cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hafrablaðlús
Hún hefur fundist á Íslandi en hefur ekki verið vandamál ennþá.
Gasparo Tagliacozzi
thumb|Gasparo Tagliacozzi. Gaspare Tagliacozzi (mars 1545 – 7. nóvember 1599) var ítalskur skurðlæknir og brautryðjandi í lýtalækningum. Hann fæddist í Bologna og hóf nám í læknisfræði árið 1565 við Háskólann í Bologna. Árið 1568 hóf hann störf í Spítala dauðans en það var eins konar rannsóknarstofa sem stafrækt var af bræðralagi Dauðans en það félag fékkst við að heimsækja fangelsi og hughreysta þá sem höfðu verið dæmdir til dauða. Tagliacozzo náðu í gegnum þetta bræðalag í lík af föngum til að kryfja. Hann endurbætti verk sikileyska skurðlæknisins Gustavo Branca og sonar hans Antonio og þróaði svonefnda ítalska aðferð við endurgerð á nefjum. Aðalritverk hans er De Curtorum Chirurgia per Insitionem frá árinu 1597 en það fjallar um skinnágræðslur.
200px|right|thumb|Upphafleg skýringarmynd á nefígræðslu sem nú er nefnd ítalska aðferðin.
Ítalska aðferðin við nefágræðslur
Þessi aðferð er talin fundin upp af skurðlæknunum Gustavo Branca og syni hans Antonio sem bjuggu í Catania í kringum 1400. Gustavo Branca notaði skinnfellingar frá kinnum og nokkrum árum síðar þá notaði sonur hans Antonio Branca skinn frá handleggjum til skinnágræðslu á nef. Verið getur að þessar lýtalækningar hafi borist til Ítalíu úr ritinu Sushruta Samhita sem var þýtt á arabísku á 9. öld og borist þannig til Branca.Þessu ferli var lýst af Andreas Vesalius (1514 – 1564) sem þó fór rangt með þegar hann ráðlagði að nota vöðva og skinn á handlegg til að laga nefið. Ítalska aðferðin var gagnrýnt fyrir það að sá sem átti að græða nýtt nef á varða að vera í margar vikur með handlegg hertan saman við andlit og samt engin trygging fyrir að aðgerðin heppnaðist.
Delphinium brachycentrum
Delphinium brachycentrum er tegund af sóleyjaætt. Delphinium brachycentrum er í ættkvíslinni riddarasporar.
Undirtegundir
tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
GCD
GCD var hljómsveit sem Bubbi Morthens og Rúnar Júlíusson stofnuðu árið 1991. Nafnið kemur frá gítargripum sem voru oft notuð í lögum þeirra. Aðrir sem komu nálægt GCD sveitinni voru meðal annars Beggi Morthens, bróðir Bubba, Bergur Grímsson og Gulli Briem. Eftir að Rúnar féll frá 5. desember 2008 á árlegum tónleikum útgáfufyrirtækis síns, Geimsteins, kom GCD saman tvisvar en með syni Rúnars, Júlíusi.
Editiones Arnamagnæanæ
Editiones Arnamagnæanæ (latína: Útgáfur Árna Magnússonar) er heiti á tveimur ritröðum, sem Árnasafn í Kaupmannahöfn, eða Den Arnamagnæanske Samling, gefur út.
Fyrsta bókin kom út 1958. Bækurnar eru í tvenns konar broti: Í þessum ritröðum eru vísindalegar textaútgáfur af fornum íslenskum (eða norsk-íslenskum) ritum, og fylgja þeim ítarlegir formálar eða inngangsritgerðir um handritin og varðveislu textanna. Útgáfurnar eru fyrst og fremst ætlaðar fræðimönnum, og er miðað við að þær verði grundvöllur að öðrum útgáfum handa almennum lesendum.
Listi yfir mótmæli og óeirðir á Íslandi
Þetta er listi yfir helstu mótmæli og óeirðir á Íslandi þar sem fólk hefur komið saman til að sýna andstöðu sína við ríkjandi vald eða til að sýna samstöðu í verkfalli.
Kirkjugólf
Tenglar
Klaustur.is - Kirkjugólf
ABS-CBN
250px|thumbnail|Merki ABS-CBN ABS-CBN er filippseyskt fjölmiðlafyrirtæki (stofnað 13. júní 1946).
Podocarpus macrophyllus
Podocarpus macrophyllus er sígrænt tré frá Japan og Kína.
Allister Brimble
Allister Brimble er (fæddur árið 1970) breskur tónlistarmaður. Hann bjó til tónlistina í tölvuleikjunum Driver og Driver 2.
Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta
Ólafs saga Tryggvasonar hin mesta — (eða Óláfs saga Tryggvasonar en mesta) — er konungasaga, sem fjallar um Ólaf Tryggvason Noregskonung. Hún er samin um 1300 og styðst við Ólafs sögu Tryggvasonar eins og Snorri Sturluson gekk frá henni í Heimskringlu, en eykur frásögnina mikið með öðru efni. Einkum er stuðst við fyrri sögur um Ólaf konung, t.d. Ólafs sögu Tryggvasonar eftir Odd munk Snorrason, glataða sögu um Ólaf eftir Gunnlaug Leifsson, og e.t.v. einnig efni úr öðrum glötuðum ritum eða úr munnlegri geymd.
Sagan er varðveitt í nokkrum handritum, sem skipta má í tvo flokka. Eldri útgáfa sögunnar er í handritunum AM 61 fol. (aðalhandrit, A), AM 53 fol., AM 54 fol., Bergsbók og Húsafellsbók. Yngri útgáfa, endurskoðuð og aukin (D-gerð), er í handritunum AM 62 fol. og Flateyjarbók. Í Flateyjarbók er sagan mikið aukin, með því að skotið er inn í hana heilum sögum, eða köflum úr sögum, sem eitthvað tengjast Ólafi konungi Tryggvasyni. Þannig hefur varðveist margvíslegt efni sem annars væri glatað, t.d. meginhluti Færeyinga sögu, sem er þar í upprunalegri gerð.
Í Ólafs sögu Tryggvasonar hinni mestu eru varðveittir margir þættir og sögubrot, sem eru ekki til annars staðar. Þó að sagan sé hálfgerður óskapnaður, gefur hún mikilvæga sýn inn í íslenskan bókmenntaheim um 1300.
Ólafur Halldórsson handritafræðingur hefur gefið út Ólafs sögu Tryggvasonar hina mestu á vegum Árnastofnunar í Kaupmannahöfn (Den Arnamagnæanske Samling). Er útgáfan í þremur bindum, og birtist árin 1958, 1961 og 2000 í ritröðinni Editiones Arnamagnæanæ, Series A. Einnig hefur Ólafur gefið út annað efni sem tengist sögunni, t.d. Færeyinga sögu o.fl.
Reisubók Gúllívers
Reisubók Gúllívers (enska: Gulliver's Travels) er bók eftir Jonathan Swift.
Hugo Boss
Hugo Boss er þýskt fatamerki sem stofnað var árið 1924 af fatahönnuðinum Hugo Ferdinand Boss.
Bombus cingulatus
Bombus cingulatus er tegund af humlum, útbreidd í Evrasíu.
Lýsing
Hún er rauðbrún á baki og fyrstu liðum afturbols, restin af búknum er svartur nema alveg aftast er hún hvít. Tungan er stutt. Hún líkist mjög ryðhumlu.
Reykjavíkurprófastsdæmi eystra
Reykjavíkurprófastsdæmi eystra er eitt af 15 prófastsdæmum Íslands. Í því eru ellefu prestaköll sem heita:
Heimildir
Upplýsingar um Reykjavíkurprófastsdæmi eystra á kirkjan.is
Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992
Ísland sendi Heart 2 Heart í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1992 í Malmö, Svíþjóð með lagið Nei eða já eftir sigur í Söngvakeppni sjónvarpsins. Lagið lenti í 7. sæti með 80 stig.
Pappi
thumb|230px|[[Bylgjupappi er bæði stífur og léttur vegna bylgjaðs millilags. Hann var fundinn upp um miðja 19. öld. Hér má sjá ýmislegar þykktir af bylgjupappa.]]
Pappi er þykkt og stíft pappírsefni sem er nokkuð grófari en venjulegur pappír. Pappi er ódýr og endingargóður og notast aðallega við gerð umbúða og skilta. Í upphafi var hann líka notaður sem undirlag fyrir teikningar og málningar.
Dave Gibbons
Dave Gibbons er breskur myndasöguhöfundur, sem hefur teiknað myndasögur síðan 1973. Hann er þekktastur fyrir að teikna Harlem Heroes, Dan Dare og á þátt í sköpun Rogue Troopers og Watchmen.
IBEX 35
Fyrirtæki
Fyrirtækin í vísitölunni eftir endurskoðun í júlí 2010 eru :
Flora Danica
thumb|Litmynd af túnfífli. thumb|Litmynd af moltuberi. thumb|Litmynd úr Flora Danica. thumb|Titilsíða Flora Danica: Det er: Dansk Urtebog: Udi huilcken / efter hans Kongl... eftir Simon Paulli. Flora Danica er afar stórt danskt uppflettirit um jurtir og afsprengi upplýsingarinnar. Það kom út á árunum 1761-1883 og eru í ritinu litaðar myndir af jurtum frá Danmörku og Noregi (seinna allri Skandinavíu). Höfuðverkið er 51 hefti og þrjú viðbótarhefti með alls 3.240 koparstungum af öllum jurtum sem vaxa villt í dansk konungsríkinu. Verkið var sent út bæði svarthvítt og í í lit og voru nokkkur eintök send til Íslands. Verkið var gefið út á löngum tíma og á þeim tíma breyttist verkefnið mörgum sinnum. Til Íslands var sent eitt eintak í lit og mun Sigurður málari hafa stuðst við Flora Danica við sínar blómateikningar.
Bíharísk tungumál
Bíharísk tungumál eru tungumálahópur í indóarísku tungumálaættinni. Tungumál maítílí, bópúrí og magahí eru öll í hópnum.
Flora Danica
Árið 1764 kom til Íslands Johan Gerald König sem verið hafði nemandi sænska grasafræðingsins Carls von Linné. Erindi hans var að safna grösum fyrir nýja útgáfu af Flora Danica sem en markmiðið var að hafa þar myndir af öllum villtum plöntum í danska ríkinu. Með König var teiknarinn Sören Johannes Helt. Sumrin 1764-1765 voru þeir í grasasöfnun og var Jón Pétursson sennilega leiðsögumaður þeirra. Jón fór með König til Kaupmannahafnar en þegar hann kom til Íslands nokkrum árum seinna þá hafði hann með sér þau eintök af Flora Danica sem var út hlutað til Íslands. Til Íslands komu fimm eintök, þar af eitt í lit.
Félagsmálanefnd
Félagsmálanefnd er íslensk nefnd sem sér um mál sem tengjast sveitarfélögum, húsnæði og atvinnu, barna- og ungmennavernd og málum fatlaðra.
Hawaiíska
Havaíska (ʻŌlelo Hawaiʻi) er pólýnesiskt tungumál sem dregur nafn sitt af eyjunni Hawaiʻi, stærsta eyjunni í eyjaklasanum þar sem hún varð til. Havaíska og enska eru opinber tungumál í fylkinu Hawaii.
Havaíska er tungumál í útrýmingarhættu og frá og með 2000 töluðu minni en 0,1% íbúá Hawaii málið. Síðan árið 1949 hefur verið reynt að vernda tungumálið.
Sitjandi Naut
thumb|right|Tȟatȟáŋka Íyotake. Sitjandi Naut eða Tȟatȟáŋka Íyotake (um 1831 – 15. desember 1890) var æðsti höfðingi Hunkpapa-ættbálksins af þjóð Súindíána. Hann leiddi 1200 Sjeyenne- og Súindíána gegn 7. riddaraliðssveitinni undir stjórn George Armstrong Custer í orrustunni við Little Bighorn 25. júní 1876. Eftir orrustuna flýði hann ásamt liði sínu til Kanada þar sem hann bjó til 1881 þegar þau sneru aftur með friðhelgi.
Síðar ferðaðist hann með Buffalo Bill Cody og tók þátt í Villta vesturssýningu hans þar sem hann kom gjarnan fram og bölvaði áhorfendum á tungumáli Lakótaindíána.
Þegar andadansinn breiddist út meðal indíána sem tilraun til að reka hvíta manninn burt frá löndum þeirra tóku bandarísk stjórnvöld að líta á Sitjandi Naut sem ógnun og reyndu að handtaka hann á heimili hans. Til átaka kom með þeim afleiðingum að Sitjandi Naut og sonur hans Krákufótur voru drepnir.
Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti Íslands
Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti Íslands eða Sjávarútvegs- og landbúnaðarráðuneyti var eitt af 10 ráðuneytum Stjórnarráðs Íslands, starfandi frá 2008 til 2012. Æðsti yfirmaður var sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og æðsti embættismaður þess var ráðuneytisstjóri.
Árið 2012 var það sameinað inn í Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið, en undir því eru starfandi tveir ráðherrar: sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra.
Samkvæmt reglugerð um Stjórnarráð Íslands fór ráðuneytið með þau mál er varða:
Sjávarútveg
Landbúnað
Matvæli, matvælaeftirlit og matvælarannsóknir.
Epidót
thumb|Epidot thumb|Epidót Epidót er háhitasteind.
Lýsing
Kristalar oftast smáir og finnst sem gulgræn eða græn slikja í holu-og sprunguveggjum. Glergljái og er hálf-eða ógegnsætt.
Myndun og útbreiðsla
Myndast bæði í basískum og súrum bergtegundum við um og yfir 230°C hita. Finnst aðallega í rofnum og útkulnuðum megineldstöðvum og fornum háhitasvæðum.
Grænlandsreynir
Sorbus groenlandica, þekktur sem Grænlandsreynir, er lauffellandi runni eða smávaxið tré frá suðvestur-Grænlandi.
Lýsing
Hann verður 3 - 5m. hár runni eða tré. Blöðin fjaðurskipt 10 - 20 sm löng. blómin hvít í 6 - 10 sm breiðum hálfsveip. Berin rauð, súr reyniber, um 10mm. Auðgreinanlegur frá íslenskum reyni (S. aucuparia) á að vetrarbrum eru klístruð og að ungir sprotar og greinar eru slétt eða nær alveg slétt. Grænlandsreynir er nauðalíkur hinum náskylda Skrautreyni (Sorbus decora)sem hann hefur reyndar lengi verið talinn undirtegund af.
Útbreiðsla
Inn á milli víði og birkirunna, sjaldan á gróskumiklum heiðum. Hér og þar á suðvestur-Grænlandi.
Tilvísanir
<References/>
The Sandman
Sandman er myndasaga eftir Neil Gaiman, Sam Keith og Mike Dringenberg. Neil Gaiman gerði handritið, teikningar eru eftir Sam Keith, Mike Dringenberg og marga aðra teiknara.
Junichi Inamoto
Junichi Inamoto (fæddur 18. september 1979) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 82 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu.
Lýðveldisflokkurinn
Lýðveldisflokkurinn var framboð til alþingiskosninganna 1953.
Lýðveldisflokkurinn – samtök frjálsra kjósenda var (hægri)klofningur út úr Sjálfstæðisflokknum. Aðstandendur flokksins höfðu horn í­ sí­ðu Ólafs Thors, en töldu sig halda á lofti stefnumálum Jóns Þorlákssonar. Einn helsti forsprakkinn var raunar gamall viðskiptafélagi Jóns, Óskar Norðmann.
Lýðveldisflokkurinn bauð aðeins fram í þremur kjördæmum í þingkosningunum. Þá var flokkurinn með raðaðan landslista, einn framboða og var Ásgeir Ásgeirsson frá Fróðá efstur. Listabókstafurinn var E. Lýðveldismenn náðu ekki inn manni og urðu fyrir miklum vonbrigðum með úrslitin. Rúmlega 2 500 kusu flokkinn, þar af tæp 2 000 í Reykjavík. Þetta þýddi um 3,3% atkvæða á landsvísu.
Málgagn Lýðveldisflokksins var Varðberg, sem Egill Bjarnason gaf út á árunum 1952-55.
Lýðveldisflokkurinn tók jákvætt í hugmyndir Stjórnarskrárfélagsins sem þá starfaði – og vildi efna til sérstaks stjórnlagaþings og stórauka völd forseta.
Þrátt fyrir vonbrigðin í þingkosningunum stefndu Lýðveldismenn ótrauðir að framboði í sveitarstjórnarkosningum snemma árs 1954 – í þeirri vissu að fylgið í þingkosningunum hefði dugað fyrir bæjarfulltrúa. Ekkert varð þó úr því og virðist forystu Sjálfstæðisflokksins hafa tekist að mestu að lempa þessa gömlu félaga sína.
Ritmál
Ritmál er táknkerfi sem gerir mögulegt að varðveita talað mál og líkja eftir tungumáli á sýnilegan hátt. Til að skilja ritað mál þá þarf að kunna eitthvað í því tungumáli sem ritmálið byggir á. Með ritmáli er hægt að skrásetja birgðahald og viðskipti, sögulega atburði, lagabálka, vísindafróðleik, helgisagnir og frásagnir af afreksverkum þjóðhöfðingja. Eingöngu hluti af þeim tungumálum sem töluð eru í heiminum eiga sérstakt ritmál. Ritmál breytist hægar en talmál.
Saga ritmáls
thumb|left|200 px|Fleygrúnir frá um 2400 f. Kr. Upphaf ritmáls er rakið til svæðanna við austarvert Miðjarðarhaf og er elstu ummerki um fullkomið ritmál rakin til Súmera í Mesópótamíu. Þar hafa fundist leirmunir sem virðast hafa það hlutverk að auðvelda birgðahald. Upphaf ritaðs máls er oft í tengslum við viðskipti og skrásetningu á vörum. Varðveist hafa leirtöflur frá 4. árþúsundi fyrir Krists burð með ritmáli frá Súmerum. Þessar leirtöflur eru kallaðar fleygrúnir og þær eru elstu ummerki um ritmál. Fleygrúnir voru mótaðar með því að þrýsta tréfleygum í töflur úr votum leir sem síðan voru þurrkaðar í sól eða ofni. Elstu fleygrúnirnar geyma upplýsingar um fjölda kornsekkja og stærð nautgripahjarða í eigu mustera í Úrúk.
Um 1500 f.Kr. hófu fönikískir kaupmenn og farmenn að rita hljóðtákn til að greiða fyrir viðskiptum. Letur þeirra þróaðist úr bæði egypska myndletrinu og fleygrúnum Súmera. Fönikíumenn skrifuðu eingöngu samhljóða. Lesendur urðu að geta sér til um sérhljóða. Þegar letur Fönikíumanna barst til Grikklands á 7. eða 8. öld f. Kr. þá bættust sérhljóðar í letrið. Tákn úr aramisku stafrófi voru látin tákna sérhljóð. Þar kom þá fram í fyrsta skipti ritmál þar sem hvert tákn stafrófsins svaraði aðeins til eins hljóðs. Gríska stafrófið barst til Ítalíu og þróaðist yfir í latínuletrið sem við notuð núna.
Germanskar þjóðir ristu rúnir í tré, einkum beyki. Þaðan mun orðið bók vera komið. Elstu dæmin um rúnir eru frá um 200 e. Kr. Rúnirnar voru skyldar latínuletrinu en þróuðust á sjálfstæðan hátt. Þegar norrænu þjóðirnar urðu kristnar leysti latínuletrið rúnaletrið af hólmi.
Ritunarverkfæri
Í upphafi hafa tákn verið skráð á leirtöflur, höggvin í steina eða rist á tré. Á 3. árþúsundi f.Kr. fara Egyptar að skrifa á papýrus sem unnin var úr stönglum hávaxins sefs sem óx á bökkum Nílar. Papýrus var vafinn upp í rollur eða stranga, líklega 6-10 metra langa og 25 sentimetra breiða. Papýrus entist í um 200 ár og það þurfti því sífellt að vera að endurskrifa það sem átti að varðveitast lengur. Leður (sútað skinn) var einnig notað í Egyptalandi og löndunum fyrir botni Miðjarðarhafs. Bókfell (pergament) er ósútað skinn geita, sauða, svína eða kálfa. Það breiddist út á 3. öld f. Kr. Bókfell hafði þann kost fram yfir papýrus að skrifa mátti á það báðum megin.
Pappír er kínversk uppfinning. Talið er að Kínverjinn T'sai Lun hafi fundið upp pappír árið 105 e. Kr. Pappírsnotkun breiddist ört út í Kína, þar myndaðist miðstýrt skrifræðissamfélag þar sem sameiginlegt ritmál brúaði boðskiptabil milli þjóða sem töluðu ólík tungumál. Árið 751 barst kunnátta í pappírsgerð út fyrir Kína þegar kínverskir pappírsgerðarmenn voru teknir til fanga af arabískum hermönnum. Pappírsgerð hófst þá í Bagdad og Samarkland og voru baðmull og hörtrefjar notaðar við framleiðsluna. Á 12. öld berst pappírsgerðarlist með Márum til Spánar og á 14. öld var pappír orðinn útbreiddur í Evrópu og mun ódýrara efni til skrifta en bókfell.
Heimildir
Standardvarietät
Brussel
Brussel (sem hefur þrjú opinber nöfn, á frönsku heitir hún: Bruxelles, á hollensku: Brussel og á þýsku: Brüssel) er höfuðborg Belgíu, og þar að auki höfuðborg Flæmingjalands og frönskumælandi menningarsvæðisins í Belgíu, og aðalaðsetur flestra helstu stofnana Evrópusambandsins, vegna þessa er Brussel stundum kölluð „höfuðborg Evrópu“. Atlantshafsbandalagið hefur haft höfuðstöðvar sínar þar frá 1967 þegar það flutti þangað frá París. Borgin stendur inni í miðju landi.
Brussel-höfuðborgarsvæðið varð til í núverandi mynd við samruna 19 sveitarfélaga eða gemeenten / communes, en þau mynda enn sjálfstæðar heildir að flestu leyti. Ýmis önnur sveitarfélög renna einnig saman við þessa heild, þar má t.d. nefna Anderlecht og Waterloo.
Bæði franska og hollenska eru opinber mál á höfuðborgarsvæðinu.
Vinsælt kennileiti borgarinnar er Manneken Pis, eða Peðlingur piss eins og hann hefur verið kallaður á íslensku.
Okur
Okur er lán með of háum vöxtum. Innan lögfræðinnar er okur auðgunarbrot, þ.e.a.s. ef fram kemur að hinn ákærði hefur notað sér bágindi annarra (t.d. fjárþröng) til að hagnast (óhæfilega) á viðskiptum sínum.
Brussel
-Orðsifjar borgarinnar eru ekki vitaðar með vissu en fremst er giskað á að heitið sé germanskt fremur en rómanskt og sett saman úr Broek -votlendi (sbr. enska brook -lækur & þýska bruch -mýri), og "salur". Sbr ennfremur Brooklyn af svipuðum toga.
Tenglar
Brussel
Okur
Á miðöldum var okur ekki flokkað sem ein af dauðasyndunum sjö, en féll undir skilgreininguna á grægði. Í Helvíti Dantes dveljast orkrar í sjöunda hringnum, neðar en jafnvel sjálfmorðingjar.
Okur á Íslandi
Í kirkjuskipan Kristjáns 3. segir að okurkörlum skuli synja kvöldmáltíðarsakramentis. Þá var hvort tveggja kallað okur ef menn tóku of háa leigu (lögleigu) eða seldu vöru sína óhæfilega dýrt. Samkvæmt kristinrétti Árna Þorlákssonar biskups, árið 1275, var bannað að taka leigu eftir allt „dautt fé“ svo sem gull, silfur, vaðmál eða aðrar vörur. Hins vegar mátti taka leigu eftir allt „lifandi fé“. Þeir sem tóku leigu eftir dautt fé gerðust sekir um okur, enda urðu þeir að greiða sex aura og allt leigufé gert upptækt og rann helmingur hvors tveggja til konungs og biskups. Okurkarlar „féllu í forboð“ af verkinu sjálfu og máttu ekkl taka kirkjulega þjónustu né njóta legs í vígðum reit fyrr en þeir komust í sátt við kirkjuna.
Nútildags þegar samið er um lán er lánað með vöxum og þá talað um vaxtahæð. Að slíkum samningum eru menn hins vegar ekki frjálsir því íslensk lög leggja takmörk við hæð vaxta. Eru lögin frá árinu 1960 um bann við okri, dráttarvexti og fleira. Í hegningarlögum frá 1940 eru einnig refsiákvæði sem kveða á um viðurlög hafi menn meðal annars áskilið sér óleyfilega háa vexti með því að beita refsiverðri aðferð, sem kölluð er misneyting.
Okur í dómsmálum á Íslandi
Árið 1984 kom í ljós að eiturlyfjasalar höfðu fjármagnað eituryfjakaup sín í útlöndum með okurlánum hér á Íslandi. Árið eftir fengu eiturlyfjaneytendur lán hjá okrara og héldu til útlanda til að flytja inn eiturlyf til landsins. Þeir voru handteknir. Litlar sögur fara af okurlánaranum.
Hyderabad
thumb|right|Myndir frá Hyderabad Hyderabad er höfuðborg og stærsta borg indverska fylkisins Andhra Pradesh. Íbúar eru tæplega sjö milljónir. Borgin var stofnuð af Muhammad Quli Qutb Shah árið 1591. Hyderabad var áður þekkt sem miðstöð fyrir perlu- og demantaverslun.
Rauðbý
Rauðbý eða rautt hunangsbý (fræðiheiti: Apis koschevnikovi ) er býflugnategund með útbreiðslu í suðaustur Asíu (Malakkaskaga, Borneó og Súmötru). Fræðiheitið er til heiðurs Grigory Kozhevnikov sem var brautryðjandi í Samanburðarlíffærafræði býflugna. Þær eru allnokkuð stærri en austurasíubý, rauðbrún á Borneó en dökk koparlituð á Súmötru og Malakkaskaga. Þær mynda oft bú með eða nálægt Apis dorsata. Lítil samkeppni er milli þeirra og þar veldur veldur helst stærðarmunur og lengd tungu. Einnig er munur á mökunartíma sem kemur í veg fyrir blöndun við risabý og austurasíubý. Þær eru með sína eigin tegund af sníkjudýrinu Varroa; Varroa rindereri og virðist hún ekki leggjast á leggjast á aðrar tegundir, jafnvel þegar bú þeirra eru mjög nálægt búum rauðbýa.
20. apríl
20. apríl er 110. dagur ársins (111. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 255 dagar eru eftir af árinu.
Efstadalsfjall
thumb|Efstadalsfjall. Efstadalsfjall er 627 metra fjall austur af Laugarvatni.
Upptrekkt leikfang
thumb|Upptekkt leikfang af konu sem gengur og ýtir undan sér handvagni. thumb|Upptrekkt leikfang af tveimur boxurum. thumb|Upptrekkt leikfang af trúði sem spilar á trommu. Upptrekkt leikfang er leikfang sem sem gengur fyrir upptrekktri fjöður og hreyfist þegar búið er að trekkja það upp. Árið 1509 bjó Leonardo da Vinci til upptrekkt ljón til að fagna Loðvík 12. konungi í Ítalíu. Upptrekkt leikföng voru í fyrstu  aðeins fyrir hirð og aðal og voru stór flókin kerfi gíra og fjaðra. René Descartes reyndi að útbúa upptrekkt líkön til að styðja við kenningar sínar um að öll dýr væru flóknar vélar. Sagan segir að upptrekkt líkan af stúlku í fullri stærð hafi fundist í kistli hans á skipi þegar hann var á leið til Svíþjóðar en líkaninu verið fleygt fyrir borð að skipun skipstjórans. Áhugi á stórum flóknum upptrekktum vélum minnkaði með tímanum en fjöldaframleidd lítil, ódýr, upptrekkt leikföng urðu útbreidd um 1800. Leikfangaframleiðendur í Evrópu fjöldaframleiddu fyrstu upptrekktu leikföngin í kringum 1880. Margs konar hönnun var þróuð. Nokkuð lát var á þróun upptrekkta leikfanga þegar fyrstu ódýru Alkaline rafhlöðurnar komu um 1960 en þá gátu vélar hreyfst án þess að fyrir hendi væri upptrekkibúnaður. Vinsældir upptrekktra fjöldaframleiddra leikfanga döluðu. Árið 1977 framleiddi japanska fyrirtækið Tomy vélmenni sem gat gengið og var gert alfarið úr plastefnum. Það gerði mögulegt að minnka stærð gírkassa sem geymir fjöður.
Albany (New York)
thumb|Albany. thumb|Gufuskip í farþegaflutningum snemma á 20. öld.
Albany er fylkishöfuðborg New York-fylkis. Íbúar eru um 100.000 (2018). Borgin er við Hudsonfljót og 220 km norður af New York-borg. Borgin er þekkt háskólaborg og á sér langa samfellda sögu. Söfnin New York State Museum, the New York State Library og the New York State Archives eru þar.
Jón Sigurðsson (biskup)
Jón Sigurðsson (d. 1348) var biskup í Skálholti frá 1343. Hann var íslenskur og hafði verið munkur en ekkert er vitað um ætt hans og uppruna.
Jón sigldi til Noregs 1341, var vígður af Páli erkibiskupi 1343 og kom heim um haustið með skipi til Reyðarfjarðar. Á leiðinni í Skálholt kom hann við í Kirkjubæjarklaustri og vildi svo til að þá dó Agata abbadís. Jón lét brenna nunnu eina í klaustrinu sem hafði „gefist púkanum“ en það er fyrsta galdrabrenna á Íslandi sem getið er um í heimildum. Í Þykkvabæ handtók hann þrjá munka og setti í járn; þeir höfðu barið Þorlák ábóta og hrakið hann burt, orðið berir að saurlífi og jafnvel barneignum. Einn þeirra var Eysteinn Ásgrímsson, höfundur Lilju.
Jón biskup varð brátt mjög óvinsæll, hvort sem það var af þessari tiltekt í klaustrunum eða einhverju öðru. Hann þótti mjög harður við landsmenn og hið sama var að segja um Orm Ásláksson Hólabiskup, sem var samtímis honum. Þeir fóru báðir út á sama skipi 1347 og var þá biskupslaust í landinu. Jón kom aftur 1348 en veiktist um haustið og dó skömmu fyrir jól "og varð fáum harmdauður", segir í Árbókum Espólíns.
Gunnuhver
thumb|Gunnuhver. Gunnuhver er hver á háhitasvæði á Reykjanesi, rétt sunnan við Reykjanesvirkjun. Þar eru leirhverir. Nafnið vísar í Guðrúnu Önundardóttur, sögulega persónu, sem á að hafa gengið aftur.
Við Gunnuhver eru tóftir eftir búsetu Anders C. Høyers og veru hans á Reykjanesi.
GNU Aspell
GNU Aspell eða Aspell er stafsetningarvilluleiðréttingarforrit sem er hluti af stöðluðu GNU stýrikerfi. Því er ætlað er að koma í stað Ispell (sambærilegt forrit á öðrum Unix–legum kerfum). Það þýðist einnig á öðrum Unix-legum stýrikerfum auk Microsoft Windows.
Aðal forritinu sem haldið við af Kevin Atkinson er undir LGPL leyfi og handbókin undir GFDL, orðabækur eru til fyrir það á um 70 tungumálum.
Núverandi útgáfa er frá 15. október 2019
Reykjavíkurprófastsdæmi vestra
Heimildir
Upplýsingar um Reykjavíkurprófastsdæmi vestra á kirkjan.is
Tenglar
http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041027174155/www.kirkjan.is/reykjavikurprofastsdaemi_vestra/
Vallabhbhai Patel
Vallabhbhai Jhaverbhai Patel (31. október 1875 – 15. desember 1950), oft kallaður Sardar Patel, var fyrsti varaforsætisráðherra Indlands. Hann var málafærslumaður og hátt settur stjórnmálamaður í indverska Þjóðarráðsflokknum. Patel lék lykilhlutverk í sjálfstæðisbaráttu Indverja, stofnun indverska lýðveldisins og sameiningu Indlands í samhæfða og sjálfstæða þjóð. Á Indlandi er hann oft einfaldlega kallaður Sardar, sem þýðir „höfðingi“ á hindí, úrdú og persknesku. Patel var einnig í reynd yfirforingi Indlandshers á meðan skipulagi var komið á í hinu nýsjálfstæða Indlandi og í stríði Indlands og Pakistan árið 1947.
Patel var fæddur og uppalinn í landsbyggð Gújarat. Hann átti fyrir sér farsælan feril sem lögfræðingur. Patel leiddi mótmæli í anda borgaralegrar óhlýðni meðal íbúa Kheda, Borsad og Bardoli gegn yfirráðum Breta á Indlandi. Hann komst til metorða innan indverska Þjóðarráðsflokksins og skipulagði kosningaherferðir flokksins árin 1934 og 1937.
Eftir sjálfstæði Indlands varð Patel fyrsti innanríkisráðherra og varaforsætisráðherra og skipulagði hjálparaðgerðir fyrir flóttamenn sem höfðu yfirgefið heimili sín vegna skiptingar Indlands og Pakistan. Patel sá um að sameina ýmis héröð sem Bretar höfðu skilið eftir í umsjá Indlands og gera úr þeim samheldna þjóð. Auk héraða þar sem Bretar höfðu haft bein yfirráð voru eftir um 565 furstadæmi með heimastjórn sem Bretar höfðu ljáð Indverjum með sjálfstæðissáttmála þeirra árið 1947. Patel hótaði því að beita hervaldi og tókst þannig að sannfæra langflest furstadæmin að ganga til liðs við indverska lýðveldið. Vegna óbilgirni sinnar í sameiningu Indlands fékk Patel viðurnefnið „járnmaður Indlands“. Hann er einnig kallaður „verndardýrlingur indverskrar stjórnsýslu“ þar sem hann stofnaði flestar ríkisþjónustustofnanir Indlands. Hann hefur einnig verið kallaður „sameinari Indlands“.
Árið 2014 lýsti indverska ríkisstjórnin yfir stofnun árlegs hátíðardags á afmælisdegi Patel, þjóðareiningardeginum. Í október árið 2018 var vígð 182 metra há stytta af Patel í heimafylki hans, Gújarat. Styttan er hæsta stytta í heimi.
Hannes Hafliðason
Hannes Hafliðason (19. júlí 1855 – 21. janúar 1931) var sjómaður og bæjarfulltrúi í Reykjavík frá 1903 til 1908 og aftur frá 1912 til 1918.
Ævi og störf
Hannes fæddist í Gufunesi í Reykjavík. Hann stundaði sjómennsku og var skipstjóri á þilskipum um árabil. Kennari í stýrimannafræði og prófdómari við Stýrimannaskólann um langa hríð. Forseti Fiskifélags Íslands 1911-1913 og 1915-1921.
Átti sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur og gegndi stöðu slökkviliðsstjóra 1905-1908.
Naleraq
Naleraq, áður Partii Naleraq, er grænlenskur stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 2014. Stofnandi og helsti forystumaður flokksins er Hans Enoksen fyrrum formaður grænlensku landsstjórnarinnar.
Saga og stefnumál
Hans Enoksen tók fyrir forystu í jafnaðarmannaflokknum Siumut árið 2001. Árið eftir var gengið til kosninga og þrátt fyrir að Siumut tapaði talsverðu fylgi varð Enoksen formaður landsstjórnarinnar, sem er ígildi forsætisráðherra. Hann gegndi embættinu til ársins 2009 en þá beið flokkurinn afhroð í kosningum þar sem Inuit Ataqatigiit fékk 43% atkvæða. Enoksen steig í kjölfarið til hliðar sem formaður Siumut.
Enoksen var endurkjörinn árið 2013 en sagði sig skömmu síðar úr Siumut vegna óánægju með stefnu flokksins. Hann stofnaði í kjölfarið nýjan flokk, Partii Naleraq, sem síðar var stytt í Naleraq. Naleraq er skilgreindur sem þjóðlegur miðjuflokkur.
Fylgi flokksins hefur verið á bilinu 11-13% í kosningum. Í þingkosningunum í apríl 2021 fékk flokkurinn 12,3% og fjóra þingmenn kjörna. Eftir kosningarnar var tilkynnt um myndun ríkisstjórnar Inuit Ataqatigiit og Naleraq.
Kastrupflugvöllur
Flugvöllurinn er einn af þremur miðstöðvum Scandinavian Airlines og er einnig miðstöð fyrir Cimber Sterling, Thomas Cook Airlines Scandinavia og Norwegian Air Shuttle. 60 flugfélög eru með áætlunarflug til flugvallarins og hann þjónar 62.000 farþegum á dag. Flugvöllurinn er rekinn af Københavns Lufthavne A/S sem einnig á flugvöllinn í Hróarskeldu.
Saga vallarinns
Völlurinn var vígður 20. apríl 1925 með grasilögðum flugbrautum og fimm árum síðar, 1930 byrjaði fyrsta flugfélagið SAS áætlunarflug frá flugvellinum. Á næsta áratug, fjórða áratugnum sexfaldaðist árlegur farþegafjöldi upp í 72.000. Flugvöllurinn var orðinn of lítill og því var flugvöllurinn stækkaður í apríl 1939. Það var gert með því að malbika flughlaðið, fjölga flugbrautum og byggja nýja flugstöðvarbyggingu.
Um vorið 1941 var fyrsta flugbrautin steinsteypt. Flugbrautin var 1.400 metra löng og 65 metra breið. Í kjölfarið 1946 varð flugvöllurinn viðurkenndur alþjóðaflugvöllur. Lestartenging við flugvöllinn opnaði 1. júlí 2000.
Flugfélög og áfangastaðir
Flugvöllurinn hefur fjögur flughlið. Flughlið 1 er notað fyrir innanlandsflug. Um flughlið 2 og 3 fer alþjóðaflug og þær deila tollafgreiðslu og töskusal. Fjórða flughliðið, CPH Go var opnað 31 október 2010 og er sérstaklega ætlað fyrir lággjaldaflugfélög.
Farþegar
Innritun í flughliði 2.
Listinn er ekki tæmandi.
Prehnít
thumb|Prehnít Prehnít er háhitasteind.
Lýsing
Myndar smáar hnöttóttar, glerljáandi kristalþyrpingar. Fjölgræn, hvít eða gráleit á lit.
Myndun og útbreiðsla
Finnst í basísku bergi í megineldstöðvum eða rofnum háhitasvæðum. Byrjar að myndast við 250°C hita og finnst neðarlega í háhitabeltinu.
Sebúanó
Sebúanó (Sinugboanon) er ástrónesískt tungumál talað af 20 milljónum á Filippseyjum. Það er skrifað með latneska stafrófinu. Tungumálið dregur nafn sitt af eyjunni Sebú.
Elsti texti á málinu sem varðveist hefur er hrafl frá Antóníó Pígafetta sem var á fyrstu hnattar-hringsiglingu Magellan.
Nafnorð hafa ekkert málfræðilegt kyn með hugsanlegri undantekningu við spænsk tökuorð. Lýsingarorð tölubeygjast ekki með einni mikilvægri undantekningu þar sem mæli-lýsingarorð mynda fleirtölu með innskeyttu géi. Sjá töflu.
Skólahljómsveit Austurbæjar
Skólahljómsveit Austurbæjar er íslensk skólahljómsveit sem var stofnuð árið 1954 af Reykjavíkurborg og hefur starfað óslitið síðan. Núverandi stjórnandi sveitarinnar er Vilborg Jónsdóttir. Æfingar fara fram í Laugarnesskóla í Reykjavík. Lúðrasveitinni er skipt í 3 sveitir; A. B og C. Þeim er skipt eftir aldri og getu. Yngstu nemendurnir eru í A-sveit og yngstu krakkarnir þar eru allt niður í 9 ára gamlir. Krakkarnir í B-sveit eru á aldrinum 10-12 ára og í C-sveit eru krakkar frá 13 ára aldri. Miðað er við að krakkar hætti í skólahljómsveitinni við útskrift úr grunnskóla en hægt er að vera lengur í hljómsveitinni (en ekki í tíma hjá kennara). Skólahljómsveit Austurbæjar er í samstarfi við Tónskóla Sigursveins og Tónmentaskóla Reykjavíkur.
Tcl
Tcl (skammstöfun á „Tool Commanding Language“) er lítið skriftunar- og forritunarmál.
Halló heimur í Tcl
proc main {} { puts "halló heimur!" } main
Podgorica
thumb|Podgorica.
Podgorica (serbneska: Подгорица) er höfuðborg Svartfjallalands og er stærsta borgin í landinu. Íbúar borgarinnar eru um 151.000 manns (2011), en í öllu sveitarfélaginu búa um 170.000 manns. Stærð sveitarfélagsins er 1.441 km². Podgorica er á mótum Ribnica og Morača fljótanna.
Nafnið Gorica í Podgorica er serbneska, og þýðir „lítið fjall“. Frá 1946 til 1992 hét borgin Titograd (til heiðurs Josip Broz Tito).
Áratugur
Áratugur er 10 ára tímabil.
Á íslensku er talað um fimmta, sjötta, sjöunda o.s.frv. áratuginn, hver áratugur hefst þá á ári sem endar á tölustafnum 1 og endar á ári sem endar á tölustafnum 0, sem er sama afmörkun og er notuð um aldir. Tímabilið 1981–1990 er þannig 9. áratugur 20. aldarinnar og 2011-2020 er 2. áratugur 21. aldarinnar.
Á ýmsum öðrum tungumálum er hugsunin og reglan með öðrum hætti, oft með því að bæta fleirtöluendingu aftan á ártöl en slíkt gengur illa upp í íslenskri málfræði. Samkvæmt enskri venju er þannig talað um 1980s (nineteeneighties) og samkvæmt þýskri 1980er (neunzehnachtziger) sem þau ár sem eru 198x, þ.e. fyrsta árið í slíkum áratug endar á tölustafnum 0 og hið síðasta endar á tölustafnum 9. Slíkt fellur ekki að íslensku eins og áður sagði, engin nöfn eru til fyrir tvo áratugi hverrar aldar (t.d. 190x og 191x) og fellur heldur ekki að skiptingu ára í aldir því t.d. 1900 er þá hluti af 1900s en samt hluti af öldinni á undan.
Reykjanesvirkjun
thumb|Reykjanesvirkjun. Reykjanesvirkjun er jarðvarmavirkjun á Reykjanesi rekin af HS Orku. Orkuvinnsla hófst 2006. Sýning um jarðhita sem var lengi til staðar í Reykjanesvirkjun hefur verið hætt.
Tengill
HS Orka - Nánar um orkuverið á Reykjanesi
Þjóðskjalavörður
Þjóðskjalavörður er embættismaður og er forstöðumaður Þjóðskjalasafns Íslands. Embættið var stofnað með lögum um Þjóðskjalasafn Íslands árið 1915 og leysti af hólmi embætti landsskjalavarðar, en það embætti var stofnað árið 1899.
Þeir sem hafa gegnt embættinu:
Home (Dixie Chicks-breiðskífa)
Home er sjötta hljóðversplata bandarísku hljómsveitarinnar Dixie Chicks. Hún kom út 27. ágúst 2002. Á henni er að finna meiri skírskotun í bluegrass heldur en á tveimur undangengnum plötum sveitarinnar, Fly og Wide Open Spaces.
Lagalisti
Gefin var út sérútgafa af plötunni í Bandaríkjunum sem innihélt aukalag og fjögurra laga DVD-disk. Í Hollandi kom út aukaútgáfa sem hafði þrjú aukalög og DVD.
Viðtökur
Rhapsody setti plötuna í fyrsta sæti á listanum „Country’s Best Albums of the Decade“ (bestu kántríplötur áratugarins). CMT kom plötunni á listann „A Dozen Favorite Country Albums of the Decade“ (12 uppáhálds kántríplötur áratugarins).
Bloggið „9513 country music“ setti plötuna í 4. sæti á listanum „Top Country Albums of the Decade“ (bestu kántríplötur áratugarins). Entertainment Weekly komu plötunni á listann sem þeir gerðu upp í lok áratugarins og sögðu meðal annars: „Jafnvel George W. Bush-aðdáendur verða að bera virðingu fyrir ósviknu bluegrassi Dixie Chicks í lögunum „Long Time Gone“ og „Landslide“. Okay, kannski ekki. En þeir ættu samt að gera það.“ Allmusic sögðu „Þær hafa sent frá sér ekki bara bestu breiðskífu sínu heldur líka einhverja bestu kántríplötu sem gefin hefur verið út hingað til á þessari öld. Það þarf því ekki að nefna það að þetta er nú þegar orðið sígilt.“
Akinori Nishizawa
Akinori Nishizawa (fæddur 18. júní 1976) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 29 leiki og skoraði 10 mörk með landsliðinu.
Frúarkirkjan í Antwerpen
thumb|Frúarkirkjan í Antwerpen er með tvo misháa turna Frúarkirkjan í Antwerpen (hollenska: Onze-Lieve-Vrouwekathedraal) er höfuð- og dómkirkja borgarinnar Antwerpen í Belgíu. Kirkjan er hæsta kirkjubygging Benelux-landa og er á heimsminjaskrá UNESCO.
Saga kirkjunnar
thumb|Frúarkirkjan upplýst að kvöldlagi Byrjað var að reisa Frúarkirkjuna 1352 í gotneskum stíl og var hún að mestu tilbúin 1521. Var þá suðurturninn ókláraður (65 m hár), en norðurturninn 123 metra hár. Var kirkjan þá orðin hæsta kirkjubygging Niðurlanda. 1533 skemmdist kirkjan talsvert í eldi og fóru viðgerðir þegar fram. Hins vegar var öllum framkvæmdum við suðurturninn hætt og er hann því aðeins stubbur enn þann dag í dag. Þetta gefur kirkjunni sérkennnilegt útlit. 1559 var biskupsdæmi stofnað í Antwerpen og varð Frúarkirkjan þá að dómkirkju. En aðeins sjö árum síðar hófust siðaskiptin í borginni. Ruddust þá kalvínistar inn í kirkjuna og skemmdu altöru, listaverk og annað sem minnti á kaþólska trú. 1581 átti sér stað sams konar atburður. Þegar Frakkar hertóku Niðurlönd 1794, rændu þeir dýrgripum úr kirkjunni og skemmdu hana talsvert. Napoleon ætlaði að láta rífa hana, en ekkert varð úr því. Þess í stað notuðu Frakkar hana á tímabili sem hlöðu. 1816, ári eftir orrustuna við Waterloo, var listaverkum kirkjunnar skilað frá París. Hér er aðallega um málverk eftir Peter Paul Rubens að ræða. Miklar viðgerðir fóru fram í kirkjunni 1965-1993. Árið 1999 var kirkjan sett á heimsminjaskrá UNESCO.
Listaverk
Þrjú málverk eftir flæmska málarann Peter Paul Rubens hanga í Frúarkirkjunni. Þau eru:
Fyrri málverkin tvö eru altaristöflur í þremur pörtum. Þau lét Napoleon fjarlægja úr kirkjunni og flytja til Parísar. Þeim var skilað til kirkjunnar 1816. Himnaför Maríu mey er einnig altaristafla en aðeins í einum parti. Málverkið er hluti af háaltarinu og leyfði Napoleon því að vera kyrrt.
Klukkur
thumb|Orgelið er með 5.770 hljóðpípur Í norðurturninum, hærri turninum, eru tvö klukknakerfi. Fyrra kerfið samanstendur af 47 klukkum sem vega alls tæp 28 tonn. Síðara kerfið samanstendur af átta klukkum og eru þær miklu þyngri, enda aðalklukkur kirkjunnar. Sú stærsta heitur Carolus og vegur ein og sér 6,4 tonn. Fyrir tíma rafvæðingarinnar tók það 16 manna átak að sveifla Carolus-klukkunni til hringinga. Sökum plássleysis í turninum er ekki hægt að hringja tveimur stærstu klukkunum samtímis.
Orgel
Orgel Frúarkirkjunnar var smíðað á 19. öld og er með 5.770 hljóðpípur.
Skaftafellsprófastsdæmi
Skaftafellsprófastsdæmi er eitt af 15 prófastsdæmum Íslands. Í því eru fjögur prestaköll sem eru:
Heimildir
Upplýsingar um Skaftafellsprófastsdæmi á kirkjan.is
Umhverfis- og auðlindaráðuneyti Íslands
Umhverfis- og auðlindaráðuneyti Íslands eða umhverfis- og auðlindaráðuneytið er eitt af 8 ráðuneytum Stjórnarráðs Íslands. Æðsti yfirmaður er umhverfis- og auðlindaráðherra og æðsti embættismaður þess er ráðuneytisstjóri.
Samkvæmt reglugerð um Stjórnarráð Íslands fer ráðuneytið með þau mál er varða:
Listi yfir íslenskar heimildarmyndir
Listi yfir íslenskar heimildamyndir
Hér að neðan eru listar yfir íslenskar heimildarmyndir.
Åndalsnes
thumb|Loftmynd af bænum. thumb|Åndalsnes með Romsdalshorn í baksýn.
Bretland
Bretland eða Sameinað konungsríki Stóra-Bretlands og Norður-Írlands (enska: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) er land í Vestur-Evrópu. Landið nær yfir megnið af Bretlandseyjum fyrir utan Ermarsundseyjar, Mön og norðurhluta Írlands. Bretland skiptist í England, Wales, Skotland og Norður-Írland. Bretland á ekki landamæri að öðrum löndum, nema þar sem landamæri Norður-Írlands liggja að Írska lýðveldinu, en er umkringt Atlantshafi, Norðursjó, Ermarsundi og Írlandshafi. Ermarsundsgöngin tengja Bretland og Frakkland.
Åndalsnes
Åndalsnes er bær í Mæri og Raumsdal í Vestur-Noregi. Bærinn er stjórnsýslumiðstöð Rauma sveitarfélags og stendur við Romsdalsfjord. Eru íbúar um 2388 (2022).
Alejandro Rejon Huchin
thumb|right|Alejandro Rejon á alþjóðlegu ljóðahátíðinni í Quetzaltenango, Gvatemala. Wilberth Alejandro Rejón Huchin (Mérida, Yucatán, 18. maí 1997) er mexíkóskt skáld, menningarstjóri og blaðamaður. Stofnandi alþjóðlegrar ljóðahátíðar í Tecoh, Yucatán, Mexíkó. Sumir af textum hans hafa verið þýddir á arabísku, ítölsku, rúmensku, grísku, frönsku, katalönsku og bengalsku.
Tilvísanir
Åndalsnes
Áin Rauma rennur í gegnum bæinn. Bæjarstæði Åndalsnes þykir vera fagurt, fjöll upp í allt að 1800 metra eru þar í kring. Þverhnípið Trollveggen er þar nálægt í Raumsdal. Skemmtiferðaskip og ferðamenn á koma aðallega á sumrin. Vegir liggja til Molde og Kristjánssund til norðurs, til Álasunds í vestur og til Dombås í austur. Lest gengur einnig til Dombås þar sem hægt er að skipta til Þrándheims eða Ósló. Åndalsnes er endastöð Raumabanen járnbrautarlínunnar og stöðin þjónar öllu Mæri og Raumsdalsfylki. Frá stöðinni eru strætóleiðir til annarra bæja í sýslunni.
Bretland
Á íslensku hefur skapast sú venja að kalla ríkið Bretland en stærstu eyjuna (meginland Englands, Skotlands og Wales) Stóra-Bretland. Hafa ber í huga að sú nafngift getur verið ruglandi þar sem ríkið Bretland nær einnig yfir Norður-Írland sem er á Írlandi. Stóra-Bretland er einungis notað um eyjuna, sem er stærsta eyja Bretlands (og Bretlandseyja allra).
Í Bretland er þingræði og þingbundin konungsstjórn og Karl 3. Bretakonungur er þjóðhöfðinginn. Ermarsundseyjar og Mön eru svokallaðar krúnunýlendur og ekki hluti af Bretlandi þrátt fyrir að vera í konungssambandi við það. Bretland ræður yfir hjálendum sem allar voru hluti af breska heimsveldinu. Það var hið stærsta sem sagan hefur kynnst og náði hátindi á Viktoríutímanum á seinni hluta 19. aldar og fyrri hluta 20. aldar.
Heiti
Heiti Bretlands er dregið af latneska heitinu Britannia sem var rómverskt skattland frá 1. öld f.Kr. Elsta heimildin um eyjarnar er í riti eftir Pýþeas frá Massilíu sem nefnir eyjarnar Πρεττανική Prettanike. Hugsanlega er það heiti dregið af keltnesku þjóðaheiti, en það er ekki víst. Britannia var ýmist notað yfir skattlandið sem náði að Forth-firði, eyjuna Stóra-Bretland eða Bretlandseyjar allar. Stundum var fleirtalan Britanniae notuð yfir eyjarnar allar. Stóra-Bretland (megale Britannia) og Litla-Bretland (mikra Britannia) koma fyrir í heimildum frá fornöld sem heiti á annars vegar Stóra-Bretlandi og hins vegar Írlandi. Annað grískt-latneskt heiti yfir eyjuna var Albíon.
Í engilsaxnesku var heitið Bryttania notað yfir eyjuna. Þá var tekið að nota orðið yfir héraðið Armoríku í Frakklandi (Bretagne) og íbúa þess. Latneska heitið Britannia kom þannig aftur inn í ensku úr frönsku og Stóra-Bretland var notað til að greina það frá Litla-Bretlandi (Bretagne). Heitið var hins vegar ekki notað um neitt ríki til ársins 1707.
Þegar Konungsríkið England og Konungsríkið Skotland sameinuðust árið 1707 var tekið fram í Sambandslögunum 1707 að heiti nýja sameinaða konungsríkisins væri Stóra-Bretland (Great Britain). „Sameinaða konungsríkið“ var stundum notað sem lýsing á ríkinu. Þegar Írland var sameinað þessu ríki með Sambandslögunum 1800 varð heiti nýja ríkisins „Sameinað konungsríki Stóra-Bretlands og Írlands“ (The United Kingdom of Great Britain and Ireland). Þegar Írska fríríkið klauf sig frá þessu ríki árið 1922, en Norður-Írland kaus að vera áfram hluti af því, var nafni ríkisins breytt í „Sameinað konungsríki Stóra-Bretlands og Norður-Írlands“. Þetta heiti er oft stytt í „Sameinaða konungsríkið“ (United Kingdom, skammstafað UK). Heitið Bretland er líka oft notað á ensku sem samheiti fyrir bæði ríkið og eyjuna Stóra-Bretland. Í flestum öðrum tungumálum er ríkjaheitið þýðing á stytta heitinu „Sameinaða konungsríkið“. Á íslensku er Bretland notað sem ríkjaheiti meðan Stóra-Bretland er heiti á eyjunni, en í flestum hinum Norðurlandamálunum er ríkjaheitið dregið af Stóra-Bretlandi. Í sumum tungumálum er ríkjaheitið dregið af Englandi.
Saga
thumb|left|[[Orrustan við Waterloo markaði lok Napóleonsstríða.]] thumb|left|Landsvæði sem á einhverjum tímapunkti tilheyrði breska heimsveldinu. Konungsríkið Stóra-Bretland varð til þann 1. maí 1707 með sameiningu konungsríkisins Englands (þar með Wales) og konungsríkisins Skotlands. Þessi sameining kom í kjölfar Sameiningarsáttmálans sem var samþykktur 22. júlí 1706 og staðfestur af enska þinginu og skoska þinginu sem settu bæði lög um sameiningu (Sambandslögin 1707). Einni öld síðar sameinaðist konungsríkið Írland (sem var undir stjórn Englands til 1691) konungsríkinu Stóra-Bretlandi og þá varð ríkið Bretland til, með Sambandslögunum 1800. Þó að England og Skotland væru aðskilin ríki fyrir árið 1707 höfðu þau verið í konungssambandi frá 1603 þegar Jakob 6. Skotakonungur erfði ensku og írsku krúnurnar og flutti hirð sína frá Edinborg til London í kjölfarið.
Á 18. öld var Bretland leiðandi í mótun vestrænna hugmynda á borð við stjórnskipan byggða á þingræði, en landið lagði einnig mikið af mörkum í bókmenntum, listum og vísindum. Iðnbyltingin hófst í Bretlandi, umbreytti landinu í efnahagslegt stórveldi og hraðaði mjög vexti breska heimsveldisins. Líkt og önnur nýlenduveldi Evrópu var Bretland viðriðið ýmiss konar kúgun á fjarlægum þjóðum, þar á meðal nauðungarflutninga á afrískum þrælum til nýlendnanna í Ameríku. Bretland tók þó afstöðu gegn þrælaverslun með lögum, settum 1807, fyrst stórþjóða.
Með sigri á herjum Napóleons í Napóleonsstyrjöldunum styrkti Bretland verulega stöðu sína og varð langöflugasta flota- og efnahagsveldi heimsins á 19. öld og fram á miðja 20. öld. Mestri útbreiðslu náði breska heimsveldið árið 1921 eftir að Þjóðabandalagið veitti því umboð til að stýra fyrrum nýlendum Ottómanaveldisins og Þýskalands eftir ósigur þeirra í fyrri heimsstyrjöldinni. Ári síðar var Breska ríkisútvarpið (BBC) stofnað en það varð fyrst fjölmiðla til að hefja útvarpssendingar á heimsvísu.
Í kjölfar kosningasigurs Sinn Féin á Írlandi í þingkosningunum 1918 braust út stríð milli Breta og írskra sjálfstæðissinna sem lauk með stofnun Írska fríríkisins 1921. Norður-Írland kaus þó að vera áfram hluti af Bretlandi. Í kjölfar þessa var formlegu nafni Bretlands breytt til núverandi horfs.
Bretland var í liði bandamanna í seinni heimsstyrjöldinni. Eftir ósigra bandamanna á meginlandi Evrópu á fyrsta ári stríðsins háði Bretland miklar loftorrustur við Þjóðverja sem þekktar urðu sem bardaginn um Bretland. Í kjölfar sigurs bandamanna var Bretland eitt af þeim þremur stórveldum sem mest höfðu að segja um gerbreytta skipan heimsmála eftir stríðið. Fjárhagur landsins var þó illa farinn eftir stríðið, en Marshalláætlunin og rífleg lán frá Bandaríkjunum og Kanada hjálpuðu til við endurbygginguna.
Eftir stríðið var lögð áhersla á uppbyggingu velferðarkerfisins í Bretlandi og stofnuð var ríkisrekin heilbrigðisþjónusta sem allir landsmenn skyldu hafa aðgang að. Þá hófst einnig aðflutningur fólks til Bretlands víða að úr fyrrum nýlendum breska heimsveldisins, sem gert hefur Bretland að fjölmenningarlegu samfélagi. Útbreiðsla ensku um allan heim hefur viðhaldið áhrifum bókmennta- og menningararfs landsins en poppmenning frá Bretlandi hefur einnig haft áhrif út um allan heim, sérstaklega á sjöunda áratug 20. aldar. Áherslur í breskum stjórnmálum breyttust talsvert með valdatöku Margrétar Thatcher árið 1979 þar sem reynt var að auka frjálsræði í viðskiptum og draga úr vægi ríkisvaldsins. Þær áherslur héldu að mestu áfram undir forystu Tony Blair frá og með 1997.
Bretland var eitt af tólf löndum sem stofnuðu Evrópusambandið árið 1992 þegar Maastrichtsáttmálinn var undirritaður. Fyrir stofnun ESB var Bretland aðildarríki Evrópubandalagsins frá 1973. Árið 2016 ákvað Bretland hins vegar að segja sig úr sambandinu með þjóðaratkvæðagreiðslu. Bretar yfirgáfu sambandið í lok janúar 2020.