cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helgi Már Magnússon
Helgi Már Magnússon (fæddur 27. ágúst 1982) er íslenskur fyrrum körfuknattleiksmaður sem lék síðast í efstu deild hjá KR tímabilið 2015-2016. Hann spilaði sín fyrstu tímabil, frá 1998-2002 með KR en hélt síðan til Bandaríkjanna og spilaði með Westminster menntaskólanum í Flórída og Catawba háskólanum.
Landsliðsferill
Helgi lék 95 leiki með íslenska körfunattleikslandsliðinu, meðal annars á EM 2015.
Húð
thumb|Sneiðmynd af mannshúð. 1. Yfirborðshús 2. Húðþekja (e. epidermis) 3. Leðurhúð (e. dermis) 4. Húðbeður (e. subcutaneous layer) thumb|Nærmynd af mannshúð.
Djúla
Djúla er tungumál í Mande tungumálaættinni sem er talað í Búrkína Fasó, Fílabeinströndinni og Malí.
Gene Wilder
thumb|right|Wilder árið 1970 Gene Wilder (Jerome Silberman, 11. júní 1933 – 29. ágúst 2016) var bandarískur gamanleikari, leikstjóri og handritshöfundur. Hann er einkum þekktur fyrir hlutverk sín í kvikmyndum Mel Brooks á borð við Leikhúsbraskararnir (The Producers - 1968), Blazing Saddles og Frankenstein hinn ungi (Young Frankenstein - 1974) og fjórar myndir þar sem hann lék aðalhlutverk ásamt Richard Pryor, Silfurflotinn (Silver Streak - 1976), Snargeggjað (Stir Crazy - 1980), Skollaleikur ( See No Evil, Hear No Evil - 1989) og Svik og prettir (Another You - 1991). Hann lék líka titilhlutverkið í söngvamyndinni Sælgætisgerð Villa Wonka (Willy Wonka & the Chocolate Factory - 1971).
Hann leikstýrði nokkrum kvikmyndum þar sem hann lék sjálfur aðalhlutverk eins og Ævintýri hins gáfaða bróður Sherlock Holmes (The Adventure of Sherlock Holmes' Smarter Brother - 1975) og Rauðklædda konan (The Woman in Red - 1984).
Eiginmaður
Eiginmaður (eða eiginbóndi) er karlkyns aðili í hjónabandi. Karlmaður sem giftist verður eiginmaður við giftingu, og er rétt fyrir og eftir athöfnina nefndur brúðgumi og konan, ef einhver, brúður. Í skáldamáli var eiginmaður stundum nefndur faðmbyggir eða spúsi, en hið síðarnefnda er stundum notað sem gæluyrði yfir eiginmann. Eiginmaður sem einhverjum hefur verið þröngvað til að giftast nefnist nauðmaður.
Sahara
thumb|250px|right|Samsett [[gervihnattamynd af Afríku. Sahara sést greinilega sem ljósa svæðið nyrst]] Sahara er önnur stærsta eyðimörk heims (á eftir Suðurskautslandinu) og nær yfir 9.000.000 km² svæði, eða allan norðurhluta Afríku. Hitinn í eyðimörkinni getur náð 57°C yfir daginn og farið undir frostmark á nóttunni. Sahara er um 2,5 milljón ára gömul. Nafnið kemur frá arabíska orðinu yfir eyðimörk; صحراء. Sahara skiptist milli landanna Marokkó, Túnis, Alsír, Líbíu, Vestur-Sahara, Máritaníu, Malí, Níger, Tjad, Egyptalands og Súdan. Hún nær samfellt 4.000 km frá Atlantshafi í vestri að Rauðahafi í austri, ef Nílardalur er undanskilinn. Frá Miðjarðarhafi og Atlasfjöllum í norðri þangað sem hún mætir sléttunum í Mið-Afríku eru 2000 km. Þar verða skilin milli eyðimerkur og gróðurlendis smám saman ógreinilegri.
Á þessu svæði, sem þekur 27% af álfunni, búa um 2,5 milljónir manna með ólíka menningu, bændur, hirðingjar, veiðimenn og safnarar. Helstu þjóðarbrotin eru Túaregar, Saravar, Márar, Tíbúfólkið, Núbíumenn og Kanúrífólkið. Helstu borgir eru Núaksjott í Máritaníu, Algeirsborg í Alsír, Timbúktú í Malí, Agadez í Níger, Ghat í Líbíu og Faya í Tjad.
Í Sahara er víða að finna vatn í jörðu, og þar er fjölbreytt dýralíf.
Árskógssandur
thumb|Ársskógssandur Árskógssandur í Dalvíkurbyggð er lítið þorp um 30 km frá Akureyri. Þar bjuggu 107 manns árið 2019.
Þaðan eru reglulegar ferjusiglingar út í Hrísey. Þrjú fyrirtæki eru rekin á Árskógssandi: Bruggsmiðjan (sem framleiðir bjórinn Kalda) og tvær fiskvinnslustöðvar. Á Árskógsströnd er líka rekið bíla- og vélaverkstæðið BHS ehf og Katla ehf byggingarfélag. Á Árskógsströnd er grunnskólinn Árskógarskóli þar sem 52 nemendur stunda nám.
2. mars
2. mars er 61. dagur ársins (62. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 304 dagar eru eftir af árinu.
Tongíska
Tongíska er ástrónesískt mál talað af 80 000 manns á Tonga (Vináttueyjum) þar sem það hefur opinbera stöðu ásamt ensku. Það er ritað með latínuletri.
Hafnarfjarðarbíó
Hart var barist um hylli bíógesta á höfuðborgarsvæðinu og kappkostuðu kvikmyndahúsin að næla sér í myndir sem höfðuðu til almennings. Hafnarfjarðarbíó og raunar Bæjarbíó einnig fengu fljótt orðspor fyrir að bjóða upp á frumlegt myndaval, meðal annars með norrænum myndum. Má þar nefna geysivinsælar danskar gamanmyndir með leikurum á borð við Dirch Passer, en einnig alvarlegri myndir, s.s. eftir sænska leikstjórann Ingmar Bergman.
Hafnarfjarðarbíó hætti rekstri árið 1988 og voru umsvif þess þá orðin afar lítil. Fyrst um sinn var rekinn skemmtistaður í húsnæðinu en það síðar rifið. Hugmyndir um að Kvikmyndasafn Íslands fengi aðsetur í húsinu náðu ekki fram að ganga, þar sem þáverandi yfirmenn safnsins lögðust gegn hugmyndum um flutning þess frá Reykjavík.
Sjúkrahúsið á Stykkishólmi
Sjúkrahúsið á Stykkishólmi (áður Franciskusspítalinn í Stykkishólmi) er sjúkrahús sem þjónustar Vesturland ásamt sjúkrahúsinu á Akranesi. Sjúkrahúsið hefur sérhæfða háls- og bakmeðferðardeild. Sjúkrahúsið var reist á vegum St. Francissystra, var opnað 1936 og var fyrstu árin rekin af systrunum áður en ríkið tók við.
Hvítahafsskurðurinn
thumb|Kort yfir Hvítahafsskurðinn. thumb|[[Skipastigi á Hvítahafsskurðinum við Hvítahafið.]] thumb|Sígarettutegundin Belomor var kennd við Hvítahafsskurðinn. Hvítahafsskurðurinn er skipaskurður sem tengir Hvítahafið við Eystrasalt. Skurðurinn var tekinn í notkun 2. ágúst 1933. Meðan á gerð skurðarins stóð létust 12.000 Gúlagfangar sem unnu verkið.
Skurðurinn liggur að hluta eftir ám og tveimur vötnum, en það eru Onegavatn og Vygozerovatn. Skurðurinn er 227 km langur. Hann er grunnur eða 4 metra djúpur og nýtist ekki nema þann hluta árs sem vatnið er ekki ísilagt. Sovétríkin kynntu skurðinn sem dæmi um fyrstu vel heppnuðu fimm ára áætlun sína. Smíði hans tók 20 mánuði milli 1931 og 1933 og hann var tilbúinn fjórum mánuðum fyrr en áætlanir gerðu ráð fyrir. Stjórnvöld létu 12.000 fanga lausa þegar skurðurinn var tilbúinn, en það kemur fram í opinberum gögnum að 12.000 fangar létust á meðan á smíðinni stóð. Talið er að sú tala sé mjög vanmetin og allt að helmingi fleiri hafi látið lífið.
Fangavinna
Hvítahafsskurðurinn var gerður af föngum og unnu yfir 100 þúsund fangar að verkinu. Þeir voru fluttir víða að úr fangelsum. Vanalega hvíldi leynd yfir fangelsum og þrælkunarvinnu í Sovétríkjunum en fangavinnan við þennan skurð var vel auglýst og kynnt fyrir umheiminum sem betrunarvist.
Í íslenskri samtímaheimild er fangavinnunni við Hvítahafskurðinn lýst svona:
Þekjukerfið
thumb|right|Gæsahúð. Í dýralíffærafræði er hörundskerfið eða þekjukerfið hið ytra líffærakerfi sem þekur líkamann og samanstendur af húð, hári, fjöðrum, hreistri, nöglum, svitakirtlum og afurðum þeirra (svita og slími).
Eiginkona
Eiginkona (í eldri íslensku eignarkona, ektakvinna eða ektavíf) er kvenkyns aðili í hjónabandi. Kona sem giftist verður eiginkona við giftingu, en er rétt fyrir og eftir athöfnina nefnd brúður og karlmaðurinn, ef einhver, brúðgumi. Bíðandi eiginkona var nefnd biðkván í forníslensku, og í skáldamáli var eiginkona stundum nefnd eyrarúna, inna og spúsa. Hið síðastnefnda er oft notað enn þann dag í dag.
Heilsuleikskóli
Heilsuleikskóli er leikskóli sem starfar eftir viðmiðum Heilsustefnunar. Unnur Stefánsdóttir þá leikskólastjóri í Skólatröð hafði árið 1995 frumkvæði að mótun stefnu, þar sem markmiðið er að auka gleði og vellíðan barna með áherslu á næringu, hreyfingu og listsköpun. Samtök Heilsuleikskóla voru stofnuð í 2006 og sjá þau nú um að veita starfsleyfi.
Upphaf heilstefnunnar
Þegar Unnur Stefánsdóttir var ráðin sem leikskólastjóri, fylgdi hún eftir þeirri hugmynd sinni að heilsa og hreisti yrðu aðaláhersluatriði leikskólans. Unnur hefur ávallt horft til þess að næring og hreyfing skipti miklu máli fyrir vellíðan og árangur í námi og starfi. Aðrir sem komu að frumkvöðlastarfi heilsustefnunnar voru leikskólakennararnir Arndís Ásta Gestsdóttir, Guðlaug Sjöfn Jónsdóttir og Sigrún Hulda Jónsdóttir en margir aðrir hafa síðan komið að þróunarstarfi stefnunnar.
Markmið
Þar sem yfirmarkmið heilsuleikskólans að auka gleði og vellíðan barnanna með áherslu á næringu, hreyfingu og listsköpun í leik er mjög vítt, þurfti að þrengja það og skýra nánar. Þess vegna voru gerð undirmarkmið, sem eru:
Næring
Hreyfing
Listsköpun í leik
Heilsubók barnsins
Heilsubók barnsins eru stöðluð matsblöð, sem kennarnir nota sér til stuðnings við athuganir á börnunum, en þau voru samin með hliðsjón að áhersluþáttum leikskólans. Á vori og haust eru skráðar upplýsingar um hæð og þyngd, heilsufar, fjarvera vegna veikinda, næring og svefn, leikur, félagsleg færni/lífsleikni, gróf- og fínhreyfigeta og þróun myndsköpunar. Þessar upplýsingar eru síðan notaður til þess að skýra frá stöðu barnanna í foreldrasamtölum.
Phyllostachys acuta
Phyllostachys acuta er bambustegund sem var lýst af Cheng De Chu og Chi Son Chao. Hún getur orðið 8m há og stönglarnir 4 til 6 sm í þvermál. Ættuð frá Kína (Fujian, Jiangsu og Zhejiang).
Birgir Þórarinsson
Birgir Þórarinsson (fæddur í Keflavík 23. júní 1965) er þingmaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
Birgir tók fyrst sæti á Alþingi sem varaþingmaður Suðurkjördæmis október-nóvember 2010 og október 2012, þá fyrir hönd Framsóknarflokksins. Hann var kjörinn á Alþingi fyrir Miðflokkinn í Alþingiskosningum árið 2017. Hann var ekki meðal þeirra þingmanna sem náðist upptaka af á Klausturbarnum þann 20. nóvember 2018. Í kjölfar Klaustursmálsins óskaði Birgir eftir því að flokksráð Miðflokksins yrði kallað saman til að endurskoða trúnaðarstöður þingmanna innan flokksins.
Birgir var ræðukóngur Alþingis þrjú ár í röð sem þingmaður Miðflokksins. Birgir talaði meðal annars gegn innleiðingu þriðja orkupakkans, fyrir auknu vægi kristinfræði í íslenskum grunnskólum og fyrir því að sjónarmið þeirra sem efast um að loftslagsbreytingar séu af mannavöldum yrðu kennd í grunn- og framhaldsskólum.
Birgir hefur hrósað Rodrigo Duterte, forseta Filippseyja, fyrir eiturlyfjastríð hans, þar sem þúsundir fólks hafa verið tekin af lífi án dóms og laga. Hann lýsti yfir efasemdum um hlutverk Íslands í ályktun gegn eiturlyfjastríði Duterte á vettvangi Mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna og lagði áherslu á að það yrði skaði ef Filippseyjar slitu stjórnmálasambandi við Ísland þar sem Filippseyjar væru eina kristna landið í Suður-Asíu.
Birgir náði endurkjöri á þing í Alþingiskosningunum 2021 og var aftur kjördæmakjörinn sem þingmaður Miðflokksins í Suðurkjördæmi. Hann var einn aðeins þriggja Miðflokksmanna sem náðu inn á þing í kosningunum. Birgir ákvað hins vegar að segja skilið við Miðflokkinn eftir kosningarnar og gekk í Sjálfstæðisflokkinn. Flokkaskipti Birgi voru umdeild þar sem hann skipti um flokk aðeins tveimur vikum eftir kosningarnar, áður en nýtt þing hafði komið saman. Birgir vísaði til Klaustursmálsins sem ástæðu fyrir flokksskiptunum en Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, formaður Miðflokksins, leiddi líkur að því að Birgir hefði ígrundað flokksskiptin fyrir kosningarnar og þar með háð kosningabaráttuna undir „fölsku flaggi“.
Ryk
thumb|250px|Ryk í [[fartölva|fartölvukælikerfi.]]
Ryk er heiti yfir smásæjar, fastar agnir, með þvermál minna en 500 míkrómetrar, sem berast auðveldlega með loftstraumum. Uppspretta ryks í lofthjúpi jarðar er einkum laus steinefni á yfirborði, eldfjallaaska, gróður og mengun af mannavöldum. Geimryk eru agnir í geimnum sem eru minni í 0,1 mm. Ryk í heimahúsum og á vinnustöðum samanstendur einkum af húðflögum, hárum og efnistrefjum.
Grenjaðarstaður
Grenjaðarstaður er fornt höfuðból, kirkjustaður og prestssetur í Aðaldal í Suður-Þingeyjarsýslu. Á Grenjaðarstað er reisulegur torfbær og er elsti hluti hans byggður árið 1865 en búið var í bænum til 1949. Hann er mjög stór, um 775 fermetrar. Þar er nú byggðasafn sem opnað var 1958.
Sagan
Grenjaðarstaður var landnámsjörð samkvæmt því er segir í Landnámu, og bjó þar landnámsmaðurinn Grenjaður Hrappsson. Grenjaðarstaður var höfðingjasetur til forna og þar bjó meðal annars Kolbeinn Sighvatsson, sonur Sighvats Sturlusonar. Hann féll í bardaganm á Örlygsstöðum 1238 en var jarðsettur á Grenjaðarstað.
Grenjaðarstaður var eitt af bestu brauðum landsins. Var staðurinn lagður til jafns við Odda, sem þótti besta brauð í Sunnlendingafjórðungi. Átti staðurinn fjölda jarða auk hjáleigna, reka, laxveiði og önnur ítök en heimaland var mikið og gagnsamt. Á meðal presta á Grenjaðarstað má nefna Þorkell Guðbjartsson (d. 1483), Jón Pálsson Maríuskáld (d. 1471) og Sigurð Jónsson (d. 1595), son Jóns biskups Arasonar, sem gerði skrá um eignir biskupsstólsins á Hólum og eignir kirkna á Norðurlandi. Þá má nefna Gísla Magnússon (1712-1779), síðar biskup á Hólum, sem lét byggja kirkjuna þar.
Byggðasafnið
Byggðasafnið á Grenjaðarstað á sér nokkra forsögu og hefur margt fólk, bæði menn og konur, lagt þar hönd að verki. Bændafélag Þingeyinga setti á laggirnar nefnd veturinn 1950 til þess að athuga möguleika fyrir stofnun byggðasafns í Þingeyjarsýslu. Fljótlega var byrjað að safna munum. Eftir því sem að munum fjölgaði þá varð það ljóst að annað hvort þyrfti að byggja hús með ærnum kostnaði eða finna hentugt húsnæði sem þegar væri til. Á þessum tíma var gamli bærinn á Grenjaðarstað auður því nýtt íbúðarhús hafði verið byggt á staðnum. Tímans tönn hafði nagað torfveggina og þökin á bænum og þarfnaðist hann því töluverðra endurbóta. Sumarið 1955 var, fyrir forgöngu þáverandi þjóðminjavarðar,Kristjáns Eldjárns, hafin gagnger viðgerð á bænum, þar sem reynt var að færa hann í upprunalegt horf. Kristján Eldjárn bauð bæinn fram til þess að geyma muni byggðasafnins að viðgerð lokinni. Viðgerð tók sinn tíma en 9. júlí 1958 var bærinn formlega opnaður sem byggðasafn. Hafði þá verið komið fyrir nokkuð á annað þúsund munum í flestum húsum bæjarins sem fólkið í héraðinu hafði gefið til safnsins.
Úfa
Úfa (rússneska: Уфа́) er borg og höfuðborg Lýðveldisins Basjkortostan, sem er hluti Rússneska sambandsríkisins. Borgin er ein af stærstu borgum Rússlands. Hún er miðstöð stjórnmála, stjórnsýslu, efnahags menningar lýðveldisins.
Staðsetning
Úfa er staðsett í austast í Evrópu undir Úralfjöllum við mörk Asíu. Hún liggur við mót ánna Belaya og Úfa, syðst undir láglendi vestanverðra Úralfjalla.
thumb|right|100px|Mörður er tákn Ufa borgar en viðskipti með marðarskinn voru mikil á svæðinu fyrr á öldum
Saga og efnahagur
Borgin var byggð að skipan Ívans grimma árið 1574 sem virki til að vernda viðskipti leið yfir Úralfjöllin frá Kazan. Árið 1802 varð borgin höfuðstaður Bashkíríu (síðar Lýðveldið Basjkortostan).
Úfa stækkaði ört á 20. öld og með margvíslega iðnaðframleiðslu. Árið 1956 sameinaðist Úfa nágrannaborginni Chernikovsk, og varð þá miðstöð olíuframleiðslu á Volga-Úral svæðinu. Þar er einnig ýmis efnaiðnaður, timburframleiðsla og miðstöð öflugrar landbúnaðarframleiðslu lýðveldsins.
Úfa er miðstöð járnbrautar- og vegasamgangna á svæðinu. Í borginni eru mikilvæg menningarsetur með nokkrum öflugum háskólum, tæknistofnunum og fjölmörgum rannsóknastofnana.
thumb|right| Belaya ísilögð. Ufa borg er byggð á bökkum ánna Belaya og Ufa
Íbúar
Áætlaður fjöldi borgarbúa er um 1.5 milljón, meirihluti þeirra eru Rússar (54% Rússar). Á síðari árum hefur fólki af öðru þjóðerni fjölgað einkum Bashkírum og Tatörum. Önnur þjóðerni eru Sjúvas, Mari, Úkraínumenn, Mordvinia, Azerar, Armenar, Hvít-rússar, Kazakar, Víetnamar, Lettar, Þjóðverjar og Gyðingar.
Fjarlægðir
Fjarlægð Úfa frá Moskvu er 1567 km. með lest og 1357 km. með bíl. Það tekur 32 klst. að aka frá frá Moskvu en 2 klst. að fljúga. Borgin er á tímabelti Yekaterinburg (YEKT/YEKST) eða á samræmdum alþjóðatíma UTC+5)
Sjá einnig
Lýðveldið Basjkortostan
Serksætt
Serksætt eða reifasveppsætt (fræðiheiti: Amanitaceae) er ætt hattsveppa og inniheldur þrjár ættkvíslir. Helst þeirra eru serkir (Amanita). Flestar tegundir vaxa í skóglendi. Ungir sveppir eru hjúpaðir hulu sem verður slíður við rót stafsins þegar þeir stækka upp úr henni.
Pípulykill
Pípulykill (fræðiheiti Primula heucerifolia) er blóm af ættkvísl lykla.
Flögrur
250px|thumb|vinstri|[[Galeopterus variegatus]]
Flögrur (fræðiheiti: Dermoptera) er ættbálkur spendýra.
Fylkið
Fylkið (upphafleg þýðing: Draumaheimurinn; enska: The Matrix) er kvikmynd sem var fyrst sýnd í kvikmyndahúsum 31. mars 1999. Hún naut strax mikillar hylli og er í dag talin á meðal bestu vísindaskáldskaparkvikmynda sem framleiddar hafa verið. Myndin fjallar í megindráttum um efni sem lengi hefur verið kvikmyndagerðarmönnum hugleikið, þ.e. hvernig það væri ef vélarnar myndu stjórna mannkyninu. Myndina má flokka sem vísindaskáldskap, með tilvísunum í japanskar teiknimyndir, myndasögur, kung-fu-myndir, trúarlegar hugmyndir og heimspeki.
Sjúkrahús Suðurnesja
Sjúkrahús Suðurnesja er sjúkrahús í Reykjanesbæ sem þjónustar Suðurnes. Það var fyrst opnað 1954 og stækkað 1981, 1985, 1992 og 1997.
Fylkið
Söguþráður
Fylkið fjallar um tímann þegar vélarnar hafa tekið völdin. Mennirnir hafa sprengt upp himininn og til að fá þá orkulind sem er nauðsynleg eftir tap sólarorkunnar taka vélarnar á það ráð að tengja mennina í sýndarheim, „Draumaheiminn“, og nýta sér líkamsvarma þeirra til að vinna orku. Þó lifir ekki allt mannkynið í Draumaheiminum því um 250.000 manna samfélag lifir nálægt kjarna Jarðar, í hinum raunverulega heimi. Markmið samfélagsins er að binda enda á stríðið milli vélanna og mannkyns, þ.e. að frelsa mannkynið úr viðjum Draumaheimsins.
Aðalpersóna Fylkisins er tölvurefurinn Neo, sem lifir í Draumaheiminum og hefur alltaf fundið á sér að eitthvað sé galið við heiminn. Morpheus er skipstjóri á skipinu Nebúdkadnesar, einu af skipum flota hins raunverulega heims. Hann telur að Neo sé hinn eini, frelsari mannkyns og því tekur hann Neo úr Draumaheiminum og sýnir honum sannleikann.
Inni í Draumaheiminum standa svokallaðir fulltrúar (e. agents) vörðinn. Fulltrúarnir eru einfaldlega tölvuforrit sem geta tekið sér búsetu í líkama hvers sem er. Myndin snýst um baráttu áhafnar Nebúkadnesars og fulltrúanna. Að lokum er lokabardagi milli æðsta fulltrúans, Smith, og Neo og fer svo að Neo eyðir Smith.
Fylkið á heimsvísu
Fylkið þénaði alls um 32 milljarða íslenskra króna á heimsvísu. Miklar vinsældir myndarinnar gátu af sér meira efni um Draumaheiminn á ýmsum formum. Tvær aðrar kvikmyndir voru framleiddar í framhaldi af þeirri fyrstu, The Matrix Reloaded og The Matrix Revolutions, sem gagnrýnendur hafa yfirleitt talið mun síðri en frumburðinn. Wachowski-systur halda því stöðugt fram að kvikmyndunum hafi alltaf verið ætlað að vera þríleikur en að kvikmyndaverið, Warner Brothers, hafi aðeins samþykkt að gera eina. Hins vegar þykir mikill munur á eðli myndanna þriggja benda til þess að hún hafi aðeins átt að vera ein.
Áður en The Matrix Reloaded var gefin út voru þó gerðar 9 stuttar japanskar teiknimyndir, sem áttu að gefa ítarlegri upplýsingar um eðli Draumaheimsins og hafa myndirnar níu yfirleitt saman gengið undir nafninu The Animatrix. Einnig hafa verið gefnar út myndasögur og tveir tölvuleikir, Enter the Matrix og The Matrix Online.
Heimspeki og trúarbrögð
Heimspeki og tilvísanir í trúarbrögð eru eitt helsta aðdráttarafl myndarinnar. Í Fylkinu er velt upp spurningum um ýmsa þætti í sálarlífi manna. Tekið er á sömu spurningum og myndir eins og t.d. The Truman Show hafa tekið á, þ.e. hvenær eitthvað getur talist raunverulegt. Fólkið utan Draumaheimsins í myndinni reynir að frelsa íbúa Draumaheimsins úr prísundinni sem Draumaheimurinn er og sýna þeim hinn raunverulega heim. Áhorfandinn er hins vegar knúinn til að velta fyrir sér hvort Draumaheimurinn sé ekki raunveruleiki þeirra sem þar búa, hvort að hinn raunverulegri heimur sé eitthvað raunverulegri í þeirra augum.
Persónan Neo í myndinni hefur augljós samkenni með Jesú í kristni. Neo heitir fullu nafni Thomas A. Anderson. Á latínu þýðir Anderson mannssonur, Neo þýðir nýr og Tómas var sá postuli sem efaðist í Biblíunni. Hér er komin tilvísun í líf Krists, þ.e. Neo er fyrst um sinn Tómas, hann efast um eðli heimsins og veit að ekki er allt með felldu en þegar hann er færður úr Draumaheiminum verður hann hinn nýi (Neo) mannssonur (Anderson). Neo verður frelsari mannkynsins og í myndinni deyr hann meira að segja og vaknar svo aftur upp frá dauðum. Að lokum má þess geta að í myndinni segir persónan Choi beint við Neo: ,,Þú ert frelsari, maður, minn eigin Jesús Kristur” (e. „You’re my saviour, man, my own personal Jesus Christ“).
Myndin byggir einnig mikið á bókinni Simulacres et Simulation eftir Jean Baudrillard sem upprunalega var gefin út 1983. Í bókinni er talað um gerviheiminn sem er í kringum okkur og að raunveruleikinn sé ekki til, eða gleymdur. Hann talar mikið um Ljósrit án upprunalegs eintaks. Þegar Morpheus segir: „Welcome to the desert of the real“ er verið að vitna beint í bókina. Bókin sést í myndinni, Neo notar hana til að geyma diskana sína og opnast bókinn beint á kaflann „On Nihilism“ sem reyndar er aftarlega í bókinn en ekki í miðjunni eins og sýnt er í myndinni.
Tæknibrellur
Fylkið hefur getið sér gott orð fyrir tæknivinnu. Blátjaldstæknin er mikið notuð í myndinni, ásamt víratækni til að gera leikurunum kleift að svífa um loftin eins og í heimi án þyngdarafls. Síðan hefur kvikmyndatakan notið mikillar hylli og hún þykir vera mjög frumleg. Við vinnslu myndarinnar fann yfirmaður tæknibrellna, John Gaeta, ásamt Wachowski-systrunum upp nýja kvikmyndatökutækni sem nefnist skottími.
Skottími er notaður í atriðum þar sem myndavélin er látin snúast gríðarlega hratt í um 360°. Framleiðendum myndarinnar varð snemma ljóst að ekki var hægt að nota venjulega Panasonic-kvikmyndatökuvél til að ná atriðunum, því hún gat ekki farið nógu hratt. Á einum tímapunkti datt Wachowski-systrunum í hug að festa tökuvélina við eldflaug til að ná nauðsynlegum hraða, en yfirmaður kvikmyndatöku, Bill Pope, samþykkti það ekki. Lausnin var að raða yfir 200 stafrænum myndavélum upp, sem voru stilltar til að smella á fyrirfram ákveðnum tíma og síðan var römmunum sem myndavélarnar tóku raðað upp í flæðandi hreyfimynd. Hreyfimynd er ekkert annað en safn af römmum og því er ekkert öðruvísi að taka margar ljósmyndir á sekúndu og raða þeim upp (þess má geta að hefðbundinn fjöldi ramma á sekúndu er 24). Þessi tækni hlaut nafnið skottími, eins og áður var getið.
Verðlaun og viðurkenningar
Á Óskarsverðlaunahátíðinni árið 2000 var myndin tilnefnd til fjögurra verðlauna og hlaut hún þau öll. Zach Staenberg hlaut verðlaun fyrir framúrskarandi klippingu, Dane Davis hlaut verðlaun fyrir framúrskarandi hljóðklippingu, John Gaeta, Janek Sirrs, Steve Courtley og Jon Thum hlutu verðlaun fyrir framúrskarandi tæknibrellur og að lokum hlutu John T. Reitz, Gregg Rudloff, David E. Campbell og David Lee verðalun fyrir besta hljóð í kvikmynd. Auk þessara verðlauna hlaut myndin ýmis verðlaun víðsvegar um heiminn, m.a. verðlaun Akademíu vísindaskáldskapar, ævintýra- og hryllingsmynda, Saturn-verðlaunin, fyrir bestu mynd og bestu leikstjórn.
Nukuʻalofa
thumb|300px|Miðbær Nukuʻalofa
Nukuʻalofa er höfuðstaður Tonga. Liggur bærinn á norður strönd Tongatapu-eyjar. Um 25.000 manns búa í bænum.
Sýra
thumb|right|[[Sítrusávextir innihalda sítrussýru.]] Sýrur eru efni sem losa frá sér H^+ jónir (í vatnslausn) og eru með sýrustig lægra en sjö. (Sjá sýru-basa hvarf.)
Til eru bæði rammar sýrur og daufar sýrur, en í römmum sýrum losa allar sýrusameindirnar H^+ jónina út í lausnina óháð styrk þeirra fyrir, en í daufum sýrum losnar aðeins hluti H^+ jónanna, misstór eftir styrk (sýrustigi). Mikilvæg tegund daufra sýra eru lífrænar sýrur, en það eru lífræn efni með karboxýl hóp (sýruhóp)) á endanum, þ.e. Q'COOH en þá verður efnahvarfið
,
þar sem Q er misstór efnahópur.
Allar þær sýrur sem líkaminn notar í sínum daglegu störfum (fyrir utan saltsýru í maganum) eru lífrænar sýrur.
1675
Árið 1675 (MDCLXXV í rómverskum tölum) var 75. ár 17. aldar sem hófst á þriðjudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Stjörnuathugunarstöðin í Greenwich, London.
Brandur Jónsson (biskup)
Brandur var af ætt Svínfellinga, sem var ein helsta höfðingjaætt landsins, og fór með héraðsvöld á austanverðu landinu. Foreldrar Brands voru Jón Sigmundsson goðorðsmaður á Svínafelli í Öræfum og seinni kona hans Halldóra Arnórsdóttir. Hún var af ætt Ásbirninga, dóttir Arnórs Kolbeinssonar.
Brandur kom talsvert að deilum höfðingja á Sturlungaöld, og þá oft sem sáttasemjari. Í Svínfellinga sögu segir um Brand: "Hann réð fyrir austur í Þykkvabæ í Veri og var ágætur höfðingi, klerkur góður, vitur og vinsæll, ríkur og góðgjarn. Og í þann tíma hafði hann mesta mannheill þeirra manna, er þá voru á Íslandi."
Eftir að Íslendingar gengu undir vald Noregskonungs, 1262, var aftur farið að skipa íslenska menn í biskupsembættin. Var Brandur Jónsson þá útnefndur biskup á Hólum en Runólfur Sigmundsson lærisveinn hans tók við sem ábóti í Þykkvabæjarklaustri. Brandur sigldi til Noregs haustið 1262, vígður 4. mars 1263 og kom til landsins sumarið 1263. En hans naut ekki lengi við í biskupsembætti á Hólum, því að hann andaðist 26. maí 1264.
Brandur Jónsson var vel lærður maður og kenndi ýmsum. Hann var einnig þekktur rithöfundur. Hann þýddi á íslensku Alexanders sögu, söguljóð frá um 1170 eftir Philippus Gualterus, um Alexander mikla. Þetta er lausamálsþýðing og þykir málfarið á þýðingunni með miklum snilldarbrag. Halldór Laxness hreifst svo af verkinu að hann beitti sér fyrir því að Alexanders saga var gefin út árið 1945 í alþýðlegri útgáfu. Í formála bókarinnar segir Halldór: "Hverjum manni sem ritar á íslensku, jafnvel á vorum dögum, ætti að verða til eftirdæmis sá hreinleiki og tignarbragur norræns máls, sem hér birtist í samhæfingu við erlent efni. Af þeim vitra og lærða manni, sem bókina þýddi, geta Íslendingar allra tíma lært fleira en eitt um það, hvernig útlenda hluti skal um ganga á Íslandi."
Brandur þýddi einnig Gyðinga sögu á íslensku, og e.t.v. fleiri rit.
Brandur Jónsson var ókvæntur, en hann átti þó son, Þorstein Brandsson (d. 1287) á Kálfafelli í Fljótshverfi.
Hauganes
thumb|Bryggjan við Hauganes.
Hauganes er lítið þorp í Eyjafirði, 22 km norðan við Akureyri og 12 km sunnan við Dalvík. Þar bjuggu 118 manns árið 2019. Hauganes tilheyrir Árskógsströnd og er hluti af sveitarfélaginu Dalvíkurbyggð. Birnunesborgir eru skammt frá Hauganesi en þar er heitt vatn í jörðu og borholur sem tengdar eru hitaveitu Dalvíkur.
Á Hauganesi eru nokkur sjávarútvegsfyrirtæki sem og smábátaútgerð. Þar er einnig nokkur ferðamannaþjónusta, hvalaskoðun, heitir pottar við ströndina og sandfjara þar sem hægt er að stunda sjósund. Þar er einnig lítið tjaldsvæði og veitingahúsið Baccalá bar. Íbúar á Hauganesi sækja ýmsa þjónustu til Dalvíkur og Akureyrar. Stærra-Árskógskirkja er skammt frá Hauganesi og þar er einnig Árskógsskóli og Leikskólinn í Árskógi, ásamt góðu íþróttasvæði.
Ölkofra þáttur
Ölkofra þáttur er stutt gamansöm frásögn sem telst til Íslendingaþátta. Ölkofra þáttur segir frá Þórhalli sem bjó í Bláskógum á Þórhallsstöðum og var samkvæmt sögunni lítill og ljótur. Hann „hafði þá iðju að gera öl á þingum til fjár“ og hafði jafnan kofra á höfði sem er kollótt húfa. Sökum þess kölluðu þingmenn hann Ölkofra. Þátturinn segir helst frá því þegar Ölkofri (Þórhallur) kveikir fyrir slysni í Goðaskógi og veldur miklu tjóni og öll eftirmál þeirrar gjörðar. Ölkofra þáttur er talinn allforn.
Líkindi
Broddi Bjarnason var mágur Þorsteins Síðu-Hallssonar. Hann vildi aðstoða Ölkofra þegar honum reyndist erfitt að fá menn til liðs við sig eftir skógarbrunann. Skipti þeirra Brodda og goðanna eru nauðalík því sem segir í Bandamanna sögu um viðskipti Egils Skúlasonar við þá höfðingjana sem sú saga segir frá, og hefur þátturinn tekið eftir Bandamannasögu, enda þótt þátturinn eigi að gerast um 1025 eða mannsaldri fyrr en Bandamannasaga.
Vorrúlla
thumb|right|Víetnamskar vorrúllur. Vorrúllur er matartegund, deigþynna vafin upp í rúllu og fyllt með einhverju hráefni, oftast smátt skornu eða hökkuðu kjöti og/eða söxuðu grænmeti.
Vorrúllurnar eru oftast djúpsteiktar en stundum er hráefnið einfaldlega vafið í uppbleyttan hríspappír og rúllurnar bornar fram kaldar. Hvort sem þær eru heitar eða kaldar eru þær bornar fram með ídýfu.
Vorrúllur þekkjast hjá mörgum Asíuþjóðum en eru algengastar í Kína, Víetnam, Indónesíu og á Filippseyjum. Þar eru þær oftast forréttur eða smáréttur en á Vesturlöndum eru þær oft hafðar sem aðalréttur.
Ρολό της άνοιξης Nem Яичный рулет
Örverufræði
thumb|right|[[Agarskál með örverum í rækt]]
Örverufræði er vísindagrein sem fæst við rannsóknir á örverum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast örverufræðingar. Til örvera teljast allar smásæjar lífverur, bæði dreifkjörnungar (bakteríur og fyrnur) og heilkjörnungar (smáþörungar, sveppir, frumverur og frumdýr), en einnig teljast veirur og smitbær prótín (príon) gjarnan til viðfangsefna örverufræðanna.
Saga
Finna má þess merki í fornum ritum jaínista að hugsuðir á Indlandi hafi þegar á 6. öld f.Kr. sett fram hugmyndir um tilvist smásærra lífvera og ætlað þeim stað jafnt í jörðu, lofti, vatni og eldi. Heimspekingar frongrikkja hafa að öllum líkindum haft einhverjar spurnir af þessum hugmyndum, en þeir virðast þó ekki hafa tekið þær upp á arma sína og sér þeirra hvergi stað í ritum Hippókratesar og fylgismanna hans, né í öðrum hellenskum fræðiritum. Hins vegar er ekki annað að sjá en rómverski fræðimaðurinn Varró hafi vitað af slíkum hugmyndum og tekið þeim sem sjálfgefnum sannleik þegar hann ræður tilvonandi óðalsbónda frá því að reisa hús sitt í mýrlendi vegna þess að „þar þrífast örsmáar verur sem ekki sjást með berum augum, en komast inn um munn og nasir og valda sjúkdómum“ Örverum bregður ekki fyrir aftur í vestrænum fræðum fyrr en á 16. öld þegar Girolamo Fracastoro setur fram sýklakenningu sína til útskýringar á smitburði farsótta. Kenningar sem byggðu á tilvist örvera nutu þó lítilla vinsælda og þóttu um margt fráleitar, enda trúðu fæstir á tilvist vera sem hvorki var hægt að sjá, heyra né finna.
Þegar smásjár voru fundnar upp á 17. öld varð hægt að sjá örverur og var þá stutt í það að sýnt yrði fram á þeirra tilvist, en það gerði Antoni van Leeuwenhoek á 8. áratugi 17. aldar. Raunar gerðu bæði Robert Hooke og Athanasius Kircher smásjárathuganir sem í ljósi síðari þekkingar má túlka sem lýsingar á örverum um líkt leyti eða fyrr, en hinar ítarlegu og nákvæmu lýsingar Leeuwenhoeks, ásamt skarpri túlkun hans á því sem fyrir augu bar gera hann að óumdeildum föður örverufræðanna. Þegar komið var fram á 18. öld var tilvist örvera viðurkennd af flestum málsmetandi aðilum í Evrópska fræðamannasamfélaginu og meðfram áframhaldandi smásjárathugunum á umhverfissýnum tóku einstaka fræðimenn að nota örverur í tilraunum. Þar má nefna þá Lazzaro Spallanzani og John Needham, en þeir háðu mikla deilu um Sjálfkviknunarkenninguna og beittu báðir örveruræktum við tilraunir sínar.
Á síðari helmingi aldarinnar rennur upp skeið sem stundum er nefnt gullöld örverufræðanna og einkennist af örri framþróun í rannsóknatækni og miklum fjölda mikilvægra uppgötvana, einkum varðandi sýkla og smitburð hinna ýmsu farsótta og sýkinga sem plagað höfðu mannkynið öldum saman, en einnig urðu miklar framfarir í hagnýtingu örvera við gerjun á þessum tíma sem byggðu á þeim grunni sem Charles Cagniard de la Tour hafði lagt nokkru áður. Auk risanna tveggja, Louis Pasteur og Robert Koch, má nefna meðal helstu örverufræðinga þessa tímabils Martinus Beijerinck, Sergej Vínogradskíj, John Tyndall og Hans Christian Gram. Gullöldin er venjulega sögð hafa staðið til 1910 eða þar um bil.
Undirgreinar
Örverufræðin mynda grunn undir fjölmargar vísindagreinar. Meðal þeirra helstu mætti nefna eftirfarandi.
Fritillaria biflora
Fritillaria biflora er tegund vepjulilju frá vestur Kalifornía nyrðri Baja California. Hún þrífst helst í chaparral og skóglendi, einnig í graslendi.
Fritillaria biflora er fjölær jurt allt að 60 sm há. Hún er nefnd súkkulaði-lilja "chokolade lily" á ensku vegna þess að litur blómanna getur verið súkkulaði-brúnn, þó þau séu stundum dökk brún, grænfjólublá, eða gulgræn.
Landakort
thumbnail|hægri|Stjörnukort frá 17. öld. Landakort eða kort er einfölduð útgáfa á rými, sem sýnir fjarlægð hluta innan þess.
Þau kort þar sem þrívítt rúm er táknað með tvívíðri mynd eru algengust, einkum landakort og götukort. Hæð eða dýpt korta eru gefin til kynna með mismunandi litum eða hæðarlínum. Þeir sem fást við kortagerð eru kallaðir kortagerðarmenn.
Hátalari
thumb|250px|Dæmigerður hátalari eins og finna má í útvarpi
Hátalari eða gellir  er tæki sem tekur við upplýsingum á formi rafbyglna og gefa þær frá sér sem hljóðbylgjur. Þeir eru andstæða hljóðnema, sem breytir hljóðbylgjum í rafbylgjur. Háltalarar túlka rafbylgjurnar aftur í hljóðbylgjur þannig að maður getur heyrt þær með eyrunum. Hátalara er að finna í mörgum tækjum eins og sjónvörpum, útvörpum og tónlistarspilurum en þeir eru líka oft bara sjálfstæðir.
Myndun hljóðs
thumb|250px|Uppbygging hátalara Þegar rafstraumurinn í vírlykkju sem liggur í hátalara breytist myndast breytilegt segulsvið, þessar breytingar eru á stefnu. Þessi rafstraumur eða rafmerki er látið ferðast í marga hringi innan hátalarans og þannig myndast segulsviðið. Við lykkjuna er segull en þegar hann kemur fyrir segulsviðið verkar hann á vírlykkjuna. Þá sveiflast lykkjan til og þetta orsakar titringi í loftinu sem er í kringum hana. Titringur þessi hefur sömu tíðni og sveiflur og straumurinn.
Uppbygging
Flestir hátalarar samanstanda af keilu úr pappír, plasti eða málmi sem tengd er ramma með fjöðrun, eins og sjá má í skýringarmyndinni. Keiluna þarf að gera úr stífu og léttu efni svo að bylgjurnar myndist. Keilan er fest í rammanum þannig að hún getur eingöngu ferðast í tvær áttir, það eru fram og til baka. Vírlykkjan heitir að öðru nafni hljóðspóla og hún er föst við keiluna. Rafstramurinn rennur frá tengjunum í gegnum vírana að hljóðspólunni. Þessi hljóðspóla er föst við keiluna til að senda út titringinn sem sterkast.
Guðmundur Ingi Kristinsson
Guðmundur Ingi Kristinsson (fæddur í Reykjavík 14. júlí 1955) er þingmaður fyrir Flokk fólksins. Hann var fyrst kjörinn í Alþingiskosningum árið 2017.
Meðvitund
Meðvitund er það ástand að vera var við sína eigin tilvist, tilfinningar, hugsanir, skynja umhverfi sitt og svo framvegis. Meðvitund er mikið rannsökuð af hugspeki, sálfræði, taugavísindum og hugfræði.
Almennt séð felur meðvitund í sér að vera vakandi og bregðast við áreiti frá umhverfinu (sjá þó drauma) og andstæða hennar er að vera sofandi eða í dauðadái.
Ýkjur
Ýkjur (forngríska: ὑπερβολή, hyperbolē) eru stílbragð sem felst í að notað er öfgafullt orðalag sem ekki stenst í bókstaflegri merkingu. Ýkjur koma víða fyrir í bókmenntum allra tíma, ýmist í háði eða til áhersluauka. Eftirfarandi dæmi er úr Makbeð eftir William Shakespeare.
Mörg dæmi um ýkjur má finna í daglegu máli, til dæmis að einhver sé hvítur eins og snjór.
Hrólfur (leikrit)
Hrólfur eða Slaður og trúgirni er leikrit eftir Sigurð Pétursson, sem kallaður hefur verið faðir íslenskrar leikritunar. Verk Sigurðar, Hrólfur og Narfi, voru fyrstu íslensku leikritin sem víst er að voru flutt fyrir áhorfendur en þau voru bæði sett upp á Herranótt af skólapiltum í Hólavallarskóla.
Hrólfur er gamanleikrit undir áhrifum frá verkum Ludvigs Holberg. Það var fyrst sýnt 1796 og skrifaði Sigurður verkið fyrir þá og leikstýrði þeim sjálfur. Leikritið var fyrst prentað 1819 á vegum Rasmus Rask og kallaðist þá Auðunn lögréttumaður en yfirleitt er það kallað Hrólfur.
Leikritið hefst á því að landshornaflakkari og oflátungur að nafni Hrólfur kemur á heimili Auðuns lögréttumanns, sem er trúgjarn einfeldningur sem gleypir við öllu sem Hrólfur segir honum og kaupir af honum glingur fyrir hátt verð. Auðuni líst svo vel á Hrólf að hann vill gifta honum Önnu dóttur sína, en hún er ekki sátt við það, enda ástfangin af fátækum bóndasyni.
Svalbarðseyri
Svalbarðseyri|thumb thumb|right|Séð yfir Eyjafjörð til Svalbarðseyrar. Svalbarðseyri er lítið þorp á Svalbarðsströnd við innanverðan Eyjafjörð að austan, í landi hins forna höfuðbóls Svalbarðs. Íbúar þar voru 283 árið 2015. Á Svalbarðseyri er grunnskóli sem nefnist Valsárskóli, leikskóli, sundlaug, kjötvinnsla Kjarnafæðis og ýmis þjónusta.
Coccinella alta
Coccinella alta er bjalla af ætt maríubjalla sem var lýst af Brown 1962. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Petropavlovsk-Kamtsjatskíj
thumb|right| Petropavlovsk-Kamtsjatskíj (rússneska: Петропа́вловск-Камча́тский) er borg í Kamsjatka í Rússlandi. Mannfjöldi var um það bil 180 þúsund árið 2010.
Eyðimerkurrefur
Eyðimerkurrefur (fræðiheiti: Vulpes zerda), einnig kallaður fennec-refur, er smágerð tegund refa sem lifir í Eyðimörkum Norður-Afríku (að strandlegjunni undanskilinni) og er auðkenndur á stórum eyrum sínum. Enda þótt sumir fræðimenn flokki eyðimerkurrefinn sem einu tegundina af ættkvíslinni Fennecus, er hann hér flokkaður sem tegund af ættkvísl refa (Vulpes).
Lýsing
Eyðimerkurrefurinn er minnsta hunddýrið og er einungis um 1,5 kg að þyngd. Refurinn er 20 cm á hæð við herðakamb og lengd skrokksins verður allt að 40 cm. Skottið bætir um það bil 25 cm við líkamslengdina. Eyrun geta verið allt að 15 cm löng. Dýrin líkjast oft gulum sandi eyðimerkurinnar á litinn sem hjálpar þeim að falla inn í umhverfið.
Hegðun
Eyðimerkurrefir eru næturdýr. Um nætur veiða þeir sér nagdýr, skordýr, eðlur, fugla og egg til matar. Eyðimerkurrefir svala mestallri vatnsþörf sinni með vökva úr fæðuinni en borða þó stundum ber og lauf til að svala aukalegri vatnsþörf sinni.
Æxlun
Á vorin, eftir um það bil 50 daga meðgöngu, fæðir kvenkyns eyðimerkurrefur 2-5 afkvæmi. Afkvæmin þarfnast mjólkur móður sinnar í u.þ.b. einn mánuð.
Útbreiðsla
Eyðimerkurrefir eru sjaldséðir. Þeir eru oft veddir af mönnum, þrátt fyrir að þeir valdi mönnum alls engum skaða.
Tamning
Eyðimerkurrefurinn er eina afbrigði refa sem hægt er að halda sem gæludýr. Þótt ekki megi líta á þá sem fyllilega tamdar skepnur er þó hægt að halda eyðimerkurrefi á sama hátt og menn halda hunda. Þó þarf að gæta að því að þeir sleppi ekki. Þeir eru snjallir að grafa hvers kyns holur svo að girðingar verða að ná djúpt niður í jörðina. Það er gríðarlega erfitt að ná aftur eyðimerkurrefum sem hafa eitt sinn sloppið.
Eyðimerkurrefir, sem eru haldnir sem gæludýr, eru venjulega mjög vingjarnlegir í garð ókunnugra og annarra gæludýra. Þeir eru aftur a móti afar iðnir og þurfa að fá útrás fyrir orkuna. Önnur gæludýr geta orðið uppgefin á yfirgengilegri þörf þeirra fyrir að leika sér. Eru þeir eins og margar villtar tegundir rándýra ekki heppilegir sem gæludýr vegna hreyfiþarfar og plássþarfar og lyktar.
Keiluklukka
Keiluklukka (fræðiheiti: Panaeolus acuminatus) er mjög algengur lítill brúnn eða fjólublár hattsveppur með svart gróprent sem vex á mykjuhaugum.
Geðshræring
Geðshræring er upphrært ástand sem fólk kemst í við taugaboðum sem stafa af innra eða ytra áreiti. Geðshræringar geta verið ýmist jákvæðar (gleði, hamingja) eða neikvæðar (reiði, sorg) eða hvorugt (undrun). Geðshræringar tengjast tiltekinni hegðun (til dæmis hlátur eða grátur), innri reynslu og tilhneigingu, líkamlegri örvun, námi og virkni taugakerfisins. Geðshræringar þjóna því hlutverki að túlka reynslu og hafa því mikið að segja fyrir nám og eru líka mikilvægur þáttur í samskiptum.
Tilfinningar eru huglæg upplifun geðshræringa.
Ægishjálmur
thumb|right|Gömul galdraskræða með ÆgishjálmiÆgishjálmur er gamall íslenskur galdrastafur sem er til í fjölmörgum gerðum og útgáfum. Ægishjálmurinn er öflugur varnarstafur, bæði gegn öllu illu og einnig örugg vörn gegn reiði og yfirgangi höfðingja. Honum fylgir svohljóðandi formáli: Ægishjálmurinn hefur verið merki Strandasýslu frá Alþingishátíðinni á Þingvöllum 1930, sem haldin var í tilefni af 1000 ára afmæli Alþingis. Fyrir þá hátíð teiknaði Strandamaðurinn Tryggvi Magnússon drög að öllum sýslumerkjunum.
Stafurinn er oft notaður í húðflúr, eins og fleiri galdrastafir.
Guðni Jónsson
Guðni Jónsson (22. júlí 1901 – 4. mars 1974) var íslenskur sagnfræðingur, doktor í sagnfræði og prófessor við Háskóla Íslands.
Guðni fæddist á Gamla-Hrauni á Eyrarbakka, sonur fátækra hjóna sem áttu 17 börn alls. Hann ólst upp í Leirubakka á Landi til tólf ára aldurs, fór þá að vinna og reri seinna tvær vertíðir en tókst svo að brjótast til mennta, gekk í kvöldskóla í Reykjavík, lauk gagnfræðaprófi frá Flensborg 1921 og stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1924. Hann gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árið 1923. Hann stundaði síðan háskólanám, fyrst í guðfræði en hóf síðan nám við norrænudeild Háskólans og kenndi með námi. Hann varð magister í íslenskum fræðum 1930 og fjallaði meistaraprófsritgerð hans um Landnámu, samanburð Landnámuhandrita innbyrðis og við aðrar heimildir.
Guðni kenndi við Gagnfræðaskóla Reykvíkinga 1928-1945 en varð þá skólastjóri sama skóla. Hann var mikilvirkur fræðimaður, einkum á sviði ættfræði og sagnfræði, og skrifaði fjölda rita, þar á meðal doktorsritgerð sína, Bólstaðir og búendur í Stokkseyrarhreppi, sem út kom 1952 og hann varði svo ári síðar. Einnig samdi hann ritin Bergsætt, Sögu Hraunshverfis á Eyrarbakka, Stokkseyringa sögu og fleiri rit. Hann annaðist einnig útgáfur fjölda fornrita, meðal annars Íslendingasagna I-XII, sem út komu 1946-1947, Fornaldarsagna Norðurlanda og margra annarra rita. Einnig annaðist hann útgáfu á ritum Brynjúlfs Jónssonar frá Minna-Núpi og fleiri alþýðufræðimanna og gaf út Íslenska sagnaþætti og þjóðsögur I-XII.
Mel Brooks
thumb|right|Mel Brooks árið 2010 Melvin James „Mel“ Brooks (Melvin James Kaminsky, f. 28. júní 1926) er bandarískur leikstjóri, handritshöfundur, lagahöfundur og gamanleikari einkum þekktur fyrir fjölda gamanmynda sem hann hefur samið og leikstýrt. Hann hóf feril sinn sem handritshöfundur fyrir skemmtiþáttinn Your Show of Shows á 6. áratug 20. aldar og síðan sem gamanleikari ásamt Carl Reiner í sjónvarpssketsum sem hétu 2000 Year Old Man árið 1961. Á 8. og 9. áratugnum varð hann einn af vinsælustu leikstjórum Bandaríkjanna með gamanmyndum á borð við Leikhúsbraskararnir (The Producers - 1968), Tólf stólar (Twelve Chairs - 1970), Blazing Saddles (1974), Frankenstein hinn ungi (The Young Frankenstein - 1974), Þögul mynd (Silent Movie - 1976), Lofthræðsla (High Anxiety - 1977), Saga heimsins, 1. hluti (History of the World, Part I - 1981), Spaceballs (1987) og Hrói höttur og karlmenn í sokkabuxum (Robin Hood: Men in Tights - 1993). Hann var giftur leikkonunni Anne Bancroft sem lést árið 2005.
Mel Brooks hefur einu sinni fengið Óskarsverðlaun, fyrir handrit að kvikmyndinni Leikhúsbraskararnir.
Guðni Jónsson
Guðni varð prófessor í sagnfræði 1957 og gegndi þeirri stöðu til 1967 en þá fékk hann heilablóðfall. Hann dó 4. mars 1974.
Ojradar
Ojradar (mongólska: Ойрадын ojradin) er þjóðflokkur frá Vestur-Mongólíu.
ISBN
ISBN (skammstöfun fyrir enska heitið „International Standard Book Number“) er alþjóðlegur staðall til að einkenna bækur og er ætlað allri almennri bókaútgáfu. ISBN kerfið var upphaflega skapað í Bretlandi af bókabúðakeðjunni W H Smith árið 1966 og var þá kallað „Standard Book Numbering“ eða SBN. Það var tekið upp sem alþjóðastaðallinn ISO 2108 árið 1970. Svipað einkenniskerfi, ISSN („International Standard Serial Number“), er notað fyrir tímarit.
Yfirlit
Allar útgáfur og afbrigði (nema endurprentanir) af prentaðri bók fá sérstakt ISBN númer. Það getur verið 10 eða 13 tölustafa langt og skiptist í fjóra eða fimm hluta:
Hinir mismunandi hlutar geta haft mismunandi lengd. þeir eru oftast aðskildir með bandstriki.
Landsnúmerið er 0 eða 1 fyrir enskumælandi lönd, 2 fyrir frönskumælandi, 3 fyrir þýskumælandi og svo framveigis. Til dæmis er landsnúmer Íslands er 9979. Sjá allan listan.
Útgefandi fær númer frá skrifstofu ISBN í sínu landi og velur sjálfur einingarnúmerið.
Þvottalaugarnar
thumbnail|Þvottalaugarnar í byrjun 20. aldar|left thumb|Þvottalaugarnar árið 1925 thumb|þvottalaugarnar um 1911 Þvottalaugarnar voru heitar laugar sem notaðar voru til þvotta af húsmæðrum og vinnukonum í Reykjavík frá því að þéttbýli myndast og allt fram á 20. öld. Þær voru staðsettar í Laugamýri sem var í landi hins forna býlis Laugarness. Afrennsli úr laugunum var í Laugalæk sem rann til sjávar á Kirkjusandi. thumb|Minjar um Þvottalaugarnar
Þvottalaugarnar eru nú þurrar, en mjög dró úr notkun þeirra árið 1930 er Laugaveitan var virkjuð og markaði upphaf hitaveitu í Reykjavík.
Á útivistarsvæðinu í Laugardal er hægt að skoða ummerki frá tíma Þvottalauganna. Þar eru fræðsluskilti um sögu lauganna og minnisvarði um framlag Thorvaldsenskvenna sem afhjúpaður var 19. nóvember 2005. Útilistaverkið Þvottakona (1958) eftir Ásmund Sveinsson myndhöggvara stendur í Laugardalnum til minningar um vinnu þvottakvenna.
Heita vatnið í Þvottalaugunum voru vissulega hlunnindi þó nýtingunni fylgdi margvíslegt erfiði. „''Það var ekki fyrr en árið 1833 sem þar var reist hús svo hægt væri að þvo innandyra. Fyrir þeim framkvæmdum stóð Regner C. Ulstrup bæjar- og landfógeti og efndi til samskota í því skyni. Honum hafði blöskrað að sjá konur standa úti við þvotta að vetrinum, myrkranna á milli – ýmist í brennandi heitri gufu eða frostköldum næðingi. En árið 1857 fauk þetta skjól í illiviðri.''“
Liðu nú hartnær 30 ár þar til frekari úrbætur urðu í málefnum þvottakvenna. Thorvaldsensfélagið gekkst fyrir því að reist var myndarlegt þvottahús árið 1887 sem það afhenti bæjarfélaginu til eignar 1889. Sama ár var tilbúinn vagnfær vegur frá Reykjavík inn í Laugardal, Laugavegurinn, sem var stórkostleg samgöngubót fyrir þvottakonurnar sem áður höfðu þurft að ganga vegleysu með þvottinn á bakinu.
Notkun þvottalauganna minnkaði eftir 1909 þegar neysluvatn var leitt í hús í Reykjavík. Vegna fyrri heimstyrjaldarinnar varð svo mikill eldsneytisskortur að bæjarbúar fóru almennt að þvo í Þvottalaugunum á nýjan leik.
Fleygmál
Hugtakið er lítt þekkt á Íslandi en það er hins vegar mikið notað í bandarískum stjórnmálum. Sem dæmi um fleygmál má nefna skotvopnaeign, hjónaband samkynhneigðra, fóstureyðingar, innflytjendur og stofnfrumurannsóknir.
Hamingja
thumb|300px|Gleði, [[tacuinum sanitatis casanatensis (frá XIV öld).]] Hamingja, sæla eða lukka er tilfinning fyrir gleði, ánægju og velferð. Hamingja er flókin tilfinning sem erfitt er að festa hendur á. Hugtakið er samt mikilvægt í heimspeki, sálfræði og í trúarbrögðum auk þess sem markaðsrannsóknir ganga oft út á að reyna að meta hvað það er sem gerir fólk hamingjusamt.
Minesweeper
thumb|right|Minesweeper-útgáfan [[KMines gerð fyrir skjáborðsumhverfið KDE.]] Minesweeper er einstaklingstölvuleikur sem forritarinn Robert Donner samdi árið 1989. Leikurinn gengur út á að finna og merkja öll tundurduflin (eða jarðsprengjurnar) án þess að þau springi. Enska heiti leiksins, Minesweeper þýðir tundurduflaslæðari.
Leikurinn hefur verið útfærður fyrir mörg stýrikerfi, en þekktasta útgáfan er sú sem fylgir Microsoft Windows.
Leikurinn
Í upphafi leiksins þarf spilandinn að opna nokkra reiti til að hafa grunn fyrir framtíðaraðgerðum. Líkurnar á því að opna jarðsprengju í fyrsta leik eru fjarlægar en stundum er forritið skrifað þannig að ekki sé hægt að lenda á sprengju í fyrstu aðgerðinni. Þegar reitur er opnaður er annað hvort hægt að lenda á sprengju, tómum reit eða tölu. Leikurinn reynir því á að spilarinn geti fundið út með rökleiðslu hvar jarðsprengjurnar eru staðsettar og þarf oft að íhuga hvaða tölur eru á nærliggjandi reitum. Með þjálfun er hægt að klára leikinn á styttri tíma.
Sprengjur
Opni spilarinn reit sem inniheldur jarðsprengju, þá endar leikurinn með tapi. Þá reiti sem innihalda jarðsprengjur á að merkja með flaggi og endar leikurinn þegar búið er að merkja alla jarðsprengjurnar með flaggi án þess að hafa flaggað ranga reiti.