cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Einingarríki
thumb|300px|Kort af skiptingu landa heimsins í einingarríki og sambandsríki. {{legend|#0000b0;|Einingarríki}} {{legend|#00e000;|[[Sambandsríki}}]] Einingarríki er ríki sem byggir á sterku miðlægu ríkisvaldi þar sem staðbundin stjórnvöld svo sem sveitar- eða héraðsstjórnir hafa afmarkað hlutverk og minni völd. Einingarríki er andstaðan við sambandsríki. Munurinn er sá að í sambandsríki er litið svo á að hið miðlæga ríkisvald sé samband smærri stjórnsýslueininga (s.s. fylkja í Bandaríkjunum eða sambandslanda í Þýskalandi) og fari með vald sitt í umboði þessara smærri eininga á meðan miðlæg stjórnvöld í einingarríkjum fara með ríkisvaldið í grunninn en framselja það mögulega til staðbundinna stjórnvalda í mismunandi mæli. Tilvist smærri stjórnsýslueininganna í sambandsríki er gjarnan tryggð með stjórnarskrá þannig að hið miðlæga ríkisvald geti ekki afnumið eða breytt tilhögun þeirra án samþykkis þeirra en í einingarríkjum hafa miðlæg stjórnvöld frjálsari hendur með slíkar breytingar.
Þó að land teljist til einingarríkis getur vel verið að hlutar landsins hafi mikla sjálfsstjórn og mögulega heimastjórn. Þannig hefur Skotland til að mynda eigið þing og mikla sjálfstjórn innan Bretlands en samkvæmt breskri stjórnskipan gæti breska þingið þó fræðilega afnumið heimastjórn Skotlands með einfaldri lagasetningu þar sem heimastjórnin fer aðeins með þau völd sem hún hefur fengið sérstaklega framseld frá miðlægum stjórnvöldum Bretlands.
Flest lönd í heiminum eru einingarríki. 166 af 193 aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna teljast einingarríki.
Mammút (hljómsveit)
Platan Komdu til mín svarta systir hlaut viðurkenningu sem plata ársins 2013 hjá Rás 2, Fréttablaðinu og Fréttatímanum.
Árið 2017 kom út platan Kinder versions sem er fyrsta breiðskífa Mammúts á ensku. Platan var fjármögnuð með Karolina Fund.
1077
Árið 1077 (MLXXVII í rómverskum tölum)
Prince of Wales-höfði
Prince of Wales-höfði (enska: Cape Prince of Wales) er vestasti hluti Ameríku og sá höfði sem afmarkar Beringssund til austurs.
Ágrip af sögu sálfræðinnar
Ágrip af sögu sálfræðinnar
Skriðeinir
Skriðeinir (fræðiheiti: Juniperus horizontalis ) er tegund af barrtré í einisætt. Hann er ættaður frá norðurhluta Norður-Ameríku.
Stadium of Light
thumb|Stadium of Light. The Stadium of Light er fótboltaleikvangur í Sunderland, Englandi, og er heimavöllur Sunderland A.F.C.. Völlurinn tekur 49.000 í sæti sem gerir hann níunda stærsta völl Englands. Völlurinn er einnig notaður sem tónleikastaður.
Íslensku tónlistarverðlaunin 2006
Aðsópsmest á hátíðinni var söngkonan Lay Low með fimm tilnefningar og þrenn verðlaun, þar á meðal sem „söngkona ársins“ og „vinsælasti flytjandi ársins“ sem kosinn var með netkosningu á vísir.is. Ghostigital hlutu verðlaun fyrir „lag ársins“ og fengu auk þess „útrásarverðlan Reykjavíkur Loftbrúar“.
Tilnefningar og sigurvegarar
Sigurvegarar eru feitletraðir í hverjum flokki.
Tenhult
Tenhult er þéttbýli í sveitarfélaginu Jönköping í Svíþjóð.Þar búa 2 977 manns (2010).
Hrútfell
thumbnail|Hrútfell Hrútfell (einnig kallað Hrútfellsjökull) er móbergsstapi á Kili. Hæð þess er 1410 metrar yfir sjávarmáli. Uppi á Hrútfelli er jökull.
Kathryn Joosten
Einkalíf
Joosten var fædd og uppalin í Chicago, Illinois. Hún var gift geðlækni til ársins 1980 og saman áttu þau tvö börn.
Áður en Joosten gerðist leikkona vann hún sem hjúkrunarkona á geðdeild Michael Reese-sjúkrahússins í Chicago. Eftir skilnaðinn byrjaði hún að koma fram í hverfisleikhúsum og á sama tíma tók hún leiklistartíma við Steppenwolf Theater í Chicago.
Árið 1992 flutti Joosten til Orlando, Flórída þar sem hún vann sem götuleikari í Disney World í eitt ár. Eftir að hafa unnið og búið í Flórída í um þrjú ár ákvað hún að flytjast til Hollywood til að koma leiklistarferli sínum áfram.
Lungnakrabbamein
Joosten hætti að reykja eftir 45 ár eftir að hún var greind með lugnakrabbamein. Árið 2007 þá tilkynnti Joosten í sjónvarpsþættinum The View að krabbameinið væri í rénum. Í september 2009 var Joosten greind með lugnakrabbamein í annað sinn. Hún gekkst undir skurðaðgerð og fjórar lyfjameðferðir og var laus við krabbameinið í janúar 2010.
Joosten var nefnd forsvarskona fyrir Lung Cancer Profiles herferðina fyrir hönd Pfizer.
Andlát
Joosten lést úr lugnakrabbameini 2. júní 2012 eftir ellefu ára baráttu við sjúkdóminn. Hún lést aðeins tuttugu dögum eftir að persóna hennar Karen McCluskey úr Desperate Housewives lét lífið úr sama sjúkdómni.
Leikhús
Joosten hafði komið fram í leikritum á borð við Ladies of the Corridor, The Front Page, Annie og Night of the Iguana.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Joosten var árið 1985 í sjónvarpsmyndinni Lady Blue.
Á árunum 1999-2002,lék Joosten stórt aukahlutverk í dramaþættinum The West Wing sem forsetaritarinn Dolores Landingham.
Joosten lék einnig stórt aukahlutverk í Desperate Housewives sem Karen McCluskey frá 2005-2012. Joosten vann tvenn Emmy-verðlaun sem besta leikkona í gestahlutverki fyrir hlutverk sitt í þáttunum.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Joosten var árið 1984 í Grandview, U.S.A.. Kom hún síðan fram í kvikmyndum á borð við Eating Las Vegas, Cojones, Wedding Crashers, The Gold Lunch og Alvin and the Chipmunks: The Squeakquel.
Verðlaun og tilnefningar
Character and Morality in Entertainment-verðlaunin
Emmy-verðlaunin
Svipfræðin
Svipfræðin (forngríska: Φυσιογνωμονικά, latína: Physiognomonica) er forngrísk ritgerð um svipfræði, sem er ranglega eignuð Aristótelesi. Sennilega var hún samin skömmu eftir andlát Aristótelesar eða á 3. öld f.Kr.
Snjóflóð á Íslandi
Á Íslandi eru snjóflóð algengasta dánarorsök af völdum náttúruhamfara. Fyrsta heimild um snjóflóð er frá 1118 og síðan þá er getið 680 dauðsfalla vegna snjóflóða ,
Listi yfir önnur snjóflóð á Íslandi
Snjóflóð hafa fallið í byggð þar sem ekki hefur orðið manntjón. Meðal þeirra eru eftirfarandi:
Andleg heilsa
Andleg heilsa (e. mental health) er hugtak, sem öðru fremur er notað til að lýsa því hvernig fólki líður, hvort það getur hugsað eðlilega eða rökrétt og hversu vel það er til þess fallið að takast á við atburði í lífi sínu. Ákjósanlegt telst að hafa fullkomna heilsu, hvort sem hún er andleg eða líkamleg. En talið er að enginn einstaklingur búi alltaf við fullkomna andlega heilsu allt sitt líf. Einstaklingurinn er hluti af umhverfi sínu og hann hefur langt í frá stjórn á öllu því sem þar gerist. Þegar á móti blæs eru auknar líkur þess að hann upplifi streitu, s.s. þegar honum finnst hann ekki hafa stjórn á því sem er að gerast í lífi hans.
Stefán Einarsson
Stefán Einarsson (9. júní 1897 – 9. apríl 1972) var íslenskur málfræðingur, sem var lengi prófessor við Johns Hopkins-háskóla í Baltimore í Bandaríkjunum.
Æviágrip
Dr. Stefán Einarsson fæddist og ólst upp á Höskuldsstöðum í Breiðdal. Foreldrar hans voru Einar Gunnlaugsson (1851–1942), bóndi og póstafgreiðslumaður, og kona hans Margrét Jónsdóttir (1863–1923).
Stefán fór fyrst í Gagnfræðaskólann á Akureyri, en varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1917. Fór síðan í Háskóla Íslands og lauk meistaraprófi í íslenskum fræðum 1923. Stefán lagði stund á hljóðfræði, fyrst í Helsinki 1924–25 og um tíma í Cambridge í Englandi, en doktorsprófi lauk hann í Ósló 1927. Doktorsritgerðin var um hljóðfræði íslenskrar tungu: Beiträge zur Phonetik der isländischen Sprache, Oslo 1927.
Sama ár, 1927, fékk Stefán prófessorstöðu við Johns Hopkins-háskóla í Baltimore og starfaði þar uns hann lét af störfum fyrir aldurs sakir árið 1962. Vettvangur hans var aðallega við enskudeild skólans, sem kennari í norrænni og fornenskri málfræði, og frá 1945 í Norðurlandabókmenntum. Þegar Stefán lét af störfum fluttist hann til Íslands og bjó í Reykjavík til dauðadags, 9. apríl 1972.
Stefán var tvíkvæntur. Fyrri kona hans var Margarete Schwarzenburg (26. maí 1892 – 7. janúar 1953) frá Eistlandi, sagnfræðingur af þýskum ættum. Þeim varð ekki barna auðið.
Síðari kona Stefáns (1954) var Ingibjörg Jónheiður Árnadóttir (1896–1980) frá Njarðvíkum. Hún átti fjögur börn af fyrra hjónabandi.
Stefán var um árabil ræðismaður Íslands í Baltimore (frá 1942). Hann naut mikillar virðingar meðal fræðimanna og var heiðursfélagi í mörgum bókmennta- og vísindafélögum, var t.d. kjörinn í eitt virðulegasta vísindafélag Bandaríkjanna, The American Philosophical Society. Hann var sæmdur riddarakrossi Fálkaorðunnar 1939.
Í Breiðdalssetri í gamla kaupfélaginu á Breiðdalsvík, er verið að koma upp minningarstofu um Stefán Einarsson – Stefánsstofu.
Ósungið rokk
Ósungið rokk (instrúmental rokk) er notað yfir rokk þar sem ekkert er sungið. Oft eru sérstakir kaflar í lagi skilgreindir sem ósungnir þar sem söngur stöðvast og hljóðfærin aðeins notuð. Hljómsveitir sem einbeita sér að ósungnu rokki hafa þá sérstöðu að hafa engan forsprakka (sem er oftast söngvarinn) og hljóðfæraleikararnir fá að njóta sín betur og sýna listir sínar. Þó var algengt á 9. áratug tuttugustu aldar að gítarleikari varð forsprakki hljómsveitanna.
Lýsistrata
Lýsistrata (á forngrísku: Λυσιστράτα (Lysistrata); á latínu: Lysistrata) er gamanleikur eftir forngríska gamanleikjaskáldið Aristófanes. Titill verksins þýðir „sú sem leysir upp her“. Leikritið var fyrst sett á svið í Aþenu árið 411 f.Kr.
Í leikritinu sannfærir Lýsistrata konur Grikklands um að neita körlum sínum um kynlíf til að neyða þá til að semja frið í Pelópsskagastríðinu. Uppátækið veldur mikilli togstreitu milli kynjanna.
Almar
Almar er íslenskt karlmannsnafn.
Karl 6. Frakkakonungur
thumb|right|Karl 6. Mynd frá um 1412. Karl 6. (3. desember 1368 – 21. október 1422), kallaður hinn ástkæri (franska: le Bien-Aimé) og hinn brjálaði (franska: le Fol eða le Fou) var konungur Frakklands frá 1380 til dauðadags. Hann var af Valois-ætt. Hann var líklega geðklofasjúklingur og virðist veikin hafa byrjað að koma fram þegar hann var hálfþrítugur. Það var ein ástæða fyrir slöku gengi Frakka í Hundrað ára stríðinu á stjórnarárum hans og þegar hann lést var mikill hluti Frakklands undir enskri stjórn.
Karl var sonur Karls 5. og Jóhönnu af Bourbon. Faðir hans dó árið 1380 og Karl 6. var krýndur konungur í Reims aðeins ellefu ára að aldri. Fram til 1388 stýrði föðurbróðir hans, Filippus djarfi, hertogi af Búrgund, landinu að mestu.
Veikindi konungs
thumb|left|Karl 6. gripinn geðveiki á leið til Bretagne. Fyrst er vitað til að borið hafi á geðveiki Karls árið 1392 þegar reynt var að myrða vin hans og ráðgjafa, Olivier de Clisson. Tilræðismaðurinn leitaði athvarfs í Bretagne og er sagt að Karl hafi verið svo æstur að elta hann uppi að hann hafi varla verið mælandi. Hann hélt af stað til Bretagne með herlið en á leiðinni missti hann alveg stjórn á sér og drap nokkra af mönnum sínum af því að hann hélt að þeir væru óvinir.
Konungurinn hélt áfram að fá köst það sem hann átti ólifað. Stundum mundi hann ekki nafn sitt eða að hann var konungur og þekkti ekki konu sína, börn eða aðra nákomna. Stundum hljóp hann í æði um ganga hallar sinnar. Stundum var hann sannfærður um að hann væri úr gleri og gerði ýmsar varúðarráðstafanir til að brotna ekki.
Þótt geðsýki konungs kæmi í köstum og hann væri hugsanlega fær um að stýra ríkinu inn á milli var ljóst að einhver annar þurfti að halda um stjórnartaumana og upphófst því valdabárátta á milli ættingja hans. Föðurbræður hans, Filippus djarfi hertogi af Búrgund og Jóhann hertogi af Berry, tóku stjórnina og ráku helstu ráðgjafa konungs. Yngri bróðir Karls, Loðvík 1. hertogi af Orléans, vildi líka ráða og var baráttan einkum á milli hans og Filippusar djarfa og síðar Jóhanns óttalausa, sonar Filippusar, eftir að Filippus dó í apríl 1404. Árið 1407 var hertoginn af Orléans myrtur á götu í París að undirlagi Jóhanns óttalausa.
Hundrað ára stríðið
Hundrað ára stríðið hélt áfram allan valdatíma Karls þótt lítið væri um bein stríðsátök framan af. Reynt var að skapa frið árið 1396 með hjúskapartengslum þegar Ísabella, elsta dóttir Karls 6., tæplega sjö ára gömul, var látin giftast Ríkharði 2. Englandskonungi, sem var 29 ára. Honum var þó steypt af stóli þremur árum síðar og Ísabella sneri aftur til Frakklands og giftist síðar frænda sínum, Karli hertoga af Orléans, syni Loðvíks 1. hertoga. Hún varð þó skammlíf og Karl giftist árið 1410 Bonne, dóttur Bernharðs greifa af Armagnac. Móðir Karls hertoga hafði látið hann sverja að leita hefnda eftir föður sinn og nú leitaði Karl liðsinnis tengdaföður síns og leiddi það til stríðsátaka á milli Armagnanc og Búrgundar.
Þessi og önnur innanlandsátök í Frakklandi leiddu til þess að Hinrik 5. Englandskonungur sá sér leik á borði og gerði innrás árið 1415 og vann stórsigur á Frökkum í orrustunni við Agincourt. Frakkar lögðu undir sig stóran hluta landsins og Jóhann óttalausi ákvað að reyna að ná sættum við konungsfjölskylduna með samkomulagi við Karl krónprins, fimmta og eina eftirlifandi son Karls 6. sem var nær fullvaxta og vildi komast til valda. Þeir hittust á fundi 10. september en þar var Jóhann drepinn af mönnum prinsins. Varð það til þess að sonur Jóhanns og erfingi, Filippus góði hertogi af Búrgund, gekk í lið með Englendingum.
Árið 1420 undirritaði Karl konungur Troyes-sáttmálann og viðurkenndi þar Hinrik 5. Englandskonung sem eftirmann sinn, samdi um hjónaband hans og dóttur sinnar, Katrínar af Valois, en svipti Karl krónprins arfi og lýsti því yfir að hann væri óskilgetinn. Krónprinsinn flúði á náðir hinnar valdamiklu Jólöndu drottningar af Aragóníu og giftist dóttur hennar nokkru síðar.
Karl 6. dó haustið 1422 en Hinrik 5. varð þó ekki konungur alls Frakklands við lát hans því hann hafði dáið tveimur mánuðum á undan tengdaföður sínum. Sonur Hinriks og Katrínar, Hinrik 6. var lýstur konungur alls Frakklands af Englendingum en Karl 7. lýsti sig einnig konung og nokkrum árum síðar tókst honum, með stuðningi Jóhönnu af Örk, að ná raunverulegu konungsvaldi og láta krýna sig. Síðar kom í ljós að Hinrik 6. hafði að líkindum erft geðsýki afa síns.
Fjölskylda
Karl giftist Ísabellu af Bæjaralandi árið 1385, þegar hann var 15 ára. Hún var valdamikil eftir að maður hennar veiktist en hefur ekki gott orð á sér í franskri sögu, einkum vegna mikils orðróms sem gekk um framhjáhöld hennar. Ekki er þó víst að hann eigi við mikil rök að styðjast, enda fóru þær sögur aðallega að heyrast eftir að Troyes-sáttmálinn var gerður 1420 og Englendingum og öðrum andstæðingum Karls 7. var í mun að koma að þeirri skoðun að hann væri óskilgetinn og ætti því ekki rétt til ríkiserfða.
Karl 6. og Ísabella eignuðust tólf börn, sjö syni og fimm dætur. Allir synirnir nema Karl 7. dóu fyrir tvítugt; tveir náðu þó að kvænast en áttu ekki börn. Ísabella giftist fyrst Ríkharði 2. Englandskonungi og síðar Karli hertoga af Orléans og dó af barnsförum nítján ára. Jóhanna giftist Jóhanni 6. hertoga af Bretagne, Mikaela giftist Filippusi góða, hertoga af Búrgund, María varð nunna og Katrín giftist fyrst Hinrik 5. Englandskonungi og síðan (líklega) Owen Tudor.
Landvættur
Landvættur er verndarandi lands, vera sem heldur vörð um landið. Á Íslandi voru taldir vera fjórar landvættir, ein fyrir hvern fjórðung: Griðungur (Vestfirðir), Gammur (Norðurland), Dreki (Austfirðir) og Bergrisi (Suðurland). Landvættir þessar prýða skjaldarmerki Íslands.
Um Landvættirnar er sagt í Ólafs sögu Tryggvasonar í Heimskringlu: "Haraldur konungur bauð kunngum manni að fara í hamförum til Íslands og freista hvað hann kynni segja honum. Sá fór í hvalslíki. En er hann kom til landsins fór hann vestur fyrir norðan landið. Hann sá að fjöll öll og hólar voru fullir af landvættum, sumt stórt en sumt smátt. En er hann kom fyrir Vopnafjörð þá fór hann inn á fjörðinn og ætlaði á land að ganga. Þá fór ofan eftir dalnum dreki mikill og fylgdu honum margir ormar, pöddur og eðlur og blésu eitri á hann. En hann lagðist í brott og vestur fyrir land, allt fyrir Eyjafjörð. Fór hann inn eftir þeim firði. Þar fór móti honum fugl svo mikill að vængirnir tóku út fjöllin tveggja vegna og fjöldi annarra fugla, bæði stórir og smáir. Braut fór hann þaðan og vestur um landið og svo suður á Breiðafjörð og stefndi þar inn á fjörð. Þar fór móti honum griðungur mikill og óð á sæinn út og tók að gella ógurlega. Fjöldi landvætta fylgdi honum. Brott fór hann þaðan og suður um Reykjanes og vildi ganga upp á Víkarsskeiði. Þar kom í móti honum bergrisi og hafði járnstaf í hendi og bar höfuðið hærra en fjöllin og margir aðrir jötnar með honum."
"Þaðan fór hann austur með endlöngu landi. 'Var þá ekki nema sandar og öræfi og brim mikið fyrir utan en haf svo mikið millum landanna,' segir hann, 'að ekki er þar fært langskipum.'"
Dómsmálaráðherra
Dómsmálaráðherra er staða innan ríkisstjórnar í nokkrum löndum sem hefur málefni dómstóla og lögreglu með höndum. Í sumum löndum ber dómsmálaráðherra einnig ábyrgð á framkvæmd kosninga.
Hnefatafl
thumb|220px|Spilaborð í hnefatafli thumb|220px|Byrjunaruppstilling á tablut spilaborði Hnefatafl eða hneftafl er borðspil sem spilað var á söguöld. Spilið líkist skák og er herkænskuleikur þar sem ráðist er á konung. Spilareglur voru mismunandi. Leikborð í hnefatafli eru misstór og geta verið frá 7x7 reitir og upp í 19x19 reiti. Markmiðið er alltaf að kóngurinn á að reyna að komast út í horn með hjálp hinna hvítu liðsmanna sinna og svartir eiga að reyna að umkringja kónginn.
Hnefatafl er spilað á reitaborði og það eru tvær andstæðar herfylkingar og hefur önnur helmingi fleiri leikmenn en hinn. Sú fylking sem færri leikmenn hefur er hins vegar með kónginn. Markmið kóngsfylkingar er að láta kónginn sleppa. Í sumum útgáfum er hann kominn í skjól ef hann nær til einhvers reits sem er í útjaðri en í öðrum útgáfum þá er hann fyrst kominn í skjól þegar hann nær í hornreiti. Kóngurinn er alltaf staddur í miðju leikborðsins þegar leikurinn hefst. Mismunandi reglur er hvaða reitir spilaborðs eru skilgreindir kóngsreitir og hvort óvinir konungs mega lenda á þeim reitum.
Leikborði var skipt var í ferhyrnda reiti og leikmenn voru kringlóttar plötur úr gleri eða steini og nefndust þær töflur eða taflir. Þær voru ljósar og dökkar. Með töflunum var kóngur sem kallaður var hnefi. Tengingskast réði hvernig leika skyldi og nefndist teningurinn húnn.
Afbrigði af tafli sem skylt er hnefatafli var spilað í Lapplandi í Norður-Svíþjóð. Grasafræðingurinn Linné lýsir því í frásögn af ferðum sínum um Lappland árið 1732. Það heitir tablut. Tablut er leikið á borði með 81 reit eða 9 reitir á hvern kant. Með öðru liðinu er kóngur og hann stendur á miðjureit og honum fylgja 8 Svíar sem standa á skyggðu reitunum kringum hann. Í hinu liðinu eru 16 Rússar sem deilt er á fjóra staði. Allir mennirnir hafa sama gang sem er eins og hrókur í skák. Sá sem hefur kónginn reynir að koma honum út á jaðar spilaborðsins. Maður er drepinn þannig ef tveir menn andstæðings fara á næstu reiti beggja vegna við hann og er sá drepni þá tekinn af spilaborðinu.
Hnefatafl í íslenskum fornritum
Í Hervarar saga og Heiðreks eru vísnagáturnar Gátur Gestumblinda en þar kemur Óðinn á fund Heiðreks konungs í líki mannsins Gestumblinda og leggur fyrir hann gátur. í tveim gátum er spurt um hnefatafl:
Konungur ræður gátuna svo í einu handriti: "Góð er gáta þín Gestumblindi. Getið er þeirra. Það er hneftafl. Hinar dökkri verja hnefann en hvítar sækja" en í öðru handriti stendur "það er hneftafl, töflur drepast vápnalausar um hnefann ok fylja honum hinar rauðu".
Konungur ræður gátuna þannig að líklega er átt við tening sem kastað er í hneftafli: "Góð er gáta þín Gestumblindi. Getið er þeirra. Það er húnn í hnefatafli. Hann heitir sem björn. Hann rennur þegar honum er kastað". Í Völuspá er upphafi fyrir Ragnarök lýst þannig að Æsir hafi teflt teitir í túni og að eftir Ragnarök munu undursamlegar gullnar töflur finnast í grasi.
Í Ragnars sögu loðbrókar tefla synir Ragnars hneftafl þegar þeim berst frétt um lát föður síns. Í Friðþjóðs sögu frækna frá 14. öld er talað um hneftafl. Hnefinn virðist hafa verið aðalmaður spilsins og með honum eru jarpar (rauðar) töflur sem verja hann en ljósar töflur sækja að honum. Teningum virðist hafa verið kastað og það ráðið hvaða menn voru drepnir
Dæmi um eina útfærslu:
Hvítur byrjar með hvíta taflmenn og kónginn en svartur er með fleiri taflmenn. Markmið hvíts er að koma kóngnum í eitt af hornum leikborðsin en svartur á hins vegar að reyna að króa kónginn inni. Ekki má drepa kónginn en til að drepa annan leikmann þarf að búa til samloku með að setja menn sitt hvoru megin við mann andstæðingsins. Taflmenn mega aðeins hreyfast eftir beinum línum, þeir geta fært sig eins langt og mögulegt er eins og hrókur í nútíma skák en þeir geta ekki fært sig eftir skálínum. Ekki má hreyfa mann yfir aðra menn á leikborðinu.
Afbrigði af töflum
Í Þjóðminjasafni Íslands er varðveitt hnefa­tafl sem fannst í kumli, kennt við bæinn Baldursheim í Mý­vatnssveit. Spilareglur taflsins eru ekki lengur þekktar.
Hassan Nasrallah
thumb|right|Hassan Nasrallah Sayyed Hassan Nasrallah (arabíska حسن نصرالله‎) (f. 31. ágúst, 1960 í Burj Hammud, Beirút, Líbanon) er núverandi aðalritari íslömsku hreyfingarinnar Hizbollah.
Refskák
Pappírsspjald með nútíma útgáfu af halatafli sem var ein tegund refskákar|thumbnail Refskák er borðspil eða tafl þar sem tveir tefla. Annar leikmaður hafði tófu en hinn 13 (eða 15) lömb. Tófan var sett á mitt taflborðið og lömbin á 13 (eða 15) reiti. Tófan átti að reyna að drepa sem flest lömb með að hoppa yfir þau ef auður reitur var við hliðina á reit lambsins. Lömbin áttu hins vegar að reyna að króa tófuna af þannig að hún gæti ekki hreyft sig. Refskák virðist skyld hneftafli. Reitir voru oft strikaðir með krít á rúmfjöl og gler og kaffibaunir eða þorskkvarnir notaðar fyrir lömb og fingurbjörg eða gimburskel fyrir ref.
Tveir spilarar tefla refskák og er annar smalinn sem þarf að sjá um að lömbin haldi hópinn en hinn refurinn sem reynir að tvístra hópnum og hremma lömbin. Smalinn má færa eitt lamb í hverju leik annað hvort áfram eða til hiðar en ekki á ská og ekki til baka. Refurinn má hins vegar líka færa til baka. Ef refur er á næsta reit við lamb og það er auður reitur hinum megin við það þá má hann hoppa yfir lambið og drepa það þannig. Smalinn á því að halda lömbunum í hnapp svo refurinn komist ekki inn í hópinn og reyna að króa refinn þannig af að hann geti ekki hreyft sig.
Mike Havenaar
Mike Havenaar (fæddur 20. maí 1987) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 18 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Michael Phelps
thumb|right|250px|Michael Phelps á Ólympíuleikunum í Beijing árið 2008. Michael Phelps (fæddur 30. júní 1985) er bandarískur sundíþróttamaður. Hann vann átta gull á Ólympíuleikunum og er af sumum talinn einn besti sundmaður allra tíma.
Grenjuður Hermundarson
Grenjuður Hermundarson var landnámsmaður í innanverðum Hrútafirði að vestan. Hann nam land með Þresti bróður sínum inn frá Borðeyri og bjuggu þeir á Melum að því er segir í Landnámabók. Þeir hafa því numið land í landnámi Bálka Blængssonar, en það var mjög stórt.
Landnáma segir ekkert hvaðan þeir bræður voru en rekur nokkra afkomendur þeirra beggja.
Laxá á Ásum
Laxá á Ásum, stundum kölluð Neðri-Laxá, er bergvatnsá á Ásum í Austur-Húnavatnssýslu, um 14 km að lengd. Hún var lengi gjöfulasta og dýrasta laxveiðiá landsins þótt dregið hafi úr veiðinni á síðari árum. Áin fellur úr Laxárvatni en í það fellur aftur Fremri-Laxá úr Svínavatni. Laxá á Ásum rennur svo í Húnavatn, sem Vatnsdalsá fellur einnig í, og síðan um Húnaós í Húnaflóa.
Áin er fremur vatnslítil en í hana hefur oftast gengið mjög mikið af laxi og gat áin áður fyrr gefið gífurlega mikla veiði, allt að 1800 laxa á þriggja mánaða tímabili. Hefur jafnvel verið fullyrt að hún hafi verið besta laxveiðiá í heimi en á árunum fyrir 1990 var áin ofveidd og stofninn lét verulega á sjá. Þar er nú aðeins leyfð fluguveiði og er veiðin á uppleið að nýju. Margir heimsfrægir menn hafa í áranna rás veitt í Laxá og sumir koma ár eftir ár.
1078
Árið 1078 (MLXXVIII í rómverskum tölum)
Útlitsfræði
Útlitsfræði eða svipfræði er það að meta persónuleika og tilfinningar út frá líkamanum og þá sérstaklega út frá andlitinu. Þannig töldu talsmenn útlitsfræðinnar að hægt væri að „lesa“ persónuleika manna út frá ytra útliti þeirra. Með öðrum orðum lýsti ytra útlitið innri gerð. Nú er hins vegar vitað að sambandið milli ytra útlits annars vegar og persónuleika, langana, hvata o.s.frv. er ekkert. Ekkert er hægt að segja um það hvort ljótur eða fallegur einstaklingur sé góður eða slæmur eða hvort stór maður er betri en lítill. Því er útlitsfræðin dæmigerð hjáfræði eða gervivísindi.
Brandajól
Brandajól er það kallað þegar jóladag ber upp á mánudag þannig að margir helgidagar komi í röð. Það er sunnudagur, jóladagur, annar í jólum og áður fyrr þriðji í jólum, sem var helgidagur uns með konungsskipun hann var afhelgaður árið 1770 og þar með ekki lengur almennur frídagur, ásamt þrettándanum og  þriðja í Hvítasunnu sem dæmi.
Fyrir árið 1770 var þríheilagt á jólum þar sem þriðji í jólum var helgidagur. Þegar jóladag bar upp á mánudag, urðu því fjórir helgidagar í röð, að meðtöldum sunnudeginum sem var helgidagur, og þá kallað fjórheilagt.
Við það að jóladag beri upp á mánudag lagðist nýársdagur einnig upp að sunnudegi svo úr urðu tveir helgir samliggjandi dagar. Eins lendir þrettándinn á laugardegi en þar sem laugardagur var áður fyrr almennur vinnudagur en þrettándann helgur dagur fyrir 1770 þá urðu einnig úr því tveir samliggjandi helgir dagar.
Heimildir um stóru og litlu brandajól
Stundum er talað um stóru eða meiri brandajól og litlu eða minni brandajól en mönnum hefur greint á um hvernig þau eigi að skilgreinast. Elsta heimild um brandajól mun vera minnisblað sem Árni Magnússon ritaði, líklega í byrjun 18. aldar. Þar segir hann að brandajól kallist það þegar jóladag ber upp á mánudag.
Stuttu seinna ritaði Jón Ólafsson frá Grunnavík í orðabók sem hann ritaði á latínu að brandajól heiti það þegar fjórir helgidagar fari saman. Hann gerir aftur á móti greinarmun á því sem hann kallar brandajól meiri (sem sennilega er það sama og stóru brandajól), ef fyrsti jóladagur leggst upp að sunnudegi en brandajól minni ef sunnudagurinn fari á eftir þriðja degi jóla. Þetta ritaði hann líklega um miðja 18. öld. En skýringin er sennilega sú að ef jóladagur er á fimmtudegi verður fjórheilagt á jólum, en nýjársdagur lendir jafnframt á fimmtudegi og því ekki samliggjandi öðrum helgum degi og það sama gilti um þrettándann. Telja má þetta sennilega og eðlilega skýringu og túlkun á þessum tvem hugtökum, meiri og minni brandajólum.
Séra Björn Halldórsson í Sauðlauksdal samdi á árunum 1770-1785 íslensk-latnesk-danska orðabók og þar segir hann að brandajól séu þegar dagurinn fyrir fyrsta jóladag eða dagurinn eftir þriðja í jólum sé sunnudagur. Er hann þar samhljóma Grunnavíkur-Jóni, nema hvað Björn minnist hvorki á stóru né litlu brandajól sennilega vegna þess að hann skrifar bókina eftir að þriðji í jólum hafði verið feldur niður sem hátíðisdagur.
Eiríkur Jónsson vitnar í þessa heimild í orðabók sinni, Oldnordisk Ordbog árið 1863. Hann bætir við að frekar séu það brandajól ef jóladagur sé föstudagur eða mánudagur og þar virðist hann vera að taka tillit til þess að þriðji í jólum er ekki lengur helgidagur og breytir skilgreiningunni út frá því.
Jón Sigurðsson skrifaði grein um almanak, árstíðir og merkidaga í Almanak Þjóðvinafélagsins árið 1878 og hefur þar eftir Árna Magnússyni að menn hafi kallað það brandajól þegar jóladag bar upp á mánudag. Hann nefnir einnig að sérstök helgi hafi áður fyrr verið á áttadegi jóla (nýjársdag) og þrettándanum og hafi þær helgar báðar lengst um einn dag á brandajólum. Á áðurnefndu minnisblaði Árna Magnússonar minnist hann einnig, með óbeinum hætti þó, á þessa lengingu þessarra tveggja helga til viðbótar við jólahelgina.
Séra Jónas Jónasson frá Hrafnagili skrifaði einnig um brandajól snemma á 20. öld og notast við skýringuna um að fyrir 1770 hafi það heitið brandajól þegar fjórheilagt varð, hvort sem það bar þannig til að jóladagur féll á mánudag eða fimmtudag. Jónas vísar hvergi í heimildir en í Íslensk-danskri orðabók Sigfúsar Blöndals, útgefinni 1924, gefur Sigfús sömu skýringu og hefur það eftir orðabók Björns í Sauðlauksdal.
Þessar heimildir sína að ekki hafa allir lagt sömu merkinguna í orðið brandajól, einkum þó hvað væru stóru brandajól eða litlu brandajól. Samkvæmt ofanrituðum heimildum virðast brandajól upphaflega einungis merkt það þegar jóladag bar upp á mánudag. Seinna hafi verið farið að kalla það litlu eða minni brandajól þegar sunnudagur fylgdi á eftir jólahelginni því þau lengdu ekki helgarnar um nýár eða þrettánda eftir að hætt var að halda þrettándann og þriðja í jólum heilagan árið 1770. Virðast menn því frekar hafa horft til þess hvað gæfi lengsta jólahelgi og þar með frídaga.
Stóru brandajól í dag
Eins og vinnu-og hátíðarlöggjöf er háttað á Íslandi í dag er ekki bara mjög takmörkuð helgi á sunnudögum og eins er á aðfangadag almennur vinnudagur til hádegis og takmörkuð helgi fram til klukkan sex en þá tekur við helgi sem varir þó aðeins samfelt út jóladag en um annan í jólum gilda lög líkt og um sunnudaga. Sama á við um gamlársdag og aðfangadag að hann er almennur vinnudagur til hádegis og takmörkuð helgi á honum til klukkan sex og aðeins helgi til klukkan tólf á miðnætti. Heldur meiri er helgin yfir nýjársdag en almennan sunnudag. Því væri eðlilegast ef bara er horft til þess hversu mikið frí fólk fær út úr jólunum að kalla stóru brandajól það þegar jóladag ber upp á sunnudag. Þá væri almennur frídagur á aðfangadag og því frí fyrir hádegi á laugardag og eins á gamlársdag sem lenti á sunnudegi. Úr þessu fengi fólk almennt þrjá heila og samfellda frídaga á jólum og einn auka frídag um áramót, það er nýjársdag sem lendir þá á mánudegi. Því mætti kalla samkvæmt þessu það sóru brandajól þegar þannig hagar til að jóladagur lendir á sunnudag.
Önnur heiti á jólum
Dæmi um önnur heiti á jólum sem þó eru frekar ný til komin og mest notuð í daglegu tali manna á milli eru til dæmis atvinnurekendajól. En það er þegar aðfangadag ber upp á föstudag og fyrir þá sem vinna til hádegis á aðfangadag en eiga frí um helgar verða slík jól bara hálfur auka frídagur.
Konur á Þesmófóruhátíð
Konur á Þesmófóruhátíð (á forngrísku: Θεσμοφοριάζουσαι (Þesmoforiazousai); á latínu: Thesmophoriazusae) er gamanleikur eftir forngríska gamanleikjaskáldið Aristófanes. Það var fyrst sett á svið (líklega) á Díonýsosarhátíðinni í Aþenu árið 411 f.Kr.
Högsby
thumb|right|200px|[[Högsby kirkja]] Högsby er þéttbýli í sveitarfélaginu Högsby í Svíþjóð. Þar búa 1 881 manns (2010).
Cerastium subciliatum
Cerastium subciliatum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá suður Síberíu.
Country Music Association
Country Music Association (CMA) eru atvinnugreinasamtök sem voru stofnuð árið 1958 í Nashville, Tennessee. Upphaflega samanstóðu þau af 233 meðlimum og var markmið þeirra að stuðla að þróun kántrítónlistar. Samtökin eru hins vegar þekktust fyrir Country Music Association-verðlaunin sem eru haldin árlega á haustin (oftast í október eða nóvember).
Alrekur
Alrekur er íslenskt karlmannsnafn.
Kokteilsósa
thumb|right|Kokteilsósa á diski thumb|Kokteilsósa með [[Franskar kartöflur|frönskum.]] Kokteilsósa er köld ljósrauð sósa sem að grunni er yfirleitt majónes en stundum sýrður rjómi. Við það er svo bætt annaðhvort tómatsósu eða tómatmauki og kryddað með til dæmis sinnepi og öðru kryddi.
Á Íslandi er sósan töluvert vinsæl og mest notuð með skyndibitafæði þá oftast með frönskum kartöflum.
Saga
Ýmsum aðilum hefur dottið í hug að blanda saman majónesi og tómatsósu.
Í Suður-Ameríku á það að hafa verið argentínski Nóbelsverðlaunahafinn Luis Federico Leloir sem fann upp hina suðuramerísku kokteilsósu, eða „golf-sósu“ eins og hún er kölluð þar, á þriðja áratug tuttugustu aldar.
Í Bandaríkjunum varð kokteilsósan til í Utah árið 1940 og er þar þekkt sem „fry sause“.
Svipaðar blöndur eru til í Þýskalandi, Frakklandi, Spáni og víðar.
Á Íslandi
Því hefur lengi verið haldið fram að kokteilsósan sé íslensk að uppruna, en aðrir vísa þeim staðhæfingum á bug. Kokteilsósan var m.a. vinsæl hjá Magnúsi Björnsson á veitingastaðnum Aski árið 1966, og hafa sumir haldið því fram að hann sé upphafsmaður sósunnar, en hann hefur sjálfur borið það af sér og sagt að sósan sé einföld og ódýrari útgáfa af þúsund eyja sósa.
Kokteilsósan var mjög vinsæl á veitingastaðnum Tommaborgurum snemma á níunda áratug 20. aldar. Áður var algengast að bera hana fram með fiski eða skelfiski en með skyndibitamenningunni komst sú hefð á að bera hana fram með frönskum kartöflum.
Í dægurmenningu
Kokteilsósa kom fyrir í einu atriða kvikmyndarinnar Með allt á hreinu. Þar var hún blönduð meðal annars með lýsi eða laxerolíu til að gera hana óæta en í myndinni kemur fram að sósan hafi batnað til muna við þetta.
Í auglýsingum Icelandair „Góð hugmynd frá Íslandi“ (2006) biður Breti um „cocktail sauce“ með frönskunum sínum, og er þar gefið í skyn að hún sé íslensk uppfinning.
Þröstur Hermundarson
Þröstur Hermundarson var landnámsmaður í innanverðum Hrútafirði að vestan. Hann nam land með Grenjuði bróður sínum inn frá Borðeyri og bjuggu þeir á Melum að því er segir í Landnámabók. Þeir hafa því numið land í landnámi Bálka Blængssonar, en það var mjög stórt.
Landnáma segir ekkert hvaðan þeir bræður voru en rekur nokkra afkomendur þeirra beggja.
Dilkur
thumb|Dilkur í rétt ([[Skaftholtsréttir)]] Dilkur er lamb (þá dilklamb) og jafnvel folald eða kálfur sem sýgur móður sína, en dilkur er þó langsamlega oftast haft um dilklamb, það er lamb að hausti.
Merkingar
Orðið dilkur getur merkt nokkra hluti:
Móðir dilka er oft nefnd dilksuga þar sem hún er sogin af dilk.
Dilkar í Grágás
Í Grágás kemur vel fram merking orðsins, þ.e. afkvæmi tamins húsdýrs, það sem sýgur móður sína:
Orðsifjar
Orðið „dilkur“ er gamalt í málinu og merkti það upprunalega ungviði búfjár (og ekki skipti máli hvort um var að ræða afkvæmi sauðfjár, hrossa, svína eða nautgripa) sem gengur með móður sinni og á orðsifjafræði orðsins „dilkur“ á rætur sínar að rekja til latínu. Margar samsvaranir eru til í gannmálum og hin ævaforna rót di- sem fyrirfinnst í orðinu dilkur geymir merkinguna „að sjúga“; samanber danska orðið die, sænska orðið dia (að vera á brjósti). Orðið er skylt latnesku sögninni felare (sem þýðir að „sjúga“), femina (sem þýðir „kona“) og einkum orðinu filius og filia (sem þýða „sonur“ og „dóttir“ í þessari röð) eða eiginlega brjóstmylkingar.
1079
Árið 1079 (MLXXIX í rómverskum tölum)
FoodCo
FoodCo er íslenskt fyrirtæki sem rekur 20 veitingastaði undir 7 vörumerkjum. Jóhann Þórarinsson er forstjóri FoodCo. Skrifstofur fyrirtækisins eru til húsa í Ármúla 13 í Reykjavík.
Um 500 manns vinna á veitingastöðum fyrirtækisins víða um Ísland en fyrirtækið á og rekur veitingastaðina Aktu taktu, Eldsmiðjuna, Kaffivagninn, Saffran, Pítuna, American Style og Roadhouse.
FoodCo er skráð í fyrirtækjaskrá með kennitölu sem gefur til kynna að fyrirtækið sé stofnað árið 2002.
Áætlunarbifreið
thumb|right|Áætlunarbifreið á vegum [[National Express í Bretlandi.]] Áætlunarbifreið, langferðabíll eða rúta er bifreið sem er notuð til farþegaflutninga á lengri leiðum milli staða, bæja eða borga, eftir tímaáætlun, ólíkt strætisvagni sem flytur farþega innanbæjar. Áætlunarbifreiðar eru venjulega með þægilegum sætum (og ekkert rými fyrir standandi farþega) og stórt rými fyrir farangur.
Rúta, orðsifjar
Í íslensku talmáli er rúta án efa algengasta orðið yfir áætlunarbifreið. Rúta er að uppruna tökuorð úr dönsku og er fyrirmyndin rutebil, það er að segja bifreið sem flytur farþega eftir ákveðinni áætlun. Rutebil er samansett úr orðunum rute og (auto)mobil. Rute kom inn í dönsku úr frönsku, route, en er upphaflega úr latínu, rupta (via), það er að segja ruddur vegur.
Reisebus Coach (vehicle) Touringcar バス (車輌)
Tjúktahaf
thumb|right|300px|Kort af Tjúktahafi. Tjúktahaf (rússneska Чукотское море, enska Chukchi Sea) er hafsvæði í Norður-Íshafi á milli Tjúktaskaga og Alaska. Beringssund tengir það við Beringshaf og Kyrrahaf. Vesturmörk þess eru við Wrangel-eyju og austurmörk við Beaufort-haf.
Tjúktahaf þekur um 582 þúsund ferkílómetra svæði og einungis er hægt að sigla um það í fjóra mánuði á ári. Meira en helmingur hafsins er innan við 50 metrar á dýpt.
Forseti Bandaríkjanna
thumb|Skjaldarmerki embættis forseta Bandaríkjanna. Forseti Bandaríkjanna (enska: President of the United States of America) er hvort tveggja þjóðhöfðingi og æðsti maður ríkisstjórnar í Bandaríkjunum. Embættið var stofnað við fullgildingu stjórnarskrár Bandaríkjanna árið 1789. Þrískipting ríkisvaldsins er í hávegum höfð í bandarískri stjórnskipun og er forsetinn yfir framkvæmdavaldinu. Löggjafarvaldið liggur hjá þinginu og dómsvaldið hjá Hæstarétti. Völd forsetans eru skilgreind í 2. grein stjórnarskrárinnar en þau eru helst að hann er æðsti yfirmaður heraflans, getur synjað lögum staðfestingar, hann skipar ráðherra í ríkisstjórn, náðar menn og skipar með samþykki Öldungadeildarinnar í stöður æðstu embættismanna, sendiherra og dómara á alríkisstigi. Kjörtímabil forsetans er 4 ár og honum er ekki heimilt að sitja fleiri en tvö tímabil. Embætti varaforseta er einnig til staðar en varaforsetinn tekur við embætti forseta ef sá síðarnefndi fellur frá eða segir af sér.
Tjúktahaf
Hafið heitir eftir tjúktum sem búa við strendur þess.
Forseti Bandaríkjanna
Bandaríkin voru fyrsta þjóðin til þess að búa til embætti forseta til þess að gegna störfum þjóðhöfðingja í nútíma lýðveldi. Stjórnarfar af þessari gerð nefnist forsetaræði og tíðkast nú í mörgum löndum víða um heim en þó sérstaklega í Ameríku og Afríku. Þingræði er hin megintegund stjórnarfars í lýðræðisríkjum og byggir á breskri fyrirmynd, það er hið ráðandi kerfi í Evrópu og fyrrum nýlendum Breta. Frá upphafi hafa verið 46 forsetar. Sá fyrsti var George Washington en núverandi forseti er Joe Biden og er hann númer 46 í röðinni. Frá því að Bandaríkin urðu risaveldi á fyrri hluta 20. aldar hafa þeir sem gegnt hafa embættinu verið á meðal þekktustu manna í heiminum á hverjum tíma enda er embættið gjarnan talið vera það valdamesta í heimi.
Tjúktahaf
Helsti hafnarbærinn er Uelen í Rússlandi með um 800 íbúa.
Þorvaldur Skúlason
Þorvaldur Skúlason (30. apríl 1906 – 30. ágúst 1984) var íslenskur listmálari sem var einn af frumkvöðlum abstraktlistar á Íslandi og undir áhrifum frá franska kúbismanum sem hann kynntist í Frakklandi á 4. áratugnum. Stærsta safn verka hans er í eigu Listasafns Háskóla Íslands sem stofnað var 1980 með listaverkagjöf hjónanna Sverris Sigurðssonar og Ingibjargar Guðmundsdóttur, en verk eftir Þorvald voru uppistaða í safni þeirra (117 af 140 verkum).
Bob
Bob hefur ýmsar merkingar:
Þorvaldur Skúlason
Þorvaldur fæddist á Borðeyri við Hrútafjörð á Ströndum, sonur faktorsins í Riisversluninni, Skúla Jónssonar, og Elínar Theodórsdóttur. Þegar hann var þriggja ára fluttist fjölskyldan til Blönduóss þar sem hann ólst upp. Fjórtán ára varð hann messadrengur á farþegaskipinu MS Gullfossi, en ári síðar fótbrotnaði hann og stytti sér stundir með teikningum. Haustið 1921 fór hann til Reykjavíkur og fékk tilsögn hjá Ásgrími Jónssyni.
1927 sýndi hann verk sín á 7. almennu listasýningu Listvinafélags Reykjavíkur og 16. febrúar 1928 hélt hann sína fyrstu einkasýningu. Þetta sama ár fór hann í nám við listaháskólann í Osló. 1931 flutti hann til Parísar og til Kaupmannahafnar 1933 og enn til Frakklands 1934. 1940 fluttist hann með fjölskyldu sinni til Íslands vegna innrásar Þjóðverja.
Eftir komuna til Íslands bjó hann mestmegnis í Reykjavík og tók virkan þátt í sýningum Félags íslenskra myndlistarmanna og sýningum Septem-hópsins meðal annars.
Froskarnir
Froskarnir (forngrísku: Βάτραχοι, Bátrakkoi; latínu: Ranae) er gamanleikur eftir forngríska gamanleikjaskáldið Aristófanes. Það var fyrst sett á svið á Lenajuhátíðinni í Aþenu árið 405 f.Kr. og hlaut fyrstu verðlaun. Í leikritinu segir frá keppni Æskýlosar og Evripídesar um hvor teljist besta harmleikjaskáldið.
10. ágúst
10. ágúst er 222. dagur ársins (223. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 143 dagar eru eftir af árinu.
Skorradalsvatn
thumb|right|Skorradalsvatn séð úr vestri. thumb|Skorradalsvatn. 1900. Skorradalsvatn er stöðuvatn í Skorradal í Borgarfirði um 16 km langt, 60 m á dýpt þar sem hún er mest og um 1 km þar sem það er breiðast og spannar það mestan hluta dalsins. Í vatninu er silungsveiði. Fitjá fellur í Skorradalsvatn úr Eiríksvatni og Andakílsá fellur úr Skorradalsvatni. Við vatnið er töluverð sumarbústaðabyggð.
Ormurinn í Skorradalsvatni
Talið var að í Skorradalsvatni væri ormur mikill, og segir Ólafur Davíðsson, þjóðfræðingur, svo frá:
Vespurnar
Vespurnar (á forngrísku: Σφήκες (Sfēkes); á latínu: Vespae) er gamanleikur eftir forngríska gamanleikjaskáldið Aristófanes. Það vann til annarra verðlauna á Lenajuhátíðinni árið 422 f.Kr. Í grunninn er leikritið ádeila á réttarkerfi Aþeninga og á lýðskrumarann Kleon sem var áhrifamikill stjórnmálamaður í Aþenu á ritunartíma leikritsins. Kleon þessi var æsingamaður sem sótti fylgi með því að ala á ótta, beita ofbeldi og mútum og notfærði sér svo valdastöðu sína til eiginhagsmuna. Auk þess sýnir Aristófanes hversu gallað réttarkerfið í Aþenu var á þessum tíma. Lítið var greitt fyrir að taka þátt í kviðdómi svo það kom oftar en ekki fyrir að þeir sem gegndu störfum kviðdómenda voru einsleitur hópur roskinna manna sem hættir voru að vinna og er kór leikritsins hópur slíkra manna. Sakborningar fengu því ósanngjörn málagjöld því fjölbreytileiki kviðdómara var enginn, heldur stóð dómarahópurinn af refsiglöðum gamlingjum og lá galli kerfisins fyrst og fremst í því, að mati Aristófanesar.
Söguþráður
Leikritið Vespurnar hefst fyrir framan hús í Aþenu. Búið er að breiða stórt net yfir húsið og fyrir framan það sofa þrælarnir Sosias og Xanthias. Húsbóndi þeirra sefur svo uppi á útvegg með yfirsýn yfir húsagarðinn. Þrælarnir vakna og eiga spaugilegt samtal. Samræður þeirra leiða áhorfendur inn í sögu leikritsins. Sosias og Xanthias eru á næturvakt sem felst í að hafa eftirlit með skrímsli einu. Skrímslið er í raun roskinn faðir húsbónda þeirra. Þrælarnir segja að faðirinn sé haldinn sjaldgæfum og furðulegum sjúkdómi. Þeir biðja áhorfendur að giska á hver sjúkdómurinn sé. Ekki er það spilafíkn, ofdrykkja né aðrar kunnuglegar fíknir heldur er hann haldinn réttarhaldafíkn. Nafn föðurins er Procleon, sem merkir stuðningsmaður Kleons, en sonurinn heitir Contracleon, sem merkir andvígsmaður Kleons. Nöfn þeirra endurspegla ólíka afstöðu feðganna til stjórnmálamannsins Kleons. Þrælarnir segja svo að Contracleon hafi gripið til þess ráðs að læsa föður sinn inni í húsinu svo hann kæmist ekki til réttarhalda, þar sem engin önnur meðferð við fíkninni virkaði. Procleon dæmir alla sakborninga til þyngstu refsingar en þrælarnir segja hann alltaf koma heim með þykkt lag af krítardufti undir nöglunum sem vísar til dómhörku hans. Ástæðan fyrir því er spádómur sem Procleon fékk í Delfí en spádómurinn sagði að ef Procleon kysi einhvern tímann sakborning saklausan myndi dómaraferli hans ljúka. Contracleon vaknar og skipar þrælunum að vera á verði og passa sérstaklega ræsin þar sem faðir hans getur farið um sem mús og sloppið í gegnum þau. Procleon gabbar son sinn og þrælana og reynir að sleppa í gegnum skorsteininn dulbúinn sem reykur en Contracleon nær að hindra föður sinn. Eftir nokkrar fleiri misheppnaðar atrennur til flótta róast hamagangurinn í húsinu og kórinn birtist á sviðinu. Kórinn er safn gamalla kviðdómara í fylgd drengja sem lýsa þeim veginn, og þeir eru að sækja Procleon til að fara með hann til réttarhalda. Kórinn kemst að því að Procleon er lokaður inni og úr verður mikið rifrildi á milli þeirra og Contracleons þar sem gömlu dómararnir taka upp hanskann fyrir Procleon. Eftir þó nokkurt orðaskak er ákveðið að málið skuli útkljáð með rökræðukeppni á milli feðganna.
Kappræðurnar snúast um það hversu mikinn hag Procleon hafi í raun af réttarkerfinu. Hann lýsir ánægju sinni af allri athygli sem hann fær frá ríkum og valdamiklum mönnum sem biðja hann að dæma sér í vil. Auk þess segir Procleon að peningurinn sem hann fái fyrir störf sín veiti honum frelsi og aukið sjálfstæði. Sonur hans svarar honum og segir að kviðdómarar séu ekkert annað en undirlægjur embættismanna sem stýra þeim og dómum þeirra. Contracleoni finnst laun kviðdómara mun lægri en þau ættu að vera og bendir á að nær allar tekjur ríkisins renna beint í vasa embættismanna líkt og Kleons. Með þessum rökum nær Contracleon að vinna kórinn á sitt band. Procleon er þó ekki tilbúinn til að gefa eftir og leggja dómarastörfin á hilluna svo Contracleon býðst til að gera húsið að vettvangi réttarhalda og greiða honum laun fyrir að dæma í máli innan veggja heimilisins. Procleon samþykkir það og leggur þá Contracleon mál tveggja hunda  fyrir föður sinn. Annar hundurinn ásakar hinn hundinn um að deila ekki með sér stolnum osti. Þau vitni sem til eru kölluð til varnar eru skál og pottur ásamt öðrum eldhúsáhöldum. Þar sem vitnin eru, eðli málsins samkvæmt, óhæf um að tjá sig segir Contracleon nokkur orð fyrir vitnin þeim ákærða í vil. Eftir það koma nokkrir hvolpar, börn þess ákærða, vælandi inn í „réttarsalinn“ til að lina afstöðu hins kalda kviðdómara Procleons. Þetta bragð Contracleons nær ekki að mýkja föður hans en hann nær þó með brögðum að láta hann setja steinvöluna í krukkuna sem stendur fyrir sakleysi sakborningsins en Xanthias færir til krukkurnar sem leiðir til sektar og sakleysis. Procleoni bregður við niðurstöðunum þar sem hann er vanur að dæma alla sakborninga seka. Þetta atvik markar því endalok Procleons sem dómara. Contracleon hughreystir föður sinn, segir hann loksins geta lifað lífinu, og að nú muni hann geta farið með föður sinn í fín samkvæmi og þeir fara af sviðinu.
Eftir af feðgarnir fara af sviðinu stígur kórinn fram og ávarpar áhorfendur í svokölluðum parabasis. Í þessum hluta stöðvast atburðarás leikritsins og kórinn fer úr hlutverki sínu sem gamlir kviðdómarar og tala fyrir hönd leikskáldsins. Kórinn byrjar á því að lofsama Aristófanes fyrir að standa upp í hárinu á ofríkismönnum á borð við Kleon. Auk þess skammar kórinn áhorfendur fyrir að kunna ekki gott að meta en leikritið Skýin eftir Aristófanes fékk slæmar móttökur þegar það var sýnt árið áður (423 f. Kr.). Í því hafi Aristófanes reynt að sá nýjum hugmyndum sem kórinn segir að áhorfendur hafi hreinlega ekki skilið.