cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pólýfónkórinn
Starfsemi kórsins frá 1960 – 1969
Tíu ára afmælisárið, 1967, var viðburðarríkt fyrir kórinn. Í janúar söng hann Stabat Mater eftir Szymanowski með Sinfóníuhljómsveit Íslands. Stjórnandi á þeim tónleikum var Bohdan Wodiczko. Í mars sama ár réðst hann svo í flutning Jóhannesarpassíu Bachs með kammerhljómsveit og fimm einsöngvurum. Tónleikarnir voru haldnir í Kristskirkju og í Laugardalshöllinni. Atli Heimir Sveinsson segir í gagnýni um tónleikana; „Það er mikill viðburður í okkar fábreytta menningarlífi að Jóhannesarpassía Bachs skuli hafa verið flutt hér um páskana. Verkið er eitt mesta afrek í allri menningarsögu vesturlanda og kristninnar.“
Í júlí 1967 hélt kórinn til Belgíu til að taka þátt í Europa Cantat III söngmótinu. Europa Cantat var stofnað árið 1961 og fyrsta mótið var haldið í Passau í Þýskalandi. Þetta var önnur utanlandsferð kórsins og hélt hann sjálfstæða tónleika í Maison de la Culture í Namur auk þess að syngja á kóramótinu. Um 45 félagar voru með í söngförinni. Fyrir utanlandsferðina voru haldnir tónleikar í Austurbæjarbíói með sömu efnisskrá og sungin var í Belgíu. Síðustu tónleikar á afmælisárinu voru haldnir í Bifröst í Borgarfirði að tilstuðlan Tónlistarfélags Borgarfjarðar.
Árið 1968 var ráðist í að frumflytja H-moll messu Bachs á Íslandi, nær óstytta. Kórinn var þá skipaður 62 kórfélögum en auk hans komu fram fjórir einsöngvarar og 30 manna hljómsveit. Halldór Haraldsson segir í umsögn um tónleikana: „Það er ekki lítil ákvörðun að ráðast í það stórvirki að flytja H-moll messu Bachs, þessa svimandi stóru smíð, sem oft er litið á eins og eitt af mikilfenglegustu afrekum mannsandans, eiginlega eitt af furðuverkum veraldar. Það hlýtur því að hafa tekið forvígismann þessa fyrirtækis svolítinn tíma að taka slíka ákvörðun, mikla íhugun, langan og strangan undirbúning. En þetta stóra skref var stigið og það á undraverðum tíma. Á aðeins fjórum mánuðum var verkið æft og síðan flutt hér í fyrsta sinn, 9. apríl að Kristskirkju, Landakoti. Geta má þess að erlendis tekur yfirleitt heilt ár að undirbúa þetta verk.“
Árið 1969 hélt kórinn tvenna tónleika í Kristskirkju. Á þeim fyrri, sem haldnir voru í maí, voru verk eftir Distler, Palestrina, Shütz og Victoria, en á jólatónleikunum var Jólaóratóría Bachs á dagskrá, með hljómsveit og einsöngvurum.
Árin 1970 – 1979
Á norrænu kirkjulistarmóti í Kristskirkju 1970 frumflutti kórinn meðal annars verkið Requiem eftir Pál P. Pálsson ásamt því að flytja verk eftir Hallgrím Helgason. Kórinn fór í sína þriðju utanlandsferð til Austurríkis í júlí, en þar hélt hann sjálfstæða tónleika í Dómkirkjunni í Graz, í tengslum við Europa Cantat IV. Áður hélt hann tónleika með sömu efnisskrá í Kristkirkju. Sungin var kirkjuleg tónlist frá 15.-17. öld, sálmalög úr Mattheusarpassíunni og íslensk tónlist.
Árið 1971 flutti kórinn Magnificat eftir Monteverdi ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands í Háskólabíói. Stjórnandi þeirra tónleika var Bohdan Wodiczko. Ári síðar frumflutti kórinn Mattheusarpassíu Bachs ásamt barnakór og tveimur kammersveitum í Háskólabíói. Jólaóratoría Bachs var svo flutt í Háskólabíói í desember sama ár. 300px|thumb|right|Pólýfónkórinn fyrir Norðurlandaferðina 1973. Árið 1973 markaði tímamót í sögu kórsins því auk þess að halda tónleika í Kristskirkju, Austurbæjarbíói og Skálholtskirkju fór kórinn í tónleikaferð til Danmerkur og Svíþjóðar og söng inn á sína fyrstu hljómplötu. Upptakan var gerð hjá sænska útvarpinu í Stokkhólmi í júní og fyrirtækið RCA gaf plötuna út (sjá YSVL 1-526). Í tilefni útgáfunnar skrifar Haukur Ingibergsson í Morgunblaðið: „Það er sjálfsagt að bera í bakkafullan lækinn að bæta lýsingarorðum við þau, sem fallið hafa á undanförnum árum um söng Pólýfónkórsins. Hann er í einu orði sagt frábær; stílhreinn, fagur, hljómmikill og nákvæmur. Er þar fyrst og fremst að þakka söngstjórn Ingólfs Guðbrandssonar. Er ég ekki alveg viss um að allir geri sér grein fyrir þeirri miklu þakkarskuld, sem íslenzkt tónlistarlíf stendur í við Ingólf, því að ótrúlega elju, vinnusemi og áhuga þarf til að halda saman svo stórum kór sem Pólyfónkórinn er árum saman, jafnvel þótt ekki sé tekið með í reikninginn það háa listræna plan, sem kórinn hefur alla tíð verið á. Það er því ekki að ástæðulausu, að þessi plata skula koma út á alþjóðamarkaði.“ Guðmundur Emilsson skrifar um kórinn: „Pólýfónkórinn, undir stjórn Ingólfs Guðbrandssonar, hefur á 16 ára starfsferli sínum verið einhver glæsilegasti fulltrúi íslenzks tónlistarlífs svo sem ummæli innlendra og erlendra gagnrýnanda bera vott um. Kórinn hefur nær undantekningarlaust gert viðfangsefnum sínum, sem vel flest hafa verið brattgeng, dæmalaust góð skil og þannig í raun fegrað og bætt mannlífið hér norður frá. Mun það seint fullþakkað.“
Í mars 1975 flutti kórinn svo Messías eftir Händel í Háskólabíói. Tónleikunum var vel tekið og segir Jón Ásgeirsson í Morgunblaðinu: „Tónleikar Pólýfónkórsins hafa ávallt verið gæddir galdri og stundum all mögnuðum, en aldrei eins miklum og nú, við flutning Messíasar. Frammistaða kórsins var að öllu leyti góð, víða stórglæsileg, hápunktur 18 ára starfs og stórsigur fyrir Ingólf Guðbrandsson sem kórstjóra.“ Jón Kristinn Cortes skrifar í Vísi: „Ingólfur Guðbrandsson má vera stoltur af Pólýfónkórnum. Margar perlur tónbókmenntanna hefur kórinn flutt fyrir landsmenn, en ég held að aldrei hafi honum tekist eins vel í heildina eins og með Messías. Að geta æft og haldið saman 150 manna kór er þrekvirki í sjálfu sér, sérstaklega ef þess er gætt, að minnstur hluti kórfólksins er tónlistarmenntaður, og einnig verður að hrósa kórnum fyrir áhuga og elju, því mörg kvöldstundin hefur farið í æfingar, hefi ég aldrei séð eins stífa æfingatöflu og hjá Pólýfónkórnum fyrir þetta verk.“ Kórinn flutti Messías aftur í St. Cuthbert's Parish Church í Skotlandi í maí sama ár, ásamt einsöngvurum og hljóðfæraleikurum úr skosku útvarpshljómsveit BBC. 300px|thumb|right|Flutningur H-moll messu í Háskólabíói 1976. Í apríl 1976 flutti kórinn Messu í H-moll eftir J. S. Bach í Háskólabíói. Þetta var í fyrsta sinn sem þetta stórvirki Bachs er flutt í heild sinni hér á landi. Í kórnum voru 145 manns og kammerhljómsveitin var skipuð 33 hljóðfæraleikurum. Einsöngvarar að þessu sinni voru Guðfinna D. Ólafsdóttir, Ásta Thorstensen, Ruth L. Magnússon, Jón Þorsteinsson, Ingimar Sigurðsson og Halldór Vilhelmsson. Rut Ingólfsdóttir var konsertmeistari hljómsveitarinnar.
Á síðari tónleikunum var óratórían Messías eftir Händel flutt (sjá P.002-4). Öll þessi verk voru síðan flutt á tónleikaferð kórsins á Ítalíu. Einsöngvarar í Ítalíuförinni voru Kathleen Livingstone, Ruth L. Magnússon, Neil Mackie, Michael Rippon, Halldór Vilhelmsson, Margrét Bóasdóttir og Hjálmar Kjartansson. Töluvert var fjallað um söngför kórsins til Ítalíu og þótti hún afar vel heppnuð. Sungið var á sjö stöðum, meðal annars í Markúsarkirkjunni í Feneyjum og Santa Croce í Flórens.
Árið 1978 flutti kórinn Jólaóratóríu Bachs í Háskólabíói með kammersveit og fjórum einsöngvurum. Sá flutningur var gefinn út á tveimur geisladiskum árið 2012. Í apríl ári síðar var flutt kirkjuleg tónlist í Kristskirkju og farið með þá efnisskrá í söngför til London þar sem sungið var í St. Lawrence Jewry kirkjunni. Á efnisskránni voru meðal annars verkin Ave Verum eftir Mozart og verk eftir Bach, Palestrina og David. Í desember sama ár voru haldnir jólatónleikar í Háskólabíói. Á efnisskránni voru Magnificat og ''Svíta nr. 4 fyrir hljómsveit eftir Bach ásamt köflum úr Messíasi'' eftir Händel.
Árin 1980 – 1988
Í apríl 1980 var Litla helgimessan (Petite Messe Solennelle) eftir Rossini flutt í Háskólabíói og ári síðar flutti kórinn Jóhannesarpassíu Bachs í heild sinni í Háskólabíói með kammerhljómsveit og átta einsöngvurum. 300px|thumb|right|Jóhannesarpassían í Háskólabíói 1981. Flutningur passíunnar hlaut lofsamlega dóma og segir Leifur Þórarinsson í umsögn um tónleikana; „Ég held [..] að sjaldan eða aldrei hafi heyrst hér betri kórsöngur, í það minnsta man ég ekki eftir því. Jafnvægi og blæfegurð raddanna var með ólíkindum og samstillingin eins og best verður á kosið. Auðvitað má fyrst og fremst þakka öruggum smekk og kunnáttu stjórnandans, Ingólfs Guðbrandssonar, sem eftir mínu viti er kórstjóri á heimsmælikvarða. Hvernig hann dró fram aðalatriðin, hér í sópran, þar í innrödd eða bassa, án þess að ofgera nokkru sinni, var ótrúlega fallegt í stóru kórköflunum. Spennan í fjölskrúðugri gagnröddun Bachs var alltaf skýr og átakalaus, fullkomlega eðlileg. Þetta finnst mér þrekvirki, sérstaklega þegar tillit er tekið til hvað kórinn er fjölmennur og að hann er að mestu leyti skipaður áhugamönnum.“ Jón Ásgeirsson segir; „Pólýfónkórinn er ein merkasta tónlistarstofnun okkar Íslendinga og eftir aðeins aldarfjórðungsstarf hefur kórinn þegar lagt svo mikið til íslenskrar menningar að aðeins verður jafnað við Sinfóníuhljómsveit Islands. Framlag hans er og merkilegt fyrir þá sök, að fjárhagslega hefur þessi starfsemi, með smáskitlegum undantekningu, verið á ábyrgð kórsins og stjórnanda hans. Stofnun Pólýfónkórsins markar tímamót í flutningi kórtónlistar hér á íslandi, bæði hvað snertir söng og val viðfangsefna og hefur stjórnandi kórsins með atorku og fórnfýsi náð árangri, sem ekki aðeins telst frábær hér uppi á okkar kalda landi, heldur og meðal frægra menningarþjóða.“
Árið 1982 var viðburðarríkt í sögu kórsins. Ekki aðeins var sett upp stærsta uppfærsla kórsins fram að þeim tíma, heildarflutningur á Mattheusarpassíu Bachs, heldur fór kórinn í velheppnaða söngför til Spánar, að undangengnum tónleikum í Háskólabíói. Starfsárinu lauk svo með jólatónleikum í Kristskirkju.
Í flutningi á Mattheusarpassíunni fékk kórinn, sem þá var skipaður 133 manns, til liðs við sig Hamrahlíðarkórinn með 78 félaga og Kór Öldutúnsskóla með 41 félaga. Hljóðfæraleikarar og einsöngvarar voru 50 samtals. Tónleikunum var afar vel tekið og sagði Thor Vilhjálmsson í umsögn sinni: „Það er árvisst undur og kraftaverk að Ingólfur Guðbrandsson ofurhugi flytur okkur hin stærstu kórverk tónbókmenntanna, með sínu vaska liði; og hefur komið sér upp dýrlegu hljóðfæri sem er Pólýfónkórinn, hefur náð að virkja músíkást hugsjónafólks sem leggur á sig ómælda vinnu og sækir æ hærra. Og nú síðast Mattheusarpassían eftir Bach. Þetta gerðist þann dag sem á að vera leiðinlegasti dagur ársins, að sögn; föstudaginn langa. Mikið var gaman þennan dag.“ Sigurður Þór Guðjónsson segir: „Mér fallast satt að segja hendur að skrifa um fyrsta flutning Mattheusarpassíunnar í heild á Íslandi. Ég er þeirrar skoðunar að þetta verk sé kannski heilagasta tónlist sem sköpuð hefur verið. Þó hafði ég aldrei heyrt verkið í tónleikasal. En nú á föstudaginn langa rann upp sú langþráða stund. Og ég hika ekki við að telja þennan flutning einhverja fegurstu, einstæðustu og upphöfnustu athöfn sem ég hef lifað. Þetta var allt eins og í öðrum heimi.“ 500px|thumb|left|Pólýfónkórinn ásamt Hamrahlíðarkórnum, Kór Öldutúnsskóla og tveimur kammerhljómsveitum við heildarflutning Mattheusarpassíu Bachs í Háskólabíói 1982. Jón Ásgeirsson segir í umsögn sinni; „Það tekur nærri fjóra klukkutíma að flytja allt verkið og með rétt mátulegu kaffihléi, stóð flutningur þess frá því kl. 2 e.h. til 7 um kvöldið eða nærri því og fyrir undirritaðan var þetta aðeins stundarkorn [..]. Ingólfur Guðbrandsson, stjórnandi þessa flutnings, leitaði fanga víða og sparaði hvergi til svo flutningur verksins yrði sem mestur og glæsilegastur. Umhverfis kórinn hans, Pólýfónkórinn, hafði hann skipað Barnakór Öldutúnsskóla, Egils Friðleifssonar, Kór Menntaskólans við Hamrahlíð sem Þorgerður Ingólfsdóttir stjórnar, tveimur kammerhljómsveitum, þar sem saman sátu efnilegir tónlistarnemendur og bestu tónlistarmenn þjóðarinnar, undir handleiðslu Rutar Ingólfsdóttur og Þórhalls Birgissonar, ásamt erlendum tónlistarmönnum, gambaleikaranum Alfred Lessing, söngvurunum Michael Goldthorpe, Ian Caddy, Simon Waughan og íslenskum söngvurum, Elísabetu Erlingsdóttur, Sigríði Ellu Magnúsdóttur og efnilegum söngvurum eins og Kristni Sigmundssyni, Unu Elefsen, Margréti Pálmadóttur og Ásdísi Gísladóttur. Þessum stóra hópi ágætra tónlistarmanna stýrði Ingólfur Guðbrandsson til fangbragða við erfitt og krefjandi tónverk meistara Bach, með þeim árangri að telja verður þessa tónleika tímamót í sögu tónleikahalds á Íslandi og tónleikana í heild mikinn listasigur fyrir fullhugann, bardagamanninn og listamanninn Ingólf Guðbrandsson.“ Ríkisútvarpið tók tónleikana upp og kórinn gaf þá út á fjórum hljómplötum árið 1983 (sjá P.005-8).
150px|thumb|right|Veggspjald með dagskrá tónleikanna á Spáni. Teikninguna gerði [[Baltasar.]]
Fyrir ferð kórsins og kammersveitar til Spánar sem farin var í tengslum við heimsmeistaramótið í knattspyrnu voru haldnir tónleikar í Háskólabíói með sömu efnisskrá og sungin var í ferðinni. Þar bar til tíðinda að frumfluttir voru hlutar úr Óratóríunni Eddu eftir Jón Leifs. Jón Ásgeirsson segir um þann flutning: „Í þessum fáu tónhendingum úr Eddu Jóns Leifs sem Pólyfónkórinn flutti undir stjórn Ingólfs Guðbrandssonar, sá ég ægiþrunginn svip þrumuguðsins Þórs, stórbrotna heimsmynd heiðindómsins, samblædda sögu manns og foldar, frumþætti lífshelgunar, sem er sameiginlegur grunnur allra trúarbragða.“ Kaflarnir úr Eddu höfðu mikil áhrif á tónleikagesti á Spáni en á verkefnaskránni þar voru auk þeirra Gloria eftir Poulenc, Vatnamúsík eftir Händel, verk eftir Buxtehude, tveir fiðlukonsertar þar sem Unnur María Ingólfsdóttir og Þórhallur Birgisson léku einleik og kórar úr Messíasi. Tónleikar voru haldnir á fimm stöðum; í Malaga, Marbella, Nerja, Granada og Sevilla. Arnaldur Indriðason sem þá var blaðamaður á Morgunblaðinu fylgdi kórnum á ferðalaginu og skrifar nokkuð ítarlega ferðalýsingu. Upptaka af tónleikum á Spáni var gefin út árið 2007 (sjá POL.013). Jólatónleikarnir 1982 voru haldnir í Kristkirkju og nú bar svo við að Hörður Áskelsson var stjórnandi á tónleikunum. Sigurður Steinþórsson segir í umsögn sinni; „Frá því er skemmst að segja, að kórinn söng dæmalaust vel og hreint og jafnvægi var næsta fullkomið milli raddanna.“
Árið 1983 hélt kórinn jólatónleika í Kristskirkju, með þátttöku nemenda Kórskólans. Flutt voru verk eftir Schütz, Bach, Schubert, Mendelsohn, Róbert A. Óttósson og Sigvalda Kaldalóns, auk þekktra jólalaga frá Bretlandi og meginlandinu. Einsöngvarar með kórnum voru Kristinn Sigmundsson og Una Elefsen.
Í maí 1984 stjórnaði Ingólfur flutningi kórsins og Sinfóníuhljómsveitar Íslands í Háskólabíói á Ave verum eftir Mozart, Te deum eftir Verdi og Stabat Mater eftir Rossini. Einsöngvarar voru Denia Mazzola, Claudia Clarich, Paolo Barbicini og Carlo de Bartoli, en þau komu gagngert frá Ítalíu til að taka þátt í þessum flutningi. „Þetta voru frábærir tónleikar og stjórnandi og flytjendur voru hylltir í lokin.“ sagði Jón Ásgeirsson tónlistargagnrýnandi Morgunblaðsins eftir tónleikana.
Þann 23. mars 1985 héldu kórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands aðra tónleika sína undir stjórn Ingólfs. Þetta voru hátíðartónleikar á 300 ára afmælisdegi Bachs og tekist á við stórvirki hans; H-moll messuna.
Í gagnrýni Morgunblaðsins segir; „Í heild voru þetta glæsilegir tónleikar og verðugir minningu Bachs og með þeim menningarblæ er ávallt hefur mótað starf Ingólfs Guðbrandssonar og Pólýfónkórsins.“ Rögnvaldur Sigurjónsson segir; „Það má teljast til mikilla afreka að æfa þetta margslungna meistaraverk, með leikmenn eins og söngfólk í kórum hér á landi óneitanlega er. En Ingólfur lætur sér ekki allt fyrir brjósti brenna og tókst flutningurinn ótrúlega vel þegar á allt er litið.“ Tónleikarnir voru hljóðritaðir og gefnir út af Pólýfónfélaginu árið 2007 (sjá POL.011/12).
250px|thumb|tight|H-moll messa flutt í kirkju heilags Frans frá Assisi 1985. Í júlí hélt kórinn síðan með H-moll messuna í söngför til Ítalíu, ásamt ríflega 30 manna kammersveit. Sungið var á opnunarhátíð tónlistarhátíðar í Assisi, í kirkju San Ignazio í Róm, í Santa Croce kirkjunni í Flórens og í Markúsarkirkjunni í Feneyjum.
Í desember 1986 leiddu kórinn og Sinfóníuhljómsveit Íslands enn saman hesta sína og fluttu Messías eftir Händel í hinni nývígðu Hallgrímskirkju. Um var að ræða fyrsta heildarflutning verksins á Íslandi. Í umfjöllun um tónleikana segir; „Í bráðum þrjátíu ár hefur Pólýfónkórinn staðið fyrir stórtíðindum í flutningi kórtónlistar hér á landi, auk þess sem söngtækni sú sem einkennt hefur kórinn frá upphafi markaði tímamót í söngsögu Íslendinga. [..] Stjórnandanum, Ingólfi Guðbrandssyni, verður seint þakkað framlag hans til söngmenntar í þessu landi. Áheyrendur þakka honum með því að sækja tónleika kórsins af hreinni ástríðu og þörf. Þar í er fólgin sú viðurkenning að starf Ingólfs og Pólýfónkórsins hafi ávaxtast eins og segir í dæmisögunni og sannaðist í glæsilegum flutningi Messíasar að þessu sinni.“ Tónleikar þessir voru hljóðritaðir og gefnir út árið 1987 bæði í heild sinni (CD) og á hljómplötu með völdum köflum (sjá POL.008/9 og POL.010). Kórinn söng Messías aftur í Hallgrímskirkju í desember 1987 með kammersveit. Síðustu tónleikar Pólýfónkórsins voru haldnir í nóvember 1988 í samvinnu við Sinfóníuhljómsveit Íslands. Fyrirhugað var að halda sönglistahátíð kórsins í apríl í tilefni 30 ára afmælis hans, en af því varð ekki vegna veikinda stjórnandans. Á efnisskránni í nóvember voru verk sem spanna um 400 ára tónlistarsögu en höfundar voru Monteverdi, Bach, Verdi, Bizet, Rossini og Orff. Einsöngvarar voru Ásdís Gísladóttir, Elísabet Eiríksdóttir, Elísabet Erlingsdóttir, Erna Guðmundsdóttir, Sigríður Ella Magnúsdóttir, Gunnar Guðbjörnsson og Kristinn Sigmundsson. Tónleikarnir fengu góðar viðtökur hjá áhorfendum jafnt sem gagnrýnendum. Þeir voru teknir upp og gefnir út af Pólýfónfélaginu árið 2008 (sjá POL.015/16).
Með þessum tónleikum lauk löngum og farsælum ferli Pólýfónkórsins.
Í tilefni 30 ára afmælis kórsins skrifuðu nokkrir tónlistarmenn og gagnrýnendur greinar um vegferð kórsins og áhrif hans á íslenskt tónlistarlíf. Jón Ásgeirsson segir:
Egill Friðleifsson segir í grein í Morgunblaðinu;
Kórskóli Pólýfónkórsins
Í tengslum við starfsemi kórins var Kórskóli Pólýfónkórsins starfræktur frá 11. janúar 1971 og allt til ársins 1988. Markmið hans var að kenna áhugasömu fólki raddbeitingu, söng, heyrnarþjálfun, tónheyrn, taktæfingar og nótnalestur. Um var að ræða 10 vikna námskeið og var nemendum skipt upp í byrjenda- og framhaldshóp. Nemendur voru í kringum 100 talsins flest árin. Meðal kennara skólans voru Ruth L. Magnúsdóttir, Einar Sturluson, Lena Rist, Herdís Oddsdóttir, Sigurður Björnsson, Margrét Pálmadóttir, Elísabet Erlingsdóttir, Már Magnússon, Helga Gunnarsdóttir, Garðar Cortes, Jón Karl Einarsson, Kristján Jóhannsson, Friðrik Guðni Þorleifsson og Ingólfur Guðbrandsson. Efnilegir nemendur áttu þess kost að sækju um inngöngu í kórinn og stundum tóku þeir þátt í flutningi kórsins, til dæmis á tónleikum í Kristskirkju í maí 1971. Gunnar Björnsson segir í umfjöllum um tónleikana:
Formenn Pólýfónkórsins
Fyrsti formaður Pólýfónkórsins var Stefán Þengill Jónsson, múrari og söngkennari. Rúnar Einarsson, rafvirki, tók við hlutverki formanns 1961 og gegndi því í sextán ár. Friðrik Eiríksson, matreiðslumeistari, tók við keflinu 1977 og var formaður kórsins allt til ársins 1985. Kristján Már Sigurjónsson, verkfræðingur, var formaður síðustu starfsár kórsins.
Pólýfónfélagið
Pólýfónfélagið var stofnað í maí 2006. Formaður var kosinn Ólöf Magnúsdóttir, en aðrir í stjórn voru Halldór Vilhelmsson, Hákon Sigurgrímsson, Guðmundur Guðbrandsson, Hekla Pálsdóttir og Kolfinna Sigurvinsdóttir. Við fráfall Halldórs Vilhelmssonar árið 2009 tók Áslaug Ólafsdóttir sæti hans í stjórn.
Félagið var stofnað með það að markmiði að varðveita margvísleg gögn, nótur og útgefið efni Pólýfónkórsins ásamt því að tryggja varðveislu á tónböndum í safni Ríkisútvarpsins með upptökum af söng kórsins. Félagið hefur þegar gefið út 9 geisladiska með söng kórsins frá 2007 og haft með höndum kynningu þeirra og dreifingu. Félagið hefur einnig styrkt tengsl milli fyrrum kórfélaga með samkomum, kynningum og utanlandsferðum.
Útgefnar hljómplötur og geisladiskar
Gefnar voru út sex hljómplötur með flutningi kórsins á árunum 1973-1986. Pólýfónfélagið hefur síðan staðið að útgáfu á upptökum sem gerðar voru með kórnum. Alls hafa komið út 15 útgáfur með flutningi Pólýfónkórsins:
Prentað efni
Á 30 ára afmælisári kórsins, árið 1987 var gefin út bókin ''Í ljósi líðandi stundar. Pólýfónkórinn 1957-1987.'' Kórinn gaf bókina út og söfnun efnis og umsjón útgáfu var í höndum Guðmundar Guðbrandssonar og Sigrúnar Hlínar Sigurðardóttur. Í bókinni er starf kórsins í 30 ár rakið í máli og myndum, umsagnir og kveðjur birtar og blaðaumfjöllun um einstaka tónleika, verkefnaskrá kórsins á tímabilinu og listi yfir söngvara, aðstoðarfólk og kórfélaga. Í bókinni eru myndir og frásagnir af ferðum kórsins út fyrir landsteinana og hugleiðingar kórfélaga og stjórnanda sem líta yfir farinn veg.
Metnaður var lagður í að gera söngskrár vel úr garði, ekki síst þegar um var að ræða stærri tónleika. Oft voru þýðingar á textum í lengri verkum svo að áhorfendur gætu fylgst með söguþræði. Einnig fylgdi með kynning á höfundi og annar viðeigandi fróðleikur. Hljómplötuútgáfunum fylgir einnig fróðleikur um verk og flytjendur.
Verkefnaskrá Pólýfónkórsins 1957 – 1988
Skráin er ekki tæmandi.
Hljómleikastaðir 1957 – 1988
Yfirlit yfir þá staði sem hljómleikar voru haldnir ásamt ártali. Hér eru taldar uppfærslur en ekki tiltekið hve oft hver uppfærsla var flutt.
Einsöngvarar
Einsöngvarar með Pólýfónkórnum frá 1957 – 1988 voru:
Undirleikarar og aðstoðarfólk við raddþjálfun og æfingar
Undirleikarar og aðstoðarfólk við raddþjálfun og æfingar voru þessir á árunum 1957 – 1987.
Kólombó
Kólombó (කොළඹ eða Kolamba á singalísku; கொழும்பு eða Koḻumpu á tamílsku) er efnahagsleg höfuðborg og stærsta borg Srí Lanka. Samkvæmt Brookings-stofnuninni búa um 5,6 milljónir manna á stórborgarsvæðinu. og 752.993 manns í borginni sjálfri. Borgin er efnahagskjarni eyjunnar og vinsæll ferðamannastaður. Borgin er staðsett á vesturströnd eyjunnar og er nærri stærra Kólombó-svæðinu þar sem Srí Jajevardenepúra, stjórnsýsluleg höfuðborg landsins, er einnig staðsett. Oft er talað um Kólombó sem höfuðborg landsins þar sem Srí Jajevardenepúra er innan stórborgarsvæðisins og í reynd úthverfi Kólombó. Kólombó er einnig stjórnsýsluhöfuðborg vesturhéraðs Srí Lanka og höfuðborg Kólombó-héraðs. Kólombó er lifandi borg þar sem finna má blöndu af nútímalífi, byggingum frá nýlendutímanum og eldri rústir. Kólombó var talin stjórsýsluleg höfuðborg Srí Lanka til ársins 1982.
Vegna mikillar hafnar borgarinnar og hentugrar staðsetningar hennar þekktu fornir kaupmenn Kólombó fyrir 2.000 árum. Kólombó varð höfuðborg eyjunnar þegar Srí Lanka féll undir stjórn breska heimsveldisins árið 1815 og varð áfram höfuðborg landsins þegar Srí Lanka hlaut sjálfstæði árið 1948. Árið 1978 var Srí Jajevardenepúra gerð að stjórnsýslulegri höfuðborg en Kólombó var áfram talin efnahagsleg höfuðborg landsins.
Borgarbyggð
thumbnail|Borgarnes. thumb|280px|Stærsti þéttbýliskjarni Borgarbyggðar, Borgarnes séð frá [[Brákarey]]
Borgarbyggð er sameinað sveitarfélag á Vesturlandi með nokkrum þéttbýliskjörnum; Borgarnesi, Bifröst, Hvanneyri, Reykholti og Varmalandi og er stærsta sveitarfélag á Íslandi, sem stendur við sjó, en byggir ekki afkomu sína að neinu leyti á sjávarútvegi.
Sameining
Sveitarfélagið varð til þegar Borgarnesbær, Hraunhreppur, Norðurárdalshreppur og Stafholtstungnahreppur sameinuðust í eitt sveitarfélag 11. júní 1994. Síðar, 7. júní 1998, sameinuðust Álftaneshreppur, Borgarhreppur og Þverárhlíðarhreppur Borgarbyggð.
23. apríl 2005 var svo kosið um sameiningu við Borgarfjarðarsveit, Hvítársíðuhrepp, Kolbeinsstaðahrepp og Skorradalshrepp. Öll sveitarfélögin samþykktu sameiningu nema Skorradalshreppur, þar var kosið í annað sinn 4. júní sama ár og sameiningartillagan felld í annað sinn. Hin fjögur sveitarfélögin sameinuðust þó og tók sú sameining gildi 10. júní í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna 2006.
Staðsetning
Borgarbyggð nær allt yfir alla Mýrasýslu og Borgarfjarðarsýslu norðan Skarðsheiðar að Skorradalshreppi undanskildum, það er að segja frá frá norðanverðum Skarðsheiði í suðri, að Eyja- og Miklaholtshreppi í norðri og að Holtavörðuheiði í austri.
Atvinnuvegir
Aðalatvinnuvegir Borgarbyggðar eru landbúnaður, þjónusta og iðnaður, (bygginga, málm og matvælaiðnaður). Meirihluti atvinnustarfsemi Borgarbyggðar fyrir utan landbúnað fer fram í Borgarnesi.
Menntun
Í Borgarbyggð eru tveir grunnskólar; Grunnskólinn í Borgarnesi og Grunnskóli Borgarfjarðar (varð til við sameiningu Kleppjárnsreykjaskóla, Andakílsskóla og Varmalandsskóla) og fimm leikskólar, Klettaborg og Ugluklettur í Borgarnesi, Hraunborg á Bifröst, Andabær á Hvanneyri og Hnoðraból í Reykholtsdal. Auk þess eru tveir háskólar í sveitarfélaginu, Háskólinn á Bifröst (áður Viðskiptaháskólinn og þar áður Samvinnuháskólinn Samvinnuskólinn) og Landbúnaðarháskóli Íslands (áður Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri og þar áður Bændaskólinn á Hvanneyri). Borgarbyggð á aðild að Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi og Menntaskóla Borgarfjarðar í Borgarnesi.
Hið alsjáandi auga
200px|thumb|Hið alsjáandi auga 200px|thumb|Augað sem allt sér á eins dollara seðli Hið alsjáandi auga er tákn sem sýnir auga umlukið ljósgeisla eða umvafið nokkurskonar dýrð. Táknið er yfirleitt notað sem tákn um tilvist Guðs sem fylgist með gjörðum mannkynsins og þá aðallega inni í þríhyrningi sem talið er að tákni heilaga þrenningu.
Nútímanotkun táknsins fer aðallega fram í Bandaríkjunum en þar er það t.d. notað á bakhluta innsiglis ríkisins sem sést m.a. á dollaraseðlum.
Vallónía
Vallónía (franska: Wallonie, þýska: Wallonie(n), hollenska: Wallonië, vallónska: Walonreye, lúxemborgíska: Wallounesch) er svæði í suðurhluta Belgíu þar sem íbúarnir eru aðallega frönskumælandi. Svæðið nær yfir 55% af flatarmáli Belgíu en íbúar þess eru um það bil þriðjungur allra Belga. Franska samfélagið í Belgíu sér um mál tengd menntun og menningu, og er ekki hluti af stjórnsýslueiningunni Vallóníu. Vallónía er annað tveggja héraða sem mynda Belgíu, hitt er Flæmingjaland. Í austurhluta Vallóníu er lítill þýskumælandi minnihluti, en hann myndar þýska samfélagið í Belgíu og hefur eigin stjórn og þing sem stýra menningarmálum.
Í iðnbyltingunni varð mikill uppgangur í Vallóníu vegna stórra kola- og járnauðlinda, og var svæðið í öðru sæti á eftir Bretlandi hvað varðar iðnvæðingu. Í kjölfarið varð héraðið afar auðugt, og frá upphafi 19. aldar til miðju 20. aldar var Vallónía ríkari helmingurinn í Belgíu. Frá lokum seinni heimsstyrjaldarinnar hefur dregið töluvert úr mikilvægi þungaiðnaðar og þess vegna er Flæmingjaland ríkara héraðið í dag. Hagkerfið í Vallóníu hefur dregist mikið saman frá þeim tíma og þar ríkir mikið atvinnuleysi og landsframleiðsla á mann er töluvert minni en í Flæmingjalandi. Hagfræðilegt misvægi og tungumálaklofningur milli svæðanna tveggja er uppspretta mikilla stjórnmáladeilna í Belgíu.
Höfuðborg Vallóníu er Namur, en stærsta borgarsvæðið er Liège. Fjölmennasta sveitarfélagið er Charleroi. Flestar stærstu borgir í Vallóníu og tveir þriðju hlutar íbúanna eru í „iðnaðardalnum“ svokallaða, sem er svæðið í kringum Sambre-á og Meuse-á. Í norðri liggur miðbelgíska sléttan, sem er frekar gróskumikil eins og Flæmingjaland. Í suðri liggur Ardennes, sem er frekar strjálbýlt og fjöllótt. Vallónía liggur að Flæmingjalandi og Hollandi í norðri, að Frakklandi í suðri og vestri, og að Þýskalandi og Lúxemborg í austri.
Tröllakirkja
Tröllakirkja getur átt við:
Peter Abrahams
Peter Henry Abrahams (f. 3. mars 1919; d. 18. janúar 2017) var suður-afrískur skáldsagnahöfundur. Hann helsta umfangsefni var kynþáttahatur.
Eiturvirkni
Eiturvirkni (eiturhrif eða eiturverkun) er það þegar eiturefni (toxin) hafa þau áhrif á lifandi veru að þau brjóta niður varnir hennar og veran missir eðlilega starfshæfni og getur þannig dregið hana til dauða. Eiturvirkni lyfja getur verið beint gegn óæskilegri veiru og með því getur eiturvirknin haft jákvæða niðurstöðu ef engir óæskilegir hlutar líffverunnar hafi verið upplægir fyrir virkninni.
Eiturvirkni sumra sýklaefna getur samt gert þau óhæf til notkunar fyrir þá sem eru t.d. með ofnæmi. Afeitur er t.d. eiturefni sem hefur verið svipt eiturvirkni, t.d. með hitun eða efnaáhrifum og er stundum notað sem mótefnisvaki.
Slow Food
thumb|right|Snigillinn, auðkenni samtakanna, á vegg veitingastaðar á [[Santorini á Grikklandi.]] Slow Food (eða hægfæði (stundum nefnd hægfæðishreyfingin) eru alþjóðleg samtök áhugafólks um mat og umhverfisvernd sem stofnuð voru á Ítalíu árið 1986. Samtökin voru stofnuð til höfuðs skyndibitamenningunni og til verndar staðbundnum mat og matreiðsluvenjum, bragðgæðum og þeim dýrum og plöntum sem liggja þessu til grundvallar. Áherslan hefur einnig beinst að því að koma á samskiptum á milli allra sem vilja vinna að heilbrigðri matvælaframleiðslu og efla meðal annars tengsl neytenda á Vesturlöndum við smáframleiðendur í þriðja heiminum gegnum tengslanetið Terra Madre. Í samtökunum eru nú meira en 100.000 meðlimir í 132 löndum.
Samtökin vinna að markmiðum sínum meðal annars með því að uppfræða almenning um mat, matarvenjur og matvælaframleiðslu, berjast gegn notkun skordýraeiturs, vinna að fjölbreytni í ræktun dýra og plantna og styðja við smáframleiðendur sem nota hefðbundnar aðferðir og lífræna ræktun. Samtökin reka einnig fræbanka.
Aðalskrifstofa samtakanna eru í bænum Bra, sem er nálægt Tórínó á Norður-Ítalíu. Annaðhvert ár standa samtökin að geysistórri alþjóðlegri matvælasýningu í Tórínó, Salone del Gusto, þar sem áhersla er á að kynna framleiðslu smábænda og smáframleiðenda frá yfir 100 löndum en verksmiðjubúskap og fjöldaframleiðslu er úthýst. Jafnframt er umfangsmikil fræðslustarfsemi í tengslum við sýninguna og þar hefur meðal annars íslenskt skyr verið kynnt.
Ísland
Slow Food hefur verið starfandi á Íslandi frá 2001, þegar deildin Slow Food Reykjavík Convivium var stofnað. Núverandi formaður (2009) er Dominique Plédel Jónsson. Samtökin hafa tilnefnt íslensku geitina á „bragðörk“ Slow Food sem dýrategund í útrýmingarhættu sem ber að vernda vegna þeirra afurða sem hún getur gefið af sér.
Rúnar Marvinsson er einn upphafsmaður að Slow Food eldamennsku á Íslandi. Hann eldaði í slow food stíl á gömlu Hótel Búðum og svo síðar á veitingastað sínum Við Tjörnina. Nokkrir íslenskir veitingastaðir hafa starfað í anda Slow Food, þar á meðal Lónkot í Skagafirði, Halastjarna í Öxnadal og Friðrik V á Akureyri. Friðrik V var þó eini íslenski veitingastaðurinn sem hafði, meðan hann starfaði, rétt til að kenna sig við Slow Food og nota auðkenni samtakanna, enda var veitingastaðurinn valinn á lista samtakanna yfir 100 áhugaverðustu svæðisbundnu veitingastaði í heimi árið 2006.
Hítardalur (dalur)
Hítardalur er dalur á Vesturlandi, rétt suðaustan Snæfellsness. Þar er samnefnt höfuðból Samkvæmt þjóðsögu bjó tröllkonan Hít í Hundahelli í Bæjarfelli. Jeppafært er eftir dalnum að Hítarvatni og rennur Hítará um dalinn. Þekja hraun botn dalsins og er þar tjaldsvæði. Dalurinn var friðaður um 1990.
Þann 7. júlí árið 2018 féll stór skriða úr Fagraskógarfjalli og niður í dalinn. Við það stíflaðist Hítará tímabundið og fann hún sér nýjan farveg. Skriðan er ein sú stærsta sem hefur fallið á sögulegum tíma.
Til stendur að græða uppblásturssvæði í dalnum kjarri
Þistilfjörður
thumb|Þórshöfn við Þistilfjörð
Þistilfjörður er fjörður á Norðausturlandi, sem gengur inn austan við Melrakkasléttu en norðan við Langanes. Inn af firðinum er samnefnd sveit, láglend og grösug með grunnum dölum og lágum hæðum á milli. Þar eru allmargir bæir og fleiri bæir voru áður í heiðalöndunum inn af firðinum.
Fjörðurinn kenndur við landnámsmanninn Ketil þistil. Þistilfjörður er rótgróið sauðfjárræktarsvæði og á Gunnarsstöðum í Þistilfirði er eitt af stærri sauðfjárbúum landsins. Þaðan er Steingrímur J. Sigfússon fyrrverandi fjármálaráðherra.
Um miðjan júlí árið 2019 keypti breski auðkýfingurinn James Ratcliffe jörðina Brúarland 2 í Þistilfirði. Henni fylgja meðal annars veiðiréttindi í Hafralónsá, sem er vinsæl á meðal veiðimanna.
1951-1960
1951–1960 var 6. áratugur 20. aldar.
Skráarnafn
Skráarnafn er sérstök gerð af streng sem notaður er til þess að bera einkvæm kennsl á skrá sem geymd er í skráakerfi í tölvu. Sum stýrikerfi bera einnig kennsl á skráarsöfn á sama máta.
Ścieżka dostępu
Reykjurtaundirætt
Reykjurtaundirætt (fræðiheiti: Fumarioideae ) sem undirætt plantna var færð sem undirætt af draumsóleyjaætt. Hét hún áður Fumariaceae.
Ættkvíslir
Hún inniheldur um 20 ættkvíslir.
Nora
thumb|right|240px|Nora Nora er borg í Sveitarfélaginu Nora í Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 6.526 manns.
Ahmad el Abbas
Ahmad al-Abbas (arabíska: أحمد العباس‎; ... – 1659) var síðasti soldán Marokkó af Sa'diætt. Hann var sonur Múhameðs esh-Sheikh es-Seghir og tók við völdum við lát hans 1655. Ríki hans náði í reynd aðeins yfir borgina Marrakess og nágrenni hennar, en aðrir hlutar landsins voru í höndum sjálfstæðra fusta eða stríðsherra. Árið 1658 gerði höfuð ættarinnar Banu Hilal, Abu Bakr al-Shabani, uppreisn og settist um borgina. Ahmad hélt árið eftir til fundar við uppreisnarmenn (sem voru frændur hans) en þeir tóku hann höndum og myrtu hann. Abu Bakr hélt svo inn í borgina og gerði son sinn, Abd al-Karim ben Abu Bakr al-Shabani, að soldán. Hann ríkti til dauðadags 1668 og þá tók sonur hans, Abu Bakr ben Abd al-Karim, við völdum. Árið 1669 náði Al-Rashid borginni á sitt vald og lét brenna Abu Bakr lifandi.
A.S. Roma
Associazione Sportiva Roma, (Íþróttasamband Róma), oft nefnt Roma, er  ítalskt knattspyrnufélag frá Róma. Félagið var stofnað árið 1927. og hefur spilað í Serie A síðan, með undantekningu árið 1951–52. Rómverjar hafa unnið Serie A þrisvar, fyrsta sinn árið 1941–42, síðan unnu þeir árið 1982–83 og aftur 2000–01. Frægasti leikmaður liðsins á seinni árum er Francesco Totti.
Bombus mendax
Bombus mendax er tegund af humlum, ættuð frá háfjöllum Evrópu.
José Ramos-Horta
Æviágrip
José Ramos-Horta fæddist árið 1949 í Dili og er af bæði tímorskum og portúgölskum ættum. Hann vann ungur fyrir sér í blaðamennsku og gerðist virkur í sjálfstæðishreyfingum Austur-Tímor, sem var á þessum tíma portúgölsk nýlenda.
Árið 1970 var Ramos-Horta dæmdur í tveggja ára útlegð til Mósambík fyrir að gagnrýna portúgölsku nýlenduyfirvöldin. Fjórum árum síðar tók hann þátt í stofnun róttæku sjálfstæðishreyfingarinnar Fretilin, sem lýsti yfir sjálfstæði Austur-Tímor þann 28. nóvember 1975. Ramos-Horta varð utanríkisráðherra í stjórn hins nýja ríkis, en sú stjórn varð ekki langlíf því að aðeins um viku síðar réðst her Indónesíu inn í Austur-Tímor og hertók landið. Indónesar limuðu Austur-Tímor formlega inn í Indónesíu og stóðu fyrir afar ofbeldisfullu hernámi í landinu þar sem Ramos-Horta missti meðal annars systur sína og þrjá bræður.
Útlegð frá Austur-Tímor
Ramos-Horta flúði frá Austur-Tímor þremur dögum fyrir innrás Indónesa og settist að í Sydney í Ástralíu, þar sem hann vann sem prófessor í alþjóðarétti. Eftir hernám Indónesa ferðaðist Ramos-Horta um heiminn til að tala fyrir sjálfstæði Austur-Tímor, vekja athygli á mannréttindabrotum indónesískra stjórnvalda þar í landi og rak jafnframt mannréttindastofnun fyrir Austur-Tímor í Sydney.
Þáttaskil urðu árið 1991 í viðhorfi alþjóðasamfélagsins til Austur-Tímor þegar blaðamenn urðu vitni að fjöldamorðum indónesíska hersins á óbreyttum borgurum í Dili. Næsta ár lagði Ramos-Horta fram friðartillögur þar sem gert var ráð fyrir því að Austur-Tímor myndi hljóta sjálfstæði í þremur áföngum: Í hinum fyrsta ættu fulltrúar Austur-Tímora, Indónesa og Portúgala að semja um aðgerðir til að auka trúnaðartraust milli fylkinganna á vettvangi Sameinuðu þjóðanna, í öðrum ætti Austur-Tímor að hljóta sjálfstjórn og koma sér upp innlendu lýðræðislegu þingi og í hinum þriðja ætti að fara fram þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Austur-Tímor og framtíðarstjórnarfyrirkomulag ríkisins.
Árið 1996 var Ramos-Horta sæmdur friðarverðlaunum Nóbels ásamt austurtímorska biskupnum Carlos Filipe Ximenes Belo. Norska Nóbelsnefndin tók fram að með verðlaunun austurtímorsku baráttumannanna væri ætlunin að vekja athygli heimsins á „gleymdu stríði“ í Austur-Tímor þar sem fjöldi fólks hafði látið lífið. Meðal þeirra sem tilnefndu Ramos-Horta til friðarverðlaunanna voru Kristín Ástgeirsdóttir og aðrar Alþingiskonur íslenska Kvennalistans.
Eftir að indónesíski einræðisherrann Suharto féll frá völdum árið 1998 var loks slakað á klónni í Austur-Tímor og þar efnt til þjóðaratkvæðagreiðslu þar sem landsmenn kusu með miklum meirihluta sjálfstæði undan Indónesíu í stað þess að þiggja aukið sjálfræði innan hennar. Sameinuðu þjóðirnar tóku þá til bráðabirgða við stjórn landsins og í desember 1999 kom Ramos-Horta loks heim úr útlegðinni. Hann varð fyrsti utanríkisráðherra í stjórn hins sjálfstæða Austur-Tímor frá 2002 til 2006 og lagði í því embætti áherslu á sáttir við Indónesa og á aukin samskipti við ASEAN-ríkin.
Stjórnmálaferill eftir sjálfstæði
Ramos-Horta varð forsætisráðherra Austur-Tímor árið 2006 eftir afsögn Mari Alkatiri, sem lá undir ásökunum um að hafa beitt dauðasveitum til að þagga niður í pólitískum andstæðingum sínum. Ramos-Horta og aðrir áhrifamenn, meðal annars Xanana Gusmão forseti, höfðu hótað afsögn ef Alkatiri yrði ekki látinn fara. Við embættistöku sína lagði Ramos-Horta áherslu á að koma þúsundum manna aftur til síns heima sem höfðu flúið frá Dili vegna óeirða í mótmælum gegn Alkatiri.
Árið 2007 bauð Ramos-Horta sig fram til forseta Austur-Tímor. Hann vann sigur í annarri umferð kosninganna og var svarinn í embætti þann 20. maí sama ár. Þann 11. febrúar 2008 varð Ramos-Horta fyrir byssuskoti þegar uppreisnarmenn úr röðum hersins réðust á heimili hans og reyndu að myrða hann. Ramos-Horta særðist alvarlega og þurfti að dveljast á sjúkrahúsi í Ástralíu í nokkra mánuði á meðan honum batnaði.
Ramos-Horta bauð sig fram til endurkjörs árið 2012 en hafði þá glatað stuðningi CNRT, flokks Xanana Gusmão. Hann lenti í þriðja sæti í fyrri umferð forsetakosninganna á eftir mótframbjóðendunum Francisco Guterres og Taur Matan Ruak. Eftir ósigur Ramos-Horta var honum boðið að gerast milligöngumaður Sameinuðu þjóðanna í hernaðardeilum í Gíneu-Bissá. Hann varð formaður friðargæsluskrifstofu Sameinuðu þjóðanna í landinu árið 2013.
Ramos-Horta gaf aftur kost á sér til forseta Austur-Tímor árið 2022, á móti sitjandi forsetanum Francisco Guterres. Ramos-Horta sagðist gefa kost á sér þar sem hann teldi Guterres hafa farið út fyrir valdsvið sitt á forsetatíð sinni. Í aðdraganda kosninganna endurnýjaði Ramos-Horta bandalag sitt við Xanana Gusmão. Hann lenti í fyrsta sæti í fyrri umferð kosninganna, þar sem hann hlaut 45,86 prósent atkvæðanna en Guterres aðeins 22,35. Ramos-Horta vann stórsigur í seinni umferð kosninganna þann 20. apríl með 62 prósentum atkvæða á móti 38 prósentum sem Guterres fékk.
Vilhjálmur 1. af Normandí
thumb|right|Vilhjálmur langasverð. Stytta á aðaltorginu í [[Falaise.]] '''Vilhjálmur 1. af Normandí eða Vilhjálmur langasverð' – (franska: Guillaume Longue-Épée, latína: Willermus Longa Spata, norræna: Vilhjálmr langaspjót'', samkvæmt Snorra Sturlusyni) – (893 – 17. desember 942), hertogi Normanna, var annar hertoginn í Normandí, tók við af föður sínum, Göngu-Hrólfi.
Lítið er vitað um ungdómsár hans. Hann fæddist í Bayeux eða Rúðuborg (Rouen). Foreldrar hans voru Göngu-Hrólfur og Poppa, sem var dóttir Berengars af Rennes, en þau feðgin voru bæði kristin.
Vilhjálmur tók við af föður sínum um 927 og þegar í stað gerðu bæði Normannar og Bretónar uppreisn gegn honum en honum tókst að kveða hana niður. Eftir það fór hann herferð á hendur Bretónum og rændi lönd þeirra.
Árið 935 giftist hann Hlaðgerði (Luitgarde) af Vermandois og eignaðist við það allmikil lönd.
Árið 939 braust út styrjöld á milli Vilhjálms og Arnúlfs I., konungs í Flandri. Afleiðing þess varð sú að Vilhjálmur var myrtur 17. desember 942 í Picquigny á friðarráðstefnu.
Sonur hans var Ríkharður 1. af Normandí, sem kallaður var hinn óttalausi.
Campanula cymbalaria
Campanula cymbalaria er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi til Líbanon.
Kenichi Uemura
Kenichi Uemura (fæddur 22. apríl 1974) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Lindesberg
thumb|right|240px|Lindesberg Lindesberg er borg í Sveitarfélaginu Lindesberg í Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 9.149 manns.
Ångström
Ångström (oft skrifað Aangstroem) er lengdareining notuð í frumeindaeðlisfræði og efnafræði, skammstöfuð með Å eða A. Er nefnd í höfuðið á sænskum eðlisfræðingi, Anders Jonas Ångström (1814 - 1874), en er ekki SI-mælieining. Þvermál algengustu frumeinda er af stærðargráðunni 1 Å. Eitt ångström jafngildir 0,1 nanómetra, þ.e. 1 Å = 10-10 m.
Arnór Jónsson (prestur)
Arnór Jónsson, f. 27. desember 1772, d. 5. nóvember 1853 var prestur og prófastur í Hestþingum í Borgarfirði og síðar í Vatnsfirði við Ísafjarðardjúp. Foreldrar hans voru séra Jón Hannesson á Mosfelli í Mosfellssveit og kona hans, Sigríður Arnórsdóttir, en hún var dóttir Arnórs Jónssonar, sýslumanns í Belgsholti.
Menntun og störf
Arnór lauk stúdentsprófi frá Reykjavíkurskóla eldra (Hólavallaskóla) árið 1794 með miklu lofi. Það ár varð hann skrifari hjá Skúla Magnússyni, landfógeta, og í framhaldi af því var hann skrifari Ólafs stiftamtmanns Stefánssonar. Hann var kennari í Reykjavíkurskóla veturinn 1797 - 8 og var vígður til Hestþinga það vor. Hann bjó víða í Borgarfirði, meðal annars á Neðrahreppi, Hesti og Hvítárvöllum. Hann var prófastur í Borgarfirði frá 1807 til 1811, en það vor fékk hann Vatnsfjörð við Ísafjarðardjúp og hélt staðinn til dauðadags. Hann var prófastur í Norður-Ísafjarðarsýslu frá 1817 til dauðadags. Arnór þótti vel gefinn maður og kenndi mörgum undir skóla. Hann var lágvaxinn og þrekinn og mikill glímumaður talinn, en búmaður slakur og bjó löngum við lítil efni. Skáldmæltur var hann og átti allnokkra sálma í sálmabókum, þar á meðal sálminn Til hafs sól hraðar sér, sem var alþekktur útfararsálmur.
Fjölskylda
Arnór var tvígiftur. Fyrri kona hans var Sigríður (um 1771 - 1837), Sveinsdóttir næturvarðar í Reykjavík. Sonur þeirra var séra Hannes Arnórsson, prestur í Grunnavík. Seinni kona Arnórs var Guðrún (1818 - 1869), Magnúsdóttir eymdarskrokks Jónssonar, frá Tröð í Álftafirði. Hún var tvítug en hann 66 ára er þau giftust árið 1838 og mun faðir hennar hafa ráðið meiru um það hjónaband en hún sjálf. Börn þeirra voru Magnús (bjó á Ísafirði) og Sigríður (húsmóðir á Neðri-Bakka í Langadal og Tungu í Dalamynni). Sigríður var amma Hannibals Valdimarssonar skólastjóra, alþingismanns og ráðherra og Finnboga Rúts Valdimarssonar alþingismanns, bæjarstjóra og bankastjóra.
Járnsmíði
Járnsmíði er sú iðn að smíða hluti úr járni, eða stáli. Í hefðbundinni járnsmíði (sem oft er kölluð eldsmíði) er járnið fyrst hitað í eins konar ofni sem heitir afl, þar sem er brennt kolum eða koksi við blástur frá físibelg. Þegar járnið hefur náð hæfilegum hita er það tekið með töng, lagt á steðja og barið til með hamri. Þá er það stundum hert með því að kæla það hratt í vatni eða olíu. Rýmið þar sem járn er smíðað nefnist smiðja.
Í gamla daga var járn dýrt á Íslandi, og vanalega innflutt, svo nytjahlutirnir sem menn smíðuðu voru vanalega eitthvað sem varð að vera úr járni, svo sem hnífar, ljáir og skeifur. Auk þess þurfti fram eftir öldum að dengja íslenska ljái (berja eggina þunna) daglega áður en gras var slegið með þeim, og til þess þurfti að hita þá. Því var mikilvægt að hafa aðstöðu til þess, helst smiðju, á hverjum bæ sem hafði grasnyt, auk þess sem menn urðu að höggva við til kolagerðar.
Elísabet Baldvinsdóttir
Ævi og störf
Elísabet fæddist og ólst upp á Þorgerðarstöðum í Fljótsdal, dóttir hjónanna Baldvins Benediktssonar bónda og Rósu Jónsdóttur. Árið 1913 hélt hún til Edinborgar í Skotlandi til að ráða sig í vinnu og læra ensku, vegna stríðsins dróst sú dvöl á langinn eða allt til ársins 1919.
Við heimkomuna settist Elísabet að á Seyðisfirði og bjó þar alla tíð, lengst af sem kaupmaður í versluninni Breiðabliki. Hún var virk í félagsmálum, bæði á vettvangi kvenréttindahreyfingarinnar og hreyfingar jafnaðarmanna. Hún sat m.a. í stjórn verkakvennafélagsins á Seyðisfirði og var á framboðslista Alþýðuflokksmanna við bæjarstjórnarkosningar.
Árið 1922 fékk Elísabet skráð ættarnafnið Baldvins. Óljóst er þó hvort eða hversu lengi hún notaði það.
Bretlandsdvöl
Árið 1922 birti Elísabet grein í Hlín, tímariti Sambands norðlenskra kvenna sem ritstýrt var af Halldóru Bjarnadóttur. Greinin fjallaði um dvölina í Bretlandi á árunum 1913-19. Frásögnin vakti mikla athygli og hefur margoft verið rifjuð upp síðar. Árið 1937 flutti Elísabet fyrirlestra um sama efni í Alþýðuhúsinu í Reykjavík. Rúmum aldarfjórðungi síðar var frásögn Elísabetar lesin í Ríkisútvarpinu og vakti þá mikla athygli. Þá var greinin frá 1922 prentuð óbreytt í Lesbók Morgunblaðsins árið 1996. Í frásögn Elísabetar kemur fram að hún hafi flust til Edinborgar árið 1913 og fengið starf á skrifstofu. Samkvæmt öðrum heimildum rak hún þó ásamt samstarfskonu greiðasölu í Leith sumarið 1914, sem naut vinsælda íslenskra ferðalanga. Þegar heimsstyrjöldin skall á reyndu ýmsir í Íslendingasamfélaginu í Edinborg að leita leiða til að komast aftur til Íslands. Elísabet kaus hins vegar að vera um kjurrt.
Vorið 1915 réðst hún til starfa við skotfæraverksmiðju í Birmingham, þar sem hún vann við að framleiða sprengikúlur og skothylki við hinar verstu aðstæður. Þrátt fyrir langan vinnudag, fann hún tíma til að stunda nám við ökuskóla í borginni og sumarið 1916 var hún ráðin bílstjóri hjá vopnaverksmiðjunni þar sem hún starfaði. Þar ók hún jöfnum höndum sem einkabílstjóri á fólksbílum, vörubílstjóri við skotfæraflutninga eða sjúkrabílsstjóri, sem sinnti þá jafnframt starfi sjúkraflutningamanns. Líklegt er að Elísabet hafi þar með orðið fyrsta íslenska konan til að taka bílpróf, sem og fyrsta íslenska konan til að starfa sem atvinnubílstjóri.
Entlebuch
thumb|right|Skjaldarmerki Entlebuch. Entlebuch er sveitarfélag í Luzernfylki í Sviss. Íbúar voru 3352 talsins árið 2005.
The West Wing (5. þáttaröð)
Fimmta þáttaröðin af The West Wing var frumsýnd 24. september 2003 og sýndir voru 22 þættir.
Höfundur þáttarins og framleiðslustjórinn Aaron Sorkin og framleiðslustjórinn Thomas Schlamme yfirgáfu þáttinn eftir fjórðu þáttaröðina. Sá sem tók við var framleiðslustjórinn John Wells.
Henri-Paul Motte
thumb|right|Umsátrið um La Rochelle (1881) Henri-Paul Motte (13. desember 1846 – 1. apríl 1922) var franskur listmálari sem sérhæfði sig í sögulegum viðfangsefnum. Hann lærði hjá Jean-Léon Gérôme og hóf að sýna í Salon de Paris árið 1874. Árið 1892 fékk hann inngöngu í frönsku heiðursfylkinguna. Á Heimssýningunni í París árið 1900 vann hann bronspening. Þekktasta málverk hans er af Richelieu kardinála í umsátrinu um La Rochelle frá 1881.