cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alboranhaf
Í Alboranhafi er auðugt lífríki og mikilvæg fiskimið fyrir sardínur og sverðfiska. Þar er stærsti stofn stökkla í vesturhluta Miðjarðarhafs og stærsti stofn hnísa í Miðjarðarhafi. Þar eru líka mikilvægustu búsvæði klumbudraga í Evrópu. Árið 2003 lýsti World Wide Fund for Nature yfir áhyggjum vegna notkunar rekneta við fiskveiðar í Alboranhafi.
Þverkraftur
right|thumb|Fn táknar þverkraftinn.
Þverkraftur (einnig normal-kraftur) er kraftur í eðlisfræði táknaður með F_n\ (og stundum N eða n) en hann er hornréttur á það yfirborð sem hann snertir. Hann er þáttur snertikrafts yfirborðs t.d. gólfs eða veggs.
Borås
Íþróttir
IF Elfsborg er knattspyrnulið borgarinnar.
Sasa kurokawana
Sasa kurokawana er bambustegund sem var fyrst lýst af Tomitaro Makino.
Atli Magnússon
Atli Magnússon (fæddur 26. júlí 1944, dáinn 14. júní 2019) var íslenskur rithöfundur og mikilvirkur þýðandi. Atli þýddi fjölda bóka sem teljst til heimsbókmennta, eins og t.d. Meistara Jim og Nostromo eftir Joseph Conrad, Gatsby og Nóttin blíð eftir F. Scott Fitzgerald, Mrs. Dalloway eftir Virginiu Woolf, Hið rauða tákn hugprýðinnar eftir Stephen Crane og Fall konungs eftir Johannes V. Jensen.
Atli starfaði lengst af sem prófarkalesari á Þjóðviljanum og sem blaðamaður á Tímanum í yfir 20 ár. Hann ritstýrði einnig Sjómannablaðinu Víkingi um árabil og starfaði sem dagskrárfulltrúi á Ríkisútvarpinu.
David Bergey
David Hendricks Bergey (f. 27. desember 1860 í Skippack í Pennsylvaníu; d. 5. september 1937 í Fíladelfíu) var bandarískur læknir og örverufræðingur. Hann var þekktastur fyrir rannsóknir tengdar tegundagreiningu og flokkunarfræði baktería og fyrir að ritstýra fyrstu útgáfu uppsláttarritsins Bergey's Manual of Determinative Bacteriology.
Ævi og störf
Að loknu læknanámi við Pennsylvaníuháskóla starfaði David Bergey um nokkurt skeið sem læknir í smábænum North Wales, skammt utan við Fíladelfíu, en 1893 hóf hann störf á rannsóknastofu í sýklafræði við Pennsylvaníuháskóla. Hann hlaut lektorsstöðu 1903 og hóf þá kennslu í bakteríufræðum við skólann. Hann varð prófessor 1926. Bergey hafði vítt áhugasvið og snerust rannsóknir hans um meðal annars um berkla, rotvarnarefni fyrir matvæli, agnaát frumna og ofnæmi. Auk kennslu og rannsókna var Bergey virkur í fræðasamfélaginu og var forseti bandaríska örverufræðafélagsins um skeið.
Bergey's Manual
Árið 1923 kom í fyrsta sinn út uppsláttarritið Manual of Determinative Bacteriology og var Bergey aðalritstjóri þess, en í því voru teknar saman á kerfisbundinn hátt flokkunarfræðilegar upplýsingar um þekktar bakteríutegundir til að auðvelda tegundagreiningu óþekktra baktería. Ritið hlaut góðar móttökur hefur síðan komið út í átta útgáfum til viðbótar, undir nafninu Bergey's Manual of Determinative Bacteriology. Auk þess hafa litið dagsins ljós tvær útgáfur af Bergey's Manual of Systematic Bacteriology, en það er enn ítarlegra verk með flokkunarfræðilega, fremur en hagnýta, áherslu. Það er til marks um þau áhrif sem Bergey og „handbækur“ hans hafa haft á samfélag örverufræðinga, að Handbókarsjóður Bergeys (Bergey's Manual Trust) veitir eftirsótt verðlaun (Bergey Award) til örverufræðinga sem lagt hafa af mörkum mikilvægt framlag til flokkunarfræði örvera, og orðu (Bergey Medal) til örverufræðinga sem helgað hafa farsælan feril rannsóknum á flokkunarfræði örvera.
Victor de Riqueti, marquis de Mirabeau
thumb|right|Victor de Ricueti, markgreifi af Mirabeau (1834). Victor de Riqueti, Marquis de Mirabeau (f. 5. október 1715 í Pertuis í Frakklandi, d. 13. júlí 1789). Victor de Riqueti var stjórnmálahagfræðingur, forveri og síðar verndari hinnar eðlisfræðiskóla hagfræðihugsunar. Hann var faðir hins virta franska byltingarmanns, Comte de Mirabeau.
Æviágrip
Eftir að hafa þjónað sem liðsforingi í pólska erfðastríðinu árið 1733-1738 og í austurríska erfðastríðinu árið 1740-1748 yfirgaf hann herinn og hóf rannsóknir á stjórnmálahagfræði. Í fyrsta stóra verkefninu hans sem var Mémoire concernant l’utilité des états provinciaux. . . (1750; “Memorandum Concerning the Usefulness of the Provincial Estates . . .”), gagnrýndi hann mjög hið miðstýrða stjórnkerfi sem Lúðvík XIV konungur hafði áður komið upp og lagði til að héraðsþingin yrði stofnuð um allt Frakkland, en áður höfðu þau aðeins verið til í litlum hluta ríkisins. Í vinsælu Ami des hommes, ou Traité de la population (1756–58; „Mannvinurinn, eða ritgerð um íbúa“) vitnaði Mirabeau mikið í hugmyndir Richard Cantillon, bresks rithöfundar fyrr á 18. öld, þegar hann lagði áherslu á forgang landbúnaðar fram yfir verslun sem uppspretta auðs. Nálgun Mirabeau á hagfræði hafði gert ráð fyrir kenningum sem voru mótaðar af eðlisfræðiskólanum François Quesnay, og markísinn tengdi sig fljótlega við tilraunir eðlisfræðinnar til að endurbæta úrelt, óhagkvæmt skattkerfi Frakklands. Í bók sinni Théorie de l'impôt (1760; „Sköttunarkenningin“) réðst hann á skattbændur (fjármálamenn sem keyptu af krúnunni réttinn til að innheimta óbeina skatta) og lagði til að í stað þeirra kæmi kerfi beinna skatta á land og á tekjur einstaklinga. Þó að skattabændur hafi þrýst á stjórnvöld að vísa Mirabeau í útlegð til bús síns í Bignon, hélt hann áfram að helga kröftum sínum til framfara á eðlisfræði.
Nýdoktor
Nýdoktor (einnig kallað póstdokk) er starfsheiti vísindamanns í háskóla eða annarri rannsóknastofnun sem lokið hefur doktorsprófi en er ekki fastráðinn akademískur starfsmaður. Nýdoktorsstöður eru algengar í grunnrannsóknum, einkum í náttúruvísindum.
Ken Noritake
Ken Noritake (18. júlí 1922 - 6. mars 1994) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Próklos
Próklos (8. febrúar 412 – 17. apríl 485), var forngrískur heimspekingur og nýplatonisti. Hann var einn síðasti áhrifamikli forngríski hugsuðurinn. Próklos setti fram eina flóknustu og þróuðustu útgáfu nýplatonskrar heimspeki. Hann hafði gríðarlega mikil áhrif á kristna hugsuði og íslamska hugmyndafræði.
Gilbertíska
Gilbertíska (Taetae ni Kiribati) er ástrónesískt mál talað í Kíríbatí af um 120.000 manns. Grunnorðaröð í gilbertísku er VOS (sögn–andlag–frumlag).
Eddukórinn - Jól yfir borg og bæ
Eddukórinn - Jól yfir borg og bæ er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Hljóðritun fór fram í stereo í Háteigskirkju í Reykjavík undir stjórn Péturs Steingrímssonar. Útsetningar, undirleik og stjórn hljómsveitar sá Jón Sigurðsson um. Ljósmyndir á plötuumslagi tók Gunnar Hannesson af Árbæjarkirkju. Eddukórinn skipa: Hjónin Sigríður Sigurðardóttir (sópran) og Friðrik Guðni Þórleifsson (bassi), hjónin Sigrún Jóhannesdóttir (sópran) og Gunnar Guttormsson (tenór), hjónin Sigrún Andrésdóttir (alt) og Sigurður Þórðarson (bassi) og svo Guðrún Ásbjörnsdóttir (alt), Ásta Valdimarsdóttir (alt) og Örn Gústafsson (tenór). (Þó að þau séu níu, þá syngja þau aldrei fleiri en átta á plötunni, þar sem Ásta Valdimarsdóttir og Sigrún Andrésdóttir skipta nokkrum lögum á milli sín).
Marattaveldið
thumb|right|Kort af Suður-Asíu árið 1760. Marattaveldið er litað gult. Marattaveldið var ríki hindúa stofnað 1674 af Shivaji í vesturhluta Suður-Asíu þar sem nú er héraðið Maharashtra. Shivaji gerði fyrst uppreisn gegn íslömsku Dekkansoldánsdæmunum á suðurhluta Indlandsskaga og síðan gegn Mógúlveldinu fyrir norðan. Á hátindi sínum um miðja 18. öld myndaði Marattaveldið ríkjasamband sem náði yfir nær allan Indlandsskaga. Eftir orrustuna við Panipat gegn Durraniríkinu í Afganistan varð ríkjasambandið laustengdara og Bretar lögðu þessi ríki svo smám saman undir sig í þremur styrjöldum 1777-1818.
Irmingerhaf
thumb|right|Grænlenski bærinn [[Tasiilaq stendur við Irmingerhaf]] Irmingerhaf er hafsvæði í Norður-Atlantshafi sem nær frá Hvarfi norður að Grænlands-Íslandshryggnum í Grænlandssundi milli Vestfjarða og Austur-Grænlands. Meirihluti Irmingerhafs er fyrir norðan Irmingerdældina milli Grænlands og Reykjaneshryggs. Í hafinu eru mikil gullkarfamið.
Hafið heitir eftir danska flotaforingjanum Carli Irminger, eins og Irmingerstraumurinn.
Kuldaskaut
Kuldaskautin eru þeir staðir á norður- og suðurhveli jarðar þar sem lægstur hiti mælist.
Á suðurhvelinu er núverandi kuldaskaut á Suðurskautslandinu við rússnesku rannsóknarstöðina Vostok við -78.46667°N, 106.8°W. 21. júlí 1983 mældist þar 89,2° frost sem er lægsti hiti sem mælst hefur á jörðu við náttúrulegar aðstæður.
Á norðurhvelinu eru tveir staðir í rússneska lýðveldinu Saka(Jakútíu) sem keppast um þann heiður að teljast nyrðra kuldaskautið: Verkojansk og Ojmjakon.
Vefsafn.is
Vefsafn.is er safn vefsíðna á íslensku sem Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn safnar í samræmi við lög um skylduskil frá árinu 2003, en þar var kveðið á um að útgáfa á Veraldarvefnum teldist opinber útgáfa og félli því undir skilaskyldu til safnsins. Vefsafnið byggir á reglulegum söfnunum vefsíðna sem framkvæmdar eru að jafnaði þrisvar sinnum á ári og við sérstök tilefni, eins og í kringum kosningar. Vefjum sem breytast ört, eins og fréttavefjum, er safnað oftar. Fyrsta söfnunin var framkvæmd snemma árs 2004. Safnið var formlega opnað almenningi 29. september 2009.
Safnið byggir á sömu tækni og Internet Archive sem hefur safnað vefsíðum af öllum lénum frá árinu 1996. Söfnun Landsbókasafns er þó bæði dýpri og nákvæmari en söfnun Internet Archive fyrir íslenskar vefsíður. Landsbókasafnið er aðili að samtökunum International Internet Preservation Consortium sem hefur unnið að þróun tækni til söfnunar og aðgangs að vefsöfnum.
Eskilstuna
thumb|300px|Eskilstunafljót og Gamalbæ í Eskilstuna thumb| Eskilstuna er borg í sveitarfélaginu Eskilstuna kommun í Södermanlandi í Svíþjóð. Íbúar eru um 67.000 (2015).
Litlirefur
thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Litlaref. Litlirefur (latína: Vulpecula) er stjörnumerki í miðjum Sumarþríhyrningnum á norðurhimni. Bjartasta stjarnan er Gæsin (Anser) eða α Vulpeculae. Hún er rauður risi sem er um 291 ljósár frá Jörðu.
2. febrúar
2. febrúar er 33. dagur ársins samkvæmt gregoríska tímatalinu. 332 dagar (333 á hlaupári) eru eftir af árinu. Kyndilmessa er þennan dag og er nafn hennar dregið af blysförum eða kertaskrúðgöngu á hreinsunarhátíð Maríu guðsmóður.
Nauðhyggja
Nauðhyggja eða löghyggja er sú heimspekilega kenning að allt sem gerist, þar með taldar mannlegar athafnir, ráðist af undanfarandi orsökum. Samkvæmt kenningunni eru engar tilviljanir. Kenningin vekur upp spurningar um frelsi viljans. Samkvæmt svokallaðri „harðri nauðhyggju“ er frelsi viljans tálsýn en þeir sem aðhyllast svokallaða „mjúka nauðhyggju“ telja að frjáls vilji sé samrýmanlegur nauðhyggju.
Íslenskir sjávarhættir
Íslenskir sjávarhættir er fræðirit eftir Lúðvík Kristjánsson, sem var gefið út af Menningarsjóði í fimm bindum á árunum 1980-1986, og fjallar um íslenska sjávarhætti fyrr á öldum.
Ritið einblínir á tímabilið fyrir iðnbyltingu, þegar farið var til sjós á árabátum, en höfundur segir að það tímabil spanni hátt í 10 aldir, allt frá landnámi fram á 19. öld. Ritið er tileinkað minningu íslenskra sjómanna fyrr og síðar. Það er víðfemt, en viðfangsefni þess er m.a. á sviði menningarsögu, atvinnusögu, tæknisögu, náttúrusögu og þjóðfræði. Fróðleikurinn sem þar kemur fram er m.a. byggður á viðtölum við hátt í 300 gamla sjómenn og öðrum aðilum sem voru kunnugir íslenskum sjávarháttum eins og þeir voru stundaðir í gamla daga. Þeir elstu þessara heimildamanna voru fæddir á árunum 1850-60. Höfundur byrjaði snemma að safna heimildum og tileinkaði fræðistörfum sínum eftir 1964 nánast alfarið íslenskum sjávarháttum, en eiginkona hans Helga Jónsdóttir Proppé aðstoðaði við verkið.
Í ritinu er einnig mikið vitnað í íslensk íslensk fornrit frá miðöldum, en Lúðvík var við nám í íslenskum fræðum við Háskóla Íslands á árunum 1932-1934 undir leiðsögn Sigurðar Nordal prófessors, og var því fornritunum vel kunnugur.
Í ritinu er m.a. verstöðvatal, þar sem er borið kennsl á 326 verstöðvar um allt land.
Ritið er ríkulega myndskreytt af teikningum eftir Bjarna Jónsson listmálara og Guðmund P. Ólafsson líffræðing, sem hannaði einnig bókarkápuna.
Íslenskir sjávarhættir er af sumum talið einstakt ritverk á heimsvísu, þar sem engar aðrar þjóðir hafa tekið saman sambærilegt ritverk um sína sjávarhætti.
FARICE-1
thumb|Leið FARICE-1 sæstrengsins. Rautt stendur fyrir neðansjávar blátt stendur fyrir landlínu. FARICE–1 er sæstrengur sem tengir saman Ísland, Færeyjar og Skotland. Íslenskir hluthafar eiga 80% hlut í strengnum á meðan Færeyskir hluthafar eiga 20% hlut. Hluthafar í strengnum eru E-Farice, Faroese Telecom og Kall p/f ásamt fleiri aðilum bæði í Færeyjum og á Íslandi. Strengurinn fór í notkun í mars árið 2004 og tók við af CANTAT–3 sæstrengnum sem í dag er notaður sem varastrengur fyrir Færeyjar og Ísland.
Strengurinn fer í gegn um eftirtalda staði:
Nesstofa
thumb|Nesstofa á Seltjarnarnesi
Nesstofa er safnahús á Seltjarnarnesi. Húsið var byggð á árunum 1761 til 1767 eftir teikningum Jacobs Fortling hirðhúsameistara. Í húsið var notað grágrýti fengið úr fálkahúsi konungs á Valhúsahæð. Á jarðhæð var apótek og húsakynni landlæknisembættisins en í risi voru íbúðarherbergi og yfir því var hanabjálkaloft. Húsið var í landi jarðarinnar Ness við Seltjörn.
Bjarni Pálsson sem var fyrsti landlæknirinn settist að í Nesi með fjölskyldu sína árið 1763 og bjó þar til dauðadags. Frá árinu 1772 skiptu landlæknir og apótekari með sér ábúðarréttindum í Nesi. Síðustu ábúendur í Nesi voru Ólöf Gunnsteinsdóttir (1910-1997) og Jóhann Ólafsson (1908-1989). Ólöf bjó í vesturhluta Nesstofu til ársins 1997 er hún lést en í eystri hluta hússins var lækningaminjasafns á níunda áratugnum. Árið 2009 lauk umfangsmiklum endurbótum á húsinu sem fóru fram á vegum Þjóðminjasafns Íslands og Húsafriðunarnefndar undir stjórn Þorsteins Gunnarssonar arkitekts. Við endurbæturnar var mikil áhersla lögð á að endurgera húsið í upphaflegri mynd og gera upprunalega bygginarhluta sýnilega á nýjan leik.
Nesstofa er á lista yfir friðuð hús á Íslandi.
Nesstofa er opin gestum yfir sumartímann og kynnir byggingarsögu hússins. Fyrr á árum var það safn um lækningaminjar og sýndi ýmsa gripi. Árið 2007 var lagst í að reisa nýtt hús Lækningaminjasafns Íslands við hliðina á Nesstofu, en ekki náðist að ljúka við það og var safnið lagt niður og munirnir færðir í vörslu Þjóðminjasafns Íslands.
Slöngustjörnur
thumb|Hitakort sem sýnir helstu búsvæði slöngustjörnunnar. thumb|250x250dp|Mynd 1: Slöngustjarna (ophionereis reticulata). Slöngustjörnur er skrápdýr í ættinni Ophiuroidea. Þær eru skyldar krossfiskum og sæbjúgum. Í sjónum við Ísland búa þó nokkrar tegundir slöngustjarna. Í miðju slöngustjörnunnar er hringlaga diskur og út úr honum vaxa fimm langir og mjóir armar sem líkjast svipum. Flestar slöngustjörnur eru um 5 til 15 cm í þvermál en þó geta armarnir náð allt að 60 cm. Þessir armar eru stökkir og geta auðvaldlega brotnað. En armarnir eru einnig mjög sveigjanlegir og nota slöngustjörnurnar þá þil þess að skríða eftir sjávarbotninum. Þess má geta að þær komast hraðar yfir en krossfiskar. Slöngustjörnur hafa stjörnulaga munn undir miðjudisknum.
Slöngustjörnur eru ekki notaðar til manneldis, þó þær séu ekki eitraðar. En þær eru þó nokkuð vinsæl dýr í fiskabúr og þær geta auðveldlega þrifist í sjóbúrum.
Þar sem slöngustjörnurnar eru aðallega úr kalki er ekki auðvelt að éta þær. En seinbítur og hlýri éta mikið af slöngustjörnunum og ýsa og þorskur éta hana stundum.
Lifnaðarhættir og útlit
Slöngustjarnan er skrápdýr sem líkist krossfiski enda eru tegundirnar náskyldar. Finna má slöngustjörnu í Karabíska hafinu, undan norðurströnd Suður-Ameríku og allt að suðurströnd Bandaríkjanna. Slöngustjarnan heldur sig alla jafnan á 3-40 metra dýpi en hefur þó fundist á allt að 220 m dýpi. Diskur slöngustjörnunnar er flatur, fimmhyrntur og getur orðið allt að 15 mm að stærð.
Slöngustjarnan hefur fimm arma, einn í hverju horni sem geta orðið allt að 12 cm langir hver. Það eru engin bein í slöngustjörnunni heldur einungis vöðvar, sinar og brjósk. Hún er til í mörgum litum en algengast er að hún sé ljósgrá eða rauðbrún að lit með dökkum röndum í svipuðum lit. Litur hennar er þó að einhverju leyti háður umhverfi, fæðu og lifnaðarháttum. Litirnir og mynstrin gera það að verkum að tegundin á auðveldara með að fela sig fyrir bráð sinni, sem og hættum sem kunna að steðja að. Slöngustjarnan fellur því vel inn í umhverfið en einnig felur hún sig undir steinum, á grófum malarbotni eða í kóralrifjum.
Mynd 1 sýnir vel hvernig útlit slöngustjörnunnar er, undir miðju disksins eru munnur og tennur. Myndin niðri hægra megin er þverskurður af armi slöngustjörnu, þar sést hvar æðar og sinar liggja ásamt einskonar bifhárum. Á efstu myndinni er síðan hægt að sjá staðsetningu á meðal annars maga, hryggjarliðum og kynkirtli.
Kosturinn við slöngustjörnu umfram ígulker og krossfiska er sá að slöngustjarnan á mun auðveldara með allar hreyfingar á milli svæða. Það gerir hún með því að hreyfa fram tvo fætur í einu og dregur sig áfram á þeim, því næst taka næstu tveir fætur við og síðan koll af kolli.
Taugakerfi
Taugakerfi slöngustjarna samanstendur af taugahring sem liggur um miðjudiskinn. Úr miðjudisknum út í enda hvers arms liggur geislamynduð taug. Flestar slöngustjörnur hafa ekki augu eða önnur sérhæfð skynfæri. Þær hafa hins vegar nokkrar gerðir af næmum taugaendum í húð sinni. Þessir taugaendar skynja snertingu, efni í vatni og jafnvel ljós.
Æviskeið
Slöngustjörnur verða kynþroska um tveggja til þriggja ára aldur og verða fullþroska þriggja til fjögurra ára. Þær lifa í um fimm ár.
Í flestum tegundum slöngustjarna eru kynin aðskilin, þó eru nokkrar tegundir tvíkynja, þá er dýr bæði karlkyns og kvenkyns. En aðrar tegundir slöngustjarna breyta um kyn þegar ákveðnum aldri er náð. Þá fæðast dýrin til dæmis sem karlkyn en breytast í kvenkyn síðar á lífsferlinum. Kynkirtlar eru staðsettir á miðjudiskinum og opna inn í poka sem eru á milli armanna.
Fæða
Slöngustjörnur eru yfirleitt grotætur eða hræætur. Þær lifa á svifdýrum og ýmsum smádýrum sem eru á sjávarbotninum, en þær éta einnig lítil krabbadýr eða orma. Þær ná fæðunni með örmunum og nota slímuga sogfætur sem eru á þeim til þess að grípa fæðuna. Þær sveigja armana síðan í átt að muninnum og borða hana. Slöngustjörnur sjást oft í hópum ofan á steinum þar sem straumur er hæfilega mikill. Slöngustjörnurnar teygja tvo til þrjá arma út í strauminn og grýpa svifdýr sem berast með straumnum, en þær nota hina armana til að halda sér föstum.
Munnur slöngustjarna er afmarkaður með fimm kjálkum og gegnir hlutverki endaþarmsops sem og munns. Bak við kjálkana er stutt vélinda og magi. Melting fer fram í tíu pokum eða hólfum í maganum.
Æxlun
Slöngustjörnur eru annað hvort karlkyns eða kvenkyns en einnig geta þær veriða tvíkynja. Karldýrið er talsvert minna en kvendýrið, en það orsakast oft vegna þess að dýrin eru tvíkynja og breytast í kvendýr þegar þau verða eldri. Þegar slöngustjarna er frjógvuð úr eggi og orðin að lirfu berst hún með straumi þar til hún breytist í ungviði en þá sest hún á hafsbotninn. Þær hrygna í lok sumars. Slöngustjarna verður kynþroska um tveggja til þriggja ára aldri fullþroska um fjögra ára og lifir hún í allt að fimm ár. Hún losar út ýmsar gastegundir í gegnum einskonar poka eða sekki sem melta fæðu og úrgang. Sekkirnir eru staðsettir neðan á örmunum, yfirleitt eru tveir sekkir á hverjum armi og þar af leiðandi tíu í heildina. Vöðvasamdrættir gera það að verkum að vatn rennur í gegnum sekkina. Súrefni flyst með sina- og æðakerfi um líkamann, en það er annað kerfi en sér um flutning vatns. Þessir sekkir eru eitt helsta líffæri slöngustjörnunnar en það safnar úrgangi áður en lífveran losar sig við hann.
Líkt og með mörg önnur skrápdýr þá getur slöngustjarna endurnýjað sig að miklu og í sumum tilfellum að öllu leyti. Lendi slöngustjarnan í því að missa arm þá býr hún yfir þeim eiginleikum að geta látið hann vaxa aftur innan nokkurra mánaða. Einnig ef hún verður fyrir árás eða særist á armi þá getur hún losað sig við hann og látið nýjan vaxa. Ef það hins vegar brotnar armur af og hluti af disknum fer með þá getur hún notað sitthvorn arminn og hlutann úr disknum til þess að búa til tvær nýjar slöngustjörnur.
Heimkynni
Heimkynni slöngustjarna er á grunnsævi, fyrir neðan fjörur og lifa þær bæði á hörðum og mjúkum botni. Á hörðum botni eru slöngustjörnurnar flestar á milli steina eða í klettasprungum. Til að afla sér fæðu teygja þær arma sína fram úr sprungunum. Á mjúkum botni grafa slöngustjörnurmar sig ofan í leirinn, en láta armana ná upp á yfirborð leirsins til þess að afla fæðu. Einnig lifa slöngustjörnur neðst í fjörum og þar halda þær sig helst undir steinum.
Slöngustjörnur finnast á öllum helstu sjávarvæðum heims, allt frá pólunum í hitabeltið. Þær lifa á 16-35 m dýpi en geta lifað á hyldýpi eða á allt að 6000 m dýpi. En slöngustjörnur eru algengar á rifjum, þar sem þær fela sig undir steinum eða innan um aðrar lífverur. Til eru meira en 2000 tegundir slöngustjarna.
Tímaritið Musica
thumb|right|Forsíða fyrsta tölublaðs tímaritsins Musica, árið 1948. Forsíðumyndin er af dr. Páli Ísólfssyni.
Tímaritið Musica  var alhliða tónlistartímarit, gefið út af Drangeyjarútgáfunni 1948 til 1950. Tage Ammendrup var eigandi útgáfunnar og ritstjóri tímaritsins. Tage hafði áður gefið út tímaritið Jazz árið 1947, samhliða því að hann stofnaði fyrirtækið Íslenzka tóna, sem varð umsvifamikið á sviði útgáfu dægurtónlistar á árunum 1952-1964.
Alls voru gefin út 11 tölublöð, það fyrsta kom út í apríl 1948 og það síðasta í apríl 1950. Aðaláhersla var lögð á klassíska tónlist. Tímaritið var fjölbreytt að efni; fjallað var um innlenda og erlenda tónlist, sögu tónlistarinnar, valin hljóðfæri, einstök tónverk og viðtöl við innlenda tónlistarmenn. Hverju tölublaði fylgdu nótur og ljósmyndir af listamönnum. Tage skrifaði sjálfur mikinn hluta af efni tímaritsins og þýddi greinar eftir þörfum, auk þess að skrifa „ritstjórarabb”. Margir mætir tónlistarmenn veittu aðstoð og ráðgjöf, auk þess að skrifa greinar. Ólafur Jakobsson lagði til töluvert efni í blaðið og Anton Kristjánsson og Fritz Jaritz skrifuðu nokkrar greinar og gagnrýni. Kristján Kristjánsson var með fastan lið í blaðinu um hljómsveitarútsetningar og Karl Sigurðsson lagði til efni. Tímaritin voru 32 blaðsíður að stærð fyrstu tvö árin að undanskildu 4.-5. tölublaði sem var 40 blaðsíður. Þrjú síðustu blöðin voru 16 blaðsíður að stærð. Alþýðuprentsmiðjan sá um prentun.
Valgerður Sverrisdóttir
Valgerður Sverrisdóttir er fyrrum utanríkisráðherra og formaður Framsóknarflokksins, en hún er eina konan sem hefur gengt því embætti hingað til. Hún er fædd 23. mars 1950, dóttir Sverris bónda Guðmundssonar (1912-1992) á Lómatjörn í Grýtubakkahreppi og konu hans, Jórlaugar Guðrúnar Guðnadóttur (1910-1960). Valgerður er af Lómatjarnarætt. Bóndi hennar er Arvid Kro (f. 1952) og eiga þau þrjár dætur, Önnu Valdísi (f. 1978), Ingunni Agnesi (f. 1982) og Lilju Sólveigu (f. 1989). Hún lauk prófi frá Kvennaskólanum í Reykjavík 1967.
Tímaritið Musica
Innihald tímaritsins Musica
thumb|Umfjöllun um Sinfóníuhljómsveit Reykjavíkur í fyrsta tölublaði Musica. thumb|left|Myndir frá kennslu í Tónlistarskóla Reykjavíkur í öðru tölublaði Musica. Ljósmyndir: Oddur Þorleifsson.
Valgerður Sverrisdóttir
Valgerður varð varaþingmaður Norðurlandskjördæmis eystra 1984, en sat á Alþingi sem alþingismaður 1987-2009; sem þingmaður Norðurlandskjördæmis eystra til 2003, en fyrir Norðausturkjördæmi eftir kjördæmabreytinguna 2003 og sat á þingi fyrir kjördæmið til ársins 2009. Veturna 1988-1989 og 1990-1991 var hún 2. varaforseti sameinaðs þings, og veturna 1992-1995 1. varaforseti Alþingis. 1995-1999 var hún þingflokksformaður Framsóknarflokksins. Hún hefur setið í fjölda þingnefnda fyrir flokkinn.
Tímaritið Musica
Innihald tímaritsins Musica
thumb|right|Öskubuskur í þriðja tölublaði Musica. thumb|150px|left|Kristján Kristjánsson við plötugagnrýni sína þar sem hann veit hvorki deili á flytjendum né höfundum. Í 4.-5. tölublaði Musica, 1948.
thumb|right|Þátturinn „Úr tónlistarlífinu” í sjötta tölublaði Musica. Þar var fjallað um sjö tónleika.
Valgerður Sverrisdóttir
Valgerður gegndi embætti iðnaðar-og viðskiptaráðherra á árunum 1999-2006 og átti sem slík í útistöðum vegna stóriðjustefnu ríkisstjórnarinnar. Valgerður tók við embætti utanríkisráðherra, fyrst kvenna, 15. júní 2006, af Geir H. Haarde, sem varð forsætisráðherra eftir að Halldór Ásgrímsson sagði af sér. Því starfi gegndi hún til 24. maí 2007 þegar Framsóknarflokkurinn hvarf úr ríkisstjórn.
Valgerður Sverrisdóttir var kjörin varaformaður Framsóknarflokksins á miðstjórnarfundi 10. júní 2007 og tók við formennsku þann 17. nóvember 2008 eftir að þáverandi formaður, Guðni Ágústsson, sagði af sér þingmennsku og formennsku í flokknum um leið. Hún gaf ekki kost á sér í formannskjöri á flokksþingi í janúar 2009 og var Sigmundur Davíð Gunnlaugsson, kjörinn formaður í hennar stað.
Severed
Severed (áður Severed Crotch) er íslensk dauðarokkshljómsveit sem hefur verið starfandi síðan árið 2004.
Severed Crotch var stofnuð úr ösku tveggja islenskra dauðarokkshljómsveita: Lack of Trust og Nokturn og þáverandi meðlimaskipan var með Torfa á rafmagnsgítar, Kjartan á rafmagnsgítar, Þórð á Rafbassa, Gunnar þór á trommum. Í lok sumars 2004 þá bættist við söngvarinn Ingólfur við sveitina. Seinna um haustið spiluðu Severed Crotch sína fyrstu tónleika við góðar undirtektir. Snemma árs 2005 sagði Torfi skilið við Severed Crotch. Eftir brottför Torfa varð tónlistin flóknari og þyngri. Ingvar bættist við hljómsveitina seinna sama ár á gítar og spilaði með þeim út 2005. Eftir það héldu Severed Crotch áfram sem fjögurra manna sveit.
Tónlistarmyndbönd
http://www.youtube.com/watch?v=mNXHJB4Ewes
Nexus
thumb|Verslunin Nexus mörgum klukkutímum áður en sala hófst á bókinni Harry Potter and the Deathly Hallows. Veggi búðarinnar prýða myndir úr [[Death Note og af Superman.]]
Goðsögn: 1992-1993
Nexus VI: 1997-1998
Nexus: 1998 - til dagsins í dag
Verslun í Kringlunni: 2016 - til dagsins í dag.
Þema búðarinnar er vísindaskáldskapur og fantasíur.
Meðal spila sem búðin selur eru spunaspilin Warhammer og Dungeon and Dragons.
Nexus-forsýningar
Nexus hefur í mörg ár staðið fyrir sérstökum forsýningum á kvikmyndum. Þær eru þá nokkrum dögum, jafnvel vikum á undan frumsýningunni á Íslandi. Miðaverð er hærra en á almennar sýningar, en stundum er boðið uppá fríar veitingar í staðinn. Nexus-sýningar eru alltaf hlélausar og reynt er að hafa þær textalausar.
Eftirfarandi kvikmyndir hafa fengið Nexus-forsýningu þegar þetta er skrifað:
Suður-kóreska karlalandsliðið í knattspyrnu
Suður-kóreska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Suðurkóreska knattspyrnusambandsins, og leikur fyrir hönd Suður-Kóreu. Gríðarleg knattspyrnuhefð er í landinu og þeir hafa alls tíu sinnum tekið þá á HM í knattspyrnu og tvisvar hafa þeir unnið Asíubikarinn (1956,1960), frægasti árangur þeirra var þegar þeir náðu 4. sæti á heimavelli árið 2002.
Hákun Djurhuus
thumb|right|Hákun Djurhuus. Hákun Djurhuus (fæddur 11. desember 1908 í Þórshöfn, látinn 22. september 1987) var færeyskur stjórnmálamaður. Hann var meðal annars lögmaður eyjanna á árunum 1963 til 1967 en sat á lögþinginu allt frá 1964 til 1980.
Þau störf sem hann gengdi:
Greifswald
Lega
thumb|Miðborgin í Greifswald. Fyrir miðju er Nikulásarkirkjan. Rauða húsið er ráðhúsið. Greifswald liggur í norðurhluta Vorpommern, nær alveg við Eystrasalt. Hún er suðvestan við hafnaborgina Stralsund. Borgarhlutarnir Wieck og Eldena liggja við Dänische Wieck (Dönsku víkina), vík inn úr Eystrasalt.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar sýnir rautt griffón, sem er örn að framan en ljón að aftan. Fyrirbæri þetta heitir Greif á þýsku og er einkennismerki Pommern. Griffónið stendur á tré, en skógur myndar seinni hluta heitisins Greifswald.
Orðsifjar
Borgin heitir eftir ævintýraverunni griffón, sem er Greif á þýsku. Eldri ritháttur borgarinnar er Pripheswald og Grypswold (Gryps er latneska heitið). Endingin –wald merkir skógur.
Upphaf
Greifswald myndaðist í kringum klaustrið Eldena um miðja 13. öld. Bærinn óx svo hratt í fyrstu að hann hlaut almenn borgarréttindi 1250. Skömmu seinna gekk borgin í Hansasambandið. Ekki er vitað hvenær það gerðist en á skjali frá 1278 kemur fram að Greifswald sé meðlimur sambandsins. Borgin var í eigu hertoganna af Pommern, sem oftar en ekki átti í útistöðum og deilum við greifanna í Mecklenborg. Í þakklætisskyni fyrir góðan stuðning, stofnaði hertoginn í Pommern, Wartislaw IX, háskóla í borginni. Greifswald varð þar með einn allra minnsta borgin í þýska ríkinu með háskóla.
Siðaskipti og stríð
thumb|Greifswald 1652. Mynd eftir Matthäus Merian 1531 verða siðaskiptin í borginni. Farandpresturinn Johannes Knipstro hóf að predika lúterstrú og breiddist hún hratt og nær án andstöðu út í borginni. 1626 lét hertoginn Bogislaw XIV gera sérstök varnarvirki umhverfis borgina, enda geysaði 30 ára stríðið í landinu. Ári seinna veiktist Bogislaw og yfirgaf Pommern. Wallenstein stóð við borgardyrnar 20. nóvember 1627 og hertók Greifswald fyrirhafnarlaust. Þar kom hann á grimmilegri stjórn með nauðung og ofríki. Næstu fimm árin fækkaði borgarbúum um helming. 1631 birtist Gústaf Adolf II við borgardyrnar. Eftir snarpa bardaga við keisaraherinn náðu Svíar að frelsa borgina. Svíar hertóku Pommern og réðu borginni Greifswald næstu 184 árin. Hertoginn í Brandenborg reyndi að hrifsa borgina til sín og 1678 náði hann að hertaka hana. Hann hélt henni þó aðeins í tæpt ár áður en Svíar náðu að taka hana til baka. Enn í dag eru nokkrar fallbyssukúlur frá þessum tíma fastar í borgarveggjunum. Í Norðurlandaófriðinum mikla var borgin neydd til að taka inn hermenn frá Danmörku, Saxlandi og Rússlandi til skiptis. Í 7 ára stríðinu sprakk vopnageymsla í borginni og olli gríðarlegu tjóni. Heilu hverfin eyðilögðust í sprengingunni og eldunum sem af henni hlutust.
Nýrri tímar
thumb|Hafnarinnsiglingin Frakkar hertóku Greifswald í Napoleonstríðunum og heldu borginni frá 1807-1810. Þeir voru aftur í borginni veturinn 1812-13 meðan Napoleon fór í herferð til Rússlands. En eftir fall Napoleons úrskurðaði Vínarfundurinn að Svíar skyldu missa Pommern. Greifswald varð því prússnesk. Sem slík kom borgin lítið við sögu eftir það. Iðnaður náði ekki að þróast eins mikið og í öðrum borgum og litla höfnin lenti undir í samkeppni við stærri hafnir, svo sem Rostock og Szczecin. Í lok heimstyrjaldarinnar síðari hertóku Sovétmenn borgina bardagalaust. Það var ekki fyrr en borgin varð hluti af Austur-Þýskalandi að hún náði að dafna. Íbúafjöldinn fór mest í 68 þús árið 1988, en minnkaði talsvert eftir sameiningu Þýskalands 1990.
Viðburðir
Greifswalder Bachwoche er tónlistarhátíð sem helgar sig tónskáldinu Johann Sebastian Bach. Festspiele Mecklenburg-Vorpommern er önnur tónlistarhátíð sem fram fer í ýmsum borgum í sambandslandinu, þar á meðal í Greifswald.
Vinabæir
Greifswald viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Kvart
Kvart er rúmmálseining í bresku og bandarísku máli sem samsvarar fjórðungi gallons, tveimur pintum eða fjórum bollum. Þar sem gallonið hefur í gegnum tíðina verið af ýmsum stærðum hefur kvartið líka verið mismunandi. Eitt kvart samsvarar næstum því einum lítra. Skammstöfun þess er qt.
Greifswald
Byggingar og kennileiti
thumb|Rústir klaustursins Eldena
Linda Maria Baros
thumb|right|Linda Maria Baros Linda Maria Baros (fædd 6. ágúst 1981) er franskt skáld, rithöfundur og þýðandi. Hún er fædd í Búkarest en er búsett í París, Frakklandi. Hún stundaði nám í bókmenntafræði við Sorbonne háskóla (Université de Paris -Sorbonne, Paris IV, 2000 - 2003) og lauk maîtrise-gráðu, D.E.A. 2005 og doktorsgráðu 2011. Hún hefur gefið út fimm ljóðabækur og hlaut Guillaume Apollinaire-verðlaunin í bókmenntum 2007 (Frakklandi). Ljóð hennar hafa verið þýdd á 25 tungumál.
Ljóðabækur
Ljóð hans hafa verið birt í kennslubókum fyrir menntaskóla.
Ljóðabækur eftir Linda Maria Baros - Þýðingar
Hús úr rakvél blað á 3 mismunandi tungumálum : Bārdasnažu asmeņu nams, þýðing eftir Dagnija Dreika, Daugava, Riga, Lettland 2011 Къща от бръснарски ножчета, þýðing eftir Aksinia Mihailova, Sófía, Búlgaría, 2010 Casa din lame de ras, Búkarest, Rúmenía, 2006
Bókmennta rannsóknir
frönsku
Þýðingar
Hún þýddi einnig verk eftir Henri Michaux, Boris Vian, Guy Goffette, Alphonse Daudet, José-Luis Reina Palazón, Maria-Antonia Ortega, James Oliver Curwood, Johanna Spyri, Nichita Stănescu og fleiri.
Strútur
Strútur (fræðiheiti: Struthio camelus) er ófleygur og ósyndur fugl. Hann er ein af tveimur núlifandi strútstegundum, einu lifandi meðlimir ættarinnar Struthio í strútfuglaröðinni. Karlkyns strútar eru hvítir og gráir á meðan kvendýrið er brúnleitt á litinn. Strútar eru ófleygir því þeir hafa ekki lengur þann kamb sem fleygir fuglar hafa þar sem flugvöðvarnir eru festir við. Þótt strútar geti ekki flogið þá geta þeir hlaupið á allt að 70 km. hraða. Strútar geta farið allt að 50 kílómetra á klukkustund og 3-5 metra í hverju skrefi. Fætur strúta eru kraftmikilir og hafa þeir tvær klær og nota þær til þess að hlaupa og til þess að verja sig. Eitt spark frá strút getur drepið fullorðna manneskju.
Þótt strútar geti ekki flogið nota þeir vængina nokkuð mikið, þeir nota vængi sína sem segl þegar þeir eru að hlaupa og einnig nota þeir þá í mökunarferli sínu. Fundist hafa steingervingar af mögulegum forferðum strútsins og eru þeir um 40-70 milljón ára gamlir.
Strútar eru að meðaltali 2,1-2,7 metrar á hæð og eru stærstir allra núlifandi fugla. Strútar verða að meðaltali 30-40 ára gamlir og verða að meðaltali 100-160 kg. á þyngd. Strútar lifa í litlum hópum sem samanstanda af einum „alpha male“ og nokkrum kvendýrum. Þegar strútar verpa þá setja þeir öll eggin í sama hreiðrið þar sem alfa karldýr og alfa kvendýr skiptast á því að liggja á eggjunum.
Lýsing
Karldýr strútsins eru allt að 250 sentímetrar á hæð og allt að 135 kíló að þyngd. Kvendýr eru minni og eru 175 til 190 sentímetrar á hæð og vega 90 til 110 kíló. Karldýrin, sem kallast hanar, eru með svartan fjaðrandi. Flugfjaðrir vængja og hala eru hvítar. Kvendýrin, sem kölluð eru hænur, klæðast jarðbrúnum fjaðrinum; Vængir þeirra og hali eru ljósari og hvítgráir á litinn. Fjaðrir unganna líkjast kvendýrinu í útliti, án einkennandi aðskilnaðar vængja og hala. Nýklæktir ungar eru aftur á móti rauðleitir og dúnfeldurinn er með dökkum blettum. Dúnn á bakfjöðrum er reistur eins og broddgeltir. Berir fætur og háls eru gráir, grábláir eða bleikir, allt eftir undirtegund. Hjá körlum glóir húðin sérstaklega ákaft á varptímanum.
Strúturinn er með langan háls sem er að mestu ber. Höfuðið er lítið miðað við líkamann. Augun eru 5 sentímetrar að þvermáli og eru þau stærstu allra landrænna hryggdýra. Mjaðmagrind strúta er lokuð með kviðarholi. Þetta á aðeins við um strútslíka fugla. Það er myndað af þremur spennulíkum grindarbeinum, á milli þeirra eru stór op sem eru lokuð af bandvef og vöðvum. Strúturinn er með mjög langa fætur með sterkum gönguvöðvum. Hámarkshraði hans er um 70 km/klst en strúturinn getur haldið 50 km hraða í um hálftíma. Sem aðlögun að miklum hlauphraða hefur fóturinn aðeins tvær tær, sem er einstakt fyrir fugla. Auk þess er hægt að nota fæturna sem áhrifarík vopn. Báðar tærnar eru með klær, þar af er sú sem er á stærri innri tánni allt að 10 cm löng.
Útbreiðsla og lífríki
Strútar lifa á þurrum gresjum og eyðimörkum Afríku, þar á meðal Marokkó og Súdan.
Fæða
Strútar eru aðalega grasætur en þeir borða einnig hnetur og stundum borða þeir litlar eðlur og skordýr.
Tilhugalíf og mökun
Mökunartími strúta er frá mars, apríl til september. Lappir og háls karldýrsins verða eldrauð vegna aukins blóðflæðis. Þegar mökunarferlinu stendur finna karldýrinn sér landsvæði og verja það, á meðan labba flokkar kvendýra á milli svæðanna og velja sér maka. Karl- og kvendýrin makast með mörgum yfir mökunartímabilið. Til þess að fá athygli kvendýrsins dansar karldýrið og mjakar sér að kvendýrinu, þegar það er tilbúið þá leggst kvendýrið niður og leyfir karldýrinu að fara uppá hana. Þegar þessu er lokið og karldýrið er búið að makast með hinum kvendýrunum í flokknum þá grefur karldýrið grunna holu á besta staðnum á svæðinu hans. Þegar því er lokið þá leggja öll kvendýrin eggin sín í þessa holu. Þegar það er búið að leggja eggin finnur karldýrið sér félaga sem í langflestum tilfellum er ríkjandi kvendýrið.
Þegar ungarnir hafa klekjast út þá sér karldýrið um þau og sér um að ala þau upp. Ef tvö karldýr sem eru með afkvæmi mætast þá berjast þeir um hver fái að eiga ungana. Sá sem vinnur fær að halda báðum hópunum af ungum. Hugsunin bak við þetta er sú að þeir vilja vera með fleiri strúta sem eru frá honum í kringum sig.
Uppeldi unga
Strútseggið er 15-20cm að lengd og jafnþungt 30 hænueggjum, stærra en egg nokkurs annars fugls sem nú er uppi. Skurnin eru aðeins um 3mm þykk en mjög hörð og sterk. Strútaparið annast ungana saman en venjulega gætir faðirinn eggjanna þar til þau klekjast út. Hann gerir það m.a. með því að breiða út vængina til að vernda ungana fyrir rándýrum. Mánaðargamlir eru ungarnir fráir á fæti og farnir að finna sér æti sjálfir.
Flokkunarfræði
Strútnum var upphaflega lýst af Carl Linnaeus frá Svíþjóð í 18. aldar verki sínu, Systema Naturae undir núverandi tvínafni sínu. Vísindalegt nafn þess er dregið af latínu, struthio sem þýðir "strútur" og camelus sem þýðir "úlfaldi", sem vísar til þurru búsvæðis hans.
Undirtegundir
Fjórar undirtegundir eru viðurkenndar:
Búðardalur
thumb|Búðardalur við Hvammsfjörð. thumb|right|Vínlandssetrið í Búðardal. Búðardalur er þorp í Dölum, við botn Hvammsfjarðar. Þorpið er nú hluti af sveitarfélaginu Dalabyggð og er stjórnsýslumiðstöð þess. Íbúar Búðardals voru 256 árið 2022.
Í Laxdælasögu er Búðardalur nefndur og sagt frá því að Höskuldur Dala-Kollsson lenti skipi sínu fyrir innan Laxárós þegar hann kom úr Noregsferð og hafði ambáttina Melkorku með sér: „Höskuldur lenti í Laxárósi, lætur þar bera farm af skipi sínu en setja upp skipið fyrir innan Laxá og gerir þar hróf að og sér þar tóftina sem hann lét gera hrófið. Þar tjaldaði hann búðir og er það kallaður Búðardalur. Síðan lét Höskuldur flytja heim viðinn og var það hægt því að eigi var löng leið.“
Verslun hófst í Búðardal árið 1899 er Bogi Sigurðsson, kaupmaður, byggði þar fyrsta húsið, sem var bæði íbúðar- og verslunarhús. Þetta hús var síðar flutt á Selfoss og stendur þar enn. Um aldamótin hóf Kaupfélag Hvammsfjarðar verslunarrekstur í Búðardal og var þar nær allsráðandi uns það varð gjaldþrota 1989.
Vínlandssetrið er við höfnina í Búðardal. Það er safn um Vínlandsferðir Íslendinga. Eiríksstaðir, bóndabær Eiríks rauða, er ekki langt frá Búðardal. Þar bjó Eiríkur áður en hann fór til Grænlands. Skammt utan við þorpið eru Höskuldsstaðir, þar sem Höskuldur Dala-Kollsson bjó og einnig Hjarðarholt, þar sem Ólafur pái bjó. Hallgerður langbrók og Ólafur pái voru börn Höskuldar á Höskuldsstöðum. Á Eiríksstöðum er tilgátubær sem er opinn ferðamönnum. Ein merkasta landnámskonan, Auður djúpúðga Ketilsdóttir, nam land við Hvammsfjörð. Hún byggði bæ sinn í Hvammi og er jarðsett þar í fjörunni. Síðar meir reis í Hvammi mikil ætt, Sturlungar, sem kennd er við Sturla Þórðarson í Hvammi. Enn er búið í Hvammi og er þar búskapur og Hvammskirkja sem byggð var 1883-1884.
Akurey (Kollafirði)
thumb|300px|right|Kort sem sýnir örnefni í nágrenni Reykjavíkur. thumb|Akurey Akurey er lítil eyja í Kollafirði, rétt utan við Örfirisey í Reykjavík. Ekki er vitað til þess að nokkurn tíma hafi verið búið í eyjunni, en hugsanlega hefur einhvern tíma verið manngengt út í hana. Sundið milli Akureyjar og Örfiriseyjar, Hólmasund, er aðeins 0,8 metra á dýpt við háfjöru og því hættulegt að sigla um það. Elstu heimildir um eyjuna eru frá 1379 þegar hún tilheyrði Víkurkirkju. Þar var reist fyrsta siglingamerki í Reykjavík árið 1854. Borgin keypti eyjuna árið 1969 og hefur leigt út nýtingu hlunninda í henni eins og dúntekju og lundaveiði, en þar er töluvert æðarvarp, kríuvarp og stór lundabyggð sem er nýtt og haldið við.
Líklegt er að kornrækt hafi verið stunduð í eynni en í Oddgeirsmáldaga frá árinu 1379 er tekið fram að Jónskirkja í Vík eigi sælding (eitt sáld, þ.e. um 100 kg útsæðiskorns) í Akurey.
Borgarstjórnarflokkur Sjálfstæðisflokksins lagði til árið 2005 að Akurey og Engey verði tengdar við land með landfyllingu og skipulögð byggð á þeim báðum.
Akurey er 6,6 hektarar. Hún er láglend og grösug og ýmsar tegundir sjófugla verpa þar svo sem lundi, sílamáfur, æðarfugl og teista. Lundi er langalgengasta fuglategund í Akurey og telur um 15.000 pör. Akurey var friðuð í maí 2019 og var það fyrsta friðland innan borgarmarka Reykjavíkur.
Glæpasaga
thumb|right|Norrænar glæpasögur á bókasafni í Helsinki. Glæpasaga eða sakamálasaga er frásögn þar sem glæpur er framinn og sagan snýst um rannsókn lögreglu, leynilögreglumanns, blaðamanns eða áhugamanns á því hver framdi glæpinn og hvers vegna. Glæpasögur skiptast í margar undirgreinar, eins og leynilögreglusöguna, lögfræðidramað, og harðsoðnu glæpasöguna. Glæpasögur nýta sér spennu og ráðgátur til að fanga athygli lesenda, hlustenda eða áhorfenda. Glæpasagan er fyrst og fremst skrifuð til afþreyingar án tillits til listræns gildis. Sakamálasögur eru oftar en ekki samdar í mjög stöðluðu formi og yfirleitt fjalla þær um glæp og svo einhverskonar rannsakanda glæpsins (leynilögreglumann eða einkaspæjara) og auk þess um þann heim sem viðkomandi og persónur honum tengdar hrærast í dags daglega, hvorttveggja fjölskylda og undirheimalýður.
Orðin „krimmi“ og „reyfari“ eru oftar en ekki höfð um harðsoðnari sakamálasögur, sögur sem eru groddaralegri á alla kanta og fjalla um harðari heim en hin venjulega sakamálaskáldsaga. Það er þó allur gangur á því. „Eldhúsreyfarar“ var orð sem áður var haft um ódýrar bókmenntir sem ef til vill innihéldu töluverða spennu, en voru meira litaðar af ævintýrum og ástum. Þær hétu svo af því menn trúðu því að aðallega konur læsu slíkar bókmenntir.
Til eru dæmi um glæpasögur í sagnasöfnum fyrri tíma, eins og í Þúsund og einni nótt, en fyrsta glæpasaga nútímans er gjarnan talin vera Mademoiselle de Scudéri eftir E.T.A. Hoffmann frá 1819. Einnig má minnast á skáldsöguna Vaðlaklerkur eftir danska rithöfundinn Steen Steensen Blicher frá 1827. Fyrsti þekkti leynilögreglumaður bókmenntanna var C. Auguste Dupin í sögum Edgar Allan Poe. The Moonstone eftir Wilkie Collins frá 1868 er stundum talin fyrsta nútímaglæpasagan í Bretlandi. Meðal þekktustu höfunda glæpasagna samtímans eru Arthur Conan Doyle, Agatha Christie, Raymond Chandler, Dashiell Hammett, John le Carré, Maj Sjöwall og Per Wahlöö. Glæpasögur hafa lengi verið vinsælt viðfangsefni í leikritum, kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Sem dæmi má nefna leikritið Músagildruna eftir Agöthu Christie, kvikmyndina Vertigo eftir Alfred Hitchcock, og útvarps-/sjónvarpsþættina Dragnet (frá 1949). Sakamálasagan hefur einnig verið skrifuð í anda fagurbókmennta, s.s. Nafn rósarinnar, eftir ítalska rithöfundinn Umberto Eco og hin íslenska Náttvíg, eftir Thor Vilhjálmsson. Sakamálasögur innan fagurbókmenntana eru þó frekar undantekning en reglan. Þekktir íslenskir glæpasagnahöfundar eru meðal annars Arnaldur Indriðason, Yrsa Sigurðardóttir, Ragnar Jónasson, Lilja Sigurðardóttir og Árni Þórarinsson.
Podocarpus fasciculus
Podocarpus fasciculus er sígrænt tré frá Japan (Ryukyu-eyjum) og Tævan.
Stöðufræði
framed|Dæmi um bita í jafnvægi. Samanlagt magn krafta sem verka á hann og hreyfing er núll.
Alvaldi
Alvaldi var jötunn í norrænni goðafræði. Hann var faðir Þjassa sem stal eplunum sem héldu goðunum ungum, frá Iðunni og lét Loka ræna henni þegar það heppnaðist ekki að skaða goðin með eplaránunum.
Sjálfsveruhyggja
Sjálfsveruhyggja er sú hugmynd að maður sjálfur sé það eina sem er hægt að þekkja eða sé til.
Suður-Tarawa
thumb Suður-Tarawa er höfuðstaður lýðveldisins Kíríbatí. Liggur bærinn á Tarawa-eyju og tekur upp mestan syðri hluta hennar.
Íbúatal er um 44.500, sem gerir um 43 % af heildaríbúafjölda landsins.
Kennimark Kölska
Kennimark Kölska (Character Bestiæ) er bók skrifuð 1674 af Páli Björnssyni í Selárdal. Bókin var safn ritgerða eftir Pál sem fjölluðu um djöflatrú.
Nauteyri
Nauteyri er jörð og gamall kirkjustaður á Langadalsströnd í fyrrum Nauteyrarhreppi í Ísafjarðardjúpi. Jörðin er núna í eigu Hraðfrystihússins-Gunnvör hf sem keypti jörðina árið 2014 fyrir 30 milljónir af sveitarfélaginu Strandabyggð. Á jörðinni er laxeldi, þar er seiðaeldisstöð og þar er heitt vatn í jörðu. Seiðaeldisstöðin var upprunalega laxeldisstöð Íslax sem reist var 1984-85. Íslax náði að selja seiði til Noregs á fyrstu 2 árum starfseminar. Offramboð á laxi á mörkuðum og ofjárfesting í uppbyggingu laxeldis í Reykjanesi leiddi til gjaldþrots Íslax. Starfsemi fiskeldis hélt þó áfram til dagsins í dag. Jörðin er talin vera um 5.500 hektarar og á nánast allt land frá fjöruborði milli Þverár og Hafnardalsár allt til vatnaskila á Ófeigsfjarðarheiði. Á jörðinni eru mörg stöðuvötn, meðal annars Skúfnavötn og Mávavötn.
José Saramago
thumb|150px|right|José Saramago José Saramago (16. nóvember 1922 – 18. júní 2010) var portúgalskur rithöfundur, fæddur í Azinhaga. José Saramago var búsettur á Kanaríeyjum. Hann vann sem vélvirki, blaðamaður, ritstjóri og þýðandi áður en hann ávann sér nafn með sögunni Memorial do Convento, sem í enskri þýðingu var nefnd: Baltasar og Blimunda.
Nauteyri
Nauteyrarkirkja eru bárujárnsklædd timburkirkja sem var reist árið 1885 en þá var  sóknarkirkjan  flutt til Nauteyrar frá Kirkjubóli í Langadal þar sem hún hafði verið í margar aldir. Bárujárnsklæðningin er frá 1985 þegar kirkjan var gerð upp á 100 ára afmæli hennar. Girðing og upphleðsla á kirkjugarði voru gerð árid 1993, einnig var kirkjan máluð þá. Meðal kirkjumuna er kaleikur frá 1750 eftir Sigurð Þorsteinsson silfursmið í Kaupmannahöfn. Ekki er hægt að taka nema grunnar grafir í kirkjugarðinum og er jarðvegur aðfluttur og leiðin óvenjuhá. Nauteyrarkirkja er í Hólmavíkurprestakalli í Vestfjarðaprófastsdæmi.
Árið 1683 var Sveinn Árnason dæmdur sekur fyrir galdra á Nauteyri en prófasturinn Sigurður Jónsson mun hafa talið hann valda veikindum prófastfrúarinnar Helgu en hún var dóttir Páls Björnssonar í Selárdal. Sveinn var brenndur á Nauteyri eða í Arngerðareyrarskógi. Það var síðasta galdrabrenna á Íslandi og markar lok brennualdar.
Baffinsflói
thumb|right|Kort sem sýnir Baffinsflóa Baffinsflói er hafsvæði í Norður-Atlantshafi milli Vestur-Grænlands og Baffinslands sem er hluti af Kanada. Hann tengist Atlantshafi um Davis-sund og Labradorhaf en Norður-Íshafi um Naressund. Flóinn er ísi lagður stærsta hluta ársins en á sumrin opnast um 80.000 km² vök, Norðurvök, nálægt Smith-sundi. Flóinn heitir eftir enska landkönnuðinum William Baffin.
Halmstad
thumb|300px|[[Seglskúta Nissan og Halmstad Kastali]] thumb| Halmstad er borg í sveitarfélaginu Halmstads kommun í Hallandi í Svíþjóð. Íbúar eru 55,688 (2005). Árið 2014 bjuggu þar 66.000 manns og 95.000 á stórborgarsvæðinu.
Rosetta
Rosetta (koptíska: Rashit) er strandbær við ósa Nílar staðsettur 65 km austur af Alexandríu, Beheira í Egyptalandi.
Eystrasalt
thumb|240px|right|[[Kort sem sýnir Eystrasalt (merkt á ensku, Baltic Sea) og nágrenni]] thumb|240px|right|[[Gervihnattamynd af Eystrasalti]] Eystrasalt er haf í Norður-Evrópu sem markast af Skandinavíuskaganum og dönsku eyjunum í vestri, vesturströnd Norður-Evrópu í austri og norðurströnd Mið-Evrópu í suðri. Hafið tengist við Norðursjó um Skagerrak og Kattegat, sem það tengist um Eyrarsund, Litla-Belti og Stóra-Belti við Danmörku. Hafið tengist auk þess Hvítahafi með Hvítahafsskurðinum og beint út í Norðursjó um Kílarskurðinn.
Úr norðanverðu Eystrasalti teygjast tveir langir flóar; Helsingjabotn og Kirjálabotn. Milli Eistlands og Lettlands er svo Rígaflói.
Eystrasalt er 415 þúsund ferkílómetrar að stærð og mjög grunnt (57 metra djúpt að meðaltali og 459 metrar þar sem það er dýpst). Margar og miklar ár renna í Eystrasalt og þess vegna er selta þess mjög lítil, sem veldur því að það leggur oft á vetrum.