cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katrín Thoroddsen
Stjórnmálakonan
Sósíalistar lögðu mikið kapp á að tryggja Katrínu þingsæti í alþingiskosningunum árið 1946 en þá hafði engin kona setið sem kjörinn þingmaður frá árinu 1938. Katrín náði kjöri og varð þriðja konan til að taka sæti á þingi á eftir þeim Ingibjörgu H. Bjarnason og Guðrúnu Lárusdóttur. Hún var meðal annars 2. varaforseti sameinaðs þings árið 1946 og sat í félags- og heilbrigðismálanefnd og barðist fyrir þau sem minna mega sín með sérstakri áherslu á málefni kvenna. Á þingi lagði hún fram breytingartillögu um hærra fjárframlag til Kvenréttindafélags Íslands og var flutningsmaður frumvarps til laga um dagheimili fyrir börn en málið náði ekki fram að ganga og hlaut dræmar undirtektir starfsbræðra Katrínar á þingi. Sömu sögu var einnig að segja um frumvarp hennar um breytingu á lögum um tekju- og eignaskatt en þar lagði hún til að tekjur hjóna væru ekki taldar fram saman og ekki skattlagðar sem heild. Hún bar einnig fram tillögu um aukinn innflutning á ávöxtum með það fyrir augum að almenningur hefði betra aðgengi að slíkri hollustufæðu. Tillagan var samþykkt á Alþingi en komst ekki til framkvæmda og bar Emil Jónsson forsætisráðherra því við að ástæðan væri gjaldeyrisskortur sem hamlaði innflutningi. Katrín lagði einnig fram breytingartillögu um að viðbótargjald af innflutningsleyfum á raftækjum til heimilisnota yrði fellt niður svo verð myndi lækka og þannig ættu fleiri húsmæður þess kost að eignast raftæki sem létt gætu þeim heimilisstörfin.
Í alþingiskosningunum árið 1949 tapaði Katrín þingsæti sínu en hún hafði færst niður um eitt sæti frá fyrri kosningum til að skapa pláss á lista fyrir Brynjólf Bjarnason. Katrín sagðist sjálf hafa hafa óskað eftir að færast neðar á listann og taldi að fimmta sætið gæti orðið baráttusæti. Margar konur í röðum sósíalista urðu afar ósáttar við þessa ráðstöfun en Katrín stappaði stálinu í þær og lagði áherslu á mikilvægi baráttu kvenna innan flokksins til að tryggja henni áframhaldandi setu á þingi.
Nokkrum mánuðum eftir að þingferli Katrínar lauk skipaði hún annað sæti á lista sósíalista í bæjarstjórnarkosningunum í Reykjavík. Hún náði kjöri í bæjarstjórn og flutti þar margar tillögur í þágu barna og fátækra. Meðal tillagna hennar var að ráðinn skyldi lögreglulæknir til að tryggja föngum læknishjálp þegar á þyrfti að halda. Einnig flutti hún tillögu um að gerð yrði úttekt á högum þeirra sem bjuggu í bröggum og skúrum. Katrín sat í bæjarstjórn til ársins 1954 og að þeim tíma loknum einbeitti hún sér alfarið að læknisstörfum.
Félagsstörf
Katrín tók virkan þátt í ýmsum félagasamtökum kvenna. Hún var virk í Kvenréttindafélagi Íslands og var meðal annars formaður Menningar- og minningarsjóðs kvenna frá 1945 til æviloka árið 1970 en sjóðnum var ætlað að styðja ungar konur til náms. Hún var fyrsti formaður Félags háskólakvenna sem síðar varð Kvenstúdentafélag Íslands en það var stofnað árið 1928. Hún var í félaginu Friðarvinir en félagið reyndi að aðstoða gyðinga sem voru á flótta undan nasistum í Þýskalandi að fá landvistarleyfi á Íslandi á árunum fyrir síðari heimstyrjöldina.
Luc Lafnet
Luc Lafnet (22. janúar 1899 – 29. september 1939) var belgískur myndlistarmaður sem sinnti á skömmum ferli afar fjölbreytilegri listsköpun m.a. undir dulnefnunum Davine og Jim Black. Hann hefur í seinni tíð verið talinn eiga talsverðan þátt í þróun myndasöguhetjunnar Svals sem samverkamaður teiknarans Rob-Vel.
Ævi og störf
Luc eða Lucien Lafnet fæddist í Liège og hóf ungur listnám þar í borg. Þegar á táningsaldri naut hann viðurkenningar fyrir verk sín og lifði og hrærðist í listamannakreðsum borgarinnar. Hann fluttist til Parísar einungis 21 árs að aldri og vakti snemma athygli fyrir málaralist, ætingu og freskugerð. Hann vann veggskreytingar fyrir ýmsar kirkjur en jafnframt vann hann mikið af myndverkum um Biblíuleg efni með ætingu, sem nutu nokkurra vinsælda.
Á sama tíma og Lafnet var að skapa sér orðspor fyrir trúarlegar myndir átti hann sér aðra hlið í listsköpun sinni. Hann teiknaði mikið af kynferðislegum myndum sem sýndu m.a. BDSM-kynlíf, yfirleitt undir listamannsnafninu Jim Black en einnig sem Grim, Rich, Pol o.fl.
Myndasögugerð og sköpun Svals
Líf listmálarans á fjórða áratugnum einkenndist af miklu harki. Lafnet tók að sér ótal verkefni, svo sem við auglýsingagerð og teikningu myndasagna, einatt undir öðrum nöfnum. Eitt þeirra dulnefna sem hann er nú talinn hafa notast við í því hlutverki var Davine, en þegar árið 1934 tóku að birtast myndasögur í barnablöðum undir því nafni sem virðast bera augljós höfundareinkenni Lafnets. Síðar átti Blanche Dumoulin, eiginkona Rob-Vel og gömul skólasystir og vinkona Lafnet frá Liège, eftir að teikna Svals-myndasögur undir heitinu Davine og var lengi vel talið að hún stæði ein að baki því dulnefni.
Þegar Myndasögublaðið Svalur var stofnað árið 1938 var Rob-Vel ráðinn til að skapa og teikna titilpersónuna, auk þess að semja aðrar myndasögur fyrir blaðið. Vinnuálagið var mikið og greip teiknarinn því til þess að ráða Lafnet, sameiginlegan vin þeirra hjóna, sér til aðstoðar en þau voru öll búsett í París.
Lafnet og Rob-Vel unnu saman að myndasögum um félagana Bibor og Tribar í Svals-tímaritinu þar sem Lafnet teiknaði m.a. auðkennandi bakgrunnspersónur, sem bera sterkt svipmót af ýmsu því sem finna má í sumum elstu sögunum um Sval. Þótt ljóst sé að Rob-Vel hafi einn og óstuddur skapað vikapiltinn Sval eru sterk líkindi til þess að Lafnet hafi átt stóran þátt í gerð sagnanna í blábyrjun. Jafnvel er talið mögulegt að Lafnet hafi stýrt penslinum í fyrstu myndasögunni um Sval, en þar sést teiknari sem er sláandi líkur Lafnet í útliti teikna söguhetjuna sem óðara lifnar til lífsins.
Sviplegt fráfall
Luc Lafnet kvæntist Jeanne Valmaldren. Þau áttu saman dótturina Anne-Marie sem lést aðeins 13 ára gömul árið 1938. Dótturmissirinn varð Lafnet gríðarlegt áfall og innan við ári síðar greindist hann með krabbamein í brisi og lést eftir skamma sjúkralegu.
Trifolium willdenovii
Trifolium willdenovii er smárategund sem var lýst af Spreng.. Samkvæmt Catalogue of Life og Dyntaxa er er hann í ertublómaætt. Tegundin hefur ekki fundist í Svíþjóð. Engir undirtegundir finnast skráðar í Catalogue of Life. Þessi tegund vex í vesturhluta Norður Ameríku. Dæmigerður fundarstaður er í California Coast Ranges svo sem í Ring Mountain, Kaliforníu, þar sem hann finnst með Trifolium cyathiferum.
Heimildir
C. Michael Hogan. 2008.  Ring Mountain , The Megalithic Portal, ed. Andy Burnham
Rottweiler
Stærð
Rottweiler-hundar eru stórir hundar. Rakkar verða um 61-68 cm á hæð á herðakamb en tíkur um 56-63 cm. Rakkar vega yfirleitt um 55 kg en tíkur um 48 kg. Rottweiler hundar hafa blíðan karakter en eru oft misskildir sem grimmir. Þeir hafa ríka tilhneigingu til að verja sitt yfirráðarsvæði og henta vel sem varðhundar en geta einnig verið prýðilegir fjölskylduhundar. Þeir þurfa þó ríkan aga snemma í uppeldinu.
Spjót
thumb|right|[[Suður-Afríka|Suðurafrískur hermaður með spjót.]] Spjót er lag- og kastvopn sem notað er í hernaði og til veiða. Spjót eru langt skaft (venjulega úr viði) með yddum enda eða oddi úr tinnu eða málmi. Spjót voru algengustu vopnin frá því á bronsöld þar til nútímaskotvopn komu til sögunnar.
Títanía (tungl)
thumb|Mynd af Títaníu sem tekin var af [[Voyager 2]]
Titanía er stærsta tungl Úranusar. Það er um helmingi minna en tungl Jarðar og áttunda stærsta tungl sólkerfis. Þvermál Títaníu er 1578 km, og hún snýst um Úranus á níu dögum. Þýskur stjörnufræðingur William Herschel, sá sami og fann Úranus, uppgötvaði Títaníu þann 11. janúar 1787. Stærsta glúfur tunglsins er Messina Chasma og er það 1492 km á stærð. Innviði tunglsins eru aðalega úr ís og bergi.
Títanía heitir eftir Títaníu, Álfdrottningin úr Draumur á Jónsmessunótt.
Karl 16. Gústaf
'''Karl 16. Gústaf (Carl Gustaf Folke Hubertus''', fæddur 30. apríl 1946) er konungur Svíþjóðar og sjöundi sænski konungurinn af Bernadotte-ætt.
Hann tók við krúnunni eftir lát afa síns, Gústafs 6. Adólfs, árið 1973, en faðir hans, Gústaf Adólf erfðaprins, fórst í flugslysi þegar Karl Gústaf var aðeins níu mánaða gamall. Hann varð svo krónprins árið 1950 við lát langafa síns, Gústafs 5. Kona Gústafs erfðaprins og móðir Karls Gústafs var Sibylla af Sachsen-Coburg-Gotha.
Karl Gústaf er áhugamaður um bíla og veiðar og tekur mikinn þátt í starfi skátahreyfingarinnar í Svíþjóð. Hann er lesblindur og átti þess vegna í námserfiðleikum en lauk þó stúdentsprófi og stundaði nám við Uppsalaháskóla og Stokkhólmsháskóla.
Fjölskylda
Hann kynntist konu sinni, Silviu Sommerlath frá Heidelberg í Þýskalandi, á Ólympíuleikunum í München 1972 en þar starfaði hún sem túlkur. Þau giftust 19. júní 1976 og nefnist hún eftir það Silvía Svíadrottning. Þau eiga þrjú börn:
Skefill
Skefill er íslenskt karlmannsnafn.
Hvalvatn
thumb|Hvalvatn úr lofti. Botnsúlur fjær og Hvalfell nær. Hvalvatn er vatn fyrir botni Hvalfjarðar við fjallið Hvalfell. Það er í 378 metra hæð. Flatarmál þess er 4,1 ferkílómetrar og er dýpt þess 180 metrar sem gerir það þriðja dýpsta vatn landsins. Fossinn Glymur er rétt vestur af vatninu og kemur hann úr Botnsá sem fellur úr vatninu.
Dósaverksmiðjan
Dósaverksmiðjan h.f. var iðnfyrirtæki í Reykjavík. Verksmiðjan tók til starfa 1937 og var í fyrstu í Sænska frystihúsinu en síðar við Borgartún 1. Aðalviðskiptavinur verksmiðjunnar var í fyrstu málningarverksmiðjan Litir og lökk. Dósaverksmiðjan framleiddi blikkdósir og brúsa og ýmis konar umbúðir úr blikki fyrir niðursuðuverksmiðjur, málningarverksmiðjur og efnagerðir. Stofnendur Dósaverksmiðjunnar voru bræðurnir Kristján Einarsson, framkvæmdastjóri SÍF, og Sigurvin Einarsson alþingismaður og forstjóri hennar var Magnús Einarsson.
Björgólfur Guðmundsson hóf störf í Dósaverksmiðjunni þegar hann var enn í lögfræðinámi. Rekstur verksmiðjunnar gekk illa og var nýtt hlutafélag stofnað sem keypti verksmiðjuna. Björgólfur var hluthafi í því nýja félagi og varð eftir kaupin forstjóri Dósaverksmiðjunnar 27 ára gamall. Nafni verksmiðjunnar var breytt í Dósagerðin.
Húsfreyjan (tímarit)
Tímariðið Húsfreyjan er gefið út af Kvenfélagasambandi Íslands. Fyrsta blaðið kom út árið 1949 og hefur blaðið komið út óslitið síðan.
Tímaritið kemur út fjórum sinnum á ári og er einkum selt í áskrift en einnig í lausasölu í bókaverslunum. Frá haustinu 2022 er einnig í boði rafræn áskrift. Í blaðinu eru m.a. viðtöl þar sem rætt er við einhverjar þeirra íslensku kvenna sem hafa skipt sköpum í íslensku samfélagi á einn eða annan hátt og birtar eru fréttir af starfi íslenskra kvenfélaga. Þá eru í blaðinu mataruppskriftir og fjölbreyttur handavinnuþáttur. Ýmiskonar fræðslupistlar um heilsu og lífsstíl, góð ráð og krossgáta, svo nokkuð sé nefnt.
Leiðbeiningarstöð heimilanna er með fastan pistil blaðinu.
1209
thumb|right|Ottó 4. keisari og Innósentíus III páfi heilsast. Árið 1209 (MCCIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Delta Air Lines
alt=Airbus-farþegaþota frá Delta Air Lines.|thumb|Airbus-farþegaþota frá Delta Air Lines. Delta Air Lines er bandarískt flugfélag með höfuðstöðvar við Hartsfield-Jackson-alþjóðaflugvöllinn í Atlanta, Georgíu. Delta er elsta bandaríska flugfélagið sem enn starfar. Það var stofnað sem áburðarflugvélafyrirtæki árið 1924. Árið 1929 var fyrirtækið flutt til Monroe í Louisiana og hóf farþegaflutninga. Nafninu var breytt í Delta Air Lines eftir árósum Mississippifljóts. Árið 2013 var Delta stærsta flugfélag heims miðað við fjölda farþega (120,6 milljón) og það annað stærsta miðað við tekjur og flutningsgetu.
Kalífi
Kalífi er veraldlegur valdsmaður í múslimalöndum sem talinn er þiggja vald sitt frá Allah. Fyrsti kalífinn var Abu Bakr sem var tengdafaðir Múhameðs spámanns. Upphaflega vísaði orðið kalífi til andlegs leiðtoga múslima en merking orðsins í arabísku er „sá sem kemur í staðinn fyrir þann sem er horfinn á braut eða dáinn“.
Frá stofnun íslamstrúar var kalífi íslams jafnan æðsti valdsmaður hinna ýmsu íslömsku stórvelda og um leið trúarlegur leiðtogi og sameiningartákn allra múslima. Frá árinu 1517 voru soldánar Tyrkjaveldis einnig kalífar íslams. Árið 1922 var soldánaveldið hins vegar lagt niður og lýðveldi stofnað í Tyrklandi. Höfuð Ósman-valdaættarinnar fengu áfram að kalla sig kalífa og vera trúarleiðtogar án pólitískra valda um skeið en árið 1924 ákvað forseti Tyrklands, Mústafa Kemal Atatürk, að leysa einnig upp kalífadæmið. Síðasta kalífanum, Abdúl Mejid 2., var síðan skipað að yfirgefa Tyrkland.
Frá árinu 1924 hefur enginn lögmætur kalífi starfað meðal múslima en margir hafa þó gert tilkall til kalífatignarinnar og látið sig dreyma um að endurreisa kalífadæmið. Leiðtogi hryðjuverkasamtakanna sem kenna sig við íslamskt ríki, Abu Bakr al-Baghdadi, lýsti sjálfan sig til að mynda kalífa íslams árið 2014. Flestir múslimar viðurkenndu þó ekki tilkall hans eða eftirmanna hans og telja það ekki standast trúarreglur.
Senía
Senía er íslenskt kvenmannsnafn.
Kytrusveppir
Kytrusveppir (latína: Chytridiomycota) eru skipting sveppa. Latneska heitið er dregið af gríska χυτρίδιον khytridion, sem þýðir "lítill pottur" og á við um lögun gróhirslunnar sem geymir bifgró in.
Kytrusveppir eru talsvert ólíkir öðrum sveppum að mörgu leyti en þeir eiga þó sameiginleg einkenni með öðrum sveppum, til dæmis að mynda frumuvegg úr kítín i, þeir hafa baklæga svipu sem þeir nota til að synda, þeir soga upp næringuna sína, nota glýkógen sem forðanæringu og geta myndað lýsín með sérstöku nýsmíðunarferli (AAA-ferli).
Kytrusveppir eru rotverur. Þeir geta brotið niður tormeltanleg efni eins og kítín, sem finnst í frumuveggjum sveppa og í skeljum liðdýr a, og keratín sem finnst í hári, hornum, nöglum og húð ýmissa hryggdýra, og geta því stundum verið sníklar. Rannsóknir á kytrusveppum stórjukust eftir að upp komst að kytrusveppurinn Batrachochytrium dendrobatidis orsakaði hrun í stofnum fjölda froskdýr a og olli jafnvel útdauða sumra.
Kerfilsfluga
Kerfilsfluga (fræðiheiti: Thricops longipes ) er norður-evrasísk flugutegund sem er algeng um allt Ísland. Hún er svo lík hvannaflugu (Thricops cunctans) að þær verða ekki greindar að nema með smásjárskoðun.
Smjörsýra (eiturlyf)
Smjörsýra (gamma hydroxybutyrate eða GHB) er sljóvgandi efni. Var það upprunalega þróað sem svæfingarlyf.
Tenglar
(Skoðað 3.3.2008)
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998 var í 16. sinn sem mótið var haldið. Keppni fór fram í Frakklandi 10. júní til 12. júlí, en áður höfðu Frakkar haldið mótið árið 1938. Þátttökuliðum var fjölgað úr 24 í 32 í fyrsta sinn. Alls voru leiknir 64 leikir á mótinu sem fram fóru í tíu borgum.
Heimamenn Frakka urðu heimsmeistarar eftir 3:0 sigur á Brasilíu í úrslitum. Þetta var í sjötta sinn sem keppnin vannst á heimavelli.
Val á gestgjöfum
HM 1998 var úthlutað á fundi FIFA árið 1992. Svisslendingar hugðust sækjast eftir keppninni, en þurftu að draga sig til baka þar sem boð þeirra uppfyllti ekki kröfur alþjóðaknattspyrnusambandsins. Valið stóð því á milli Frakklands og Marokkó. Frakkar hlutu tólf atkvæði á móti sjö atkvæðum Norður-Afríkubúanna. Síðar komu fram ásakanir um að Marokkóstjórn hefði reynt að beita mútum til að hafa áhrif á valið.
Undankeppni
174 þjóðir skráðu sig til leiks, 24 fleiri en fjórum árum fyrr. Þær börðust um 30 sæti til viðbótar við heimamenn og ríkjandi heimsmeistara. Evrópuliðin kepptu í níu riðlum, sem hver um sig gaf eitt öruggt sæti í úrslitakeppninni. Skotar voru eina annars sætis liðið sem komst beint áfram en hin átta léku umspilsleiki um laus sæti. Athygli vakti að bronslið Svía frá fyrra móti komst ekki í úrslitin.
Áströlum mistókst að komast í úrslitakeppnina eftir að missa 2:0 forystu á heimavelli í umspilsleik gegn Íran niður í jafntefli. Suður-Afríka tryggði sér þátttökuréttinn á sínu fyrsta heimsmeistaramóti
Þátttökulið
24 þjóðir mættu til leiks frá fimm heimsálfum. Króatía, Japan, Jamaíka og Suður-Afríka kepptu í fyrsta sinn til úrslita.
Riðlakeppnin
Keppt var í átta riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fóru í 16-liða úrslit.
Riðill 1
Heimsmeistarar Brasilíumanna lentu í nokkru basli í riðlakeppninni. Þeir unnu nauman sigur á Skotum í opnunarleik mótsins, 2:1 og tryggðu sér sæti í næstu umferð með stórsigri á Marókkó. Afríska liðið vann 3:0 sigur á Skotum í lokaleiknum og virtist öruggt um að komast áfram, en tvö mörk Norðmanna gegn Brasilíu undir lokin tryggðu þeim sigur, 2:1. Norðmenn hafa aldrei tapað fyrir Brasilíu í landsleik karla í knattspyrnu.
Riðill 2
Austurríkismenn skoruðu tvívegis í uppbótartíma, í jafnteflisleikjum gegn Kamerún og Síle. Það dugði liðinu þó ekki til að komast upp úr riðlinum. Ítalir tóku efsta sætið en Síle fylgdi þar á eftir.
Riðill 3
Heimamenn Frakka unnu alla þrjá leiki sína. Suður-Afríkumenn áttu kost á að komast áfram með stórsigri á Sádi-Arabíu í lokaleiknum en náðu aðeins jafntefli og Danir fóru í 16-liða úrslitin.
Riðill 4
Spánverjar komust í tvígang yfir gegn Nígeríu en töpuðu að lokum 2:3. Það reyndist þeim dýrkeypt því markalaust jafntefli við Paragvæ kostaði liðið sæti í 16-liða úrslitum þrátt fyrir 6:1 stórsigur á lánlausum Búlögurm í lokaumferðinni. Nígeríumenn höfðu tryggt sér toppsætið fyrir síðasta leikinn og máttu því við tapi gegn Paragvæ sem einnig komst áfram.
Riðill 5
Belgar féllu taplausir úr keppni eftir þrjú jafntefli í 5. riðli. Holland og Mexíkó skiptu með sér toppsætunum með fimm stig hvort lið en Suður-Kórea rak lestina.
Riðill 6
Sameinað lið Serba og Svertfellinga missti niður tveggja marka forystu og gerði jafntefli við Þjóðverja sem að lokum kostaði liðið toppsætið í 6. riðli. Íranir náðu þriðja sætinu eftir tilfinningaríkan sigur á Bandaríkjunum.
Riðill 7
Búist var við því að Englendingar og Kólumbíumenn bitust um toppsætið í 7. riðli en Rúmenar lögðu báðar þessar þjóðir í fyrstu tveimur umferðunum og tryggðu sér toppsætið auðveldlega. England tók annað sætið eftir hreinan úrslitaleik gegn Kólumbíu, en Túnis rak lestina.
Riðill 8
Áttundi riðill hafði að geyma þrjá af fjórum nýliðum heimsmeistaramótsins. Argentínumenn unnu alla sína leiki og Króatar fylgdu þeim áfram í 16-liða úrslitin.
Útsláttarkeppnin
Tvö efstu liðin úr hverjum forriðli fóru áfram í 16-liða úrslit sem leikin voru með útsláttarfyrirkomulagi.
16-liða úrslit
27. júní - Stade Vélodrome, Marseille, áh. 55.000
27. júní - Parc des Princes, París, áh. 45.400
28. júní - Stade Félix-Bollaert, Lens, áh. 31.800
28. júní - Stade de France, Saint-Denis, áh. 77.000
29. júní - Stade de la Mosson, Montpellier, áh. 29.800
29. júní - Stade de Toulouse, Toulouse, áh. 33.500
30. júní - Parc Lescure, Bordeaux, áh. 31.800
30. júní - Stade Geoffroy-Guichard, Saint-Étienne, áh. 30.600
Fjórðungsúrslit
Líkt og á HM fjórum árum fyrr féllu Ítalir úr keppni eftir vítaspyrnukeppni. Brasilíumenn lentu í miklum vandræðum með spræka Dani og Króatar komu mjög á óvart með stórsigri á Þjóðverjum. Hollendingar komust í undanúrslitin með sigurmarki á lokamínútunni.
3. júlí - Stade de France, Saint-Denis, áh. 77.000
3. júlí - Stade de la Beaujoire, Nantes, áh. 35.500
4. júlí - Stade Vélodrome, Marseille, áh. 55.000
Undanúrslit
Patrick Kluivert jafnaði metin fyrir Hollendinga í blálokin á móti Brasilíu, en það kom fyrir lítið þar sem Suður-Ameríkumennirnir unnu í vítakeppni. Í hinni undanúrslitaviðureigninni virtist ævintýri Króata ætla að halda áfram þegar Davor Šuker kom þeim yfir en tvö mörk frá Lilian Thuram komu Frökkum í sinn fyrsta úrslitaleik í sögunni.
7. júlí - Stade Vélodrome, Marseille, áh. 54.000
8. júlí - Stade de France, Saint-Denis, áh. 76.000
Bronsleikur
Króatar mættu einbeittari til leiks í viðureigninni um þriðja sætið, staðráðnir í að vinna til verðlauna á sínu fyrsta heimsmeistaramóti. Þeir lögðu ekki minni áherslu á að koma Šuker á markalistann til að tryggja honum gullskóinn. Hvort tveggja tókst.
Úrslitaleikur
Í aðdraganda úrslitaleiksins hverfðust umræður manna um það hvort Ronaldo yrði með Brasilíumönnum. Í upphaflegri liðsuppstillingu var ekki gert ráð fyrir honum í byrjunarliði en því var þó breytt á síðustu stundu. Ronaldo virtist ekki sjálfum sér líkur í leiknum og kom lítið við sögu. Í kjölfarið fóru af stað háværar umræður um að hann hefði ekki verið leikfær en engu að síður látinn spila að kröfu styrktaraðilans Nike. Hvað sem því líður virtust Brasilíumenn illa tilbúnir í verkefnið og Zidane skoraði tvívegis í fyrri hálfleik. Emmanuel Petit gulltryggði sigurinn undi lokin, 3:0 og Frakkar fögnuðu sínum fyrsta heimsmeistaratitli í sögunni. Nokkrum dögum eftir sigurinn tilkynnti þjálfarinn Aimé Jacquet að hann hefði látið af störfum.
Markahæstu leikmenn
Davor Šuker hreppti gullskó FIFA með sex mörk skoruð. Alls skiptu 112 leikmenn á milli sín 171 marki.
Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir
Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir, einnig þekkt sem Owl Fisher (fædd 6. janúar 1991), er íslenskur kynsegin greinahöfundur, kvikmyndagerðarmanneskja, rithöfundur og trans aðgerðasinni.
Yngri árin
Ugla Stefanía fæddist á Íslandi þann 6. janúar 1991. Hún kom út úr skápnum sem trans árið 2010 og var þá ein yngsta manneskjan á Íslandi til að ganga í gegn um læknisfræðilegt kynstaðfestingarferli. Faðir Uglu er oddviti sveitarstjórnar Húnavatnshrepps, þar sem Ugla er fædd og uppalin. Hann hefur opinberlega stutt Uglu og hennar ferli.
Árið 2016 útskrifaðist Ugla með meistaragráðu í kynjafræði frá Háskóla Íslands.
Hinsegin-aktívismi
Ugla var meðal stofnfélaga HIN - Hinsegin Norðurland, samtaka hinsegin fólks á Norðurlandi, árið 2011. Í kjölfarið af því varð hún stjórnarmeðlimur Trans Ísland og var formaður félagsins allt fram í mars 2022. Ugla var fræðslustýra Samtakanna '78 frá 2012 til 2016. Hún lét einnig til sín taka á alþjóðavettvangi og var stjórnarmeðlimur í IGLYO, alþjóðlegum samtökum hinsegin ungmenna og stúdenta, frá 2014 til 2016.
Árið 2016 hélt Ugla TEDx –fyrirlestur á TEDx Reykjavík sem kallaðist „Moving Beyond the Binary of Sex and Gender.“ Í fyrirlestrinum fjallaði Ugla um trans- og intersex fólk frá sínu persónulegu sjónarhorni.
Árin 2015 til 2019 tók Ugla, ásamt Kitty Anderson frá Intersex Ísland, þátt í vinnu við að semja frumvarp um kynrænt sjálfræði. Fyrsti áfangi frumvarpsins var samþykktur á Alþingi í júní 2019. Ugla gagnrýndi lokaútgáfu þess, en greinar sem veittu intersex börnum vernd gegn læknisfræðilegum inngripum höfðu verið fjarlægðar.
Ugla Stefanía flutti til Bretlands árið 2016. Þar stýrir hún kvikmyndaverkefninu My Genderation, sem varpar ljósi á upplifanir trans fólks. Einnig hefur hún unnið með All About Trans, breskum samtökum sem vinna að því að auka sýnileika trans fólks í fjölmiðlum. Ugla hefur skrifað fjölda greina í bresk dagblöð á borð við The Guardian og The Independent, auk lesbíutímaritsins DIVA. Hún var einnig meðhöfundur bókarinnar Trans Teen Survival Guide ásamt Fox Fisher. Bókin var gefin út af Jessica Kingsley Publishers árið 2018.
Í júní 2020 slitu Ugla og þrír aðrir höfundar tengsl við bókaumboðsskrifstofuna Blair Partnership, sem var einnig umboðsskrifstofa J.K. Rowling, eftir að fyrirtækið neitaði að gefa út opinbera yfirlýsingu sem styddi við réttindi trans fólks í kjölfar transfóbískra yfirlýsinga Rowling.
Stjórnmálaferill
Árin 2018 og 2019 bauð Ugla sig fram til Alþingis fyrir hönd Vinstri grænna. Árið 2019 tilkynnti hún afsögn sína úr flokknum í kjölfar þess að hann myndaði ríkisstjórn með Sjálfstæðisflokknum og Framsóknarflokknum.
Viðurkenningar
Árið 2015 hlaut Ugla fræðslu- og vísindaviðurkenningu Siðmenntar.
Ugla var á lista breska ríkisútvarpsins, 100 Women, árið 2019.
Úlfygla
Úlfygla (fræðiheiti Eurois occulta) er mölfluga af ygluætt.
Útbreiðsla
Norðlægar slóðir umhverfis norðurhvel: hún finnst í norður og mið-Evrópu, yfir norður Asíu og norðurhluta Norður-Ameríku. Á Íslandi hefur hún fundist á fáeinum stöðum á Suðurlandi, en einnig í Eyjafirði.
Lirfurnar nærast á ýmsum lyng- og runnagróðri.
Stuðlabandið
alt=Stuðlabandið - Kótelettan 2021|thumb|225x225dp|Stuðlabandið - Kótelettan 2021 alt=Stuðlabandið - Kópavogsblótið 2023|thumb|Stuðlabandið - Kópavogsblótið 2023 Stuðlabandið er íslensk ballhljómsveit frá Selfossi. Hljómsveitin var stofnuð árið 2004 og æfði fyrst um sinn á bænum Stuðlum í Ölfusi og dregur nafn sitt þaðan.
Útgáfur
Meðal laga sem hljómsveitin hefur gefið út eru: "Sumarsól", "Nóttin er okkar", "Kók í dós", "Alma Dögg", "Sýndu mér múvs", "Hver ert þú?" og "Andartak"
Cistanthe frigida
Cistanthe frigida er plöntutegund sem var fyrst lýst af François Marius Barnéoud, og fékk sitt núverandi nafn af I. Peralta. Hún er ættuð úr fjöllum í mið-Síle.
Jón Vilhjálmsson Craxton
Jón Vilhjálmsson Craxton (d. um 1440) var biskup á Hólum 1425 – 1435 og biskup í Skálholti 1435 - 1437.
Jón Vilhjálmsson mun hafa verið enskur munkur, en Björn Þorsteinsson sagnfræðingur telur að hann hafi verið af norskum ættum og haft vald á norrænni tungu. Marteinn 5. páfi skipaði hann Hólabiskup 1425, og var hann vígður 1426 í kirkjunni Santa Maria sopra Minerva í Róm. Veitingargjaldið fyrir biskupsembættið var 240 flórínur, en auk þess þurfti biskup að inna af hendi árlegar greiðslur. Sjá páfabiskupar.
Jón biskup kom til Íslands 1427, tók land í Hafnarfirði og reið með enskum fylgdarmönnum sínum til alþingis þar sem hann lagði fram embættisbréf sín. Norðlendingar tóku honum ekki vel og fór hann ekki norður að Hólum. Hann kom í Skálholt, þar sem var biskupslaust, vígði þar fjóra presta og nokkra djákna og sigldi aftur til Englands samsumars. Jón biskup kom aftur frá Englandi 1429, tók við Hólastól og söng biskupsmessu í ágúst.
Árið 1431 kom enskt skip, Bartholomeus, í Skagafjörð, fóru skipverjar með ránum um sveitir þar til bændur risu upp og börðust við Englendinga við Mannskaðahól á Höfðaströnd. Féllu margir af Englendingum en hinir flýðu til Hóla á náðir biskups. Tók Jón biskup við þeim með þeim skilmálum að þeir gæfu Hóladómkirkju helminginn í skipi sínu og seldu biskupi hinn helminginn. Komust þeir úr landi undir vernd biskups, enda gætti hann hagsmuna Englendinga hér (sjá Enska öldin).
Björn Þorsteinsson segir að Jón Vilhjálmsson hafi verið mikill embættismaður, lærður kirkjuhöfðingi og vel að sér í lögum. Hann lenti brátt í átökum við helstu klerka nyrðra, meðal þeirra voru Jón Pálsson Maríuskáld á Grenjaðarstað og Þorkell Guðbjartsson í Laufási og Múla í Aðaldal. Bannsöng biskup Jón Pálsson og tók af honum staðinn. Um 1432 tókst Jóni biskupi að lægja þessar deilur og koma á sæmilegri reglu, m.a. með stuðningi Lofts ríka Guttormssonar á Möðruvöllum. Hann mun hafa efnt til kórsbræðrasamkundu á Hólum, sem var með í ráðum við stjórn biskupsdæmisins. Jón biskup er talinn hafa stýrt Hólabiskupsdæmi höfðinglega. Hann hvarf af landi brott 1433 eða 1434.
Hinn 5. janúar 1435 er Jón Vilhjálmsson staddur í Flórens og veitir Eugenius 4. páfi honum þar lausn frá biskupsstörfum á Hólum, og lætur hann fá Skálholt í staðinn, þar sem verið hafði biskupslaust. Jón mun hafa talist biskup þar í tvö ár, en kom þó ekki til Íslands. Hann kom til Englands vorið 1436 og lenti þar í fjárkröggum. Í desember 1436 er hann í Lundúnum og ganga þá tveir menn í ábyrgð fyrir skuldum hans. Hafði hann fengið leyfi konungsins, Hinriks VI, til þess að senda skip til Íslands að sækja varning til lúkningar skuldum sínum. Árið 1437 var annar maður skipaður Skálholtsbiskup að frumkvæði dansk-norsku stjórnarinnar, Gozewijn Comhaer. Voru þá úti draumar Jóns Vilhjálmssonar um að taka við því embætti. Dvaldist hann við þverrandi hag á Englandi og er talið að hann hafi andast þar um 1440.
Í Þjóðskjalasafni Íslands er varðveitt bréfabók Jóns biskups Vilhjálmssonar, og er hún elsta bréfabók íslensk sem til er. Hún er í frumriti á skinni og er gagnmerk sagnfræðileg heimild. Bókin er að mestu með rithönd Jóns Egilssonar, sem var ritari Jóns biskups.
Skeggi
Skeggi er íslenskt karlmannsnafn.
Oleksandr Túrtsjynov
thumb|230px|Oleksandr Túrtsjynov Oleksandr Valentynovytsj Túrtsjynov (úkraínska: Олександр Валентинович Турчинов, fæddur 31. mars 1964) er úkraínskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti og þingforseti Úkraínu. Hann tók embætti þann 22. febrúar 2014 þegar Víktor Janúkovytsj var leystur frá störfum.
Septíma
Septíma er íslenskt kvenmannsnafn.
Óberon (tungl)
thumb|Mynd af Óberoni sem tekin var af [[Voyager 2]]
Óberon er tíunda stærsta tungl sólkerfis og helmingi minni en tungl Jarðar. Þvermál Óberons er um 1522 km, og það snýst um Úranusi á 14 dögum. William Herschel uppgötvaði Óberon 11. janúar 1787. Skrítin svartur gígur er á tunglinu að nafni Hamlet, og er 206 km á stærð. Stærsta glúfrið er þó Mommur Chasma og er það 537 km djúpt. Inviði tunglsins eru aðallega úr ís og bergi.
Óberon heitir eftir Óberon, Álfakónginum úr Draumur á Jónsmessunótt.
Fæðuvefur
thumbnail|Fæðuvefur Samtengdar fæðukeðjur í fæðuvef sem sýnir hver étur hvern|thumbnail|left|300 pxFæðuvefur sýnir fæðutengsl lífvera og hvernig lífverur í líffélagi lifa á öðrum lífverum í gegnum af margar samtengdar fæðukeðjur. Rétt eins og fæðukeðja lýsir fæðuvefur fæðuferlinu í líffélaginu nema bara í stærra samhengi. Þar má segja að fæðukeðjunum hafi nokkurn vegin verið spunnið saman í einn stóran vef. Einn fæðuvefur getur því í sumum tilfellum lýst fæðuferli heils líffélags. Þannig eru frumframleiðendurnir neðstir og neytendunum raðað í viðeigandi röð eftir því hvaða dýr borða hvað þangað til fæðuvefurinn endar á stærstu og grimmustu dýrunum.thumbnail|Fæðuvefur fyrir jarðveg
4. desember
4. desember er 338. dagur ársins (339. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 27 dagar eru eftir af árinu.
Fríða Rós Valdimarsdóttir
Fríða Rós Valdimarsdóttir (f. 3. júlí 1977) er formaður Kvenréttindafélags Íslands en hún var fyrst kjörin formaður árið 2015, eftir að hafa verið varaformaður frá árinu 2013 og stjórnarmeðlimur frá árinu 2011. Félagið hefur starfað samfleytt frá árinu 1907 og var Bríet Bjarnhéðinsdóttir fyrsti formaður félagsins.
Fríða hefur starfað að jafnréttismálum á margvíslegum vettvangi, m.a. við rannsóknir, opinbert kynjajafnréttisstarf og á vettvangi félagasamtaka. Fríða hefur verið ötul talskona jafnréttis kynjanna, og hefur hún lagt talsverða áherslu á baráttuna gegn kynbundnu ofbeldi.
Fríða var meðlimur í hljómsveitinni Á túr, sem gaf út plötuna Píku árið 1997.
Námsferill
Fríða lauk BA prófi í mannfræði frá Háskóla Íslands árið 2004 og MA prófi í Migration Studies frá Sussex Háskóla í Bretlandi árið 2008.
Hábeinn Heppni
Hábeinn Heppni er persóna úr Andabæ. Hann kom fyrst fram í sögu eftir Carl Barks árið 1948. Hann er frændi Andrésar Andar og Jóakims Aðalandar. Hábeinn Heppni er alltaf heppinn, eins og nafnið gefur til kynna, hvað sem hann tekur sér fyrir hendur. Þó kemur það einstaka sinnum fyrir að hann er óheppinn en það er mjög sjaldan og þá er ástæðan ærin. Hábeinn Heppni kemur oft fyrir í sögunum um Andrés Önd. Forledrar Hábeins heita Andrea Önd og Andoníus Önd
Afrán
Afrán er hugtak úr vistfræði sem notað er til að lýsa hvernig afræningi (dýr sem veiðir) nærist á bráð sinni (dýr sem ráðist er á). Afræningjar drepa eða drepa ekki bráð sína áður en þeir byrja átið en afránið verður oftast til þess að bráðin deyr og er étin og melt af afræningjanum.
Hábeinn Heppni
Liste der Bewohner Entenhausens Duck family (Disney)
Rainier 3. fursti af Mónakó
thumb|200px|right|Rainier 3. Rainier 3. fursti af Mónakó eða fullu nafni Rainier Louis Henri Maxence Bertrand (f. 31. maí 1923, d. 6. apríl 2005), var fursti í Mónakó frá árinu 1949 til dauðadags. Hann var sonur Pierre de Polignac greifa og Charlotte prinsessu, hertogaynju af Valentinois. Hann á systur, Antoinette prinsessu, barónessu af Massy.
Hjónaband & fjölskylda
Þann 19. apríl 1956 giftist Rainier Hollywood-leikkonunni Grace Kelly. Þau eignuðust þrjú börn: Með Stefano Casiraghi: Með Ernst August, prins af Hanover:
Rafmagn
thumb|right|[[Ljósbogi milli tveggja póla.]] Rafmagn á almennt við fyrirbæri, sem verða vegna rafhleðsla, hvort sem þær eru kyrrstæðar (stöðurafmagn) eða á hreyfingu, en þá myndast rafstraumur. Rafstraumur skiptist í jafnstraum og riðstraum. Rafhleðslur mynda rafsvið, en rafspenna er mælikvarði á styrk þess. Oft er orðið rafmagn notað til að lýsa raforku. Fræðigreinar sem fjalla um rafmagn og hagnýtingu þess nefnast rafmagnsfræði eða raffræði. Rafmagn er ódýrast á Íslandi af öllum Norðurlöndunum.
Saga
Samkvæmt fornum heimildum um forngríska heimspekinginn Þales frá Míletos (um 600 f.Kr.) þá þekktu Forn-Grikkir stöðurafmagn. Þeir fundu það út að ef þeir nudduðu skinni við ákveðin efni t.d. raf þá drógust efnin hvort að öðru. Grikkirnir tóku eftir að hlutir úr rafi drægju að sér létt efni eins og hár, einnig fundu þeir út að ef þeir nudduðu rafið nægjanlega lengi þá gátu þeir jafnvel fengið neista til að hlaupa.
Bagdad-rafhlaðan sem fannst í Írak 1938 er talin vera síðan 250 fyrir Krist en hún er talin af mörgum hafa verið notuð til að gullhúða skartgripi.
Ítalski læknirinn Girolamo Cardano gerði hugsanlega fyrst grein fyrir sambandi raf- og segulafls í De Subtiliate (1550). Árið 1600 hélt enski vísindamaðurinn William Gilbert áfram með vinnu Girolamo og færði hana á hærra plan. William bjó til ensku orðin "electric" og "electricity" en þau eru dregin af gríska orðinu ηλεκτρον (en. amber)(is. raf) og er íslenska orðið rafmagn dregið af því.
Otto von Guericke fylgdi í fótspor hans árið 1660 en hann fann upp stöðurafmagnsrafal. Aðrir evrópskir frumkvöðlar voru Robert Boyle, sem árið 1675 hélt því fram að rafræðileg öfl gætu virkað í lofttómi, Stephan Gray sem árið 1729 flokkaði efni sem leiðara og einangrara og C. F. Du Fay en hann greindi fyrstur manna á milli þess sem nú flokkast sem jákvæð og neikvæð hleðsla.
Layden-krukkan, nokkurs konar þéttir fyrir rafafl í miklu magni, var fundin upp í Laiden-háskólanum af Pieter van Musschenbroek árið 1745. Skömmu síðar, árið 1747 notaði William Watson Layden-krukkuna þegar hann uppgötvaði að útleysing stöðurafmagns jafngilti rafstraum.
Í júní, árið 1752 kynnti Benjamin Franklin rannsóknir sínar á rafmagni og tengdum tilgátum með sínum frægu, en jafnframt, stórhættulegu tilraunum sem fólust í því að hann flaug flugdreka meðan þrumuveður stóð yfir. í kjölfarið af þessum tilraunum fann hann upp eldingavarann og kom á tengslum milli eldinga og rafmagns.
Fegurð
Fegurð er hugtak, sem á við upplifun athuganda á fyrirbæri, sem veldur ánægju- eða nautnatilfinningu, t.d. náttúrufyrirbæri, myndlistarverk, tónverk eða skáldverk. Fegurð er viðfangsefni fagurfræðinnar, félagsfræðinnar og félagssálfræði.
Stafafura
thumb|sjálfsánar stafafurur á Íslandi. thumb|Stafafurulundur í Heiðmörk. thumb|Stafafura í Höfðaskógi í landi Hafnarfjarðar. Stafafura (fræðiheiti: Pinus contorta) er sígræn jurt af þallarætt. Tegundin kemur upprunalega frá Norður-Ameríku, s.s. Kanada og Alaska en vex allt suður til Kaliforníu.
Lýsing
Stafafura er fljótvaxin og harðger, þolir vel salt og kelur lítið. Hún sáir sér auðveldlega. Hún gerir ekki miklar kröfur til jarðvegarins, enda getur hún vaxið í bergurð. Þó vex hún best í hlýjum, nokkuð þurrum og næringarríkum móajarðvegi. Hún er sólelsk en þolir vel hálfskugga. Henni er einnig hætt við snjóbroti vegna þess hve greinar hennar eru gildar.
Tréð getur orðið 30-40 metra hátt í heimkynnum sínum, þó getur deilitegundin ''ssp. murrayana'' oft náð 50 metra hæð.
Stafafura er tveggjanála-fura og eru tvær nálar í hverju pari. Þær eru gjarnan örlítið snúnar, um 3 til 7 sentímetrar á lengd. Könglarnir eru að sama skapi 3 til 7 sentímetrar og þurfa sumir hverjir að komast í blússandi hita (s.s. í skógareldum) til að opnast og sleppa fræjum sínum.
Á ungum trjám er krónan keilulaga en verður oft egglaga með hvelfdum toppi. Börkurinn er grár til grábrúnn og alsettur flögum sem geta verið allt að 2,5 mm þykkar. Brumin eru rauðbrún, umlukin trjákvoðu.
Stafafura blómgast í júní, könglarnir hanga á trjánum í 2 til 3 ár.
Orðsifjar
Fræðiheiti stafafurunnar, Pinus contorta þýðir hin kræklótta fura en sú nafngift er tilkominn vegna vaxtarlags hennar við vesturströnd Kanada og Bandaríkjanna þar sem hún er mjög kræklótt. Seinna komust flokkunarfræðingar að því að beinvaxin fura sem finna mátti fjær ströndinni var í rauninni sömu tegundar og er nú þetta fræðiheiti notað yfir furu sem vex á mjög stóru svæði og getur verið mjög misjöfn í laginu. Í Svíþjóð sem dæmi er ræktuð beinvaxin fura sem þar er kölluð krækla (kontorta).
Notkun
Stafafura er vinsælt skógræktartré og er alla jafna notuð sem jólatré. Hún er þó talin ágeng tegund í sumum hlutum Nýja-Sjálands.
Fæðukeðja
thumb|160px|right|Dæmi um fæðukeðju í stöðuvatni. Frá smádýrum sem étnar eru af litlum fiskum sem aftur eru étnar af stærri fiskum uns ránfugl veiðir og étur stærsta fiskin Fæðukeðja er þrepaskipt röð lífvera í vistkerfi þar sem hver hópur nærist á næringarefnum sem fást á næsta þrepi fyrir neðan.
Á botni fæðukeðjunnar eru svokallaðir frumframleiðendur. Dæmi um frumframleiðendur eru til dæmis grös, þörungar og smádýr. Lífverur á hærri þrepum fæðukeðjunnar kallast neytendur og neyta annarra lífvera sem eru neðar í fæðukeðjunni en þau og fá orku úr þeim.
Elma
Elma er íslenskt kvenmannsnafn.
Loðinn leppur
Loðinn leppur (d. 1288) var norskur hirðmaður og sendimaður Noregskonungs. Hann kom til Íslands árið 1280 ásamt Jóni Einarssyni og höfðu þeir með sér nýja lögbók, sem síðan hefur verið kennd við Jón og kölluð Jónsbók, og vildu fá hana lögtekna. Magnús lagabætir hafði látið gera bókina en hann dó raunar vorið 1280 og þeir Jón og Loðinn komu því í umboði Eiríks sonar hans. Þeir ferðuðust um landið með bókina en um veturinn var Loðinn á Seltjarnarnesi og veitti allstórmannlega að sögn.
Prentun
thumb|right|[[Offsetprentvél.]] Prentun er það að þrykkja bleki (prentsvertu) í mynd leturs, mynda o.s.frv. og láta það koma fram, oftast á pappír.
Loðinn leppur
Íslendingar fengu að kynna sér bókina um veturinn og virðist ekki alls kostar hafa líkað það sem þeir lásu, þótti konungsvaldið fullfyrirferðarmikið í hinum nýju lögum og refsingar of harðar, og Árna biskupi og klerkavaldinu þótti hlutur kirkjunnar ekki nógu góður. Þegar samþykkt bókarinnar var tekin fyrir á Alþingi 1281 voru því margar mótbárur gegn henni og Íslendingar neituðu að samþykkja hana nema með ýmsum breytingum.
Retrophyllum
Retrophyllum er ættkvísl sígrænna barrtrjáa og runna frá S-Ameríku og Eyjaálfu.
Loðinn leppur
Loðinn leppur brást hart við, varð „mjög heitur at búkarlar skyldu gera sig svá digra at þeir vildu skipa lögum“. Hann kvað konunung hafa rétt á að setja hér lög og Alþingi mætti ekki setja sig á móti vilja hans; þingheimur skyldi samþykkja alla bókina en svo mætti gera athugasemdir seinna og reyna að ná fram breytingum. Þetta sjónarmið hlaut engan hljómgrunn, hvorki hjá leikmönnum né Árna biskupi, og Íslendingar kváðust „eigi mundu tapa svá frelsi landsins“.
Retrophyllum
Einkennandi fyrir tegundirnar er að blöðin snúa ekki sömu hlið upp báðum megin. Það er líka þýðingin á fræðiheitinu; Retro (öfugt) phyllum (blað).
Loðinn leppur
Þá breytti Loðinn um aðferð og reyndi að sundra samstöðu Íslendinga, meðal annars með þvi að gagnrýna íslensku tíundina og kvað hana okur, en hér var tekin tíund af dauðum hlutum (eignarskattur), sem ekki var gert annars staðar, þar var tíundin tekjuskattur. „Þér biskuparnir heimtið tíund af sylgjum ok silfurbeltum, koppum ok kirnum ok öðru dauðu fé, ok undra ek mik, hví landsbýit þolir yðr slíkar óhæfur, ok gerid eigi norræna tíund at eins, þá sem gengur um allan heiminn ok einsaman er rétt ok lögtekin,“ er haft eftir Loðni í Árna sögu biskups. Biskupinn mótmælti þessu og sagði að páfi hefði sagt að tíundin ynni engri sálu tjón.
Retrophyllum
Tegundir
Tegundirnar aru yfirleitt taldar vera fimm, en þó hefur R. piresii verið talin undir R. rospigliosii.
Loðinn leppur
Á endanum náðist málamiðlun og Jónsbók var samþykkt með lófataki að undanskildum fáeinum köflum sem ákveðið var að vísa til konungs og erkibiskups og reyna að fá fram breytingar, en hvaða kaflar þetta voru eða hvernig tilraunir til breytinga gengu er ekki vitað. Réttarbætur komu þó fram nokkrum sinnum á næstu áratugum.
Loðinn hafði ferðast víða á vegum Magnúsar lagabætis og Hákonar gamla, fylgdi meðal annars Kristínu dóttur Hákonar til Spánar þegar hún var send þangað 1258 til að giftast Filippusi Kastilíuprinsi og var seinna sendur til Túnis og Egyptalands í erindum konungs. „Þessi Loðinn hafdi verid nokkrum sinnum med sendingum Magnúss konungs til ýmissa landa ok svá út í Babiloniam; var hann af þessu frægr mjök,“ stendur í Árna sögu biskups. Loðinn leppur dó 1288.
Loðinn hefur fengið ill eftirmæli á Íslandi og er oft gripið til nafns hans þegar rætt er um útlendinga sem þykja sýna Íslendingum yfirgang eða reyna að þvinga þá til að samþykkja eitthvað óhagstætt.
1210
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
'''Fædd
Dáin
Sera
Sera er íslenskt kvenmannsnafn.
Júrafjöll
thumb|right|Horft í átt að [[Lélex frá stað nærri Crêt de la Neige]] Júrafjöll eru fjallgarður norðan við vesturenda Alpafjalla í Evrópu. Fjallgarðurinn skilur á milli ánna Rínar og Rhône. Fjallgarðurinn er aðallega í Sviss og Frakklandi en hluti hans nær inn í Þýskaland. Hæsti tindur fjallgarðsins er Le Crêt de la Neige í franska umdæminu Ain sem rís 1720 metra yfir sjávarmál.
Nafnið er af keltneskum stofni og merkir „skógar“. Svissneska kantónan Júra og Júratímabilið draga nafn sitt af Júrafjöllum.
Varpasverma
Varpasverma (fræðiheiti: Fannia mollissima ) er holarktísk flugutegund sem finnst víða á Íslandi.
Elna
Elna er íslenskt kvenmannsnafn.
Skírnir (mannsnafn)
Skírnir er íslenskt karlmannsnafn.
Seselía
Seselía er íslenskt kvenmannsnafn.
Rea (tungl)
Rea heitir eftir Reu, dóttur Krónosar (Satúrnusar) í grískri goðafræði.
Sigurður G. Guðjónsson
Sigurður G. Guðjónsson er íslenskur hæstaréttalögmaður og hefur starfað sem slíkur frá árinu 1989. Hann tók sér leyfi frá lögfræðistörfum á árunum 2002-2004 þegar hann gegndi starfi forstjóra Norðurljósa samskiptafélags hf., sem þá rak Stöð 2, Bylgjuna og fleiri ljósvaka og prentmiðla. Hann var einnig stjórnarmaður í Glitni fram að hruni og um tíma stjórnarformaður Árs og dags, útgefanda Blaðsins, sem kom út á árunum 2005-2007 og stjórnarmaður í SagaCapital hf frá 2006 til 2008. Sigurður starfaði sem kosningastjóri Ólafs Ragnars Grímssonar þrisvar sinnum (1996, 2000 og 2008).
Sigurður útskrifaðist frá lagadeild Háskóla Íslands árið 1981 og hefur starfað sem lögfræðingur síðan. Sigurður hlaut héraðsdómslögmannsréttindi árið 1982 og hæstaréttalögmannsréttindi 1989. Hann stundaði nám við Harvard háskóla í einn vetur og hefur frá árinu 1985 rekið eigin lögmannsstofu í Reykjavík.
Sigurður hefur löngum verið umdeildur lögmaður og sætti til dæmis áminningu af úrsk­urðar­nefnd Lög­manna­fé­lags Íslands vegna skrifa sinna um Lex lög­manns­stofu á bloggi sínu 2013. Sigurður hefur auk þess haft marga skjólstæðinga tengda bönkunum sem hrundu 2008 og hnýtt í þá sem um slík mál fjalla.
Skjólstæðingar hans hafa meðal annars verið: Bakkavararbræður, Sigurjón Þ. Árnason fyrrum bankastjóri Landsbanka Íslands (skipaður verjandi), Björn Leifsson og Hafdís Jónsdóttir (eigendur World Class), Jón Ásgeir Jóhannesson­.
Martin Cruz Smith
Martin Cruz Smith (f. nóvember 3, 1942) er bandarískur rithöfundur. Hann er þekktastur fyrir sína átta bóka löngu seríu um rússnesku leynilögguna Arkady Renko, sem var fyrst kynntur til sögunnar 1981 í skáldsögunni Gorky Park.
Romano Grey bækur
(sem Martin Smith)
The Inquisitor Serían
(sem Simon Quinn)
The Getaway
The Getaway er ellefta hljóðversplata bandarísku rokksveitarinnar Red Hot Chili Peppers, gefin út af Warner Brothers 17. júní 2016.
Bertatoppur
Bertatoppur (fræðiheiti Lonicera alberti ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá vesturhluta Asíu (Kasakstan, Kirgistan, Tadjikistan, Xinjiang).
Hann hefur verið reyndur lítið eitt á Íslandi.
BBC BASIC
BBC BASIC var hannað árið 1981 sem forritunarmál fyrir MOS Technology 6502-byggðu Acorn BBC Micro-einkatöluna, aðallega af Roger Wilson. Það var útgáfa af BASIC forritunarmálinu notuð í bresku tölvukunnáttuverkefni hjá BBC.
Cistanthe grandiflora
Cistanthe grandiflora er plöntutegund sem var fyrst lýst af John Lindley, og fékk sitt núverandi nafn af Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal. Hún er ættuð frá Síle.
Skjöldur
Skjöldur er íslenskt karlmannsnafn.
Listi yfir laukategundir
Laukættkvísl almennt kölluð Laukar (fræðiheiti: Allium) inniheldur milli 600 til 920 tegundir, sem gerir hana eina tegundaflesta ættkvísl Laukættar.
Frá og með mars 2014 hefur World Checklist of Selected Plant Families samþykkt 920 tegundir:
Madeleine McCann
Madeleine McCann (fædd 12. maí 2003 í Leicester, hvarf 3. maí 2007 í Algarve) er stúlka sem hvarf af hótelherbergi 3. maí árið 2007 á Praia da Luz í Algarve, Portúgal, þá tæpra fjögurra ára gömul. Hún var þar ásamt foreldrum sínum og systkinum. Talið er fullvíst að henni hafi verið rænt meðan hún svaf í herbergi með systkinum sínum, sem eru tvíburar, en foreldrar þeirra höfðu skilið börnin eftir stutta stund meðan þau héldu niður á veitingastað nokkra tugi metra í burtu frá herberginu. Portúgalska lögreglan ásakaði foreldrana um að hafa myrt hana og lagði talsvert á sig til að reyna að sanna það, en án árangurs. Í júní 2020 var talið að þýskur barnaníðingur hafi myrt stúlkunna.
Konkaní
Konkaní er indóarískt tungumál. Mælendafjöldi er um tvær milljónir. Málsvæðið er Góa á Suðvestur-Indlandi við Arabíuflóa. Það er ritað með latínustafrófi og devanagarí-stafrófi.
Einar Þorsteinsson (f. 1633)
Einar Þorsteinsson (f. 21. febrúar 1633, d. 9. október 1696) var biskup á Hólum frá 1692 til dauðadags, 1696, eða í rúm 4 ár.
Franskur bolabítur
Franskur bolabítur er afbrigði af hundi sem kom fyrst fram í Frakklandi um eða eftir miðja 19. öld.