cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Stefán Jónsson (myndlistarmaður)
Ferill
"„Varðandi það að endurvinna listasöguna má geta þess að þeir eru fjölmargir sem halda því fram að það sé ekki lengur hægt að búa til neitt nýtt í listum. Það sé búið að gera allt. Ég trúi þessu að vísu alls ekki, en ég er kannski að benda á leið úr úr þessum vanda. Ef það skyldi nú vera búið að gera allt þá er að minnsta kosti hægt að gera allt aftur með öðrum viðhorfum og öðrum efnistökum.“"
Stefán hélt vestur í meira nám, staðráðinn í því að myndlist væri það sem hann vildi vinna við í framtíðinni. Hann fékk inngöngu í School of Visual Arts í New York í Bandaríkjunum og eftir tveggja ára nám kom hann heim með MFA-gráðu í myndlist árið 1994. Í framhaldi af útskrift hélt Stefán sýningar víðsvegar um Bandaríkin og einnig í Singapore og Finnlandi, sem og hér heima um land allt.
Til að byrja með voru verk Stefáns lítil um sig og áherslan lögð á manneskjuna en ekki umhverfið sem hún var staðsett í. Lengst af notaði hann legókall sem staðgengil manneskjunnar í þeim verkum sem hann vann út frá. Smám saman þróuðust verkin og umhverfið fór að taka sífellt meira pláss þangað til svo var komið að hann var farinn að gera hrein landslagsverk, sem þó voru þrívíð, og legókallinn horfinn með öllu.
Án titils (eftir...)
Á sýningunni sviðsetti Stefán fræg málverk eftir þekkta meistara þar á meðal Aftökumynd Goya, Förusveinninn skýjum ofar eftir Caspar David Friedrich, Þingvallamynd Þórarins B. Þorlákssonar og Gifting Maríu meyjar eftir Rafael. Myndirnar sem hann velur sér sýna dramatíska atburði en að því gerir Stefán góðlátlegt grín enda eru legókallarnir alltaf skælbrosandi, sama hve hátíðlegir atburðirnir eru. í Verkinu Við gullna hliðið er freska Giottos fyrirmyndin þar sem sýndur er koss Jóakims og Önnu sem leiðir af sér getnað Maríu meyjar. Stefán leiðréttir meðal annars hlutföllin og dregur fram tilfinningaspilið milli elskendanna helgu með því að hafa virkisvegginn himinháan þveröfugt við Giotto. ,,Þetta byrjaði með seríu sem ég sýndi í Ásmundarsal um árið, þar sem ég týndi eftir þörfum sitthvað út úr listasögunni. Næst notaði ég mér þetta verk á sýningunni Akureyri í myndlist, þar sem ég setti Akureyrarkirkju inn í verk úr listasögunni, þar á meðal þetta. Í þriðju útgáfunni fékkst ég við arkitektúrinn í verkinu og svo er þetta enn ný nálgun nú, ég nota arkitektúrinn en er líka að hugsa um söguna sjálfa á bak við freskuna." Halldór Björn Runólfsson sagði í grein sinni í Morgunblaðið þann 11. ágúst 1999 að sýningin væri sú eftirtektasta það sem af væri árið.
Kjarvalar
Kjarvalar er eins og nafnið bendir til kynna, röð skúlptúra innblásin af málverkum Jóhannesar Kjarvals. Stefán færir málverk hans í þrívíðan búning og leyfir litaspjaldi og áferð málverkanna að gefa sér hugmyndir að efnisvali fyrir skúlptúrana. Með þessu skapar hann nýja og nútímalegri umgjörð um landslagsheim Kjarvals og býður upp á nýja nálgun á verk hans. Þarna er það ekki náttúra landsins heldur náttúran í verki Kjarvals sem skiptir máli. ,,Ég labba ekki á fjöll og bý til myndir af þeim en ef ég geri landslagsmynd finnst mér áhugaverðara að gera hana eftir landslagi annarra, eins og frægu landslagi Kjarvals. Ég pæli ekki í náttúrulegu landslagi heldur hinu manngerða.''
Fósturbarn
Fósturbarn er barn sem sett hefur verið í fóstur, tímabundið eða ótímabundið. Nýir forráðamenn barnsins kallast fósturforeldrar. Á meðan börn eru í fóstri sjá barnaverndaryfirvöld um að taka lögbindandi ákvarðanir um framtíð þess þar til það verður lögráða. Fósturforeldrar ættleiða stundum fósturbörnin sem þeir hafa umsjón yfir og öðlast þá öll réttindi og skyldur sem löglegir foreldrar þess.
Fjarnám
Fjarnám er nám sem hægt er að stunda án þess að mæta í formlegar kennslustundir í skóla eða skólastofu. thumb|Merki Opna háskólans í Katalóníu
Með nýjustu tækni tölvum og nettengingum  hefur fjarnám breyst mikið og þá sérstaklega í gegnum svokölluð MOOC-námskeið (Massive open online courses) sem býður upp á gagnvirk samskipti í gegnum netið. Ýmis hugtök eru líka notuð um fjarnám, eins og dreifnám, netnám, myndfundir og blandað nám.
Fjarnám á Íslandi
Misjafnt er eftir skólum og skólastigum hvernig fjarnám er skipulagt hér á landi en á framhaldsskólastigi er algengt að nemendur og kennarar hittist lítið og jafnvel ekkert en á háskólastigi er algengara að fjarnemar komi í skólann 2-3 á önn í 2-3 daga eða lengur. Fjarnám er góður kostur fyrir þá sem vilja stunda nám án þess að gera miklar breytingar á eigin lífi, t.d. búa út á landi, en að sama skapi getur fjarnám verið erfiðara en hefðbundið nám þar sem það krest mikils sjálfsaga og þrautseigju að stunda nám án reglubundinnar samveru með kennara og samnemendum.
Upphaf fjarnám
Upphafið fjarnáms má rekja til bréfaskóla sem byrjuðu á 5. áratug 19. aldar í Englandi. Upphafsmaður bréfaskólanna var sir. Isaac Pitman. Það var sameiginleg gjaldskrá fyrir póstburðargjöld um allt England sem gerði þessum skólum mögulegt að komast á legg.
Opnir háskólar
Fyrsti opni háskólinn sem var stofnaður var Opni háskólinn (Open University) í Englandi á sjötta áratugnum. Hann var hugsaður sem önnur aðferð eða leið til háskólanáms og hefur verið leiðandi í fjarnámskennslu. Síðan þá hafa margir opnir háskólar verið opnir í hinum ýmsu löndum. Flestir opnir háskólar beita fjarnámi í kennslu en sumir krefjast þess að nemendur stundi staðnám i sinni heimabyggð eða komi á sumarnámskeið við skólann. Sumir opnir háskólar eru með yfir 100.000 nemendur.
Netið
Netið hefur gert fjarnám bæði auðveldara og hraðara. Margir netskólar og netháskólar bjóða upp á fullt nám. Netið hefur gert öll samskipti mun hraðari og öruggari. Fyrsti opni netháskólinn var Opni háskólinn í Katalóníu (Open University of Catalunia) var stofnaður árið 1994.
Kostir
Kostir fjarnáms eru margir. Fjarnám getur hentað þeim vel sem geta ekki sótt tíma í hefðbundnu námi, t.d. vegna búsetu eða vinnu. Fjarnám er sveigjanlegra en hefbundið nám og nemendur geta stjórnað hraðanum betur. Einnig gefur fjarnám betri aðgang að sérfræðingum í faginu.
Háskólanám er dýrt og fjarnám er kostur fyrir þá sem hafa ekki kost á hefðbundnu námi. Nú eru margar námsbækur rafrænar og sparar það mikinn kostnað vegna námsins þar sem námsbækur eru ekki ódýrar og þurfa að uppfærast reglulega.
Gallar
Helstu gallarnir við fjarnám er tæknin. Oft þurfa nemendur á kennslu að halda vegna tækninnar, það þarf að kenna þeim á þau tæki og tól sem eru notuð við kennsluna. Einnig getur verið erfitt að stunda námið heima hjá sér þar truflun getur átt sér stað frá fjölskyldumeðlimum. Það er meiri hætt á því að nemendur hætti í fjarnámi, þar sem stuðning og aðhald getur skort.
Grane (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Grane (suðursamíska: Gaaloe) er sveitarfélag í Norðurlandi í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 1.461 íbúar (2022).
Sveitarfélagið Grane á landamæri að sveitarfélaginu Vefsn í norðri, Hattfjelldal í austri, Bindal og Brønnøy í vestri og Røyrvik og Namsskogan í Þrændalögum í suðri.
Larix × polonica
Larix × polonica er blendingstegund af lerki. Á milli L. sibirica og L. decidua.
Nice
thumb|Nice. thumb|right|250px|Höfnin í Nice. Nice (borið fram „nís“, stundum á íslensku Nissa) er borg í Suður-Frakklandi við Miðjarðarhafið, milli Marseille í Frakklandi og Genóa á Ítalíu. Borgin er í Provence-Alpes-Côte d'Azur-héraði og er fimmta stærsta borg Frakklands með rúmlega 340 þúsund íbúa innan borgarmarkanna (2017) en tæp 1,4 milljón manns búa á stórborgarsvæðinu. Nice er vinsæll sumarleyfisstaður jafnt Frakka sem erlendra ferðamanna. Áætlað er að um 4 milljónir ferðamanna sæki borgina heim á ári hverju og flugvöllurinn, sem stendur á landfyllingu við ströndina, er einn sá annasamasti í Frakklandi. Hershöfðinginn og stjórnmálamaðurinn Garibaldi, stundum kallaður landsfaðir Ítalíu, fæddist í Nice. Á hæðinni fyrir ofan miðbæ Nice stendur kirkjugarður (f. Cimetière du Château) á rústum gamals virkis sem byggt var á hæðinni á 16. öld. Í kirkjugarðinum hvílir René Goscinny, höfundur myndasagnanna um Ástrík gallvaska.
Nafnið kemur frá hinu gríska níkaíos, sem merkir sigursæll.
Árið 2021 var Nice færð á Heimsminjaskrá UNESCO
Íþróttir
OGC Nice er knattspyrnulið borgarinnar.
Ljár
thumbnail|Teikning frá miðöldum af manni með ljá. Ljár er heyvinnsluverkfæri sem notað er til að skera hey og korn. Ljárinn er festur við orf en það er skaft með handföngum. Ljárinn er  langt bogið hnífsblað sem fest er hornrétt á orfið. Með því að stilla handföngin eftir hæð og armlengd sláttumanns þannig að grasið sé slegið eins nálægt rót æskilegt er en samt ekki of nálægt svo ljárinn slævist ekki af því að lenda á steinum og jörð.
Kristín Lilliendahl - Jólaplata
Kristín Lilliendahl - Jólaplata er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG-hljómplötum árið 1976. Á henni flytur Kristín Lillendahl jólalög. Kristinn Sigmarsson útsetti alla tónlist og stjórnaði hljómsveitarundirleik og kórsöng. Hann og félagar hans í hljómsveitinni Pónik sjá um hljóðfæraleik (og söng í nokkrum lögum. m a í Jólasveinasöngnum). Auk þess syngur Kirkjukór Neskirkju í tveimur lögum og allmargir hljóðfæraleikarar úr Sinfóníuhljómsveit Íslands aðstoða í nokkrum lögum. Hljóðritun fór fram hjá Tóntækni h.f. Tæknimaður: Sigurður Árnason. Hljóðblöndun Sigurður Árnason og Kristinn Sigmarsson. Ljósmynd á framhlið: Stúdíó 26.
Colorado Springs
thumb|Colorado Springs. Colorado Springs er borg og sveitarfélag í miðhluta Colorado-fylkis Bandaríkjanna. Borgin er um 100 km sunnan við Denver og er í 1839 metra hæð. Íbúar eru tæplega hálf milljón (2017) og rúmlega 700 þúsund á stórborgarsvæðinu sem gerir hana næststærstu borg fylkisins. Klettafjöll eru í norðri og eru rætur fjallsins Pikes Peak (4.302 m) við borgina.
Tugir íþróttasambanda eru með höfuðstöðvar í Colorado Springs og er Ólympíunefndin bandaríska þar á meðal. Hátækni- og heriðnaður eru meðal mikilvægra atvinnugreina.
Nokia (aðgreining)
Nokia getur átt við eftirfarandi:
Karvel
Karvel er íslenskt karlmannsnafn.
Kiyose
thumb|right|Kiyose Kiyose er borg á stórborgarsvæði Tókýó í Japan. Íbúafjöldi árið 2016 var 74.495.
Drangey
thumb|right|Drangey í ágúst 2010 Drangey er eyja fyrir miðjum Skagafirði 6,6 km2 að stærð. Hennar er fyrst getið í Grettis sögu en Grettir hafðist þar við seinustu 3 árin ásamt bróður sínum Illuga og þrælnum Glaumi og var loks veginn í henni 1031. Eyjan hefur stundum verið nefnd „Vorbæra Skagfirðinga“, en þeir sóttu til hennar bæði egg og fugl á hverju vori. Drangey er að mestu úr móbergi. Fuglalíf er fjölbreytt í Drangey þótt mest beri þar á svartfuglategundum: stuttnefju, langvíu, álku og lunda. Stuttnefjan og langvían verpa í bjarginu sjálfu en álkan einkum í urðum undir því. Lundinn grefur sér aftur á móti holur á brúnunum. Auk þess verpa rita og fýll í björgunum og hrafn og valur eiga sér þar einnig griðland.
Í gamalli þjóðsögu segir að tvö nátttröll hafi verið á ferð með kú sína yfir fjörðinn þegar lýsti af degi. Urðu þau og kýrin þá að steini. Er Drangey kýrin og stendur Kerling sunnan hennar. Karl var fast fyrir norðan eyna en féll í jarðskjálfta 1755.
Sigið er eftir eggjum í Drangey, en áður fyrr var fuglinn einnig veiddur á fleka sem lagðir voru á sjóinn. Voru þeir alsettir snörum úr hrosshári og nefndust „snöruflekar“. Voru þrír flekar jafnan tengdir saman með um það bil tveggja faðma löngum spotta. Saman nefndust þeir „niðurstaða“. Veiðimenn héldu lengst af til í byrgjum á fjörunni sem er við eyna sunnanverða. Þaðan reru þeir einnig til fiskjar. Var þar allt upp í 200 manna verstöð þegar flest var og fyrir kom að fuglafli fór yfir 200 þúsund í mestu aflaárum. Flekaveiðar lögðust af 1966.
Grettir Ásmundarson synti árið 1030 frá Drangey í land en síðan þá hafa nokkrir sundkappar synt svokallað Grettissund.
Fimmtudagur
Fimmtudagur er 5. dagur vikunnar og er nafnið komið út frá því. Dagurinn er á eftir miðvikudegi en á undan föstudegi. Á Íslandi til forna var dagurinn helgaður Þór og hét þá Þórsdagur. Svo er enn í dönsku, norsku og ensku, Torsdag og Thursday. Sum tungumál kenna daginn frekar við þrumuna, sem Þór stjórnaði. Það á við um þýskuna: Donnerstag og hollenskuna: Donderdag.
Hólsari
Hólsari er stuðningmaður ÍBV á Hásteinsvelli í Vestmannaeyjum. Í fleirtölu hólsarar. Hólsarar er þéttur kjarni stuðningsmanna er stendur alltaf uppá hólnum suðvestan megin við Hásteinsvöll.
„Hóllinn er líklega þekktasta stuðn­ingsmannagreni á knatt­spyrnuvöllum á Íslandi og mörg dæmi um að „leiðbeiningar“ af Hólnum hafi ruglað dómara við dómgæslu. Kveður svo rammt að þessu að það eru margir dómarar sem fara aldrei inn á vallarfjórðunginn næst Hólnum.“
Í textanum í lagi ÍBV frá 1997 „Komum fagnandi“ er eftirfarandi tilvitnun:
Lyfjaþol
Lyfjaþol vísar til þess þegar áhrifamáttur lyfs fer minnkandi vegna endurtekinnar notkunar. Þetta þol verður til vegna þess að líkaminn reynir ávallt að halda stöðugu ástandi. Lyf raska þessu jafnvægi og því fer líkaminn að berjast á móti lyfinu með svokallaðri uppbótarsvörun. Uppbótarsvörun (e. Compensatory response) er viðbragð sem er andstætt áhrifum lyfsins. Þegar lyfjaþol myndast þarf að auka skammt lyfsins til þess að mæta þessari uppbótarsvörun og ná fram sömu áhrifum og upprunalega.
Fráhvarfseinkenni geta komið fram eftir að lyfjaþol hefur myndast og inntöku lyfja er hætt. Þau lýsa sér yfirleitt sem sterk áhrif andstæð áhrifum lyfsins. Fráhvörf verða vegna þess að uppbótarsvörun líkamans kemur fram án þess að lyfið sé tekið inn. Þegar lyfið er ekki til staðar til þess að mæta þessari svörun þá koma fráhvarfseinkennin fram. Uppbótarsvörun getur því ýtt undir notkun lyfja þar sem neytendur reyna að losna undan fráhvarfseinkennum. Við þetta getur myndast vítahringur þar sem einstaklingur hættir neyslu lyfs, fær fráhvarfseinkenni og finnur þá þörf fyrir að draga úr einkennunum með hjálp lyfsins. Þetta getur leitt til lyfjaávana.
Fantasía
thumb|right|The Princess and the Goblin eftir George MacDonald frá 1872 er stundum talin fyrsta fantasían.
Fantasía er bókmenntagrein þar sem sögutími er óskilgreind fortíð og töfrar og yfirnáttúrulegar verur eru hluti af söguþræðinum. Oft er lögð mikil vinna í að skapa nýjan söguheim sem gjarnan líkist Evrópu miðalda eða árnýaldar þótt líka séu til fantasíur þar sem sagan gerist í samtímanum. Fantasíur sækja efnivið sinn mikið til ævintýra og goðsagna. Fantasíur eru skyldar vísindaskáldsögum sem gerast í óskilgreindri framtíð. Báðar þessar greinar tilheyra grein furðusagna.
Fantasíur eiga upptök sín um miðja 19. öld með verkum höfunda á borð við John Ruskin og George MacDonald. Þekktustu fantasíubókmenntir samtímans eru líklega verk J.R.R. Tolkiens, Hringadróttinssaga og Hobbitinn, en aðrir þekktir fantasíuhöfundar eru meðal annars C. S. Lewis (Ljónið, nornin og skápurinn), Terry Pratchett (Diskheimsbækurnar), J. K. Rowling (Harry Potter-bækurnar) og George R.R. Martin (Krúnuleikar).
Fantasíur eru vinsælt efni kvikmynda, myndasagna, spila og tölvuleikja.
Kynjafræði
Kynjafræði er þverfagleg fræðigrein sem telst til félagsvísinda. Aðaláhersla er lögð á að skoða og greina hlutverk kyns og kyngervis í samfélaginu. Einnig er stétt og þjóðerni skoðað út frá sjónarhóli kynjafræðinnar, sem og aðrar birtingarmyndir valdatogstreitu í samfélaginu. Kyngervissjónarhornið er alltaf sameiginlegi nefnarinn. Út frá sjónarhorni kyngervis er litið svo á að samfélagið sé í stöðugri mótun af samskiptum kynjanna. Hugmyndir um kyn og kyngervi má finna í allri mannlegri reynslu og gjörðum, en kynjafræðin lítur svo á að þar sé að finna myndunarstað félagslegra strúktúra. Kynjafræði getur því snúist um yfirgripsmiklar efnislegar greiningar á deilingu valdsins yfir í að kortleggja óformlegan valdastrúktúr í afmörkuðu samhengi. Sjónarhorn kynjafræðinnar er notað í fjölda annarra faga.
Kynjafræðin á uppruna sinn að rekja til kvennafræði, fag sem varð til á áttunda áratugnum. Kynjafræði telst í dag regnhlífarfag og undir hana flokkast m.a. kvennafræði, karlafræði og hinsegin fræði.
Nokia (bær)
thumb|Nokia kirkja.
Nokia er borg og sveitarfélag í vestur-Finnlandi. Hún liggurur við bakka árinnar Nokianvirta í Pirkanmaa héraði, um 15 kílómetrum vestan við Tampere. Íbúafjöldi í Nokia er um 34.000 manns ( 2019).
Nafnið kemur frá fornu finnsku orði, nokia, sem er stytting á orðinu nokinäätä sem þýðir safali (loðið dýr), sem kemur frá orðinu nois (fleirtala: nokia) sem þýðir sót. Eftir að safölum var útrýmt í Finnlandi fór orðið að vísa til allra dýra sem höfðu dökkan, loðin feld eins og t.d. marða, sem finnast á svæðinu í dag. Ennþá seinna vísaði orðið almennt til felds, en er þó ekki lengur notað í þeirri merkingu.
Fyrirtækið Nokia var stofnað í bænum af Fredrik Idestam árið 1865 og var í upphafi pappírsframleiðslufyrirtæki. Fyrirtækið hefur þó enga starfsemi lengur í bænum og er í dag orðið eitt þekktasta fjarskiptafyrirtæki heims.
Vatnsdæla saga
Vatnsdæla saga er fornsaga sem telst til Íslendingasagna. Sagan er ættarsaga Vatnsdæla. Hún hefst í Noregi og segir frá Ingimundi gamla landnámi hans í Vatnsdal, þar sem hann gerist ættarhöfðingi dalsins. Sagan fylgir svo næstu afkomendum hans til um 900 fram til dauða Þorkels kröflu í upphafi 11. aldar.
Sagan er talin rituð um 1270 og líklega í Þingeyraklaustri eins og fleiri merk handrit.
Vatnsdæla saga hefur verið gefin út í mörgum útgáfum. Þeirra á meðal eru:
Montia andina
Montia andina er plöntutegund sem var lýst af Per Axel Rydberg.
1040
thumb|right|Orrustan við Dandanakan. Árið 1040 (MXL í rómverskum tölum)
Tíbettoppur
Tíbettoppur (fræðiheiti Lonicera rupicola var. rupicola) er runni af geitblaðsætt ættaður frá austurhluta Himalajafjalla og N- og Mið Kína.
Hann hefur lítið eitt verið reyndur á Íslandi.
Scopolia lutescens
Scopolia lutescens er fjölær jurt af náttskuggaætt, ættuð frá Kóreu. Hún er nú talin vera afbrigði af Scopolia japonica.
Sømna (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Sømna er sveitarfélag í Norðurlandi í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 1.981 (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið  Vik i Helgeland. Til sveitarfélagsins er einnig þéttbýlið Berg.
Sveitarfélagið Sømna á landamæri að sveitarfélögunum Brønnøy í norðri og austri og Bindal í suðri.
Alexandre Dumas eldri
thumb|right|Alexandre Dumas á ljósmynd frá 1860 Alexandre Dumas, père, upphaflega Dumas Davy de la Pailleterie (24. júlí 1802 – 5. desember 1870) var franskur rithöfundur, best þekktur fyrir sögulegar skáldsögur sínar sem hafa gert hann að einhverjum víðlesnasta höfundi heims. Sögur hans (s.s. D'Artagnan-bækurnar og Greifinn af Monte Cristo) komu gjarnan fyrst út sem bókaraðir eða framhaldssögur í tímaritum og dagblöðum. Hann skrifaði einnig mörg leikrit og blaðagreinar. Dumas var sonur Thomas-Alexandre Dumas, herforingja frá Haítí sem hafði barist í frönsku byltingarstríðunum við hlið Napóleons.
Einn sonur hans og alnafni gerðist einnig rithöfundur og eru þeir því nefndir Alexandre Dumas eldri (père - faðir, á frönsku) og Alexandre Dumas yngri (fils - sonur).
Kornsúra
Persicaria vivipara er fjölær jurt í súruætt (Polygonaceae).
Flokkun
"Molecular phylogenetic" rannsóknir hafa sýnt fram á að ættkvíslin Bistorta er sér grein innan ættarinnar Polygonaceae. Hinsvegar inniheldur Bistorta aðeins eina viðurkennda tegund; Bistorta sherei H. Ohba & Akiyama, og Bistorta vivipara er nú talið samnefni við P. vivipara.
Útbreiðsla
Hún er algeng um heimskautasvæði Evrasíu og Norður Ameríku (Grænland meðtalið). Útbreiðslusvæðið nær suður í háfjallasvæði, svo sem Alparnir, Karpatafjöll, Pýreneafjöll, Kákasus, og Tíbethásléttan.
Kornsúra er algeng á Íslandi, um allt land.
Samlífi
Sveppir sem lifa á Íslandi sem rotverur á dauðum eða hálfdauðum vefjum kornsúru eru fjölmargir. Meðal þeirra sem eru þekktir eru Bostrichonema polygonia, Ciboria polygoni-vivipari, vankynssveppurinn Rhabdospora pleosporoides, sinublaðögn (Mycosphaerella tassiana), og hin skylda Mycosphaerella polygonorum.
Kornsúra lifir við útræna svepprót.
Sjúkdómar
Aðrir sveppir lifa á kornsúru sem plöntusjúkdómar. Meðal þeirra sem herja á kornsúru á Íslandi eru kornsúrusótsveppur (Microbotryum bistortarum) sem sýkir æxlikornin og Microbotryum pustulatum og kornsúrulakk (Pseudorhytisma bistortae) sem sýkja blöð kornsúrunnar. Þrjár tegundir pússryðs sýkja kornsúru á Íslandi: kornsúruryðsveppur (Puccinia bistortae), kornsúrupússryð (Puccinia septentrionalis) og Puccinia polygoni-vivipari.
Fæða
Ræturnar innihalda 24% kolvetni og æxlilaukarnir eru með 17% kolvetni. Þeir eru með hnetulíkt bragð og eruætir ferskir, en ættu að vera eldaðir í 15 mínútur. Blöðin eru C-vítamín uppspretta og hægt að borða hrá. Kornsúra er talin ein af 14 mikilvægustu villiplöntunum í neyðaraðstæðum.
Sunnudagur
Sunnudagur er 1. dagur vikunnar og er nefndur eftir sólinni en á skáldamáli er hún einnig nefnd sunna. Dagurinn er á eftir laugardegi og undan mánudegi.
Í dagatölum er sunnudagurinn oft hafður sem seinasti dagur vikunnar vegna þess að almenn vinnuvika byrjar yfirleitt á mánudegi.
Allir mánuðir sem hefjast á sunnudegi innihalda föstudaginn þrettánda.
Samhjálp
Samhjálp er báðum aðilum samlífsins til gagns. Í vömb jórturdýra eru fornbakteríur og ýmsar örverur aðrar sem sundra beðmi og hjálpa á annan hátt við meltinguna og þiggja í staðinn hlýju og skjól og tryggt framboð fæðu. Sumar bakteríur í görnum manna mynda ákveðin vítamín, sem nýtast bæði þeim og mönnunum. Heimild: Líffræði, kjarni fyrir framhaldsskóla eftir Örnólf Thorlacius bls. 104.
Nýlendustefna
thumbnail|hægri|Safaríhjálmar eins og þessi urðu táknmynd nýlendustefnunnar. Nýlendustefna er sú stefna eins ríkis að leggja önnur ríki og ríkislaus landsvæði undir sig, koma þar á stjórnarfarslegum og menningarlegum yfirráðum með nýlendustjórn og byggja þau landnemum. Nýlenduveldið stjórnar nýlendunni með þeim hætti að nýta auðlindir hennar í eigin þágu, þar á meðal vinnu íbúa nýlendunnar, og sem markað fyrir sína eigin umframframleiðslu. Oft reynir nýlendustjórn einnig að koma á menningarlegum breytingum, t.d. hvað varðar tungumál, sbr. menningarleg heimsvaldastefna. Orðið heimsvaldastefna er notað um nýlendustefnu sem sækist eftir því að gera nýlenduveldið að heimsveldi.
Nantes
thumb|Nantes. thumb|Ile de Nantes. thumb|right|250px|Höfnin í Nantes. Nantes er borg í Vestur-Frakklandi í héraðinu Pays de la Loire. Borgin er áttunda stærsta borg landsins með um 320 þúsund íbúa innan borgarmarka (2019) og um milljón á stórborgarsvæðinu.
Rembrandt
thumb|right|Sjálfsmynd frá 1658. Rembrandt Harmenszoon van Rijn (15. júlí 1606 – 4. október 1669) var hollenskur listmálari sem var uppi á tímabili sem kallað hefur verið Gullöld Hollands. Hann er einkum þekktur fyrir myndir af fólki, persónusköpun og sterkar andstæður ljóss og skugga. Hann fékkst einnig við gerð prentmynda með ætingu. Hann málaði næstum hundrað sjálfsmyndir sem gefa einstaka mynd af því hvernig hann leit út á ólíkum æviskeiðum.
Æviskeið Rembrandts
Rembrandt var fimmta barn málarans Harmens Gerritz(son) van Rijn. Börn hans voru allt í allt níu talsins. Þann 20. maí 1620 innritaðist Rembrandt í bókmennta- og heimspekideild háskólans í Leyden, fæðingarborg sinni í Hollandi. Hann var þá sextán ára. Háskólavistin varð þó ekki löng, því þegar á árinu 1621 er Rembrandt skráður lærisveinn í málarastofu Jacobs Izaacs Swaneburg. Tveimur árum síðar hélt hann í framhaldsnám til Amsterdam hjá Pieter Lastmann og ef til vill einnig hjá Jan Pijnas.
Árið 1625 kom hann aftur til heimaborgar sinnar og opnaði málarastofu í félagi við jafnaldra sinn, Jan Lievens, og öðlaðist fljótt talsverðan frama. Árið 1632 sest hann að í húsi málarans, listaverkasalans og útgefandans Heyndricks Uylenburchs í Amsterdam. Tveimur árum seinna, eða árið 1634, kvænist hann Saskiu, auðgri dóttur Rombertus van Uylenbuchs, borgarráðsmans í Leewarden og mági Heyndricks. Þau höfðu þá verið trúlofuð frá því í júní árið áður. 1639 keypti Rembrandt stórglæsilegt íbúðarhús þar sem nú heitir Jodenbreestraat fyrir 13 þúsund flórínur. Húsið er enn til staðar og hýsir nú hið litla Rembrandtsafn, kallað Rembrandtshuis.
Á árunum 1656-7 lét Rembrandt selja eignir sínar á uppboði og fékk sér minna og yfirlætislausara húsnæði í Rosengraacht. Árið 1661 lést Hendrickje og átta árum síðar 1669 lést Rembrandt sjálfur, 63 ára gamall.
Gas
thumb|right|[[Andrúmsloft jarðar er myndað úr mörgum lofttegundum.]] Gas eða lofttegund er efnishamur, sem einkennist af frjálsum frumeindum og sameindum, sem leitast við að fylla geyma, sem þau eru í. Loft er mikilvægasta gasblanda á jörðinni. Rafgas er efnishamur, sem einkum samanstendur af jónum. Sumt gas hegðar sér líkt og vökvar, en mynda ekkert skýrt yfirborð. Gas er mjög háð hita og þrýstingi og kjörgas er algengasta líkan af gasi sem notað er til að reikna breytingar í hita, þrýstingi eða þéttleika. Vatnsgufa er lofttegund. Þegar vatn sýður hættir hiti vatnsins að aukast og helst stöðugur í 100 °C. Við hamskiptin verður vatnið að vatnsgufu.
Akranes
thumb|Akranes, loftmynd. thumb|Langisandur og Akrafjallið í bakgrunn|left thumb|Akranes um 1900. Akraneskaupstaður er kaupstaður á Skipaskaga á Vesturlandi og var áður kallaður Skipaskagi, enn í daglegu tali Skaginn. Þar bjuggu 7.948 í nóvember 2022.
Akranes heitir í raun allt nesið milli Hvalfjarðar og Leirárvoga og trónir Akrafjall á því miðju. Nesið skiptist frá fornu fari milli tveggja hreppa: Akraneshrepps að sunnan og vestan og Skilmannahrepps norðan og austan. Á 19. öld fór að myndast þéttbýli í kringum sjósókn og verslun á Skipaskaga yst á nesinu. Árið 1885 var ákveðið að skipta Akraneshreppi í tvennt vegna hinna ólíku hagsmuna þéttbýlisins og sveitarinnar. Varð kauptúnið og næsta nágrenni þess að Ytri-Akraneshreppi en sveitin inn með Akrafjalli að Innri-Akraneshreppi. Ytri-Akraneshreppur hlaut kaupstaðarréttindi árið 1942 og hét eftir það Akraneskaupstaður.
Enn í dag er sjávarútvegur mikilvægasti atvinnuvegur bæjarins en verslun er einnig mikilvæg svo og iðnaður. Í bænum er sementsverksmiðja sem starfrækt hefur verið síðan á 6. áratug 20. aldar og á Grundartanga skammt frá bænum er álver sem starfað hefur síðan 1998.
Hvalfjarðargöngin sem vígð voru 1998 voru mikil samgöngubót fyrir Akranes og styttu verulega akstursleiðina til Reykjavíkur. Með tilkomu þeirra hætti Akraborgin siglingum sínum milli Reykjavíkur og Akraness.
Runólfur (ábóti í Viðeyjarklaustri)
Runólfur (d. 1299) var prestur og síðar ábóti í Viðeyjarklaustri, tók við forráðum þar 1250 eftir lát Arnórs Helgasonar, fyrsta ábóta klaustursins, en var ekki vígður fyrr en 1256. Hann átti lengstan embættisferil allra ábóta í Viðeyjarklaustri.
Ekki er ljóst hvers son Runólfur var; hann hefur verið sagður Ólafsson, ef til vill sonur Ólafs Jónssonar á Hofi á Kjalarnesi, en jafnframt er hann sagður hafa verið bróðir Hafurbjarnar Styrkárssonar í Nesi á Seltjarnarnesi, auðugs höfðingja. Kann að vera að þeir hafi verið hálfbræður, sammæðra. Þeir Runólfur og Hafurbjörn voru í liði Þorleifs Þórðarsonar í Görðum í Bæjarbardaga 1237 og særðust þar báðir. Þeir voru einnig heimilismenn Þorleifs um tíma.
Runólfur virðist hafa auðgað klaustrið og haldið vel á fjármálum þess. Hann er getið í ýmsum heimildum og meðal annars er vitað að hann var ásamt fleiri helstu fyrirmönnum landsins í brúðkaupsveislu á Möðruvöllum í Eyjafirði, þar sem Sigurður seltjörn Sighvatsson, stjúpsonur Hafurbjarnar bróður Runólfs, giftist Valgerði Hallsdóttur frá Möðruvöllum, systur Þórðar riddara þar.
Runólfur stýrði klaustrinu til dauðadags og hefur ofðið háaldraður, sennilega fæddur um eða skömmu eftir 1210. Ábóti næstur á eftir honum var Andrés drengur en hann var þó ekki vígður fyrr en 1305.
Kosningabarátta Samfylkingarinnar fyrir Alþingiskosningarnar 2016
thumb|right|Merki Samfylkingarinnar Bryndís Ísfold Hlöðversdóttir var ráðin kosningastjóri flokksins í byrjun ágúst en hún hafði áður starfað fyrir kosningabaráttu Bill de Blasio borgarstjóra New York.
Reykjavíkurkjördæmi
Samfylkingarfélagið í Reykjavík ákvað að halda rafrænt flokksval til að skipa á listana í Reykjavíkurkjördæmunum tveimur 8.-10. september. Frambjóðendur munu bjóða sig fram á einn lista og byggt á því munu efstu frambjóðendurnir fá að velja á milli þess að taka sæti í Reykjavík norður eða suður. Niðurstöður flokksvalsins munu vera bindandi fyrir 8 efstu sætin og mun kjörstjórn svo skipa hin sætin og mun hún byggja val sitt á niðurstöðunum í hinum sætunum. Reglur flokksins kveða á um að jafnt hlutfall kynja skuli skipa lista flokksins og auk þess mun einn af þremur efstu frambjóðendunum á listanum vera yngri en 35 ára.
Össur Skarphéðinsson og Sigríður Ingibjörg Ingadóttir höfðu skipað efstu sætin á listum flokksins í höfuðborginni í kosningunum 2013 og sóttust þau bæði eftir endirkjöri.
Suðvesturkjördæmi
Fyrir kosningarnar 2013 hafði Árni Páll Árnason, þáverandi formaður flokksins, leitt listann í Suðvesturkjördæmi og tilkynnti hann um ákvörðun sína um að sækjast áfram eftir oddvitasætinu þann 17. ágúst 2016. Hann sagði ákvörðun sína byggja að hluta til á því að bæði Katrín Júlíusdóttir og Magnús Orri Schram ætluðu ekki aftur í framboð og ljóst væri að gríðarlegu endurnýjun myndi vera á listanum. Þann 19. ágúst tilkynnti Margrét Tryggvadóttir, fyrrverandi þingmaður Hreyfingarinnar og einn af stofnendum Dögunnar, að hún hefði skráð sig í flokkinn og byði sig fram í fyrsta eða annað sæti á listanum. Margrét Gauja Magnúsdóttir og Sema Erla Serdar voru líka í framboði um annað sætið á listanum, en báðar höfðu verið í framboði til varaformanns á Landsfundinum fyrr á árinu en þá lutu þær í lægra haldi fyrir Loga Einarssyni. Símon Birgisson, fyrrum formaður Ungra jafnaðarmanna, bauð sig svo fram í 3. sætið á listanum en hann hafði ekki áður boðið sig fram í prófkjöri flokksins.
Norðausturkjördæmi
Kjörstjórn skipaði framboðslista Samfylkingarinnar í Norðausturkjördæmi. Logi Einarsson, varaformaður flokksins og bæjarfulltrúi á Akureyri, skipaði fyrsta sætið á listanum. Kristján Möller sem var oddviti flokksins í kosningunum 2013 bauð sig ekki fram til endurkjörs og hlaut heiðurssæti flokksins á listanum.
Kjarneind
Kjarneind er heiti tveggja þungeinda, þ.e. nifteinda og róteinda, sem mynda frumeindakjarnann. Fjöldi kjarneinda í frumeindakjarna nefnist massatala frumeindarinnar, táknuð með A, því að kjarneindirnar hafa massa sem er mjög nærri einum atómmassa. Fjölda róteinda í kjarnanum nefnist sætistala, táknuð með Z. Samsætur hafa sömu sætistölu Z en ólíka massatölu A = Z + N vegna þess að fjöldi nifteinda, táknaður með N, er breytilegur. Kjarneðlisfræði fjallar um víxlverkun kjarneinda frumeindakjarnans við aðrar öreindir. Kjarneindir auk rafeinda mynda frumeindir, og þar með sameindir, en úr þessu er allt efni.
Kjarnahvarf veldur breytingu á frumeindakjarna frumeindar eða sameindar, en efnahvarf hefur eingöngu áhrif á rafeindirnar.
Lugano
Lugano er stærsta borgin í kantónunni Ticino í Sviss með 63 þús íbúa (2013) og er ört vaxandi. Hún er syðsta stóra borgin í Sviss og hefur á síðustu árum þróast í að vera þriðja stærsta bankakerfi landsins.
Lega og lýsing
Lugano liggur við norðanvert Luganovatn, syðst í kantónunni, mitt á milli stóru vatnanna Lago Maggiore og Comovatn. Hún hefur verið flokkuð sem jaðarsvæði ítölsku borgarinnar Mílanó. Næstu borgir eru Locarno til norðvesturs (20 km), Como á Ítalíu til suðausturs (20 km) og Mílanó á Ítalíu til suðurs (80 km).
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Lugano er hvítur kross á rauðum grunni, líkt og danski þjóðfáninn. Bókstafirnir L V G A eru í fjórum hornum merkisins. Þeir eru stytting á borgarheitinu, en bókstafurinn V var áður fyrr notaður fyrir U. Merkið er allar götur frá 12. öld.
Orðsifjar
Lugano er dregið af latneska orðinu lucus, sem merkir helgur skógur eða bara skógur.
Söguágrip
thumb|Banca del Gottardo er einn af fjölmörgum bönkum í borginni Elstu heimildir um byggð í Lugano eru um langbarðakonunginn Liutprand, sem eignaði sér ýmis verðmæti þar í bæ árið 724 og færði kirkjunni í Como að gjöf. Á næstu öldum var borgin bitbein milli borganna Como og Mílanó. 1335 náði Visconti-ættin eignarhaldi á borginni og hélst það til 1499,en þá réðust Frakkar inn í hertogadæmið Mílanó. Eftir fransk/ítalska stríðið í upphafi 16. aldar hertóku Svisslendingar héraðið og var það, ásamt borginni, að leppríki. Frakkar voru aftur á ferðinni 1798 og var Lugano þá innlimuð helvetíska lýðveldinu. Stofnuð var kantónan Lugano og varð borgin Lugano þá að höfuðborg hennar. Við endurskipulagningu lýðveldisins 1803 voru kantónurnar Lugano og Bellinzona sameinaðar í nýja kantónu, sem hlaut nafnið Ticino. Þá var ákveðið að borgirnar Lugano, Bellinzona og Locarno skyldu vera höfuðborg Ticino til skiptis í sex ár í senn. Lugano var því höfuðborg 1827 – 33, 1845 – 51 og síðast 1863 – 69. Þetta fyrirkomulag hélst til 1878, er þingið settist endanlega að í Bellinzona. Á síðustu árum hefur Lugano vaxið mjög, bæði við samruna nágrannabæja, sem og við tilflutning nýrra íbúa. Margir bankar eru starfræktir þar (rúmlega 100) og er borgin í dag orðin þriðja stærsta bankaborgin í Sviss. 90% vinnufærra manna starfa í þjónustugeiranum.
Róteind
Róteind, áður kölluð prótóna, er þungeind með rafhleðslu upp á eina jákvæða einingu ( kúlomb) og massann 939,6 MeV/c² ( kg, eða um 1836 sinnum massi rafeindar). Spuni hennar er ½ þ.a. hún flokkast sem fermíeind. Róteind telst stöðug, þar sem lægra mark helmingunartíma hennar er 1035 ár, þ.e. margfalt meiri en aldur alheims. Til eru kenningar um að róteind hrörni.
Kjarni algengustu samsætu vetnisfrumeindarinnar er úr einni róteind. Kjarnar annarra frumeinda eru samsettir úr róteindum og nifteindum sem sterki kjarnakrafturinn heldur saman. Fjöldi róteinda í kjarnanum ákvarðar efnafræðilega eiginleika frumeindarinnar og hvaða frumefni hún er. Róteind og nifteind kallast kjarneindir.
Almennir eiginleikar
Róteindir eru flokkaðar sem þungeindir og eru samsettar úr tveimur upp kvörkum og einum niður kvark, sem sterki kjarnakrafturinn heldur líka saman og límeindir miðla. Jafngildi róteindar í andefni er andróteindin, sem hefur sömu, en neikvæða, rafhleðslu.
Sökum þess að rafsegulkrafturinn er margfalt sterkari en þyngdaraflið, verður hleðsla róteindarinnar að vera jöfn og gagnstæð hleðslu rafeindarinnar. Að öðrum kosti myndi nettófráhrinding, sökum of mikillar jákvæðrar eða neikvæðrar hleðslu, valda sjáanlegri útþenslu á alheiminum og á öllu efni sem þyngdarafl heldur saman (plánetur, stjörnur og svo framvegis).
Í efnafræði og lífefnafræði getur hugtakið róteind átt við vetnisjónina, H+. Í þessu samhengi er róteindargjafinn sýra og viðtakandinn basi.
Tæknileg not
Róteindir geta verið til í mismunandi spunaástandi. Þessi eiginleiki er notaður í kjarnsegulhermunarrófgreiningu. Í KSH-rófgreiningu er efni sett í segulsvið til að mæla skermun róteindanna í kjarna þessa efnis. Þessi skermun kemur til vegna áhrifa frá rafeindunum í kringum kjarnann. Vísindamenn geta þá notað þessar upplýsingar til að greina sameindabyggingu sameindarinnar sem verið er að rannsaka. Oft er reyndar talað um KSH-rófgreiningu sem NMR-greiningu þar sem það er skammstöfun á ensku orðunum Nuclear Magnetic Resonance.
Kasper
Kasper er íslenskt karlmannsnafn. Nafnið er "biblíunafn" sbr. vitringarnir 3 Melkíor, Baltasar & Kaspar. Jesper er minnna upprunaleg ambögun á nafninu.
Hungurleikarnir
thumb|Hungurleikarnir
Hungurleikarnir er skáldsaga eftir Suzanne Collins og er fyrsta skáldsagan í þríleik höfundarins. Hungurleikarnir komu út þann 14. september 2008 hjá forlaginu Scholastic. Hún hefur verið gefin út í kápu, kilju, hljóðbók og sem rafbók. Upphaflega voru Hungurleikarnir gefnir út í 200 þúsund eintökum. Hungurleikarnir hafa fengið mjög jákvæða dóma gagnrýnenda og annarra rithöfunda. Bókin hefur verið þýdd á 26 tungumál og réttindin seld til 38 landa. Hungurleikarnir voru þýddir á íslensku og gefnir út árið 2011.
Sögumaður Hungurleikanna er hin sextán ára Katniss Everdeen. Hún býr í ríkinu Panem sem reis á rústum Norður-Ameríku. Kapítal, höfuðborg ríkisins, er umkringd tólf umdæmum og drottna valdhafar hennar yfir öllum í Panem. Hungurleikarnir eru árlegur viðburður þar sem drengur og stúlka frá aldrinum 12 – 18 ára frá öllum umdæmunum tólf eru tilnefnd í hlutaveltu til að etja kappi í beinni útsendingu upp á líf og dauða. Reglurnar eru einfaldar: sá sigrar sem heldur lífi.
Bakgrunnur söguþráðar
Hungurleikarnir eiga að gerast í óskilgreindri framtíð eftir að núverandi þjóðir Norður-Ameríku hafa orðið að engu og í stað þeirra hefur myndast alræðisríki sem kallast Panem. Panem samanstendur af hinnu ríku Kapítal og tólf öðrum (áður þrettán) fátækari umdæmum sem lúta stjórn Kapítalsins. Söguhetja þríleiksins, Katniss Everdeen, býr í 12. umdæmi sem er fátækasta umdæmið. Sem refsing fyrir uppreisn sem umdæmin höfðu gert mörgum áratugum áður eru á hverju ári einn strákur og ein stelpa á aldrinum 12 – 18 ára úr hverju umdæmi dregin út í lottói og neydd til að taka þátt í Hungurleikunum. Í leikunum, sem er sjónvarpað beint, þurfa þátttakendur að berjast til dauða á hættulegum leikvangi þar til aðeins einn stendur eftir. Umdæmi sigurvegarans er þá ríkulega verðlaunað með mat og öðrum nauðsynjavörum. Tilgangur Hungurleikanna er að skemmta íbúum Kapítalins og sem viðvörun og áminnig fyrir umdæmin um valdið sem Kapítalið hefur yfir þeim.
Hungurleikarnir
Hungurleikarnir er fyrsta bókin í þríleiknum. Hungurleikarnir segja frá sögu Katniss Everdeen sem er sextán ára stelpa frá 12. umdæmi. Hún býður sig fram í 74. Hungurleikana til að koma í veg fyrir að yngri systir hennar, Prim, þurfi að fara. Ásamt Katniss er Peeta Mellark valinn til að taka þátt fyrir hönd 12 umdæmis í Hungurleikunum. Peeta hefur elskað Katniss frá því að hann sá hana fyrst. Katniss og Peeta sýnast ástfangin í leikunum og fá því undantekningu á reglunni að aðeins einn getur unnið og vinna þannig bæði leikana og snúa aftur heim sem sigurvegarar.
Hungurleikarnir voru þýddir á íslensku af Magneu J. Matthíasdóttur og gefnir út árið 2011.
Eldar kvikna
Í fyrstu bókinni var Katniss trú sjálfri sér í gegnum alla leikana og sveigði þannig reglurnar með hegðun sinni. Í Eldar kvikna kemst Katniss að því að stjórnendur leikanna eru reiðir út í hana út af hegðun hennar og út af því að hún kom af stað keðju viðbragða sem endaði með uppreisn í umdæmunum. Í kjölfarið eru Katniss og Peeta neydd til að taka aftur þátt í sérstakri útgáfu af 75. hungurleikunum sem kallast Quarter Quell með öðrum fyrverandi sigurverum Hungurleikanna. Þau og nokkrir aðrir keppendur halda sig saman og ná að eyðileggja leikvanginn og flýja leikana. Katniss er færð í umdæmi 13 sem flestir héldu að væri ekki lengur til. Peeta er hins vegar fangaður af Kapítalinu og umdæmi 12 er eyðilagt.
Hermiskaði
Hermiskaði er þriðja og síðasta bókin í seríunni. Hún fjallar um uppreisn Katniss og umdæmana gegn Kapítól. Katniss er flóttamaður í 13. umdæmi og er nokkuð illa haldin eftir veru sína þar. Katniss er notuð sem sameiningartákn umdæmana í uppreisn þeirra gegn Kapítól og Snow forseta. Peeta sem hafði verið handsamaður af Kapítól er frelsaður ásamt öðrum föngum. Loks fara Katniss,Gale, Peeta, sem er enn þá að jafna sig eftir að vera bísaður með eitri (úr eltibísum, afkvæmi geitunga og brigslis), og hópur af fólki í Kapítól og ætla sér að ráða Snow forseta af dögum. Áður en Katniss tekst ætlunarverk sitt deyr systir hennar, Prim, í sprengjuárás. Snow segir Katniss seinna að Alma Coin, forseti 13. umdæmis hafi staðið að sprengjuárásinni, og hún drepur hana í staðin fyrir Snow með boganum sínum. Á endanum eru Katniss, Peeta, og Haymitch rekin aftur til 12. umdæmis - af því hún drap Coin - sem er í rústum. Smám saman taka sárin á sál Katniss að gróa. Móðir Katniss og Gale finna sér vinnu í öðrum umdæmum. Að lokum áttar Katniss sig á því að hún elskar Peeta af öllu hjarta og giftist honum og eftir mörg erfið ár eignast þau 2 börn.
Hermiskaði er komin út í íslenskri þýðingu.
Katniss Everdeen
thumb|198px|[[Jennifer Lawrence ]] Katniss er sextán ára stúlka. Hún er aðalpersónan í bókunum. Katniss býr með mömmu sinni og systur sinni Primrose í 12. umdæmi. 12. umdæmi er eitt af fátækasta umdæmunum í Panem. 12 umdæmið sér um kol framleiðsluna fyrir höfðuborgina Kapítal. Pabbi Katniss dó í námuslysi þegar hann var að vinna í kolum. Katniss verður 74. framlag 12. umdæmis í Hungurleikunum eftir að hafa boðið sig fram í stað systur sinnar.
Jennifer Lawrence leikur Katniss í kvikmyndinni Hungurleikarnir.
Peeta Mellark
Peeta er önnur fórn 12. umdæmis í 74. og 75. Hungurleikunum, hann er sonur bakara. Samband Katniss og Peeta byrjar þegar þau eru valin saman í 74. Hungurleikanna. Í viðtali fyrir Hungurleikana tjáir Peeta ást sína á Katniss. Í Hungurleikunum þróast samband þeirra og myndast sterk vinátta og ást.
Josh Hutcherson leikur Peeta í kvikmyndinni Hungurleikarnir.
Haymitch Abernathy
Er miðaldra drykkfelldur maður sem vann 50. Hungurleikana þegar hann var átján ára. Hann er leiðbeinandi Peeta og Katniss fyrir Hungurleikana og kennir þeim ýmis ráð til að lifa af. Samband þeirra þriggja þróast í gegnum árin.
Woody Harrelson leikur Haymitch í kvikmyndinni Hungurleikarnir.
Primrose Everdeen
Willow Shields leikur Primrose í kvikmyndinni Hungurleikarnir.
Kvikmyndin
Kvikmyndin var frumsýnd 23. mars 2012 og er í þriðja sæti yfir bestu frumsýningarhelgi allra tíma en aðeins The Dark Knight og Harry Potter & The Deathly Hallows: Partur II hafa átt betri opnunarhelgi.
Leikstjóri myndarinnar er Gary Ross. Handritið skrifuðu Gary Ross, Suzanne Collins og Billy Ray. Framleiðendur myndarinnar eru Nina Jacobson og Jon Kilik. Leikarar í aðalhlutverkum eru Jennifer Lawrence, Josh Hutcherson, Liam Hemsworth, Woody Harrelson, Elizabeth Banks og Donald Sutherland. Myndin er blanda af drama, spennu og vísindaskáldskap.
Sagan á sér stað í óskilgreindi framtíð í landinu Panem, samanstendur af ríku borginni, Kapítal sem er umkringd 12 fátækum umdæmum. Sem refsing fyrir uppreisn gegn ríkisstjórninni, hóf Kapítal Hungurleikana, sem er árlegur viðburður og er sjónvarpaður beint. Einn strákur og ein stelpa frá hverju umdæmi eru dregin út í lottói og neydd til að taka þátt í leikunum þar til ein manneskja stendur eftir sem sigurvegari. Þegar aðalpersóna sögunnar, Katniss Everdeen heyrir nafn yngri systur sinnar dregið úr lottóinu, býður hún sig fram til að vera þátttakandi á leikjunum og bjargar þannig systur sinni frá því að keppa. Peeta Mellark er einnig dreginn úr lottóinu og saman ferðast þau til Kapítal til að undirbúa sig fyrir Hungurleikana undir leiðsögn fyrri keppanda Haymitch Abernathy.
Söguþráður kvikmyndar
Hungurleikarnir eiga að gerast í óskilgreindri framtíð eftir að núverandi þjóðir Norður Ameríku hafa orðið að engu og í stað þeirra hefur myndast alræðisríki sem kallast Panem. Panem, samanstendur af ríku borginni, Kapítal sem er umkringd 12 fátækum umdæmum. Sem refsing fyrir uppreisn gegn ríkisstjórninni, eru einn strákur og ein stelpa á aldrinum 12 – 18 ára valin frá hverju umdæmi í gegnum lottó (þekkt sem „Reaping“) sem þátttakendur í hinum árlegu Hungurleikum. En þetta er atburður sem á sér stað á leikvangi þar sem þátttakendur verða að berjast upp á líf og dauða, þar til einn stendur eftir sem sigurvegari. Leikvanginum er stjórnað af Kapítal. Katniss Everdeen, sextán ára stelpa frá umdæmi 12, býður sig fram til að taka þátt á 74. Hungurleikunum í stað yngri systur sinnar, Primrose. Peeta Mellark, sonur bakara sem eitt sinn gaf Katniss brauð þegar fjölskylda hennar var að svelta, er einnig valinn úr lottóinu.
Katniss og Peeta eru tekin til Kapítal. Þar mun drykkfelldi lærifaðir þeirra, fyrrum keppandi og sigurvegari Haymitch Abernathy leiðbeinir þeim að horfa á og læra hæfileika hinna þátttakenda, sérstaklega „Careers“, þau koma frá umdæmum 1 og 2, en það eru ríkustu umdæmin fyrir utan Kapítal og hafa þau verið þjálfuð frá fæðingu til þess að taka þátt á leikunum. Í viðtali sem tekið var fyrir leikana með sjónvarpsmanninum Caesar Flickermann, tjáir Peeta óvænt tilfinningar sínar fyrir Katniss. Katniss verður reið og heldur því fram að þetta sé brella til að ná mikilvægum stuðningi áhorfenda en þeir mega „styrkja“ keppendur með gjöfum, eins og mat, lyfjum og verkfærum. Leikarnir hefjast og helmingur þátttakenda er drepinn strax á fyrsta degi en Katniss er vel þjálfuð í því að veiða sér til matar og að lifa af. Peeta myndir bandalag með „Careers“, sem samanstanda af Cato, Clove, Marvel og Glimmer til að ná Katniss og elta hana inn í skóginn. Katniss þróar bandalag með keppanda frá umdæmi 11, Rue, sem bendir henni á erfðabreytt býflugnabú sem Katniss notar til að drepa Glimmer. En bandalagið er þó stutt, Rue er drepinn af Marvel, sem Katniss drepur seinna meir. Katniss er með Rue á meðan hún er að deyja, síðan dreifir hún blómum yfir líkið sem tákn fyrir virðingu. Þegar þessi atburður er sýndur í sjónvarpinu, myndast mótmæli og uppþot í umdæmi 11.
Katniss og Peeta mynduðu „sviðsett samband“ og framleiðendur leikjanna reyna að forðast frekari uppþot — reglu er breytt og tilkynnt þegar leikarnir eru hálfnaðir, að tveir þátttakendur frá sama umdæmi geta unnið leikana sem par. Eftir að hafa heyrt þetta fer Katniss að leita af Petta og finnur hann særðan af sverði Catos. Meðan Katniss hjúkrar Peeta lýsir hún því yfir að hún sé yfir sig ástfangin af Peeta til að fá stuðning frá áhorfendum. Þegar Katniss reynir að sækja lyf fyrir Peeta ræðst Clove á hana. Allt í einu kemur Thresh og drepur Clove, í minningu Rue. „Foxface“ deyr fyrir slysni þegar hún borðar eitruð ber frá Peeta, sem vissi ekki einu sinni að þau væru eitruð. Slatti af grimmum skepnum sem líkjast hundum er sleppt, sem leiðir til þess að Thresh deyr og neyðir það Katniss og Peeta að „Cornucopia“, þar sem þau lenda í Cato. Eftir mikinn bardaga skýtur Katniss Cato með ör til að bjarga lífi Peeta. Cato fellur niður til skepnanna og þá skýtur Katniss hann aftur til að stytta honum biðina. Þá ákveða framleiðendurnir að afturkalla reglubreytinguna sem tilraun til að þvinga Katniss og Peeta í stórkostlegt einvígi, þar sem annað hvort þeirra þarf að deyja svo að það verði einn sigurvegari. Katniss trúir því að framleiðendurnir vilji frekar hafa tvo sigurvegara en engan. Hún tekur fram eitruðu berin og gefur Peeta skammt. Framleiðendurnir hugsa að Katniss og Peeta ætli að fremja sjálfsvíg og tilkynna að þau séu bæði sigurvegarar 74. Hungurleikanna.
Þótt að Katniss fái höfðingjalegar móttökur í Kapítal er hún vöruð við því af Haymitch að hún sé nú orðin pólitískur óvinur eftir slíka opinbera óvirðingu í garð leiðtoga landsins og samfélags síns. Þegar Katniss og Peeta koma aftur til umdæmis 12 íhugar Snow forseti hvað skuli gera í sambandi við sameiginlega sigurvegara og tilfinninga um uppreisn sem þau kunna að hafa hvatt til.
Mannleg reisn
Þetta sýnir grundvöll af mannréttindum til sjálfsvarnar. Þegar það er ráðist á okkur höfum við rétt til að halda okkar striki og svara fyrir okkur eins og hún gerir nokkrum sinnum í gegnum myndina. Með því að gera þetta bjargar hún lífi sínu og sýnir ríkistjórninni að þau geta ekki stjórnað henni.
Þessi styrkur sést vel í enda leiksins, þegar hún og Peetar eru þau einu eftirlifendurnir. Ríkisstjórnin breytir þar með reglunum og hvetur þau til að drepa hvort annað svo það verði aðeins einn sigurvegari. En í stað þess að taka þessum skipunum, ákveða þau að borða eitruðu berin saman til að sýna áhorfendum heimsins að ríkisstjórnin fái ekki það frelsi að ráða hver deyr og hver lifir og það að jafnvel þræll ræður hvenær hann endar sitt eigið líf, óháð kúgandi ríkisstjórn.