cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Laugavegur 22
Keisarinn frá Kína & Ölkeldan
Sigurður Tómasson veitingamaður tók við rekstri Drekans þegar vel var liðið á árið 1984. Hann tók sjálfur við eldamennskunni og endurskrifaði matseðilinn sem skiptist í austurlenskan mat og íslenskan grillmat. Staðurinn fékk nýtt heiti, Keisarinn frá Kína. Um þessar mundir stóð bjórlíkistíminn í reykvísku skemmtanalífi sem hæst og ölkrár spruttu upp eins og gorkúlur. Á efri hæð Keisarans frá Kína var sett upp slík bjórstofa, Ölkeldan. Var hún opin til kl. 1 á virkum kvöldum og 3 um helgar, en fyrri staðir í húsinu höfðu lokað um miðnæturbil.
Ölkeldan taldist ekki til fínni kráa bæjarins og var henni lýst sem "vafasömum stað". Seinni árin sem Ölkeldan starfaði tóku samkynhneigðir að sækja staðinn sérstaklega og varð hann athvarf þeirra. Árið 1988 var rekstri Ölkeldunnar hætt en nýir aðilar tóku við.
22
Veitingahúsið 22 opnaði á árinu 1988 og voru þá bæði rýmin í húsnæðinu sameinuð á ný í einn stað. Að deginum varð 22, eins og staðurinn var almennt kallaður, vinsælt kaffihús ungskálda og bóhema. Efri hæðin varð vinsæll skemmtistaður homma- og lesbíusamfélagsins, þau samskipti gengu þó misjafnlega og var samkynhneigðum um tíma stuggað burt af staðnum. Höfðu yfirvöld sett ýmsar íþyngjandi kröfur um rekstursins sem talin voru spretta af því að um skemmtistað hinseginfólks væri að ræða.
Árið 2002 var ráðist í breytingar á húsnæðinu og nýju dansgólfi bætt við á þriðju hæð hússins. Með tímanum fjaraði þó undan rekstrinum. Skemmtistöðum sem gerðu út á hinseginfólk fór fjölgandi, sem leiddi af sér harðnandi samkeppni. Árið 2006 var skipt um rekstraraðila sem gáfu staðnum nýtt heiti, Barinn, með þeim orðum að nauðsynlegt hafi verið að "taka þetta nafn og grafa það".
Ýmsir aðilar
Ör eigenda- og nafnaskipti hafa einkennt skemmtistaðareksturinn á Laugavegi 22 í seinni tíð og er erfitt að halda utan um þær. Hefur húsið ýmist verið tvískipt með kaffihús á jarðhæð en skemmtistaði á efri hæðum eða rekið sem ein heild.
Í ársbyrjun 2012 fluttist skemmtistaðurinn Bakkus úr Tryggvagötu í rýmið á efri hæðunum, en Barbara fluttist þá niður á jarðhæðina og rann saman við Trúnó. Ekki reyndist Bakkus langlífur á Laugaveginum og sumarið 2013 var nýr skemmtistaður opnaður í öllu húsinu eftir talsverðar breytingar innanstokks. Hlaut hann nafnið Bravó. Ári síðar var nýr hinseginskemmtistaður, Kiki Queer Bar, stofnaður á efri hæðunum á vegum sömu rekstaraðila.
Rýrt úran
Rýrt úran (einnig nefnt skert úran eða sneytt úran) kallast úran sem samanstendur aðallega af samsætunni úran-238 (U-238). Úran sem finnst í náttúrunni inniheldur um 99,27 prósent af úran-238, 0,72% af úran-235 og 0,0055% af úran-234, en úran telst rýrt þegar samsætan úran-235 hefur verið tekið skilið frá úraninu-238 til að búa til auðgað úran. Í kjarnorkuiðnaði er blöndu samsætanna úran-238, úran-235 og úran-234 breytt og búið til auðgað úran sem er auðugra af úran-235 því þannig blanda hentar betur fyrir flesta kjarnorkuofna og kjarnorkuvopn. Sú blanda sem eftir verður er þá rýrt eða skert úran.
Rýrt úran sendir minna af geislum frá sér en náttúrulegt úran.
Notkun skerts úrans í hernaði
Að minnsta kosti 40 ítalskir hermenn létust og milli 500 - 600 veiktust eftir að komast í snertingu við geislavirkt efni úr úransprengjum í Bosníu og Kosovo en Bandaríkjamenn vörpuðu sprengjum með skertu úrani á Bosníu árið 1995 og Kosovo 1999 og unnu ítölsku hermennirnir við að hreinsa upp eftir þessar sprengjur.
Jón Magnússon þumlungur
Jón Magnússon (1601 – 1696) var prestssonur frá Auðkúlu í Svínadal. Þrír bræður Jóns vígðust til prests en á meðal þeirra var alnafni hans séra Jón Magnússon í Laufási (f. 1601).
Jón missti móður sína Steinvöru Pétursdóttur ungur og var þá tekinn í fóstur af Oddi Einarssyni biskupi í Skálholti. Hann hefur því vafalítið hlotið betri menntun en almennt gerðist. Jón tók prestvígslu að loknu námi og þjónaði lengst af Eyri við Skutulsfjörð (þar sem nú er Ísafjarðarkaupstaður). Þar veiktist hann af ókennilegum sjúkdómi árið 1655 og þjáðist mjög á sál og líkama. Árið áður höfðu þrír menn verið brenndir fyrir galdra í Trékyllisvík á Ströndum og þar með komst skriður á galdramál hér á landi. Jón taldi að sjúkdómur sinn stafaði af göldrum og fékk feðga sem bjuggu á Kirkjubóli, Jón Jónsson eldri og Jón Jónsson yngri, brennda á báli fyrir galdra árið 1656. Játuðu þeir að hafa fengist við kukl. Sjúkdómurinn stilltist þó lítt og reyndi Jón þá að fá Þuríði dóttur Jóns eldra á Kirkjubóli dæmda fyrir galdur, en hún var sýknuð.
Píslarsaga séra Jóns Magnússonar er varnarrit sem hann skrifaði vegna þess að Þuríður Jónsdóttir kærði hann fyrir að hafa borið sig röngum sökum og ofsóknir. Jón samdi Píslarsöguna árin 1658-1659.
Ólöf Pálsdóttir
Ólöf Pálsdóttir (14. apríl 1920 - 21. febrúar 2018) var íslenskur myndhöggvari sem vann bæði hér á landi og erlendis. Ólöf var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1970 og kjörin heiðursfélagi Konunglega breska myndhöggvarafélagsins árið 1987.
Ævi og menntun
Ólöf Pálsdóttir fæddist þann 14. apríl árið 1920 í Hólavöllum við Landakotstúnið. Hún fæddist inn í mikla prestaætt, en afi hennar var Ólafur Ólafsson prófastur í Hjarðarholti í Dölum og var Ólöf skírð í höfuðuð á honum. Faðir Ólafar var Páll Ólafsson og móðir hennar var Hildur Stefánsdóttir, sem einnig var dóttir prests. Ólöf var næst yngst í fimm systkina hópi og kom af efnuðu heimili, en faðir hennar var ræðismaður, framkvæmdarstjóri útgerðarfélaga og einn af stærstu landeigendum í Reykjavík. Hann átti til að mynda Laugaland, þar sem nú er Laugardalshöllin, og fimm jarðir á Kjalarnesi svo dæmi séu tekin. Það var mikið lagt upp úr menningu og tónlist á æskuheimili Ólafar og lærði hún sjálf á hljóðfæri þegar hún var yngri, þó að hún hafi ekki haldið því áfram þegar hún varð eldri.
Ólöf stundaði nám við Verzlunarskóla Íslands, en seinna meir sagðist hún þó hafa meiri áhuga á sögu og tungumálum heldur en bókfærslu og verslunarrétti. Örlögin bundu enda á skólagöngu hennar í Verzlunarskólanum þegar seinni heimsstyrjöldin skall á. Ólöf ákvað að fylgja föður sínum til Færeyja þar sem hann rak stóra verksmiðju, en í Færeyjum upplifði hún miklar loftárásir nasista á Þórshöfn. Faðir Ólafar varð síðar fyrsti ræðismaður Íslands í Færeyjum. Eftir stríðið flutti hún ásamt fjölskyldu sinni til Danmerkur.
Ólöf hlaut góða menntun í myndlist en hún hóf myndlistanám hjá prófessor Bachman í Árósum árið 1945. Síðar stundaði hún nám í Fredriksberg Tekniske Skole í Kaupmannahöfn hjá prófessor Utzon Frank á árunum 1947 til 1949, svo í Det Kongelige danske Kunstakademi í Kaupmannahöfn. Einnig stundaði hún um tíma nám í Egyptalandi og var nemandi hins virta og heimsfræga prófessor Rames Wissa Wassef og svo í Rómarborg við Academia di Danmarcia for Videnskab og Kunst.
Ólöf giftist Sigurði Bjarnasyni en hann var ritstjóri Morgunblaðsins í mörg ár, sat á Alþingi um árabil og var sendiherra í fjölmörgum löndum svo sem Bretlandi, Danmörku, Nígeríu og var til að mynda fyrsti sendiherra Íslands í Kína. Þau eignuðust saman tvö börn, þau Hildi Helgu og Ólaf Pál.
Ferill
Ólöf Pálsdóttir ákvað snemma að verða myndhöggvari og var brautryðjandi í þeirri stétt hér á landi. Hún fékk áhuga á þessu fagi í gegnum bókmenntir, og fór ung að kaupa sér alls kyns myndhöggvarabækur. Á meðan Ólöf var sendiherrafrú reyndi hún að kynna íslenskt menningarlíf ásamt gestgjafastörfum, og í Kaupmannahöfn stóð hún t.d. fyrir listsýningu íslenskra kvenna í húsi Jóns Sigurðssonar. Hún var einnig beðin um að vera verndari sýningar í Taastrup Kulturcenter, þar sem hún tók líka sjálf þátt sem eini myndhöggvarinn. Auk þess stóð hún fyrir ýmsum tónleikum og hélt fyrirlestra.
Í janúar árið 1955 fékk Ólöf verðlaun, gullmedalíu Hins konunglega listaháskóla í Kaupmannahöfn. Medalíunni fylgdi námsstyrkur, og aðeins einn íslenskur myndhöggvari hafði fengið þau áður. Verðlaunin fékk hún fyrir myndastyttu sína af ungum manni í líkamsstærð, sem hún kallaði ,,Sonur”. Myndastyttan var hugsuð sem tákn íslenskrar æsku og var tileinkuð móður hennar. Árið 2014 var styttunni komið fyrir í Hljómskálagarðinum í þyrpingu höggmynda sem nefnist Perlufesti. Þar er að finna fleiri verk eftir frumkvöðla í íslenskri skúlptúrgerð.
Á þessum árum mótaði Ólöf ýmis önnur verk, m.a. brjóstmynd af Halldóri Laxness sem hún gerði að beiðni Ragnars Jónssonar í Smára. Hann gaf Þjóðleikhúsinu hana á 70 ára afmæli skáldsins. Ólöf gerði einnig höggmynd af Erling Blöndal Bengtson sellóleikara, sem hún segir hafa verið mjög skemmtilegt verkefni.
Árið 1970 var Ólöf sæmd hinni íslensku fálkaorðu, og einnig var hún kjörin heiðursfélagi Konunglega breska myndhöggvarafélagsins árið 1987.
Nesvogur
Nesvogur (hét til forna Mjóifjörður) er vogur í Helgafellssveit í Snæfellsnessýslu.
Antwerpen
Antwerpen (franska: Anvers) er önnur stærsta borgin í Belgíu með tæplega 523 þúsund íbúa (1.200.000 á stórborgarsvæðinu). Hún er jafnframt höfuðborg samnefnds héraðs. Á 16. öld var Antwerpen ríkasta verslunarborg heims og komu þangað hundruðir skipa daglega. Hún er enn í dag ein mesta hafnarborg Evrópu og mesta verslunarborg demanta í heimi. Nokkrar byggingar í gömlu miðborginni eru á heimsminjaskrá UNESCO. thumb|Antwerpen.
Magnús Stephensen (f. 1797)
Magnús Stephensen (13. janúar 1797 – 15. apríl 1866) var íslenskur sýslumaður á 19. öld. Hann var sonur Stefáns Stephensens amtmanns á Hvítárvöllum og konu hans Ragnheiðar Magnúsdóttur.
Antwerpen
Lega og lýsing
Antwerpen liggur nær nyrst í Belgíu, við fljótið Schelde, sem rennur út í Norðursjó um fjörðinn Westerschelde. Næstu stærri borgir eru Turnhout til austurs (45 km), Brussel til suðurs (50 km), Gent til suðvesturs (50 km) og Breda í Hollandi til norðvesturs (55 km). Hollensku landamærin eru beint við norðurjaðar borgarinnar. Í Antwerpen er ein stærsta og umsvifamesta höfn Evrópu og liggur hún sitthvoru megin við Schelde fyrir norðan borgina. Til að komast til sjávar verða skip að sigla um skipastiga til Westerschelde í Hollandi.
Magnús Stephensen (f. 1797)
Magnús var fyrst sýslumaður Skaftfellinga og bjó á Höfðabrekku í Mýrdal en árið 1844 fékk hann Rangárþing og bjó eftir það í Vatnsdal í Fljótshlíð. Kona hans var Margrét Þórðardóttir (7. september 1799 - 18. janúar 1866). Þau áttu tvo syni og fimm dætur sem komust upp. Sonur þeirra var Magnús Stephensen landshöfðingi.
Antwerpen
Orðsifjar
Heitið kemur úr þýsku og er dregið af orðunum an de warp, sem merkir við hólmana. Hólmarnir voru eiginlega litlar manngerðar smáeyjar á fljótinu Schelde sem fólk bjó á.
Straumsvíkurganga
Straumsvíkurganga var mótmælaðgerð gegn veru hersins á Keflavíkurflugvelli sem haldin var 21. maí árið 1977. Gangan var skipulögð af Samtökum herstöðvaandstæðinga. Gengið var frá bænum Straumi í námunda við álverið í Straumsvík og til Reykjavíkur.
Gangan
Keflavíkurgangan 1976 hafði verið geysifjölmenn en jafnframt flókin í skipulagningu. Var því ekki fyrirhugað að endurtaka leikinn sumarið 1977. Þegar nær dró tóku ýmist félagsmenn í Samtökum herstöðvaandstæðinga að kalla eftir stórri göngu, einkum þar sem Alþýðusamband Íslands hafði gert eindregnar samþykktir í herstöðvamálinu. Var því ákveðið með skömmum fyrirvara að skipuleggja stutta göngu þar sem gengið yrði frá útjaðri höfuðborgarsvæðisins.
Antwerpen
Gullöldin
Efnahagur borgarinnar snerist um höfnina og verslun með klæði. Þegar höfnin í Brugge lokaðist, var öll erlend verslun flutt til Antwerpen að auki. Eftir fund Ameríku varð borgin helsta sykurhöfn Evrópu. Hundruðir skipa sigldu inn eða út höfnina á degi hverjum, hlaðin ýmsum vörum, sem dreifðar voru um alla norðanverða álfuna. Silfur frá Ameríku, krydd frá Asíu og alls konar aðrar vörur streymdu í gegnum höfnina. Mikið bankakerfi myndaðist við efnahaginn, sem stóð Medici-ættinni í Mílanó og Fugger-ættinni í Ágsborg lítið eftir. Á 16. öld var Antwerpen ríkasta borg heims og næststærsta borg Evrópu norðan Alpa. Talið er að á þeirri öld hafi um 40% af öllum viðskiptum heims með vefnaði farið fram í borginni.
Spænska heiftin
thumb|Spænskir hermenn drepa íbúa Antwerpen 1576 1566 hófst umrót siðaskipta í borginni. Siðaskiptin sem slík ollu litlum breytingum á verslun borgarinnar, en þau urðu til þess að Niðurlönd hófu uppreisn gegn Spánverjum (Habsborg) sem Antwerpen studdi. Það leiddi til þess að öll verslun við Spánverja lagðist af. 1575 lýsti Spánn sig gjaldþrota og gat ekki greitt hermönnum laun. 4. nóvember 1576 réðist spænskur her inn í Antwerpen í þeim tilgangi að ræna hana í stað þess að bíða launagreiðslna. En þegar uppi var staðið var herinn heila þrjá daga í borginni. Hermennirnir rændi öllu sem hönd festi á, drápu allt að 10 þús íbúa borgarinnar, brenndu niður heil 800 byggingar og ollu gríðarlegum skaða. Atburður þessi gekk í sögubækurnar sem Spænska heiftin (Spaanse Furie) og varð til þess að jafnvel kaþólikkar gengu í lið með uppreisnarmönnum í Hollandi. Efnahagslega náði Antwerpen sér aldrei á strik á ný. Hin mikla verslun borgarinnar fluttist að mestu til Amsterdam. Á hinn bóginn varð Antwerpen miðstöð uppreisnarmanna gegn spænskum yfirráðum næsta áratuginn, eða þar til Alessandro Farnese, nýi spænski landstjórinn, settist um borgina 1585. Eftir stutt umsátur féll borgin og hertóku Spánverjar hana öðru sinni. Í friðarsamningum 30 ára stríðsins 1648, sem einnig voru friðarsamningar Hollands og Spánar, var kveðið svo á um að loka Schelde (þ.e. Westerschelde) fyrir allri umferð skipa. Þetta þýddi endanlegan niðurgang Antwerpens sem hafnarborg næstu 200 árin.
Straumsvíkurganga
Gangan
Upphafsstaðurinn var ekki tilviljun, þar sem áhersla á baráttu gegn alþjóðlegum auðhringjum var fyrirferðarmikil í orðræðu samtakanna. Auk hefðbundinna slagorða gegn Nató og hernum mátti því sjá skilti þar sem mengun og stóriðju var andmælt. Fyrsti leggur göngunnar var að Thorsplani í Hafnarfirði þar sem slegið var upp fundi. Því næst var gengið að Rútstúni í Kópavogi þar sem aftur var fundað. Þessu næst var gengið eftir Digraneshálsi um Smiðjuveg og þaðan eftir Suðurlandsbraut. Enn var slegið upp fundi við styttu Sigurjóns Ólafssonar, Klyfjahestinn. Að lokum var haldið á Lækjartorg og endað á stórum útifundi.
Ræðumenn
Ýmsar ræður voru fluttar fyrir göngufólk. Björgvin Sigurðsson formaður Verkalýðsfélagsins Bjarma á Stokkseyri, Kristján Bersi Ólafsson skólastjóri, Jón Kjartansson formaður Verkalýðsfélaga Vestmannaeyja, Andri Ísaksson prófessor, Helga Sigurjónsdóttir bæjarfulltrúi, Þór Vigfússon kennari, Halldór Guðmundsson háskólanemi, Vésteinn Ólason, Bjarnfríður Leósdóttir og Pétur Gunnarsson rithöfundur fluttu öll ræður eða ávörp. Fjöldi tónlistarmanna og leikara komu sömuleiðis fram á fundunum.
Antwerpen
Frakkar og belgíska uppreisnin
1796 hertóku Frakkar Niðurlönd og var suðurhluti þeirra innlimaður Frakklandi. Antwerpen var því til skamms tíma frönsk borg meðan Napoleons naut við. Frakkar mynduðu reyndar núverandi hérað í kringum Antwerpen og varð borgin þá í fyrsta sinn héraðshöfuðborg, sem hún er enn. Þrátt fyrir það viðhélst fátækt í borginni. Íbúum hafði fækkað niður í 40 þús. Napoleon sá Antwerpen fyrir sér sem mikilvæga hafnarborg og reyndi að stækka höfnina og leyfa siglingar um Westerschelde. En siglingatímabilið stóð of stutt yfir til að efnahagurinn kæmist í gang að einhverju ráði. 1830 gerðu Belgar uppreisn gegn Hollendingum og lýstu yfir sjálfstæði. Belgískir uppreisnarmenn hertóku Antwerpen og héldu henni þegar konungsríkið Belgía var stofnað. Því varð borgin belgísk, en ekki hollensk. Hollendingar héldu að vísu virkinu í borginni í tvö ár, en urðu að lokum að gefast upp og hverfa frá.
Ný gullöld
thumb|Belgískir hermenn verja Antwerpen í heimstyrjöldinni fyrri 1863 opnuðu Hollendingar fyrir siglingar um Westerschelde. Í kjölfarið upplifði Antwerpen nýtt blómaskeið, enda var höfnin stækkuð og samfelldur friður ríkti það sem eftir lifði 19. aldar. Með aukinni verslun, ásamt umrótum iðnbyltingarinnar, varð Antwerpen á ný að auðugri heimsborg. 1885 og 1894 voru heimssýningar haldnar þar í borg, sem milljónir manna sóttu heim. Einnig var fyrsta HM í fimleikum haldið í borginni árið 1903. Eftir hið mikla viðnám í borginni Liege í upphafi heimstyrjaldarinnar fyrri 1914 gegn þýska innrásarliðinu, hörfaði belgíski herinn til Antwerpen, ásamt ríkisstjórn landsins. Þjóðverjar gerðu umsátur um borgina og í 11 daga var hart barist. Að lokum flúði ríkisstjórnin og herinn úr borginni, ásamt um einni milljón Belga. Flestir fóru til Hollands. Síðustu belgísku hermennirnir yfirgáfu borgina 8. október 1914. Daginn eftir hertóku Þjóðverjar borgina og héldu henni til stríðsloka í nóvember 1918. Borgin náði sér fljótt eftir stríð. Til marks um það voru sumarólympíuleikarnir haldnir þar í borg 1920 og enn önnur heimssýning 1930.
Seinna stríð og nútími
thumb|Hluti af höfninni í Antwerpen Þjóðverjar hertóku Antwerpen aftur í maí 1940, að þessu sinni nær bardagalaust. Sökum hernaðarmikilvægis hennar, t.d. vegna hafnarinnar og iðnaðarins, gerðu bandamenn ítrekaðar loftárásir á borgina. Þær hörðustu voru gerðar 5. apríl 1943, en þá létust um 2000 manns. Í september 1944 náðu Bretar að frelsa borgina. Sökum þess að höfnin reyndist óskemmd, varð hún að mikilvægri birgðastöð fyrir heri bandamanna. Á hinn bóginn gerðu nú Þjóðverjar loftárásir á Antwerpen, aðallega með flugskeytum, allt frá október 1944 til mars 1945. 1200 flugskeyti hæfðu borgina á þessum tíma. Í þessum árásum létust allt að 7000 manns. Flugskeytin voru svo fljót að ekki var hægt að vara við þeim. Þau lentu víða í borginni, íbúum oftast að óvörum. Time Magazine í New York kallaði borgina The City of Sudden Death (Borg hins óvænta dauða). Á hinn bóginn slapp höfnin aftur við allar meiriháttar skemmdir. Eftir stríð var höfnin í Antwerpen enn stækkuð. Hún var á þessum tíma þegar orðin stærsta borg landsins. Frá Antwerpen er hægt að sigla um skurði víða um landið, t.d. til fljótsins Maas. Í upphafi 21. aldar var höfnin sú sjötta stærsta í heimi hvað umsvif varðar. Antwerpen er einnig mikið stórveldi á efnahagssviðinu. Hún er mesta viðskiptaborg með demöntum, en til skamms tíma voru um 80% allra demanta heims seldir þar í borg. Ein 1.600 fyrirtæki sem versla með demönta eru staðsett í borginni einni saman. Nokkrar byggingar í miðborg Antwerpen eru á heimsminjaskrá UNESCO.
Viðburðir
Sinksenfoor er heiti á skemmtigarði sem tvisvar á ári setur upp leiktjöld í borginni. Þar er boðið upp á 150 mismunandi skemmtiatriði og er garðurinn því einn sá stærsti í Belgíu.
Antwerp Pride er hátíð samkynhneigðra í borginni og er hún haldin árlega í júní.
Rubensmarkt heitir flóamarkaður í borginni sem helgar sig 17. öldinni. Verslunarfólk er klætt gömlum búningum og fötum eins og þau voru á 17. öld, á tímum málarans Rubens sem starfaði lengi í borginni.
Íþróttir
Sumarólympíuleikarnir voru haldnir í Antwerpen haldnir 1920. Engir keppendur kepptu frá Íslandi en nokkrir Íslendingar kepptu fyrir hönd annarra þjóða.
WTA Antwerpen er tenniskeppni í borginni sem haldin var innanhús árlega frá 2002 til 2009.
Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er Beerschot AC, sem hét Germinal Beerschot til 2011, sem aftur varð til við samruna Germinal Ekeren og Beerschot VAC árið 1999. Félögin hafa hvert fyrir sig landað titlum, en síðasti titillinn var sigur í bikarkeppninni 2005. Með félaginu lék Íslendingurinn Jón Guðni Fjóluson leiktíðina 2011-12. Nökkvi Þeyr Þórisson spilar með félaginu (frá 2022).
Vinabæir
thumb|Peter Paul Rubens bjó og starfaði í Antwerpen. Sjálfsmynd ásamt eiginkonu sinni. Antwerpen viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Frúarkirkjan thumb|Rubenshúsið
Listi yfir íslenskar stuttmyndir
Listi yfir íslenskar stuttmyndir
Benoît Mandelbrot
thumb|Benoít Mandelbrot (2007) Benoît B. Mandelbrot (fæddur 20. nóvember 1924 í Varsjá í Póllandi, lést 14. október 2010) er pólskættaður franskur stærðfræðingur. Hann er að stórum hluta ábyrgur fyrir þeim áhuga sem fólk hefur í dag á rúmfræði brotamynda, eða fractal geometry. Hann sýndi fram á að brotamyndir koma fram á mörgum stöðum bæði í stærðfræði og annars staðar í náttúrunni.
Hann fæddist árið 1924 inn í fjölskyldu með ríka menntahefð. Þó svo að faðir hans hafi verið fatakaupmaður, þá var móðir hans læknir. Sem ungur strákur var honum kynnt fyrir stærðfræði af tveimur frændum sínum. Þegar fjölskylda hans fluttist til Frakklands árið 1936 tók frændi hans, Szolem Mandelbrojt, sem var þá prófessor í stærðfræði hjá Frakklandsháskóla, við umsjón á menntun hans. Þar var honum kynnt verk G.H.Hardy mjög vel, og með því öðlaðist Mandelbrot vissa andstyggð á hagnýtri stærðfræði, sem hefur síðan elst af honum.
Á námsárunum stundaði hann nám við Lycée Rolin háskólann í París fram að seinni heimsstyrjöld, og í Lyon háskóla og École Normale háskóla eftir seinni heimsstyrjöld. Hann stundaði þar nám undir Paul Lévy. Að lokinni doktorsgráðu sinni fór hann í California Institute of Technology og svo seinna til Princeton, þar sem að hann stundaði frekara viðbótarnám undir leiðsögn John von Neumann.
thumb|right|Mandelbrot mengið og Julia mengi í hliðarmynd Árið 1958 hætti hann svo námi og kennslu tímabundið og hóf vinnu hjá IBM í Bandaríkjunum, en þar gerði hann sína merkilegustu uppgötvun. Árið 1945 hafði frændi hans kynnt honum fyrir ritgerð Gaston Julia um brotamyndir, þar sem að hann lagði fram jöfnuna. Mandelbrot þótti ritgerðin heldur tilkomulítil, líklegast vegna andstyggðar sinnar á hagnýtri stærðfræði, en um 1970 lenti hann í því að þurfa að endurskoða greinina.
Sagan segir að Mandelbrot hafi verið falið það verkefni að finna út hvers vegna gagnatap varð í netsnúrum sem lágu víðsvegar um höfuðstöðvar IBM. Hann hafði hugsað málið í nokkra daga og rætt málið við samstarfsmenn sína, sem að sögðu gagnatapið líklegast til komið vegna þess að fólk með skrúfjárn væri að fikta í netkerfinu hér og þar í byggingunni.
Í framhaldi áttaði hann sig á því að gagnatapið var í raun vegna rafsegulsviðs sem snúrurnar gáfu frá sér, og að gagnatapið var útreiknanlegt, samkvæmt formúlunni. Þetta fékk hann til þess að þróa Mandelbrot mengið, sem Julia mengið getur verið reiknað út frá.
Stórsameind
thumb|300px|[[Fjölpeptíð stórsameind.]]
Stórsameind (einnig risasameind) er hutak í lífefnafræði sem á við fjölliðu, en stórsameindir skiptast aðallega í fjóra flokka; kjarnasýrur, prótein, fjölsykrur og lípíð.
Robin van Persie
Robin van Persie''' (fæddur 6. ágúst 1983 í Rotterdam) er hollenskur fyrrum knattspyrnumaður sem spilaði sem framherji fyrir ýmis lið og hollenska landsliðinu.
Persie hóf feril sinn hjá Feyenoord í heimalandinu en var keyptur árið 2004 til Arsenal, þar sem hann spilaði í átta ár. Hann var síðan keyptur til Manchester United sumarið 2012. Árið 2015 gekk Persie til liðs við Fenerbahce, Tyrklandi. Loks fór hann til heimafélagsins Feyenoord á ný.
Hofsá í Svarfaðardal
Hofsá er bær í Svarfaðardal, í miðri sveit austan við Svarfaðardalsá. Hof er næsti bær en Hofsá fellur á milli bæjanna. Hún kemur úr Hofsdal, sem skerst inn á milli fjallanna ofan við Hofsá. Í ánni er hár foss, Goðafoss, sem sést vel frá vegi. Heimarafstöð fyrir Hofsá er í ánni. Búið hefur verið á Hofsá frá alda öðli og minnst er á bæinn í Guðmundar sögu góða. Þá var þar hálfkirkja. Nú er þar rekið stórt kúabú en einnig er búið með sauðfé og hesta.
Listi yfir íþróttafélög í Kópavogi
Þetta er listi yfir íþróttafélög í Kópavogi.
Riddarasögur
Riddarasögur eru sögur sem voru annað hvort þýddar í Noregi og á Íslandi á síð-miðöldum (þýðingar á romans courtois, chansons de geste, lais og tengdum bókmenntagreinum) eða frumsamdar á Íslandi í sama stíl.
Orðið „riddarasögur“ kemur fyrir í Mágus sögu jarls, þar sem segir: „Frásagnir...svo sem...Þiðreks saga, Flóvenz saga eður aðrar riddarasögur“. Stundum eru þær kallaðar „lygisögur“, sem er einnig notað um aðrar sögur með miklum ævintýrablæ, svo sem fornaldarsögur. Sumar þýddar riddarasögur fjalla þó ekki um ævintýri og ástir riddara, heldur atburði á borð við Trójustríðið og afleiðingar þess. Loks má nefna að Gustaf Cederschiöld notar nafnið „Fornsögur Suðurlanda“ í útgáfu fimm riddarasagna 1884.
Einkenni riddarasagna og uppruni
Frumsamdar íslenskar riddarasögur einkennast oft af frásögnum af hirðlífi og ástum, glæsilegum konum og köppum, svakalegum bardögum og yfirnáttúrulegum hetjudáðum. Hugprýði, drengskapur, háttvísi, hreysti, kurteisi og rómantík eru áberandi í sögunum og sönn kristileg hegðun er mikilvæg. Skýr skil eru gerð á milli góðs og ills og eru það oft kristnir menn sem eru hetjurnar og þeir slæmu heiðnir, frá þjóðum í suðri og norðri. Hetjunum er yfirleitt lýst á afar jákvæðan hátt, bæði persónuleika og útliti. Þó eru þær ekki alltaf gallalausar, t.d. er Dínus (Dínus saga drambláta) hégómagjarn og Konráð (Konráðs saga keisarasonar) vanræktar kunnáttu í erlendum málum.
Erlendu riddarasögurnar voru yfirleitt í bundnu máli (kappakvæði eða riddarasöngvar), en voru þýddar í óbundið mál í Noregi. Talið er að upphaf norrænna riddarasagna megi rekja til þess að Hákon konungur gamli lét bróður Róbert (þ.e. Róbert munk) þýða Tristrams sögu og Ísöndar, um 1226. Hefur sú þýðing mikið gildi, því að franski frumtextinn er að mestu glataður. Elís saga og Rósamundu var þýdd af Róbert ábóta, sem talinn er sami maður og bróðir Róbert. Hákon konungur lét þýða fleiri riddarasögur, t.d. Möttuls sögu, einnig er líklegt að sagnaflokkur eftir Chrétien de Troyes hafi verið þýddur að hans frumkvæði, þ.e. Erex saga, Ívents saga, Parcevals saga og Valvens þáttur.
Strengleikar, eru safn stuttra ljóðsagna, flestar eftir Marie de France.
Riddarasögur bárust til Íslands um eða fyrir 1250. Þær urðu vinsæl bókmenntagrein hér á landi og þýddu íslenskir rithöfundar nokkrar slíkar sögur. Þaðan komu mörg orð eins og kurteisi (fornfranska: „curteisie“), knapi (miðlágþýska: „knape“), riddari (miðlágþýska: „ridder“) og lávarður (fornenska: „hlāford“). Sumar sögurnar eru í ljóðrænum stíl eins og frumtextinn. Íslenskir rithöfundar sömdu einnig margar nýjar riddarasögur í svipuðum stíl. Höfundar sagnanna eru flestir óþekktir og sjaldan er vitað hverjir þýddu erlendu sögurnar. Í Klári sögu stendur að þýðandinn sé Jón Halldórsson Skálholtsbiskup en hann kann að hafa samið hana sjálfur, enda er sagan nú talin vera frumsamin en ekki þýdd úr latínu.
Þýddar riddarasögur
Úr latínu Úr frönsku Úr þýsku
Frumsamdar riddarasögur
Hér á eftir fer listi yfir frumsamdar íslenskar riddarasögur, sem hafa verið gefnar út. Listinn er ekki tæmandi.
María af Lúxemborg
thumb|right|María af Lúxemborg, drottning Frakklands. María af Lúxemborg (1304 – 26. mars 1324) var drottning Frakklands og Navarra frá 1322 til 1324 sem önnur kona Karl 4. Frakkakonungs.
María var af Lúxemborgarætt, dóttir Hinriks 7. keisara og Margrétar af Brabant. Systkini hennar voru Beatrix Ungverjalandsdrottning og Jóhann blindi af Bæheimi, faðir Karls 4. keisara. Hún giftist Karli 4. Frakkakonungi skömmu eftir að hann sagði skilið við fyrstu konu sína, Blönku af Búrgund, sem þá hafði setið í átta ár í dýflissu eftir að hafa verið dæmd fyrir hórdóm. Börn þeirra voru þá bæði dáin og Karli lá á að reyna að eignast son því að hann var síðastur af Kapet-ætt.
María missti fóstur 1323. Í mars 1324 átti hún aftur von á barni en hestvagni hennar hlekktist á og hún slasaðist mikið. Hún ól son fyrir tímann og hann dó innan fárra klukkustunda. Sjálf dó hún nokkrum dögum seinna, nítján ára gömul.
Páfagaukar
Páfagaukar eða páfar (fræðiheiti: Psittaciformes) eru ættbálkur fugla sem telur um 365 tegundir. Venjulega er þeim skipt í tvo undirættbálka; kakadúa og páfagaukaætt eða eiginlega páfagauka.
Dröfnumý
Dröfnumý (fræðiheiti: Macropelopia nebulosa) er tegund af flugu í rykmýsætt. Það er í Evrasíu og Norður-Afríku. Það er algengt um allt Ísland.
Páfagaukar
Allir fuglar af þessum ættbálki hafa einkennandi sveigðan gogg og snúa tveimur klóm fram og tveimur aftur. Páfagaukar lifa á flestum hlýrri stöðum heimsins og finnast tegundir á Indlandi, í Vestur-Afríku og Suðaustur-Asíu. Langflestir páfagaukar heimsins koma þó frá Suður-Ameríku, Mið-Ameríku og Ástralasíu.
Guðmundur Ólafsson (hagfræðingur)
Menntun
Rússneska og stærðfræði í St. Pétursborg 1968-69.
Stærðfræði við Háskóla Íslands 1970-73.
Heimspeki og málvísindi 1975-76.
Cand oecon við Háskóla Íslands 1985-89.
Störf
Guðmundur er lektor í hagfræði við Háskóla Íslands og er einnig lektor við Háskólann á Bifröst.
Guðmundur heldur úti vikulegum útvarpsþætti á Útvarpi Sögu ásamt Sigurði G. Tómassyni.
Shansi
thumb|alt=Landakort sem sýnir legu Shansi héraðs í Norður-Kína.|Kort af legu Shansi héraðs í Norður-Kína. Shansi (eða Shanxi) (kínverska: 山西; rómönskun: Shānxī) er landlukt hérað í Norður- Kína. Landslag héraðsins einkennist af hásléttu sem afmarkast að hluta af fjallgarði. Nafnið Shansi sem þýðir "vestur af fjöllunum" vísar til staðsetningar héraðsins vestur af Taihang-fjöllum. Nokkuð rétthyrnt að lögun, afmarkast Shansi af héruðunum Hebei í austri, Henan í suðri og suðaustri, Shaanxi í vestri og af sjálfstjórnarsvæðinu Innri-Mongólíu í norðri. Héraðið er um 157.100 ferkílómetrar.
Höfuðborgin og stærsta borg héraðsins er Taiyuan, sem er staðsett í miðju þess, en næst fjölmennustu borgirnar í héraðinu eru Changzhi og Datong. Árið 2010 var íbúafjöldi Shansi um 36 milljónir.
Shansi er sem gátt að frjósömum sléttum Hebei og Henan. Frá fornu fari hefur það einnig þjónað sem varðbelti milli Kína og mongólsku og mið-asísku ǀgresjanna. Héraðið var mikilvæg leið fyrir her- og viðskiptaleiðangra, varð héraðið ein helsta leiðin fyrir inngöngu búddisma til Kína frá Indlandi.
Menning Shansi byggir að mestu á þjóðarmenningu Han meirihlutans, sem er yfir 99 prósent íbúa. Héraðið er þekkt fyrir að hafa mikinn fjölda sögulegra bygginga sem er sá mesti meðal allra kínverskra héraða. Þar eru yfir 70 prósent þeirra bygginga í Kína sem byggðar voru á eða fyrir valdatíma Song ættarveldisins.
Shansi er leiðandi í framleiðandi kols í Kína og áætlað er að um þriðjungur kola í jörðu í Kína sé þar. Engu að síður er landsframleiðsla á mann í Shansi undir landsmeðaltali.
Jakob Jakobsen
Æviágrip
Foreldrar hans voru: Hans Nicolai Jacobsen (1832–1919) frá Þórshöfn, og Johanne Marie Hansdatter (1816–1899) frá Sandey (Sandoy). Jakob var yngstur þriggja barna, hann átti tvær eldri systur, Sigrid Niclasen (1854–1927) og Önnu Horsbøl (1856–1940). Faðir hans var bókbindari og rak bókaverslun í Þórshöfn. Verslunin, H. N. Jacobsens Bókahandil, var stofnuð 1865 og er enn starfrækt; hún er elsta bókaverslun í Færeyjum og setur skemmtilegan svip á miðbæinn, timburhús með torfþaki.
Í háskólanum kynntist Jakob Jakobsen Íslendingnum Boga Th. Melsteð og höfðu þau kynni talsverð áhrif á hvert áhugamál hans beindust. Reyndar sinnti Jakobsen nokkuð íslenskum fræðum síðar á ævinni, þýddi Gunnlaugs sögu ormstungu yfir á færeysku (1900) og gaf út Austfirðinga sögur í fræðilegri útgáfu.
Jakobsen og færeyska
Jakob Jakobsen vann mikið í þágu færeyskra bókmennta. Á árunum 1886–1891 vann hann með V. U. Hammershaimb að sýnisbók færeyskra bókmennta (Færøsk Antologi), sem var tímamótaverk. Mikilvægasta framlag hans til færeyskra bókmennta var þó Færøske folkesagn og æventyr (Færeyskar þjóðsögur og ævintýri) sem kom út 1898–1901. Þjóðsögunum hafði hann safnað á ferðum sínum um eyjarnar. Þetta þjóðsagnasafn hefur svipaðan sess í Færeyjum og Þjóðsögur Jóns Árnasonar hér á landi, og átti mikinn þátt í að festa nútíma færeysku í sessi sem ritmál. Hann safnaði einnig þjóðkvæðum úr munnlegri geymd, rannsakaði færeysk örnefni og bjó til mörg nýyrði. Hann var fyrstur til að benda á keltnesk örnefni í Færeyjum.
Árið 1889 kynnti Jakob Jakobsen færeyska stafsetningu byggða á nýrri fræðigrein, hljóðfræði. Náin samsvörun átti að vera milli framburðar og ritháttar til þess að börn ættu auðvelt með að læra réttritun. Miklar deilur urðu í Færeyjum um stafsetningarmálin, og var stafsetningu Jakobsens hafnað.
Jakobsen og Hjaltlandseyjar
Dr. Jakob Jakobsen er lykilmaður í menningarsögu Hjaltlandseyja. Á eyjunum var talað norrænt mál (kallað „norn“) fram á 16. öld, en eftir það fór það að láta undan síga fyrir skosku. Jakobsen dvaldist þar á árunum 1893–1895 og safnaði síðustu leifunum af norræna málinu. Með því nam hann nýtt land fyrir norræn fræði. Auk doktorsritgerðarinnar (1897) gaf hann út undirstöðurit um mállýskur og örnefni á Hjaltlandi. Höfuðverk hans kom út í fjórum heftum á árunum 1908–1921: Etymologisk ordbog over det norrøne sprog paa Shetland. Verkinu var ekki lokið þegar Jakobsen féll frá, 1918, og tók Finnur Jónsson að sér að ljúka fjórða heftinu, sem var ekki fullgert frá hendi Jakobsens. Orðabókin kom út í enskri þýðingu 1928–1932.
Jakobsen sinnti einnig fleiri þáttum í menningu Hjaltlandseyja, t.d. fjallaði hann um örnefni og þjóðhætti á eyjunum. Honum entist ekki aldur til að vinna úr gögnum sínum frá Orkneyjum, en birti grein um það efni 1911.
Systir Jakobs Jakobsens, Anna Horsbøl, veitti honum mikinn fjárhagslegan stuðning við rannsóknir sínar. Eftir að hann dó þýddi hún höfuðverk hans yfir á ensku, eins og hann hafði hugsað sér að gert yrði.
Sumarið 1918 gekkst Jakob Jakobsen undir uppskurð í Kaupmannahöfn, sem leiddi hann til dauða 15. ágúst 1918. Hann var þá aðeins 52 ára.
Á 100 ára afmæli Jakobs Jakobsens, árið 1964, var Fróðskaparrit, 13. bindi, helgað minningunni um hann. Þar eru ritgerðir 24 fræðimanna og ritaskrá hans.
Ástþór Magnússon
Ástþór Magnússon (f. í Reykjavík 4. ágúst 1953) er íslenskur viðskiptamaður og stofnandi Friðar 2000.
Eftir landspróf hóf Ástþór nám í Verslunarskóla Íslands en fór síðan til Bretlands í nám við Medway College of Art and Design og lauk prófi í auglýsingaljósmyndun og markaðsfræðum. Hann sótti síðan fjölda námskeiða bæði heima og erlendis í stjórnun og rekstri fyrirtækja. Ástþór var upphafsmaður að stofnun Eurocard á Íslandi árið 1979 en það var fyrsta kreditkortafyrirtæki landsins. Ástþór stofnaði einnig og rak um árabil myndiðjuna Ástþór og póstverslunarfyrirtæki með útibúum í Færeyjum og Danmörku. Árið 1983 flutti Ástþór til Danmerkur og síðan til Bretlands þar sem hann gerðist frumkvöðull í þróun tölvutækni fyrir gagnvirk upplýsinga- og verslunarkerfi. Hann kom einnig að flugrekstri um árabil og er með yfir 2000 flugtíma mest við stjórn á litlum einkaþotum.
Ástþór var upphafsmaður að stofnun Friðar 2000 1994 með þátttöku meira en 100 erlendra friðarsamtaka og yfir 1000 einstaklinga árið 1995.
Ástþór kynnti hugmyndafræði sína í forsetaframboði 1996 og í bókinni Virkjum Bessastaði sem dreift var á öll heimili landsmanna. Ástþór bauð sig fram til forseta Íslands í forsetakosningunum 2012, en þann 1.júní 2012 var framboð hans dæmt ógilt því hann fékk ekki lögboðið vottorð yfirkjörstjórnar Norðvesturkjördæmis. Forsetaframboð hans árið 2000 var einnig dæmt ógilt, vegna þess að nægjanlegan fjölda meðmælenda vantaði.
Ástþór hefur í gegnum tíðina verið afar gagnrýninn á utanríkisstefnu Bandaríkjanna, sér í lagi á tíma Íraksstríðsins, sem hann segir leidda áfram af hergagnaiðnaðinum. Í deilum milli vesturlanda og Rússlands hefur Ástþór gjarnan tekið afstöðu með Rússum. Meðal annars hrósaði hann innlimun Rússa á Krímskaga árið 2014 og sagði að Vladímír Pútín Rússlandsforseti ætti skilið friðarverðlaun Nóbels fyrir að standa fyrir henni.
Viðurkenningar
Árið 1996 hlaut Ástþór Gandhi-mannúðarverðlaunin, sem veitt voru af stofnuninni Gandhi Memorial International Foundation í Orinda í Kaliforníu. Forstöðumaður stofnunarinnar og verðlaunanna var Yogesh K. Gandhi, sem hafði komið til Íslands árið 1996 á vegum Friðar 2000. Gandhi sagðist vera skyldur indverska sjálfstæðisleiðtoganum og friðarsinnanum Mahatma Gandhi, en eiginlegir afkomendur Mahatma sögðu Yogesh hins vegar vera svindlara sem hefði aðallega áhuga á að auðga sjálfan sig og mynda tengsl við valdastofnanir með því að vera ljósmyndaður við hlið þjóðarleiðtoga. Í heimsókn sinni til Íslands árið 1996 hafði Gandhi hlotið fund með Vigdísi Finnbogadóttur, forseta Íslands.
Talið er að stofnunin og veiting Gandhi-mannúðarverðlaunanna hafi verið fjármögnuð af Hogen Fukunaga, japönskum milljarðamæringi sem leiddi sértrúarsöfnuð í Japan. Samkvæmt niðurstöðum rannsóknar Bandaríkjaþings á ólöglegum fjárframlögum til kosningabaráttu Bills Clinton Bandaríkjaforseta frá árinu 1998 beitti Fukunaga Gandhi-stofnuninni og verðlaununum til að koma söfnuði sínum í tengsl við áhrifafólk og auka vegsemd hans. Fukunaga kom til Íslands ásamt Yogesh Gandhi í boði Friðar 2000 árið 1996 og hitti þar meðal annars Steingrím Hermannsson, þáverandi seðlabankastjóra og fyrrum forsætisráðherra Íslands.
Ástþór segist hafa verið sæmdur Heilögum gullkrossi af grísku rétttrúnaðarkirkjunni fyrir meintan þátt sinn við að stilla til friðar milli Bandaríkjanna og Íraks á tíunda áratugnum. Að sögn Ástþórs tilnefndi UNESCO á Grikklandi hann til verðlaunanna.
Plötumerki
thumb|right|Kálfur með gul plötumerki með einstaklingsnúmeri, landi og búsnúmeri thumb|right|Kind með blátt plötumerki með einstaklingsnúmeri, búsnúmeri (faldar upplýsingar eru: IS fyrir Ísland og YD fyrir Yfirdýralæknisembættið). Á Íslandi tíðkast að nota ólíka liti milli varnarhólfa. Plötumerki eða eyrnamerki er plast- eða álmerki sem er sett í eyru búfjár til að aðgreina það frá öðrum og svo hægt sé að sanna eignarrétt. Á eyrnamerkjum koma fram upplýsingar á borð við einstaklingsnúmer, búsnúmer, land og stundum fleiri upplýsingar. Sum plötumerki hafa innbyggða örflögu sem auðveldar aflestur með örmerkjalesara.
Heron frá Alexandríu
thumb|right|Heron frá Alexandríu Heron frá Alexandríu (10 – 70 e.Kr.) (gríska: Ήρων ο Αλεξανδρεύς) var forngrískur stærðfræðingur og uppfinningamaður og sagður vera einn helsti „tilraunamaðurinn“ í fornöld. Hann er þekktastur fyrir að hafa fundið upp gufuknúna vél, eimsnælduna (aeolopile) og vindvél sína, sem er nokkurs konar fyrirrennari vindmyllunnar. Í alfræðiritum Herons er lýst fjölmörgum uppfinningum sem hann gerði, þeirra á meðal eru slökkvivél (dæla), dragpípa, sjálfsali, vatnsorgan, leiðarmælir, stórvirkar vígvélar og loks gufuvélin, hin fyrsta í heiminum.
Tvíþættir forystuháskólar
alt=Áheyrnarsalur Tsinghua háskóla, opinbers rannsóknarháskóla í Peking, sem þykir fremstur kínverskra háskóla og meðal virtustu háskóla veraldar. Margir forystumenn koma þaðan, meðal annars tveir síðustu leiðtogar Kína, verkfræðingarnir Hu Jintao og Xi Jinping.|thumb|Áheyrnarsalur Tsinghua háskóla, opinbers rannsóknarháskóla í [[Peking, sem þykir fremstur kínverskra háskóla og meðal virtustu háskóla veraldar. Margir forystumenn Kína koma þaðan, meðal annars tveir síðustu leiðtogar Kína, verkfræðingarnir Hu Jintao og Xi Jinping. ]]
„Háskólar í heimsgæðum“ og „fyrsta flokks akademísk uppbygging vísindagreina“ (kínverska: 世界一流大学和一流学科建设), saman þekkt sem „hin tvíþætt forysta“ (kínverska: 双一流; rómönskun: shuúāngy;  enska: „Double First-Class Initiative“) er verkefni Alþýðulýðveldisins Kína sem sett var af stað árið 2015 til framþróunar fyrsta flokks háskóla í landinu fyrir árslok 2050.
Þróa skal og styrkja með fjárframlögum, einstakar deildir tiltekinna háskóla og setja kínversku háskóla- og vísindasamfélagi ný viðmið. Þeir háskólar sem eru í verkefninu eru kallaðir „tvíþættir forystuháskólar“.
Bakgrunnur
alt= Árið 1959 tilkynnti Miðstjórn Kommúnistaflokks Kína um tilnefningu hóps lykilskóla meðal framhaldsskóla og háskóla Kína.|thumb|Árið 1959 tilkynnti Miðstjórn [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokks Kína um tilnefningu hóps lykilskóla meðal framhaldsskóla og háskóla Kína.]]
alt=Menningarbyltingin hafði alvarlegar afleiðingar fyrir kínverskt samfélag, meðal annars menntakerfið. Hér er Xi Zhongxun var gagnrýndur opinberlega í september 1967 í Norðvestur-Landbúnaðarháskólanum í Xianyang, Shaanxi héraði. Sonur hans, Xi Jinping, er nú leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína.|thumb|[[Menningarbyltingin hafði alvarlegar afleiðingar fyrir kínverskt samfélag, meðal annars menntakerfið. Hér er Xi Zhongxun var gagnrýndur opinberlega í september 1967 í Norðvestur-Landbúnaðarháskólanum í Xianyang, Shaanxi héraði. Sonur hans Xi Jinping, er nú leiðtogi Alþýðulýðveldisins Kína.]]
Síðustu áratugi hafa kínversk stjórnvöld lagt mikið kapp á að styrkja háskóla og rannsóknarstofnanir í landinu. Opinberir fjármunir hafa aukist verulega til háskóla og til rannsókna og hvatt hefur verið til nýsköpunar og alþjóðasamvinnu á þessum sviðum. Markið hefur verið sett hátt og miðað við að byggja upp háskóla- og vísindastofnanir á heimsmælikvarða. Ýtt yrði undir tiltekna háskóla með fjármunum og starfsumhverfi þannig að þeir gætu keppt við bestu háskólastofnanir veraldar að gæðum og í árangri á sviði vísinda.
Aukin gæði æðri menntunar í Kína endurspeglar breytingar á pólitískri stefnu í menntun og vísindum.
Eftir stofnun Alþýðulýðveldisins, árið 1949, var menntaáhersla stjórnvalda að mestu á „pólitíska endurmenntun“. Á tímum mikilla pólitískra umbrota, eins „Stóra stökksins fram á við“ og Menningarbyltingarinnar, var þunginn á faglega eða tæknilega hæfni. Á fyrstu árum Menningarbyltingarinnar (1966-1969) voru marga háskólakennarar ofsóttir sem „gagnbyltingarmenn“ og háskólum var í raun lokað. Þegar þeir loks opnuðu aftur snemma á áttunda áratugnum fækkaði verulega í nemendahópnum. Hlutlæg inntökupróf voru ekki fyrir hendi og því urðu pólitísk tengsl sífellt mikilvægari til að tryggja aðgengi að háskólanámi. Þetta varð á kostnað gæða menntunar. Deng Xiaoping ritaði Maó Zedong árið 1975 og sagði að háskólamenntaðir hafi við útskrift „ekki einu sinni getað lesið bók“ á eigin sviði.
Eftir dauða Maó Zedong árið 1976 voru gerðar ráðstafanir til að bæta gæði menntunar, koma á reglu og stöðugleika og reka háskólastofnanir á skilvirkari hátt. Nokkrir tugir stofnana og „lykilháskóla“ fengu sérstaka fjármögnun og hæfustu nemendurna fengu meir framgang óháð fjölskyldubakgrunni eða pólitísks aktívisma.
Listi yfir „Lykilháskóla Kína“ sem hafði verið settur saman af stjórnvöldum og fyrst birtur árið 1959, stækkaði smá saman. Árið 1978 voru lykilháskólarnir orðnir 88.
Eitt „fjögurra skrefa til nútímavæðingar“
alt=Kort af staðsetningu úrvalsháskóla Kína. Háskólar „C9 deildarinnar“ eru merktir rauðu. Háskólar „985 verkefnisins“ eru blámerktir og háskólar „211 verkefnisins“ eru bleikmerktir.|thumb|Staðsetning úrvalsháskóla Kína. Háskólar „C9 deildarinnar“ eru merktir rauðu. Háskólar „985 verkefnisins“ eru blámerktir og háskólar „211 verkefnisins“ eru bleikmerktir.
Pólitíkin í Kína tók nú miklum breytingum með forystu Deng Xiaoping. Ári eftir lát Maó Zedong, kynnti Deng til sögunnar „fjögur skref til nútímavæðingar“ sem voru markmið um framþróun á sviði landbúnaðar, iðnaðar, varnarmála og vísinda og tækni í Kína. Þær hugmyndir áttu rætur allt aftur til ársins 1963, þegar Zhou Enlai forsætisráðherra skoraði á vísindasamfélag Kína að nútímavæða fjögur svið efnahagslífs landsins.
Þessi áhersla á nútímavæðingu var leið til að efnahag Kína árið 1978, átti eftir að einkenna stjórnartíð Deng sem æðsta leiðtoga Kína og hafa gríðarleg áhrif til framfara Kína. Auk áherslu á „umbætur og opnun“ hagkerfisins þar sem kastljósi var beint að vísindum og rannsóknum, lagði Deng einnig fram hugmyndir byggðar á siðakenningum Konfúsíusar, um hið „hóflega velmegandi samfélag“, þjóðfélagi starfhæfrar millistéttar.
Til að styrkja háskólasamfélagið hafa kínversk stjórnvöld ráðist í nokkur átaks- og stefnuverkefni á síðustu tveimur áratugum: Þekktust þeirra eru „Lykilháskólar Kína“, „211 verkefnið“, „C9 deildin“, „985 verkefnið“, og „Tvíþætt forysta“.
„Lykilháskólar Kína“
alt=Vísinda- og tækniháskóli Kína, í Hefei borg, Anhui-héraði heyrir beint undir Kínversku vísindaakademíuna og er meðal virtustu háskóla heims. Háskólinn fór illa úr úr Menningarbyltingunni og lagðist af um tíma. Hann er hluti af „tvíþættri forystu“ kínverskra háskóla.|thumb|Vísinda- og tækniháskóli Kína, í [[Hefei, Anhui -héraði, heyrir beint undir Kínversku vísindaakademíuna og er meðal virtustu háskóla heims. Háskólinn fór illa úr úr Menningarbyltingunni og lagðist af um tíma. Hann er hluti af „tvíþættri forystu“ kínverskra háskóla. ]]
Hugtakið „Lykilháskólar Kína“ vísar til háskóla sem njóta virðingar og sérstakrar viðurkenningar og fjármögnunar Miðstjórnar Alþýðulýðveldisins Kína. Listi yfir 16 innlenda lykilháskóla var fyrst birtur af kínverskum stjórnvöldum árið 1959. Listinn stækkaði síðan smá saman. Árið 1978 voru þeir 88. Verkefnið er ekki lengur í framkvæmd og önnur hafa tekið hlutverk þess, en fjölmiðlar vísa þó enn til lykilháskólahugtaksins.
„211 verkefnið“
Árið 1995 ýtti menntamálaráðuneyti Kína úr vör svokölluðu „211 verkefni“ til framþróunar háskóla og æðri framhaldsskóla. Það átti að taka til eitt hundrað háskóla sem skyldu njóta verulega aukinna fjárframlaga. Nafn verkefnisins (211) er dregið af markmiði þess: Til undirbúnings 21. aldarinnar verði að nást góðum árangur í stjórnun 100 háskóla.
Árið 2008 voru 116 háskólar skilgreindir sem „211 stofnanir“. Þeir töldust uppfylla ákveðnar kröfur um vísinda-, tækni- og mannauðsviðmið og bjóða upp á framhaldsháskólanám með áherslu á rannsóknir. Í þessum hópi eru virtustu háskólar Kína og þeir sagðir fyrsta flokks. Þeir taka inn nemendur í gegnum mjög mikla samkeppni inntökuprófs til háskólanáms („Gaokao“). „211 verkefninu“ hefur nú verið komið fyrir í nýrri áætlun.
„C9 deildin“
alt=Austur háskólasvæði Sun Yat-sen, eins af lykilháskólum Kína er staðsett í „Guangzhou háskólaborginni“ samfélag tíu háskólastofnana á eyju í Perlufljóti suður af miðborginni.|thumb| Austur-háskólasvæði Sun Yat-sen, eins af lykilháskólum Kína, er staðsett í „[[Guangzhou háskólaborginni“ samfélag tíu háskólastofnana á eyju í Perlufljóti suður af miðborginni. ]]
„C9 deildin“ var bandalag níu leiðandi opinberra rannsóknaháskóla Kína, sem stjórnvöld komu á árið 2009, til að stuðla að enn frekari framþróun háskólasamfélagsins. Þessir háskólar voru með 3% af vísindamönnum landsins, en fengu 10% af rannsóknaútgjöldum á landsvísu. Frá þeim koma 20% af fræðilegum ritrýndum vísindagreinum og þeir njóta um 30% af heildartilvitnunum. Opinbert dagblað kínverska kommúnistaflokksins, People's Daily, hefur sagt C9-deildina vera „Ivy League“ eða úrvalsháskóla Kína, og vísar þar til átta gamalgróinna og mikilsvirtra háskóla á norðausturströnd Bandaríkjanna.
„C9 deildin“ er í dag orðin hluti af nýrri áætlun.