cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fram (skip)
Að norðurpólnum
Nansen lét skipið frjósa fast í ísnum við Svalbarða þegar hann var á leið sinni á Norðurpólinn og gekk á skíðum þaðan áleiðis að pólnum þótt hann kæmist ekki norðar en á rúmlega 86. breiddargráðu. Skipið færðist með hafstraumi og þegar ísa leysti sigldu skipverjar til Norður-Noregs. Þangað komu Nansen og Hjalmar Johansen sem gekk með honum.
Kortagerð með Sverdrup
1898 fór Otto Sverdrup ásamt áhöfn á Fram til eyjanna norður af Kanada til að kortleggja þær og skoða gróðurfar, dýr, jarðfræði og hafdýpi í kringum þær. Fyrir þessa ferð var skipinu breytt til að auka við plássið uppi á dekki.
Leitin að suðurpólnum
Roald Amundsen ákvað að nota Fram til ferðar sinnar til suðurpólsins. Amundsen komst á suðurpólinn 14. desember 1911 eftir kapphlaup við bretann Robert Scott, sem einnig þráði að komast fyrstur á pólinn. Scott hafði einnig keppst við að komast á norðurpólinn á undan Nansen, en heppnaðist hvorki þá né við suðurskautið.
Davíð 2. Skotakonungur
thumb|right|Davíð 2. í orrustunni við Neville's Cross, þar sem hann var tekinn höndum og fluttur til Englands. Mynd frá 14. öld. Davíð 2. (5. mars 1324 – 22. febrúar 1371) eða David Bruce var konungur Skotlands frá 7. júní 1329 til dauðadags, annar og síðasti konungur af Bruce-ætt.
Barnakonungur
Konungurinn ungi var foreldralaus því móðir hans hafði dáið 1327. Nánasti ættingi hans, Róbert Stewart, sonur eldri hálfsystur hans, var aðeins 13 ára og kom því ekki til greina sem ríkisstjóri.
Fyrsti forráðamaður Davíðs, jarlinn af Moray, dó sumarið 1332 og þá var jarlinn af Mar valinn í staðinn. Hann féll tíu dögum síðar í bardaga við stuðningsmenn Játvarðs Balliol, sem gerði tilkall til krúnunnar. Sir Andrew Murray var valinn í staðinn en tekinn til fanga af Englendingum í apríl 1333. Þá tók Archibald Douglas við en féll í bardaga við Englendinga í bardaganum á Halidon-hæð í júlí um sumarið.
Eftir tap Skota á Halidon-hæð voru konungurinn og drottningin send til Frakklands, þar sem Filippus 6. tók vel á móti þeim. Þar dvöldu þau næstu árin en árið 1341 höfðu stuðningsmenn Davíðs náð undirtökunum og konungur sneri aftur heim 2. júní það vor og tók þá sjálfur við stjórnartaumum, enda orðinn 17 ára.
Ellefu ár í haldi
Árið 1346 gerði Davíð innrás í England að undirlagi Frakka en beið lægri hlut og var tekinn til fanga um haustið og fluttur til London. Hann var fangi í Englandi í ellefu ár en sætti engu harðræði og var í raun í stofufangelsi. Róbert Stewart stýrði Skotlandi á meðan. Eftir langvinnar samningaviðræður var gert samkomulag í Berwick-upon-Tweed 3. október 1357 þar sem skoski aðallinn féllst á að greiða 100.000 mörk í lausnargjald fyrir konunginn. Eftir að skoska þingið hafði samþyktt samninginn 6. nóvember var honum sleppt úr haldi.
Ríkiserfðir
Jóhanna drottning dó 1362 og í febrúar 1364 giftist Davíð konungur Margréti Drummond, ungri ekkju sem hafði verið hjákona hans, en skildi við hana í mars 1370 á þeirri forsendu að hún væri óbyrja. Margrét sætti sig ekki viðþetta, heldur fór á fund páfa í Avignon og fékk hann til að ógilda skilnaðarleyfið. Davíð hafði hins vegar í huga að giftast hjákonu sinni, Agnesi Dunbar. En áður en af því yrði lést hann skyndilega. Róbert systursonur hans tók þá við ríkjum og varð Róbert 2.
Valgarð
Valgarð er íslenskt karlmannsnafn.
Gaukur (mannsnafn)
Gaukur er íslenskt karlmannsnafn.
Sædís
Sædís er íslenskt kvenmannsnafn.
Bókaútgáfan Vaka
Bókaútgáfan Vaka var íslenskt bókaforlag sem var stofnað árið 1981 af Ólafi Ragnarssyni og Elínu Bergs. Bókaútgáfan var brautryðjandi í útgáfu ódýrra kilja. 1985 keypti fyrirtækið hina gamalgrónu bókaútgáfu Helgafell (stofnað 1942) og til varð bókaútgáfan Vaka-Helgafell.
Lýsingur
Lýsingur sem hefur enska heitið European hake  (fræðiheiti: Merluccius merluccius) er af ættbálki þorskfiska. Hann er langvaxinn, allstór og sívalur. Lýsingur verður allt að 140 cm á lengd og 10 kg. Hængar verða sjaldan stærri en 80 cm og hrygnur 100 cm. Stirtla er löng og sterk, haus er langur og er hann með stóran kjaft með hvössum tönnum í tveimur til þremur röðum á skoltum. Hann hefur tvo bakugga og er sá fremri hár, stuttur og þríhyrndur og byrjar hann við móts við eyruuggarætur. Sá aftari er langur en hann byrjar við afturenda eyrugga og er hreisturstærðin meðalstór. Liturinn á fisknum getur verið breytilegur, algengt er að hann sé grábrúnn eða blár að ofan, silfurgrár eða ljós að neðan og á hliðum. Lýsingur er botnfiskur sem oftast heldur sér á 70-400m dýpi. Hann heldur sig miðsvæðis á nóttunni en ástæðan fyrir því er sú að hann er í fæðuleit og þegar líður á daginn þá færir hann sig við botn.Talið er að þessi tegund geti náð allt að 20 ára aldri
Fæða
Lýsingur borðar fjölbreytta fæðu dæmi um það eru lýsa, kolmunni, smálýsing, makríll og síld, smokkfiskur og fleiri fiskar. Ungir fiskar nærast á ljósátu, krabbadýrum og þá sérstaklega litlum lifrum og ljósátu. Lýsingur hrygnir í Miðjarðahafi og undan norðvestanverðri Afríkur en færist síðan norður eftir til Skotlands og Norðursjávar á 100-300 m dýpi í desember og júlí og eru fjöldi eggja allt frá því að vera 2 milljónir til 7 milljónir
Veiðar
Lýsingur er veiddur í botnvörpu og á línu og er mest veiddur í Miðjarðarhafi og Svartahafi. Helstu veiði þjóðir sem veiða fiskinn eru Frakkar og Spánverjar. Hann er seldur flakaður, saltaður og þurrkaður og einnig ferskur (Gunnar Jónsson og JónBjörn Pálsson, 2013). Lýsingur er mikilvæg veiðitegund í Vestur-Evrópu og er hún mikið rannsökuð svo ekki sé hætta á ofveiði. Fiskurinn vex hægt og þroskast seint sem gerir það að verkum að hætta er á ofveiði. Árið 2011 var veitt um 12.900 tonn í Bretlandi og var afli metinn á 22,5 milljón punda, aðeins 200 tonn voru neytt í Bretlandi á þessum tíma og var þá mest af honum flutt út .thumb|Afli 10 stærstu veiðiþjóða, plús önnur lönd frá árinu 1950-2019 Árið 1996 var aflinn alls 92.332 tonn, þar af voru 41.354 tonn sem aðallega var fengin úr Norður-Atlantshafi nánar tiltekið frá Spáni eða um 18.076 tonn, Frakkland: 8.899 tonn og Bretland: 5.380 tonn. Í Miðjarðarhafi var aflin um 45.309 tonn, og var það aðallega frá Ítalíu: 30707 tonn, Grikklandi: 4.579 tonn og Spánn: 3.600 tonn. Úr austurhluta Mið-Atlantshafsins var heildaraflin 10.722 tonn, Spánn: 5.536 tonn, Marokkó: 3086 tonn og Portúgal 986 tonn. Heildarafli sem tilkynnt var af tegundinni Lýsingur fyrir árið 1999 var 68.569 tonn. Þau lönd sem veiddu mest voru Spánn eða um 22.931 tonn og Ítalía, 9.754 tonn. Fiskurinn var aðallega seldur ferskur en einnig frosin, þurrkaður, saltaður og niðursoðin
Útbreiðsla
Útbreiðsla á lýsingi er víða um Norðaustur-Atlantshafs. Hann safnast mikið saman við Bretlandeyjar og til suður Spánar Lýsing er að finna í Miðjarðarhafi, Svartahafi, við Bretlandseyjar og í Norðursjó inn í Skagerak og Kattegat og meðfram strönd Noregs. Hann finnst líka í norðaustanverðu Atlantshafi frá Marokkó inn í Biskajaflóa. Hann á það til að flækjast til Íslands og Færeyja. Norðurstofninn er dreifður um Kattegat, Skagerrak, Norðursjó, Ermasund, vestur af Skotlandi og Írlandi og inn í Biskajaflóa. Suðurstofnin er meðfram spænsku og portúgölsku ströndum Hér á Íslandi varð fyrst vart við lýsing haustið 1910 en þá veiddust fjórir fiskar í botnvörpu þýsks togara á 150-170 m dýpi á Eldeyjarbanka
Melanotaenia solata
Melanotaenia solata er tegund af regnbogafiskum sem er frá norður Ástralíu.
38
Árið 38 (XXXVIII í rómverskum tölum)
Dáin
30er
Sád bin Abdul Aziz al-Sád
Sád bin Abdul Aziz al-Sád (15. janúar 1902 – 23. febrúar 1969) var annar konungur Sádi-Arabíu. Hann ríkti frá dauða föður síns, Ibns Sád, árið 1953, þar til honum var steypt af stóli árið 1964. Bróðir hans, Feisal, tók í kjölfarið völdin í Sádi-Arabíu og Sád var gerður útlægur frá heimalandi sínu.
Æviágrip
Sád var næstelsti sonur Ibns Sád og tók á unga aldri þátt í herförum föður síns til að sameina ríki Arabíuskagans í konungsveldi undir stjórn Sád-ættarinnar. Sem krónprins Sádi-Arabíu stýrði Sád herdeildum föður síns í stríði gegn Jemenum árið 1934 og vann sigur gegn þeim. Faðir hans kallaði Sád heim í stað þess að láta hann hertaka jemensku höfuðborgina Sana, en hernaðarsigur Sáds átti þátt í því að auka hróður hans heima fyrir svo að hann varð óumdeildur ríkisarfi að sádi-arabísku krúnunni.
Þegar Ibn Sád lést árið 1953 tók Sád við krúnunni og útnefndi bróður sinn, Feisal, ríkisarfa og forseta ríkisráðsins. Feisal hafði þá verið utanríkisráðherra konungdæmisins í mörg ár en nýja fyrirkomulagið var í samræmi við hinstu óskir föður þeirra. Missætti tókst fljótt á milli bræðranna þar sem Feisal var undir áhrifum af hugmyndum Gamals Abdel Nasser Egyptalandsforseta um sam-arabíska þjóðernishyggju og samstöðu arabaþjóða, en Sád var mjög mótfallinn slíkum hugmyndum.
Vegna olíulinda Sádi-Arabíu tók Sád við miklum auðæfum þegar hann varð konungur. Sád var mikill eyðsluseggur og nýtti sér ríkisfjármuni konungdæmisins til að lifa miklu vegsemdarlífi. Til að mynda átti Sád um 200 glæsibifreiðar af Cadillac-gerð og festi eitt sinn kaup á 60 nýjum bílum í einni atrennu er hann ferðaðist til Bandaríkjanna. Þegar Sád varð konungur átti hann rúmlega hundrað frillur í kvennabúri sínu, að minnsta kosti 40 syni og hafði allt að 5000 manns við hirð sína. Á fáum árum frá valdatöku Sáds komst ríkið í um 100 milljóna punda skuld vegna eyðslu hans. Um allt þetta þótti Sád ólíkur Feisal, sem var sparsamur og þótti lifa tiltölulega hófsömu lífi miðað við stöðu sína. Þrátt fyrir bönn kóranins gegn áfengisneyslu var Sád einnig mikill drykkjumaður og tók gjarnan með sér kassa af viskíi í ferðir sínar um Evrópu.
Á meðan Sád ferðaðist til Damaskus árið 1957 til að miðla málum í deilu milli Sýrlendinga og Tyrkja gaf Feisal heima fyrir út yfirlýsingar um utanríkismál sem brutu í bága við allar fyrirætlanir konungsins. Á sama tíma bárust út orðrómar um að Sád hefði boðið sýrlensku leyniþjónustunni 60 milljóna dollara greiðslu í skiptum fyrir að steypa Nasser af stóli í Egyptalandi. Staða Sáds veiktist verulega við þetta og jafnvel var vafamál hvort hann ætti afturkvæmt heim til Sádi-Arabíu. Að endingu fékk hann að snúa heim en neyddist hins vegar til að framselja Feisal úrslitavald yfir stjórn ríkisins, meðal annars yfir ríkisfjármálum. Feisal réðst í niðurskurð á ríkisútgjöldum og skar meðal annars verulega niður í persónulegum útgjöldum til konungsins úr olíusjóðum.
Feisal varð heilsuveill á næstu árum og þurfti oft að ferðast til Evrópu í læknismeðferðir. Þegar Feisal var fjarverandi lét Sád ógilda flestar stjórnartilskipanir hans og færði stjórn ríkisfjármála í hendur prinsins Talals. Árið 1961 varð Sád sjálfur hins vegar að ferðast til Boston til að fara í meðferð gegn augnsjúkdómi og í fjarveru hans fékk Feisal öll völd í sínar hendur á ný. Árið 1962 útnefndi Sád Feisal varaforsætisráðherra og utanríkisráðherra konungdæmisins.
Árið 1964 lét Feisal til skarar skríða og gerði valdarán gegn bróður sínum með stuðningi aðalsmanna og trúarleiðtoga sem blöskraði óhóflegur lifnaður konungsins, skuldir ríkisins og spillingin sem blómstraði undir stjórn hans. Sád var neyddur til að segja af sér og hann síðan sendur í útlegð. Sád fór fyrst til Genf í Sviss en settist síðan að í Aþenu í Grikklandi.
Keflavíkursamningurinn
Keflavíkursamningurinn var tvíhliða alþjóðasamningur á milli Íslands og Bandaríkjanna árið 1946 um að bandaríski herinn, sem komið hafði í seinni heimsstyrjöldinni, myndi halda af landi brott, en að bandarískir borgaralegir starfsmenn myndu áfram reka Keflavíkurflugvöll. Rekstur Keflavíkurflugvallar var í höndum bandaríska fyrirtækisins Lockheed Overseas Aircraft Service á árunum 1948–1951. Ný flugstöð sem jafnframt var hótel var tekin í notkun vorið 1949. Sama ár varð Ísland stofnaðili að Atlantshafsbandalaginu og tveimur árum seinna tók Varnarsamningurinn við af Keflavíkursamningum. Þá komu Bandaríkjamenn sér upp herstöð á Miðnesheiði.
Bítlavinafélagið
Bítlavinafélagið var íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1986 og var til 1990. Meðlimir hennar voru:
Vaka
Vaka getur átt við um:
Skilnaður að borði og sæng
Skilnaður að borði og sæng (oft skammstafaður ‚skabos‘) er almennt hugsaður sem temprun á því að hjón skilji í fljótfærni og til að gefa fólki færi á að taka aftur upp samband að nýju. Takist það ekki virkar skilnaður að borði og sæng sem frestur fyrir hjónin til þess að semja um skilnaðarkjör sín á milli. Athuga ætti að skilnaður að borði og sæng er ekki hið sama og lögskilnaður hefur því alls ekki sömu réttaráhrif. Til að mynda geta hjón skilin að borði og sæng að meginreglunni til ekki gengið í nýtt hjónaband fyrr en lögskilnaðurinn er genginn í gegn.
Á Íslandi er sótt um leyfi til skilnaðar að borði og sæng hjá sýslumönnum sem er veitt þegar hjónin hafa leyst úr eða komið í ákveðinn farveg tilteknum úrlausnarefnum er varða börn þeirra (ef einhver) og eignarréttarleg málefni þeirra á milli. Við útgáfu leyfisins falla niður tiltekin réttindi og tilteknar skyldur milli hjónanna, eins og erfðaréttur þeirra eftir hvort annað, og mun það ástand halda áfram þar til leyfið fellur niður, til að mynda ef tilraun tekst hjá þeim að endurvekja samband sitt, eða lögskilnaður á sér stað. Möguleiki á að sækja um leyfi til lögskilnaðar er sex mánuðum eftir útgáfu leyfis til skilnaðar að borði og sæng ef bæði hjónin eru sammála eða tólf mánuðum ef þau eru ósammála.
Valgarður
Valgarður er íslenskt karlmannsnafn.
Suðurlandskjördæmi
Suðurlandskjördæmi náði frá Skeiðarársandi í austri að Selvogi í vestri. Vestmannaeyjar, Árnessýsla, Rangárvallasýsla og Vestur-Skaftafellssýsla tilheyrðu kjördæminu. Í kjördæminu voru sex þingmenn.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994 voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1994.
Suðurlandskjördæmi
Við breytingar á kjördæmaskipan 2000 voru Suðurlandskjördæmi, Suðurnesjahluti Reykjaneskjördæmis og Sveitarfélagið Hornafjörður, sameinuð í eitt Suðurkjördæmi.
Ráðherrar af Suðurlandi
Ingólfur Jónsson, Magnús H. Magnússon,Jón Helgason, Þorsteinn Pálsson, Óli Þ. Guðbjartsson og Guðni Ágústsson voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þeir sátu á þingi fyrir kjördæmið.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994
Akranes
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 28. maí.
Akureyri
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 28. maí. Framsóknarflokkurinn vann töluvert á og fékk sína bestu útkomu í bæjarstjórnarkosningum á Akureyri. Hrein stjórnarskipti urðu þegar Framsókn myndaði svo meirihluta með Alþýðuflokki. Jakob Björnsson, oddviti framsóknarmanna, var ráðinn bæjarstjóri og var það í fyrsta skipti sem sitjandi bæjarfulltrúi gegndi stöðu bæjarstjóra. . Sigfríður Þorsteinsdóttir var kjörin forseti bæjarstjórnar 1994-1996 og Þórarinn E. Sveinsson 1996-1998. Gísli Bragi Hjartarson var kjörinn formaður bæjarráðs. Björn Jósef Arnviðarson baðst lausnar árið 1996 þegar hann varð sýslumaður á Akureyri og tók Valgerður Hrólfsdóttir sæti hans í bæjarstjórn. Oddur Helgi Halldórsson tók sæti Guðmundar Stefánssonar í bæjarstjórn árið 1997, en fór í sérframboð í lok kjörtímabilsins og stofnaði Lista fólksins, sem hlaut hreinan meirihluta í kosningunum 2010.
Hafnarfjörður
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði fóru fram 28. maí. Á kjörskrá voru 11.444.
Atkvæði greiddu 9984, þar af voru auðir og ógildir seðlar 158.
Þetta voru síðustu bæjarstjórnarkosningar í Hafnarfirði þar sem Alþýðubandalagið bauð fram lista
Alþýðuflokkurinn missti hreinan meirihluta sinn í þessum kosningum. Eftir meirihlutaviðræður, bæði við Alþýðuflokk og Sjálfstæðisflokk myndaði Alþýðubandalagið meirihluta með Sjálfstæðisflokknum. Magnús Jón Árnason var ráðinn bæjarstjóri og Ellert Borgar Þorvaldsson var kosinn forseti bæjarstjórnar.
Í júní 1995 slitnaði upp úr meirihlutasamstarfi Alþýðubandalagsins og Sjálfstæðisflokksins. Alþýðuflokkurinn myndaði þá nýjan meirihluta ásamt tveimur af fjórum bæjarfulltrúum Sjálfstæðisflokksins: Jóhanni G. Bergþórssyni og Ellerti Borgari Þorvaldssyni.
Ingvar Viktorsson var ráðinn bæjarstjóri og Ellert Borgar Þorvaldsson var kosinn forseti bæjarstjórnar. . Þessi meirihluti hélst til loka kjörtímabilsins.
Kópavogur
Þessar bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi fóru fram 28. maí 1994. B-listi og D-listi héldu áfram samstarfi, Sigurður Geirdal bæjarfulltrúi Framsóknarflokksins gegndi áfram embætti bæjarstjóra.
Reykjavík
Þessar Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík fóru fram 28. maí. R-listinn, sameiginlegt framboð Alþýðuflokks, Alþýðubandalags, Frasmóknarflokks og Kvennalista bauð fram og náði meirihluta.
Animal Collective
Animal Collective er hljómsveit frá Baltimore í Maryland í Bandaríkjunum.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994
Seltjarnarnes
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Seltjarnarnesi fóru fram 28. maí 1994. Sjálfstæðismenn héldu meirihluta sínum en Neslisti Bæjarmálafélags Seltjarnarness saxaði talsvert á forskotið.
Tengt efni
Kosningasaga
Lestarstöð
thumb|200px|Lestarstöðin [[Gare du Nord í París]]
Lestarstöð er járnbrautarstöð þar sem lestir nema staðar þannig að farþegar geti farið inn og út af lestinni og hægt sé að ferma og afferma vagnana. Á flestum lestarstöðvum er pallur við hliðina á teinunum og bygging þar sem miðar eru keyptir og beðið er eftir lestum. Sé lestarstöð á einnar brautar leið er oftast framúrakstursbraut til staðar svo að lestir geti keyrt fram úr öðrum. Oft eru tengingar við aðra ferðamáta eins og strætisvagna og sporlestir.
Pro Tools
Pro Tools er hljóðupptöku- og hljóðvinnsluforrit frá Avid. Forritið er notað víða fyrir hljóðvinnslu í tónlistarframleiðslu, kvikmyndatónlistarframleiðslu og sjónvarpsþáttaframleiðslu. Pro Tools er fáanlegt fyrir bæði Mac OS X og Windows.
Georg 4.
Georg 4. (Georg Ágústus Friðrik; 12. ágúst 1762 – 26. júní 1830) var konungur Stóra-Bretlands og Írlands og Hanover frá dauða föður síns, Georgs 3. þann 29. janúar 1820 til dauðadags. Frá 1811 hafði hann verið ríkisstjóri Bretlands vegna geðkvilla föður síns.
Georg 4. lifði lúxuslífi og hafði mikil áhrif á tísku ríkisstjóratímans auk þess sem hann fann upp á ýmsum nýjum tómstundaiðjum. Hann réð arkitektinn John Nash til að byggja nýja konungshöll (Royal Pavilion) í Brighton og endurbæta Buckinghamhöll. Hann réð einnig Sir Jeffry Wyatvile til að endurbyggja Windsor-kastala.
Persónutöfrar Georgs og háttvísi urðu til þess að fólk kallaði hann „fremsta herramann Englands“ en hann varð þó óvinsæll vegna slæms sambands síns við föður sinn og eiginkonu sína, Karólínu af Brúnsvík. Hann bannaði Karólínu að mæta á krýningarathöfn sína og bað ríkisstjórn sína að setja óvinsæl lög árið 1820 svo hann gæti skilið við hana, sem tókst þó ekki.
Sæfinna
Sæfinna er íslenskt kvenmannsnafn.
Georg 4.
Mestalla stjórnartíð Georgs sem ríkisstjóri og konungur fór Liverpool lávarður með flest völd sem forsætisráðherra. Ráðherrum Georgs þótti hann eigingjarn, óáreiðanlegur og óábyrgur. Hann var ætíð undir miklum áhrifum frá vinum sínum. Skattgreiðendur reiddust honum fyrir eyðslusemi hans á meðan á Napóleonsstyrjöldunum stóð. Hann var lélegur leiðtogi á óeirðartímum og reyndi ekki að vera þegnum sínum góð fyrirmynd. Ríkisstjórn Liverpool lávarðs náði fram fullnaðarsigri Breta, samdi um skilmálana og reyndi að leysa úr samfélags- og efnahagsörðugleikum sem fylgdu í kjölfarið. Eftir að Liverpool settist í helgan stein neyddist Georg til þess að samþykkja að kaþólikkum yrðu veitt borgaraleg réttindi á ný þvert gegn vilja sínum. Eina skilgetna barnið hans, Karlotta prinsessa af Wales, lést á undan honum árið 1817 og því varð bróðir hans, Vilhjálmur, konungur eftir hans dag.
41
Árið 41 (XLI í rómverskum tölum)
Dáin
40er
Þelamörk
thumb|100px|right|Skjaldarmerki fylkisins thumb|right|Staðsetning fylkisins Þelamörk (norska: Telemark) er fylki í suður Noregi. Fylkið er 15.299 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 166.000. Höfuðstaður fylkisins og stærsta borgin er Skiðan, með um 85.000 íbúa. Fylkið er í landshlutanum Austurland.
Íslam í Serbíu
Serbía er kristið land með meirihluta, þar sem íslam er minnihlutatrú sem er um það bil 3% allra íbúa. Íslam breiddist út til Serbíu á þremur öldum Ottomanstjórnarinnar. Múslimar í Serbíu eru flestir Bosníakar, Albanar og verulegur hluti múslimskra rómamanna auk meðlima smærri hópa, eins og þjóðernismúslimar, Gorani og Serbar (Čitaci).
Samkvæmt manntalinu 2011 voru 228.658 múslimar í Serbíu (3% af heildaríbúafjölda. Sumir Bosníakar frá Sandžak-héraði sniðganga manntalið, þar sem Muamer Zukorlić, einn af leiðtogum Réttlætis- og sáttaflokksins, hvatti fylgjendur sína til að ekki Að taka þátt í manntalinu. Þar að auki sniðgengu íbúar Preševo, Bujanovac og Medveđa sveitarfélögin að mestu leyti manntalið. Þannig er líklegt að raunverulegur fjöldi múslima í Serbíu sé að minnsta kosti um 50.000 fleiri. Stærsti styrkur múslima í Serbíu var að finna í sveitarfélögunum Novi Pazar, Tutin og Sjenica í Sandžak-héraði og í sveitarfélögunum Preševo og Bujanovac í Preševo-dalnum.
Amy Winehouse
Fyrsta hljómplata hennar hét Frank og var gefin út árið 2003. Hljómplatan hlaut lof gagnrýnenda á Bretlandi og var tilnefnd til Mercury-verðlaunanna. Önnur hljómplata hennar var Back to Black, útgefin 2006. Platan var tilnefnd til sex Grammy-verðlauna en vann fimm sem var met fyrir söngkonu. Amy var líka fyrsta söngkonan sem hefur unnið fimm Grammy-verðlaun (verðlaunin eru veitt í Bandaríkjunum). Auk þess hlaut hún Bresku tónlistarverðlaunin 14. febrúar 2007 sem besta breska söngkonan og fyrir bestu bresku breiðskífuna. Hún vann líka Ivor Novello-verðlaunin þrívegis, 2004, 2007 og 2010, fyrir lögin „Stronger Than Me“, „Rehab“ og „Love Is a Losing Game“. Hljómsplatan Back to Black var þriðja söluhæsta plata fyrsta áratugs 21. aldarinnar í Bretlandi.
Amy má þakka vaxandi vinsældir söngkvenna og sálartónlistar, auk vaxandi áhuga á breskri tónlist. Einstakur stíll hennar gerði hana að gyðju tískuhönnuða eins og Karls Lagerfelds. Á seinni árum var æ oftar rætt um baráttu hennar við fíkniefni og áfengi í breskum dagblöðum. Hún átti í lagaþrætum við fyrrverandi eiginmann, Blake Fielder-Civil, sem sat um tíma í fangelsi. Frá árinu 2008 átti Amy við heilsufarsvandamál að stríða, sem ollu því að listamannsferill hennar var brokkgengur síðustu árin.
Hubeireynir
Hubeireynir (fræðiheiti Sorbus hypehensis) er grannvaxin og lágvaxin tegund af reynitré. Hubeireynir er upprunninn í mið- og vesturhluta Kína. Tréð verður 5 - 10 m hátt með grábrúnum til fjólublábrúnum berki. Laufin er græn að ofan en fölari að neðan og eru 10-15 sm löng. Blaðstilkurinn vex oft lóðrétt upp og grænblá laufblöðin vaxa lárétt út frá honum. Berin eru skærbleik í stórum klösum. Haustlitur blaða er appelsínugulur yfir í fagurrautt. Blómin eru með hvít krónublöð og gulhvíta fræfla. Hubeireynir er ræktaður sem skrauttré en haustlitir, ber og blóm þykja falleg. Það eru tvö afbrigði
Hubeireyni er oft ruglað saman við Sorbus glabrescens og Sorbus oligodonta.
LOLCODE
LOLCODE er forritunarmál ætlað þröngum hópi sem var blásið í brjóst af Internetbrandaranum lolcat. Forritunarmálið var búið til árið 2007 af Adam Lindsay, rannsóknarmanni við tölvudeild háskólans í Lancaster.
Tungumálið er skrifað með ensku netslangri. Hér er dæmi um halló heim forrit skrifað í LOLCODE:
HAI CAN HAS STDIO? VISIBLE "HAE HEIMUR!" KTHXBYE
Tvíliða
Tvíliða er tegund af margliðu sem hefur tvo liði (þ.e. sem er summa tveggja einliða) en tvíliður eru oft umluktar svigum þegar þær eru notaðar í útreikningum. Dæmi um tvíliðu er til dæmis a^2 - b^2 sem þátta má í tvær aðrar tvíliður:
Ðe lónlí blú bojs
Ðe lónlí blú bojs var íslensk hljómsveit sem stofnuð var 1974 og var til 1976. Meðlimir hennar voru:
Maríuvöttur
Maríuvöttur (fræðiheiti Alchemilla faeroensis) er fjölær jurt af rósaætt (Rosaceae). Hún vex á Færeyjum og Íslandi og er það sem kemst næst því að vera einlend tegund á þessum löndum. Á Íslandi er útbreiðslan aðallega á Austfjörðum, en finnst einnig á nokkrum stöðum á Norðurlandi.
Jessie J
Jessica Ellen Cornish (f. 27. mars 1988), betur þekkt sem Jessie J, er ensk söngkona og lagahöfundur. Hún sló fyrst í gegn með laginu „Do It Like a Dude“ undir lok 2010. Annað lagið hennar, „Price Tag“ sem var flutt ásamt rapparanum B.o.B, náði fyrsta sæti á breska vinsældalistanum. Hún hafði áður skrifað lög fyrir Justin Timberlake, Alicia Keys og Christina Aguilera ásamt þess að hafa skrifað smellinn „Party in the USA“ fyrir Miley Cyrus.
Niðji
Niðji er ættingi sem er tengdur viðkomandi aðila í beinan legg niður á við. Sem sagt barn aðilans, barnabarn aðilans, barnabarnabarn þess aðila, og svo framvegis. Þau tengsl geta hvort sem er verið líffræðileg eingöngu, lagaleg eingöngu, eða blanda af báðum. Tengslin geta haft mismunandi lagalegar afleiðingar.
Kjörniðji
Kjörniðji er niðji þar sem tengsl komast á með tilstilli ættleiðingar. Mismunandi er eftir réttarsviðum hvort og þá með hvaða hætti lagalegu tengslin við hina ættina verður eftir það.
Stjúpniðji
Stjúpniðji er niðji þar sem tengsl komast á í gegnum stjúpbarn einhvers niðjans. Í erfðarétti hafa þess konar tengsl engin réttaráhrif, en þau hafa einhver slík áhrif í barnarétti ef um er að ræða réttarsamband stjúpbarnsins og stjúpforeldrisins.
Gautrekur
Gautrekur er íslenskt karlmannsnafn.
42
Árið 42 (XLII í rómverskum tölum)
Dáin
40er
Sigrún Björnsdóttir
Sigrún Björnsdóttir (f. 1956) er íslenskt ljóðskáld. Hún hefur gefið út fjórar ljóðabækur: Næturfæðing (2002) Blóðeyjar (2008) Höfuðbending (2014) og Loftskeyti (2020). Einnig hafa birst eftir hana ljóð í tímaritum og safnritum.
Sæfríður
Sæfríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)
Jón Þorláksson (3. mars 1877 – 20. mars 1935) var landsverkfræðingur, kaupmaður í Reykjavík, seinni formaður Íhaldsflokksins, fyrsti formaður Sjálfstæðisflokksins, fjármálaráðherra, forsætisráðherra og borgarstjóri í Reykjavík.
Verkfræðingurinn
Jón Þorláksson fæddist á Vesturhópshólum í Vestur-Húnavatnssýslu, sonur Þorláks Þorlákssonar bónda þar og konu hans, Margrétar Jónsdóttur. Hann var í móðurætt skyldur Einari Benediktssyni og Sigurði Nordal, en systir Jóns var kvenréttindakonan Sigurbjörg Þorláksdóttir. Jón tók stúdentspróf frá Menntaskólanum í Reykjavík 1897 með hæstu einkunn, sem þá hafði verið gefin, og verkfræðipróf frá Verkfræðiháskólanum í Kaupmannahöfn (Polytekniskt Læreanstalt, síðar Danmarks Tekniske Højskole) 1903. Jón gerðist landsverkfræðingur 1905 og mikill áhugamaður um verklegar framfarir. Setti hann ýmist sjálfur fram eða studdi af alefli hugmyndir um vatnsveitu, rafveitu og hitaveitu í Reykjavík og sá um vegarlagningu og brúarsmíði um land allt. Einnig beitti hann sér fyrir því, að steinsteypa væri notuð til húsagerðar. Jón var lengst af bæjarfulltrúi í Reykjavík á tímabilinu 1906-1922, skólastjóri Iðnskólans 1904-1911 og kaupmaður í Reykjavík frá 1917, er hann sagði embætti landsverkfræðings lausu.
Stjórnmálamaðurinn
Jón Þorláksson var einn nánasti og eindregnasti stuðningsmaður Hannesar Hafstein á heimastjórnarárunum (1904-1918). Hann settist á þing fyrir Reykvíkinga 1921. Varð í febrúar 1924 til undir forystu hans þingmannaflokkur, sem taldi brýnt að kippa fjármálum ríkisins í lag. Jón fékk því ráðið, að hann tók upp nafnið Íhaldsflokkurinn, enda taldi Jón brýnasta verkefnið þá eftir fjármálaóreiðu undangenginna ára að halda opinberum álögum og útgjöldum í skefjum. Jón reyndi þá að mynda stjórn, en tókst ekki, því að nokkrir þingmenn utan Íhaldsflokksins neituðu honum um stuðning. Flokksbróðir hans,Jón Magnússon, myndaði þá stjórn, en Jón Þorláksson varð fjármálaráðherra. Tók hann við forsætisráðherraembætti 1926, skömmu eftir skyndilegt fráfall Jóns Magnússonar, en sagði af sér eftir ósigur Íhaldsflokksins í þingkosningunum 1927. Jón varð leiðtogi stjórnarandstöðunnar, eftir að framsóknarmenn mynduðu stjórn 1927, og fyrsti formaður Sjálfstæðisflokksins 1929. Hann varð borgarstjóri í Reykjavík 1933 og hóf þá undirbúning Sogsvirkjunar og hitaveitu og beitti sér fyrir smábátaútgerð einkaaðila. Af heilsufarsástæðum sagði Jón af sér formennsku í Sjálfstæðisflokknum 2. október 1934 og lést hálfu ári síðar.
Frjálshyggjumaðurinn
Skömmu eftir að Jón Þorláksson stofnaði Íhaldsflokkinn, skilgreindi hann stjórnmálastefnu sína í ritgerð í Eimreiðinni (1926). Hann skipti stjórnmálahugmyndum í íhaldssamar og umrótsgjarnar annars vegar og frjálslyndar og stjórnlyndar hins vegar. Stundum hlytu frjálslyndir menn að styðja miklar breytingar og væru þá um leið umrótsgjarnir, en stundum þyrftu þeir að halda í það, sem vel hefði reynst. Nú væri einmitt verkefnið að halda í frjálslyndar hugmyndir 19. aldar, sem sósíalistar ógnuðu. Þess vegna væru hann og aðrir fylgismenn Íhaldsflokksins í senn frjálslyndir og íhaldssamir. Ýmsir andstæðingar íhaldsmanna væru hins vegar stjórnlyndir umrótssinnar, og hafði Jón þá eflaust í huga Jónas Jónsson frá Hriflu og Ólaf Friðriksson, sem mæltu fyrir auknum ríkisafskiptum. Jón hélt erindi á landsfundi Íhaldsflokksins vorið 1929, sem hann kallaði „Milli fátæktar og bjargálna“. Þar sagði hann, að frjáls samkeppni væri ekki áflog, hrindingar eða ryskingar, heldur keppni manna að því að fullnægja þörfum annarra með því að leggja sjálfa sig sem best fram. Þannig tækist að beina mönnum, þegar þeir væru aðeins að vinna fyrir sjálfa sig, að því að vinna fyrir aðra. Setti Jón þar skýrt fram helstu rök frjálshyggjumanna eins og Adams Smiths fyrir frjálsum markaði.
Einstaklingurinn
Jón Þorláksson þótti þurr á manninn og ekki allra, en enginn efaðist um hvassar gáfur hans og heilsteypta lund. Hann var virtur fremur en vinsæll. Árni Pálsson prófessor, bekkjabróðir hans og vinur, komst svo að orði, að Jón Þorláksson hefði allra lifandi manna mest vit á dauðum hlutum. Jón gat þó verið orðheppinn og afgreitt flókin mál á einfaldan hátt í stuttum setningum. Frægt er til dæmis, þegar hann skar úr deilum manna um, hvenær bylting gæti talist lögleg, með orðunum: „Bylting er lögleg, þegar hún lukkast.“ Jón var með afbrigðum samviskusamur, eins og sást best á því, að hann gerði mikla rannsókn á peningamálasögu Íslands, skömmu eftir að hann tók að sér stöðu fjármálaráðherra vorið 1924, og gaf út bók um efnið, Lággengið, og er hún annað íslenska hagfræðiritið. Jón var kvæntur Ingibjörgu Claessen, og áttu þau hjón tvær kjördætur, Önnu og Elínu. Gunnar Thoroddsen var systursonur Ingibjargar og handgenginn Jóni, sem hafði líka miklar mætur á þeim Ólafi Thors og Bjarna Benediktssyni, sem báðir áttu eftir að verða formenn Sjálfstæðísflokksins eins og hann. Með valdatöku Davíðs Oddssonar, sem varð formaður Sjálfstæðisflokksins 1991 og forsætisráðherra, má segja, að horfið hafi verið aftur til þeirra hugmynda, sem Jón Þorláksson setti fram, en höfðu látið undan síga, ekki síst í Heimskreppunni og Heimsstyrjöldinni seinni.
Paraná
Paraná getur meðal annars átt við:
Þingvíðir
Þingvíðir er afbrigði af körfuvíði sem kenndur er við Alþingishúsgarðinn en Tryggvi Gunnarsson gróðursetti hann þar í lok 19. aldar. Það tré er horfið en þingvíði var fjölgað með teiningum af því tré. Ræktun hans lauk við mikið vorhret árið 1963. Einstaka tré sem stóðu á svæðum þar sem voraði seinna lifðu af hretið. Þingvíðirinn er talinn af norrænum uppruna þar sem hann vetrarbýr sig eðlilega á haustin. Hann er hraðvaxta og fyrirferðamikill, laufblöðin löng og mjó og fá gula haustliti.
Valgeir
Valgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Draumurinn um rauða herbergið
thumb|right|Myndskreyting við söguna eftir Xu Baozhuan (1810–1873). Draumurinn um rauða herbergið (kínverska: Honglou Meng) eða Sagan um steininn (Shitou Ji) er kínversk skáldsaga sem var samin um miðja 18. öld. Sagan, sem er eignuð Cao Xueqin, er almennt talin eitt merkasta bókmenntaverk á kínversku. Hún er ein af sígildu kínversku skáldsögunum fjórum. Hún er þekkt fyrir sálræna dýpt og lýsingar á heimsmynd, lífstíl og samfélagi 18. aldar.
Cao hóf að semja söguna á 5. áratug 18. aldar og vann að henni þar til hann lést 1763 eða 1764. Sagan gekk í handritum meðal vina Caos og var kölluð Sagan um steininn í ýmsum útgáfum með um það bil 80 kafla. Hún kom ekki út á prenti fyrr en þremur áratugum eftir dauða Caos, þegar fyrsta og önnur útgáfa komu út undir titlinum Draumurinn um rauða herbergið 1791-1792 með 40 köflum til viðbótar. Þessi útgáfa með 120 köflum varð svo útbreiddasta útgáfan. Titillinn hefur líka verið þýddur sem Draumurinn um rauða herragarða. Til er sérstök fræðigrein, „rauðfræði“, sem gengur út á rannsóknir á bókinni.
Diner
thumb|Diner í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum.]] thumb|1938 í [[New Jersey.]] Diner er matsölustaður sem er einkennandi fyrir Bandaríkin en hefur rutt sér rúms í Kanada og hluta Vestur-Evrópu. Á dinerum er fjölbreyttur eldaður matur af amerískum toga, t.d. hamborgarar, egg og beikon, pönnukökur, kleinuhringir og mjólkurhristingur. Fyrstu dinerarnir voru í stíl eins og lestarvagn eða rútur. Setubekkir eru algengir þar.
Hornar
Hornar eða nashyrningsfuglar (fræðiheiti: Bucerotidae) er ætt Bucerotiformes.
Yfirmynntur vatnakarpi
Yfirmynntur vatnakarpi (fræðiheiti: Pseudorasbora parva) er fiskur af ætt vatnakarpa. Hann er upprunninn í Asíu en var fluttur til Rúmeníu sem skrautfiskur í garðtjarnir á 7. áratug 20. aldar. Þaðan komst hann út í Dóná og þar með allt vatnakerfi Evrópu þar sem hann er nú álitinn innrásartegund. Hann ber með sér sníkjudýr (Sphaerothecum destruens) sem eru ekki skaðleg honum sjálfum en ráðast á aðra fiska, eins og t.d. vatnabláma (Leucaspius delineatus).
Vesturbæjarvíðir
Á árum seinni heimstyrjaldarinnar var mikið ræktað annað afbrigði af körfuvíði sem kallaður var þingvíðir því hann var upphaflega í Alþingisgarðinum og var hann miklu harðgerari og glæsilegri en Vesturbæjarvíðirinn og því farið að rækta hann í stórum stíl eftir 1940 og þá datt alveg niður ræktun vesturbæjarvíðis. Vesturbæjarvíðir er því mjög sjaldan í görðum sem gerðir voru eftir seinni heimsstyrjöld. Þingvíðirinn dó í vorhretinu 1963 en vesturbæjarvíðirinn lifði það af. Vesturbæjarvíðir er ættaður frá suðlægari slóðum og fór seinna á stað um vorið og lifði því af hretið.
Ásgeir Pétursson (lögmaður)
Ásgeir Pétursson var íslenskur lögmaður á 15. öld. Raunar er hans aðeins getið í einni heimild og ártal sem þar er nefnt stenst ekki svo að ekki er fullvíst að hann hafi verið lögmaður. En í Lögsögumannatali og lögmanna setur Jón Sigurðsson hann sem lögmann sunnan og austan 1436-1440.
Ekkert er vitað um Ásgeir, ætt hans, fjölskyldu eða búsetu, og ekkert um lögmannsstörf hans.
Eyjólfur Einarsson
Eyjólfur Einarsson (um 1450 – 1495) var íslenskur lögmaður á 15. öld. Hann bjó í Möðrufelli og Stóradal (Djúpadal) í Eyjafirði, á Keldum og síðast í Dal (Stóradal) undir Eyjafjöllum.
Faðir Eyjólfs var Einar sýslumaður í Djúpadal, sonur Árna dalskeggs á sama stað. Eyjólfur varð lögmaður sunnan og austan á Alþingi 1480 en svo virðist sem miklar deilur hafi orðið um lögmannskosninguna og voru bæði Þorleifur Björnsson hirðstjóri og Magnús Eyjólfsson Skálholtsbiskup mótfallnir kjöri Eyjólfs. Þorleifur fór utan 1481 og hafði þá með sér bréf sem Ólafur Þrándarson erkibiskup hafði gefið út áður og lýst Eyjólf í bann; það hefur verið fyrir 1474 því Ólafur dó það ár. Sök Eyjólfs var sú að hann hafði gripið séra Jón Snorrason í Gaulverjabæ að næturlagi og sett hann í járn og gapastokk og í annað skipti tekið hann úr kirkju og farið eins með hann. Þetta bréf varð til þess að Jón smjör, sem þá var höfuðsmaður í Björgvin, riddari og einn valdamesti maður Noregs, lýsti því yfir í bréfi að Eyjólfur væri fullur óbótamaður nema hann sættist við Þorleif.
Bréf þetta var lesið upp á Alþingi 1483 og vildi þá enginn hlýða dómnefnu Eyjólfs og Magnús biskup neitaði að viðurkenna hann sem lögmann. Biskupinn og Diðrik Píning hirðstjóri hvöttu Eyjólf til að sættast við Þorleif og hefur hann líklega látið undan, að minnsta kosti var hann lögmaður til 1494 og átti meðal annars þátt í Píningsdómum.
Kona Eyjólfs var Ragnheiður Eiríksdóttir frá Skarði á Landi, Krákssonar, og var systir hennar Ingibjörg, móðir Torfa Jónssonar í Klofa. Eyjólfur var þriðji maður hennar en hún hafði áður verið gift Þorsteini Helgasyni bónda á Reyni í Mýrdal og síðan Magnúsi Jónssyni bónda á Krossi í Landeyjum, sem veginn var í Krossreið síðari af Þorvarði Eiríkssyni slógnefs Loftssonar og Narfa Teitssyni. Sonur Eyjólfs og Ragnheiðar var Einar Eyjólfsson sýslumaður í Stóradal undir Eyjafjöllum.
Vladímír Vysotskíj
thumb|100px|Rússneskt frímerki með mynd af Vladimí Vísotskí frá árinu 1999. Vladímír Semjonovítsj Vysotskíj (25. janúar 1938 – 25. júlí 1980) var rússneskur söngvari, sönglagahöfundur, ljóðskáld og leikari. Hann hafði gríðarmikil áhrif á rússneska menningu.
Sýslur í Nebraska
Sýslur í Nebraska eru 93 talsins.
44
Fædd
40er
Khalid bin Abdul Aziz al-Sád
Khalid var fimmti sonur Ibns Sád, stofnanda konungsríkisins Sádi-Arabíu. Hann tók við völdum árið 1975 eftir að bróðir hans, Feisal konungur, var myrtur af öfgamönnum.
Í aðdraganda valdatíðar Khalids höfðu Sádar efnast vel á hækkun olíuverðs vegna olíukreppunnar 1973 og því tók Khalid við vel stæðu búi við andlát bróður síns. Stjórn hans notaði fjármunina til að fjármagna margvíslega uppbyggingu innviða, menntunar og félagsmála í Sádi-Arabíu og jók einnig fjárfestingar Sáda erlendis til að auka áhrif ríkisins á alþjóðasviðinu. Jafnframt var fjárfest í innlendum landbúnaði í viðleitni til að gera hagkerfi Sádi-Arabíu fjölbreyttara og draga úr mikilvægi olíuiðnaðarins fyrir landið.
Talið er þó að Khalid sjálfur hafi lítið haft að gera með þessar umbætur þar sem hann var sagður óáhugasamur um stjórnsýslu. Hann eftirlét bróður sínum, Fahd, sem var talinn ívið meiri stjórnskörungur, daglega umsjá með stjórn ríkisins. Strax í byrjun konungstíðar Khalids var Fahd gerður fyrsti aðstoðarforsætisráðherra og innanríkisráðherra stjórnar hans og þótti aðsópsmeiri á alþjóðasviðinu en konungurinn. Khalid hafði meiri áhuga á fálkaveiðum en stjórnmálum og hann ku hafa sagt við Margaret Thatcher í opinberri heimsókn hennar til Sádi-Arabíu árið 1981 að hann myndi glaður ræða um fálka við hana, en ef hún vildi ræða um ríkismál ætti hún heldur að tala við Fahd. Fahd tók við sem konungur eftir að Khalid lést árið 1982.
Eldlandið
hægri|thumb|250x250dp|Gervihnattamynd af Eldlandinu (syðst) og [[Magellansundi]] thumb|Vilhjálmshöfn í Síle. thumb|[[Úsúaja í Argentínu.]] Eldlandið (spænska: Tierra del Fuego) er eyjaklasi syðst í Suður-Ameríku. Stóra Eldlandsey (Isla Grande de Tierra del Fuego) er stærst og fjölmennust eyjanna. Eldlandið hefur skipst milli Chile og Argentínu síðan 1881. Tréð snælenja er algengt þar.
Evrópumenn á vegum Magellans komu fyrst í leiðangur til eyjaklasans árið 1520, vegna þeirra fjölmörgu bála sem innfæddir höfðu gert fékk klasinn nafnið „Eldlandið“.
Í norðrinu er olíuvinnsla helsti iðnaðurinn, í suðrinu er það ferðamennska og þjónusta við leiðangra til Suðurskautslandsins.
Gautur
Gautur er íslenskt karlmannsnafn.
Paraná (borg)
thumb|Paraná. Paraná er höfuðborg Entre Ríos-fylkis í mið-Argentínu. Hún liggur við austurbakka Paraná-fljóts, gegnt borginni Santa Fe. Íbúar eru um 250.000 (2010).
Freya Stark
thumb|right|Freya Stark árið 1923. Málverk eftir [[Herbert Arnould Olivier.]] Freya Madeline Stark (31. janúar 1893 – 9. maí 1993) var bresk-ítalskur landkönnuður, ljósmyndari og ferðabókahöfundur. Hún skrifaði yfir 20 bækur um ferðir sínar um Mið-Austurlönd og Afganistan auk sjálfsævisögulegra rita og ritgerða. Hún var einn af fyrstu vestrænu landkönnuðunum sem ferðuðust um suðurhluta Arabíueyðimerkurinnar.
Hún fæddist í París en ólst upp á Norður-Ítalíu. Foreldrar hennar skildu þegar hún var barn. Þrettán ára lenti hún í slysi í verksmiðju á Ítalíu þar sem hár hennar festist í vél með þeim afleiðingum að hluti af höfuðleðri og annað eyra hennar rifnuðu af. Hún fékk húðágræðslu og var fjóra mánuði á sjúkrahúsi, en slysið skildi eftir áberandi andlitslýti sem hún faldi með höttum og slaufum. Árið 1926 lést systir hennar, Vera, eftir fósturlát og Freya var ákveðin í að hljóta ekki sömu örlög. Hún fór í sitt fyrsta ferðalag árið eftir, til Líbanon og Bagdad. Í síðari heimsstyrjöld var hún ráðin af upplýsingamálaráðuneyti Breta til að dreifa áróðri í Egyptalandi, Sýrlandi og Palestínu. Eftir stríð giftist hún, en skildi að borði og sæng eftir aðeins fimm ár og hélt ferðum sínum áfram auk þess að fást við skriftir.
Hún fékk foringjatitil í bresku heimsveldisreglunni 1972. Hún lést í Asolo á Norður-Ítalíu nokkrum mánuðum eftir að hafa náð 100 ára aldri.
Pílormar
Pílormar (Chaetognatha) finnast í öllum höfum heimsins. Þeir eru ein fáliðasta dýrafylkingin en einstaka tegundir geta þó verið mjög algengar og skipað veigamikinn sess í svifi hafsins. Til eru um 200 tegundir pílorma en þær draga nafn sitt af lögun sinni en þeir eru straumlínulaga eins og píla.
Útlit
Pílormar eru á stærðarbilinu 0,2-12 cm og hafa grannan, gegnsæjan búk með einum eða tveim uggum á kvið og baki, sem og sporð. Líkama pílormsins er skipt í þrjá hluta höfuð, búk og sporð. Á höfði pílsormsins eru augu, munnur og gaddar. Við höfuð ormsins er einnig hetta sem þeir geta dregið yfir hausinn á sér til varnar og til að minnka vatnsmótstöðu við sund. Húðþekkja pílormsins er þakin af þunnri og sveigjanlegri vaxkenndri himnu.
Lifnaðarhættir
Pílormar eru mikilvirk rándýr og éta þeir allt sem þeir geta fest sig við með tönnunum á höfðinu. Þeir veiða aðalllega krabbaflær en éta einnig önnur krabbadýr sem og fiskiseiði. Við veiðar notar ormurinn gaddanna á höfðinu til að fanga bráðina og sprautar úr þeim eitri og gleypir bráðina svo heila. Margar tegundir pílormar stunda daglegt dýptarflakk, fara upp í yfirborðið að nóttu til að elta bráð en að degi til færa þeir sig neðar í sjónum til að forða sér frá öðrum rándýrum. Ormarnir hafa ammóníufylltar frymis bólur aftarlega á búknum sem hjálpar þeim með dýptarstjórnun. Þeir pílormar sem lifa í köldum sjó geta orðið allt að 2 ára gamlir á meðan þeir sem lifa í heitum sjó verða sex vikna gamlir. Pílormar eru tvíkynja sem þýðir að hvert dýr hefur karl og kvenkyns kynfæri. Karlkynfærin eru staðsett í sporðinum en kvenkynfærin eru staðsett á búknum. Þrátt fyrir að vera tvíkynja er víxlfrjóvgun algengari, þ.e.a.s. tveir ormar stunda æxlun saman. Sumar tegundir stunda þó sjálfæxlun. Við víxlfrjóvgun hafa ormarnir sést dansa til að laða að sér maka áður en þeir sprauta sæði sínu til makans. Ástæða þess að ormarnir stunda svo litla sjálfæxlun er sú að eggin þroskast mun hægar en sæðið. Sumar tegundir pílormar æxlast tvisvar á ári og er það á tímabilunum apríl – júní og september – desember. Pílormar eru borðaðir af stærri lífverum í sjónum til að mynda hvölum og fuglum.
Íslenskar myndasögur
Íslenskar myndasögur eru myndasögur gefnar út á Íslandi fyrir íslenskan lesendahóp. Íslenskar myndasögur voru lengst framan af lítið áberandi í íslensku menningarlífi og hafa að mestu verið bundnar við skopmyndir og stuttar myndasögur sem hafa birst í dagblöðum og tímaritum. Örfáar íslenskar myndasögubækur hafa verið gefnar út og flestar eru safn þeirra skopmynda sem áður hafa birst í dagblöðum og tímaritum.
Þekktir íslenskir myndasöguhöfundar eru Gísli J. Ástþórsson (Sigga Vigga), Kjartan Arnórsson (Pétur og vélmennið og Kafteinn Ísland) og Hugleikur Dagsson (Eineygði kötturinn Kisi). Af íslenskum myndasögutímaritum má nefna Gisp 1990-1999 og NeoBlek sem hefur komið út frá 2005.
Saga íslenskra myndasagna
Myndasöguformið barst seint til Íslands, hvort sem horft er til innlendra verka eða þýðinga á erlendum verkum. Fram á síðustu ár hafa innlendar myndasögur verið jaðarfyrirbæri í íslenskri útgáfu og enn þykir tíðindum sæta þegar ný myndasöguverk koma út. Saga íslenskra myndasagna er brotakennd og stundum líða áratugir milli verka einstakra frumkvöðla.
Í Evrópu þróaðist myndasagan sem sjálfstæð listgrein í sérstökum aukablöðum fyrir börn sem stóru dagblöðin gáfu út á millistríðsárunum. Sá tími markar hins vegar upphaf skopmyndagerðar á Íslandi, áratugum síðar en í nágrannalöndunum. Þýddar myndasögur tóku fyrst að birtast í íslenskum dagblöðum á stríðsárunum og eiginlegar myndasögur eftir íslenska höfunda sáust ekki fyrr en í kringum 1960.
Skopmyndir í tímaritum (1920-1940)
Fyrsta íslenska myndasagan hefur verið talin vera klippiverkið Tre yndige smaapiger eftir Mugg (Guðmund Thorsteinsson) frá 1921. Skopmyndir þar sem skopast var að þjóð og þekktum einstaklingum í þjóðfélaginu fóru að líta dagsins ljós á Íslandi á 19. öld; þekktar eru skopmyndir frá Íslandi eftir Jörund hundadagakonung og eins voru slíkar myndir gefnar út á póstkortum síðar á 19. öldinni og í byrjun þeirrar 20.. Fyrstur til að helga sig skopmyndagerð af alvöru var Tryggvi Magnússon en myndir eftir hann birtust á 3. áratugnum í Stúdentablaðinu og síðar í Speglinum. Kattafarganið sem Tryggvi Magnússon teiknaði í tímaritið Spegilinn 1930 er gott dæmi um þróun íslenskra myndasagna og skopmynda í upphafi. Ef hægt er að tala um hefð íslenskra myndasagna, þá helst að hún hefur þróast út frá íslenskum skopmyndum.
Myndasyrpur og ádeilumyndir í dagblöðum (1940-1970)
Fyrstu „myndasögurnar“ sem birtust á íslensku voru myndskreyttar sögur sem birtust á hálfsíðu aftast í Æskunni frá 1930 þar sem textinn var fyrir neðan myndirnar. Þar birtust á 4. áratugnum myndskreyttar útgáfur af 1001 nótt, Skyttunum þremur og draumsagan Galdrakarlinn góði. 1946 birtist svo Bjössi bolla (Smörbukk eftir Jens R. Nilssen) í fyrsta skipti og í kjölfarið fylgdu fleiri norrænar myndasögur. Myndasyrpa með myndasögum um Tarzan eftir Hal Foster hóf göngu sína í Vísi um 1932.
Bandarísk hasarblöð bárust til Íslands í seinni heimstyrjöld og á sama tíma hófu íslensku dagblöðin að birta myndasögur á borð við Örn eldingu (Rex Baxter) eftir Edmond Good (Alþýðublaðið 1942), X 9 (Secret Agent X-9) eftir Robert Storm (Morgunblaðið 1943) Valla víðförla (Pinky Rankin) eftir Dick Briefer (Þjóðviljinn 1945), Kjarnorkumanninn (Superman) eftir Jerry Siegel og Joe Shuster (Vísir 1945) og Kátir voru karlar (Katzenjammer Kids) eftir Rudolph Dirks (Tíminn 1945). Þessar sögur birtust sem einnar línu myndasyrpur þar sem enski textinn var látinn halda sér í talblöðrum og römmum en þýðingin birt sem texti fyrir neðan hvern myndaramma. Margir söfnuðu þessum sögum í úrklippubækur. Með tímanum fjölgaði syrpunum í blöðunum svo að þær fylltu jafnvel heila síðu og undir lok 8. áratugarins sáust í fyrsta sinn sérstök litprentuð aukablöð með myndasögum.
Árið 1959 birtist í Morgunblaðinu myndasagan Njálsbrenna og hefnd Kára þar sem Halldór Pétursson gerði myndasögu við styttan texta hluta Njáls sögu. Fyrstu íslensku myndasögurnar sem birtust reglulega í dagblöðum voru Sigga Vigga eftir Gísla J. Ástþórsson og Láki og lífið eftir Ragnar Lár. Þetta voru stuttar skrýtlur eða háðsádeila í einni mynd eða 2-3 mynda syrpu sem birtust reglulega í dagblöðunum á 6. og 7. áratugnum. Elsta dæmið um hugsanablöðru í íslenskri myndasögu er hugsanlega Láki og lífið í Þjóðviljanum 31. janúar 1960 og fyrsta dæmið um talblöðru í sömu myndasögu 3. febrúar sama ár. Fyrsta íslenska framhaldssagan á formi myndasyrpu var líklega Ævintýri Ása-Þórs eftir Harald Guðbergsson sem birtist reglulega í Lesbók Morgunblaðsins frá 9. ágúst 1964. Ævintýri Ása-Þórs var ekki með talblöðrum heldur texta fyrir neðan myndirnar fyrst og síðan inni á myndum. Í vikublaðinu Nýjum Stormi birtust árið 1965 til 1966 framhaldsmyndasögur merktar Jóni Axel Egils eftir hinni vinsælu norsku skáldsögu Bör Börsson.
Myndasögubækur og myndasögublöð (1970-2000)
Evrópskar bókaraðir eins og Ævintýri Tinna, Ástríkur gallvaski og Lukku Láki komu út í íslenskum þýðingum upp úr 1970 hjá bókaforlaginu Fjölva og nokkrum árum síðar hóf Iðunn útgáfu myndasagna frá belgíska forlaginu Dupuis um Sval og Val og Viggó viðutan.