cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vín (Austurríki)
Hernám
thumb|Hernámssvæði Vínar 6. apríl stóðu sovéskar hersveitir við borgarmörk Vínar. Nasistar veittu gríðarlegt viðnám og urðu Sovétmenn að berjast nánast um hvert hús. Það tók hér um bil viku að hertaka borgina alla. Tala fallinna er á reiki en reikna má með minnst 20-37 þúsund látnum í bardögunum. Tæp 50 þúsund þýskir hermenn voru teknir til fanga. Strax 29. apríl fengu austurrískir stjórnmálamenn aðgang að þinghúsinu á ný og var lýðveldið samdægurs endurstofnað. Sovétmenn voru í fyrstu einráðir í Vín, en um haustið var borginni skipt upp í fjögur hernámssvæði milli Sovétmanna, Breta, Bandaríkjamanna og Frakka (eins og Berlín). Á hernámsárunum var borgin endurreist. Fimmtungur borgarinnar hafði eyðilagst, það er að segja 87 þúsund íbúðir. Í miðborginni einni voru rúmlega þrjú þúsund sprengjugígar. Brýr höfðu verið sprengdar og vatnsleiðslur voru ónýtar. Mikil efnahagsuppsveifla einkenndi næstu ár. Hins vegar stóð íbúafjöldinn í stað, enda var Vín rétt vestan við járntjaldið og hafði misst mikið bakland. 15. maí 1955 hittust sigurveldin ásamt austurrísku stjórninni í Belvedere-höllinni í Vín og undirrituðu austurríska þjóðarsamninginn. Í honum kvað á um að Austurríki yrði sjálfstætt ríki á ný og að hernámsveldin flyttu brott allt herlið sitt. Þar með endurheimti Austurríki sjálfstæði sitt á ný, sex árum á eftir Vestur- og Austur-Þýskaland. Síðustu erlendu hermennirnir yfirgáfu Vín í október á sama ári.
Eftirstríðsárin
thumb|Kennedy og Krústsjov hittast í Vín 1961 Við sjálfstæði Austurríkis hófst nýr kafli í byggingasögu borgarinnar. Samfara nýjum byggingum risu einnig mikil samgöngumannvirki. Vöxturinn og efnahagur Vínar var svo ör að borgin sótti um Ólympíuleikana fyrir árið 1964. Fyrir rest hlaut Tókíó þó heiðurinn. Erlendar stofnanir fluttu hins vegar til Vínar. Fyrsta stofnunin var Alþjóða kjarnorkumálastofnunin árið 1965. Af öðrum stofnunum má nefna OPEC, ÖSE og ýmsar hliðarstofnanir Sameinuðu þjóðanna. Vín er líka vinsæl ráðstefnuborgí dag. 1961 hittust John F. Kennedy og Nikita Krústsjov í Vín til að ræða um tilslakanir í kalda stríðinu. Eftir fall járntjaldsins opnuðust markaðir og möguleikar í nágrannalöndunum í austri. 2003 stofnaði Vín viðskipta- og efnahagssvæðið Centrope, sem nær frá austurhluta Austurríkis og inn í landamærahéruð Tékklands, Slóvakíu og Ungverjalands. Vín og Bratislava eru þungamiðjur í þessu svæði.
Menntun
thumb|210px|Tækniháskóli Vínar thumb|210px|[[Listaháskólinn í Vín|Listaakademían]] Vín er helsta miðstöð mennta og menningar í Austurríki og þar eru fjölmargar menningarstofnanir, söfn og skólar. Meðal annarra eru Háskólinn í Vín, Tækniháskólinn í Vín, Læknaskólinn í Vín, Hagfræði- og viðskiptaháskóli Vínar og Tónlistar- og sviðslistaháskóli Vínar. Einnig eru þar alþjóðlegar menntastofnanir á borð við Alþjóðlega Amaedus-tónlistarskólann í Vín, Alþjóðlega bandaríska skólann í Vín, Alþjóðlega Dónárskólann, Alþjóðaháskólann í Vín og Lauder-viðskiptaskólann.
Viðburðir
thumb|Manngert skautasvell fyrir framan ráðhúsið í Wiener Eistraum. Wiener Eistraum er heiti á skautasvelli sem sett er upp fyrir framan ráðhúsið í janúar. Borgarbúar bregða þá fyrir sig betri fætinum og fara á skauta svo hundruðum þúsundum skiptir. Svellið er opið í fimm vikur og meðaltal gesta um 450 þúsund. Samfara því er ráðhúsið lýst upp og ýmsir tónlistarviðburðir fara fram.
Viennafair er heiti á einni stærstu sýningu Austurríkis á nútímalistum. Sýningin samanstendur af um 115 smærri sýningum frá ýmsum löndum.
Life Ball er stærsta góðgjörðarhátíð Evrópu til stuðnings eyðnissjúklinga. Hér er um stórt galaball að ræða með þátttöku frægs fólks úr ýmsum geirum. Einnig er tískusýning í boði. Opnunarræðuna flytur þekktur einstaklingur: 2001 – 2005 var það Elton John; 2006 – 2008 Sharon Stone; 2009 Eva Longoria; 2010 meðal annarra Whoopi Goldberg og Bill Clinton; 2011 meðal annarra Bill Clinton og Janet Jackson. Árið 2011 söfnuðust tæpar tvær milljónir evra.
Donauinselfest er heiti á tónlistarhátíð á eyju í Dóná. Henni var hleypt af stokkunum 1984 og stendur yfir í þrjá daga. Allt að þrjár milljónir manna sækja tónleikana heim.
Kvikmyndahátíð við ráðhúsið fer fram í júlí og ágúst. Á hverju kvöldi er sýnd upptaka af óperu eða tónleikum á útisviði og er öllum aðgengileg. Allt að 700 þúsund manns sækja sýningarnar heim.
Viennale er kvikmyndahátíð í Vín. Til hennar var stofnað 1960 og fer fram í október ár hvert, fjórtán daga að lengd. Sýndar eru myndir úr öllum geirum og eru að lokum verðlaunin Wiener Filmpreis veitt fyrir bestu myndina.
Íþróttir
Vinsælasta íþrótt borgarbúa er sund, en þá íþrótt iðka fleiri en í nokkurri annarri íþrótt. Böðin í borginni eru bæði innanhús og utanhús.
Aðrar íþróttir sem mikið eru stundaðar í Vín eru íshokkí, ruðningur, blak og handbolti. Ruðningsliðið Raiffeisen Vikings Vienna hefur fjórum sinnum unnið Evrópukeppnina í þeirri íþrótt.
Vinabæir
Vín viðheldur vinabæjartengslum við eftirfarandi borgir:
Frægustu börn borgarinnar
Auk þess eru 13 keisarar þýska ríkisins fæddir í Vín.
Byggingar og kennileiti
thumb|Parísarhjólið er nánast helgigripur í augum Vínarbúa
Eskiættkvísl
Eskiætt (fræðiheiti: Fraxinus) er ættkvísl blómstrandi trjáa af smjörviðarætt (Oleaceae). Hún er með um 45–65 tegundir af meðalstórum til stórum trjám, yfirleitt lauffellandi, þó örfáar tegundir í heittempruðum svæðum eru sígrænar. Ættkvíslin er útbreidd um mestalla Evrópu, Asíu og Norður Ameríku.
Helstu tegundir
Tegundunum er raðað í deildir eftir phylogenetic analysis.
Vébjörn
Vébjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Dag Hammarskjöld
Dag Hjalmar Agne Carl Hammarskjöld (29. júlí 1905 – 18. september 1961) var sænskur erindreki, hagfræðingur og rithöfundur sem gegndi stöðu annars aðalritara Sameinuðu þjóðanna frá apríl 1953 til dauða síns í flugslysi í september 1961. Hammarskjöld var 47 ára þegar hann var útnefndur og því sá yngsti sem hafði gegnt stöðu aðalritara. Auk þess er hann einn af aðeins fjórum sem hafa hlotið Nóbelsverðlaun eftir dauða sinn og eini aðalritari Sameinuðu þjóðanna sem hefur látist í embætti. Hann lést þegar Douglas DC-6-flugvél hans brotlenti á leið í friðarumræður í Kongódeilunni. Hammarskjöld er jafnan nefndur sem annar tveggja bestu aðalritara Sameinuðu þjóðanna ásamt Kofi Annan og útnefning hans í embættið hefur þótt eitt mesta happ stofnunarinnar. John F. Kennedy Bandaríkjaforseti kallaði Hammarskjöld „mesta stjórnskörung okkar aldar.“
Ljúflingsblaðka
Ljúflingsblaðka (fræðiheiti: Lewisia maguirei ) er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er einlend í Nevada í Bandaríkjunum. Allir átta fundarstaðir hennar eru innan 8 kílómetra radíus.
Úrvalslið 20. aldarinnar í íslenskum körfuknattleik
Körfuknattleikssamband Íslands tilkynnti lið 20. aldarinnar í karla- og kvennaflokki þann 24. febrúar 2001. Nefnd, skipuð 50 körlum og konum, kaus bestu leikmenn í karlaflokki, ásamt því að kjósa bestu þjálfara og dómara síðustu aldar, en 25 manna nefnd sá um valið á kvennaliði aldarinnar.
Valið var tilkynnt í hálfleik í bikarúrslitaleikjum karla og kvenna sem fram fóru þennan dag.
Lið aldarinnar í karlaflokki
Byrjunarlið karlaliðsins skipuðu Pétur Guðmundsson, sem einnig var valinn leikmaður aldarinnar, Jón Sigurðsson, Valur Ingimundarson, Teitur Örlygsson og Jón Kr. Gíslason. Varamenn voru Þorsteinn Hallgrímsson, Torfi Magnússon, Símon Ólafsson, Kolbeinn Pálsson, Einar Bollason, Guðmundur Bragason og Pálmar Sigurðsson.
Lið aldarinnar í kvennaflokki
Byrjunarlið kvennaliðsins skipuðu Anna María Sveinsdóttir, sem einnig var valin leikmaður aldarinnar, Björg Hafsteinsdóttir, Guðbjörg Norðfjörð, Linda Stefánsdóttir og Linda Jónsdóttir. Varamenn voru Hanna Kjartansdóttir, Alda Leif Jónsdóttir, Erla Þorsteinsdóttir, Kolbrún Leifsdóttir, Hafdís Helgadóttir, Emilía Sigurðardóttir og Erla Reynisdóttir.
Þjálfarar og dómarar aldarinnar
Einnig voru valdir þjálfarar og dómarar aldarinnar. Þjálfari aldarinnar var Einar Bollason og í öðru sæti var Friðrik Ingi Rúnarsson. Dómari aldarinnar var Jón Otti Ólafsson og í öðru sæti var Leifur Sigfinnur Garðarsson.
Lilith
Lilith mesópótamískur næturdjöfull sem hafði mætur á að deyða börn og spilla sæði manna.
Í Hebresku Biblíuni
Lilith er þýdd sem Næturgrýlan:
Í gyðinga goðsögn
Lilith er einnig stundum talin fyrsta kona Adams, sagt er að hún hafi verið hrokafull og ekki vilja vera undir Adam komin og rifist við hann um jafnrétti í kynlífi. Þannig átti hún að hafa flogið til Rauðahafsins og getið um hundrað djöflabörn á dag. Innan kabbalatrúarinnar eru einnig til margar sögur um uppruna Liltiar.
Tim Sweeney (leikjahönnuður)
Sweeney býr í Cary, Norður-Karólínu. Samkvæmt Forbes í apríl 2021 er hann með eigið virði af 7,4 milljarða bandaríkjadala. Hins vegar metur Bloomberg eigið virð hans á um 9,4 milljarða bandaríkjadala.
Egypski prinsinn
Egypski prinsinn (enska: The Prince of Egypt) er bandarísk teiknimynd frá árinu 1998.
Telma
Telma er íslenskt kvenmannsnafn.
Íslam í Króatíu
Króatía er að mestu kristið land, þar sem íslam er minnihlutatrú. Þar á eftir koma 1,5% íbúa landsins samkvæmt bandaríska utanríkisráðuneytinu. Íslam var fyrst kynnt til Króatíu af Ottómanaveldi í króatísku-ottómönsku stríðunum sem stóðu frá 15. til 16. öld. Á þessu tímabili voru sumir hlutar króatíska konungsins hernumdir sem leiddi til þess að sumir Króatar snerust til íslams, sumir eftir að hafa verið teknir stríðsfanga, sumir í gegnum devşirme kerfið. Engu að síður börðust Króatar harðlega gegn Tyrkjum á þessum fáu öldum sem leiddi til þess að vestustu landamæri Tyrkjaveldis í Evrópu festust í sessi á króatískri grund. Árið 1519 var Króatía kallað Antemurale Christianitatis af Leó X páfa.
Íslamska samfélag Króatíu (Mešihat Islamske Zajednice u Hrvatskoj) eru helstu samtök múslima í Króatíu sem eru opinberlega viðurkennd af ríkinu. Forseti íslamska samfélagsins er Aziz Effendi Hasanović. Frá og með 2011 búa 62.977 múslimar í Króatíu. Flestir þeirra lýsa því yfir að þeir séu Bosníakar (31.479) á meðan aðrir lýsa sig sem: Albanir (9.594), Rómamenn (5.039), Tyrkir (343), Makedóníumenn (217), Svartfellingar (159), Ahmadies (16) og aðrir (2.420).
Fyrsta nútíma moskan í Króatíu var byggð í Gunja árið 1969. Í dag eru 4 moskur og 2 íslamskar miðstöðvar í Króatíu (í Zagreb og Rijeka). Sögulega séð, á tímum tyrknesku stjórnarinnar, var mun meiri fjöldi moskur í Króatíu. Á einum tímapunkti voru þeir 250 talsins, en frá og með 2014 stóðu aðeins 3 mannvirki eftir. Stærsta og dæmigerðasta þeirra, Ibrahim Pasha moskan, er staðsett í bænum Đakovo í austurhluta Króatíu en er í dag notuð sem rómversk-kaþólska kirkja allra heilagra. Önnur moska í austurhluta Króatíu, sem í dag er ekki til, var staðsett í Osijek. Það var Kasım Pasha moskan sem var reist eftir 1526 á stað nútíma kirkju heilags Mikaels. Flest Ottoman mannvirki á svæðinu voru kerfisbundið eyðilögð eftir Karlowitz sáttmálann.
Hæsta hlutfall múslima býr í sveitarfélaginu Gunja (34,7 % íbúa), þar á eftir koma Cetingrad (20,62 %), Raša (17,88 %), Vojnić (15,58 %), Vodnjan (14,02 %), Labin (10,68 %), Kršan (7,96 %), Sveta Nedelja (7,47 %), Drenovci (7,27 %) og Čavle (6,72 %). Frá og með 2011 eru alls 56 sveitarfélög í Króatíu þar sem engir múslimar búa, stærsti þeirra er Bednja með 3.992 íbúa.
Végeir
Végeir er íslenskt karlmannsnafn.
1226
thumb|right|[[Loðvík 9. Frakkakonungur.]] Árið 1226 (MCCXXVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Landamæralaust land
Landamæralaust land er eyríki sem deilir ekki eyjunni eða eyjunum sem það er staðsett á með öðru landi, dæmi um land sem er eyríki en ekki landamæralaust er Írska lýðveldið (deilir eyjunni með Bretlandi), stundum er umdeilt er hvort sum lönd eru landamæralaus eða eyríki, eitt slíkt tilfelli er Kúba en Bandaríkin hafa yfirráð yfir Guantanamo-flóa á Kúbu. Ísland er dæmi um landamæralaust land.
Tengt efni
List of island countries
Gilbert
Heimildir
Gilbert
Páll Jónsson í Viðvík
Páll Jónsson (27. ágúst 1812 – 8. desember 1889) var prestur og sálmaskáld. Hann var fæddur í Hvítadal í Saurbæ í Dalasýslu. Eftir guðfræðinám í Kaupmannahöfn var hann aðstoðarprestur á Myrká í Hörgárdal í Eyjafirði frá 1841 – 1846 og prestur þar frá 1846 – 1858. Eftir það var hann prestur á Völlum í Svarfaðardal frá 1856 – 1878 og síðan í Viðvík í Viðvíkursveit í Skagafirði frá 1878 – 1886.
Leynimýri
Leynimýri er svæði í suðaustanverðri Öskjuhlíð í Reykjavík, rétt norðan við Fossvogskirkjugarð og Vesturhlíðarskóla. Þar var forðum samnefnt kot eða erfðafestuland með túnskika.
Á árum síðari heimsstyrjaldarinnar hafði hernámsliðið miklar sprengiefnageymslur í landi Leynimýrar.
Arakna
thumb|Málverk frá 1706 af því þegar Mínerva ber Aröknu með skyttu úr vefstól. Málari René-Antoine Houasse. thumb|Spunakonurnar eða goðsögnin um Aröknu (1644–48) eftir Velázquez Arakna (forngríska: Ἀράχνη; umritað arákhnē) er söguhetja í grískri goðsögn sem aðallega er þekkt af sögu rómverska skáldsins Ovid  (43 fyrir Krist –17 eftir Krist) en það er elsta varðveitta gerð þessarar goðsögu. Í sjöttu bók af söguljóðinu Metamorphoses segir Ovid frá hvernig hin hæfileikaríka Arakna skorar á gyðjuna Minervu í vefnaðarkeppni. Minerva finnur enga galla á þeim dúkum sem Arakna hefur ofið fyrir keppnina og verður þá svo reið að hún ber Aröknu með skyttu sinni. Arakna hengir sig og verður að kónguló. Goðsögnin er bæði upprunasaga til að útskýra færni kóngulóa í vefnaði og líka varnaðarsaga um ofdramb þeirra sem bera sig saman við guðina.
Brýþonsk tungumál
thumb|200px|Tungumál á Bretlandseyjum fyrir komu Engilsaxa, á 5. öld. Rautt: Brýþonsk tungumál Grænt: [[Gelísk tungumál Blátt: Péttnesk tungumál]]
Brýþonsk tungumál (einnig þekkt sem bresk tungumál) eru þau keltnesku tungumál sem töluð eru í Wales, Cornwall og Bretagne. Fyrir komu Engilsaxa voru þau töluð um allt Bretland. Brýþonsk tungumál eiga rætur að rekja til bresku sem töluð var í Bretlandi sunnan við Firth of Forth á járnöld og tíma Rómverja. Norðan við Firth of Forth var töluð péttneska, sem er talin vera skyld bresku. Á 4. og 5. öld flutti fólk til Bretagne frá Bretlandseyjum og tók tungumálið með sér. Á eftirfarandi öldum skiptist breska í nokkrar ólíkar mállýskur sem þróuðust smám saman í velsku, kornbresku, bretónsku og kumbrísku. Nú eru aðeins velska og bretónska talaðar sem móðurmál, en smá endurlífgun kornbresku hefur verið undanfarin ár. Vegna útbreiðslu gelísku og ensku á fyrri öldum er kumbríska nú dáin út. Útflytjendur sem tala brýþonsk tungumál búa í Englandi, Frakklandi og Argentínu.
Sómalíland
Sómalíland (sómalska: Soomaaliland; arabíska: صوماليلاند‎ Ṣūmālīlānd eða أرض الصومال Arḍ aṣ-Ṣūmāl) er fyrrum breskt yfirráðasvæði í norðvesturhluta Sómalíu við horn Afríku. Í maí 1991 samþykktu ættbálkarnir á svæðinu að lýsa yfir sjálfstæðu lýðveldi sem nú inniheldur sex af átján héruðum Sómalíu, eða svæðið milli Djíbútí, Eþíópíu og Adenflóa. Höfuðborgin er Hargeisa.
Stjórn Sómalílands lítur á sig sem arftaka stjórnar Breska Sómalílands sem hlaut sjálfstæði árið 1960 rétt áður en það sameinaðist Ítalska Sómalílandi og myndaði ríkið Sómalíu. Þegar ríkisstjórn Siad Barre hóf baráttu gegn aðskilnaðarsinnum í Hargeisa átti það þátt í að setja Sómölsku borgarastyrjöldina af stað. Eftir hrun miðstjórnarvaldsins árið 1991 lýsti Sómalska þjóðarhreyfingin yfir sjálfstæði Sómalílands. Sómalíland hefur ekki verið viðurkennt af neinni ríkisstjórn eða alþjóðlegri stofnun. Engu að síður hefur þetta ríki haldist stöðugt. Það hefur átt í átökum við Púntland (sem lítur á sig sem fylki í ríkjasambandi Sómalíu fremur en sjálfstætt ríki) um héruðin Sanaag og Sool.
Frá 1991 hefur Sómalíland verið undir stjórn lýðræðislega kjörinna ríkisstjórna sem sækjast eftir viðurkenningu alþjóðasamfélagsins. Nokkur ríki hafa sent fulltrúa til Hargeisa, og Eþíópía rekur viðskiptaskrifstofu þar. Ekkert ríki eða alþjóðastofnun hefur þó formlega viðurkennt sjálfstæði Sómalílands. Landið er félagi í Samtökum þjóða og þjóðarbrota án aðildar (UNPO).
thumb|right|Svæði sem stjórn Sómalílands gerir tilkall til
Heiti
Nafn landsins merkir einfaldlega „land Sómala“. Þetta svæði fékk þetta nafn þegar Bretar tóku við stjórn þess af Egyptalandi árið 1884, eftir að hafa gert nokkra samninga við soldána Sómala frá ættbálkunum Isaaq, Issa, Gadabursi og Warsangali. Bretar komu upp verndarríki á svæðinu sem var kallað Breska Sómalíland. Það fékk sjálfstæði sem Sómalíland árið 1960, en fjórum dögum síðar sameinaðist það Ítalska Sómalílandi og varð hluti Sómalíu. Þegar borgarastyrjöldin í Sómalíu braust út 1991, lýsti Sómalíland yfir sjálfstæði.
Á ráðstefnu í Burao árið 1991 var stungið upp á nokkrum nöfnum fyrir hið nýstofnaða ríki, þar á meðal „Púntland“, með vísun í hið forna ríki Púnt. Nú er það nafn notað á fylkið Púntland í Sómalíu. Annað nafn sem stungið var upp á var „Shankaroon“ sem merkir „betri en fimm“ á sómölsku, með vísun í fimm héruð Stór-Sómalíu.
Landfræði
Sómalíland er norðvestan við Sómalíu, á milli 08°N og 11°30'N, og 42°30'A og 49°00 A. Það á landamæri að Djibútí í vesstri, Eþíópíu í suðri og Sómalíu í austri. Strönd Sómalílands er 850 km löng, að mestu leyti við Adenflóa. Sómalíland er 176.120km2 að stærð.
Loftslag í Sómalílandi er bæði vott og þurrt. Norðurhluti landsins er hæðóttur og á mörgum stöðum er hæðin milli 900 og 2.100 metrar. Héruðin Awdal, Sahil og Maroodi Jeex eru frjósöm og fjalllend, meðan Togdheer er að mestu gróðurlítil hálfeyðimörk. Awdal-hérað er líka þekkt fyrir eyjar undan ströndinni, kóralrif og fenjaskóga.
Guban er kjarrlend slétta sem liggur samsíða strandsléttunni við Adenflóa. Breidd sléttunnar er frá 12 km í vestri að 2 km í austri og þvert á hana liggja árfarvegir sem eru þurrir utan regntímans. Þegar tekur að rigna breytist lágvaxið kjarrið og grastóttir í iðagrænt landslag.
Cal Madow er fjallgarður í austurhluta landsins. Hann nær frá norðvesturhluta Erigavo að svæði nokkrum kílómetrum vestan við borgina Bosaso í Sómalíu. Þar er hæsti tindur Sómalílands, Shimbiris, 2.416 metrar á hæð. Klettótt Karkaar-fjöll liggja líka innan við strönd Adenflóa. Í miðhéruðunum renna fjöllin í norðri saman við hásléttur og þurra árfarvegi sem nefnast Ogo-fjöll. Vesturhluti Ogo-fjalla rennur svo saman við Haud þar sem eru mikilvæg beitilönd.
Stjórnsýslueiningar
Sómalíland skiptist núna í sex héruð: Awdal, Sahil, Maroodi-Jeeh, Togdheer, Sanaag and Sool. Héruðin skiptast síðan í 18 umdæmi.
Mývatnssveit
Landslag og náttúra
Landslag sveitarinnar er einnig mjög mótað af eldstöðvum og eldfjöllum sem hafa spúð ösku og hrauni yfir sveitina og má þar nefna Kröflu og Hverfell eða Hverfjall, sem er einn stærsti sprengigígur heims, um 1 km í þvermál og myndaðist í öflugu þeytigosi fyrir um 2500 árum. Auðvelt er að ganga upp á brún gígsins. thumb|left|Séð ofan í gíg Hverfells. Í Mývatnssveit eru einnig gervigígar, sem verða til þegar hraun rennur yfir vatn eða votlendi. Verður þá gufusprenging undir hrauninu og gervigigarnir myndast. Þekktastir eru Skútustaðagígar, sem eru friðlýstir sem náttúruvætti frá 1973.
Mikilfenglegastar þykja hraunmyndanirnar þó í Dimmuborgum, austan vatnsins. Þar eru alls konar furðulegar hraunmyndanir, hellar og gatklettar. Dimmuborgir mynduðust í gosi í Þrengslaborgum fyrir um 2000 árum. Síðustu gos í sveitinni voru Mývatnseldar árin 1724-1729 og Kröflueldar 1975-1984.
Byggð
Áður var talið að Mývatnssveit hefði byggst í lok landnámsaldar, þegar láglendið var fullbyggt, og Landnámabók eru taldir upp þrír menn sem fyrstir bjuggu í sveitinni en enginn þeirra er kallaður landnámsmaður. Þetta voru þeir Þorsteinn Sigmundarson, sem líklega bjó í Reykjahlíð, Þorkell hái, sem bjó á Grænavatni, og Geiri, sem bjó á Geirastöðum sunnan Mývatns. Hins vegar hafa fornleifarannsóknir gefið til kynna að sveitin hafi byggst strax um 870. Mikill fornleifauppgröftur og rannsóknir hafa farið fram á Hofstöðum í Mývatnssveit á undanförnum árum. thumb|right|Jarðböðin við Mývatn. Sauðfjárbúskapur og silungsveiði voru löngum aðalatvinnuvegir Mývetninga. Á síðustu öld var starfrækt þar kísilþörungavinnsla í nærri fjörutíu ár og höfðu margir atvinnu í kísiliðjunni en rekstri hennar var hætt árið 2004. Nú er ferðaþjónusta mikilvægur atvinnuvegur í sveitinni. Þéttbýlt er við Mývatn og í Reykjahlíð er þorp, auk þess sem dálítill byggðarkjarni er á Skútustöðum.
Jarðböð
Jarðböð eða gufuböð hafa lengi verið stunduð við Mývatn og eru ýmsar fornminjar og sagnir til merkis um það, svo og örnefnið Jarðbaðshólar. Grjótagjá var vinsæll baðstaður í helli hálffullum af heitu vatni en í Kröflueldum um 1977 hækkaði hitastig vatnsins í gjánni svo mjög að ógerlegt var að baða sig þar. Það hefur þó lækkað eitthvað að nýju á síðustu árum. Stóragjá tók að einhverju leyti við sem baðstaður en var þó mun óhentugri en Grjótagjá hafði verið. Árið 2004 voru Jarðböðin við Mývatn opnuð en þar er baðlón með hveravatni og náttúruleg gufuböð.
Tengt efni
Mývatnsöræfi
Íslam í Andorra
Andorra er kristið meirihlutaríki, þar sem íslam er minnihlutatrú. Samkvæmt bandarísku trúfrelsisskýrslunni frá 2006 búa um 2000 Norður-Afríkubúar í Andorra (af alls 72.000 íbúa) og eru þeir stærsti múslimahópurinn í landinu.
Saga
Um árið 700 lögðu múslimar undir sig svæðið frá Vestgotum, í gegnum Segre-dalinn. Múslimar dvöldu í raun ekki í Andorra heldur notuðu það sem flýtileið til að komast til Toulouse, Narbonne, Carcassonne og Nîmes.
Orrustan við Poitiers og orrustan við Roncesvalles markaði lok þessara leiðangra til hins hluta Pýreneafjalla.
Samkvæmt Antoni Filter i Rossell í sögubók sinni, Manual Digest (1748), komu árið 788 5000 Andorrabúar, undir forystu Marc Almugàver, Charlemagne til aðstoðar í Vall de Carol í baráttunni við múslima. Eftir bardagann veitti Karlamagnús vernd sína til Andorra og lýsti þá sem fullvalda þjóð.
Nykruætt
thumb|Jurt af nykruætt Nykruætt (fræðiheiti Potamogetonaceae) er  ætt fjölæra vatnajurta. Sumar vaxa alveg í kafi en sumar að nokkru leyti. Blöð sem fljóta á vatni (flotblöðin) eru frábrugðin þeim sem eru á kafi. Blómin er smá, oftast í axi. Það eru um 110 tegundir sem deilast á yfir sex ættkvíslir. Stærsta ættkvíslin er nykrur (Potamogeton) innan hennar eru um 100 tegundir.
Nykrur eru mikilvæg fæða og búsvæði fyrir ýmis vatnadýr.
Tegundir af nykruætt sem finnast á Íslandi
Áður töldust jurtir af ættkvíslunum Zostera og Ruppia til Til nykruættar (Potamogetonaceae) en þær teljast nú eigin ættir, Zosteraceae og Ruppiaceae. Þannig teljast vogajurt (Ruppia cirrhosa) og lónajurt(Ruppia maritima) núna til hnotsörvaættar (Ruppiaaceae).
Vékell
Vékell er íslenskt karlmannsnafn.
Jack Herer
Jack Herer (18. júní 1939 – 15. apríl 2010) var bandarískur kannabisneytandi og höfundur á The Emperor Wears No Clothes, sem er bók sem hefur verið notuð til að reyna að lögleiða kannabis um allan heim.
Herer er fyrrverandi Goldwater-Repúblikani og hann vildi lögleiða notkun kannabis og hamp. Hann skrifaði tvær bækur, The Emperor Wears No Clothes og Grass, það verður einnig gerð heimildamynd um líf hans sem heitir The Emperor of Hemp. Hann taldi að kannabis álverið ætti að vera lögleitt vegna þess að það hefur verið sýnt fram að í plöntunni er endurnýjanleg uppsprettu af eldsneyti, mat og lyf sem hægt er að rækta í nánast öllum hlutum heimsins. Þetta gæti komið jafnvægi á fullt af náttúrulegum hlutum, færri tré yrðu drepin í nýtingu blaða og hampur notaður í staðinn, einnig er hægt að nota jurtina til að framleiða öðruvísi bensín sem mengar minna heldur en venjulegt bensín. Hann fullyrðir enn fremur að bandaríska ríkisstjórnin sé með sönnun fyrir þessu.
Petsamo
'''Petsamo getur átt við:
Symon Petljúra
Symon Vasylovytsj Petljúra (úkraínska: Си́мон Васи́льович Петлю́ра) var úkraínskur stjórnmálamaður, herforingi og blaðamaður. Hann var leiðtogi úkraínska hersins og forseti úkraínska alþýðulýðveldisins á stuttum tíma úkraínsks sjálfstæðis frá 1918 til 1921, eftir hrun rússneska keisaradæmisins árið 1917.
Petljúra er umdeild persóna og mikið hefur verið deilt um arfleifð hans. Sumir úkraínskir þjóðernissinnar líta á hann sem sjálfstæðishetju en hins vegar hefur Petljúra víða verið fordæmdur vegna fjöldamorða á Gyðingum (pogrom) sem framin voru af hermönnum hans. Í orði kveðnu fordæmdi Petljúra slík morð og lagði við þeim þungar refsingar, en gagnrýnendur hans telja hann ekki hafa gert nóg til að stöðva ofbeldið. Petljúra var ráðinn af dögum í París árið 1926 af Sholem Schwarzbard, Gyðingi sem vildi hefna fjöldamorðanna. Schwarzbard var í kjölfarið sýknaður af vígi Petljúra í ljósi Gyðingaofsóknanna sem höfðu viðgengist undir stjórn hans.
Æviágrip
Symon Petljúra tók þátt í stofnun Úkraínska sósíaldemókratíska verkamannaflokksins árið 1905 og var ritstjóri tveggja sósíalískra vikublaða. Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út árið 1914 varð Petljúra liðsforingi í rússneska hernum.
Þegar rússneska keisaradæmið hrundi í rússnesku byltingunni árið 1917 gekk Petljúra til liðs við miðstjórn Úkraínu (rada), sem lýsti yfir sjálfstæði landsins frá Rússlandi. Í júlí 1917 var Petljúra útnefndur stríðsmálaráðherra nýja úkraínska alþýðulýðveldisins.
Eftir að stjórn bolsévika dró Rússland úr fyrri heimsstyrjöldinni með Brest-Litovsk-sáttmálanum árið 1918 hertóku Þjóðverjar Úkraínu og settu á fót leppstjórn undir stjórn Pavlo Skoropadskyj, sem tók sér tign höfuðsmanns. Þegar Þjóðverjar hörfuðu frá Úkraínu undir lok styrjaldarinnar tók Petljúra sér forystuhlutverk í úkraínsku sjálfstæðishreyfingunni og tókst að kollvarpa stjórn Skoropadskyj. Petljúra hlaut sæti í fimm manna framkvæmdaráði alþýðulýðveldisins og varð æðsti hershöfðingi (ataman) herafla þess.
Adele
Adele Laurie Blue Adkins (f. 5. maí 1988), betur þekkt sem Adele, er bresk söngkona og lagasmiður. Söngferill hennar hófst þegar hún skrifaði undir samning við XL Recordings árið 2006 eftir að hafa notið mikilla vinsælda á vefsíðunni MySpace. Fyrsta sólóplata hennar, 19, kom út árið 2008 við við vikið lof gagnrýnenda og náði toppsætum á vinsældarlistum á heimsvísu, þar á meðal í Bretlandi, Hollandi og Bandaríkjunum. Vinsældir hennar jukust enn eftir að hún hlaut Grammy-verðlaunin sem Besti nýliðinn árið 2009, ein af mörgum verðlaunum sem hún vann það ár. Adele gaf út aðra hljómplötu sína, 21, í janúar 2011. Platan seldist feikna vel. Meðal annars seldist hún í yfir fjórtán milljón eintökum í Bretlandi og er sú tekjuhæsta sem hefur verið gefin út þar á landi á 21. öld. 21 sat í efsta sæti á bandaríska vinsældarlistanum lengur en nokkur önnur plata hafði gert síðan 1993. Hún var einnig tilnefnd til sex Grammy-verðlauna eftir útgáfu plötunnar og vann þau öll.
Symon Petljúra
Æviágrip
Í rússnesku borgarastyrjöldinni börðust Petljúra og bandamenn hans bæði gegn rauða hernum, sem vildi koma Úkraínu aftur undir rússneska stjórn í nafni kommúnismans, og hvíta hernum sem vildi endurreisa keisaradæmið. Hvítliðar hertóku Úkraínu og kollvörpuðu stjórn Petljúra undir lok ársins 1918. Þegar hvítliðar urðu að hörfa frá Úkraínu haustið 1919 komst Úkraína undir stjórn bolsévika.
Adele
Æviágrip og ferill
Adele fæddist árið 1988 í Tottenham, London. Hún byrjaði að syngja aðeins fjögurra ára gömul og varð fljótt áhugasöm um mismunandi raddir. Þegar hún í fyrsta skipti hélt á hljóðnema, þá fjórtán ára gömul uppgötvaði hún að tónlist væri það sem hún hefði áhuga á að vinna við. Hún var fljótt farin að semja lög og var hún búin að semja lagið Hometown Glory sem er á plötunni hennar 19 aðeins sextán ára.
Hljómplatan 19
Ferill hennar byrjaði á síðunni MySpace þar sem vinkona hennar bjó til síðu handa henni í lok ársins 2004. Þar setti hún inn upptökur af lögum sínum. Það var þó ekki fyrr en árið 2006 sem plötufyrirtæki fóru að taka eftir hæfileikum hennar. Á þessu sama ári í maí útskrifaðist hún úr BRIT School í Croydon í Suður-London. Þar útskrifaðist hún meðal annars með söngkonunni Leona Lewis sem einnig hefur notið vinsælda í Bretlandi og víðar. Adele hefur þakkað skólanum fyrir það að hjálpa henni að læra að beita röddinni.
Symon Petljúra
Æviágrip
Í apríl 1920 gekk Petljúra í bandalag við Józef Piłsudski, leiðtoga Póllands, í von um að geta með hans hjálp rekið Sovétmenn frá Úkraínu. Petljúra og her hans studdu Piłsudski í stríði Póllands og Sovétríkjanna. Pólverjar sigruðu Sovétmenn í stríðinu en í Riga-sáttmálanum þar sem samið var um vopnahlé tókst ekki að semja um sjálfstæði Úkraínu.
Adele
Hljómplatan 19
Í september árið 2006 gerði Adele samning við XL Recordings í London, það er einnig sama plötufyrirtæki og gerði samning við íslensku hljómsveitina Sigur Rós. Fyrsta lag hennar sem hét Hometown Glory og kom út í október 2007 og síðan kom lagið Chasing Pavements út í janúar 2008. Bæði þessi lög urðu mjög vinsæl og eru þau á hennar fyrstu plötu sem heitir því einfalda nafni 19. Platan náði því að komast í fyrsta sæti á vinsældarlistum í Bretlandi.
Það var þó erfiðara fyrir hana að ná athygli í Bandaríkjunum og var það ekki fyrr en hún tók þátt sem tónlistaratriði í þættinum Saturday Night Live sem hún sló í gegn þarlendis.
Symon Petljúra
Æviágrip
Petljúra bjó í Varsjá í nokkra mánuði en flutti síðan til Parísar ásamt útlegðarríkisstjórn sinni.
Hlutverk í Gyðingaofsóknum
Ofbeldi gegn Gyðingum var útbreitt meðal allra deiluaðila í Úkraínu á tíma rússnesku borgarastyrjaldarinnar. Alls er talið að um 35.000 til 50.000 Gyðingar hafi verið drepnir á þessum tíma. Af um 1.236 árásum á Gyðinga (pogrom) sem gerðar voru í Úkraínu bar her alþýðulýðveldisins undir stjórn Petljúra ábyrgð á 493.
Adele
Hljómplatan 19
Árið 2009 hlaut hún Grammy-verðlaunin, Best New Artist og Best Female Pop Vocal Preformance.
Symon Petljúra
Hlutverk í Gyðingaofsóknum
Deilt hefur verið um hlutverk Petljúra í Gyðingaofsóknunum. Bent hefur verið á að Petljúra hafi reynt að stöðva ofbeldi gegn Gyðingum og hafi lagt dauðarefsingar gegn því að fremja pogrom. Þann 26. ágúst 1919 gaf Petljúra út yfirlýsingu þar sem hann fordæmdi pogrom og lýsti því yfir að þeir sem fremdu þau skyldu reknir úr her alþýðulýðveldisins og að litið yrði á þá sem svikara. Í yfirlýsingunni sagði Petljúra að líkt og Úkraínumenn hefðu Gyðingar verið hnepptir í þrældóm og sviptir þjóðfrelsi sínu, og að „Gyðingaþjóðin [hefði verið] með okkur frá örófi alda og [hefði] deilt með okkur örlögum og eymd okkar.“ Eftir að Petljúra tók við stjórn framkvæmdaráðs alþýðulýðveldisins skipaði hann jafnframt rannsóknir á Gyðingamorðum sem framin höfðu verið í Kamjanets-Podílskyj og Proskúrív og krafðist þess að fremjendur þeirra yrðu dregnir fyrir herrétt.
Adele
Hljómplatan 21
Í janúar árið 2011 kom önnur platan hennar út, 21 og náði miklum vinsældum. Adele sagði á bloggi sínu að hún muni eftir því þegar hún var 15 ára og fór með föður sínum til New York, þar labbaði hún í Times Square og vonaðist til að hún myndi einn daginn eiga plötu í plötubúðum í New York. Henni fannst það þó mjög ólíklegt að það myndi gerast en skjátlaðist henni.
1227
thumb|right|[[Orrustan við Bornhöved.]] Árið 1227 (MCCXXVII í rómverskum tölum)
Symon Petljúra
Hlutverk í Gyðingaofsóknum
Petljúra hefur engu að síður verið gagnrýndur fyrir að gera ekki nóg til að koma í veg fyrir pogrom og fyrir að hafa verið tregur til að refsa herforingjum sem ofsóttu Gyðinga af ótta við að glata stuðningi þeirra. Meðal annars hefur verið bent á að hann heimsótti borgina Zjytomyr í mars 1919 á meðan ofbeldishrina gegn Gyðingum var yfirstandandi en stöðvaði hana ekki.
Litla-Brekka
Litla-Brekka var torbær við Þormóðsstaðaveg í Grímsstaðaholtinu í og var síðasti torfbærinn í Reykjavík.
1227
Á Íslandi
Fædd Dáin
Symon Petljúra
Morðið á Petljúra og eftirmálar
Þann 25. maí 1926 var Petljúra skotinn til bana á götum Parísar af Sholem Schwarzbard, Gyðingi sem hafði misst ættingja sína í fjöldamorðunum í Úkraínu og vildi ná fram hefndum. Réttarhöldin yfir Schwarzbard vöktu mikla athygli á sínum tíma og fjöldi frægra manna á borð við Albert Einstein, Henry Bergson, Maksím Gorkíj og Paul Langevin báru vitni. Þar sem Schwarzbard gekkst frjálslega við því að hafa drepið Petljúra gekk vörn hans út á að sýna fram á voðaverkin sem framin hefðu verið gegn Gyðingum af stjórn úkraínska alþýðulýðveldisins. Eftir átta daga réttarhöld kom kviðdómur saman og sýknaði Schwarzbard eftir 32 mínútna umræður.
1227
Erlendis
Fædd
Dáin
Tera
Tera er íslenskt kvenmannsnafn.
Litla-Brekka
Bærinn stóð á horninu milli Suðurgötu og Eggertsgötu þar sem nú er bílastæði við stúdentagarðana. Litla-Brekka var byggð úr grjóti og torfi árið 1918 sem blanda af steinbæ og venjulegum torfbæ, en áður hafði staðið þar samnefndur torfbær frá árinu 1886. Í bænum voru þrjú lítil herbergi og eldhús og lítil viðbygging. Bærinn var um 40-50 fm að stærð. Í bænum bjuggu 8-9 manns þegar mest var. Þakið var úr torfi og vegghleðslur úr torfi og grjóti. Í viðbyggingunni var forstofa, geymsla og kamar. Vatnssalerni var aldrei í Litlu-Brekku. Í fyrstu var ekki rafmagn og vatn sótt í vatnspóst við Þrastargötu. Bærinn var byggður á rústum eldri bæjar. Hann stóð fyrir utan Reykjavík þegar hann var byggður. Ekki var búskapur í Litlu-Brekku nema þar voru hænsni og ræktaðar kartöflur.
Eðvarð Sigurðsson alþingismaður ólst upp í Litlu-Brekku og bjó þar á fullorðinsárum með móður sinni og systur. Simi hans í Litlu-Brekku var hleraður. Eftir að þær létust þá bjó hann einn í Litlu-Brekku fram til ársins 1980. Bærinn var rifinn haustið 1980.
Andes-miðbaugsmál
Andes-miðbaugsmál er undirflokkur Suður-amerískra indjánamála og inniheldur 250 tungumál. Suður-amerísk indjánamál eru síðan undirflokkur Amerískra frumbyggjamála. Andes-miðbaugsmál skiptast í tvo flokka, andesmál og miðbaugsmál sem hvort um sig greinast í undirflokka.
Gilmar
Gilmar er íslenskt karlmannsnafn.
FB
FB getur átt við:
Vélaugur
Vélaugur er íslenskt karlmannsnafn.
Veiðihár
Veiðihár (kampar, granahár, mjálmur eða kjafthár) eru löng og stinn hár á snjáldri ýmissa dýra, t.d. katta, ljóna og refa. Veiðihár eru skynfæri, en þau nema vel hreyfingu í grasi til dæmis, sem kemur sér vel þegar veitt er í myrkri.
Sambúð
Sambúð er búsetuform tveggja eða fleiri einstaklinga sem deila lokuðu rými sín á milli. Í víðustu merkingu er ekki gerður greinarmunur á því hvernig tengslum einstaklinganna eru til komin, svo sem ættartengsl, vinatengsl, eða önnur tengsl. Í þrengri merkingu (lagalegri) er miðað við sambúð einstaklinga sem uppfylla hjónavígsluskilyrðin.
Íslenskur réttur
Sambúð einstaklinga í lagalegri merkingu getur haft í för með sér mismunandi réttaráhrif eftir því hvort sambúðin er skráð eða ekki, og eftir því hversu langan tíma hún hefur varað. Engin ein heildarlög gilda um sambúð og því hafa lagabálkar mismunandi skilgreiningar á því hvað telst vera sambúð og skilyrði tengd henni. Meginreglan við slit á sambúð er að hvor sambúðarmakinn tekur með sér sem viðkomandi kom með í hana.
Algengur misskilningur er að sambúðarmakar njóti erfðaréttar eftir hvorn annan og geti setið í óskiptu búi eftir andláts hins, en svo er ekki.
Petronas-turnarnir
thumbnail|Petronas-turnarnir voru hæstu byggingar heims frá 1998 til 2004. Petronas-turnarnir (malasíska: Menara Berkembar Petronas) (einnig kallaðir Petronas-tvíburaturnarnir) í Kúala Lúmpúr í Malasíu eru tvíburaturnar og voru hæstu byggingar heims þar til Taípei 101-skýjakljúfurinn var reistur. Turnarnir voru í byggingu frá 1992 til 1998.
Tjörn í Svarfaðardal
right|thumb|400px|Tjörn í Svarfaðardal
Tjörn er kirkjustaður í Dalvíkurbyggð í Svarfaðardal. Bærinn stendur að vestanverðu í dalnum um 5 km innan við Dalvík. Þórarinn Kr. Eldjárn lét reisa núverandi íbúðarhús 1931. Tjarnartjörn er lítið og grunnt stöðuvatn á flatlendinu neðan við bæinn. Tjörnin er innan Friðlands Svarfdæla sem teygir sig allt til strandar. Þar er mikið fuglalíf. Tjörn er með stærri jörðum í Svarfaðardal og að líkindum landnámsjörð þótt bæjarins sé ekki getið í Landnámu. Þar hafa verið stundaðar úrkomumælingar á vegum Veðurstofunnar frá árinu 1970. Í hlíðinni ofan við Tjörn eru volgrur og í framhaldi af þeim er jarðhitinn í Laugahlíð þar sem Sundskáli Svarfdæla fær vatn sitt. Kristján Eldjárn forseti fæddist á Tjörn 1916 og ólst þar upp. Sönghópurinn Tjarnarkvartettinn var kenndur við Tjörn í Svarfaðardal.
Tjarnarbændur á 20. öld:
Tjarnarkirkja
Kirkja hefur líklega verið reist á Tjörn fljótlega eftir að kristni var lögleidd í landinu. Hennar er þó ekki getið með beinum hætti í heimildum fyrr en í Auðunarmáldaga frá 1318. Þar segir að kirkjan sé helguð Maríu guðsmóður, Mikjáli erkiengli, Jóhannesi skírara og Andrési postula. Kirkjan átti þá hálft heimalandið, Ingvarastaðaland og hólminn Örgumleiða. Á 16. öld er Tjörn orðin beneficium, þ.e. öll komin í eigu kirkjunnar og þannig hélst þar til sr. Kristján Eldjárn Þórarinsson (1843-1917) keypti jörðina árið 1915. Sr. Kristján var síðasti prestur á Tjörn. Í Svarfaðardal voru lengi fjórar sóknir en þrír prestar því Urðakirkja var annexía frá Tjörn. Upsasókn var síðan lögð undir Tjarnarprest 1859 en 1917 var Tjarnarprestakall með sínum þremur sóknum sameinað Vallaprestakalli. Eftir að prestssetrið var flutt frá Völlum 1969 hefur Tjarnarkirkju verið þjónað af frá Dalvík. Tjarnarsókn nær frá Steindyrum að Ytraholti.
Herjólfur
Herjólfur hefur verið heiti á þremur ferjum sem gengið hafa á milli Heimaeyjar í Vestmannaeyjum og Þorlákshafnar, og seinna meir Landeyjahafnar. Núverandi Herjólfur, sá þriðji í röðinni, gengur á milli Vestmannaeyja og Landeyjarhafnar. Hann var tekinn í notkun árið 1992, og var þar um að ræða margfalt stærra og hraðaskreiðara skip en það sem á undan gekk. Hann tekur um 60 fólksbíla og allt að 388 farþega. Herjólfur er gerður út af Eimskipum, einu stærsta skipafélagi landsins. Herjólfur er eina skip Eimskipa sem er skráð á Íslandi.
Tjörn í Svarfaðardal
Tjarnarkirkja
Núverandi kirkja var reist 1892. Hún er úr timbri á hlöðnum grunni og tekur 60-70 manns í sæti. Í henni eru steindir gluggar teiknaðir af Valgerði Hafstað listmálara. Kirkjugarður er umhverfis kirkjuna. Kirkjan skemmdist nokkuð í Kirkjurokinu svokallaða, miklu óveðri sem gekk yfir landið þann 20. september árið 1900. Þá eyðilögðust kirkjurnar á Urðum og Upsum og Vallakirkja varð fyrir skemmdum. Tjarnarkirkja snaraðist á grunni sínum og hallaðist mjög til norðurs en járnkrókar miklir, sem héldu timburverkinu við hlaðinn grunninn, vörnuðu því að verr færi. Nokkru eftir fárviðrið gerði hvassviðri af norðri sem færði hana til á grunninum og rétti hana að mestu við á ný. Mörgum þóttu þetta stórmerki. Gert var við kirkjuna eftir þetta og m.a. voru útbúin á hana járnstög sem lengi settu skemmtilegan svip á bygginguna og minntu á hið mikla fárviðri sem hún hafði staðið af sér. Kirkjan stóð einnig af sér Dalvíkurskjálftann 1934 en þó urðu skemmdir á grunni hennar.
1189
thumb|right|[[Ríkharður ljónshjarta og Filippus 2. Frakkakonungur.]] Árið 1189 (MCLXXXIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar
Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar kom fyrst út árið 1772 á dönsku (Rejse igennem Island) og síðar á íslensku. Bókin er gagnmerk heimild um landshætti og líf Íslendinga á 18. öld.
Uppistand
thumb|200px|[[Richard Herring fer með uppistand.]] Uppistand er tegund sagnamennsku þar sem uppistandari stendur á sviði fyrir framan áhorfendur og skemmtir þeim samfelldri röð gamansagna og brandara sem nefnist „sett“. Uppistand fer oftast fram á krám eða pöbbum, en stundum í leikhúsi eða öðrum stærri sviðslistahúsum. Sérstakir uppistandsklúbbar eru víða til í borgum. Uppistand er rauntímalist þar sem samskiptin við áhorfendur skipta miklu máli, en stundum er flutningurinn tekinn upp fyrir útgáfu eða sýningar í öðrum miðlum.
Uppistand gengur venjulega út á að viðkomandi uppistandari stendur á sviði með hljóðnema og fer með frumsamið gamanmál. Sumir nota leikmuni eða fremja töfrabrögð. Á sumum stöðum er boðið upp á „opinn hljóðnema“ þar sem hver sem er má koma upp á sviðið og fara með sitt eigið uppistand fyrir framan áhorfendur. Margir uppistandarar vinna í mörg ár að atriði sínu og uppfæra þau aftur og aftur og breyta þeim smám saman til að ná fram sem bestum áhrifum.
Pinus bhutanica
Pinus bhutanica er furutegund sem vex í Bútan og nærliggjandi svæðum í norðaustur Indlandi (Arunachal Pradesh) og suðvestur Kína (Yunnan og Tíbet). Ásamt hinni skyldu Pinus wallichiana mynda þær skóg á lálægum stöðum. Þessi fura nær 25 metra hæð.
Kraftganga
Kraftganga kallast það að ganga með hraði, um 7 til 9 km/klst. Kraftganga getur verið á svipuðum hraða og hægt skokk, en öfugt við skokk þarf annar fóturinn alltaf að vera í jörðu.
Vémundur
Vémundur er íslenskt karlmannsnafn.
Pinus bhutanica
Barrnálarnar eru fimm saman í búnti, að 25 sm langar. Könglarnir eru 12–20 sm langir, með þunnum köngulskeljum; fræin eru 5–6 mm löng, með 20–25 mm væng. Hún er frábrugðin P. wallichiana með miklu lengri, mjög hangandi nálum, og könglarnir nokkuð minni og rauðbrúnir, frekar en daufgulir, við þroska. Hún er einnig aðlöguð hlýrra og rakara loftslagi lægra til fjalla, með kröftugu sumar monsún. Þrátt fyrir að þær séu skyldar og að minnsta kosti stundum vaxi á sömu stöðum, hafa hvorki blendingar eða millistig fundist af þeim.
Gils
Gils er íslenskt karlmannsnafn.
Merkigil
thumb|right|Merkigil (gilið); sér yfir í Bústaði handan Austari-Jökulsár. Merkigil er eyðibýli í Austurdal í Skagafirði og var nyrsti bærinn í dalnum austanverðum. Jörðin þótti góð bújörð en hún er umkringd djúpum og hrikalegum gljúfrum og háum fjöllum og aðdrættir því afar erfiðir.
Vestan við land Merkigils er gljúfur Austari-Jökulsár en norðan við það er Merkigil, mikið klettagil sem skilur í sundur Kjálka og Austurdal. Yfir það var jafnan farið þegar fara þurfti í kaupstað eða út á Kjálka og í Blönduhlíð. Vegna þess hve þröngt einstigið er sem liggur fyrir framan klettasnös eina í gilinu var ekki hægt að fara þar um með fyrirferðarmiklar klyfjar og var því ull og annað slíkt flutt yfir Nýjabæjarfjall og niður í Eyjafjörð og síðan til Akureyrar. thumb|left|Monikubrú á Jökulsá. Á Merkigili bjuggu margir góðu búi fyrr á öldum en þekktasti bóndi þar er ekkjan Monika Helgadóttir, sem bjó þar fyrst með Jóhannesi manni sínum frá 1926 en þegar hann lést á besta aldri 1947 frá átta ungum börnum, því yngsta nokkurra vikna, hélt Monika áfram búi þar með rausn og byggði meðal annars steinsteypt íbúðarhús á bænum 1949. Var allt efni í húsið flutt yfir Merkigilið á hestum. Monika varð þjóðkunn þegar Guðmundur G. Hagalín skrifaði um hana bókina Konan í dalnum og dæturnar sjö árið 1954.
Þegar öll börn Moniku voru flutt að heiman árið 1972 og hún ein eftir gerði hún samning við Helga Jónsson um að fá jörðina ef hann hjálpaði henni með búskap og að lifa á Merkigili en hann var þar áfram allmörg ár. Hún lést árið 1988. Helgi varð síðasti bóndi á Merkigili því hann hrapaði til bana í Merkigili árið 1997. Hann hafði þá í mörg ár verið eina sóknarbarnið í Ábæjarsókn.
Íslam í Lúxemborg
Múslimar í Lúxemborg eru ofur-minnihlutahópur ásamt: Mótmælendum, rétttrúnaðarkristnum og gyðingum. Síðan 2015 hefur íslam verið löglega viðurkennt í landinu.
Meirihluti múslimabúa býr í þéttbýli þar sem 70 prósent búa í Lúxemborg og fjórum öðrum borgum. Samkvæmt þingi múslimasamfélagsins í Lúxemborg er áætlað að um 10.000 til 15.000 múslimar búi nú í stórhertogadæminu. Hins vegar hefur það verið ólöglegt fyrir stjórnvöld að safna tölfræði um trúarskoðanir og trúarvenjur. Ennfremur er óljóst hversu margir eru ríkisborgarar í Stórhertogadæminu.
Sem stendur eru sex moskur í Lúxemborg: Mamer (sem er einnig heimili íslamska menningarmiðstöðvarinnar), Esch-sur-Alzette, Wiltz, Diekirch og Lúxemborg. Um 1.000 fullorðnir sækja föstudagsbænir reglulega á þessum tilbeiðslustöðum. Það fjölgar líka í trúskiptum og það endurspeglast í prédikunum í moskunum sem eru fluttar á arabísku, bosnísku, frönsku og ensku.
Amerísk frumbyggjamál
thumb|right|Majaskrifletur frá Mið-Ameríku. Amerísk frumbyggjamál eru um 1000 tungumál upprunnin meðal frumbyggja Ameríku sem 25 milljónir manna tala í dag. Þessi tungumál skiptast í um hundrað málaættir sem margar eru alls óskyldar. Mörg þessara mála eru auk þess stakmál sem tilheyra engri þekktri málaætt. Auk þess eru mörg mál sem eru enn órannsökuð.
Þessi mál eru oft flokkuð landfræðilega í frumbyggjamál Norður-Ameríku, frumbyggjamál Mið-Ameríku og frumbyggjamál Suður-Ameríku.
Norðuramerísk frumbyggjamál eru flokkuð í 29 málaættir, en 27 mál eru stakmál eða óflokkuð mál. Stærstu málaættirnar (eftir fjölda mælenda) eru Na-Dene mál, alkínsk mál og uto-astekamál. Astekamálin eru langmest töluð vegna fjölda mælenda á nahúatl. Vegna fjölbreytni þessara mála hefur reynst erfitt að sýna fram á skyldleika milli þeirra, en stungið hefur verið upp á tveimur stórum yfirættum: penútísk mál og hokan-mál.
Til miðamerískra mála teljast meðal annars oto-mangve mál sem eru Majamál.
Suðuramerísk frumbyggjamál eru um 350 töluð í dag og greinast í um 100 málaættir. Þessi mál hafa almennt verið minna rannsökuð en norðuramerísku málin. Þau stærstu eru gvaraní og quechua sem hvort er með yfir 5 milljón málhafa, en auk þeirra er ajmaríska með um 1,7 milljón málhafa. Stungið hefur verið upp á flokkun þessara mála í þrjá meginflokka: makró-tsíbtsönsk mál, ge-pano-karíbsk mál og andes-miðbaugsmál.
Teresa
Teresa er íslenskt kvenmannsnafn.
Guðmundur Magnússon (f. 1966)
Guðmundur Magnússon (fæddur 13. ágúst 1966) er íslenskur stjórnmálamaður.
Guðmundur ólst upp í Árbæjarhverfi sem var að byggjast upp á þessum árum kringum 1960-1970. Foreldrar eru Magnús Guðmundsson kjötiðnaðarmeistari og Ásta Gunnarsdóttir húsmóðir.
Árið 1988 kvæntist Guðmundur núverandi eiginkonu Lisbeth Thompson og eiga þau sama þrjú börn.
Guðmundur stundaði nám við Árbæjarskóla á sínum grunskólaaldri og lagði hann stund á íþróttir frá unga aldri. Hann gekk ungur til liðs við Íþróttafélagið Fylkir í Árbæjarhverfi sem stofnað var 28. maí 1967. Guðmundur hefur leikið með öllum flokkum félagsins í knattspyrnu og einnig yngri flokkum félagsins í handknattleik. Síðar á ferlinum lék Guðmundur knattspyrnu með meistaraflokkum KR, ÍBÍ og Selfossi. Einnig hefur Guðmundur leikið fjölda leikja með ungmennalandsliðum Íslands í knattspyrnu.
Árið 1988 stofnaði Guðmundur fyrirtækið Margt smátt sem sérhæfir sig í sölu og framleiðslu á sérmerktum auglýsinga og gjafavörum. Árið 2005 störfuðu um það bil 25 starfsmenn hjá félaginu og starfsemin var að Guðríðarstíg 6-8 í um 1500 fermetra húsnæði. 2005 seldi Guðmundur og fjölskylda hlutabréf sín í félaginu. Í dag er Guðmundur Magnússon stjórnarformaður og hluthafi fyrirtækisins Áberandi ehf.
Árið 2010 tók Guðmundur sæti í bæjarstjórn Seltjarnarness fyrir Sjálfstæðisflokkinn. Guðmundur gegnir stöðu forseta bæjarstjórnar og er meðal annars formaður fjáhags og launanefndar bæjarins. Guðmundur varð annar í prjófkjöri Sjálfstæðismanna í nóvember 2009.
Hafey
Hafey er íslenskt kvenmannsnafn.
Teikning
thumb|Nektarmynd eftir [[Annibale Carracci (16. öld).]] Teikning er myndlist sem notar teiknitól til að vinna á tvívíðan flöt. Verkfærin geta verið grafít blýantur, blekpenni, pensill, vaxlitur, viðarkol, kalk, pastellitur, túss eða griffill. Algengasti miðillinn er pappír þótt hægt sé að nota efni eins og pappa, plast, leður, striga eða borð. Skammtímateikningar má gera á töflu.
Garðamaríustakkur
Garðamaríustakkur (fræðiheiti Alchemilla glomerulans) er fjölær jurt af rósaætt (Rosaceae). Hann er ættaður frá Austur-Evrópu (Rúmenía, suður-Rússland, norður-Tyrkland, Kákasusfjöll, Georgíu, Armeníu og norður Íran), og á Íslandi finnst hann sem slæðingur frá görðum. Hann er álitinn ágeng tegund í Færeyjum.
Hann telst til svonefndrar Alchemilla deildar, sem er hópur örtegunda sem erfitt getur verið að greina á milli vegna smásærra greiningaratriða.
Engjablaðka
Engjablaðka (fræðiheiti: Lewisia nevadensis ) er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er ættuð frá vestur Bandaríkjunum og Baja California í Mexíkó.