cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tvíþættir forystuháskólar
„985 verkefnið“
Verkefni 985 var kynnt af Jiang Zemin aðalritara Kínverska kommúnistaflokksins, og rafmagnsverkfræðingur, á 100 ára afmæli Peking háskóla árið 1998. Það átti að stuðla að framþróun og betra orðspori æðri menntunar í Kína þannig að þeir yrðu á 21. öld taldir háskólar á heimsmælikvarða. Nafnið er dregið af dagsetningu tilkynningarinnar, í maí 1998, (98/5). Verkefnið fól í sér úthlutun mikilla opinberra fjármuna til tiltekinna háskóla í því skyni að byggja nýjar rannsóknarmiðstöðvar, bæta aðstöðu, halda alþjóðlegar ráðstefnur, laða að heimsþekkta kennara og gestafyrirlesara og hjálpa kínverskum háskóladeildum við að sækja erlendar ráðstefnur. Mikil áhersla var á verkfræði í „985 verkefninu“. það er í dag orðið hluti af nýrri áætlun.
„Tvíþætt forysta“
alt=Aðalbygging Tækniháskólans í Harbin, Heilongjiang héraði, er einn af virtari háskólum Kína. Sem háskóli fellur hann undir „hin tvíþættu forysta“ og nýtur því forgangs í fjármögnun og stuðningi stjórnvalda.|thumb|Aðalbygging Tækniháskólans í Harbin, í [[Heilongjiang héraði, er einn af virtari háskólum Kína. Sem háskóli fellur hann undir „hina tvíþættu forystu“ og nýtur því forgangs í fjármögnun og stuðningi stjórnvalda. ]]
Vegna ofangreindra verkefna, „211“, „985“, og fleiri, hefur æðri menntun Kína tekið miklum framförum. Nokkrir kínverskir háskólar hafa á síðustu árum komist í raðir bestu háskóla heims. En að mati kínverskra stjórnvalda vantar enn nokkuð upp á, þegar kínverskir háskólar standa andspænis þekktum evrópskum og amerískum skólum eins og Oxford, Cambridge, Harvard, Stanford, Yale og MIT. Það bil verður brúa. Árið 2015 settu kínversk stjórnvöld fram nýja áætlun um framþróun fyrsta flokks háskóla í landinu. Markmiðin eru tvö: Annars vegar var markið sett á „háskóla í heimsgæðum“ og hins vegar að stuðla að „fyrsta flokks akademískri uppbyggingu vísindagreina“ (enska: „World First Class University“ og „First Class Academic Discipline Construction“). Sameiginlega hefur þetta verið kallað „hin tvíþætt forysta“ (á ensku: „Double First-Class Initiative“). Í september 2017 var listi yfir 140 háskóla sem eru innan verkefnisins. Þeir telja um 4,65% af heildarfjölda æðri menntastofnana í Kína. Verkefnið er enn í þróun. Þessir úrvalsháskólar verða þróaðir sem elítuháskólar. Fyrir árið 2050 er þeim ætlað að komast á lista virtustu háskóla veraldar. Fyrri verkefni um framþróun æðri menntunar í Kína, hafa nú verið sameinuð í þessa áætlun, þar á meðal „211“, „985“, og fleiri.
Staða háskóla Kína í dag
alt=„Hallarpróf“ hjá sjálfum keisaranum í höfuðborginni Kaifeng, á tímum Songveldisins (960–1279). Það var æðsta embættispróf í Kína þess tíma.|thumb|„Hallarpróf“ hjá sjálfum keisaranum í höfuðborginni Kaifeng, á tímum [[Songveldið|Songveldisins (960–1279). Það var æðsta embættispróf í Kína þess tíma. ]]
Kínverskir háskólar eru margir og ólíkir að gæðum en það segir nokkra sögu að nokkrir þeirra hafa verið að færa sig ofar á alþjóðlegum listum yfir bestu háskóla veraldar. Nokkrir þeirra eru komnir meðal hundrað bestu háskóla heims. Samkvæmt þeim alþjóðlegu listum er meta gæði og árangur háskóla, á borð við „Time Higher Education World University Rankings“ (THE), „Shanghai Ranking“ (ARWU), „Leiden Ranking“ (CWTS) og „U.S. News & World Report“ (US News). Kínverjar er þannig farnir að véfengja ofurvald Vesturlanda á alþjóðamarkaði háskóla. Efstu kínversku háskólarnir hafa nú bætt verulega stöðu sína í alþjóðlegri uppröðun háskóla heimsins.
Tómnefsheilkenni
Tómnefsheilkenni
Krossfeldi
Krossfeldi tveggja vigra er reikniaðgerð í þeirri undirgrein stærðfræðinnar sem kallast línuleg algebra.
Krossfeldið af tveimur vigrum, v og u er einkvæmt ákvarðaður vigur a sem er hornréttur á báða vigranna. Reikniaðgerðin tengist fertölum mjög náið. Séu vigrarnir hvor um sig með þremur stökum má raða þeim sem línuvigrum í 3x3 fylki með ímynduðu tölunum i, j og k fyrir ofan þá, og reikna ákveðu af því:
Tilraun (aðgreining)
Tilraun getur átt við:
Marcellus
Marcellus getur átt við:
Listi yfir íþróttamannvirki í Kópavogi
thumb|Kópavogsvöllur
Þetta er listi yfir íþróttamannvirki í Kópavogi.
Jonathan LaPaglia
Jonathan LaPaglia (fæddur, 31. ágúst 1969) er ástralskur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í New York Undercover, Seven Days, The District og Cold Case.
Einkalíf
LaPaglia er fæddur og uppalinn í Adelaide í Suður-Ástralíu og er af hollenskum og ítölskum uppruna. LaPaglia giftist leikkonunni Ursula Brooks árið 1998 og saman eiga þau eina dóttur. Eldri bróðir hans er leikarinn Anthony LaPaglia. LaPaglia stundaði læknisnám við Háskólann í Adelaide og vann í þrjú ár sem bráðalæknir í Adelaide, Sydney og London. LaPaglia vildi fylgja bróður sínum eftir í leiklistina og fluttist því til New York árið 1994 og stundaði nám við Circle in the Square Theatre School.
Ferill
Fyrsta hlutverk LaPaglia var árið 1996 í sjónvarpsseríunni New York Undercover þar sem hann lék rannsóknarfulltrúann Tommy McNamara til ársins 1997. Síðan var honum boðið hlutverk í Seven Days sem Lt. Frank Parker sem hann lék til ársins 2001. LaPaglia var síðan boðið eitt af aðalhlutverkunum í lögregluþættinum The District þar sem hann lék Rannsóknarfulltrúann Kevin Debreno frá 2001-2004. LaPaglia hefur einnig komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við: Law & Order, The Sopranos, NCIS, Burn Notice og Cold Case. LaPaglia hefur einnig komið fram í kvikmyndum á borð við: Origin of the Species, Jack Rio og The Hit List.
Garibaldi
Garibaldi getur átt við eftirfarandi:
Sam Allardyce
225px|thumb|right|Sam Allardyce árið 2014. Sam Allardyce (f. 19. október 1954 í Dudley, í Englandi) er enskur knattspyrnustjóri og fyrrverandi knattspyrnumaður.
Hann er núverandi knattspyrnustjóri hjá Leeds United.
Brókarjökull
Brókarjökull er falljökull sem fellur úr Vatnajökli, niður í Kálfafellsdal í suðursveit. Hann er suðsuðaustur af Vatnajökli.
Daimler
thumb|300px|Nafnmerki Daimler. Daimler er þýskur bílaframleiðandi með höfuðstöðvar í Stuttgart. Á meðal vörumerkja Daimler má nefna Mercedes-Benz, Maybach, smart, Mercedes-AMG, Freightliner, Mitsubishi-Fuso, Detroit Diesel, Setra og Western Star.
Landgræðsla
Landgræðsla er safn aðgerða og aðferða til að koma í veg fyrir að land blási upp og jarðvegur fjúki burt eða efnasamband jarðvegs breytist með ofnotkun eða mengun. Landgræðsluaðferðir eru oft til að koma í veg fyrir eða stöðva gróður- og jarðvegseyðingu, endurheimta gróður og jarðveg og stuðla að sjálfbærri landnýtingu.
Landgræðsla á Íslandi
Áríð 1889 voru miklar frosthörkur að vorlagi og stormur og þar sem ekki var snjór til að hlífa jörðinni eins og í Rangárvallasýslum þá var samfelldur sandstormur frá 20 apríl til 9. maí. Fjöldi jarða fór þá í eyði einkum í Landssveit og á Rangárvöllum. Níu jarðir á Rangárvöllum urðu að sandauðn.
Landgræðslan var stofnuð árið 1907.
Mandelbrot mengið
Mandelbrot mengið er stærðfræðilegt mengi sem lýsir brotamynd. Það er skilgreint sem mengi allra punkta c í tvinntölusléttunni þar sem að runan fyrir öll  þar sem að Z_0 = 0 og Z_n hneigist ekki að óendanleika.
Þetta þýðir, í mannlegu máli, að tölurnar Z og C eru tvinntölur, og að er runa sem leggur alltaf saman ferninginn af síðustu útkomu rununar samanlagt við ákveðinn frumstilli (Seed). Ef að runan með gefnum frumstilli c heldur sér innan endanlegra marka um óendanlegt skeið telst frumstillirinn til mengisins.
Mynd:Mandelset_lores.png
Hér er rununni lýst stærðfræðilega:
Þetta mengi gefur mjög fallega mynd, en punktarnir í tvinnsléttunni eru gjarnan litaðir eftir því hversu margar endurtekningar á rununni þarf til þess að nálgast hnitið, og verður myndin því áhugaverðari eftir því sem að dýpra er farið ofan í rununa. Hér má sjá merkt í hverri útgáfu myndarinnar hversu djúpt farið er, þ.e., hvert hæsta gildið á n er fyrir :
Mynd:Mandelbrot_seq.png
thumb|width=200|Mandelbrot mengið stækkað 70000 sinnum
Það sem gerir þetta svo merkilegt er að þessi mynd er brotamynd. Það er að segja, myndin er samansett úr óteljandi smærri útgáfum af sjálfri sér. Því má sjá sama form birtast aftur ef að brotamyndin er stækkuð upp. Hér til hægri má t.d. sjá stærsta eintakið af mandelbrotsmyndinni innan mengisins, en hún er um 70000 sinnum smærri en heildareintakið. Þar sem að Mandelbrot mengið er ekki fullkomin brotamynd á borð við Sierpinski teppið eða Koch snjóflöguna, kemur upp villa í smækkaðri endurtekningu myndarinnar (pertubations).
Mandelbrot mengið er ávallt til innan endanlegra marka, en þau mörk eru hringur, 2 að þvermáli, með miðju í hnitunum (0,0).
Saga mengisins
Mandelbrot mengið var fyrst skilgreint árið 1905 af Pierre Fatou, frönskum stærðfræðingi sem vann á sviði tvinnfallagreiningar. Fatou rannsakaði runur á borð við, þar sem að hann hóf útreikninga frá punkti z_0 á tvinnsléttunni. Punktar sem komu út frá því urðu til með því að endurtaka formúluna, og gaf runan því sporbraut umhverfis z_0 í formi
Fatou áttaði sig á því að sporbraut z_0 = 0 í þessari runu myndi gefa smá vísbendingu um hegðun slíkra kerfa. Það eru til óendanlega mörg slík föll, eitt fyrir hvert mögulegt gildi á c. Fatou hafði hins vegar ekki aðgang að tölvu sem gat reiknað út sporbrautir allra þessarra falla, þannig að hann reyndi að handreikna það. Hann sýndi fram á það að um leið og punktur myndi færa sig í radíus >2 frá upphafspunkti hnitakerfisins myndi sporbrautin sleppa út í óendanleika.
Fatou sá aldrei mynd af því sem við þekkjum í dag sem Mandelbrot mengið, þar sem að fjöldi útreikninga sem þörf er á til þess að búa til slíka mynd er töluvert fleiri en mögulegt er að handreikna. Benoit Mandelbrot var fyrsti maðurinn sem notaði tölvu til þess að teikna þetta mengi, og er mengið því nefnt í höfuðið á honum.
Brotamyndir (enska: fractals) urðu vinsælar þegar að Benoit Mandelbrot gaf út bókina sína Les Objects Fractals: Forme, Hazard et Dimension árið 1975. Í þeirri bók notar Mandelbrot hugtakið fractal, brotamynd, til þess að lýsa fjöldan allan af stærðfræðilegum fyrirbærum sem virtust bera með sér handahófskennda og ótrúlega eiginleika. Öll þessi fyrirbæri voru samsett úr einhvers konar falli eða mengi sem voru svo endurtekin með reikniriti eða runu.
Aðrar brotamyndir
''Myndirnar voru búnar til í XaoS, frjálsu brotamyndagerðarforriti.
1461-1470
1461–1470 var 7. áratugur 15. aldar.
Verpa eggjum
Verpa eggjum er leikur þar sem þarf einn bolta, einn eða fleiri leikmenn og húsvegg.
Hvernig er leikið
Leikmenn standa í röð fyrir framan vegginn og sá sem er fyrstur tekur boltann og kastar honum í vegginn. Um leið og boltinn skoppar til baka hoppar leikmaðurinn yfir boltann með fæturna í sundur, þannig að hann fari á milli fótanna, líkt og hann sé að verpa eggi. Sá sem er næstur í röðinni grípur og gerir það sama. Leikmaðurinn fer svo aftast í röðina og þannig gengur leikurinn eins lengi og leikmenn hafa þrek og þol til.
Hríðskotabyssa
thumb|250px|Hríðskotabyssan [[Heckler & Koch MP5]] Hríðskotabyssa er al- eða hálfsjálfvirkt handskotvopn, sem skýtur skammbyssuskotum, oftast 9 mm. Hríðskotabyssa er mun léttari og meðfærilegri en vélbyssa, en mun skammdrægari. Er einnig léttari og skammdrægari en hríðskotariffill. Dæmi um þekktar hríðskotabyssur eru MP40 (þýsk), Uzi (ísraelsk) og MP5 (þýsk).
Pétur Gautur
Pétur Gautur Svavarsson (f. 4. mars 1966) er íslenskur listmálari þekktur fyrir kyrralífsmyndir.
Web Standards Project
Web Standards Project (skammstafað WaSP) var hópur vefhönnuða sem hvatti til aukinnar notkunar vefstaðla Alþjóðasamtaka um veraldarvefinn. Hópurinn var myndaður árið 1998 sem svar við aukinni sérhæfingu vafra og lélegum stuðningi þeirra við leiðandi staðla. Fyrsta markmið hópsins var að fá stærstu vafraframleiðendurna, Microsoft, Opera Software og Netscape, til að styðja að fullu staðlana HTML 4.01/XHTML 1.0, CSS1 og ECMAScript og tryggja þannig ákveðið samræmi milli vafranna. Meðal markmiða hópsins var að bæta vefaðgengi og langtímavarðveislu gagna á veraldarvefnum. Árið 2002 voru flestir stofnendur hættir og hlutverk hópsins fyrst og fremst að miðla upplýsingum. Árið 2013 var hópurinn formlega lagður niður.
Hópurinn hannaði prófsíður, Acid-prófin, sem voru vinsæl til að prófa stuðning vafra við grunnstaðla. Acid 1 prófaði stuðning við HTML 4 og CSS 1; Acid 2 prófaði stuðning við CSS 1 og 2; og Acid 3 prófaði stuðning við CSS 2, DOM og ECMAScript.
Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson
Þorvaldur Bjarni Þorvaldsson (f. 3. mars 1966) er íslenskur gítarleikari og lagahöfundur. Hann var meðlimur í hljómsveitunum Exodus, Pax Vobis, Geiri Sæm og Hunangstunglið, Todmobile og Tweety. Auk þess hefur hann fengist við útsetningar, upptökustjórn og tónlistarstjórn í leikhúsi og kvikmyndum. Hann hefur samið tónlist fyrir nokkra íslenska söngleiki eins og Ávaxtakörfuna 1998, Benedikt búálf 2003 og Hafið bláa 2005. Hann hefur þrisvar verið höfundur að lagi sem hefur keppt fyrir Íslands hönd í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva, fyrst með „All Out Of Luck“ 1999 og síðan „If I had your love“ 2005 og „Til hamingju Ísland“ 2006.
Lufthansa
thumb|[[Airbus A380 vél frá Lufthansa.]] thumb|Embraer 195, Lufthansa Regional Deutsche Lufthansa betur þekkt sem Lufthansa er þýskt flugfélag með höfuðstöðvar í Köln.
Geimkapphlaupið
Geimkapphlaupið var kapphlaup á 20. öld milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna um yfirburði í könnun geimsins.
Saga
Eftir seinni heimstyrjöldina braust út annars konar deila. Sú deila var á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Þessar þjóðir voru þær langstærstu í heiminum á þessum tíma og voru með mjög mismunandi hugmyndir um hvernig samfélagið ætti að virka. Þær börðust fyrir því að breiða út sínar hugmyndir á tíma sem kallaður er Kalda stríðið. Eitt af þeim þáttum var geimkapphlaupið, þar sem Bandaríkin og Sovétríkin kepptust við að koma manninum til tunglsins.
Á sjötta áratugnum var Kalda stríðið komið vel af stað og aðalmarkmið Bandaríkjanna og Sovétríkjanna voru að vera betri en hinn. Meðal annars voru báðar þjóðir búnar að búa til nógu mikið að kjarnorkuvopnum samanlagt til að þurrka út allt líf á plánetunni. Ekki vegna þess að það væri kjarnorkustríð í vændum, einfaldlega bara til að hræða og sýna völd. Það var því mikið áfall fyrir Bandaríkin 4.október 1957 þegar Sovétmenn sentu Gervihnött út í geim, Spútnik, fyrsta manngerða hlutinn til að yfirgefa lofthjúp jarðar.
Til að bregðast við þessu fóru Bandaríkjamenn á fullt að reyna komast fram fyrir Sovétmenn í þessum málum. Bandaríkjamenn höfðu alltaf horft á geiminn sem næsta skref fyrir þá könnunarþjóð sem þeir sögðust vera og því var mikilvægt að vera ekki á eftir Sovétríkjunum í Geimkapphlaupinu. Einnig skapaðist sú hætta við þessa nýju tækni að Sovétmenn gætu auðveldlega sent kjarnorkuvopn út í geim sem gæfi þeim mun stærra tækifæri til að ráðast á Bandaríkin.
Bandaríkin sentu út sinn fyrsta gervihnött, Explorer 1, árið 1958 eða ári eftir Sovétmönnum. Sama ár var NASA (National Aeronautics and Space Administration) stofnað. Þrátt fyrir mikla vinnu Bandaríkjamanna voru þeir enn eftirá í kapphlaupinu. Árið 1959 sendu Sovétmenn fyrsta geimfarið til tunglsins, Luna 2. Tveimur árum seinna, 1961 var svo Júrí Gagarín fyrsti maðurinn til að fara út í geim. Til að svara þessu byggðu NASA keilulaga geimfar sem var miklu minna en Vostok, farið sem Yuri hafði farið í. Bandaríkjamenn prófuðu farið með simpönsum. Alan Shepard var svo fyrsti Bandaríkjamaðurinn út í geim en það gerði hann 5. maí árið 1961. Bandaríkjamenn leyndu því ekki að þeir væru svekktir yfir því að vera eftir á í geimkapphlaupinu og sagði forseti þjóðarinnar, John F. Kennedy, opinberlega að Bandaríkjamenn ætluðu sér að verða fyrstir til að senda mann til tunglsins. Það verkefni var kallað Apollo.
Frá árunum 1961-1964 var fjárhagur NASA styrktur um 500% og þegar mest var voru 34.000 menn í vinnu hjá þeim. Apollo-verkefnið lenti í smá bakslagi þegar þrír geimfarar létust þegar það kviknaði í geimferðarhermi. Á sama tíma, gekk frekar illa hjá Sovétríkjunum að koma manni á tunglið, meðal annars vegna deila innan þjóðarinnar um mikilvægi geimkapphlaupsins, og andláts Sergey Korolyov, en hann hafði verið aðal verkfræðingur Sovétmanna í tenglsum við geimferðir. Einnig höfðu Bandaríkjamenn mun meiri pening til að setja í verkefnið, og höfðu þau mikið forskot í þeim málum.
Árið 1969 náðu Bandaríkjamenn þeim mikla árangri að senda fyrsta manninn til tunglsins. Apollo 11 fór af stað 16. júlí árið 1969 og lenti á tunglinu 20. júlí sama ár. Tunglferjan sjálf var nefnd Örninn (Eagle) eftir skallaerninum á merki leiðangurins sem Michael Collins hannaði en hann var einn af geimförunum sem ferðaðist til tunglsins. Í geimskipinu voru Neil Armstrong, Edwin „Buzz“ Aldrin og Michael Collins. Þeir þurftu að fara í gegnum mikla æfingu fyrir geimferðina löngu og höfðu NASA í raun mun meiri áhyggjur af geimförunum heldur en geimskotinu sjálfu. Af þessum þremur er Neil Armstrong frægastur og helgast það mjög líklega að því að hann er fyrsti maðurinn til að stíga á tunglið. Þegar hann gerði það sagði hann fræga setningu sem verður líklega aldrei gleymt: „Þetta er lítið skref fyrir mig, en þetta er risastórt skref fyrir mannkynið.“ Þetta var að sjálfsögðu algjör sigur fyrir Bandaríkjamenn sem höfðu þarna eiginlega unnið geimkapphlaupið þrátt fyrir að hafa verið á eftir Sovétmönnum nánast allan tímann.
Á lokaspretti geimferðarkapphlaupsins sást að Bandaríkin höfðu mun meiri pening milli handana til að eyða í þetta verkefni. Það var svo að sjálfsögðu í rauninni ástæða þess að Kalda stríðið endaði í kringum byrjun tíunda áratugsins. Sovétmenn höfðu ekki nægan pening til að halda í við það sem Bandaríkjamenn voru að gera og á endanum hættu þeir að keppast við þá. Á sama tíma byrjuðu Sovétríkin að leysast upp og Berlínarmúrinn í Þýskalandi hrundi.
Bládoppa
Bládoppa (fræðiheiti: Tapesia fusca) er skálarlaga sveppur af doppuætt. Hún finnst á Íslandi þar sem hún vex á fjalldrapa og ilmbjörk. Hún er algeng um allt land.
Útbreiðsla og búsvæði
Fyrir utan að vaxa á Íslandi finnst bládoppa í Evrópu, Norður-Ameríku og Asíu. Í Japan vex hún á föllnum trjábolum, meðal annars á trjábolum af Prunus ættkvíslinni, ættkvísl heggviðar og kirsuberja.
Marcellus (d. 1460)
Marcellus de Niveriis (d. 1460) var þýskur Fransiskusarmunkur og ævintýramaður sem var skipaður Skálholtsbiskup 15. apríl 1448 og hafði þann titil til dauðadags þótt aldrei kæmi hann til Íslands.
Falsbréfasali og strokufangi
Ekkert er vitað um ætt og uppruna Marcellusar nema hvað hann er talinn fæddur í þorpinu Nivern an der Lahn, ekki langt frá Koblenz. Hann virðist hafa verið mjög vel menntaður en fyrst er vitað um hann þegar hann var handtekinn fyrir sölu falsaðra aflátsbréfa í Lübeck árið 1426 og flúði úr fangelsi þar. Næst fréttist af honum í þjónustu Henry Beauforts kardínála, sem var erindreki Marteins V. páfa í Þýskalandi. Þegar kom upp úr dúrnum að Marcellus var strokufangi var hann aftur settur í fangelsi í Köln, strauk en náðist aftur og var þá meðal annars leiddur allsnakinn um stræti og hæddur og jafnvel hengdur táknrænni hengingu. Í ágúst 1428 var hann dæmdur í ævilangt fangelsi.
Hann var hafður í haldi í turni erkibiskupssetursins í Brühl suður af Köln við illan aðbúnað. Þaðan skrifaði hann yfirmönnum kirkjunnar bænarbréf sem varðveist hafa og urðu þau til þess að honum var sleppt úr haldi og fékk uppreisn æru, að sögn eftir að hafa læknað erkibiskupinn af hættulegum sjúkleika. Hann fékk svo prestsembætti í Neuss árið 1431. Hann sat þó ekki á friðarstóli þar og árið 1439 var hann bannfærður en virðist þó hafa setið sem fastast til 1442 og virðist hafa notið mikilla vinsælda sóknarbarna sinna. Hann settist þá að í Köln og bjó þar um tíma.
Skálholtsbiskup og erkibiskupsefni
Árið 1447 varð Nikulás V. páfi og Marcellus flýtti sér til Rómar, kom sér í mjúkinn hjá honum og fékk hann til að skipa sig biskup í Skálholti. Hann virðist hafa dvalist lengi í Róm og komist þar í kynni við marga mektarmenn. Hann hélt svo til Danmerkur, þar sem Kristján 1. var nýtekinn við konungdómi, kynnti sig sem sérlegan sendimann páfa og var fljótur að koma sér í mjúkinn hjá hinum unga konungi. Hann fylgdi konungi til Noregs sumarið 1450 og krýndi hann konung Noregs í Niðarósdómkirkju. Honum tókst meira að segja að fá konung til að lýsa nýkjörinn erkibiskup ólöglega kosinn og útnefna Marcellus sem erkibiskupsefni.
Fór svo Marcellus til Rómar að fá páfa til að staðfesta erkibiskupstignina en þá var páfi búinn að fá fréttir af afbrotaferli hans og var hann úthrópaður alræmdur skálkur. Hann flúði því frá Róm áður en hann yrði dæmdur og fór norður til Kölnar, þar sem hann fékkst meðal annars við lækningar og falsaði páfabréf sér til viðurværis. Hann var handtekinn haustið 1451 en tókst að flýja einu sinni enn.
Kíghósti
thumb|right|Drengur með kíghósta. Kíghósti er bráðsmitandi bakteríusjúkdómur sem stafar af bakteríunni Bordetella pertussis. Í byrjun eru einkenni kíghósta lík kvefi, með nefrennsli, hita og vægum hósta, en á eftir fylgja þriggja mánaða hóstaköst sem geta verið svo hörð að sjúklingar kasta upp, brjóta rifbein og finna til mikillar þreytu.
Marcellus (d. 1460)
Skálholtsbiskup og erkibiskupsefni
Vorið 1452 var Marcellus bannfærður af páfanum sjálfum, sem um leið sendi Kristjáni 1. boð um að veita honum ærlega ráðningu ef hann næði honum á sitt vald. Um leið skipaði hann virtan kennimann, Hinrik Kaldajárn, erkibiskup í Niðarósi, og er hann talinn merkasti klerkur sem það embætti hlaut á miðöldum. Eitt helsta hlutverkið sem páfi fól honum var að bæta úr þeim skaða sem Marcellus hafði valdið. Hann kom til Kaupmannahafnar og tókst að fá konungu til að samþykkja sig sem erkisbiskup í stað Marcellusar en þegar Hinrik var farinn norður til Niðaróss tókst Marcellusi fljótt að komast innundir hjá kóngi að nýju og leggja fram alls konar bréf sem sýndu að illa hafði verið farið með hann, en þau bréf voru raunar útbúin af Marcellusi sjálfum. Eftir mikíl átök og mikla pólitíska refskák og undirferli varð úr sumarið 1454 að Hinrik Kaldajárn sagði af sér og hélt suður til Rómarborgar en Marcellus varð þó ekki erkibiskup.
Kanslari Danakonungs
Kristján 1. lét gera upptækar allar eignir sem Kölnarbúar áttu í danska ríkinu til að hefna fyrir illa meðferð þeirra á Marcellusi hirðmanni sínum. Úr þessu urðu langvinnar deilur sem lauk ekki fyrr en meira en áratug eftir dauða Marcellusar.
Marcellus sat við hirð Danakonungs og var í miklum metum, hafði kanslaranafnbót, var ráðgjafi konungs, kirkjumálaráðherra og einn af áhrifamestu mönnum Danmerkur og raunar Norðurlanda allra. Á Íslandi var hins vegar lítið um hann vitað, enda kom hann aldrei til landsins og ekki verður þess vart að hann hafi skipt sér mikið af málefnum Íslands. Hann hirti tekjur af Skálholtsstól, var lénsherra af Vestmannaeyjum og hafði umboð til að selja Englendingum verslunarleyfi á Íslandi. Hann vann flesta íslenska höfðingja til fylgis við sig en þó er vitað að hann bannfærði Jón Pálsson Maríuskáld af einhverri ástæðu. Andrés Garðabiskup, líklega útnefndur af Marcellusi til biskupstignar í Görðum á Grænlandi þótt hann færi þangað aldrei, var umboðsmaður hans á Íslandi.
Marcellus drukknaði af skipi undan strönd Svíþjóðar í ársbyrjun 1460. Eftirmaður hans var Jón Stefánsson Krabbe.
Lothar Matthäus
Lothar Herbert Matthäus (fæddur 21. mars 1961) er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann lék mest sem miðjumaður og var hluti af Þýska landsliðinu sem sigraði HM 1990 á Ítalíu. Hann lék á alls fimm heimsmeistaramótum(1982, 1986, 1990, 1994, 1998). Hann er leikjahæsti leikmaður Þýskalands frá upphafi með alls 150 landsleiki að baki. Matthäus var sá leikjahæsti á HM þar til Lionel Messi tók fram úr honum árið 2022.
Titlar
Bayern München Inter Milan
Þýskaland
Heimildir
https://www.kicker.de/lothar-matthaeus-sportdirektor-bei-rapid-252446/artikel https://web.archive.org/web/20110501102046/http://www.lotharmatthaeus.de/?313A0A1 https://www.kicker.de/matthaeus-trainer-in-netanya-377308/artikel http://www.thelocal.de/20100105/24375 http://www.aftonbladet.se/sportbladet/fotboll/internationell/article4121587.ab
Fjölskylda
thumb|right|Bandarísk stórfjölskylda.
Fjölskylda er hugtak sem notað er um nánustu ættingja einhvers. Á milli menningarheima er þetta hugtak nokkuð mismunandi breitt en venjulega er talað um þá ættingja sem búa á sama heimili og/eða eru tengdir nánum fjölskylduböndum.
Helstu hugtök er varða ættingjatengsl: Hjónaband, sambúð, barn, sonur, dóttir, foreldri, móðir, faðir, bróðir, hálfbróðir, systir, hálfsystir, afi, amma, frændi, frænka, niðji.
Listi yfir menntastofnanir í Kópavogi
Þetta er listi yfir menntastofnanir í Kópavogi.
Diskó
Diskó er tónlistarstefna sem var ríkjandi á miðjum áttunda áratug. Tilkoma diskó hafði gífurleg áhrif á rafræna danstónist sem gerði það að verkum að diskó var aðskilið pop og rokki og varð að eigin tónlistartegund. Diskó var samt sem áður oft litið hornauga í byrjun og þá aðallega af rokkaðdáendum en hugsanlega vegna þess að þeir hafi vitað að ný stefna væri á hraðri uppleið. Eftir diskóið hafa rokktónlist og danstónlist alltaf verið aðskilin. Tónlistin er undir miklum áhrifum frá fönki og sálartónlist en einnig djassi, rokki og fleiri tegundum tónlistar. Diskó kemur út frá ýmsum menningarkimum og aðallega samkynhneigðum og blökkumönnum og var hugmyndin að geta farið og dansað til að gleyma amstri dagsins á litríku dansgólfinu með dúndandri tónlist og litadýrð.
Upphaf
Síðari hluta sjöunda áratugsins má tengja sem upphaf diskósins þar sem tónlistarmenn fóru að blanda saman alls konar hljóðfærum og gera nýja tegund tónlistar. Árið 1969 gaf Jerry Butler út lagið „Only the strong survive“ sem mætti kalla fyrsta diskólagið. Þetta má tengja sem upphaf diskó, en þessi nýja tónlist var ekki komin með nafn ennþá. Fjórum árum seinna eða 1973, eftir að mörg lög í þessum stíl höfðu verið samin, skrifaði Vince Aletti grein þar sem hann gaf þessum tónlistarstíl nafnið „Diskó“. Diskó dregur nafn sitt af diskótekunum þar sem voru einungis spilaðir diskar þar sem löng lög voru spiluð alla nóttina.
Diskóið byrjaði upprunalega í þéttbýlum víða í Bandaríkjunum, og heillaði því að sér ýmsa menningarkima í einu, svo sem blökkumenn, Latino og samkynhneigða sérstaklega. En diskóið hafi hægt og rólega verið að myndast í nokkur ár þar á undan. Og vegna þess hve hratt það skaut sér á vinsældarlistann og stækkaði á svona miklum hraða, varð diskóið fljótlega orðið gott efni í bíómyndir og vegna glæsileika þess lífgaði diskóið upp danssalina. Diskó var orðið nokkuð vinsælt í kringum 1975 svo nokkrir hvítir listamenn byrjuðu að prófa þennan nýja stíl en virtist þó ekki verða eins vinsælt innan þess menningarkima. Þangað til að Saturday Night Fever leyfði tónlistarmönnum að láta ljós sitt skína um helgar. Uppúr því spruttu skemmtistaðir og vídeóleigur, og tónlistarmenn sem höfðu greitt félagsgjöld tóku forskot í þessum nýja stíl.
Velgengni
Á áttunda og níunda áratuginum varð diskó að aðal tísku þess tímabils. Hópar eins og Jackson Five, ABBA og Bee Gees eru hljómsveitir sem eru ennþá frægar fyrir tónlistina sína sem var við líði á diskótímabilinu. Tónlist þeirra var verulega vinsæl á þeim tíma og hafa hljómsveitirnar náð að halda vinsældum sínum og oft hafa nýjir tónlistarmenn tekið upp lög þeirra og breytt og laðað að tónlistarstefnum nýrra tíma og þar af leiðandi náð að halda minningu þeirra og vinsældum. Í byrjun diskó voru aðeins fáar hljómsveitir sem komu fram, en með velgengni þeirra spruttu upp nýjar og nýjar hljómsveitir. Snemma fór diskó að verða meginstraumur tónlistarinnar og allskonar hljómsveitir fóru að spila diskó. ABBA var hljómsveit sem spilaði diskótónlist og gerði fræga um ekki einungis í Bandaríkjunum heldur einnig í Evrópu og Asíu. Lög þeirra voru svo vinsæl að allstaðar í heiminum urðu gerð fleiri diskólög.
Boney M, hljómsveit samansett af fjórum indverskum söngvörum var annar hópur sem braut vegginn sem hindraði húðlit, trúarbrögð og stétt og gerðu mörg góð diskólög sem áttu eftir að komast á topplistann. Lagið þeirra „J‘attendrai“ skaust strax á toppinn, einnig í Japan, mið og suður Asíu og Kanada.
Skemmtistaðirnir sem diskótónlistin var spiluð voru því valdandi að diskólög yrðu vinsæl og eftir nokkurn tíma fór það að hjálpa til að ákvarða hvernig lögin voru gerð. Lög urðu lengri og það hjálpaði plötusnúðunum að uppfylla þarfir þeirra. Diskólögin urðu svo vinsæl að stór hluti þeirra var gefin út í atvinnuskyni, svo sem auglýsingum í bíómyndum. Mörg pop lög voru síðan gefin út í „diskó útgáfu“.
Með diskóbylgjunni komu aðrir listamenn til sögunnar og jafnvel nýar bylgjur í kjölfarið. Blondie er dæmi um eitthvað alveg nýtt. Blondie notaðst við margar tegundir tónlistar og þar á meðal diskó. Útvarpstöðvar fóru eftir það að spila mun meira af diskólögum og tóku jafnvel diskó alla leið. Útgáfufyrirtæki fóru jafnvel að keppast um að ráða tónlistarmenn sem spiluðu diskó.
Stíll
Þessi tónlistarstíll er samansettur af mörgun hljóðfærum blandað saman og söngurinn er annaðhvort í áttundapartsnótum eða sextándapartsnótum. Nokkuð var um að rafmagnshljóðfæri væru notuð í bakrunninn. Þessi mynd af tónlist hefur mikið um rafmagnaðan bassatakt og gítarinn er sjaldan notaður sem aðal hljóðfæri til að leiða út lagið.
Hugmyndin var að fólk gæti dansað við tónlistina og sleppt sér algjörlega. Plötusnúðurinn notaði tvo plötuspilara, míkrófón og söngkerfi sem var búnaður sem kom frá blökkumönnum. Hvítir plötusnúðar notuðu svipaða aðferð fyrir eldra fólk í kjallurum og götumiðstöðum.
Diskótek hjálpuðu til að gera dans vinsælari og jafnvel ríka fólkið fannst gaman að blandast í hópinn á aðal diskóstöðunum í New York. Aukin lengd diskólaga, áhrifarík tónlist og áhersla á hljóðfæraleikinn frekar en sönginn og persónulega texta, hneigði til sterkra evrópskra áhrifa og kallaðist þessi stíll „euro disco“ eða evrópskt diskó. Evrópsk tónskáld voru lykilhlutverk í að frelsa diskó frá tilhneigingu til að festast í fortíðinni með því að þróa form sem voru meira við hæfi. Frekar en að lengja pop lög með brellum, stúdíó snillingum sem þróuðu löng, skipulögð verk reiknuð til að fylla út heila plötu hlið, með tónlist sem fjaraði út og rann í einn takt en melódían breytileg. Lagið „Love to love you baby“ með Donna Summer er einkennandi fyrir þessa evrópsku aðferð, þar er forðast þetta hefðbundna og notast við fjölbreytilegan takt. ABBA notaðist við evrópska diskóið og náðu þau mestri velgengninni í þessum stíl. Lög sem falla sérstaklega undir þennan stíl eru smellirnir „Waterloo“, „Dancing Queen“ og „Take a Chance on Me“.
Menning
Þessi nýja og öðruvísi tónlist með fjölbreytt hljóðfæri og takt fann sér leið inn í hjörtu fólks. Fljótlega urðu diskótek þar sem fólk hittist til að gleyma dagsins amstri. Þar var diskótónlistin spiluð hástöfum, dansgólfin upplýst í allskyns litadýrð með diskóljósunum. Úr því fór fólk að klæða sig í föt í stíl við diskóið. Diskóið hefur alltaf haft sína eigin menningu út á fyrir sig. Tónlistin var svo há að hún fékk hjartað til að slá hraðar og ljósin skiptu um lit, með þessu fór fólk á diskótek til að bægja niður leiðinlegar tilfinningar og skipta alveg um skap í litadýrðinni og dansvænni tónlistinni. Fötin voru þröng og litrík til að sýna líkamann og voru bolir með víðu hálsmáli og buxurnar útvíðar. Með diskói jukust aðrar hefðir og fjölbreyttari tíska. Eitt af því sem diskó gerði afar vinsælt var dóp. Kókaín og „Quaalude“ voru vinsælasta dópið. Með áhrifunum frá kókaíni hjálpaði fólkinu að njóta háværra tónlistar en með áhrifum Quaalude var auðveldara að njóta litadýrðarinnar sem fylgdi ljósunum. Áhrifin frá Quaalude létu fólki líða vel og frjálst sem hjálpaði þeim að sleppa úr klaufunum í takt við kraftmikla tónlistina. Fólkið naut diskótekanna þar sem þau gátu hlustað á háværa og góða tónlist, dansað í takt, tekið inn fíkniefni og haft gaman. Diskóstaðir urðu vinsælir og jafnvel uðru sumir að áhugaverðum ferðamannastöðum. Manhattan Studio 54 var dæmi um þannig stað sem fólk lét ekki fram hjá sér fara. Diskótek lofuðu veruleikaflótta og með tónlist og ljósum samið til að koma til geðs við líða dansaranna. Þannig voru plötusnúðarnir mikilvægur partur af diskótekunum, því hann þurfti að geta spilað í takt við það sem almenningur vildi fá að heyra. Því var stundum sagt að sá sem spilaði lögin væri mikilvægari heldur en lögin sjálf.
Endalok
Velgengnin og áhrifaríka tískan sem diskó sá um, reiddi rokkarana til reiði. Á meðan sumir hreinlega henntu öllum diskóplötum, tóku sumir róttækari mótmæli sem skiluðu miklu meiri árangri í niðurrifi diskó. Rokkarar héldu viðburði eins og „diskókollvörpun“ til að mótmæla diskóinu. Margir hópar komu sér saman til að sýna fram á andstæðu diskósins. Eftir að hafa verið í stutta stund sem aðal pop tegundin á árunum 1978-1979, fór diskóið að missa einstaka dans og tónlistar eiginleika sína. Í framhaldi fór að birtast límmiðar og graffití á veggjum bæjarins sem á stóð „diskó sökkar“. Diskólögum var ýtt til hliðar og andstæðingar diskó mótmæltu og stöfuðu að ófriði. Rokkið mótmælti og gagnrýndi diskóið og náði að yfirbuga það á endanum. Þrátt fyrir að diskó væri úrellt héldu nokkurs konar diskótek áfram með nýrri tónlist og var diskóið oft í bakrunninum.
Diskó var því endurlífgað inn í ýmsar tegundir danstónlistar svo sem hústónlist, raftónlist, techno og svokallaðar DOR tónlist og ýmsir tónlistarmenn eins og Madonna, Kate Ryan og Suzanne Palmer spiluðu tónlist undir áhrifum diskó. Donna Summer var svo nánast sú eina sem hélt áfram að gefa út diskó eins og árin áður.
Snípuludda
Snípuludda (fræðiheiti: Ornithomya chloropus) er flugutegund sem var fyrst lýst af Ernst Evald Bergroth 1901. Hún sníkir á landfuglum og er algeng á norðurslóðum, þar á meðal á Íslandi.
Menntun
thumb|right|Börn í [[leikskóli|leikskóla í Afganistan.]] Menntun er hugtak sem oftast er notað um kerfisbundið nám þar sem fólk lærir hjá viðurkenndum fagaðilum, til dæmis kennurum. Til eru ótal kennsluaðferðir sem nýta mismunandi tækni til kennslunnar allt eftir atvikum.
Menntun fer oftast fram í menntakerfi ríkis en einnig eru til einkareknir skólar. Í mörgum löndum er lögbundið grunnnám sem hefst þegar börn eru á aldrinum 4-7 ára og lýkur þegar þau eru um 11-12 ára eða jafnvel síðar. Þá er börnum kennd stærðfræði, lestur, móðurmálið, erlend tungumál, saga, samfélagsfræði, íþróttir, heimilsfræði og margt fleira eftir námsskrá.
Framhaldsskólanám hefst í flestum löndum að grunnnámi loknu, við aldurinn 13 ára og stendur yfir í um fimm ár. Að því loknu er hægt að stunda nám í háskóla.
Adam og Eva
thumb|right|250px|Mynd Adams og Evu eftir [[Hans Memling]] Adam og Eva eru samkvæmt sköpunarsögu Biblíunnar fyrsta fólkið. Þau lifðu í Edengarðinum. Drottinn leyfði þeim að borða af öllum trjám í garðinum nema skilningstrénu. Höggormur ginnti Evu til að borða hinn forboðna ávöxt skilningstrésins. Eva át ávöxtinn og gaf Adam að borða með sér. Drottinn brást illa við og sagði (1. Mósebók 3:22-3:24):
Algengur misskilningur er að Eva hafi borðað af trénu fyrst og síðan ginnt mann sinn til að borða líka. Orðanna hljóðan í 1. Mósebók styður ekki þessa túlkun, heldur voru þau saman. Það er áhugavert að athuga að Adam og Eva hefðu getað borðað af lífsins tré og lifað eilíflega. Drottinn hafði ekki bannað þeim það.
Rodrigo Duterte
Rodrigo Duterte (fæddur 28. mars, 1945) er filippseyskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Filippseyja. Hann tók við embætti árið 2016 og var kosinn með 39% atkvæða. Áður var hann borgarstjóri borgarinnar Davaó á Mindanao-eyju í 22 ár.
Duterte hefur verið gagnrýndur af mannréttindasamtökum og Sameinuðu þjóðunum fyrir aftökur á fíkniefnasölum og fíkniefnaneytendum. Duterte hefur látið frá sér umdeild ummæli. Á fundi ASEAN-ríkja og annarra landa kallaði hann Barack Obama Bandaríkjaforseta hóruson. Hann hefur sagst vilja drepa jafnmarga fíkla og Hitler gerði við gyðinga. Duterte hefur viðurkennt að hafa myrt þrjá meinta glæpamenn þegar hann var borgarstjóri.
Forseti Filippseyja má aðeins sitja eitt sex ára kjörtímabil en lengi voru vangaveltur um að Duterte myndi bjóða sig fram í embætti varaforseta til þess að halda völdum að lokinni forsetatíð sinni. Í október 2021 tilkynnti Duterte hins vegar að hann ætlaði ekki að bjóða sig fram til varaforseta árið 2022 og myndi hætta afskiptum af stjórnmálum.
Tenglar
Morðóður forseti - Rúv.
Boxviður
thumb|Lauf. Boxviður eða fagurlim (fræðiheiti: Buxus sempervirens) er sígrænn runni eða lítið tré með litlum laufblöðum. Runnann má forma á ýmsa vegu með klippingu. Á Íslandi er boxviður viðkvæmur og sumir mæla með því að hafa hann utandyra frá vori til hausts en yfir veturinn í óupphituðum gróðurskála. Hins vegar getur hann lifað íslenskan vetur en hætta er þó á kali á laufi snemma árs.
Aðgerð (stærðfræði)
Aðgerð í stærðfræði, á við tiltekna vörpun, sem verkar á eitt eða fleiri inntaksgildi og skilar einu úttaksgildi. Aðgerð er yfirleitt lokuð í þeim skilningi að for- og bakmengi aðgerðarinnar eru sama mengið. Aðgerðir geta einnig verkað á föll, en þá er oftast talað um virkja. Eingild aðgerð hefur eitt inntaksgildi, tvígild aðgerð hefur tvö inntaksgildi o.s.frv.
Jón Stefánsson Krabbe
Jón Stefánsson Krabbe (d. 27. febrúar 1465) var danskur biskup í Skálholti frá 1462 og var síðastur í röð erlendra biskupa þar.
Öfugt við fyrirrennara sinn, Marcellus, sem aldrei sást á Íslandi, kom Jón Krabbe til landsins, líklega þegar haustið 1462, og var um kyrrt til dauðadags. Hann hafði verið kanúki í Niðarósi og er hugsanlega sami maður og Johannes Krabbe sem var annar fulltrúi norsku kirkjunnar á kirkjuþingi í Basel 1437. „Eðalmaður nokkur,“ segir Jón Espólín í Árbókunum, og bætir við: „... við hans útkomu löguðust ýmsir hlutir, er aflaga höfðu farið, meðan enginn réttur biskup var“.
Lloyd Sherr
Lloyd Sherr (fæddur 28. febrúar 1956) er bandarískur gamanleikari.
Áramótaskaup 2015
Áramótaskaup 2015 er áramótaskaup sem sýnt var á RÚV, 31. desember 2015. 8. janúar 2016 var skaupið sýnt í lengri útgáfu þar sem ónotuð atriði voru með í útgáfunni. Þar á meðal það umdeilda tólfu-atriði.
Handritshöfundar skaupsins voru Atli Fannar Bjarkason, Guðjón Davíð Karlsson, Katla Margrét Þorgeirsdóttir og Steinþór Hróar Steinþórsson. Leikstjóri var Kristófer Dignus.
Calpurnia
Calpurnia Pisone (75 f.Kr. – 44 f.Kr.) var síðasta eiginkona Júlíusar Sesar.
Æviágrip
Calpurnia var dóttir þingmannsins Lucio Calpurnio Pisone Cesonino. Hún giftist Sesar 59 f.Kr..
Áður hafði Sesar verið giftur Pompeu, en sleit við hana samvistum 62 f.Kr., og enn áður Corneliu Cinnu yngri, sem lést við barnsburð 68 f.Kr. Í sínu ungdæmi ennfremur hafði Sesar verið trúlofaður Cossuzia til ársins 84 f.Kr.
1609
Árið 1609 (MDCIX í rómverskum tölum) var ár sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Calpurnia
Æviágrip
Plútarkos segir frá því að Calpurnia hefði haft vitrun morguninn sem Sesar var myrtur (15 mars 44 f.Kr.) og reynt árangurslaust að telja Sesar frá því að fara til þingsins, þar sem setið var um hann. Það var Decimus Junius Brutus Albinus, einn af samsærismönnunum, sem sagði Sesari að hlusta ekki á konuna, segjandi honum að hann myndi tapa áliti í augum þingsins ef enhver hefði tilkynnt að hann gæti ekki mætt til þingsins því hann biði skárri draumfara konu sinnar.
1609
Atburðir
thumb|right|Galileo Galilei hóf rannsóknir sínar með stjörnukíki þetta ár og gaf þær út árið eftir.
Júlí
thumb|right|Fáni kaþólska bandalagsins
Calpurnia
Æviágrip
Hún eignaðist engin börn ásamt Sesari. Eftir því sem haft er eftir Plútarkosi lét Calpurnia eftir morð eiginmanns síns Markús Antóníus hafa allt sem Sesar hafði skrifað í bækur og lista og alla hans peninga sem alls vógu 300 talentur.
1609
September
thumb|right|Kristnir márar stíga á skip í höfninni í Denia í Valensíu.
Ódagsettir atburðir
thumb|right|Síða úr Astronomia Nova eftir Johannes Kepler sem sýnir þrjár eldri kenningar um hreyfingar himintungla.
Dáin
thumb|right|Sjálfsmynd af Annibale Carracci frá því um 1605.
MAN
thumb|300px|Vöruflutningabíll frá MAN. MAN er evrópskur bílaframleiðandi sem framleiðir meðal annars vöruflutningabíla og vélar. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í München.
Norrænu tónlistarverðlaunin
Norrænu tónlistarverðlaunin (eða Nordic Music Prize) eru árleg tónlistarverðlaun fyrir bestu norrænu hljómplötuna. Verðlaunin voru stofnuð á by:Larm ráðstefnunni árið 2010 og voru þau innblásin af bresku Mercury Prize verðlaununum. Fyrsta afhendingin hlaut Jónsi fyrir plötuna Go, og var hún veitt af Hákoni krónprins. Árið 2018 byrjaði by:Larm í samstarfi með Hyundai og var þar með nafninu breytt.
Valdar eru tólf útgáfur frá Norðurlöndunum og eru þær dæmdar af alþjóðlegri dómnefnd. Verðlaunin árið 2022 voru tíu þúsund evrur.
George Canning
George Canning (11. apríl 1770 – 8. ágúst 1827) var breskur stjórnmálamaður úr flokki Tory-manna (Íhaldsmanna) sem gegndi ýmsum ráðherraembættum í fjölmörgum ríkisstjórnum þar til hann varð sjálfur forsætisráðherra Bretlands síðustu fjóra mánuði ævi sinnar.
Canning var sonur leikkonu og misheppnaðs athafnamanns. Hann hlaut fjárstyrk frá frænda sínum, Stratford Canning, sem gerði honum kleyft að stunda nám í Eton-skóla og Christ Church í Oxford. Cannig hóf stjórnmálaferil árið 1793 og kleif hratt upp metorðastigann. Hann var launastjóri lögreglunnar (1800–01) og féhirðir sjóhersins (1804–06) í ríkisstjórn Williams Pitt yngri. Hann var síðan utanríkisráðherra (1807–09) í ríkisstjórn hertogans af Portland, sem var þá fárveikur. Canning var áhrifamesti meðlimur ríkisstjórnarinnar og skipulagði árás breska flotans á danska flotann í Kaupmannahöfn árið 1807 til þess að tryggja yfirburði Breta á sjó gegn Napóleon. Árið 1809 særðist Canning í einvígi við óvin sinn, Castlereagh lávarð og var ekki boðið að taka við af Portland sem forsætisráðherra. Spencer Perceval varð forsætisráðherra og Canning gegndi ekki mikilvægu embætti fyrr en eftir að Perceval var myrtur árið 1812.
Canning gerðist síðan sendiherra til Portúgal í ríkisstjórn Liverpool lávarðar (1814–16), forseti stjórnarráðsins (1816–21), og utanríkisráðherra og leiðtogi neðri þingdeildarinnar (1822–27). Konungnum var í nöp við Canning og gerði sitt besta til að spilla fyrir utanríkisstefnu hans. Canning tókst hins vegar að byggja upp almennan stuðning við stefnumál sín. Sagnfræðingurinn Paul Hayes telur að Canning hafi unnið þrekvirki í samskiptum Bretlands við Spán og Portúgal með því að stuðla að sjálfstæði amerískra nýlenda þeirra. Stefnumál hans bættu verslunarstöðu breskra kaupmanna og studdu við bandarísku Monroe-kenninguna.
Canning var svarinn andstæðingur evrópsku hljómkviðunnar, kerfis sem íhaldsöfl álfunnar settu á fót eftir Vínarfundinn árið 1815. Hayes segir að í utanríkismálum hafi mikilvægasta afrek Canning verið "„eyðilegging nýja heilaga bandalagsins sem hefði drottnað yfir Evrópu ef enginn hefði skorað á það. Canning skildi að það nægði ekki að Bretland sniðgengi ráðstefnur og fundi; það var nauðsynlegt að sannfæra hin veldin um að hagsmuna þeirra yrði ekki gætt með kerfi hernaðarinngripa sem byggðust á löghyggju, þjóðernisbælingu og mótþróa við byltingum.“"
Friðrik Karlsson
thumb|Friðrik.
Friðrik Karlsson er íslenskur gítarleikari sem þekktastur er fyrir verk sín fyrir hljómsveitina Mezzoforte.
Friðrik hefur gefið út marga slökunarskífur og samið og spilað á tónleikaferðalögum fyrir þekkta erlenda tónlistarmenn.
Hann tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992 sem hluti af Heart2Heart.
FC Dinamo Tbilisi
Dinamo Tblisi (Georgíska: დინამო თბილისი) er Georgískt knattspyrnufélag frá Tbilisi. Félagið var stofnað árið 1925. Dinamo Tbilisi vann Evrópukeppni bikarhafa árið 1981. Árið 2012 sló það KR út í Evrópukeppni félagsliða.
Titlar
1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2003, 2005, 2008, 2013, 2014, 2016, 2019, 2020, 2022 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 2003, 2004, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016 1981
mini|Georgískt frimerki frá 2002 sem sýnir lið Dinamo Tbilisi sem vann evrópukeppni bikarhafa árið 1981
Hríðskotariffill
thumb|right|Hríðskotariffill Gevær M/95 thumb|right|[[Heckler & Koch G3]] Hríðskotariffill eða árásarriffill er al- eða hálfsjálfvirkt handskotvopn, sem skýtur 5,5 mm til 8 mm riffilskotum. Er léttari og meðfærilegri en vélbyssa, en ekki eins langdrægur, en er þyngri og langdrægari en hríðskotabyssa. Þekktir hríðskotarifflar eru M16 (bandarískur) og AK-47 (rússneskur).
Fyrsti hríðskotariffillinn sem gerður var, hét Cei-Rigotti, hannaður af Ítalanum Amerigo Cei-Rigotti sem var hermaður í Ítalska hernum, árið 1890. Hríðskotariffillinn var fullgerður um árið 1900 og hægt var að stilla hann á sjálfvirkni og hálfsjálfvirkni
Toby Huss
Toby Edward Huss (fæddur 1966) er bandarískur gamanleikari.
Uppsalahofið
thumb|right|300px|Teikning af Uppsalahofinu úr bókinni [[Historia de Gentibus Septentrionalibus eftir Olaus Magnus (útgefin 1555). Um hofið var hengd gullkeðja, einnig má sjá tré það hið mikla sem fórnardýr og menn voru hengd upp í.]] Uppsalahofið var trúarhof, aðallega reist til að dýrka Frey, í Gömlu Uppsölum, nálægt Uppsölum nútímans í Svíþjóð. Hofið er einna þekktast af lýsingum Adams frá Brimum, en kemur einnig fyrir í fornsögunum, hjá Saxo Grammaticus og í Heimskringlu. Gömlu Uppsalir voru miðstöð ásatrúar í Svíþjóð. Eftir kristnitöku á 11. öld hætti dýrkun á ásunum og í þeirra stað urðu Uppsalir mikilvæg miðstöð kirkjunnar.
Í lýsingu Adams frá Brimum á Uppsalahofinu og umhverfi þess segir frá hvernig dýrum var sökkt í blótkeldu, menn og dýr hengu á greinum í blótlundinum, og gert var ráð fyrir, að Freyr kæmi í lundinn. En hann var sagður þar gestur. Í hofinu voru skurðgoð, Freyr mest tignaður, sýndur blygðunarlaust með tákn frjóvgunarinnar til þess að glæða umhyggju hans fyrir ársæld. Blótsöngvarnir lutu að hinu sama. Í blótveislum var goðunum í senn veitt (sbr. siðinn að stökkva blóði á stalla og myndir goða) og gestunum aukinn máttur, er þeir átu kjöt fórnardýra og drukku signað mungát og mjöð.
Snorri Sturluson skrifar um blótin að Uppsölum, og segir í Heimskringlu:
Kaupthing Singer & Friedlander
Kaupthing Singer & Friedlander er breskt fjármálafyrirtæki, upphaflega stofnað árið 1907 sem er með höfuðstöðvar í London, höfuðborg Bretlands. Það var keypt af Kaupþingi árið 2005. Framkvæmdastjóri Kaupthing Singer & Friedlander var Ármann Þorvaldsson. Í maí 2008 voru starfsmenn fyritækisins 773 talsins.
Singer & Friedlander var stofnað af Julius Singer og Ernst Friedlander árið 1907. Einn þekktasti fyrrverandi starfsmaður fjármálafyrirtækisins er George Soros.
Í kjölfar efnahagskreppunnar á Íslandi notuðu bresk yfirvöld hryðjuverka lög til þess að færa eignarhald á Kaupthing Singer & Friedlander til hollenska netbankans ING Direct.
Carmen Laforet
Íslensk þýðing Nada eftir Sigurð Sigurmundssyni frá Hvítárholti kom út 1990 og heitir á íslensku Hljómkviðan eilífa. Sigurður er líka útgefandi bókarinnar og skrifaði í formálanum að hann hafi aldrei lesið neitt annað eins á spænsku. Hann las söguna á rás eitt 1986.
Skuldabréf
Skuldabréf er skrifleg yfirlýsing þar sem útgefandi viðurkennir einhliða og skilyrðislaust skyldu sína til að greiða ákveðna peningagreiðslu. Þeir sem gefa út skuldabréf eru yfirleitt fyrirtæki og opinberir aðilar og eru skilmálar skuldabréfa ætíð ákveðnir fyrirfram með tilliti til endurgreiðslu og vaxta, sem annaðhvort eru fastir eða breytilegir. Ýmsar leiðir eru farnar til að tryggja að skuldari gangi ekki á bak orða sinna og ýmist eru fasteignir lagðar að veði eða ábyrgðarmenn tilgreindir. Skuldabréf eru skuldbinding til endurgreiðslu höfuðstóls ásamt ákveðnum vöxtum á tilgreindum tíma.