cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mangar
Mangar eða mongús (fræðiheiti: Herpestidae) eru ætt lítilla rándýra sem lifa á flestum stöðum í Afríku, Asíu og við Karabíska hafið. Ættin telur um þrjátíu tegundir sem verða frá 30 að 120 sm að lengd. Mangar lifa aðallega á skordýrum, ánamöðkum, eðlum, slöngum og nagdýrum en þeir leggjast líka á egg og hræ. Sumar tegundir eru þekktar fyrir hæfileika sinn til að drepa eitraðar slöngur eins og gleraugnaslöngu. Á 19. öld voru mangar fluttir til Vestur-Indía og Hawaii til að hafa stjórn á meindýrum eins og rottum og snákum en reyndust brátt gera meiri skaða á dýra- og fuglalífi en meindýrin höfðu áður gert. Flutningur manga til landa eins og Bandaríkjanna og Ástralíu er stranglega bannaður af þessum sökum, en þeir eru sums staðar vinsæl gæludýr og hægt að temja þá upp að vissu marki.
Í Dýrheimum (The Jungle Book) eftir Rudyard Kipling, sem Gísli Guðmundsson þýddi á íslensku, kemur fyrir mangi að nafni Rikki-tikki-tavi. Gísli nefnir í þýðingu sinni tegundina húsmörð (nf. húsmörður).
Innyflaspámaður
Innyflaspámaður (eða iðrablótsmaður) (latína: haruspex) var maður í Rómaveldi til forna sem las í framtíðina úr innyflum fórnardýra, s.s. sauðkinda og jafnvel fugla. Talið er að þessi athöfn að „ráða þarma“ sé komin frá Etrúrum, en orðið er af etrúskum uppruna. Innyflaspá minnir að nokkru leyti á það sem fuglaspámenn stunduðu og aðra álíka spámenn sem gátu lesið í framtíðina.
Innyflaspár hafa einnig farið fram hér á landi, og eru enn stundaðar sumstaðar, til að lesa í veðrið næstu misseri.
Valkostur fyrir Svíþjóð
thumb|230px|Gustav Kasselstrand leiðtogi. Alternativ för Sverige (íslenska: Valkostur fyrir Svíþjóð) er sænskur stjórnmálaflokkur. Í forsvari er Gustav Kasselstrand hagfræðingur. Flokkurinn hefur svipað nefndan flokk í Þýskalandi að fyrirmynd. Flokkurinn klofnaði frá Svíþjóðardemókrötum, meðal annars vegna deilna um kynþáttahyggju, hegðunarvandamál og tengsl við hægriöfgahreyfingar.
Árið 2018 bauð hreyfingin ekki fram til sveitarstjórna heldur einungis til þings þar sem þeir urðu næst stærsti flokkur án hlutdeildar á eftir Femínistaflokknum með tæpan þriðjung úr prósenti atkvæði eða 0,31%.
Merki flokksins er fáni landsins í hjartalöguðu formi.
Hoya vacciniiflora
Hoya vacciniiflora er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er á Borneó.
Hjólaskál
thumb|[[Austin (bílategund)|Austin með rauðri hjólaskál]] Hjólaskál er sá hluti ökutækis sem umlykur hjólið. Helsti tilgangur þess er að koma í veg fyrir að sandur, mold, steinar, vökvar og annað rusl á vegum kastist upp í loftið við snúning dekksins. Hjólaskálar eru stífar og geta skemmst við snertingu við yfirborð vegarins. Í stað þeirra eru aurbretti notuð nær jörðu þar sem snerting er möguleg.
Klístruð efni eins og mold geta fest sig við ytra yfirborð dekksins, á meðan fínir lausir hlutir eins og steinar geta orðið tímabundið fastir í mynstri dekksins á meðan dekkið snýst á jörðinni. Þessi efni geta skotist frá yfirborði dekksins á miklum hraða, þar sem dekkið gefur frá sér hreyfiorku til hlutana sem hafa fest sig við það. Til þess að ökutæki geti farið áfram verður efsti hluti dekksins að snúast upp og áfram og getur hent hlutum upp í loft á önnur ökutæki eða vegfarendur fyrir framan ökutækið.
Darwin (Ástralía)
thumb
Darwin er höfuðborg Norður-svæðisins í Ástralíu. Þar búa 147 þúsund manns (2019), tæpur helmingur þeirra sem búa á svæðinu. Borgin er á norðurströnd Ástralíu við Tímorhaf. Skipverjar á könnunarskipinu H.M.S. Beagle voru fyrstir Evrópumanna til þess, árið 1839, að sjá hafnarstæðið sem borgin reis síðar við, og nefndu þeir höfnina Darwin eftir breska vísindamanninum Charles Darwin en hann hafði áður siglt með skipinu og gert miklar rannsóknir, þar á meðal hinn fræga samanburð á lífríki Galapagoseyja. Það var árið 1869 sem 135 manns stofnuðu þar byggð á vegum suður-ástralskra yfirvalda, en Norður-svæðið tilheyrði Suður-Ástralíu á þeim tíma. Sú byggð var nefnd Palmerston og það var ekki fyrr en 1911, þegar svæðið hlaut sjálfstæði frá Suður-Ástralíu, að borgin fékk opinberlega nafnið Darwin. Í seinni heimsstyrjöldinni, árið 1942, gerðu Japanir loftárás á borgina og létust 243 af 2000 íbúum borgarinnar á þeim tíma. Árið 1974 eyddist svo meiripartur borgarinnar í fellibylnum Tracy og 50 manns létust. Borgin byggðist þó upp á enn á ný og er nú fjölmennari en nokkru sinni fyrr. Stærstu atvinnuvegir borgarinnar eru þjónusta við ferðamenn og námagröftur. Þar er líka stór herstöð sem hefur stækkað mjög á undanförnum árum vegna þátttöku Ástralíuhers í friðargæslu á Austur-Tímor. Þrátt fyrir smæð er Darwin afar fjölmenningarleg borg. Í henni býr fólk af 75 mismunandi þjóðernum og um fjórðungur íbúanna eru frumbyggjar eða Torressundseyjaskeggjar. Þar er eini háskóli Norður-svæðisins, Charles Darwin háskóli.
Ávík
Ávík er samheiti notað yfir tvo bæi í Trékyllisvík, Stóru-Ávík og Litlu-Ávík. Á Litlu-Ávík hefur verið mönnuð veðurathugunarstöð síðan 1995. Fyrir ofan Stóru-Ávík er stór steinn, jarðfastur, úr graníti sem kallast Grásteinn eða Silfursteinn. Er hann talinn hafa borist með hafís frá Grænlandi þegar sjávarstaða var hærri. Annan slíkan stein er að finna á Tjörnesi.
Fyrirsvarsmaður
Fyrirsvarsmaður í lögfræði er einstaklingur sem er fulltrúi málsaðila í dómsmáli. Hlutverk fyrirsvarsmanns er að gæta hagsmuna þess málsaðila að öllu eða einhverju leyti, ef málsaðilinn getur ekki gætt þeirra sjálfur í eigin persónu í dómsal. Dæmi um fyrirsvarsmenn er þegar foreldri rekur dómsmál fyrir sitt eigið barn eða þegar stjórnarformaður mætir fyrir hönd félags.
Sigurður Thoroddsen eldri
Sigurður Thoroddsen (f. 16. júlí 1863, d. 29. september 1955) var landsverkfræðingur og yfirkennari í Menntaskólanum í Reykjavík.
Ævi og störf
Sigurður fæddist á Leirá í Borgarfirði. Foreldrar hans voru Jón Thoroddsen sýslumaður og skáld, og kona hans Kristín Ólína Þorvaldsdóttir Sívertsen húsfreyja.
Bræður Sigurðar voru Þorvaldur náttúrufræðingur, Þórður héraðslæknir, og Skúli sýslumaður, ritstjóri og alþingismaður.
Sigurður fæddist að Leirá í Borgarfirði. Sigurður varð stúdent frá Lærða skólanum 1882 og sigldi til Kaupmannahafnar til að nema verkfræði við Háskólann í Kaupmannahöfn, og útskrifaðist þaðan árið 1891.
Sigurður varð fyrsti verkfræðingur landsins. Hann starfaði fyrst við vegagerð í eitt ár í Kaupmannahöfn. Hann fór svo til Noregs til að kynna sér vegaframkvæmdir þar, hlaut til þess styrk frá Alþingi. Heimkominn var hann skipaður landsverkfræðingur. Verklegar framkvæmdir voru af skornum skammti hérlendis, þegar Sigurður hóf störf, nær engir vegir voru hér, en þó var ein stór brú þegar komin, hengibrúin yfir Ölfusá.
„Gangskör var gerð að því að leggja vegi og byggja brýr og á starfsárum Sigurðar voru byggðar stórbrýr svo sem yfir Blöndu, Þjórsá, Jökulsá á Fjöllum og Jökulsá í Axarfirði. Það er þó ætíð erfitt að vera brautryðjandi, starfsskilyrði voru slæm og margir verkstjórar treystu frekar á brjóstvitið en einhver fræði utan úr heimi. Svo fór að Sigurður sagði stöðu sinni lausri eftir tólf ára starf og gerðist kennari í stærðfræði við Menntaskólann í Reykjavík. Hann varð síðan yfirkennari þar, en sinnti einnig verkfræðistörfum og gegndi stöðu bæjarverkfræðings í Reykjavík um tíma.“
Eiginkona Sigurðar var María Kristín, f. 25.4. 1880, d. 24. júní 1964, dóttir Valgarðs Claessen kaupmanns og síðar landsféhirðis, og konu hans Kristínar Eggertsdóttur Briem. Börn þeirra voru Sigríður húsmóðir, Kristín Anna matreiðslukennari, Jean Valgarð verkfræðingur; Þórður Jónas borgarfógeti, Gunnar Thoroddsen forsætisráðherra og Margrét Herdís viðskiptafræðingur.
Heimild: Merkir Íslendingar, Mbl. 16.7.2013.
Hugi
Hugi getur átt við eftirfarandi:
1. leikur í Landsbankadeild karla 2007
1. leikur í Landsbankadeild karla 2007 var leikur milli knattspyrnuliðanna ÍA og FH. FH sigraði með þrem mörkum gegn tveim.
Apablóm
Apablóm (fræðiheiti: Mimulus guttatus) er tegund í grímublómaætt. Það er er upprunnið frá Norður-Ameríku, en hefur breiðst út með ræktun í Evrópu þar sem hún vex með lækjum upp í 1360 m. hæð. Það finnst einnig á Íslandi á stöku stað þar sem það hefur sloppið út í læki. Vel er mögulegt að tegundin Mimulus luteus (Tígurblóm) og blendingar hennar við Apablóm sé stundum ranglega sagðir Apablóm, en þær blandast auðveldlega.
Apablóm er hægt að nýta sem grænmeti í stað salats. Það er lítið eitt biturt á bragðið.
Nélson Luís Kerchner
Nélson Luís Kerchner (fæddur 31. desember 1962) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 17 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
C-vítamín
thumb|250px|Efnafræðisleg uppbygging C-vítamíns. thumb|250px|Kúlulíkan af C-vítamíni.
C-vítamín eða askorbínsýra er vítamín sem fyrirfinnst í matvælum (ferskum ávöxtum og grænmeti) og fæðubótarefni. Nota má C-vítamín til að koma í veg fyrir og meðhöndla skyrbjúg. Ekki hefur verið sýnt fram á að neysla C-vítamins komi í veg fyrir kvef meðal almennings en þó eru nokkrar vísbendingar um að reglubundin neysla þess gæti stytt tímabil kvefs. Óljóst er hvort neysla C-vítamíns hafi áhrif á krabbamein, hjartasjúkdóma eða vitglöp. Gefa má C-vítamín í töfluformi eða sem sprautu.
Mannslíkaminn þolir C-vítamín vel og er það vatnsleysanlegt (skilst út með þvagi). Hins vegar geta stórir skammtar valdið óþægindum, höfuðverk, svefntruflunum og roðnun. Taka má venjulegan skammt af C-vítamíni á meðgöngu þó er mælt gegn stórum skömmtum.
C-vítamín er mikilvægt næringarefni og gegnir hlutverki í viðhaldi vefja og framleiðslu á tilteknum taugaboðefnum.Það hjálpar sárum að gróa og eykur viðnám gegn sýkingum. Það tekur þátt í myndun bandvefs, þroska og heilbrigði æða, beina, góms og tanna, en blóðugt tannhold getur verið merki um c vítamín skort. Það eykur einni frásog járns og því er gott að neyta þessara efna samhliða hvors annars. Menn, apar, naggrísir og sumar leðurblökutegundir, eru einu skepnurnar sem ekki geta myndað sitt eigið C-vítamín. C-vítamín þarf til þess að ákveðin ensím virki og er mikilvægt fyrir ónæmiskerfið. Það er þar að auki andoxunarefni. Meðal matvæla sem eru rík af C-vítamíni eru sítrusávextir, kíví, spergilkál, rósakál, hráar paprikur og jarðarber. C-vítamín getur eyðilagst við mikla eldun eða langvarandi geymslu.
C-vítamín var uppgötvað árið 1912 og einangrað árið 1928. Framleiðsla á C-vítamíni hófst árið 1933 og var það fyrsta framleidda vítamínið. ''
C-vítamínið uppgötvað.
thumb|Albert Szent-Györgyi Tilvist C-vítamíns var löngu grunað en það var ekki fyrr en hann Albert Szent-Györgyi tók við embætti sem prófessor í lyfjaefnafræði við Háskólann í Szeged. Þar fór hann að skoða  frumuöndun og orkuframleiðslu í plöntum og uppgötvaði líffræðilegt brunaferli (sem hann hlaut svo Nóbelsverðlaunin fyrir árið 1937). Þá hóf hann tilraunir á naggrísum ásamt Svirbely sem er bandarískur efnafræðingur. Þeir fóðruðu tvo hópa naggrísa, annar fékk soðinn mat og hinn fékk bættan mat (sá hópur blómstraði). Í framhaldi af því  rannsakaði hann meira og uppgötvaði c vítamínið eða askorbínsýru. Szent-Györgyi var ungverskur að uppruna og í fjölskyldu hans voru margir vísindamenn og hafði hann því gríðarlegan áhuga á vísindum frá unga aldri. Hann útskrifaðist með læknagráðu í Háskólanum í Búdapest og fór í frekara nám í evrópskum háskólum. Albert Szent-Györgyi flutti til Bandaríkjanna þar sem hann gerði fleiri áhugaverðar rannsóknir. Hann lést 22.október 1986. thumb|C-vítamín er askorbínsýra og efnafræðileg formúla vítamínsins er C₀H₈O₆
C-vítamín í mannslíkamanum.
Flest dýr framleiða  askorbín sýru eftir þörfum, en prímatar, naggrísir og ýmsar leðurblökutegundir geta ekki myndað askorbín sýru. Önnur dýr framleiða efnið í nýrum og lifur með ensíminu gulonlactone oxidasa sem framleiðir efnið út glúkósa. Það ensím er hins vegar ekki til staðar í mannslíkamanum. Þar af leiðandi reiðir líkaminn sig algjörlega á upptöku c-vítamíns í gegnum fæðu eða fæðubótarefni. (Naidu, K.A. 2003)
Askorbínsýra er tekin upp í þörmum. Frásogið gengur auðveldlega fyrir sig en aftur á móti geymir líkaminn ekki aukamagn af vítamíninu. Meðalmanneskjan hefur um 1,2 -2 g af askorbínsýru í líkamanum sem hægt er að viðhalda með  ráðlagðum dagskammti. (Naidu,K.A, 2003)
Manneskjan hefur hinsvegar búið til einstaklega áhrifaríkt kerfi, þar sem líkaminn getur tekið upp mun meira magn af C-vítamíni og unnið hraðar úr því en dýr sem geta framleitt það sjálf (Cerullo,G., o.fl., 2020). C-vítamínið er að mestu geymt í beinagrindarvöðvum líkamans og í blóðvökva og sést fljótt á vöðvaþráðum ef dagleg inntaka fer undir ráðlagðan dagskammt. ( Carr, A. C. o.fl., 2013)
Vítamín C er mjög virkt andoxunarefni og verndar hin ýmsu efnasambönd (m.a. prótein, lípíð,  og kjarnasýrur) frá skemmdum vegna oxunaráhrifa sem eiga sér stað við efnaskipti í frumum. Einnig hefur vítamínið verndandi áhrif  þegar líkaminn kemst í samband við eiturefni, sem dæmi; loftmengun og sígarettureyk. C- vítamínið  er nauðsynlegur hvati í mörgum  efnahvörfum m.a við myndun fitubera, kollagens í bandvefjum dópamíns, noreandrenalíns og andrenalíns. (Carr, A. C og Maggini, S.,  2017 ). Þekktasta virkni c-vítamín er að það eykur upptöku járns í líkamanum (Lynch, S. R., og Cook, J.D., 1980)
Fæðubótarefnið C- vítamín
Upp úr  1960 fundu kínverskir vísindamenn nýja aðferð við framleiðsluna sem er ódýrari en hin hefðbundna Reichstein aðferð ( Linster, C.L. og  Van Schaftingen, E., 2007 ) sem hefur leitt til þess að Kína framleiðir núna  95% af öllu C-vítamíni í heiminum.(Vitamin C prices triple in a years time, 11. Júní 201 7)
Askorbinsýra er mikið notuð sem aukaefni í mat, bæði sem fæðubótarefni og þráarvarnarefni. En aukaefni eru efni sem notuð eru til að hafa áhrif á eiginleika matvæla. Sérhvert aukaefni á sitt E númer,  E-300 er E-númerið á askorbínsýru,  en aðrar týpur af C-vítamíni eru t.d. E-304 Fitusýruesterar askorbínsýru og E-315 Ísóaskorbínsýra. ( Aukaefni í matvælum, júlí 2015).
C-vítamín skortur.
thumb|James Lind Skyrbjúgur er hörgulsjúkdómur vegna skorts á c-vítamíni. Sjúkdómurinn hefur verið þekktur um aldir og finna má lýsingu á honum í fjölmörgum aldagömlum læknisritum. Fyrstu rituðu heimildirnar er að finna í riti Hippókretesar og í egypskum ritum. (Magiorkinis,E., Apostolos, B., Diamantis, D., 2011).
Einkenni skyrbjúgs eru:  Þreyta,  blæðingar  frá húð og slímhúð, skemmdir á bandvef, tannholdsbólga og lausar tennur. Þá veldur hann öndunarerfiðleikum og  og sýkingum í öndunarfærum m.a. lungnabólgu. Einnig verður vart við verki í beinum og vöðvum auk krampa. Sjúkdómurinn leiðir til dauða ef sjúklingarnir fá ekki viðeigandi skammta af c- vítamíni. (Grosso, E. o. fl. 2013 ). Eftir þrjá mánuði á fæði sem inniheldur lítið af askorbinsýru kemur sjúkdómurinn fram. Hins vegar tekur eingöngu nokkra daga fyrir líkamann að jafna sig við inntöku á C-vítamíni. (Grosso, E. o.fl., 2013. )
Á 15.-16. öld var  skyrbjúgur algengur sjúkdómur hjá sjómönnum sem sigldu langar sjóleiðir með ferskmeti af skornum skammti. Um miðja 16.öld hóf læknir í breska hernum, James Lind  tilraun til að kanna hvað gæti mögulega læknað þennan skæða sjúkdóm sem tók líf margra í breska flotanum. Hann fékk tólf sjómenn sem allir þjáðust af skyrbjúgi og skipti þeim í tvo hópa. Annar hópurinn fékk daglegan skammt af appelsínum og sítrónum en hinn hefðbundið fæði. Á einungis sex dögum voru sjúklingarnir sem innbirtu ávextina læknaðir af skyrbjúgnum. Niðurstaða hans var að sítrusávextir, sítrónur og appelsínur læknuðu sjúkdóminn. Sagt er að þetta hafi verið fyrsta stýrða tilraunin. (Dunn, P.M. 1997)   Niðurstöðurnar voru í samræmi við aðferðafræði hins virta skipstjóra James Cook. Hann viðhafði þá reglu að byrgja skip sín ávallt þegar færi gafst á af appelsínum og öðrum ferskum ávextum til að koma í veg fyrir skyrbjúg. (Naidu, K.A, 2003)
Skyrbjúgur er ekki lengur algengur sjúkdómur í dag, þökk sé hve einfalt og ódýrt er að framleiða C-vítamín ásamt auknu aðgengi að ferskum ávöxtum og grænmeti. (Grosso, E. ofl. 2013 ). Hins vegar skjóta upp kollinum öðru hverju fréttir af tilfellum af skyrbjúg þá í tengslum við einhæft og lélegt mataræði m.a. í Bretlandi, Ástralíu og Bandaríkjunum(Skyrbjúgur skýtur upp kollinum á ný, 2016). thumb|Sítrónur Ýmsir þættir geta takmarkað upptöku C-vítamín í líkamanum, rannsóknir hafa sýnt með óyggjandi hætti að reykingar geta takmarkað upptöku þess í líkamanum. (Schectman, G., Byrd, J. C., og Grucho w, H. W., 1989). Aðrir þættir eru sem geta leitt til skorts á c-vítamíni eru alvarlegir geðsjúkdómar (m.a. anorexía), hár aldur, alkóhólismi og nýrnabilun ( Grosso, E., 2 013).
Einnig hafa rannsóknir á börnum sýnt að börn með taugaröskunarsjúkdóma líkt og einhverfu geta verið hrjáð af C-vítamín skorti þar sem sum þeirra sem eiga það til að hafa mjög einhæft mataræði. (Golriz, F., Donnelly, L . F., Devaraj, S., & Krishnamurthy, R., 2017).
Ofneysla á C-vítamíni.
C-vítamín er tiltölulega hættulaust vegna hárrar vatnsleysni og við inntöku á of stórum skömmtum af C-vítamíni, losar líkaminn sig vanalega við aukamagnið gegnum þvag án mikilla óþæginda. Niðurgangur er hinsvegar algeng aukaverkun og getur ofneysla leitt til myndunar nýrnasteina hjá nýrnasjúklingum vegna aukinnar oxalate-myndunar í líkamanum. (Grosso, E. o.fl, 2013)
Ávinningur af inntöku C-vítamíns.
thumb|Kvefpest Rannsóknir hafa sýnt að aukin inntaka á c-vítamíni getur stytt meðgöngu tíma hins almenna kvefs,( Douglas, M., og Hemilä ,  H., 2005) Tilraunir á dýrum gefa til kynna að inntaka á c-vítamíni geti minnkað og jafnvel komið í veg fyrir bakteríu og veirusýkingar. Einnig er ýmislegt sem gefur til kynna að c-vítamín geti komið í veg fyrir lugnabólgu og hafi jákvæð áhrif á lugnabólgu sjúklinga (Hemilä, H. 201 7). Einnig hafa verið gerðar margar rannsóknir um það hvort þetta tiltekna vítamín geti komið í veg fyrir kvef eða hafi áhrif á krabbamein og hjartasjúkdóma (Lewis Cantley og Jihyie Yun,20 20)en það er alveg óljóst hvort áhrifin séu marktæk.
Ráðlagðir dagskammtar.
Við þurfum mismikið magn af c vítamíni eftir aldri og heilsu. Taflan hér að neðan sýnir ráðlagðan dagsskammt. Ekki eru gefnar ráðleggingar um börn undir 6 mánaða aldri þar sem þeim er ráðlagt að vera eingöngu á brjósti eða sérstakri ungbarnablöndu sem inniheldur öll þau helstu næringarefni sem þau þurfa fyrstu 6 mánuði lífs síns.
Ráðlagðir  dagsskammtar af c-vítamíni. thumb|Paprikur, (Embætti landlæknis, 2013)
Til eru ýmiss C-vítamín fæðubótarefni sem hægt er að taka inn. En frekar er mælt með því að borða fjölbreytta fæðu til þess að innbyrða öll þau helstu næringarefni sem mannslíkaminn þarfnast. C-vítamín fæst í alls konar fæðutegundum t.d. sítrusávöxtum, grænu káli og papriku sem er mjög auðugur C- vítamíngjafi (Sölufélag Garðyrkjumanna, ed )
Lögvarðir hagsmunir
Lögvarðir hagsmunir er skilyrði sem dómkrafa þarf að uppfylla, bæði hvað varðar þann aðila sem setur hana fram sem og þann sem á að verjast henni. Gróflega séð felast þeir í því að bæði sóknaraðili og varnaraðili þurfa að hafa nægilega beina og sérstaka hagsmuni af því að leyst sé úr kröfunni, eins og hún er lögð fram, fyrir dómstólum.
Meginreglan er að hinir lögvörðu hagsmunir þurfi að vera til staðar við höfðun málsins og á meðan rekstri þess stendur, en ef þá skortir vísar dómari þeirri dómkröfu frá dómi.
Georg Brandes
thumb|Georg Brandes, undirbúningsskissa fyrir málverk eftir danska málarann [[Peder Severin Krøyer|P.S. Krøyer, 1900]] Georg Morris Cohen Brandes (4. febrúar 1842 - 19. febrúar 1927) var danskur fræðimaður, sem hafði mikil áhrif á menningu í Evrópu, sér í lagi á Norðurlöndunum frá um 1870 og fram yfir aldamótin 1900. Í Danmörku er hann gjarnan kenndur við „stökkið í módernismann“ (d. det Moderne Gennembrud). Brandes er til að mynda talinn hafa talsverð áhrif á norska rithöfundinn Henrik Ibsen. Ekki má gleyma áhrifum Brandesar á Verðandimenn, ekki síst þá Hannes Hafstein, Gest Pálsson og Einar Kvaran.
Setberg (Eyrarsveit)
Setberg er kirkjustaður og fyrrum prestssetur í Grundarfirði, Eyrarsveit. Þar var kirkja helguð heilögum krossi í kaþólskum sið, en í dag er Setberg annexía frá Grundarfjarðarkaupstað. Á Setbergi er reisuleg timburkirkja, sem byggð var árið 1882. Á meðal gripa sem þar má sjá, eru altaristafla frá 1892, hökull frá 1696 og ljósakróna frá 1789.
Fædon frá Elís
Fædon frá Elís (4. öld f.Kr.) var grískur heimspekingur og stofnaði elíska skólann í heimspeki.
Fædon var frá borginni Elís. Hann fæddist undir lok 5. aldar f.Kr. Í stríðinu milli Elís og Spörtu árið 401-400 f.Kr. var hann herleiddur og gerður að þræli í Aþenu, þar sem hann varð frægur fyrir fegurð sína. Hann varð nemandi Sókratesar, sem bar hlýjan hug til hans. Hann virðist hafa þekkt náið til Kebesar og Platons, sem nefndi eftir honum samræðu, Fædon. (Æskínes reit einnig samræðu sem hét called Fædon). Aþenajos greinir aftur á móti frá því að hann hafi þvertekið fyrir sannleiksgildi alls þess sem Platon eignaði honum og að samband sitt við Platon hafi verið stirt.
Stuttu eftir dauða Sókratesar sneri Fædon aftur til Elís, þar sem Ankipylos, Moskos og Pleistanos voru meðal nemenda hans. Pleistanos tók við skólanum af honum. Síðar færðu Menedemos og Askiepiades skólann til Eretríu, þar sem hann varð þekktur sem Eretríuskólinn og er oft vísað til hans (t.d. af Cíceró) ásamt Megöruskólanum.
Leicester City F.C.
Leicester City er enskt knattspyrnufélag frá borginni Leicester í mið-Englandi og spilar í ensku úrvalsdeildinni. Heimavöllur liðsins er á King Power Stadium sem tekur rúmlega 32.000 í sæti.
Liðið var stofnað árið 1884 sem Leicester Fosse F.C. en það var nefnt eftir veginum Fosse road sem var nálægt þáverandi velli. Árið 1891 var völlurinn færður á Filbert street þar sem spilað var í 111 ár. Nafnið Leicester City leit dagsins ljós árið 1919. Árið 2002 færði liðið sig á Walkers stadium, nú King Power stadium eftir eigendaskipti.
Leicester city kom öllum að óvörum og sigraði ensku úrvalsdeildina tímabilið 2015–16. Liðinu hafði verið spáð falli af ýmsum. Besti árangur liðsins fyrir það var annað sæti tímabilið 1928-1929. Liðið hefur öll sín ár verið í tveimur efstu deildum fyrir utan eitt tímabil. Ennfremur hefur það sigrað League Cup þrisvar; 1964, 1997 og árið 2000. Liðið sigraði FA-bikarinn í fyrsta skipti árið 2021. Liðið féll úr úrvalsdeildinni árið 2023.
Þekktir leikmenn liðsins eru Jamie Vardy, Riyad Mahrez og Kasper Schmeichel. Markahrókurinn Gary Lineker lék með liðinu árin 1978-1985.
Gælunafn liðsins er Refirnir (the Foxes).
Vímuefni
Vímuefni eru efni sem hafa aðallega áhrif á miðtaugakerfið þar sem þau breyta starfsemi heilans og þar með geta breytt skynjun, skapi, meðvitund og hegðun einstaklings. Svona efni eru stundum tekin til afþreyingar til að breyta meðvitund mans, sem lyf við öðrum kvillum eða sem skynvilluefni í trúarlegum tilgangi. Fíkniefni kallast þau vímuefni, sem geta myndað fíkn hjá neytendum.
Meðal fíkniefna teljast áfengi, tóbak, amfetamín, nikótín, kannabis, kókaín, heróín, ketamín, morfín, ópíum og MDMA, svo að nokkur séu nefnd.
Psychoaktive Substanz Psychoactive drug Psicotrópico Psykoaktiivinen aine Psychotrope סם פסיכואקטיבי Psihoaktivne droge Sostanza psicoattiva 向精神薬 Psîkotrop Psychoactief middel Psykoaktivt stoff Substancja psychoaktywna Droga psicoativa Психоактивные вещества 精神药品
Édouard Daladier
Édouard Daladier (18. júní 1884 – 10. október 1970) var franskur stjórnmálamaður úr Róttæka flokknum (Parti radical) sem var forsætisráðherra Frakklands í byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar. Ásamt Neville Chamberlain, forsætisráðherra Bretlands, var Daladier einn hönnuða München–sáttmálans við Þýskaland nasismans árið 1938. Í sáttmálanum var reynt að afstýra stríði með því að leyfa Þjóðverjum að innlima þýskumælandi hluta Tékkóslóvakíu. Samningurinn frestaði seinni heimsstyrjöldinni aðeins um eitt ár og Daladier lýsti yfir stríði gegn Þýskalandi fyrir hönd Frakklands þegar Þjóðverjar réðust inn í Pólland árið 1939.
Daladier var stundum kallaður „nautið frá Vaucluse“ vegna útlits síns og skapgerðar. Chamberlain uppnefndi hann aftur á móti „nautið með snigilshornin“.
Æviágrip
Daladier fæddist í bænum Carpentres í Suður-Frakklandi árið 1884. Faðir hans var bakarameistari en þar sem eldri bróðir Daladiers erfði brauðbúð föður þeirra flutti Daladier til Parísar. Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út gerðist Daladier liðþjálfi á vesturvígstöðvunum og hafði hlotið yfirforingjatign við lok stríðsins. Eftir lok stríðsins gekk Daladier á franska þingið fyrir heimakjördæmi sitt.
Stjórnmálaferill
Sem áhrifamaður innan Róttæka flokksins var Daladier oft á öndverðum meiði við Édouard Herriot, sem hafði verið sagnfræðikennari Daladiers í menntaskóla. Daladier varð þó nýlendumálaráðherra í ríkisstjórn Herriots árið 1924. Hann varð síðar hermálaráðherra í ríkisstjórn Pauls Painlevé og menntamálaráðherra í ríkisstjórn Aristide Briand. Daladier var kjörinn formaður Róttæka flokksins árið 1927.
Daladier hóf útgáfu blaðsins La République árið 1929 og birti þar árið 1930 grein þar sem hann lagði til að Frakkland sýndi Þýskalandi meiri skilning og notaði auð sinn til að hjálpa Þjóðverjum að byggja upp efnahag sinn. Þessi grein vakti mikla athygli þar sem hatur gegn Þjóðverjum var mjög rótgróið í Frakklandi vegna styrjalda landanna síðastliðna öld.
Daladier varð forsætisráðherra árið 1933 og gegndi jafnframt embætti hermálaráðherra. Daladier lagðist gegn tillögum franska hersins um að koma í veg fyrir að Þýskaland gæti endurvígbúist eftir valdatöku Adolfs Hitler sama ár. Daladier neyddist til að segja af sér sem forsætisráðherra eftir að hann reyndi að krefjast lækkunar á launum allra ríkisembættismanna til að koma ríkisfjármálum Frakklands í lag en varð aftur forsætisráðherra aðeins fáeinum mánuðum síðar eftir að upp komst um fjármálahneyksli í ríkisstjórn eftirmanns hans. Önnur ríkisstjórn Daladiers entist aðeins í rúma viku en hrundi í kjölfar árásar öfgahægrimanna á franska þinghúsið þann 6. febrúar. Daladier beitti valdi til þess að kveða niður óeirðirnar en í átökunum létust 30 og um 2000 særðust. Eftir mannfallið neyddist Daladier til að segja af sér þrátt fyrir traustsyfirlýsingu þingsins.
Daladier varð árið 1936 hermálaráðherra í ríkisstjórn Léons Blum og stóð fyrir sameiningu franskra landvarna undir eina yfirstjórn. Daladier tók við af Blum sem forsætisráðherra þann 10. apríl 1938. Meðal þess sem Daladier tók sér fyrir hendur á þriðju ráðherratíð sinni var lenging frönsku vinnuvikunnar úr 40 klukkustundum í 45 klukkustundir. Daladier lét þau orð falla að „Frakkland [hefði] ekki efni á því að hafa tvo sunnudaga í sömu vikunni“.
München–sáttmálinn og seinni heimsstyrjöldin
thumb|left|Daladier (í miðjunni) kveður [[Joachim von Ribbentrop í München árið 1938.]] Það afdrifamesta sem kom fyrir á síðustu ráðherratíð Daladiers var samning München–sáttmálans við Þýskaland nasismans. Frakkar og Bretar leyfðu þar Þjóðverjum að innlima þýskumælandi héröð í Tékkóslóvakíu í stað þess að fara í stríð til að vernda fullveldi ríkisins. Daladier var á móti því að semja við Hitler en lét til leiðast eftir átölur Neville Chamberlain, auk þess sem margir Frakkar óttuðust að stríð á borð við fyrri heimsstyrjöldina myndi annars brjótast út. Ólíkt Chamberlain gerði Daladier sér engar grillur um að Hitler myndi halda friðinn til lengdar og varaði Breta við því að takmark Hitlers væri að ná „yfirráðum yfir heimsálfunni sem láta metnað Napóleons blikna í samanburði“.
Daladier að óvörum voru viðbrögðin við München-sáttmálanum mjög jákvæð í Frakklandi. Þegar Daladier sneri heim frá München var honum tekið fagnandi af miklum mannfjölda og er þá sagt að hann hafi muldrað: „Hvílík fífl. Ef þau bara vissu!“ (Ah, les cons. S'ils savaient!) Í endurminningum sínum komst Daladier svo að orði að hann hefði búist við því að mannfjöldinn myndi kasta í hann tómötum en þess í stað hafi hann kastað blómum.
Líkt og Daladier hafði spáð entist friðurinn ekki til lengdar. Daladier lýsti þann 3. september 1939 yfir stríði gegn Þýskalandi eftir að nasistar réðust inn í Pólland. Daladier var forsætisráðherra Frakklands á fyrstu mánuðum heimsstyrjaldarinnar en hann neyddist til að segja af sér í mars árið 1940 vegna innrásar Sovétmanna í Finnland. Eftir að Þjóðverjar hertóku Frakkland flúði Daladier til Marokkó í von um að Frakkar myndu berjast áfram úr frönsku nýlendunum en eftir stofnun Vichy-stjórnarinnar var hann handtekinn og dæmdur fyrir landráð. Daladier dvaldi í fangelsinu Fort du Portalet í Pýreneafjöllum til ársins 1943 en var þá fluttur til Buchenwald-fangabúðanna í Þýskalandi. Hann var síðar fluttur til Itter-kastalans í Norður-Týrólahéraði og dvaldi þar í fangavist þar til bandamenn frelsuðu hann árið 1945.
Ferill eftir stríðið
Daladier hélt áfram stjórnmálaferli sínum eftir heimsstyrjöldina og sat á franska þinginu fyrir Vaucluse-kjördæmi frá 1946 til 1958. Frá 1953 til 1958 var hann einnig borgarstjóri Avignon. Hann sagði af sér sem borgarstjóri og settist í helgan stein eftir að hafa dottið út af þingi í kosningum árið 1958.
Daguerreaðferð
thumb|Daguerreótýpa af [[Edgar Allan Poe tekin 1848, rétt fyrir andlát hans]] Daguerreaðferð (franska: Daguerréotype) nefnist ein af fyrstu aðferðunum til að framkalla ljósmyndir og var upphafið að þeirri framköllunaraðferð sem enn er notuð. Aðferðin nefnist í höfuðið á Frakkanum Louis Daguerre sem uppgötvaði hana á fjórða áratug nítjándu aldar. Hann fékk einkaleyfi fyrir henni 1839. Ljósmyndir sem framkallaðar eru með þessari aðferð eru oft nefndar daguerreóljósmyndir eða daguerreótýpur. Teknar voru margar portrettmyndir með þessari aðferð, allar götur til ársins 1860.
Hoya vangviengiensis
Hoya vangviengiensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Kína og Laos.
Skúli Thoroddsen yngri
Skúli Thoroddsen (f. 24. mars 1890, d. 23. júlí 1917) var stjórnmálamaður, yfirdómslögmaður og alþingismaður.
Ævi og störf
Skúli fæddist á Ísafirði. Foreldrar hans voru Skúli Thoroddsen sýslumaður, bæjarstjóri, ritstjóri og alþingismaður, og kona hans Theodóra Thoroddsen húsfreyja og skáldkona.
Skúli var tekinn í Reykjavíkurskóla 1902, stundaði nám utanskóla, varð stúdent 1908. Stundaði nám í lögfræði við Kaupmannahafnarháskóla og frá 1912 í Háskóla Íslands, lauk þar embættisprófi 1914. Skúli varð yfirréttarmálaflutningsmaður 1915, málaflutningsmaður á Ísafirði 1914-1915 og Reykjavík og hafði jafnframt útgerð með höndum. Hann var yfirdómslögmaður í Reykjavík 1915 til dauðadags, og alþingismaður (utan flokka) Norður-Ísfirðinga 1916 til dauðadags, yngstur allra fulltrúa sem setið höfðu á þingi Íslendinga, síðan það var stofnað.
Skúli lést úr farsótt árið 2017, 27 ára að aldri. Unnusta hans var Guðrún Skúladóttir (1896-1950); dóttir þeirra: Unnur Thoroddsen Abilgaard, f. 1917, d. 2004.
Die Reklamation
Die Reklamation er breiðskífa sem hljómsveitin Wir sind Helden gaf út árið 2003.
Málflytjandi
Málflytjandi er aðili sem flytur mál fyrir dómi og þarf hann að jafnaði að njóta málflutningshæfis. Hins vegar getur málsaðili sjálfur, búi hann yfir nægri þekkingu að mati dómara, átt rétt á að flytja mál sitt sjálfur (lat. pro se).
Tökuorð
Tökuorð er orð, sem fengið er að láni úr öðru tungumáli en hefur lagað sig að hljóð- og beygingarkerfi viðtökumálsins. Nær öll íslensk orð sem byrja á bókstafnum p eru upprunalega tökuorð enda urðu órödduð lokhljóð (eins og p) í frumindóevrópsku að önghljóðum (eins og f) í germönskum málum samkvæmt lögmáli Grimms.
Sagnbeyging tökusagna
Flestar tökusagnir raða sér í flokk veikbeygðra sagna enda er veika sagnbeygingin einfaldari en sú sterka.
Hjallakirkja
Hjallakirkja er ein af fjórum kirkjum Kópavogs. Hún er staðsett að Álfaheiði 17. Hjallasókn var stofnuð 25. maí árið 1987.
Í ársbyrjun 1988 skipaði sóknarnefnd Hjallasóknar fimm manna byggingarnefnd sem annaðist undirbúning og umsjón framkvæmda við Hjallakirkju. Hróbjartur Hróbjartson arkitekt var ráðinn til að teikna kirkjuna og ýmsir aðrir komu að hönnun hennar. Í maí 1991 var samþykkt að hefja byggingu kirkjunnar og á hvítasunnudag, þann 19.maí 1991 helgaði herra Ólafur Skúlason, þáverandi biskup Íslands lóðina og dr. Theol. Sigurbjörn Einarsson, biskup, tók fyrstu skóflustunguna. Kirkjan var vígð á Páskadag, 11.apríl 1993. Biskup Íslands Biskup Íslands, herra Ólafur Skúlason vígði hana og sóknarprestur, sr. Kristján Einar Þorvarðarson þjónaði fyrir altari.
Í ársbyrjun 1998 var tekin ákvörðun um að fá orgel í kirkjuna og fljótlega eftir það var ákveðið að reyna að fá Björgvin Tómasson, orgelsmið, til að smíða orgelið. Í mars 2000 var undirritaður samningur um smíði orgelsins og hófst hún af fullum krafti. Orgelið var síðan vígt 25.febrúar 2001 og var það dr. Sigurbjörn Einarsson biskup, sem vígði orgelið og prédikaði við vígsluguðþjónustuna. Einróma álit er um það að smíðin hafi tekist einstaklega vel og hefur það verið notað mjög mikið við bæði guðsþjónustur og á tónleikum.
Thiago Neves
Thiago Neves (fæddur 27. febrúar 1985) er brasilískur knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki með landsliðinu.
Hjallakirkja
Séra Kristján Einar Þorvarðarson var fyrsti sóknarprestur Hjallasóknar og starfaði hann frá 1987-1999. Sr. Bryndís Malla Elídóttir var prestur frá 1995-1996. Sr. Íris Kristjánsdóttir starfaði sem prestur frá 1996-1999 og hefur verið sóknarprestur frá árinu 2000. Sr. Magnús Guðjónsson var settur sóknarprestur frá 1999-2000. Sr. Guðmundur Karl Brynjarsson var prestur á árunum 2000-2002 og Sr. Sigfús Kristjánsson hefur starfað sem brestur frá árinu 2002.
Sóknarmörk eru Reykjanesbraut að norðvestan frá mörkum Kópavogs og Garðabæjar, norðaustur Reykjanesbraut að mörkum Kópavogs og Reykjavíkur norð norðvestan Seljahverfis, þaðan eftir mörkum Kópavogs og Reykjavíkur til norðausturs og mörkum Kópavogs og Garðabæjar til suðausturs og suðvesturs.
Þann 1. desember 2010 tilheyrðu um 6200 manns Hjallasöfnuði, af þeim eru um það bil 4700 innan Þjóðkirkjunnar.
Zemla-uppreisnin
Zemla uppreisnin (Zemla Intifada) vísar til fjöldamorða spænskra hermanna á mótmælendum í Zemla-hverfinu í El Aaiún þann 17. júní árið 1970. Atburðirnir mörkuðu endalok friðsamrar baráttu Sahrawi-fólksins fyrir sjálfstæði og upphaf vopnaðrar þjóðfrelsisbaráttu.
Í kjölfarið var mörgum forystumanna Harakat Tahir varpað í fangelsi, þar á meðal Muhammad Bassiri sem hvarf í varðhaldi. Hin hörðu viðbrögð spænskra yfirvalda urðu því til þess að að hin róttæka POLISARIO-hreyfing var stofnuð þremur árum síðar. 17. júní er því talinn marka upphaf vopnaðrar baráttu Sahrawi-þjóðarinnar, fyrst gegn Spánverjum en síðar stjórnvöldum í Marokkó.
Brevis commentarius de Islandia
Brevis commentarius de Islandia (latína „Stutt greinargerð um Ísland“ eða „Stutt skýringarit um Ísland“ ) er ádeilurit eftir Arngrím Jónsson var fyrst gefin út árið 1593 á latínu í Kaupmannahöfn.
Saga
Guðbrandi Þorlákssyni líkaði illa við hina neikvæðu ímynd Íslands í útlöndum, og því fékk hann frænda sinn Arngrím til að rita verkið, en tilgangur þess var að verja Ísland gegn ranghugmyndum og gróusögum.
''Breuis Commentarius de Islandia: quo Scriptorum de hac Insula errores deteguntur, & extraneorum quorundam conuitijs, ac calumnijs, quibus Islandis liberiùs insultare solent, occurritur: per Arngrimum Ionam Islandum.
Stutt greinargerð um Ísland: þar sem flett verður ofan af þeim villum sem ritaðar hafa verið í garð Íslands og sá rógburður og átölur sem hafðar hafa verið gegn Íslendingum hraktar: ritað af Arngrími Jónssyni.
Lindakirkja
Lindakirkja er nýjasta kirkjan í Kópavogi. Kirkjan er staðsett í Uppsölum 3 í Salahverfinu. Lindasókn var stofnuð í febrúar 2002 og varð að prestakalli 1. júlí sama ár. Árið 2004 var byggingarnefnd Lindakirkju sett á laggirnar og haustið 2006 hófust framkvæmdir við byggingu kirkjunnar. Það voru ASK Arkitektar sem teiknuðu Lindakirkju og ÍSTAK sáu um bygginguna. Þann 14. desember 2008 var fyrsti áfanginn vígður, safnaðarsalur, kennslustofa, eldhús og skrifstofur. Sóknarprestur í Lindakirkju er Guðmundur Karl Brynjarsson og Guðni Már Harðarson er prestur. Við kirkjuna er að finna nýjan grafreit. Mörk Lindasóknar afmarkast í norðri, austri og suðri af bæjarmörkum Kópavogs en til vesturs af Reykjanesbraut.
Málsforræðisreglan
Málsforræðisreglan er meginregla í einkamálaréttarfari felur í sér að málsaðilar geta ráðstafað sakarefni sínu og hagað málsmeðferð sinni að vild, að gættum undantekningum. Meðal þeirra atriða sem málsaðilar geta stjórnað er hvort mál sé höfðað, hvaða dómkröfur þau setja fram fyrir sitt leyti, hverjum sé stefnt af sinni hálfu, og hvort viðkomandi falli frá sinni dómkröfu. Einhverjar undantekningar eru á meginreglunni með heimild þriðju aðila til að stefna sér inn í málið með því að sækjast eftir meðalgönguaðild.
Sletta
Sletta er orð eða orðasamband sem borist hefur inn í tungumál úr öðru máli en er ekki viðurkennt mál þar eða hefur ekki aðlagast hljóð- eða beygingarkerfi tungumálsins. Og jafnvel þó það aðlagist, þá tekur það oft langan tíma til að fá viðurkenningu sem íslenska. Flestar slettur hverfa þó með þeirri kynslóð sem tók þær upp, og nýjar koma í staðinn. Sumar verða þó langlífar og öðlast viðurkenningar. Í íslensku máli er mest um dönsku- og enskuslettur. Guðmundur Finnbogason, heimspekingur og rithöfundur, sagði í grein um slettur sem birtist í Skírni árið 1928 og nefndist Hreint mál: „Útlendu orðin eru hægindi hugarletinnar“.
Aþenajos
Aþenajos (gríska Αθηναιος Athenaios; uppi um 200) var grískur rithöfundur. Hann er stundum kallaðir Aþenajos frá Nákratis vegna þess að hann fæddist og starfaði í Nákratis í Egyptalandi.
Lítið er vitað um Aþenajos annað en það sem lesa má í varðveittum ritum hans. Aþenajos samdi að minnsta kosti tvö verk sem eru ekki varðveitt en hans er einkum minnst fyrir ritsafnið Deipnospekingarnir eða Deipnosophistae. Verkið er skrifað í formi samræðu þar sem ýmsar persónur deila um margvísleg málefni. Munaður, mataræði, heilsa, kynlíf, tónlist, kímnigáfa og grísk orðabókagerð eru allt efni sem tekin eru til umfjöllunar en mest er fjallað um mat, vín og skemmtun (af þeim sökum er verkið stundum nefnt Vitringaveislan).
Eggert Eiríksson Briem
Eggert Eiríksson Briem (1879–1939) búfræðingur var bóndi í Viðey. Hann var sonur Eiríks Briem biskupsritara, prests, kennara og alþingismanns. Eggert var kvæntur Katrínu Thorsteinsson, dóttur Pétur J. Thorsteinssonar á Bíldudal. Þau hófu búskap í Viðey við Reykjavík árið 1903. Eggert byggði í Viðey 48 kúa fjós og heyhlöðu fyrir 3000 hestburði á fyrstu búskaparárum sínum. Hann lét flytja mjólk á hverjum degi á bátum yfir sundið til Reykjavíkur og síðan á hestvögnum niður í Aðalstræti. Eggert var fyrstur manna til að setja upp mjólkurbúð en búðin hans var í Uppsalakjallaranum í Aðalstræti. Hann seldi jörðina eftir aðeins fjögurra ára búsetu til Milljónafélagsins sem þá hóf þegar mikla uppbyggingu í búskap en einnig í útgerð á Sundbakka gegnt Gufunesi.
Agathis zamunerae
Agathis zamunerae er tegund af útdauðum barrtrjám sem óx á Patagóníu.
Keisaraviður
Keisaraviður (Cryptomeria japonica) er japanskt tré og hið eina af ættkvíslinni Cryptomeria ("faldir hlutar") sem er af einiætt (Cupressaceae). Keisaraviður var áður talinn til Taxodiaceae. Hann er einlendur í Japan og gengur þar undir nafninu sugi (japanska: 杉).
Lýsing
Keisaraviður er mjög stórt sígrænt tré, allt að 70 m hátt og 4 m í stofnþvermáli, með rauðbrúnan börk sem flagnar í láréttum flögum. Barrnálarnar liggja í spíral eftir greinunum, 0,5 - 1 sm langar og könglarnir eru hnattlaga, 1 - 2 sm í þvermál með 20–40 köngulskeljum.
Tegundin hefur verið ræktuð svo lengi í Kína að það er oft talið innfætt þar. Form sem hafa verið valin til skrauts eða til timburframleiðslu fyrir löngu í Kína hafa verið lýst sem sérstakt afbrigði Cryptomeria japonica var. sinensis (eða jafnvel sem sjálfstæð tegund, Cryptomeria fortunei), en þau eru vel innan þess breytileika sem finnst villt í Japan, og það eru engar sannanir fyrir að tegundin hafi fundist villt í Kína. Erfðagreining á frægasta stofni af Cryptomeria japonica var. sinensis á Tianmu-fjalli, sem er með tré sem eru talin tæplega 1000 ára gömul, styður þá kenningu að sá stofn sé innfluttur.
Búsvæði
Cryptomeria vex í skógum með djúpum jarðvegi með góðu frárennsli, og í hlýju og röku loftslagi, og vex það hratt við þau skilyrði. Það þolir illa lélegan jarðveg og kaldara og þurrara loftslag.
Nytjar
Timbur Cryptomeria japonica er ilmríkt, veður, fúa og skordýraþolið, mjúkt og með lítinn þéttleika.
Málsóknarfélag
Málsóknarfélag er félag sem stofnað er utan um dómsmál sem félagsmenn þess vilja reka um hagsmuni sína í einu lagi. Í íslenskum lögum er gerð krafa um að lágmarki þrír aðilar standi að stofnun slíks félags og að sakarefni þess dómsmáls liggi fyrir við stofnunina, en hins vegar geta félagar þess gengið inn í það og út úr því fram að aðalmeðferð dómsmálsins.
Skúli Magnússon sýslumaður
Skúli Magnússon (f. 6. apríl 1768, d. 14. júní 1837) var sýslumaður og kammerráð.
Ævi og störf
Foreldrar Skúla voru Magnús Ketilsson sýslumaður í Búðardal, og fyrri kona hans Ragnhildur Eggertsdóttir, ættuð frá Skarði á Skarðsströnd.
Skúli nam hjá föður sínum, en varð stúdent úr heimaskóla Gísla Thorlaciusar rektors 1791. Fór utan 1792. Hóf að nema dönsk lög og lauk prófi 1796. Varð aðstoðarmaður föður síns, fékk veitingu fyrir Dalasýslu 1804 og hélt til æviloka. Varð kammerráð 21. maí 1831. Skúli bjó að Skarði á Skarðssrönd, og andaðst þar úr brjóstveiki. „Veglyndur maður og mildur og þó berorður, einkum við öl, ástsæll mjög, búhöldur góður og auðmaður.“
Kona hans, 14. sept. 1799: Kristín Bogadóttir (1767-1851), ættuð úr Hrappsey. Börn þeirra: Kristján alþingismaður, sýslumaður að Skarði, kvæntist Ingibjörgu Ebenezersdóttur; Ragnhildur, giftist Þorvaldi Sívertsen umboðsmanni og alþingismanni í Hrappsey; Kristín giftist Jóni stúdent Eggertssyni í Fagradal ytra.
Darren Criss
Darren Everett Criss (fæddur 5. febrúar 1987) er bandarískur leikari, söngvari og lagahöfundur. Hann er líklega þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Blaine Anderson í sjónvarpsþáttunum Glee en hann samdi einnig tvö lög, Rise og This time, sem hjómuðu í síðustu seríu þáttanna. Nýjasta hlutverk Criss var í sjónvarpsþáttunum The Assassination of Gianni Versace: American Crime Story þar sem hann lék Andrew Cunanan, morðingja þekkta fatahönnuðarins Gianni Versace. Criss hefur fengið mikið lof fyrir frammistöðu sína í þáttunum og hlaut Emmy, SAG og Golden Globe verðlaun fyrir hlutverk sitt sem Cunanan.
Criss er einn af stofnendum leikhópsins Starkids en hann lék einmitt hlutverk Harry Potter í söngleiknum A Very Potter Musical sem leikhópurinn setti upp árið 2009. Criss hefur tekið þátt í tveimur Broadway uppfærslum en hann lék J. Pierrepont Finch í How to Succeed in Business Without Really Trying árið 2012 og Hedwig Robinson í Hedwig and the Angry Inch árið 2015.
Nádson Rodrigues de Souza
Nádson Rodrigues de Souza (fæddur 30. janúar 1982) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Hanabi
Hanabi er borðspil sem byggir á samvinnu spilara. Spilarar snúa spilum öfugt og geta ekki séð eigin spil, aðeins spil hinna. Markmið í spilinu er að byggja upp flugeldasýningu og tákna spilin fimm mismunandi flugeldategundir eftir lit (hvítt, blátt, gult,grænt og rautt) og fjölda flugelda frá einum upp í fimm. Spilið fer þannig fram að fyrst eru gefin spil og fær hver spilari fimm spil (ef 4-5 spila saman) og byrjar sá spilari sem er í litskrúðugustum fötum. Spilari hefur þrjá kosti, hann getur sett út spil, hent spili eða gefið öðrum spilara vísbendingar. Vísbendingar geta verið annað hvort um lit eða númer spila.
Nafn leiksins er úr japönsku og þýðir flugeldur og er skrifað með tveim táknum 花火 en það eru tákn fyrir blóm og eld.
Kortaspil
Trérista frá 1472 af fólki við kortaspil|thumb Kínverskt spilaspjald frá um 1400|thumb Málverk af manni með spil á hurð frá Þelamörk í Noregi|thumb Kortaspil er borðspil sem spilað er með spilum, annað hvort spilum úr hefðbundnum spilastokk eða spilum sem eru sérstaklega gerð fyrir viðkomandi spil.
Betula klokovii
Betula klokovii er trjátegund sem vex eingöngu í Úkraínu. Úkraínski grasafræðingurinn Boris Zaverukha lýsti henni fyrstur og nefndi eftir kennara sínum, Mikhail Klokov, honum til heiðurs. Þessi tré vaxa á sendnum hæðum á gresjum og á kalksteinshæðum eða í opnu skóglendi. Þau vaxa þar aðeins á tveimur fjöllum: Strakhova og Maslyatyn, nálægt Kremenets á Ternopil -svæðinu.
Útbreiðslan er talin vera minni en 15 km2. Það eru tveir litlir hópar (subpopulations) af tegundinni. Sá stærri er með 40 fullþroska einstaklingum á Maslyatyn-fjalli, en sá minni með 10 fullþroska einstaklingum á Strakhova-fjalli.
Uppfært júní 2015: Einstaklingum í tegundinni hefur fækkað. Meginógnin er kalknám á svæðinu og jarðvegseyðing. Blöndun við aðrar tegundir, svo sem Betula pendula, ógnar henni einnig. Ýmsir telja þó orðið líklegt að þetta sé bara afbrigði eða undirtegund af ilmbjörk (Betula pubescens) og hefur hún ekki verið tekin með í nýjustu endurskoðunum.
Myndaður hefur verið þjóðgarður í Kremenets-fjöllum til að vernda líffræðilegan fjölbreytileika á svæðinu. Nokkur eintök af Betula klokovii finnast í grasagörðum í Úkraínu, svo sem Kremenets- grasagarðinum, trjáfræðigarðinum "Oleksandria", Grasagarði O.V. Fomin og Þjóðargrasagarði M.M.Gryshko. Þessi tegund er skráð í útrýmingarhættu á válistanum Red Book of Ukraine (Diduch 2009).
Opin þekking
Opin þekking er þekking sem manni er frjálst að nota, endurnýta og dreifa án lagalegra, félagslegra eða tæknilegra tarkmanna. Opin þekking eru reglur og aðferðafræði í tengslum við framleiðslu og dreifingu á efni  á opinn hátt. Þekking er talin í stórum dráttum innihalda gögn, efni og almennar upplýsingar.
Jarðalkalímálmur
Jarðalkalímálmar eru þeir málmar, sem eru í efnaflokki 2 í lotukerfinu. Þeir eru: beryllín, magnesín, kalsín, strontín, barín og radín nefnd eftir oxíðum þeirra, jarðalkölunum: beryllínoxíð, magnesínoxíð, kalk, strontínoxíð og barínoxíð. Þessi efni voru nefnd jarðalkalí sökum millistigseðlis þeirra á milli alkalí (oxíð af alkalímálmum) og oxíða sjaldgæfra jarðmálma.
Opin þekking
Hugmyndin um opna þekkingu er tengd opnum hugbúnaði og Skilgreining Opinnar Þekkingar er beint upp úr Skilgreiningu Opins Hugbúnaðar. Opna þekkingu má líta á sem yfirflokk opinna gagna, opins efnis, opins menntaefnis og frjáls opins aðgangs með það að markmiði að leggja áherslu á hvað þessir flokkar eiga sameiginlegt.
Saga
Á sama hátt og aðrar 'opnar' hugmyndir eins og að opna gögn og opna efni, þó hugtakið sé frekar nýtt, þá er hugmyndin gömul. Til dæmis er einn af elstu prentuðu textum sem við höfum á skrá, afrit af Buddhist Diamond Lótus sem var útgefinn í Kína í kringum 868 e.Kr., og í honum er hægt að finna formála sem segir: "fyrir alhliða frjálsa dreifingu".
Tuttugasta öldin
Snemma á tuttugustu öld hófst umræða um hugverkarréttindi meðal þýska jafnaðarmannaflokksins. Lykilmaður í umræðunni var Karl Kautsky sem árið 1902 helgaði hluta af bæklingi sínum um "Vitsmunalega Framleiðslu" þar í að greina vitsmunalega framleiðslu frá framleiðslu efna: Þetta var byggt á greiningu á að kenning Karl Marx's Lög um gildi hafi aðeins áhrif á framleiðslu efna, ekki vitsmunalega framleiðslu.
Með þróun internetsins frá 1990, varð miklu auðveldara að afrita og deila upplýsingum um allan heim. Slagorðið 'upplýsingar vilja vera frjálsar' varð baráttuslagorð fyrir fólk sem vildi búa til internet án þeirra fjárhagslegra hindranna sem það taldi hemja skapandi tjáningu í hefðbundinni framleiðslu efna.