cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvennafrídagurinn síðari
Talið er að um 50 þúsund konur og karlar hafi lagt leið sína niður í miðbæ Reykjavíkur með potta og ýmis áhöld til þess að láta í sér heyra en slagorð göngunnar var: ,,Konur höfum hátt” í merkingunni um háværa kröfu um jafnrétti. Þá mátti einnig sjá kröfuspjöld og fána.
Síðan gangan átti sér stað þá hafa konur lagt störf sín niður tvisvar, árið 2010 og 2016. Ef heldur fram sem horfir þá þurfa konur að bíða til ársins 2068 til þess að vera með sömu laun og karlar.
Gangan
Gangan hófst á Skólavörðuholti og lá leiðin niður á Ingólfstorg þar sem útifundurinn hófst klukkan 16:00. Á fundinum voru fluttar barátturæður, leikþættir og gjörningar. Þá komu einnig hljómsveitir og sungu baráttusöngva. Fundastýra var Edda Björgvinsdóttir leikkona. Meðal þeirra sem fluttu ávörp voru; Valgerður Bjarnadóttir, Amal Tamini, Kristrún Björg Loftsdóttir og Marín Þórsdóttir, fulltrúar heildarsamtaka launþega, Katrín Anna Guðmundsdóttir og fleiri. Meðal þeirra hljómsveita sem komu fram voru; Léttsveit Reykjavíkur, Hljómsveitin Heimilistónar, Kór Kvennakirkjunnar og hljómsveitin ,,Áfram stelpur”.
Samstarfsaðilar göngunnar
Þau samtök sem komu að undirbúning Kvennafrídagsins voru: Femínistafélag Íslands, Kvenfélagasamband Íslands, Kvennakirkjan, Kvenréttindafélag Íslands, Kvennasögusafn Íslands, Rannsóknastofa í kvenna- og kynjafræðum við Háskóla Íslands, Samtök kvenna af erlendum uppruna á Íslandi, Samtök um kvennaathvarf, Stígamót og UNIFEM á Íslandi.
Heildarsamtök launamanna komu einnig að undirbúningi, þau eru: ASÍ, BHM, BSRB og KÍ.
Hátíðarhöld utan Reykjavíkur
Kvennafrídagurinn árið 2005 var ekki aðeins haldinn hátíðlegur í Reykjavík. Víða um land voru skipulögð hátíðahöld þar sem konur á öllum aldri komu saman. Á Egilsstöðum var mæting langt fram úr vonum, upphaflega áttu hátíðarhöldin að vera í sal á Hótel Héraði en fljótlega þurfti að flytja þau í íþróttahús bæjarins vegna þess fjölda kvenna sem voru mættar til að krefjast jafnréttis. Á Akureyri voru hátíðarhöldin í Sjallanum og mætingin þar var svo góð að margir þurftu að fylgjast með utandyra. Á Hvanneyri, þar sem íbúafjöldi var aðeins um 280 manns, var bæði kröfuganga og baráttufundur þar sem 40% íbúa mættu og pottaglamur þeirra var áberandi.
Lambafellsgjá
Lambafellsgjá er gjá stutt frá Keili á Reykjanesi. Stuttur gangur er frá Eldborg að Lambafelli og troðningur leiðir mann alla leið að neðri enda gjárinnar, sem er bæði djúp, þröng og brött.
Kvennafrídagurinn síðari
Merkir áfangar á kvennadeginum síðari
Kvennafrídagurinn árið 2005 var þýðingarmikill fyrir þær sakir að 30 ár voru síðan konur lögðu fyrst niður störf til þess að mótmæla ójafnrétti kynja og launamismuninn. Árið 2005 voru einnig liðin 90 ár frá því konur fengu kosningarétt og kjörgengi til Alþingis. Kristján konungur X. samþykkti þann 19.júní 1915 nýja stjórnarskrá frá Alþingi er kvað á um að allar íslenskar konur 40 ára og eldri skyldu hafa kosningarétt og kjörgengi til Alþingis. Þessum aldursákvæðum var breytt árið 1920 og fengu þá konur jafnan kosningarétt á við karla. Árið 2005 þegar haldið var upp á Kvennafrídaginn síðari en þá voru liðin 25 ár frá því að Vigdís Finnbogadóttir var kjörin forseti Íslands og varð með því fyrsta kona í heiminum til að verða þjóðkjörinn forseti lýðræðisríkis. Þá voru 35 ár liðin frá því að Rauðsokkahreyfingin var stofnuð á Íslandi.
Áhrif göngunnar
Árið 2005 gengu konur út klukkan 14:08, árið 2010 gengu konur út klukkan 14:25 og árið 2016 gengu þær út klukkan 14:38, allt í samræmi við vinnuframlag kvenna miðað við hlutfallsleg laun karla. Það þýðir að konur hafa grætt hálftíma á ellefu árum eða tæplega þrjár mínútur á hverju ári. Með þessu áframhaldi þurfa konur að bíða í 52 ár eftir að hafa sömu laun og sömu kjör og karlar, eða til ársins 2068.
Jean Eyeghe Ndong
Jean Eyeghe Ndong (f. 12. febrúar 1943) var forsætisráðherra Gabon frá 20. janúar 2006 til 17. júlí 2009 fyrir gabonska demókrataflokkinn. Hann tók við af Jean-François Ntoutoume Emane en hann hafði áður verið fjármálaráðherra í ríkisstjórn Ntoutoumes. Hann er skyldur fyrrum forseta Gabon, Léon M'ba.
Finspång
right|thumb|right|200px|Finspång Finspång er þéttbýli í sveitarfélaginu Finspång í Svíþjóð. Þar búa 12 440 manns (2010).
Pseudotsuga brevifolia
Pseudotsuga brevifolia er sígrænt tré í þallarætt. Það er vex í Guizhou og suðvestur Guangxi í Kína, og hugsanlega Víetnam. Það er oft talið til undirtegundar af Kínadegli: ''Pseudotsuga sinensis var. sinensis''.
Crocus cartwrightianus
Crocus cartwrightianus er tegund blómplantna af sverðliljuætt, sem finnst í Grikklandi og Krít. Hann verður um 5 sm hár. Blómin eru fjólulit til hvít með purpuralitum æðum og áberandi rauðu fræni, og koma með blöðunum að hausti og vetri.
C. cartwrightianus er talin vera villt upprunategund Saffrankrókus (Crocus sativus). Saffran kom líklega fyrst fram á Krít. Uppruni í vestur eða mið Asíu, þó að hann sé oft grunaður, er talinn ólíklegur af grasafræðingum.
Þessi tegund finnst gjarnan á kalksteinssvæðum á Attica skaga í Grikklandi. Það hafa fundist merki um ræktun þessarar tegundar í Forngrikklandi svo seint sem snemma á Mið-Mínóska tímabilinu, eins og sést á veggmyndinni; "Saffron Gatherer", sem sýnir söfnun á krókus.
Borð
Borð kallast húsgagn sem samanstendur af plötu sem er haldið uppi af borðfótum. Platan á svo að geta borið hluti eins og mat eða borðbúnað, til að auðvelda fólki að nálgast þá þegar setið er á stól.
Borð eru búin til úr tré eða öðrum efnivið, svo sem stáli, gleri, eða plasti.
Evrameríka
thumb|right|Evrameríka á Devontímabilinu. Evrameríka, Lárússland eða Gamla rauða meginlandið, var risameginland sem varð til á Devontímabilinu fyrir 433 milljón árum þegar meginlandskjarnarnir Lárentía, Baltíka og Avalonía, rákust saman. Á Permtímabilinu varð Evrameríka hluti af risameginlandinu Pangeu. Hún varð síðan hluti af Lárasíu þegar Pangea klofnaði í Lárasíu og Gondvana. Lárasía skiptist síðan í Norður-Ameríku og Evrasíu á Krítartímabilinu. Lárentía varð þá hluti af Norður-Ameríku og Baltíka hluti af Evrasíu en Avalonía skiptist milli þeirra.
Mýrdalsjökull
thumb|Mýrdalsjökull árið 2005. thumbnail|Loftmynd af jöklinum. thumbnail|Gervihnattamynd af jöklinum.
Mýrdalsjökull er fjórði stærsti jökull Íslands og þekur hann um 590 km² svæði. Undir jöklinum hvílir eldfjallið Katla en hún hefur gosið reglulega frá landnámi og brætt mikinn ís af jöklinum svo flóð geysist niður á láglendið. Hæsti tindur Mýrdalsjökuls er 1.480 m.y.s. Úr Mýrdalsjökli falla tvær stórar jökulár, Jökulsá á Sólheimasandi í vestri og Múlakvísl í austri.
Sólheimajökull skríður niður úr Mýrdalsjökli suðvestanverðum.
Árið 1952 fórst á Mýrdalsjökli Neptúnvél frá bandaríska hernum og með henni níu menn.
Frederikshavn
thumbnail|Höfnin í Frederikshavn Frederikshavn er hafnarbær á Norður-Jótlandi með 23.499 íbúa (2018). Frederikshavn fékk nafn sitt frá Friðriki 6. konungi Danmerkur og fékk bærinn kaupstaðarréttindi árið 1818. Mikil umferð fer um höfnina í Frederikshavn og fara ferjur þaðan meðal annars til Læsø, Gautaborgar, Larvik og Osló. Af þessum sökum er blómlegt verslunarlíf í bænum.
Vopnahlé
thumb|right|Mynd frá vopnahlésviðræðum Bandaríkjamanna og Norður-Kóreubúa í Kóreustríðinu 1953. Vopnahlé er þegar stríðandi fylkingar semja um að hætta átökum. Vopnahlé getur bundið enda á átökin eða verið tímabundið. Það getur byggst á formlegum samningi eða óformlegu samþykki beggja fylkinga. Vopnahlé er ekki það sama og friðarsamningur sem getur verið langan tíma í smíðum. Dæmi um vopnahlé sem ekki hefur verið fylgt eftir með friðarsamningum er vopnahléð sem batt endi á Kóreustríðið árið 1953.
Campanula stricta
Campanula stricta er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi til Íran.
736
Árið 736 (DCCXXXVI í rómverskum tölum)
Jack Binns
John Robinson Binns, kallaður Jack Binns (16. september 1884 – 8. desember 1959) var breskur loftskeytamaður. Hann varð fyrstur til að senda út neyðarkall vegna sökkvandi skips með útvarpsbylgjum (loftskeyti). Binns var loftskeytamaður í gufuskipinu Republic og þann 23. janúar 1909 lenti skipið í árekstri við ítalska skipið Florida nálægt austurströnd Bandaríkjanna. Mikil þoka var og skipið byrjaði að sökkva. Republic var að koma frá New York og var á leið á skemmtisiglingu til Miðjarðarhafsins. Í skipinu voru 450 farþegar og 212 manna áhöfn. Binns reyndi að koma loftskeytastöðinni í skipinu á stað en hún virkaði ekki vegna þess að straumur rofnaði við áreksturinn. Hann kafaði niður í skipið til að finna batteríin og tókst að endurræsa loftskeytastöðina. Hann sendi þá út neyðarkall þangað til önnur skip komu á vettvang og björguðu farþegum og áhöfn skipsins.
Kisa (Svíþjóð)
right|thumb|right|200px|Kisa Kisa er bær í sveitarfélaginu Kinda í Svíþjóð. Þar búa 3.687 manns (2010).
Skúfönd
Skúfönd (fræðiheiti: Aythya fuligula) er fremur lítil önd sem er algeng um alla Evrasíu og Norður-Ameríku. Skúfendur eru farfuglar að mestu. Þær verpa 7-12 eggjum yfirleitt í dreifðum byggðum innanum aðra fugla í mýrum og við gróin stöðuvötn. Þeir kafa allt að sex metra eftir æti, sem er skelfiskur, vatnaskordýr, litlir krabbar og jurtir.
Skúfendur gera sér hreiður í sefi eða kjarri þar sem það er vel falið. Varpið byrjar í júní og kollan liggur ein á eggjunum þar til þau klekjast út eftir um fjórar vikur.
Útlit
Skúfendur eru fremur litlar endur með langan háls. Bæði kyn eru með fjaðraskúf á hausnum sem yfirleitt hangir niður eftir hnakkanum. Goggurinn er stuttur og breiður og blágrár á lit. Karlkyns skúfendur eru svartar með hvítan kvið og undir vængjunum. Kvenfuglar eru brúnleitir, en dekkri á haus, háls og bak. Þær eru líka hvítar undir vængjunum.
Augu ungfugla eru brún en heiðgul á fullorðnum fuglum.
Skúfendur eru 40-47 cm á lengd og vænghafið er 65-72 cm. Þær verða um 700 grömm að þyngd.
Á Íslandi
Elstu heimildir um skúfönd á Íslandi eru frá lokum 19. aldar en hún er fremur algeng sjón, t.d. við Tjörnina í Reykjavík. Þær skúfendur sem sjást hér hafa komið frá Bretlandseyjum þar sem þær halda sig á veturna.
Veiðar á skúfönd eru leyfðar á Íslandi frá 1. september til 15. mars. Meðalveiði síðustu ár er rúmlega 200 fuglar á ári.
thumb|right|Kvenkyns skúfönd
Ursula K. Le Guin
thumb|right|Ursula Le Guin árið 2009. Ursula Kroeber Le Guin (fædd 21. október 1929 í Berkeley, Kaliforníu, dáin 22. janúar 2018 ) var bandarískur rithöfundur, esseyisti, skáld, þýðandi og frönskukennari, þekktust fyrir fantasíur og vísindaskáldskap. Þekktustu bókaraðir hennar eru Hainish-bækurnar og Earthsea-bækurnar. Aðeins ein bóka hennar, Galdramaðurinn, hefur verið þýdd á íslensku.
John Broadus Watson
John Watson (1878 — 1958) var bandarískur sálfræðingur. Hann fæddist í Suður-Karólínu þar sem hann ólst upp á bóndabýli. Faðir hans var drykkfelldur og yfirgaf fjölskylduna þegar hann var 13 ára. Þrátt fyrir að hann hafi að eigin sögn ekki verið góður námsmaður gekk hann í Furman-háskóla þegar hann var 16 ára. Þar hlaut hann mastersgráðu fimm árum síðar og fór í doktorsnám í sálfræði og heimspeki við háskólann í Chicago. Hann bjó við mikla fátækt á þessum árum og fjármagnaði m.a. námið með því að þjóna til borðs, hreinsa tilraunastofur og fóðra rottur. Hann gafst fljótlega upp á heimspekinni og hlaut doktorsnafnbót í sálfræði árið 1903. Fimm árum síðar gerðist hann prófessor við Hopkins-háskóla.
Hann hafði þá þegar þróað hugmyndir sínar um mannlegt atferli og lagði stund á líffræði, lífeðlisfræði og kynnti sér hegðun dýra. Í námi sínu varð hann fyrir greinilegum áhrifum af rússneska vísindamanninum Ivan Pavlov. Hann hóf að rannsaka hegðun barna og fór að þróa kenningar um að mennirnir fylgdu sömu lögmálum og dýrin, þeir væru einfaldlega flóknari eða þróaðri. Hann taldi öll dýr vera ekkert annað en flóknar vélar sem brugðust við aðstæðum með taugaboðum sem voru skilyrt með reynslu. Árið 1913 gaf hann út grein þar sem hann gerði grein fyrir hugmyndum sínum og sem urðu mikilvægar í þeirri grein sálfræðinnar sem þá var að slíta barnsskónum, atferlisfræðinnar. Greinin hét Sálfræði eins og atferlissinninn sér hana (e. Psychology as the Behaviorist Views It). Þessi grein, atferlisfræðin, var í meginatriðum gjörólík stefnum sálfræðinnar sem hafði einkennst af sálaraflskenningum Freuds og fylgismanna hans. Watson taldi viðhorf þess síðarnefnda enda komast ansi nálægt dulspeki. Í stað þess var lögð áhersla á að skoða það mælanlega og sett var fram sú kenning að hægt væri að draga ályktanir um menn út frá rannsóknum á dýrum, enda á atferlisfræðin margt að rekja til þróunarkenningar Darwins.
Árið 1920 lauk ferli hans sem háskólaprófessors skyndilega í kjölfar hneykslis. Upp frá því lagði hann stund á auglýsingamennsku þar sem hann notaði reynslu sína af sálfræði og mannlegu atferli.
Litli Albert
Watson er frægur fyrir rannsókn sína á Litla Albert, 11 mánaða gömlum strák. Með því að nota skilyrðingu náði Watson að kalla fram hræðsluviðbragð barnsins með því að para hvíta rottu við hátt hljóð. Hræðsla drengsins við rottur alhæfðist fljótlega yfir á kanínur, pelsa og jólasveinagrímur. Þrátt fyrir að tilraunin sé á mörkum þess að vera siðleg, miðað við nútímaskilning þess orðs, hafði hún mikil áhrif á skilning manna á ýmsum sviðum sálfræðinnar.
Loftskeytastöð
Loftskeytastöð er fjarskiptatækjabúnaður sem er notaður til að samskipta með útvarpsbylgjum. Oftast er átt við útbúnað til að senda og taka við loftskeytum, loftnet og ýmsan viðbótarbúnað sem þarf til að fjarskiptabúnaðurinn virki. Loftskeytastöðvar eru mikilvægt samskiptatæki víða um heim. Fyrsta loftskeytastöðin á Íslandi sem bæði gat tekið á móti og sent loftskeyti hóf starfsemi í Reykjavík 17. júní 1918: Loftskeytastöðin á Melunum.
Audrey Marie Anderson
Einkalíf
Anderson er fædd og uppalin í Fort Worth í Texas.
Kínalífviður
Kínalífviður (fræðiheiti: Thuja sutchuenensis) er sígrænt barrtré í einiætt (Cupressaceae). Hann er ættaður frá Kína, þar sem hann er einlendur í Chengkou (Chongqing sýslu, áður hluti af Sichuan héraði), á suðurhlið Daba fjalla.
Audrey Marie Anderson
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Anderson var árið 1994 í 90210 og hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Going to California, Still Life, Without a Trace, NCIS: Los Angeles og House. Frá 2000 til 2001 þá var Anderson með stórt gestahlutverk í Once and Again sem Carla Aldrich. Árið 2006 þá var henni boðið hlutverk í The Unit sem Kim Brown, sem hún lék til ársins 2009.
Kínalífviður
Lýsing
Þetta er lítið eða meðalstórt tré, hugsanlega að 20m hátt, þó að engin tré af svo mikilli stærð séu nú þekkt.
Fundur og endurfundur
Tegundinni var fyrst lýst 1899 útfrá eintökum sem safnað var af franska grasafræðingnum Paul Guillaume Farges 1892 og 1900, en fannst ekki aftur, þrátt fyrir mikla leit í nær 100 ár og var talin útdauð vegna skógarhöggs (vegna verðmæts ilmandi viðsins). Fáein eintök fundust hinsvegar 1999 þar sem þau uxu á mjög óaðgengilegum, bröttum ásum nálægt (eða á sama stað) og þar sem Farges hafði fyrst fundið hann. Svæðið hefur fengið friðlýsingu (Special Protection Area) til að vernda tegundina.
Audrey Marie Anderson
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Anderson var árið 2002 í The Badge. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Larceny, Drop Dead Sexy og Beerfest.
Akurshús
Akershus eða Akurshús-fylki er fylki í suðaustur Noregi, 4.918 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 625.000 (2019). Akershus er næstfjölmennasta fylki Noregs á eftir Ósló.
Akershus er eina norska fylkið þar sem stjórnsýslan er í öðru fylki, þ.e. Ósló. Höfuðstaðurinn er því Ósló.
Stærsta borgin í fylkinu er Bærum, með um 108.000 íbúa. Akershus deilir landamærum með fylkjunum Buskerud í vestri, Upplöndum í norðri, Heiðmörk í austri, Austfold í suðri og Ósló. Auk þess nær fylkið að sænsku landamærunum á stuttum kafla í austri. Fylkið er í landshlutanum Austurlandi.
Saga
Akershus er nefnt eftir virkinu Akershús, sem var byggt árið 1299 til að verja höfuðborgina Ósló, gegn sjóræningjum eða öðrum sem vildu ráðast á borgina. Akershús var kennt við býlið Aker = Akur, og hús, þ.e. höllina innan virkismúranna.
Sveitarfélög
Sveitarfélögin í fylkinu eru 22. Það fjölmennasta er Bærum.
Laugardælakirkja
Laugardælakirkja er kirkja að Laugardælum í Flóahreppi (til 2006 Hraungerðishreppi). Hún var vígð 1965. Kirkjan er steinsteypt og alls 300 fermetrar að flatarmáli. Í henni er pípuorgel og kirkjubekkirnir rúma 70 manns í sæti.
Bjarni Pálsson, byggingarfulltrúi á Selfossi, teiknaði kirkjuna, en hann teiknaði einnig Selfosskirkju. Sigfús Kristinsson byggingameistari sá um smíði kirkjunnar.
Kaþólskar kirkjur að Laugardælum voru helgaðar Guði, Maríu mey og heilagri Agötu. Kirkjan tilheyrir Selfossprestakalli.
Bobby Fischer, fyrrverandi heimsmeistari í skák, var jarðsettur í Laugardælakirkjugarði þann 21. janúar 2008.
909
909 (CMIX í rómverskum tölum)
Manuel Rosas
Manuel Rosas Sánchez (f. 29. febrúar 1912 - d. 20. febrúar 1989) var mexíkóskur knattspyrnumaður sem keppti fyrir hönd þjóðar sinnar á fyrstu heimsmeistarakeppninni árið 1930.
Ævi og ferill
Manuel Rosas fæddist í Mexíkóborg, einn tíu bræðra. Tveir bræðra hans, Juan og Felipe, voru meðal liðsfélaga hans hjá CF Atlante og sá síðarnefndi lék við hlið hans í mexíkóska landsliðinu. Bræðurnir héldu saman á HM í Úrúgvæ þar sem Manuel setti ýmis met. Í 3:0 tapi gegn Síle skoraði hann fyrsta sjálfsmarkið í HM-sögunni. Í lokaleik Mexíkó í riðlinum varð hann fyrstur allra til að skora úr vítaspyrnu og bætti svo öðru marki við í 6:3 tapi gegn Argentínu. Þar með varð hann yngstur til að skora á HM og hélt því meti þar til Pelé kom til sögunnar á HM 1958. Rosas var jafnframt eini Mexíkóinn til að skora meira en eitt mark í HM-leik til ársins 1970.
Eyþór Þorláksson
Eyþór Þorláksson (22. mars 1930 - 14. desember 2018) var íslenskur gítarleikari, tónsmiður og gítarkennari. Foreldrar hans voru María Jakobsdóttir, ættuð frá Aðalvík, og Þorlákur Guðlaugsson úr Biskupstungunum.
Eyþór byrjaði ungur að leika á hljóðfæri. Frá 1946 til 1992 lék Eyþór í ýmsum íslenskum og erlendum danshljómsveitum. Á árunum 1950 - 1952 stundaði hann nám í gítarleik í Englandi, Danmörku og Svíþjóð og árið 1953 í Madríd hjá Daniel Fortea og Quintin Esquembre. Á árunum 1954 - 1957 lærði hann hljómfræði og kontrapunkt hjá Dr. Urbancic og 1958 - 1961 var hann við framhaldsnám í gítarleik hjá Garciano Tarragó í Barcelona. Eftir það varð hann aðalgítarkennari við Tónlistarskóla Hafnarfjarðar og útsetti og skrifaði mikið kennsluefni fyrir gítar.
UTC
Máltími (einnig UTC eða samræmdur alþjóðlegur tími) er tímakvarði sem er eins og GMT að öðru leyti en því að UTC byggir á tímamælingu með atómklukku, þar sem GMT á hinn bóginn reiknar tímann með stjarnfræðilegum hætti. Þegar nauðsyn krefur er skotið inn aukasekúndu(m) í lok mánaðar og verður klukkan þá 23:59:60 (og áfram ef þörf krefur) áður en hún verður 00:00:00. Slíkri aukasekúndu var síðast bætt inn 30. júní 2012. Þessi leiðrétting stafar af því að snúningur jarðar verður í sífellu hægari og lengjast því GMT-sekúndur stöðugt, en atómklukkusekúndur eru óbreytilegar. Skammstöfunin UTC er alþjóðleg og var hugsuð sem málamiðlun á milli frönsku (Temps universel coordonné, TUC) og ensku (Coordinated Universal Time, CUT).
Eyþór Þorláksson
Útgefnar tónbækur
[1037] The first guitar lessons. Method for beginners with accompaniment. (Icelandic text). ISBN 978-9935-446-00-8
UTC
Tímabelti jarðar eru skilgreind sem jákvæð (austur) og neikvæð (vestur) hliðrun frá UTC.
Eyþór Þorláksson
Útgefnar tónbækur
[1038] Guitar Method I. 1. grade. ISBN 978-9935-446-01-5
[1032] Guitar Method II. 2. grade. ISBN 978-9935-446-02-2
CFA-franki
CFA-frankinn var upphaflega með fast gengi miðað við franskan franka en er nú með fast gengi miðað við evru, þar sem 1 evra = = 655,957 CFA-frankar.
Eyþór Þorláksson
Útgefnar tónbækur
Safnhefti
UTC
Neðanmálsgreinar
Aikajärjestelmä
Eyþór Þorláksson
Útgefnar tónbækur
[1004] Guitar Tunes. Folk songs from all over, easy arrangements for the beginner. 76 tunes. (Icelandic text). ISBN 978-9935-446-03-9
Oxfam
thumb|right|Söfnunargámar Oxfam í Bretlandi.
Oxfam International er bandalag 13 samtaka í yfir 100 löndum vinna að því að hjálpa fátækum og þeim sem líða óréttlæti.
Eyþór Þorláksson
Útgefnar tónbækur
[1033] Guitar Moment II. Collection and arrangements Eythor Thorlaksson. ISBN 978-9935-446-09-1
[1034] Guitar Moment III. Collection and arrangements Eythor Thorlaksson. ISBN 978-9935-446-10-7
[1086] Guitar Moment IV. Collection and arrangements Eythor Thorlaksson. ISBN 978-9935-446-11-4
Stúdíur
[1025] Scales and arpeggios. Collected and fingered by Eythor Thorlaksson. 1st - 8th grade. ISBN 978-9935-446-04-6
[1110] Sight reading samples. 1st - 8th grade. ISBN 978-9935-446-05-3
[1153] Studies 1 - 4. ISBN 978-9935-446-06-0
[1154] Studies 5 - 8. ISBN 978-9935-446-07-7
Einleiksverk fyrir gítar
[1157] Ragtime Chôro. ISBN 978-9935-446-12-1
[1165] Partita en E minor, Allemande, Courante, Sarabanda, Gavota, Giga. ISBN 978-9935-446-13-8
[1160] Valsecito. ISBN 978-9935-446-14-5
[1159] Estudio de contrapunto. ISBN 978-9935-446-15-2
[1016] Las Buganvillas. ISBN 978-9935-446-17-6
[1029] Cachucha. ISBN 978-9935-446-18-3
[1156] Saludo. ISBN 978-9935-446-19-0
[1030] 6 Pop sketches. ISBN 978-9935-446-20-6
[1045] Improvisation no. 1, 2 and 3. ISBN 978-9935-446-22-0
[1047] Preludes no. 1, 2 and 3. ISBN 978-9935-446-23-7
[1049] Tonada de contrapunto. ISBN 978-9935-446-24-4
[1057] 8 guitar pieces. ISBN 978-9935-446-25-1
[1043] Chôro de Velez. ISBN 978-9935-446-27-5
[1044] Chôro de Feria. ISBN 978-9935-446-28-2
[1046] Sonatina Breve. ISBN 978-9935-446-29-9
[1129] Suite Tropical. Onda Tropical - Aguas Claras - Vals Caribe. ISBN 978-9935-446-31-2
[1139] Sonatina Antigua. ISBN 978-9935-446-32-9
[1140] Sonatina Folklorica. ISBN 978-9935-446-33-6
[1143] Prelude no. 4. ISBN 978-9935-446-34-3
[1144] Waltz no. 6. ISBN 978-9935-446-35-0
[1151] Oración. ISBN 978-9935-446-36-7
[1174] Vals sureño. ISBN 978-9935-446-37-4
[1175] Danza Paraguaya. ISBN 978-9935-446-38-1
[1201] El tiempo pasa. ISBN 978-9935-446-40-4
[1202] Media Luna. ISBN 978-9935-446-41-1
[1208] El Payaso. ISBN 978-9935-446-42-8
Gítar dúettar
[2001] Guitar duets - Volume I. 16 songs from different countries. ISBN 978-9935-446-43-5
[2004] Guitar duets - Volume II. 16 songs from different countries. ISBN 978-9935-446-44-2
[2007] Kanon fantasy. Guitar duet. (score and parts). ISBN 978-9935-446-45-9
[2027] Divertimento. Guitar duet. ISBN 978-9935-446-46-6
[2039] Tema popular de Brasil. ISBN 978-9935-446-48-0
Gítar tríó
[3001] 12 Guitar trios for beginners. Arrangements by Eythor Thorlaksson. ISBN 978-9935-446-49-7
[3016] Allegretto. ISBN 978-9935-446-50-3
[3014] Andante al estilo antiguo. ISBN 978-9935-446-51-0
[3020] 3 trios. ISBN 978-9935-446-52-7
Gítar kvartettar
[4016] Camino de Felanitx - Guitar Quartet. ISBN 978-9935-446-53-4
[4021] Cartama. ISBN 978-9935-446-54-1
[4023] Danza Andaluza. Arrangement by Eythor Thorlaksson (score and parts). ISBN 978-9935-446-55-8
Tíguleinir
Tíguleinir (fræðiheiti: Juniperus semiglobosa ) er tegund barrtrés af einisætt. Hann er ættaður frá fjöllum Mið-Asíu. vinstri|thumb|Tíguleinir í Lystigarði Akureyrar
Tíguleinir hefur verið í Lystigarði Akureyrar síðan um 1980 og hefur yfirleitt ekki kalið.
Allium yanchiense
Allium yanchiense er tegund af laukplöntum sem er einlend í Kína, fundin í Gansu, Hebei, Nei Mongol, Ningxia, Qinghai, Shaanxi og Shanxi. Hún vex í 1300–2000 m. hæð.
Allium yanchiense er með klasa af egglaga laukum, sem hver verður að 20 mm í þvermál. Blómstöngullinn er að 40 sm langur, pípulaga. Blöðin eru rörlaga, um 2 mm í þvermál, styttri en blómleggurinn. Blómskipunin er kúlulaga, með fjölda hvítra eða bleikra blóma.
Lágheiði
thumb|Lágheiði. Lágheiði er heiði milli Ólafsfjarðar og Fljóta. Vegur þar var opnaður árið 1948. Hann er lokaður á veturna. Heiðin fer mest í um 400 metra hæð.
Tengill
Um Lágheiði, grein frá mbl.is
737
Árið 737 (DCCXXXVII í rómverskum tölum)
Mjölby
right|thumb|right|200px|Mjölby Mjölby er þéttbýli í sveitarfélaginu Mjölby í Svíþjóð. Þar búa 2 772 manns (2010).
Svik, harmur og dauði
Bakgrunnur
Árið 2011 gaf HAM út Svik, harmur og dauði, 22 árum eftir stofnun hljómsveitarinnar. Sigurjón sagði plötuna vera þunga og dramatíska. Það hafði ávallt heillað hljómsveitina að skapa dramatíska og angurværa tónlist. Í viðtali sagði Sigurjón hafa upplifað margt og þroskast frá því að síðasta plata kom út og því hafði hljómsveitin tækifæri til að semja tónlist sem var ólík fyrri tónlist þeirra. Albúm eins og þessi hefðu aldrei geta gerst árið 1989 sagði Sigurjón en hann tók þó fram að textarnir væru ekki byggð á hans persónulegu upplifun, þeir eru endurspeglun Óttarrs á tónlistinni sem Sigurjón samdi. Tónlistin kemur fyrst, síðan textinn. En nafnið er dregið frá því að lögin fjalla öll á einn hátt eða annan um svik, harm og dauða. Tónlistin hafði þróast mikið frá síðustu breiðskífu hljómsveitarinnar og sagði Sigurjón þróunina felast í þroska hljómsveitameðlima.
Viðbrögð
Breiðskífan hlaut mjög góða dóma. Atli Fannar Bjarkason gagnrýndi plötuna í Fréttablaðinu og sagði í niðurstöðum sínum: "Svik, harmur og dauði er stórkostleg plata. Hún er ekki frumleg, en unun er að hlusta á flutning Sigurjóns Kjartanssonar og Óttarrs Proppé á hárfínni línu þess fyndna og harmræna"
Loftskeyti
Loftskeyti er þráðlaus sending og móttaka á rafsegulbylgjum (útvarpsbylgjum). Fyrstu nothæfu sendi- og móttökutæki fyrir útvarpsbylgjur voru þróaðar 1894-5 af Guglielmo Marconi. Fyrsta loftskeytið var sent af Marconi 1895 rúma 3 kílómetra og fyrsta loftskeytið yfir Atlantshafið var sent 12. desember 1901. Á Íslandi var fyrsta loftskeytið móttekið 26. júní 1905. Það var á undan fyrsta landsímaskeytinu, enda tilgangurinn með því að sýna fram á „raunhæfni“ loftskeyta í stað landlína þegar ekki hafði verið að fullu ákveðið á Íslandi hvor kosturinn skyldi valinn.
Fáni Gabon
right|thumb|250px|[[Mynd:FIAV 111111.svg|23px Hlutföll: 3:4]] Fáni Gabon var tekinn í notkun þegar landið fékk sjálfstæði árið 1960. Litirnir eru grænn, sem táknar skógana; gylltur, sem táknar miðbauginn; og blár, sem táknar hafið.
Svik, harmur og dauði
Viðbrögð
Arnar Eggert Thoroddsen setti plötuna í 5 sæti yfir plötur ársins 2011 og sagði: „Þessi leikur með andstæður; gallsvartur og ástundum fíflalegur húmor saman við meistaralega útfært rokk sem hittir hvern þann sem hefur snefil af viti á slíku í hjartastað er nefnilega eitt af því sem er óendanlega heillandi við þessa einstöku sveit.“
Útgáfa
Upptökur fóru fram í Stúdíó Sýrlandi - Vatnagörðum 1-3 apríl 2011 Smekkleysa gaf plötuna út.
Kíkújú
Níger-kongó mál talað af einni til fjórum milljónum manna í uppsveitum Kenýa.
910
910 (CMX í rómverskum tölum)
19. öldin
19. öldin er öld sem hófst 1. janúar 1801 og lauk 31. desember árið 1900. 19. öldin er stundum talin til síðnýaldar. Nútímasaga hefst í upphafi 19. aldar.
Á 19. öld urðu bæði miklar samfélagsbreytingar og tækniframfarir. Þrælahald var afnumið víðast hvar í heiminum, þótt það kostaði oft átök, eins og Þrælastríðið í Bandaríkjunum. Fyrri iðnbyltingin og Síðari iðnbyltingin höfðu í för með sér framleiðniaukningu, fólksfjölgun og þéttbýlisvæðingu, auk þess að valda byltingu í flutningum. Vaxandi vandamál borgarlífs kölluðu á umbætur í löggæslu, eldvörnum, lýðheilsu, hreinlæti og sóttvörnum.
Íslömsku púðurveldin leystust upp meðan heimsvaldastefna Evrópuríkjanna varð til þess að megnið af Suður-Asíu, Suðaustur-Asíu og nær öll Afríka komst undir stjórn þeirra. Mörg eldri heimsveldi féllu á þessari öld, eins og Mógúlveldið, Spænska heimsveldið, Súlúveldið, Fyrra franska keisaraveldið og Heilaga rómverska ríkið; meðan önnur heimsveldi risu sem hæst, eins og Breska heimsveldið, Rússneska keisaradæmið, Bandaríkin, Þýska keisaraveldið, Síðara franska keisaraveldið, Konungsríkið Ítalía og Meiji-veldið í Japan. Sérstaklega Breska heimsveldið var óskorað hnattrænt risaveldi eftir sigur þess í Napóleonsstyrjöldunum 1815. Á sama tíma juku rússneskir bandamenn þeirra völd sín um alla Asíu. Tjingveldið í Kína átti í kreppu á sama tíma vegna innrása Japana, ásælni Evrópuveldanna og uppreisna innanlands.
Í Evrópu hnignaði Tyrkjaveldi á sama tíma og uppgangur lýðræðisafla og þjóðernishyggju leiddi til byltinganna 1848. Tvö ný þjóðríki, Þýskaland og Ítalía, urðu til við upplausn Heilaga rómverska ríkisins. Grikkir fengu sjálfstæði frá Tyrkjaveldi eftir vopnaða baráttu 1830 og á næstu árum öðluðust fleiri lönd Balkanskagans sjálfstæði sem var staðfest eftir ósigur Tyrkjaveldis í stríði Rússlands og Tyrkjaveldis 1878.
Á Indlandsskaga hnignaði innlendum ríkjum og vaxandi óánægja með yfirráð Breska Austur-Indíafélagsins leiddi til uppreisnar árið 1857 og upplausnar félagsins. Breska krúnan tók þá við völdum á skaganum. Auk Indlands lagði Breska heimsveldið undir sig stór svæði í Kanada, Ástralíu og Suður-Afríku. Undir lok aldarinnar var fimmtungur alls lands á jörðinni og fjórðungur mannfjöldans undir stjórn þess. Bretar flýttu fyrir hnattvæðingu með því að framfylgja breskum friði (Pax Britannica) um allan heim og með því að byggja upp hnattrænt flutningsnet gufuskipa og járnbrauta. Á 19. öld urðu framfarir í rafmagnstækni undirstaða fjölda nýrra uppfinninga sem höfðu mikil áhrif á daglegt líf fólks, eins og ritsímans, ljósaperunnar og plötuspilarans. Sprengihreyfillinn var fundinn upp á síðari hluta aldarinnar og fyrstu bifreiðarnar litu dagsins ljós.
Félagslegt húsnæði
thumbnail|Félagslegt húsnæði í [[Hong Kong, blokkarhverfi þar sem yfir 22 þúsund manns búa. Helmingur íbúa Hong Kong býr í slíku félagslegu húsnæði]] Félagslegt húsnæði er tegund af húsnæði þar sem eignarhald er í höndum stjórnvalda sem geta bæði verið sveitarfélög eða stofnanir í ríkiseigu eða í eigu félaga og stofnana sem ekki eru rekin í hagnaðarskyni og vanalega hafa þann tilgang að sjá fólki fyrir ódýru húsnæði.
Saga félagslegs húsnæðis
Við Iðnbyltinguna streymdi fólk til borga til að vinna þar í verksmiðjum og bjó oft við slæmar aðstæður. Velgerðarfélög byggðu þá stundum fjölbýlishús fyrir fátækt fólk og dæmi eru um að verksmiðjueigendur hafi byggt heil þorp fyrir starfsmenn svo sem Saltaire árið 1853 og Port Sunlight árið 1888. Árið 1885 var fyrst brugðist við húsnæðisskorti í Bretlandi eftir að konungleg nefnd skilaði skýrslu til stjórnvalda. Þá voru sett lögin „Housing of the Working Classes Act of 1885“ sem heimiluðu bæjarfélögum að loka heilsuspillandi húsnæði og þeim var falið að vinna að úrbótum í húsnæðismálum í sínu umdæmi.
Geislakrókus
Geislakrókus (fræðiheiti: Crocus angustifolius) er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, upprunninn frá suður Úkraínu og Armeníu. Mjó graslík blöðin með silfraðri miðrönd koma síðla vetrar eða snemma vor. Fljótlega á eftir þeim koma limandi gul blóm með dökk-rauðbrúnum blettum utan á krónublöðunum.
C. angustifolius er víða ræktaður og hefur fengið „Award of Garden Merit“ frá Royal Horticultural Society.
Campanula stenocodon
Campanula stenocodon er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Suðv.-Ölpunum.
Keteleeria fortunei
Keteleeria fortunei er tegund af sígrænum barrtrjám ættuð frá Kína.
The Hope
The Hope er fjórða breiðskífa íslensku rokksveitarinnar Sign og kom hún út 12. nóvember 2007 á Íslandi.
Neskaffi
thumb|right|Bolli með merki Nescafé. Neskaffi er tegund af skyndikaffi, sem framleitt er af fyrirtækinu Nestlé undir vöruheitinu Nescafé. Orðið er myndað úr vöruheitinu en er oft notað sem samheiti yfir skyndikaffi.
Hoya lithophytica
Hoya lithophytica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Taílandi.
738
Árið 738 (DCCXXXVIII í rómverskum tölum)
Ísafjarðarkirkja
Ísafjarðarkirkja er sóknarkirkja Ísafjarðarkaupstaðar. Núverandi kirkja var teiknuð af Hróbjarti Hróbjartssyni og vígð árið 1995. Áður hafði á Ísafirði verið timburkirkja, reist 1863, en sú kirkja skemmdist mikið í eldsvoða 1987.
Józef Rotblat
Józef Rotblat (4. nóvember 1908 – 31. ágúst 2005) var pólskur og síðar breskur eðlisfræðingur. Hann var einn af vísindamönnunum sem unnu að Manhattan-verkefninu sem leiddi til þróunar kjarnorkusprengjunnar. Eftir að kjarnorkusprengjum var varpað á Hiroshima og Nagasaki í lok seinni heimsstyrjaldarinnar snerist Rotblat gegn notkun kjarnorkuvopna og varð einn af fyrstu mönnunum sem helguðu líf sitt baráttu fyrir útrýmingu þeirra. Rotblat hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1995 ásamt Pugwash-hreyfingunni fyrir „viðleitni sína til að draga úr þætti kjarnorkuvopna í alþjóðastjórnmálum og til að stuðla að eyðingu þeirra þegar til lengri tíma er litið“.
Æviágrip
Rotblat fæddist í Varsjá í Póllandi. Hann missti eiginkonu sína í gyðingaofsóknum nasista og flúði til Bretlands stuttu fyrir seinni heimsstyrjöldina. Hann hóf rannsóknir í þróun kjarnavopna árið 1939 og gekk til liðs við kjarneðlisfræðinga Manhattan-verkefnisins í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Rotblat var sjálfur ekki hlynntur beitingu kjarnavopna en hann taldi að til þess að koma í veg fyrir að Hitler og nasistar kæmust yfir kjarnavopn og beittu þeim væri nauðsynlegt að bandamenn yrðu fyrstir til að smíða kjarnorkusprengjur til forvarnar. Hann gerði ekki ráð fyrir að kjarnorkusprengjunni yrði beitt, jafnvel ekki gegn nasistum, og þegar ljóst þótti að Þjóðverjar myndu tapa stríðinu og hefðu hætt við kjarnorkuáætlun sína sagði Rotblat sig úr Manhattan-verkefninu.
Rotblat hlaut breskan ríkisborgararétt árið 1946. Þaðan af lýsti hann sjálfum sér sem „Pólverja með breskt vegabréf“. Hið sama ár stofnaði hann hin bresku Samtök kjarnorkuvísindamanna (e. Atomic Scientists Association eða ASA). Árið 1955 var Rotblat einn 11 vísindamanna sem undirrituðu stefnuyfirlýsingu kennda við Bertrand Russell og Albert Einstein þar sem ríkisstjórnir heimsins voru varaðar við hættunni á kjarnorkustríði og hvatt var til samræðna á milli vísindamanna heimsins. Tillögurnar í yfirlýsingunni leiddu til stofnunar Pugwash-ráðstefnunnar, sem var haldin í fyrsta sinn í samnefndu þorpi í Nova Scotia árið 1957. Rotblat tók jafnframt þátt í stofnun Herferðar fyrir kjarnorkuafvopnun (CND) árið 1958.
Árið 1995 var Rotblat sæmdur friðarverðlaunum Nóbels ásamt Pugwash-ráðstefnunum fyrir störf sín í þágu kjarnorkuafvopnunar. Tímasetning verðlaunaafhendingarinnar var valin bæði þar sem 50 ár voru liðin frá kjarnorkuárásunum á Hiroshima og Nagasaki og til þess að mótmæla kjarnorkutilraunum Frakka sem þá stóðu yfir. Við verðlaunaathöfnina sagði Rotblat að þrátt fyrir endalok kalda stríðsins lifði kaldastríðshugsanaháttur enn góðu lífi og vísaði jafnframt á bug þeirri hugmynd að tilvist kjarnavopna hefði komið í veg fyrir stríð á 20. öldinni. Þvert á móti sagði Rotblat að kjarnorkuvopn hefðu nokkrum sinnum komist nærri því að valda stríði og vísaði þar sérstaklega til Kúbudeilunnar 1962, sem hann lýsti sem einu hræðilegasta augnabliki lífs síns.
Skjaldarmerki Gabon
right|200px Skjaldarmerki Gabon var hannað af svissneska skjaldarmerkjafræðingnum Louis Mühlemann, einum af stofnfélögum FIAV og sem einnig hannaði fyrrum skjaldarmerki Vestur-Kongó. Skjaldarmerkið hefur verið í notkun frá 15. júlí 1963.
Guðfríður Lilja Grétarsdóttir
Guðfríður Lilja Grétarsdóttir (f. 1972) er íslenskur stjórnmálamaður. Hún er með BA-gráðu í sagnfræði frá Harvard og meistaragráðu í heimspeki frá Cambridge í Englandi.
Skjaldarmerki Gabon
Merkisberar eru tvö svört pardusdýr. Gullskífurnar efst í merkinu tákna auðlegð landsins og skipið merkir hvernig landið siglir í átt til bjartari framtíðar. Tréð táknar timburverslunina.
Guðfríður Lilja Grétarsdóttir
Guðfríður Lilja varð ung kunnur skákmaður og varð 13 ára íslandsmeistari kvenna í skák. Hún varð fyrst kvenna til að gegna formennsku í Skáksambandi Íslands og Skáksambandi Norðurlanda.
Hún hóf afskipti af stjórnmálum fyrir Alþingiskosningarnar 2007 og tók þátt í forvali Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs sem haldið var sameiginlega fyrir allt höfuðborgarsvæðið. Þar hafnaði hún í fjórða sæti og tók í kjölfarið annað sætið á lista flokksins í Suðvesturkjördæmi. Guðfríður Lilja var varaþingmaður 2007-2009 og gegndi á sama tíma starfi framkvæmdastjóra þingflokksins.
Maki Guðfríðar Lilju er Steinunn H. Blöndal, hjúkrunarfræðingur og eiga þær saman þrjú börn.
Ödeshög
thumb|right|200px|[[Ödeshögs kirkja]] Ödeshög er þéttbýli í sveitarfélaginu Ödeshög í Svíþjóð. Þar búa 2 572 manns (2010).
Ólafur K. Magnússon
Ólafur K. Magnússon (12. mars 1926 - 15. nóvember 1997) var ljósmyndari sem starfaði á Morgunblaðinu  frá 1947 til 1997. Ólafur fór árið 1944 til náms í ljósmyndun í New York og  að því loknu fór hann til Hollywood og lærði kvikmyndun.
Giorgos Seferis
thumb|right|Giorgos Seferis
Kodo le tyran
Kodo le tyran (íslenska: Einræðisherrann Kodo) er 28. Svals og Vals-bókin og sú áttunda eftir Fournier. Hún var fyrri hlutinn í tveggja binda verki, en seinni hlutinn nefndist Des haricots partout. Hún birtist sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Sval árið 1978 og kom út á bókarformi árið 1979. Bókin hefur enn ekki verið gefin út á íslensku.
Giorgos Seferis
Giorgos Seferis (gríska: Γιώργος Σεφέρης) (13. mars 1900 – 20. september 1971) var grískt ljóðskáld sem starfaði einnig sem sendiherra Grikklands. Hann var sendiherra í Bretlandi á árunum 1957-1962. Árið 1963 hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum. Seferis, sem var dulnefni, var eilítil umbreyting á ættarnafni hans, Seferiadis (Σεφεριάδης).
Kodo le tyran
Söguþráður
Sagan hefst þar sem Svalur og Valur eru staddir í Burma með það að markmiði að heimsækja smáríkið Catung, sem er harðlæst og lýtur herforingjastjórn. Með aðstoð drykkfellds flugmanns sleppa þeir inn í landið en Valur fellur til jarðar og týnist í frumskóginum. Þar rambar hann fram á lífsleiðan útsendara alþjóðlegra glæpasamtaka sem sér herforingjastjórninni fyrir vopnum í skiptum fyrir eiturlyf. Útsendarinn, sem er nauðalíkur Val, þvingar hann til að skipta um hlutverk.
Valur heldur til höfuðborgarinnar og kynnist starfsháttum herforingjastjórnarinnar sem lýtur stjórn Kodos hershöfðingja. Hann skipar honum að koma á ýmsum úrbótum, s.s. afnámi dauðaresingar. Svalur kemst á sama tíma í kynni við fulltrúa andspyrnuhreyfingarinnar í landinu sem stefnir á að steypa stjórnvöldum.
Andspyrnuhreyfingin fær fregnir af því að fulltrúi glæpasamtakanna hyggist fara í könnunarferð á landsbyggðinni og undirbýr að ráða hann af dögum með því að sprengja upp brú sem leið hans liggur um. Fulltrúar stjórnarinnar hyggjast gera slíkt hið sama og kenna andspyrnunni um, til að losna við Val. Á síðustu stundu áttar Svalur sig á því Valur er í raun fulltrúi mafíunnar. En verður það of seint?
Fjórðungsdómur
Fjórðungsdómur var dómstóll á Alþingi frá 965 til loka þjóðveldisaldar og störfuðu fjórir slíkir, einn fyrir hvern landsfjórðung, og var hver þeirra æðsti dómstóll í málum fjórðungsins. Þangað komu mál sem dæmd höfðu verið á vorþingum, sem voru lægsta dómsstigið. Rétt eftir árið 1000 var svo stofnaður fimmtardómur, sem var yfirréttur sem náði til landsins alls og mátti áfrýja þangað málum sem dæmd höfðu verið í fjórðungsdómi.
Líklegt er talið að hver goði hafi tilnefnt einn mann í hvern fjórðungsdóm þannig að þar hafi setið 36 menn og urðu allir að vera sammála um niðurstöðu. Í fimmtardómi réð aftur á móti einfaldur meirihluti.
Um fimmtardóm segir Sigurður Nordal:
''„Með setningu fimmtardóms var þróun hinnar íslenzku dómskipunar lokið, og hún hafði náð fullkomnun, sem einstæð var á þeim tímum. Mál gátu gengið í gegnum þrjú dómstig, vorþingsdóm, fórðungsdóm og fimmtardóm, og unnt var að fá hvert mál útkljáð með dómi, þótt ekki fengist einróma niðurstaða. Það sýndi vaxandi traust almennings á lögum og rétti, að menn skyldu sætta sig við það, eftir reynslu þriggja aldarfjórðunga, að hlíta meiri hluta dómi. Skömmu eftir að fimmtardómur var settur voru hólmgöngur úr lögum numdar sem réttarúrskurður. ... Hann var hvolfsteinn hins forna þjóðskipulags.”'' [[Flokkur:þjóðveldisöld]
Allium yuanum
Allium yuanum er tegund af laukplöntum sem er einlend í norðvestur Sichuan héraði í suður Kína.
Allium yuanum er með klasa af egglaga laukum eða stakir, sem eru 2 til 4 mm í þvermál. Blómstöngullinn er 60 sm hár, rörlaga. Blöðin eru 3 mm breið, um það bil jafnlöng blómstönglinum. Blómin eru blá.
Vasilia
Vasilia er serbneskt kvenmannsnafn. Upprunið af gríska karlmannsnafninu Vasily og Basil og þýðir konungborinn eða konunglegur.
Páll Sölvason
Páll Sölvason (d. 1185) var prestur og goðorðsmaður í Reykholti í Borgarfirði á 12. öld og er þekktastur fyrir Deildartungumál, harðar deilur sem hann átti í við Hvamm-Sturlu.
Páll var óskilgetinn sonur Sölva Magnússonar, goðorðsmanns í Reykholti (d. 1129) og var auðugur og virtur. Deildartungumál stóðu um erfðir á eignum hjónanna Þórlaugar dóttur Páls og manns hennar, Þóris auðga Þorsteinssonar prests í Deildartungu. Þau höfðu eignast nokkur börn saman sem dóu öll og hét Þórlaug þá suðurgöngu. Þórir var tregur til en lét þó til leiðast en þau dóu bæði í ferðinni og einnig barn sem þau eignuðust í Noregi og skildu eftir þar. Páll taldi sig eiga allan arf eftir þau þar sem Þórir hefði andast fyrstur, sonur hans erft hann og síðan hefði hann dáið á undan Þórlaugu þannig að hún hefði átt allar eignirnar þegar hún dó. Sturla var á öðru máli og gætti þar hagsmuna Böðvars Þórissonar tengdaföður síns, sem einnig kallaði til arfs því að hann var skyldur Þóri.
Í þessari deilu gerðist það að Þorbjörg kona Páls, sem Sturlunga segir að hafi verið „grimmúðug í skapi“, óð að Sturlu með hníf og reyndi að stinga úr honum annað augað og kvaðst ætla að gera hann líkan þeim sem hann vildi líkastur vera, en það var Óðinn (sem var eineygður). Lagið geigaði og kom í kinnina. Páll prestur vildi þegar sættast og bæta fyrir frumhlaup konu sinnar en Sturla gerði lítið úr áverkanum og féllst Páll á að gefa eftir í erfðamálinu og láta Böðvar fá þriðjung eignanna en gefa Sturlu sjálfdæmi í hnífsstungumálinu. Þegar það var fengið kom annað hljóð í strokkinn hjá Sturlu og hann krafðist þess að fá tvö hundruð hundraða, sem var mikið fé. Undir þetta vildi Páll ekki gangast og leitaði til Jóns Loftssonar um liðsinni.
Á Alþingi varð úr að Jón var fenginn til að gera sætt á milli þeirra og úrskurðaði hann að Páll skyldi aðeins gjalda Sturlu þrjátíu hundruð en til að Sturlu yrði ekki minnkun af því að þurfa að láta í minni pokann bauð Jón honum að fóstra Snorra son hans og urðu því Deildartungumál til þess að Snorri Sturluson ólst upp í Odda.
Páll Sölvason var einn af þremur mönnum, sem komu til álita í biskupskjöri árið 1174. Valið féll á Þorlák Þórhallsson ábóta.
Commentarii de Bello Civili
Commentarii de Bello Civili, stundum nefnt De Bello Civili, Bellum Civile og á íslensku Borgarastríðið er rit sem Júlíus Caesar samdi um átök sín og Gnaiusar Pompeiusar og öldungaráðs Rómar. Ritið er í þremur bókum og er styttra en fyrra rit Caesars um Gallastríðin. Það fjallar um atburði áránna 49-48 f.Kr., eða skömmu áður en Caesar hélt yfir Rúbíkon fljót með hersveitir sínar og þar til Pompeius flúði til Egyptalands eftir að hann var sigraður í orrustunni við Farsalos og Caesar veitti honum eftirför. Ritinu lýkur þegar Pompeius hefur verið ráðinn af dögum og Caesar reynir að stilla til friðar í erjum stjórnhafa í Egyptalandi.
Fræðimenn eru sammála um að ritið sé ósvikið. Framhald þess í De Bello Alexandrino, De Bello Africo og De Bello Hispaniensis eru aftur á móti ekki talin vera eftir Caesar. Sagnaritarinn Suetonius stakk upp á Aulusi Hirtiusi og Gaiusi Oppiusi sem mögulegum höfundum þeirra.
Madagaskar
Madagaskar (malagasíska: Madagasikara), áður þekkt sem Malagasalýðveldið, er eyríki í Indlandshafi undan austurströnd Afríku. Ríkið nær yfir eyjuna Madagaskar, sem er fjórða stærsta eyja heims (5,7 sinnum Ísland), og fjölda nærliggjandi eyja. Eyjan klofnaði frá Indlandsskaga þegar risameginlandið Gondvana brotnaði upp. Eftir það þróuðust dýr og plöntur eyjarinnar í tiltölulega mikilli einangrun. Vegna þessa er Madagaskar einn af þeim stöðum þar sem líffjölbreytni er mest í heiminum. Þar lifa fimm prósent allra plöntu- og dýrategunda heimsins og 90% þeirra eru eingöngu til á Madagaskar. Meðal þess sem helst einkennir náttúru Madagaskar eru lemúrar og baobabtré. Fjölbreytt vistkerfi og líffræðileg fjölbreytni eyjarinnar er í hættu vegna sívaxandi mannfjölda og annarra breytinga í umhverfinu.
Elstu fornleifar sem benda til veru manna á Madagaskar eru frá 2000 f.Kr. Ástrónesar sigldu á flotbytnum frá Borneó til Madagaskar milli 350 f.Kr. og 550 e.Kr. og settust þar að. Um árið 1000 komu bantúmenn þangað yfir Mósambíksund og síðan fleiri hópar sem allir lögðu sinn skerf til menningar Madagaskar. Malagasar skiptast í 18 undirhópa en af þeim eru Merínar á miðhálendinu fjölmennastir.
Þar til seint á 18. öld skiptust yfirráð yfir eyjunni milli margra ættbálka. Snemma á 19. öld náði konungsríki Merína að leggja alla eyjuna undir sig og stofna Konungsríkið Madagaskar. Frakkar lögðu þetta ríki undir sig 1897 og gerðu það að nýlendu innan Franska nýlenduveldisins. Landið fékk sjálfstæði frá Frakklandi árið 1960. Tímabilið eftir sjálfstæði skiptist í fjögur lýðveldi eftir fjórum stjórnarskrám að franskri hefð. Frá 1992 hefur landið verið stjórnarskrárbundið lýðveldi með Antanarívó sem höfuðborg. Stjórnarkreppa kom upp árið 2009 og Marc Ravalomanana var neyddur til að segja af sér. Lýðræðisleg stjórn tók aftur við 2014 þegar Hery Rajaonarimampianina var skipaður forseti í kjölfar frjálsra kosninga.
Legkökuát
Legkökuát eða fylgjuát kallst það þegar spendýr éta fylgjuna sem fylgir afkvæmum þerra eftir að hafa gotið.
Madagaskar
Madagaskar tilheyrir hópi minnst þróaðra ríkja heims. Malagasíska og franska eru bæði opinber tungumál landsins. Flestir íbúar aðhyllast trúararfleifð innfæddra, kristni eða blöndu af þessu tvennu. Helstu undirstöður efnahagslífsins eru landbúnaður og ferðaþjónusta. Madagaskar er mikilvægur útflytjandi vanillu og neguls. Aukin fjárfesting í menntun, heilbrigðisþjónustu og einkaframtaki hafa verið lykilþættir í þróunaráætlun Madagaskar. Þetta hefur skapað vöxt en vegna misskiptingar hefur vaxandi órói fylgt verðhækkunum og versnandi stöðu fátækustu hópanna og hluta millistéttarinnar. Madagaskar er aðili að Sameinuðu þjóðunum, Samtökum frönskumælandi ríkja og Þróunarbandalagi sunnanverðrar Afríku.