cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elbridge Gerry
„Gerrymandering“
Bandaríska hugtakið yfir kjördæmahagræðingu, gerrymandering, er dregið af nafni Elbridge Gerry. Orðið er samsuða af orðinu Salamander og nafninu Gerry. Orðið kom fyrst fram í dagblaðinu Boston Gazette þann 26. mars árið 1812 en í kjölfarið á lagabreytingu er varðaði kjördæmaskipan í Massachusettsfylki þótti breytingin einkum henta flokki sitjandi ríkisstjóra, Elbridge Gerry. Auk þess þótti eitt kjördæmið líkjast salamöndru og nýttu andstæðingar Gerry's það til að hæða ríkisstjórann og til þess að draga réttmæti breytinganna í efa í huga kjósenda. Gagnrýnin hlaut byr undir báða vængi því í kjölfarið á þessum kosningum hélt flokkur Gerry sæti sínu í öldungadeild alríkisstjórnar Bandaríkjanna þrátt fyrir tap flokksins á Massachusetts-þingi jafnt og ríkisstjórasæti Elbridge Gerry.
Dexoris
Dexoris er íslenskur tölvuleikjaframleiðandi sem framleiðir leiki fyrir iPhone. Fyrirtækið hefur framleitt tvo leiki, Peter und Vlad og Audio Puzzle fyrir iPhone.
Audio Puzzle var tilnefndur sem besti tónlistarleikur ársins 2009 fyrir iPhone af vefsíðunni 148Apps. Tilkynnt var um sigurvegara á Macworld sýningunni 11. febrúar 2010 og lenti leikurinn í öðru sæti.
Í apríl 2010 setti Dexoris á laggirnar tónlistarsíðuna AudioPuzzle.com þar sem hægt er að finna upplýsingar um hljómsveitir og tónlistarmenn. Þar má meðal annars finna æviágrip, útgáfusögu, vinsælustu lög, spila lög frá YouTube, búa til spilunarlista (e. playlist), fylgjast með nýjasta tvíti frá twitter og fundið áþekka tónlistarmenn og tónlist. Einnig er boðið upp á að deila upplýsingunum á helstu félagsnetum (e. social networks), svo sem eins og Facebook, Twitter, MySpace og Digg.
Héraðið
Héraðið er íslensk kvikmynd frá árinu 2019 í leikstjórn Gríms Hákonarsonar.
Søstrene Grene
Søstrene Grene („Grene systurnar“) er danskt smásölufyrirtæki sem var stofnað í Árósum árið 1973 af hjónunum Inger Grene og Knud Cresten Vaupell Olsen. Höfuðstöðvarnar eru enn í dag staðsettar í Árósum.
Í dag er Mikkel Grene, sonur stofnendanna, forstjóri fyrirtækisins. Bróðir hans Cresten Grene er listrænn stjórnandi fyrirtækins
Søstrene Grene verslanir eru eins og völundarhús og þar er ávallt spiluð klassísk tónlist. Í búðunum er að finna skandinavíska hönnun, húsbúnað, eldhúsvörur, gjafir, ritföng og fleira.
„Systurnar“ sem nafnið vísar til eru ekki raunverulegar. Þær má finna á skiltum í versluninni.
Verslanir
Fyrsta verslunin opnaði í Árósum árið 1973. Næstu verslanir opnuðu í Álaborg og Herning árið 1989 og þar eftir opnuðu fleiri búðir í Danmörku. Árið 2005 opnaði fyrsta verslunin utan Danmerkur á Íslandi. Árið 2006 opnuðu verslanir í Noregi og Svíþjóð. Ár9ð 2015 opnuðu 20 nýjar verslanir í Danmörku. Í dag eru Søstrene Grene verslanir í 15 löndum: Danmörku, Noregi, Svíþjóð, Íslandi, Japan, Englandi, Írlandi, Norður-Írlandi, Hollandi, Spáni, Frakklandi, Færeyjum, Þýskalandi, Sviss og í Austurríki.
Strákarnir okkar
Strákarnir okkar er íslensk kvikmynd eftir Róbert I. Douglas. Hún fjallar um fótboltamann sem hefur hlotið mikla frægð á Íslandi fyrir hæfileika sína, en er rekinn úr liðinu þegar hann viðurkennir að vera hommi. Meðal leikara eru Björn Hlynur Haraldsson, Lilja Nótt Þórarinsdóttir, Arnmundur Ernst Björnsson, Helgi Björnsson, Sigurður Skúlason og Þorsteinn Bachmann.
OpenCourseWare
OCW - Opencourseware er verkefni á vegum MIT tækniháskólans, sem er einkarekinn háskóli í Cambridge í Massachusetts í Bandaríkjunum. Þar er almenningi boðið upp á að sækja heilu fyrirlestrana og námskeiðin á internetinu. OCW er netlæg útgáfa af námi sem er opin almenningi. Námsefnið er frítt og þurfa notendur ekki að skrá sig sérstaklega á hvert námskeið auk þess sem hægt er að taka námskeiðin og fyrirlestrana hvenær sem er. Hinsvegar fást engar prófgráður eða skírteini fyrir þáttöku í MIT OCW. Boðið er upp á nánast allar námsgreinar sem kenndar eru í MIT á 11 mismunandi sviðum með yfir 110 námsgreinum. Þáttakendur í MIT OCW heimsækja kerfið í um tvær milljónir skipta í hverjum mánuði og kemur 56% prósent þessara heimsókna frá öðrum löndum en Bandaríkjunum. Árið 2016 voru heimsóknir tæplega 226 milljónir.
Árið 1999 hófu starfsmenn MIT að skoða hvernig hægt væri að nýta internetið til að miðla þekkingu og fróðleik til nemenda. Ári síðar komu þeir niðrá OCW og í apríl 2001 var það kynnt í New York Times og opnað fyrir almenningi. Árið 2002 var búið að opna 50 námskeið, ári seinna voru þau orðin 500 og í árslok 2016 voru þau tæplega 2.400, þar af var búið að þýða rúmlega 1.000 á um 10 önnur tungumál. Meðal tungumála sem OCW hefur verið þýtt á eru spænska, portúgalska, kínverska, franska, þýska, víetnamska, úkraínska, tyrkneska, persneska og kóreska.
MIT OCW inniheldur mjög breiða línu af efni, allt frá því að vera takmarkaðir listar af lesefni og prófum yfir í söfn af fyrirlestrarupptökum, gagnvirku námsefni og ókeypis kennslubókum. Rannsóknir MIT sýna að bæði kennarar og almennir námsmenn nota vefinn til að auka við þekkingu sína og bæta frammistöðu sína í námi eða kennslu.
thumb|Lögmál Newton útskýrt í OCW
YogaLundur
YogaLundur er jógastúdíó sem starfrækt er í Lundahverfi á Akureyri. Þar er öll helsta aðstaða til jógaiðkunar og skipuleg dagskrá.
Keðjulisti
Tengdur listi eða keðjulisti er, í tölvunarfræði, gagnagrind sem einkennist af því að hver hnútur í listanum hefur gildi, og bendi á annan hnút.
Línulega tengdir listar
Línulega tengdur listi er almennt heiti á lista þar sem eru bæði fyrsti hnútur og aftasti hnútur; bæði eintengdir og tvítengdir listar eru línulega tengdir. Aftasti hnúturinn bendir ekki á neitt, og er því núllbendir og sömuleiðis er enginn hnútur "á undan" fyrsta hnút.
Eintengdir listar
250px|thumb|Eintengdur listi. Eintengdir listar, eða einfaldlega tengdir listar eru listar, þar sem hver hnútur hefur einungis einn bendi sem bendir á næsta hnút á eftir. Þetta eru algengustu og einföldustu tengdu listarnir.
Tvítengdir listar
250px|thumb|Tvítengdur listi. Tvítengdir listar hafa tvo benda og bendir annar á næsta hnút á eftir og hinn bendir á næsta hnút á undan. Þannig má fara í báðar áttir eftir listanum.
Hringtengdur listi
250px|thumb|Hringtengdur listi. Hringtengdur listi er listi þar sem allir hnútarnir í listanum tengjast í hring. Hann getur verið tvítengdur eða eintengdur. Enginn hnútur í slíkum lista hefur núllbendi og allir hnútar búa yfir þeim eiginleika að til sé annar hnútur sem bendir á hann. Breyta má línulega tengdum lista í hringtengdan lista með því að tengja saman fyrsta og aftasta hnútinn.
Umfjöllun og tilbrigði við ofangreindar grunngerðir
Í eintengdum lista eru hefðbundið einn bendir á hlekk (en fram/aftur bendapar fyrir tvítengda lista). En hvert gildi þarf ekki endilega sér hlekk. Þessi aukaminnisnotkun sem listar kalla á (umfram fylki) fyrir hvert gildi er hægt að minnka að vild, með því hafa bendi (eða par) fyrir ákveðinn fjölda gilda en ekki hvert gildi (í raun lista af fylkum gilda í stað lista stakra). Því fleiri gildi í hlekk því færri hlekkir og meiri minnisparnaður fyrir bendana. Þetta eru s.k. kvik fylki (e. dynamically allocated array), ATH ekki kvik frátekin fylki (e. dynamically allocated array). (Líka er einfaldlega hægt að sleppa bendum alveg og nota hefðbundin fylki ef minniskostnaður væri eina málið.) Kvik fylki hafa flesta kosti almennra fylka og lítið af göllum þeirra (en uppbyggingu og forritskóða bæði lista og fylkja). Þ.e. hægt er að bæta við gildum (hvar og hvernig fer eftir nákvæmri útfærslu) án hefðbundinna takmarkanna fylkja. Kostir fylkja eru t.d. hraðasti aðgangur að hvaða staki sem er (og breyting staka en ekki eyðing eða viðbót t.d. milli tveggja sem er kostur lista), og vegna skyndiminnis, að næsta gildis á undan (eða eftir). Kvik fylki nálgast hraða í uppflettingu án sumra galla þeirra. Listar hafa hins vegnar almennt hægastan aðgang að gildum (nema fínan fyrir fyrsta) og næstu gildi sem bendar vísa á því skyndimynni virka best þegar gildi eru samliggjandi í minni (og síst fyrir hefðbundna lista (atriði sem er undanskilið í hefðbundinni flækjustigsgreiningu sem tölvunarfræði hefur notað til að áætla "hraða" algóritma/gagnagrinda). Í raun er aðgangur að fyrra gildi flókinn/hægur nema um tvítengdan lista er að ræða - en þá álíka hraður og í eintengdum.
Alls konar fleiri afbrigði af listum eru til og jafnvel er hægt að blanda þeim saman. T.d. er til almennt trikk fyrir alla tvítengda lista til að komast af með pláss eins bendis fyrir hvert framm/aftur par benda með því að geyma þá XOR-aða saman. Það trikk er ekki ráðlagt í þeim forritunarmálum, eins og C/C++, sem leyfa það en ekki hafa almennt ruslasöfnun í þeim tilvikum að henni er bætti við því hún ræður almennt ekki við það. Eins fylgja aðrir gallar eins og með allar fljóknari aðgerðir.
Bridge Over Troubled Water
Bridge Over Troubled Water er fimmta og síðasta stúdíóplata bandaríska dúettsins Simon & Garfunkel. Hún kom út 26. janúar 1970 hjá Columbia Records. Framleiðandi plötunnar var Roy Halee en Paul Simon samdi öll lög plötunnar nema eitt meðan Art Garfunkel lék í kvikmyndinni Catch-22. Eftir að tökum á kvikmyndinni lauk tóku þeir saman upp 14 lög en 11 af þeim enduðu á plötunni.
Platan náði inn á metsölulista í 11 löndum og á topp listans í 10 löndum. Hún var mest selda plata ársins árin 1970, 1971 og 1972 og var á þeim tíma talin mest selda hljómplata allra tíma. Platan fékk tvö Grammýverðlaun og titillagið fjögur að auki. Þrátt fyrir þessa velgengni ákváðu Simon og Garfunkel að hætta samstarfi sínu. Art Garfunkel sneri sér alfarið að kvikmyndaleik og Paul Simon hóf sólóferil sinn.
On the Rocks Productions
On the Rocks Productions er íslenskur tölvuleikjaframleiðandi sem framleiðir leiki fyrir IPhone.
Hitaveita Suðurnesja
Hitaveita Suðurnesja var hlutafélag í eigu sex sveitarfélaga á Suðurnesjum, auk Geysis Green Energy og Orkuveitu Reykjavíkur. Stærsti hluthafinn er Reykjanesbær. Fyrirtækið var stofnað um nýtingu jarðhita á Suðurnesjum árið 1974, en áður höfðu sveitarfélögin í tvo áratugi rannsakað möguleika jarðhita á svæðinu. Hitaveitan rekur nú tvær jarðvarmavirkjanir: Svartsengisvirkjun og Reykjanesvirkjun.
Helsta verkefni hitaveitunnar var frá upphafi smíði orkuvers við Svartsengi þar sem vatnið sem upp kemur er salt og því ekki hægt að nýta beint eins og þá var gert í Reykjavík heldur verður að notast við varmaskipti. Fyrsta varmaskiptastöðin var tekin í notkun 1976 og var heitu vatni þaðan hleypt á hús í Grindavík 6. nóvember 1976.
Í maí 2008 voru samþykkt á Alþingi lög nr. 58/2008, um breytingu á nokkrum lögum á auðlinda- og orkusviði. Samkvæmt lögunum bar Hitaveitu Suðurnesja hf. að aðskilja formlega í sérstökum félögum einkaleyfisstarfsemi og samkeppnisstarfsemi. Hitaveitu Suðurnesja hf var skipt upp í tvö sjálfstæð fyrirtæki, HS Veitur hf sem annast dreifingu á rafmagni, hitaveitu og ferskvatni og HS Orka hf annast orkuframleiðslu og raforkusölu. Lögformlegur aðskilnaður HS Orku hf. og HS Veitna hf. miðast við 1. júlí 2008.
Kalevala
thumb|220px|Kalevala, fyrst útgáfan (1835).
Kalevala er 19. aldar finnskt söguljóð með goðsagnablæ sem textafræðingurinn Elias Lönnrot safnaði saman úr munni kvæðamanna með þrotlausum ferðum sínum um núverandi Finnland og útjaðra landsins. Kalevala er talið vera þjóðargersemi Finna og er eitt af langmikilvægustu bókmenntaverkum á finnskri tungu. Fyrsta útgáfan af Kalevala, sem nefnist Gamla Kalevala, kom út 28. febrúar árið 1835. Sú útgáfa sem þekktust er nútildags kom út árið 1849 og er 22.795 ljóðlínur sem skipt er í 50 kviður (finnska: runot). Kalevala mætti þýða sem Land Kaleva eða Hetjulandið.
Íslenska þýðingin
Karl Ísfeld þýddi Kalevala á íslensku, og kom fyrri hlutinn út árið 1957 og sá síðari 1962 eftir að Karl dó. Karl vann að síðari hlutanum helsjúkur og lauk ekki síðustu 7 blaðsíðunum. Þær kláraði Sigríður Einars frá Munaðarnesi.
Í íslensku þýðinguna vantar þrettán kviður (37-49), auk þess sem Karl skar frá ýmsar endurtekningar. Eins og verkið liggur fyrir í íslenskum búningi vantar í það rílflega þriðjung útgáfunnar frá árinu 1849 en það er hin viðurkennda heildarútgáfa Kalevala-bálksins. Við útgáfu verksins luku þó margir upp lofsorðum um þýðinguna og hljómfegurð hennar á íslensku. Sigurður A. Magnússon rithöfundur segir í eftirmála íslensku útgáfunnar:
Heiðadúnurt
Heiðadúnurt (fræðiheiti: Epilobium hornemannii) er plöntutegund af eyrarrósarætt. Fjalladúnurt vex á Íslandi vex aðallega í rökum jarðvegi til fjalla.
Heiðadúnurt líkist lindadúnurt (E. alsinifolium) og ljósadúnurt (E. lactiflorum). Hún er með minni blóm og jarðrenglur en lindadúnurt og með dekkri blómlit en ljósadúnurt.
Samband við aðrar tegundir
Nokkrar tegundir sjúkdómsvaldandi sveppa hafa fundist á heiðadúnurt. Dúnurtapússryð (Puccinia epilobii) er algengur pússryðsveppur um allt land og vex á heiðadúnurt ásamt nokkrum öðrum dúnurtum. Einnig hefur Pucciniastrum epilobii fundist á heiðadúnurt á víða á landinu.
Deep Purple
thumbnail|Deep Purple árið 1971 thumbnail|Deep Purple árið 2004. thumbnail|Roger Glover (t.v.) og Steve Morse (t.h.) á Spáni árið 2013. Deep Purple er ensk rokkhljómsveit. Purple ásamt Black Sabbath og Led Zeppelin hafa haft mikil áhrif á þungarokk. Meðal þekktustu laga þeirra eru Smoke on the water og Child in time.
Sveitin var stofnuð árið 1968 í Hertford. Liðskipan sveitarinnar hefur tekið ýmsum breytingum í gegnum árin. Þekktasta og vinsælasta liðskipanin var frá 1969 til 1973 með Ian Gillan (söngur), Jon Lord (hljómborð/orgel), Roger Glover (bassi), Ian Paice (trommur) og Ritchie Blackmore (gítar). Þessi liðskipan kom aftur saman 1984-1989 og 1992-1993. Árin 1976–1984 tók Purple hlé. Fyrrum meðlimir sveitarinnar stofnuðu þá aðrar hljómsveitir: Ritchie Blackmore stofnaði Rainbow, David Coverdale stofnaði Whitesnake og Ian Gillan stofnaði Ian Gillan Band. Gítarleikarinn Steve Morse spilaði með Deep Purple frá 1994 til 2022. Ian Gillan hefur lengst af verið söngvari sveitarinnar en aðrir söngvarar hafa verið Rod Evans í blábyrjun og David Coverdale frá 1973-1976. Árið 2022 varð Simon Mcbride nýr gítarleikari sveitarinnar.
Deep Purple hefur spilað á Íslandi nokkrum sinnum, árin 1971, 2004, 2007 og 2012. ,
Guðrún Á. Símonar syngur Mánaskin
Mánaskin er 45-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1959. Á henni flytur Guðrún Á. Símonar fjögur lög. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Ljósmynd: Amatörverslunin ljósmyndastúdíó. Pressun: AS Nera í Osló. Prentun: ÞEGG.
Ymir Mobile
Ymir Mobile er íslenskt hugbúnaðarfyrirtæki sem sérhæfir sig í hugbúnaði fyrir farsíma.
Hrævareldar
thumb|200px
Hrævareldar eða mýrarljós eru flöktandi ljós sem sjást að næturlagi yfir mýrum. Yfirleitt er þá metangas að brenna en það myndast við sundrun jurtaleifa í mýrum.
Skrudda
Skrudda getur átt við:
Sameinaða Arabalýðveldið
Sameinaða arabalýðveldið (لجمهورية العربية المتحدة eða al jumhūrīya al-ʕarabīya al-muttaĥida á arabísku) var stjórnarsamband milli Egyptalands og Sýrlands sem var við lýði frá 1. febrúar 1958 til 5. október 1961.
Sambandið varð til að frumkvæði Sýrlendinga, sem óttuðust að kommúnistar kynnu að fremja valdarán í landi sínu. Sameining ríkjanna tveggja átti að vera liður í stofnun stærra ríkis allra arabískra þjóða. Arabísk þjóðernishyggja naut mikils fylgis á þessum tíma og Gamal Abdel Nasser Egyptalandsforseti naut mikilla vinsælda um allan arabaheiminn eftir að hann bauð Bretum og Frökkum birginn í Súesdeilunni árið 1956. Því var naut hugmyndin um að sameinast Egyptalandi talsverðs stuðnings í Sýrlandi.
Eftir að stofnun arabalýðveldisins var tilkynnt í febrúar 1958 voru haldnar þjóðaratkvæðagreiðslur til að staðfesta sameiningu ríkjanna; opinber niðurstaða atkvæðagreiðslanna var að 99,99 prósent Egypta og 99,9 prósent Sýrlendinga samþykktu hana. Ríkið notaði svartan, hvítan og rauðan fána með tveimur stjörnum, hinn sama og Sýrland notar í dag.
Stjórnarskrá var sett til bráðabirgða í lýðveldinu þann 5. mars 1958. Líkt og í Egyptalandi voru allir stjórnmálaflokkar bannaðir í Sýrlandi. Landinu var stýrt af landsþingi 200 fulltrúa frá Egyptalandi og 200 frá Sýrlandi sem Nasser forseti útnefndi. Helmingur þingfulltrúanna átti að vera af egypsku og sýrlensku þingunum en hinn helmingurinn af sameinuðu þingi lýðveldisins. Egyptaland og Sýrland áttu áfram að sjá um eigin innanríkismál en þó varð nokkur miðstjórnarvæðing.
Í Sýrlandi jókst andstaða við sambandið við Egyptaland smám saman. Sýrlenskum hermönnum líkaði ekki að vera settir undir egypska herforingja og Sádi Arabía gaf sýrlenskum bedúínum fjárstyrk til að koma í veg fyrir að Nasser gæti öðlast tryggð þeirra. Mörgum Sýrlendingum mislíkaði einnig landeignarumbætur í egypskum stíl og sökuðu þær um að skaða sýrlenskan landbúnað. Stuðningur við kommúnista jókst og menntamenn Ba'ath-flokksins sem höfðu stutt sameiningu ríkjanna fóru að hafna flokksræði Nassers. Nasser tókst ekki að leysa úr ágreiningsmálum í Sýrlandi þar sem hann var þeim ekki kunnugur og í stað þess að útnefna Sýrlendinga til að stjórna Sýrlandi setti hann egypska trúnaðarmenn sína í stjórnarembætti þar í landi.
Sameinaða arabalýðveldið var einnig formlega í stjórnarsambandi við Norður-Jemen frá 1958 til 1961 en þetta stjórnarsamband var eingöngu á pappírnum.
Ljósbrot
thumb|300pix|Þegar ljós fer í gegnum þrístrending eða prisma brotnar það niður í litróf ljóssins. Ljósbrot er hugtak í eðlisfræði sem er haft um það þegar hvítt ljós fer í gegnum vatn eða gler og brotnar.
Hvítt sólarljós sem fer í gegnum glæran þrístrending eða prisma brotnar niður í litróf ljóssins sem er rauður, gulur og blár, eftir réttri röð. Aðrir litir eru bara samsetning eða blanda af grunnlitunum, svo sem grænn, fjólublár, appelsínugulur og fleiri sérstæðari litir.
Regnbogi sem dæmi myndast við ljósbrot. Regnbogi myndast þegar staðbundið skúraveður og sólskin fara saman. Ljósgeislarnir frá sólinni fara í regndropana sem endurkastar eða speglar þeim síðan aftur úr dropunum. Rautt og blátt ljós endurkastast, rautt 42° en blátt 40°, og mynda boga. Regnbogi sést ekki nema sólin sé í bakinu á okkur og stendur bara á meðan regnið er eða fossúðinn.
Rómafólk
Rómafólk, Rómanar eða sígaunar er þjóðflokkur flökkufólks, sem talinn er hafa tekið sig upp frá Indlandi. Fyrst fara sögur af Rómafólki í Evrópu á árunum 835 e.Kr. til ársins 1000. Talið er að rómafólk hafi flusts til Grikklands í byrjun 14. aldar. Undir lok 14. aldar setjast þeir að í Vestur-Evrópu og koma eftir tveimur leiðum, annars vegar meðfram ströndum Miðjarðarhafsins og hins vegar þvert yfir Mið-Evrópu. Þeir settust að í Ungverjalandi á 14. öld og ekki leið á löngu þar til sett voru lög um að þeir skyldu vera handteknir og hnepptir í þrældóm. á 15. öld hafði rómafólk verið bannað frá nánast öllum vestur-Evrópu ríkjum. Rómafólk var ófsótt í Evrópu í alda raðir og ásakað um glæpi og aðra óreglu vegna flökkumenningar sinnar. Í Rúmeníu var rómafólk hreppt í þrældóm af bændum og selt á uppboðum allt til ársins 1856. Nasistar stunduðu þjóðarmorð á rómafólki og talið er að um 400.000 rómafólk hafi verið myrt í seinni heimstyrjuöldinni, þar af um 20.000 í Auschwitz. Miklir fordómar gagnvart rómafólki hafa viðhaldist í Evrópu og það var ekki fyrr en 1965 þar sem Vestur-Þýskaland viðurkenndi að ríkið hafi ofsótt rómafólk vegna kynþáttar þeirra fyrir árið 1943. Árið 1982 viðurkenndi Helmut Schmidt, kanslari Vestur-Þýskalands að þýskt rómafólk hafi verið fórnarlömb þjóðarmorðs.
Í dag býr flest rómafólk í austur-Evrópu en hafa flust um allan heim frá miðri 20. öld.
Bob Hilliard
Bob Hilliard (28. janúar 1918 – 1. febrúar 1971) var bandarískur textahöfundur fæddur í New York-borg. Hann hóf feril sinn á Tin Pan Alley. Hann starfaði með mörgum frægum lagahöfundum á borð við Burt Bacharach, Carl Sigman, Jule Styne, Mort Garson, Sammy Mysels, Dick Sanford, Milton DeLugg, Philip Springer, Lee Pockriss og Sammy Fain. Hillard og Bacharach sömdu meðal annars lagið „Three Wheels on My Wagon“ sem Ómar Ragnarsson íslenskaði og staðfærði sem „Þrjú hjól undir bílnum“ 1965.
Hillard varð frægur fyrir lög í Broadway-söngleikjunum Angel in the Wings og Hazel Flagg en er líklega einkum minnst fyrir lögin í teiknimyndinni Lísu í Undralandi frá Walt Disney.
Franskur gullaldarstíll
thumb|Versalahöll er ein frægasta byggingin í frönskum gullaldarstíl Loðvíks XIV stíll eða Louis Quatorze (/ˌluːi kæˈtɔːrz, - kəˈ-/ LOO-ee ka-TORZ, -⁠ kə-, franska: [ lwi katɔʁz] (hlusta)), einnig kallaður Franskur gullaldarstíll var stefna í byggingar- og sjónlistum sem ætlað var að upphefja Loðvík XIV og stjórnartíð hans. Stefnan fól í sér mikilfengleik, samræmi og sjónræna reglufestu. Stíllinn varð opinber ríkisstíll undir stjórn Loðvíks XIV (1643-1715), bundinn í lagabókstaf með hinni nýstofnuðu Académie royale de peinture et de sculpture eða Hinni konunglegu frönsku mynd- og höggmyndalistarakademíu og Académie royale d'architecture eða Hinni frönsku byggingarlistarakademíu. Stefnan hafði afdrifarík áhrif á byggingarlist annara evrópskra einvalda, allt frá Friðrik mikla, konungs Prússlands, til Péturs mikla Rússakeisara.
Byggingarmeistarar tímabilsins
thumb|Grand Trianon í Versölum eftir Jules Hardouin [[:en:Jules_Hardouin_Mansart|Mansart reist á árunum 1680-1687]] Helstu byggingarmeistarar tímabilsins voru François Mansart, Jules Hardouin Mansart, Robert de Cotte, Pierre Le Muet, Claude Perrault og Louis Le Vau. Helstu mannvirki eru Versalahöll, Grand Trianon -höllin í Versölum og Les Invalides -kirkjan (1675-91), mikil bygging sem í upphafi var ætlað að hýsa slasaða og fatlaða franska hermenn. Þá er grafhýsi Napóleóns Bonaparte þar undir.
Fyrsta tímabil (1643-1660)
Frönskum gullaldarstíl má skipta í þrjú tímabil. Á fyrsta tímabilinu, sem leið samhliða æskuárum konungsins og valdatíð móður hans, Önnu af Austurríki, voru arkítektúr og listir undir sterkum áhrifum frá eldri stíl fyrirrennarans Loðvíks XIII og ítölskum barrokk-stíl. Þarna mátti sjá upphaf fransks gullaldarstíls, einkum í elstu verkum Francois Mansart, til dæmis Chateau de Maisons (1630–51).
Annað tímabil (1660-1690)
Á öðru tímabili, undir beinni stjórn konungsins sjálfs, varð stíllinn í arkítektúr og skreytingalist bæði klassískari, íburðarmeiri og áberandi, sem endurspeglaðist einkum í byggingu Versala-hallar, í upphafi eftir Louis Le Vau og síðar í höndum Jules Hardouin-Mansart. Til ársins 1680 voru húsgögn og innanstokksmunir umfangsmikil og stór, skreytt útskurði og gyllingum. Á þessu seinna tímabili varð breyting á því, þökk sé framþróun í útskurðartækni, fór að bera á öðrum litum og öðrum viðartegundum. Framsæknasti húsgagnasmiður seinna tímabilsins var André Charles Boulle.
Þriðja tímabil (1690-1715)
Lokatímabil Loðvíks XIV stílsins er jafnan talið helsta umskiptatímabilið; undir áhrifum Hardouin-Mansart og siðameistara konungs, Jean Bérain eldri. Stíllinn var öllu léttari en það sem á undan hafði komið og fól í sér frjálsari línur og meiri sköpunargleði, að hluta til má því þakka notkun smíðajárns og aukinni notkun sveigaflúra, grótesku- og skálamynstra, sem hélt áfram og blandaðist inn í stíl Loðvíks XV, sem kom á eftir.
Borgaraleg byggingarlist
thumb|Suðurhlið Vaux-le-Vicomte. Takið eftir hvolfþakinu. thumb|Landslagsarkitektinn André Le Nôtre. eftir málarann Carlo Maratta Elsta flaggskip borgararlegrar byggingarlistar í anda fransks gullaldarstíls er Vaux le Vicomte (1658), teiknað af Louis Le Vau, byggt fyrir þáverandi fjármálastjóra konungs Nicolas Fouquet. Loðvík XIV kærði síðar Foquet fyrir þjófnað árið 1661, setti hann í fangelsi (þar sem hann var til dauðadags 1680) og notaði bygginguna sjálfur. Hönnun Vaux le Vicomte var undir sterkum áhrifum frá klassískum stíl François Mansart. Hún einkenndist af framhlið sem yfirgnæfði og rímaði við tröllauknar klassískar súlur, undir hvolfþaki, stílbragð sem var tekið beint upp úr ítölskum barrokk arkítektúr, auk fjölda annara nýmóðins þátta, svo sem móttökusal sem myndaði hálfhring og sneri að hinum gríðarstóru frönsku lystigörðum sem voru sannkölluð völundarsmíð landslagshönnuðarins André Le Nôtre.
Í ljósi hinna vel heppnuðu Vaux le Vicomte fékk Loðvík XIV Le Vau til þess að teikna og byggja fyrir sig hinna gríðarstóru nýju Versala-höll, sem yrði uppfærsla á smærri höll sem hafði upphaflega verið veiðihús Loðvíks XII.
Apis mellifera intermissa
Apis mellifera intermissa er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í N-Afríku (frá Líbíu til Marokkó). thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld). Hún er svartbrúnan afturhluta með rauðgulum röndum og svarbrúnum framhluta með rauðgulri hæringu.
Fergie
Fergie getur átt við:
Reglugerð Evrópusambandsins um rafrænan úrgang
thumb|180px|Táknið um rafrænan úrgang
Reglugerð Evrópusambandsins um rafrænan úrgang (enska: Waste Electrical and Electronic Equipment Directive, skammstafað sem WEEE Directive) er reglugerð Evrópusambandsins númer 2002/96/EC sem skrifuð var í evrópsk lög í febrúar 2003 ásamt RoHS-reglugerðinni númer 2002/95/EC. Reglugerðin setti markmið um söfnun, endurvinnslu og meðhöndlun á raftækjum af öllu tagi. Lágmarksmarkmiðið um söfnun rafræns úrgangs var 4 kg á manni fyrir árið 2009. Með RoHs-reglugerðinni voru takmarkanir innleiddar um þau efni sem evrópskir framleiðendur mættu nota í ný raftæki.
Táknið sem Evrópska ráðið tók upp til að standa fyrir rafrænan úrgang og er yfirstrikuð tunna með hjólum, annaðhvort með eða án svartrar línu undir tákninu. Línan þýðir að varan var sett á markað eftir 2005 þegar reglugerðin tók gildi. Vörur án svörtu línunnar voru framleiddar á milli 2002 og 2005.
Breytingar á reglugerðinni
Níu árum eftir að reglugerðin var skrifuð í lög var talið að hún hefði ekki náð öllum markmiðunum og var hún uppfærð á ný. Þann 20. desember 2011 samþykktu Evrópska þingið og Evrópska ráðið breytingar á reglugerðinni, háð annarri atkvæðagreiðslu sem var höfð þann 19. janúar 2012.
Meðal breytinganna var ný aðferð til að reikna út söfnunarmarkmiðið, sem áður var 4 kg á manni á ári. Ætlað er að innleiðsla á þessum nýrri aðferð taki sjö ár.
Almenna markmiðið er það að Evrópusambandið endurvinni 85% af öllum rafrænum úrfalli fyrir árið 2016.
Upptaka reglugerðarinnar
Í reglugerðinni er tilskilið að framleiðendur eða dreifingaraðilar raftækja beri ábyrgð um meðhöndlun á eftirfarandi úrganginum. Sett er skilyrði um að þessi fyrirtæki setji upp aðferðir til að safna rafrænum úrgangi þannig að notendur raftækja í einkaheimilum geti nýtt sér þess möguleika að losa sig við rafrænan úrgang þeim að kostnaðarlausu. Reglugerðin stakk upp á að sjóðir yrðu stofnaðir í hverju aðildarríki sem framleiðendur og dreifingaraðilar á raftækjum borguðu í til að bæta kostnaðinn á að safna og endurvinna rafrænan úrgang frá endurvinnslustöðvum.
Flokkun rafræns úrgangs
Í reglugerðinni er rafrænum úrgang skipt upp í nokkra flokka. Fyrsta lagið í þessum flokkum er svokallaður „sögulegur“ og „ósögulegur“ rafrænn úrgangur. Sögulegur rafrænn úrgangur er skilgreindur sem raftæki sem sett voru markað fyrir 2005 og í reglugerðinni er tilskilið að eigandi raftækisins beri ábyrgð á að koma því til endurvinnslu. Raftæki sem voru sett á markað eftir 2005 flokkast sem ósögulegur rafrænn úrgangur (og eiga þar að leiðandi að vera með svartri línu undir tunnutákninu) og í því tilfelli beri framleiðandi eða dreifingaraðili vörunnar ábyrgð á söfnun og endurvinnslu hennar.
Samtals eru tíu flokkar af rafrænum úrgangi tilgreindir í reglugerðinni:
Helgi Höskuldsson
Helgi Höskuldsson (d. 1561) var síðasti ábóti Þingeyraklausturs, var vígður 1519 og lét af starfi 1549 en tók aftur við haustið 1550 og stýrði klaustrinu til næsta sumars, þegar það var lagt niður.
Fróði Baggi
Fróði Baggi er ein aðalpersónanna í bók J.R.R. Tolkien Hringadróttinssögu. Hann er Hobbiti og gegnir hlutverki Hringbera í sögunni, það er sá sem gætir Hringsins eina, sem bókin dregur nafn sitt af, en Fróða er ætlað að kasta Hringnum í Dómsdyngju í Mordor.
Helgi Höskuldsson
Helgi áóti kom með mikið fjölmenni á Sveinsstaðafund 1521 og gekk þar á milli hinna stríðandi fylkinga en þar tókust á annarsvegar Jón Arason biskupsefni og hins vegar Teitur Þorleifsson ríki, lögmaður í Glaumbæ, og var honum þakkað að mannfall var ekki meira. Jón kunni Helga þó litlar þakkir og stefndi honum til Hóla fyrir dóm Jóns Finnbogasonar officialis og tólf presta fyrir ýmsar sakir en tókst ekki að fá hann dæmdan. Þeir Helgi og biskup sættust þó á endanum og er þess meðal annars getið að Helgi var á meðal gesta í brúðkaupi Þórunnar Jónsdóttur biskups og Ísleifs Sigurðssonar á Grund á Hólum 1533.
Fróði Baggi
Hringur þessi kemur fyrst við sögu í bókinni Hobbitanum, sem er einskonar undanfari Hringadrottinssögu, þar sem Bilbó Baggi eignast hann, en í upphafi Hringadróttinssögu eftirlætur hann Fróða Bagga, frænda sínum, Hringinn.
Helgi Höskuldsson
Helgi þótti góður ábóti en helsti ljóður á ráði hans var kvensemi og átti hann nokkur börn „með meinlausum konum“, segir í Skarðsárannál. Árið 1539 setti Jón biskup Helga ábóta skriftir fyrir barneign og skikkaði hann til að fara þrívegis í suðurgöngu til Rómar til að fá aflausn og það virðist hann hafa gert. Björn Jónsson á Melstað, sonur biskups, gengdi ábótastarfinu á meðan og var ætlun Jóns biskups að Björn tæki við af Helga.
Helgi lét af starfi árið 1549 sakir elli og sjúkleika. Björn Jónsson annaðist stjórn klaustursins, eða var Helga til aðstoðar, en varð þó ekki ábóti. Og þegar hann var líflátinn haustið 1550 tók Helgi aftur við og stýrði klaustrinu til næsta sumars. Þá lagðist klausturlifnaður af með öllu en munkar fengu að vera þar áfram. Helgi lifði áratug til viðbótar og dó fjörgamall 1561.
Katrín Þorvaldsdóttir Sívertsen
Katrín Þorvaldsdóttir Sívertsen (3. apríl 1829 - 23. desember 1895) var eiginkona Jóns Árnasonar, þjóðsagnaritara, og systir Kristínar, konu Jóns Thoroddsen.
Katrín ólst upp hjá foreldrum sínum, Þorvaldi Sívertsen og Ragnhildi Skúladóttur kanselliráðs að Skarði. Hún giftist séra Lárusi M. Johnsen að Holti í Önundarfirði 1847. Hann varð síðan prestur að Skarðsþingum, og lést þar 1859. Eftir það fór hún heim til föður síns, og var þar á 4. ár þangað til hann lést. Þá fór hún í Flatey til Brynjólfs kaupmanns Benediktssen og frú Herdísar konu hans, sem var vinkona Katrínar, og þar var hún þangað til hún giftist landsbókaverði Jóni Árnasyni 1866, fluttist þá alfarin til Reykjavíkur og dvaldi þar síðan. Þau hjón eignuðust son, Þorvald að nafni, en hann dó 1883 í latínuskólanum í Reykjavík. Hún og Jón ólu upp Þorvald Thoroddsen, landfræðing, frá unglingsaldri, eftir að faðir hans lést. Þorvaldur var systursonur Katrínar, sonur Jóns Thoroddsen og konu hans Kristínar Ólínu Þorvaldsdóttur.
Rafrænn úrgangur
thumb|200px|Úreld raftæki
Rafrænn úrgangur er sá úrgangur sem samanstendur af raftækjum. Úreld heimilistæki, farsímar, tölvur, sjónvörp öll flokkast til rafræns úrgangs. Meðhöndlun og endurvinnsla á rafrænum úrgangi í þróunarlöndum getur valið alvarlegum umhverfis- og heilbrigðisvandamálum en þessi lönd eru líklegust til að endurnota og gera við raftæki.
Tommi og Jenni
thumb|220x220dp Tommi og Jenni (Tom & Jerry) eru amerískar teiknimyndir sem fyrst litu dagsins ljós árið 1940. Höfundar myndanna eru William Hanna og Joseph Barbera. Teiknimyndirnar snúast um eilífa baráttu milli aðalpersónanna, kattarins Tomma og músarinnar Jenna, þar sem ærslahúmor er alls ráðandi.
Daniel Tompkins
thumb|right|Daniel D. Tompkins Daniel D. Tompkins (21. júní 1774 í Scarsdale í New York – 11. júní 1825 í Tompkinsville á Staten Island) var bandarískur frumkvöðull, lögfræðingur, fjórði fylkisstjóri New York (1807 – 1817) og sjötti varaforseti Bandaríkjanna, (1817 – 1825), undir James Monroe.
Ævi og starfsferill
Tompkins stundaði lögfræðinám við Columbia-háskóla og útskrifaðist 1797. Hann stundaði lögfræðistörf í New York og var fulltrúi á stjórnlagaþingi fylkisins 1801. Hann var kosinn þingmaður í fulltrúadeild fylkisins 1804 en tók ekki sæti á þingi, heldur varð í staðinn dómari við Hæstarétt New York-fylkis.
Árið 1807 sigraði hann sitjandi fylkisstjóra, Morgan Lewis, í fylkisstjórakosningum New York og var endurkjörinn þrisvar sinnum. Hann varð einn af afkastamestu „stríðsfylkisstjórunum“ í stríðinu við Breta 1812. Hann hóf einnig ferjusiglingar á milli Staten Island og Manhattan. Hann afþakkaði boð James Madison forseta um að gerast utanríkisráðherra í stjórn hans.
Á árum sínum sem fylkisstjóri New York hafði Tompkins persónulega gengið í ábyrgð fyrir lánum til að standa straum af kostnaði fylkisins í stríðinu við Breta 1812, þegar fylkisþingið neitaði að samþykkja fjárlög þess efnis. Eftir stríðið hófst áralangt málaskak vegna þessara lána en hvorki New York-fylki né alríkisstjórnin borguðu féð til baka. Þetta tók sinn toll af bæði fjárhag og heilsu Tompkins og hann hóf að drekka ótæpilega, var meðal annars oft drukkinn í þinginu þegar hann var varaforseti Bandaríkjanna. Daniel D. Tompkins lést 21. júní 1825, aðeins 99 dögum eftir að hann lét af störfum sem varaforseti.
Bárður á Steig Nielsen
Bárður á Steig Nielsen (f. 16. apríl 1972) er færeyskur stjórnmála- og viðskiptamaður sem hefur verið leiðtogi Sambandsflokksins frá árinu 2015. Hann var lögmaður Færeyja frá 2019 til 2022. Hann er jafnframt markvörður handboltaliðsins VÍF og fyrrum leikmaður í færeyska handboltalandsliðinu.
Menntun og viðskiptaferill
Bárður á Steig Nielsen hefur lokið fyrsta hluta náms í rekstrarbókhaldi við viðskipta- og félagsvísindadeild Árósaháskóla. Hann hefur jafnframt tekið nokkra áfanga í iðnrekstrarfræðinámi við Verslunarskóla Færeyja.
Hann hóf feril í viðskiptum sem starfsmaður hjá endurskoðunarfyrirtækinu Rasmussen og Weihe í Þórshöfn árin 1993–2000. Frá 2001 til 2004 vann hann sem yfirendurskoðandi hjá fyrirtækinu Kollafjord Pelagic á Kollafirði. Árið 2007 sagði hann upp embætti sínu sem fjármálaráðherra Færeyja til þess að vinna sem framkvæmdastjóri byggingaverkefnisins SMI Stóratjørn í Hoyvík, sem íslenskir viðskiptamenn höfðu skipulagt. Verkefninu var aldrei hrint í framkvæmd vegna fjármálakreppunnar 2007–08 en Nielsen hélt starfinu fram í febrúar 2009. Árin 2009–2010 var hann framkvæmdastjóri vélaverslunar í Hoyvík. Frá 2010 var hann framkvæmdastjóri símfyrirtækisins Vodafone Føroyar í Þórshöfn.
Nielsen hefur átt sæti í framkvæmdastjórn Vágaflugvallar, Kollafjord Pelagic og nokkurra annarra verslunarfélaga í Þórshöfn.
Stjórnmálaferill
Bárður á Steig Nielsen sat á færeyska þinginu fyrir kjördæmið Norðurstreymoy á árunum 2002–2004 og 2004–2008. Hann var fjármálaráðherra í fyrstu ríkisstjórn Jóannesar Eidesgaard frá 2004 en sagði af sér til að taka við stjórn Stórutjarnarframkvæmdanna, sem runnu að endingu út í sandinn vegna fjármálakreppunnar. Í mars árið 2015 var hann kjörinn varaformaður Sambandsflokksins og í október sama ár var hann kjörinn formaður.
Eplasnigill
Eplasnigill (fræðiheiti: Pomacea bridgesii ) er suðuramerísk tegund af ferskvatnssniglum með tálkn og skeljaloku.
Silfurberg
Silfurberg er tært afbrigði af kristölluðu kalki (kalsít eða kalkspat) og er mjög fágætt utan Íslands enda gjarnan kennt við Ísland á erlendum tungumálum, sbr. Iceland spar á ensku. Ekkert silfur er í silfurbergi, en nafnið er dregið af því að það er silfurtært. Silfurberg klofnar vel í tígla og klýfur ljósið í tvo geisla sem sveiflast hornrétt hvor á annan. Þessir eiginleikar greina silfurberg frá öðrum kalksteindum. Efnasamsetningin er kolsúrt kalk (kalsíumkarbónat), Ca[CO3], harkan er 3 og eðlismassinn 2,71.
Eplasnigill
Líffræði
Eplasniglar eru með frekar þróuð augu á enda augnstilka. Þeir klekjast með bæði lungu og tálkn. Einnig eru þeir með rör til að anda að sér lofti. Þeir fara oft á yfirborðið til að anda. Þeir hafa einnig sérhæfða loku fyrir opið sem ver þá á þurrkatímabilum.
Silfurberg
Rannsóknir
Danski fræðimaðurinn Rasmus Bartholin lýsti fyrstur hinu tvöfalda ljósbroti í silfurbergi í bók sinni Experimenta crystalli Islandici (1669). Síðan hafa fjölmargir vísindamenn byggt rannsóknir á því, svo sem Christian Huygens, Isaac Newton og margir fleiri. Rekur Leó Kristjánsson þá sögu í ritgerðum sínum sem hér er vitnað til.
Eplasnigill
Líffræði
Skelin getur orðið 65 mm há eða hærri sem er allnokkuð meira en hjá Pomacea diffusa sem hefur 40-50 mm breiða og 45-64 mm há skel.
Silfurberg
Helgustaðanáma
Mesta silfurbergsnáma hér á landi er á Helgustöðum við Reyðarfjörð. Stærstu og tærustu kristallarnir hafa fundist þar á dálitlu svæði í holum og bergsprungum fullum af rauðleitum leir, og virðist leirinn hafa verndað kristalana. Í Helgustaðanámu var silfurberg fyrst sótt á 17. öld, en ekki var farið að vinna það fyrr en um 1804, og ekkert að ráði fyrr en eftir 1850. Vinnslan stóð síðan með hléum fram um miðja 20. öld.
Undir trénu
Undir trénu er íslensk kvikmynd frá 2017 í leikstjórn Hafsteins Gunnars Sigurðssonar. Undir trénu var valin sem framlag Íslands til 90. Óskarsverðlaunahátíðarinnar í flokki bestu kvikmyndar á erlendu tungumáli, en var ekki tilnefnd.
Eplasnigill
Útbreiðsla
Upphafleg útbreiðsla tegundarinnar er í Bólivíu, Brasilíu, Paragvæ og Perú. Fjöldi tilkynninga um tegundina sem ágengan landnema á í langflestum tilvikum við skylda tegund: Pomacea diffusa.
Silfurberg
Helgustaðanáma
Stærstu silfurbergskristallar sem fundist hafa komu úr Helgustaðanámu, og voru margir þeirra alveg tærir og gallalausir. Flestir þeirra fóru í vinnslu, en nokkrir eru á söfnum erlendis. Um aldamótin 1900 kom úr námunni stærsti kristall silfurbergs sem sögur fara af, um 300 kg að þyngd, en því miður var hann klofinn niður til vinnslu og er ekki til nákvæm lýsing á honum.
Silfurberg er mjög stökkt og viðkvæmt í vinnslu og þarf því að grafa eftir því með handverkfærum, helst tréfleygum. Silfurbergið þolir illa högg og koma þá brestir í það. Ef mikið er um bresti missir silfurbergið tærleikann og verður hvítleitt. Slíkt silfurberg var kallað „rosti“. Talið er að miklar skemmdir hafi orðið á silfurberginu í Helgustaðanámu þegar sprengiefni var notað í vinnslunni.
Eplasnigill
Afkvæmi
Flestir eplasniglar verpa ofan við vatnsyfirborð, og geta fjölgað sér kynlaust. Eggin klekjast eftir 2 til 4 vikur. Þeir geta verpt um 200 til 600 eggum í einni lotu, en eggin eru ekki endilega öll frjóvguð (og klekjast þá ekki út). Eggin eru 2.2 til 3.5 mm á þvermál. Þegar þau klekjast þá falla ungarnir í vatnið og geta þeir stundum verið étnir af fiskum ef þau eru saman í búri.
Silfurberg
Aðrar námur
Silfurbergsnáma er í Hoffellsdal í Hornafirði og var unnið þar öðru hverju um miðja 20. öld. Í Djúpadal við Djúpafjörð er silfurberg, en aldrei hefur verið unnið þar neitt að ráði. Þá hefur það fundist hjá Ökrum á Mýrum, en lítið er þar af nothæfu silfurbergi. Fyrir utan þessa fjóra staði má víða finna smáagnir af silfurbergi í holum og sprungum.
Eplasnigill
Í fiskabúrum
Þessi tegund er oft höfð sem gæludýr í búrum, vegna fjölbreyttra lita á skel, lítillar ágengni við lifandi plöntur (kjósa helst þörunga), og hversu auðræktaðir þeir eru. Hins vegar geta þeir þurft viðbótarfæðu t.d. til að fá nóg kalk fyrir skelina.
Silfurberg
Aðrar námur
Utan Íslands hefur silfurberg verið unnið á Spáni, Síberíu, Japan, Suður-Afríku og á 2–3 stöðum í Bandaríkjunum.
Notkun
Íslenska silfurbergið var áður mikið notað í ljósfræðitæki, en nú eru gjarnan notuð plastefni með áþekka eiginleika.
Óstaðfestar tilgátur eru um að silfurbergskristallar hafi verið notaðir sem sólarsteinar á miðöldum. Nýlegur fornleifauppgröftur, þar sem silfurberg fannst í bresku herskipi frá 16. öld, bendir samt til þess að það hafi eitthvað verið notað sem siglingartæki.
Borgarahreyfingin
Borgarahreyfingin – þjóðin á þing er stjórnmálahreyfing sem var stofnuð 2009 í kjölfar efnahagskreppunnar á Íslandi og bauð fram til Alþingiskosninganna 2009. Skoðanakannanir sýndu jafnt og þétt vaxandi fylgi við hreyfinguna frá því að framboðið var fyrst tilkynnt til fjölmiðla, þann 23. febrúar 2009 og stóð það í 6,2% síðustu daga fyrir kosningar. Í kosningunum náði Borgarahreyfingin fjórum þingsætum, en hefur ekkert í dag.
Borgarahreyfingin varð til við samruna Samstöðu-hópsins og hópa sem verið hafa að starfa að lýðræðismálum í Borgartúni 3. Framboðið hlaut nafnið Borgarahreyfingin og tengt því er unnið mikið grasrótarstarf. Á vef Borgarahreyfingarinnar stendur að hún „vilji hreinsa út spillingu, koma á virkara lýðræði og skýrri þrískiptingu valdsins“. Borgarahreyfingin styður persónukjör og hefur lýst því yfir að hreyfingin verði lögð niður eftir að markmiðum hennar hefur verið náð. Meðal annara stefnumála er andstaða við verðtryggð lán, þjóðaratkvæðagreiðslur óski 7% þjóðarinnar þess og stjórnlagaþing haustið 2009.
Merki Borgarahreyfingarinnar — appelsínugul slaufa — vísar til appelsínugula borðans sem mótmælendur sem mótmæltu friðsamlega báru.
Nimzóindversk vörn
Afbriðgi
Til eru fjöldamörg afbrigði Nimzóindverskrar varnar. Helst þeirra eru:
Rubenstein afbrigðið, 4.e3
Algengasta leið hvíts til þess að takast á við Nimzóindverska vörn er Rubenstein afbrigðið sem nefnt er eftir Akiba Rubinstein. Svetozar Gligoric og Lajos Portisch áttu mikinn hlut að því að koma afbrigðinu inn á hæstu getustig skákarinnar. Hugmynd hvíts með afbrigðinu er sú að halda áfram með liðsskipan á sem sveigjanlegastan hátt svo hann þurfi ekki að halda sig við eina ákveðna áætlun. Svartur hefur þrjá helstu fjórðu leiki; 4...0-0, 4...c5 og 4...b6.
Auk þess leikur svartur stundum 4...d5 eða 4...Rc6. 4...d5 línurnar verða oft að 4...0-0 línum en þó ekki alltaf því hvítur hefur þann möguleika að leika 5.a3 (gjarnan þekkt sem Botvinnik afbrigðið) þar sem svartur þarf annað hvort að koma biskupnum sínum í skjól með 5...Be7 eða skipta honum upp (5...Bxc3+) þar sem afbrigði Sämisch afbrigðis kemur upp og er löngu álitið gott fyrir hvítan þar sem hann nær alltaf að eyða veika peðinu sínu með cxd5. 4...Rc6 kallast Taimanov afbrigðið og er nefnt eftir Mark Taimanov. Svartur undirbýr þar ...e5 sem gæti verið fylgt eftir með ...d5 og ...dxc4 eða ...d6. Afbrigðið var nokkrum sinnum notað af Bobby Fischer á hans yngri árum auk þess sem stórmeistarinn Nukhim Rashkovsky hefur löngum haft Taimanov afbrigðið í vopnabúrinu sínu.
Klassíska afbrigðið, 4.Dc2
Klassíska afbrigðið eða Capablanca afbrigðið var mjög vinsælt á upphafsskeiði Nimzóindversku varnarinnar en hlaut aftur vinsældir undir lok síðustu aldar og er nú um það bil jafn vinsælt og Rubenstein afbrigðið. Markmið hvíts er að ná biskupaparinu án þess að hætta peðastöðunni sinni. Helstu gallarnir við afbrigðið eru þó að hvíta drottningin þarf að hreyfast að minnsta kosti tvisvar í byrjuninni auk þess sem liðskipan hvíts kóngsmegin situr á hakanum. Svartur hefur þrjá helstu möguleika til þess að svara Capablanca afbrigðinu; 4...0-0, 4...c5 og 4...d5 auk nokkurra minni afbrigða.
Kasparov afbrigðið, 4.Rf3
4.Rf3 afbrigðið hefur verið þekkt sem Kasparov afbrigðið síðan Garry Kasparov beitti því með frábærum árangri gegn Anatoly Karpov í heimsmeistaraeinvígi þeirra árið 1985. Kasparov notaði afbrigðið sex sinnum í einvíginu og náði þremur vinningum og þremur jafnteflum. Nú er afbrigðið helsta val stórmeistarans Alexei Barsov auk fyrrverandi heimsmeistara kvenna Nona Gaprindashvili.
Kasparov afbrigðið kemur gjarnan upp í Bógó-indverskri vörn eftir 1.d4 Rf6 2.c4 e6 3.Rf3 Bb4+ 4.Rc3.
Leningrad afbrigðið, 4.Bg5
Leníngrad afbrigðið hlaut nafn sitt vegna þess að afbrigðið var aðallega þróað af skákmönnum frá Leníngrad svo sem Boris Spassky. Aðallínan er eftirfarandi: 4...h6 5.Bh4 c5 6.d5 d6 7.e3 Bxc3+ 8.bxc3 e5, þar sem svartur hefur náð upp miðborðshindrun ekki ólíkri þeirri sem kemur upp í Hübner afbrigðinu (1.d4 Rf6 2.c4 e6 3.Rc3 Bb4 4.e3 c5 5.Bd3 Rc6 6.Rf3 Bxc3 7.bxc3 d6) en munurinn er sá að svartreita biskup hvíts er utan við peðakeðjuna. Leppurinn á f6 kemur svörtum oft mjög illa og leikur hann oft hinum háværa ...g7-g5 til þess að losa leppinn og koma einnig í veg fyrir útþenslu hvítu peðakeðjunnar á f4. Þessi leikur veikir svörtu kóngsstöðuna til muna svo hann á það til að hrókera ekki heldur labba með kónginn til d8 og þaðan á c7 reitinn. Athyglisverður sjötti leikur svarts er einnig 6...b5 sem naut nokkurra vinsælda skömmu eftir að Mikhail Tal gjörsigraði Spassky með leiknum í Tallinn, 1973.
Kmoch afbrigðið, 4.f3
Þetta afbrigði hefur ekkert ákveðið nafn en er yfirleitt kallað 4.f3 afbrigðið. Það hefur einnig hlotið nöfnin Gheorghiu afbrigðið, nefnt af Gligoric sem tefldi það oft snemma á ferlinum og sigraði meira að segja Fischer með því, Shirov afbrigðið, eftir Alexei Shirov sem beitti því með ágætum árangri undir lok 20. aldar áður en hann tapaði þremur skákum í röð með afbrigðinu og notaði það ekki framar. Hugmyndin er sú að ná völdum á e4-reitnum strax í byrjun en því fylgir seinkun á liðsskipan. Helsta svar svarts er 4...d5 5.a3 Bxc3+ 6.bxc3 c5 7.cxd5 Rxd5, þegar upp kemur staða sem einnig fæst úr Sämisch afbrigðinu. Pressa svarts á c3 og d4 neyðir hvítan til að leika 8.dxc5 til þess að opna upp stöðuna fyrir biskupaparið. Hvítur mun fylgja eftir með e4 og svartur með ...e5 til þess að varnast því að e- og f-peð hvíts nái völdum yfir of stórum hluta miðborðsins. Önnur leið fyrir svartan er að leika 4...c5 þar sem hvítur leikur 5.d5 til þess að halda miðborðspeðunum sínum saman og ná upp einskonar benoni stöðu. Þar eru helstu framhöldin 5...b5, 5...O-O, 5...Bxc3+ og 5...Rh5. 5.a3 Bxc3+ 6.bxc3 sem breytist í Sämisch afbrigðið hér að neðan.
Sämisch afbrigðið, 4.a3
Sämisch afbrigðið er nefnt eftir Friedrich Sämisch sem notaði það að minnsta kosti tíu sinnum. Radjabov, Jobava, Ivan Sokolov og Kasparov hafa notað afbrigðið auk þess sem Viktor Moskalenko, Botvinnik, Edward Porper og Alexander Ipatov hafa notað það reglulega. Eftir 4.a3 drepur svartur nánast undantekningarlaust á c3 (4...Bxc3+) og hvítur tekur til baka með peðinu (5.bxc3). Þá hefur svartur nokkra möguleika en algengast er að leika 5...c5 eða 5...b6. Einnig er hægt að leika 5...0-0 þar sem 6.f3 er svarað með 6...d5 og kallast það opinn sämisch en 6.e3 c5 er lokaður sämisch.
Glókollur
Glókollur (fræðiheiti: Regulus regulus) er smár fugl af ætt Kolla, sem lifir í barrskógum. Hann er minnsti fugl sem finnst í Evrópu, verður mest tæpir 10 sentimetrar að lengd. Varpkjörlendir hans er grenilundir og þroskaðir lerkiskógar.
Glókollur lifir á sitkalús og hefur útbreiðsla hans á Íslandi verið tengd sitkalúsarfaröldum. thumb|220px|Egg glókollsinns
Lárus H. Bjarnason
Lárus Kristján Ingvaldur Hákonarson Bjarnason (f. í Flatey á Breiðafirði 27. mars 1866 – 30. desember 1934 í Reykjavík) var íslenskur sýslumaður, alþingismaður og forstöðumaður Lagaskólans. Hann kom við sögu í Skúlamálinu á Ísafirði (sjá Skúli Thoroddsen) og Bankafarganinu 1909-11.
Uppvöxtur
Lárus var sonur Hákonar Bjarnassonar og Jóhönnu Kristínar Þorleifsdóttur. Hákon Bjarnasson var kaupmaður og útgerðarmaður á Bíldudal, V-Barð., f. 5. sept. 1828, d. 2. apríl 1877. For.: Bjarni Gíslason, bóndi í Ytri-Görðum og víðar í Staðarsveit, Snæf., síðar prestur á Söndum í Dýrafirði, V-Ís., f. 11. júní 1801, d. 30. sept. 1869, og k.h. Helga Árnadóttir, húsfreyja, f. 29. mars 1791, d. 15. jan. 1860.
Móðir: Jóhanna Kristín Þorleifsdóttir, húsfreyja á Bíldudal, f. 16. des. 1834, d. 11. jan. 1896. For.: Þorleifur Jónsson, prófastur í Hvammi í Hvammssveit, Saurbæjarhr., Dal., f. 8. nóv. 1794, d. 1. maí 1883, og fyrri k.h. Þorbjörg Hálfdanardóttir, húsfreyja, f. 21. maí 1800, d. 20. jan. 1863.