cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sassanídar
Fall sassanísku ættarinnar
Khosraú 2. átti í miklum styrjöldum við Rómverja og til að byrja með naut hann mikillar velgengni. Fljótlega fór þó að koma þreyta í ríkið. Khosraú lagði hart að hermönnum sínum og jók skattbyrði borgaranna gífurlega. Spilling og óánægja blossaði upp og herinn var orðinn þreyttur. Gagnárásir Rómverja urðu kröftugri um leið og persneski herinn átti í sífellt meiri erfiðleikum með að verjast. Í miðju alls þessa dó Khosraú 2. og borgarastríð blossaði upp. Á næstu fjórum árum voru mannaskipti á valdastóli tíð og vantraust almennings á yfirstéttinni óx. Þegar Arabar, innblásnir af hinni nýju Íslamstrú, réðust á suðurhéruð Persíu náðu Sassanídar ekki að halda uppi vörnum. Loksins þegar öflugur stjórnandi tók við 632 var það orðið of seint. Skaðinn var skeður. Árið 637 hertóku múslimarnir Ktesifon og keisarinn lagði á flótta. Árið 651 var Jasdegerd 3., síðasti konungur Sassanída, myrtur af bónda sem stal veskinu hans.
Menning
Rómverjar kölluðu Sassanída barbara en það var svo sannarlega rangnefni. Þeir voru hámenningarleg þjóð sem voru tæknilega framarlega. Rómverjar lærðu margt af þeim, m.a. um hernað.
Þegar Sassanídar komust til valda, var markmið þeirra að endurreisa hið forna persneska konungsveldi. Það var hægara sagt en gert þar sem yfir 500 ár voru liðin frá falli þess. Þegar til kastanna kom, voru þeir einfaldlega of illa upplýstir um menningu hins forna persneska konungsveldis. Niðurstaðan varð sambland af parþneskri og fornpersneskri menningu. Auk þess lifðu sterk hellensk áhrif enn í landinu eftir sigra og hersetu herja Alexanders hins mikla. Konungar Sassanída voru málsvarar lista, menningar og heimspeki og tónlist var þeim hugleikin. Lítið hefur varðveist af ritverkum þeirra, mest vegna þess að herir múslima brenndu háskólann í Gundishapur til grunna og með honum allar helstu ritheimildir Sassanída. Helstu heimildir okkar um menningu þeirra fer því aðallega að finna í fornleifum. Fornir peningar, hergögn, diskar og leirker hafa sagt okkur marga söguna.
Sassanídum var margt til lista lagt. Þeir unnu ýmislegt úr málmi, stunduðu leirkerasmíði, hjuggu út höggmyndir, ófu silki og steyptu mósaíkmyndir. Arkitektúr Sassanída var blanda af parþneskri og rómverskri byggingarlist. Byggingarstíl sinn notuðu þeir til að sýna fram á mikilleika sinn. Byggingarlist Parþa einkenndist einnig af stórum, glæsilegum byggingum en Sassanídar fóru þó langt fram úr þeim hvað varðar stærð og umfang bygginga. Það sést hvað best á höllunum sem einvaldar Sassanída bjuggu í. Eitt frægasta dæmi um sassaníska byggingarlist er hvelfing sem reist var í Ktesiphon. Hún var 40 m há og haf hennar 25 metrar. Þessi smíði hefur valdið undrun og lotningu æ síðan. Hallirnar voru skreyttar öllu því sem dýrast og fegurst var að finna innan hins þekkta heims. Þar má helst nefna margra metra háar mósaíkmyndir og glæsileg málverk.
Ýmsar íþróttir voru stundaðar innan konungsdæmisins og var póló einna vinsælust þeirra. Póló er boltaíþrótt stunduð á hesti og er enn nokkuð vinsæl í Bretlandi og í gömlum nýlendum þess. Á fjórðu öld stofnuðu Sassanídar háskólann Gundishapur, eina helstu menntastofnun heimsins á miðöldum. Til Gundishapur streymdu nemendur og kennarar frá öllum heimshornum hins þekkta heims.
Sassanídar höfðu mikil áhrif á rómverska siðmenningu. Yfirbragð rómverska hersins varð fyrir áhrifum frá persneskum hernaðaraðferðum. Að breyttu breytanda var einræðisstjórnin í Róm viss stæling konunglegu hirðarinnar í Ktesiphon. Þangað sóttu svo miðaldahirðir Evrópu hefðir sínar. Uppruna formlegra samskipta evrópskra erindreka má rekja til diplómatískra samskipta Persa og Rómverja. Notkun þungbrynjaðs riddaraliðs, sem og riddaramennsku í Evrópu á miðöldum má einnig rekja til Sassanída í gegnum Rómverja.
Stjórnarfar
Persía Sassanída var einveldi undir stjórn keisara. Efstur var keisarinn sem hafði úrslitavald og réði öllu sem hann vildi ráða. Síðan var landinu skipt í furstadæmi sem prinsar og aðrir aðilar úr sassanísku keisarafjölskyldunni ríktu yfir, en heyrðu beint undir stjórn keisarans. Undir keisaranum var ráð ýmissa fræðimanna sem ráðlögðu um ákvarðanir og sáu um ýmis mál sem keisarinn hafði ekki áhuga á. Stjórnkerfi Sassanída einkenndist af þó nokkurri miðstýringu, metnaðarfullu borgaskipulagi og framþróun í landbúnaði og tækni. Keisaratignin gekk í erfðir og oftast tók elsti sonur keisara við völdum þegar keisarinn dó.
Augnfyrirbrigði
Dæmi um augnfyrirbrigði eru augngrugg og ljóshrif.
Rákahöfrungur
Rákahöfrungur (fræðiheiti: Stenella coeruleoalba) einnig nefndur rákaskoppari er fremur lítill tannhvalur af höfrungaætt.
Lýsing
Rákahöfrungur er grannvaxinn og straumlínulaga, bolurinn sívalur fremst en þynnist aftur. Trýnið er langt og mjótt og afmarkað frá aflíðandi enni. Litamynstur er flókið og samanstendur af blásvörtum, gráum og hvítum litum. Munstrið er misjafnt eftir einstaklingum en meginþáttur eru blásvartar eða gráar rákir sem liggja frá augum annars vegar aftur að bægslunum og hins vegar aftur eftir hliðunum. Bakið að framanverðu og hornið er dökkt en hliðarnar ljósgráar og kviðurinn hvítur. Hornið er fremur stórt, miðsvæðis á bakinu og aftursveigt. Bægslin eru lítil og hvöss.
Kynin eru svipuð að stærð, um 1,7 til 2,4 metrar á lengd og um 150 til 165 kg á þyngd.
Útbreiðsla og hegðun
Rákahöfrungur er öllu fremur úthafstegund og er fremst að finna á hitabeltis- og heittempruðum hafsvæðum milli 40°N og 40°S. Tegundin heldur sig helst í sjó sem er 10° til 22 °C. Rákahöfrungur er algengasta höfrungategundin í Miðjarðarhafi. Ísland er talsvert norðan við meginútbreiðslusvæði rákahöfrunga og telst sem flækingur við landið.
Fæðan er ýmsar tegundir smokkfiska, uppsjávarfiska og miðsjávarfiska, oftast minni en 18 cm á lengd. Talið er að rákahöfrungar geti kafað niður að 700 metra dýpt.
Rákahöfrungar eru félagslyndir eins og aðrar höfrungategundir, meðalstærð hópa í Kyrrahafi eru um 100 einstaklingar en í Norður-Atlantshafi um 30 til 40. Ekki er þó óalgengt að rekast á hópa þar sem þúsundir einstaklinga haf safnast saman. Þeir eru mjög hraðskreiðir og fara gjarnan á stökk í stórum hópum.
Veiðar og fjöldi
Rákhöfrungar eru sennilegast ein algengasta hvalategund á úthöfum. Líffræðingar áætla að um tvær miljónir einstaklinga séu á Kyrrahafssvæðinu og um 100 þúsund í Miðjarðarhafi. Óþekkt er um heildarfjölda í Atlantshafi.
Rósa
Rósa er íslenskt kvenmannsnafn.
Oetophorus naevius
Oetophorus naevius er tegund af nálvespum. Hún er náttúrulegur óvinur rifsþélu.
Rice-háskóli
thumb|right|250px|Lovett Hall í Houston William Marsh Rice-háskóli, betur þekktur sem Rice-háskóli (e. William Marsh Rice University eða Rice University) er einkarekinn rannsóknarháskóli í Houston í Texas í Bandaríkjunum, sem var stofnaður árið 1912.
Sigtryggur
Sigtryggur er íslenskt karlmannsnafn.
Dúntoppur
Dúntoppur (fræðiheiti Lonicera alpigena ) er runni af geitblaðsætt ættaður meginlandi Evrópu austur til mið Síberíu. Hann verður um 3 m hár og álíka breiður. Blómin eru ilmandi, gulleit og berin rauð (einstaka sinnum gul), vægt eitruð.
Hann þrífst vel á Íslandi.
Demetra
thumb|270px|right|Demetra Demetra eða Demeter (grísku: Δημήτηρ) er móðurgyðja og gyðja akuryrkju í grískri goðafræði. Hún er ein af Ólympsguðunum tólf.
Sovétlýðveldi
Sovétlýðveldi eða ráðstjórnarríki er lýðveldi sem stjórnað er af sovéti (verkamannaráði) og getur átt við:
Demetra
Hún er dýrkuð í elevsísku launhelgunum. Persefóna, dóttir Demetru var numin af brott af Hadesi. Harmþrungin og reið stöðvaði Demetra þá þroska alls lífs á jörðinni en Seifur miðlaði málum milli þeirra og Hadesar. Varð að samkomulagi að Persefóna dveldist hjá Hadesi þriðjung árs en byggi hjá Demetru í átta mánuði á ári. Sögnin endurspeglar árstíðarskipti í akuryrkjusamfélagi. Rómversk hliðstæða Demetru er Ceres.
Mammút
Mammút getur átt við um:
Einar Pálsson
right|thumb|230px|Einar Pálsson. right|thumb|230px|Þrídrangar út af Landeyjum eru hornsteinn í goðsagnalandslagi Rangárhverfis skv. kenningum Einars Pálssonar. right|thumb|230px|Rætur íslenskrar menningar liggja djúpt. Einar Pálsson taldi að platónismi hefði haft mikil áhrif á norður-evrópska heiðni (ör) og að Íslendingasögurnar hefðu brúað bilið milli heiðni og kristni (hringir). Heiðni Miðjarðarhafs er hér sett undir einn hatt, en í raun voru þar á ferð flóknir og síkvikir menningarstraumar. Einar Pálsson (10. nóvember 1925 – 30. október 1996) fræðimaður og fyrrverandi skólastjóri Málaskólans Mímis er kunnastur fyrir kenningar sínar um rætur íslenskrar menningar. Hann fæddist í Reykjavík, hlaut cand. phil.-gráðu 1946 og B.A. gráðu í ensku og dönsku 1957 frá Háskóla Íslands. Hann útskrifaðist frá The Royal Academy of Dramatic Art í London árið 1948. Hann hlaut riddarakross hinnar íslensku fálkaorðu fyrir rannsóknir sínar á íslenskum fornbókmenntum. Hann setti fram kenningar sínar árið 1969 og þróaði þær áfram í samtals 11 bókum á íslensku og þremur á ensku.
Kenningar
Kenningar hans má flokka í fernt:
Max Planck
thumb|right|Max Planck (1858-1947) Max Karl Ernst Ludwig Planck (23. apríl 1858 – 4. október 1947) var þýskur eðlisfræðingur. Hann er talinn braytryðjandi í skammtaeðlisfræði og þar með einn af mikilvægustu eðlisfræðingum 20. aldar. Hann hlaut Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði árið 1918.
Herbert Sveinbjörnsson
thumb|right Herbert Sveinbjörnsson (22. júlí 1973) er íslenskur kvikmyndagerðarmaður sem vinnur við klippingar á RÚV. Hann var formaður stjórnar Borgarahreyfingarinnar - þjóðin á þing. Hann var í fyrsta sæti á lista Borgarahreyfingarinnar í Norðausturkjördæmi fyrir kosningarnar vorið 2009 en náði ekki kjöri. Borgarahreyfingin kom þó fjórum mönnum á þing. Herbert hætti í ágúst 2009 vegna þess óróa sem ríkti innan hreyfingarinnar. Hann bloggaði um málið og sagði:
Mongólskt ritmál
Hefðbundna mongólska ritmálið var það fyrsta af mörgum sem hönnuð voru fyrir mongólska tungu. Það var vinsælasta ritmálið þar til kýrillíska stafrófið kom til sögunnar. Með minniháttar breytingum, er hið hefðbundna lóðrétta ritmál notað enn í dag í Innri-Mongólíu til þess að skrifa bæði mongólsku og Evenkí mál sem talað er í Kína.
Saga
Mongólska ritmálið þróaðist þegar svokallað Uyghur ritmál var aðlagað að mongólskri tungu. Það var maður að nafni Tatar-Tonga, Uyghur ritari, sem kynnti ritmálið en hann var fangi í haldi Mongóla í kjölfar stríðs í kringum árið 1204. Í upphafi voru afar litlar breytingar gerðar frá Uyghur stafrófinu yfir í það mongólska en það olli vandamálum, sem dæmi var eitt rittákn notað fyrir tvö ólík hljóð í málinu og erfitt að skilja á milli, einnig vantaði tákn fyrir sum hljóð. Gallarnir voru síðar lagfærðir með smávægilegum breytingum á 17., 18., og 19. öld.
Frá 13. öld og fram á þá 15. var mongólska einnig skrifuð með kínverskum táknum, arabíska stafrófinu og letri sem kallast Phags-pa en það var tekið úr tíbetsku.
Vegna mikils þrýstings frá Sovétríkjunum var latneska stafrófið tekið til notkunar í Mongólíu árið 1931 og árið 1937 var svo skipt yfir í lkýrillíska. Mongólska ríkisstjórnin gekk svo langt að setja lög um upprætingu hins hefðbundna ritmáls árið 1941 en síðan 1994 hefur hún reynt að endurvekja það.
Hefðbundna ritmálið er skrifað lóðrétt. Uyghur og afkomendur þess; mongólska, Oirat Clear, Manchu og Buryat, eru einu lóðréttu ritmálin sem skrifuð eru frá vinstri til hægri.
Bókstafir
Bókstafir hafa þrennskonar mismunandi lögun eftir því hvar þeir standa í orði, sem upphafsstafur, inní orði eða síðasti stafur. Í sumum tilfellum eru til fleiri útgáfur af stöfum sem eru notaðar til þess að skapa betri sjónrænan samhljóm með næsta bókstaf á eftir.
Mongólska í Unicode
Staðsetning mongólsku í Unicode kerfinu er U+1800 - U+18AF. Þar eru bókstafir, tölustafir og ýmis greinamerki mongólsku, Todo ritmáls, Xibe og Manchu.
<templatestyles src="Flex-einnDálkur/styles.css />
Vandamál
Þó svo mongólskt ritmál hafi verið til í Unicode kerfinu síðan 1999 studdi enginn af helstu hugbúnaðar/stýrikerfaframleiðendum ritmálið þar til árið 2007, þegar Windows Vista kom út og hefur það því ekki hlotið mikla útbreiðslu. Eftir að mögulegt varð velja mongólskt letur og lyklaborðsskipan í Windows Vista hafa vinsældir letursins farið vaxandi en flókin framsetning Unicode mongólsku er enn steinn í vegi útbreiðslu hennar.
Edvard
Edvard er íslenskt karlmannsnafn.
Kaliforníuháskóli í Santa Cruz
right|200px|Seal of The University of California, Santa Cruz thumb|right|250px|Loftmynd af Kaliforníuháskóla í Santa Cruz Kaliforníuháskóli í Santa Cruz (e. University of California, Santa Cruz, UC Santa Cruz eða UCSC) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Santa Cruz í Kaliforníu í Bandaríkjunum og einn þeirra tíu háskóla sem mynda Kaliforníuháskóla. Skólinn var stofnaður árið 1965.
Terry Pratchett
Sir Terence David John Pratchett  OBE (Order of the British Empire) (28. apríl 1948 - 12. mars 2015) var enskur ævintýrarithöfundur, líklega þekktastur fyrir Discworld bókaröðina. Af öðrum verkum hans má nefna Johnny Maxwell þríleikinn og Bromeliad þríleikinn. Hann vann einnig náið með þeim sem yfirfóru verk hans á önnur form, til dæmis. tölvuleiki og leikrit.
Terry Pratchett var söluhæsti rithöfundur Bretlandseyja á tíunda áratug 20. aldar. Í febrúar 2007 höfðu bækur hans selst í u.þ.b. 50 milljónum eintaka á heimsvísu og verið þýddar á 33 tungumál. Um þessar mundir er Pratchett næstmest lesni rithöfundurinn í Bretlandi, og í sjöunda sæti yfir erlenda rithöfunda í Bandaríkjunum. Lesendahópi Pratchetts er oft lýst sem "költ" (e. cult).
Þann 13. desember 2007 var það tilkynnt að Terry Pratchett væri með Alzheimer sjúkdóminn og lést hann af honum 12 mars 2015
Íslenskar þýðingar
Mál og Menning gaf út ,,Flóttinn" (e. Truckers) árið 1997 og ,,Undir berum himni" (e. Diggers) árið 2000 í ritröðinni ,,Ævintýri Nálfanna". Báðar bækurnar eru í þýðingu Þorgerðar Jörundsdóttur (f.1969).
Tónleikur gaf út ,,Litbrigði galdranna" (e. The Colour of Magic) árið 2007 í þýðingu Jóns Daníelssonar (f.1949) og Furðuljósið árið eftir.
Íslenskar leikgerðir
Leikfélag Menntaskólans við Hamrahlíð setti upp Örlagasystur eftir bók Terry Pratchett, Wyrd Systers, árið 2003 í Austurbæ. Leikgerðin, sem er eftir Stephen Briggs, var þýdd af Gunnari Frey Steinssyni. Leikstjórar voru Atli Rafn Sigurðsson og Brynhildur Guðjónsdóttir.
Diskheimur
Pratchett skrifaði og vann einnig með öðrum höfundum fjölda annarra Discworld bóka sem eru ekki eiginlegar skáldsögur.
Smásögur
Það er einnig nokkuð af smásögum eftir Pratchett byggðar á Discworld, svo sem sagan af sagan af uppruna skáldaða leiknum Thud. Allar eru í safninu ("anthology") A Blink of the Screen (2012) eins og í eftirfarandi ritum:
Sjö smásögur voru einnig í safni af styttri verkum (meirihluta) Pratchetts, sem heitir Once More* With Footnotes (2004).
Að auki, er ein smásaga "Turntables of the Night" (1989) látin gerast í Englandi en með Death sem persónu; fánaleg á netinu og í báðum söfnunum.
"Mapps"
Þó að Terry Pratchett hafi sagt, "There are no maps. You can't map a sense of humour," þá eru fjögur "Mapps" (korrt): The Streets of Ankh-Morpork (1993), The Discworld Mapp (1995), A Tourist Guide to Lancre (1998), og Death's Domain (1999).Fyrstu tvö voru teiknuð af Stephen Player, byggð á plans by Pratchett og Stephen Briggs, þriðja er samvinna Briggs and Kidby, og það síðasta er eftir Paul Kidby. Öll innihalda bæklinga skrifaða af Pratchett og Briggs.
Vísindabækur
Pratchett vann einnig með Ian Stewart og Jack Cohen við fjórar bækur, og notuðu Diskheim til að lýsa almennum viðfangsefnum vísinda. Í hverri bók skiftast á kaflar af Discworld sögu og útskýringum á vísindinum sem tengjast henni. Bækurnar eru:
Ramayana
thumb|right|Rama brýtur boga guðsins [[Síva. Mynd eftir Raja Ravi Varma (1848-1906).]] Ramayana er fornt indverskt söguljóð, skrifað á sanskrít. Talið er að skáldið Valmiki hafi samið það. Er mjög mikilvægt bókmenntum hindúa. Ramayana hafði mikil áhrif á síðari tíma kveðskap á sanskrít og indverska menningu.
Samband ungra kommúnista
Samband ungra kommúnista var stofnað snemma árs 1924 en áður höfðu nokkur félög ungra kommúnista verið stofnuð. Fyrsti formaður Sambandsins var Hendrik Siemsen Ottósson. Brynjólfur Bjarnason var varaformaður, Ársæll Sigurðsson ritari, en meðstjórnendur voru Haukur Siegfried Björnsson og Vilhjálmur S. Vilhjálmsson. Málgagn Sambandsins var Rauði fáninn, sem kom út 1924–1927. Samband ungra kommúnista gekk í Alþjóðasamband ungra kommúnista, sem rekið var í samstarfi við Komintern í Moskvu.
Haustið 1930 náðu ungir kommúnistar meirihluta á þingi Sambands ungra jafnaðarmanna og nefndu þeir þá Sambandið upp og kölluðu það Samband ungra kommúnista. Fyrsti formaður þessa nýja Sambands var Haukur Siegfried Björnsson. Áki Jakobsson var formaður 1931–1936 og Eðvarð Sigurðsson 1936–1938. Sambandið var lagt niður um leið og Kommúnistaflokkurinn en þess í stað var Æskulýðsfylkingin stofnuð.
Þríveldabandalagið
250px|thumb|Þríveldabandalagið (bleikur)
Þríveldabandalagið var hernaðarbandalag á milli Þýskalands, Austurríki-Ungverjalands og Ítalíu.
Middlesbrough
thumb|Transporter Bridge, eitt af kennileitum borgarinnar. thumb|Ráðhús borgarinnar. thumb|Acklam Hall, elsta hús borgarinnar.
Middlesbrough er borg í Norður-Yorkshire á norðaustur-Englandi. Borgin byggðist upp sem iðnaðarborg við ánna Tee.
Árið 1830 voru 40 íbúar en þeir urðu nálægt yfir 7000 um 1850. Járn- og stálvinnsla voru mikilvægar atvinnugreinar. Margir Írar komu til borgarinnar til að vinna í þeim iðnaði. Vegna mikilvægrar stöðu borgarinnar í hergagnaframleiðslu gerðu Þjóðverjar loftárásir á hana í seinni heimsstyrjöld.
Árið 2011 voru 138.000 íbúar þar en 175.000 á stórborgarsvæðinu. Íbúum hefur fækkað frá 1980. Middlesbrough ásamt smærri borgum og bæjum mynda þéttbýlissvæðið og sveitarfélagið Teeside þar sem búa 376.000 manns (2011). Höfnin Teesport er sú þriðja stærsta í Bretlandi. Knattspyrnuliðið Middlesbrough F.C. er með aðsetur á Riverside stadium.
Rétt suður af borginni er North York Moors-þjóðgarðurinn.
Rósalind
Rósalind er íslenskt kvenmannsnafn.
Eiðunn
Eiðunn er íslenskt kvenmannsnafn.
Ryan Dunn
Ryan Dunn (11. júní 1977 – 20. júní 2011) var áhættuleikari úr þáttunum Jackass og CKY-myndunum. Dunn var með aðalhlutverk í Jackass-þríleiknum sem voru sýnd í kvikmyndahúsum. Þekktur sem Random Hero, Ryan Dunn var mikill Íslandsvinur og kom oft í heimsókn til þess að taka upp áhættuatriði. Besti vinur hans var Bam Margera.
Eggert Þorleifsson
Eggert Þorleifsson (fæddur 18. júlí 1952) er íslenskur leikari. Hann er meðal annars þekktur fyrir leik sinn með Karli Ágústi Úlfssyni í -líf myndum Þráins Bertelssonar og sem Dúddi rótari í kvikmynd Ágústs Guðmundssonar Með allt á hreinu. Eggert hefur einnig talað inn á helling af teikimyndum og er hann líklega þekkastur fyrir að hafa talað fyrir allar persónur í upprunalegu íslensku útgáfu af ævintýrum Tinna.
Aleksandr Úljanov
Aleksandr Íljítsj Úljanov (13. apríl 1866, Nízhníj Novgorod – 20. maí 1887, Shlísselbúrg) var rússneskur byltingarmaður og eldri bróðir Vladímírs Lenín. Aleksander Úljanov var tekinn af lífi með hengingu eftir að hafa tekið þátt í samsæri til að ráða af dögum keisarann Alexander III.
Rósbjörg
Rósbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
ASP.NET
250px|right|thumb|ASP.NET merkið.
ASP.NET er vefforritunarumhverfi hannað og markaðsett af Microsoft, sem forritarar geta notað til þess að smíða kraftmiklar vefsíður, vefforit og vefþjónustur. Það var fyrst gefið út í janúar 2002 með útgáfu 1.0 af .NET-umhverfinu, og er arftaki Active Server Pages (ASP) tækninar. ASP.NET er byggt á Common Language Runtime (CLR), sem gerir forriturum kleift að skrifa ASP.NET kóða með hvaða .NET-máli sem er.
Saga
Eftir að Internet Information Services 4.0 kom út árið 1997, hóf Microsoft að rannsaka möguleika á nýju vefforritunarlíkani sem myndi leysa algengar kvartanir varðandi Active Server Pages, sérstaklega hvað varðaði aðskilnað á framsetningu og efni og eiginleikan að skrifa „hreinan“ kóða. Mark Anders, framkvæmdastjóri IIS-hópsins, og Scott Guthrie, sem hafði gengið til liðs við Microsoft eftir að hafa útskrifast frá Duke University árið 1997, voru settir í að ákveða hverning líkanið myndi líta út. Upphafshönnunin var þróuð á tveimur mánuðum af Anders og Guthrie, og Guthrie kóðaði frummyndirnar um jólahátíðirnar 1997. left|thumb|portrait|[[Scott Guthrie árið 2007.]] Frummyndinn var kölluð „XSP“; Guthrie útskýrði í viðtal árið 2007 að, „Fólk myndi alltaf spyrja hvað X-ið stæði fyrir. Á þeim tíma stóð það í raun ekki fyrir neitt. XML byrjaði á því; XSTL byrjaði á því. Allt sem var svalt virtist byrja á X, svo það var það sem við kölluðum það upphaflega“. Upphafsþróunin á XSP var gerð með notkun Java, en stuttu síðar var ákveðið að byggja nýja verkvanginn ofan á Common Language Runtime (CLR) í staðinn. Guthrie lýsti þeirri ákvörðun sem „stórri áhættu“, þar sem að velgengni nýja vefþróunarverkvangsins ylti á velgengni CLR, sem eins og XSP, var enn á grunnstigi þróunar, enda var XSP-teymið fyrsta teymið hjá Microsoft til að miða við CLR.
Síður
ASP.NET síður, opinberlega þekktar sem „vefeyðublöð“, eru aðaleiningar í hugbúnaðarþróun. Vefeyðublöð eru geymd í skrám með ASPX-viðbót; í forritunartæknimáli, hýsa þessar skrár yfirleitt kyrrstætt (X)HTML ívaf, og einnig ívaf sem skilgreinir miðilsmegin Web Controls og User Controls þar sem hönnuðurinn setur allt nauðsynlega kyrrstæða og breytilega efnið á síðuna. Til viðbótar má setja breytilegan kóða sem keyrir miðilsmegin á síðu innan í bálk <% -- breytilegur kóði -- %> sem er svipað og í annarri vefforritunartækni svo sem PHP, JSP og ASP, en almennt er mælt á mót slíku að frátöldu þegar gagnabinding á sér stað en hún krefst fleiri kalla þegar síðan er birt.
Serbaklukka
Campanula moesiaca er tvíær tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkanskaga.
Glóðargrýta
Glóðargrýta eða glóðarskóf (fræðiheiti: Solorina crocea) er fléttutegund af ættkvísl grýtna. Hún er ein fimm tegundum grýtna sem vaxa á Íslandi.
Búsvæði
Glóðargrýta vex á snjóþungum svæðum víða á landinu og finnst upp til fjalla frá 300-400 til 1300 metra hæð, oftast undir 500 metrum. Hæsti fundarstaður glóðargrýtu er á Tröllafjalli á Glerárdal í Eyjafirði.
Lýsing
Þal glóðarskófar er oft 5-15 sm í þvermál eða meira þar sem þalbleðlar eru 1-2,5 sm breiðir, jaðarinn sléttur eða uppbrettur. Efra borðið er grágrænt eða grábrúnt í þurrki, ólífugrænt í vætu, nokkuð slétt en stundum með sprungum. Neðra borð þalsins er laxagult með skærum lit, dökkbrúnum æðum og brúnum rætlingum.
Askhirzlurnar ligga við efra borð þalsins og eru dökkbrúnar, flatar eða örlítið kúptar, 6-8 mm í þvermál. Askarnir eru með 6-8 tvíhólfa, brúnum askgróum, sem eru 35-45 míkrón á lengd. Engar hnyðlur eru sýnilegar utan frá, en þörungalagið er venjulega tvöfalt, með bláþörungalag undir grænþörungalaginu.
Samlífi
Glóðargrýta er hýsill fyrir sjúkdómsvaldandi sveppinn Rhagadostoma lichenicola sem hefur meðal annars fundist á Íslandi. Hún er einnig hýsill fyrir smásveppinn Scutula krempelhuberi.
Efnafræði
Glóðargrýta inniheldur tvö þekkt fléttuefni, solorinsýru og neosolorinsýru. Þalsvörun hennar er K-, C-, KC- og P- samkvæmt vef flóru Íslands en miðlag K+ fjólublátt, C+ fjólublátt, KC+ fjúlublátt og P- í bókinni Íslenskar fléttur.
Möbiusarfall
Möbiusarfallið er í talnafræði heiltölufall með myndmengið {-1,0,1}, táknað með \!\,\mu(n). Skilgreining:
Mertensfallið er summa liða Möbiusfallsins, en bæði föllin eru mikilvæg við að mat á dreifingu frumtalna. Möbiusfallið kemur við sögu þegar finna skal umhverfu zetufalls Riemanns.
Eyjasund (aðgreining)
Eyjasund getur átt við:
Pieter Brueghel eldri
thumb|right|220px|Pieter Brueghel eldri, sjálfsmynd frá því um 1565. Pieter Bruegel eldri (um 1525 – 9. september 1569) var hollenskur myndlistarmaður og prentari, þekktur fyrir landslagsmyndir sínar og myndir af sveitalífi. Árið 1559 hætti hann að rita nafn sitt með 'h' og ritaði það æ síðan Bruegel.
María Fjodorovna
María Feodorovna (fædd Marie Sophie Frederikke Dagmar Danmerkurprinsessa; f. 26. nóvember 1847, d. 13. október 1928) (nefnd Dagmar Kristjánsdóttir á íslensku eða Dagmar keisaraekkja) var keisaraynja Rússlands og miðdóttir Kristjáns 9. Danakonungs og Lovísu af Hessen-Kassel. thumb|right|250px|María Feodorovna keisaraynja Rússlands.
Brúðkaup og fjölskylda
Upprunalega átti Dagmar að giftast elsta syni Alexanders II, Nikulási Alexandrovich stórhertoga, en hann dó úr berklum. Þá var brugðið á það ráð að trúlofa Dagmar með bróður Nikulásar, Alexander. Dagmar og Alexander giftust 9. nóvember 1866. Þau eignuðust sex börn:
Alexander II dó árið 1894 og tók Nikulás, sonur þeirra hjóna, við krúnunni. Dagmar eða Maria eins og hún var þekkt í Rússlandi varð þá keisaraekkja.
Árið 1918 varð rússneska byltingin og voru tveir af sonum Mariu myrtir. Georg V Bretlandskonungur sendi skip eftir móðursystur sinni og öðrum rússneskum ættingjum. Maria var í útlegð fyrst í Bretlandi en settist síðan að í Danmörku þar sem hún dó árið 1928. Hún var jarðsett í dómkirkjunni í Hróarskeldu, en í nóvember 2006 var hún grafin upp, flutt til Rússlands og grafin við hlið eiginmanns síns.
Guðrún Ragnarsdóttir
Guðrún Ragnarsdóttir (f. 6. febrúar 1953) er íslenskur leikstjóri og handritshöfundur. Fyrsta kvikmynd Guðrúnar í fullri lengd er Sumarbörn (2017) og hlaut hún INIS verðlaunin á Alþjóðlegu barnakvikmyndahátíðinni í Montreal (FIFEM) í Kanada.
Sigtýr
Sigtýr er íslenskt karlmannsnafn.
Borgunarbikar karla í knattspyrnu 2017
Borgunarbikar karla árið 2017 var leikinn þann 12. ágúst á Laugardalssvelli. Eyjamenn kepptu á móti FH-ingum.
Midge Ure
thumb|Ure árið 2011. thumb|Ure árið 1984. James "Midge" Ure (fæddur 10. október 1953) er skoskur tónlistarmaður. Hann er þekktastur fyrir að vera söngvari Ultravox og sem meðhöfundur Do they know it's christmas? með Bob Geldof árið 1984 sem er mest selda smáskífa Bretlands. Saman skipulögðu þeir styrktartónleikana Live Aid árið 1985 og Live 8 árið 2005.
Matvælaöryggi
Matvælaöryggi er tryggt þegar matur er meðhöndlaður, matreiddur og geymdur þannig að hættan á matarsjúkdómum er í algjöru lágmarki. Matvælaöryggi fjallar um það að matvælin séu örugg til neyslu. Trygging matvælaöryggis felst í því að fylgja venjubundnum eða stöðluðum verkferlum til að forðast heilsutjón neytandans. Matur getur borið sjúkdóma milli manna auk þess að vera gróðrarstía fyrir örverur sem geta valdið matareitrun.
Midge Ure
Ure var í ýmsum hljómsveitum í byrjun ferils. Honum var var boðið að gerast söngvari Sex Pistols árið 1975 en hann hafnaði því. Árið 1977 gekk Ure í hljómsveitina Rich Kids með Glen Matlock, fyrrum meðlimi Sex Pistols. Stuttu síðar gekk hann í synthpop-bandið Visage og árið 1979 gekk hann í hljómsveitina Ultravox og var þar til 1988. Ure hefur átt sólóferil og átti toppsmáskífuna If I Was í Bretlandi. Hann átti endurkomu með Ultravox frá 2008.
Matvælaöryggi
Stutt skilgreining: Matvælaöryggi (Food safety) fjallar um hversu örugg matvæli eru til neyslu og hvort þau valdi heilsutjóni hjá neytendum.
Benedikt Þorsteinsson (lögmaður)
Benedikt Þorsteinsson (12. júlí 1688 – 1733) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 18. öld. Hann bjó í Rauðuskriðu í Reykjadal.
Þegar Oddur Sigurðsson lögmaður kom ekki til þings 1716 var Benedikt skipaður til að sitja í lögmannssæti og árið eftir varð hann varalögmaður norðan og vestan. Oddur var settur af embætti 1726 og varð Benedikt þá lögmaður en hafði þó ekki nema hálf laun fyrr en búið var að dæma í máli Odds í hæstarétti. Benedikt var veikur vorið 1733, treysti sér ekki til að ríða til þings og bað Magnús Gíslason lögmann að gegna störfum fyrir sig á þinginu. Hann dó svo sama ár.
Árið 1726 fékk Benedikt leyfi hjá konungi til að mega reisa kirkju í Rauðuskriðu á eigin kostnað, en þar hafði áður verið kirkja en var löngu aflögð. Honum entist þó ekki aldur til og lauk Jón sonur hans verkinu.
Kona Benedikts var Þórunn Björnsdóttir (1690 – 28. janúar 1748), dóttir Björns Péturssonar sýslumanns á Bustarfelli í Vopnafirði og Guðrúnar Marteinsdóttur konu hans.
Lífljómun
thumb|right|Ljómandi svipuþörungar í öldu. Lífljómun (lífsljómun, lífljóm eða lífskin) er það þegar lífvera gefur frá sér ljós með náttúrulegum hætti. Dæmi um lífverur sem lífljóma eru flestir djúpsjávarfiskar.
Listasafn Reykjavíkur
thumb|[[Hafnarhúsið]]
thumb|[[Kjarvalsstaðir]]
Listasafn Reykjavíkur samanstendur af þremur útibúum í borginni; Ásmundarsafni við Sigtún, Hafnarhúsi við Tryggvagötu og Kjarvalsstöðum við Flókagötu. Listasafn Reykjavíkur varðveitir listaverkaeign Reykjavíkurborgar. Listaverkaeignin samanstendur af sérsöfnum listaverka sem eru merkt Ásmundi Sveinssyni, Erró og Jóhannesi S. Kjarval, byggingarlistarsafni og almennri listaverkaeign borgarinnar, þ.m.t. útilistaverkum. Þar að auki eru oft settar upp í því sérstakar sýningar á öðrum verkum.
Í daglegu tali er listasafnið í Hafnarhúsinu við Tryggvagötu nefnt Listasafn Reykjavíkur, þar eru staðsettar aðalskrifstofur Listasafns Reykjavíkur. Það var opnað árið 2000.
Háskólinn í Rochester
thumb|right|250px|Rush Rhees-bókasafnið í Rochester Háskólinn í Rochester (e. University of Rochester eða UR) er einkarekinn rannsóknarháskóli í Rochester í New York-fylki. Skólinn var stofnaður árið 1850. Nemendur við skólann eru á 12 þúsund (2019).
Eiðný
Eiðný er íslenskt kvenmannsnafn.
Iowa-háskóli
thumb|right|250px|Náttúrugripasafn Iowa-háskóla. Iowa-háskóli (University of Iowa) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Iowa-borg í Iowa í Bandaríkjunum. Skólinn var stofnaður þann 25. febrúar árið 1847.
Nemendur við skólann eru rúmlega 30 þúsund en tveir af hverjum þremur stunda grunnnám. Tæplega 2200 háskólakennarar kenna við skólann.
Heiðatoppur
Heiðatoppur eða gresjutoppur (fræðiheiti Lonicera ruprechtiana ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá Kóreuskaga og austast í Rússlandi. Hann verður um 2-3 m hár og álíka breiður. Blómin eru gulleit og berin skærrauð.
Hann hefur reynst harðgerður á Íslandi.
Sigurbaldur
Sigurbaldur er íslenskt karlmannsnafn.
Stranger Things
Stranger Things eru bandarískir sjónvarpsþættir sem skapaðir voru af bræðrunum Ross og Matt Duffer. Þættirnir hófu göngu sína þann 25. júní 2016 þegar fyrstu seríunni var streymt inn á Netflix. Þeir urðu strax gríðarlega vinsælir og hafa hlotið ýmsar tilnefningar og verðlaun. Stranger Things gerist í bænum Hawkins í Indiana árið 1983 og fjallar um þrjá vini sem taka málin í sínar hendur þegar fjórði vinur þeirra hverfur sporlaust. Þá njóta þeir aðstoðar frá stelpu sem býr yfir yfirnáttúrulegum kröftum. Aðrir íbúar Hawkins fléttast líka inn í söguna, eins og lögregluforingi bæjarins, fjölskyldur strákana og starfsfólk leynilegrar vísindastofnunar. Þættirnir gerast eins og áður sagði á níunda áratugi síðustu aldar en þeim hefur verið líkt við vinsælar kvikmyndir þess tíma, s.s. E.T., The Goonies o.fl.
Rósanna
Rósanna er íslenskt kvenmannsnafn.
Sigurður Helgason
thumb|Sigurður HelgasonSigurður Helgason er íslenskur stærðfræðingur sem fæddist 30. september árið 1927 á Akureyri. Hann lauk stúdentsprófi árið 1945 frá Menntaskólanum á Akureyri, stundaði nám við verkfræðideild Háskóla Íslands í einn vetur og hélt svo til Kaupmannahafnar í stærðfræðinám. Þaðan fór hann til Bandaríkjanna í nám og lauk doktorsprófi við Princeton-háskóla árið 1954 þar sem Salomon Bochner var leiðbeinandi hans. Frá 1960 hefur hann gegnt starfi prófessors við Tækniháskóla Massachusetts. Hann hefur fengist við rúmfræði og stærðfræðigreiningu í samhverfum rúmum.
Tenglar
Viðtal við Sigurð Helgason í Morgunblaðinu.
Viðtal við Sigurð Helgason í Íslending.
Heimasíða Sigurðar Helgasonar
Fredrikstad FK
Fredrikstad FK er norskt knattspyrnulið frá Fredrikstad. Það spilar í 2. deild. Liðið hefur unnið Norsku úrvalsdeildina alls níu sinnum. Heimavöllur félagsis heitir Åråsen Stadion.
Edvin
Edvin er íslenskt karlmannsnafn.
Johnny International
Johnny International var sjónvarpsþáttur á Skjá einum í umsjón Erps Eyvindarsonar. Hann tók við af Íslenskri kjötsúpu.
Holuhraun
thumb|400px|Eldgos í Holuhrauni 2014 thumb|Loftmynd með skýringum. Holuhraun var lítið basalthraun sunnarlega í Ódáðahrauni milli Dyngjufjalla og Dyngjujökuls. Hraunið var nánast óþekkt og lítið rannsakað þar til síðsumars 2014. Þá urðu þar eldsumbrot og hraungos sem stóðu yfir í hálft ár. Nýja hraunið sem kom upp í gosinu var síðan kallað sama nafni og gamla hraunið. Flatarmál þess er nokkru stærra en Þingvallavatn.
Rannsóknir
Holuhraun hið eldra er unglegt en þó er aldur þess ekki þekktur með vissu. Líklegast er að það hafi orðið til í smágosi um eða eftir aldamótin 1800. Í bókum sínum um Ódáðahraun leiðir Ólafur Jónsson líkur að því að hraunið hafi komið upp í eldgosi við jaðar Dyngjujökuls árið 1797. Því til rökstuðnings vitnar hann í Árbækur Jóns Espólín en þar segir m.a. um þetta ár: „Þá sá Jón bóndi Jónsson í Reykjahlíð norður, réttorður maður, eldsloga nokkura suður á fjöllum tvö kvöld um veturinn, og varð vart við öskufall; þess urðu og fleiri varir“. Hjörleifur Guttormsson hefur ritað grein um Holuhraun og bent á að menn sem fóru öræfaleiðir norðan Vatnajökuls sumarið 1797 urðu einskis varir. Árið 1807 kemur til álita, þá urðu Þingeyingar varir við mistur í lofti og brennisteinskeim í úrkomu. Gátan um aldur Holuhrauns hins eldra var enn óráðin.
Þorvaldur Thoroddsen gaf hrauninu nafn og nefnir það bæði í Ferðabókum sínum og í Landfræðisögunni. Hann skoðaði hraunið á ferð sinni um Ódáðahraun 1884: ''„Miðja vegu milli Urðarháls og Jökulsár er allmikið hraun á miðjum söndunum. Nær það fast upp að jökli og langt norður, og er ákaflega illt yfirferðar. Kölluðum við það Holuhraun. Hraun þetta hefur komið úr gígahrúgu rétt við jökulröndina. Gígar þessir standa í óreglulegri hrúgu og eru úr gjalli, sumir blóðrauðir. Þar eru margar sprungur og gjár“''. Ólafur Jónsson lýsir hrauninu ýtarlega í bókum sínum: ''„Holuhraun er ákaflega úfið og stórbrotið sunnan til, allt sundur sprungið og umhverft, yfir að líta sem ægilegar borgarrústir, þar sem brot af turnum og múrveggjum standa enn og hallast á ýmsa vegu. Innan um þennan óskapnað eru djúpar kvosir og sprungur, en svo mikill sandur er kominn í hraunið að allt er það sæmilegt yfirferðar, þótt úfið sé. Norðurhluti hraunsins er miklu sléttari og að engu frábrugðinn venjulegu helluhrauni“.''
Gamla hraunið
Aðalupptakagígur Holuhrauns (frá 1797) er skammt utan við ystu jökulgarða Dyngjujökuls og ekki er að sjá að gos hafi orðið undir jöklinum sjálfum. Nokkrum kílómetrum norðar er síðan stutt gígaröð á sömu sprungu. Í heild er gígaröðin 6,5 km með stefnu til NNA. Hraunið sjálft er um 23 km2 að flatarmáli. Lengd hraunsins frá syðsta gíg út á hrauntunguna sem lengst hefur runnið er 10 km. Hraunið fór yfir sanda Jökulsár á Fjöllum en upptakakvíslar hennar koma undan Dyngjujökli á fjölmörgum stöðum á þessum slóðum. Þetta er basalthraun og hefur einkenni sem benda til tengsla við megineldstöðina í Bárðarbungu. Ólafur Jónsson og fleiri hafa bent á að Holuhraun hafi hugsanlega orðið til í tveimur gosum á mismunandi tíma og að syðsti gígurinn sé þá frá yngra gosinu.
thumbnail|Kort sem sýnir helstu skriðjökla og eldstöðvar í og við Vatnajökul.
Aðdragandi
Mikil skjálftahrina hófst í Bárðarbungu um miðjan ágúst 2014. Til að byrja með var skjálftavirknin mest innan öskjunnar í fjallinu. Síðan tók virknin að færast til norðausturs, yfir Dyngjujökul og í átt að Holuhrauni. Jafnframt mældist stöðugur skjálftaórói innan Bárðarbunguöskjunnar. Mörg hundruð skjálftar voru skráðir á hverjum sólarhring, sá stærsti 5,7 stig, en hann átti sér stað 26. ágúst. Talið er að bergkvika hafi streymt úr kvikuhólfi undir Bárðarbungu og út í sprungusveim sem leiddi hana um 40 km leið að Holuhrauni.
Gosannáll
Samfellt gos stóð frá 31. ágúst til 27. feb. eða í rétta 6 mánuði.
Gasmengun
Annar fylgifiskur gossins var gasmengun sem birtist eins og bláleit móða. Sólin var eldrauð við upprás og sólarlag og geislamagn hennar dauft. Styrkur mengunarinnar kom mönnum á óvart. Mest er um brennisteinsdíoxíð en einnig eru brennisteinsvetni, koldíoxíð og kolmónoxíð í mengunargasinu. Þann 26. október fór styrkur brennisteinsdíoxíðs (SO2) á Höfn í Hornafirði í 21.000 µg/m³ (míkrógrömm á rúmmetra). Mengunin stóð í skamman tíma. Þetta er það hæsta sem mælst hefur í byggð á Íslandi. Í Reykjavík fór gasstyrkurinn upp undir 3400 µg/m³. Mengunin stafaði af afgösun í hrauninu. Alls er talið að um 11 milljón tonn af brennisteinsdíoxíði hafi losnað úr Holuhraunskvikunni. Almannavarnir og Veðuratofan sendu út aðvaranir og spár vegna þessa ástands. Fólk var hvatt til að hafa varann á og halda sig innandyra þegar gasmengunin var mikil. Á gosstöðvunum sjálfum var talið að lífshætta gæti skapast við ákveðin skilyrði. Vísindamenn á vettvangi voru því búnir gasmælum og gasgrímum.
Flatarmál hraunsins
Gosið í Holuhrauni er með stærri hraungosum sem orðið hafa hérlendis á sögulegum tíma. Um mánaðamótin september-október 2014 var það farið að nálgast 50 km² að flatarmáli. Þá var það sambærilegt við Tröllahraun á Tungnáröræfum en það rann á árabilinu 1862-4 og er ættað frá goskerfi Bárðarbungu. Í fyrstu viku október náði Holuhraun Tröllahrauni að stærð og var þar með orðið mesta hraun landsins frá því Skaftáreldahraun rann. Þann 1. desember var flatarmálið komið yfir 75 km² og þann 1. febrúar 2015 var það 85 km². Í töflunni hér að neðan eru talin 12 víðáttumestu hraun sem runnið hafa frá landnámstíð og flatarmál þeirra. Þar sést að Holuhraun er í 5. sæti en er töluvert langt frá því að komast í eitt af toppsætunum.
Meðalþykkt hraunsins er um 16 m. Þykktin er yfir 20 m á stórum svæðum og næst gígunum er hún yfir 40 m. Flatarmálið er 85 km² og rúmmál hraunsins þar af leiðandi 1,36 km³.
Nafn eldstöðvarinnar og nýja hraunsins
Menn voru lengi vel ekki á eitt sáttir um nafn nýja hraunsins enda dróst á langinn að gefa því heiti. Um miðjan desember 2015 ákvað hreppsnefnd Skútustaðahrepps að hraunið skyldi heita Holuhraun eins og hraunið sem fyrir var.
Algengast var í byrjun að nefna hraunið Holuhraun eftir gosstöðvunum í Holuhrauni. Ýmsir bentu þó á að Holuhraun væri nafnið á hrauninu frá 1797 og eðlilegt væri að gefa nýja hrauninu nýtt og sjálfstætt nafn. Fljótlega var stungið upp á heitinu Nornahraun. Aðalástæðan fyrir því nafni er að í upphafi gossins bar talsvert á nornahári umhverfis gosstöðvarnar sem myndast hafði í kvikustrókunum. Einnig var stungið upp á nafninu Flæðahraun eftir flæðum Jökulsár á Fjöllum (Jökulsárflæðum eða Flæðum) sem hraunið rann yfir og þekur nú. Það nafn er notað á nýju jarðfræðikorti af Ódáðahrauni sem kom út áður en endanlegt nafn var valið. Margar aðrar uppástungur komu fram en niðurstaða Örnefnanefndar og sveitastjórnar Skútustaðahrepps var sú að nafnið Holuhraun skyldi haldast. Eðlilegast er að líta svo á að eldstöðin beri sama nafn og heiti því Holuhraun og gosið heiti Holuhraunsgos.
Hverfisteinn
thumb|Málverk eftir Goya af manni að brýna með færanlegan hverfistein thumb|Hverfisteinn með handfangi (handknúinn)
Hverfisteinn er brýningarsteinn, steinn sem snýst og er notaður til að skerpa málmverkfæri eins og ljái, hnífa og axir. Slíkir steinar hafa verið notaðir frá fornöld. Hverfisteinar voru á hverjum bæ á Íslandi á þeim tímum þar sem ljáir voru notaðir og voru þeir oftast fótknúnir.
Skytturnar þrjár
thumb|right|„D'Artagnan, Atos, Aramis og Portos“, myndskreyting eftir Maurice Leloir, 1894. Skytturnar þrjár (franska: Les trois mousquetaires) er söguleg skáldsaga eftir Alexandre Dumas (í samstarfi við Auguste Maquet). Sagan var fyrst gefin út sem framhaldssaga í dagblaðinu Le Siècle frá mars til júlí árið 1844. Í ágúst sama ár hóf Greifinn af Monte Cristo göngu sína í Journal des Débats.
Sagan fjallar um fjórar skyttur í þjónustu Loðvíks 13. og gerist árin 1625 til 1628. Hún byggist meðal annars á sögulegu skáldsögunni Mémoires de Monsieur d'Artagnan eftir Gatien de Courtilz de Sandras sem aftur byggist á ævi skyttunnar Charles de Batz-Castelmore d'Artagnan (1611-1673).
Dumas og Maquet fylgdu sögunni eftir með Vingt ans aprés (1845) og Le Vicomte de Bragelonne ou Dix ans plus tard (1847-1850). Saman eru þessar þrjár sögur kallaðar „D'Artagnan-bækurnar“. Sagan um „manninn með járngrímuna“ er hluti af síðustu skáldsögunni. Samanlagt ná sögurnar því yfir ríkisár Loðvíks 13. og fyrstu ríkisár Loðvíks 14. frá 1625 til 1673.
Þýðingar
Þrjár enskar þýðingar af bókinni komu út árið 1847. Í þýðingu William Barrow sem enn er gefin út reglulega var öllum vísunum í kynferðislegt athæfi, til dæmis milli D'Artagnan og Milady, sleppt.
Bókin kom fyrst út á íslensku í þýðingu Björns G. Blöndal í fjórum bindum á Siglufirði 1923 til 1928 með titlinum Skytturnar, eða þrír fóstbræður. Árið 1963 kom sagan út í nýrri þýðingu Andrésar Kristjánssonar í þremur bindum í ritröð Iðunnar, Sígildar sögur Iðunnar, undir titlinum Skytturnar. Framhaldssögurnar hafa ekki komið út á íslensku
Kvikmyndir, leikhús og sjónvarp
Sagan um skytturnar þrjár hefur verið kvikmynduð yfir 20 sinnum, fyrst árið 1904. Auk þess hafa nokkrar teiknimyndir verið gerðar upp úr sögunni. Sagan var efni sjónvarpsþátta sem BBC framleiddi frá 1954 til 1966 og nýlega nýrrar sjónvarpsþáttaraðar frá BBC árið 2014. Framhaldssögurnar hafa notið minni hylli með þeirri undantekningu að sagan um „manninn með járngrímuna“ hefur verið kvikmynduð nokkrum sinnum.
Árið 1928 var sagan gerð að söngleik sem naut mikilla vinsælda á Broadway. Söngleikurinn var aftur settur upp árið 1984. Árið 2003 var hollenskur söngleikur upp úr sögunni settur upp.
Gullgerðarlist
Gullgerðarlist (eða alkemía (úr arabísku: al-kimia)) var athugun á eðli efna. Gullgerðarmenn (alkemistar) kepptust meðal annars við að umbreyta óæðri efnum í gull og finna lífselixír. Upphaf gullgerðarlistarinnar má rekja aftur til fornaldar, en helstu gullgerðarmenn voru upp á 16. og 17. öld. Tilraunir manna til að búa til gull, héldust þó alveg fram á 19. öld. Gullgerðarmenn voru að vissu leyti fyrirrennarar nútíma efnafræðinga en í dag er gullgerðarlist talin til gervivísinda.
Loðfíll
Tegundin er horfin af völdum manna.
Nirvana (hljómsveit)
Saga hljómsveitarinnar
Nirvana var stofnuð árið 1987 í Aberdeen, Washington-fylki. Kurt Cobain kynntist Krist Novoselic í gegnum hljómsveitina Melvins. Áður en þeir stofuðu Nirvana, voru þeir í mörgum hljómsveitum saman. Bleach var heitið á fyrstu breiðskífu sveitarinnar og kom hún út árið 1989. Eftir Bleach kom Nevermind árið 1991, þekktasta skífa þeirra félaga en lagið Smells like Teen Spirit sló í gegn og vakti athygli á fleiri hljómsveitum frá Seattle.
Incesticide, sem var þriðji diskurinn, kom út árið 1992 og eru á þeim disk B-hliða lög. Síðasti diskurinn sem kom út meðan Nirvana var ennþá starfandi, var In Utero, árið 1993. Seinna eftir að Nirvana hætti, komu út nokkrir diskar. MTV Unplugged in New York kom út í nóvember 1994. From the Muddy Banks of Wishkah kom út 1996, sem eru tökur frá tónleikum á árunum 1989-1994. Einnig komu fleiri safndiskar og tónleikadiskur frá Reading-hátíðinni eftir endalok sveitarinnar.
Dave Grohl stofnaði hljómsveitina Foo Fighters eftir endalok Nirvana.
Hannes Hlífar Stefánsson
Hannes Hlífar Stefánsson (fæddur 18. júlí 1972) er sjöundi og jafnframt einn fremsti stórmeistari Íslands í skák.
Capelinhos
thumb|Capelinhos Capelinhos er eldfjall staðsett á eyjunni Faial, sem er hluti af Asóreyjum (sem aftur er hluti Portúgals). Síðast gaus fjallið árin 1957 til 1958.
Hannes Hlífar Stefánsson
Hannes tók fyrst þátt á Íslandsmótinu í skák, Skákþingi Íslands, árið 1986. Hann varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið 1998 og aftur ári síðar, 1999. Hann vann átta sinnum í röð á árunum 2001-2008. Hann vann einnig árin 2010, 2013 (opið mót) og 2019, en þá var mótið opið mót. Hann hefur orðið Íslandsmeistari þrettán sinnum, oftar en nokkur annar. Hann hefur verið duglegur að taka þátt, hann hefur ekki verið með í fimm skipti síðan hann tók fyrst þátt árið 1986, en þá var hann fjórtan ára. Hann hefur keppt 29 sinnum um titilinn.
Sumarið 1990 varð Hannes efstur á alþjóðlegu móti, sem haldið var í fjallahótelinu í Gausdal í Noregi, en þar voru um skeið haldin alþjóðleg mót nokkuð reglulega og fóru margir íslenskir skákmenn í víking þangað. Hannes var efstur með 7,5 vinninga af 9, en næstir komu Kotronias með 7 vinninga, Tsjekhov, Jurtajev, Kovalev og Ernst með 6,5, keppendur voru 88. Þarna náði Hannes sínum fyrsta stórmeistaraáfanga.
Hannes náði öðrum áfanga að stórmeistaratitli á alþjóðlegu móti í Hafnarborg, Hafnarfirði, en þar varð hann efstur með 8 1/2 vinning af 11 mögulegum, en þetta var lokað mót, keppendur voru 12.
3. áfanganum að stórmeistaratitli náði Hannes svo á ólympíumótinu, sem haldið var sumarið 1992 í Manila á Filipseyjum, en þar tefldi hann sem fyrsti varamaður. Þetta var í fyrsta skipti, sem Hannes tefldi á ólympíumóti og hann náði 3. besta árangri á sínu borði. Hannes hefur ávallt tekið þátt á ólympíumótum síðan þá og eru mótin orðin 14, þar af hefur Hannes tíu sinnum telft á 1. borði.
Hannes tefldi fyrst á Reykjavíkurskákmótinu árið 1986, þá var hann á fjórtánda ári. Hann hefur ávallt tekið þátt síðan þá og eru mótin orðin 23. Hannes varð efstur á opna Reykjavíkurmótinu ásamt Pigusov og Zvjaginsev með 7 vinninga af 9 árið 1994 en þátttakendur voru 62. Hannes vann Reykjavíkurmótið árið 2000 með 7,5 vinninga af 9. Næstu menn náðu 6,5 vinningum, en þar á meðal voru Short, Kortsnoj og Grischuk. Þátttakendur voru 76. Árið 2008 varð Hannes efstur á Reykjavíkurmótinu ásamt kínversku stórmeisturunum Wang Hao og Wang Yue með 7 vinninga af 9, en þáttakendur voru 90. Árið 2009 var Reykjavíkurmótið haldið á oddatöluári í fyrsta sinn og Hannes varð efstur með 7 vinninga ásamt Héðni Steingrímssyni, Júrí Kryvorucko og Mihail Marin, en þátttakendur voru 110. Árið eftir eða 2010 varð Hannes efstur á Reykjavíkurmótinu með 7 vinninga ásamt Ivan Sokolov, Júrí Kuzubov og Abhijeet Gupta, þátttakendur voru 104.
Hannes vann sigur á alþjóðlegu móti í Aþenu sumarið 1993. Meðal annarra sigra á alþjóðlegum mótum má nefna: efsta sæti á Kópavogsmótinu árið 1994. Efsta sæti á Friðriksmótinu, afmælismóti Skáksambands Íslands árið 1995, haldið í þjóðarbókhlöðunni í Reykjavík. Hannes endaði í 1. -5. sæti á Politiken-mótinu sumarið 1998 og var úrskurðaður sigurvegari, skv. stigum. Efstur á Lost boys mótinu í Antwerpen, Belgíu árið 1998.
Hardangervidda
thumbnail|Fjallaskálar nálægt Hårteigen. thumb|Lestarteinar á heiðinni. Hardangervidda,( Harðangursheiði eða Harðangursvídd á íslensku), er stór heiði á mörkum Hörðalands, Þelamerkur og Buskerud í suður-Noregi í yfir 1000 metra hæð. Hún þekur nálægt 8000 km². Hæsti punkturinn er 1721 metrar en tindurinn Hårteigen (1,690 m.) er áberandi kennileiti þar. Heiðin er ofar trjálínu. Stórar hreindýrahjarðir hafast við á henni og nærast á fléttum. Þær eru stærstu villtu hreindýrahjarðir í Evrópu og telja um 15.000 einstaklinga. Árið 2016 drápust yfir 300 hreindýr þegar eldingu laust niður í hjörð á heiðinni. Heimskautarefur dvelur á heiðinni en fjöldi hans hefur minnkað verulega. Hluti af Hardangervidda er þjóðgarður og er svæðið vinsælt til útivistar.