cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hvarfið
Hvarfið er hlíð Hvarfsfjalls (eða Hvarfshnjúks) á milli bæjanna Ytrahvarfs og Syðrahvarfs í Dalvíkurbyggð. Þar mætast Svarfaðardalur og Skíðadalur. Þarna eru gróðursælir urðarhólar og talsvert kjarr og útsýn fögur um byggðir dalanna enda er þar allmikil frístunda- eða sumarbústaðabyggð. Mikið berghlaup hefur fallið úr Hvarfshnjúk og kastast niður hlíðina og ystu tungur þess ná vestur yfir Skíðadalsá og upp í brekkurnar þar á móti og mynda fallega og vel gróna urðarhóla. Sá hluti berghlaupsins kallast Dælishólar. Tungurétt, skilarétt Svarfdælinga, er skammt fyrir utan hólana. Berghlaupið, sem kallast einu nafni Hvarfið, er með stærstu berghlaupum á Íslandi og virðist hafa fallið skömmu eftir ísaldarlok.
Ustersbach
Ustersbach er sveitarfélag í Þýskalandi með 1.177 íbúa (2007). Sveitarfélag er staðsett í sambandslandinu Bæjaralandi í Þýskalandi.
Thomas More
thumb|right|250px|Thomas More Thomas More (7. febrúar 1478 – 6. júlí 1535) var enskur stjórnmálamaður. Hann var einnig lögfræðingur, félagsfræðingur og hugvísindamaður. Hann var mikilvægur ráðgjafi Hinriks 8. en varð að lokum alveg ósammála honum. Hann var kaþólskur og var mikill andstæðingur Marteins Lúthers og Williams Tyndales.
More er höfundur orðsins „útópía“ en það var heiti á ímynduðu eylandi sem hann skrifaði um í bók sinni Utopia sem kom út 1516. Hann var andstæðingur aðskilnaðar breska konungsvaldsins frá kaþólsku kirkjunni og neitaði að viðurkenna konunginn sem höfuð biskupakirkjunnar sem stofnuð var í kjölfarið. Hann neitaði einnig að samþykkja lög sem ógiltu vald páfans og bundu endi á hjónaband Hinriks 8. og Katrínar af Aragon. Hann var handtekinn og sakaður um landráð, dæmdur sekur og hálshöggvinn. Hann er dýrlingur í kaþólsku kirkjunni.
Gaukur
Gaukur (fræðiheiti Cuculus canorus) er fugl af gaukaætt. Gaukur er algengur varpfugl á flestum stöðum í Evrópu og Asíu. Gaukar í Evrópu hafa vetursetu í mið- og suðurhluta Afríku og koma á varpstöðvar síðari hluta apríl og fara fyrir miðjan ágúst. Gaukar ferðast einir eða í litlum hópum. Þeir finnast í tveimum litaafbrigðum, eru gráir eða brúnir á lit. Það eru eingöngu kvenfuglar og ungfuglar sem eru brúnir. Gaukur verpir eggjum sínum í hreiður annarra fugla og eru yfir 100 tegundir fugla sem geta orðið fyrir þannig sníkjuvarpi en allar þessar tegundir eru minni en gaukur. Hver kvenfugl helgar sér yfirráðasvæði þar sem hann verpir ár eftir ár. Hann sérhæfir sig í ákveðinni gerð fugla, oftast þeirri sem ól hann upp. Egg kvenfugls líkjast eggjum þeirrar tegundar sem kvenfuglinn ólst upp hjá. Eggin eru mjög lítil miðað við stærð fuglsins og eru örlítið stærri en egg þúfutittlings. Hver kvenfugl verpir vanalega 10 eggjum á sumri en einstaka kvenfugl miklu fleirum. Þegar kvenfugl laumar sínum eggjum í hreiður þá tekur hann eitt eða tvö af eggjunum sem voru fyrir í hreiðrinu. Algengt er að fósturforeldrar yfirgefi hreiður ef gaukur hefur orpið í það. En ef þeir yfirgefa ekki hreiðrið þá tekur aðeins 12 sólahringa að unga út gauksegginu. Nokkrum klukkustundum eftir að gauksunginn skríður úr hreiðri sparkar hann út ungum og eggjum fósturforeldra. Hann er þá ennþá blindur. Fósturforeldrar ala ungann í nokkrar vikur. Sumar tegundir fósturforeldra samþykkja gauksegg ef þau eru mynstruð á ákveðinn hátt en sumar yfirgefa hreiðrið ef aðskotaeggið er ólíkt þeirra eigin eggjum.
Gaukur er flækingur á Íslandi.
Podocarpus novae-caledoniae
Podocarpus novae-caledoniae er sígrænt tré frá Nýju-Kaledóníu.
Chengdu
alt=Tianfu fjármálahverfi Chengdu borgar. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæðinu um 20,9 milljónir manna.|thumb|450px|Tianfu fjármálahverfi Chengdu borgar. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæðinu um 20,9 milljónir manna.
alt=Landakort sem sýnir legu Chengdu borgar í Sesúan héraði í vesturhluta Kína.|thumb|Kort sem sýnir Chengdu borg í Sesúan héraði í Kína.
Chengdu borg (einnig nefnd Chengtu) (kínverska: 成都市; rómönskun: Chéngdū) er höfuðborg Sesúan héraðs í vesturhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Borgin hefur verið pólitísk, menningarleg og viðskiptaleg miðstöð þessa landsvæðis í rúm 2200 ár. Hún er staðsett í miðju Sesúan héraði, á hinni frjósömu Chengdu sléttu, sem býr að fornu og farsælu þéttu neti áveituskurða úr Min fljóti, er styður við matvælaframleiðslu á einu þéttbýlasta héraði Kína.
Chengdu er ein mikilvægasta efnahags-, fjármála-, verslunar-, menningar-, samgöngu- og samskiptamiðstöð Vestur-Kína. Hagkerfi borgarinnar er fjölbreytt og einkennist meðal annars af framleiðslu véla, bifreiða, lyfja, matvæla og ýmis konar upplýsingatækni. Borgin hýsir mörg alþjóðleg fyrirtæki og meira en 12 ræðismannsskrifstofur.
Menning Chengdu endurspeglar að miklu leyti menningu Sesúan héraðs Sichuan. Þá er borgin tengd við risapöndur, sem eru kínverskt þjóðartákn, en þær eiga heimkynni í Sesúan. Þar er rannsóknastofa tileinkuð risapönduræktun.
Í Chengdu eru fjölmargir háskólar og vísindamiðstöðvar. Þar á meðal eru Sesúan háskólinn, Háskóli í rafrænum vísindum og tækni í Kína, Suðvestur-háskólinn í fjármála- og hagfræði og Suðvestur-Jiaotong háskólinn. alt=Mynd af Alþjóðlega fjármálatorginu í Chengdu borg í Sesúan héraði í vesturhluta Kína.|thumb|Alþjóðlega fjármálatorgið í Chengdu borgar. Chengdu borg er á Chengdu sléttunni sem kölluð hefur verið „Himnaríki“ og „Land gnægta“. Svæðið býr að hinu forna Dujiangyan áveitukerfi við efri hluta Min fljóts á hinni frjósömu Chengdu sléttu, var fyrst var sett upp á tímum Qin-veldisins á þriðju öld f.Kr. Kerfið beindi helmingi fljótsins um þétt net áveituskurða austur til að vökva sléttuna. Áveitukerfið er enn í grundvallaratriðum í upprunalegri mynd og gerir svæðinu kleift að styðja við matvælaframleiðslu eins þéttbýlasta héraðs Kína.
Útsaumur
thumbnail|Útsaumuð ábreiða thumbnail|Útsaumað altarisklæði í Reykholti Útsaumur eða ísaumur er handavinna þar sem ofið efni eða annars konar efni er skreytt með nál og þræði eða garni. Í útsaumi eru einnig notaður önnur efni eins og málmþræðir, perlur, kúlur, fjaðrir og pallíettur. Útsaumur oft notaður á húfur og hatta, ábreiður og veggteppi, treyjur og pils, sokka og skyrtur.
Meðal forna útsaumstegunda eru refilsaumur, skattering, blómstursaumur, fléttuspor (gamli krosssaumurinn,) augnsaumur, glitsaumur og skakkaglit.
Í námskrá fyrir grunnskóla frá 1977 eru þessar útsaumstegundir nefndar: krosssaumur, þræðispor, frjálst spor, afturstingur, leggsaumur, lykkjuspor, tunguspor og krókspor.
Chengdu
Saga
Chengdu borg hefur haldið nafni sínu að mestu óbreyttu í gegnum kínverska sögu keisaravelda, lýðveldis og kommúnista. Borgarmyndun má rekja til hins forna Shu-ríkis. Það ríki varð hluti Kína með hertöku Quin veldisins 316 f.Kr. Undir stjórn Quin veldisins var sýslan Chengdu stofnuð og nafnið talið frá þeim tíma. Nafnið hefur haldist að mestu óbreytt í gegnum kínverska sögu keisaravelda, lýðveldis og kommúnista. thumb|Pöndur í Rannsóknastofu Chengdu borgar um risapönduræktun. Svæðið tilheyrði fyrst Qin veldinu og síðar Han- veldisins (206 f.Kr. – 220 e.Kr.). Borgin varð höfuðborg Shu Han ríkisins á tímum Konungsríkjanna þriggja, á árunum 187 eða 220-280 e.Kr, auk nokkurra annarra staðbundinna konungsríkja á miðöldum.
Á valdatíma Tangveldisins (618–907) var borgin talin ein mesta verslunarborg veldisins. Eftir 907 varð hún höfuðborg tveggja skammlífra sjálfstæðra stjórnvalda - Qian og Hou Shu. Það var tími mikillar velmegunar þar sem kaupmenn þess kynntu notkun pappírspeninga sem átti eftir að breiðast hratt út um Kína á tíma Song-veldisins (960–1279). Borgin varð fræg fyrir fágaða menningu og munaðarvöru á borð við silki.
Í seinni heimsstyrjöldinni þróaðist borgin hratt, þegar margir flóttamenn frá Austur-Kína settust að í borginni, á flótta undan Japönum. Flóttamannastraumurinn til borgarinnar örvaði verslun og viðskipti og nokkrir háskólar og háskólar voru einnig fluttir þangað. thumb|Lestarstöð við Tianfu torg í Chengdu borg. Frá 1949 hefur vöxtur Chengdu verið ör. Samgöngur hafa stóreflst, bæði með lagningu járbrauta og vegakerfis til nágrannahéraða og borga. Þá hafa flugsamgöngur stóraukist.
Samgöngur
Eftir stríðið jókst mikilvægi Chengdu sem hlekkur milli Austur- og Vestur-Kína og járnbrautir voru lagðar til [Chongqing] árið 1952, og síðan til Xi'an í Shaanxi árið 1955, til Kunming í Yunnan seint á sjöunda áratugnum og til Xiangfan í Hubei árið 1978 - sem gerði Chengdu að járnbrautarmiðstöð fyrir allt suðausturhluta Kína.
Þjóðvegir teygja sig norður til Lanzhou í Gansu héraði, norðaustur til Xi’an, suðaustur og suður til Guizhou og Yunnan, suðvestur og vestur til Tíbet og norðvestur í Qinghai hérað. Að auki hafa hraðbrautir verið lagðar til stórborganna Shanghai og Chongqing.
Shuangliu, alþjóðaflugvöllur Chengdu borgar er meginhöfn Sichuan flugfélagsins og önnur meginhöfn Air China flugfélagsins. Með um 60 milljónir farþega (árið 2019) er hann einn af fjölförnustu flugvöllum heims. Lestarstöðin í Chengdu er ein af þeim stærri í Kína.
Atvinnulíf
Chengdu er öflug iðnaðarborg. Á fimmta áratug síðustu aldar var byggð stór varmaaflsstöð og tvö mikilvæg útvarps- og rafeindavirki voru sett upp af sovéskum sérfræðingum. Að auki hófst framleiðsla á járnbrautum, aflvélum og nú síðast flugvéla. Á sjötta áratug síðustu aldar varð Chengdu að mikilvægri miðstöð hergagnaframleiðslu Kína.
Efnaiðnaður – framleiðsla áburðar, iðnaðarefna og lyfjaafurða – hefur einnig verið þróaður.
Elsta iðnaður borgarinnar, vefnaður, er áfram mikilvægur við framleiðslu á hefðbundnu silki, en einnig á bómull og ullartextíl.
Síðan 1990 hafa efnahagsumbætur, sem kínversk stjórnvöld hafa ráðist í, hvatt til þróunar á raf- og hátækniiðnaði í Chengdu.
thumb|center|700px|Fjallasýn Chengdu borgar. Aðaltindur Siguniangfjalls er Yaomei-tindurinn í 6.250 metra hæð yfir sjávarmáli.|alt=Fjallasýn Chengdu borgar. Aðaltindur Siguniangfjalls er Yaomei-tindurinn í 6.250 metra hæð yfir sjávarmáli.
thumb|center|700px|Frá Chengdu borg í Sesúan héraði í vesturhluta Kína.|alt=Mynd frá Chengdu borg í Sesúan héraði í vesturhluta Kína.
Jorge Campos
thumb|Jorge Campos árið 2018. Jorge Francisco Campos Navarrete fæddur 15. október 1966 í Acapulco er mexíkóskur fyrverandi knattspyrnumarkvörður. Campos spilaði stórt hlutverk í landsliði Mexíkó í kringum 1990-98 og spilaði með Pumas. Þar spilaði hann bæði stöður markvarðar, sem og sóknarmanns, hann var gjarnan þekktur fyrir að klæðast litskrúðugum markmannsbúningum, þegar hann lék með landsliði Mexíkó. Meðal félagsliða sem hann lék með á löngum ferli voru LA Galaxy, Pumas og Chicago Fire.
Biblíuvers
Biblíuvers er minnsta eining, eða grunneining, við skiptingu á texta Biblíunnar. Tölusetning biblíuversa eða ritningargreina, var fundin upp á fyrri hluta 16. aldar. Ítalskur munkur af reglu dóminíkana, Santes Pagninus (1470-1541), notaði fyrstur svipað kerfi við útgáfu Biblíu sem kom út í Lyon í Frakklandi 1527-1528, en kerfi hans náði ekki útbreiðslu.
Robert Estienne (1503-1559), nafntogaður prentari í París, gaf út Nýja testamenti árið 1551, þar sem í fyrsta skipti var innleitt það kerfi við tölusetningu biblíuversa, sem nú er notað. Árið 1553 gaf hann út heila Biblíu með tölusettum versum, og var kerfi hans almennt tekið upp á næstu áratugum.
Í fyrstu útgáfu Biblíunnar á íslensku, Guðbrandsbiblíu (1584), er aðeins tölusett kaflaskipting, en í næstu útgáfu, Þorláksbiblíu (1644) er einnig tölusett versaskipting, og í öllum íslenskum útgáfum Biblíunnar upp frá því.
Mikil þægindi þykja að því að geta vísað til tölusettra ritningargreina, t.d. Lúk. 17:21, sem merkir: Lúkasarguðspjall, 17. kapítuli, 21. vers.
Nokkur ruglingur er á því hvaða skammstafanir eru notaðar, en ætti þó sjaldan að valda misskilningi, t.d. Lúk. 17:21, eða Lk 17,21.
Lagopus
Lagopus er ættkvísl fugla af fasanaætt. Til hennar teljast tvær tegundir í norðurhluta Evrasíu: Rjúpa eða fjallrjúpa (Lagopus muta), dalrjúpa (Lagopus lagopus) og ein í Norður-Ameríku Lagopus leucura.
Steingervingar
Tvær forsögulegar tegundir and tvær undirtegundir eru eingöngu þekktar af steingervingum:
Colin Powell
Colin Luther Powell (f. 5. apríl 1937, d. 18. október 2021) var bandarískur stjórnmálamaður og fyrrum fjögurrastjörnuhershöfðingi í Bandaríkjaher. Á hernaðarferli sínum var Powell meðal annars þjóðaröryggisráðgjafi (1987–1989) og forseti herforingjaráðs Bandaríkjahers frá 1989 til 1993, í stjórnartíð George H. W. Bush. Powell gegndi þessu embætti á meðan Bandaríkjamenn háðu fyrra Persaflóastríðið. Powell er fyrsti og hingað til eini maðurinn af jamaískum ættum sem hefur tekið sæti í herforingjaráðinu. Powell varð síðar utanríkisráðherra Bandaríkjanna í stjórnartíð George W. Bush frá 2001 til 2005, fyrstur blökkumanna.
Powell hefur hlotið fjölda hernaðarverðlauna og -viðurkenninga bæði í Bandaríkjunum og erlendis. Meðal borgaralegra verðlauna sem Powell hefur hlotið má einnig nefna tvær frelsisorður Bandaríkjaforseta, borgaraorðu forsetans, gullorðu Bandaríkjaþings og orður fyrir afrek í embætti utanríkisráðherra.
Æviágrip
Powell fæddist í New York-borg árið 1937 og var alinn upp í suðurhluta Bronx, sem var þá eitt mesta fátækrahverfi borgarinnar. Foreldrar hans, Luther og Maud Powell, voru innflytjendur frá Jamaíku. Powell vann í húsgagnaverslun með námi og lærði jiddísku á sama tíma, en margir nágrannar fjölskyldunnar voru af Gyðingaættum. Powell gekk í almenningsskóla í New York og útskrifaðist úr borgarháskóla New York með bakkalársgráðu í jarðfræði. Á háskólaárum sínum tók Powell þjálfunarnámskeið fyrir varaliða í Bandaríkjaher og hafði hlotið lautinantstign þegar hann útskrifaðist í júní árið 1958. Hann hlaut síðar mastersgráðu í viðskiptafræði frá George Washington-háskóla.
Powell naut mikillar alþýðuhylli eftir sigur Bandaríkjanna í Persaflóastríðinu og var jafnvel orðaður við forsetaframboð fyrir Repúblikanaflokkinn. Powell ákvað hins vegar að gefa ekki kost á sér og fór þess í stað á eftirlaun árið 1993.
Eftir að Powell settist í helgan stein skrifaði hann metsölubók um ævi sína undir titlinum My American Journey. Þann 16. desember árið 2000 útnefndi George W. Bush Bandaríkjaforseti Powell sem utanríkisráðherra í stjórn sinni. Útnefning Powells var samþykkt einhljóða af öldungadeild Bandaríkjaþings þann 20. janúar árið 2001.
Eftir hryðjuverkaárásirnar 11. september 2001 ráðlagði Powell Bush að einbeita sér að Afganistan til þess að handsama Osama bin Laden, sem dvaldi þar í skjóli stjórnar Talíbana. Aðrir stjórnarmeðlimir, meðal annars Dick Cheney varaforseti og Donald Rumsfeld varnarmálaráðherra, eygðu hins vegar tækifæri til að tengja Írak við árásina. Árið 2003 flutti Powell umdeilda ræðu á fundi öryggisráðs Sameinuðu þjóðanna þar sem hann hélt því ranglega fram að Írak byggi yfir efnavopnum. Fullyrðingar um að Írakar byggju yfir gereyðingarvopnum urðu helsta réttlætingin fyrir Íraksstríðinu sem hófst sama ár. Powell sagði ræðuna síðar vera blett á ferli sínum.
Powell var í seinni tíð gagnrýninn á stjórn Donalds Trump Bandaríkjaforseta. Árið 2020 gagnrýndi hann viðbrögð Trumps við George Floyd-mótmælunum og sagði Trump vera að „fjarlægjast stjórnarskrána“. Hann lýsti því yfir að hann myndi styðja Joe Biden, frambjóðanda Demókrata, í forsetakosningum sama ár.
Powell lést 18. október 2021 vegna sýkingar af COVID-19.
At the Gates
thumb|At The Gates á Wacken Open Air, 2022. At the Gates er sænsk þungarokkssveit frá Gautaborg sem stofnuð var árið 1990.
Hljómsveitin var frumkvöðull í melódísku dauðarokki. At the Gates starfaði til 1996 þegar tvíburabræðurnir Anders og Jonas Björler ákváðu að hætta. Sveitin hafði þá gefið út plötuna Slaughter of the Soul (1995) sem er ein áhrifamesta plata stefnunnar.
Björler-bræður og Adrian Erlandsson trommari ATG, stofnuðu hljómsveitina The Haunted. Tomas Lindberg, söngvari ATG, hélt sér uppteknum í mismunandi sveitum eins og Skitsystem, The Crown, Lock Up og Nightrage.
Eftir endurkomu árið 2008 ákvað sveitin að halda áfram nokkru síðar og gaf út nýjar plötur.
Thích Quảng Đức
thumb|Minnismerki Thích Quảng Đức, þar sem hann brann thumb|[[Víðmynd af Thích Quảng Đức að brenna, bíllinn hans af Austin gerð sem hann kom í sést í bakgrunninum]]
Thích Quảng Đức (1897 – 11. júní 1963 í Saigon í Víetnam) (quốc ngữ: Thích Quảng Đức; Chữ Nôm: 釋廣德) var búddamunkur frá Huế í Víetnam sem framdi sjálfsmorð með sjálfsíkveikju á miðdegi 11. júní 1963 á fjölförnum gatnamótum í Saigon í Víetnam til að mótmæla kúguninni sem búddistar þurftu að þola undir stjórn forsætisráðherra landsins, Ngô Đình Diệm, sem var kaþólskrar trúar. Forsetafrú hans, Ngô Đình Nhu, hafði það að segja um atburðinn að hún myndi klappa sæji hún aðra „munkagrillsýningu“, þessi ummæli urðu til þess að hún fékk viðurnefnið „drekakonan“.
Ástæður fyrir sjálfsíkveikjunni
Ríkisstjórnin varð ekki við þessum beiðnum, sem varð til þess að Thích Quảng Đức framdi sjálfsíkveikju sína. Eftir dauða hans var hann endur- brenndur og sagt er að hjarta hans hafi ekki viljað brenna, fyrir vikið er það talið heilagt.
Áhrif í menningu
Árið 1992 notaði rokkhljómsveitin Rage Against The Machine myndina á umslagi samnefndri frumraunar þeirra.
Tígulvefari
Tígulvefari (fræðiheiti; Epinotia solandriana) er fiðrildi í ættinni Tortricidae. Hann finnst í Evrópu, Kína (Jilin, Heilongjiang, Shaanxi, Gansu, Qinghai), Kóreu, Japan og Rússlandi. Lirfurnar nærast á birki, Corylus avellana, og víði og geta valdið verulegum skaða hérlendis í birkiskógum.
Lerkisveppur
Lerkisveppur (fræðiheiti: Suillus grevillei) er ætisveppur sem lifir í samlífi með lerki. Hann verður allt að 12 sm í þvermál með gullinbrúnan hatt. Holdið er gult. Pípulagið er gult og verður brúnt með aldrinum. Á ungum sveppum hvolfist hatturinn undir sig og himna er á milli stafs og hattbrúnarinnar sem hylur pípulagið. Síðar myndar himnan kraga á stafnum. Lerkisveppur fannst fyrst á Íslandi árið 1935.
Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 (A-I)
Frambjóðendur til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 (A-I) er listi íslenskra ríkisborgara sem buðu sig fram til stjórnlagaþings, í stafrófsröð frá A til I. Í heildina voru frambjóðendur 523 talsins. Sjötíu prósent frambjóðenda voru karlar.
Alberto Fernández
Alberto Ángel Fernández (f. 2. apríl 1959) er argentínskur stjórnmálamaður og núverandi forseti Argentínu. Hann sigraði sitjandi forsetann Mauricio Macri í forsetakosningum þann 28. október árið 2019 og tók við embætti forseta þann 10. desember sama ár.
Fernández er perónisti úr argentínska Réttlætisflokknum. Hann hafði verið ígildi forsætisráðherra (sp. Jefe del Gabinete de Ministros) alla forsetatíð Néstors Kirchner og í byrjun forsetatíðar Cristinu Fernández de Kirchner.
Æviágrip
Þann 7. júní árið 2000 var Fernández kjörinn í löggjafarráð Búenos Aíres-borgar fyrir íhaldssama kosningabandalagið Acción por la República.
Formaður ráðherraráðsins (2003–2008)
Fernández sagði upp sæti sínu í löggjafarráðinu árið 2003 þegar hinn nýkjörni Néstor Kirchner forseti útnefndi hann formann ráðherraráðsins (nokkurs konar ígildi forsætisráðherra) í ríkisstjórn sinni. Fernández gegndi embættinu til loka kjörtímabils Kirchners og hélt því eftir að eiginkona Kirchners, Cristina Fernández de Kirchner, var kjörin forseti árið 2007.
Árið 2008 leiddi nýtt kerfi útflutningsskatta á landbúnaðarafurðir til harkalegra deilna milli ríkisstjórnarinnar og argentínsku bændastéttarinnar þar sem Fernández var helsti samningamaður ríkisstjórnarinnar. Samningaviðræður hans við bændurna fóru út um þúfur og eftir að Julio Cobos varaforseti greiddi óvænt atkvæði gegn skattafrumvarpinu á öldungadeild þingsins sagði Fernández af sér þann 23. júlí 2008.
Fernández var útnefndur leiðtogi borgardeildar Réttlætisflokksins í Búenos Aíres árið 2009 en tók ekki virkan þátt í herferð flokksins með kosningabandalagi Sigurfylkingarinnar í þingkosningum sama ár. Fernández íhugaði að sækjast eftir útnefningu flokksins í forvali fyrir forsetakosningar árið 2011 en ákvað að endingu að styðja Cristinu Kirchner til endurkjörs. Árið 2015 var Fernández kosningastjóri í kosningaherferð forsetaframbjóðandans Sergio Massa.
Forseti Argentínu
Þann 18. maí árið 2019 lýsti Cristina Fernández de Kirchner því yfir að Fernández myndi bjóða sig fram til forseta í kosningum sama ár og að hún yrði varaforsetaefni hans. Um mánuði síðar gerði Fernández samning við Sergio Massa og myndaði með honum kosningabandalag undir nafninu „Allsherjarfylkingin“ (sp. Frente de Todos). Samkvæmt samningnum var Massa boðin staða í fyrirhugaðri ríkisstjórn Fernández eða á argentínska þinginu í skiptum fyrir að styðja forsetaframboð Fernández og bjóða sig ekki fram sjálfur. Samkomulag þeirra var liður í tilraun Fernández til að víkka stuðning við framboð sitt og höfða til miðjumanna sem óttuðust endurkomu hinnar vinstrisinnuðu Cristinu Kirchner að kjötkötlunum. Fernández hlaut einnig stuðningsyfirlýsingu frá helstu verkalýðssamtökum Argentínu í skiptum fyrir loforð um að bæta efnahag landsins án þess að gera breytingar á verkalögum.
Þann 11. ágúst 2019 lenti Fernández í fyrsta sæti í forkosningu fyrir forsetakosningarnar og hlaut 47,7% atkvæða, en sitjandi forsetinn Mauricio Macri aðeins 31,8%. Eftir forkosninguna hélt Fernández blaðamannafund þar sem hann sagðist hafa hringt í Macri til að fullvissa hann um að hann myndi hjálpa honum að ljúka kjörtímabili sínu og „sefa samfélagið og markaðina“. Hann sagði jafnframt að fyrirhugaðar efnahagsstefnur hans myndu ekki auka hættu á greiðslufalli á ríkisskuldum Argentínu.
Bastian Schweinsteiger
thumb|Bastian Schweinsteiger með Chicago Fire. Bastian Schweinsteiger fæddur 1. ágúst 1984 er þýskur fyrrverandi knattspyrnumaður, sem spilaði m.a fyrir Manchester United, Bayern München og Chicago Fire á ferlinum.
Schweinsteiger spilaði í 13 ár með Bayern München, hann lék þar alls 500 leiki fyrir félagið og skoraði í þeim alls 68 mörk. Hann hefur m.a. unnið 8 Bundesliga meistaratitla, sjö DFB-Pokal titla, og einn UEFA Champions League titil, einn FIFA Club World Cup titil og einn UEFA Super Cup titil.
Lýðræðislegi sambandsflokkurinn
Lýðræðislegi sambandsflokkurinn (enska: Democratic Unionist Party, skammstöfun: DUP) er norðurírskur stjórnmálaflokkur sem styður breska sambandshyggju. Ian Paisley stofnaði flokkinn árið 1971 meðan á átökunum á Norður-Írlandi stóð og var leiðtogi flokksins í 37 ár. Núverandi leiðtogi flokksins er Jeffrey Donaldson. Hann er næststærsti flokkurinn á norðurírska þinginu og fimmti stærsti flokkurinn á breska þinginu. Eftir þingkosningar 2017 féllst flokkurinn á samkomulag við Íhaldsflokkinn, sem er í minnihlutastjórn, um að verja ríkisstjórnina.
DUP hefur sterk tengsl við Fríu öldungarkirkjuna í Ulster, kirkju sem Ian Paisley stofnaði. Á írska átakatímanum mótmælti flokkurinn öllum tilraunum til að leysa ágreininginn sem fólust í því að deila völdum með írskum þjóðernissinnum eða lýðveldissinnum. Auk þess hafnaði flokkurinn aðkomu írsku ríkisstjórnarinnar að norðurírskum stjórnmálum. Flokkurinn mótmælti Sunningdale-sáttmálanum árið 1973, sáttmála Bretlands og Írlands árið 1985 og Föstudagssáttmálanum árið 1985. Á níunda áratugnum tók flokkurinn þátt í stofnun nokkurra herþjálfunarsamtaka.
DUP er hægrisinnaður og félagslega íhaldssamur. Flokkurinn er andvígur fóstureyðingu og hjónabandi samkynhneigðra. DUP lítur á sig sem verjanda breska sambandsins og mótmælendatrúar á Norður-Írlandi. Flokkurinn er andvígur aðild Bretlands að Evrópusambandinu og studdi útgöngu þess í þjóðaratkvæðagreiðslu um málið.
Hilmar Þorbjörnsson
Hilmar Þorbjörnsson (23. október 1934 – 29. janúar 1999) var íslenskur frjálsíþróttamaður sem var fremsti spretthlaupari landsins á sinni tíð. Hann keppti á tvennum Ólympíuleikum og setti árið 1957 Íslandsmet í 100 metra hlaupi sem enn stendur (2011) og er elsta íslenska frjálsíþróttametið.
Hilmar var frækinn spretthlaupari og átti á sínum tíma Íslandsmet í 100 metra hlaupi, 200 metra hlaupi, 300 metra hlaupi og í 4 x 400 metra boðhlaupi og stendur met hans í 100 metra hlaupi, 10,3 sekúndur (með þáverandi tímatökutækni) ennþá og hefur ekki verið slegið þótt það hafi verið jafnað nokkrum sinnum. Metið, sem var sett á meistaramóti Íslands sumarið 1957, var á sínum tíma Norðurlandametsjöfnun.
Chemnitz
Chemnitz (sorbíska Kamjenica, 1953–1990: Karl-Marx-Stadt) er þriðja stærsta borg Saxlands, á eftir Leipzig og Dresden, með tæpa 250.000 íbúa (2019). Hún er staðsett við rætur Erzfjallanna og tekur nafn sitt af ánni Chemnitz sem rennur í gegn um hana. Nafnið er komið úr sorbísku og mun þýða Steiná. Chemnitz er getið í saxlenskum skjölum allt frá árinu 1143, en þar var þá Benediktínaklaustur og þróaðist byggð þar í kring fram eftir öldum. Á tímum iðnbyltingarinnar óx Chemnitz mjög ásmegin og varð meðal mikilvægustu iðnaðarborga Þýskalands. Hún var því stundum uppnefnd Saxlenska Manchester. Í dag myndar Chemnitz ásamt Zwickau einn af þremur máttarstólpum Saxlenska þríhyrningsins, en svo nefnist svæðið sem afmarkast af Chemnitz-Zwickau, Leipzig-Halle og Dresden og í búa um þrjár og hálf milljón manna. Tækniháskólinn í Chemnitz er þriðji stærsti háskóli Saxlands með um 10.000 stúdenta.
Hellcats
Hellcats (eða Villikettir) er bandarísk gaman-drama þáttaröð um klappstýrur sem sýnd er á CW-stöðinni og fara Alyson Michalka, Ashley Tisdale, Robbie Jones og Matt Barr með aðalhlutverkin. Þættirnir eru byggðir á bókinni Cheer: Inn í leynilegan heim háskólaklappstýra eftir blaðakonuna Kate Torgovnick og er lýst sem blöndu af Election og Bring It On af gagnrýnendum. Þættirnir fylgjast með lífi Marti Perkins, háskólastelpu sem lærir lögfræði sem þarf að ganga í klappstýrulið skólans, Hellcats, til þess að halda uppi skólastyrknum sínum.
18. maí 2010 var tilkynnt um að Hellcats hefði verið valinn á haustdagskrá CW-stöðvarinnar. Þann 22. október 2010 tilkynnti stöðin að búin yrði til heil þáttaröð af Hellcats.
Yfirlit
Hellcats fylgist með lífi Marti Perkins (Alyson Michalka) háskólastúlku sem nemur lögfræði við Lancer háskólann en missir skólastyrkinn sinn og neyðist til að ganga í klappstýrulið skólans, Hellcats, til þess að halda styrknum uppi. Þar hittir hún nýja herbergisfélagann sinn og fyrirliða liðsins, Savönnuh Monroe (Ashley Tisdale), hina meiddu Alice Verdura (Heather Hemmens), nýja félagann sinn Lewis Flynn (Robbie Jones) og þjálfara liðsins Vanessu Lodge (Sharon Leal) sem vonast til þess að vinna landsmótið, annars verður klappstýruliðið leyst upp. Á meðan þarf Marti einnig að takast á við fjárhagslegan óstöðugleika og stundum óábyrga móður sína, Wöndu Perkins (Gail O'Grady), sem hún hefur oft þurft að hjálpa út úr erfiðum aðstæðum en líka besta vin sinn Dan Patch (Matt Barr) sem er nýlega byrjaður með Savönnuh.
Leikarar
Alyson Michalka leikur Marti Perkins, aðalpersónuna í þáttunum og er frá Memphis, Tennessee. Henni er lýst sem "ótrúlega gáfaðri", hún gengur til liðs við klappstýruliðið til þess að fá tækifæri til að halda áfram menntun sinni í Lancer eftir að skólanefndin sker niður skólastyrki til þeirra sem vinna við háskólann. Móðir hennar, Wanda Perkins (Gail O'Grady), vinnur á háskólabarnum og er partýstelpa sem fullorðnaðist aldrei. Hegðun móður hennar er að mestu leyti Marti til skammar.
Savönnuh Monroe (Ashley Tisdale), liðstjóra liðsins, er lýst sem "hressri og fágaðri" með "frábæran styrk". Í fyrstu kemur þeim Marti illa saman, en hún áttar sig á að Marti er himnasending fyrir liðið svo að það geti unnið undankeppnina. Hún kýs Marti inn í liðið þegar þau neyðast til að leyta að nýjum "fljúgara" (e. flyer) eftir að Alica Verdura meiðist á únlið. Alice (Heather Hemmens) er hættulega sjálfselsk og líkar ekki að Marti eigi að taka við stöðu hennar í liðinu, eða þá athygli sem Marti fær frá fyrrverandi kærasta Alice, Lewis Flynn. Lewis (Robbie Jones) er undirstaðan í liðinu og er rólyndur og elskar að hafa eitthvað í gangi. Hann var einu sinni stjarna í fótboltaliði Lancer en hætti þegar hann komast að því að liðsmenn væru keyptir inn í liðið af háskólanum. Hann fór í prufur fyrir klappstýruliðið eftir að bræðralagsfélagar hans mönuðu hann til þess og passaði strax inn. Hann verður strax hrifinn af Marti. Þau byrja seinna saman. Dan Patch (Matt Barr) er ekki í Lancer og er vinur Marti. Hann er hrifinn af henni en er í sambandi með Savönnuh, nýju vinkonu Marti. Sharon Leal leikur Vanessu Lodge, fyrrum Hellcats klappstýru og er núna þjálfari liðsins. Starf hennar er í hættu ef liðið kemst ekki á verðlaunapall í landskeppninni.
Aukapersónur eru m.a. Red Raymond (Jeff Hephner), þjálfari fótboltaliðs Lancer og Derrick Altman (D. B. Woodside), kærasti Vanessu. Bill Curran (Aaron Douglas) er íþróttastjóri skólans sem er enn flæktur í "peningar fyrir leik" (e. Pay for Play) sem gæti orðið til þess að ýmis íþróttalið skólans (m.a. Hellcats) væru lögð niður.
Bikarkeppni FRÍ
Bikarkeppni FRÍ (Frjálsíþróttasamband Íslands) er mót sem hefur verið haldið á hverju ári frá 1966 að árinu 2015 undanskildu, en það ár var ákveðið að fella niður keppnina sökum þess að einungis 2 lið höfðu skráð sig til leiks.
Í bikarkeppni í frjálsum sendir hvert lið einn keppanda í hverja grein og hver keppandi má einungis taka þátt í tveimur greinum auk boðhlaups. Hver keppandi fær stig, og eru stigin veitt þannig að fyrsti maður fái jafnmörg stig og þátttökuliðin eru mörg, annar maður einu stigi færra o. s. frv.
Þrátt fyrir að keppnin hafi verið haldin í 53 skipti hafa einungis 5 lið unnið hana, þ.e. KR (5 sinnum), UMSK (1), ÍR (25), FH (20) og HSK (2). ÍR-ingum hefur oftast tekist að vinna keppnina í röð, en þeir unnu bikarinn 16 sinnum í röð frá árinu 1972 - 1987. FH-ingar voru nálægt því að jafna það met, en þeir unnu bikarinn 15 sinnum í röð á árunum 1994 - 2008
Saga
Sigurvegarar eftir árum í töflu og svo sigurvegarar sýndir á tímalínu.
Samantha Ferris
Samantha Ferris (fædd 2. nóvember 1968) er kanadísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Supernatural og The 4400.
Einkalíf
Samantha Ferris fæddist í Norður-Vancouver en ólst upp í Whistler og er af breskum uppruna. Foreldrar hennar byggðu fyrsta hótelið þar og ráku skíðaskóla þar, ásamt því þá stofnaði faðir hennar sumar skíðabúðir, þær fyrstu sinnar tegundar í N-Ameríku.
Ferris á hund að nafni Kramer og hefur átt hann í 15 ár.
Hún stundaði nám við háskólann í Victoria í Bresku Kólumbíu í tvö ár en komst að því að nám hentaði henni ekki.
Styður hún dýra góðgerðarsamtök og er stuðningsaðili fyrir tvö börn gegnum World Vision góðgerðasamtökin, lítinn strák frá Bangladesh og litla stúlku frá Kambódíu.
Ferill
Ferris varð ekki leikkona fyrr en um þrítugs aldurinn og var það ferill hennar í útvarpi sem gaf henni tækifæri í sjónvarpi. Vann hún sem veðurþulur í hádegisfréttunum hjá bæjarsjónvarpsstöðinni. Hún hóf störf í tónlistariðnaðinum og vann hjá Sony Music Canada og vann hún með útvarpsstöðvum og sá um tónlistarmennina þegar þeir komu í heimsókn. Hitti hún meðal annars Joe Cocker, Oasis, Alic Cooper, Sandra Bernhardt og fleiri.
Fyrsta hlutverk hennar er frá árinu 1996 í sjónvarpsþættinum Saber Marionette J. Síðan hefur hún komið fram í mörgum kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Meðal þeirra eru: The Sentinel, Stargate SG-1, Along Came a Spider, CSI: Crime Scene Investigation og Supernatural.
Ferris er þekktust fyrir að hlutverk sín sem: Nina Jarvis í The 4400 og sem Ellen Harvelle í Supernatural.
Formúla 1
Formúla 1 er ein þekktasta tegund kappaksturs í heiminum í dag. Mótaröðin fer fram á sumrin, hefst í mars og er tímabilið yfirleitt búið í desember. Formúla 1 er heimsmeistarakeppni og er ríkjandi heimsmeistari Max Verstapen. Kostnaður við að keppa í Formúlu 1 er gríðarlegur og er Formúlu 1 bíl oft líkt við flugvél nema hún virki öfugt, þ.e. bílnum er þrýst niður en ekki upp.
Formúla 1 árið 2018
Árið 2018 varð Lewis Hamilton heimsmeistari í annað skiptið með keppnisliði sínu,Mercedes amg f1.
Á árum áður
Mótorsport er nærri því eins gamalt og mótorknúnir bílar. Karl Benz og Gottlieb Daimler eru lofaðir víða um heim fyrir uppfinningu sína, bílinn. Árið 1885 settu þeir fyrstu olíuknúnu vélina í gang og áður en langt um leið voru fyrstu bílarnir ræstir í kappakstur.
Þó að bíllinn hafi verið fundinn upp í Þýskalandi þá fór fyrsti kappakstur sögunar fram í Frakklandi. Í þá daga var ekki ekið hring eftir hring heldur frá stað til staðar einsog tíðkast í ralli nú til dags. Kappaksturinn var háður á þjóðvegum frá Parísar til Bordeaux og til baka, vegalengdin voru einir 1190 kílómetra. Tuttugu og sjö bílar tóku þátt í gleðinni þann 11. júní 1895 og voru þeir ræstir hver í sínu lagi. Émile Levassor sigraði mótið, komi í mark fimm klukkustundum á undan næsta manni.
Áhrifin sem keppnin hafði á tækniþróunina var gífurleg og um 1901 voru bílarnir farnir að aka á 120 km/klst. Fyrsta keppnin sem fram fór á braut var árið 1902, það var brautin Circuid des Ardennes í Belgíu.
FyrstiGrand Prix kappaksturinn fór fram í Le Mans í Frakklandi árið 1906. Keppnina vann ungverjinn Ferenc Szisz á Renault bíl, en hann hafði verið viðgerðamaður Louis Renault í þjóðvegakeppnunum. Eknir voru margir kappakstar með „Grand Prix“ forminu, en „Grand Prix“ var ekki notað á alþjóðavettvangi fyrr en löngu seinna.
Augnsaumur
Augnsaumur er útsaumsgerð sem er þannig að hvert spor myndar auga. Efnið sem saumað er í verður að vera svo gisið að þræðirnir ýtist saman og það myndist kringlótt op. Augnsaumur er saumaður eftir reitamynstri og algengast að reitur nái yfir fjóra þræði. Í tígullaga augnsaumi er auga oftast úr tólf sporum.
Formúla 1
Tæknisprenging milli stríða
Mikil tækniþróun varð í fyrri heimstryrjöldinni og á þeim tuttugu árum sem liðu fram að næstu styrjöld. Stærsta sprengingin varð þegar Fiat kynnti til sögunnar átta sílentra mótor sem varð svo síðar undirstaða í vélaþróunn framtíðarinnar. Mörg stór skref voru tekin og var þetta aðeins af þeim. Grand Prix kappakstrar urðu einnig tíðari og Ítalska brautin Monza, sem staðsett er nálægt Milano, var tekin í notkun. Enn er verið að aka á Monza í Formúlu eitt og fleiri mótaröðum. Monza var fyrsta sérsmíðaða brautin í heiminum. Nokkru síðar fleiri brautir voru byggðar, Montlhéry í útjaðri Parísar og Sitges nokkru sunnar en Barcelona á Spáni.
Adolf Hitler studdi þýska bílaframleiðendur og þýska ökumenn í kappakstri eftir að hann komst til valda árið 1933. Eftir það voru þjóðverjar mjög sterkir í kappakstri um allan heim og einokuðu sportið eftir að Mercedes-Benz og Auto Union kynntu til sögunar nýja kynslóð af keppnisökutækjum árið 1934. Einokun þeirra stóð þangað til Bretar lýstu Þjóðverjum stríð á hendur 1. september árið 1939, eða þegar Grand Prix kappökstrunum var slegið á frest.
Fæðing Formúlu eitt
Eftir Seinni heimstryrjöldina voru Þjóðverjar ekki neinu ástandi til að taka þátt í alþjóðlegum kappakstri. Alfa Romeo, Maserati og ERA voru á toppnum svona rétt eftir hörmungarnar.
Nokkur ríki tóku sig til og hnipruðu saman dagatali sem átti að vera einskonar æðsta stigið í Grand Prix kappakstri, þetta var árið 1947. Ári seinna var tilkynnt að mótaröðin fengi nafnið Formúla eitt. Þar yrðu gerðar nokkrar breytingar á reglum og vélareglur voru settar, vélar með forþjöppu máttu aðeins vera 1.5 lítrar en Formúla eitt bauð einnig upp á að vélar sem ekki höfðu forþjöppu mættu vera allt að 4.5 lítrar. Á meðan ítölsku og þýsku verksmiðjurnar voru ónýtar gátu önnur lönd, einsog Bandaríkin og Bretland komið sér að. Sá blómatími enskumælandi manna var ekki lengi því árið 1949 hafði ítalski markaðurinn vaxið aftur og Ferrari kom til sögunnar eftir að Enzo Ferrari hætti sem keppnisstjóri hjá Alfa Romeo liðinu. Ferrari skutust strax upp á toppinn eftir að hafa unnið sína fyrstu Grand Prix kappakstra.
Árið 1950 varð Formúla eitt að Heimsmeistarakeppninni sem keppt er í í dag. Alfa Romeo sá sér þá tækifæri til að komast aftur á toppinn þar sem þeir höfðu verið. Í keppninni átti að finna “Heimsins besta ökumann”. Stig voru gefin fyrir sex útvaldar Grand Prix keppnir. Fyrsta keppnin sem fór fram undir merkjum Formúlu eitt heimsmeistarakeppninnar var haldin á Silverstone. Reyndar voru allar keppnirnar haldnar í Evrópu, fyrir utan Amerísku Indianapolis 500 keppninni sem var í fyrstu á dagatalinu. Þetta fyrirkomulag hélst mestallan áratuginn eða þangað til fleiri brautir frá öðrum heimsálfum birtust á dagatölunum.
Alfa Romeo vann hvern einasta kappakstur árið 1950. Og urðu ökumenn liðsins, þeir Giuseppe Farina og Juan Manuel Fangio, sem börðust um titilinn það árið. Farina hafði hins vegar betur og var valinn heimsins besti ökumaður árið 1950. Fangio aftur á móti vann sinn fyrsta heimsmeistaratitil árið 1951 fyrir Alfa Romeo. Alfa Romeo bíllinn hafði forþjöppu en Ferrari bíllinn, sem veitti Fangio og félögum hans mikla og harða samkeppni var án þjöppunar.
Árið eftir var yfirburða ár Ferrari. Alfa Romeo færði sig niður um stig og tók þátt í Formúlu tvö það árið. Formúla eitt hafði þá vandræði í aðsígi því enginn virtist standst Ferrari snúning, líkt og nú. Maserati voru að gera plön fyrir framtíðina og hinri goðsagnakenndu BRM, sem voru fyrir stríð hetjur breta í kappakstri, höfðu víst svakalegt afl í V16 vélinni en enginn vissi hvort það var rétt því vélin endist ekki nógu lengi til að menn fengu að vita það.
Ferrari hins vegar telfdu út Alberto Ascari, sem var skærasta stjarna ítala í kappakstri þessi ár. Ascari vann heimsmeistaratitilinn 1951 og 1952 fyrir Ferrari. Hann sigraði öll mótin árið 1951 og sex af sjö árið 1952. Árið 1953 var hans tíð á enda. Fangio var kominn aftur, nú á Maserati. Ascari tapaði miklum slag í síðasta kappakstri ársins. Fangio og Ascari deildu með sér fremst rásstað í ræsingunni. Liðsfélagar kappana voru heldur ekki langt undan og skiptust fjórmenningarnir á að leiða kappaksturinn. Marimon, liðsfélagi Fangio þurfti að hætta í toppslagnum þegar hálf keppnin var búinn. Þegar Farina, liðsfélagi Ascari hjá Ferrari, gerði atlögu að fyrsta sætinu skullu þeir félagar saman og allt rann út í sandinn. Fangio vann sinn fyrsta sigur eftir að hafa hálsbrotnað á sömu braut ári áður.
Fangio
Fangio var talinn vera besti ökumaður sem uppi hefur verið. Hann hóf ferill sinn í Argentínu, þar sem hann fæddist og vann sinn fyrsta kappakstur sem var þjóðvegakappakstur. Hann var svo sendur til Evrópu og komst í tæri við Formúlu eitt á stofndögum mótaraðarinnar. Hann varð fimm sinnum heimsmeistari árin 1951, 1953, 1954, 1955, 1956 og 1957. Árið 1952 hálsbrotnaði hann og var frá allt það tímabil. Það vakti því athygli að hann vann heimsmeistaratitilinn árið 1953. Fangio gerði mikið á sínum ferli, en hann gerði mikið sem maður hugsar ekki um dags daglega. Ég get nefnt dæmi; hann var fyrsti ökumaðurinn til að taka skipulagt viðgerðahlé, og í þá keppni vann hann. Fangio lést árið 1995.
Vélarnar færðar aftur
Cooper liðið fór nýjar leiðir í uppbyggingu bíla sinna og skilaði það sér í sigri í Argentínu árið 1958 þegar Stirling Moss ók bílnum til sigurs. Cooper varð einnig heimsmestari bílasmiða árin 1959 og 1960, Jack Brabham, sem ók fyrir liðið, vann einnig heimsmeistaratitla ökumanna þessi ár. Það sem var öðruvísi í Cooper-bílnum var að vélin var fyrir aftan ökumanninn en ekki fyrir framan einsog flest hin liðin höfðu hannað bíla sína.
Þeir hönnuðu bílinn með hugmyndum frá ýmsu aðilum. Gírkassinn var smíðaður eftir gírkassa úr Citroën fólksbíl, undirstaðan í fjöðrunarkerfinu var úr Volkswagen Bjöllu og stýris hlutir úr Triumph. Vélin var fengin frá Coventry Climax. Bíllinn þótti svo framúrskaranlegur að önnur lið hermdu eftir og fóru að smíða bíla sína með vélina fyrir aftan ökumanninn.
Lotus voru þeir einu sem eitthvað höfðu í Cooper. Þeir notuðu sömu vélar og Cooper og voru fjótir að grípa nýja stefnu í þróun bílanna. Lotus smíðu fyrsta bíl sinn með vélina fyrir aftan ökumanninn fyrir tímabilið 1960. Colin Chapman, liðsstjóri Lotus, hafði skapað sér gott orð sem mikill hugsuður og yfirleitt voru hugsanir hans langt á undan samtíð sinni. En það var meðal annars stollt hans sem kom í veg fyrir að hann hermdi eftir Cooper fyrr en raun bar vitni; Lotus hafði verið í vandræðum árin 1958 og 1959 með vélina fyrir framan.
Jim Clark - tíminn
Árið 1963 rann upp sá dagur, loksins, sem Lotus urðu heimsmeistarar eftir langa bið. Jim Clark hafði gengið til liðs við Champman og félaga árið áður en það ár hafði Clark verið í hörku slag við Graham Hill á BRM sem tók svo titilinn á áræðanleika bílsins.
Árið 1963 hins vegar hafði Lotus verið með yfirburði. Þeir unnu sjö af tíu keppnum í meistarakeppninni, í Hollenska kappakstrinum hafði Clark hringað alla keppinautana, í Frakklandi leiddi hann keppnina frá ræsingu þar til að flaggið féll og ef hann vann ekki var það vegna bilunnar í bílnum eða einhverra annarra tæknilegra vandamála.
Japanski bílaframleiðandinn Honda hafði unnið síðasta kappaksturinn árið áður, í Mexíkó 1965. Stjórnendur formúlunnar héldu að það væri forboði þess að bílaframleiðendur færu að taka virkari þátt einsog áður tíðkaðist. Það varð ekki.
Honda smíðaði mjög sterkar og kraftmiklar vélar en hönnun bílsins sjálfs var langt á eftir þeim sem gætu hugsanlega talist keppnautar. Undir lok sjöunda áratugarins þegar bílarnir fóru að þróast ennþá lengra, varð til svo djúp gjá á milli fólksbíla og kappaksturs bíla að ekki var lengur búist við því að fólksbílaframleiðendur, einsog Honda skildi koma, sjá og sigra í einni bendu.
Öryggið á oddinn
Um miðjan sjötta áratuginn hófst mikil barátta, bæði ökumanna og annarra til að koma upp órjúfanlegu öryggisneti í kappakstri um allan heim. Öryggið er ekki fullkomnað ennþá en mikið hefur gerst síðan þá.
Fyrsta skrefið var örugglega tekið eftir að Jackie Stewart, sem á stóran þátt í öryggiskröfum í Formúlu eitt nú dags, lenti í hræðilegu slysi sem hefið getað kostað hann lífð einn ringningardag í Hollandi 1966. Spa brautin getur boðið uppá skemmtilega kappakstra fyrir áhorfendur en fyrir ökumenn getur brautin verið algjör martröð. Ringt getur á einum stað en sólin skinið á hinum staðnum. Þetta geriðst árið 1966. Ræst var í þurru en þegar menn óku lengra eftir brautinni lentu þeir í bleitu. Átta ökumenn snérust á brautinni, meðal annarra Jackie Stewart. Bíllinn hafði olltið og þar með festist Stewart í bílnum. Hann tók eftir því að eldsneyti lak á hann og hann hugsaði með sér að ef heitt pústið kæmist í snertingu við vökvann væri allt búið. Engir brautarsarfsmenn voru á staðnum en tveir ökumenn, Graham Hill og Bob Bonduant, sem þurfti að fá verkfæri hjá áhorfenda til að losa stýrið, björguðu honum. Það tók svo yfir 20 mínotur fyrir sjúkrabíl að komast á staðinn. Þetta var skólabókadæmi um hvernig hugsað var fyrir öryggi á brautinni.
Hjálmar höfðu verið gerðir að skyldu árið 1952 og síðan þá hafði ósköp lítið gerst á sviði öryggis. Öryggisbelti höfðu ekki verið tekin í notkun þar sem ökumenn óttuðust að vera fastir í þeim ef kveiknaði í bílnum. Eldfastir búningar höfðu svo verið teknir í notkun árið 1960. Árið 1969 voru svo settar reglur um að slökkvitæki yrðu að vera um borð í hverjum bíl og innsiglaður gúmmí poki yrði að vera inni í eldsneytistanknum. Það voru fyrstu reglurnar sem settar voru eftir að veltigrind var sett í alla bíla árið 1961.
Erfiðast var að sannfæra brautareigendur. Það var ekki fyrr en Samband Grand Prix Ökumanna krafðist þess að gerðar yrðu úrbætur á brautarstæðum. Tré voru felld, vegrið voru sett um alla brautina, brautarsarfsmenn fengu meiri kunnáttu og læknaaðstaðan stórelfd. Margar brautir einsog Spa, voru dæmdar of hættulegar og voru teknar af dagatalinu. Á árunum 1960 til 1970 dóu 12 ökumenn og 16 áhorfendur í Formúlu eitt. Einnig dóu nokkrir ökumenn úr Formúlu eitt í öðrum keppnum. Jim Clark var einn þeirra, heimsins besti ökumaður gat orðið fórnarlamb.
Peningar – lykilinn að velgengni
Þegar fyrstu auglýsingarnar sáust á Formúlu eitt bílunum var ljóst að peningar væru farnir að spila stóran part í velgengni liðana. Það var Lotus sem rauf múrinn og auglýsti Gold Leaf tóbaksfyrirtækið á hliðum bíla sinna. Áður höfðu liðin aðeins sett límmiða bílahluta-fyrirtækja á bíla sína í skiptum fyrir hluti einsog dekk, olíu, eldsneyti og annað slíkt. Samningurinn sem Lotus gerði við Gold Leaf breytti miklu fyrir Formúlu eitt.
Fyrstu vængirnir
Í kjölfar aukins fjármagns hjá liðunum gátu þau farið að þróa bíla sína hraðar og mikil breyting varð, nánast í allri uppbyggingu Formúlu eitt bílsins. Það sem var eftirtektaverðast, og kannski mesta framförin voru vængirnir. Í Mónakó-kappakstrinum árið 1968 mætti Lotustliðið til leiks með vængi sem ætlaðir voru til þess að ýta bílnum niður á jörðina, þannig skapaðist meira grip, meiri hraði í beygjum og mikið betri hringtími. Við sjáum það enn í dag að menn bæta vængjum við bíla sína fyrir Mónakó kappaksturinn, á ólíklegustu staði. Í næstu keppni sem fram fór á Spa voru bæði Ferrari og Brabham bílarnir skreyttir þessari nýjung. Þeir voru þó ekki eins og við eigum að venjast í dag því í grófum dráttum voru þetta plankar sem festir voru við tvær málmstangir sem stóðu metra eða svo uppí loftið. Stangir þessar voru svo festar við grind bílsins.
Vængirnir gátu þó orðið mönnum og bílum til óbóta. Ef ekki var nógu vel gengið frá þeim var hætt við að þeir virkuðu öfugt við það sem þeir áttu að gera. Graham Hill fékk að kynnast þessu í spánska kappakstrinum árið 1969 þegar Lotusinn hans endaði á vegriðinu eftir að afturvængur hafði gefið sig. Það sama kom fyrir liðsfélaga Hills, Jochen Rindt en ekki fór eins vel fyrir honum og Graham því hann nefbrotnaði þegar bíll hans flaug utan brautar.
Vængir á stultunum voru því bannaðir. Breytingar voru gerðar og vængirnir færðir niður og festir við bílana, vængirnir voru þar með orðnir hluti af yfirbyggingu hans.
Upprisa Ferrari
Eftir nokkur ár með Jackie Stewart á toppnum var kominn tími til að Ferrari kæmi og gerði eitthvað að viti aftur. Undir lok ársins 1973 höfðu þeir þurft að aka í gengnum tímabil þar sem þeir komust ekki einu sinni nálægt sigri. Þeir höfðu ekki orðið heimsmeistarar síðan John Surtees vann titilinn fyrir þá árið 1964. Það varð því að endurskipuleggja Ferrari liðið. Ungur lögmaður að nafni Luca di Montezemolo var fenginn til að taka við stjórn Ferrari verksmiðjanna. Mauro Forghieri var fenginn til að sjá um Formúlu eitt sviðið innan fyrirtækisins. Niki Lauda var ráðinn til að aka nýja Ferrari bílnum. Saman gerðu þeir nýja bílinn að hraðasta bílnum það árið. Þótt bíllinn hafi verið góður var það Emerson Fittipaldi sem tók titilinn eftir nokkur mistök hjá Niki. Árið 1975 var hins vegar annað upp á teningnum og unnu þeir félagar titilinn eftirsótta. Eftir 11 ár í vandræðum var Ferrari komið aftur á toppinn.
Lauda Slysið
Árið 1976 hafði Niki Lauda titilinn í hendi sér. Komið var að þýska kappakstrinum í Nürburgring. Niki Lauda lenti þar í einu hrikalegasta og frægasta slysi sögunar en sem betur fer komst hann lífs af. Hann sýndi það og sannaði að þótt dauðinn hafi gert tilkall til hans var hann enn sprelllifandi. Eftir að hafa verið frá í þrjá mánuði kom hann aftur til keppni í Japan á Fuji brautinni. James Hunt hafði þá saxað verulega á forskot austurríkismannsins og ljóst var að titilbaráttan ætti að fara fram á þessari braut.
Það ringdi og ringdi í Japan þennan dag og eftir svo stórt slys fannst Niki Lauda ekki við hæfi að halda áfram að aka á nánast óökufærri braut. Það verða víst að teljast ein mestu mistök ökumanns hingað til því nokkrum hringjum seinna stytti upp og brautin fór að þorna. James Hunt silgdi því McLaren-fleygi sínu í mark og vann titilinn það árið.
Í kjölfar slyssins hefur aldrei verið keppt á Nürburgring brautinni sem var ein sú hættulegasta, lengsta og efiðasta sem ekið hefur verið á í Formúlu eitt.