cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hákon Eiríksson
Hákon var sonur Eiríks Hákonarsonar Hlaðajarls og Gyðu konu hans, dóttur Sveins tjúguskeggs. Sveinn taldist yfirkonungur Noregs frá því að Ólafur Tryggvason féll árið 1000 en Hlaðajarlarnir Eiríkur og Sveinn stýrðu landinu í umboði hans. Þegar Eiríkur fór í herför til Englands árið 1014 lét hann Hákoni eftir sinn hluta ríkisins og naut hann stuðnings höfðingjans Einars þambarskelfis. Ekki varð veldi hans þó langætt því haustið 1015 kom Ólafur helgi til Noregs og gerði tilkall til konungsembættisins. Hann vann sigur á Sveini í orrustu og handtók Hákon en gaf honum grið og leyfði honum að fara til föður síns gegn því að hann kæmi ekki aftur.
Secret 26
Secret-bátarnir eru 26 feta langir (8 metrar) og grannir með djúpan kjöl og hlutfallslega mikinn seglaflöt. Flestir þeirra hafa verið notaðir sem félagsbátar hjá siglingafélögum á Íslandi.
Hákon Eiríksson
Eftir að Knútur ríki hafði hrakið Ólaf úr landi 1028 gerði hann Hákon að jarli yfir Noregi en ekki entist það heldur lengi því hann drukknaði í Norðursjó ári síðar.
Kona hans var Gunnhildur af Póllandi og áttu þau dótturina Bóthildi.
Capgemini
Capgemini er franskt stafrænt þjónustufyrirtæki stofnað af Serge Kampf árið 1967 í Grenoble, undir nafni Sogeti. Það er tekjuhæsta ráðgjafafyrirtæki landsins og er meðal tíu efstu í greininni á heimsvísu. Fyrirtækið er staðsett í París og er skráð í CAC 40 í kauphöllinni í París.
Ópíumstríðin
thumbnail|Málverk af bardaga í seinna ópíumstríðinu
Ópíumstríðin skiptast í Fyrra ópíumstríðið frá 1839 til 1842 og Seinna ópíumstríðið milli 1856 til 1860. Þessi stríð voru viðskiptadeilur milli kínverskra stjórnvalda sem störfuðu fyrir Tjingveldið og Breska heimsveldisins og tengdust innflutningi á ópíum til Kína.
Ópíum hafði verið þekkt í Kína frá 7. öld og notað til lækninga meðal annars sem deyfilyf. Um miðja 17. öld var byrjað að blanda tóbaki og ópíum saman og ópíum var reykt en ekki tekið inn eins og áður. Breskir kaupmenn fluttu gríðarlegt magn af ópíum til Kína og innflutningur óx mikið á 18. öld. Árið 1729 voru fluttar til Kína 200 kistur af ópíum en árið 1790 voru fluttar þangað árlega 4000 kistur eða 256 tonn af ópíum. Árið 1858 hafði ópíumsala breskra kaupmanna aukist í 70000 kistur (4480 tonn) sem er svipað og framleitt var af ópíum í heiminum í kringum árið 2000.
Svörtuloft (skáldsaga)
Svörtuloft er þrettánda bókin eftir spennusagnahöfundinn Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2009.
Aðalsögupersónan Sigurður Óli hittir vin í samkvæmi sem biður hann að heimsækja konu sem er að frárkúga hann með myndum sem voru teknar af honum í 'swinger' party. Þegar þangað kemur liggur konan meðvitundarlaus á gólfinu, eftir smástund fattar Sigurður Óli að árásarmaðurinn er enn í húsinu og verður fyrir höggi og árásarmaðurinn hleypur í veg.
Dahómey
thumb|right|Stríðskonur frá Dahómey. Koparstunga. Dahómey var afrískt konungsríki Fon-fólksins, staðsett þar sem nú er Benín. Konungsríkið var stofnað á 16. öld og lifði fram undir lok 19. aldar þegar Frakkar frá Senegal lögðu það undir sig og gerðu það að hluta Frönsku Vestur-Afríku. Konungsríkið dafnaði á þrælaversluninni við Evrópumenn og varð eitt af svokölluðum byssuríkjum Vestur-Afríku. Ríkið var mjög miðstýrt. Konungurinn var dýrkaður sem guð og hann átti formlega allt land sem hann skattlagði.
Frakkar lögðu Dahómey undir sig 1892-1894. Flestir þeirra hermanna sem börðust gegn her konungsins voru þó Afríkubúar, svo sem Jórúbar, sem voru alls ekki mótfallnir því að Frakkar tækju yfir. Þegar Frakkar höfðu unnið sigur í orrustu við síðasta konunginn, Behanzin, í nóvember árið 1892 kveikti hann í höfuðborginni Abómey og flýði norður á bóginn.
Bruninn í Austurstræti (2007)
thumb|right|Kort sem sýnir horn Lækjargötu og Austurstrætis Bruni varð í Reykjavík vorið 2007. Um kl. 14:00 18. apríl 2007 kom upp eldur í húsum við Austurstræti og Lækjargötu. Tilkynning barst Neyðarlínunni um 14:50. Eldurinn breiddist um húsin á horninu við Lækjargötu; Lækjargötu 2 þar sem Kebabhúsið er m.a. til húsa, og Austurstræti 22 þar sem skemmtistaðurinn Pravda var til húsa og húsið þar á milli sem hýsti upplýsingamiðstöð fyrir ferðamenn og þar áður söluturninn Fröken Reykjavík.
Uppruni eldsins
Talið er að kviknað hafi í út frá loftljósi í Upplýsingamiðstöð ferðamanna, þar sem áður var verslunin Fröken Reykjavík, og eldurinn breiðst þaðan yfir í húsin til beggja hliða. Starfsmaður upplýsingamiðstöðvarinnar sem kom að eldinum kveðst ekki hafa fundið handslökkvitæki í versluninni, og farið yfir í Hressingarskálann þar sem hún þekkti starfsmann til þess að fá slökkvitæki lánað.
Skemmdir og umfang
thumb|right|Ljósmynd af húsunum sem brunnu (fremst á mynd). Lækjargata 2 brann að hluta en húsið að Austurstræti 22 brann til kaldra kola. Bæði þessi hús eiga stóran sess í sögu Reykjavíkur og Austurstræti 22 í Íslandssögunni en það var reist yfir stiftamtmann 1801-1802 og hýsti síðar landsyfirrétt. Var húsið miðpunktur atburðarrásarinnar sumarið 1809 þegar að Jörgen Hundadagakonungur tók þar völdin. Þegar bruninn varð var þar til húsa skemmtistaðurinn Pravda.
Hornhúsið við Lækjargötu 2 sem skemmdist mikið var reist árið 1852. Þar voru meðal annars veitingastaðurinn Café Ópera, ölkráin Café Rósenberg og skyndibitastaðurinn Kebabhúsið þegar bruninn varð.
Hressingarskálinn, sem liggur fyrir vestan Austurstræti 22, varð ekki fyrir skemmdum af eldi og opnaði að nýju eftir hreinsun næsta dag, en önnur hús á horninu urðu fyrir skaða. Iðuhúsið við Lækjargötu fylltist einnig af reyk en því var bjargað. Bókabúðin Eymundsson, neðar í götunni, var lokuð á sumardeginum fyrsta vegna hreinsunarframkvæmda.
Reykurinn frá brunanum barst alla leið að Stúdentagörðum Háskóla Íslands í Skerjafirði og lögreglan bað íbúa í nágrenni við brunann um að loka gluggum og gera aðrar ráðstafanir eins og að kynda íbúðir sínar vel upp.
Manntjón
Ekkert manntjón varð né heldur skaði af reykeitrun svo að vitað sé.
Slökkvistarf
Allt tiltækt slökkvilið á höfuðborgarsvæðinu var kallað út vegna brunans, auk slökkviliðs frá Reykjanesbæ sem gerir um 110 manns. Stórvirk vinnuvél var síðan notuð til að rífa þakið af Pravda vegna hrunhættu. Erfitt var að koma vélinni að vegna þess að bíl var lagt fyrir framan húsið, en hann var síðan fjarlægður og þurfti lögregla að brjóta rúðu í honum til þess. Á vefsíðu Slökkviliðs Höfuðborgarsvæðisins kemur fram að afkastageta þess „var þanin til hins ítrasta“.
Rannsókn
Eftir rannsókn lögreglu á vettvangi fékk tryggingarfélag eigenda afhent yfirráð yfir brunarústunum. Daginn eftir (20. apríl) var því hins vegar breytt og lögregla hóf rannsókn að nýju. Í þeirri rannsókn var ekkert útilokað og heldur ekki hugsanleg íkveikja að sögn lögreglu.
Július Bielik
Július Bielik (fæddur 8. mars 1962) er knattspyrnumaður. Hann spilaði 18 leiki með landsliðinu.
Fastnet-keppnin
thumb|right|Kletturinn Fastnet sem keppnin er nefnd eftir. Fastnet-keppnin er ein af þekktustu úthafssiglingakeppnum heims. Hún er haldin annað hvert ár. Keppendur sigla 608 sjómílur frá Cowes á Wight-eyju, umhverfis Fastnet Rock suðaustur af Írlandi, suður fyrir Syllinga og til hafnar í Plymouth.
Keppnin var stofnuð að undirlagi breska siglingamannsins Weston Martyr árið 1925. Alþjóðlega úthafsreglan var tekin upp sem forgjafarkerfi árið 1975. Stormur þar sem vindur fór upp í ellefu vindstig í hviðum leiddi til dauða fimmtán keppenda í keppninni 1979. Eftir það var reglum breytt til að auka öryggi keppenda. 1985 var keppnin enn í fréttum þegar risaskútan Drum missti tilraunakjöl sem hún var búin og hvolfdi þannig að öll áhöfnin, þar á meðal poppsöngvarinn Simon Le Bon, festust undir henni. Öllum var bjargað af breska sjóhernum.
Frá 2007 hefur Rolex verið aðalstyrktaraðili keppninnar.
Endurvinnsla
thumb|Alþjóðlega endurvinnslatáknið.
Endurvinnsla er aðferð eða sú stefna að nýta hluta sorps til að búa til nýtilegt efni með því markmiði að minnka þörf á nýjum hráefnum og minnka mengun. Sorp, sem mögulegt er að endurvinna, er til dæmis gler, pappír, málmar, malbik, bylgjupappi, fatnaður og sum plastefni.
Clancy Brown
Clancy Brown (f. 5. janúar 1959) er bandarískur leikari og raddleikari. Hann er meðal annars röddin fyrir Klemma krabba í teiknimyndþáttunum Svampi Sveinssyni, Savage Opress í sjónvarpsþáttunum Stjörnustríð: Klónastríðin.
Heitt súkkulaði
Heitt súkkulaði (oft þekkt í daglegu tali sem kakó) er drykkur sem samanstendur ýmist af bútuðu súkkulaði eða dufti fræja úr kakótrjám. Því er síðan blandað við heitt vatn eða mjólk, og eftir atvikum við fleiri bragðefni.
Furðustrandir
Furðustrandir er fimmtánda bók rithöfundarins Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2010.
Topper
thumb|right|Kappsigling á Topperum árið 2005. Topper er gerð kæna hönnuð af enska skútuhönnuðinum Ian Proctor árið 1976. Báturinn er 3,4 metra langur einmenningsplastbátur með eitt stórsegl á plasthúðuðu álmastri og vegur aðeins 43 kg án seglabúnaðar. Hann er viðurkennd alþjóðleg keppnisgerð hjá Alþjóða siglingasambandinu.
Klaufi Hafþórsson
Klaufi Hafþórsson er ein af helstu söguhetjum Svarfdæla sögu. Hann var dóttursonur Þorsteins svarfaðar landnámsmanns á Grund í Svarfaðardal. Móðir hans var Guðrún Þorsteinsdóttir en faðir Hafþórr víkingur. Klaufi var ójafnaðarmaður mikill og berserkur og skáldmæltur. Kona hans var Yngveldur fagurkinn en hún giftist honum nauðug. Þau bjuggu í Klaufanesi í Svarfaðardal. Bræður Yngveldar, þeir Þorleifur jarlsskáld og Ólafur völubrjótur vógu Klaufa að undirlagi Yngveldar. Í Svarfdælu eru nokkrar vísur eftir Klaufa. Þekktust er vísan sem hann orti um ást sína til Yngveldar og hefst á orðunum Mál er í meyjar hvílu.
Ættfærslan hér að ofan er eftir Landnámu. Í Svarfdælasögu er sagt að foreldrar Klaufa hafi verið Snækollur Ljótsson og Þórarna systir Þorsteins svarfaðar.
Gullfoss (bjór)
Gullfoss er íslenskur bjór framleiddur af Bruggsmiðjunni á Árskógsströnd fyrir Brugghús Reykjavíkur.
Kastalavirkið í Graz
thumb|400px Kastalavirkið í borginni Graz í Austurríki liggur á 123ja metra hárri hæð í miðborginni. Uhrturm (Klukkuturninn) sem þar stendur er einkennismerki borgarinnar. Virkið gildir sem óvinnandi og er skráð í heimsmetabók Guinnes sem sterkasta virki heims. Samstæðan öll er á heimsminjaskrá UNESCO.
Þjóðsaga
Til er þjóðsaga um tilurð hæðarinnar sem virkið stendur á. Íbúarnir í bænum báðu kölska um að búa til stóra klettahæð sem þeir gætu reist virki á. Kölski samþykkti en krafðist fyrir vikið sálina úr fyrsta manninum sem stigi upp hæðina. Þetta samþykktu íbúarnir. Þegar í stað fór kölski af stað og sótti gríðarstóran klett. En þegar hann kom til bæjarins á ný, tók hann eftir helgigöngu, enda var páskadagur. Á þeim degi hafði kölski engan mátt yfir mönnum. Í reiði sinni þeytti hann klettinum í átt að bænum. En kletturinn sprakk í tvennt. Stærri hlutinn varð að klettahæðinni þar sem nú stendur virkið. Minni hlutinn varð að smærri hæð sem í dag heitir Kalvaríuhæð.
Aðgangur
Enginn akvegur liggur upp hæðina, en þangað má komast með ýmsu öðru móti.
Járnbraut
thumb|Tannhjólabrautin 1894 var lögð járnbraut upp hæðina. Lengdin var einungis 212 metrar, en hæðarmunurinn var tæpir 109 metrar. Brattinn var því tæp 60%. Venjulegar járnbrautir réðu ekki við slíkan bratta, enda er hér um tannhjólabraut að ræða. Fyrstu vagnarnir, sem voru tveir, voru með sextán sæti og sextán stæði. Járnbraut þessi gekk fram til 1960 en þá var kerfið allt endurnýjað. Árið 2004 var járnbrautin endurnýjuð aftur og eru afar nýtískulegir.
Tröppur
1914 til 1918, meðan heimstyrjöldin fyrri geysaði, voru sérstakar tröppur höggnar í bergið upp í virkið. Í fyrstu unnu austurrískir hermenn að verkinu en seinni partinn voru rússneskir stríðsfangar notaðir í vinnuna. Því hlutu tröppurnar í fyrstu heitið Rússatröppur en heitinu var síðar breytt í Stríðströppur. Á árunum 1924-28 voru aðrar tröppur lagðar upp hæðina í tilefni af 800 ára afmæli borgarinnar Graz.
Ríkisháskóli Moskvu
Ríkisháskóli Moskvu (rússneska: Московский государственный университет имени М. В. Ломоносова; Moskovskíj gosúdarstvennyj úníversítet ímení M. V. Lomosova) er stærsti og elsti háskólinn í Rússlandi. Hann var stofnaður árið 1755 af Ívan Shúvalov og Míkhaíl Lomonosov. Skólinn er nefndur eftir Lomonosov.
Kastalavirkið í Graz
Lyfta
Árið 2000 var mikið gat borað í klettinn og í það sett lyfta upp í virkið. Lyfturnar eru reyndar tvær og ganga þær upp 77 metra lóðrétt upp. Þær geta borið fimmtán manns í einu og tekur ferðin um 30 sekúndur.
Klukkuturninn (með úri)
thumb|Klukkuturninn er einkennisbygging Graz Klukkuturninn er 28 metra hár turn við virkið og er einkennisbygging borgarinnar Graz. Hann var sennilega reistur á 13. öld (ekki nákvæmlega vitað) og kom fyrst við skjöl 1265. 1560 hlaut hann núverandi ásýnd. Á turninum er klukka á öllum fjórum hliðum. Núverandi vísar eru frá 1712 og eru vísihringarnir rúmlega fimm metrar í þvermáli. Utan um klukkurnar er yfirbyggður gangur allt í hring en frá honum var fylgst með eldhættu í miðborginni. Þegar Frakkar hertóku borgina ætluðu þeir að sprengja virkið og turninn með. En íbúar Graz báðu turninum griða og fengu að kaupa hann frían fyrir tæp 3.000 gyllini. Því stendur turninn enn. Í honum eru þrjár bjöllur. Stundabjallan glymur á klukkutíma fresti, en hún er frá 1382. Önnur er brunabjalla frá 1645 og átti að vara við eldsvoða. Þriðja klukkan var syndaklukkan frá því um 1450 en henni var hringt við aftökur. Á 19. öld var aftökum hætt en þá var bjallan notuð til að tilkynna lokunartíma á ölkelduhús í borginni. Turninn fékk ærlega andlitslyftingu árið 2008-2011. Fyrir neðan turninn er steinstytta af hundi. Þjóðsagan segir að geltandi hundur hafi bjargað Kunigunde, dóttir keisarans Friðriks III, frá því að verða handsömuð af ungverskum hermönnum. Í þakklætisskyni lét keisari gera þessa styttu.
Klukkuturninn (með bjöllum)
thumb|left|Í klukkuturninum er þriðja stærsta bjalla Steiermark Við virkið er annar turn, að þessu sinni með bjöllum. Hann var reistur 1588 af erkihertoganum Karli II og er 34 metra hár. Í turninum er þriðja stærsta bjalla Steiermark. Hún vegur 4,6 tonn og heitir Liesl (stytting af kvennafninu Elísabet). Bjalla þessi slær daglega 101 sinni kl. 7, 12 og 19. Siður þessi komst á sökum þess að bjallan var sögð gerð úr 101 fallbyssukúlu Tyrkja á 16. öld. Það er þó ekki sennilegt, því að bjallan er gerð úr bronsi. Klukkuturninn átti að falla er Frakkar sprengdu virkið en íbúar Graz fengu að bjarga honum gegn háu gjaldi. Í kjallaranum er dýflissa.
Tómasarkapellan
thumb|Tómasarkapellan eru rústir einar Á 12. öld var lítil kapella reist á hæðinni, um það leyti sem virkið sjálft varð til. Kapellan var helguð Tómasi postula og var hringlaga. Hún var ekki sprengd er Frakkar eyddu virkinu, en þeir tóku hins vegar þakið af kapellunni, enda var það gert úr kopar. Veggirnir hrundu svo með tímanum og grjótið var oft borið burt og notað annars staðar. Í dag er eingöngu grunnurinn eftir.
Fallbyssuhúsið
Fallbyssuhúsið var reist um miðja 16. öld og var í upphafi hluti af virkinu. Í húsinu voru fjórar fallbyssur sem hlutu gælunafnið Guðspjallamennirnir fjórir. Frakkar tóku fallbyssurnar 1809 sem herfang og sprengdu síðan virkið. Fallbyssuhúsið nær gjöreyðilagðist við það. 1978-79 var húsið endurreist. Þar eru í dag tvær stórar og tvær litlar fallbyssur sem smíðaðar voru í París. Í húsinu er hermannasafn opið almenningi.
Starcke-húsið
thumb|Starcke-húsið. Í forgrunni er Tyrkjabrunnurinn. 1575 var reist mikið vopnabúr við virkið. 1809 sprengdu Frakkar húsið ásamt virkinu öllu. Á rústum hússins reisti dr. Bonaventura Hödl víngerðarhús 1820 og bjó til víngarð í hlíðinni fyrir neðan húsið. Vínviður vex þar enn en húsinu var breytt um aldamótin 1900. Þar bjó þá konunglegi leikarinn Gustav Starcke til 1921 og samdi ljóð. Í dag er veitingahús í Starcke-húsinu, en þaðan er gott útsýni yfir vesturhluta borgarinnar Graz.
Tyrkjabrunnurinn
Brunnurinn var grafinn 1554-58 og gengur 94 metra niður að grunnvatni árinnar Mur. Núverandi heiti hlaut brunnurinn ekki fyrr en á 19. öld þar sem tyrkneskir fangar voru fengnir til að grafa fyrir honum. Brunnurinn sjálfur skemmdist ekki við sprengingu virkisins, en öll aðstaða til að ná í vatnið eyðilagðist 1934.
Regnker
1544-47 var gríðarstórt ker höggvið í grjótið og átti að safna regnvatni. Vatn þetta átti að koma til góðs ef ske kynni að gert væri umsátur um Graz og virkið einangrað. Kerið er sextán metra djúpt og tekur 900 þúsund lítra af vatni. Vatnið var síðan síað og leitt burt. Á rigningarlausum dögum var sett fagurlega skreytt lok á keropið. Vatnið er í dag notað fyrir slökkviliðið ef kvikna skyldi í í virkinu.
Leoncie
Leoncie (réttu nafni Leoncia María Martin, fædd 19. mars 1953) er listamannsnafn indversk-íslenskrar söngkonu sem hefur stundum kallað sig „indversku prinsessuna“ (e. Indian Princess Leoncie) eða „Ískryddið“ (e. Icy Spicy Leoncie). Hún er þekkt fyrir óvenjulega tónlist sína og tónlistarmyndbönd, og umdeildar yfirlýsingar í fjölmiðlum.
Tónlistarstíll Leonciar, „austurlenskt diskópopp leikið á skemmtara“, þykir óvenjulegur. Lög hennar eru ýmist á ensku eða íslensku og textinn er oft af kynferðislegum toga. Meðal þekktustu laga hennar eru Ást á pöbbnum, Enginn þríkantur hér, Gay World, og Wrestler. Hún á sér dyggan aðdáendahóp og tónlist hennar hefur náð ákveðinni költ-stöðu.
Æviágrip
Leoncie er fædd í Góa-héraðinu á miðvesturströnd Indlands. Hún er af indverskum og portúgölskum ættum, en Góa var portúgölsk nýlenda fram til 1961. Móðurmál hennar er konkaní. Að eigin sögn stundaði hún nám við Trinity College of Music í Lundúnum og er með BA-gráðu í enskum bókmenntum.
Leoncie kom til Íslands árið 1982 eftir að hafa búið í Danmörku í 2 ár, og starfaði hér sem skemmtikraftur í allnokkur ár. Hún kynntist fljótt eiginmanni sínum, Viktori Albertssyni, sem hefur verið umboðsmaður hennar og oft leikið í myndböndum hennar.
Árið 1997 fluttist hún aftur til Danmerkur. Hún sneri aftur árið 2000 en flutti svo aftur út 2004 og ætlaði sér að öðlast frægð á Englandi. Hún tók hún þátt í áheyrnarprufum fyrir X-factor í Bretlandi 2006. Árið 2012 sneri Leoncie aftur til Íslands og hélt tvenna tónleika fyrir fullu húsi.
Leoncie er kaþólsk. Hún býr í Keflavík en hefur áður búið í Kópavogi og Sandgerði.
Sólhjálmur
Sólhjálmur (fræðiheiti: Aconitum anthora ) er fjölær jurt af sóleyjaætt sem er upprunnin frá fjöllum mið-Evrópu.
Hann er ræktaður á Íslandi og þrífst vel.
Sólhjálmur er eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur og stöngla. Hefur hann verið notaður í áburð gegn gikt.
Laxfoss (Norðurá)
thumb|Laxfoss. Laxfoss er foss í Norðurá í Borgarbyggð. Hann er 2,5 km sunnan við fossinn Glanna.
Sólhjálmur
Nafnið anthora eða "gegn "thora"" kemur vegna sögusagnar um að rótarhnýði plöntunnar væru gott mótefni við eitri úr "'thora'" eða eitursóley (Ranunculus thora).
Meginland Evrópu
thumb|300px|right|Meginland Evrópu Meginland Evrópu er heimsálfan Evrópa án allra eyja. Á Bretlandi er hugtakið notað um Evrópu án Bretlands, Manar, Írlands, Færeyja og Íslands. Á Norðurlöndum er venjulega átt við Evrópu án Bretlands, Írlands og Norðurlandanna.
Fitjasef
Fitjasef (fræðiheiti: Juncus gerardii) er hávaxin tegund sefs. Fitjasef er afar sjaldgæft á Íslandi og finnst aðeins á tveimur stöðum, við Leiruvog í Mosfellssveit og á Knarrarnesi við Eyjafjörð. Annars staðar er fitjasef útbreitt við strendur norðurhvels jarðar og finnst yfirleitt á sjávarfitjum við efstu flóðmörk en finnst einnig fjarri sjó þar sem selta er í jarðvegi.
Útlit og einkenni
Fitjasef er beinvaxið og hávaxið, 10-40 cm með gulgræn blöð, lin og næstum sívöl blöð. Blómhlífin er dökkrauðbrún og snubbótt, 2,5-4 mm á lengd, og stoðblaðið er styttra en blómskipunin. Fitjasef myndar breiður með skriðulum jarðstönglum.
Fitjasef er skylt stinnasefi og líkist helst því. Þekkja má fitjasef frá stinnasefi á því að fitjasef er með fleiri og fíngerðari blómhnoð auk þess sem stoðblaðið er styttra en blómskipunin.
Verndun
Stofnstaða fitjasefs í heiminum hefur ekki verið metinn af náttúruverndarsamtökunum IUCN. Á Íslandi finnst fitjasef aðeins á tveimur stöðum og er á válista plantna sem tegund í nokkurri hættu (VU). Fitjasef er friðlýst á Íslandi.
Héraðsskjalasafn Austfirðinga
Héraðsskjalasafn Austfirðinga er íslenskt skjalasafn staðsett á Egilsstöðum. Umdæmi safnsins eru sveitarfélögin Borgarfjarðarhreppur, Breiðdalshreppur, Djúpavogshreppur, Fjarðabyggð, Fljótsdalshérað, Fljótsdalshreppur, Seyðisfjarðarkaupstaður og Vopnafjarðarhreppur.
Joe Sakic
Joseph Steven Sakic (f. 7. júlí 1969) er kanadískur fyrrum íshokkíleikmaður. Hann lék með Quebec Nordiques og Colorado Avalanche 1988 til 2009 og vann tvívegis Stanleybikarinn, 1996 og 2001.
1649
Árið 1649 (MDCXLIX í rómverskum tölum) var 49. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|René Descartes og Kristín Svíadrottning á málverki eftir [[Pierre Louis Dumesnil (1698-1781).]]
Einvígið
Einvígið er fimmtánda bók Arnaldar Indriðasonar. Bókin kom út árið 2011.
Úlfhams saga
Úlfhams saga er fornaldarsaga, sem segir frá Hálfdani vargstakki Gautakonungi og Úlfhami syni hans og átökum þeirra feðga við menn og vættir. Sagan er varðveitt í gömlum rímum, auk þriggja lausamálstexta frá 17., 18. og 19. öld, sem allar byggja beint eða óbeint á efni rímnanna.
Leikritið Úlfhams saga
Leikritið Úlfhams saga er byggt á Vargstökum eða Úlfhams rímum sem eru taldar frá 14. öld, og urðu aðgengilegar með doktorsritgerð Aðalheiðar Guðmundsdóttur. María Ellingsen átti hugmyndina að verkinu og setti saman hóp listamanna til þess að setja það upp: Eivöru Pálsdóttur frá Færeyjum, Reijo Kela dansara frá Finnlandi, Snorra Frey Hilmarsson leikmyndateiknara, Grétu Maríu Bergsdóttur dramatúrg og Andra Snæ Magnason rithöfund, sem samdi leiktextann. Leikritið var sýnt í Hafnarfjarðarleikhúsinu árið 2004, og naut töluverðra vinsælda.
Ósamhliða þróun
Ósamhliða þróun er í þróunarlíffræði ferli þar sem tvær aðskildar tegundir þróa með sér svipaða eiginleika í sama vistkerfinu en ekki á sama tíma.
Tengt efni
Evolutionary relay
Toru Sano
Toru Sano (fæddur 15. nóvember 1963) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki með landsliðinu.
British Hunter
British Hunter (áður Hunter Boats Ltd) er breskur skútuframleiðandi í Essex á Englandi sem var stofnaður árið 1969. Fyrirtækið er nú hluti af bátaframleiðandanum Select Yacht Group sem einnig á vörumerkið Cornish Crabber. Meðal vinsælla báta sem Hunter framleiddi eru Hunter Delta, Hunter Horizon og Hunter Sonata.
Héraðsskjalasafn Neskaupstaðar
Héraðsskjalasafn Neskaupstaðar er íslenskt skjalasafn staðsett í Neskaupstað. Umdæmi safnsins er Neskaupstaður.
Reykjavíkurnætur
Reykjavíkurnætur er sextánda bók Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2012.
Laxfoss (Grímsá)
thumb|Laxfoss.
Laxfoss er foss í Grímsá á Vesturlandi. Tröllafossar eru nálægir fossar.
Orléans-ætt
thumb|right|Skjaldarmerki Orléans-hertogaættarinnar. Fjórða Orléans-ættin, yfirleitt einfaldlega kölluð Orléans-ætt í daglegu tali, er yngri ættkvísl af Búrbónaætt sem stofnuð var af Filippusi hertoga af Orléans á 17. öld.
Filippus var yngri sonur Loðvíks 13. og bróðir Loðvíks 14. Frakkakonungs. Hann hlaut titilinn hertogi af Anjou í vöggugjöf en hlaut síðar einnig hertogatign af Orléans árið 1661 eftir dauða Gastons hertoga af Orléans. Ólíkt Gaston, sem hafði sjálfur hlotið hertogatign yfir Orléans við fæðingu að gjöf frá föður sínum, Hinrik 4. Frakkakonungi, tókst Filippusi að festa ætt sína í sessi sem hertogaætt Orléans. Hann eignaðist sex börn með tveimur konum; Henríettu af Englandi og Karlottu Elísabetu af Bæjaralandi.
Aðeins einn sona Filippusar, Filippus 2., náði lögaldri og erfði því alla titla föður síns eftir dauða hans þann 9. júní 1701. Filippus var ríkisstjóri fyrir frænda sinn, Loðvík 15. Frakklandskonung, frá árinu 1715 þar til konungurinn náði lögaldri árið 1723. Filippus þessi var afi Loðvíks Filippusar, sem varð konungur Frakka í kjölfar júlíbyltingarinnar árið 1830.
Loðvík Filippusi var steypt af stóli í byltingu árið 1848. Hann var síðasti konungurinn sem hefur ríkt yfir Frakklandi. Enn þann dag í dag styðja sumir franskir einveldissinnar tilkall Orléans-ættar til frönsku krúnunnar í stað tilkalls aðalgreinar Búrbónaættar.
Maywood, Illinois
Maywood er borg í fylkinu Illinois í Bandaríkjunum. Borgin er vestur af Chicago. Árið 2010 var fjólksfjöldi borgarinnar 24.004.
Listi yfir þjóðgarða í Kanada
thumb|Staðsetning þjóðgarðanna. Þjóðgarðar í Kanada fyrirfinnast í hverju fylki og sjálfsstjórnarsvæði Kanada. Stofnunin Parks Canada hefur umsjón með þeim 38 svæðum sem skilgreind eru sem þjóðgarðar. Þjóðgarðarnir þekja 303.571 km², eða um 3% svæðis í Kanada. Auk þess eru átta svokölluð verndarsvæði (reserves) sem er fyrirhugað að gera að þjóðgörðum og er einnig stjórnað af Parks Canada. Þau eru því talin hér með:
Tengt efni
Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum
Þingeyrar
thumb|right|Þingeyrakirkja. thumb|Altaristaflan Þingeyrar er bóndabær í Húnaþingi milli vatnanna Hóps og Húnavatns, landmikil hlunnindajörð og löngum stórbýli. Bærinn stendur á lágri hæð í miðju héraði og þaðan er afar víðsýnt.
Á Þingeyrum var þingstaður Húnvetninga til forna en engar fornminjar eru þar sem tengjast þinghaldi nema sporöskjulagaður garður eða hleðsla sem kallast Lögrétta. Sagt er að Jón Ögmundsson Hólabiskup hafi farið til vorþings á Þingeyrum eftir mikinn hallærisvetur skömmu eftir að hann tók við biskupsdómi og hafi þá fengið þingheim til að heita því að reisa klaustur á Þingeyrum. Þingeyraklaustur hóf þó ekki starfsemi fyrr en 1133.
Kirkjan á Þingeyrum var helguð heilögum Nikulási í kaþólskum sið. Prestssetur Þingeyraprestakalls var þó ekki þar, heldur í Steinnesi, allt þar til það var flutt til Blönduóss 1970. Núverandi kirkja var reist á árunum 1864-1877 og þykir mjög merk, hlaðin úr grjóti límdu saman með kalki, en þar sem varla finnst steinn í landi Þingeyra var allt hleðslugrjótið sótt yfir Hópið á sleðum á vetrum. Kirkjuhvelfingin er bogadregin, blámáluð með gylltum stjörnum sem sagðar eru 1000 að tölu. Margir fornir og merkir gripir eru í kirkjunni og einnig eru ýmsir gripir úr henni á Þjóðminjasafninu.
Eftir að klaustrið var lagt af um siðaskipti sátu jafnan höfðingjar á Þingeyrum. Má nefna Jón Jónsson lögmann, Þorleif Kortsson lögmann, sem þekktastur er fyrir galdraofsóknir sínar og Lauritz Gottrup lögmann, sem byggði þar vegleg húsakynni og timburkirkju. Jóhann Gottrup sonur hans bjó á Þingeyrum en sóaði auði sem hann erfði eftir foreldra sína og dó í fátækt. Eftir að hann missti Þingeyrar bjó þar Bjarni Halldórsson sýslumaður og þótti yfirgangssamur og héraðsríkur.
Um miðja 19. öldina bjó á Þingeyrum miklu rausnarbúi Ásgeir Einarsson alþm. og þjóðfundarfulltrúi og byggði að mestu á eigin kostnað á árunum 1864-1877 steinkirkjuna sem enn stendur á staðnum. Grjót í bygginguna lét hann uxa draga á ís yfir Hópið, enda lítið um grjót í landi Þingeyrar. Kirkjuhvelfingin er bogadregin, blámáluð með gylltum stjörnum sem sagðar eru 1000 að tölu. Margir fornir og merkir gripir eru í kirkjunni og einnig eru ýmsir gripir úr henni á Þjóðminjasafninu. Sonur Ásgeirs var Jón Ásgeirsson þjóðkunnur hestamaður, faðir Ásgeirs Jónssonar frá Gottorp.
Prófessor Björn M. Ólsen, málvísindamaður og fyrsti rektor Háskóla Íslands, fæddist á Þingeyrum og þar fæddist einnig Jón Eyþórsson veðurfræðingur og jöklarannsóknamaður. Þar fæddist líka Ásgeir Jónsson, sem kenndi sig við Gottorp og þekktur er fyrir bókina Horfnir góðhestar. Hulda Á. Stefánsdóttir skólastjóri og frumkvöðull í menntun kvenna var lengi húsfreyja á Þingeyrum.
Haraldur 5. Noregskonungur
Haraldur 5. (f. 21. febrúar 1937) er konungur Noregs. Hann er sonur Ólafs 5. Noregskonungs og Mörthu krónprinsessu. Haraldur var settur inn í konungsembættið 17. janúar 1991.
Fjölskylda
Haraldur giftist Sonju Haraldsen árið 1968. Þau eiga tvö börn:
Þorleifur Jónsson
Þorleifur Jónsson (21. ágúst 1864 – 18. júní 1956) var alþingismaður og formaður Framsóknarflokksins á árunum 1922 til 1928.
Tollund-maðurinn
thumb|332x332dp|Tollund-maðurinn. Tollund-maðurinn er vel varðveitt mýralík sem fannst við mótöku í mýrlendi við Bjældskovdal á Jótlandskaga í Danmörku þann 6. maí árið 1950. Líkið var svo vel varðveitt að grunur lá um að nýlegt morð hefði verið framið og líkfundurinn tilkynntur til lögreglunnar í Silkeborg. Við nánari athugun kom í ljós að um 2500 ára gamlar líkamsleifar var um að ræða. Tólf árum áður hafði annað lík, Elling-stúlkan fundist í sama mýrlendi.
Tollund-maðurinn fannst liggjandi í fósturstellingu með reipi bundið um hálsinn, sem gefur til kynna að hann hafi annað hvort verið tekinn af lífi eða verið hluti af einhverskonar fórnarathöfn. Áætlað er að hann hafi verið milli 30 og 40 ára gamall þegar hann lést og var uppi á 4. öld f.Kr., eftir umskiptin frá bronsöld til (keltneskrar) járnaldar. Kolefnisaldursgreining sem gerð var árið 2017 ákvarðaði að Tollund-maðurinn hafi líklega dáið á árunum 405 til 384 f.Kr.
Þorleifur Jónsson
Þorleifur fæddist í Hólum í Hornafirði og átti heima þar til æviloka. Hann var hreppstjóri í Hornafirði frá 1890 til 1944 og gegndi oftsinnis sýslumannsstörfum í Austur-Skaftafellssýslu.
Augustus De Morgan
right|thumb|Augustus De Morgan Augustus De Morgan (27. júní 1806 – 18. mars 1871) var breskur stærðfræðingur og rökfræðingur, fæddur á Indlandi. Hann setti fram De Morgan regluna og var fyrstur til að kynna hugtakið „stærðfræðileg tilleiðsla“ til sögunnar og beita því. lDe Morgan-gígurinn á tunglinu er nefndur eftir honum.
Skuggasund
Skuggasund er sautjánda bók Arnalds Indriðasonar. Bókin kom út árið 2013. Hún kom út á íslensku og spænsku samtímis. Hlaut hún meðal annars spænsku bókmenntaverðlaunin Premio RBA de Novela Negra árið 2013.
Héraðsskjalasafn Austur-Skaftafellssýslu
Héraðsskjalasafn Austur-Skaftafellssýslu er íslenskt skjalasafn staðsett á Höfn í Hornafirði. Umdæmi safnsins er Sveitarfélagið Hornafjörður.
Lýðfræðilega umbreytingin
Lýðfræðilega umbreytingin (e. the demographic transition) er það þróunarferli í tilteknu landi þegar að bæði fæðingar- og dánartíðni er fer úr því að vera há og í að vera lág. Slík þróun hefur verið tengd við iðnvæðingu. Lýðfræðileg gögn aftur í tímann sýna að í kjölfar Iðnbyltingarinnar lækkaði bæði fæðingar- og dánartíðni í Norður-Ameríku og Vestur-Evrópu.
Guðrún Agnarsdóttir
Guðrún Agnarsdóttir (f. 2. júní 1941) er íslenskur læknir og fyrrverandi alþingismaður. Hún var landskjörinn alþingismaður Reykvíkinga 1983-1987 og alþingismaður Reykvíkinga 1987-1990 og sat á þingi fyrir Samtök um kvennalista. Guðrún var fyrsti varaforseti efri deildar Alþingis 1987-1990 og formaður þingflokks Samtaka um kvennalista frá 1983-1984 og 1986-1987.
Guðrún fæddist í Reykjavík og foreldrar hennar voru hjónin Agnar Guðmundsson skipstjóri og Birna Petersen húsmóðir. Eignmaður Guðrúnar var Helgi Þröstur Valdimarsson prófessor í ónæmisfræði við læknadeild Háskóla Íslands. Foreldrar hans voru hjónin Valdimar Jónsson og Filippía Sigurlaug Kristjánsdóttir betur þekkt sem Hugrún skáldkona.
Nám og störf
Guðrún lauk stúdentsprófi frá Verzlunarskóla Íslands árið 1961 og prófi í læknisfræði frá Háskóla Íslands árið 1968. Hún starfaði sem læknakandídat á sjúkrahúsum í Reykjavík og London frá 1969-1970 og var við nám og störf í veiru- og ónæmisfræði í London frá 1970–1981. Hún starfaði sem sérfræðingur í veirufræði við Tilraunastöð Háskólans í meinafræði á Keldum frá 1981-1983 og frá 1991-2001. Guðrún var forstjóri Krabbameinsfélags Íslands frá 1992-2010.
Annað
Guðrún bauð sig fram til embættis forseta Íslands árið 1996 og hlaut 26,4% atkvæða.
Legrand
Legrand er franskur iðnaðarhópur sem sögulega hefur verið stofnaður í Limoges í Limousin og einn af leiðandi í heiminum í vörum og kerfum fyrir rafbúnað og upplýsinganet.
Legrand hefur haldið áfram að vaxa þökk sé meira en 140 yfirtökum sem miðuð eru um allan heim til að verða leiðandi á heimsvísu í rafbúnaði, með meira en 215.000 vörutilvísanir, staðsetningu í 90 löndum og sölu í 180 löndum árið 2017 í öllum fimm heimsálfum. Árið 2011 var Legrand heimsins númer 1 í innstungum og rofum með 20% af heimsmarkaðnum og heimsins númer 1 í kapalstjórnun (15% af heimsmarkaðnum) og skóp 76% af sölu þess erlendis (35% í nýlöndum).
John Dewey
John Dewey (20. október 1859 – 1. júní 1952) var bandarískur heimspekingur, sálfræðingur og uppeldisfrömuður. Ásamt Charles Sanders Peirce og William James lagði hann grunninn að heimspekikenningu um gagnhyggju (pragmatisma). Hann var í fararbroddi í umbótahreyfingu sem kennd var við framstefnu (progressivism). Hann ritstýrði alfræðiriti um vísindi.
Dewey stundaði nám við Johns Hopkins-háskólann og lauk doktorsprófi árið 1884. Árið 1904 varð hann prófessor í heimspeki við Columbia háskólann.
Dewey stofnaði The New School for Social Research ásamt hagfræðingunum Thorstein Veblen og James Harvey Robinson og Charles Beard.
Dewey var formaður rannsóknarnefndar, sem sýknaði Lev Trotskíj árið 1937 af ákærum sem á hann voru bornar af Stalín.
Dewey reyndi í kenningum sínum að samþætta, gagnrýna og byggja ofan á lýðræðiskenningar Rousseaus og námskenningar Platóns. Hann taldi Rousseau leggja ofuráherslu á einstaklinginn og Platón leggja ofuráherslu á samfélagið sem einstaklingurinn byggi í.
Páll postuli
thumb|right|Páll postuli við skriftir á málverki eftir [[Valentin de Boulogne eða Nicolas Tournier.]] Páll postuli (hebreska שאול התרסי‎ Šaʾul HaTarsi, sem merkir „Sál frá Tarsus“, forngríska Σαουλ Saoul og Σαῦλος Saulos og Παῦλος Paulos) „postuli heiðingjanna“, var, ásamt Pétri postula og Jakobi réttláta, ötulastur fyrstu kristniboðanna. Páll snerist til kristni á veginum til Damaskus þegar hann varð fyrir opinberun og Jesús Kristur upprisinn talaði við hann. Páli eru eignuð fjórtán af bréfum nýja testamentisins sem gengu meðal manna í fyrstu kristnu söfnuðunum. Bréfin eru talin elstu rit nýja testamentisins. Áhrif hans á kristna trú voru gríðarleg, einkum í Rómaveldi þar sem hann var að lokum handtekinn og hálshöggvinn að talið er árið 64 eða 67.
Kúrdar
thumb|right|Svæði í [[Mið-Austurlöndum þar sem kúrdar búa. ]] Kúrdar eru þjóðarbrot af indóevrópskum uppruna sem búa í fjallahéruðum Tyrklands, Íraks og Írans og í minna mæli í Sýrlandi og Armeníu. Tungumál þeirra, kúrdíska, er indó-evrópskt tungumál. Þeir eru álitnir afkomendur Meda sem Heródótos talar um. Gríski sagnaritarinn Xenófon talar um þá í verki sínu Austurför Kýrosar sem „Kardúka“, fjallabúa sem réðust á her hans um 400 f.Kr.
Kúrdar tala kúrdísku og Zaza-Gorani tungumálin, sem tilheyra Vestur-Írönsku grein Írönsku tungumála í Indó-Evrópsku tungumála fjölskyldunni.
Kúrdar eru um 30-35 milljónir og eru þar með stærsta ríkislausa þjóðarbrot heims. Sumir þeirra berjast fyrir auknu sjálfræði og stofnun ríkis kúrda.
Kúrdar eru flestir súnnítar en fyrir útbreiðslu íslam aðhylltust þeir sóróisma. Margir þeirra tóku afstöðu með Íran í stríðinu milli Írans og Íraks sem leiddi meðal annars til ofsókna gegn þeim í Írak.
Weverson Leandro Oliveira Moura
Weverson Leandro Oliveira Moura (fæddur 12. maí 1993) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leik og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Móses
thumbnail|hægri|Málverk af Móse eftir [[Jusepe de Ribera frá 1638.]] Móses (latína Moyses, hebreska מֹשֶׁה, Mōšeh; gríska Mωυσής í bæði septúagintunni og nýja testamentinu; arabíska موسىٰ, Mūsa; ge'ez ሙሴ, Musse) var hebreskur trúarleiðtogi, lögmaður, spámaður og herstjóri sem var uppi á 13. öld f.Kr. Hefð er fyrir því að eigna honum Mósebækurnar eða Torah, fyrstu fimm bækur gamla testamentisins. Hann er líka mikilvægur spámaður í gyðingatrú, kristni, íslam, bahá'í, mormónatrú, rastafaratrú og mörgum öðrum trúarbrögðum. Samkvæmt Annarri Mósebók var hann sonur hebreskrar móður sem faldi hann þegar faraó skipaði svo fyrir að öll nýfædd hebresk sveinbörn skyldu drepin og var síðan ættleiddur af egypsku konungsfjölskyldunni. Eftir að hafa drepið egypskan þrælastjóra flúði hann og gerðist fjárhirðir. Guð skipaði honum að frelsa hina hebresku þræla og leiða þá til þess lands sem hann hafði heitið þeim. Eftir að Guð hafði látið plágurnar tíu ganga yfir Egypta leiddi Móses þá burt frá Egyptalandi og gegnum Rauðahafið. Eftir það reikuðu þeir um eyðimörkina í 40 ár. Hann kom ekki sjálfur til fyrirheitna landsins þó sagt sé að hann hafi orðið 120 ára gamall.
De Morgan
Fólk
Annað
Aðstæðubundið nám
Aðstæðubundið nám er nám háð aðstæðum eða sú hugmynd að færni eða þekking sé bundin þeim aðstæðum sem hún verður til í og erfitt sé að yfirfæra yfir á aðrar aðstæður.
Saddam Hussein
Saddam Hussein var alræmdur fyrir harðstjórn sína og hrottaskap gegn andófsmönnum. Fjölmargar erlendar ríkisstjórnir og alþjóðasamtök sökuðu hann um mannréttindabrot, stríðsglæpi, morð, glæpi gegn mannkyninu og þjóðarmorð. Sumir hlutar Arabaheimsins telja hann þó hafa sett gott fordæmi með andstöðu sinni við bandarísk og ísraelsk yfirráð í miðaustrinu. Mikill ófriður og pólitískur óstöðugleiki hefur ríkt í Írak frá því að Saddam var rekinn frá völdum.
Æviágrip
Saddam Hussein var meðlimur Ba'ath-flokksins og einn helsti stjórnandi Íraksdeildar flokksins. Saddam fylgdi hugmyndafræði Ba'athisma, sem er blanda af sósíalisma og arabískri þjóðernishyggju. Saddam tók þátt í valdaráni Ba'athista gegn Abdul Rahman Arif forseta þann 17. júlí 1968 og gerðist varaforseti í ríkisstjórn Ahmeds Hassan al-Bakr.
Á forsetatíð hins aldurhnigna al-Bakr ríkti talsverður pólitískur óstöðugleiki í Írak og fjölmargir vígahópar ógnuðu ríkisvaldinu. Saddam nýtti sér ástandið og stofnaði öryggissveitir sem gerðu honum kleift að stjórna samskiptum milli ríkisstjórnarinnar og hersins. Saddam stóð einnig á þessum tíma fyrir ýmsum efnahagsumbótum sem bættu talsvert lífsskilyrði hins almenna íraska borgara. Meðal annars þjóðnýtti hann olíuiðnaðinn og ýmis önnur fyrirtæki í byrjun áttunda áratugarins. Stjórn Saddams á íraska ríkisbankanum gerði ríkið og efnahag þess þó mjög fallvalt þegar kom til átaka við nágrannaríkin og harðstjórn hans leiddi einnig til refsiaðgerða að hálfu Sameinuðu þjóðanna. Á áttunda áratuginum herti Saddam enn valdataumana með tangarhaldi sínu á arðbærum olíuiðnaði landsins, sem gerði efnahag Írak kleift að viðhalda nokkrum stöðugleika á þessum tíma. Saddam útnefndi Súnní-múslima í flest ríkisstjórnarembætti þótt Súnní-múslimar væru aðeins minnihluti af írösku þjóðinni.
Forsetatíð
Þótt Saddam hefði þegar verið hinn eiginlegi leiðtogi írösku stjórnarinnar í rúman áratug varð hann ekki forseti fyrr en árið 1979. Saddam beitti grófu ofbeldi til þess að kveða niður uppreisnarhreyfingar Sjíamúslima og Kúrda og festi sig enn frekar í sessi sem einræðisherra landsins. Í forsetatíð Saddams háðu Írakar átta ára stríð gegn Íran sem kostaði löndin um hálfa milljón mannslífa. Yfirlýstur tilgangur innrásarinnar var að endurheimta landsvæði sem Íranar hefðu sölsað undir sig frá Írak.
Árið 1990 gerði Saddam innrás í Kúveit og hóf þannig Persaflóastríðið. Þann 25. júlí 1990 hafði Saddam fundað með April Glespie, sendiherra Bandaríkjanna í Írak, sem hafði tjáð honum að Bandaríkin tækju ekki afstöðu til innbyrðis deilna Arabaþjóðanna. Saddam virðist hafa túlkað orð Glespie sem svo að stjórn George H. W. Bush Bandaríkjaforseta gæfi í reynd grænt ljós á innrásina. Þessi átök enduðu með ósigri Íraka, sem neyddust til að hafa sig á brott úr Kúveit árið 1991 vegna alþjóðlegrar mótárásar undir stjórn Bandaríkjamanna. Írak var í kjölfarið einangrað á alþjóðasviðinu en Saddam tókst þó að halda áfram í völdin.
Íraksstríðið
Árið 2003 gerði hernaðarbandalag undir stjórn Bandaríkjanna og Bretlands innrás í Írak til þess að hrekja Saddam frá völdum. Bandaríkjamenn sökuðu Saddam um að búa yfir gereyðingarvopnum og um að veita hryðjuverkasamtökunum Al-Kaída aðstoð. Engar sannanir voru færðar fram fyrir þessum ásökunum og þær reyndust síðar ósannar. Í Íraksstríðinu sem fylgdi í kjölfarið var Saddam hrakinn frá völdum. Hernámsliðið bannaði Ba'ath-flokkinn og skipulagði lýðræðislegar kosningar í Írak. Saddam var handtekinn af bandarískum hermönnum eftir átta mánuði á flótta og réttað var yfir honum á íröskum dómstól, meðal annars fyrir glæpi gegn mannkyninu. Þann 5. nóvember 2006 var Saddam dæmdur sekur fyrir fjöldamorð á 148 íröskum Sjíamúslimum árið 1982 og dæmdur til dauða. Saddam Hussein var að endingu hengdur þann 30. desember árið 2006.
Lísa í Undralandi (kvikmynd 1951)
Lísa í Undralandi (enska: Alice in Wonderland) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1951.
Plastíð
Plastíð eru aflöng korn, jafnan nokkru stærri en hvatberar og gegna ýmsum hlutverkum í plöntufrumum. Litkorn eða litplastíð geyma ýmis litarefni sem koma beint eða óbeint við sögu ljóstillífunar. Önnur plastíð eru litlaus, svonefnd (hvítplastíð). Mörg hvítplastíð geyma forðanæringu, svo sem mjölva.
Jarðskjálftafræði
Jarðskjálftafræði eða skjálftafræði er undirgrein jarðeðlisfræðinnar sem fæst við rannsóknir á jarðskjálftum og hreyfingu bylgna í gegnum jörðina. Þeir sem leggja stund á greinina kallast jarðskjálftafræðingar eða skjálftafræðingar.
Ayurveda
Ayurveda eru óhefðbundnar lækningar sem eiga rætur sínar að rekja til Indlands.
Samkvæmt Ayurvedakenningunum eru fimm kraftar að verki í einstaklingnum „prakriti“ sem séu þeir sömu og í náttúrunni: ljósvakinn, loft, vatn, eldur og jörð. Vissir kraftar eigi að geta komið á jafnvægi í einstaklingnum og það sé jafnvægi þeirra sem stuðli að góðri heilsu. Síðan séu þættir sem hafi lífeðlisfræðileg áhrif á þessa frumkrafta.
Nafnið er komið úr sanskrít og er samsett af orðunum „ayur“ sem þýðir „líf“ og „veda“ sem þýðir „vísindi eða þekking“. Til eru sögulegar heimildir um kerfið í fornum ritum sem kölluð eru einu nafni Veda-ritin.
Ayurveda telst til gervivísinda. Nokkurt magn Ayurveda-náttúrulyfja inniheldur þungmálma.
Kornbresk kjötbaka
250px|thumb|Kornbresk kjötbaka
Kornbresk kjötbaka (enska: Cornish pasty, korníska: pasti, hoggan) er bökutegund frá Cornwallsýslu í Englandi. Bakan er yfirleitt fyllt með kjöti, kartöflum og lauk, og bökuð. Bakan er hringur sem er brotinn saman til að mynda hálfhring. Kanturinn er því næst þéttur. Bakan má aðeins kallast kornbresk ef fyllingin er hefðbundin.
Orðið pasty er borið fram /ˈpæsti/ á ensku.
Upphaflega voru slíkar bökur gerðar fyrir kolanámumenn sem munu ekki hafa komið upp á yfirborð jarðar til að borða hádegisverð.
Gröf (legstaður)
Einnig tíðkast sums staðar að taka grafir fyrir gæludýr. Kolagrafir, sem ekki eru grafir en svo nefndar, voru fyrrum notaðar til að búa til viðarkol, meðal annars á Íslandi.
Jarðskjálftamælir
Jarðskjálftamælir er í jarðskjálftafræði mælitæki notað til að mæla jarðskjálftabylgjur.
Stanford Encyclopedia of Philosophy
Stanford Encyclopedia of Philosophy er alfræðirit um heimspeki á veraldarvefnum sem rekið er af Metaphysical Research Lab við Center for the Study of Language and Information hjá Stanford University. Aðalritstjóri er Edward N. Zalta, stofnandi alfræðiritsins. Aðgangur að vefsíðunni er ókeypis.
Greinar á vefnum eru skrifaðar af sérfræðingum en meðal greinarhöfunda eru prófessorar í heimspeki frá 65 háskólum frá öllum heimshornum. Leitast er við að tryggja gæði greina á vefnum með því að
Ritstjórnarstefna Stanford Encyclopedia of Philosophy leyfir að fleiri en ein grein fjalli um sama efni. Þannig má endurspegla ágreining fræðimanna á fræðilegan máta.
Edward N. Zalta stofnaði Stanford Encyclopedia of Philosophy í september árið 1995 með það í huga að alfræðirit á veraldarvefnum mætti uppfæra oft og koma þannig í veg fyrir að það úreldist eins og óhjákvæmilegt er um prentaðar bækur.
Holarktíska svæðið
thumb|Holarktíska svæðið. Holarktíska svæðið er landfræðilegt lífsvæði sem spannar stóran hluta norðurhvels jarðar og sameinar nearktíska svæðið og palearktíska svæðið; mestalla Evrasíu (utan Indlands, Suðaustur-Asíu og Arabíuskaga), Norður-Ameríku og hluta Norður-Afríku. Vistkerfi á þessu svæði hafa þróast saman í gegnum sögu ísaldarjökulsins sem hörfaði af svæðinu. Þau er þó fjölbreytt; allt frá freðmýri til þurrari svæða sem eru í nálægð eyðimarka. Borealflóran samsvarar holarktíska svæðinu.
1655
Árið 1655 (MDCLV í rómverskum tölum) var 55. ár 17. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Holarktíska svæðið
Brúnbjörn, úlfur, rauðrefur, elgur, hreindýr, gullörn og hrafn eru meðal algengra dýra á holarktíska svæðinu. Sum spendýr og trjátegundir eru taldar í hættu vegna hlýnunar jarðar.
1655
Atburðir
thumb|right|Christiaan Huygens uppgötvaði Títan þetta ár.
Héraðsskjalasafn Rangæinga og Vestur-Skaftfellinga
Héraðsskjalasafn Rangæinga og Vestur-Skaftfellinga er íslenskt skjalasafn staðsett í Skógum undir Eyjafjöllum. Umdæmi safnsins er Ásahreppur, Mýrdalshreppur, Rangárþing eystra, Rangárþing ytra og Skaftárhreppur.
Svart á hvítu
Svart á hvítu var bókafélag og bókaútgáfa sem sett var á stofn árið 1984 og rekið til ársins 1990. Inngönguskilyrði í bókafélagið voru kaup á þremur bókum á tilboðsverði af félaginu. Félagið var í byrjun til húsa að Borgartúni 29. Forlagið gaf meðal annars út Íslendingasögur með nútímastafsetningu, Sturlungasögu, heildarverk Jónasar Hallgrímssonar og hóf vinnu við útgáfu Sögu-Atlas.
Forlagið stóð ásamt öðrum aðilum árið 1988 að fyrirtækinu Íslenski myndbandaklúbburinn, var hluthafi í tímatrítinu Þjóðlíf og vann að gerð gagnagrunns um Ísland. Dótturfyrirtæki Svarts á hvítu, Íslenski gagnagrunnurinn hf., var stofnað til að búa til upplýsingabanka og hugbúnaðarkerfi og voru nokkur ársverk sett í að búa til tvo gagnagrunna, annars vegar Íslandsgrunninn og hins vegar Lagagrunninn. Lagagrunnurinn var gagnabanki með öllum hæstaréttardómum íslenskum frá upphafi og forrit til að ná úr honum upplýsingum. Íslandsgrunnurinn var forritunarvinna sem fólst í að gera Íslandslýsingu sem yrði grundvöllur annarra upplýsingagrunna.
Svart á hvítu lenti í greiðsluerfiðleikum og í desember 1988 heimilaði Ólafur Ragnar Grímsson þáverandi fjármálaráðherra að Svart á hvítu greiddi söluskattsskuld sína við Ríkissjóð að upphæð 25 milljónir með veðbandabréfi frá Íslenska gagnagrunninum. Svart á hvítu varð svo gjaldþrota árið 1990 og á nauðungaruppboði borgarfógetaembættisins 7. mars 1992 var Íslenski gagnagrunnurinn boðinn upp og sleginn umbjóðanda ríkissjóðs fyrir 100.000 kr.
Orðstöðulykill úr Íslendingasögum er byggður á tölvuinnslætti sem Svart á hvítu lét gera.
Sudoku
Sudoku er þraut sem byggist á að klára að fylla út 9x9 ytri (talna)grind með tölum frá 1 til 9 þannig að hver tala kemur einvörðungu fyrir einu sinni í hverri röð, hverjum dálki, og hverri 3x3 innri grind sem finna má innan þeirrar grindar. Sudoku þrautir eru taldar vel hannaðar ef þær séu settar upp þannig að eingöngu ein möguleg niðurstaða sé á þeim. Að lágmarki sautján forútfylltar tölur þurfi að vera til staðar í sudoku þraut til þess að lausnin geti orðið einkvæm, samkvæmt rannsóknum sem gerðar hafa verið.
Afbrigði
Ýmis afbrigði eru til staðar á sudoku þrautum þar sem breytingar hafa verið gerðar á reglum og/eða uppsetningu grindarinnar, til að mynda með annarri stærð á ytri grindinni eða með óreglulegri lögun innri grindanna. Jafnframt eru til afbrigði þar sem aukin skilyrði eru sett, eins og með því skilyrði að tölurnar frá horni til andstæðs horn komi eingöngu fram einu sinni, eða aukasvæði sett inn sem lúta venjulega auknum skilyrðum. Hin auknu eða breyttu skilyrði gætu haft áhrif á þann lágmarksfjölda talna sem þurfi að vera forútfylltar, þannig að í sumum afbrigðum fylgja engir forútfylltir reitir.