cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Snorri Jónsson (prestur á Helgafelli)
Snorri var sonur Jóns Magnússonar, prests í Hjarðarholti og síðar sýslumanns í Dalasýslu, og var hann því bróðursonur Árna Magnússonar prófessors. Hann var launsonur Jóns og var móðir hans vinnukona, Katrín Snorradóttir. Hann ólst upp með föður sínum en fór í Skálholtsskóla 19 ára að aldri og lauk þaðan prófi 1708. Hann stundaði nám við Kaupmannahafnarháskóla en kom svo heim og varð konrektor á Hólum 1711. Skólameistari Hólaskóla varð hann haustið 1713 eftir lát Þorleifs Halldórssonar og gegndi því starfi til 1720. Það ár var hann vígður prestur að Helgafelli og gegndi því embætti allt til 1753. Hann var prófastur í Snæfellsnesprófastsdæmi frá 1720-1738. Hann þótti vel lærður, var latínuskáld og stundaði lækningar.
Kona Snorra var Kristín Þorláksdóttir (1683-1752), dóttir Þorláks Ólafssonar prests á Miklabæ í Blönduhlíð. Þau áttu fjölda barna, þar á meðal Jón Snorrason sýslumann í Hegranesþingi, Gísla Snorrason prófast í Odda og Gunnlaug Snorrason prest og skáld á Helgafelli.
John Terry
Hann var aðstoðarþjálfari Aston Villa 2018-2021.
Uppsprettan
Uppsprettan (e. The Fountainhead) er skáldsaga eftir rússnesk-bandarísku skáldkonuna Ayn Rand. Hún kom út árið 1943. Skáldsagan fjallar um baráttu hins sjálfstæða, skapandi einstaklings gegn þeim sem vilja annaðhvort kaupa hann til fylgis við sig eða fá hann til að fylgja almenningsálitinu. Aðalsöguhetjan er arkitektinn Howard Roark. Bókin var kvikmynduð árið 1949 með Gary Cooper í aðalhlutverkinu.
Bókin kom út í íslenskri þýðingu Þorsteins Siglaugssonar 1990 og nefndist þá Uppruninn. Hún var svo endurútgefin árið 2011 í endurskoðaðri þýðingu Þorsteins og nefndist þá Uppsprettan.
Helena Eyjólfsdóttir og Atlantic kvartettinn
Gamla gatan er 45-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1959. Á henni flytja Helena Eyjólfsdóttir og Atlantic kvartettinn fjögur lög. Í kvartettinum voru Ingimar Eydal, Finnur Eydal, Sveinn Óli Jónsson og Edward Kaaber. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslag: Amatörverslunin ljósmyndastofa, teiknari Þorleifur Þorleifsson. Pressun: AS Nera í Osló. Prentun: ÞEGG.
Pavel Horváth
Pavel Horváth (fæddur 22. apríl 1975) er tékkneskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 19 leiki með landsliðinu.
Djassbræðingur
Djassbræðingur (e. jazz fusion eða bara fusion) er tónlistarstefna sem kom fram seint á sjöunda áratugnum en varð vinsæl á áttunda áratugnum. Djassbræðingur gengur út á að blanda saman ólíkum tónlisastefnum við djasstónlist. Oftast þegar talað er um djassbræðing er átt við djass-rokk en til eru margar aðra stefnur sem flokkast sem djassbræðingur.
Þegar djassbræðingur er spilaður er oftast notast við rafmagnshljóðfæri frekar en órafmögnuð hljóðfæri en séu þau notuð eru þau gjarnan „mike-uð“ upp. Algengustu hljóðæri í djass bræðingi eru rafmagnsbassi, rafmagnsgítar, hljóðgervill, tréblásturshljóðfæri, málmblásturshljóðfæri ásamt miklu slagverki. Bræðingstónlist er ekki mikið spiluð í útvarpi í Bandaríkjunum sennilega vegna þess hversu flókin hún er, lítill söngur og einnig vegna þess hversu lögin eru oft löng. Útvarpsstöðvar í Evrópu sýna hins vegar tónlistastefnunni meiri áhuga og er hún einnig mjög vinsæl í Japan og Suður-Ameríku. Þrátt fyrir það að djass bræðingsplötur hafa ekki verið seldar í stórum upplögum hefur tónlistarstefnan verið vinsæl.
Sjöundi áratugurinn
thumb|right|200px|Trompetleikarinn og tónskáldið [[Miles Davis árið 1987]] John Coltrane hafði á sjöunda áratugnum ásamt öðrum þróað frjálsan djass (e. free jazz). Margir djassunnendur vilja meina að þegar John Coltrane lést árið 1967 hafði myndast ákveðið tómarúm innan djasstónlistar. Á sama tíma var rokkið orðið mjög vinsælt og höfðu margir ungir djasstónlistarmenn alist upp við að hlusta á rokktónlist og byrjuðu að heimfæra hluti úr rokkinu yfir í sinn flutning á djasstónlist. fram á seinni hluta sjöunda áratugsins hafði djass- og rokktónlist verið allveg aðskildar stefnur. Að blanda þessum tveim stefnum saman gekk þó vel upp þar sem báðar tónlistastefnurnar eiga það sameiginlegt að geta rakið rætur sínar aftur til blús, gospel og R&B og eiga því margt sameiginlegt. Með því að blanda þessum stefnum saman náðu tónlistarmenn að breikkðuð mörk djassins og rokksins og náðu þar af leiðandi til stærri áheyrandahóps.
Það er nokkuð viðurkennt að platan Bitches Brew sé fyrsta áhrifamikla djass bræðings platan sem gefin hefur verið út. Þar blandar Miles Davis]hefðbundnum djass saman við rokkgítar- og trommuleik og þar með kynnti hann djass fyrir víðari áheyrandahópi. Platan hafði óvenjulega blöndu af tónlistarmönnum. Þar voru men eins og Joe Zawinul og Chick Corea á hljómborð, Wayne Shorter á saxófón, John McLaughlin á rafmagnsgítar og Lenny White á trommur. Þessir tónlistamenn áttu svo eftir að stofna helstu og frægustu bræðingshljómsveitir heimsins, Weather Report (Zawinul og Shorter), Return To Forever (Corea og White) og The Mahavishnu Orchestra (McLaughlin)
Áttundi áratugurinn
thumb|190px|alt=Pastorius, shirtless, playing bass in his early years.|[[Jaco Pastorius árið 1977]] Weather Report er ein farsælasta hljómsveit djassbræðingsins, með plötum sem náðu inn á top 50 lista báðum meginn við Atlantshafið. Platan Black Market sem kom út árið 1976 varð fyrsta platan þeirra sem náði miklum vinsældum. Við upptökur á henna byrjaði bassalaeikarinn Jaco Pastorius í hljómsveitinnien hann kom með nýjan hljóm inn í djassinn. Hann spilaði á bandalausan Fender Jazz bass. Jaco spilaði laglínur á bassann, notaði flaututóna, óvanalega hljóma og mjög hröð stef. Árið 1977 kom út platan Heavy Weather sem inniheldur meðal annars þeirra þekktasta lag Birdland. Heavy Weather er mest selda bræðingsplata allra tíma.
The Mahavishnu Orchestra spilaði tónlist í rokkaðri kanntinum. John McLaughlin stofnaði hljómsveitina 1971 undir áhrifum austurlenskrar dulspeki. Sköpunargáfa þeirra breikkaði mörk djassins og eru plöturnar The Inner Mounting Flame  sem kom út árið 1971 og Birds of Fire sem kom út árið 1972 komar á þann stall að vera taldar sígildar bræðingsplötur. Jan Hammer var frumkvöðull í notkun á Minimoog hljóðgervli með „distortion effect“. Hann beygði tónhæð tónana sem hann spilaði og lét Minimoog hljóma líkt og gítar. Hljómur The Mahvishnu Orchestra veitti tónlistarmönnum sem spiluðu sýrurokk (e. psychedelic rock) innblástur. thumb|200px|left|[[Frank Zappa áarið 1971]] Önnur áhrifamikil bræðingshljómsveit sem kom út úr samstarfinu við upptökur á Bitches Brew var Return to Forever sem var stofnuð af Chick Korea. Til að byrja með spilaði hún latin-djass en þegar kom fram á árið 1975 hafði hljómsveitin þróast út í djassbræðing. Þeir gáfu út plötuna Romantic Warrior sem kom út árið 1976 sem markaði þáttaskil í bræðingstónlist. Hún innihélt sex flókin og margbrotin „instrumental“ lög sem átti eftir að að veita bræðingstónlistarmönnum inblástur þau ár sem á eftir komu. Það voru gefnar út nokkrar aðrar plötur sem högðu áhrif á bræðingstónlist á áttunda áratugnum. Platan Believe It með Tony Williams kynnti heiminum fyrir gítarleikaranum Allan Holdsworth.
Frank Zappa gaf út plötuna Roxy & Elsewhere árið 1974 þar sem hann blandaði saman djasstónlist, rokktónlist og húmor. The Pat Metheny Group gaf út samnefnda plötu árið 1978. Þeir unnu seinna til Grammy verðlauna fyrir besta djassbræðings flutninginn. Bresku hljómsveitirnar Brand X og Soft Machine gáfu út plöturnar Unorthodox Behaviour árið 1976 og Third 1970 og sýndu þar með að breskar hljómsveitir gætu gert heimsklassa bræðingsplötur. Franski fiðluleikarinn Jan-Luc Ponty gaf út plötuna Enigmatic Ocean árið 1977.
Níundi áratugurinn
Níundi áratugurinn var í samanburði við þann áttunda frekar rólegur hvað varðar djass-rokkið, þótt Chik Corea, Holdsworth og bandaríski gítarleikarinn John Scofeild höfðu gefið út nokkrar þýðingamiklar plötur á þessum tíma. Á seinni árum hefur hljómsveitin Tribal Tech sem leidd er af gítarleikaranum Scott Henderson og bassaleikaranum Gary Wills, haldið fána djass-rokksins á lofti.
Flauelsdjass
Flauelsdjass (e. smooth jazz) er tónlistarstefna sem þróaðist út frá djassbræðingi. Flauelsdjass byggir oftast á fönk „grúvi“, svokölluðum djasshljómum, slapp-bassalínum og fyrirsjáanlegum sólóum sem oftast eru spiluð á trompet, alto- eða sópransaxófón. Tónlistin er ekki voða flókin, heldur er áhersla lögð á hvernig hljómurinn er.
Margir kalla flauelsdjass djassbræðing þótt offast þegar er verið að tala um djassbræðing sé átt við þá tónlistastefnu sem spratt upp frá plötunni Bitches Brew með Miles Davis. Sú tónlistarstefna er líka oft kölluð djassrokk. Þótt þessar stefnur virðist vera miklar andstæður eru þær engu að síður báðar flokkaðar sem djassbræðingur. Flauelsdjass hefur oft fengið neikvæða gagnrýni frá djassunnendum en hefur þó engu að síður verið vinsæl hjá veitingarstöðum, á börum og öðrum almenningstöðum eða á stöðum þar sem tónlistin er ekki aðalmálið. Flauelsdjass er oft kölluð bakgrunnstónlist. Helstu frumkvöðlar flauelsdjass eru Lee Ritenour, Larry Carlton, Grover, Spyro Gyra, George Benson, Chuck Mangione, Sérgio Mendes, David Sanborn, Tom Scott, Dave og Don Grusin, Bob James og Joe Sample.
Mezzoforte
Hljómsveitin Mezzoforte er íslensk bræðingshlómsveit sem var stofnuð árið 1977 og voru stofnendur hljómsveiarinnar þeir Eyþór Gunnarsón (piano, hljómborð), Friðrik Karlsson (gítar), Jóhann Ásmundsson (bassi) og Gunnlaugur Briem (trommur). Saxfonleikarinn Kristinn Svavarsson var í hljómsveitini frá 1982 til 1985 en Óskar Guðjónsson gekk svo í hljómsveitina um miðjantíunda áratuguginn. Fjórða plata sveitnarinnar innihélt lagið Garden Party sem náði miklum vinsældum og komst inn á vinsældalista viðsvegar um Evrópu og var sveitin upp frá því nokkuð þekkt erlendis. Mezzoforte varð fyrsta íslenska hljómsveitin sem varð þekkt erlendis. Hljómsveitin er enn starfandi í dag og spilar út um allan heim og er hátt skrifuð í heimi djass bræðings.
Erlendur Magnússon
Erlendur var sonur Magnúsar Jónssonar og Jóreiðar Jónsdóttur á Vatnabúðum í Eyrarsveit. Hann var kominn af bændafólki en var góðum gáfum gæddur og komst til mennta, varð stúdent og stundaði síðan nám við Kaupmannahafnarháskóla einn vetur. Hann kom svo heim og varð skólameistari í Skálholti, þar sem hann var í fimm vetur og þótti góður kennari. Hann var svo skólameistari í Hólaskóla einn vetur, 1723-1724, eftir að Guðmundur Bergmann Steinsson, sonur Steins biskups, drukknaði.
Um haustið 1724 fékk hann Odda á Rangárvöllum en var þar ekki prestur nema í fáeinar vikur því hann dó á aðfangadag sama ár. Hann var ókvæntur og barnlaus.
Alþjóðasamtök kommúnista
Alþjóðasamband kommúnista eða Komintern (alþjóðlegt heiti: Comintern, kýrillískt letur: Коминтерн), oft kallað þriðja alþjóðasambandið voru alþjóðleg samtök kommúnista, stofnuð í Moskvu 1919. Fyrsta alþjóðasambandið hafði Karl Marx stofnað, og annað alþjóðasambandið var í höndum jafnaðarmanna. Ágreiningsefni kommúnista og jafnaðarmanna var hvort aðeins bæri að fara lýðræðisleiðina að settu marki eins og jafnaðarmenn vildu eða gera byltingu, ef þess þyrfti, eins og kommúnistar töldu.
Neuss
Neuss er borg í þýska sambandslandinu Norðurrín-Vestfalíu. Hún er með 154 þúsund íbúa (2018). Hún er hluti af Rín-Ruhr-stórborgarsvæðinu.
Alþjóðasamtök kommúnista
Skipulag og starfsemi Kominterns
Fyrsti forseti Kominterns var rússneski kommúnistinn Grígoríj Zínovjev, 1919–1926. Annar forseti sambandsins var Níkolaj Búkharín, 1926–1928. Búlgarski kommúnistinn Georgíj Dímítrov var síðasti forseti þess, 1935–1943. Fimm manna framkvæmdanefnd stjórnaði sambandinu á milli þinga.
Neuss
Lega
thumb|Quirínusarkirkjan er helsta einkennisbygging Neuss Neuss liggur við vesturbakka Rínarfljóts, gegnt Düsseldorf og nokkuð fyrir suðvestan Ruhr-héraðið. Næstu borgir (fyrir utan nágrannaborgina Düsseldorf) eru Duisburg til norðurs (25 km), Mönchengladbach til vesturs (20 km) og Leverkusen til suðausturs (25 km).
Kíví (aðgreining)
Kíví getur átti við:
Neuss
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Neuss er tvískiptur skjöldur. Til vinstri er gullinn tvíhöfða örn á svörtum grunni. Hann er merki þýska ríkisins. Til hægri er hvítur kross á rauðum grunni (eins og danski fáninn). Hann er sennilega tákn krossferða og var þegar til í borginni 1217. Tvö gullin ljón eru hvort til sinnar handar og efst er gullkóróna. 1550 sameinuðust þessi tvö merki í einn skjöld. Ljónin bættust svo við 1638.
Orðsifjar
thumb|Módel af rómverska hervirkinu Neuss hét Castra Novesia á tímum Rómverja, Niusse á 11. öld, Nuissa á 12. öld og síðan Neuss. Merking er óljós. 1968 var ritháttur borgarinnar breyttur úr Neuß í Neuss.
Alþjóðasamtök kommúnista
Skipulag og starfsemi Kominterns
Komintern skipulagði byltingartilraunir víða um heim, meðal annars í Þýskalandi og Eistlandi. Margir aðildarflokkar Kominterns voru bannaðir vegna ólöglegrar starfsemi, til dæmis finnski kommúnistaflokkurinn. Í bókinni Í álögum, sem kom út í tveimur bindum á íslensku 1942 og 1944, lýsti Jan Valtin, réttu nafni Richard Krebs, undirróðri og skemmdarverkum á vegum Kominterns.
Neuss
Saga Neuss
Neuss er með elstu borgum Þýskalands. Rómverjar reistu hervirki á staðnum 16 f.Kr. og kölluðu Castra Novesia. Hér var þó aldrei um neina borg í þeim skilningi að ræða, heldur voru þar einungis hermenn. Á 1. öld e.Kr. reis mikið steinhlið við inngang virkisins og steinmúrar leystu virki úr trjábolum af hólmi. Rómverjar yfirgáfu svæðið ekki fyrr en í lok 4. aldar. Á 9. öld myndaðist svo þýskt þorp á staðnum sem óx hratt. 1190 fékk Neuss borgarréttindi og tíu árum síðar var hafist handa við að víggirða borgina með gríðarmiklum varnarmúrum.
Umsátrið mikla
thumb|Umsátrið um Neuss. Mynd eftir Conradius Pfettisheim. 1474 voru borgarbúar óánægðir með biskupinn, sem gengið hafði með hörku gegn hagsmunum borgarinnar. Biskupinn hét Ruprecht og var hann settur af. En hann reiddist og fékk hertogann Karl af Búrgúnd í lið með sér. Karl sá sér leik á borði til að útvíkka áhrifasvæði sitt og gekk með 20 þúsund manna lið til Neuss. Í borginni sjálfri voru aðeins 1.500 vopnfærir leiguliðar. Lið Karls frá Búrgúnd hóf umsátur um borgina 29. júlí 1474. Fyrstu árásum hans náðu borgarbúar að verjast. En í september hófst stórsókn Karls með því að skjóta á borgina og reyna jafnframt að komst inn um borgarhliðin. Þessari árás náðu borgarbúar einnig að verjast, en naumlega þó. Þar kom til að bæði konur og börn hjálpuðu til eins og kostur var. Fleiri slíkar árásir voru gerðar og náðu borgarbúar ætíð að verjast. Inn á milli gerðu leiguliðarnir árángursíkar gagnárásir á veika hlekki í umsátrinu og náðu þannig að koma vistum inn í borgina. Á hinn bóginn þraut skotpúðrið og voru þá tveir menn sendir til Kölnar. Þeir sneru til baka með 500 manns hlaðna púðri. Með vélabrögðum komust þeir inn í borgina. Um veturinn fóru vistir í borginn að þrjóta. Upphaflega áttu borgarbúar hundruð kúa en um veturinn var búið að slátra þeim öllum, nema þremur. Þá var byrjað að slátra hestum, en hrossakjöts var yfirhöfuð ekki neytt á þessum tímum. Karli tókst smám saman að brjóta varnarmúra borgarinnar um veturinn. En á meðan hafði Friðrik III keisari safnað liði og kom til Kölnar í mars 1475. Það var þó ekki fyrr en í 23. maí sem fyrsti hluti keisarahersins kom til Neuss og fór að berjast við Karl frá Búrgúnd. Þar hafði keisari betur og dró Karl sig til baka. Borgin var björguð. Fyrir vasklega framgöngu sína veitti Friðrik keisari borginni nýtt skjaldarmerki, rétt til að slá eigin mynt og leyfi til að ganga í Hansasambandið.
Alþjóðasamtök kommúnista
Skipulag og starfsemi Kominterns
Náin tengsl mynduðust á milli leynilögreglu Ráðstjórnarríkjanna og Kominterns, og var forstöðumaður starfsmannadeildar Kominterns, Míkhaíl Trílísser, í raun og veru yfirmaður hinnar erlendu deildar leynilögreglunnar og notaði þá dulnefnið Míkhaíl Moskvín. Talið er, að 133 af 492 starfsmönnum Kominterns hafi týnt lífi í hreinsunum Stalíns.
Komintern var lagt niður að skipun Stalíns 1943 þegar hann vildi þóknast bandamönnum sínum í seinni heimsstyrjöldinni, Bretum og Bandaríkjamönnum.
Neuss
Nýrri tímar
1794 hertóku Frakkar borgina og héldu henni til 1814. Á þeim tíma var skipaskurður grafinn sem tengja átti Rín við Maas en ekki tókst að ljúka verkinu. Eftir fall Napoleons varð borgin prússnesk. Neuss óx mikið í iðnbyltingunni á 19. öld, ekki síst í kringum Rínarhöfnina og með tilkomu járnbrautarinnar. 1944 varð borgin fyrir nokkrum loftárásum Breta en eftir stríð var hún síðan á breska hernámssvæðinu. 1984 hélt borgin upp á 2000 ára afmæli sitt með hátíðarhöldum.
Alþjóðasamtök kommúnista
Íslendingar á þingum Kominterns 1920–1928
Fulltrúar íslenskra kommúnista á öðru þingi Kominterns í Moskvu 1920 voru Brynjólfur Bjarnason og Hendrik Siemsen Ottósson. Á Lenín að hafa á því þingi haft orð á hernaðarlegu mikilvægi Íslands í hugsanlegri styrjöld. Á því þingi voru Moskvusetningarnar samþykktar, meðal annars með atkvæðum íslensku fulltrúanna, en þær kváðu á um skilyrðislausa hlýðni einstakra kommúnistaflokka við Komintern.
Neuss
Viðburðir
thumb|Knapi á Andalúsíuhesti
Byggingar og kennileiti
thumb|Helgiskrín heilags Quirínusar
Alþjóðasamtök kommúnista
Íslendingar á þingum Kominterns 1920–1928
Fulltrúar íslenskra kommúnista á þriðja þingi Kominterns í Moskvu 1921 voru Ólafur Friðriksson og Ársæll Sigurðsson. Eftir það þing tók Ólafur Friðriksson með sér munaðarlausan ungling til Íslands, sem vísað var úr landi vegna smitandi augnsjúkdóms, og urðu af því átök, sem kölluð hafa verið „Drengsmálið“.
Fulltrúi íslenskra kommúnista á fjórða þingi Kominterns í Moskvu 1922 var Ólafur Friðriksson. Olli utanför hans hörðum deilum í Alþýðuflokknum, en hann var þá ritstjóri Alþýðublaðsins. Margir Alþýðuflokksmenn voru andvígir Komintern.
Fulltrúi íslenskra kommúnista á fimmta þingi Kominterns í Moskvu 1924 var Brynjólfur Bjarnason. Var þar samþykkt ályktun um Ísland, sem kvað á um, að stofna þyrfti sérstakan kommúnistaflokk í landinu, en ekki fyrr en eftir nokkurn undirbúning.
Fulltrúar íslenskra kommúnista á sjötta þingi Kominterns í Moskvu 1928 voru Einar Olgeirsson og Haukur Siegfried Björnsson.
Aðild að Komintern
Brynjólfur Bjarnason og Hendrik Siemsen Ottósson voru fulltrúar Alþýðuflokksins á öðru þinginu 1920. Íslendingar á næstu þingum Kominterns voru hins vegar ekki fulltrúar Alþýðuflokksins, heldur Jafnaðarmannafélags Reykjavíkur, sem Ólafur Friðriksson og bandamenn hans í röðum ungra kommúnista réðu yfir. Samband ungra kommúnista, sem stofnað var snemma árs 1924, var hins vegar aðili að Alþjóðasambandi ungra kommúnista, sem var í samstarfi við Komintern.
Þegar Kommúnistaflokkur Íslands var stofnaður 29. nóvember 1930, gekk hann í Komintern og varð deild í honum. Um tuttugu Íslendingar stunduðu nám í byltingarskólum Kominterns í Moskvu, Lenínskólanum og Vesturskólanum, en markmið þeirra var að þjálfa dygga flokksmenn, ekki aðeins í marxískum fræðum, heldur líka í byltingartækni. Kunnastur íslensku námsmannanna var Benjamín H. J. Eiríksson, en á meðal þeirra voru einnig tveir alþingismenn sósíalista, Þóroddur Guðmundsson og Steingrímur Aðalsteinsson, og framkvæmdastjóri Sósíalistaflokksins, Eggert Þorbjarnarson.
Eggert Þorbjarnarson starfaði á vegum Kominterns við Lenínskólann í Moskvu 1934–1937. Hann var framkvæmdastjóri Sósíalistaflokksins, 1943–1957.
Fulltrúar íslenskra kommúnista á sjöunda (og síðasta) þingi Kominterns í Moskvu 1935 voru Brynjólfur Bjarnason og Einar Olgeirsson (sem var áheyrnarfulltrúi).
Hið íslenzka reðasafn
Hið íslenzka reðasafn, staðsett á Hafnartorgi í Reykjavík, hýsir heimsins stærstu sýningu af reðrum. Safnið samanstendur af 280 sýningargripum frá 93 dýrategundum og inniheldur 55 hvalareður, 36 selareður og 118 reður af landdýrum, þar af eru sum sögð vera af huldufólki og tröllum. Þann 8. apríl 2011 tók safnið formlega við fyrsta mannsreðrinu sínu, eftir lát Páls Arasonar þann 5. janúar sama ár. Hann hafði áður heitið að gefa safninu kynfæri sín eftir andlát sitt. .
Safnið var stofnað árið 1997 af Sigurði Hjartarsyni, þá kennara á eftirlaunum, og er nú rekið af syni hans, Hirti Gísla Sigurðssyni. Uppsprettan er áhugi Sigurðar á getnaðarlimum sem átti rætur að rekja til barnæsku hans þegar hann fékk svipu að gjöf er gerð var úr nautsreðri. Hann fékk líffærin úr íslenskum dýrum víðs vegar að, frá 170 sm framenda af getnaðarlimi steypireyðs til 2 mm limbeins hamsturs, sem eingöngu er sjáanlegt með stækkunargleri. Safnið segir að úrval sitt innihaldi reður álfa og trölla þrátt fyrir að lýsingar veranna í þjóðsögunum hermi að þær séu ósýnilegar, og geta því safngestir ekki borið þá gripi augum. Safnið sýnir jafnframt ýmis verk gerð úr kynfærum, til að mynda lampaskerma úr nautaeistum.
Vinsældir safnsins eru slíkar að það hefur orðið að vinsælum aðkomustað meðal ferðamanna og skipta gestir þess þúsundum á hverju ári og hefur það fengið athygli heimspressunnar, þar á meðal í kanadísku heimildarmyndinni The Final Member, sem fjallar um leiðangur safnsins til að verða sér úti um mannsreður. Samkvæmt safninu er því að þakka að nú sé „unnt að stunda reðurfræði á skipulegan og vísindalegan hátt“.
Saga
Stofnandi safnsins, Sigurður Hjartarson, starfaði sem kennari og skólastjóri í 37 ár, og kenndi þá aðallega sögu og spænsku í Menntaskólanum við Hamrahlíð áður en hann fór á eftirlaun. Á barnsaldri átti hann nautsreður sem hann fékk gefins sem svipu. Hann hóf reðasöfnun sína eftir að vinur hans heyrði söguna af nautsreðrinu á árinu 1974 og gaf honum fjögur ný eintök, þar af þrjú sem Sigurður gaf síðan áfram til vina sinna. Kunningjar hans á hvalstöðvum byrjuðu að færa honum hvalareður og stækkaði þá safnið út frá því og óx frekar út frá gjöfum og kaupum víðs vegar á landinu.
Líffæri sveitardýranna komu frá sláturhúsum, á meðan sjómenn útveguðu þau sem voru af selum og smærri hvölum. Reður stærri hvalanna komu frá hvalstöðvum þar til fljótlega eftir að Alþjóðahvalveiðiráðið setti alþjóðlegt bann á hvalveiðar í viðskiptatilgangi árið 1986. Sigurður gat þó haldið áfram að safna hvalareðrum með því að notfæra sér þau 12-16 skipti á ári sem hvalir reka á strönd. Hann hefur einnig safnað reðri ísbjarnar sem sjómenn skutu eftir að þeir sáu dýrið á reiki á hafís á Vestfjörðum.
Sigurður hefur notið aðstoðar ættingja sinna en þó ekki án neyðarlegra atvika. Þorgerður dóttir hans minnist þess að hún var einu sinni send í sláturhús til að taka á móti væntanlegum safngrip einmitt þegar vinnufólkið var í hádegishléi. Einhver spurði hana hvað væri í körfunni og hún svaraði að það væri frosið geitareður. Eftir atvikið sagðist hún aldrei ætla að safna fyrir hann aftur. Sigurður segir að söfnun hans sé eins og hver önnur söfnun og henni sé aldrei lokið þar sem nýir og betri safngripir séu alltaf í boði.
Í upphafi var safnið geymt á skrifstofu Sigurðar í menntaskólanum þar til hann fór á eftirlaun. Hann ákvað, frekar sem tómstundargaman en atvinnu, að sýna safn sitt opinberlega. Hann fékk 200 þúsund króna styrk frá Reykjavíkurborg til að opna safnið í ágúst 1997. Árlegur gestafjöldi safnsins hafði aukist í 5.200 árið 2003 og af þeim voru 4.200 erlendis frá. Hann bauð safnið til sölu árið 2003 en bauð þó Reykjavíkurborg safnið að gjöf árið 2003. Hins vegar fékk hann ekki fjárhagslegan stuðning frá ríkinu né borginni. Þegar hann hætti árið 2004 hafði hann ekki efni á að greiða leiguna fyrir aðstöðu safnsins.
Eftir að hann fór á eftirlaun flutti hann til Húsavíkur og tók safnið með sér. Safnið var geymt í lítilli byggingu sem var áður veitingastaður. Hann merkti bygginguna með stóru reðri úr við og setti reður úr steini fyrir utan húsið. Íbúar bæjarins höfðu efasemdir um safnið en sættu sig við það eftir að þeir höfðu verið sannfærðir um að safnið væri ekki klámfengið.
Á árinu 2011 gaf Sigurður syni sínum, Hirti Gísla Sigurðssyni, safnið. Í kjölfarið flutti Hjörtur safnið til Laugavegar 116 í Reykjavík. Húsnæðið á Húsavík hýsir nú Könnunarsögusafnið á Húsavík. Kauptilboði frá auðugum Þjóðverja er hljóðaði upp á 30 milljón krónur var synjað og tillögu um að flytja það til Bretlands var hafnað, þar sem Hjörtur sagði að safnið yrði að vera á Íslandi. Hann hugðist einnig halda áfram að afla nýrra sýningargripa. Safnið er nú flutt aftur og opnaði með mikið uppfærða sýningu ásamt kaffihúsi á Hafnartorgi þann 15. júní 2020.
Samkvæmt Sigurjóni Baldri Hafsteinssyni, mannfræðingi hjá Háskóla Íslands, er umburðarlyndi Íslendinga gagnvart safninu vísir að þeim breytingum sem hafa orðið á íslensku þjóðfélagi síðan á 10. áratug 20. aldarinnar, þegar nýkjörin nýfrjálshyggju-ríkisstjórn ræktaði nýtt hugarfar gagnvart afþreyingu, sköpun og ferðamennsku sem kom í kjölfarið opinberlega á framfæri nýjum hugmyndum. Hann hefur ritað bók um mikilvægi safnsins á íslenska menningu í bók sinni, Phallological museum.
Safneignir
Samkvæmt vef safnsins á það alls um 300 safngripi frá 95 dýrategundum. Úrvalið er frá stærstu reðrum dýraríkisins til þeirra smæstu. Stærsti sýningargripurinn er 170 sm langur hluti af reðri steypireyðs er vegur 70 kg, sem Iceland Review vísar til sem hins raunverulega Moby Dick. Sýningargripurinn er eingöngu hluti reðsins og hefði allt líffærið í heilu lagi verið um það bil 5 metra langt og vegið 350-450 kg. Smæsti sýningargripurinn er limbein hamsturs og þyrfti stækkunargler til að bera það augum, enda einvörðungu tveggja millimetra langt. Sigurður vísar til safnsins sem afurð 37 ára reðraleitar og sagði að einhver þurfti að gera það.
Safnið hefur einnig þjóðfræðideild er sýnir reður dulrænna vera; limaskráin listar safngripi frá álfum, tröllum, nykrum, og Snæfjalladraugnum. Sigurður segir að álfareðrin, sem limaskráin segir að sé „[ó]venju stórt og gamalt“, væri í uppáhaldi hjá honum. Það er ekki til sýningar þar sem íslenskar þjóðsögur segja að álfar og tröll séu ósýnileg. Deildin inniheldur þar að auki reður marbendils, fjörulalla, flæðarmúsar (sögð „[draga] eiganda sínum peninga úr sjó“), og jólasveins er fannst látinn að rótum Esjunnar árið 1985 og síðan gefið safninu árið 2000 af fyrrum borgarstjóra Reykjavíkur.
Vefur safnsins kveður á um að safnið geri fólki „unnt að stunda reðurfræði á skipulegan og vísindalegan hátt“, veitandi nægan efnivið til fræða sem „lítt verið sinnt á Íslandi, nema þá sem afleggjara annarra fræða, t.d. sagnfræði, listfræði, sálfræði, bókmennta og ýmissa lista, svo sem tónlistar og balletts“. Safnið miðar að því að safna reðrum allra spendýra á Íslandi. Það sýnir jafnframt listgripi úr reðrum og reðurtengdum hlutum eins og lampaskermum gerðum úr nautaeistum. Aðrir gripir spanna frá ágreyptri mynd frá 18. öld sem sýnir umskurð Jesú Krists til 20. aldar reðursnuðs úr plasti. Meirihluti gripanna hefur verið gefinn safninu, og eini sýningargripurinn sem hefur verið keyptur hingað til er fílareður sem er næstum eins metra langt. Reðrin eru annaðhvort geymd í formaldehýði og sýnd í krukkum eða hafa verið þurrkuð og hengd eða fest á veggi sýningarrýmisins.
Safnið er opið alla daga og í júlí 2011 var árlegi gestafjöldi safnsins þá kominn upp í 11 þúsund. 60% gesta safnsins eru sagðir vera kvenkyns en samkvæmt Rough Guide to Iceland roðnar starfsfólk upplýsingamiðstöðva vandræðalega þegar það fær fyrirspurnir um safnið. Gestabók safnsins inniheldur athugasemdir eins og „I've never seen so many penises–and I went to boarding school!“ (gestur frá Nýja Sjálandi), „They're bigger in the USA“ (gestur frá Wisconsin fylki) og „Is there a vagina museum?“. Sigurður hafði þá svarað því að hann safnaði eingöngu karlkyns líffærinu og að einhver annar yrði að sjá um hina söfnunina. Þá sagðist hann hafa áhuga á því að vita hvernig farið yrði að því að geyma leggöngin. Hann taldi að leggöngin séu betri á meðan þau séu á lífi. (Í raun er til safn sem heitir „Museum of Vaginal Imagination“ í Rotterdam í Hollandi. )
Guðmundur Bergmann Steinsson
Guðmundur Bergmann Steinsson (1698 – 9. maí 1723) eða Guðmundur Steinsson Bergmann var skólameistari í Hólaskóla, sonur Steins Jónssonar biskups á Hólum og konu hans Valgerðar Jónsdóttur. Hann tók sér nafnið Bergmann eins og bræður hans og kenndu þeir sig við Setberg í Eyrarsveit, þar sem þeir ólust upp.
Hið íslenzka reðasafn
Mannsreður
Safnið hafði leitað eftir mannsreðri í fjölda ára. Sigurður hafði þá fengið mannseistu og forhúð frá tveimur aðilum; forhúðin var gjöf frá Landspítalanum eftir umskurð í neyðartilfelli. Safnið hefur einnig höggmyndir byggðar á silfurstrákunum 15, og voru þær því gerðar úr silfri. Sigurður fullyrðir að þótt reðrin séu ekki sýnd í sömu röð og leikmennirnir á ljósmyndinni sem fylgir með, myndu makar þeirra þekkja þau. Samkvæmt Slate bjó dóttir Sigurðar, Þorgerður, þær til og voru þær byggðar á reynslu hennar frekar en þekkingu á liðinu. Markmaður liðsins neitar því að höggmyndirnar séu gerðar eftir mótum.
Guðmundur Bergmann Steinsson
Guðmundur varð stúdent úr Hólaskóla og sigldi síðan til náms við Kaupmannahafnarháskóla. Hann kom heim árið 1720 og varð þá skólameistari á Hólum. Hann var vel lærður en drykkfelldur eins og Jón bróðir hans. Hann giftist Margréti Einarsdóttur, ekkju Benedikts Magnússonar Bech, sýslumanns á Sjávarborg, og var hún um 16 árum eldri en hann. Þau bjuggu á Sjávarborg en Guðmundur gegndi þó áfram skólameistarastarfinu.
Hið íslenzka reðasafn
Mannsreður
Hingað til hefur safnið fengið vilyrði fjögurra manna — Íslendingi, Þjóðverja, Bandaríkjamanni og Breta — um að fá reður þeirra. Kanadíski kvikmyndagerðarmaðurinn Zach Math nefndi að Bandaríkjamaðurinn, Tom Mitchell, sé venjulegur náungi en búi yfir persónueinkenni þar sem hann heldur að reðrið hans sé aðskildur hluti líkama hans. Hann hafi þrá um að hann vilji hafa heimsins frægasta reður. Samkvæmt Sigurði vildi Mitchell láta fjarlægja af sér reðrið á meðan hann væri á lífi og heimsækja síðan safnið. Mitchell sendi safninu mót af því sem myndi þjóna sem staðgengill þar til af því verður, ásamt ljósmynd af því í gervi jólasveins og Abraham Lincoln. Gefandinn tattúveraði bandaríska fánann á það til að gera það meira heillandi. Segist hann alltaf hafa fundist það svalt að reðrið hans yrði fyrsta sanna stjarnan í reðurheiminum og gerði það að stjörnu í hans eigin teiknimyndasögu: Elmo: Adventures of a Superhero Penis.
Íslenski gefandinn var Páll Arason, 95 ára Akureyringur, og var sagður hafa verið kvennabósi á yngri árum. Hann langaði að gefa reðrið sitt til safnsins til að tryggja sína ótímabundnu frægð. Sigurður sagði að þrátt fyrir að gefandinn væri 95 ára hefði hann haldist virkur, bæði lóðrétt og lárétt. Hins vegar sagðist gefandinn hafa áhyggjur af því að reðrið sitt væri að minnka með aldrinum og að það myndi ekki verða almennilegur sýningargripur. Reðrið hans öðlaðist forgang fram yfir aðra erlenda gefendur í samræmi við markmið safnsins um að sýna líffæri íslenskra spendýra. Sigurður sagði að ekki væri auðvelt að fjarlægja og geyma mannsreður og eru gefendurnir og læknarnir sammála um að það verði að vera fjarlægt á meðan líkaminn er volgur. Síðan þarf að tæma blóðið úr því og pumpa það upp. Ef það kælist of mikið er ekkert hægt að gera, svo gefandinn vill að það verði fjarlægt á meðan það er volgt og hljóti viðeigandi meðferð svo það geti verið geymt af virðingu.
Páll lést síðan 5. janúar 2011 og var reðrið hans fjarlægt með skurðaðgerð svo það gæti verið afhent safninu. Aðgerðin heppnaðist ekki og varð reðrið að samanskroppnum grá-brúnum massa. Sigurður sagði að hann hefði átt að teygja það og sauma það aftur til að halda því í nokkurn veginn sömu stöðunni. Hins vegar hafi það farið beint í formeldahýðið. Þrátt fyrir að hafa verið vonsvikinn með atvikið sagðist hann vera vongóður um að finna yngra, stærra og betra eintak fljótlega. Algengustu viðbrögð gesta sem sjá mannsreðrið er að finnast það gamalt og samanskroppið og karlmenn segjast vona til þess að sitt reður muni ekki líta þannig út þegar þeir verða eldri. Sigurður sagðist hafa íhugað að gefa sitt eigið reður til safnsins við andlát sitt en sagði að það færi eftir eiginkonu sinni. Ef hún létist fyrst, þá myndi reðrið hans enda á safninu. Ef hann létist áður, þá myndi eiginkona hans ráða. Hún gæti neitað.
Bandaríski handritshöfundurinn og leikarinn Jonah Falcon, þekktur fyrir að hafa stórt reður, fékk boð frá safninu í gegnum The Huffington Post um að gefa reður sitt eftir andlát sitt. Í maí 2014 var gefin út tilkynning um að Jonah hefði tekið boðinu og hann hefði mælt með því að reðrið sitt væri sýnt við hliðina á búrhval með áletruninni „Jonah and the whale“ (íslenska: Jónas og hvalurinn), eftir biblíusögu með sama nafni.
Árið 2022 fékk safnið afsteypu af getnaðarlim tónlistarmannsins Jimi Hendrix eftir að listakonan, Cynthia Albritton, sem gerði hana lést.
Kvikmynd
Safnið er viðfangsefni The Final Member, kvikmynd kanadískra heimildakvikmyndagerðarmannanna Zach Math og Jonah Bekhor. Í henni er fjallað um Sigurð og leit hans að mannsreðri fyrir safnið, meðal annars með því að rekja sögu amerískra og íslenskra gefenda og skoða hið nær-bannhelga eðli safngripa safnsins. Bekhor segir að ekki sé um að ræða Rorschach próf, en viðbrögðin gætu gefið sterklega til kynna viðhorf manns til þess hluta mannslíkamans. Jafnframt segir hann að um sé að ræða afar áhugavert fyrirbæri og að þeir séu mjög forvitnir um viðbrögð áhorfandans. Kvikmyndin var frumsýnd þann 1. maí 2012 á Hot Docs Canadian International Documentary Festival.
Pappírstætari
thumb|right|Rafknúinn pappírstætari. Pappírstætari er skrifstofutæki sem sker eða tætir pappírsskjöl til að gera þau ólæsileg. Uppfinningamaðurinn Abbot Augustus Low sótti um einkaleyfi fyrir slíku tæki árið 1909, en fékk það aldrei því hann dó áður en til þess kom. Fyrsti eiginlegi pappírstætarinn var smíðaður af Þjóðverjanum Adolf Ehinger árið 1935 og var byggður á pastavél.
Grugg
Grugg eða grunge er tónlistarstefna sem varð til um miðjan 9. áratuginn og sækir uppruna sinn til norðvesturhluta Bandaríkjanna og þá aðallega til Seattle. Stefnan varð ekki vinsæl fyrr en á 10. áratugnum og hélt vinsældum fram undir miðjan áratuginn. Stefnan er undirstefna jaðarrokks og er nokkurs konar blanda af pönki, þungarokki og indie-rokki. Söngvari Green River og seinna Mudhoney, Mark Arm, er almennt talinn vera sá fyrsti sem kom með hugtakið „grunge“ yfir svona tónlist þegar hann lýsti hljómsveitinni sinni sem „pure shit, pure noise, pure grunge!“, eða tómum skít, hávaða og óhroða. Þetta ku vera fyrsta skiptið sem orðið var notað yfir sveit frá Seattle en síðan varð þetta almennt hugtak yfir þessa gerð af tónlist sem kom undantekningarlítið frá Seattle. Reyndar var þetta hugtak notað í Ástralíu á níunda áratugnum yfir pönk- og jaðarsveitir svo sem King Snake Boost og The Scientists.
Einkenni og áhrif
Eins og áður kom fram er grugg samblöndun af þungarokki, pönki og jafnvel sjálfstæðu rokki, þó að hlutföllin séu misjöfn eftir hljómsveitum. Hinir myrku tónar gruggsins áttu rætur sínar til hljómsveita á borð við Black Sabbath og The Stooges en textarnir áttu margt skylt með pönkinu. Samfélagsleg firring, frelsisþrá, sljóleiki, angist og fleira í þeim dúr einkenndu textana en þó var stundum húmor og háð í þeim, til dæmis í laginu „Big, Dumb Sex“ með Soundgarden, þar sem sveitin gerir grín að glysrokki.
Gruggtónleikar voru þekktir fyrir að vera blátt áfram, öfugt við glysið sem snerist mikið um öfluga sviðsframkomu og tilþrifamikil ljósa „show“. Gruggsveitum fannst að meginatriðið væri tónlistin sjálf en ekki áðurnefnir hlutir og litu ekki á sjálfa sig sem skemmtikrafta heldur tónlistarmenn.
Grugg byrjaði að þróast upp úr pönkmenningu norðvesturhluta Bandaríkjanna með áhrifum frá hljómsveitum þaðan á borð við The Fastbacks, The U-Men, The Accused og 10 Minute Warning. Melvins eru frá Seattle og þeir höfðu einnig mikil áhrif á grugg. Sveitir annars staðar frá höfðu einnig áhrif á þróun stefnunnar, til dæmis jaðarhljómsveitirnar Sonic Youth, Dinosaur Jr. og Pixies. Pixies spiluðu mikið „slow verse, hard chorus“ og Kurt Cobain sem var mjög hrifinn af þeim gerði þetta vinsælt í jaðarrokki og grugg með hljómsveitinni sinni, Nirvana. Gruggsveitir sóttu einnig innblástur í þungarokk áttunda áratugarins, platan My War (1984) eftir pönksveitina Black Flag var mikill áhrifavaldur og svo sveitirnar Killdozer, Flipper, Bauhaus og fleiri. Tónlistarmaðurinn Neil Young hefur verið kallaður guðfaðir gruggsins og hafa Kurt Cobain úr Nirvana og Eddie Vedder úr Pearl Jam sagt hann hafa verið mikinn áhrifavald. thumb|Jerry Cantrell úr Alice in Chains
Saga
Í upphafi þróaðist grugg upp frá hljómsveitum sem voru að spila tónlist og fengu áhrif frá hverri annarri ásamt annarri rokk og pönktónlist. Fólk hittist gjarnan inni á litlum stöðum og fylgdist með hljómsveitum spila og hljómsveitir fengu jafn vel plötusamning hjá litlum sjálfstæðum plötufyrirtækjum. Sub Pop Records er plötufyrirtæki sem var stofnað árið 1986 og varð frægt fyrir að ráða Mudhoney, Nirvana, Soundgarden og fleiri sveitir frá Seattle á samning. Það átti sinn þátt í að gera grugg vinsælt, eitt fyrsta ætlunarverk þess var að koma Soundgarden á kortið. Útgáfan stofnaði líka „Sub Pop smáskífuklúbbinn“ (e: Sub Pop Singles Club) árið 1988 þar sem smáskífur komu út í takmörkuðu magni. Árið 1989 kom blaðamaðurinn Andy Catlin til Seattle og fóru Jonathan Poleman og Bruce Pavitof frá Sub Pop með honum á Mudhoney-tónleika og sýndu honum borgina. Eftir þetta skrifaði Catlin stór grein um tónlistarmenninguna í Seattle sem birtist í breska blaðinu Melody Maker. Þetta átti eftir að draga athygli fólks utan Seattle að gruggi og fleira fólk mætti á litlu tónleikana, sem áður voru oft mjög fámennir.
Velgengni
Hægt og bítandi voru gruggtónlistarmenn að festa sig í sessi í tónlistarheiminum. Soundgarden var fyrsta gruggsveitin sem fékk samning hjá stóru útgáfufyrirtæki, hjá A&M Records árið 1989. Nirvana, sem áður höfðu gefið út plötuna Bleach hjá Sub Pop Records, fengu plötusamning hjá Geffen Records árið 1990. Nevermind var fyrsta plata þeirra hjá Geffen og var aldrei búist við því að hún myndi seljast jafn vel og raun ber vitni. Í fyrstu var haldið að hún myndi í besta lagi ná ágætri sölu eins og platan „Goo“ með Sonic Youth sem kom út árinu áður, enda var Nirvana á þeim tíma lítil hljómsveit frá smábænum Aberdeen í Washington. MTV spilaði hins vegar lagið „Smells Like Teen Spirit“ mjög mikið þannig að sveitin varð heimsfræg á nánast einni nóttu. Um jólaleitið 1991 seldust 400.000 eintök af plötunni á viku og Kurt Cobain var allt í einu orðinn talsmaður heillar kynslóðar. Í janúar 1992 ruddu Nirvana plötu Michael Jackons, „Dangerous“, af fyrsta sæti Billboard listans og má segja að platan hafi komið gruggi á kortið.
Velgengni Nevermind kom tónlistarheiminum mjög á óvart, ekki aðeins höfðu Nirvana með útgáfu plötunnar gert gruggstefnuna þekkta um allan heim heldur einnig jaðarrokk yfir höfuð. Vinsældir glysrokks hrakaði stórlega og dóu eiginlega og gruggið tók við sem vinsælasta rokktónlistin. Pearl Jam höfðu gefið út plötuna Ten í ágúst 1991 en hún fór ekki að seljast neitt af viti fyrr en ári seinna og náði þá öðru sæti á Billboard listanum. Badmotorfinger með Soundgarden, Dirt með Alice in Chains og Temple of the Dog með samnefndri hljómsveit (með meðlimum úr Soundgarden og Pearl Jam) voru allt gruggplötur sem voru einar af 100 mest seldu plötunum í Bandaríkjunum 1992. Sveitunum frá Seattle gekk svo vel að borgin var stundum kölluð „nýja Liverpool“. Allar mest áberandi gruggsveitirnar (Pearl Jam, AIC, Nirvana og fleiri) fengu plötusamning hjá stórum útgáfufyrirtækjum en þær sem voru lítið þekktar fluttu til Seattle í von um að slá í gegn.
Gruggfatnaður var markaðsettur og seldust skíðahúfur, flannel-skyrtur o.s.frv. dýrum dómum og var stefnan og allt sem henni við kom blóðmjólkað af fjölmiðlum, líkt og hippatískan á sjöunda áratugnum. Í desember 1992 hringdi blaðamaður frá New York Times í Sub Pop Records og vildu fá að vita hvort það væri eitthvað sérstakt slangur sem væri notað meðal gruggrokkara. Megan Jasper, starfsmaður hjá Sub Pop, bjó til heilan lista af bullorðum sem voru prentuð í blaðinu. Þegar upp komst að þetta var allt tóm vitleysa sást greinilega hversu ofurmarkaðsett stefnan var.
Árið 1992 kom út kvikmyndin Singles þar sem grugghljómsveitir og meðlimir þeirra áttu innkomu og í lagalista myndarinnar var tónlist innan stefnunnar.
Frægðin var mörgum gruggtónlistarmönnum til ama, til dæmis Pearl Jam, en frægðin lenti mikið á söngvaranum Eddie Vedder. Kurt Cobain var með allra frægustu tónlistarmönnum samtímans en fyrirleit frægðina og sagði eitt sinn í viðtali að það hafi verið það seinasta sem hann vildi verða. Næsta plata Nirvana var harðari en sú fyrri og þar af leiðandi tormeltari fjöldanum. En það breytti engu, In Utero toppaði Billboard-listann í sama mánuði og hún kom út, í september 1993. Önnur plata Pearl Jam, Vs., kom út sama ár og naut gríðarlegrar velgengni. Hún náði metsölu, tæp milljón eintök seldust fyrstu vikunna sem hún kom út sem var meira en allar aðrar plötur á topp 10 lista vikunnar samtals og flaug upp í fyrsta sæti Billboard-listans.
Dvínandi vinsældir
Það voru nokkrir þættir sem gerðu það að verkum að vinsældir stefnunnar fóru minnkandi. Síð-grugg (Creed o.fl.) var á mikilli uppleið, en innan þeirrar stefnu voru sveitir sem voru ekki frá Seattle og höfðu ekki ræturnar sem gruggsveitirnar höfðu. Tónlistin var svipuð og hljómsveitirnar gengu í eins fötum en tónlistin var léttari og útvarpsvænni. Britpop var á uppleið í Bretlandi, og voru tónlistarmenn innar þeirrar stefnu ekki að fela álit sitt á gruggi. Einn meðlimur Blur sagði til dæmis að sveitin spilaði andgrugg og Liam Gallagher úr Oasis sagðist ekkert vilja með svona þunglyndislega tónlist að hafa.
Gruggsveitir fóru smátt og smátt að hætta eða urðu eftirtektarminni. Kurt Cobain fannst frægðin mjög erfið og var djúpt sokkinn í eiturlyf. Hann varð þunglyndari með degi hverjum og fór svo að hann fannst látinn á heimili sínu í Seattle, 8. apríl 1994, eftir að hafa skotið sig þrem dögum áður. Sama ár og Nirvana sungu sitt síðasta fóru Pearl Jam að sniðganga alla tónleika sem miðasölufyrirtækið Ticketmaster sá um vegna þess að fyrirtækið var ósanngjarnt í viðskiptum. Þeir hættu við tónleikaferðalagið sem átti að vera um sumarið og vegna þess að þeir vildu ekki spila á tónleikum ef Ticketmaster kæmu að hlut spiluðu þeir nánast ekkert opinberlega næstu þrjú árin. Alice In Chains héldu sína seinustu tónleika með söngvaranum Layne Staley árið 1996 en hættu ekki formlega fyrr en árið 2002, þegar Staley dó úr ofskammti af heróíni.
Alice in chains komu saman aftur árið 2005 með nýjan söngvara, William Duvall og hafa starfað síðan. Soundgarden hættu árið 1997 en komu saman aftur 2010 og gáfu nýja plötu út.
Bónus (aðgreining)
Bónus kemur af latneska orðinu bonus sem þýðir ‚góður‘ og getur átt við:
Ivo Ulich
Ivo Ulich (fæddur 5. september 1974) er tékkneskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 8 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Yacht Club de France
thumb|right|Höfuðstöðvar Yacht Club de France í París. Yacht Club de France er franskt siglingafélag með höfuðstöðvar í París. Félagið var stofnað 15. júní árið 1867 í valdatíð Napóleons 3. Meðal frægra félaga í siglingafélaginu eru Jules Verne, Jean-Baptiste Charcot, Virginie Heriot, Paul Chauchard, Jean Decazes, Éric Tabarly og Olivier de Kersauson.
Yacht Club de France var æðsta vald í siglingakeppnum í Frakklandi framan af og átti þátt í stofnun Alþjóða kappsiglingasambandsins 1907. Árið 1946 var Siglingasamband Frakklands stofnað og tók við þessu hlutverki.
Alaska-fjallgarðurinn
thumb|Staðsetning. thumb|Tindar fjallgarðsins.
Alaska-fjallgarðurinn (enska: The Alaska Range) er um 650 kílómetra langur fjallgarður í Suður-Alaska. Hann nær frá Clark-vatni í suðvestri til Hvítár í Júkon, Kanada. Í fjallgarðinum eru hæstu fjöll heims utan Asíu og Andes-fjalla. Denali, hæsta fjall Norður-Ameríku, er hluti hans.
Meðal þjóðgarða innan fjallanna eru: Wrangell–St. Elias-þjóðgarðurinn og verndarsvæði, Denali-þjóðgarðurinn og verndarsvæði og Lake Clark-þjóðgarðurinn og verndarsvæði. George Parks-þjóðvegurinn frá Anchorage til Fairbanks liggur um lægri fjöll svæðisins og Richardson-þjóðvegurinn liggur frá Valdez til Fairbanks (Alaska-olíuleiðslan er samsíða veginum).
Helstu tindar
thumb|800px|center|
Getraunadeild karla í knattspyrnu 1993
Árið 1993 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 82. skipti. ÍA vann sinn 14. titil.
Markahæstu menn
Skoruð voru 328 mörk, eða 3,644 mörk að meðaltali í leik.
Tondeleyo og fleiri lög
Tondeleyo og fleiri lög er 45-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1960. Á henni flytur Óðinn Valdimarsson og Atlantic kvartettinn lagið Útlaginn, Ingibjörg Þorbergs, Marz bræður og hljómsveit Jan Morávek, flytja Kvölds í ljúfum blæ (Man ég þinn koss), Sigurður Ólafsson, Sigurveig Hjaltested og hljómsveit Carl Billich flytja Blikandi haf og Sigfús Halldórsson leikur og syngur Tondeleyo. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslag: Amatörverslunin ljósmyndastofa. Pressun: AS Nera í Osló. Prentun: ÞEGG.
Jón Gissurarson
Jón Gissurarson (d. 2. júní 1660) var skólameistari í Skálholti og á Hólum og síðar prestur í Múla í Aðaldal og prófastur í Þingeyjaprófastsdæmi. Hann var sonur Gissurar Gamalíelssonar (Gamlasonar) prests á Staðarbakka í Miðfirði og konu hans Emerentíönu Jónsdóttur.
Jón var við nám erlendis eftir stúdentspróf, stundaði vísindi við Kaupmannahafnarháskóla og nam lögfræði í Hamborg. Eftir að hann kom heim varð hann fyrst heyrari (kennari) í Hólaskóla en síðan skólameistari í Skálholti 1622-1630. Þá skipti hann á embættum við Vigfús Gíslason, skólameistara á Hólum, og var þar í tvo vetur. Árið 1633 var Jón vígður prestur í Múla í Aðaldal og gegndi því embætti til dauðadags. Frá 1636 var hann jafnframt prófastur í Þingeyjaprófastsdæmi.
Kona séra Jóns var Margrét Ólafsdóttir, dóttir séra Ólafs Einarssonar í Kirkjubæ, hálfbróður Odds Einarssonar biskups. Synir þeirra voru Gísli prestur á Helgstöðum og Jón stúdent. Jón átti líka launson sem Grímur hét og varð prestur en missti hempuna.
Rokk, calypso, skiffle
Rokk, calypso, skiffle er 45-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1958. Á henni syngur Skapti Ólafsson fjögur lög. Hljómsveit Gunnar Reynis Sveinssonar sá um undirleik á Allt á floti og Mikið var gaman að því og hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar sá um undirleik á Syngjum hátt og dönsum og  Ef að mamma vissi það. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Umslag: Amatörverslunin ljósmyndastofa. Pressun: AS Nera í Osló.
Alaskaskagi
thumb|Alaska-skagi og eldfjöll þar. thumb|Vernduð svæði innan skagans. thumb|Eldfjallið Systir Pavlovs.
Alaska-skagi er er um 800 km skagi sem liggur í suðvestur frá meginlandi Alaska að Aleut-eyja. Skaginn er mikið eldfjallasvæði og hluti af Kyrrahafseldhringnum. Suðurhluti hans er fjöllóttur en nyrðri hlutinn láglendur. Loftslag þar svipar til Íslands og Eldlands (Argentína).
Meðal verndaðra svæða þar eru Katmai National Park and Preserve, Aniakchak National Monument and Preserve, Becharof National Wildlife Refuge, Alaska Peninsula National Wildlife Refuge og Izembek National Wildlife Refuge.
Ammoníos
Ammoníos getur átt við:
Margaret Clunies Ross
Margaret Clunies Ross (fædd 1942) er McCaughey-prófessor í ensku og fornenskum bókmenntum við Háskólann í Sydney, Ástralíu. Hún veitir forstöðu Centre for Medieval Studies við sama skóla. Hún stundaði nám í Somerville College í Oxford.
Æviágrip
Frá 1997 hefur hún verið einn af ritstjórum hinnar nýju heildarútgáfu íslenskra og norskra dróttkvæða, Skaldic Poetry of the Scandinavian Middle Ages.