cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Björgvin Gíslason
Afmælistónleikar
Björgvin Gíslason varð sextugur þann 4. september 2011. Að því tilefni hélt hann hátíðartónleika í Austurbæ -(jarbíó) sama dag. Tónlistarspekúlant Fréttablaðsins Trausti Júlíusson var á staðnum og sagði meðal annars þetta um tónleikana.
SG-hljómplötur
Breiðskífur
Steinar
Breiðskífur CD
ÁÁ Records
Breiðskífur
Aðrar útgáfur
Breiðskífur
45 snúninga
CD
NET
Kleina
Strangt til tekið er rangt að tala um að baka kleinur þar sem þær eru ekki bakaðar heldur steiktar.
Kaffibrauðið kleina er ættað frá Danmörku en þar er það jóla-bakkelsi. Nafnið „kleina“ er íslenskun danska nafnsins „klejne“, sem er dregið frá danska lýsingarorðinu „klejn“ sem merkir grannur, mjór eða pervisaleg/ur.Í Noregi heitir kleina fattigmann, í Danmörku klejne, í Svíþjóð klenäter.
Þjóðvegur 85
Þjóðvegur 85 eða Norðausturvegur er vegur sem liggur um Ísland.
Alexis Mac Allister
Alexis Mac Allister (fæddur 24. desember 1998) er argentínskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með Liverpool í ensku úrvalsdeildinni og argentínska landsliðinu.
Mac Allister varð heimsmeistari með Argentínu á HM 2022. Hann spilaði 6 leiki og átti mark og stoðsendingu.
Tvöföld neitun
Tvöföld neitun er þegar einhverju er neitað tvisvar sinnum til þess að fá út jákvæða merkingu.
Gvendarlaug í Bjarnarfirði
thumb|right|Gvendarlaug í [[Bjarnarfjörður|Bjarnarfirði]] Gvendarlaug í Bjarnarfirði á Ströndum er lítil hlaðin baðlaug (Hver) um 100 metrum norðan við vesturhorn Hótel Laugarhóls í gamla skólahúsinu á Klúku. Laugin er friðlýst sem fornleifar og er ein margra Gvendarlauga á Íslandi, þar sem sagt er að Guðmundur góði Arason biskup á Hólum (-1237) hafi vígt vatnið.
Lítið eitt neðan við baðlaugina, á milli Hótels Laugarhól og Kotbýlis kuklarans sem er hluti af Galdrasýningu á Ströndum, er sundlaug sem einnig er kölluð Gvendarlaug, eftir gömlu lauginni.
Sigurður Gunnar Þorsteinsson
Sigurður Gunnar Þorsteinsson (fæddur 8. júli 1988) er íslenskur körfuknattleiksmaður sem leikur með Hetti í Úrvalsdeild karla. Hann hefur þrisvar sinnum orðið Íslandsmeistari í körfuknattleik. Fyrst með Keflavík árið 2008 og seinna með Grindavík árið 2012 og 2013. Sigurður hefur spilað atvinnukörfubolta í útlöndum, bæði í Svíþjóð og Grikklandi.
Kínverska stúfsnjáldra
Hin kínverska stúfsnjáldra (fræðiheiti: Blarinella quadraticauda) er tegund snjáldra.
Staðarkirkja (Steingrímsfirði)
Staðarkirkja stendur í Staðardal fyrir botni Steingrímsfjarðar á Ströndum. Talið er að þar hafi verið prestsetur frá frumdögum kristni á Íslandi. Kirkjan var í kaþólskum sið Maríukirkja og allra heilagra.
Staður var lengi meðal eftirsóttustu brauða landsins. Jón Árnason (1665-1743) sem síðar varð Skálholtsbiskup sat Stað í 15 ár frá 1707. Jón er þekktur fyrir ýmsar ritsmíðar, samdi meðal annars Fingrarím árið 1739. Hann var vel að sér í guðfræði, stærðfræði, rúmfræði og söngfræði.
Annar merkur prestur sem setið hefur á Stað var séra Sigurður Gíslason (1798-1874). Hann þjónaði þar í þrjá áratugi og lét reisa kirkjuna sem nú stendur á Stað árið 1855. Hún er þriðja elsta hús í Strandasýslu, aðeins Kaldrananeskirkja (1851) og Árneskirkja (1850) eru eldri.
Kirkjan á Stað var um tíma í hálfgerðri niðurníðslu eftir að Hólmavíkurkirkja tók við hlutverki hennar, en var síðan tekin til gagngerra endurbóta. Vigdís Finnbogadóttir forseti Íslands beitti sér fyrir stofnun sjóðs í því skyni eftir heimsókn á Strandir 1981. Viðgerðunum lauk árið 1990 og þá var kirkjan endurvígð. Kirkjan var endurbyggð í upphaflegum stíl, að því frátöldu að turninn sem er síðari tíma viðbót var látinn halda sér. Þá var kirkjugarðurinn stækkaður og girtur að nýju.
Staðarkirkja á nokkra merka gripi. Halldór Einarsson, prestur á Stað 1724-38, og Sigríður Jónsdóttir kona hans gáfu Staðarkirkju predikunarstólinn sem er þar enn. Þarna eru einnig tvær fornar klukkur, önnur með ártalinu 1602, silfurkaleikur og altaristafla frá 18. öld. Kaleikurinn er smíðaður af gullsmiðnum Sigurði Þorsteinssyni. Þá á kirkjan fornt skírnarfat úr messing með ártalinu 1487 og oblátudósir úr silfri, gefnar af séra Hjalta Jónssyni sem var prófastur á Stað 1798-1827.
Norðurál
Norðurál er álver á Grundartanga, ekki svo langt frá Akranesi. Það er eitt stærsta iðnfyrirtæki á Íslandi og stærsti atvinnurekandi á Vesturlandi. Í álverinu sjálfu starfa að jafnaði um 600 manns og um 1.000 manns til viðbótar hafa atvinnu af þjónustu sem tengist starfseminni með beinum hætti – flutningum, framkvæmdum, tækniþjónustu, birgðaöflun og fleiru.
Álverið var gangsett árið 1998. Framleiðslugeta álversins var í fyrsta áfanga 60.000 tonn á ári og sumarið 2001 var hún aukin í 90.000 tonn á ári með gangsetningu annars áfanga. Á árinu 2006 var framleiðslugetan aukin í 220 þúsund tonn og í 260 þúsund tonn árið 2007. Árið 2013 voru um 290.000 tonn af áli framleidd á Grundartanga. Til framleiðslunnar voru notuð um 4.400 GWst, eða tæpur fjórðungur alls rafmagns sem unnið er á Íslandi.
Fyrirtækið er í eigu Century Aluminum sem er með höfuðstöðvar í Chicago í Illinois í Bandaríkjunum. Century Aluminum á þrjú önnur álver í Bandaríkjunum og helmingshlut í því fjórða. Century Aluminum festi kaup á Norðuráli í apríl 2004 en áður var fyrirtækið dótturfyrirtæki Columbia Ventures Corporation (CVC) sem er með höfuðstöðvar í Vancouver, Washington í Bandaríkjunum og er í eigu Kenneth D. Peterson Jr.
Cerastium terrae-novae
Cerastium terrae-novae er jurt af hjartagrasaætt. Hún vex í Evrópu og Norður-Ameríku.
Koji Sasaki
Koji Sasaki (fæddur 30. janúar 1936) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 14 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Kjölsnigill
thumb|right|Smávaxinn Lehmannia marginata að naga fléttur á mosabreiðu.
Kjölsnigill (fræðiheiti: Lehmannia marginata) er snigill sem finnst meðal annars á Íslandi. Stundum flokkaður í ættkvíslinni Limax, er tegundin sérstæð í lifnaðarháttum sínum, og með nær gagnsæan búk. Þetta er meðalstór tegund, sjaldan yfir 12 sm að lengd. Búkurinn er fremur langur og mjór, með greinilegum kjöl. Kjölurinn virkar ljósari en afgangurinn af búknum vegna dökkra innyflanna.
Öfugt við aðrar skyldar tegundir eins og spánarsnigil, étur Lehmannia marginata fléttur, þörunga og sveppi, og étur aðeins dauða snigla ef ekkert annað er fáanlegt.
Drekinn hans Péturs
Drekinn hans Péturs er titill tveggja Disney mynda:
Stella Hjaltadóttir
Stella Hjaltadóttir (f. 23. júní 1967) er íslensk skíðagöngukona og fyrrum landsliðskona í knattspyrnu.
Félagslið
Stella lék 78 leiki með ÍBÍ, KA og Val í efstu deild kvenna á árunum 1984-1993 og skoraði í þeim 3 mörk. Hún var í sigurliði BÍ í 2. deild kvenna árið 1989.
Landslið
Stella lék sinn fyrsta og eina landsliðsleik á móti Vestur-Þýskalandi sem fram fór í Delmenhorst þann 6. september 1987. Leikurinn endaði 3-2 fyrir Þýskalandi.
Gönguskíði
Stella vann Íslandsmeistaratitil í skíðaköngu árin 1988, 1999, 2008 og 2013. Hún varð einnig þrefaldur Íslandsmeistari á Skíðalandsmóti Íslands á Ísafirði árið 1999.
Þjóðvegur 862
Þjóðvegur 862 eða Dettifossvegur er vegur sem liggur um Ísland.
Heilbrigðisnefnd Alþingis
Heilbrigðisnefnd var ein af fastanefndum Alþingis. Nefndin fjallaði meðal annars um mál sem vörðuðu almenn heilbrigðismál, áfengis- og vímuefnavarnir, heilsugæslu, heilsuhæli, heilsuvernd, hjúkrunar- og dvalarheimili, landlækni,lyf og lyfsölu, sjúkrahús, málefni heilbrigðisstarfsmanna og réttindi sjúklinga. Fastanefndum Alþingis var fækkað úr tólf í átta þann 1. október 2011 og heyra málefni heilbrigðisnefndar í dag að mestu leyti undir velferðarnefnd.
Sögur úr Andabæ
Sögur úr Andabæ (enska: DuckTales) er bandarísk sjónvarpsþáttaröð fyrir börn framleidd af Walt Disney Television Animation. Þættirnir eru alls 100 og voru sýndir 18. september 1987 - 28. nóvember 1990. Teiknimyndin Sögur úr Andabæ: Leyndarmál týnda lampans eða DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp (opnunardagur: 3. ágúst 1990) kom einnig út á þessu tímabili.
Söguhetjur Andasagna eru íbúar Andabæjar: m.a. Jóakim Aðalönd og bræðurnir Ripp, Rapp og Rupp. Loftur Þotönd úr Andasögum átti eftir að verða mikilvæg sögupersóna í yngri sjónvarpsþáttaröðinni Darkwing Duck.
Kyn
Kyn á oftast við um:
Flugslysið á Eyjafjallajökli 1952
thumbnail|Grumman Albatross-flugvél, svipuð þeirri sem fórst. Flugslysið á Eyjafjallajökli 1952 varð 16. maí það ár þegar björgunarflugvél frá hinu bandaríska Varnarliði með fimm manna áhöfn brotlenti á Eyjafjallajökli. Vélin var af gerðinni Grumman Albatross og var á leið frá Keflavíkurflugvelli austur á land til að aðstoða bilaða flugvél. Björgunarmenn komust við illan leik á slysstað tveimur og hálfum sólahring seinna og fundu einn úr áhöfninni látinn í flakinu en hinir fjórir fundust ekki þrátt fyrir mikla leit. Ummerki á slysstað bentu til þess að áhöfnin hefði reynt að koma upp neyðarloftneti en einnig sáust spor sem lágu frá flakinu og norður á Gígjökul.
Árið 1964 fundust líkamsleifar eins mannanna ásamt giftingarhring úr gulli á jöklinum. Líkamsleifar hinna þriggja fundust á jöklinum 20. ágúst 1966.
Í september 1995 gengu félagar í Hjálparsveit skáta fram á brak vélarinnar þar sem það var að koma undan jöklinum um 800 metrum neðan við þann stað sem vélin brotlenti.
Sasa elegantissima
Sasa elegantissima er lágvaxin bambustegund (50 til 80 sm), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Takenoshin Nakai.
Joey Christ
Jóhann Kristófer Stefánsson (f. 12. júní 1992), einnig þekktur sem Joey Christ, er íslenskur tónlistarmaður, rappari, útvarpsmaður og leikari. Árið 2018 hlaut hann tvenn verðlaun á Íslensku tónlistarverðlaununum, rapp lag ársin (Joey Cypher) og rappplötu ársins (Joey).
James Webb-geimsjónaukinn
James Webb-geimsjónaukinn er sjónauki sem var skotið á loft þann 25. desember 2021. Hann á að skoða myndun fyrstu vetrarbrautanna, læra meira um myndun stjarna og sólkerfa og greina andrúmsloft fjarplánetna. Hann getur skoðað ljós frá rauðu til mið-innrauðs ljóss (0,6–28,5 μm). Sjónaukinn er kældur niður í 50 K (-220 °C) til að tryggja bestu mögulegu gæði og verður staðsettur á L2 punktinum (stöðugt svæði þar sem þyngdarafl Jarðar og Sólar núllast út) í u.þ.b. 1.500.000 km fjarlægð. Sjónaukinn er samstarfsverkefni á milli NASA, ESA og CSA (kanadíska geimferðastofnunin).
Koltvísýringur, CO2, hefur fundist í andrúmslofti á reikistjörnu utan okkar sólkerfis, þ.e. á fjarreikistjörnu, í fyrsta skipti með hjálp James Webb.
James Webb tók mynd af stjörnuþokunum GLASS-z13 og síðar CEERS-93316, sem er með þeim lengstu í burtu sam náðst hafa á mynd. Ef mælingarnar eru staðfestar, þá er sú síðarnefnda lengst í burtu, og er þar með elsta efni sem sést hefur (eða elsta ljós frá því), þ.e. frá aðeins 235.8 milljónum ára eftir miklahvelli (e. big bang).
Sjónaukanum var skotið á loft 25. desember 2021 með Ariane 5 eldflaug frá Kouru, í Frönsku Gvæjönu, og hann komst á áfangastað í janúar 2022. Fyrstu myndir úr sjónaukanum voru birtar almenningi 11. júlí 2022. Sjónaukinn samanstendur af 18 sexhyrndum speglum gerðir út gull-húðuðu beryllíum, sem samanlagt mynda spegil sem er 6,5 metrar í þvermál, samanborið við 2,4 metra hjá Hubble sjónaukanum. Þetta gefur 25 fermetra svæði til að safna ljósi, eða sex sinnum stærra en hjá Hubble. Ólíkt Hubble, sem sér nær-útfjólublátt- og sýnilegt ljós (0,1 to 0,8 μm), og nær-innrautt (0,8–2,5 μm), notar James Webb lægri tíðnissvið, frá langbylgju sýnilegu ljósi (rauðu) upp í mið-innrautt (0,6–28,3 μm). Það þarf að halda sjónaukanum mjög köldum, undir 50 K (−223 °C), svo að innrauða ljósið sem sjónaukinn sjálfur gefur frá sér trufli ekki ljósið sem sem hann á að safna.
Til samanburðar er Gran Telescopio Canarias stærsti sjónauki í heiminum 2022, því sjónaukar á jörðu niðri eru almennt séð stærri (eða auðveldara að gera stærri, og þurfa líka að vera það út af verri aðstæðum á jörðu niðri), 10.4 m í þvermál með 36 sexhyrndum spegla-hlutum (aðrar sjónaukar fara t.d. upp í 91 speglahluti). Það eru þó líka til sjónaukar sem eru tveir-í-einum, þar sem hver er minni, en virka sem einn enn stærri, t.d. Large Binocular Telescope, sem virkar eins og einn 11.8 m kringlóttur, eða sem 22.8 m breiður.
Aðrar tegundir af sjónaukum eru t.d. International Liquid Mirror Telescope (og Large Zenith Telescope), en sjónaukar gerðir úr speglum með fljótandi málmi, kvikasilfri, hafa ákv. kosti. Lagt hefur verið til að skjóta þannig sjónauka út í geim, og jafnvel staðsetja á tunglinu, og myndi geta séð hluti 100 sinnum daufari en James Webb.
Lionel Richie
thumb|Lionel Richie, 2017. Lionel Brockman Richie Jr (fæddur 20. júní 1949 í Tuskegee í Alabama, Bandaríkjunum) er bandarískur funk, soul og r & b tónlistarmaður. Hann hóf ferilinn sem söngvari og saxafónleikari í hljómsveitinni The Commodores sem áttu vinsælar ballöður eins og Easy, Three Times a Lady og Still. Á 9. áratugnum hóf hann sólóferil og átti lög eins og Hello og All night long. Ritchie hefur reynt fyrir sér í plötuhljóðritun, kvikmyndum og sem tónlistardómari.
Þjóðvegur 711
Þjóðvegur 711 eða Vatnsnesvegur er vegur sem liggur um Ísland.
Medeú
thumb|Skautasvæðið Medeú thumb|350px thumb|left|350px|[[Bandy, Kasakstan-Mongólía]]
thumb|350px Medeú (kasakska: Медеу) er Ólympíuskautasvæði sem er í Tian Shan fjöllum, sunnan Almaty í Kasakstan. Medeú er stærsta skautasvæðið í Mið-asíu og er eitt af þeim frægustu í heimi. Söngvakeppnin Voice of Asia er haldin í Medeú árlega. Medeú er í 1691 metra hæð. Eftir að Sovétríkin féllu hefur verið mjög dýrt fyrir Kasakstan að halda Medeú uppi. Medeú er einnig nálægt Sjimbúlak (Шымбұлақ) skíðasvæðinu.
Rotvera
Rotvera er lífvera sem fær næringu úr dauðu lífrænu efni, venjulega rotnandi plöntu- eða dýraleifum, með því að taka upp uppleysanleg efnasambönd. Þar sem rotverur geta ekki búið sér til næringu sjálfar eru þær álitnar ein gerð af ófrumbjarga lífverum. Rotverur eru margir sveppir (aðrir en samlífisverur), gerlar og frumdýr.
Liljubjalla
Liljubjallan (fræðiheiti: Lilioceris lilii) er blaðbjalla sem étur stilka, blöð, brum og blóm á liljum, vepjuliljum og öðrum plöntum í liljuætt (Liliaceae). Liljubjallan verpir aðallega á plöntur af ættkvíslunum Liliuim og Fritillaria. Liljubjallan er upprunnin frá Evrasíu og hefur dreifst til Stóra-Bretlands og Kanada um 1943, líklegast sem laumufarþegar á innfluttum liljulaukum. Liljubjallan er talin vera plága í flestum tempruðum löndum þar sem liljur eru ræktaðar. left|thumb|200x200px|egg Lirfurnar eru með appelsínugula skrokka og svört höfuð. Þær þekja sig sjálfar með eigin úrgangi til að fæla burt rándýr og mynda svarta klumpa. Fullorðnir einstaklingar eru skarlatsrauðir og um 6-9 mm langir. Liljubjöllur bregðast við hættu með því að láta sig detta til jarðar og fela sig. thumb|left|200px|Lirfu left|thumb|200x200px|Lirfur þaktar eigin úrgangi
Gróbeður
Gróbeður (latína: hymenium) sveppa er sá hluti æxlihnúðsins þar sem frumurnar þróast í grósekki eða grókylfur sem mynda gró. Hjá sumum tegundum þróast allar frumurnar í grósekki eða grókylfur en hjá öðrum verður til nokkuð af geldfrumum. Að auki eru stundum til staðar sérstakleg áberandi geldfrumur sem nefnast þumlur.
Staðsetning gróbeðsins er venjulega fyrsta einkennið sem litið er til við flokkun og greiningu sveppa. Hér fyrir neðan eru nokkur dæmi um þær ólíku tegundir gróbeða sem finnast hjá hinum stóru kólfsveppum og asksveppum.
Hjá hattsveppum er gróbeðurinn á lóðréttum hliðum fananna. Hjá pípusveppum er hann geymdur í svampkenndu lagi af lóðréttum pípum. Hjá gorkúlum er hann innvortis. Hjá bikarsveppum er hann inni í skálinni.
Gertrude Stein
thumb|Gertrude Stein (1935)
Gertrude Stein (3. febrúar 1874 – 27. júlí 1946) var bandarískur rithöfundur sem var forgöngumaður í þróun nútíma mynd- og ritlistar. Hún dvaldist meiri hluta ævinnar í París og varð þar einn fyrsti safnari nútímamyndlistar og hafði með því mikil áhrif á rithöfundinn Ernest Hemingway. Gertrude Stein bjó með Alice B. Toklas frá 1910 til andláts síns 1946.
Eugenio Montale
thumb|200px|right|Eugenio Montale Eugenio Montale (Genúa 12. október 1896 - 12. september 1981) var ítalskt ljóðskáld, rithöfundur, þýðandi og ritsjóri. Hann hlaut Nóbelsverðlaun í bókmenntum árið 1975.
Ole Rømer
thumb|right|Ole Rømer Ole Christensen Rømer (25. september 1644 í Árósum í Danmörku – 19. september 1710 í Kaupmannahöfn í Danmörku) var danskur stjörnufræðingur. Hann er einkum frægur fyrir að hafa fyrstur reynt að mæla ljóshraða og fyrir Rømer-kvarðann fyrir hita, beinan fyrirrennara Fahrenheit-kvarðans.
Ole Rømer fæddist í Árósum og lærði við Kaupmannahafnarháskóla ásamt Rasmus Bartholin á árunum 1662 til 1671. Ári síðar fór hann til Parísar þar sem hann sýndi fram á að ljóshraði er endanlegur. Með því að fylgjast með tunglum Júpíters (Íó sérstaklega) tókst honum að reikna ljóshraðann sem tvöfalda vegalengdina milli jarðar og sólar á 22 mínútum. Niðurstöðu hans skakkar um 10-25%. Þessir útreikningar hans voru gefnir út á frönsku árið 1676.
Í París tók hann þátt í hönnun hinna frægu gosbrunna í Versölum og var kennari erfðaprinsins, sonar Loðvíks XIV.
Árið 1700 fékk hann konung til að taka upp gregoríska tímatalið.
Rømer þróaði einn af fyrstu hitakvörðunum, Rømer-kvarðann, með því að miða núll við frosinn pækil og suðumark vatns við 60. Daniel Gabriel Fahrenheit heimsótti hann árið 1702, endurbætti kvarðann, sem síðar varð þekktur sem Fahrenheit-kvarðinn, og kynnti hann árið 1724.
Safnljóð 2006-2016
Safnljóð 2006-2016 inniheldur úrval ljóða og texta Gísla Þórs Ólafssonar, en hann átti 10 ára útgáfuafmæli á árinu 2016. Eftir hann hafa komið út 11 verk; 7 ljóðabækur og 4 hljómplötur. Gísli er einnig bassaleikari í bandinu Contalgen Funeral auk þess sem hann treður upp undir flytjandanafninu Gillon.
Bókin kom út þann 17. nóvember 2016. alt=|thumb|Safnljóð 2006-2016, bókakápa Mynd á kápu gerði Óli Þór Ólafsson.
Ræktun örvera
thumb|200px|right|Bakteríuræktir í kæligeymslu. Til vinstri er stafli af Petriskálum sem lokað hefur verið með Parafilm ([[pólýeten-vax filma) til þéttingar. Til hægri eru vökvaræktir í ræktunarglösum. Hér hefur verið sáð í glösin með pípetteringu og pípettuoddarnir látnir falla í ræktunarætið.]] Ræktun örvera er grunnaðgerð í örverufræði sem miðar að því að halda lífi í örverum og láta þær fjölga sér utan sinna náttúrlegu heimkynna, oftast á rannsóknastofunni.
Notagildi
Það, að geta ræktað örverur við stýrðar aðstæður á rannsóknastofu er frumskilyrði ýmissa grunnrannsókna á lífefna- og lífeðlisfræði þeirra, svo og fyrir hagnýtingu þeirra í líftækni. Meðal dæma um notagildi örverurækta má nefna eftirfarandi.
Aðferðir
thumb|200px|left|[[Bacillus anthracis í ræktun á agarskál.]] Mikill fjöldi aðferða til ræktunar örvera hefur litið dagsins ljós frá því skipulegar ræktunartilraunir hófust um miðja 19. öld. Robert Koch og samstarfsfólk hans lagði grunninn að mörgum þeirra aðferða sem eru notaðar. Almennt má segja að við ræktun örvera sé ýmist reynt að líkja eftir umhverfisaðstæðum í náttúrlegum heimkynnum örveranna eða að besta ræktunaraðstæður með tilliti til kjörvaxtarskilyrða þeirra.
Æti
Til að unnt sé að rækta örverur þurfa þær að geta vaxið í eða á ræktunaræti. Örveruætum má gróflega skipta í annars vegar næringaræti („komplex-æti“) og hins vegar skilgreind æti („synþetísk æti“). Næringaræti innihalda flókin eða óskilgreind efni eins og blóð, kjötseyði eða peptón (vatnsrofin prótín), en skilgreind æti innihalda eingöngu þekkt efni, hvert um sig í þekktu magni. Skilgreind æti eru gjarnan hönnuð þannig að þau uppfylli aðeins lágmarks næringarþarfir örverunnar sem rækta á (lágmarksæti). Æti má einnig flokka eftir því hvort þau eru föst, hálfföst eða fljótandi. Algengast er að föstum og hálfföstum ætum sé hleypt með agar og er hlaupið steypt í Petriskálar eða ræktunarglös.
Sáning
thumb|200px|right|Sáning baktería á [[agarskál með sáningarlykkju.]] Til að rækta örvur á rannsóknastofu er þeim sáð á eða í viðeigandi æti. Vanda þarf til sáningarinnar svo að forðast megi að menga ætið með bakteríum úr öðrum sýnum, andrúmslofti, öðru umhverfi og rannsóknamanninum sjálfum. Öll áhöld og ætið sjálft eru því dauðhreinsuð fyrir notkun, til dæmis með suðu í þrýstisjóðara eða í gasloga. Ef einangra á stakar bakteríutegundir úr sýninu er oftast nauðsynlegt að raðþynna sýnið í dauðhreinum þynningarvökva (t.d. sýrustillt saltlausn) svo að stakar, skýrt aðgreindar kóloníur myndist. Skömmtum úr þynningarlausninni er svo sáð með einhverri af etftirtöldum aðferðum.
Einangrun og hreinrækt
Sagt er að örverur vaxi í hreinrækt ef engar aðrar lífverur eru til staðar í ræktunarætinu. Mikilvægt er að örvera sé í hreinrækt ef lýsa á einkennisþáttur hennar með óyggjandi hætti, en margar örverur eru háðar samlífi og vaxa því ekki í hreinrækt.
Heimildir/Ítarefni
Kennslubækur í almennum örverufræðum innihalda jafnan ítarlega umfjöllun um ræktun örvera. Meðal algengra bóka sem stuðst er við í inngangsáföngum í örverufræðum í háskólum má nefna eftirfarandi.
Margaret Mead
thumb|Margaret Mead thumb|Unglingsstúlka á Samóaeyjum árið 1896. Margaret Mead (f. 16. desember 1901, d. 1978) var bandarískur mannfræðingur. Hún var frumkvöðull í mannfræðilegum rannsóknum á barnæsku, uppeldisaðferðum, kynhlutverkum og áhrifum þeirra á menningu og samfélag. Einnig var hún brautryðjandi í notkun ljósmynda og kvikmynda við gagnasöfnun á vettvangi.
Hún rannsakaði árið 1925 stúlkur og þroskaferil unglingsára á eyjunni Tau í Samóa eyjaklasanum. Hún taldi að kynþroski stúlkna á Samóaeyjum og yfirfærsla frá ungling yfir í fullorðna konu væri án átaka og tilfinningalegrar spennu. Árin 1928 – 1930 rannsakaði hún fjölskyldulíf og hugmyndir um kynlíf, hjónaband, barnauppeldi og yfirnáttúrlega hluti hjá Manus fólkinu á Admiralty eyum undan ströndum Nýju-Gíneu. Hún lauk doktorsprófi frá Columbia-háskólanum árið 1929. Mead gerði rannsókn 1931 til 1933 er hún dvaldi hjá Tchambuli-, Arapesh- og Mundugumor-fólkinu á Nýju-Gíneu og skoðaði þá meðal annars kynhlutverk. Árið 1936 fór hún til þriggja ára dvalar á Balí með þáverandi eiginmanni og notuðu þau ljósmyndir og kvikmyndir við gagnasöfnun sem þá var nýlunda.
Mead var mjög vinsæll fræðimaður og álitsgjafi í fjölmiðlum. Hún var afkastamikil og á árunum 1925 – 1975 birtust eftir hana 1300 ritverk af ýmsu tagi.
Storkbit
Storkbit (eða storkabit) (fræðiheiti: Naevus occipitalis) er rauður flekkur í hnakka sumra nýfæddra barna. Flekkurinn getur einnig birst á enni eða augnlokum, en það er öllu sjaldgæfara. Flekkurinn birtist vegna þess að undir honum eru margar æðar í einum hnapp, en þessi æðahnappur orsakast vegna minniháttar anmarka við þroskun fóstursins. Flekkir þessir eru hættulausir og hverfa flestir á fyrsta æviári barnsins.
Lýðháskóli
Í upphafi voru aðalnámsgreinar móðurmál og saga þess lands sem lýðháskólinn var í en einnig var kennd samfélagsfræði, mannkynssaga og bókmenntir, stærðfræði, náttúrufræði og heilsufræði auk skriftar og reikning. Áhersla var einnig á leikfimi. Nemendur bjuggu í skólanum og nemendur og kennarar borðuðu saman og áhersla var lögð á samveru. Námsgreinar breyttust með tímanum en ennþá er mikil áhersla lögð á félagskap og samveru.
Lýðháskólar á Norðurlöndum
thumb|Rødding lýðháskólinn á Suður-Jótlandi Lýðháskólar spruttu upp í umhverfi Evrópu eftir byltinguna 1830 en 1848 var einveldi aflagt í Danmörku og árið 1849 var sett ný stjórnarskrá. Fram að þeim tíma hafði menntun í Danmörku miðast við aðals- og efnastéttir. Fyrsti lýðháskólinn var stofnaður í Rödding á Suður-Jótlandi árið 1946. Danir misstu landsvæðið á Suður-Jótlandi til Þjóðverja eftir Slésvíkurófriðinn 1864 og var Rödding skólinn þá fluttur til Askov. Fyrsti lýðháskólinn var stofnaður í Noregi árið 1864 og í Svíþjóð árið 1868 og Finnlandi 1892. Lýðháskólarnir voru oftast sjálfeignarstofnanir og áhersla á þverfaglegt nám og þroska einstaklinga en engin áhersla á próf.
Lýðháskólar og lýðháskólahreyfing á Íslandi
Fyrsti boðberi lýðskólahreyfingarinnar á Íslandi var Guðmundur Hjaltason en skóli sem hann stofnaði í Laufási við Eyjafjörð haustið 1883 var fyrsti vísir að lýðháskóla á Íslandi. Sá skóli var fluttur til Akureyrar árið 1884 og rekinn í nokkra vetur en lognaðist útaf vegna fárra nemenda en á  sama svæði var þá einnig nýstofnaður Möðruvallaskóli. Sigurður Þórólfsson rak lýðháskóla 1902-1920 og var skólinn frá árinu 1905 á Hvítárbakka í Borgarfirði og kallaður Hvítárbakkaskólinn. Sigurður hafði sjálfur verið við nám í Askov skólanum 1901-1902 og stofnaði kvöldskóla í Reykjavík með lýðháskólasniði haustið 1902. Það voru 22 nemendur og var Sigurður eini fastráðni kennarinn. Sigurður flutti árið 1905 að Hvítárbakka og rak þar lýðháskóla til 1920 en seldi þá skólann til hlutafélags. Skólinn var fluttur að Reykholti árið 1931.
Krúnusnjáldra
Krúnusnjáldra (fræðiheiti: Sorex coronatus) er tegund snjáldra.
Paul Bernardo og Karla Homolka
Paul Bernardo fæddist 27 ágúst árið 1964. Paul varð til þegar móðir hans hélt framhjá og varð ólétt. “Faðir” hans beitti systur hans og móður kynferðislegu ofbeldi. Þegar hann var 16 ára gamall uppgvötaði hann að hann hafi verið “slys” eða orðið til í framhjáhaldi og fór að beita móður sína andlegu ofbeldi, kallaði hana meðal annars "hóru". Þegar hann varð eldri fór hann á stefnumót og fannst honum ekkert skemmtilegra heldur en að niðurlægja konurnar á almannafæri. Árið 1987 útskrifaðist hann úr University of Toronto en það ár kynntist hann Körlu Homolka sem síðar varð eiginkona hans. Karla var aðeins 17 ára þegar hún kynntist Paul, en hún var ung, ljóshærð og sæt. Það sem var svo frábært við Körlu var að hún deildi með Paul þessum myrkvu kynferðislegu fantasíum, og hún hvatti sadistalegu hegðunina sem hann hafði. Hún var draumakonan hans en þau trúlofuðu sig á aðfangadagskvöld árið 1989. Árið 1987 nauðgaði Paul fyrst, en hann nauðgaði konu fyrir framan húsið sitt. Í kjölfar þess nauðgaði hann 11 konum á árunum 1987 – 1990 og réðst á að minnsta kosti 4 til viðbótar. Lögreglan rannsakaði og eftir fjölmargar vísbendingar og nafnlausar hringingar, handtóku þeir Paul. Þeir yfirheyrðu hann en eftir það að þá var honum sleppt, því hvernig gæti svona myndarlegur og vel menntaður maður verið nauðgari. Paul var með 15 ára gömlu systur hennar Körlu á heilanum. Á þorláksmessu árið 1990 ákvað Karla að gefa Paul meydóm systur sinnar í jólagjöf en það var aðallega vegna þess að hún var ekki hrein þegar þau kynntust. Þau gáfu henni romm út í púnsið og svefntöflur, og þegar hún var orðin vel drukkin af þessari samblöndu setti Karla klút fyrir munninn á henni með efni í til þess að svæfa hana alveg. Síðan tóku þau sig upp vera að nauðga henni til skiptis. Tammy fékk ofnæmisviðbrögð af lyfinu og fór að æla, systir hennar reyndi að bjarga henni en án árangurs, Tammy dó. Lesile Mahaffy var rænt og nauðgað árið 1991. Paul og Karla héldu henni og nauðguðu henni í 24 klst áður en þau drápu hana. Síðan grófu þau líkið. Karla segir að Paul hafi kyrkt hana með bandi en Paul segir að Karla hafi gefið henni lyf sem drápu hana en aldrei mun koma í ljós hvort þeirra drap hana. Kirsten French var einnig rænt og nauðgað árið 1992 tæpu ári eftir að Lesile var rænt. Þau pyntuðu hana og nauðguðu henni í 3 sólahringa áður en þau drápu hana en lík hennar fannst nokkur hundruð metrum frá staðnum þar sem líkið hennar Lesile fannst. 27 desember árið 1992 var Karla illa barin af eiginmanni sínum og fór Paul með hana uppá slysadeild og sagði að hún hafi lent í slysi. 17 febrúar 1993 var Paul handtekinn fyrir nauðganirnar og morðin á stelpunum og fékk hann lífstíðardóm í að minnsta kosti 25 ár og er í mikilli einangrun í fangelsinu. Hann fer út úr klefanum sínum í klukkustund á dag og er í mjög litlum klefa. Árið 2010 ætlaði hann að reyna að fá að komast út fyrir góða hegðun en fékk það ekki og er talið að hann muni heldur ekki komast út fyrir góða hegðun árið 2020. Körlu var boðið 12 ár í fangelsi fyrir sinn hlut í þessu öllu saman og tók hún því. Hún fékk vægari dóm vegna þess að hún ákvað að vitna gegn Paul. Hún losnaði úr fangelsi árið 2005.
Heimild : http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/notorious/bernardo/index_1.html
Taishō keisari
Taishō keisari (大正天皇) (31. ágúst 1879 – 25. desember 1926) var 123. keisari Japans samkvæmt hefðbundinni talningu og ríkti frá 30. júlí 1912 til dauðadags árið 1926.
Einkanafn keisarans var Yoshihito (嘉仁). Í Japan er sitjandi keisari ávallt kallaður „keisarinn“ en látinn keisari fær annað nafn, sem er einnig nafn tímabilsins sem valdatíð hans spannaði. Þar sem Yoshihito réð á Taishō-tímabilinu er keisarinn eftir dauða sinn þekktur sem Taishō-keisarinn eða Taishō keisari.
Valdatíð
Prinsinn Yoshihito settist á valdastól þann 30. júlí árið 1912 eftir dauða föður síns, Meiji keisara. Sem keisari kom hann sjaldan fyrir almenningsaugu og hélt sig út af fyrir sig. Yoshihito þjáðist af ýmsum taugasjúkdómum og á öðrum áratugnum hafði honum hrakað svo mjög að hann gat varla sinnt almennum skyldum sínum sem þjóðhöfðingi. Eitt af hinum fáu skiptum sem hann birtist opinberlega og átti að flytja ræðu, á opnun japanska þingsins árið 1913, rúllaði hann útprentaðri ræðunni upp í sívalning og horfði á mannfjöldann í gegnum hann eins og með sjónauka.
Skortur keisarans á persónutöfrum og ræðuhæfni auk geðkvilla hans og annarra bæklana leiddi til þess að virðing fyrir keisaraembættinu beið hnekki og fjöldi manns komst í kast við lögin fyrir að móðga keisarann. Eftir því sem heilsu hans hrakaði hafði keisarinn sífellt minni áhuga á stjórnmálum ríkisins og alkunna varð að embættismenn hans yrðu að taka mikilvægar ákvarðanir fyrir hann. Tveggjaflokkakerfið sem hafði verið að þróast í Japan frá aldamótum náði fullum þroska eftir fyrri heimsstyrjöldina og því var valdatíð Yoshihito stundum kallað „Taishō-lýðræðið“. Vegna óvirkni keisarans færðist pólitískt vald frá hernum til þingsins og borgaralegra stjórnmálaflokka á þessum tíma.
Eftir árið 1918 gat keisarinn ekki lengur birst opinberlega við athafnir hersins eða flotans, árlegar Sjintó-athafnir né jafnvel opnum japanska þingsins. Frá árinu 1919 gegndi keisarinn engu opinberu hlutverki og sonur hans, Hirohito prins, var útnefndur ríkisstjóri til að taka við skyldum hans.
Fáni Bútan
thumb|230px|Núverandi fáni frá 1969
Fáni Bútan er uppskiptur í tvennt frá neðra vinstri horni til efra hægri horns í tvo þríhyrnda fleti með þeim gula fyrir ofan og appelsínuleitan fyrir neðan. Hvítur dreki er um miðjan fánann. Hlutföll eru 2:3. Guli liturinn vísar til konungsins en appelsínuliturinn vísar til búddatrúarinnar.
Skipting fánans táknar skiptingu hins andlega og veraldlega máttar í landinu. Drekinn um miðjan fánann táknar nafn landsins á máli heimamanna dzongkha: Bútanbúar kalla landið ekki Bútan heldur Druk sem merkir „dreki“. Hvíti litur drekans táknar hreinleika.
Fánar Bútan og Wales eru einu tveir þjóðarfánarnir í heiminum með dreka. Fáninn hefur verið í notkun, með nokkrum minni breytingum, frá 19. öld.
Evrópuþingskosningar 2014
Evrópuþingskosningar voru haldnar dagana 22. til 25. maí 2014 í 28 ríkjum Evrópusambandsins. Kosinn var 751 þingmaður á Evrópuþingið.
Kosningarnar voru þær áttundu síðan þingið var fyrst kosið beint af borgurum aðildarríkja árið 1979. Þetta var í fyrsta sinn þar sem Evrópuflokkarnir tefldu fram frambjóðendum til embættis forseta framkvæmdastjórnarinnar, í samræmi við Lissabonsáttmálann.
Giuseppe Ungaretti
thumb|right|Ungaretti í Fyrri heimsstyrjöldinni. Giuseppe Ungaretti (10. febrúar 1888 - 2. júní 1970) var ítalskt ljóðskáld. Ásamt Umberto Saba, Salvatore Quasimodo og Eugenio Montale, var hann eitt helsta ljóðskáld Ítalíu á 20. öld. Ungaretti er frægur fyrir stutt og hnitmiðuð ljóð sín, og ósjaldan er eitt þeirra, þ.e. Mattina, dregið fram sem æðsta djásnið í æviverki hans. Ljóðið er mjög stutt og er þannig:
Evrópuþingskosningar 2014
Víða um Evrópu sóttu and­stæðing­ar Evr­ópu­sam­bands­ins og þjóðern­is­hreyf­ing­ar í sig veðrið. Þjóðfylkingin undir forystu Marine Le Pen fékk 25% atkvæða í Frakklandi, á Bretlandi varð Sjálfstæðisflokkur Nigel Farage stærsti stjórnmálaflokkurinn með 27,5% og Danski þjóðarflokkurinn var stærstur í Danmörku með 26,6% atkvæða.
Cerastium regelii
Cerastium regelii er jurt af hjartagrasaætt. Hún vex í nyrst í Norður-Ameríku og Evrasíu og í Grænlandi.
Hiroshi Ninomiya
Hiroshi Ninomiya (fæddur 13. febrúar 1937) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 12 leiki og skoraði 9 mörk með landsliðinu.
Friðrik 4. Danakonungur
thumb|250 px|Málverk af Friðriki 4. Friðrik 4. var Danakonungur árin 1699-1730. Hann fæddist 11. október 1671 og giftist Louise af Mecklenburg en lét vígja sig til vinstri handar með Elisabeth Helene von Vieregg árið 1703. Þannig vígsla var útbreiddur siður konunga á þeim tíma. Elisabeth dó ári eftir vígsluna af barnsförum.
Þegar konungurinn og hirðin flýði Pestina í Kaupmannahöfn dvaldi hann í Koldinghus og þar hitti hann hina 18 ára gömlu Anna Sophie Reventlow. Móðir Önnu lét loka hana inn á ættarsetrinu Clausholm. Ári seinna nam konungur Önnu á brott og lét vígja sig saman við hana til sinnar lausu vinstri handar. Daginn eftir útför Louise drottningar árið 1721 lét Friðrik vígja sig saman við Önnu sem þá varð drottning. Konungurinn eignaðist sex börn með Önnu en þau létust öll áður en þau náðu tveggja ára aldri.
Árið 1700 náðu danskar hersveitir undir sig hluta Slésvíkur af Gottorp og þá hófst hið stóra norræna stríð sem stóð með hléum til 1720.
Friðrik 4. lést 12. október 1730 og er jarðsettur í dómkirkjunni í Hróarskeldu. Eftir dauða hans var Anna Sophie send aftur á Clausholm á Jótlandi, þaðan sem hún var numin á brott á sínum tíma.
Roðaflæmingi
Roðaflæmingi (fræðiheiti Phoenicopterus chilensis), eða síleflæmingi er stór fugl af flæmingjaætt. Hann verður 110-130 sm hár. Roðaflæmingi verpir í Suður-Ameríku frá Ecuador og Perú að Chile og Argentínu og austur til Brasilíu. Hann hefur verið fluttur til Þýskalands og Niðurlanda. Einnig finnast roðaflæmingjar í Utah og Kaliforníu. Roðaflæmingi verpir einu hvítu eggi á leirur eins og aðrir flamíngófuglar. Roðaflæmingi þekkist frá öðrum svipuðum tegundum á því að fætur eru gráleitir með bleikum liðum og hve stór hluti af goggnum er svartur. Ungfuglar eru gráir. Goggur roðaflæmingja er vel lagaður til að sía fæðu sem er aðallega þörungar og svif. Búsvæði fuglanna eru leirur við strönd, árósar, vötn og sölt sjávarlón.
Þjóðvegur F903
Þjóðvegur F903 eða Hvannalindavegur er fjallvegur sem liggur vestur af Kreppu og að Kverkfjallaleið.
Landsfjórðungur
Eftir 1271 voru lögmenn settir yfir hvern fjórðung, yfirleitt einn norðan og vestan og annar sunnan og austan, en fyrir kom að einn lögmaður var settur yfir hvern fjórðung.
Hólabiskupsdæmi var látið ná yfir Norðlendingafjórðung frá stofnun þess 1106, en Skálholtsbiskupsdæmi yfir hina þrjá.
Á 18. öld voru fjórðungarnir gerðir að læknisumdæmum (fjórðungslæknir).
1654
Árið 1654 (MDCLIV í rómverskum tölum) var 54. ár 17. aldar sem hófst á fimmtudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Landsfjórðungur
Í lögum um framboð og kjör forseta Íslands [http://www.althingi.is/lagas/nuna/1945036.html nr. 36 frá 1945] er í þriðju grein áskilið að frambjóðendur safni vissum fjölda meðmælenda í hverjum landsfjórðungi í samræmi við fjölda kjósenda þar. Þetta ákvæði hefur staðið óbreytt frá setningu laganna. Í auglýsingu forsætisráðuneytis um framboð og kjör forseta Íslands frá 26. mars 2008 eru landsfjórðungarnir skilgreindir útfrá núverandi skipun sveitarfélaga.
Nútímafræði
Nútímafræði er þverfaglegt nám á sviði hugvísinda kennt við Háskólann á Akureyri sem er eini háskólinn á Íslandi sem býður upp á námið. Í náminu er hugað að rótum nútímans og þeim umbyltingum sem honum hafa fylgt, en nútíminn er nafn á þeim lífsháttum, hugmyndaheimi og samfélagsgerð sem hóf að ryðja sér til rúms á Vesturlöndum á ofanverðri 18. öld. Í nútímafræði er lögð áhersla á að efla þroska, víðsýni og miðlun efnis í ræðu og riti. Námið er blanda af heimspeki, siðfræði, sagnfræði, samfélagsgreinum og íslensku. Námið gefur kost á miklu vali og er mjög einstaklingsmiðað. Dregin er upp mynd af samfélaginu og þeim þáttum sem hafa áhrif á það og ýmsum álitamálum velt upp. Námið er 180 ECTS eininga nám til B.A.-gráðu.
1654
Atburðir
thumb|right|Borgin Delft eftir sprenginguna 12. október.
Nútímafræði
Nútímafræði í erlendum skólum
Nútímafræði eða modern studies er þekktara í skólum erlendis, þá sérstaklega á Bretlandseyjum og í Bandaríkjunum. Í Skotlandi er nútímafræði einnig kennd á framhaldsskólastigi og þar er náminu lýst sem félags-, stjórnmála- og hagfræðitengdu námi sem að snýr bæði að málum nærsamfélagsins og alþjóðamálum. Nútímafræði er þó einnig kennd á háskólastigi í Skotlandi en Háskólinn í Aberdeen er með miðstöð snemmnútímafræða, Early Modern Studies, sem á að sameina virtar fræðigreinar í snemmnútímafræðum í öllum aðalatriðum og fóstra samstarf rannsókna á sviðum sögu, heimspeki, trúarbrögðum, bókmenntum og fleiri listgreinum.
Uppbygging námsins
Nútímafræði hefur verið kennd við Háskólann á Akureyri frá árinu 2000 en þó ekki allan tímann í sömu mynd. Haustið 2003 var nútímafræðin sett undir nýstofnaða félagsvísinda- og lagadeild við Háskólann á Akureyri og þá varð til sá möguleiki að taka nútímafræði til B.A.-prófs. Skólaárið 2004-2005 var komin nokkuð föst mynd á námið, þá voru einungis skyldunámskeið fyrsta árið en svo aftur talsvert val tvö næstu ár af þeim áherslusviðum sem viðkomandi hefur kosið sér. Í dag ljúka nemendur 120 ECTS -einingum af kjarnanámskeiðum auk þess að velja á milli fjögurra áherslusviða :
Í námsmati er almennt lögð áhersla á verkefni, ritgerðarsmíðar og minni próf frekar en hefðbundið lokapróf eftir kennslumisserið. Sum námskeið eru kennd á ensku sem gerir kröfur til nemenda og eykur hæfni þeirra. Einnig er lögð áhersla á hópavinnu.
Sveigjanlegt nám
Allt grunnnám við Háskólann á Akureyri er sveigjanlegt nám sem þýðir að ekki skiptir hvort þú ert staðarnemi eða fjarnemi. Allir fylgja sömu námskrá og hafa aðgang að sama námsefninu.
Allir hefðbundnir fyrirlestrar eru teknir upp og settir á kennsluvef. Þannig getur nemandi horft á fyrirlestra þegar þeim hentar og eins oft að þeir vilja. Hægt er að taka þátt í umræðutímum og hópavinnu í gegnum samskiptaforrit sem skólinn skaffar.
Staðarlotur
Allir fjarnemar koma nokkrum sinnum á námstímanum í stuttar kennslulotur til Akureyrar þar sem megináhersla er lögð á verkefnavinnu og umræður, almennt einu sinni á hverri önn. Þar gefst nemendum tækifæri til að hitta kennara, samnemendur og annað starfsfólk háskólans og tengjast enn betur háskólasamfélaginu.
Navajó-virkið
thumb|Kápa bókarinnar. Navajó-virkið (f. Fort Navajo) eftir Jean-Michel Charlier og Jean Giraud er fyrsta bókin í bókaflokknum (teiknimyndasögunum) um Blástakk liðsforingja. Sagan hóf göngu sína í franska myndasögutímaritinu Pilote þann 29. apríl 1965 og kom út í bókarformi síðar á sama ári. Bókin hefur ekki komið út í íslenskri þýðingu.
Söguþráður
Craig liðsforingi í Bandaríkjaher er á leið til Navajó-virkis í óbyggðum Villta vestursins og hittir fyrir tilviljun kollega sinn Blástakk (Mike Blueberry) á krá í smábæ einum. Þeir verða samferða með póstvagni til virkisins, en á leiðinni koma þeir að bóndabýli sem orðið hefur fyrir árás indíána. Helsærður bóndinn segir þeim að indíánarnir hafi rænt ungum syni hans og Craig liðsforingi lofar bóndanum að hafa uppi á drengnum. Blástakki líst mátulega á slíkt hættuspil, en lætur þó tilleiðast að elta Graig og bjargar honum naumlega úr klóm indíánanna. Á bakaleiðinni mæta þeir leitarsveit frá Navajó-virki undir forystu Bascom ofursta sem hatast við alla indíána. Þegar hópur saklausra Apasa með konur og börn verður á vegi sveitarinnar fyrirskipar Bascom ofursti árás í hefndarskyni. Blástakkur grípur til sinna ráða og tekst með klókindum að afstýra miklu blóðbaði, en fjöldi Apasa fellur engu að síður. Bascom hótar Blástakki herrétti og dauða fyrir svikin í bræði sinni, en Craig tekur upp hanskann fyrir Blástakk og Bascom neyðist til að láta í minni pokann. Þegar sveitin nær til Navajó-virkis eru Blástakkur, Craig og Bascom kallaðir á fund Dickson hershöfðingja sem er órólegur yfir atburðum og vörnum virkisins ef til árásar Apasa kæmi. Næstu nótt er ör skotið að virkinu með skilaboðum frá Kotsís, höfðingja Apasa, um fund með stjórnendum virkisins. Dickson hershöfðingi fellst á það og lofar Apösunum griðum, en Bascom ofursti vill nota tækifærið og leiða þá í gildru. Áður en fundurinn fer fram er Dickson bitinn af skröltormi, leggst á sóttarsæng og felur Bascom stjórn virkisins. Blástakkur og túlkurinn Crowe, sem er af indíánaættum og í mikilli ónáð hjá Bascom ofursta, fara til fundar við Kotsís í tjaldi fyrir utan virkið. En á meðan umkringja menn Bascoms tjaldið. Bascom sakar Apasa um árásina á býlið, en Kotsís neitar og fullyrðir að ræningjar frá Mexíkó séu ábyrgir. Skerst í brýnu í tjaldinu og Bascom dregur upp byssu. Kotsís tekst að forða sér út úr tjaldinu þegar Craig liðþjálfi gengur á milli, en verður fyrir skoti á æðisgengnum flótta. Fjölda Apasa drífur að og Blástakkur og félagar komast naumlega inn fyrir virkismúrana. Bascom hefur trú á að liðsauki muni fljótt berast frá Santa Fe þar sem Dickson hershöfðingi hafði gert sendiboða út af örkinni. En snemma næsta morgun reka Apasarnir hest með höfuðflettu líki sendiboðans að virkishliðinu og liðsmönnum verður ljóst að þeir eru einangraðir og umkringdir og engrar hjálpar að vænta.
Jón Víðis Jakobsson
hægri|thumb|Jón Víðis Jakobsson töframaður. Jón Víðis Jakobsson (fæddur 7. janúar 1970) er íslenskur töframaður og var fyrsti forseti Hins íslenska töframannagildis.
Hann skrifaði Töfrabragðabókina sem kom út 2005 og safnar alls kyns höttum, húfum og öðrum höfuðfötum. Telur safn hans nú um 500 slíka gripi.
Tré (tölvunarfræði)
Tré eða hrísla (einnig hrísluskipan) er gagnagrind sem kemur víða fyrir í tölvunarfræðum og samanstendur af einum eða fleiri hnútum sem hver um sig getur haft 0 eða fleiri börn. Hvert barn er hnútur sem getur aftur haft 0 eða fleiri börn og svo koll af kolli. Það er þó sá hængur á að barn getur ekki verið hnútur ofar í trénu, þar eð þá myndi skapast lykkja í gagnagrindinni, og þá væri ekki lengur um tré að ræða, heldur net.
Ef þau skilyrði eru sett á tréð að hver hnútur megi hafa að hámarki tvö afkvæmi þá er tréð nefnt tvíundartré.
Að ferðast um tréð
Ef þurfa þykir að skoða hvern hnút í tré þá er slíkt yfirleitt gert með því að ferðast eftir dýptinni eða ferðast eftir breiddinni. Þegar ferðast er eftir breiddinni þá skoðum við öll systkini hnúts áður en við skoðum börn hnútsins, en þegar við ferðumst eftir dýptinni þá skoðum við fyrst öll börn tiltekins hnúts áður en við skoðum systkinahnúta hans.
Kransgapi
250px|thumb|vinstri|Kransgapi
Kransgapi eða uglufroskmunnur (fræðiheiti: Aegotheles cristatus) er fugl af ætt Aegothelidae.
Pési rófulausi (sjónvarpsþáttur)
Pési rófulausi er sænsk sjónvarps teiknimyndasería byggð á samnefndum bókum eftir Gösta Knutsson. Hún var jóladagatal sænska sjónvarpsins árið 1997.
Söguþráður
Sagan fjallar um köttinn Pésa sem missir rófuna þegar rotta bítur hana af. Hann fæddist á búgarði í Svíþjóð en eigandi búgarðsins vildi drekkja honum. Íbúi á svæðinu felur Pésa í bíl fjölskyldu sem er í sumarbústað á svæðinu og tekur köttinn að sér.
Sasa fugeshiensis
Sasa fugeshiensis er lágvaxin bambustegund (1,5 til 2 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Gen-Iti Koidzumi.
Aurelianus
Lucius Domitius Aurelianus (fæddur u.þ.b. 215, dáinn 275) var keisari Rómaveldis á árunum 270 – 275.
Aurelianus var fæddur í Sirmium í skattlandinu Pannoniu (í núverandi Serbíu) inn í lítið þekkta fjölskyldu. Aurelianus vann sig upp metorðastigann í rómverska hernum og varð að lokum yfirmaður riddaraliðsins (dux equitum), í stjórnartíð Gallienusar keisara. Árið 270 var Aurelianus hylltur sem keisari af herdeildum í Sirmium. Claudius 2. keisari hafði þá nýlega dáið og hafði öldungaráðið þá lýst bróður hans, Quintillus, keisara. Herdeildirnar við norðurlandamæri ríkisins við Dóná vildu hinsvegar ekki styðja Quintillus og studdu því Aurelianus. Eftir að hafa sigrað hersveitir Quintillusar fékk Aurelianus einnig stuðning öldungaráðsins.
Aurelianus hafði ekki verið við völd lengi þegar hann þurfti að verjast árásum germanskra þjóðflokka, því árið 270 réðist Juthungi þjóðflokkurinn tvisvar inn í Norður-Ítalíu og Vandalar einu sinni. Aurelianus sigraði þessa innrásarheri í nokkrum bardögum og hrakti þá á brott. Árið 271 gerðu myntsláttu-verkamenn uppreisn í Róm og í kjölfarið létu nokkur þúsund manns lífið á götum borgarinnar. Aurelianus kvað niður uppreisnina sem endaði eftir bardaga við herinn á Caelius-hæð. Áður en Aurelianus yfirgaf Rómarborg lét hann hefja byggingu mikils varnarmúrs í kringum borgina, Aurelianusarmúrsins. Bygging múrsins var viðbragð við hinni auknu ógn sem stafaði af innrásum Germana, en lítið var um varnir í Róm þar sem borginni hafði ekki verið ógnað af utanaðkomandi herjum í nokkur hundruð ár.
Þegar Aurelianus varð keisari höfðu tvö stór svæði klofið sig frá Rómaveldi, annars vegar Gallíska keisaradæmið í vesturhlutanum og hinsvegar Palmýríska keisaradæmið í austurhlutanum. Bæði þessi svæði höfðu klofið sig frá Rómaveldi á árinu 260, á valdatíma Gallienusar. Aurelianus náði að leggja bæði þessi svæði aftur undir stjórn rómarkeisara, Palmýríska keisaradæmið árið 273 og Gallíska keisaradæmið árið 274. Aurelianus lét rómverskar herdeildir hins vegar yfirgefa Daciu sem hafði tilheyrt Rómaveldi frá því að Trajanus keisari hafði lagt svæðið undir sig árið 106. Dacia var eina landsvæðið, sem tilheyrði Rómaveldi, sem var norðan Dónár og því taldi Aurelianus að of erfitt og kostnaðarsamt yrði að verja svæðið gegn árásum germanskra þjóðflokka. Eftir þetta markaði Dóná norðurlandamæri Rómaveldis í Austur-Evrópu.
Aurelianus var myrtur, árið 275, af undirmanni sínum þegar hann var á leiðinni í hernaðarleiðangur gegn Sassanídum. Þessi undirmaður er sagður hafa séð skjal þar sem stóð að hann og fleiri ættu að vera teknir af lífi, en skjalið hafði hins vegar verið falsað af öðrum aðstoðarmanni Aurelianusar.
Viktor Arnar Ingólfsson
Viktor Arnar Ingólfsson (f. 12. apríl 1955 á Akureyri) er íslenskur spennusagnahöfundur og byggingartæknifræðingur. Viktor Arnar býr í Reykjavík. Bækur hans hafa verið þýddar á tékknesku, hollensku, ensku og þýsku.
Agnes af Brandenborg
Agnes af Brandenborg (1257 – 29. september 1304) var drottning Danmerkur á 13. öld og síðar hertogaynja af Holtsetalandi.
Agnes var dóttir Jóhanns 1. markgreifa af Brandenborg og konu hans, Juttu af Saxlandi. Árið 1264, þegar hún var sjö ára, var hún heitbundin Eiríki klipping, Danakonungi, sem þá var fimmtán ára. Sagan segir að Eiríki hafi verið sleppt úr haldi í Brandenborg gegn því að lofa að giftast Agnesi án þess að hún fengi heimanmund. Þau giftust svo árið 1273. Elsti sonur þeirra, Eiríkur menved, fæddist ári síðar og þau eignuðust svo tvo aðra syni, Kristófer og Valdimar, og nokkrar dætur.
Eiríkur konungur var drepinn af dulbúnum tilræðismönnum síðla hausts 1286 og Eiríkur menved, sem var aðeins 12 ára, tók við en forsjármenn hans, þar á meðal móðir hans, stýrðu ríkinu í nafni hans.
Jóhannes (kvikmynd)
Jóhannes er íslensk kvikmynd frá árinu 2009. Henni var leikstýrt af Þorsteini Gunnari Bjarnasyni. Kristján Viðar Haraldsson og hljómsveitin Greifarnir sömdu titillag myndarinnar.
Keðjusnjáldrur
Keðjusnjáldrur (fræðiheiti: Crocidura), einnig kallaðar keðjumýs, eru ættkvísl snjáldra.
Callitris preissii
Callitris preissii er barrtré af einisætt (Cupressaceae)
Það finnst einvörðungu á Rottnest-eyju við vestur-Ástralíu.