cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bubbi Morthens
Þátttaka í mótmælum
Bubbi Morthens tók virkan þátt í ýmsum mótmælafundum veturinn 2008-9. Aðeins tveimur dögum eftir ávarp Geirs H. Haarde þann 6. október, þar sem hann bað Guð að blessa Ísland boðaði Bubbi til einna fyrstu mótmælananna vegna bankahrunsins. Þann 8. október 2008 boðaði hann til samstöðutónleika á Austurvelli. Yfirskrift tónleikanna var „krónan er fallin“ og mættu um 300 manns á tónleikana. Hljómsveitin Stríð og Friður spilaði með Bubba á tónleikunum og þar hljómaði lagið „Ein stór fjölskylda“ í frumflutningi Bubba. Samkvæmt Morgunblaðinu einkenndi ládeyða stemmninguna á Austurvelli þennan dag en lagið var bjartsýnisóður til þjóðarinnar. Fólk mætti með skilti með trúarlegum boðskap og hægt var að kaupa boli með áletruninni „Bankanum þínum er sama um þig“.
Þann 10. nóvember 2008 spiluðu Björn Jörundur Friðbjörnsson og Bubbi saman á blaðamannafundi til að vekja athygli á samstöðutónleikum sem haldnir voru í Laugardagshöll þann 16. nóvember. Björn og Bubbi sungu lagið „Er völlur grær“. Hugmyndin að tónleikunum kom frá Bubba og sá Lára Ómarsdóttir um kynningarmál fyrir tónleikana. Allir gáfu vinnu sína við tónleikana en Bubbi sagði að til af tónleikunum yrði þá vantaði 1,5 milljón krónur fyrir rafmagni og þrifum frá Reykjavíkurborg. Þeir peningar komu ekki frá Reykjavíkurborg en tónleikarnir voru samt haldnir. Þeir báru yfirskriftina „Áfram með lífið“. Aðgangseyrir var ókeypis og meðal þeirra sem komu fram ásamt Bubba voru Baggalútur, Lay Low, Sálin hans Jóns míns, Ham, Ragnheiður Gröndal, Stuðmenn, Buff og Nýdönsk.
23. maí 2009 héldu Hagsmunasamtök heimilanna samstöðufund á sérstökum útifundi á Austurvelli til að minna á það „neyðarástand“ sem þá var uppi í íslensku þjóðfélagi. Um fjögur hundruð manns mættu samkvæmt lögreglu. Hljómsveitin Egó með Bubba í fararbroddi spilaði nokkur lög á tónleikunum.
Æska.
Ásbjörn Kristinsson Morthens fæddist þann 6. júní 1956 í Reykjavík. Hann er sonur hjónana Grethe Skotte Pedersen, húsmóður og listakonu (1929-1982) og Gubrands Kristins Morthens, listamanns (1917-2002). Grethe var dönsk og faðir Kristins norskur. Ásbjörn er yngstur fjögurra bræðra, eldri bræður hans eru þeir Arthúr Morthens (1948-2016), Sveinn Allan Morthens (1951-) og Þorlákur (Tolli) Morthens (1953-). Ásbjörn og fjölskyldan bjuggu fyrstu fjögur ár Ásbjarnar á þriðju hæð Barónstígs 43, en fluttu síðan um vorið 1960 í blokk við Gnoðarvoginn.
Ísland.
Ásbjörn byrjaði menntun sína hér á landi, í tímakennslu hjá séra Árelíusi Níelssyni, og segir hann að hann og Árelíus hafi orðið miklir vinir. Þorleifur Guðjónsson, sem átti eftir að spila með Ásbirni í Egóinu tveimur áratugum eða svo seinna, var einnig í tímakennslu hjá Árelíusi. Eftir tímakennsluna hjá Árelíusi fór Ásbjörn í Vogaskóla. Í ævisögu sinni frá 1990, sem Silja Aðalsteinsdóttir ritaði, talaði hann um hvernig honum var strítt í skóla fyrir talerfiðleika sína. "Ég var smámæltur, gat ekki sagt s eðlilega og var sendur til talkennara. Ég mætti stíft, skrópaði ekki eitt einasta skipti. Mér var strítt á því að vera að læra að tala, en ég tók því með ró. Ég vissi að það yrði tímabundið."
Danmörk.
Árið 1971, þegar Ásbjörn var 15 ára, flutti hann með mömmu sinni og frænda sínum Bergþóri, sem átti eftir að vera með honum í Egóinu, til Danmerkur. Þegar þangað var komið sendi mamma Ásbjarnar hann og Bergþór í heimavistarskóla í Fredericia á Jótlandi. Í fyrrnefndri ævisögu sinni talaði Ásbjörn um skólavistina."Mömmu var sagt að þetta var afskaplega góður skóli, en hann reyndist vera beint út úr sögu fyrir Charles Dickens. Menn urðu að vera í skólabúningum, öllum var troðið í kapellu á hverjum morgni til að syngja sálma, krakkarnir voru barðir á fingurna með spanskreyr fyrir minnstu yfirsjónir, hífðir upp á eyrunum og agaðir út í eitt með eilífum hótunum."Vist Bubba í þessum skóla endaði svo einn dag þegar frændi hans, Bergþór, og vinur hans voru á leið í skólann og keyrt var á þá. Bergþór slapp vel en hinn strákurinn meiddist illa. Þegar þeir komu svo í skólann var þeim refsað fyrir að koma skólanum í vandræði. Bergþór sagði Ásbirni frá þessu öllu og Ásbjörn hringdi í Grethe, móður sína. Þegar hann rak söguna í ævisögu sinni frá 1990, talaði Ásbjörn um þegar umsjónarkennari strákana labbaði inn á Grethe inn á vist að hlúa að strákunum."Mamma segir við hann: 'Ég fer með syni mína héðan í dag. Ég ætla ekki að kæra ykkur, en ég held að þið ættuð að hringja á sjúkrabíl handa þessum dreng.' Þá segir kennarinn - hann kenndi okkur smíði: 'Hvis de ikke opfører sig ordentlig så giv dem bare nogen øretæver! - ef þeir haga sér ekki skikkanlega skaltu bara löðrunga þá.' Þá labbaði mamma að honum, kerrti hnakkann og sagði 'það segir enginn hvernig ég el upp mín börn mín. Og ef einhver á skilið löðrung, þá ert það þú!' Hann varð alveg eins og aumingi."Núna þegar að strákarnir voru fluttir út af heimavistini og inn á mömmu Bubba, sem leigði íbúð í Árósum, þurfti Grethe að finna stærra húsnæði fyrir þau þrjú. Að lokum fluttu þau inn í íbúð sem Pétur Hauksson, sonur Hauks D. Þórðarssonar, yfirlæknis á Reykjalundi, og kærasta hans áttu.
Hjónabönd og börn.
Bubbi hefur verið giftur þrisvar sinnum. Hann var giftur fyrstu eiginkonu sinni, Ingu Sólveigu Friðjónsdóttir ljósmyndara, frá 1980 til 1984. Hann samdi Konu, fyrstu skilnaðarplötu sína, um Ingu. Hann var giftur annari eiginkonu sinni, Brynju Gunnarsdóttir, fyrrverandi bankastarfsmaður og núverandi eigandi útfarastofu, frá 1988 til 2004. Þau eignuðust þrjú börn saman: Hörð 1990; Gréta 1992 og Brynjar Úlf 1998. Bubbi samdi Ást og ...í sex skrefa fjarlægð frá paradís, aðra og þriðju skilnaðarplötuna sína, um Brynju. Bubbi giftist þriðju og núverrandi eiginkonu sinni, Hrafnhildi Hafsteinsdóttir, 7. júní 2008 og þau eiga tvö börn saman: Dögun 2009 og Aþenu 2012.
Neysla.
Bubbi talaði og hefur talað mjög opinberlega um neyslu sína sem hann glímdi við til 1996. Í laginu Manstu af plötunni Dögun sem og í Bubba, fyrstu ævisögu sinni sem Silja Aðalsteinsdóttir skrifaði árið 1990, talaði hann um neyslu sína sem hann glímdi við frá barnæsku og til 1985.
Varpasveifgras
Varpasveifgras (fræðiheiti: Poa annua) er sveifgras. Hún er ágætis beitarplanta, en þykir ekki æskileg í túnum og er þá talin til illgresis.
Bubbi Morthens
Neysla.
Brot úr Manstu: Manstu þær nætur þegar engan svefn var að fá?
Endalaus partí, aldrei aldrei slakað á.
Jaxla við bruddum bláir undir augum fölir á kinn.
Manstu þá daga þegar dópið var eini vinur þinn?
Manstu þegar óttinn fór á stjá?
Fórum aldrei til dyra nema fyrst að gá.
Þegar feigðin dansaði fyrir utan gluggann minn.
Tónlistin var svört, hún gaf okkur breik,
koma niður með ský og feitum reyk.
Eftir að Bubbi fór í meðferð 15. janúar 1985 hélst hann edrú þangað til að hann birtist á friðarhátíð í Holmenkollen í Noregi þar sem hann kom fram ramskakkur. Frá þeim tímapunkti var hann í neyslu þangað til að, eins og Bubbi sagði til dæmis í viðtali við Íslensku fjölmiðlakonuna Sirrý 12. september 2006, hann vaknaði um miðja nóttu 11. september 1996 og ákvað að fara í meðferð. Í einum a ljóðum sínum í fyrstu ljóðabók hans, Öskraðu gat á myrkrið, samdi hann um fyrsta skiptið hans að reykja gras lausnin kom til þín
á sautjánda árinu
sautjánda dag marsmánaðar
himinninn opnaðist
reykurinn fyllti lungu þín
reykurinn var orð hans
þú og hann urðuð eitt
faðir vor þú sem ert í pípu Í viðtali við Alþýðublaðið um ljóðaplötu sína frá 1996, Hvíta hliðin á svörtu, sagði hann að það væri rökkur í ljóðunum og að þau fjalli að stórum hluta um eiturlyf. "Ég er að afgreiða dópveröldina og þessar lendur sem maður dvaldi á"Í ljóði úr Öskraðu gat á myrkrið talaði Bubbi um fyrstu kynni hans af kókaíni misstir meðvitund
Þeir héldu að þú værir dáinn
of stór skammtur
Valentínus
Valentínus er íslenskt karlmannsnafn.
Bubbi Morthens
Neysla.
var eina ósk þín
að vera alltaf svona
þú öskraðir yfir upptökugræjurnar
meira ég vil meira
Trú.
Trú hefur hálfpartinn alltaf verið stór partur í tónlist Bubba. Í byrjun, eins og Jón Ólafsson sagði í þættinum Af fingrum fram árið 2002, trúði hann á sjálfan sig. Svo kom trúin á dópið sterkt fram í kringum Egó og Das Kapital tímabilin. Svo kom trúin á það heilaga fram enn sterkara á árunum kringum 1996. Á Öllum áttum, fyrstu edrúplötu Bubba eftir þá örlagaríku nótt árið 1996 þegar hann vaknaði og ákvað að fara í meðferð eftir nærri því ellefu ára neyslu, er lagið Sá sem gaf þér ljósið. Lagið er lauflétt Reggílag sem byrjar á eftirfarandi texta: Bókin segir allt sem er
Altt sem er, býr í þér
Þú ert hann, hann ert þú
Hamingjan er hin sanna trú Á Sól að morgni, plötu Bubba frá 2002, er að finna lögin Guð er kona og Kveðja. Á meðan að það fyrrnefnda er einungis sögustíl Bubba í essinu sínu, þá er Kveðja, lokalag plötunnar, hreinræktaður sálmur, eins og það er orðað í ævisögu Bubba frá 2020. Á plötunni 1000 kossa nótt frá 2003, sem var einnig síðasta platan í hinum svokallaða "fjölskylduþríleik" sem hófst með Lífið er ljúft áratugi fyrr, er lagið Jóhannes 8, sem, að sögn Bubba, er byggt á Árni Johnsen, sem í byrjun árs 2003 var sakfelldur fyrir fjárdrátt, umboðssvik, rangar skýrslur til yfirvalda og mútuþægni í opinberu starfi. Nafnið á laginu vísar í kafla í Biblíunni sem fjallar um fyrirgefningu. Í nóvember 2006 kom Bubbi fram við messu í Reynivallakirkju og song þar "frumsamda sálma," eins og það var orðað í fréttatilkynningu.
Ameríkuferð.
Snemma árs 1984 fór Bubbi út ásamt vini sínum og fyrrverandi Utangarðsmanni Danna Pollock út til Los Angeles. Pælingin með ferðinni var upprunalega að stofna nýja hljómsveit. Eiginkona Bubba á þessum tíma, Inga Sólveig Friðjónsdóttir, var úti í Los Angeles að læra ljósmyndun. Þegar Bubba bar að garði var Inga byrjuð að slá sér upp með öðrum manni, eins og Bubbi segir í ævisögu sinni frá 1990. Bubbi var djúpt í neyslu á þessum tíma og, þegar heim var komið aftur, var hann búinn með mestalla peningana sem hann hafði farið út með. Ég fór með honum til LA og San Fransisco þar sem konan hans var. Þetta var bara flipp í raun og veru. Hann talaði um að fara í stúdíó og ég fór með einhverja gítara en þeir voru aldrei notaðir og það varð ekkert af því. Hann var bara að elta konuna og kókið
Danny Pollock, Bubbi Morthens: Ferillinn í fjörtíu ár, 2020. Á meðan hann var úti bauðst Bubba aðalhlutverk í stórmynd um goðið Þór. Aldrei fékk ég að sjá handrit að kvikmyndinni, en þegar ég fékk loksins að sjá grunn að handriti varð ég skelkaður. Þetta reyndist vera þriðja flokks ævintýra- og ofbeldismynd. Þegar myndin byrjar átti Þór að sitja uppi á himnum með hinum guðunum, en svo fær hann leyfi til að fara niður til jarðar í einn dag. Hann lendir vitaskuld í Los Angeles, í gervi manns en með yfirnáttúrulega hæfileika. Svo kynnist hann stúlku í hvelli og skemmtir sér svo vel að hann neitar að koma til baka og fellur í ónáð hjá Óðni! Inn í þetta átti að koma pönktónlist og svo átti ég að fara með Völuspá á íslensku! Algert Rugl, maður.
við götuhorn mánaðarins
húsin kíkja í gegnum
skráargöt tímans
Ég að vakna
búinn að týna nokkrum vikum.
Rykfallnir geislar glottandi sólar
skríða yfir rúmstokkinn
Augun æla ljósi
Það er maður fyrir utan gluggann
að tala Amerísku
Verð að komast heim
Visakortið hefur læst mig inni
Með dollaraseðil hálfan
uppi í vinstri nösinni
sýg ég snjóinn af Esjunni
og uppgvöta að ég er Guð
Það er ekkert að óttast.
Tropicana Motel.
Tónleikaplötur
Birtist á
GCD (með Rúnari Júlíussyni)
Árið 1991 var Bubbi byrjaður að verða tíður gestur Rúnars Júlíussonar á heimili hins síðarnefnda í Keflavík. Þar töluðu þeir um tónlist, sömdu tónlist og unnu að tónlist. Ásamt Bubba í þessum heimsóknum var Óttar Felix Hauksson, athafnamaður og fyrrum söngvari hljómsveitarinnar Pops Rúnar hafði flutt með Bubba tvö Hljómalög á útgáfutónleikum plötu Bubba, Sögur af landi, á skemmtistaðnum Ömmu Lú í desember árið áður, ásamt því að hafa komið fram á Þorláksmessutónleikum Bubba. Í æsku hafði Rúnar verið hálfgert átrúnaðargoð Bubba, svo það að vinna með Rúnari var draumur hjá Bubba. Úr heimsóknunum kom fram hljómsveitin GCD. Nafnið kom frá þeim hljómum sem oftast voru notaðir í lögum sveitarinnar, að sögn Óttars. Sveitin gaf út þrjár breiðskífur á fjórum árum, en Bubbi og Rúnar áttu eftir að vinna meira saman í framtíðinni. Eftir andlát Rúnars árið 2008 kom sonur Rúnars, Júlíus, í stað föðurs síns og söng til dæmis með sveitinni á Ljósanótt í Keflavík 2009.
Ljónslappi
Ljónslappi (fræðiheiti Alchemilla alpina) er fjölær jurt af rósaætt (Rosaceae). Hún vex í Evrópu og S-Grænlandi, og á Íslandi vex hún upp í yfir 900m hæð yfir sjó.
Færeyska karlalandsliðið í knattspyrnu
thumb|Merki landsliðsins. thumb|Skansin (Virkið) er stuðningsmannafélag landsliðsins. thumb|Færeyingar á móti Grikkjum 2015 þar sem þeir unnu 2-1.
Færeyska knattspyrnulandsliðið (færeyska: Føroyska fótbóltsmanslandsliðið) er fulltrúi Færeyja á alþjóðlegum mótum og er stjórnað af Færeyska knattspyrnusambandinu. Núverandi þjálfari er Håkan Ericson.
Færeyjar urðu meðlimir FIFA árið 1988 og UEFA árið 1990 og eru þeir 4 smæsta UEFA-þjóðin. En frá 1930 til 1988 höfðu Færeyingar eingöngu spilað við nágrannaþjóðir og eyjur. Árin 1989 og 1991 tók liðið þátt í Eyjaleikunum (þar sem smáeyjar spiluðu) og unnu þeir bæði mótin.
Fyrsta sigur á stórþjóð vann Færeyjar árið 1990 þegar þeir unnu Austurríki. Árið 2014-2015 vann liðið Grikkland tvisvar og færðist úr 187. sæti í 74. sæti á lista FIFA. Stuðningslið áhorfenda; Skansin var stofnað í kringum þá sigra.
Færeyingar leika á Þórsvelli í miðri Þórshöfn.
Sæborg
Sæborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Gunnrún
Gunnrún er íslenskt kvenmannsnafn.
Heyskapur
thumb|[[Knosarasláttuvél notuð við heyskap í Noregi (Mynd: Knut E. Haug)]] Heyskapur kallast sá tími þegar bændur slá grasið á túnum sínum og verka sem hey. Gjarnan eru tún slegin tvisvar, eða oftar. Kallast þá fyrra skiptið fyrrisláttur, og afurð hans hey, en seinna skiptið (og þau sem eftir koma) seinnisláttur. Afurð seinnisláttar kallast há.
Helgi Oddsson
Helgi Oddsson (d. fyrir 1526) var íslenskur lögmaður á 15. öld. Hann bjó á Stóruvöllum á Landi, sem þá voru kallaðir Lögmannsvellir.
Helgi var sonur Odds Ásmundssonar lögmanns á Stóruvöllum. Hann tók við lögmannsdæmi sunnan og austan 1495 af Eyjólfi Einarssyni en gegndi því ekki lengi, lét af embætti 1498, og er fátt vitað um lögmannstíð hans.
Rótarvísir
Rótarvísir táknað n í eftirfarandi dæmi: \sqrt[n]{m}
Úrtak
Úrtak er hugtak í tölfræði yfir hluta af þýði sem tekinn er fyrir og fellur það undir ályktunartölfræði. Þau eru oftast tilviljanakennd en hægt er að setja ákveðin skilyrði og velja tilviljanakennt út úr þeim eða úr öllu þýðinu. Úrtök eru oft tekin fyrir til að spá fyrir um heildarmynd þýðisins út frá úrtakinu/úrtökunum eins og t.d. skoðanakannanir.
Úrtak er ekki eingöngu notað í ályktunartölfræði. Lýsandi tölfræði lýsir því úrtaki sem unnið er með, svo úrtök eiga við í allri tölfræði. Sé úrtak notað til að draga ályktanir um þýði er talað um ályktunartölfræði. Þurfi „úrtakið“ að falla undir ákveðin skilyrði er í raun verið að þrengja þýðið en ekki úrtakið þó yfir það sé oftast notað hugtakið lagskipt úrtak.
True Beauty
True Beauty (Kóreska: 여신강림; Yeosin-gangnim) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Efnahagslögsaga
thumb|200px|Efnahagslögsagan er hér sýnd blá. Kortið byggir ekki á raunverulegri fyrirmynd og hlutföll þess eru röng. Efnahagslögsaga er hafsvæði sem er utan landhelgi ríkis þar sem það hefur sérstök réttindi varðandi nýtingu auðlinda á hafsvæðinu og hafsbotninum. Þetta svæði er einnig kallað fiskveiðilögsaga og mengunarlögsaga vegna þess að strandríkið fer með stjórn fiskveiða á því, hefur einkarétt til hafrannsókna á því og fer með lögsögu vegna verndunar og varðveislu hafsins og hafsbotnsins. Þessum réttindum fylgja einnig skyldur, m.a. þær að koma í veg fyrir ofveiði og mengun innan lögsögunnar. Ríkjum er heimilt að taka sér allt að 200 sjómílna efnahagslögsögu frá grunnlínu, það er 188 mílur frá landhelgi, en ef það rekst á efnahagslögsögu annars ríkis skulu sanngirnissjónarmið ráða því hvar mörkin liggja en algengast er að miðlína milli ríkja sé látin gilda.
Efnahagslögsaga er tiltölulega nýtilkomið hugtak í hafrétti, fyrst fór að bera á því á snemma eftir Síðari heimsstyrjöld þegar ýmis ríki lýstu einhliða yfir fiskveiðilögsögu langt út fyrir landhelgi sína. Þetta olli árekstrum, dæmi um það eru hin svonefndu þorskastríð Íslands og Bretlands þar sem Bretum gramdist einhliða útfærslur Íslendinga á fiskveiðilögsögu sinni og töldu hana ekki eiga sér stoð í lögum. Með dómi Alþjóðadómstólsins árið 1982 í máli Túnis gegn Líbýu varð það endanlega ljóst að efnahagslögsaga var orðin að venju í þjóðarétti og síðar það sama ár var það endanlega staðfest með Hafréttarsamningi S.þ. sem viðurkennir rétt ríkja til 200 mílna efnahagslögsögu. Samningurinn tók þó ekki formlega gildi fyrr en 1994 þegar nógu mörg ríki höfðu fullgilt hann.
Sykursýki
Sykursýki er heiti yfir sjúkdóma sem einkennast af of háum styrki sykurs í blóðinu. Hár blóðsykur leiðir til þess að maður pissar mikið, og verður þyrstur og svangur. Önnur einkenni geta verið sjóntruflanir, höfuðverkur, þreyta, að sár grói seint, og kláði.
Langtíma fylgikvillar sykursýki koma fram yfir 10–20 ár og orsakast aðallega af skemmdum í æðum. Skemmir í smáu æðunum leiða til skemmda í sjónhimnu augans, í nýrunum, og í taugum.
Til eru nokkrar gerðir af sykursýki en þær helstu eru:
Melanotaenia pierucciae
Melanotaenia pierucciae er tegund af regnbogafiskum sem er frá norðaustur Nýju-Gíneu.
Gullfoss
thumb|350px|Gullfoss að sumri thumbnail thumbnail thumbnail thumb|Gullfoss árið 1934. Gullfoss er foss í Hvítá upp af Haukadal í Árnessýslu á Íslandi, hann er einn vinsælasti ferðamannastaður landsins.
Iðnvæðing og náttúrufegurð
Í upphafi 20. aldar var talsverð umræða í þjóðfélaginu á Íslandi um virkjun fossa, einkum í því skyni að framleiða rafmagn svo íbúar landsins og atvinna gætu blómstrað. Gullfoss var hluti þessarar umræðu.
Ekki voru allir á því að virkja bæri Gullfoss. Þar á meðal voru Matthías Þórðarson, síðar þjóðminjavörður, og Jónas Jónsson frá Hriflu.
Jónas lét í það skína í skrifum sínum að virði Gullfoss væri ekki hægt að mæla með peningum. Einnig féllu þau orð strax í byrjun 20. aldar að fossinn væri konungur íslenskra fossa. Engu að síður virtust flestir sammála því að það væri mikilvægt að virkja fossinn í þágu rafvæðingar og iðnaðar.
Eigendur Gullfoss
Eigendur Gullfoss um aldamótin 1900 voru Tómas Tómasson í Brattholti og Halldór Halldórsson á Vatnsleysu.
Tómas þessi var faðir Sigríðar Tómasdóttur í Brattholti, sem varð þekkt síðar fyrir umleitanir sínar til að fossinn yrði látinn ósnortinn.
Virkjanaáætlanir, leiga og sala
Á 20. öldinni var fossinn leigður með milligöngu innlendra aðila til innlendra og erlendra aðila, en endanlegir leigutakar leigðu hann í því skyni að virkja hann. Eigendurnir seldu fossinn aldrei frá sér á þessu „virkjanatímabili“, ekki fyrr en síðar, eins og segir frá að neðan. Ýmist voru það vatnsréttindi fossins eða réttur til iðnreksturs sem voru leigð út. Ekkert varð af virkjanaáformum, þrátt fyrir sterkan áhuga. Vitað er, að í að minnsta kosti einu tilfelli fengust ekki peningar til verksins.
Árið 1928 hættu að berast greiðslur vegna leigu á fossinum og loks árið 1934 var leigusamningnum um hann aflýst, en fossinn hafði verið í leigu samfellt frá árinu 1907.
Um 1940 keypti íslenska ríkið fossinn, en þá hafði Einar Guðmundsson eignast þann hluta fossins sem Tómas Tómasson í Brattholti hafði átt.
Eftir að Íslenska ríkið eignaðist fossinn voru gerðar áætlanir um að veita vatni úr ánni fyrir ofan fossinn til virkjunar. Voru gerðar rannsóknir og áætlanir á sjötta áratugnum fram á þann áttunda á hagnýtingu árinnar. Var ætlunin sú að virkja ána þannig að ekki sæist á fossinum yfir sumartímann að áin væri virkjuð.
Ekkert varð af þessum fyrirætlunum, og á níunda áratugnum var fossinn ekki lengur á lista yfir helstu virkjanakosti sem áformað var að ráðast í það sem eftir lifði 20. aldar.
Fossmálið
Fossmálið nefndust deilur, og dómsmál sem var höfðað vegna leigu á Gullfossi.
Upphaf málsins má rekja til þess að Tómas Tómasson, annar eigandi fossins, viðurkenndi ekki Sturlu sem leigutaka, en eigendurnir höfðu upphaflega leigt fossinn manni sem framleigði hann til Sturlu. Málið endaði með því að Sturla var úrskurðaður löglegur handhafi vatnsréttinda í Gullfossi.
Hinn anginn var barátta Sigríðar Tómasdóttur fyrir því að fossinn yrði ekki virkjaður og tilraunir hennar til að fá fossinn viðurkenndan sem sína séreign.
Sigríður var yfirlýstur andstæðingur þess að Gullfoss yrði virkjaður, og gekk svo langt að hóta því að henda sér í fossinn yrði hann virkjaður.
Sem fyrr segir eignaðist ríkið Gullfoss um 1940. Þá hafði Sigríður þegar selt sinn eignarhluta fossins frá sér, þegar hún seldi Einari Guðmundssyni, fóstursyni foreldra sinna, jörðina sem Brattholt stóð á. Sigríður virtist ekki treysta ríkinu fyrir fossinum og reyndi að fá lögformlega staðfestingu á að hún hefði ekki selt fossinn frá sér, en það tókst ekki. Virðist tilfinning Sigríðar hafa verið rétt, því eins og fyrr segir, voru síðar gerðar áætlanir um að veita vatni úr ánni fyrir ofan fossinn til virkjunar, en slíkt hefði gerbreytt ásýnd fossins, í það minnsta yfir vetrartímann.
Nokkuð útbreidd er sú saga að Sigríður hafi komið í veg fyrir virkjun Gullfoss og önnur saga segir að hún hafi komið í veg fyrir að útlendingar fengju eignarhald á Gullfossi. Hvorugt er rétt, aðrar ástæður komu til.
Hins vegar er rétt að Sigríður var á móti virkjun fossins, eins og fyrr segir, og var reistur minnisvarði um Sigríði árið 1978, til að minnast verka hennar. Svo var Sigríðarstofa opnuð í nágrenni fossins árið 1994.
Friðun fossins
Um miðjan áttunda áratuginn komu fram hugmyndir um að friðlýsa Gullfoss. Þegar menn voru komnir af stað með að útbúa friðlýsingu fyrir fossinn, bauð Einar Guðmundsson fram eins mikið land til friðlýsingar meðfram Hvítá eins og menn töldu nauðsynlegt og samkomulag næðist um. Boðið var þegið og Gullfoss og landið sem Einar gaf var friðlýst árið 1979.
Nokkrum árum eftir að Gullfoss var friðaður komu fram hugmyndir um að skilgreina fossinn innan þjóðgarðs. Það varð þó ekki niðurstaðan, heldur sú að tryggja að rétt væri staðið að verndun svæðisins ásamt því að byggja upp þjónustu við ferðamenn.
Ahmad bin Ali leikvangurinn
Ahmad bin Ali leikvangurinn (Arabíska: ملعب أحمد بن علي) er knattspyrnuvöllur í borginni Al Rayyan í Katar. Hann var vígður 18. desember 2020 á þjóðhátíðardegi Katar og tekur um 50 þúsund áhorfendur.
Leikvangurinn var fyrst og fremst reistur fyrir HM 2022, þar sem hann mun hýsa sex leiki í riðlakeppninni og eina viðureign í 16-liða úrslitum.
Völlurinn er nefndur eftir Ahmad bin Ali Al Thani, sem var emír í Katar frá 1960-72. Eldri völlur með sama nafni, sem reistur var árið 2003, þurfti að víkja vegna byggingarframkvæmdanna og var leitast við að endurnýta sem mest af byggingarefninu við framkvæmdirnar. Félagsliðin Al-Rayyan og Al-Kharitiyath nýta völlinn fyrir heimaleiki sína.
Leikvangurinn hýsti fjórar viðureignir í Arabamótinu í knattspyrnu í árslok 2021 og var einnig notaður í heimsmeistarakeppni félagsliða árið 2020.
Pensilfura
Pensilfura (fræðiheiti Pinus parviflora ) er fura ættuð frá Kóreu og Japan.
Þetta er sígrænt tré, að 15–25 m hátt og yfirleitt eins breitt og það er hátt, með breiða, þétta og keilulaga króna. Barrnálarnar eru fimm saman, 5–6 sm. langar. Könglarnir eru 4–7 sm langir, með breiðum, rúnnuðum hreisturskeljum; fræin eru 8–11 mm löng, með 2–10 mm væng.
Þetta er vinsæl tegund í bonsai, og einnig ræktað til skrauts í almenningsgörðum og einkagörðum.
Alí Baba
thumb|right|Kassím í hellinum, málverk eftir [[Maxfield Parrish frá 1909.]] Alí Baba og ræningjarnir fjörutíu er ævintýri sem er þekktast sem hluti af sagnabálkinum Þúsund og ein nótt. Elsta útgáfa sögunnar er frönsk þýðing Antoine Galland á Þúsund og einni nótt frá 1704-1717. Galland kann að hafa heyrt söguna frá sagnamanni frá Sýrlandi og bætti sögunni við safnið. Richard Francis Burton gaf út enska þýðingu hennar sem viðauka við þýðingu sína og taldi hana vera upprunna á Kýpur.
Sagan segir frá Alí Baba, fátækum viðarhöggsmanni, sem uppgötvar leynilegan felustað þjófagengis í helli sem opnast þegar töfraorðin „sesam, opnist þú“ eru höfð yfir. Kassím, bróðir hans neyðir hann til að segja sér frá leyndarmálinu, fer síðan í hellinn og reynir að taka eins mikið af fjársjóðnum og hann getur en kemst ekki út. Þjófarnir snúa aftur, drepa hann, búta lík hans niður og skilja eftir við hellinn. Alí Baba sækir líkamshlutana og tekst, með aðstoð ambáttarinnar Morgíönu, að sauma líkið saman og telja öllum trú um að Kassím hafi dáið eðlilegum dauðdaga. Þjófarnir komast að því að Alí Baba þekkir leyndarmál þeirra og reyna að drepa hann en Morgíana kemur í veg fyrir fyrirætlanir þeirra og drepur þá alla. Í þakklætisskyni gefur Alí Baba henni hönd sonar síns.
Mikill fjöldi ópera, söngleikja, teiknimynda og leikinna mynda hefur verið gerður eftir sögunni.
Hinn flokkurinn
Hinn flokkurinn var grínframboð í Alþingiskosningunum 1979. Flokkurinn bauð einungis fram í Reykjavíkurkjördæmi og fékk um 150 atkvæði. Aðstandendur framboðsins voru einkum ungt fólk á aldrinum 20 til 25 ára. Oddviti framboðsins var myndlistarneminn Helgi Friðjónsson en heiðurssætið skipaði Jörmundur Ingi Hansen, síðar allsherjargoði Ásatrúarmanna.
Slagorð framboðsins var: Ekki kjósa okkur, kjóstu hinn flokkinn og einkenndist kosningabaráttan af ýmum listrænum gjörningum. Þannig var særingarmaður á vegum flokksins látinn kveða niður verðbólgudrauginn á Lækjartorgi. Helstu baráttumál flokksins snerust þó um tilslakanir í vímu- og fíkniefnalöggjöfinni, með því að heimila sölu á áfengum bjór og neyslu á kannabis. Var stefnu framboðsins lýst sem félagslegum anarkisma.
Vasco da Gama-brúin
Vasco da Gama brúin er brú yfir Tagus ána sem rennur um Lissabon, Portúgal. Hún er önnur lengsta brú í Evrópu, eða alls 17.200 metrar. Brúin var nefnd í höfuðið á portúgalska landkönnuðinum Vasco da Gama.
Brúin var hönnuð fyrir jarðskjálfta 4,5 sinnum stærri en jarðskjálftinn sem lagði Lissabon í rúst árið 1755 (talinn vera 8,7 stig) og hún þolir allt að 250 kílómetra vindhraða á klukkustundu.
Vinna við brúna hófst árið 1995 og hún var opnuð fyrir umferð þann 29. mars árið 1998, aðeins 18 mánuðum eftir að vinna við hana hófst og 500 árum eftir að Vasco da Gama fann sjóleiðina frá Evrópu til Indlands.
Það kostar 2,15 evrur að fara yfir brúna til norðurs en farþegar á suðurleið greiða ekkert gjald.
Sýklalyf
thumb|220px|[[Penisillín, fyrsta sýklalyfið uppgötvað af Alexander Fleming árið 1928]] Sýklalyf (einnig fúkalyf eða fúkkalyf) á vanalega við efni sem drepa eða hindra vöxt gerla (baktería), og eru sýklalyf undirflokkur örverueyðandi efna. Fyrsta sýklalyfið sem fannst var penisillín en það var skoski líffræðingurinn Alexander Fleming sem fyrstur var til þess að finna efnið penisillin af tilviljun í myglu sem hafði ræktast upp í rannsóknarstofuni hjá honum árið 1928.
Eftir það hafa verið þróuð mörg sýklalyf með mismunandi virkni. Til eru bæði svokölluð sérvirk sýklalyf sem verka þá á ákveðnar bakteríur sem valda sýkingum en láta aðra bakteríu flóru í friði og síðan eru breiðvirk sýklalyf sem „drepa allt“.
Röng eða of mikil notkun sýklalyfja getur leitt til sýklalyfjaónæmis. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin telur sýklalyfjaónæmi vera helstu heilbrigðisógnina á heimsvísu.
Fjórflokkun sýklalyfja
Hægt er að flokka sýklalyf eftir virkni þeirra í fjóra flokka (Tenover FC, 2006).
Truflun á nýsmíði frumuveggsins
Innan þessa flokks eru β-laktasar; penisillin, kefalósporín, ampicillín, carbapenem og monobactam. Einnig eru hér efnin glýkópeptíð ásamt vancomycin og teicoplanin. β-laktasa hamla nýmyndun frumuveggsins með því að trufla ensímin sem nauðsynleg eru til nýmundunar peptíðóglýcan lagsins. Vancomycin og teiocoplanin hamla einnig nýmyndunar frumu veggsins, þetta gera þau með því að koma í veg fyrir víxltengingu peptíðóglýcana sem er nauðsynleg fyrir stöðuga nýmyndun á frumuveggnum.
Hömlun á nýmyndun próteina
Makrólíð, amínóglýkósíð, klóramfenikól, tetrasýklín, streptogramin og oxazolidinones eru sýklalyf innan þessa flokks. Ríbósóm baktería eru frábrugðin hliðstæðu einingunum í heilkjarna frumum. Þessi sýklalyf nýta sér það og geta þannig sérstaklega hamlað bakteríuvöxt. Makrólíð, amínóglýkósíð og tetrasýklín bindast 30S undireiningunum ríbósómsins á meðan klóramfeníkólið bindist 50S undireiningum.
Truflun á nýmyndun kjarnsýra
Í þessum flokk eru meðal annarra lyfin fluoroquinolones, en þau raska nýmyndun á DNA með því að rjúfa tvöföldu DNA sameindina meðan á DNA afritun stendur.
Hömlun á efnaskiptaferli
Í þessum flokk eru efni á við súlfónamíð og gagnvirkar fólínsýrur.
Rannsóknir hafa sýnt að of mikil notkun sumra sýklalyfa og röng notkun þeirra getur valdið ónæmi gagnvart þeim og þannig þarf sífellt sterkari skammta og lyfjagjöfin dregst yfir lengra tímabil en eðlilegt getur talist. Sumstaðar hafa sýklalyf (til dæmis aureomysín, penisillín og oxýtetracýklín) verið notuð sem íblöndunarefni í dýrafóður.
Smjattpattar
Smjattpattar voru persónur í barnabókum eftir breska rithöfundinn Denis Bond (sem notaði höfundarnafnið Giles Reed) myndskreyttar af Angelu Mitson. Smjattpattar voru persónugerðir ávextir og grænmeti sem báru heiti eins og Lúlli laukur, Pála púrra, Kalli kartafla, Mangi maískólfur o.s.frv. Fyrstu bækurnar komu út árið 1978. 1980 voru gerðir brúðuþættir með persónunum fyrir ITC Entertainment. Um miðjan 9. áratuginn eyðilögðust allar upprunalegu myndskreytingarnar í eldsvoða.
Á Íslandi komu bækurnar út hjá Bókaútgáfunni Vöku 1982 til 1984 í þýðingu Þrándar Thoroddsen. Árið 1983 voru brúðumyndirnar sýndar í Stundinni okkar og sama ár kom út samnefnd íslensk hljómplata með „Smjattpattalögum“.
Íslam í Liechtenstein
Mikill meirihluti múslima í Liechtenstein eru súnnítar og eru þeir aðallega frá Tyrklandi, Kosovo, Bosníu og Hersegóvínu og Norður-Makedóníu. Ekki kemur fram í manntalsskýrslum hversu stór hluti múslima hefur ríkisborgararétt frá Liechtenstein.
Árið 2006 lagði ríkið framlag upp á 20.000 Bandaríkjadali (25.000 svissneska franka) til múslimasamfélagsins.
Síðan 2001 hefur ríkisstjórnin veitt múslimasamfélaginu dvalarleyfi fyrir einn imam, auk eins skammtímadvalarleyfis fyrir imam til viðbótar á Ramadan. Ríkisstjórnin fylgir þeirri stefnu að veita ímamum vegabréfsáritanir reglulega í skiptum fyrir samþykki bæði tyrkneska félagsins og íslamska samfélagsins um að koma í veg fyrir trúarofbeldi imamanna eða útbreiðslu trúarofsatrúar.
Iggy Azalea
Amethyst Amelia Kelly (f. 7. júní 1990), betur þekkt sem Iggy Azalea, er ástralskur rappari. Hún er fædd í Sydney en er uppalin í Mullumbimby. Hún flutti til Bandaríkjanna við 16 ára aldur til að reyna við feril í tónlist. Fyrsta breiðskífan hennar, The New Classic, var gefin út í apríl 2014 eftir að hún skrifaði undir samning hjá Virgin EMI. Á plötunni má finna lagið „Fancy“ með Charli XCX, sem náði fyrsta sæti á Billboard Hot 100.
Óskipt bú
Óskipt bú er í íslenskum erfðarétti réttarástand þar sem maki hins látna hefur óskað eftir og fengið frestun á skiptingu hjúskaparbúsins. Það er gert með því að afla leyfis um setu í óskiptu búi frá sýslumanni. Hjúskaparbúinu er þá ekki skipt fyrr en langlífari makinn óskar eftir því að búinu sé skipt, makinn gengur í nýtt hjónaband, við andlát hans, eða forsendur viðkomandi fyrir setu í búinu eru brostnar. Inn í óskipt bú renna ekki séreignir hjónanna en séreignir hins látna renna þá þegar í dánarbú hans (nema til staðar séu fyrirmæli um að séreign breytist í hjúskapareign við andlát). Þegar skipti fara fram á óskipta búinu rennur hlutur hins látna í hjúskaparbúinu inn í dánarbú hans og skipti þess halda áfram.
Þau sem sitja í óskiptu búi er langlífari makinn ásamt þeim sem standa til að fá skylduarf eftir skammlífari makann. Niðjar langlífari makans sitja því ekki í óskipta búinu nema þegar þau séu einnig niðjar hins skammlífari. Við tilteknar aðstæður geta erfingjar er sitja í óskipta búinu krafist síns hluta úr búinu. Oft er misskilið að synjun eins stjúpniðja geti komið í veg fyrir að langlífari maki geti fengið leyfi fyrir setu í óskiptu búi. Þar sem erfðalögin minnast á samþykki stjúpniðja og viðkomandi stjúpniðja veitir það ekki, þá eru áhrifin þau að sá stjúpniðji situr þá ekki í óskipta búinu og á því rétt á greiðslu síns hluta. Langlífari makinn situr þá í óskiptu búi með öðrum þeim sem koma til greina. Eina undantekningin frá þessu er að ef enginn yrði þá eftir fyrir langlífari makann til að sitja með í óskipta búinu, þá séu forsendurnar fyrir því brostnar.
Gísli Hákonarson (lögmaður)
Gísli Hákonarson (1583 – 10. febrúar 1631) var íslenskur lögmaður og sýslumaður á 17. öld. Hann bjó í Laugarnesi, Klofa og loks í Bræðratungu og er yfirleitt kenndur við þann bæ.
Gísli fór í Skálholtsskóla og mun hafa numið eitthvað erlendis. Hann var mikilsmetinn höfðingi og þegar Gísli Þórðarson lögmaður sunnan og austan sagði af sér 1613 var Gísli Hákonarson kosinn í embættið. Hann bjó þá í Laugarnesi en flutti skömmu síðar í Klofa á Landi og árið 1617 í Bræðratungu og byggði þar upp. Rígur var á milli hans og nágranna hans, Odds biskups Einarssonar, en þó ekki beinar deilur. Skammt varð á milli þeirra. Oddur dó 28. desember 1630 og við útför hans veiktist Gísli og dó skömmu síðar í Bræðratungu.
Gísli var sagður höfðingi mikill og er honum svo lýst að hann hafi verið „með hæstu mönnum að vexti og karlmenni að burðum, allra manna kurteisastur og prúðastur í framgaungu, lítillátur og glaður í viðmóti, trölltryggur og raungóður vinum sínum“. Sérstaklega er tekið fram að hann hafi aldrei verið drukkinn á þingum og mun það hafa verið sjaldgæft á þeim árum þegar embættismenn áttu í hlut. Hann kom sér vel við danska ráðamenn og gegndi stundum hlutverki höfuðsmanns þegar enginn slíkur var á landinu, en vildi þó halda íslensk lög. Lögbók hans er enn til, skrautleg og með miklum gyllingum.
Kona Gísla var Margrét Jónsdóttir (um 1573 – september 1658), dóttir Jóns Krákssonar prófasts í Görðum á Álftanesi, hálfbróður Guðbrands biskups Þorlákssonar, og Jarþrúðar Þórólfsdóttur konu hans, dótturdóttur Erlendar Þorvarðarsonar lögmanns. Á meðal barna þeirra voru Vigfús sýslumaður á Hlíðarenda, faðir Bauka-Jóns Hólabiskups, Kristín kona Þorláks Skúlasonar biskups og móðir biskupanna Þórðar og Gísla Þorlákssona, Valgerður kona Eggerts Björnssonar ríka á Skarði og Hákon sýslumaður í Bræðratungu, afi Odds lögmanns Sigurðssonar.
Til er mynd af Gísla, gerð af Sigurði Guðmundssyni málara eftir málverki sem var í Hóladómkirkju en er nú glatað.
Séreign
Inntak séreignarfyrirkomulagsins
Séreignarformið er algengasta eignarformið, en í því felst að eigandi fer einn með þær heimildir sem í eignarrétti felast. Séreignarfyrirkomulagið veitir rétthöfunum ríkastar heimildir og sætir minnstum takmörkunum í samanburði við önnur eignarform, þótt heimildum eigandans séu vissulega settar margvíslegar skorður á grundvelli laga og óbeinna eignarréttinda annarra. Einnig geta slíkar takmarkanir átt rót sína að sekja til fyrirmæla í erfðaskrá, sbr. Hrd. 509/2015 (Tunguás) en þar hafði maður gefið fimmtán börnum sínum landið Tunguás úr jörðinni Hallgeirsstöðum í Jökulárshlíð. Gjöfin var bundin þeim skilyrðum að landspildan væri sameign gjafþega, enginn gæti selt hlut sinn í henni og að gjafþegar ættu forkaupsrétt að mannvirkjum sem reist yrðu á svæðinu. Í dómi Hæstaréttar kom meðal annar fram að þegar túlkuð væru þau skilyrði sem tilgreind væru í gjöfinni yrði að taka tillit til þess að um væri að ræða einhliða skilyrði fyrir gjöf, sem gjafþegar samþykktu með því að þiggja hana. Á hinn bóginn þótti sannað að þrautreynt hafði verið, án árangurs, að ná samkomulagi um skiptingu afnotaréttar og meðferð á landinu, auk þess sem ekki væri skýrlega lagt bann við því í gjafaafsalinu að sameigninni yrði slitið. Var því fallist á kröfu hluta erfingjanna um að skipta mætti landinu.
Almennt séð hvíla ekki skyldur á séreignareigendum, en á þessu eru þó undantekningar, sérstaklega þegar kemur að eigendum fasteigna. Þær skyldur sem geta hvílt á eigendum lausafjármuna hafa það yfirlieitt að markmiði að tryggja að varkárni sé gætt við meðferð hlutarins þannig að hætta stafi ekki af notkun hans. Til dæmis má nefna að í 21. gr. [https://www.althingi.is/lagas/152b/1998016.html vopnalaga nr. 16/1998] hvílir skylda á þeim sem fer með eða notar skotvopn að gæta ætíð fyllstu varúðar. Þær skyldur sem hvíla á eigendum fasteigna skýrast aftur á móti yfirleitt af grenndarréttarlegum sjónarmiðum og mögulegum sameignarhagsmunum séreignareigenda. Skýrasta dæmið að þessu leyti eru [https://www.althingi.is/lagas/152b/1994026.html lög nr. 26/1994 um fjöleignarhús], en vegna þess nábýlis sem er í fjöleignarhúsum hvíla nokkuð ríkar skyldur á séreignareigendum um að haga nýtingu eigna sinna þannig að aðrir verði ekki fyrir meira ónæði en gengur og gerist í nábýli af þessu tagi.
Hjúskaparréttur
Séreign í íslenskum hjúskaparrétti er tiltekin eignarréttarleg staða eignar og eignarhluta maka í hjúskap. Þessi staða er undantekning á þeirri meginreglu í hjúskap að eignir hjóna teljist hjúskapareignir hvors um sig. Haldi einhver því fram að eign í hjúskap sé séreign ber viðkomandi sönnunarbyrðina hvað það varðar. Eignir hjóna geta verið sameignir og getur eignarhlutur hvors um sig verið séreign eða hjúskapareign, eða sitt hvort.
Eignir geta verið séreignir vegna lagafyrirmæla, ákvæða í séreignarkaupmála eða vegna kvaða frá arfleifanda í erfðaskrá, frá gefanda gjafar, eða yfirlýsingar langlífari maka í óskiptu búi að tiltekin gjöf eða arfur renni ekki í hið óskipta bú. Meginreglan er að arður af séreign verður séreign og hið sama gildir um verðmæti sem koma í hennar stað, og kallast sú regla ígildisreglan. Til að mynda ef séreign er seld verður greiðslan fyrir hana að séreign. Ef séreign er tryggð og hún verður fyrir skemmdum, myndu bæturnar vegna skemmdanna teljast séreign. Sé bætt við séreign með hjúskapareign annars hvors makans á makinn sem á ekki séreignina rétt á endurgjaldi.
Hástökk
thumb|right|[[Jelena Slesarenko í hástökki en hún notar Fosbury-stíl]] Hástökk er ein grein frjálsíþrótta og er stökk yfir slá án allra hjálpartækja. Keppt er í hástökki með eða án atrennu, en með atrennu er algengari keppnisgrein.
Hið almenna bakfallsstökk hefur verið nær allsráðandi stökkaðferð frá um 1968 þegar Richard Fosbury vann gullið á Ólympíuleikunum með þeirri aðferð. Var upptaka þessarar stökkaðferðar ekki síst því að þakka að settar voru almennilegar dýnur bak við slánna þar sem áður voru litlar sandgryfjur og menn vildu því helst lenda á fótunum.
Klettadoppa
Klettadoppa (fræðiheiti: Littorina saxatilis) er snigill af fjörudoppuætt.
Útbreiðsla
Klettadoppan finnst meðfram strönd Evrópu frá Barentshafi í norðri til Galisíu á Spáni í suðri. Við austurströnd Norður-Ameríku lifir hún við strendur Nýfundnalands og Nova Scotia. Hún er mjög algeng allt umhverfis Ísland og lifir á 0 til 62 m. dýpi.
Lifnaðarhættir
Klettadoppan er jurtaæta og efst í fjörunni, þar sem hún heldur sig, lifa smá þörungar á steinum og mynda á þeim þunnt lag og á þeim lifir Klettadopan. Eins virðist hún geta étið skófir sem einnig þekja steina efst í fjörunni. Hún notar skráptungu sem alsett er hörðum tönnum til þess að skafa þörungana af steinunum.
Skelin (kuðungurinn)
thumb|left|270px|Klettadoppur finnast í fjörum allt í kringum landið og halda sig oftast ofarlega í fjörunni. Klettadoppa verður stærst um 18,2 mm á breidd og 21,7 mm á hæð en er venjulega aðeins minni eða 15-20 mm. Kuðungurinn mjög traustur, með lágri greinilegri keilulaga hyrnu og oddmjóum hvirfli. Oftast er hann mógrár eða gráhvítur á litin en einnig móleitur með hvítum bekkjum. Vindingarnir 5-6, miðlungs kúptir, saumurinn frekar djúpur og grunnvindingurinn bumbulaga og stór. Munninn breiðperulaga, útrönd hanns fláalaus og jafnt bogadreginn. Munnurinn er mun dekkri en ytra borð kuðungsins. Yfirborðið ýmist með grófum þverrákum eða þverrákalaust. Þegar vaxtarrákir eru sýnilegar eru þær óreglulegar og misháar og gera skelina mjög óslétta. Í brimasömum fjörum er Klettadoppan kúptari að lögun og með víðara munna heldur en klettadoppur í skjólgóðum fjörum. Líklegt er talið að þetta sé aðlögun til þess að geta staðið af sér brimið. Tegundin er mjög afbrigðagjörn og við Ísland eitt talin vera þrjú afbrigði.
Almennt
Klettadoppan elur lifandi unga sína á vorinn, en ólíkt flestum sniglum verpir hún ekki eggjum heldur þroskast þau eftir æxlunina inni í móðurinni og skríður svo unginn út sem fullskapaður kuðungur þótt hann sé mjög litill þegar hann fæðist.
Klettadoppa eru mikilvæg fæða margra strandfugla eins og Stelks, Tildru og Sendlings.
Vodafone
Vodafone Group er breskt farsímafyrirtæki með höfuðstöðvar í Newbury, Berkshire, Englandi. Fyrirtækið er stærsta farsímafyrirtæki heimsins, sé miðað við veltu, og starfar í 27 löndum. Fyrirtækið á jafnframt samvinnu við önnur fyrirtæki (án þess að eiga hlut í þeim) í 32 löndum. Nafn fyrirtækisins stendur fyrir VOice-DAta-Fax-Over-NEt.
Greinarmerki
Greinarmerki (eða lesmerki eða lestrarmerki) er merki til skýringar eða glöggvunar í lesmáli. Notkun greinarmerkja fer eftir tungumáli, en helstu greinarmerkin sem notuð er á íslensku eru:
Dæmi um notkun greinarmerkja:
Íslensk greinarmerki:
Auk þessara greinarmerkja eru: Flest þessara merkja eru notuð í tölvunarfræði. Eftirfarandi merkin eru sérmerki og gjaldmiðlamerki:
Mortél
thumb|200px|[[Piparkorn í mortéli.]] Mortél (áður fyrr einnig nefnt mortér eða mortari og gamalt nýyrði var steytill) er ílát úr málmi, steini (t.d. marmara) eða harðviði og er notað til þess að mylja hörð efni t.d. krydd og er það gert með sérstökum stauti eða hnalli. Talað er um að steyta t.d. pipar.
Áður fyrr notuðu lyfsalar og listmálarar mikið mortél við vinnu sína. Lyfsalar steyttu saman efnum í lyf sín og listmálarar blönduðu saman litarefnum til að ná rétta litblænum.
Þórhallur Árnason
Þórhallur Árnason (f. 1. janúar 1891 –, d. 18. júní 1976) fæddist að Narfakoti í Njarðvíkum, Gullbringusýslu. Hann stundaði nám í sellóleik við Konunglega tónlistarháskólann í Kaupmannahöfn undir handleiðslu prófessor Anton Rüdinger og síðar framhaldsnám í Hamborg hjá Emil Leichsenring. Fyrri hluta ævinnar vann hann fyrir sér með sellóleik á ýmsum hótelum og í leikhúsum. Þórhallur starfaði um tíma sem sellóleikari hafskipsins Würtemberg. Hann átti heima í Hamborg á árunum milli 1921-1931 en þá fluttist hann heim og hóf störf hjá RÚV. Þórhallur samdi fáein tónverk sem eru óprentuð en hafa verið flutt í útvarp.
35
Árið 35 (XXXV í rómverskum tölum)
Dáin
30er
1180
thumb|right|Innsigli [[Filippus 2. Frakkakonungur|Filippusar 2. Frakkakonungs.]] thumb|right|[[París árið 1180.]] Árið 1180 (MCLXXX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Austur-Agðir
thumb|100px|right|Skjaldarmerki fylkisins thumb|right|Staðsetning fylkisins Austur-Agðir (norska: Aust-Agder) er fyrrum fylki í suður Noregi, það var 9.157 km². Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu var Arendal. Árið 2020 sameinaðist það Vestur-Ögðum. Fylkið var í landshlutanum Suðurland.
Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu
Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu er knattspyrnulandslið Portúgals. Heimavöllur Portúgala er Estádio Nacional í Lissabon. Portúgalir eru ríkjandi Þjóðardeildarmeistarar. 242px|thumb|right|Cristiano Ronaldo er bæði leikjahæsti og markahæsti leikmaður í sögu portúgalska landsliðsins.
Meðal þekktra eikmanna má nefna Cristiano Ronaldo, Eusébio og Nani, Rui Costa og Luís Figo.
Leikmenn
Fyrir HM 2022
Saumavél
Nútímasaumavél|thumbnail thumb|Hluti af nútímasaumavél.
Saumavél er vél sem notuð er til að sauma flíkur og fleira. Til eru ýmsar tegundir saumavéla sem hafðar eru til mismunandi nota.
Austurrískur klæðskeri, Josef Madersperger, bjó til nothæfa saumavél árið 1814. Árið 1830 fékk franski klæðskerinn Barthélemy Thimonnier einkaleyfi á vél sem saumaði beint keðjuspor (lykkjuspor) og árið 1841 hafði hann smíðað 80 vélar sem notaðar voru til að sauma einkennisbúninga fyrir franska herinn. Verksmiðja hans var hins vegar eyðilögð af klæðskerum sem óttuðust að missa vinnuna og var ekki endurreist.
thumb|left|Stingsaumur. Árið 1833 fann Walter Hunt upp vél sem saumaði með stingsaum, sem er grunnsporið í nútímasaumavélum. Notaðir eru tveir þræðir, annar undir klæðinu sem á að sauma en hinn yfir, og vélin tengir þá síðan saman í hverju saumspori. Hann tók þó ekki einkaleyfi á vél sinni. Ýmsir gerðu endurbætur á uppfinningunni en það var Isaac Merritt Singer sem gerði fyrstu fjöldaframleiddu saumavélina og er hann oft talinn faðir saumavélarinnar.
36
Dáin
30er
Pestó
Pestó er sósuþykkni sem oftast er kennt við Genúa á Norður-Ítalíu (pesto alla genovese). Talið er að pestósósa sé persnesk að uppruna en hún er nú órjúfanlega tengd við Ítalíu og sérstaklega Genúaborg. Heitið er dregið af ítölsku sögninni: pestare („að mala“) sem vísar til malaðs hvítlauks og krydds.
Pesto alla genovese er gert úr basilíku frá Genúaborg, salti, hvítlauki, og líka hreinni ólífuolíu, evrópskum furuhnetum og röspuðum hörðum osti eins og Parmigiano-Reggiano, (Grana Padano, Pecorino Sardo eða Pecorino Romano).
Þegar pestó var búið til í fyrstu var notað marmaramortél og tréstautur. Basilíkulauf voru þvegin, þurrkuð og möluð saman í mortélinu með hvítlauk og grófgert salt. Síðan var blandan möluð saman þangað til hún varð þykkni. Þá var furuhnetunum bætt út í. Þegar hneturnar höfðu blandast saman við þykknið, var ostur raspaður út í og ólifuolíu bætt við.
Pestó er yfirleitt notað með pasta (lasagna, strozzapreti eða trenette) og stundum í grænmetissúpu (minestrone). Mikilvægt er að elda pestó aldrei af því basilíka í því verður bitur þegar hún er hituð.
Fram (skip)
Fram er skip (þrímastra skonnorta með gufuvél), teiknað og smíðað af Colin Archer. Fridtjof Nansen notaði skipið þegar hann komst á Norðurpólinn 1895 og Roald Amundsen notaði það þegar hann kannaði Suðurskautslandið. Skipið var byggt til að þola harðan ágang ísins í kringum norður- og suðurpólinn, gert úr ítalskri eik og hafði næstum engan kjöl. Skrúfan og stýrið voru útbúin þeirri tækni að hægt var að draga þau inn í skrokk skipsins til að þau skemmdust ekki í ísnum.
Skipið er nú varðveitt í Fram safninu í Osló.
Ferðir
thumb|Fridtjof Nansen fyrir framan Fram á leiðinni á Norðurpólinn