cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gísli Guðmundsson (1884-1928)
Gerlarannsóknastofa Gísla Guðmundssonar
Þó Gísli hafi orðið sér úti um mikla bóklega og verklega þekkingu í örverufræði og fleiri greinum, þá hafði hann ekki lokið formlegu háskólaprófi. Hinn nýstofnaði Háskóli Íslands þáði því ekki boð Gísla um að hann tæki að sér verklega eða bóklega kennslu í sýklafræði fyrir læknanema þrátt fyrir að öðrum örverufræðimenntuðum einstaklingum væri ekki til að dreifa og Gísli nyti stuðnings landlæknis. Gísli hafði haft heim með sér frá Þýskalandi all nokkuð af rannsóknabúnaði og gat því komið sér upp sinni eigin rannsóknaraðstöðu, sem hann og gerði og birtust af og til auglýsingar í Læknablaðinu og Lögrjettu þar sem hann auglýsti þjónustu sína við gerla- og blóðrannsóknir.
Come Out, Ye Black and Tans
Come Out, Ye Black and Tans er írskt þjóðlag samið af írska lagahöfundinum og söngvaranum Dominic Behan.
Texti
Come Out, Ye Black and Tans
I was born in a Dublin street, where the loyal drums did beat, the loving English feet, they walked all over us, and every single night, when me da' would come home tight, he'd invite the neighbours out with this chorus:
Come out ye' black and tans! Come out and fight me like a man! Show your wife how you won medals down in Flanders! Tell her how the IRA, made you run like hell away, from the green and lovely lanes of Killeshandra!
Bjór (nagdýr)
Bjórar (eða bifrar) (fræðiheiti: Castoridae) er ættkvísl nagdýra (Castor) sem lifir í ám og vötnum og byggir þar stíflur. Skinn bjóranna eru mikið notuð í loðfeldi. Bjórar hafa sundfit á afturfótunum.
Danska karlalandsliðið í handknattleik
Danska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Danmerkur í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Danmerkur.
Árið 2023 náði liðið því afreki að vinna heimsmeistaramótið þrisvar sinnum í röð, frá 2019-2023.
Birgir
Birgir er íslenskt karlmannsnafn.
Nafnið er dregið af sögnunum að birgja, - að bjarga, nafnið þýðir því bjargvættur eða áreiðanlegur.
Glerstrendingur
Glerstrendingur eða prisma er gegnsær hlutur oftast úr gleri eða plasti, sem notaður er til að kljúfa hvítt ljós með ljósbroti. Þegar ljós fer úr lofti í gler þá breytir það um hraða og stefnu (ljósbrot) vegna þess að það fer mishratt í gegnum efni eftir bylgjulengd ljóssins. Með glerstrendingi má sjá litróf ljóss, eins og gerist þegar regnbogi myndast við ljósbrot í vatnsdropum.
Með því að nota innspeglun í glerstrendingum má nota þá sem spegla í ljóstækjum, t.d. í myndavélum. Silfurberg (enska Iceland spar) var mikið notað í ljóstækjum fram á miðja 20. öld.
39
Dáin
30er
Olíufugl
Olíufugl (fræðiheiti: Steatornis caripensis) er dökkbrúnn fugl ættaður víðsvegar á svæði nyrst í Suður-Ameríku.
Indriði Einarsson
Indriði Einarsson (29. apríl 1851 – 1939) var frumherji í íslenskri leikritagerð og menntaður hagfræðingur. Hann fæddist og ólst upp á Húsabakka í Skagafirði. Móðir hans Euphemia var dóttir Gísla Konráðssonar og faðir hans Einar var prestsonur frá Glaumbæ í Skagafirði. Amma Indriða í föðurætt var systir Reynistaðabræðra. Indriði var fyrsti Íslendingur sem lauk prófi í hagfræði og var endurskoðandi landsreikninganna um langt skeið, uns hann gerðist skrifstofustjóri í fjármálaráðuneytinu. Hann var leikritaskáld og frægustu leikverk hans eru Nýjársnóttin (útg. 1907), Dansinn í Hruna og Hellismenn. Indriði þýddi einnig Vetrarævintýri eftir William Shakespeare (óútgefið leikhandrit) og Víkingana á Hálogalandi, eftir Henrik Ibsen (en leikritið þýddi hann með Eggert Ó. Briem) (útg. 1892). Hann kom að stofnun Leikfélags Reykjavíkur árið 1897. Árið 1936 gaf hann út endurminningar sínar, sem nefndust: Sjeð og lifað: endurminningar. Hann lést þremur árum síðar.
Hann var þingmaður Vestmanneyinga frá 1890 til 1891. Indriði var oft gestur Jóns Sigurðssonar á heimili hans í Kaupmannahöfn.
Indriði var giftur Mörtu Guðjohnsen og átti með henni sex dætur: Eufemíu, Emilíu, Guðrúnu, Mörtu, Láru og Ingibjörgu; og tvo syni, Einar og Gunnar, sem tóku upp eftirnafnið Viðar. Einar var faðir Jórunnar Viðar, tónskálds, en lést ungur að árum. Gunnar Viðar varð bankastjóri Landsbanka Íslands. Ingibjörg giftist Ólafi Thors, sem varð forsætisráðherra Íslands.
Leikverk
Nýársnóttin (1871; endurskrifað fyrir sýningu Leikfélags Reykjavíkur 1907)
Hellismenn (1873)
Sverð og bagall (1899)
Skipið sekkur (1903)
Stúlkan frá Tungu (1909)
Dansinn í Hruna (1925)
Síðasti víkingurinn (1936)
Skipper Klement
Mynd frá 16. öld af aftöku Skippers Klement|thumbnail Skipper Klement var foringi í bændauppreisn í Danmörku. Þann 16. október 1534 sigraði bændaher Klemens jóskan her sem sendur var til að berja niður bændauppreisnina. Bardaginn var nálægt Álaborg norðan við Svenstrup. Í nokkra mánuði barðist bændaherinn í stórum hluta af Norður-Jótlandi. Johan Rantzau herforingi Kristjáns 3. þvingaði bændaherinn aftur til Álaborgar og réðist á borgina  18. desember 1534. Klement var tekinn til fanga og var hálshöggvinn og líkið brytjað niður þann 8. september 1536 og síðan stjaksett við  Viborg Landsting.
Braghvíld
Braghvíld var algeng í latneskum og grískum kveðskap, meðal annars í braglínum undir fimmliðahætti (pentametri) og sexliðahætti (hexametri).
Andaman- og Níkóbareyjar
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Andaman- og Níkóbareyja
Sälen
thumb|right|200px|Sälen, [[2006]] Sälen er þéttbýli í sveitarfélaginu Sälen-Malung i Svíþjóð. Þar búa 652 manns (2010).
Andaman- og Níkóbareyjar
thumb| Andaman- og Níkóbareyjar eru tveir eyjaklasar, Andamaneyjar og Níkóbareyjar, sem skilja milli Bengalflóa og Andamanhafs. Eyjarnar eru saman alríkishérað í Indlandi. Tíunda breiddargráða norður skilur á milli eyjaklasanna. Höfuðstaður héraðsins er borgin Port Blair á Suður-Andamaneyju.
Rafrýmd
Rafrýmd (oftast bara kölluð rýmd) segir til um hversu mikla hleðslu rafsvið getur geymt. Einingin fyrir rafrýmd er í SI kerfinu farad og er jafngildi þess að rafsvið með 1 farad 1 kúlomb af hleðslu fyrir hvert volt af spennu sem er sett yfir það. Þ.e.
þar sem C er rýmd rafsviðsins, Q er hleðslan í því og V er spennan yfir það.
Þéttir
Hlutir sem hafa rafrýmd eru kallaðir þéttar. Þéttar koma í mörgum gerðum en algengasti er plötuþéttirinn sem samanstendur af tveim leiðurum aðskildir um d millimetra og hafa spennu V á milli sín, þá myndast rafsvið á milli platnanna og það rafsvið getur geymt Q mikið af rafhleðslu í sér og því hefur þéttirinn rýmd C eins og jafnan hér að ofan sýnir. Þessa jöfnu er hægt að rita fyrir svona plötuþétta sem
þar sem ϵ er rafsvörunarstuðullinn og A er flatarmál platnanna í fermetrum.
Þessi jafna breytist þó með lögun þéttisins.
Höfundaréttur
thumb|Höfundaréttar-merkið © er bókstafurinn C (fyrir copyright) innan í hring. Höfundaréttur er lögfest safn réttinda sem höfundar efnis njóta, svo sem höfundar tónlistar, skáldskapar, myndlistar, kvikmynda og allra annarra listverka og hugverka, og kveður á um hvernig megi dreifa eða nota tiltekið efni. Höfundaréttur er samræmdur með ólíkum sáttmálum á borð við Bernar-sáttmálann.
Kjarni höfundaréttar er tvískiptur, sæmdarréttur annars vegar og fjárhagsleg réttindi hins vegar. Fjárhagslegu réttindin fela í sér einkarétt til þess að gefa út og dreifa efni. Útgáfuréttur er framseljanlegur. Sæmdarréttur er réttur höfundar til þess að njóta viðurkenningar fyrir verk sín. Hann er óframseljanlegur og varanlegur réttur höfundar. Fjárhagslegu réttindin erfast til erfingja höfundarins en sæmdarréttur er hins vegar persónubundinn réttur sem aðeins höfundurinn sjálfur nýtur.
Gildistími höfundaréttar á Íslandi
Höfundaréttur á Íslandi helst þangað til 70 ár eru liðin frá næstu áramótum eftir lát þess höfundar sem lengst lifir. Það þýðir að deyi höfundur árið 2023 heldur dánarbúið höfundarétti út árið .
Nú er höfundaréttur er fallinn af verkum þeirra höfunda sem dóu árið  eða fyrr.
Dvergnykurrós
Dvergnykurrós er vatnaplanta af nykurrósaætt.
Tvíundakerfi
Tvíundakerfi eða tvítölukerfi er talnakerfi með grunntöluna tvo. Tvíundartala er staðsetningartáknkerfi, sem notar tvö tákn, 0 og 1. Tvíund á við ákveðið tónbil.
Tölur í tvíundakerfinu er hægt að setja fram sem röð handahófskenndra bita (0 eða 1). Sem dæmi er talan 667 skrifuð 1010011011 í tvíundakerfinu.
Tölur í tvíundakerfinu eru vanalega lesnar staf eftir staf til að greina þær frá tölum í tugakerfinu. Þannig væri talan 100 í tvíundakerfinu (jafngildir 4 í tugakerfinu) borin fram einn núll núll en ekki eitt hundrað.
Talning í tvíundakerfinu
Talning í tvíundakerfinu er svipuð og talning í öðrum talnakerfum. Við byrjum með einum tölustaf, talning heldur svo áfram í gegn um hvern staf, í hækkandi röð. Tugakerfið notar tölustafina 0 til 9 en tvíundakerfið notar aðeins 0 og 1.
Malung
thumb|right|200px|[[Malungs kirkja]] Malung er þéttbýli í sveitarfélaginu Sälen-Malung i Svíþjóð. Þar búa 5 126 manns (2010).
Tvíundakerfi
Talning í tvíundakerfinu
Þegar tölustafur er 9 og er hækkaður fer sá tölustafur aftur niður í 0 og næsti tölustafur til vinstri er hækkaður um 1. Í tvíundakerfinu er talning eins nema aðeins eru notaðir tveir tölustafir, 0 og 1. Þegar tölustafur er 1 og er hækkaður fer sá tölustafur aftur niður í 0 og næsti tölustafur til vinstri er hækkaður um 1:
Samlagning
Einfaldasta reikningsaðgerðin í tvíundakerfinu er samlagning. Samlagning tveggja einsstafa talna er einföld:
Samlagning 1 og 1 gefur gildið 10 (borið fram "einn-núll") sem jafngildir 2 í tugakerfinu. Þetta er svipað og gerist í tugakerfinu þegar tvær einsstafa tölur eru lagðar saman og útkoman er hærri eða jöfn 10, þá er tölustafurinn til vinstri hækkaður:
Þegar útkoma samlagningar er hærri en gildið á grunntölunni flytjum við 1 til vinstri, sem bætist við tölustafinn sem var þar fyrir. Þetta er eins í tvíundakerfinu:
Í þessu dæmi eru tvær tölur lagðar saman: 011012 (13 í tugakerfinu) og 101112 (23 í tugakerfinu). Efsta röðin sýnir tölur sem eru fluttar til vinstri. Byrjum á dálkinum lengst til hægri, 1 + 1 = 10. 1 er fluttur til vinstri og 0 er skrifað í dálkinn lengst til hægri í neðstu röðina. Í öðrum dálki frá hægri eru lagðar saman tölurnar 1 + 0 + 1 = 10 aftur, 1 er fluttur til vinstri og 0 skrifað í neðstu röðina. Þriðji dálkur frá hægri: 1 + 1 + 1 = 11. Núna er 1 fluttur til vinstri og 1 skrifað í neðstu röðina. Þessu er svo haldið áfram og út kemur 1001002 (36 í tugakerfinu).
Breytingar milli talnakerfa
Til að breyta heiltölu úr tugakerfinu yfir í tvíundakerfið er tölunni deilt með tveim og afgangurinn af því er þá aftasta talan í tvíundatölunni. Útkomunni (heiltala) er svo aftur deilt með tveim og afgangurinn er þá næst aftasta talan í tvíundatölunni. Þetta er svo endurtekið þangað til útkoma frekari deilingar verður núll.
!Aðgerð!!Afgangur
Tvíundatalan er svo fengin með því að lesa rununa af afgöngunum frá bottni til topps og gefur þá 1110110_2.
Til að breyta tvíundatölu yfir í tölu í tugakerfinu er notuð öfug aðferð. Byrjað frá vinstri, útkoman er tvöfölduð og næsta tala er lögð við þangað til fleirri tölur eru ekki til staðar. Sem dæmi að breyta 1100101011012 yfir í tugakerfið:
!Útkoma!!Afgangs tölustafir
Niðurstaðan er 324510.
Tvíundakerfið:      1           1           0            0           1           0           1           0          1           1            0          1 Tugakerfið:     [(2^11)*1] + [(2^10)*1] + [(2^9)*0] + [(2^8)*0] + [(2^7)*1] + [(2^6)*0] + [(2^5)*1] + [(2^4)*0] + [(2^3)*1] + [(2^2)*1] + [(2^1)*0] + [(2^0)*1] = 3245
Daisuke Sakata
Daisuke Sakata (fæddur 16. janúar 1983) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Ptólemajos 2.
thumb|right|Peningur sem sýnir Ptolemajos II (nær) ásamt systur sinni og eiginkonu Arsinoe II (fjær). Ptolemajos II Fíladelfos (309 – 246 f.Kr.) var annar konungur Ptolemajaríkisins í Egyptalandi og ríkti frá 283 f.Kr. og fram á dauðadag. Talið er að hann hafi hugsanlega átt þátt í uppbyggingu Bókasafnsins í Alexandríu.
John D. Rockefeller
John Davison Rockefeller (8. júlí 1839 – 23. maí 1937) var bandarískur iðnrekandi og auðkýfingur. Hann stofnaði olíufyrirtækið Standard Oil (S.O.), sem á sínum tíma var stærsta olíufyrirtæki heims. Rockefeller gjörbylti bæði olíuiðnaðinum og fjárveitingum til góðgerðarmála. Ef tekið er tillit til gengisbreytinga og kaupmáttarsveiflu er hann oft talinn ríkasti maður sögunnar.
Rockefeller settist í helgan stein árið 1897 og varði elliárunum í kerfisbundnar fjárveitingar til góðgerðarmála. Hann kom á fót menntastofnunum eins og Chicago-háskóla og Rockefeller-háskóla og ýmsum rannsóknarstofnunum, sem höfðu mikil áhrif á þróun læknisfræði og vísinda.
Rockefeller var alla tíð bindindismaður. Hann átti fjórar dætur og einn son.
Sąspów
Sąspów er lítið þorp í miðhluta Póllands. Íbúar voru 1361 árið 2010.
Harbin Taiping alþjóðaflugvöllurinn
alt=Mynd sem sýnir Harbin Taiping alþjóðaflugvöllinn við Harbin borg, í Heilongjiang héraði í Kína.|thumb| Harbin Taiping alþjóðaflugvöllurinn við héraðshöfuðborgina Harbin í Kína.
alt=Mynd sem sýnir farþegaaðstöðu Harbin Taiping flugvöllinn út lofti.|thumb| Önnur af tveimur farþegamiðstöðvum Harbin Taiping flugvallarins.
alt=Mynd sem af ísskúlptúr fyrir framan flugstöðvarbyggingu Harbin Taiping flugvallarins.|thumb| Ísskúlptúr fyrir framan flugstöðvarbyggingu Harbin Taiping flugvallarins.
Alþjóðaflugvöllur Harbin Taiping (IATA: HRB, ICAO: ZYHB) (kínverska: 哈尔滨太平国际机场; rómönskun: Hārbīn Tàipíng Guójì Jīchǎng) er flughöfn Harbin höfuðborgar Heilongjiang héraðs í Alþýðulýðveldinu Kína. Hann þjónar sem mikilvæg samgöngumiðstöð fyrir norðausturhluta Kína og er stærsti flugvöllurinn sem þjónar Heilongjiang héraði. Með um 20.4 milljónir farþega árið 2018 er hann einn af umferðameiri flugvöllum Kína.
Saga
Flugvöllurinn, sem áður hét Yanjiagang- flugvöllur, var upphaflega byggður árið 1979 en stækkaður á árunum 1994 og 1997. Hann leysti af hólmi eldri flugvöll, Harbin Majiagou flugvöllinn, sem upphaflega var byggður árið 1931. Árið 1984 var hann uppfærður í alþjóðaflugvöll. Hann er hannaður með einni farþegamiðstöð til að takast á við 6 milljónir farþega árlega.
Árið 2013 annaðist Harbin Taiping alþjóðaflugvöllur 10 milljónir farþega. Enn var því ráðist í stækkun vegna vaxandi farþegafjölda og ný farþegamiðstöð byggð um 1 kílómetra suður af þeirri gömlu var vígð árið 2018. Hún er eingöngu ætluð innanlandsflugi en allt millilandaflug var fært inn í gömlu farþegamiðstöðina, sem er verið að endurbyggja fyrir millilandaflug.
Árið 2018 fóru um 20.4 milljónir farþega um flugvöllinnn og 125 þúsund tonn af farmi.
Samgöngur við völlinn
Strætisvagnar tengja flughöfnina við miðborg Changsha og nærliggjandi borgir.
Flugfélög
Flugfélögin China Southern Airlines, China Eastern Airlines, Hainan Airlines, Loong Air , Sichuan Airlines, og Xiamen Air, eru umfangsmikil á flugvellinum. Alls starfa þar 44 flugfélag.
Ósæð
Ósæðin er meginslagæð líkamans. Allt súrefnismettað blóð liggur gegnum hana þar sem hún tengist hjartanu. Hún deilist síðan í tvennt og fer í slagæðar og þaðan fer blóðið í háræðar.
Bad Cat
Bad Cat (tyrkneska: Kötü Kedi Şerafettin) er a tyrknesk-kvikmynd frá árinu 2016.
Tvíhlutanet
Tvíhlutanet á við netið V\, í netafræði þar sem skipta má öllum hnútum netsins upp í tvö mengi V_1\, og V_2\, sem hafa engin sameiginleg stök og hafa þann eiginleika að allir leggir tengja saman hnút í mengi V_1\, við hnút í mengi V_2\,.
Rafhleðsla
Rafhleðsla er eiginleiki þeirra öreinda, sem mynda rafsvið og getur ýmist verið já- eða neikvæð. SI-mælieining er kúlomb, sem samsvarar um 6,24 x 1018 grunnrafeiningum, sem er hleðsla stakra róteinda og rafeinda (með mismundandi formerkjum). Kvarkar eru smæstir öreinda og hafa 1/3 af hleðslu rót-/rafeindar, en þeir koma aldrei fyrir stakir í náttúrunni.
Súrdoði
Súrdoði (kallast stundum fóðureitrun í sauðfé) er efnaskiptasjúkdómur vegna orkuskorts sem leggst á mjólkurkýr. Fyrstu 8 vikur mjaltaskeiðs síns er kúnum einkum hætt við sjúkdómnum en einnig eru til þær kýr sem fá sjúkdóminn við lok meðgöngu. Sjúkdómurinn einkennist af lystarleysi, sérstaklega á kjarnfóður, deyfð, minnkandi nyt, hor og hangandi eyrum. Auk þess er væg acetonlykt af andardrættinum og mjólkinni.
Til að komast hjá því mikla tjóni sem sjúkdómurinn getur valdið er best að meðhöndla kúna sem fyrst. Þetta er gert með sykurhrífandi barksterum (einnig kallað súrdoðahormón), auk þess sem kalk, magnesíum og glúkósi er gefið í æð. Þetta ætti að draga úr deyfð kýrinnar. Væg tilfelli er hægt að lækna með því að hella sykurlegi í kúna, svokölluðum framsóknardropum.
Fyrirbyggjandi aðgerðir
Ekki er auðvelt að komast fyrir sjúkdóminn með fyrirbyggjandi aðgerðum, en draga má úr líkum sjúkdómsins með eftirfarandi atriðum:
Hafsteinn Guðmundsson
Hafsteinn Guðmundsson (1. október 1923 – 29. apríl 2012) var íslenskur íþróttakennari og æskulýðsfrömuður. Hann lék landsleiki fyrir Íslands hönd í bæði knattspyrnu og handknattleik og varð Íslandsmeistari í báðum greinum með Val. Hann fluttist til Keflavíkur og varð þar leiðandi í æskulýðs- og íþróttastarfi um langt árabil.
Ferill
Hafsteinn fæddist og ólst upp í Reykjavík þar sem hann hóf ungur að æfa íþróttir með Knattspyrnufélaginu Val. Hann varð Íslandsmeistari í knattspyrnu fimm ár í röð, 1942-45 og í Íslandsmeistari í handbolta fjórum sinnum á árabilinu 1944 til 1951. Þá tók hann þátt í fyrsta leik knattspyrnulandsliðsins, gegn Dönum árið 1946.
Hann útskrifaðist úr Íþróttakennaraskólanum á Laugarvatni árið 1947 og hóf í kjölfarið íþróttakennslu suður með sjó. Hann fluttist til Keflavíkur árið 1951 og hóf árið 1954 að spila knattspyrnu með heimamönnum. Hann var aðalhvatamaður þess að Íþróttabandalag Keflavíkur var stofnað árið 1956 og gegndi formennsku þess frá upphafi til 1975. Hann var auk þess spilandi þjálfari Keflavíkurliðsins á árunum 1958-60. Í formannstíð Hafsteins varð ÍBK fjórum sinnum Íslandsmeistari. Síðar gerðist hann formaður Ungmennafélags Keflavíkur frá 1978-1981.
Hafsteinn sat lengi í stjórn Knattspyrnusambands Íslands og lét sig málefni landsliðsins miklu varða. Árið 1969 var hann skipaður landsliðseinvaldur og gegndi því næstu fjögur árin. Í embættinu fólst að Hafsteinn var einráður um val landsliðshópsins, þótt landsliðsþjálfarinn sæi um stjórn liðsins að öðru leyti. Fram að þessu hafði val landsliðsins verið í höndum sérstakrar landsliðsnefndar, sem oft sætti gagnrýni.
Juniperus recurva
Juniperus recurva er tegund af barrtré í Einisætt. Upprunninn frá Himalajafjöllum (frá norðurhluta Pakistan til vesturhluta Yunnan í Kína.
OpenBSD
thumb|[[Puffy, lukkudýr OpenBSD-kerfisins.]]
OpenBSD er frjálst UNIX-legt stýrikerfi sem komið af AT&T UNIX upprunalega í gegnum 386BSD en nú að mestu leiti í gegnum 4.4BSD. Það keyrir á örgjörvum samhæfðum 386, DEC Alpha, UltraSPARC, SGI MIPS, PowerPC, AMD64 og Sharp Zaurus.
Rella
Rella eða vindrella er skrautlegt leikfang með litlum hreyflum sem snúast í vindi. Það var fyrr á tímum gert þannig að tréspaði lék laus á skapti sem snerist ótt og títt mót vindi. Gjarnan var hlaupið með relluna til að fá meiri vind í spaðann.
9
Dáin
Flokkur:9
0er
Virgil van Dijk
thumb|Van Dijk með landsliðinu. thumb|Virgil van Dijk árið 2015 með Celtic.
Búlgaríuþinur
Abies borisii-regis (Búlgaríuþinur) er tegund af þin ættuðum frá fjöllum Balkanskaga í Búlgaríu, norður Grikklandi, Lýðveldinu Makedóníu, Albaníu og Serbíu. Hann finnst í 800 til 1,800m. hæð, on mountains with an annual rainfall of over 1,000 mm.
Virgil van Dijk
Virgil van Dijk (fæddur 8. júlí, 1991 í Breda, Hollandi) er hollenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðvörður með Liverpool FC og hollenska landsliðinu. Van Dijk hóf ferilinn með Willem II og FC Groningen í heimalandinu, flutti sig til Skotlands árið 2013 og spilaði með Glasgow Celtic. Árið 2014 skoraði van Dijk tvívegis gegn KR í forkeppni UEFA meistaradeildarinnar. Árið 2015 hélt hann til Southampton FC og í lok árs 2017 til Liverpool. Hann skoraði sigurmarkið í sínum fyrsta leik fyrir Liverpool gegn Everton í FA-bikarnum 6. janúar, 2018. Van Dijk spilaði alla leiki í Premier League fyrir Liverpool 2 leiktíðir í röð, 2018-2019 & 2019-2020 og átti stóran þátt í bikurum liðsins í Meistaradeild Evrópu 2019 og Englandsmeistaratitlinum 2020.
Búlgaríuþinur
Þetta er stórt sígrænt barrtré sem verður 40 til 50 metra (einstaka sinnum 60m) hátt og með stofnummál að 1,5m. Barrið er flatt, 1,8 til 3,5sm langt og 2mm breitt og 0,5mm þykkt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan. Endinn er breytilegur, yfirleitt hvass, en stundum lítið eitt sýlt, sérstaklega á seinsprottnum sprotum á eldri trjám. Könglarnir eru 10 til 21 sm langir og 4 sm breiðir, með um 150 til 200 hreisturblöð, hvert með tvemur vængjuðum fræjum. Könglarnir sundrast við þroska og losa fræin.
Virgil van Dijk
Van Dijk varð fyrirliði Liverpool sumarið 2023 þegar hann tók við af Jordan Henderson sem var fyrirliði frá 2015.
Búlgaríuþinur
Hann er náskyldur (og að mörgu leyti millistig af) evrópuþin norður í mið Evrópu, Abies cephalonica suður í suður Grikklandi, og nordmannsþin austur í norður Tyrklandi. Sumir grasafræðingar telja hann náttúrulegan blending á milli Evrópuþins og Grikkjaþins, meðan aðrir líta á hann sem afbrigði af Evrópuþin, sem Abies alba var. acutifolia. Annað samheiti er Abies pardei.
Virgil van Dijk
Árið 2019 var hann í öðru sæti í Balon d'or eða Gullknettinum á eftir Lionel Messi.
Búlgaríuþinur
Vísindaheitið heiðrar Tsar Boris III af Búlgaríu, en hann var við völd þegar þininum var lýst sem nýrri tegund 1925. Nafnið er stundum skrifað án bandstriks (Abies borisiiregis), en samkvæmt reglum ICBN (Article 60.9) skal bandstrikið vera.
Virgil van Dijk
Móðir Van Dijk er frá Súrínam en faðir hans hollenskur. Hann er 193 sentimetrar að hæð.
Adobe
Adobe er bandarískt hugbúnaðarfyrirtæki. Höfuðstöðvar þess eru í San Jose, Kaliforníu.
Rifsberjarunni
Garðarifs (fræðiheiti: Ribes x pallidum) eru berjarunni af garðaberjaætt, upprunnin í Vestur-Evrópu og einkum ræktuð í norðanverðri álfunni. Þau eru blendingur Ribes petraeum og R. spicatum/R. rubrum.
Að flestu er það sama að segja um það og rauðberjarifs.
Konunglegi breski sjóherinn
thumb|right|Árekstur milli varðskipsins [[Óðinn (varðskip)|Óðins og freigátu breska sjóhersins HMS Scylla í Þorskastríðunum.]] Konunglegi breski sjóherinn (enska Royal Navy) er elsta herdeildin innan Breska hersins. Flotinn er úthafsherfloti og annar stærsti sjóher innan NATO mældur í smálestum. Árið 2010 voru 88 herskip skráð sem hluti af sjóhernum, þar á meðal flugmóðurskip, þyrlumóðurskip, landgönguskip, flugskeytakafbátar, kjarnorkukafbátar, stýriflaugatundurspillar, freigátur og minni skip og bátar. Í apríl 2009 taldi sjóherinn 39.100 manns þar af 7.500 konunglega landgönguliða. Sjóherinn er hluti af Bresku flotaþjónustunni (Naval Service) sem telur líka Konunglega landgönguliðið og varalið sjóhersins.
Breski sjóherinn var öflugasti herfloti heims frá því snemma á 18. öld fram yfir miðja 20. öld og lék lykilhlutverk í því að gera Bretland að stórveldi á 19. öld. Í Síðari heimsstyrjöld taldi flotinn 900 skip og á tímum Kalda stríðsins var honum að mestu breytt í kafbátaleitarflota.
Upphaflega stofnun fastaflota með sérstökum skrifstofum, skipasmíðastöðvum og slippum, má rekja til Hinriks 8. á 16. öld en formlega skipulegur sjóher varð fyrst til á tímum Enska samveldisins um og eftir miðja 17. öld sem afleiðing af stríðum Englendinga og Hollendinga sem þá voru eitt mesta sjóveldi Evrópu og kepptu við Englendinga um nýlendur í Ameríku. Formleg stofnun núverandi sjóhers átti sér stað um leið og Karl 2. Englandskonungur tók við stjórnartaumunum 1660.
Fenjafura
Lýsing
Börkurinn er þykkur, rauðbrúnn og hreistraður. Barrnálarnar eru dökkgrænar, þrjár saman í búnti. Þær eru oft undnar og 20 til 45 sm langar. Hún er önnur tveggja fura frá suðaustur bandaríkjunum með löngum nálum, hin er P. elliottii.
Könglarnir eru gulbrúnir, 15 til 25 sm langir, og 5 til 7 sm breiðir (opnir eru þeir 12 sm breiðir), með litla gadda sem snúa niður á miðju hverrar köngulskeljar. Könglarnir eru um 20 mánuði að ná fullum þroska frá frjóvgun. Fræin eru 7 til 9 mm löng með 25 til 40 sm löngum væng.
Fenjafura er um 100 til 150 ár að ná fullri stærð og getur orðið 500 ára gömul. Þegar trén eru ung mynda þau langa stólparót, sem er vanalega 2 til 3m á lengd; þegar trén eru eldri eru þau með langar hliðarrætur með nokkrum djúpum "festirótum". Hún vex á vel drenuðum, sendnum jarðvegi, yfirleitt í hreinum skógum (eina trjátegundin).
Orðsifjar
Fræðiheitið palustris er latína fyrir "frá mýri" og vísar í eitt af búsvæðum hennar. Fræðiheitið "frá mýrum" er misskilningur frá Philip Miller, sem lýsti tegundinni, eftir að hafa séð skóga með henni með tímabundnum vetrarflóðum.
Kalix
thumb|200x200dp|[[Nederkalix kirkja]] Kalix er þéttbýli í sveitarfélaginu Kalix i Svíþjóð. Þar búa 7.299 manns (2010).
Fenjafura
Vistfræði
Fenjafura er mög þolin gegn villieldi. Reglubundnir villieldar hjálpa þessari tegund með því að drepa önnur tré. Smáplöntur eru ekkert trjálíkar og líkjast fremur litlum grasþúfum. Það er kallað grasstig sem getur enst í 5 til 12 ár. Þá er vöxturinn upp mjög hægur, og getur tekið tréð nokkur ár ná ökklahæð. Eftir það tekur það vaxtarkipp, sérstaklega ef engin tré skyggja á. Á grasstiginu er plantan mjög þolin gegn minniháttar eldum vegna þess að brumið er varið fyrir hita með þéttum nálunum. En þó að hún sé á þessu stigi verjist villieldi þá er hún lokkandi fyrir villisvín (eða hálfvillt); venja nýlendubúa að sleppa svínum í skógana er ein af ástæðum hnignunar tegundarinnar.
Drína
Upptök Drínu eru talin þar sem árnar Tara og Píva, sem báðar renna úr Svartfjallalandi, sameinast Bosníumegin við landamærin, við þorp sem heitir Šćepan Polje. Fljótið rennur svo í norður og fellur í Sövu við þorpið Crna Bara.
Drína er ekki fær skipum, en flúðasiglingar á kajökum eru stundaðar á henni. Fallhæð árinnar er mikil, eða um 360 metrar, og í henni eru þrjár vatnsaflsvirkjanir, en talið er að hún geti knúið nokkrar slíkar til viðbótar.
Drina er einnig heitið á tveim sígarettutegundum. Önnur er ein vinsælasta tegund í Serbíu, hin er ein vinsælasta tegundin í Bosníu, en báðar draga nafn sitt af ánni.
Franska karlalandsliðið í handknattleik
Franska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Frakklands í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Frakklands.
6. júlí
6. júlí er 187. dagur ársins (188. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 178 dagar eru eftir af árinu.
Hadsund Butikscenter
thumbnail|Hadsund Butikscenter Hadsund Butikscenter er verslunarmiðstöð staðsett í Hadsund í Danmörku. Hún var opnuð 16. ágúst 1975. Verslunarmiðstöðin er staðsett í norðurhluta göngugötu borgarinnar. Hún er á tveimur hæðum með rúllustiga á milli hæða. Á miðtorginu er gosbrunnur og höggmynd sem var gefinn af Bank Hadsund eftir vígslu miðstöðvarinnar. Um 18 verslanir eru í miðstöðinni.
Pétur Sigurðsson (f. 1896)
Pétur Sigurðsson (17. febrúar 1896 – 15. október 1971) var Háskólaritari og íslenskur knattspyrnumaður.
Ævi og störf
Pétur fæddist á Ánabrekku í Borgarhreppi á Mýrum, sonur Sigurðar Péturssonar fangavarðar og Guðríðar Gilsdóttur. Hann var elstur sjö barna þeirra. Hann varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1914 og stundaði nám í norrænum fræðum við Kaupmannahafnarháskóla á árunum 1914 til 1920, með hléum og Mag. art. í íslenskum fræðum frá Háskóla Íslands árið 1923. Frá 1925 til 1929 gegndi hann embætti aðstoðarbókavarðar á Landsbókasafninu.
Pétur tók við embætti Háskólaritara af Ólafi Rósinkranz árið 1929. Háskólinn var þá til húsa í Alþingishúsinu. Þegar Happdrætti Háskólans var stofnað árið 1933 tók Pétur einnig við forstjórastöðu þess og gegndi til 1963. Þá var hann jafnframt forstjóri Tjarnarbíós frá 1942 til 1947. Voru happdrættið og kvikmyndahússreksturinn mikilvægar fjáröflunarleiðir Háskólans við byggingu aðalbyggingar hans.
Hann hlaut heiðursprófessorsnafnbót árið 1954 og gegndi embættum fyrir Vísindafélag Íslendinga. Eftir hann ligga ýmsar bækur og fræðigreinar um bókfræði og bókmenntasögu. Hann gaf út úrval af ljóðum Einars Benediktssonar og þýddi ýmis af ævintýrum H.C. Andersens, svo eitthvað sé nefnt.
Pétur var varabæjarfulltrúi í Reykjavík 1930 til 1934 fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
Íþróttamál
Pétur var einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Fram og meðal bestu leikmanna þess fyrstu árin. Hann varð margfaldur Íslandsmeistari í knattspyrnu og gegndi fjölda trúnaðarstarfa fyrir íþróttahreyfinguna. Hann sat í stjórn ÍSÍ í tæpan áratug, í Knattspyrnuráði Íslands 1919 til 1922, var formaður KRR 1941 til 1943 og KSÍ 1947 til 1948. Þá var hann fyrsti ritstjóri Íþróttablaðsins.
Marmari
thumb|200px|Sýnishorn af marmara.
Marmari er bergtegund sem myndast hefur við myndbreytingu á kalksteini eða dólómíti. Mörg litaafbrigði finnast af marmaranum en hreinn hvítur marmari er afleiðing myndbreytingar á mjög hreinum (kísilsnauðum) kalksteini. Litaður marmari og æðarnar sem oft sjást í honum eru afleiðing óhreininda eins og leirs, silts, sands og járnoxíða sem voru til staðar sem korn eða lög í kalksteininum.
Vegna þess hve mjúkur og auðvinnanlegur marmari er hefur hann löngum verðið notaður í myndastyttur og í byggingariðnaði.
Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)
Borgarastyrjöldin í Jemen eru átök sem hófust árið 2015 og eru tveir hópar sem berjast þar um völd. Annars vegar eru það Hútí-fylkingin og hópar sem studdu Ali Abdullah Saleh fyrrum forseta landsins. Þeir stjórna höfuðstaðnum Sana. Hins vegar eru það hópar sem styðja núverandi forseta, Abdrabbuh Mansur Hadi, og höfðu höfuðstöðvar í borginni Aden. Stjórnvöld Sádi-Arabíu hafa blandað sér í átökin og styðja stjórn Hadi.
Þar sem uppreisnarher Húta er talinn njóta stuðnings stjórnvalda í Íran er gjarnan litið á átökin í Jemen sem leppstríð á milli Írans og Sádi-Arabíu um áhrif í Mið-Austurlöndum.
Um 100.000 manns hafa látist í stríðinu, þar af um 12.000 óbreyttir borgarar, og um 50.000 særst. Sér í lagi hafa stríðsátökin komið illa niður á jemenskum börnum.
Saga
Upphaf borgarastyrjaldarinnar í Jemen má rekja til arabíska vorsins og fjöldamótmæla sem þá fóru fram gegn stjórn forsetans Ali Abdullah Saleh. Í byrjun 2011 var Saleh hrakinn frá völdum og varaforseti hans, Abdrabbuh Mansur Hadi, var kjörinn forseti í kosningum sem fóru fram næsta ár. Hadi erfði erfiða stöðu frá forvera sínum og þurfti bæði að takast á við skæruhernað vígahópa eins og Al-Kaída, víðtæka spillingu í jemenska stjórnkerfinu, matarskort, atvinnuleysi og aðskilnaðarsinna í suðurhluta landsins. Þessir erfiðleikar leiddu til þess að stjórn hans varð berskjölduð gegn uppreisn.
Hútar, vopnuð samtök minnihlutahóps Sjíamúslima í Jemen, höfðu lengi háð skærur gegn stjórnarher landsins, en eftir að ný stjórn tók við völdum nýttu þeir sér veikleika hennar og lögðu undir sig norðurhluta Jemen. Í september árið 2014 gerðu Hútar áhlaup á höfuðborgina Sana og tókst að leggja hana undir sig í janúar árið 2015. Hadi forseti var settur í stofufangelsi en í febrúar sama ár tókst honum að flýja úr haldi og koma sér upp bækistöðvum í borginni Aden, sunnar í landinu.
Stuttu síðar gerðu Hútar bandalag við öryggissveitir sem enn voru hliðhollar gamla forsetanum, Saleh, og gerðu tilraun til að ræna völdum í landinu og setja Saleh aftur á forsetastól. Hadi forseti flúði land, en uppreisn Hútanna var nú farin að vekja athygli grannríkisins Sádi-Arabíu. Sádar óttuðust að Hútarnir nytu stuðnings keppinauta þeirra, hins sjíaíslamska Írans, og ákváðu því að grípa inn í styrjöldina með loftárásum ásamt bandalagi átta annarra ríkja. Einkum hefur her Bandaríkjanna veitt Sádum ríkulega aðstoð í styrjöldinni. Deilt er þó um hversu mikil ítök, ef einhver, Íranar hafa í hreyfingu Húta.
Vegna stríðsástandsins hafa öfgahreyfingar á borð við Ríki íslams einnig náð fótfestu í Jemen og hafa sölsað undir sig landsvæði í suðurhluta landsins.
Í lok ársins 2017 flosnaði upp úr bandalagi Hútanna og fyrrum forsetans Saleh. Hersveitir Saleh í Aden háðu orrustu við Hútana og Saleh var skotinn til bana er hann reyndi að flýja úr borginni yfir á yfirráðasvæði Sáda.
Þann 14. september 2019 var gerð drónaárás á tvær olíuvinnslustöðvar sádi-arabíska ríkisolíufyrirtækisins Aramco innan Sádi-Arabíu. Árásin skaðaði olíuframleiðslu Sáda og hafði mikil áhrif á alþjóðlegt olíuverð. Hútar lýstu yfir ábyrgð á árásinni en Sádar og Bandaríkjamenn hafa sakað Írana um að standa að baki henni. Íranar hafa neitað sök í málinu.
Þann 7. apríl 2022 tilkynnti Hadi að hann hygðist stíga til hliðar og framselja sérstöku leiðtogaráði völd sín sem forseti.
Stríðsglæpir
Allir stríðsaðilar í jemensku borgarastyrjöldinni hafa sætt ásökunum um stríðsglæpi og mannréttindabrot. Í ágúst árið 2018 gaf rannsóknarnefnd mannréttindasérfræðinga Sameinuðu þjóðanna út skýrslu þar sem því var lýst yfir að hvorki stjórnarher Jemens, alþjóðabandalag Sáda né Hútí-fylkingin hafi reynt að takmarka mannfall óbreyttra borgara í stríðinu. Samkvæmt skýrslunni hefur hernaðarbandalag Sádi-Arabíu gert að minnsta kosti 32 árásir á sjúkrahús, skóla, moskur og menningarhús sem njóta verndar samkvæmt alþjóðalögum. Þá voru rakin fjölmörg tilfelli þar sem hernaðarbandalagið hefur ráðist á íbúðahverfi, markaði og önnur opin almenningssvæði með þeim afleiðingum að hundruðir óbreyttra borgara hafa látið lífið.
Í skýrslu sem Amnesty International gaf út um styrjöldina í júlí sama ár voru stjórnarher Jemens og hersveitir Sameinuðu arabísku furstadæmanna sökuð um gróf mannréttindabrot á borð við kerfisbundin mannrán og pyntingar. Í skýrslunni eru Sameinuðu arabísku furstadæmin sökuð um að hafa komið upp valdakerfi á hernámssvæðum sínum í Jemen þar sem jemenskir borgarar er handteknir af tilefnislausu og pyntaðir, meðal annars með raflostum og kynferðislegu ofbeldi.
Bandaríkin, Bretland og Frakkland hafa verið sökuð um hlutdeild í stríðsglæpum alþjóðabandalagsins vegna vopnasölu ríkjanna til Sádi-Arabíu. Í mars árið 2019 samþykktu bæði fulltrúadeild og öldungadeild Bandaríkjaþings frumvarp þess efnis að Bandaríkin skyldu hætta hernaðarstuðningi og vopnasölum til Sádi-Arabíu en Donald Trump Bandaríkjaforseti beitti neitunarvaldi gegn ályktuninni. Trump færði þær röksemdir að vopnasölur til Sáda væru nauðsynlegar til að verjast Írönum og bandamönnum þeirra í Austurlöndum nær og að án nákvæmra vopna yrði mannfall óbreyttra borgara í styrjöldinni enn meira. Eftir að stjórnarskipti urðu í Bandaríkjunum árið 2021 tilkynnti Joe Biden, nýr forseti landsins, hins vegar þann 4. febrúar að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við stjórnarherinn í stríðinu.
Friðarumleitanir
Alþjóðlegar friðarumleitanir í borgarastyrjöldinni hafa borið takmarkaðan árangur. Í desember árið 2018 hittust fulltrúar Húta og ríkisstjórnar Jemen þó í friðarviðræðum sem haldnar voru í Stokkhólmi í Svíþjóð með milligöngu Sameinuðu þjóðanna. Á fundinum var fallist á vopnahlé í héraðinu Hodeida og að sveitir beggja fylkinga myndu hverfa frá hafnarborginni Hodeida, sem er ein mikilvægasta borg landsins fyrir innflutning á matvælum. Í stað þeirra voru öryggissveitir á vegum Sameinuðu þjóðanna staðsettar í borginni. Vopnahléð í Hodeida var enn í gildi í júlí 2019 en er talið brothætt.
Þann 8. apríl 2020 lýsti hernaðarbandalag Sáda einhliða yfir vopnahléi vegna kórónaveirufaraldursins það ár.
Í mars 2022 féllust stríðandi fylkingar á tveggja mánaða vopnahlé.
Tímalína
thumb|right|Hús í rúst í Sana árið 2015.
Örlygsstaðabardagi
Örlygsstaðabardagi er fjölmennasta orrusta sem háð hefur verið á Íslandi. Hún fór fram við eyðibýlið Örlygsstaði í landi Víðivalla í Blönduhlíð í Skagafirði þann 21. ágúst 1238. Frá Örlygsstaðabardaga segir í Sturlungu, og er frásögnin í þeim hluta hennar sem Sturla Þórðarson lögmaður og sagnaritari skrifar, en hann var viðstaddur bardagann og barðist í liði frændmenna sinna, Sturlunga.
The Lancet
The Lancet er eitt elsta og virtasta læknatímarit í heimi. Thomas Wakley hóf úgáfu þess árið 1823 en blaðið er nú gefið vikulega út af Lancet Publishing Group sem er hluti af Reed Elsevier útgáfufélaginu.
Örlygsstaðabardagi
Í Örlygsstaðabardaga áttust við Sturlungar annars vegar, undir forystu feðganna Sighvatar á Grund og Sturlu sonar hans, en andstæðingarnir voru þeir Gissur Þorvaldsson og Kolbeinn ungi Arnórsson. Sturlungar höfðu ætlað að gera aðför að Kolbeini unga á Flugumýri, þar sem hann bjó, en gripu í tómt. Þeir héldu kyrru fyrir í Blönduhlíð og við Vallalaug nokkra daga en á meðan safnaði Kolbeinn liði um Skagafjörð og Húnaþing en Gissur Þorvaldsson kom með mikið lið að sunnan. Liðsmunur var allmikill, því þeir Gissur og Kolbeinn, sem Sturlunga kallar oftast „sunnanmenn“, höfðu allt að 1700 manns, en þeir feðgar trúlega nálægt 1300. Erfitt er þó að fullyrða um þessar tölur.
Sunnanmenn komu austur yfir Héraðsvötn og tókst að koma Sturlungum að óvörum, svo að þeir hörfuðu undan í ofboði og bjuggu um sig í gerðinu á Örlygsstöðum, sem var ekki gott vígi, enda mun orrustan ekki hafa staðið lengi og fljótt brast flótti í lið Sturlunga. Alls féllu 49 úr þeirra liði en aðeins sjö af mönnum Kolbeins og Gissurar.
Á meðal þeirra sem féllu voru feðgarnir Sighvatur og Sturla, svo og Markús Sighvatsson. Kolbeinn og Þórður krókur Sighvatssynir komust í kirkju á Miklabæ en voru teknir þaðan og höggnir en Tumi Sighvatsson yngri komst einn bræðranna undan ásamt hópi manna upp í Miðsitjuskarð og þaðan yfir fjöllin til Eyjafjarðar. Sturla Þórðarson komst einnig í kirkjuna en fékk grið og einnig aðrir sem þar voru, að Sturlusonum, tveimur sonum Hrafns Sveinbjarnarsonar og tveimur mönnum öðrum undanskildum.
Vignir Svavarsson
thumb|Vignir Svavarsson Vignir Svavarsson (fæddur 20. júní 1980) er íslenskur handknattleiksmaður sem leikur með þýska liðinu Lemgo en lék áður með Haukum.
Vignir lék með íslenska landsliðinu þegar það vann bronsverðlaun á Evrópumeistaramótinu í Austurríki 2010 og þegar það vann silfurverðlaun á ólympíuleikunum árið 2008.
Yuto Sato
Yuto Sato (fæddur 12. mars 1982) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Holtsfjara
thumb|Horft til vesturs af Holtsfjöru að Holtsbryggju Holtsfjara í Önundarfirði er ein af stærri hvítasandsfjörum á Íslandi. Hún teygir sig frá innanverðum Önundarfirði út á Holtsodda, mikið sandnes innst í firðinum. Í Holtsfjöru stendur Holtsbryggja, þar sem gott er að stunda sjóböð og byggja sandkastala. Mikið fuglalíf er í nágrenni Holtsfjöru og þarf að fara varlega á varptíma.
OpenGL
OpenGL (Open Graphics Library ) er forritunarviðmót eða API fyrir forrit sem nota 2D og 3D vektor grafík. Slík grafík er oft tengd tölvuleikjum en þjónar margvíslegum öðrum tilgangi og er notuð í tölvuaðstoðarhönnunarhugbúnaði og svo framvegis.
Leikjahönnuðir þurfa ekki að veita leyfi fyrir OpenGL því það er frjáls hugbúnaður. Framleiðendur vélbúnaðar þurfa þó að leyfa það með annað hvort opnu leyfi eða vörumerkisleyfi. Leikjahönnuður tengir einfaldlega við viðeigandi bókasafn frá söluaðila vélbúnaðar.
Silicon Graphics, Inc. (SGI) byrjaði að þróa OpenGL árið 1991 og gaf það út 30. júní 1992; forrit nota það mikið á sviði tölvustuddrar hönnunar (computer-aided design á ensku eða CAD), sýndarveruleika, vísindalegrar sýnileika, upplýsingamyndun, flughermi og tölvuleikir. Frá árinu 2006 hefur OpenGL verið stjórnað af tæknifyrirtækinu Khronos Group.
Uppsetning
Uppsetning OpenGL er fljótleg og einföld en að byrja að nota það getur verið miklu flóknara. Það er engin fljótleg leiðarvísir og heildarskjölin eru kannski ekki mikil hjálp fyrir byrjendur. Það er líka mikilvægt að hafa í huga að OpenGL er bara bókasafn. Ef þú hleður því niður með það í huga að búa til leiki þarftu líka þýðanda, önnur bókasöfn og kannski jafnvel fjölda annarra þróunarverkfæra.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2006
Heimsmeistaramótið í knattspyrnu árið 2006 var haldið í Þýskalandi dagana 9. júní til 9. júlí. Heimsmeistaramótið var það 18. í röðinni, en þau eru haldin á fjögurra ára fresti.
thumb|150ppx|Kort sem sýnir borgirnar sem leikið var í Leikið var í borgunum Berlín, Dortmund, Frankfurt, Gelsenkirchen, Hamburg, Hannover, Kaiserslautern, Köln, Leipzig, München, Nürnberg og Stuttgart.
Þjóðverjar fengu réttinn til að halda mótið árið 2000. 31 þjóðir tóku þátt á mótinu, með þjóðverjum, en þetta var í annað skiptið sem þessi keppni var haldin í Þýskalandi (fyrsta skiptið var árið 1974 sem vestur-Þýskaland).
Ítalir urðu heimsmeistarar í fjórða sinn eftir sigur á Frökkum í úrslitum. Gestgjafar keppninnar, þjóðverjar höfnuðu í þriðja sæti og portúgalar í því fjórða.
Val á gestgjöfum
Ákvörðunin um keppnisstað var tekin á þingi FIFA í Zürich þann 6. júlí árið 2000. Fimm lönd höfðu falast eftir að halda keppnina, en þremur dögum fyrir fundinn drógu Brasilíumenn boð sitt til baka. Þá stóðu eftir Þýskaland, England, Suður-Afríka og Marokkó. Þjóðverjar hlutu flest atkvæði í fyrstu umferð, tíu talsins. Suður-Afríka fékk sex, England fimm en Marokkó rak lestina með tvö atkvæði. Þar sem enginn umsækjanda hafði náð hreinum meirihluta var kosið að nýju milli þriggja efstu.
Í annarri umferðinni voru Þjóðverjar og Suður-Afríkumenn jafnir með ellefu atkvæði en Englendingar hlutu tvö. Í lokaumferðinni fengu Þjóðverjar tólf atkvæði á móti ellefu, þar sem einn fulltrúi sat hjá. Þýskaland var því valið gestgjafi HM 2006.
Í kjölfar kosningarinnar braust út mikil óánægja þar sem fulltrúi Nýja-Sjálands reyndist hafa setið hjá í lokakosningunni þrátt fyrir skýr fyrirmæli frá Eyjaálfusambandinu um að styðja Suður-Afríku fremur en Þýskaland. Það hefði þýtt að löndin hefðu endað jöfn og Sepp Blatter verið látinn ráða úrslitum, en hann var talinn hliðhollur Suður-Afríkumönnum. Í kjölfarið var ákveðið að endurskoða val gestgjafa á HM í framtíðinni.
Knattspyrnuvellir
Byggður: 2005 Heildarfjöldi: 66.016 Heildarfjöldi í heimsmeistarakeppninni: 52.782 Heimalið: 1860 München og Bayern München Byggður: 2001 Heildarfjöldi: 53.804 Heildarfjöldi í heimsmeistarakeppninni: 43.920 Heimalið: Schalke 04 Byggður: 2005 Heildarfjöldi: 48.132 Heildarfjöldi í heimsmeistarakeppninni: 38.437 Heimalið: Eintracht Frankfurt Byggður: 1974 Heildarfjöldi: 69.982 Heildarfjöldi í heimsmeistarakeppninni: 50.000 Heimalið: Borussia Dortmund
Riðlakeppnin
Keppt var í átta riðlum með fjórum liðum í hverjum, þar sem tvö efstu komust áfram í 16-liða úrslit.
A riðill
Þýskaland sigraði Kosta Ríka 4:2 í opnunarleik keppninnar og var það hæsta markaskor í opnunarleik í sögunni. Ekvador hafi tryggt sér annað sætið í riðlinum á eftir heimsmeisturum Þjóðverja fyrir lokaumferðina.
B riðill
Englendingar og Svíar unnu nauma sigra á Paragvæ og skildu Suður-Ameríkuliðið þar með eftir. Svíar náðu 2:2 jafntefli gegn Englendingum í lokaleiknum, en Norðurlandaþjóðin hafði ekki tapað fyrir enska liðinu í 38 ár.
C riðill
Riðillinn var af mörgum talinn sá sterkasti á mótinu. Argentína og Holland höfðu þó bæði tryggt sér sæti í 16-liða úrslitum fyrir lokaumferðina. Markalaust jafntefli í viðureign liðanna í lokaleiknum gaf Argentínu toppsætið á hagstæðari markatölu eftir stórsigur liðsins á Serbum og Svartfellingum.
D riðill
Taugarnar voru þandar fyrir leik Angóla gegn gömlu nýlenduherrunum frá Portúgal. Evrópubúarnir höfðu betur og unnu alla þrjá leiki sína í riðlinum. Mexíkó fylgdi þeim eftir í 16-liða úrslitin.
E riðill
Þrjú rauð spjöld fóru á loft í jafnteflisleik Bandaríkjanna og Ítalíu. Það var eina stig Bandaríkjanna í keppninni en einu töpuðu stig Ítala sem enduðu á toppnum. Gana fylgdi liði Ítalíu í 16-liða úrslitin.
F riðill
Ástralir mættu á ný á HM eftir 32 ára hlé og komu verulega á óvart með sigri á Japö num og jafntefli gegn Króötum, sem fleytti þeim í annað sæti riðilsins. Brasilíumenn höfðu lítið fyrir að ná toppsætinu.
G riðill
Sviss fékk ekki á sig mark á heimsmeistaramótinu og sigraði í riðlinum. Frakkar tryggðu sér annað sætið með sigri á Tógó í lokaleiknum eftir tvö jafntefli.
Útsláttarkeppnin
Tvö efstu liðin úr hverjum forriðli fóru áfram í 16-liða úrslit sem leikin voru með útsláttarfyrirkomulagi.
16-liða úrslit
Tvö þýsk mörk á fyrstu tólf mínútunum gerðu út um HM-drauma Svía. Argentínumenn þurftu framlengingu til að leggja Mexíkó að velli. Aukaspyrnumark frá David Beckham kom Englendingum í fjórðungsúrslitin. Gríðarleg harka einkenndi sigurleik Portúgala á Hollendingum, þar sem sextán gul spjöld og fjögur rauð fóru á loft, nýtt met í sögu HM.
Francesco Totti skoraði úr vítaspyrnu á sjöundu mínútu uppbótartíma í leik gegn Áströlum sem sagður var sá leiðinlegasti í sögu keppninnar. Svisslendingar settu óheppilegt met þegar þeir urðu fyrsta liðið til að mistakast að skora í vítakeppni í viðureign sinni við Úkraínu. Brasilía átti ekki í vandræðum með að sigra Gana. Tveimur árum síðar staðhæfði þýska blaðið Der Spiegel að úrslit leiksins kunni að hafa tengst asísku veðmálasvindli. Spánverjar komust yfir á móti Frökkum sem svöruðu með þremur mörkum.
24. júní - Allianz Arena, München, áh. 66.000
24. júní - Zentralstadion, Leipzig, áh. 43.000
25. júní - Gottlieb-Daimler leikvangurinn, Stuttgart, áh. 52.000
25. júní - Frankenstadion, Nürnberg, áh. 41.000
26. júní - Fritz-Walter-Stadion, Kaiserslautern, áh. 46.000
26. júní - RheinEnergieStadion, Köln, áh. 45.000
27. júní - Westfalenstadion, Dortmund, áh. 65.000
27. júní - Niedersachsenstadion, Hanover, áh. 43.000