cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gullregn
Gullregn er vinsælt garðtré en vanalegt er að í görðum sé ræktað garðagullregn (Laburnum x watereri) sem er blendingsgullregn milli hinna tveggja tegunda gullregns með langa blómklasa eins og fjallagullregn og þétt blómskrúð eins og strandagullregn.
Garðagullregn
thumbnail|Garðagullregn, afbrigðið Vossi|left Blendingur milli strandgullregns og fjallagullregns er ýmist er kallaður garðagullregn eða blendingsgullregn, Laburnum x watereri. Blendingsgullregn sameinar helstu kosti beggja tegunda, hefur langa blómklasa eins og fjallagullregni og stór blóm eins og strandgullregn. Yrkið Laburnum x watereri ‘Vossi’, sem er upprunnið í Hollandi um 1875 þykir góð garðplantna með blómklasa sem geta orðið allt að 50 sm langir og það blómstrar strax því það er ágrætt en fjallagullregn blómstrar ekki fyrr en það verður kynþroska allt að 15-20 ára gamalt. Einn af kostum garðagullregns er að það myndar mjög sjaldan fræ og þá mjög lítið af fræum.
Eitrunaráhrif gullregns
Garðagullregn þroskar síður fræ en fjallagullregn. Fræ gullregns eru eitruð sem og allir aðrir hlutar plöntunar. Aðaleiturefnið í gullregni er Cytisine. Í fræbelgnum eru 3 til 5 fræ en 2 - 10 fræ geta valdið eitrun hjá börnum. Einkenni geta komið í ljós eftir 10 mínútur en einnig geta liðið nokkrar klukkustundir.
Leigjandinn
Leigjandinn er fyrsta skáldsaga Svövu Jakobsdóttur. Hún kom út árið 1969, áður hafði Svava gefið út smásagnasöfnin Tólf konur og Veizla undir grjótvegg. Leigjandinn hefur verið túlkuð sem táknsaga um veru Bandaríkjahers á Miðnesheiði en jafnframt hvernig ótti við ókunnuga leiðir til einmanakenndar. Aðalpersónur sögunnar er konan, Pétur maður hennar og gesturinn.
Bergjörð
Bergjörð (fræðiheiti Leptosol) er jarðvegsgerð sem einkennist af þunnum og grýttum jarðvegi í hraunum og skriðum þar sem lítið er um fíngerð jarðvegsefni.
5. maí
5. maí er 125. dagur ársins (126. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 240 dagar eru eftir af árinu.
Staffordshire
thumb|250px|Staffordshire á Englandi.
Staffordshire er sýsla á Miðvestur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Staffordshire er Stafford.
Brúnjörð
Brúnjörð (fræðiheiti Brown Andosol) er jarðvegsgerð sem einkennist af þurrlendi. Í brúnjörð er oft mikið af allófan og járnhýdríti og öskulög geta verið áberandi en þar sem mikið áfok er þá er lítið af leir en mikið af lítið veðruðu gjóskugleri. Mikið magn lífrænna efna getur verið í brúnjörð.
Hellisheiðarvirkjun
thumb|Hellisheiðarvirkjun Hellisheiðarvirkjun er jarðvarmavirkjun á sunnanverðu Hengilssvæðinu. Virkjað er með því að bora um 30 borholur, að jafnaði 2000 metra djúpar. Úr holunum streymir jarðhitavökvi, sem er blanda af gufu og vatni. Þessum vökva er safnað í skiljustöð. Þaðan fara svo gufa og vatn eftir tveimur aðskildum aðveituæðum í stöðvarhús virkjunarinnar. Það er tvískipt, annars vegar rafstöð og hins vegar varmastöð.
Gufan knýr túrbínur til raforkuframleiðslu og fer rafmagnið inn á dreifikerfi Landsnets. Upphaflega var farið í virkjunina í tengslum við samning við álver Norðuráls á Grundartanga um kaup á raforku hennar. Framleiðsla rafmagns í Hellisheiðarvirkjun hófst 1. október 2006. Virkjunin var stækkuð í 213 MW uppsett afl í nóvember 2008, en áætlað er að afl hennar verði 300 MW í rafmagni.
Orkuveita Reykjavíkur er eigandi og ábyrgðaraðili Heillisheiðarvirkjunar.
Virkjunin hefur valdið brennisteinsvetnismengun yfir heilsuverndarmörkum á Höfuðborgarsvæðinu.
Sjávarlíftækni
thumb|right|[[Lífvirk efni úr sjávarfangi eru gjarnan framleidd í frumuræktum í ræktunartönkum á borð við þennan.]] Sjávarlíftækni, eða blá líftækni, er undirgrein líftækni og hvílir sem slík á grunni örverufræði, lífefnafræði, erfðafræði, sameindaerfðafræði og verkfræði. Líkt og í líftækni almennt, þá eru helstu markmið sjávarlíftækninnar að finna og einangra lífvirk efni úr sjávarlífverum, nýta aukaafurðir sjávarútvegs og fiskvinnslu til verðmætasköpunar og nýta sjávarlífverur til framleiðslu lyfja og annarra verðmætra afurða.
Upphafið
thumb|right|Úr nútíma rannsóknarstofu. Tekið til fyrir rannsóknarverkefni.Líffræði, líftækni og sjávarlíftækni haldast fast í hendur í gegnum söguna og í rauninni er um að ræða sama svið með mismunandi áherslum. Sögu líftækni má rekja allt frá 18. öld fyrir okkar tímatal, en elstu menjar um bruggun bjórs hjá Súmerum eru frá um 1750 f.o.t. Meðal annarrar fornrar líftækni má nefna að um 500 f.o.t notuðu Kínverjar myglaðar sojabaunir sem sýklalyf og 100 árum f.o.t notuðu þeir mulin blóm af körfublómaætt (Asteraceae) sem skordýraeitur. Með tilkomu smásjár Jansens árið 1590 opnaðist lífvísindamönnum nýr og ókannaður heimur. Það stóð heldur ekki á nýjum uppgötvunum og mætti þar nefna uppgötvun Hookes á frumunni 1663 og hina afdrifaríku uppgötvun Leeuwenhoeks á bakteríum og frumdýrum (Protozoa). Þessar uppgötvanir leiða svo af sér mjög stórstígar framfarir á sviði lífvísinda á 18. og 19. öld. Upp úr miðri 19. öld verður svokölluð „gertækni“ (e. zymotechnology) að mikilvægri fræði- og tæknigrein í Þýskalandi, Danmörku og víðar, en bjóriðnaðinum hafði þá mjög vaxið fiskur um hrygg. Í fyrri heimsstyrjöld fær „gertækni“ stóraukið vægi, en þá framleiddu Max Delbrück og samstarfsmenn hans ger á stórum skala til fóðurgerðar í Þýskalandi og Chaim Weizmann gerjaði maís og myndaði asetón til sprengjugerðar fyrir breska herinn. Það var þó ekki fyrir en árið 1919 sem fræðiheitið „líftækni“ (Biotechnologie) kemur fyrst fram á sjónarsviðið í þýskri tungu í bók eftir ungverskan landbúnaðarverkfræðing. Meðal mikilvægra uppgötvana á fyrri helmingi 20. aldar má til dæmis nefna uppgvötun penisillíns 1928 (Alexander Fleming). Árið 1944 sýndu Avery, McCarty og MacLeod fram á að erfðaefnið er DNA. 1953 sýndu tveir vísindamenn (James Watson og Francis Crick) fram á þrívíða byggingu DNA. Árið 1955 var ensím sem kemur við sögu í kjarnsýrusmíð einangrað í fyrsta sinn. 1969 er ensím búið til í stýrðu umhverfi í fyrsta sinn.
Í gegnum tíðina hefur líftækni og þar af leiðandi sjávarlíftæki tekið breytingum jafnt og þétt og í takt við tæknilegra framfarir mannkyns.
Upphaf Sjávarlíftækni á Íslandi
Íslendingar hafa um langan aldur leitast við að auka geymsluþol og verðmæti sjávarfangs. Ýmsar gamlar geymsluaðferðir sem að meira eða minna leyti byggja á gerjun mætti nefna, svo sem kæsingu brjóskfiska, skreiðar- og saltfiskverkun. Skipulagðar rannsóknir á matvælum hefjast hér á landi með stofnun Efnarannsóknastofu landsins þegar árið 1906, en aukinn kraftur færist í þessar rannsóknir með tilkomu Atvinnudeildar Háskóla Íslands 1937 og 1965 er svo Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins stofnuð, en þar átti sér stað mikið þróunarstarf, meðal annars í líftækni. Má sem dæmi nefna rannsóknir Sigurðar Péturssonar gerlafræðings á roðaskemmdum í saltfiski og tilraunir Emilíu Martinsdóttur til framleiðslu á matarlími úr grásleppuhvelju.
Íslenskir fræðimenn og rannsóknir
Við lífefnaleit (e. bioprospecting) er skimað í lífríkinu eftir áður óþekktum lífvirkum efnum og hugað að mögulegu notagildi þeirra. Á umliðnum árum hafa vísindamenn undir forystu Hjörleifs Einarssonar prófessors við Háskólann á Akureyri leitað fanga meðal botnlægra sjávarlífvera sem þrífast við hinar sérstæðu hverastrýtur í Eyjafirði. Sýni sem fengin hafa verið í sýnatökuleiðöngrum hafa verið unnin frekar á rannsóknarstofum og einangraðar úr þeim bakteríur með sértæka virkni.
Jón Bragi Bjarnason, prófessor við Háskóla Íslands hefur unnið að rannsóknum á ensímum sem einangruð hafa verið úr sjávarlífverum. Jón Bragi telur að ensím sem unnin eru úr sjávarfangi hafi í ýmsu tilliti yfirburði yfir önnur ensím. Er það einkum tvennt sem skiptir máli. Annars vegar hversu hreint umhverfið er sem slík ensím eru hreinsuð úr (lífverur úr hafinu í kringum ísland). Og hins vegar vegna lágs hitastigs sem þessi sjávarensímin geta starfað við en flest ensím glata virkni sinnar við lágt hitastig. Í kringum þessa vinnu sína hefur Jón Bragi stofnað fyrirtæki sem framleiðir snyrtivörur.
Úrgangur frá sjávarútvegi
thumb|right|[[Ræktun örvera|Ræktunarflöskur fyrir hitakærar örverur frá hverastrýtum.]] Líftækni getur nýst við að finna hagkvæm not fyrir slóg, afskurð, úrgang og annað sjávarfang sem fellur til við vinnslu. Úrgangurinn verður þá að hráefni til framleiðslu lífvirkra efna eða annarra verðmætra afurða. Gjarnan er notast við bakteríur eða ensím þeirra til framleiðslunnar og getur þá verið um að ræða sjávarbakteríur sem einangraðar hafa verið sérstaklega vegna sérhæfni þeirra. Notkun erfðabreyttra baktería, þar sem viðeigandi lífvirkni hefur verið komið fyrir í erfðamengi þekktrar og meðfærilegrar bakteríu á borð við E. coli eða B. subtilis, kemur líka til greina. Að nýta bakteríur til þessara hluta er að jafnaði ódýr kostur og í mörgum tilvikum hagkvæmari en nýting efnafræðilegra aðferða.
Lífvirk prótein úr sjávarfangi
Glútamínrík peptíð hafa fundist í sjávarfangi sem örva orkuskipti við áreynslu. Einnig hafa fundist örveruhemjandi peptíð, sem oftast eru basísk prótein, úr sviljum og þá helst í laxfiskum og síld, sem eru virk gegn bakteríum og breyta eiginleikum annarra próteina.
Nýting sjávarlífvera sem uppsprettur lyfja
Það má því nærri geta að mikil tækifæri liggja í lífkerfi hafsins og má ætla að þar sé nokkur fjöldi lífvera sem geta framleitt, eða innihalda sjálfar efni sem nýtast í lyfjaiðnaði, og fela hugsanalega í sér lækningu við sjúkdómum sem mannkynið hefur barist við lengi. Í Japan og Bandaríkjunum er mikil aukning á fjárstreymi til rannsókna á þessu sviði. Rannsóknir á þessu sviði sjávarlíftækni hafa sótt í sig veðrið á Íslandi sem annars staðar á síðustu árum. Á Íslandi er nú að finna fjölmörg sprotafyrirtæki sem sérhæfa sig að einhverju eða öllu leyti í iðnaði nátengdum sjávarlíftækni.
Mjög stór hluti lyfja er byggður úr náttúruefnum sem eru unnin úr plöntum, dýrum eða örverum. Hingað til hefur aðallega verið notast við plöntur og örverur á landi en vísindamenn eru farnir að rannsaka sjávarlífið enn meira, enda hefur það upp á mikil lífríki að bjóða. Lífvirk efni eru gjarnan svokallaðar annars stigs efnaskiptaafurðir, en það eru þau efni sem eru lífverunni í sjálfu sér ekki bráðnauðynleg til vaxtar en veita henni nokkurt forskot í baráttunni við að lifa af. Þessi efni geta til dæmis verið litarefni, ilmefni og bragðsterk efni sem lífveran framleiðir sér til varnar, til fæðuöflunar, samskipta og fleira.
Í hafinu er allmikið og fjölbreytt lífríki og er það með vissa sérstöðu þar sem lífverurnar eru undir stöðugu áreiti vatnsins. Sjávarlífverurnar framleiða og gefa frá sér ýmis lífvirk efni sem eru mörg með áður óþekkta eiginleika sem talið er að geti nýst í lyfjaiðnaðinum. Einnig eru sum þessara efna með einhverja eiturvirkni sem gætu virkað gegn ýmsum bakteríum og/eða veirum. Það er til dæmis búið að finna og einangra ýmis efni sem virka sem verkjalyf, bólgueyðandi lyf, lyf gegn ýmsum sjúkdómum (m.a. krabbameini, malaríu, ms, AIDS) o.fl.
Lífvirk efni
Lífvirk efni eru efni eða efnasambönd sem hafa einhver mælanleg áhrif á önnur efni eða efnaferla. Þessi efni geta haft heilsubætandi áhrif eða draga úr áhættu á ákv. sjúkdómum. Lífvirk efni geta virkað bæði á menn og dýr. Á síðunni um lífvirk efni má sjá nokkur efni sem fundist hafa í sjávarlífverum og hafa einhverja lyfjavirkni eða aðra heilsubætandi virkni.
Dæmi um lífvirk efni og notkun þeirra
Dæmi um sjávarlíftækniafurðir sem eru á markaðnum í dag 2009
Markaðir
Markaðir fyrir líftækniafurðir úr sjávarfangi eru fjölbreyttir líkt og efnin sem verða til við framleiðsluna.
Sem nýir orkugjafar, þá eru óteljandi möguleikar í nýtingu sjávarfangs til slíkrar vinnslu. Í vörn fyrir umhverfið þá er þörf fyrir umhverfisvæn efni með stuttan líftíma en öfluga virkni. Þar koma ensím sem einangruð eru úr sjávarlífverum að góðum notum. Er það sérstaklega vegna færni þeirra að vinna við lágt hitastig.
Lífhreinsun
Lífhreinsun er notkun lífvera (oftast örvera) til að hreinsa upp mengun. Við hreinsun eru ýmis þyngri alkanefni og tjöruefni fjarlægð. Sum aromatísk olíuefni geta bundist við boðefnaviðtaka í lífverum og raskað efnaskiptum, samvægi eða þroskaferlum lífveranna.
Olíuvinnsla, olíuhreinsun, olíuflutningur og olíuúrgangslosun skila um 3,2 MTn af olíuefnum í höfin árlega sem segir okkur að það hefur ótvíræð áhrif á lífríki sjávar en náttúrulegt hrip í gegnum jarðlög er afar hægt. Olíuvinnsla og olíuflutningar eiga sér sífellt oftar stað í viðkvæmu umhverfi og við það bætist að olíuvinnsla af sjávarbotni er mjög flókið ferli sem býður uppá marga möguleika á mengun og slysum.
Furufjörður
Furufjörður er stuttur fjörður á Hornströndum, milli Þaralátursfjarðar og Bolungavíkur. Fjörðurinn hélst í byggð fram á miðja 20. öld en lagðist þá í eyði líkt og aðrar byggðir á Hornströndum. Fjallvegur liggur úr Furufirði yfir Skorarheiði til Hrafnsfjarðar í Jökulfjörðum og var hann áður fjölfarinn.
Í Furufirði er reisulegt bjálkahús sem er í eigu nokkurra Ísfirðinga ásamt neyðarskýli Slysavarnafélagsins Landsbjargar og kamar við það. Rétt hjá stendur smávaxið bænahús og kirkjugarður við það. Ströndin í firðinum er hvít skeljasandsströnd.
Úr Furufirði liggur gönguleiðin um Hornstrandir suður til Þaralátursfjarðar yfir Svartaskarð á Dagmálahorni til suðurs. Til norðurs liggur gönguleiðin um Ófæru yfir til Bolungavíkur.
Bedford
thumb|Árin Ouse. thumb|Stærsta Sikhahof á Englandi er í Bedford. thumb|200px|Bedford árið 1611
Bedford er borg á Englandi og er höfuðborg Bedfordshire. Árið 2015 var íbúafjöldi borgarinnar 107,590, sem tekur með í reikninginn 19.720 manns sem búa í samliggjandi þéttbýli; Kempston. Ouse-á rennur gegnum borgina.
Bedford var byggð á miðöldum sem kaupstaður fyrir aðliggjandi sveit.
Íslenska efnahagsspilið
thumb|Kassi utanaf spilinu Íslenska efnahagsspilið - fjölskylduspil er íslenskt borðspil sem kom út fyrir jólin 1979. Spilið var verk þriggja íslenskra athafnamanna og innihélt mikið af gamansömum athugasemdum um íslenskt efnahagslíf á verðbólgu- og gengisfellingarárunum. Reitir spilsins liggja í ferning sem leikmenn ganga eftir en fjögur „svið“ nefnd eftir atvinnugreinum, einn hringur á hverju horni ferningsins, gefa leikmönnum tækifæri til að taka áhættu og ávaxta fé sitt.
Suður-Danmörk
Suður-Danmörk er hérað í Danmörku sem nær yfir það svæði sem áður heyrði undir ömtin Ribe, Fjón og Suður-Jótland, ásamt nokkrum sveitarfélögum sem áður voru í Vejle-amti. Höfuðstaður héraðsins er Vejle. Íbúar Suður-Jótlands voru um 1,2 milljónir árið 2023. Í héraðinu eru 22 sveitarfélög.
Sveitarfélög
450px|center|Sveitarfélög í Suður-Danmörku.
Sænellika
Sænellika (fræðiheiti: Metridium senile) er tegund sæfífla sem lifir við strendur Norðvestur-Evrópu og beggja vegna Norður-Ameríku. Sænellika er með algengustu sæfíflum í sjónum við Ísland.
Vistfræði
Helstu afræningjar sænellikunnar eru bertálkninn Aeolidia papillosa, sæköngulóin Pycnogonum littorale, sæsniglar af ættinni Epitoniidae, sólkoli (Pseudopleuronectes americanus) og bláflekkur (Spondyliosoma cantharus).
Gísli Örn Garðarsson
Gísli Örn Garðarsson (f. 15. desember 1973) er íslenskur leikari, leikstjóri, kvikmyndaframleiðandi og handritshöfundur. Hann ólst upp í Noregi þar byrjaði hann leiklistarferilinn sinn. Hann komst inn í listaháskóla á Íslandi árið 1997 og útskrifaðist árið 2001.
Ammassalik
Ammassalik er þéttbýlissvæði á austurströnd Grænlands í sveitarfélaginu Sermersooq. Árið 2005 voru samanlagt 3018 íbúar í Ammassalik, 1852 í aðalbyggðinni Tasiilaq og 1166 í byggðunum fimm, Kuummiit, Kulusuk, Tineteqilaaq, Sermiligaaq og Isortoq.
Air Greenland flýgur oft í viku til Kulusuk frá Kangerlussuaq (Søndre Strømfjord) og Nerlerit Inaat (Konstabel Pynt). Flugfélag Íslands flýgur einnig frá Reykjavík til Kulusuk.
Sóldögg (jurt)
Sóldögg (fræðiheiti: Drosera rotundifolia ) er fjölær jurt sem vex í mýrum. Hún er ein af fáum íslenskum kjötætujurtum. Sjaldgæf hérlendis.
Mósambíkurstraumurinn
Mósambíkurstraumurinn er hlýr yfirborðsstraumur í Indlandshafi sem flæðir í suður á milli Madagaskar og meginlands Afríku.
Yahiro Kazama
Yahiro Kazama (fæddur 16. október 1961) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 19 leiki með landsliðinu.
Þingræði
thumb|right|Kort sem sýnir þingræði með appelsínugulum (lýðveldi) og rauðum (konungsríki) lit Þingræði er sú stjórnskipunarregla að ríkisstjórn geti aðeins setið með stuðningi löggjafarþingsins. Það er grundvallarregla í flestum lýðræðisríkjum en í öðrum er stuðst við forsetaræði. Þingræðisreglan er ekki skráð réttarregla heldur er hún mótuð af margra alda þróun, í fyrstu aðallega á Bretlandi en fluttist síðan til annarra landa. Reglan mótaðist af baráttu þings og konungs og er samofin minnkandi völdum þjóðhöfðingjans - yfirleitt konungs - í þingræðislöndum. Þingræðisreglan var ekki fullmótuð fyrr en á 19. öld í Bretlandi.
Stuðningurinn við löggjafarþingið þarf ekki að vera fólginn í beinum stuðningi meirihluta. Dæmi eru um minnihlutastjórnir sem njóta óbeins stuðnings flokks eða flokka sem verja hana vantrausti og styðja þá að jafnaði mikilvægustu mál hennar svo sem afgreiðslu fjárlaga.
Ísland
Á Íslandi hefur verið þingræði frá árinu 1904 en þá komst á heimastjórn. Þingræðið var upphaflega veitt stoð í stjórnarskránni árið 1920, í henni mælti 1. gr. „Stjórnskipulagið er þingbundin konungsstjórn.“ Með lýðveldisstjórnarskránni sem sett var árið 1944 var greininni breytt og segir hún: „Ísland er lýðveldi með þingbundinni stjórn”. Fá dæmi eru um minnihlutastjórnir í sögu lýðveldisins.
22. maí
22. maí er 142. dagur ársins (143. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 223 dagar eru eftir af árinu.
Kaliforníusardína
Útlit
Sardínur eru þunnvaxnar og sívalar. Hausinn er í meðallagi, augun eru stór en kjafturinn lítill og endastæður. Neðri skoltur teygist fram yfir þann efri þegar kjafturinn er opinn. Tálknalok eru geislagárótt. Bakuggi er á miðum bol en nær trjónu en sporði og raufarugginn er aftar. Öftustu geislar raufarugga eru lengri en hinir. Sporðurinn er stór og djúpsýldur. Kviðuggar eru oftast undir bakugga og eyruggar eru vel þroskaðir. Hreistur er mjög stórt og laust en engar rákir sjást. Kaliforníusarndína er 25-36 cm að lengd en meðallengd hennar er rúmlega 20 cm. Þessi miðlungsstóri fiskur er auðþekkjanlegur með silfurlitaðum búknum og svörtum dílum víða á líkamanum. Meðalþyngd kaliforníusardínunar er 475 gr. Einnig vekur athygli að hún getur orðið allt að 25 ára gömul en fer þó yfirleitt ekki yfir 13 árin.
Heimkynni
Kaliforníusardínan er uppsjávarfiskur og lifir innan við 50 m dýpi. Þær sýna þó greinilega dægursveiflu og á daginn eru þær nálægt yfirborði sjávar en þegar myrkra tekur þá fara þær í meira dýpi. Sardínurnar finnast frá suð-austur Alaska að Kaliforníuflóa eða Mexíkó.
Sardínur lifa í vatni nálægt fjöru en einnig utan fjöru, meðfram stöndinni. Þær finnast einnig í árósum. Sardínur kjósa frekar að búa í hlýjum sjó. Frá árunum 1950 – 1970 yfirgáfu margar sardínurnar norðurslóðir þegar hitastig sjóssins fór minnkandi. Nú þegar hitinn hefur farið upp í eðlilegt stig fyrir þær þá hafa þær komið til baka og eru að aukast í miklum mæli við Kaliforníu, Oregon, Washington og Bresku Kólumbíu. Sardínurnar færa sig um set eftir árstíðum. Eldri sardínurnar færa sig frá hryggningarstöðvum í Suður-Kaliforníu og Norður Baja Kaliforníu að hryggningarstöðvum út fyrir Norð-vestur Kyrrahafið og Kanada. Yngri sardínurnar virðast flykkjast að fæðustöðvunum sem aðallega eru í mið- og norður- Kaliforníu.
Fæða
Þar sem kaliforníusardínan er lítil og viðkvæm þá ræður hún ekki við stóra fæðu og því étur hún aðallega dýra- og plöntusvif. Sardínur eru með mikið af seleníum og vítamíninu B12, sem og hátt magn af kalsíum, níasín og fosfór og eiga þar að leiðandi að vera hollar fyrir menn. Varast þarf þó að borða þær í miklu magni því þær eru einnig mjög feitar og eru með hátt kólesteról. Í Kaliforníu er hún soðinn niður og seldur sem sardínur en er einnig framleitt úr honum lýsi og fiskimjöl. Í töflunni hérna fyrir neðan má sjá innihaldslýsingu fyrir eina 100 g sardínu. Að vísu er verið að meina að hún sé roðlaus,beinlaus og innpökkuð í vatn.
Æxlun
Karlkyns sardína er kallaður hængur en kvenkyns sardína er kölluð hrygna. Einkenni eggja Kaliforníusardínunnar eru stór egg, frá 1, 3 mm – 2, 1 mm og eru með þunnan og brothættan æðabelg með stóru utanblómabili. Á fyrsta ári verða sardínurnar kynþroska og sumar hrygna þá, en flestar hrygna á öðru ári.
Útbreiðsla
Útbreiðsla á þessari tegund er að einhverju leiti takmörkuð, hún heldur sig að mestu við Norður-Ameríku niður að Mexíkó en á þó til að færa sig upp að Kanada.
Veiði
Löndun á sardínunum náði hámarki í 1936 en þá voru veitt 791.100 tonn af henni. Upp úr 1944 fór löndun að minnka alveg þar til að veiðin féll saman og stofninn hrundi og var greiðslustöðvun lýst yfir árið 1967. Þrátt fyrir að stofninn hafi verið hættulega nálægt útrýmingu þá er hann smám saman að taka við sér aftur og náði hármarki árið 1989 með 509,248 veiddum tonnum, bara í Mexíkó. Á nýjustu árum, þó eftir fækkun árið 1993, þá náði heildarafli 412.433 tonnum árið 1995 en 90% af því var veitt af Mexíkó en restin af Bandaríkjunum og Kanada. Sardínan er veidd á fjórum stöðum, Enenada (Mexíkó), Suður-Kaliforníu (San Pedro að Santa Barbara), miðsvæðis Kaliforníu (Monterey flói) og við Norð-vestan kyrrahafið (Oregon, Washington og Bresku Kólumbíu. Kyrrahafs sardínur, þar á meðal Kaliforníusardínurnar flytja landa á milli og eru þar að leiðandi einhvers konar„yfir landarmæri auðlind“, þær eiga upprunan að rekja til Bandaríkjana, en flytja sig um set til Mexíkó og Kanada. Þó svo að það sé ekkert alþjóðlegt samkomulag um sardínurnar þá hittast vísindamenn og fulltrúar Bandaríkjana, Mexíkó og Kanada árlega þar sem þeir ræða hugmyndir sínar og skiptast á niðurstöðum rannsókna.
Staða stofns
Staða Kaliforníusardínunar hefur verið mismunandi undanfarna áratugi. Eitt sinn mátti finna torfur sem í voru tíu milljónir fiska, en upp úr 1930 veiddist mörg þúsund tonn árlega og við það fækkaði stofninn mjög og um 1967 hrundi stofninn gjörsamlega. Ein ástæðan fyrir ofveiði á þessum tíma var að í kringum fyrri heimsstyrjöldina vantaði meiri næringarrikan mat sem væri auðveldlega hægt að bera með sér á vígvellinum. Ekki var aðeins veitt Kaliforníu Sardínur heldur allar kyrrahafs sardínur sem til voru á svæðinu og voru um 200 skip að veiða. Sardínur tóku um 25% af öllum lönduðum fisk. Þó svo stofninn hafi minnkað mikið við veiði, þá er það ekki eini skaðvaldurinn. Samkvæmt rannsóknum sem framdar voru hefur verið komið í ljós að ofveiði var ekki það eina sem hrjáði stofninn, heldur einnig var það breyting á hringrás sjóssins, sem leiddi til þess að hitastig vatnsins lækkaði til lengri tíma. Sardínur eru hrifnari af heitari sjó og því hafði það mikil áhrif á þær þegar hitastigið lækkaði. Þessar breytingar voru skólabókadæmi um það hversu mikil áhrif hringrásin í sjónum hefur á uppsjávarfiska og sjávarútveg. Upp úr 1980 fór stofninn að taka aftur við sér og hefur verið að koma þéttur til baka.Helstu hættur sem stafa fyrir Kaliforníusardínuna eru aðrir fiskar, sjávarspenndýr og sjófuglar. Auk þess er sardínan veidd af mönnum og notuð sem beita eða til manneldis.
Næfurhlynur
Næfurhlynur (fræðiheiti: Acer griseum ) er lauffellandi trjátegund sem oftast nær 6 - 9 m hæð. Hann er ættaður frá mið Kína. thumb|vinstri|Þroskuð fræ thumb|vinstri|Börkurinn flagnar af í þunnum ræmum
Helliskvísl
Helliskvísl er á á Landmannaafrétti upp af Rangárvallasýslu. Helliskvísl kemur upp á þeim hluta Landmannaafréttar, sem nefnist Kringla. Kringla er er lukin háum fjöllum á alla vegu. Á norðurhelmingi fjallahringsins eru í röð frá vestri til austurs þessi fjöll sem öll eru úr móbergi: Sauðleysur, Herbjarnarfell, Löðmundur, Lifrafjöll og Dómadalsháls.
Kringlan er vatnasvið Hellis­kvíslar og rennur áin fram hjá Landmannahelli og vestur um Svalaskarð sunnan undir Sauðleysum, yfir Lambafitarhraun og hverfur oft ofan í Tungnaárhraun norður af Valafelli. Á móts við Sauðleysur rennur Rauðfossakvísl sem kemur úr Rauðfossafjöllum í Helliskvísl.
Mjólkurkirtill
Mjólkurkirtill eða brjóstkirtill er í spendýrafræði, útkirtill innkirtlakerfisins sem hefur það hlutverk að framleiða mjólk handa ungviðinu. Þeir eru í raun stórir og breyttir svitakirtlar og eru einkennandi fyrir spendýraflokkinn.
Frumherji
Frumherji hf. er fyrirtæki sem var stofnað þann 4. febrúar 1997 þegar ákveðið var að skipta upp starfsemi Bifreiðaskoðunar Íslands hf. Frumherji hf. er stærsta félag sinnar tegundar á Íslandi og hjá því starfa rúmlega 100 manns á um 30 stöðum á landinu öllu.
Árið 2001 keypti Frumherji tvær mælaprófunarstöðvar Orkuveitu Reykjavíkur og hins vegar þjónustusamning fyrirtækjanna þar sem Frumherji tók að sér þjónustu við Orkuveituna á þessu sviði. Kaupverðið var 259 milljónir. Árið 2007 keypti eignarhaldsfélag í eigu Finns Ingólfssonar og fleiri fjárfesta allt hlutafé í Frumherja hf. og Frumorku ehf. Í mars árið 2010 kom í ljós að Finnur hafði veðsett eignir Frumherja þannig að skuldir fyrirtækisins námu þá samtals 2,6 milljörðum króna. Dótturfélag Orkuveitu Reykjavíkur, Veiturnar, keypti um 150 000 vatns- og rafmagnsmæla af Frumherja árið 2015.
Hin ólíku svið Frumherja
Dótturfélag Frumherja er Hreinsibílar ehf. sem starfar að hreinsunum og fóðrun skólplagna.
Gylfi Þór Sigurðsson
thumb|Gylfi með vítaspyrnu á HM. Gylfi Þór Sigurðsson (f. 8. september 1989) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðherji. Hann þykir einstaklega góður í föstum leikatriðum, leikskilningi og í langskotum. Gylfi hefur skorað úr flestum aukaspyrnum í ensku úrvalsdeildinni frá því hann hóf að spila þar. Gylfi hefur spilað með landsliðinu síðan 2010, skorað 25 mörk og er þriðji markahæsti leikmaður liðsins. Hann var valinn íþróttamaður ársins árið 2013 og árið 2016. Gylfi er markahæsti Íslendingur í ensku úrvalsdeildinni með tæp 70 mörk og einnig með flestar stoðsendingar eða 50 talsins (maí 2021).
Frá 2012 er hann 7. stoðsendingahæsti leikmaður úrvalsdeildarinnar (á eftir Kevin De Bruyne, David Silva, Christian Eriksen, Mesut Özil, Eden Hazard og Raheem Sterling).
Ungmennaferill
Gylfi hóf ferilinn hjá FH árið 2002 og gekk svo árið 2003 í raðir Breiðabliks. Árin 2005-2008 lék hann með undir 21. árs liði Reading á Englandi.
Reading
Árin 2008-2010 lék Gylfi með liði Reading í ensku meistaradeildinni (og var lánaður í skamman tíma til Crewe og Shrewsbury). Hann var valinn leikmaður ársins tvö ár í röð.
1899 Hoffenheim
Árin 2010-2011 fór Gylfi til Hoffenheim í Þýskalandi. Gylfi var ekki í náðinni hjá nýjum þjálfara í byrjun leiktímabils 2011-2012 og leitaði því á önnur mið.
Swansea og Tottenham
Gylfi var lánaður til Swansea árið 2012 og spilaði 12 leiki með þeim. Hann var valin leikmaður mánaðarins í mars 2012, fyrstur Íslendinga. Sumarið 2012 fór hann til Tottenham Hotspur og var þar til 2014.
Swansea City
Tímabilið 2016-2017 skoraði Gylfi 9 mörk og átti 13 stoðsendingar og átti lykilþátt í að Swansea bjargaði sér frá falli í ensku úrvalsdeildinni. Gylfi hljóp mesta vegalengd allra leikmanna á tímabilinu; 433 kílómetra. Gylfi er markahæsti leikmaður Swansea í úrvalsdeildinni með 34 mörk.
2017-2018
thumb|Gylfi í leik Everton og Chelsea. Árið 2017 var Gylfi seldur frá Swansea City til Everton fyrir 45 milljón punda. Samningurinn var til 5 ára.
Gylfi skoraði sitt fyrsta mark fyrir Everton á móti Hajduk Split, í fyrsta leik sínum í byrjunarliðinu (25. ágúst). Markið var af meira en 45 metra færi með viðstöðulausu skoti, 13 sekúndum eftir að flautað var til seinni hálfleiks. Ronald Koeman, þjálfari Everton, sagði að markið væri eitt af mörkum tímabilsins. Í mars 2018 meiddist Gylfi á hné í leik á móti Brighton og var frá í 6-8 vikur. Leiktíðina 2017-2018 spilaði Gylfi 33 leiki og skoraði 6 mörk.
2018-2019
Gylfi hóf leiktíðina 2018-2019 mun betur en á fyrri leiktíð og var markahæsti maður liðsins (fyrir jól) á eftir Brasilíumanninum Richarlison. Hann skoraði meðal annars tvö mörk gegn Fulham FC og Cardiff City og sigurmark gegn Leicester City af 23 metra færi. Gylfi komst upp fyrir Eið Smára Guðjohnsen (55 mörk) sem markahæsti Íslendingurinn í ensku úrvalsdeildinni í febrúar með 56 mörk. Gylfi kláraði tímabilið með 13 mörk í deildinni og 6 stoðsendingar. Hann var markahæstur ásamt Richarlison.
2019-2020
Tímabilið 2019-2020 var gengi Everton ekki gott í byrjun tímabils og þjálfarinn Marco Silva var rekinn. Með nýjum þjálfara, Carlo Ancelotti, færðist Gylfi aftar á miðjuna. Gylfa hafði ekki gengið vel að skapa mörk og hlaut gagnrýni. Íþróttafréttamenn orðuðu hann frá félaginu eftir tímabilið.
Ásökun um kynferðisofbeldi
Í júlí 2021 spurðist út að Gylfi Þór hefði verið handtekinn og settur í leyfi frá Everton vegna rannsóknar lögreglunnar í Manchester á meintu kynferðisbroti hans gegn barni. Rannsókn á málinu lauk án ákæru í apríl árið 2023.
Kampavínssósíalisti
Kampavínssósíalisti  (enska: champagne socialist) er orð af breskum uppruna haft um manneskju sem hefur sósíalískar skoðanir sem stangast á við millistéttarstöðu hennar. Orðið á rætur að rekja til þeirrar hugmyndar að skálað er í kampavíni fyrir frægum sósíalistum. Önnur orð eru höfð um svipuð hugtök í öðrum löndum og á öðrum tungumálum, þar á meðal limousine liberal í Bandaríkjunum, gauche caviar í Frakklandi og rödvinsvänster í Svíþjóð.
Léon Bourgeois
Léon Victor Auguste Bourgeois (21. maí 1851 – 29. september 1925) var franskur stjórnmálamaður og um hríð forsætisráðherra Frakklands. Hugmyndir hans höfðu sterk áhrif á stefnur franska Róttæka flokksins. Bourgeois talaði meðal annars fyrir innleiðingu þrepaskatts, tekjuskatts og almannatrygginga í Frakklandi, og fyrir efnahagsjöfnuði, auknum námsréttindum og alþjóðasamvinnu. Hann vildi jafnframt styrkja Þjóðabandalagið og efla það til þess að viðhalda friði með lögbundnum milligöngum, afvopnunum, efnahagsþvingunum og jafnvel alþjóðlegum friðargæsluher.
Æviágrip
Bourgeois fæddist í París og var lögmenntaður. Eftir að hafa verið aðstoðarmaður í iðnaðarráðuneyti Frakklands árið 1876 varð hann fyrst umdæmisstjóri í Tarn (1882) og síðan í Haute-Garonne (1885). Hann sneri síðan heim til Parísar og tók við stöðu í franska innanríkisráðuneytinu. Hann varð lögreglustjóri í nóvember árið 1887 og gegndi því embætti á viðkvæmum tíma þegar Jules Grévy sagði af sér sem forseti landins. Á næsta ári var Bourgeois kjörinn á neðri deild franska þingsins fyrir Marne-kjördæmi. Þar gekk hann til liðs við róttæklinga og beitti sér gegn áhrifum hershöfðingjans Georges Ernest Boulanger. Hann var aðstoðarinnanríkisráðherra í ríkisstjórn Charles Floquet árið 1888 en sagði af sér ásamt öðrum ráðherrum stjórnarinnar næsta ár og gekk aftur á franska þingið fyrir Reims-kjördæmi. Í ríkisstjórn Pierre Tirard var hann innanríkisráðherra og síðan menntamálaráðherra í ríkisstjórn Charles de Freycinet frá 18. mars 1890. Bourgeois bar ábyrgð á ýmsum mikilvægum umbótum á franska framhaldsmenntakerfinu árið 1890.
Bourgeois hélt ráðuneyti sínu þegar Émile Loubet varð forsætisráðherra árið 1892 og varð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Alexandre Ribot síðar sama ár. Í því embætti sá hann um málaferli gegn ráðherrum sem voru sakaðir um að þiggja mútur í tengslum við Panamahneykslið. Bourgeois var sakaður um að beita óeðlilegum þrýstingi á eiginkonu eins hinna ásökuðu til að afla sönnunargagna í málinu og sagði því af sér í mars árið 1893.
Í nóvember árið 1895 var Bourgeois falið að mynda eigin ríkisstjórn og skipaði hana eingöngu róttæklingum. Ríkisstjórn hans mætti harðri andstöðu hægrimanna á franska þinginu vegna áætlana sinna um að koma á almennum tekjuskatti í Frakklandi. Stjórnin féll eftir að þingið neitaði að greiða fjárframlög til hernaðarleiðangurs Frakka til Madagaskar. Þingmennirnir höfðu þá reynt án árangurs að þrýsta á fjármálaráðherra Bourgeois, Paul Doumer, að hætta við tekjuskattsáætlunina. Bourgeois var Frímúrari og sjö af ráðherrum hans voru einnig í Frímúrarareglunni.
Bourgeois virðist hafa haldið að almenningsálit myndi koma í veg fyrir að efri deild þingsins beitti sér gegn ríkisstjórninni með þessum hætti, sem Bourgeois taldi brot á stjórnarskránni. Þvert á vonir hans lét almenningur sér fátt um finnast og þingið fékk vilja sínum framgengt. Fall ríkisstjórnarinnar skaðaði mjög stjórnmálaferil Bourgeois. Hann varð menntamálaráðherra í stjórn Henri Brisson árið 1898 og skipulagði námskeið fyrir fullorðna í grunnskólamenntun. Eftir þá stuttu ráðherratíð var hann fulltrúi Frakka á friðarráðstefnu í Haag árið 1899 og var árið 1903 útnefndur í Fasta gerðardómstólinn til að ráða úr deilum stríðandi þjóða.
Bourgeois hélt sig fjarri pólitískum deilum innan næstu ríkisstjórna og ferðaðist mikið erlendis. Árið 1902 og 1903 var hann kjörinn forseti franska þingsins. Árið 1905 varð hann öldungadeildarþingmaður fyrir Marne-fylki og árið 1906 varð hann utanríkisráðherra Frakklands. Hann stýrði utanríkisstefnu Frakka á Algeciras-ráðstefnunni árið þar sem Frakkar deildu við Þjóðverja vegna Marokkókreppunnar. Milliríkjadeilan leiddi til mun nánara sambands milli Frakka og Breta. Eftir fyrri heimsstyrjöldina var Bourgeois fulltrúi á friðarráðstefnunni í París 1919 og studdi þar frumvarp Japana um viðurkenningu á jafnrétti kynþátta, sem Bourgeois kallaði „óumdeilanlega forsendu fyrir réttlæti“.
Eftir stríðið varð Bourgeois fyrsti forseti Þjóðabandalagsins árið 1920 og vann til friðarverðlauna Nóbels sama ár fyrir störf sín í þágu þess.
Bourgeois var félagssinni og reyndi að feta milliveg milli sósíalisma og kapítalisma með stefnu sem hann kallaði „samstöðuhyggju“ (franska: solidarisme). Hann leit svo á að hinir fátæku ættu inni tiltekna samfélagsskuld hjá hinum ríku sem þeim bæri að greiða með tekjuskatti og þannig fjármagna samfélagshjálp með milligöngu ríkisins.
Skorarheiði
thumb|Skorarheiði er syðst á hornströndum Skorarheiði er lág og óbrött heiði á milli Furufjarðar og Hrafnsfjarðar. Á heiðinni eru mörk Hornstrandafriðlands.
Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu
Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Bosníu í knattspyrnu og er stjórnað af knattspyrnusambandi landsins.
Agria (kartafla)
Agria er meðalseint kartöfluyrki, með fáum en stórum hnýðum, sem er seint til að spíra. Þetta er mjölkennd yrki.
UMFÍ
thumb|Fáni Ungmennafélags Íslands - Landssambands ungmennafélaga.
Agria (kartafla)
Það er notað aðallega í "franskar" og snakk.
UMFÍ
Formaður UMFÍ er Jóhann Steinar Ingimundarson. Framkvæmdastjóri er Auður Inga Þorsteinsdóttir.
Markmið hreyfingarinnar er „Ræktun lýðs og lands“. Fáni UMFÍ er Hvítbláinn.
UMFÍ er þjónustu- og samræmingaraðili fyrir sambandsaðila og aðildarfélög. UMFÍ leggur áherslu á fagleg vinnubrögð, jákvæð samskipti og samstarf með sameinaða krafta að leiðarljósi.Ungmennafélag Íslands stendur á hverju ári fyrir ýmsum viðburðum fyrir fólk á öllum aldri. Nálgun UMFÍ er tvíþætt. Annars vegar styrkir UMFÍ sambandsaðila og aðildarfélög og veitir ráðgjöf. Hins vegar stendur UMFÍ fyrir eigin viðburðum og verkefnum í samræmi við stefnu UMFÍ. Stærsta verkefni UMFÍ er rekstur Ungmennabúða á Laugarvatni. UMFÍ hefur rekið ungmennabúðir frá árinu 2005 fyrir nemendur í 9. bekk úr öllum grunnskólum landsins. UMFÍ heldur á hverju ári Landsmót UMFÍ 50+ og Unglingalandsmót UMFÍ, sem haldið er um verslunarmannahelgi, ráðstefnuna Ungt fólk og lýðræði með ungmennaráði UMFÍ. Landsmót UMFÍ hafa verið haldin í meira en hundrað ár. Þau voru að jafnaði haldin þriðja til fjórða hvert ár, þó með nokkrum undantekningum. Síðasta eiginlega landsmótið sem haldið var með gamla laginu var haldið á Selfossi árið 2013.
Safnað hefur verið saman upptökum af öllum Landsmótum UMFÍ og þær settar saman í eina mynd sem hægt er að sjá á vef umfi.is: Landsmót UMFÍ 1909-2013
UMFÍ gefur út tímaritið Skinfaxa auk Göngubókar UMFÍ.
Unglingalandsmót UMFÍ
Ítarlegri upplýsingar um Unglingalandsmót UMFÍ á www.umfi.is / ulm.is thumb|Keppt í skák á Unglingalandsmóti UMFÍ í Borgarnesi 2016.
Unglingalandsmót UMFÍ hafa verið haldin á eftirtöldum stöðum:
Landsmót UMFÍ 50+
thumb|Keppendur í pönnukökubakstri á Landsmóti UMFÍ 50+ á Ísafirði 2016. Landsmót UMFÍ 50+ er blanda af íþróttakeppni og annarri keppni, hreyfingu og því að fá fólk á besta aldri til að hafa gaman saman. Mótið er öllum opið sem verða 50 ára á árinu og eldri. Landsmót UMFÍ 50+ var fyrst haldið árið 2011 á Hvammstanga. Það hefur verið haldið á hverju ári síðan þá.
Ítarlegri upplýsingar um Unglingalandsmót UMFÍ á www.umfi.is
Ungt fólk og lýðræði
Ítarlegri upplýsingar um ungmennaráðstefnuna Ungt fólk og lýðræði.
2009 - Ungt fólk og lýðræði - Akureyri.
2010 - Lýðræði og mannréttindi - Dalabyggð.
2011 - Ungt fólk og fjölmiðlar - Hveragerði.
2012 - Fjölmiðlar og mannréttindi - Hvolsvöllur.
2013 - Þátttaka ungs fólks í skipulagsmálum sveitarfélaga - Egilsstaðir.
2014 - Stjórnsýslan og við - áhrif ungs fólks á stjórnsýsluna - Ísafjörður.
2015 - Margur verður af aurum api - réttindi og skyldur ungs fólks á vinnumarkaði - Stykkishólmur.
2016 - Niður með grímuna - geðheilbrigði ungmenna á Íslandi – Selfoss.
2017- Ekki bara framtíðin - Ungt fólk leiðtogar nútímans. Miðfjörður.
2018 - Okkar skoðun skiptir máli - Grímsnes- og Grafningshreppur.
2019 - Betri ég! Hvernig get ég verið besta útgáfan að sjálfum mér? - Borgarnes
2020 - Lýðræðisleg áhrif. Hvar, hvenær og hvernig getur ungt fólk haft áhrif? Reykjavík.
2021 - Frestað vegna COVID-faraldursins.
2022 - Ungt fólk og lýðræði: Láttu drauminn rætast! - 9. - 11. september í Héraðsskólanum á Laugarvatni.
Fréttir frá Ungu fólki og lýðræði á Laugarvatni:
Ungt fólk og lýðræði: Saman hægt að lyfta grettistaki
Embla: Peppuð fyrir ráðstefnu ungs fólks
Hreyfivika UMFÍ
thumb|Börn við setningu Hreyfiviku UMFÍ. Ungmennafélag Íslands (UMFÍ) hefur tekið þátt í evrópskri lýðheilsuherferð undir nafninu Now We Move. Hér á landi kallast herferðin Hreyfivika UMFÍ. Markmið verkefnisins er að að fá hundrað milljónir fleiri Evrópubúa til að hreyfa sig reglulega fyrir árið 2020. Rannsóknir sýna að einungis þriðjungur íbúa í Evrópu hreyfir sig reglulega. UMFÍ tekur verkefnið sem langhlaup og hvetur alla til að finna sína uppáhaldshreyfingu og stunda hana reglu - lega eða að minnsta kosti í 30 mínútur daglega.
Sambandsaðilar UMFÍ:
HSH - Héraðssamband Snæfellsness og Hnappadalssýslu
HSS - Héraðssamband Strandamanna
HSV - Héraðssamband Vestfirðinga
HSÞ - Héraðssamband Þingeyinga
HHF - Héraðssambandið Hrafnaflóki
HSK - Héraðssambandið Skarphéðinn
ÍA - Íþróttabandalag Akraness
ÍBA - Íþróttabandalag Akureyrar
ÍBH - Íþróttabandalag Hafnarfjarðar
Eik (hljómsveit)
Eik var íslensk hljómsveit. Hún þótti afar framsækin fyrir sinn tíma og átti það jafnvel til að snarstefja upp á sviði í allt að klukkutíma áður en formleg tónleikadagskrá hófst.
UMFÍ
Sambandsaðilar UMFÍ:
ÍBR - Íþróttabandalag Reykjavíkur
UÍA - Ungmenna- og íþróttasamband Austurlands
Eik (hljómsveit)
Mannabreytingar voru alla tíð miklar en það tímabil í sögu hljómsveitarinnar sem kallað hefur verið Stóra Eikin var þegar hún náði hápunkti sínum sem sjö manna hljómsveit og þótti þá einsdæmi á Íslandi fyrir jafn framsækna hljómsveit. En erfitt reyndist að halda úti sjö manna hljómsveit og leystist hún upp skömmu eftir útgáfu plötunnar Hríslan og straumurinn. Hljómsveitin kom þó saman á nýjan leik árið 2000 og hélt nokkra tónleika með nýjum söngvara.
UMFÍ
Sambandsaðilar UMFÍ:
UÍF - Ungmenna- og íþróttasamband Fjallabyggðar
USAH - Ungmennasamband Austur-Húnvetninga
UMSB - Ungmennasamband Borgarfjarðar
UDN - Ungmennasamband Dalamanna og N-Breiðfirðinga
UMSE - Ungmennasamband Eyjafjarðar
UMSK - Ungmennasamband Kjalarnesþings
UMSS - Ungmennasamband Skagafjarðar
USVH - Ungmennasamband Vestur Húnvetninga
USÚ - Ungmennasambandið Úlfljótur
Félög með beina aðild
Kenyu Sugimoto
Kenyu Sugimoto (fæddur 18. nóvember 1992) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
UMFÍ
Sambandsaðilar UMFÍ:
Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag
UMFG - Ungmennafélag Grindavíkur
UMFÞ - Ungmennafélagið Þróttur
Rallýspilið
Rallýspilið er íslenskt borðspil sem gefið var út af fyrirtækinu Spilaborg árið 1978. Árið áður hafði sama fyrirtæki gefið út Útvegsspilið sem naut mikilla vinsælda. Spilið var hannað af Hauki Halldórssyni myndlistarmanni ásamt fleirum. Spilaborðið er Íslandskort með rallýleiðum merktum inn á kortið sem leikmenn, mislitir bílar úr plasti, aka eftir.
Stórborgarsvæðið Manchester
thumb|250px|Stórborgarsvæðið Manchester á Englandi.
Stórborgarsvæðið Manchester (enska: Greater Manchester) er sýsla á Norðvestur-Englandi á Bretlandi. Árið 2015 var íbúafjöldinn tæpar 2,8 milljónir. Borgin Manchester er í sýslunni og einnig smærri borgirnar: Salford, Bolton, Bury, Oldham, Rochdale, Stockport, Tameside, Trafford og Wigan.
thumb|800px|center|Víðmynd af stórborgarsvæðinu.
Fló
Flær (fræðiheiti: Siphonaptera) eru lítil (1,5-3,3 mm löng) vænglaus skordýr með munnlimi sem geta rofið húð spendýra og fugla. Flær eru sníkjudýr sem lifa á jafnheitu blóði þessara dýra. Þær hafa langa fætur sem þær geta stokkið með og eru með mestu stökkvurum dýraríkisins miðað við stærð. Skrokkurinn þolir mikinn þrýsting.
Flóabit valda hýslinum venjulega miklum óþægindum með kláða. Flær geta líka borið ýmsa sjúkdóma milli hýsla, þar á meðal kýlapest sem oft hefur valdið skæðum faraldri meðal manna.
Magnús Stephensen (f. 1762)
Magnús Stephensen (27. desember 1762 – 17. mars 1833) var íslenskur lögfræðingur og embættismaður á 18. og 19. öld. Hann varð dómstjóri í landsyfirdómi árið 1800 eftir frækilegan feril í námi og starfi. Magnús átti mestan þátt í stofnun og starfi Landsuppfræðingarfélagsins (stofnað 1794) og var mjög mikilvirkur boðberi fræðslu og upplýsingar og atkvæðamikill í bókaútgáfu.
Ævi
Magnús fæddist á Leirá í Leirársveit, sonur Ólafs Stephensen stiftamtmanns og konu hans Sigríðar Magnúsdóttur, dóttur Magnúsar Gíslasonar amtmanns. Magnús var skírður 1762 og gaf afi hans og nafni honum Brokey, stærstu eyju Breiðafjarðar, í nafngjöf. Hann ólst að mestu upp á Innra-Hólmi. Magnús varð stúdent utanskóla frá Hannesi Finnsyni biskupi 1779 og fór síðan í Kaupmannahafnarháskóla og lauk þaðan lögfræðiprófi 1788.
Á námsárunum var hann sendur til Íslands á vegum danskra stjórnvalda til að rannsaka Skaftárelda og afleiðingar þeirra. Hann fór með skipi sem sigldi frá Kaupmannahöfn haustið 1783 en hraktist til Noregs. Þar dvaldist Magnús um veturinn hjá Þorkatli Fjeldsted etatsráði í góðu yfirlæti en þegar heim kom biðu hans skelfilegar upplifanir, eins og hann segir frá í sjálfsævisögubroti: „... húsfyllir dag eftir dag af dauðvona aumingjum, flúnum að norðan, austan og vestan, og uppflosningum, konum, börnum og gamalmennum til að leita sér líknar og saðnings, margir um seinan, því þeir deyðu þar og allsstaðar hrönnum saman af hungri og hungursóttum, pestnæmum sjúkleikum, er leiddu af eldgosinu, við óholt loft, langvinnan sult, eður nautn hor- og pestardauðra gamalla hrossa- og kindahræja“.
Magnús hlaut skjótan embættisframa að loknu prófi. Hann varð lögmaður norðan lands og austan 1789, settur landfógeti 1793-1795 og árið 1800 varð hann dómstjóri í Landsyfirrétti, sem þá var nýstofnaður. Hann þótti mildur í dómum og mannúðlegur. Hann gegndi líka stiftamtmannsstarfi um tíma, var ráðgjafi við dönsku hirðina og var eftir það titlaður konferensráð.
Magnús var að mörgu leyti frjálslyndur skynsemishyggjumaður sem vildi stuðla að framförum. Hann var alþjóðlegur í hugsun og gagnrýndi mjög heimóttarhátt landa sinna og vildi upplýsa þá og kynna þeim erlenda menningu og atvinnuhætti. Hann var einn öflugasti liðsmaður upplýsingarinnar á Íslandi og gekkst meðal annars fyrir stofnun Hins íslenska landsuppfræðingarfélags árið 1794. Tilgangur þess var upphaflega að festa kaup á Hrappseyjarprentsmiðju og var það gert og hún flutt að Leirárgörðum, í nábýli við Magnús. Fimm árum síðar var Hólaprentsmiðja sameinuð henni og mátti þá heita að Magnús réði einn yfir einu prentsmiðju landsins. Þótti sumum hann nokkuð ráðríkur.
Útgáfa og ritstörf
Magnús gaf meðal annars út tvö tímarit, Minnisverð tíðindi, sem komu út 1796-1808 og var fréttatímarit sem flutti innlendar og erlendar fréttir og Klausturpóstinn, sem kom út 1818-1827 og flutti fréttir og greinar af ýmsu tagi. Hann gaf líka út ýmis fræðslurit, meðal annars um hagfræðileg, lögfræðileg og söguleg efni, svo og bækur um guðfræði, en umdeildust bóka hans var sálmabókin sem hann gaf út árið 1801 og var uppnefnd Leirgerður. Um hana var mikið rifist. Sálmarnir þóttu sumir illa ortir og svo var markmið Magnúsar að útrýma kölska úr sálmabókinni og voru ekki allir sáttir við þá áherslubreytingu. Hann gaf líka út skáldskap af ýmsu tagi, bæði þýtt efni og frumsamið. Magnús var mikilvirkur rithöfundur en þótti ekki gott ljóðskáld.
Ein þeirra bóka sem Magnús gaf út var Einfalt matreiðsluvasakver fyrir heldri manna húsfreyjur, sem kom út undir nafni Mörtu Maríu Stephensen, konu Stefáns amtmanns, bróður hans, og er fyrsta íslenska matreiðslubókin. Í ævisögu sinni segir Magnús að hann hafi sjálfur skrifað bókina að mestu þegar hann var tepptur í Noregi veturinn 1783-1784 og þá væntanlega upp úr uppskriftabók frú Fjeldsted en þetta er þó allt óljóst og óvíst hvort þeirra á meiri þátt í bókinni.
Kona Magnúsar (g. 1788) var Guðrún Vigfúsdóttir Scheving, dóttir Vigfúsar Scheving sýslumanns á Víðivöllum í Skagafirði og Önnu Stefánsdóttur konu hans. Börn þeirra voru Ólafur Stephensen dómsmálaritari í Viðey og Þórunn kona Hannesar Stephensen prófasts á Ytra-Hólmi. Magnús og Guðrún bjuggu á Leirá, síðar á Innra-Hólmi og síðast í Viðey. Þar dó Magnús 1833.
Sjálandshérað
Sjálandshérað er eitt af fimm héruðum Danmerkur frá 2007 og nær yfir megnið af eyjunni Sjálandi, fyrir utan norðausturhlutann sem tilheyrir Höfuðborgarsvæði Danmerkur, auk eyjanna Lálands, Falsturs, Manar og fleiri eyja. Þrjú fjölmennustu sveitarfélögin í Sjálandshéraði eru Hróarskelda, Næstved og Slagelse. Sórey er höfuðstaður héraðsins.
Sjálandshérað er næstfámennasta hérað Danmerkur með um 850 þúsund íbúa.
Sveitarfélög
300px|center|Sveitarfélög Sjálandshéraðs.
Speni
thumb|Kálfur fær spena. Speni er í líffærafræði annað orð yfir geirvörtu, hjá nautgripum, geitum o.s.f. er það útskotið úr júgrunum sem mjólkin kemur út úr.
Sebastian Kurz
Sebastian Kurz (f. 27. ágúst 1986) er austurrískur stjórnmálamaður sem er 25. og fyrrverandi kanslari Austurríkis, í embætti frá 7. janúar 2020 til 11. október 2021. Hann var áður kanslari frá 18. desember 2017 til 28. maí 2019. Hann var formaður Austurríska þjóðarflokksins (ÖVP) frá 15. maí 2017 til 3. desember 2021. Hann var jafnframt utanríkisráðherra Austurríkis frá 2014 til 2017.
Kurz tók fyrst við embætti kanslara Austurríkis eftir þingkosningar árið 2017. Hann er yngsti kanslari í sögu Austurríkis og var lengst af yngsti ríkisstjórnarleiðtogi í heimi á embættistíð sinni.