cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Landsréttarmálið
Skipunarferlið
Landsréttur var nýr dómstóll sem tók til starfa 1. janúar 2018. Í febrúar árið 2017 voru 15 stöður dómara við réttinn auglýstar lausar til umsóknar. 37 einstaklingar sóttu um stöðurnar, 14 konur og 23 karlar en síðar drógu fjórir umsækjendur umsóknir sínar til baka. Sérstök dómnefnd um hæfi dómara fór yfir umsóknirnar og skilaði dómsmálaráðherra lista yfir 15 umsækjendur sem hún taldi hæfasta en á lista nefndarinnar voru tíu karlar en fimm konur. Skömmu eftir að listinn var gerður opinber létu þingmenn Viðreisnar í ljós óánægju með listannn og gáfu til kynna að þau myndu ekki samþykkja hann með óbreyttu kynjahlutfalli. Sigríður Á. Andersen dómsmálaráðherra Sjálfstæðisflokksins lagði tillögur sínar um skipan dómara fyrir Alþingi í lok maí en á lista ráðherra voru sjö konur og átta karlar. Tillaga ráðherra var því ekki í samræmi við niðurstöðu nefndarinnar en fjórir umsækjendur á lista dómnefndar var ekki að finna í tillögum dómsmálaráðherra. Sigríður rök­studdi breytta röðun sína með því að hún hafi viljað auka vægi dóm­ara­reynslu en það virtist hins vegar ekki standast skoðun. Fjölmargir gagnrýndu dómsmálaráðherra fyrir að breyta listanum, m.a. þingmenn stjórnarandstöðuflokkanna og Lögmannafélag Íslands. Atkvæðagreiðsla um málið fór fram á Alþingi 1. júní og var tillaga dómsmálaráðherra samþykkt með 31 atkvæði þing­manna ríkisstjórnarflokkanna þriggja Sjálf­stæð­is­flokks, Bjartrar fram­tíðar og Við­reisnar gegn atkvæðum þingmanna Sam­fylk­ing­ar, Pírata og Vinstri grænna. Þingmenn Fram­sókn­ar­flokk­sins sátu hjá. Gagnrýnisraddir töldu að Alþingi hefði ekki staðið rétt að atkvæðagreiðslunni og í stað þess að greiða atkvæði um tillögur dómsmálaráðherra í heild sinni hefði átt að greiða atkvæði um hverja skipun fyrir sig. Jón Þór Ólafsson þingmaður Pírata gagnrýndi þetta harðlega og biðlaði m.a. til Guðna Th. Jóhannessonar forseta Íslands að staðfesta ekki samþykkt Alþingis. Nokkrum dögum síðar staðfesti forseti samþykkt Alþingis með því að undirrita skipunarbréf dómaranna 15 en sendi hins vegar frá sér yfirlýsingu og sagði undirritun sína vera í samræmi við formlegar og sjálfsagðar stjórnarathafnir.
Umsækjendur leita réttar síns
Skömmu eftir að dómarnir 15 höfðu verið skipaðir ákvaðu tveir umsækjanda, Ástráður Haraldsson og Jóhannes Rúnar Jóhannsson að stefna ríkinu vegna þeirrar ákvörðunar dómsmálaráðherra að skipa þá ekki dómara við Landrétt en þeir voru í hópi þeirra fjögurra umsækjenda sem dómnefnd mat hæfasta. Máli Ástráðs og Jóhannesar lauk í Hæstarétti í desember 2017 með þeirri niðurstöðu að ríkið var sýknað af kröfu um viðurkenningu á skaðabótaskyldu. Þeim voru hins vegar dæmdar 700 þúsund krónur í bætur vegna ólögmætrar málsmeðferðar. Rök Hæstaréttar fyrir því að hafna skaðabótakröfu þeirra voru þau að þeir hefðu ekki sýnt fram á fjárhagslegt tjón en þeir kusu að framvísa ekki skattframtölum máli sínu til stuðnings. Síðar leituðu umsækjendurnir Jón Höskuldsson og Eiríkur Jónsson einnig réttar síns og var íslenska ríkið dæmt skaðabótaskylt í málum þeirra beggja. Í dómum Hæstaréttar í málum Ástráðs og Jóhannesar komst rétturinn að þeirri niðurstöðu að málsmeðferð dómsmálaráðherra hefði verið andstæð 10. grein stjórnsýslulaga, rannsóknarreglunni. Ráðherra hefði ekki rannsakað málið með fullnægjandi hætti, svo henni væri fært að taka aðra ákvörðun um hæfni umsækjenda en dómnefnd hefði tekið.
Landsréttarmálið fyrir Mannréttindadómstól Evrópu
Í febrúar árið 2018 óskaði Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hæstaréttarlögmaður eftir því fyrir hönd skjólstæðings síns sem hafði verið dæmdur fyrir umferðarlagabrot að Arnfríður Einarsdóttir landsréttardómari viki sæti sem dómari í máli við Landsrétt vegna vanhæfis. Arnfríður var ein hinna fjögurra dómara sem skipuð var í Landsrétt þvert á niðurstöðu hæfnisnefndarinnar. Vilhjálmur taldi að vegna skipunar hennar hefði skjólstæðingur sinn ekki hlotið réttláta og sjálfstæða málsmeðferð fyrir óvilhöllum dómstóli sem sé skipaður af lögum. Landsréttur féllst ekki á kröfu Vilhjálms sem skaut málinu þá til Hæstaréttar sem svo staðfesti dóm Landsréttar. Í kjölfar þess var málinu skotið til Mannréttindadómstóls Evrópu (MDE) sem kvað upp úrskurð þess efnis þann 12. mars 2019 að dómaraskipun Sigríðar Andersen dómsmálaráðherra í Landsrétt hafi brotið gegn 6. grein mannréttindasáttmála Evrópu sem fjallar um rétt einstaklinga til réttlátrar málsmeðferðar fyrir dómi. Íslenska ríkið óskaði í kjölfarið eftir endurskoðun yfirdeildar Mannréttindadómstólsins á dómi MDE. Yfirdeildin staðfesti úrskurð Mannréttindadómsstólsins þann 1. desember 2020.
Vantrauststillaga á dómsmálaráðherra
Í mars árið 2018 lögðu þingmenn Samfylkingar og Pírata fram tillögu á Alþingi um vantraust á Sigríði Andersen dómsmálaráðherra vegna ólöglegra skipana hennar á dómurum í Landsrétti. Vantrauststillagan var felld með 33 atkvæðum gegn 29. Allir þingmenn stjórnarandstöðunnar fyrir utan Bergþór Ólason þingmann Miðflokksins greiddu atkvæði með tillögunni auk þess sem tveir þáverandi þingmenn Vinstri grænna þau Andrés Ingi Jónsson og Rósa Björk Brynjólfsdóttir studdu tillöguna. Aðrir þingmenn ríkisstjórnarflokkanna þriggja Sjálfstæðisflokks, Vinstri grænna og Framsóknarflokks greiddu atkvæði gegn tillögunni.
Afsögn dómsmálaráðherra
Eftir að Mannréttindadómstóllinn kvað upp úrskurð sinn þann 12. mars 2019 töldu ýmsir að Sigríði Andersen væri ekki stætt í embætti dómsmálaráðherra og þingmenn stjórnarandstöðu kölluðu eftir afsögn ráðherra. Þann 13. mars, degi eftir úrskurð MDE sagði Sigríður af sér ráðherraembættinu. Hún sagðist við það tækifæri skynja að menn hafi ætlað sér: „með réttu eða röngu, að láta persónu mína trufla þær ákvarðanir og þau skref sem þarf að taka í dómsmálaráðuneytinu. Ég ann dómsmálunum meira en svo að ég læt það líðast.“ Aðspurð sagðist Sigríður ekki hafa verið beitt þrýstingi frá ríkisstjórnarflokkunum til þess að segja af sér. Sama dag og Sigríður tilkynnti afsögn sína sagðist Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra þó hafa rætt við Sigríði og lýst yfir áhyggjum sínum af stöðu mála tengdum Landsrétti.
Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir tók við embætti dómsmálaráðherra við afsögn Sigríðar.
Hlýskeið
thumb|right|Línurit sem sýnir hitabreytingar sem eru tengdar nýlegum jökulskeiðum og hlýskeiðum Hlýskeið eru jarðsöguleg tímabil milli jökulskeiða á ísöld sem einkennist af hærri meðalhita og hopi jökla. Núverandi hlýskeið, hólósentímabilið, hefur staðið yfir frá lokum pleistósentímabilsins fyrir um 11.400 árum síðan.
Borgarnes
thumb|Borgarnes. thumb|Borgarnes séð yfir Borgarfjarðarbrú. Borgarnes er bær á samnefndu nesi við Borgarfjörð. Íbúafjöldi er 2.181 (2023) og er bærinn kjarni sveitarfélagsins Borgarbyggðar og þjónustumiðstöð fyrir nágrannasveitirnar auk þess að vera vinsæll áningarstaður ferðafólks. Þótt Borgarnes standi við sjó er þar nær engin útgerð stunduð í dag. Áður fyrr voru þó gerð út skipin Hvítá og Eldborg sem var aflahæst á síld nokkrar vertíðir.
thumb|800px|center|Borgarnes úr lofti.
Hraunhreppur
Hraunhreppur var hreppur vestast í Mýrasýslu.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Hraunhreppur Borgarnesbæ, Norðurárdalshreppi og Stafholtstungnahreppi undir nafninu Borgarbyggð.
30. mars 2006 blossuðu Mýraeldar upp með þeim afleiðingum að gróður í nánast öllum Hraunhreppi varð eldi að bráð.
Þorneðla
Þorneðlan (fræðiheiti: Spinosaurus) er ein grimmúðlegasta risaeðla sem nokkru sinni var uppi. Hún var einnig ein sú tilkomumesta. Eðlan gat náð 18 m lengd og var hugsanlega lengri og örugglega liprari en grameðlan (Tyrannosaurus Rex) og jötuneðlan (Giganotosaurus), enda léttari en þær. Tennur hennar voru litlar en beittar, sem getur þýtt að hún hafi verið fiskæta. Þorneðlan hafði einnig auðkennandi segl á bakinu, sem var úr skinni sem beinteinar héldu uppi. Seglið var næstum tveggja metra hátt og var hugsanlega leið til að stjórna líkamshita eða til að laða að maka á eðlunartíma.
Hótel
Orðið „hótel“ er komið af frönska orðinu hôtel sem á við franskt raðhús.
Sven-Ingvars
Sven-Ingvars er sænsk hljómsveit, sem var stofnuð 1956.
Esvatíní
Konungsríkið Esvatíní (áður þekkt sem Svasíland) er landlukt smáríki í sunnanverðri Afríku með landamæri að Suður-Afríku og Mósambík. Landið er eitt það minnsta í Afríku, aðeins 200 km langt og 130 km breitt. Það er þó landfræðilega fjölbreytt með svala hásléttu og þurrt og heitt láglendi.
Íbúar eru aðallega Svasímenn sem tala svatí. Þeir stofnuðu konungsríkið um miðja 18. öld undir stjórn konungsins Ngwane 3.. Landið og þjóðin draga nafn sitt af konunginum Mswati 2. sem stækkaði og efldi ríkið á 19. öld. Núverandi landamæri voru fest í sessi árið 1881 í miðju Kapphlaupinu um Afríku. Undir lok 19. aldar gerði Suður-Afríska Lýðveldið í Transvaal tilkall til svæðisins, en náði ekki að leggja það undir sig. Eftir seinna Búastríðið varð landið að bresku verndarsvæði þar til það fékk sjálfstæði 6. september 1968. Í apríl 2018 var nafni landsins formlega breytt úr „Konungsríkið Svasíland“ í „Konungsríkið Esvatíní“, sem er algengasta heiti landsins á svatí.
Esvatíní er einveldi Mswati 3. konungs sem hefur ríkt frá 1986. Þingkosningar til fulltrúaþings og meirihluta öldungadeildarinnar eru haldnar á fimm ára fresti. Núverandi Stjórnarskrá Esvatíní var tekin upp árið 2005. Helstu hátíðir landsins eru reyrdansinn umhlanga sem er haldinn í ágúst/september, og konungsdansinn Incwala í desember/janúar.
Efnahagur Esvatíní er fjölbreyttur og byggist á framleiðsluiðnaði, en þrír fjórðu íbúanna vinna samt sem áður við landbúnaðarframleiðslu fyrir heimamarkað sem einkennist af lítilli fjárfestingu og framleiðni. Svasíland er í Þróunarbandalagi sunnanverðrar Afríku, Afríkusambandinu og Breska samveldinu, og á aðild að Tollabandalagi sunnanverðrar Afríku og viðskiptasambandinu COMESA. Gjaldmiðillinn, lilangeni, er festur við suðurafríska randið og Suður-Afríka er helsta viðskiptaland Esvatíní. Helstu viðskiptalönd utan Afríku eru Bandaríkin og Evrópusambandið.
Þrátt fyrir að Svasíland sé ekki meðal fátækustu ríkja álfunnar býr það við alvarleg heilbrigðisvandamál, fjórðungur fullorðinna er smitaður af HIV-veirunni og berklar eru einnig vandamál. Lífslíkur voru því aðeins um 58 ár árið 2018. Miðaldur íbúa Esvatíní er aðeins 20,5 ár og 37,5% íbúanna eru 14 ára og yngri. Fólksfjölgun er 1,2% á ári.
Heiti
Esvatíní var myndað af hópi ngunimælandi Bantúmanna sem hröktust norður undan útþenslu Ndwandwe-þjóðarinnar um miðja 18. öld. Landið sem þeir stofnuðu nefndist kaNgwane eftir konungi þeirra Ngwane 3., og þjóðin bakaNgwane. Þetta heiti er enn notað af mörgum landsmönnum. Um miðja 19. öld, þegar Búar og Bretar komust fyrst í kynni við þessa þjóð, var konungur þeirra Mswati 2. sem hafði stækkað land þeirra umtalsvert. Landið var því kennt við hann og bakamSwati notað yfir allar þær ólíku þjóðir sem konungurinn ríkti yfir á þeim tíma. Í samningum milli Breta og konungsins frá síðari hluta 19. aldar kemur þetta heiti fyrst fyrir sem orðmyndin Swazi og landið kallað Swaziland.
Árið 2014 notaði konungurinn Mswati 3. nafnið eSwatini í ræðu á þingi og aftur 2017 í ræðu hjá Allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna. Þegar haldið var upp á 50 ára sjálfstæði landsins árið 2018 var nafninu svo breytt með nýjum lögum. Ástæður sem gefnar voru upp voru að Swaziland kæmi frá Bretum og væri því ekki í samræmi við sjálfstæðan vilja landsmanna, og hættan á ruglingi við Sviss (Switzerland á ensku).
Landfræði
Esvatíní liggur á misgengi sem liggur frá Drakensbergfjöllum í norður gegnum austurhálendi Simbabve og verður hluti af Sigdalnum mikla í Kenía.
Esvatíní er lítið landlukt konungsríki með landamæri að Suður-Afríku í norðri, vestri og suðri, og að Mósambík í austri. Landið er 17.364 km2 að stærð. Landið er við 26˚30'S og 31˚30'A. Landslag Esvatíní er fjölbreytt, frá fjöllunum við landamærin að Mósambík að gresjum í austri og regnskógum í norðvestri. Nokkrar ár renna gegnum landið, eins og Usutu-á.
Miðlendið liggur að meðaltali í 700 metra hæð og er þéttbýlasta svæði Esvatíní með meiri úrkomu en fjöllin. Efnahagsleg höfuðborg landsins, Manzini, er á Miðlendinu.
Láglendið er í um 250 metra hæð og er dreifbýlla en önnur svæði. Þar er dæmigert afrískt kjarrlendi með þyrnirunnum og gresjum. Þar til nýlega kom malaría í veg fyrir þróun þessa svæðis.
Stjórnmál
Esvatíní er einveldi sem er stjórnað samkvæmt stjórnarskrá og lögum og hefðum Svatímanna. Þjóðhöfðingi landsins er konungurinn, eða Ngwenyama (bókst. „ljón“), sem nú er Mswati 3., sem tók við völdum eftir lát föður síns Sobhuza 2. Samkvæmt stjórnarskrá landsins táknar konungurinn einingu og varanleika Svatíþjóðarinnar.
Samkvæmt hefðinni ríkir konungurinn ásamt móður sinni (eða staðgengli hennar), Ndlovukati (bókst. „kvenfíll“). Konungurinn sá um stjórn landsins en konungsmóðirin var andlegur leiðtogi þess, með völd sem mynduðu mótvægi við völd konungsins. Á valdatíma Sobhuza 2. varð hlutverk konungsmóðurinnar meira táknrænt.
Konungurinn útnefnir einn þingmann sem forsætisráðherra og skipar líka minnihluta þingmanna í báðum deildum Libandla (þingsins) með aðstoð ráðgjafaráðs. Stjórnarskráin veitir konungi heimild til að skipa þingmenn sem fulltrúa sérstakra hagsmuna. Það geta verið stjórnmálamenn sem ekki náðu kjöri eða buðu sig ekki fram. Þetta er gert til að skapa jafnvægi milli ólíkra sjónarmiða á þinginu. Slíkir sérhagsmunir geta varðað kyn eða kynþætti, fatlaða, viðskiptahagsmuni, félagasamtök, fræðimenn og höfðingja.
Stjórnsýslueiningar
Esvatíní er skipt í fjögur héruð: Hhohho, Lubombo, Manzini og Shiselweni. Í hverju héraði eru nokkur tinkhundla (inkhundla í eintölu). Héraðsstjóri fer með stjórn héraðanna ásamt kjörnum fulltrúum í hverju inkhundla.
Sveitarstjórnir skiptast í sveitar- og bæjarráð sem eru ólíkt skipulögð eftir því hver staða þróunar er á hverju svæði. 12 bæjarfélög og 55 tinkhundla eru í landinu.
Á þéttbýlissvæðum eru þrjár tegundir svæðisstjórna: borgarstjórnir, bæjarstjórnir og bæjarráð, sem fara eftir stærð bæjarins eða borgarinnar. Á sama hátt eru þrjár tegundir svæðisstjórna í dreifbýli: héraðsstjórn, tinkhundla og ættbálkahöfðingjar. Ákvarðanir eru teknar í ráðum og byggjast á ráðgjöf ýmissa undirnefnda. Bæjarritari er aðalráðgjafinn í hverri sveitarstjórn eða bæjarstjórn.
Í Esvatíní eru tólf þéttbýlissvæði: tvö borgarráð, þrjár bæjarstjórnir og sjö bæjarráð. Helstu borgir og bæir í Esvatíní eru Manzini, Mbabane, Bhlangano og Siteki sem eru líka héraðshöfuðborgir. Fyrstu tvær hafa borgarráð og hinar tvær bæjarstjórnir. Aðrir minni bæir og þéttbýlissvæði með umtalsverðan íbúafjölda eru Ezulwini, Matsapha, Hlatikhulu, Pigg's Peak, Simunye og Big Bend.
Það eru 55 tinkhundla í Esvatíní og hvert þeirra kýs einn fulltrúa á fulltrúaþing Esvatíní. Hvert inkhundla er með þróunarnefnd (bucopho) með fulltrúum ýmissa ættbálkahöfðingja á svæðinu sem eru kjörnir til fimm ára. Bucopho bera upp við inkhundla alls kyns hagsmunamál hinna ýmsu ættbálka, og snúa aftur með ákvarðanir inkhundla. Formaður bucopho er kosinn af inkhundla og nefnist indvuna ye nkhundla.
Íbúar
Meirihluti íbúa Esvatíní eru Svatar, en þar búa líka litlir hópar Súlúmanna og Búa, auk Afríkana af breskum uppruna. Hefðbundið lífsviðurværi Svata var sjálfsþurftarbúskapur og hjarðræktun, en flestir lifa nú af störfum í þéttbýli og í stjórnkerfinu. Sumir íbúar Esvatíní starfa í námum í Suður-Afríku.
Í Esvatíní hafa sest að portúgalskir landnemar og flóttafólk frá Mósambík. Kristni í Esvatíní er stundum blönduð hefðbundnum trúarbrögðum og hefðum. Margir líta svo á að konungurinn hafi sérstakt trúarlegt hlutverk.
Lonicera
Toppar eða geitatoppar, (fræðiheiti Lonicera) er ættkvísl runna eða klifurrunna af geitblaðsætt. Þeir vaxa flestar á norðurhluta á norðurhvels, bæði í Norður-Ameríku og Evrasíu. Margar af 180 viðurkenndum tegundunum eru ræktaðar til skrauts, en einstaka vegna berjanna (ath. að flestar aðrar eru vægt eitraðar). Margar tegundir hafa verið reyndar hérlendis og reynst vel.
Dagur (mannsnafn)
Dagur er íslenskt karlmannsnafn.
Kundalini
thumbnail|Skýringarmynd sem útskýrir [[sūkṣma śarīra|grunnkerfið, kundalini, chakra og nadi]] Kundalini (Sanskrít kuṇḍalinī, कुण्डलिनी) er hugtak sprottið frá fornum andlegum iðkunum og fræðum indlandsskagans sem hafa fengið viðurnefnið jógafræði. Samkvæmt jóga-fræðum Indlands er kundalini ákveðið form af shakti (máttur). Kundalini er lýst sem dularfullum andlegum mætti sem hægt er að vekja upp til að hreinsa sūkṣma śarīra eða „grunnkerfi“ mannsins og þannig komast í vitundarástand sem kallast „yoga“ (guðdómlegt samband eða sameining). Fornritin Yoga Upanishad lýsa kundalini sem „vafning“ eða því sem „hringar sig upp“ við enda hryggjasúlunar. Kundalini er oftast lýst sem gyðju eða sofandi snák sem bíður þess að vera vakinn upp. Nútíma lýsingar á kundalini tengja það oftast við ómeðvitaða, eðlislæga „orku“ eða „lífsorku“.
Adi Shakti og Kundalini Shakti
Kundalini shakti er grunn uppspretta allrar lífsorku innra með öllum lifandi verum. Það er uppspretta alls þess krafts sem við notumst við í okkar daglega lífi. Með því að hugleiða og vekja upp kundalini er hægt að hafa stjórn á tilfinningum sínum og hafa áhrif á maya í lífi sínu.
Crocus banaticus
Crocus banaticus, er tegund blómplantna af sverðliljuætt, upprunnin frá Balkanskaga, sérstaklega í Serbíu, Rúmeníu og suðvestur Úkraínu. Þetta er lauk-, eða hnýðis-planta sem verður 4 sm há.
Blómin, yfirleitt fjólublá, en stundum hvít, koma upp að hausti. Smá innri krónublöðin eru umlukin þremur stærri krónublöðum, ólíkt samhverfari krókustegundum utan undirættarinnar. Blómgast rétt á undan gras-líkum blöðum sem vantar silfruðu rákina sem er yfirlitt í þessari ættkvísl.
Blóðbeyki
thumbnail|Trjágöng með blóðbeyki Blóðbeyki (fræðiheiti: Fagus sylvatica Purpurea) er afbrigði af trjátegundinni skógarbeyki. Blöðin eru purpuralituð. Blóðbeyki er meðalharðgert, skuggþolið, hægvaxta garðtré sem þarf skjólgóðan og hlýjan vaxtarstað og vel framræstan, frjóan og kalkríkan jarðveg.
Petra
Petra er íslenskt kvenmannsnafn.
Norðurárdalshreppur
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Norðurárdalshreppur Borgarnesbæ, Hraunhreppi og Stafholtstungnahreppi undir nafninu Borgarbyggð.
Úlfur víkingur
Úlfur víkingur var landnámsmaður sem nam land í Úlfsdölum, yst á Tröllaskaga, næst sýslumörkum Eyjafjarðarmegin, milli Fljóta og Siglufjarðar.
Þetta er lítið landnám á útskaga og ekki sérlega búsældarlegt og er því líklegt að Úlfur hafi komið seint til landsins, þegar fáir staðir voru ónumdir. Í Landnámabók er sagt að hann hafi orðið samskipa Ólafi bekk, landnámsmanni í Ólafsfirði, til landsins. Landnám þeirra eru þó ekki hlið við hlið, Siglufjörður er á milli. Þar nam Þormóður rammi land og má vera að hann hafi komið fyrstur þeirra en hinir numið land sinn hvorum megin við hann. Engar ættir eru raktar til Úlfs og ekkert meira sagt frá honum.
The Shins
thumb|Martin Crandall (t.v) og James Mercer spila á tónleikum í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi 2004]] The Shins er popp/rokk-hljómsveit frá Portland í Oregon-ríki í Bandaríkjunum. Platan Oh, Inverted World kom út árið 2001 og nýjasta plata þeirra, Chutes Too Narrow, kom út árið 2003. Hljómsveitin er sögð spila hressa tónlist í anda The Beach Boys.
Sagan
The Shins byrjuðu að spila árið 1997 en hljómsveitin var þá hliðarverkefni James Russel og Jesse sem voru í hljómsveitinni Flake. Árið 1999 hætti Flake en á þeim tímapunkti hét hún reyndar Flake Music. Meðlimirnir púsluðu þá saman The Shins og inn kom Dave í stað bassaleikara Flake Music.
Þegar Oh, Inverted World-platan kom út var hún sögð frumleg og með skemmtilegum textum. Chutes too narrow hlaut jafnvel betri dóma þegar hún kom út.
Rómverskt skattland
250px|thumb|right|Kort af Rómaveldi þar sem skattlöndin, eftir árið [[120, eru merkt.]] Rómverskt skattland (latína: provincia, ft. provinciae) var stærsta stjórnsýslueining Rómaveldis utan við Appennínaskagann. Skattlöndum var venjulega stjórnað af fyrrum ræðismönnum eða pretorum sem síðar gátu vænst þess að fá sæti í öldungaráðinu. Undantekning frá þessu var gerð þegar Ágústus keisari gerði Egyptaland að rómversku skattlandi 30 f.Kr. og setti yfir það riddara.
Á lýðveldistímanum var landstjóri skipaður yfir skattlandið til eins árs í senn. Venjulega var skattlöndum þar sem meiri vandræða var að vænta skipaður landstjóri með meiri reynslu. Dreifing herfylkja um skattlöndin fór líka eftir því hversu mikilla vandræða var að vænta þar.
Fyrsta rómverska skattlandið var Sikiley 241 f.Kr. eftir að Rómverjar höfðu náð henni undir sig í Fyrsta púnverska stríðinu 264 - 241 f.Kr.
Þegar Ágústus stofnaði principatið eftir borgarastyrjöldina, valdi hann sjálfur landstjóra yfir þau landamæralönd rómverska heimsveldisins sem voru hernaðarlega mikilvægust. Þannig urðu skattlönd á hernaðarlega mikilvægum stöðum (venjulega við landamæri ríkisins) að keisaralegum skattlöndum, en hin að skattlöndum öldungaráðsins.
Fjöldi og stærð skattlandanna var breytilegur og háður stjórnmálavafstrinu í Róm. Á tímum keisaradæmisins var stærstu eða best vörðu skattlöndunum, eins og Pannóníu og Móesíu, skipt í nokkur minni skattlönd til að koma í veg fyrir að einn landstjóri fengi of mikil völd í hendur.
Þjóðskrá
Þjóðskrá er skrá yfir alla einstaklinga sem hafa ríkisborgararétt eða búseturétt í því landi sem þjóðskráin nær yfir.
Í þjóðskrá eru færðar breytingar sem verða á högum manna svo sem fæðingar, nafngjafir, breytingar á hjúskaparstöðu, flutningar, andlát og fleira. Einhvers konar þjóðskrár eru haldnar víða í Evrópu. Í Bandaríkjunum er ekki miðlægur gagnagrunnur af þeim toga heldur fer skráning íbúa og atburða fram eftir reglum hvers fylkis.
Þjóðskrá Ísland
Íslensku þjóðskránni er viðhaldið af Þjóðskrá Íslands, sem er ný stofnun sem varð til þann 1. júlí 2010 við samruna Fasteignaskrár Íslands og Þjóðskrár. Greiða þarf fyrir upplýsingar úr Þjóðskrá, en (netbankar) veita aðgang að skránni án endurgjalds.
Stafholtstungnahreppur
Stafholtstunguhreppur var hreppur í miðri Mýrasýslu, kenndur við sveitina Stafholtstungur.
Hinn 11. júní 1994 sameinaðist Stafholtstunguhreppur Borgarnesbæ, Norðurárdalshreppi og Hraunhreppi undir nafninu Borgarbyggð.
Sálin hans Jóns míns (hljómsveit)
thumb|Sálin. right|thumb|200px|Stefán, [[söngvari í Sálinni hans Jóns míns á Nasa]]
Sálin hans Jóns míns var íslensk hljómsveit úr Reykjavík sem starfaði frá 10. mars 1988 til 20. október 2018 er hún hélt lokatónleika í Hörpu. Einn af stofnendum sveitarinnar, sem lék í upphafi sálartónlist, var Jón Ólafsson og vísar nafn sveitarinnar til þess en jafnframt til íslenskrar þjóðsögu.
Saga
Hljómsveitin ákvað að leggja upp laupana árið 2018 og hélt lokatónleika í Hörpu þann 20. október. Aðspurðir hvort von væri á endurkomu svaraði Guðmundur: „Þetta er ekki gert í einhverju „bríeríi“, þetta er búið að meldast lengi. Þessi hljómsveit var stofnuð til þriggja mánaða en er búin að duga í 30 ár. Og við ákváðum bara að segja þetta gott. Og í staðinn fyrir að „feida“ út ætlum við að taka þetta með glans og fá sem flesta með okkur í endasprettinn.“
Meðlimir
Hljómsveitina skipuðu:
Plötur Sálarinnar
Í tilefni af 20 ára afmæli sveitarinnar, 2008, sendi hún frá sér safnútgáfu með útgefnum breiðskífum fram að því. Bar hún nafnið Vatnaskil.
Dalbert
Dalbert er íslenskt karlmannsnafn.
Hitastigull
Hitastigull er mælikvarði á hitaaukningu, með fjarlægð. Hitastigull jarðar er hitaukning með dýpi frá yfirborði, ýmist mældur í gráðum á selsíus á metra °C/m (eða °C/km) eða í kelvin á metra K/m. Ef hiti fellur með fjarlægð er frekar talað um hitafallanda. Stærðfræðilega má túlka hitastigul/-fallanda, sem bratta ferils hitans, sem fall af fjarlægð.
Utan flekamarka er hitastigullinn um 25°C á hvern kílómetra á flestum svæðum jarðar. Yfirleitt er miðað við jörðina þegar talað er um hitastigul en hugtakið má einnig yfirfæra á aðrar reikistjörnur. Innri hiti jarðar stafar af þeim hita sem eftir stendur frá því að jörðin fyrst myndaðist (um 20%) og hitanum sem myndast við orkuna sem losnar úr læðingi við klofnun geislavirkra samsætna (um 80%). Helstu geislavirku samsætur í jörðinni eru kalíum-40, úran-238, úran-235 og þóríum-232. Við miðju jarðar er hitastigið um 7000 K og þrýstingurinn um 360 GPa. Þar sem að mestur hiti stafar af niðurbroti geislavirkra samsætna, telja vísindamenn að snemma í sögu jarðar, áður en samsætur með stuttan helmingunartíma brotnuðu allar niður, hafi hitamyndun í jörðinni verið mun meiri. Hitamyndun í jörðinni var tvöföld á við það sem nú er fyrir um 3 milljörðum ára, sem þýðir að hitastigull jarðar var mun hærri. Iðustreymi og flekahreyfingar hafa auk þess verið mun meiri sem sést á því að storkuberg eins og kómatít myndaðist en það myndast ekki lengur á jörðinni.
Safír (mannsnafn)
Safír er íslenskt karlmannsnafn.
Petrea
Petrea er íslenskt kvenmannsnafn.
Númidía
thumb|right|Kort sem sýnir hina sögulegu Númidíu. Númidía var fornt konungsríki Berba í Norður-Afríku í austurhluta þess sem nú er Alsír. Númidía varð rómverskt skattland á 1. öld f.Kr. með landamæri að Máretaníu í vestri, Afríku í austri, Miðjarðarhafinu í norðri og Sahara í suðri. Nafnið var fyrst notað um héruðin vestan við Karþagó af Pólýbíosi og fleiri sagnariturum á 3. öld f.Kr..
Hreintrúarstefna
thumb|right|Nokkrir helstu guðfræðingar hreintrúarstefnunnar á 17. öld: [[Thomas Gouge, William Bridge, Thomas Manton, John Flavel, Richard Sibbes, Stephen Charnock, William Bates, John Owen, John Howe og Richard Baxter.]] Hreintrúarstefna eða púritanismi er heiti sem er notað um enska kalvinista frá ensku siðbótinni á 16. öld. Þeir lögðu áherslu á aukinn „hreinleika“ átrúnaðar og kenninga kirkjunnar sem og einfaldleika og látleysi í lofgjörð. Fyrst um sinn var þetta hreyfing innan ensku biskupakirkjunnar sem vildi gera kirkjuna að öldungakirkju og fjarlægja atriði sem voru álitin pápísk úr almennu bænabókinni frá 1559. Púritanar voru strangari en aðrir kalvínistar innan ensku kirkjunnar, aðhylltust sjálfstjórn kirkjusókna, löghyggju og lögðu áherslu á guðrækilegt líferni. Fæstir þeirra vildu þó aðskilnað frá ensku kirkjunni þar til Jakob 1. Englandskonungur hóf að berjast gegn hreintrúarmönnum í Englandi og William Laud, erkibiskup af Kantaraborg, fór að knýja á um notkun almennu bænabókarinnar og bannaði boðun fyrirhyggju. Þetta leiddi til þess að margir hreintrúarmenn flúðu til Nýja heimsins þar sem þeir stofnuðu Massachusettsflóanýlenduna. Þegar Enska borgarastyrjöldin hófst sneru margir þeirra til baka og gengu í þingherinn.
Þegar enska þingið kallaði saman kirkjuþingið í Westminster 1643 náðist ekki samkomulag um stjórn kirkjunnar, hvort hún ætti að vera öldungakirkja, biskupakirkja, sóknarkirkja eða samkvæmt hugmyndum Erastusar um stjórn ríkisins á kirkjunni. Niðurstaðan var að kirkjan skyldi vera öldungakirkja, en Oliver Cromwell skyldaði kirkjuna ekki til að taka upp nýja skipan.
2. nóvember
2. nóvember er 306. dagur ársins (307. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 59 dagar eru eftir af árinu.
Tíbeska hásléttan
thumb|Kort. thumb|Gervihnattamynd. Tíbeska hásléttan er stórt hálendi í Mið- og Austur-Asíu. Hún spannar um 1000 kílómetra frá norðri til suðurs og um 2500 km frá vestri til austurs. Flatarmál hennar er 2.500.000 ferkílómetrar (5* flatarmál Frakklands) og meðalhæð er 4500 metrar. Hún hefur verið kölluð þak heimsins og þriðji póllinn. Megnið af sjálfstjórnarhéruðunum Tíbet og Qinghai eru hluti af hásléttunni og hluti Ladakh í Jammú og Kasmír. Á mörkum sléttunnar eru fjallgarðar, t.d. Himalajafjöll í suðri og Karakoram-fjallgarðurinn í vestri. Loftslag er þurrt (100-300 mm ársúrkoma) og er landslag yfirleitt steppa með fjöllum og vötnum á víð og dreif. Sífreri er á stórum svæðum hásléttunnar.
Borgarhreppur
Borgarhreppur var hreppur í Mýrasýslu, kenndur við landnámsbæinn og kirkjustaðinn Borg á Mýrum. Afmarkaðist hann af Langá vestan megin en Gljúfurá og Hvítá að austan.
Þorpið Borgarnes var upphaflega í hreppnum, en var gert að sérstökum hreppi árið 1913.
Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Borgarhreppur Borgarbyggð, ásamt Álftaneshreppi og Þverárhlíðarhreppi.
Bjargráðasjóður
Bjargráðasjóður er sjálfstæð stofnun að jöfnu í sameign ríkisins og Bændasamtaka Íslands, sem hefur það hlutverk að veita einstaklingum og félögum fjárhagsaðstoð til að bæta meiri háttar beint tjón af völdum náttúruhamfara, búfjársjúkdóma, óvenjulegs veðurfars og slysa. Stofnunin er rekin með beinu fjárframlagi frá ríkissjóð og af búnaðargjaldi. Sjóðurinn starfar samkvæmt lögum nr. 49/2009.
Tekjur sjóðsins skiptast á milli tveggja deilda: Í almenna deild sjóðsins rennur framlag ríkissjóðs svo og vaxtatekjur sjóðsins; Í búnaðardeild sjóðsins renna tekjur af búnaðargjaldi.
Fjárhagsaðstoð Bjargráðasjóðs er fólgin í veitingu styrkja sem stjórn sjóðsins ákveður hverju sinni í samræmi við fjárhag og stöðu sjóðsins. Stjórn sjóðsins leggur mat á styrkhæfni tjóns, ákveður styrkhlutfall og eigin áhættu tjónþola í tjóni.
Hlutverk almennrar deildar Bjargráðasjóðs
Hlutverk Bjargráðasjóðs er að veita einstaklingum og félögum fjárhagsaðstoð til að bæta meiri háttar beint tjón af völdum náttúruhamfara. Þetta nær til gjaldskyldra fasteigna og girðinga, tuna og rafmagnslína er tengjast landbúnaði. Einnig fást bætur fyrir tjón á heyi sem notað er við landbúnaðarframleiðslu; og tjón vegna uppskerubrests af völdum óvenjulegra kulda, þurrka, óþurrka og kals.
Tjón sem nýtur almennrar tryggingaverndar fæst ekki bætt út Bjargráðasjóði. Hið sama á við um tjón af völdum ásetnings eða gáleysis, þar sem eðlilegar varnir voru ekki við hafðar og ef staðsetning hluta telst óeðlileg með tilliti til tjónshættu. Tjórn á stærri mannvirkjum, svo sem orku- og hafnarmannvirkjum, sjóvarnargörðum, fiskeldismannvirkjum og skipasmíðastöðvum, fæst ekki bætt út Bjargráðasjóði.
Hlutverk búnaðardeildar Bjargráðasjóðs
Hlutverk búnaðardeildar er að bæta meiri háttar tjón hjá einstaklingum og félögum vegna sjúkdóma, óvenjulegs veðurfars og slysa þegar ásetningi eða gáleysi verður eigi um kennt og eðlilegar varnir hafa verið við hafðar.
Búnaðardeildin bætir tjón á búfé, afurðum búfjár og uppskerutjón.
Athanasius Kircher
thumb|right|Athanasius Kircher Athanasius Kircher (2. maí 1601 – 28. nóvember 1680) var þýskur jesúíti og fræðimaður helst á sviði austurlandafræði, jarðfræði og læknisfræði. Hann fann líka upp fyrsta gjallarhornið. Hann gerði rannsóknir á fornegypskum helgirúnum og er því talinn upphafsmaður Egyptalandsfræðinnar. Hann var einn af þeim fyrstu sem sáu örverur með hjálp smásjár og var á undan sinni samtíð með því að stinga upp á því að svarti dauði stafaði af örverusmiti.
Kircher hefur verið borinn saman við Leonardo da Vinci og kallaður síðasti endurreisnarmaðurinn vegna þess hve verk hans spanna breitt svið.
Henrietta Swan Leavitt
thumb|right|Henrietta Swan Leavitt. Henrietta Swan Leavitt (4. júlí 1868 – 12. desember 1921) var bandarískur stjörnufræðingur. Hún lærði við Harvard-háskóla (Radcliffe College) og starfaði sem reiknari á Stjörnuathugunarstöð Harvard-háskóla. Hún átti að skoða ljósmyndir til að mæla og skrá birtustig stjarna. Í þessari vinnu uppgötvaði hún tengsl milli birtustigs og púlslotu sefíta. Þessi uppgötvun varð til þess að stjörnufræðingar fengu „staðalkerti“ sem hægt var að nota til að mæla fjarlægðir til annarra stjörnuþoka.
Áður en Leavitt uppgötvaði lotulýsilögmálið byggðust aðferðir stjörnufræðinga til að mæla fjarlægðir á hliðrun og þríhyrningamælingum. Hægt er að nota slíkar aðferðir fyrir fjarlægðir upp að nokkur hundruð ljósárum. Aðferð Leavitt gerði stjörnufræðingum kleyft að mæla fjarlægðir upp á 20 milljónir ljósára. Meðal annars vegna þessa er nú vitað að okkar eigin stjörnuþoka, Vetrarbrautin, er um 100.000 ljósár í þvermál. Síðar meir notaði Edwin Hubble lotulýsilögmálið ásamt rauðvikum sem Vesto Slipher hafði fyrstur mælt, til að sanna að alheimurinn væri að þenjast út (sjá lögmál Hubbles).
Leavitt barðist við veikindi sem trufluðu vísindastarf hennar við stjörnuathugunarstöðina og hún missti smám saman heyrn. Hún lést aðeins 53 ára úr magakrabba. Loftsteinninn 5383 Leavitt og Leavitt-gígurinn á tunglinu heita eftir henni.
Jarðgöng
Jarðgöng eru yfirleitt manngerður gangur sem liggur neðanjarðar. Göng eru oftast grafin til að auðvelda samgöngur milli staða. Jarðgöng eru yfirleitt hönnuð fyrir umferð gangandi vegfarenda, ökutækja (veggöng) og járnbrautarlesta (lestargöng).
Jarðgöng eru líka grafin til að veita vatni milli staða eins og við Kárahnjúkavirkjun þar sem valið var að grafa göng í stað skurða til að minnka umhverfisáhrif virkjunarinnar.
Sóldalafífill
Sóldalafífill (fræðiheiti: Geum urbanum ) er jurt af rósaætt frá Evrópu til mið-Asíu og Norður-Afríku.
Ríkisstofnanir á Íslandi
Ríkisstofnanir á Íslandi eru tæplega 160 talsins en þá eru ótalin opinber hlutafélög, sjálfseignarstofnanir eða lögaðilar sem eru að hluta eða öllu leyti í eigu ríkisins. Ríkisfyrirtæki í B-hluta og C-hluta telja á annan tug og sjálfstæðar stjórnsýslunefndir telja á sjöunda tuginn.
Stofnanir eru mismunandi að stærð. Rúmlega helmingur stofnana í A-hluta hefur færri en 50 starfsmenn og fjórðungur er með færri en 20 starfsmenn. Tveir þriðju ríkisstofnana velta undir milljarði króna á ári. Langfjölmennasta stofnunin er Landspítalinn þar sem starfa tæplega 6.000 manns.
Flestar ríkisstofnanir heyra undir mennta- og menningarmálaráðuneyti, heilbrigðisráðuneyti og dómsmálaráðuneyti. Í lögum um opinber fjármál er að finna skilgreiningu á flokkun á starfsemi og verkefnum ríkisins og er starfseminni skipt í þrjá hluta eftir eðli hennar, þ.e. í A-, B- og C-hluta.
Hvað er ríkisstofnun?
Uppbygging íslenska stjórnsýslukerfisins hefur mótast á fremur ómarkvissan hátt og staða einstakra stofnana innan stjórnsýslunnar verið óljós. Ekki liggur fyrir ein samræmd skilgreining á ríkisstofnun sem skipulagsformi.
Að mati fjármálaráðuneytisins liggur ekki ljóst fyrir hvað teljist vera ríkisstofnun. Þetta kom fram í svari fjármálaráðherra við fyrirspurn á 137. löggjafarþingi árið 2009, um hvaða ríkisstofnanir séu starfandi á Íslandi, hver er skipting þeirra eftir ráðuneytum, og fjöldi starfsmanna þeirra. "'Hafa verður þann fyrirvara á að ekki er alltaf auðvelt að skilgreina hvaða aðilar teljast til ríkisstofnana. Almenna skilgreiningu á stofnun er hvergi að finna í lögum. Í flestum tilfellum er þó tekið fram í sérlögum að aðili sé ríkisstofnun.'"Fjárlög og ríkisreikningur hvers árs veita vísbendingar um ríkisstofnanir umfang þeirra og fjölda. Lögin um fjárreiður íslenska ríkisins taka til allra ríkisaðila. Ekki teljast þó allir ríkisaðilar stofnanir. Þannig er í fjárlögum listaðar upp sjálfseignarstofnanir og ýmsir fjárlagaliðir sem óljóst er hvort telja skuli verkefni, ríkisaðila (sem ekki eru stofnun) eða stofnunar. Að auki fara einkaaðilar, t.d. fyrirtæki og sjálfseignarstofnanir, í sumum tilfellum með ríkisvald.
Forstöðumannalisti sem gefinn er út af fjármálaráðuneytinu á grundvelli laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins veitir nokkrar vísbendingar um fjölda ríkisstofnana. Samkvæmt listanum frá febrúar 2019 eru stofnanir 144 talsins.
Hafa ber þó í huga að lögin um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins gefa ekki nákvæma skilgreiningu á því hverjir teljast forstöðumenn er skilgreiningarvandinn varðandi forstöðumenn og stofnanir hliðstæður. Vandinn er þríþættur:
Greiningar á stofnanakerfi ríkisins
Á síðastliðnum 20 árum hafa verið unnar margar ítarlegar greiningar á stofnanakerfi ríkisins. Ýmsir starfshópar og nefndir hafa komið með tillögur um hvernig megi styrkja stofnanakerfið og yfirstjórnarhlutverk ráðuneyta og hafa ýmsar breytingar verið gerðar á grundvelli þeirra.
Í skýrslu verkefnisstjórnar frá árinu 2015 sem bar yfirskriftina „Einfaldara ríkiskerfi með markvissari stjórnun stofnana“ segir að ýmsar tilraunir hafi verið gerðar af löggjafanum til að flokka og skilgreina ríkisstofnanir en sú vinna hefur hvorki verið markviss né samræmd. Fyrir vikið sé ekki er einfalt að ákvarða hvaða skipulagseiningar teljast ríkisstofnanir og því ekki einfalt að fá yfirsýn yfir hversu margar þær eru.
Ríkisstjórn Íslands samþykkti í júní 2022 að fela starfshópi sem fjármála- og efnahagsráðherra setti á laggirnar að undirbúa og hrinda í framkvæmd einföldun á stofnanakerfi ríkisins. Markmiðið er að bæta þjónustu, auka skilvirkni, stuðla að sveigjanleika í skipulagi og framþróun og auðvelda stafræna þróun ríkisins. Mun þetta verða unnið undir forystu ráðherranefndar um ríkisfjármál.
Skipting í A, B og C hluta ríkissjóðs
Í lögum um opinber fjármál (123/2015) er starfsemi ríkisins skipt í þrjá hluta eftir eðli hennar, þ.e. í A-, B- og C-hluta. Þar er að finna skilgreiningu á flokkun á starfsemi og verkefnum ríkisins. Þessi flokkun er gerð á grundvelli alþjóðlegs hagskýrslustaðals um opinber fjármál.
A-hluti ríkissjóðs
Til A-hluta ríkissjóðs telst sú starfsemi sem að stærstum hluta er fjármögnuð af skatttekjum ríkissjóðs: Hér skiptir ekki máli hvort ráðstöfun fjármuna sé bundin ákveðnum verkefnum. Flokkun í A-hluta starfsemi byggir bæði á verkefnunum og fjármögnun þeirra.Þetta eru t.d. rekstur æðstu stjórnar ríkisins, ráðuneyta og ríkisstofnana auk verkefna af samfélagslegum toga og fjárframlög til ýmissa aðila í hagkerfinu.
Ríkisaðilar í A-hluta geta engu að síður haft eigin rekstrartekjur og lögbundnar þjónustutekjur fyrir þjónustu sem þeir veita til að standa undir kostnaði af henni. Þá geta þeir þegið innlend eða erlend fjárframlög til að fjármagna hluta af kostnaði sínum, t.d. rannsóknarstyrki. Ef starfsemi ríkisaðila er að stærstum hluta fjármögnuð með tekjum af frjálsum viðskiptum er hún flokkuð utan A-hluta.
Ríkisstofnanir í A-hluta eru oftast með mikil tengsl við ráðuneyti þótt þeim sé ætlað að starfa sjálfstætt. Um stjórnun þeirra, fjármál, starfsmannahald og rekstur gilda sérstök lög og reglur ásamt sérlögum um hverja stofnun eða stofnanahópa. Yfir hverri stofnun er forstöðumaður, skipaður af ráðherra. Hjá sumum ríkistofnunum er stjórn sem fæst við stefnumótun og eftirlit með rekstrinum.
B-hluti ríkissjóðs
Í B-hluta ríkissjóðs eru ýmis fyrirtæki og lánastofnanir undir beinni stjórn ríkisins og með rekstur á ábyrgð ríkissjóðs. Þessar stofnanir starfa á markaði og standa að stærstum hluta undir kostnaði við starfsemi sína með tekjum af sölu á vöru eða þjónustu til almennings og fyrirtækja. Eftirtaldar stofnanir eru í B-hluta ríkisreiknings:
C-hluti ríkissjóðs
Til C-hluta ríkissjóðs teljast ýmis sameignar- eða hlutafélög í meirihlutaeigu ríkisins. Þau eru rekin á eigin ábyrgð og heyra þannig ekki beint undir ríkið. Eftirtaldir aðilar teljast til C-hluta ríkisreiknings:
Ríkisstofnanir á lista fjármálaráðuneytisins um forstöðumenn stofnana
Forstöðumannalisti sem gefinn er út af fjármálaráðuneytinu á grundvelli laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins veitir nokkrar vísbendingar um fjölda ríkisstofnana. Samkvæmt listanum frá mars 2021 eru stofnanir 137 talsins. Þetta eru þó mun færri sá fjöldi sem nefndur er á vef Stjórnarráðsins. Þar eru stofnirnar sagðar vera fleiri en 160 og þá eru ótalin opinber hlutafélög, sjálfseignarstofnanir eða lögaðilar sem eru að hluta eða öllu leyti í eigu ríkisins.
Ítarefni
Stjórnsýslustofnun Háskóla Íslands
Enrico Letta
Enrico Letta (f. 20. ágúst 1966) er ítalskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Ítalíu frá apríl 2013 til febrúar 2014. Hann leiddi á þeim tíma þjóðstjórn miðvinstri- og miðhægriflokka. Frá mars 2021 hefur Letta verið leiðtogi ítalska Lýðræðisflokksins.
Letta hóf þátttöku í stjórnmálum árið 1998 þegar hann var útnefndur samfélagsráðherra í stjórn Massimo D'Alema. Hann gegndi því embætti til ársins 1999 en varð þá iðnaðar-, verslunar- og handverkaráðherra. Árið 2001 hætti hann ráðherrastörfum eftir að hann var kjörinn á neðri deild ítalska þingsins. Frá 2006 til 2008 var hann útnefndur ritari ráðherraráðsins. Árið 2007 var Letta meðal stofnmeðlima Lýðræðisflokksins og árið 2009 var hann kjörinn vararitari flokksins.
Höggmyndalist
thumb|Scultura (Höggmynd), hluti af verki í [[Campanile di Giotto, eftir Andrea Pisano, 1334-1336]] Höggmyndalist er sú listgrein að höggva (hlutbundna eða óhlutbundna) mynd úr steini eða öðru hörðu efni, gera t.d. líkan úr marmara eða styttu úr bronsi.
Orðasaga
Áður en orðið myndhöggvari var myndað í íslensku, voru þeir sem stunduðu höggmyndalist stundum nefndir bíldhöggvarar og var það orð myndað að danskri fyrirmynd. Bíldhöggvari var þó oftast haft um myndskera, þ.e.a.s. þá sem fást við útskurð mynda. Höggmyndalist er einnig nefnt skúlptúr (af latínu sculptura) eða plastísk list. Það er að segja listaverk sköpuð í þrívídd.
Enrico Letta
Eftir afsögn sína hætti Letta um skeið þátttöku í stjórnmálum og gerðist skólameistari Alþjóðasamskiptaskólans við Sciences Po í París. Í mars árið 2021 sagði Nicola Zingaretti, ritari Lýðræðisflokksins, af sér eftir að hafa fallið fyrir vantrauststillögu flokksforystunnar. Leiðtoganefnd Lýðræðisflokksins hvatti Letta til að sækjast eftir embættinu og eftir umhugsun tilkynnti Letta að hann myndi snúa aftur til Ítalíu til að gefa kost á sér. Þann 14. mars 2021 var hann sjálfkjörinn nýr ritari flokksins af framkvæmdastjórn hans.
Enska meistaradeildin
Enska meistaradeildin (e. Football League Championship), áður þekkt sem enska fyrsta deildin, er næstefsta atvinnumannadeild í knattspyrnu á Englandi. Fyrsta tímabil deildarinnar var tímabilið 2004-2005.
Kristján Luxdorf
Kristján Luxdorf eða Christian Luxdorph (d. 1751) var danskur embættismaður sem var landfógeti á Íslandi 1727-1739 og sat á Bessastöðum.
Luxdorf var sagður frómur, spakur og hóglyndur og kom sér við alla vel. Hann efnaðist að sögn ágætlega á Íslandsdvölinni. Í Hirðstjóraannál segir að hann hafi verið ógiftur en hann hefur líklega verið ekkjumaður þegar hann kom til landsins. Hann átti eina dóttur, Dorethea Sofie, sem giftist Hans Marcussøn Buck, guðfræðingi og útfararstjóra við Maríukirkjuna á Helsingjaeyri. Sonarsonur þeirra var Nikolaj Buch, kaupmaður á Húsavík og síðar bóndi í Þingeyjarsýslu.
Kristján Luxdorf dó á Helsingjaeyri 1751 og var jarðsettur 7. október. Christian Jensen fæddist 26. mars 1697 i Helsingør, Danmörku, sonur bruggara Jens Jensen (1661-1733) og konu hans Kirsten Ernstdatter (1675-1733). Fjölskyldan hefur tekið upp nafnið Løgstrup (stafsett á mjög marga vegu) einhverntíman eftir 1712 en fyrir 1729. Tenging við fjölskilduna í Viborg með svipuðu nafni hefur ekki verið staðfest.
Dorothea Sophia var systir Christians, en sonur hennar Peter Christian Buch gerðist Danskur kaupmaður í Hammerfest í Noregi og þaðan fór sonur hans, Nicolai Arent Peder Buch, til Íslands.
Limur
Limur getur átt við:
Bækur og rannsóknir á efnahagshruninu 2008
Árið 2008 féllu íslensku bankarnir og í framhaldinu varð efnahagshrun á Íslandi sem hafði víðtæk áhrif bæði innanlands og utan. Um efnahagshrunið hafa verið skrifaðar bækur sem taka bæði á aðdraganda, orsök og afleyðingu þess.
Sofandi að feigðarósi
Í bókinni, sem er gefin út 2009, gerir Ólafur Arnarson grein fyrir atburaðarásinni sem leiddi til þess að Ísland varð gjaldþrota í október 2008 og rekur hann söguna fram á vorið 2009.
Hrunið: Ísland á barmi gjaldþrots og upplausnar
Þessi bók eftir Guðna Th. Jóhannesson er fyrsta heildaryfirlitið yfir íslenska efnahagshrunið og eftirmál þess – allt frá því að óveðursský lánsfjárkreppu tóku að hrannast upp erlendis og þar til ríkisstjórnin fór frá völdum. Í bókinni eru áður óbirtir tölvupóstar, símtöl og minnisblöð sem Guðni fléttar saman. Bókin var gefin út árið 2009.
Íslenska efnahagsundrið
Þessi bók eftir Jón Fjölnir Thoroddsen sem gefin var út 2009, er fyrsta bókin um efnahagshrunið þar sem umfjöllunin afmarkast að mestu við ábyrgð eigenda og stjórnenda bankanna og stærstu fyrirtækja og eignarhaldsfélaga landsins. Í lokaorðum bókarinnar segir hann að það sé ljóst að á Íslandi á liðnum árum hafi hagsmunir heildarinnar vikið fyrir hagsmunum fárra því sérhagsmunir útrásarvíkinganna hafi gengið þvert á hagsmuni þjóðarinnar og því fór sem fór. Umfjöllun Jóns er tilraun til að skýra hvernig þetta gerðist.
Bringing Down the Banking System : Lessons from Iceland
Í bók sinni lýsir Guðrún Johnsen sem vann með Rannsóknarnefnd Alþingis á bankahruninu niðurstöðum nefndarinnar á því hvernig íslensku bankarnir stigu til metorða en lýsir falli þeirra og fer í saumana á því hvernig það kom til og hvaða afleiðingar það hafði. Bókin var gefin út árið 2014.
Scarcity in Excess – The Built Environment and the Economic Crisis in Iceland
Upphaf bókar Arna Mathiesen má rekja til evrópsks rannsóknarverkefnis „Scarcity and Creativity in the Built Environment“ eða „Hörgull og sköpun í hinu byggða umhverfi“, þar sem Arkitektaskólinn í Osló sá um eitt af undirverkefnunum: rannsókn á höfuðborgarsvæði Íslands fyrir og eftir hrun. Í bókinni, sem gefin var út 2014, eru stuttar greinar eftir marga fræðimenn, listamenn, arkitekta, skipulagsfræðinga og aðgerðasinna sem komu að verkefninu beint eða óbeint. Einnig eru birt nemendaverkefni sem rannsaka nýjar framtíðarsýnir í ljósi hrunsins, unnin af nemendum í arkitektadeild Listaháskóla Íslands, skipulagsdeild Landbúnaðarháskóla Íslands og EMU (evrópskt framhaldsnám meistara í borgarskipulagi).
Iceland and the International Financial Crisis:Boom, Bust and Recovery
Eiríkur Bergman útskýrir í bók sinni sem gefi var út 2014, hinn einstaka vöxt, hrun og skjóta viðreisn íslensk efnahags. Í niðurstöðum sínum setur hann saman hvaða lærdóm aðarar þjóðir geti dregið af atburðunum.
Sundlaugar og laugar á Íslandi
Íslenskar sundlaugar eru 163 talsins.
Saga sundlauga á Íslandi
Vitað er um þrettán laugar sem notaðar voru til forna og um fjórar eru enn nothæfar. Snorralaug í Reykholti er ein af þeim laugum sem enn eru nothæfar, og hún er einnig sú fyrsta sem getið er. Árið 1821 var fyrst haldið sundnámskeið og árið 1884 var fyrsta sundfélag Íslands stofnað en það bar nafnið Sundfélag Reykjavíkur.
Fyrsta steypta sundlaugin á Íslandi var gerð í Laugardal við Reykjavík árið 1908 þar sem heitu vatni úr Þvottalaugunum var veitt í laugina og köldu úr Gvendarbrunnum. Í eftir árið 1930 fjölgar byggingu sundlauga á Íslandi mikið, og á árunum 1931-1940 og 1941-1950 voru 44 sundlaugar byggðar.
Konum er almennt heimilað að vera berbrjósta í sundlaugum á Íslandi (að Bláa lóninu undanskildu ) en þrátt fyrir það hefur konum hefur verið vísað úr laugum fyrir að bera brjóst sín.
Í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu
Flestar sundlaugar eru staðsettar í Reykjavík og á höfuðborgarsvæðinu og þar af rekur Íþrótta- og tómstundasvið Reykjavíkur sjö. Einnig var baðhús í Reykjavík, en í því var ekki sundlaug heldur aðeins aðstaða til líkamsþvottar þangað til að húsið var rifið árið 1967.
Á Reykjanesskaga
Sundlaugar á Reykjanesskaga eru:
Í Ísafjarðarbæ
Laugar í Ísafjarðarbæ:
Köngulóarmaðurinn
x300px|thumb|Köngulóarmanns búningur Köngulóarmaðurinn, eða Spider-Man eins og hann heitir á frummálinu, er ofurhetja úr Marvel-myndasöguheiminum skapaður af Stan Lee og Steve Ditko. Köngulóarmaðurinn naut strax hylli almennings þegar hann kom fram í fyrstu myndasögu sinni árið 1962 og hefur verið vinsælasta myndasöguhetja Marvel.