cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ibrahim Boubacar Keïta
Stjórnmálaferill
Keïta var kjörinn á malíska þingið eftir þingkosningar árið 2002 í fyrstu umferð. Hann var svo kjörinn forseti þingsins þann 16. september 2002  með víðtækum stuðningi, þar á meðal stuðningi ADEMA. Hann hlaut 115 atkvæði 138 þingmanna en eini mótframbjóðandi hans, Noumoutié Sogoba, hlaut átta og fimmtán þingmenn sátu hjá.
Keïta var jafnframt kjörinn forseti framkvæmdanefndar Afríska þingmannasambandsins þann 24. október árið 2002 á ráðstefnu þess í Kartúm.
Keïta bauð sig aftur fram til forseta fyrir Fylkinguna fyrir Malí í kosningum ársins 2007. Touré vann endurkjör með yfirburðum en Keïta lenti í öðru sæti og hlaut 19,15% atkvæðanna. Keïta og aðrir mótframbjóðendur Touré kröfðust þess að kosningarnar yrðu lýstar ógiltar og vændu stjórnvöld um kosningamisferli. Stjórnlagadómstóll féllst ekki á þetta og Keïta lýsti því yfir þann 19. maí að breiðfylking stjórnarandstæðinganna myndi sætta sig við þá niðurstöðu og sigur Touré.
Keïta bauð sig fram til endurkjörs á þing í kosningum árið 2007 Kosningalisti Keïta hlaut 31,52% atkvæðanna í fyrstu umferð þann 1. júlí, litlu meira en listi óháða frambjóðandans Moussa Mara, sem hlaut 30,70%. Listi Keïta vann nauman sigur í seinni umferðinni þann 22. júlí með 51,59% atkvæða. Keïta bauð sig ekki fram til endurkjörs sem forseti þingsins.
Keïta sat á Afríkuþinginu fyrir Malí. Frá 2007 til 2008 var hann meðlimur í utanríkismálanefnd og nefnd um Afríkusamvinnu á malíska þinginu. Auk þess að sitja á malíska þinginu sat Keïta á þingi Efnahagsbandalags Vestur-Afríkuríkja.
Forseti Malí
thumb|right|Ibrahim Boubacar Keïta og eiginkona hans, [[Keïta Aminata Maiga, ásamt bandarísku forsetahjónunum Barack og Michelle Obama árið 2014.]] Keïta bauð sig aftur fram til forseta í kosningum árið 2013 og þótti snemma sigurstranglegur. Hann vann kosningarnar í annarri umferð á móti Soumaïla Cissé og var svarinn í embætti þann 4. september árið 2013. Keïta hafði lofað að setja hæfni frekar en stjórnmálaskoðanir í forgang við útnefningu ráðherra og því útnefndi hann bankastarfsmanninn Oumar Tatam Ly í embætti forsætisráðherra þann 5. september. Eftir að Oumar Tatam Ly sagði af sér útnefndi Keïta Moussa Mara forsætisráðherra (frá 5. apríl 2014 til 9. janúar 2015) og síðan Modibo Keita (frá 9. janúar 2015 til 7. apríl 2018). Þegar Keita sagði af sér var Soumeylou Boubéye Maïga útnefndur forsætisráðherra en sagði af sér þann 18. apríl árið 2019 vegna fjöldamótmæla gegn fjöldamorðum malískra veiðimanna á rúmlega hundrað Fulani-hirðingjum í þorpinu Ogassagou. Þann 22. apríl 2019 útnefndi Keïta Boubou Cissé í embætti forsætisráðherra.
Einkahagir
Keïta er kvæntur Keïta Aminata Maiga og á fjögur börn. Sonur hans, Karim, situr á malíska þinginu og er kvæntur dóttur Issaka Sidibé, núverandi þingforseta.
1245
thumb|right|[[Westminster Abbey.]] Árið 1245 (MCCXLV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Melanotaenia splendida tatei
Melanotaenia splendida inornata er undirtegund af regnbogafiskum sem er einlend á Ástralíu.
Alkanar
alt=Efnabygging metans, minnsta alkansins|thumb|Efnabygging [[Metan|metans, minnsta alkansins]] Alkanar eru lífræn efnasambönd sem innihalda eingöngu kolefni og vetni (þ.e. kolvetni) þar sem öll atómin eru eintengd sín á milli og það er engin hringtenging.
Almenna efnaformúla alkana er CnH2n+2. Alkanar geta verið bæði línulegir og greinóttir. Einfaldasti alkaninn er metan (CH4) en einnig eru til mjög flóknir alkanar eins og 6-etýl-2-metýl-5-(1-metýletýl) oktan sem er ein af byggingarhverfum tetradekans.
Ekki eru allir sammála um skilgreiningu á alkönum. Skilgreiningin hér að ofan er fengin frá International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC), samtökum sem halda utan um staðla í efnafræði, svo sem nafnakerfi og skilgreiningar. Sumir skilgreina alkana sem öll mettuð kolvetni, og leyfa þar einhringja (hringalkönum) og fjölhringja kolvetnum að fylgja með þó að þau hafi aðrar grunnformúlur (t.d. hafa hringalkanar formúluna CnH2n).
Ef hliðarhópar sameindar hafa alkanbyggingu kallast þeir alkýlhópar, minnsti alkýlhópurinn er metýlhópurin (-CH3) en þegar alkýlhópar eru stærri er oft skrifað -R í stað þess að skrifa upp alla formúluna.
Hálfleiðari
Hálfleiðarar eru efni sem hafa rafeindaskipan sem veldur því að eðlisleiðni í hálfleiðandi efni eykst með hækkandi hitastigi upp að ákveðnu marki. Hægt er að fá fram ýmsa gagnlega eiginleika með því að blanda öðrum efnum við hreinan hálfleiðara með ákveðnum aðferðum en það kallast dópun. Hagnýting hálfleiðara byggir á þessum eiginleikum. Efni sem ekki eru hálfleiðarar flokkast ýmist sem leiðarar eða einangrarar. Munurinn á hálfleiðurum og einangrurum er stigsmunur. Við mjög hátt hitastig fara einangrarar að sýna þá eiginleika sem hálfleiðarar sýna í kringum herbergishita.
Grunnatriði í eðlisfræði hálfleiðara
Eiginleikar hálfleiðara byggjast á ákveðnu bili milli leyfilegra orkuástanda fyrir rafeindir í hálfleiðarakristalli. Þetta bil kallast orkugeil. Öll ástönd fyrir neðan þetta bil eru full af rafeindum og öll ástönd fyrir ofan það eru laus, fyrir utan tiltölulega fáar rafeindir sem stökkva yfir bilið fyrir tilstilli varmaorku. Þessar rafeindir geta leitt rafstraum í gegnum kristalinn. Þegar hitastigið hækkar, eykst fjöldi rafeinda sem hafa nógu mikla varmaorku til að stökkva yfir bilið og þess vegna eykst eðlisleiðnin. Með því að blanda litlu magni af öðrum efnum (þetta kallast að íbæta hálfleiðarann og aukaefnin kallast íbæting) er hægt að bæta við aukarafeindum sem halda sig stöðugt fyrir ofan orkugeilina. Þá kallast efnið n-efni. Með því að íbæta með annars konar efnum er hægt að búa til holur fyrir rafeindir fyrir neðan orkugeilina. Þá er talað um p-efni. Hvort fyrir sig eykur leiðnina, en ekki er hægt að gera hvort tveggja í einu. Virkni hálfleiðaratóla byggist að miklu leyti á samskeytum milli p-efnis og n-efnis.
Alkanar
Efnaeiginleikar
Flest efnahvörf alkana eru stakeindahvörf og á það til dæmis við um fjölliðunarhvörf, bruna og efnahvörf við halógena.
Hálfleiðari
Hálfleiðandi efni
Þrjú frumefni eru hálfleiðarar á hreinu formi. Þau eru germaníum, kísill og kolefni í formi demants. Þau eru öll í sömu lotu í lotukerfinu. Aðrir hálfleiðarar eru efnasambönd. Dæmi um slík eru GaAs, GaSb og InAs. Mikilvægasti hálfleiðarinn er án efa kísill. Kostir hans eru að hann er frumefni og hefur hærra bræðslumark en germaníum auk þess sem auðveldara er að hreinsa hann. Aðrir hálfleiðarar eru notaðir í sérhæfð tól s.s. ljósdíóður og hálfleiðaraleysa.
Alkanar
Efnahvörf við súrefni
Allir alkanar hvarfast við súrefni í bruna, þó það verði erfiðara að kveikja í þeim því stærri sem þeir verða. Almenna efnajafnan fyrir fullkomin bruna er:
Hálfleiðari
Notkun hálfleiðara
Hálfleiðarar tóku við hlutverki rafeindalampa í rafeindatækni eftir því sem leið á seinni helming 20. aldarinnar og nútíma rafeindatækni byggir nánast alfarið á því að hagnýta eiginleika hálfleiðara. Einföldustu hálfleiðaratólin, eða hlutirnir sem hægt er að búa til úr hálfleiðara, kallast díóður og transistorar. (Á íslensku heita þau tvistar og smárar, en íslensku nöfnin hafa aldrei náð að festa sig í sessi.) Tölvukubbar, þ.m.t. örgjörvar eru framleiddir úr kísli og í raun má líta svo á að þeir séu fjölmargir transistorar sem tengjast saman. Úr ákveðnum hálfleiðurum eru framleiddar ljósdíóður og leysidíóður sem geisla frá sér ljósi þegar straumur fer um þær. Hálfleiðarar eru einnig notaðir sem ljósskynjarar þar sem leiðni hálfleiðara eykst þegar á hann skín ljós.
Alkanar
Efnahvörf við súrefni
Í súrefnissnauðum bruna geta kolmónoxíð og jafnvel sót myndast, eins og sýnt er hér að neðan:
Hálfleiðari
Saga hálfleiðaratækni
Fyrsta notkun hálfleiðara var í svokölluðum kristalviðtækjum fyrir útvarp, en þau komu fram í kringum aldamótin 1900. Þau byggðust á díóðu sem var þannig gerð að með þar til gerðu skafti potaði hlustandinn málmprjóni í hálfleiðarakristal þangað til tækið fór að virka. Þá virkaði tækið í einhvern ófyrirsjáanlega langan tíma og svo þurfti að endurtaka þetta. Á þessum tíma var ekki til eðlisfræðileg útskýring á hvernig díóðan virkaði. Með tilkomu lampaviðtækja urðu kristaltækin úrelt, en nær hálfri öld síðar, í seinni heimstyrjöldinni, vaknaði aftur áhugi á þessari gömlu tækni vegna þess að ratsjártæknin var að ryðja sér til rúms og í ljós kom að kristallarnir hentuðu betur en lampadíóður við þær háu tíðnir sem best hentuðu ratsjánni. Þá var leitað leiða til að búa til transistor og það heppnaðist árið 1947 í Bell Laboratories í Bandaríkjunum. Uppfinningin er eignuð John Bardeen, Walter Brattain og William Shockley.
Alkanar
Efnahvörf við súrefni
Sem dæmi má nefna bruna metans:
Návígi
Návígi er viðtalsþáttur sem sýndur er vikulega í Sjónvarpinu. Umsjónarmaður þáttarins er Þórhallur Gunnarsson.
Hnísildýr
Hnísildýr (fræðiheiti: Eimeria) eða einfaldlega hníslar eru ættkvísl gródýra sem lifa í meltingarvegi ýmissa hryggdýra og geta valdið hníslasótt. Hnísildýr eru yfirleitt, en ekki alltaf, tegundasérhæfð þannig að hver tegund hnísildýra sýkir aðeins eina hýsiltegund. Hnísildýr klára yfirleitt allan lífsferill sinn innan sama hýsils.
Til er fjöldi hnísildýrategunda sem sýkja margvísleg dýr. Þekktar eru 31 tegund hnísildýra sem sýkja leðurblökur, tvær sem sýkja skjaldbökur, 130 sem sýkja fiska, tvær seli, fimm sýkja lamadýr og alpaca, og aðrar sem sýkja fugla, kanínur, nautgripi, geitur, sauðfé, hreindýr og fleiri hópa.
Hnísildýr valda sjúkdómum og afföllum í landbúnaði um allan heim, þar á meðal á Íslandi. Um 50.000 hnísildýraegg þarf til að kalla fram alvarleg sjúkdómseinkenni í ungum kálfum. Sýkingar eru einnig algengar í alfuglabúum og hefur tjón af völdum hnísildýra í alifuglabúskap verið metið einn og hálfur milljarður dollara (1.500.000.000 $) á ári í Bandaríkjunum einum.
Geitur
Ein rannsókn hefur farið fram á hníslum í íslenska geitastofninum. Í rannsókninni, sem gerð var á kiðlingum af tveimur bæjum, fundust níu tegundir með vissu auk nokkurra sem voru torgreinilegar. Flestar tegundanna voru þekktar um allan heim en einhverjar höfðu aðeins fundist í fáeinum löndum. Algengast var að fjórar til fimm mismunandi tegundir fyndust í hverjum kiðlingi. Þær níu tegundir sem greindust með vissu í rannsókninni voru Eimeria alijevi, E. arloingi, E. caprina, E. caprovina, E. christenseni, E. hirci, E. jolchejevi, E. ninakohlyakimovae og E. tunisensis.
Hreindýr
Þrjár tegundir hnísildýra hafa fundist í hreindýrum á Íslandi, Eimeria mayeri, Eimeria rangiferis og Eimeria hreindyria. Síðarnefndu tvær tegundirnar voru áður óþekktar í vísindaheiminum þegar þær fundust í íslenskri rannsókn árið 2006. Talið er að hnísildýrin hafi borist til Íslands með þeim 35 dýrum sem var sleppt í Vopnafirði árið 1784. Engin merki eru um að hnísildýrin hafi neikvæð áhrif á þrif eða viðveru íslenska hreindýrastofnsins.
Nautgripir
Rannsókn á saur ellefu kálfa af þremur búum leiddi í ljós að hnísildýraþoljúpa var að finna í saur allra kálfa á einhverjum tímapunkti. Fylgni var á milli fjölda hníslahjúpa sem fundust í saur og niðurgangs hjá kálfum. Níu tegundir greindust í rannsókninni, E. alabamensis, E. auburnensis, E. bovis, E. canadensis, E. cylindrica, E. ellipsoidalis, E. subsphaerica, E. wyomingensis og E. zuernii. Það eru sömu níu tegundir og höfðu áður verið greindar í kálfum á Íslandi.
Sauðfé
Nokkrar rannsóknir hafa farið fram á hnísildýrum í sauðfé á Íslandi. Sú fyrsta þar sem hnísildýr úr sauðfé voru tegundagreind var birt árið 1997 þar sem níu eða tíu tegundir hnísildýra fundust: E. ahsata, E. bakuensis, E. crandallis, E. faurei, E. intricata, E. ovinoidalis, E. pallida, E. parva, E. weybridgensis og mögulega tegundin E. granulosa. Seinna var greining E. granulosa staðfest. Allar þessar tíu tegundir greindust síðar í Berufirði. Tegundirnar eru misalgengar eftir árstíðum og sýna jafnvel sækni í ákveðna aldurshópa lamba en þó var meðalfjöldi tegunda í hverju saursýni 7,4. Hníslasótt kom sjaldan eða aldrei fram að vori eða sumri. Ellefta tegundin, E. marsica hefur greinst utan þessara rannsókna. Í sauðfé á Íslandi hafa því fundist að minnsta kosti ellefu tegundir hnísildýra.
Tilvísanir
tright|thumb|600px|Yfirlitsmynd af lífsferli hnísildýrs.
Kjóaætt
Kjóaætt (Stercorariidae) er ætt með 7 tegundir sjófugla sem líkjast máfum. Af þeim hafa 5 sést á eyja-svæði Norður-Atlantshafs. Það er sameiginlegt þessum fuglum að þeir ræna aðra sjófugla fæðu, dvelja á hafi úti á veturna og leggja oft langt flug að baki. Þá eru miðfjaðrir stélsins langar. Það getur reynst erfitt að greina tegundirnar þar sem mikill breytileiki er innan einstakra tegunda og auk þess eru þær verulega líkar. Það eru sér í lagi ungarnir sem er erfitt að greina og það krefst góðrar þekkingar á sköpulagi og fluglagi tegundanna.
Í latínu hefur orðstofninn -sterk síður virðulega merkingu en í þýskum málum en í latínu vísar hann til mykju og er það leitt af því að áður fyrr var talið að fuglar sem hann elti "léttu við sig" á flóttanum, en nú í dag er frekar talið að um spýju sé að ræða.
1490
thumb|right|[[Jóhanna, krónprinsessa af Portúgal|Jóhanna af Portúgal. Í heimalandi sínu er hún talin til dýrlinga og kölluð heilög Jóhanna en hún hefur þó aldrei verið tekið formlega í dýrlingatölu.]] Árið 1490 (MCDXC í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Egg (aðgreining)
Egg getur átt við eftirfarandi:
Hólmfríður
Hólmfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Árni Tryggvason
Árni var fastráðinn leikari hjá Leikfélagi Reykjavíkur á árunum 1947 til 1961 og við Þjóðleikhúsið 1961 til 1991. Eftir það lék hann í sýningum í Þjóðleikhúsinu, Borgarleikhúsinu og Loftkastalanum.
Eitt eftirminnilegasta hlutverk hans var Lilli Klifurmús, í uppsetningu Þjóðleikhússins á Dýrunum í Hálsaskógi.
Hann gaf út tvær plötur, árin 1971 og 1992.
Árni hlaut heiðursverðlaun Leiklistarsambands Íslands fyrir frábært ævistarf í þágu leiklistar árið 2010.
Árni stundaði veiðar á trillu frá Reykjavík og Hrísey á sumrin.
Ævisagan Lífróður Árna Tryggvasonar leikara,  kom út 1991.
Hann lést árið 2023, 99 að aldri. Kona hans, Kristín Nikulásdóttir, lést ári áður.
Benjamín H. J. Eiríksson
Benjamín H. J. Eiríksson (fæddur 19. október 1910, dáinn 23. júlí 2000 ) var íslenskur hagfræðingur.
Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1932 og stundaði nám í Friðriks-Vilhjálms-háskólanum í Berlín 1932–1933, þar sem hann varð vitni að valdatöku nasista. Hann stundaði síðan nám í Uppsölum í Svíþjóð 1933–1935 og í leynilegum flokksskóla, Vesturskólanum í Moskvu 1935–1936. Hann lauk hagfræðiprófi frá Stokkhólmsháskóla 1938, þar sem einn kennari hans var Gunnar Myrdal. Benjamín starfaði næstu ár á Íslandi. Hann hafði gengið í kommúnistaflokkinn og síðan í Sósíalistaflokkinn, en sagði sig úr honum 1939 til að mótmæla fylgispekt flokksins við Ráðstjórnarríkin undir stjórn Stalíns.
Benjamín stundaði framhaldsnám í hagfræði í Minnesota-háskóla í Minneapolis 1942–1944, þar sem einn kennari hans var George Stigler, og Harvard-háskóla í Cambridge, Massachusetts 1944–1946, þar sem einn kennari hans var Joseph Schumpeter. Eftir doktorspróf frá Harvard-háskóla gerðist hann starfsmaður Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, en sneri til Íslands 1951 og gerðist ráðunautur ríkisstjórnarinnar í efnahagsmálum. Hann var bankastjóri Framkvæmdabanka Íslands 1953–1965, þegar hann dró sig í hlé af heilsufarsástæðum.
Eftir Benjamín liggja margar greinar, ritgerðir og álitsgerðum, og var nokkrum þeirra safnað saman í Rit 1938–1965, sem kom út á áttræðisafmæli hans 1990. Prófessor Hannes H. Gissurarson skrifaði ævisögu hans, sem kom út 1996.
Heimildir
Benjamín H. J. Eiríksson, 1990. Rit 1938–1965. Reykjavík: Stofnun Jóns Þorlákssonar.
Hannes H. Gissurarson, 1996. Benjamín H. J. Eiríksson í stormum sinna tíða. Reykjavík: Bókafélagið.
Þoka (nafn)
Þoka er íslenskt kvenmannsnafn.
Jemen
Opinber höfuðborg Jemen er borgin Sana en hún hefur verið undir stjórn Hútífylkingarinnar frá því í febrúar 2015. Jemen er þróunarland og spilltasta land Arabaheimsins. Árið 2019 mátu Sameinuðu þjóðirnar það svo að Jemen væri það land heims sem mest þyrfti á mannúðaraðstoð að halda, með yfir 24 milljónir manna í neyð.
Til forna stóð konungsríkið Saba þar sem Jemen er nú. Ríkið blómstraði í þúsund ár sem miðstöð verslunar og náði yfir hluta þess sem í dag eru Erítrea og Eþíópía. Árið 275 varð landið hluti af ríki Himjaríta sem voru gyðingatrúar. Kristni barst til landsins á 4. öld. Íslam breiddist svo hratt út á 7. öld og jemenskir hermenn tóku þátt í landvinningum múslima. Nokkrar konungsættir ríktu yfir landinu frá 9. til 16. aldar. Rasúlídar ríktu þeirra lengst. Snemma á 20. öld var landinu skipt milli Tyrkjaveldis og Breska heimsveldisins. Eftir hrun Tyrkjaveldis í Fyrri heimsstyrjöld var konungsríkið Jemen stofnað í norðurhluta landsins. Árið 1962 hrakti Gamal Abdel Nasser konunginn frá völdum og stofnaði Arabíska lýðveldið Jemen. Suðurhlutinn var undir stjórn Breta sem Verndarsvæðið Aden til 1967 þegar hann fékk sjálfstæði sem Suður-Jemen. Árið 1970 varð ríkið kommúnistaríki sem Alþýðulýðveldið Suður-Jemen. Ríkin tvö sameinuðust sem Lýðveldið Jemen árið 1990. Ali Abdullah Saleh varð fyrsti forseti landsins og ríkti fram að afsögn sinni árið 2012. Stjórn landsins í valdatíð hans var lýst sem þjófræði.
Frá árinu 2011 hefur ríkt stjórnarkreppa í Jemen. Hún hófst með götumótmælum gegn fátækt, spillingu, atvinnuleysi og fyrirætlunum Salehs um að breyta stjórnarskrá Jemen þannig að takmarkanir á tímalengd valdatíðar forseta væru afnumdar og gerast forseti til lífstíðar. Í kjölfarið sagði Saleh af sér og Abdrabbuh Mansur Hadi tók við en hann var formlega kosinn forseti í febrúar 2012 þar sem hann var einn í framboði. Vopnuð átök í landinu mögnuðust upp á þessum tíma þar sem miðstjórnarvaldið var ekki til staðar meðan á valdatilfærslunni stóð. Átök stóðu milli Hútífylkingarinnar og Islah-hreyfingarinnar auk þess sem Al-Kaída hafði sig í frammi. Í september 2014 hertók Hútífylkingin höfuðborgina Sana með aðstoð Salehs og lýstu sig stjórn landsins. Saleh var myrtur af leyniskyttu í Sana í desember 2017. Þetta leiddi til nýrrar borgarastyrjaldar og hernaðaraðgerða Sádi-Araba sem stefna að því að endurreisa stjórn Hadis. Að minnsta kosti 56.000 hafa látið lífið í átökunum frá því í janúar 2016.
Átökin hafa leitt til hungursneyðar hjá 17 milljónum manna. Skortur á hreinu drykkjarvatni vegna uppurinna vatnsbóla og eyðilegging innviða landsins hafa líka leitt til mesta kólerufaraldurs nútímans. Fjöldi sýktra er talinn vera 994.751 og 2.226 hafa látist frá því faraldurinn hófst í lok apríl 2016.
Heiti
Orðið Yamnat kemur fyrir í áletrunum á forn-suður-arabísku sem telja upp titla eins af konungum Himjaríta. Hugtakið vísaði líklega upphaflega til suðvesturstrandar Arabíuskagans og suðurstrandarinnar, milli Aden og Hadramout. Hið sögulega Jemen náði yfir mun stærra landsvæði en landið gerir í dag, eða frá 'Asir þar sem nú er Sádi-Arabía, að Dhofar, þar sem nú er Óman.
Nafnið er hugsanlega dregið af orðinu ymnt sem merkir „suður“ og er skylt frumsemíska orðinu fyrir hægri (miðað við sólarupprásina í austri). Arabíska hugtakið al-yiumna merkir „ríkidæmi“ og kann líka að skýra heiti landsins sem er frjósamt, ólíkt eyðimörkinni í norðri. Rómverjar kölluðu landið því Arabia Felix („hin frjósama, eða lukkulega, Arabía“) í andstöðu við Arabia Deserta („hin auða Arabía“).
Saga
Jemen er fornt menningarríki sem hagnaðist á verslun með krydd. Rómverjar kölluðu landið Arabia felix („hin hamingjusama Arabía“) vegna ríkidæmis landsins. Jemen varð hluti af Persaveldi á 6. öld.
Löndin tvö voru formlega sameinuð sem Jemen 22. maí 1990. Árið 2011 urðu mótmæli í kjölfar Arabíska vorsins og pólitísk krísa sem leiddi til þess að Ali Abdullah Saleh, forseti flýði land. Við honum tók Abdrabbuh Mansur Hadi varaforseti. Frá árinu 2015 hefur ríkt borgarastyrjöld þar sem stuðningsmenn Hadi berjast við Hútí-fylkinguna og aðra hópa.
Landstjórnarumdæmi
Jemen skiptist í 22 landstjórnarumdæmi (muhafazat) ef sveitarfélagið Sana er talið með. Landstjórnarumdæmin skiptast í 333 umdæmi (muderiah) sem aftur skiptast í 2.210 undirumdæmi, og að síðustu í 38.284 þorp (2001).
Árið 2014 ákvað stjórnarskrárnefnd að skipta landinu í sex sjálfstjórnarhéruð, fjögur í norðurhlutanum og tvö í suðurhlutanum, og höfuðborgina Sana utan héraða. Þannig hefði Jemen orðið að sambandsríki. Þetta var eitt af því sem leiddi til valdaráns Hútífylkingarinnar.
300px|right|Landstjórnarumdæmi Jemen
Ille-et-Vilaine
Ille-et-Vilaine er sýsla í franska héraðinu Bretanía. Ille-et-Vilaine skiptist í fjögur svonefnd arrondissements, 27 kantónur (fr. cantons) 351 sveitarfélög (fr. communes). Stærsta borgin er Rennes og er hún í miðju sýslunnar. Á norðurströndinni er hafnarborgin Saint-Malo.
Hannes
Hannes er íslenskt karlmannsnafn. Nafnið er stundum stytting á Jóhannes.
Hröðun
Hröðun er hugtak í eðlisfræði og er hún skilgreind sem hraðabreyting á tímaeiningu. Nánar er hröðun sú hraðabreyting, sem massi (hlutur) fær á tímaeiningu vegna einhvers krafts, sem verkar á viðkomandi massa eða hlut. Tákn hröðunar er a (en: acceleration), hraði er táknaður með v (en: velocity), tími með t, kraftur með F (en: force) og massi er táknaður með m. Feitletruðu táknin eru vigrar (vektorar), en með því er átt við stærðir, sem eru stefnubundnar. Með þessum táknum verður stærðfræðileg skilgreining á hröðun (meðalhröðun) eftirfarandi:
en þessi skilgreining á aðeins við ef massi hlutarins helst fastur. Almenna skilgreiningin er
þar sem er skriðþungi hlutar og þar sem bæði hraðinn og massinn eru bæði föll af tíma er hröðunin
Þegar hlutur eykur hraða sinn, þ.e. krafturinn er í sömu stefnu og hraðinn, er sagt að hann hafi jákvæða hröðun en þegar hraðinn minnkar, krafturinn er í öfuga átt við hraðann, er sagt að hann hafi neikvæða hröðun, vigurinn a er sem sagt alltaf í sömu stefnu og krafturinn, ekki sömu stefnu og hraðinn. SI-mælieining hröðunar er metrar á sekúndu, á sekúndu (m/s2). Hröðun bifreiða er yfirleitt gefin sem sá tími í sekúndum, sem það tekur að aka bílnum úr kyrrstöðu í hraðann 100 km/klst.
Sem dæmi má nota massa m sem hefur hröðun 2 m/s2 sem þýðir að fyrir hverja sekúndu sem líður eykur massinn hraða sinn um 2 m/s, þannig að hann byrjar með hraða 0 m/s, eftir 1 sekúndu er hraðinn orðinn 2 m/s, eftir 2 sekúndur er hraðinn orðinn 4 m/s og þar fram eftir götunum.
Hröðun í hringhreyfingu og gervikraftar
Þegar hlutur ferðast eftir hringferli, þá verkar svokallaður miðsóknarkraftur á hann og hröðunin verður því í átt að miðju hringsins en ekki frá eins og gervikrafturinn miðflóttakraftur gefur til kynna, sem allir telja sig finna, þegar þeir lenda í hringhröðun. Svigkraftur jarðar (Corioliskraftur) er gervikraftur, sem ásamt miðsóknarkrafti veldur því að loft blæs rangsælis umhverfis lægðir, en réttsælis umhverfis hæðir á norðurhveli jarðar. (Þessu er öfugt farið á suðurhvelinu.)
Þorri (mannsnafn)
Þorri er íslenskt karlmannsnafn.
Hrafnborg
Hrafnborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Háskólinn í Basel
thumb|right|Gamla aðalbygging Háskólans í Basel Háskólinn í Basel (þýska: Universität Basel) er opinber rannsóknarháskóli í Basel í Sviss og er talinn meðal bestu háskóla landsins. Skólinn var stofnaður árið 1460. Á tólfta þúsund nemendur stunda nám við skólann.
Ray Romano
Raymond Albert „Ray“ Romano(f. 21. desember 1958) er bandrískur gamanleikari. Hann er þekktastur fyrir þætina sína Everybody Loves Raymond þar sem hann lék aðalhlutverkið á móti Brad Garrett. Var hann líka framleiðandi þáttarins og var hann sýndur á CBS.
Og svo hefur Ray Romano talað inn á fjöllmargar myndir eins svo allar Ice Age-myndinar þar sem hann talar fyrir loðfílinn Manny.
Edge-eyja
Edgeøya er eyja á Svalbarða með enga varanlega búsetu.
Hún liggur austur af Spitzbergen suður af Barentseyju og er 3. stærsta eyja Svalbarða.
Austur síðan af eyjunni er þakin jökli sem einfaldlega er nefndur Edge-eyjarjökull. Suðvesturhluti eyjarinnar deilist í tvennt af Tjuvfjorden.
Eyjan er hluti af friðlandinu sem á norsku kallast Søraust-Svalbard naturreservat og er mikilvægt svæði fyrir ísbirni til að liva og leika sér.
Í norður af eyjunni er Frímannssund Freemansundet, sem skilur hana frá Barentsey. og í norðaustri er "Olgusund", sem skilur hana frá Kong Karls Land.
Guðrún Vera Hjartardóttir
Guðrún Vera Hjartardóttir (f. 1966 í Reykjavík) er íslensk myndlistarkona. Hún er þekktust fyrir fígúratífa skúlptúra sem hún framsetur í innsetningum. Í verkum hennar birtist viðkvæmni mannslíkamans og mannlegrar tilvistar.
Heimanmundur
thumb|right|Þýskur brúðarskápur með [[brúðarlíni og öðru góssi.]] Heimanmundur eða heimanfylgja er verðmæti (peningar, munir, jarðeignir eða annað) sem kona færir við giftingu með sér inn í hjónabandið.
Heimanmundur var alsiða frá ómunatíð og fram á 19. og 20. öld á Vesturlöndum og tíðkast enn víða um heim. Í sumum þjóðfélögum er þessu þó öfugt farið, þar borgar brúðguminn foreldrum brúðarinnar brúðarverð.
Í mörgum þjóðfélögum var litið á heimanmund sem fyrirframgreiddan arf sem átti að hjálpa ungu hjónunum að stofna heimili. Fyrr á öldum réð eiginmaðurinn yfirleitt yfir þeim heimanmundi sem konan hafði fært í búið, eins og öðrum eignum, þótt hann teldist sameign. Þó gilti yfirleitt sú regla að ef hjónabandinu var slitið með skilnaði eða ógildingu átti hann að skila heimanmundinum og ef hjónin dóu barnlaus gekk heimanmundurinn gjarna aftur til ættingja konunnar.
Í konungs- og aðalsfjölskyldum Evrópu fyrr á öldum var heimanmundurinn oft víðáttumiklar jarðeignir, jafnvel heil héruð eða landshlutar. Hjá almenningi var vitaskuld um minni verðmæti að ræða og þá fólst hluti heimanfylgjunnar oft í vefnaðarvöru og öðrum munum sem brúðurin hafði unnið og safnað allt frá barnsaldri í brúðarkistuna sína eða brúðarskápinn.
Morgungjöf eða tilgjöf er aftur á móti verðmæti sem brúðguminn lagði fram og gaf brúðinni. Morgungjöfin var séreign hennar og átti að tryggja framfærslu hennar ef hann félli frá. Eiginmaðurinn mátti ekki ráðstafa morgungjöfinni.
Boys Over Flowers
Boys Over Flowers (Kóreska: 사랑의 불시착; Kkotboda Namja) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Kynjalyf
Kynjalyf (eða skottulyf) er haft um meðöl sem hafa ótilgreinda eiginleika, eru af dularfullum uppruna og hafa óræð áhrif, ef þá nokkur. Í lok 19. aldar komu á markað á Íslandi Kínalífselixír og Bramalífselixír sem teljast til kynjalyfja.
1495
thumb|right|[[Karl 8. Frakkakonungur.]] Árið 1495 (MCDXCV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Erlendis
Fædd
Dáin
Snjóflóðin í Neskaupstað 1974
Þann 20. desember 1974 féllu 2 snjóflóð í Neskaupstað. Snjó hafði kyngt niður dögunum áður en flóðin féllu. Alls féllu 8 snjóflóð á Norðfirði 20. desember. Tvö flóð féllu á mannabyggðir og létust 12 manns í þeim. 13 var bjargað eða náðu að bjarga sér af eigin rammleik.
Bræðsluflóð
Fyrsta flóðið, kallað Bræðsluflóð, féll um 13:40 og lenti meðal annars á fiskimjölsvinnslu bæjarins. Þar dóu 5 manns. Mun fleira fólk var að vinna þar síðustu daga fyrir flóðið en vegna slæms veðurs fækkaði starfsfólki. Flóðið var um 400 metra breitt. Rafmagn fór af bænum. 19 ára piltur fannst á lífi 20 tímum eftir lóðið í fiskvinnslunni. Tveir einstaklingar fundust aldrei og hafa líklega borist út á haf.
Mánaflóð
Seinna flóðið féll um 20 mínútum eftir það fyrra. Það var um 140 metra breitt og lenti á bílskúr, steypuvinnslu og íbúðahúsi. 7 manns fórust.
Flokkunarkerfi Blooms
Flokkunarkerfi Blooms er flokkunarkerfi fyrir námsmarkmið og er kennt við Benjamin S. Bloom. Bloom setti fyrst fram flokkunarkerfið í bókinni ''Taxonomy of Educational Objectives. The Classification of Educational Goals. Handbook I: Cognitive Domain'' árið 1956. Með því kerfi reynir hann að sýna fram á hvernig markmið í kennslu þurfi að ná til allra þeirra sviða sem kennarar vilja leggja áherslu á svo sem rökhugsunar, sköpunarhæfileika, þekkingar, skilnings og viðhorfa. Megin tilgangurinn með þessari flokkun er sá að efla skilning á gerð og eðli markmiða og auðvelda kennurum að setja markmið í kennslu.
Hugmynd Bloom gekk út frá því að mannlegir hæfileikar skiptust í þrjú meginsvið, þekkingarsvið (e. cognitive domain), viðhorfa- og tilfinningasvið (e. affective domain) og leiknisvið (e. psychomotor domain). Á hverju sviði eru þrepamarkmið, raðað frá einfaldari til flóknari markmiða. Síðustu markmiðin í hverju þrepi gera mestar kröfur til gildismats hugsunar, færni eða annars andlegs og líkamlegs þroska.
Þekkingarsvið
Markmið á þekkingarsviði miða að því að þjálfa andlega hæfileika nemenda, hugsun þeirra og rökleikni. Samkvæmt hugmyndum Blooms um þekkingarsvið er því skipt niður í sex þrep:
Viðhorfa- og tilfinningasvið
Markmið á viðhorfa- og tilfinningasviði er að þroska nemendur tilfinningalega og stuðla að áhuga og jákvæðum viðhorfum. Markmiðunum er skipt í fimm þrep:
Það er oft lítil áhersla í skólastarfi á markmið viðhorfa- og tilfinningasviðs. Skýring á því gæti verið sú að þau markmið er erfitt að meta, þau verða í það minnsta ekki metin á sama hátt og markmið á þekkingarsviðinu.
Leiknisvið
Þessar hugmyndir Blooms og starfsmanna hans hafa breytt mjög miklu hvað varðar þróun á námskrár- og námsefnisgerð, sérstaklega greiningu þeirra á þekkingarsviðinu en hin sviðin hafa haft minni áhrif. Líklegt er að það sé vegna þeirrar áherslu sem hefur verið lögð á alls kyns bóknám í skólastarfi og hversu mikið markaðssetning á þeim sviðum hefur verið torskilin á meðan kennara og kennslufræðinga.
Víti (Dante)
Víti eftir Dante Alighieri er fyrsta bókin í Hinum guðdómlega gleðileik, ítalskt söguljóð skrifað á árunum 1308 - 1321, klárað rétt fyrir andlát skáldsins. Víti fjallar um ferð Dante ásamt skáldinu Virgill niður til helvítis. Hinar bækur gleðileiksins eru Hreinsunareldur (Dante) og Paradís (Dante). Gleðileikurinn, eða Kómedían, eins og Dante nefnir hana sjálfur, telst til leiðslukvæða. Á ferð sinni hittir Dante margs konar fólk úr sögunni, heimspekinga, konungsfólk, páfa og fleiri. Á leið sinni hittir Dante einnig vinafólk og þekktar manneskjur úr Flórens sem hann þekkti. Hinn guðdómlegi gleðileikur er talinn vera ein helsta perla ítalskra bókmennta.
Uppbygging
Víti er söguljóð í bundnu máli. Víti er sett upp í 33 kafla, eða Canto. Þegar Dante og Virgill koma til helvítis eru kaflarnir skiptir fyrir hina misminunandi hringa helvítis. Bragarhátturinn, tersína, er uppfinning Dantes. Erindin einkennast af þremur hendingum, fyrsta og þriðja línan ríma meðan miðhendingin rímar við tvær línur í næsta erindi (ABA BCB CDC). Nel mezo del cammin di nostra vita
mi ritrovai per una selva oscura,
ché la diritta via era smarrita .
Ahi quanto a dir qual era é cosa dura
esta selva selvaggia e spra a forte
che nel pensier rinova la paura!
Á æviferðar minnar miðjum degi
í myrkri þrungnum skóg ég staddur var
var loðin, dimm og villt, það veldur beygi
er hefst á ný við hugans minningar. Hver hluti Kómedíunnar eru 33 tersínur, með einni auka tersínu sem notuð er sem inngangur að verkinu. Í hverri tersínu þar sem það eru oftast 6 bragarlínur með tveimur rímum hvor endurtekin þrisvar. Dante vefur þrenninguna einnig í söguna. Í byrjun Vítis kemur Dante á móts við þrjú dýr, það eru þrjár persóinur sem fylgja okkur í gegnum þessar þrjá hluta: Dante, Virgill og Beatrice (í gegnum Paradís). Í níunda hring heljar sem hýsir svikara sést djöfullinn sjálfur eta þrjá höfuðsvikara sögunnar að mati Dante, Cassius, Brútus og Júdas. Dante telur þessa menn vera höfuðsvikara sögunnar þar sem þeir sviku endurtekið herra sína og meistara.
Canto I
Víti byrjar í dimmum skógi hjá fjalli kvöldið á föstudeginum langa árið 1300. Dante, sem er 35 ára (nel mezzo del cammin di nostra vita), labbar um í dimmum skógi þar sem hann hefur  villzt ég hafði af beinum vegi" (ché la diritta via era smarrita), vegurinn í þessu samhengi vísar í útlegð Dantes frá Flórens og fjallið sjálft táknar hjálpræði. Á leið Dantes til fjalls hinum megin í skóginum sér hann þrjú dýr: pardus (a lonza), ljón (a leone)'' og úlfynju sem eru persónugervingar synda, girnd, hroka og græðgi.
Mark Hughes
thumb|180px|right|Mark Hughes, [[1991.]] Leslie Mark Hughes (fæddur 1. nóvember 1963) er enskur knattspyrnustjóri. Mark Hughes er frá Wales en hann spilaði 72 landsleiki fyrir þjóðina sína og skoraði 16 mörk. Hann spilaði sem framherji fyrir lið eins og Manchester United, Barcelona, Bayern Munchen, Chelsea og Everton. Á ferli sínum skoraði hann 163 mörk í 606 leikjum. Eftir að ferli hans lauk hóf hann þjálfaraferil sinn með því að taka við velska landsliðinu en hann þjálfaði það frá 1999-2004. Þess má geta að hann hætti árið 2002 að spila knattspyrnu, þremur árum eftir að hann hóf þjálfaraferil sinn. Sem þjálfari hefur hann þjálfað Blackburn Rovers, Manchester City, Fulham, Queens Park Rangers, Stoke City og Southampton F.C..
1517
thumb|right|Marteinn Lúther. Árið 1517 (MDXVII í rómverskum tölum)
Álmbjörk
Álmbjörk (fræðiheiti: Betula grossa) er tegund af trjám í birkiætt (Betulaceae). Hún er ættuð frá Japan, þar sem hún vex í blönduðum skógi á hæðum og fjallshlíðum á Honshu, Shikoku, og Kyushu. Hún var kynnt á vesturlöndum 1896, en er sjaldgæf í ræktun.
Lýsing
B. grossa er tré að 25 m hátt með breiðkeilulaga krónu. Börkurinn er með rauðgráum láréttum röndum og verður dökkgrár með aldrinum og flagnar í þunnum flögum. Dökkgræn blöðin eru að 10sm löng og verða gullgul að hausti. Sprotarnir eru ilmandi og eru með langa gulbrúna rekla snemma að vori. . Þessi tegund edr talin náskyld amerísku tegundinni Betula lenta. Hardiness: RHS H4.
1517
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
LF-routes
Leiðirnar eru merktar með hvítu skilti með grænum jaðri, mynd af hjóli og númeri leiðarinnar með 'LF' fyrir framan. Frá 2007 hafa leiðirnar verið merktar með a eða b eftir því í hvora áttina farið er. Þannig er leiðin frá Den Helder til Boulogne-sur-Mer merkt með LF1a en LF1b í hina áttina.
Leiðirnar LF1 og LF10 eru hluti af EuroVelo-leið 12, Norðursjávarleiðinni.
Caesarion
Ptólemajos XV Fílopator Fílometor Cæsar (Πτολεμαῖος ΙΕʹ Φιλοπάτωρ Φιλομήτωρ Καῖσαρ), oftast nefndur Cæsarion (Καισαρίων, orðrétt: litli Caesar) (23. júní 47 f.Kr. – 23. ágúst 30 f.Kr.), var sonur Kleópötru sjöundu. Ekki er vitað hvort hann hafi verið sonur Júlíusar Cæsars eftir hverjum hann var nefndur.
Grútarbiblía
Grútarbiblía eða Hendersonsbiblía, 1813, er fimmta heildarútgáfa Biblíunnar á íslensku, prentuð í Kaupmannahöfn.
Í byrjun 19. aldar var orðið illmögulegt að komast yfir Biblíur og Nýja testamenti á Íslandi, enda rúm hálf öld frá síðustu útgáfum. Grímur Thorkelín leyndarskjalavörður í Kaupmannahöfn kom þessu á framfæri við nýstofnað Biblíufélag á Fjóni og Holtsetalandi, sem ákvað að bæta úr þessu. Árið 1805 kom skoskur maður, Ebenezer Henderson, til Kaupmannahafnar, en hann hafði tekið vígslu til kristniboðs á Indlandi. Hann gafst brátt upp á að bíða eftir skipsrúmi til Indlands, og hóf í staðinn kirkjulegt starf í Danmörku. Komst hann brátt að fyrrgreindum áformum um að láta prenta Nýja testamentið handa Íslendingum, og sendi skýrslu um málið til Edinborgar, og barst hún m.a. til Hins breska og erlenda Biblíufélags í Lundúnum. Félagið bauðst til að kosta 3.000 eintök. Voru því prentuð 5.000 eintök af Nýja testamentinu og var verkinu lokið 1807. Tókst að senda um 2.000 eintök hingað til lands áður en styrjöld milli Dana og Englendinga braust út, 1807. Afgangurinn lá í Kaupmannahöfn í fimm ár. Um 3.000 bækur voru ætlaðar til gjafa, hitt átti að seljast á fjögur mörk.
Hið breska og erlenda Biblíufélag ákvað að veita einnig fé til að undirbúa og prenta nýja útgáfu Biblíunnar. Var Grímur Thorkelín ráðinn til að hafa umsjón með útgáfunni, og fór hann eftir Waysenhússbiblíu. Prentun hófst, en vegna ófriðarins 1807 þurfti að hætta í miðju kafi, og neyddust þeir Henderson og John Paterson aðstoðarmaður hans til að flýja til Svíþjóðar. Í ágústmánuði 1812 fékk Henderson leyfi konungs til að snúa aftur, og var honum falið að sjá til þess að verkinu yrði lokið og koma bókunum á áfangastað. Eftir ýmsa erfiðleika tókst að ljúka prentun Biblíunnar í árslok 1813. Upplagið var 5.000 eintök. Brot bókarinnar var minna en áður hafði tíðkast, þ.e. áttblöðungsbrot (octavo), enda átti bókin að vera eins ódýr og hægt væri.
Ebenezer Henderson, trúboðinn ungi, fór til Íslands með upplag hins langþráða Guðs orðs, og kom til Reykjavíkur 15. júlí sama ár. Ferðaðist hann síðan um landið og gaf og seldi Biblíur og Nýja testamenti. Ritaði hann um ferðir sínar merka Ferðabók í tveimur bindum, sem kom út í Edinborg 1818 (önnur útgáfa 1819). Hún kom út á íslensku 1957 undir heitinu Ferðabók – frásagnir um ferðalög um þvert og endilangt Ísland árin 1814 og 1815 með vetursetu í Reykjavík, Snæbjörn Jónsson þýddi.
Bob Moran
thumb|right|Bob Moran í túlkun Vance Róbert „Bob“ Moran er skáldsagnapersóna Henri Vernes. Bob er Frakki sem barðist sem sjálfboðaliði í Breska flughernum RAF í seinni heimsstyrjöldinni. Eftir stríðið ferðast hann um heiminn sem sjálfstætt starfandi blaða- og ævintýramaður. Bob er hár og sterklega vaxinn, er liðtækur í ýmsum bardagaíþróttum og kann að beita margs konar vopnum. Hann talar mörg tungumál reiprennandi og í upphafi margra bóka er hann staddur á framandi stöðum. Býr í íbúð við Voltaire-götu í París. Bob á einnig höll í Feneyjum og miðaldakastala í Dardogne héraði í Frakklandi. Hann ekur um á Jaguar.
Prófessor Aristide Clairembart
Prófessor Aristide Clairembart er lágvaxinn öldungur, framúrskarandi ern með geithafursskegg og tindrandi augu sem skinu skært undir þykkum gleraugunum í stálumgerð. Hann kemur fyrir í bókum 2, 5, 13, 14, 20, 21, 23, 24 og 25
Frú Durant
Frú Durant er húsvörður í húsi Bob Morans við Voltairegötu.
Frank Reeves
Frank flaug sprengjuflugvélum í seinni heimstyrjöldinni fyrir bandaríska flugherinn. Hann er milljónamæringur og vinur Bob Morans. Hann kemur fyrir í bókum 1, 2, 17 og 24
Sir Archibald Baywatter
Archibald er aðalvarðstjóri Scotland Yard. Hann er á sextugsaldri. Hann kemur fyrir í bókum 11, 12, 14, 19, 22, 23, 25 og 27
Jouvert ofursti
Jouvert er yfirmaður í deild 2 í frönsku leyniþjónustunni. Hann kemur fyrir í bókum 8, 18 og 25
Tatjana Orloff
Tatjana „Tanja“ Orloff er systurdóttir Herra Mings, Gula skuggans. Hún er kínverskur blendingur, átti rússneskan föður og kínverska móður. Tanja er tuttugu og tveggja eða þriggja ára, með dökka húð, há kinnbein, svart hár sem sló á bláleitum lit og féll eins og tagl niður á bak. Augu eins og tvær svartar stjörnur. Hún unnir Bob Moran hugástum. Tanja kemur fyrir í bókum 12, 14, 16, 19, 22, 23, 25 og 27
Guli skugginn
Herra Ming, öðru nafni Guli skugginn, er Mongóli og með ofurgreind. Hann er um tveir metrar á hæð klæddur svörtum fötum með prestaflibba. Hann er horaður en með langa og vöðvastælta handleggi og geysistórar hendur en sú hægri er gervihendi úr stáli með fínni plasthúð í sama lit og hörundið. Hann er með kringlótt andlit, gult á lit með ofurlítinni grænni slikju, með nauðrökuðum skalla og flatt nef sem skagaði fram á milli framstæðra kinnbeina. Munnurinn varaþunnur og sterkar, hvassar tennur. Augun ómennsk, undir skásettum brúnum minntu þau á svo gullmola eða tvo ógegnsæja tópassteina. Herra Ming stefnir á að leggja vestræna menningu í rúst svo allir menn geti lifað í friðsæld í þessum fagra blómagarði sem plánetan er. Hann beitir margvíslegum brögðum til að ná fram áætlun sinni, launmorð og hryðjuverk auk margra flókinna áætlana. Hefur uppgötvað leyndarmálið um eilíft líf, klónum manna og tímaflakk. Hann er með flokk launmorðinga á sínum snærum, dakóíta vopnuðum rýtingum. Herra Ming stjórnar samtökunum „Gamla Asía“. Hann kemur fyrir í bókum 12, 14, 16, 19, 22, 23, 25, 27 og 28
Roman Orgonetz
Roman Orgonetz, einnig þekktur sem Artúr Greenstreet eða „Maðurinn með gulltennurnar“ er leigunjósnari í þjónustu árásarveldanna, samviskulaus og djöfullega slægur. Hann er stór, herðabreiður, þungur og „með frámunalega andstyggilegt andlit, sem að lit og þéttleika minnti einna helzt á hlaup með stórum ljósrauðum kufungi í miðjun, sem átti að heita nef, útstandandi, sljó augu og þykkar opnar varir, svo skein í logagylltan tanngarðinn, og yfir þessu öllu skalli, jafnfægður og marmarakúla.“ Hann kemur fyrir í bókum 8 og 11.
Bækur
Bækur um Bob Moran voru gefnar út af Prentsmiðjunni Leiftri hf. í íslenskri þýðingu. (Innan sviga er upprunalegt heiti, útgefandi og útgáfuár). Magnús Jochumsson þýddi flestar sögurnar. Kápumyndir eru eftir Pierre Joubert.
Feðradagurinn
Feðradagurinn er haldinn hátíðlegur í ýmsum löndum, á ýmsum dagsetningum, til að heiðra feður.
Ísland, Noregur, Svíþjóð, Finnland og Eistland halda upp á hann annan sunnudag í nóvember ár hvert, fyrst haldinn á Íslandi 14. nóvember 2006.
Í tilefni af fyrsta feðradeginum á Íslandi var haldin ráðstefna á vegum félagsmálaráðuneytisins, Félags ábyrgra feðra og Jafnréttisstofu á Nordica-hótelinu. Þar var fjallað um feður í samfélagi nútímans og mikla þátttöku feðra á Íslandi í fæðingarorlofi. Gísli Gíslason, formaður Félags ábyrgra feðra, fjallaði um stöðu feðra og barna þegar foreldrar búa ekki saman. Magnús Stefánsson félagsmálaráðherra flutti ávarp á ráðstefnunni ásamt Tom Beardshaw frá Félagi ábyrgra feðra í Bretlandi. Frú Vigdís Finnbogadóttir, fyrrverandi forseti Íslands, var heiðursgestur ráðstefnunnar.
Feðradagurinn er skráður í Almanak Háskóla Íslands. Mæðradeginum hefur verið fagnað á Íslandi síðan árið 1934 en hann ber jafnan upp á annan sunnudag í maí.
Ajas
Ajas getur átt við:
Prumnopitys ladei
Prumnopitys ladei er sígrænt tré frá Ástralíu.
Thomas Gibson
Thomas Gibson (fæddur Thomas Ellis Gibson, 3. júlí 1962) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Chicago Hope, Dharma & Greg og Criminal Minds.
Einkalíf
Gibson er fæddur og uppalinn í Charleston í Suður-Karólínu. Leiklistarferill Gibsons byrjaði þegar hann var níu ára í Little Theater School áður en hann gerðist meðlimur Young Charleston Theater Company og The Footlight Players. Gibson stundaði nám við Charleston háskólann, ásamt því að vera nemi við Alabama Shakespeare Festival. Gibson yfirgaf háskólann eftir aðeins hálft annað ár, eftir að hafa fengið skólastyrk til þess að stunda nám við Julliard skólann og útskrifaðist þaðan með B.A.-gráðu árið 1985.
Gibson giftist Christine Gibson árið 1993 og saman eiga þau þrjú börn en þau búa í San Antonio í Texas.
Leikhús
Gibson kom fyrst fram í leikritinu A Map of the World hjá New York Shakespeare Festival. Gibson kom einnig fram í hlutverkum við Circle in the Square og Joseph Papps Shakespeare in the Park. Kom hann fram á Broadway með hléum næstu tíu árin í mismunandi hlutverkum.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmynd Gibsons var í Far and Away á móti Tom Cruise og Nicole Kidman árið 1992. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við Barcelona, Men of War, Eyes Wide Shut þar sem hann lék aftur á móti Tom Cruise og Nicole Kidman, The Flinstones in Viva Rock Vegas, Jack the Dog og Come Away Home.
Verðlaun og tilnefningar
Golden Globe
Satellite-verðlaunin
Screen Actors Guild-verðlaunin
Viewers for Quality Television-verðlaunin
1247
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Háskólinn í Zürich
thumb|right|Suðurhlið Aðalbyggingar Háskólans í Zürich. Háskólinn í Zürich (þýska: Universität Zürich), oft nefndur UZH, er rannsóknaháskóli í Zürich í Sviss og stærsti háskóli landsins með yfir 25 þúsund nemendur. Skólinn var stofnaður árið 1833 með sameiningu guðfræði-, laga- og læknaskóla en um leið var stofnuð heimspekideild við skólann. Í dag eru deildir skólans flokkaðar í hugvísindasvið, hagfræðisvið, náttúruvísindasvið, læknaskóla, lagaskóla, guðfræðiskóla og dýralækningaskóla. Á fjórða þúsund kennarar og sérfræðingar starfa við skólann og á nítjánda þúsund nemendur stunda þar nám, þar af rúmlega sex þúsund framhaldsnemar.
Hrafndís
Hrafndís er íslenskt kvenmannsnafn.
Soffía Karlsdóttir - Bílavísur og Réttarsamba
Soffía Karlsdóttir - Bílavísur og Réttarsamba er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngja Soffía Karlsdóttir og Tígulkvartettinn tvö vinsæl lög með kvintett Jan Morávek. Kvintettinn skipa auk Jan, þeir Árni Ísleifs, Eyþór Þorláksson, Pétur Urbancic og Þorsteinn Eiríksson. Tígulkvartettinn skipa þeir Guðmundur H. Jónsson, Hákon Oddgeirsson, Brynjólfur Ingólfsson og Gísli Símonarson. Útsetning: Jan Morávek. Pressun: AS Nera í Osló
Inúítar
thumb|right|Dreifing [[inúítamála]] Inúítar (úr inúítamálum Inuit „fólkið“, eintala: Inuk) eru þjóðflokkar frumbyggja Norður-Ameríku sem búa á Norðurslóðum, nánar tiltekið á Grænlandi, í Kanada og í Alaska. Áður fyrr var orðið eskimói oft notað um alla inúíta.
Þjóðflokkar þessir búa á svæðinu allt frá Tjúkta-héraði í Síberíu til Grænlands. Þrátt fyrir að þessir þjóðflokkar hafi búið dreift á þessu víðáttumikla svæði hafa menning þeirra og lifnaðarhættir verið nánast þeir sömu langt fram á 20. öld. Þeir hafa lifað á fiskveiðum og veiðum land- og sjávardýra. Inúítar eru samheiti yfir fleiri þjóðflokka, Inuit og Inuvialut í Kanada, Kalaallit á Grænlandi, Inupiaq og Yupik í Alaska og Yupik í Rússlandi (Síberíu). Í raun eru Yupik ekki Inúítar þar sem þeir eru ekki afkomendur þess fólks sem kennt er við Thule og tala annað tungumál (þó náskylt), þeir vilja þess vegna heldur kalla sig Yupik eða Eskimóa í stað Inúíta.
Kanadísku Inúítarnir búa aðallega í Nunavut (sjálfstjórnarsvæði í Kanada), Nunavik (norðurhluti Quebec) og í Nunatsiavut (í Labrador). Inuvialuit búa aðallega við fitjar Mackenzie fljótsins og á Banks-eyju og hluta af Viktoríu-eyju í Nor'vesturhéruðunum. Inúítar bjuggu áður í Yukon-héraði en nú búa engir þeirra þar. Inupiaq búa á norðurströnd Alaska, en Yupik búa á vesturströnd Alaska og allra austasta hluta Tjúkta- héraðs í Rússlandi.
Eskimóar
Heimskautaþjóðir Norður-Ameríku og Grænlands hafa á Evrópumálum verið kallaðar Eskimóar frá því að hvítir menn fóru að nema þar land á 16. öld. Norrænir menn á Grænlandi nefndu þá skrælingja. Orðið eskimói er af óljósum uppruna og eru ýmsar kenningar til um það. Sú algengasta er að uppruni orðsins sé úr Innu eða einhverju öðru Indíánamáli og þýði „sá sem étur hrátt kjöt“. Það er þó heldur ósennilegt þar sem allar Indíánaþjóðir í nágrenni Inúíta átu hrátt kjöt áður fyrr. Engu að síður álíta margir Inúítar orðið eskimói vera niðurlægjandi og vilja heldur láta tala um sig sem Inúíta. Það var ein af samþykktum ráðstefnu fulltrúa heimskautaþjóða 1977 þegar Inuit Circumpolar Conference (ICC), fyrstu samtök heimskautaþjóða, voru stofnuð.
Heimskautalíf að fornu
Af hefð voru Inúítar veiðimenn sem lifðu af því sem heimskautasvæðið gaf af sér og höfðu sjaldan fasta búsetu heldur fluttu allt eftir því hvar veiði var að vænta. Þeir veiddu fisk, fugla, hvali, seli, rostunga, hreindýr eða sauðnaut, allt eftir því hvað hægt var að finna á hverju svæði. Lítið er um ætilegar jurtir í löndum þeirra en Inúítar notuðu sér ýmis grös og þang.
thumb|200px|Selaveiðimaður á kajaka á Grænlandi 2006 Sjávardýr (að hvölum og rostungum undanteknum) veiddu þeir iðulega úr eins manns selskinnsbátum sem nefndir voru qajait í fleirtölu (eintala qajaq). Þessir bátar létu einstaklega vel að stjórn og var meðal annars mjög einfalt að snúa þeim við þó svo að þeim hvolfdi alveg. Af þessari bátagerð Inúíta eru kajakar Evrópumanna komnir.