cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Menntaskólinn að Laugarvatni
Hefðir
Menntaskólinn að Laugarvatni er skóli þar sem mikið er um hefðir af ýmsu tagi. Margar hefðir hafa haldið sér frá upphafi fram á þennan dag, en aðrar hafa verið lagðar niður af ýmsum ástæðum. Fyrst skal nefna göngudag. Sú hefð hófst skólaárið 1956-7, þegar allir nemendur skólans skelltu sér í gönguferð upp á Gullkistu, en hún er ekki langt frá staðnum. Þessi hefð hefur haldið sér allt til dagsins í dag og er gengið hvert haust á eitthvert fjall í nágrenninu. Önnur hefð sem er mjög einkennandi fyrir skólann er húsþing. Menntaskólinn að Laugarvatni er örugglega eini framhaldsskólinn á landinu þar sem skólameistari boðar til húsþings þar sem allir nemendur skólans safnast saman og hlýða á orð hans. Húsþingin eiga rætur að rekja sín allt til fyrsta skólameistara skólans, dr. Sveins Þórðarsonar. Bekkjarveisla kallast það, bekkur kemur saman að kvöldlagi og borðar góðan mat. Hefðin hófst skólaárið 1960-1 og þá komu nemendur saman í vel skreyttri skólastofu. Á árunum 1962-66 varð hins vegar breyting á og pöntuðu nemendurnir þá mat úr Kaupfélagi Árnesinga og elduðu sjálfir. Stelpurnar sáu aðallega um eldamennskuna. Frá árunum 1967 og til dagsins í dag hefur bryti mötuneytisins séð um matseldina og hittast bekkjarfélagar fínt klæddir og eiga góða stund saman. Þessi hefð er enn til staðar. Bjölluslagur var fyrst haldinn skólaárið 1958-9. Reglur eru nokkrar, en í stuttu máli að þá eiga 2. bekkingar, sem sjá um vanalega um að hringja inn og út úr tíma, að reyna að hringja bjöllunni, en allir nemendurnir í hinum bekkjunum eiga að hindra þá í að hringja henni. Ef ekki næst að hringja bjöllunni á 15 mínútum, fæst frí í tímanum eftir það. Eina skilyrðið fyrir bjölluslag er, að skólameistarinn má ekki vera á staðnum. Þessi hefð er enn til staðar Söngsalur er skemmtileg hefð, sem upphaflega er fengin alla leið frá Akureyri. Þá safnast nemendur skólans saman og syngja heila kennslustund. Þessi hefð er enn til staðar. Göngufrí: Hægt er að spyrja kennara einu sinni á önn hvort hann vilji fara í göngufrí og ef hann samþykkir það að þá fellur niður ein kennslustund og kennarinn fer í gönguferð með nemendum þess bekkjar um Laugarvatn. Þessi hefð er enn til staðar. Kaffitímar er þegar nemendur geta spurt kennarana hvort þeir vilji fara með skólabækurnar upp á setustofur vistanna og kenna þar. Kamel og Kvemel: Kamel (Karlrembufélag Menntaskólans að Laugarvatni) og Kvemel(Kvenrembufélag Menntaskólans að Laugarvatni) eru félög sem ,,berjast á móti” hvoru öðru. Félögin eru frekar leynileg og vita félögin mjög lítið um hvort annað. Helstu atburður félagana eru að halda svokallaðar átveislur án þess að hitt kynið viti neitt af því. Upphaflega voru stelpurnar með vöffluveislu. Nú eru þær með ísveislu og strákarnir með pizzaveislu. Stelpurnar þurfa að borða 25 lítra af ís og strákarnir að borða 25 16” pizzur. Þá voru hluti af þessum hefðum voru svokallaðar táskoðanir hjá stelpum og naflaskoðanir hjá strákunum. Þessar hefðir hafa verið lagðar nýlega niður sökum þess að þetta særði blygðunarkennd sumra. Margar aðrar hefðir hafa verið lagðar af og hér koma nokkrar.
Listavika er hefð sem lagst hefur niður og var haldin í fyrsta skipti skólaárið 1970-71 og var tilraun nemenda skólans að vera menningarleg. Buðu nemendur upp á t.d myndlistasýningar, bókmenntakynningar og kvikmyndasýningar. Reiptog: Hefð þegar Kvemel og kennaralið fóru í reiptog sín á milli einu sinni á ári og var keppt á stéttinni fyrir framan skólahúsið. Talið er að þessi siður hafi hafist skólaárið 1961-2. Teygja er hefð, sem var notuð til að refsa fólki fyrir að fara inn í skólahúsnæðið á útiskóm. 4. bekkingar sáu um teygjuna og hófst þetta skólaárið 1975-6 Vimmun var tekin upp skólaárið 1976-7 og fól hún í sér að fylla rörið á ryksugu, sem hægt var að láta blása út með ræstiduftinu ,,Vim”. Rörið var sett upp að skráargatinu á tilteknu herbergi og ryksugan síðan sett í gang.
Skólameistarar
Eftirfarandi er listi yfir skólameistara skólans:
Námið
Lengi vel voru 3 deildir við skólann, máladeild, náttúrufræðideild og eðlisfræðideild, eða frá 1975 fram til 1999, þegar ný aðalnámsskrá var tekin í notkun. Lítil aðsókn hafði verið í eðlisfræðibraut og því var hún því sameinuð náttúrufræðibraut. Reynt hefur verið að setja af stað íþróttabraut en hún reyndist mjög dýr í rekstri auk þess sem brottfall nemenda var mikið. Árið 2005 var í fyrsta skipti byrjað að kenna á félagsfræðibraut við menntaskólann og er sú braut ennþá starfandi
Þekktir nemendur
Allnokkrir þekktir einstaklingar hafa stundað nám við Menntaskólann að Laugarvatni.
Grasnykra
thumb|vinstri|Grasnykra Grasnykra (fræðiheiti Potamogeton gramineus) er fjölær vatnajurt af nykruætt.
Frá Íslandi til Vesturheims Saga Sumarliða Sumarliðasonar gullsmiðs frá Æðey
Bókin Frá Íslandi til Vesturheims Saga Sumarliða Sumarliðasonar gullsmiðs frá Æðey er eftir Huldu Sigurborgu Sigtryggsdóttur. Sumarliði Sumarliðason (1833-1926) var alþýðumaður. Þegar Sumarliði var orðinn 25 ára fór hann til Kaupmannahafnar og lærði gullsmíði. Sumarliði kom heim eignaðist konu í Vigur sem hét Marta en skildi við hana. Eignaðist þá aðra konu sem hét María en hún dó síðan. Sumarliði varð síðan ástfanginn af þriðju konu þegar hann var 47 ára og hún 24 ára en hún hét Helga. Sumarliði fór til Vesturheims og settist þar að í tveimur fylkjum Norður-Dakóta og Washingtonríki. Sumarliði skrifaði dagbækur á árunum 1851-1914 sem Hulda byggir á í rannsókn sinni. Sumarliði eignaðist samtals 13 börn á ævi sinni. Saga Sumarliða Sumarliðasonar er byggð á einsögurannsókn og gæti flokkast sem einsaga innan alþýðumenningar.
Æskuárinn
Sumarliði fæddist þann 23. febrúar árið 1833. Foreldrar Sumarliða voru Sumarliði Brandsson og Helga Ebenesersdóttur. Sumarliði eldri og Helga áttu Sumarliða í lausaleik. Sumarliði eldri bjó á Kollabúðum í Þorskafirði á Vestfjörðum og eiginkona hans var Ingibjörg Jónsdóttir meðan Helga var vinnukona þá á bænum. Fjölskylda Sumarliða var fátæk og hann gat ekki farið viðurkenndan skóla. Á æsku árum sínum kynntist Sumarliði honum Matthíasi Jochumssyni sem bjó á Skógum rétt hjá Kollabúðum. Sumarliði var handlaginn og þegar hann var um fermingaraldur fékk hann kennslu hjá Jón Eyjólfssyni silfursmið í Svefneyjum. Sumarliði fór síðan á sjó en þegar hann var 25 ára fór hann til Kaupmannahafnar og lærði gullsmíði. Gullsmíði átti eftir að vera ævistarf Sumarliða.
Lífið í Vigur og Æðey
Hjónabandið í Vigur gekk ekki vel hjá Sumarliða og Mörtu. Marta drakk mikið. Það endaði með því að Sumarliði fór út í Æðey í apríl árið 1967 og síðan skildu þau Marta 16. maí sama ár. Í Æðey leigði Sumarliði hjá Rósinkar Árnasyni. Hjá Rósinkars vann vinnukona sem hét María Kristjana Þórðardóttir. María og Sumarliði urðu ástfanginn og eignuðust stúlku árið 1873 sem fékk nafnið Sigríður. Þau eignuðust annað barn árið 1875 sem var drengur og fékk nafnið Árni Sigurður. Sumarliði fékk 360 álnir af Æðey og 150 ríkisdali sem hann seldi síðan Erlendi syni sínum. Þann 27. apríl árið 1874 drukku Sumarliði og Þorsteinn Thorstensen úti í Æðey. Þorsteinn sagði að Sumarliði hafi selt sér hlutann í Æðey en Sumarliði sagðist ekki muna eftir því og neitaði að selja lóðina. Þorsteinn kærði Sumarliða og árið 1875 sagði sýslumaðurinn Stefán Bjarnason að Sumarliði ætti að afhenta Þorsteini jörðina.
Sumarliði og fjölskylda var þá heimilslaus og Sumarliði fór til Norðurlanda meðan María, Árni og Sigríður fóru í fóstur og Erlendur Þórarinn fór til móður sinnar. Tíminn hjá Sumarliða á Norðurlöndunum var ekki góður hann var mjög fátækur, varð með tannpínu og hausverk. Sumarliði kom síðan til Íslands og fékk þær fréttir að Landsyfirréttur hafði dæmt mál Þorsteins gegn sér ógilt. Sumarliði og Maríu fluttu þá aftur í Æðey með Árna Sigurð. Þau eignuðust annað barn sem hét Sumarliði Brans og fæddist árið 1878. Árið 1880 fæddist Kristján Maríus. María varð mjög veik af þeim barnsburði og dó 9 dögum seinna. Kristján Maríus lifði aðeins í sjö mánuði. Sumarliði fékk til sín ráðskonu sem hét Helga Kristjánsdóttir. Sumarliði var orðinn þá 47 ára meðan Helga 24 ára en þau urðu ástfanginn. Þau eignuðust stúlku sem fékk nafnið María Kristjana og fæddist árið 1884.
Árin í Norður-Dakóta
Árið 1884 flutti Sumarliði og fjölskylda til Vesturheims. Sumarliði vildi flytja til Dakota í Bandaríkjunum. Sumarliði Brans og María Kristjana voru sett í fóstur og fóru því ekki með Sumarliða en hin börnin, kona hans og vinnufólk fóru með honum. Þau fóru 11. september og voru kominn til New York 30. september. Þau settust síðan að í Pempinahéraði í Norður-Dakóta. Pembina var lítill bær þegar Sumarliði og fjölskylda settust þar að. Mikið var á Íslendingum og mikill íslensk menning myndaðist í Pembina. Sumarliði fékk hús leigt nálægt Garðar og Árni fóru í skóla meðan Erlendur, Hjálmar og Fríða voru kominn með sína eigin vinnu. Sumarliði stundaði nautgriparækt sem gekk ekki vel. Um vorið var húsið sem þau voru að leiga varð seld Norðmanni. Sumarliði byggði sitt eigið hús í Garðar og stuttu eignuðust Sumarliði og Helga hana Kristínu Rannveigu. Erlendur dó úr tæringu árið 1886.
Sumarliði stundaði akurrækt en hins vegar gekk uppskeran mjög illa og akrarnir þrælnuðu upp af hita. Árið 1887 kom María Kristjana þriggja ára dóttir Sumarliða til Garðar eftir langa ferð. Stutt seinna eignuðust Sumarliði og Helga annan strák sem fékk nafnið Markús Kristján. Veturinn 1888 var mjög erfiður fyrir fólki í Pembinahéraði. Sumarliði leigði smíðaverkstæði í Milton og nóg að gera hjá honum hins vegar gat hann ekki borgað skuldir sínar fyrsta sinn á ævinni. Sumarliði og Helga eignuðust aftur strák sem fékk nafnið Júlíus Adólf(Júlli). Árið 1892 eignuðust þau stúlku sem fékk nafnið Halldóra. Sumarliði tók lán í bankanum árið 1895 vegna fjárhagsvandræða. Sama ár eignuðust Sumarliði og Helga annað barn en það dó úr pest skömmu síðar. Minna varð að gera á verkstæðinu því yngri smiðir voru fluttir í Milton. Árið 1897 fæddist Benjamín Franklín og árið 1898 kom Bransi til Norður-Dakóta. Síðasta barn Helgu og Sumarliða fæddist árið 1899. Þá var Sumarliði orðinn 66 ára meðan Helga kona hans orðinn 43 ára.
Leiðin liggur til Washingtonríkis
Sumarliði og Helga og hans 10 börn fluttu til bæjarins Ballard sem bjuggu um 6.000 manns og var í Washingtonríki. Ballard er stutt frá borginni Seattle. Mun færri Íslendingar bjuggu í Ballard heldur en í Pembina og þar ríkti meira alþjóðleg menning heldur en íslensk menning. Sumarliði tók annað lán fyrir húsi. Sumarliði sá tækifæri í því að fara í laxframleiðslu þar sem hann keypi laxa og beinhreinsaði þá og setti þær í salttunnur. Ekki varð mikið úr þeim viðskiptum því fólki fannst laxinn of dýr. Sumarliði náði að senda börn sín í alþýðuskóla í Ballard en hins vegar fóru Sigríður, Bransi og Árni að vinna. Betri tækifæri voru fyrir börn Sumarliða í Washingtonríki heldur en í Pembinahéraði. Kristín Rannveig veiktist árið 1903. Árið 1904 var Árni orðinn byggingarverktaki. Í Ballard var minna um kirkjustarf heldur en í Pembinahéraði. Kristín Rannveig var greindist með tæringu vorið 1904. María útskrifaðist úr háskólanum með hæstu einkunn árið 1905. Árið 1906 dó Kristín Rannveig og Markús Kristján dó síðan líka úr veikindum stuttu seinna.
Í byrjun árs 1910 flutti Sumarliði til Tumwater. Sumarliði var þá kominn á áttræðisaldur og Helga, Lúlli, Alfreð Magnús og Benjamín Franklín fóru með honum til Tumwater meðan eldri börnin voru áfram í Ballard. Sumarliði fann mikla ánægju í ávaxtarækt og var mest að rækta jarðepli. Dóra útskrifaðist úr háskólanum það sumar og það með hæstu einkunn árið 1910. Lúlli hafði verið mikið veikur og dó árið 1916. Árni keypti lóðina í Tumwater og borgaði lánið sem Sumarliði tók. Helga og Sumarliði bjuggu samt áfram í Tumwater. Árið 1912 var mikill breyting fyrir Helgu því þá gat hún kosið í fyrsta sinn þar sem konur fengu kosningarrétt í Washingtonríki fyrst árið 1911. Árið 1916 var Sumarliði orðinn blindur og heyrnaskertur. Þá sat hann að mestu heima síðustu tíu árin. Sumarliði missti síðan þrjú önnur börn sín úr sjúkdómum á næstu árum þau Alfreð Magnús, Benjamín Franklín og Sigríður. Sumarliði var þá búinn að missa níu börn sín meðan Helga var búinn að missa sex börn sín. Sumarliði dó síðan 29. mars árið 1926.
Hugtakaskrá
Alþýðumenning: Er oft hugtak sem er notað í rannsóknum sem á að sýn tengsl milli hversdagslíf og menningu. Alþýðumenning er oft notuð sem andstaða við yfirstéttarmenningu.
Dagbók: Dagbók er frumheimild og sýnir inn í líf einstaklinga um hvernig þeir lifa lífi sínu. Dagbækur eru merkilegar heimildir og eru mikið notaðar í einsögurannsóknum.
Einsaga: Eru sögur sem eru byggðar á rannsóknum um einstaklinga, litla hópa eða öðru sem er byggt á litlum einingum.
Menntun: Rannsóknir sem eru byggðar á menntun eru oft notaðar í skólasögurannsóknum en einnig fjölskyldusögur sem gátu ekki sent börn sín í skóla eða gátu það rétt svo.
Heimildir
Hulda Sigurborg Sigtryggsdóttir, ''Frá Íslandi til Vesturheims. Saga Sumarliða Sumarliðasonar gullsmiðs frá Æðey'' (Reykjavík 2002).
Sigurður Gylfi Magnússon, "Skilgreining hugtaka", ''Sjálfssögur. Minni, minningar og saga'' (Reykjavík 2005), bls. 287-368.
Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar
Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar eða Vinstristjórnin er heiti á ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar sem sat frá 1. september 1978 - 15. október 1979. Stjórnina mynduðu Framsóknarflokkur, Alþýðuflokkur og Alþýðubandalag. Ríkisstjórnin sprakk vegna ágreinings um aðgerðir í efnahagsmálum.
Aðdragandi og stjórnarmyndun
Alþingiskosningarnar 1978 fóru fram 25. júlí og lauk með stórsigri A-flokkanna, Alþýðuflokks og Alþýðubandalags. Samanlagt fylgi þeirra var um 45% og fékk hvor flokkur fjórtán þingmenn af þeim sextíu sem sæti áttu á Alþingi. Var það mesta kjörfylgi íslenskra vinstrimanna allt fram að Alþingiskosningunum 2009. Mikil vinstrisveifla var í samfélaginu sem birtist m.a. í því að borgarstjórnarkosningunum sama vor féll meirihluti Sjálfstæðismanna í Reykjavík í fyrsta sinn.
Flokkarnir sem skipað höfðu fyrri ríkisstjórn, Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur, guldu afhroð í kosningunum og töpuðu fimm þingmönnum hvor flokkur. Erfiðleikar í efnahagsmálum höfðu orðið til þess að ríkisstjórnin setti lög til að draga úr launahækkunum sem viku til hliðar gildandi kjarasamningum. Slagorð stjórnarandstöðuflokkanna í kosningabaráttunni var Samningana í gildi, sem reyndist til vinsælda fallið.
Við tóku þungar stjórnarmyndunarviðræður sem stóðu í tvo mánuði. Niðurstaðan var talin mikill sigur Framsóknarflokksins sem hlaut forsætisráðuneytið og fjármálaráðuneyti að viðbættum dómsmálum og landbúnaðarmálum, þrátt fyrir slæmt gengi í kosningunum sjálfum. Fannst ýmsum þetta skjóta skökku við. Var einkum þungt hljóðið í þingmönnum Alþýðuflokks með þessi málalok og tilkynnti Vilmundur Gylfason að hann styddi stjórnina til góðra verka en væri að öðru leyti frjáls þingmaður. Átti þessi kergja vafalítið sinn þátt í örlögum stjórnarinnar.
Stefnumál og aðgerðir
Utanríkismál voru ágreiningsefni milli stjórnarflokkanna, einkum þó afstaðan til hersins á Miðnesheiði og aðildarinnar að NATO. Ekki var stefnt að brottför hersins og mæltist sú ákvörðun illa fyrir meðal margra Alþýðubandalagsmanna. Hins vegar var ákveðið að ekki yrðu heimilaðar neinar nýjar meiri háttar framkvæmdir á vegum varnarliðsins.
Í apríl 1979 samþykkti Alþingi lagafrumvarp landbúnaðarráðherra um framleiðslustjórnun á búvörum. Var það upphaf kvótakerfisins sem verið hefur við lýði í íslenskum landbúnaði upp frá því. Sjávarútvegsráðherra gaf út reglugerð um aflatakmarkanir í þorskveiðum og var það undanfari kvótakerfisins í sjávarútvegi.
Ólafslög
Einhver afdrifaríkasta og ákvörðun vinstristjórnarinnar var setning Ólafslaga í apríl 1979. Með þeim voru sjálfkrafa verðbætur á laun skertar verulega. Frumvarpið mæltist illa fyrir í verkalýðshreyfingunni og meðal margra stjórnarliða. Fór því svo að lögin voru ekki borin fram af ríkisstjórninni í heild sinni heldur af forsætisráðherra einum og báru þau því nafn hans.
Með Ólafslögum var verðtrygging heimiluð í lánaviðskiptum og varð hún skjótt almenn. Tilgangurinn var að tryggja sparifé einstaklinga og lánsfé lánardrottna fyrir verðbólgu, en um áratuga skeið höfðu innistæður í bönkum rýrnað í sífellu. Stóðu vonir til að með þessu mætti endurvekta trú á gjaldmiðilinn og ýta undir sparnað. Verðtryggingin, kostir hennar og gallar, áttu eftir að verða eitt helsta bitbein íslenskra stjórnmála næstu áratugina.
Stjórnarslit
Óveðursskýin héldu áfram að hrannast upp í efnahagsmálum þjóðarinnar eftir því sem leið á árið 1979. Verðbólga var mikil og víxlhækkanir verðlags og launa samfelldar, auk þess sem olíuverð hækkaði jafnt og þétt. Loforð A-flokkanna frá kosningunum árið áður um að hrófla ekki við kjarasamningum gerði stöðuna enn þrengri. Þann tíunda október kom þingflokkur Alþýðuflokksins saman til fundar og ákvað að slíta stjórnarsamstarfinu vegna ósamkomulagsins í efnahagsmálum. Vakti athygli að sú ákvörðun var tekin á meðan flokksformaðurinn, Benedikt Gröndal, var staddur í útlöndum og stóð því frammi fyrir orðnum hlut við heimkomuna.
Þorgerður brák
Þorgerður brák var írsk ambátt sem var uppi á 9. og 10. öld. Hún var í eigu Skallagríms Kveldúlfssonar og Beru konu hans en þau voru landnámsmenn á Borg á Mýrum. Hún var fóstra Egils sonar þeirra. Egils saga Skallagrímssonar segir svo frá að dag einn þegar menn voru að leikum á ísilagðri tjörn í Borgarfirði, rann æði á Skallagrím og hann veittist að Agli syni sínum. Þá sagði Brák: „Hamast þú nú, Skalla-Grímur, að syni þínum“ -- Skallagrímur hætti þá við að drepa Egil en hljóp í staðinn á eftir Þorgerði brák, en hún hljóp undan, þar til hún stakk sér í sjóinn þar sem nú heitir Brákarsund í Borgarnesi. Skallagrímur kastaði stórum steini á eftir henni og kom hvorugt upp aftur.
Fyrir utan sundið, og síðan götuna í Borgarnesi, sem heita eftir Brák, er gata í Reykjavík sem heitir Brákarsund og er þar leikskóli sem heitir Brákarborg.
Ketill Sigfússon
Skarða-Ketill Sigfússon, betur þekktur sem Ketill í Mörk er persóna í Brennu-Njáls sögu og er bróðir Þráins Sigfússons. Hann er einnig tengdasonur Njáls.
1225
thumb|right|[[Magna Carta, upprunalega útgáfan frá 1215.]] Árið 1225 (MCCXXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Switch-setning
Í tölvuforritun, er Switch-setning skilyrðissetning notuð í flestum nútíma forritunarmálum (eins og C, C++, C# og Java). Tilgangur hennar er að leyfa gildi breytu eða segð að stjórna inningarröð forrita. Til eru setningar í öðrum forritunarmálum sem eru setningafræðilega öðruvísi en þjóna sama tilgangi hugtakslega og kallast þær case-setning eða select-setning.
Dæmi
Eftirfarandi eru dæmi um notkun Switch-setningunar. Ekki má gleyma að hafa  þegar brjótast á út úr setningunni. Ef ekkert af case-setningunum tekur við skilyrðunum í switch þá tekur  skilyrðið við, ef það er til staðar í forritinu, en því má þó sleppa.
C
switch(n) { case 0: printf("Þú skrifaðir núll.\n"); break; case 3: case 5: case 7: printf("n er frumtala\n"); break; case 2: printf("n er frumtala\n"); case 4: case 6: case 8: printf("n er slétt tala\n"); break; case 1: case 9: printf("n er fullkominn þríhyrningur\n"); break; default: printf("Aðeins ein tala er leyfileg\n"); break; }
C#
C# notar staðlaða C -málfræði í setningunni og bætir við þeim eiginleika að nota „goto case“-setningu. Það er einnig hægt að nota strengi. Það er þó ekki leyfilegt að keyra alla setninguna í gegn þegar kóðinn er vistþýddur, því eru aðrar setningar notaðar (eins og  eða  ) til að koma í veg fyrir það.
ATHUGIÐ: Tómar case-setningar þurfa ekki að notast við goto-setninguna. Þær leyfa ekki gegnumkeyrslu í Switch-setningunni.
switch (HeiltöluBreyta) { case 0: goto case 1; // fer í case 1 case 1: return 1; // skilar ef HeiltöluBreyta er annaðhvort 0 eða 1 case 2: someInteger++; // bætir einum við HeiltöluBreyta og fer í case 3 goto case 3; case 3: EinhverAðgerð; // framkvæmir aðgerðina EinhverAðgerð og brýst svo úr setningunni break; default: EinhverÖnnurAðgerð; break; }
Оператор ветвления
Meistarinn
Meistarinn er spurningaþáttur sem var á dagskrá Stöðvar 2 frá desember 2005 til 2006. Stjórnandi er Logi Bergmann Eiðsson. Þátturinn byggir ekki á neinni sérstakri fyrirmynd en svipar til ýmissa vinsælla spurningaþátta s.s. Viltu vinna milljón.
Árið 2006 sigraði verkfræðineminn Jónas Örn Helgason í keppninni og árið eftir menntskælingurinn Magnús Þorlákur Lúðvíksson. Þeir eiga það sameiginlegt að hafa báðir getið sér gott orð í spurningakeppninni Gettu betur áður en þeir tóku þátt í Meistaranum.
Fyrir jólin 2006 gaf Stöð 2 út samnefnt spurningaspil.
Friðarsinni
400px|thumb| Friðarsinni er manneskja sem vill að friður ríki meðal fólks. Þótt flestir vilji það, þá er hugtakið yfirleitt tengt við fólk sem beitir sér á einn eða annan hátt gegn ófriði, einkum stríðsrekstri. Friðarbarátta er nátengd baráttu fyrir m.a. lýðræði, mannréttindum og jafnrétti og samtök friðarsinna hafa þessi málefni oft öll á stefnuskrá sinni.
Fortakslausir friðarsinnar
Sumir friðarsinnar aðhyllast fortakslausa friðarhyggju og hafna allri valdbeitingu. Þeir álíta að leiðirnar til að berjast gegn yfirgangi, óréttlæti eða ofbeldi séu fólgnar í friðsömum aðferðum á borð við fundi, kröfugöngur, mótmæli, bréfaskriftir, undirskriftasafnanir o.s.frv.
And-heimsvaldasinnar
Sumir friðarsinnar vilja ekki bara frið heldur réttlátan frið, og setja valdbeitingu valdamanna ekki undir sama hatt og andspyrnu gegn henni. Þeir fordæma þannig ekki andspyrnuhreyfingar sem berjast gegn hernámi eða skæruliða sem berjast gegn einræðisstjórnum og setja auk þess ekki endilega samasemmerki milli ríkja sem þeir telja að stundi heimsvaldastefnu og ríkja sem streitast gegn henni.
Starfræn erfðamengjafræði
Stafræn erfðamengjafræði miðar að því að skilja starfsemi gena og DNA raða í erfðamengjum lífvera. Hluti erfðamengisins ber í sér margvíslegar upplýsingar, sem hafa áhrif á starfsemi, eiginleika og eðli lífverunar. Annar hluti erfðamengisins hefur engin eða ákaflega lítil áhrif á eiginleika lífverunar — slíkt DNA er kallað rusl DNA (junk DNA).
Markmið fræðigreinarinnar er að finna og skilgreina gen, finna hvar þau eru tjáð, hvaða stjórnraðir móta tjáningu gensins, hvaða þættir bindast við slíkar stjórnraðir, hvernig erfðaefnið er eftirmyndað (sjá DNA eftirmyndun) og hvaða áhrif stökkbreytingar í erfðamenginu hafa á svipfar lífverunnar. Einnig er leitast við að skilja samspil þátta, t.d. prótína og stýrilraða og hvernig slíkt samspil breytist með tíma og þroskastigi. Samvirkni gena (epistasis/genetic interaction) má einnig greina með erfðafræðilegum aðferðum, tölfræðilegum greiningum og prótínmengjafræði.
Trans fólk
thumb|Fáni trans fólks var kynntur til sögunnar árið 2000. Trans fólk eru þau sem hafa annað kynhlutverk og kynframsetningu í samfélaginu en þau gerðu í æsku. Í vestrænum samfélögum og víðar er aðalniðurflokkun mannfólks niður í karla og konur. Sá sem áður flokkaðist sem kona en flokkar sig nú sem karl kallast trans maður, sú sem áður flokkaðist sem karl en flokkar sig nú sem konu kallast trans kona.
Orðið trans er latína og merkir „þversum, handan megin við, á hinni hliðinni“ og er þar með vísun í að einstaklingur sé á annarri hlið í framsetningu kyns síns. Íslenskanir á orðinu hafa ekki náð mikilli útbreiðslu. Orðið „kynskiptingur“ var áður notað, en það þykir úrelt í dag.
Margt trans fólk upplifir vanlíðan í sínu fyrra kynhlutverki eða með líkama sinn, og sækjast sumir eftir hormóna meðferð, skurðaðgerðum, eða sálfræðiaðstoð.
Á bilinu 0,3% til 0,6% einstaklinga skilgreina sig sem trans, eða einn af hverjum 200, samkvæmt bandarískri könnun frá 2016.
Það að vera trans er óháð kynhneigð.
Sálfræðimeðferð
Þar sem margt trans fólk upplifir vanlíðan með kynhlutverk sitt, líkama sinn, eða samfélagslega fordóma getur sálfræðimeðferð verið til bóta fyrir fólk.
Hormónameðferð
Mögulegt er að auka á kyneinkenni einstaklings með hormónameðferð þar sem ýmist eru gefin karl- eða kvenhormón. Karlhormónið testósterón eykur skeggvöxt, eykur vöðva, og dýpkar rödd. Kvenhormónin estrógen og prógesterón minnka skeggvöxt og láta fitu safnast fyrir á brjóstum og mjöðmum. Notkun hormóna getur haft í för með sér óæskilegar aukaverkanir, en þar sem ávinningurinn getur verið mikill og hægt er að draga úr vanlíðan fólks er stundum mælt með notkun þeirra.
Hægt er að nota hormónahemla (hormónablokkera) fyrir börn með kynama, hemlarnir koma í veg fyrir að einstaklingur fari á kynþroskaskeiðið og gefur honum þá aukalegan tíma og val til að ákvarða hvort kynhlutverk hann vill uppfylla. Í þokkabót valda hormónahemlar beinþynningu.
Skurðaðgerðir
Líkt og hormónameðferð geta skurðaðgerðir aukið eða breytt kyneinkennum einstaklings og er hlutverk þeirra að draga úr vanlíðan einstaklingsins. Með kynleiðréttingaraðgerð er hægt að skapa eftirlíkingu typpis eða píku, fjarlægja brjóst eða bæta við brjóstum, og kvengera andlit með því að draga úr skörpum hornum. Ekki eru allir sem velja þessa leið þar sem aðgerðir eru aldrei áhættulausar, sumum þykir ekki eftirsóknarvert að fara í aðgerð á eigin kynfærum, eða þá að fólk er hreinlega þokkalega sátt með eigin líkama.
Svarfaðardalur
right|thumb|Svarfaðardalur-Skíðadalur, Árgerðisbrú fremst, Gljúfurárjökull innst í dal. Svarfaðardalur er stór og þéttbýll dalur sem liggur milli hárra fjalla inn frá Dalvík við Eyjafjörð að vestan. Hann tilheyrir sveitarfélaginu Dalvíkurbyggð.
Um 10 km frá sjó klofnar hann. Eystri dalurinn nefnist Skíðadalur og hann heldur meginstefnu dalsins til suðvesturs en hinn dalurinn heldur Svarfaðardalsnafninu, hann sveigir mjög til vesturs og er oft kallaður Svarfaðardalur fram. Fjölmargir afdalir ganga út frá aðaldölunum. Smájöklar eru víða í þessum dölum. Stærsti jökullinn er Gljúfurárjökull sem er fyrir botni Skíðadals og blasir við úr byggð.
Fjöllin eru mikil og brött og margir tindar á bilinu 1000-1400 m á hæð. Hæstu fjöllin eru upp af Skíðadal, hæstur er Dýjafjallshnjúkur 1456 m. Svarfaðardalsá rennur eftir dalnum. Hún á innstu upptök sín á Heljardalsheiði en safnar að sér vatni úr fjölda þveráa og lækja. Stærst þessara áa er Skíðadalsá.
Fjölmargar gönguleiðir og fornir fjallvegir liggja úr Svarfaðardal og Skíðadal til næstu byggðarlaga. Þekktasti fjallvegurinn er Heljardalsheiði. Um hana lá hin forn þjóðleið til Hóla í Hjaltadal. Í Svarfaðardal voru fjórir kirkjustaðir, Vellir, Tjörn, Urðir og Upsir. Barna- og unglingaskóli var á Húsabakka 1956-2004. Þar er nú samkomuhús sveitarinnar en það heitir Rimar. Sundskáli Svarfdæla er upp undir fjallshlíðinni ofan við Húsabakka. Hann var reistur 1929 og er talinn ein elsta yfirbyggða sundlaug landsins.
Volgar lindir eru í Laugahlíð ofan við Sundskálann og úr einni þeirra fékk hann vatn. Seinna var borað eftir vatni og vatn leitt þaðan til skálans. Hitaveita er í neðanverðum dalnum en heitt vatn fæst úr borholum á Hamri í Svarfaðardal og á Árskógsströnd. Friðland Svarfdæla nær frá sjó við Dalvík og spannar flatann dalbotninn inn fyrir Húsabakka. Þar eru göngustígar og reiðstígar og mikið og fjölskrúðugt fuglalíf.
Veturliði
Veturliði er íslenskt karlmannsnafn.
Svarfaðardalur
Menning
Héraðshátíðin nefnist Svarfdælskur mars og er haldin í mars ár hvert. Þetta er menningarhátíð þar sem ýmislegt er til gamans gert, svo sem að keppa að heimsmeistaratitli í brús og dansa Svarfdælskan mars. Brús er sérstætt spil sem hefur lengi verið spilað í dalnum og er raunar þekkt víðar en hvergi hefur það lifað jafn góðu lífi og þar.
Héraðssöngur Svarfdæla er kvæðið Svarfaðardalur eftir Hugrúnu skáldkonu sem alþekkt er í flutningi Karlakórs Dalvíkur við lag Pálma Eyjólfssonar. Síðasta erindið hljóðar svo: left|thumb|Svarfaðardalur fram, þ.e. innri hluti Svarfaðardals, Hnjótafjall fyrir miðju. right|thumb|Haus héraðsfréttablaðsins Norðurslóðar.
Annar þekktur Svarfaðardalssöngur er Svarfaðardalur kæri eftir Hjalta Haraldsson frá Ytragarðshorni við lag Guðmundar Óla Gunnarssonar sem Karlakór Dalvíkur hefur sungið og gefið út á hljómdiski.
Málarar hafa fundið sér myndefni í dalnum. Ásgrímur Jónsson málaði allmörg velþekkt olíuverk í Svarfaðardal og Skíðadal. Einnig eru til stór Svarfaðardalsmálverk eftir Freymóð Jóhannsson. Einn þekktasti málari byggðarlagsins er Brimar Sigurjónsson (1928-1980). Fjölmargar mynda hans eru frá Dalvík og Svarfaðardal.
Sagan
Samkvæmt Landnámu er dalurinn kenndur við Þorstein svörfuð sem bjó á Grund. Hann var þó ekki sá fyrsti sem settist að í dalnum því Ljótólfur goði á Hofi og menn hans voru komnir á undan honum. Svarfaðardalur er víða nefndur í fornum sögum og þar gerðust Svarfdæla saga og Valla-Ljóts saga. Þorleifs þáttur jarlaskálds og Hreiðars þáttur heimska fjalla einnig um Svarfdælinga. Í Svarfaðardal hafa fundist all mörg kuml frá heiðnum sið þar á meðal tveir kumlateigar með mörgum kumlum. Annar í Láginni á Dalvík og hinn á Arnarholti í landi Ytragarðshorns. Guðmundur Arason hinn góði var prestur bæði að Völlum og Upsum áður en hann var kjörinn Hólabiskup og Svarfaðardalur kemur víða fyrir í sögu hans. Á Urðum bjuggu landskunnir höfðingjar, Þorsteinn Eyjólfsson (d. 1402) lögmaður og hirðstjóri og síðan Arnfinnur Þorsteinsson sonur hans, riddari og hirðstjóri. Svarfaðardalur varð snemma þéttbýll eins og máltækið gamla "hér er setinn Svarfaðardalur" ber vitni um. Á miðöldum voru 68 lögbýli í dalnum og fjölmörg smærri býli (hjáleigur og kot).
Svarfaðardalur var allur einn hreppur fram í ársbyrjun 1946 en þá var honum skipt í Svarfaðardalshrepp og Dalvíkurhrepp. Dalvík fékk kaupstaðarréttindi 22. apríl 1974. Hrepparnir voru svo sameinaðir á ný ásamt með Árskógshreppi þann 7. júní 1998 og mynda nú Dalvíkurbyggð.
Fjöllin
Fjallahringurinn kring um Svarfaðardal og Skíðadal er allstórbrotinn. Hann spannar yfir 100 km og ef miðað er við vatnaskilin, sem teygja sig frá Hálshorni umhverfis dalina og enda yst út í Ólafsfjarðarmúla, þá eru þau 115 km löng. Samkvæmt bók Bjarna E. Guðleifssonar um Svarfaðardalsfjöll eru 75 tindar á þeirri leið sem allir hafa nöfn. Fjórir af þeirra eru yfir 1400 m háir og á lista Ferðafélagsins yfir 100 hæstu fjallstinda á Íslandi. Þetta eru:
Jarðfræði Svarfaðardals
Berggrunnur byggðarlagsins er að mestu gerður úr fornum blágrýtishraunum sem mynda gríðarþykkan lagskiptan jarðlagastafla. Milli hraunlaganna eru víða þunn rauðleit setlög sem gerð eru úr gömlum jarðvegi sem safnast hefur á hraunin milli gosa, einnig má sums staðar finna sand- og malarkennd setlög sem ættuð eru frá ám og vötnum. Líðið sem ekkert er af súru og ísuru bergi (líparíti eða andesíti). Jarðlagastaflanum hallar lítillega til suðurs. Hann er 10 – 12 milljón ára gamall, frá miðhluta Míósen. Elsta bergið er yst í Ólafsfjarðarmúla en yngsta bergið er efst í háfjöllum Skíðadals. Víða standa berggangar nær hornrétt á jarðlögin en þeir eru aðfærsluæðar fornra eldstöðva. Þykkur og mikill berggangur sker sig upp í gegn um Stólinn á mótum Svarfaðardals og Skíðadals, Hálfdanarhurð í Ólafsfjarðarmúla er einnig berggangur. Eftir að eldvirkni lauk á svæðinu fyrir um 10 milljónum ára grófst Eyjafjörður og þverdalir hans ofan í jarðlagastaflann fyrir atbeina vatns og vinda og þegar ísöldin skall á fullkomnuðu jöklar landslagsmótunina. Jökulgarðar frá lokum síðasta kuldaskeiðs, fyrir um 11.500 árum, setja víða svip sinn á landið. Hólsrípillinn er eitt fallegasta dæmið um slíka garða en hann er ruddur upp af jökli sem eitt sinn gekk í sjó úr Karlsárdal. Berghlaupsurðir eru einnig áberandi víða í fjallahlíðum og má þar nefna Upsann ofan Dalvíkur, hólana neðan við Hofsskál í Svarfaðardal og Hvarfið í mynni Skíðadals. Sveitarfélagið er á virku jarðskjálftasvæði og árlega verða menn varir við jarðskjálfta sem flestir eiga upptök sín á Grímseyjarsundi og fyrir mynni Eyjafjarðar. Dalvíkurskjálftinn 1934 er öflugasti skjálftinn sem vitað er um að hafi átt upptök á svæðinu en hann var um 6,2 stig á Richter. Upptök hans voru milli Dalvíkur og Hríseyjar.
Bæir í Svarfaðardal og Skíðadal
Bæirnir eru taldir upp í landfræðilegri röð, byrjað út undir sjó að austanverðu og farið réttsælis um dalinn. Nokkur eyðibýli eru talin með en sú upptalning er ekki tæmandi.
Íbúar í Svarfaðardalshreppi í því manntalinu 1703 voru alls 669, þ.m.t. 102 ómagar og 12 flakkarar (9 konur og 3 karlar). (Þess ber þó að geta að hreppurinn náði yfir Árskógsströnd).
Gestur
Gestur er íslenskt karlmannsnafn.
Vín (Austurríki)
thumb|300px|Keisarahöllin Schönbrunn í Vín. Vín eða Vínarborg (þýska: Wien) er höfuðborg Austurríkis og stærsta borg landsins. Þar búa rúmlega 1,8 milljónir manna en 2,7 milljónir (1. janúar 2015) búa á stórborgarsvæðinu. Vín var áður fyrr aðsetur Habsborgaranna og hefur í margar aldir verið höfuðborg þýska ríkisins, sem og Austurríkis þegar það gekk úr ríkinu á 19. öld. Vín er mikil ráðstefnuborg. Þar eru einnig aðsetur fjölda alþjóðastofnanna. Miðborgin, sem og nokkrar aðrar byggingar, eru á heimsminjaskrá UNESCO. Borgin Vín er að sama skapi eigið sambandsland í Austurríki, það fjölmennasta, en jafnframt það minnsta.
Lega og lýsing
Vín liggur við Dóná nær austast í Austurríki. Meginhluti borgarinnar er vestan fljótsins. Norðausturjaðar Alpafjalla nema við vestri borgarmörkin. Landamærin að Slóvakíu eru aðeins 30 km til austurs, til Ungverjalands 50 km til suðurs og til Tékklands 70 km til norðurs. Næstu stærri borgir eru Wiener Neustadt til suðurs (55 km),Bratislava í Slóvakíu til austurs (60 km) og St. Pölten til vesturs (65 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Vínar er hvítur kross á rauðum grunni, ekki ólíkt danska fánanum, en formið er öðruvísi. Krossinn kemur fyrst fram á 13. öld. Ekki er ljóst hvaðan hann er til kominn en líklegt er að hann tengist krossferðum. Krossmerkið er stundum sett sem brjóstskjöldur á svartan örn. Litirnir eru frá 1395 og eru litir Habsborgarættarinnar, sem og Austurríkis. Fáni Vínarborgar eru tvær láréttar rendur, rauð og hvít (öfugt við pólska fánann).
Rómverjar
Í upphafi bjuggu keltar á núverandi borgarstæði. En í lok 1. aldar e.Kr. tóku Rómverjar svæðið og reistu þar bæði herstöð og almennan bæ. Hundrað árum síðar, árið 180 e.Kr., lést rómverski keisarinn Markús Árelíus í bænum úr ótilgreindri veiki en hann hafði farið í herför gegn markómönnum. Ekki er nákvæmlega vitað hversu lengi Rómverjar bjuggu í bænum en eftir 430 finnast engar vísbendingar um meiriháttar byggð á borgarstæðinu. Trúlega eyddist bærinn í þjóðflutningunum miklu á 5. öld. Einhver byggð var þó þar en talið er að langbarðar hafi búið í gamla rómverska bænum. Seinna fylgdu slavar og avarar.
Höfuðborg
Strax á 6. öld var héraðinu stjórnað frá Bæjaralandi. 788 hernam Karlamagnús allt svæðið og innlimaði frankaríkinu sínu. Svæðið í kringum Vín var hin svoköllaða avaramörk (Awarenmark), en almennt landnám franka og bæjara var stopult. Í upphafi 10. aldar réðust Ungverjar í héraðið og hertóku Vín. Þeir voru ekki hraktir austur aftur fyrr en 955 er Otto I keisari sigraði þá í stórorrustunni við Lechfeld. 976 var markgreifadæmið Ostarichi stofnað af Babenberg-ættinni og stjórnuðu þeir Vín næstu aldir. Ekki er vitað hvenær hún hlaut borgarréttindi, en á skjali frá aldamótum 1100 kemur fram að Vín sé borg. 1155 flutti Hinrik II (kallaður Jasormigott) til Vínar og gerði hana að aðsetri sínu. Þetta var upphafið að höfuðborgarstatus Vínar. Strax árið eftir varð héraðið að greifadæmi og varð Vín því aðsetur greifa. Í lok þriðju krossferðarinnar 1192 var Ríkharður ljónshjarta Englandskonungur handtekinn í Erdberg við Vín og fluttur sem fangi til Vínar. Leópold V greifi hlaut 50 þúsund silfurmörk í lausnargjald frá Englendingum. Fyrir þann pening var myntslátta sett upp í borginni og borgarmúrar reistir. Vín varð að mikilli verslunarborg við Dóná. Árið 1276 brann borgin þrisvar: 28. mars, 16. apríl og 30. apríl. Fjöldamörg hús eyðilögðust og eirði eldurinn heldur ekki kirkjum, klaustrum og greifakastalanum. Tveir þriðju hlutar borgarinnar eyðilögðust eða stórskemmdust.
Habsborgarar
Fram að ofanverðri 13. öld réði Babenberg-ættin Vín og hérðinu í kring. En 1278 átti Ottokar II frá Bæheimi í erjum við Habsborgarættina, sem þá var með aðallönd sín á Württemberg-svæðinu. Til orrustu kom og í henni sigraði Rúdolf I af Habsborg, sem eftir það hrifsaði til sín Vín. Síðan þá hefur Vín verið í höndum Habsborgarættarinnar allt til 1918. Í fyrstu voru Habsborgarar ekki vel liðnir í borginni, enda var sú ætt aðeins enn ein hertogaættin. En þeir hófu byggingarframkvæmdir í borginni, sem stækkaði ört. 1365 var háskólinn í Vín stofnaður, sem einnig var mikil lyftistöng fyrir borgina. Þegar Habsborgarhertoginn Albrecht V var kjörinn þýskur konungur 1438 (sem Albrecht II) varð Vín allt í einu höfuðborg þýska ríkisins. Albrecht varð aldrei keisari. Það varð hins vegar eftirmaður hans, Friðrik III árið 1440. Síðan þá hefur Vín verið höfuðborg ríkisins til 1806 þegar Napoleon lagði ríkið niður, og keisaraborg allt til 1918. Þrátt fyrir það voru konungarnir ekki allir ráðagóðir og vinsælir. 1485 settist einn fjandmaður Habsborgaranna, Matthías Corvinus, um Vín og hertók hana eftir margra mánaða umsátur. Hún varð hans umráðasvæði allt til dauðadags 1490. Sjálfur var keisarinn ekki einráður í Vín fyrr en 1522 þegar hann lét taka helstu stjórnarleiðtoga borgarinnar af lífi.
Fyrra umsátur Tyrkja
thumb|Tyrkir sitja um Vín 1529 Árið 1529 stóðu íbúar Vínar fyrir mikilli ógn. Tyrkir höfðu náð fótfestu á Balkanskaga og sóttu nú að Austurríki. Þann 27. september hófu þeir umsátur um borgina undir forystu soldánsins Súleimans I. Íbúar Vínar voru skelfingu lostnir. Margir þeirra flúðu en á hinn bóginn tókst nokkur þúsund hermönnum frá þýska ríkinu og spænsku Habsborgarlöndum að komast til borgarinnar áður en umsáturshringurinn lokaðist. Tyrkir voru hins vegar með nær 250 þúsund manna lið. Eftir nokkra bardaga ákvað Súleiman að hætta umsátrinu sökum versnandi veðurs, en vetur var í nánd og birgðaflutningar erfiðir. Þeir höfðu misst 40 þúsund manns í bardögum við múrana. Þann 14. október hurfu Tyrkir úr landi og borgin slapp að þessu sinni. Tyrkir birtust aftur 1532 en þá hafði Karli V keisara tekist að safna miklu liði. Súleiman réðist því ekki á Vín að þessu sinni, heldur lét sér nægja að ræna og rupla annars staðar í Austurríki.
30 ára stríðið
Íbúar Vínar tóku siðaskiptum opnum örmum snemma á 16. öld. Keisarinn og hirð hans héldu fast við kaþólsku kirkjuna. Ekki kom til uppþota, né heldur ruddist múgur manna inn í kirkjur borgarinnar eins og annars staðar gerðist í ríkinu. En ástandið var samt þrungið og erfitt. Keisarinn bauð Jesúítum til Vínar til að stemma stigu við siðaskiptunum. Árið 1600 hófust gagnsiðaskipti kaþólsku kirkjunnar. Þau voru sérlega grimmileg í Austurríki og Vín. Fólk var neytt til kaþólskrar trúar á ný, rekið burt, handtekið og eigur gerðar upptækar. Í upphafi 30 ára stríðsins má heita að Vín væri algjörlega kaþólsk á ný. Stríðið hófst er fulltrúum keisarans í Prag var hent út um glugga á furstahöllinni. Bæheimur sagði sig úr ríkinu. Strax í upphafi söfnuðu íbúar Bæheims herliði og réðust á keisaraborgina Vín 5. júní 1619. En borgarherinn náði að hrinda árásinni eftir nokkra daga. Vín kom lítið við sögu stríðsins á ný fyrr en 1643 en á því ári birtist sænskur her undir stjórn Lennart Thorstenssons. En hann ákvað að leggja ekki í hernað á Vínarborg að þessu sinni, heldur eyða nærsveitum. Thorstensson var aftur á ferðinni fyrir utan Vín 1645. Þá kom til mikilla bardaga sem stóðu yfir í fjóra daga. Að lokum drógu Svíar sig til baka.
Síðara umsátur Tyrkja
thumb|Tyrkir sitja um Vín 1683 1683 birtust Tyrkir aftur við borgardyr Vínar. Að þessu sinni undir forystu stórvesírsins Kara Mústafa. 14. júlí var umsáturshringur lagður um borgina. Þrátt fyrir ákafar árásir á Vín náðu Tyrkir ekki að komast inn fyrir borgarmúrana. Í ágúst hafði Leopold I keisari safnað nægu liði til að þramma til Vínar. Með í för voru hermenn frá Bæjaralandi, Frankalandi, Saxlandi, Sváfalandi og Feneyjum. Einnig mætti pólskur her til Vínar. 12. september var stórorrustan við Kahlenberg háð, en staðurinn er við Vín. Meðan sú orrusta stóð yfir gerði herinn í Vínarborg útrás og réðust á Tyrki. Eftir tólf tíma bardaga létu Tyrkir undan síga og flúðu af vettvangi. Þannig bjargaðist Vín en fræðimenn telja reyndar að ósigur Tyrkja hafi bjargað Austurríki öllu og jafnvel fleiri ríki í Mið- og Vestur-Evrópu.
Napoleonsstríðin
Eftir brotthvarf Tyrkja óx borginn enn, bæði innan múra og utan. Keisarinn lét reisa margar nýjar barokkbyggingar, enda var Vín ein mesta borg Evrópu á þessum tíma. Borgin kom ekki beint við sögu í næstu evrópsku styrjöldum 18. aldar, svo sem spænska erfðastríðinu, austurríska erfðastríðinu og 7 ára stríðinu. En í Napoleonsstríðunum í upphafi 19. aldar var Vín tvisvar hertekin af Frökkum. Í fyrra sinnið, 13. nóvember 1805, fór yfirtaka borgarinnar friðsamlega fram. Napoleon sjálfur gisti í Schönbrunn-höllinni. Frakkar stóðu hins vegar stutt við, því eftir nokkra daga fór franski herinn til Bæheims, þar sem Napoleon sigraði í stórorrustunni við Austerlitz (þríkeisaraorrustunni). Árið síðar var þýska ríkið lagt niður. Hin mýmörgu furstadæmi voru endurskipulögð. Úr sumum varð konungsríki, til dæmis Bæjaraland, og voru flest leppríki Frakklands. Austurríki hélst hins vegar við sem keisaradæmi. Frans II, sem var síðasti keisari ríkisins, tilkynnti þá af svölum hallar sinnar í Vín að þýska ríkið hefði verið leyst upp og að Austurríki væri þaðan í frá eigið keisararíki. Hann sjálfur varð þá að Frans I keisara Austurríkis. Hans aðsetur var áfram Vín, sem minnkaði í að vera aðeins höfuðborg Austurríkis. Árið 1809 réðist Napoleon af alvöru á Vín. Eftir látlausa skothríð með fallbyssum gafst borgin upp. Aftur gisti Napoleon í Schönbrunn-höll, Frans I til mikils ama. Skömmu síðar mætti austurrískur her til borgarinnar og barðist við Frakka í Aspern í maí 1809 (sem í dag er borgarhluti Vínar). Þar beið Napoleon sinn fyrsta ósigur í stórorrustu. Napoleon sigraði hins vegar í orrustunni við Wagram í Neðra Austurríki og hertók Vín á ný. Í ágúst hélt hann upp á fertugsafmæli sitt í Vín. Hann sat í borginni í fimm mánuði og stjórnaði ríki sínu þaðan. Napoleon yfirgaf Vín ekki fyrr en með útmánuðum 1809.
Vínarfundurinn
thumb|Vínarfundurinn Eftir fall Napoleons 1814 var haldin gríðarmikil ráðstefna í Vín um framtíðarskipan ríkja í Evrópu. Ráðstefnan kallaðist Vínarfundurinn (Wiener Kongress). Fundarstjóri var utanríkisráðherra landsins, Metternich fursti. Allir helstu leiðtogar í Evrópu sóttu ráðstefnuna, sér í lagi frá Rússlandi, Bretlandi, Austurríki, Prússlandi, Frakklandi, kirkjuríkisins og margra annarra smærri ríkja. Vín var næsta árið pólitísk þungamiðja Evrópu. Ráðstefnan hófst 18. september 1814. Á vormánuðum 1815 strauk Napoleon úr útlegð frá eyjunni Elbu og safnaði nýju liði. Komst þá skriður á samninga og lauk ráðstefnunni 9. júní, aðeins níu dögum áður en orrustan við Waterloo átti sér stað.
19. öldin
Eftir brotthvarf Frakka hófst iðnvæðingin hægt og sígandi. Fyrsta járnbrautin keyrði til Vínar 1837 en siglingar í Dóná voru enn ákaflega mikilvægar. Árið 1848 fór byltingarandi yfir götur Vínarborgar, sem annars staðar. Eftir mikil mótmæli neyddist Metternich fursti til að segja af sér, en hann var ákaflega íhaldssinnaður og dró taum keisarans. En í október varð bylting. Uppreisnarmenn náðu Vín á sitt vald eftir mikil uppþot og bardaga við lífverði keisarans. 26. október mætti keisaraherinn til borgarinnar og náði að hertaka hana á ný. 2000 manns biðu bana í götubardögum. Að lokum sagði Ferdinand I keisari af sér, þar sem sýnt þótti að hann væri ekki vandanum vaxinn. Nýr keisari varð Frans Jósef I. Eftir byltinguna óx borginn enn. 1858 ákvað keisari að rífa niður alla borgarmúra til að skapa meira byggingapláss og í kjölfarið þandist borgin út. Vín varð að heimsborg. Árið 1873 var heimssýningin haldin þar í borg, sú fimmta sinnar tegundar og sú fyrsta í þýskumælandi landi. 1890 voru ýmsir nágrannabæir innlimaðir í Vín, sem við það stækkaði að mun og hlaut enn frekara rými fyrir ný borgar- og iðnaðarhverfi. Margir slavar fluttu til Vínar. Þannig bjuggu árið 1900 rúmlega 250 þús Tékkar og Slóvakar í borginni, auk annarra slava. Ástæðan fyrir hinum fjölmörgu útlendingum var að keisaradæmið náði á þessum tíma yfir stóran hluta Balkansskaga. Íbúafjöldinn alls nam á aldamótaárinu 1,8 milljón og óx hratt fram að upphaf fyrra stríðs. Gyðingar voru 12% af íbúum. Árið 1910 var íbúafjöldinn orðinn rúmar tvær milljónir en þar með varð Vín fjórða borg heims sem fór yfir tvær milljónir (áður voru það New York, London og París).
Stríðsárin
thumb|Loftvarnarturn í Vín Vín kom ekki beint við sögu í heimstyrjöldinni fyrri. En á stríðsárunum var mikill skortur á nauðsynjavörum þar. Endalok stríðsins markaði einnig endalok keisararíkisins þar. Frans II sagði af sér. 12. nóvember 1918 var lýðveldið Austurríki stofnað í þinghúsinu í Vín. Það með var Vín ekki lengur keisaraborg. Borgin var þó gríðarlega stór miðað við smæð landsins. 1920 var sambandslandið Vín stofnað, sem við það splittaði sig frá sambandslandinu Neðra Austurríki. 1932 komst fasistinn Engelbert Dollfuss til valda sem kanslari. Í stjórnmálaóróa tímans var hann drepinn 1934 í hálfgerðri byltingu á götum Vínar. Mikill stjórnmálaórói einkenndi Vín næstu árin. Dagana 12. – 13. mars 1938 hertóku nasistar Vín er Adolf Hitler innlimaði Austurríki í Þriðja ríkið. 15. mars sótti Hitler borgina heim og lét hilla sig. Á sama tíma varð Austurríki aðeins hérað Þýskalands. Vín var því ekki lengur höfuðborg í skamman tíma. Hún var hins vegar næststærsta borg þriðja ríkisins á eftir Berlín. Með innlimum nokkurra bæja og nærsveita varð Vín hins vegar stærsta borg ríkisins að flatarmáli. Áður en árinu lauk var búið að brenna öll 92 bænahús gyðinga í Vín. Í borginni voru um 180 þúsund gyðingar. Um 120 þúsund náðu að flýja úr landi. Þar á meðal sálfræðingurinn Sigmund Freud, sem var af gyðingaættum. Á næstu árum voru allir hinir, 60 þúsund gyðingar, fluttir burt úr borginni. Flestir létu lífið í útrýmingarbúðum. Í stríðslok voru gyðingar í Vín aðeins rúmlega fimm þúsund. Heimstyrjöldin síðari fór að mestu fram fjarri borginni. En 17. mars 1944 varð borgin fyrir fyrstu loftárásum bandamanna. Þyngstu árásirnar áttu sér stað 12. mars 1945. Takmarkið var að eyðileggja olíustöðvarnar við borgarmörkin. En sökum veðurs var sprengjum varpað af handhófi og hittu þær borgina sjálfa. Alls létust tæplega níu þúsund manns í árásunum. Samt slapp Vín langbest allra austurrískra borga frá loftárásum, enda eyðilagðist aðeins um 28% hennar.