cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bretton Woods-kerfið
Upphaf kerfisins og grunnmarkmið
Kerfinu var alltaf viðhaldið með sömu markmiðum og sett voru fram til að byrja með, að vinna samana að uppbyggingu nýs velferðaríkis í öllum aðildarlöndum. Samvinnu stjórnvalda að félagslegum úrbótum með forystu Bandaríkjanna í vestrænu samstarfi. Áður hafði samfélagið litið á aðildaríkin sem algjörar andstæður sem ekki gátu unnið saman: Nasistana í Þýskalandi, fasista á Ítalíu, jafnaðarmenn í Svíþjóð, hernaðarveldið í Japan, erfiðleika Breta og frjálslyndi Bandaríkjanna. En eftir að samningurinn hafði verið gerður höfðu nú þessi lönd sameiginlegra hagsmuna að gæta. Nú var því svo komið að best var að vinna saman til þess að endurbyggja alþjóðahagkerfi. Voru hornsteinar þess kerfi að viðhalda ríkistjórnum og innlendum stjórnmálum landa en vera í miklu alþjóðlegu samstarfi þegar koma átti að utanríkismálum. Alþjóðleg samkeppni átti að hlúa vel að innlendri framleiðslu, stuðla að frjálsum markaði og félagslegu lýðræði. Milliríkjaviðskipti uxu mikið á þessum tíma og uxu stærri fyrirtækin ört þrátt fyrir að mikið væri lagt upp með það passa einnig vel uppá þau sem minni voru. Passað var vel upp á vinnuafl og var leitast eftir því að halda bæði launum starfsfólks og hagnaði fyrirtækisins góðum.
Súkkulaði
Súkkulaði er búið til úr kakóbaunum sem eru gerjaðar, ristaðar og malaðar. Baunirnar vaxa á kakótrénu (fræðiheiti: Theobroma cacao) og á það uppruna sinn að rekja til mið Ameríku og Mexíkó, en er núna einnig ræktað í hitabeltinu. Kakótréð hefur verið ræktað frá dögum Maja og Azteka. Kakóbaunir eru beiskar og bragðmiklar. Súkkulaði leysir endorfín út í líkamann og sumir segja að tilfinningin sé lík því að vera ástfangin(n).
Bretton Woods-kerfið
Þróun Japans á tíma Bretton Woods
Á Tíma Bretton Woods þróuðust mörg lönd til hins betra en ekkert komst þó nálægt þeirri þróun sem átti sér stað í Japan á þessum tíma. Framleiðsla landsins jókst áttfalt á 25 árum og náðu því á þeim tíma takmarki í þróun efnahags sem ætti að taka um 100 ár almennt. Líklega er hægt að rekja byrjun þess til Kóreu stríðsins en bandaríski herinn sendi þá herlið sitt til Japan þar sem Japanir kynntust þeim þróunarvörum sem Bandaríkjamenn höfðu þá þegar skapað. Japanir lærðu nýjar aðferðir og kynntumst nýjum iðngreinum, þeir aðlöguðust fljótt að þeim tækniframförum sem höfðu átt sér stað annarstaðar í heiminum en hingað til ekki náð til þeirra. Ríkið veitti mikla fjármuni í þróunar og rannsóknarvinnu á erlendri tækni. Þeir lögðu niður skatta á á framleiðendur auk þess að bjóða upp á há lán og styrki til þess að stuðla að nýsköpun innan landsins. Þetta allt gerði það að verkum að fljótlega urðu þeir mjög sterkir á sviði utanríkisviðskipta og höfðu loksins lokað á áratuga kreppu í landinu.
Súkkulaði
thumb|left|Súkkulaðistúlkan er frægt málverk frá 1743-45 eftir [[Jean-Étienne Liotard.]] Afurðir úr kakóbaunum eru: Það sem í daglegu máli er kallað súkkulaði er sykruð blanda af kakódufti og feiti sem í er bætt ýmsum öðrum efnum svo sem mjólkurdufti. Súkkulaði er oft framleitt í litlum mótum og tengist neysla þess ýmsum hátíðum og er þá t.d. framleiddar súkkulaðikanínur eða páskaegg á páskum.
Nafnið súkkulaði kemur líklega úr Nahuatl tungumálinu sem er mál frumbyggja í miðri Mexíkó. Ein kenning er að það komi frá orðinu xocolatl á Nahuatl máli og það merki xocolli sem þýðir beiskur og atl sem þýðir vatn. Málfræðingar hafa bent á að í mörgum mállýskum af Nahuatl sé súkkulaði 'chicolatl' sem er orð yfir eins konar þeytara sem notaðir voru til að hræra í kakódrykkjum.
Fundist hafa fornleifar sem benda til að Majar hafi drukkið súkkulaði fyrir 2600 árum. Astekar tengdu súkkulaði við frjósemisgyðjuna Xochiquetzal. Í nýja heiminum var drukkinn beiskur og kryddaður drykkur úr súkkulaði sem nefndist xocoatl. Í þessum drykk var m.a. vanilla og chilípipar. Xocoatl var notaður sem eins konar orkudrykkur. Súkkulaði var munaðarvara í Ameríku fyrir daga Kristófers Kólumbusar og kakóbaunir voru oft notaðar sem gjaldmiðill.
Kristófer Kólumbus færði Ferdinand og Isabellu á Spáni nokkrar kakóbaunir en það var svo Hernando Cortes sem kynnti Evrópumönnum þessa nýju vöru.
Fyrsta skráða sendingin af súkkulaði til gamla heimsins var send með skipi frá Veracruz til Seville árið 1585. Á þeim tíma var súkkulaði enn þá neytt sem drykkjar en Evrópumenn bættu við sykri og mjólk, létu chilipiparinn eiga sig en bættu í vanillu í staðinn. Á 17. öld var súkkulaðineysla munaður meðal aðalsmanna í Evrópu.
Á 17. öld var súkkulaði nýtt og óþekkt í mörgum löndum sérstaklega Evrópu. Fólk var dálítið smeykt við að smakka súkkulaði, en þegar fólkið smakkaði súkkulaði í fyrsta sinn varð það háð súkkulaði og vildi sífellt meira. Eftir það byrjaði súkkulaði að dreifast um heiminn og gerðar voru ýmsar tilraunir með súkkulaði til þess að gera það betra og betra.
Árið 1615 fór Anna prinsessa af Austurríki sem þá var fjórtán ára og bjó á Spáni til Frakklands til þess að ganga í hjónaband með konungi Frakklands sem hét Loðvík XIII. Anna var ekki alveg tilbúin að verða krýnd drottning Frakklands um leið og hún kæmi og þess vegna tók hún með sér súkkulaði (sem var drykkur á þeim tíma) til þess að að hún fengi ekki heimþrá. Loðvík smakkaði súkkulaði hjá Önnu og leyst strax mjög vel á hann. Súkkulaði varð brátt vinsæll drykkur á Frakklandi. thumb|400px|Súkkulaði var drykkur yfirstéttarinnar. Það voru sérstök súkkulaðihús þar sem hefðarfólk kom saman. Hér er teikning af súkkulaðihúsi í London 1807.
Árið 1657 gerði franskur maður fyrstu súkkulaðiauglýsinguna í London og opnaði fyrstu súkkulaðiverslunina í England i. Á þessum tíma kostaði hvert pund af súkkulaði 6 til 8 skildinga. Aðeins ríkt fólk hafði efni á að kaupa súkkulaði.
Árið 1660 giftist Maria Teresa af Austurríki konungi Frakklands Loðvík XIV. Maria ákvað að kynna súkkulaði fyrir almenningi. Eftir það varð algengara að venjulegt fólk í Frakklandi smakkaði súkkulaði.
Árið 1674 seldi kaffihúsið  Coffee Mill & Tabasco Roll í London fyrsta súkkulaðið í föstu formi.
Kakó
Kakó eða kakótré (fræðiheiti: Theobroma cacao) er lítið (4–8 m hátt) sígrænt tré sem á uppruna sinn í hitabeltissvæðum í Suður-Ameríku en vex nú víða í hitabeltinu. Fræ kakótrésins eru notuð í kakóduft og súkkulaði.
Kakótréð vex í hæðum Andesfjalla í 200–400 m  og á Amazon svæðinu og á vatnasvæðum  Orinoco árinnar. Kakótréð þarf rakt loftslag, frjósaman jarðveg og úrkomu. Það vex í skógarbotni og þrífst best í skugga annarra trjáa. Laufin eru 10–40 sm löng og 5–20 sm breið.
thumb|left|Blóm kakótrésins
Blómin eru lítil eða 1–2 sm að þvermáli. Fræbelgur kakótrésins er 15–30 sm langu og 8–10 sm breiður og breytist frá gulu í appelsínugult þegar það þroskast og vegur um 500 g fullþroskað. Í fræbelgnum eru 20 til 60 fræ sem venjulega eru kölluð baunir, klædd í hvítan belg. Fræin innihalda 40–50% kakósmjör. Mikilvægasta virka efnið í þeim er Theobromine.
Fræðiheitið Theobroma þýðir fæða guðanna.
Kristlaug María Sigurðardóttir
Kikka Kristlaug María Sigurðardóttir er íslenskur rithöfundur sem hefur skrifað bækur, útvarpsleikrit, sjónvarpshandrit og kvikmyndahandrit. Ávaxtakarfan er með þekktari verkum hennar og hefur leikritið verið sett upp margoft á Íslandi, bæði hjá atvinnuleikhópum og ekki síður hjá áhugamannaleikfélögum og skólum. Auk þess hefur verið framleidd kvikmynd um Ávaxtakörfuna og sjónvarpsþáttaröð sem var sýnd á Stöð 2 haustið 2013. Kikka rekur eigið framleiðslufyrirtæki, Galdrakassann ehf.
Stephan G. Stephansson
thumb|Stephan G Stephansson thumb|Minnismerki um Stephan G. Stephansson Stephan G. Stephansson, upphaflega Stefán Guðmundur Guðmundsson (3. október 1853 á Kirkjuhóli í Skagafirði – 9. ágúst 1927 í Alberta í Kanada), var landnemi og ljóðskáld í Vesturheimi. Oftast talinn hafa fylgt raunsæisstefnunni.
Æviferill
Stefán fæddist þann 3. október árið 1853 á Kirkjuhóli og var skírður Stefán Guðmundur Guðmundsson. Talað er um annan fæðingardag eða jafnvel fæðingarstað í sumum heimildum en það á rætur sínar að rekja til þess að presturinn sem skírði hann í Víðimýrarkirkju fór ekki rétt með í kirkjubókinni. Til fimmtán ára aldurs bjó Stefán í Skagafirði, en fluttist þá í Þingeyjarsýslu og starfaði þar sem vinnumaður. Hann bjó þar allt til þess er hann fluttist til Vesturheims með foreldrum sínum og systur árið 1873, þá að verða tvítugur. Í fimm ár bjó hann í Wisconsinfylki í Bandaríkjunum og kvæntist sama ár og hann flutti þaðan náfrænku sinni, Helgu Sigríði Jónsdóttur. Þau áttu saman átta börn, en sex þeirra komust upp.
Næst bjó Stefán að Görðum í Norður-Dakóta, í tíu ár. Þar lést faðir hans, en Stefán sá fyrir foreldrum sínum á meðan þau lifðu. Árið 1889 fluttist hann síðan til Albertafylkis í Kanada og bjó þar til dauðadags, en Stefán lést þann 9. ágúst árið 1927, næstum 74 ára.
Fyrstu ár Stefáns í Vesturheimi vann hann t.d. við járnbrautalagningu og skógarhögg en hætti því upp úr fertugu og einbeitti sér að búskapnum. Hann afrekaði það sem bóndi að nema land þrisvar og virðist hafa farist það vel úr hendi. Í Wisconsin kallaði Stefán sig Stefán Guðmundsson en í Dakóta var hann skrifaður Stefansson. Þetta leiddi til þess að bréf hans rugluðust við bréf annarra Stefanssona svo Stefán tók upp nafnið Stephan G. Stephansson sem hann varð þekktur undir.
Hús Stefáns og Helgu í Alberta stendur enn á heimilisjörð fjölskyldunnar, skammt frá þorpinu Markerville. Húsið (Stephansson House) hefur verið gert upp og í dag er það sögustaður á vegum Albertafylkis (Alberta Provincial Historic Site). Á sumrin (maí-ágúst) er það opið almenningi.
Skáldskapur
Fyrsta ljóðakver Stefáns var Úti á víðavangi sem kom út árið 1894. Ljóðabækur hans urðu fjölmargar, flestar gefnar út í Reykjavík. Eitthvað af lausamáli eftir hann birtist líka í íslensku blöðunum fyrir vestan. Meginverk hans verður að teljast Andvökur I-VI sem út kom á árunum 1909-1938. Andvökur draga nafn sitt af því að Klettafjallaskáldið, eins og Stefán er oft nefndur, átti erfitt með svefn í Vesturheimi og flest ljóð hans því samin á nóttunni. Vegna þess að mikið af skáldskap Stefáns varð til á nóttunni er slæðingur af villum í ljóðum hans. Stíll hans var allajafna líka nokkuð tyrfinn og yrkisefnin óvenjuleg svo hann hefur ekki átt upp á pallborðið hjá öllum fræðimönnum. Ekki bætir úr skák að hann var á móti því að skýringar fylgdu ljóðum hans, þótti það skemma ljóðið.
Ian McDiarmid
thumb|230px|Ian McDiarmid árið 2013
Ian McDiarmid (f. 11. ágúst 1944) er skoskur leikari. Hann er þekktastur fyrir að leika Palpatine/Darth Sidious í Stjörnustríðs-myndunum.
Atburðaminni
Atburðaminni er undirflokkur ljósa minnisins sem heyrir aftur undir langtímaminni.
Atburðaminni er persónulegt minni á einstök atvik. Ef einstakur atburður er minnisstæður þeim sem fyrir honum verður fer minningin um hann í atburðaminni. Talið er líklegt að atburðaminni sé einstakt fyrir mannskepnuna.
Verðandi
Verðandi getur átt við:
Bæjarstjóri
Bæjarstjóri, borgarstjóri eða sveitarstjóri, er framkvæmdastjóri sveitarfélags/bæjarfélags, annast hann daglegan rekstur þess í umboði bæjarstjórnar. Bæjarstjóri getur verið einn af kjörnum fulltrúum í bæjarstjórn, en þarf ekki að vera það. Hann getur setið fundi bæjarstjórnar þar sem hann hefur málfrelsi og tillögurétt en hefur ekki atkvæðisrétt nema hann sé jafnframt kjörinn fulltrúi.
Hlutverk bæjarstjóra er að hafa umsjón með daglegum rekstri bæjarfélagsins og framfylgja þeim ákvörðunum sem bæjarstjórn tekur. Hann telst vera æðsti yfirmaður starfsmanna bæjarfélagsins, hefur prókúruumboð bæjarsjóðs og skrifar undir skjöl sem skuldbinda bæjarfélagið (t.d. við kaup og sölu fasteigna, lántökur, ábyrgðir o.s.frv.) í umboði bæjarstjórnar. Hægt er að mæla frekar fyrir um valdsvið bæjarstjórans í samþykkt um stjórn bæjarfélagsins.
Bæjarfélög þurfa ekki að ráða bæjarstjóra og sum fámenn bæjarfélög (meðal annars á Íslandi) gera það ekki. Þá er yfirleitt í verkahring oddvita hreppsnefndarinnar að sinna þessum störfum.
Á Íslandi var einu sinni sú regla í gildi að í sveitarfélögum þar sem er kaupstaður (miðast við að íbúar séu eða hafi verið yfir 1000) kallast þeir bæjarstjórar, en borgarstjóri í Reykjavík, en annars sveitarstjórar.
Shiro Misaki
Shiro Misaki var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Léttlestakerfi höfuðborgarsvæðisins
Léttlestakerfi höfuðborgarsvæðisins er hugmynd að framtíðarsýn almenningssamgangna á höfuðborgarsvæði Íslands. Þær miðast að því að tengja saman hverfi svæðisins með léttlestum og þannig bjóða upp á hraðvirkan og sjálfbæran ferðakost. Hugmyndir hafa einnig komið upp um umfangsmeira snarlestakerfi og ódýrara hraðvagnakerfi (sbr. Borgarlína).
Aðalskipulag Reykjavíkur 2001-2024
thumb|320px|Hugmynd ad léttlestakerfi Í aðalskipulagi Reykjavíkur 2001-2024 koma fram hugmyndir að sporbundnum almenningssamgöngum innan borgarinnar. Þar er stungið upp á þremur leiðum sem tengjast við Kringluna. „Leið sem lægi frá landfyllingu við Ánanaust um miðborg, Landspítala, Lund og Smáralind í Kópavogi, um Mjódd, Breiðholt, Vatnsenda og Norðlingaholt væri rúmlega 13 km að lengd og miðað við 10 stöðvar gæti þessi leið náð til rúmlega 30 þúsund íbúa og rúmlega 20 þúsund starfa. Slík léttlest færi vel í göturýminu í miðborginni, myndi víða rúmast auðveldlega innan helgunarsvæða stofnbrauta en þyrfti að fara um göng um Kópavogsháls og frá Kringlusvæðinu að Vatnsmýri og víðar. Meðalstofnkostnaður, þar með talin bygging stöðva, gæti verið í kringum 1,5 milljarður á km og þá er miðið við spor í báðar áttir. Önnur 13 km, sem lægi frá háskóla- og vísindaþorpi í Vatnsmýri, um Kringlusvæðið, Skeifu-Fen, Bryggjuhverfi/Elliðaárvog, hátæknihverfi á Keldum, um kjarnann í Hamrahlíð og austur eftir Úlfarsárdal sem samtals 9 stöðvum, næði til ríflega 33 þúsund íbúa og 15 þúsund starfa. Samtals næðu þessar tvær leiðir til 60 þúsund manns og 37 þúsund starfa.“
Athugun á hagkvæmni lestasamgangna
Í febrúar 2008 var lögð fram tillaga á Alþingi til þingsályktunar um athugun á hagkvæmni lestasamganga milli Keflavíkur og Reykjavíkur annars vegar og léttlestakerfis innan höfuðborgarsvæðisins hins vegar. Að tillögunni komu þingmenn úr öllum flokkum. Flutningsmenn tillögunnar voru:
Metró-hópurinn
Eftir fyrstu umræðu tillögunnar var hún send til samgöngunefndar Alþingis til skoðunar þar ýmsir hópar voru fengnir til að skila áliti. Innan verkfræðisviðs Háskóla Íslands var settur á fót sérfræðihópur um jarðlestasamgöngur, svokallaður Metró-hópur. Metró-hópurinn samanstendur af:
Hópurinn mun meðal annars kanna:
Aðskilið kerfi
Snarlestarkerfi yrði algjörlega aðskilt annarri umferð, hvort sem um ofanjarðar- eða neðanjarðarkerfi væri að ræða. Það myndi auka skilvirkni kerfisins og stytta ferðatíma. Aðskilið kerfi gagnast einnig allri annarri umferð, hvort heldur sem er akandi, gangandi eða hjólandi. Neðanjarðarkerfi myndi ekki taka götupláss, sem þá hægt væri að ráðstafa til annarra nota.
Innandyra biðstæði
Íslenskt verðurfar stendur í vegi fyrir að núverandi kerfi geti orðið vinsælt. Fjöldi stöðva kemur í veg fyrir að hægt sé að reisa viðunandi biðskýli. Kerfi sem byggir á neðanjarðar samgöngum hefur í för með sér að hvert biðstæði væri innandyra. Slíkt gæti orðið sá hvati til notkunar sem léttlestakerfi gæti ekki boðið upp á.
Hljóðmengun
Ókostur þess að fara í umfangsmeira snarkerfi er aukinn kostnaður. Hópurinn gerir ráð fyrir að lagning kerfisins myndi kosta um þrjá milljarða króna á hvern kílómetra og hver lestastöð kosti um einn milljarð króna. Einar Kristjánsson, sviðstjóri þjónustusviðs Strætó bs., dró kostnaðartölur sérfræðingana í efa og benti á að í svipuðu kerfi, sem verið væri að reisa í Kaupmannahöfn, kostaði hver kílómetri það sem samsvarar 14 milljörðum ISK (miðað við verðlag 2005) og taldi ólíklegt að Íslendingar gætu gert það fyrir minna. „Miðað við þær kostnaðartölur sem eru hjá Dönunum, þá yrði heildarkostnaður vegna þessa um 204 milljarðar króna en miðað við tölurnar í umsögninni mætti ætla að þeirra kostnaður yrði um 36 milljarðar fyrir lestarsporin og 12 milljarðar fyrir lestarstöðvar, eða samtals 48 milljarðar fyrir byggingu kerfisins.“ „Í ofangreindum tölum er einungis stofnkostnaður vegna byggingarframkvæmda, Ekki er reiknað með kaupum á lestum eða með rekstri kerfisins.“
Podocarpus gibbsii
Podocarpus gibbsii er sígrænt tré frá Malasíu (Borneó).
Ávangur (landnámsmaður)
Ávangur var landnámsmaður í Hvalfirði. Hann var írskur að ætt. Hann gerði bæ sinn í Botni og eftir því sem segir í Landnámabók var þar svo mikill skógur að hann gerði sér hafskip þar af og hlóð skipið þar sem nú heitir Hlaðhamar.
Verðandi (1882)
Verðandi var íslenskt tímarit sem kom út í Kaupmannahöfn árið 1882 og er upphaf raunsæisstefnunnar á Íslandi miðað við útgáfu þess. Aðeins kom út eitt hefti af tímaritinu en það hafði þó mikil áhrif á íslenskar bókmenntir.
Útgefendur tímaritsins voru fjórir ungir menntamenn sem allir voru eða höfðu verið við nám í Danmörku. Þetta voru þeir Gestur Pálsson, Einar H. Kvaran, Bertel Þorleifsson og Hannes Hafstein, sem var yngstur fjórmenninganna, rétt rúmlega tvítugur. Gestur og Einar birtu smásögur í tímaritinu en Hannes og Bertel ljóð. Sum ljóð Hannesar sem þarna birtust í fyrsta sinn urðu alþekkt, svo sem Stormur, Skarphéðinn í brennunni, Nei, smáfríð er hún ekki, Sprettur (Ég berst á fáki fráum) og Þar sem háir hólar, en af öðru efni tímaritsins er smásaga Gests, Kærleiksheimilið, líklega þekktust.
Ekki var neinn sérstakur inngangur eða stefnuyfirlýsing í tímaritinu en þó varð strax ljóst að þarna var ný stefna á ferðinni sem ekki hafði áður sést í íslenskum bókmenntum. Voru fjórmenningarnir kenndir við tímaritið og kallaðir Verðandimenn.
Kúfönd
Kúfönd (fræðiheiti Aythya affinis) er fugl af andaætt. Kúfönd er lítil Norður-Amerísk kafönd sem er að vetrarlagi í Mið-Ameríku.
Bóksala
thumb|Bóksala Bóksala er það að versla með bækur og er síðasti áfanginn á birtingarferli bókar. Menn sem stunda bóksölu er nefndir bóksalar og þeir sem versla með notaðar bækur fornbókasalar. Orðið bóksala á íslensku getur einnig þýtt bókaverslun.
Luke Benward
thumb|250px|Benward í 2008 Luke Aaron Benward (fæddur 12. maí 1995) er bandarískur gamanleikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Billy Forrester í How to Eat Fried Worms.
Ty Panitz
Ty Panitz (fæddur 8. apríl 1999) er bandarískur gamanleikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Woody Forrester í How to Eat Fried Worms.
Skráasnið
Skráarsnið er form á skrám sem yfirleitt segir til um hvaða hugbúnaður verður notaður þegar notandi velur að opna skránna. Í flestum stýrikerfum er geymdur listi yfir þekktar skjala endingar og hvaða hugbúnaður (forrit) verður notað til að opna skránna með.
Skráarending
Skráarending er yfirleitt 3ja til 4ja stafa langt og segir venjulega til um á hvaða formi og hvaða forrit á að opna skjalið.
Markverður stafur
Markverður stafur er tölustafur sem hjálpar til við skilgreiningu á nákvæmni í tölu. Þeir eru oft notaðir við námundun.
Markverðir stafir í tölu eru taldir frá fyrsta stafnum til vinstri í tölu sem er ekki núll, og síðan að seinasta stafnum sem ekki er núll í heilum tölum en alveg að seinasta tölustafnum í tölum sem hafa tugabrot.
Mögulegt er að seinasta núllið í heilli tölu sé markverður stafur en hægt er að skrifa töluna með tugveldi til að draga úr öllum efa.
Dæmi um fjölda markverðra stafa í tölum
0,0 - enginn markverður stafur
0,001 - 1 markverður stafur
0,10 - 2 markverðir stafir
12 - 2 markverðir stafir
120 - 2 markverðir stafir
12,0 - 3 markverðir stafir
12,1 - 3 markverðir stafir
101 - 3 markverðir stafir
1,001 - 4 markverðir stafir
1,000 - 4 markverðir stafir
Yodrak Salakjai
Yodrak Salakjai (fædd í Phichit í Taíland 9. febrúar 1956 - dó í Bangkok í Taíland 8. ágúst 2008), er Taílenska popp-söngvari, sem fæddist Taphan Hin, Phichit. Þekktustu lög hans eru líklega Samsip Yang Jaew og Long Ruea Har Rak. Hann lést úr lifrarkrabbameini 52 ára að aldri.
Léon Blum
André Léon Blum (9. apríl 1872 – 30. mars 1950) var franskur stjórnmálamaður og sósíalisti. Blum var einn af formönnum vinstriflokksins SFIO (Section française de l'Internationale ouvrière; Frakklandsdeildar alþjóðlegu verkalýðshreyfingarinnar) og var tvisvar forsætisráðherra Frakklands, frá 1936 til 1937 og frá mars til apríl árið 1938.
Þar sem Blum var gyðingur var hann undir miklum áhrifum af Dreyfusarmálinu. Hann var stuðningsmaður franska sósíalistaleiðtogans Jean Jaurès og tók við forystuembætti hans árið 1914.
Blum setti mark sitt á stjórnmálasögu Frakklands þegar hann neitaði aðild að Alþjóðasamtökum kommúnista árið 1920 og þegar hann gerðist forsætisráðherra Frakklands fyrir stjórnmálabandalagið Front populaire árið 1936. Hann gat ekki sent hernaðaraðstoð til lýðveldissinna í spænsku borgarastyrjöldinni þar sem meðlimir Róttæka flokksins í ríkisstjórn hans lýstu því yfir að þeir myndu slíta stjórnarsamstarfi til að koma í veg fyrir slíka notkun á frönskum herafla. Þetta leiddi hins vegar til þess að bandalag Blums við franska kommúnista, sem kröfðust aðgerða í þágu spænskra lýðveldissinna, stirnaði og olli því að hann sagði af sér í júní 1937. Hann varð síðar aftur ríkisstjórnarleiðtogi í stuttan tíma, frá 13. mars til 10. apríl 1938. Þegar Frakkland var hertekið af Þjóðverjum í seinni heimsstyrjöldinni var Blum handtekinn af Vichy-stjórninni og fluttur í Buchenwald-fangabúðirnar.
Eftir stríðið varð Blum forseti bráðabirgðastjórnar Frakklands frá desember 1946 til janúar 1947. Ríkisstjórn hans beitti sér einkum fyrir því að reisa stjórnsýslukerfi fjórða franska lýðveldisins.
Umbætur Blums bættu starfsskilyrði franskra verkamanna með því að lögleiða launuð leyfi og styttri vinnutíma. Ríkisstjórnir Blums veittu frönskum konum auk þess aukna aðild að ríkisembættum. Blum er í dag talinn einn mikilvægasti stjórnmálamaður fransks sósíalisma.
Kondóráætlunin
thumb|right|Listaverk með myndum af fórnarlömbum herforingjastjórnarinnar í Chile. Kondóráætlunin (spænska: Operación Cóndor, líka þekkt sem Plan Cóndor, portúgalska: Operação Condor) var skipulögð herferð kúgunar, ofsókna og morða á pólitískum andstæðingum ríkisstjórna í Suður-Ameríku á 8. og 9. áratug 20. aldar. Áætluninni var stýrt af leyniþjónustum ríkjanna með stuðningi Bandaríkjanna. Aðgerðir fólust einkum í því að ræna, pynta og myrða pólitíska andstæðinga sem aðallega voru almennir borgarar. Frumkvæði að áætluninni kom frá Bandaríkjunum árið 1968 en aðgerðir hófust 1975. Virkustu þátttakendurnir í áætluninni voru hægrisinnaðar alræðisstjórnir Suðurkeilunnar.
Tilgangur áætlunarinnar var að útrýma kommúnistum og stuðningsmönnum Sovétríkjanna, og jafnframt að bæla niður alla stjórnarandstöðu gegn ríkisstjórnunum sem tóku þátt, meðal annars andstöðu við efnahagsumbætur í anda nýfrjálshyggju sem sumar af þessum ríkisstjórnum vildu koma á. Meðal fórnarlamba voru vinstrimenn, mótmælendur, verkalýðsleiðtogar og leiðtogar bændasamtaka, prestar og nunnur, námsmenn og kennarar, menntamenn og grunaðir skæruliðar.
Áætlunin var háleynileg og því erfitt að meta nákvæmlega hversu mörg morð megi rekja til hennar. Sumir áætla að 60.000 morð megi rekja til áætlunarinnar, og hugsanlega fleiri. Lykilríki Kondóráætlunarinnar voru Argentína, Chile, Úrúgvæ, Paragvæ, Bólivía og Brasilía. Flestir meðlimir herforingjastjórnanna sem ríktu yfir þessum löndum hafa verið ákærðir fyrir glæpi gegn mannkyni og þjóðarmorð. Fjöldi látinna og horfinna í löndunum er að minnsta kosti talinn vera milli 7.000 og 30.000 í Argentínu, 3.000 og 10.000 í Chile, 116 og 546 í Bólivíu, 434 og 1.000 í Brasilíu, 200 og 400 í Paragvæ og 123 og 215 í Úrúgvæ.
Skjöl frá utanríkisráðuneyti Bandaríkjanna sýna fram á að Leyniþjónusta Bandaríkjanna hafði leiðandi hlutverk í áætluninni. Bandaríkjastjórn sá ríkjunum fyrir tæknilegri aðstoð og hergögnum í gegnum leyniþjónustuna í forsetatíð Lyndon B. Johnson, Richard Nixon, Gerald Ford, Jimmy Carter og Ronald Reagan. Síðar tóku Ekvador og Perú þátt í áætluninni.
Að undirlagi CIA hóf Argentína stuðning við herforingjastjórnir Mið-Ameríkuríkjanna Hondúras, Níkaragva, El Salvador og Gvatemala, við að láta pólitíska andstæðinga hverfa. Aðgerðir Argentínu í Mið-Ameríku stóðu frá 1977 til 1986.
Eftir að áætluninni lauk um 1990 hófu þátttakendur aðgerðir til að koma í veg fyrir rannsóknir og vitnaleiðslur gegn þeim. Árið 1992 uppgötvaðist Ógnarskjalasafnið á lögreglustöð í Paragvæ með 60.000 skjölum og 593.000 síðum á örfilmum. Skjölin sögðu frá 50.000 morðum, 30.000 „mannshvörfum“ og 400.000 handtökum í tengslum við áætlunina. Sum ríkin hafa notað skjöl úr safninu til að höfða mál á hendur þátttakendum.
Skriðufell
Skriðufell getur átt við:
Hverfisgata 21
Hverfisgata 21 er hús við Hverfisgötu í Reykjavík sem fullgert var árið 1912. Jón Magnússon forsætisráðherra lét reisa það sem íbúðarhús fyrir sig og konu sína, Þóru Jónsdóttur.
Húsið er steinsteypt og var byggt sem skrifstofu- og íbúðarhús. Arkitekt þess var Finnur Ó. Thorlacius en byggingarmeistari Steingrímur Guðmundsson. Flatarmálið 176,9 fm. Skrifstofur Áfengisverslunar ríkisins voru um tíma í húsinu og Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis hóf þar göngu sína árið 1932. Menningarsjóður var einnig með skrifstofur í húsinu um tíma og sama gengdi um Lánasjóð íslenskra námsmanna.
Þegar Kristján X Danakonungur heimsótti Ísland árið 1926 ásamt Alexandrínu drottningu sinni, lentu íslensk stjórnvöld í vandræðum með að finna bústað sem væri gestunum samboðinn. Varð úr að konungshjónin gistu á heimili Jóns, sem þá var forsætisráðherra.
Jón Magnússon lést meðan á Íslandsheimsókn konungs stóð. Í kjölfarið eignaðist Sigurður Jónasson forstjóri Hverfisgötu 21. Hann seldi það Hinu íslenska prentarafélagi (nú Félag bókagerðarmanna) árið 1940 og hefur félagið haft höfuðstöðvar sínar þar upp frá því.
Skotfélag Hafnarfjarðar
Skotfélag Hafnarfjarðar var í hópi elstu íþróttafélaga landsins, stofnað árið 1871 eða þar um bil. Félagið starfaði um nokkurra ára skeið. Ekki má rugla því saman við Skotíþróttafélag Hafnarfjarðar frá árinu 1965.
Saga
Fyrstu skipulögðu íþróttafélögin á Íslandi voru stofnuð um æfingar í skotfimi, fyrst og fremst af dönskum kaupmönnum og íslenskum embættismönnum. Skotfélag Reykjavíkur frá árinu 1867 var stærst og öflugast, en einnig er vitað um sambærilegt félag í Keflavík frá 1869.
Gísli Sigurðsson, íþróttaforkólfur í Hafnarfirði, tók saman heimildir um upphaf íþróttastarfs í bænum. Taldi hann sig hafa vitneskju um að stofnað hefði verið skotfélag í Hafnarfirði um árið 1871. Forgöngumaður þess var verslunarmaðurinn Edvard Biering, sem þá var búsettur í Hafnarfirði.
Æfingar fóru fram að Hörðuvöllum, einkum á sumrin. Notast var við gríðarmikinn og ævagamlan framhlaðning, sem sagður var uppruninn úr þrjátíu ára stíðinu. Hlaðið var undir byssuna á Völlunum og skotið á mark við klettinn Einbúa. Þá er vitað um skotkeppni sem fram fór í svokölluðu Knudtzons-pakkhúsi í tengslum við dansleik í bænum, þar sem Biering sjálfur fór með sigur af hólmi.
Í grein sinni um sögu Skotfélags Reykjavíkur árið 1951 segir Árni Óla frá skotkeppni Reykvíkinga og Keflvíkinga í byrjun árs 1871. Lætur hann þess getið að hópi manna úr Hafnarfirði hafi verið boðið til leiks, þrátt fyrir að ekkert skotfélag væri þar starfandi. Tíu Hafnfirðingar hafi skráð sig til þátttöku, þar á meðal C. Zimsen (faðir Knud Zimsen sem síðar varð borgarstjóri), H. Linnet og Þorfinnur Jónatansson. Hafa ber í huga að skráning sem þessi jafngilti því ekki að viðkomandi mættu til keppni, þar sem alsiða var að betri borgarar greiddu þátttökugjald en félu öðrum skotmönnum að keppa fyrir sína hönd. Hugsanlegt er þetta framtak Skotfélags Reykjavíkur hafi orðið kveikjan að stofnun félagsins í Hafnarfirði.
Fueled by Ramen
Fueled by Ramen LLC (oft stytt sem FBR) er bandarískt hljómplötufyrirtæki í eigu Warner Music Group. Það var stofnað árið 1996 í Gainesville, Flórída og á höfuðstöðvar í New York. Helstu tónlistarstefnur fyrirtækisins eru popp pönk, jaðarrokk og tilfinningarokk.
Kaupréttarsamningur
Kaupréttarsamningur er valréttarsamningur sem er ein tegund afleiða.
Árni Þórarinsson (rithöfundur)
thumb|Árni Þórarinsson 2015. Árni Þórarinsson (f. 1. ágúst 1950) er íslenskur blaðamaður og rithöfundur sem er þekktastur fyrir kvikmynda- og tónlistargagnrýni sína í Morgunblaðinu og á síðari árum glæpasögur sínar. Árni skrifaði handrit að einum þætti þáttaraðarinnar Pressan sem var sýnd á Stöð 2 vorið 2008.
Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum við Hamrahlíð árið 1970 og lauk BA prófi í samanburðarbókmenntum frá University of East Anglia í Norwich á Englandi árið 1973.
Merkingarminni
Í merkingarminni býr almenn þekking okkar á veröldinni óháð því hvort við höfum upplifað hlutina sjálf. Merkingarminni hjálpar bæði mönnum og dýrum að afla sér þekkingar á umhverfinu og nýta hana sér til framdráttar. Tulving skilgreindi merkingarminnið sem minni sem gerir einstaklingnum kleift að smíða líkan af veröldinni innra með sér. Merkingarminnið geymir vísast stóran hluta af þeim fróðleik sem við höfum numið á skólabekknum. Minningum í atburðaminni fylgja upplýsingar um hvar og hvenær þær urðu til en almennu þekkingaratriðin í merkingarminni eru laus við slíka persónulega merkimiða.
Dominic Scott Kay
Dominic Scott Kay (fæddur 6. maí 1996) er bandarískur gamanleikari og þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Buddha í Air Buddies.
Guðmundur Felix Grétarsson
Guðmundur Felix fæddist í Reykjavík. Foreldrar hans eru Grétar Felixson og Guðlaug Þórs Ingvadóttir. Hann lauk námi í rafveituvirkjun árið 1997 og hóf í kjölfarið störf hjá Rafveitu Reykjavíkur. Kona Guðmundar Felix er Sylwia Gretarsson. Guðmundur á tvær dætur úr fyrra sambandi, fæddar 1993 og 1997.
Slysið
Guðmundur Felix starfaði sem rafveituvirki hjá Rafveitu Reykjavíkur og vann að viðgerð á háspennulínu við Hafravatn í janúar árið 1998. Guðmundur virðist hafa farið upp í rangan staur og snert línu sem straumur hafði ekki verið tekinn af. Í kjölfarið fellur hann átta metra niður úr staurnum. Við slysið hryggbrotnaði Guðmundur Felix á þremur stöðum, brákast í hálsliðum, rifbein losnuðu frá hryggjarsúlunni og það kviknaði í handleggjum hans. Guðmundur Felix komst til meðvitundar tæpum þremur mánuðum síðar. Hann lá á sjúkrahúsi í 7-8 mánuði eftir slysið og fór þaðan í 14 mánaða endurhæfingu á Reykjalund. Við tóku erfið ár hjá Guðmundi og m.a. þurfti hann tvisvar sinnum að fara í lifrarígræðslu árið 2002.
Árið 2018 kom út heimildarmyndin Nýjar hendur - innan seilingar um sögu Guðmundar Felix.
Aðgerðin
Guðmundur Felix fluttist til Lyon í Frakklandi sumarið 2013 og stóðu vonir til þess að þar yrði skömmu síðar gerð á honum handleggjaágræðsla. Ferlið var hins vegar langt og strangt og mun lengra en búist hafði verið við í upphafi. Sjö og hálfu ári eftir flutning til Frakklands og tuttugu og þremur árum eftir slysið, gekkst Guðmundur Felix undir aðgerðina í Lyon í Frakklandi þann 13. janúar árið 2021 þar sem framkvæmd var flókin handleggja- og axlarágræðsla. Um 50 læknar frá fjórum sjúkrahúsum tóku þátt í aðgerðinni en hún tók um 15 klukkustundir. Aðgerðin þótti takast vel og nokkrum dögum síðar sagðist Guðmundur ekki lengur vera handlangari nú væri hann orðinn handhafi. Við tekur þó langt bataferli og endurhæfing en ekki er hægt að meta árangur aðgerðarinnar að fullu fyrr en að þremur árum liðnum.
Parísarháskóli
thumb|right|Skjaldarmerki Parísarháskóla Parísarháskóli (fr. Université de Paris) var franskur háskóli sem starfrækur var í París frá 1150 til 1970 (að undanskildum árunum 1793—1806 á franska byltingartímanum). Háskólinn var gjarnan kallaður Sorbonne-háskóli í daglegu tali eftir einni aðalbyggingu skólans, Sorbonne. Parísarháskóla var skipt upp í margar sjálfstæðar menntastofnanir árið 1970.
Parísarháskóli á miðöldum
Líkt og aðrir evrópskir miðaldaháskólar var Parísarháskóli hvorki stofnsettur með konunglegri tilskipan né páfabullu heldur þróaðist hann sjálfstætt upp úr söfnuði fræðimanna sem komu saman í kringum Notre Dame-dómkirkjuna ásamt kaupmönnum og handverkamönnum. Filippus 2. Frakkakonungur viðurkenndi menntastofnunina formlega sem universitas með tilskipun árið 1200.
Ásamt Háskólanum í Bologna varð Parísarháskólinn fyrirmynd annarra menntastofnana á miðöldum. Skólanum var skipt í fjórar deildir: listir, læknisfræði, lögfræði og guðfræði. Nemendunum var skipt í fjóra hópa eftir þjóðerni og móðurmáli: Í Frakkland, Normandí, Picardie og England. Nemendur frá Þýskalandi, Norðurlöndum og Austur-Evrópu voru flokkaðir með Englendingunum. Parísarháskóli varð brátt helsta menntasetur Evrópu og á 13. öld námu um 20.000 erlendir nemendur við skólann. Í kringum háskólann varð til sérstakt stúdentahverfi sem kallað varð latínuhverfið eftir tungumálinu sem nemendurnir og kennararnir töluðu sín á milli.
Collège de Sorbonne
thumb|right|Kapellan í aðalbyggingu Sorbonne. Háskólinn fékk viðurnefnið Sorbonne-háskóli eftir Collège de Sorbonne sem Robert de Sorbon lét stofna árið 1257 sem fræðasetur í guðfræði.
Sorbonne varð brátt þekkt sem ein fremsta guðfræðistofnun Frakklands og kennararnir voru gjarnan spurðir álits um trúarleg álitaefni. Á þriðja áratugi 17. aldar lét Richelieu kardínáli gera upp Sorbonne-háskólann. Elstu standandi skólabyggingarnar í dag eru frá þeim tíma. Meðal annars lét Richelieu byggja kapellu fyrir skólann og var sjálfur grafinn þar eftir andlát sitt.
Náin tengsl Sorbonne við kirkjuna leiddu til þess að skólanum var lokað á tíma frönsku byltingarinnar. Napóleon lét enduropna skólann árið 1808 og sameinaði hann formlega við Parísarháskóla. Frá 1808 til 1885 var Sorbonne notað fyrir kennslu í guðfræðideild Parísarháskóla. Undir lok 19. aldar var öllum beinum tengslum skólans við kirkjuna slitið og skólinn varð sjálfstætt starfandi menntastofnun.
Aðrar námsdeildir
Auk hins fræga Sorbonne-háskóla taldi Parísarháskóli til sín fjölda bygginga og stofnana. Sumar þeirra þjónuðu hagnýtum tilgangi eins og að sjá nemendunum fyrir fæði og húsnæði. Í skólanum voru átta eða níu deildir fyrir erlenda nemendur. Hin elsta var Collegium danicum, sem stofnuð var árið 1257. Á 13. og 14. öld voru þrjár deildir stofnaðar fyrir sænska nemendur; Collegium Upsaliense, Collegium Scarense og Collegium Lincopense. Deildirnar voru hver um sig ætluð fyrir stúdenta úr kirkjuskólunum við Uppsali, Skara og Linköping. Þýsku deildarinnar Collegium alemanicum var fyrst getið árið 1345, skoska deildin Collegium scoticum var stofnuð árið 1325 og deildin Collegium lombardicum var stofnuð á fjórða áratugi 14. aldar fyrir stúdenta frá Langbarðalandi. Námsdeildin Collegium constantinopolitanum var stofnuð á 13. öld til að stuðla að einingu kirkjudeilda austurs og vesturs. Þeirri deild var síðar breitt í franska menntastofnun, Collège de la Marche-Winville.
Seinni tíð
Á tíma þýska hernámsins í seinni heimsstyrjöldinni 1940-1944 var háskólanum lokað. Skólanum var aftur lokað í maíuppþotunum í París árið 1968. Þann 3. maí 1968 brutust óeirðir út á háskólasvæðinu þegar lögreglumenn reyndu að stöðva stjórnmálaviðburð á skólalóðinni. Mótmælendurnir hertóku Sorbonne-bygginguna og notuðu hana sem bækistöð til að stýra óeirðum sem breiddust út um alla Parísarborg. Þann 16. júní gerði lögreglan atlögu á háskólann og batt enda á óeirðirnar.
Stúdentaóeirðirnar leiddu til þess að Parísarháskóli var endurskipulagður og honum skipt í sjálfstæðar menntastofnanir.
Endurskipulagningin 1970–1971
Árin 1970–1971 var Parísarháskóla skipt í 13 sjálfstæða háskóla. Þrír þeirra viðhalda Sorbonne-viðurnefninu: Université Panthéon-Sorbonne (Université Paris I), Université Sorbonne-Nouvelle (Université Paris III) og Université Paris-Sorbonne (Université Paris IV). Tveir af háskólunum, Université Paris-Sorbonne og Université Pierre-et-Marie-Curie (Université Paris VI), sameinuðust þann 1. janúar 2018 í nýjan Sorbonne-háskóla.
Tölustafur
Tölustafur er í stærðfræði einn bókstafur eða tákn, sem stendur fyrir tölu. Flestar tölur eru táknaðar með einum eða fleiri tölustöfum. Talan 7 er t.d. táknuð með einum tölustaf en táknið sem stendur fyrir töluna 77 er samsett úr tveimur tölustöfum. Tölur eru einnig táknaðar með almennum brotum, tugabrotum og bókstöfum, eins og t.d. talan pí, sem er táknuð með gríska bókstafnum π.
Sveinn
Sveinn getur átt við:
Sven Sven Sven スヴェン Sven Свен
Langbakur
thumbnail|2018 Volvo V60 langbakur thumbnail|Hefðbundin uppsetning á bíla stólpum, [[stallbakur (þrír kassar), langbakur (tveir kassar), hlaðbakur (tveir kassar), allt af sömu gerðinni]] Langbakur (stundum kallað skutbíll) er gerð af stallbak þar sem yfirbygging bílsins fer yfir farþegarýmið og skottið og gerir það að sameiginlegu rými með aðgang að aftan í gegnum afturhlera eða fimmtu hurð í stað skottloks. Þessi gerð af yfirbyggingu breytir venjulega þriggja kassa hönnun stallbaks bíla yfir í tveggja kassa hönnun. Stallbaks og langbaks gerðir af sama bílnum deila oft sama A-stólp og B-stólp en langbakurinn er þá með öðruvísi C-stólp og bætir við fjórða D-stólp. Langbakur hefur miklu stærra skottrými heldur en stallbakur og er hægt að stækka það ennþá meira með því að leggja niður aftursætin.
Sporðgranaætt
Sporðgranaætt (fræðiheiti: Loricariidae) er stærsta ætt grana (Siluriformes). Ættkvíslir eru 92 og hafa yfir 680 tegundir hafa verið taldar. Lengd þeirra er frá um 2 sentimetrum til metra.
Megineinkenni þeirra eru harðar plötur sem þekja búk þeirra, sogmunnur og par fálmara. Útlit getur verið fjölbreytt og litir fjölskrúðugir. Flestar tegundirnar eru virkari á nóttunni og dvelja undir til að mynda steinum eða trjárótum yfir hábjartan dag. Sumar tegundir geta lifað utan vatns í margar klukkustundir.
Aðalfæða sporðgrana eru þörungar, hryggleysingjar og rotnandi efni. Sumar tegundir bera egg á sér meðan aðrar verpa í fast undirlag, t.d. leðju.
Sporðgranar eru vinsælir gæludýrafiskar. Oft eru þeir seldir sem pleco en ein vinsælasta tegundin er Hypostomus plecostomus sem getur orðið allt að hálfur metri að lengd. Meðal vinsælla ættkvísla eru: Ancistrus, Hypostomus, Hypancistrus og Pterygoplichthys.
Skáldsaga
thumb|right|Titilsíða skáldsagnasafns frá 1722 þar sem orðið novel er notað. Skáldsaga er bókmenntaform sem hefur verið skilgreint sem "frásögn af fólki sem er líkara venjulegu fólki en persónum úr epískum hetjuljóðum". Tímamótaverk í sögu skáldsögunnar er Don Kíkóti eftir Cervantes, en hún er frá um 1600.
Dæmi um skáldsögu eru: Sjálfstætt fólk, Gangandi íkorni og Da Vinci lykillinn.
Piltur og stúlka eftir Jón Thoroddsen eldri er oft talin vera fyrsta íslenska skáldsagan gefin út á Íslandi en hún kom út 1850.
Skemakenning
Með orðinu "skema" er átt við hugræna tákngervingu eða skipulegt þekkingarmynstur í langtímaminninu. Til eru nokkrar gerðir skema. Þar má nefna m.a. sjálfsskema og skema yfir annað fólk, skema yfir hlutverk og skema yfir aðstæður.
Frederick Bartlett (1886-1969) stóð á sínum tíma fyrir mjög svo merkum minnisrannsóknum sem bentu til þess að minnið væri stundum með yfirbragð skapandi hugarstarfs. Það þýðir að minnið hjá fólki skapar oft minningar og vefur því inní einhverja ákveðna reynslu eða atburði. Hann notaði meðal annars þjóðsögur frá indíánum í Ameríku og aðrar sögur fyrir tilraunafólk sitt til að lesa og spurði það síðan út í söguna. Eftir það kom í ljós að fólk átti til að sleppa ákveðnum hlutum úr sögunni og bæta inn í söguna einhverju persónulegu sem hafði gerst í lífi þeirra.
Söluréttarsamningur
Söluéttarsamningur er valréttarsamningur sem er ein tegund afleiða.
Optie
Skurfa
Skurfa (fræðiheiti: Spergula arvensis ) er plöntutegund af hjartagrasaætt sem er algeng um alla Evrópu. Hún vex víða á Íslandi, en aðallega á suðurlandi.
Hideo Sakai
Hideo Sakai (10. júní 1909 - 3. júní 1996) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu.
Skriðufell (fjall)
thumb|Skriðufell. Skriðufell er um 340 metra fjall sem markar vestari hluta Þjórsárdals. Þjórsárdalsskógur er sunnan, vestan og austan þess. Samnefndur bær er sunnan við fellið.
Blikönd
Blikönd (fræðiheiti Polysticta stelleri ) er fugl af andaætt.Blikönd er smávaxin sjóönd sem verpir á ströndum heimskautasvæða í Austur-Síberíu og Alaska. Hreiðrið er á mýrlendri túndru nálægt sjó og í því eru 6-10 egg.
Amersfoort
Amersfoort er næststærsta borgin í héraðinu Utrecht í Hollandi. Miðborgin er miðaldarleg og fögur. Borgin er með 146 þúsund íbúa.
Lega og lýsing
Amersfoort liggur við ána Eem um miðbik Hollands, rétt fyrir sunnan stöðuvatnið Eemmeer, sem er syðsti hluti Ijsselmeer. Borgin er því sem næst við landfræðilega miðju landsins. Næstu borgir eru Utrecht til vesturs (15 km), Apeldoorn til austurs (45 km), Arnhem til suðausturs (55 km) og Amsterdam til norðvesturs (60 km).
Orðsifjar
Amersfoort merkir vaðið yfir ána Amer en Amer heitir Eem í dag og mundar í Eemmer rétt norðan við borgina.
Söguágrip
thumb|Amersfoort 1652 Amersfoort kom fyrst við skjöl 1028. Þar sem bærinn lá vel við þjóðvegina austur-vestur og norður-suður, létu furstabiskuparnir í Utrecht, sem ríktu yfir svæðinu, reisa sér aðsetur til að stjórna svæðinu. 1259 veitti biskupinn Hendrik van Vianden Amersfoort borgarréttindi. 1340 varð mikill bruni í borginni sem eyddi helming allra húsanna. Í sjálfstæðisstríðinu á 16. öld hertóku Hollendingar borgina en Spánverjar náðu henni 1573. 1579 náði Jan VI af Nassau-Dillenburg að fresla borgina. Sama ár gekk hún í Utrecht-bandalagið. Síðan þá var mikil stöðnun í efnahagslífinu og í upphafi 19. aldar bjuggu aðeins 8.000 manns í borginni. Margir lifðu á tóbaksrækt. Efnahagslífið batnaði mikið með tilkomu járnbrautarinnar 1863 og iðnvæðingarinnar. Í upphafi heimstyrjaldarinnar síðari var í Amersfoort stærsta herdeild Hollendinga. Í maí 1940 voru allir íbúar borgarinnar fluttir á brott er búist var við innrás Þjóðverja. Innrásin hófst 10. maí og var barist í fjóra daga. Eftir það var íbúum leyft að snúa heim á ný. Rétt utan borgar opnuðu nasistar fangabúðir sem var nokkurs konar biðstöð eftir lestarferð í útrýmingarbúðir lengra í austur (aðallega Auschwitz og Sobibor). Alls fóru um 32 þúsund manns um búðirnar, en fangarnir komu víðs vegar að úr Hollandi. Eftir stríð hélt borgin áfram að vaxa. 1974 var gamla þorpið Hoogland innlimað borginni þrátt fyrir áköf mótmæli bæjarbúa. Í dag eru íbúðahverfi umhverfis gamla þorpið. 2006 var Amersfoort kjörin grænasta borgin í Hollandi og ári síðar grænasta borgin í Evrópu.
Þjóðsaga
thumb|Graníthnullungurinn vegur heil 9 tonn Árið 1661 gerðist það að skáldið og landeigandinn Everard Meyster stóð í veðmáli við landeiganda frá Amersfoort sem Meyster vann. Til að jafna skuldina varð sá sem tapaði að rúlla 9 tonna graníthnullungi frá mýrunum í Soest til miðborgar Amersfoort (um þriggja km leið). Hann fékk aðstoð 400 manna við verkið (allt íbúar Amersfoort), sem allir fengu bjór og brauð í lok dags. Hnullungurinn lá í miðborginni og voru íbúar Amersfoort mikið uppnefndir eftir þetta. Þeir voru kallaðir Keientrekker. Key er hnullungur og trekker er sá sem dregur. Eftir ellefu ára niðurlægingu var ákveðið að jarða hnullunginn og var það gert 1672. Hnullungurinn fannst á ný 1903 og var settur á stall í miðborginni sem minnisvarði, þar sem hann stendur enn í dag. Amersfoort er gjarnan kölluð Keistad (hnullungaborgin).
Íþróttir
Tennissamband Hollands (KNLTB) er með aðalskrifstofur í Amersfoort. Þar í borg eru nokkur tennisfélög og þar eru tennismót haldin árlega (Dutch Open).
Meðal annarra íþróttagreina sem leikið er í efstu deild eru ruðningur, badminton, hokkí, sundbolti og júdó.
Spilavíti
thumb|Fljótandi spilavíti á Missisippi-ánni.
Spilavíti er bygging eða stofnun þar sem stundað er fjárhættuspil. Spilavíti eru oftast í nágrenni hótela, veitingastaða, verslunarmiðstaða, skemmtiferðaskipa og annarra staða þar sem ferðamenn leita eftir afþreyingu. Það er umdeilt hvort þær tekjur sem spilavíti skapa vegi á móti félagslegum og efnahagslegum áhrifum þeirra.
Lagt hefur verið til að leyfa spilavíti á Íslandi. Nokkrir þingmenn hafa lagt fram frumvarp þar að lútandi.
Tengill
[http://www.ruv.is/tag/spilaviti Umfjöllun RÚV í þættinum Kveikur 20. mars 2018]
James Cameron
James Francis Cameron (fæddur þann 16. ágúst árið 1954) er kanadískur leikstjóri, framleiðandi, handritshöfundur og uppfinningamaður. Hann er frægur fyrir að hafa skrifað og leikstýrt The Terminator, Aliens, Terminator 2: Judgement Day, The Abyss, True Lies, Titanic og nú síðast Avatar. Hann leikstýrði einnig nokkrum heimildarmyndum á tímanum á milli Titanic og Avatar. Hann hefur einnig þróað margar neðansjávarkvikmyndavélar og einnig háþróaðar þvívíddar myndavélar.
Ketill hængur Þorkelsson
Ketill hængur var íslenskur landnámsmaður. Hann var úr Naumdælafylki í Noregi, sonur Þorkels Naumdælajarls og Hrafnhildar dóttur Ketils hængs úr Hrafnistu. Hann var frændi Þórólfs Kveldúlfssonar, það er að segja hann og Kveldúlfur voru systkinabörn.
Þegar Haraldur hárfagri hafði látið taka Þórólf af lífi fór Ketill hængur með lið sitt að Hildiríðarsonum, sem höfðu rægt Þórólf við konung, og brenndi þá inni. Síðan bjóst hann til Íslandsferðar með fjölskyldu sína. Hann lenti skipi sínu í Rangárósi og var fyrsta veturinn á Hrafntóftum. Þar fæddi Ingunn kona hans son sem nefndur var Hrafn og varð síðar fyrsti lögsögumaður Alþingis. Ketill nam svo öll lönd milli Þjórsár og Markarfljóts en aðrir menn fengu síðar huta af landnámi hans. „Ketill eignaði sér einkum land milli Rangár og Hróarslækjar, allt fyrir neðan Reyðarvatn, og bjó að Hofi,“ segir í Landnámu.
Ketill hængur átti marga syni og voru ýmsir ættgöfgustu Íslendingar þjóðveldisaldar afkomendur hans. Stórólfur sonur hans var faðir Hrafnhildar, móður Hámundar, föður Gunnars á Hlíðarenda.
Kjarnorkuslysið í Tsjernobyl
thumb|267px|Tsjernobyl séð frá [[Pripyat.]] Kjarnorkuslysið í Tsjernobyl átti sér stað 26. apríl árið 1986 í Tsjernobyl-kjarnorkuverinu í Úkraínu, sem þá tilheyrði Sovétríkjunum.
Slysið átti sér stað þegar verið var að gera tilraunir með kjarnaofn, ofninn sprakk þegar kæling brást. Í kjölfarið braust út eldsvoði í aðal- rafal sem kallaður var rafall 4, þetta varð til þess að gífurlegt magn geislavirkra efna slapp út í andrúmsloftið. Nokkrir menn fóru niður hjá rafal 4 og náðu að minnka sprengikraftinn sem ella hefði orðið tvisvar sinnum meiri heldur en Hiroshima kjarnorkusprengingin.
Rýma þurfti borgina og nærliggjandi héruð og bæi eftir slysið þar sem geislavirkni var það mikil að hún ógnaði heilsu og lífi manna. Enginn býr lengur í Tsjernobyl og borgin er í eyði.
Atburðarásin
thumb|Eftirlíking af rafali 4 úr Tsjernobyl. Þann 26. apríl 1986 fór fram æfing í kjarnorkuverinu til að athuga hvort kælikerfi þess virkaði sem skyldi. Innan nokkra sekúndna fór þrýstingur í rafal 4 úr böndunum, gufan sem myndaðist sprengdi þakið af kjarnaofninum og geislavirk efni sluppu út. Nokkrum sekúndum síðar kom líka upp eldur í rafal 3. Sjálfvirk öryggiskerfi kjarnorkuversins fóru ekki í gang því það hafði verið slökkt á þeim vegna æfingarinnar. Nokkrum mínútum eftir að eldurinn braust út komu slökkviliðsmenn á vettvang og fóru að berjast við eldinn, en þeir voru án hlífðarfatnaðar. Margir þeirra létust skömmu síðar vegna geislunar því þeir höfðu ekki verið í hlífðarfatnaði sem verndaði þá fyrir geislun.