cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rásegl
Rásegl eru á seglskipum ferhyrnd eða þríhyrnd segl sem hanga í rá uppi í reiðanum. Slík segl geta verið alveg ferhyrnd eins og á víkingaskipum, en oftast mjókka þau upp og eru trapisulaga þar sem auðveldara er að beita bátnum í hliðarvindi með því að stýra klónum. Þau eru ýmist þversum (skautasegl) á ská (loggortusegl) eða langsum (gaffalsegl, bermúdasegl) miðað við mastrið. Flest stærri þilskip á skútuöld voru rásigld (sbr. fullbúin skip). Á minni bátum, eins og íslensku árabátunum, tóku gaffalsegl eða spritsegl smám saman við af þverseglum á 18. og 19. öld enda henta þversegl mjög illa til að sigla beitivind og eru því erfiðari í meðförum.
Korvetta
thumb|right|Franska gufuknúna korvettan Dupleix. Korvetta er heiti á litlu léttvopnuðu herskipi sem var aðeins léttari en freigátan og var notuð til eftirlits og strandvarna. Áður fyrr var heitið notað á þrímastra seglskip með fallbyssur aðeins á efsta þilfari sem notað var til njósna eða til að bera skilaboð.
Reynishverfi
Bæirnir í Reynishverfi standa undir Reynisfjalli, sem er bratt og víða mikil hrunhætta úr því. Einnig getur verið snjóflóðahætta undir fjallinu og í mars 1968 fórst fjöldi fjár er snjóflóð féllu á fjárhús á tveimur bæjum.
Hverfið dregur nafn af landnámsjörðinni Reyni, en þar bjó landnámsmaðurinn Reyni-Björn. Reynir var áður prestssetur en Reynisþing voru sameinuð Sólheimaþingum og hét prestakallið eftir það Mýrdalsþing og prestssetrið var flutt til Víkur 1932. Útræði var töluvert úr Reynishverfi fyrr á tíð. Sveinn Pálsson, náttúrufræðingur og læknir í Vík, liggur í Reyniskirkjugarði.
Syðsti bær á Íslandi er Garðar í Reynishverfi. Þar skammt frá er eyðibýli sem nefnist Hellur. Þar eru nokkrir hellar og í einum þeirra, Baðstofuhelli, bjó séra Jón Steingrímsson fyrsta vetur sinn á Suðurlandi, en hann var bóndi í Mýrdal í fimm ár áður en hann varð prestur þar. Þar var líka þingstaður hreppsins um skeið. Hellirinn er nú friðlýstur og rústir eyðibýlisins einnig. Fagrar stuðlabergsmyndanir eru í Reynisfjalli skammt frá Görðum.
Menningarleg heimsvaldastefna
Menningarleg heimsvaldastefna á við yfirráð einnar menningar yfir annarri. Hún er hugtak innan heimsvaldastefnu og getur verið allt frá almennri skoðun að virkri, formlegri og ákveðinni stefnu sem felur í sér (eða stafar af) hernaðaraðgerðir. Hagfræðilegir og tæknilegir þættir hafa líka hlutverki að gegna. Menningarleg heimsvaldastefnu má líkja við nýlendustefnu: menning fyrsta heimsins má vera talin „innrás“ eða „spilling“ af menningu innfæddra. Hugtakið getur einnig átt við yfirráð sérstakra ríkja og fjölþjóðafyrirtækja yfir öðrum löndum (í menningarlegum skilningi). Oft er orðið notað í neikvæðu samhengi þar sem óskað er eftir að draga úr slíkri yfirráð og áhrifum hennar.
Hagvísindi
thumb|right|135px|Adam Smith (1723–1790), höfundur bókarinnar Auðlegð þjóðanna, er talinn helsti frumkvöðull nútímahagvísinda. Hagvísindi er flokkur fræðigreina sem fæst í víðum skilningi við auðlindastjórnun, efnahag og viðskipti og dreifingu gæða.
Megingreinar hagvísindanna eru hagfræði og viðskiptafræði en stundum eru aðrar greinar taldar með sem varða efnahag og auðlindir svo sem: umhverfis- og auðlindafræði, mennta- og menningarstjórnun, heilbrigðisstjórnun og stjórnsýslufræði.
Í hagvísindum er ein meginforsendan að gæði eru takmörkuð, hvort sem um ræðir efnisleg eða huglæg gæði, nefnt skortur. Í ljósi þessa er það verkefni hagkerfisins að dreifa vörum á sem hagnýtastan eða réttlátastan hátt. Í svokölluðu sjálfstýrðu eða frjálsu hagkerfi er það hagnýtingin í krafti samkeppninnar sem leitað er eftir, í miðstýrðu hagkerfi er oftast leitað eftir ákveðnu markmiði, t.d. því að jafna dreifingu lífsgæða en hægt er að fara milliveginn með blönduðu hagkerfi.
Hagfræði
Hagfræði rannsakar efnahagsleg viðskipti og grundvallarreglur efnahagslegrar þróunar, orsök velmegunar, myndun framleiðslu, dreifingu aðfanga (varnings og framleiðsluþátta) í þjóðfélaginu, orsök hagkreppu, skatta, atvinnu og atvinnuleysi, verðlag og fátækt.
Grunntilgátan er að gæði og aðföng séu takmörkuð. Þannig neyðast neytendur til að velja milli vinnuframlags og neyslu (hagsýnt lögmál). Í þessu samhengi þýðir skortur það að sá kostur sem valinn er útilokar alla aðra möguleika. Hagfræðingar kalla það fórnarkostnað. Þjóðhagfræðin leggur áherslu á val einstaklinga og hópa. Þar sem miðað er við hvatningu, vild og nyt sem ráði útkomunni.
Rekstrarhagfræðin, sem er önnur megingreinin innan hagfræðinnar, rannsakar heildarsamhengi efnahagslegs árangurs eftir skynsömum ákvörðunum einkaaðila sem geta til dæmis verið heimili eða fyrirtæki. Innra skipulag fyrirtækja fellur hins vegar undir viðskiptafræðina.
Viðskiptafræði
Viðskiptafræði fjallar um rekstur einkaaðila, til dæmis fyrirtækis eða einstaklings. Greinin skiptist í nokkrar megingreinar: stjórnun, reikningshald og markaðsfræði.
Umhverfis- og auðlindafræði
Umhverfis- og auðlindafræði fjallar um umhverfi, auðlindir og tengsl þeirra við hagstjórnun og reynir að greina orsakir og afleiðingar umhverfis- og auðlindanýtingar.
Mennta- og menningarstjórnun
Menntastjórnun fjallar stefnumótun í menntamálum, rekstur menntastofnana og þátt menntunar í verðmætasköpun.
Menningarstjórnun fjallar um menningarleg verðmæti, meðferð þeirra og tengsl við efnahagsleg verðmæti.
Heilbrigðisstjórnun
Heilbrigðisstjórnun fjallar um stefnumótun í heilbrigðismálum, rekstur heilbrigðiskerfa, og dreifingu takmarkaðra gæða í heilbrigðisþjónustu.
Stjórnsýslufræði
Stjórnsýslufræði fjallar um opinbera stjórnsýslu og tengslin milli opinberrar stefnumótunar og þróunar efnahagsmála.
Jón Óskar
Ævi og störf
Jón Óskar var fæddur og uppalinn á Akranesi. Hann lauk gagnfræðaprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík 1940 og stundaði nám í píanóleik við Tónlistarskóla Reykjavíkur í nokkur ár. Auk þess lærði hann frönsku á námskeiðum Alliance française í Reykjavík og París og ítölsku á námskeiðum og í einkatímum í Róm, Perugia og Genúa.
Hagvísindi
Saga hagvísindanna
Elstu rit um hagvísindi eru rit forngrískra höfunda. Í Hagstjórninni fjallar Xenofon meðal annars um heimilshald og landbúnað, þrælahald, menntun. Heimspekingurinn Platon fjallaði meðal annars um framleiðsluöflin, eignir, menntun og dreifingu gæða í ritum sínum Ríkinu og Lögunum og það gerði Aristóteles einnig í bók sinni Stjórnspekinni. Á miðöldum fjölluðu Tómas frá Aquino og Duns Scotus einnig um hvað væri sanngjarnt verð og fleira.
Jón Óskar
Ævi og störf
Rithöfundarferill Jóns Óskars hófst árið 1941. Hann stundaði einnig önnur störf, var píanóleikari í ýmsum danshljómsveitum á árinum 1946-1956 og ræðuritari á Alþingi 1953-1958. Frá 1958 voru ritstörfin hans aðalstarf. Á árunum 1955-1968 var Jón einn af ritstjórum bókmenntatímaritsins Birtings.
Hagvísindi
Saga hagvísindanna
Skotinn Adam Smith er hins vegar talinn helsti brautryðjandi nútímalegra hagvísinda. Hann skrifaði hina frægu bók Auðlegð þjóðanna (e. An Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations) sem kom út árið 1776. Í henni gagnrýndi hann kaupskaparstefnu (merkantílisma) sem var algeng pólítisk stefna í þá daga sem snerist í stórum dráttum um það að leggja áherslu á útflutning en lágmarka innflutning. Bókin hlaut góðar viðtökur víða um heim, ekki síst á Bretlandi og Bandaríkjunum.
Jón Óskar
Ævi og störf
Fyrsta bók Jóns Óskars kom út 1952. Hann samdi einkum smásögur og ljóð, en einnig eina skáldsögu, ferðahugleiðingar og rit sagnfræðilegs eðlis. Á árunum 1969 – 1979 komu út í 6 bindum æviminningar hans um líf skálda og listamanna í Reykjavík á árunum 1940-1960. Jón var einnig afkastamikill þýðandi úr ítölsku og frönsku og þýddi m.a. ljóð eftir Baudelaire, Verlaine og Rimbaud auk verka í óbundnu máli eftir Albert Camus, Carlo Levi, Ignazio Silone, Simone de Beauvoir, George Sand og fleiri.
Kona Jóns Óskars var myndlistarkonan Kristín Jónsdóttir frá Munkaþverá.
Helstu verk
Smásögur
Ljóð
Endurminningar
Ferðasögur
Ritgerðir og greinar
Sagnfræðileg rit
Ljóðaþýðingar
Þýðingar í óbundnu máli
Joseph Luns
thumb|right|Vangasvipur Joseph Luns. Joseph Marie Antoine Hubert Luns  (28. ágúst 1911 – 17. júlí 2002) var hollenskur stjórnmálamaður, utanríkisráðherra Hollands 1952 til 1971 og síðar fimmti framkvæmdastjóri Atlantshafsbandalagsins. Hann kom að minnsta kosti tvisvar í heimsókn til Íslands á vegum Atlantshafsbandalagsins, snemma á áttunda áratugnum.
Reynisdrangar
thumb|right|Séð yfir [[Vík í Mýrdal|Vík til Reynisdranga.]] thumb|Reynisdrangar frá Reynisfjalli. Reynisdrangar eru nokkrir klettadrangar, allt að 66 metra háir, úti í sjó sunnan við Reynisfjall í Mýrdal og blasa vel við bæði úr Reynishverfi og frá Vík í Mýrdal.
Drangarnir eru myndaðir í eldsumbrotum en gömul þjóðsaga segir að þeir hafi orðið til þegar tvö tröll hafi ætlað að draga þrísiglt skip að landi en verkið tók mun lengri tíma en þau höfðu ætlað, svo að þegar dagur rann urðu tröllin að steini og skipið einnig. Næst landi er Landdrangur, sem á að vera tröllkarlinn, þá er Langhamar eða Langsamur (skipið), síðan Skessudrangur, sem einnig kallast Háidrangur eða Mjóidrangur, og hjá honum er svo lítill drangur sem kallast Steðji. thumbnail|left| Töluvert fuglavarp er í dröngunum, bæði fýll, lundi og langvía, og fóru íbúar Reynishverfis þangað til eggjatöku um langan aldur en það var þó oft erfitt því bæði var mjög oft brimasamt við drangana og eins eru þeir víða illkleifir eða ókleifir með öllu. Nú er boðið upp á siglingar í kringum drangana til að skoða þá og fjölskrúðugt fuglalífið.
Fjarðabyggð
Fjarðabyggð er sveitarfélag á Mið-Austurlandi. Það varð til 7. júní 1998 við sameiningu Neskaupstaðar, Eskifjarðarkaupstaðar og Reyðarfjarðarhrepps. 8. október 2005 var samþykkt í kosningum að sameina Fjarðabyggð, Mjóafjarðarhrepp, Austurbyggð og Fáskrúðsfjarðarhrepp undir merkjum Fjarðabyggðar og tók sú sameining gildi 9. júní 2006 í kjölfar sveitarstjórnarkosninganna 2006. Í júní 2018 var síðan samþykkt sameining Fjarðabyggðar og Breiðdalshrepps.
Bæjarkjarnar sveitarfélagsins eru sjö talsins og jafnan kenndir við firðina eða víkurnar sem þeir standa við. Það er þó ekki einhlítt. Neskaupstaður í Norðfirði er fjölmennasta byggðin, með um 1.500 íbúa, en minnst er Brekkuþorp í Mjóafirði með 15 íbúa. Á Eskifirði eru íbúar um 1.000 talsins og tæplega 1.300 búa á Reyðarfirði. Á Fáskrúðsfirði eru íbúar um 700, um 200 manns búa á Stöðvarfirði og í Breiðdal búa einnig um 200 manns.
Fjarðabyggð byggir á sterkum grunni hvað atvinnu- og verðmætasköpun varðar. Gjöful fiskimið eru undan ströndum Austfjarða og er útgerð og vinnsla sjávarafurða ein af meginstoðum atvinnulífsins ásamt álframleiðslu og tengdum þjónustugreinum. Verslun og þjónusta gegna einnig mikilvægu hlutverki og hefur ferðaþjónusta vaxið hratt á undanförnum árum. Þá jókst mikilvægi landbúnaðar í Fjarðabyggð árið 2018 með sameiningu sveitarfélagsins við landbúnaðarhéraðið Breiðdal.
Saga
Á því svæði sem nú myndar Fjarðabyggð voru níu sveitarfélög árið 1987. Fyrr á öldum voru þau aðeins fimm, en þegar þéttbýli fór að myndast við ströndina, með aukinni útgerð um og uppúr aldamótunum 1900 og sérstaklega með tilkomu vélbáta skömmu síðar, urðu til sérstök sveitarfélög utan um þau flest, nánast landlaus, og líklega að kröfu betri bænda í eldri sveitarfélögunum. Þannig var, sem dæmi Reyðarfjarðarhreppi hinum forna skipt upp í þrjá hreppa, Helgustaðahrepp, Eskifjarðarhrepp og Reyðarfjarðarhrepp árið 1907. Undir loka 20. aldar snérist þessi þróun hins vegar við, þá lögðu menn allt kapp á að sameina sveitarfélög á svæðinu og reyna þannig að efla þau.
Núverandi Fjarðabyggð er til orðin eftir langt sameiningarferli sem hófst árið 1988 þegar Helgustaðahreppur var lagður undir Eskifjarðarkaupstað og lauk í júní 2018.
Fyrir árið 1988 voru eftirtalin sveitarfélög á því svæði sem nú er Fjarðabyggð talið að norðan: Mjóafjarðarhreppur, Norðfjarðarhreppur, Neskaupstaður, Helgustaðahreppur, Eskifjarðarkaupstaður, Reyðarfjarðarhreppur, Fáskrúðsfjarðarhreppur, Búðahreppur, Stöðvarhreppur og Breiðdalshreppur.
Árið 1998 varð fyrsta sameining sveitarfélaga á þessu svæði þegar Eskifjarðarkaupstaður, Neskaupstaður og Reyðarfjarðarhreppur sameinuðust formlega, að undangengnum íbúakosningu. Úr varð að nefna hið nýja sveitarfélag Fjarðabyggð. Fjarðabyggð varð þar með stærsta sveitarfélag á Austurlandi og voru íbúar þess um 3.300 talsins.
Árið 2006 var haldið áfram á braut sameiningar en þá sameinuðust Fjarðabyggð, Austurbyggð, Mjóafjarðarhreppur og Fáskrúðsfjarðarhreppur undir nafni Fjarðabyggðar. Nokkru áður, árið 2003, höfðu Búðahreppur og Stöðvahreppur sameinast í sveitarfélagið Austurbyggð Það var svo að lokum í júní 2018 að Breiðdalshreppur og Fjarðabyggð sameinuðust. Að þeirri sameiningu lokinni eru íbúar Fjarðabyggðar orðnir rúmlega 5000 og sveitarfélagið eitt það víðfeðmasta á landinu.
Efnahagslíf
Sjávarútvegur, fiskvinnsla og stóriðja er aðalatvinnuvegur í Fjarðabyggð og þar eru þrjú af stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins, Síldarvinnslan h/f, Eskja h/f.og Loðnuvinnslan h/f auk álvers Alcoa-Fjarðaáls. Nokkur landbúnaður er í sveitarfélaginu, einkum í Breiðdal, Norðfjarðarsveit og Fáskrúðsfirði. Þá er álver Alcoa - Fjarðaáls staðsett á Reyðarfirði. Hafnarsjóður Fjarðabyggðar er í flokki öflugustu hafnarsjóða á landinu enda kemur óvíða meiri fiskafli á land en í Fjarðabyggð. Á árinu 2005 var landað um 400 þúsund tonnum af fiski í höfnum Fjarðarbyggðar og um 530 þúsund tonn af öðrum vörum fóru um þær. Við tilkomu álvers Alcoa Fjarðaáls jukust umsvif hafnarsjóðs verulega.
Þjónusta
Í Fjarðabyggð er öflug og fjölbreytt þjónusta. Meðal þjónustustofnana má nefna Fjórðungssjúkrahús Austurlands, Verkmenntaskóla Austurlands, útibú Vegagerðar ríkisins, Lögreglustjórann á Austurlandi, Skólaskrifstofu Austurlands, Náttúrustofu Austurlands, Heilbrigðiseftirlit Austurlands og útibú Rannsóknarstofnunar fiskiðnaðarins. Öflugir grunnskólar, tónlistarskólar, leikskólar og æskulýðsmiðstöðvar eru einnig starfræktar í flestum byggðarkjörnunum. Þjónustugjöld skólakerfisins eru með þeim lægstu á landinu.
Samhliða þessu er menningar- og félagslíf í miklum blóma ásamt kröftugu íþrótta- og æskulýðsstarfi. Verslun dafnar vel svo og rekstur hótela, gistihúsa og veitingahúsa. Dagvöru- og lágverðsverslanir, handverksbakari, bankar, lyfjaverslanir og sérverslanir ýmiss konar eru í Fjarðabyggð, svo að nokkur dæmi séu nefnd ásamt fjölda aðila í iðntengdum þjónustugreinum. Nokkur landbúnaður er í sveitarfélaginu, einkum í Breiðdal, Norðfjarðarsveit og Fáskrúðsfirði.
Náttúra
Í Fjarðabyggð eru tveir friðlýstir fólkvangar. Fólkvangurinn í Neskaupstað, við rætur Nípunnar, var fyrsti friðlýsti fólkvangur landsins og tók friðlýsingin gildi árið 1972. Hólmanes, milli Eskifjarðar og Reyðarfjarðar, er friðlýst sem fólkvangur og að hluta sem friðland. Í fólkvöngunum er mikil náttúrufegurð sem og í sveitarfélaginu öllu og Gerpissvæðið milli Norðfjarðar og Reyðarfjarðar er að verða eitt af vinsælustu gönguleiðarsvæðum landsins og hafa félagar í Ferðafélagi Fjarðamanna stikað þar fjölmargar gönguleiðir, eins og víða annars staðar í sveitarfélaginu, og gert það þannig aðgengilegt ferðamönnum.
Í nágrenni bæjarins Helgustaða við norðanverðan Reyðarfjörð eru einhverjar kunnustu silfurbergsnámur í heimi. Þar var silfurberg grafið úr jörðu frá því á 17. öld og fram á fyrri hluta 20. aldar. Helgustaðanáman er nú friðlýst sem náttúruvætti og eru nú uppi áætlanir af hálfu sveitarfélagsins og Náttúrustofu Austurlands um að opna hana að nýju svo hægt sé að njóta þessa sérstæða náttúrufyrirbæris.
Aðra perlu má svo finna rétt innan við þorpið í Breiðdal. Þar er Meleyri, 3 km löng strönd, þar sem hægt er að njóta nálægðar við hafið og náttúruna.
Hásiglt skip
thumb|right|Hásigld skip á bryggjuhátíð í [[Bristol 2004. ]] Hásiglt skip er stórt seglskip með hefðbundnum seglbúnaði og nær yfir jafnt skonnortur sem fullbúin skip eins og barkskip eða klippara. Hásigld skip eru með eitt eða fleiri toppsegl og toppstangir, ólíkt nútímaseglskútum. Hugtakið varð fyrst almennt með tilkomu árlegu siglingakeppninnar Tall Ships' Races sem er keppni á langri leið með sögulegum skipsgerðum.
Windjammer
Gaffalsegl
thumb|right|Þrímastra skonnorta með þrjú gaffalsegl og tvo gaffaltoppa. Gaffalsegl er ferhyrnt rásegl sem beitt er langsum og haldið er uppi af rá sem nefnist gaffall. Gaffallinn er hífður upp með tveimur dragreipum þar sem annað er við mastrið en hitt (upphalarinn) stjórnar hallanum á gafflinum. Stundum er lítið toppsegl, gaffaltoppur, dregið upp fyrir ofan gaffalinn. Þessi tegund segla var algeng á afturmastri (messansiglu). Þar sem gaffalsegl eru mjög meðfærileg, auðvelt að venda og hægt að sigla með þeim beitivind, tóku þau smám saman við af þverseglum á minni bátum.
Skonnortur eru með gaffalsegl á öllum möstrum.
Ormur Þorleifsson
Ormur Þorleifsson eða Ormur ríki á Knerri (d. 16. október 1609) var ríkur bóndi á Snæfellsnesi á 16. öld og er sagður hafa verið yfirgangssamur og harðlyndur ójafnaðarmaður. Þjóðsögur segja að fjöldamorðinginn Axlar-Björn hafi alist upp hjá honum.
Ormur var sonur Þorleifs Einarssonar sýslumanns á Hofsstöðum í Miklaholtshreppi og konu hans Kristínar, dóttur Torfa ríka Jónssonar í Klofa. Hann mun hafa heitið eftir föðurbróður sínum, Ormi Einarssyni bónda í Saurbæ á Kjalarnesi, sem veginn var í Viðey af mági sínum, Erlendi Þorvarðarsyni síðar lögmanni, árið 1518. Ormur var einbirni og hefur vafalaust fengið töluverðan arf eftir foreldra sína. Hann bjó lengi á Knerri í Breiðuvík og er sagður hafa átt þar allt land milli fjalls og fjöru. Hann hélt mörgum mönnum til sjóróðra undir Jökli og auðgaðist mjög, bæði að lausafé og jarðeignum, en mun hafa þótt harðdrægur í viðskiptum og illt þótti að vera leiguliði hans, samanber alkunnan kviðling:
Fátt er þó vitað með vissu um Orm en árið 1577 átti hann í deilum við sveitunga sinn, Alexíus Þorvarðsson, og lauk þeim svo að Alexíus hjó hægri hönd af Ormi um úlnlið en Jón sonur Alexíusar veitti Ormi sár á handlegg og barði hann með steini. Voru þeir feðgar dæmdir útlægir fyrir þetta.
Sagnir herma að Ormur hafi haft vinnumann af Mýrum, Pétur að nafni, og þegar hann kvæntist hafi Ormur reynst honum vel og látið hann hafa jörð til ábúðar. Hann tók svo yngsta son þeirra hjóna í fóstur og var það Björn, sem síðar var kenndur við Öxl. Hann ólst því samkvæmt þjóðsögum upp á Knerri og framdi þar sitt fyrsta morð. Sagt er að sonur Orms, Guðmundur, hafi verið mikill vinur Björns og haldið yfir honum hlífiskildi eftir að hann tók við búi af föður sínum gömlum. Ormur dó þó ekki fyrr en þrettán árum eftir að Björn var tekinn af lífi og hefur þá líklega verið háaldraður.
Reynisfjall
thumb|right|Suðurendi Reynisfjalls og [[Reynisdrangar.]]
Reynisfjall er fjall í Mýrdal í Vestur-Skaftafellssýslu og gengur fram í sjó milli Reynishverfis og Víkur. Fjallið er nokkuð stórt um sig, rúmir 5 km á lengd frá norðri til suðurs og 800 m á breidd milli brúna þar sem það er breiðast. Hæst er það um 330 m en syðst, út við sjóinn, er það 149 m. Fram af fjallinu, út í sjó, eru Reynisdrangar.
Hlíðar fjallsins eru víða mjög brattar, klettóttar að ofan en neðan til víðast grónar. Syðst í fjallinu eru fallegar stuðlabergsmyndanir og hellar. Þar er mikið lundavarp. Upp á fjallið liggur bílvegur sem gerður var á stríðsárunum, þegar Bandaríkjamenn reistu lóranstöð uppi á fjallinu, og var hann endurbættur seinna. Hann er sagður brattasti fjallvegur á Íslandi.
Hringvegurinn liggur nú yfir Reynisfjall innarlega en rætt hefur verið um að færa veginn nær sjónum og leggja hann um Reynishverfi og gera jarðgöng gegnum Reynisfjall.
Enska úrvalsdeildin 2007-08
Charlton Athletic, Sheffield United og Watford féllu niður í meistaradeildina - Watford féllu eftir 1-1 jafntefli við Manchester City 21. apríl, Charlton eftir að hafa tapað 2-0 gegn Tottenham Hotspur 7. maí og Sheffield United féllu eftir 2-1 tap á heimavelli gegn Wigan 13. maí á meðan West Ham United vann 1-0 á Old Trafford og björguðu sér.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1994
Síðasta bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 28. maí 1994. .
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Sjálfstæðismenn, Alþýðuflokkur og Óháðir(K-listinn) héldu meirihlutasamstarfi sínu áfram, þriðja kjörtímabilið í röð. Snorri Björn Sigurðsson var áfram bæjarstjóri.
Enska úrvalsdeildin 2007-08
Í staðinn fyrir Charlton, Sheffield United og Watford komu Sunderland, Birmingham og Derby inn í deildina. Sunderland vann ensku meistaradeildina, Birmingham í öðru sæti og Derby unnu umspil um seinasta lausa sætið.
Reiði (skip)
thumb|right|Hluti af seglbúnaði [[hásiglt skip|hásiglds skips.]] Reiði er allur sá útbúnaður seglskipa sem fær vindinn til að knýja skipið áfram. Reiðinn er því öll siglutré (bæði rár og siglur), seglin sjálf og stögin sem halda öllu á sínum stað. Reiðinn er festur við skipsskrokkinn. Hann er að hluta fastur (fastareiði) og að hluta laus (lausareiði) til að hægt sé að beita seglum eftir vindi.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1990
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 1990.
Enska úrvalsdeildin 2007-08
Staðan
(Útskýringar: L= Leikir spilaðir; U = Sigrar; J = Jafntefli; T = Töp; Sk = Mörk skoruð; Fe = Mörk fengin á sig; Mm = Markamunur; M = Meistarar; F = Fallnir )
Reiði (skip)
Tengt efni
Ożaglowanie
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1990
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Sjálfstæðismenn, Alþýðuflokkur og Óháðir(K-listinn) héldu meirihlutasamstarfinu áfram og var Snorri Björn Sigurðsson bæjarstjóri áfram.
1986
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 31. maí 1986.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Sjálfstæðismenn, Alþýðuflokkur og Óháðir(K-listinn) mynduðu meirihluta og var Snorri Björn Sigurðsson ráðinn bæjarstjóri. Þorbjörn Árnason oddviti Sjálfstæðismanna var forseti bæjarstjórnar.
1982
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 22. maí 1982.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Framsóknarmenn og Alþýðubandalagið mynduðu meirihluta.Magnús Sigurjónsson oddviti Framsóknarmanna var forseti bæjarstjórnar.
1978
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 27. maí 1978.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Sjálfstæðismenn, Alþýðuflokkurinn og Samtök frjálslyndra og vinstri manna mynduðu meirihluta og réðu Þorstein Þorsteinsson sem bæjarstjóra. Þorbjörn Árnason oddviti Sjálfstæðismanna var forseti bæjarstjórnar.
1974
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 25. maí 1974.
Þorvaldsdalsá
Þorvaldsdalsá rennur eftir Þorvaldsdal sem er lítill dalur við vestanverðan Eyjafjörð sem gengur upp af Árskógsströnd og klýfur hálendið vestan Kötlufjalls og allt til Fornhaga í Hörgárdal. Áin rennur í sjó fram hjá Litla-Árskógssandi. Engin byggð er nú í Þorvaldsdal sem nú er afréttardalur, en þar voru a. m. k. níu bæir til forna og sumir byggðir fyrir fáum áratugum. Kirkja mun hafa verið þar til forna, kennd við Þórhall og Hávarð. Nú er kirkja í Stærra-Árskógi. Þorvaldsdalsá er fiskgeng frá sjó og langt fram í óbyggðan Þorvaldsdal, að undanteknum fossi skammt frá þjóðveginum um Árskógsströnd. Þessi foss var fyrrum bæði hærri en hann er nú og féll þá lóðrétt niður í djúpan fosshyl. Nú hefur vatnið sorfið og brotið bergið niður, svo að þar er nú fremur ströng flúð en foss.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1974
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Þórir Hilmarsson var bæjarstjóri.
1970
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 30. maí 1970.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Bæjarstjóri var Hákon Torfason
1966
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 22. maí 1966.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
1962
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 1962.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
1958
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 26. janúar 1958.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Vesturstrandar hipp hopp
Uppruni
Uppruna hip hop menningarinnar á vesturströndinni má rekja allt aftur á miðjann sjöunda áratuginn. Árið 1965 áttu sér stað óeirðir í Watts hverfinu í suðurhluta Los Angeles borgar þar sem fólk flykktist út á götur til að mótmæla þeim aðstæðum sem skapast höfðu í hverfinu. Atvinnuleysi, afskiptaleysi stjórnmálamanna, lélegur efnahagur og ágangur lögreglu hafði lengi verið vandamál og að lokum sauð upp úr. Óeirðirnar vörðu í sex daga og ollu miklu tjóni á eignum sem og fólki. Eftir óeirðirnar stofnuðu fjórir einstaklingar í Los Angeles hópinn „The Watts Prophets“ sem gáfu árið 1969 út plötuna „The Black Voices: On the Streets in Watts“. Á þeirri plötu tala meðlimir yfir trommutakta eða lög og minnir þessi tónlist meira á ræðumennsku en rapp eins og það varð síðar meir. Yrkisefni þeirra var meira og minna réttindi svertingja, en réttindabarátta svartra bandaríkjamanna var mikil um þessar mundir.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1954
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 31. janúar 1954.
Vesturstrandar hipp hopp
Uppruni
1978 varð hljómsveitin Uncle Jamm's Army til. Hún samanstóð aðalega af plötusnúðum sem tróðu upp í heimahúsum og sífellt stærri mannvirkjum eftir því sem vinsældir þeirra jókust. Frægasta lag þeirra er "Dial-a-Freak".
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1954
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Fullreiðaskip
thumb|right|Fullreiðaskipið Christian Radich. Fullreiðaskip eða fullrikkari er hásiglt seglskip með minnst þremur möstrum með ráseglum. Slík skip voru notuð sem úthafsskip á skútuöld á 18. og 19. öld þar til gufuskipin leystu þau af hólmi.
Vesturstrandar hipp hopp
Dans
Breikdans varð til í New York borg á áttunda áratugnum þar sem dansflokkar á borð við Rock Steady Crew nutu vinsælda ungmenna. Þeir voru þó ekki þeir fyrstu til að dansa breik og byggðu margt af því sem þeir gerðu á því sem hafði verið að gerast á vesturströndinni á árunum áður. Árið 1969 varð til nýr dansstíll sem kallaðist „locking“. Ungur maður að nafni Don Campbell bjó til þennan stíl og stofnaði í kjölfarið dansflokkinn „The Lockers“. Flokkurinn kom fram í tveim af stærstu sjónvarpsþáttum þess tíma, Saturday Night Live og The Tonight Show. Þó svo „The Lockers“ dönsuðu ekki við hip hop tónlist þá voru danshreyfingar þeirra grunnurinn að breikdansi framtíðarinnar. World Class Wreckin‘ Cru: Alonzo William yngri öðlaðist frægð innan partísenunnar í Los Angeles í byrjun níunda áratugarins fyrir að halda góðar veislur. Í einni af þessum veislum komu að honum tveir menn, Roger Clayton og Andre Manuel. Þeir urðu fljótt vinir og ákváðu að stofna plötusnúðaþríeyki ásamt því að reka næturklúbb. Örlagaríkan dag árið 1982 kom ungur maður að nafni Andre Young á klúbbinn þeirra til að plötusnúðast og gerði það af þvílíkri snilld að brátt var hann tekinn inn í hópinn þeirra og tók þá upp listamannsnafnið Dr. Dre.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1950
Bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 29. janúar 1950.
Vesturstrandar hipp hopp
Plötuútgáfur
Rappers Rapp Records var plötufyrirtæki sem stofnað var árið 1984. Plötum þeirra var dreift af Macola Record Company. Fyrirtækið lagði áherslu á að listamenn sem höfðu lítið fjármagn milli handanna gætu gefið út efnið sitt. Þetta hentaði ungum tónlistarmönnum vel og gaf fyrirtækið út efni fyrir nánast alla rappara á svæðinu á þeim tíma. Meðal þeirra listamanna sem gáfu út efni hjá þeim má helst nefna Egyptian Lover sem gaf út frumraun sína hjá þeim, World Class Wreckin' Cru, L.A Dream Team, Ice-T og Ice Cube ásamt tríóinu sínu Cru in Action. Einnig gáfu þeir út fyrir rapparana MC Hammer og Too Short. Eigandi plötufyrirtækisins, Don Macmillan, réð til sín mann að nafni Jerry Heller sem átti að koma þeim listamönnum sem þeir voru með á mála hjá sér betur á framfæri. Undir lok níunda áratugarins var Bryan Turner, eigandi Priority Records plötuútgáfunnar, að leita sér að nýjum listamönnum fyrir útgáfuna og komst að orði við Jerry Heller sem starfaði þá fyrir Macola plötuútgáfuna. Hann kom honum í kynni við sextettinn NWA(Niggaz Wit Attitudes) og skrifuðu þeir undir samning við útgáfuna.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1950
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Vesturstrandar hipp hopp
Plötuútgáfur
Útvarpsstöðin KDAY spilaði einvörðungu rapp og hipp hop og átti stóran þátt í að koma vesturstrandar hipp hoppi á framfæri. Útvarpsstöðin var fyrsta hipp hopp stöð Bandaríkjana og var stjórnað af "Mack Attack" Mack.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1947
Fyrsta bæjarstjórn Sauðárkrókskaupstaðar sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1947
Vesturstrandar hipp hopp
NWA
Þegar Dr.Dre hafði verið í World Class Wreckin' Cru í þrjú ár skildust leiðir hans við hópinn. Hann komst í slagtog við mann að nafni Eric Wright sem hafði um tíma sóst eftir Dre vegna hljóðblöndunarhæfileika hans. Eftir að Wright borgaði tryggingargjald til að ná Dre út úr fangelsi gekkst hann undir að vinna fyrir Wright. Eric Wright, sem er þekktastur undir sviðsnafninu Eazy-E, fékk einnig til liðs við sig Dj Yella og rapparann O'Shea Jackson, betur þekktur undir listamannsnafninu Ice Cube.
Bæjarstjórn Sauðárkróks
1947
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn:
Vesturstrandar hipp hopp
NWA
Fyrsta lagið sem þeir unnu að saman var gefið út í nafni Eazy-E og nefnist Boyz-n-the-Hood. Lagið náði gríðarlegum vinsældum og seldust meira en hálf milljón eintaka á skömmum tíma. Um þetta leiti bættust tveir meðlimir við hópinn, rappararnir MC Ren og Arabian Prince. Þessi hópur gekk undir nafninu Niggaz Wit Attitudes (NWA) og vildu þeir taka bófarappið (e. Gangsta rap) upp á nýtt stig. Dr. Dre og DJ Yella sáu um lagasmíð og MC Ren, Ice Cube og The D.O.C. um textasmíð.
Eftir að hafa verið neitað af nokkrum útgáfufyrirtækjum skrifuðu þeir undir samning við Priority Records. NWA gerðu bófarappið vinsælt og hafði það mikil áhrif á rapptónlist komandi tíma.
Vestrið gegn austrinu
Undir lok níunda áratugarins og fram á þann tíunda fór vesturstrandar hip hoppið að taka yfir iðnaðinn sem einkenndist þá aðallega af austurstrandar röppurum og tónlistinni þeirra. Listamenn á borð við Too $hort og Ice-T gáfu út plötur sem seldust í miklu magni og NWA gáfu út plöturnar Straight Outta Compton og Niggaz4Life sem urðu báðar platínum plötur. Aðrir listamenn komu einnig upp á yfirborðið. Árið 1989 komu Cypress Hill fram í sviðsljósið og árið 1991 gáfu þeir út sína fyrstu plötu sem bar sama nafn og hljómsveitin. Sir Mix-A-Lot gaf sama ár út plötuna Mack Daddy sem innihélt slagarann Baby Got Back og seldist platan í 2 milljónum eintaka en lagið sjálft í 3 milljónum eintaka.
Vonarstjarna vesturstrandarinnar, Tupac Shakur, var einnig að stíga sín fyrstu frægðarskref. Hann gaf út sína fyrstu sólóplötu árið 1991 og bar hún nafnið 2pacalypse Now og er nafnið skýrskotun í kvikmyndina Apocalypse Now. Hann varð á stuttum tíma frægasti rappari sögunnar og er einnig einn af söluhæstu tónlistarmönnum allra tíma með í kringum 75 milljón plötur seldar. Allar 11 sólóplöturnar sem hann gaf út eða voru gefnar út í hans nafni náðu að verða platínum, en 7 af þessum 11 plötum voru gefnar út eftir dauða hans og er hann því einnig hátt á lista yfir þá listamenn sem hafa grætt mestann pening eftir dauða sinn. Til að byrja með var hann á mála hjá Interscope útgáfufyrirtækinu en snemma árs 1996 flutti hann sig yfir til Death Row Records sem var í eigu Dr.Dre og Suge Knight og slóst þá í hóp listamanna á borð við Snoop Dogg og MC Hammer. Snoop Dogg gaf út á þeim tíma plötuna Doggystyle sem fékk fjórfalda platínuplötu, en síðan þá til ársins 2023 hefur hann verið tilnefndur til 17 Grammy verðlauna.
Margir af rapplistamönnum austurstrandarinnar mislíkaði velgengni starfsbræðra sinna á vesturströndinni og tjáðu þá skoðun sína í viðtölum og í lögum sínum. Þetta var upphafið að frægustu deilum í rappsögunni. Notorious B.I.G var rappari frá Brooklyn í New York og var á þessum tíma vinsælasti rappari austurstrandarinnar. Hann og Tupac voru vinir um tíma en það breyttist þegar setið var fyrir Tupac í andyrinu á hljóðveri hjá B.I.G. Í árásinni var hann skotinn fimm sinnum og rændur. Tupac sakaði B.I.G og félaga hans um að hafa staðið að árásinni og varð ágreiningurinn á milli þeirra fljótt brennipunktur deilnanna milli vestur og austurstrandarinnar. Þegar Suge Knight, annar af eigendum Death Row Records, var að taka við tónlistarverðlaunum í New York borg móðgaði hann framkvæmdastjóra útgáfufyrirtækisin Bad Boy Records, Sean Combs (einnig þekktur sem Puff Daddy), sem B.I.G starfaði fyrir. Mánuði eftir þann atburð hittust þeir Suge og Combs í samkvæmi og endaði sá fundur með dauða eins af fylgdarmönnum Suge var skotinn til bana af lífverði Combs. Deilurnar héldu áfram og árið eftir gaf Tupac út lagið Hit 'Em Up þar sem hann fór hörðum orðum um B.I.G og aðra rappara frá Austurströndinni. Þá mættust meðlimi Bad Boy og Death Row á tónlistarverðlaunahátíð í Los Angeles og drógu meðlimir beggja hópanna upp byssur. Seinna sama ár enduðu deilurnar milli Tupac og B.I.G þegar Tupac var skotinn til bana í Las Vegas. Ári síðar var B.I.G skotinn til bana þegar hann var að yfirgefa sömu tónlistarhátíð og hann mætti Death Row meðlimunum árið áður. Deilurnar voru þó ekki eingöngu á milli þeirra Ice Cube stofnaði tríóið Westside Connection og gáfu þeir meðal annars út lagið All the Critics in New York árið 1996 þar sem þeir hóta þeim sem gagnrýna vesturströndina lífláti.
Málvísindi
thumb|right|Síða úr [[Ástralía|áströlsku bókinni gurre kamilaroi.]] Málvísindi er sú grein vísinda sem fæst við rannsóknir á tungumálum. Erfitt er að henda á því reiður hvert er nákvæmt viðfangsefni málvísinda því þau tengjast nánast öllum fræðum um manninn að einhverju leyti.
Fullreiðaskip
Möstur fullreiðaskips eru (frá stafni að skut):
Málvísindi
Tvískiptingar og tungumál
Það má hugsa sér málvísindarannsóknir eftir eftirfarandi þremur tvískiptingum:
Söguleg og samtímaleg málvísindi Söguleg málvísindi fást við sögu ákveðins tungumáls eða tungumálafjölskyldu á einhverju tímabili, breytingar á einstökum þáttum þeirra eða formgerðum. Samtímaleg málvísindi fást aftur á móti við rannsóknir á tungumáli á ákveðnu stigi í tíma.
Kennileg og hagnýtt málvísindi Kennileg málvísindi eru líka kölluð almenn málvísindi og fást við að setja fram kenningar til að lýsa tungumálum almennt eða einstökum tungumálum. Í hagnýttum málvísindum er þessum kenningum svo beitt á öðrum sviðum, t.d. við tungumálakennslu.
Málvísindi í samhengi við aðra hluti og sérstæð málvísindi Einnig eru til undirgreinar málvísinda sem fást við tungumálið í ýmsu samhengi, t.d. félagslegu; félagsmálvísindi, málnotkunarfræði og rannsóknir á máltöku falla undir þennan hluta. Sérstæð málvísindi eru hins vegar rannsóknir á tungumálum sem taka ekki tillit til neinna utanaðkomandi þátta.
Erfitt er að gefa málvísindum ákveðinn stað innan til dæmis sviða á borð við hugvísindi, raunvísindi eða félagsvísindi. Það er bæði vegna þess að menn eru ekki á eitt sáttir um hvar þau eiga heima en einnig er augljóst að erfitt er að færa fræðigrein sem fæst við allt frá eðlisfræðilegum eigindum málhljóða til félagslegra áhrifa í málnotkun í einhvern ákveðinn bás.
Rannsóknarsvið kennilegra málvísinda
Undir kennileg málvísindi heyra mörg svið sem eru að nokkru leyti rannsökuð sjálfstætt:
Umfjöllunarefni þessara sviða skarast töluvert og sum eru umdeild. Engu að síður hefur hvert svið sín eigin hugtök sem hafa mikla þýðingu í rannsóknum.
Eintrjáningur
thumb|right|Indíánar að höggva og svíða til eintrjáning. Koparstunga frá því um [[1590. ]] Eintrjáningur eða eikja er frumstæður árabátur sem er hogginn til með því að hola út gegnheilan trjástofn. Eintrjáningur er elsta bátagerð sem fundist hefur, þeir elstu frá steinöld, hafa fundist við fornleifauppgröft í Þýskalandi. Orðið Eikja er oftast haft um eintrjáninging sem er búinn til úr innanholaðri eik.
Eintrjáningar voru notaðir af indíánum í Norður- og Suður-Ameríku. Til að hola út trjástofninn var notast við eld, auk hinna ýmsu amboða. Til að auka stöðugleika eintrjáningsins fyrir lengri siglingar er sett á hann flotholt, einn eða fleiri minni drumbar festir með löngum trésköftum þannig að þeir liggja samsíða bátnum í vatninu.
Haukur Ingi Guðnason
Haukur Ingi Guðnason (fæddur 8. september 1978 í Keflavík) er íslenskur fyrrum knattspyrnumaður og sálfræðingur.
Knattspyrnuferill
Haukur Ingi byrjaði ferill sinn með Keflavík árið 1995 en komast á samning hjá enska úrvalsdeildarliðinu Liverpool árið 1997. Hann var með Liverpool í þrjú ár, án þess að komast í aðalliðið. Hann sneri aftur heim árið 2000. Hann spilaði um stund með KR áður en hann kom aftur til Keflavíkur. Hann fór til liðs við Fylki árið 2003 og spilaði með þeim í um fimm ár. Hann sneri svo aftur til Keflavíkur árið 2009, þar sem hann spilar í treyju númer 4. Hann spilaði sem framherji eða miðjumaður.
Landsliðið
Haukur Ingi spilaði átta leiki með íslenska A landsliðinu. Hann spilaði fyrst með landsliðinu í vináttulandsleik á móti Suður-Afríku 6. júní 1998, sá leikur fór 1-1. Haukur Ingi var í byrjunarliðinu og var í treyju númer 10.
Einkalíf
Faðir Hauks Inga er Guðni Kjartansson, sem er fyrrum leikmaður og þjálfari bæði Keflavíkur og íslenska landsliðsins. Haukur Ingi er giftur Ragnhildi Steinunni Jónsdóttur og eiga þau 4 börn.
Osama bin Laden
thumb|right|Osama bin Laden u.þ.b. 1997. Osama bin Laden (f. 10. mars 1957, d. 2. maí 2011; fullu nafni Osama bin Múhammeð bin Avad bin Laden; á arabísku أسامة بن محمد بن عوض بن لادن), er stofnandi Al-Kaída, hryðjuverkasamtaka súnní-íslamista. Samtökin hafa komið nálægt fjölmörgum árásum á borgaraleg jafnt sem hernaðarleg skotmörk úti um allan heim, þar á meðal eru árásirnar á Bandaríkin þann 11. september 2001 sem urðu að minnsta kosti 2.752 manns að bana.
Osama taldi sig og samtök sín berjast fyrir hagsmunum múslima; ein krafa hans var sú að bandarískur her færi frá Sádi-Arabíu en í því landi er að finna tvo helgustu staði í íslam. Bandaríkin drógu heri sína frá Sádi-Arabíu 2003 en ekki er ljóst hvort að ákvörðun um það hafði þegar verið tekin fyrir 11. september 2001.
Osama var eftirlýstasti maður vesturlanda og hétu bandarísk stjórnvöld 50 milljónum bandaríkjadala í verðlaun handa hverjum þeim sem veitti upplýsingar sem leiddu til handtöku hans. Dvalarstaður hans var óþekktur en oftast var talið að hann væri í felum í hinu róstusama pakistanska héraði Waziristan, sem er við landamæri Afganistan, eða nálægt hinum pakistanska smábæ Chitral.
Árið 2011 fengu Bandaríkjamenn veður af því að hann dveldist í ákveðnu húsi í borginni Abbottabad í Pakistan, sem er um 75 km norður af Islamabad. Nokkrum mánuðum síðar fengu þeir fulla vissu fyrir því og létu til skarar skríða að skipun Bandaríkjaforseta aðfaranótt 2. maí. Sérsveit gerði árás og eftir snarpan 40 mínútna skotbardaga féll Osama bin Laden ásamt konu sinni inni í herbergi þeirra. Ekki var vitað hvort að Osama Bin Laden hafi verið með sprengjuvesti á sér en það var komið leyfi fyrir því að skjóta hann. Bandaríkjamenn höfðu lík hans á brott með sér út á flugmóðurskip á Arabíuhafi sunnan við Pakistan. Gengið var frá líkinu að hætti Múhameðstrúarmanna og því svo sökkt í sjóinn.
Þorvaldsdalur
Þorvaldsdalur er við vestanverðan Eyjafjörð og skerst inn á milli fjallanna upp af Árskógsströnd. Hann klýfur hálendið vestan Kötlufjalls og allt til Fornhaga í Hörgárdal. Hann er um 20 km langur frá norðri til suðurs. Vatnaskil eru í 484 m hæð sunnarlega í dalnum. Margir smádalir ganga inn frá Þorvaldsdal og há og hrikaleg fjöll rísa þar við himin svo sem Rimar, Sælufjall og Dýjafjallshnjúkur.
Dalurinn ber nafn Þorvaldar er fyrstur bjó þar. Hann var sonur Gamla landsnámsmanns í Eyjafirði, þess er nam land á Galmaströnd, sem liggur við vestanverðan Eyjafjörð, á milli Reistarár og Þorvaldsdalsár.
Eftir dalnum rennur Þorvaldsá (Þorvaldsdalsá) til norðurs og í sjó fram hjá Litla-Árskógssandi. Sunnan vatnaskila rennur Ytri-Tunguá til suðurs um dalinn og fellur til Hörgár. Engin byggð er nú í Þorvaldsdal en þar voru að minnsta kosti níu bæir til forna og sumir byggðir þar til fyrir fáum áratugum. Kirkja mun hafa verið þar til forna, kennd við Þórhall og Hávarð. Nú er kirkja í Stærra-Árskógi. Þorvaldsdalur er nú afréttardalur
Þorvaldsá er fiskgeng frá sjó og langt fram í óbyggðan Þorvaldsdal, að undanteknum fossi skammt frá þjóðveginum um Árskógsströnd. Þorvaldsfoss var fyrrum bæði hærri en hann er nú og féll þá lóðrétt niður í djúpan fosshyl. Nú hefur vatnið sorfið og brotið bergið niður, svo að þar er nú fremur ströng flúð en foss.
Síðasti bær í byggð í Þorvaldsdal var Kleif, þar var búið fram til 1979. Bærinn var gamalt torfhús. Síðasti bóndinn var Einar Pedersen í Kleif, merkur fróðleiksmaður af dönskum ættum.
Í Þorvaldsdal er að finna fjölbreytt og sérkennilega fagurt landslag, sem mótast mjög af miklum berghlaupum, er stíflað hafa dalinn á nokkrum stöðum svo myndast hafa stöðuvötn, sem síðar hafa fyllst upp og mynda grundir og votlendi. Sum þessara berghlaupa eru tiltölulega ung og eitt þeirra aðeins fárra áratuga gamalt. Gróður er víða mikill og fagur á dalnum enda er hann vinsælt útivistar- og gönguland á sumrum en snjóflóðahætta er þar á vetrum. Þar eru einnig merkar sögulegar minjar, sem eru tættur eyðibýla af ýmsum aldri og sumar friðlýstar skv. þjóðminjalögum.
Heimildir
Jóhannes Óli Sæmundsson 1956. Þorvaldsdalur. Jólablað Dags 1956, bls. 23-26.
Beðmál í borginni
Beðmál í borginni (e. Sex and the City) er bandarískur gaman-drama sjónvarpsþáttur sem búinn var til af Darren Star og framleiddur af HBO sjónvarpstöðinni. Þættirnir voru sýndir á árunum 1998 - 2004 og eru þættirnir alls 94. Í gegnum árin fengu þættirnir aðstoð frá fjölmörgum framleiðendum, handristhöfundum og leikstjórum, þá aðallega mest frá Michael Patrick King.
Þættirnir eru teknir upp og gerast í New York borg og eru byggðir á samnefndri bók eftir Candace Bushnell. Þættirnir fylgjast með lífi fjögurra kvenna - þrjár þeirra eru á miðjum fertugsaldrinum og ein er á fimmtugsaldri - sem eru mjög ólíkar og lifa fjölbreyttu kynlífi en eru óaðskiljanlegar og trúa hverri annarri fyrir öllum sínum málum. Með aðalhutverkin fara Sarah Jessica Parker, Kim Cattrall, Kristin Davis og Cynthia Nixon og taka þættirnir á mikilvægum og nútímalegum vandamálum eins og kynhneigð, kynsjukdómum, öruggu kynlífi, lauslæti og kvenleika á meðan þær skoða muninn á vináttu og ástarsamböndum.
Þættirnir hlutu bæði lof og gagnrýni fyrir umræðuefni og persónur, og gáfu af sér tvær kvikmyndir: Sex and the City (2008) og framhaldsmyndina Sex and the City 2 (2010), ásamt þáttunum The Carrie Diaries. Þeir unnu einnig 7 Emmy verðlaun í 54 tilnefningum, 8 Golden Globe verðlaun í 24 tilnefningum, og 3 SAG-verðlaun í 11 tilnefningum. Beðmál í borginni er enn sýndur um allan heim og hefur verið á lista Entertainment Weekly yfir bestu þætti síðasta áratugar og er á lista Time tímaritsins yfir 100 bestu sjónvarpsþætti allra tíma.
Upphaf
Þættirnir voru að hluta til byggðir á samnefndri bók eftir Candace Bushnell sem var sett saman úr dálkum sem hún skrifaði í blaðið the New York Observer. Bushnell hefur sagt í nokkrum viðtölum að sú Carrie Bradshaw sem er í dálkunum sé hennar annað sjálf; þegar hún skrifaði "Sex and the City" notaði hún upphaflega sitt eigið nafn; en af öryggisástæðum bjó hún til persónuna Carrie Bradshaw, sem leikin er af Söruh Jessicu Parker. Carrie Bradshaw var rithöfundur sem bjó í New York borg. Carrie hefur einnig sömu upphafsstafi, sem er tenging við Bushnell.
Carrie Bradshaw
Leikin af Söruh Jessicu Parker. Carrie Bradshaw talar yfir hvern þátt. Hver þáttur er byggður í kringum hugsanir hennar á meðan hún skrifar vikulegan dálk sinn, "Beðmál í borginni" (e. "Sex and the City"), fyrir tilbúna dagblaðið New York Star. Hún er meðlimur glyssamfélagsins í New York og sækir hún í að fara á klúbba/bari/veitingastaði og er þekkt fyrir einstakt tískuvit sitt. Carrie býr í eins herbergja íbúð í Efri Austur-hluta borgarinnar. Besti vinur Carrie fyrir utan vinkonurnar þrjár er Stanford Blatch sem leikinn er af Willie Garson og er samkynhneigður hæfileikaumboðsmaður.
Carrie á í "haltu-mér-slepptu-mér" sambandi við Mr. Big (Chris Noth) sem heitir í rauninni John James Preston. Hann er ástæða fyrir mörgum áföllum Carrie og hann virðist aldrei vera fyllilega tilbúinn að bindast Carrie. Hann er fráskilinn þegar þættirnir hefjast og er sýndur sem framsækinn viðskiptamaður, mikill djass áhugamaður og mikið fyrir að reykja vindla. Þegar Carrie og Big hætta saman er húsgagnahönnuðurinn Aidan Shaw (John Corbett) næsti alvarlegi kærasti Carrie í þriðju þáttaröðinni. Aidan er hefðbundnari og þolinmóðari varðandi sambönd en margir aðrir kærastar Carrie. Aleksandr Petrovsky (Mikhail Baryshnikov) er frægur litamaður sem verður elskhugi Carrie í síðustu þáttaröðinni. Þrátt fyrir aldursmuninn tekst honum að heilla hana með rómantík og sýnir henni staði í New York sem hún hefur aldrei séð áður.
Samantha Jones
Elsta og sjálfsöruggasta konan í hópnum, Samantha Jones (Kim Cattrall), er sjálfstæð viðskiptakona sem á sér feril í almannatengslum. Hún er örugg, sterk og hreinskilin og kallar sjálfa sig "try-sexual" (þ.e. hún mun prófa allt einu sinni). Samantha á fjöldann allan af einstaklega stuttum kynlífssamböndum í þáttunum, þ.á.m. lesbískt samband við listakonuna Mariu (Sônia Braga) og eitt með áhrifamanninum Richard Wright (James Remar). Jerry/Smith Jerrod (Jason Lewis) er ungur þjónn sem Samantha tælir í síðustu þáttaröðinni. Hann er mun yngri og vill verða leikari og vaknar ferill hans til lífsins þegar Samantha tekur að sér umboðsmál hans. Hann minnist á það að hann sé alkóhólisti og sæki AA-fundi. Hann sýnir Samönthu einnig mikla tryggð í sambandi þeirra.
Charlotte York Goldenblatt
Charlotte York Goldenblatt (Kristin Davis vinnur í listagalleríi og var alin upp á venjulegu heimili í Connecticut. Hún er jákvæðust af konunum í hópnum og sú sem leggur mesta áherslu á tilfinningalega ást í stað losta. Charlotte er mjög rómantísk og er alltaf að leita að "riddaranum á hvíta hestinum." Charlotte var alltaf með hæstu einkunn þegar hún gekk í Smith-háskólann þar sem hún var meðlimur í Kappa Kappa Gamma systrafélaginu (það eru reyndar engin systrafélög í hinum raunverulega Smith háskóla) þar sem hún stundaði nám í listasögu og fjármálum. Í gegnum þáttaraðirnar kemur einnig fram að Charlotte var kosin heimkomudrottning, lokaballsdrottning, "sú allra vinsælasta", formaður nemendaráðs og fyrirliði hlaupaliðsins til viðbótar við að hafa verið virk klappstýra og unglingafyrirsæta. Trey MacDougal (Kyle MacLachlan) er aðlaðandi hjartalæknir sem býr á Park Avenue og hittir Charlotte í þriðju þáttaröð. Trey á stóra skoska fjölskyldu sem stjórnað er af ættmóðurinni "Bunny", stjórnsamri yfirþyrmandi konu sem flækir samband hans við Charlotte. Þegar samband þeirra endar hittir hún Harry Goldenblatt (Evan Handler), skilnaðarlögfræðingur sem er gyðingur, við byrjun fimmtu þáttarðar. Hún laðast ekki að honum í fyrstu en þau hefja ástarsamband sem að lokum leiðir til hjónabands.