cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petrus Plancius
thumb|230px|Petrus Plancius Petrus Plancius (1552 – 15. maí 1622) var flæmskur stjarnfræðingur, kortagerðarmaður og prestur. Hann fæddist í Dranouter, sem er nú í Heuvelland í Vestur-Flæmingjalandi og var skírður Pieter Platevoet. Hann lærði guðfræði í Þýskalandi og Englandi. Á tuttugasta og fjórða ári varð hann prestur í Hollensku siðbótarkirkjunni.
Vegna ótta við trúarofsóknir af hálfu Rannsóknarréttarins flúði hann til Amsterdam þegar Spánverjar náðu að leggja Brussel undir sig árið 1585. Þar fékk hann áhuga á siglingafræði og kortagerð. Hann var svo heppinn að hafa aðgang að nýkeyptum sjókortum frá Portúgal og varð í kjölfar þess sérfræðingur í flutningaleiðum til Indlands. Hann trúði heils hugar á tilveru Norðausturleiðar norðan við Rússland þangað til þriðja sjóferð Willem Barents misheppnaðist árið 1597 og virtist gera út um vonir um slíka leið.
Allium xiphopetalum
Allium xiphopetalum er tegund af laukplöntum sem var lýst af James Edward Tierney Aitchison og John Gilbert Baker. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Sprengidagur
thumb|270px|Saltkjöt og baunir er íslenskur réttur sem borðaður er á fjölmörgum íslenskum heimilum á sprengidaginn en er þó alls ekki bundinn við hann eingöngu og var áður algengur allan ársins hring. Sprengidagur eða sprengikvöld er þriðjudagur í föstuinngangi fyrir lönguföstu, 7 vikum fyrir páska og getur borið upp á 3. febrúar til 9. mars. Elsta heimild um hið íslenska heiti dagsins tengist matarveislu fyrir föstuna. Er það í íslensk-latnesku orðasafni Jóns Ólafssonar Grunnvíkings frá því kringum 1735. Þar segir hann Sprengikvöld þýða orðrétt kvöld sprengingar, það er kvöld miklifenglegrar átveislu með allskonar meðlæti en nefnir einnig að þetta sé sveitamál.
Kjöt þótti í kaþólskum sið ekki við hæfi föstuinngangsdagana tvo fyrir lönguföstu (mánudag og þriðjudag) og voru því oft miklar kjötkveðjuhátíðir sunnudaginn eða sunnudagskvöldið þar á undan. Kjötveislan kann við siðaskiptin að hafa flust frá sunnudagskvöldinu yfir á þriðjudaginn. Erlendis nefnist þessi dagur almennt „feiti þriðjudagur“ (mardi gras).
Í ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar frá árunum 1752-57 segir að „Kveld hvíta Týsdags heitir sprengikveld því þá fékk allt vinnufólk svo mikið að eta af hangikjöti sem framast gat í sig látið en ket var síðan ekki etið fyrr en á páskum.“ Hangikjöt var lengstum helsti veislukosturinn enda salt af skornum skammti. Frá síðasta hluta 19. aldar er vitað um saltkjöt og baunir á sprengidag og er sú hefð nú almenn.
Heitið Hvíti týsdagur
Jón Sigurðsson forseti reyndi að koma heitinu hvíti týsdagur inn í málið í almanaki sínu, Íslandsalmanakinu, árið 1853, en það náði aldrei fótfestu meðal almennings. Það virðist ekki hafa komist nema á nokkur önnur prentuð almanök og Lagasafn handa alþýðu uns það var fellt niður árið 1970. Sennilega hefur Jón talið hér vera gamalt og gleymt íslenskt heiti dagsins, en eitt heiti hans á dönsku er hvitetirsdag og einnig er það til á norsku sem kvitetysdag. Orðsifjafræðingar telja þessa nafngift dregna af þeim sið að fasta við hvítan mat á þeim degi og borða þá aðallega hveitibollur í soðinni mjólk.
Ýmis önnur nöfn eru til í norrænum málum, svo sem feitetysdag og smörtysdag sem dæmi. Á ensku hefur hann verið kallaður Pancake-Tuesday og kemur það heiti fyrir í verki Shakespeares. Öll þessi nöfn hafa með mat að gera, sem er vegna þess að í kaþólskum sið var þetta síðasti dagurinn sem mátti borða nægju sína fyrir lönguföstu.
Tenglar
Masopust Fetetirsdag Feitetysdag Fettisdagen
Juniperus lutchuensis
Juniperus lutchuensis (Ryukyu Islands juniper; Japanska: オキナワハイネズ Okinawa-hainezu; syn. Juniperus taxifolia var. lutchuensis (Koidz.) Satake) er tegund af eini, frá Ryukyu-eyjum, Izu Ōshima og aðliggjandi strönd Shizuoka héraðs í Japan.
Lýsing
Berkönglarnir eru grænir og þroskast á 18 mánuðum, þá purpurabrúnir; þeir eru kúlulaga, 8 til 9mm í þvermál, og eru með þrjár eða sex samvaxnar hreisturflögur í einni eða tvemur hvirfingum af þremur; þrjár stærstu hreisturflögurnar eru með stakt fræ. Fræin dreifast þegar fuglar éta berkönglana. Frjókönglarnir eru gulir, 5mm langir.
Verndun
Verndunarstaða hans er óviss (skortur á upplýsingum) en hann er sjaldgæfur og gæti verið í hættu.
Lífræn efnafræði
thumb|right|Sundbretti úr [[frauðplasti.]] Lífræn efnafræði fjallar um byggingu, eðli, samsetningu og efnahvörf efnasambanda kolefnis.
Eyjavaxblóm
Eyjavaxblóm (fræðiheiti: Hoya australis) er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af Robert Brown og James Traill. Útbreiðslan er í Melanesíu, Ástralíu og Indónesíu.
Lífræn efnafræði
Nafnið
Lífræn efnafræði fæst við þau efnasambönd þar sem kolefni er í aðalhlutverki. Nafnið er hugsað til aðgreiningar frá ólífrænni efnafræði. Aðskilnaður er þó eingöngu sögulegs eðlis. Löngum var það trú manna að þau efni, sem fyrirfinndust í lífverum væru í grundvallaratriðum ólík þeim efnum sem væru í dauðum hlutum og að flokkarnir tveir gegndu ólíkum náttúrulögmálum. Á grundvelli þeirrar hugmyndar kom fram skipting í lífræna og ólífræna efnafræði. Sú hugmynd hefur fyrir löngu verið yfirgefin. En menn greina þó enn í dag milli lífrænnar og ólífrænnar efnafræði til hægðarauka, þar sem þær tvær undirgreinar efnafræði beita oft mismunandi aðferðum og líkönum.
Eyjavaxblóm
Samheiti
subsp. australis
Lífræn efnafræði
Nafnakerfi lífrænna efna
Nafnakerfi IUPAC er notað til að flokka og nefna lífræn efnasambönd.
Eyjavaxblóm
Samheiti
subsp. oramicola P.I.Forst. & Liddle
Lífræn efnafræði
Eiginleikar lífrænna efna
Gríðarlegur fjöldi lífrænna efna er þekktur. Orsök þessa er hæfileiki kolefnis til þess að mynda keðjur og hringi af mörgum mismunandi stærðum. Mörg kolefnissambönd eru afar hitanæm, og flest sundrast þau undir 300 °C. Þau eru ekki eins auðleysanleg í vatni og flest ólífræn sölt, en ólíkt þeim leysast þau vel í lífrænum leysiefnum eins og eter og alkóhólum. Samgild tengi eru í lífrænum efnum.
Eyjavaxblóm
Samheiti
subsp. rupicola (K.D.Hill) P.I.Forst. & Liddle
subsp. tenuipes (K.D.Hill) P.I.Forst. & Liddle thumb|Hoya australis
Blóðbaðið á Haymarket
Þekktasta mynd af blóðbaðinu á Haymarket. Þessi mynd er ónákvæm, sprengjan sprakk ekki þegar ræðan var haldin|thumbnail Blóðbaðið á Haymarket vísar til sprengjuárásar sem var gerð 4. maí 1886 á Haymarket torgi í borginni Chicago í Bandaríkjunum. Þar fór þá fram friðsamlegur samstöðufundur með verkamönnum sem voru í verkfalli þar sem þeir kröfðust átta klukkustunda vinnudags. Þá var varpað dínamítsprengju að lögreglu sem reyndi að dreifa mannfjöldanum. Sprengjan sprakk og það létust sjö lögreglumenn og að minnsta kosti fjórir óbreyttir borgarar en auk þessu slösuðust margir.
Í réttarhöldum í framhaldi af þessari árás voru átta stjórnleysingjar sakaðir um samsæri.
Síder
thumb|200px|Sídersglas
Síder eða eplavín er áfengur drykkur úr ávaxtasafa sem hefur verið látinn gerjast í nokkurn tíma. Við gerjun myndast áfengi í safanum sem telst til 1,2% til 8,5% heildarmagns vörunnar. Síder er yfirleitt framleiddur úr eplasafa en getur líka verið framleiddur með perum eða ferskjum. Stundum er eplasafi blandaður öðrum ávaxtasöfum til að gefa öðruvísi bragð, t.d. hindberum eða jarðarberjum. Síder má framleiða úr hvers konar eplum sem er en helsta afbrigðið sem notað er heitir síderepli.
Síder er nokkuð vinsæll á Bretlandi, sérstaklega í Vestur-Miðhéruðum, Suðvestur-Englandi og Austur-Anglíu. Bretar neyta meiri síders á mann en allar aðrar þjóðir og heimsins stærstu síderframleiðendur eru breskir. Stærsti síderframleiðandinn heitir H. P. Bulmer. Frá og með 2006 framleiðir Bretland 600 milljónir litra af síder á ári. Í dag er mikill síder framleiddur úr eplaþykkni frekar en ferskum eplum, og getur innihaldið sætuefni og bragðefni.
Síder er líka vinsæll í nokkrum öðrum evrópskum löndum, einkum á Írlandi og í Norður-Frakklandi (Bretagne og Normandí). Á Spáni er síder vinsælastur í Asturías, Baskalandi og Galisíu. Í Þýskalandi nýtur síder vinsælda á svæðunum Rínarland-Pfalz og Hessen. Þó að Pólland sé stærsti eplaframleiðandi Evrópu er hann ekki mjög vinsæll þar en neysla hans fer vaxandi. Síder er líka vinsæll í Svíþjóð þar sem nokkur vörumerki er að fá.
Arilíus Marteinsson
Arilíus Marteinsson (fæddur 31. maí 1984) er íslenskur knattspyrnumaður. Arilíus hóf knattspyrnuferill sinn á Stokkseyri og lék þar frá 7. flokki til 3. flokks en færði sig svo um set og byrjaði að æfa með Selfossi. Arilíus fór í byrjun árs 2006 til ÍBV og lék með þeim í úrvaldsdeildinni. Eftir eitt tímabil með ÍBV fór Arilíus aftur til Selfoss þar sem hann spilar núna. Arilíus á að baki nokkra U-17 og U-19 ára landsleiki með Íslandi. Arilíus hefur spilað lykilhlutverk í liði Selfoss síðust ár og á að baki 151 leiki og 49 mörk í öllum keppnum. Arilíus er hvað þekktastur fyrir að skora 3 mörk í sínum fyrsta landsleik gegn Færeyingum. Eftir langa dvöl á Selfossi lá leiðin til Ægismanna þar sem Arilíus hefur spilað síðastliðin tvö tímabil.
Otyken
Otyken (á chulym: Отукен, (það þýðir "heilagt land") ) er síberísk hljómsveit sem var stofnuð af Andrey Medonos 2015 til að viðhalda Chulym menningu, en um 35-40 eru mæltir á chuvash sem er tyrkískt mál.
Meðlimir
Meðlimir Otyken eru af Chulym, Ket, og Selkúp ættum – ættbálkum sem eru hugsanlega skyldir Ainúum og frumbyggjum Ameríku. Allir meðlimir hljómsveitarinnar eru frá litlum byggðun nálægt Pasechnoye þorpi, þar sem lyf og rafmagn eru vandfengin og matur fenginn með veiðum, söfnun og býrækt. Þar af leiðandi er hljómsveitiun aukastarf fyrir meðlimina og er hópurinn breytilegur eftir því hvernig stendur á öðrum verkefnum.
Isoetes giessii
Isoetes giessii er tegund af álftalaukum sem var lýst af Georg Oskar Edmund Launert. Hann er ættaður frá Namibíu í suður Afríku.
Ufsagrýla
thumb|right|Ufsagrýla á [[Dornoch-dómkirkja|Dornoch-dómkirkju í Skotlandi.]] thumb|Ufsagrýla á dómkirkjunni í [[Notre Dame|Notre dame ]] Ufsagrýla (eða vatnskarl ) er stytta sem skagar fram af veggbrúnum bygginga, teygir sig út undan þakskeggi eða brjóstriði turna, og er algengt skreyti í gotneskri byggingarlist. Ekki er óalgengt að ufsagrýlur séu þannig útbúnar að þær hleypi rigningarvatni út um munn sér eða nasir og nefnast þá oftast vatnskarlar. Þær eru ósjaldan aðeins höfuðmyndir, en geta þó einnig verið styttur í heilu lagi. Útlit þeirra er mjög fjölbreytt, en algengt útlit ufsagrýlu er ævintýralegt sambland manns og skrímslis.
Vatnskarlar, ufsagrýlur með vatnsrennu í gegnum sig, voru gerðar í þeim tilgangi að koma rigningarvatni, sem safnast saman á þaki bygginga í hæfilega fjarlægð frá veggjum byggingana svo að það rynni ekki niður múrveggina og ylli skemmdum. Að baki ufsagrýlunum var þá trog svo að regnvatnið kæmist gegnum þær. Oftast leiddu trogin vatnið í gegnum opinn munn styttunnar. Því fleiri vatnskarlar sem voru á byggingunni, því minni líkur voru á varanlegum skemmdum utan á henni vegna rigningar. Á 18. öld hófu arkitektar að setja venjuleg frárennsli á byggingar frekar en ufsagrýlur. Ástæðan fyrir því var sú að fólki fannst margar þeirra óhugnalegar og sumar þeirra voru svo þungar að þær brotnuðu af og ollu tjóni.
Talið er að elstu ufsagrýlurnar frá miðöldum finnist á Dómkirkjunni í Laon í Frakklandi, frá um árunum 1200-1220. Sjá má ufsagrýlur á mörgum kirkjum sem byggðar voru á miðöldum og er útlit þeirra fjölbreytt. Sumar hverjar eru í líki dýra eða manna en sumar í skrímslalíki. Byggingar sem hafa eftirtektarverðar ufsagrýlur utan á sér og standa enn þann dag í dag eru meðal annars Notre Dame í Frakklandi, Friðarturninn í Ottowa, dómkirkjan í Zagreb í Króatíu og ráðhúsið í Ypres í Belgíu.
Egyptar-, Grikkir-, Etrúar og Rómverjar til forna byggðu ufsagrýlur í líki dýra utan á byggingar sínar og notuðu sem vatnsfrárennsli. Ufsagrýlur Forn-Egypta voru fábreyttar og voru oftast í líki ljóns eða ljónshöfuðs. Á 12. öld fór gerð ufsagrýla að breiðast til annara hluta Evrópu. Um þær mundir fjölgaði fólki í Kaþólsku kirkjunni, og þá var mikilvægt að búa til myndir og styttur sem sýndu grunnþætti trúarinnar, þar sem flestir íbúar Evrópu voru ólæsir á þeim tíma.
Sýrustig
Sýrustig (hugtakið pH-gildi er notað þegar tala er tilgreind) er í efnafræði mælikvarði fyrir hversu súr vökvi er. Sýrustig er skilgreint sem logrinn af umhverfu styrks vetnisjóna í lausninni.
Gildi frá 0 til 7 tákna súra lausn, þ.e. sýru (því súrari sem gildið er lægra), gildið 7 táknar hlutlausa lausn, og gildi frá 7 og upp í 14 táknar basíska lausn (því basískari sem gildið er hærra).
Mælingar sýrustigs
Mæla má sýrustigið með því að:
Þar sem sýrustigsskalinn er á lograskala byrjar hann ekki á núlli.
Ljusdal
thumb|right|200px|Ljusdal Ljusdal er þéttbýli í sveitarfélaginu Ljusdal i Svíþjóð. Þar búa 6 230 manns (2010). Knattspyrnuþjálfarinn Erik Hamrén fæddist þar.
Markus Babbel
Markus Babbel (fæddur 8. september 1972) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Og knattspyrnuþjálfari.
Babbel var gríðarlega sigursæll leikmaður, og vann meðal annars Bundesliga titla með bæði Bayern München og Stuttgart, hann vann líka enska bikarinn og evrópukeppni félagsliða með Liverpool og Bayern München. Og hluti af sigurliði þýskalands á EM 1996 í englandi.
Þýskaland
EM 1996 (Gull)
Rafael Pereira da Silva (1990)
Rafael Pereira da Silva (fæddur 9. júlí 1990 í Rio de Janeiro) er brasilískur knattspyrnumaður sem hefur leikið með Manchester United og Lyon FC sem hægri bakvörður. Hann klæðist treyju númer 21. Hann kom til Manchester 1. júlí 2008 en lék fyrsta leik sinn 17. ágúst sama ár gegn Newcastle United. Hann er tvíburabróðir Fábio Pereira da Silva sem einnig lék með Manchester United.
Zomba
thumb|Bygging Háskólans í Malaví í Zomba Zomba er sveitarfélag í suðurhluta Malaví. Sveitarfélagið liggur í Shire-hálendinu og fólksfjöldi er 100 þúsund (2005). Í Zomba er stjórnsýsla Zomba héraðsins og var höfuðborg Nyasalands fram til sjálfstæðis Malaví árið 1964. Í bænum er einnig hluti af Háskólanum í Malaví (University of Malawi) og er þar meðal annars kennd mannfræði, vísindi, lögfræði, félagsfræði og kennslufræði. Þar er einnig rekinn grunnskóli á vegum ÞSSÍ.
Þýðing
Þýðing er túlkun á merkingu talaðs eða ritaðs máls úr einu tungumáli á annað. Alexander Púskin kallaði þýðandann „boðbera mannsandans“ og Vladimir Nabokov sagði að það að þýða úr einu tungumáli á annað væri hægfara næturferðalag frá einu þorpi til þess næsta með aðeins kerti til að lýsa sér leið. Magnús Magnússon þýðandi og ritstjóri, sagði að hin vandrataði vegur þýðandans „væri að vera höfundinum trúr, án þess að láta trúmennskuna bitna á því máli sem þýtt er á]“. Bestu þýðendurnir eru oft sagðir þeir sem kunna tungumálið sem þeir þýða úr mjög vel, en kunna tungumálið sem þeir þýða á fullkomlega og málsögu þess í grunninn.
Frá því tölvur komu fram á sjónarsviðið hafa verið gerðar tilraunir til að þýða texta með gervigreind. Þá er oftast talað um vélþýðingar og er þekktasta forrit sem notað er fyrir vélþýðingar án efa Google Translate.
Samheiti
Þýðandi nefnist sá sem þýðir, t.d. úr ensku á íslensku. Sögnin að þýða er komin af germanskri rót sem þýðir: gera þjóðinni skiljanlegt. Gamalt heiti á þýðanda er útleggjari og gamalt orð á þýðingu er færing.
Þegar þýtt er færa menn úr einu tungumáli í annað, sbr. færa úr latínu í dönsku, einnig leggja menn út, eins og þegar sagt er að Oddur Gottskálksson hafi lagt út Nýja testamentið í fjósinu í Skálholti. Þegar þýtt er í fljótheitum er texta t.d. snarað úr grísku á íslensku eða eins og segir í Birtíngi: Halldór Laxness talar á einum stað um að snara upp í eitthvert tungumál, en hann segir í Úngur ég var:
Einnig hefur verið talað um að snúa á eitthvert tungumál, t.d. snúa á ensku, þ.e. þýða á ensku, eins og segir í tímaritinu Ísafold árið 1877:
Í gömlu skólamáli var talað um að tafsa, en það var að þýða hratt og lauslega. Sagnirnar að útleggja og útsetja eru einnig hafðar um að þýða, t.d. þegar sagt er að einhver hafi útlagt (útsett) bækur af erlendum tungum. Venda er önnur sögn, sem notuð er í sömu merkingu. Menn venda þá úr einhverju máli í eitthvað annað, eða eins og segir í Viktors sögu og Blávus:
Fluga
Flugur eru skordýr sem hafa tvo vængi sem notaðir eru til þess að fljúga og tvo sérhæfða afturvængi sem nefnast kólfar sem þær nota til að halda jafnvægi. Flugur eru ættbálkur skordýra og kallast tvívængjur (fræðiheiti Diptera).
Til eru um milljón tegundir af flugum, sem dæmi má nefna húsflugur, hrossaflugur, og randafluga. Býflugur eru af öðrum ættbálki.
Steingervinga flugna má finna frá Tríastímabilinu, frá því fyrir um 240 milljón árum.
Acer longipes
Acer longipes er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá Kína (Chongqing, Guangxi, Henan, Hunan, Hubei, Jiangxi, Shaanxi). Hann getur orðið allt að 10 m hár.
Friggjargras
Friggjargras (fræðiheiti: Platanthera hyperborea) er fjölær planta af ættkvísl Platanthera af brönugrasaætt. Hún finnst einvörðungu á Grænlandi, Íslandi, og Akimiski-eyju í Kanada. Fjöldi höfunda segja að útbreiðslan sé mun víðari, t.d. annarsstaðar í Kanada og Bandaríkjunum, en það mun vera skyld tegund: Platanthera aquilonis.
Friggjargras er algengt á láglendi um allt Ísland.
Steiermark
thumb||Kort sem sýnir Steiermark í Austurríki Steiermark er eitt af sambandslöndum Austurríkis og er að mestu leyti í Ölpunum. Höfuðstaður þess er Graz og íbúar eru um 1.243.052 (1. janúar 2019) talsins. Aðrir helstu bæir eru Leoben, Kapfenberg, Bruck an der Mur, Knittelfeld og Köflach.
thumb|Sveitarfélögin Steiermark er gjarna skipt í:
Waiblingen
thumb|Frá miðborg Waiblingen Waiblingen er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Hún liggur rétt norðaustan við Stuttgart og eru borgirnar nær samvaxnar. Íbúar eru 52 þúsund. Waiblingen er helst þekkt fyrir að vera fæðingarstaður Konráðs II og Friðriks Barbarossa en báðir voru þeir konungar og keisarar þýska ríkisins á 11. og 12. öld.
Grand Theft Auto 2
Grand Theft Auto 2 er tölvuleikur gefinn út árið 1999. Í honum fer maður í hlutverk Claude Speed og gerist leikurinn árið 2013.Hann er svipaður eldri leikjunum en það er þó búið að bæta grafíkina aðeins. Leikurinn snýst um að gera störf fyrir mafíur og láta þær virða mann. Það er samt mikill munur á Playstation og Pc útgáfunni vegna þess að Playstation tölvan þoldi ekki alveg leikinn þannig að það er meira hægt í Pc útgáfunni.
Tónlist
Mikið úrval af tónlist er í leiknum en öll lögin eru skálduð upp af fyrirtækinu sem gaf út leikinn.
Grand Theft Auto (Spiele)
Halldór Halldórsson (stjórnmálamaður)
Halldór Halldórsson (f. 25. júlí 1964 í Kálfavík við Skötufjörð) er forstjóri Íslenska kalkþörungafélagsins. Hann er fyrrum oddviti Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur og var formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga frá 2006-2018.
Foreldrar hans eru hjónin Halldór Hafliðason (f. 22. júlí 1933 á Garðsstöðum í Ögurhreppi, N.-Ís.), bóndi í Ögri í Ögurhreppi, og María Sigríður Guðröðardóttir (f. 15. nóvember 1942). Halldór er í sambúð með Sigríði Hallgrímsdóttur framkvæmdastjóra Hallgrímskirkju. Halldór á fjögur börn.
Hann var bæjarfulltrúi í Grindavík frá 1994-1996, framkvæmdastjóri Fjórðungssambands Vestfjarða frá 1996-1998, bæjarstjóri Ísafjarðarbæjar 1998-2010, formaður Sambands íslenskra sveitarfélaga frá árinu 2006-2018 og oddviti Sjálfstæðisflokksins í borgarstjórn Reykjavíkur frá 2014-2018.
Technics SL-1200
thumb|right|300px|Technics SL 1200 mk2 Technics SL-1200 er gerð plötuspilara sem japanski raftækjaframleiðandinn Matsushita hefur framleitt frá október 1972 undir vörumerkinu Technics. Technics SL-1200 var upphaflega settur á markað sem hágæðaplötuspilari fyrir almenning en var fljótlega tekinn í notkun á útvarpsstöðvum og af plötusnúðum á næturklúbbum. Árið 1978 var Technics SL-1200MK2 settur á markað. Í MK2 hafði mótorinn verið bættur, sem og umgjörðin. MK2 og önnur sem fylgt hafa í kjölfarið hafa æ síðan verið staðallinn hjá plötusnúðum. Seint á tíunda áratug 20. aldar hafa plötuspilarar á borð við Stanton st/str8 150/t.120, Vestax PDX plötuspilarar og Numark TTx1 veitt Technics SL-1200 plötuspilaranum harða samkeppni.
Plötusnúðar nefna plötuspilarann oft einfaldlega SL eða SL-inn.
Marie Antoinette
María Antonía Jósefa Jóhanna von Habsburg-Lothringen, (2. nóvember 1755 – 16. október 1793) betur þekkt í heimssögunni sem Marie Antoinette, var drottning Frakklands frá 10. maí 1774 til 21. september 1792. Fædd sem hertogaynja Austurríkis og varð síðar drottning Frakklands og Navarre. Hún var dóttir hins heilaga rómanska keisara Frans I og Maríu Teresu af Austurríki. Hún var gift Loðvíki XVI, Frakklandskonungi og var móðir „týnda“ ríkisarfans Loðvíks XVII. Hún er helst þekkt fyrir að vera hin léttúðuga drottning sem eyddi miklu fé í skemmtanir og fjárhættuspil og fyrir að hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ sem hún gerði reyndar ekki. Dauðadagi hennar er einnig vel þekktur en hún var hálshöggvin með fallöxinni í frönsku byltingunni eftir að hafa verið dæmd fyrir landráð og fleiri glæpi.
Barnæska
María Antonía fæddist í Hofburg-höllinni í Vín. Hún var næstyngst af sextán börnum og ellefta dóttir foreldra sinna, Frans I keisara og Maríu Teresu keisaraynju. Hún var nefnd María til heiðurs Maríu mey, eins og allar systur hennar, Antonía til heiðurs dýrlingnum Antoni af Padúu, Jósefa til heiðurs eldri bróður sínum og Jóhanna til heiðurs dýrlingnum Jóhannesi guðspjallamanni. Við fæðingu var henni lýst sem lítilli en heilbrigðri hertogaynju.
Ung hitti María Antonía tónskáldið Wolfgang Amadeus Mozart, þegar hann hélt tónleika fyrir fjölskyldu hennar. Þegar hann var spurður um hvað hann vildi að launum, á hinn ungi Mozart að hafa sagt „hönd dóttur þinnar“.
María giftist krónprinsi Frakklands
Systur Maríu voru snemma giftar háttsettum mönnum í Evrópu. Maria Christina, hertogaynja af Teschen giftist Alberti, prinsinum af Saxlandi. Maria Amila var gift prinsinum af Parma og Maria Carolina var gift Ferdinand IV, konungnum af Napólí. Árið 1748 var sáttmáli undirriitaður í Aix-la-Chapelle í þeirri von að binda mætti enda á rúmlega aldarlangt stríð á milli Austurríkis og Frakklands. Til að halda friðinn var því komið í kring að Loðvík Ágúst, sonarsonur og erfingi Loðvíks XV Frakklandskonungs, kvæntist einni af dætrum Mariu Theresu. Þar sem eldri systur hennar létust þegar bólusóttarfaraldur gekk yfir árið 1767 var María Antonía ein eftir sem möguleg brúður. Eftir langar samningaviðræður bað Loðvík XV um hönd Maríu til handa sonarsyni sínum árið 1769. Þegar ljóst var að María Antonía yrði gift ríkisarfa Frakklands komst móðir hennar að því að dóttir hennar var bæði léleg í þýsku og frönsku og kunni yfirleitt ekki mikið. Því voru kallaðir til kennarar til að kenna Maríu og var sérstaklega lögð áhersla á franska siði og tungu.
Þann 19 apríl 1770 var María gift Loðvík Ágústi í Ágústusarkirkju í Vín og var Ferdinand bróðir hennar staðgengill krónprinsins. Við brúðkaupið fékk María titilinn Marie Antoinette, krónprinsessa Frakklands. Tveimur dögum eftir brúðkaupið hélt María frá Vínarborg til Frakklands.
Hinn 7. maí var María Antoinette afhent Frakklandi með mikilli viðhöfn og átti afhending hennar að tákna að tengsl hennar við Austurríki og fjölskyldu hennar væru að fullu slitin. Var reist sérstök timburhöll á óbyggðu sandeyjunni Kehl í Rín, á milli Frakklands og Þýskalands, fyrir þennan hátíðlega viðburð. Vissu tvö herbergi hallarinnar að Þýskalandi og þangað átti María Antoinette að ganga sem hertogadóttir, en tvö vissu að Frakklandi og þaðan átti hún að ganga sem krónprinsessa Frakklands. Hirðsiðir kröfðust þess að hún skildi eftir allar eigur sínar og var hún því afklædd og færð í franskar flíkur. Hún þurfti að kveðja föruneyti sitt og þegar hún gekk inn í herbergið þar sem hið franska föruneyti hennar beið féll hún kjökrandi í fang hinnar nýju hirðdömu sinnar, de Noailles greifafrúar.
María hélt inn í Frakkland og fékk konunglegar móttökur í Strassborg þar sem bæjarbúar voru samankomnir til að fagna komu krónprinsessunnar. Þaðan hélt föruneyti hennar til Compiegne-skógarins en 14. maí var konungsfjölskyldan þangað komin til þess að taka á móti nýjasta fjölskyldumeðlimnum. Konungurinn Loðvík XV tók fyrstur á móti Maríu Antoinette og kynnti hana svo fyrir tilvonandi manni hennar, Loðvík Ágúst, sem var klunnalegur og áhugalaus og kyssti hana laust á kinnina eins og til hans var ætlast.
Annað og hið raunverulega brúðkaup var haldið í Versölum 16. maí. Hjónin voru gefin saman í bænahúsi Louis XV af erkibiskupnum í Reims. Rétt fyrir brúðkaupið voru Maríu gefin heil ósköp af skarti. Í safninu var meðal annars demantshálsfesti sem hafði tilheyrt Önnu af Austurríki og hlutir sem höfðu tilheyrt Maríu, drottningu Skota, og Katrínu af Medici. María fékk einnig persónulega gjöf frá Loðvíki XV. Aðeins aðalsmönnum var leyft að vera viðstaddir athöfnina en almúganum var leyft að taka þátt í hátíðarhöldunum sem á eftir fylgdu. Mikill mannfjöldi var samankominn til að upplifa flugeldasýninguna sem átti að verða sú skrautlegasta sem hafði sést við konungshirð. Er leið á daginn fór veðrið að versna og varð svo mikið steypiregn að mannfjöldinn þurfti að frá að hverfa og leita sér skjóls. Inni hélt þó brúðkaupsveislan áfram og höfðu sex þúsund aðalsmenn náð sér í aðgangsmiða til að fá að horfa á konungsfjölskylduna snæða brúðkaupsmálsverðinn. Að málsverðinum loknum var nýgiftu hjónunum fylgt til herbergis síns þar sem hirðin fylgdi þeim til sængur og erkibiskupinn af Reims blessaði rúm þeirra og skvetti yfir það vígðu vatni. Að því búnu voru María Antoinette og Loðvík Ágúst skilin eftir ein og meiningin var sú að þau myndu um nóttina innsigla hjónaband sitt.
Lífið sem krónprinsessa
María Antoinette nærðist á því að hafa fólk í kringum sig og átti marga vini og vinkonur. Hún hafði unun af því að dansa og leika og eyddi miklum peningum í fjárhættuspil. Hins vegar sinnti hún ekki skyldum sínum sem krónprinsessa, þar sem henni þótti það ekkert skemmtilegt og þegar hún varð drottning reyndi hún því að eyða sem mestum tíma í einkahúsi sínu, Petit Trianon, sem maður hennar hafði gefið henni. Þessi framkoma hennar gerði það að verkum að aðalsmenn og aðrir sem komu til hallarinnar urðu móðgaðir þar sem hún virti þá ekki viðlits og fóru þeir því að búa til sögur um hana. Fljótt varð hún alræmd sem svikakvendi sem gerði ekki annað en að tæla menn og konur, eyddi ríkispeningum og væri austurrískur njósnari. Þetta leiddi til mikilla óvinsælda hennar sem áttu aðeins eftir að aukast með árunum.
María Antoinette verður drottning
Hinn 10. maí 1774 lést Loðvík XV. Var þá Loðvík Ágúst krýndur Loðvík XVI, konungur Frakklands. Krýningin fór fram 11. júní og varð María Antoinette drottning Frakkalands. Þá var hjónaband þeirra enn óinnsiglað. Marie Terese hafði miklar áhyggjur og sendi Maríu Antoinette í sífellu bréf þar sem hún reyndi að ráðleggja dóttur sinni hvernig hún ætti að fá mann sinn til að elskast við sig. Öll hirðin vissi að hjónin höfðu aldrei átt holdlegt samneyti og yrði hjónaband ekki innsiglað gat það haft þær afleiðingar að því yrði rift. Mannorð þeirra beggja beið mikinn hnekki við þetta og fannst Maríu Antoinette erfitt að lifa við smánina. Talið er að getuleysi Loðvíks XVI hafi stafað af líkamlegum galla sem hægt var að laga með smávægilegri aðgerð. Lengi var reynt að fá hann til að fara í aðgerðina, en talið er að þegar bróðir Maríu Antoinette, Jósef II, kom í heimsókn árið 1777, hafi hann náð að tala Loðvík XVI til, svo að skömmu eftir heimsókn hans var hjónabandið loks innsiglað.
Móðurhlutverkið
thumb|left|Marie Antoinette ásamt eftirlifandi börnum sínum árið 1787. Ári seinna fréttist að drottningin væri loksins barnshafandi, eftir sjö ára hjónaband. Fæddist þeim hjónunum dóttir hinn 19. desember 1778 og var hún nefnd Marie Thérèse Charlotte. Drottningin eignaðist svo krónprinsinn Louis Joseph Xavier François 22. október 1781 og varð þá mikill fögnuður í Frakklandi enda erfðaprinsinn langþráði loksins fæddur. Mun konungurinn hafa sagt við Maríu Antoinette: „Frú, þér hafið uppfyllt óskir vorar og Frakklands, þér eruð móðir ríkisarfans.“ Þau eignuðust tvö börn til, Louis Charles, sem var kallaður Loðvík XVII eftir lát föður síns, fæddist 27. mars 1785. María Antoinette varð fljótt þunguð á ný og hafði miklar áhyggjur af að það gæti haft áhrif á heilsu fyrra barnsins. Yngsta dóttir þeirra, Sophie Hélène Beatrix, fæddist 9. júlí 1786, nokkrum vikum fyrir tímann. Hún lést skömmu fyrir fyrsta afmælisdaginn sinn. Stuttu eftir lát Sophie var Maríu Antoinette sagt að elsti sonur hennar væri með banvænan lungnasjúkdóm. Drengurinn var sífellt veikur þar til hann lést. Yngri sonur konungshjónanna, Louis Charles, varð þar með ríkisarfi.
Upphaf frönsku byltingarinnar
Franska ríkið skuldaði verulegar upphæðir, að mestum hluta vegna stríðsins í Norður-Ameríku en einnig vegna lélegrar skattheimtu. Loðvík XVI kallaði saman aðalsmannasamkunduna til að finna lausn á fjárhagsvanda ríkisins en þar sem aðalsmennirnir treystu sér ekki til að taka þær ákvarðanir sem þurfti kröfðust þeir þess að stéttaþingið yrði kallað saman. Það hafði síðast verið kallað saman 1614. Konungurinn samþykkti þetta og stéttaþingið kom saman 5. maí 1789. Illa gekk að samræma óskir allra og þegar ríkisarfinn Louis Joseph lést hinn 4. júní, aðeins sjö ára gamall, eftir löng veikindi, drógu konungshjónin sig í hlé syrgjandi enda hafði drengurinn verið mikið yndi foreldra sinna.
Hinn 14. júlí réðust Parísarbúar á Bastilluna til að verða sér úti um vopn og er sá atburður talinn vera dagurinn sem Frakkar „vöknuðu“. Bastilludagurinn varð síðar þjóðhátíðardagur Frakka. Árásin á Bastilluna er af mörgum talin hafa markað upphaf frönsku byltingarinnar, sem átti eftir að leiða til endaloka konungsveldisins eins og það þekktist þá.
Hinn 5. október lögðu konur í París af stað til Versala til að mótmæla skorti á brauði, í göngu sem gjarnan er kölluð brauðgangan eða kvennagangan til Versala. Orðrómur gekk um að konungsfjölskyldan væri að hamstra korn, og því héldu reiðar og æstar konur af stað í átt til Versala. Jafnt og þétt bættist í hópinn og ekki eingöngu konur. María Antoinette er sögð hafa sagt: „Gefum þeim kökur“ er hún heyrði af brauðgöngunni. Það mun þó vera tilbúningur og ekki hafa gerst í raun og veru.
Múgurinn réðst inn í höllina og krafðist þess að fá konungshjónin framseld. Það náðist að halda aftur af múginum en hann krafðist þess að konungurinn sýndi sig á svölum Versalahallar. Þegar hann hafði gert það var þess krafist að drottningin sýndi sig og þegar hún gerði það uppskar hún mikil fagnaðarlæti. Múgurinn var þó ekki sáttur og var þess krafist að konungsfjölskyldan færi til Parísar. Þegar Loðvíki XVI og María Antoinette varð ljóst að lýðnum yrði ekki aftrað ákváðu þau að fara með fólkinu til Parísar. Á leiðinni ríkti mikil sigurgleði meðal fólksins sem söng: „Við komum með þau, bakarann, bakararakonuna og litla bakaradrenginn. Nú sveltum við ekki lengur“. Þau fluttu í Tuileries-höllina þar sem þeim leið eins og föngum, enda voru þau sífellt grunuð um að hyggja á flótta og var því ekki leyft að fara ferða sinna að vild. Eftir misheppnuða flóttatilraun til Varennes 20.-21. júní 1791 fékkst staðfesting á að konungshjónin styddu ekki byltinguna og hinn 10. ágúst réðust Parísarbúar á Tuileries-höllina. Konungsfjölskyldan náði að forða sér í þinghúsið, en við það að missa höllina var talið að konungsveldið í Frakklandi væri endanlega fallið. Í þinghúsinu þurfti fjölskyldan að sitja undir löngum fundi þar sem ákveðið var hvað skyldi gert við þau, en að lokum var ákveðið að færa þau í Temple, þar sem þau yrðu höfð í haldi.
Endalokin nálgast
Loðvík XVI var sóttur til saka fyrir landráð 11. desember og lét lífið í fallöxinni hinn 21. janúar 1793, þá kallaður „Loðvík Kapet“. María Antoinette, sem fékk við dauða hans titilinn, „ekkjan Kapet“, fékk ekki neinar fréttir um örlög manns síns, en inn um gluggann heyrði hún fagnaðarlætin þegar hann hafði verið líflátinn. thumb|right|Mynd af aftöku Marie Antoinette þann 16. október 1793. Hér sést böðullinn Sanson sýna múgnum höfuð drottningarinnar. Sonur Maríu, ríkisarfinn Louis Charles, var tekinn frá henni hinn 3. júlí 1793 og settur í fóstur hjá skósmiðnum Símoni. María Antoinette ætlaði ekki að sleppa honum en þegar verðirnir hótuðu að drepa dóttur hennar, Marie Thérèse, ákvað hún að berjast ekki á móti. Sonur hennar, sem var nefndur Loðvík XVII af konungsinnum eftir dauða föður hans, lést í Temple árið 1795 og var grafinn í fjöldagröf en sumir héldu því fram að honum hefði verið smyglað úr landi. Seinna áttu eftir að koma fram menn sem þóttust vera Loðvík XVII.
Hinn 1. ágúst 1793 var María send í Conciergerie-fangelsið en það var þekkt sem endastöðin áður en fólk var leitt á höggstokkinn. María Antoinette fékk ósanngjörn réttarhöld eins og svo margir aðrir sem voru dæmdir af byltingardómstólnum og flestar þær sakir sem hún var dæmd fyrir voru ósannar. Þar á meðal átti hún að hafa kennt syni sínum, Louis Charles, sjálfsfróun og látið hann sofa á milli sín og mágkonu sinnar, Elísabetar prinsessu. Prinsinn bar sjálfur vitni gegn móður sinni. Hún var einnig sögð hafa sent miklar fjárhæðir til bróður síns í Austurríki og skipulagt kynsvall í Versölum.
María Antoinette var sek um að reyna að flýja land og hún reyndi að skipuleggja flótta þegar hún var í haldi. Af þeim sökum þótti ekki öruggt að þyrma henni.
María Antoinette var send á höggstokkinn 16. október 1793 og lögð í ómerkta gröf. Lík hennar fannst þó, líklega af því að kalki var stráð yfir konungsfólk, og var hún grafin í St. Denis dómkirkjunni árið 1815.
Siglufjörður
thumb|Siglufjarðarkaupstaður (til 2006), áður Hvanneyrarhreppur / Sigluneshreppur. thumb|Siglufjörður. thumb thumb|Siglufjörður um 1900. Siglufjörður er bær sem stendur við samnefndan fjörð á mið-Norðurlandi nyrst á Tröllaskaga. Siglufjörður var áður sjálfstætt bæjarfélag en er nú ásamt Ólafsfirði hluti af sveitarfélaginu Fjallabyggð. Íbúar eru um 1200.
Heinrich Brüning
Heinrich Aloysius Maria Elisabeth Brüning (26. nóvember 1885 – 30. mars 1970) var þýskur stjórnmálamaður og fræðimaður úr Miðflokknum sem var kanslari Þýskalands á tíma Weimar-lýðveldisins frá 1930 til 1932.
Brüning var stjórnmálafræðingur sem hafði hlotið doktorsgráðu fyrir ritgerð um afleiðingar þess að þjóðnýta breska járnbrautakerfið. Hann hóf þátttöku í stjórnmálum á þriðja áratuginum og var kjörinn á þýska ríkisþingið árið 1924. Stuttu eftir að Brüning tók við embætti kanslara þann 30. mars 1930 skall kreppan mikla á Þýskalandi. Brüning brást við með því að herða á þýsku lánstrausti og snúa við öllum launahækkunum. Þetta gerði Brüning mjög óvinsælan og svo fór að hann glataði stuðningi ríkisþingsins. Til þess að halda völdum stofnaði Brüning svokallaða „forsetastjórn“ og réð með neyðartilskipunum Pauls von Hindenburg forseta Þýskalands. Brüning lýsti yfir afsögn sinni og ríkisstjórnar sinnar þann 30. maí 1932 eftir að áætlanir hans um að koma á endurskiptingu landeigna til atvinnulausra verkamanna hafði skapað ríg milli hans og prússneskra landeigenda. Hindenburg (sem sjálfur var prússneskur aðalsmaður) neitaði að halda áfram að undirrita tilskipanir fyrir Brüning og því gat Brüning ekki lengur stjórnað landinu.
Siglufjörður
Saga og staðhættir
thumb|right|Torgið á Siglufirði. Hinn forni Sigluneshreppur náði yfir bæði Siglufjörð og Héðinsfjörð og samsvaraði landnámi Þormóðs ramma. Var hann kenndur við bæinn Siglunes, sem framan af var höfuðból sveitarinnar og síðar kirkjustaður og mikil verstöð. Árið 1614 var ný kirkja reist á Hvanneyri við Siglufjörð, en nafnið Hvanneyrarhreppur mun ekki hafa verið tekið upp fyrr en á 18. öld. Verslun hófst í hreppnum 1788 og Siglufjörður varð að löggiltum verslunarstað árið 1818. Þá var 161 íbúi í hreppnum, þar af 8 í kaupstaðnum. Einni öld síðar, árið 1918, fékk Hvanneyrarhreppur kaupstaðarréttindi og hét eftir það Siglufjarðarkaupstaður.
Heinrich Brüning
Brüning óttaðist að vera handtekinn eftir að nasistar komust til valda í Þýskalandi og flúði landið því árið 1934. Eftir stutta dvöl í Sviss og Bretlandi settist hann að í Bandaríkjunum. Þar bjó hann við fátæklegar aðstæður fyrstu árin en varð síðan kennari við Harvard-háskóla árið 1937 og gerðist prófessor þar frá 1939 til 1952. Hann varaði Bandaríkjamenn við því að Hitler hygðist fara í stríð og varaði þá síðar einnig við útþenslustefnu Sovétmanna. Brüning sneri aftur til Þýskalands árið 1951 og gerðist kennari í stjórnmálafræði við Háskólann í Köln en sneri aftur til Bandaríkjanna árið 1955 og settist í helgan stein í Vermont. Hann gekk í bandarísku Lista- og vísindaakademíuna árið 1938.
Siglufjörður
Saga og staðhættir
Fjörðurinn er lítill og þröngur, umlukinn háum og bröttum fjöllum. Þar er mjög góð höfn frá náttúrunnar hendi en undirlendi lítið, nema inn af botni fjarðarins og á Hvanneyrinni vestan hans, og þrengdist því fljótt að byggðinni þegar fólki fjölgaði. Snjóflóðahætta er víða mikil í firðinum og 12. apríl 1919 fórust 9 manns í snjóflóði í ofurlitlu þorpi sem þá var risið austan fjarðarins og um sama leyti 7 í Engidal, sem er vestan Siglufjarðar en í Hvanneyrarhreppi, og 2 í Héðinsfirði, auk þess sem mörg mannvirki eyðilögðust, þar á meðal fyrsta stóra fiskimjölsverksmiðja á Íslandi. Alls fórust því 18 manns í hreppnum í þessari snjóflóðahrinu.
Heinrich Brüning
Brüning er mjög umdeildur meðal Þjóðverja og deilt er um hvort hann hafi verið „síðasti verndari Weimar-lýðveldisins“, „útfararstjóri lýðveldisins“ eða hvort tveggja. Jafnframt er deilt um hvort hann hefði getað staðið sig betur í að leysa úr efnahagskreppunni og út pólitíska óstöðugleikanum sem ríkti í Þýskalandi á þessum tíma. Brüning ætlaði sér að vernda stjórnarfar lýðveldisins en stefnumál hans og beiting neyðarlaga til að koma þeim í gegn grófu mjög undan lýðveldinu á kanslaratíð hans.
Siglufjörður
Síldarárin
Í bænum bjuggu 1219 manns árið 2015, sem er mikil fækkun frá blómaskeiði bæjarins á fjórða og fimmta áratugnum. Árið 1950 bjuggu 3100 manns á Siglufirði og var það þá fimmti stærsti kaupstaður landsins, auk þess sem fjöldi aðkomumanna kom þangað til vinnu um stundarsakir og í brælum þegar ekki gaf til veiða lágu tugir eða jafnvel hundruð skipa á firðinum. Þetta blómaskeið Siglufjarðar var afleiðing mikilla síldveiða fyrir Norðurlandi sem hófust árið 1903. Það voru Norðmenn sem hófu veiðarnar en fljótlega fóru Íslendingar sjálfir að veiða síldina og þá varð Siglufjörður helsti síldarbærinn vegna góðrar hafnaraðstöðu og nálægðar við miðin. Þar voru nokkrar síldarbræðslur, þar á meðal sú stærsta á landinu, og yfir 20 söltunarstöðvar þegar best lét. thumb|left
Á síldarárunum, eins og þau urðu síðar kölluð, var mikið um að vera á Siglufirði og oft mikið um farandverkafólk sem vann í törnum og fékk vel greitt fyrir miðað við það sem annars staðar fékkst, sem varð til þess að Siglufjörður var stundum kallaður Klondike Íslands. Sum árin var verðmæti síldarútflutnings frá Siglufirði yfir 20% af öllum útflutningi Íslendinga. Siglfirðingar minnast þessa tímabils enn í dag, því í bænum er starfandi Síldarminjasafn og árlega er haldin „Síldarævintýrið á Sigló“ um verslunarmannahelgi. Áður en síldin kom til sögunnar hafði Siglufjörður einkum verið þekktur fyrir hákarlaveiðar en þar var mikil hákarlaútgerð.
Hnignun og sameining
Halla fór undan fæti á sjötta áratugnum, þegar síldin brást mörg ár í röð og íbúum fækkaði. Afli jókst aftur en árið 1964 hvarf síldin af norðlenskum miðum og 1968 alveg af Íslandsmiðum. Allöflug togaraútgerð hófst frá Siglufirði upp úr 1970, auk þess sem loðnubræðsla var stunduð í gömlu síldarbræðslunni og seinna kom rækjuvinnsla til sögunnar. Þó hefur íbúum fækkað jafnt og þétt en heldur hefur hægt á fækkuninni á síðustu árum.
Í janúar 2006 samþykktu Siglfirðingar og Ólafsfirðingar í kosningum að sameina bæjarfélögin tvö. Sameiningin gekk í gildi 11. júní 2006 að afloknum sveitarstjórnarkosningum 27. maí. Í kosningu um nafn á sameinað sveitarfélag varð tillagan „Fjallabyggð“ ofan á.
Samgöngur
Samgöngur við Siglufjörð voru lengst af mjög erfiðar; gönguleiðir lágu fyrr á öldum um háa og torfæra fjallvegi til Fljóta og Héðinsfjarðar en lengst af voru nær allir flutningar til Siglufjarðar á sjó. Árið 1946 var lagður um 15 km langur bílvegur yfir Siglufjarðarskarð sem er í 630 m hæð yfir sjávarmáli og var aðeins opið örfáa mánuði á ári en þótti þó mikil samgöngubót. Enn meira munaði þó um jarðgöngin Strákagöng, sem voru grafin í gegnum fjallið Stráka vestan Siglufjarðar og voru opnuð 1967. Þau opnuðu Siglfirðingum greiða leið yfir í Skagafjörð. Árið 2010 voru síðan Héðinsfjarðargöng opnuð en þau tengja saman Siglufjörð og Ólafsfjörð með viðkomu í Héðinsfirði og er vegalengdin á milli þéttbýlisstaðanna aðeins 15 km.
Menning
Einn þekktasti íbúi Siglufjarðar á fyrri tíð var séra Bjarni Þorsteinsson, sem varð sóknarprestur Siglufjarðar 1888 og gegndi því embætti í hálfa öld. Hann lét til sín taka í mörgum framfaramálum en er þó þekktastur fyrir tónverk sín og söfnun íslenskra þjóðlaga, en óhætt er að segja að hann hafi bjargað mörgum þeirra frá glötun. Nú er Þjóðlagasetur sr. Bjarna Þorsteinssonar rekið á Siglufirði og var það vígt árið 2006 í tilefni af aldarafmæli útkomu þjóðlagasafns Bjarna. Einnig er árlega haldin þjóðlagahátíð á Siglufirði. Síldarminjasafnið á Siglufirði er eitt virtasta safn landsins og það eina sem hlotið hefur evrópsku safnaverðlaunin. Ljóðasetur Íslands tók til starfa á Siglufirði árið 2011. Frú Vigdís Finnbogadóttir, fyrrverandi forseti Íslands, vígði setrið við hátíðlega athöfn þann 8. júlí það ár. Á setrinu er leitast við að kynna gestum íslenskan kveðskap á fjölbreyttan og lifandi hátt. Ljóðahátíðin Glóð hefur verið haldin árlega á Siglufirði frá árinu 2007 og mörg af þekktustu ljóðskáldum landsins hafa komið þar fram auk heimamanna. Það eru Ungmennafélagið Glói og Félag um Ljóðasetur Íslands sem standa að hátíðinni. Alþóðlega samvinnuverkefnið REITIR hefur einnig verið haldið árlega á Siglufirði síðan 2012.
Mary Kingsley
Mary Henrietta Kingsley (13. október 1862 – 3. júní 1900) var enskur mannfræðingur, rithöfundur og landkönnuður. Ferðir hennar um Vestur-Afríku og skrif hennar um þær höfðu áhrif á hugmyndir Evrópubúa um menningu Afríku og mótun breskrar heimsvaldastefnu.
Fjölskylda og menntun
Kingsley fæddist í London 13. október 1862. Hún var dóttir og elsta barn læknisins, ferðamannsins og rithöfundarins George Kingsley og Mary Bailey. Hún kom úr fjölskyldu rithöfunda, þar sem hún var líka frænka skáldsagnahöfundanna Charles Kingsley og Henry Kingsley. Fjölskyldan flutti til Highgate innan við ári eftir fæðingu hennar, sem var sama heimili og bróðir hennar Charles George R. („Charley“) Kingsley fæddist í árið 1866. Árið 1881 bjuggu þau í Southwood House, í Bexley í Kent.
Kingsley hlaut litla formlega skólagöngu samanborið við bróður sinn, fyrir utan þýskukennslu á unga aldri. Á þeim tíma var menntun ekki talin nauðsynleg stúlku af hennar stigum. Hún hafði hins vegar aðgang að stóru bókasafni föður síns og elskaði að heyra sögur hans um framandi lönd. Hún hafði ekki gaman af skáldsögum sem þóttu heppilegri fyrir ungar konur þess tíma, eins og bókum eftir Jane Austen eða Charlotte Brontë, heldur valdi bækur um vísindi og endurminningar landkönnuða. Árið 1886 komst bróðir hennar Charley inn í lögfræði við Christ's College í Cambridge; það gerði Mary kleift að kynnast fræðimönnum og eignast þar vini.
Fátt bendir til þess að Kingsley hafi verið alin upp við kristni. Hún lýsti sjálf trú sinni þannig, „dregið saman með eigin orðum [...]„fullkominni trú á guð““ og tók meira að segja sterklega undir það sem var kallað „afrísk trúarbrögð“. Hún var þekkt fyrir að gagnrýna kristniboða og störf þeirra fyrir að útrýma afrískri menningu án þess að það fæli í sér neinn ávinning.
Í manntalinu frá 1891 í Englandi eru móðir Mary og tvö börn hennar búsett á Mortimer Road 7 í Cambridge, þar sem Charles er skráður sem BA-nemi í lögfræði og Mary sem læknanemi. Á efri árum veiktist móðir þeirra og Mary var ætlað að hjúkra henni. Hún gat ekki farið frá móður sinni sem dró úr möguleikum hennar til ferðalaga. Fljótlega var faðir hennar einnig rúmliggjandi með gigtarsótt eftir ferðalag. Kingsley læknir lést í febrúar 1892 og frú Kingsley fylgdi á eftir nokkrum mánuðum síðar í apríl sama ár. Mary Kingsley var nú laus undan ábyrgð sinni á fjölskyldunni og átti 8.600 punda arf sem skiptist jafnt með henni og bróður hennar. Hún gat nú ferðast eins og hana hafði alltaf dreymt um. Mary ákvað að heimsækja Afríku, að sagt var til að klára að safna efni fyrir bók um afríska menningu sem faðir hennar hafði byrjað á.
Ævintýri í Afríku
Eftir fyrstu heimsókn sína til Kanaríeyja ákvað Kingsley að ferðast til vesturstrandar Afríku. Oftast voru þær konur sem ekki voru frá Afríku sem fóru í (oft hættulegar) ferðir þangað, eiginkonur trúboða, embættismanna eða landkönnuða. Landkönnun og ævintýri voru ekki álitin viðeigandi fyrir enskar konur. Þetta var þó að breytast vegna verka frægra landkönnuða eins og Isabellu Bird og Marianne North. Afrískar konur undruðust að kona á aldur við Kingsley væri á ferðalagi án karlmanns og hún var oft spurð hvers vegna eiginmaður hennar fylgdi henni ekki.
Kingsley lenti í Síerra Leóne 17. ágúst 1893 og ferðaðist þaðan til Lúanda í Angóla. Hún bjó hjá heimafólki sem kenndi henni að lifa af í óbyggðum og ráðlagði henni. Oft fór hún ein á hættuleg svæði. Menntun hennar sem hjúkrunarfræðingur á Kaiserswerther Diakonie hafði búið hana undir lítilsháttar meiðsli og frumskógarsjúkdóma sem hún átti eftir að lenda í. Kingsley sneri aftur til Englands í desember 1893.
Þegar hún kom aftur tryggði Kingsley sér stuðning og aðstoð frá Albert Günther, sem var frægur dýrafræðingur við British Museum, auk útgáfusamnings við George Macmillan, því hún hugðist gefa út frásagnir af ferðum sínum.
Hún sneri aftur til Afríku 23. desember 1894 með meira fjármagn og vistir frá Englandi, og aukið sjálfstraust. Hana langaði að rannsaka „mannætur“ og hefðbundin trúarbrögð í kringum það sem almennt var nefnt „skurðgoðadýrkun“ á Viktoríutímanum. Í apríl kynntist hún skoska trúboðanum Mary Slessor, annarri evrópskri konu sem bjó meðal innfæddra Afríkubúa með lítinn félagsskap og engan eiginmann. Það var á fundi þeirra Slessor sem Kingsley kynntist tvíburamorðum, sið sem Slessor var staðráðin í að uppræta. Innfæddir töldu að annar tvíburanna væri afkvæmi djöfulsins sem hefði leynilega haft mök við móðurina, og þar sem ómögulegt var að greina hvort barnið væri saklaust, þá voru þau bæði drepin og móðirin oft drepin líka fyrir að leyfa djöflinum að barna sig. Kingsley kom til húss Slessors skömmu eftir að hún hafði tekið við nýbakaðri tvíburamóður ásamt eftirlifandi barni hennar.
Aftur til Englands
Þegar hún kom heim í nóvember 1895 tóku blaðamenn á móti Kingsley og vildu ólmir taka viðtöl við hana. Fréttirnar sem birtust um ferðalag hennar ollu henni hins vegar vonbrigðum þar sem blöðin lýstu henni sem „hinni nýju konu“, ímynd sem hún gekkst ekki við. Kingsley hafnaði tengingu við feminískar hreyfingar og hélt því fram að kosningaréttur kvenna væri „minniháttar spurning; meðan stór hluti karla væri án kosningaréttar gætu konur beðið“. Þessi skortur á tengingu við kvenréttindahreyfingar má rekja til margra þátta, meðal annars viðleitni hennar til að tryggja að starfi hennar væri vel tekið. Sumir halda því raunar fram að þetta gæti verið bein vísun í trú hennar á mikilvægi þess að tryggja breskum kaupmönnum réttindi í Vestur-Afríku.