cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shadi Bartsch
Æviágrip
Bartsch er dóttir hagfræðings sem starfaði fyrir Sameinuðu þjóðirnar og ólst upp í London, Genf, Teheran, Jakarta og á Fídjieyjum. Hún lauk B.A.-gráðu frá Princeton-háskóla árið 1987 and og bæði M.A. og Ph.D.-gráðu frá Kaliforníuháskóla í Berkeley árið 1992 í latínu og fornfræði.
Ferill
Bartsch hefur einkum unnið með latneskar bókmenntir og rómverska menningu á tímum júlísk-kládísku ættarinnar, skáldsöguna til forna, rómverska stóuspeki og klassíska arfleifð. Hún hlaut Quantrell-verðlaunin fyrir framúrskarandi kennslu árið 2000 og verðlaun fyrir kennslu á framhaldsstigi við Chicago-háskóla árið 2006. Hún hlaut Guggenheim-styrk árið 2007. Hún var einnig fulltrúi í ritstjórn University of Chicago Press á árunum 2006 – 2008 og aðalritstjóri tímaritsins Classical Philology á árunum 2000 – 2004.
Sambandsríki Vestur-Indía
thumb|right|Kort af Sambandsríki Vestur-Indía Sambandsríki Vestur-Indía var skammlíft sambandsríki myndað úr nokkrum nýlendum Breta í Karíbahafi með það í huga að þær fengju sjálfstæði sem eitt ríki. Áður en það gerðist leystist sambandið upp vegna innbyrðis deilna. Ríkið stóð frá 3. janúar 1958 til 31. maí 1962.
Þær nýlendur sem mynduðu sambandsríkið urðu síðar níu sjálfstæð ríki: Antígva og Barbúda, Barbados, Dóminíka, Jamaíka, Sankti Kristófer og Nevis, Sankti Lúsía, Sankti Vinsent og Grenadíneyjar og Trínidad og Tóbagó. Áfram undir breskri stjórn voru Angvilla, Montserrat, Cayman-eyjar og Turks- og Caicoseyjar.
Lubok
thumb|400 px|Mýsnar jarða köttinn, lubok mynd frá um 1725. Lubok eða lubti er rússneskt fjölprent og alþýðulist sem einkennist af einföldum teikningum og myndskreyttum sögum sem sóttar eru í bókmenntir, trú og vinsælar flökkusögur. Lubti var notað sem skraut í húsum og krám. Elstu lubok voru tréristur. Stundum voru myndskreytingar með textum í tímaröð og eru þannig lubok undanfarar teiknimyndasögu nútímans. Rússneska orðið lubok kemur frá lub en það voru sértök spjöld sem myndirnar voru prentaðar á. Rússneskt lubki urðu vinsæl á seinni helmingi 18. aldar. Þau voru seld á markaðstorgum og voru ódýr leið fyrir alþýðufólk til að prýða heimili sín með fjöldaframleiddri list.
Eldflugur
Eldflugur (blysbjöllur eða ljósormar) eru ætt skordýra af ættbálki bjallna sem gefur frá sér ljós. Einstaklingar í þessari ætt nota ljósið á kvöldin til að hæna að maka eða til veiða. Það eru fleiri en 2.000 tegundir blysbjallna í tempraða og hitabeltinu. Flestar tegundirnar halda sig við votlendi eða röku skógarlandslagi þar sem lirfur þeirra hafa af nógu að taka.
Svart púður
Svart púður er sprengiefni, fyrrum notað sem byssupúður í framhlaðninga og fallbyssur, búið til úr blöndu af saltpétri, viðarkolum og brennisteini í eftirfarandi hlutföllum:
Gunpowder
Hoya ovalifolia
Hoya ovalifolia er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Indlandi og Sri Lanka.
Vatnsberinn
thumb|right|Vatnsberinn á stjörnukorti. Vatnsberinn (latína: Aquarius) er stjörnumerki í Dýrahringnum við miðbaug, á milli Steingeitarinnar og Fiskanna. Vatnsberinn er eitt af elstu stjörnumerkjum Dýrahringsins og var eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti. Stjörnumerkið er á svæði á himninum sem er oft kallað Hafið af því þar eru mörg stjörnumerki sem tengjast vatni eða hafi, eins og Hvalurinn, Fiskarnir og Fljótið.
Í stjörnuspeki teljast þeir sem fæðast milli 20. janúar og 19. febrúar vera í vatnsberamerkinu. Árið 2002 gekk Sólin gegnum Vatnsberann frá 16. febrúar til 12. mars.
Fionn Mac Cumhaill
Fionn Mac Cumhaill (einnig ritað Finn eða Find mac Cumail eða mac Umaill, borið fram „Finn mac Cool“, [fɪnː mak kul]) var goðsagnakenndur veiðimaður og bardagamaður í Írskum þjóðsögum, en sögur af honum voru einnig þekktar í Skotlandi og á Mön. Sögur af Fionn og fylgismönnum hans, Fianna, eru skráðar í Fianna sögunum (e. Fenian cycle eða Ossianic Cycle. i. Fianaigecht). Fianna sögurnar eru að mestu sagðar frá sjónarhorni sonar Fionn, Oisín, sem var skáld. Fenian bræðralagið dregur nafn sitt af þessum þjóðsögum.
Fionn var gæluheiti sem þýðir „fölur“, „hvítur“ eða „bjartur“. Í æsku hét hann Deimne og í nokkrum frásögnum er sagt frá því hvernig hann öðlaðist gælunafn sitt þegar að hár hans varð hvítt langt fyrir aldur fram. Hann er líklega tengdur við Velsku goðsagnapersónuna Gwyn ap Nudd.
Fæðing
Fionn var sonur Cumhal, sem var leiðtogi fianna reglunnar, og Muirne, dóttir drúidans Tadg mac Nuadat sem bjó á hæðinni Almu í Kildare sýslu. Cumhal nam Muirne á brott eftir að faðir hennar neitaði að leyfa sér að giftast henni, og Tadg leitaði ráða til hákonungsins yfir Írlandi, Conn Cétchathach (Hundrað bardaga-Conn), sem gerði hann að útlaga. Bardaginn við Cnucha var háður milli Conn og Cumhal, og Cumhall var drepinn af Goll mac Morna, sem gerðist svo leiðtogi fianna reglunnar.
Þá var Muirne þegar orðin ólétt eftir samfarir hennar við Cumhal, þannig að faðir hennar afneitaði henni og fyrirskipaði að hún skyldi brennd á báli, en Conn bannaði það og setti hana undir verndarvæng Fiacal mac Conchinn. Kona Fiacals, drúidinn Bodhmall, var systir Cumhals. Í húsi Fiacals eignaðist hún son sem hún kallaði Deimne.
Nafnið Cumhal kann að vera komið af forn-Írska orðinu cumal, sem þýðir ambátt. Það kann að vera að einhvern tímann hafi Fionn verið sagður ambáttarsonur (mac cumal), áður en að virðingarmeiri uppruni var skáldaður fyrir hann.
Æska
Muirne skildi Deimne eftir hjá Bodhmall og bardagakonunni Liath Luachra, en hún ól hann upp með leynd í Sliab Bladma skógi, og kenndi honum þar bardagalistir og veiðar. Þegar hann varð eldri gekk hann í hirðir ýmissa konunga undir fölsku nafni, en þegar að þeir báru kennsl á hann sem sonur Cumhals var honum skipað að fara, af ótta við að óvinir hans leituðu hann uppi.
Fionn kynntist svo skáldinu Finneces við ánna Boyne og lærði kveðskap hjá honum. Finneces hafði eytt sjö árum í að reyna að veiða lax þekkingarinnar, sem bjó í ánni, en sagt var að hver sá sem æti laxinn myndi hljóta alla þekkingu heims. Að lokum náði hann að veiða laxinn, og sagði Fionn að elda hann fyrir sig. Fionn brenndi sig við matreiðsluna, og setti brennda þumalputtann í munn sinn, og át óvart hluta af roði laxins. Þannig fékk hann vísdóm laxins, en upp frá þessu gat hann kallað til sín vísdóm á örlagastundum með því að sjúga á þumal sinn.
Valdatakan
Á hverju ári í 23 ár kom eldspúandi álfadís að nafni Aillen á Samhain (1. nóvember), og svæfði alla mennina í Tara með tónlist og brenndi svo kastalann til grunna. Fianna reglan, sem Goll mac Morna stýrði, gat ekkert gert til þess að varna því. Fionn kom til Tara, vopnaður með galdravopnum í poka úr fuglaskinni. Hann hélt sér vakandi með því að halda spjótsoddi sínum undir hausnum á sér, þannig að ef að hann sofnaði hrökk hann upp þegar hann rakst á oddhvassa spjótið, og drap svo Aillen með spjótinu. Eftir að hann drap Aillen var hann viðurkenndur sem sonur Cumhal. Goll vék úr stóli og Fionn tók við sem leiðtogi Fianna reglunnar.
Í sumum frásögnum er fjallað um samskipti Fionn og Goll, en vinátta þeirra var ótraust og þeir lentu oft upp á móti hvor öðrum.
Seinna heimtaði Fionn bætur af Tadg fyrir morðið á föður sínum, og hótaði stríði eða einvígi ef að hann neitaði. Tadg bauð honum heimili sitt, hæðina Almu, sem skaðabætur, og Fionn þáði það.
Bardagi risanna
thumb|Giants Causeway Mörg landfræðileg fyrirbrigði á Írlandi eru tengd við Fionn Mac Cumhail. Í sumum yngri frásögnum er Fionn risi, og í deilum sínum við risa í Alba (nú þekkt sem Skotland) tók hann hluta úr Írlandi til þess að kasta í mótherja sinn. Hann varpaði aurhnettinum í mótherja sinn, en hann dreif ekki yfir Írlandshaf og klumpurinn varð að eyni Mön, en holan sem varð eftir varð Lough Neagh.
Í annarri tilraun til þess að há einvígi við mótherja sinn í Alba byggði hann stuðlabergsbrúnna Giants Causeway frá Írlandi til Skotlands, til þess að hann gæti barist við andstæðinginn án þess að blotna í fæturna.
Fingalshellir í Skotlandi er einnig nefnt eftir honum, en í hellinum eru sexhyrndar súlur úr basalti.
Ástir
Fionn kynntist frægustu föstukonu sína, Sadbh, þegar hann var að veiðum. Drúidinn Fer Diorich hafði breytt henni í hreindýr, en hundar Fionns, Bran og Sceolang, sem höfðu sjálfir eitt sinn verið mennskir, áttuðu sig á því að hún væri mennsk, og Fionn hlífði henni. Hún breyttist aftur í fallega konu, sem Fionn giftist og gerði ólétta. Fer Diorich kom aftur seinna og breytti henni aftur í hreindýr, og hún hvarf á brott. Sjö árum síðar hitti Fionn son þeirra, Oisín, sem varð einn af mestu hetjum fianna reglunnar.
Í einni frægustu sögunni hafði hákonungur Írlands, Cormac mac Airt, lofað Fionn dóttur sína, Gráinne, en Gráinne féll fyrir öðrum meðlimi fianna reglunnar, Diarmuid Ua Duibhne, og þau stungu af saman með Fionn á hælunum. Fósturfaðir Diarmuids, guðinn Aengus, aðstoðaði þau við flóttann. Mörgum árum síðar voru Fionn og Diarmuid á veiðum og bráðin stangaði Diarmuid alvarlega. Vatn sem var drukkið úr höndum Fionn hafði lækningarmátt, en þegar Fionn safnaði vatni lét hann það vísvitandi leka á milli puttanna sína áður en að hann færði Diarmuid það. Sonur hans, Oisín, og sonarsonur hans, Osgur, hótuðu honum og sögðu honum að vera heiðarlegur, en það var um seinan, því Diarmuid dó skömmu síðar.
Dauði
Ýmsar misjafnar sögur segja af dauða Fionns, en vinsælustu frásagnirnar segja að hann sé í raun ekki dauður, heldur lifi enn góðu lífi í helli undir Dyflini, og mun hann koma þaðan til þess að bjarga Írlandi á mesta raunatíma þess.
Upprisa Z
Upprisa Z (franska: Le réveil du Z) er 37. Svals og Vals-bókin og sjálfstætt framhald Tímavillta prófessorsins. Hún birtist sem framhaldssaga í teiknimyndablaðinu Sval árið 1985 og kom út á bókarformi árið eftir. Upprisa Z er fimmta bók þeirra Tome og Janry og var gefin út á íslensku á árinu 1987.
Söguþráður
Valur reynir að sannfæra útgefanda sinn um að birta grein hans um tímaflakk þeirra félaganna úr Tímavillta prófessornum, en gengur illa að fá menn til að trúa sögunni. Hann drekkur ótæpilega af áfengi og stórslasar sig á ritstjórnarskrifstofunni. Í lyfjavímunni telur hann sig sjá ''Prumpdýrið“. Í ljós kemur að Prumpdýrið var ekki ofskynjanir, heldur sent af Árelíusi til að sækja Sval og Val til framtíðarinnar, þar sem honum er haldið föngnum. Félagarnir eru skyndilega komnir til ársins 2062. Þar er hálfgert lögregluríki, þar sem menn í einkennisbúningum merktum Z eru á hverju strái. Einræðisherrann sem fer með völdin reynist vera Zorglúbb, dvergvaxið barnabarn hins upprunalega Zorglúbbs. Árelíus er fangi Zorglúbbs, sem vill þvinga hann til að kenna sér hvernig flytja megi menn fram og aftur í tíma í því skyni að fjölga liðsmönnum í herliði sínu. Þeim félögunum tekst ásamt aðstoðarmanni Árelíusar og Prumpdýrinu að losa prófessorinn úr haldi og eyðileggja móðurklukkuna sem veldi Zorglúbbs byggðist á.
Íslensk útgáfa
Bókin kom út á vegum Bókaútgáfunnar Iðunnar árið 1987 í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar. Hún er númer 22 í íslensku ritröðinni.
Kjósarsýsla
Kjósarsýsla var ein af sýslum Íslands, á suð-vesturhluta landsins. 19. mars 1754 voru hún og Gullbringusýsla sameinaðar og Gullbringu- og Kjósarsýsla búin til.
Kjósarsýsla er minnsta sýslan á Íslandi mælt í ferkílómetrum eða 664 km².
Hinrik Ólafsson
Hinrik Ólafsson (11. apríl 1963) er íslenskur leikari.
2040
Árið 2040 (MMXL í rómverskum tölum) verður í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjar á sunnudegi.
Paradísarfuglinn
thumb|right|Paradísarfuglinn á stjörnukorti. Paradísarfuglinn (latína: Apus) er lítið stjörnumerki á suðurhimni sem var fyrst lýst á stjörnukorti af Petrus Plancius árið 1598. Þrjár björtustu stjörnur stjörnumerkisins eru allar daufar og rauðleitar.
Fatboy Slim
thumb|right|Fatboy Slim Fatboy Slim (16. júlí, 1963, Quentin Leo Cook eða Norman Cook) er breskur tónlistarmaður sem semur og mixar danstólist að atvinnu. Á 9. áratugnum var hann meðlimur í bresku sveitinni The Housemartins.
Eldflauganammi
Eldflauganammi (enska: rocket candy eða r candy) er efni sem er notað fyrir minni eldflaugar til þess að skjóta þeim á loft. Eldflauganammi er drifefni úr saltpétri, sykri, sírópi, vatni og er það soðið saman í potti í tvo klukkutíma.
Vilhjálmur 4. Bretakonungur
thumb|right|Vilhjálmur 4. Bretakonungur Vilhjálmur 4. (William Henry; 21. ágúst 1765 – 20. júní 1837) var konungur sameinaðs konungsdæmis Bretlands og Hannover frá 1830 til 1837. Vilhjálmur var þriðji elsti sonur Georgs 3. og eftir að bróðir hans, hertoginn af Jórvík, lét lífið 1827, varð Vilhjálmur ríkiserfingi. Vilhjálmur var lengi í flotanum og var af þeim sökum verið nefndur sjómannskonungur („sailor king“). Vilhjálmur lést af völdum hjartabilunar í Windsor-kastala þar sem hann er grafinn.
Þann 13. júlí 1818 giftist Vilhjálmur Adelaide Louisu Theresu Caroline Ameliu (1792–1849) sem eftir gifinguna varð Adelaide drottning. Þau eignuðust tvær dætur, Charlottu og Elízabetu, sem báðar létust ungar.
Vilhjálmur 4. átti í ástarsambandi við írska leikkonu, Dorotheu Bland, sem var betur þekkt undir sviðsnafni sínu, Dora Jordan eða frú Jordan. Vilhjálmur og frú Jordan áttu 10 börn í lausaleik sem öll hlutu ættarnafnið FritzClarence. Samband þeirra stóð í tuttugu ár.
Eitt af afsprengjum þessa ástarsambands var George FitzClarence, fyrsti jarl af Munster. Þó að níu af lausaleiksbörnum hans lifðu hann sjálfan varð eftirmaður Vilhjálms frænka hans, Viktoría drottning.
Adelaide, höfuðborg Suður-Ástralíu, er nefnd eftir Adelaide drottningu.
Lúðrasveit Reykjavíkur
Lúðrasveit Reykjavíkur (skammst. LR) er íslensk lúðrasveit sem var formlega stofnuð þann 7. júlí 1922. Sveitin varð til við sameiningu tveggja félaga, Lúðrafélagsins Hörpu og Lúðrafélagsins Gígju. Fyrsti stjórnandi hennar var Otto Böttcher, þýskur hornleikari sem fenginn hafði verið hingað til lands af Jóni Leifs.
Lúðrasveitin hefur síðan 1922 átt höfuðstöðvar í Hljómskálanum, sem er staðsettur við Tjörnina í Reykjavík og Hljómskálagarðurinn heitir eftir, en það hús var byggt sérstaklega fyrir sveitina (upphaflega ætlað Lúðrafélaginu Hörpu).
Núverandi stjórnandi er Lárus Halldór Grímsson, sem stjórnaði lengst af Skólahljómsveit Vesturbæjar og Miðbæjar samhliða, en upp úr þeirri sveit hafa margir af yngri spilurum LR komið. Sveitin heldur fáeina stærri tónleika á vetri, oftast í Reykjavík, en stundum á öðrum stöðum á landinu, þar sem leikin er hefðbundin lúðrasveitartónlist ásamt djasstónlist, þjóðlagatónlist, kvikmyndatónlist, dægurlagaútsetningar og klassískri tónlist fyrir. Sveitin leikur utandyra á sumrin við tækifæri svo sem á sjómannadaginn og 17. júní, og marserar við ættjarðarlög eða t.d. bandaríska marsa.
Sergio Vázquez
Sergio Vázquez (fæddur 23. nóvember 1965) er argentínskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 30 leiki með landsliðinu.
BFC Daugavpils
BFC Daugavpil er Lettneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Daugavpils. Þeir spila heimaleiki sína á Celtnieks stadions.
Kwame Nkrumah
Hann fæddist í bænum Nkroful á Gullströndinni þar sem nú er Gana og hét upphaflega Francis Nwia-Kofi Ngonloma. Hann lærði í Achimota í Akkra og síðan í kaþólskum skóla í Amisano. Eftir það varð hann kennari í kaþólskum skóla í Axim. Síðar fór hann til Bandaríkjanna og lauk M.Sc.-prófi í kennslufræði 1942 og ári síðar M.A.-prófi í heimspeki við Pennsylvaníuháskóla.
1945 flutti hann til London til að læra við London School of Economics. Þar hitti hann George Padmore og tók þátt í skipulagningu Stór-Afríkuþingsins 1945. Í framhaldinu varð hann virkur í hreyfingunni sem barðist fyrir sjálfstæði Afríkuríkja.
Hann sneri heim til Gana árið 1947 og gerðist félagi í United Gold Coast Convention sem var undir stjórn Joseph B. Danqauh. Sama ár stofnaði hann ný stjórnmálasamtök Convention People's Party með slagorðið „Sjálfstæði strax“. Hann sagði sig úr UGCC árið 1949 og hóf að skipuleggja fjöldaaðgerðir byggðar á borgaralegri óhlýðni. Bresku nýlenduyfirvöldin handtóku hann 1950. Skömmu síðar ákváðu Bretar að veita nýlendunni sjálfstæði og boðuðu til kosninga til nýs löggjafarþings árið 1951. Nkrumah sat þá enn í fangelsi en hlaut kosningu á þingið. Honum var sleppt og hann tók að sér að leiða bráðabirgðastjórn ásamt breska landstjóranum.
Meðan á heimsókn hans í Peking og Hanoi stóð árið 1966 var honum steypt af stóli í herforingjabyltingu. Eftir þetta gat hann ekki snúið aftur til Gana, en bjó í Gíneu og hélt áfram að vinna að hugsjóninni um sameiningu Afríkumanna. Hann lést árið 1972 í Rúmeníu þar sem hann var að leita sér lækninga.
Vinnsluminni
thumb|right|DDR-vinnsluminni. Vinnsluminni (einnig nefnt aðal minni eða innra minni) er minni í tölvu sem örgjörvi getur vísað beint í með vistföngum. Vinnsluminni gegnir því hlutverki að geyma gögn og forrit á meðan tölva er að vinna með þau sem og gögn og forrit sem þykir líklegt að tölvan muni bráðlega vinna með. Vinnsluminni eru yfirleitt hraðvirk og eru oftast RAM. Vinnsluminni getur líka verið lesminni (ROM) og er það oftast að mjög litlum hluta til í heimilistölvum.
Vinnsluminni í heimilistölvum eru tengd við northbridge kubbinn á móðurborðinu.
Koffort
Koffort er stór kista úr tré sem notuð var til að flytja í og geyma vörur og fatnað. Koffort voru oft máluð og lokið á þeim var kassalok. Þau voru notuð sem bekkur til að sitja á.
Microsoft
Microsoft Corporation er bandarískt, fjölþjóðlegt tölvufyrirtæki. Það þróar, framleiðir, styður og selur hugbúnað, raftæki og tölvur, og tengda þjónustu. Þekktustu hugbúnaðarvörur fyrirtækisisns eru Microsoft Windows línan af stýrikerfum, Microsoft Office skrifstofuhugbúnaðurinn, og Interner Explorer (sem Microsoft var lögsótt vegna, t.d. af bandaríska ríkinu, og tapaði), og Edge vafrarnir. Og helstu vélbúnaðarvörurnar eru Xbox leikjatölvurnar og Microsoft Surface línan af tölvum. Árið 2016 var Microsoft tekjuhæsti hugbúnaðarframleiðandinn. Fyrirtækið er nú talið eitt af fimm stærstu tæknifyrirtækjunum ásamt Amazon, Apple, Google og Facebook.
Microsoft var stofnað af Bill Gates og Paul Allen 4. apríl árið 1975 til að þróa og selja túlka fyrir BASIC forritunarmálið, fyrir Altair 8800 tölvuna (og í kjölfarið var Microsoft BASIC notað af mörgum öðrum tölvuframleiðendum). Fyrirtækið er enn fyrirferðarmikið á markaði fyrir þróun hugbúnaðar, s.s. með Visual Studio, ókeypis útgáfunni Visual Studio Code og forritunarmálinu C#.
Microsoft varð markaðsráðandi á markaði stýrikerfa á hefðbundnar einkatölvur (og fyrir skrifstofuhugbúnað), þ.e. fyrir IBM PC samhæfðar tölvur, fyrst vegna MS-DOS á níunda áratugnum, og síðar með Microsoft Windows, en á heildarmarkaði stýrikerfa, náði Android að verða vinsælasta stýrikerfi í heimi frá og með 2014. Árið 1986 fór fyrirtækið á hlutabréfamarkað, og með hækkandi hlutabréfaverði, bjó það til þrjá milljarðamæringua (þar af Bill Gates, sem varð ríkasti maður í heimi, mörg ár í röð) og að talið er 12.000 milljónamæringa (allt talið í bandaríkjadollurum) af starfsfólki sínu. Fyrirtækið hefur keypt fjölmörgur fyrirtæki, stærstu kaupin, LinkedIn ($26 milljarðar) og Skype ($8.5 milljarðar).
Steve Ballmer tók við af Gates sem forstjóri árið 2000, og svo tók Satya Nadella árið 2014, og síðan þá hefur áherslan mikið aukist á svokallaða skýjaþjónusutu, sem hjá Microsoft heitir Azure. Microsoft hefur yfir 150 þúsund starfsmenn í 106 löndum.
Þó Apple hafi velt Microsoft af stóli 2010, endurheimti Microsoft stöðu sína, árið 2018, sem verðmætasta fyrirtæki í heimi. Í apríl 2019 fór Microsoft upp í milljarð dollara að markaðsvirði og varð þriðja almenna bandaríska fyrirtækið sem metið er á yfir 1 milljarð Bandaríkjadala á eftir Apple og Amazon.
Saga
Vinirnir Bill Gates og Paul Allen frá í barnæsku stofnuðu fyrirtækið Traf-o-Data árið 1972. Grein í janúar 1975 í Popular Electronics blaðinu gaf Paul Allen hugmynd að þeir gætu búið til túlk fyrir BASIC forritunarmálið, sem hafði lengi verið til, fyrir nýja tölvu, og úr því varð túlkurinn Altair BASIC og fyrirtækið, þá nefnt, Micro-Soft, árið 1974.
Fyrsta stýrikerfi frá Microsoft var þeirra útgáfa af Unix (sem aðrir bjuggu til) kölluð Xenix frá 1980, en stýrikerfið sem kom þeim á kortið var MS-DOS sem kom út 1981 (hafði verið búið til á sex vikum af Tim Paterson, sem vann hjá öðru fyrirtæki, undir nafninu 86-DOS, og fyrst QDOS (Quick and Dirty Operating System)). Microsoft vann með tölvuframleiðandanum IBM sem gerði Microsoft kleift að selja þeim þetta aðkeypta (lítið breytta) stýrikerfi með tölvunum þeirra.
Microsoft stækkaði smá saman þangað til 25. júní 1981 þegar Microsoft varð að Microsoft Inc. Með því varð Bill Gates forstjóri og stjórnarformaður en Paul Allen varð aðstoðarforstjóri. Fljótlega gaf Microsoft út Word.
Microsoft gaf út nýtt stýrikerfi 20. nóvember 1985 sem kallaðist Windows. Strax frá upphafi varð Microsoft ríkjandi á markaði fyrir einkatölvur vegna stýrikerfi síns. Þetta eina stýrikerfi varð svo vinsælt að það tók algjörlega yfir MacOS kerfið sem var gefið út árið áður.
Hönnun Windows hófst strax í september 1981 þegar Chase Bishop hannaði stýrikerfið sem hann kallaði „Windows 1.0“. Það var þó ýmislegt að þessu kerfi eins og gefur að skilja með nýja vöru. Forritin sem komu með þessu stýrikerfi voru; reiknivél, dagatal, klukka, stjórnborð og skrifblokk. Í desember 1987 kom út Windows 2.0. Þetta stýrikerfi varð vinsælla en Windows 1.0 og hafði tekið nokkrum framförum líkt og Windows 3.0 gerði seinna meir.
Það var síðan 24. ágúst 1995 þegar Windows 95 stýrikerfið var gefið út. Þetta stýrikerfi gat sjálfkrafa skynjað og sett upp utanaðkomandi forrit, kallað „plug and play“. Einnig hafði þetta kerfi fjölverkavinnslu sem fellst í því að gera marga hluti í einu þó svo að þeir tengist ekki neitt. Breytingarnar sem komu með Windows 95 gerbreyttu svokölluðu skrifborði (e. desktop) og gerði það eins og við þekkjum það í dag, bæði á OS og Microsoft stýrikerfi.
Næsta stýrikerfi Microsoft var Windows 98 sem kom út 25. júní 1998 og á næstu árum komu viðbætur við það kerfi. Windows 2000 kom í febrúar árið 2000. Windows ME (Windows Millennium Edition) kom strax á eftir Windows 2000 í september 2000. Í Windows ME kerfinu hafði kjarninn í Windows 98 verið uppfærður og nokkrir hlutir úr Windows 2000. Með Windows ME kom „universal plug and play“ og „System restore“ þar sem notandinn getur sett tölvuna í stillingar aftur til fyrri tíma. Windows ME hefur þótt eitt versta stýrikerfi Windows aðallega vegna hægagangs og vandamála sem snúa að vélbúnaði. Jafnframt gáfu þeir út skýrikerfi sín í viðskiptaútgáfum líkt og Windows NT.
Microsoft gaf út stýrkerfið Windows XP í október 2001. Þetta stýrikerfi þeirra hlaut miklar vinsældir og þótti mjög gott kerfi. Kerfið var gefið út sem Windows XP Home og Windows XP Professional. Munurinn var sá að Professional kerfið hafði fleiri öryggismöguleika en Home útgáfan. Microsoft hannaði og setti á markað spjaldtölvu (ekki fyrstu, en nærri lagi, þá sem náði nokkurri útbreiðslu, en síðar hafa samkeppnisaðilar komið með útgáfur sem eru ráðandi) sem einmitt keyrði á Windows XP kerfinu. Sú spjaldtölva náði engum vinsældum. Það var svo ekki fyrr en í ársbyrjun 2007 að nýtt stýrikerfi kom frá Microsoft. Kerfið hlaut nafnið Windows Vista og hafði fjöldann allan af nýjum forritum. Útlit kerfisins var algjörlega endurhannað og miklar áherslur voru lagðar á öryggi. Árið 2009 kom síðan Windows 7 í bæði 32-bita og 64-bita útgáfu. Verkefnastikan (e. taskbar) var endurhönnuð og framfarir urðu í afköstum kerfisins. Windows 8 kom út 26. október 2012. Þetta kerfi er hannað fyrir einkatölvur (e. personal computer), spjaldtölvur (e. tablet) og snjallsíma (e. smart phones). Þessar breytingar hafa fengið misjafna dóma sérstaklega vegna snertiskjáseiginleika kerfisins sem þykir ekki virka vel í einkatölvum.
Nýjasta stýrikerfi Microsoft, Windows 11 kom út 5. október 2021 (og þar áður Windows 10 þann 29. júlí 2015 sem jók vinsældir sínar hægt framan af en er nú vinsælasta útgáfan).
Málsóknir
Microsoft hafði heldur ekki skrifað IE frá grunni, heldur notað forritskóða frá Spyglass, Inc. sem fór í mál vil Microsoft út af IE 1 því þeir fengu engin leyfisgjöld (af því að IE var dreift ókeypis), og samið var á endanum um 8 milljór dollara í greiðslu ári 1987. Microsoft hefur verið lögsótt út af (vörumerkja vernd, af Synet Inc. og) út af einkaleyfum í mismunandi málum, og tapað út af IE (Eolas) og í öðru máli (DoubleSpace í MS-DOS 6.0, Stac, Inc. vann 120 milljón dollara eða $5.5 á hvert eintak af seldu eintaki af MS-DOS 6.0).
Lettneska karlalandsliðið í knattspyrnu
Lettneska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Lettlands í knattspyrnu á alþjóðlegum vettvangi. Lettland hefur einungis tekið þátt í einu stórmóti, það var EM 2004 í Portúgal.
Fyrsti landsleikur Letta var leikinn 24. september árið 1922 þegar þeir gerðu 1-1 gegn Eistlandi í Riga. Þeir tóku þátt í undankeppninni fyrir heimsmeistarakeppnina árið 1938 í Frakklandi. Árin 1940-1991 voru þeir hluti af Sovétríkjunum.
16. nóvember 1991, spilaði hið sjálfstæða Lettland aftur opinberlega.fyrsti leikurinn var 2-0 sigur leikur gegn Eistlandi í Klaipėda í Litháen.
EM undankeppni
1996 undankeppnin var fyrsta undankeppni Lettlands fyrir Evrópumót. Þeir náðu þar ágætum árangri þar sem þeir lögðu Liechtenstein á heimavelli og útivelli og lentu þeir í öðru sæti riðilsins. Árið 2004 lentu Lettar með Svíþjóð, Póllandi, Ungverjalandi og San Marino í riðli í undankeppni EM 2004. Þeim tókst þar að tryggja sig nokkuð óvænt í lokakeppnina úr erfiðum riðli. Frá árinu 2004 hefur enginn árangur náðst úr undankeppni EM.
Rjúkandi
thumb|Rjúkandi. Rjúkandi er foss við Jökuldal á Austurlandi. Hann er sjáanlegur frá Hringveginum og kemur úr ánni Ysta-Rjúkandi.
Búlandshöfði
thumbnail|Búlandshöfði thumbnail|Hestar við Búlandshöfða Búlandshöfði er 325 m. höfði sem gengur brattur í sjó fram milli Eyrarsveitar og Fróðársveitar. Akvegur var gerður fyrir Búlandshöfða á árunum 1959-1961. Fyrir þann tíma var þar aðeins vandfarin hestaslóð um snarbrattar skriður með hengiflug fyrir bæði ofan og neðan. Heitir þrælaskriða þar sem leiðin er tæpust, en þar munu þrælar í leit að undankomu hafa fyrir sakir örvinglan hlaupið fyrir björg. Var Búlandshöfði, ásamt með Ólafsvíkurenni, lengi hinn mesti faratálmi og erfiðasti hluti leiðar um norðanvert Snæfellsnes.
Í Búlandshöfða má finna í um 135-180 m hæð, merkileg jarðlög frá fyrri hluta ísaldar, harðnað jökulberg og steingerfinga af sjóskeljum. Ofan á sjávarseti með íshafsskeljum og jökulruðningi situr síðan leirkennd setlag með leifum af hlýsjávarskeljum sem hraun hefur runnið yfir á hlýindaskeiðum og jökullinn svo aftur í kjölfarið. Munu þessar leifar til marks um miklar loftslagssveiflur á ísöld og frá jökulskeiðum yfir á hlýrri skeið. Þannig mun jökulskjöldur hafa hulið mestan part landsins á kuldaskeiðum, sem vara í nokkur hundruð þúsund ár en loftslag og jökulhula hafa verið svipað og nú er á hlýindaskeiðum landsins sem talin eru spanna yfir um tíu til tuttugu þúsund ár. Má ætla að hlýindaskeið það sem nú hefur varað í um það bil tíu þúsund ár, sé eitt slíkt hlýindaskeið fremur heldur en lok ísaldar.
Rafstraumur
Skilgreining
Meðalrafstraumur I, sem fer gegnum svæði A á tíma t er
þar sem J er rafstraumsþéttleiki og Q er rafhleðslan, sem fer um S á tímanum t.
Ef fæst augnabliksstraumur
Rekhraði rafhleðsla
Í rafleiðara hliðrast s.n. hleðsluberar, oftast rafeindir, með hraða v, sem nefnist rekhraði. Skilgreina má rafstraum í leiðara með eftirfarandi jöfnu:
I = nAQv, þar sem
I er rafstraumur, n er fjöldi hleðslubera á rúmmálseiningu, A er flöturinn sem hleðslurnar fara gegnum, Q er rafhleðsla hleðsluberanna, v er rekhraði hleðsluberanna.
Rekhraði rafeinda í málmleiðara er af stærðargráðunni mm/s.
Rafstraumsþéttleiki
Skilgreina má rafstraumsþéttleika J, þ.a. J = nQv og rafstraum I = J A. Almennt, þá eru J og v vigrar og ef ρ = n Q er hleðsluþéttleiki þá er rafstraumsþéttleiki skilgreindur með J = ρ v.
Skilgreinum rafstraum I, sem fer um flötinn A, með eftirfarandi heildi af þverþætti rafstraumsþéttleika J:
Straumstefna
Óbundnnar rafeindir leiðara í föstu rafsviði (jafnstraumur) hliðrast frá bakskauti (-) að forskauti (+) leiðarans, en straumstefna er skilgreind í hina áttina, þ.e. frá forskauti að bakskauti. Í leiðara, sem ber riðstraum, verður engin nettó hliðrun á rafeindum.
Samband straums og spennu
Lögmál Ohms gefur samband rafstraums og -spennu í rafrás með því að skilgreina rafviðnám.
Straumlögmál
Straumlögmálið segir að summa allra rafstrauma í hnútpunkti rafrásar sé núll.
Samband rafstraums og segulsviðs: rafsegulsvið
Lögmál Amperes lýsir rafstraumi, sem ferilheildi segulsviðs umhverfis leiðarann, en lögmál Biot-Savarts lýsir segulsviðinu, sem myndast vegna rafstraums. Jöfnur Maxwells er kerfi jafna, sem lýsa rafsegulsviði.
Erin Hunter
Erin Hunter er skáldanafn höfunda bóka í Warriors- og Seekers-seríunni. Erin Hunter vísar til fjögra persóna, þriggja höfunda og eins ritstjóra. Þau eru:
Steinarr Ólafsson
Steinarr Ólafsson (fæddur 10. október 1966) lék annað tveggja aðalhlutverka í kvikmyndinni Foxtrot og lék hlutverk víkingasveitarmanns í Skyttunum.
Bræðralag múslima
Bræðralag múslima (جماعة الإخوان المسلمين eða Jamāʻat al-Ikhwān al-Muslimīn á arabísku) eru alþjóðasamtök íslamista af súnní-trú sem stofnuð voru árið 1928 af egypska kennaranum Hassan al-Banna. Yfirlýst markmið samtakanna er að koma á Sjaríalögum sem „grundvelli stjórnar á málefnum ríkis og þjóðfélags“ og í öðru lagi að „sameina íslömsk lönd og ríki, sérstaklega Arabaríki, og frelsa þau undan erlendri heimsvaldshyggju.“ Bræðralagið og undirdeildir þess starfa í ýmsum löndum sem lögmætar stjórnmálahreyfingar, en hafa verið skilgreind sem hryðjuverkasamtök í Barein, Egyptalandi, Rússlandi, Sýrlandi, Sádi Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmunum. Árið 2016 og aftur árið 2017 var lögð fram þingsályktun á bandaríska þinginu sem lýsir Bræðralaginu og tengslahópum þess sem hryðjuverkasamtökum. Bræðralagið hefur jafnan notið vinsælda vegna starfs síns í velferðar- og menningarmálum en aldrei hlotið náð yfirvalda. Bræðralagið lýsir sjálfu sér sem „friðsamlegri og lýðræðislegri hreyfingu“.
Slagorð Bræðralags múslima hljóðar þannig: „Allah er takmark okkar; Spámaðurinn [Múhameð] er leiðtogi okkar; Lögmál okkar er Kóraninn; Jihad er okkar leið; dauði fyrir Allah er okkar hæsta von.“
Saga
Hassan al-Banna var skólakennari í litlu þorpi norður af Kaíró í Egyptalandi. Hugmyndafræði hans gekk út á að íslam væri fullkomin lífsspeki og að kóraninn væri eina ásættanlega stjórnarskráin sem hægt væri að byggja ríki á. Hann tók ungur þátt í obeldisverkum múslima gegn kristnu fólki og múslimum sem ekki þóttu nógu trúræknir í heimabæ hans. Bræðralagið hlaut lengi fjárstyrk frá Sádi Arabíu en á fyrstu árum samtakanna hlutu þau einnig talsverðan styrk frá Þýskalandi nasismans.
Bræðralagið starfar í mörgum ríkjum en hefur jafnan notið mestra áhrifa í Egyptalandi þar sem það var stofnað, þrátt fyrir að veraldlegar herstjórnir landsins hafi oft bannað hreyfinguna og gert rassíur gegn henni vegna gruns um samsæri, stuðning við hryðjuverk eða tilraunir til valdaráns. Mestum áhrifum náði bræðralagið eftir egypsku byltinguna 2011 þegar Hosni Mubarak forseta var steypt af stóli. Í forsetakosningum sem haldnar voru næsta ár vann frambjóðandi Frelsis- og réttlætisflokksins (stjórnmálaarms bræðralagsins í Egyptalandi), Mohamed Morsi, sigur og gerðist forseti landsins. Morsi varð fljótt afar óvinsæll og var sjálfum steypt af stóli eftir aðeins rúmt ár í embætti. Í stjórnartíð núverandi forseta, hershöfðingjans Abd al-Fattah as-Sisi, hefur bræðralagið verið bannað á ný og margir meðlimir þess fangelsaðir.
Hugmyndafræði bræðralagsins hefur haft bein og óbein áhrif á ýmsa íslamska vígahópa og hryðjuverkasamtök. Bent hefur verið á Bræðralag múslima sem einn af hugmyndafræðilegum forverum íslamska ríkisins. Osama bin Laden og Ayman al-Zawahiri, leiðtogar Al Kaída, störfuðu einnig með bræðralaginu en misstu síðar trú á aðferðafræði þess. Palestínsku skærusamtökin og stjórnmálahópurinn Hamas voru upprunalega stofnuð sem undirdeild bræðralagsins.
Tvíbytna
thumb|Tvíbytna frá [[Pólýnesía|Pólýnesíu]] Tvíbytna er tegund af bátum, oftast seglbátum, bæði í nútímamerkingu og eldri. Í nútímamerkingu er orðið oft haft um þannig báta sem hafa tvo samtengda skrokka (tvíbolungur).
Orðið tvíbytna hefur ýmsar aðrar merkingar. Það getur þýtt ker eða tunna, þ.e.a.s. ílát með tvo botna, en þýðir líka mjög djúpur pyttur eða stöðuvatn (sbr. tvíbytnuvatn). Í Þjóðsögum Jóns Árnasonar er sagt að tvíbytnur séu vötn sem hafi samrennsli undir jörðinni. Sumir segja að Baulárvallavatn sé slík tvíbytna. Einnig er sagt að sum tvíbytnuvötn hafi samrennsli undir jörðinni við hafið og þess vegna gæti þar flóðs og fjöru.
Tvíbytna er einnig haft í óeiginlegri merkingu um eitthvað sem virðist ótæmandi eins og þegar sagt er að ríkissjóður sé ekki tvíbytna og átt við að hann sé ekki óþrjótandi brunnur fjármagns.
Örninn (stjörnumerki)
thumb|right|Örninn á stjörnukorti. Örninn (latína: Aquila) er stjörnumerki við miðbaug himins. Nafnið er dregið af sögninni um örn Seifs sem geymir og sækir þrumufleyga hans. Bjartasta stjarna merkisins er Altair sem er í stjörnusamstæðunni Sumarþríhyrningnum.
Örninn er í Vetrarbrautinni og sést því best þegar sumar er á norðurhveli.
Blandings skjaldbakan
Blandings skjaldbakan (Emydoidea blandingii) er láðs- og lagar skjaldbaka sem á ensku nefnist Blanding's turtle. Það tekur hana 18-22 ár að verða kynþroska. Hún lifir aðallega í kringum Vötnin miklu í Bandaríkjunum.
Brimbrettarokk
Brimbrettarokk (Surf Rock) er tegund vinsællar tónlistar sem tengist brimbrettamenningu, sem á aðallega rætur sínar að rekja til Orange sýslu og fleiri staða í Suður-Kaliforníu. Brimbrettarokk var sérstaklega vinsælt á árunum 1961-1966. Frumkvöðull þess var gítarleikarinn Dick Dale, en hann er af mörgum talinn hafa gefið út fyrsta brimbrettarokk lagið. Frægasta hljómsveitin sem fellur undir þessa tegund tónlistar er hljómsveitin The Beach Boys, sem er flestum kunnug. Brimbrettarokk skiptist í þrjá flokka en það getur ýmist verið spilað einungis á hljóðfæri (instrumental), þ.e. með engum söng, eða með vel útsettum samhljóma röddum ásamt hljóðfærum og síðast en ekki síst er til svokallað „Hot rod“ rokk, sem fellur víst undir brimbrettarokkið. Aðaleinkenni brimbrettarokksins er þó rennblauta bergmál (reverb) gítarhljómsins sem eiga að hljóma eins og öldur hafsins. Brimbrettarokk hefur aldrei náð neinum hæðum á Íslandi og þekkist ekki til neinna íslenskra hljómsveita sem eru þekktar fyrir að spila einungis brimbrettarokk en eru þó til dæmi um sveitir sem eru undir einhverjum áhrifum þess.
Dick Dale
thumbnail|Dick Dale Flestir telja Dick Dale vera frumkvöðul brimbrettarokks en hann var oft kallaður „Konungur brimbrettagítarsins“. Hann fæddist í Boston Massachusetts árið 1937. Foreldarar hans voru frá Líbanon og Póllandi en Dale ólst upp við að hlusta á þjóðlagatónlist frá báðum þessum löndum sem hafði mikil áhrif á það hve melódískur hann var og einnig hvaða tækni hann beitti þegar hann spilaði á hljóðfæri. Snemma byrjaði hann sjálfur að læra á hljóðfæri og lærði fyrst að spila kántrý lög á ukulele en fræði sig fljótlega yfir á gítarinn. Árið 1954 flutti hann ásamt fjölskyldu sinni til Suður-Kaliforníu. Þar kom hann fyrst fram á hæfileikakeppni þar sem hann spilaði „Rokkabillý“ lög. Eftir að hafa búið þarna í einhvern tíma fékk Dale gríðarlega mikinn áhuga á brimbrettum og fannst fátt skemmtilegra en að skjótast út í sjóinn og brjóta öldur með brimbrettinu sínu. Að fara út í sjó á brimbretti var ekki nóg fyrir hann vegna þess að hann fór fljótlega að reyna herma eftir hljóðinu og tilfinningunni sem hann upplifði við að stunda þessa íþrótt á gítar. Dale náði að lokum að þróa sérkennandi hljóð og eftir að hafa spilað reglulega í sínum heimabæ fyrir þúsund manns í senn og öðlast örlitla frægð gaf hann út lagið „Let’s Go Trippi’n“, en það er talið vera fyrsta brimbrettalagið sem gefið var út.
Lagið „Let’s Go Trippi’n“ sló rækilega í gegn í heimabæ Dales og náði fljótlega gríðarlegum vinsældum á landsvísu. Dale lét ekki slag standa og gaf þá út fleiri lög en meðal þeirra var lagið „Surf Beat“. Árið 1962 gaf Dick Dale út sína fyrstu plötu en hún bar nafnið „Surfer’s Choise“. Platan seldist eins og heitar lummur í Suður-Kaliforníu og var að sjálfsögðu mikil bylting fyrir tónlistina á þessum tíma. Í kjölfar plötunnar fékk Dale plötusamning við stórt plötufyrirtæki og gaf út þrjár plötur til viðbótar fram til ársins 1965.
Sungið brimbrettarokk
Sungið brimbrettarokk er vinsælasta form brimbrettarokks en það varð fyrst gríðarlega vinsælt árið 1962. Ólíkt tónlist Dick Dale, sem einungis var spiluð á hljóðfæri, var þetta form sungið og oftar en í ekki í flóknum samhljómum þriggja eða fleiri radda. Einhverjar hljómsveitir voru farnar að gefa út sungið brimbrettarokk en þær náðu aldrei jafn miklum vinsældum og hljómsveitin The Beach Boys, sem náði ótrúlegum vinsældum á stuttum tíma og er þekktasta brimmbrettarokks hljómsveit heims. thumbnail|The Beach Boys á tónleikum árið 2012
The Beach Boys
Hljómsveitin The Beach Boys var stofnuð árið 1961 á Suður-Kaliforníu af bæðrunum Brian Wilson, Dennis Wilson og Carl Wilson. Þeir ólust upp aðeins nokkrum kílómetrum frá sjónum en þrátt fyrir það var það aðeins Dennis sem hafði áhuga á brimbrettum. Þeir bræður höfðu mikinn áhuga á söng og æfðu sig oft að syngja samhljóma þegar þeir voru ungir en Brian hafði brennandi áhuga á flóknum söngröddum líkt og var undir miklum áhrifum frá hljómsveitunum The Four Freshmen og The Hi-Lo’s. Wilson bræðurnir fengu frænda sinn, Mike Love, og vin sinn úr skólanum, Al Jardine, til liðs við sig og saman kölluðu þeir sig The Beach Boys.
Sama ár og hljómsveitin var stofnuð gáfu þeir út sitt fyrsta lag sem hét „Surfin’“. Lagið fékk spilun í útvarpi sem orsakaði það að þeir fengu plötusamning við plötufyrirtækið Capitol og varð faðir Wilson bræðranna sjálfskipaður umboðsmaður hljómsveitarinnar. Ári síðar, eða um mitt árið 1962, gaf hljómsveitin frá sér sína fyrstu plötu, „Surfin’ Safari“. Titillag plötunnar komst á topp 20 Billboard listann og varð til þess að brimbrettarokkið blómstraði enn meira á þeim slóðum. Í lok ársins 1963 var hljómsveitin búin að gefa út þrjár plötur, komast mörgum sinnum á topp 10 Billboard listann og halda tónleika víðsvegar. Einnig hafði Brian Wilson þroskast mikið sem lagahöfundur en hann var farinn að víkka sjóndeildarhringinn frá hefðbundnu og einföldu brimbrettarokki og útsetningar hans á söngröddum höfðu tekið miklum framförum.
Bjarnafoss
thumb|Bjarnafoss.
Bjarnafoss er foss á suður-Snæfellsnesi, nálægt afleggjaranum við Fróðárheiði.
Brimbrettarokk
„Hot Rod“ rokk
„Hot Rod“ rokk er eitt forma brimbrettarokks og er keimlíkt venjulegu brimbrettarokki fyrir utan eitt atriði, þ.e. „Hot Rod“ rokk lög innihalda vélarhljóð úr bílum og ískrandi dekkjarhlóð, svo dæmi séu tekin. The Beach Boys og fleiri sungu alveg um bíla en það flokkaðist alls ekki undir „Hot Rod“ rokk. Þetta form brimbrettarokks varð aldrei vinsælt en var samt sem áður ákveðin költ byljga síns tíma þar sem ákveðinn hópur hélt upp á lögin. „Hot Rod“ rokk fjaraði fljótlega út en þegar geisladiskurinn var fundinn upp og tröllreið markaðnum var vinsælt hjá plötu unnendum að næla sér í nokkar „Hot Rod“ rokk plötur.
Eskimóarnir
Frá stofnun sveitarinnar og til ársins 1966 tóku Eskimóarnir þátt í mörgum tónlistarkeppnum og urðu fljótlega ein helsta rokkhljómsveit Grænlendinga. Tveimur stofnendum sveitarinnar var þó skipt út með stuttu millibili en gítarleikarinn Arngo flutti til Danmerkur og var fenginn Jonas Berthelsen í staðinn en stuttu síðar var Orre rekinn úr sveitinni og bróðir Jonasar fenginn í staðinn, Jonathan Berthelsen. Eskimóarnir nutu það mikilla vinsælda að þeir voru fengnir til þess að spila fjórum sinnum í viku á barnum Alegamut í Nuuk ásamt því að þeir fóru tvisvar seinnum í tónleikaferð um Grænland á árunum 1964-1965. En í apríl 1968 hættu Eskimóarnir skyndilega en skildu þó eftir sig tvær ónefndar plötur. Trommari sveitarinnar, Peter Petersen, var sá eini sem hélt áfram í tónlistinni og hefur verið að flytja frumsamda þjóðlagatónlist við grænlenska texta og hefur meira að segja haldið tónleika á Íslandi.
Fræhyrnublaðmygla
Fræhyrnublaðmygla (fræðiheiti: Peronospora alsinearum) er sveppategund af blaðmygluætt. Fræhyrnublaðmygla er sníkjusveppur á fræhyrnum og finnst meðal annars á Íslandi.
Útbreiðsla
Fræhyrnublaðmygla finnst víða um heim. Hún er þekkt í Kaliforníu, Finnlandi, Þýskalandi, Bretlandi, Grikklandi, Möltu, Ástralíu og Íslandi. Fræhyrnublaðmygla er algeng um allt land.
Hýslar
Fræhyrnublaðmygla sýkir á tegundum af ættkvísl fræhyrna (Cerastium). Á Íslandi er þekkt að fræhyrnublaðmygla sýki músareyra (Cerastium alpinum), lækjafræhyrnu (Cerastium cerstoides), fjallafræhyrnu (Cerastium nigrescens) og haugarfa (Stellaria media).
Lyklaborð
thumb|right|252x252px|Unicomp Customizer lyklaborð Lyklaborð er inntakstæki fyrir tölvur. Notandi ýtir á hnapp og sendir þá tölvunni skilaboð. Yfirleitt eru lyklaborð með um eða yfir 108 hnappa sem eru stafrófið A-Z, 0-9 og ýmsir aðrir. alt=Skýringarmynd af íslenskt lyklaborð skipulag.|thumb|253x253dp|Íslenskt lyklaborð skipulag.
Melakræða
Melakræða (fræðiheiti: Cetraria aculeata) er  dökkbrún eða nær svört marggreinótt flétta. Hún er lágvaxin 1,5 til 4 sm. Melakræða er algeng um allt Ísland og myndast oft stórar breiður af henni þar sem land hefur verið friðað. Melakræða krækist mjög auðveldlega í föt, einkum lopapeysur og loðir við þær. Melakræða á Íslandi eru tvær afar líkar tegundir Cetraria aculeata og Cetraria muricata.
Þórðarfoss
thumb|Þórðarfoss. Þórðarfoss er foss í Fljótshlíð.
Sáputré
thumb|left|Skógur með sáputrjám nálægt Santiago. Sáputré (fræðiheiti Quillaja saponaria) er sígrænt tré af ættinni Quillajaceae sem upprunnið er í heitu til tempruðu belti í miðhluta Chile. Tréð finnst allt upp í 2000 m frá sjávarmáli og getur orðið 15 – 20 m hátt. Það þolir allt að -12°C (10°F) í náttúrulegum heimkynnum sínum. Það er oft notað til uppgræðslu til að endurheimta skóglendi þar sem jarðvegur er súr. Úr berki trésins má vinna duft sem notað er í sápu því það freyðir í vatni því það er í því saponin sem kallast quillaia. Viður sáputréss er notaður í húsgögn og úr trénu eru unnin ilmefni sem notuð eru í ilmvötn og snyrtivörur.
Börkur af sáputré hefur mjög lengi verið notaður í lækningaskyni í Andesfjöllunum og þá sérstaklega við brjóstverkjum. Börkurinn inniheldur quillaia sem er notað sem fæðubótarefni og í ýmis lyf og heilsuvörur og sem eldvarnarfroða. Það er einnig notað í ljósmyndafilmur og til að láta drykki freyða. Saponin innihald barkarins örvar slímmyndun í öndunarfærum og er notað í hóstalyf. Saponin í trénu er einnig notað sem fyrirbyggjandi lyf í bóluefnum vegna þess að það örvar ónæmiskerfi. Ein tegund QS21 sem unnin út saponin úr þessu tré hefur reynst örva ónæmiskerfi manna.
Stórborgarsvæðið Concepción
thumb|right|320px|Stórborgarsvæðið Concepción á [[Chile]] Stórborgarsvæðið Concepción (sp. Gran Concepción) er þéttbýli í suðurhluta Chile. Árið 2002 var íbúafjöldinn 889.725.
Hoya oxycoccoides
Hoya oxycoccoides er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Núju-Gíneu.
Assen
Assen er höfuðborgin í hollenska héraðinu Drenthe. Þar búa 67 þúsund manns og er hún þó ekki nema næststærsta borgin í héraðinu (á eftir Emmen).
Lega og lýsing
Assen liggur norðaustarlega í Hollandi. Næstu borgir eru Groningen til norðurs (25 km), Emmen til suðausturs (35 km), Leeuwarden til norðvesturs (65 km) og Zwolle til suðvesturs (75 km). Assen liggur á sandhrygg og því er lítið um vatn þar. Aðeins nokkur síki eru í borginni. Skipaskurður tengir Assen við aðalskipaleiðir í Hollandi.
Fáni og skjaldarmerki
Skjaldarmerki borgarinnar sýnir mynd af Maríu mey með Jesúbarnið á bláum grunni. Það er fengið að láni úr merki klaustursins Maria de Campe, nema hvað Jesús situr á hægra hné Maríu (öfugt í klaustrinu). Merkið var formlega tekið upp 19. september 1821. Fáninn var tekinn upp 1959 og myndar bláa og hvíta láréttar rendur. Litirnir voru teknir úr skjaldarmerkinu.
Söguágrip
thumb|Mótorhjólabrautin í Assen er ein sú þekktasta í Evrópu 1285 var klaustrið Sancta Maria de Campe reist á staðnum þar sem í dag er Assen. Klaustrið var varið með síkjum og múrum, en umhverfis það myndaðist byggð. 1602 hurfu Spánverjar úr héraðinu og var klaustrinu þá lokað og breytt í skóla. Bærinn Assen myndaðist þó ekki fyrr en seinna á 17. öld. Bærinn var lítill í fyrstu og náði ekki að vaxa utan klausturmúrana fyrr en á 18. öld. Árið 1807 ákvað konungurinn Loðvík Bonaparte að sameina Assen og nokkra bæi í nærsveitum. Sameiningin tókst svo vel og varð svæðinu svo mikil lyftistöng, að hann veitti Assen borgarréttindi tveimur árum síðar. 1814 hurfu Frakkar úr héraðinu og varð Assen þá að höfuðstað svæðisins Drenthe. Assen varð síðan að höfuðborg héraðsins þegar það var splittað frá Overjissel 1839. Þann 13. mars 1978 ruddist flokkur manna frá Molúkkaeyjum (Indónesíu) inn í stjórnarbyggingu í Assen og tóku 70 manns í gíslingu. Sérsveit lögreglunnar ruddist inn í bygginguna daginn eftir og náði að frelsa gíslana. Aðeins einn þeirra lét lífið.
Spenna
Spenna er styrkur rafmagns. Í rafmagnsfræðum er oftast átt við mismun á styrk mættisins milli tveggja punkta í rafsviði, þar sem annar punkturinn er jörð, sem samkvæmt skilgreiningu hefur rafmætti núll. SI mælieining er volt, nefnd eftir ítalska eðlisfræðingnum Alessandro Volta.
Stærðfræðileg skilgreining rafspennu: Styrkur rafmættis, eða sú vinna, sem þarf til að hliðra einingarrafhleðslu í rafsviði, frá punkti b til punkts a, en það má setja fram með ferilheildinu
Jafnspenna er föst í tíma, en riðspenna sveiflast reglulega milli tveggja útgilda.
Jafnspennan V í rafrás er hlutfall afls W og rafstraums I:
Samband straums og spennu
Lögmál Ohms gefur samband rafspennu og -straums í rafrás með því að skilgreina rafviðnám.
Spennulögmál
Spennulögmálið segir að summa allra spennugjafa rafrásar sé jöfn summu spennulfallanna.
Jöfnur Maxwells
Jöfnur Maxwells gefa samband rafsegulsviðs og rafspennu.
Háspenna
thumb|Alþjóðlegt viðvörunarmerki vegna háspennu ([[ISO 3864), Háspennumerkið.]] Háspenna kallast rafspenna sem er nægjanlega há til geta valdið skammhlaupi í lofti og er hættuleg mönnum og dýrum.
Rafspenna á heimilum
Íslensk heimili nota 230 volta riðspennu, með sveiflutíðnina 50 rið, sem strangt tekið telst ekki háspenna, en getur samt verið banvæn. Um raflagnir á heimilum og í fyrirtækjum gilda lög, sem ætlað er að koma í veg fyrir slys af völdum rafmagns.
Unai Emery
Unai Emery er spænskur knattspyrnustjóri sem stýrir enska liðinu Aston Villa. Hann er fyrrum knattspyrnumaður og spilaði fyrir ýmis lið á Spáni. Árið 2004 hóf hann þjálfaraferil sinn. Emery hefur unnið Evrópudeildina þrisvar með Sevilla FC og vann frönsku Ligue 1 með Paris Saint-Germain tímabilið 2017-2018 ásamt 6 bikartitlum.
Ökumaðurinn
thumb|right|Ökumaðurinn á stjörnukorti. Ökumaðurinn (latína: Auriga) er stjörnumerki á norðurhimni og eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti. Ökumaðurinn hefur verið tengdur við ýmsar goðsagnapersónur grískrar goðafræði. Bjartasta stjarna merkisins er fjölstirnið Kapella sem er með björtustu stjörnum næturhiminsins.
Unai Emery
Emery var sagt upp hjá Arsenal eftir slakt gengi en hann var með liðið frá 2018-2019. Hann tók við Villareal FC árið 2020. Emery vann Evrópudeildina 2021 með Villareal eftir 11-10 sigur í vítakeppni gegn Manchester United. Það var fjórði evróputitill hans.
Haustið 2022 tók hann við Aston Villa þegar Steven Gerrard var rekinn frá félaginu.