cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vestur-Afríka
right|Vestur-Afríka Vestur-Afríka er hluti Afríku sem markast af Suður-Atlantshafi, eða öllu heldur Gíneuflóa, í suðri og vestri og Sahara í norðri, og telur venjulega eftirfarandi lönd:
Að auki eru Kamerún, Grænhöfðaeyjar, Tsjad, Kongó, Miðbaugs-Gínea, Gabon, Máritanía, Saó Tóme og Prinsípe og Vestur-Sahara oft talin hlutar Vestur-Afríku.
Á þessu svæði hafa komið upp söguleg afrísk stórveldi, eins og Malíveldið, Songhæ og Ganaveldið.
Kennitöluflakk
Kennitöluflakk (eða kennitöluhopp) kallast það þegar fyrirtæki sem sér fram á gjaldþrot flytur eignir sínar yfir á nýja kennitölu en skilur skuldir fyrirtækisins eftir á gömlu kennitölunni. Þannig getur eigandi fyrirtækisins haldið áfram að reka það án þess að borga skuldir þess, því kröfuhafarnir geta aðeins gengið að þeim eignum sem skráðar eru á gömlu kennitöluna.
Í könnun sem nemendur í viðskiptafræði við Háskólann í Reykjavík gerðu á stjórnendum 600 íslenskra fyrirtækja kom fram að rúmlega 73% íslenskra fyrirtækja höfðu tapað fjármunum á kennitöluflakki og þriðjungur þeirra hafði tapað fjármunum á kennitöluflakki oftar en 6 sinnum. Mikill meirihluti af þeim stjórnendum sem tóku þátt sögðu að þörf væri á lagasetningu til að stemma stigu við kennitöluflakki.
Herferð Samtaka iðnaðarins
Samtök iðnaðarins hafa verið harðorð í gagnrýni sinni á kennitöluflakk í íslensku atvinnulífi og árið 2004 fóru samtökin í herferð gegn kennitöluflakki. Samtökin hafa meðal annars bent á ábyrgð lánastofnana og opinberra aðila varðandi kennitöluflakk. Í leiðara Íslensks iðnaðar í desember 2004 stendur:
Þar stendur einnig:
Sunset Strippers
Sunset Strippers er bresk rafhljómsveit. Hún er frægust fyrir lagið „Falling Stars“ sem kom út árið 2005. Það er „endurhljóðblöndun“ á laginu „Waiting For A Star To Fall“ eftir Boy Meets Girl sem kom út árið 1988.
Sunset Strippers endurhljóðblönduðu einnig „Cry Little Sister“, sem upphaflega var samið af Gerard McMahon, fyrir myndina The Lost Boys.
Eurovision-kórakeppnin 2023
Eurovision Kórinn 2023 er þriðja Eurovision-kórakeppnin sem er skipulögð af Evrópska útvarpssambandinu (EBU) og Interculture Foundation. Viðburðurinn verður haldinn í Lettlandi eftir að 2021 viðburðinum var aflýst vegna takmarkana vegna kórónuveirunnar. Lettland mun halda viðburðinn í annað sinn.
Þátttökulönd
Fram í mars 2023 hafa 4 lönd tilkynnt að þau muni taka þátt í keppninni. Litháen staðfesti opinberlega að það muni taka þátt í viðburðinum sem nágrannalandið stendur fyrir í fyrsta sinn, á meðan Sviss neitaði að taka þátt í keppninni.
Byggðasaga
Byggðasaga eða byggðarsaga er sagnfræðirit (eða fræðastarfsemi), sem fjallar um sögu byggðaþróunar á ákveðnu svæði, svo sem í sveitarfélagi eða sýslu.
Flestar sýslur hér á landi hafa látið semja einhvers konar byggðasögurit, en misjafnt er hvaða tökum menn hafa tekið efnið. Eitt metnaðarfyllsta ritið er Byggðasaga Skagafjarðar, sem enn er í vinnslu. Þar er saga hverrar jarðar rakin eins langt aftur og heimildir greina. Í sumum öðrum ritum er tekin önnur stefna, þar sem fyrst og fremst er fjallað um nútímann; ein síða er um hverja jörð, með myndum af húsum og ábúendum. Stundum eru slík rit gefin út á um það bil 20 ára fresti, þannig að hægt er að fylgjast með breytingum sem verða (sjá til dæmis Suður-Þingeyjarsýslu). Oftast eru yfirlitskaflar í slíkum ritum, svo sem um sögu búnaðarsamtaka.
Fjöldi rita hefur komið út um íslenska byggðasögu, bæði um einstök svæði og um einstaka þætti byggðasögunnar, svo sem um eyðibýli, seljabúskap og fleira.
Ólafur Lárusson prófessor var frumkvöðull í byggðasögurannsóknum á Íslandi, sjá til dæmis ritgerðasafn hans: Byggð og saga (Reykjavík, 1944).
Sigur Rós
Sigur Rós er íslensk síðrokks hljómsveit, hún er á heimsvísu ein frægasta hljómsveit sem Ísland hefur alið af sér og hefur selt yfir milljón plötur í allt.
Saga
Sveitin var stofnuð í ágúst 1994 af þeim Jóni Þóri Birgissyni (Jónsa), Georg Hólm og Ágústi Ævari Gunnarssyni. Nýfædd systir Jónsa hlaut nafnið Sigurrós Elín Birgisdóttir og þaðan er nafn hljómsveitarinnar komið. Undir merkjum Smekkleysu tóku þeir upp og gáfu út fyrstu plötu sína: Von árið 1997. 1998 kom út platan Von brigði sem innihélt endurhljóðblandanir ýmissa tónlistarmanna á lögunum af Von.
Kjartan Sveinsson gekk til liðs við sveitina fyrir upptökur næstu plötu Sigur Rósar sem var Ágætis byrjun, hún kom út á Íslandi árið 1999 og vakti strax gríðarmikla athygli bæði heima og erlendis. Í könnun sem gerð var meðal almennings á Íslandi í tengslum við bók Dr. Gunna Eru ekki allir í stuði? var hún valin besta íslenska platan frá upphafi. Hróður sveitarinnar barst einnig til útlanda, Ágætis byrjun var gefin út í Bretlandi árið 2000 í gegnum Fat Cat Records og síðar einnig í Norður-Ameríku í gegnum MCA Records. Í apríl og maí 2001 fór sveitin fyrst í tónleikaferðalag um Norður-Ameríku og varð uppselt á flesta tónleikana um leið enda hafði mikil umfjöllun verið um sveitina í amerískum fjölmiðlum. Hljómsveitin kom einnig fram með Radiohead um þetta leyti og átti tvö lög sem notuð voru í Hollywoodmyndinni Vanilla Sky. Hljómsveitin vakti sérstaka athygli eftir Ágætis byrjun fyrir allsérstæða notkun Jónsa á sellóboga á rafmagnsgítar og þau hljóð sem þannig myndast.
Ágúst trommari hætti með hljómsveitinni eftir upptökurnar á Ágætis byrjun, í staðinn kom Orri Páll Dýrason. Árið 2002 kom næsta plata sveitarinnar út sem oftast er vísað til sem  en hún er í raun nafnlaus. Á henni eru átta lög sem einnig eru nafnlaus opinberlega en þau eru þekkt undir þeim vinnuheitum sem hljómsveitin notar fyrir þau. var fyrsta platan sem sungin var alveg á "vonlensku", tilbúnu tungumáli sem að hljómar svipað og íslenska en þýðir ekki neitt. Platan var einnig sú fyrsta sem Sigur Rós tók upp í eigin stúdíói sem þeir höfðu komið sér upp í gamalli sundlaug við Álafoss í Mosfellsbæ.
Árið 2013 kom hljómsveitin fram í þáttaröðinni um Simpsonfjölskylduna.
Árin 2018 og 2020 var sveitin dregin fyrir dóm vegna meintra skattsvika. Meðlimir voru ósáttir og íhuguðu að flytja af landi brott. Hljómsveitin var sýknuð.
Kjartan Sveinsson hljómborðsleikari sneri aftur í sveitina árið 2022 eftir 9 ára fjarveru. Hljómsveitin fór í sitt fyrsta tónleikaferðalag í 5 ár og tók upp nýja plötu, Átta, sem kemur út sumarið 2023 en þá voru 10 ár frá síðustu breiðskífu.
Malí
thumbnail|300px|hægri|Kort af Malí Malí er landlukt ríki í Vestur-Afríku og næststærsta land Vestur-Afríku. Malí á landamæri að Níger til austurs, Búrkína Fasó og Fílabeinsströndinni til suðurs, Gíneu til suðausturs, og Senegal og Máritaníu til vesturs. Í norður teygir landið sig inn í Sahara-eyðimörkina þar sem það mætir suðurlandamærum Alsír. Flestir íbúanna búa í suðurhluta landsins, við Senegal- og Nígerfljót. Í norðurhlutanum er hin goðsagnakennda borg Timbúktú.
Saga
Frakkar sóttu inn á þetta svæði upp úr 1880 og lögðu svæðið undir Franska Súdan eftir nokkra andspyrnu árið 1898. Þeir stjórnuðu því (mest óbeint með því að nýta þær valdastofnanir sem fyrir voru) sem hluta af Frönsku Vestur-Afríku.
Við samþykkt nýrrar stjórnarskrár í Frakklandi árið 1958 fékk svæðisþingið völd til að mynda ríkisstjórn með framkvæmdavald í þeim málum sem höfðu heyrt undir þingið árið 1956. Full heimastjórn fékkst svo þann 25. nóvember 1958. 4. apríl 1959 myndaði Franska Súdan Malísambandið ásamt Senegal og fékk fullt sjálfstæði 20. júní 1960. Senegal klauf sig 20. ágúst sama ár út úr sambandinu og 22. september lýsti landið sem áður hét Franska Súdan yfir stofnun Lýðveldisins Malí og sagði sig úr Franska samveldinu.
Stærsti stjórnmálaflokkur Frönsku Súdan var Union Soudanaise du Rassemblement Democratique Africain. Þegar landið fékk sjálfstæði lagaði forsetinn Modibo Keita stjórn landsins að flokksræði, hóf að þjóðnýta lykiliðngreinar í sósíalískum anda og tók upp náin stjórnmálatengsl við Austurblokkina. Efnahagsleg hnignun sem fylgdi í kjölfarið fékk stjórnina til að taka aftur upp CFA-franka og draga úr miðstýringu árið 1967.
Þann 19. nóvember 1968 gerðu herforingjar byltingu og við stjórn landsins tók herforingjaráð undir stjórn Moussa Traoré. Herforingjastjórnin reyndi að koma á efnahagslegum umbótum en tókst illa upp vegna innanlandsátaka og þurrka. Ný stjórnarskrá gekk í gildi 1974 sem kvað á um flokksræði og borgaralega ríkisstjórn en herforingjarnir sátu þó áfram við völd. Þegar forsetakosningar voru haldnar árið 1979 fékk Moussa Traoré 99% atkvæða. Árið 1980 braut ríkisstjórnin á bak aftur stúdentamótmæli og þrjár tilraunir til valdaráns.
Árið 1985 kom til stuttrar styrjaldar við Búrkína Fasó út af Agacher-ræmunni. Á 9. áratugnum hóf ríkisstjórnin röð efnahagslegra umbóta í samstarfi við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn en þær aðgerðir ollu óánægju meðal almennings sem þurfti að þola neikvæðar afleiðingar þeirra. Ríkisstjórn Traorés reyndi að bregðast við með því að auka stjórnmálalegt frjálsræði án þess að hverfa frá flokksræði en óánægjan hélt áfram að vaxa og 1990 mynduðust stjórnarandstöðuhreyfingar. Fjölgun Túarega í norðurhlutanum jók enn á spennuna. Ótti við að stuðningur við aðskilnaðarhreyfingu Túarega í norðrinu ykist leiddi til þess að stjórnin barði niður öll merki um andspyrnu í norðrinu. Formlegur friðarsamningur var undirritaður 1991 en átök héldu samt áfram.
Kröfur um aukið lýðræði leiddu til frekari óeirða og eftir fjögurra daga mótmæli, þann 26. mars 1991, handtók hópur herforingja undir stjórn Amadou Toumani Touré Traoré forseta og ógilti stjórnarskrána. Mynduð var borgaraleg nefnd sem skipaði borgaralega ríkisstjórn. Samin voru drög að nýrri stjórnarskrá sem gerðu ráð fyrir fjölflokkakerfi. Í janúar og febrúar 1992 voru haldnar kosningar til þings, forseta og sveitarstjórna. Alpha Oumar Konaré var kjörinn forseti. Í þingkosningum 1997 hlaut flokkur hans 80% þingsæta. Í forsetakosningunum 2002 gat Konaré ekki boðið fram þar sem hann hafði setið tvö kjörtímabil og eftir klofning innan flokks hans vann Touré forsetakosningarnar sem óháður frambjóðandi.
Malíski herinn steypti Touré af stóli árið 2012 vegna óánægju með viðbrögð stjórnar hans við átökunum í Norður-Malí. Bráðabirgðastjórn tók við þar til kosið var um nýjan forseta árið 2013. Ibrahim Boubacar Keïta var þá kjörinn forseti Malí. Keïta vann endurkjör árið 2018 en árið 2020 þvingaði herinn hann til afsagnar vegna óánægju með efnahag landsins og áframhaldandi átök í norðurhluta landsins. Landið er nú undir herstjórn og herforinginn Assimi Goïta gegnir forsetaembættinu til bráðabirgða.
Landafræði
Malí er 24. stærsta land heims. Það er því ámóta stórt og Suður-Afríka og tólf sinnum stærra en Ísland. Það er landlukt og loftslag er heittemprað og þurrt.
Landslag í Malí er að mestu flatt. Norðurhlutinn, sem tilheyrir Saharaeyðimörkinni, er hæðóttur og hulinn sandi. Í suðurhlutanum eru gresjur umhverfis Nígerfljótið. Sandsteinsklettarnir Adrar des Ifoghas eru í norðausturhlutanum. Mestur hluti landsins er í Saharaeyðimörkinni og þaðan blása þurrir og rykmettaðir vindar á þurrkatímanum.
Malí býr yfir þó nokkrum náttúruauðlindum og þar fer fram vinnsla á gulli, úrani, fosfötum, kaólíníti, salti og kalki.
Skipting í stjórnsýsluumdæmi
Malí skiptist í átta héruð (régions) og eitt umdæmi (district), 49 sýslur (cercle) og 288 löggæsluumdæmi (arrondissements).
Héruðin og umdæmið eru:
Stjórnmál
thumbnail|hægri|Amadou Toumani Toure, forseti Malí, heldur ræðu í Washington árið 2003. Malí er lýðveldi með fjölflokkakerfi og forsetaræði þar sem forseti Malí er bæði þjóðhöfðingi og leiðtogi ríkisstjórnarinnar. Núverandi stjórnarskrá landsins er frá 1992 og kveður á um að forsetinn, sem kjörinn er til fimm ára í senn, geti eingöngu setið í tvö kjörtímabil samfleytt.
Á þinginu (Assemblée Nationale) sitja 160 fulltrúar sem kjörnir eru til fimm ára í senn, 147 kjörnir í einmenningskjördæmum og 13 fulltrúar kjörnir af malískum ríkisborgurum erlendis. Átta flokkar eiga fulltrúa á þingi. Þeir stærstu eru Alliance pour la Démocratie en Mali-Parti Pan-Africain pour la Liberté, la Solidarité et la Justice með 53 fulltrúa og Rassemblement pour le Mali með 46 fulltrúa. Tveir þeir síðastnefndu eru aðilar að Alþjóðasambandi jafnaðarmanna.
Efnahagslíf
thumbnail|hægri|Klettasalt frá Timbúktú var eitt sinn undirstaða Malíveldisins. Malí er eitt af fátækustu ríkjum heims. Landið er að nær tveimur þriðju (65%) eyðimörk eða eyðimerkurjaðar og nokkur langvarandi þurrkatímabil hafa gengið þar yfir á 20. öld. Landbúnaður er að mestu bundinn við svæðið umhverfis Nígerfljót. Um 10% þjóðarinnar eru hirðingjar en 80% lifa af landbúnaði og fiskveiðum. Iðnaður byggist að mestu á vinnslu landbúnaðarafurða. Helstu útflutningsvörur landsins eru baðmull og búfjárafurðir en námavinnsla fer ört vaxandi.
Efnahagslíf Malí er afar viðkvæmt fyrir verðsveiflum á baðmullarmörkuðum og landið er mjög háð erlendri fjárhagsaðstoð sem árið 1995 var tæpar 600 milljónir bandaríkjadala. Erlendar skuldir landins árið 1998 voru 3,1 milljarður bandaríkjadala.
Árið 1982 hóf landið röð efnahagsumbóta sem skiluðu miklum árangri í byrjun en síðan hægði á þeim og landið þurfti á mikilli fjárhagsaðstoð að halda 1987 til að koma í veg fyrir hrun. Í kjölfar samninga við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn og Alþjóðabankann 1988 hefur ríkisstjórn Malí einfaldað rekstrarumhverfi fyrirtækja og aflétt verðstjórnun í nokkrum skrefum. Um leið var hafist handa við einkavæðingu ríkisfyrirtækja.
Menning
thumbnail|hægri|Efnissalar í Timbúktú. Um helmingur íbúa Malí eru Mandéfólk. Túaregar í norðurhlutanum eru um einn tíundi hluti íbúafjöldans. Um 90% íbúanna eru súnnímúslimar. Frönskulæsi er ekki mjög útbreitt og bundið við þéttbýlið. Margir íbúa eru þó læsir á N'Ko sem er stafróf útbreiddasta Afríkumálsins, bambara, eða arabísku.
Margir íbúa Malí hafa numið í kóranskóla á borð við Sankoreháskóla í Timbúktú, sem er einn af elstu háskólum heims.
Tónlistarmaðurinn Salif Keïta og söngkonan Déné Issébéré eru frá Malí.
Sænska þingið
thumb|right|Sænska þingið árið 2009. Sænska þingið (sænska: riksdagen) er löggjafarþing Svíþjóðar. Frá 1971 hefur þingið komið saman í einni deild með 349 þingmönnum. Þingmenn eru þjóðkjörnir samkvæmt hlutfallskosningu til fjögurra ára í senn. Sænska þinghúsið stendur á Helgeandsholmen í miðborg Stokkhólms. Forveri sænska þingsins var sænska stéttaþingið sem kom fyrst saman árið 1435 í Arboga og var leyst upp árið 1866 þegar núverandi þing var stofnað.
Uniform Type Identifier
Uniform Type Identifier eða UTI er strengur skilgreindur af Apple Inc til að einkenna með einkvæmum hætti tegund hvers kyns gagna, hvort sem það eru skrár, möppur, skráavöndlar, klemmuspjaldsgögn eða annað. UTI var bætt við í Mac OS X 10.4. Tilgangurinn var að búa til aðferð til að einkenna gögn sem væri áreiðanlegri en eldri aðferðir; MIME-tegund, skráarending, Type code eða Creator code.
Nafnrýmið  inniheldur allar grunngagnagerðir kerfisins.
Sasa minensis
Sasa minensis er lágvaxin bambustegund (80 til 120 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Sadao Suzuki.
Víkingur Heiðar Ólafsson
Víkingur Heiðar Ólafsson (fæddur 14. febrúar 1984) er íslenskur píanóleikari.
Víkingur hefur leikið á tónleikum víða í Evrópu, Asíu, Bandaríkjunum og Kanada og komið fram sem einleikari með hljómsveitum á borð við Philharmonia Orchestra í Lundúnum, Hljómsveit Danska ríkisútvarpsins , Fílharmóníusveitina í Turku í Finnlandi og BBC-sinfóníuhljómsveitina í Ulster. Víkingur hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir píanóleik sinn og tónlistarstarf, meðal annars Íslensku bjartsýnisverðlaunin 2009 og Íslensku tónlistarverðlaunin átta sinnum. Árið 2014 gekk Víkingur til liðs við alþjóðlegu umboðsskrifstofuna Harrison Parrott, árið 2016 skrifaði hann undir útgáfusamning hjá þýsku hljómplötuútgáfunni Deutsche Grammophon , og gaf skömmu síðar út sína fyrstu hljómplötu undir merkjum hennar.
Opnunartónleikar Hörpu
Víkingur lék píanókonsert Edvards Griegs með Sinfóníuhljómsveit Íslands undir stjórn Vladímírs Ashkenazy á opnunartónleikum tónlistarhússins Hörpu í Reykjavík 2011. Víkingur hefur síðan komið fram með Ashkenazy á tónleikum í Kaupmannahöfn og Birmingham.
Flutningur á nýrri tónlist
Víkingur hefur frumflutt fjóra íslenska píanókonserta, eftir Daníel Bjarnason, Hauk Tómasson, Snorra Sigfús Birgisson og Þórð Magnússon. Meðal erlendra tónskálda sem Víkingur hefur starfað með er bandaríska tónskáldið Philip Glass, en Víkingur hefur leikið píanóetýður hans með honum á tónleikum í Reykjavík, Gautaborg og Lundúnum. Víkingur hefur einnig starfað með enska tónskáldinu Mark Simpson.
Útgáfa
Síðla árs 2016 var tilkynnt um að Víkingur hefði undirritað útgáfusamning við þýsku tónlistarútgáfuna Deutsche Grammophon. Fyrsti hljómdiskur hans hjá útgáfunni kom út í janúar 2017, en diskurinn var helgaður píanóverkum bandaríska tónskáldsins Philips Glass og gefinn út í tilefni af áttræðisafmæli hans. Diskurinn hlaut einróma lof gagnrýnenda  og var m.a. valinn með bestu klassísku hljómdiskum ársins 2017 á vef NPR, Gramophone og New York Times.
Árið 2010 stofnaði Víkingur útgáfufyrirtækið Dirrindí, og hefur hann gefið út þrjá hljómdiska undir merkjum þess. Árið 2010 kom út diskurinn Debut með verkum Beethovens og Brahms, og árið 2011 diskurinn Chopin – Bach, með prelúdíum Chopins og partítum Bachs. Árið 2012 kom út diskurinn Winterreise, þar sem Kristinn Sigmundsson syngur Vetrarferðina eftir Schubert við meðleik Víkings. Diskurinn hlaut Íslensku tónlistarverðlaunin sem tónlistarupptaka ársins 2012 á sviði sígildrar- og samtímatónlistar.
Tónlistarhátíðir
Víkingur er stofnandi og listrænn stjórnandi tónlistarhátíðarinnar Reykjavík Midsummer Music, sem haldin hefur verið árlega í Hörpu síðan 2012. Hátíðin hlaut tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum 2012, sem tónlistarviðburður ársins í sígildri- og samtímatónlist, og Rogastans, nýsköpunarverðlaun Íslensku tónlistarverðlaunanna. Víkingur er einnig listrænn stjórnandi sænsku tónlistarhátíðarinnar Vinterfest, en Víkingur tók við því starfi af klarinettuleikaranum Martin Fröst 2015.
Sjónvarp og útvarp
Víkingur vann að tónlistarþáttunum Útúrdúr, ásamt Höllu Oddnýju Magnúsdóttur og Viðari Víkingssyni, sem sýndir voru á RÚV 2013-14 og 2014-15, og tilnefndir voru til Edduverðlauna 2015. Þáttunum var afar vel tekið af gagnrýnendum. Víkingur hefur einnig gert útvarpsþætti fyrir Rás 1.
Samstarf með myndlistarmönnum
Árið 2014 var Víkingur hluti af gjörningi svissneska lisamannsins Romans Signers á Transart-hátíðinni í Bolzano í ítölsku ölpunum. Víkingur lék þar tónverkið Vers la Flamme eftir Alexander Scriabin á fljótandi sviði úti á Vernago-vatni, en flutningurinn truflaður af þyrlu sem sveimaði yfir honum. Auk Signers hefur Víkingur starfað með videólistamönnunum Yann Malka og Lillevan.
Nám
Víkingur lauk bachelors- og meistaranámi frá Juilliard-skólanum í New York, þaðan sem hann útskrifaðist 2008. Aðalkennarar hans við skólann voru Jerome Lowenthal og Robert McDonald. Einnig sótti Víkingur píanótíma til Ann Schein. Víkingur lauk einleikaraprófi frá Tónlistarskólanum í Reykjavík 2001 undir handleiðslu Peters Maté, en áður lærði Víkingur hjá Erlu Stefánsdóttur.
Bótólfur (biskup)
Eftir Örlygsstaðabardaga 1238 ákvað Hákon gamli Noregskonungur að reyna að efla áhrif sín á Íslandi. Vildi þá svo til að Íslendingar höfðu kosið sem biskupsefni menn sem strangt til tekið voru ekki embættisgengir skv. kirkjulögum. Beitti konungur sér fyrir því að erkibiskup skipaði sem biskupa norræna eða norska menn, án þess að leitað væri atkvæða Íslendinga um það, eins og lög gerðu ráð fyrir. Bótólfur var þá skipaður biskup á Hólum, og átti hann að styðja fyrirætlanir konungs.
Bótólfur var áður kanoki eða kanúki í Ágústínusarklaustrinu á Helgisetri í Niðarósi. Hann var vígður biskup 1238 og kom til landsins árið eftir, 1239. Ekki þótti Íslendingum mikið til hans koma. Var hann sagður "góður maður og einfaldur og eigi mikill klerkur". Sögðu Norðlendingar að ekki mætti "sjá á höfði hans né hendi að hann væri biskup". Hafði Bótólfur litla stjórn á undirmönnum sínum og kristnihaldi í Hólabiskupsdæmi. Fékk hann brátt nóg af dvölinni hér, og eftir fjögurra ára veru á Íslandi hvarf hann til Noregs (1243) og andaðist í Noregi árið 1247.
Fischersund
Fischersund er stutt og þröng gata niður úr Grjótaþorpinu og kemur niður að Aðalstræti í miðbæ Reykjavík. Fischersund hét áður Götuhúsastígur og lá frá Aðalstræti vestur að Götuhúsum. Nafni stígsins var breytt í Fischersund til heiðurs Waldemar Fischer kaupmanni sem stofnaði styrktarsjóð handa fátækjum ekkjum, föðurlausum börnum og efnalitlum ungum mönnum í Reykjavík og Keflavík árið 1888. Þetta er eina gatan í Reykjavík sem er kennd við danskan kaupmann.
Nýja vinstrihreyfingin
Nýja vinstrihreyfingin (enska: The New Left) var stjórnmálahreyfing á breiðum grunni, sem spratt upp á Vesturlöndum á sjöunda áratug 20. aldar, og var aðallega virk á sjöunda og áttunda áratugnum. Þessi grein fjallar um starfsemi nýju vinstrihreyfingarinnar í Bandaríkjunum.
Nýja vinstrihreyfingin barðist fyrir breyttu samfélagi með áherslu á mannréttindi og borgaraleg réttindi: s.s. réttindi svartra; réttindi kvenna; feminisma; kynjahlutverk; réttindi hinsegin fólks; aðgengi að löglegu þungunarrofi og breytingar á afstöðu stjórnvalda til fíkniefnanotkunar.
Meðal þeirra hópa sem sameinuðust undir regnhlíf Nýju vinstrihreyfingarinnar voru Black Power baráttumenn; friðarsinnar sem börðust gegn vopnakapphlaupi og stríðsrekstri Bandaríkjamanna; feministar og frelsishreyfingar hinsegin fólks. Þungamiðja Nýju vinstrihreyfingarinnar var innan bandarísku háskólanna og meirihluti þátttakenda var ungt hvítt háskólafólk. Hreyfingin barðist gegn stöðnuðum fjölskyldu- og samfélagshugmyndum neyslusamfélags eftirstríðsáranna og lagði áherslu á frelsi og réttindi einstaklingsins, hvort sem um var að ræða jafnrétti hvítra og svartra; karla og kvenna; frjálst kynlíf; notkun fíkniefna eða frelsi til þess að þurfa ekki að sinna herþjónustu. Nýja vinstrihreyfingin og gagnmenningin (e. counterculture) sem henni fylgdi afhjúpaði hina hyldjúpu gjá sem ennþá klýfur bandarísku þjóðina í tvennt og kallast yfirleitt menningarstríðin (e. culture wars).
1789
thumb|right|Uppreisnin á [[HMS Bounty|Bounty. Bligh skipstjóri skilinn eftir.]] thumb|right|[[George Washington settur í embætti sem fyrsti forseti Bandaríkjanna.]] thumb|right|Múgurinn ræðst á [[Bastillan|Bastilluna.]] Árið 1789 (MDCCLXXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Mezzoforte
Mezzoforte er bræðingshljómsveit sem var stofnuð árið 1977. Stofnendur Mezzoforte voru Eyþór Gunnarsson (píanó/hljómborð), Friðrik Karlsson (gítar), Jóhann Ásmundsson (bassa) og Gunnlaugur Briem (trommur).
Smáskífan Garden Party náði árið 1983 miklum vinsældum í Evrópu og komst ofarlega á ýmsa vinsældarlista. Alþjóðlegar vinsældir hljómsveitarinnar voru miklar upp úr því.
Steinsstaðir
Mikill jarðhiti er í landi Steinsstaða og næstu jarðar, Reykja. Þar var frá fornu fari þvottalaug, Steinsstaðalaug, sem mestöll sveitin nýtti sér. Sveinn Pálsson, læknir og náttúrufræðingur, sem fæddur var á Steinsstöðum 1762, lýsir lauginni svona árið 1792: „Spottakorn fyrir sunnan Reyki er hin fagra Steinsstaðalaug, sem er ekki heitari en svo að þægilegt er að þvo í henni. Þess vegna hefur verið gert þar þvotta- og þófarastæði fyrir hérumbil alla sveitina (þófara­bálkur).“ Páll Sveinsson silfursmiður á Steinsstöðum, faðir Sveins, smíðaði vatnsmyllu við laugarlækinn.
Árið 1822 hóf Jón Þorláksson Kærnested sundkennslu sem mun hafa farið fram í Steinsstaðalaug þótt oft sé sagt að hún hafi verið á Reykjum. Er talið vel líklegt að Fjölnismenn, eða einhverjir þeirra, hafi þá verið meðal nemenda hans, því Jónas Hallgrímsson og Brynjólfur Pétursson voru við nám í Goðdölum og Konráð Gíslason átti heima skammt frá. Eftir það var sund kennt þar öðru hverju og frá 1890 á hverju vori. Síðar var hlaðin upp laug á Steinsstöðum og var þar fyrsti opinberi sundstaður Skagafjarðarsýslu. Árið 1925 var svo hafist handa við að steypa upp sundlaug og var það fyrsta steinsteypta laug sýslunnar. Núverandi sundlaug var tekin í notkun 1980.
Á Steinsstöðum reis skóli fyrir sveitina 1949 og var þar heimavist til 1976. Kennslu var hætt í Steinsstaðaskóla vorið 2003 og farið að flytja alla nemendur í Varmahlíðarskóla. Nú er skólahúsið nýtt til ferðaþjónustu. Félagsheimilið Árgarður var vígt 1974.
Í landi jarðarinnar hafa risið mörg nýbýli, iðnaðarbýli og íbúðarhús, þar á meðal þjónustu- og ferðamannamiðstöðin Bakkaflöt. Þar er einnig nokkur sumarbústaðabyggð.
Oxalis laxa
Oxalis laxa er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Perú til NV-Argentínu.
Peñarol
Saga
Járnbrautafélag Úrúgvæ (The Central Uruguay Railway company) var stofnað árið 1878 og var stýrt af Bretum, sem jafnframt voru stærstur hluti starfsmanna fyrirtækisins. Árið 1891 var stofnað íþróttalið innan fyrirtækisins sem var almennt þekkt undir skammstöfuninni CURCC. Fyrstu keppnisgreinar félagsins voru rúbbí og krikket, en á öðru starfsári voru knattspyrnæfingar teknar á keppnisskránna.
Fyrstu meistararnir
CURCC var árið 1900 eitt fjögurra stofnliða Úrúgvæsku deildarinnar og hampaði liðið meistaratitlinum þegar í fyrstu tilraun. Leikurinn var endurtekinn árin 1901, 1905 og 1907. Árið 1906 tók nýr stjórnandi við rekstri járnbrautarfyrirtækisins og neitaði hann að styrkja knattspyrnuliðið fjárhagslega. Vegna þessa og annarra deilumála var klippt á tengslin milli fyrirtækisins og knattspyrnuliðsins á árinu 1913.
Árið 1911 hlaut CURCC sinn fimmta og síðasta meistaratitil undir því nafni. Árið eftir reyndu stjórnendur félagsins að opna það fyrir iðkendum sem ekki störfuðu hjá járnbrautarfélaginu og lögðu til að tekið yrði upp heitið CURCC Peñarol. Hugmyndinni var hafnað og að lokum ákvað fyrirtækið að slíta á tengslin í lok árs 1913. Frá og með þeim tímamótum hófu flestir iðkendur félagsins að keppa undir nafni og merkjum Peñarol og daginn eftir fór fram fyrsti grannaslagurinn milli Nacional og Peñarol.
Peñarol hefur um áratuga skeið rakið sögu sína til 1891 en ekki 1913 og litið á meistaratitla CURCC sem sína. FIFA og Knattspyrnusamband Úrúgvæ hafa deilt þeirri túlkun. Ýmsir, þar á meðal ófáir stuðningsmenn Nacional, hafa þó bent á að járnbrautarfélagið hafi áfram haldið úti liði undir nafninu CURCC allt fram í ársbyrjun 1915 þegar það var leyst upp og verðlaunagripir félagsins færðir breska sjúkrahúsinu í Mentevídeó en ekki Peñarol.
C.A. Peñarol
Peñarol tók sæti CURCC í úrúgvæsku deildarkeppninni árið 1914. Tveimur árum síðar var nýr heimavöllur, Las Acacias, tekinn í notkun. Fyrsti meistaratitillinn lét þó bíða eftir sér til ársins 1918. Árið 1922 var Peñarol vikið úr úrúgvæsku deildinni fyrir að hafa leikið vináttuleik gegn argentínsku félagsliði sem átti aðild að klofnings-knattspyrnusambandi í Argentínu. Þetta leiddi til klofnings úrúgvæsku deildarkeppninnar til ársins 1926 og má leiða líkum að því að Peñarol hafi fyrir vikið orðið af einhverjum meistaratitlum vegna þessa.
Árið 1927, eftir að búið var að sameina úrúgvæska knattspyrnuheiminn á ný, hélt Peñarol í keppnisferð til Evrópu og lék þar 19 kappleiki gegn liðum frá sex Evrópulöndum. Frammistaða úrúgvæska landsliðsins á ÓL 1924 olli því að mikill áhugi var á komu liðsins. Leikirnir 19 fóru fram á 80 daga tímabili og lauk með sjö sigrum, fjórum jafnteflum og átta ósigrum.
Atvinnumennska var formlega viðurkennd í úrúgvæsku knattspyrnunni fyrir leiktíðina 1932. Afleiðing þess varð sú að Peñarol og Nacional öðluðust yfirburðastöðu í landinu, sem varað hefur nær óslitið til þessa dags. Frá 1935 til 1938 varð félagið fjórfaldur meistari. Á fimmta áratugnum hampaði liðið meistaratitlinum þrisvar og á þeim sjötta fjórum sinnum.
Meistarar Suður-Ameríku
Þriðji Copa Libertadores-titillinn vannst árið 1966 eftir sigur á River Plate frá Argentínu. Sigurinn þýddi að Peñarol mætti Real Madrid í tveggja leikja einvígi um heimsmeistaratitilinn og vann 2:0 bæði heima og að heiman. Árið 1970 komst liðið enn á ný í úrslit Copa Libertadores en tapaði fyrir Estudiantes de La Plata. Á leiðinni í úrslitaleikinn vann Peñarol stórsigur á Valencia frá Venesúela, 11:2, sem enn er met í keppninni.
James W. Marshall
James Wilson Marshall (8. október 1810 – 10. ágúst 1885) var Bandarískur smiður og starfsmaður í sögunarverksmiðju. Hann fann gull í Kaliforníu 1848 sem leiddi til gullæðisins.
Peñarol
Meistarar Suður-Ameríku
Árin 1982 og 1987 vann Peñarol Copa Libertadores í fjórða og fimmta sinn. Fyrst eftir sigur á Cobreloa frá Síle en í kjölfarið varð félagið heimsmeistari eftir sigur á Aston Villa. Í seinna skiptið voru mótherjarnir América de Cali frá Kólumbíu og vannst leikurinn með marki á lokasekúndunum.
Frá 1993-97 varð Peñarol á ný fimmfaldur meistari í heimalandinu. Í Suður-Ameríkukeppninni hefur liðinu hins vegar ekki tekist að endurtaka fyrri afrek enda fjárhagslegir burðir liðanna frá Úrúgvæ miklu minni en keppinautanna frá stærri löndum.
Innlendir
(*) Fyrstu fimm titlarnir eru umdeildir, enda unnir undir merkjum Central Uruguay Railway Cricket Club.
840
Árið 840 (DCCCXL í rómverskum tölum)
Kínalykill
Kínalykill (fræðiheiti Primula sikkimensis) er blóm af ættkvísl lykla sem var lýst af William Jackson Hooker.
Útbreiðsla og búsvæði
Kínalykill vex í Himalajafjöllum; í Arunachal Pradesh, Sikkim og vestur Bengal, í 3000-4400 m. h. y. sjávarmáli. Þar vex hann í rökum jarðvegi og við árbakka.
Ræktun
Hefur reynst vel hérlendis.
Geirmundur heljarskinn Hjörsson
Geirmundur heljarskinn var íslenskur landnámsmaður sem nam land við innanverðan Breiðafjörð og bjó á Skarðsströnd en þótti landnám sitt þar of lítið svo að hann nam einnig land á Hornströndum og hafði þar fjögur bú.
Geirmundur er í Landnámabók sagður ættgöfgastur allra landnámsmanna, sonur Hjörs Hörðakonungs. Hjör hafði herjað á Bjarmaland og tekið að herfangi Ljúfvinu dóttur Bjarmakonungs. Á meðan konungur var í herför ól hún honum tvo syni sem fengu nöfnin Geirmundur og Hámundur. Þegar þeir fæddust voru þeir dökkir yfirlitum og húðin öll hrukkótt, og voru þeir því kallaðir heljarskinn.
Geirmundur átti ríki á Rogalandi en herjaði í vesturvíking. Þegar hann kom heim eftir langa fjarveru hafði Haraldur hárfagri unnið sigur á mótstöðumönnum sínum í Hafursfjarðarorrustu og lagt undir sig allt Rogaland. Sá þá Geirmundur, sem þá var orðinn roskinn, þann kost vænstan að fara á brott og leitaði til Íslands. Með honum fóru þeir Úlfur skjálgi Högnason frændi hans og Steinólfur lági Hrólfsson. Þeir voru hver á sínu skipi en höfðu samflot, sigldu inn á Breiðafjörð og lögðu skipum sínum við Elliðaey í Breiðafirði. Þar fréttu þeir að land væri numið fyrir sunnan fjörð en nóg land væri inni í firðinum og á norðurströndinni. Geirmundur hélt þá inn að Skarðsströnd og nam land þar, Steinólfur nam Saurbæ allan, en Úlfur Reykjanes.
Geirmundur var fyrsta veturinn í Búðardal og byggði svo bæ á Geirmundarstöðum undir Skarði, en hann eða afkomendur hans fluttu sig síðan að Skarði á Skarðsströnd, skammt frá Geirmundarstöðum. Hann rak stórbú og hafði að sögn Landnámu áttatíu frjálsborna menn með sér. Honum þótti þröngt um sig svo að hann fór vestur á Hornstrandir og nam þar land frá Rit að vestan til Horns og þaðan austur til Straumness. Þar átti hann fjögur bú. Eitt þeirra var í Barðsvík. Því stýrði Atli þræll hans og hafði undir sér fjórtán þræla. Vébjörn Végeirsson Sygnakappi braut skip sitt þar í grennd og björguðust skipbrotsmenn nauðulega. Atli tók við þeim til veturvistar og vildi enga greiðslu taka fyrir því Geirmund vantaði ekki mat. Þegar þeir Geirmundur hittust næst spurði Geirmundur Atla hvers vegna hann væri svo djarfur en Atli sagði að það yrði uppi meðan Ísland væri byggt hve mikils háttar sá maður væri þegar einn þræll þyrði að gera slíkt án hans leyfis. Geirmundi þótti mikið til um svarið og gaf Atla frelsi og einnig búið sem hann hafði varðveitt.
Húskeppur
Húskeppur (fræðiheiti: Otiorhynchus sulcatus) er ranabjölltegund ættuð frá Evrópu, en algeng í Norður-Ameríku einnig. Hann er plága í görðum.
Lýsing
Kvenbjöllur hafa þann eiginleika að geta fengið afkvæmi án frjóvgunar en engin karldýr hafa fundist. Lirfurnar verða 1 sm á lengd, með lítið eitt sveigðan fótalausan búk, rjómagulur, með fölbrúnum haus. Þær eru neðanjarðar þar sem þær naga rætur og innri börk neðst á stofni. Þær valda mestum skaða á jurtkenndum plöntum, sérstaklega í pottum, þar sem rótarvöxtur er takmarkaður. Hérlendis eru þær nær eingöngu innanhúss.
Lífrænar varnir
Lirfunum er hægt að halda niðri með því að nota sníkjuþráðorma, til dæmis Steinernema kraussei og Heterorhabditis bacteriophora, sem fást sumsstaðar keyptir hjá sérhæfðum verslunum. Þeim er einfanldlega blandað í vatn og vökvað í moldina.
Bjöllunum er hægt að ná með klístri á stofnum plantnanna, þar sem þær fara aftur niður á jörð á hverjum morgni.
Það er einnig hægt að tína fullorðin dýr af plöntunum á nóttunni þar sem þær eru að narta á blaðjöðrunum. Notið bara veikt ljós þar sem bjöllurnar láta sig detta við bjart ljós.
Einnig er notaður sveppurinn Beauveria bassiana, til að smita fullorðnar bjöllur.
Skagfirðingabók
Skagfirðingabók er tímarit um héraðssögu sem gefið er út af Sögufélagi Skagfirðinga. Skagfirðingabók kom fyrst út 1966 og hafa nú (2011) komið út 33 bindi á 45 árum.
Stofnendur Skagfirðingabókar voru: Kristmundur Bjarnason á Sjávarborg, Hannes Pétursson skáld og Sigurjón Björnsson prófessor. Upphaflegt nafn var Skagfirðingabók, Ársrit Sögufélags Skagfirðinga, en frá og með 7. bindi, 1975, varð titillinn: Skagfirðingabók, Rit Sögufélags Skagfirðinga.
Skagfirðingabók hefur eingöngu birt sögulegt eða sagnfræðilegt efni en ekki ljóð, fréttaannál úr héraði eða æviágrip látinna einstaklinga, eins og sum héraðsrit hafa gert. Í tímaritinu hefur birst gríðarmikið efni um skagfirska sögu. Skagfirðingabók kom út með sama sniði til ársins 2005 og höfðu þá komið út 30 bindi, með nafnaskrám í þriðja hverju bindi. Með 31. bindi, árið 2008, var brot bókarinnar stækkað lítillega, myndefni aukið og bókin bundin í harðspjöld.
Á heimasíðu Sögufélags Skagfirðinga er yfirlit um greinar sem birst hafa í Skagfirðingabók.
Höskuldsstaðir (Laxárdal)
Höskuldsstaðir eru bær í Laxárdal í Dalasýslu. Bærinn stendur utarlega í dalnum, sunnan Laxár í Dölum. Þar bjuggu fyrst Dala-Kollur, landnámsmaður sem út kom með Auði djúpúðgu, og kona hans, Þorgerður Þorsteinsdóttir, en hún var sonardóttir Auðar. Sonur Dalakolls og Þorgerðar var Höskuldur og varð bærinn við hann kenndur og ber hans nafn æ síðan. Höskuldur keypti Melkorku á markaði erlendis og átti með henni soninn Ólaf. Melkorka þóttist vera mállaus en svo fór að Höskuldur kom að þar sem hún sat með Ólaf son sinn niður við Laxá fyrir neðan Höskuldsstaði og heyrði þau tala saman. Þá fékk hann fyrst að vita að hún væri írsk konungsdóttir.
Náhönd
Náhönd (fræðiheiti: Alcyonium digitatum) er tegund af mjúku kóraldýri af ættbálki leðurkóralla. Náhönd er algeng við Ísland.
Búsvæði
Náhönd er algeng á grunnsævi við Ísland, sérstaklega á klapparbotnum og hraunum þar sem straumur er mikill. Slík svæði eru til dæmis víða um Faxaflóa. Hún lifir yfirleitt á grunnum svæðum ofan 50 metra dýpis. Náhönd er einnig algeng við Surtsey þar sem hún var fyrst skráð fundin árið 1969, aðeins tveimur árum eftir að Surtseyjargosi lauk.
Fæða
Náhönd er síari sem lifir á smásæjum við sjávarbotninn, til dæmis á krabbaflóm.
Ángel Romano
Alfredo Ángel Romano (f. 2. ágúst 1893 - d. 22. ágúst 1972) var knattspyrnumaður frá Úrúgvæ, sem lék oftast nær sem kantmaður. Hann var í sigurliði Úrúgvæ á Ólympíuleikunum 1924 í París og enn í dag fimmti markahæsti leikmaður í sögu landsliðsins.
Ævi og ferill
thumb|right|Ángel Romano í leik með [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|úrúgvæska landsliðinu.]] Ángel Romano fæddist í Montevideo árið 1893 og hóf keppnisferil sinn rétt um sautján ára gamall hjá Nacional. Þaðan lá leiðin til Central Uruguay Railway Cricket Club sem var stórveldi í árdaga knattspyrnunnar í Úrúgvæ. Frá 1913-15 var hann í herbúðum Boca Juniors í Argentínu en að því loknu gekk hann aftur til liðs við Nacional og lék undir þeirra merkjum allt til loka ferilsins árið 1930, á þeim tíma varð hann átta sinnum úrúgvæskur meistari, en fyrir átti hann einn titil með C.U.R.C.C.
Landsliðsferill Romano hófst þegar árið 1911 og stóð til 1927. Á þeim tíma lék hann 70 landsleiki og skoraði í þeim 28 mörk. Meðal afreka hans á því tímabili var að vinna Copa America sex sinnum. Hann var jafnframt í liðinu sem varð Ólympíumeistari árið 1924, en frammistaða Úrúgvæ þar varð til þess að koma Suður-Ameríku á kortið í heimsfótboltanum.
Ángel Romano var einn fyrsti suður-ameríski knattspyrnumaðurinn til að fá viðurnefnið „El Loco“ (sá kolóði), með vísun í hversu óútreiknanlegur og sókndjarfur hann var, en ótalmargir fótboltamenn frá þeim slóðum hafa síðar fengið þá nafnbót.
Svartösp
Svartösp (fræðiheiti: Populus nigra) er tré af asparætt sem á uppruna sinn að rekja til Evrópu og suðvestur Asíu. Svartöspin getur orðið allt að 30-40 metra há.
Vegir liggja til allra átta
„Vegir liggja til allra átta“ (upphaflega „79 af stöðinni“) er íslenskt dægurlag eftir Sigfús Halldórsson við texta eftir Indriða G. Þorsteinsson. Lagið var samið fyrir kvikmyndina 79 af stöðinni eftir samnefndri skáldsögu Indriða sem kom út 1955 og hafði notið mikilla vinsælda. Guðlaugur Rósinkranz Þjóðleikhússtjóri tók fljótlega að skrifa kvikmyndahandrit eftir sögunni og íslenska fyrirtækið Edda Film stóð að gerð myndarinnar sem var leikstýrt af danska leikstjóranum Erik Balling. Guðlaugur fékk Sigfús og Indriða til að semja lagið og textann fyrir myndina. Samkvæmt Indriða hafði Guðlaugur fengið þá hugmynd að myndin yrði að hafa eftirminnilegt lag, líkt og myndirnar Casablanca og Brúin yfir Kwai. Jón Sigurðsson tónlistarmaður útsetti lagið og í einu atriði kvikmyndarinnar sést Elly Vilhjálms syngja það á balli á Hótel Borg. Í laginu er langt gítarmillispil sem Ólafur Gaukur Þórhallsson lék og sumir segja vera fyrsta gítarsóló íslenskrar tónlistarsögu.
Lagið varð umsvifalaust gríðarlega vinsælt. Það kom út á smáskífu ásamt laginu „Lítill fugl“ 1963, ári eftir að kvikmyndin var frumsýnd, undir heitinu „79 af stöðinni“, en í síðari útgáfum var nafninu breytt í „Vegir liggja til allra átta“. Þetta var önnur plata Ellyjar.
Loftur Guðmundsson (f. 1906)
Loftur Guðmundsson (6. júní 1906 – 29. ágúst 1978) er best þekktur fyrir störf sín sem þýðandi og söngtextahöfundur. Hann þýddi meðal annars bækur Hergé um Tinna (Tintin) og gerði texta við mörg sönglög Oddgeirs Kristjánssonar. Loftur stundaði einnig önnur ritstörf og samdi meðal annars leikritið Brimhljóð, kvikmyndasöguna Síðasti bærinn í dalnum eftir samnefndri kvikmynd og nokkrar barnabækur. Eins var Loftur leikhúsgagnrýnandi dagblaðsins Vísis um tíma.
Loftur skipaði fjórða sæti á framboðslista Óháðra bindindismanna í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík árið 1962, en náði ekki kjöri.
Nærverufall
Nærverufall (adessivus) er málfræðilegt fall sem finna má í ýmsum tungumálum svo sem finnsku.
Nærverufall í Finnsku
Ending nærverufallsins í finnsku er -lla / llä.
Nærverufallið í finnsku er skilgreint sem eitt af ytri staðarföllunum og í stað þess í íslensku er (að mestu) einfaldlega notað í / á.
ég er í fríi - væri þannig á finnsku -olen (er- persónufornafni sleppt) lomalla (í fríi)
á veginum í finnsku væri eitt orð tiella, á götunni - kadulla, til hægri -oikealla
Tónlistarkennsla
Tónlistarkennsla er sú menntun nefnd sem snýr að tónlistarfræðslu. Kennslan felst í því að mennta einstaklinga eða hópa í hjóðfæraleik, söng og/eða tónfræði (s.s. að lesa nótur). Tónlistarkennsla er mörgum (verðandi) tónlistarmönnum lykilatriði til að ná að fullmóta hæfileika sína og skilja grundvallareglur tónlistar.
Everestfjall
Everest (þekkt sem Sagarmāthā í Nepal og Chomolungma í Tíbet) er hæsta fjall jarðar, alls 8.848,86 metrar yfir sjávarmáli samkvæmt opinberum mælingum kínverska ríkisins frá október 2005. Tindur þess er í Tíbet en fjallshryggurinn neðan hans aðskilur Nepal og Tíbet, þ.e.a.s. að landamæri þeirra liggja um hrygginn.
Árið 1865, var Everest valið sitt formlega nafn á ensku af hinu Konunglega Félagi um Landafræði (the Royal Geographical Society), eftir uppástungu Andrew Waugh, sem gegndi nokkurs konar stöðu við kortlagningar innan breska stjórnarinnar á Indlandi, og valdi hann nafn forvera síns í því starfi, Sir George Everest, og var það góðtekið þrátt fyrir andmæli hans.
Meira en 4000 manns hafa klifið fjallið en yfir 200 manns hafa látist við það Árið 2017 hrundi hið svokallaða Hillary þrep sem var 12 metra klettaveggur nálægt tindinum.
Mikið af rusli hefur safnast upp á leiðum fjallsins en árið 2018 var til dæmis gert átak í losun þess og fyrirhugað er að fljúga burt með 100 tonn af ruslinu. Súrefniskútar, dósir og klifurbúnaður er áberandi.
Barnafoss
thumb|right|300px|Barnafoss í Hvítá, Borgarfirði. Á myndinni sést steinbogi yfir ána, niðri í gilinu.thumb|Barnafoss um 1900. Barnafoss er foss í Hvítá, í þrengingum (gljúfri) við jaðar Hallmundarhrauns rétt fyrir ofan Hraunfossa.
Everestfjall
Fyrstu menn á fjallið
thumb|Hillary og Norgay.
Fyrstu menn á tindinn voru Ný-Sjálendingurinn Edmund Hillary og nepalskur leiðsögumaður hans, Tenzing Norgay, og náðu þeir tindinum 29. maí 1953 um 11:30 að morgni. Þetta var níundi breski leiðangurinn.
Spurningar eru þó uppi um hvort Bretarnir George Mallory og Andrew Irvine hafi komist á tindinn 24 árum áður, en þeir týndust báðir á fjallinu. Lík George fannst árið 1999 í 8530 metra hæð. Tvær vísbendingar gefa sérstaklega til kynna að þeir félagar hafi komist á tindinn:
Barnafoss
Staðhættir
Þar er steinbogi yfir ána, en engum er ráðlagt að reyna að fara yfir hann. Sagnir eru um annan steinboga á ánni á þessum stað sem nú er horfinn. Bogarnir neðan fossins hurfu á sjötta og sjöunda áratugnum, en boginn á gömlu fossbrúninni er alltaf þurr nema í flóðum. sjálf fossbrúnin er komin tugum metrum ofar en áður og er nú iðuflaumur þar sem áður var aðalafossinn. Erfið aðkoma er að steinboganum sem hefur alltaf heillað ofurhuga og stökk þar yfir aðkomumaður um miðja síðustu öld og síðast varð þar banaslys árið 1984.
Everestfjall
Íslendingar á Everest
Fyrstu Íslendingarnir til að klífa Everest voru þeir Björn Ólafsson, Einar Stefánsson og Hallgrímur Magnússon sem komust á tind fjallsins að morgni 21. maí 1997.
Barnafoss
Staðhættir
Rétt neðan við Barnafoss er göngubrú yfir ána, upphaflega byggð 1891, en endurbyggð um 1954 og viðhaldið síðan. Er þetta fyrsta brúin sem byggð var yfir Hvítá í Borgarfirði og var notuð af bændum í Hálsasveit og Reykholtsdal til þess að reka fé til sumarbeitar á Arnarvatnsheiði og sleppa þannig við erfið og hættuleg vöð yfir Geitá, Kaldá, Hvítá og Norðlingafljót.
Þjóðsagan um Barnafoss
Sagan segir að steinbogi af náttúrunnar hendi hafi áður fyrr þjónað sem brú yfir Hvítá. En á jólum, endur fyrir löngu, hélt heimilisfólk í Hraunsási til kirkju á Gilsbakka í Hvítársíðu, sem er bær hinum megin við fossinn. Tveir ungir strákar voru skildir eftir á Hraunsási. Þeim leiddist og veittu heimilisfólkinu eftirför. Er þeir komu á steinbogann litu þeir niður, misstu jafnvægið og féllu í ána. Eftir það lét húsfrúin að Hraunsási höggva bogann niður.
Kenning og sáttmálar
thumbnail|Joseph Smith thumbnail|Mormónsbók, sænskt eintak
Kenning og sáttmálar er rit í 138 köflum með opinberunum sem Joseph Smith, stofnandi Kirkju Jesú Krists hinna síðari daga heilögu, sagðist hafa orðið fyrir.
Uppbygging
Nokkrir fyrstu kaflarnir fjalla um mál varðandi þýðingu og útgáfu Mormónsbókar. Sumir síðari kaflarnir endurspegla verk spámannsins Josephs Smith við innblásna þýðingu á Biblíunni, en margir kaflar fengust meðan á því stóð.
Í opinberununum eru kenningarnar settar fram um: Eins um stjórnaruppbyggingu kirkjunnar varðandi:
Hugbúnaðarhönnun
Hugbúnaðarhönnun er hönnun hugbúnaðar með því að taka niðurstöður þarfagreiningar og vinna úr þeim áætlun fyrir hugbúnaðarþróun. Hugbúnaðarhönnun getur falist jafnt í því að útfæra einstaka forritshluta, gagnagrindur og reiknirit eins og að gera heildarlíkan af hugbúnaðinum sem ætlunin er að þróa.
Vesturbyggð
Vesturbyggð er sveitarfélag á sunnanverðum Vestfjörðum. Það varð til 11. júní 1994 við sameiningu fjögurra sveitarfélaga: Barðastrandarhrepps, Rauðasandshrepps, Bíldudalshrepps og Patrekshrepps. Sameiningartillagan var felld í kosningum á Tálknafirði og eru nú tvö sveitarfélög á sunnanverðum Vestfjörðum, Tálknafjarðarhreppur og Vesturbyggð. Sveitarfélagið nær yfir alla suðurfirði Vestfjarða frá Arnarfirði að Kjálkafirði, að Tálknafirði undanskildum.
Til Vesturbyggðar teljast byggðakjarnarnir Birkimelur á Barðaströnd, Bíldudalur og Patreksfjörður og sveitirnar Barðaströnd, Breiðavík, Hænuvík, Ketildalir, Látrar, Rauðisandur og Suðurfirðir. Fyrrum voru sex hreppar á suðursvæði Vestfjarða: Barðastrandahreppur, Ketildalahreppur, Patrekshreppur, Rauðasandshreppur, Suðurfjarðahreppur og Tálknafjarðarhreppur.
Sigfús Halldórsson
Sigfús Halldórsson (7. september 1920 – 21. desember 1996) var íslenskt tónskáld og dægurlaga höfundur. Meðal frægustu laga hans eru „Dagný“, „Tondeleyó“, „Litla flugan“ og „Vegir liggja til allra átta“, sem hann samdi fyrir kvikmyndina 79 af stöðinni.
Sigfús stundaði nám í málaralist og leiktjaldamálun og lauk prófi í þeirri grein frá þekktum listaskóla í London árið 1945. Sigfús starfaði sem bankamaður í Reykjavík og var einnig teiknikennari um árabil. Hann hélt margar myndlistasýningar bæði á Íslandi og annars staðar.
Setningarliður
Setningarliður skiptast í fimm flokka:
Húsavík (aðgreining)
Húsavík heita eftirfarandi staðir:
778
Árið 778 (DCCLXXVIII í rómverskum tölum)
Innsbruck
Innsbruck er borg í Austurríki og jafnframt höfuðborg sambandslandsins Tírol. Íbúar eru 127 þúsund (1. janúar 2015) og er Innsbruck því fimmta stærsta borg Austurríkis. Borgin er mikill skíðabær og eru vetraríþróttir mjög áberandi þar.
Lega og lýsing
Innsbruck liggur við ána Inn í Ölpunum og liggur í Inndalnum. Fjöll einskorða borgina á tvenna vegu. Að norðan eru það Karwendelfjöllin sem ná inn til Þýskalands. Nokkur góð skíðasvæði eru í kringum Innsbruck. Næstu stærri borgir eru Bolzano á Ítalíu til suðurs (115 km), München í Þýskalandi til norðurs (145 km) og Salzburg til norðausturs (170 km). Svissnesku landamærin eru 160 km til vesturs.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Innsbruck sýnir tvo brúarsporða og göngugólf með fjórtán plönkum. Bakgrunnurinn er rauður. Hér er um gömlu brúna yfir Inn að ræða. Oddar brúarsporðana eiga að tákna öldu- og ísbrjótana. Brúin sjálf er frá miðri 12. öld en brúin sem skjaldarmerki og innsigli kom fyrst fram 1267. Núverandi form er frá 1325 en núverandi litir eru frá 1547. Eftir síðasta ártal hefur merkinu ekki verið breytt.
Orðsifjar
Innsbruck merkir brúin yfir Inn (-bruck = brú, sbr. Brücke á nútímaþýsku).
Upphaf
thumb|Endurnýjuð brú yfir ána Inn Á tímum Rómverja var þjóðvegur lagður frá Verona til Ágsborgar um Brennerskarð. Til að tryggja öryggi vegfarenda, var reist herstöð þar sem í dag er Innsbruck. Um 600 e.Kr. var virki þetta eyðilagt af germönum. Innsbruck myndaðist ekki sem þorp fyrr en 1133 er greifarnir af Andechs í Bæjaralandi stofnuðu þar markað og reistu brú yfir ána Inn. Heitið Innsbruck kom fyrst við skjöl 1187. Bærinn hlaut borgarréttindi fyrir 1205 (nákvæm dagsetning ókunn) og lifðu borgarbúar mikið á tollum, enda var Innsbruck á fjölfarinni leið frá Ítalíu til Bæjaralands. Leiðin í gegnum Brennerskarð var þá meðal bestu reiðvega í Ölpunum á þeim tíma.