í fangelsinu notaði Barrow blýpípu til að mölva höfuðkúpu annars fanga, Ed Crowder, sem hafði ítrekað beitt hann kynferðislegu ofbeldi. Þetta var fyrsta morð Clyde Barrow en annar fangi sem afplánaði lífstíðardóm tók á sig sökina. Barrow fékk annan fanga til að höggva af honum tvær tær til þess að hann yrði ekki látinn vinna erfiðisvinnu nauðugur í fangelsinu. Barrow átti eftir að haltra það sem eftir var ævinnar vegna támissisins. Án þess að hann vissi af því hafði móðir hans þá samið um að hann yrði látinn laus, og var hann frjáls sinna ferða aðeins sex dögum síðar.
Barrow var látinn laus þann 2. febrúar 1932. Systir hans, Marie, sagði um hann: „Eitthvað hörmulegt hlýtur að hafa hent hann í fangelsinu því hann var ekki sama manneskjan þegar hann kom út.“ Annar fangi í fangelsinu sagðist hafa séð Clyde „breytast úr skóladreng í skellinöðru.“ Á ferli sínum eftir fangavistina einbeitti Barrow sér að smærri skotmörkum eins og að ræna matvöruverslanir og bensínstöðvar. Glæpaflokkur hans rændi um tíu banka en miklu fleiri smáverslanir. Samkvæmt John Neal Phillips var lífsmarkmið Barrow ekki að fá frægð og frama fyrir ránin heldur að hefna sín á fangelsakerfi Texas vegna ofbeldisins sem hann mátti þola sem fangi.
Fyrstu kynni
Nokkrar sögur fara af fyrstu kynnum Bonnie og Clyde. Sú trúverðugasta er á þá leið að Bonnie Parker hafi hitt Clyde Barrow þann 5. janúar árið 1930 heima hjá vinkonu Clyde, Clarence Clay, í nágrenni Vestur-Dallas. Parker var þá atvinnulaus og bjó hjá vinkonu sinni til að hlúa að henni á meðan hún var handleggsbrotin. Barrow leit við á meðan Parker var í eldhúsinu að búa til heitt súkkulaði.
Þegar þau hittust féllu þau umsvifalaust hvert fyrir öðru. Flestir sagnfræðingar telja að Parker hafi gengið í glæpagengi Barrow vegna þess að hún var ástfangin. Hún var trygg fylgiskona hans það sem eftir var glæpaferils hans. Þau áttu von á því að þau myndu deyja langt fyrir aldur fram og biðu þess saman.
Símadeild karla í knattspyrnu 2002
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Guðmundur Jónsson (knattspyrnuþjálfari)
Guðmundur Jónsson (20. júní 1930 – 23. júní 2017) var íslenskur knattspyrnumaður og þjálfari. Hann lék með Knattspyrnufélaginu Fram og þjálfaði fjölda kappliða félagsins um langt árabil.
Ævi og störf
Guðmundur fæddist í Reykjavík, sonur Jóns Guðjónssonar sem var liðsmaður Fram og síðar heiðursfélagi. Hann hóf ungur að iðka knattspyrnu og lék sinn fyrsta meistaraflokksleik árið 1949, átján ára að aldri. Hann varð annar tveggja markahæstu manna á Íslandsmótinu það ár, með fjögur mörk. Hann neyddist til að leggja skóna á hilluna árið 1954 vegna bakmeiðsla og sneri sér þá að þjálfun.
Árið 1962 tók Guðmundur við þjálfun meistaraflokks Fram og leiddi liðið til sigurs í fyrstu tilraun. Hann þjálfaði Framliðið næstu tvö árin en tók sér þá hlé frá þjálfun meistaraflokks. Hann sneri aftur árið 1970 og gerði Fram að bikarmeisturum og Íslandsmeisturum tveimur árum síðar. Guðmundur þjálfaði meistaraflokkinn sumarið 1973 og árin 1975 og 1976 í samstarfi við Jóhannes Atlason. Hann þjálfaði meistaraflokk Fram í síðasta sinn sumarið 1978. Afskiptum hans af yngriflokkaþjálfun lauk árið 1985 þegar hann gerði 2. flokk Fram að tvöföldum meisturum.
Guðmundur var um skeið þjálfari unglingalandsliðs Íslands og var sæmdur heiðurskrossi KSÍ árið 2007. Árið eftir var hann gerður heiðursfélagi í Fram.
Maximilian 1. Mexíkókeisari
Maximilian (Maximiliano á spænsku; fæddur Ferdinand Maximilan Jósef; 6. júlí 1832 – 19. júní 1867) var fyrsti og eini keisari annars mexíkóska keisaradæmisins. Hann var yngri bróðir Frans Jósefs Austurríkiskeisara. Eftir að Maximilian hafði unnið sér inn frama í austurríska sjóhernum þáði hann tilboð frá Napóleon III Frakkakeisara um að gerast keisari Mexíkó með hernaðaraðstoð Frakka. Frakkar (ásamt Bretum og Spánverjum, sem drógu sig til hlés ári síðar eftir friðarsáttmála við lýðveldisstjórn Mexíkó) höfðu gert innrás í Mexíkó veturinn 1861 til að stækka áhrifasvæði Frakkaveldis. Til þess að gera frönsk yfirráð í Ameríku lögmæt bauð Napóleon Maximilian að koma á fót nýrri mexíkóskri konungsætt fyrir sig. Með stuðningi franska hersins og hópi íhaldssamra mexíkóskra konungssinna sem stóðu gegn frjálslyndri stjórn hins nýja forseta Mexíkó, Benito Juárez, ferðaðist Maximilian til Mexíkó. Við komu hans þangað lýsti hann sig keisara Mexíkó þann 10. apríl 1864.
Mexíkóska keisaradæmið hlaut almenna viðurkenningu allra evrópsku stórveldanna, þar á meðal Bretlands, Austurríkis og Prússlands. Bandaríkin viðurkenndu hins vegar einungis Benito Juárez sem lögmætan forseta Mexíkó. Maximilian tókst aldrei alveg að sigra mexíkóska lýðveldið; lýðveldissinnar undir stjórn Juárez forseta héldu áfram skæruhernaði alla valdatíð Maximilians. Þegar bandarísku borgarastyrjöldinni lauk árið 1865 hófu Bandaríkin (sem höfðu þangað til verið of upptekin við eigin borgarastyrjöld til að vernda það sem þeir töldu sem áhrifasvæði sitt gegn innrás Evrópubúa) að styðja herlið Juárez með beinum hætti. Staða Maximilians fór úr öskunni í eldinn árið 1866 þegar Frakkar drógu her sinn burt frá Mexíkó. Keisaradæmið hrundi fljótt án stuðnings þeirra. Maximilian var handsamaður af lýðveldissinnum og tekinn af lífi árið 1867. Eiginkona hans, Karlotta, hafði þá ferðast til Evrópu til að vinna manni sínum stuðning. Eftir aftöku hans fékk hún taugaáfall og var lýst geðveik.
Porfirio Díaz
José de la Cruz Porfirio Díaz Mori (15. september 1830 – 2. júlí 1915) var mexíkóskur hershöfðingi og stjórnmálamaður sem gegndi sjö kjörtímabilum sem forseti Mexíkó, alls þrjá og hálfan áratug frá 1876 til 1911. Hann hafði barist í umbótastríðinu (1858–60) og í innrás Frakka í Mexíkó (1862–67) og þar öðlast hershöfðingjatign í her lýðveldissinna gegn yfirráðum Maximilians keisara, sem Frakkar studdu. Árið 1876 framdi Díaz valdarán ásamt bandamönnum sínum, hóp tækniveldissinna sem kölluðu sig „Científicos“ og réð Mexíkó næstu þrjátíu og fimm árin á tímabili sem kallast hefur „Porfiriato.“
Díaz hefur ávallt verið umdeildur í sögu Mexíkó. Ríkisstjórn hans tókst að koma á stöðugleika eftir margra áratuga átök en vann sér jafnframt inn miklar óvinsældir fyrir harðstjórnartilburði og pólitíska stöðnun. Fjármálastefna Díazar var hönnuð til að hagnast bandamönnum hans ásamt erlendum fjárfestum og stuðlaði til þess að minnihluti ríkra landeigenda eignaðist mikil landflæmi. Þar með var erfitt fyrir fátæka bændur á landsbyggðinni að sjá fyrir sér. Margar landeignirnar voru auk þess hættulegar og leiddu til um 600,000 dauðsfalla frá árinu 1900 til loka valdatímabils Díazar. Seint á valdatíð sinni tilkynnti Díaz opinberlega að hann hygðist koma á lýðræði á ný og stíga frá völdum en braut síðan þau fyrirheit og bauð sig enn og aftur fram árið 1910. Þegar hann var orðinn áttræður hafði Díaz enn ekki tekist að sjá til þess að hægt yrði að láta völdin ganga friðsamlega til nýs forseta. Úr því varð stjórnmálakreppa milli tækniveldissinnanna og stuðningsmanna Bernando Reyes hershöfðingja, sem var studdur af hernum og héröðum á útjöðrum Mexíkó. Þegar Díaz lýsti sjálfan sig sigurvegara forsetakosninganna 1910 hvatti mótframbjóðandi hans, Francisco I. Madero, til vopnaðrar uppreisnar gegn Díaz. Eftir að ríkisherinn lét ítrekað í lægri hlut fyrir byltingarmönnunum neyddist Díaz til að segja af sér í maí árið 1911 og fór í útlegð til Frakklands, þar sem hann lést fjórum árum síðar.
Krossnefur
Krossnefur (fræðiheiti: Loxia curvirostra) er smávaxin finka sem lifir í skógum Norður-Ameríku, Asíu og Evrópu. Nafnið er dregið af lögun goggsins sem fer í kross. Hann étur helst fræ og sérstaklega úr könglum grenitrjáa.
Fyrsta þekkta varp á Íslandi var uppgötvað árið 1994. Nú er helsta varp á Suðvesturlandi.
Snjótittlingur
Snjótittlingur (að sumri er hann kvenkenndur og kallaður sólskríkja) (fræðiheiti: Plectrophenax nivalis) er smávaxinn fugl af tittlingaætt. Sumstaðar á landinu er fuglinn einnig nefndur heydoðra.
Benito Juárez
Benito Pablo Juárez García (21. mars 1806 – 18. júlí 1872) var mexíkóskur lögfræðingur og frjálslyndur  stjórnmálamaður af ætt Zapoteka-frumbyggja frá Oaxaca.
Æviágrip
Juárez fæddist inn í fátæka frumbyggjafjölskyldu af landsbyggðinni en varð vel menntaður atvinnustjórnmálamaður sem kvæntist þekktri og áhrifamikilli hvítri konu í Oaxacaborg. Hann taldi sig fyrst og fremst frjálsyndan og skrifaði aðeins lítillega um frumbyggjaarfleifð sína. Juárez gegndi lykilhlutverki í samtökum atvinnumanna meðal frumbyggja í suðurhluta Mexíkó og uppgangur hans í stjórnmálum landsins átti upptök sín þar. Hann var ekki hugmyndafræðileg stjarna mexíkósks frjálslyndis né þrjóskur pólitískur rétttrúnaðarmaður heldur kænn, raunsær og óvæginn stjórnmálamaður.
Juárez var við völd í stormasaman áratug þegar frjálslyndisumbætur stóðu sem hæst og Frakkar gerðu innrás í Mexíkó. Árið 1858 tók Juárez, sem gegndi þar til stöðu hæstaréttardómara, við sem forseti Mexíkó eftir að mexíkóskir íhaldsmenn neyddu hófsama frjálslyndismanninn Ignacio Comonfort til að segja af sér. Juárez var forseti Mexíkó til dauðadags árið 1872. Hann stóð af sér umbótastríðið (1858–60), borgarastyrjöld milli frjálslyndra og íhaldsmanna, og síðan innrás Frakka í Mexíkó (1862–67) sem íhaldsmenn studdu. Juárez sagði aldrei af sér, jafnvel þegar hann neyddist til að flýja í útlegð til afdala Mexíkó sem Frakkar höfðu ekki náð að leggja undir sig. Juárez batt frjálsynda stjórnmálastefnu og mexíkóska þjóðernishyggju traustum böndum og hélt því staðfast fram að hann væri lögmætur þjóðhöfðingi Mexíkó en ekki Maximilian keisari, sem Frakkar studdu. Þegar mexíkóska keisaraveldið sem Frakkar höfðu sett á fót hrundi árið 1867 komst mexíkóska lýðveldið með Juárez sem forseta aftur til valda. Íbúar rómönsku Ameríku litu á sigur Juárez gegn Evrópumönnum sem „annað sjálfstæðisstríð, annan ósigur Evrópuveldanna og annan viðsnúning hernámsins.“
Hann er í dag „táknmynd mexíkóskrar þjóðernishyggju og andspyrnu á móti erlendum afskiptum.“ Juárez var raunsær og kænn stjórnmálamaður sem þó var umdeildur bæði á meðan hann lifði og eftir hans daga. Hann gerði sér grein fyrir mikilvægi þess að Mexíkó ætti í vinsamlegu sambandi við Bandaríkin og tókst að tryggja stuðning þeirra við frjálslyndisstjórn hans á meðan umbótastríðinu stóð. Hann hagræddi oft stjórnmálaskoðunum sínum á ferli sínum en veik aldrei frá gildum eins og yfirburðum veraldlegs valds yfir kaþólsku kirkjunni og hernum; virðingu við lögum; og afpersónuvæðingu stjórnmálalífs. Á ævi hans reyndi hann að styrkja ríkisstjórnina og miðstjórn alríkisins yfir fylkjunum, sem gerði hann lítt vinsælan meðal frjálslyndra manna á landsbyggðinni og róttæklinga. Þótt hann hafi verið harðlega gagnrýndur á líftíma sínum hefur hlutverk hans í sögu Mexíkó gert hann að þjóðhetju landsins.
Afmælisdagur Juárez er almennur frídagur í Mexíkó og hátíð föðurlandsvina þar í landi. Mexíkóski sagnfræðingurinn Enrique Krauze segir um hann: „Án þess að taka tillit til ævisögu Juárez getum við hvorki vonast til að skilja sigur frjálslyndra í umbótastríðinu né farveg sögu Mexíkó á nítjándu öldinni.“ Borgin Ciudad Juárez var nefnd eftir honum.
Victoriano Huerta
José Victoriano Huerta Márquez (22. desember 1850 – 13. janúar 1916) var mexíkóskur herforingi og 35. forseti Mexíkó.
Eftir hafa gegnt herþjónustu í valdatíð einræðisherrans Porfirio Díaz varð Huerta háttsettur herforingi í lýðræðisstjórn Francisco I. Madero forseta í byrjun mexíkósku byltingarinnar. Árið 1913 lagði Huerta á ráðin gegn Madero, sem hafði treyst honum fyrir því að kveða niður minniháttar uppreisn í Mexíkóborg, steypti Madero af stóli og réð hann af dögum. Verknaður Huerta gengur undir nafninu „La Decena Tragica“ eða „grátlegu dagarnir tíu.“ Ríkisstjórn Huerta mætti strax mótspyrnu byltingarmanna og steypti þjóðinni þannig í borgarastyrjöld. Huerta neyddist því til að segja af sér og flýja landið árið 1914 eftir að ríkisherinn hafði hrunið, og hafði þá aðeins verið forseti í sautján mánuði. Í fyrri heimsstyrjöldinni tók Huerta þátt í samsæri með þýskum njósnurum í Bandaríkjunum en var handtekinn árið 1915 og dó í haldi Bandaríkjamanna.
Stuðningsmenn Huerta voru kallaðir „Huertistar“ á meðan byltingunni stóð. Í dag líta Mexíkanar enn á Huerta sem illmenni og kalla hann gjarnan „El Chacal“ („sjakalann“) og El Usurpador („valdaræningjann“).
Mýósín
Mýósín er ætt hreyfivirkra prótína (e. motor proteins). Flest mýósín hafa bæði haus og hala. Hausinn getur hreyfst fyrir tilstilli krafts sem myndast við ATP vatnsrof. Halinn getur svo meðal annars bundist öðrum sameindum svo að mýósínið beri þær með sér.
Landsbankadeild karla í knattspyrnu 2003
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Spá fyrir tímabilið
Fjölmiðlamenn spáðu fyrir um úrslit deildarinnar þetta ár eins og önnur. Þeir spáðu svo:
Manfred von Richthofen
Æviágrip
Richthofen var orðinn meðlimur í riddaraliðssveit þegar fyrri heimsstyrjöldin skall á. Riddaralið voru á þessum tíma að glata mikilvægi sínu í hernaði vegna mikilla tækniframfara svo Richthofen fékk lítið að gera þar til hann færði sig yfir í flugherinn árið 1915. Hann varð einn fyrsti meðlimurinn í annarri þýsku flugherdeildinni árið 1916. Hann vann sér fljótt inn frægð og frama sem herflugmaður og varð árið 1917 leiðtogi elleftu þýsku flugherdeildarinnar og síðan fyrstu herflugvéladeildarinnar. Sú síðarnefnda varð fljótt betur þekkt sem „sirkusinn fljúgandi“' eða „sirkus Richthofens“ vegna þess hve litríkar flugvélar deildarinnar voru og ef til vill einnig sökum þess hvernig flugvélarnar voru færðar frá einni vígstöð til annarrar – líkt og farandsirkus á lestum sem setti oft upp tjöld á bráðabirgðaflugvöllum. Árið 1918 var Richthofen hylltur sem þjóðhetja í Þýskalandi og var virtur og dáður jafnvel af óvinum sínum. Viðurnefni Richthofens sjálfs var fundið upp af Bandamönnum og stafaði af rauðri herflugvél hans.
Richthofen var skotinn niður og drepinn á flugi nálægt Vaux-sur-Somme þann 21. apríl árið 1918. Mikið hefur verið rætt og deilt um ýmsa þætti í ferli hans, sérstaklega um kringumstæður dauða hans. Hann er enn einn þekktasti herflugmaður allra tíma og hefur birst í fjölmörgum bókum, kvikmyndum og öðrum skáldskap.
Ivy League
Ivy League, stofnuð árið 1954, var upphaflega íþróttakeppni á milli átta háskóla í norðausturhluta Bandaríkjanna. Hugtakið er nú frekar notað sem samheiti allra skólanna, en þeir eru: Brown-háskóli, Columbia-háskóli, Cornell-háskóli, Dartmouth-háskóli, Harvard-háskóli, Pennsylvaníuháskóli, Princeton-háskóli og Yale-háskóli.
Ivy League háskólar hafa á sér það orð að vera með bestu háskólum Bandaríkjanna. Mun fleiri sækja um en komast inn, en hlutfall samþykktra umsókna er á bilinu 9% til 20%. Enn fremur keppa skólarnir innbyrðis um góða nemendur. Það er því gjarnan talinn viss heiður að ganga í Ivy League skóla, en að sama skapi er Ivy League stundum tengd menntasnobbi.
Ivy League háskólarnir eru með elstu háskólum í Bandaríkjunum. Harvard-háskóli, sá elsti, var stofnaður 1636, en sá yngsti, Cornell-háskóli, árið 1865. Skólarnir eru allir einkareknir, og eru með auðugustu menntastofnunum heims.
Hugtakið Ivy League er talið vera komið af því að útveggir margra þessara gömlu háskóla eru þaktir bergfléttu (Ivy). Ivy League þýðir í raun „Bergfléttu-deildin“.
Pancho Villa
Francisco „Pancho“ Villa (fæddur undir nafninu José Doroteo Arango Arámbula; 5. júní 1878 – 20. júlí 1923) var mexíkóskur byltingarmaður og einn þekktasti leiðtogi mexíkósku byltingarinnar.
Villa leiddi árið 1916 árás á lítinn bæ við landamæri Mexíkó og Bandaríkjanna, Columbus, en flúði síðan af hólmi af ótta við að Bandaríkin myndu grípa inn í. Ríkisstjórn Bandaríkjanna sendi hershöfðingjann John J. Pershing yfir landamærin til að handsama Villa en Villa tókst að flýja og forðast Pershing í heila níu mánuði. Pancho Villa-leiðangrinum svokallaða lauk þegar Bandaríkin gengu inn í fyrri heimsstyrjöldina og Pershing var kallaður heim. Árið 1920, eftir að Carranza hafði verið steypt af stóli, gerði Villa samning við nýju mexíkósku ríkisstjórnina um að láta af skæruhernaði og fékk úthlutað landi sem hann gerði að „hernýlendu“ fyrir fyrrverandi herlið sitt. Þegar forsetakosningar nálguðust árið 1923 reyndi Villa að snúa sér aftur að mexíkóskum stjórnmálum en var ráðinn af dögum áður en honum tókst það, líklega að frumkvæði Álvaro Obregón hershöfðingja.
Á meðan hann lifði hlúaði Villa mjög að ímynd sinni sem heimsfræg byltingarhetja. Hann lék sjálfan sig í Hollywood-myndum og veitti erlendum fréttamönnum viðtöl.
Eftir dauða hans var Villa máður út úr hóp byltingarhetjanna í opinberum frásögnum þar til hershöfðingjarnir Obregón og Calles, sem Villa hafði barist við í byltingunni, voru horfnir af stjórnmálasviðinu. Fjarvera Villa í opinberri útgáfu stjórnarinnar af mexíkósku byltingunni kann að hafa stuðlað að vinsældum Villa eftir dauða hans. Hann var hylltur bæði á meðan byltingunni stóð og löngu síðar í kvikmyndum um ævi hans og í skáldsögum eftir virta rithöfunda. Árið 1976 var lík hans fært yfir að byltingarminnismerki í Mexíkóborg í skrautlegri almenningsathöfn sem ekkja Villa, Luz Corra, sá sér ekki fært að mæta í.
Francisco I. Madero
Francisco Ignacio Madero González (30. október 1873 – 22. febrúar 1913) var mexíkóskur stjórnmálamaður, rithöfundur og byltingarmaður sem var 33. forseti Mexíkó, frá árinu 1911 þar til hann var drepinn árið 1913. Hann talaði fyrir samfélagsréttlæti og lýðræði. Madero er einna helst þekktur fyrir að bjóða sig fram á móti einræðisherranum Porfirio Díaz í forsetakosningum árið 1910 og fyrir að vera einn af forsprökkum mexíkósku byltingarinnar.
Madero fæddist inn í moldríka landeignarfjölskyldu í norðurhluta Mexíkó. Hann var óvenjulegur stjórnmálamaður sem hafði aldrei gegnt embætti áður en hann bauð sig fram til forseta árið 1910. Í bók sem hann gaf út árið 1908 hvatti Madero kjósendur til að koma í veg fyrir að Porfirio Díaz yrði endurkjörinn í sjötta sinn, sem Madero taldi andlýðræðislegt. Hugsjón hans var sú að Mexíkó yrði lýðræðislegra á tuttugustu öldinni án þess að rígur þyrfti að myndast milli samfélagsstétta. Í því skyni fjármagnaði hann Andendurkjörsflokkinn (sem seinna varð Framsóknarstjórnarskrárflokkurinn) og hvatti Mexíkana til þess að rísa upp gegn Díaz, sem þeir gerðu í byrjun byltingarinnar 1910.
Mótkjör Madero gegn Díaz var stutt víða um Mexíkó því hann þótti sjálfstæður bæði fjárhagslega og hugmyndafræðilega og hugrakkur fyrir að skora Díaz á hólm. Hann var handtekinn stuttu eftir að flokkur hans tilkynnti að hann yrði framjóðandi þeirra en slapp stuttu seinna úr fangelsi og hvatti til uppreisnar með San Luis Potosí-áætluninni í Bandaríkjunum. Þetta er talið marka upphaf mexíkósku byltingarinnar.
Eftir að Díaz sagði af sér þann 25. maí 1911 með undirritun sáttmála í Ciudad Juárez varð Madero valdamesti stjórnmálaleiðtogi landsins. „Maderistar,“ fylgismenn Madero, kölluðu hann „caudillo de la Revolción“ (leiðtoga byltingarinnar). Hann var kjörinn forseti þann 15. október 1911 með nærri því 90% atkvæða. Hann sór forsetaeiðinn þann 6. nóvember 1911 og varð þá einn yngsti forseti Mexíkó, þá 38 ára að aldri. Þrátt fyrir að vera mjög vinsæll meðal almennings mætti ríkisstjórn Madero fljótt mótstöðu bæði á meðal róttækustu byltingarmannanna og stuðningsmanna gömlu stjórnarinnar.
Í febrúar 1913 var framið valdarán í Mexíkóborg undir stjórn Victoriano Huerta hershöfðingja. Madero var handtekinn og stuttu síðar tekinn af lífi ásamt varaforseta sínum, José María Pino Suárez þann 22. febrúar 1913 eftir það sem kallað hefur verið „grátlegu dagarnir tíu“ (la Decena Trágica). Dauði Madero og Pino Suárez leiddi til bakslags allrar þjóðarinnar sem leiddi til þess að einræðisstjórn Huerta féll aðeins sautján mánuðum síðar. Ný stjórnarskrá var samþykkt árið 1917 af „maderistanum“ Venustiano Carranza forseta.
Taugavísindi
right|thumb|200px|Teikning [[Santiago Ramón y Cajal|S. Ramóns y Cajals af frumum í heilastöðinni dreka í hænsnum.]]Taugavísindi er vísindagrein sem hefur taugakerfið sem meginviðfangsefni. Taugavísindi hafa til umfjöllunar byggingu taugakerfisins, virkni þess og þroska, lífefnafræði þess og lífeðlisfræði, og meinafræði taugakerfisins og áhrif lyfja á það. Taugavísindi hafa yfirleitt verið talin til lífvísinda, en greinin hefur á seinni árum orðið þverfaglegri og tengist nú greinum á borð við sálfræði, tölvunarfræði, tölfræði, eðlisfræði og læknisfræði nánum böndum.
Goðar
Goðar (fræðiheiti: Podicipediformes) eru ættbálkur vatnafugla sem inniheldur aðeins eina ætt: Goðaætt og um tuttugu tegundir sem skiptast milli sex ættkvísla. Fuglarnir gera sér hreiður við stöðuvötn í Evrópu, Asíu og Kanada og á afviknum stöðum í Bandaríkjunum. Á veturna fara þeir að ströndinni. Þeir lifa á vatnaskordýrum, krabbadýrum og smáfiskum sem þeir kafa eftir. 3 tegundir í ættinni hafa orðið útdauða frá því árið 1500.
Hátterni
Þeir geta aðeins tekið á loft af vatni og sömuleiðis geta þeir aðeins lent á vatni. Þeir eru farfuglar sem lítið fljúga um utan við tímann sem þeir ferðast milli vetursvæða og sumarsvæða. Þeir gera sér hreiður við ferskvatn þar sem þeir byggja fljótandi hreiður bundið fast við gras. Þeir stunda einkvæni og eignast á bilinu 3 - 8 egg. Fæða þerra er helst smár fiskur en líka fræ og vatnaskordýr.
Haukur
Haukur er ránfugl af ættbálki haukunga.
Verslanasambandið
Verslanasambandið var félag íslenskra kaupmanna sem var stofnað 1954 til þess að gæta að hagsmunum þeirra við innflutning varnings frá útlöndum.
Fljótlega eftir stofnun var ákveðið að stofna sérstakt skipafélag til þess að annast innflutning fyrir kaupmennina. Þvi stóð félagið fyrir því að skipafélagið Hafskip var stofnað 11. nóvember 1958.
Helstu stórkaupmenn í félaginu voru:
Venustiano Carranza
Venustiano Carranza Garza (29. desember 1859 – 21. maí 1920) var einn meginleiðtoga mexíkósku byltingarinnar. Her stjórnarskrársinna undir stjórn hans sigraði gagnbyltingarstjórn Victoriano Huerta og sigraði síðan aðra byltingarhópa eftir að Huerta var steypt af stóli. Carranza tryggði sér völd yfir Mexíkó og var þjóðarleiðtogi á árunum 1915–1917. Með viðurkenningu nýrrar byltingarstjórnarskrár árið 1917 var Carranza kjörinn forseti og gegndi því embætti til ársins 1920.
Carranza var þekktur sem „Primer Jefe“ eða „fyrsti leiðtogi“ stjórnarskrársinnanna og var kænn stjórnmálamaður fremur en hermaður. Hann studdi Francisco I. Madero í mótframboði hans gegn einræðisherranum Porfirio Díaz árið 1910 og áfram þegar Madero hrinti í framkvæmd San Luis Potosí-áætluninni til að ógilda kosningarnar og steypa Díaz af stóli með valdi. Madero útnefndi Carranza sem ríkisstjóra heimafylkis hans, Coahuila. Þegar Madero var myrtur í febrúar 1914 lagði Carranza drögin að Guadalupe-áætluninni svokölluðu til að vinna bug á Huerta. Carranza varð fljótt leiðtogi byltingarafla í norðri gegn Huerta. Hann leiddi her stjórnarskrársinna til sigurs og varð forseti Mexíkó.
Carranza var úr ríkri landeignarætt úr norðurhluta Mexíkó. Þrátt fyrir að fara fyrir byltingarstjórn vildi hann ekki að byltingin umbreytti landeignarrétti um of. Hann var mun íhaldssamari en byltingarleiðtogi bænda fyrir sunnan, Emiliano Zapata, og byltingarleiðtoginn fyrir norðan, Pancho Villa. Þegar hann hafði tryggt sér völd í Mexíkó einbeitti Carranza sér að því að útrýma keppinautum sínum. Carranza var viðurkenndur sem þjóðarleiðtogi Mexíkó af Bandaríkjunum en stefnumál hans voru mjög í anda þjóðernishyggju. Á valdatíð hans var núverandi stjórnarskrá Mexíkó rituð og viðurkennd. Carranza kom þó ekki í gildi róttækustu hlutum hennar, eins og auknu valdi vinnuafls, ríkisrétt til að leggja hald á erlend fyrirtæki, landsumbótum og heftum réttindum kaþólsku kirkjunnar.
Í kosningunum árið 1920 var Carranza ekki leyft að bjóða sig fram á ný og því studdi hann lítt þekktan stjórnmálamann að nafni Ignacio Bonillas til forsetaembættisins. Hershöfðingjar í Norður-Mexíkó sættu sig ekki við afstöðu forsetans, gerðu uppreisn gegn Carranza og drápu hann er hann reyndi að flýja frá Mexíkóborg.
Fálkungar
Fálkungar (fræðiheiti: Falconiformes) eru ættbálkur um 290 tegunda ránfugla. Innan ættbálksins eru til að mynda fuglar eins og fálkar og smyrlar.
Balkanskagabandalagið
Balkanskagabandalagið var herbandalag sem sett var á fót árið 1912 með sáttmálum milli Balkanríkjanna Grikklands, Búlgaríu, Serbíu og Svartfjallalands og beindist gegn Tyrkjaveldi, sem réð á þeim tíma enn yfir stórum svæðum á Balkanskaga. Ófremdarástand hafði ríkt á Balkanskaga frá byrjun 20. aldarinnar vegna margra ára stríðsástands í Makedóníu, Ungtyrkjabyltingarinnar í Tyrklandi og umdeildrar innlimunar Bosníu og Hersegóvínu í Austurríki-Ungverjaland. Stríð Tyrkja við Ítali árið 1911 hafði einnig veikt stöðu Tyrkjaveldis og hleypt eldi í æðar Balkanríkjanna. Að áeggjan Rússa lögðu Serbía og Búlgaría deilumál sín til hliðar og gengu þann 13. mars árið 1912 í bandalag sem upphaflega átti að beinast gegn Austurríki-Ungverjalandi en beindist í reynd gegn Tyrkjaveldi eftir að leynilegum viðauka var bætt við samninginn. Serbía skrifaði svo undir bandalagssamning við Svartfjallaland og Búlgaría við Grikkland. Balkanskagabandalagið vann bug á Tyrkjum í fyrra Balkanstríðinu sem hófst í október 1912 og tókst að hafa af Tyrkjaveldi nánast öll evrópsk landsvæði þess. Eftir sigurinn kom hins vegar upp ágreiningur milli bandamannanna um skipti landvinninganna, sérstaklega Makedóníu, og leystist bandalagið í raun upp í kjölfarið. Litlu síðar réðst Búlgaría á fyrrum bandamenn sína og byrjaði síðara Balkanstríðið.
Bakgrunnur
Eftir Krímstríðið (1853–1856) gerðu Rússar sér grein fyrir að hin stórveldin svífðust einskis til að koma í veg fyrir að Rússaveldi hefði aðgang að Miðjarðarhafinu. Fóru Rússar því að leggja á ráðin um að þenja út veldi sitt á óbeinan hátt með stuðningi og bandalögum við smærri ríki á Balkanskaga. Í þessu skyni nýttu þeir sér slavneska þjóðernishyggju sem miðaði við að stofna sjálfstæð ríki Slava á Balkanskaganum. Stuðningur við Slava einkenndi því rússneska utanríkisstefnu alveg fram að endalokum rússneska keisaraveldisins árið 1917. Eftir sigur Rússa á Tyrkjum í stríði árin 1877–78 settu Rússar á fót sjálfstætt búlgarskt ríki. Á svipaðan hátt neyddu Rússar Tyrkjaveldi til að viðurkenna sjálfstæði og útþenslu Serbíu árið 1878. Þessi tvö ríki viðurkenndu bæði áhrif Rússa á svæðinu en hagsmunaárekstrar þeirra leiddu til mikillar óvinsemdar og jafnvel stutts stríðs á milli þeirra. Þar sem óvild Evrópuveldanna í garð Rússa færðist stöðugt í aukana og áríðandi var að ná sér niðri á Austurríkismönnum fyrir að innlima Bosníu vildi Rússland ekkert frekar en að til yrði „Slavablokk“ vinveitt þeim á Balkanskaga. Ætti hún að beinast bæði gegn Austurríki-Ungverjalandi og Tyrkjaveldi. Rússneskir erindrekar fóru því að hvetja Serbíu og Búlgaríu til að miðla málum og mynda með sér bandalag.
Gaukfuglar
Gaukfuglar (fræðiheiti: Cuculiformes) eru ættbálkur fugla og telur um 160 tegundir sem flestar lifa í skóglendi í Afríku. Þar af telur gaukaætt 140 tegundir en 50 af þeim eru hreiðursníklar sem verpa í hreiður annarra fugla og láta þá unga eggjunum út.
Balkanskagabandalagið
Bakgrunnur
Annar stuðull að myndun bandalagsins var uppreisn í Albaníu árið 1911. Svo virðist sem samningaviðræður Serba og Búlgaríumanna hafi gengið í takt við framgang uppreisnarinnar. Í maí 1912 tókst Albönum að neyða Tyrki til að veita Albaníu aukna sjálfsstjórn. Þetta var reiðarslag fyrir Serba því nú var úti um von þeirra til að þenja út ríki sitt til suðurs þar sem albanskt sjálfsstjórnarhérað átti að vera. Serbar þurftu nú að þreyta kapphlaup við tímann gegn stofnun sjálfstæðs albansks ríkis. Búlgaríumenn notfærðu sér þessar áhyggjur Serba til að knýja fram stefnumál sín og neyða Serba til að láta af tilkalli sínu til hluta Makedóníu. Lokasamningur ríkjanna tveggja mælti svo fyrir um að ef ríkin sigruðust á Tyrkjaveldi í stríði skyldi Búlgaría fá alla Makedóníu sunnan línu milli bæjanna Ohrid og Kriva Palanka. Serbía átti að fá landsvæðið norðan við línuna, þ.á.m. Kosóvó, fram að ströndum Adríahafs. Serbía átti í raun að fá Albaníu í stað Makedóníu, sem átti eftir að leiða til deilnanna sem leystu upp bandalagið árið 1913 þegar stórveldi Evrópu kröfðust þess að Albanía yrði sjálfstætt ríki og neituðu Serbíu um landvinningaa í þá átt.
Búlgaría hafði lagt á ráðin um útþenslu á kostnað Tyrkjaveldis síðan landið öðlaðist sjálfstæði í stríði Rússa við Tyrki. Eftir að þeim tókst að innlima Austur-Rúmelíu höfðu Búlgaríumenn lagt á ráðin um óbeina útþenslu með því að stofna uppreisnarhópinn IMRO í Makedóníu, þar sem Tyrkir réðu enn ríkjum. IMRO sagðist beita sér fyrir frelsun „makedónsku þjóðarinnar“. Í raun var um að ræða leppfélag Búlgaríumanna sem átti að stuðla að stofnun sjálfstæðs ríkis í Þrakíu og Makedóníu, sem átti síðan að vera innlimað í Búlgaríu líkt og Austur-Rúmelía. IMRO-hópurinn náði nokkrum árangri í fyrstu en Serbar og Grikkir gerðu sér fljótt grein fyrir tilgangi hans. Hófst þá hrottalegur skæruhernaður milli málaliða Búlgaríumanna og Grikkja í tyrknesku Makedóníu. Átökunum lauk ekki fyrr en Ungtyrkir komust til valda í Tyrkjaveldi og lofuðu öllum þegnum þess frelsi og jafnrétti óháð trú og þjóðerni. Búlgaría tók þá stefnuna á beina útþenslu með hersigri og hóf að byggja upp mikinn her í því skyni þar til Búlgaríumenn fóru að líta á sjálfa sig sem „Prússland Balkanskaga.“ Þó var bersýnilegt að Búlgaría gæti ekki sigrað Tyrki ein síns liðs í stríðsátökum og að þörf var á bandalagi. Með því að bæta viðauka í frumsáttmálann hugðust Búlgaríumenn beita serbneska hernum til að hertaka meginhluta Makedóníu á meðan búlgarski herinn gæti einbeitt sér að Þrakíu og að því að hertaka stórborgirnar Adríanópólis og Konstantínópel.