cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rip van Winkle
thumb|right|Stytta af Rip van Winkle í [[Irvington (New York).]] Rip van Winkle er sögupersóna í samnefndri smásögu eftir Washington Irving. Í sögunni fer hann upp í Catskills-fjöll þar sem hann hittir dularfulla Hollendinga, drekkur úr flösku þeirra og sofnar. Hann vaknar aftur 20 árum síðar og hefur misst af Frelsisstríði Bandaríkjanna. Sagan byggir á þýskri þjóðsögu, Peter Klaus. Hún kom út sem hluti af sagnasafninu The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent. 1819-20.
3. öldin
3. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 201 til enda ársins 300.
Philly cheesesteak
thumb|right|400px|Ostakjötloka frá Pat's King of Steak Ostakjötloka eða cheesesteak, þekkt utan Philadelphiu sem Philadelphia cheesesteak, Philly cheesesteak eða steak and cheese er samloka með þunnum sneiðum af steiktu nautakjöti og osti. Ostakjötlokan varð til í Philadelphiu árið 1930 og er talin einkennandi fyrir borgina.
Saga
Pat Olivieri er sagður hafa fundið upp ostakjötlokuna þegar hann setti sneitt nautakjöt í brauð. Hann hóf að selja þennan nýja mat í pylsustandi sínum. Maturinn varð svo vinsæll að Olivieri opnaði eigið veitingahús árið 1930. Veitingahúsið er enn til og heitir nú Pat's King of Steaks.
Á vefsíðu veitingahússins kemur fram að upphaflega hafi samlokan verið nefnd „steak sandwich“ (kjötloka) (ekki „cheesesteak“) en „eftir því sem tíminn leið vildu bæði starfsmenn og viðskiptavinir breytingu ... osti var bætt við.“ Joe Vento hjá Geno's heldur því fram að hann hafi verið fyrstur til þess að bæta við osti.
Ostur
Amerískur ostur, provolone og cheez whiz eru þrjár megintegundir osts sem notaðar eru í ostakjötlokur. Svissneskur ostur og cheddar eru stundum notaðir og flestir staðir sem selja einnig pizzur bjóða einnig upp á mozzarella ost. Ostakjötlokur eru einnig fáanlegar án osts og kallast þá einfaldlega kjötlokur (steak sandwich).
Pöntunarvenjur
Á stöðum sem selja ostakjötlokur í Philadelphiu eru sérstök hefð fyrir því hvernig ostakjötlokur eru pantaðar. Einkum þarf að taka fram hvers konar ost maður vill fá og hvort maður vill pönnusteiktan lauk á samlokuna eða ekki. Venjan er að panta „wit“ ef maður vill lauk en „witout“ vilji maður sleppa lauknum. Til dæmis segir maður „I'd like a provolone wit,“ vilji maður panta ostakjötloku með provolone osti og lauk. Venjan er að biðja um aukaálegg síðast, svo sem steikta sveppi eða papríku, t.d. „I'd like an American witout and peppers.“ Sumir ostakjötlokustaðir taka ekki við pöntunum nema hefðirnar séu virtar. Staðir sem selja ýmiss konar mat, svo sem pizzur og annan skyndibita, auk ostakjötlokanna fylgja yfirleitt ekki þessum hefðum.
Frægir veitingastaðir
thumb|right|275px|Pat's King of Steaks thumb|right|275px|Geno's Steaks Af öllum ostakjötlokustöðum Philadelphiu eru Pat's og Geno's Steaks langfrægastir. Þessir frægu keppinautar eru hvor sínum megin götunnar á 9. götu og Passayunk Avenue í suðurhluta Philadelphiu.
Pat's King of Steaks
Pat's Steaks, stofnað 1930 af Pat Olivieri, er sagður fyrsti ostakjötlokustaðurinn. Hann er einkum þekktur fyrir að nota þunnt skorið nautakjöt ólíkt keppinautinum Geno's Steaks sem sker kjötið í grófari sneiðar.
Geno's Steaks
Geno's Steaks, stofnað 1966, er einn frægasti ostakjötlokustaður heims. Hann er þekktur fyrir að nota þykkari kjötsneiðar ólíkt keppinautinum Pat's Steaks sem sker kjötið í þynnri sneiðar.
Best of Philly verðlaunahafar
Eftirfarandi er listi yfir veitingastaði í Philadelphiu sem hafa unnið „Best of Philly“ verðlaunin fyrir ostakjötlokur.
Hugi (vefur)
Hugi.is er íslenskur umræðuvefur sem hefur verið rekinn af Já upplýsingaveitum frá árinu 2000. Vefurinn byggist á fjölmörgum áhugamálum, alls rúmlega 100 áhugamála auk 13 áhugamála sem hafa verið fryst. Á áhugamálunum geta notendur stofnað og tekið þátt í umræðum og sent inn efni s.s. greinar, kannanir og myndir.
Tenglar
Hugi.is
Wojciech Jaruzelski
thumb|right|Wojciech Jaruzelski (1968)
Wojciech Jaruzelski (6. júlí 1923 − 25. maí 2014) var pólskur herforingi og stjórnmálamaður. Hann var aðalritari sameinaða pólska verkamannaflokksins frá 1981 til 1989 og sem slíkur síðasti leiðtogi Alþýðulýðveldisins Póllands. Hann var einnig forsætisráðherra Póllands frá 1981 til 1985 og þjóðhöfðingi landsins frá 1985 til 1990 (með titilinn formaður ríkisráðsins frá 1985 til 1989 og forseti frá 1989 til 1990). Hann var líka síðasti yfirhershöfðingi pólska alþýðuhersins. Hann sagði af sér í kjölfar pólsku hringborðssamþykktarinnar 1989 sem leiddi til lýðræðislegra kosninga í landinu.
Gandhinagar
thumb|right|220px|Gandhinagar Gandhinagar er borg á Indlandi og höfuðstaður fylkisins Gujarat. Þar búa 208.299 manns (2011).
Heinrekur Kársson
Heinrekur Kársson var biskup á Hólum frá 1247 til dauðadags, 1260. Ekkert er vitað um ætt Heinreks, né hvenær hann var fæddur. Hann er talinn hafa verið norskur, en þó eru einnig ágiskanir um að hann hafi verið þýskur að ætterni. Í sumum heimildum er hann sagður Karlsson.
Biskup konungs
Heinrekur kom til Íslands sumarið 1248. Hann var ekki vinsæll biskup, enda lét hann sig kirkjumál og kristnihald litlu skipta en var meira í því að reka erindi konungsvaldsins hér.
Deilur við höfðingja
Urðu brátt fáleikar með Heinreki og þeim Þórði kakala og Gissuri Þorvaldssyni, sem þá voru helstu valdamenn hér á landi. Fann biskup þeim til foráttu að þeir rækju ekki erindi konungs sem skyldi. Má sem dæmi nefna að eftir Flugumýrarbrennu haustið 1253, þar sem reynt var að brenna Gissur inni, riðu brennumenn heim til Hóla. Tók Heinrekur biskup vel við þeim, veitti þeim aflausn fyrir glæp sinn og hélt þeim svo veislu. Í miðri veislunni bárust þau tíðindi til Hóla að Gissur hefði komist af úr brennunni. Sló þá talsvert á fögnuð veislugesta.
Heinrekur var biskup á Hólum í 13 ár, en dvaldi þó ekki á Íslandi nema u.þ.b. 5 ár af þeim tíma. Veturinn 1250-1251 var hann við hirð konungs og er þá nefndur meðal ráðgjafa hans. Heinrekur fór af landi brott 1256 og er svo að sjá að hann hafi síðan dvalist við hirð konungs og verið ráðunautur hans um íslensk málefni. Hann andaðist í Noregi sumarið 1260.
Ísafold
Ísafold var íslenskt tímarit sem var stofnað af Birni Jónssyni, sem ritstýrði því lengst af. Það kom fyrst út árið 1874 og var gefið út til ársins 1929. Það var lengi víðlesnasta blað landsins.
Þegar Björn varð ráðherra Íslands 1909 tók sonur hans, Ólafur Björnsson, við ritstjórninni. 1913 stofnaði hann Morgunblaðið ásamt Vilhjálmi Finsen. Útgáfufélag Morgunblaðsins (sem síðar nefndist Árvakur) keypti svo Ísafold af Ólafi 1919 og eftir það var blaðið gefið út sem mánudagsútgáfa Morgunblaðsins og sérstakt síðdegisblað.
Sunnulykill
Sunnulykill (fræðiheiti Primula prolifera) er blóm af ættkvísl lykla.
Strengjahljóðfæri
thumb|Moodswinger, 2006, Yuri Landman Strengjahljóðfæri eiga það sameiginlegt að það er spilað á þau með því að slá, plokka eða strjúka strengi sem á þeim eru. Helstu gerðir strengjahljóðfæra eru:
Хордофон
Borgarljósin
Borgarljósin eða City Lights er kvikmynd eftir Charles Chaplin sem var frumsýnd 30. janúar 1931 í Los Angeles.
Ekkert var talað í myndinni þrátt fyrir að tæknin til að setja inn hljóð á filmu væri til staðar, en Chaplin vildi ekki að talmál væri notað í myndinni. Þrátt fyrir það er myndin full af tónlist og hann notar hljóð á afar spaugilegan máta. Líklegast var aðal vandamálið að velja rödd fyrir flækinginn, þ.e. hann var fræg persóna um gjörvallan heim og allir höfðu myndað með sér eigin hugmyndir um hvernig hann talaði, að finna rétta rödd fyrir flækinginn hefði verið vandasamt verk og hugsanlega eyðilagt persónuna.
Margar frægar persónur sáu verk Chaplins á frumsýningu, þar á meðal Albert Einstein.
Lýsing
Myndin fjallar í stuttu máli um fræga persónu Chaplins „The Tramp“ (ísl. Flækingurinn) sem að kynnist blindri og fátækri stúlku, sem vinnur fyrir sér með blómasölu. Flækingurinn verður afar hrifinn af henni og gerir allt sem í hans valdi stendur til að hjálpa stúlkunni þegar hún veikist og hefur ekki efni á húsaleigunni.
Blágreni
thumb|Útbreiðsla thumb|Fullorðin tré.
Blágreni (fræðiheiti: Picea engelmannii) er sígrænt barrtré af þallarætt. Fullvaxið tré nær 25-40 m hæð og 1,5 m stofnþvermáli. Blágreni er langlíft og nær allt að 900 ára aldri.
Tegundin rekur uppruna sinn til vesturstrandar Norður-Ameríku og vex í fjalllendi frá Kanada suður að landamærum Mexíkó. Blágreni hefur þó verið plantað víða um heim í nytjaskógrækt, einkum í Evrópu.
Blágreni er náskylt bæði hvítgreni, sem vex norðar og austar í Klettafjöllunum, og sitkagreni, sem vex nær Kyrrahafsströndinni og blandar kyni með báðum tegundum.
Blágreni á Íslandi
Fyrstu blágrenin voru gróðursett á Íslandi í Mörkinni á Hallormsstað árið 1905. Hæstu trén eru komin yfir 20 metra. Síðan 1955 hefur blágreni verið flutt inn reglulega og er mest af fræi fengið frá Colorado fylki BNA.
Nytjar
Blágreni er mikið notað í nytjaskógrækt fyrir framleiðslu timburs og pappírs. Viður þess kemur að sérstökum notum við gerð strengjahljóðfæra. Það er stundum notað sem jólatré, þó sjaldnar en rauðgreni.
1792
Árið 1792 (MDCCXCII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Opinberar aftökur
Erlendis
Fædd
Dáin
Oxalis melanosticta
Oxalis melanosticta er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá S-Afríku.
2. öldin
2. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 101 til enda ársins 200.
Aretha Franklin
thumb|Aretha Franklin thumb|Aretha árið 1967.
Franklin lést á heimili sínu í Detroit þann 16. ágúst 2018. Banamein hennar var briskrabbamein.
CANTAT-3
300px|thumb|Leið og lendingarstaðir CANTAT-3 sæstrengsins CANTAT-3 er þriðji sæstrengurinn sem lagður var á milli Kanada og Evrópu. Hann hefur verið í notkun síðan árið 1994 og var flutningsgeta hans þá 2 x 2,5 Gbit/s á milli Kanada og Evrópu. Strengurinn tengist bæði Íslandi og Færeyjum og var lengi aðal sæstrengur landana beggja áður en FARICE-1 strengurinn var tekinn í notkun árið 2004.
Strengurinn fer í gegn um eftirtalda staði:
Strengurinn er rekinn af Indverska fyrirtækinu Teleglobe.
Listi yfir borgir á Bretlandi
thumb|Broadgate í [[Lundúnaborg.]] Þetta er listi yfir borgir á Bretlandi. Einvaldur Bretlands veitir borgarréttindi. Borgarréttindi eru ekki veitt sjálfkrafa með hliðsjón af fólksfjölda einum saman.
Óson
Óson (O3) er fjölgervingsform súrefnis. Sameindin samanstendur af þremur súrefnisfrumeindum, eða einni fleiri en stöðugra form súrefnis, O2.
Óson er litlaust gas við staðalaðstæður. Það myndar dökkbláan vökva við hitastig undir -112 °C og dökkblátt fast efni undir -193 °C. Óson er öflugt oxunarefni. Það er einnig mjög óstöðugt og brotnar niður í venjulegt súrefni í gegnum hvarfið 2O3 → 3O2. Þetta ferli gerist hraðar eftir því sem að hitastig og þrýstingur eykst.
Óson er gríðarlega tærandi, eitrað og algengur mengunarvaldur. Það hefur skarpa, megna lykt. Það er til staðar í litlum skammti yfir allt andrúmsloft Jarðar. Það myndast einnig úr O2 við afhleðslu rafmagns við eldingu og við háorku rafsegulgeislun.
Sum raftæki mynda nógu mikið óson til að það lyktast. Þetta á sérstaklega við um tæki sem að nota háa spennu, eins og sjónvörp og ljósritara. Rafmagnshreyflar sem nota bursta geta einnig myndað óson við endurtekið neistaflug innan í hreyflinum. Stórir hreyflar, eins og þeir sem notaðir eru í lyftur eða vökvadælur, mynda meira óson en minni hreyflar.
Óson var uppgötvað af Christian Friedrich Schoenbein árið 1840.
Ósonlagið
Mesta samansöfnun ósons í andrúmsloftinu er í heiðhvolfinu, við svæði sem að einnig nefnist ósonlagið. Þar síar það út góðan hluta af útfjólubláu ljósi frá sólinni sem að öðrum kosti myndi vera skaðlegt lífi á jörðinni. Magn ósons í andrúmsloftinu er yfirleitt mælt í Dobson einingum. Óson notað í iðnaði er mælt í milljónarhlutum og prósenta eftir massa eða þyngd.
Huang Nubo
thumb|Huang Nubo Huang Nubo (kínverska: 黄怒波) er kínverskur auðkýfingur og ljóðskáld. Nubo hefur ýmisleg tengsl við Ísland. Hann hefur komið á fót kínversk-íslenskri ljóðahátíð sem haldin hefur verið einu sinni og mun verða framhald á. Nubo lýsti áhuga á að kaupa Grímsstaði á Fjöllum, 300 ferkílómetra land, í því skyni að koma þar á laggirnar túristamiðstöð. Honum var hafnað.
Tenglar
Chinese tycoon Huang Nubo wants to buy up 300 square kilometres of Iceland
1. öldin
1. öldin er tímabilið frá byrjun ársins 1 til enda ársins 100.
Emiliano Zapata
Emiliano Zapata Salazar (8. ágúst 1879 – 10. apríl 1919) var lykilmaður í mexíkósku byltingunni sem braust út árið 1910, sem var beint að þáverandi forseta landsins Porfirio Díaz. Zapata stjórnaði afar mikilvægri herfylkingu sem kallaði sig „Frelsisher suðursins“ (spænska: Ejército Libertador del Sur) í mexíkósku byltingunni.
Ferill
Eftir að Porfirio Díaz komst til valda 1876, varð mexíkóska stjórnmála- og fjármálakerfið enn spilltara en áður og tekjuójöfnuður enn meiri, með stóraeignamenn sem réðu yfir stórum hluta landsins en ýtt minni bændum og verkamönnum í skuldaþrældóm. Zapata var einn af lykilmönnunum í baráttunni á móti þessu ranglæti. Árið 1909 var fundur kallaður af öldungum Anenecuilco í Morelos ríki, sem var ráð sem stóð í að reyna berjast fyrir rétti bæjarbúa. Zapata var kjörinn forystumaður ráðsins vegna vinsælda sinna en var aðeins þrítugur.
Vantrauststillaga
Vantrauststillaga er ályktun löggjafarþings í þingræðisríki um að ríkisstjórn í heild eða einstakir ráðherrar njóti ekki stuðnings þingsins og beri því að segja af sér.
Emiliano Zapata
Ferill
Árið 1910 byrjaði byltingin af alvöru. Áður en hún braust út hafði Francisco I. Madero boðið sig fram í forsetakostningum á móti Días en tapað og verið sendur í útlegð. Hann barðist gegn Díaz úr útlegð og boðaði byltingu gegn honum. Zapata leit á þetta sem tækifæri, þar sem Madero var að vissu leiti með svipaðar hugsjónir og Zapata. Þegar herinn hans Zapata náðu Cuautla 19. maí 1911 varð það ljóst stjórn Díaz var að þrotum komin. Madero varð síðan forseti. Zapata líkaði hins vegar ekki hvernig Madero hélt mörgum stefnumálum Diaz óbreyttum, einkum það sem snéri að stórum landareignum. Flestir Mexíkóbúar voru óánægir og entist Madero aðeins í forsetaembætti í þrjú ár, en þá rændi hershöfðinginn Victoriano Huerta völdum og lét myrða Madero.
Vantrauststillaga
Meðferð vantrauststillaga er ólík eftir löndum. Í Þýskalandi, Ísrael og á Spáni tíðkast svonefnt „jákvætt vantraust“ sem felur það í sér að flutningsmanni vantrauststillögu ber að tilnefna um leið eftirmann þess ráðherra sem vantrausti er lýst á. Þessari aðferð er ætlað að koma í veg fyrir stjórnarkreppu.
Emiliano Zapata
Ferill
Zapata barðist fyrir réttindum fátæks fólks alveg til dauðadags. Hann var myrtur í tilræði sem var skipulagt af hershöfðingjanum Pablo González að undirlagi Venustiano Carranza forseta en hann og Zapata höfðu barist hvor gegn öðrum í byltingunni.
Vantrauststillaga
Í gildandi stjórnarskrá Íslands er ekki fjallað sérstaklega um vantrauststillögur en óumdeilt er að Alþingi getur lýst vantrausti á ríkisstjórn og að forsætisráðherra beri þá að leita lausnar frá embætti. Felst þetta í þingræðisreglunni sem fram kemur í fyrstu grein stjórnarskrárinnar. Í þingsköpum Alþingis er mælt fyrir um að vantrauststillögur skuli ræddar og afgreiddar með einni umræðu.
Ahmedabad
thumb|right|250px|Ahmedabad Ahmedabad eða Amdavad er stærsta borgin í Gujarat á Indlandi. Þar búa 5.570.585 manns (2001).
Þjóðólfur
Þjóðólfur var íslenskt hálfsmánaðarblað sem var stofnað árið 1848 og var gefið út til ársins 1920. Blaðinu var ritstýrt af Matthíasi Jochumssyni á tímabili. Þjóðólfur var landsfréttablað. Gefið út í Reykjavík.
Hatursorðræða
thumb|SIM-kort í Póllandi með slagorði herferðarinnar gegn hatursorðræðu „Orð hafa vald, notaðu þau skynsamlega“ Hatursorðræða (e. hate speech) er, í almennum skilningi, orðræða sem ræðst gegn einstaklingi eða hópi á grundvelli til dæmis kynþáttar, trúar, kyns, fötlunar eða kynhneigðar.
Í lagalegum skilningi er hatursorðræða hver sú orðræða, bending eða atferli, skrif eða tjáning, sem er bönnuð sökum þess að hún kann að hvetja til ofbeldis eða saknæms athæfis gegn einstaklingi eða hópi sem nýtur verndar laganna, eða sökum þess að er lítillækkandi eða ógnandi fyrir slíkan einstakling eða hóp. Lögum er ætlað að bera kennsl á einstakling eða hóp sem nýtur verndar laganna. Í sumum löndum geta þeir sem fyrir hatursorðræðu verða sótt til saka fyrir rétti. Mjög er deilt um hatursorðræðu á netinu og hvar mörk tjáningarfrelsis og hatursorðræðu skarast. Gagnrýnendur laga gegn hatursorðræðu líkja hugtakinu við Newspeak í skáldsögu George Orwells og segja það notað til þöggunar.
Í tilmælum ráðherraráðs Evrópuráðsins nr. 97 er hatursorðræða skilgreind sem: „öll tjáning sem dreifir, hvetur til, stuðlar að eða réttlætir kynþáttahatur, útlendingahatur, gyðingahatur eða annars konar hatur sem byggist á umburðarleysi, þar á meðal umburðarleysi sem er tjáð með herskárri/óvæginni þjóðræknisstefnu/þjóðernishyggju eða þjóðhverfum sjónarmiðum, mismunun og fjandskap gegn minnihlutahópum, farandverkafólki og fólki af erlendum uppruna.“
Sasa pubens
Sasa pubens er lágvaxin bambustegund (1 til 1,5 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Takenoshin Nakai.
Prófastur
Heimild
szl:Farorz
Dagur ginningarfíflanna
thumb|right|Myndskreyting eftir [[Maurice Leloir frá 1910.]] Dagur ginningarfíflanna (franska: la journée des Dupes) var einn dagur í nóvember 1630 þegar óvinir Richelieu kardinála töldu sér hafa tekist að sannfæra Loðvík 13. um að hrekja hann frá völdum. Dagurinn er talinn hafa verið ýmist 10., 11. eða 12. nóvember.
Langvarandi átök milli konungsmóðurinnar, Maríu de'Medici, og kardinálans náðu hámarki þann 10. nóvember þegar hún krafðist þess að konungur gerði upp á milli þeirra. Þetta gerðist á fundi þeirra kardinálans og konungs í Lúxemborgarhöll. Eftir þetta hélt konungur í veiðihús sitt í Versölum. Richelieu taldi sjálfur að ferli hans við hirðina væri lokið en fyrir milligöngu valdamikilla bandamanna hans ákvað konungur að hafa hann áfram í þjónustu sinni. Meðan andstæðingar kardinálans fögnuðu falli hans í Lúxemborgarhöll hitti konungur Richelieu í Versölum þar sem hann fullvissaði hann um áframhaldandi stuðning sinn.
Eftir þetta fór María í sjálfskipaða útlegð til Compiègne.
Í skáldskap
Dagur ginningarfíflanna er hápunktur skáldsögunnar Le comte de Moret ou Le sphinx rouge eftir Alexandre Dumas frá 1865-6 og í Fyrirskipun kardinálans (Under the Red Robe) eftir Stanley J. Weyman frá 1894. Síðastnefnda bókin hefur tvisvar verið kvikmynduð, einu sinni sem bandarísk þögul mynd árið 1923 í leikstjórn Alan Crosland og síðan sem bresk mynd frá 1937 í leikstjórn Victor Sjöström.
Þaksvölungur
250px|thumb|vinstri|Þaksvölungur
Drekahlynur
Drekahlynur (fræðiheiti: Acer barbinerve ) er hlyntegund sem er ættuð frá norðaustur Asíu (Kóreuskagi, austur Rússland og norðaustur Kína. Hún verður allt að 7m há.
Hestamannafélagið Fákur
Hestamannafélagið Fákur er félag hestamanna í Reykjavík. Það var stofnað 24. apríl 1922. Núverandi formaður þess er Bjarni Finnsson.
Þaksvölungur
Þaksvölungur (fræðiheiti: Chaetura pelagica) er fugl sem tilheyrir ætt svölunga.
Ólöf eskimói
Ólöf Sölvadóttir eða Ólöf eskimói var smávaxin kona um 1,22 m á hæð sem fæddist á Ytri-Löngumýri í Svínavatnshreppi í Blöndudal í Húnavatnssýslu  árið 1858 en fór til Vesturheims með föður sínum, stjúpmóður og systkinum árið 1876 og bjó fjölskyldan eitt ár í  Nýja Íslandi en flutti síðan til Winnipeg. Ólöf var fyrst vinnukona en starfaði svo með fjölleikahúsum og bjó til sýningaratriði þar sem hún sagði frá uppvexti sínum á Grænlandi. Hún var þekktur og virtur fyrirlesari um tíma. Ekki komst upp um blekkingar hennar á meðan hún lifði og var ævisaga hennar Olof Krarer, the Esquimaux Lady: A Story of Her Native Home skráð af Albert S. Post og kom út árið 1887.
Listi yfir kartöflusjúkdóma og skemmdir
Þetta er listi yfir sjúkdóma og skemmdir í kartöflum.
Prófbók
Prófbók er bók sem verkefni, próf og einkunnir nemenda eru færðar í.
Heimili
thumb|Heimili á Indlandi Heimili er staður þar sem einstaklingur eða fjölskylda býr.
Framhlaðningur
thumb|right|Framhlaðningar og [[Byssustingur|byssustingir]] Framhlaðningur eða músketta er framhlaðið handskotvopn (þ.e.a.s. hlaðið er í framanvert hlaupið) og er með breytilega (mjúka) hlaupvídd. Framhlaðningur kom fyrst fram á 16. öld og var einkum notaður af fótgönguliði þess tíma og er forveri riffilsins og haglabyssunnar.
Arnarfell hið mikla
thumb|Arnarfell hið mikla er fyrir miðju á myndinni. thumb|Arnarfellin tvö.
Arnarfell hið mikla er fjall í suðaustanverðum Hofsjökli. Fjallið er 1143 metra hátt og er rétt sunnan við systurfjall sitt Arnarfell hið litla, sem er þó aðeins 3 metrum á eftir í hæð. Arnarfellsbrekka er í suðurhlíðum fjallsins og er mjög vel gróin með ýmsum plöntum; greindar hafa verið 97 plöntur þar. Sunnan við fjallið er skriðjökullinn Múlajökull og gróðurvinin Þjórsárver.
Benjamin Henrichs
Benjamin Henrichs (fæddur 23. febrúar 1997) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir RB Leipzig á láni frá Monaco. Faðir hans er þýskur og móðir hans er frá Gana.
Randalykill
Randalykill (fræðiheiti Primula secundiflora) er blóm af ættkvísl lykla.
Hisao Kami
Hisao Kami (fæddur 28. júní 1941) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 15 leiki með landsliðinu.
1148
thumb|right|[[Umsátrið um Damaskus.]] Árið 1148 (MCXLVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
1550
thumb|right|[[Júlíus III páfi.]] thumb|right|Karin Månsdóttir eða Katrín Svíadrottning. Teikning sem maður hennar, [[Eiríkur 14.|Eiríkur konungur, gerði eftir að hann hafði verið sviptur embætti og hnepptur í varðhald.]] Árið 1550 (MDL í rómverskum tölum)
Bola Tinubu
Bola Ahmed Adekunle Tinubu (f. 29. mars 1952) er nígerískur endurskoðandi og stjórnmálamaður sem er núverandi forseti Nígeríu. Hann var áður landstjóri Lagos-fylkis frá 1999 til 2007. Tinubu var kjörinn forseti í forsetakosningum Nígeríu í febrúar 2023 og tók við embætti þann 29. maí.
1550
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Bola Tinubu
Æviágrip
Bola Tinubu er frá suðvesturluta Nígeríu og hefur verið kallaður „pólitískur guðfaðir“ í þeim landshluta vegna þess hve oft hann hefur komið stuðningsfólki sínu fyrir í embættisstöðum. Tinubu var landstjóri Lagos-fylkis frá 1999 til 2007 og hefur mikið stært sig af uppbyggingarstarfi sem var unnið í borginni Lagos á þessum tíma. Tinubu er einn ríkasti stjórnmálamaður í Nígeríu.
1550
Á Íslandi
Opinberar aftökur
Bola Tinubu
Æviágrip
Tinubu bauð sig fram í forsetakosningum Nígeríu í febrúar árið 2023 fyrir Allsherjarráð framfarasinna, flokk fráfarandi forsetans Muhammadu Buhari. Slagorð Tinubu í kosningunum var Emi lo kan, eða „Það er komið að mér“.
1550
Erlendis
Fædd
Bola Tinubu
Æviágrip
Helstu keppinautar Tinubu í kosningunum voru Atiku Abubakar, frambjóðandi Lýðræðisflokks alþýðunnar, og Peter Obi, frambjóðandi Verkamannaflokksins. Í heimahéraði Tinubu, Lagos, tapaði hann óvænt naumlega fyrir Peter Obi.
1550
Erlendis
Dáin
Bola Tinubu
Æviágrip
Á landsvísu hlaut Tinubu um 37 prósent atkvæðanna en Abubakar 29 prósent og Obi 25 prósent. Kosningakerfið í Nígeríu er með þeim hætti að til að ná kjöri til forseta verður frambjóðandi að hljóta flest atkvæði á landsvísu og meira en 25 prósent atkvæða í tveimur þriðju af fylkjum landsins. Samkvæmt opinberum talningum tókst Tinubu þetta og hann var því lýstur sigurvegari kosninganna þann 1. mars.
Í sigurræðu sinni eftir kosningarnar hvatti Tinubu til friðar og bauð keppinautum sínum að mynda með sér bandalag í þágu Nígeríu. Abubakar og Obi hafa báðir vefengt niðurstöður kosninganna og sagst ætla að reyna að fá þeim hnekkt.
1793
Árið 1793 (MDCCXCIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Clement Attlee
Clement Richard Attlee (3. janúar 1883 – 8. október 1967) var breskur stjórnmálamaður sem gegndi embætti forsætisráðherra Bretlands á árunum 1945 til 1951 og formaður Verkamannaflokksins frá 1935 til 1955. Árið 1942 gerðist Attlee fyrsti aðstoðarforsætisráðherra Bretlands í stríðsstjórnarsamstarfi Verkamannaflokksins við Íhaldsflokk Winston Churchill. Samstarfið entist til stríðsloka árið 1945, en í þingkosningunum það ár vann Verkamannaflokkurinn óvæntan stórsigur og fékk í fyrsta sinn að stofna eigin meirihlutastjórn. Stjórninni tókst að framkvæma ýmsar umbótatillögur sem áttu að hjálpa Bretlandi á eftirstríðsárunum. Á þessum tíma var 12% fylgisaukning Verkamannaflokksins í aðdraganda kosninganna fordæmalaus og er enn sú mesta sem nokkur flokkur hefur náð fyrir kosningar í Bretlandi. Attlee var endurkjörinn árið 1950 með mjög naumum þingmeirihluta en kallaði til nýrra kosninga árið eftir til þess að reyna að styrkja stöðu sína. Þar tapaði hann hins vegar naumlega fyrir Churchill og Íhaldsmönnunum þrátt fyrir að hafa fengið fleiri atkvæði. Attlee gegndi leiðtogastöðu Verkamannaflokksins lengur en nokkur annar.
Æviágrip
Attlee var fyrst kjörinn á breska þingið árið 1922 í Limehouse. Hann varð fljótt aðstoðarráðherra í minnihlutastjórn Ramsay MacDonald árið 1924 og síðan hluti af annarri ríkisstjórn MacDonald á árunum 1929-31. Eftir afhroð Verkamannaflokksins í kosningunum 1931 var Attlee einn af fáum forstöðumönnum flokksins sem enn áttu sæti á þingi og gerðist aðstoðarformaður flokksins. Þegar George Lansbury sagði af sér árið 1935 var Attlee kjörinn til formanns Verkamannaflokksins og varð jafnframt leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Í fyrstu var Attlee málsvari friðar og málamiðlunar en hann skipti fljótt um skoðun; árið 1938 var hann orðinn harður gagnrýnandi friðþægingarstefnu Neville Chamberlain gagnvart hernaðarstefnu Adolf Hitler og Benito Mussolini. Eftir að seinni heimsstyrjöldin hófst leiddi Attlee Verkamannaflokkinn í stjórnarsamstarf við Íhaldsflokk Churchill árið 1940 og gerðist aðstoðarforsætisráðherra árið 1942. Samstarf Attlee og Churchill var gott og skiptist þannig að Attlee tók að sér flest smáatriði og skipulagningu baksviðs innan þingsins á meðan Churchill einbeitti sér að utanríkis- og hernaðarmálum. Þegar Bandamenn sigruðu Öxulveldin í Evrópu í maí 1945 var stjórnarsamstarf flokkanna leyst upp. Attlee leiddi Verkamannaflokkinn til stórsigurs í kosningum tveimur mánuðum síðar.
Ríkisstjórn Attlee kom á fót ýmsum fordæmum sem fylgt var á eftirstríðsárunum. Verkamannaflokkurinn tileinkaði sér þá stefnu að atvinnuleysi yrði haldið niðri með aðgerðum í anda keynesískrar hagfræði og kom að stofnun mun sterkara velferðakerfis. Í stjórnartíð hans voru ýmis þjónustu- og iðnaðarfyrirtæki ríkisvædd og bresku Þjóðarheilbrigðisþjónustunni komið á fót. Attlee lét Ernest Bevin að mestu um utanríkismál en hafði þó mikinn áhuga á Indlandi. Attlee kom að skiptingu Indlands í Indland og Pakistan árið 1947 auk þess sem hann skildi Mjanmar og Srí Lanka frá Indlandi og gerði þau sjálfstæð. Ríkisstjórn hans batt enda á stjórn Breta í Palestínu og Jórdaníu. Frá árinu 1947 beittu þeir Bevin þrýstingi á Bandaríkin til að fá þá til að taka virkari þátt í Kalda stríðinu gegn Sovétríkjunum. Þegar Bretar neyddust til að yfirgefa Grikkland árið 1947 bað Attlee Bandaríkjamenn að standa gegn Kommúnistum þar í samræmi við Truman-kenninguna. Attlee var heitur stuðingsmaður Marshalláætluninnar til að endurreisa Vestur-Evrópu með bandarísku fé. Árið 1949 studdi hann við stofnun Atlantshafsbandalagsins og aðgöngu Breta að því. Einnig samþykkti Attlee að Bretland skyldi koma sé upp eigin kjarnavopnum, beitti 13.000 manna herfjölda og sérstakri löggjöf til að bæla niður hafnarverkföll árið 1949 og sendi breska hermenn til að berjast í Kóreustríðinu eftir nauman kosningasigur hans árið 1950.
Ólíkt Churchill þótti Attlee hæverskur og lítillátur. Hann átti í erfiðum með almannatengsl og skorti persónutöfra. Styrkleiki hans þótti liggja baksviðs, sérstaklega í hópnefndum þar sem hann naut góðs af þekkingu sinni, hljóðlæti, hlutlægni og skynsemi.
Helgisetur
thumb|right|Séð til Niðarósdómkirkju frá Elgeseter. Helgisetur var Ágústínaklaustur í Þrándheimi í Noregi og tengdist Niðarósdómkirkju. Það stóð handan við ána Nið, andspænis dómkirkjunni. Þaðan lá brú yfir ána og margir munkanna þar voru kórbræður við kirkjuna.
Klaustrið var stofnað af Eysteini erkibiskupi árið 1183 eða fyrr en lagt niður við siðaskiptin í Noregi 1537. Síðasti príor klaustursins bjó þar þó áfram til 1546 en þá flutti lútherski biskupinn þangað. Klausturbyggingarnar brunnu árið 1564 og nú sjást engin ummerki um klaustrið. Þar sem það var er nú hverfi sem kallast Elgeseter og brúin sem nú er yfir ána kallast Elgeseter bru.
Helgisetursklaustur kemur nokkuð við sögu Noregs. Skúli hertogi var drepinn ásamt Pétri syni sínum framan við Helgisetur vorið 1240. Hann komst undan mönnum Hákonar konungs og leitaði skjóls í klaustrinu en konungsmenn kveiktu þá í því svo að hann varð að fara út og var þá drepinn.
Samfélagshyggja
Samfélagshyggja er stefna í stjórnmálaheimspeki sem varð til á seinni hluta 20. aldar. Samfélagshyggja er tilbrgiði við félagshyggju, andstæð róttækri einstaklingshyggju en leggur áherslu á samfélag og samfélagslega ábyrgð. Samfélagshyggja er ekki nauðsynlega ósamrýmanleg frjálslyndisstefnu.
Upphaf samfélagshyggjunnar má rekja til viðbragða ýmissa heimspekinga við riti bandaríska stjórnmálaheimspekingsins Johns Rawls, Kenning um réttlæti, sem kom út árið 1971. Töldu þeir að í riti Rawls væri of mikil áhersla lögð á einstaklinginn óháð samfélaginu sem hann býr í.
Meðal hugsuða félagshyggjunnar má nefna:
Á Íslandi hafa stjórnmálahreyfingar á vinstri væng stjórnmálanna, sem kjósa að kenna sig ekki við jafnaðarstefnu, stundum kennt sig við samfélagshyggju.
1541
Árið 1541 (MDXLI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Oxalis montana
Oxalis montana er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá austurhluta N-Ameríku.
Dómkirkjan í Santiago de Compostela
190px|hægri
Dómkirkjan í Santiago de Compostela er spænsk miðaldadómkirkja og sögð reist yfir gröf Jakobs postula. Hún var byggð á 11. og 12. öld og vígð árið 1128.
Helgisögn sem þó er ekki studd neinum heimildum segir að Jakob hafi boðað kristni á Spáni og eftir að hann var höggvinn í Jerúsalem árið 44 hafi líkamsleifar hans verið fluttar til Galisíu og jarðsettar þar. Árið 829 var reist kirkja á staðnum þar sem hann var talinn grafinn og seinna reis dómkirkjan þar. Hún var endastöð á Jakobsveginum, pílagrímaleiðinni sem farin var að gröf postulans. Dómkirkjan varð þriðji mikilvægasti ákvörðunarstaður kristinna pílagríma á eftir Jerúsalem og Róm.
Söngvakeppnin
Söngvakeppnin getur átt við:
Cardiff
Á 19. öld var Cardiff lítill bær. Þá hófst kolanámugröftur og bærinn stækkaði og varð að þeirri borg sem hún er í dag. Í Cardiff er töluverð sjónvarpsþáttagerð, þar eru t.d. Doctor Who og Torchwood teknir upp.
Borgin Newport er 19 km. norðaustur af Cardiff. Á stórborgarsvæði borganna búa 1,1 milljón manns (2011).
Ragnhildur Gísladóttir
Guðmunda Ragnhildur Gísladóttir, einnig þekkt sem Ragga Gísla (f. 7. október 1956), er íslensk söngkona og tónskáld.
Ragnhildur útskrifaðist sem tónmenntakennari frá Tónlistaskólanum í Reykjavík, lauk BA-prófi í tónsmíðum frá Listaháskóla Íslands árið 2008 og MA-prófi frá sama skóla árið 2013. Ragnhildur var söngkona í hljómsveitunum Lummunum, Grýlunum og Stuðmönnum og hefur einnig leikið í kvikmyndunum Með allt á hreinu, Í takt við tímann, Karlakórinn Hekla og Ungfrúin góða og húsið.
Árið 2012 hlaut Ragnhildur riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar.
Pinus remota
Pinus remota, þekkt á ensku sem Texas pinyon eða papershell pinyon, er fura ættuð frá suðvestur Texas og norðaustur Mexíkó. Hún er helst greind frá öðrum hnetufurum (pinyon amerískar furur í undirdeildinni Cembroides) á fræjum með mjög þunnri skel, sem gerir hana mjög aðlaðandi sem fæðu fyrir innfædda. Spánski landkönnuðurinn Cabeza de Vaca nefndi að furuhnetur með þunnri skel væru mikilvæg fæða indíána 1536.
Lýsing
Pinus remota er smávaxið tré eða stór runni, 3 til 10 m há og með bol allt að 40 sm í þvermál. Börkurinn er þykkur, hrjúfur og hreistraður. Barrnálarnar eru 2 til 3 saman (yfirleitt 2), grannar, 3 til 5 sm langar, og daufgrágrænar, með loftaugum bæði á innri og ytri hlið. Könglarnir eru flatkúlulaga, 3 til 5 sm langir, breiðir og lokaðir, grænir í fyrstu en verða daufgulir við þroska 18 til 20 mánaða, með fáum, þunnum köngulskeljum, oftast með 5 til 12 fræjum.
Könglarnir opnast og verða 4 til 6 sm breiðir við þroska, og haldast fræin á köngulskeljunum. Fræin eru 10 til 12 mm löng með mjög þunnri skel, hvítum kjarna, og 1 til 2mm væng. Þeim er dreift af fuglinum Aphelocoma woodhouseii, sem tínir fræin úr opnum könglum. Fuglinn geymir mörg fræjanna til að nota síðar, og eru þau stundum ekki nýtt og ef þau falla í frjóan jarðveg geta þau orðið að nýjum trjám.
Flokkun
Pinus remota var talin til Pinus cembroides, og fyrst aðgreind 1966 þegar bandaríski grasafræðingurinn Elbert L. Little tók eftir að skeljar sumra furanna í Texas væru umtalsvert þynnri en á öðrum. Hann taldi þær vera afbrigði af P. cembroides, Pinus cembroides var. remota. Síðari rannsóknir hafa sýnt fram á fleiri einkenni til aðgreiningar og er hún nú talin sjálfsstæð tegund, líklega mun skyldari P. edulis sem einnig er með þunna fræskel og barrnálar, yfirleitt tvær saman í búnti.
Útbreiðsla og búsvæði
Útbreiðslan er í Vestur-Texas í Bandaríkunum, á suðurjaðri Edwards Plateau og hæðunum á milli Fort Stockton og Presidio og í Norðaustur-Mexíkó, aðallega í Coahuila en einnig aðeins í Chihuahua og Nuevo León. Tegundin finnst í lítilli til hóflegrar hæðar yfir sjó, frá 450–700 m á Edwards Plateau og frá 1200–1800 m í afgangnum af búsvæðinu. Hún er sjaldséð, í smáum og dreifðum stofnum yfirleitt á þurrum og klettóttum stöðum og giljum þar sem berir klettar draga úr hættu á skógareldum.
Nytjar
Ætum fræjum er stundum safnað eins og á öðrum hnetufurum og seldar sem furuhnetur. Hinsvegar veldur búsvæðið því að uppskeran óregluleg og misjöfn sem dregur úr verðmætinu. Henni er stundum plantað sem skrauttré, þar sem mikið þurrkþol gerir hana sérstaklega verðmæta.
Khimera
Khimera (rússneska: Химера) er 8. breiðskífa Aria.
Þýringaland
Þýringaland (þýska: Thüringen) er eitt af sambandslöndum Þýskalands. Íbúar eru rúmlega 2,1 milljónir talsins (2021), en höfuðborgin heitir Erfurt. Þýringaland var heimaland og eitt helsta áhrifasvæði Marteins Lúthers á 16. öld. Þar má nefna kastalavirkið Wartburg þar sem hann faldist og þýddi Nýja testamentið á þýsku.
Lega
Þýringaland er nokkuð miðsvæðis í Þýskalandi og var áður suðvestasta héraðið í gamla Austur-Þýskalandi. Það er umkringt öðrum sambandslöndum og nær hvergi að sjó. Fyrir sunnan er Bæjaraland, fyrir vestan er Hessen, fyrir norðvestan er Neðra-Saxland, fyrir norðan er Saxland-Anhalt og fyrir austan er Saxland.
Orðsifjar
Héraðið hét upphaflega Turingia (eða Thuringia) og er nefnt eftir samnefndum germönskum þjóðflokki sem þar bjó. Getgátur eru uppi um það að forskeytið thur- sé dregið af gamla germanska orðinu þorri, sem merkir fjöldi.
Fáni og skjaldarmerki
Fáni Þýringalands hefur tvær láréttar rendur, hvít að ofan og rauð að neðan. Litirnir eru fengnir að láni frá gamla skjaldarmerki Konráðs von Thüringen frá 13. öld. Fáni þessi var tekinn upp 1920 er landið Thüringen var stofnað. Skjaldarmerkið er tvílitað ljón, rautt og hvítt á bláum grunni. Í kringum það eru átta hvítar stjörnur, sem tákna þau sjö fríríki sem Thüringen var sett saman úr 1920, auk einnar stjörnu fyrir Prússland. Ljónið er merki Ludowinger-ættarinnar. Merkið var tekið upp í breyttu formi 1945. Núverandi merki var tekið upp 1990, við sameiningu Þýskalands.
Borgir
Stærstu borgir Þýringalands. ( 31. desember 2013)
732
Árið 732 (DCCXXXII í rómverskum tölum)
Międzyrzec Podlaski
thumb|200px|right|Gata í Międzyrzec Podlaski. Międzyrzec Podlaski er borg við fljótið Krzna í miðhluta Póllands.
Allt í sóma í Oklahóma
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Allt í sóma í Oklahóma (franska: Ruée sur l´Oklahoma) eftir Maurice de Bevere (Morris) og René Goscinny er 14. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1960, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árinu 1958. Sagan er að hluta byggð á raunverulegum atburðum, þ.e. landnámi Oklahóma árið 1889.
Marc Bloch
Marc Léopold Benjamin Bloch (6. júlí 1886 – 16. júní 1944) var franskur sagnfræðingur og stofnandi sagnfræðitímaritsins Annales d'histoire économique et sociale ásamt Lucien Fevbre. Bloch er einn áhrifamesti sagnfræðingur Frakklands og átti þátt í því að breiða út áhrif franska sagnfræðiskólans um og út fyrir Evrópu. Bloch barðist í fyrri og seinni heimsstyrjöldinni og hlaut bæði frönsku heiðursorðuna (Légion d'honneur) og stríðskrossinn (Croix de guerre) fyrir þjónustu sína. Eftir hernám nasista á Frakklandi gekk Bloch í frönsku andspyrnuna en var handsamaður af Gestapo-liðum og tekinn af lífi þann 16. júní 1944.
Allt í sóma í Oklahóma
Söguþráður
Ríkisstjórn Bandaríkjanna hefur keypt land í Oklahóma af indíánum og hyggst opna héraðið fyrir landnám hvítra manna. Lukku Láki er ráðinn til að hafa eftirlit með framkvæmdinni og tryggja að allir landnemar sitji við sama borð. Skrautleg flóra ævintýramanna flykkist til Oklahóma til að taka þátt í kapphlaupinu um lönd og lóðir, þar á meðal þremenningarnir Tóti Tófa, Bíssi Bulla og einfeldningurinn Slubbi Slen. Landnemarnir koma sér fyrir við rásmark og á hádegi þann 22. apríl 1889 eru þeir ræstir af stað með fallbyssuskoti og upphefst þá æðisgengið kapphlaup um bestu löndin þar sem ýmsum brögðum er beitt. Í kjölfarið rís á methraða borg í sandauðninni, Hvellborg (e. Boomville), og vegna stöðugrar óaldar neyðist Lukku Láki til að banna vopnaburð, áfengissölu og fjárhættuspil í borginni. Þremenningarnir Tóti, Bíssi og Slubbi sjá sér leik á borði með rekstri ólöglegs spilavítis sem Lukku Láka tekst þó að uppræta. Í hönd fara borgarstjórakosningar í Hvellborg með metfjölda frambjóðenda, en öllum að óvörum er Slubbi Slen kosinn borgarstjóri með yfirgnæfandi meirihluta atkvæða. Slubbi reynist fyrirmyndar borgarstjóri og segir skilið við félagana Tóta og Bíssa. Þegar matvæla- og vatnsskortur fer að gera vart við sig í Hvellborg tekst Tóta og Bíssa þó að ala á vaxandi óánægju borgarbúa með ástand mála. Eftir að mikill sandbylur eyðir ræktarlandi og fyllir vatnsból verður ljóst að borgin er dauðadæmd og hún hverfur með sama hraða og hún reis. Ríkisstjórnin selur indíánunum aftur landið fyrir eina hálsfesti.
Marc Bloch
Æviágrip
Marc Bloch var ættaður frá Alsace-héraði í austurhluta Frakklands. Hann útskrifaðist með doktorsgráðu í sagnfræði eftir nám í Berlín og Leipzig og gerðist kennari í háskóla í Montpellier. Hann var kvaddur í franska herinn þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út, reis þar fljótt til metorða og var sæmdur fjölda heiðursmerkja. Hann var orðinn höfuðsmaður í lok styrjaldarinnar en eftir hana hóf hann kennarastörf á ný og gerðist lektor í háskólanum í Strassborg. Þar kynntist Bloch Lucien Fevbre og stofnaði árið 1929 með honum tímaritið Annales d'histoire économique et sociale eða Annálana. Bloch flutti til Parísar og gerðist þar prófessor í hagsögu í Sorbonne-háskóla árið 1936.
Bloch var kvaddur í herinn á ný þegar seinni heimsstyrjöldin braust út árið 1939. Eftir að Frakkar voru sigraðir missti Bloch stöðu sína í Sorbonne-háskóla þar sem hann var gyðingur og þýska hernámsliðið og Vichy-stjórnin liðu ekki að gyðingar sinntu kennarastörfum í svo virtri stofnun. Bloch fékk starf í háskólanum í Clermont-Ferrand en undi þar illa við og gekk að endingu til liðs við frönsku andspyrnuhreyfinguna í Lyon. Þýskir lögreglumenn tóku Bloch og hóp annarra andspyrnumanna höndum þann 8. júní 1944 og myrtu Bloch átta dögum síðar.
Allt í sóma í Oklahóma
Fróðleiksmolar
thumbnail|Ljósmynd tekin við landamæri Oklahóma 22. apríl 1889.
Íslensk útgáfa
Allt í sóma í Oklahóma var gefin út af Fjölva árið 1977 í íslenskri þýðingu Þórs Stefánssonar. Þetta er þriðja bókin í íslensku ritröðinni.
Króatía
Króatía er ríki á Balkanskaga í Suðaustur-Evrópu. Króatía á strönd að Adríahafi og landamæri að Slóveníu og Ungverjalandi í norðri, Serbíu í austri og Svartfjallalandi á örstuttum kafla allra syðst. Króatía á einnig landamæri að Bosníu og Hersegóvínu en hún umlykur það land að mestu. Höfuðborg og stærsta borg Króatíu er Zagreb. Landið skiptist í 20 sýslur og Zagreb. Flestir íbúar eru rómversk-kaþólskir. Króatíska er opinbert tungumál landsins.
Í fornöld var landið hluti af Illyríu og síðan rómverska skattlandinu Dalmatíu. Króatar numu þetta land snemma á 7. öld en deilt er um það hvaðan þeir komu. Á miðöldum voru þar tvö hertogadæmi undir keisaranum í Konstantínópel, Pannónía og Dalmatía. Á 9. öld gerðust króatar kristnir og konungsríkið Króatía var stofnað um árið 925 en þetta ríki gekk í konungssamband við Ungverjaland árið 1102. Landið varð fyrir árásum frá Tyrkjaveldi í austri og Feneyska lýðveldinu í vestri. Á 16. öld varð það hluti af ríki Habsborgara og síðar Austurríki-Ungverjalandi. Eftir Fyrri heimsstyrjöld lýsti króatíska þingið yfir sjálfstæði og ákvað síðan að gerast hluti af Júgóslavíu. Þegar Þjóðverjar og Ítalir lögðu Júgóslavíu undir sig í Síðari heimsstyrjöld var leppríki nasista stofnað í Króatíu en hlutar Dalmatíustrandarinnar voru hernumdir af Ítölum. Eftir stríð varð Króatía eitt af fylkjum sósíalíska sambandsríkisins Júgóslavíu. Króatía lýsti yfir sjálfstæði frá Júgóslavíu 1991 eftir að borgarastyrjöldin í Júgóslavíu hófst. Sjálfstæðisstríð Króatíu stóð í fjögur ár og lauk með sigri króata árið 1995. Króatía gerðist aðili að Atlantshafsbandalaginu árið 2009 og Evrópusambandinu árið 2013.
Króatía er hátekjuland með háa lífsgæðavísitölu. Tveir þriðju vergrar landsframleiðslu liggja í þjónustugeiranum. Iðnframleiðsla er aðallega bundin við skipasmíðar, matvælaframleiðslu, lyfjaframleiðslu, upplýsingatækni, líftækni og timbur. Króatía er líka vinsælt ferðamannaland. Frá aldamótunum 2000 hefur Króatía fjárfest verulega í hraðbrautum og járnbrautum sem tengja landið við stofnbrautakerfi Evrópu. Sjö alþjóðaflugvellir eru í Króatíu, í Zagreb, Zadar, Split, Dubrovnik, Rijeka, Osijek og Pula.
Landlýsing
Króatía er alls 56.594 ferkílómetrar. Landamæri Króatíu eru 2.237 km löng og strandlengjan er 5.835 km. Dinara-tindur er hæsti punktur landsins í 1.831 metra hæð í Dínarísku-ölpunum. Þar er karstlandslag með djúpum hellum.
Eyjar Króatíu eru yfir þúsund talsins og 3300 ferkílómetrar og eru Cres og Krk stærstar. Helstu fljót í landinu eru Dóná (sem rennur í gegnum borgina Vukovar), Drava, Kupa og Sava. Um 44% landsins er vaxið skógi og 9% landsins er verndað svæði, þar af eru 8 þjóðgarðar.
Stjórnsýslueiningar
Stjórnskipan Króatíu er tvískipt: Frá 1992 hefur Króatíu verið skipt í 20 sýslur líkt og á miðöldum þótt þessar sýslur séu gjörólíkar þeim fyrri. Zagreb nýtur þeirrar sérstöðu að vera bæði sýsla og borg. Sýslurnar skiptast svo í 429 sveitarfélög og 127 borgir.
500px|left|
Galdraskyttan
300px|thumb|Mynd frá árinu 1822 úr Der Freischütz. Líkast til upphafsatriðið með Max og Kilian. Galdraskyttan eða Töfraskyttan (þýska: Der Freischütz; hugtakið kemur úr torráðinni þýskri þjóðsögu, og ekki er hægt að þýða það fyllilega) er ópera í þremur þáttum eftir Carl Maria von Weber við söngbók eftir Friedrich Kind. Óperan er ein fyrsta þýska rómantíska óperan og hafði mikil áhrif á Richard Wagner.
Klíðislaust korn
Klíðislaust korn er malað korn ýmissa korntegunda svo sem hafra, byggs, hveiti eða rúgs. Klíðislaus korn eru heil korn sem innihalda kjarna og trefjar og fræhvítu.
Lateransamningarnir
thumb|right|Hópur stjórnarfulltrúa frá Vatíkaninu og ítalska ríkinu í Lateranhöll fyrir undirritun samninganna. Lateransamningarnir voru samningar milli Páfagarðs og ítalska ríkisins undirritaðir 11. febrúar 1929 og staðfestir af ítalska þinginu 7. júní sama ár. Samningarnir fólu í sér lausn „rómverska vandamálsins“ og formlega gagnkvæma viðurkenningu Vatíkansins og ítalska ríkisins. Samningarnir voru tvö skjöl: annars vegar samningur sem kvað á um landamæri Vatíkansins innan Rómar, fullveldi þess og fébætur fyrir þau lönd sem ítalska ríkið tók eignarnámi við stofnun; hins vegar var sáttmáli sem fjallaði um samskipti Vatíkansins og ítalska ríkisins. Í sáttmálanum var kaþólsk trú gerð að ríkistrú Ítalíu og Vatíkanið skuldbatt sig til að gæta hlutleysis í alþjóðsamskiptum.
Samningarnir voru undirritaðir af Pietro Gasparri, kardinála og forsætisráðherra Páfagarðs, og Benito Mussolini, forsætisráðherra Ítalíu. Viðstaddir undirritunina voru lögmaðurinn Francesco Pacelli fyrir hönd Vatíkansins og Domenico Barone dómari fyrir hönd ítalska ríkisins en þeir höfðu útbúið samningana.
Stjórnarskrá Ítalíu sem var samþykkt árið 1947 kvað á um að samskipti ítalska ríkisins og kirkjunnar færu fram samkvæmt Lateransamningunum. Þannig urðu samningarnir hluti af stjórnarskránni. Ítalska ríkið getur því ekki breytt þeim einhliða nema með stjórnarskrárbreytingu. Árið 1984 var sáttmálanum (en ekki samningnum) breytt eftir langar og erfiðar samningaviðræður milli kirkjunnar og ríkisins. Með breytingunni var losað um tengsl ríkis og kirkju þannig að nýir biskupar þurftu til dæmis ekki lengur að sverja ríkinu hollustueið og kaþólsk kristnifræðikennsla í skólum varð valkvæm í stað skyldu.
Campanula orphanidea
Campanula orphanidea er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Búlgaríu og Grikklandi.
Pondcastið
Pondcastið er íslenskur hlaðvarpsþáttur sem hóf göngu sína þann 10. apríl 2018 og fjallar um norsku myndasöguna Pondus eftir Frode Øverli sem kemur út á Íslandi í Fréttablaðinu. Þátturinn er í umsjón Bjarna Benediktssonar og Jóhanns Viðars Hjaltasonar (stundum nefndur Jóhann V. Hjaltason í lýsingu þáttana) til skiptis, nema annað sé tekið fram. Þátturinn kemur út á hverjum degi og í hverjum þætti er farið yfir Pondus-myndasögu dagsins, nema það sé ekki hægt vegna óviðráðanlegra ástæðna. Í hverjum þætti koma síðan góðir gestir sem ræða um Pondus frá menningar-, samfélags- og fræðilegum sjónarmiðum.
Uppruni þáttana
Óvíst er að alhæfa um uppruna þáttana, en það er vitað að þeir hófu göngu sína þann 10. apríl 2018 og birtust þá á Soundcloud-síðu Pondcastsins. Síðan þá hafa þættirnir verið aðgengilegir á Itunes og fleiri miðlum.
Nöfn og lengd þátta
Þættirnir fá nöfn sem vísa til í hvaða seríu þátturinn er, númer hvað þátturinn er í seríunni, dagsetninguna sem vísar í myndasögu dagsins og það sem er talað um í hverjum þætti. Þættirnir eru yfirleitt aldrei lengri en rúmar 8 mínútur. Hins vegar var gerður sérstakur þáttur í tilefni Sumardagsins fyrsta sem var tæplega 26 mínútur að lengd.
Aðstandendur þáttarins
Sem stendur hafa 7 einstaklingar birst í þáttunum. Tveir af þessum sjö einstaklingum hafa birst í þáttunum annað hvort sem umsjónarmenn eða viðmælendur en það eru þeir Bjarni Benediktsson og Jóhann V. Hjaltason. Aðrir gestir hafa verið Aðalsteinn Hannesson, Atli Pálsson, Daníel Godsk Rögnvaldsson, Sigmar Darri Unnsteinsson og Una Sóley Sævarsdóttir. Una er sú eina sem hefur svo birst bæði sem gestur og sem tæknimaður. Þess ber einnig að geta að það virðist ríkja smá spenna á milli aðstandenda þáttana og þá sérstaklega á milli Bjarna og Jóhanns. Hefur ósætti komið upp á milli þeirra í þáttunum nokkrum sinnum. Hæst ber að nefna ósættið í þættinum „Íþróttafréttamenn“ en þar virðist vera að Jóhann hafi ákveðið að senda út þátt án þess að Bjarni vissi af því og fengið Aðalstein í lið með sér.
„S01E01 - 10. apríl 2018 - Pilot“
Umsjónarmaður: Bjarni Benediktsson.
Gestir: Aðalsteinn Hannesson og Sigmar Darri Unnsteinsson.
Lengd: 05:49 mín.
„S01E02 - 11. apríl 2018 - Huggers & CloseTalkers“
Umsjónarmaður: Bjarni Benediktsson.
Gestir: Jóhann Viðar Hjaltason og Sigmar Darri Unnsteinsson.
Lengd: 05:30 mín.
„S01E03 - 12. apríl 2018 - Samskipti kynjanna“
Umsjónarmaður: Bjarni Benediktsson.
Arnarfell
Arnarfell getur átt við: