cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beaufort-kvarðinn
Beaufort-kvarðinn eða vindstigakvarðinn er mælikvarði á vindstyrk þar sem vindhraði er flokkaður í 12 vindstig. Kvarðinn var hannaður árið 1806 af Francis Beaufort, breskum sjóliðsforingja og vindstigin voru skilgreind út frá sjólagi. Upprunalegi kvarðinn miðaðist ekki við vindhraða heldur aðstæður á sjó miðað við seglskútur, allt frá „rétt nægilegt til að stýra“ að „ekkert segl getur staðist“.
Kvarðinn var aðlagaður aðstæðum á landi frá því á 6. áratug 19. aldar og vindstigin bundin við snúninga á vindmæli. Hlutfallið milli vindstiga og snúninga var þó ekki staðlað fyrr en 1923 og mælikvarðanum var breytt lítillega síðar til að hann hentaði veðurfræðingum betur. Í dag eru hvirfilvindar stundum mældir samkvæmt kvarðanum með vindstig 12-16.
Áður var algengast að nota vindstig í veðurspám, en Veðurstofa Íslands gefur nú vindhraða í metrum á sekúndu (m/s).
The Avengers (2012 kvikmynd)
The Avengers er bandarísk ofurhetjumynd sem framleidd er af Marvel og er gefin út af Walt Disney-fyrirtækinu. Myndin er leikstýrð af Joss Whedon og er byggð á samnefndum myndasögum þar sem margar ofurhetjur hittast og berjast hlið við hlið. Í myndinni fer samleikshópur með aðalhlutverkin í myndinni en þar á meðal eru Robert Downey, Jr., Chris Evans, Chris Hemsworth, Tom Hiddleston, Samuel L. Jackson, Scarlett Johansson, Jeremy Renner, Mark Ruffalo og Cobie Smulders. Myndin segir frá Nick Fury, forstjóra friðarsveitarinnar SKJALDAR sem skráir ofurhetjur í lið til þess að bjarga jörðinni frá tortímingu. Undirbúningur á myndinni hófst í apríl árið 2005 og átti upprunalega að vera frumsýnd í júlí 2011. Ákveðið var að framleiða myndir fyrir aðalpersónur myndarinnar til þess að kynna áhorfendum fyrir þeim og voru þess vegna kvikmyndirnar Iron Man, Iron Man 2, The Incredible Hulk, Captain America: The First Avenger og Thor framleiddar. Í mars 2009 samþykkti Scarlett Johansson að fara með hlutverk Svörtu ekkjunnar og var frumsýningu myndarinnar seinkað til ársins 2012. Tökur hófust í Albuquerque í apríl 2011 og luku í byrjun september.
Söguþráður
Þegar leynistofnunin SKJÖLDUR er að vinna með Ofurteninginn opnar hann víddarhlið sem hleypir guðinum Loka til Jarðar. Loki tekur teninginn og tekst að flýja. Nick Fury, forstjóri SKJALDAR neyðist til að endurvirkja Hefnendaverkefnið sem á mynda ofurhetjulið sem samanstendur af Járnmanninum, Kafteini Ameríku, Jötninum og Þór. En egó og vantraust meðlimana þýðir að þeir eru ekki allir tilbúnir að vinna saman. Hefnendurnir eru falla á tíma því Loki ætlar að nota Teninginn til að flytja geimveruherliðið Chitauri til Jarðar.
Gullnáman
thumb|Kápa belgísku útgáfu bókarinnar. Gullnáman (franska: La Mine d´or de Dick Digger) eftir belgíska teiknarann Maurice de Bevere (Morris) er fyrsta bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1949, en sögurnar sem hún hefur að geyma birtust fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) á árinu 1947.
Söguþráður
Bókin hefur að geyma tvær sögur, Gullnámu Gríms grafara (f. La Mine d´or de Dick Digger) og Tvífara Lukku Láka (f. Le Sosie de Lucky Luke). Í Gullnámunni hittir Lukku Láki gamlan vin, Grím gullgrafara, sem fundið hefur nýja gullæð í fjalllendi og er á leið til Nuggborgar að skrá fundarrétt sinn. Lukku Láki slæst í för með Grími, en á krá einni, þar sem þeir ætla að gista yfir nótt á leið sinni til Nuggborgar, fær Grímur sér of mikið neðan í því og segir öllum viðstöddum frá gullfundinum. Um nóttina ráðast tveir þrjótar á Grím í herbergi hans og ræna gullmolum og (óafvitandi) uppdrætti sem vísar veg að gullnámunni. Næsta morgunn lofar Lukku Láki eiginkonu Gríms að finna þrjótana og hefur eftirför. Eftir æsilegan eltingaleik, þar sem Lukku Láka er m.a. bjargað frá drukknun af indíánanum Úlfshaus, tekst honum að ná uppdrættinum af þjófunum tveimur og koma í hendur Gríms grafara, sem er minnislaus eftir árásina á kránni. Með því að koma fölskum uppdrætti til þjófanna leiðir Lukku Láki þá í gildru og kemur þeim í hendur réttvísinnar.
Íslensk útgáfa
Sagan um Gullnámu Gríms grafara birtist í bókinni Meðal róna og dóna í Arisóna og Gullnáman sem Fjölvi gaf út árið 1979 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Sagan um Tvífara Lukku Láka hefur ekki komið út á íslensku.
Rob Morrow
Robert Alan Morrow (fæddur 21. september 1962) er bandarískur leikari best þekktur sem FBI alríkisfulltrúinn Don Eppes í Numb3rs og sem Dr. Joel Fleischman í Northern Exposure.
Einkalíf
Morrow er fæddur í New Rochelle í New York og er af gyðingaættum.
Morrow giftist leikkonunni Debbon Ayer árið 1998 og saman eiga þau eina dóttur.
Rob situr í nefnd Project ALS, sem styður rannsóknir á taugavöðva sjúkdómnum ALS (oft nefndur Lou Gehrig's sjúkdómurinn), til þess að finna lækningu á honum.
Leikhús
Rob, sem er upprunalega frá New York, byrjaði leikhús feril sinn með því að vinna fyrir Tom O'Horgan og Norman Mailer. Síðan þá hefur hann skuldbundið sig sem meðlimur að Naked Angels, ásamt Marisa Tomei, Fisher Stevens, Ron Rifkin og Nancy Travis, á meðal annarra. Hefur hann komið fram í „Third Street“, við Circle Repertory Theatre og London's West End framleiðsluna af „Birdy“.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Morrow var árið 1985 í Fame. Kom hann síðan fram í þættum á borð við Everything´s Relative, Monstes og Saturday Night Live. Árið 1990 þá var Morrov boðið hlutverk Joel Fleischman í vinnings sjónvarpsþættinum Northern Exposure  sem hann lék til ársins 1995. Árið 2002, þá lék hann Kevin Hunter í sjónvarpsseríunni Street Time. Árið 2005 þá var Morrow boðið aðalhlutverkið í Numb3rs, þar sem hann lék FBI alríkisfulltrúann Don Eppes til ársins 2010.
Þann 8. mars 2010, þá var tilkynnt að Morrow myndi leika aðalhlutverkið í nýrri lögfræðiseríu The Whole Truth sem er framleidd af Jerry Bruckheimer, en framleiðslu var hætt eftir aðeins tíu þætti.
Morrow hefur leikstýrt þáttum á borð við, Oz (1997), Street Time (2002), Joan of Arcadia (2003) og Numb3rs (2005).
Kvikmyndir
Fyrsta myndin sem Rob leikstýrði var The Silent Alarm (1993) sem var frumsýnd á Kvikmyndahátíðinni í Seattle árið 1993 og var sýnd í Hamptons, Boston, Edinborg, og Sundance Kvikmyndahátíðinni, ásamt því að koma fram á sjónvarpsstöðinni Bravo.
Verðlaun og tilnefningar
AFI Fest
Cinequest San Jose kvikmyndahátíðin
Emmy verðlaunin
Ft. Lauderdale Alþjóðlega kvikmyndahátíðin
Golden Globe verðlaunin
Newport Beach kvikmyndahátíðin
Screen Actors Guild verðlaunin
Xian Xianyang alþjóðaflugvöllurinn
alt=Mynd sem sýnir móttöku farþega á Xian Xianyang alþjóðaflugvellinum við Xian borg, Shaanxi héraði í Kína.|thumb| Xian Xianyang alþjóðaflugvöllurinn við Xian borg, Shaanxi, Kína. alt=Mynd sem sýnir brottfararmiðstöð Xian Xianyang alþjóðaflugvallarins við Xian borg, Shaanxi héraðs í Kína.|thumb|Ein af brottfararmiðstöðvum Xian Xianyang alþjóðaflugvallarins.
Þjóðvegur F905
Þjóðvegur F905 eða Arnardalsleið er hálendisvegur á Austurlandi og liggur af Möðrudalsleið austan Möðrudals og á Austurleið vestan við Ytramynni.
Xian Xianyang alþjóðaflugvöllurinn
Flugvöllurinn er staðsettur um 25 kílómetra norðvestur af miðborg Xian og 13 kílómetra norðaustur af miðborg Xianyang, sem gefur flugvellinum nafn sitt.
Hann þjónar Xian borg, Shaanxi héraði, auk öllu Guanzhong svæðinu. Hann nær yfir 5 ferkílómetra svæði og er stærsti flugvöllur í Norðvestur-Kína og næststærsti flugvöllur í Norður-Kína.
Flugvöllurinn er tengdur við miðborg Xian með snarlestum. Strætisvagnar tengja einnig flughöfnina við Xian og Xianyang borg. Reglubundnar ferðir almannavagna eru í boði til margra nágrannaborga.
Tvær flugstöðvar voru byggðar á árunum 1991-2003. Þriðja flugstöðin var opnuð 2012. Þá var önnur flugbraut tekin í notkun sem er 3.800 metrar að lengd og er nægilega stór til að takast á við Airbus A380.
Xian Xianyang flugvöllurinn er safnvöllur flugfélaganna China Eastern Airlines, Okay Airways, Tianjin Airlines, Hainan Airlines, Sichuan Airlines, Shenzhen Airlines, sem og heimaflugfélaganna Joy Air og Air Chang'an. - Alls starfa 57 flugfélag á vellinum.
Flestir áfangastaðir eru innan Kína, en einnig eru flug frá Xian til Helsinki, Tókýó, Torontó, Bangkok, Singapúr, Brussel, Dúbaí, Moskvu og fleiri staða.
Árið 2018 var flugvöllurinn með um 44.6 milljónir farþega. Það gerir hann að fjölfarnasta flugvellinum í norðvestur Kína. Flugvöllurinn var þá 14. fjölfarnasti flugvöllur Kína hvað varðar farmumferð.
Taxus chinensis
Taxus chinensis er tegund af ýviði. Hann er stór, sígrænn runni eða tré að 14 metra hár og breiðvaxinn í ræktun, útbreiddur í Kína upp í 900 m hæð. Barrið er allt að 4 sm langt og breiðara en á flestum öðrum ýviðartegundum og endar í smáum og beittum oddi. Undir barrinu eru tvær breiðar, gular loftaugarákir og er það þakið smávægilegum ójöfnum.
Efnið taxifolin finnst í ''Taxus chinensis var. mairei''. Efnin paclitaxel eða taxol eru framleidd úr því, en þau eru notuð í krabbameinslyf.
Stormur
Stormur er heiti vindhraðabils, sem svarar til 9 vindstiga (20,8 - 24,4 m/s) á vindstigakvarðanum (Beaufortskvarðanum). Veðurstofan gefur út stormviðvörun, þegar spáð er vindhraða yfir 20 m/s.
Júnansýsla
Júnansýsla er sýsla í Shandong-héraði, Kína.
Allir litir hafsins eru kaldir
Allir litir hafsins eru kaldir, eða á ensku; Every Colour of the Sea is Cold, er hvort í senn 90 mínútna sjónvarpsmynd og 3 þátta sjónvarpssería. Framleiðsla var í höndum Ax Film og leikstjóri var Anna Th. Rögnvaldsdóttir. Þættirnir slógu rækilega í gegn árið 2006 þegar þeir voru sýndir í Ríkissjónvarpinu og hafði um 60% áhorf samkvæmt Gallup.
Háteigsvegur
Háteigsvegur er gata í Rauðarárholti kennd við býlið Háteig. Háteigskirkja stendur við Háteigsveg og einnig kirkja og félagsheimili Óháða safnaðarins nokkru austar. Sjómannaskólinn er við Háteigsveg og hús Kennaraháskóla Íslands. Þar er ennfremur gamall vatnsgeymir. Gatan heitir eftir Háteig, núna númer 36, reist 1919.
Hiroshi Saeki
Hiroshi Saeki (fæddur 26. maí 1936) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Alessandro Scarlatti
Alessandro Scarlatti (2. maí 1660 – 22. október 1725) var ítalskt barokktónskáld. Hann fæddist í Palermo en fjölskylda hans flutti til Rómar þegar Alessandro var unglingur. Núna er hann aðallega þekktur fyrir óperur sínar og kantötur. Hann var faðir tveggja tónskálda: Domenico Scarlatti og Pietro Filippo Scarlatti.
Bernoulli
Bernoulli getur átt við:
Skylmingar
thumb|right|Rússinn [[Ivan Tourchine og bandaríkjamaðurinn Weston Kelsey skylmast á Sumarólympíuleikunum 2004.]] Skylmingar voru upphaflega safnheiti yfir allar bardaga eða hernað, hvort sem menn tækjust á með fangbrögðum eða börðust með öxum, spjótum, skálmum, sverðum eða hvaða því vopni sem berjast mætti með. Í dag er orðið skylmingar aðallega notað um Ólympískar skylmingar.
Trefjaplast
Trefjaplast er samsett efni úr plastefni (fjölliður) sem er styrkt með trefjum. Trefjarnar eru yfirleitt glertrefjar, aramíð eða koltrefjar og fjölliðurnar eru yfirleitt epoxý, vínýlesterar eða hitafast plast. Trefjaplast er algengt byggingarefni í flugvélum, bifreiðum og bátum.
Skylmingar
Ólympískar skylmingar
Ólympískar skylmingar eru íþrótt, þar sem tveir keppendur eigast við með bitlausum eftirlíkingum af sverðum og reyna að skora stig með því að koma höggi eða lagi á andstæðinginn. Nútíma ólympískar skylmingar greinast í skylmingar með höggsverði, lagsverði og stungusverði. Skylmingar eiga sér ævafornar rætur og í Egyptalandi hinu forna voru til skylmingaskólar. Færni í skylmingum var lífsnauðsyn hverjum stríðsmanni allt þar til skotvopn tóku við af eggvopnum sem handvopn í stríði. Skylmingar þróuðust sem list og íþrótt með nýjum sverðum og nýjum verjum.
Trefjaplast
Plàstic reforçat Faser-Kunststoff-Verbund Fibre-reinforced plastic 繊維強化プラスチック Lujitemuovi 玻璃钢
Skylmingar
Ólympískar skylmingar
Nútímaskylmingar rekja uppruna sinn til Endurreisnarinnar þegar sverð voru ekki lengur undirstöðuvopn í stríði en þess mun vinsælli sem fylgihlutur í tísku aðalsmanna og borgara og vopn fyrir einvígi. Skylmingaskólar gengu nú út á að mennta aðalsmenn og borgara í listinni að heyja einvígi með mjóum og löngum stungusverðum. Slík menntun varð hluti af undirstöðumenntun hástéttanna. Eftir því sem ríkisvaldið efldist tóku að gilda reglur um einvígi sem áttu að koma í veg fyrir dauðsföll, eins og sú regla að einvíginu væri lokið við fyrsta sár. Mörg lönd lögðu blátt bann við einvígjum, eins og t.d. á Íslandi, en það var gjarnan virt að vettugi.
Upphaf ólympískra skylminga má rekja til fyrstu ólympíuleika nútímans árið 1896. Með því hlutu skylmingar almenna viðurkenningu sem íþróttagrein. Eftir margra ára deilur milli ítalska og franska skólans í skylmingum var Alþjóða skylmingasambandið stofnað 1913 og ákvað sameiginlegar keppnisreglur. Rafræn skráningartæki voru tekin í notkun 1934 sem auðvelduðu starf dómara til mikilla muna.
Skylmingar til forna
Elsta skylmingahandrit sem varðveitt er í Evrópu kallast MS I.33 og er varðveitt í Bretlandi. Það er talið ritað af þýskum munkum á 13. öld og fjallar um hvernig barist er með buklara og sverði. En skylmingar með buklara og sverði voru nýleg list á 13. öld og m.a. er sagt í Íslendinga sögu frá þýskum málaliða Snorra Sturlusonar, Herburt að nafni, sem snjallastur var í þeirri hernaðarlist. Ljóst er þó að á Sturlungaöld var einnig barist með stórum skjöldum ásamt buklurum, en þessar eldri aðferðir voru nokkuð frábrugðnar þeirri nýju með buklurunum. Þessi bardagalist var vinsæl meðal borgara löngu eftir henni var útrýmt af vígvöllum, en hinn smái buklari úreltist eftir því sem lásbogum og öðrum handskotvopnum fjölgaði.
Eftir því sem líður á hámiðaldir fjölgar skylmingahandritunum og skiptast þau gróflega í Suður þýska hefð, og Norður ítalska. Sú þýska virðist hafa verið ríkjandi í Norður Evrópu, en hún er iðulega kennd við Bæverjan Jóhannes Liechtenhauer sem fæddist á miðri 14.öld. Hann er sagður hafa ferðast um alla Mið Evrópu og lært skylmingaaðferðir þær sem voru þá stundaðar. Mikill fjöldi er til af handritum lærisveina hans og í þeim er fjallað um notkun allra helstu vopna miðalda og fangbragða. Þar má meðal annars finna öll brögð íslensku glímunnar eins og hún er stunduð í dag utan tveggja husanlega: ristarbragðs og krækju. Meðal helstu höfunda skylmingahandrita eru: Hans Talhoffer, Hanko Döbringer, Sigmund Ringeck og fleiri.
Þjóðvegur F902
Þjóðvegur F902 eða Kverkfjallaleið er fjallvegur sem liggur frá suðurenda Upptyppinga og til Kverkfjalla.
Austfirsku skáldin
Í íslenskri bókmenntasögu hafa eftirtalin skáld fengið samheitið austfirsku skáldin:
Austfirsku skáldin „iðkuðu jöfnum höndum trúarlegan og veraldlegan skáldskap, voru stórvirkir, og þrátt fyrir persónuleg einkenni hvers og eins, tengir þá saman sviplík afstaða til yrkisefna og málsmeðferðar. Bragstíllinn er yfirleitt lipur, háttaval fjölbreytt, bragðmiklar þjóðlífslýsingar í veraldlegum kvæðum, einkum heimsádeilum, sem er snar þáttur í verkum þeirra, og kankvísi um nærtæk efni kunnu þeir með að fara skálda bezt.“ (Hannes Pétursson 1973: 9.)
Sveppaeitrun
thumb|right|[[Viðarkveif (Galerina marginata) er baneitraður sveppur. Hún hefur fundist einu sinni á Íslandi, í Kjarnaskógi í Eyjafirði árið 2000.]] Sveppaeitrun eru eitrunareinkenni sem stafa af eitruðum efnasamböndum sem er að finna í sveppum. Eitrið er aukaafurð efnaskiptaferla sveppsins. Venjulega stafar sveppaeitrun af því að einhver ruglar eitruðum svepp saman við ætisvepp og innbyrðir hann. Vegna þess hve eitursveppir líkjast oft ætisveppum stafar ruglingurinn af rangri greiningu á sveppnum. Jafnvel reynt sveppatínslufólk verður fyrir sveppaeitrun.
Einkenni
Alvarleg einkenni koma ekki alltaf fram strax eftir neyslu sveppsins og oft ekki fyrr en eitrið ræðst á nýrun, nokkrum mínútum eða klukkustundum síðar. Í sjaldgæfum tilfellum koma einkenni sem leiða til dauða ekki fram fyrr en nokkrum dögum eftir neyslu. Dæmigerð einkenni eru: Ef meðferð við eitruninni hefst fljótt er venjulega hægt að komast hjá alvarlegri einkennum, eins og dauða, ef um mjög eitraðan svepp er að ræða.
Eitursveppir
Þrír banvænustu sveppirnir sem til eru eru af ættkvísl reifasveppa (Amanita): grænserkur (A. phalloides), Amanita virosa og Amanita verna; og tveir eru af ættkvísl kögursveppa (Cortinarius): Cortinarius rubellus og Cortinarius orellanus. Þessar tegundir valda flestum dauðsföllum.
21. febrúar
21. febrúar er 52. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 313 dagar (314 á hlaupári) eru eftir af árinu.
Björn Thors
Björn Thors (fæddur 12. janúar 1978) er íslenskur leikari og leikstjóri.
Björn hefur fjórum sinnum verið tilnefndur til Grímunnar - íslensku leiklistarverðlaunanna, fyrir leik sinn í leikritunum Græna landið, Dínamít, Killer Joe og "Vestrinu Eina". Hann hefur tvisar hlotið Grímuna, fyrir Græna landið og Vestrið Eina. Hann hefur einnig leikið í Fangavaktinni og sló þar rækilega í gegn sem Kenneth Máni eða Ketill Máni.
Forsetningarliður
Forsetningarliður er forsetning ásamt fallorðinu (eða þeim fallorðum sem forsetningin stýrir fallinu á). Forsetningar standa oftast á undan viðkomandi fallorðum.
Hlutverk þeirra er til dæmis að kveða nánar á um ýmislegt (oft staðsetningar) auk þess sem þeir stýra falli. Forsetningarliðir mynda merkingarheild og verða ekki slitnir í sundur þótt orðaröðin breytist (hann kemur í dag ↔ í dag kemur hann).
Stundum gerist það að forsetning hætti að stýra falli (missi fallorð sitt). Þá er sagt að hún hætti að vera forsetning og verði að atviksorði.
Ólafur Einarsson
Ólafur Einarsson um 1573 – 1651 var skáld og prestur í Kirkjubæ í Hróarstungu. Sennilega fæddur í Nesi í Aðaldal. Foreldrar hans voru Einar Sigurðusson prestur og skáld í Eydölum (Heydölum) og seinni kona hans, Ólöf Þórarinsdóttir.
Ólafur lærði fyrst í Hólaskóla (frá 1589) en frá 1589 í Skálholtsskóla. Fór utan 1594, var skráður í stúdentatölu í háskólanum í Kaupmannahöfn 26. október sama ár. Þar var hann í 4 ár, var heyrari í Skálholti 1598-1600, en rektor þar 1600-1608, fékk þá Kirkubæ í Hróarstungu og tók þá við prestþjónustu þar, en var afhentur staðurinn árið 1609 og hélt til æviloka. Ólafur var prófastur í Múlaþingi frá 1609 til æviloka, en hann er enn á lífi 22. ágúst 1651. Hann var blindur síðustu æviár sín. Ólafur er eitt hinna austfirsku skálda.
Ólafur Einarsson var talinn með lærðustu mönnum sinnar tíðar, hann var og höfuðskáld á sinni tíð og er prentuð eftir hann kvæðin Árgali í Litlu vísnabók 1757 og 1839, fáeinir sálmar í Vísnabók 1612 og 1748, Litlu vísnabók 1757 og 1839, í sálmabókum 1619 og síðar og í Höfuðgreinabók 1772, en flest er varðveitt eftir hann í handritum. (Páll Eggert Ólason 1951: 37.)
Ólafur Einarsson "var í röð fremstu skálda á sinni tíð, orti trúarljóð og sálma af meiri formfágun en tíðkazt hafði eftir siðaskipti, einnig kröftugar heimsádeilur. Kveðskapur hans er að mestu óútgefinn, nokkuð er þó prentað í Vísnabók Guðbrands biskups 1612, og Lítilli sálma og vísnabók Hálfdanar Einarssonar 1757, einnig í sálmasöngsbókum síðar (2 sálmar frumkveðnir eru í sálmabókinni 1972). Sjá og t.d. Íslands þúsund ár, 1947." (Hannes Pétursson og Helgi Sæmundsson 1976: 18.)
Mynd af honum, konu hans og börnum er í Þjóðminjasafni.
Kona Ólafs (gift 1608) var Kristín, dóttir Stefáns Gíslasonar prests í Odda. Hún lifði mann sinn.
Börn þeirra voru:
Flugslysið á Eyjafjallajökli 1944
thumbnail|Boeing B-17 "Fljúgandi virki", svipuð þeirri sem fórst. Flugslysið á Eyjafjallajökli 1944 varð 16. september það ár þegar sprengjuflugvél frá bandaríska flughernum með tíu manna áhöfn brotlenti ofarlega á norðanverðum Eyjafjallajökli. Vélin var af gerðinni Boeing B-17 "Fljúgandi virki" og var á leið til Englands en hafði lent á Keflavíkurflugvelli til að taka eldsneyti. Innan við klukkutíma eftir að hún tók aftur á loft lenti vélin í miklu niðurstreymi og brotlenti á jöklinum með þeim afleiðingum að annar vængur vélarinnar rifnaði af og eldur kom upp í hreyflum hennar. Öll áhöfnin komst lífs af óslösuð og forðaði sér fljótlega úr vélinni, sumir skólausir, af ótta við sprengihættu. Mennirnir húktu bakvið klett skammt frá, vafðir inn í fallhlífar til að halda á sér hita, þangað til eldurinn dó út. Eftir það komu þeir sér fyrir inn í búki vélarinnar en reyndu að gera vart við sig með neyðablysum. Fólk í bæjum í kring varð blysanna vart en taldi að um væri að ræða aðgerðir á vegum hersins og aðhöfðust því ekki.
Eftir tveggja daga erfiða vist í flakinu, sem fennti nánast í kaf, lögðu þeir af stað niður af jöklinum, bundnir saman með línu úr fallhlífum. Siglingafræðingur vélarinnar, Steven A. Memovich, stjórnaði ferðinni niður sprunginn jökulinn og snarbratt klettabelti Smjörgiljanna. Á láglendinu tók kalsöm ferð yfir Markarfljótið við að bænum Fljótsdal sem er innsti bærinn í Fljótshlíð. Sex úr áhöfninni komust að Fljótsdal eftir 13 klukkutíma göngu en hinir fjórir láu úti um nóttina og var bjargað daginn eftir af heimamönnum.
60 árum eftir slysið, heimsótti Steven slystaðinn að nýju ásamt börnum sínum og beltaflokki Hjálparsveitar skáta í Reykjavík.
Orðuveitingar Hinnar íslensku fálkaorðu 2011-2020
2020
Þann 1. janúar árið 2020 sæmdi forseti Íslands fjórtán einstaklinga Hinni íslensku fálkaorðu og einnig hlutu fjórtán einstaklingar orðuna þann 17. júní 2020.
2019
Forseti Íslands sæmdi fjórtán einstaklinga Hinni íslensku fálkaorðu 1. janúar 2019 og sextán einstaklinga þann 17. júní 2019.
2017
Forseti Íslands sæmdi tólf einstaklinga heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu þann 1. janúar og fjórtán einstaklinga þann 17. júní
2016
Ellefu einstaklingar voru sæmdir riddarakrossi Hinni íslensku fálkaorðu þann 1. janúar 2016 og tólf einstaklingar þann 17. júní
2015
Forseti Íslands sæmdi ellefu einstaklinga heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu þann 1. janúar 2015 og fjórtán einstaklinga þann 17. júní
2014
Ellefu einstaklingar voru sæmdir heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu þann 1. janúar árið 2014 og níu einstaklingar þann 17. júní
Lionflói
thumb|right|Kort sem sýnir Lionflóa Lionflói eða „Ljónaflói“ er flói í norðvestanverðu Miðjarðarhafi undan strönd Languedoc-Roussillon og Provence í Frakklandi. Hann nær frá landamærum Frakklands og Katalóníu í suðri að Toulon í austri. Helsta höfnin við flóann er í Marseille. Þarna á hafinu blæs hinn þekkti mistralvindur úr norðri.
Orðuveitingar Hinnar íslensku fálkaorðu 2011-2020
2013
Forseti Íslands sæmdi 10 einstaklinga heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu 1. janúar 2013, 5 karla og 5 konur og þann 17. júní 2013 voru níu einstaklingar sæmdir fálkaorðunni.
2012
Forseti Íslands sæmdi 26 einstaklinga heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2012, 14 karla og 12 konur.
2011
Forseti Íslands sæmdi 27 einstaklinga heiðursmerki Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2011, 13 karla og 14 konur.
Áramótaskaup 2018
thumb|Meðal þess sem gert var grín að í Skaupinu var [[Klaustursupptökurnar|Klaustursmálið]] Áramótaskaup 2018 var áramótaskaup sýnt í sjónvarpinu RÚV 31. desember 2018. Efniviður Skaupsins var fjölbreyttur en áberandi var Me too-hreyfingin og þeim kynferðisáreitum sem uppljóstrað var um á árinu.
Leikstjóri var Arnór Pálmi Arnarsson og var þetta annað skaupið hans. Höfundar handrits voru þau Ilmur Kristjánsdóttir, Jón Gnarr, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Katrín Halldóra Sigurðardóttir og Sverrir Þór Sverrisson en þau léku líka flest hlutverkin. Með yfirumsjón handrits var Arnór Pálmi Arnarsson.
Viðfangsefni
Annað sem gert var grín að var Steingrímur J. Sigfússon, Pia Kjærsgaard, Krakkafréttir, Skúli Mogensen, Lof mér að falla. Eyþór L. Arnalds, Borgarlínan, sjónvarpsþátturinn Fjölskyldan, Flateyjargátan, ketó, Rúrik, kvikmyndin Kona fer í stríð, Katrín Jakobsdóttir, Dagur B. Eggertsson og Sigga Kling.
Iðnaðarnefnd Alþingis
Iðnaðarnefnd var ein af fastanefndum alþingis. Nefndin fjallaði meðal annars um mál er vörðuðu ferðamál, iðju, iðnað og iðnþróun, Landsvirkjun, Nýsköpunarsjóð atvinnulífsins, orku, orkuvirkjun, orkuvirki, Orkustofnun og Rannsóknastofnun byggingariðnaðarins. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni iðnaðarnefndar í dag að mestu leyti undir atvinnuveganefnd.
Barkskip
thumb|right|Eftirlíking af barkskipinu Endeavor sem [[James Cook notaði við könnun Kyrrahafsins. ]] Barkskip eða barkur er stórt seglskip, yfirleitt með þrjú möstur: messansiglu (afturmastur), stórsiglu og framsiglu, auk þess að vera með bugspjót og fokkur. Tvær fremri siglurnar eru með rásegl en messansiglan er með gaffalsegl (messansegl).
Rip
Hugtakið rip getur staðið fyrir:
Grái pótíntáti
250px|thumb|vinstri|Grái pótintáti
Grái pótintáti (fræðiheiti: Nyctibius griseus) er fugl af ætt Nyctibiidae.
Mahmúd Abbas
Mahmúd Abbas (arabíska: محمود عباس) (f. 15. nóvember 1935 ), einnig þekktur undir nafninu Kunya Abu Mazen (arabíska: ابو مازن), er palestínskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti palestínsku heimastjórnarinnar frá árinu 2005.
Abbas er einn af leiðtogum stjórnmálahreyfingarinnar Fatah. Hann var áður fyrsti forsætisráðherra palestínsku heimastjórnarinnar frá mars til október árið 2003. Hann sagði af sér vegna skorts á stuðningi Ísraela og Bandaríkjamanna og „innlendrar egningar“ gegn stjórn hans. Áður fór Abbas fyrir samningadeild Frelsissamtaka Palestínu (PLO). Hann hefur verið formaður framkvæmdastjórnar PLO frá 11. nóvember 2004, eftir að Yasser Arafat lést. Abbas er talinn meðal hófsamari leiðtoga Palestínu af Ísraelum og Bandaríkjamönnum.
Æviágrip
Mahmúd Abbas er fæddur árið 1935 í Saded í Galíleu, sem þá var hluti af umboðsstjórn Breta í Palestínu. Árið 1948 flúði hann ásamt fjölskyldu sinni til Sýrlands í „áfallinu mikla“ þegar fyrsta stríð Ísraels og Araba braust út.
Abbas hóf afskipti af frelsisbaráttu Palestínumanna seint á sjötta áratugnum með því að fá Palestínumenn sem voru í útlegð í Katar til að ganga til liðs við málstaðinn. Abbas tók þátt í stofnun Frelsissamtaka Palestínu (PLO) ásamt Yasser Arafat árið 1964 og var skipaður yfirmaður alþjóðasamskiptadeildar samtakanna árið 1980. Abbas varð einn helsti fjáröflunarmaður PLO og hann tók jafnframt við stjórn öryggismála samtakanna snemma á áttunda áratugnum.
Abbas var einn af helstu hönnuðum Óslóarsamkomulagsins sem Ísraelar og Palestínumenn undirrituðu árið 1993. Hann sneri heim til Palestínu árið 1995 eftir friðarsamkomulagið og var kjörinn framkvæmdastjóri framkvæmdanefndar PLO næsta ár. Árið 2003 var Abbas valinn fyrsti forsætisráðherra palestínsku heimastjórnarinnar, en hann sagði af sér eftir aðeins fjóra mánuði vegna deilna við Arafat.
Eftir að Arafat lést árið 2004 var Abbas valinn formaður PLO. Hann bauð sig síðan fram til forseta Palestínu næsta ár og vann með um 62,3 prósentum greiddra atkvæða.
Junichiro Koizumi
thumb|right|Junichiro Koizumi (2010)
Junichiro Koizumi (f. 8. janúar 1942) var forsætisráðherra Japans frá 2001 til 2006 og formaður Frjálslynda lýðræðisflokksins. Hann studdi innrásina í Írak, en er annars kunnur af því að hafa haft forgöngu að því að borga sektir Japans og fyrir að hafa staðið fyrir einkavæðingu á japönsku Póstþjónustunni. Árið 2005 vann hann einn stæsta sigur frjálslyndra lýðræðissinna í sögu Japans þegar flokkur hans fékk 38,2% atkvæði. Einnig vakti hann mikla atygli þegar hann sendi japanskt herlið til Íraks sem og opinber heimsókn hans til Yasukuni-helgidómsins.
Vinsældir Koizumi voru ávallt miklar vegna þess hversu vel máli farinn hann var og hversu litríka fortíð hann átti. Í júní 2001 naut hann stuðnings 85% Japana. Viðurnefni hans var ljónshjarta vegna hárgreiðslu hans.
Koizumi lýsti því yfir að hann mundi segja af sér 2006 og hann mundi ekki velja eftirmann sinn fyrir Frjálslynda lýðræðisflokkinn heldur yrði hann kosinn. Shinzō Abe tók við formennsku flokksins 20. september og sem forsætisráðherra 26. september 2006.
Kögurskottur
Kögurskottur (fræðiheiti: Thysanura) er einn helsti ættbálkum skordýra, um 300 milljón ára gamall. Eitt þekktasta afbrigði kögurskottna er silfurskotta.
1656
Árið 1656 (MDCLVI í rómverskum tölum) var 56. ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Þrenningarkirkjan í Kaupmannahöfn var vígð þetta ár.
Arfgerð
Arfgerð (einnig erfðafar eða erfðagervi ) í erfðafræði eru eiginleikar sem lífvera hefur erft og mun skila til niðja sinna, en eiginleikarnir koma ekki endilega fram í hjá einstaklinginum sjálfum. Arfgerð er notuð bæði í víðari og þröngri merkingu. Í víðum skilningi lýsir arfgerð samsetningu allra gena einstaklings sem hann hefur erft frá foreldrum sínum. Í þrengri skilningi er talað um arfgerð ákveðins gens þ.e.a.s. samsetning samsæta (allela) ákveðins gens lýsir arfgerð einstaklingsins fyrir það tiltekna gen.
Tvílitna lífverur, eins og maðurinn, hafa tvö eintök af sama geni, eitt frá móður og annað frá föður. Hvort eintak um sig kallast samsæta eða allel. Samsæturnar geta verið eins eða breytilegar sín á milli en þær lýsa arfgerð lífverunnar m.t.t. ákveðins gens. Arfgerð er einn þeirra þátta sem hafa áhrif á svipfar lífvera. Aðrir þættir sem máli skipta eru umhverfisþættir, utangenaerfðir, samspil gena og umhverfis og tilviljunar svipfarið.
Þjóðvegur F910
Þjóðvegur F910, Austurleið eða Gæsavatnaleið er fjallvegur sem liggur frá Sprengisandi og að Öskju.
Svipmyndir
Rip van Winkle (Hellsing)
Liðsforinginn/SS-Obersturmführer Rip van Winkle (リップヴァーン・ウィンクル中尉, Liðsforinginn Rippuvān Winkuru) er persóna í manganu Hellsing og meðlimur Millennium liðsdeildarinnar.
Hún notar lang-hleyptan framhlaðning með byssulás úr tinnu sem skýtur galdraskotum sem „refsa án mismununar“, og elta skotmörkin af eigin vilja, og virðast geta farið í gegnum skildi (þau geta hæglega eytt þyrlum, bardagaþotum og eldflaugum) og geta meira að segja breytt ferli sínum á ferð- þannig hægt er að láta rigna yfir skotmark höggi með sömu byssunni. Hún virðist hins vegar ekki hafa neina sérstaka hæfileika fyrir utan þetta. Hún nýtur þess að syngja óperur, sérstaklega Galdraskyttuna (þýska: Der Freischütz), og hún líkir sér sjálfri oft við persónuna Kaspar úr áðurnefndri óperu. Jafnvel Majorinn bendir oft á það að hún sé líka Kaspar og Alucard sé líkur Samiel, sem er andstæðingurinn í óperunni.
left|thumb|Rip van Winkle, haldandi á framhlaðninginum sínum.
Alucard hræðir hana tiltölulega mikið þegar hann nálgast, og á endanum, drepur hana. Alucard rekur stiku í gegnum bringu hennar, vinstra megin við hjarta hennar með hennar eigin byssu og drekkur blóðið hennar í hápunkti Hellsing mangabókar 5, áður en hann notar skugga til að nærast á líkama hennar og breytir henni í kunnugann.
Það er kaldhæðnislegt að Majorinn vildi ekki leyfa það að Rip yrði brennd, og af sérstöku „göfuglindi“, bað hann aðra meðlimi Millenniums að gefa henni nasistakveðju, og segja „auf wiedersehen“. Takmark hennar var að festa Alucard á skipi sem hét Örninn, vegna þess að hann getur ekki ferðast yfir vatn án skips og kistu sinnar. Með því að nota Örninn sem tálbeytu, náði Millennium að einangra Alucard í miðju hafinu á meðan afgangur Millenniums lyki við undirbúning hernaðaraðgerðarinar. Þetta heppnaðist ekki eins og hugðist, því Alucard getur stýrt draugaskipi og komst aftur til Londons.
Rip sést síðar sem kunnugur, er Integra Hellsing leysir síðustu hömlur Alucards.
Í Döguninni
Í nýlegustu köflum Dögunarinnar, kemur Rip fram sem ungur, fjarsýnn hermaður, og hittir hún Alucard eftir að hann var sigraður af Kapteininum. Hún er í herbúningi, með hárið í tveimur fléttuðum tíkarspenum, og er í stöðu Untersturmührers. Gleraugun hennar valda því að hún sér illa, og Alucard eyðir nokkrum tíma í það að útskýra fyrir henni hver hann er og af hverju hann er í höfuðstöðvum Millenniums. Eftir nokkurn tíma þegar hún hefur áttað sig á því að Alucard sé í raun óvinur reynir hún að skjóta hann en er rotuð af likkistunni hans Alucards.
Heimildir
Rip van Winkle
Cadusii
Cadusii (gríska: Καδούσιοι, Kadoúsioi) var forn írönsk þjóð sem bjó í norðvesturhluta Írans.
Geografi
Kadúsar (latína: cadusii) bjuggu í Cadusia - fjallahverfi í Media Atropaths á suðvesturströnd Kaspíahafs, á milli breiddargráðu 39° og 37° norður. Héraðið afmarkaðist líklega í norðri af ánni Cyrus (nú Kura í Aserbaídsjan, sögulega þekkt sem Arran og Albanía); í suðurhluta árinnar Mardus (núverandi Sefid Rud), og samsvarar írönskum nútímahéruðum Gilan og Ardabil.
Strabon lýsir þeim sem stríðnu fjallafólki sem barðist að mestu fótgangandi og hæft í stuttum spjótum (pilum). Hugsanlegt er að nafnið Gelae (gilites) - ættkvísl sem tengist cadusii, sé það sem er endurtekið í nútíma Gilan.
Cadusi eru ekki nefndir í neinum kaukasískum heimildum, eða í heimildum frá Mind East; þær eru aðeins þekktar úr grískum og latneskum heimildum.
Fuglaertur
Fuglaertur (fræðiheiti Lathyrus pratensis) er jurt af ertublómaætt. Þær vaxa oft í þéttum breiðum. Fuglaertur eru fremur hávaxin jurt (30-59 sm) með vafþráðum og gulum blómum. Jurtin vex í mólendi, graslendi, skóglendi eða kjarri. Fuglaertur blómgast í júlí til ágúst.
Þoka
thumb|left|250px|Þoka Þoka er heiti skýja (s.n. þokuskýja) sem ná niður á yfirborð jarðar. Þoka skiptist í meginatriðum eftir myndun í geislunarþoku og aðstreymisþoku. Þykkt þokunnar er sjaldan meiri en 100 m, en hún er stundum varla ökkladjúp og nefnist þá dalalæða.
Dalalæða
thumb|right|350px|Dalalæða Dalalæða (eining nefnd kerlingarvella, útgeislunarþoka eða næturþoka) er þoka, sem myndast á kyrrum nóttum eftir hlýjan sólskinsdag, en er varla meira en mittisdjúp. Neðsta loftlagið kólnar niður fyrir daggarmark vegna útgeislunar og myndar þokuslæðu nálægt yfirborðinu. Sumstaðar á landinu er dalalæðan nefnd kerlingarlæða, láreykur og völsavilla.
Fundy-flói
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Fundy-flóa Fundy-flói eða Fundy-fjörður er fjörður á Atlantshafsströnd Norður-Ameríku í norðausturhluta Maine-flóa. Fjörðurinn skilur á milli kanadísku héraðanna Nýju Brúnsvíkur og Nova Scotia. Flóinn er þekktur fyrir mestu sjávarföll í heimi; mesti munur á flóði og fjöru getur verið 16,3 metrar.
Trausti Breiðfjörð Magnússon
Trausti Breiðfjörð Magnússon er íslenskur stjórnmálamaður. Hann er borgarfulltrúi í Reykjavík fyrir Sósíalistaflokkinn frá 2022.
Æviágrip
Trausti fæddist í Reykjavík árið 1996 og ólst upp í Grafarvogi. Hann er með rætur utan af landi, bæði norður í Hrútafirði og norðan af Ströndum. Hann hefur mikinn áhuga á samfélaginu, mannlegri hegðun og hvernig það sé hægt að tryggja félagslegt réttlæti.
Trausti lauk stúdentsprófi af félagsfræðibraut frá Menntaskólanum við Sund og Kvennaskólanum í Reykjavík árið 2016. Hann hóf síðan nám í sálfræði og félagsfræði við Háskóla Íslands, en tók hlé frá námi vegna kjörs í borgarstjórn árið 2022. .
Trausti hefur unnið við, m.a. sem veitingaþjónn, leiðbeinandi, velferðarstarfsmaður og dagskrárgerðarmaður. Hann hefur einnig lokið námskeiði sem veitir landvarðarréttindi og ferðaðist um heiminn í sex mánuði árið 2017.
Stjórnmál
Trausti Breiðfjörð Magnússon er íslenskur stjórnmálamaður. Hann er borgarfulltrúi í Reykjavík fyrir Sósíalistaflokkinn frá 2022.
Mál í borgarstjórn
Trausti hefur tekið þátt í eftirfarandi málum í borgarstjórn eða borgaráði:
Gróðurhúsalofttegund
Gróðurhúsalofttegund er lofttegund í lofthjúpi sem drekkur í sig og gefur frá sér innrauða geislun. Þetta ferli er meginástæða gróðurhúsaáhrifa. Helstu gróðurhúsalofttegundirnar í lofthjúpi jarðar eru vatnsgufa, koldíoxíð, metan, tvíköfnunarefnisoxíð og óson. Án gróðurhúsalofttegunda væri meðalhiti yfirborðs jarðar −18 °C, í stað núverandi meðaltals sem er 15 °C. Í sólkerfinu, eru Venus, Mars og Títan einnig með lofthjúp sem veldur gróðurhúsaáhrifum.
Losun gróðurhúsalofttegunda stafar bæði af náttúrlegum þáttum eins og breytileika á sporbaugi við sól (e. orbital forcing) og eldgosum, og af athöfnum mannsins sem valda hlýnun jarðar. Helstu áhrif frá manninum sem stuðla að losun gróðurhúsalofttegunda eru bruni á jarðefnaeldsneyti, t.d. kolum, bensíni (og öðrum efnum unnum úr hráolíu) og jarðgasi (sem hefur þó minni áhrif en bensín) og vegna eyðingar skóga og landbúnaðar.
Vatnsgufa
Vatnsgufa (H2O) er þriggja atóma sameind, samansett úr tveimur vetnisatómum (H) og einu súrefnisatómi (O). Maðurinn hefur ekki bein áhrif á vatnsgufu í andrúmsloftinu en hún er algengasta gróðurhúsalofttegundin. Hækkun hitastigs mun samt leiða af sér meiri uppgufun og auka getu lofts til að halda vatnsgufunni.
Koldíoxíð
Koldíoxíð (CO2) er þriggja atóma sameind, samansett úr tveimur súrefnisatómum (O) og einu kolefnisatómi (C). Sameindin er á formi gass við stofuhita, er lyktarlaus og litlaus og kemur þannig fyrir í andrúmsloftinu. Koldíoxíð verður til við efnaskipti dýra, plantna, sveppa og örvera ásamt því að verða til við bruna kola og við skógarelda. Jarðkol eru til dæmis notuð við hitun húsa og raforkuframleiðslu. Vegna þess að koldíoxíð myndast við skógarelda gæti orðið meiri losun á því meðfram þurrkum sem verða tilkomnir vegna gróðurhúsaáhrifa. Plöntur nota koldíoxíð til ljóstillífunar.
Í sjó er um 50-falt meira magn koldíoxíðs en í andrúmsloftinu og ógnar það einnig lífi þar með súrnun sjávar. Vegna áhrifa frá manninum hefur losun koldíoxíðs aukist um 35% síðan í byrjun iðnvæðingarinnar.
Metan
Metan (CH4) er fimm atóma sameind sem gerð er úr einu kolefnisatómi (C) og fjórum vetnisatómum (H) og er einfaldasti alkaninn. Metan myndast við rotnun lífræns efnis við loftfirrðar aðstæður fyrir tilstilli gerla. Einnig myndast það við meltingu hjá jórturdýrum og losnar í töluverðu magni frá sorphaugum, hrísgrjónarækt og úr votlendi. Metan losnar einnig við ófullkominn bruna jarðefnaeldsneytis.
Tvíköfnunarefnisoxíð
Tvíköfnunarefnisoxíð eða hláturgas (N2O) er þriggja frumeinda sameind gerð úr tveimur nituratómum (N) og einu súrefnisatómi (O). Sameindin er á formi gass við stofuhita og hefur léttann sætan ilm og bragð. Uppsprettur sameindarinnar eru bæði náttúrlegar og manngerðar. Manngerðar uppsprettur eru t.d. landbúnaður, iðnaður og eldsneytisbrennsla. Tvíköfnunarefnisoxíð verður til í landbúnaði þegar nítrat afoxast í jarðvegi og þegar húsdýraáburður er meðhöndlaður. Þegar köfnunarefni (N)og súrefnisatóm (O) hvarfast saman við mikinn hita í brunahólfum farartækja verður til díköfnunarefnisoxíð.
Óson
Óson (O3) er þriggja súrefnisatóma (O) sameind og er mun óstöðugri en súrefni (O2). Sameindin er í formi ljósblás gass með köldum ertandi lyktarkeim við venjulegar aðstæður. Mest er af ósoni í heiðhvolfinu á svæði sem kallast ósonlag sem er í 10−50 km svæði frá jörðu. Ósonlagið er afar mikilvægt þar sem það drekkur í sig útfjólubláa geisla frá sólinni (270−400 nm) og geislun ljóseinda á stuttri bylgjulengd (<320 nm). Undanfarin ár hefur ósonlagið verið að þynnast vegna losunar efna sem brjóta óson niður (t.d. freon).
Óson virkar sem gróðurhúsalofttegund í andrúmslofti með sama hætti og hinar lofttegundirnar með því að draga í sig innrauða geislun og hita upp yfirborð jarðar. Sameindin myndast í andrúmslofti vegna efnahvarfa loftmengunarefna (köfnunarefnisoxíða og vetniskolefna). Óson er talið geta haft skaðleg áhrif á jörðinni þar sem það er mjög hvarfgjarnt og ertandi en erfitt hefur reynst að meta áhrif þess á loftslagsbreytingar þar sem það getur bæði haft kælandi og hitandi áhrif á andrúmsloftið
Klórflúorkolefni
Klórflúorkolefni eru stór hópur tilbúinna efna (enska Chlorofluorcarbons, skammstafað: CFC). Þau eru hluti af halógenalkönum, sem tengdir eru klóri eða brómi. Dæmi um klórflúorkolefni er freon, sem notað var í miklu magni áður fyrr í kælitæki eins og t.d. ísskápa. Talið er að freon sé helsta ástæðan fyrir þynningu ósonlagsins. Þessi efni hafa einnig verið notuð sem drifefni í innúðalyf fyrir astma og í ræstivörur.
Áhrif gróðurhúsalofttegunda
Hækkun hitastigs jarðar hefur víðtæk áhrif í för með sér. Sjávaryfirborð hækkar vegna bráðnunar jökla og hafa mælingar bent til þess að sjávaryfirborð hafi hækkað að meðaltali um 18 cm síðustu árin en þessi hækkun er meiri en fornleifafræðingar og jarðfræðingar hafa bent á fyrir síðustu tvö ársþúsundin. Jöklar eru í flestum heimsálfum og hafa reynst gagnlegir til þess að rannsaka gróðurhúsaáhrif. Í framtíðinni mun sjávaryfirboð hækka enn frekar ásamt því að bráðnunarhraði jökla mun aukast. Talið er að úrkoma aukist á sumum stöðum meðan hún mun minnka og valda þurrkum á öðrum stöðum. Ef spár ganga eftir mun reynast erfitt eða ómögulegt að nýta viss búsvæði á jörðinni. Þegar hiti endurkastast frá jörðu fer hann framhjá tveggja atóma sameindunum (t.d. O2 og N2) en um leið og hann rekst á stærri sameindir (gróðurhúsalofttegundirnar) verður til hreyfing sem er svipuð tíðni hitageislunar. Þessi hreyfing verður til þess að hluti hitans endurkastast aftur á jörðina og veldur hlýnun.
Undirtré
Sérhver hnútur í tré, ásamt öllum afkomendum þess, sem á sér foreldri telst undirtré.
Steve Bannon
Í ágúst 2020 var Bannon handtekinn og hann og þrír aðrir voru ákærðir fyrir samsæri um peningaþvætti og að falsa póstatkvæði í tengslum við átakið „Við byggjum múrinn“. Hann hefur neitað sök en fer fyrir rétt árið 2021. Hann var bannaður á Twitter í aðdraganda forsetakosninganna 2020 fyrir að hvetja til ofbeldis gegn yfirsóttvarnarlækni og yfirmanni FBI. Donald Trump náðaði Bannon þann 20. janúar 2021, á síðasta degi sínum í forsetaembætti.
Hægri hreyfingin
Steven Bannon stofnaði öfgahægri vefsíðuna Breitbart News árið 2007. Árið 2016 varð Bannon framkvæmdastjóri kosningabaráttu Trumps og var skipaður aðalráðgjafi forsetans eftir að Trump var kjörinn forseti. Steve Bannon hætti sem aðalráðgjafi átta mánuðum síðar og byrjaði að vinna aftur fyrir Breitbart. Í janúar 2018 þurfti hann að hætta samstarfi við Breitbart vegna ummæla í bók hans, Fire and Fury, þar sem hann gagnrýndi ríkisstjórn Trumps.
Bannon segir ætlun sína ađ styðja hægri öfgastjórnmálahreyfingar um allan vesturheim. Hann hefur stutt og fjármagnað marga íhaldsama, popúlista þjóðernisflokka í Evrópu og annars staðar.
Asksveppir
Asksveppir (fræðiheiti Ascomycota) eru sveppir sem framleiða gróin í einkennandi gróhirslum sem eru kallaðar askar (úr grísku askos, „poki“ eða „vínbelgur“) eða grósekkir. Þessi fylking taldi um 12.000 tegundir árið 1950 sem eru um 75% af öllum þekktum sveppum. Árið 2001 voru asksveppir orðnir 32.739 talsins. Til asksveppa teljast meðal annars flestir sveppir sem mynda fléttur eða skófir með þörungum og/eða blábakteríum, ásamt gersveppum, myrklum, jarðsveppum og sveppum af ættkvíslinni Penicillium.
Hannibal Sehested
thumb|right|Málverk af Sehested eftir [[Karel van Mander.]] Hannibal Sehested (1609 – 23. september 1666) var ríkisstjóri Noregs og rentumeistari Danakonungs. Hann giftist 6. nóvember 1642 Christiane, dóttur Kristjáns 4. og Kirsten Munk.
Sehested var sonur Claus Maltesen Sehested, hirðstjóra á Eysýslu og fæddist þar í Arensborg (Kuressaare). Þegar faðir hans lést 1612 fylgdi hann móður sinni til Jótlands. Hann gekk í skóla á Sórey og ferðaðist til Englands, Hollands, Frakklands, Þýskalands og Spánar. Hann gerðist síðan hirðmaður konungs og varð meðlimur í danska ríkisráðinu 1640. 1642 var hann gerður að ríkisstjóra Noregs með Akurshús að léni.
Ríkisstjóri Noregs
Sem ríkisstjóri reyndi Sehested að gera Noreg, og þar með sjálfan sig, eins óháðan Danmörku og hægt var. Hann hófst þegar handa við umbætur á innheimtu skatta, dómskerfinu og landvörnum. Í Torstensonófriðnum (sem í Noregi nefnist Hannibalfeiden) sótti hann tvisvar gegn Gautaborg en varð að snúa aftur í bæði skiptin.
Eftir stríðið hélt hann áfram umbótatilraunum og reyndi að skapa Noregi aukið sjálfræði gagnvart stjórninni í Kaupmannahöfn. Honum tókst að fá leyfi til stofnunar norsks flota með þrjátíu skipum og fékk meira vald til að ráðstafa tekjum konungs af landinu. 1646 samþykkti konungur að hann fengi að halda helming tekna til að standa straum af kostnaði. Hluta fésins nýtti hann til að afla sjálfum sér eigna í Noregi. Þessar aðgerðir öfluðu honum margra óvina í danska ríkisráðinu, einkum í hópnum kringum Corfitz Ulfeldt.
Fall Sehesteds
Í nóvember 1647 kom til uppgjörs þar sem Sehested laut í lægra haldi fyrir Ulfeldt, sem fékk það í gegn að norskir hirðstjórar skyldu hér eftir greiða tekjur sínar beint til rentukammersins í Kaupmannahöfn. Þegar Friðrik 3. tók við embætti, gerði Sehested allt sem í hans valdi stóð til að tryggja sér stuðning hins nýja konungs. Enn var mikil andstaða við hann í ríkisráðinu og upp kom kvittur um að ekki væri allt með felldu í reikningshaldi stjórnarinnar í Akurshúsum. Í ágúst 1650 setti Anders Bille fram klögubréf gegn honum og í kjölfarið var reikningshaldið rannsakað. Rannsóknin leiddi í ljós að yfir 90.000 ríkisdali vantaði upp á uppgefnar skatttekjur. Sehested gekkst við ásökununum og bauðst til þess að greiða bætur. Hann missti embætti sitt, öll lén og stöðu sína í ríkisráðinu.
Svíastríðið
Þrátt fyrir þessar yfirsjónir, fékk Sehested leyfi til að ferðast frá Danmörku, og næstu ár flakkaði hann um Evrópu og reyndi meðal annars að komast í þjónustu Spánar. Vorið 1657 reyndi hann aftur að ná eyrum konungs, vegna Svíastríðsins, en konungur neitaði að veita honum áheyrn. Sumarið 1658, eftir lát Kirsten Munk, hlaut hann aftur náð fyrir augum konungs og var í Kaupmannahöfn þegar Karl 10. Gústaf gekk á land við Korsør. Hann yfirgaf borgina til að sækja konu sína, en var handtekinn af Svíum í Hróarskeldu. Hann reyndi að miðla málum við Carl Gustav, með litlum árangri. Hann sór þá Svíakonungi trúnað. Þessar athafnir hans urðu til þess að honum var vantreyst bæði af Svíum og Dönum, en þó náði hann að koma sér aftur í mjúkinn hjá Friðriki 3. og átti stóran þátt í friðarsamkomulaginu 26. maí 1660.
Síðustu ár
Þegar einveldið var tekið upp í Danmörku studdi hann konung eindregið í því máli, gegn sínum gömlu fjendum í ríkisráðinu. Að launum hlaut hann stöðu ríkisskattstjóra, sæti í ríkisstjórn og við hæstarétt, auk stöðu í ríkisráðinu. Enn var hann skuldum vafinn og tilraunir konungs til að aðstoða hann fjárhagslega mistókust. Hann áleit bandalag við Frakkland réttu leiðina fyrir Danmörku, móti Christan Rantzau sem vildi bandalag við keisarann. Hann lést í sendiför í París.
Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn
thumb|Þjóðarbókhlaðan að vetri til Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn hefur það tvíþætta hlutverk að vera þjóðbókasafn Íslands, sem þaulsafnar útgefnu íslensku prentefni og hljóðritum, og háskólabókasafn, en safnið á stærsta safn fræðirita á landinu. Safnið er bókasafn Háskóla Íslands og því er þjónusta þess við skólann skilgreind með sérstökum samningi. Þess utan er safnið öllum opið. Forstöðumaður safnsins hefur titilinn landsbókavörður.
Safnið var opnað 1. desember 1994 eftir sameiningu Landsbókasafns Íslands og Háskólabókasafns í Þjóðarbókhlöðunni, byggingu sem stendur á Melunum í Vesturbæ Reykjavíkur nálægt Hringbraut.