cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Windows 10
Á heimsvísu tók Windows 10 framúr vinsældum Windows 7 (sem áður hafði orðið vinsælast og tekið við af Windows XP), og skv. StatCounter var Ísland fyrsta landið til að gera það, og er enn langvinsælasta útgáfan af Windows í heiminum að meðaltali og á Íslandi þar sem 80% af Windows notendum nota þá útgáfu. Aðrar útgáfur (fyrir heimanotendur) en Windows 7 eða 10 eru nú hverfandi lítið notaðar, alla vega ekki á Íslandi, fyrir utan arftakann Windows 11 sem er að ryðja sér til rúms á Íslandi og annars staðar.
Öllum stuðingi við Windows 10 verður hætt 14. október 2025 (með fáum undantekningum t.d. fyrirtækja LTSC útgáfan verður studd til 12. janúar 2027) og nú þegar er aðeins Windows 11 með fullan stuðning (e. mainstream support) auk fyrirtækja (LTSB/LTSC) útgáfa af Windows 10.
Álmtifa
Álmtifa (fræðiheiti: Ribautiana ulmi ) er skordýrategund sem var fyrst lýst af Carl von Linné 1758. Hún er evrópsk og hefur fundist á Íslandi.
Fylgigigt
Fylgigigt er gigtarsjúkdómur sem kemur í kjölfar sýkingar. Þýski herlæknirinn Hans Reiter varð fyrstur til að lýsa þessum sjúkdómi árið 1916. Það er einkennandi fyrir fylgigigt að það bólgnar ekki eingöngu liðhimnan heldur ennig sinaslíður og festingar vöðva, liðbanda og liðhylkis.
Algengast er að fylgigigt leggist á fólk á aldrinum 20–40 ára, fleiri karlar en konur fá fylgigigt og sjúkdómurinn er algengari meðal hvítra en svartra. Það er talið stafa af hærri tíðni af HLA-B27 geni meðal hvítra.
Jaba
Jaba (fæddur Silfur João de Carvalho 20. maí 1981) er brasilískur knattspyrnumaður sem leikur með Ankaragücü. Hann lék áður með aðalkeppinauti þeirra, Ankaraspor, í tyrknesku meistaradeildinni.
Haförn
Haförn er um 70-90 sm langur og vænghaf hans er 200 -240 sm. Fuglinn vegur um 5 kg. Karlfuglar eru mun minni en kvenfuglar. Haförninn hefur breiða, ferhyrnda vængi og stórt höfuð. Fullorðinn örn er brúnn en höfuð og háls er ljósara, stélið hvítt og goggur og fætur gulir. Á ungum fuglum eru stél og goggur dökk en stélið verður hvítt með svartri rönd þegar fuglinn eldist. Ernir verða kynþroska fjögurra til fimm ára gamlir. Ernir parast fyrir lífstíð og falli annar fuglinn frá getur hinn verið mörg ár að finna nýjan maka. Ernir gera sér stundum hreiður í hrúgu af kvistum í tré eða á klettasyllum. Hreiður íslenskra arna eru stundum miklir birkilaupar en eru oftar hrúga eða dyngja úr þangi, hvannarnjólum og grasi. Hreiðurgerðin er viðaminni ef ernirnir hafa hreiðrað um sig í sjávarhólmum. Sömu hreiðrin eru oftast notuð ár eftir ár. Ernir verpa einu til þremur eggjum og líða nokkrir dagar á milli eggjanna. Ernir fara að liggja á þegar einu eggi er orpið og álegutíminn er 35 dagar. Ungarnir verða fleygir um 10 vikna gamlir. Foreldrarnir þurfa að mata ungana fyrstu 5-6 vikurnar en eftir það rífa þeir sjálfir í sig bráðina. Algengast er að aðeins einn ungi komist upp í arnarhreiðri, tveir ungar komast upp í þriðja hverju hreiðri. Haförninn er 70-90 cm ađ lengd.
Íslenski arnarstofninn
Arnarstofninn á Íslandi telur 90 fullorðin pör (2023) og hefur rúmlega þrefaldast frá því að bannað var að eitra fyrir tófu árið 1964. Árið 2005 komust 36 arnarungar á legg og eru það fleiri en nokkru sinni frá því farið var að fylgjast með arnarvarpi árið 1959. Aðalheimkynni arnarins eru við Breiðafjörð en þar halda nú til rúmlega 40 pör eða 2/3 hlutar stofnsins. Fyrr á öldum verptu hafernir yfirleitt á óaðgengilegum stöðum, í ókleifum klettum eða hólmum í ám og vötnum. Sennilegt er að ernir kjósi að verpa á láglendi en hafi hrakist upp í hamra vegna ofsókna manna. Þegar ernir voru friðaðir og búseta í eyjum og nytjar af eyjum drógust saman um miðja 20. öld, fluttu ernir heimkynni sín að mestu leyti úr hömrum í landi út í tanga og hólma. Á Íslandi er haförninn oftast aðeins nefndur örn, en á þeim svæðum þar sem hann verpir er hann oft kvenkenndur af heimamönnum og orðið haft í kvenkyni (hún örnin), eða þá að fuglinn er nefndur assa (bæði kynin).
Genfarvatn
thumb|right|Gervihnattarmynd af Genfarvatni Genfarvatn (franska: Lac Léman, stundum Lac de Genève; þýska: Genfer See) er stöðuvatn á landamærum Sviss og Frakklands. Það er tæplega 8000 km² að stærð og eitt af stærstu vötnum Vestur-Evrópu. Tæplega 60% af því eru í svissnesku kantónunum Genf, Vaud og Valais, en afgangurinn í franska héraðinu Haute-Savoie.
Brautryðjandinn
Brautryðjandinn er lágmynd eftir Einar Jónsson sem felld er inn í framhlið fótstallsins sem stytta Jóns Sigurðssonar stendur á Austurvelli.
Hálíngresi
Hálíngresi (fræðiheiti: Agrostis capillaris eða A. tenuis Sibth.) er puntgras af ættkvísl língresis; upphaflega frá Evrasíu. Það verður 20 til 60 sentimetrar á hæð með 2 til 4 millimetra breið blöð.
Christabel Pankhurst
Dame Christabel Harriette Pankhurst (22. september 1880 – 13. febrúar 1958) var bresk súffragetta. Hún var einn af stofnendum Samfélags- og stjórnmálasambands kvenna (enska: Women's Social and Political Union eða WSPU) og stýrði herskárri aðgerðum samtakanna á meðan hún dvaldi í útlegð í Frakklandi frá 1912 til 1913. Frá árinu 1914 studdi hún stríð Breta gegn Þýskalandi og gerði hlé á kvenréttindabaráttunni. Eftir stríðið flutti hún til Bandaríkjanna og gerðist trúboði fyrir aðventistahreyfinguna.
Æviágrip
Christabel Pankhurst fæddist í Manchester árið 1880. Faðir hennar var lögfræðingurinn Richard Pankhurst, en móðirin var súffragettan Emmeline Pankhurst. Christabel var elst þriggja dætra hjónanna, á undan Sylviu og Adelu Pankhurst.
Eftir að systurnar höfðu lokið gagnfræðinámi í stúlknaskóla í Manchester tóku þær þátt í stofnun Samfélags- og stjórnmálasambands kvenna ásamt móður sinni árið 1903. Í baráttu sinni fyrir kosningarétti kvenna ruddist Christabel ásamt fleiri súffragettum inn á flokksþing Frjálslynda flokksins árið 1903 til að mótmæla stefnu þeirra í þessum málum. Christabel var handtekin ásamt súffragettunni Annie Kenney fyrir óspektir á almannafæri og kaus að fara í fangelsi frekar en að greiða sekt fyrir uppátækið. Fangelsun þeirra hlaut mikla fjölmiðlaumfjöllun og stuðlaði að aukinni samúð með Samfélags- og stjórnmálasambandinu.
Árið 1906 útskrifaðist Christabel með gráðu í lögfræði frá Háskólanum í Manchester og flutti síðan til Lundúna, þar sem hún gerðist einn af helstu leiðtogum Lundúnadeildar WSPU. Hún var tvisvar handtekin vegna aðgerða sinna; fyrst eftir mótmæli á þingtorginu við Westminster árið 1907 og aftur árið 1909 eftir að hún reyndi ásamt öðrum súffragettum að ráðast inn í neðri málstofu breska þingsins. Vegna aðgerða sinna var Christabel Pankhurst kölluð „drottning múgsins“ (enska: Queen of the Mob).
Pankhurst flúði til Parísar árið 1912 og dvaldi þar til næsta árs vegna nýrrar löggjafar sem heimilaði stjórnvöldum að neyða mat ofan í fangelsaðar súffragettur þegar þær fóru í hungurverkfall. Pankhurst neyddist til að snúa heim til Bretlands í aðdraganda fyrri heimsstyrjaldarinnar. Hún var umsvifalaust handtekin eftir heimkomuna en var leyst úr haldi eftir mánuð vegna hungurverkfalls.
4. deild karla í knattspyrnu
4. deild karla í knattspyrnu er fimmta hæsta deildin í íslenskri knattspyrnu. Deildin var stofnuð árið 2013. Í 4. deild er leikið í 3 riðlum, riðli A, B og C. 2-3 lið komast upp úr hverjum riðli (samanlagt 8) og hefst þá útsláttarkeppni þar sem að 2 lið komast upp í 3. deild.
Treasure Island
Treasure Island getur átt við:
Napa-sýsla, Kaliforníu
right|thumb|300px|Napa Valley er frægastur fyrir vínrækt.
Napa County er sýsla norður af San Francisco í Norður-Kaliforníu. Í sýslunni er Napa Valley. Árið 2000 bjuggu á svæðinu 124.249. Höfuðstaður sýslunnar nefnist Napa.
Napa County er þekkt fyrir vínframleiðslu sína, sem er í svipuðum gæðaflokki og frönsk og ítölsk vín. Sýslan er stutt frá San Francisco, Oakland og Sacramento og er mjög eftirsóttur staður til að búa á. Ekki er óalgengt að húsnæði í sýslunni seljist á allt að 10 milljónir dollara (u.þ.b. 650 milljónir íslenskra króna).
Napa er komið úr indjánamáli og getur þýtt hús, móðurland eða fiskur.
Notendur Windows stýrikerfisins kunna að kannast við landslag frá Napa County. Einn bakgrunnurinn, Bliss.jpeg, er frá Napa Valley, með grænum hlíðum og bláum himni.
Vínrækt
Napa Valley lék lykilhlutverk í að skapa vínum frá Kaliforníu góðan orðstý á heimsmarkaði. Eftir að hafa unnið til fyrstu verðlauna bæði í flokki hvítvína og rauðvína á vínsmökkunarhátíð í París árið 1976 komust kalifornísk vín loks á kortið og frá þeim tíma hefur framleiðsla á vínu margfaldast. Ferðamennska tengd víniðnaði er nú stór atvinnugrein og er dalurinn í öðru sæti á eftir Disneylandi hvað viðkemur fjölda ferðamanna sem heimsækja svæðið á hverju ári.
Vínbú í Napa Valley
thumb|400px|Dæmigerð vínekra í Napa Valley.
(ath. ekki tæmandi listi)
B-vítamín
B-vítamín eru lífsnauðsynleg og skortur á þeim getur haft slæmar afleiðingar fyrir líf og heilsu manna. B-vítamín eru mörg og þjóna mismunandi hlutverkum í líkamanum, en megin hlutverk þeirra er að taka þátt í að nýta orku fæðunnar og hafa þau gífurlega áhrif á taugafræðilega- og geðræna heilsu fólks
Bruno Fernandes
Bruno Fernandes (fæddur 8. september 1994) er portúgalskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Manchester United og portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu.
B-vítamín
Hvað eru vítamín?
Vítamín er hópur lífrænna efnasambanda sem eru nauðsynleg fyrir lífeðlisfræðilega starfsemi líkamans. Vítamín þurfa að koma inn með fæðu í litlu magni þar sem þau eru ekki mynduð í líkamanum. Það eru alls 13 tegundir af vítamínum sem líkaminn þarfnast og er þeim skipt upp í tvo flokka eftir því hvort þau eru fituleysanleg eða vatnsleysanleg. Fituleysanlegu vítamínin eru A-, D-, E- og K-vítamín, og þurfa þau fitu til þess að upptaka og frásog eigi sér stað. Vatnsleysanlegu vítamínin eru C- og B-vítamín, en þau þurfa aðeins vatn til þess að nýtast líkamanum.
Bruno Fernandes
Hann skoraði sína fyrstu þrennu fyrir United í 5-1 sigri gegn Leeds í ágúst 2021.
B-vítamín
Um B-vítamín
B-vítamín eru mikilvæg í starfsemi frumna þar sem þau verka á efnabreytingar í líkamanum og eru nauðsynleg fyrir heilbrigða heilastarfsemi, myndun og viðgerðir á erfðaefni (RNA og DNA) ásamt myndun fjölmargra taugaefna í líkamanum og eru einnig mikilvæg fyrir geðræna heilsu. Orkugjafar líkamans eru kolvetni, prótein og fita og eru B-vítamín nauðsynleg til þess að líkaminn geti nýtt orkugjafana. B-vítamín vinna því gegn þreytu og viðhalda eðlilegri slímhúð ásamt viðhaldi hárs, nagla og húðar
Bruno Fernandes
Fernandes varð fyrirliði United sumarið 2023.
B-vítamín
Um B-vítamín
Helstu B-vítamínin eru átta talsins, en þau eru þíamín (B1), ríbóflavín (B2), níasín (B3), pantótensýra (B5), pýrdisoxín (B6), bíótín (B7), fólinsýra (B9) og kóbalamín (B12). B-vítamínin eru flokkuð eftir vatnsleysanlegum eiginleikum og hvernig hlutverk þeirra tengjast í starfsemi líkamans (Pétursson, 1951). Sjá töflu 1 þar sem farið er yfir B-vítamínin átta og þeirra helstu einkenni.
Hvaðan fáum við B-vítamín?
B-vítamín er helst að finna í lifur og korntegundum, grænmeti, mjólk, kjöti og fiski. Einnig eru nokkrir gerlar sem framleiða B-vítamín, td gerlarnir í maga jórturdýranna og ákveðnir þarmagerlar. Í fæðu Íslendinga er nóg af öllum B-vítamínum og þeir sem borða hollan og fjölbreyttan mat ættu ekki að hafa áhyggjur af skorti. Svokallað miðjarðarhafsmatarræði sem inniheldur ávexti, grænmeti, belgjurtir, flókin kolvetni, ólífu olíu, fisk og hvítt kjöt, er mjög ríkt af vítamínum og steinefnum og þá sérstaklega B-vítamíni. Hér er B12-vítamín hins vegar undantekning, þar sem það er mest að finna í rauðu kjöti. Hið vestræna mataræði einkennist hins vegar oft á tíðum af unnum kjötvörum, rauðu kjöti, smjöri, mjólkurvörum, eggi, unnu korni og sykur og inniheldur því minna af vítamíni og steinefnum. Til þess að tryggja magn vítamína í fæðu þarf að gæta að því að eyða ekki vítamínum úr matnum við matreiðslu. Stór hluti vítamína, þá sérstaklega vatnsleysanlegu vítamínin C-og B-vítamín, skolast úr matvælum þegar þau eru soðin í vatni. Til þess að tryggja næringarefni fæðunnar getur verið snjallt að gufusjóða matinn.
Nánar um B12-vítamín og fólinsýru
Það B-vítamín sem hefur vakið mestu athygli síðustu árin er B12-vítamínið. Það hefur til að mynda verkað vel gegn mergruna sem var áður talinn ólæknandi sjúkdómur og lýsir sér sem alvarlegur blóðskortur, og þar að auki verkar það í mikið minni skömmtum en þekkist um nokkurt annað vítamín. B12-vítamín kemur í veg fyrir blóðleysi með því að stuðla að myndun rauðra blóðfrumna og tekur þátt í betri beinheilsu. Vítamínið spilar stórt hlutverk í framleiðslu á serótónín sem hefur áhrif á skap og er nefnt gleðihormónið, og einnig er talað um að B12-vítamínið veiti aukna orku. Nægilegt magn af B12-vítamíni skiptir miklu máli á meðgöngu kvenna, ásamt B9-vítamíni (fólinsýru).
Rannsóknir hafa sýnt fram á tengsl á milli lítils magn fólinsýru hjá þunguðum konum á fyrsta þriðjung meðgöngunnar, og hættu á alvarlegum skaða í miðtaugakerfi fóstursins. Á hverju ári greinast á Íslandi um sex tilfelli alvarlegra skaða í miðtaugakerfi fósturs, svo sem vatnshöfuð, klofinn hryggur eða heilaleysi. Samkvæmt landlækni eiga konur á barnseignaraldri að taka daglega inn fólinsýru og mælt er með 400 míkrógrömm á dag. Fólinsýra er einnig nauðsynlegt fyrir fólk á öllum aldri þar sem það getur dregið úr líkum á hjarta-og æðasjúkdómum, og er nauðsynlegt fyrir efnaskipti kjarnsýra. Fólinsýra vinnur mjög náið með B12-vítamíni við myndun heilbrigðrar blóðfrumna og ef skortur verður á B12-vítamíni þá hefur það mikil áhrif á hlutverk fólinsýrunnar.
Skortur á B-vítamíni
Truflanir á taugakerfi, æðakerfi og meltingarfærum eru dæmi um einkenni sem orsakast af B-vítamín skorti. Einnig má nefna þreytu, máttleysi, ógleði, þunglyndi, magakrampa, dofa og þar að auki geta komið frá ýmis útbrot, bólgur og sár á hörundi.
Skortur á B-vítamíni var þekkur fyrr á öldum og sumar af fátækustu þjóðum heims upplifa enn skort, en hann þekkist ekki á Vesturlöndum þar sem fólk borðar venjulega fæðu. Hins vegar þurfa grænkerar og veganistar að gæta að inntöku B12 vítamíns, þar sem það er ekki að finna í plöntufæði heldur frekar í rauðu kjöti og mjólkurvörum
Ástæður fyrir því að upptaka B-vítamíns sé ekki fullnægjandi í líkamanum geta verið nokkrar. Unnar matvörur eða matur sem hefur verið eldaður á háum hita getur tapað vítamínum úr fæðunni. Undirliggjandi sjúkdómar, misnotkun á áfengi, streita, álag og ýmis lyf geta einnig haft áhrif á upptöku B-vítamíns og annarra vítamína í líkamanum.
Jötungíma
Jötungíma (fræðiheiti: Calvatia gigantea) er sveppur af físisveppaætt sem getur myndað risavaxin aldin. Á Íslandi hefur jötungíma fundist í Hrunamannahreppi, á Þríhyrningi í Hörgárdal og á Leirhafnartorfunni á Melrakkasléttu. Talið er að sveppur sem fannst í Bolungarvík í júlí 2006 sé jötungíma. Á Skáni í Svíþjóð fannst árið 1909 jötungíma sem var 60 cm í þvermál og vóg 14 kíló. Aldinið stækkar feikihratt og getur innihaldið 10 milljarða gróa.
Flokkun Jökungímu hefur verið endurskoðuð en hún var áður flokkuð sem Langermannia gigantea.
Merki Írans
thumb|right|Merki Írans. Merki Írans (persneska: نشان رسمی ایران‎‎, neshān-e rasmi-ye Irān) frá írönsku byltingunni 1979 er stílfæring á orðinu Allah („guð“) ritað með stöfum úr persneska stafrófinu. Merkið líkist túlípana og vísar til þeirrar trúar að túlípanar vaxi á gröfum þeirra sem deyja píslarvættisdauða. Merkið var hannað af Hamid Nadimi og formlega tekið í notkun 9. maí 1980.
Merkið er í unicode-stafasettinu með númerið U+262B (☫).
Mary Cassatt
thumb|right|Mary Cassatt árið 1913. Mary Stevenson Cassatt ( /kə'sæt/; 22. maí 1844 – 14. júní 1926) var bandarískur listmálari og prentsmiður. Hún fæddist í Allegheny City, Pennsylvaníu (nú hluti af Pittsburgh), en bjó mestan hluta ævi sinnar í Frakklandi þar sem hún vingaðist við Edgar Degas og sýndi með impressjónistunum. Myndir Cassatt sýna oft félags- og einkalíf kvenna, með sérstakri áherslu á náin tengsl mæðra og barna.
Henni var lýst af Gustave Geffroy sem einni af „les trois grandes dames“ (miklu dömunum þremur) impressjónismans ásamt Marie Bracquemond og Berthe Morisot. Árið 1879 líkti Diego Martelli henni við Degas, þar sem þau reyndu bæði að sýna hreyfingu, ljós og hönnun í nútímaskilningi.
Ísafold (aðgreining)
Ísafold er skáldleg útgáfa af nafni Íslands og getur átt við:
Maórar
thumb|right|Maórahöfðingi, teikning frá 1784. Maórar (Māori, borið fram ) eru frumbyggjar Nýja-Sjálands. Þeir fluttu þangað í bylgjum frá austanverðri Pólýnesíu á kanóum á milli 1250 og 1300. Frumbyggjarnir voru einangraðir í margar aldir og þróuðu þar af leiðandi sína eigin menningu, með eigið tungumál, goðafræði, einkennandi handverkshefðir og sviðslistir. Snemma eftir landnám skiptu Maórar sér í ættflokka samkvæmt pólýnesískri hefð. Þeir tóku með sér og ræktuðu margar plöntutegundir. Seinna meir þróaðist áberandi stríðsmannamenning.
Koma Evrópubúa til Nýja-Sjálands frá 17. öld umbylti þjóðfélagi Maóra. Margir Maórar tóku upp vestræna menningu og lífsmynstur. Samskipti milli Maóra og Evrópubúa voru í upphafi vinsamleg og Maórar undirrituðu Waitangi-samninginn árið 1840 sem færði bresku krúnunni yfirráð yfir eyjunum. Deilur um landeignarrétt komu upp á sjöunda áratug 19. aldar. Samfélagsbreytingar, deilur sem stóðu yfir í áratugi og sjúkdómar sem Evrópubúar komu með tóku sinn toll af Maórum og þeim fækkaði til muna. Þeir misstu mikinn hluta lands síns og þjóðfélagi þeirra hnignaði. Maórum fór þó aftur að fjölga í byrjun 20. aldar. Leitast hefur verið við að láta rödd Maóra heyrast í nýsjálensku samfélagi og ná fram samfélagslegu réttlæti. Upp úr 1960 hófst endurreisn maórískrar menningar sem hefur haldið áfram til þessa dags.
Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir
Ragnhildur Steinunn Jónsdóttir (fædd 29. apríl 1981) er íslensk dagskrárgerðarkona í sjónvarpi, leikkona og fyrrum ungfrú Ísland. Hún er fyrrum umsjónarmaður Kastljóss og hefur komið að ýmsum verkefnum og þáttagerð hjá Ríkissjónvarpinu. Ragnhildur Steinunn er menntuð sem sjúkraþjálfari og hefur leikið í íslensku kvikmyndunum Kurteist fólk, Mamma Gógó, Algjör Sveppi og leitin að Villa, Reykjavik Whale Watching Massacre og Astrópía.
Ragnhildur er gift Hauki Inga Guðnasyni og eiga þau 4 börn.
Maórar
Hlutfallslega margir Maórar eiga við efnahagsleg og félagsleg vandamál að stríða. Lífslíkur þeirra og meðaltekjur eru töluvert lægri en hjá öðrum hópum á Nýja-Sjálandi. Maórar þjást af hærri tíðni afbrota, heilsuvandamála og undirmálsárangurs í menntakerfinu en aðrir hópar. Félagslegum umbótum hefur verið komið á til að reyna að minnka bilið milli Maóra og annarra Nýsjálendinga. Einnig er verið að vinna í bótum fyrir söguleg rangindi.
Antonio Rüdiger
Antonio Rüdiger, fæddur 3. mars 1993, er þýskur knattspyrnumaður sem spilar með Real Madrid og þýska landsliðinu. Rüdiger er af bæði þýskum og síerraleónskum uppruna, faðir hans er þýskur og móðir hans er frá Sierra Leone. Hann er hálfbróðir knattspyrnumannsins Sahr Senesie.
Þann 9. júlí árið 2017 keypti Chelsea Antonio Rüdiger frá A.S. Roma. Hann hélt til Real Madrid 5 árum síðar.
Rüdiger spilaði sinn fyrsta landsleik fyrir Þýskaland þann 13. maí árið 2014 í markalausu jafntefli á móti Pólverjum.
Óspaksstaðir
Óspaksstaðir er innsti bær í Hrútafirði sem er enn í byggð. Bærinn er austan Hrútafjarðarár og því í Húnaþingi vestra. Nokkur eyðibýli voru innar t.d. Grænumýrartunga sem brann árið 2003, sem er vestan Hrútafjarðarár og því í Strandasýslu. Enn sunnar var sel frá Óspaksstöðum sem hét Óspaksstaðasel.
Línuleg vörpun
Línuleg vörpun eða línuleg færsla  er sammótun milli vigurrúma, það er vörpun sem varðveitir bæði vigursamlagningu og tölumargföldun, formlega:
Rannveig Tryggvadóttir
Rannveig Tryggvadóttir (f. 1955) er íslenskur listamaður. Hún hefur að mestu unnið með keramik en á síðari árum hefur hún einnig unnið mikið með olíumálningu.
Línuleg vörpun
Ef að V og W eru vigurrúm yfir gefið svið K, þá er línuleg ef eftirfarandi gildir:
Það er að segja, að vörpun summu tveggja vigra er jöfn summu varpanna sömu tveggja vigra, og jafnframt er margfeldi vörpunar af vigri jöfn vörpun af margfeldinu af sama vigri. Línuleg algebra fjallar um línulega virkja og línulegar jöfnur.
Venjuleg fylki
Sé línuleg vörpun, og  venjulegur grunnur fyrir  og  venjulegur grunnur fyrir  gildir að til sé m \times n fylki, A, þannig að Þar sem að T(e_i) er i-ti dálkvigur þess, ritað með venjulegum hnitum með tilliti til. Það fylki er kallað venjulega fylkið fyrir T, og vörpunin T er T = \mu_A.
Kjarni og myndrúm
Kjarni línulegrar vörpunar er jöfn núllrúmi venjulega fylkisins fyrir vörpunina. Myndrúm hennar er jöfn dálkrúmi venjulega fylkisins.
Súluhaf
thumb|right|Gervihnattarmynd sem sýnir [[innri bylgja|innri bylgjur í Súluhafi]] Súluhaf er hafsvæði í Suðaustur-Asíu sem markast af Filippseyjum í norðri, austri og suðri, en Borneó í suðvestri. Í norðvestri skilur Palawan milli Súluhafs og Suður-Kínahafs og í suðri skilja Súlueyjar milli Súluhafs og Súlavesíhafs. Í hafinu er Tubbataharif sem er á heimsminjaskrá UNESCO. Í hafinu eru margar eyjar, eins og Cuyo-eyjar, Mapun og Skjaldbökueyjar.
Star Trek-persónan Hikaru Sulu heitir eftir Súluhafi.
Stórfurstadæmið Finnland
thumb|right|Skjaldarmerki Finnlands á rússneska keisaraerninum Stórfurstadæmið Finnland (finnska: Suomen suuriruhtinaskunta, sænska: Storfurstendömet Finland, latína: Magnus Ducatus Finlandiæ, rússneska: Великое княжество Финляндское) var sjálfstætt ríki innan Rússneska keisaradæmisins frá 1809 til 1917. Stórfurstatitillinn var einn af titlum Rússakeisara en stórfurstadæmið naut mikils sjálfræðis, fékk endurreist stéttaþing og gerði finnsku að ríkismáli. Áður hafði Finnland verið hluti af Svíþjóð en einn af titlum Svíakonunga var stórhertogi af Finnlandi. Rússar unnu Finnland af Svíum í Finnlandsstríðinu 1809. Í upphafi 20. aldar reyndi Nikulás 2. að innlima Finnland í Rússaveldi, gera rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna að ríkiskirkju, rússnesku að opinberu tungumáli og fella finnska herinn inn í rússneska herinn. Mikil andstaða var við þessar fyrirætlanir í Finnlandi og eftir að Nikulás sagði af sér í mars 1917 (í Októberbyltingunni) lýstu Finnar yfir sjálfstæði. Skömmu síðar hófst borgarastyrjöld. Sovétmenn reyndu að leggja landið aftur undir sig í Vetrarstríðinu 1939-1940.
Institut polytechnique des sciences avancées
Institut polytechnique des sciences avancées (skammstafað IPSA) er franskur háskóli sem sérhæfir sig í flugvélaiðnaði. Hann var stofnaður árið 1961.
Saarland
Saarland er minnsta sambandsland Þýskalands utan borgríkjanna Berlín, Hamborg og Bremen, aðeins 2.569 km² að flatarmáli. Íbúarnir eru aðeins tæp ein milljón (2021), sem gerir Saarland að næstfámennasta sambandslandi Þýskalands. Aðeins Bremen er fámennari. Saarland hefur lengi verið bitbein milli Þýskalands og Frakklands, rétt eins og Elsass (Alsace) og Lothringen (Lorraine).
Lega
Saarland liggur suðvestarlega í Þýskalandi og á löng landamæri að Frakklandi í vestri. Vestasti oddinn tengist einnig Lúxemborg. Að öðru leyti er Saarland umlukið af sambandslandinu Rínarlandi-Pfalz.
Fáni og skjaldarmerki
Fáni Saarlands er eins og þýski fáninn, nema hvað skjaldarmerki sambandslandsins er í miðjunni. Fáni þessi var tekinn upp 1957, þegar Saarland var stofnað sem sambandsland, gagngert til að sýna fram á að landið væri þýskt. Skjaldarmerki Saarlands er fjórskipt. Efst til vinstri er hvítt ljón á bláum grunni, en það var merki greifanna frá Saarbrücken. Efst til hægri er rauður kross á hvítum grunni, sem var merki kjörbiskupanna frá Trier. Neðst til vinstri eru þrír hvítir ernir í rauðum borða á gulum grunni, en það var merki hertogadæmisins Lothringen (Lorraine), sem í dag er franskt. Neðst til hægri er gyllt ljón á svörtum grunni, sem var merki hertogadæmisins Pfalz-Zweibrücken. Skjaldarmerki þetta var tekið upp 1. janúar 1957, daginn sem Saarland varð að sambandslandi.
Orðsifjar
Saarland er nefnt eftir ánni Saar sem rennur í gegnum landið og er þverá Mósel. Áin hét Saravus á 3. öld og er heitið dregið af indógermanska orðinu ser, sem merkir að fljóta. Áin Saar á upptök sín í Frakklandi og heitir Sarre á frönsku.
Söguágrip
thumb|Saarfrankar frá 1955
Borgir
Stærstu borgir Saarlands eftir íbúafjölda:
Úlfljótslög
Úlfljótslög voru fyrstu lög Íslendinga og voru sett á Alþingi 930 (927—930). Þau kölluðust Úlfljótslög eftir fyrsta lögsögumanninum, Úlfljóti. Hin norsku Gulaþingslög voru fyrirmynd Úlfljótslaga. Lögin líkjast þeim enda hafði Úlfljótur búið þrjú ár í Noregi, auk þess sem flestir landnámsmennirnir komu þaðan. Lögin voru í munnlegri geymd enda ekki tekið að nota ritmál árið 930.
Palearktíska svæðið
thumb|250px|Palearktíska svæðið
Palearktíska svæðið eða fornnorðurskautssvæðið er svæði sem nær yfir alla Evrópu (þar með talið Ísland), Asíu norðan Himalajafjalla, Norður-Afríku og norðurhluta Arabíuskagans. Palearktíska svæðið er eitt af átta líflandafræðilegum svæðum heimsins en hefur sú skipting verið í notkun frá 19. öld.
Hettuapi
Hettuapinn (Cebus capucinus) er smár apaköttur sem má finna í Mið- og Suður-Ameríku, allt suður til Norður-Argentínu, sem og í Afríku.
Útlit
Hettuapar eru svartir og brúnir með hvítar axlir, andlit og bringu. Kollurinn er svo í sama lit og búkurinn. Þessir apar eru mjög smáir en þeir eru aðeins tæplega kílógramm að þyngd fullvaxnir. Þeir geta náð allt að 55 cm að lengd og getur rófan á þeim náð sömu lengd og búkurinn.
Hegðun
Lífið hjá hettuöpunum snýst einungis um að leita sér að mat. Þeir eyða öllum deginum í að finna mat og leggja sig einstaka sinnum yfir daginn. Á nóttunni sofa þeir svo í trjám til þess að forðast rándýr og aðrar hættur.
Mataræði
Hettuapar éta flest sem kjafti kemur. Blómhnappa, blaðsprota, ávexti, fuglsegg, lítil skriðdýr og jafnvel önnur spendýr eins og íkornaunga. Einnig éta hettuaparnir krabba og önnur skeldýr og nota steina til þess að brjóta skeljarnar á kröbbum og skeldýrum til þess að komast að kjötinu. Þetta fjölbreytta fæði alætunnar bendir til þess að meltingarfærin þoli sitt af hverju en er ekki endilega vísbending um mikla greind. En hettuapar hafa annan hæfileika sem bendir til virkrar heilastarfsemi og forvitni. Þeir geta fundið sér æti sem líklegt er að öðrum tegundum sjáist yfir. Þegar dýr gerir slíka uppgötvun verða félagarnir í hópnum þess fljótt áskynja. Þannig geta ýmsir hópar hettuapa haft sérstakar matarvenjur, ólíkar öðrum.
Líf hettuapanna
Kvenkyns hettuapar eignast afkvæmi annað hvert ár. Meðgangan tekur um 160 til 180 daga og eftir fæðingu hanga ungarnir á bringunni á móður sinni þangað til að þeir verða stærri. Það tekur kvenkyns hettuapa aðeins fjögur ár að verða fullþroska en átta ár fyrir karlkyns apana. Hettuapar lifa aðeins í 15 til 25 ár í náttúrunni en geta náð allt að 45 ára aldri sem gæludýr og sýningardýr.
Gáfur
Hettuapar eru taldir gáfuðustu apar hins nýja heims. Þeir eru oft notaðir í tilraunastarfsemi og þess háttar. Hettuaparnir eru klókir og nýta sér verkfæri til að auðvelda líf sitt.
Asetýling
thumb|300px|Asetýling á [[Salisýlsýra|Salisýlsýru yfir í Aspirín.]] Asetýling lýsir efnahvarfi sem bætir asetýlefnahópum inn í efnasambönd. Asetýling er mikilvæg í frumulíffræði vegna þess að asetýlhópar geta kveikt og slökkt á próteinum og genum.
6. apríl
6. apríl er 96. dagur ársins (97. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 269 dagar eru eftir af árinu.
Asetýling
thumbnail|Asetýling á viði gerir við sterkari og endingarbetri Hægt er að herða við með asetýlingu þannig að hann rotni síður og grotni og verði harðari. Í viði eru hópar efnasambanda sem kölluð eru frjáls hýdroxyl og þessi efnasambönd draga í sig og losa vatn eftir því umhverfi sem viðurinn er notaður í. Það er aðalástæða þess að viður bólgnar út og skreppur saman. Einnig er talið að niðurbrot á viði af völdum ensíma sem stýrast af frjálsum hýdroxylum sé aðalástæða fyrir að viður skemmist. Asetýling breytir frjálsum hýdroxýlum í viðnum í asetýl hópa. Það er gert með að baða við úr ediksýruanhýdríð (acetic anhydride) sem kemur úr ediksýru. Þegar hin frjálsu hýdróxyl hópur umbreytist í asetýlhóp þá minnkar mjög mikið sá eiginleiki viðs til að draga í sig raka og viðurinn verður stöðugri og endingarbetri.
Álasund
thumb|Álasund Álasund (norska: Ålesund) eer stærsta borg Mæri og Raumsdalur i Norugi með 52.163 íbúa (2022). Borgin er stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins Álasunds, sem hefur 67.114 íbúa (2022).
Álasund tengist E136 veginum, sem liggur frá Dombås í Innlandet, og tengir Sunnmøre-svæðið við E6 og Austur-Noreg. Þjóðvegurinn E39, sem byrjar í Þrándheimi og liggur meðfram allri Vesturlandsströndinni, liggur einnig í gegnum borgina. Álasund er viðkomustaður Hurtigruten. Lestarrútur ganga frá Álasundi til og frá flestum lestarstöðvum á Åndalsnes. Álasundsflugvöllur, Vigra, hefur daglegar flugleiðir til Óslóar, Björgvin, Þrándheims, Stafanguer, Kaupmannahafnar og Amsterdam.
Álasundsborg er þekkt fyrir fallegan art nouveau stíl. Turnar, spírur og fallegar skreytingar mæta þér þegar þú gengur eftir götunni þar. Bærinn er staðsettur eins og hurðaopnari inn í fjarðakerfið á Sunnmørum. Álasundssvæðið er stærsta þéttbýlissvæðið milli Bergen og Þrándheims og er kjarnasvæði Sunnmøre hvað varðar atvinnustarfsemi, flutninga og íbúafjölda. Héraðsdómur Sunnmøre hefur aðsetur í Álasundi. Þar hefur lögregluumdæmið Møre og Romsdal einnig höfuðstöðvar. Álasundssjúkrahúsið var byggt árið 1971 og hefur sjúkrahúsið fjölda starfa um alla sýslu.
Grunnskólinn í Álasundi samanstendur af 24 grunnskólum og 7 framhaldsskólum, auk nokkurra einkaskóla/frjálsa skóla.
Í Álasundi eru fimm opinberir menntaskólar auk einkarekinna með nokkuð fullkomið námssvið: Álasund Videregående skole (einnig kallaður "Latneski skólinn"), Fagerlia Videregående skole, Nørve Videregående skole, Borgund Videregående skole, Spjelkavík Videregående skole og Akademiet Ålesund. thumb|Aspøya skóli Boðið er upp á æðri menntun við NTNU í Álasundi, Listaskólanum og Verkmenntaskólanum í Álasundi.
Miðbær Álasunds fékk sína núverandi mynd eftir bæjarbruna árið 1904. Þetta var einn stærsti eldsvoði í Noregi: Hann eyðilagði um 850 hús og aðeins 230 hús voru hlíft. Bærinn samanstóð nánast eingöngu af timburbyggingum. Að minnsta kosti 10.000 manns urðu heimilislausir og flestir misstu allt sem þeir áttu. Það ótrúlega er að eldurinn kostaði aðeins eitt mannslíf. Eftir brunann fengu Álasundsmenn aðstoð víðs vegar að af landinu og erlendis frá, með sérlega víðtækri aðstoð frá Vilhjálmi II Þýskalandskeisara. Miðbærinn var endurbyggður á þremur árum í formi múrsteinsbygginga í áberandi Art Nouveau stíl. Ekki voru notaðar staðlaðar teikningar þannig að hver nýbygging var sérhönnuð.
Ålesund kommune
Heilsuverndarstöðin ehf
Heilsuverndarstöðin ehf er einkarekin heilbrigðisþjónusta í Reykjavík. Uppruni fyrirtækisins er frá fyrirtækinu InPro sem  keypti árið 2005 fyrirtækið Heilsuvernd. Í júní 2006 sameinuðust fyrirtækin Inpro og Liðsinni ehf en það fyrirtæki rak einkarekna umönnunar- og hjúkrunarþjónustu og upplýsingavef um heilbrigðismál doktor.is. InPro sameinaðist fyrirtækinu MEDICA árið 2007 og flutti í hús gömlu Heilsuverndarstöðvarinnar í Reykjavík við Barónstíg og var nafni fyrirtækisins þá breytt í Heilsuverndarstöðin ehf.
Mats Hummels
Mats Julian Hummels (fæddur 16. desember árið 1988) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Borussia Dortmund og Þýska landsliðið. Hann hefur einnig leikið með Bayern München.
Helena Blavatsky
thumb|right|Helena Blavatsky Helena Petrovna Blavatsky (rússneska: Jelena Petrovna Blavatskaja, fædd von Hahn; úkraínska: Olena Petrivna Blavatska; 12 ágúst 1831–8. maí 1891) var rússneskur rithöfundur sem stofnaði Guðspekifélagið árið 1875. Hún eignaðist fylgjendur víða um heim sem helsti kenningasmiður guðspekinnar.
Blavatsky fæddist inn í aðalsfjölskyldu af blönduðum rússnesk-þýskum ættum í Jekaterínóslav, þá í rússneska heimsveldinu (nú Dnipro í Úkraínu). Hún ferðaðist víða um Rússaveldi sem barn. Hún var að mestu sjálfmenntuð og fékk áhuga á vestrænni dulspeki á unglingsárunum. Samkvæmt fullyrðingum hennar síðar meir fór hún árið 1849 í fjölda langferða og heimsótti Evrópu, Ameríku og Indland. Hún hélt því einnig fram að á þessu tímabili hafi hún kynnst hópi vitringa, „meisturum hinnar fornu visku“, sem sendu hana til Shigatse í Tíbet, þar sem hún hlaut þjálfun í að öðlast dýpri skilning á samruna trúarbragða, heimspeki og vísinda. Bæði gagnrýnendur hennar samtíma og síðari ævisöguritarar hafa haldið því fram að sumar eða allar þessar ferðir hafi verið tilbúningur og að hún hafi varið þessu tímabili í Evrópu. Snemma á áttunda áratugnum tók Blavatsky þátt í spíritistahreyfingunni. Þrátt fyrir að verja raunverulega tilvist spíritískra fyrirbæra, var hún ósammála hugmyndum spíritista um að þeir sem samband næðist við væru andar látins fólks. Hún flutti til Bandaríkjanna árið 1873, vingaðist við Henry Steel Olcott og vakti athygli almennings sem miðill, en var líka ásökuð opinberlega um svik.
Árið 1875 stofnaði Blavatsky Guðspekifélagið í New York-borg ásamt Olcott og William Quan Judge. Árið 1877 gaf hún út Isis Unveiled, bók sem útlistaði guðspekilega heimssýn hennar. Blavatsky tengdi hana náið við dulspekilegar kenningar hermetíkur og nýplatónskrar heimspeki. Hún lýsti guðspeki sem „samruna vísinda, trúarbragða og heimspeki“ og lýsti því yfir að hún væri að endurvekja „forna visku“ sem lægi öllum trúarbrögðum heims til grundvallar. Árið 1880 fluttu hún og Olcott til Indlands, þar sem félagið átti í tengslum við Arya Samaj, sem var umbótahreyfing meðal hindúa. Sama ár, meðan hún var í Seylon, urðu hún og Olcott fyrsta fólkið frá Bandaríkjunum sem snerist opinberlega til búddisma. Þrátt fyrir að breska nýlendustjórnin væri þeim andsnúin breiddist guðspekin hratt út á Indlandi, en þau lentu í vandræðum eftir að Blavatsky var sökuð um að búa til yfirskilvitleg fyrirbæri með svikum. Heilsu hennar hrakaði og hún sneri aftur til Evrópu árið 1885 og stofnaði þar Blavatsky-stúkuna í London. Hún gaf þar út bókina The Secret Doctrine, athugasemdir við það sem hún hélt fram að væru forn tíbetsk handrit, auk tveggja annarra bóka, The Key to Theosophy og The Voice of the Silence. Hún lést úr inflúensu.
Blavatsky var umdeild á meðan hún lifði. Stuðningsmenn hennar litu á hana sem upplýstan speking, en gagnrýnendur hæddu hana sem loddara. Guðspekilegar kenningar hennar höfðu áhrif á útbreiðslu hugmynda hindúa og búddista á Vesturlöndum sem og þróun strauma innan vestrænnar dulspeki, eins og aríósófíu, mannspeki og nýaldarhreyfinguna.
Solveig Rafnsdóttir
Solveig Rafnsdóttir (um 1470 – um 1562) var síðasta abbadís í nunnuklaustrinu á Reynistað. Hún gerðist nunna þar árið 1493, var vígð abbadís á áttunda degi jóla 1508 og var það þar til klausturlifnaður lagðist af 1551.
Solveig var af miklum höfðingjaættum. Faðir hennar var Rafn „eldri“ Brandsson lögmaður (um 1420-1483) og móðir hennar var Margrét Eyjólfsdóttir, dóttir Eyjólfs Arnfinnssonar riddara á Urðum. Bróðir Solveigar var Brandur prestur á Hofi í Vopnafirði og síðast príor á Skriðuklaustri. Hrafn faðir Solveigar deildi við Ólaf biskup Rögnvaldsson og var í banni þegar hann lést. Kann að vera að það hafi átt þátt í að Solveig gekk í klaustur.
Hún tók við stjórn klaustursins eftir að Agnes Jónsdóttir abbadís dó 1507 og stýrði því af röggsemi, áttí í ýmsum málaferlum og hélt vel á rétti sínum og klaustursins. Í skrá um eignir klaustursins frá 1525 kemur fram að það átti þá 42 jarðir í byggð og sjö eyðijarðir, 114 nautgripi, 520 kindur og 33 hross.
Þegar klausturlifnaður var lagður af við siðaskiptin voru nunnurnar ekki hraktar á brott, heldur fengu þær að vera áfram á Reynistað meðan þeim entist aldur og haga lífi sínu eins og þær voru vanar. Var þeim sem höfðu umboð klaustursins gert að skyldu að sjá nunnunum fyrir framfærslueyri. Solveig stýrði klaustrinu áfram en hafði þó engin ráð yfir eignum þess. Þessari stöðu hélt hún áfram til dauðadags, sem heimildir greinir á um hvort var 1561, 1562 eða 1563.
Á Þjóðminjasafninu er fágætt altarisklæði frá Skarði á Skarðsströnd. Það er nú mjög slitið og í raun og veru ekki nema svipur hjá sjón móti því, sem hefur verið. Allt er það útsaumað með dýrlingamyndum, og eru á þvi: Þorlákur biskup helgi, St. Benedikt ábóti, St. Egidíus, Olafur helgi, Magnús Eyajarl og St. Hallvarður. Áletrun með nafni er saumuð undir hverja mynd, og efst á klæðinu er leturlína, þar sem stendur:
Þórir Baldursson
Þórir Valgeir Baldurson er tónlistarmaður sem hefur bæði sungið og leikið á ýmis hljóðfæri. Einnig hefur hann samið lög og útsett fyrir fjölmarga tónlistarmenn, bæði á Íslandi og víða erlendis. Þórir fæddist i Keflavík 29. mars 1944. Foreldrar Þóris voru Baldur Júliusson og Margrét Hannesdóttir.
Þórir stofnaði sína fyrstu hljómsveit 12 ára í Keflavík, en hefur síðan þá leikið með fjölmörgum hljómsveitum og í annars konar samstarfi, meðal annars Savanna-tríóið. Hann á langan feril sem upptökustjóri og útsetjari og hefur starfað meðal annars með Donnu Summer, ABBA, Elton John og Grace Jones.
Alþingisbækur Íslands
Alþingisbækur Íslands eða Acta comitiorum generalium Islandiæ (latína „gjörðir Alþingis Íslendinga“) er ritröð sem Sögufélag gaf út í 17 bindum með styrk frá Alþingi. Fyrsta bindið kom út í heftum 1912–1914 og það síðasta 1991.
Alþingisbækurnar eru gerðabók Alþingis við Öxará frá 1570 til 1800. Engar opinberar alþingisbækur voru haldnar fyrr en alþingisskrifari var skipaður 1593. Fyrir þann tíma létu lögmenn skrá gerðir þingsins í bækur sínar og eru elstu leifar þeirra frá því um 1570. Í alþingisbókunum eru skýrslur um þingstörf í báðum lögmannsdæmum, dómar, samþykktir þingsins, bænarskrár, konungsbréf, tilkynningar o.fl. Bækurnar voru afritaðar í mörgum eintökum og sendar sýslumönnum og fleirum sem þurftu á þeim að halda. Mikill hluti Alþingisbókanna er aðeins varðveittur í handritum. Einhverjar eyður eru í elsta hlutanum. Árni Magnússon lagði sérstaka áherslu á að ná saman Alþingisbókum, og mun hafa eignast fullkomið safn af þeim, en þær voru í þeim hluta Árnasafns sem brann 1728. Hluti Alþingisbókanna var prentaður, fyrst í Skálholti 1696 og 1697, síðar á Hólum í Hjaltadal (1704 og síðar, nokkrum sinnum féll útgáfan niður) og loks í Hrappsey 1773–1795 og í Leirárgörðum 1796–1800. Stundum eru prentuðu eintökin staðfest af alþingisskrifara.
Ediksýruanhýdríð
thumbnail|Efnauppbygging Ediksýruanhýdríðs Ediksýruandhýdríð er efnasamband með formúlunni (CH3CO)2O. Ediksýruandhýdríð var fyrst búið til árið 1852.
Þytfuglar
Þytfuglar (fræðiheiti: Apodiformes) eru ættbálkur fugla sem inniheldur þrjár lifandi ættir: svölungaætt (Apodidae), trjásvölungaætt (Hemiprocnidae) og ætt kólibrífugla (Trochilidae) sem og mögulega tvær útdauðar ættkvíslar, Aegialornithidae og Jungornithidae.
Barrvefari
Barrvefari (fræðiheiti: Zeiraphera griseana) er fiðrildi í ættinni Tortricidae. Hann er skaðvaldur í barrskógum á norðurhluta norðurhvels. Á Íslandi er hann um sunnanvert landið.
Lillehammer
thumb|Lillehammer Lillehammer er norskur bær í suðurslua landsins. Hann er við norðurbakka vatnsins Mjøsa og er íbúafjöldi bæjarins um 28.000 (2018). Lillehammer hélt 17. vetrarólympíuleikana 1994.
Giljaflækja
Giljaflækja (fræðiheiti: Vicia sepium) er fjölær háplanta af ertublómaætt. Hún vex í graslendi í tiltölulega snauðum jarðvegi og hengir sig á aðrar jurtir. Hún verður 30-50 sm há. Blöðin skiptast í fjögur til átta smáblöð á stöngli með vafþráðum. Hún blómstrar frá júlí til ágúst tveimur til fimm blómum sem eru blá eða fjólublá að lit. Fræhirslurnar eru langir belgir sem hver inniheldur þrjú til tíu fræ.
Giljaflækja er fremur sjaldséð á Íslandi og finnst aðallega á suður- og suðvesturlandi, undir Eyjafjöllum og í Vestmannaeyjum. Giljaflækja er ræktuð á undan hveiti á ökrum í Kína.
Tímorhaf
thumb|right|Kort sem sýnir Tímorhaf Tímorhaf er hafsvæðið milli Tímor og Ástralíu. Það mætir Indlandshafi í vestri og Arafurahafi í austri. Hafið er um 480 km breitt og nær yfir 610.000 km² svæði. Dýpsti punktur hafsins er Tímordældin sem nær 3.300 metra dýpi.
Línuleg spönn
Línuleg spönn í stærðfræði eru mengi vigra sem eru sögð spanna hlutrúm í vigurrúmi.
Tímorhaf
Aðeins ein stórborg er við hafið, Darwin, á Norðursvæði Ástralíu.
Línuleg spönn
Dálkrúm fylkis er spannað af dálkvigrum þess. Raðrúm fylkis er spannað af línuvigrum þess. Núllrúm fylkis A er spannað af þeim vigrum sem eru lausnir á jöfnunni.
Séu vigrar í spanni línulega óháðir þá kallast spannið grunnur fyrir rúmið sem það spannar.
Podprzestrzeń liniowa Векторное пространство
Vallaskóli
Vallaskóli á Selfossi er nýlegur skóli og var hann myndaður við samruna Sandvíkurskóla og Sólvallaskóla á Selfossi.
Breytt kennsla
Fyrsti og annar bekkur verður Sandvíkur-megin en eldri bekkir Sólvalla-megin.
Berbar
thumb|right|Berbaþorp í [[Atlasfjöllum í Marokkó.]] Berbar, amazigh eða imazighen eru nokkur þjóðarbrot sem búa í norðvesturhluta Afríku og tala ýmis berbamál. Nafnið „berbar“ er hugsanlega samstofna orðinu „barbarar“ og komið úr grísku gegnum arabísku. Stærstu hópar Berba búa í Norður-Afríkulöndunum Al-Maghrib sem eru Marokkó, Alsír, Túnis og Lýbía. Sumar Berbaþjóðir eins og Túaregar lifðu fyrrum fyrst og fremst sem hirðingjar en flestir Berbar hafa þó lifað af hefðbundnum landbúnaði öldum saman. Berbar eru um 70 - 80 milljónir talsins.
Menning og trú
Menning Berba er mjög fjölbreytt og breytileg frá einu svæði til annars vegna þess hversu dreift þeir búa í öllum löndum Norður-Afríku. Matargerð berba er talin ein sú fjölbreyttasta í heiminum. Það er vegna þess að Berbar hafa átt samskipti við hin ýmsustu menningarsvæði öldum saman. Frægustu réttir Berba eru kúskús, pastilla og tajine. Berbar eru aðallega súnní-múslimar en einnig kristnir, ibadi og lítill hópur Berba eru gyðingar sem flestir búa í Ísrael.
1612
Árið 1612 (MDCXII í rómverskum tölum) var tólfta ár 17. aldar og hlaupár sem hófst á sunnudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu eða á miðvikudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Ólafur kyrri
Ólafur var yngri sonur Haraldar konungs harðráða og Þóru Þorbergsdóttur konu hans. Þegar faðir hans hélt í herförina til Englands 1066 fór Ólafur með en tók ekki þátt í orrustunni við Stafnfurðubryggju þar sem Haraldur féll. Hann sneri aftur til Noregs árið eftir og tók við konungdómi ásamt bróður sínum; þeir virðast hafa ríkt í sátt og samlyndi en aðeins tveimur árum síðar dó Magnús og Ólafur ríkti einn eftir það.
Viðurnefni hans bendir til þess að hann hafi strax í upphafi þótt friðsamur og ekki líklegur til stórátaka og það gekk eftir, stjórnarár hans voru svo friðsöm að fátt er til af heimildum um þau. Hins vegar styrktist konungsvaldið og ríkið, konungshirðin stækkaði og evrópskir hirðsiðir voru innleiddir. Samskipti við páfagarð bötnuðu og biskupsstólum fjölgaði í Noregi.
Skeifukast
thumb|Námumenn í Newcastle í skeifukasti thumb|Nútíma útgáfa af skeifukasti til að spila í görðum (kasthringaleikur)
Skeifukast er leikur þar sem keppendur henda hringjum úr málmi, reipi eða gúmmí og reyna að hitta á eða nálægt stöng. Ýmis afbrigði eru til af leiknum. Sum afbrigði af skeifukasti eru vinsælir borðleikir í krám en skeifukast er einnig spilað sem útileikur í görðum.
Færeysk stjórnmál
Færeysk stjórnmmál lúta að almennri opinberri stjórnun sjálfstjórnar Færeyja, í heild sinni eða einstökum sveitarfélögum. Í Færeyjum ríkir fulltrúalýðræði þar sem Landsstjórn Færeyja lýtur forstöðu Konungs Danmerkur sem er leiðtogi eyjanna og Þjóðþings Danmerkur sem rekur utanríkistefnu eyjanna. Í Færeyjum sitja ráðherrar yfirleitt jafnframt á lögþinginu.
Færeysk stjórnsýsla er rekin á tveimur stigum, ríkisvalds og sveitarstjórna og er kosið til beggja á fjagra ára fresti. Hefð er fyrir listakosningu til beggja kosninganna og í rúm 40 ár hafa fimm til sex stjórnmálaflokkar boðið fram lista til lögþingskosninga. Hins vegar hafa fjórir flokkar iðulega náð á bilinu 80-90% atkvæða.
Konungur Danmerkur
Konungur Danmerkur er þjóðhöfðingi landsins. Hann hlýtur tign sína í arf, en getur jafnframt verið skipaður af Þjóðþingi Danmerkur. Völd hans í færeyjum takmörkuðust nokkuð þegar að að Heimastjórnarlögin 1948 tóku gildi.
Þrískipt ríkisvald
Samkvæmt vestrænni hefð sem á rætur sínar að rekja til frönsku byltingarinnar er ríkisvaldinu skipt í þrennt. Þetta er gert til þess að tryggja það að enginn einn aðili fari með of mikil völd.
Löggjafarvaldið
Lögþingið er löggjafarsamlunda Færeyja og þar sitja nú 33 þingmenn í einni deild undir forsæti Lögþingsformanns. Kosið er til lögþingsins á fjögurra ára fresti, ef ekki kemur til þingrofs áður en kjörtímabilinu lýkur. Kosið er samkvæmt hlutfallskosningu þar sem landið er eitt kjördæmi.
Framkvæmdarvaldið
Þar sem sjaldgæft er að einn flokkur nái meirihluta í lögþingskosningum er nokkra áratuga hefð fyrir myndun samsteypustjórna í Færeyjum. Meirihlutinn skipar ráðherra sem sitja í Landsstjórn Færeyja. Æðsti handhafi framkvæmdarvalds er Lögmaður og hann staðfestir lög með undirskrift sinni.
Dómsvaldið
Í færeyjum eru tvö dómstig héraðsdómur og hæstiréttur. Héraðsdómurinn nær yfir færeyjar í heild sinni og stærri málum er skotið til hæstaréttardómstólsins í Danmörku. Héraðsdómarar eru skipaðir af tveimur fulltrúum ríkisins og tveimur fulltrúum lögþingsins.
Treasure Island (eyja)
thumb|300px|right|Loftmynd af Treasure Island og [[Yerba Buena Island.]] Treasure Island er gervieyja í San Francisco flóa milli San Francisco og Oakland. Hún var gerð árið 1939 fyrir heimssýninguna í San Francisco. Treasure Island er tengd við aðra eyju, Yerba Buena Island, með þunnri landræmu.
Eyjan er algjörlega innan borgarmarka San Francisco.
Í Seinni Heimstyrjöldinni var eyjan notuð sem flotastöð af bandaríska sjóhernum. Hún er enn í eigu sjóhersins, þótt stöðin hafi verið lögð niður árið 1996.
Varg Vikernes
Varg Vikernes er listamannanafn tónlistarmannsins og rithöfundarins Louis Cachet (skírður Kristian Larsson Vikernes). Varg er fæddur þann 11. febrúar 1973 í Bergen í Noregi. Önnur nöfn sem hann hefur gengið undir eru Count Grishnackh sem er tilvísun í Hringadróttinssögu (orkahöfðingi)„ og út frá því Greven“ eða Greifinn. Hann er einna þekktastur fyrir að vera maðurinn á bakvið einmanns tónlistarverkið Burzum, kirkjubrennur í Noregi á 10. áratugnum og morðið á norska tónlistarmanninum Øystein Aarseth, eða „Euronymous“.
Varg Vikernes lék í stuttan tíma sem bassaleikari í hljómsveitinni Mayhem og sem gítarleikari í hljómsveitinni Old Funeral. Hann var heiðinn öfgamaður og tók þátt í að brenna niður í það minnsta þrjár kirkjur í Noregi milli 1992 og 1993, tvær þeirra fornsögulegar (kirkjurnar sem brenndar voru sjö talsins en aðeins var hægt að sakfella Varg fyrir þrjár þeirra). Hann var yfirlýstur þjóðernissinni með sérstakan áhuga á Óðalshyggju og baráttumaður fyrir því að norræn forntrú yrði endurvakin sem opinber ríkistrú norrænna þjóða. Hann útlistaði hugmyndir sínar og viðhorf í bókum sínum, Vargsmál, nafn sem á að vera nokkurskonar skírskotun í Hávamál, sú þekktust af þeim.
Í grein í norska dagblaðinu Dagbladet 23. júní 2008 sagðist Varg hafa fjarlægst bæði fyrrum stjórnmálaskoðanir sínar og öfgafullar trúarskoðanir. Í viðtali í Dagbladet í júlí 2009 vísaði hann til sjálfs sín sem kynþáttasinna, hann hélt því jafnframt fram að það þýddi ekki að hann hataði aðra kynþætti.
Hann sat í fangelsi fyrir skemmdarverk og morð í 15 ár, frá 1994 - 2009.
Æviágrip
Varg Vikerners er fæddur í Bergen í Noregi og var skírður Kristian Larsson Vikernes. Faðir hans var verkfræðingur að mennt og móðir hans, Helene (Lene) Bore, starfaði hjá stóru olíufélagi í Noregi. Faðir hans og móðir skildu þegar Varg var 11 ára og ólst hann upp hjá einstæðri móður sinni, sem hann að eigin sögn, hefur alltaf haldið sterku sambandi við. Samband hans við föður sinn hægt og rólega fjaraði þó út.