cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Þríhjól
Nútíma þríhjól|thumbnail Þríhjól er fótstigið farartæki með þremur hjólum. Þríhjól er notað af börnum jafnt sem fullorðnum vegna þess að slík hjól eru stöðugri en hefðbundin reiðhjól. Í Bandaríkjunum og Kanada nota eldri borgarar þríhjól til útivistar og hreyfingar og til að fara í verslunir. Í Asíu og Afríku eru þríhjól sem kallast pedicabs notuð til að ferja farþega. Þríhjól eru einnig notuð til að flytja vörur og varning. Mannknúin þríhjól eru fótstigin eða knúin með handafli. Vélknúin þríhjól geta verið með bensínvél eða rafknúin. Handstýrður þríhjólastóll frá Stephan Farffler|thumbnail|left Árið 1655 eða 1680 var smíðaður þríhjólastóll fyrir fatlaðan þýskan mann Stephan Farffler. Hann var áhugamaður um fuglaskoðun og hann gat búið til farartæki sem var handstýrt. Árið 1789 þróuðu Frakkarnir Blanchard og Maguier þríhjól.
Breskur uppfinningamaður Denis Johnson að nafni fékk árið 1818 einkaleyfi á þríhjólahönnun. Árið 1876 þróaði James Starley Coventry Lever þríhjól sem var handknúið og með tveimur litlum hjólum á hægri hlið og einu stóru á vinstri hlið. Árið 1877 þróaði Starley nýtt farartæki sem hann kallaði Coventry Rotary og var það með keðju. Þessi farartæki Starley's urðu til þess að þríhjól komust í tísku og árið 1879 voru tuttugu gerðir af hjólum með þremur hjólum eða fleiri og árið 1884 voru yfir 120 mismunandi gerðir framleiddar af  20 aðilum. Fyrsta þríhjólið með stýri að framan var framleitt í Leicester árið 1881 og kom á markað árið 1882 og kostaði þá 18 pund. Sama fyrirtæki framleiddi þá þríhjól sem hægt var að fella saman. Þríhjól voru notuð af hjólreiðafólki sem ekki átti gott með að nota reiðhjólin sem þá voru með risastórum hjólum svo sem konur í síðum flaksandi kjólum.
Weimar-lýðveldið
270px|thumb|right|Þýska ríkið (1925) Weimar-lýðveldið er heiti sem sagnfræðingar nota yfir lýðræði og lýðveldi í Þýskalandi á tímabilinu 1919 til 1933. Lýðveldið var stofnað eftir þýsku byltinguna í nóvember 1918 og kom þjóðarráð saman í borginni Weimar þar sem stjórnarskrá fyrir Þýskaland var tekin upp 11. ágúst 1919. Stjórnarskráin var ekki numin úr gildi fyrr en eftir Síðari heimstyrjöldina en með lögum sem stjórn Nasista setti í febrúar og mars 1933 þá var lýðræði ekki lengur í Þýskalandi og er það talið marka endalok Weimar lýðveldisins og byrjun Þriðja ríkisins.
Hitler varð Kanslari Þýskalands 30. janúar 1933 og þinghúsið brann 27. febrúar. Eftir þinghúsbrunann voru afnumin ýmis mannréttindi sem Weimar stjórnarskráin kvað á um og Nasistastjórnin bannaði stjórnmálafundi og lét fangelsa og drepa kommúnista.
Le voyageur du Mésozoïque
Le voyageur du Mésozoïque (íslenska: Eggið úr fortíðinni) er þrettánda Svals og Vals-bókin. Höfundur hennar var Franquin. Bókin kom út á frönsku árið 1960 en hefur enn ekki verið gefin út á íslensku.
Söguþráður
Sagan hefst á Suðurskautslandinu þar sem Sveppagreifinn finnur risaeðluegg sem varðveist hefur ferskt í ísnum í milljónir ára. Hann fær Sval og Val til að aðstoða sig við að flytja eggið og kallar til hóp vísindamanna til að hjálpa til við að klekja því út.
Risaeðluungi kemur úr egginu, en Gormdýrið hellir óvart hraðvaxtarblöndu út í matarskammt hans. Risaeðlan verður fullvaxta á einni nóttu og gengur berserksgang í Sveppaborg. Herinn er kallaður til leiks og hyggst uppræta skepnuna, en áður en til þess kemur tekst Gormdýrinu að rota hana. Risaeðlunni er komið fyrir á klettahöfða á lóð Sveppagreifans. Borgarstjóri Sveppaborgar tekur gleði sína á ný, enda reynist risaeðlan hafa mikið aðdráttarafl fyrir ferðamenn.
Með frönsku útgáfunni fylgdi aukasaga: La Peur au bout du fil. Þar drekkur Sveppagreifinn efnablöndu sem breytir honum í illmenni. Hann fer um Sveppaborg og lemur mann og annan með lurk, uns Svalur og Valur grípa í taumana. Greg félagi Franquins er skráður fyrir handritinu.
Möttull
thumb|350px|Möttullinn skiptist í tvö lög: ytri mötul og innri mötul
Möttull jarðar er stærsta hvel jarðar og nær frá neðra borði jarðskorpunnar að ytra borði kjarna jarðar á um 2900 km dýpi. Möttullinn er þéttur og fastur niðri við kjarnann vegna mikils þrýstings. Bergið linast þegar ofar dregur og á um 200 km dýpi er hann seigfljótandi. Síðan verður hann fastur aftur á 100 km dýpi.
Nælon
thumb|right|Nælonbönd Nælon er heiti á flokki gerviefna sem almennt eru þekkt sem pólýamíð. Nælonið bjó bandaríski efnafræðingurinn Wallace Carothers fyrst til þann 28. febrúar 1935 á tilraunastofu DuPont. Nælon er hitadeigt, gljáandi efni sem er notað til að framleiða trefjar fyrir framleiðslu textílefna. Þekktasta birtingarmynd nælons eru nælonsokkarnir sem komu á markað árið 1940. Nælon er einnig notað við framleiðslu plastíhluta fyrir vélar, rennilása, ýmis plastáhöld og í trefjaplast.
Frank-Walter Steinmeier
Áður en Steinmeier varð forseti hafði hann verið utanríkisráðherra Þýskalands í tvígang, á árunum 2005 til 2009 og frá 2013 til 2017. Frá 1999 til 2005 var hann ráðuneytisstjóri hjá kanslaraembættinu.
Gregoríus 8.
thumb|right|Gregoríus 8. Gregor VIII var fæddur í kringum árið 1100 í Benevento á Ítalíu og dó 17. desember 1187 í Písa. Hann hét réttu nafni Alberto di Mora. Hann var páfi kaþólsku kirkjunnar frá 25. október 1187 til dánardægurs, aðeins í einn mánuð og tuttu og sjö daga. Hann var 173. páfi kirkjunnar.
Frank-Walter Steinmeier
Menntun og störf
Steinmeier fæddist 1956 í Detmold í sambandslandinu Nordrhein-Westfalen, en faðir hans var smiður. Eftir stúdentspróf árið 1974 í Blomberg gengdi hann herþjónustu í tvö ár eða þangað til hann hóf nám í lögfræði og síðar stjórnmálafræði við Justus-Liebig háskólann í Gießen, sem hann lauk 1986. Hann var frá því í menntaskóla meðlimur ungliðahreyfingar sósíaldemókrataflokksins.
Gregoríus 8.
Gregor VIII var vel menntaður aðalsmaður sem varð munkur mjög ungur. Sumar heimildir segja að hann hafi verið af reglu Sisterana en aðrar að hann hafi fylgt benediktusarreglunni. Þegar hann var kardínáli var hann sendur til Englands til að rannsaka hið umdeilda morð á Thomasi Becket. Árið 1172 sótti hann kirkjuþingið í Avranches sem sendimaður páfa. Þingið veitti Hinriki II konungi Englands syndaaflausn vegna morðsins á Becket. Honum var einnig veittur sá heiður að krýna Alfonso II konung Portúgals í nafni páfa.
Frank-Walter Steinmeier
Menntun og störf
Árið 1991 varði hann doktorsritgerð sína í lögfræði, sem bar heitið „Borgarar án þaks – milli skyldu til framfærslu og réttar á lífsrými; venja og viðhorf opinberrar íhlutunar við hindrun og útrýmingu húsnæðisleysis“.
Sama ár gerðist hann ráðgjafi í fjölmiðlunarrétti við forsætisráðuneyti Neðra-Saxlands í Hannover. Tveimur árum seinna tók hann við embætti skrifstofustjóra hjá Gerhard Schröder, sem á þessum tíma var forsætisráðherra Neðra-Saxlands.
Gregoríus 8.
Gregor VIII var vígður páfi í stað Úrbans III 25. október 1187. Fyrsta verk hans sem páfa var að gefa út páfatilskipunina Audita tremendi en í henni hvatti hann til Þriðju krossferðarinnar. Jerúsalem var þá nýfallin í hendur Saladíns. Gregor VIII lifði ekki nógu lengi til að sjá krossferðina verða að veruleika því hann dó úr hita í desember.
Gregor var þekktur fyrir rólegt skap og örlæti og sóttist eftir að friða stríðandi aðila. Hann reyndi t.d. að koma á sættum milli Barbarossa og kirkjunnar. Hann reyndi einnig að koma á friði milli hafnarbæjanna Písa og Genóa en dó þegar hann dvaldi í Písa. Hann var grafinn í dómkirkjunni í Písa.
Aurora Nilsson
Aurora Nilsson eða Rora Asim Khan (1. janúar 1894 – 26. júní 1972) var sænskur rithöfundur sem varð þekkt fyrir skáldævisögu "Flykten från harem" sem kom út árið 1928 en þar  skrifaði hún um lífsreynslu sína í Afganistan en hún var gift afgönskum diplómat Asim Khan að nafni. Hún skildi við mann sinn árið 1927 og saga hennar gefur innsýn í líf kvenna í Afganistan á þriðja áratug tuttugustu aldar og er ein fyrsta saga af vestrænni konu sem giftist múslima.
Frank-Walter Steinmeier
Menntun og störf
Eftir að ljóst varð árið 1998 að Schröder yrði kanslari ákvað Steinmeier að fylgja honum í ríkisstjórn þýska sambandslýðveldisins og 1999 var hann orðinn ráðuneytisstjóri hjá kanslaraembættinu.
Aurora Nilsson
Aurora Nilsson frá Svíþjóð var í listnámi í Berlín í Þýskalandi árið 1925 og kynntist þar tæknifræðinemanum Asin Khan en hann var sonur fyrrum ráðherra í afgönsku stjórninni og var nám hans kostað af ríkisstjórn Afganistan. Afganska sendiráðið lagði blessun sína yfir hjónaband þeirra eftir að Nilsson skrifaði undir að hún myndi taka upp afganska siði og síðar snúast til Múhameðstrúar. Hún fylgdi Khan til Afganistan árið 1926 og lýsir í sögu sinni umskiptum eiginmannsins eftir því sem þau koma nær heimkynnum hans. Hún lýsir líka þeim erfiðleikum sem mæta þeim, eiginmaður hennar fær ekki starf og hún heimsækir hirðina og ýmsa embættismenn og lýsir viðkynningu við þá og samfélaginu. Nilsson lýsir drottningunni Soraya Tarzi og móður konungsins Ollja Hassrat.
Frank-Walter Steinmeier
Menntun og störf
Steinmeier var einn af nánustu samstarfsmönnum Schröders og hefur verið lýst sem manninum á bakvið tjöldin. Þannig gerði hann mikilvægar framkvæmdaáætlanir, t.d. í ellilífeyris- og heilbrigðismálum, og tók þátt í Agenda 2010 og umfangsmiklum skattalagabreytingum.
Aurora Nilsson
Árið 1927 tekst henni að skilja við eiginmanninn með aðstoð þýska sendiráðsins og fer á gistihús og býður eftir að henni berist ferðafé til heimfarar til Svíþjóðar.
Frank-Walter Steinmeier
Menntun og störf
13. október 2005 varð ljóst að hann yrði utanríkisráðherra og tók hann formlega við embættinu 22. nóvember 2005 í ríkisstjórn Angelu Merkels.
Aurora Nilsson
Fyrrum eiginmaður hennar Asim Khan var líflátinn í Afganistan árið 1933 eftir að hafa tekið af lífi þrjá starfsmenn breska sendiráðsins í Kabúl en fyrir honum mun hafa vakað af stað deilum milli Bretlands og konungsins Mohammed Nadir Shah sem var hliðhollur Bretum og stuðla að því að fyrrum konungur Amanullah Khan kæmist aftur til valda. Þetta mun hafa stuðalað að því að Nadir konungur missti völdin seinna sama ár.
Frank-Walter Steinmeier
Menntun og störf
Steinmeier var kjörinn forseti Þýskalands af þýska þinginu þann 27. febrúar 2017 með 75 prósentum atkvæða. Hann var endurkjörinn til annars fimm ára kjörtímabils þann 13. febrúar árið 2022.
Fjölskyldulíf
Steinmeier er giftur og á eina dóttur.
Íþróttalið Reykjavíkur
Íþróttalið Reykjavíkur er heiðurstitill sem veittur er af Íþróttabandalagi Reykjavíkur þeim reykvíska keppnisflokki í hópíþrótt sem talinn er hafa staðið sig best á árinu. Viðkomandi lið hljóta að launum farandbikar og eignabikar. Við sama tilefni er tilkynnt um val á besta íþróttakarli og bestu íþróttakonu borgarinnar.
Björn Bergmann Sigurðarson
thumb|Björn. Björn Bergmann Sigurðarson (fæddur 26. febrúar 1991) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með ÍA. Björn er hálfbróðir Bjarna, Þórðar og Jóhannesar Karls Guðjónssona.
Ferill
Björn hóf ferilinn með ÍA en fór síðar út til Noregs og lék með Lilleström 2009-2012. Árið 2012 fór hann til Wolverhampton Wanderers á Englandi og var þar til 2016. Hann sneri svo aftur til Noregs (Molde). Árið 2017 var hann valinn besti leikmaður norsku úrvalsdeildarinnar.
Björn spilaði með íslenska karlalandsliðinu frá 2011 til 2018, alls 17 leiki og skoraði eitt mark.
Ízjúm
thumb|Upprisukirkjan í Izjúm. Ízjúm (úkraínska: Ізюм) er borg í Kharkív-oblast í austur-Úkraínu við fljótið Donets. Hún er um 120 km suðaustur af borginni Kharkív. Íbúar voru um 46.000 árið 2021.
Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 héldu Rússar borginni frá apríl fram í september þegar gagnsókn Úkraínumanna frelsaði borgina. Þá komu í ljós fjöldagrafir hundruða manna sem Rússar höfðu tekið af lífi.
Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands
Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands (skammstafað ÍSÍ) eru heildarsamtök íþróttahreyfingarinnar á Íslandi og æðsti aðili frjálsar íþróttastarfsemi í landinu samkvæmt íþróttalögum. Eitt af meginverkefnum ÍSÍ er að efla, samræma og skipuleggja íþróttastarfsemi á Íslandi, auk þess að stuðla að þróun hvers kyns íþrótta, jafnt almennings- sem afreksíþrótta.
Almenningsíþróttasvið ÍSÍ hefur staðið fyrir vinsælum árlegum íþróttaviðburðum á borð við Kvennahlaupið, Hjólað í vinnuna og Lífshlaupið.
ÍSÍ varð til árið 1997 þegar Íþróttasamband Íslands (st. 1912) og Ólympíunefnd Íslands sameinuðust.
Íþróttahéruð
Austurland
Höfuðborgarsvæðið
Norðurland
Reykjanes
Suðurland
Vesturland
Vestfirðir
Hans Jónatan
Hans Jónatan (1784–1827) var hörundsdökkur þræll sem fæddist á St. Croix í Karíbahafi og settist síðar að á Íslandi. Hann var verslunarstjóri hjá Ørum og Wulff á Djúpavogi 1818–1827. Hans átti að minnsta kosti tvö börn á Íslandi sem frá er kominn mikill ættbogi.
Hans var áður þræll Heinrichs Ludvig Ernst von Schimmelmann, landsstjóra á Saint Croix í Karíbahafinu, og er stundum talinn vera launsonur hans. Móðir hans var svört ambátt að nafni Emilia Regina.
Ætterni
Hans Jónatan fæddist í þrældóm á plantekru á eyjunni Saint Croix á Karíbahafi. Eyjan hafði orðið dönsk nýlenda árið 1733 þegar danska Vestur-Indíafélagið keypti hana af Frakklandi. Óvíst er um faðerni Hans Jónatans, en í ævisögu sinni um hann færir Gísli Pálsson rök fyrir að faðirinn hafi verið hvítur Dani að nafni Hans Gram, sem var ritari eiganda Hans Jónatans í þrjú ár. Móðir Hans Jónatans var Emilia Regina, þeldökk húsambátt sem er fyrst getið í rituðum heimildum árið 1773 á plantekrunni La Reine á Sainte-Croix. Árið 1788 eignaðist Emilia dóttur, Önnu Maríu, í þetta sinn með blökkumanni sem einnig var þræll. Afdrifa þeirra er ekki getið í rituðum heimildum. Ekkert var vitað um forfeður Hans í Vestur-Afríku fyrr en greining á erfðamengi hans var gerð á 21. öld.
Hans Jónatan var í eigu Heinrichs Ludvig Ernst von Schimmelmann og eiginkonu hans, Henríettu Katrínar.
Líf í Danmörku
Árið 1789 flutti Schimmelmannfjölskyldan til Kaupmannahafnar eftir að rekstur plantekrunnar brást. Fjölskyldan tók Emilíu Regínu og síðar Hans Jónatan með sér. Stuttu síðar lést Heinrich og eftirlét Hans ekkju sinni, Henríettu Katrínu. Árið 1801, þegar Hans var sautján ára, strauk hann úr þrældómi og gekk í danska sjóherinn. Hann tók þátt í sjóorrustunni við Kaupmannahöfn árið 1801 og hlaut viðurkenningu fyrir frammistöðu sína. Danski krónprinsinn Friðrik gaf Hans Jónatan frelsi sitt að launum.
Eftir frelsunina lét Henríetta handtaka Hans og hélt því fram að hann tilheyrði henni með réttu og að hún hefði ætlað sér að selja hann í Vestur-Indíum. Hans Jónatan og lögfræðingur hans tóku málið fyrir rétt og færðu rök fyrir því að þótt þrælahald væri löglegt í dönsku Vestur-Indíum væri það bannað í Danmörku sjálfri og því mætti ekki halda Hans Jónatan í þrældómi áfram. Dómarinn, sem var Anders Sandøe Ørsted, síðar forsætisráðherra Danmerkur, dæmdi engu að síður gegn Hans Jónatan í málinu (Generalmajorinde Henriette de Schimmelmann contra mulatten Hans Jonathan 1802) og úrskurðaði þann 31. mars árið 1802 að flytja bæri Hans Jónatan aftur til Vestur-Indía.
Líf á Íslandi
thumb|Verslunarstöðin á Djúpavogi, þar sem Hans Jónatan vann. Hans Jónatan strauk enn á ný eftir að hafa tapað dómsmálinu og dönsk stjórnvöld komust aldrei að því hvað varð um hann. Það var ekki fyrr en á tíunda áratugi 20. aldar að sögu hans var púslað saman. Árið 1802 kom Hans Jónatan til Djúpavogs á Íslandi. Ein af fyrstu heimildunum sem til eru af Hans Jónatan á Íslandi er dagbókarfærsla norska kortagerðarmannsins Hans Frisaks frá því 4. ágúst 1812:
Frisak réð Hans Jónatan sem leiðsögumann. Hans bjó og vann fyrir sér sem bóndi á Borgargarði í þjónustu dönsku verslunarstöðvarinnar á Djúpavogi. Hann varð verslunarstjóri búðarinnar árið 1819. Í febrúar árið 1820 hafði Hans kvænst Katrínu Antoníusdóttur frá Hálsi. Hjónin eignuðust þrjú börn. Tvö þeirra komust á legg og í dag eru nærri 900 afkomendur þeirra á lífi.
Hans Jónatan lést árið 1827.
Erfðarannsókn
Þó að upp hafi komið sú saga að Davíð Oddsson væri afkomandi Hans eru ekki til vísbendingar sem benda til þess.
Ævisögur
Árið 2014 kom út ævisaga Hans Jónatans eftir Gísla Pálsson undir titlinum Maðurinn sem stal sjálfum sér.
Genevieve Cortese
Genevieve Cortese (fædd Genevieve Nicole Cortese, 8. janúar 1981) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Wildfire og Supernatural.
Einkalíf
Genevieve ólst upp rétt fyrir utan San Francisco þangað til hún var 13 ára. Þá ákváðu foreldrar hennar að flytja til skíðabæjarins Whitefish í Montana. Eftir eitt ár fór fjölskylda hennar í ferðalag til þess að skoða mismunandi skíðabæi og enduðu þau í Sun Valley í Idaho, en Genevieve lítur á þann bæ sem heimabæ sinn.
Genevieve er með BFA gráðu í Drama og BA gráðu í ensku frá Tisch School of the Arts, við New York-háskóla, þar sem hún sótti Stella Adler Acting Studio og Atlantic Theater Co.
Þann 27.febrúar 2010 þá giftist Genevieve Jared Padalecki en þau kynntust við tökur á Supernatural. Genevieve og Jared eignuðust sitt fyrsta barn í mars 2012..
Leikhús
Genevieve hefur komið fram í leikritum á borð við A Midsummer Night's Dream, One Flew Over the Cuckoo's Nest, Crimes of the Heart og Joseph and the Amazing Technicolor Dreamcoat.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshutverk Cortese var árið 2005 í The Dead Zone. Sama ár þá var henni boðið hlutverk í Wildfire sem Kris Furillo, sem hún lék til ársins 2008. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Supernatural og FlashForward.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Cortese var árið 2004 í Mojave. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Bickford Shmeckler´s Cool Ideas og Salted Nuts.
Rauðsmári
Rauðsmári (fræðiheiti: Trifolium pratense) er belgjurt af ertublómaætt. Hann þekkist af ljósrauðum eða bleikum blómkollum. Rauðsmári er notaður í alls kyns túnrækt enda nýtir hann köfnunarefni úr andrúmslofti í sambýli við svokallaða Rhizobium-gerla.
Lýsing
Rauðsmári hefur sterka stólparót en stönglarnir verða 40 cm á hæð. Þeir eru hærðir og ýmist uppréttir eða jarðlægir. Blöðin eru hærð og nær heilrend, oft með ljósan blett í miðju blaði. Blöðin eru þrífingruð með öfugegglaga eða sporbaugótt smáblöð. Smáblöð þessi eru 2 til 3,5 sentímetrar á lengd. Við blaðaxlir eru axlablöð sem mynda ljósgrænt slíður með dökkum æðum og löngum broddi í endann.
Blómgun rauðsmára verður í júlí til ágúst en það er mjög sjaldgæft að hann myndi fræ á Íslandi vegna þess að til að það gerist þurfa stór skordýr, eins og humlur, að sjá um frjóvgunina. Blómin eru við allar aðstæður víxlfrjóvga. Blómin eru einsamhverf og um 2,5 til 3 cm í þvermál. Krónan er 12 til 16 mm löng en bikarinn eilítið styttri, um 7 til 8 mm langur. Hann er aðhærður og klofinn niður að miðju í 5 örsmáa hærða flipa.
Nýting
Rauðsmári telst til íslensku flórunnar, þó að hann sé ekki algengur nema sem slæðingur við bæi og á röskuðum svæðum. Hann hefur verið notaður til túnræktar að einhverju marki, en endist illa (oft bara um 2 til 4 ár) vegna þess hve hann er illa búinn undir beit og traðk. Hans kjörlendi er graslendi og tún, þó hann láti oft undan í samkeppni í grónu og frjósömu landi. Hann hentar einkar vel til gróffóðurverkunar, sér í lagi í blöndu við vallarfoxgras. Vallarfoxgras hefur reynst góður svarðarnautur rauðsmárans vegna þess að það er ekki eins frekt og margar aðrar grastegundir sem notaðar er í tún. Í íslenskum tilraunum sem gerðar voru 1994 var sýnt fram á það að rauðsmári hefur hærra hlutfall lignínsellulósa, meira af hrápróteini og steinefnum en félagi Vallarfoxgras.
Eitthvað hefur borið á svokölluðu smáraroti, sem er sveppasjúkdómur af völdum Sclerotina trifolium en hann er hættumestur á mildum, votum haustum og undir snjó. Þá er rauðsmári viðkvæmur við rótarsliti vegna frostlyftingar og hárri grunnvatnsstöðu. Hann safnar sterkju í forðarót sína sem er að vissu leyti því sterkjunni er erfiðara að breyta í orku fyrir grasbíta heldur en frúktósi eða súkrósi sem er aðal forðanæring grasa.
Saxland-Anhalt
Saxland-Anhalt (þýska: Sachsen-Anhalt) er áttunda stærsta sambandsland Þýskalands með 20.445 km². Það var áður fyrr hluti af víðáttumiklu landsvæði sem kallaðist Saxland. Eftir heimstyrjöldina síðari var það í Austur-Þýskalandi og varð að sambandslandi við sameiningu Þýskalands 1990. Íbúar eru tæplega 2,2 milljónir talsins (2021). Höfuðborgin er Magdeburg. Stórfljótið Saxelfur rennur í gegnum Saxland-Anhalt frá norðri til suðausturs. Vestast eru Harzfjöllin og mynda þau náttúruleg landamæri að Neðra-Saxlandi.
Brennu-Njáls saga
thumb|right|Brennu-Njáls saga í [[Möðruvallabók.]] Brennu-Njáls saga (oft aðeins kölluð Njáls saga eða Njála) er ein þekktasta Íslendingasagan og sú lengsta. Hún er saga Njáls Þorgeirssonar bónda, höfðingja og lögspekings á Bergþórshvoli í Vestur-Landeyjum og sona hans, einkum þá Skarphéðins. En auk þess er hún ævisaga Hallgerðar langbrókar Höskuldsdóttur og Gunnars á Hlíðarenda Hámundarsonar og margra fleiri.
Saxland-Anhalt
Lega
Saxland-Anhalt er austarlega í Þýskalandi og nær hvergi að sjó. Fyrir austan er Brandenborg, fyrir suðaustan er Saxland, fyrir sunnan er Þýringaland (Thüringen) og fyrir vestan er Neðra-Saxland.
Brennu-Njáls saga
Sagan þykir vera afburða vel skrifuð. Fjöldi persóna sem við sögu koma að meira eða minna leyti skiptir mörgum hundruðum. Mannlýsingar eru sérlega glöggar og getur lesandinn oftast séð persónuna fyrir sér er hann les.
Saxland-Anhalt
Fáni og skjaldarmerki
Fáni Saxlands-Anhalt eru gerður úr tveimur láréttum röndum, gult að ofan og svart að neðan. Litirnir voru teknir úr skjaldarmerkinu. Fáninn var tekinn upp í fyrsta sinn 1947, en var lagður niður þegar landið var leyst upp í endurskipulagningu Austur-Þýskalands 1952. 1992, eftir sameiningu Þýskalands, var fáninn tekinn óbreyttur upp. Skjaldarmerkið samanstendur aðallega af gulum og svörtum röndum. Þvert yfir það er græn krónurönd. Í horninu eftst til hægri er svartur örn, en hann táknar Prússland. Neðst er svartur björn á borgarvirki, en hann merkir fyrrverandi fríríkið Anhalt. Skjaldarmerki þetta var tekið upp 1991, tæpu ári eftir að Saxland-Anhalt varð til sem sambandsland sameinaðs Þýskalands. Gamla skjaldarmerkið var svipað, nema hvað þar var enginn björn. Þess í stað voru þar hamar og meitill og kornax, tákn sósíalimans.
Brennu-Njáls saga
Menn eru ekki á einu máli um áreiðanleika eða sagnfræðilegt gildi sögunnar. Þó er alveg óhætt að slá því föstu að helstu persónur sögunnar voru uppi á sinni tíð og að margir eða flestir atburðir sem frá er sagt áttu sér stað í raun og veru. Hins vegar er ekki víst að þeir hafi gerst með nákvæmlega þeim hætti sem sagan vill vera láta. Tími sögunnar er frá því um 950 til um 1020 eða svo.
Saxland-Anhalt
Orðsifjar
Orðið Sachsen (Saxland) er upprunnið af germanska ættbálknum saxa. Orðið saxi er dregið af gamla germanska orðinu sahs, sem merkir sverð eða langur hnífur (sbr. að saxa á íslensku). Anhalt var fyrst til sem kastalavirki og merkir einfaldlega stað þar sem maður stoppar (sbr. anhalten = að stoppa).
Brennu-Njáls saga
Einar Pálsson, fræðimaður taldi Njálssögu vera táknsögu um kristnitökuna.
Saxland-Anhalt
Borgir
Stærstu borgir Saxlands-Anhalt:
Níels Danakonungur
thumb|right|Níels konungur. Níels eða Nikulás (um 1064 – 25. júní 1134) var konungur Danmerkur frá 1104 til dauðadags. Hann var fimmti frillusonur Sveins Ástríðarsonar sem settist í hásætið og sá þeirra sem ríkti langlengst, eða í þrjátíu ár.
Um svipað leyti og Níels tók við krúnunni giftist hann Margréti dóttur Inga konungs eldri af Svíþjóð, sem kölluð var friðkolla (Fredkulla) af því að hún hafði áður verið gift Magnúsi berfætta Noregskonungi sem hluti af friðarsamningum sem gerðir voru í Konungahellu 1101. Sonur þeirra Níelsar var Magnús sterki. Hún dó um 1127 og árið 1130 giftist Níels Úlfhildi Hákonardóttur, sem hafði verið gift Inga yngri konungi Svíþjóðar. Hún skildi þó fljótt við Níels og giftist Sörkvi Svíakonungi.
Knútur lávarður, sonur Eiríks góða, ólst upp hjá Hvide-ættinni á Sjálandi og einnig í Þýskalandi. Hann var gerður hertogi af Slésvík 1115 og aflaði sér mikilla vinsælda þar. Magnús sterki fór að líta á Knút sem hættulegan keppinaut um ríkiserfðir og í ársbyrjun 1131 bauð hann Knúti á fund í Haraldsted-skógi við Ringsted og myrti hann þar 7. janúar. Morðið var kveikjan að margra ára borgarastríði milli Magnúsar og Eiríks eymuna, hálfbróður Knúts. Varð það til þess að Innósentíus II páfi svipti dönsku kirkjuna sjálfstæði og lagði hana aftur undir erkibiskupsdæmið í Hamborg-Brimum. Það varð aftur til þess að afla Eiríki öflugra fylgismanna. Þann 4. júní 1134 varð bardagi milli fylkinganna nálægt Lundi. Þar féll Magnús. Níels konungur flúði til Slésvíkur en íbúar þar hefndu Knúts lávarðs og drápu hann. Hann var lagður til hvílu í dómkirkjunni í Slésvík.
Alan García
Alan Gabriel Ludwig García Pérez (23. maí 1949 – 17. apríl 2019 ) var perúskur stjórnmálamaður sem var tvisvar forseti Perú; frá 1985 til 1990 og frá 2006 til 2011. García var leiðtogi Perúska alþýðubyltingarbandalagsins (spænska: Alianza Popular Revolucionaria Americana eða APRA) og var eini forseti landsins úr þeim flokki.
Æviágrip
García fæddist til millistéttarfjölskyldu í Lima, höfuðborg Perú. Hann gekk í háskóla í Lima, í Madríd og loks í París, þar sem hann nam félagsvísindi. Árið 1976 gekk García í APRA-bandalagið og var kjörinn á perúska stjórnlagaþingið tveimur árum síðar. Hann var kjörinn formaður flokksins árið 1982 og var árið 1985 kjörinn forseti Perú fyrir flokkinn. García var þá 36 ára og var rómaður fyrir persónutöfra sína og var fyrir þær sakir jafnvel líkt við John F. Kennedy Bandaríkjaforseta.
Fyrri forsetatíð García einkenndist af mikilli niðursveiflu í perúskum efnahag, af óðaverðbólgu, spillingu og af samfélagsóeirðum og ofbeldi af völdum maóistasamtakanna Skínandi stígs. Þessi vandamál voru meðal annars rakin til misheppnaðrar tilraunar García til að þjóðnýta bankakerfið og til deilna hans við erlenda kröfuhafa, sem leiddu til þess að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn lokaði á Perú. García lét af embætti árið 1990 þar sem forsetar í Perú mega ekki sitja fleiri en eitt kjörtímabil í röð. Við honum tók Alberto Fujimori, sem átti um hríð eftir að breyta Perú í einræðisríki.
García flutti í sjálfskipaða útlegð til Þýskalands, Frakklands og Kólumbíu á stjórnartíð Fujimori. Á þessum tíma var García ákærður fyrir fjárdrátt og margvísleg spillingarmál en aldrei framseldur til Perú. Árið 2001, eftir að Fujimori hafði hrökklast frá völdum, úrskurðaði hæstiréttur Perú að málin hefðu fyrnst og García sneri því aftur heim. García bauð sig fram til endurkjörs í forsetakosningum sama ár en tapaði í seinni umferð fyrir Alejandro Toledo.
García bauð sig aftur fram árið 2006 og vann í þetta sinn sigur þrátt fyrir að fyrri forsetatíð hans hefði hlotið mjög slæm eftirmæli. Á seinni forsetatíð hans fór verg landsframleiðsla Perú upp í sjö prósent á ári vegna hækkunar á málmverði. Gagnrýnendur García bentu hins vegar á eyðileggingu á náttúru landsins á þessum tíma og á auknar samfélagsóeirðir. Árið 2009 skipaði García lögreglunni að ryðja úr vegi hópi perúskra frumbyggja sem höfðu lokað þjóðvegi í Bagua-sýslu í mótmælaskyni. Til átaka kom og um 100 manns létust.
Eftir seinni forsetatíð sína var García ásamt fleiri fyrrum forsetum sakaður um að þiggja mútufé frá brasilíska byggingarfyrirtækinu Odebrecht í skiptum fyrir verkefni í þágu ríkisins. Þann 17. apríl árið 2019 kom lögreglan heim til García í Lima til að handtaka hann vegna málsins en García skaut sjálfan sig í höfuðið frekar en að fylgja þeim. Hann lést síðar sama dag.
Hjólataxi
Hjólataxi er fótknúið þríhjól til að flytja fólk gegn greiðslu. Slík farartæki eru algeng í Asíu og Afríku og kallast þar pedicabs. Slík farartæki eru einnig oft í boði að hjóla með ferðamenn um miðbæ evrópskra borga.
Sejny
Sejny, (litháíska: Seinai) er bær í Póllandi. Íbúar voru 5 872 árið 2008.
Mör
Mör (eða netja) er innanfita úr dýrum, þ.e. oftast fituhimnan utan um innyflin. Mör er notaður í ýmiskonar matargerð, t.d. í blóðmör, lifrarpylsu, hamsatólg, hnoðmör og fleira.
Hungursneyð
thumb|right|Fórnarlömb hungursneyðar í Rússlandi 1921. Hungursneyð er samfélagskreppa þar sem stór hluti íbúa er vannærður og hungurdauði vex mikið. Fyrr á öldum kom hungursneyð reglulega upp um allan heim og þrátt fyrir tækniþróun síðustu alda hefur hungursneyð oft komið upp síðustu ár, einkum í þriðja heiminum.
Hungursneyð stafar gjarnan af uppskerubresti, þurrkum, kuldum, farsóttum, styrjöldum eða slæmum efnahagsákvörðunum. Talið er að um sjötíu milljónir manna hafi látist vegna hungursneyðar á 20. öld.
1100
thumb|right|Dauði [[Vilhjálmur 2. Englandskonungur|Vilhjálms 2. Englandskonungs.]] Árið 1100 (MC í rómverskum tölum)
Sambandslýðveldi Mið-Ameríku
Ríkið var stofnað skömmu eftir að ríki Mið-Ameríku lýstu yfir sjálfstæði frá Spáni 1821. Hluti af landsvæðinu varð Fyrsta mexíkóska keisaradæmið 1822 og sambandslýðveldið var stofnað árið eftir. Það náði yfir svæði sem nú eru löndin Kosta Ríka, El Salvador, Gvatemala, Hondúras og Níkaragva, auk Chiapas sem nú er í Suður-Mexíkó. Árið 1840 hófst borgarastyrjöld sem leiddi til upplausnar ríkisins.
Conrad Vernon
Conrad Vernon IV er bandarískur gamanleikari.
London (Ontaríó)
thumb|London úr lofti. thumb|Pétursbasilíkan.
London er borg í suðvestur-Ontaríó-fylki í Kanada. Íbúar voru rúmlega 366.000 árið 2011. Áin Thames rennur um borgina.
Húshjálpin (kvikmynd)
Húshjálpin eða The Help er bandarísk kvikmynd frá árinu 2011 sem er byggð á samnefndri metsölubók eftir Kathryn Stockett frá árinu 2009. Tate Taylor skrifaði handritið og leikstýrti myndinni. Myndin fjallar um líf auðugra hvítra kvenna í Mississippi og þeldökkra þjóna þeirra. Myndin gerist í borginni Jackson í Mississippi-fylki, Bandaríkjunum og fara Emma Stone, Viola Davis, Octavia Spencer, Bryce Dallas Howard, Jessica Chastain, Sissy Spacek, Mike Vogel og Allison Janney með aðalhlutverkin.
Cerastium kotschyi
Cerastium kotschyi er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Litlu-Asíu.
Húshjálpin (kvikmynd)
Söguþráður
Sagan gerist árið 1963 í Jackson, Mississippi og fjallar um unga hvíta konu sem kölluð er ,,Skeeter“ sem snýr aftur heim eftir útskrift til að byrja að vinna sem rithöfundur. Hún er mjög ósátt með kynþáttahatrið sem konurnar í kvenfélaginu sýna þernum sínum og ákveður að skrifa bók um það hvernig líf þeirra er. Hún nær að sannfæra þernuna Aibileen sem vinnur fyrir vinkonu hennar, Elizabeth Leefolt, um að segja sögu sína, með þeim skilyrðum að það sé nafnlaust og að þær passi að enginn komist að því að þær séu að hittast. Með tímanum ákveður besta vinkona Aibileen, Minny Jackson, líka að segja sína sögu og svo fylgja fleiri þernur á eftir. Myndin þykir sýna vel lífið hjá svörtu fólki í suðurríkjum Bandaríkjunum í kringum 1960 og hvernig hvíta fólkið kom fram við það. Skeeter kemst síðan að því hvað kom fyrir þernuna sem ól hana upp og það gefur henni hvatningu til að gefa út bókina. Þegar bókin kemur út verður hún mjög vinsæl og konurnar í bænum fara að pússla saman að bókin snýst um þær og slúðursögur þeirra. Skeeter fær að lokum starf sem rithöfundur í New York og svörtu þernurnar eru stoltar yfir því að hafa sagt sína sögu.
Gerð myndarinnar
Framleiðslufyrirtækið DreamWorks keypti kvikmyndaréttindi á bókinni í mars 2010. Það var strax ákveðið að Emma Stone fengi aðalhluverkið sem ,,Skeeter“.
Upptökur byrjuðu í júlí 2010 og kláruðust í október sama ár. Myndin var aðallega tekin upp í bænum Greenwood, Mississippi þar sem bærinn þótti sýna vel tíðarandann í kringum 1960. Sum atriði voru líka tekin upp í Jackson, Clarksdale og Greenville í Mississippi.
Walt Disney Studios Motion Pictures gáfu út myndina og hún var frumsýnd í kvikmyndahúsum þann 10. Ágúst 2011. Hún kom út á DVD og Blu-ray þann 6. Desember 2011.
Leikendur
thumb|Leikarar í The Help með Octaviu Spencer uppi á sviði þegar hún vann Óskarsverðlaun fyrir hlutverk sitt í myndinni
Gagnrýni
Myndinni var vel tekið af gagnrýnendum og er með 8,1 í einkunn á IMDB. The Help var tilnefnd til þriggja Óskarsverðlauna. Gagnrýnendur hrósuðu mest frammistöðu Violu Davis og hún vann Óskarsverðlaun fyrir hlutverk sitt í myndinni. Atriði Violu Davis og Octaviu Spencer fengu mjög jákvæða gagnrýni og var lýst sem mjög áhrifamikilum.
Helst var fundið að myndinni að hún væri ekki nógu lík bókinni.
Sauðá
Sauðá er bergvatnsá í vestanverðum Skagafirði og dregur Sauðárkrókur nafn af ánni. Sauðá kemur upp í fjallinu Molduxa sunnan við Sauðárkrók og rennur í Sauðárgili gegnum bæinn. Þegar niður á jafnsléttu kom rann áin áður til norðurs þar sem nú er íþróttavöllur bæjarins og sundlaug og síðan til sjávar gegnum gamla bæinn. Oft komu flóð í ána sem ollu skaða og árið 1950 var ánni veitt til austurs niður á Borgarmýrar og í Tjarnartjörn.
Í Sauðárgili er skógrækt og kallast þar Litliskógur. Þar var hlaðinn upp sundpollur árið 1912, veitt í hann vatni og hann notaður til sundkennslu um langt skeið. Nokkru ofar er stífla í ánni sem reist var 1930 þegar áin var virkjuð. Þaðan er nú veitt vatni til iðnaðarfyrirtækja á Sauðárkróki.
Sunnan við Sauðá stóð áður samnefndur bær. Á Sauðá var lengi þingstaður hreppsins, sem kallaðist þá Sauðárhreppur, en árið 1907 var honum skipt í Sauðárkrókshrepp og Skarðshrepp.
Lagopus leucura
Lagopus leucura er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni hans er í háfjöllum (yfir trjálínu) í Norður-Ameríku. Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar.
Pavel E. Smid
Pavel E. Smid (fæddur 30. maí 1979) er íslenskt tónskáld og píanóleikari.
Pavel lauk stúdentsprófi frá Verzlunarskóla Íslands árið 1999 og stundaði eftir það BA-nám við Berklee College of Music þar sem hann útskrifaðist sem kvikmyndatónskáld og píanóleikari árið 2004. Eftir það stundaði hann nám við Boston-háskóla þar sem hann útskrifaðist með MA-próf í tónsmíðum og tónlistarkennslu árið 2007.
Sannmæliskenningin
Sannmæliskenningin um réttlæti er kenning Þorsteins Gylfasonar en hann hélt því fram að menn væru í rauninni að segja ósatt, þegar þeir ynnu ranglát verk, en satt, þegar þeir ynnu réttlát verk. Samkvæmt henni er réttlæti sannmæli og ranglæti svikmæli.
Michelle Creber
thumb|Creber [[14. nóvember 2015]] Michelle Nicole Creber (f. 7. september 1999) er kanadísk leikkona.
Köngull
right|thumb|Fullþroska kvenkyns köngull af [[Pinus coulteri ]] right|thumb|Köngull Aleppofuru Köngull (fræðiheiti strobilus, ft. strobili) er æxlunarfæri berfrævinga. Könglar eru ekki blóm heldur ummyndaðir stönglar eða sprotar án blómhlífarblaða. Í könglum sitja karl- og kvenkynshirslur saman í axleitri skipan á stuttum legg. Á furu vaxa bæði karlkönglar  og kvenkönglar. Einir (Juniperus communis) er tvíbýlisplanta og eru   þá sérstakar karl- og kvenplöntur. Í karlkönglum sem eru svipaðir í flestum barrtrjám þroskast frjókorn en karlkönglarnir visna fljótt eftir að frjókornin hafa fokið burtu.
Í kvenköngli eru tvenns konar hreistursblöð og er neðst ummyndað laufblað (þekjuhreistur) en ofan á því ummyndaður sproti sem er hreisturskennt fræblað (köngulhreistur). Endi fræblaðsins er oft þykkvaxinn og nefnist garður (apohysis) en á honum er oft kúla (umbo) eða broddur (spinosus). Oft eru hreisturblöðin (þekjuhreistur og köngulhreistur) samvaxin.
Gabrielle Anwar
Gabrielle Anwar(fædd, 4. febrúar 1970) er ensk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í Burn Notice, Scent of a Woman, The Three Musketeers og The Tudors.
Einkalíf
Anwar fluttist nítján ára gömul til Los Angeles ásamt bandaríska leikaranum Craig Sheffer en þau kynntust í London og saman eiga þau eina dóttur. Var hún síðan gift leikaranum John Verea og saman eiga þau tvö börn.
Hefur hún síðan 2010 verið í sambandi við veitingahúsaeigandann Shareef Malnik.
Sjónvarp
Anwar lék fyrrverandi IRA fulltrúann Fiona Glenanne í Burn Notice frá 2007-2013, þegar hætt var við framleiðslu á þættinum.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Anwar var árið 1988 í Manifesto. Árið 1992 var henni boðið lítið hlutverk í Scent of a Woman sem Donna, þar sem hún dansar tangó við persónu Al Pacino. Lék hún á móti Charlie Sheen, Kiefer Sutherland og Chris O´Donnell í The Three Musketeers árið 1993. Síðan þá hefur hún komið fram í kvikmyndum á borð við Nevada, If You Only Knew, Save It for Later og A Warrior´s Heart.
Verðlaun og tilnefningar
Academy of Sciene Fiction, Fantasy & Horror Films-verðlaunin
Gemini-verðlaunin
Teen Choice-verðlaunin
Miklagljúfursþjóðgarðurinn
thumb|Dögun í suðurhluta gljúfursins. thumb|Kort. Miklagljúfursþjóðgarðurinn (enska: Grand Canyon National Park) er þjóðgarður í NV-Arizona í Bandaríkjunum sem stofnaður var árið 1919. Þjóðgarðurinn er 49.308 ferkílómetrar að stærð og er einn elsti sinnar tegundar í Bandaríkjunum. Mörk þjóðgarðarins eru þjóðarminnismerkið Miklagljúfur-Parashant til norðvesturs, Havasupi og Haulapai verndarsvæðunum til suðvesturs og Navaho verndarsvæðinu til austurs. Bæði til suðurs og norðurs eru mörk þjóðgarðsins að Kaibab-þjóðskóginum.
Land í Miklagljúfursþjóðgarði er að miklu leyti í eigu ríkisins, eða 49.147 ferkílómetrar, og afgangurinn er í eigu einkaaðila. Þjóðgarðinum er stjórnað af þjóðgarðsnefnd Innanríkisráðuneytis Bandaríkjanna. Þjóðgarðurinn er á heimsminjaskrá UNESCO.
Saizo Saito
Saizo Saito (24. september 1908 - 2004) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Jim Meskimen
thumb|Meskimen árið [[2014]] James Ross "Jim" Meskimen (f. 10. september 1959) er bandarískur leikari.
Kleópatra 1.
thumb|right|Kleópatra 1. á lágmynd frá [[El Kab.]] Kleópatra 1. Syra eða Sýrlenska (gríska: Κλεοπάτρα Σύρα; um 204 f.Kr. – 176 f.Kr.) var drottning Egyptalands á tímum Ptólemajaríkisins. Hún var dóttir Antíokkosar mikla, konungs Selevkídaríkisins, og drottningar hans Laódíke 3. Hún giftist Ptólemajosi 5., konungi Egyptalands, í borginni Rafía (nú Rafha) árið 193 f.Kr. Hjónaband þeirra var hluti af friðarsamkomulagi milli Ptólemaja og Selevkída, að undirlagi Rómverja, eftir fimmta Sýrlandsstríðið milli ríkjanna. Þá var hann um sextán ára gamall og hún tíu ára.
Oxalis tuberosa
Oxalis tuberosa er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá norður og mið Andesfjöllum en finnst eingöngu ræktuð. Tegundin er ræktuð eins og kartöflur en hún er almennt kölluð Oca sem er spænsk afbökun af Ketsjúa heitinu uqa. Hún gefur minna af sér og tekur lengri tíma til að þroskast og þolir verr frost heldur en kartöflur sem skýrir hvers vegna hún er svo sjaldséð.
Messías
Messías er íslenskun af hebreska orðinu mashiach sem þýðir „smurður“. Í gyðingdómi, var messías (מָשִׁיח "hinn smurði") upphaflega notað um alla sem voru álitnir smurðir (valdir af Guði). Í trúarhefð gyðinga er messías afkomandi Davíðs konungs, hann mun endurreisa ríki Davíðs og skapa frið á jörðu. Þeir sem eru kristnir álíta Jesúm vera þennan messías en því trúa gyðingar ekki. Orðið Kristur (úr grísku Χριστός, Khristos, „hinn smurði“) er bókstafleg þýðing á „mashiach“.
Í Gamla testamentinu er hugtakið „messías“ upphaflega notað um konung Ísraela og æðsta prest. Úr þeim erfiðleikum sem gyðingar lentu í (við fall Norðurríkisins og þrældóminn í Babýlon) skapaðist spá um komandi konung og frelsara. Tími messíasar yrði Guðs ríki. Spádómurinn var ekki bundinn einni persónu heldur nýjum tíma, frelsi úr neyð og fullkomnu réttlæti. Spámenn gyðinga sáu margsinnis fyrir komu messíasar.
Samkvæmt kristinni trú hefur þessi spádómur ræst með Jesú frá Nasaret. Símon Pétur er sá fyrsti samkvæmt Nýja testamentinu sem vottar um að Jesús sé Messías (Markúsarguðspjallið 8:29).
Í íslam er Jesús (Isa) einnig álitinn vera maseeh, eða messías, og endurkomu hans til jarðar er beðið ásamt öðrum messíasi, Mahdi.
Mannbroddar
Mannbroddar eru broddar úr stáli sem festir eru neðan á skó eða stígvél til að ná betra gripi í mikilli hálku og snjó.
1187
thumb|right|Orrustan við Hattin. Árið 1187 (MCLXXXVII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Podocarpus confertus
Podocarpus confertus er sígrænt tré frá Borneó.
Þinur
Lýsing
Þinir þykja falleg tré, hafa mjúkar nálar og ilma vel og eru vinsæl jólatré og garðtré. Þintegundir eru skuggaþolnar í æsku og hafa æskubarr sem nýtir birtu vel en þolir hins vegar ekki vel vind og þurrk. Ungplöntur þins geta því ekki verið á berangri en nálar fullorðinna trjáa eru mun harðgerðari. Þini má greina frá öðrum barrtrjám á barrnálum og könglum. Barrnálar eru festar við greinar á grunni sem líkist lítilli sogskál. Laufin eru útflött og stundum eins og á síberíuþin þá líta þau út fyrir að hafa verið pressuð saman. Á neðra borði laufs eru tvær hvítleitar rákir
Barr
Hægt er að greina þin frá öðrum ættkvíslum í þallarætt á einkennandi festingu barrnálanna við greinina; neðst á nálinni er eins og sogskál sem festir nálina við greinina, og þegar það fellur af verður eftir hringlaga ör.
Barrið er áberandi flatt, stundum eins og samanpressað, eins og hjá A. sibirica.
Barrið er með tvær hvítleitar línur að neðan, hvor um sig mynduð af vax-húðuðum loftaugarásum. Hjá flestum tegundum er efra borð barrsins einlitt grænt og glansandi, án loftaugna eða með fáein á endanum, sjáanleg sem hvítleitir deplar. Hinar tegundirnar eru með efra borð barrsins dauflegt, grágrænt eða blágrænt til silfurlitt, þakið breytilegum fjölda loftaugarása, og ekki alltaf heilar. Dæmi um tegund með gljáandi grænt barr er A. alba, og dæmi um tegund með dauflitað vaxborið barr er A. concolor.
Oddurinn á barrinu er yfirleitt meira eða minna sýldur (eins og hjá A. firma), en stundum ávalur eða flatur (eins og hjá A. concolor, A. magnifica) eða hvasst og stingandi (eins og hjá A. bracteata, A. cephalonica, A. holophylla). Barrið á ungum plöntum er yfirleitt hvassara.
Hvernig barrið liggur á sprotanum er mjög breytilegt, hjá nokkrum tegundum er eins og kambur til hvorrar hliðar á sprotanum (A. alba), öðrum er það meira upp svo það er eyða eins og v í laginu ofantil, og á enn öðrum stendur barrið út allstaðar ofantil. Svo er A. pinsapo með barrið jafnt allann hringin um sprotann.
Könglar
Þinir eru frábrugðnir öðrum barrtrjám í því að könglar eru uppréttar sívalningslaga keilur sem leysast sundur þegar þær þroskast og leysa frá sér vænguð fræ. Könglar á þin hanga aldrei eins og á greni þótt þeir séu stórir heldur eru eru uppréttir eins og kerti. Þroskaðir könglar eru vanalega brúnir en ungir könglar geta verið grænir að sumarlagi eða fjólubláir og bláir og stundum mjög dökkir.
Ræktun á Íslandi
Eftirfarandi tegundir hafa verið reyndar;
Balsamþinur (A. balsamea), Hvítþinur (A. concolor), Fjallaþinur (A. lasiocarpa), Nordmannsþinur (A. nordmanniana), Silfurþinur (A. amabilis), Síberíuþinur (A. sibirica), Eyjaþinur (A. sachalinensis), Nálaþinur (A. holophylla), Glæsiþinur (A. fraseri), Stórþinur (A. grandis), Eðalþinur (A. procera), Kóreuþinur (A. koreana) og Hringþinur (A. veitchii).
Af þessum hefur eingöngu fjallaþinur verið ræktaður svo nokkru nemi og eru elstu trén síðan um 1906 (Hallormsstað). Er hann til víða um landið.
Í Vaglaskógi er um hálfs ferkílómetra reitur af Balsamþin sem gróðursettur var árið 1964.
Hamsatólg
Hamsatólg er kindamör sem hefur verið bræddur og látinn storkna og bræddur upp aftur til að hafa út á mat, aðallega fisk. Hamsatólg er líklega vestfirsk uppfinning. Munurinn á hamsatólg og mörfloti er að í mörflotinu er hnoðmör, en hann er ekki hafður í hamsatólginni. Oft er talað um vestfirskt mörflot. Hamsatólgin er mikið borðuð með saltfiski, signum fiski og kæstri skötu á Þorláksmessu.
Orðið hamsatólg
Hamsar sem eiga við forliðin í orðinu hamsatólg eru brúnu bitarnir sem verða eftir þegar mör er bræddur, öðru nafni skræður. Tólg er mör sem hefur verið bræddur og hefur storknað aftur.
Ungbarnadauði
Ástæður ungbarnadauða eru margvíslegar og tengjast meðal annars sjúkdómum, umhverfisþáttum og efnahagslegum þáttum. Algengar orsakir ungbarnadauða eru köfnun í fæðingu, lungnabólga, fæðingargallar, vandamál í meðgöngu eða við fæðingu, nýburasýking, niðurgangur, malaría, mislingar og vannæring. Skortur á læknisþjónustu á meðgöngu, áfengisneysla, reykingar og eiturlyfjaneysla, eru meðal áhrifaþátta. Tíðni ungbarnadauða tengist mörgum öðrum breytum eins og menntunarstigi móður, umhverfisaðstæðum, samfélagslegum innviðum og heilbrigðisþjónustu. Aðgerðir eins og bætt hreinlætisaðstaða, aðgangur að hreinu drykkjarvatni, bólusetningar gegn algengum smitsjúkdómum og aðrar lýðheilsuráðstafanir draga úr tíðni ungbarnadauða.
Árið 1990 létust 8,8 milljón börn undir 12 mánaða aldri í heiminum. Árið 2015 var þessi tala komin niður í 4,6 milljónir. Tíðni ungbarnadauða minnkaði úr 65 í 29 andlát á 1.000 fæðingar á heimsvísu á sama tíma. Árið 2017 létust 5,4 milljón börn fyrir fimm ára aldur, en árið 1990 var þessi tala 12,6 milljónir. Talið er að hægt væri að fyrirbyggja 60% þessara andláta með tiltölulega einföldum aðgerðum eins og samfelldri brjóstagjöf, bólusetningum og bættri næringu.
Tíðni ungbarnadauða
Samkvæmt Sameinuðu þjóðunum voru eftirtalin fimm lönd með hæsta tíðni ungbarnadauða 2015-2020:
Samkvæmt sömu heimild voru eftirtalin fimm lönd með lægsta tíðni ungbarnadauða 2015-2020:
Steindyragil
right|thumb|Steindyragil og Steindyrafoss. Steindyragil er árgljúfur sem Þverá í Svarfaðardal fellur um á leið sinni úr Þverárdal (Bakkadal) og til Svarfaðardalsár. Gljúfrið er á mörkum jarðanna Þverár og Steindyra. Þveráin er á mörkum Tjarnar- og Urðasóknar. Gljúfurveggirnir eru úr þykkum blágrýtislögum með rauðum millilögum sem skorin eru af lóðréttum berggöngum. Lögin eru um 10 milljón ára. Fallegur foss er í gljúfrinu, 12-15 m hár, nefndur Steindyrafoss. Annar foss, um 10 m hár, er nokkru ofar. Upp með Steindyragili liggur merkt gönguleið að Nykurtjörn. Gilið er vinsæll viðkomustaður ferðafólks og ganga að Steindyrafossi er stutt og þægileg en þó ekki fyrir lofthrædda. Þarna er fjölbreyttur gróður og blómskrúð á vorin og þar verpa oft hrafnar og smyrlar og stundum fálkar. Neðan við árgljúfrið er gömul hlaðin fjárrétt á árbakkanum, Steindyrarétt, sem var í notkun fram yfir miðja 20. öld. Ofan við Steindyragil eru Bakkabjörg, berghlaupsskál í fjallshlíðinni og neðan þeirra urðarhólar sem ná fram á gljúfurbarminn.
Kalaallit Nunaata Radioa
Kalaallit Nunaata Radioa eða KNR er ríkisrekinn fjölmiðill á Grænlandi sem rekur bæði sjónvarps- og útvarpsstöð. KNR sendir út fréttir bæði á dönsku og grænlensku.
Stjórnlagaþing á Íslandi 2011
Stjórnlagaþing á Íslandi 2011, síðar endurskilgreint og nefnt Stjórnlagaráð, er hluti af því ferli að skrifa nýja stjórnarskrá fyrir Ísland. Á undan stjórnlagaþinginu var haldinn þjóðfundur sem var ætlað að leggja línurnar um vilja þjóðarinnar varðandi ýmis gildi fyrir Stjórnlagaþingið. Eftir að Hæstiréttur úrskurðaði kosningar til stjórnlagaþings á Íslandi 2010 ólögmætar var heiti þingsins breytt í Stjórnlagaráð og sömu mönnum boðin seta í því og hlutu kosningu til stjórnlagaþingsins, að sumra sögn til að fara á svig við úrskurð Hæstaréttar.
Stjórnlagaráð skilaði frumvarpi að stjórnarskrá lýðveldisins Íslands 27. júlí 2011.
Cerastium kunthii
Cerastium kunthii er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Suður-Ameríku.
Scymnus (ættkvísl)
Tegundir
Samkvæmt Natural History Museum, eru tegundir í Scymnus eftirfarandi:
Subgenus Neopullus
Aðrar heimildir telja yfir 200 tegundir.
Bakkylídes
Bakkýlídes var forngrískt lýrískt skáld frá eynni Keos. Faðir hans hét sennilega Meidon en móðir hans var systir Símonídesar frá Keos. Líklega fæddist Bakkýlídes árið 507 f.Kr.
Charles Michel
Charles Yves Jean Ghislaine Michel (f. 21. desember 1975) er belgískur stjórnmálamaður, núverandi forseti leiðtogaráðs Evrópusambandsins og fyrrverandi forsætisráðherra Belgíu.