cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rijksmuseum
Saga
Safnið var stofnað árið 1800 í borginni Haag til að halda utan um málverkasafn landstjóranna í Hollandi. Á þessum tíma voru Frakkar við völd í landinu. 1808 ákvað Loðvík Bonaparte að flytja safnið til Amsterdam, þar sem hann sat sem konungur. Samtímis því voru málverk í eigu borgarinnar tekinn inn í safnið, til dæmis Næturvaktin eftir Rembrandt. Árið 1863 var haldin samkeppni um nýtt safnahús í borginni sem hýsa ætti málverkin. Framkvæmdir við nýtt hús hófust þó ekki fyrr en 1876 og var byggingin formlega vígð 13. júlí 1885. Safnið stendur við torgið Museumplein, en þar standa fleiri söfn, svo sem Van Gogh safnið og tónlistarhúsið (Concertgebouw). 1890 var byggingin stækkuð, en efniviðurinn var tekinn úr sögulegum byggingum sem voru rifin á svipuðum tíma. Síðustu lagfæringar og endurbætur fóru fram 2003.
Bókasafn
Í ríkissafninu er bókasafn, Rijksmuseum Research Library. Það er stærsta opinbera bókasafn um listasögu í Hollandi. Þar er að finna um 140 þúsund verk, 3.200 fagtímarit og ýmislegt annað. Í upphafi var bókasafnið í aðalbyggingunni, en við endurbæturnar 2003 var það flutt í annað hús.
Málverk
Málverkin í safninu eru aðallega frá gullaldartímabili Hollands, þ.e. 16. öldinni. Ýmsir meistarar þessa tíma eiga verk í safninu. Nokkur þekkt málverk:
Rembrandt
thumb|Næturvaktin eftir Rembrandt (1642) Rembrandt á alls 19 málverk í safninu. Þau helstu eru:
Jan Vermeer
thumb|Kona með mjólkurkrús eftir Jan Vermeer
Aðrir meistarar
Aðrir meistarar safnsins eru Cornelis van Haarlem, Melchior d‘Hondecoeter, Pieter de Hooch, Meindert Hobbema, Geertgen tot Sint Jans, Bartholomeus van der Helst, Gabriël Metsu, Dirck van Baburen, Jan Asselijn, Frans Hals, Jan Corneliszoon, Jakob van Ruysdael og Jan van Scorel.
Schiphol
Ríkissafnið er með lítil útibú á flugvellinum í Schiphol. Það var opnað 9. desember 2002 af Willem Alexander, krónprinsi í Hollandi. Sýning þessi er breytileg, þar sem sífellt er verið að skipta um málverk. Þar með er Schiphol flugvöllur sá fyrsti í heimi með útibú málverkasafns.
Biella (sýsla)
Biella  er sýsla í Fjallalandi á Ítalíu. Höfuðstaður sýslunnar er borgin Biella. Íbúar voru 187.000 árið 2008.
Fritillaria ojaiensis
Hún er einlend í Kaliforníu með óreglulega útbreiðslu í norðvestur og mið-vestur hluta ríkisins.. Einnig hefur hún fundist meðfram strönd Mendocino County um 650 km í norður
tegundin er nefnd eftir Ojaiborg í Ventura sýslu.
Lýsing
Fritillaria ojaiensis er með uppréttan stöngul um 50 sm háan. Hin löngu, beinu og mjög grönnu blöð vaxa í hvirfingum neðst á stönglinum og í pörum ofar.
Blómin eru í hálfkvísl. Hvert blóm er með sex krónublöð, 1 - 3 sm löng og græn-gul/-fjólublá með fjólubláum dröfnum.
Tegundin líkist Fritillaria affinis og eru þær stundum taldar sama tegund.
Vilhelmina
thumb|right|200px|Vilhelmina Vilhelmina er þéttbýli í sveitarfélaginu Vilhelmina i Svíþjóð. Þar búa 3 657 manns (2010).
Gustav Bauer
Gustav Adolf Bauer (6. janúar 1870 – 16. september 1944) var þýskur stjórnmálamaður úr Jafnaðarmannaflokknum sem var kanslari Þýskalands frá 1919 til 1920. Sem kanslari undirritaði hann Versalasamninginn fyrir hönd Þjóðverja. Hann gegndi kanslaraembættinu aðeins í 219 daga. Hann hafði áður verið atvinnumálaráðherra í fyrstu lýðræðislega kjörnu ríkisstjórn Þýskalands. Eftir afsögn hans úr embætti var Bauer varakanslari, samgöngumálaráðherra og fjármálaráðherra í ríkisstjórnum Weimar-lýðveldisins.
Æviágrip
Gustav Bauer stofnaði árið 1895 stéttarfélag fyrir skrifstofuverkamenn (Verband der Büroangestellten) og var forseti þess til ársins 1908. Hann var varaforseti sambands stéttarfélaga (Generalkommission der Gewerkschaften) frá 1908 til 1918. Bauer varð atvinnumálaráðherra í stuttlífri ríkisstjórn Max von Badens undir lok fyrri heimsstyrjaldarinnar og aftur í ríkisstjórn Philipps Scheidemann.
Scheidemann sagði af sér sem kanslari þann 20. júní árið 1919 til þess að mótmæla Versalasamningnum. Bauer tók við kanslaraembættinu og því kom það í hans hlut að skrifa undir samninginn fyrir hönd hins sigraða Þýskalands. Á stuttri kanslaratíð sinni stóð Bauer fyrir ýmsum velferðarverkefnum. Meðal annars stóð ríkisstjórn hans fyrir landeignarumbótum til að gefa smærri landeigendum meira af þýsku ræktarlandi og fyrir lögleiðingu launaðra mæðraorlofa.
Í mars árið 1920 gerðu þýskir íhaldsmenn uppreisn og reyndu að steypa ríkisstjórn Bauers af stóli. Bauer og flestir ráðherrar hans flúðu til Dresden og síðan til Stuttgart en kölluðu á eftir því að Þjóðverjar færu í allsherjar verkfall til þess að hindra uppreisnarmennina. Uppreisnin var að endingu kveðin niður en Bauer neyddist í kjölfarið til að segja af sér. Afsögn hans úr embættinu hafði verið skilyrði sem uppreisnarmennirnir settu í samningaviðræðum við ríkisstjórnina. Flokksbróðir Bauers, Hermann Müller, tók við kanslaraembættinu.
Bauer var áfram ráðherra í ríkisstjórnum Jafnaðarflokksins og naut talsverðra áhrifa í þýskum stjórnmálum þar til hann var rekinn úr flokk sínum árið 1925 vegna hneykslismála. Honum var hleypt aftur inn í flokkinn árið 1926 en hann settist í helgan stein tveimur árum síðar.
Eftir valdatöku nasista í Þýskalandi var Bauer handtekinn og sakaður um að hafa dregið sér fé úr ríkissjóði. Nasistarnir héldu því fram að sonur Bauers hefði klagað föður sinn fyrir skólayfirvöldum. Nasistarnir neyddust til að sleppa Bauer þegar kom á daginn að Bauer átti engan son. Ákæran gegn honum var þó ekki felld niður fyrr en árið 1935.
Skriðdepla
Skriðdepla (fræðiheiti: Veronica scutellata) er vatnajurt af græðisúruætt sem vex í votlendi og súrum jarðvegi. Hæðst hefur hún fundist í 450m hæð fyrir utan við Hveravelli, þar hefur hún sést í 600m hæð við jarðhiti.
San Marínó í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
San Marínó hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 11 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Campanula buseri
Campanula buseri er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Krít.
Kassíópeia (stjörnumerki)
thumb|right|Kassíópeia á stjörnukorti. Kassíópeia er stjörnumerki ofarlega á norðurhimni. Það er eitt þeirra 48 stjörnumerkja sem Kládíus Ptólmæos lýsti á 2. öld og nefndi eftir Kassíópeiu sem er móðir Andrómedu í grískri goðafræði. Stjörnumerkið er auðþekkjanlegt á því að fimm björtustu stjörnur þess mynda W.
Norihiro Nishi
Norihiro Nishi (fæddur 9. maí 1980) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki með landsliðinu.
Kristín Ólafsdóttir (1968)
Kristín Ólafsdóttir er 45-snúninga hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1968. Á henni flytur Kristín Ólafsdóttir fjögur lög. Platan er hljóðrituð í mono. Hljóðritun: Pétur Steingrímsson. Ljósmynd: Ljósmyndastofa Páls. Prentun umslags: Valprent hf. Akureyri.
Hjartavaxblóm
Hjartavaxblóm (fræðiheiti: Hoya kerrii er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af William Grant Craib sem gaf henni nafnið til heiðurs Arthur Francis George Kerr. Útbreiðslan er í Suðaustur-Asíu.
Hólmgangan
Hólmgangan (danska: Den store udfordring) er níunda bókin í bókaflokknum um Goðheima. Hún kom út árið 1992. Teiknari hennar var listamaðurinn Peter Madsen, en auk hans komu þeir Hans Rancke-Madsen, Per Vadmand og Henning Kure að gerð handritsins. Hún byggir á frásögn Skáldskaparmála Eddu af viðureign Ása-Þórs við jötnakonunginn Hrungni.
Söguþráður
Mannapilturinn Þjálfi lætur sig dreyma um að Þór standi við loforð sín um að taka hann með til að berja jötna. Þegar loksins virðist ætla að verða af því hrindir táningurinn Magni upp dyrunum og kynnir sig sem son Þórs og skessunnar Járnsöxu. Þegar myndar togstreita milli Þjálfa og hins nýtilkomna keppinautar um athygli þrumuguðsins.
Á sama tíma er Óðinn á ferðalagi í Jötunheimum. Hann áir við hirð ruddans Hrungnis og fara þeir að metast um ágæti reiðskjóta sinna: Slepni og Gullfaxa. Óðinn verður hlutskarpari í kappreiðinni en Hrungnir sest upp á æsi í Bilskirni og lætur dólgslega. Að lokum er Þór nóg boðið og hann skorar á jötuninn í hólmgöngu. Þór heldur til einvígisins með Þjálfa og Magna sér til halds og trausts.
Hrungni til aðstoðar í hólmgöngunni skapa jötnarnir Mökkurkálfa, níu rasta háan leirkarl, ramman af afli en með merarhjarta. Eftir snarpa viðureign fellir Þór Hrungni, en höfuðlaus skrokkurinn fellur ofan á Þór og heldur honum föstum og meðvitundarlausum. Á meðan tekst Þjálfa að fella Mökkurkálfa með því að vera frjár á fæti. Við það leggur jötnaliðið á flótta. Eftir stendur að losa Þór undan hræi jötunsins og mistekst hverjum guðanna á fætur öðrum það, uns Magni sviptir Hrungni ofan af föður sínum og uppsker lof og virðingu. Þjálfi uppgötvar að Magni hafði svindlað og spennt á sig megingjarðir Þórs til að öðlast styrk, en ákveður að þegja yfir leyndarmálinu til að Æsir taki Magna í sátt.
Íslensk útgáfa
Hólmgangan kom út hjá Forlaginu árið 2019, í íslenskri þýðingu Bjarna Fr. Karlssonar.
Gislaved
thumb|right|200px|Gislaved Gislaved er þéttbýli í sveitarfélaginu Gislaved i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 10.037 manns.
Ítalski gamanleikurinn
thumb|right|Commedia dell'arte-leiksýning á Ítalíu á 17. öld. Málverk eftir [[Peeter van Bredael.]] Ítalski gamanleikurinn eða commedia dell'arte er leikhús sem einkennist af stöðluðum persónum (sem upphaflega báru grímur af tilteknum gerðum), stuttum sketsum og vandræðalegum eða hlægilegum aðstæðum. Leikurinn byggðist bæði á stöðluðum uppfærslum og spuna, gjarnan með hljóðfæraleik og söng, en fylgdi upphaflega ekki skrifuðu leikriti. Þetta leikhús var atvinnuleikhús sett upp af farandleikurum í þorpum og bæjum á leiksviði sem hróflað var upp tímabundið og notaðist því við leikmuni fremur en íburðamikla sviðsetningu. Það er upprunnið á Ítalíu á 16. öld og kann að tengjast kjötkveðjuhátíðinni í Feneyjum.
Ítalski gamanleikurinn er talinn vera fyrsta dæmið um atvinnuleikhús í Evrópu. Arte vísar til þess að leikararnir voru handverksmenn (þ.e. atvinnumenn) af alþýðustétt andstætt commedia erudita eða „menntuðum gamanleik“ sem var áhugaleikhús tengt aðlinum og fylgdi handriti.
Ítalski gamanleikurinn hafði mikil áhrif á þróun leikhússins á Vesturlöndum. Þessi áhrif sjást í leikritum Moliéres og Shakespeares, óperum og óperettum 18. og 19. aldar, försum og gamanmyndum 20. aldar, og hans sér enn merki í nútímatrúðaleik og brúðuleikhúsi.
Álftártunga
Álftártunga er bær og forn kirkjustaður á Mýrum í Borgarfirði. Þar var kirkja komin um 1200 og er hennar getið í Sturlungu.
Kirkjan var endurbyggð árið 1795 úr viðum Reykjavíkurkirkju sem þá hafði nýlega verið rifin. Núverandi kirkja var reist árið 1873 og þess minnst á jólum 1993 að 120 ár væru liðin frá byggingu hennar. Kirkjan, sem er lítil, tekur um 30 manns í sæti, var illa farin 1970 og stóð til að afhelga hana. Heimamenn mótmæltu, tóku á sig viðhald og gerðu upp kirkjuna að nokkru leyti og hefur helgihald haldist þar síðan.
Borgarfjörður
thumb|Borgarfjörður thumb|right|Horft út á Borgarfjörð.
Borgarfjörður er fjörður sem gengur inn úr Faxaflóa sunnan við Mýrar og norðan við Hvalfjörð. Við fjörðinn stendur bærinn Borgarnes. Fjörðurinn dregur nafn sitt af bæ Skalla-Gríms Kveld-Úlfssonar, Borg. Yfir fjörðinn liggur hringvegurinn um Borgarfjarðarbrúna sem var tekin í notkun 1980. Í fjörðinn rennur Hvítá en í henni verka áhrif flóðs og fjöru.
Jarðfræði
Hafnarfjall, sem stendur sunnan Borgarfjarðar gengt Borgarnesi, er gömul megineldstöð, um fjögurra milljón ára. Eitt stærsta djúpbergsinnskot Íslands úr gabbrói er í Hafnarfjalli. Einnig hefur fundist dálítið af granófýr sem er kornótt djúpberg, mjög líkt graníti og með sömu samsetningu. Margar sjaldgæfar steindir hafa fundist við Borgarfjörð, eins og sítrín (gult litaafbrigði af bergkristal) og háhitasteindir. Hestfjall er gamalt og mjög veðrað fjall ekki langt frá Hafnarfjalli og eru tveir stórir berggangar í norðurhlíð fjallsins, um 20 metrar að þykkt. Mikið er um jaspis í Hestfjalli og hafa fundist 50-100 kílóa kristallar úr jaspis í fjallinu. Mikið er um holufyllingar á svæðinu umhverfis Borgarfjörð eins og annars staðar á landinu hjá gömlum eldstöðvum og megineldstöðvum.
Bærinn Borgarnes stendur á gömlum berggrunni, líklega úr hraunum úr Hafnarfjalli og að mestu með holufyllingum úr zeólítum og kvarssteinum.
Cuneo (sýsla)
Cuneo  er sýsla í Fjallalandi á Ítalíu. Höfuðstaður sýslunnar er borgin Cuneo. Íbúar voru 590.833 árið 2008.
Emily Osment
Emily Jordan Osment (fædd 10. mars 1992) er bandarísk leik- og söngkona. Hún hefur leikið í sjónvarpsþáttum á borð við Hannah Montana. Þá lék hún í kvikmyndaþríleiknum um Spy Kids.
Stígvélaði kötturinn
thumb|right|200px|Stígvélaði kötturinn hittir fólk á akri. Stígvélaði kötturinn (finnst einnig nefndur Stígvélakötturinn) er þekktastur sem persóna í frönsku ævintýri (Le Maitre Chat, ou Le Chat Botté), sem Charles Perrault samdi í lok 17. aldar. Fátækur malarasonur fær kött í föðurarf. Hann reynist geta talað og vill láta smíða á sig stígvél, sem malarasonurinn lætur eftir honum. Síðan leggur kötturinn af stað, og honum tekst með brögðum að færa húsbónda sínum bæði auðæfi og prinsessu sem konuefni.
Áður hafði Giovanni Francesco Straparola skráð áþekka sögu (Costantino Fortunato). Það hafði Giambattista Basile einnig gert (Pippo). Fleiri eldri sögur má finna, sem svipar nokkuð til sögunnar eftir Perrault. Ekki hefur verið sýnt fram á, að hann hafi þekkt neina þeirra. Eldri saga um mann sem hagnast á því að eiga kött er enska sagan Dick Whittington frá 15. öld.
Gerðar hafa verið 15 kvikmyndir um stígvélaða köttinn, auk þess sem hann kemur fyrir í myndunum um Shrek. Grimmsbræður tóku upp í ævintýrasafn sitt eina gerð af sögu Perraults, nokkuð frábrugðna. Ludwig Tieck gerði leikrit eftir henni. Pjotr Iljitsj Tsjaíkovskíj notaði stígvélaða köttinn í þriðja þætti af ballettinum Þyrnirós. César Cui og Xavier Montsalvatge sömdu hvor um sig óperu um hann.
Ævintýrið um stígvélaða köttinn var fyrst gefið út á íslensku af Kristjáni Ó. Þorgrímssyni árið 1880 í þýðingu Steingríms Thorsteinssonar. Ýmsir aðrir Íslendingar hafa með einhverjum hætti fengist við stígvélaða köttinn, þar á meðal: Auður Haralds, Loftur Guðmundsson og Þorsteinn frá Hamri.
Arnoldo Mondadori Editore
thumb|right|Höfuðstöðvar Mondadori. Arnoldo Mondadori Editore er stærsta útgáfufyrirtæki Ítalíu með höfuðstöðvar í Segrate í Mílanó. Það var stofnað af Arnoldo Mondadori árið 1907. Það er nú í eigu eignarhaldsfélagsins Fininvest. Mondadori gefur út bækur, dagblöð og tímarit, á hluta í auglýsingamiðluninni Publitalia (ásamt Mediaset) og á að auki fjölda vefmiðla. Útgáfufyrirtækin Einaudi og Edizioni Piemme eru í eigu Mondadori.
Háls í Svarfaðardal
Háls í Svarfaðardal er bær sem stendur skammt frá sjó utan við Hámundarstaðaháls og er ysti bær í dalnum austan Svarfaðardalsár. Suður af bænum skerst Hálsdalur inn á milli Krossafjalls og Rima. Úr honum fellur Hálsá sem rennur niður með túninu á Hálsi og í Svarfaðardalsá nálægt ósi hennar. Næstu bæir eru Hrísar og Hamar. Háls er góð bújörð og vel í sveit sett. Þar hefur verið búið frá alda öðli. Bæjarins er fyrst getið í Prestssögu Guðmundar góða, þar var hálfkirkja til forna.
Á Hámundarstaðahálsi í landi Háls eru minjar um nokkrar hjáleigur. Þar er býlið Lykkja (um 800 m norðan við Hálsbæ) þar sem sjást leifar um sporöskjulaga vallargarð og tóftir húsa, býlið Þrælagerði og býlið Fjallgerði (í hálsinum um 600 m SSA við Hálsbæinn). Á Fjallgerði eru tóftir og mikil garðlög í grennd.
Sr. Friðrik Friðriksson æskulýðsleiðtogi er fæddur á Hálsi. Minnismerki um hann er við þjóðveginn ofan bæjar.
Mýrar
thumb|right|Kort sem sýnir Borgarfjörð og Mýrar. Mýrar eru láglent svæði í Borgarbyggð (og Mýrasýslu) norðvestan við Borgarfjörð sem einkennist af vötnum, mýrum og grýttum hólum. Strandlengjan frá Hítarnesi að mynni Borgarfjarðar er vogskorin með mörgum eyjum og skerjum úti fyrir. Stærsta eyjan er Hjörsey, en gengt er út í hana á háfjöru.
1936 fórst franska rannsóknarskipið Pourquoi-Pas ? við Álftanes á Mýrum í mynni Borgarfjarðar.
2006 komu upp miklir sinueldar, Mýraeldar, sem brenndu um 67 km² lands í Hraunhreppi á Mýrum.
École nationale des ponts et chaussées
École nationale des ponts et chaussées (École des Ponts ParisTech, École des Ponts et Chaussées) er franskur verkfræðiskóli.
Hann var búinn til árið 1747 af Daniel-Charles Trudaine undir nafninu „ École royale des ponts et chaussées“ til að þjálfa líkamsverkfræðinga fyrir brýr og vegi, það er ein elsta og virtasta franska grandes écoles. Það er þekktast fyrir verkfræðimenntun sína, en nemendur hennar og alumni eru kallaðir „Ingénieur des Ponts et Chaussées“.
Það er venjulega nefnt „Ponts et Chaussées“, „les Ponts“ eða École des Ponts ParisTech samheiti sem voru samþykkt í júlí 2008.
Ásgeir Trausti
thumb|Ásgeir með Eivöru árið 2021. Ásgeir Trausti (f. 1. júlí 1992) er íslenskur söngvari og lagahöfundur og átti auk þess feril sem söngvari með hljómsveitum eins og The Lovely Lion.
Á íslensku tónlistarverðlaununum 2013 hlaut hann fern verðlaun, fyrir plötu ársins; Dýrð í dauðaþögn, sem bjartasta vonin, vinsælasti flytjandinn og netverðlaun tónlist.is.
Ásgeir gaf út plötuna Dýrð í dauðaþögn á ensku undir heitinu In the Silence þar sem bandaríski tónlistarmaðurinn John Grant aðstoðaði við textagerð. Árið 2017 hélt Ásgeir áfram að gefa út efni á ensku með plötunni Afterglow sem var með meiri raftónlistaráherslum. Hann vék sér að fyrri stíl með plötunni Sátt/Bury the Moon sem bæði var gefin út á ensku og íslensku árið 2020.
Þorvaldur Sívertsen
Þorvaldur Sívertsen (f. að Núpi í Haukadal, Dal.  29. mars 1798 – d. í Skarðsþingum 30. apríl 1863). Alþingismaður og umboðsmaður í Hrappsey.
Ævi og störf
Þorvaldur stundaði jarðræktarnám í Danmörku 1818-1821, með styrk af alþjóðarfé. Gerðist þá aðstoðarmaður Skúla Magnússonar (1768-1837) sýslumanns að Skarði. Bjó að hluta í Hrappsey 1824-1834, en í Hrappsey allri 1834-1863. Umboðsmaður Skógarstrandarjarða 1824-1863. Var settur sýslumaður í Dalasýslu 1823-1837, 1837-1838, í Snæfellssýslu 1848 og Strandasýslu 1854-1855. Alþingismaður Dalamanna 1845-1851. „Hann var búhöldur ágætur, góðgerðasamur og naut mikils trausts manna.“  Hann var félagi í Framfarafélagi Flateyjar og stuðningsmaður ársritsins Gests Vestfirðings. Ýmislegt liggur eftir hann í handritum og útgefið. Þorvaldur var listfengur, teiknaði í frístundum. Teiknibók, frá því um 1820, með myndum frá Kaupmannahafnarárum hans, liggur eftir hann á Þjóðminjasafni.
(Texti að megni til úr Íslenzkum æviskrám).
Fjölskylda
Kona Þorvaldar, 6. júní 1823, var Ragnhildur (1800-1852), húsfreyja, dóttir Skúla Magnússonar (1768-1837) kammerráðs, sýslumanns að Skarði og konu hans Kristínar Bogadóttur (1767-1851) húsfreyju. Ragnhildur var afburða hannyrðakona, prjónaði m.a. úr hundshári. Hjónin eignuðust fimm börn; þau eru, Katrín (1825-1828); Katrín (1829-1895) húsfreyja, giftist fyrst Lárusi M. Johnsen (1819-1859) presti í Skarðsþingum, síðar Jóni Árnasyni (1819-1888) landsbókaverði og þjóðsagnaritara. Katrín og Jón uppfóstruðu Þorvald Thoroddsen (1855-1921), systurson Katrínar, síðar prófessor og náttúrufræðing, en þau misstu eigin son sem einnig hét Þorvaldur (1868-1883); Skúli (1830-1830); Kristín Ólína (1833-1879), húsfreyja, giftist Jóni Thoroddsen (1819-1868) sýslumanni og skáldi; Skúli Sigurður (1835-1912) bóndi í Hrappsey (tók saman Skarðstrendingasögu, í handriti).
Heimild: Páll Eggert Ólason: Íslenzkar æviskrár, 1948-1976
Maximilien Robespierre
Maximilien François Marie Isidore de Robespierre (6. maí 1758 – 28. júlí 1794) var franskur stjórnmálamaður og lögfræðingur. Hann var einn helstu leiðtoga frönsku byltingarinnar og er jafnframt einn umdeildasti þátttakandinn í byltingunni. Hann leiddi oft saklaust fólk sem hann taldi vera konunghollt eða ríkt undir fallöxina í aftöku.
Æviágrip
Maximilien Robespierre var elstur fimm barna og missti móður sína þegar hann var sex ára. Faðir hans yfirgaf son sinn í kjölfarið og skildi hann eftir í umsjá móðurafa síns. Eftir framúrskarandi námsárangur í háskólanum í Arras og Louis-le-Grand-háskólanum í París varð Robespierre löggiltur lögfræðingur árið 1781 og gerðist meðlimur í héraðsráði Artois.
Robespierre var kjörinn fulltrúi Tiers á stéttaþinginu árið 1789 og varð brátt einna fremstur í flokki lýðræðissinna á stjórnlagaþinginu. Þar barðist hann gegn dauðarefsingu og þrælahaldi og fyrir almennum kosningarétti karla og jafnrétti óháð kynþætti. Óbilgirni hans leiddi brátt til þess að honum var gefið gælunafnið „hinn óspillanlegi“ („l'incorruptible“). Hann var frá upphafi meðlimur í Jakobínaklúbbnum og varð einn áhrifamesti maðurinn í þeirra röðum. Eftir að klofningur varð meðal Jakobínanna tókst Robespierre að endurskipuleggja samtökin og halda stuðningi flestra samfélaga í héraði sínu.
Þrátt fyrir að hafa í upphafi verið á móti dauðarefsingum átti Robespierre mikilvægan þátt í aftöku Loðvíks 16. í nafni þess að hægt yrði að stofna franskt lýðveldi.
Robespierre var á móti stríði Frakka við Austurríki árið 1792 og óskaði eftir afnámi konungsveldisins. Hann var meðlimur í stjórninni sem mynduð var í París eftir fall Bastillunnar og var kjörinn á stjórnlagaþingið, þar sem hann sat sem hluti af „Fjallbúahópnum“ (Montagnard) í andstöðu við Gírondína. Eftir að Gírondínum var rutt úr vegi í uppreisninni 31. maí - 2. júní 1793 gerðist Robespierre meðlimur í Velferðarnefndinni („Comité de salut public“) sem bandamaður hans, Georges Danton, stofnaði. Þar tók hann þátt í stofnun byltingarstjórnar og í því að skipuleggja Ógnarstjórnina. Ógnarstjórnin var réttlætt með þeim hætti að stríðsástand ríkti gagnvart konungssinnum og andófsmönnum meðal byltingarsinna.
Vorið 1794 létu Robespierre og félagar hans í Velferðarnefndinni handtaka og hálshöggva fjölmarga pólitíska andstæðinga sína. Þar á meðal var Danton hálshöggvinn vegna ásakana um spillingu og tengsl við óvini Frakklands. Robespierre stóð að því að hægt var á „afkristnun“ Frakklands og atkvæði greidd um að franska þjóðin viðurkenndi tilvist „æðri veru.“
Óvinir Robespierre, sér í lagi gamlir fylgismenn Dantons, náðu brátt að einangra hann á byltingarþinginu. Að lokum var hann handtekinn ásamt Augustin bróður sínum og fleiri fylgismönnum. Þann 28. júlí 1794 var Robespierre hálshöggvinn með fallöxi ásamt tuttugu og einum samstarfsmanni sínum.
Orðspor
Robespierre er án efa umdeildasta persóna frönsku byltingarinnar og er þá sérstaklega deilt um það að hve miklu leyti hann hafi verið persónulega ábyrgur fyrir ofstæki Ógnarstjórnarinnar. Gagnrýnendur hans leggja áherslu á hlutverk hans í Ógnarstjórninni og einræðistilburði Velferðarnefndarinnar. Aðrir telja að Robespierre hafi reynt að hafa hemil á Ógnarstjórninni og að hann hafi framar öllu verið málsvari friðar, beins lýðræðis, réttinda fátækra og heilinn á bak við fyrsta afnám þrælahalds í Frakklandi. Hinir síðarnefndu benda einnig á að eftir aftöku Robespierre hafi öllum aðgerðum til að berjast gegn fátækt í fyrsta franska lýðveldinu verið snarhætt.
Orðstír Robespierre hefur verið endurmetinn nokkrum sinnum. Á tímum Sovétríkjanna þótti hann gott dæmi um hugrakkan byltingarmann. Á þriðja áratug tuttugustu aldar fór gott orð af honum vegna rannsókna franska sagnfræðingsins Albert Mathiez. Orðstír hans hefur aftur beðið hnekki á seinni tímum og er nú yfirleitt litið á Robespierre sem pólitískan hreinsunarmann sem beitti ofbeldi til að skapa rými fyrir pólitíska rétttrúnaðarstefnu.
Jerry Bruckheimer
Jerome Leon „Jerry“ Bruckheimer (fæddur 21. september 1945) er bandarískur kvikmyndaframleiðandi og sjónvarpsframleiðandi. Þekktustu sjónvarpsseríur hans eru CSI: Crime Scene Investigation, CSI: Miami og CSI: NY. Frægustu kvikmyndir hans eru Beverly Hills Cop myndirnar, Top Gun, The Rock, Con Air, Crimson Tide, Armageddon, Pirates of the Caribbean myndirnar og National Treasure myndirnar.
Einkalíf
Bruckheimer fæddist í Detroit í Michigan og er sonur þýskra innflytjanda sem eru gyðingatrúar. Bruckheimer var aktívur meðlimur í frímerkjaklúbbi og sundhandknattleik. Útskrifaðist með B.A. gráðu í sálfræði frá Arizonaháskóla með algebru sem aukafag og var meðlimur í Zeta Beta Tau bræðralaginu. Bruckheimer hefur verið áhugasamur um kvikmyndir frá unga aldri ásamt áhuga á ljósmyndun og tók oft tækifærismyndir þegar hann hafði tíma. Eftir nám þá fluttist Bruckheimer til Chicago þar sem hann vann í póstdeild hjá auglýsingafyrirtæki. Á endanum, þá dróst Bruckheimer inn í auglýsingaframleiðslu þegar hann fékk tækifæri til þess að framleiða kvikmynd. Því næst þá flutti hann til Los Angeles.
Bruckheimer hefur verið giftur tvisvar sinnum: Bonnie Bruckheimer og saman eiga þau einn son. Býr hann í Burbank með seinni eiginkonu sinni, skáldsagnahöfundinum Linda Bruckheimer. Á hann eina stjúpdóttur, Alexöndru. Eiga þau búgarð í Bloomfield í Kentucky, suðaustur af Louisville í Kentucky, heimabæ Lindu Bruckheimers, sem og annan í Ojai, suður af Santa Barbara.
Kvikmyndafyrirtæki hans, Jerry Bruckheimer Films, er staðsett við 1631 10th Street í Santa Monica í Kaliforníu.
Trú
Þegar hann er spurður um andlega viðleitni hefur Bruckheimer sagt að Guð sé honum mikilvægur og er sá „sem sér um þau gæði sem við þurfum öll á og horfum upp til“. Einnig hefur hann sagt að eiginkona hans Linda haldi honum jarðbundnum.
Hjálparstarfssemi
Bruckheimer styður bardagann gegn MS-sjúkdómnu gegnum The Nancy Davis Foundation fyrir MS-sjúklinga. Þar að auki þá hefur hann ákveðið að skuldbinda sig til þess að hjálpa mismunandi málstöðum gegnum Jerry Bruckheimer Foundation. Seinast sem Jerry Bruckheimer Foundation gaf framlag var árið 1995, þegar gefið var $9.350 handa Van Nuys prep school.
Bruckheimer hefur hjálpað til við að lagfæra hið sögulega skip Cutty Sark, sem er í líkingu við skipin sem sjást í Pirates of the Caribbean myndunum. Safn af ljósmyndum eftir Bruckheimer var sýnt í nóvember 2007 í London til þess að afla peninga fyrir Cutty Sark verkefnið. Sýningin innihélt yir 30 myndir sem voru teknar við upptökur á Pirates of the Caribbean: At World's End.
Stjórnmál
Bruckheimer er einn af fáum Hollywood fólki sem studdi George W. Bush forseta opinberlega. Gaf hann peninga í kosningabaráttu Johns McCain. Árið 2007 var greint frá því að hann hafði gefið allt að 29% af hans $20.700 í framlag til frambjóðenda repúblikana. Bruckheimer hefur gefið allt að $50.000 til baráttu Repúblikanaflokksins og nefnda.
Íþróttaeignir
Bruckheimer hefur verið nefndur sem einn af fjárfestum í hinum nýja leikvangi í Las Vegas og er talinn vera í lykilhlutverki hjá National Hockey League í því að eiga íshokkílið sem myndi spila á leikvanginum.
Tónlist
Á meðan Jerry var við nám í UA, þá byrjaði hann tónlistarferil Manny Freiser, með upptökum af Let's Talk About Girls og Cry A Little Longer sem voru talin vera fyrirrennarar pönks og nýbylgjunnar á níunda áratugnum.
Sjöundi áratugurinn
Bruckheimer byrjaði að framleiða kvikmyndir á sjöunda áratugnum, eftir að hafa yfirgefið auglýsingavinnu sína með leikstjóranum Dick Richards. Framleiddu þeir kvikmyndir á borð við The Culpepper Cattle Company, Farewell, My Lovely og +March or Die. Bruckheimer vann síðan með Paul Schrader að tveimur myndum, American Gigolo og Cat People, sem kom honum á kortið í Hollywood.
Níundi-Tíundi áratugurinn
Milli níunda og tíunda áratugarins var Jerry meðframleiðandi með Don Simpson að nokkrum að vinsælustu myndum Hollywoods fyrir Paramount Pictures. Kynntist hann Don við sýningu á myndinni The Harder They Come frá 1973. Gerðu þeir saman Flashdance fyrstu vinsælustu kvikmynd Bruckheimers frá 1983. . Eftir hana þá fylgdu myndir á borð við Beverly Hills Cop myndirnar, Top Gun og Days of Thunder.
Á meðan hann vann með Simpson þá varð Bruckheimer þekktur sem „Mr. Outside“ vegna reynslu hans í kvikmyndagerð en Simpson var þekktur sem „Mr. Inside“ vegna tengsla sinna í kvikmyndaiðnaðinum. The Rock var seinasta mynd þeirra sem þeir framleiddu saman vegna dauða Simpsons. Bruckheimer tilheyrði The Rock minningu Simpson (sem sjá má í enda myndarinnar).
Þrátt fyrir lát Simpsons árið 1996, hélt Bruckheimer áfram að framleiða stórar spennumyndir, oft með leikstjóranum Michael Bay meðal þeirra eru Armageddon. Aðrar vinsælar myndir sem hann gerði eru Remember the Titans, Black Hawk Down og Pirates of the Caribbean myndirnar.
Eitt helsta aðalvörumerki hans í kvikmyndum er þegar „bíl er snúið við í spennusenu“.
Hefur hann fengið rétt til þess að framleiða kvikmynd byggða á hinum vinsæla leik eftir Palladium Books, Rifts.
Sjónvarpsframleiðsla
Snemma á ferli sínum þá framleiddi Bruckheimer sjónvarpsauglýingar, þar á meðal eina fyrir Pepsi. Frá árinu 1997 þá hefur hann fært út kvíarnar í sjónvarpi, með því að framleiða lögregludrama á borð við CSI: Crime Scene Investigation sem er vinsælasti þáttur hans til þessa. Hefur hann einnig framleitt raunveruleikaþáttinn The Amazing Race. Í maí 2008 tilkynnti CBS að þeir höfðu tekið upp nýjustu seríu Bruckheimers, Eleventh Hour', fyrir tímabilið 2008–2009. Er þetta vísindasögu drama sem fylgir eftir ríkisfulltrúa og prófessor sem rannsaka vísindaleg og lækna starfssemi. Aðein ein þáttaröð var gerð áður en hætt var við framleiðslu. Á einum tímapunkti þá var Bruckheimer með sex sjónvarpsseríur í framleiðslu: CSI: Crime Scene Investigation, CSI: Miami, CSI: NY, Cold Case, The Amazing Race, Dark Blue og The Forgotten. Einnig voru þrír sjónvarpsþættir sem hann framleiddi á top 10 lista yfir mesta áhorf – sem er mjög einstakt í sjónvarpi. Þann 10. september 2009 tilkynnti NBC að þeir hefðu tekið upp spennuþátt frá Jerry Bruckheimer að nafni Chase. Aðeins ein þáttaröð var framleidd af þættinum.
Fjárhagsleg velgengni
Einn af farsælustu framleiðundum allra tíma, Bruckheimer er oft nefndur „Mr. Blockbuster“, vegna þess hversu góða velgengni myndir hans hafa verið markaðslega séð. Þegar á heildina er litið þá hafa myndir hans tekið inn í kringum $13 milljarða til Hollywood, og hefur komið mörgum leikurunm og leikstjórum á kortið í Hollywood. Árið 2007 þá var hann skráður í 39. sæti á lista Forbes yfir Forbes Celebrity 100 og færðist upp frá 42. sæti síðan 2006. Með ársinnkomu í kringum $120 milljónir ,
Tekjuhæstu kvikmyndir
Í júlí 2003 þá var Bruckheimer heiðraður af tímaritinu Variety sem fyrsti framleiðandinn í sögu Hollywood til þess að hafa tvær tekjuhæstu myndir sömu helgina, lögreglu-grínmyndina Bad Boys II og Disney-sjóræningja myndina, Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl. Pirates of the Caribbean myndirnar, framleiddar gegnum Walt Disney Pictures voru mjög tekjuháar og sýnir það hæfileika Bruckheimers í að finna góð verkefni. Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl, var fyrsta myndin og varð mjög vinsæl meðal áhorfenda og fékk góða umfjöllun gagnrýnenda sem og almennings. Eftir velgegni fyrstu myndarinnar, þá tilkynnti Walt Disney Pictures að framhaldsmynd væri í framleiðslu. Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest var frumsýnd 7. júlí 2006. Framhaldsmyndin varð jafn vinsæl og braut met á alþjóðavísu þegar hún var frumsýnd. Í lokin þá halaði hún inn $1.066.179.725 á alþjóðavísu og varð þriðja og fljótasta myndin til þess að ná þessari upphæð. Seinasta myndin í trílogíunni,Pirates of the Caribbean: At World's End var frumsýnd 25. maí 2007. Samanlagt þá hafa myndirnar halað inn um $2,79 milljarða á alþjóðavísu. Í 19 ár þá hafði myndin Beverly Hills Cop (talin hafa tekið inn $234 milljónir) frá 1984 verið tekjuhæsta mynd Bruckheimers þangað til 12. ágúst 2003 en þá var henni ýtt niður í annað sæti af Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl, síðan í þriðja sæti af Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest og að lokum í fjórða sæti af Pirates of the Caribbean: At World's End.
Viðurkenningar og verðlaun
Ritsjórar Entertainment Weekly settu Bruckheimer í fyrsta sæti sem áhrifamestu persónu í Hollywood árið 2003. Var hann í tíunda sæti hjá tímaritinu Premiere árið 2006 yfir „Power 50“-lista þeirra og var í tíunda sæti árið 2005. Var hann í nítjánda sæti hjá Premiere árið 2003 í hinum árlega Hollywood Power List og var í 22. sæti árið 2002.
Kvikmyndir hans hafa verið verðlaunaðar með 35 Óskartilnefningum (fimm verðlaun), átta Grammy-tilnefningar (fimm verðlaun), 23 Golden Globe-tilnefningar (fjögur verðlaun), 30 Emmy Awards-tilnefningar (sex verðlaun), átta People's Choice Awards-tilnefningar (fjögur verðlaun) og nokkur MTV Movie Awards-verðlaun, þar á meðal besta mynd áratugsins.
Bruckheimer fékk ShoWest Producer of the Year Award árið 1998 og árið 2000 Producers Guild of America heiðruðu hann með David O. Selznick Award for Lifetime Achievement.
Í maí 2006 fékk heiðursdoktorsgráðu í listum (DFA) við University of Arizona's College of Fine Arts.
Skoðanir á kvikmyndum
Þegar hann er spurður hverjar eru uppáhaldsmyndir hans eru, þá nefnir hann The Godfather frá 1972, The French Connection frá 1971, Good Will Hunting frá 1997 og The 400 Blows.
Verðlaun og tilnefningar
AFI-verðlaunin
Emmy-verðlaunin
National Board of Review
PGA-verðlaunin
Razzie-verðlaunin
Rembrandt-verðlaunin
ShoWest Convention
Guðmundur Thoroddsen
Ævi og störf
Elliðaárlögin
Elliðaárlögin eru setlög sem innihalda jökulurð, sjávarset og landset og liggja ofan á leifum Viðeyjareldstöðvar og undir grágrýtinu í Reykjavík. Þau eru talin 200 - 400 þúsund ára gömul. Neðantil eru Elliðalögin sjávarset úr leirsteini með fornskeljum. Ofan á sjávarsetinu eru ýmis konar strandmyndanir og jökulberg. Efst er þurrlendisset og í því er sums staðar samanpressaður mór sem er orðinn eins konar surtarbrandur.
Guðmundur Thoroddsen
Foreldrar Guðmundar voru Skúli Thoroddsen (1859-1916) sýslumaður, bæjarstjóri, ritstjóri og alþingismaður, og kona hans Theodóra Friðrika Guðmundsdóttir Thoroddsen (1863-1954), húsfreyja og skáldkona.
Elliðaárlögin
Elliðaárlögin ná frá Brimnesi yfir á Álftanes.
Þau eru misþykk og þau eru þykkust þar sem þau hafa hlaðist upp undir sjávarmáli. Við Háubakka í Breiðholti sjást þessi lög vel. Neðsta lagið er jökulborið set, fyrir ofan það er sjávarset. Þar hafa fundist skeljar eins og halloka, kúfskel, krókskel og gljáhnytla en sam konar skeljar lifa þar við ströndina í dag. Þetta sjávarset er um 300 þúsund ár frá Cromer hlýskeiði. Ofan á það er að finna annað lag af jökulbornu seti sem talið er um 250 þúsund ára gamalt. Efst er svo samanþjappaður mór eða surtarbrandur á milli tveggja grágrýtislaga. Þessi surtarbrandur er talinn vera um 200 þúsund ára gamall og frá Elster hlýskeiði. Í honum eru leifar ýmissa plantna sem uxu á því skeiði.
Guðmundur Thoroddsen
Guðmundar var elsta barn þeirra hjóna. Systkini hans voru 12 að tölu; þau eru, Unnur (1885-1970) húsfreyja; Þorvaldur (1888-1889); Skúli (1890-1917) yfirdómslögmaður og alþingismaður (yngstur allra fulltrúa sem setið höfðu á þingi Íslendinga síðan það var stofnað); Þorvaldur (1892-1977) fór til Vesturheims; Kristín Ólína (1894-1961) yfirhjúkrunarkona og skólastýra; Katrín (1896-1970) læknir, alþingismaður og bæjarfulltrúi; Jón (1898-1925) lögfræðingur og skáld; Ragnhildur (1899-1966) húsfreyja; Bolli (1901-1974) borgarverkfræðingur; Sigurður (1902-1983) verkfræðingur og alþingismaður; Sverrir (1904-1982) bankafulltrúi; María Kristín (1906-1976) húsfreyja.
Guðmundur ólst upp á Ísafirði og Bessastöðum á Álftanesi. Hann varð stúdent úr Hinum almenna menntaskóla í Reykjavík í júní 1905, cand phil. í júní 1906 og cand. med. úr Hafnarháskóla 28. júní 1911, ávallt með hæstu einkunn.
Hann varð aðstoðarlæknir á Esbjerg komunitets hospital 1911-1912, síðar námskandídat 1913-1914 og ýmist kandídat, aðstoðarlæknir eða læknir á fæðingardeildum og handlæknisdeildum Rigshospitalet og Frederiksberg hospital, og starfaði einnig á Jótlandi og í Reykjavík 1914-1920. Námsferðir til Svíþjóðar, Noregs, Englands, Frakklands og Þýskalands 1923-1937. Sérfræðingur í handlækningum 1923, hafði stundað þær þá um hríð. Héraðslæknir í Húsavíkurhéraði 1915-1917. Dósent við Háskóla Íslands (almenn sjúkdómafræði og réttarlæknisfræði) 1924, skipaður prófessor 1925 (handlæknisfræði og yfirsetufræði), ráðinn jafnframt yfirlæknir við Landspítala 13. janúar 1931-1949; gegndi embætti til 1952. Sérfræðingur við Kleppsspítala 1953 til dauðadags; starfaði að handlækningum við Hvítabandið 1954-1955, en gegndi jafnframt læknisstörfum hjá Norræna námufélaginu í Meistaravík á Grænlandi 1954 og sjúkrahúslæknisstörfum við sjúkrahúsið á Akranesi 1955. Forstöðumaður Ljósmæðraskóla Íslands 1931-1948. Rektor Háskóla Íslands 1926-1927. Prófdómari við læknadeild Háskóla Íslands og Ljósmæðraskóla Íslands þá hann lét af embætti. Í læknaráði frá stofnun þess 1942-1951. Félagi í Vísindafélagi Íslendinga frá 1925. Í stjórn læknafélags Íslands 1922-1926, formaður þess 1924-1926. Í stjórn Rauða kross Íslands frá 1924. Í fulltrúaráði Máls og menningar.
Heiðursfélagi Svenska Läkaresällskapets 7. nóv. 1937, varð Kommendör av Kungliga Vasaorden 26. júní 1936, heiðursmerki Rauða kross Frakklands hlaut hann 1945 og heiðursmerki Rauða kross Íslands 6. des. 1849; hann varð handhafi Hinnar íslensku fálkaorðu 17. júní 1948 og stórriddarakross Fálkaorðunnar 12. okt. 1951. Nokkrir aðstoðarlæknar hans gáfu út afmælisrit Guðmundi til heiðurs á sjötugsafmæli hans.
Guðmundur var í ritstjórn Læknablaðsins 1921-1929 og 1955-1956, Nordisk medicinsk tidsskrift 1929-1938, Acta chirurgica Scandinavica síðan 1938 og Nordisk medicin frá 1939. Hefur ritað fjölda greina í blöð og tímarit, innlend sem erlend. Útg. m.a. Læknaljóð, Rvk. 1939; Ferðaþættir og minningar. Erindasafnið II, Rvk. 1943. Þýddi Meðgöngutími og barnsburður; Krabbamein í Heilsurækt og mannamein, Rvk. 1943; Gray, G.W.: Herlækningar, í Undur veraldar, Rvk. 1945.
Börn Guðmundar og Regínu Magdalenu Thoroddsen eru sjö: Dóra (1914-2001) gullsmiður; Ásta (1916-1998) skrifstofumaður; Skúli (1918-1973) augnlæknir; Unnur (1922-1990) lyfjafræðingur; Hrafnhildur Gríma (1923-2012) meinatæknir; Regína Benedkta (1924-2000) hjúkrunarfræðingur; Katrín (1926-1926).
Börn hans og Línu Thoroddsen eru Þrándur (1931-2010) kvikmyndafræðingur og Ásta Björt (1942-2019) tannlæknir (kjördóttir, móðir: Hrafnhildur Gríma Thoroddsen).
Garam masala
thumb|right|Dæmigerð innihaldsefni í garam masala: svartur pipar, múskatsblóm, grænar kardemommur, kanell, múskatshnetur, svartar kardemommur og negull. Garam masala (hindí-úrdú: گرم مصالحہ/गरम मसाला garm masala, „heitt krydd“) er möluð kryddblanda upprunnin á Indlandi sem er algeng í matargerð um allan heim, en sérstaklega í Suður-Asíu og Karíbahafi. Það sem helst einkennir bragð af garam masala eru kanell, múskat og svartar kardemommur, en í dæmigerðri indverskri garam masala-blöndu eru gjarnan fennelfræ, indversk lárviðarlauf, svartur og hvítur pipar, negull, kanill eða kassía, múskatsblóm og múskatshneta, svartar og grænar kardemommur, broddkúmen, kóríanderfræ og eldpipar.
Áskell erkibiskup
Áskell (um 1100 – 1181/82) var erkibiskup í Lundi af jósku ættinni Thrugot sem kepptu við ættina Hvide um völd í Danmörku. Áskell var sendur til náms í Hildesheim á Saxlandi. Við heimkomuna var hann gerður dómprófastur við kirkjuna í Lundi, þar sem Össur, föðurbróðir hans, var erkibiskup. Eftir orrustuna við Fótavík þegar Eiríkur eimuni varð konungur, var hann gerður að biskup í Hróarskeldu. Honum lenti þó brátt saman við konung og tók þátt í uppreisn gegn honum, sem endaði með ósigri þar sem Áskeli var gert að greiða sekt.
Áskell tók við embætti erkibiskups Norðurlanda eftir lát Össurs 1137. Hann er sagður hafa vígt dómkirkjuna í Lundi árið 1145. Hann sagði af sér embætti 1177 og Absalon tók við.
Novara (sýsla)
Novara  er sýsla í Fjallalandi á Ítalíu. Höfuðstaður sýslunnar er borgin Novara. Íbúar voru 370.924 árið 2008.
Gásir
thumb|Tjaldbúðir við Gásir thumb|Útsýni yfir Gásir thumb|Vegur að Gásum
Gásir eða Gásakaupstaður var forn verslunarstaður á Gáseyri við mynni Hörgár í Eyjafirði. Gásir voru helsti verslunarstaður Norðurlands á miðöldum. Staðurinn er um 11 km norðan við Akureyri.
Sagan
Ekki er vitað hvenær verslun hófst á Gásum en elstu heimildir um hana eru frá seinni hluta 12. aldar en sú yngsta frá 1394. Greinilegt er af heimildum að Gásir voru aðal kauphöfn Norðurlands á 13. og 14. öld og fornleifar sem þar hafa verið rannskaðar eru einkum frá þeim tíma. Mögulegt er að kaupskip hafi komið að Gásum fram eftir 15. öld en ekki er ljóst hvers vegna staðurinn lagðist af og verslun færðist til Akureyrar. Ein kenningin er sú að framburður úr Hörgá, einkum vegna skriðufalla í Hörgárdal 1390, hafi gert höfnina ónothæfa fyrir stærri kaupskip en einnig er möguleg skýring að breyttir verslunarhættir á 15. öld, þegar ensk skip tóku að sigla til Íslands, hafi orðið til þess að siglingar þangað lögðust af. Í dag eru Gásir friðaðar samkvæmt íslenskum þjóðminjalögum og er í umsjón Fornleifaverndar ríkisins.
Fornleifarannsóknir
Árið 1907 gerðu Daniel Bruun og Finnur Jónsson uppgröft á Gásum. 16 prufuholur og 4 sambyggðar búðartóftir voru grafnar upp. Þeir töldu að ummerkin sýndu að búðirnar hafi ekki verið ætlaðar til vetursetu, heldur hafi þær aðeins verið notaðar að sumarlagi.
Árið 1986 gerðu Margrét Hermanns-Auðardóttir og Bjarni F. Einarsson rannsókn á Gásum. Grafnar voru 4 prufuholur og þar á meðal 1 í kirkjutóftinni.
Miðaldadagar
Miðaldadagar hafa verið haldnir ár hvert á Gásum síðan 2003 og er kynningarverkefni á staðnum og því sem hefur komið fram í rannsóknum á staðnum. Þar getur fólk komið og upplifað stemminguna sem var ríkjandi á markaðnum á miðöldum. Kaupskapur, handverk, leikir og matargerð sem endurspegluðu athafnir Gásakaupstaðar á miðöldum sem og alls kyns iðnaður er kynntur fyrir almenningi, eins og t.d. kolagerð og brennisteinsvinnsla.
Skillingaryd
thumb|right|200px|Skillingaryd Skillingaryd er þéttbýli í sveitarfélaginu Vaggeryd i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 12.029 manns.
Umfeðmingur
Umfeðmingur (fræðiheiti: Vicia cracca) er jurt af ertublómaætt, sem ber blá blóm.
Greiningareinkenni
Blómin eru einsamhverf og mörg saman á stilklöngum klösum. Króna blómanna er 1 sm á lengd. Í hverju blómi eru 5 fræflar en einungis 1 fræva.
Blöðin eru fjöðruð og hafa 8 til 10 pör af langoddbaugóttum, broddyddum og hærðum smáblöðum. Á endum blaðanna koma fram langir vafþræðir sem sjá um að blómið haldist upprétt þrátt fyrir veikburða stilk.
Umfeðmingur verður 20 til 50 cm hár og vex í graslendi, sléttum engjum og annars staðar á láglendi.
Árhver
thumb|Árhver Árhver eða Vellir (hét áður Vellendishver), sprettur upp úr skeri í Reykjadalsá, um i m að hæð sem staðsett er til móts við félagsheimilið Logaland. Mun auðveldara er þó að komast að hvernum með því að vaða yfir ána frá árbakkanum sunnan megin. Þvermál Árhvers er um 1 m og vatn bullar í honum af töluverðum krafti, hiti þess er um 100°C og rennsli hans um 10-15 sekúndulítrar. 1890 voru gos í Árhver 1,5 m í loft upp, en eftir jarðskjálfta 1896 færðust þau í aukana og naðu allt að 10 m hæð. Tveimur árum síðar voru þau aftur komin í fyrri hæð og í dag gýs Árhver ekki af sjálfsdáðum, þó svo hægt sé að fá hann til að gjósa allt að tveim metrum ef borin er í hann sápa.
Einglyrnisslanga
Einglyrnisslanga (fræðiheiti: Naja kaouthia) er tegund slanga sem finnast í suðaustur og austur Asíu.
Reutlingen
thumb|Maríukirkjan í Reutlingen Reutlingen er borg í sambandslandinu Baden-Württemberg í Þýskalandi. Íbúar eru 116 þúsund (2019). Borgin er um 30 km fyrir sunnan Stuttgart. Reutlingen kom fyrst við skjöl 1089/90. Árið 1519 urðu siðaskiptin í borginni. Hún varð að sterkri miðstöð mótmælenda. Kaþólskur söfnuður var ekki stofnaður aftur þar fyrr en 1823.
Á fyrri hluta 16. aldar tilnefndi Maximilian I. keisari borgina sem griðastað fyrir manndrápara. Reutlingen er í dag nokkurs konar hlið að hálendinu Svafnesku ölpunum.
Krishna
Nafnið Krishna birtist sem 57. og 550. nafn Visnjú í Vishnu Sahasranama innan Mahabharata.
Salat
Afbrigði
Til eru fjölmörg ólík afbrigði salats. Þau helstu eru höfuðsalat (þar á meðal jöklasalat eða iceberg), blaðsalat og romaine-salat.
Bataviasalat (fræðiheiti: Lactuca sativa var. capitata) er af ýmsum talið ein gerð jöklasalats, en af öðrum sem sérstakur flokkur innan höfuðsalats, mitt á milli smjörsalats (venjulegs höfuðsalats) og jöklasalats. Bataviasalat er tilkomið við æxlun á milli jöklasalats og smjörsalats. Blöð plantnanna líkjast blöðum jöklasalats að útliti og gerð, en eru þykkari, bylgjóttari og með dýpri skerðingar en blöð smjörsalats.
Kynlífsleikfang
Kynlífsleikfang (hjálpartæki kynlífsins eða kynlífstól ) er leiktæki (unaðstæki) sem fólk notar til að stunda sjálfsfróun eða í kynlífi með öðrum. Þau líkjast oft mjög kynfærum mannsins og sum fást með titrara sem eykur á unaðinn. Kynlífsleikföng geta oft hjálpað til þegar kemur að örvun í kynlífi, sama hvort um sé að tala einstaklingsnotkun eða paranotkun. Dæmi um vinsælustu kynlífsleikföngin eru t.d. titari, egg, múffur, "buttplug" og sogtæki.
Tórínó (sýsla)
Tórínó er sýsla í Fjallalandi á Ítalíu. Höfuðstaður sýslunnar er borgin Tórínó. Íbúar voru 2.301.630 árið 2008.
Fritillaria grandiflora
Fritillaria grandiflora er tegund af liljuætt upprunnin frá Azerbaijan og Georgíu. Hún vex í blönduðum skógum.
Listi yfir vinabæi Íslands
Eftirfarandi er listi yfir vinabæi Íslands.
Strikvaxblóm
Strikvaxblóm (fræðiheiti: Hoya linearis ) er fjölær jurt í vaxblómaætt. Henni var lýst af Nathaniel Wallich. Útbreiðslan er í Himalajafjöllum (Indland, Nepal, Myanmar og Kína).
Al anon
Al-anon samtökin eru alþjóðleg 12 spora samtök fyrir ættingja og vini alkóhólista og nátengd AA-samtökunum. Í samtökunum er félögum gefið tækifæri til að deila reynslu sinni sem og að hjálpa til með að styrkja og hjálpa öðrum meðlimum að reyna að leysa vandamál sín.
Hugmyndafræði
Al-Anon starfar eftir þeirri hugmynd að alkóhólismi sé fjölskyldusjúkdómur og að aðstandendur verði oft jafn veikir við það að lifa með alkahólistanum og þrói með sér það sem kallað er meðvirkni og þurfi því sjálfir á því að halda að byggja sig upp, rétt eins og alkahólistinn sjálfur, og það með því að losna við meðvirkni sína.
Aðferðafræði
Tilgangur Al-Anon er því að hjálpa fjölskyldum alkóhólista að byggja upp einstaklingana sem mynda fjölskylduna með reynslusporunum 12.
Campanula bornmuelleri
Campanula bornmuelleri er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Tyrklandi.
Al anon
Aðferðafræði
Á sama hátt og önnur 12 spora samtök, eins og AA-samtökin sem dæmi, eru Al-Anon ekki tengd neinum trúarhópum né trúarbrögðum, stjórnmálaskoðunum, félagasamtökum og/eða stofnunum. Jafnframt taka samtökin ekki þátt í deilum, þau styðja ekki né eru í andstöðu við nokkurn málsstað. Al-Anon byggja ekki á félagsgjöldum heldur eru þau fjárhagslega sjálfstæð og byggja á frjálsum samskotum á félagsfundum.
Vaggeryd
thumb|right|200px|Vaggeryd Vaggeryd er þéttbýli í sveitarfélaginu Vaggeryd i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 4.920 manns.
Etihad Stadium
The City of Manchester Stadium, betur þekktur sem Etihad Stadium er íþróttavöllur í Manchester, Englandi. Hann er heimavöllur Manchester City og tekur rúmlega 55 þúsund sem gerir hann 5. stærsta völlinn á Englandi. Völlurinn hýsir líka aðrar íþróttir og tónleika.