cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hryðjuverkaárásirnar í París nóvember 2015
Árásir
thumb|250px|Bataclan-leikhúsið árið 2015 Sjö hryðjuverkamenn gerðu sex árásir næstum samtímis. Fimm árásanna áttu sér stað í miðborg Parísar, á vinsælum skemmtistöðum. Sjötta árásin var við íþróttavöll í norðurhluta borgarinnar.
Þrjár sjálfsmorðssprengjur sprungu við íþróttavöllinn Stade de France kl. 21:25 að frönskum staðartíma, þar sem vináttuleikur fótboltalandsliða Frakklands og Þýskalands fór fram. Meðal áhorfendanna var forseti Frakklands François Hollande. Hann var fluttur á öruggan stað eftir aðra sprengjuna sprakk. Leikurinn hélt áfram, þó að sprengingarnar hefðu heyrst vel í vellinum. Einungis ódæðismennirnir þrír dóu í þessari árás.
Skömmu eftir atburðina í Stade de France, kl. 21:25 að staðartíma, var skotið á gesti á veitingastað og kaffihúsi í tíunda hverfi borgarinnar. Tilræðismaður með hríðskotabyssu hóf skothríð á kaffihúsinu Le Carillon og fór svo yfir götuna og byrjaði að skjóta á fólk á veitingastaðnum Le Petit Cambodge. Tólf manns létu lífið í þessum árásum. Nokkrum mínútum síðar, kl. 21:29, hófst önnur skotárás á veitingastaðnum La Casa Nostra, þar sem samkvæmt vitni dóu minnst fimm. Tveir skotárásarmenn skutu á gesti á verönd veitingarstaðarins La Belle Equipe í ellefta hverfi Parísar kl. 21:38. Minnst 19 manns létust eftir að þeir hóf skothríð og keyrðu svo burt.
Mannskæðasta árásin var í Bataclan-leikhúsinu kl. 23:49, þar sem tónleikar með bandaríska hljómsveitinni Eagles of Death Metal fóru fram. Um 1.500 manns voru á tónleikunum. Samkvæmt vitni gengu fjórir menn inn í tónleikasalinn og hófu skothríð, einn þeirra frá svölunum yfir á salinn. Að minnsta kosti 82 manns fórust. Eftir skotárásina héldu mennirnir minnst hundrað manns í gíslingu. Um leið og lögreglumenn réðust inn í húsið sprungu þrjár sjálfsmorðssprengjum sem árásarmennirnir höfðu fest við sig.
Önnur sjálfsmorðssprengja sprakk í götunni Boulevard Voltaire skammt frá leikhúsinu.
Ódæðismenn
Ódæðismennirnir sem frömdu árásirnar unnu í þrem hópum, að sögn Francois Molins ríkisrannsóknara Frakklands. Hann sagði að rannsókninni yrði beint að því finna út hvaðan mennirnir væru og hvernig þeir fjármögnuðu hryðjuverkin.
Einn árásarmannanna var Omar Ismaïl Mostefai. Hann var franskur ríkisborgari af alsírskum uppruna frá úthverfinu Courcouronnes í París. Hann var á þrítugsaldri. Fyrir árásirnar var vitað að hann hafði verið öfgasinnaður, en hann hafði aldrei verið tengdur við hryðjuverkastarfsemi. Hann var skotinn í aðgerðum lögreglunnar í Bataclan-leikhúsi ásamt sjö öðrum árásarmönnum, sem voru allir búnir sprengjubeltum um miðjuna. Kennsl voru borin á Omar með fingrafari sem fannst í leikhúsinu. Sex ættingjar Omars, þar á meðal bróðir, faðir og mágkona hans, voru handtekin þann 14. nóvember og leitað á heimilum þeirra eftir að bróðirinn hafði samband við lögregluna. Bróðirinn sagðist halda að Omar hefði verið á leiðinni til Alsír með fjöl­skyld­unni sinni.
Þrír menn sem eru taldir tengjast árásunum voru handteknir á landamærunum við Belgíu 14. nóvember. Húsleitir voru framkvæmdar í Brussel í tengslum við rannsókn um þessa menn.
Abdelhamid Abaaoud, belgi af marokkóskum uppruna er talinn hafa verið höfuðpaurinn að baki ódæðinu. . Hann lést í áhlaupi franskra her- og lögreglumanna á íbúð í Saint-Denis árla morguns 18. nóvember.
Yfirlýsingar franskra stjórnvalda
thumb|left|210px|[[François Hollande var á íþróttavellinum Stade de France meðan á árásunum stóð.]] Forseti Frakklands François Hollande sagði Íslamska ríkið bera ábyrgð á árásunum, nokkrum klukkustundum fyrir yfirlýsingin þeirra kom út. Hann kallaði árásirnar „huglausar“ og „stríðsaðgerð“, og túlkaði þær sem stríðsyfirlýsingu frá Íslamska ríkinu. Hann lofaði áframhaldandi þátttöku Frakka í aðgerðum gegnum Íslamska ríkinu.
Forsætisráðherra Frakklands Manuel Valls sagði Frakkland „í stríði við Íslamska ríkið“ í Evrópu, Írak og Sýrlandi. Hann sagði að aðgerðum yrði beitt að þeim sem stóðu á bak við árásirnar og sagði að Frakkar myndu „vinna þetta stríð“. Einnig sagði hann að loftárásum gegn Íslamska ríkinu yrði haldið áfram.
Viðbrögð alþjóðlegra leiðtoga
Þjóðarleiðtogarar margra landa lýsti yfir samstöðu sinni og fordæmdu árásirnar, meðal annars forseti Bandaríkjanna Barack Obama, sem sagði: „Við mun­um kosta öllu til þess að vinna með frönsku þjóðinni og öll­um þjóðum um heim all­an að því að þess­ir hryðju­verka­menn fái mak­leg mála­gjöld og ráðast gegn hverju þeim hryðju­verka­sam­tök­um sem ráðast á fólkið okk­ar.“ Forsætisráðherrar Bretlands, Spánar og Indlands voru meðal þeirra fyrstu til að tjá fordæmingu sína. Einnig fordæmdu þýski kanslarinn Angela Merkel, forseti Írans Hass­an Rou­hani árásirnar, forseti Kína Xi Jinping og stjörnvöld í Pakistan, Sádi Arabíu og á Filippseyjum árásirnar. Forseti Tyrklands Recep Tayyip Erdoğan, forsætisráðherra Ísraels Benjamin Netanyahu og forseti Rússlands Vladímír Pútín og utanríkisráðherra Rússlands Dímítrí Medvedev tjáðu samstöðu sína. Utanríkisráðherrar Hollands Bert Koenders og Ástralíu Ju­lie Bis­hop sendu líka samúðarkveðjur frá sér.
Gunnar Bragi Sveinsson utanríkisráðherra Íslands sagði að hug­ur­inn væri hjá frönsku þjóðinni á kvöldinu þegar árásirnar áttu sér stað. Dagur B. Eggertsson borgarstjóri Reykjavíkur sagði: „Hugur okkar allra er hjá frönsku þjóðinni, íbúum Parísarborgar, fórnarlömbum árásarinnar, ættingjum þeirra og vinum.“
Konrad Szym­anski, verðandi Evrópuráðherra Póllands, lýsti yfir því að pólska ríkið ætlaði ekki að taka við flóttamönnum í kjölfar árásanna. Yfirlýsingin var víða mótmælt í landinu. Jean-Claude Juncker, forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins, sagði að væri ekki þörf til að breyta stefnu Evrópusambandsins um flóttamannavandann í ljósi árásanna.
Samfélagsmiðlar og almenn viðbrögð
Á tímunum eftir árásirnar notuðu margir kassamerkið #PorteOuverte („#OpnarDyr“) á Twitter til að bjóða þolendum árásanna skýli. Friðartákn með Eiffel-turninum teiknað af franska grafíska hönnuðinum Jean Jullien (sjá myndina til hægri) dreifðist víða um ýmsa samfélagsmiðla með kassamerkjunum #PrayForParis, #PeaceForParis og #JeSuisParis.
Í kjölfar árásanna klæddust mörg kennileiti og opinberar byggingar litum franska fánans: rauðum, hvítum og blám. Meðal upplýstu kennileitana eru tónlistarhúsið Harpa, flugstöð Leifs Eiríkssonar, ráðhúsið og óperuhúsið í Sydney, KL-turninn í Kúala Lúmpúr, Oriental Pe­arl TV Tower í Sjanghæ, The High Roller í Las Vegas, Taipei 101 í Taípei og One World Trade Center í New York.
Hetja
thumb|right|Jóhanna af Örk er frönsk þjóðhetja vegna framgöngu sinnar í Hundrað ára stríðinu. Hetja er manneskja eða sögupersóna sem sigrast á mótlæti með því að sýna óvenjulegt hugrekki, siðferðisþrek, hugvit eða styrk. Orðið söguhetja á sérstaklega við um hetjur í skáldskap og kvenhetja er stundum notað til að vísa sérstaklega til kvenna sem koma fyrir í því hlutverki. Þjóðhetja er hetja sem nýtur sérstakrar stöðu í sögu tiltekins samfélags, og alþýðuhetja er sagnahetja sem berst fyrir rétti fátækra gegn ofríki þeirra sem valdið hafa. Hetjur koma víða fyrir í þjóðsögum, skáldskap, sagnaritun og frásögnum fjölmiðla.
Hryðjuverkaárásirnar í París nóvember 2015
Eftirmálar
Franskar og rússneskar herþotur gerðu árásir á stöðvar Íslamska ríkisins í borginni Raqqa, Sýrlandi. Tugir vígamanna féllu.
Hetja
Sagnakvæði og sagnabálkar fást gjarnan við hetjur á borð við Gilgames, Akkilles, Herkúles, Davíð konung, Artúr konung, Vilhjálm Tell og Hróa hött. Sögulegar persónur, eins og Jóhanna af Örk, Giuseppe Garibaldi og Sophie Scholl hafa fengið á sig hetjuorð fyrir að sýna einstakt hugrekki eða „hetjulund“. Hetjusögur eru vinsælar í skáldsögum, kvikmyndum og öðrum miðlum. Ofurhetjur eru sögupersónur í ofurhetjusögum sem búa yfir ofurmannlegum hæfileikum.
Hryðjuverkaárásirnar í París nóvember 2015
Eftirmálar
Snemma morguns 18. nóvember var gert áhlaup á íbúð í Saint-Denis. Minnst tveir grunaðir hryðjuverkamenn létust í árás hers og lögreglu á íbúðina. Til skotbardaga kom og umsátursástand myndaðist. Karlmaður var skotinn til bana (sem síðar var staðfest að væri Abdelhamid Abaaoud, talinn höfuðpaur hryðjuverkanna), en svo virtist að kona íklædd sprengjuvesti hafi sprengt sig sjálfa. Síðar kom í ljós að þriðji maðurinn hefði látið lífið í árásinni. og dregið var til baka að konan hefði sprengt sig heldur umræddur maður. Þrír lögreglumenn særðust og lögregluhundur lést. Fimm voru handteknir, þrír þeirra voru í íbúðinni með konunni.
Hæsta viðbúnaðarstig var á götum Brussel eftir árásina og hermenn á fjölförnum stöðum. Skólar og neðanjarðarlestir lokuðu. 16 voru handteknir í viðamiklum lögregluaðgerðum í belgísku borgunum Brussel, Charleroi og Liege. Leitað var að Saleh Abdeslam sem fullvíst er að hafi tekið þátt í árásunum. Hann fannst 18. mars í Brussel eftir lögregluáhlaup og skotbardaga og særðist á fæti.
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2016
thumb|Lið sem komust áfram í mótinu eru merkt með bláum lit. Evrópukeppnin í knattspyrnu karla fór fram í Frakklandi árið 2016. Í fyrsta sinn voru 24 lið og í fyrsta sinn komst íslenska landsliðið á stórmót. Ísland var meðal 5 liða sem voru í fyrsta sinn í lokakeppninni en hin voru Albanía, Norður-Írland, Slóvakía og Wales.
Keppnin hófst þann 10. júní og lauk með úrslitaleik 10. júlí 2016. Riðlar voru sex og fjögur lið í hverjum þeirra. Í úrslitum mættust Frakkland og Portúgal og stóðu Portúgalir uppi sem sigurvegarar.
Keppnisvellir voru í Bordeaux, Lens, Lille, Lyon, Marseille, Nice, París, St-Etienne og Toulouse.
Logi Ólafsson
Logi hefur um nokkurt skeið verið íþróttakennari við Menntaskólann við Hamrahlíð.
Árið 2006 var Logi þjálfari KF-Nörd (Knattspyrnufélagið Nörd) í samnefndum sjónvarpsþáttum.
Aleochara lustrica
Aleochara lustrica er bjöllutegund ættuð frá mið og norður Ameríku.
Picea retroflexa
Picea retroflexa  er tegund af greni sem er einlent í Kína, þar sem það vex í vestur Sichuan, Kangding, Jiuzhaigou (Zheduo Shan), Qinghai, og Ban Ma Xian. Takmörkuðu útbreiðslusvæði þess er ógnað af skógarhöggi, eldi og beit.
Rauðeik
Rauðeik (fræðiheiti: Quercus rubra) er eikartegund sem er ættuð frá Norður-Ameríku, í austur- og miðhluta Bandaríkjanna og suðaustur- og miðsuðurhluta Kanada. Hún vex frá norðurhluta vatnanna miklu, austur til Nova Scotia, suður í Georgíu, Alabama, og Louisiana, og vestur til Oklahoma, Kansas, Nebraska og Minnesota. Hún er ræktuð í litlum mæli í Vestur-Evrópu norður til Danmerkur og Svíþjóðar.
Thionville
thumb|right|250px|Thionville Thionville er borg í norðausturhluta Frakklands. Þar búa 40.778 manns (1. janúar 2019).
23
Árið 23 (XXIII í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á föstudegi.
Dáin
20er
Réti byrjun
Réti byrjun er skákbyrjun, sem hefst á leiknum 1.Rf3. Algengt framhald er: 1..d5, 2.c4..
Jenny Slate
thumb|Slate árið [[2014]] Jennifer Sarah „Jenny“ Slate (f. 25. mars 1982) er bandarískur leikari.
Austur-Frísland
thumb|right|Kort af Austur-Fríslandi Austur-Frísland (lágsaxneska: Oostfreesland, þýska: Ostfriesland) er strandhérað norðvestan við þýska fylkið Neðra-Saxland. Austur-Frísland er á milli Vestur-Fríslands (sem er hluti Hollands) og Norður-Fríslands í Slésvík-Holtsetalandi. Utan við strönd Austur-Frísland eru Austurfrísnesku eyjarnar. Héraðið skiptist í umdæmi Aurich, Leer, Wittmund og borgina Emden.
Ármann Kr. Einarsson
'''Ármann Kr. Einarsson''' (30. janúar 1915 – 15. desember 1999) var íslenskur rithöfundur sem fékkst við að semja skáldsögur handa börnum og unglingum. Lengst af starfaði hann sem kennari við Hlíðaskóla í Reykjavík.
Fyrsta bók Ármanns var smásagnasafnið Vonir sem kom út 1934. Þremur árum síðar kom út ævintýrið Margt býr í fjöllunum. Fleiri ævintýri, smásögur og skáldsögur fyrir börn fylgdu í kjölfarið og 1953 kom út fyrsta bók hans um Árna í Hraunkoti, Falinn fjársjóður, með myndum eftir Odd Björnsson. Halldór Pétursson teiknaði hinsvegar myndirnar í seinni bókunum. Árnannbækurnar urðu alls átta talsins, Falinn fjársjóður, Týnda flugvélin, Flugferðin til Englands, Undraflugvélin, Leitarflugið, Frækilegt sjúkraflug, Flogið yfir flæðarmálið og Ljáðu mér vængi. Þær nutu mikilla vinsælda og voru meðal annars þýddar á norsku. 1962 kom út fyrsta bókin í sex bóka röð um Óla og Magga.
1997 kom út eftir hann sjálfsævisagan Ævintýri lífs míns.
Acer duplicatoserratum
Acer duplicatoserratum er lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá suður og austur Kína (Anhui, Fujian, Guizhou, Henan, Hubei, Hunan, Jiangsu, Jiangxi, Shandong, Zhejiang og Tævan).
Hulda Jensdóttir
Friðgerður Hulda Jensdóttir (f. 5. janúar 1925) er íslensk ljósmóðir og snyrtifræðingur. Hún var forstöðukona Fæðingarheimilis Reykjavíkur frá 1960-1989 og átti stóran þátt í að innleiða ný viðhorf til fæðinga og þjónustu við sængurkonur hér á landi.
Hulda fæddist á Kollsá í Grunnavíkurhreppi í Norður-Ísafjarðarsýslu. Foreldrar hennar voru Jóhanna Sigríður Jónsdóttir húsmóðir (1898-1990) og Jens Jónsson bóndi (1874-1955).
Menntun
Hulda nam við Húsmæðraskólann í Katrineholm í Svíþjóð veturinn 1946-1947. Hún lauk námi frá Ljósmæðraskóla Íslands árið 1949 og námi í slökunarfræði frá skóla Ib Andersons í Kaupmannahöfn árið 1953. Hún útskrifaðist sem snyrtifræðingur frá Snyrtiskóla M. Hjálmarsdóttur árið 1983 og sem slökunarnuddfræðingur frá Axelssons Institut í Svíþjóð árið 1997 og fékk réttindi sem viðurkenndur kennari í ungbarnanuddi frá International Association of Infant Massage árið 1998.
Starfsferill
Hulda starfaði við skrifstofustörf hjá KEA frá 1942-1946. Um fimm ára skeið að loknu ljósmæðranámi var hún var ljósmóðir á kvennadeild Landspítalans, Söersjúkrahúsinu í Stokkhólmi í Svíþjóð og Fylkisjúkrahúsinu í Tromsö í Noregi. Hulda var umdæmisljósmóðir í Garða- og Bessastaðahreppi frá 1954-1957 og kennari við unglingaskóla frá 1957-1959. Árið 1959 var Hulda ráðin af Reykjavíkurborg til að undirbúa opnun Fæðingarheimilis Reykjavíkur við Eiríksgötu en heimilið tók til starfa í ágúst árið 1960 og var hún forstöðukona þess frá stofnun heimilisins og allt til ársins 1989. Árið 1953 hóf hún að halda námskeið í slökun fyrir verðandi mæður og var brautryðjandi á því sviði. Hulda var stundakennari við Hjúkrunarskóla Íslands frá 1969-1976 og við læknadeild Háskóla Íslands frá 1975-1979. Hún var stofnandi og annar eigandi Mæðrabúðarinnar frá 1966-1976, hún rak verslunina Tuma þumal frá 1980-1990 og var eigandi verslunarinnar Þumalínu, verslunar fyrir mæður og börn frá 1976-2007.
Hulda átti stóran þátt í að innleiða ný viðhorf til fæðinga og þjónustu við sængurkonur hér á landi. Hún var ötul við að að kynna nýjar hugmyndir með áherslu á að fæðing væri náttúrulegur atburður sem ætti að eiga sér stað við sem þægilegastar og heimilislegar aðstæður. Á Fæðingarheimilinu var feðrum boðið að vera viðstaddir fæðingar barna sinna en það þótti mikið nýmæli á sínum tíma, systkini nýburanna voru velkomin í heimsókn á Fæðingarheimilið og boðið var upp á námskeið fyrir verðandi mæður og þeim m.a. kennd öndun og slökun. Konum var einnig boðið að fá börn sín í fangið um leið og þau fæddust, en áður tíðkaðist að þau væri þvegin og klædd áður en þau voru lögð í fang móður sinnar. Í fyrstu þóttu þessar nýstárlegu aðferðir Hulda það umdeildar að kvartað var undan starfsaðferðum hennar til Vilmundar Jónssonar landlæknis sem ákvað hins vegar að ekki væri tilefni til að aðhafast nokkuð í málinu.
Hulda var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2013.
Barátta gegn þungunarrofi
Hulda hefur í gegnum tíðina verið umdeild fyrir baráttu sína gegn þungunarrofi en hún var talskona þess að lög um þungunarrof yrðu þrengd og tækju mið af því að líf kvikni strax við getnað. Hulda var ein af stofnendum samtakanna Lífsvonar og formaður þeirra um árabil en samtökin börðust gegn frelsi kvenna til þungunarrofs. Hulda var varaþingmaður Borgaraflokksins kjörtímabilið 1987-1991 og tók sæti á Alþingi um nokkura mánaða skeið árin 1990 og 1991 og mælti þar fyrir frumvarpi um breytingar á lögum um fóstureyðingar.
Mario Haas
Mario Haas (fæddur 16. september 1974) er austurrískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 43 leiki og skoraði 7 mörk með landsliðinu.
Markgreifi
Markgreifi / markgreifynja er arfgengur aðalstitill í nokkrum Evrópulöndum og nýlendum þeirra. Hugtakið er líka notað yfir hliðstæða titla í Kína og Japan. Í aðalsmannatali Bretlands er markgreifi lægra settur en hertogi en hærra settur en jarl. Stundum fengu erfingjar hertoga þennan titil.
Jochum M. Eggertsson
Jochum Magnús Eggertsson (9. september 1896 – 23. febrúar 1966) var íslenskur rithöfundur og skáld, alþýðufræðimaður og skógræktarmaður, sem skrifaði jafnan undir höfundarnafninu Skuggi. Hann var ættaður frá Skógum í Þorskafirði og var bróðursonur Matthíasar Jochumssonar skálds.
Sunnureynir
Sunnureynir er reynitegund.
Jochum M. Eggertsson
Jochum keypti Skóga í Þorskafirði árið 1951, dvaldist þar meira og minna öll sumur eftir það og stundaði þar allnokkra skógrækt og gerði tilraunir með ræktun ýmissa trjátegunda. Hann var ókvæntur og barnlaus en arfleiddi Baháí-samfélagið á Íslandi að jörðinni eftir sinn dag. Bahá'íar hafa stundað þar umfangsmikla skógrækt síðan.
Kenningar Skugga
Jochum las og rannsakaði allar galdraskræður og fornan fróðleik sem hann kom höndum yfir, og skrifaði meðal annars bókina Galdraskræðu, þar sem hann tók saman ýmsan fróðleik um galdra og galdrastafi. Hann sagðist líka hafa fundið galdrabókina Gullskinnu eða Gullbringu, sem getið er í þjóðsögum, en hún væri í rauninni ekki galdrabók, heldur frumgerð Landnámu og þar væri sögð saga fyrstu alda Íslandsbyggðar eins og hún væri raunverulega. Aldrei vildi Jochum þó sýna neinum Gullskinnu.
Samkvæmt kenningum Jochums var Suðurland albyggt þegar landnámsmenn komu og var þar fyrir írskur þjóðflokkur sem naut andlegrar handleiðslu Krýsa (Chrysostomosa eða gullmunna) og hafi það verið hluti launhelga sem voru til víða um Evrópu og allt suður til Krítar og Egyptalands. Höfuðstöðvar Krýsa voru samkvæmt kenningum Skugga í Krýsuvík. Hann hélt því fram að Krýsar og landnámsmenn hefðu í fyrstu búið saman í friði. Höfuðprestur Krýsa á elleftu öld var Kolskeggur vitri og hafði hann lærisveina sína og ritara á tveimur stöðum, í Krýsuvík, þar sem hann bjó sjálfur, og á Vífilsstöðum undir stjórn Jóns Kjarvalarsonar hins gamla, og voru alls 13 á hvorum stað að meðtöldum lærisveinum. Þeir voru jafnan hvítklæddir.
Þessir fræðimenn sköpuðu menningararf Íslendinga, segir Skuggi. Kolskeggur vitri kenndi Íslendingum að skrifa með latínuletri; hann orti sjálfur Hávamál og skrifaði margar Íslendingasagna, þar á meðal Njálu, Laxdælu, Hrafnkels sögu, Gunnlaugs sögu ormstungu og Bandamanna sögu. En höfðingjum þóttu Krýsar orðnir of voldugir og haustið 1054 söfnuðu þeir miklum her, brenndu Jón Kjarvalarson og menn hans inni á Vífilsstöðum og settust svo um Krýsuvík, sem þeim tókst loksins að vinna þrátt fyrir frækilega vörn. Kolskeggur komst undan á Brimfaxa, arabískum gæðingi, en náðist í hrauninu sunnan Hafnarfjarðar, þar sem hesturinn fótbrotnaði og Kolskeggur var felldur. Eftir þetta var Krýsum útrýmt.
Mönnum stóð brátt ógn af þeim stað þar sem Kolskeggur hafði fallið og var þar reist kapella og hraunið síðan kallað Kapelluhraun. Hann var sagður galdramaður og djöfull og með tímanum umbreyttist nafn hans í Kölski. Fornar fræðibækur Krýsa voru bannaðar og kallaðar galdraskræður. Ari fróði var svo fenginn til að umskrifa söguna og afmá hlut Krýsa, en eftir hvarf þeirra varð nær algjör stöðnun í menningararfi og ritstörfum meðal Íslendinga.
Andrea Dworkin
Ævi, menntun og ritstörf
Dowrkin fæddist í Camden, New Jersey. Foreldrar hennar voru gyðingar, afkomendur flóttafólks frá Austur Evrópu. Faðir hennar, Harry Dworkin, sem var kennari og sósíalisti, átti ættir að rekja til Rússland, en móðir hennar, Sylvia Spiegel var afkomandi ungverskra gyðinga. Pólítískar skoðanir foreldra hennar höfðu mikil áhrif á Dawrkin sem sagði að sósíalískar hugmyndir föður síns hefðu vakið ástríðu sína fyrir félagslegu réttlæti, meðan femínískar hugmyndir móður hennar, hefðu hvatt hana til baráttu fyrir kvenréttindum.
Dworkin útskrifaðist með BA gráðu í bókmenntum frá Bennington College í Vermont árið 1968. Eftir útskrift fluttist hún til Hollands þar sem hún giftist Cornelius Dirk de Bruin sem beitti hana andlegu og líkamlegu ofbeldi. Hjónaband þeirra varði stutt, en þau skildu árið 1971. Dworkin flutti þá aftur til Bandaríkjanna og bjó í New York til dánardags. Árið 1998 giftist hún bandaríska skáldinu John Stoltenberg sem hún kynntist árið 1974. Hún eignaðist engin börn, og lést árið 2005.
Dworkin skrifaði fjöldi bóka, svo sem Woman Hating: A Radical Look on Sexuality (1974) og Our Blood: Prophecies and Discourses on Sexual Politics (1976), þar sem hún greindi klám og klámiðnaðinn. Dworkin hélt því fram að klám væri eitt af helstu vopnunum sem feðraveldisins til að stjórna og kúga konur. Í samvinnu við femíníska lögfræðinginn Catharine A. MacKinnon skrifaði Dworkin Pornography and Civil Rights: A New Day for Women’s Equality (1988). Dworkin skrifaði fjölda greina sem birtust í tímaritum, þar á meðal Gay Community News. Auk samfélagsrýni og fræðirita samdi Dworkin einnig smásögur og sendi frá sér tvær skáldsögur og sjálfsævisöguna Heartbreak: The Political Memoir of a Feminist Militant, sem kom út árið 2002.
Friðarbarátta og barátta gegn kynferðislegu ofbeldi
Dworkin hóf snemma þátttöku í kvenréttindabaráttu. Meðan hún var í námi við Bennington College tók hún þátt í mótmælum gegn Víetnamstríðinu við höfuðstöðvar Sameinuðu Þjóðanna í New York. Dworkin var handtekin í mótmælunum og vistuð í kvennafangelsi New York. Að eigin sögn opnaði vistin þar opnaði augun hennar fyrir kúgun feðraveldisins á konum. Læknisskoðun sem hún var látin undirgangast þegar hún kom í fangelsið var meðal annars svo harkaleg að henni blæddi í marga daga. Þrátt fyrir vitnisburð Dworkin ákváðu stjórnvöld ekki að aðhafast neitt, en fjölmiðlaumfjöllun bæði innanlands og utan varð til þess að vekja almenna reiði yfir aðbúnaði í fangelsinu og meðferð á föngum og var fangelsinu lokað sjö árum síðar.
Ólíkt öðrum áhrifamiklum bandarískum femínistum, á borð við Betty Friedan og Gloriu Steinum, tók Dworkin afdráttarlausa afstöðu gegn Bill Clinton í umræðum um kynferðislega áreitni forsetans gagnvart Monicu Lewinsky. Hún tók einnig eindregna afstöðu með Paulu Jones og Juanitu Broaddrick sem höfðu sömu leiðis sakað forsetann um kynferðislega áreitni.
Barátta gegn klámi
Haustið 1976 stofnaði Dworkin ásamt öðrum róttækum femínistum, þar á meðal Adrienne Rich, Karla Jay, Letty Cottin Pogrebin, og Gloriu Steinem aðgerðarsamtök til að berjast gegn klámi. Árið 1979 stofnuðu þær samtökin Konu gegn klámi (e. Women Against Pornography). Dworkin var hins vegar farin að fjarlægjast hópinn vegna ágreinings um baráttuaðferðir. Árið 1981 skrifaði Dworkin bókina Pornography: Men Possessing Women, þar sem hún greinir klám og sögu kláms, og sýnir fram á að klámiðnaðurinn og klám byggist á kvenhatri og kúgun. Bæði framleiðsla kláms og neysla þess fælu í sér kynbundið ofbeldi.
Leikkonan Linda Boreman, sem lék "Linda Lovelace" í klámmyndinni Deep Throat (1972), lýsti því yfir árið 1980 á blaðamannafundi sem var skipulagður af Dworkin og Women Against Pornography að fyrrverandi eiginmaður hennar, klámmyndaframleiðandinn Chuck Traynor, hefði beitt sig líkamlegu, andlegu og kynferðislegu ofbeldi, og þvingað sig til að leika í klámmyndum, þar á meðal Deep Throat. Dworkin og Catharine MacKinnon, femínískur lögfræðingur, stóðu við hlið Boreman á blaðamannafundinum. Í kjölfarið leituðu þær leiða til að krefja Traynor og framleiðendur Deep Throat um skaðabætur, og hvernig hægt væri að beita mannréttindalöggjöf Bandaríkjanna til að koma böndum á klámneyslu og framleiðslu.
Borgarstjórn Minneapolis fól Dworkin og MacKinnon til að semja drög að breytingum á lögum um ofbeldi sem tengdust klámi og klámneyslu. Drögin sem þær sömdu voru umdeild. Þau skilgreindu klám sem mannréttindabrot gegn konum og gerðu fórnarlömbum kynferðisofbeldis kleift að höfða mál gegn framleiðendum og dreifingaraðilum kláms í þeim tilvikum þar sem hægt væri að sanna að tiltekið klám væri bein orsök ofbeldis. Nokkrar borgarstjórnir samþykktu lögin á níunda áratug síðustu aldar en þau voru síðar felld úr gildi af dómstólum á þeirri forsendu að þau stönguðust á við málfrelsisákvæði stjórnarskrár Bandaríkjanna.
Þann 22. janúar 1986 bar Dworkin vitnnisburð fyrir nefnd sem Dómsmálaráðherra Bandaríkjanna um klám. Í vitnisburði sínum og svörum við spurningum fordæmdi Dworkin refsiaðgerðir gegn klámriturum og sagði: "Við erum á móti lögum um banna klámi. Við viljum þau ekki.“ Hún hélt því fram að lög sem bönnuðu klám væru að mestu gagnslaus. Í flestum tilfellum myndu þau aðeins fela klám fyrir almenningi en leyfa því að blómstra í leynd. Það væri líka hætta á að þau bönnuðu rangt efni eða rétt efni en af röngum ástæðum. Dworkins bætti einnig við að "bann við klámi er í sjálfu sér líka niðurlægjandi fyrir konur. Það gefur í skyn að líkamar kvenna séu skammarlegir og ættu þar að leiðandi ekki að sjást."
Aðrir valkostir sem Dworkins mælti frekar með voru að (1) „dómsmálaráðuneytið gæfi löggæslustofnunum fyrirmæli um að skrásetja notkun kláms í ofbeldismálum“, (2) bann við vörslu og dreifingu kláms í fangelsum, (3) að saksóknarar „framfylgi lögum gegn melludólgum“, (4) að ríkisstjórnin „geri það að forgangmáli dómsmálaráðuneytisins að framfylgja RICO (lög um spillt samtök) gegn klámiðnaðinum “, og (5) að þingið samþykki alríkisréttarlöggjöf gegn klámi sem kveði á um skaðabætur vegna tjóns sem konum verða fyrir. Hún ráðlagði að nefndin íhugaði að gera það glæpsamlegt samkvæmt hegningarlögum að ýta undir dreifingu kláms því það jafngilti að svifta konur borgaralegum réttindum.
Arfleið
Á síðustu árum sínum var Dworkin heilsutæp og þjáðist af yfirþyngd og alvarlegri slitgigt í hnjám. Þegar blaðamaður The Guardian spurði hana hvernig hún vildi að hennar yrði minnst, sagði hún: "Á safni, þegar yfirráðum karla er lokið. Ég vona að verk mín verði mannfræðilegur gripur úr útdauðu, frumstæðu samfélagi." Hún andaðist í svefni að morgni 9. apríl 2005, á heimili sínu í Washington, DC. Dánarorsökin var hjartavöðvabólga. Hún var 58 ára þegar hú dó.
Meginmarkmið verka Dworkins var að endurskoða vestrænt samfélag, menningu og stjórnmál. Hún gerði það með því að skoða kynferðisofbeldi karla gagnvart konum í samhengi við feðraveldið. Hún opnaði hliðið fyrir nýjum rótækum sjónarhornum með því að endurskoða viðfangsefni sem höfðu lengi verið skrifuð eða lýst frá sjónarhóli karla, þar með talin saga, kynhneigð, meydómur, andsemítismi, Ísraelsríki, helförin, líffræðilegir yfirburðir og kynþáttafordómar. Hún skoðaði forsendur hugtaka eins og prentfrelsi og borgaralegt frelsi. Hún kenndi fólki að horfa á stjórnmál frá kynferðislegu sjónarhorni. Hún sagði að stjórnmálahugmyndafræði væri byggð á eitraðir karlmennsku yfirráðamanna og birtist í nauðgun, vændi og klámi.
Dworkin er enn umdeild persóna í bandarískri menningarumræðu en hugmyndir hennar hjálpuðu við að móta nútíma femíníska heimspeki og sýn á klámi og skaðlegu áhrifin sem það getur haft.
Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1934
thumb|right|Ítalir fagna heimsmeistaratitlinum 1934 Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1934 eða HM 1934 var haldið á Ítalíu dagana 27. maí til 10. júní. Þetta var önnur heimsmeistarakeppnin og sú fyrsta þar sem halda þurfti forkeppni. 32 þátttökulönd skráðu sig til keppni en sextán tóku þátt í lokakeppninni á Ítalíu. Ríkjandi meistarar Úrúgvæ neituðu að taka þátt í keppninni. Heimamenn urðu heimsmeistarar, fyrstir Evrópuþjóða eftir 2:1 sigur á Tékkóslóvakíu í úrslitaleiknum.
Val á gestgjöfum
Þar sem fyrsta heimsmeistarakeppnin hafði verið haldin í Suður-Ameríku þótti stjórnendum Alþjóðaknattspyrnusambandsins rétt að næsta mót færi fram í Evrópu. Tvær þjóðir sóttust eftir upphefðinni: Ítalir og Svíar. Ákvörðunin var tekin á fundi Alþjóðaknattspyrnusambandsins í Stokkhólmi í október 1934 án atkvæðagreiðslu, þar sem Svíar drógu umsókn sína til baka. Fasistastjórn Mussolini lagði mikla áherslu á að halda mótið og hét háum fjárhæðum til undirbúnings keppninnar.
Forkeppni
thumb|left|Frímerki sem ítalska póstþjónustan gaf út vegna heimsmeistaramótsins. Sigurvegarar HM 1930, Úrúgvæ, voru enn sárir út í Evrópuþjóðir - þar á meðal Ítali - sem flestar sniðgengu keppnina fjórum árum fyrr vegna mikils ferðakostnaðar. Heimsmeistararnir ákváðu því að gjalda líku líkt og sátu heima og urðu þar með einu heimsmeistararnir í sögunni sem ekki freistuðu þess að verja titil sinn.
Alls skráðu 32 lið sig til leiks í forkeppni, en nokkur þeirra drógu sig þó í hlé áður en keppni hófst. Keppt var í tólf riðlum með tveimur til þremur liðum í hverjum. Einn riðillinn var skipaður liðum frá Miðausturlöndum: Tyrklandi, Egyptalandi og liði frá breska valdsvæðinu í Palestínu. Voru þetta fyrstu þáttökuliðin frá Afríku og Asíu. Af úrslitum í forkeppninni vakti helst athygli að lið Júgóslava komst ekki áfram, þrátt fyrir að hafa farið í undanúrslitin fjórum árum fyrr.
Þrátt fyrir að vera gestgjafar, fengu Ítalir ekki öruggt sæti á mótinu. Lið þeirra mætti Grikkjum í forkeppninni. Er þetta eina skiptið sem heimalið hefur þurft að berjast fyrir þátttökurétti á HM.
Lokaleikur forkeppninnar fór fram í Rómarborg fáeinum dögum áður en mótið hófst að viðstöddum 12 þúsund áhorfendum. Þar unnu Bandaríkjamenn 4:2 sigur á Mexíkó.
Þátttökulið
Þessi sextán lönd tóku þátt í mótinu. Tólf komu frá Evrópu, þar af níu sem tóku þátt í sínu fyrsta heimsmeistaramóti. Tvö frá Suður-Ameríku, eitt frá Norður-Ameríku og Egyptaland frá Afríku, en 56 ár áttu eftir að líða uns Egyptar komust aftur í úrslitakeppni HM.
Leikvangar
Leikirnir sautján á mótinu fóru fram á átta leikvöngum í jafnmörgum borgum. Mikið var lagt í umgjörð HM, enda leit Benito Mussolini á mótið sem prýðilegt áróðurstæki. Aðsóknin olli skipuleggjendum þó nokkrum vonbrigðum, þannig var ekki uppselt á neinn leik heimamanna nema úrslitin.
Fyrsta umferð
thumb|right|Frá leik Hollendinga og Svisslendinga í fyrstu umferð. Keppt var með einföldu útsláttarkeppnisfyrirkomulagi. Liðunum var styrkleikaraðað á þann hátt að átta sterkustu þjóðirnar gátu ekki dregist saman í fyrstu umferð. Allir átta leikirnir í fyrstu umferð fóru fram á sama degi og á sama tíma þann 27. maí. Því var ekki um eiginlegan opnunarleik að ræða eins og á flestum heimsmeistaramótum.
Þrjú af liðunum úr efri styrkleikaflokki töpuðu leikjum sínum: Argentína, Brasilía og Holland. Vegna innbyrðis deilna var þó enginn leikmaður úr argentínska liðinu sem hlaut silfurverðlaunin fjórum árum fyrr með á Ítalíu. Öll liðin utan Evrópu féllu úr leik í fyrstu umferð. Egyptar komu þó mjög á óvart og stóðu í sterku ungversku liði. Leikur Ítala og Bandaríkjamanna var algjör einstefna og lauk 7:1, þar sem bandaríski markvörðurinn átti þó stórleik.
Fjórðungsúrslit
Allir leikir fjórðungsúrslitanna fóru fram samtímis þann 31. maí. Ítalir og Spánverjar gerðu jafntefli og þurftu að mætast að nýju. Báðar viðureignir liðanna þóttu afar grófar og urðu mikil meiðsli á leikmönnum, þannig þurftu Spánverjar að gera sjö breytingar á liði sínu milli leikjanna tveggja. Spænsku leikmennirnir voru afar ósáttir við dómgæsluna, en tvö mörk voru dæmd af liði þeirra í síðari viðureigninni.
Undanúrslit
Undanúrslitin voru leikin 3. júní. Tékkóslóvakía vann sannfærandi sigur á Þjóðverjum. Oldřich Nejedlý skoraði öll þrjú mörk sinna manna, en hann varð markakóngur keppninnar með alls fimm mörk. Í hinni viðureigninni tókust á þau tvö lið sem sigurstranglegust voru talin. Landslið Austurríkis gekk undir heitinu Wunderteam (ísl. Undraliðið), með Matthias Sindelar fremstan í flokki. Með harðsnúnum varnarleik tókst Ítölum að brjóta niður austurrísku sóknina, auk þess sem leikið var í úrhellisrigningu.
Markahæstu leikmenn
Oldřich Nejedlý frá Tékkóslóvakíu varð markakóngur keppninnar. Alls voru 70 mörk skoruð af 45 leikmönnum, ekkert þeirra var sjálfsmark.
Þrepasönnun
Þrepasönnun er unnin í þremur skrefum:
Gott er að líkja þessu við domino rallý. Ef að við sýnum fram á að fyrsti dominóinn detti, þá getum við áætlað að sá næsti muni falla, og þá getum við sýnt fram á að þeir muni allir detta.
Dæmi
Gerum ráð fyrir því að við viljum sanna yrðinguna: fyrir allar náttúrlegar tölur n. Köllum rökyrðinguna P(n), og getur hún skilað sönnu eða ósönnu gildi.
Skref 1
Sönnum að þetta gildi fyrir n = 0.
Marcus Junius Brutus
225px|thumb|Brjóstmynd af Brutusi Marcus Junius Brutus (85 f.Kr – 23. október 42 f.Kr.) var rómverskur stjórnmálamaður, á síðustu árum rómverska lýðveldisins, og einn af morðingjum Júlíusar Caesars.
Þrepasönnun
Skref 1
Þar sem að summa fyrstu 0 náttúrlegu talnanna er 0, og, telst þetta sannað.
P(0) = satt
Marcus Junius Brutus
Brutus var sonur Marcusar Juniusar Brutusar eldri og Serviliu Caepionis. Brutus eldri var drepinn af Pompeiusi árið 78 f.Kr og Servilia varð síðar hjákona Caesars. Brutus hlaut menntun hjá móðurbróður sínum, Cato yngri, og bjó síðar með honum í nokkur ár á Kýpur, þar sem hann auðgaðist á lánastarfsemi. Þegar borgarastríð braust út á milli Pompeiusar og Caesars tók Brutus stöðu með íhaldssömum öldungaráðsmönnum á borð við Cato og Cicero sem studdu Pompeius.
Þrepasönnun
Skref 1
Þó er umdeilt hvort 0 sé tekin með í mengi náttúrulegra talna en á sama hátt og ofan má sýna fram á að yrðingin gildir um n = 1.
Marcus Junius Brutus
Brutus tók þátt í orrustunni við Farsalos, þar sem Pompeius og Caesar mættust. Brutus barðist fyrir Pompeius, sem beið lægri hlut, en Caesar fyrirskipaði um að Brutus skyldi ekki drepinn heldur handtekinn ef hann gæfi sig viljandi fram. Brutus gaf sig fram og ákvað Caesar í kjölfarið að fyrirgefa honum andstöðuna við sig og veitti honum ýmis mikilvæg embætti. Þegar í ljós kom að Caesar myndi ekki endurreisa lýðveldið í Rómaveldi snerist Brutus aftur gegn honum og var einn af leiðtogunum í samsærinu um að ráða Caesar af dögum, ásamt vini sínum Cassiusi.
26
Árið 26 (XXVI í rómverskum tölum) var í gregoríanska tímatalinu almennt ár sem byrjaði á þriðjudegi.
Marcus Junius Brutus
Fljótlega eftir morðið á Caesari höfðu Marcus Antonius, einn helsti stuðningsmaður Caesars, og Octavianus, erfingi Caesars, myndað bandalag gegn Brutusi og Cassiusi. Brutus og Cassius flúðu frá Rómaborg og árið 42 f.Kr. mættust fylkingarnar tvær í orrustunni við Filippí í Macedoniu, þar sem Brutus og Cassius biðu ósigur og frömdu í kjölfarið báðir sjálfsmorð.
Þrepasönnun
Skref 2
Við áætlum nú að yrðingin sé sönn fyrir n = m, þ.e.
Skref 3
Ef að við leggjum m+1 við báðar hliðar fáum við:
Með algebrulegum umreikningi fæst:
þar af leiðir
sem er yrðingin fyrir n = m + 1. ATH að þetta hefur ekki verið sannað, heldur eingöngu hefur verið lögð fram fullyrðingin að P(m) = satt, og að þar af leiði að P(m+1) = satt. Við höfum með öðrum orðum sýnt fram á að yrðingin P(m+1) hljóti að standast ef að yrðingin P(m) stenst:
Við fáum niðurstöðu með því að sýna að þetta gildi fyrir allar náttúrlegar tölur n:
Ásta Laufey Jóhannesdóttir
Ásta Laufey Jóhannesdóttir (14. ágúst 1906 – 1. nóvember 1991) var reykvísk íþróttakona og afreksmanneskja á sviði sundíþróttarinnar.
Ævi og störf
Ásta var fædd og uppalin í Reykjavík, dóttir Jóhannesar Magnússonar kaupmanns og Dóróteu Þórarinsdóttur. Hún iðkaði sund með Sundfélaginu Ægi. Þann 4. ágúst 1928, þreytti hún fyrst kvenna Viðeyjarsund milli Viðeyjar og Reykjavíkur. Áður höfðu Erlingur Pálsson og Benedikt G. Waage unnið slíkt afrek.
Aleochara rubripennis
Aleochara arawakorum er bjöllutegund ættuð frá Norður-Ameríku.
Cumberland-skagi
thumb|Cumberland-skagi séður úr lofti.
Landslag Cumberland-skaga einkennist af freðmýri. Hann er fjöllóttur en stærsta fjallið er Oðinsfjall (Mt. Odin) sem er 2.147 m hátt.
Inúitaþorpið Pangnirtung liggur á suðvesturhluta skagans ásamt Auyuittuq-þjóðgarði.
Egyptaland
Egyptaland (arabíska: مصر „Miṣr“ (,Maṣr)) er land í Norður-Afríku. Austasti hluti landsins, Sínaískagi, brúar bilið milli Norður-Afríku og Suðvestur-Asíu. Í norðri á landið strandlengju að Miðjarðarhafi og í austri að Rauðahafi, auk landamæra að Líbíu í vestri, Súdan í suðri og Ísrael í austri. Handan Akabaflóa í austri er Jórdanía og hinum megin við Rauðahaf er Sádi-Arabía. Eyjarnar Krít (Grikkland) og Kýpur liggja í norður frá strönd landsins.
Thomas Henry Huxley
thumb|right|250px|Thomas Henry Huxley Thomas Henry Huxley (4. maí 1825 – 29. júní 1895) var enskur líffræðingur. Hann var kallaður „bolabítur Darwins“ vegna varnar sinnar fyrir þróunarkenningar Charles Darwin.
Egyptaland
Egyptaland á einna lengsta sögu af nokkru landi heims. Uppruni ríkisins er rakinn til Nílarósa milli 6. og 4. árþúsundsins f.o.t. Egyptaland hið forna telst ein af vöggum siðmenningar í mannkynssögunni. Þar þróaðist sérstök skrift auk landbúnaðar, borga, skipulagðra trúarbragða og ríkisvalds. Egyptaland er frægt fyrir mörg stórfengleg minnismerki frá fornöld, eins og píramídana í Gísa og Sfinxinn mikla, og fornar rústir á borð við Memfis, Þebu, hin miklu hof í Karnak og Dal konunganna. Þessi langa saga og ríkulegi menningararfur eru mikilvægur hluti af sjálfsmynd Egypta í dag, sem endurspeglar stöðu landsins á mótum Miðjarðarhafs, Mið-Austurlanda og Norður-Afríku. Egyptaland var og er enn mikilvæg miðstöð kristni en kristnir eru þar nú í minnihluta eftir að íslam tók við sem ríkjandi trúarbrögð á miðöldum.
Thomas Henry Huxley
Árið 1860 átti Huxley í frægum rökræðum við Samuel Wilberforce, biskup í Oxford, um þróunarkenninguna. Rökræðurnar voru mikilvægur þáttur í útbreiðslu þróunarkenningarinnar.
Egyptaland
Egyptaland nútímans rekur uppruna sinn til ársins 1922 þegar það fékk sjálfstæði frá Breska heimsveldinu og varð sjálfstætt konungsríki. Eftir byltingu árið 1952 var landið gert að lýðveldi og 1958 gekk það í ríkjasamband við Sýrland og varð hluti af Sameinaða arabíska lýðveldinu, sem var leyst upp árið 1961. Á síðari hluta 20. aldar gekk Egyptaland í gegnum mörg átakaskeið, háði nokkur stríð við Ísrael og hernam Gasaströndina við og við til 1967. Árið 1978 undirrituðu Egyptar Camp David-samkomulagið, drógu herlið sitt til baka og viðurkenndu Ísrael. Árið 2011 urðu uppþot í kjölfar Arabíska vorsins sem drógu athyglina að útbreiddri fátækt og vanþróuðum svæðum í landinu. Núverandi stjórn Egyptalands hefur verið lýst sem alræðisstjórn sem hefur skaðað orðspor landsins enn frekar í mannréttindamálum. Þrátt fyrir þessar áskoranir er Egyptaland álitið efnahagslegt og menningarlegt stórveldi í Arabaheiminum.
Íslam er opinber trúarbrögð í Egyptalandi og arabíska er opinbert tungumál landsins. Egyptaland er fjölmennasta ríki Norður-Afríku, Mið-Austurlanda og Arabaheimsins. Íbúar landsins eru taldir vera rúmlega 100 milljónir talsins (2020) og meirihluti þeirra býr á um það bil 40.000 ferkílómetra svæði á bökkum Nílar en þar er eina ræktanlega landið. Um helmingur Egypta býr í þéttbýli, mest á svæðunum í kringum Kaíró, Alexandríu og aðrar stórborgir við Nílarósa. Sahara-eyðimörkin þekur drjúgan hluta landsins og er fremur strjálbýl.
Egyptaland er þróunarland og situr í 116. sæti vísitölu um þróun lífsgæða. Það telst stórveldi í sínum heimshluta í Norður-Afríku, Mið-Austurlöndum og múslimaheiminum og miðveldi á heimsvísu. Efnahagslíf landsins er fjölbreytt og hagkerfi Egyptalands er það 2. stærsta í Afríku á eftir Nígeríu. Egyptaland er stofnaðili að Sameinuðu þjóðunum, Samtökum hlutlausra ríkja, Arababandalaginu, Afríkusambandinu, Samtökum um íslamska samvinnu og Samráðsvettvangi æskunnar.
Heiti
Á flestum tungumálum heims er nafn Egyptalands dregið af grísku heiti þess, Αἴγυπτος Aigyptos. Það kemur fyrir á áletrunum á línulegu B sem a-ku-pi-ti-yo. Lýsingarorðið aigýptios var tekið upp í koptísku (sem gyptios) og þaðan í arabísku sem qubṭī, sem er uppruni orðsins „Kopti“.
Gríska heitið er talið dregið af egypska orðinu ḥwt-kȝ-ptḥ („hús sálar Ptah“) sem var heiti á hofi guðsins Ptah í Memfis.
Í klassískri arabísku er heiti landsins مِصر Miṣr. Það er líka opinbert heiti landsins á egypskri arabísku (borið fram Maṣr). Það heiti er af semískum uppruna. Elsta dæmið um það er í akkadísku mi-iṣ-ru, skylt miṣru/miṣirru/miṣaru sem merkir „landamæri“.
Í fornegypsku var heiti landsins km.t, svarta landið, sem vísar líklega til svartrar moldarinnar á flóðsléttum Nílar, sem var aðgreind frá eyðimörkinni, dšṛt, eða rauða landsins. Þetta heiti kemur fyrir í koptísku sem kēme eða kēmə og þaðan í grísku sem Χημία kemía, en af því er alþjóðlegt heiti efnafræði líklega dregið. Annað nafn landsins var tꜣ-mry („land árbakkans“). Efra og Neðra Egyptaland voru nefnd tꜣ-šmꜥw („land sefgrassins“) og tꜣ mḥw („land norðursins“).
Nafn Egyptalands á íslensku hefur stundum verið ritað „Egiptaland“ og „Egiftaland“.
Landfræði
thumb|left|Yfirborðslögun Egyptalands Egyptaland er 29. stærsta land í heimi og er 1.002.450 ferkílómetrar að stærð. Það liggur milli breiddargráðanna 22° og 32°N og lengdargráðanna 24° og 36°A. Vegna þurrs loftslags landsins hefur þétt byggð myndast í kringum Nílarfljót, í Nílardal og við Nílarósa. Um 99% íbúanna búa á aðeins 5,5% landsins. Landið á landamæri að Líbíu í vestri, Súdan í suðri og Gaza-ströndinni og Ísrael í austri. Vegna legu sinnar á mörkum tveggja heimsálfa hefur Egyptaland lengi talist hernaðarlega mikilvægt í alþjóðastjórnmálum. Súesskurðurinn sem liggur í gegnum landið tengir Miðjarðarhaf við Rauðahaf og er mjög mikilvæg siglingaleið.
Veðurfar
thumb|right|Aswan-stífla Mestu rigningaskeiðin í Egyptaland eru á veturna. Suður af Kaíró er meðalúrkoma ekki nema 2-5 mm á ári og ekki er fátítt að ár líði án nokkurrar úrkomu. Á landræmu við norðurströndina getur meðalúrkoma þó orðið allt að 410 mm á ári, mest milli október og mars. Snjókoma er tíð á Sínaífjalli og í sumum borgum við norðurströndina. Meðalhiti er milli 27 °C og 32 °C á sumrin en á veturna milli 13 °C og 21 °C. Á vorin berast svonefndir khamsín-vindar úr suðri og bera með sér sand og ryk. Þeir geta hækkað hitann í eyðimörkinni svo um munar.
Fyrir byggingu Aswan-stíflu flæddi Níl árlega yfir bakka sína og endurnýjaði jarðveginn. Þetta varð til þess að landið gaf stöðuga uppskeru í gegnum árin. Hækkun sjávaryfirborðs gæti haft alvarleg áhrif í för með sér fyrir Egyptaland að mati loftslagsfræðinga.
Íbúar
thumb|left|Fólksdreifing í Egyptalandi Egyptaland er fjölmennasta ríki Austurlanda nær og þriðja fjölmennasta land Afríku með um 100 milljónir íbúa að mati Sameinuðu þjóðanna árið 2020. Á árunum 1970-2010 fjölgaði íbúum landsins ört vegna umbóta í heilsugæslu og landbúnaði. Þegar Napóleon réðst inn í landið árið 1798 var áætlaður íbúafjöldi aðeins þrjár milljónir. Árið 1939 bjuggu 16,5 milljónir í Egyptalandi.
Flestir íbúar landsins búa við Nílarfljót, við Nílarósa og í nánd við Súesskurðinn. Um 90% íbúanna aðhyllast íslam en afgangurinn er að mestu kristinn og tilheyrir koptísku rétttrúnaðarkirkjunni. Egyptar eru yfirgnæfandi meirihluti þjóðarinnar, eða 99% en auk þeirra finnast nokkrir minnihlutahópar. Má þar helst nefna Abaza, Tyrki, Grikki, Bedúína, Siwia og Núbíumenn.
Einnig er umtalsverður fjöldi flóttamanna í Egyptalandi, áætlaður á bilinu 500.000 til 3.000.000. Flóttamenn frá Palestínu eru um 70.000 og frá Írak um 150.000 en óvíst er hversu margir eru í stærsta flóttamannahópnum frá Súdan. Á árum áður voru öflug minnihlutasamfélög Gyðinga og Grikkja í Egyptalandi en þau hafa nú að mestu leyti lagst af.
Svansmerkið
thumb|right|Svansmerkið Svansmerkið er merki norræns samstarfs og á uppruna að rekja til veggspjalds sem hannað var fyrir dag Norðurlanda árið 1936 og vísar til ljóðsins „Svanerne fra Norden“ eftir danska skáldið Hans Hartvig Seedorff Pedersen.
Árið 1956 voru gefin út frímerki í norrænu ríkjunum með myndum af fimm svönum.
Árið 1985 gerðu Norðurlandaráð og Norræna ráðherranefndin svaninn að merki sínu. Á svansmerkinu eru átta vængfjaðrir sem tákna norrænu ríkin fimm og sjálfsstjórnarsvæðin þrjú, Færeyjar, Grænland og Álandseyjar.
Páll Melsteð (sagnfræðingur)
Páll Melsteð (13. nóvember 1812 – 9. febrúar 1910) var íslenskur sagnfræðingur, sýslumaður og alþingismaður.
Ævi
Hann var settur sýslumaður í Árnessýslu í fjarveru föður síns 1845-1846 og aftur 1848-1849. Árið 1846 flutti hann til Reykjavíkur og varð þar forstöðumaður Landsprentsmiðjunnar. Hann var líka ritari konungsfulltrúa á Alþingi 1845-1849 og þjóðfundarfulltrúi Snæfellinga 1851 og var einn þeirra fáu sem ekki tóku undir mótmæli Jóns Sigurðssonar („vér mótmælum allir“), enda var faðir hans forseti fundarins. Á árunum 1849-1854 var hann settur sýslumaður í Snæfellsnessýslu og sat fyrst í Stykkishólmi, síðan á Búðum og loks í Bjarnarhöfn.
Árið 1855 fór hann aftur út til náms og lauk lögfræðiprófi í janúar 1857. Hann var settur sýslumaður í Gullbringu- og Kjósarsýslu 1858-1862 og málaflutningsmaður við landsyfirréttinn 1862-1886. Alþingismaður Snæfellinga var hann 1858-1864. Hann var lengi stundakennari í sögu við Lærða skólann og fastur kennari 1886-1894. Hann stofnaði ásamt Þóru konu sinni Kvennaskólann í Reykjavík 1874 og kenndi við hann til 1889. Hann samdi allmargar kennslubækur í mannkynssögu sem lengi voru notaðar og endurminningar hans, sem hann hafði sjálfur skráð, komu út árið 1912. Bogi Th. Melsted, bróðursonur Páls, sá um útgáfu endurminninganna.
Tyrkneskur vatnakrabbi
Tyrkneskur vatnakrabbi (fræðiheiti: Astacus leptodactylus) einnig þekktur sem Dónárvatnakrabbi er vatnakrabbi í flokki stórkrabba. Eins og nafnið gefur til kynna þá er krabbann helst að finna í köldum vötnum, ám og tjörnum. Tyrkneski vatnakrabbinn kemur upphaflega frá Kaspíahafi en hann finnst í mörgum löndum í Austur-Evrópu og Vestur-Asíu, m.a. í Bretlandi, Tyrklandi, Austurríki og Rússlandi, auk fleiri landa. Krabbinn þolir töluverðar hitastigsbreytingar, auk þess að þolir að vera í lágum súrefnisstyrk og saltstyrk upp í allt að 21 ppt. Hann er alæta og nærist því bæði á jurtum og kjöti.
Kjöt tyrkneska vatnakrabbans er mjög safaríkt, fitusnautt og próteinríkt. Hann var fyrst kynntur fyrir veitingastöðum í Bretlandi í kringum árið 1970, og hefur síðan fundist á ákveðnum svæðum í Suðaustur-Englandi eftir að hafa hafa sloppið eða verið sleppt í villt umhverfið þar sem þeir hafa fjölgað sér og orðið að stórum ágengum stofnum.