cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Caitlyn Jenner
Í apríl 2021 tilkynnti Jenner að hún hygðist gefa kost á sér í embætti fylkisstjóra Kaliforníu ef til þess kæmi að sitjandi fylkisstjórinn Gavin Newsom yrði kosinn úr embætti. Hún réð ýmsa ráðgjafa úr kosningabaráttu Donalds Trump til að hjálpa sér í framboðinu.
Arnhildur
Arnhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
NGC 1316
thumb|right|250px|NGC 1316 NGC 1316 (eða Fornax A) er vetrarbraut sem er í 70 milljón ljósára fjarlægð frá jörðu.
Gary Cahill
thumb|Gary Cahill, 2018. Gary James Cahill (fæddur 19. desember 1985) er enskur fyrrum knattspyrnumaður. Hann var lengst af leikmaður Chelsea F.C.. Hann spilaði fyrir enska landsliðið og var varnarmaður.
Ríkisstjórn Íslands
Núverandi ríkisstjórn
Núverandi ríkisstjórn Íslands, frá 28. nóvember 2021, er önnur ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur. Vinstrihreyfingin grænt framboð, Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur eiga aðild að ríkisstjórninni og hafa flokkarnar starfað saman frá 2017.
Viðreisn
Er viðreisnarstjórnin tók við völdum var fyrsti heilbrigðismálaráðherrann skipaður
Lög um Stjórnarráðið
1. janúar 1970 tóku ný lög um Stjórnarráðið gildi
Ramires
Ramires er brasilískur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Chelsea F.C.
Þjóðfulltrúaráð
Þjóðfulltrúaráð (rússneska: Совет народных комиссаров; umritað: Sovet narodnykh kommíssarov), einnig kallað Sovnarkom (rússneska: Совнарком) voru æðsta framkvæmdarvald Rússneska alþýðusambandslýðveldisins, Sovétríkjanna og lýðvelda þeirra frá 1917 til 1946.
Sameind
thumb|right|Þrívíð myndræn framsetning á [[fosfórjón.]]
thumb|350px|[[Þrívítt rúm|Þrívíðar (til vinstri og í miðju) og tvívíðar (til hægri) framsetningar terpenoíð-sameindarinnar atísan.]]
Í efnafræði er sameind (sjaldnar mólekúl) skilgreind sem nægjanlega stöðugur rafhlutlaus hópur tveggja eða fleiri frumeinda með fasta rúmfræðilega skipan sem sterk efnatengi halda saman. Hana má einnig skilgreina sem einingu tveggja eða fleiri atóma sem deilitengi halda saman. Sameindir greinast frá fjölatóma jónum í þessum stranga skilningi. Í lífrænni efnafræði og lífefnafræði er merking hugtaksins sameind víðari og nær einnig til hlaðinna lífrænna sameinda og lífsameinda.
Þessi skilgreining hefur þróast með vaxandi þekkingu á byggingu sameinda. Fyrri skilgreiningar voru ónákvæmari og skilgreindu sameindir sem minnstu eindir hreinna kemískra efna sem enn hefðu samsetningu og efnafræðilega eiginleika þeirra. Þessi skilgreining reynist oft ótæk því mörg algeng efni, svo sem steindir, sölt og málmar eru úr atómum eða jónum sem ekki mynda sameindir.
Í kvikfræði lofttegunda er hugtakið sameind oft notað um hvaða ögn á loftformi sem er, óháð samsetningu. Samkvæmt því væri minnsta eind eðallofttegunda talin sameind þótt hún sé aðeins úr einu ótengdu atómi.
Sameind getur verið úr atómum sama frumefnis, eins og á við um súrefni (O2), eða ólíkum frumefnum, eins og á við um vatn (H2O). Atóm og flókar sem tengjast með ó-jafngildum tengjum svo sem vetnistengjum eða jónatengjum eru venjulega ekki talin stakar sameindir.
Ekki er hægt að skilgreina dæmigerðar sameindir fyrir jónísk sölt og deilitengis-kristalla sem eru samsettir úr endurteknu mynstri einingarsella, annaðhvort í fleti (eins og í grafíti) eða þrívíðu (eins og í demanti eða natrínklóríði). Þetta á einnig við um flest þéttefni með málmtengjum.
Sameindafræði
Þau vísindi sem fjalla um sameindir nefnast sameindaefnafræði eða sameindaeðlisfræði eftir áherslunni. Sameindaefnafræði fjallar um lögmálin sem stýra víxlverkun milli sameinda sem leiða til þess að efnatengi komast á og rofna, en sameindaeðlisfræði fjallar um lögmálin sem stýra byggingu þeirra og eiginleikum. Í reynd er þessi aðgreining óljós. Í sameindavísindum jafngildir sameind stöðugu kerfi (bundnu ástandi) úr tveimur eða fleiri atómum. Stundum er gagnlegt að hugsa um fjölatómajónir sem rafhlaðnar sameindir. Hugtakið óstöðug sameind er notað um mjög hvarfgjarnar sameindir, þ.e. skammlífar samstæður (hermueindir) rafeinda og kjarna, svo sem sindurefni, sameindajónir, Rydbergsameindir, færsluástönd, van der Waals efnasambönd eða kerfi úr atómum sem rekast saman eins og í Bose-Einstein-döggum.
Saga
René Descartes varpaði fyrstur fram hugtakinu molécule sem merkir "örsmá ögn" á 3. áratugi 17. aldar. Þó margir efnafræðingar hafi viðurkennt tilvist sameinda síðan snemma á 19. öld vegna lögmáls Daltons um ákveðin og margföld hlutföll (1803-1808) og lögmáls Avogadrosar (1811), gætti mótstöðu af hálfu pósitívista og eðlisfræðinga svo sem Machs, Boltzmanns, Maxwells og Gibbs, sem litu á sameindir einfaldlega sem hentugar stærðfræðilegar hugarsmíðar. Með framlagi Perrins um browníska hreyfingu (1911) er lokasönnunin fyrir tilvist sameinda talin hafa komið fram.
Stærð sameinda
Flestar sameindir eru langtum minni en svo að séðar verði berum augum, en þó ekki allar. Minnsta sameindin er tvíatóma vetni, H2 en lengd hennar er hér um bil tvöföld tengilengdin sem er 74 pm. Sameindir sem eru byggingareiningar lífrænna efnasmíða hafa lengd frá nokkrum tugum pm til nokkurra hundraða pm. Greina má litlar sameindir og jafnvel útlínur einstakra atóma með rafeindasmásjá. Stærstu sameindir nefnast risasameindir og ofursameindir. Deoxýríbósakjarnsýra, sem er risasameind, getur orðið stórsæ, sem og sameindir margra fjölliða.
Virkur sameindarradíi endurspeglar þá stærð sem sameind virðist hafa í lausn.
Sameindarformúla
Efnaformúla efnasambands er einfaldasta heiltöluhlutfall frumefnanna sem það er gert úr. Til dæmis er vatn ávallt sett saman úr vetni og súrefni í hlutföllunum 2:1. Etýlalkóhól eða etanól er ávallt sett saman úr kolefni, vetni og súrefni í hlutföllunum 2:6:1. Þetta ákvarðar gerð sameindar en er þó ekki einhlítt. Til dæmis hefur dímetýleter sömu hlutföll og etanól. Sameindir með sömu atóm í mismunandi uppröðunum nefnast raðbrigði.
Sameindarformúla sameindar lýsir nákvæmum fjölda þeirra atóma sem sameindin er sett saman úr og auðkennir þar með raðbrigðin.
Efnaformúlan er oft hin sama og sameindarformúlan en ekki alltaf. Til dæmis hefur sameindin etýn sameindarformúluna C2H2 en einfaldasta heiltöluhlutfall frumefnanna er CH.
Mólmassa efnis má reikna út frá efnaformúlunni og setja fram í hefðbundnum atómmassaeiningum. Í kristöllum er hugtakið formúlueining notað í stókíómetrískum reikningum.
Sameindarúmfræði
Sameindir hafa fasta jafnvægis-rúmskipan — tengilengdir og -horn — sem þær sveiflast stöðugt um með titrings- og snúningshreyfingu. Hreint efni er úr sameindum með sömu meðaltals-rúmfræðilega byggingu. Efnaformúlan og bygging sameindarinnar eru hinir tveir mikilvægu þættir sem ákvarða eiginleika þess, einkum hvarfgirnina. Raðbrigði deila sömu efnaformúlu en hafa yfirleitt mjög ólíka eiginleika vegna ólíkrar byggingar. Formbrigði, tiltekin tegund raðbrigða, geta haft mjög áþekka eðlis-efnafræðilega eiginleika en um leið mjög ólíka lífefnafræðilega virkni.
Sameindalitrófsgreining
Sameindalitrófsgreining fæst við viðbragð (litróf) sameinda sem víxlverka við könnunarmerki af þekktri orku (eða tíðni samkvæmt formúlu Plancks.) Tvístrunarfræði er fræðilegur bakgrunnur litrófsgreiningar.
Bláfætt súla
Bláfætt súla (fræðiheiti: Sula nebouxii) er sjávarfugl sem býr á vesturströnd Mið - og Suður-Ameríku. Flestir búa sér til hreiður á Galápagoseyjum en annars heldur fuglinn sig aðallega til á opnu hafi.
Sameind
Sameindalitrófsgreining
Könnunarmerkið sem notað er í litrófsgreiningu getur verið rafsegulbylgja eða öreindageisli (rafeinda, jáeinda o.s.frv.) Viðbragð sameindarinnar kann að felast í gleypingu merkis (gleypnilitrófsgreining), útgeislun annars merkis (útgeislunarlitrófsgreining), sundrun eða efnafræðilegum breytingum.
Bláfætt súla
Fuglinn er skyldur súlunni sem finnst við Íslandsstrendur.
Sameind
Sameindalitrófsgreining
Litrófsgreining er viðurkennd sem öflugt verkfæri við rannsóknir á smásæjum eiginleikum sameinda, einkum orkustigum þeirra. Til að öðlast sem mestar smásæjar upplýsingar úr tilraunaniðurstöðum er litrófsgreining oft tengd saman við efnafræðilega útreikninga.
Bláfætt súla
Útlit
Fullvaxta er bláfætt súla venjulega 81 sentimetri á hæð og 1,5 kg að þyngd. Þeir lifa í allt að 17 ár. Karlkynið er minna en kvenkynið og hefur ljósari lit á fótum sínum. Fjaðrir tegundarinnar eru aðallega hvítar eða brúnar með dökkum vængjum og skræpótt bak. Höfuð og háls þeirra er ljósbrúnt með hvítum strokum og maginn er hvítur. Augu hennar eru gul og sjá tvísætt. Fuglarnir innbyrða karótenóíð-litarefni sem þeir fá úr fisk-mataræði sínu veldur ljósbláum lit á fótum þeirra. Talið er að karótenóíð örvi ónæmiskerfið og þess vegna sé hægt að sjá til um heilsu fuglsins út frá litnum á fótunum þeirra. Kvenkynið laðast að sterkum lit á fótunum því það er merki um góða heilsu.
Sameind
Fræðilegar hliðar
Skoðun sameinda útfrá sameindaeðlisfræði og kennilegri efnafræði byggist að verulegu leyti á skammtafræði, sem liggur til grundvallar skilningi á efnatenginu. Einfaldasta sameindin er vetnis-sameindar-jónin H2+ og einfaldasta efnatengið af öllum er einnar-rafeindar-tengið. H2+ er sett saman úr tveimur jákvætt hlöðnum róteindum og einni neikvætt hlaðinni rafeind sem bindast saman með því að skiptast á ljóseindum, sem þýðir að auðveldara er að leysa Schrödingerjöfnu kerfisins vegna fjarveru fráhrindikrafta milli tveggja rafeinda. Eftir tilkomu hraðvirkra tölva hafa nálgunarlausnir fyrir flóknari sameindir orðið mögulegar og eru þær eitt helzta viðfangsefni reiknilegrar efnafræði.
Þegar reynt er að skilgreina nákvæmlega hvort tiltekin skipan atóma sé "nógu stöðug" til að líta megi á hana sem sameind, segir IUPAC að hún "verði að samsvara lægð á mættisorkuyfirborðinu sem er nógu djúp til að fanga a.m.k. eitt titringsástand". Þessi skilgreining er aðeins háð styrk víxlverkunarinnar milli atómanna, ekki eðli hennar. Raunar telur hún með veikt tengdar samstæður sem yfirleitt væri ekki litið á sem sameindir, svo sem helín-tvíliðuna He2, sem hefur aðeins eitt bundið titrings-ástand og er svo laustengt að hennar verður sennilega aðeins vart við mjög lágan hita.
Bláfætt súla
Makaval
Karlkyns súlan metur einnig æxlunarverðmæti maka síns. Þáttaka þeirra í umönnun unga sinna ræðst af ástandi maka þeirra.
Kvenkynsfuglar sem verpa stærri og ljósari eggjum hafa meira æxlunargildi, þessvegna er karlkynið líklegra til að huga að ungum sínum ef makinn verpir stórum eggjum. Minni egg fá minni umönnun frá foreldrum sínum. Rannsóknir sýna að þáttaka karlkynsins í ummönnun unga sinna aukist ekki þrátt fyrir að maki þeirra hafi skærlitaða fætur og hátt æxlunargildi, en karlkyns súlur eru líklegri til að sjá fyrir eggjunum ef maki þeirra er aðlaðandi.
Hegðun
Líkt öðrum súlutegundum, heldur bláfætta súlan sig á landi að nóttu til. Hún veiðir ein eða í hópum að morgni til í leit að mat og flýgur hún langt út á sjó, þar sem hún veiðir smáfiska eins og ansjósur, makríl, og sardínur. Hún stingur sér í vatnið úr allt að 25 metra hæð og leggja vængi sína að líkama sínum áður en þeir stinga sér í vatnið. Þrátt fyrir að þeir veiði í hópum kjósa þeir oftar að borða einsamir. Þar sem karlkynssúlan er minni heldur hann sig við grynningar, en kvenkynið veiðir undan ströndum.
Kristjóna
Kristjóna er íslenskt kvenmannsnafn.
Helgastaðahreppur
Helgastaðahreppur var hreppur í Suður-Þingeyjarsýslu, kenndur við bæinn Helgastaði í Reykjadal.
Helgastaðahreppi var skipt í tvennt undir lok 19. aldar, í Aðaldælahrepp og Reykdælahrepp.
Fosssel
Fosssel er eyðibýli á vestanverðri Fljótsheiði í Þingeyjarsveit. Fosssel var öldum saman hjáleiga og heimaland kirkjunnar á Helgastöðum í Þingeyjarsveit (Reykjadal, áður Helgastaðahreppi). Talið er líklegt að Fosssel hafi byggst snemma á öldum, en ekki vitað nákvæmlega hvenær það byggðist fyrst. Var byggð þar nokkuð samfelld, einkum á átjándu, nítjándu og tuttugustu öld.
Síðustu ábúendur í Fossseli voru hjónin Hólmgeir Björnsson og Guðfinna Sigurjónsdóttir. Þau fóru úr Fossseli vorið 1936. Hefur jörðin ekki verið í byggð síðan og er nú í eigu íslenska ríkisins. Hún hefur verið notuð til skógræktar allt frá miðri tuttugustu öld. Skógræktarfélag Suður-Þingeyinga hefur ræktað þar skóg frá 1943.
Vilfredo Pareto
alt=Vilfredo Pareto |thumb Vilfredo Pareto (15 júlí 1848 - 19 ágúst 1923) var ítalskur verkfræðingur, félagsfræðingur og hagfræðingur. Framlög Pareto til hagfræðinnar voru margvísleg, þar á meðal framlög til rannsókna á tekjudreifingu og efnahagslegri hagkvæmni. Pareto var lærisveinn Léon Walras og tók við stöðu hans sem prófessor í hagfræði við Lausanne háskóla í Sviss, og er því oft kenndur við Lausanne-skólann í hagfræði.
Ævi og störf
Pareto fæddist í París, en faðir hans, sem var ítalskur markgreifi, hafði flúið Ítalíu vegna stjórnmálaskoðana sinna. Móðir hans var frönsk. Pareto ólst upp á Ítalíu þar sem hann nam bókmenntir, verkfræði og stærðfræði. Innsýn hans og þekking á verkfræði og verkfræðilegu jafnvægi í aflfræði höfðu áhrif á hagfræðikenningar hans.
Á milli áranna 1870 og 1880 starfaði Pareto í viðskiptum og iðnaði. Hann tók virkan þátt í þjóðfélagsumræðunni og skrifaði í anda frjálslyndisstefnunnar. Hann nam hagfræði hjá Walras, einum af upphafsmönnum jaðargreiningar og nýklassískrar hagfræði. Auk rita um hagfræðileg málefni skrifaði Pareto töluvert um félagsfræði og eru framlög hans til félagsfræði síst minni en til hagfræði. Kenningar Pareto í félagsfræði teljast til fyrstu vísindalegu kenninganna í greininni, en þær gengu út á að þjóðfélagsþróun einkenndist ekki af línulegri þróun, heldur endurtæki hún sjálfa sig í ferli hringrásar (e. Social Cycle Theory.)
Meðal helstu rita Pareto voru Cours d’economie politique sem kom út á árunum 1896-7 og fjallaði um tengingu náttúruvísinda og hagfræðinnar. Bókina Manual of Political economy gaf hann út árið 1906  sem varð síðar grunnur að velferðarhagfræði í jafvægiskenningunni (general equilibrium theory).
Pareto hagkvæmni
Pareto studdist við stærðfræðilega aðferðarfræði Walras í hagfræðilegum rökleiðslum sínum. Hann notaði bæði við stærðfræðilega greiningu Walras á framboð og eftirspurn, auk þess að þróa eigin kenningar um eftirspurn neytanda á markaði. Hann byggði á módeli Walras og sýndi fram á að frjáls samkeppni skilaði hámarks-velferð og hámarksskilvirkni. Jafnvægisstaða þar sem ekki er hægt að bæta kjör eða ábata neins án þess að rýra kjör eða ábata annars hefur verið köllum Pareto hagkvæmni.
Pareto-hagkvæmni, (e. Pareto optimality eða Pareto efficiency) þegar um endurúthlutun auðæfa er að ræða  þar sem í það minnsta einn þátttakandi getur náð efnahagslegum framförum án þess að minnka velsæld annars sem og að ef mörkuðum tekst að greiða fyrir öllum mögulegum hagstæðum viðskiptum er talað um að markaðurinn hafi náð Pareto-hagkvæmni.
NGC 4359
NGC 4359 er stjörnuþoka sem er í 13 milljón ljósára fjarlægð frá jörðu.
Flateyjarhreppur (S-Þingeyjarsýslu)
Flateyjarhreppur var hreppur í Suður-Þingeyjarsýslu norðvestanverðri. Náði hann yfir Flatey á Skjálfanda og fimm bæi á Flateyjardal uppi á landi.
Hreppurinn var stofnaður árið 1907 en hafði fram að því tilheyrt Hálshreppi. Flateyjardalur fór í eyði 1953 en byggð hélst úti í Flatey til ársins 1967 en þá fluttust síðustu íbúarnir á brott. Flateyjarhreppur var sameinaður Hálshreppi á ný 1. mars 1972.
Afturbeygt fornafn
Afturbeygða fornafnið er fornafn sem er ekki til í nefnifalli heldur beygist það bara í aukaföllum (þolfalli, þágufalli og eignarfalli) og vísar það til frumlagsins í setningunni.
Í íslensku
Aðeins er til eitt afturbeygt fornafn í íslensku eða orðið sig. Beygist það eins í öllum kynjum (hún elskar sig, hann elskar sig, það elskar sig) og báðum tölum (hann drap sig, þeir drápu sig).
Afturbeygðu fornöfnin eru stundum flokkuð svona:
Dæmi
Afturbeygða fornafnið vísar aftur til þriðju persónu sem áður hefur verið tiltekin og af því er nafn þess dregið;
„Afturbeygða eignarfornafnið“
Sumir málfræðingar telja eignarfornafnið sinn eiga heima í flokki afturbeygðra fornafna þar eð það vísar aftur til þriðju persónu. Þessi skilgreining er umdeild og á sér ekki hefð í íslenskri málfræði. Sinn er þó stundum kallað „afturbeygt eignarfornafn“.
Í latínu
Aðeins er til eitt afturbeygt fornafn í latínu og er það orðið se. Beygist það í öllum föllum nema nefnifalli og ávarpsfalli.
Filipe Luís
Filipe Luís er brasilískur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Flamengo í Brasilíu. Áður spilaði hann meðal annars hjá Atletico Madrid
Brainfuck
Í Brainfuck forritunarmálinu eru eingöngu átta skipanir, og hver þeirra er táknuð með einu tákni. Málið er þannig hannað að það eru minnishólf sem hvert getur geymt tölu á bilinu 0 til 255. Þá er einn bendir sem segir hvaða stak í minnisfylkinu er verið að benda á. Skipanirnar eru þannig:
Þýðendur
Brainfuck þýðendur eru mjög einfaldir í notkun. Dæmi um rauntíma Brainfuck túlk skrifaður í Perl af Juerd Waalboer:
$|++;undef$/;$_=$e||<>;tr/-+,.[]<>//cd;for$ a(qw%]} [while($p[$p]){ -$p[$p]-- +$p[$p]++ ,$p[$p]=ord(getc) .print(chr($p[$p])) <$p-- >$p++%){s/\Q${\substr$a,0,1}/${\substr$a,1}
1253
thumb|right|[[Mindaugas Litháenkonungur.]] Árið 1253 (MCCLIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Hildegard von Bingen
thumb|right|Hildegard von Bingen úr miðaldahandriti.
Hildegard von Bingen (íslenska: Hildigerður frá Bingen) (16. september 1098 – 17. september 1179) var abbadís af Benediktsreglu, dulspekingur, rithöfundur og tónskáld frá Rínarlöndum í hinu Heilaga rómverska keisaradæmi. Hún þótti framúrskarandi predikari og skrifaði bækur sem fjalla um guðfræði, læknisfræði og lífeðlisfræði. Hún skildi eftir sig níu bækur, yfir hundrað bréf, 72 lög og 70 ljóð. Hún var einnig sterkur leiðtogi kvenþjóðarinnar til jafnréttis.
Ævisaga
Það er ekki alveg vitað hvenær Hildegard fæddist en ályktað er að hún hafi fæðst árið 1098. Hún fæddist inn í aðalsætt og var tíunda barn foreldra sinna. Frá því Hildegard var lítil sá hún ýmsar sýnir og varð fyrir opinberunum, hún átti einnig við ýmis veikindi að stríða. Foreldrar Hildegard, Hildebert og Mechthilde, gáfu hana unga að aldri, líklegast átta ára, í klaustur í Rínarlöndunum þar sem hún fékk handleiðslu nunnu sem hét Jutta. Í klaustrinu lærði Hildegard að lesa, skrifa og syngja á latínu. Þær lásu einnig saman úr Biblíukvæðum og sálmum, hugleiddu, fóru með bænir og unnu handavinnu. Á þessum tíma er talið að Hildegard hafi lært að spila á saltara. Þá fékk Hildegard oft heimsókn frá Volmar, sem hugsanlega kenndi henni einfalda nótnaskrift sem varð til þess að Hildegard leiddist áfram í nótnaskrifum og fór að semja sjálf.
Þegar Jutta lést bað Abbot Kuno, ábótinn af Disibondenberg, Hildegard að gerast abbadís. Hildegard vildi hinsvegar meiri sjálfstæði fyrir sig og nunnurnar og spurði Abbot Kuno hvort þær mættu flytja til Rupertsberg, ætlunin var að koma upp nunnuklaustri. Ábótinn neitaði því en þá fór Hildegard til erkibiskupsins, Henrys I af Mainz, og fékk samþykki frá honum. Þegar átti svo að flytja nunnurnar varð Hildegard svo veik að hún var rúmliggjandi og gat ekki hreyft sig. Ábótinn ákvað þá að vera samvinnuþýður og hjálpaði nunnunum að flytja og færði þeim þeirra eigin klaustur í Rupertsberg. Hildegard ásamt tuttugu nunnum fluttu til Sankti Rupertsberg klaustursins árið 1150, Volmar varð forstöðumaður klaustursins ásamt ritari Hildegard. Árið 1165 stofnaði Hildegard annað klaustur fyrir nunnurnar sínar í Eibingen.
Hildegard sagðist hafa fyrst séð óvenjulegar sýnir þegar hún var þriggja ára en fór ekki að skilja þær almennilega fyrr en um fimm ára aldur. Hún áttaði sig á því að þetta voru hæfileikar sem hún gat ekki útskýrt fyrir öðrum. Hildegard útskýrði að hún sá ljós guðs í gegnum skilningarvitin fimm: sjónina, bragðið, skynið, heyrnina og lyktina. Í fyrstu hikaði Hildegard við að deila sýnum hennar með öðrum, hún sagði bara Juttu frá sem síðan sagði Volmar frá, kennara Hildegard og ritara seinna meir.
Í gegnum lífið fékk Hildegard margar sýnir og árið 1141, þá 42 ára að aldri, fékk hún þá sýn að sögn frá guði að hún ætti að skrifa niður það sem hún sá og heyrði en þá var hún enn þá mjög hikandi að segja frá hæfileikum sínum. Með því að skrifa allt niður myndi hún öðlast traust almúganns.
Helstu afrek
thumb|Stafróf Hildegard, Litterae ignotae Eitt þekktasta verk Hildegard er siðaleikritið Ordo Virtutum og er talið að hún hafi samið það 1151. Siðaleikritið samastendur af einradda söng og sextán köflum af vel sömdu efni.
Í framhaldinu af Ordo Virtutum samdi Hildegard mikið af helgisöngvum, þeim var svo safnað saman í eitt verk kallað Symphonia armoniae celestium revelationum. Sinfónían inniheldur víxlsöng, sálma, keðjusöngva og svörun.
Tónlist Hildegard er einrödduð og helst sjaldan inn fyrir söngsvið hvers raddar. Það er hægt að sjá mjög sterkt samband á milli textans og lagsins en það var ekki algengt á þessum tíma. Lög hennar bjóða einnig upp á margs konar túlkunnarmöguleika.
Í framhaldi af tónlistinni skrifaði Hildegard þar að auki þrjár bækur um yfirnáttúrulegar sýnir. Fyrsta bókin heitir Scivias og lauk hún henni árið 1151. Bækurnar Liber Vitae meritorum og De operatione Dei komu þar í kjölfarið, seinustu bókinni lauk hún þá 75 ára að aldri. Í bókunum byrjar hún á því að segja frá sínum sýnum og skrifar svo um biblíuskýringuna á þeim. Bækurnar voru samþykktar af páfanum og voru mjög vinsælar í kjölfarið, þær voru svo prentaðar í París árið 1513 vegna mikillra vinsælda á miðöldum.
Ásamt því að skrifa bækur um sýnir skrifaði Hildegard einnig texta um lækningarmátt náttúrunnar, sem ber nafnið Causae et Curae. Í textanum lýsir Hilegard náttúrunni í kringum hana, þar á meðal alheiminum, dýrunum, plöntunum, steinunum og steinefnunum. Hún sagði að „allir hlutir sem settir eru á jörðina eru fyrir mennina“. Hildegard var mjög áhugasöm um náttúruvernd og var mjög vel þekkt fyrir lækningarmáttinn hennar þar sem hún notaðist við ýmsar jurtir, tinktúrur og eðalsteina. Eitt dæmið um lækningarmátt hennar var þegar hún gaf blindum manni sjón með því að nota Rínarvatnið.
Hildegard útbjó einnig til stafróf sem hún notaði við skrif sín á latínu, kallað Litterae Ignota, þetta var hennar nútímalega latína. Stafrófið hennar hafði marga kosti yfir það stafróf sem var í notagildi þá og það var hægt að mynda orðin mun betur en áður. Hildegard notaði einnig stafrófið til að mynda samstöðu innan nunnuklaustursins.
Stingskötur
Stingskötur (fræðiheiti: Dasyatidae) er ætt brjóskfiska af skötuættbálki og eru því skyldar hákörlum. Þær eru algengar í hitabeltishöfum meðfram ströndum, jafnvel í árósum og ferskvatni. Stofnar flestra tegunda eru heilbrigðir og ekki í útrýmingarhættu. Eins og aðrar skötur eru þær flatar með augun ofan á búknum og því vel aðlagaðar lífi við sjávarbotninn. Flestar stingskötur eru með eitraðan gadd á halanum sem þær nota í árásar– og varnarskyni. Nokkuð algengt er að menn séu stungnir en það er afar sjaldgæft að menn látist af þeim sökum, frá 1969 til 1996 voru aðeins 17 skráð stungutilfelli sem leitt höfðu til dauða. Alvarlegar stungur geta þó orðið til þess að aflima þarf sjúklinginn.
thumb|300px|left|Stingskata í sædýrasafninu í [[Melbourne]].
Sádi-Arabía
Sádi-Arabía (arabíska: السعودية‎ as-Saʿūdīyah) er konungsríki í Vestur-Asíu sem nær yfir stærstan hluta Arabíuskagans. Landið er um það bil 2.150.000 km² að stærð, stærsta ríki Mið-Austurlanda, annað stærsta Arabaríkið (á eftir Alsír), fimmta stærsta land Asíu og það tólfta stærsta í heimi. Sádi-Arabía á landamæri að Írak, Jórdaníu, Kúveit, Óman, Katar, Barein, Sameinuðu arabísku furstadæmunum og Jemen. Akabaflói skilur milli Sádi-Arabíu og Ísraels og Egyptalands. Sádi-Arabía er eina ríkið með strönd að bæði Persaflóa og Rauðahafi. Stærstur hluti af landi Sádi-Arabíu er eyðimörk. Í október 2018 var hagkerfi Sádi-Arabíu það stærsta í Mið-Austurlöndum og það 18. stærsta í heimi. Íbúar voru taldir vera um 33 milljónir árið 2018 og eru með þeim yngstu í heimi þar sem helmingur er undir 25 ára aldri.
Þar sem Sádi-Arabía er nú hafa risið nokkur forn menningarríki. Þar hafa fundist einhver elstu merki um menn í heimi. Önnur útbreiddustu trúarbrögð heims, íslam, urðu til þar sem Sádi-Arabía stendur. Snemma á 7. öld hóf Múhameð spámaður að sameina ættbálka Arabíu í eitt trúfélag. Eftir lát hans 632 tóku fylgjendur hans til við að stækka yfirráðasvæði múslima út fyrir Arabíuskagann og lögðu undir sig gríðarstórt landsvæði sem náði frá Íberíuskaganum í vestri til þess sem í dag er Pakistan í austri á nokkrum áratugum. Í Sádi-Arabíu komu upp kalífadæmin fjögur, Rasídúnar (632-661), Úmajadar (661-750), Abbasídar (750-1517) og Fatímídar (909-1171) auk fjölda annarra konungsætta sem ríktu yfir hlutum Asíu, Afríku og Evrópu.
Þar sem Sádi-Arabía er nú voru lengst af fjögur héruð, Hejaz, Najd og hlutar Austur-Arabíu (Al-Ahsa) og Suður-Arabíu ('Asir). Konungsríkið Sádi-Arabía var stofnað árið 1932 af Abdul-Aziz bin Sád (sem er betur þekktur sem Ibn Sád á Vesturlöndum). Hann sameinaði héruðin fjögur í eitt ríki með röð landvinninga frá því hann lagði Ríad undir sig árið 1902. Síðan þá hefur Sád-ætt farið með alræðisvald í konungsríkinu sem er ættarveldi skipulagt samkvæmt íslömskum lögum. Hinn íhaldssami wahhabismi er ríkjandi útgáfa súnní íslam í Sádi-Arabíu og hefur verið kallaður „helsta einkenni menningar Sádi-Arabíu“. Útbreiðsla wahhabisma um hinn íslamska heim hefur verið drifin áfram af tekjum af olíu- og gasvinnslu í Sádi-Arabíu. Sádi-Arabía er stundum nefnt „land hinna tveggja heilögu moskna“ og er þá átt við moskurnar Al-Masjid al-Haram í Mekka og Al-Masjid an-Nabawi í Medina, sem eru tveir helgustu staðir íslam. Arabíska er opinbert tungumál ríkisins.
Hráolía uppgötvaðist í landinu 3. mars 1938 og síðan þá hefur Sádi-Arabía verið annar mesti olíuframleiðandi í heimi (á eftir Bandaríkjunum) og mesti olíuútflytjandi heims. Landið ræður yfir stærstu olíubirgðum og sjöttu stærstu gasbirgðum heims. Um 90% af útflutningi Sádi-Arabíu er olía og tekjur af sölu olíu eru um 75% af landsframleiðslu. Ghawar er talin vera stærsta olíulind heimsins, áætlað er að um ¼ af þeirri olíu sem notuð er í dag komi þaðan. Heimsbankinn flokkar landið sem hátekjuland með háa vísitölu um þróun lífsgæða. Landið er eina Arabaríkið sem er eitt af 20 helstu iðnríkjum heims. Stjórnvöld þar hafa meðal annars sætt gagnrýni fyrir réttleysi kvenna, óhóflega notkun dauðarefsinga, ofsóknir á hendur trúarlegum minnihlutahópum og trúleysingjum, hlutverk sitt í borgarastyrjöldinni í Jemen, stuðning við íslamska öfgamenn og stranga beitingu sjaríalaga. Sádi-Arabía er í þriðja sæti yfir lönd eftir eyðslu til hermála og, samkvæmt Stockholm International Peace Research Institute, annar stærsti vopnakaupandi heims frá 2010 til 2014. Sádi-Arabía er stórveldi í sínum heimshluta. Það er forysturíki í Persaflóasamstarfsráðinu og OPEC, samtökum olíuframleiðsluríkja.
Heiti
Eftir sameiningu konungsríkjanna Nejd og Hejaz var nýja ríkið nefnt المملكة العربية السعودية (al-Mamlakah al-ʻArabīyah as-Suʻūdīyah) á arabísku með konunglegri tilskipun þann 23. september 1932 sem var undirrituð af stofnanda ríkisins Ibn Sád. Þetta er venjulega þýtt sem „konungsríkið Sádi-Arabía“ en þýðir bókstaflega „arabíska sádíska konungsríkið“.
Lýsingarorðið as-Suʻūdīyah er nisba eða lýsingarorð sem vísar til uppruna. Það er dregið af ættarnafni konungsfjölskyldunnar al Sád og vísar til þess að ríkið er persónuleg eign konungsættarinnar. Upprunalega kemur nafn ættarinnar frá Sád ibn Múhameð ibn Muqrin sem lést árið 1725. Fyrstur til að taka það upp sem ættarnafn var sonur hans, Múhameð bin Sád, sem tók við völdum árið 1726.
Landfræði
Sádi-Arabía nær yfir um það bil 80% af Arabíuskaganum (sem er stærsti skagi heims) og liggur milli 16. og 33. gráðu norðlægrar breiddar og 34. og 56. austlægrar lengdar. Þar sem suðurlandamæri landsins við Sameinuðu arabísku furstadæmin og Óman eru ekki nákvæmlega skilgreind er stærð landsins óskilgreind. CIA World Factbook áætlar að hún sé 2.149.690 km² og setur landið í 13. sæti yfir stærstu lönd heims. Sádi-Arabía er stærsta ríkið á Arabíuflekanum.
Landslag í Sádi-Arabíu einkennist helst af Arabísku eyðimörkinni, hálfeyðimörkum og kjarrlendi, auk nokkurra fjallgarða og hásletta. Eyðimörkin er í raun samhangandi net margra eyðimarka. Þar á meðal er Rub' al Khali, 647.500 km² að stærð, í suðausturhluta landsins. Rub' al Khali er stærsta samfellda sandeyðimörk heims. Í landinu eru nokkur vötn en engar ár sem renna árið um kring. Flóðdalir, wadi, eru aftur á móti mjög margir. Frjósöm svæði er að finna í vatnsfarvegum, í wadi-dölum, vatnsgrunnum og vinjum. Stærstur hluti landsins er miðhálendið sem rís bratt upp af Rauðahafi og lækkar svo aflíðandi í átt að Nejd og Persaflóa. Við strönd Rauðahafsins er strandslétta, Tihamah, og meðfram henni endilangri hátt hæðardrag. Suðvesturhéraðið Asir er fjalllent og þar er að finna hæsta fjall landsins, Jabal Sawda, sem rís 3.133 metra yfir sjávarmál.
Fyrir utan Asir er loftslag í Sádi-Arabíu eyðimerkurloftslag með mjög háum hita yfir daginn sem fellur hratt þegar nóttin skellur á. Meðalsumarhiti er um 45°C en hitinn getur náð allt að 54°C. Á veturna fer hitinn sjaldan niður fyrir frostmark. Á vorin og haustin er hitinn tempraðri, um 29°C. Úrkoma er mjög lítil. Héraðið Asir sker sig úr þar sem þar gætir áhrifa monsúnrigninga á Indlandshafi sem venjulega standa yfir frá október og fram í mars. Á þeim tíma er meðalúrkoma 300 mm, sem er 60% af heildarúrkomu í landinu.
Dýralíf
thumb|right|[[Arabísk spjótantilópa lifir villt í eyðimörkunum en er nú í útrýmingarhættu.]] Meðal villtra dýra sem lifa í Sádi-Arabíu eru arabíuhlébarði, arabíuúlfur, randahýena, mongús, bavíani, eyðimerkurhéri, sandköttur og stökkmús. Stór dýr á borð við gasellur, spjótantilópur, hlébarða og blettatígra voru tiltölulega algeng fram á 19. öld þegar þeim var nær útrýmt með veiðum. Meðal fugla sem lifa í Sádi-Arabíu eru fálkar (sem eru þjálfaðir til veiða), ernir, haukar, gammar, spjátrur og glymir. Nokkrar tegundir snáka lifa þar, margar hverjar eitraðar. Í sjónum kringum landið er fjölbreytt lífríki, sérstaklega í Rauðahafi þar sem yfir 1200 tegundir fiska hafa fundist og um 10% þeirra finnast hvergi annars staðar. Þar á meðal eru 42 tegundir djúpsjávarfiska.
Líffjölbreytni Rauðahafsins er meðal annars vegna 2.000 km af kóralrifjum sem liggja meðfram strönd Sádi-Arabíu. Þessi jaðarrif eru 5-7000 ára gömul. Rifin eru aðallega mynduð úr Acropora- og Porites-kóröllum. Rifin mynda flasir og stundum lón meðfram ströndinni auk pytta, eins og Bláu holuna við Dahab. Úthafsfiskar, þar á meðal 44 tegundir af hákörlum, heimsækja þessi rif frá Rauðahafinu. Í Rauðahafinu eru líka nokkur úthafsrif, þar á meðal eiginleg hringrif. Margar óvenjulegar rifmyndanir á djúpsævi stangast á við hefðbundin flokkunarkerfi kóralrifja og eru venjulega talin stafa af jarðflekahreyfingum á svæðinu.
Meðal húsdýra sem ræktuð eru í landinu eru arabískur hestur, drómedari, kindur, geitur, kýr, asnar, hænur o.s.frv. Vegna eyðimerkurloftslagsins einkennist flóra landsins af jurtum sem þurfa lítið vatn. Döðlupálmi er útbreiddur.
Stjórnsýsluskipting
Sádi-Arabía skiptist í 13 héruð (manatiq idāriyya; mintaqah idariyya í eintölu). Héruðin skiptast aftur í 118 umdæmi (muhafazat; muhafazah í eintölu). Inni í þeirri tölu eru höfuðstaðir héraðanna sem hafa sérstöðu sem sveitarfélög (amanah) undir stjórn borgarstjóra (amin). Umdæmin skiptast síðan í undirumdæmi (marakiz; markaz í eintölu).
Hvert hérað (áður nefnd sýslur, nú líka nefnd emíröt) hafa landstjóra með ráðherratitil sem heyrir beint undir innanríkisráðherra. Landstjórinn situr í forsæti héraðsráðsins þar sem helmingur meðlima er skipaður af ríkisstjórninni og helmingur kjörinn til fimm ára í senn. Hlutverk héraðsráðanna er félagsleg, efnahagsleg og skipulagsleg þróun héraðanna og að útfæra opinbera þjónustu, vera ráðgefandi fyrir og hafa yfirumsjón með stjórnum sem undir þau heyra, verja eigur ríkisins og gegna hlutverki milliliðar milli ríkisstjórnarinnar og sveitarstjórna. 400px|right
Matargerð
thumb|right|Arabískt kaffi er hefðbundinn drykkur í Sádi-Arabíu. Sádiarabísk matargerð er svipuð arabískri matargerð nágrannalandanna og í Arabaheiminum almennt. Hún hefur í gegnum söguna orðið fyrir áhrifum frá tyrkneskri, indverskri, persneskri og afrískri matargerð. Íslamskar matarreglur eru haldnar; svínakjöt er bannað og annað kjöt er eingöngu leyft af dýrum sem er slátrað í samræmi við halal. Kebab og falafel er vinsælt, auk shawarma, sem er marinerað og grillað lamba-, kinda- eða hænsnakjöt. Meðal þjóðarrétta er machbūs (kabsa), hrísgrjónaréttur með lambakjöti, kjúkling, rækjum eða fiski. Mandi er líka algengur réttur. Tabúnbrauð (steikt flatbrauð) er algengt meðlæti með öllum mat en auk þess döðlur, ferskir ávextir, jógúrt og húmmus. Arabískt kaffi er hefðbundinn drykkur en te og ávaxtasafi eru líka vinsælir drykkir. Elstu heimildir um kaffidrykkju eru frá súfistaklaustrum Arabíu á 15. öld.
Íþróttir
Knattspyrna er þjóðaríþrótt Sádi-Arabíu. Landslið Sádi-Arabíu í knattspyrnu karla er talið eitt af sterkustu landsliðum Asíu. Þeir hafa sex sinnum komist í úrslit Asíubikarsins og þrisvar unnið (1984, 1988 og 1996). Þeir hafa auk þess áunnið sér þátttökurétt í Heimsmeistaramótinu fjórum sinnum frá 1994. Undir stjórn Jorge Solari sigraði liðið Belgíu og Marokkó í riðlakeppninni en tapaði fyrir Svíþjóð í 16-liða úrslitum í mótinu 1994. Árið 1993 hélt Sádi-Arabía Fahd-bikarinn, sem síðar varð Sambandsbikar FIFA, og komst þá í úrslitaleikinn þar sem liðið tapaði fyrir Argentínu.
Aðrar vinsælar íþróttir í Sádi-Arabíu eru sportköfun, seglbrettasiglingar og kappsiglingar. Körfuknattleikur er líka vinsæll og Sádi-Arabía náði bronsverðlaunum í Asíuleikunum 1999. Vinsælar hefðbundnar íþróttir eru kappreiðar og úlfaldakappreiðar. Á veturna er keppt í skeiðhöll í Riyadh. Úlfaldakappreiðar konungsins eru einn mikilvægasti íþróttaviðburður ársins. Þær hafa verið haldnar árlega frá 1973. Hefðbundnar fálkaveiðar eru enn stundaðar.
Trúaryfirvöld í Sádi-Arabíu hafa staðið gegn þátttöku kvenna í íþróttum og þeim hömlum hefur verið aflétt að litlu leyti síðustu ár. Til ársins 2018 fengu konur ekki aðgang að íþróttavöllum. Á þremur leikvöngum í helstu borgum landsins hafa nú verið settar upp sérstakar aðskildar sætaraðir fyrir konur.
Gordon Gekko
Gordon Gekko er persóna í kvikmyndunum Wall Street (1987) og Wall Street: Money Never Sleeps (2010) sem Oliver Stone leikstýrði. Gekko er leikinn af Michael Douglas, og er túlkun hans á hinum ógeðfellda Gekko í fyrri myndinni talin einn af hápunktum Douglas á leikaraferlinum. Árið 1988 hlaut Douglas Óskarsverðlaunin, sem besti karlleikari í aðalhlutverki fyrir það hlutverk.
Karakter Gekko
Í kvikmyndinni Wall Street (1987) er Gekko umbreytingarfjárfestir sem kaupir fyrirtæki í skuldsettum yfirtökum þeim tilgangi einum að hagnast á því að leysa þau upp og selja eignir. Slík viðskipti eru kölluð fyrirtækjagripdeildir (e: corporate raiding). Gekko, sem er holdgervingur græðgi og öfga Wall Street á níunda áratugnum, hefur verið valinn 24. best heppnaða illmenni kvikmyndasögunnar. Eftirminnilegastur er Gekko líklega fyrir ræðu sem hann flytur í kvikmyndinni Wall Street (1987) á hluthafafundi Teldar Paper, fyrirtækis sem hann var að leggja undir sig:
Fyrirmyndir að Gekko
Auk þess að vera byggður á Milken má sjá að Gekko hefur ákveðna drætti af Ivan Boesky, öðrum þekktasta verðbréfasala níunda áratugarins. Árið 1987 var Boesky dæmdur í þriggja og hálfs árs fangelsi fyrir innherjaviðskipti og svik. Dómur Boesky hafði verið mildaður fyrir að bera vitni gegn Milken. Skömmu áður en Boesky voru birtar ákærur og hann dæmdur hafði hann flutt ræðu í Berkeley-háskóla í Kalíforníu þar sem hann lét þau orð falla að græðgi væri bæði holl og góð:
Jason (nafn)
Jason er íslenskt karlmannsnafn.
Mandy Patinkin
Mandy Patinkin (fæddur Mandel Bruce Patinkin, 30. nóvember, 1952) er bandarískur leikari og söngvari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Criminal Minds, Chicago Hope, Dead Like Me, The Princess Bride, og The Adventures of Elmo in Grouchland.
Einkalíf
Patinkin er fæddur og uppalinn í Chicago í Illinois og er af rússneskum og pólskum uppruna. Patinkin stundaði nám við Kansas-háskóla og Julliard skólann. Patinkin giftist leikonunni og rithöfundnum Kathryn Grody árið 1980 og saman eiga þau tvö börn. Patinkin hefur haldið tónleika fyrir Doctors Without Borders og PAX sem er stuðningshópur fyrir sterkari byssulögum í Bandaríkjunum.
Leikhús
Patinkin byrjaði leiklistarferil sinn ungur og kom fram í söngleikjum á borð við West Side Story og Carousel. Þegar Patinkin var við nám í Kansas kom hann fram í fjölmörgum söngleikjum og leikritum áður en hann fluttist til New York til að stunda nám við Julliard þar sem hann var í eitt og hálft ár. Stuttu eftir að hann yfirgaf Julliard kom Patinkin fram hjá Baltimore Theatre Group í barnaleikritum. Árið 1979 var Patinkin boðið hlutverk Che Guevara í söngleiknum Evita á Broadway. Patinkin vann Tony verðlaunin sem besti leikari í söngleik árið 1980 fyrir hlutverk sitt í Evitu. Síðan þá hefur Patinkin komið fram í leikritum á borð við Follies in Concert, The Winter´s Tale, The Secret Garden og Mamaloshen.
Tónlist
Patinkin er mikill tónlistarmaður og hefur gefið út geisladiska byggt á verkum bæði eftir hann sjálfan og aðra. Árið 1989 gaf Patinkin út fyrstu plötuna Mandy Patinkin sem innihélt fræg lög á borð við Over the Rainbow, Pretty Lady, Me and My Shadow og Sonny Boy. Síðan þá hefur hann gefið plötur á borð við Mamaloshen og Kidults. Patinkin hefur einnig sungið inn á plötur tengdar söngleikjum sem hann hefur leikið í Evita, Secret Garden og The Wild Party. Patinkin hefur ásamt Patti Lupone ferðast um Bandaríkin og haldið tónleika síðan í byrjun ársins 2010.
Sjónvarp
Patinkin byrjaði sjónvarpsferil sinn í auglýsingu fyrir 7-Up árið 1970 þar sem hann lék draug. Kom hann einnig fram í fyrstu auglýsingunni fyrir Kellogg´s Frosted Mini-Wheats. Fyrsta hlutverk hans í sjónvarpsþætti var árið 1978 í Taxi og kom hann síðan fram í Picket Fences, Simpsonfjölskyldan og Homicide: Life on the Street. Árið 1994 var Patinkin boðið hlutverk Dr. Jeffrey Geiger í Chicago Hope sem hann lék til ársins 2000. Síðan árið 2003 var honum boðið hlutverk Rube Sofer í Dead Like Me sem hann lék til ársins 2004. Patinkin lék atferlisfræðinginn Jason Gideon í Criminal Minds frá 2005-2007. Árið 2011 var Patinkin boðið hlutverk Saul Berenson í nýjum sálfræði-drama þætti Homeland sem fjallar um starfsmenn bandarísku leyniþjónustunnar og yfirvofandi hryðjuverkaárásir.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Patinkins var árið 1978 í The Big Fix og kom hann síðan fram í kvikmyndum á borð við French Postcards, Ragtime, The Princess Bride sem Inigo Montoya og Alien Nation. Árið 1990 þá lék Patinkin í Dick Tracy á móti Warren Beatty og Madonnu. Síðan árið 1991 lék Patinkin í True Colors á móti John Cusack og James Spader. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við The Music of Chance, Men with Guns, The Adventurs of Elmo in Grouchland og Everyone´s Hero.
Verðlaun og tilnefningar
Academy of Science Fiction, Fantasy & Horro Films, USA
Audie-verðlaunin
CableACE-verðlaunin
Drama Desk-verðlaunin
DVD Exclusive-verðlaunin
Loïc Remý
Loïc Remý er franskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Chelsea F.C.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Emmy-verðlaunin
Friends of the New England Holocaus Memorial
Christine O'Donnell
Christine O'Donnell (fædd Christine Therese O'Donnell 27. ágúst 1969) er bandarískur stjórnmálamaður. Hún var frambjóðandi Repúblikanaflokksins í Delaware fyrir þingkosningar í Bandaríkjunum sem haldnar voru 2. nóvember 2010 en tapaði fyrir Chris Coons, frambjóðanda Demókrataflokksins.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Golden Globe
Christine O'Donnell
Persónuhagir
Hún hefur unnið við markaðsmál, almannatengsl og sem fréttaskýrandi fyrir Fox News. O'Donnell er af írskum og ítölskum ættum og ólst hún upp í Moorestown, New Jersey. Hún er önnur yngst af sex systkinum og var alin upp í kaþólskri trú en í dag aðhyllist hún evangelíska kristni. O'Donnell er ógift og barnlaus.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Grammy-verðlaunin
Christine O'Donnell
Framboð 2010
O'Donnell er hluti af svokallaðri Teboðshreyfingu og staðsetur sig sem repúblikana sem vill halda í ákveðin gildi, þegar kemur að samfélaginu í heild. Einn helsti leiðtogi Teboðshreyfingarinnar er Sarah Palin, fyrrverandi varaforsetaefni repúblikana. O'Donnell sigraði fyrrverandi ríkisstjórann Michael N. Castle, sem þótti sigurstranglegur en það kom mörgum á óvart að hún hafði betur og sýnir hvað Teboðshreyfingin er sterkt stjórnmálaafl. O'Donnell sigraði Castle með 6 prósenta mun og fékk meira en 30 þúsund atkvæði. Samkvæmt New York Times eru það aðallega stuðningsmenn úr suðurhluta Delaware-fylki sem vildu sjá hana í embætti og eru þeir flestir íhaldssamir repúblikanar.
Í kosningunum þann 2. nóvember 2010 bað O'Donnell ósigur fyrir Chris Coons, frambjóðanda Demókrataflokksins, með 40% atkvæða gegn 57%.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Los Angeles Drama Critics Circle-verðlaunin
Christine O'Donnell
Fyrri framboð
Árið 2006 bauð O'Donnell sig fram í forkosningum fyrir repúblikana í Delaware. Hún hafnaði í þriðja sæti með 17 prósent atkvæða á eftir Michael D. Protack og sigurvegaranum Jan C. Ting. Sama ár bauð hún sig fram í almennum kosningum sem „write-in candidate“ (frambjóðandi sem ekki er á nafnalista á kjörseðli en getur hlotið atkvæði ef að kjósandi bætir nafni frambjóðandans á listann). Hún bauð sig fram á móti Jan C Ting og Thomas R. Carper og var Carper endurkjörinn. Árið 2008 var hún tilnefnd fyrir hönd Repúblikanaflokksins og skákaði þar viðskiptamanninum Tim Smith. Í almennu kosningunum sama ár var mótherji hennar öldungadeildarþingmaðurinn Joe Biden en hann var einnig á þeim tíma að bjóða sig fram til varaforseta Bandaríkjanna og var útnefndur í það af Barack Obama. O'Donnell gangrýndi Biden fyrir að vera í tveimur kosningabaráttum á sama tíma og vilja ekki taka þátt í rökræðum og opinberri umræðu. Biden sagði öldungadeildarstöðunni lausri þann 15. janúar 2009 í kjölfar þess að vera kosinn 47. varaforseti Bandaríkjanna. Biden sigraði O'Donnell með 65 prósentum atkvæða gegn 35 prósentum. Árið 2008 var það tilkynnt að sérstakar kosningar yrðu haldnar samhliða almennu kosningunum 2010 um öldungadeildarsætið sem fór til starfsmannastjóra Biden, Ted Kaufman sem átti að sitja í tvö ár af þeim sex sem Biden átti að sitja. O'Donnell var ekki lengi að tilkynna framboð sitt í þá kosningabaráttu.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Screen Actors Guild-verðlaunin
Christine O'Donnell
Stefnumál og skoðanir
Aðal stefnumál O'Donnell er að setja sig upp á móti heilbrigðisfrumvarpinu og fella það úr gildi og koma á heilbrigðiskerfi sem útilokar samkeppni. Hún er ekki hlynnt því að auka skatta og er einnig harður talsmaður gegn fóstureyðingum, nema í sérstökum tilfellum. Hún vill harðari refsingar gegn vinnuveitendum sem ráða ólöglega innflytjendur og vill einnig hækka aldur varðandi bótaþega. O'Donnell hefur flaggað sínum skoðunum í gegnum tíðina og ekki farið leynt með þær. Hún hefur mótmælt sjálfsfróun og kynlífi sem ekki leiðir til getnaðar, gagnrýnt þróunarkenningu Darwins og sagt að samkynhneigðir séu haldnir blekkingu um eigið sjálf.
Mandy Patinkin
Verðlaun og tilnefningar
Tony-verðlaunin
Arnika
Arnika er íslenskt kvenmannsnafn.
Líf (aðgreining)
Líf getur átt við:
Játgeir
Játgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Arnkatla
Arnkatla er íslenskt kvenmannsnafn.
Heilalömun
Heilalömun orsakast af skemmdum eða óeðlilegum vaxtaþroska í þeim hlutum heilans sem stjórna hreyfingu, jafnvægi, og líkamsstöðu. Þessi vandamál koma oftast fram á meðgöngu en geta líka komið fyrir í fæðingu eða stuttu þar eftir. Oft er bein orsök skemmdarinnar óþekkt. Áhættuþættir eru að vera fyrirburi, að vera tvíburi, ákveðnar sýkingar í móður eins og bogfrymlasótt (toxoplasmosis) og rauðir hundar, að vera útsettur fyrir metýl- kvikasilfri, erfið fæðing, höfuðáverkar á fyrstu árum ævi, og fleiri.
Patrice Lumumba
Patrice Émery Lumumba (2. júlí 1925 – 17. janúar 1961) var kongóskur sjálfstæðisleiðtogi og fyrsti lýðræðislega kjörni forsætisráðherra Lýðveldisins Kongó (nú Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó). Lumumba var lykilmaður í að semja um sjálfstæði Kongó frá Belgíu og var stofnandi og leiðtogi Kongósku þjóðernishreyfingarinnar (fr. Mouvement national congolais; MNC).
Stuttu eftir að Kongó hlaut sjálfstæði árið 1960 gerði herinn uppreisn sem markaði upphaf Kongódeilunnar. Lumumba biðlaði til Bandaríkjanna og Sameinuðu þjóðanna um hjálp við að kveða niður aðskilnaðarsinnana í Katanga en hafði ekki erindi sem erfiði. Því leitaði hann þess í stað til Sovétríkjanna. Þetta leiddi til ágreinings Lumumba við Joseph Kasa-Vubu forseta og starfsmannastjórann Joseph-Desiré Mobutu auk þess sem ákvörðunin styggði mjög Bandaríkin og Belgíu. Í kjölfarið var Lumumba handtekinn af ráðamönnum undir stjórn Mobutu, framseldur aðskilnaðarsinnunum í Katanga og tekinn af lífi. Lík hans var síðan bútað í sundur og líkamshlutarnir leystir up í sýru. Eftir dauða hans fóru sjálfstæðissinnar í Afríku að líta á Lumumba sem píslarvott sem hefði látið lífið í viðleitni til að endurheimta sjálfstæði nýlendanna.
Bæði belgísk og bandarísk stjórnvöld liggja undir grun sem þátttakendur í samsærinu sem leiddi til dauða Lumumba. Viðhorf þeirra til Lumumba litaðist af kalda stríðinu og voru þau tortryggin í hans garð þar sem hann þótti hallur undir Sovétríkin. Lumumba sagðist þó ekki vera kommúnisti, heldur hafi hann neyðst til að leita á náðir Sovétríkjanna þar sem enginn annar vildi hjálpa honum að leysa Kongó úr viðjum nýlenduyfirráða. Belgískir liðsforingjar fóru fyrir aftökusveitinni sem batt enda á líf Lumumba. Bandaríska leyniþjónustan hafði auk þess lagt drög að áætlunum til að koma Lumumba fyrir kattarnef og Dwight D. Eisenhower Bandaríkjaforseti hafði sjálfur viljað hann feigan.
Það eina sem varðveittist af jarðneskum leifum Lumumba var ein gulltönn sem belgískur lögreglumaður reif úr líkinu og fór með til Belgíu. Tönnin varðveittist í fórum fjölskyldu hans fram til ársins 2020, en þá úrskurðaði belgískur dómstóll að tönninni skyldi skilað til Kongó.
Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)
Jafnaðarmannaflokkurinn eða Sósíaldemókrataflokkurinn (danska: Socialdemokratiet; áður Socialdemokraterne frá 2002 til 2016 ) er sósíaldemókratískur stjórnmálaflokkur í Danmörku. Flokkurinn var stofnaður árið 1871, komst fyrst á danska þingið árið 1884 og hefur orðið stærsti flokkurinn á þinginu í flestum kosningum frá árinu 1924. Jafnaðarmannaflokkurinn er svipaður norska Verkamannaflokknum og sænska Jafnaðarmannaflokknum í stefnumálum.
Fyrir þingkosningar árið 2011 lagði flokkurinn áherslu á að efla einkageirann, byggja upp nauðsynlega innviði, styrkja opinberar heilsugæslur, fjölga námsstyrkjum ásamt því að draga úr skrifræði. Frá árinu 2015 hefur flokkurinn færst til vinstri í efnahagsmálum en hefur um leið orðið gagnrýninn í garð alþjóðavæðingar og hefur stutt strangar reglur gegn aðflutningi innflytjenda til Danmerkur.
Mette Frederiksen hefur verið formaður flokksins frá árinu 2015. Varaformaður flokksins er verslunarráðherrann Mogens Jensen. Þingflokksformaður Jafnaðarmanna er Henrik Dam Kristensen. Flokkurinn situr nú við stjórn minnihlutastjórnar í Danmörku með Frederiksen sem forsætisráðherra.
Stefna og skipulag
Í byrjun stefnuskrár flokksins stendur: „Áherslumál Jafnaðarmannaflokksins er að vinna að útbreiðslu lýðræðislegra, sósíalískra hugsjóna, að fá viðurkenningu á stefnumálum flokksins og að efla efnahags-, menningar- og stjórnmálahagsmuni í samræmi við stefnuskrána.“