cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jólaeyja
Jólaeyja er önnur af tveimur fylkjum og hjálendum Ástralíu (Kókoseyjar eru hin) þar sem Ástralar af evrópskum uppruna eru í minnihluta. Menning íbúa Jólaeyju minnir mest á menningu Singapúr, enda var eyjan hluti af sömu bresku nýlendunni þar til stjórn hennar var færð til Ástralíu árið 1958. Nær allt opinbert húsnæði á eyjunni var byggt af Singapore Improvement Trust.
Landfræði
250px|thumb|right|[[Kort af Jólaeyju]] Jólaeyja er um 19 km að lengd og 14,5 km að breidd. Hún er alls 135 km² að flatarmáli með um 139 km strandlengju. Eyjan er flatur tindur neðansjávarfjalls sem er yfir 4500 metrar á hæð en nær aðeins rúmlega 300 metra yfir sjávarmál.
Fjallið er upprunalega eldfjall og hægt er að finna basalt á stöðum eins og The Dales og Dolly Beach, en mest af yfirborðinu er kalksteinn vegna kórals. Í karst-landslaginu er að finna fjölda hella. Fjallstindurinn er gerður úr kalksteinslögum sem hafa myndast frá Eósen eða Ólígósen til nútíma, með gosberg á milli í elstu lögunum.
Thorbjørn Egner
thumb|Egner árið 1960 Thorbjørn Egner (12. desember 1912 í Ósló (þá Kristjaníu) – 24. desember 1990 á sama stað) var norskur rithöfundur, leikskáld, myndskreytir og tónskáld sem skrifaði bækur og myndskreytti, samdi vísur og lög, og hannaði búninga og leikmyndir við eigin leikrit.
Jólaeyja
Landfræði
Ströndin einkennist af bröttum klettum sem liggja umhverfis flatt hálendið. Hæsti punktur eyjarinnar er Murray Hill í 361 metra hæð yfir sjávarmáli. Eyjan er að mestu vaxin regnskógi. 63% af eyjunni er þjóðgarður. Mjótt kóralrif liggur umhverfis eyjuna og skapar hættu fyrir skip.
Thorbjørn Egner
Barnæska og menntun
Faðir Thorbjörns hét Magnus Egner og móðir hans Anna. Thorbjörn var yngstur af 3 börnum. Þau bjuggu í hverfinu Kampen í útjaðri Ósló í fjölbýlishúsi og á allri neðstu hæðinni voru verslanir svo sem bakarí, skósmiður, mjólkurbúð og nýlenduvöruverslun, en það voru foreldrar Thorbjörns sem áttu og ráku nýlenduvöruverslunina.
Frá því Thorbjörn var lítill var mikill söngur og tónlist í kringum hann. Faðir hans og bróðir spiluðu á fiðlu, systir hans á píanó og sjálfur spilaði hann seinna meir á píanó, gítar og banjó. Thorbjörn hafði margvíslega hæfileika. Hann var áhugasamur um tónlist og söng, einnig um að teikna og mála og þegar hann hafði lært að skrifa fór hann að skrifa sögur. Þar sem hann var svona hæfileikaríkur átti hann í erfiðleikum með að velja hvað hann vildi gera. Faðir hans vildi að hann fengi góða menntun og því gekk Thorbjörn í verslunarskóla þegar hann var 16 ára gamall. Að loknum verslunarskólanum reyndi hann við ýmis störf. Löngunin til að verða betri í að teikna og mála gerði það að verkum að tvítugur fór hann í Lista- og handinðaskóla þar sem hann lærði undir leiðsögn annarra málara og myndskreyta. Að loknu námi hóf hann starf á auglýsingastofu og vann þar til 1940 þegar hann var 28 ára að hann sagði upp og ákvað að verða rithöfundur og teiknari í fullu starfi.
Jólaeyja
Landfræði
Jólaeyja liggur 2600 km norðvestur af Perth í Vestur-Ástralíu, 350 km sunnan við Indónesíu, 975 km ANA af Kókoseyjum, 2748 km vestan við Darwin, og 1327 km suðaustan við Singapúr. Næsti punktur við meginland Ástralíu er 1550 km frá bænum Exmouth í Vestur-Ástraíu.
Efnahagslíf
Helsta undirstaða efnahagslífs á eyjunni voru fosfatnámur. Árið 1987 lokaði ríkisstjórn Ástralíu námunni, en 1991 var hún opnuð á ný af Phosphate Resources Limited, fyrirtæki í eigu margra fyrrum starfsmanna námunnar. Náman leggur nú til tæplega helming af vergri landsframleiðslu eyjarinnar að sögn fyrirtækisins.
Árið 1993 var ferðamannaþorpið Christmas Island Casino & Resort opnað með styrk frá áströlskum stjórnvöldum, en því var lokað 1998. Árið 2011 var það opnað á ný, en án spilavítisins.
Thorbjørn Egner
Ferill
Egner kom að barnatímum í norska útvarpinu frá árinu 1946. Fyrst á laugardögum þar sem hann var með leikrit, en árið 1951 var ákveðið að hafa barnatíma fyrir yngstu börnin alla virka daga. Þar voru sagðar sögur, sungið og leikin tónlist. Það var hér sem Egner lagði grunninn að frægð sinni. Hann hafði einkar þægilega og hlýja rödd, sagði sögur og söng. Í fyrstu las hann þekktar barnabækur sem hann hafði þýtt á norsku, svo sem Bangsímon, en síðar hafði hann eingöngu eigið efni. Hann las oft sögur og leikrit í barnatímanum sem hann skrifaði, gerði við þær vísur og lög sem hann söng sjálfur. Þarna kynnti hann ýmsar persónur sem síðar komu fram í sögubókum hans og leikritum. Fyrsta sögubókin sem Egnar gaf út var um Karíus og Baktus. Hann hafði áður skrifað frásögn um þá í Barnabókina sem kom út árið 1941 og leikrit var flutt í barnatímanum 1947 en bókin sjálf með myndskreytingum Egners kom út árið 1949. Nú gátu lesendur séð hvernig Egnar sá þessa litlu tannálfa. Egner hefur sagt að hugmyndin að sögunni hafi komið frá því að hann þurfti oft að fara til tannlæknis sem barn. Í verslun foreldra hans var sælgæti til sölu og gaukuðu þau því að honum þegar hann var á vappi hjá þeim sem lítill drengur. Dýrin í Hálsaskógi kom út í bókarformi árið 1953, en áður hafði hann flutt textann með söngvum í útvarpi.
Jólaeyja
Efnahagslíf
Árið 2001 hafði ástralska ríkisstjórnin uppi áætlanir um að opna geimferðamiðstöð á eyjunni, en ekkert varð úr því. Árið 2001 voru reistar þar fangabúðir fyrir hælisleitendur. Búðunum var lokað 2018, en áætlanir voru um að enduropna þær 2019. Árið 2020 var búðunum breytt í sóttvarnarbúðir fyrir ástralska ríkisborgara á leið til landsins frá Kína vegna Kórónaveirufaraldursins.
Thorbjørn Egner
Ferill
Egner lýsti Hálsaskógi þannig: Hálsaskógur er lítill skáldaður heimur, sem getur á margan hátt minnt á okkar stóra heim. Dýrin í skóginum eru ævintýrapersónur sem fá persónueinkenni bæði frá dýrum og mönnum. Þau bera dýranöfn og dýralegt útlit, en eru í fötum og ganga upprétt á tveim fótum - og minna okkur á fólk í mörgu af því sem þau gera og segja. Bangsapabbi og Bangsamamma eru táknræn fyrir vinsemd og öryggi, Mikki refur er sá hættulegi og óútreiknanlegi sem við góðar aðstæður getur einnig breytt rétt. Marteinn skógarmús er skynsami og vinnusami samborgarinn sem einnig hugsar um morgundaginn, á meðan Lilli klifurmús, góðvinur hans er áhyggjulaus trúbador sem vill helst spila á gítar, yrkja og syngja vísur - listamaður. Hann er sá í skóginum sem best skilur gagnsemina af því ógagnlega. Egner fannst hann eiga margt sameiginlegt með Lilla klifurmús. Dýrin í Hálsaskógi var sýnt sem brúðuleikhús árið 1959 og sá Egner um að breyta sögunni í leikrit, samdi lögin, gerði leiktjöldin og bjó til brúðurnar. Það var síðan árið 1962 sem leikritið var fyrst sýnt sem venjuleg leikskýning í Þjóðleikhúsinu i Reykjavík í fyrsta sinn.
Kardemommubærinn kom út í bókarformi árið 1955 í fyrsta skipti, en sagan hafði áður komið fyrir í útvarpi. Þetta er ímyndaður bær og í honum miðjum er hár turn og lítil hús í kring. Um göturnar ganga asnar og kameldýr og þar vaxa pálmatré, ásamt sporvagni sem gengur frá norðri til suðurs. Þegar Egner hafði skapað umgjörðina setti hann persónur inn í bæinn, bæjarstjórann Bastian og konu hans, Soffíu frænka og Kamillu litlu, Tobías sem bjó í turninum, kaupmanninn, pyslugerðarmanninn og bakarann að ógleymdum ræningjunum þremur og ljóninu þeirra svo einhverjir séu nefndir. Frá 1949 ferðaðist Egner oft til Frakklands, Ítalíu, Alsír og Marokkó, þar sem hann teiknaði ýmislegt af því sem fyrir augu bar. Áhrifa af þessum ferðum gætir í Kardemommubænum.
Hann færði söguna yfir í leikrit og var það frumsýnt árið 1956 í þremur borgum samtímis, Ósló, Björgvin og Þrándheimi.
Á árunum 1949 – 1972 skrifaði Egner 16 lestrarbækur fyrir grunnskólabörn. Hann hafði lengi átt þann draum að skrifa nýja gerð af skólabókum, þær áttu að skapa áhuga, vekja lestrarlöngun og lesgleði hjá börnum. Einnig vildi hann skapa tilfinningu fyrir list, því áttu bækurnar að vera ríkulega myndskreyttar.
Fjölskylda og einkalíf
Egner var kvæntur Annie sem hann kynntist í verslunarskólanum og eignuðust þau fjögur börn, Björn sem er fæddur árið 1938 og á næstu 8 árum fæddust Turi, Harald og Marit. Á þessum tíma bjó fjölskyldan í þriggja herbergja íbúð í Ósló og vann Egner heima, fyrstu bækurnar sína skrifaði hann og myndskreytti á stofuborðinu á meðan börnin léku sér í kringum hann. Haustið 1952 flutti fjölskyldan í einbýlishús sem Óslóborg hafði byggt á lóð við safn Edvards Munch. Þar fékk Egner loksins sér vinnustofu. Annie sá um heimilið og börnin en að auki var hún ritari Egners og sá um allt reikningshald. Þar fyrir utan var hún faglegur ráðgjafi og hún las allt sem hann skrifaði og gaf álit sitt á því, áður en það fór lengra.
Thorbjörn Egner hlotnaðist ýmis heiður um ævina fyrir störf sín, m.a. var hann sleginn til riddara af St. Olavs orðunni, fékk heiðursverðlaun Óslóborgar og Cappelen verðlaunin. Frímerki með mynd af honum kom út 1984.
Verk sem komið hafa út á íslensku
Karíus og Baktus hafa komið út í bókarformi og einnig sem hljómplata og síðar sem geisladiskur. Kardemommubærinn var gefin út á hljómplötu og var þar um að ræða leiksýningu sem var sett upp í þjóðleikhúsinu en var síðan hljóðrituð í Ríkisútvarpinu í desember árið 1963 og gefið út af SG-hljómplötum. Það sama á við um Dýrin í Hálsaskógi, þar var sýning úr Þjóðleikhúsinu hljóðrituð í Ríkisútvarpinu í desember árið 1966 og gefin út á hljómplötu. Bæði leikritin hafa síðar komið út á geisladiskum. Síglaðir söngvarar voru hljóðritaðir í Ríkisútvarpinu árið 1973 og komu út á geisladisk ásamt Karíusi og Baktusi. Verkstæði jólasveinanna kom út á hljómplötu og síðar á geisladisk.
Jólaeyja
Trúarbrögð
Algeng trúarbrögð á eyjunni eru búddatrú, taóismi, kristni, íslam og konfúsíusismi. Á eyjunni eru moska, kirkja, bahá'í-miðstöð, og um það bil tuttugu kínversk hof og helgidómar; þar á meðal sjö búddahof, tíu taóhof, og Na Tuk Kong- og Datuk Keramat-helgidómar. Mikill fjöldi trúarhátíða er haldinn hátíðlegur á eyjunni, eins og kínversk áramót, luktahátíðin, Qingming-hátíðin, draugahátíðin, Eid al-Fitr, jól og páskar.
Trichogramma
Trichogramma er örsmá sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Þær sníkja á eggjum hreisturvængja. Þær eru með mest notuðu tegundum í lífrænum vörnum í heiminum, og eru það níu tegundir sem eru ræktaðar til þess.
Tegundirnar Trichogramma brassicae (=maidis), Trichogramma ostriniae, Trichogramma evanescens og Trichogramma dendrolimi eru taldar nokkuð kuldaþolnar.
Plóma
alt=Kirsuberjaplómur eru þessar týpísku plómur í íslenskum matvöruverslunum|thumb|280x280dp|Kirsuberjaplómur eru þessar týpísku plómur í íslenskum matvöruverslunum Plóma (fræðiheiti Prunus prunus) eru fremur lítil aldin af ferskjuætt (Prunus). Þær eru upprunnar í Asíu og er talið að þær hafi verið ræktaðar í Hengigörðunum frægu í Babýlon. Þær bárust snemma vestur á bóginn um Sýrland til Grikklands og Rómaveldis. Forngríska nafnið proumnon er líklega komið úr einhverju austrænu tungumáli og úr því urðu til heiti eins og sveskja (e. prune) og önnur skyld en í germönskum málum breyttist pr-hljóðið í pl- (plum, pflaume) og raunar í bl- í dönsku (blomme). Á íslensku hefur ávöxturinn verið nefndur plóma.
Til eru mörg og ólík afbrigði, sum oftast borðuð eins og þau koma fyrir, önnur oftast höfð í grauta og bökur eða til sultugerðar. Damson eru t.d. dökkar, evrópskar plómur, yfirleitt fremur litlar og ílangar, kenndar við borgina Damaskus í Sýrlandi, sem yfirleitt eru ekki borðaðar hráar en henta hins vegar mjög vel í sultu. Annars má borða flest plómuafbrigði fersk. Grænar plómur (greengages) eru sætar og ljúffengar og eru borðaðar ferskar eða hafðar í sultur og bökur. Mirabelle er lítil, gul plóma sem er notuð í grauta og sultur, svo og í líkjör. Quetsche er dökk, ílöng og safarík plóma, ættuð frá Elsass; nafnið er skylt orðinu sveskja. Hún er einkum notuð í bökur, sultur og áfenga drykki. Sloe er lítil og dökk, mjög beisk og aldrei borðuð hrá, heldur notuð til sultugerðar og til að bragðbæta gin. Bullace eru svipaðar damson-plómum en ekki eins súrar. Tvær síðastnefndu tegundirnar eru einkum tíndar villtar.
Fullþroskaðar plómur eru mjúkar viðkomu en þó þéttar og best er að þær hafi á sér gráleita slikju (blóma). Ekki ætti að kaupa plómur sem eru linkulegar eða hrukkaðar. Ef á að sjóða þær þurfa þær ekki að vera alveg fullþroskaðar. Ef steinarnir eru soðnir eða bakaðir með plómunum gefa þeir frá sér möndlubragð. Plómur fást einnig niðursoðnar, svo og þurrkaðar (sveskjur). Austurlenskar, saltaðar plómur (umeboshi, pickled plums) eru í rauninni alls ekki plómur.
Margir undrast að enskur plum pudding (jólabúðingur) og plum cake skuli ekki innihalda neinar plómur, ekki einu sinni sveskjur, en svo var þó áður. Á sextándu og sautjándu öld var farið að nota rúsínur í auknum mæli í staðinn fyrir sveskjur og smám saman hurfu þær úr kökum og búðingum en nöfnin héldu sér.
Plómur innihalda A-vítamín, trefjar og ýmis steinefni en hitaeiningainnihald þeirra er afar misjafnt eftir tegundum.
Normann
Normann er íslenskt karlmannsnafn.
Suður-Ossetía
Suður-Ossetía, opinberlega Lýðveldið Suður-Ossetía - Alaníuríki, eða Tskinvali-hérað, er fullvalda ríki í Suður-Kákasusfjöllum. Héraðið var áður sjálfstjórnarhérað innan Sovétlýðveldisins Georgíu og flest ríki heims líta svo á að landið sé enn hluti af Georgíu. Hluti héraðsins hefur verið stjórnað sér sjálft óháð ríkisstjórn Georgíu frá því á 10. áratugnum þegar íbúar þar lýstu yfir sjálfstæði. Átök Georgíu og Ossetíu komu til vegna vaxandi þjóðernishyggju bæði Georgíumanna og Osseta eftir hrun Sovétríkjanna 1989. Íbúar Suður-Ossetíu eru rúmlega 50.000 og er svæðið um 3.900 km² að stærð. Höfuðstaður héraðsins er Tskinval. Georgía viðurkennir ekki núverandi stjórn Suður-Ossetíu og því er engin georgísk stjórnsýslueining sem samsvarar núverandi landsvæði (þótt Georgía hafi stofnað Bráðabirgðastjórn Suður-Ossetíu í viðleitni sinni til að ná sátt um stöðu svæðisins). Mest af landinu er innan héraðsins Shida Kartli. Í Georgíu og innan alþjóðastofnana er oft vísað til landsins sem Tskinvali-héraðs, þótt það njóti engrar opinberrar stöðu.
Sjálfstjórnarhéraðið Suður-Ossetía, sem var stofnað árið 1922, lýsti yfir sjálfstæði frá Sovétlýðveldinu Georgíu árið 1991. Ríkisstjórn Georgíu brást við með því að afnema sjálfstjórn Suður-Ossetíu og reyna að ná stjórn á landsvæðinu með hervaldi, sem leiddi til Stríðsins um Suður-Ossetíu 1991-2. Átök blossuðu aftur upp 2004 og 2008. Þau leiddu til Stríðs Rússlands og Georgíu, þar sem aðskilnaðarsinnar í Suður-Ossetíu náðu fullri stjórn á landsvæðinu með fulltingi rússneska hersins. Eftir stríðið 2008 hefur Georgía og flest önnur lönd heims litið á Suður-Ossetíu sem land hernumið af rússneska hernum.
Þann 26. ágúst 2008 viðurkenndi Dímítrí Medvedev forseti Rússlands sjálfstæði Suður-Ossetíu og Abkasíu í kjölfar stríðs Rússlands og Georgíu. Síðan þá hafa Níkaragva, Venesúela, Nárú og Túvalú bæst í hóp ríkja sem viðurkenna sjálfstæði Suður-Ossetíu. Suður-Ossetía er að miklu leyti háð hernaðarlegum og fjárhagslegum stuðningi frá Rússlandi.
Landfræði
Suður-Ossetía er er miðjum Kákasusfjöllum á mótum Asíu og Evrópu. Landið er í suðurhlíðum Stór-Kákasusfjalla og við fjallsræturnar í Kartalindal. Landið er mjög fjalllent. Likifjöll eru í miðri Suður-Ossetíu og hásléttan sem er líka um það bil í miðju landinu nefnist Kákasus-Íbería.
Stór-Kákasusfjöll mynda norðurlandamæri Suður-Ossetíu að Rússlandi og helstu vegirnir gegnum fjöllin til Rússlands liggja að Rokigöngunum milli Suður- og Norður-Ossetíu og Darakigjárinnar. Rokigöngin voru eina beina leiðin gegnum Kákasusfjöll sem Rússlandsher gat notað í Suður-Ossetíustríðinu 2008.
Eldkeilan Kazbek-fjall, sem er 5.047 metra hátt, er nálægt landamærum Suður-Ossetíu. Milli Kazbek og Shkhara, á um 200 km svæði meðfram Kákasusfjöllum, eru margir jöklar. Af þeim 2.100 jöklum sem nú eru í Kákasusfjöllum eru 30% innan Georgíu.
Litlu-Kákasusfjöll eru fjalllend hálendissvæði í suðurhluta Georgíu sem tengjast Stór-Kákasus meðfram Likifjöllum. Allt svæðið einkennist því af samtengdum fjallgörðum, mest eldfjöllum, og hásléttum sem ná ekki yfir 3.400 metra hæð.
Suður-Ossetía er að mestu innan Kura-dældarinnar, en lítill hluti er í Svartahafsdældinni. Likifjöll og Racha-fjöll skilja milli þessara tveggja vatnasviða. Helstu árnar í Suður-Ossetíu eru Stóra-Liakhvi og Litla-Liakhvi, Ksani, Medzhuda, Tlidon, Saltanis-skurðurinn, Ptsa og margar minni þverár.
Efnahagslíf
Aðalatvinnuvegur í Suður-Ossetíu er landbúnaður, þótt aðeins 10% landsins sé ræktarland. Helstu framleiðsluvörur eru kornvörur, ávextir og vín. Þar er líka stunduð nytjaskógrækt og nautgriparækt. Nokkrar iðnverksmiðjur starfa í landinu, aðallega í kringum höfuðborgina, Tskinval. Eftir átökin við Georgíu hefur Suður-Ossetía átt í efnahagsörðugleikum. Verg landsframleiðsla var áætluð 15 milljónir bandaríkjadala, eða aðeins 250 dalir á mann, árið 2002. Erfitt er að finna vinnu og aðföng. Georgía stöðvaði rafmagnsveitu til héraðsins svo stjórn landsins varð að koma upp rafstreng til Norður-Ossetíu í Rússlandi. Langflestir íbúar lifa af sjálfsþurftarbúskap. Eina auðlindin sem landið býr yfir er yfirráð yfir Roki-göngunum milli Georgíu og Rússlands, en þaðan er talið að stjórn Suður-Ossetíu hafi haft þriðjung tekna sinna með tollum á flutninga fyrir stríðið.
Fátæktarmörk í Suður-Ossetíu voru 3.062 rúblur á mánuði árið 2007, sem var 23,5% undir meðaltalinu í Rússlandi, meðan tekjur landsmanna eru miklu lægri en í Rússlandi.
Árið 2017 áætlaði stjórn Suður-Ossetíu að verg landsframleiðsla væri nærri 0,1 milljarður bandaríkjadala.
Marselína
Marselína er íslenskt kvenmannsnafn.
Bjarnveig
Bjarnveig er íslenskt kvenmannsnafn.
Pétur og kötturinn Brandur
Pétur og kötturinn Brandur er sænsk teiknimynd frá árinu 1999.
893
893 (DCCCXCIII í rómverskum tölum) var 93. ár 9. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Sigurður Ormsson
Sigurður Ormsson (d. 1235) var íslenskur goðorðsmaður á 12. og 13. öld. Hann var af ætt Svínfellinga, sonur Orms Jónssonar (um 1115 - 1191) og Helgu Árnadóttur. Hann tók við búi í Svínafelli í Öræfum 1179 þegar faðir hans gerðist munkur og þótti mikill höfðingi. Hann átti í deilum við Þorlák helga í staðamálum fyrri og sagði þá meðal annars að „norrænir menn og útlendir mega eigi játa undan oss vor réttindi“. Hann lét þó undan en Jón Loftsson veitti biskupi svo harða mótspyrnu að honum varð lítið ágengt. Sigurður var mikill vinur Kolbeins Tumasonar og mægður honum og þegar Guðmundur Arason tók við biskupsembætti á Hólum flutti Sigurður frá Svínafelli norður í land og tók við staðarforráðum á Hólum að beiðni Kolbeins og Guðmundar. Fljótlega kastaðist þó í kekki með þeim biskupi annars vegar og Sigurði og Kolbeini hins vegar og haustið 1208 gerðu þeir biskupi aðför. Í Víðinesbardaga, 9. september, féll Kolbeinn en Sigurður hörfaði undan með liðið. Hann bjó lengi á Möðruvöllum en var síðustu árin munkur í Munkaþverárklaustri og dó þar.
Bróðir Sigurðar var Sigmundur goðorðsmaður á Valþjófsstað (d. 1198). Jón sonur hans tók við goðorðum Svínfellinga og síðan Ormur Svínfellingur sonur hans.
Bambi (nafn)
Bambi er íslenskt karlmannsnafn.
Goleniów
Goleniów (Þýska: Gollnow) er borg í Vestur-Pommern héraði, Póllandi. Borgin er mikilvæg samgöngumiðstöð umdæmisins. Hún liggur við ána Ina á milli Szczecin, Stargard Szczeciński, Police, Świnoujście, Koszalin og Kołobrzeg. Borgin er fræg fyrir Szczecin-Goleniów-Alþjóðaflugvöllinn, með áfangastaði til Varsjár, London Stansted, Liverpool, Dyflinnar, Osló Gardermoen, Osló Torp og Stavanger. Íbúafjöldi borgarinnar árið 2014 var 22.777 manns.
Nelson Mandela
Rolihlahla Mandela, þekktastur sem Nelson Mandela, (18. júlí 1918, – 5. desember 2013) var fyrsti lýðræðislega kjörni forseti Suður-Afríku. Hann var kjörinn forseti árið 1994 og gegndi hann því embætti í fimm ár eða til ársins 1999. Hann hafði verið áberandi andstæðingur kynþáttaaðskilnaðarstefnunnar þar í landi. Mandela sat í 27 ár í fangelsi á Robben-eyju fyrir að berjast þessari baráttu en eftir að hafa verið sleppt voru honum veitt Friðarverðlaun Nóbels. Í fangelsinu var hann fangi númer 46664 en það númer notaði hann í baráttu sinni gegn alnæmi (AIDS) eftir að hann lét af embætti forseta.
Einkalíf
Rolihlahla Mandela var sonur Nosekeni Fanny og Gadla Henry Mphakanyiswa og bjuggu þau í bænum Mvezo en þar var Gadla faðir hans höfðingi. Gadla átti fjórar eiginkonur og eignaðist með þeim þrettán börn, fjóra syni og níu dætur. Þegar hann var sviptur stöðu sinni flutti fjöldskyldan til Qunu. Þar ákvað Gadla að senda son sinn í skóla og gaf kennslukonan öllum enskt nafn og Rolihlahla fékk nafnið Nelson. Faðir hans lést þegar hann var níu ára.
Mandela var þrígiftur. Fyrsta kona hans var Evelyn Ntoko Mase, 1944 til 1957; Winnie Madikizela frá árinu 1957 til 1996 og Graça Machel var eiginkona hans frá árinu 1998. Mandela eignast sex börn; Þrjú með fyrstu eiginkonu sinni, synina Madiba Thembekile og Makgatho Mandela og dótturina Makaziwe Mandela. Með annarri eiginkonu sinni eignaðist hann svo dæturnar Zenani Mandela, Gadla Emenitta Mandela og Zindziswa Mandela-Hlongwane.
Baráttumál
Nelson Mandela var einn mesti baráttumaður blökkumanna gegn kynþáttaaðskilnaðarstefnunni. Hann var til að mynda í forystusveit innan samtakanna ANC eða Afríska þjóðarráðinu. ANC barðist fyrir því svartir fengu aukin réttindi með því að beita verkföllum, brenna vegabréf sín og brjóta gegn ákvæðum kynþáttalöggjafarinnar. Friðsæl mótmæli voru haldin árið 1960 gegn vegabréfalögum sem enduðu illa og létust margir. Eftir það bönnuðu stjórnvöld ANC og stuttu seinna voru leiðtogar samtakanna handteknir fyrir undirróðursemi, þeirra á meðal var Nelson Mandela sem dæmdur var í lífstíðarfangelsi.
Kringlan (aðgreining)
Kringla eða með viðskeyttum greini Kringlan getur átt við:
Nelson Mandela
Baráttumál
Árið 1989 báru blökkumenn árangur sem erfiði en þá samþykkti Frederik W. De Klerk að slaka á kynþáttaaðskilnaðarstefnunni og ári seinna árið 1990 var Mandela sleppt úr fangelsi eftir 27 ára vist. Árið 1993 var Mandela og De Klerk veitt friðarverðlaun Nóbels fyrir þessi afrek. Ári seinna, árið 1994, fóru fram fyrstu lýðræðislegu forsetakosningarnar í Suður-Afríku, bauð Mandela sig fram og vann yfirburðarsigur.
Mandela barðist ekki einungis fyrir réttindum svarta þó það sé það sem hann er lang þekktastur fyrir enda er hann líklega sá maður sem hefur orðið lengst ágengt með að jafna bilið milli svartra og hvítra í heiminum. Mandela byrjaði líka stóra baráttu gegn alnæmi eftir að hann hætti sem forseti. Baráttan var undir nafninu 46664 en það var fanganúmer Nelsons þegar hann sat í fangelsi á Robben-eyju.
Æviágrip
Þegar Mandela var ungur sagði hann nei við því að taka við stöðu föður síns sem höfðingja Mvezo þegar hann yrði eldri, draumur hans var að verða lögfræðingur. Hann gekk í South-African Native College og seinna í University of Fort Hare. Hann fór svo í háskóla við Witwatersrand þar sem hann lærði lögfræði og fékk á endanum lögfræðigráðu þar. Árið 1944 gekk hann svo í ANC og varð fljótt leiðtogi ungmennahreyfingar þeirra. Árið 1952 fór Mandela að berjast gegn aðskilnaðarstefnunni af fullum krafti og notaði til þess lögfræðikunnáttu sína og barðist meðal annars fyrir því að svart fólk hefði rétt á að vera á sömu opinberu stöðum og hvítir. Fyrir þetta átti að dæma hann og nokkra kollega hans í fangelsi fyrir landráð en á endanum voru þeir sýknaðir. Það er almennt talið að fyrsta hjónaband Nelsons hafi eyðilaggst vegna þessa máls. Þetta leiddi til þess að hann tók saman við Winnie Mandela.
Eftir að Mandela var dæmdur í fangelsi á Robben eyju var hann hafður í hámarksgæslu og illa var komið fram við hann. Það var ekki fyrr en hann var greindur með berkla að hann var færður í Victor Verster fangelsið þar sem betur var farið með hann. Mandela var nokkrum sinnum boðið frelsi af suður-afrísku ríkisstjórninni en með þeim skilyrðum að hann hætti að berjast fyrir réttindum svartra, bar hæst á þessu árið 1976. Mandela neitaði staðfastlega og má segja að hann hafi verið að gera það í einskonar mótmælaskyni en hann sagðist ekki vera meira frjáls á götum úti en í fangaklefa á meðan aðskilnaðarstefnan gilti ennþá. Við þetta fór fólk að taka baráttumál svartra meira og meira inn á sig og Mandela fór að vekja meiri og meiri athygli. Síðustu árin sem Mandela var í fangelsi voru mikil vandamál innan suður-afrísku ríkisstjórnarinnar og endaði það árið 1989 þannig að maður að nafni Frederik W. De Klerk var kosinn forseti. Mandela varð varaformaður ANC og seinna formaður og átti hann stóran hlut í að semja um að hætta aðskilnaðarstefnunni og koma á friði milli svartra og hvítra í Suður-Afríku.
Forseti
Mandela var orðinn vinsæll meðal fólks og hjálpaði það honum að vinna fyrstu lýðræðislegu forsetiskosningarnar í Suður-Afríku árið 1994. Mandela var talsmaður friðar, sáttar og félagslegs réttlætis og stofnaði hann Nelson Mandela Foundation þar sem hann barðist fyrir þessu þrennu. Hann stofnaði líka Sannleiks- og sáttanefndina (Truth and Reconciliation Commission; TRC) en hana stofnaði hann til að rannsaka mannréttindabrot í aðskilnaðarstefnunni. Hann opnaði húsnæði undir menntun og hjálp til að bæta skilyrði blökkumanna og árið 1997 lét hann breyta stjórnarskránni gífurlega sem gat svörtum jöfn réttindi og hvítum. Mandela var forseti í fimm ár eða til 1999.
Mandela dagurinn var haldinn þann 18. júlí 2009 til að heiðra arfleifð Mandela og var aðallega styrkt af Nelson Mandela Foundation og 46664. Seinna sama ár lýstu Sameinuðu Þjóðirnar því yfir að þessi dagur skyldi héðan í frá heita Nelson Mandela International Day.
Hvítfeld (skáldsaga)
Hvítfeld - fjölskyldusaga er skáldsaga eftir Kristínu Eiríksdóttur. Sagan kom út árið 2012 og er fyrsta skáldsaga höfundar. Aðalpersóna sögunnar er Jenna Hvítfeld sem býr í Texas þegar sagan hefst og berast fréttir af afrekum hennar í fjölmiðlum til Íslands. Sagan hefst þegar systir Jennu deyr heima á Íslandi og Jenna fer til Íslands ásamt dóttur sinni horfist í augu við sjálfa sig og saga fjölskyldu hennar er dregin fram. Jenna hafði sem unglingur verið afreksmaður í íþróttum og skóla. Flett er ofan af Jennu og fjölskyldu hennar, sagan fer fram og aftur í tíma og sama augnablikið stundum skoðað út frá mismunandi sjónarmiðum í margradda sögu. Sagan er um lygar, uppspuna og blekkingu, afneitun og sýndarveruleika og lesandinn er leiddur inn í gægjusýningu sem hann sjálfur er þátttakandi í. Sagan notar grótesku og grimmd til að gagnrýna og sýna samfélag. Flestar kvenpersónur sögunnar eru bettar kynferðislegu ofbeldi. Sagan einkennist af ókunnugleika, af viðsnúning hins kunnuglega að einhverju ókunnuglegu og óhugnanlegu en sagan er þó ekki hryllingssaga.
Í sögunni verður Ísland fortíðarland þar sem óþægilegar minningar varðveitast. Sagan er um fjölskyldu og fortíð og mynstur óheiðarleika. Sögupersónan Jenna er lygasjúk. Systir Jennu er þjófur. Heiti sögunnar Hvítfeld er sótt í lygasögu af forföður, af viðureign hans við ísbjörn.
Marsibil
Marsibil er íslenskt kvenmannsnafn.
23. september
23. september er 266. dagur ársins (267. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 99 dagar eru eftir af árinu.
Fiðlufjölskyldan
Fiðlufjölskyldan er samnefni yfir fjögur strokstrengjahljóðfæri sem eru af svipuðum rótum. Þau eru oftast kölluð:
Pund
Pund á við um ýmsa gjaldmiðla og mælieiningar:
Jacques Delors
Jacques Delors (f. 20. júlí 1925) er franskur hagfræðingur og stjórnmálamaður úr Sósíalistaflokknum. Hann var fjármálaráðherra Frakklands frá 1981 til 1984 og borgarstjóri Clichy-la-Garenne frá 1983 til 1984. Hann er þó þekktari fyrir störf sín hjá Evrópusambandinu: Hann var forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins frá 1985 til 1995 og stofnaði hugveitu undir nafninu „Okkar Evrópa – Jacques Delors-stofnunin“ (franska: Notre Europe - Institut Jacques Delors) til þess að huga að sameinaðri Evrópu árið 1996. Delors þótti vænlegur til sigurs í frönsku forsetakosningunum árið 1995 en öllum að óvörum neitaði hann að bjóða sig fram.
Framkvæmdastjórn Delors er gjarnan talin sú farsælasta og afkastamesta í sögu Evrópusambandsins. Á forsetatíð Delors voru Einingarlögin og Maastrichtsáttmálinn undirrituð og Evrópusambandið ásamt sameiginlegum markaði í núverandi mynd varð til. Einnig var Schengen-samstarfið stofnað, Spánn og Portúgal fengu aðild að sambandinu og sameiginlegri landbúnaðarstefnu Evrópusambandsins var umbreytt með stofnun evrópskra matarbanka.
Delors var einn helsti hvatamaðurinn að upptöku sameiginlegs gjaldmiðils fyrir Evrópusambandið, sem var gert með upptöku evrunnar árið 2004. Í seinni tíð hefur hann þó lýst yfir efasemdum um upptöku evrunnar og í evrópsku skuldakreppunni gagnrýndi hann stjórnendur Seðlabanka Evrópu fyrir að vilja ekki aðstoða verst settu ríkin af ótta við verðbólgu.
Árið 2015 var Delors sæmdur heiðursborgari Evrópu. Hann er þriðji maðurinn sem hefur verið sæmdur þeim titli, á eftir Jean Monnet og Helmut Kohl.
Rökfræðileg eindahyggja
Rökfræðileg eindahyggja eða rökeindahyggja er heimspekileg kenning sem á rætur að rekja til þróunar rökgreiningarheimspekinar snemma á 20. öld. Helstu málsvarar hennar voru breski heimspekingurinn Bertrand Russell, austurríski heimspekingurinn Ludwig Wittgenstein og þýski heimspekingurinn Rudolf Carnap.
Samkvæmt kenningunni er grunneining heimsins staðreyndir. Wittgenstein hélt rökeindahyggjunni fram í Rökfræðilegri ritgerð um heimspeki en snerist hugur og hafnaðu henni í ritinu Rannsóknir í heimspeki.
Nafn kenningarinnar varð til árið 1918. Russell nefndi kenninguna rökfræðilega eindahyggju til aðgreiningar frá „rökfræðilegri heildarhyggju“, þ.e. þeirri skoðun að heimurinn sé slíkur að ekki sé hægt að þekkja neinn hluta hans án þess að þekkja alla heildina.
Búrfellsvirkjun
thumb|right|Búrfellsvirkjun. Búrfellsvirkjun (Búrfellsstöð) er vatnsaflsvirkjun í Þjórsá utarlega í Þjórsárdal í Gnúpverjahreppi kennd við fjallið Búrfell. Virkjunin var fyrsta stórvirkjun Íslendinga og markaði upphaf svonefndrar stóriðjustefnu. Líkt og með Kárahnjúkavirkjun, sem tók við af Búrfellsvirkjun sem stærsta og aflmesta virkjun landsins, þurfti að flytja inn talsvert af erlendu vinnuafli við byggingu og uppsetningu Búrfellsvirkjunar.
Forsaga
Um og uppúr aldamótunum 1900 voru uppi ýmsar vangaveltur um virkjanir á Íslandi. Þá var byrjað að virkja fallvötn í Noregi, Svíþjóð og víðar í Evrópu.
Áhugi íslenskra viðskiptamanna á virkjunum íslenskra fallvatna var töluverður á fyrri hluta 20. aldar en aðstæður voru óhagstæðar. Um þetta leyti var ekki mikil almenn eftirspurn eftir rafmagni. Fyrri heimsstyrjöldin og kreppan mikla urðu til þess að hægja á hjólum efnahagslífssins. Fyrsta virkjun fallvatns á Íslandi varð ekki að raunveruleika fyrr en nokkrum árum síðar þegar Elliðaárnar í Reykjavík voru virkjaðar 1921.
Stóriðja
Uppúr miðri síðustu öld voru „fossamálin“ aftur komin í umræðu og hafði hið svissneska fyrirtæki Alusuisse (í dag Rio Tinto Alcan) frumkvæði að samningaumleitunum. Þá var það stefna Viðreisnarstjórnarinnar að styrkja íslenskt efnahagslíf og auka hagvöxt sem var farið að dala eftir uppgang eftirstríðsáranna og var stóriðja talin tryggja áhuga erlendra fjárfesta. Jafnframt voru möguleikar kjarnorku sem ódýrs orkugjafa umtalaðir um þessar mundir og drógu margir þá ályktun að best væri að virkja á meðan enn væri eftirspurn eftir vatnsaflsvirkjunum.
Svokölluð stóriðjunefnd sá um rannsóknarvinnu og samskipti við erlend stórfyrirtæki og til greina kom að semja við franska og bandaríska aðila. Til þess að fjármagna framkvæmdina voru tekin lán hjá Alþjóðabankanum sem krafðist sterks aðhalds og stöðugs eftirlits, í ljósi þess að ekki voru fordæmi fyrir viðlíka framkvæmdum á Íslandi.
Hið opinbera fyrirtæki Landsvirkjun var stofnað 1965 og var Búrfellsvirkjun fyrsta stórframkvæmd þess. Bygging virkjunarinnar var af meiri stærðargráðu en áður þekktist á Íslandi. Mest unnu tæplega 800 manns við byggingu hennar og á tímabili urðu verktafir vegna skorts á vinnuafli. Þann 28. mars 1966 var samið við svissneska fyrirtækið Alusuisse um byggingu og rekstur Álversins í Straumsvík og átti Búrfellsvirkjun að sjá því fyrir rafmagni. Lög þess efnis voru sett 13. maí og í júní hófst bygging virkjunarinnar. Bandaríska fyrirtækið Harza Engineering Co. Int. (í dag Montgomery Watson) var fengið til þess að hanna virkjunina og var hún fullgerð 1969, helsti byggingarverktaki var Fosskraft. Miklar deilur urðu um álsamningana og urðu þeir tíðræddir í fjölmiðlum og á Alþingi.
Virkjunin
thumb|right|Búrfellsvirkjun. Lágmynd Sigurjóns sýnileg. Miðlunarlón Búrfellsstöðvar nefnist Bjarnalón og er 1 km² að stærð, þar sem áður voru Bjarnalækur og Bjarnalækjarbotnar. Vestan við Bjarnalón er Sámsstaðamúli og sunnan er Búrfell.
Stíflan við austurenda lónsins er útbúin sérstöku ísskolunarmannvirki og útsýnishús sem kallast Ísakot. Þessi varrúðarráðstöfun var nauðsynleg vegna mikillar ísmyndunar í ánni, sem þó hefur horfið eftir tilkomu Sultartangavirkjunar.
Aðrennslisgöng lónsins að Búrfellsstöð eru svo u.þ.b. 1,5 km löng og staðsett í vesturenda lónsins, fallhæðin er 115 m. Frá virkjunarstöðinni rennur vatnið í Fossá sem svo sameinast Þjórsá 2 km sunnar.
Sigríður J. Friðjónsdóttir
Sigríður J. Friðjónsdóttir (f. 1961) er ríkissaksóknari Íslands. Hún tók við embættinu 4. apríl 2011 og var skipuð af Ögmundi Jónassyni innanríkisráðherra.
Sig­ríður lauk embætt­is­prófi í lög­fræði frá Há­skóla Íslands 1986 og lærði til Breskra málaflutningaréttinda í Uni­versity Col­l­e­ge London árið 1987.
Hún hef­ur verið sak­sókn­ari við embætti rík­is­sak­sókn­ara frá 10. ág­úst 1998, og var vara­rík­is­sak­sókn­ari frá 1. sept­em­ber 2008.
892
892 (DCCCXCII í rómverskum tölum) var 92. ár 9. aldar og hlaupár sem hófst á laugardegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Alþingiskosningar 1963
Alþingiskosningar 1963 voru kosningar til Alþingis Íslands sem haldnar voru 9. júní 1963. Kosningaþátttaka var 91,1%. Í kosningunum hélt Viðreisnarstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks velli með 32ja þingmanna meirihluta. 14. nóvember tók Bjarni Benediktsson við forsætisráðuneytinu af Ólafi Thors og Jóhann Hafstein tók við ráðuneytum Bjarna: dóms- og kirkjumálaráðuneyti, iðnaðarráðuneyti og heilbrigðisráðuneyti.
Niðurstöður
Niðurstöður kosninganna voru þessar:
Forseti Alþingis var kjörinn Birgir Finnsson, Alþýðuflokki.
Tengt efni
Kosningasaga
Marígull
Marígull (fræðiheiti: Echinus esculentus) er skrápdýr af ætt ígulkerja. Það finnst við strendur Norð-Vestur Evrópu allt niður á 1200 metra dýpi. Maríugull lifir við Ísland og er annað algengasta ígulkerið þar, hitt er skollakoppur.
Bardagi
Bardagi á yfirleitt við um vopnuð átök milli einstaklinga eða hópa þar sem þeir reyna að hafa sigur (þar sem hagsmunir annars aðilans ná yfirhöndinni yfir andstæða hagsmuni andstæðingsins) með því að beita andstæðinginn ofbeldi og þar sem sá möguleiki er fyrir hendi að þátttakendur séu drepnir, ólíkt slag sem yfirleitt fer fram með berum höndum og þar sem manndráp eru ekki hluti af ætlun þátttakenda. Á fyrri tímum voru þessi tvö hugtök hins vegar stundum notuð sem samheiti.
Bardagi er oft háður sérstökum reglum. Það á til dæmis við um einvígi og hólmgöngur. Genfarsáttmálinn er dæmi um reglur um meðferð hermanna í stríði og riddaramennska var á miðöldum hefðir sem vörðuðu hegðun „sannra“ riddara. Viðureign í hnefaleikum kallast ,,bardagi".
Orrusta er dæmi um bardaga milli tveggja herliða í stríði í samræmi við tiltekna hernaðaráætlun.
1. deild kvenna í knattspyrnu 1972
Árið 1972 var Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu haldin í fyrsta skipti í sögunni. Um riðlakeppni var að ræða, þar sem leikið var í tveimur riðlum og sigurvegarar þeirra riðla mættust í úrslitaleik. Átta lið tóku þátt: Ármann, Breiðablik, Fram, FH, Grindavík, Haukar, Keflavík og Þróttur.
Lokastaða A-riðils
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Leikir:
3-2 | 8-0 20px Þróttur | 1-0 | 20px Þróttur 2-2  | 2-1 20px Þróttur | 1-1
Lokastaða B-riðils
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Leikir:
Ludwigshafen
Ludwigshafen er næststærsta borgin í þýska sambandslandinu Rínarlandi-Pfalz með 172 þúsund íbúa (2019). Borgin er ákaflega ung, fékk ekki borgarréttindi fyrr en á miðri 19. öld. Þar er fyrirtækið BASF með höfuðstöðvar og verksmiðjur en hún er stærsta efnaverksmiðja heims.
Lega
thumb|Loftmynd af Ludwigshafen. Fremst sér í Rínarhöfnina. Handan Rínarfljóts er Mannheim. Ludwigshafen liggur við Rín suðaustarlega í sambandslandinu, gegnt Mannheim. Næstu borgir (fyrir utan Mannheim) eru Heidelberg til suðausturs (10 km), Worms til norðurs (15 km), Speyer til suðurs (20 km) og Kaiserslautern til vesturs (40 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Ludwigshafen er gult akkeri á rauðum grunni. Akkerið er tákn fyrir siglingar og höfnina í borginni. Það kemur fyrst fram sem tákn 1895 en núverandi skjaldarmerki var tekið upp 1937.
Orðsifjar
Borgin heitir til heiðurs Ludwig I. konungs í Bæjaralandi og merkir bókstaflega Lúðvíkshöfn. Nafnið kom fyrst upp 1843. Opinberlega heitir borgin Ludwigshafen am Rhein. Endingunni am Rhein var bætt við 1882.
Söguágrip
thumb|Ludwigshafen 1834, 9 árum áður en Bæjaraland keypti bæinn 1607 lét kjörfurstinn Friðrik IV frá Pfalz reisa virki á vesturbakka Rínarfljóts, gegnt Mannheim, til að gæta að brúarsporði brúarinnar yfir fljótið. Virkið stóð þar sem Ludwigshafen stendur nú. Virkið stóð það allt til 1799 en þá rifu Frakkar virkið niður eftir innrás þeirra í þýska ríkið. Vínarfundurinn úrskurðaði að landsvæðið fyrir vestan Rín skyldi tilheyra Bæjaralandi, en austursvæðið (með Mannheim) Baden. 1820 var fyrsta húsið reist á staðnum. Í kjölfarið myndaðist lítill bær og lítil höfn við Rín. 1843 keypti Bæjaraland svæðið og var bærinn þá nefndur Ludwigshafen, til heiðurs Lúðvíks I konungs Bæjaralands. Bærinn hlaut svo borgarréttindi 1859 og er því með yngri borgum Þýskalands. Á þessum tíma var iðnbyltingin í gangi allt í kring. Aðeins ári seinna fékk stórfyrirtækið BASF aðstöðu í Ludwigshafen en með tímanum varð það að stærsta efnafyrirtæki heims. Í heimstyrjöldinni síðari varð skortur á vinnuafli. Því var tekið til bragðs að flytja inn útlendinga til vinnu í iðnaði en einnig voru fangar óspart notaðir. Þannig voru 50 þúsund manns neyddir til vinnu í borginni. Borgin varð fyrir miklum loftárásum, ásamt nágrannaborginni Mannheim. Um 80% borgarinnar eyðilögðust. Eftir stríð var Ludwigshafen endurreist í snatri en það var gert á einfaldan hátt. Því eru engar fagrar byggingar þar og miðborgin er látlaus. 1948 átti sér stað stórslys í efnaverksmiðju BASF, er sprenging banaði 200-250 manns. Þúsund aðrir slösuðust. Árið 2008 varð stórbruni í útlendingahæli í borginni. Níu hælisleitandi Tyrkir biðu bana. Í kjölfarið var samband Þjóðverja og Tyrkja stirt í borginni, þar sem talið var að brennuvargar hafi kveikt í.
Byggingar og kennileiti
thumb|left|Lútersturninn thumb|Maríukirkjan
Hobart
thumb|Höfnin í Hobart Hobart er höfuðborg ástralska eyfylkisins Tasmaníu. Hún stendur á bökkum ósa Derwentár á suðausturhluta eyjunnar. Í Hobart búa u.þ.b. 222 þúsund manns (2016). Borgin var upphaflega stofnuð sem fanganýlenda árið 1803, en hún flutti síðar, eða árið 1804, þar sem borgin stendur núna og er þar með næstelsta borg Ástralíu. Vegna staðsetningar sinnar óx borgin mjög hratt í tengslum við siglingar til Suðurskautslandsins og vegna hvalveiða.
Í Hobart eru ýmsar menntastofnanir, svo sem Tasmaníuháskóli, elsta spilavíti Ástralíu og einnig elsta leikhús landsins. Jörundur hundadagakonungur varði síðustu ævidögum sínum í Hobart og lést þar.
Pund (mælieining)
Pund (stytting lb) er massaeining sem notuð er í Bandaríkjunum, Bretlandi og ýmsum öðrum löndum. Nokkrar skilgreiningar á pundinu hafa verið notaðar í gegnum tíðina en helsta skilgreiningin sem notuð er í dag er svokallaða avoirdupois-pundið sem jafngildir 0,45359237 kg. Þessi skilgreining á pundinu hefur verið í gildi alþjóðlega síðan 1. júlí 1959.
Pundið var einu sinni í notkun á Norðurlöndunum, til dæmis jafngilti norska pundið 498 grömmum en sænska pundið 425 grömmum (svokallaða skálpundið). Í Danmörku jafngilti pundið 471 grammi en skilgreiningunni var breytt á 19. öld þannig að pundið var jafngilt 500 grömmum í kjölfar slíkrar breytingar í Þýskalandi. Eitt pund skiptist í tvær merkur (1 mörk = 250g). Á Íslandi er þyngd nýbura oft gefin upp í mörkum enn í dag þó að metrakerfið sé notað á öllum öðrum sviðum. Þessi hefð er arfur gamla mælieiningakerfisins.
Ærumeiðingar
Ærumeiðing er þegar ráðist er á sjálfsvirðingu manneskju með móðgunum, aðdróttunum og útbreiðslu meiðandi ummæla sem spilla mannorði, heiðri eða virðingu. Ærumeiðing getur verið lygi en þarf ekki að vera það.
Trichogramma brassicae
Trichogramma brassicae er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Hún hefur verið notuð í lífrænum vörnum síðan um 1970. Hún er ættuð frá palearktíska svæðinu og sækir í hýsla á lágvöxnum gróðri.
Sjö undur veraldar
thumb|[[Pýramídinn mikli í Giza, hið eina af sjö undrum veraldar sem enn stendur]] Sjö undur veraldar er listi yfir sjö merk mannvirki við Miðjarðarhafið í fornöld. Elsta útgáfan af listanum er frá 2. öld f.Kr. en hann gerði Antípatros frá Sídon, en hann er sá elsti sem vitað er um sem bjó til lista um furðuverkin sjö. Talan sjö var valin því hún var talin kyngimögnuð í þá daga.
Í dag er ekkert eftir af þessum verkum, nema Pýramídinn sem stendur enn. Það er líka sérstaklega merkilegt þar sem þeir eru langelstir af öllum furðuverkunum. Hin fjögur síðustu voru öll reist á helleníska tímanum. Hengigarðarnir og Seifsstyttan voru reist á forngríska tímanum, en það er ekki vitað fyrir víst hvenær Pýramídinn mikli var nákvæmlega reistur og er það mikið deiluefni enn í dag.
Listinn er fyrst og fremst að upphefja grísk byggingarafrek, aðeins tvö undrin á listanum eru ekki þaðan, þ.e. Hengigarðarnir í Babýlon og Vitinn í Faros. Þar sem Risinn í Ródos stóð í aðeins 50 ár gátu fáir af þeim sagnariturum sem sögðu frá undrunum sjö séð hann í raun. Þess vegna var Antipater með Ishtarhliðið í hans stað í fyrstu útgáfu af hans lista. Aðrir eldri listar hafa t.d. tekið Veggi Babýlons.
891
891 (DCCCXCI í rómverskum tölum) var 91. ár 9. aldar sem hófst á föstudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Bad Religion
Bad Religion er bandarísk pönkrokkhljómsveit sem stofnuð var 1979 í Los Angeles. Upphaflegir meðlimir voru Greg Graffin (söngur), Brett Gurewitz (gítar), Jay Bentley (bassi) og Jay Ziskrout (trommur). Graffin er eini meðlimurinn sem hefur verið í sveitinni allan tímann en Gurewitz og Bentley hafa starfað með sveitinni með hléum.
Hljómsveitin er þekkt fyrir textasmíði sína og þá pólitísku og samfélagslegu ádeilu sem þeir byggjast gjarnan á.
Hið óhugnanlega
Hið óhugnanlega er hugtak komið frá Freud sem lýsir því sem er í senn kunnuglegt og framandi. í ritgerð Freuds Das Unheimliche (Hið óhugnanlega) reynir hann að skýra eðli þess sem vekur okkur ótta og veldur hryllingi og byrjar á því að rýna í orðsifjafræði og merkingu þýska orðsins umheimlich. Þessi skoðun Freuds minnir  á aðferðir sem seinna komu fram  um afbyggingu (deconstruction) í textagreiningu. Hið óhugnanlega er gamalkunnugt efni sem er dregið fram í dagsljósið og Freud telur það vegna þess að við erum minnt á efni sem við viljum bæla niður og bægja frá okkur og fela og leyna. Tilfinningin vísar til þess að eitt hvað gamalkunnugt birtist okkur á óþægilegan, ókunnugan og framandi hátt og það sem er ókunnugt virðist vera undarlega kunnuglegt. Hugsunina um hvort vera sé lifandi sé af þeim toga og í skáldskap er það eitt dæmi um óhugnaðartilfinningu hjá lesendum ef þeir velkjast í vafa um hvort sögupersóna sé lifandi, tvífaraminni í skáldskap og endurtekningu á því sama eins og þegar maður reynir að rata í ókunnri borg og lendir alltaf á sama staðnum eða rekst á sömu tákn. Óhugnaðurinn við endurtekningu má rekja til þess að við erum minnt á eitt hvað sem við reynum að bæla.
Aldinbori
thumb|upright 1.15| Melolontha melolontha
Aldinbori eða aldinborri (fræðiheiti: Melolontha melolontha) (ensku: cockchafer) er bjalla af ýflaætt og undirætt aldinbora.
Aldinborinn er svartur á höfði og frambol með rauðbrúna þekjuvængi og karldýrið með stóra, blævængslaga fálmara. Aldinborinn nærist á trjálaufi en lirfurnar lifa í jarðvegi og verða fullþroska á fjórum árum. Aldinborar valda oft miklu tjóni með því að naga rætur nytjaplantna. Hann er algengur í Evrópu og verður allt að 3 cm á lengd og fer um í rökkri með miklum vængjadrunum.
Daði Freyr Pétursson
Daði fæddist í Reykjavík en ólst upp í Danmörku til níu ára aldurs en þá flutti fjölskylda hans til Íslands og settist að á Suðurlandi, fyrst í Laugalandi og síðar í Ásahreppi. Daði lauk stúdentsprófi frá Fjölbrautaskóla Suðurlands árið 2012 og BA-námi í tónlistarstjórnun og hljóðvinnslu í Berlín árið 2017.
Tónlistarverkefni
Í æsku æfði Daði sig á trommur og lærði á píanó og bassagítar. Hann hóf tónlistarferil sinn með hinni skammlífu hljómsveit Orchestra of Few en í þeirri hljómsveit var meðal annars Kristján Pálmi Ásmundsson en árið 2011 stofnuðu þeir hljómsveitina RetRoBot og fengu til liðs við sig Gunnlaug Bjarnason, söngvara, og Guðmund Einar Vilbergsson, gítarleikara en þeim hafði hann kynnst í Fjölbrautaskóla Suðurlands. Árið 2012 vann hljómsveitin Músíktilraunir og Daði var valinn rafheili ársins. RetRoBot gaf út eina plötu, Blackout, ári síðar.
Árið 2014 flutti Daði Freyr til Berlínar þar sem hann hóf háskólanám í upptökustjórnun og hljóðvinnslu við tónlistarskólann dBs Music. Sama ár byrjaði hann að spila undir nafninu Mixophrygian og ári síðar gaf hann út plötuna Forever.
Árið 2017 tók Daði þátt í Söngvakeppni sjónvarpsins með laginu „Hvað með það?“ („Is This Love?“) en það flutti hann ásamt eiginkonu sinni Árnýju Fjólu Ásmundsdóttur tónlistarkonu og hljómsveitinni Gagnamagninu. Þau höfnuðu í öðru sæti á eftir Svölu Björgvinsdóttur sem flutti lagið Paper. Daði Freyr og hljómsveit hans Gagnamagnið tóku svo aftur þátt í Söngvakeppni Sjónvarpsins árið 2020 og unnu þá með laginu „Gagnamagnið“ („Think about things“).
Daði kom fram í tónlistaratriði í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023 í Liverpool þar sem hann tók ábreiðu af lagi bresku sveitarinnar Atomic Kitten.
Fjölskylda
Daði Freyr er í hjónabandi með Árnýju Fjólu Ásmundsdóttur, listakonu, og eiga þau eina dóttur fædda árið 2019. Þau eignuðust aðra dóttur árið 2021.
Orrusta
thumb|300px|right|Málverk af [[orrustan við Waterloo|orrustunni við Waterloo eftir William Sadler.]] Orrusta er meiri háttar vopnuð átök í stríði milli tveggja eða fleiri herja. Markmið orrusta eru yfirleitt eitt af þrennu: Orrustur fara yfirleitt fram í herförum samkvæmt tiltekinni hernaðaráætlun þar sem herkænska er notuð. Aðili er sagður hafa haft sigur í orrustu þegar andstæðingurinn hefur gefist upp, flúið af hólmi eða verið eytt. Orrustur geta einnig endað með jafntefli ef báðir aðilar hörfa frá áður en niðurstaða er fengin. Sjóorrustur eru orrustur háðar á sjó milli flota viðkomandi herja. Loftbardagi er orrusta í lofti, sem háð er milli loftherja.
Gagnkvæmni
Samkvæmt kenningunni um félagsleg skipti (social exchange theory) eru öll, eða nær öll, mannleg sambönd byggð á gagnkvæmni (reciprocity). Samböndum er viðhaldið á þann hátt að maður gefur bæði og þiggur. Gagnkvæmnisreglan (reciprocity principle) segir til um að ef fólki finnst einhver gera eitthvað fyrir sig þá verði það að gera eitthvað á móti.