cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annalena Baerbock
Kjör í formennsku Græningjanna
Baerbock er talin tilheyra raunræisvæng Græningjaflokksins. Hún var kjörin annar formaður Sambandsins 90/Græningjanna þann 28. janúar 2018 með 97,1%. Robert Habeck var kjörinn meðformaður flokksins ásamt Baerbock. Sem leiðtogar hafa Baerbock og Habeck reynst farsælt og vinsælt tvíeyki og undir þeirra stjórn hafa Græningjarnir mælst með þremur fylgishæstu stjórnmálaflokkum Þýskalands þökk sé raunsærri nálgun þeirra og sáttastefnu.
Kosningaárángur Græningja á formannstíð Baerbock og Habeck vakti mikla athygli og leiddi til umræðu um að þau gætu orðið eftirmenn Angelu Merkel á kanslarastól. Velgengni þeirra var tengd við aukið fylgi umhverfishreyfinga í Evrópu.
Skoðanir
Baerbock hefur einkum sótt fylgi sitt til ungra kjósenda. Árið 2018 var einn af hverjum fjórum kjósendum Græningja á áldrinum 18 til 24 ára, sem var 12 % hlutfallshækkun á fimm árum.
Græningjarnir eru á móti lagningu olíuleiðslunnar Nord Stream 2 á milli Þýskalands og Rússlands og hafa látið þau orð falla að „aðeins kerfi Pútíns græði á henni“ og að hún „grafi undan utanríkisstefnu Þýskalands“.
Umfjöllun
Árið 2021 taldi miðillinn Politico Baerbock meðal 28 voldugustu einstaklinga í Evrópu og þann þriðja voldugasta í flokknum Dreamers („dreymendur“).
Einkahagir
Baerbock er gift stjórnmálaráðgjafanum Daniel Holefleisch og á með honum tvær dætur sem fæddar eru árin 2011 og 2015. Þau búa í Potsdam í Brandenborg.
Húnabyggð
Húnabyggð er sveitarfélag við Húnaflóa á Norðurlandi vestra sem varð til við sameiningu Blönduósbæjar og Húnavatnshrepps árið 2022. Kosið var um sameininguna 19. febrúar 2022 og var hún samþykkt með 97,8% gildra atkvæða í Blönduósbæ og 62,3% gildra atkvæða í Húnavatnshreppi. Sameiningin tók gildi í kjölfar sveitarstjórnarkosninga 2022 en samhliða þeim kosningum fór fram könnun á meðal íbúa um nafn á hið sameinaða sveitarfélag. Nafnið Húnabyggð fékk þar 69% fylgi, Blöndubyggð 23% og Húnavatnsbyggð 8%.
Húnabyggð er á meðal stærstu sveitarfélaga landsins að flatarmáli og nær frá Húnaflóa, þar sem þéttbýli er á Blönduósi, upp á miðhálendið þar sem hlutar bæði Langjökuls og Hofsjökuls eru innan marka sveitarfélagsins og Kjalvegur þar á milli. Blönduvirkjun er einnig í sveitarfélaginu með tilheyrandi miðlunarlónum.
Sveitarstjórn
Núverandi sveitarstjórn var kjörin í sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022. Skipting fulltrúa var eftirfarandi:
Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur mynda saman meirihluta í sveitarstjórn.
Valentinianus 1.
Valentinianus var valinn til að verða næsti keisari Rómaveldis, árið 364, á samkomu í borginni Nikeu í Anatólíu, eftir að Jovianus keisari hafði látist á leið sinni frá vigstöðvum í Mesopotamiu. Á samkomunni voru hátt settir aðilar úr hernum og úr embættismannakerfinu og var Valentinianus valinn vegna reynslu sinnar í herstjórn undir fyrri keisurum. Um mánuði eftir að Valentinianus tók við keisaraembættinu skipaði hann bróður sinn, Valens, sem með-keisara sinn. Valens tók þá við stjórn austurhluta ríkisins, með höfuðborg í Konstantínópel, en Valentinianus stjórnaði vesturhlutanum og hafði aðsetur í Mediolanum (Mílanó). Árið 367 veiktist Valentinianus illa og brutust þá út átök á milli helstu aðstoðarmanna hans um það hver ætti að taka við keisaratigninni að honum látnum. Valentinianus jafnaði sig þó fljótlega af veikindunum og til þess að koma í veg fyrir frekari átök skipaði hann átta ára son sinn, Gratianus, sem með-keisara og þar með arftaka sinn.
ESSEC Business School
ESSEC Business School er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í Cergy, La Défense, Singapúr, og Rabat. Hann er stofnaður 1907. ESSEC var í 16. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2015 samkvæmt The Finanical Times. Árið 2016, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 3. sæti á heimsvísu skv. The Financial Times. Hann er einnig í 45. sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði (Executive MBA). ESSEC býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður). Skólinn á yfir 46 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Tony Estanguet (Olympic meistari) eða Fleur Pellerin (Ráðherra).
Karl Ísfeld
Karl Ísfeld var af þingeysku bergi brotinn, fæddur á Sandi í Aðaldal, systursonur skáldanna Sigurjóns og  Guðmundar  Friðjónssona. Móðir hans var Áslaug Friðjónsdóttir en faðir hans var Níels Lilhendahl, kaupmaður á Akureyri. Karl ólst upp víðar en á einum stað í Þingeyjarsýslu og Eyjafirði en settist tæplega tvítugur í fyrsta bekk Gagnfræðaskólans á Akureyri, sem varð menntaskóli á námsárum hans. Hann lauk stúdentsprófi frá MA árið 1932. Þá settist hann í norrænudeild háskólans; stundaði nám í þrjú ár, en lauk ekki prófi. Þá voru krepputímar á Íslandi og mörgum þröngur stakkur skorinn. Karl Ísfeld sneri sér þá að blaðamennsku, og varð hún aðalstarf hans upp frá því.
Karl Ísfeld var einn mikilvirkasti þýðandi óbundins máls á sínum tíma. Hann þýddi bækur af ýmsu tagi, frá reyfurum og til fremstu verka heimsbókmenntanna. Prentaðar þýðingar hans munu vera að minnsta kosti 30 en auk þess nokkrar óprentaðar. Merkustu ritin, sem fóru gegnum hendur hans til íslenskra lesenda, eru goðsagnakvæðin finnsku, Kalevala, mesta stórvirkið, sem Karl réðst í, tvö seinni bindin af Önnu Kareninu, Sagan um San Michele, eftir Axel Munthe (þýdd ásamt Haraldi Sigurðssyni), bækur John Steinbecks, Kátir voru karlar og Ægisgata og Ævintýri góða dátans Svejks í heimsstyrjöldinni eftir Jaroslav Hasek.
Marta krónprinsessa Noregs
Marta krónprinsessa Noregs (Märtha Sofia Lovisa Dagmar Thyra) (28. mars 1901 - 5. april 1954) var sænsk prinsessa. Marta varð síðar krónprinsessa Noregs, og eiginkona Ólafs krónprins Noregs sem síðar varð Ólafur 5. Noregskonungur, frá 1929 til dauðadags árið 1954. Marta varð ekki drottning Noregs því hún lést áður en maður hennar varð konungur.
Æska
Marta fæddist í Arvfurstens höll í Stokkhólmi þann 28. mars 1901 en foreldrar hennar voru Karl prins, hertogi af Vestur-Gautlandi og Ingiborg Danaprinsessa. Faðir Mörtu var yngri bróðir Gústafs 5. Svíakonungs og móðir hennar var yngri systir þeirra Kristjáns 10. Danakonungs og Hákons 7. Noregskonungs.
Marta hlaut heimakennslu frá einkakennurum en lauk einnig námskeiðum í ummönnun barna og skyndihjálp.
Krónprinsessa
Á Ólympíuleikunum í Amsterdam árið 1928 trúlofaðist sænska prinsessan Marta frænda sínum Ólafi krónprins og ríkisarfa Noregs. Fréttum af trúlofuninni var almennt tekið vel og þóttu þær til marks um að gróið væri um heilt í kjölfar sambandsslita Noregs og Svíþjóðar árið 1905. Eftir árslanga trúlofun, gengu Marta og Ólafur í hjónaband í Dómkirkjunni í Ósló þann 21. mars 1929 og var það fyrsta konunglega brúðkaupið í Noregi í 340 ár. Hjónin eignuðust þrjú börn Ragnhildi (1930–2012), Astrid (f. 1932) og Harald (f. 1937) sem er núverandi konungur í Noregi.
Adelges piceae
Adelges piceae er barrlús sem sníkir á og stundum drepur þini, sérstaklega balsamþin og Abies fraseri. Tegundin er upprunnin frá Evrópu og kom til Norður Ameríku um 1900.
Marokkó
Marokkó (arabíska: المغرب‎ al-Maġrib; berbíska: ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ Lmaġrib) er konungsríki í Norður-Afríku með strandlengju meðfram Atlantshafi í vestri og Miðjarðarhafi í norðri. Landamæri liggja að Vestur-Sahara í suðri, og Alsír í austri, en landamærin að Alsír eru lokuð vegna átaka um yfirráð yfir Vestur-Sahara. Arabískt nafn landsins merkir „vesturríkið“ eða „vestrið“, en Maghreb er líka heiti á norðvesturhluta Afríku.
Marta krónprinsessa Noregs
Krónprinsessa
Marta krónprinsessa varð fljótt vinsæl og vel liðin meðlimur konungsfjölskyldunnar. Hún tók að sér ýmis opinber verkefni og hélt t.d. fjöldan allan af ræðum sem þótti óvenjulegt fyrir konu í konungsfjölskyldum á þeim tíma.
Adelges piceae
Þinir í Norður ameríku hafa ekki myndað varnir gegn lúsinni og getur hún því valdið umtalsverðum skaða þar. .
Marokkó
Marokkó gerir tilkall til landsvæðisins Vestur-Sahara sem hefur verið undir marokkóskri stjórn að meira eða minna leyti síðan 1975, en þau yfirráð hafa ekki verið viðurkennd af alþjóðasamfélaginu. Sé Vestur-Sahara talin til Marokkó, eru ennfremur landamæri við Máritaníu til suðausturs, en annars liggja Marokkó og Máritanía ekki saman.
Adelges piceae
Hún er með tvær undirtegundir:
Marokkó
Spænsku útlendurnar Ceuta og Melilla eru á strönd Marokkó sem gerir tilkall til þeirra, auk eyjunnar Perejil sem er aðeins 200 metra frá strönd Marokkó í Gíbraltarsundi. Undan vesturströnd Marokkó eru hinar spænsku Kanaríeyjar en landhelgismörkin milli Marokkó og eyjanna eru líka umdeild.
Í Marokkó ríkir þingbundin konungsstjórn þar sem marokkóska þingið er þjóðkjörið en konungur Marokkó hefur mikil völd, sérstaklega í málefnum hersins, utanríkismálum og trúmálum. Konungur getur gefið út konunglegar tilskipanir sem hafa lagagildi og leyst þingið upp.
Heiti
Heitið Marokkó er dregið af heiti borgarinnar Marrakess, sem var höfuðborg landsins á tímum Almoravída og Almóhada. Uppruni heitisins er umdeildur. Líklega er það dregið af berbíska orðinu ⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⵡⴰⴽⵓⵛ amur (n) w'akush „land guðs“. Í dag nefnist borgin Mṛṛakc á berbísku. Á tyrknesku nefnist Marokkó Fas, sem er dregið af hinni fornu höfuðborg Fes. Í öðrum löndum Arabaheimsins, til dæmis í ritum frá Egyptalandi og Mið-Austurlöndum, fyrir 20. öld var algengasta heiti Marokkó مراكش Murrakush. Það nafn er enn notað í sumum málum, eins og persnesku, úrdú og púnjabísku. Heiti landsins á flestum Evrópumálum er dregið af spænska orðinu Marruecos.
Landfræði
Marokkó á strönd að Atlantshafi sem nær framhjá Gíbraltarsundi að Miðjarðarhafi. Marokkó á landamæri að Spáni í norðri (landhelgismörk um mitt sundið og landamæri að þremur litlum útlendum Spánar, Ceuta, Melilla og Peñón de Vélez de la Gomera), Alsír í austri og Vestur-Sahara í suðri. Þar sem Marokkó ræður í reynd yfir stærstum hluta Vestur-Sahara á það líka landamæri að Máritaníu í suðri.
Alþjóðlega viðurkennd landamæri landsins liggja milli 27. og 36. breiddargráðu norður, og 1. og 14. lengdargráðu vestur. Ef Vestur-Sahara er bætt við liggur Marokkó að mestu milli 21. og 36. breiddargráðu norður og 1. og 17. lengdargráðu vestur (skaginn Ras Nouadhibou er eilítið sunnar en 21˚ og vestar en 17˚).
Landfræði Marokkó nær frá ströndum við Atlantshaf, að fjöllum og inn í Saharaeyðimörkina. Marokkó er Norður-Afríkuland og eitt af þremur löndum heims sem á strönd bæði að Atlantshafi og Miðjarðarhafi (ásamt Spáni og Frakklandi).
Stórir hlutar landsins eru fjalllendi. Atlasfjöll eru aðallega í miðju og suðurhluta landsins. Riffjöll eru í norðurhlutanum. Báðir fjallgarðarnir eru aðallega byggðir Berbum. Marokkó utan Vestur-Sahara er 57. stærsta land heims. Alsír á landamæri að Marokkó í austri og suðaustri, en landamærin milli landanna hafa verið lokuð frá 1994.
Spánn ræður yfir fimm útlendum á og við Miðjarðarhafsströnd Marokkó: Ceuta, Melilla, Peñón de Vélez de la Gomera, Peñón de Alhucemas, eyjunum Islas Chafarinas og umdeildu smáeyjunni Isla Perejil. Kanaríeyjar, undan Atlantshafsströnd Marokkó, heyra líka til Spánar, en Madeira í norðri er hluti af Portúgal. Í norðri liggur Marokkó að Gíbraltarsundi sem er fjölfarin siglingaleið milli Atlantshafs og Miðjarðarhafs.
Höfuðborg Marokkó er Rabat, en stærsta borgin er aðalhafnarborgin, Casablanca. Aðrar borgir með yfir 500.000 íbúa samkvæmt manntali frá 2014 eru Fes, Marrakess, Meknes, Salé og Tangier.
Stjórnsýslueiningar
Marokkó skiptist opinberlega í 12 héruð, sem aftur skiptast í 62 sýslur og 13 lögregluumdæmi.
Héruð
Efnahagur
Hagkerfi Marokkó er talið vera tiltölulega frjálslynt markaðshagkerfi. Frá 1993 hefur landið staðið fyrir einkavæðingu tiltekinna atvinnugeira sem áður heyrðu undir ríkisstjórn Marokkó. Marokkó hefur aukið vægi sitt í viðskiptalífi Afríku, og er 5. stærsta hagkerfi álfunnar. The Economist mat lífsgæði í Marokkó þau mestu í Afríku, meiri en í Suður-Afríku, árið 2018. Síðan þá hefur Marokkó fallið niður í 4. sæti, á eftir Egyptalandi.
Um helmingur landsframleiðslu kemur frá þjónustugeiranum og um fjórðungur frá iðnaði, aðallega námavinnslu og framleiðsluiðnaði. Mestur vöxtur hefur verið í ferðaþjónustu, fjarskiptaþjónustu, upplýsingatækni og textílframleiðslu.
Kokkola
thumb|Ráðhús Kokkola. thumb|Sveitarfélagið samnefnda. Kokkola (sænska: Karleby) er borg og sveitarfélag í vestur-Finnlandi, í héraðinu Mið-Austurbotn við Helsingjabotn. Íbúar eru tæplega 48.000 (2019), 84.2% íbúanna eru finnskumælandi og 13.9% sænskumælandi. Kokkola er einn elsti bær landsins en Gústaf 2. Adólf Svíakonungur veitti honum bæjarréttindi árið 1620. Kokkola var þekktur fyrir skipasmíðar á 18. öld. Seint á 19. öld var nágrenni hans vettvangur í Krímstríðinu. Þar til 1933 var meirihluti íbúa í Kokkola sænskumælandi.
Marta krónprinsessa Noregs
Krónprinsessa
Krónprinshjónin bjuggu í sveitasetri á Skaugum en setrið fengu í brúðkaupsgjöf frá Fritz Wedel Jarlsberg. Húsið eyðilagðist í eldsvoða árið 1930 og tók krónprinsessan virkan þátt í hönnun og skipulagi nýrrar byggingar.
Marta varð fyrir miklu áfalli árið 1935 þegar systir hennar Ástríður Belgíudrottning lést í bílslysi. Systurnar voru afar nánar og síðar sagði Ólafur að það hefði tekið konu sína meira en tíu ár að sætta sig við dauða systur sinnar og hann taldi að hún hefði í raun aldrei orðið söm.
Árið 1939, skömmu áður en seinni heimsstyrjöldin braust út, ferðuðust krónprinshjónin Marta og Ólafur til Bandaríkjanna. Krónprinshjónunum og forsetahjónum Bandaríkjanna, Franklin D. Roosevelt og Eleanor Roosevelt varð vel til vina. Í ferðinni heimsóttu Marta og Ólafur m.a. efri miðvesturríki Bandaríkanna þar sem margir Norðmenn höfðu sest að.
Seinni heimstyrjöldin
Þegar Þýskaland hertók Noreg í apríl árið 1940 flúðu krónprinsessan og börn hennar fyrst til heimalands hennar Svíþjóðar þar sem henni var ekki vel tekið. Margir Svíar töldu að vera hennar í landinu setti hlutleysi Svíþjóðar í hættu. Sumir bentu t.d. á að hún ætti að samþykkja tillögu Þjóðverja um að skila þriggja ára syni sínum Haraldi prins til Noregs svo Þjóðverjar gætu útnefnt hann konung. Marta tók slíkt aldrei í mál en í kjölfarið bauð Roosevelt forseti Bandaríkjanna Mörtu og börnum hennar að dveljast í Bandaríkjunum. Þangað sigldu þau með bandaríska hernum frá finnsku hafnarborginni Petsamo. Í upphafi Bandaríkjadvalarinnar gistu Marta og börnin í Hvíta húsinu. Ólafur krónprins hafði skömmu áður farið til Bretlands ásamt föður sínum og starfaði þar með norsku útlagastjórninni. Krónprinsparið var því aðskilið í nokkur ár meðan á stríðinu stóð.
Vinátta Mörtu krónprinsessu og Roosevelt þróaðist enn frekar á stíðsárunum. Árið 1942 afhentu Bandaríkin herliði norsku útlagastjórnarinnar herskip að gjöf og veitti Marta skipinu viðtöku fyrir hönd Noregs. Vinna hennar við að aðstoða Rauða krossinn í Bandaríkjunum og einnig barátta hennar fyrir norskum hagsmunum hafði mikil áhrif á Bandaríkjaforsetann. Vangaveltur voru uppi um hvers eðlis samband forsetans og krónprinssunar væri. Rithöfundurinn Gore Vidal fullyrti síðar að Marta hefði verið „síðasta ást“ Roosevelts. Jafnframt sagði James, sonur Roosevelts, engan vafa leika á því að Marta hafi verið mikilvæg persóna í lífi föður hans á stríðstímanum og einnig taldi hann möguleika á því raunverulegt rómantískt samband hafi verið á milli forsetans og krónprinsessunnar.
Marta dvaldist í Bandaríkjunum stærstan hluta stríðstímans og vann þar ötullega að norskum hagsmunum, bæði opinberlega og einnig gagnvart stjórnvöldum þar í landi.
Eftirstríðsárin
Þegar Marta sneri aftur til Noregs við stríðslok árið 1945 hlaut hún góðar móttökur landa sinna og var sögð vera „móðir þjóðarinnar“. Hún lagði áherslu á að styðja norsku þjóðina að stríði loknu og vinna að velsæld þjóðarinnar.
Opinbert hlutverk krónprinshjónanna jókst eftir stríð enda hafði heilsu Hákonar konungs hrakað töluvert. Meðal þeirra verkefna sem Mörtu krónprinsessu voru falin, var að flytja nýársávörp árin 1946 og 1950.
Marta lést úr krabbameini á Þjóðarsjúkrahúsinu í Ósló, aðeins 53 ára gömul, þann 5. apríl 1954 eftir að hafa átt við vanheilsu að stríða um skeið. Tengdafaðir hennar, Hákon Noregskonungur lést þremur árum síðar og tók Ólafur þá við stöðu konungs. Ólafur kvæntist ekki aftur eftir andlát Mörtu.
York
York (stundum nefnd Jórvík á íslensku) er borg í Norður-Yorkshire í Englandi. Hún hefur lengst af tilveru sinnar verið höfuðborg, fyrst rómverska hluta Englands, en síðar konungsríkjanna Norðymbralands (engilsaxa), Jórvíkur (víkinga) og nú síðast Yorkshire. Mikil saga og menning einkenna borgina. Íbúar eru rétt tæplega 200 þús.
Lega og lýsing
York liggur við samflæði ánna Ouse og Foss norðarlega í Englandi. Næstu stærri borgir eru Leeds til suðvesturs (35 km), Hull til suðausturs (50 km) og Sheffield til suðurs (70 km). Norðursjór er um 50 km til austurs og Pennínafjöll steinsnar til vesturs. London er í um 300 km til suðurs. Á tímum Rómverja var nágrenni borgarinnar mýrlent. Á seinni öldum eru flóð í ánni Ouse algeng, enda mikið flatlendi allt í kring. Því hafa varnargarðar verið settir upp meðfram ánni, ásamt lokum og göngum í ána Foss til að lágmarka flóð. Síðasta stórflóðið átti sér stað árið 2000 og kom borgin illa úr því.
Orðsifjar
Á tímum Rómverja hét borgin Eboracum. Ekki hefur tekist svo öruggt sé að skýra heitið, enda upprunnið í keltnesku. Ekki er ólíklegt að það sé dregið af trjátegundinni ýviði. Það voru engilsaxar sem tóku heitið hljóðfræðilega upp og breyttu því í Eoforwic á 7. öld. Fyrri hluti heitisins merkir göltur. Þegar Danir hertóku borgina 866 kölluðu þeir borgina Jórvík. Þannig er hún enn gjarnan kölluð á íslensku í dag. Heitið styttist hins vegar í ensku og kemur fram í ýmsum myndum, s.s. Yerk, Yourke, Yarke og loks York, en síðastnefnda heitið kom fyrst fram á 13. öld.
Rómverjar
thumb|Rómverskur varnarveggur. Grunnur virkisins er einnig frá tímum Rómverja, en samskeytin að síðari tíma hlutans sjást greinilega. York var stofnuð af Rómverjum árið 71 e.Kr. og var í upphafi herstöð. Þeir reistu virki, en í herstöðinni bjuggu 6 þús manns. Virkið er horfið í dag, en grunnur þess og nokkrir útveggir finnast undir dómkirkjunni. Nokkrir keisarar komu við í York og dvöldu þar um hríð, s.s. Hadríanus, Septimius Severus og Konstantíus Chloris. Septimíus Severus gerði York að höfuðborg skattlandsins Britannia Inferior. Konstantínus Chloris lést í borginni árið 306. Þegar í stað lýsti herdeildin í York son hans, Konstantínus (síðar kallaður hinn mikli), sem hinn nýja keisara. Í kringum árið 400 yfirgáfu Rómverjar borgina, enda voru landfræðilegar aðstæður í kringum borgina orðnar erfiðar sökum flóða. Auk þess lágu pólitískar ástæður fyrir því að Rómverjar yfirgáfu svæðið.
Norðymbraland
Englar frá meginlandinu settust að á svæðinu eftir brotthvarf Rómverja á 5. öld. Fáar fornminjar finnast í borginni í dag sem staðfestir tilveru þeirra þar. Sumir fræðimenn trúa því að þeir hafi ekki sest að í borginni fyrr en síðar. Það var ekki fyrr en í upphafi 7. aldar að Edwin, englakonungur af Norðymbralandi, reyndi var að afstýra flóðum í ánni Ouse við York. Hann tók kristni í York og skírðist árið 627. Upp úr því settist hann að í York, sem þar með varð að höfuðborg englaríkisins Deira. Deira breyttist í konungsríkið Norðymbraland við sameiningu við konungsríkið Bernicia og var York áfram höfðuborg nýja ríkisins. Á 8. öld var biskupsdæmi stofnað í York og varð það að erkibiskupsdæmi 735. Fyrsta dómkirkjan var reist, en hún hvarf fyrir nýrri kirkju sem í voru 30 ölturu. Einnig varð York að mistöð menntunar er skóli og bókasafn voru stofnuð síðla á 8. öld. Viðskipti efldust við aðra hluta Englands, en einnig við Frakkland, Niðurlönd og Rínarlönd.
thumb|left|Egill Skallagrímsson stendur frammi fyrir Eirík blóðöxi og Gunnhildi drottningu
Danalög
Árið 866 ruddust víkingar inn í landið. Víkingaher undir stjórn Ívars og Hálfdans, sona Ragnars loðbrókar, réðist á York 1. nóvember það ár. Þar var konungslaust í bili, svo þeir tóku borgina nær vandræðalaust. Tveir englaprinsar, sem höfðu barist um konungstignina, sameinuðu nú krafta sína og lögðu af stað gegn víkingum. Í orrustu 21. mars 867 féllu prinsarnir, en víkingar styrktu stöðu sína. Þeir stofnuðu eigið ríki, kallað Jórvík (síðar Danalög), sem var að mestu leyti stjórnað frá York. Ríkið var þó ekki sérlega langlíft, því 954 náði Játráður (Eadred) Englandskonungur að hrekja Eirík blóðöxi frá York og innlima Jórvík.
Ítarefni: Konungar í Jórvík
Síðmiðaldir
thumb|Gamla húsaröðin við The Shambles reis á 14. öld Þegar Vilhjálmur sigursæli tók England 1066, hófst mótmælaalda í ýmsum borgum í norðurhluta Englands, einnig í York. Næstu árin fór Vilhjálmur því í herferðir norður og lagði heilu byggðarlögin í rúst. Grimmdarverk þessi gengu í sögubækurnar sem Grimmdarverk norðursins (Harrying of the North). York kom einnig illa út úr því, en Vilhjálmur hafði skipað jarl til að stjórna þar fyrir sig, sem síðar gekk til liðs við uppreisnarmenn. Eftir grimmdarverkin setti Vilhjálmur normannajarl í York, Alain Le Roux, sem kom skikkan á hlutina í héraðinu. Hann lét reisa tvo nýja kastala í York, einn sitthvoru megin við Ouse. Jarlarnir þar voru handgengir Englandskonungi næstu áratugina. York varð að mikilvægri verslunarborg. Jarlarnir buðu gyðinga velkoma þangað, enda klókir fjármálamenn. 1190 tók sig múgur manna saman í borginni og ofsóttu gyðinga grimmilega. Hinir síðarnefndu sóttu hæli í einum kastalanum. Múgurinn kveikti hins vegar í honum og brunnu þar allir gyðingar inni. Þeir fluttu aftur til York á næstu árum og voru ekki reknir endanlega burt fyrr en 1290 þegar öllum gyðingum í Englandi var gert að yfirgefa landið. York óx mikið á síðmiðöldum. Borgin hlaut varnarmúra og tugi nýrra kirkna. 12 þeirra standa enn í dag og eru 8 þeirra enn í notkun.
Borgarastríð
thumb|Guy Fawkes handtekin í púðursamsærinu. Fawkes fæddist og ólst upp í York, en hann var einn fárra kaþólikka sem héldu messur í leyni. Á tímum Hinriks VIII á fyrri hluta 16. aldar var kaþólska kirkjan bönnuð í landinu. Þá voru allar kaþólskar innréttingar lagðar niður í York. Öll klaustur voru lokuð og kirkjunum breytt í anglískar kirkjur. Þó náði lítill kaþólskur söfnuður að lifa að þessa tíma, en kaþólikkar hittust í laumi. Einn þeirra var Guy Fawkes, sem síðar reyndi að sprengja upp þinghúsið í London 1605 í púðursamsærinu. Eftir missætti Karls I og þingsins í London 1642, flutti Karl til York og stjórnaði ríkinu þaðan í hálft ár. York er því ein af fáum borgum sem skarta þann heiður að hafa verið höfuðborg Englands. Þegar enska borgarastríðið hófst á sama ári stóð York með konungi. Tveimur árum síðar birtist þingherinn undir stjórn Lord Fairfax og settist um borgina. Umsátið hófst 22. apríl 1644 og stóð í rúma tvo mánuði. Þegar hjálparher á leið til York tapaði í orrustu á leiðinni (orrustan við Marsdon Moor), þótti sýnt að engin leið væri að bjarga borginni. Konungsinnar gáfust því upp og hófu að semja við herinn fyrir utan. Fairfax leyfði öllum hermönnum hliðhollir konungi að yfirgefa York í griðum 16. júlí. Eftir það hertók Fairfax borgina og gerði þingið hann að landstjóra þar. Það má segja honum til hróss að honum tókst að hemja her sinn, sem framdi engin ódæðisverk í borginni. Fólk og kirkjur var látið í friði og brátt komst lífið í borginni aftur í vanagang. Innan við tveimur áratugum síðar var York orðin þriðja stærsta borgin í Englandi, á eftir London og Norwich.
Nýrri tímar
thumb|Flóð í ánni Ouse York óx hægt næstu aldir. Iðnbyltingin náði ekki að hafa eins mikil áhrif á borgina eins og nágrannaborgirnar Sheffield og Leeds, sem urðu að stórum iðnaðarborgum. Engin kol voru á nálægum svæðum. Áin Ouse grynnkaði og var ekki skipgeng, en borgin fékk járnbrautartengingu 1839. Stærstu vinnuveitendur voru járnbrautarfélagið og súkkulaðiverksmiðjan Rowntree‘s Cocoa Works (sem síðar gekk upp í Nestlé). York var þó mikið menningarsetur og margir auðugir menn settust þar að. Mannfjöldatölur frá 19. öld sýna að íbúafjölgun var ekki nema 10 þús manns að meðaltali hvern áratug. Hann var 30 þús 1821 og 90 þús 1901. Borgin var ekki skotmark Þjóðverja í heimstyrjöldinni síðari, en varð þó fyrir hörðum loftárásum 29. apríl 1942 sem hluti af herferð Þjóðverja sem kallast Baedeker Blitz. Bretar höfðu nokkru áður gert loftárásir á Lübeck og því ákváðu Þjóðverjar að eyðileggja nokkrar menningarborgir í Englandi til að hefna sín. Ásamt York urðu borgirnar Exeter, Bath, Norwich og Canterbury fyrir ásásum. Í York létust 92 manns. Miklar skemmdir urðu í miðborginni. Árið 1963 var háskóli stofnaður í borginni. Mikil flóð urðu í ánni Ouse árið 2000 en þá flæddi í 300 hús. Í dag einkennir mikil ferðamennska borgina. Hin sögulega miðborg var friðuð 1968, víkingasafnið opnaði 1984 og York var kjörin ferðamannaborg Evrópu fyrir 2007.
Viðburðir
York Mystery Plays er alþýðuleiksýning sem haldin er utandyra á fjögurra ára fresti. Leikhátíð þessi var haldin í York frá 14. öld til 1570 og svo endurvakin 1951. Í sýningunni koma fram hin ýmsu handverksgild sem hafa verið í borginni í gegnum aldirnar. Oftast er sýningin sett upp í rústum Maríuklaustursins, en einnig er farið um götur borgarinnar á skrautvögnum. Leikarar á sýningunni er áhugafólk. Breska leikkonan Judy Dench tók þátt í leikunum þegar hún var stúlka.
Íþróttir
Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er York City, sem leikur í neðri deildum. Stærsti árangur félagsins er sigur í bikarkeppni neðri deilda 2012 og úrslit í sömu keppni 2009. Liðið státar sig einnig af því að hafa sigrað Manchester United 3-0 í deildarbikarleik 1996.
Í rúgbý eru fjögur lið frá York, þrjú áhugalið og eitt atvinnumannalið, York Wasps (eða vespurnar).
York Racecourse er heiti á veðreiðum í borginni, en þær eru með þeim bestu í norðurhluta Englands. Veðreiðarnar fóru fyrst fram 1731 og dregur að þúsundir manna hvaðanæfa að í dag. Ebor Festival heitir þriggja daga veðreiðahátíð sem fram fer árlega í ágúst.
Í York fór meistarakeppnin í snóker fram 2001/02, 2006/07, 2011/12 og 2012/13.
Vinabæir
York viðheldur vinabæjasamskiptum við eftirtaldar borgir:
Frægustu börn borgarinnar
thumb|Leikkonan Judy Dench er frá York
Söfn
Nokkur þekkt söfn eru í York. Meðal þeirra eru:
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan í York
1087
thumb|right|Legsteinn [[Vilhjálmur 1. Englandskonungur|Vilhjálms bastarðar í Caen í Frakklandi.]] Árið 1087 (MLXXXVII í rómverskum tölum)
Korean Broadcasting System
thumb|250px| Korean Broadcasting System (KBS) er suður-kóreskt fjölmiðlafyrirtæki.
Kolgrafafjörður
thumb|center|800px|Kolgrafafjörður Kolgrafafjörður er fjörður á norðanverðu Snæfellsnesi og næsti fjörður austan við Grundarfjörð. Við fjörðinn stendur bærinn Kolgrafir sem hann gæti heitið eftir. Fornt nafn á Kolgrafafirði er Urthvalafjörður, en hugsanlega hefur það nafn aðeins átt við ytri hluta fjarðarins, áður en Hraunsfjörður skerst úr honum til austurs. Í dag eru þessir tveir firðir almennt aðgreindir í tali og á kortum og að Urthvalafjörður taki við framan við miklar grynningar fremst í Kolgrafafirði sem einmitt voru notaðar til að brúa fjörðinn.
Síldardauðinn í Kolgrafafirði
13. desember 2012 drapst mikið magn síldar í firðinum innan við brúna og er talið að um 30 þúsund tonn hafi drepist vegna súrefnisskorts. Fjörurnar voru bæði fullar af síld sem og botn fjarðarins enda hann mjög grunnur. Aftur varð samskonar síldardauði í firðinum þann 1. febrúar 2013 og þá er talið að um 22 þúsund tonn hafi þá drepist.
Líkur hafa verið leiddar að því að hversu lítill sjór kemst inn og út úr firðinum undir brúna gæti hafa valdið þessum súrefnisskorti. Ekki er vitað um önnur slík tilfelli utan eina frásögn frá 1941, en þá komu breskir hermenn að bænum Kolgröf og náði bóndinn í síld í fjöruna sem þar hafði samkvæmt dagbókarfærslum hanns flotið þar dauð á land.
Akurstjarna
Akurstjarna (fræðiheiti: Agrostemma githago ) er einær jurt frá Evrasíu og hefur breiðst út með sáðvöru víða um heim. Á Íslandi er hún slæðingur. Öll jurtin er eitruð.
Kolskeggur Hámundarson
Kolskeggur Hámundarson (10. öld) var bróðir Gunnars á Hlíðarenda, líklega lítið eitt yngri en hann. Frá þeim bræðrum segir í Njáls sögu. Kolskeggur fylgdi jafnan Gunnari og virðist hafa litið á hann sem foringja í einu og öllu. Hann barðist með Gunnari í mörg skipti og meðal annars í bardaganum við Eystri-Rangá, þar sem Hjörtur bróðir þeirra féll. Leiðir þeirra Gunnars og Kolskeggs skildi þegar Gunnar neitaði að halda af landi brott í þrjú ár og sneri til baka. Þá viðhafði Kolskeggur þau ummæli að hann væri ekki slíkt lítilmenni að ganga á bak orða sinna. Ennfremur sagði hann við Gunnar að hann myndi aldrei aftur til Íslands snúa, því að hann myndi fregna Gunnar dauðan. Kolskeggur fór fyrst til Víkurinnar í Noregi, þaðan til Danmerkur og var þar með Sveini konungi tjúguskegg. Loks hélt hann þaðan til Miklagarðs. Þar giftist hann og kristnaðist og var væringjaforingi. Hann bjó í Miklagarði til dauðadags.
Chicago Bulls
Chicago Bulls er körfuboltalið frá Chicago í Illinois sem spilar í NBA deildinni. Liðið var stofnað árið 1966. Michael Jordan sem lék með liðinu er talinn einn besti körfuboltamaður allra tíma og tíma hans vann liðið deildina 6 sinnum (1991, 1992, 1993, 1996, 1997, 1998).
Akurskóli
Akurskóli er íslenskur grunnskóli, staðsettur í Innri-Njarðvík í Reykjanesbæ við Tjarnarbraut 5. Í skólanum eru tæplega 500 nemendur. Jónína Ágústsdóttir var fyrsti skólastjóri Akurskóla (2005-2012). Núverandi skólastjóri Akurskóla er Sigurbjörg Róbertsdóttir (2012-).
Þann 9. nóvember 2005 var fyrsti áfangi Akurskóla í Reykjanesbæ vígður. Fyrsta skóflustunga að byggingunni var tekin 20. mars 2004. Skólinn heitir eftir eldri skóla á svipuðum slóðum. Sá Akurskóli var byggður árið 1891 en þar var síðast kennt árið 1906. Barnakennarinn í Njarðvík frá 1894 til ársins 1900 hét Árni Pálsson í Narfakoti.
Ævintýri
thumb|right|Prinsessa og tröll, myndskreyting eftir [[John Bauer úr sænsku safni barnasagna frá 1915.]] Ævintýri er þjóðsaga sem fjallar gjarnan um yfirnáttúrulegar verur á borð við álfa, tröll, dverga og risa og önnur yfirnáttúrleg fyrirbæri eins og töfra og álög. Ævintýri hefjast stundum á formúlunni „einu sinni var“, sem vísar til þess að sögutími er einhvern tíma í óljósri fortíð. Þekkt ævintýri eru meðal annars Öskubuska, Þyrnirós og Fríða og dýrið.
Ævintýri hafa verið til sem munnmælasögur frá örófi alda en á 17. öld urðu þau að bókmenntagrein þegar farið var að skrifa þau niður og endurskrifa þau. Á 19. öld var farið að safna ævintýrum og öðrum þjóðsögum með skipulegum hætti um allan heim. Grimmsbræður gerðu ævintýri að sérstökum flokki þjóðsagna, aðgreindan frá sögnum og goðsögum. Margir rithöfundar hafa endursagt ævintýri úr munnmælum og jafnvel samið ný, eins og danski höfundurinn Hans Christian Andersen. Ævintýri eru mikilvæg uppspretta frásagna sem birtast í alls konar barnaefni í okkar samtíma, bæði bókmenntum og kvikmyndum. Fantasíur sækja líka efnivið til ævintýra.
Grundarfjörður (fjörður)
thumbnail|Grundarfjörður Grundarfjörður er fjörður á norðanverðu Snæfellsnesi. Við fjörðinn stendur samnefnt kauptún, Grundarfjörður. Áður var fjörðurinn kallaður Kirkjufjörður eftir einkennisfjalli fjarðarins, Kirkjufelli, sem Danir kölluðu Sykurtopp (Sukkertoppen). Utar í firðinum er Stöðin, annað sérstakt fjall, en suður af Grundarfirði eru Helgrindur og önnur fjöll í Snæfellsnesfjallgarði.
Lúxemborg í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Lúxemborg hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 37 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni ásamt sjö öðrum löndum átti sér stað árið. Á milli 1956 og 1993 hafði landið aðeins ekki tekið þátt í keppninni árið. Lúxemborg hefur ekki tekið þátt frá árinu 1993. Landið hefur unnið keppnina fimm sinnum. Aðeins (sjö sinnum) og  (sex sinnum) eru með fleiri sigra.
Fyrsti sigur Lúxemborgar var árið þegar Jean-Claude Pascal vann með laginu „Nous les amoureux“. France Gall sigraði svo árið með „Poupée de cire, poupée de son“. Lúxemborg sigraði síðan í tvö skipti í röð með Vicky Leandros og laginu „Après toi“, og með Anne-Marie David og laginu „Tu te reconnaîtras“. Fimmti sigur Lúxemborgar kom árið þegar Corinne Hermes vann með laginu „Si la vie est cadeau“. Eftir að hafa haldið keppnina árið 1984 hafði árangur landsins dvínað og komst það aðeins í topp-10 í tvö skipti eftir það; Sherisse Laurence í þriðja sæti og Lara Fabian í fjórða sæti. Lúxemborg tók ekki þátt árið og hefur dregið sig úr keppni í óákveðinn tíma.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Andrea Gylfadóttir
Andrea Gylfadóttir (f. 13. september 1962) er íslensk söngkona og lagahöfundur. Árið 1986 varð hún söngkona hljómsveitarinnar Grafík og tók þar við af Helga Björnssyni. Árið 1988 hætti Grafík og Andrea fór að syngja með djasskvartettinum Fars og fleirum. Sama ár stofnaði hún hljómsveitina Todmobile ásamt Þorvaldi Bjarna og Eyþóri Arnalds. Þegar Eyþór yfirgaf hljómsveitina 1993 héldu Þorvaldur og Andrea áfram í dúettinum Tweety sem starfaði í tvö ár. Á sama tíma kom hún reglulega fram með hljómsveitinni Blúsmenn Andreu.
Laufás við Laufásveg
alt=Laufás við Reykjavík|thumb|Laufás við Laufásveg|350x350px Laufás við Laufásveg er gamalt biskupssetur og sveitabýli við Tjörnina í Reykjavík. Íbúðarhúsið er bárujárnsklætt timburhús, byggt árið 1896, sem stendur við Laufásveg (nr. 48) í Reykjavík, og dregur gatan nafn sitt af húsinu. Það var byggt af Þórhalli Bjarnarsyni biskupi Íslands (1855 - 1916) og Valgerði Jónsdóttur eiginkonu hans (1863 - 1913), og nefndu þau það eftir Laufási við Eyjafjörð, þar sem Þórhallur var fæddur. Afkomendur Þórhalls og Valgerðar búa enn í húsinu.
Laufás við Laufásveg er elsta bóndabýlið í Reykjavík sem enn stendur. Þar má enn sjá leifar af gamalli tíð, til að mynda fornar garðhleðslur og hestastein.
Fyrrum ábúendur í Laufási, ásamt Þórhalli og Valgerði, voru þau Ásgeir Ásgeirsson forseti Íslands og kona hans Dóra Þórhallsdóttir forsetafrú, dóttir Þórhalls og Valgerðar. Þá bjó Tryggvi Þórhallsson forsætisráðherra fyrir Framsóknarflokkinn og frú Anna Guðrún Klemensdóttir kona hans í Laufási með hléum. Tryggvi var elstur barna Þórhalls og Valgerðar.
The Moonstone
The Moonstone er glæpasaga frá 1868 sem er talin ein fyrsta leynilögreglusagan. Höfundur sögunnar er Wilkie Collins. Sagan er skrifuð í tímaröð í bréfaformi (e. epistolary novel). Collins bjó söguna út til flutnings á leiksviði 1877.
Paradísartré
Paradísartré (fræðiheiti: Crassula ovata) er þykkblöðungur í steinbrjótsætt. Það er upprunnið á gresjum Suður-Afríku og þrífst vel í sendnum jarðvegi og þurru lofti.
Paradísartré er vinsæl inniplanta. og getur blómstrað ef það helst þurrt á svölum stað. Þeim má fjölga auðveldlega með blað- eða toppgræðingum.
Karlakór Reykjavíkur syngur lög eftir Bjarna Þorsteinsson
Karlakór Reykjavíkur syngur lög eftir Bjarna Þorsteinsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Stjórnandi: Páll P. Pálsson. Einsöngvarar: Guðrún Tómasdóttir og Sigurður Björnsson. Hljóðritun fór fram í Háteigskirkju í Reykjavík fyrri hluta ársins 1972 undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Litmynd á framhlið tók Gunnar Hannesson, en ljósmynd af Karlakór Reykjavíkur á bakhlið tók Kristján Magnússon að afloknum hljómleikum kórsins í Austurbœjarbiói vorið 1972.
Jon Landau
Jon Landau (fæddur þann 23. júlí 1960) er bandarískur kvikmyndaframleiðandi. Hann hefur unnið mikið með James Cameron og verið tilnefndur til tveggja óskarsverðlauna. Landau fæddist í New York-borg þeim Edie og Ely A. Landau sem voru einnig í kvikmyndaiðnaðinum. Hann er þekktastur fyrir að hafa framleitt kvikmyndina Titanic sem hann vann óskarsverðlaun fyrir og einnig fyrir Avatar.
Félag íslenskra náttúrufræðinga
Hlutverk félagsins
Er að stuðla að samvinnu og samheldni náttúrufræðinga á Íslandi og að bæta markvisst kjör félagsmanna sinna. Félagið annast gerð kjarasamninga fyrir félagsmenn sína sem félagsmenn greiða atkvæði um.
Formennska
Maríanna H. Helgadóttir er núverandi formaður, hún settist í stjórn Fín árið 1999, framkvæmdarstjóri frá árinu 2006, og formaður frá árinu 2016. Páll Halldórsson lét af formennsku árið 2016, hann hafði setið í stjórn og kjararáði félagsins frá árinu 1986 og gegnt formennsku með hléum. Hann var einnig formaður hjá Bandalagi háskólamenntaðra ríkisstarfsmanna 1988 til 1994 (BHMR) og formaður BHM frá 1994-1996, 2008, og 2014-2015.
Náttúrufræðingar félagsins
Samkvæmt heimasíðu félagsins eru Náttúrufræðingar félagsins:
Geldungur
thumbnail|Suðurey, Hellisey, Súlnasker og Geldungur. Geldungur er eyja eða sker sunann við Heimaey, norður af Súlnaskeri. Þetta var áður ein eyja og gat í gegnum hana með steinboga yfir en hann hrundi í jarðskjálfta 1896 og urðu eyjarnar þá tvær, Stóri Geldungur og Litli Geldungur.
Nokkur sker eru við Geldung og má þar nefna Hundasker, Þúfusker og Bládrangur, en hann hrundi í brimi um 1907 og eru aðeins leifar hans eftir. Gróður í Geldungi fór illa í Surtseyjargosinu. Þar verpir súla og fleiri sjófuglar.
Átta (breiðskífa)
Átta er breiðskífa sem hljómsveitin Sigur Rós gaf út árið 2023.
Vessel
Vessel getur átt við:
9. mars
9. mars er 68. dagur ársins (69. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 297 dagar eru eftir af árinu.
Lofnarlykill
Lofnarlykill (fræðiheiti Primula amoena) er blóm af ættkvísl lykla.
Lýsing
Lofnarlykill líkist mjög Huldulykli enda náskyldir. Blómin eru þó alltaf blá til fjólublá.
Útbreiðsla og búsvæði
Lofnarlykill er frá suðaustur Evrópu, norðaustur Tyrklandi og Kákasus.
Ræktun
Auðræktuð og langlíf tegund, ef þess er gætt að halda henni í góðum vexti með tíðri skiptingu.
Koji Funamoto
Koji Funamoto (fæddur 12. ágúst 1942) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 19 leiki með landsliðinu.
Geirfuglasker (Vestmannaeyjum)
Geirfuglasker er 43 m hátt sker suðvestur af Heimaey. Nafnið er dregið af gamalli geirfuglabyggð sem var í eynni og var skerið einn af þremur öruggum varpstöðum geirfuglsins við Ísland en hinir voru Geirfuglasker og Eldey út af Reykjanesi. Geirfuglabyggðin í skerinu var aleydd um aldamótin 1800.
Gróður er ekki á allri eynni en skarfakál og fleiri jurtir er þó að finna þar. Fugladrit litar hamra eyjarinnar hvíta. Viti er á skerinu, reistur árið 1956. Vitahúsið er ferstrendur 3 metra hár turn úr stáli. Ljóseinkenni vitans er Fl W 15s (hvítt blikkljós á 15 sekúndna fresti). Skerið var áður syðsta eyjan í Vestmannaeyjum og syðsti punktur Íslands fram að Surtseyjargosinu.
„Freykja“ er gamalt heiti á Geirfuglaskeri sem hefur varðveist í heitinu „Freykjumið“.
Homoousios
Níkeuþingið ályktaði að kenningar Aríusar væru rangar og játaði um Jesú að hann væri samur Guði föður að eðli til (homoousios á forngrísku). Gríska orðið ousia (á latínu substantia eða essentia) merkir innsta eðli hlutar. Einar Sigurbjörnsson skýrði þessa kennisetningu svo út: „Faðir og sonur eru jafnir að veru til. Á sama hátt og faðirinn er Guð, er og sonurinn Guð. En guðir eru þó ekki tveir, þar eð vera Guðs er ódeilanleg. Þannig hefur þetta verið frá eilífð. Það hefur aldrei neitt verið án þess að sonurinn væri."
1088
thumb|right|Páfakjör Úrbanusar II. Mynd úr handriti frá 14. öld. Árið 1088 (MLXXXVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Big Hero 6
Big Hero 6 er bandarísk teiknimynd framleidd af Walt Disney Animation Studios og frumsýnd af Walt Disney Pictures. Myndin var frumsýnd þann 23. október 2014 í Bandaríkjunum og 12. desember 2014 á Íslandi.
Engill
thumb|right|Særði engillinn, málverk eftir [[Hugo Simberg.]] Engill er vættur sem kemur fyrir í ýmsum trúarbrögðum. Heitið kemur úr gríska orðinu ἄγγελος angelos („sendiboði“). Englar koma fyrir í goðsögum sóróisma, abrahamískum trúarbrögðum (eins og gyðingdómi, kristni og íslam), í nýplatónisma og ýmis konar dultrú. Í goðsögum abrahamískra trúarbragða koma englar fyrir í eins konar stigveldi, þar sem efstir sitja erkienglar eins og Mikael erkiengill og Gabríel erkiengill. Þar koma líka fyrir fallnir englar, sem samkvæmt sögunni syndguðu gegn guði og var varpað úr Himnaríki.
Englum er oft lýst sem ægifögrum verum með vængi, sem í kristnum helgimyndum eru oft fuglsvængir. Þar koma þeir líka oft fyrir með geislabauga og himneskt ljós. Hlutverk engla er að bera skilaboð frá guði til manna, birta mönnum sýnir, gæta manna (verndarenglar) og flytja sálir manna til Himnaríkis.
MiRNA
microRNA eða miRNA eru stuttar RNA-sameindir sem hafa áhrif á stöðugleika mRNA eða þýðingu þeirra. Þetta gerist með þáttapörun á milli miRNA og svæða innan mRNA sameinda, oftast en ekki alltaf, á 3'-enda umritsins. Fyrsta miRNAið, let-7, var uppgötvað af Andrew Fire og Craig Mello í rannsóknum þeirra á þroskun þráðormsins Caenorhabditis elegans. Þeir hlutu nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði árið 2006 fyrir uppgötvun sína.
Actinostrobus
Actinostrobus er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt).
Tegundir
Þrjár tegundir eru í ættkvíslinni, allar frá Vestur-Ástralíu: Nánustu ættingjar Actinostrobus eru Callitris og Widdringtonia frá Ástralíu.
Álft
Einkenni
Álftir eru mjög áberandi fuglar enda alhvítar með svarta fætur og dökk augu. Kynin eru eins í útliti en karlfuglinn er þó stærri og þyngri. Goggurinn er svartur með gulri rót, langan, beinan háls, flatan búk og afturhallandi stél á sundi. Flugið er kröftugt með hægum og sterklegum vængjatökum. Hún teygir hálsinn beint fram á flugi en heldur honum lóðréttum á sundi. Til að hefja sig til flugs hleypur hún á vatninu enda mikill og þungur fugl.
Ungarnir eru ljósgrábrúnir og nef ljósrautt með dökkum oddi. Á sumrin geta fuglarnir verið meira eða minna gráir eða ryðrauðir af mýrarrauða úr vatninu. Röddin er líkust hljómmiklum lúðrablæstri. Síðsumars fella fuglarnir fjaðrirnar og eru þá ófleygir.
Geldfuglar, far-og fellihópar safnast saman á ýmsum stöðum á landinu en sá stærstur þeirra er í Lóni í Austur-Skaftafellssýslu en þar safnast oft meira en þriðjung alls íslenska stofnsins og er það mikilvægasti álftasamkomustaður í heimi.
Fæða
Álftir eru jurtaætur sem nærast mest á vatna- og mýrargróðri ásamt því sem þær sækja í tún og eru taldar miklir skaðvaldar af landeigendum. Þær eru hálfkafar og þá oft með afturendann upp í loft þegar þær leita ætis neðan vatnsyfirborðs.
Varp
Álftin er mjög félagslynd og er venjulega í hópum og þá auðfundnar, nema á varptíma, þá verja hjónin óðal sitt. Álftin verpir um land allt bæði á láglendi og á hálendi og heldur sig við vötn, tjarnir, í mýrum og flóum. Þær gera sér háa dyngju með djúpri skál til að verpa í. Dyngjan er úr ýmsum gróðri sem þær finna í nágrenni við hreiðrið. Eggin eru oftast fjögur til sex. Varp hefst missnemma og fer það eftir því hvort álftirnar eru á láglendi eða hálendi.
Regina Taylor
Regina Taylor (fædd, 22. ágúst 1960) er bandarísk leikkkona og leikritahöfundur sem er þekktust fyrir hlutverk sín í I'll Fly Away, The Unit og The Negotiator.
Ernst Willimowski
Ernst Otton Willimowski, Ezi (gælunafn), (fæddur Ernest Otto Prandella) (23. júní 1916 - 30. ágúst 1997) var pólsk/þýskur knattspyrnumaður og einn mesti markaskorari sögunnar.
Regina Taylor
Einkalíf
Taylor er fædd og uppalin í Dallas, Texas en ólst einnig upp í Muskogee, Oklahoma. Stundaði nám við Southern Methodist háskólann þaðan sem hún útskrifaðist árið 1981.
Ernst Willimowski
Ævi og keppnisferill
thumb|left|Ernst Willimowski í keppni árið 1937.Willimowski fæddist í Katowice í Slesíu sem þá tilheyrði Þýska keisaraveldinu. Eftir að héraðið varð hluti að Póllandi árið 1922 varð hann pólskur ríkisborgari. Foreldrar hans voru Þjóðverjar og faðirinn, Ernst-Roman Prandella, féll í fyrri heimsstyrjöldinni. Móðir hans, Paulina, kvæntist á ný pólskum manni sem ættleiddi drenginn og tók hann þá upp hið pólska nafn sitt. Heima fyrir talaði Willimowski þýsku og svaraði yfirleitt spurningunni um hvort hann liti fremur á sig sem Pólverja eða Þjóðverja á þá leið að hann væri Slésíubúi.
Regina Taylor
Leikritahöfundur
Taylor er Distinguished Artistic Associate hjá Goodman Theater í Chicago og hefur framleitt og skrifað leikrit á borð við Crowns, A Night in Tunisia, Oo-Bla-Dee og Mudtracks. Taylor hefur einnig skrifað leikrit byggt á The Seagull og The Cherry Orchard eftir Anton Chekhov.
Ernst Willimowski
Ævi og keppnisferill
Hann hóf að æfa knattspyrnu með liði þýskra íbúa Katowice, en komst á mála hjá liði í efstu deild rétt tæplega átján ára gamall og sama leyti lék hann sinn fyrsta landsleik. Hann lék alls 22 landsleiki fyrir Pólland á árunum 1934-39 og skoraði í þeim 21 mark. Eftirminnilegastur þeirra leikja var á móti Brasilíumönnum á HM í Frakklandi 1938 þar sem hann skoraði fjögur mörk og fiskaði vítaspyrnu að auki. Allt kom þó fyrir ekki og Pólverjar töpuðu 6:5. Síðasti landsleikur hans var í minnisstæðum sigri gegn afar sterku liði Ungverja árið 1939, fjórðum dögum áður en seinni heimsstyrjöldin braust út.
Regina Taylor
Leikhús
Taylor var fyrsta svarta leikkonan til þess að leika Júlíu í Rómeo og Júlíu eftir William Shakespeare. Hefur hún einnig komið fram í leikritum á borð við Macbeth, The Illusion, Jar the Floor og As You Like It
Ernst Willimowski
Ævi og keppnisferill
Eins og flestir aðrir íbúar austur-Slesíu, tók Willimowski upp þýskan ríkisborgararétt eftir hernám Þjóðverja. Fyrir vikið mátti hann halda áfram að leika knattspyrnu, en nasistar bönnuðu Pólverjum þátttöku í keppnisíþróttum. Engu að síður treystu stjórnendur hernámsliðsins Willimowski varlega, þar sem hann hafði fyrir stríð leikið með pólskum félagsliðum en ekki bara liðum þýska minnihlutans. Móðir hans var sett í fangabúðir en komst lífs af úr þeim.
Regina Taylor
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Taylor var árið 1980 í Nurse. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við American Playhouse, Law & Order og Grey's Anatomy. Árið 1991 þá var Taylor boðið hlutverk í I´ll Fly Away sem Lilly Harper, sem hún lék til ársins 1993. Taylor lék eitt af aðahlutverkunum í The Unit sem Molly Blane, frá 2006-2009.
Ernst Willimowski
Ævi og keppnisferill
Þegar leið á stríðið flutti Willimowski sig um set og gekk til liðs við 1860 München og varð bikarmeistari árið 1942. Undir lok stríðsins var hann skráður í herinn, en fékk þó að leika knattspyrnu samhliða herþjónustu. Hann lék átta leiki og skoraði heil þrettán mörk fyrir þýska landsliðið frá 1941-42, en í kjölfarið var starfsemi landsliðsins hætt vegna stríðsins.
Regina Taylor
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Taylor var árið 1989 í Lean on Me og hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Clockers, Courage Under Fire og The Negotiator.
Verðlaun og tilnefningar
American Theatre Critics-verðlaunin
Ernst Willimowski
Ævi og keppnisferill
Willimowski er almennt talinn einn mesti markaskorari knattspyrnusögunnar og áætlaði knattspyrnublaðið Kicker að hann hefði skorað 1.175 mörk á ferlinum. Útilokað er að sannreyna þá tölu sem inniheldur ýmsa vináttu- og æfingarleiki. Ef aðeins er horft til opinberra kappleikja er áætlað að talan sé 554 mörk, sem engu að síður skipar honum ofarlega á lista yfir markahæstu menn.
Regina Taylor
Verðlaun og tilnefningar
Black Reel-verðlaunin
Emmy-verðlaunin
Golden Globes-verðlaunin
Image-verðlaunin
L.A. Dramalogue-verðlaunin
Satellite-verðlaunin
Steinberg New Play-verðlaunin
Viewers for Quality Television-verðlaunin
Soratal
Soratal (fræðiheiti Coprolalia) er ástand þar sem einstaklingur hreytir út úr sér dónalegum og ruddalegum orðum án þess að hafa stjórn á því. Soratal finnst hjá um 10% þeirra sem greindir hafa verið með Tourette.