cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Grískt stafróf
Mynd:Ell-AlphabitosUpload.ogg Gríska stafrófið (gríska Ελληνικό αλφάβητο) er stafróf sem hefur verið notað við ritun gríska tungumálsins frá því á 9. öld f.Kr. Það er elsta stafrófið sem ennþá er notað. Bókstafir hafa einnig verið notaðir til að tákna gríska tölustafi síðan á 2. öldin f. Kr. Í stafrófinu eru 24 bókstafir auk sjö eldri stafa sem duttu snemma úr notkun.
Smallville (5. þáttaröð)
Smallville er bandarísk dramaþáttaröð. Sýningar á fyrstu þáttaröðinni hófust þann 29. september 2005 og þeim lauk 11. maí 2006. Þættirnir voru 22 og er hver þeirra um 42 mín. að lengd. Tom Welling aðalleikari þáttana leikstýrði fyrsta þættinum sínum sem bar nafnið Fragile.
Aðalleikarar
Tom Welling sem Clark Kent
Kristin Kreuk sem Lana Lang
Erica Durance sem Lois Lane
John Glover sem Lionel Luthor
Annette O'Toole sem Martha Kent
John Schneider sem Jonathan Kent
Gestaleikarar
James Marsters sem Milton Fine prófessor/Brainiac
Alan Ritchson sem Arthur Curry
Lee Thompson Young sem Victor Stone
Falcatifolium gruezoi
Falcatifolium gruezoi er sígrænn runni eða lítið tré (að 12m hátt) frá Filippseyjum.
Smallville (5. þáttaröð)
Gestaleikarar
Camille Mitchell sem Nancy Adams fógeti
Jill Reed sem Maggie Sawer lögregluforingi
Tom Wopat sem Jack Jennings þingmaður
Leonard Roberts sem Nam-Ek
Alana De La Graza sem Aethyr
Kevin Daniels sem Greg Flynn
Denise Quinones sem Andrea Rojas/Acrata (Angel of Vengeance)
Hundurinn Bud sem Shelby
Rust (forritunarmál)
Rust er kerfisforritunarmál sem styrkt er af Mozilla Research. Það er er samskeiða (þ.e það geta verið í gangi fleiri en eitt ferli  á sama tíma og þau geta þurft að nýta tilföng sem eru sameiginleg), öruggt og hagnýtt forritunarmál. Skipanir í Rust eru eins byggðar upp og í C++ en býður upp á meira minnisöryggi. Rust er opinn hugbúnaður. Rust forritunarmálið var valið það forritunarmál sem flestir forritarar væru hrifnastir af í árlegum könnunum Stack Overflow árið  2016, 2017 og 2018.
Hoya clemensiorum
Hoya clemensiorum er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Borneó.
Kosciuszkofjall
250px|right|thumb|Kosciuszkofjall séð frá [[Townsendfjalli (næsthæsta fjalli Ástralíu), í Kosciuszko þjóðgarðinum.]] Kosciuszkofjall (Mount Kosciuszko) er hæsta fjall á meginlandi Ástralíu, í 2.228 metra hæð yfir sjávarmáli. Það er staðsett í Snævi-fjöll í suðurhluta Nýja-Suður-Wales. Frumbyggjanafn þess er Kunama Namadgi.
Tekjuskattur
Tekjuskattur er skattur sem ríkið leggur á tekjur einstaklinga og fyrirtæki. Tekjuskattur er oftast ákveðið hlutfall frekar en fasti.
Tekjuskattur á Íslandi
Árið 2014 eru skattþrepin þessi:
37,30% skattur er tekinn af launum sem eru 290.000 krónur eða minna á mánuði. 39,74% skattur er tekinn af launum sem eru á bilinu 290.001 til 784.619 kr. á mánuði. 46,24% skattur er tekinn af launum sem eru 784.619 og meira á mánuði.
Heimild: heimild
Saga
Tekjuskattur var fyrst lögleiddur í Bretlandi árið 1799 til þess að standa kostnað af Napoleónsstyrjöldinni.
Ljómatoppur
Ljómatoppur (fræðiheiti Lonicera tolmatchevii ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá Sakalín.
Albert Eymundsson
Albert Eymundsson (fæddur á Höfn í Hornafirði febrúar 1949) var bæjarstjóri sveitarfélagsins Hornafjarðar til ársins 2006, þegar Hjalti Þór Vignisson tók við starfinu.
Á 100 ára afmæli FIFA var hvert knattspyrnusamband beðið um að velja einn mann innan hreyfingarinnar til að hljóta sérstaka viðurkenningu frá FIFA. Albert Eymundsson varð fyrir valinu, fyrir áratugahugsjónastarf í knattspyrnuhreyfingunni.
Kjallakur
Kjallakur er íslenskt karlmannsnafn.
Rügen
thumb|right|Gervihnattarmynd af Rügen Rügen (lat. Rugia) eða Ré er stærsta eyja Þýskalands og liggur í Eystrasalti undan strönd fylkisins Mecklenborg-Vestur-Pommern. Eyjan var byggð Vindum á miðöldum en 1169 lögðu Danir hana undir sig og eyðilögðu hofið í Arkona. 1325 lagði hertoginn í Pommern eyjuna undir sig. Eftir Vestfalíufriðinn 1648 varð eyjan hluti af Sænsku Pommern og hélst þannig til 1815 þegar hún varð hluti af Prússlandi.
Ourisia alpina
Ourisia alpina er tegund blómstrandi plantna í Plantaginaceae, ættuð frá suðurhluta Suður-Ameríku.
Chinguetti
Chinguetti (arabíska: شنقيط) er bær í norðvesturhluta Máritaníu á Adrarhásléttunni austan við bæinn Atar.
1024
Árið 1024 (MXXIV í rómverskum tölum)
Chinguetti
Bærinn var stofnaður við lok 13. aldar sem miðstöð í Saharaversluninni og var orðinn að helstu menningarmiðstöð svæðisins eftir upphaf 17. aldar.
Helstu byggingar eru moskan, virki frönsku útlendingaherdeildarinnar og hár vatnsturn.
Bærinn var settur á heimsminjaskrá UNESCO árið 1996.
Trifolium amoenum
Trifolium amoenum er einlend tegund frá Kaliforníu, og er í útrýmingarhættu. Þetta er einær tegund af smára sem vex í graslendum svæðum.
Susanna Thompson
Susanna Thompson (fædd, 27. janúar 1958) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Once and Again, NCIS og Kings.
Einkalíf
Thompson fæddist í San Diego, Kaliforníu og útskrifaðist frá San Diego State háskólanum með gráðu í leiklist.
Verðlaun og tilnefningar
Dramatic Award
San Diego Critics Circle
Breiðamerkursandur
Breiðamerkursandur er stórt svæði á milli Suðursveitar og Öræfa þakið grófum sandi sem jöklar hafa rutt fram ásamt jökulám á svæðinu. Á milli jökuls og strandar var aðeins örmjótt haft þegar Breiðamerkurjökull gekk lengst fram um og upp úr 1880. Á sandinum eru miklir jökulruðningar, sem sýna hversu langt jökullinn náði er hann náði hámarki sínu. Þegar jökullinn stækkaði og gekk fram á litlu ísöld gróf hann djúpa dæld í jarðveginn. Í þeirri dæld skilur hann nú eftir sig Jökulsárlón sem stækkar ört samhliða bráðnun jökulsins. Jökulsárlón er eitt helsta kennileiti Breiðamerkursands en það er dýpsta stöðuvatn Íslands, 284 metrar (2009). Úr lóninu rennur Jökulsá á Breiðamerkursandi, fyrrum mikill farartálmi og hættuleg yfirferðar. Hún var brúuð árið 1967 en áður var ferja á ánni.
Á Breiðamerkursandi eru aðalvarpstöðvar skúms á Íslandi. Þar eru einnig heimkynni hreindýra.
Breiðá, bær Kára Sölmundarsonar og Hildigunnar Starkaðardóttur, sem frá er greint í Njálu, stóð vestarlega á sandinum. Þegar jökullinn gekk fram lagðist hann yfir bæjarstæðið og jörðina alla og er nú ekki vitað með fullri vissu hvar bærinn stóð.
Hluti Breiðamerkursands varð hluti af Vatnajökulsþjóðgarði árið 2017.
Breiðamerkursandur var fyrr á öldum töluvert breiðari en hann er nú því bæði hefur sjór brotið af honum og einnig náði jökullinn skemmra fram á sandinn. Þegar Eggert Ólafsson og Bjarni Pálsson fóru um sandinn 1756 töldu þeir um eina danska mílu (7,5 km) milli jökuls og sjávar. Á næstu áratugum skreið jökullinn mjög fram og þegar Sveinn Pálsson fór um sandinn 1794 taldi hann aðeins um 2 km milli jökuls og sjávar
Anna Belknap
Anna Belknap (fædd Anna C. Belknap, 22. maí 1972) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sitt í CSI: NY sem Lindsay Monroe.
Einkalíf
Belknap fæddist í Damariscotta, Maine í Bandaríkjunum. Útskrifaðist frá Lincoln Academy í Newcastle, Maine. Fékk B.A. gráðu sína frá Middlebury College í Vermont og Masters gráðu í Leik frá American Conservatory Theater.
Þrándur Þórarinsson
‎ ‎ ‎ Þrándur Þórarinsson er fæddur á Akureyri 1978. Foreldrar hans eru Þórarinn Hjartarson og Katjana Edwardsen. Eftir menntaskólanám í MA fór hann í heimspeki við HÍ og lauk þaðan meistaraprófi 2015. Myndlistarnám stundaði hann hjá Odd Nerdrum árin 2003-2006 eftir að hafa sótt fornámsdeild Listaháskóla Íslands og sitthvort árið í málaradeild Myndlistaskólans á Akureyri og málaradeild Listaháskóla Íslands. Þrándur sækir viðfangsefni verka sinna meðal annars í íslenska sögu og bókmenntir, þjóðsögur og fornan sagnaarf. Í myndum hans fara oft saman áhrif þjóðernisrómantíkur, barokks og súrrealisma. Þrándur hefur fullkomið vald á málaratækni fyrri alda og hefur oft verið kallaður þjóðlegasti myndlistarmaður samtímans.
Helstu sýningar
Þrándur hefur haldið allmargar einkasýningar á verkum sínum og tekið þátt í samsýningum:
XMLHttpRequest
XMLHttpRequest (XHR) er DOM API sem JavaScript frá ECMA, ActiveX frá Microsoft og önnur vafraforskriftumál geta notað til að senda XML-beiðni til vefþjóns, sem keyrir þá hugsanlega eitthvert forrit eða sendir til baka uppfærðar upplýsingar, til dæmis um úrslit íþróttaleikja. Þessi tegund af AJAX-kóðun ætti ekki að rugla saman við XML Domain Request (XDR) sem er minni útgáfa af XMLHttpRequest hönnuð af Microsoft.
Sýnidæmi
Hér eru nokkur dæmi u XMLHttpRequest-kóða.
Anna Belknap
Einkalíf
Fékk San Diego Theater Critics Circle Craig Noel verðlaunin fyrir Bestan leik sem „Marina“ í Globe Theater-uppfærslunni af Pericles eftir Shakespeare.
Ferill
Fyrsta hlutverk Belknap var í sjónvarpsþættinum Homicide: Life on the Street (1996), síðan þá hefur hún verið gestaleikari í mörgum sjónvarpsþáttum á borð við: Deadline, Law & Order: Special Victims Unit og Without a Trace.
Belknap var árið 2003 boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum The Handler sem Lily. Árið 2004 var henni boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum Medical Investigation sem Eva Rossi og var hluti af til endaloka seríunnar. Henni var boðið hlutverk í sjónvarpsþættinum CSI: NY árið 2005 sem Lindsay Monroe og hefur verið ein af aðalleikurunum síðan þá.
Belknap hefur komið fram í leikhúsum á borð við: Mark Taper Forum, Globe Theater, Huntington Theatre, Westport Country Playhouse og Williamstown Theatre hátíðinni.
Basi
thumb|right|[[Sápa er gerð með því að blanda saman lút og tólg.]] Basi er efni, sem skv. Brønstedskilgreiningu getur tekið upp róteindir. Aðrar skilgreiningar eru að basar geta gefið frá sér rafeindapar eða verið uppspretta hýdroxíð forjóna. Einnig má líta á basa sem efnafræðilega andstæðu sýru. Algengt er að það sé gert vegna þess að þegar sýru og basa er blandað saman mynda þau oft vatn og salt, en einnig vegna þess að sýrur fjölga hydroníum jónum, H3O+, í vatni, en basar fækka þeim.
Sýrustig basa er hærra en pH 7.
Brimnes
Brimnes getur átt við eftirfarandi:
Bær á Íslandi:
Skipsnafn:
Hafnarfjörður
Hafnarfjörður er bær á höfuðborgarsvæðinu Þar bjuggu 30.704 manns 1. apríl árið 2023 og hefur bærinn vaxið gríðarlega á síðustu árum og áratugum líkt og önnur sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu hafa gert. Höfnin sem bærinn er kenndur við var ein stærsta verslunarhöfn landsins allt frá 16. öld og mikil útgerð hefur verið stunduð þaðan í sögunni. Á 18. öld var rætt um að gera Hafnarfjörð að höfuðstað Íslands, en slæm samgönguskilyrði þangað, lítil mótekja og lítið undirlendi urðu helstu ástæður þess að Reykjavík varð ofan á í valinu.
Hafnarfjörður heyrði undir Álftaneshrepp framan af en eftir skiptingu hans árið 1878 varð bærinn hluti hins nýmyndaða Garðahrepps. Hinn 1. júní 1908 fékk Hafnarfjörður kaupstaðarréttindi og varð þá að sjálfstæðu bæjarfélagi. Íbúar voru þá orðnir 1469 talsins.
Skammt sunnan Hafnarfjarðarbæjar er Straumsvík þar sem Alcan á Íslandi rekur álver.
thumb|250px|Hafnarfjarðarkirkja
Upphaf byggðar og verslunar
Hafnarfjörður var í landnámi Ásbjarnar Özurarsonar, bróðursonar Ingólfs Arnarsonar. Hafnarfjörður er fyrst nefndur í Hauksbók Landnámu, þar sem segir frá brottför Hrafna-Flóka og samferðamanna hans frá Íslandi. Frá upphafi landnáms á Íslandi og fram til upphafs 15. aldar kemur staðurinn annars lítið sem ekkert við sögu.
Um 1468 hófu þýskir Hansakaupmenn siglingar til Íslands frá Bergen í Noregi. Næstu tvo áratugina var hörð samkeppni á milli Englendinga og Hansakaupmanna, sem leiddist oft út í slagsmál og bardaga. Þýsku kaupmennirnir höfðu betur að lokum. Þeir gátu boðið ódýrari og fjölbreyttari vöru heldur en Englendingarnir. Á 16. öld var Hafnarfjörður orðinn aðalhöfn Hamborgarmanna á Íslandi.
Um miðja öldina reyndu Danakonungar enn að koma í veg fyrir verslun Þjóðverja á Íslandi og koma versluninni í hendur danskra kaupmanna. Árið 1602 gaf Kristján 4. Danakonungur út tilskipun um einokunarverslun og þar með varð úti um verslunarsamband milli Íslands og Þýskalands.
Á fyrri hluta einokunartímabilsins var Hafnarfjörður helsti verslunarstaður á Íslandi. Frá 1602-1774 var verslunin í höndum danskra kaupmanna og verslunarfélaga, en árið 1774 tók konungurinn við versluninni. Árið 1787 voru eignir konungsverslunarinnar seldar starfsmönnum hennar. Þá myndaðist vísir að samkeppni í verslunarrekstri þegar lausakaupmenn fóru að keppa við arftaka konungsverslunarinnar. Ekkert varð þó meira úr þessari samkeppni, þar sem dönsku kaupmennirnir höfðu yfirhöndina. Árið 1795 kærðu bændur dönsku kaupmennina fyrir of hátt verð á innfluttum vörum og kröfðust þess að verslun yrði gefin algerlega frjáls.
Árið 1794 keypti Bjarni Sívertsen verslunarhús konungsverslunarinnar. Hann gerðist brátt umsvifamikill kaupmaður og útgerðarmaður. Hann keypti gamlar bújarðir í landi Hafnarfjarðar og kom upp skipasmíðastöð. Bjarni varð einn af fyrstu Íslendingunum til að fá verslunarleyfi eftir að danska einokunarverslunin var lögð niður. Vegna umsvifa sinna í Hafnarfirði hefur hann oft verið nefndur faðir Hafnarfjarðar.
Frá árinu 1787 til 1908 voru flestir kaupmenn í Hafnarfirði danskir. Einn norskur kaupmaður var þar, Hans Wingaard Friis frá Álasundi í Noregi og hann búsettist í Hafnarfirði. Í upphafi tuttugustu aldar fór íslenskum kaupmönnum hins vegar að fjölga, en þeim dönsku fór fækkandi að sama skapi.
Kaupstaðarréttindi
Upphaflega var Hafnarfjörður hluti af Álftaneshreppi. Hafnarfjörður hafði þá sérstöðu miðað við aðra staði í hreppnum að aðalatvinnuvegur þar var sjávarútvegur, en ekki landbúnaður. Vegna þessarar sérstöðu var vilji til þess að gera Hafnarfjörð að sérstöku sveitarfélagi og kom hugmyndin fyrst fram opinberlega árið 1876.
Árið 1878 var haldinn hreppsnefndarfundur í Álftaneshreppi, þar sem samþykkt var að skipta hreppnum í þrennt: Álftaneshrepp, Garðahrepp og Hafnarfjörð. Gengi það ekki var ákveðið að hreppnum yrði skipt í tvennt: Bessastaðahrepp og Garðahrepp. Seinni tillagan var samþykkt og varð Hafnarfjörður því hluti af Garðahreppi.
Aftur var reynt að fá kaupstaðarréttindi árið 1890. Á fundi hreppsnefndar Garðahrepps í júní það ár var kosin nefnd til að ræða um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar. Nefndin hélt fund 27. febrúar 1891, þar sem kosið var um skiptingu hreppsins, en meirihluti fundarmanna var andvígur skiptingunni. Var málið því látið niður falla og lá það niðri næstu árin vegna erfiðra tíma í Hafnarfirði.
Næst var hreyft við málinu árið 1903. Í mars það ár komu nokkrir íbúar í Hafnarfirði því til leiðar að frumvarp var lagt fram á Alþingi til laga um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar. Í frumvarpinu var m.a. gert ráð fyrir því að bæjarfógetinn í Hafnarfirði yrði jafnframt bæjarstjóri og laun hans yrðu greidd úr landssjóði. Frumvarpið var fellt í atkvæðagreiðslu á Alþingi. Það var lagt fram aftur á Alþingi árið 1905, en aftur fellt í atkvæðagreiðslu. Hins vegar afgreiddi Alþingi frumvörp sem gáfu kauptúnum meiri sjálfstjórn en áður, en þau gengu ekki nógu langt til að Hafnfirðingar yrðu ánægðir.
Enn var því komið til leiðar að frumvarp um kaupstaðarréttindi Hafnarfjarðar var lagt fyrir Alþingi, nú árið 1907. Meðal breytinga frá fyrra frumvarpinu var sú að nú var gert ráð fyrir því að bæjarstjóri fengi greidd laun úr bæjarsjóði en ekki landssjóði. Þetta frumvarp var samþykkt sem lög nr. 75, 22. nóvember 1907 og tóku lögin gildi 1. júní 1908. Hafnarfjörður varð þar með fimmta bæjarfélagið á Íslandi sem fékk kaupstaðarréttindi.
Bæjarstjórn
Í bæjarstjórn Hafnarfjarðar eru ellefu bæjarfulltrúar. Kosningar til bæjarstjórnar fóru síðast fram 26. maí 2018.
Bæjarstjóri og formaður bæjarráðs er Rósa Guðbjartsdóttir og forseti bæjarstjórnar er Kristinn Andersen.
Gaflarar
Orðið Gaflari hefur verið notað um Hafnfirðinga um árabil. Upphaf orðsins má rekja til kreppuáranna milli heimsstyrjaldanna, þegar atvinnuleysi var mikið. Var orðið þá notað um sjómenn og verkamenn í Hafnarfirði sem biðu undir húsgöflum í von um að fá vinnu.
Skilgreining orðsins hefur verið nokkuð á reiki undanfarin ár. Í hugum margra eru Gaflarar aðeins þeir sem eru bæði fæddir og uppaldir í Hafnarfirði. (Samkvæmt þeirri skilgreiningu hefur alvöru Göflurum farið fækkandi á undanförnum áratugum, þar sem fæðingardeild hefur ekki verið starfrækt í Hafnarfirði síðan í júní 1976). Öðrum finnst nóg að menn búi í Hafnarfirði eða hafi einhverntíma búið þar til að geta talist Gaflarar.
Suðurslavnesk tungumál
Suðurslavnesk tungumál er ein þriggja greina slavneskra mála. Mælendur þessara mála eru um 30 milljónir talsins og búa aðallega á Balkanskaganum. Tungumálin eru aðskilin frá hinum (austur- og vestur-) slavnesku málunum af þýsku-, ungversku- og rúmenskumælandi landsvæðum. Fyrsta suðurslavneska málið sem skrifað var niður var fornkirkjuslavneska, sem var mállýska töluð í Þessalóníku á 9. öld.
Bricker-frumvarpið
thumb|right|Öldungadeildarþingmaðurinn John W. Bricker. Bricker-frumvarpið er heiti á nokkrum tillögum að viðaukum við Stjórnarskrá Bandaríkjanna sem öldungadeild Bandaríkjaþings tók til meðferðar á 6. áratug 20. aldar. Engin af þessum tillögum komst í gegnum þingið. Frumvarpið er nefnt eftir helsta stuðningsmanni breytinganna, John W. Bricker frá Ohio, sem var íhaldssamur repúblikani. Frumvarpið gekk út á að takmarka völd Bandaríkjaforseta til að skuldbinda Bandaríkin á alþjóðavettvangi án samþykkis þingsins.
Suðurslavnesk tungumál
Greinin skiptist í tvær undirflokka: austurflokkinn og vesturflokkinn. Í austurflokknum eru makedónska, búlgarska og fornkirkjuslavneska, en slóvenska, serbneska, króatíska, bosníska og svartfellska tilheyra vesturflokknum. Seinustu fjögur málin eru stundum talin eitt tungumál, og er að nokkru leyti gerður greinarmunur á þeim bara af pólitískum ástæðum.
Hafnarfjörður
Gaflarar
Vorið 1993 hófst framleiðsla á Gaflarabrúðum í Hafnarfirði. Brúðan var hönnuð af Katrínu Þorvaldsdóttur og átti að tákna hinn eina sanna Gaflara. Nú eru brúðurnar ófáanlegar.
Skólar
Í Hafnarfirði eru reknir sautján leikskólar, átta grunnskólar, tveir framhaldsskólar og einn tónlistarskóli. Í miðstöð símenntunar fer auk þess fram starfsemi Námsflokka Hafnarfjarðar.
Leikskólar
Arnarberg, Álfaberg, Álfasteinn, Bjarkavellir, Hamravellir, Hjalli, Hlíðarberg, Hlíðarendi, Hraunvallaskóli, Hvammur, Hörðuvellir, Norðurberg, Smáralundur/Kató, Stekkjarás, Tjarnarás, Vesturkot og Víðivellir.
Grunnskólar
Áslandsskóli, Engidalsskóli, Hraunvallaskóli, Hvaleyrarskóli, Lækjarskóli, Setbergsskóli, Víðistaðaskóli, Öldutúnsskóli, og Skarðshlíðarskóli.
Tónlistarskóli
Tónlistarskóli Hafnarfjarðar. (stofnaður í September, 1950)
Íþróttafélög
Badmintonfélag Hafnarfjarðar, Fimleikafélagið Björk, Fimleikafélag Hafnarfjarðar, Golfklúbburinn Keilir, Siglingaklúbburinn Þytur, Knattspyrnufélagið Haukar, Skotíþróttafélag Hafnarfjarðar, Sundfélag Hafnarfjarðar og Fjörður Íþróttafélag fatlaðara.
Útsögunarsög
hægri|thumb|250x250dp| Útsögunarsög. Útsögunarsög er verkfæri og tegund af handsög sem notuð er til að saga út margskonar form í trésmíði, oft úr krossviði eða furu.
Útsögunarsög samanstendur af þunnu, hertu, gróftenntu stálblaði, sem strekkt er á milli enda c-laga, fjaðrandi járngrindar með áföstu handfangi. Auðvelt er að taka blaðið af grindinni svo hægt sé að byrja sögun úr miðju, t.d. með því að fara með blaðið í gegnum borað gat á viðarbúti. Einnig er hægt að snúa blaðinu í söginni og saga bæði aftur á bak og út á hlið.
Útsögunarsög og laufsög eru svipaðar sagir. Helsti munur þeirra er að laufsög er notuð í flóknari skurði, sérstaklega á þynnri efni þar sem meiri nákvæmni er krafist. Sagarblað útsögunarsagar er yfirleitt sverara og mun grófara en dæmigert laufsagarblað. Auk þess er grind laufsagar dýpri en grind útsögunarsagar.
HIM
thumb|HIM á tónleikum árið 2013. HIM var finnsk þungarokkshljómsveit. Frægð sveitarinnar reis í Evrópu með smáskífunni „Join Me In Death“ eða „Join Me“, sem komst á topplista í Þýskalandi árið 2000.
Tónlistarstíll HIM er gjarnan nefndur „love metal“ af söngvara hljómsveitarinnar og mörgum aðdáendum hennar. Tónlistargagnrýnendur flokka þá gjarnan sem „gothic metal“. En tónlistin er oft líka flokkuð með flokkuð jaðarrokki, jaðarþungarokki, Goth rocki og þungarokki.
Svunta
thumb|Kona með eldhússvuntu. thumb|Svuntur eru algengur hluti af vinnufatnaði. Hér er kökugerðarmaður með svuntu að skreyta tertu. thumb|Málmsmiður með hlífðarsvuntu úr leðri. Svunta er hlífðarklæðnaður sem hylur fremri hluta líkama. Svunta er notuð af hreinlætisástæðum eða til að hlífa fötum en getur einnig haft táknræna merkingu. Svunta er hluti af einkennisbúningi eða vinnufatnaði sumra starfsstétta svo sem þjónustufólks, hjúkrunarfólks og fólks í heimilisstörfum. Svuntur eru stundum bornar til skrauts. Svuntur eru úr margs konar efnum. Svuntur úr gúmmí eru notaðar af fólk sem vinnur með hættuleg efni og blýsvuntur eru notaðar af starfsfólki sem vinna nálægt röntgengeislatækjum. Svuntur sem trésmiðir nota hafa oft marga vasa fyrir verkfæri. Vatnsþéttar svuntur úr PVC eða öðrum efnum eru notaðar vil matreiðslu og uppvask.
Fimleikasamband Íslands
Fimleikasamband Íslands var stofnað 17. maí 1968. Fyrsti formaður sambandsins var Valdimar Örnólfsson. Síðan hafa tólf manns gengt embætti formanns, núverandi formaður Fimleikasambandsins er Arnar Ólafsson.
Fimleikasamband Íslands er eitt af sérsamböndum Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands (ÍSÍ) og er æðsti aðili fimleikamála innan þeirra raða. FSÍ hefur það hlutverk að halda utan um fimleikaíþróttina á Íslandi og vera sameiningaraðili fimleikafélaga hérlendis og erlendis.
Fimleikasambandið er þjónustuaðili fyrir félögin í landinu, iðkendur og foreldra. Það er hlutverk Fimleikasambandsins að vinna að framgangi fimleika á Íslandi með því að styðja félögin í uppbyggingu og að þjónusta sé til staðar fyrir öll börn, á þeirra forsendum. Eins leggjum við áherslu á að auka fjölbreytileika iðkenda í fimleikum.
Breiðnefjur
Flokkun
Breiðnefjur skiptast í sjö ættkvíslir.
Fimleikasamband Íslands
Fimleikahreyfingin hefur upp á margt að bjóða. Fyrir utan orkuna og gæðin í okkar mögnuðu íþrótt þá starfar fjöldinn allur af sjálfboðaliðum í hreyfingunni. Sjálfboðaliði er sá aðili sem vinnur launalaust, að eigin frumkvæði og öðrum til hagnaðar, fimleikahreyfingin er rík af fólki sem hafa unnið óeigngjarnt starf í áraraðir í þágu fimleika á Íslandi.
Bertolt Brecht
thumb|Bertolt Brecht, 1954. [[Mynd:Bertolt Brecht signature.svg|frameless]] thumb|right|Minnismerki um Brecht í Berlín eftir [[Fritz Cremer.]] Bertolt Brecht eða Eugen Berthold Friedrich Brecht (10. febrúar 1898 – 14. ágúst 1956) var eitt af áhrifamestu leikskáldum 20. aldar. Hann þróaði nýja tegund leikhúss sem hann kallaði epískt leikhús. Hann er einna þekktastur fyrir Kákasíska krítarhringinn (Der kaukasische Kreidekreis), sem hann samdi sem flóttamaður í Hollywood og Mutter Courage, og kannski einna mest fyrir Túskildingsóperuna (Dreigroschenoper).
Ævi
Brecht fæddist í Ágsborg og flutti síðar til Berlínar þar sem hann skrifaði meðal annars Túskildingsóperuna (1928) og Uppgangur og hrun Mahagonníborgar (1930) sem Kurt Weill samdi tónlistaina við. Þegar Adolf Hitler vann kosningarnar 1933 flutti Brecht úr landi og hóf langvinnt flakk um heiminn sem endaði að lokum í Bandaríkjunum. Flestum verkum Brechts frá þessum tíma er beint gegn fasisma. Á tímum Kalda stríðsins lenti hann á svörtum lista vegna tengsla við kommúnista. Hann flutti aftur til Evrópu og þáði boð um að setjast að í Austur-Berlín þar sem hann bjó til dauðadags.
Kenningar Bertolt Brecht
Leikhúsið átti að mati hans ekki að taka þátt í fyrir fram tapaðri samkeppni við kvikmyndina við að skapa blekkingu líkt og í leikhúsi natúralismans, heldur vera eins konar tilraun með aðstæður. Með því að nota framandgervingu (V-effekt) má koma í veg fyrir að áhorfendur lifi sig inn í atburðarásina. Í verkum hans notast hann við klippingu þar sem framvindan er skyndilega rofin með einhverjum hætti, t.d. með söngatriði.
Mýrasóley
Mýrasóley (fræðiheiti: Parnassia palustris) er jurt sem vex í graslendi og móum. Hún vex í þyrpingum. Blaðlaus stöngullinn verður allt að 30 sm langur og ber eitt hvítt blóm með fimm krónublöðum.
Arthur Henderson
Arthur Henderson (13. september 1863 – 20. október 1935) var breskur járnmótasmiður, verkalýðsforingi og stjórnmálamaður úr Verkamannaflokknum. Hann var þrívegis leiðtogi Verkamannaflokksins og gegndi ýmsum ábyrgðarstöðum í bresku ríkisstjórninni á ferli sínum, meðal annars embætti innanríkisráðherra (1924) og utanríkisráðherra (1929-1931). Henderson vann til friðarverðlauna Nóbels árið 1934 fyrir að stýra afvopnunarráðstefnu Þjóðabandalagsins í Genf árin 1932-1934.
Æska og uppvöxtur
Arthur Henderson fæddist á Paterson-stræti 10 í Anderston-hverfinu í Glasgow árið 1863. Móðir hans var þerna að nafni Agnes og faðir hans var textílverkamaðurinn David Henderson, sem lést þegar Arthur var tíu ára gamall. Eftir dauða Davids fluttu mæðginin til Newcastle-upon-Tyne í norðausturhluta Englands. Þar giftist Agnes Robert Heath.
Henderson vann í járnmótaverksmiðju frá því hann varð tólf ára. Hann lauk lærlingsnámi sínu þar á sautján ára aldri, flutti til Southampton í eitt ár og sneri síðan aftur til Newcastle-upon-Tyne til að vinna sem járnmótasmiður.
Henderson varð meþódisti árið 1879 (hann hafði áður verið meðlimur í safnaðarkirkjunni) og gerðist héraðspredikari. Eftir að hann missti vinnuna árið 1884 einbeitti hann sér að predikun.
Verkalýðsleiðtogi
Árið 1892 hóf Henderson þátttöku í verkalýðsbaráttu þegar hann var kjörinn í launað starf skipuleggjanda fyrir stéttarfélag járnmótasmiða. Henderson var mótfallinn verkföllum og taldi þau valda meiri skaða en þau voru virði. Þess vegna var Henderson á móti stofnun stéttarfélagasambandsins GFTU (e. General Federation of Trade Unions), sem hann taldi að myndi leiða til fleiri verkfalla.
Verkamannaflokkurinn
Henderson var meðal 129 verkalýðsforingja og sósíalista sem greiddu atkvæði með tillögu Keirs Hardie um að stofna fulltrúasamband verkalýðsfélaganna (e. Labour Representation Committee eða LRC), sem varð síðar að breska Verkamannaflokknum. Árið 1903 var Henderson kjörinn gjaldkeri LRC og var jafnframt kjörinn á breska þingið í aukakosningum í kjördæminu Barnard Castle. Frá 1903 til 1904 var Henderson einnig bæjarstjóri bæjarins Darlington í Durham-sýslu.
Árið 1906 breytti fulltrúaráðið nafni sínu í Verkamannaflokkinn og vann 29 þingsæti í kosningum sama ár. Þegar Hardie sagði af sér sem foringi flokksins árið 1908 var Henderson kjörinn til að taka við af honum. Henderson var flokksleiðtogi í tvö ár en sagði síðan af sér árið 1910.
Ráðherra
Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út árið 1914 sagði flokksleiðtoginn Ramsay MacDonald af sér í mótmælaskyni. Henderson var kjörinn flokksleiðtogi á ný í hans stað.
Árið 1915 ákvað H. H. Asquith forsætisráðherra að stofna til þjóðstjórnar til að heyja stríðið. Henderson gekk í stjórnina og varð fyrstur Verkamanna til að gegna ráðherraembætti, sem menntamálaráðherra.
Árið 1916 neyddi David Lloyd George Asquith til að segja af sér og tók við af honum sem forsætisráðherra. Henderson gekk í stríðsstjórn Lloyd George sem ráðherra án ráðuneytis. Næsta ár lagði Henderson fram tillögu um alþjóðaráðstefnu til að ræða um stríðið en tillögunni var hafnað af öðrum ráðherrum stjórnarinnar. Henderson sagði í kjölfarið af sér.
Kosningarnar 1918 og þriðji áratugurinn
Henderson tapaði þingsæti sínu í þingkosningunum þann 14. desember 1918, sem höfðu verið boðaðar innan sólarhrings frá lokum vopnaðra átaka. Í kosningunum vann bandalag frjálslyndra og íhaldsmanna undir forystu Lloyd George afgerandi sigur. Henderson komst aftur á þing árið 1919 eftir aukakosningar í kjördæminu Widnes. Hann varð agameistari þingflokks Verkamanna en datt aftur út af þingi í kosningunum 1922.
Vladímír Lenín hafði mjög lítið álit á Henderson. Í bréfi til þjóðfulltrúa Sovétríkjanna í utanríkismálum, Georgíj Tsjítsjerín, skrifaði Lenín um frammistöðu Hendersons á Genúaráðstefnunni 1922: „Henderson er eins heimskur og Kerenskíj og þess vegna hjálpar hann okkur.“
Árið 1924 var Henderson útnefndur innanríkisráðherra í fyrstu ríkisstjórn Verkamannaflokksins, þar sem MacDonald var forsætisráðherra. Þessi ríkisstjórn hrundi síðar sama ár og bað ósigur í þingkosningum sem fylgdu í kjölfarið.
Eftir að hafa náð endurkjöri á þingið árið 1924 neitaði Henderson að keppa við MacDonald um formannsstólinn. Henderson hafði áhyggjur af klofningi innan Verkamannaflokksins og gaf því út bækling með titlinum Verkamannaflokkurinn og þjóðin þar sem hann reyndi að útskýra markmið flokksins.
Utanríkisráðherra
Árið 1929 stofnaði Verkamannaflokkurinn minnihlutastjórn með MacDonald sem forsætisráðherra. Henderson varð utanríkisráðherra stjórnarinnar og reyndi sem slíkur að draga úr spenningi sem hafði aukist í Evrópu frá lokum fyrri heimsstyrjaldarinnar. Henderson kom á stjórnmálasambandi við Sovétríkin og hét stuðningi Bretlands við Þjóðabandalagið.
„Svikráð“ MacDonalds
Upphaf kreppunnar miklu árið 1929 skók bresku ríkisstjórnina. Stjórnin var á einu máli um að viðhalda gullfætinum og forðast tekjuhalla í ríkisútgjöldum en aftur á móti var hún klofin um það hvort skerða bæri atvinnuleysisbætur um 10%. Í fyrstu studdi Henderson MacDonald í gegnum fjármála- og stjórnmálakreppuna í ágúst 1929. Efnahagskreppan versnaði um alla Evrópu og gullforði Bretlands var hætt kominn. Ríkisstjórnin hlaut neyðarlán hjá bönkum í New York en ríkið þurfti meira fé og gat aðeins fengið það með því að draga úr tekjuhallanum. Til þess að ná því fram stungu MacDonald og fjármálaráðherrann Philip Snowden upp á skerðingu atvinnuleysisbóta. Henderson hafnaði tillögunni og sagði síðan af sér ásamt tæpum helmingi ríkisstjórnarinnar. Konungurinn bað MacDonald um að sitja áfram og stofna til þverpólitískrar þjóðstjórnar til að draga úr tekjuhallanum. MacDonald féllst á þetta þann 24. ágúst 1931 og stofnaði neyðarstjórn ásamt meðlimum allra þingflokka. Í nýju stjórninni sátu fjórir fulltrúar Verkamannaflokksins (kallaðir „Þjóðverkamenn“) sem stóðu með MacDonald ásamt fjórum Íhaldsmönnum og tveimur Frjálslyndum. Bresk verkalýðsfélög og Verkamannaflokkurinn voru afar andsnúin nýju stjórninni og andstaða þeirra leiddi til þess að MacDonald og stuðningsmenn hans voru reknir úr flokknum. Henderson var sá eini sem greiddi atkvæði gegn brottrekstri þeirra. Í kjölfarið féllst Henderson með semingi á að gerast flokksleiðtogi á ný og leiddi Verkamannaflokkinn í þingkosningum á móti þjóðstjórn MacDonalds þann 27. október. Í kosningunum galt Verkamannaflokkurinn afhroð og hlaut aðeins 52 þingsæti. MacDonald vann stærsta kosningasigur í sögu Bretlands en Henderson datt aftur út af þingi og sagði af sér sem flokksleiðtogi næsta ár.
Síðari störf
Henderson komst aftur á þing eftir aukakosningar í Clay Cross árið 1933. Með því hafði hann verið kjörinn fimm sinnum á þing í aukakosningum í kjördæmum sem hann hafði ekki áður setið fyrir á þingi. Henderson hefur komist oftast allra breskra þingmanna á þing eftir að hafa dottið út af þingi.
Henderson reyndi það sem hann átti eftir ólifað að koma í veg fyrir aðra styrjöld. Hann vann ásamt Heimsfriðarbandalaginu og stýrði afvopnunarráðstefnunni í Genf árin 1932-1934. Fyrir það hlaut hann friðarverðlaun Nóbels árið 1934. Þann 3. apríl 2013 var Nóbelsorðu hans stolið úr opinberum bústað borgarstjóra Newcastle.
Henderson lést árið 1935, þá 72 ára gamall. Allir þrír synir Hendersons gegndu herþjónustu í fyrri heimsstyrjöldinni. Sá elsti þeirra, David, féll í valinn árið 1916 sem höfuðsmaður með Middlesex-herdeildinni. Eftirlifandi synir Hendersons gerðust einnig stjórnmálamenn í Verkamannaflokkum. Miðsonur hans, William, hlaut barónstign sem Henderson barón árið 1945 og yngsti sonurinn, Arthur, var titlaður Rowley barón árið 1966.
Einkaskjöl Hendersons frá 1915 til 1935 eru geymd í sögu- og fræðamiðstöð Verkamannaflokksins á Alþýðusögusafninu í Manchester.
Segulsvið
thumb|right|[[Járnsvarf raðar sér samsíða segulsviðslínum umhverfis segul.]] Segulsvið er svið í tímarúmi þar sem segulkraftur verkar á rafhleðslur á ferð og segla. Styrkur segulsviðs er vigurstærð táknuð með B og hefur SI-mælieininguna tesla (T). Vigurstærðin H er einnig notuð yfir styrk segulsviðs, en hún hefur mælieininguna amper á metra (A/m). Tengsl vigranna tveggja H og B er B = μ H, þar sem μ er segulsvörunarstuðull.
Segulsvið myndast umhverfis rafstraum, segla og breytileg rafsvið. Víxlverkun raf- og segulsviðs er lýst stærðfræðilega með jöfnum Maxwells.
Brimnes við Seyðisfjörð
Brimnes við Seyðisfjörð á Austfjörðum er ysti bærinn á norðurströnd Seyðisfjarðar en hjáleigan Sléttunes fór í eyði á 18. öld. Bærinn stóð undir Brimnesfjalli sem rís milli Loðmundarfjarðar og Seyðisfjarðar en brann fyrir 1964. Fyrir utan Brimnes er Sléttanessfjara.
Segir Sigurður Helgason um hana: "Brimnes í Seyðisfirði var 12-hundraða jörð að dýrleika að fornu mati. Það var ein af tilleggs eða stiftisjörðunum, sem séra Eiríkur Sölvason hafði í umboði fyrir hönd Skálholtsbiskups á þessum árum [þ.e. á byrjun 18. aldar]... Jörðin var byggð með tveimur kúgildum, landskuldin, 1-hundr. á landsvísu árlega, lagt til styrktar þjónandi presti Eiðasóknar. Á þessari leigujörð bjó Jón Ketilsson allan sinn langa búskapartíma á Seyðisfirði, en það var fremur fátítt á þessari öld, að menn sætu svo lengi að búi á leigujörðum."
Jón Ketilsson hreppstjóri (1654-1732) lést þegar snjóflóð hljóp á Brimnes um nóttina 25. janúar 1732. Alls dóu 9 manns í snjóflóðinu en 9 komust af. Var þetta eitt mannskæðasta snjóflóð sem vitað er um á Íslandi enda það tók baðstofuna að nóttu til þegar allir voru þar inni sofandi.
Lápmosaætt
Lápmosaætt (fræðiheiti: Lophoziaceae) er ætt soppmosa.
Útlit og einkenni
Plöntur af lápmosaætt eru breytilegar og einkennin sem hér eru nefnd eru ekki tæmandi fyrir allar tegundi lápmosaættar.
Plöntur af lápmosaætt geta verið jarðlægar eða uppréttar og af ýmsum stærðum. Þegar hliðarblöð eru skástæð á stönglinum liggur fremri blaðröndin undir þá aftari á blaðinu fyrir framan þegar horft er á efra borð sprotans. Hliðarblöð eru oftast klofin í 2-4 sepa og undirblöð djúpklofin í tvo sepa, stundum með löngum þráðlaga tönnum. Plöntur af lápmosaætt hafa oft æxlikorn sem eru yfirleitt úr 1-2 frumum og hyrnd.
FC Dinamo Minsk
FC Dinamo Minsk er Hvít-rússneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Minsk. Dinamo Minsk er næst sigursælasta félag Hvíta-Rússlands á eftir BATE Borisov. Félagið hefur unnið deildarkeppnina alls átta sinnum ef talinn er með titill í sovésku úrvalsdeildinni árið 1982 og 7 titlar í Hvíta-Rússlandi.
Bandaríska frelsisstríðið
Bandaríska frelsistríðið (einnig þekkt sem Bandaríska byltingin) var uppreisn þrettán breskra nýlenda á austurströnd Norður-Ameríku gegn breskum yfirráðum, sem stóð frá 19. apríl 1775 til 3. september 1783. Frelsisstríðið varð kveikjan að stofnun fyrsta nútímalýðræðisríkisins, Bandaríkja Norður-Ameríku, sem síðar leiddi til frekari byltinga víða um veröld. Fyrstu hernaðarátök byltingarinnar áttu sér stað 19. apríl 1775 í námunda þorpanna Lexington og Concord í Massachusetts.
Þann 4. júlí 1776 samþykkti Annað meginlandsþing Bandaríkjanna (e. Second Continental Congress) sjálfstæðisyfirlýsingu Bandaríkjanna.
Framan af fóru herir byltingarmanna í nýlendurnum halloka en árið 1778 gerðust Frakkar samherjar nýlendubúa. Markmið Frakkakonungs var að grafa undan veldi Englendinga og ná sér þannig niðri á þeim eftir ósigurinn í nýlendustríðinu. Auk þess að eiga við heri nýlendubúa í Norður-Ameríku þurftu Bretar nú að hafa áhyggjur af franska flotanum og her Frakkakonungs. Þar sem kraftar breska heimsveldisins voru nú dreifðir gátu byltingarmenn náð undirtökum. Árið 1783 sömdu Bretar frið og skrifuðu undir samning þar sem þeir samþykktu sjálfstæði hinna nýstofnuðu Bandaríkja Norður-Ameríku.
David Schwimmer
thumb|right|David Schwimmer David Lawrence Schwimmer (fæddur 2. nóvember 1966) er bandarískur leikari og leikstjóri. Hann öðlaðist frægð sína sem persónan Dr. Ross Geller í gamanþáttunum Friends.
Ketilsfjörður
Ketilsfjörður (grænlenska: Tasermiut) er fjörður norðvestan við Herjólfsnes á Suður-Grænlandi. Ketilsfjörður er um 70 km langur og víðast hvar um 2,5 km breiður. Mynni fjarðarins er um 25 km norðvestur af Herjólfsnesi en þar á milli eru Hellisey og Helliseyjarfjörður.
Shannon Chan-Kent
thumb|Chan-Kent í [[18. ágúst 2012]] Shannon Chan-Kent (fæddur 23. september 1988) er kanadísk leikkona.
Shrek
Shrek er bandarísk teiknimynd frá árinu 2001 sem Andrew Adamson og Vicky Jenson leikstýrðu. Mike Myers, Eddie Murphy, Cameron Diaz, og John Lithgow fara með aðalhlutverk í myndinni sem er lauslega byggð á samnefndri ævintýrabók frá árinu 1990.
Kjaran
Kjaran er íslenskt karlmannsnafn.
1044
Árið 1044 (MXLIV í rómverskum tölum)
Benedikt frá Núrsíu
Hann var tekinn í dýrlinga tölu árið 1220. Það eina sem vitað er um ævi hans er haft eftir Samræðum Gregoríusar mikla.
Montia bostockii
Montia bostockii er plöntutegund sem var lýst af Stanley Larson Welsh.
Vatnsberi
Vatnsberi (fræðiheiti Aquilegia er ættkvísl um 60-70 tegunda af fjölærum blómplöntum sem finna má á engjum, í skóglendi og á hálendi í norðurhluta jarðar. Þessar plöntur eru þekktar fyrir spora og er annað nafn á þessari tegund sporasóley.
Skrúðtoppur
Skrúðtoppur (fræðiheiti Lonicera tragophylla ) er runni af geitblaðsætt ættaður frá Kína, Nepal og Myanmar.
Björg Caritas Þorláksson
Björg Caritas Þorláksson (fædd 30. janúar 1874 í Vesturhópshólum í Húnaþingi, dó 25. febrúar 1934 í Kaupmannahöfn), var fyrsta íslenska konan til að ljúka doktorsnámi.
Ævi
Björg giftist sveitunga sínum Sigfúsi Blöndal bókaverði og orðabókarritstjóra árið 1903 og tók þá nafnið Blöndal en eftir að þau skildu árið 1923 tók hún upp nafnið Björg C. Þorláksson. Björg starfaði ötullega með Sigfúsi að gerð íslensk-danskrar orðabókar án þess þó að hennar sé neins staðar getið í því samhengi.
Hún átti við heilsuleysi að stríða en ung greindist hún með berkla og síðar glímdi hún bæði við brjóstakrabbamein og geðsjúkdóma. Hún lést í Kaupmannahöfn sextug að aldri árið 1934.
Falcatifolium sleumeri
Falcatifolium sleumeri er sígrænt tré frá Nýju-Gíneu.
H5N1
thumb|300px|Fuglaflensuvírusinn (Mynd: Dr. Erskine Palmer, Centers for Disease Control and Prevention Public Health Image Library) H5N1 er afar meinvirk fuglaflensu veira (m.ö.o. vírus af stofni A). Fyrsta þekkta tilfellið, þar sem veiran barst í menn, var árið 1997 í Hong Kong. Af þeim fyrstu 70 sem greindust fyrst létust 49. Sýking barst í menn í kjölfarið á faraldri í hænsnabúum í Hong Kong. Til að sporna við honum var hverjum einasta alifugli á svæðinu slátrað. Nafnið H5N1 kemur af einkennandi vökum á yfirborði veirunnar (sérstök prótín), gerð fimm af „hemagglutinin“ og gerð eitt af „neuraminidase“.
Til og með 1. nóvember 2005, hafa 122 sýkingar greinst í mönnum, þar af hafa 62 látist, utan Kína. Veirunnar hefur orðið vart meðal þrettán landa í Asíu og Evrópu. Að auki hafa um 120 milljón fuglar látist eða verið líflátnir til að koma í veg fyrir frekari útbreiðslu.
Veiran smitast einungis milli fugla en getur borist í menn komist þeir í mjög nána snertingu við smitaðan fugl. Hins vegar smitast hún ekki á milli manna í núverandi mynd. Ekki er hægt að útiloka að hún stökkbreytist og öðlist þann eiginleika en það er heldur ekkert hægt að fullyrða um það. Margir halda því þó fram að það muni gerast og telja að farsótt á borð við spænsku veikinni muni breiðast út en sérfræðingar benda þó á að eitthvað annað innflúensuafbrigði gæti allt eins valdið næstu farsótt.
Flutningur og sýking
thumb|Lituð [[rafsjár mynd af H5N1 (gulllitaður) í nýrnafrumum hunds (Myns: C. Goldsmith, J. Katz and S. Zaki. Centers for Disease Control & Prevention Public Health Image Library. Image #1841.).]] Vírusinn berst venjulega milli villtra fugla við beina snertingu þveitis af ýmsu tagi (skítur, munnvatn o.s.frv.). Þar sem farfuglar eru meðal þeirra er sýkjast, dreifist veiran um allan heim. Fuglaflensa hefur sprottið upp í suðausturlöndum og Austur–Asíu, þar sem mannfólk býr við þröngar aðstæður meðal svína og alifugla. Við þessar aðstæður getur vírusinn auðveldlega smitað menn og gæti stökkbreyst þannig að smit berist á milli manna.
Meirihluti sýkinga verður í suðausturlöndum og Austur–Asíu. Til að stemma stigu við útbreiðslu bregðast yfirvöld oftast við með því að slátra öllum dýrum sem sýkjast. Ef brugðist er við með hraði er hægt að koma í veg fyrir mikla útbreiðslu. Sameinuðu þjóðirnar og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO) hafa þó tjáð áhyggjur sínar um að sum ríki bregðist ekki við sem skildi. Kína hefur til dæmis áður neitað alvarlegri útbreiðslu sjúkdóma á borð við SARS og HIV.
H5N1 veiran er ekki talin hafa borist milli manna enn þá.
Varnir
Til varnar útbreiðslu meðal dýra, eins og áður sagði, er öllum dýrum sem grunuð eru um sýkingu slátrað. Ferðalangar hafa jafnan verið beðnir um að gæta varúðar á svæðum þar sem nokkur útbreiðsla hefur mælst. Til dæmis hefur Sóttvarnarstofnun Bandaríkjanna sent frá sér leiðbeiningar til ríkisborgara sem lifa erlendis sérstaklega. Þeim er bent á að forðast alifuglabú og allan úrgang dýra, sérstaklega kjúklingadrit.
Ef að til faraldurs kemur, er hægt að hægja á útbreiðslu hans með því að leita að H5N1 veirunni í loftsíum flugvéla.
Eins og stendur er ekki til bóluefni gegn H5N1, en samkvæmt Alþjóðaheilbrigðismálastofnunni er verið að þróa það. Í ágúst 2005 tilkynntu vísindamenn að þeir hefðu prufað bóluefni á mönnum sem þeir töldu að virkaði gegn fuglaflensunni sem hefur verið að hrjá alifugla í Asíu og Evrópu.
Einkenni
H5N1 veldur svipuðum einkennum og aðrar inflúensuveirur sem leggjast á menn, t.d. sótthita, hósta, hálsbólgu, beinverkjum og harðsperrum. Hins vegar verða einkennin önnur í flestum alvarlegri tilfellum, til dæmis lungnabólga og andnauð, sem getur leitt til dauða. Þó hefur tárabólga sjaldan myndast í H5N1 smituðum, en raunin hefur verið önnur með H7 vírusinn.
Meðferð
Önnur lyf, svo sem amantadine og rimantadine, hafa áhrif á M2 prótein, sem eru í jónagöngum veiruhimnunnar. Ólíkt zanamivir og oseltamavir, eru þessi lyf ódýr og hafði WHO upprunalega hugleitt að nota slík lyf ef kæmi til heimsfaraldurs. Hins vegar er mögulegt að virkni þessara lyfja hafi slaknað, vegna þess að alifuglar hafa verið fóðraði á amantadine með leyfi og hvatningu stjórnvalda í Kína frá 1990 til 2000, sem er óleyfilegt samkvæmt alþjóðareglum um húsdýr; af þessu hlýst gerð af veirunni sem er líkast til ónæmur þessum lyfjum og þar af leiðandi hættulegri mönnum en ella.. Svo virðist, samt sem áður, sem að sú gerð af H5N1 sem borist hefur til Norður-Kína, Rússlands, Mongólíu, Kasakstans og Evrópu með villtum fuglum, sé ekki ónæm amantadine.
Almennar upplýsingar
Influenza aviaria
Nykur
thumb|246px|Nykur stekkur í vatnið með dreng á bakinu. Mynd eftir norska listamanninn [[Theodor Kittelsen.]] Nykur er þjóðsagnavera sem líkist mjög hesti, og er oftast steingrár eða apalgrár að lit. Aðaleinkenni nykursins eru þau að hófarnir snúa aftur og hófskeggin fram, öfugt við það sem er á eðlilegum hesti. Nykrar eiga sér hliðstæðu í þjóðtrú nágrannalanda, t.d. Noregs og Orkneyja.
Hin ýmsu nöfn nykursins
Nykur en nefndur ýmsum nöfnum á íslensku s.s nennir, nóni, vatnaskratti eða kumbur. Hann er einnig stundum nefndur vatnahestur, þó það sé oftast haft um flóðhest eða venjulegan hest sem er þeim eiginleikum búinn að vera traustur að vaða straumhörð vatnsföll.
Biblían
Í biblíu 20. aldar, nánar til tekið í Job 40.15-24 í Gamla testamentinu, er talað um nykur. Það er einhverskonar tilraun til að þýða hið hebreska orð, behemot, sem notað er í ýmsum erlendum þýðingum. Það hefur verið túlkað sem hinar ýmsu skepnur meðal fræðinga, allt frá flóðhesti, krókódíl, vatnavísundi og fornfíli, og sumir hafa jafnvel viljað meina að behemot hafi verið risaeðla.
Tenglar
erlendir
Näkki Näkk Näkki
Victor Pálsson
Guðlaugur Victor Pálsson er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður fyrir KAS Eupen í Belgíu og íslenska landsliðið. Guðlaugur getur einnig leyst af sem varnarmaður. Guðlaugur Victor er portúgalskur í föðurætt.
Adrarhásléttan
Adrarhásléttan er háslétta í Saharaeyðimörkinni í norðurhluta Máritaníu. Hún var þéttbyggð á nýsteinöld. Þornun svæðisins og framsókn eyðimerkurinnar hefur varðveitt mikið af fornleifum, einkum nokkra steinhringi og síðari tíma bæinn Azougui, þar sem byggð hefur staðið frá 7. öld.
Vesturslavnesk tungumál
Vesturslavnesk tungumál er ein þriggja greina slavneskra mála, sem er töluð í Mið-Evrópu. Tékkneska, pólska, slóvakíska, kassúbíska, efri sorbneska og neðri sorbneska tilheyra þessari grein. Þau skildust frá austur- og suðurslavneskum málum um það bil á 3. til 6. öld.
Adrarhásléttan
Hásléttan er þekkt fyrir gjár og síbreytilegar sandöldur. Byggð er aðallega í bænum Atar sem er höfuðstaður Adrarhéraðs. Aðrir bæir á hásléttunni eru Choum, Chinguetti og Oudane.
Le Mans
thumb|Ýmsar myndir af Le Mans
Le Mans (borið fram ) er borg í Frakklandi sem liggur við ána Sarthe. Upphaflega var Le Mans höfuðborg héraðsins Maine en í dag er hún höfuðborg sýslunnar Sarthe sem er í héraðinu Pays de la Loire. Síðan árið 1923 hefur frægur kappakstur verið haldinn í borginni. Íbúar Le Mans eru 153.000 manns (2017).
Hoya commutata
Hoya commutata er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í suðaustur Kína og Myanmar.
Ferfætlingar
Ferfætlingar (fræðiheiti: Tetrapoda) er yfirflokkur hryggdýra með fjóra fætur eða aðra álíka útlimi. Froskdýr, skriðdýr, risaeðlur, fuglar, og spendýr teljast öll til ferfætlinga, jafnvel slöngur teljast til flokksins sökum uppruna. Allir ferfætlingar eru komnir af holduggum (Sarcopterygii) sem skriðu á land á devontímabilinu.
Trjáfetar
Trjáfetar (fræðiheiti: Dendrocolaptinae), einnig kallaðir trjádólar, er undirætt ofnfugla. Þeir hafa yfirleitt verið ætt spörfugla, Dendrocolaptidae, en flestar heimildir telja þá nú sem undirætt ofnfugla (Furnariidae)
Hrafntinnusverð
thumb|Stríðsmenn Asteka í bardaga sveifla hrafntinnusverðum. Mynd úr handritinu Floretine Codex frá 16. öld thumb|Stríðsmenn Asteka í fugla- og hlébarðabúningi með hrafntinnusverð. Mynd úr handritinu Floretine Codex. thumb|Skýringarmynd af Hrafntinnusverði (Macuahuitl) Hrafntinnusverð er eggvopn sem er viðarkylfa með blöðum úr hrafntinnu. Slík vopn kallast macuahuitl en það orð er komið úr Nahuatl tungumáli Mesó-Ameríku. Macuahuitl var notað af mörgum ólíkum menningarþjóðum í Mesó-Ameríku svo sem Astekum og Mayum.
Trifolium angustifolium
Trifolium angustifolium er einær tegund smára.
Útbreiðsla
Hann er ættaður frá Evrópu, Asíu og N-Afríku. Trifolium angustifolium vex í margskonar búsvæðum, ekki síst á röskuðum svæðum.
Hann finnst annarsstaðar sem innflutt tegund, til dæmis er hann ágeng tegund í hlutum Norður Ameríku, svo sem Kaliforníu.