cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eskimói
Orðsifjar orðsins eskimói
Á mörgum indíánamálum af Algonquian tungumálaætt eru Eskimóar eða Inúítar nefndir nöfnum sem þýða „þeir sem éta hrátt kjöt“ eða hljóma svipað og orðið eskimói. Ojibwe-indíánar til dæmis nota orðið êškipot („sá sem borðar hrátt“ af ašk-, „hrátt“, og -po-, „að borða“) um Eskimóa. Mjög sennilegt er að Ojibwe hafi tekið að láni úr frönsku orðið eskimói og að franska orðið esquimaux (frb. eskímó) hafi einungis hljóðlíkingu með Ojibwe orðum sem þýða „þeir sem éta hrátt kjöt“. En á þeim tíma sem Frakkar fóru að nota þetta orð voru Ojibwe-indíánar ekki í neinu sambandi við Eskimóa.
Dennis Haysbert
Verðlaun og tilnefningar
Washington DC Area Film Critics Association verðlaunin
Hvanndalabjarg
Þrætusker er fyrir miðju bjarginu og upp af því er Karlsurð. Um Þrætusker eru landamerki milli Ytri-Ár í Ólafsfirði og Hvanndala, en sá bær var í dalskoru norðan bjargsins og var einn afskekktasti bær á Íslandi meðan þar var byggð; þangað var oft ekki fært mánuðum saman, hvorki á landi né af sjó. Þaðan voru hinir nafnkunnu Hvanndalabræður.
Mikil tröllabyggð var talin vera í Hvanndalabjargi og um það (en einnig um Ólafsfjarðarmúla) var sögð sagan um húsfreyjuna í Málmey á Skagafirði, en á eynni voru sögð liggja þau álög að enginn mætti búa þar lengur en nítján ár. Jón nokkur bjó eitt sinn í Málmey með konu sinni og tóku þau ekki mark á álögunum og hugðust búa lengur í Málmey. En tuttugasta árið hvarf húsfreyjan í Málmey á aðfangadagskvöld jóla. Jón bóndi fór þá til sóknarprests síns, séra Hálfdanar Narfasonar á Felli í Sléttuhlíð, sem var sagður mikill galdramaður, og bað hann að hjálpa sér. Varð úr að séra Hálfdan reið á galdrareiðskjóta, sumir segja skrattanum sjálfum, út Skagafjörð og hafði Jón bónda fyrir aftan sig:
„Nú halda þeir áfram fyrir framan Siglufjörð og Siglunes og svo fyrir framan Héðinsfjörð, uns þeir koma að Hvanndalabjargi vestan við Ólafsfjörð. Þar nemur prestur loks staðar framan undir bjarginu. Er þar að sjá einsog stór hurð í bjarginu; lýkst hún upp og koma þar út tvær tröllkonur, mjög stórar og allar helbláar; leiða þær milli sín þriðju tröllkonuna, sem er nokkru minni, en öll líka helblá, nema hvítur kross í enni. „Þarna sérðu konuna þína, Jón,“ segir prestur.“ Og ekki fékk Jón konu sína aftur, hún var komin í bland við tröllin.
Google Docs
Google Docs, Sheets og Slides eru ókeypis skrifstofuhugbúnaður (ritvinnsluforrit, töflureiknir og glæruforrit) með vefviðmót frá Google. Hægt er að nota þessi forrit, og mörg önnur, í skráahýsingaþjónustu Google, Google Drive. Hægt er að búa til skjöl, deila þeim með öðrum notendum og breyta þeim í samvinnu. Google Docs er nátengt Google Drive. Öll skjöl sem búin eru til í Google Docs eru sjálfvirkt vistuð í Google Drive.
Google Docs er aðgengilegt sem vefforrit og sem smáforrit fyrir Chrome og Android þar sem hægt er að stofna og breyta skjölum án tengingar við Internetið. Hægt er að sækja skjölin í ýmsu sniði, svo sem Microsoft Office-sniðum og sem PDF-skjöl.
Google Docs byggir á vefritvinnsluforritinu Writely sem var hleypt af stokkunum árið 2005 og Google Spreadsheets sem Google gaf út árið 2006. Fyrr það ár keypti Google fyrirtækið á bak við Writely. Árið 2007 fengu ákveðnir hópar notenda að prófa forritin sem þá voru í betu og sama ár bættist glæruforritið við eftir kaup Google á Tonic Systems. Árið 2009 voru forritin gefin út. Árið 2012 voru þau felld undir skráahýsingarþjónustuna Google Drive.
Gáshnallur
Gáshnallur (fræðiheiti: Ziphius cavirostris) einnig nefndur skuggnefja og gæsanefja er allstór tannhvalur og eina tegundinn í ættkvíslinni Ziphius. Þeir eru hluti af ættinni svínhvalir (Ziphiidae). Ekkert annað spendýr hefur kafað jafn djúpt svo vitað er.
Lýsing
thumb|left|300 px|Teikning af gáshnalli, sjá má tennurnar í neðrikjálka Gáshnallur minnir á aðra svínhvali og eru tarfarnir heldur stærri en kýrnar. Þeir eru þéttbyggðir og straumlínulagaðir, bakuggi lítill og bægslin einnig fremur lítil og getur dýrið lagt þá þétt að skrokknum. Eins og hjá öðrum svínhvölum er sporðurinn fremur stór. Höfuðið er lítið og er á því óvægileg enniskúla. Nafn hvalategundarinnar á íslensku er dregið af laginu á trýninu. Fremst í neðrikjálka fullorðinna tarfa eru tvær alllangar tennur sem skaga út úr kjaftinum eins og undirbit.
Gáshallar eru að mestu dökkgráir en með ljósar höfuð sem getur verið næstum því hvítt hjá eldri törfum. Þar að auki er húðin alsett minni ljósum blettum. Stærstu dýrin verða 7-7,5 metra á lengd og get orðið allt að 3 tonnum á þyngd (þó oftst 2-2,5 tonn).
Útbreiðsla og hegðun
Gáshnallar er algengasta og útbreiddasta tegund svínhvala. Lítið er þó vitað um vistfræði þeirra, þeir halda sig fjarri skipum og halda til á reginhafi þar sem hafdýpi er mikið. Það er þó þekkt að þessir hvalir eru mjög góðir kafarar sem sennilega geta kafað niður á 2000 metra dýpi og kannski enn dýpra. Þann 17. október 2006 mældist gáshnallur sem kafaði niður á 1 899 metra dýpi. Það tekur hvalinn um 20 sekúndur að endurjafna súrefnismagn líkamans eftir köfun áður enn hann getur kafað að nýju.
Helsta vitneskja um gáshalla hefur fengist af rannsóknum á strönduðum dýrum. Greinilegt er að þeir nota bergmálsmiðun til að rata um hafdjúpin og til að leita ætis. Svo er að sjá að gáshnallar séu háðari þessum lífrænu bergmálsmiðun en aðrir hvalir og heimildir eru fyrir því að þeir hafi mist áttir og strandað vegna sónars frá fiskiskipum. Þeir halda saman í hópum með 2 til 15 dýrum en það er ekki óvenulegt að rekast á einstaka dýr. Gáshnallar haf sést stökkva en það virðist þó vera fremur óvenjuleg hegðun. Ekkert bendir til þess að gáshallar færi sig til eftir árstímum.
Gáhallar eru algengir í tempruðum og hitabeltishöfum þar sem er mikið hafsdýpi (meir en 1000 metra dýpi). Það er sjaldgæft að sjá þessa tegund í nánd við strendur. Gáshnallar hafa sést við Ísland en afar sjaldan.
Þessi hvalategund lifir aðallega á kolkröbbum og öðrum hryggleysingum.
Veiðar og fjöldi
Veiðar hafa aldrei beinlínis verið stundaðar á gáshnalli en japanskir hvalveiðimenn drepa um 20 dýr á ári í samband við veiði á öðrum hvölum. Tegundin er á Viðbótarlista II við samning um alþjóðaverslun með tegundir í útrýmingarhættu og er merkt að um hana séu ekki nægar upplýsingar á lista Alþjóðlegu náttúruverndarsamtakanna - IUCN.
Sýslur í Suður-Dakóta
Sýslur í Suður-Dakóta eru 66 talsins.
Abrútsi
thumb|right|Fáni Abrútsi. Abrútsi (ítalska: Abruzzo) er hérað á Ítalíu með um 1,3 milljónir íbúa (2013). Höfuðstaður héraðsins er L'Aquila. Héraðið á landamæri að Marke í norðri, Latíum í vestri og Mólíse í suðri.
64% af landsvæði héraðsins eru fjöll (Appennínafjöllin). Í héraðinu eru hæstu tindar fjallgarðsins með Gran Sasso (2.912 m). Fjórir þjóðgarðar og nokkur friðlönd eru í fjöllunum.
thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu Abrútsi á Ítalíu.
Space Jam: A New Legacy
Space Jam: A New Legacy er bandarísk-teiknimynd frá árinu 2021.
Brúaröræfi
Brúaröræfi eru víðáttumikil öræfi sem eru ásamt Krepputungu og Möðrudalsöræfum á milli Jökulsár á Dal og Jökulsá á Fjöllum. Brúaröræfi eru sunnantil á þessu svæði en Krepputunga og Möðrudalsöræfi norðan megin.
A Brúaröræfum er mikil háslétta sem liggur milli Snæfells í austri og Kverkfjalla í vestri. Inn á þessa hásléttu gengur Brúarjökull sem er stærsti skriðjökull Íslands. Frá jöklinum falla nokkrar stórár til norðurs en stærstar þeirra eru Kreppa, Kverká og Jökulsá á Dal. Bergrunnur Brúaröræfa er myndaður úr basaltlögum og móbergi.Landið er að mestu ógrónir melar, sandar og úfin hraun en gróðurvinjar eru í Hvannalindum, Grágæsadal, Fagradal og Háumýrum. Mest gróska er í Fagradal.
Heracross
Heracross er pokémon sem breytist ekki neitt. Hann er bæði padda og árásar pokémon. Hann er einn af pokémonum Ash Ketchum og hann kemur ekki mikið fyrir í anime þáttaröðinni. Heracross lifir á safa af Bulbasaur sem er einn af fyrstu pokémonum sem birtust í anime þáttaröðinni.
Seznam pokémonů (201-220) List of Pokémon (202–251) es:Anexo:Pokémon de la segunda generación 포켓몬 목록 (201-220)
Víðirani
Víðirani (fræðiheiti: Dorytomus taeniatus) er tegund af ranabjöllum (Curculionidae) ættuð frá Evrópu. Henni var fyrst lýst af Johann Christian Fabricius 1781. Lirfurnar mynda smávægilegan vöxt (gall) á reklum víðitegunda.
Volfram
Volfram (stundum skrifað wolfram) eða þungsteinn er frumefni með efnatáknið W og sætistöluna 74 í lotukerfinu. Volfram er mjög harður hliðarmálmur, stálgrár eða hvítur. Volfram er að finna í nokkrum steintegundum, þar á meðal volframíti og scheelíti, og er markvert vegna magnaðra efniseiginleika sinna. Í hreinu formi er það aðallega notað í raffræðilegum tilgangi, en mörg efnasambönd og málmblöndur þess eru víða notuð (einkum í glóðarþræði í ljósaperur og í framúrstefnulegar ofurmálmblöndur).
Víðirani
Lýsing
Eggin eru lögð að hausti við rekilbrum og klekjast út næsta vor. Lirfurnar mynda óverulega röskun á yfirleitt kvenreklunum. Reklarnir falla fyrr en ósýktir og lirfurnar púpa sig í jarðvegi. Nákvæm skoðun er nauðsynleg þar sem Redfern (et al. (2011)) bendir á að stundum geta komið svipaður útvöxtur vegna sára, og samkvæmt Plant Parasites of Europe er greining eingöngu möguleg með því að skoða bjöllurnar.
Volfram
Almennir eiginleikar
Litur hreins volframs er frá stálgráu yfir í tinhvítt og það er harður málmur. Hægt er að saga það í sundur með járnsög ef það er mjög hreint (í óhreinu formi er það stökkt og erfitt í vinnslu) en að öðru leyti er það unnið með því að móta, teygja eða pressa það. Þetta frumefni hefur hæsta bræðslumark (3422 °C), lægsta gufuþrýsting og hæsta togþol, við hitastig yfir 1650 °C, allra málma. Viðnám þess gegn tæringu er framúrskarandi, eingöngu ólífrænar sýrur vinna á því, og þá aðeins lítillega. Volfram myndar verndandi oxíð við snertingu við loft. Þegar volframi er blandað í litlum mæli við stál, eykur það styrk stálsins verulega.
Víðirani
Útbreiðsla
Hún finnst í vestur og mið Evrópu, þar á meðal Bretlandseyjum, Skandinavíu og Íslandi. Á Íslandi er hann allstaðar á láglendi.
Volfram
Notkun
Volfram er málmur sem er víða notaður. Mest er hann notaður í volframkarbíð (W2C) í sindruðum harðmálmum. Sindraðir harðmálmar eru slitþolin efni sem notuð eru í málmiðnaði, námugreftri, olíu- og byggingariðnaði. Volfram er einnig mikið notað í glóðarþræði í ljósaperur og útvarpslampa, og sömuleiðis rafskaut, vegna þess að hægt er að draga það í fíngerðan vír með hátt bræðslumark.
Önnur not:
Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi
Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi er íslensk félagasamtök stofnuð í apríl 1948 á svipuðum tíma og sambærileg félög í öðrum aðildarríkjum Sameinuðu þjóðanna. Síðan þá telja Félög Sameinuðu þjóðanna vel á annað hundrað, en aðildarríki Sameinuðu þjóðanna eru 193. Framtíðarsýn samtakanna er að Félag Sameinuðu þjóðanna verði áhrifamikill vettvangur fyrir öfluga upplýsingagjöf um SÞ. Markmið félagsins eru eftirfarandi:
Stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna
Stjórn Félags Sameinuðu þjóðanna er kosin á aðalfundi félagsins. Stjórn skipa: Þröstur Freyr Gylfason, formaður; Bogi Ágústsson, fréttamaður; Bryndís Eiríksdóttir, meistaranemi; Gréta Gunnarsdóttir, sendiherra; Nanna Magnadóttir, lögfræðingur og forstöðumaður úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála; Páll Ásgeir Davíðsson, lögfræðingur og fyrrverandi starfsmaður Sameinuðu þjóðanna í New York, Kongó, Súdan og Kenýa; Petrína Ásgeirsdóttir, MA í alþjóðlegum friðarfræðum og fyrrverandi framkvæmdastjóri AFS og Barnaheilla; Svava Jónsdóttir, blaðamaður og meistaranemi í alþjóðasamskiptum; Þór Ásgeirsson, kennari, sjávarvistfræðingur og aðstoðarforstöðumaður Sjávarútvegsskóla Háskóla Sameinuðu þjóðanna.
Miðstöð Sameinuðu þjóðanna
Áður en Félag Sameinuðu þjóðanna fékk aðstöðu í sameiginlegri Miðstöð SÞ á Laugavegi 42 hafði það um árabil haft starfsaðstöðu í Austurstræti. Þegar sú aðstaða var ekki lengur fyrir hendi fékk félagið í nokkur ár afnot af herbergi hjá utanríkisráðuneytinu ásamt fundaraðstöðu. Var það afar mikilvægur stuðningur utanríkisráðuneytisins við Félag Sameinuðu þjóðanna því allstórt hlutfall af fjármagni félagsins hafði um árabil farið í húsnæðisrekstur í stað verkefna. Sú breyting, að komast í sameiginlega Miðstöð SÞ, var því mikil og opnaði fyrir nýja möguleika í starfsemi félagsins. Miðstöðin var opnuð 12. mars 2004 og var fyrst til húsa í Skaftahlíð 24. Á degi Sameinuðu þjóðanna, 24. október, árið 2005 var ný Miðstöð Sameinuðu þjóðanna formlega opnuð á Laugavegi 42, 2. hæð. Þennan dag var 60 ára afmæli Sameinuðu þjóðanna fagnað, og af því tilefni og formlegrar opnunar nýrrar Miðstöðvar SÞ efndu Félag Sameinuðu þjóðanna í samstarfi við UNRIC (Upplýsingaskrifstofa S.Þ. fyrir V-Evrópu) til veglegs málþings um Sameinuðu þjóðirnar sextugar, undir yfirskriftinni: "Eftir leiðtogafundinn, hvað nú?". Í lok apríl 2012 fluttu fluttu félögin þrjú miðstöðina að Laugaveg 176 og eru þar í góðu leiguhúsnæði á fimmtu hæðinni. Sameiginlega reka Miðstöð SÞ þrjú félög, þ.e. Unicef, UN Women og Félag Sameinuðu þjóðanna.
Stefna og markmið
Málefnaflokkarnir hafa áhrif á aðgerðaráætlunina eins og gefur að skilja.
Deilimarkmið eru einnig skjalfest og breytast þau frá ári til árs og móta verkefni hvers vetrar. Þau eru síðan nánar skilgreind með mælanlegum einingum þannig að stjórn félagsins getur með einföldum máta metið árangur starfsins útfrá markmiðum þess.
Norrænt samstarf
Systursamtökin á Norðurlöndunum eru mjög öflug og Félag Sameinuðu þjóðanna hefur gott samstarf við þau. Samráðsfundir eru haldnir meðal félaganna árlega þar sem skipst er á hugmyndum, enda fer mikið starf fram hjá félögunum sem hafa samtals um sextíu starfsmenn í fullu starfi. Hafa systurfélögin boðið Félagi Sameinuðu þjóðanna á Íslandi endurgjaldslaust allt það kynningar- og upplýsingaefni sem þau hafa hannað og framleitt. Í samræmi við almenn markmið félagsins, er verkefnið því að velja úr öllu því góða efni sem til er á Norðurlöndum, þýða það og staðfæra. Framkvæmdastjórar norrænna Félaga SÞ á Íslandi í júní 2011 Fundur framkvæmdastjóra félaga Sameinuðu þjóðanna á Norðurlöndunum var haldinn í Reykjavík dagana 27. – 29. júní. Slíkir fundir eru haldnir árlega og skiptast norrænu félögin á að vera gestgjafar. Auk framkvæmdastjóra félaganna fimm og samstarfsmanna þeirra sátu fundinn stjórnarmeðlimir Félags Sameinuðu þjóðanna á Íslandi. Fundað var m.a. með utanríkisráðuneytinu og upplýsingum miðlað um starfsemi félaganna á Norðurlöndunum. Helstu málefni fundanna voru samstarf félaganna, framtíð upplýsingavefsins Globalis, norrænt Model United Nations þing í Finnlandi á næsta ári og almennt yfirlit yfir starfsemi hvers félags fyrir sig. Öll félögin halda úti heimasíðu og eru þær eftirfarandi: Finnland www.yk.fi –, Danmörk – www.fnforbundet.dk, Noregur – www.fn.no, Svíþjóð – www.fn.se.
Evrópusamstarf
Evrópusamstarfið er einnig gott, en á þeim vettvangi höfðu félög Sameinuðu þjóðanna í Evrópu lengi starfað undir merkjum UNA-EU Liaison Group. Í ársbyrjun 2007 var svo samþykkt að efla og skýra formið á samstarfinu frekar og var þá tekið upp nýtt nafn á samstarfshópnum: UNA Europe Network.
IceMUN
Undirfélag Félags Sameinuðu þjóðanna, Icelandic Model United Nation (IceMUN), hefur á undanförnum árum unnið mikilvægt hlutverk í því að mennta háskólanema um starfsemi hinna ýmsu stofnana Sameinuðu þjóðanna. Model United Nations (MUN) er vettvangur þar sem nemendur koma saman og setja á svið starfsemi helstu stofnanna Sameinuðu þjóðanna á sem raunverulegastan hátt og takast á við aðkallandi vandamál í alþjóðasamfélaginu. Þátttakendum er deilt niður á ákveðin lönd og eru því sendifulltrúar þeirra landa. Oftar en ekki hefur Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna verið sett á svið og allar formreglur ráðsins virtar. Þess má geta að MUN ráðstefnur hafa nú einnig verið haldar tvö ár í röð á Bifröst, en þátttökuskylda hefur verið fyrir alla nýnema skólans og þingið gengið framar vonum.
Tjarnakrækja
Tjarnakrækja (fræðiheiti: Scorpidium scorpioides) er mosategund af rytjamosaætt. Tjarnakrækja er algeng á Íslandi, bæði á láglendi og á hálendi. Hún vex á kafi í tjörnum og grunnum stöðuvötnum.
DJ Aligator
Frægasta lag DJ Aligator er „The Whistle Song“ (samið ásamt Dananum Holger Lagerfeldt) en það er að finna í tölvuleiknum Dance Dance Revolution. Þá hefur hann einnig endurhljóðblandað lag O-Zone, „Dragostea Din Tei“. Hann hefur einnig endurhljóðblandað „I Like to Move It“ (með Reel 2 Real) og „From Paris to Berlin“ (með Infernal).
435
Árið 435 (CDXXXV í rómverskum tölum)
1381
thumb|right|Heilög Katrín frá Vadstena. Árið 1381 (MCCCLXXXI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Maggi Júlíusson Magnús
Maggi Júlíusson Magnús (4. október 1886 – 30. desember 1941) var íslenskur læknir í Reykjavík frá árinu 1913, yfirlæknir við holdsveikraspítalann í Laugarnesi frá 1934 og starfaði á vegum ríkisins við að veita ókeypis lækningar við kynsjúkdómum frá 1923–1934. Hann var einnig bæjarfulltrúi Reykjavíkurborgar frá 1932–1934.
Maggi var mikill áhugamaður um búskap. Hann var formaður Fjáreigendafélags Reykjavíkur og starfaði fyrir Skógræktarfélag Íslands. Árið 1925 reisti hann sér býlið Klömbrur í útjaðri Reykjavíkur, þar sem nú heitir Miklatún eða Klambratún.
Hann var sonarsonur Halldórs Kr. Friðrikssonar yfirkennara við Lærða skólann og alþingismanns. Maggi ritaði nafn sitt lengst af Maggi Júl. Magnús eða M Júl. Magnús; nafnið Magnús tók hann upp sem ættarnafn, og er það komið frá afa hans, séra Magnúsi Jónssyni á Grenjaðarstað í S.-Þingeyjarsýslu (Grenjaðarstaðarætt). Dánarmein Magga var krabbamein.
Ísland Got Talent
Ísland Got Talent er íslensk útgáfa af Got Talent-þáttunum. Þættirnir voru sýndir á Stöð 2 frá 2014 til 2016 og urðu til þrjár þáttaraðir. Þættirnir ganga út á hæfileikakeppni þar sem þátttakendur keppast um að heilla dómarana og áhorfendur til að vinna keppnina. Fjórir dómarar velja í byrjun þáttaraðar hver komast áfram, en síðar í þáttaröðinni velja sjónvarpsáhorfendur hver komast áfram og sigra keppnina.
Dómarar fyrstu þáttaraðar voru Bubbi Morthens, Þórunn Antonía Magnúsdóttir, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir og Jón Jónsson. Í annari þáttaröðinni, árið 2015, var Þórunni Antoníu sagt upp og Selma Björnsdóttir kom í hennar stað. Auðunn Blöndal var kynnir þáttanna í fyrstu og annari þáttaröð.
Meðal þekkts tónlistarfólks sem hefur keppt í þáttunum eru Bríet og Diljá.
Upptökur
Í hverri þáttaröð komu dómarar og keppendur saman og ákveðið var hvort keppendur komust áfram eða ekki, það var ekki tekið upp í stúdíóinu.
Hélufræhyrna
Hélufræhyrna (fræðiheiti: Cerastium brachypetalum ) er fjölær jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Evrasíu, en er orðin ílend í Norður-Ameríku.
Bilunarstraumsrofi
Bilunarstraumsrofi, oftast kallaður lekastraumsrofi eða lekaliði í daglegu tali, er rafmagnsrofi sem hefur það hlutverk að slá út rafmagn ef það verður mismunur á straumi til að koma í veg fyrir íkveikju eða annað alvarlegt óhapp. Þessi mismunur er á milli fasa og á straumi sem kemur til baka í gegnum n-leiðara. Ef einhver mismunur er til staðar þá er rafmagnið að leka út.
Grókólfur
thumb|right|Skýringarmynd; rauður: grókylfur; grænn: gró; blár: sveppþræðir. Kólfur (latína: basidium) er örsmátt líffæri á gróbeði svepps. Kólfur er eitt af því sem einkennir kólfsveppi og er hann fruman þar sem rýriskiptingin á sér stað. Kólfurinn ber venjulega fjögur gró, hvert á sínum tindi, þótt þau geti líka verið tvö eða jafnvel átta. Kólfurinn er venjulega ein fruma en einnig koma fyrir tveggja eða fjögurra fruma kylfur, t.d. hjá ryðsveppum.
Stásslykill
Stásslykill (fræðiheiti Primula jesoana) er blóm af ættkvísl lykla.
Sinfóníuhljómsveit
thumb|300px|Sinfóníuhljómsveit Sinfóníuhljómsveit er hljómsveit fjölmennari en tuttugu og inniheldur bæði klassísk blásturs- og strengjahljóðfæri auk slagverks. Sveitir fjölmennari en um fimmtán sem innihalda aðeins strengjahljóðfæri eru kallaðar strengjasveitir og sveitir fjölmennari en um fimmtán sem innihalda aðeins blásturshljóðfæri eru kallaðar lúðrasveitir. Það má segja að sinfóníuhljómsveit sé í raun sambræðingur strengja- og lúðrasveita þótt lúðrasveitir séu oftast fjölmennari en blásaraflokkurinn í sinfóníuhljómsveit, en það er vegna hljóðstyrks blásturshljóðfæra, sem er mun meiri heldur en hljóðstyrkur strengjahljóðfæra. Stundum eru sinfóníuhljómsveitir kallaðar fílharmóníuhljómsveitir, þær eru að engu leiti öðruvísi en sinfóníuhljómsveitir. Nafnið er bara notað ef það eru tvær sinfóníuhjómsveitir á sama stað sem vilja draga nafn sitt af staðnum, til dæmis Sinfóníuhljómsveit Berlínar og Berlínarfílharmónían.
Saga sinfóníuhljómsveitarinnar
Saga sinfóníuhljómsveitarinnar á rætur sínar að rekja til loka 17. aldarinnar eða barokktímabils klassískrar tónlistar. Á barokktímabilinu komu fram fyrstu drög að föstum hljómsveitum, áður höfðu hljóðfærin yfirleitt spilað sjálfstætt eða bara í þeim hópum sem hentaði hverju sinni. Tvær megingerðir voru af barokk hljómsveitum, annars vegar minni sveitir sem voru 8-14 manns og hinsvegar stærri sveitir sem voru um 20 manns. Þetta voru þá yfirleitt tvær fiðlur, lágfiðla, selló, kontrabassi, fagott og sitthvað fleira en umfram allt var yfirleitt orgel eða semball. Stærri hljómsveitir þekktust varla, þó vakti ítalski fiðluleikarinn og tónskáldið Arcangelo Corelli athygli fyrir að nota allt að 40 manna strengjasveitir í flutningi á nokkrum verka sinna.
Á klassíska tímabilinu komu fram ný hljóðfæri á borð við píanó og klarínett. Þau urðu vinsæl en fengu ekki öruggt sæti í sinfóníuhljómsveitinni fyrr en á rómantíska tímabilinu, einnig fjölgaði fiðlum og ýmsum hljóðfærum og önnur hljóðfæri bættust í hópin. Erfitt er að setja tölu á hversu margir voru í hljómsveitinni en oft var hljóðfæraleikarakostur frekar naumur og var þá notast við það sem var á staðnum. Blásarar voru fáir en t.a.m. í fyrstu sinfóníum Haydns og konsertum Mozarts er aðeins notast við tvö horn og tvö óbó. Trompet, flauta, fagott og slagverkshljóðfæri voru einungis notuð í stærri verkum klassíska tímabilsins sbr. Júpíter sinfóníu Mozart nr. 41 sem var hans síðasta verk skrifað fyrir sinfóníuhljómsveit.
Undir lok klassíska tímabilsins eða um miðja 19. öld átti Beethoven stóran þátt í að stækka hljómsveitina og undirbúa rómantísku hljómsveitina. Beethoven tók í notkun málmblásturshljóðfæri eins og básúnu og gaf þeim einleiksparta sem hafði ekki tíðkast áður. Einnig fékk bassaklarinett einleiksparta ásamt því að fjölga hljóðfærum til að magna styrk þeirra og í fimmtu sinfóníunni er kontrafagott notað í fyrsta sinn. Á rómantíska tímabilinu komu fram flest hljóðfærin og stækkaði hljómsveitin um vel helming. Endanleg mynd kom á franska hornið, túban kom fram á sjónarsviðið, enskt horn og harpan fengu líf. Hljómsveitin stækkaði og bæði komu ný hljóðfæri og fjöldi fyrri hljóðfæra jókst. Þessi þróun tók mikið stökk með Sálumessu Hector Berlioz, en um 150 manna sinfóníuhljómsveit ásamt yfir 250 manna kór frumflutti verkið. Berlioz var einnig fyrsta tónskáldið sem samdi beint á blað fyrir sinfóníuhljómsveitina og var mesti frumkvöðull rómantíska tímabilsins í hugmyndaríkri notkun á bæði nýjum og gömlum hljóðfærum. Um 1900 kom fram stærsta mynd sinfóníuhljómsveitarinnar og voru þá 171 hljóðfæraleikarai og 850 söngvarar í bæði kór og einsöng í 8. sinfóníu Mahlers. Uppröðun sinfóníuhljómsveita hefur ekki verið breytt eftir þetta en þær hafa verið í mismunandi stærðum og gerðum innan þess sem áður hefur komið fram.
Eggjafræði
Eggjafræði er undirgrein dýrafræðinnar sem fæst við rannsóknir á eggjum, þá sérstaklega fuglseggjum. Til eggjafræðinnar teljast rannsóknir á vaxtarstöðvum fugla og rannsóknir á hreiðrum þeirra. Þeir sem leggja stund á greinina kallast eggjafræðingar.
Beirút
thumb|right|Miðborg Beirút. Beirút (arabíska: بيروت)‎ er höfuðborg Líbanon og aðalhafnarborg landsins. 1,2 milljónir manna búa í borginni sjálfri og 2,0 milljónir (2012) í nágrannabyggðum hennar.
Fyrir borgarastríðið í Líbanon var Beirút gjarnan kölluð „París Mið-Austurlanda“ vegna þess hve andrúmsloftið þar var alþjóðlegt og frjálslegt.
Borgin er ævaforn og elstu heimildir um hana eru frá 15. öld f.Kr..
Meiðsl
Meiðsl á við skaða sem líkaminn hlýtur við einhvers konar óhapp, fall eða högg. Meiriháttar meiðsl getur leitt af sér fötlun eða jafnvel dauða. Meiðsl eru orsök 9% dauða í heiminum og eru sjötta algengasta dánarorsökin.
Nokkur algeng meiðsl eru til dæmis beinbrot, tognun, sár og marblettur.
Glæruforrit
thumb|right|Glærusýning á fundi Glæruforrit er notendahugbúnaður til að búa til glærusýningu: röð af „glærum“ eða spjöldum sem ætluð eru til birtingar á tjaldi eða skjá. Helstu hlutar glæruforrita eru ritill til að setja upp myndir og texta, og ýmis sýningarvirkni eins og tímasettar flettingar, hreyfðar flettingar og framsögunótur fyrir fyrirlesara. Öflug glæruforrit styðja gerð hreyfimynda, gagnvirkni, hljóð- og myndbandsupptöku og fleira. Algengt er að glæruforrit séu hluti af skrifstofuhugbúnaði.
Fyrsta glæruforritið sem kom á markað var VCN ExecuVision árið 1982. Algeng glæruforrit eru Microsoft PowerPoint, Apple Keynote og LibreOffice Impress, og vefforritin Google Docs, Emaze og Prezi.
Finnagaldur
Aðdáun á meðal sósíalista á verkum Rússa var þó langt í frá almenn. Í Morgunblaðinu 1989 stóð að:
Í Lesbók Morgunblaðsins sagði svo frá þessum sama atburði í grein sem birtist árið 1984:
Orðið finnagaldur vísar til þeirra galdra sem Finnar voru þekktir fyrir í fornöld, sbr. hina íslensku sögn að finnvitka sem þýðir að fremja galdra á Lappavísu og þjóðtrúin íslenska á finnabrækur svo eitthvað sé nefnt. Áður var orðið oft nefnt í sömu andrá og moggalygi og rússagrýla, því sósíalistar tóku að tala um að moggamenn hefðu komið af stað finnagaldri. Orðið fékk því nýja merkingu um leið og það hafði verið notað um „samvinnuleysi“ Finna við Rússa, þar sem það var haft í deilunni sjálfri um það moldviðri sem af þessu spratt, og ádeilu Morgunblaðsins á alla sósíalista.
Orðið finnagaldur er enn notað en hefur fengið aðra merkingu og um leið er hún nokkuð á reiki. Oftast er orðið samt haft um einhverskonar deilur og uppþot þar sem menn tvístrast í afstöðu sinni. Eða þar sem upp þyrlast moldviðri skoðana, þar sem öðrum finnst hinn aðilinn hafa miklu verri málstað að verja.
Riolu
Riolu er lítill Pokémon hundur. Fætur og búkur hans eru svartir og skottið blátt með gulum kraga. Á handarbaki hans eru kringlóttir hringir sem gætu verið byrjunin á oddum hans. Hann er með svarta „grímu“ og rauð augu. Hann stendur oft á tánum, eins og Lucario.
Línia evolutiva de Riolu List of Pokémon (441–493) Riolu
Grágæsadalur
Grágæsadalur er gróðurvin á Brúaröræfum. Dalurinn er 640-650 metrar yfir sjáfamáli.
Swedish House Mafia
Swedish House Mafia (SHM) er hópur þriggja sænskra house-tónlistarmanna (skífuþeyta).
Vífill (skátafélag)
Skátafélagið Vífill er eitt af þremur skátafélögum í Garðabæ og er staðsett í Jötunheimum við Bæjarbraut 7. Félagið var stofnað á sumardeginum fyrsta árið 1967
Ray Charles
thumb|right|Ray Charles á síðustu tónleikunum sem hann kom fram á árið 2003. Ray Charles Robinson (23. september, 1930 – 10. júní, 2004) var bandarískur píanóleikari og söngvari sem hafði mikil áhrif á ryþmablústónlist á 6. og 7. áratugnum. Hann var blindur frá sjö ára aldri.
436
Árið 436 (CDXXXVI í rómverskum tölum)
Friedwardt Winterberg
Friedwardt Winterberg (fæddur 12. júní 1929 í Berlín) er þýskur eðlisfræðingur og prófessor við háskólann í Nevada. Hann er mikið þekktur fyrir almenna afstæðiskenningu, knýja kjarnorkueldflaug og GPS. Fyrstu æviágrip hans voru áhugaverð fyrir honum árið 1953 þegar hann fékk sína MSc gráðu frá University of Frankfurt háskólanum undir Friedrich Hund, og árið 1955 fékk hann sína PhD gráðu í eðlisfræði frá Max Planck Institute félagssamtökunum í Göttingen sem útskrifandi Werner Heisenberg. Hann fluttist síðar til Bandaríkjanna og varð bandarískur ríkisborgari.
Æviágrip
Winterberg er velvirtur fyrir störf sín á sviði kjarnasamruna og hameðlisfræði, og Edward Teller hefur verið tilvitaður um að segja það að hann hafði „kannski ekki fengið sá athygli sem hann átti skilið“ fyrir vinnu sína á samruna. Hann er kjörinn meðlimur af International Academy of Astronautics þar sem hann sat í Committee of Interstellar Space Exploration. Samkvæmt deildarsíðu hans, árið 1954 „gerði hann fyrstu tillögu til að prófa almenna afstæðiskenningu með frumeindar klukkur í jarðgervihnetti“ og hitakjarnorku örsprengingar hugmynd hans var samþykkt eftir British Interplanetary Society stofnunina fyrir Project Daedalus Starship Study verkefnið þeirra. Hans núverandi rannsókn er á „Planck Aether Hypothesis“, skáldsögu kenningunni sem útskýrir bæði skammtafræði og afstæðiskenninguna sem fjarlægð lítillar orku samræmingar, og gefur litróf af ögnum sem vel líkist venjulegu fyrirmyndinni. Hann hefur útgefið mikið af mörgum þáttum eðlisfræðinnar frá 1950 gegnum nútímann. Árið 2008 gagnrýndi Winterberg sviðbandskenninguna og benti á galla almennu afstæðiskenningu Einstein vegna vanhæfis á sættingu hans við skammtafræðina við Physical Interpretations of Relativity Theory ráðstefnunni og birti niðurstöður sínar í Physics Essays tímaritinu.
Tillaga fyrir beinun á prófi almennu afstæðiskenningunni
250px|thumb|Teikning af segulmagnaðri samþjöppun efnahvarfa. Árið 1955 skrifaði Winterberg fyrirhugaða tilraun á almennu afstæðiskenninguna með nákvæmum frumeindar klukkum sem staðsettar eru á sporbraut í gervitunglum. Á þeim tíma sem frumeindar klukkurnar voru ekki krafðar nákvæmni og gervitunglin voru ekki til. Werner Heisenberg skrifaði bréf til Winterberg árið 1957 þar sem hann sagði að hugmyndin hljómaði „mjög áhugaverð“. Þessi hugmynd var síðar tilraunum staðfest af Hafele árið 1971 með því að fljúga frumeinda klukku á viðskiptaþotum. Fræðileg nálgun var sú sama og Winterberg notaði. Í dag eru frumeindar klukkur og afstæðiskenningar leiðréttingar notaðar í GPS og er sagt að GPS hafi ekki verið til án þeirra.
Samruna aðgerð
Winterberg hefur birt fjölda greina á sviði aðgerðalausra innilokun samræma. Einkum í Winterberg er hann þekktur fyrir hugmyndina á áhrif samruna og hugmyndina á segulmagnaður einangraður díóði fyrir kynslóðina af megavolt jón geislum í þeim tilgangi að hita ham til hitakjarnorku samruna hitastigs. Hann hugsaði sig yfir kjarnasamruna knýjun kjarnakljúfur fyrir geimferð, sem er kölluð Winterberg/Daedalus class Magnetic Compression Reaction Chamber, sem var síðar þróað sem University of Alabama at Huntsville's Propulsion Research Center (sjá á mynd 2). Nýlega hefur hann hannað risastórt geimfar, dregið frá geimskipi sem rafmagns hlaðinn og segulmögnuð einangruð þétting. Winterberg hefur einnig þróað hugmyndir til námuvinnslu sífellt sjalgæfari iðnvæddari sköpunar þætti á reykistjörnum á borð við tunglið með samruna sprengiefna tæki.
Aftur árið 1963 var lagt af Winterberg það að kveikjun á hitakjarnorku örsprengjunni, mætti ná með öflugum öragnar geisla á hraðanum 1000 km/s. Og árið 1968 lagði Winterberg til að nota sterkari rafeinda og jón geisla, myndað með Marx myndun, í sama tilgangi. Nýlega hefur Winterberg lagt til kveikjun á vetnis örsprengjuni, með gígavolt frábæru Marx myndun.
Rudolph deilan
Árið 1983 varð Winterberg flæktur í hneyksli sem gaus yfir verkfræðinginn Arthur Rudolph, sem hafði farið erlendis til Bandaríkjana eftir seinni heimsstyrjöldina sem hluti af samstarfinu Operation Paperclip. Það var Rudolph sem þá hannaði veglegu frægu Saturn V eldflaugina sem skaut Neil Amstrong til tunglsins. Snemma árið 1980 þegar Rudolph skráði sem hugsanlega nasista stríðsglæpamenn á Mittelwerk yfirborðið og varð miðstöð af pólitískum deilum eftir að Office of the Specical Investigations samið til að afsala ríkisborgararétt hans, sem faldi í sér nauðung, eftir að hann fór til Þýskalands. Eftir ítarlega rannsókn af þýskum yfirvöldum, var það ákveðið að engar stöðvar væru fyrir ákærur og þýski ríkisborgarréttur hans var endurheimtur. Rudolph stundaði málsókn til að vonast að endurheimta bandaríska ríkisborgararéttinn sinn og var meinað inngöngu til Bandaríkjana árið 1989.
Einstein-Hilbert deilan
Winterberg var einnig hlutaður í deilum varðandi sögu almennu afstæðiskenninguna um birtingu hennar á sviði jafnar (bæði Albert Einstein og David Hilbert höfðu birt þá í mjög stuttan tíma). Árið 1997 birtu Leo Corry, Jürgen Renn og John Stachel grein í tímaritinu Science „Sein ákvörðun í Hilbert-Einstein forgangs deilu“, með þeim rökum að horfa eftir á upprunarlegu tilraunir á grein Hilbert, sem þeir gáfu til kynna að Hilbert hefði ekki búist við jöfnum Einstein.
Oxalis frutescens
Oxalis frutescens er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Ameríku, frá Mexíkó til Brasilíu.
Kertasníkir
Kertasníkir er þrettándi jólasveinninn og sá síðasti kallaður sem kemur til manna, þann 24. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.
Kertasníkir kom á aðfangadag og elti börnin til að reyna að ná af þeim tólgarkertunum. Þótti honum þau hið mesta góðgæti.
Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum:
Vísan virðist þó rugla einhverja í ríminu þegar kemur að Kertasníki þar sem hann virðist koma að kvöldi aðfangadags. Um hann segir í vísunum „ef ekki kom hann síðastur, á aðfangadagskvöld.“
Árni Björnsson þjóðháttafræðingur fjallar um þennan misskilning í bók sinni Saga jólanna. Þar segir:
„Af þessu [vísunni] hafa rökvís börn dregið þá ályktun, að allir jólasveinar komi á kvöldin. Þetta ber hinsvegar svo að skilja, að Kertasníkir komi að jafnaði eldsnemma morguns á aðfangadag eins og bræður hans, nema tíðin sé mjög köld og mikil ófærð svo hann geti ekki komist alla leið fyrr en um kvöldið“ (bls. 104).
Lífefnafræði
thumb|right|200px|Bygging [[prótínsins hemóglóbín.]] Lífefnafræði er sú undirgrein efnafræði og líffræði sem fjallar um efnahvörf sem eiga sér stað í lífverum, byggingu lífefna á borð við prótín, sykrunga, lípíð og kjarnsýrur, starfsemi þeirra í frumunni og stjórnun hennar.
Saga lífefnafræði
thumb|right|[[Friedrich Wöhler fylgist með myndum þvagefnis ((NH2)2CO).]] Rannsóknir á lífefnafræðilegum ferlum eiga sér langa sögu, þrátt fyrir að lífefnafræði sem fræðigrein hafi ekki orðið til fyrr en á 19. öld, þegar þekkingu og rannsóknatækni í efnafræði hafði fleygt nægilega fram til að unnt væri að rannsaka starfsemi einstakra lífefna. Þannig fengust til dæmis bæði René Réaumur og Lazzaro Spallanzani þegar á 18. öld við rannsóknir á meltingu og sýndu fram á að magasafi úr fálka getur melt kjöt utan líkamans. Þeir höfðu hins vegar engin tök á að útskýra hvernig meltingin átti sér stað, það varð að bíða tilrauna Johns Young, sem uppgötvaði magasýrur í byrjun 19. aldar, og Theodors Schwann sem uppgötvaði meltingarensímið pepsín árið 1835. Fyrir miðja 19. öld var almennt álitið að lífefni gætu ekki myndast úr „dauðum“ efnum, heldur eingöngu úr öðrum lifefnum. Með frægri tilraun sinni frá 1828 sýndi Friedrich Wöhler fram á að þvagefni (á þeim tíma vel þekkt efni úr lífverum) getur myndast úr ammóníum sýanati (sem talið var dautt efni). Þar sem sýndi Wöhler fram á að enginn eðlismunur væri á lifandi og dauðu efni. Þessi tilraun er gjarnan talin marka upphaf lífefnafræði.
Helstu áfangar í sögu lífefnafræði
thumb|right|300px| [[Sítrónsýruhringurinn er einn af hornsteinum lífefnafræðilegra hvarfarása frumunnar]]
Sasa magnifica
Sasa magnifica er lágvaxin bambustegund (1 til 1,5 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var fyrst nefnd af Takenoshin Nakai, en fékk sitt núverandi nafn af Sadao Suzuki.
Francis Beaufort
Francis Beaufort (f. 27. maí 1774 – d. 17. desember 1857) var flotaforingi í breska sjóhernum. Árið 1805 bjó hann til kvarða til að mæla vindstyrk, Beaufort-kvarðann. Beaufort-eyja, óbyggð eyja á Suðurskautslandinu, er nefnd eftir honum.
Dýrafræði
Dýrafræði er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á dýrum. Þeir sem leggja stund á greinina kallast dýrafræðingar.
Saburo Kawabuchi
Saburo Kawabuchi (fæddur 3. desember 1936) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 26 leiki og skoraði 8 mörk með landsliðinu.
Vestur-Flæmingjaland
Vestur-Flæmingjaland (hollenska: West-Vlaanderen) er vestasta hérað í Belgíu og það eina sem nær að sjó. Ferðamennska er snar þáttur í efnahagi héraðsins. Höfuðborgin er Brugge.
Lega og lýsing
Vestur-Flæmingjaland er stærsta héraðið í hollenska hluta Belgíu með 3.125 km2. Það liggur við Norðursjó og er gjörvöll strandlengja Belgíu innan marka héraðsins. Nyrst liggur héraðið að Hollandi (Sjálandi) en í suðvestri að Frakklandi. Auk þess liggur flæmska héraðið Austur-Flæmingjaland að því í austri og vallónska héraðið Hainaut í suðri. Í Vestur-Flæmingjalandi eru nokkrar stærri hafnir sökum nálægðar við sjó, en þær helstu eru í Brugge, Oostende og Zeebrugge, en sú síðastnefnda er næststærsta höfn Belgíu (á eftir Antwerpen). Íbúar héraðsins eru 1,1 milljón talsins.
Fáni og skjaldarmerki
Í fána Vestur-Flæmingjalands eru tólf geislar, sex bláir og sex gulir, en fyrir miðju er auður rauður skjöldur. Merking fánans er mjög gömul, eldri en greifadæmið í Flandri. Honum var síðast breytt 1997.
Skjaldarmerkið er tvískipt. Til vinstri er fáninn, en til hægri er hið svarta ljón greifanna í Flæmingjalandi. Skjöldurinn var búinn til árið 1816 þegar Vestur-Flæmingjaland var stofnað sem hérað. Eitt sinn var skjöldurinn þrískiptur og vísaði þriðji hluti skjaldarins til Hollands, en hann féll burtu þegar Belgía lýsti yfir sjálfstæði 1830.
Orðsifjar
Flæmingjaland (einnig Flandur) heitir eftir germönskum þjóðflokki sem kallaðist Vlamingen á hollensku, eða Flæmingjar. Flæmingjaland í heild er allur hollenskumælandi hluti Belgíu, en Austur- og Vestur-Flæmingjaland eru tvö vestustu hollenskumælandi héruðin í landinu.
Söguágrip
thumb|Norðursjávarströndin við bæinn De Penne Í gegnum aldirnar var héraðið hluti af greifadæminu Flandri (Graafschap Vlaanderen). Þegar Frakkar hertóku Niðurlönd 1794 leystu þeir greifadæmið upp og mynduðu sýslurnar Schelde (úr austurhlutanum) og Leie (úr vesturhlutanum). Þær voru aftur leystar upp þegar Frakkar hurfu úr landi 1814. Greifadæmið var þó ekki endurreist, heldur voru flæmsku hlutarnir áfram aðskildir og urðu héruð í nýstofnuðu ríki Niðurlanda. Vestur-Flæmingjaland var formlega stofnað 1816. Þó að Flæmingjar tækju ekki þátt í belgísku uppreisninni 1830, urðu lönd þeirra engu að síður hluti af Belgíu, ekki Hollandi.
Borgir
Í Vestur-Flæmingjalandi eru 64 bæir eða sveitarfélög. Stærstu borgir eru:
Molly Maguires
The Molly Maguires var leynifélag sem samanstóð aðalega af Írum og er talið að þeir hafi unnið í steinkolanámum í Pennsylvaníu. Aðal markmið félagsins var að berjast gegn kúgun því í félaginu voru aðalega lágstéttarfólk sem þurfti að vinna mikið, vann við slæmar aðstæður og fékk lítið borgað. Þegar félagið var farið að berjast öfgafullt fyrir baráttumálum sínum þá var talið á þeim tíma að þetta væru hryðjuverkasamtök. Franklin B. Gowen tók sig þá til og fékk mann til að ljóstra upp hverjir væru meðlimir í ‘‘The Molly Maguires’’. En Franklin B. Gowen var forseti tveggja stóra iðnaðarfyrirtækjar sem hétu ‘‘Philadelphia and Reading Railroad’’ og ‘‘Philadelphia and Reading Coal and Iron Company’’. Á þessi fyrirtæki höfðu verið gerðar árásir.
Sjálfsmorðsárás
thumb|right|Bandaríska flugmóðurskipið [[USS Bunker Hill brennur eftir sjálfsmorðsárásir japanskra flugmanna í maí 1945.]] Sjálfsmorðsárás er árás á hernaðarlegt eða borgaralegt skotmark þar sem árásarmaðurinn er meðvitaður um það að árásin mun að öllum líkindum fela í sér dauða hans sjálfs (sjá sjálfsmorð). Aðferðir við sjálfsmorðsárásir eru margvíslegar og til eru dæmi um bifreiðar fullar af sprengiefni, farþegavélar og sprengjuvesti. Þótt til séu gömul dæmi um sjálfsmorðsárásir, þær þekktustu kannski kamikaze-árásir japanskra flugmanna í Síðari heimsstyrjöld, varð þessi árásaraðferð fyrst áberandi á 9. áratug 20. aldar. Árið 2005 voru 460 sjálfsmorðsárásir framkvæmdar í heiminum samanborið við 81 árið 2001.
Molly Maguires
Það hefur mikið verið talað um hvort að ‘‘The Molly Maguires’’ hafi verið til og það er nokkup víst að það hafi verið hópur í Írlandi af þessu nafni en það eru ekki til neinar virkilega traustar heimildir um að þeir hafi verið að verki í Bandaríkjunum. Sumir telja að nafnið ‘‘The Molly Maguires’’ hafi verið notað sem hræðslutækni til að hræða fólk.
Uppruni
‘‘The Molly Maguires’’ eiga uppruna sinn að rekja til Írlands. Leynifélagið var upprunarlega stofnað 1843 sem félag sem barðist gegn óréttlæti sem var sýnt gegn leigendum af leigusölum. Til þess að svara þessu óréttlæti þá notuðu ‘‘The Molly Maguires’’ ofbeldi og hótanir til þess að ná sínu fram. Uppruni félagsins er talinn vera saga sem ekki er vitað hvort sé ósönn eða sönn. Sagan sem gekk var um konu sem hét Molly Maguires og var drepin af leigusala sínum. Hann hafð skipað henni að fara úr íbúðinni en eftir að hún fór ekki eyðilagði hann íbúðina meðan hún var en inn í henni.
The Molly Maguires í Bandaríkjunum
Í reiði sinni þá hófu félagið starfsemi sína í Bandaríkjunum. Þeir gerðu það sama og þeir höfðu gert í Írlandi nema núna voru það eigendur námanna og þeir sem ráku námurnar sem urðu fyrir ofbeldi og hótunum. Þetta byrjar eitthvað í kringum Bandaríska borgarastríðið og þá er þetta ekkert svo slæmt. En þegar kreppan skellur á 1873 þá missa margir vinnunna og laun lækka töluvert. Þá fór þetta út í öfgar. Þá var byrjað var að eyðileggja námurnar og morð voru framin. Þetta voru námu eigendur og námu umsjónarmenn sem var verið að drepa. Franklin B. Gowen varð hræddur því að það var verið að drepa starfsmenn og það var verið að eyðileggja námurnar hans. Árið 1873 fékk hann ‘‘Pinkerton Government Service’’ til að hjálpa sér að rannsaka og svo stoppa öfgamenninna.
James McParland var fenginn í starfið og var hann látinn síast inn í samtök sem hét ‘‘The Ancient Order of Hibernians’’. Þessi samtök unnu að því að bæta lífskjör Íra í Bandaríkjunum án þess að beita ofbeldi. Það var talið að meðlimir í ‘‘The Molly Maguires’’ væru líka í ‘‘The Ancient Order of Hibernians’’ og James McParland leitaðist eftir því að upplýsa hverjir þetta voru. James McParland byrjaði á því að gerast verkamaður í Schuylkill sýslu undir nafninu James McKenna. Stutt eftir það varð hann meðlimur í ‘‘The Ancient Order of Hibernians’’. Á tvem árum þá vann hann að því að safna sönnunargögnum um hverjir glæpamennirnir væru og hvað þeir væru að gera. Hann skráði hjá sér að um 50 morð hafi verið framin í Schuylkill sýslu. Það voru aðalega stjórnendur náma og fjölskyldur þeirra sem voru drepnir.
Meðan James McParland er að rannsaka þetta finnst John Kehoe hann vera frekar grunsamlegur en hann var meðlimur í ‘‘The Ancient Order of Hibernians’’ og það er talið að hann hafi líka verið meðlimur í ‘‘The Molly Maguires’’. James McParland neyðist til þess að hætta rannsóknum þarna þegar hann heyrir að John Kehoe ætli að drepa hann.
Þessi réttarhöld eru frá 1876-1877 og enda með því að 10 manns voru hengdir fyrir morð. Heimildum ber ekki saman hversu margir voru hengdir en fleiri heimildir sýna að það hafi verið 10 manns sem voru hengdir 21 Júní, 1877 sem hefur verið kallaður Dagur reipisins. Sex menn voru hengdir í fangelsi í Pottsville og fjórir voru hengdir í fangelsi í Carbon sýslu. Eftir þetta þá minnkaði ofbeldi og uppreisnir á svæðinu en jafnframt jókst velmegnun á svæðinu.
Grósekkur
thumb|right|Grósekkir [[Hypomyces chrysospermus.]] Grósekkur eða askur (latína: ascus; úr grísku: askos) er gróhirsla asksveppa. Hver grósekkur geymir átta askgró sem orðið hafa til við mítósu í kjölfar meiósuskiptingar. Sumir grósekkir myndast í reglulegum gróbeði á æxlihnúð sem hægt er að sjá með berum augum og heitir þá sekkhirsla. Í öðrum tilfellum, eins og hjá einfruma geri, finnast engin slík form.
Grósekkir sleppa venjulega grónum með því að springa. Þegar einn sekkur springur veldur það keðjuverkun þannig að allir grósekkirnir í sekkhirslunni springa á sama tíma.
Ascus Ascus Asko Asque (cellule) Asque Sporenzakje Asque Аск (Горњи Пиринеји) Aske
Myndhverfing
Myndhverfing eða myndhvörf (forngríska: μεταφορά, metafora) er stílbragð sem felst í að orð er notað í óeiginlegri merkingu til að tákna eitthvert fyrirbæri sem hefur líkindi með bókstaflegri merkingu orðsins. Bókstaflega merkingin verður þá mynd sem brugðið er upp en afleidda merkingin verður merkingarmið hennar. Setningin „Öll veröldin er leiksvið“ er dæmi um myndhverfingu, leiksviðið er myndin en veröldin merkingarmiðið. Þegar sagt er: Maðurinn er blóm, þá er það myndhverfing, en sé sagt: Maðurinn er eins og svín, þá er það viðlíking.
Myndhvörf eru náskyld viðlíkingu en munurinn felst í að í viðlíkingu er myndin og merkingarmiðið borin saman berum orðum, til dæmis væri „Öll veröldin er eins og leiksvið“ viðlíking. Myndhvörf eru frábrugðin nafnskiptum á þann hátt að í myndhverfingu er ævinlega eitthvað líkt með mynd og merkingarmiði en í nafnskiptum eru tengsl án líkinda milli fyrirbæranna. Persónugerving er stundum talin tegund af myndhverfingu.
Myndhvörf eru algeng í ljóðlist en koma einnig víða fyrir í öðrum textum og töluðu máli.
Eyjan.is
Eyjan.is er íslenskur fréttafjölmiðill á netinu sem býður upp á hina ýmsu bloggara, svo sem Egil Helgason, Illuga Jökulsson og fleiri. Eyjan var stofnuð í júní 2007 af þeim Jóni Garðari Hreiðarssyni, Pétri Gunnarssyni, Andrési Jónssyni og Birgi Erlendssyni. Fyrsti ritstjóri hennar var Pétur Gunnarsson sem lét af störfum ári síðar og hvarf úr eigendahópi hennar. Eigendur Eyjunnar voru síðan auk Jóns Garðars, Rúnar Hreinsson og Birgir Erlendsson. Í apríl, árið 2011 urðu eigandaskipti, en þá keypti Vefpressan, sem er í eigu Björns Inga Hrafnssonar Eyjuna.is, sem fullu nafni nefndist Eyjan Media ehf. Við eigendaskiptin varð Karl Th. Birgisson ráðinn ritstjóri hennar. Karl lét af störfum í janúar 2012. Skömmu síðar var Magnús Geir Eyjólfsson ráðinn ritstjóri. Í maí 2012 voru gerðar umfangsmiklar breytingar á útliti Eyjunnar.
Þverálfujárnbrautin
Fróðleiksmolar
thumbnail|Lokið við lagningu járnbrautarteina milli austurs og vesturs í Utah 10. maí 1869.
Íslensk útgáfa
Þverálfujárnbrautin var gefin af Fjölva árið 1981 í íslenskri þýðingu Þorsteins Thorarensen. Þetta er 27. bókin í íslensku ritröðinni. Heiti bókarinnar virðist hafa skolast til í frágangi, enda nefnist hún Þverálfujárnbrautin framan á kápu en Járnbrautarlagningin aftan á kápu og á kili.
James Clark Ross
James Clark Ross (15 apríl 1800 – 3 apríl 1862) var breskur herforingi í sjóhernum og heimskautalandkönnuður.
Er hans einkum minnst fyrir landkönnunarleiðangra sína. Hann tók þátt í tveim leiðöngrum sem frændi hans, John Ross, stóð í forsvari fyrir, fjórum undir stýrimennsku William Parry, og loks þeim sem helst er minnst sem hann stóð í forsvari fyrir sjálfur 1839 - 1843. Er nefndur eftir honum Ross-sjór, næststærsti innsjórinn á Suðurskautslandinu.
437
Árið 437 (CDXXXVII í rómverskum tölum)
Patrick Pearse
thumb|right|Patrick Pearse Patrick Henry Pearse (10. nóvember 1879 – 3. maí 1916) var kennari og rithöfundur sem leiddi írsku Páskauppreisnina árið 1916. Þegar Bretar höfðu brotið uppreisnina á bak aftur var hann tekinn af lífi ásamt bróður sínum og þrettán öðrum forkólfum uppreisnarinnar.
Patrick Pearse fæddist í Dyflinni. Hann lét snemma að sér kveða meðal írskra þjóðernissinna og var framarlega í flokki frelsisbaráttu Íra uppúr aldamótunum, en hann sótti sér fyrirmyndir í leiðtoga sjálfstæðisbaráttu fyrri tíma.
Hann gekk til liðs við Hið írska bræðralag lýðveldisins, að öllum líkindum árið 1913, og varð fljótt einn framámanna þeirra samtaka. Hann var meðlimur í vinnuhópi innan bræðralagsins sem skipulagði Páskauppreisnina og helsti skipuleggjandi.