cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luton Town
Rússíbanareið (2003 - 2009)
Frá upphafi var ljóst að lífsbaráttan í næstefstu deild yrði hörð. Newell fékk nær ekkert fé til leikmannakaupa, en varnarmaðurinn Curtis Davies var seldur til WBA fyrir þrjár milljónir punda í byrjun leiktíðar og er það enn í dag hæsta upphæð sem Luton Town hefur fengið greitt fyrir leikmann. Liðið kom þó flestum á óvart með því að halda sig nærri topnum frameftir vetri og enda að lokum í tíunda sæti, sem var besti árangur þess í deildarkeppni frá 1992. Í bikarnum tapaði Luton Town fyrir Liverpool í eftirminnilegum leik, 3:5.
Ekki tókst að byggja á frammistöðunni 2005-06 árið eftir. Eftir góða byrjun, dróst Luton Town niður í fallbaráttuna. Mike Newell var rekinn í mars 2007, vegna slaks árangurs en ekki síður útaf gagnrýni hans á eigendur félagsins og rekstrarstefnu þeirra. Mánuði síðar lét stjórnarformaðurinn af störfum eftir að Enska knattspyrnusambandið hóf rannsókn á ólöglegum greiðslum félagsins til umboðsmanna leikmanna. Luton Town endaði í næstneðsta sæti og hefði raunar hafnað í neðsta sætinu ef Leeds hefði ekki tapað stigum vegna fjármálaóreiðu. Eftir því sem leið á árið 2007 varð sífellt betur ljóst hversu slæm fjárhagsstaða Luton Town væri og hvað eigendur félagsins hefðu haldið stöðu mála leyndri. Í nóvember 2007 fór Luton Town á ný í greiðslustöðvun. Tíu stig voru dregin af liðinu í refsingarskyni. Luton Town féll því annað árið í röð, endaði í neðsta sæti og var komið í fjórðu efstu deild á ný.
thumb|right|Leikmenn Luton Town fagna bikarsigrinum á Wembley árið 2009. Fyrir leiktíðina 2007-08 komst félagið í eigu nýrra eigenda, Luton Town Football Club 2020 Consortium, oftast kallað einfaldlega 2020. Félagið fékk blessun helstu stuðningsmannaklúbba Luton Town á borð við Trust in Luton og dró nafn sitt af því markmiði að tryggja Luton Town sæti í næstefstu deild á ný ekki síðar en árið 2020, auk þess að reisa nýjan heimavöll. Þar sem Luton Town hafði í tvígang farið í greiðslustöðvun á skömmum tíma, úrskurðaði stjórn ensku deildarkeppninnar að draga skyldi tuttugu stig af liðinu í refsingarskyni. Þótti Luton-mönnum það hart hlutskipti og bentu á að fyrri greiðslustöðvunin hefði verið knúin fram til að losa félagið við ævintýramanninn John Gurney, en ekki til að bæta samkeppnisstöðu félagsins. Til að bæta gráu ofan á svart ákvað Enska knattspyrnusambandið að draga tíu stig af félaginu vegna hinna ólöglegu greiðslna til umboðsmanna. Töldu stuðningsmenn Luton Town þá refsingu sérlega ósanngjarna í ljósi þess að um væri að ræða misgjörðir fyrri eigenda sem horfnir væru frá félaginu, málið hafi komið upp á yfirborðið vegna ábendinga frá starfsfólki og stuðningsmönnum Luton Town og að umboðsmennirnir sjálfir hafi ekki þurft að sæta neinum teljandi refsingum. Upp frá því hefur töluverður hópur stuðningsmanna Luton Town lagt algjöra fæð á knattspyrnusambandið sem birtist í fjölda stuðningssöngva og því að neita jafnvel að styðja enska knattspyrnulandsliðið.
Með þrjátíu stiga frádrátt, sem mun vera einsdæmi í knattspyrnusögunni, átti Luton Town aldrei möguleika á að halda sér uppi. Liðið endaði í 24. og neðsta sæti deildarinnar, en án stigafrádráttar hefði 15. sætið orðið raunin. Luton Town var því fallið úr deildarkeppninni í fyrsta sinn frá 1920. Stuðningsmenn gátu þó sleikt sárin þegar Luton Town sigraði í bikarkeppni liða úr þriðju og fjórðu efstu deild, eftir 3:2 sigur á Scunthorpe á Wembley í dramatískum úrslitaleik. Af 55 þúsund áhorfendum á leiknum var áætlað að um 40 þúsund hefðu verið á bandi Luton Town og létu þeir stjórnarformann ensku deildarkeppninnar óspart heyra það meðan á verðlaunaafhendingunni stóð.
Horft til framtíðar (2009 - 2019)
thumb|right|Nathan Jones var knattspyrnustjóri Luton Town 2016-19. Leikmenn og stuðningsmenn Luton Town voru lengi að venjast lífinu í utandeildarkeppninni. Á hverju hausti spáðu veðbankar liðinu toppsætinu, en fjögur ár í röð brugðust þær vonir. Fyrsta árið hafnaði liðið í öðru sæti, þá í þriðja og því næst í fimmta sæti. Í öll skiptin dugði árangurinn til að komast í umspil, en alltaf töpuðu Luton-menn þeirri keppni: tvisvar í fyrri umferðinni og einu sinni í úrslitaleik á Wembley. Veturinn 2012-13 komst Luton Town ekki einu sinni í umspilskeppnina, hafnaði í sjöunda sæti. Það ár náði liðið hins vegar besta árangri sínum í ensku bikarkeppninni um langt árabil, fór í 16-liða úrslit eftir að hafa sigrað Úrvalsdeildarlið Norwich 1:0 á útivelli. Á þessum árum skipti Luton nær árlega um knattspyrnustjóra.
John Still, gamalreyndur stjóri sem náð hafði góðum árangri með efnalítil neðrideildarlið, tók við stjórnartaumunum og veturinn 2013-14 tryggði Luton Town sér sæti í deildarkeppninni á nýjan leik eftir að hafa unnið utandeildarkeppnina með miklum yfirburðum. Ekki tókst að fylgja þeim árangri nægilega vel eftir og næstu tvö árin hafnaði Luton rétt um miðbik fjórðu efstu deildar, fyrst undir stjórn Johns Still en síðar Walesverjans Nathans Jones. Á sínu fyrsta heila ári, 2016-17, skilaði Jones liðinu í fjórða sætið en féll úr leik í umspili. Markmið 2020-eigendahópsins um að komast upp um tvær deildir á næstu misserum eru þó enn við lýði, auk þess sem félagið hefur opinberað áform sín um að reisa nýjan 17 þúsund manna leikvang í miðborg Luton. Í ársbyrjun 2019 samþykkti bæjarstjórn Luton tillögur félagsins um byggingu nýs vallar.
Upp í úrvalsdeild (2019-)
Luton átti erfitt uppdráttar á sínum fyrsta vetri í ensku meistaradeildinni 2019-20, sem mótaðist mjög af Covid-faraldrinum sem riðlaði leikjadagskránni rækilega. Knattspyrnustjórinn Graeme Jones sagði starfi sínu lausu þegar liðið var í næstneðsta sæti og langt liðið á mót. Flestum að óvörum sneri Nathan Jones aftur til félagsins og tókst að halda liðinu uppi með sigri í lokaumferðinni á móti Blackburn Rovers.
Árið eftir sigldi liðið lygnan sjó og endaði um miðja deild eftir að hafa gert atlögu að umspilssæti. Leiktíðina 2021-22 náði Luton sjötta sæti og þar með síðasta plássinu í umspilinu, en féll á fyrstu hindrun gegn Huddersfield Town. Vonir voru bundnar við að liðinu tækist enn betur upp á næsti ári, þrátt fyrir að hafa úr minni fjármunum að spila en velflest lið deildarinnar.
Draumar Luton um að komast upp um deild urðu fyrir áfalli þegar Nathan Jones yfirgaf liðið öðru sinni í nóvember 2022 til að taka við stjórninni hjá Southampton. Í hans stað var ráðinn ungur stjóri, Rob Edwards, sem hafði fáeinum vikum áður verið rekinn frá erkifjendunum í Watford. Undir stjórn Edwards hafnaði Luton í þriðja sæti deildarinnar og tókst því næst að sigra Coventry City 6-5 í vítaspyrnukeppni í úrslitum umspilsins og komst þar með í fyrsta sinn í ensku úrvalsdeildina.
Einkennismerki og hefðir
thumb|right|Hattarinn í Ævintýri Lísu í Undralandi er uppspretta ýmissa orðaleikja í tengslum við Luton Town og stuðningsmenn þess. Luton Town og stuðningsmenn félagsins ganga undir viðurnefninu hattararnir (e. The Hatters). Nafnið vísar til stráhattaframleiðslu sem var mikil í Luton fyrr á árum. Kallar viðurnefni þetta á ýmis konar orðaleiki sem tengjast höttum eða skírskotunum til „óða hattarans“ í Ævintýri Lísu í Undralandi. Lukkudýr Luton Town er Happy Harry, kankvís maður í knattspyrnubúningi með stráhatt.
Um 1920 tók Luton Town upp hvítar treyjur og svartar buxur sem aðalbúning sinn. Fyrir leiktíðina 1973-74 var honum skipt út fyrir appelsínugular treyjur og svarbláar buxu. Nokkrum árum síðar var aftur skipt yfir í hvítar treyjur en þess þó gætt að appelsínuguli og svarblái liturinn væri áfram áberandi í búningnum. Stuðningsmenn skiptast í tvö horn í afstöðunni til þess hvort hvítur eða appelsínugulur skyldi vera aðalbúningur félagsins. Frá 2009 hefur appelsínuguli liturinn orðið ofan á, en varabúningurinn verið hvítur.
Stuðningsmenn Luton Town og Watford hafa lengi eldað grátt silfur, þótt í seinni tíð hafi leiðir liðanna tveggja ekki legið oft saman í deildarkeppni. Frá 1997 hefur Watford verið ofar í deildum en Luton Town, en í 118 viðureignum félaganna í sögunni hefur Luton þó vinninginn með 53 sigra. Watford hefur unnið 36 sinnum en 29 sinnum hafa liðin gert jafntefli. Luton Town og Watford mættust síðast árið 2006. Könnun árið 2003 leiddi í ljós að þótt flestir Luton-stuðningsmenn nefni Watford sem erkióvini á knattspyrnuvellinum, velur allnokkur hópur þó fremur Lundúndaliðið Queens Park Rangers.
Eric Morecambe, kunnasti stuðningsmaður Luton Town, fæddist í borginni Morecambe. Árið 2014 ákváðu stjórnendur Luton Town og Morecambe F.C. að efna til sérstakrar kepppni, Eric Morecambe Trophy, en handhafi þess titils skyldi ætíð vera sigurvegarinn í síðustu viðureign félaganna tveggja í deild eða bikar.
Heimildir
Fyrirmynd síðunnar er enska Wikipediu-síðan um Luton Town F.C. Sótt í ágúst 2017.
Pumori
thumb|Pumori.
Pumori (nepalska: पुमोरि) er fjall á landamærum Nepal og Tíbet. Það er 8 kílómetrum vestur af Mount Everest og er 7161 metra hátt. Nafnið þýðir fjallsdóttir á tungumáli sjerpa en enski fjallgöngumaðurinn George Mallory gaf því nafn. Pumori er bratt og er mikil hætta á snjóflóðum á því.
Lík tveggja ís­lenskra fjall­göngumann, Krist­ins Rún­ars­son­ar og Þor­steins Guðjóns­son­ar, fund­ust við fjallið árið 2018, rúmum 30 árum eftir að þeir fórust á niðurleið af því árið 1988. Annar Íslendingur, Ari Kristins Gunnarsson, kleif tindinn árið 1991 en fórst líklega í snjóflóði á niðurleið. Hann er ófundinn.
Kráku-Hreiðar Ófeigsson
Kráku-Hreiðar Ófeigsson var landnámsmaður í Skagafirði og nam Tungusveit eða hluta hennar.
Um hann segir í Landnámabók:
Kráku-Hreiðar nam því neðri hluta Reykjatungu, sem er á milli Svartár að vestan og Héraðsvatna að austan og hafði verið hluti af landnámi Eiríks Hróaldssonar, en óvíst er hvar efri mörkin voru því örnefnið Skálamýri er týnt. Landnámsjörðin Steinsstaðir er neðarlega í Tungunni.
Samkvæmt frásögn Landnámu kom Ófeigur faðir Hreiðars með honum til Íslands en hann er þó aldrei talinn landnámsmaður, heldur aðeins sonurinn.
Bleklar
Bleklar (fræðiheiti: Coprinus) eru ættkvísl hattsveppa með fanir sem meltast til að leysa gróin. Við þetta breytast fanirnar í svartan þykkan vökva sem ættkvíslin dregur nafn sitt af. Sveppahatturinn er yfirleitt ílangur og þunnur með fellingum eða flösum. Stafurinn er grannur og brotnar auðveldlega. Bleklar lifa á lífrænum úrgangi eða í mjög næringarríkum jarðvegi.
Nokkrar tegundir af þessari ættkvísl eru ætar en sumar, líkt og slöttblekill (Coprinus atramentarius), er varasamt að borða með áfengi þar sem þeir innihalda efni sem virkar líkt og antabus og kemur í veg fyrir niðurbrot áfengis í lifrinni. Helsti ætisveppurinn af þessari tegund er ullblekill sem er algengur í túnum. Hann þykir mjög ljúffengur en blekast á nokkrum klukkutímum eftir tínslu og þarf því að elda strax.
Tegundir
Þetta eru nokkrar tegundir blekla með íslenskt nafn:
Yugawaralít
Yugawaralít er fágætt og fundarstaðir fáir á Íslandi.
Útbreiðsla
Yugawaralít finnst í vel ummynduðu andesíti og þóleiíti í jarðinum á fornum jarðhitakerfum. Það hefur fundist í Hvalfirði.
Taílenskt letur
Taílenskt letur (tælenska: อักษรไทย, àksǒn thai), einnig kallað taílenska stafrófið, er notað til þess að skrifa taílensku og önnur minni tungumál í Taílandi. Tungumálið er ein abúgída sem hefur að geyma 44 samhljóða (พยัญชนะ, phayanchaná), 15 sérhljóða tákn (สระ, sàrà) sem sameina yfir 28 sérhljóða og loks eru fjórar tón-áherslur (วรรณยุกต์ eða วรรณยุต, wannayúk eða wannayút).
Saga
Taílenska stafrófið á rætur sínar að rekja til hinnar fornu Khmer-leturgerðar (อักขระเขมร, akchara khamen), og flokkast hún undir suðrænan Brahmic rithátt sem kallast Vatteluttu.
Staffræði
Taílenskir stafir mynda ekki há- og lágstafi líkt og í latneska stafrófinu, bil milli orða eru ekki notuð, nema í undartekningartilvikum. Stutt stopp í setningum eru merkt með kommu og löng með punkti, þó eru þau oft gefin til kynna með auðu svæði.
Dictionary of the Older Scottish Tongue
Dictionary of the Older Scottish Tongue – (skammstafað: DOST) – er orðabók í 12 bindum sem gerir grein fyrir og lýsir skosku sem sérstöku tungumáli, frá fyrstu ritheimild á 12. öld fram til ársins 1700. Vinna við orðabókina tók u.þ.b. 80 ár, frá 1921–2002.
Ágrip af sögu orðabókarinnar
Þó að fyrstu ritheimildir um skosku séu frá 12. öld, eru heimildir mjög takmarkaðar framan af. Samfelldar heimildir um málið eru til frá 1375. Fræðimenn telja að ákveðin skil hafi orðið í sögu málsins um 1700, þegar áhrif frá ensku höfðu leitt til verulegrar samræmingar í málnotkun milli Skotlands og Englands.
Sir William A. Craigie átti frumkvæði að orðabókinni, og kynnti fyrstu hugmyndir um hana í bréfi 1916 og í fyrirlestri 1919. Árið 1921 fór hann svo að vinna skipulega að orðabókinni í frístundum sínum. Hópur sjálfboðaliða var fenginn til að orðtaka valin rit, og munaði þar mest um mágkonu Craigies, Isabellu B. Hutchen, sem hafði umsjón með starfi sjálfboðaliðanna. Sir William Craigie dvaldist í Chicago 1925–1936 og samdi þá við Chicago háskóla (Chicago University Press) um útgáfu á verkinu. I. bindi kom út á árunum 1931–1937 og II. bindi 1938–1951. Þá lá við að verkið stöðvaðist vegna fjárhagserfiðleika bandaríska útgefandans, sem sagði sig frá verkinu. Tókst William Craigie þá að fá nokkra skoska háskóla til að taka við verkefninu, sem tryggði framhald þess. William Craigie vann að orðabókinni til 88 ára aldurs, 1955, og hafði þá lokið bókstafnum I.
Árið 1948 kom Adam Jack Aitken (1921–1998) Craigie til aðstoðar og tók við sem ritstjóri 1955. Hann víkkaði verkefnið út og lét orðtaka mun fleiri rit til þess að orðabókinn yrði sem mest tæmandi fram til 1600. Á árabilinu 1600–1700 eru heimildir orðnar svo viðamiklar að styðjast þarf við valin dæmi. Aitken var ritstjóri til 1983 og starfaði við orðabókina til 1986. Næstu ritstjórar voru: Um 1981 lá við að orðabókin strandaði enn vegna fjárhagserfiðleika, en Alexander Fenton yfirmaður Skoska þjóðminjasafnsins í Edinborg gekkst þá fyrir því að stofnuð voru samtök hollvina orðabókarinnar, sem tryggðu að henni yrði lokið. Það tókst í desember 2000, þegar því síðasta var skilað í prentsmiðju, og kom 12. bindið út 2002. Í útgáfustarfinu var yfirleitt sleppt orðum sem eru sem næst eins í ensku og skosku. Hins vegar innleiddi Margaret G. Dareau það sjónarmið í orðabókarvinnuna að einnig þurfi að taka tillit til þess hvort orðin voru notuð á annan hátt í skosku málsamfélagi.
Verklokum við orðabókina var fagnað með því að gefa út ritgerðasafn: Christian J. Kay (ritstj.): Perspectives on the Older Scottish Tongue, Edinburgh 2005, 240 s.
Árið 2004 tók hópur fólks á vegum Háskólans í Dundee að sér að tölvuskrá texta allra 12 bindanna og er hann nú aðgengilegur á netinu undir nafninu Dictionary of the Scots Language.
Dulin veröld
Dulin veröld: smádýr á íslandi (ISBN 9979-772-16-6) er bók um smádýr á Íslandi eftir Guðmund Halldórsson skordýrafræðing, Odd Sigurðsson jarðfræðing og Erling Ólafsson skordýrafræðing. Hún var gefin út af Mál og mynd árið 2002 og Orkuveita Reykjavíkur styrkti útgáfuna.
Bókin fjallar um smádýr í lífríki Íslands með aðaláherslu á þau sem fyrirfinnast í Elliðaárdalnum í Reykjavík.
Eyrós
Eyrós er íslenskt kvenmannsnafn.
Andop
thumb|Andop á [[lirfa|lirfu mölflugu (Actias selene)]] Andop er op hlið líkama sumra dýra sem gera þeim kleift að draga andann.
Acer tonkinense
Acer tonkinense er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá suðvestur Kína (Guangxi, Guizhou, Tíbet, Yunnan) og norður Indókína (Víetnam, Tæland, Myanmar). Hann getur orðið allt að 12 m hár.
Sigurvina
Sigurvina er íslenskt kvenmannsnafn.
Upprunamerking
thumb|right|Pipar frá [[Esplette í Frakklandi með upprunamerkingunni AOC Appellation d'Origine Contrôlée.]] Upprunamerking vöru er merki sem tengir hana við ákveðið landfræðilegt svæði þar sem hún er upprunnin (t.d. land, hérað eða bæ). Notkun upprunamerkinga getur verið eins konar vottun þess að varan búi yfir ákveðnum eiginleikum eða njóti tiltekins orðspors vegna þessarar tengingar.
Upprunamerkingar eiga sér langa sögu og Evrópuríki hafa notað vörumerki til að einkenna matvöru frá tilteknum ræktunarsvæðum (sjá t.d. Chianti) og lagt bann við misnotkun eða eftirlíkingum. Sumar upprunamerkingar eru jafnframt vottun um að varan uppfylli tilteknar gæðakröfur sbr. upprunamerkingu á Parmesanosti. Í Evrópusambandinu er til kerfi verndaðs uppruna fyrir heiti matvæla sem eiga sér langa hefð í þeim tilgangi að vernda orðspor vörunnar og verja hana fyrir samkeppni. Þannig máttu danskir ostaframleiðendur t.d. ekki lengur nota heitið fetaostur yfir ost sem þeir framleiða úr kúamjólk en líkist annars grískum fetaosti sem er úr geitamjólk.
Í alþjóðaviðskiptum hefur verið reynt að koma á reglum um upprunamerkingar. Lissabonsáttmálinn um vernd og skráningu upprunamerkinga var gerður árið 1958 en 1997 höfðu einungis 17 ríki undirritað hann. Samningur Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar um hugverkarétt í viðskiptum frá 1994 tilgreinir tvö skilyrði sem aðilar samningsins skuldbinda sig til að uppfylla varðandi upprunamerkingar: að hægt sé að koma í veg fyrir misvísandi upprunamerkingar sem gefa til kynna að varan komi annars staðar frá en hún gerir í raun, og að hægt sé að koma í veg fyrir merkingar á vínum sem innihalda upprunamerkingu en bæta við „í anda“, „af gerð“ eða einhverju slíku, jafnvel þótt réttur uppruni komi annars staðar fram og jafnvel þótt ekki sé um ósanngjarna samkeppni að ræða. Undantekning frá þessu eru upprunamerkingar sem komin er hefð á að nota sem almennt heiti.
Hringnót
thumb|right|Hringnót frá Chile full með ca. 400 tonnum af [[brynstirtla | brynstirtlu.]] Hringnót er einnig nefnd herpinót eða snurpunót. Hringnætur eru stærstu veiðarfæri sem notuð eru á Íslandsmiðum hvað þyngd og umfang varðar, meðalsíldarnót er um 40 tonn. Þær eru mest notaðar við veiðar á loðnu og síld en undanfarin ár má segja að tveir þriðju hlutar aflamagns af  íslenskum miðum hafi komið í hringnót. Mest af aflanum fer til lýsis- og mjölframleiðslu, en nú á dögum er reynt að hámarka aflaverðmætið með því að frysta hann annaðhvort út á  sjó eða í landi.
Hringnót er netgirðing sem lögð er hringinn í kringum fiskitorfu. Hringnót samanstendur úr aflöngum netstykkjum úr næloni sem eru saumaðar saman lóðrétt og mynda mjög stórt net. Meðalsíldarnót er 550 m löng og 180 m djúp. Á efri brún netsins eru flot sem halda netinu á floti og við neðri brún netsins er teinn sem á eru festar blýsökkur til að þyngja netið. Einnig eru snurpuhringir festir á neðri brún netsins og í gegnum þá þræddur snurpuvír. Netið er lagt utan um torfuna og neðri teinninn látinn síga til að komast niður fyrir torfuna. Nótinni er lokað að neðan með því að hífa snurpuvírinn inn. Því næst er annar endi nótarinnar dreginn inn í skipið og minnkar þá nethringurinn þar til aðeins lítill netpoki er við hliðina á skipinu og í honum liggur fiskurinn. Fisknum er svo dælt upp í skipið með svokallaðri fiskidælu. Hringnótin er einnig afkastamesta veiðarfærið við Ísland, þ.e.a.s. tekur mestan afla.
Calais
thumb|250px|Bryggjan í Calais.
Calais (borið fram, hollenska: Kales) er bær í Norður-Frakklandi í umdæminu Pas-de-Calais. Þó Calais sé stærsti bærinn í umdæminu er höfuðborg þess Arras, sem er þriðji stærsti bær umdæmisins. Íbúar Calais voru 125,584 frá og með manntali árið 1999.
Calais liggur að Ermarsundinu þar sem það er aðeins 34 km að breidd, og er sá bær í Frakklandi sem er næstur Englandi. Einu sinni var bærinn og svæðið í kring hann undir stjórn Englands. Þegar skýrt er, eru hvítu klettarnir í Dover sjáanlegir frá Calais. Gamli bærinn, Calais-Nord, er staddur á mannbyggðri eyju sem er umkringd skurðum og höfnum. Nýrri hluti bæjarins, St-Pierre, liggur suðvestan við gamla bæinn. Vegna legu sinnar hefur Calais verið mikilvæg höfn í margar aldir. Ferjur sigla þangað frá Dover í Englandi og þetta er aðalleið á milli þessara landa. Munni Ermarsundsganganna er nálægur Calais í Coquelles.
Fólk hefur búið í Calais frá ómunatíð, en Rómverjar kölluðu bæinn Caletum. Með tíð og tíma varð Calais mikilvægur hafnarbær. Bærinn var undir stjórn ýmislegra landa og talaði fólkið aðallega hollensku. Játvarður 3. Englandskonungur hélt að hann væri lögmætur konungur Frakklands og ákvað að gera innrás á Calais árið 1347, vegna legu hans við England. Brétigny-sáttmálinn lét Calais af hendi til Englands. Í tvær aldir var Calais hluti Englands og var með fulltrúa í Enska þinginu. Loksins tók Frakkland Calais aftur í sínar hendur árið 1558. Árið 1805 komu hermenn Napóleons saman í Calais fyrir áætlaða innrás á Englandi. Á fyrri heimsstyrjöldinni var Breski herinn staðsettur í bænum, en á seinni heimsstyrjöldinni var orrustan við Calais háð þar.
''Orðsifjafræði; nafnið kemur fyrst fyrir 1180 sem Calesium á latínu og Kales á gamal-flæmsku. líklegast þikir að nafnið sé komið úr keltnesk caleto-, sem merkir hart, sbr. staðarnafnið Caleti, og þjóðflokksheitið Caletes, yfir þjóðflokk sem bjó þar sem nú er Belgía og svæðið Caux dregur nafn sitt af. ''
Poecilia hispaniolana
Poecilia hispaniolana er fiskitegund sem var fyrst lýst af Rivas, 1978. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Gyðla
Gyðla er ungviði skordýrs sem undirgengst ófullkomna myndbreytingu. Ungviði skordýra sem undirgangast fullkomna myndbreytingu kallast hinsvegar lirfur.
Millimetri
Millimetri er 1/1000 hluti úr einum metra, hluti af metrakerfinu og mælieining í SI-kerfinu. Millimetri er oft skammstafað "mm".
Einn millimetri er jafn:
Steinmann
Steinmann er íslenskt karlmannsnafn.
Eyrún
Eyrún er íslenskt kvenmannsnafn.
2007
Árið 2007 (MMVII í rómverskum tölum) var 7. ár 21. aldar og almennt ár sem byrjaði á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu.
Janúar
thumb|right|Steve Jobs kynnir iPhone til sögunnar.
Mars
thumb|right|Ungdomshuset í Kaupmannahöfn rifið 5. mars.
Apríl
thumb|right|Bronsnóttin í Tallinn.
Maí
thumb|right|Marija Serifovic syngur „Molitva“ í Eurovision-keppninni.
Júní
thumb|right|Önnur bílsprengjan í London undir bláu tjaldi.
Júlí
thumb|right|Biðröð eftir síðustu Harry Potter-bókinni í Sunnyvale í Kaliforníu.
Ágúst
thumb|right|Lendingarfari Fönix komið fyrir í geimfarinu skömmu fyrir geimskotið.
Október
thumb|right|Friðarsúlan í Viðey.
Nóvember
thumb|right|Óeirðir í Tbilisi, höfuðborg Georgíu.
Desember
thumb|right|Skemmdir eftir jarðskjálftann í Gisborne.
Inderøy (sveitarfélag)
thumb|138x138dp Inderøy er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 6.764 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýli Straumen. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlin Røra og Hylla.
Sveitarfélagið Inderøy liggur að sveitarfélögunum Steinkjer í norðri, Indre Fosen i vestri, Verdal í austri og Levanger í suðri.
Varppípa
thumb|Varppípa [[engisprettur|engisprettu]] Varppípa er líffæri á sumum liðdýrum sem þau nota til verpa eggjum. Kvenfluga blaðvespa er t.d. með sagtennta varppípu, sker raufar í plöntuhluta og verpir eggjunum þar.
Múrmansk
thumb|Höfnin í Murmansk. thumb|Staðsetning. thumb|loftmynd. thumb|Prospekt Lenin; aðalgatan.
Múrmansk (rússneska: Му́рманск) er hafnarborg á Kólaskaga og höfuðborg í Múrmansk-fylki í norðvestur- Rússlandi, nálægt norsku og finnsku landamærunum. Borgarbúar voru tæp 300.000 árið 2014 en íbúum hefur stórfækkað á síðustu 30 árum og íbúar árið 1989 voru u.þ.b. 468.000. Borgin er þó sú fjölmennasta norðan við heimskautsbaug.
Borgin á rætur að rekja til fyrri heimstyrjaldar þegar lestarteinar voru lagðir þangað í þeim tilgangi að flytja vörur sjóleiðis. Árið 1916 er talið stofnár borgarinnar. Árin 1918-1920 í rússnesku borgarastyrjöldinni voru bandamenn og hvítliðar með yfirráð yfir borginni. Í síðari heimsstyrjöldinni var borgin mikilvæg fyrir vöruflutninga til Sovétríkjanna þegar aðrar leiðir voru lokaðar. Skipalestir fóru reglulega til borgarinnar. Þjóðverjar sem voru á finnsku landsvæði gerðu stórfellda árás á borgina en andspyrna og harður vetur ráku þá á brott aftur.
Akureyri er vinabær Múrmansk.
Heiti; -sk er almennt slavneskt viðskeiti sem notað er til að setja saman bæjarheiti en Múrman er afbökun af Norðmaður / Norman enda bærinn byggður á Norðmannaströnd.
Kolkuós
Kolkuós er eyðijörð og forn verslunarstaður í Skagafjarðarsýslu á Íslandi, 15 km frá Sauðárkróki og 10 km frá Hofsósi.
Hafnarstæði er gott frá náttúrunnar hendi í Kolkuósi, þar er tangi sem er eins og náttúruleg bryggja en vafasamt er að hafskip hafi getað siglt inn í sjálfan ósinn því þar er klöpp sem hindrar skipaferðir. Um 300 metra vestur frá tanganum er allhár klapparhólmi, Elínarhólmi. Líklega hefur höfnin verið enn betri áður því talið er að þá hafi Elínarhólmi verið tengdur landi með tanga sem nú er horfinn í sjó að mestu. Enn brýtur sjórinn af tanganum, þar sem fornminjar er að finna, og hefur því uppgröftur sem fram hefur farið í Kolkuósi á síðustu árum verið í kapphlaupi við tímann.
Verslun í Kolbeinsárósi
Eldra nafn Kolkuóss og hið löggilda verslunarnafn er Kolbeinsárós. Kolbeinsárós var aðalverslunarhöfn Skagfirðinga á landnámsöld og er getið um það í Landnámu að þangað hafi hin fræga hryssa Fluga, sem Flugumýri er sögð heita eftir, verið flutt. Í Kolbeinsárósi var vörum skipað á land sem fluttar voru til biskupsstólsins á Hólum og er jafnvel talið að Hólar hafi orðið fyrir valinu sem biskupsstóll vegna nálægðar við góða höfn. Talið er að á Kolkuósi hafi nokkru fyrir siðskipti verið bænhús eða bjálkakirkja sem kaupmenn hafi reist. Mun það vera eina hús þeirrar gerðar á Íslandi.
Fornleifar
Fornleifarannsóknir hafa verið stundaðar á Kolkuósi frá 2003 og er hluti af Hólarannsókn sem hófst árið 2002 undir stjórn Ragnheiðar Traustadóttur fornleifafræðings. Ráðist var í björgunaruppgröft á Kolkuósi sökum mikils landbrots af völdum sjávar, sem hefur haft þær afleiðingar að munum hefur skolað á haf út. Uppgröftur hefur að mestu farið fram á tanganum milli ár og sjávar, en þar brýtur mest á. Rannsóknir sýna að frá 10. öld og fram til 16. aldar hafi mikil starfsemi farið fram á Kolkuósi, þar sem bæði var stunduð verslun og ýmis framleiðsla.
Á Kolkuósi hafa amk. 15 búðir eða önnur mannvirki verið grafin upp en ekkert bendir til stöðugrar búsetu á staðnum. Í sumum búðanna fundust eldstæði sem þykir sýna að þær hafi gegnt mismunandi hlutverkum. Í frétt frá RÚV segir að búðirnar hafi verið tímabundinn viðlegustaður (svefnstaður), birgðageymslur, sölutjöld og verkstæði. Á meðal þeirra muna sem hafa fundist eru „tinnur, brýni, bökunarplötur frá Noregi, 3 brot úr leirkerum, járngripir, hnífar, bátsaumur, naglar, óþekkt verkfæri úr járni, brons brot og þynnur, sveskjukjarnar, hákarlatennur, unnin hvalbein og múrbrot“. Einnig fundust þar tveir silfurpeningar; annar frá Suður-Þýskalandi frá því síðari hluta 11. aldar og hinn er frá Englandi frá síðari hluta 12. aldar.
Elstu minjar eru frá 10. öld en flestar minjanna eru frá 11. og 12 öld, þá eru elstu mannvistarleifar taldar vera frá landnámsöld. Til aldursgreiningar var m.a. notast við gjóskulög úr Heklu frá 1104. Þá fannst heiðin gröf þar sem maður hafði verið grafinn með svíni og bendir C14 aldursgreining til þess að gröfin hafi verið tekin eftir kristnitöku árið 1000. Sumarið 2006 hófst neðansjávarrannsókn við Kolkuós, með það markmið að kanna hafnaraðstæður frá miðöldum og fljótlega eftir það fannst akkeri við Elínarhólma, sem liggur skammt undan árósnum. Er akkerið talið vera frá miðöldum eða jafnvel víkingaöld .
Við Kolkuós fundust bein úr ýmsum húsdýrum, bæði nautgripum, sauðfé, hestum, svínum og hundum, svo og selum, hvölum og margskonar fuglum og fiskum, en þar hafa einnig fundist bein smáhunda, sem fyrirmenn hafa haft til að halda á sér hita og voru stöðutákn á miðöldum. Þá hafa fundist ummerki um ýmis nagdýr svo sem rottur og mýs.
Nokkru fyrir 1600 tók Hofsós við sem aðalverslunarstaðurinn á þessum slóðum, líklega vegna þess að höfnin í Kolkuósi hefur þá verið farin að spillast, og verslun í Kolbeinsárósi lagðist af. Þó hófst þar verslun aftur árið 1881 en þá varð staðurinn löggilt verslunarhöfn. Kaupmenn á Sauðárkróki höfðu þar útibú og um áramótin 1900 voru þar fjögur verslunarhús.
Búseta
Föst búseta hófst í Kolkuósi 1891, þá settust þar að Tómas Ísleiksson og Guðrún Jóelsdóttir. Þau fluttust seinna til Vesturheims. Árið 1901 fluttust Hartmann Ásgrímsson og Kristín Símonardóttir í Kolkuós og byrjuðu þar verslun. Þau byggðu íbúðarhús á árunum 1903-4. Það hús stendur enn. Þar stendur einnig sláturhús sem byggt var árið 1913 og yfirbyggð rétt fyrir sláturfé sem byggð var 1914. Stofnað hefur verið félag sem vinnur að varðveislu Kolkuóss og enduruppbyggingu þessara bygginga.
Kláfferja var í Kolkuósi. Árið 1941 féll hún í ána og drukknuðu þá tveir menn
Jim Morrison
thumb|Jim Morrison, 1969. James Douglas Morrison eða Jim Morrison (f. 8 desember 8, 1943 – d. 3. júlí, 1971) var bandarískur söngvari og skáld sem var söngvari hljómsveitarinnar The Doors. Hann er talinn einn áhrifamesti söngvari rokksögunnar. Hann var með villta og óútreiknanlega sviðsframkomu og fór stundum með ljóðalestur á tónleikum. Morrison tók upp 6 stúdíóplötur með The Doors.
Hann ánetjaðist áfengi og hafði það áhrif á frammistöðu hans á tónleikum. Morrison lést aðeins 27 ára í París. Dauði hans er sveipaður dulúð þar sem engin krufning var gerð.
Åge Hareide
thumb|Hareide. Åge Fridtjof Hareide (f. 23. september 1953) er norskur knattspyrnuþjálfari og fyrrum knattspyrnumaður. Hann er núverandi þjálfari íslenska karlalandsliðsins í knattspyrnu. Sem leikmaður spilaði hann fyrir Hødd, Molde, Manchester City og Norwich City.
Sigurþóra
Sigurþóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Åge Hareide
Hann hefur þjálfað ýmis félagslið og norska og danska landsliðið. Hareide hefur unnið titla í Danmörku, Svíþjóð og Noregi.
Íó (tungl)
thumb|right|Mynd af Íó tekin af geimfarinu Galíleó. Íó (úr grísku: Ῑώ, á íslensku einnig ritað Jó) er innst þeirra fjögurra tungla reikistjörnunnar Júpíters sem Galíleó Galílei uppgötvaði (í janúarmánuði árið 1610) og kennd eru við hann. Tunglið er nefnt eftir Íó, sem var ein margra ástkvenna Seifs í grískri goðafræði (Seifur er þekktur sem Júpíter í rómverskri goðafræði).
Jim Morrison
Morrison var lestrarhestur og var undir áhrifum frá m.a. Friedrich Nietzsche, Plútarkos, Arthur Rimbaud, William S. Burroughs, Jack Kerouac, Allen Ginsberg, Charles Baudelaire, Vladimir Nabokov, Molière, Franz Kafka, Albert Camus, Honoré de Balzac og Jean Cocteau.
Íó (tungl)
Íó er eftirtektarverðust vegna eldvirkni sinnar, en hún er eldvirkasti hlutur sólkerfisins. Líkt og gerist með eldfjöll á Jörðinni, gefa eldfjöllin á Íó frá sér brennistein og brennisteinsdíoxíð. Upphaflega var því haldið fram að hraunin á Íó væru úr brennisteinssamböndum, en í dag er því haldið fram að mörg þeirra séu úr kísilbráð eins og hraun Jarðarinnar.
Orsök þessara miklu eldvirkni á Íó er líklega að finna í flóðkröftunum á milli Íó, Júpíters og tveggja annarra tungla Júpíters, Evrópu og Ganýmedesar. Tunglin þrjú eru föst á svokölluðum Laplace-brautum, þannig að Íó fer tvær umferðir í kringum Júpíter fyrir hverja eina umferð Evrópu, sem fer tvær umferðir fyrir hverja eina umferð Ganýmedesar. Þar að auki snýr Íó alltaf sömu hlið að Júpíter. Þyngdarverkunin á milli Júpíters, Evrópu og Ganýmedesar toga og teygja Íó um allt að 100 metra, ferli sem myndar hita vegna innri núnings.
Røros (bær)
Bærinn byggðist upp í kringum koparnámur á 17. öld og stór hluti húsanna er enn sömu gerðar og á 17. og 18. öld. Bærinn hefur verið á heimsminjaskrá UNESCO frá 1980. Námavinnsla hófst þar árið 1644 en henni lauk árið 1977, meðal annars vegna verðfalls á kopar.
Yggdrasill
Yggdrasill er íslensk verslun sem selur lífrænt ræktaðar matvörur. Fyrirtækið var stofnað árið 1986 og rekur nú verslun sína á Skólavörðustíg.
Jim Morrison
Árið 1991 gerði Oliver Stone kvikmynd um Morrison með leikaranum Val Kilmer í aðalhlutverki. Myndin var gagnrýnd fyrir að einblína um of á villt líferni Morrisons.
Røros (bær)
Ásamt verslun og þjónustu er iðnaður enn í dag stærsti atvinnuvegurinn í sveitarfélaginu Røros. Þar af er mikil samþjöppun hönnunarfyrirtækja eins og HÅG, Røros Produkter, Røros Metall, Røros-Tweed. og Røros Dør og Vinduer er fyrirtæki í Isola samstæðunni. Raftækjaframleiðandinn Norbitech, dótturfyrirtæki Norbit samstæðunnar, útvegar m.a. bílaraftæki og þykkfilmurásir fyrir eldskynjara. Á Røros svæðinu hefur 21 framleiðandi safnast saman undir regnhlífinni Rørosmat.
Dagblaðið Arbeidets Rett, sem nær yfir allan Norðausturdalinn og Røros, kemur út á Røros þrisvar í viku. Dagblaðið Fjell-Ljom kemur út alla fimmtudaga.
Røros menntaskóli er almennur menntaskóli á Røros. Skólinn er í eigu og rekinn af Sveitarfélaginu Trøndelag. Í skólanum eru u.þ.b. 300 nemendur og 60 starfsmenn. Røros skóli er sameinaður grunn- og framhaldsskóli með u.þ.b. 500 nemendur skipt í 10 stig. Skólinn er staðsettur í miðbæ Røros. Í Røros eru fjórir leikskólar (þrir sameiginlegir og einn einkarekinn).
Rørosos safnið er héraðssafn með náttúru-, menningar- og námusögusöfnum. Húsnæðið er í endurbyggðri Smelthyttu við Malmplassen. Olavsgruva, 12 km norðaustur af bænum, tilheyrir einnig Røros safninu. vinstri|thumb|Røros kirkjan Røros-kirkjan, einnig þekkt undir gamla nafninu Bergstadens Ziir, er aflöng átthyrnd kirkja frá 1784. Røros er einnig heimili Røros Kapella, sem er grafarkapella. Kapellan var hönnuð af Erik Guldahl og byggð árið 1962. Hún er steinsteypt og í henni eru 220 sæti. Byggingin er með hringlaga grunnmynd og hönnunin er innblásin af samískum gammer. Í kapellunni er boðið upp á hlutlaust vígsluherbergi.
Yfir vetrartímann er hefðbundinn markaður sem kallast Rørosmartnan og dregur hann að meðaltali 60.000–70.000 ferðamenn á hverju ári. Markaðurinn hefst síðasta þriðjudag í febrúar og stendur í fimm daga. Það er líka tónlistarleikhússýning utandyra í Røros til að minnast harmleiksins þegar sænskir hermenn frusu til bana.
Vinterfestspill i Bergstaden er kammertónlistarhátíð sem haldin er í mars.
Elden er útitónlistarleikhús sem er leikið árlega í viku um mánaðamótin júlí/ágúst.
Í Røros mældust -50,4 gráður árið 1914 sem er lægsti hiti sem mælst hefur í Noregi utan Finnmarkar.
Júlíska-cládíska ættin
Júlíska-cládíska ættin var ætt fimm fyrstu keisara Rómaveldis. Í tímaröð voru það Ágústus, Tíberíus, Calígúla, Cládíus og Neró. Ágústus var frændi Sesars og ættleiddur af honum (Sesar var aldrei keisari Rómaveldis heldur konsúll og síðar einvaldur). Í framhaldinu voru keisararnir bundnir fjölskylduböndum og arftakinn ættleiddur sonur þáverandi keisara. Á þessum tíma náðu Rómverjar meðal annars stórum hluta Bretlandseyja, Norður-Alsír og Marakkó, Hluta Íraks, Tyrklands og Armeníu og Suður-Þýskalandi. Þegar Neró dó án erfingja braust út borgarastríð í Rómaveldi og endaði það með því að Vespasíanus og Flavíska ættin bar sigur úr býtum og hreppti keisarastólinn. Keisarar Júlísku-cládísku ættarinnar ríktu samanlagt í 95 ár þar af Ágústus í 41 ár, Tíberíus í 22 ár, Caligula í 4, Cládíus í 13 og Neró í 13 ár.
Íó (tungl)
Gosstrókar á Íó hafa mælst teygja sig upp í meira en 300 km hæð yfir yfirborðið, áður en þeir byrja að falla niður. Hraði efnisins sem þeytist upp af yfirborðinu er um 1 km/s. Eldgosin á Íó eru síbreytileg. Á aðeins fjórum mánuðum á milli komu geimfaranna Voyager 1 og Voyager 2, fjöruðu sum eldgosin út á meðan önnur hófust. Efnið sem settist til í kringum gosopin breytti einnig um ásýnd á þessu tímabili.
Eyveig
Eyveig er íslenskt kvenmannsnafn.
Steinmar
Steinmar er íslenskt karlmannsnafn.
Gatineau
thumb|Gatineau.
Gatineau er borg í vestur-Quebec í Kanada. Borgin er gegnt Ottawa en Ottawa-fljót skilur að borgirnar. Íbúafjöldi borgarinnar er um 276.000 (2016). Gatineau fékk nafn sitt árið 2002 en þá sameinuðust 5 sveitarfélög:
Hull er elsti þéttbýlisstaðurinn.
Acer tutcheri
Acer tutcheri er lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá suður Kína. Hann getur orðið allt að 15 m hár.
NFC Vestur
NFC Vestur eða NFC West er vestur-riðill NFC-deildarinnar í NFL-deildinni, stofnaður 1970. Í riðlinum hafa orðið fleiri breytingar á liðum en í öllum öðrum riðlum í NFL og hafa sjö mismunandi lið spilað í honum.
Trípólíbíó
Trípólíbíó var kvikmyndahús á Melunum í Reykjavík sem starfrækt var á árunum 1947 til 1962.
Árið 1941 reisti ameríski herinn bragga á Melunum sem notaður var til kvikmynda- og leiksýninga. Var húsið nefnt Tripoli-theater.
Sigyn (mannsnafn)
Sigyn er íslenskt kvenmannsnafn.
Trípólíbíó
Að heimsstyrjöldinni lokinni stóð húsið tómt um tíma, uns Tónlistarfélag Reykjavíkur fékk heimild til kvikmyndahússreksturs þar árið 1947. Var sú hugmynd ríkjandi á þeim árum að hagnaður af kvikmyndasýningum skyldi styðja við bakið á æðri menningu.
Tónlistarfélagið tók í notkun glænýtt kvikmyndahús, Tónabíó í Skipholti árið 1962 og lauk þar með sýningum í Trípólíbragganum. Síðasta kvikmyndin sem þar var frumsýnd, var The Defiant Ones með stórleikurunum Tony Curtis og Sidney Poitier.
Eyvör
Eyvör er íslenskt kvenmannsnafn.
Ganýmedes (tungl)
right|thumb|Mynd af Ganýmedes, tekin af Galíleó geimfarinu.
Ganýmedes er úr kísilríku bergi og vatnsís. Hann er umlukinn ísskorpu sem flýtur ofan á krapakenndum möttli þar sem gæti verið að finna lag af fljótandi vatni. Fyrstu vísbendingar úr gögnum frá Galíleó geimfarinu benda til að tunglið Ganýmedes sé uppbyggt úr þremur lögum:
Málmkjarninn bendir til þess að hiti í innviðum Ganýmedesar hafi eitt sinn verið hærri en hingað til hefur verið talið. Í raun gæti Ganýmedes svipað til Jó, ef frá er talinn ísinn.
Brecon Beacons-þjóðgarðurinn
thumb|Kort. thumb|Pen y Fan. thumb|Velskur fjallahestur. Brecon Beacons-þjóðgarðurinn (velska: Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog) er einn af þremur þjóðgörðum í Wales. Hann var stofnaður árið 1957 og er 1.340 km2 að stærð. Svæðið er hæðótt og fjöllótt en hæsti punkturinn er er tæpir 900 metrar í Brecon Beacons-fjöllum.
Ludwig Erichsen
Ludvig var sonur Jóns Eiríkssonar konferensráðs og konu hans Christine Marie Lundgaard og var fæddur og uppalinn í Kaupmannahöfn. Hann lauk lögfræðiprófi frá Kaupmannahafnarháskóla og gerðist starfsmaður rentukammersins í Kaupmannahöfn. Hann var skipaður í jarðamatsnefndina sem komið var á fót 18. júní 1800 og fór þá til Íslands og ferðaðist mikið um landið með öðrum nefndarmönnum.
Ludvig gaf rentukammerinu skýrslu um það 1802 að hann teldi stjórnarfar á Íslandi afar bágborið og talar þar meðal annars um löggæslu í Reykjavík, sem sé lítil sem engin og segir að vaktari bæjarins sé drykkfelldur og hirðulaus og slökkvibúnaður nánast enginn, afbrot séu hvorki kærð né fyrir þau refsað og agaleysi sé ótakmarkað. Í kjölfar skýrslunnar var Ludvig þann 29. desember 1802 skipaður amtmaður í Vesturamti en skyldi jafnframt starfa áfram í jarðamatsnefndinni. Rasmus Frydensberg var skipaður bæjarfógeti í Reykjavík árið eftir og voru þá jafnframt fyrstu lögregluþjónarnir ráðnir til starfa.
Þann 10. júní 1803 var Ólafi Stephensen stiftamtmanni og amtmanni í Suðuramti vikið frá embætti um stundarsakir meðan rannsókn fór fram á embættisstörfum hans og var Ludvig settur til að gegna embættum hans á meðan. Hann lést þó tæpu ári síðar og var þá Stefán Þórarinsson amtmaður í norður- og austuramtinu settur til að gegna öllum þeim embættum sem Ludvig Erichsen hafði haft á sinni könnu. Hann gerði þó Ísleif Einarsson yfirdómara að umboðsmanni sínum syðra. Trampe greifi var svo skipaður amtmaður í Vesturamti um haustið og tók við sem stiftamtmaður og amtmaður í Suðuramti þegar Ólafi Stephensen var veitt lausn 1806.
Ottawa-fljót
thumb|Kort. thumb|Fljótið við borgirnar [[Ottawa og Gatineau.]] Ottawa-fjót (franska: Rivière des Outaouais, algonkínska: Kitchissippi) er fljót í kanadísku fylkjunum Ontario og Quebec og myndar mörk þeirra. Það er lengsta fljót Quebec, 1.271 km, og stærsta þverá St. Lawrence-fljóts.
Poecilia mexicana
Poecilia mexicana er fiskitegund sem var fyrst lýst af Steindachner, 1863. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Botnvarpa
thumb|right|Mynd af týpísku botntrolli séð frá hlið. Botnvarpa eða botntroll er með mikilvægustu veiðarfærum sem notuð eru á Íslandsmiðum og hefur verið aðlöguð margvíslegum veiðiskap, allt frá  botnfiskaveiðum til  rækjuveiða. Hún er notuð á mismiklu dýpi, allt frá 80 m og niður á 1500 m dýpi. Togvírar liggja frá skipinu að hlerunum. Um borð eru togvírarnir vafðir upp á tromlu. Hlerarnir eru járnhlerar sem eru festir þannig að þeir mynda horn á togstefnuna og leita því út til hliðanna vegna viðnáms. Grandarar eru festir við hlerana með bakstroffum (vírar) og halda vörpunni opinni þegar hlerarnir toga í þá. Grandararnir eru einnig festir við vængi vörpunnar. Á efri brún netsins er höfuðlína sem er festa fyrir flotkúlur sem halda netinu lóðréttu opnu og á neðri brún netsins er fótreipi sem á eru gúmmíhjól og er hlutverk þeirra að halda vörpunni á botninum og varna því að  fiskarnir komist undir netið, en varna einnig að varpan festist í ójöfnum á botninum. Fiskar sem eru á botni þar sem botnvarpa kemur, flýja og synda á undan vörpunni. Að lokum gefast þeir upp á sundinu og lenda þá í netinu(pokanum).
25. desember
25. desember er 359. dagur ársins (360. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 6 dagar eru eftir af árinu. Jóladagur hjá kaþólikkum og mótmælendum, þar sem haldið er upp á fæðingu Krists.
Steinmóður
Steinmóður er íslenskt karlmannsnafn.
Melhus (sveitarfélag)
thumb|139x139dp Melhus er sveitarfélag í Þrændalögum í Noregi. Í sveitarfélaginu eru 17.123 íbúar (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er þéttbýlið Melhus. Til sveitarfélagsins teljast einnig þéttbýlinu Hovin, Lundamo, Ler, Kvål, Korsvegen og Storsand.
Sveitarfélagið liggur að sveitarfélögunum Þrándheimi í norðri, Selbu í austri, Midtre Gauldal í suðri og Orkland og Skaun í vestri.
Ingolstadt
Ingolstadt er borg í Bæjaralandi í suðurhluta Þýskalands með 137 þúsund íbúa (2019). Borgin er með elsta háskóla Bæjaralands og er þekkt sem Frankenstein-borgin.
Lega
Ingolstadt liggur við ána Dóná, nokkuð miðsvæðis í Bæjaralandi. Næstu borgir eru München til suðurs (50 km), Regensburg til norðausturs (50 km), Ágsborg til suðvesturs (50 km) og Nürnberg til norðurs (70 km).
Orðsifjar
Ingolstadt hét upphaflega Ingoldstadt. Ingold er mannanafn, en ekki er vitað hver það var sem borgin heitir eftir.
Söguágrip
thumb|Ingolstadt 1644. Mynd eftir Matthäus Merian. thumb|Hestur Gústafs Adolfs II. er elsta uppstoppaða spendýrið í Evrópu Upphaf Ingolstadt eru konunglegur kastali frá 8. öld. og kemur fyrst við skjöl árið 806 í skjali Karlamagnúsar. Bær myndaðist í kringum konungskastalann og fékk hann borgaréttindi 1250. Árið 1392 myndast hertogadæmið Bayern-Ingolstadt. Borgin verður aðsetur hertoga, sem reisa sér kastala þar. Hertogadæmið stóð þó aðeins til 1447. Árið 1472 var háskólinn í borginni stofnaður en hann er elsti háskóli Bæjaralands. Háskólinn varð mjög þekktur og var eitt sterkasta vígi kaþólsku kirkjunnar á tímum siðaskiptanna. Siðaskiptin fóru því aldrei fram í borginni. Árið 1546 birtist her mótmælenda við borgardyrnar og stóð andspænis kaþólskum keisaraher. Ekki kom til bardaga, því mótmælendur sáu sitt óvænna og hurfu frá aftur. Árið 1632 réðst Gústaf Adolf II konungur Svía á borgina í 30 ára stríðinu. Eitt sinn, er Gústaf var í leiðangri nálægt borgarmúrunum, var skotið af fallbyssu frá borginni. Kúlan lenti í afturenda hestsins, sem dó samstundis. Konungur féll hins vegar í jörðina og hlaut engan skaða af en ekki mátti tæpara standa. Hesturinn er nú uppstoppaður á safni í Ingolstadt og er elsta spendýrið í Evrópu sem varðveist hefur uppstoppað. Svíar náðu ekki að vinna borgina og hurfu aftur á braut. Hins vegar dó hinn kaþólski Tilly, einn af yfirhershöfðingjum Wallensteins, af sænskum kúlum. Í upphafi 18. aldar var enn setið um borgina í spænska erfðastríðinu og enn stóðst hún öll áhlaup. Árið 1799 náðu Frakkar hins vegar að hertaka borgina. Þeir rifu niður borgarmúrana og lokuðu háskólanum (hann var fluttur til Landshut í Bæjaralandi). Þar með missti Ingolstadt einn mikilvægasta atvinnuveg sinn. Borgarbúum fækkaði um helming er kennarar og stúdentar yfirgáfu borgina, ásamt öllum hermönnum og öðrum sem höfðu þjónustað þá. Á miðri 19. öld var ákveðið að endurreisa að hluta hernaðarmannvirki borgarinnar. Ingolstadt varð því ein stærsta herstöð Bæjaralands, ásamt því að vera vaxandi iðnaðarborg í iðnbyltingunni. Í heimstyrjöldinni síðari varð borgin fyrir nokkrum loftárásum bandamanna. Árið 1945 var hún hertekin bardagalaust af Bandaríkjamönnum.
Frægustu börn borgarinnar
(1834) Hans Werner Asam, myndhöggvari og byggingameistari
Frankenstein
Frægasta sögupersóna borgarinnar er Dr. Victor Frankenstein. Mary Shelley birtir skáldsöguna sína um Frankenstein árið 1818. Í sögunni er Dr. Frankenstein uppruninn í Genf, en fer til Ingolstadt árið 1700 til að læra læknisfræði í háskólanum þar, sem þá var víða þekktur í Evrópu. Meðan hann er þar, vaknar hjá honum þrá til að skapa líf. Honum tekst það og til verður skrýmslið hans (uppvakningurinn). Sérstök uppákoma í Ingolstadt er hin svokallaða Dr. Frankensteins Mystery Tour í miðborginni á kvöldin þegar dimmt er orðið. Gengið er um miðborgina með leiðsögumanni sem klæddur er eins og Dr. Frankenstein. Hann segir frá ýmsu í sambandi við Frankenstein-söguna og sýnir fólki sögulegar byggingar og dimm húsaskot. Draugalegar verur og ýmsar uppákomur verða á vegi hópsins, allt hluti af sýningunni.
Vinabæir
Ingolstadt viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Kreuztor er gamalt borgarhlið frá 1385
Eyþóra
Eyþóra er íslenskt kvenmannsnafn.
WiCell á Íslandi
WiCell á Íslandi hefur aðsetur í Grafarvogi, Reykjavík. Fyrirtækið er ekki rekið í hagnaðarskyni en markmið þess er að bæta grunnþekkingu, menntun, aðferðir, rannsóknir og þjálfun vísindamanna í stofn fósturvísa. Frumkvöðullinn Dr. James Thomson var sá fyrsti til að einangra fósturvísi. Fyrirtækið er styrkt af ríkinu.
Markmið WiCell á Íslandi er að beita örflögutækni sem þróuð hefur verið af NimbleGen til að skoða sérhæfingamynstur stofnfruma.
Poecilia mechthildae
Poecilia mechthildae er fiskitegund sem var fyrst lýst af Meyer, Etzel og Bork 2002. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Martha Ásdís Hjálmarsdóttir
Martha Ásdís Hjálmarsdóttir er prófessor í lífeindafræði við Námsbraut í lífeindafræði við Læknadeild Háskóla Íslands og er þar námsbrautarstjóri.
Ferill
Martha lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1971, prófi í lífeindafræði frá Tækniskóla Íslands 1973 og doktorsprófi í líf- og læknavísindum frá Háskóla Íslands 2016. Hún varð fyrsti lífeindafræðingurinn sem lauk doktorsprófi frá Háskóla Íslands. Doktorsritgerð hennar ber heitið "Faraldsfræði pneumókokka með minnkað næmi fyrir penisillíni á Íslandi."
Að loknu námi í lífeindafræði hóf hún störf sem lífeindafræðingur á Sýkla- og veirufræðideild Landspítalans og er þar enn í hlutastarfi sem fræðslustjóri. Kennsluferill hennar hófst 1982 en þá tók hún þátt í skipulagningu og kennslu lífeindafræði til BS prófs við Tækniskóla Íslands. Luku fyrstu lífeindafræðingarnir BS prófi 1985 og varð TÍ þar með fyrsti skólinn á Norðurlöndum sem bauð upp á grunnnám í lífeindafræði til BS gráðu. Martha hóf síðan störf við Háskóla Íslands 2005 þegar kennsla í lífeindafræði fluttist þangað. Jafnframt kennslu var hún ráðin námsbrautarstjóri Námsbrautar í lífeindafræði og leiddi hún skipulagningu kennslunar í HÍ bæði í grunn- og framhaldsnámi. Námsbrautin var sú fyrsta á Norðurlöndum til að bjóða upp á samfellt nám í greininni til MS gráðu. Kennsla Mörthu er einkum á sviði sýklafræði. Árið 2019 fékk hún framgang í starf prófessors við Læknadeild.