cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Haukur Erlendsson
Haukur Erlendsson (d. 3. júní 1334) var íslenskur lögmaður og riddari á 14. öld. Hann var sonur Erlendar sterka Ólafssonar lögmanns en móðir hans hét Jórunn. Líklega bjó hann á Vesturlandi eða Vestfjörðum framan af ævi.
Hann varð lögmaður sunnan og austan 1294 og gegndi því embætti til 1299 en þá er hann kominn til Noregs og þar komst hann til metorða. Hann var orðinn lögmaður í Ósló 1302 og kominn í ríkisráð konungs árið eftir. 1304 var hann herraður og gerður að Gulaþingslögmanni. Þá flutti hann til Björgvinjar og var ýmist þar, í Ósló eða á Íslandi eftir það. Hans er getið í heimildum á Íslandi 1306-1308 og stóð þá meðal annars með Árna Helgasyni biskupi að stofnun lærðra manna spítala í Gaulverjabæ. Hann var í Björgvin 1310 og í Ósló 1309, 1318 og 1319. Vitað er að hann var Gulaþingslögmaður 1321 og 1322. Eftir það er hans hvergi getið í heimildum næstu árin og má vera að hann hafi verið á Íslandi 1322-1329. 1330 var hann í Noregi en kom til Íslands 1331 "með boðskap konungsins um kvennamál og það fleira sem þar fylgdi", segir í Skálholtsannál. Hann hefur svo farið út aftur því að hann dó í Björgvin 1334.
Skinnhandritið Hauksbók er kennd við Hauk lögmann en í henni er samsafn af ýmsum ritum, meðal annars Landnámu, Kristni sögu, Fóstbræðrasögu, Völuspá og fleiru. Sumt er ekki til í neinu öðru handriti. Haukur mun hafa skrifað hana að einhverju leyti sjálfur og er rithönd hans elsta rithönd nafngreinds Íslendings sem vitað er um. Einnig hefur hann haft nokkra skrifara. Í henni er einnig ýmiss konar fróðleikur, þar á meðal stærðfræðikafli, Algorismus, og er það elsti stærðfræðitexti sem til er á norrænu máli. Haukur virðist hafa verið vel menntaður og fjölfróður með áhuga á alls konar fróðleik. Hauksbók er skrifuð á fyrsta áratug 14. aldar og kann að vera að Haukur hafi notað hana til að koma sér á framfæri í Noregi og auka virðingu sína.
Kona Hauks lögmanns var Steinunn Áladóttir (d. 1361). Áli faðir hennar var sonur Svarthöfða Dufgussonar. Hún bjó á Íslandi eftir lát manns síns. Eina barn þeirra sem vitað er um með vissu var Jórunn, sem varð abbadís í Kirkjubæjarklaustri 1344 og kallaðist þá Agnes. Haukur átti líka son sem hét Svarthöfði. Sonur hans var Áli eða Óli Svarthöfðason prestur í Odda, sem sagður er hafa dáið fyrstur manna hérlendis úr Svartadauða í Botnsdal í Hvalfirði vorið 1402.
1424
thumb|right|[[Filippa af Englandi|Filippa Danadrottning.]] Árið 1424 (MCDXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Óttarr Proppé
thumbnail|Óttarr Proppé, 2014 Óttarr Proppé (fæddur 7. nóvember 1968) er íslenskur tónlistarmaður, leikari og fyrrum stjórnmálamaður.
Óttarr var kosinn á Alþingi fyrir Bjarta framtíð árið 2013 og sat á þingi til 2017. Hann var heilbrigðisráðherra í ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks, Viðreisnar og Bjartrar framtíðar frá 11. janúar 2017 til 30. nóvember sama ár og formaður Bjartrar framtíðar frá 2015-2017. Óttarr var áður borgarfulltrúi Besta flokksins í Reykjavík frá 2010-2013.
Hann er meðlimur í hljómsveitinni HAM auk þess sem hann er söngvari hljómsveitarinnar Dr. Spock. Þá lék hann í kvikmyndinni Sódóma Reykjavík árið 1992.
Eftir að Óttarr lét af þingmennsku hefur hann starfað sem verslunarstjóri í Bóksölu stúdenta.
Samskiptamáti
Samskiptastaðall í tölvunarfræði er staðall sem segir til um samskipti tækja, til dæmis á Netinu. Vinsælustu samskiptastaðlarnir í TCP/IP samskiptastaðla-samansafninu eru:
Neðanmálsgreinar
Athugið að þessi listi er ekki byggður á neinum vísindalegum könnunum. MSNP (MicroSoft Network Protocol) styðst við HTTP, eins og SOAP.
Óveður
Óveður er tíðarfar sem getur einkennst af vindi, þrumu og eldingu (þrumuveður) eða mikilli úrkomu (til dæmis regni eða snjó), eða flutningi efna gegnum loft af vindinum (til dæmis sandstrokkur). Óveður myndast þegar lægð verður til umkringd af hæð. Kraftur úr þessum þrýstingsmuni myndir vind og ský, sérstaklega skúraský. Gerst getur að lítil svæði lægða myndast af heitu lofti sem rís upp af jörðinni, og þá geta komið fyrir rykþyrlar og hvirfilvindar. thumb|left|250px|Óveður við ströndina í [[Kalifornía|Kaliforníu.]]
Sigbjartur
Sigbjartur er íslenskt karlmannsnafn.
Samband evrópskra sjónvarpsstöðva
245px|thumb|right|Lönd aðiladarsjónvarpsstöðva Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva Samband evrópskra sjónvarpsstöðva (SES) (enska: European Broadcasting Union, skst: EBU; franska: L'Union Européenne de Radio-Télévision, skst: UER) eru samtök opinberra sjónvarpsstöðva í Evrópu og við Miðjarðarhafið. Það var stofnað 12. febrúar 1950 og stendur meðal annars fyrir Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva og Danskeppni evrópskra sjónvarpsstöðva. Árið 2022 voru aðildarstofnanir sambandsins 112 frá 54 löndum, auk 31 áheyrnarstofnana frá öðrum 20 löndum. Höfuðstöðvar samtakanna eru í Genf, en tæknileg skrifstofa er í Brussel. Formaður samtakanna er Noel Curran.
Khalid Sheikh Mohammed
Khalid Sheikh Mohammed (arabíska: خالد شيخ محمد; f. 1. mars 1964 eða 14. apríl 1965) er fangi Bandaríkjanna vegna gruns um aðild að hryðjuverkunum 11. september 2001. Hann var ákærður 11. febrúar 2008 fyrir stríðsglæpi og fjöldamorð. Hann var meðlimur í íslömsku hryðjuverkasamtökunum Al-Kaída og er í skýrslu 11. september-nefndarinnar sagður vera „aðalskipuleggjandi árásanna 11. september“.
Kaliforníuháskóli í Irvine
right|200px|alt=The Seal of the University of California, Irvine (UC Irvine) thumb|right|250px|Fredricks Reines Hall. Kaliforníuháskóli í Irvine (e. University of California, Irvine, UC Irvine eða UCI) er ríkisrekinn rannsóknarháskóli í Irvine í Kaliforníu, stofnaður árið 1965. Hann er einn þeirra tíu háskóla sem mynda Kaliforníuháskóla.
Nafn skólans á rætur að rekja til Irvine Company, sem gaf 400 hektara landsvæði í skiptum fyrir einn Bandaríkjadal og seldi 210 hektara til viðbótar til Kaliforníuháskóla. Árið 1971 skipulögðu Kaliforníuháskóli og Irvine Company borg utan um háskólasvæðið og hlaut hún borgarréttindi sem Irvine.
Rúmlega 22 þúsund nemar stunda grunnnám við Kaliforníuháskóla í Irvine og á sjötta þúsund til viðbótar stunda framhaldsnám þar. Tæplega 2700 háskólakennarar kenna við skólann.
Peugeot
thumb|200px|[[Peugeot 206]]
Peugeot (borið fram ) er franskur bílaframleiðandi í eigu fyrirtækisins PSA Peugeot Citroën, sem er annar stærsti bílaframleiðandi í Evrópu. Undanfari fyrirtækisins var stofnaður árið 1810. Sótt var um að nota mynd af ljóni sem vörumerki árið 1858. Vegna fjölskyldudeilu stofnaði Armand Peugeot fyrirtækið Société des Automobiles Peugeot árið 1896. Í fyrstu framleiddi Peugeot kaffikvarnir og reiðhjól en árið 1891 framleiddi fyrirtækið fyrsta bílinn sinn.
Fyrirtækið og fjölskyldan sem stofnaði það eru frá Sochaux í Frakklandi. Enn er stór bílaverksmiðja í eigu fyrirtækisins þar, auk minjasafnsins Musée de l'Aventure Peugeot. Peugeot er stuðningsaðili knattspyrnuliðsins í Sochaux, sem var stofnað árið 1928 af fjölskyldunni Peugeot.
Tenzin Gyatso
thumb|right|Tenzin Gyatso árið 2012. Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshe Tenzin Gyatso, upphaflega nefndur Lhamo Dhondrub (fæddur 6. júlí 1935 í þorpinu Taktser, Amdo-héraði í þáverandi norðaustur Tíbet (nú hluti af héraðinu Qinghai í Kína)), betur þekktur sem fjórtándi og núverandi Dalai Lama, er aðalleiðtogi tíbetskra búddista og forsvarsmaður tíbetsku útlagastjórnarinnar í Dharamsala. Hann hlaut Friðarverðlaun Nóbels 1989.
Æskuár og afhjúpun sem Dalai Lama
Tenzin Gyatso var nefndur Lhamo Dhondrub af foreldrum sínum í þorpinu Taktser í tíbetska héraðinu Amdo. Hann var fimmta barnið af 16 hjá fátækri bóndafjölskyldu. Samkvæmt spádómi átti þrettándi Dalai Lama endurfæðast í austurhluta Tíbet, tíbetska ríkisstjórnin sendi þess vegna hóp munka og ríkisstarfsmanna dulbúna sem kaupmenn til Amdo-héraðsins til að leita uppi hin endurholdgaða Dalai Lama.Þar var gerður listi yfir mögulega einstaklinga og seinnipart vetrar 1937 komu sendimenn í það hús í þorpinu Taktser, þar sem fjölskylda Lhamo Dhondrub bjó, hann var þá tveggja ára. Þegar einn af hinum dulbúnu munkum spurði drenginn hvort hann gæti giskað á hvað hann héti svaraði drengurinn ekki einungis hárrétt heldur bætti við hvaða klaustri munkurinn tilheyrði. Lhamo Dhondrub var þá settur í margfaldar rannsóknir og var þá helst að hann var látinn velja hluti sem höfðu tilheyrt hinum þrettánda Dalai Lama meðal fjölmargra svipaðra hluti. Án þess að hika valdi Lhamo Dhonrub alla réttu hlutina. Drengurinn var einnig skoðaður í bak og fyrir og þótti hafa ýmis sömu líkamseinkenni og forverinn, þótti þar með sannað að hér væri Dalai Lama endurborinn.
Tveggja ára sem úrskurðaður endurborinn Thubten Gyatso, hinn þrettándi Dalai Laman, var drengnum gefin nöfnin Jetsun Jamphel Ngawang Lobsang Yeshe Tenzin Gyatso (Heilagur herra, mildi heiður, miskunnsami, verndari trúarinna, haf visku). Tíbetanar nefna hann iðulega Kundun (སྐུ་མདུན་) - Nærverandi. Nokkur systkini hans voru seinna fundin vera endurfæddir lamar, meðal annarra eldri bróðir hans Thubten Jigme Norbu.
Á þessum tíma var Amdo-héraðið undir stjórn herforingjans Ma Bufang, munkarnir þurftu þess vegna að fá leyfi hjá honum til að taka Lhamo Dhondrub með sér til Lhasa. Þeir neyddust til að borga hundruð þúsunda silfurdollara í lausnargjald og héldu síðan með drenginn til Lhasa 1939 þar sem hann hóf nám í búddískum fræðum. Megnið af fjölskyldu Lhamo Dhondrubs fluttu síðar til borgarinnar.
Leiðtogi Tíbet
Dalai Lama ásamt Chökyi Gyaltsen þáverandi Pantsen Lama var boðið til Peking 1954 af kínversku ríkisstjórninni til að taka þátt í fyrsta Alþýðuþingi Kína. Þar hitti hann ýmsa helstu leiðtoga kínverskra kommúnista, meðal annars Mao Zedong, Zhou Enlai og Chen Yi. Meðan á heimsókninni stóð sótti Tenzin Gyatso um að fá að ganga í Kommúnistaflokk Kína en var hafnað.
Óánægja Tíbeta með aðgerðir kínverskra yfirvalda fór vaxandi og leiddi víða til skæruhernaðar og fjöldi flóttamanna leituðu til Lhasa. Dalai Lama gerði ítrekaðar tilraunir á næstu árum til málamiðlana en þegar almenn uppreisn braust út í Tíbet í mars 1959 neyddist hann til að flýja til Indlands. Kínverska ríkisstjórnin lítur á Tíbet sem óaðskiljanlegan hluta Kína en flestir Tíbetar líta enn á Dalai Lama sem leiðtoga sinn.
Í útlegð
thumb|250px|Tenzin Gyatso á ítalíu (2007) Indverska ríkisstjórnin tók á móti Dalai Lama og gaf honum leyfi að setja upp útlagastjórn í Dharamsala. Þaðan hefur hann haldið áfram friðsamlegri baráttu fyrir sjálfstæði Tíbet. Hann hefur meðal annars farið í fjölda ferða til annarra landa, einnig til Íslands, til að fá stuðning.
Dalai Lama hefur fengið fjölda viðurkenninga fyrir framlag sitt til friðar, samanlagt um 80 viðurkenningar. Dalai Lama fékk Friðarverðlaun Nóbels 1989 fyrir friðsamlega baráttu fyrri sjálfstæði Tíbet.
Skuldbindingar
Dalai Lama hefur þrjár skuldbindingar í lífinu.
Dalai Lama býr í einföldum híbýlum í þorpinu McLeod Ganj sem er staðsett í tæplega 2000 metra hæð í Himalajafjöllunum í norðvesturhluta Indlands.
Dalai Lama á Íslandi
Dalai Lama kom til Íslands 2009 og dvaldi þar í þrjá daga og hélt fyrirlestur í Laugardalshöll. Hann kom þann 31. maí 2009 og fór af landi 3. júní 2009. Hann tók þátt í samtrúarlegri friðarstund í Hallgrímskirkju þar sem fulltrúar allra stærstu trúfélaga landsins voru saman komnir. Hann fór einnig í heimsókn í Háskóla Íslands og tók þátt í pallborðsumræðum ásamt prófessorum af hugvísindasviði. Hann heimsótti líka Alþingi og sat á fund með utanríkismálanefnd Alþingis og ræddu um málefni Tíbets, umhverfis- og mannréttindamál. Þann 2. júlí 2009 hélt hann fyrirlestur um lífsgildi, viðhorf og lífshamingju og svaraði spurningum áhorfenda í Laugardalshöll. Dalai Lama var mjög snortinn eftir heimsóknina til Íslands og þakkaði fyrir góðar móttökur.
Dýrfinna
Dýrfinna er íslenskt kvenmannsnafn.
Konungshænsn
Konungshænsn (fræðiheiti: Tetraogallus), einnig kölluð snjóhænsn, eru ættkvísl fashana.
Tegundir
Fimm tegundir tilheyra ættkvísl konungshænsna.
Scream
Scream (ísl. Öskur) er bandarísk hrollvekjumynd frá árinu 1996 samin af Kevin Williamson og leikstýrð af Wes Craven. Með aðalhlutverkin fara David Arquette, Neve Campbell, Courtney Cox og Jamie Kennedy ásamt fleirum leikurum. Myndin var gífurlega vinsæl og fjöldin af hermimyndum fylgdu í kjölfarið og grínmyndin Scary Movie frá 2000 var aðallega að gera grín að Scream-myndunum.
Söguþráður
Myndin byrjar á því að miðskólastelpan Casey Becker og kærastinn hennar Steve Orth eru myrt af grímuklæddum morðingja (Ghostface) sem hafði hringt í Casey, spurt hana spurningar um hrollvekjumyndir og hótað henni síðan lífláti. Næsta dag eru allir bæjarbúar Woodsboro í sjokki. Þetta er ekkki heldur góð tímasetning fyrir hina ungu Sidney Prescott, því árið áður var móður hennar myrt og nauðgað. Sidney taldi Cotton Weary sekan því að jakkinn hans fanst hjá líki móður hennar og var hann dæmdur til dauða. Fréttakonan Gale Weathers kemur til Woodsboro til að fjalla um morðin á Casey og Steve og er einnig að gefa út bók um sakleysi Cottons. Þegar morðinginn ræðst á Sidney kemur í ljós að hún er aðalfórnarlambið hans. Dewey Riley reynir leysa málið og það endar með því að yfirvöld koma á útgöngubanni fyrir allan almenning til að koma í veg fyrir fleiri morð en unglingarnir halda í staðinn partí í afskekktu húsi fyrir utan bæinn; tilvalið tækifæri fyrir morðingjann að drepa fleiri af vinum Sidneyar.
Síldarverksmiðjur ríkisins
Stofnun
Síldarverksmiðjur ríkisins hófu starfsemi þann 19. júlí 1930, þegar síld var í fyrsta sinn landað í fyrstu verksmiðju félagsins í Siglufirði. Stofnun fyrirtækisins átti sér nokkurn aðdraganda. Óskar Halldórsson útgerðarmaður og Magnús Kristjánsson alþingismaður voru brautryðjendur í þessu máli, og flutti hinn síðarnefndi þingsályktunartillögu árið 1927 um að kanna kostnað við byggingu síldarverksmiðju á Norðurlandi á vegum ríkisins. Tillagan var samþykkt og var Jón Þorláksson fenginn til að afla upplýsinga um þetta. Árið 1928 fluttu þingmennirnir Erlingur Friðjónsson og Ingvar Pálmason frumvarp um stofnun síldarbræðslu á Norðurlandi. Tryggvi Þórhallsson, sem var atvinnumálaráðherra, fékk samþykki Alþingis fyrir byggingu bræðslunnar í Siglufirði.
Scream
Endirinn
Í endanum kemur í ljós að Billy Loomis, kærasti Sidneyar, og Stu Macher, besti vinur hans, voru morðingjarnir og myrtu líka móður Sidneyar árið áður vegna þess að mamma hennar svaf hjá föður Billys sem olli því að móðir hans yfirgaf hann. Stu hinsvegar vildi bara gera lífið sitt eins og hrollvekju. Saman ætluðu þeir að skella skuldinni á föður Sidneyar en Gale bjargaði Sidney og Randy, og svo drap Sidney Billy.
765
Árið 765 (DCCLXV í rómverskum tölum)
Scream
Leikarar
David Arquette sem Dwight „Dewey“ Riley
Síldarverksmiðjur ríkisins
Siglufjörður
Fyrsta verksmiðjan var reist á árunum 1929 til 1930 í Siglufirði. Guðmundur Hlíðdal verkfræðingur veitti byggingu verksmiðjuhúsanna forstöðu en um vélauppsetningu sá þýskur verkfræðingur, Schretzenmeyer að nafni. Bygging þessarar fyrstu síldarverksmiðju í eigu ríkisins kostaði rúmlega 1,4 milljónir króna. Afkastageta hennar var 2300 mál á sólarhring (1 mál síldar er 135 kíló). Þormóður Eyjólfsson ræðismaður var fyrsti formaður verksmiðjustjórnarinnar, en framkvæmdastjóri var norskur maður, Oscar Ottesen, sem hafði áður starfað við síldarbræðslu Dr. Pauls í Siglufirði. Þessi verksmiðja gekk í daglegu tali undir heitinu SR 30, sem er stytting á nafninu Síldarverksmiðjur ríkisins 1930. Fljótlega kom í ljós að mikil þörf var fyrir þessa verksmiðju fyrir síldarútveginn. Mikið verðfall varð á síldarlýsi árið 1930, en þrátt fyrir það var verksmiðjan rekin með nokkrum hagnaði. Hún skapaði umtalsverða atvinnu og möguleikar síldveiðiskipanna til löndunar og verðmætasköpunar jukust að miklum mun.
Scream
Leikarar
Neve Campbell sem Sidney Prescott
Síldarverksmiðjur ríkisins
Siglufjörður
Í ljósi þess hversu vel gekk að starfrækja fyrstu verksmiðjuna lét ríkisstjórnin kanna möguleika á byggingu annarrar verksmiðju. Síðla árs 1933 samþykkti Alþingi lög um heimild fyrir ríkisstjórnina að láta byggja aðra síldarverksmiðju, einnig í Siglufirði. Magnús Guðmundsson atvinumálaráðherra fékk Guðmund Hlíðdal og Geir Zoega að annast yfirstjórn um byggingu verksmiðjunnar á árunum 1934 til 1935, og var hún nefnd S.R.N. verksmiðjan. Síldarverksmiðja Dr. Pauls í Siglufirði var einnig stækkuð um 2.500 mál samkvæmt ákvörðun Alþingis, en sú stækkun kom þó ekki til framkvæmda fyrr en árið 1941 vegna síðari heimsstyrjaldarinnar. Þetta sama ár, 1933, keyptu Síldarverksmiðjur ríkisins verksmiðju Dr. Pauls í Siglufirði, og ráku þá verksmiðju í allnokkur ár. Afkastageta þeirrar verksmiðju var um 1.740 mál þegar ríkið eignaðist hana.
Scream
Leikarar
Rose McGowan sem Tatum Riley, besta vinkona Sidneyar og litla systir Deweys
Skeet Ulrich sem Billy Loomis, kærasti Sidneyar
Síldarverksmiðjur ríkisins
Siglufjörður
Árið 1945 var skipuð bygginganefnd til að undirbúa byggingu nýju síldarverksmiðjunnar í Siglufirði, en Áki Jakobsson, sem þá var atvinnumálaráðherra, skipaði nefndina. Trausti Ólafsson, efnafræðingur, var skipaður formaður nefndarinnar. Þórður Runólfsson, vélfræðingur, var tæknilegur ráðgjafi nefndarinnar. Nýja verksmiðjan í Siglufirði var byggð á árunum 1945 - 1947, og gekk undir nafninu SR 46. Pressur, sjóðarar og þurrkarar nýju verksmiðjunnar voru innlend smíði, allt framleitt af Vélsmiðjunni Héðni hf. í Reykjavík. Þessi tæki voru höfð stærri og afkastameiri en áður hafði þekkst. Seint í mars árið 1947 féll þak mjölgeymslu Síldarverksmiðja ríkisins undan sjóþunga, en sú bygging var ein sú stærsta á landinu. Þegar var hafist handa um að byggja nýja mjölskemmu á sama stað.
Síldveiði á miðum fyrir Norðurlandi brást mikið til á árunum 1945 til 1955. þetta varð til þess að Síldarverksmiðjur ríkisins í Siglufirði komu ekki að eins miklu gagni og búist hafði verið við. Þó var undantekning á þessu árin 1947 og 1948, en þau ár veiddist mikið magn af síld í Hvalfirði. Var síldin flutt til Siglufjarðar til bræðslu þar, nær ein milljón mál þessi tvö ár.
Þegar ljóst varð að síldin hafði minnkað til muna tók stjórn Síldarverksmiðja ríkisins ákvörðun um að láta byggja nýtt hraðfrystihús í Siglufirði á sínum vegum. Var þetta gert til að auka atvinnu á staðnum, en afgangur hráefnis frá frystihúsinu, hausar og slor, var bræddur í síldarbræðslum félagsins. Frystihúsið tók til starfa 27. október 1953, og hafði Ólafur Thors atvinnumálaráðherra forgöngu um það mál. Frá Siglufirði voru gerður út tveir togarar á þessum árum, en þeir komu til bæjarins sem hluti af endurnýjun togaraflota landsins, hinir svonefndu nýsköpunartogarar, fljótlega eftir stríðslok. Togarar þessir voru í eigu Bæjarútgerðar Siglufjarðar. Síldarverksmiðjur ríkisins sáu um framkvæmdastjórn togaranna í Siglufirði, auk reksturs frystihússins og síldarbræðslu. Sigurður Jónsson, viðskiptaframkvæmdastjóri sá um rekstur togaranna, en Vilhjálmur Guðmundsson verkfræðingur sá um tæknilega framkvæmdastjórn fyrir verksmiðjurnar og frystihúsið.
Scream
Leikarar
W. Earl Brown sem Kenny, myndatökumaður Gale
Síldarverksmiðjur ríkisins
Siglufjörður
Auk þeirrar starfsemi sem hér hefur verið upp talin áttu Síldarverksmiðjur ríkisins stórt vélaverkstæði í Siglufirði sem var í daglegu tali nefnt Vélaverkstæði SR. Það sá um viðhald og viðgerðir á vélum og tækjum í eigu Síldarverksmiðja ríkisins í Siglufirði. Unnu þar milli tíu og fimmtán menn að staðaldri, í upphafi undir stjórn Þórðar Guðmundssonar, vélsmiðs.
Scream
Leikarar
Henry Winkler sem Himbry skólastjóri
Síldarverksmiðjur ríkisins
Sigló síld lagmetisiðja
Árið 1961 ákvað stjórn Síldarverksmiðja ríkisins að kanna möguleika á byggingu lagmetisiðju (niðursuðuverksmiðju) í Siglufirði. Emil Jónsson, þáverandi sjávarútvegsráðherra, studdi verkefnið. Ákveðið var að kanna niðurlagningu á kryddsíld og sykursíld í dósir. Hugmyndin var að framleiða fyrir erlendan jafnt og innlendan markað. Sérfræðingar frá Noregi voru fengnir til að undirbúa þetta verkefni ásamt innlendum kunnáttumönnum. Verksmiðjan tók til starfa 8. mars 1962. Fyrst í stað var um tilraunaframleiðslu að ræða, gaffalbita í 5 mismunandi sósum, vín-, lauk-, tómat, -dill og ávaxtasósu í 40 og 90 gramma dósum. Síldarflök voru einnig sett í tveggja og átján flaka dósir í vínsósu. Vilhjálmur Guðmundsson, framkvæmdastjóri SR, greindi frá þróun þessarar starfsemi í ræðu sem hann hélt við vígslu verksmiðjunnar. Þar kom fram að innlendar niðursuðuverksmiðjur sem framleiddu úr sjávarafurðum hefðu átt fremur erfitt uppdráttar með framleiðslu á erlendan markað, en innlendi markaðurinn væri vissulega fyrir hendi. Bygging verksmiðjunnar hófst í byrjun október 1961 og var allt tilbúið eftir aðeins fimm mánuði, sem þótti vel af sér vikið um hávetur. Byggingar teiknaði Sigvaldi Thordarson arkitekt. Verkfræðistofa Sigurðar Thoroddsen annaðist útreikninga. Páll Jónsson var byggingameistari. Byggingin var um 3 þúsund rúmmetrar. Fyrsti verksmiðjustjóri var Ólafur Jónsson, sem áður starfaði hjá Mötu hf. við niðursuðu. Verksmiðjan byrjaði með lokunarvél og þvottavél fyrir dósir, en mest af vinnunni var unnið af stúlkum. Bæjarstjóri Siglufjarðar, Sigurjón Sæmundsson, árnaði fyrirtækinu heilla. Voru góðar vonir um að fyrirtækið ætti eftir að verða bænum og sjávarútveginum lyftistöng til framtíðar. Í mars 1971 samþykkti ríkisstjórnin að breyta Sigló síld, sem fram að því var rekið af SR, í hlutafélag, leggja fram 30 milljóna króna hlutafé og kaupa allar eignir fyrirtækisins. Veitt var ríkisábyrgð á 10 milljóna króna láni til að byggja fyrirtækið upp. Siglufjarðarbæ verði boðin þátttaka í hinu nýja hlutafélagi með 20 prósenta framlagi á móti framlagi ríkisins og annarra stofnenda. Í frumvarpinu var heimild fyrir ríkið að selja hlutabréf sín, en verksmiðjan verði áfram rekin af SR til 1. september 1971.
Scream
Leikarar
Lawrence Hecht sem Neil Prescott, faðir Sidneyar
Joseph Whipp sem Burke fógeti
Síldarverksmiðjur ríkisins
Raufarhöfn
Árið 1935 keyptu Síldarverksmiðjur ríkisins tvær eldri síldarbræðslur á Sólbakka og Raufarhöfn. Rannsóknir dr. Þórðar Þorbjarnarsonar, fiskiðnfræðings, sýndu að vinna mátti gott lýsi og mjöl úr karfa, en karfalifur innihélt bætiefni og var unnið svonefnt vítamínlýsi úr henni. Veiðar og vinnsla á karfa hófust í talsverðum mæli þetta sama ár, 1935. Árið 1937 flutti Bjarni Snæbjörnsson tillögu á Alþingi um nýja 5000 mála síldarbræðslu á Raufarhöfn. Tillaga þessi var samþykkt en henni breytt á þann veg að verksmiðjan á Raufarhöfn myndi verða 2.500 mál en verksmiðjan S.R.N. yrði stækkuð um 2.500 mál. Þessi breyting kom til framkvæmda fyrir síldarvertíðina 1938 í tíð Haraldar Guðmundssonar, atvinnumálaráðherra. Jón Gunnarsson verkfræðingur var á þessum tíma framkvæmdastjóri Síldarverksmiðja ríkisins, og hafði hann yfirumsjón með öllum framkvæmdum. Meðal þess sem var gert fyrir síldarvertíðina 1937 var bygging nýs olíugeymis, mjölskemman var stækkuð, bætt við einni skilvindu, ný vatnsleiðsla lögð, síldarþrær endurnýjaðar, bryggjan byggð upp og nýr gufuketill tekinn í notkun. Kostnaður við þessar endurbætur var 89 þúsund krónur. Árið 1940 flutti Ólafur Thors atvinnumálaráðherra frumvarp um að stækka verksmiðjuna á Raufarhöfn um 5.000 mál og var það samþykkt. Á þessum árum reyndist þó tafsamt að útvega vélar og byggingarefni til byggingar á nýjum síldarverksmiðjum. Einkum bitnaði lánsfjárskortur og erfiðleikar við að fá innflutningsleyfi á byggingarefni á hinni fyrirhuguðu nýju verksmiðju á Raufarhöfn. Seint í ágúst 1939 fóru Ásgeir Ásgeirsson bankastjóri og Jón Gunnarsson framkvæmdastjóri erlendis til að reyna að útvega lánsfé til byggingarinnar. Þeim gekk vel að fá umbeðin lán og gengu frá kaupum á vélum til verksmiðjunnar. Þetta mátti þó ekki tæpara standa því að síðari heimsstyjröldin skall á meðan þeir Ásgeir og Jón voru í þessari ferð, en skipið sem flutti vélarnar frá Noregi lagði frá landi með þær daginn áður en Noregur var hertekinn af Þjóðverjum 1940.
Scream
Leikarar
Drew Barrymore sem Casey Becker, fyrsta fórnalambið og skólasystir Sidneyar
Lynn McRee sem Maureen Prescott, móðir Sidneyar sem var myrt og nauðgað fyrir ári síðan
Síldarverksmiðjur ríkisins
Raufarhöfn
Næsta skrefið í þróun síldarverksmiðju ríkisins á Raufarhöfn var ákvörðun stjórnar S.R. að hefja byggingu nýrrar síldarbræðslu á Raufarhöfn árið 1962. Afkastageta verksmiðjunnar hafði verið sú sama frá stofnun hennar, 5.000 mál. Þetta sumar, 1962, var mesta vinna í verksmiðjunni frá upphafi. Brætt var frá 9. júlí til 24. september, eða í 78 sólarhringa, samtals 363 þúsund mál. Árið 1965 samþykkti stjórn S.R. að auka framleiðslugetu verksmiðjunnar á Raufarhöfn um 3.000 mál. Þessi ákvörðun var tekin vegna þess að afköst og geymslurými síldarverksmiðja á Austfjörðum var ekki í neinu samræmi við afkastagetu síldveiðflotans.
Scream
Leikarar
Liev Schreiber sem Cotton Weary, maðurinn sem Sidney taldi að hafa myrt móður sína
11. nóvember
11. nóvember er 315. dagur ársins (316. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 50 dagar eru eftir af árinu. Dagurinn er þjóðhátíðardagur Póllands.
Scream
Leikarar
Roger L. Jackson sem rödd Ghostface
Viðtökur
Scream varð óhemjuvinsæl þegar hún kom út og fólkinu fannst sniðugt að Scream var að gera grín að gömlum hrollvekjuklisjum, búa til reglur hvernig á að lifa af hrollvekju og að persónurnar töluðu sífellt um aðrar kvikmyndir. Framhaldið Scream 2 kom út 1997 og fékk hún ágætis dóma og Scream 3 kom svo út 2000. Wes Craven leikstýrði öllum þrem og Kevin Williamson samdi handritið að Scream 2. Scream 4 er væntanleg í apríl 2011 undir leikstjórn Cravens og handritagerðar Willamsons ásamt tveimur framhaldsmyndum: Scream 5 (2012) og Scream 6 (2013). Vinsældir Scream olli endurlífgun hrollvekjumyndanna og fjöldinn allur af hermimyndum fylgdu s.s. I Know What You Did Last Summer (einnig samin af Kevin Williamson), Urban Legend, Cherry Falls o.fl. Flestar þessara mynda fengu hræðilega dóma. Einnig var haldið áfram með gamlar hrollvekjur eins og Nightmare on Elmstreet (upprunalega myndin frá 1984 var samin og leikstýrð af Wes Craven) og Friday the 13th.
Dónald
Dónald er íslenskt karlmannsnafn.
Síldarverksmiðjur ríkisins
Skagaströnd
Eins og fyrr segir skipaði Áki Jakobsson, atvinnumálaráðherra, bygginganefnd til að undirbúa og byggja nýja síldarbræðslu í Siglufirði árið 1945. Þessi nefnd sá einnig um að byggja nýja síldarverksmiðju á Skagaströnd. Verksmiðjan á Skagaströnd var byggð á árunum 1945 til 1947. Rekstur Síldarverksmiðja ríkisins á Skagaströnd gekk frá upphafi ekki vel vegna hráefnisskorts. Verksmiðjan var tilbúin til notkunar árið 1946 og voru afköst hennar 7.500 mál á sólarhring. Þó var ekki lokið við bygginguna það ár, en unnið við hana veturinn 1946-1947. Verksmiðjan var prufukeyrð í fyrsta sinn 1. ágúst 1946. Dýpkunarframkvæmdir voru nauðsynlegar í höfninni áður en verksmiðjan tók til starfa svo stærri skip gætu lagst þar að, og var unnið að þeim á þessum tíma. Reiknað var með að byggingu verksmiðjuhúsanna yrði lokið sumarið 1947. Árið 1949 var hafinn bræðsla á fiskúrgangi frá tveimur frystihúsum á staðnum. Þótti gað góð viðbót því atvinnulífið var í talsverðri lægð. Í tengslum við breytingu síldarbræðslunnar svo hún gæti tekið á móti loðnu til vinnslu voru talsverðar hafnarframkvæmdir árið 1978, dýpkun og sett niður stálþil við viðlegukantinn svo hægt væri að taka á móti stærri bátum og skipum. Síldarbræðsla á Skagaströnd varð aldrei neitt í líkingu við það sem áætlað hafði verið. Eins og sést af töflunni hér að ofan var litlu landað þar. Á sjöunda áratugnum var reynt að flytja síld til Skagastrandar með flutningaskipi, en sú tilraun stóð skammt og hefur líkast til ekki þótt borga sig. Árið 1978 var reynt að breyta verksmiðjunni í loðnubræðslu, og stóð sú vinna fram á árið 1979. Þá vantaði aukna bræðslugetu fyrir Norðurlandi. Þegar breytingin var um garð gengin hvarf loðnan af miðunum fyrir Norðurlandi. Þó var haldið áfram að vinna fiskúrgang úr frystihúsunum á staðnum, og náði sú framleiðsla um 250 til 300 tonnum af mjöli á ári, þegar unnið var úr 1000 til 1500 tonnum af fiskúrgangi. Eftir breytingarnar á verksmiðjunni árið 1979 þótti mjölið frá Skagaströnd henta einkar vel sem skepnufóður, og var vinsælt gæðamjöl meðal bænda. Öll framleiðsla verksmiðjunnar var seld innanlands og ekkert flutt út á þessum tíma, frá 1979 til 1986.
Seyðisfjörður
Síldarvinnsla hófst á Seyðisfirði 1932 með byggingu lítillar 800 mála verksmiðju. Árið 1951 taldi verksmiðjustórinn, Jónas Jónsson, að nauðsynlegt væri að stækka þessa verksmiðju mjög mikið. Afkastageta þáverandi verksmiðju væri svo lítil að bátar þyrftu að bíða dögum saman eftir löndun og mörgum bátum hefði þurft að vísa frá. Þessi staða væri því alls ekki ákjósanleg fyrir bæjarfélagið og atvinnumöguleika þar. Í janúar 1962 samþykkti stjórn Síldarverksmiðja ríkisins að gera kauptilboð í síldarbræðsluna á Seyðisfirði, sem hafði 1.700 til 2.000 mála afkastagetu á sólarhring. Síldarbræðslan var í eigu nokkurra aðila en Bæjarsjóður Seyðisfjarðar var stærsti hluthafinn. Áform voru um að stækka bræðsluna upp í 4-5 þúsund mál, ef bærinn gengi að kauptilboðinu. Þá var einnig áhugi á að koma upp aðstöðu til umskipunar síldar úr síldveiðibátum í flutningaskip sem myndi senda síld til bræðslu í síldarverksmiðjur fyrir norðan land, þar sem síldveiði hafði verið treg. Síldarverksmiðjur ríkisins keyptu verksmiðjuna af bænum fyrrihluta vetrar 1962, og var afkastageta verksmiðjunnar aukinn upp í 5.000 mál á sólarhring. Unnið var úr 96.929 málum af síld og síldarúrgangi sumarið 1962. Á árunum 1966 og 1967 voru afköst þessarar síldarbræðslu aukin um 3.500 mál á sólarhring. Vorið 1966 fór fram útboð á vegum Síldarverksmiðja ríkisins í gerð nýrrar mjölskemmu og undirstöður fyrir lýsisgeymi fyrir verksmiðjuna á Seyðisfirði. Árið 1990 voru miklar framkvæmdir við byggingu nýrrar loðnubræðslu Síldaverksmiðju ríkisins á Seyðisfirði. Vitnað er til þess að kunnugir álíti að hér sé um að ræða eina fullkomnustu loðnubræðslu í Evrópu. 50 manns hafa haft fulla vinnu við byggingu verksmiðjunnar og var stefnt að því að hún gæti byrjað starfsemi í janúar 1991. Í viðtali við Jón Ólafsson, formann félags fiskimjölsframleiðenda, kom fram að árið 1990 hafi Síldarverksmiðjur ríkisins fjárfest fyrir 525 milljónir króna í nýju verksmiðjunni á Seyðisfirði, en það var á þeim tíma mikil fjárfesting. Loðnuvertíðin árið 1990 hafi þó brugðist og hafi það verið mikið áfall fyrir allar loðnubræðslur landsins, í viðbót við að loðnuvertíðin 1989 brást að mestu. Um þetta sagði Jón: „Maður getur verið vitur eftir á. Loðnuvinnsla er erfiðasta greinin innan sjávarútvegsins. Þú veist ekkert þegar lagt er upp að hausti hversu mikið hráefni verður til skiptanna og jafnvel ekkert um afurðaverðið."
Húsavík
Hinn 27. júlí 1942 samþykkti stjórn Síldarverksmiðja ríkisins að bera fram tillögu við ríkisstjórnina um að láta reisa fjórar nýjar síldarbræðslur með samtals 30 þúsund mála framleiðslugetu á sólarhring. Á Húsavík skyldi reisa 10 þúsund mála verksmiðju. Ástæða þess var að miklu meira framboð væri af síld til bræðslu en verksmiðjurnar sem fyrir voru gætu annað, og skemmdist mikið af síldinni í geymsluþróm verksmiðjanna meðan á geymslu stóð, en dagar gátu liðið þar til náðist að bræða síld frá því að henni var landað. Stjórn verksmiðjanna ásamt framkvæmdastjóra fór í þriggja daga ferð til Húsavíkur og Skagastrandar til að kanna aðstæður síðustu dagana í júlímánuði. Á Húsavík hélt stjórnin fund með Júlíusi Havstein, sýslumanni, og á Skagaströnd með Jóni Pálmasyni, alþingismanni, og Hafsteini Péturssyni, formanni hafnarnefndar. Síldarverksmiðjunum voru boðnar stórar ókeypis lóðir undir starfsemina á báðum stöðunum, en ljóst var að hafnarbætur voru einnig nauðsynlegar. Í maí 1944 auglýstu Síldarverksmiðjur ríkisins að þær væru tilbúnar til að taka síld til bræðslu eða vinnslu á Húsavík um sumarið. Árið 1946 tók verksmiðjan á Húsavík, sem afkastaði 350 málum á sólarhring, við 9.706 hektólítrum af síld til bræðslu, en árið 1945 var engin síld brædd þar.
Í júlímánuði árið 1983 greindi Tryggvi Finnsson, forstjóri Fiskiðjusamlagsins á Húsavík frá því að Fiskiðjusamlagið hefði skrifað ríkisstjórninni bréf þar sem farið er fram á að fyrirtækið megi kaupa verskmiðju Síldarverksmiðja ríkisins í bænum. Fram kemur í erindi Tryggva að verksmiðjan sé lítil og ekkert hafi verið brætt í henni undanfarin ár nema fiskúrgangur frá frystihúsi félagsins. Ekki virðist þó hafa orðið neitt úr þessari málaleitan, því í fjárlagafrumvarpi fyrir árið 1989, sem birt var í nóvember 1988, segir að fjármálaráðherra sé heimilt "að selja verksmiðjuhúsnæði, ásamt vélbúnaði og tækjum í eigu Síldarverksmiðja ríkisins á Húsavík."
Reyðarfjörður
Veturinn 1961-1962 var ákveðið að Síldarverksmiðjur ríkisins myndu byggja nýja síldarbræðslu á Reyðarfirði. Byrjað var á byggingu verksmiðjuhúss um veturinn og vorið 1962 á Búðareyri, en svo var kaupstaðurinn nefndur, rétt við höfnina. Talsverðar hafnarbætur voru líka gerðar á þessum tíma, en ekki eingöngu vegna byggingar verksmiðjunnar heldur líka af því að þetta var þá þegar mikilvæg kaupskipa- og bátahöfn. Mikil vinna var því sumarið 1962 á staðnum, og meiri en oftast áður. Verksmiðjan var í fyrstu 1250 mál, með möguleikum til stækkunar síðar. Síldarverksmiðjan átti þó við örðugleika að etja fyrstu árin. Árið 1964 kom fram að verksmiðjan starfaði aðeins á hálfum afköstum miðað við það sem hún hafði verið hönnuð fyrir. Var bent á að seint hefði gengið af ríkisins hálfu að byggja nægilega stórar síldarbræðslur á Austurlandi miðað við þá miklu síldveiði sem var þar á þessum árum.
== Taprekstur 1989 og síðar == Taprekstur var á rekstri Síldarverksmiða ríkisins árið 1989. Fyrirtækið tapaði um 160 milljónum króna það ár, en það nam 13.1 prósentum af rekstrartekjum fyrirtækisins. Þetta tap mátti rekja til aflabrests á síðari hluta loðnuvertíðarinnar það ár. Tap varð á verksmiðjum SR í Siglufirði, alls 139.8 milljónir króna. Hagnaður varð af verksmiðjunum á Reyðarfirði og Seyðisfirði, en tap af rekstri verksmiðjanna á Raufarhöfn og Skagaströnd. Á Raufarhöfn var tapið 84.5 milljónir, en á Skagaströnd 5.8 milljónir. Jón Reynir Magnússon, framkvæmdastjóri Síldarverksmiðja ríkisins, útskýrði tapið: „Það er mjög einföld skýring á þessu," sagði Jón Reynir Magnússon, framkvæmdastjóri Síldarverksmiðja ríkisins þegar hann var spurður um ástæður tapreksturs fyrirtækisins. „Við vorum aðeins með framleiðslu á fyrri hluta ársins þ.e.a.s. á vetrarvertíðinni 1988 1989 en síðan kemur engin loðna fyrr en núna eftir áramótin á þessu ári. Við vorum nánast tekjulausir frá því í mars fram að áramótum sem er meginástæðan fyrir þessu." Í viðtali við Jón Reyni Magnússon 29. maí 1991 sagði hann að verksmiðjurnar hefðu verið tekjulausar í heilt ár, og fyrirséð væri að heildarskuldir myndu nema 600 til 700 milljónum króna í árslok ef ekkert væri að gert. Taldi hann mikilvægt að gera eitthvað í stöðunni svo fyrirtækið yrði ekki gjaldþrota. Hinn 4. júní 1991 fundaði ríkisstjórnin um skuldavanda nokkurra stórra fyrirtækja, þar á meðal Síldarverksmiðja ríkisins, sem skulduðu 1.3 milljarð króna. Boðaður var sérstakur aukafundur ríkisstjórnarinnar um þessi mál. Skömmu síðar ákvað stjórn SR að verða við skilyrðum ríkisstjórnarinnar vegna 300 milljóna króna lántöku. Skilyrði þessi voru að settir verði þrír tilsjónarmenn með fjármálastjórn fyrirtækisins. Jón Reynir Magnússon framkvæmastjóri taldi ekki útlit fyrir að reksturinn stöðvaðist, en eftir væri að ganga frá málum við lánardrottna, einkum Landsbankann.
Hinn 19. júní birtist grein um málefni Síldarverksmiðja ríkisins eftir Kristján L. Möller, forseta bæjarstjórnarinnar í Siglufirði og stjórnarmann í stjórn SR. Þar bendir Kristján á að verksmiðjurnar hafi aldrei á rúmlega sextíu ára ferli sínum notið styrkja úr ríkissjóði. Þá sé það ekki almennt vitað að Síldarverksmiðjur ríkisins hafi byggt hafnir og löndunaraðstöðu fyrir eigin reikning, en verðmæti þeirra mannvirkja sé um 265 milljónir króna. Verksmiðjurnar hafi því sparað ríkissjóði um 200 milljónir króna, því flestar hafnarframkvæmdir í landinu séu greiddar með 75 prósent framlagi ríkisins á móti 25 prósenta framlagi viðkomandi hafnarsjóða. Þá sé það ekki rétt að endurnýjun verksmiðjunnar á Seyðisfirði 1990 hafi farið fram án heimildar ríkisins, eins og haldið hafi verið fram, því á fjárlögum áranna 1989 til 1990 sé gert ráð fyrir þessu í B-hluta fjárlaga um ríkisfyrirtæki og sjóði, og séu þar áætlanir um fjárfestingu og framkvæmdir. Ennfremur er bent á að ríkið hafi styrkt einkareknar síldarverksmiðjur um fleiri hundruð milljónir króna á erfiðum tímabilum, t.d. árið 1987, með framlögum úr Atvinnutryggingasjóði í ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar, en hvorki þá né í annan tíma hafi Síldarverksmiðjur ríkisins fengið neina slíka aðstoð frá ríkinu, þrátt fyrir að vera mikilvæg kjölfesta fyrir atvinnulífið á þeim stöðum sem hún starfi.
Síldarverksmiðjur ríkisins gerðar að hlutafélagi
Hinn 1. apríl 1993 samþykkti Alþingi lög um að breyta Síldarverksmiðjum ríkisins í hlutafélag í eigu ríkissjóðs. Stofnfundur hins nýja hlutafélags var haldinn í Siglufirði hinn 6. júlí það ár. Þorsteinn Pálsson, þáverandi sjávarútvegsráðherra, hélt ræðu af því tilefni. Þorsteinn Pálsson taldi upp ýmsar ástæður þess að ríkisstjórnin hefði tekið ákvörðun um að breyta Síldarverksmiðjum ríkisins í hlutafélag. I fyrsta lagi hefði orðið mikið og ófyrirséð tap af rekstri fyrirtækisins undanfarin ár, en þetta tap hefði orsakast af ófyrirséðum, ytri aðstæðum. Alvarlegir rekstrarörðugleikar steðjuðu að fyrirtækinu. Í öðru lagi væru lögin um síldarverksmiðjurnar frá árinu 1938 orðin úreld. Í þriðja lagi væri það stefna ríkisstjórnarinnar að breyta ríkisfyrirtækjum sem hefðu starfsemi á opinberum markaði í hlutafélög og selja þau síðan. Ríkið eigi sem sé ekki að stunda atvinnurekstur sem er í beinni samkeppni við atvinnurekstur á frjálsum markaði. "Í samræmi við framangreinda stefnu var hafinn undirbúningur að því að breyta rekstrarformi Síldarverksmiðja ríkisins. Skipaði ég nefnd strax sumarið 1991 undir forystu Eggerts Haukssonar viðskiptafræðings sem fékk það hlutverk að móta og leggja fram tillögur. Nefndin skilaði tillögum haustið 1991 og voru nefndarmenn sammála um að leggja til að rekstrarformi Síldarverksmiðja ríkisins yrði breytt í hlutafélag," sagði Þorsteinn Pálsson. Nafn hins nýja hlutafélags var SR-mjöl hf. Fastafjármunir, lausafjármunir og skuldir fyrirtækisins voru sett í endurmat. Um 60 fastir starfsmenn, sem áður störfuðu hjá ríkisverksmiðjunum, fengu endurráðningu við hið nýja fyrirtæki. Ríkissjóður Íslands yfirtók 400 milljóna króna lán af langtímaskuldbindingum Síldarverksmiðja ríkisins. Ennfremur sagði Þorsteinn Pálsson: "Með stofnun SR-mjöls hf., sem fram fer hér á Siglufirði í dag, er lagður grunnur að næsta skrefi málsins sem er að einkavæða fyrirtækið. Ríkissjóður er eigandi allra hlutabréfa í félaginu við stofnun þess og fer sjávarútvegsráðherra með eignarhlut ríkisins í félaginu. Enda þótt ríkissjóður sé eigandi allra hlutabréfa við stofnun SR-mjöls hf. er fyrirhugað að selja öðrum hlutabréf í félaginu eða einstakar eignir þess."
SR Mjöl hf. selt
Miðvikudaginn 29. desember 1993 ákvað Þorsteinn Pálsson, þáverandi sjávarútvegsráðherra, að ganga að kauptilboði í öll hlutabréf ríkisins í SR-Mjöli hf. Þeir sem stóðu að þessu tilboði voru Benedikt Sveinsson og Jón Aðalsteinsson, fyrir hönd 21 útgerðarfyrirtækja og þriggja fjármálafyrirtækja. Kauptilboðið sem samþykkt var hljóðaði upp á 725 milljónir króna. Sigurður G. Guðjónsson, lögmaður, hafði einnig gert tilboð í fyrirtækið fyrir hönd Haraldar Haraldssonar. Tilboði þeirra, sem hljóðaði upp á 801 milljón króna staðgreiðslu, var hafnað á þeirri forsendu að þeir fjármunir sem tilboðið væri byggt á væru ekki fyrir hendi, auk þess sem Haraldur hefði ekki viljað upplýsa opinberlega um hverjir stæðu með honum að þessu tilboði, þótt hann hefði í trúnaði upplýst það. Lýstu þeir Sigurður og Haraldur því yfir að leikreglur hefðu verið brotnar og fyrirfram hefði verið ákveðið að ganga að tilboðinu sem var samþykkt. Þorsteinn Pálsson mótmælti þessum fullyrðingum og sagði að þær hefðu ekki við neitt að styðjast. Benti hann á að tilboð Haraldar hefði ekki uppfyllt þau skilyrði sem sett voru í útboðslýsingu um fjárhagslegan styrk. Samband hefði verið haft við viðskiptabankann sem var tilnefndur, en bankinn gat ekki gefið nein svör.
Kolbeinsstaðakirkja
Kolbeinsstaðakirkja er kirkja í Staðarstaðarprestakalli í Snæfells- og Dalaprófastsdæmi. Hún var byggð úr steinsteypu 1933 og vígð 1934.
Rán (mannsnafn)
Rán er íslenskt kvenmannsnafn, merkir alda.
Codex Sinaiticus
thumb|Codex Sinaiticus. Grískur texti Biblíunnar frá [[4. öld.]] thumb|Matteusarguðspjall 6,4-34 Codex Sinaiticus (Skammstafað א (Tischendorf), 01 (Gregory) eða δ2 (Von Soden)) er eitt af þremur elstu handritum sem til eru af biblíunni. Upphaflega hafa bæði Gamla og Nýja testamentið verið í handritinu, en nú vantar um það bil helminginn af Gamla testamentinu. Í handritinu eru einnig Apókrýf rit, og önnur biblíutengd rit, svo sem Bréf Barnabasar og Hirðirinn, eftir Hermas.
Uppruni og textagildi
thumb|1 Chr 9,27-10,11 - facsimile (1862)
Handritið er skrifað með hástöfum á forngrísku um 350 e.Kr., stuttu eftir að kristni var gerð að ríkistrú í Rómaveldi. Ekki er vitað nákvæmlega hvar það var skrifað en Sesarea í Palestínu (Herbet Milne og T.C.Skeat) og Alexandría í Egyptalandi (Kirsopp Lake) eru þeir staðir sem helst koma til greina. Vitað er að handritið var leiðrétt í Sesareu á fimmtu eða sjöttu öld. Þegar arabar náðu borginni á sitt vald árið 638, varð því sennilega bjargað af flóttamönnum og síðan flutt til Katrínarklaustursins við Sínaífjall í Egyptalandi (á Sínaískaga).
Saga handritsins
Handritið varð fyrst þekkt á Vesturlöndum 1844, þegar þýski fornfræðingurinn Constantin von Tischendorf fann það og komst yfir 43 blöð úr því. Hann fór með þau til Þýskalands og voru þau gefin Háskólabókasafninu í Leipzig. Tischendorf fór aftur í Katrínarklaustrið árið 1859, á vegum Alexanders 2. Rússakeisara, og fékk hann þá það sem eftir var af handritinu, 346½ blað. Var því komið fyrir í safni í Pétursborg. Árið 1933 vantaði gjaldeyri í rússneska ríkiskassann og var sá hluti handritsins þá seldur Þjóðminjasafni Bretlands í London (nú í Þjóðbókasafni Bretlands – British Library). Árið 1975 fór fram viðgerð á Katrínarklaustrinu og fundust þá 12 blöð úr handritinu í lokuðu rými. Síðan hafa fundist leifar af 14 blöðum í bókbandi annarra handrita í klaustrinu. Loks eru í Pétursborg leifar af 3 blöðum sem rússneski fræðimaðurinn Vladimir N. Beneshevich fann í bókbandi í klaustrinu á árunum 1907–1911. Hlutar af handritinu eru því nú í fjórum löndum.
Þótt svo að Tischendorf hafi lengi verið talinn hetja fyrir að bjarga handritinu, hafa undanfarið komið fram greinar sem saka hann um að hafa náð því með brögðum. Ýmislegt virðist benda til þess að upprunaleg saga Tischendorfs, sem m.a. fólst í að munkarnir hafi ætlað að brenna handritið til að halda á sér hita, standist ekki. Hafa fulltrúar klaustursins haldið því fram að hann hafi aðeins fengið handritið lánað til fræðilegra nota. Tilraunir til að fá handritinu skilað hafa ekki borið árangur.
Matskeið
thumb|right|Matskeið og gaffall eru hefðbundin mataráhöld í Suðaustur-Asíu. Matskeið er skeið sem er notuð til að matast með og er hluti af hefðbundnum borðbúnaði um allan heim. Matskeiðar eru notaðar til að borða spónamat eins og súpur, grauta og mjólkurmat.
Mælieining
Matskeið (skammstafað msk.) er líka mælieining, einkum notuð í mataruppskriftum. Sé ekki þörf á mikilli nákvæmni nota margir bara þá matskeið sem hendi er næst en einnig eru til staðlaðar mæliskeiðar. Stöðluð matskeið er 15 ml eða þrjár teskeiðar, nema í Ástralíu, þar er matskeiðin 20 ml eða fjórar teskeiðar.
Þegar magn er gefið upp í matskeiðum er yfirleitt átt við sléttfulla nema annað sé tekið fram. Í eldri uppskriftum er magn stundum gefið upp í barnaskeiðum og er þá átt við skeið sem er á milli teskeiðar og matskeiðar og tekur 1,5-2 teskeiðar.
Suður-Súdan
Suður-Súdan, formlega Lýðveldið Suður-Súdan, er landlukt land í Austur- eða Mið-Afríku. Það á landamæri að Eþíópíu í austri, Súdan í norðri, Mið-Afríkulýðveldinu í vestri, Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó í suðvestri, Úganda í suðri og Kenía í suðaustri. Íbúar eru rúmar 12 milljónir og þar af býr rúmlega hálf milljóni í höfuðborginni og stærstu borginni Júba.
Suður-Súdan fékk sjálfstæði frá Súdan árið 2011. Landið var þannig yngsta fullvalda ríki heims sem nýtur almennrar alþjóðlegrar viðurkenningar árið 2021. Landið nær yfir stórt fenjasvæði, Suddfenin, sem Hvíta Níl rennur um. Í Suður-Súdan heitir áin Bahr al Jabal sem merkir „Fjallafljót“. Súdan var undir stjórn Egyptalands í valdatíð Muhammad Ali og var sameiginlegt yfirráðasvæði þar til Súdan fékk sjálfstæði árið 1956. Eftir Fyrsta súdanska borgarastríðið var Sjálfstjórnarhéraðið Suður-Súdan stofnað og stóð til 1983. Annað súdanska borgarastríðið braust út árið 1983 og því lauk árið 2005 með Alhliða friðarsamkomulaginu. Síðar sama ár fékk landið heimastjórn þegar Sjálfstæð ríkisstjórn Suður-Súdan var mynduð. Suður-Súdan fékk fullt sjálfstæði 9. júlí 2011, eftir að 98,83% íbúa höfðu kosið með sjálfstæði í þjóðaratkvæðagreiðslu. Fljótlega eftir að landið hlaut sjálfstæði hófust þjóðernisátök og borgarastríðið í Suður-Súdan braust út árið 2013. Stríðið einkenndist af mannréttindabrotum, þar á meðal þjóðernishreinsunum og morðum á blaðamönnum, framin af ýmsum stríðsaðilum. Stríðið stóð til 22. febrúar 2020 þegar Salva Kiir Mayardit og Riek Machar gerðu með sér samkomulag um samsteypustjórn, sem gerði það að verkum að flóttafólk fær að snúa aftur heim.
Íbúar Suður-Súdans eru flestir Nílótar og eru ein af yngstu þjóðum heims þar sem um helmingur er undir 18 ára aldri. Meirihluti íbúa aðhyllist kristni eða ýmis afrísk trúarbrögð. Landið er aðili að Sameinuðu þjóðunum, Afríkusambandinu, Austur-Afríkusambandinu Intergovernmental Authority on Development og Genfarsáttmálanum. Árið 2019 var Suður-Súdan í þriðja neðsta sæti í Hamingjuskýrslu Sameinuðu þjóðanna, þriðja neðsta sæti á Friðarvísitölunni og er í fjórða efsta sæti á Vísitölu um brothætt ríki frá samtökunum Fund for Peace.
Heiti
Heitið Súdan á við um landsvæðið sunnan Sahara, sem nær frá Vestur-Afríku til austurhluta Mið-Afríku. Nafnið kemur úr arabísku, بلاد السودا bilād as-sūdān sem merkir „land hinna svörtu“.
Landfræði
Suður-Súdan er á milli 3. og 13. breiddargráðu norður og 24. og 36. lengdargráðu austur. Landið er þakið regnskógum, fenjum og gresjum. Hvíta Níl rennur um landið og framhjá höfuðborginni Júba.
Bandingilo-þjóðgarðurinn varðveitir aðra stærstu búferlaflutninga dýraríkisins. Kannanir sýndu að Boma-þjóðgarðurinn, vestan við landamærin að Eþíópíu, auk Suddfenjanna og Southern-þjóðgarðsins við landamærin að Kongó, hýstu stóra stofna blábukka, orrabukka, mýrarhorna, afríkubuffla, afríkufíla, gíraffa og ljóna.
Skógar Suður-Súdans mynda líka skjól fyrir sítahafur, risaskógarsvín, runnasvín, skógarfíla, simpansa og skógarapa. Kannanir sem Wildlife Conservation Society gerðu árið 2005 í samstarfi við þáverandi heimastjórn Suður-Súdans leiddu í ljós að þar voru enn stórir stofnar, þótt þeir færu minnkandi, og að hinir miklu búferlaflutningar 1,3 milljóna antilópa voru enn til staðar.
Í Suður-Súdan er að finna fjölbreytt búsvæði eins og gresjur, hálendissléttur og klettabelti, skógi og kjarri vaxnar staktrjásléttur og votlendi. Meðal dýra sem lifa þar eru hvíteyra mýraantilópan og súdansgeit, auk fíla, gíraffa, elandantilópa, risaelanda, óryxa, ljóna, afrískra villihunda, höfðabuffla og mýrahorna. Lítið er vitað um afdrif hvíteyra mýraantilópunnar og mýrahorna, en búferlaflutningar þeirra voru sögufrægir fyrir borgarastríðið. Boma-Jonglei-héraðið nær yfir Boma-þjóðgarðinn, graslendi og flóðsléttur, Bandingilo-þjóðgarðinn og Suddfenin, stórt fenjasvæði og gresjur sem flæðir yfir árstíðabundið og inniheldur líka Zeraf-friðlandið.