cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beitukóngur
Skelin (kuðungurinn)
Kuðungur beitukóngsins getur verið breytilegur á lit, hvítur, grænn, gulur, brúnn eða rauðleitur. Traustur, með stuttri eða langri hyrnu sem er töluvert odddregin. Vindingar 7-8, í minna lagi kúptir og er grunnvindingurinn stór eða oft uþb. 70 prósent af lengd kuðungsins. Skelin hefur gróft kaðalmynstur sem liggur í reglulegum, bugðóttum röðum þvert á vindingana. Síðasti vindingurinn hefur um það bil 12 slíkar raðir sem dofna við neðra borð hanns. Munnopið er egglaga og er ytri vörin lítið eitt sveigð út. Neðst í munnopinu er renna sem öndunarpípa dýrsins liggur í. Lokan fyrir munnopið er sporöskjulaga með baugamynstri.
Baugarnir á lokunni myndast við mismunandi vöxt dýrsins eftir árstímum þannig að með því að telja baugana í lokunni má greina aldur þess. Elsti beitikóngurinn hér við land sem aldursgreindur hefur verið á þennan hátt var 13 ára.
Fullvaxinn beitukóngur er uþb. 7–10 cm á hæð en stærsti lifandi kuðungur sem mældur hefur verið hér á landi var 15 cm hár. Breiddin er um 60 prósent af hæðinni. Beitukóngur er ákaflega afbrigðaauðug tegund og hafa sex ólík afbrigði hans fundist hér við land.
Almennt
Oft er kuðungur beitukóngs þakinn dýrum sem festa sig við skelina svo sem hrúðurkörlum og kalkpípuormum. Kalkskorpuþörungar og aðrir lágvaxnir þörungar vax líka oft á honum og þar sem beitukóngurinn lifir grunnt er skelin sjálf stundum grænleit eða rauðleit þeirra vegna.
Nokkrar tegundir sæsnigla af sömu ættkvísl og beitukóngurinn lifa hér við land og hafa fundist margar skyldar tegundir sem líkjast honum nokkuð að stærð og lögun. Algengt er að beitukóngi sé ruglað saman við hafkóng (Neptunea despecta) en hann þekkist frá honum á kaðalmynstri í skel og því að á skel hafkóngsins er oftast röð af útstæðum hnúðum meðfram efra borði vindinganna.
Nytjar
Beitukóngur hefur lengi verið veiddur til matar, einkum á Bretlandseyjum, í Belgíu og Hollandi. Mestar hafa þó verið veiðar Frakka á níunda áratugnum sem náðu hámarki með um 10.000 tonnum á ári í lok áratugarins. Veiðar Frakka hafa síðan minnkað og voru árið 1993 aðeins um 1.000 tonn. Það ár var heildarveiði beitukóngs í Evrópu um 5.000 tonn. Veiðin hefur aftur aukist síðan og eru Írar nú mestir veiðiþjóða en þeir veiddu um 6.000 tonn árið 1995. Í Kanada hefur beitukóngur einnig verið veiddur og þar var aflinn mestur 1.300 tonn árið 1987.
Hér á landi var beitukóngur veiddur fyrr á öldum og notaður til matar og til beitu við handfæraveiðar. Í Ferðabók Eggerts og Bjarna (1772) er þess getið að beitukóngur sé notaður sem beita á vesturlandi þó einkum við Breiðafjörð. Eggert Ólafsson greinir þar frá sæsniglum og segir frá því að algengasti snigillinn sé ætikóngur eða bobbi, sem eyjaskeggjar á Breiðafirði telja góða átu. Hann getur þess að bobbarnir séu einkum tíndir á vetrum í nýrri tunglfyllingu eins og kræklingurinn.
Samkvæmt sömu heimild voru þeir veiddir þannig að net var strengt á gjörð og bleytt þorskroð bundið í netið. Gjörðin var lögð neðst í fjöruna um fjöru og dregin upp aftur með útfallinu. Hafði þá aragrúi kuðunga lagst á roðið til að sjúga úr því næringu. Eggert og Bjarni segja einnig frá því að notuð hafi verið harðfiskroð sem þrædd voru á band og lögð við stein á botninn þar sem menn vissu að von var á kuðungi. Í dag er beitukóngurinn veiddur í gildrur.
Berggangar
thumbnail|Dólérit í [[Svíþjóð]] thumbnail|Á Tröllaskagi Berggangar (e. dykes) myndast við að bráðin bergkvika úr iðrum jarðar eða frá grunnstæðari kvikuhólfum, brýtur sér leið upp í gegn um jarðskorpuna eða þrýstir sér út í sprungur og storknar. Berggangar eru því alltaf yngri en bergið í kring. Oftast liggja þeir því sem næst hornrétt á jarðlagastaflann í kring. Hallandi gangar eru þó víða. Algengasta gerð hallandi ganga eru svokallaðir keilugangar (e. cone sheets) en þeir myndast gjarnan í megineldstöðvum. Gangar geta einnig verið láréttir (eða legið samsíða jarðlagastaflanum sem þeir eru í). Slíkir gangar nefnast syllur (e. sills). Berggangar eru oft aðfærslukerfi bergkviku að eldstöð eða hafa myndast við lárétt kvikuhlaup út frá eldstöð. Berggangar geta verið úr basalti, andesíti eða líparíti. Þeir geta verið margir kílómetrar að lengd. Breidd þeirra er oftast einungis einn til tveir metrar. Þeir geta þó verið mun þynnri og einnig þykkari. Stærstu gangar á Íslandi eru margir tugir metra að þykkt.
Dvergbreyskja
Dvergbreyskja (Fræðiheiti: Stereocaulon nanodes ) er tegund fléttna af breyskjuætt (Stereocauloceae).
Dvergbreyskja hefur norðlæga útbreiðslu og finnst aðallega í Skandinavíu, Bretlandi og Ölpunum en einnig í minni mæli í Norður-Evrópu, Kákasusfjöllum, Úralfjöllum, Svalbarða og austurströnd Norðu-Ameríku. Dvergbreyskja finnst ekki á Íslandi svo vitað sé.
Dvergbreyskja hefur mikið þol fyrir þungmálmum og getur vaxið vel á málmmenguðu undirlagi.
Órinókó-fljót
thumb|Kort.
Órinókó-fljót er eitt lengsta fljót Suður-Ameríku. Það er 2140 kílómetra langt og rennur gegnum Venesúela og Kólumbíu. Það er 4. stærsta fljót heims út frá rennsli.
Valparaiso
thumb Valparaiso er næst stærsta borg Chile og miðpunktur efnahags í landinu.
Dóminíka
Kólumbus nefndi eyjuna eftir deginum þegar hann kom þangað fyrst, sunnudegi (dominica á latínu) þann 3. nóvember 1493. Eyjan var látin í friði í hundrað ár eftir heimsókn Kólumbusar. Spánverjar stofnuðu ekki varanlegar nýlendur á eyjunni vegna þess hve afskekkt hún var og vegna mótspyrnu íbúanna. Frakkar stofnuðu síðan nýlendu þar árið 1715 eftir uppreisn smábænda á Martinique. Eyjan varð formlega frönsk nýlenda árið 1727 en með Parísarsáttmálanum 1763 fengu Bretar hana í sínar hendur. Frakkar reyndu að leggja eyjuna undir sig á ný 1795 og 1805 en tókst það ekki. Árið 1871 varð eyjan hluti af Bresku Hléborðseyjum. Árið 1958 varð hún hluti af hinu skammlífa Sambandsríki Vestur-Indía. Landið fékk sjálfstæði 1978 en efnahagsörðugleikar einkenndu fyrstu árin vegna fellibylja og lækkandi bananaverðs. Frá 2005 hefur efnahagur landsins batnað, meðal annars vegna ferðaþjónustu og fjölbreyttari landbúnaðar.
Ari Freyr Skúlason
Ari Freyr Skúlason (fæddur 14. maí 1987) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar með IFK Norrköping í Svíþjóð
Dóminíka
Langflestir íbúar Dóminíku eru af afrískum uppruna. Aðeins 3000 íbúar sem telja sig til Karíba búa í átta þorpum austanmegin á eyjunni. Enska er opinbert tungumál en margir tala líka antilleysku, sem er kreólamál á frönskum grunni. Um 80% íbúa aðhyllast rómversk-kaþólska trú. Stór hluti af Disney-kvikmyndinni Sjóræningjar Karíbahafsins: Dauðs manns kista var tekinn á eyjunni.
Dóminíka er hluti eyjaboga Karíbahafsins og því eldvirkt svæði. Eyjan er að mestu úr hörðnuðu gjóskuflóðaseti og gosbergi. Talsverður jarðhiti er á eyjunni og er risahverinn Boiling Lake vinsæll áfangastaður ferðamanna. Einungis er hægt að komast fótgangandi að helsta hverasvæðinu sem er um austanvert miðbik eyjarinnar. Á fjöllum eyjarinnar eru regnskógar þar sem mikill fjöldi dýra- og fuglategunda á heimkynni sín. Páfagaukurinn Amazona imperialis er einlend tegund á eyjunni. Hann er þjóðarfugl landsins og kemur fyrir í fána þess.
Ari Freyr Skúlason
Hann spilaði með íslenska landsliðinu frá 2009 til 2021. Ari spilaði alla 5 leiki á EM 2016 fyrir landsliðið. Hann var einnig valinn í hópinn fyrir HM 2018 í Rússlandi.
Dóminíka
Stjórnmál
Dóminíka er lýðveldi innan Breska samveldisins. Það er þannig eitt af fáum eyríkjum Karíbahafsins sem er lýðveldi. Forseti Dóminíku er þjóðarleiðtogi landsins en framkvæmdavaldið er í höndum ríkisstjórnar sem forsætisráðherra Dóminíku fer fyrir. Þing Dóminíku situr í einni deild með 30 fulltrúa. 21 þingmaður er kosinn en 9 eru öldungaþingmenn sem ýmist eru skipaðir af forseta eða kosnir af öðrum þingmönnum.
Dóminíka er aðili að Alþjóða sakamáladómstólnum með tvíhliða samning um friðhelgi fyrir bandaríska hermenn. Árið 2008 gerðist Dóminíka aðili að samtökunum ALBA.
Richard Witschge
Richard Witschge (fæddur 20. september 1969) er hollenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 31 leik og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Dóminíka
Stjórnsýsluskipting
200px|right| Dóminíka skiptist í 10 sóknir (mannfjöldi miðað við manntal 2011).
Orka
Árið 2011-2012 voru boraðar þrjár 14-1600 metra djúpar rannsóknaholur til að kanna jarðhitakerfið í iðrum eyjarinnar. Tvær holur til viðbótar voru boraðar árið 2014 og áformað var að reisa meðalstóra jarðhitavirkjun og selja raforku um sæstreng til Martinique og Guadaloupe, sem eru sunnan og norðan við Dóminíku. Þeim áformum hefur verið slegið á frest og stjórnvöld á Dóminíku hyggjast nú reisa 7-8 MW jarðhitavirkjun til að anna innanlandsþörf fyrir raforku. Um þriðjungur raforku sem nú er notuð á Dóminíku kemur frá fjórum smáum vatnsaflsvirkjunum (< 1MW hver) en tveir þriðju hlutar þeirrar raforku sem er í boði er framleidd með dísilrafstöðvum.
Bróm
Bróm (gríska bromos, sem þýðir „ódaunn“), er frumefni með efnatáknið Br og er númer 35 í lotukerfinu. Bróm er rauður, rokgjarn halógenvökvi við stofuhitastig sem að hefur hvarfgirni mitt á milli klórs og joðs. Þetta efni er skaðlegt lífrænum vefjum og gufa þess ertir augu og kverkar.
Krátrokk
Krátrokk (e. Krautrock) er heiti yfir þýska rokktónlist frá seinni hluta sjöunda áratugarins og byrjun þess áttunda. Það voru breskir tónlistarblaðamenn sem nefndu þessa byltingu krautrock en hljómsveitir sem eru kenndar við þetta nafn eru allar mjög ólíkar og því enginn afgerandi stíll á þessari stefnu. Krátrokk hafði mikil áhrif á tónlistarheiminn og út frá þessari einkennilegu tónlistarstefnu urðu til nýjar stefnur á borð við raftónlist, teknó, hipp hopp og ambient tónlist. Dæmi um þekktar krátrokk hljómsveitir eru Can, Neu! og Kraftwerk.
Uppruni nafnsins
Upprunalega nafnið á krátrokki, Krautrock, dregur nafn sitt af þýska orðinu Kraut sem þýðir kál á íslensku. Bretar uppnefndu þjóðverja „kraut“, komið af orðinu Sauerkraut (ísl. súrkál), í fyrri og seinni heimstyrjöldinni. Nafnið á því niðrandi forsögu og er alls ekki að skapi þjóðverja. Talið er að Bretar hafið fengið hugmyndina af nafninu út frá lagi krátrokksveitarinnar Amon Düül, „Mama Düül und Ihre Sauerkrautband Spielt Auf“ sem á íslensku þýðir „Mama Düül og hennar súrkálshljómsveit troða upp“. Það er einnig talið að BBC plötusnúðurinn og krátrokkaðdáandinn John Peel hafi gefið stefnunni þetta nafn.
Tónlistarstíll
Krátrokk hefur engan afgerandi tónlistarstíl en flestar sveitir spila eru taldar spila blöndu af sýrurokki, framsæknu rokki og tilraunakenndri tónlist. Margar krátrokksveitir spiluðu tónlist sem núna gæti verið kölluð ambient tónlist og nýaldartónlist. Sumar sveitir eins og til dæmis Kraftwerk, Tangerine Dream og Cluster spiluðu avant-garde raftónlist en hljómsveitir á borð við Can spiluðu tilraunakennt sýrurokk með áhrifum frá djassi og heimstónlist. Margar krátrokkhljómsveitir til dæmis Kraftwerk og Neu! hafa einkennandi 4/4 takt sem breska tónlistarpressan kallaði motorik takt.
Saga
Í lok sjöunda áratugarins var Þýskaland fullt af ungu menntuðu fólki sem vildi breyta til. Þetta unga fólk hafði verið fætt inn í eftirstríðs-Þýskaland og var umlukt fólki sem í stríðinu höfðu verið nasistar. Þessi kynslóð vildi endurmóta þýska menningu, gera eitthvað nýtt og örðuvísi og breyta sýn heimsins á Þýskalandi. thumb|Moog Modular hljóðgervillFrá því að stríðinu lauk fram að sjöunda áratugnum hafði vinsæl tónlist í Þýskalandi annað hvort verið bandarísk, bresk eða það sem er kallað Schlager tónlist en það er einföld og létt popptónlist. Tónlistarmenn þessarar nýju kynslóðar vildu hvorki spila breska tónlist né bandaríska tónlist og ekki heldur Schlager tónlist þannig þau ákveðu að finna upp á einhverju nýju sem enginn hafði gert. Eitt af þessu var raftónlist. Á þessum tíma voru hljóðgervlar sjaldgæfir og fáar hljómsveitir voru byrjaðar að nota þá. Árið 1968 var haldin fyrsta þýska rokktónlistarhátíðin í bænum Essen. Á þessari hátíð er talið að krátrokk hafi risið upp. Ein af hljómsveitunum sem átti að spila þarna var Amon Düül. Sú hljómsveit var frá München, þar sem nasisminn hafði verið mjög sterkur í seinni heimstyrjöldinni, og spilaði afar pólitískt tilraunakennt sýrurokk. Rétt áður en að sveitin átti að stíga á svið klofnaði hún og varð að tveimur sveitum sem urðu þekktar sem Amon Düül I og Amon Düül II.
Sama ár og tónlistarhátíðin í Essen var haldin stofnuðu tónlistarmennirnir Hans-Joachim Rodelius, Conrad Schnitzler og Klaus Schulze klúbbinn Zodiak Free Arts Lab í Berlín. Rodelius og Schnitzler kynntust listanemanum Dieter Moebius og stofnaði þríeykið hljómsveitina Kluster. Eftir að þeir höfðu gefið út þrjár plötur hætti Conrad Schnitzler í hljómsveitinni. Roedelius og Moebius breyttu þá nafninu í Cluster og hljóðupptökumaðurinn Conny Plank bættist í hópinn. Cluster spilaði ambient raftónlist og var ein af fyrstu rafhljómsveitunum. Zodiak Free Arts Lab hafði tvö svið í sitthvorum hluta hússins. Annað sviðið var hvítt en hitt svart. Á þessum sviðum voru hljóðfæri, magnarar og allt sem maður þurfti til að spila tónlist. Þangað gat maður komið og gert hvað sem mann langaði. Tangerine Dream og Ash Ra Tempel voru meðal þekktra hljómsveita sem spiluðu í klúbbnum.
Eitt áhrifamesta tónskáld krátrokksins var Karlheinz Stockhausen sem sérhæfði sig í tilraunakenndri avant-garde tónlist. Hann var áhrifamikill hvað varðar raftónlist, avant-garde og tilraunakennda tónlist. En hann hafði ekki aðeins áhrif á neðanjarðarmenninguna heldur einnig á dægurmenninguna. Bítlarnir fengu innblástur frá tónlist Stockhausen við gerð plötu sinnar, Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, og hægt er að sjá hann framan á plötunni. Einn af nemendum Stockhausen var Holger Czukay. Hann var rekinn úr Tónlistarakademíu Berlínar, þar sem hann hafði verið að læra að verða tónskáld, fyrir að semja of róttæka tónlist. Eftir að Czukay var búinn að læra hjá Stockhausen í nokkurn tíma byrjaði hann sjálfur að kenna. Hann var þó einungis með einn nemanda, Michael Karoli, sem kynnti hann fyrir hljómsveitum á borð við Bítlana, The Rolling Stones, Jimi Hendrix og The Velvet Underground. Czukay og Karoli ásamt Irmin Schmidt, sem einnig var nemandi Stockhausen, og tveimur öðrum stofnuðu hljómsveitina Can árið 1968. Can spilaði tilraunakennda tónlist með áhrifum frá djassi, heimstónlist, sýrurokki og hljómsveitinni The Velvet Underground.
thumb|KraftwerkÁrið 1968 mynduðu tónlistarnemarnir Ralf Hütter og Florian Schneider hljómsveitina Organisation og spiluðu spunatónlist með orgeli, þverflautu og rafhljóðfærum á viðburðum og í galleríum. Á einum tónleikum sínum hittu þeir Conny Plank sem tók upp fyrir þá fyrstu plötuna þeirra Tone Float. Platan seldist ekki vel og ákváðu þeir því að breyta nafni hljómsveitarinnar í Kraftwerk. Þeir komu sér upp hljóðveri sem seinna var kallað Kling Klang Studio. Þá bættust við sveitina trommuleikarinn Klaus Dinger og gítarleikarinn Michael Rother. Þeir gáfu út plötuna Kraftwerk sem fékk ágæta dóma en við gerð næstu plötu þeirra hættu Michael Rother og Klaus Dinger í hljómsveitinni. Hütter og Schneider héldu áfram að gefa út plötur en það var ekki fyrr en þeir gáfu út plötuna Autobahn árið 1974 sem þeir hittu naglann á höfuðið. Autobahn var einungis gerð með Moog hljóðgervlum og er fyrsta platan þeirra sem var með söng. Fyrsta lagið á plötunni, Autobahn, komst hátt á vinsældarlistum í Bretlandi og Bandaríkjunum. Eftir að hafa gefið út plötuna ráku þeir Conny Plank og gáfu út plötur sem urðu hverri annarri vinsælli.
Eftir að Klaus Dinger og Michael Rother hættu í Kraftwerk mynduðu þeir nýja hljómsveit, Neu!, sem á íslensku þýðir hreinlega „Nýtt!“. Neu! tók upp þrjár plötur með Conny Plank sem seldust ekkert svakalega vel. En þrátt fyrir það þá eru þessar plötur taldar meistaverk af tónlistarmönnum svo sem David Bowie, Brian Eno, Iggy Pop og Thom Yorke, söngvara hljómsveitarinnar Radiohead.
John Paul Jones
right|thumb|John Paul Jones árið 1980. John Paul Jones (3. janúar 1946) er enskur tónlistarmaður og lagahöfundur. Hann spilar á mörg hljóðfæri, best þekktur fyrir leik á hljómborð og bassa í hljómsveitinni Led Zeppelin.
Krátrokk
Saga
Popul Vuh varð fyrsta krátrokkhljómsveitin til að nota hljóðgervil árið 1970 og varð þá til það sem kallað er Kosmische Musik. Árið 1971 voru hljómsveitirnar Tangerine Dream og Faust einnig byrjaðar að nota hljóðgervla og nær nafnið Kosmische Musik, sem á íslensku þýðir „alheimstónlist“, aðeins yfir þetta tímabil.
Áhrif
Krátrokk hefur haft mikil áhrif á tónlistarsöguna þrátt fyrir að það að vera ekki mjög þekkt. Úr frá tónlist hljómsveitarinnar Kraftwerk varð til hip hop, rapp, teknó og synth pop. Krátrokk hafði einnig sterk áhrif á þróun síðpönks, sérstaklega þá á hljómsveitirnar The Fall, Joy Division og Public Image Ltd. Hljómsveitin Neu! var og er enn einnig mikill áhrifavaldur meðal annars á David Bowie, Brian Eno, Iggy Pop, PiL, Joy Division, Gary Numan, Ultravox, Simple Minds, Radiohead, The Horrors, Sonic Youth og á raftónlist.
Krátrokk hafði mikil áhrif á tónlistarmanninn David Bowie, sérstaklega þegar hann bjó í Berlín með tónlistarmönnunum Brian Eno og Iggy Pop. Með hjálp Eno og Conny Plank gaf Bowie út plöturnar Low, Heroes og Lodger sem kallaðar voru Berlínar trílógían. Þær voru allar innblásnar af krátrokki og urðu afar vinsælar og reyndust síðar mjög áhrifamiklar. Bowie var sérstaklega hrifinn af krátrokkhljómsveitinni Neu!, sem einnig hafði unnið með Brian Eno, og ætlaði hann að fá meðlimi hennar til að spila með sér á plötunni Heroes. Ekkert varð úr þessu en Bowie hafði áður nefnt að lagið Hero væri uppáhalds lagið sitt með Neu! og því telja margir að þaðan komi nafnið á plötunni.
Hljómsveitin Radiohead hefur spilað lagið The Thief eftir Can en þeir segjast sækja í áhrif frá meðal annars hljómsveitunum Can, Faust og Neu!.
Breska hljómsveitin TOY hefur nefnt krátrokksveitir á borð við Neu!, Can, Harmonia, Faust og Kraftwerk sem áhrifavalda en þau spila tónlist sem er blanda af krátrokki, sýrurokki og síðpönki.
Jobbik
Jobbik er hægri flokkur í Ungverjalandi.
Í seinustu þingkosningum, 6 apríl 2014, hlaut flokkurinn rúman fimmtung atkvæða, sem aftur gerir hann að þeim þriðja stærsta í þinginu.
Formaður er Péter Jakab. Stofnaður 2003.
Świeradów-zdrój
Swieradow-Zdroj (þýska: Bad Flinsberg) er bær í Lubań sýslu, Neðri-Slesíu, í suð-vestur Póllandi nærri landamærunum við Tékkland. Bærinn er staðsettur í Kwisa dal, í Jizera fjöllum sem eru hluti af Súdetafjallgarði. Hann liggur 25 km sunnan við Lubań og 123 km vestan við höfuðstaðinn Wrocław. Bærinn fékk bæjarréttindi 1946. Fólksfjöldinn var 4554 árið 2006.
Norræni loftslagssjóðurinn
Norræni loftslagssjóðurinn (e. Nordic Climate Facility, NCF) er fjárvörslusjóður sem rekinn er af Norræna þróunarsjóðnum veitir styrki til nýsköpunarverkefna sem ætlað er að sporna gegn áhrifum loftslagsbreytinga í lágtekjuríkjum.
Świeradów-zdrój
Staðsetning
Swieradow-zdroj er staðsettur í Suður-Vestur hluta af Dolnoslaskie sýslu, í suður hluta Lubanski district, í Vestrænum Sudetes, nálægt Jelenia Góra. Staðsettur á hæð 450-710 umfram sjávarborðs, í Izerskie fjöllum í dalnum árinnar Kwisa ( í svonefndu Draga Swieradowskie), aðgreina Wysoki Grzbiet að sunnan, frá Kamienicki Grzbiet fyrir norðan. Þegar var bætt við Czerniawa-Zdroj, það felur einnig í sér Czarny Potok dalinn, og einnig fer lítið á láglendinu Izerskie. Samkvæmt upplýsingum frá 1.janúar 2011 svæði borgarinnar nam 20,72 km2, í þessu: Ræktarlandi- 41%, skógur land- 40%. Borgin er við hliðina ae sveitarfélögin: Mirsk og Lesna og Tékklandi. Swieradow-Zdroj liggur sögulega í Neðri Silesiu. Á milli áranna 1975-1988 borgin átti stjórnunarlega til Jeleniogorskie sýslu.
Norræni loftslagssjóðurinn
NCF sem stofnað var til árið 2009, er starfræktur í samstarfi Norræna þróunarsjóðsins og Norræna umhverfisfjármögnunarfélagsins. Að endingu heyrir hann undir Norrænu ráðherranefndina.
Świeradów-zdrój
náttúrulegt
Swieradow svæðið eru byggð í kringum ummynduð steina og granít-gneisses, en nær Amphibolites með sett inn Karkonosko-Izerski blokk sem tilheyrir vel Izerski Metamorphic.
Norræni loftslagssjóðurinn
Framkvæmd
alt=Mynd af táknum fyrir Sjálfbærnimarkmið Sameinuðu þjóðanna.|thumb|Norræni loftslagssjóðurinn styrkir verkefni sem stuðla að framgangi [[Sjálfbærnimarkmið Sameinuðu þjóðanna|sjálfbærnimarkmiða Sameinuðu þjóðanna.]]
Styrkir NCF eru á bilinu 250.000 til 500.000 evrur til loftslagstengdra verkefna í fátækustu ríkjum Afríku, Asíu og Suður-Ameríku. Auk þess koma oft framlög frá ýmsum öðrum til verkefna sem sjóðurinn styrkir. Skilyrði fyrir veitingu styrks er að hægt sé að framkvæma verkefnin á tveimur árum. Valin eru verkefni sem stuðla að framgangi sjálfbærnimarkmiða Sameinuðu þjóðanna.
Ríki sem geta notið stuðnings
Norræni loftslagssjóðurinn fjármagnar verkefni í 21 ríki:
Hvítmáfur
Hvítmáfur (fræðiheiti: Larus hyperboreus) er stórvaxin máfategund sem verpir á norðurslóðum og við Atlantshafsströnd Evrópu. Hann er farfugl og hefur vetursetu í Norður-Atlantshafi og Norður-Kyrrahafi allt suður til Bretlandseyja og nyrstu fylkja Bandaríkjanna og við vötnin miklu. Einstaka fuglar fara sunnar. Hvítmáfar verpa 2-4 ljósbrúnum eggjum með dökkbrúnum flekkjum.
left|thumb|Hvítmáfur Fullorðnir hvítmáfar eru með ljósgráa vængi og þykkan gulan gogg. Ungar eru ljósgráir með bleika og svarta gogga. Fuglarnir verða fullvaxnir fjögurra ára gamlir. Hvítmáfur eru næststærsta máfategund á Íslandi, litlu minni en svartbakur. Vænghaf er um 150 sm og þyngd á bilinu 1,3 til 1,6 kg. Heimkynni hvítmáfa á Íslandi eru aðallega við Breiðafjörð og Vestfirði.
Drög að sjálfsmorði
Drög að sjálfsmorði er tónleikaplata sem Megas gaf út árið 1979. Þegar hann ákvað að taka upp Drög að sjálfsmorði, sem átti að fylgja „konseptalbúmaelítunni“ á þeim tíma var ekki til nægt fjármagn til að taka hana upp í stúdíói og þess vegna var hún hljóðrituð á tvennum tónleikum, sem haldnir voru í MH 5.nóv 1978 við góðar undirtektir.
Hljóðfæraleikarar á plötunni fyrir utan Megas eru Björgvin Gíslason, Guðmundur Ingólfsson, Lárus Grímsson, Pálmi Gunnarsson og Sigurður Karlsson. Hljóðblöndun í sal annaðist Magnús Kjartansson.
Langhalaætt
Langhalaætt (fræðiheiti: Macrouridae) er ætt djúpsjávarfiska af ættbálki þorskfiska.
Stjórnleysis-einstaklingshyggja
Stjórnleysis-einstaklingshyggja (e. individualist anarchism) er hugtak yfir ýmis afbrigði stjórnleysisstefnu sem leggja höfuðáherslu á frelsi einstaklingsins og ganga út frá því að hagsmunum hans sé betur borgið með lágmarkaðri samvinnu við aðra, til dæmis styðja þeir ekki hugmyndir eins og samyrkjubú sem dæmi, heldur gera frekar ráð fyrir samfélagi sjálfstæðra atvinnurekenda þar sem einstaklingurinn og/eða hann og fjölskilda hanns, án þess þó að nýta aðkeypta vinnu annarra nema í undantekninga tilfellum, myndi grunneiningu samfélagsins. Einnig gera þeir ráð fyrir séreign ólíkt flestum öðrum stjórnleysingjum, en þessi séreign er þó bundin við heimili og atvinnurekstur hvers einstaklings. Einstaklingssinnaðir stjórnleysingjar styðja flestir markaðshagkerfi, þó það sé ekki algilt. Ennfremur hafa þeir almennt aðhyllst hægfara umbætur sem heppilegustu leiðina að framtíðarsamfélaginu.
Upphaf einstaklingshyggjustjórnleysis má rekja til Pierre-Joseph Proudhon, en samvinnuhyggja hans byggir upp margar af þeim hugmyndum sem síðari tíma einstaklingshyggjustjórnleysingjar héldu fram. Max Stirner og Josiah Warren höfðu einnig mikil áhrif þótt þeir titluðu sig ekki stjórnleysingja.
Hreifingin þróaðist fyrst og fremst í Bandaríkjunum á seinnihluta nítjándualdar á meðan félagshyggju stjórnleysi var meira ríkjandi í Evrópu. Þar þróuðu menn á borð við Lysander Spooner og Benjamin Tucker hugmyndir Proudhon áfram og héldu inni atriðum á borð við markaðshyggju og umbótastefnu og gerðu ráð fyrir samfélagi sjálfstæðra atvinnurekenda líkt og Proudhon og Warren gerðu, meðan ein grunnhugmynd félagshyggju stjórnleysis hefur almennt verið sameign.
Fjölnir (tímarit)
Fjölnir var íslenskt tímarit sem kom út í Kaupmannahöfn á árunum 1835-1847, alls 9 sinnum. Stofnendur Fjölnis hafa verið nefndir Fjölnismenn en þeir voru Brynjólfur Pétursson, Jónas Hallgrímsson, Konráð Gíslason og Tómas Sæmundsson, en á þeim tíma sem þeir stofnuðu Fjölni voru þeir allir við nám í Kaupmannahöfn.
Þeir gáfu ritið út til 1838 allir en 5. árganginn, 1839, gaf Tómas Sæmundsson út einn og á eigin kostnað og var Fjölnir það árið prentaður í Viðeyjarprentsmiðju. Tómas var þá fluttur heim og orðinn prestur á Breiðabólstað í Fljótshlíð. Síðan féll útgáfan niður um tíma en á því árabili dvaldist Jónas á Íslandi við náttúrurannsóknir. 1843 kom Fjölnir svo út að nýju en nú hafði félag nokkurt, Fjölnisfélagið eða Nokkrir Íslendingar, tekið við útgáfunni og voru þeir Gísli Magnússon fyrst og síðan Halldór Kr. Friðriksson ábyrgðarmenn. Tímaritið kom ekki út 1846 en síðasta tölublaðið birtist 1847, helgað minningu Jónasar Hallgrímssonar sem látist hafði vorið áður.
Fjölnir boðaði rómantísku stefnuna í íslenskum bókmenntum, mörg helstu kvæða Jónasar Hallgrímssonar birtust fyrst í Fjölni og hann var jafnframt vakningarrit í hreintungustefnu og þjóðfrelsis- og framfaramálum. Fjölnir hlaut misjafnar móttökur, m.a. vegna sérviskulegrar stafsetningar og þess að ráðamönnum þótti gorgeir vera fullmikill í þeim Fjölnismönnum, en tímaritið stuðlaði mjög að endurnýjun íslensks ritmáls og hafði langvinn áhrif á menningar- og stjórnmálalíf Íslendinga.
Norræni þróunarsjóðurinn
alt=Mynd af fánum Norðurlandanna|thumb| NDF er þáttur í samstarfi Norrænna þjóða. Norræni þróunarsjóðurinn (NDF) er sameiginleg alþjóðleg fjármálastofnun norrænu ríkjanna, sem veitir lán og styrki til loftslagstengdra þróunarverkefna í fátækustu ríkjum Afríku, Asíu og Rómönsku-Ameríku. Sjóðurinn var stofnaður árið 1989 og aðalskrifstofa hans er í Helsinki, Finnlandi.
Sjóðurinn, sem er í eigu norrænu ríkjanna fimm, Íslands, Danmörku, Finnlands, Noregs og Svíþjóðar, heyrir undir Norrænu ráðherranefndina.
Norrænt samstarf um umhverfis- og loftslagsmál
alt=Mynd af börnum í Afríku - Norræni þróunarsjóðurinn (NDF) stuðlar að mótvægi loftslagsbreytinga og aðlögun þeirra í fátækum ríkjum þar sem fólk býr við viðkvæmar aðstæður.|thumb| Norræni þróunarsjóðurinn stuðlar að mótvægi loftslagsbreytinga og aðlögun þeirra í fátækum ríkjum þar sem fólk býr við viðkvæmar aðstæður.
Norrænu ríkin hafa í áratugi átt með sér árangursríkt samstarf á sviði umhverfis- og loftslagsmála. Á seinni árum hefur þetta samstarf aukist um leið og áskoranirnar hafa orðið fleiri og stærri. Í metnaðarfullri framtíðarsýn fyrir Norrænu ráðherranefndina sem samþykkt var árið 2019 er samstaða um Norðurlöndin verði „sjálfbærasta og samþættasta svæði heims árið 2030“.
"„Norðurlönd eiga að verða sjálfbærasta og samþættasta svæði í heimi árið 2030. Þetta er kjarninn í framtíðarsýn Norrænu ráðherranefndarinnar sem forsætisráðherrar Norðurlandanna samþykktu í ágúst 2019.“ „Parísarsamkomulagið og heimsmarkmið SÞ um sjálfbæra þróun vísa veginn og Norðurlönd eiga að vinna af meiri metnaði og hraðar en umheimurinn.“"Í því skyni á Norræna ráðherranefndin og þær stofnanir sem undir hana heyra að vinna að forgangsmarkmiðunum um græn, samkeppnishæf og félagslega sjálfbær Norðurlönd. Samkvæmt stefnumótun Norrænu samstarfsáætlunarinnar um umhverfis- og loftslagsmál 2019–2024, starfa ríkin saman að sjálfbærri þróun á Norðurlöndum, innan Evrópusambandsins og á alþjóðavettvangi. Sameiginlega þrýsta þau á um metnaðarfulla framkvæmd alþjóðlegra umhverfis- og loftslagssamninga, með sterkri áherslu á Parísarsamkomulagið og sjálfbærnimarkmið Sameinuðu þjóðanna. Jafnframt vinna ríkin að því að skerpa Evrópska löggjöf á sviði umhverfis- og loftslagsmála.
Unnið er að því að stöðva hnignun líffræðilegrar fjölbreytni og stuðla að sjálfbærri nýtingu náttúruauðlindanna. Áhersla er á að ýta undir hringrásarhagkerfi sem stuðlar að því að neysla og framleiðsla haldast innan náttúrulegra þolmarka. Um leið er reynt að draga úr þeirri hættu sem stafar af ýmsum efnum og efnavöru og plastmengun í hafinu. Ennfremur er samstarf meðal ríkjanna um sjálfbærar borgir, loftslagsaðlögun, græna fjármögnun og nýsköpun sem er til þess fallin að bæta umhverfið.
Saga
Aðdraganda stofnunar sjóðsins má rekja til þess að árið 1984 samþykkti Norðurlandaráð ályktun til norrænu ráðherranefndarinnar um að láta gera athugun á því með hvaða hætti unnt væri að veita svokölluð „mjúk“ lán, þ.e. vaxtalaus lán til langs tíma, til þróunarverkefna og fjárfestinga í þróunarlöndum. Það byggði meðal annars á þörf fyrir aukið fjárstreymi til þróunarríkja og jafnframt þeirri viðleitni að norrænir framleiðendur og verktakar standi betur að vígi í samkeppninni um verkefni sem þarfnast slíkrar fjármögnunar. Fjórum árum síðar var tillaga um stofnun þróunarsjóðs lögð fyrir þing Norðurlandaráðs og síðan var sjóðnum skipuð bráðabirgðastjórn til að ganga frá drögum að samningnum og samþykktunum. Norrænu ríkin fimm, Ísland, Danmörk, Finnland, Noregur og Svíþjóð undirrituðu þann 3. nóvember 1988 sáttmála um stofnun norræns þróunarsjóðs. Þessari alþjóðlegu fjármálastofnun var ætlað að efla norræna þróunarsamvinnu, sem hafi það að markmiði að örva efnahagskjör og þjóðfélagslegar framfarir í fátækustu þróunarlöndunum. Það skyldi gert með því að fjármagna verkefni sem eru samnorrænt hagsmunamál með sérstaklega hagstæðum kjörum. Alþingi samþykkti 7. mars 1989 lög nr. 14 um þátttöku í norrænum þróunarsjóð. Norræni þróunarsjóðurinn tók formlega til starfa 1. janúar 1989 með aðsetur við hlið Norræna fjárfestingarbankans (NIB) í Helsinki Finnlandi. Á árunum 1991—2000 jókst lánasafn sjóðsins úr 4 milljónum evra í 360 milljónum evra.
Árið 1998 undirrituðu aðildarríkin nýjan sáttmála um sjóðinn sem styrkti réttarstöðu hans sem alþjóðlegrar fjármálastofnunar. Eftir að tillögur um hlutafjáraukningu sjóðsins gengu ekki eftir hófust árið 2005 umræður um mögulega slitameðferð sjóðsins. Niðurstaða þess var að gildar ástæður væru fyrir áframhaldandi starfsemi sjóðsins. Ný stefnumörkun og umboð fyrir sjóðinn var samþykkt árið 2009 sem tryggði áframhaldandi starfsemi. Samþykkt var aukin áhersla á styrki vegna aðgerða til að sporna við loftslagsbreytingum.
Árið 2016 byrjaði sjóðurinn að nýta fjölbreyttari fjármálagerninga, veita eigið fé til fyrirtækja og lán fyrir völdum nýjum verkefnum, auk styrkja. 2018 nam loftslagsfjármögnun sjóðsins um 375 milljónum evra. Sjóðurinn stofnaði og hefur enn umsjón með Samstarfssjóði um orku og umhverfi í suður og austur Afríku (e. The Energy and Environment Partnership EEP Africa) til veita styrki til loftslags- og orkuverkefna.
Stjórnin sjóðsins samþykkti árið 2020 nýja stefnumörkun og aðildarríkin ákveða að auka fjármagn hans um 350 milljónir evra til að sporna við loftslagsbreytingum í þróunarríkjum. Hlutur Íslands í þessari endurfjármögnun nemur um 870 milljónum króna á tíu ára tímabili.
Starfssemi
Norræni þróunarsjóðurinn stuðlar að mótvægi loftslagsbreytinga og aðlögun þeirra í fátækum ríkjum þar sem fólk býr við viðkvæmar aðstæður. Þannig verður grænni umbreytingu hraðað og stuðlað að loftslagsmarkmiðum Parísarsáttmálans. Annað mikilvægt markmið er valdefling kvenna til sóknar í fátækum ríkjum. Um leið og fjármagni er beint til sjálfbærra fjárfestinga er ýtt er undir félagslegt réttlæti. Samkvæmt stefnu sjóðsins fyrir tímabilið 2021-2025 verður að minnsta kosti 60 prósentum af fjármagni sjóðsins ráðstafað til Afríku sunnan Sahara. Helmingur fjármögnunar eða meira miðist við verkefni sem stuðla að aðlögun að loftslagsbreytingum. Veitt eru margvísleg lán en að minnsta kosti helmingur úthlutana verður í styrkjaformi.
Jafnréttisstefna NDF
NDF hefur jafnrétti að leiðarljósi í öllum sínum störfum. Þannig hefur sterk áhersla á jafnrétti skilar sér í lánastarfssemi og styrkveitingum til orkuverkefna í Afríku. Í gegnum EEP Africa sjóðinn, sem NDF stendur að, hefur 42 prósent orkuverkefna verið leidd af konum í Afríku.
Fjárvörslusjóðir
Á vegum Norræna þróunarsjóðsins eru reknir tveir fjárvörslusjóðir
Fídjibúar
Fídjibúar, líka þekktir sem iTaukei eða frumbyggja Fídjibúar eru íbúar Fídjí. Aðaltungumál þeirra er fídjíska.
Joe Jackson
Joe Jackson (f. 11. ágúst 1954) er breskur tónlistarmaður sem einkum er þekktur fyrir smellina „Is She Really Going Out With Him?“ frá 1979, „Stepping Out“ 1982, „Breaking Us In Two“ 1983 og „You Can't Get What You Want (Till You Know What You Want)“ 1984. Hann sló fyrst í gegn með breiðskífunni Look Sharp! sem kom út 1979. Hann hefur síðustu ár verið ötull baráttumaður gegn reykingabönnum bæði í Bretlandi og Bandaríkjunum.
Augngrugg
Augngrugg eða flotögn kallast augnfyrirbrigði sem orsakast af botnfalli eða seti af ýmsu tagi í augnhlaupi augans, en það er vanalega gegnsætt.
Jean Monnet
Æviágrip
Jean Monnet var sonur fransks vínframleiðanda í bænum Cognac. Hann hætti í skóla þegar hann var sextán ára og byrjaði starf hjá fyrirtæki föður síns. Hann var ungur að árum sendur sem sölufulltrúi fyrirtækisins til Englands, Bandaríkjanna og Kanada og lærði þar ensku reiprennandi.
Eftir stríðið var Monnet einn af helstu stuðningsmönnum Þjóðabandalagsins og var varaframkvæmdastjóri þess frá 1919 til 1923. Sem slíkur skipulagði hann fjármálaráðstefnu bandalagsins í Brussel í september árið 1920. Monnet hætti störfum hjá Þjóðabandalaginu árið 1923 til þess að taka að sér stjórn fjölskyldufyrirtækisins, sem stóð mjög höllum fæti eftir styrjöldina. Monnet auðgaðist á því að selja Bandaríkjamönnum koníak á bannárunum og stofnaði sinn eigin banka, Bancamerica, í Chicago árið 1929.
Monnet var áhrifamaður í stjórnsýslu Frakklands, og síðar allra bandamannanna í seinni heimsstyrjöldinni. Hann var formaður ráðs sem annaðist efnahagssamvinnu Frakka og Breta og fór meðal annars fyrir stórfelldum kaupum á bandarískum flugvélum og öðrum vélum. Undir stjórn Monnets varð efnahagssamvinna þjóðanna tveggja mun víðtækari en hún hafði verið í fyrra stríðinu. Árið 1940 stakk Monnet, með stuðningi Winstons Churchill, upp á því að Frakkland og Bretland yrðu sameinuð í eitt fransk-breskt ríki. Eftir að Þjóðverjar hertóku Frakkland vann Monnet í Bandaríkjunum í breska birgðaráðinu og samdi framleiðsluáætlun á skriðdrekum og skipum fyrir Breta.
Eftir stríðið tók Monnet þátt í skipulagningu franskrar nýsköpunaráætlunar í samvinnu við Marshalláætlunina. Þrátt fyrir að ná fram miklum framförum í landsframleiðslu Frakklands sá Monnet fram á að Evrópumenn gætu ekki haldið í við Bandaríkjamenn og Rússa nema ef þeir sameinuðu framleiðslu sína. Jafnframt taldi hann að stríð milli Frakklands og Þýskalands yrði óhugsandi ef kola- og stálvinnsla þeirra yrði sett undir eina stjórn. Monnet varð því, ásamt vini sínum, Robert Schuman, einn helsti hvatamaðurinn að stofnun Kola- og stálbandalags Evrópu, og varð fyrsti forseti aðalráðs bandalagsins eftir stofnun þess.
Monnet sagði af sér sem forseti aðalráðsins árið 1955 til þess að taka við formennsku „baráttunefndar fyrir einingu Evrópu“. Monnet tók síðar þátt í stofnun evrópska efnahagsbandalagsins (með Rómarsáttmálanum 1957) og evrópska innri markaðarins (1968) sem lögðu grunn að Evrópusambandinu.
Tindabikkja
Tindabikkja (Raja radiata) eða tindaskata, gaddaskata, er langsamlega algengasta skötutegundin við Ísland.
Sjálft heitið má finna frá 17. öld og vísar fyrri liðurinn til oddanna sem þessi skata hefur á roðinu. Samsvörun má finna í færeysku (tindaskøta) en engum öðrum málum.
Fáni Síle
300px|thumbnail|[[Mynd:FIAV 111111.svg|23px Fáni Síle]] Þjóðfána Síle, samanstendur af tveimur ójöfn láréttum hljómsveitir af hvítum og rauðum og bláum fermetra í sömu hæð og hvíta hljómsveit í Canton, sem ber upp á hvít fimm benti stjörnu í miðjunni. Það var samþykkt þann 18. október 1817. Á Síle merkja er einnig þekkt í spænsku sem La Estrella Solitaria (Lone Star).
Tindabikkja
Hún verður allt að 90 cm á lengd.
Saúl Martínez
Saúl Martínez (fæddur 29. janúar 1976) er fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 36 leiki og skoraði 17 mörk með landsliðinu.
Jarðýta
thumbnail Jarðýta er beltavél (traktor á beltum) með ýtublaði, stórri málmplötu til að ýta á undan sér miklu magni af jarðvegi, sandi og öðru efni sem þarf að ryðja í burtu. Aftan á vélinni er oft riftönn (ripper) til að tæta upp þétt efni. Jarðýtur eru til í fjölmörgum gerðum og stærðum.
Hamrar í Grímsnesi
Hamrar í Grímsnesi er jörð í Grímsnesi. Hamraland er umlukið ám á þrjá vegu. Sólheimar sem áður hét Hverakot tilheyrði Hömrum fyrr á tímum. Hamrar voru í eigu Skálholtsstóls.
Beint neðan undan Hömrum er klettadrangur sem skagar fram í Hvítá. Hann er nefndur Ullarklettur. Lík Jóns Gerrekssonar biskups rak á land í víkinni við Ullarklett árið 1433. Símon Dalaskáld kom að Hömrum um 1900 til að skoða Ullarklett og kvað þá: Fyrr hér viður svalan sand
Margir nautgripir voru á Hömrum og var jörðin lengi vel matarbúr fyrir Skálholtsstað. Árin 1545-1564, varð í það minnsta þrisvar sinnum bráður nautadauði á Hömrum en ekki er vitað hvaða pest olli nautadauðanum. Upp úr 1660 varð sérkennilegur nautadauði á Hömrum sem og á nokkrum nálægum bæjum. Einnig féllu margir hestar eftir að hafa éið fóður eða moð frá Hömrum og einnig fluttist smit með slátri. Þessi bráðadauði var rakinn til miltisbruna sem kom upp á Hömrum.
Árið 1664 fannst Þórisdalur í Geitlandsjökli og var ungur maður frá Hömrum Björn Jónsson með í þeirri för.
Astat
Astat er frumefni með efnatáknið At og er númer 85 í lotukerfinu. Þetta geislavirka efni verður til við náttúrulegar ástæður við hrörnun úrans og þóríns og er þyngst halógenanna.
Félag kennara á eftirlaunum
Félag kennara á eftirlaunum (FKE) er félag íslenskra kennara sem komnir eru á eftirlaun. FKE á aðild að Kennarasambandi Íslands. Félagssvæðið er allt landið.
Hlutverk félagsins er að fara með málefni félagsmanna Kennarasambands Íslands sem komnir eru á eftirlaun,
Gulbambus
Gulbambus (fræðiheiti: Fargesia murielae ) er tegund bambusa í grasaætt. Þetta er stór, hnausmyndandi sígrænn bambus, líkist mikið Fargesia nitida í sömu ættkvísl, en með gulum stönglum.
Lýsing
Gulbambus er talinn einn af fegurstu bambusum í ræktun. Hann er upprunninn úr fjöllum mið Kína, kynntur af Ernest Henry Wilson 1913 og nefndur eftir dóttur hans. Enska heitið "umbrella bamboo" er vísun á lútandi vaxtarlag hans. Hann vex í 1,981–3,048 metrum yfir sjáfarmáli. Hann getur orðið 3 — 4 m að hæð með ummál að 1,3 sm. og þolir milli -18°C til - 29°C gráðu frost. Laufin eru lengri en þau eru breið, ydd og eru stök á laufstönglinum. Hann myndar fljótt þéttann hnaus af stönglum sem getur svo verið erfitt að sjá undir öllu blaðverkinu. Nýjir sprotar eru ljósbláir með með dekkri hlífðarblöðum og verða gulgrænir með aldrinum. Eins og allar aðrar tegundir í ættkvíslinni, hefur gulbambus ekki skriðula stöngla og þarf því ekki að girða hann af. Hann heldur grænu laufinu yfir veturinn, en mun að missa hluta að hausti .
Búsvæði
Gulbambus hefur fundist í mörgum mismunandi búsvæðum í heimkynnum sínum, frá þurrum fjallshlíðum til frumskóga, en kann best við sig í hóflega frjósömum jarðvegi sem er rakur en vel drenaður. Gjarnan lítið eitt súr. Þessi tegund er algengust í suðaustur Asíu, Kína og Japan.
Blómgun
Meðal alls þess sem vekur áhuga manns við þessa plöntu, þá er lífsferill hennar áhugaverðastur. Fólk er vant því að jurtir séu annaðhvort fjölærar (spíri af fræi, vaxi upp og blómstri svo ár eftir ár þar til þær loks deyi) eða einærar (spíri af fræi, vaxi upp, blómstri og svo deyi á einu sumri), en Gulbambus tekur sér 80 til 100 ár í vexti áður en hann blómstrar og deyr. Þessi 80 til 100 ár Gulbambuss eru ekki lengsta lotan, en er með þeim þekktustu og best skráðu. Það sem er enn sérstakara en langur blómgunarferill, er að plönturnar eru alveg samhæfðar í blómgun. Þá er verið að vísa til tilhneigingar flestra eða allra einstaklinga af tegund til að blómstra á nokkurnveginn sama tíma. Þessi óvenjulegi eiginleiki hefur fengil suma fræðinga til að telja að þessu sé stjórnað af nokkurskonar innri klukku en ekki veðurfarsþáttum.
Ræktun
miðja|thumb|Gulbambus í Lystigarðinum Akureyri (hægra megin við Björgvin Steindórsson) Þessi tegund hefur verið ræktuð á Íslandi í áratugi með góðum árangri.
Fjallkonan
thumb|250px|right|Trérista gerð eftir þekktustu varðveittu myndrænu framsetningu fjallkonunnar. Tréristan var notuð sem formynd (e. frontispiece) annars bindis Icelandic Legends, þjóðsagnaútgáfu Eiríks Magnússonar og George E. J. Powell, sem kom út árið 1866. Fjallkonan er þjóðartákngervingur Íslands. Þjóðartákngervingar eru manngervingar þjóðar eða lands. Frægir erlendir þjóðartákngervingar eru Sámur frændi, tákngervingur Bandaríkjanna, og Britannía, tákngervingur Bretlands.
Erlendur bakgrunnur
Á rómantíska tímabilinu kom upp í Evrópu hugmyndin um konu sem þjóðartákn. Á þessum tíma urðu til frægar táknmyndir eins og Híbernía, þjóðartáknmynd Írlands, Maríanne, þjóðartáknmynd Frakklands, og Germanía, þjóðartáknmynd Þýskalands. Hugmyndin um kventákngerving lands og þjóðar var þó ekki ný af nálinni en eldri dæmi eru til dæmis Róma, tákngervingur Rómaborgar á tímum Rómaveldis, og Britannía. Ólíkt kventákngervingum frá síðari öldum, þar á meðal Fjallkonunni, voru kventákngervingar fyrri aldar jafnan gyðjur. Kventákngervingar landa og þjóða hafa stundum verið tengdir við hugmyndina um móðir jörð.
Bjarni Thorarensen
Fyrsta þekkta notkun orðsins fjallkona er í kvæði Bjarna Thorarensen (1786–1841) Íslands minni:
Eggert Ólafsson
Hugmyndin um konu sem tákn Íslands er þó eldri en kvæði Bjarna Thorarensens. Elsta varðveitta dæmið um hugmyndina birtist samhliða kvæði Eggerts Ólafssonar Ofsjónir við jarðarför Lóvísu Drottningar 1752. Með kvæðinu fylgdi myndræn framsetning ofsjónarinnar, gerð af Eggerti sjálfum. Myndin sjálf hefur glatast enda gat Eggert ekki fengið hana prentaða vegna fjárskorts. Hins vegar er varðveitt löng og nákvæm lýsing af myndinni. Í fjórða kafla lýsingarinnar er kventáknmyndinni lýst: Leingst uppí dalnum, þar sem áin kemr fram, sitr kona nokkur á steini; yfir höfði henni stendr skrifað Island; hún hefir yfir sér svarta kvennskykkju þraunga; undir stuttan niðrhlut, og silfrbelti um sig, þunna skó á fótum, lítinn stinnan kraga um hálsinn, hulið höfuð með svörtu silki, og kvennhatt með silfrskildi; þessi kona hefir með öllu sorgliga ásýnd, styðr vinstri hönd undir kinn og horfir upp til himins. Við andlát Friðriks V Danakonungs árið 1766 samdi Eggert drápu og fylgdi henni einnig myndræn framsetning. Sú mynd hefur varðveist sem og útskýring Eggerts á myndmálinu. Konan, sem Eggert kallar ýmist Ísland eða íslenskuna, er í sams konar klæðum og þeim sem lýst er í Ofsjónum; dökkri síðhempu, með trafafald á höfði og barðastóran hatt þar ofan á. Eggert virðist ekki hafa notað heitið Fjallkonan en í lýsingu á 1766 myndinni nefnir hann hana móður. Mynd Eggerts má þó telja elstu myndrænu framsetninguna á kventákngerving Íslands.
Johann Baptist Zwecker
Elsta prentaða mynd af Fjallkonunni birtist í enskri þýðingu íslenskra þjóðsagna, Icelandic Legends (1864-1866), og þekkt er mynd Benedikts Sveinbjarnarsonar Gröndal á minningarspjaldi um þjóðhátíðina 1874.
Elsta þekkta myndin af Fjallkonunni var forsíðumynd á bók enskra þýðinga íslenskra þjóðsagna, gefin út af Eiríki Magnússyni og G. E. J. Powell, Icelandic Legends, Collected by Jón Arnason (1846-66). Myndin er gerð eftir vatnslitamynd þýska myndlistamannsins Johann Baptist Zwecker eftir lýsingu Eiríks. Eiríkur lýsti myndinni í bréfi til Jóns Sigurðssonar (11 Apríl 1866) sem svo:"Konumyndin á að tákna Ísland, því hefur hún ískórónu á höfði, sem eldar gjósa upp úr. Á öxl hennar er hrafninn, Íslands einkennilegasti fugl, Óðins forni vin og skáldanna eftirlætisgoð, fréttafugl mikill og margkunnugur. Yfir sjónum flögrar már, en yfir brimsævi tíma og sögu berast rúnakefli að landi eða upp í fang konunni, og hefur hún þegar náð einu þeirra. Þetta átti svo sem að vera symbolum (tákn) bókmenntalandsins og sögulandsins okkar. Yfir er nótt og stirndur himinn og máninn uppi. Á bak við eru fjöll, tunglroðin á eggjunum."Málverkið sjálft er varðveitt í háskólanum í Aberystwyth, Wales. Það var áður í eigu Powell, en hann ánafnaði háskólanum málverkið ásamt fleiri eigum sínum þegar hann lést 1882.
Fjallkonan á 17. júní
Kona í gervi Fjallkonunnar kom fyrst fram á Íslendingadeginum í Winnipeg í Kanada 1924 og eftir lýðveldisstofnun á Íslandi 1944 hefur kona í skautbúningi jafnan flutt ávarp fjallkonunnar við hátíðahöld á 17. júní. Margar konur hafa tekið að sér hlutverk Fjallkonunnar og við hátíðarhöld á Austurvelli í Reykjavík er hlutverkið jafnan í höndum ungrar leikkonu.
Fyrsta Fjallkonan á Íslandi var hin 18 ára gamla Kristjana Milla Thorsteinsson, barnabarn Hannesar Hafsteins og var hún valin til þess að flytja ávarp fjallkonunnar á Lýðveldishátíðinni á Þingvöllum árið 1944 en ekkert varð af ávarpi hennar þrátt fyrir að hún hafi beðið uppábúin eftir að verða kölluð á svið. Sú skýring var gefin að vegna veðurs hefði ekki verið unnt að flytja ávarpið og mun það hafa verið ákvörðun þeirra sem skipulögðu hátíðarhöldin og tekin án samráðs við Kristjönu sjálfa. Í umfjöllun fjölmiðla í kjölfar lýðveldishátíðarinnar var talsvert fjallað um fjarveru fjallkonunnar en þó skýrt tekið fram að ekki væri við hana sjálfa að sakast. Rannveig Kristjánsdóttir húsmæðrakennari og þekkt kvenréttindakona, taldi fjarveru fjallkonununnar táknræna fyrir stöðu kvenna og ósýnileika þeirra við stjórnun landsins. Árið 2019 varð Al­dís Amah Hamilt­on, fyrst kvenna af erlendum uppruna, valin til að flytja ávarp Fjallkonunnar við hátíðarhöldin að Austurvelli. Áður höfðu konur af erlendum uppruna verið í hlutverki Fjallkonunnar við hátíðarhöld á 17. júní í öðrum bæjarfélögum, til dæmis árið 2002 er Brynja Muditha Dan Gunnarsdóttir flutti ávarp Fjallkonunnar í Hafnarfirði.
Önnur notkun Fjallkonuhugtaksins
Samnefnt tímarit var gefið út, fyrst hálfsmánaðarlega og síðar vikulega, í Reykjavík frá 1884 til 1911.
Château de Fénelon
thumb|Kastalinn. Château de Fénelon er franskur kastali staðsettur í bænum Sainte-Mondane í Dordogne, á Nouvelle-Aquitaine svæðinu. Hann var byggður á 12. öld og breytt á 14., 16. og 17. öld. Erkibiskupinn af Cambrai, François de Salignac de La Mothe-Fénelon dit Fénelon fæddist í kastalanum árið 1651.
Joð
Joð (Enska: iodine, sem kemur úr gríska orðinu iodes, sem þýðir „fjólublár“), er frumefni með efnatáknið I og sætistöluna 53 í lotukerfinu. Þetta er óuppleysanlegt efni sem er nauðsynlegt snefilefni fyrir lífverur. Efnafræðilega séð er joð minnst hvarfgjarnt af öllum halógenunum og einnig hið rafeindagæfasta af málmkenndu halógenunum. Joð er aðallega notað í læknisfræði, rotvarnarefni, ljósmyndun og í litarefni.
Frakkinn Bernard Courtois einangraði joð fyrstur manna árið 1811. Joð er stálgrátt, fast efni sem glampar á, en í loftkenndu formi er það fjólublátt. Joð er geislavirkt efni.
The Killers
The Killers er bandarísk rokkhljómsveit sem stofnuð var árið 2001. Meðlimir hljómsveitarinnar eru Brandon Flowers söngvari og hljómborðsleikari, Dave Keuning gítarleikari, Mark Stoermer bassaleikari og Ronnie Vannucci Jr. á trommum.
Félag leikskólakennara
Félag leikskólakennara (FL) er stéttarfélag leikskólakennara á Íslandi. FL á aðild að Kennarasambandi Íslands.
Félag leikskólakennara er annað fjölmennasta aðildarfélag Kennarasambands Íslands með um 2.200 félagsmenn. Félagið var upphaflega stofnað 6. febrúar 1950.
1. deild karla í knattspyrnu 1981
Árið 1981 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í 70. skipti.
Víkingur vann sinn 3. titil. Lárus Guðmundsson leikmaður Víkinga hreppti gullskóinn. Tíu lið tóku þátt.
Lokastaða deildarinnar
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Markahæstu menn
Skoruð voru 242 mörk, eða 2,689 mörk að meðaltali í leik.
Úrslit bikarkeppni KSÍ
20px Fram 2 - 3 ÍBV 20px