cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eldgosið á Fimmvörðuhálsi 2010
Gosið
thumb|Gervihnattarmynd sem sýnir nýmyndaða gossprungu 1. apríl 2010. thumb|Gervihnattamynd úr meiri fjarlægð. 31. mars opnaðist ný gossprunga um 200 m norðan við upphaflegu sprunguna. Við það minnkaði virknin í eldri sprungunni til muna og um viku síðar var virknin orðin að engu. Hraunið rann þá að mestu í Hvannárgil. Þegar sprungan opnaðist var nokkur fjöldi göngufólks ekki langt frá og var það flutt með þyrlum af hættusvæðinu.
Þá var gosinu lokið 13. apríl 2010. Strax daginn eftir hófst eldgos í toppgíg Eyjafjallajökuls. Gígarnir tveir sem mynduðust í gosinu hlutu síðar nöfnin Magni og Móði og hraunið sem rann frá þeim kallast Goðahraun.
Þrisvar áður hefur gosið í Eyjafjallajökli síðan land byggðist; árin 920, 1612 og 1821. Öll þessi gos hafa verið frekar lítil en hafa þó valdið jökulhlaupum. Gosið sem hófst árið 1821 stóð til ársins 1823.
Flóð
Aðalhættan af völdum gossins fólst í vatnsflóði. Talið var upphaflega að flóðið hafði eða myndi falla í Þórsmörk samkvæmt upplýsingum frá Almannavörnum. Ef gosið færðist í aðalgíg Eyjafjallajökuls skapast hætta af jökulhlaupi.
Áhrif á samgöngur
Í upphafi goss var fólk beðið um að ferðast ekki til svæðisins að ástæðulausu. Þjóðveginum var lokað við Selfoss fyrstu nóttina en vegurinn var opnaður þegar leið á daginn.
Flugi var vísað frá helstu millilandaflugvöllum landsins; Reykjavíkurflugvelli, Akureyrarflugvelli og Keflavíkurflugvelli var lokað vegna gossins en Egilsstaðaflugvelli var haldið opnum. Flugi yfir Atlantshafið var beint suður fyrir landið, þar með töldu flugi Icelandair frá Bandaríkjunum og var flugi til og frá landinu frestað.
Eldgos í Eyjafjallajökli
Þann 14. apríl 2010 hófst eldgos í toppgíg Eyjafjallajökuls.
Segulhalli
thumb|right|Kort með jafnstærðarlínum sem afmarka belti þar sem segulhallinn er jafnmikill Segulhalli er halli segulsviðs jarðar miðað við yfirborðið. Hallinn er mismunandi eftir því hvar á jörðinni maður er staddur en eykst eftir því sem farið er nær segulskautum. Hann er -90° við syðra segulskautið og +90° við nyrðra segulskautið. Segulhalli skiptir máli við gerð áttavita þar sem nálin þarf að vega upp á móti hallanum til að koma í veg fyrir skekkju vegna hans.
Brönugrasaætt
Brönugrasaætt er stærsta ætt blómplantna, og telur um 28.000 tegundir, en ekki er hún að sama skapi fyrirferðarmikil í gróðri; oftast vaxa brönugrös dreift og í litlum stofnum.
Öll lifa brönugrösin í sambýli við rótarsvepp sem sér þeim að verulegu leyti, og stundum alveg, fyrir vatni og steinefnum. Fræin eru örsmá og mjög frábrugðin venjulegum fræjum.
BMW
Saga fyrirtækisins
Hringlaga vörumerki BMW táknar hreyfingu flugvélahreyfils, hvíta spaða sem kljúfa bláan himininn. Þessa útskýringu kom BMW þó ekki með fyrr en árið 1929, tólf árum eftir hönnun þess. Merkið var þróað út frá merki Rapp Motorenwerke, fyrirtækisins sem BMW óx út frá, en hugmyndin var upprunalega fengin frá fána Bæjaralands.
Þegar hergagnaframleiðsla Þjóðverja hófst aftur á fjórða áratugi 20. aldar fór fyrirtækið að framleiða hreyfla fyrir þýska flugherinn (Luftwaffe). Á stríðsárunum framleiddi BMW yfir 30 þúsund hreyfla og voru sumir þeirra byltingakenndir.
Eftir stríðið tók að syrta í álinn hjá fyrirtækinu og árið 1959 var alvarlega íhugað að leggja starfsemina niður. Þó var ákveðið að halda henni áfram og leggja aukna áherslu á bifreiðasmíði. Keypt var leyfi á framleiðslu ítalska smábílsins Iso Isetta og í hann sett breytt útgáfa af BMW-bifhjólavél. Með þessu hlaust nægur hagnaður til að halda fyrirtækinu á floti og komast á skrið aftur. Frá árinu 1959 hefur fjölskylda sem ber nafnið Quandt átt 46% hlut í fyrirtækinu en afgangurinn er í eigu almennra hluthafa.
Gjögur (aðgreining)
Gjögur getur átt við eftirfarandi:
Poul Hartling
Poul Hartling (14. ágúst 1914 – 30. apríl 2000) var danskur stjórnmálamaður úr Venstre-flokknum sem var forsætisráðherra Danmerkur frá 1973 til 1975 og framkvæmdastjóri Flóttamannastofnunar Sameinuðu þjóðanna frá 1978 til 1985. Hann varð riddari Dannebrogsorðunnar árið 1977.
Bakgrunnur
Poul Hartling fæddist í Sundby í Kaupmannahöfn og var sonur skólastjórans Mads R. Hartling, sem var menntamálaráðherra í ríkisstjórn Knuds Kristensen frá 1945 til 1947. Poul Hartling gekk í Østrigsgade-skólann fyrstu fimm skólaárin, þar sem báðir foreldrar hans unnu sem kennarar. Hann lauk lauk cand. theol.-prófi frá Kaupmannahafnarháskóla árið 1939 og gerðist kennari árið 1945. Eftir að hafa unnið bæði sem prestur og kennari varð hann árið 1950 forstöðumaður og síðan rektor við kennaraskóla N. Zahle.
Stjórnmálaferill
Hartling var kjörinn á danska þjóðþingið fyrir Venstre-flokkinn árið 1957 en náði ekki endurkjöri árið 1960. Hann komst aftur inn á þing eftir kosningar árið 1964 og eftir að Erik Eriksen flokksformaður Venstre sagði af sér þann 24. maí 1965 var Hartling kjörinn nýr formaður stuttu síðar. Í „Svanninge-ræðunni“ svokölluðu árið 1965 biðlaði Hartling til Róttæka vinstriflokksins, sem viðhélt á þessum tíma hefðbundnu bandalagi sínu við Jafnaðarmannaflokkinn, um mögulegt samstarf þeirra við Venstre. Eftir kosningar árið 1968 gekk Venstre í stjórnarsamstarf ásamt Róttæka vinstriflokknum og Íhaldssama þjóðarflokknum þar sem Hartling var utanríkisráðherra Danmerkur í fjögur ár.
Eftir hinar svokölluðu „jarðskriðukosningar“ árið 1973 myndaði Hartling minnihlutastjórn og gerðist forsætisráðherra Danmerkur. Venstre hafði tapað 8 þingsætum í kosningunum og stjórn hans hafði minnsta þingstuðning í sögu Danmerkur. Hartling kallaði til nýrra kosninga árið 1975 og í þeim tvöfaldaði Venstre næstum þingstuðning sinn en engu að síður var það jafnaðarmaðurinn Anker Jørgensen sem myndaði næstu stjórn. Hægt hefði verið að mynda fjögurra flokka borgaralega hægristjórn eftir kosningarnar en Hartling ákvað að mynda ekki slíka stjórn þar sem hann vildi ekki þurfa að reiða sig á stuðning Framfaraflokks Mogens Glistrup.
Að loknum þingferli
Á efri árum samdi Hartling krossgátur fyrir vikublaðið Weekendavisen.
Viðurkenningar
Hartling hlaut stórkross Dannebrogsorðunnar þann 13. desember árið 1977. Hann var sæmdur stórkrossi Hinnar íslensku fálkaorðu á meðan hann var utanríkisráðherra þann 9. febrúar árið 1970.
Poul Hartling er grafinn í Hørsholm-kirkjugarðinum.
Jafnaðarstefna á Íslandi
Þorsteinn Erlingsson skáld var einn fyrsti yfirlýsti jafnaðarmaðurinn á Íslandi, og sýndi Jón Trausti litla spádómsgáfu, þegar hann kvað jafnaðarstefnuna hérlendis sennilega fara í gröfina með Þorsteini 1914. Ólafur Friðriksson hafði kynnst hugsjónum jafnaðarmanna í Kaupmannahöfn og kynnti þær, eftir að hann sneri heim til Íslands. Hann var lengi ritstjóri Alþýðublaðsins og í forystu hinna róttækari manna Alþýðuflokksins. Hann skrifaði ritgerðina „Jafnaðarstefnuna“ í Eimreiðina 1926. Rithöfundarnir Þórbergur Þórðarson og Halldór Kiljan Laxness sneru þó sennilega fleiri til jafnaðarstefnu en nokkrir blaða- eða stjórnmálamenn í tveimur vel skrifuðum bókum, Þórbergur í Bréfi til Láru (1924) og Laxness í Alþýðubókinni (1929), sem hann færði sérstaklega jafnaðarmönnum á Íslandi að gjöf. Eftir klofning Alþýðuflokksins 1930 létu kommúnistar meira að sér kveða í fræðilegri kynningu en lýðræðisjafnaðarmenn, en sú venja myndaðist smám saman að nota orðið „jafnaðarstefnu“ aðallega um lýðræðisjafnaðarstefnu, en „félagshyggju“ um sósíalisma í víðari skilningi. Var Gylfi Þ. Gíslason ötulastur við að setja sjónarmið jafnaðarmanna á blað, til dæmis í ritinu Jafnaðarstefnunni 1949 og í endurskoðaðri útgáfu þess 1977. Brynjólfur Bjarnason skrifaði hins vegar margt um sameignarstefnu í anda þeirra Marx og Leníns. Þegar talað er um jafnaðarstefnu á Íslandi í byrjun 21. aldar, er nær alltaf átt við frjálslynda lýðræðisjafnaðarstefnu, sem hefur fyrir löngu sagt skilið við kenningar Marx. Raunar horfa íslenskir jafnaðarmenn sérstaklega til bandaríska heimspekingsins Johns Rawls, sem getur alls ekki talist sósíalisti í hefðbundnum skilningi orðsins, en hann setti fram hugmyndir um réttláta skipan mála, þar sem reynt væri að búa svo í haginn fyrir lítilmagnann sem auðið væri án þess að skerða frelsi annarra, í A Theory of Justice (1971).
Hákon Arnar Haraldsson
Hákon Arnar Haraldsson (f. 10. apríl 2003) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með franska knattspyrnufélaginu Lille OSC og íslenska landsliðinu.
Konuríki
Konuríki (eða Það var eina vökunótt/jólanótt eða Það var einn myrgin) er norrænt danskvæði, vikivaki eða sagnadans og flokkast sem gamankvæði. Konuríki er eldfornt danskvæði frá miðöldum sem Íslendingar kynntust á kaþólskum tíma og talið er að það hafi borist til Íslands frá Noregi í kringum árið 1500. Kvæðið finnst á öllum Norðurlöndum en íslenska gerðin er líkust þeirri færeysku. Kvæðið kunnu örfáir Íslendingar til sveita um miðja 20. öld þegar þjóðfræðingar á vegum Stofunar Árna Magnússonar ferðuðust um landið með segulbandstæki að vopni.
Efni kvæðis
Kvæðið hefst á því að kona ein vekur húsbónda sinn á vökunótt/jólanótt og biður hann að mala korn. Eftir að húsbóndinn hafði malað kornið um stund tekur hann sig til og þrífur hús þeirra hjóna hátt og lágt fram undir morgun. Húsbóndinn vekur síðan eiginkonu sína og býðst til þess að leiða hana um húsakynnin (stofuna) og sýna henni afraksturinn. Hún bregst hins vegar ókvæða við og lemur hann með átján álna stöng. Í kjölfarið segir eiginkonan að hann skyldi engan mat fá nema hænsnaegg þau sem lægju út undir vegg við hús þeirra hjóna. Svo fer að húsbóndinn gengur út til þess að tína eggin. Til þess að bæta gráu ofan á svart sjá nágrannarnir ófarir húsbóndans út undir húsvegg og taka að hlægja að honum og henda að honum gaman.
Þjóðlag við Konuríki
Íslenskt þjóðlag hefur varðveist við Konuríki. Örfáir heimildarmenn um miðja 20. öld kunnu kvæðið og þjóðlagið við það og má þá einna helst nefna Guðfinnu Þorsteinsdóttur (Skáld-Erlu) frá Skjögrastöðum á Völlum. Hún söng allt kvæðið fyrir þjóðfræðinga á vegum Stofnunar Árna Magnússonar árið 1965. Upptakan er aðgengileg á vefslóð Ísmúss.
Hämeenlinna
thumb|Kastalinn. thumb|Ráðhúsið. Hämeenlinna (sænska: Tavastehus) er borg og sveitarfélag í Finnlandi í héraðinu Kanta-Häme. Íbúar eru um 68.000 (2021). Hún er ein elsta innlandsborg landsins og er 98 km norður af Helsinki og 73 km suður af Tampere.
Häme-kastali (Hämeen linna) er þekktasta bygging borgarinnar og er frá 13. öld. Fyrsta lestarleið landsins var lögð milli borgarinnar og Helsinki árið 1862. Hämeenlinna er einnig gömul menntaborg.
Tónskáldið Jean Sibelius fæddist þar.
Ripp, Rapp og Rupp
Ripp, Rapp og Rupp eru teiknimyndapersónur og frændur Andrésar Andar í samnefndri teiknmyndaseríu. Ripp er með rauða húfu, Rapp með bláa og Rupp með græna. Bræðurnir þrír eru jafnhæfir í öllu, hvort sem um er að ræða að gáfnafari, leikhæfni í tölvuleikjum, og eru allir jafnir að hæð og þyngd. Þeir eru Grænjaxlar, sem eru einhvers skonar skátaflokkur, og skátaforinginn þeirra er Magnús og hefur viðurnefnið mikli.
Ættfræði
Systir Jóakims Aðalandar, Hortemía Aðalönd, giftist Ragnmusi Önd og þau eignuðust börnin Dellu Önd (systur Andrésar) og Andrés Önd. Svo Giftist Della einhverjum sem hefur hingað til verið ónefndur og eignaðist með honum Ripp, Rapp og Rupp.
Grímstunguheiðarvegur
Grímstunguheiðarvegur er forn fjallvegur sem lá norður í Vatnsdal. Leiðin að sunnan lá um Kaldadal og Arnarvatnsheiði og skiptist við Arnarvatn í Grímstunguheiðarveg og Skagfirðingaveg sem lá norðaustur yfir Stórasand, Öldur og Eyvindarstaðaheiði. Frá Arnarvatni eru 42 km að Grímstungu í Vatnsdal en um 80 km að Mælifelli í Skagafirði.
Unnið var að endurbótum á Grímstunguheiðarvegi í kringum 1880. John Coles sem ferðaðist um Ísland 1881 og fór Grímstunguheiðarveg segir að 20 manns hafi þá unnið að vegagerðinni. Coles segir að ætlunin hafi verið að gera veginn að póstleið milli Suður- og Norðurlands.
Vegurinn hefst þar sem Álftaskálará fellur í djúpu og löngu gili niður í Vatnsdal hjá Grímstungu og lá vegurinn fyrst upp frá Grímstungu og austan gilsins en var seinna lagður frá Haukagili vestan árinnar. Sunnan við Haukagil eru Skútaeyrar en þar var eftirsóttur náttstaður. Talið er að Steingrímur Thorsteinsson hafi ort kvæði sitt "Þú bláfjallageimur með heiðjöklahring" er hann var á ferð norður Grímstunguheiðarveg og gisti á Skútueyrum. Frá Skútueyrum liggur vegurinn á Haukagilsheiði um 7 km meðfram vesturbakka Álftaskálarár. Síðan beygir hann til suðvesturs á Víðidalstunguheiði. Við Sandfellskvísl liggut leiðin fram að Stórasandi og meðfram vesturjaðri hans. Við Hólmakvísl liggur vegurinn yfir forblautt flóadrag og ófæru. Norðan við dragið er steinaröð þvert yfir veginn til að merka að þar sé ófæra.
Flagahnoðri
Flagahnoðri eða meyjarauga (fræðiheiti: Sedum villosum) er háplanta af helluhnoðraætt (Crassulaceae). Hann vex í rökum flögum og rökum, leirkenndum áreyrum. Blómin eru bleik.
Hraunsfjörður
thumb|Hraunsfjörður Hraunsfjörður er fjörður á norðanverðu Snæfellsnesi, sem gengur inn úr Kolgrafafirði. Hann er langur en þröngur. Berserkjahraun liggur að Hraunsfirði og hefur runnið út í hann þannig að það þrengir mjög að honum. Þar sem hann er þrengstur heitir Mjósund og var Hraunsfjörður brúaður þar árið 1961, fyrstur íslenskra fjarða. Á flóði og fjöru er út- og innstreymi undir brúnni svo mikið að straumurinn líkist beljandi stórfljóti. Ný brú var reist utar yfir fjörðinn árið 1993 og liggur þjóðvegurinn á milli Stykkishólms og Grundarfjarðar um hana nú.
Á hálendinu upp af Hraunsfirði eru tvö góð veiðivötn, Hraunsfjarðarvatn og Baulárvallavatn.
8. mars
8. mars er 67. dagur ársins (68. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 298 dagar eru eftir af árinu.
Grettir Björnsson - Grettir Björnsson
Grettir Björnsson er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun fór fram í Ríkisútvarpinu undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Ljósmynd á plötuumslagi tók Óli Páll.
Óshlíð
Óshlíð er mjög brött hlíð milli Hnífsdals og Bolungarvíkur og heitir ysti hluti hennar Óshyrna. Óshólar eru þar skammt undan við sjóinn og þar er viti. Um Óshlíðina liggur Óshlíðarvegur sem var lagður af fyrir bílaumferð í september 2010 þegar Bolungarvíkurgöng voru opnuð.
Ráðskona
Ráðskona er starfsmaður á bóndabýli eða heimili sem hefur umsjón með þrifum og heimilisstörfum og því sem er innanstokks á heimilinu. Ráðskona tók við boðum frá húsfreyju þar sem hún var en ekklar og einhleypir menn sem stóðu fyrir búi höfðu oft ráðskonu. Ráðskona var skör hærra sett en vinnukona en stóð ekki sjálf fyrir því búi eða heimili sem hún var ráðin á.
Adelges abietis
Adelges abietis er tegund af barrlús sem myndar ananaslíkt gall á hýsiltegundinni, oftast rauðgreni og sitkagreni. Þallarbarrlýs (genus Adelges) eru perulaga, linbyggð (ekki hörð), græn skordýr með langa þreifara, náskyld blaðlúsum.
Rósahjarta
Rósahjarta (fræðiheiti: Ceropegia woodii) er þykkblöðungur af ættinni Ceropegia. Hann er upprunninn í Natal í Suður-Afríku. Nafnið „rósahjarta“ er dregið af hjartalaga blöðunum, en þar á milli vaxa bleik blóm. Rósahjarta er vinsæl inniplanta.
Adelges abietis
"Adelges" verpa allt að 100 eggjum á hverjum tíma, eitt á hverja barrnál. Adelges abietis (Linnaeus, 1758) er ein algengasta þallarbarrlúsin.
Rósahjarta
Rósahjarta er skriðplanta. Stönglar hennar eru langir og örfínir. Á stönglunum vaxa blöðin tvö og tvö saman, en þau eru höldug og grá, ljósgræn og fjóluleit á litinn. Í blaðöxlunum vaxa litlir 10–15 mm hnúðar. Þetta einkenni skilur rósahjarta frá öðrum skyldum tegundum. Rósahjarta blómstrar helst á sumrin.
Adelges abietis
Ananas eða gerfikönguls-gall er gerð af skordýramynduðu galli, eða afbrigðilegum útvexti á plöntu, sem myndast við efnastýrða aflögun á nálunum, sem sést helst á rauðgreni eða sitkagreni, en finnst einnig á mörgum öðrum tegundum grenis. Göllin eru fyrst gulgræn, svo bleik og rauðbrún. Að jafnaði verða þau 1,5 sm til 3 sm löng. Svipuð göll eru mynduð af öðrum tegundum; Adelges cooleyi, Cnaphalodes sp.
Útbreiðsla
Adelges abietis er upprunnið í Evrópu, en hefur fundist síðan 1985 í Norður Ameríku.
Anders C. Høyers
Anders C. Høyers (15. mars 1885-30. júní 1959) var danskur garðyrkjumaður, fæddur í Árósum. Hann kom til Íslands á 3. áratug 20. aldar og kom upp garðyrkjubýli í Hveradölum við hveri þar sem Skíðaskálinn reis síðar.
Höyer hafði verið formaður ungra jafnaðarmanna í Kaupmannahöfn og verið blaðamaður á Socialdemokraten og víðar en síðar flust til Lettlands og bjó þar 1923 til 1925. Hann kom til Íslands sem vinnumaður í Bræðratungu í Biskupstungum í maí 1926. Þá var eigandi Bræðratungu hinn danski ritstjóri Berliske Tidende, Svend Paulsen. Um haustið réði hann sig að Lágafelli í Mosfellssveit. Næsta sumar var hann í Reykjavík og 1927 kom þá unnusta hans Erika, fædd Hartmann til hans. Þau fengu leyfi til að setjast að í Hveradölum á Hellisheiði og giftu sig og fluttu inn í kofa þar sem hverahiti var nýttur. Þau unni við ýmis konar garðyrkju og ylrækt, brugguðu jurtamjöð og voru með torgsölu í Reykjavík fyrir afurðir sínar.
Þegar skíðaumsvif jukust flutti þau að Gunnuhver á Reykjanesi og bjó Höyer þar með Eriku konu sinni og ungum syni. Þau bjuggu þar til blómapotta úr hveraleir sem þau hertu við jarðhita.Þau fluttu frá Gunnuhver á Reykjanesi til Danmerkur árið 1937 og varð Höyer þá strax fyrirlesari við danska ríkisútvarpið. Höyer flutti þar fyrirlestra um ýmislegt varðandi veru hans á Íslandi. Þegar Danmörk var hertekin 9. apríl 1940 gekk Höyer strax til liðs við innrásarliðið og tók þátt í útvarpssendingum á þeirra vegum. Hann var þá rekinn frá danska útvarpinu en varð í júlí 1941 fréttaritari í Berlín fyrir dönsku bændasamtökin.
Höyer var í Berlín fram að uppgjöf Þjóðverja en kona hans og sonur í Danmörku. Þau voru yfirheyrð í stríðslok en fengu að fara til Íslands með Drottningunni í janúar 1946 en þau voru íslenskir ríkisborgarar. Þau fluttu norður í Eyjafjörð að Melgerðismelum þar sem hafði verið flugvöllur og bækistöð Bandamanna. Þar bjuggu þau í bragga sem var hólfaður í íbúð og afgreiðslusal fyrir flug og voru þar umsjónarmenn og einnig með greiðasölu. Þegar flug fluttist til Akureyrar árið 1955 var bragginn rifinn og þau byggðu sér hús.
Handknattleikssamband Íslands
Handknattleikssamband Íslands, eða HSÍ er samband sem heldur utan um handknattleiksiðkun á Íslandi. Sambandið var stofnað 11. júní 1957. Formaður sambandsins er Guðmundur B. Ólafsson og framkvæmdastjóri þess er Róbert Geir Gíslason. Sambandið heldur úti deildakeppni í handknattleik, bikarkeppni karla, bikarkeppni kvenna og deildarbikar.
Tenglar
Vefur Handknattleikssambands Íslands
Shusaku Hirasawa
Shusaku Hirasawa (fæddur 5. mars 1949) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 11 leiki og skoraði 1 mörk með landsliðinu.
Kolefnisþéttni
Kolefnisþéttni er eiginleiki sem efni eru sögð hafa séu þau sérlega rík af kolefni. Til dæmis eru kolefnisþétt kolvetni mjög þungar ómettaðar kolvetniskeðjur með óvenju hátt hlutfall af kolefni með tilliti til vetnis.
Joensuu
thumb|Sveitarfélag Joensuu. thumb|Ráðhús Joensuu. Joensuu er borg og sveitarfélag í Norður-Karelíu, austur-Finnlandi. Hún er við vatnið Saimaa. Íbúar eru um 76.500 (2019). Borgin á hitamet landsins með 37,2 gráður. Í borginni eru háskólar og Evrópska skógastofnunin (enska: European Forest Institute; EFI). Ísafjörður er vinabær Joensuu.
Kringlukast
Kringlukast er frjálsíþróttagrein þar sem kastað er tveggja kílóa disk.
Íþróttin er gömul svo sem dæma má af styttunni Discobolus eftir Myron frá um 500 f.Kr.
Nústandandi heimsmet er 74,08 m sett af Þjóðverjanum Jürgen Schult 6. júní 1986 og elsta standandi heimsmet í frjálsum íþróttum (í karlaflokki). Heimsmet í kvennaflokki heldur Gabriele Reinsch frá Þýskalandi frá '88 uppá 76,80 m en í kvennaflokki vega diskarnir aðeins 1 kíló.
Íslandsferð John Coles
Íslandsferð John Coles er frásögn ensks ferðamanns af ferð um Ísland 1881. Bókin segir frá ferð þriggja Englendinga um Ísland sumarið 1881. Þeir fóru ríðandi úr Reykjavík austur um sveitir, norður yfir Sprengisand, vestur í Vatnsdal og þaðan yfir Stórasand, Arnarvatnsheiði, Kaldadal og um Þingvöll til Reykjavíkur. Alls tók ferðin um mánuð. Einn þeirra fór ásamt fylgdarmanni til Öskju og ritaði um það kafla í bókina. Ferðasagan kom út  á ensku árið 1882 undir heitinu Summer Travelling in Iceland og fylgdi henni  ensk þýðing  á Bandamanna sögu, Þórðar sögu hreðu og Hrafnkels sögu Freysgoða.
Hámenning
thumb|right|Tilgangurinn með stofnun [[National Gallery í London var sá að göfga alþýðu manna með myndlist „gömlu meistaranna“ frá endurreisnartímanum og klassíska tímanum.]] Hámenning er samheiti yfir þær listgreinar sem njóta sérstakrar viðurkenningar í tilteknum samfélögum. Sögulega séð á þetta við um listgreinar sem tengdust aðli og síðar borgarastétt á Vesturlöndum, andstætt lágmenningu sem tengdist alþýðu manna. Hugtakið endurspeglar að einhverju leyti 17. aldar hugmyndina um hinar fögru listir sem er aðgreind frá nytjalist. Hámenning á þannig við um list sem hefur sérstakt fagurfræðilegt gildi eða felur í sér fagurfræðilegar nýjungar, og krefst íhugunar og menntunar til að njóta. Dæmi um hámenningu eru sígild tónlist, fagurbókmenntir, tilteknar greinar myndlistar og leikhúss, listdans og listrænar kvikmyndir. Neysla hámenningar hefur verið talin merki um góða menntun og góðan smekk og var gjarnan talin aðgreinandi, meðan neysla alþýðumenningar og dægurmenningar var sameinandi. Í mörgum tilvikum hafa ríki reist sérstakar stofnanir með áherslu á hámenningu eins og þjóðleikhús og þjóðlistasöfn. Upprunalegur tilgangur slíkra stofnana var oft á tíðum sá að gefa alþýðu manna færi á að njóta hámenningar sem var talin hafa siðbætandi áhrif.
Skilin milli hámenningar og lágmenningar eru menningarbundin og hafa tekið miklum breytingum í gegnum tíðina. Dæmi um þetta er hvernig vestrænir höfundar á 19. öld skrifuðu um sviðslistir í Asíu og Afríku sem dæmi um alþýðumenningu meðan þar var litið á þær sem hámenningu. Landslagsmálverk hafa verið talin dæmi um bæði hámenningu og lágmenningu eftir því hvaða menningarsamfélag og hvaða tímabil á í hlut. Til er fjöldi dæma um listgreinar sem áður töldust almennt til lágmenningar á Vesturlöndum en teljast nú almennt til hámenningar, eins og ballett, djasstónlist og tilteknar kvikmyndir.
Richard Kind
Richard Kind (fæddur Richard Bruce Kind, 22. nóvember 1956) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Mad About You og Spin City.
Einkalíf
Kind fæddist í Trenton, New Jersey en ólst upp í Bucks County, Pennsylvaníu. Stundaði hann nám við Northwestern-háskólann og er fyrrverandi nemandi The Second City leikhópsins í Chicago og Santa Monica.
Hefur hann verið giftur Dana Stanley síðan 1999 og saman eiga þau þrjú börn. Leikarinn George Clooney var svaramaður hans en þeir eru góðir vinir.
Leikhús
Kind hefur komið fram í leikritum á borð við The Producers, Dirty Rotten Scoundrels, An Oak Tree og Orwell That Ends Well.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Kind var árið 1985 í sjónvarpsmyndinni Two Father's Justice. Hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Mr. Belvedere, 21 Jump Street, Blue Skies, Still Standing, Stargate: Atlantis, Psych og Harry's Law.
Kind hefur leikið stór gestahlutverk í A Whole New Ballgame sem Dwigh Kling, í Scrubs sem Harvey Corman, í Burn Notice sem Marv, í Curb Your Enthusiasm sem frændinn Andy og í Luck sem Joey Rathburn.
Frá 1992-1999 þá lék hann lækninn Mark Devanow í Mad About You og lék síðan eitt af aðalhlutverkunum í Spin City sem Paul Lassiter.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Kind var árið 1986 í Nothing in Common. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Mr. Satuday Night, Could Around the Heart, Confessions of a Dangerous Mind, Garfield, The Producers, Bílar, Bag Boy, Toy Story 3 og Bílar 2.
Verðlaun og tilnefningar
Gotham-verðlaunin
Josep Jefferson-verðlaunin
Screen Actors Guild-verðlaunin
Siegfried & Roy
thumb|Siegfried & Roy, [[2012]] Siegfried Fischbacher & Uwe Ludwig Horn (fæddur 1939; d. 2021 / 1944 – 2020) voru þýsk-bandarískir töframenn.
Lakh
Lakh er indversk mælieining sem samsvarar 100 þúsund (100.000 eða 105). Indverska mælieiningin crore (skammstafað cr.) er 100 lakh eða 10 milljónir.
Birkimerla
Birkimerla (fræðiheiti: Caloplaca borealis) er hrúðurflétta af glæðuætt (Teloschistaceae). Hún vex á trjáberki. Á Íslandi hefur hún aðeins fundist á örfáum stöðum, alltaf á berki birkitrjáa. Birkimerla finnst í Botnsskógi í Dýrafirði.
Útlit
Þal birkimerlu er reitaskipt og vörtótt þar sem vörturnar litast gular vegna parietíns en þalið milli reitanna er hvítleitt eða grátt.
Efnafræði
Birkimerla inniheldur fléttuefnið parietín sem litar fléttuna gula eða appelsínugula. Þalsvörun birkimerlu við efnalitun er K neivæð (K-) en askhirlsurnar litast K+ rauðar.
Ástand stofns
Birkimerla er á válista Náttúrufræðistofnunar Íslands sem tegund í yfirvofandi hættu (VU). Ástand birkimerlu hefur ekki enn verið metið af IUCN.
Klaus Ebner
thumb|Klaus Ebner (2008) Klaus Ebner (fæddur 8. ágúst 1964 í Vín) er austurrískur rithöfundur.
Þorgeir (landnámsmaður)
Þorgeir var landnámsmaður yst á Gjögraskaga eða Flateyjarskaga, milli Eyjafjarðar og Skjálfandaflóa, og nam hann land í Þorgeirsfirði og Hvalvatnsfirði, sem einu nafni kallast Fjörður.
Þorgeirsfjörður er kenndur við Þorgeir landnámsmann og hefur landnámsjörð hans verið þar, líklega Þönglabakki, en annars hefur Landnáma enga vitneskju um Þorgeir þennan, hvorki fyrri heimkynni hans né afkomendur.
Kuopio
thumb|Kuopio. Kuopio er borg og sveitarfélag í Norður-Savoníu í austur-Finnlandi. Íbúar eru um 120.000 (2019). Kupio er umkringd vatninu Kallavesi.
Margrét Tryggvadóttir
Margrét Tryggvadóttir (f. 20. maí 1972) er íslenskur stjórnmálamaður og rithöfundur. Margrét var kosin á þing árið 2009 fyrir Borgarahreyfinguna(síðar Hreyfingin)) og sat á þingi 2009-2013. Árið 2013 bauð hún sig fram fyrir Dögun en náði ekki kjöri. Í Alþingiskosningunum árið 2016 bauð Margrét sig fram fyrir Samfylkinguna í 1-2. sæti í Suðvesturkjördæmi.
Margrét er með BA í bókmenntafræði og MA í menningarstjórnun hefur starfað sem fræðimaður, ritstjóri, þýðandi, rekið gallerí og skrifað bækur, einkum fyrir börn.
Helstu ritverk: Íslandbók barnanna, ásamt Lindu Ólafsdóttur, 2016. Útistöður, 2014. Drekinn sem varð bálreiður, ásamt Halldóri Baldurssyni, 2007. Sagan af undurfögru prinsessunni og hugrakka prinsinsum hennar, ásamt Halldóri Baldurssyni, 2006. Skoðum myndlist – heimsókn á Listasafn Reykjavíkur, ásamt Önnu C. Leplar, í samstarfi við Listasafn Reykjavíkur, 2006. Íslensk bókmenntasaga, V bindi, 2006. Ein af höfundum. „Kinderbuchillustration, Entstehung einer Tradition“, Mehr als Trolle. Eis und Feuer. 1997. Islande de Glace et de feu, 2004. Ein af höfundum. Raddir barnabókanna, Mál og menning, 1999 (endurútg. 2005) höfundur þriðjungs efnis. Auk þess ýmsar greinar í tímaritum, blöðum og bloggi og þýðingar, einkum á barnabókum.
6. ágúst
6. ágúst er 218. dagur ársins (219. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 147 dagar eru eftir af árinu.
Letizia Spánardrottning
thumb|right|Letizia, prinsessan af Asturias Letizia, prinsessan af Asturias (fædd Letizia Ortiz, 1972) er drottning Spánar. Eignmaður hennar er Filippus 6. Spánarkonungur og saman eiga þau börnin Leonor og Sofiu.
Barnsley F.C.
Barnsley Football Club er enskt knattspyrnulið frá Barnsley í South Yorkshire á Englandi. Liðið spilar í ensku meistaradeildinni. Það var stofnað árið 1887. Liðið vann FA Cup tímabilið 1911–12.
Ido
Ido er tilbúið tungumál sem líkt og esperanto er ætlað að vera alþjóðatunga, annað tungumál á eftir móðurmáli. Ido var búið til snemma á tuttugustu öld. Það er reglulegt tungumál og án framburðarvandkvæða og órökvísi sem einkennir náttúruleg mál. Lunginn úr orðaforða Ido er fenginn úr indóevrópskum tungumálum.
Time and Time Again
Time and Time Again er önnur plata hljómsveitarinnar Lada Sport, og var útgefin 9. júlí árið 2007 hjá keflvísku útgáfunni Geimsteinn. Platan var tekin upp að mestu leyti í stúdíó Geimsteini vorið 2007, upptökustjóri hennar var Axel Árnason. Fyrsta lag í útvarpsspilun var lagið „Love Donors“ sumarið 2006, annað lag í spilun kom út rétt áður en platan sjálf kom út, og hét það „The World Is a Place for Kids Going Far“, náði það í 1. sæti á útvarpsstöðinni Radíó Reykjavík.
Meðspilarar og hönnun á umslagi
Á plötunni Time and Time Again spila með þeim í Lada Sport;
Erika Höyer
Erika Höyer (12. júní 1900 - 9. maí 1982) var húsfreyja í Hveradölum og við Gunnuhver á Reykjanesi. Hún var gift Anders Christian Carl Julius Höyer Høye r og vann ásamt manni sínum að garðyrkju og blómarækt í Hveradölum og síðan að því að herða hveraleir við jarðhita. Endurminningar hennar hafa komið út á íslensku og dönsku.
Súlnasker
thumb|right|Súla í Súlnaskeri. Súlnasker er ein Vestmannaeyja og er suðvestur af Heimaey. Þar er önnur stærsta súlnabyggð á landinu. 60-70 metra háir hamrar umlykja eyna og er brimasamt við hana og uppganga erfið. Skerið stendur á fjórum bergstöplum eða súlum og er ýmist sagt draga nafn af þeim eða af súluvarpinu.
Mikill halli er norðan á eynni. Í þjóðsögunni Súlnasker og skerpresturinn er hann skýrður þannig að í fyrsta sinn sem farið var í skerið hafi tveir menn komist þar upp og annar hafi sagt: „Hér er ég þá kominn fyrir guðs náð,“ en hinn sagði: „Hér er ég kominn hvort guð vill eða ekki.“ Snaraðist skerið þá á hliðina og hristi guðleysingjann af sér en skerpresturinn sem sagður er búa í Súlnaskeri bjargaði hinum.
Útganga Breta úr Evrópusambandinu
thumb|250px|Bréf frá [[Theresa May|Theresu May forsætisráðherra Bretlands til Donalds Tusk forseta leigatogaráðs ESB um að virkja 50. grein Lissabon-sáttmálans, dagsett 29. mars 2017.]] Útganga Breta úr Evrópusambandinu eða í daglegu tali Brexit (sambland af ensku orðunum British „breskur“ og exit „útganga“) var úrsögn Bretlands úr Evrópusambandinu (ESB). Í þjóðaratkvæðagreiðslu sem haldin var þann 23. júní 2016 kaus meirihluti Breta að segja sig úr ESB. Þann 29. mars 2017 afhenti Theresa May forsætisráðherra Bretlands Donald Tusk forseta leiðtogaráðs ESB bréf um að Bretland ætlaði að virkja 50. grein Lissabon-sáttmálans og þar með hefja formlegar viðræður um úrsögn úr ESB. Samkvæmt lögum átti Bretland að ganga formlega úr ESB klukkan 11:00 að breskum tíma þann 29. mars 2019 en eftir að þingið hefur hafnað skilyrðum útgöngusamninga bæði Theresu May og Boris Johnson. Viðræður við ESB hófust í júní 2017 og var þá stefnt að því að ljúka þeim fyrir október 2018. Útganga Breta tafðist talsvert og gengu þeir formlega úr sambandinu 31. janúar 2020.
Einhugur er meðal hagfræðinga að Brexit muni draga úr meðaltekjum Breta til lengri tíma. Einnig er einhugur meðal hagfræðinga að þjóðaratkvæðagreiðslan sjálf hafði skaðleg áhrif á efnahag Bretlands í þau tvö ár sem komu á eftir henni. Rannsóknir hafa leitt í ljós að meðaltap á hverju bresku heimili sé um það bil 404 sterlingspund, eða milli 1,3% og 2,1% af landsframleiðslu.
Á aðfangadag 2020 náði stjórn Bretlands fram verslunarsamningi við ESB sem felur í sér að engir toll­ar eða inn­flutn­ingskvót­ar verði á flestar vör­ur sem flutt­ar verða á milli Bret­lands og Evr­ópu­sam­bands­ins. Aftur á móti tryggir samningurinn ekki áframhaldandi ferðafrelsi né aðgang breskra fjármálafyrirtækja að innri markaði ESB, auk þess sem Norður-Írland verður áfram bundið af tollareglum ESB og lögsögu Evrópudómstólsins og skip Evr­ópu­sam­bands­ríkja munu áfram hafa nokkurn aðgang að breskum fiskimiðum. Jafnframt verður Bretlandi skylt að tryggja með eigin eftirlitsstofnun áfram sams konar leikreglur og tíðkast innan ESB fyrir framleiðslu og sölu á vörum.
Aðdragandi
Sex ríki (Belgía, Frakkland, Holland, Ítalía, Lúxemborg og Vestur-Þýskaland) skrifuðu undir Parísarsáttmálann árið 1951 og stofnuðu þar með Kola- og stálbandalag Evrópu (KSBE). Á Messina-ráðstefnunni 1955 var litið svo á að KSBE hefði tekist vel og ákveðið var að útvíkka og dýpka samvinnu milli aðildarríkja. Árið 1957 var skrifað undir Rómarsáttmálann, og Efnahagsbandalag Evrópu og Kjarnorkubandalag Evrópu (Euratom) voru þar með stofnuð. Árið 1967 voru þessar stofnanir endurnefndar Evrópubandalagið (EB).
Bretland sótti um aðild árin 1963 og 1967 en umsókninni var hafnað af þáverandi forseta Frakklands Charles de Gaulle. Eftir de Gaulle sagði af sér var umsókn Bretlands samþykkt. Forsætisráðherra Bretlands Edward Heath skrifaði undir Aðildarsáttmálann 1972 og breska þingið samþykkti Evrópubandalagslögin (European Communities Act) seinna sama ár. Bretland varð svo meðlimur í EB þann 1. janúar 1973 ásamt Danmörku og Írlandi.
thumb|left|280px|Samanburður á niðurstöðum atkvæðagreiðslan árin 1975 og 2016. Árið 1974 voru haldnir kosningar í Bretlandi. Verkmannaflokkurinn í þá andstæðustjórn og eitt kosningaloforða þeirra var að endursemja um aðild Bretlands að EB og halda þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild í kjölfarið. Verkmannaflokkurinn fór með sigur af hólmi. Síðan árið 1975 var fyrsta þjóðaratkvæðagreiðslan haldin um hvort Bretland ætti að vera áfram í EB eða ganga úr. Þrátt fyrir klofninga innan Verkmannaflokksins studdu allir helstu flokkarnir og miðlar aðild Bretlands að EB. Þann 5. júní 1975 kusu 67,2% Breta á kjörskrá í öllum nema tveimur sýslum að vera áfram í EB. Ekki er talið að nokkur tengsl séu á milli niðurstöðu þessarar atkvæðagreiðslu og þeirrar sem var haldin árið 2016.
Kosningaherferð Verkmannaflokksins árið 1983 gekk út á loforð um að ganga úr EB án þjóðaratkvæðagreiðslu. Eftir gífarlegan ósigur í kosningunum skipti flokkurinn um stefnu. Árið 1985 staðfesti ríkisstjórn Margrétar Thatcher (Íhaldsflokkurinn) fyrstu stóru breytinguna á Rómarsáttmálanum – Einingarlögin – án þjóðaratkvæðagreiðslu.
Í október 1990 gekk Bretland inn í gengissamstarf Myntbandalagsins (ERM) vegna þrýstings frá háttsettum ráðherrum þrátt fyrir mótmæli Margrétar Thatcher. Sterlingspundið var því fest við þýska markið. Thatcher sagði af sér mánuði seinna vegna klofninga innan Íhaldsflokksins um andstæðu hennar við EB. Bretland og Ítalía neyddust til að ganga úr gengissamstarfinu þann 16. september 1992 vegna álags á pundið og líruna (dagurinn kallast Svarti miðvikudagur).
Við gildistöku Maastrichtsáttmálans þann 1. nóvember 1993 var Evrópubandalagið endurnefnt Evrópusambandið (ESB).
Atkvæðagreiðsluflokkurinn og UKIP
Árið 1994 stofnaði James Goldsmith Atkvæðagreiðsluflokkinn (Referendum Party) sem bauð sig fram í kosningunum 1997 á grundvelli þjóðaratkvæðagreiðslu um samband Bretlands við ESB. Flokkurinn var með frambjóðendur í 547 kjördæmum og fékk 810.680 atkvæði sem samsvarar 2,6% atkvæða. Flokkurinn fékk þó ekki sæti á þinginu enda atkvæði þeirra mjög dreifð. Atkvæðagreiðsluflokkurinn var leystur upp eftir andlát Goldsmith árið 1997.
Breski sjálfstæðisflokkurinn (UK Independence Party eða UKIP) var stofnaður árið 1993 á grundvelli andstæðu við ESB. UKIP var þriðji stærsti flokkurinn í Evrópukosningunum 2004, annar stærsti í Evrópukosningunum 2009 og stærsti flokkurinn í Evrópukosningum 2014 en hlutur flokksins náði þá 27,5% atkvæða. Þetta var í fyrsta skiptið frá þingkosningum 1910 að annar flokkur en Verkmannaflokkurinn eða Íhaldsflokkurinn fékk stærsta hlutinn í kosningum. Sigur UKIP í þessum kosningum er talinn stærsta ástæðan fyrir stuðningi við Brexit í kosningunum 2016.
UKIP sigraði í tveimur aukakosningum árið 2014. Í þingkosningum 2015 fékk UKIP 12,6% atkvæða og hélt einu þeirra tveggja sæta á þinginu sem flokkurinn vann árið 2014.
Jafnaðarmannaflokkurinn (Taívan)
Jafnaðarmannaflokkurinn (SDP) er stjórnmálaflokkur á Taívan, stofnaður árið 2015. Flokkurinn styður sjálfstæði Taívans. Flokkurinn er sósíaldemókratískur flokkur. Formaður flokksins er Louis Lu og tók hún við formennsku í október árið 2021.
Búrhvalur
Búrhvalur (eða búri ) (fræðiheiti: Physeter macrocephalus) er stærstur tannhvala og eina stórhvelið meðal þeirra. Þá má finna um öll höf nema í Norður-Íshafi.
Lýsing
Mikill stærðarmunur er á kynjum búrhvals. Tarfarnir geta náð 15-20 metra lengd og eru 45 til 57 tonn á þyngd. Kýrnar verða 11-13 metra langar og geta orðið um 20 tonn á þyngd. Höfuðið er mjög stórt, um 25-35% af lengd dýrsins. Höfuðið hefur sérkennilegt kantað tunnulag sem enn eykur fyrirferð þess. Heili búrhvalsins er stærri en í nokkru öðru spendýri. Blástursopið er vinstra megin á höfðinu og fremur framarlega. Neðri kjálki er mjór og ber venjulega 18 til 30 pör tanna, engar tennur eru í efri kjálka. Hjá stórum törfum geta tennurnar geta orðið yfir 10 cm langar en með rót getur tönnin orðið yfir 20 cm á lengd og vegið meira en 1,4 kg. Bægslin eru stutt en þykk og spaðalaga. Sporðblakan er 4 til 5 metrar á breidd og er þríhyrningslaga. Búrhvalurinn er nær allur dökkgrár með ívið ljósari kvið, en efri granir og efri hluti neðri kjálka eru hvít. Þó nokkur dæmi eru þekkt um óvenju ljós og jafnvel hvít dýr.
thumb|left|350 px|Beinagrind búrhvals Hið sérkennilega höfuðlag búrhvala stafar af tunnulaga fitubólstri sem liggur efst í höfðinu. Fitubólsturinn er fullur af vaxkenndri olíu (hvalambur, hvalsauki) sem er fljótandi við líkamshita en storknar við lægri hita en 29 °C. Undir fitubólstrinum liggur stór svampkenndur bindivefsmassi sem er mettaður svipaðri olíu. Áður var álitið að hvalambrið í höfði hvalanna væri sæði þar sem hún þótti minna á sæði karla. Þeirri kenningu er nú með öllu hafnað en fitubólsturinn er þó nefndur spermaceti á latínu (sperma = sæði, ceti = hvalur) en ambur, hvalambur eða hvalsauki á íslensku. Líffræðingar hallast nú að því að ambrið í höfði hvalanna stýri flothæfni þeirra á mismunandi dýpi svipað og sundmagar fiska. Eðlisþyngd þess er breytileg eftir dýpi og hitastigi. Þessi kenning byggir á því að búrhvalir getir stýrt hitastigi ambursins og þar með eðlisþyngd þess. Með því að taka kaldan sjó inn um hægri nasagöngin kælir hann það. Vinstri og hægri nasagöngin eru ekki eins. Þau vinstri liggja til hliðar við fitubólsturinn og síðan beint að blástursopinu. Þau hægri liggja hins vegar á milli fitubólstursins og bindivefsmassans í loftsekk í nefinu og þaðan upp í blástursopið. Að öllum líkindum geta hvalirnir einnig hækkað hitastig olíunnar með því að auka blóðflæði til höfuðsins. Önnur tilgáta er að hljóðbylgjur sem búrhvalurinn myndar við að þrýsta lofti í gegnum loftsekkinn fremst í nefinu magnist og endurkastist við að berast í gegnum fitubólsturinn og byndivefsmassann. Tíðni endurkastsins er í hlutfalli við stærð höfuðsins og þar með líkamsstærð.
Útbreiðsla
Búrhval má finna á öllum helstu hafsvæðum, þeir halda sig þó helst á úthafssvæðum og sjást sjaldan á grunnsævi. Tarfana má finna allt frá hafísröndinni á norður- og suðurhveli en kýrnar og kálfarnir halda sig á tempruðum hafsvæðum og í hitabeltinu þar sem sjór er aldrei kaldari en 15 °C. Það eru því eingöngu tarfar sem koma á Íslandsmið og sjást þeir oftast vestur og norðvestur af landinu.
Vistfræði
thumb|250 px|Sporður búrhvals, Mexíkóflóa Búrhvalir lifa oftast í hópum. Mikilvægasta eining þeirra er hópur innbyrðis skyldra kvendýra og afkvæmi þeirra. Þessir hópar telja oftast um tylft dýra. Tarfarnir yfirgefa mæðrahópinn þegar þeir eru um sex ára gamlir (það er þó misjafnt, allt frá því þeir eru 4 ára og allt að 21 árs aldri). Ungtarfarnir halda sig oftast í hópum með öðrum törfum af svipuðum aldri. Eldri tarfar eru oft einir á ferð en sjást þó alloft nokkrir saman.
Búrhvalir kafa oft niður á 500 metra dýpi og eru þá í kafi í um það bil 40 mínútur. Þeir geta þó hins vegar kafað á allt að 2000 metra dýpi (og hugsanlega allt að 3000 metrum) og verið í kafi í allt að tvær klukkustundir. Eftir djúpköfun liggur hvalurinn við yfirborðið í um tíu mínútur og andar. Búrhvalir nota, eins og aðrir tannhvalir, bergmálsmiðun til að rata um hafdjúpin og til að leita ætis. Stórir og meðalstórir smokkfiskar eru helstu fæðutegundin en þeir éta einnig ýmsa aðra fiska. Meðal annars sýna athuganir á fæðuöflun búrhvala milli Íslands og Grænlands að þeir éta mikið af hrognkelsi (Cyclopterus lumpus), karfa (Sebastes marinus), skötusel (Lophius piscatorius) og þorski (Gadus morhus). Oft má sjá ummerki á búrhvölum, sérlega eldri dýrum, eftir átök við kolkrabba sem hafa vafið örmunum um höfuð þeirra.
Stofnstærð og veiðar
thumb|250 px|Teikning af búrhvalsveiðum á fyrri öldum Fjöldi búrhvala er óþekktur og talning einstaklinga er ekki auðveld, meðal annars vegna þess hversu langur tími getur liðið á milli þess að þeir komi upp til að anda. Ágiskanir sem byggja á talningum á litlum afmörkuðum svæðum sem síðan eru margfaldaðar yfir allt útbreiðslusvæðið eru allt frá 200.000 til 2 milljóna dýra og um 3 milljóna áður en veiðar hófust. Fjöldi búrhvala á hafsvæðinu við Ísland og Færeyjar er talinn vera yfir 23 þúsund dýr.
Veiðar á búrhval voru ekki stundaðar við Ísland fyrr á öldum en spik var nýtt af strönduðum hvölum. Þegar veiðar á stórhvölum hófst við Ísland um aldamótin 1900 sneru þær ekki að búrhvölum nema að litlu leiti. Einungis nokkrir tugir voru veiddir þar til hvalstöðin var stofnuð í Hvalfirði 1948. Eftir það varð mikil breyting á, frá 1948 og þar til búrhvalur var friðaður árið 1983 voru veiddir samanlagt 2885 hvalir.
Bandaríkjamenn stunduðu miklar veiðar á búrhval allt frá 1712. Bretar og Frakkar stunduðu einnig veiðar á búrhval en þó í miklu minna mæli. Á tímabilinu 1804 til 1876 er talið að heildaraflinn hafi verið um 225 þúsund dýr. Sóst var eftir olíunni og spikinu sem notað var til smurningar, lýsingar og í snyrtiiðnaði. Alþjóðahvalveiðiráðið friðaði búrhval 1983 en Japanir héldu þó áfram veiðum fram til 1987.
Mannsnef
Mannsnef er sá hluti andlits manna, sem skagar lengst fram (nef), og er aðsetur nasanna og lyktarskyns, en fyrir neðan það í mönnum er vinulágin. Sáldbeinið og nasal septum ræður lögun nefsins en það er aðallega gert úr brjóski. Karlmenn hafa oftast stærra nef en konur, en nef stækkar gjarnan með aldri.
Eilífðarlauf
Eilífðarlauf (fræðiheiti: Crassula) eru ættkvísl þykkblöðunga af ættinni Crassulaceae. Í ættkvíslinni eru um það bil 200 viðurkenndar tegundir.
Margar eilífðarlaufstegundir eru upprunar í Suður-Afríku, þar sem þær vaxa í eyðimörkum og gresjum. Sumar tegundirnar mynda blaðhvirfingar. Auðvelt er að fjölga eilífðarlaufstegundum með því að taka blað- eða toppgræðing.
Dauði
thumb|rignt|Legsteinn yfir gröf í [[Grafreitur|kirkjugarði.]] Dauði eða andlát er endalok virkrar starfsemi lifandi veru. Einnig nær hugtakið dauði yfir dauða hluti eins og sófa og borð. Ýmsar skilgreingingar eru til á dauða og þegar ekki er um að ræða læknisfræðileg inngrip fara þær í flestum tilvikum saman. Með tilkomu tækninnar hefur þó skilgreiningin á dauða orðið talsvert flóknari.
Áður fyrr var oftast miðað við að dauði ætti sér stað þegar hjartsláttur og öndun voru ekki lengur til staðar. Með aðstoð læknisfræðinnar er nú oft hægt að endurræsa hjartað og öndunarfærin, svo nú eru þessi einkenni kölluð klínískur dauði.
Í nútímalæknavísindum er því oftast notað hugtakið heiladauði, sem er samsett mæling á því hvort heilastarfsemi er endanlega hætt og útilokað að koma henni af stað aftur.
Þegar allar lífverur af einhveri tegund deyja er talað um útdauða.
Dómsdagsklukkan
Dómsdagsklukkan er táknmynd á vegum Bulletin of the Atomic Scientists sem hafist var að flýta eða seinka árið 1947 og vegur og metur líkurnar á manngerðri eyðingu jarðarinnar. Klukkan er nokkurskonar myndlíking fyrir þær hættur sem steðja að mannkyni vegna óhaminna vísindalegra og tæknilegra framfara. Klukkan var á árinu 2019 stillt á tvær mínútur í tólf, en henni var breytt 23. janúar árið 2020, þannig að nú vantar hana aðeins 100 sekúndur í tólf (1 mínútu og 40 sekúndur).
Edik
Edik (áður fyrr nefnt eysill eða örvínan) er edikssýra blönduð vatni og aðallega höfð til matargerðar, en áður fyrr einnig notuð til lækninga. Tvær aðaltegundir eru til af ediki. Það er 1) þynnt edikssýra og 2) gerjað edik. Eftir því hver uppistaðan er í gerjuninni er talað um ávaxtaedik, vín- eða maltedik. Edik er t.d. notað í tómatsósu, majónes og við framleiðslu osta.
Til eru ýmsar gerðir ediks, s.s. ávaxtaedik (edik blandað ávöxtum), balsamedik, hrísgrjónaedik, jurtaedik, eplaedik, maltedik (áður fyrr nefnt öledik) og vínedik.
Holi
Konur í Nepal útbúa líkneski af djöflinum Holika sem brennd er á Hola vorhátíðinni|thumbnail Holi er vorhátíð hindúa. Holi sem einnig er nefnd hátíð litanna er haldin hátíðlega í Indlandi og Nepal og er næststærsta hátíð hindúa, aðeins Dívalí er stærri. Holi er haldin á fullu tungli í Phalunga mánuði. Kvöldið fyrir aðalhátíðina eru líkneski Holika brennd á eldi og kallast það Holika Dahan. Það tíðkast á Holi hátíðinni að strá um litadufti og sprauta með lituðu vatni.
Kazuhisa Kono
Kazuhisa Kono (fæddur 30. desember 1950) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Marta Lovísa Noregsprinsessa
thumb|Marta Lovísa Noregsprinsessa Marta Lovísa Noregsprinsessa (f. 22. september 1971) er norsk prinsessa og eina dóttir koungshjónanna Haraldar 5. Noregskonungs og Sonju Noregsdrottningar.
Marta Lovísa var gift rithöfundinum Ara Behn frá 2002-2017 og eignaðist með honum þrjár dætur. Ari fyrirfór sér í desember árið 2019.
Marta Lovísa er fjórða í erfðaröð norsku krúnunnar, á eftir bróður sínum Hákoni krónprins og börnum hans tveimur. Árið 2002 afsalaði Marta Lovísa sér lífeyri frá konungshöllinni og einnig titlinum „kon­ung­leg há­tign“ og kvaðst þá vilja frelsi til að sinna áhuga­mál­um sín­um. Marta Lovísa sem er menntaður sjúkraþjálfari, rak „engla­skóla“ um tíma (sem kenndi fólki skyggnigáfu og hvernig maður kæmist í samband við engla) og var einnig meðhöfundur tveggja sjálfshjálparbóka sem áttu að aðstoða lesendur við að komast í samband við engla.
Annalena Baerbock
Annalena Baerbock (f. 15. desember 1980) er þýsk stjórnmálakona og núverandi utanríkisráðherra Þýskalands. Hún hefur verið annar tveggja leiðtoga þýsku Græningjanna ásamt Robert Habeck frá árinu 2018. Hún var jafnframt frambjóðandi Græningja til embættis kanslara Þýskalands fyrir þingkosningar landsins í september 2021 og var álitin fyrsta kanslaraefni Græna flokksins með raunhæfa möguleika á að ná kjöri í embættið.
Annalena Baerbock hefur setið á þýska sambandsþinginu fyrir Brandenborgarkjördæmi frá árinu 2013. Hún var meðlimur í flokksráði Græningjanna frá 2012 til 2015 og var leiðtogi landsdeildar flokksins í Brandenborg frá 2009 til 2013.
Menntun
Baerbock nam stjórnmálafræði við Hamborgarháskóla frá 2000 til 2004 og útskrifaðist með mastersgráðu í þjóðarétti við Hagfræði- og stjórnmálafræðiháskólann í London árið 2005. Frá 2009 til 2013 bjó hún sig undir doktorsnám í þjóðarétti við Fríháskólann í Berlín en hefur til þessa dags ekki lokið gráðunni.
Kampa-Grímur
Kampa-Grímur var landnámsmaður í Suður-Þingeyjasýslu. Hann kom til Íslands frá Suðureyjum, lenti í sjóhrakningum allt sumarið og braut að lokum skip sitt í Skjálfandafljótsósi. Hann nam land í Köldukinn. Þar hafði Þórir snepill Ketilsson áður numið land en ekki kunnað við sig svo að hann yfirgaf landnám sitt og færði sig yfir í Fnjóskadal.
Annalena Baerbock
Stjórnmálaferill
Baerbock var leiðtogi Sambandsins 90/Græningjanna í Brandenborg frá 2009 til 2013. Hún var kjörin á þýska sambandsþingið árið 2013 og endurkjörin árið 2017. Hún var talsmaður flokksins í loftslagsmálum.
Kampa-Grímur
Eftir að til Íslands kom giftist Grímur Vigdísi, dóttur Þorsteins rauðs og sonardóttur Auðar djúpúðgu, og hafa þau Grímur og Auður líklega verið kunnug frá Suðureyjum.