cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osnabrück
Galdrafár og 30 ára stríðið
thumb|Samningafundur við lok 30 ára stríðsins. Mynd eftir Gerard Terborch. Siðaskiptin í Osnabrück fóru formlega fram 1543, sem er tiltölulega seint miðað við aðrar borgir. Hins vegar var kaþólska kirkjan ekki rekin úr borginni og sumar kirkjur fengu að vera kaþólskar áfram, sem einnig er mjög óvenjulegt. Svo virðist sem siðaskiptin hafi ekki haft eins mikinn óróa í för með sér og var í öðrum borgum. Borgarráðið var skipað mönnum sem bæði voru lúterstrúar og kaþólskrar trúar. Á hinn bóginn voru galdraofsóknir mjög áberandi í Osnabrück. Þær náðu hámarki 1582 en á því ári voru alls 163 persónur brenndar fyrir galdra, allt konur. 1632 var háskóli stofnaður í borginni en sænskur her leysti hann upp á ný aðeins ári seinna. Þá geysaði 30 ára stríðið. Svíar stöldruðu þó stutt við í Osnabrück og kom borgin ekki meira við sögu í stríðinu sjálfu. En sökum þess hve umburðarlyndi borgarbúa var mikið gagnvart trúmálum var borgin kosin sem vettvangur friðarsamningana sem bundu enda á 30 ára stríðið. Samningar þessir eru kenndir við Vestfalíu (þýska: Westfälischer Friede), enda voru þeir ekki bara gerðir í Osnabrück, heldur einnig í borginni Münster. Friðarsamningar þessir bundu meðal annars enda á sjálfstæðisbaráttu Niðurlendinga, ný landamæri og yfirráð voru sköpuð í Evrópu, svissneska sambandið var alþjóðlega viðurkennt og ríkjaskipun Evrópu voru endurskipuð en þau héldust í aðalatriðum allt til Napoleonsstríðanna. Viðræður og samningsgerðin tók langan tíma, eða frá 1643-1848, og voru fulltrúar frá öllum viðkomandi ríkjum og héruðum mættir. Fulltrúar Svía voru Johann Adler Salvius og Johan Oxenstierna (sonur ríkiskanslarans Axels Oxenstierna). Samtímis friðarsamningunum sóttist Osnabrück eftir að verða að fríborg í ríkinu en borgarráð fékk því ekki framgengt. Hins vegar var ákveðið að biskupsstóllinn skyldi vera skipaður lúterskum og kaþólskum biskupi til skiptis en það mun vera einsdæmi í sögu ríkisins.
Nýrri tímar
Á Napoleontímanum var Osnabrück nokkrum sinnum skipað í hin og þessi ríki. 1803 hertók franskur her borgina og leysti biskupsstólinn upp. Borgin varð þá hluti af kjörfurstadæminu Hannover (sem seinna varð að konungsríki). 1806 náðu prússar að taka borgina til skamms tíma og innlima hana. 1807 réðu Frakkar aftur í héraðinu og settu borgina í nýstofnað konungsríki Vestfalíu, en 1810 innlimuðu Frakkar borgina, sem þá varð frönsk. Vínarfundurinn úrskurðaði 1815 að borgin skyldi tilheyra konungsríki Hannover. 400 hermenn úr borginni tóku þátt í orrustunni við Waterloo og börðust gegn Napoleon. 1866 hertóku prússar konungsríkið Hannover og varð Osnabrück þá prússnesk á ný. Í heimstyrjöldinni síðari varð borgin fyrir 79 loftárásum alls frá árinu 1942. 65% borgarinnar eyðilagðist, þar af nær öll miðborgin. Bretar hertóku borgina í stríðslok, enda var hún á hernámssvæði þeirra. Hugmyndir voru uppi um að Holland innlimaði borgina eftir stríð, en þær hugmyndir náðu ekki fram að ganga. Síðustu Bretarnir yfirgáfu borgina ekki fyrr en 2009.
Byggingar og kennileiti
thumb|300px|Ráðhúsið í Osnabrück er einkennisbygging borgarinnar
Almenn þekking
Almenn þekking er hugtak sem notað er um tiltekna heild þekkingar, hæfni og skoðana. Þessi heild er skilgreind með tilliti til þess sem tiltekið samfélag telur vera lágmarksþekkinguna sem maður verður að hafa til að komast af. Almenn þekking er síbreytileg þótt maður kunni að upplifa hana sem fast fyrirbæri sem hefur þýðingu fyrir menningu og myndun persónuleika. Hún er í eðli sínu ófræðileg og ósérhæfð.
Umfang
Tuttugu þekkingarsvið hafa verið skilgreind sem almenn þekking. Venjulegur þegn á að hafa þessa þekkingu án þess að hafa farið í sérstakt nám:
Raoul Cauvin
Ferill
Raoul Cauvin fæddist í Antwerpen árið 1938. Hann lauk námi í steinprenti en uppgötvaði fljótlega eftir útskrift að starfsmöguleikarnir í þeirri iðn voru litlir. Hann gekk til liðs við Dupuis-útgáfuna árið 1960 og vann að gerð teiknimyndaþátta fyrir sjónvarp um Strumpana. Með tímanum sneri hann sér að því að semja myndasögur fyrir ýmsa af teiknurum útgáfufélagsins og birtust þær í myndasögublaðinu Sval.
Árið 1967 flutti Morris, höfundur Lukku Láka sig um set frá Dupuis til franska samkeppnisblaðsins Pilote. Til að bregðast við brotthvarfi hinnar vinsælu söguhetju, skapaði Cauvin nýjan sagnaflokk, Bláfrakkana, um sveit í riddaraliðinu á tímum bandaríska borgarastríðsins. Hefur bókaflokkurinn, sem fyrst var teiknaður af Louis Salvérius en síðar listamanninum Lambil verið einn sá vinsælasti í sögu fransk/belgísku myndasögunnar.
Árið 1972 hóf Cauvin ritun annars vinsæls sagnaflokks, um einkaspæjarana Samma og Kobba, sem teiknaðir voru af Berck. Sögurnar gerast í Chicago á bannárunum.
Snemma á níunda áratugnum samdi Cauvin í samstarfi við teiknarann Nic Broca þrjár sögur um Sval og Val: Kuldakastið, Svarta kassann og Hljóðsuguna. Þær sögur hafa þó almennt hlotið fremur rýr eftirmæli.
Af öðrum þekktum sögum eftir Cauvin mætti nefna bækurnar um barnunga prakkarann Cedric, Agent 212 sem fjallar um treggáfaðan lögregluþjón, Les Femmes en Blanc sem gerast á sjúkrahúsi og Cupidon um seinheppinn ástarengil.
Roger Munby
Roger Munby er fyrrum stjórnarformaður enska knattspyrnufélagsins Norwich City F.C.. Munby varð stjórnarmaður í maímánuði árið 1996 og hafði einnig verið það á milli janúarmánaðar 1986 þangað til í septembermánuði. Hann tók við stjórnarformannsstöðunni af Bob Cooper árið 2002 en hætti 2009.
Norwich City F.C.
Norwich City Football Club (einnig þekktir sem Kanarífuglarnir) er enskt knattspyrnufélag staðsett í Norwich, Norfolk. Liðið féll í ensku meistaradeildina árið 2020 en komst svo upp í úrvalsdeildina ári síðar.
Liðið var meðal stofnenda ensku úrvalsdeildarinnar á árunum 1991 til 1992, spiluðu í þeirri deild fyrstu þrjú árin og snéru svo aftur eina leiktíð á árunum 2004 til 2005. Það komst upp í ensku efstu deildina árið 1972, og hafa spilað samtals 18 leiktíðir í efstu deild, lengsta samfellda tímabilið varði í 9 ár. Norwich hafa unnið enska deildabikarinn tvisvar, annarsvegar árið 1962 og hinsvegar árið 1985. Norwich spiluðu síðast í ensku úrvalsdeildinni tímabilið 2019-2020.
Félagið var stofnað þann 17. júní árið 1902. Síðan árið 1935, hafa Norwich leikið leiki sína á Carrow Road og hafa verið erkióvinir austur-anglísku nágrannana Ipswich Town, sem að þeir hafa keppt gegn 134 sinnum, og hafa borið sigur úr býtum 51 sinni frá árinu 1902.
Merinófé
thumb|Órúnar merinókindur Merinófé er sauðfjárkyn sem er upphaflega spænskt og er ræktað vegna ullarinnar. Það fyrirfinnst bæði kollótt og hyrnt. Ull þess er einstaklega mjúk. Það er eitt algengasta kynið í heiminum um þessar mundir.
Sjaríalög
[[Mynd:Use of Sharia by country.svg|300px|thumb|Beiting sjaríalaga eftir löndum.
Borgargerði
Borgargerði er eyðibýli í Norðurárdal. Það var fjórði bærinn sem fór í eyði í Norðurárdal, Það fór í eyði árið 1974. Eina uppistandandi húsið er sjálft íbúðarhúsið og stendur það hinum megin við ánna. Það liggur vegur hálfa leiðina að bænum og restina þarf að ganga. Borgargerðisfjall gnæfir yfir bænum.
Norwich City F.C.
Stuðningsmannalagið On The Ball, City er sagt vera elsta fótboltalag í hinum enskumælandi heimi.
Sjaríalög
{{legend|#179C86|Sjaríalög hafa engin áhrif á réttarkerfið.}} {{legend|#F6DD4F|Sjaríalög gilda um einkamál múslima.}} {{legend|#706EA4|Sjaríalög eru fullgild, líka í glæpamálum.}} {{legend|#FF9950|Beiting sjaríalaga er mismunandi eftir landshlutum.}} ]]
Sjaríalög eru trúarlög sem múslimar hlýða. Þau byggjast á lífsreglum Íslam eins og þau koma fyrir í Kóraninum og hadíðum. Orðið sjaría á uppruna sinn í arabíska orðinu sharīʿah, sem þýðir „siðferðisleg og trúarleg lög byggð á spádómi“, ólíkt lögum settum af mönnum.
Sjaríalög snerta mörg svið lífsins, svo sem glæpi, stjórnmál, hjónabandssamninga og fjármál, auk þess að taka á einkamál eins og kynmök, hreinlæti, matarhefðir, mannasiðir, bænagjörð og föstu. Í sögulegu samhengi eru sjaríalög eitt af því sem helst einkennir Íslam. Í þrengri skilgreiningu sinni eru sjaríalög talin vera óskeikul orð Guðs.
Sjaríalög eru byggð á tveimur aðalheimildum: Kóraninum og hadíðunum. Stuðst er við svokölluð afleidd lög til að takast á við mál sem ekki er fjallað um í þessum tveimur heimildum. Afleiðingar sjaríalaga eru mismunandi eftir trúarhópum (t.d. sunní og sjía) og lögspekiskólum eins og Hanafi, Maliki, Shafi'i, Hanbali og Jafari.
Í löndum þar sem meirihluti íbúa aðhyllist Íslam eru sjaríalög að hluta eða í heild tekin upp í löggjöf. Dæmi um slík lönd eru Sádí-Arabía, Súdan, Íran, Írak, Afganistan, Pakistan, Brúnei, Katar, Jemen og Máritanía. Í löndum sem beita sjaríalögum eru refsingar á borð við afhöfðun, svipuhögg og grýtingu oft notaðar, bæði í samræmi við ríkjandi réttarfar og utan við það. Fæst lönd heimsins viðurkenna sjaríalög en í sumum löndum njóta þau viðurkenningar að hluta í tengslum við skilnaðar- og erfðamál múslima.
Deilt hefur verið um hvort sjaríalög samræmist veraldlegum lögum eða ekki, þar sem mörg ákvæði sjaríalaga stangast á við veraldlegar hugmyndir um ríkisstjórn, mannréttindi, hugsanafrelsi og kvenréttindi.
25. mars
25. mars er 84. dagur ársins (85. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 281 dagur er eftir af árinu.
Þennan dag er haldið upp á boðunardag Maríu í kaþólskum löndum, en dagurinn var fyrsti dagur ársins í löndum kristinna manna til ársins 1621.
Núllvalda stak
Stak x í baugi R kallast núllvalda ef til er náttúruleg tala n svo xn = 0; með öðrum orðum verður stakið núll þegar það er hafið í heiltöluveldi.
Dæmi um núllvalda stök er nykurtalan ε en εn jafngildir núlli fyrir allar náttúrulegar tölur n \geq 2.
Eindahraðall
Eindahraðall er tæki sem beitir rafsviði til að hraða rafhlöðnum eindum og notar segulsvið til að beina orkumiklum og grönnum agnageisla á skotspón. Er annars vegar hringhraðall eða línuhraðall, en þeir síðarnefndu eru m.a. notaðir til geislalækninga.
Sáttamiðlun
Skilgreining
Sáttamiðlun er kerfisbundin samningaaðferð sem snýst um að aðstoða deiluaðila við að ná sáttum. Hún hefur mikið verið notuð í Evrópu, Norður-Ameríku og Ástralíu. Sáttamiðlun er helst notuð í einkamálum, meðal annars fjölskyldumálum, nágrannadeilum, árekstrum á vinnustöðum og skólum og í opinberum málum m.a. vegna afbrota ungra einstaklinga, en jafnframt í deilum milli ríkja og ólíkra menningarheima.☃☃ Sáttamiðlun getur verið öflug leið til að viðhalda tengslum til dæmis á milli fyrirtækja og viðskiptavina, með það fyrir augum að komast að samkomulagi um málalok.
Kostir sáttamiðlunar umfram dómstólameðferð
Einn helsti kostur sáttamiðlunar er að auðveldara er að koma að, fjall um og ná sáttum um rót deilumála og stuðla þannig að endanlegri lausn hinna raunverulegu og upphaflegu deilumála og þannig að gera öllum aðilum mögulegt að ganga sáttir frá borði. Í dómsmálum er oft verið að fjalla um það yfirborð mála sem upphaflegur ágreiningur hefur þróast í og því grunnur deilunnar ekki leystur og sættir ekki til staðar á meðal deiluaðila. Sáttameðferð er talin vera u.þ.b. sjöfalt kostnaðarminni en dómsmeðferð og að jafnaði sjöfalt hraðvirkari. Í dómsmeðferð er dómari bundinn innan ramma laga og kröfugerðar sóknaraðila, en í sáttameðferð ríkir frelsi til að ræða allar hliðar deilumála, draga inn ólík sjónarmið og tilfinningar, rökræða og finna í sameiningu sáttagrundvöll sem aðilar vega og meta með aðstoð sáttamiðlara og ráðgjafa sinna og komast síðan að samkomulagi að jafnaði í 70% tilvika. Ef sátt tekst ganga aðilar sáttir frá borði, en ekki bara einn eða hluti deiluaðila. Sáttamiðlun er sem sagt: 1. mun hraðvirkari, 2. mun kostnaðarminni, 3. fer beint að kjarna deilunnar, en ekki yfirborðið og 4. skilar deiluaðikum sáttum við hvern annan. Sáttamiðlun er hin gamla og náttúrulega aðferð við að leysa deilumál eins og fjölmargar fornar heimildir vitna um. Að boði löggjafans voru starfandi sáttanefndir á Íslandi fram á seinni hluta 20. aldar. Árið 1847 kom út bókin Um sættamál á Íslandi eftir Þórð Jónassen dómara í Íslands konunglega landsyfirrétti.
Drogheda
thumb|Drogheda. Drogheda (írska: Droichead Átha, þýðing: Brú við vað) er bær við austurströnd Írlands, um 56 km norður af Dublin, við fljótið Boyne. Íbúar eru um 41.000 (2016). Newgrange-fornminjarnar eru 8 km vestur af bænum.
Knattspyrna
thumb|right|Leikmaðurinn í rauðu hefur brotist gegnum vörn hins liðsins og býst til að skjóta knettinum í markið. thumb|right|Fagnaðarlæti stuðningsmanna liðs í Argentínu. Knattspyrna eða fótbolti er boltaíþrótt þar sem farið er eftir 17 reglum sem voru staðfestar af Alþjóðaknattspyrnustjórninni IFAB þegar hún var stofnuð árið 1886. Knattspyrna er leikin með knetti af tveimur allt að 11 manna liðum (með markmanni) sem reyna að sigra hitt liðið með því að skora fleiri mörk en andstæðingarnir á leiktíma sem venjulega er 90 mínútur. Til að skora mark þarf að spyrna boltanum inn í mark andstæðinganna. Ef mark er skorað í eigin mark kallast það sjálfsmark. Leikmenn mega ekki snerta boltann með hönd sinni, en markmaðurinn er undantekning. Hann má verja boltann með höndunum á afmörkuðu svæði sem kallast vítateigur.
Alþjóðaknattspyrnusambandið er alþjóðasamband knattspyrnunnar. Það er oft kallað FIFA eftir skammstöfun heitis þess á frönsku (Fédération Internationale de Football Association). FIFA skipuleggur heimsbikarmót í knattspyrnu í karla- og kvennaflokki á fjögurra ára fresti. Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla hefur farið fram á fjögurra ára fresti frá árinu 1930, nema í tvö skipti: 1942 og 1946 þegar mótið var fellt niður vegna Síðari heimsstyrjaldar. Um 190-200 landslið keppa í heimshlutamótum til að öðlast þátttökurétt á heimsmeistaramótinu þar sem 32 lið keppa í 4 vikur um heimsmeistaratitil. Heimsmeistaramót FIFA er eitt vinsælasta íþróttamót heims og fær meira áhorf en Ólympíuleikarnir. Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu kvenna hefur verið haldið á fjögurra ára fresti frá 1991. 1,12 milljarðar áhorfenda fylgdust með heimsmeistaramóti kvenna 2019 í Frakklandi, sem var met.
Þekktasta íþróttamót knattspyrnuliða í Evrópu er Meistaradeild Evrópu í kvenna- og karlaflokki, sem er sýnd í sjónvarpi um allan heim. Úrslitakeppnin í karlaflokki hefur verið það íþróttamót sem fær mest áhorf á heimsvísu. Þekktustu efstu deildir knattspyrnuliða í heimi eru Enska úrvalsdeildin (Premier League), Spænska úrvalsdeildin (La Liga), Þýska úrvalsdeildin (Bundesliga), Ítalska úrvalsdeildin (Serie A) og Franska úrvalsdeildin (Ligue 1). Í þessum deildum leika bestu knattspyrnumenn heims og samanlögð laun þeirra eru yfir 600 milljónir punda.
Leikvöllurinn
Fótboltavöllurinn skal vera rétthyrndur og mörk hans merkt. Tvær lengri hliðar vallarins eru kallaðar hliðarlínur og styttri línurnar eru kallaðar markalínur. Miðlína liggur þvert á völlinn á milli miðpunkta hliðarlínanna. Miðpunktur hennar er vallarmiðja sem jafnframt er miðpunktur hrings með 9,15 metra radíus.
Hliðarlínur eiga í öllum tilvikum að vera lengri en markalínurnar. Stærð valla í landsleikjum er 100-110 metrar að lengd og 64-75 metrar að breidd. Leikir á vegum Knattspyrnusambands Íslands eru spilaðir á völlum með 68 metra breidd og 105 metra lengd. Stærð vallarins má breyta í öðrum tilvikum.
Aðrar tvær línur eru dregnar 16.5 metra frá marksúlu, samsíða hliðarlínum. Þær eru 16.5 metra langar og á milli enda þeirra er lína sem er samsíða markalínunni. Þetta afmarkaða svæði kallast vítateigur.
Við horn vallarins, þar sem markalínur og hliðarlínur mætast, skal vera fáni sem er ekki minni en 1.5 metrar. Á sama stað skal vera hornbogi með 1m radíus frá fánanum. Hornfáni við miðlínu er valkvæður. Merkingar mega vera utan vallarins á þessum stað.
Boltinn
Boltinn er kúlulaga með 68-70 cm þvermál og vegur á milli 410 og 450 grömm. Loftþrýstingur í boltanum skal jafngilda 0.6 - 1,1 loftþyngd við sjávarmál. Ef bolti verður ónothæfur við leik, þá er leikurinn stöðvaður og varabolti er settur á sama stað og boltinn sem varð ónothæfur var á. Ef taka á vítaspyrnu, markspyrnu eða álíka, þá er varaboltinn settur inná samkvæmt þeim reglum. Ekki má skipta út bolta án leyfis frá dómara. Boltar sem eru notaðir í keppnum FIFA, þurfa að vera merktir og staðfestir af FIFA. Auk þess eiga allar keppnir FIFA, og knattspyrnusamtaka, sem undir það heyra, að nota bolta sem er ekki merktur á annan hátt en þann að bera merki keppninnar og framleiðandans.
Fjöldi leikmanna
Þegar leikmanni er skipt inná er dómari fyrst látinn vita af skiptingunni og hann stöðvar leikinn. Hann gefur leikmanni á vellinum merki um að koma að hliðarlínunni og fara útaf. Þegar að leikmaðurinn er farinn út af fer leikmaðurinn sem skipta á inná á völlinn frá hliðarlínu og við það telst skiptingunni lokið. Leikmaður, sem hefur verið skipt útaf, tekur ekki frekar þátt í leiknum og allir varamenn fylgja fyrirmælum dómara. Leikur er jafnframt stöðvaður, ef að útileikmaður er færður í markmannsstöðu.
Fari leikmaður inn á völlinn án leyfis dómara er leikurinn stöðvaður. Dómarinn gefur leikmanninum viðvörun og leikurinn heldur áfram með aukaspyrnu. Ef að leikmaður skiptir við markmann án leyfis dómara heldur leikurinn áfram, en leikmennirnir tveir eru viðvaraðir. Einungis má skipta inn leikmenn í hópi varaleikmanna.
Búnaður leikmanna
Leikmaður má ekki bera neinn búnað sem er hættulegur honum sjálfum eða öðrum leikmönnum. Grunnbúnaður leikmanns samanstendur af ermabol, stuttbuxum, sokkum, skóm og legghlífum. Bolur, stuttbuxur og ermar bolsins þurfa ekki endilega að vera í sama lit. Allir leikmenn liðsins að markmanni undanskildum, eiga að vera í eins búningi. Auk þess er aðildarfélögum KSÍ heimilt að leggja bann við takkaskóm. Ef að legghlífar eru notaðar, þá eiga þær að vera að fullu faldar bak við sokka leikmanns. Markmaður skal bera liti sem aðgreina hann frá öðrum leikmönnum, dómara og aðstoðardómurum. Ef þessum reglum er ekki fylgt er dómara heimilt að vísa leikmanni tímabundið af velli á meðan lausn er fengin á vandamálinu.
Dómari
Dómari sér um að reglum fótboltans sé framfylgt á þeim leik sem hann hefur verið skipaður á. Hann stjórnar leik í samvinnu með aðstoðardómara. Honum er heimilt að stöðva, fresta eða hætta við leik vegna utanaðkomandi truflunar eða vegna brota á grunnreglum fótboltans. Hann leggur mat á meiðsli leikmanna og bíður með að senda smávægilega meidda leikmenn af velli. Leikmenn með blæðandi sár er þó ávallt hleypt rakleiðis af velli og fá ekki að koma aftur á völlinn fyrr en blæðing hefur stöðvast.
Frá 2017 hefur myndbandadómgæsla verið notuð í ríkari mæli. Þá fær aðaldómari skilaboð frá nokkrum aðstoðardómurum sem sitja við skjá og greina leikinn. Aðaldómari getur einnig skoðað sjálfur atvik í skjá við völlinn ef hann telur þörf á.
Fótboltalið
Í fótbolta er þrenn möguleg úrslit. Í leik þar sem annað liðið hefur skorað fleiri mörk en andstæðingurinn kallast leikurinn unninn, og það lið fær ýmist 2 eða 3 stig fyrir það afrek. Sé leikurinn hins vegar, með jafn mörgum mörkum frá báðum liðum vallarins kallast jafntefli og bæði lið fá eitt stig. Engin stig eru þó veitt í útsláttakeppnum, þar gildir að það lið sem sigrar heldur áfram í næstu umferð. Framlenging og loks vítaspyrnukeppni er gripið til ef leikurinn er jafn.
Fótbolti er einn af vinsælustu íþróttum í heimi. Samkvæmt tölum Fifa, sem er yfirstjórn knattspyrnu í heiminum, spila yfir 265 milljónir manna í yfir 200 löndum fótbolta. Skipulagðir leikir eru spilaðir af 38 milljónum um allan heim í meira en 325 þúsund knattspyrnuklúbbum. 207 lönd og sjálfstjórnarsvæði eru meðlimir FIFA. Einungis þarf nokkrar grundvallarreglur og lítinn útbúnað til þess að iðka íþróttina. Nóbelsverðlaunahafinn Albert Camus sagði: "Allt sem ég veit með öryggi um siðferði og ábyrgð, á ég að þakka fótboltanum".
Félagslið
Fótbolti er ýmist spilaður í fótboltaklúbbum eða sem áhugamannaíþrótt. Fótboltaklúbbar eru félög sem spila á móti öðrum klúbbum í deild innan síns eigin lands. Oft eru margar deildir í einu landi, þar sem liðunum er skipt eftir því hversu vel liðið spilar. Auk fótboltaliðs starfa hjá félaginu þjálfarar, sjúkraþjálfarar og búningastjóri. Þjálfarar sjá um að kenna leikmönnum um þá tækni og færni sem notuð er í fótbolta. Sjúkraþjálfarar sjá um meiðsli leikmanna og búningastjórn sér um að allir búningar félagsins séu í röð og reglu. Áhugamenn hinsvegar, spila frekar upp á skemmtunina og þeim áhuga sem þeir hafa fyrir íþróttinni. Áhugamenn fá ekki greitt fyrir vinnu sína úti á vellinum, ólíkt atvinnumönnum í fótboltaklúbbum. Þessi laun, sem að atvinnumenn fá eru fengin með styrktarsamningum fyrirtækja, verðlaunafé við það að vinna keppnir og í sumum tilfellum fé frá eigendum liðsins.
Landslið
Auk félagsliða og áhugamannaliða eru starfrækt landslið. Landslið eru lið, þar sem óskað er eftir kröftum leikmanna sem hafa ríkisborgararétt í viðkomandi landi. Landsliðum er stjórnað af knattspyrnusamböndum, hvers lands fyrir sig, sem jafnframt stjórna fyrirkomulagi deildarleikja landsins. Landsliðum er skipt upp innan hvers lands eftir aldri. Unglingalið landsliðsins eru ýmist undir 17 ára, undir 19 ára, undir 21 árs og undir 23 ára. Ekki er þörf á að öll þessi landslið séu virk, og í raun er algengast að haldið sé út landsliðum aðeins í undir 17 ára, undir 19 ára og undir 21 árs. Aðallið landsliðs, getur þó alltaf kallað leikmenn sem eru á þessum aldri, nema að ákvörðun knattspyrnusambandsins sé önnur.
Áhorfendur
Áhorfendur eru fólk sem mætir á leikvanga, þar sem liðið spilar til þess að horfa á leikinn og styðja sitt lið. Auk þess er jafnframt til að áhorfendur fylgist með sínum liðum í sjónvarpi, með sjónvarpsútsendingum. Mismikill áhugi er þó á fótboltaliðum eftir kynjum. Fótbolti kvenna er í augum almennings minna umfangs og vinsældir hans minni, en vegna árangurs liða og landsliða hefur áhuginn undanfarið aukist, þá sérstaklega í Bandaríkjunum og Þýskalandi.
Fordómar
Sérstakar stofnanir gegn misrétti:
Fótboltabullur
Ofbeldi í fótbolta hefur verið til frá upphafi hans og verið kennt við fótboltabullur. Þær urðu fyrst að skipulögðum hópum árið 1980 í Ítalíu. Fjölmiðlar hafa verið gagnrýndir fyrir að gefa fótboltabullum gaum og á þann veg efla ofbeldi í fótbolta.
Sérherbergi
Sérherbergi er femínisk ritgerð eftir bresku skáldkonuna Virginiu Woolf. Verkið sem á ensku nefnist A Room of One's Own, kom fyrst út árið 1929 og byggir á tveimur fyrirlestrum Woolf sem hún hélt við kvennaháskólana Girton og Newnham í Cambridge í október árið 1928.
Verkið kom út í íslenskri þýðingu Helgu Kress árið 1983.
Titill verksins byggir á þeirri hugmynd Woolf að konur verði að hafa bæði fjárhagslegt sjálfstæði og sérherbergi út af fyrir sig svo þær hafi möguleika á því að loka sig af og öðlast nægilegt næði til að skapa skáldverk. Woolf nefnir að í gegnum aldirnar hafi konum verið haldið frá skrifum bæði af félagslegum og fjárhagslegum ástæðum því samfélagið hafi krafist annars af þeim en að iðka skáldskap. Woolf veltir því upp hvort konur hefðu verið færar um að skapa skáldverk í sama gæðaflokki og verk William Shakespeare og ímyndar sér jafnframt að Shakespere hafi átt systur búna jafnmiklum hæfileikum og hann og veltir því fyrir sér hvað hefði orðið um hana. Woolf fer fram á endurmat á bókmenntum kvenna sem hún segir að hafi alltaf verið metnar út frá forsendum karla og út frá ríkjandi gildismati sem væri byggt á gildum og reynsluheimi karla.
Gentofte (sveitarfélag)
Gentofte er sveitarfélag á Höfuðborgarsvæði Danmerkur. Það liggur við Eyrarsund. Syðri hluti sveitarfélagsins liggur að Kaupmannahöfn en til vesturs liggur Gentofte að Gladsaxe sveitarfélaginu. Meðaltekjur í Gentofte eru einna hæstar í Danmörku. Í Gentofte eru bæjarhlutarnir Charlottenlund, Dyssegård, Gentofte, Hellerup, Jægersborg, Klampenborg, Ordrup, Skovshoved og Vangede. Sveitarfélagið einkennist af einbýlishúsabyggðum.
Kapella hins heilaga blóðs
thumb|300px|Kapella hins heilaga blóðs Kapella hins heilaga blóðs (Heilig-Bloedbasiliek) er kirkjubygging í flæmsku borginni Brugge í Belgíu. Kapellan líkist þó ekki ekki kirkju að utan. Hún er sögð hefa að geyma blóð úr líkama Jesú.
Saga kirkjunnar
thumb|Efri kapellan Það voru greifarnir í Flæmingjalandi sem reistu kirkjuna 1134-1157 og var hún notuð fyrir greifana og ættmenn þeirra. Kirkjan var sett milli tveggja annarra húsa, þannig að ekki reyndist unnt að smíða eiginlega kirkju, heldur er lítur hún út eins og fagur framhlið glæsilegs íbúðarhúss. Kapellur eru hins vegar á tveimur hæðum í byggingunni. Neðri kapellan er helguð heilögum Basil og er nánast óbreytt frá 12. öld. Róbert II, greifi af Flæmingjalandi, kom heim úr krossferð með líkamsleifar af heilögum Basil og voru þær settar upp í neðri kapellunni. Þar er einnig Madonnuhöggmynd frá 14. öld. Efri kapellan var hins vegar endursmíðuð á 16. öld í gotneskum stíl og hefur síðan verið margbreytt.
Blóð Jesú
thumb|Glerhylkið með pjötlunni Meðan á smíði kapellunar stóð fór Thierry greifi í krossferð til Jerúsalem árið 1147-49. Þegar hann sneri heim aftur til Brugge 1150 var hann með pjötlu í farteskinu, en hún var sögð hafa að geyma blóð úr klæði Jesú. Sagan segir að Jósef frá Arímaþeu hafi geymt klæðið, en hann var sá sem lagði Jesú í gröfina eftir krossfestinguna. Engar heimildir eru hins vegar til um tilvist pjötlunnar fyrir 1250. Trúlega hefur hún borist til Brugge eftir að Konstantínópel var rænd af krossförum 1204 í fjórðu krossferðinni. En helgigripurinn var settur upp í efri kapelluna og upp úr 1250 var farið að kalla hana Kapellu hins heilaga blóðs. Síðan þá hefur pjatlan gegnt veigamiklu hlutverki í trúarlífi borgarbúa. 1310 gaf Klemens V páfi út bréf þar sem hann veitti pílagrímum aflát ef þeir sóttu kapelluna heim og börðu pjötluna augum. Pjatlan sjálf er geymd í litlu glerhylki sem áður fyrr var notuð fyrir ilmvatn og átti uppruna sinn í eða við Konstantínópel á 12. öld. Hylkið hefur ekki verið opnað síðan það kom til Brugge, enda lokað og innsiglað með vaxi.
Helgiganga
thumb|Helgigangan með blóði Jesú Ein mesta helgiganga í Belgíu er haldin á uppstigningardegi í Brugge. Þá er pjatlan með blóði Jesú sett á vagn og um 3.000 manns, klæddir helgiklæðum, ganga með honum um götur borgarinnar. Meðan gangan stendur yfir er með leiksýningu sýnt hvernig pjatlan kom til Brugge. Allt að 100 þús manns mæta á göturnar til að fylgjast með. Kaþólikkar halda því fram að blóðið á pjötlunni breytist í vökva meðan á helgigöngunni stendur, en storknar aftur að henni lokinni. Helgiganga þessi var innleidd árið 1303, en hafði að einhverju leyti verið til síðan á miðri 13. öld. Belgar kalla helgigönguna Brugges schoonste dag (besti dagur Brugges). Helgigangan, og allt sem henni tengist, er á sérstökum UNESCO-lista yfir heimsminjar.
Zidan Abu Maali
Mawlay Zidan Abu Maali eða Zaidan el-Nasir var soldán Marokkó frá 1603 til 1627 (bróðir hans ríkti yfir Fes til 1613). Hann var sonur Ahmad al-Mansur. Höfuðborg hans var í Marrakech.
Robert Hanssen
thumb|right|Robert Hanssen Robert Hanssen (18. apríl 1944 – 5. júní 2023) var fyrrum alríkislögreglumaður frá Bandaríkjunum sem árið 2001 var dæmdur sekur um að hafa njósnað fyrir Sovétríkin og síðar Rússland. Hann var dæmdur í ævilangt fangelsi án möguleika á náðun.
Zidan Abu Maali
Fyrstu ríkisár Zidans stóð hann í borgarastyrjöld við bróður sinn um yfirráð yfir landinu. Vegna styrjaldarinnar lét hann einhvern tíma flytja allt bókasafn sitt á skip til að koma því undan, en skipstjórinn sigldi með það til Spánar þar sem það er varðveitt í El Escorial-höllinni.
1610 gerðu Zidan og Mórits af Nassá fríverslunarsamning milli Marokkó og Hollands og bandalag gegn Spánverjum og sjóræningjum úr Barbaríinu fyrir milligöngu kaupmannsins Samuels Pallache. Samningurinn gerði Zidan kleyft að kaupa vopn og skip frá Hollandi.
Danny Boyle
thumb|right|Danny Boyle árið 2008 Daniel „Danny“ Boyle (fæddur 20. október 1956) er enskur kvikmyndaleikstjóri og framleiðandi. Hann er best þekktur fyrir að hafa leikstýrt myndum á borð við Slumdog Millionaire, 127 klukkustundir, Trainspotting og A Life Less Ordinary. Fyrir Slumdog Millionaire hlaut Boyle mörg verðlaun þar á meðal Óskarsverðlaunin fyrir besta leikstjóra. Boyle var listrænn leikstjóri Ólympíuleikanna 2012.
Nieuwe Kerk (Delft)
thumb|300px|Nýja kirkjan er næsthæsta kirkja Hollands Nieuwe Kerk (Nýja kirkja) er kirkja í borginni Delft í Hollandi. Hún er næsthæsta kirkja Hollands uppá 109 metra. Í grafhvelfingunni er helsti greftrunarstaður konungsættarinnar í Hollandi.
Saga
thumb|Grafhýsi Vilhjálms af Óraníu í Nieuwe Kerk Nieuwe Kerk var stofnuð 1351 og reist úr viði. Hún var helguð Maríu mey og heilagri Úrsúlu. Kirkja þessi var seinni kirkja miðborgarinnar. Fyrir var Oude Kerk (Gamla kirkja) og hlaut nýja kirkjan því heitið Nieuwe Kerk (Nýja kirkja). 1396 var byrjað að reisa þverskip fyrir framan viðarkirkjuna. Jafnskjótt og það var fullreist var viðarkirkjan rifin og fjarlægð. Kirkjusmíðinni var haldið áfram með langskipi og kór, en verkinu lauk 1496 með turninum mikla og hafði kirkjan þá verið í byggingu í nákvæmlega 100 ár. Turninn var lægri þá en hann er nú. 3. maí 1536 sló eldingu niður í turninum og olli því að kirkjan brann. Eldurinn læsti sig í nærliggjandi byggingar og fyrr en varði var hann óviðráðanlegur. Þann dag brunnu 2.300 hús, tveir þriðju allra húsa í borginni, og olli gífurlegri eyðileggingu. Eftir lagfæringar næstu árin skullu siðaskiptin á. 1566 ruddist múgur siðaskiptamanna inn í kirkjuna og eyðilagði kaþólskar helgimyndir og listaverk. 1572 voru kaþólikkar endanlega reknir úr kirkjunni, sem við það varð eign reformeruðu kirkjunnar. Tólf árum síðar var Vilhjálmur af Óraníu, leiðtogi uppreisnarinnar gegn Spánverjum, myrtur á heimili sínu í Delft. Hann var lagður í steinkistu í Nieuwe Kerk. Gríðarmikið grafhýsi var reist inni í kirkjunni og var kistu hans komið þar fyrir. Eftir það hlutu 45 aðrir meðlimir Óraníuættarinnar hinsta hvíldarstað í kirkjunni. Kirkjan skemmdist enn töluvert þegar púðursprengingin mikla átti sér stað 1654. Við höggbylgjuna brotnuðu allir gluggar hennar, sem flestir voru listaverk. Nýju gluggarnir voru einfaldir og einlita. 1872 laust enn niður eldingu í turninum og brann hann niður. Þegar hann var endurreistur hlaut hann núverandi hæð, 109 metrar. Þar með er kirkjan næsthæsta kirkja Hollands. Aðeins dómkirkjan í Utrecht er hærri (112 metrar). Turninn er með 36 bjöllur og voru flestar gerðar 1660. Núverandi litagluggar voru settir í kirkjuna 1927-36.
Grafir
Vilhjálmur af Óraníu var fyrsti einstaklingur sem lagður var til hinstu hvílu í kirkjunni. Hann var myrtur 1584 og lagður í steinkistu í kirkjunni 3. ágúst. Síðan þá hafa á fimmta tug ættmenna hans, þ.e. hollenska konungsættin, verið lagðir í grafhvelfingu kirkjunnar. Nöfn sem eru feitletruð eru þjóðhöfðingjar (landstjórar, konungar, drottningar). Það athugist að ekki hvíla allir þjóðhöfðingjar Hollands í kirkjunni.
Will.i.am
thumb|will.i.am (2018) William Adams (f. 15. mars 1975) betur þekktur undir sviðsnafninu will.i.am er meðilmur í hljómsveitinni the The Black Eyed Peas. Árið 2011 talsetti hann fuglinn Pedro í teiknimyndinni Rio.
Sultartangalón
Sultartangarlón er lón á hálendi Íslands, norður af Heklu, sem sér Sultartangastöð fyrir raforku. Lónið myndaðist 1982–1984 þegar Þjórsá og Tungnaá voru stíflaðar. Það er um 20 km².
Stjörnuhlynur
Stjörnuhlynur (fræðiheiti: Acer shirasawanum ) er runni eða lítið lauftré af ættkvísl hlyna (Acer) sem er frá mið og suður Japan. Hann getur orðið um 8 til 15 m hár.
Hann hefur verið lítið eitt reyndur á Íslandi.
Skovshoved
Skovshoved er fiskiþorp sem var áður fyrr við Eyrarsund á ströndinni fyrir norðan Kaupmannahöfn í Danmörku. Þorpið er í sveitarfélaginu Gentofte. Meðal kennileita eru kirkjan í Skovshoved, hótelið í Skovshoved og bensínstöð Skovshoved frá 1938 en hún var teiknuð af Arne Jacobsen. Skovshoved er þekkt fyrir að torgsölukonur frá þorpinu sem seldu fisk á Gömlu-Strönd í miðbæ Kaupmannahafnar. Þær voru kenndar við staðinn og kallaðar "skovserkoner". Búningur þeirra var skósíð pils, hekluð sjöl og hvítir höfuðklútar. Allt til um 1900 þá gengu með fiskibagga á hnakkanum að Gömlu-Strönd til að selja fisk sem eiginmenn þeirra höfðu veitt. Seinna keyptu fisksölukonurnar fisk frá Gasværkshavnen.
Skovshoved var fyrst lítið fiskiþorp með nokkrum húsum. Krá opnaði í þorpinu árið 1660. Fyrsta höfnin í þorpinu var gerð árið 1869. Um miðja 19. öldina var þorpið eins og önnur fiskiþorp við Eyrarsund vinsæll dvalarstaður sumargesta frá Kaupmannahöfn. Sumir gestanna voru á hóteli en sumir leigðu herbergi hjá heimamönnum. Þegar Klampenborg járnbrautarlestin opnaði 1863 þá varð strandlengjan aðgengilegri og efnaðir sumargestir fóru að byggja sumarhús. Kráinni í þorpinu var breytt í nútíma strandhótel árið 1895. Nýr strandvegur var lagður árin 1936-38 og smán saman varð Skovshoved að úthverfi Kaupmannahafnar. Ný og stærri höfn var byggð árið 1938.
Hútúar
Hútúar eru þjóðflokkur sem er upphaflega frá Stóru vötnunum í Afríku, þar sem í dag eru löndin Búrundi og Rúanda.
Vaxtatímabil
Vaxtatímabil er það tímabil sem miðað er við þegar vextir eru reiknaðir af peningaláni eða sambærilegri fjárskuldbindingu, og er þá gjarnan talað um að vextirnir séu reiknaðir frá upphafsdegi viðkomandi vaxtatímabils til upphafsdags næsta vaxtatímabils. Ef um er að ræða peningalán er jafnframt algengt að vaxtatímabil séu frá hverjum gjalddaga til þess næsta. Aftur á móti er algengast að vextir séu tilgreindir sem ársvextir eða sú prósentutala er svarar til þess hlutfalls af höfuðstól hverju sinni sem greiða skal í vexti á einu ári. Til þess að reikna vextina fyrir hvert tímabil þarf því jafnan að taka tillit til þess að gjalddagar eru oftast fleiri en einn á ári, sem er í meginatriðum hægt að gera annars vegar með því að nota svokallaða virka vexti og hinsvegar með því að reikna fyrst ársvextina og deila svo einfaldlega í fjárhæð þeirra með fjölda vaxtatímabila á ári. Síðarnefnda aðferðin er einfaldari og því oft notuð í reynd, þar á meðal af lánastofnunum á Íslandi, en hún er þó eilítið ónákvæm og sú skekkja er ávallt til hækkunar en aldrei til lækkunar.
Paradísarlaut
Paradísarlaut er gróðurvin í Grábrókarhrauni nokkru neðan við fossinn Glanna í Norðurá í landi jarðarinnar Hreðavatns. Þar eru stórar og fallegar lindir. Í nágrenni Paradísarlautar eru Deildartunguhver, Grábrók, Reykholt í Borgarfirði og Baula.
Leiðarlýsing
Þegar farið er að Paradísarlaut er beygt út af þjóðvegi 1, skömmu áður en komið er að Bifröst og er þar afleggjari vel merktur Paradísarlaut. Frá bílastæði og golfskála er gönguleið  að Paradísarlaut og Glanna og gerður hefur verið góður útsýnispallur þaðan sem fossinn sést vel.
Björn Gilsson
Björn Gilsson (f. um 1100, d. 20. október 1162) var biskup á Hólum frá 1147 til dauðadags, 1162, eða í 15 ár.
Foreldrar Björns voru Gils Einarsson á Þverá (Munkaþverá) í Eyjafirði, og Þórunn Bjarnardóttir, sonardóttir Þorfinns karlsefnis á Reynistað. Bróðir Bjarnar og alnafni var Björn Gilsson (d. 1181), síðar ábóti á Munkaþverá.
Björn Gilsson andaðist 20. október 1162.
Sigöldulón
thumb|Lónið. Sigöldulón eða Krókslón er lón á sunnanverðu hálendi Íslands sem sér Sigölduvirkjun fyrir raforku. Það þekur um 14 km².
Margit Sandemo
thumb|Margit Sandemo Margit Sandemo ( 23. apríl 1924 - 1. september 2018) fæddist í Valdres í Noregi og er norsk-sænskur rithöfundur. Hún er einna þekktust fyrir bækur sínar um Ísfólkið, sem eru allt í allt 47 útgefin bindi. Hún hefur einnig skrifað marga aðra bókaflokka eins og Galdrameistarann og Ríki ljóssins. Helsta sérkenni Margit Sandemo sem rithöfundar er ríkt ímyndunarfl, rómantík, spenna og yfirnáttúrulegir atburðir. Söguþræðir bóka hennar eru oft og tíðum flóknir og þræða sig á milli bóka.
Í aðalhlutveki eru sérstakir töfragripir, gömul letur og tákn sem aðalpersónurnar reyna að ráða fram úr til að leysa úr ráðgátunni í tíma, meðan þær berjast við ill öfl. Atburðirnir í skáldsögum hennar gerast að mestu leyti í Evrópu á fyrri tímum og í byrjun nútímans, sérstaklega í Noregi og Íslandi. Stundum lenda aðalpersónurnar í ævintýrum í fjarlægari löndum eins og á Spáni og Austurríki. Miðalda kastalar, skógur sem er undir álögum og friðsæll herragarður eru meðal sögusviðs bóka hennar.
Meðal fyrirmynda hennar eru að sögn Sandemo höfundar á borð við Shakespeare, Dostojevskíj, Tolkien, Agatha Christie og Kjersti Scheen. Hún las öll verk Shakesperes þegar hún var átta ára gömul og var ekki mikið eldri þegar hún byrjaði að lesa glæpasögur. Finnskur kvæðabálkur er þjóðþekktur sagnaskáldskapur um Finnska fólkið, Bangsímon eftir A.A. Milne og Lér konungur voru hennar uppáhald. Á fullorðinsárum hefur hún lesið mun minna því hún óttaðist ómeðvitaðan ritstuld. Hún segir að hún hafi einnig fengið listrænan innblástur frá finnskum málverkum Akseli Gallen-Kallela og Svartálfsmálverkum Garhard Munthe. Hún hefur einnig þegið innblástur frá klassískri tónlist eins og frá tónskáldunum Johann Sebastian Bach og Beethoven og einnig gömlu evrópsku sögunum. Fyrir utan þetta er hún hrifin af Star Wars-myndum, hryllingsmyndum eins og The Silence of the Lambs stjórnað af Jonathan Demme og fyrstu sjónvarpsþáttirnir af og X-files. Í hennar huga eru þó nýjustu þættirnir í seríunni hreint rusl.
Rachael Taylor
Rachael Taylor (f. 11. júlí 1984) er áströlsk leikkona. Hún hefur leikið í kvikmyndum eins og See No Evil (2006) og Transformers (2007)
Dagstjarna
Dagstjarna (fræðiheiti: Silene dioica) er tvíær eða fjölær jurt af hjartagrasaætt sem vex víða um Evrópu.
Hún myndar blendinginn Silene × hampeana með Silene latifolia, og er hann frjór. Hann er með ljósari bleik blóm og að öðru leyti millistig í útliti.
Krímkanatið
thumb|right|Krímkanatið árið 1600. Krímkanatið (krímtatarska: Qırım Hanlığı, قريم خانلغى‎; pólska: Chanat Krymski - Khanat Krymsky; rússneska: Крымское ханство - Krímskoje khanstvo; úkraínska: Кримське ханство - Krymske khanstvo; tyrkneska: Kırım Hanlığı) var ríki Krímtatara sem stóð frá 1441 til 1783. Það var langlífast þeirra ríkja sem urðu til við upplausn Gullnu hirðarinnar. Nokkrar ættir Krímtatara undir stjórn Hacı Giray klufu sig frá Gullnu hirðinni með stuðningi Stórfurstadæmisins Litháen og stofnuðu sjálfstætt ríki á Krímskaga við Svartahaf. Fljótlega eftir lát Hacı Giray lenti ríkið á áhrifasvæði Tyrkjaveldis og allir nýir kanar þurftu samþykki Tyrkjasoldáns. Ottómanar komu þó fram við Krímtatara sem bandamenn fremur en undirsáta.
Krímkanatinu tók að hnigna á sama tíma og Tyrkjaveldi hnignaði. Riddaralið Krímtatara úreltist eftir því sem herir helstu samkeppnisríkja, Rússa og Pólverja, væddust nútímaskotvopnum. Kalmikar settust að nálægt ósum Volgu á fyrri helmingi 17. aldar og eftir að þeir gerðust bandamenn Rússa tóku þeir þátt í herförum þeirra gegn Krímtöturum. Herfarir Rússa í Rússnesk-tyrkneska stríðinu 1735-1739 og Rússnesk-tyrkneska stríðinu 1768-1774 gerðu þeim kleift að kljúfa Krímkanatið frá Tyrkjaveldi og gera það að áhrifasvæði Rússa. Þann 8. apríl 1783 innlimaði Katrín mikla Krímkanatið í Rússneska keisaradæmið og síðasti kaninn Şahin Giray leitaði hælis í Tyrkjaveldi árið 1787.
Rogaland
thumb|100px|right|Skjaldarmerki fylkisins thumb|right|Staðsetning fylkisins Rogaland (íslenska: Ryggjafylki) er fylki í suðvestur Noregi, 9376 km² að stærð og íbúarnir eru um það bil 459.000 (2014). Höfuðstaðurinn og stærsta borgin í fylkinu er Stafangur, með um 117.500 íbúa, sem er nærrum því jafn margir og íbúar Reykjavíkur, þar sem búa 500 manns fleiri. Stafangur er einnig fjórða stærsta borg Noregs. Fylkið er í landshlutanum Vestlandið.
Netlykill
Netlykill (fræðiheiti Primula reticulata) er blóm af ættkvísl lykla.
Kjölur (fjallvegur)
thumb|Kjalvegur merktur inn á Íslandskort thumb|right|[[Bláfell á Kili.]] Kjölur er landsvæði og fjallvegur (Kjalvegur) á miðhálendi Íslands, austan Langjökuls en vestan við Hofsjökul. Norðurmörk Kjalar eru yfirleitt talin vera við Svörtukvísl og Seyðisá en að sunnan afmarkar Hvítá Kjöl. Kjölur er nú afréttarland Biskupstungna en tilheyrði áður bænum Auðkúlu í Húnaþingi.
Nyrst á Kili er Dúfunefsfell, 730 m hátt, og sunnan við það eru sléttir melhjallar sem talið er að geti verið Dúfunefsskeið, sem nefnt er í landnámu, í frásögninni af Þóri dúfunef landnámsmanni á Flugumýri og hryssunni Flugu.
Kjalvegur hefur verið þekktur frá upphafi Íslandsbyggðar og eru frásagnir í Landnámu af landkönnun skagfirskra landnámsmanna en það var Rönguður, þræll Eiríks í Goðdölum, sem fann Kjalveg. Vegurinn var fjölfarinn fyrr á tíð og raunar helsta samgönguleiðin milli Norður- og Suðurlands. Í Sturlungu eru til dæmis margar frásagnir af ferðum yfir Kjöl, oft með heila herflokka.
Kjalvegur er um 165 km frá Eiðsstöðum í Blöndudal suður að Gullfossi og er fólksbílafær á sumrin, en fyrsta bílferðin yfir Kjöl var árið 1938. Á síðustu árum hefur mikið verið rætt um að leggja heilsársveg um Kjöl. Kjalvegur hinn forni liggur nokkuð vestan við bílveginn og er enn notaður sem göngu- og reiðvegur.
Fyrsta konungsættin
Fyrsta konungsættin er listi yfir fyrstu konungana sem ríktu yfir sameinuðu Egyptalandi á 31. öld f.Kr. Höfuðborg ríkisins var í Tinis sem ekki er vitað hvar stóð. Upplýsingar um þessa konungsætt er að finna á nokkrum minnismerkjum og hlutum þar sem nöfn konunga eru rituð. Þekktastur þessara hluta er Narmerspjaldið. Engar nákvæmar heimildir eru til um fyrstu tvær konungsættirnar nema listar sem eru á Palermósteininum frá tímum fimmtu konungsættarinnar.
thumb|left|Narmerspjaldið er talið sýna Narmer sameina [[Efra Egyptaland|Efra og Neðra Egyptaland.]] Grafir konunga og aðalsmanna frá þessum tíma er að finna í Abýdos, Nakada og Sakkara. Þær eru að mestu byggðar úr tré og leirhleðslum.
Klauflax
Klauflax er feluorð yfir kjöt af klaufdýri, og var notað á föstunni meðan ekki mátti borða kjöt.
Þorleifur jarlsskáld
Þorleifur jarlsskáld (eða jarlaskáld) frá Brekku í Svarfaðardal var sonur Ásgeirs rauðfelds í Brekku og Þórhildar konu hans. Tvíburabróðir Þorleifs var Ólafur völubrjótur en systir þeirra bræðra var Yngveldur fagurkinn. Þorleifur er af fyrstu kynslóð innfæddra Íslendinga og gæti verið fæddur milli 920 og 930. Í Svarfdælu segir að þeir bræður hafi fæðst í seli í Vatnsdal inn af Svarfaðardal. Hann ólst upp hjá Miðfjarðar-Skeggja móðurbróður sínum að Reykjum í Miðfirði en kom svo heim í Svarfaðardal á ný og dvaldi þar um hríð. Brekkufólkið kemur mikið við sögu í Svarfdælu en þeir bræður voru banamenn berserksins Klaufa Hafþórssonar. Einnig er til sérstakur þáttur um hann, Þorleifs þáttur jarlsskálds. Hann segir frá æfi Þorleifs eftir að hann fór úr Svarfaðardal og utanferðum hans og ekki síst viðskiptum hans við Hákon Sigurðarson Hlaðajarl. Af þeim fékk hann viðurnefnið jarlsskáld. Eftir heimkomuna settist hann að sunnanlands og bjó á Höfðabrekku í Mýrdal. Lítið er til af kveðskap Þorleifs, þó eru nokkrar vísur eftir hann tilfærðar í Svarfdælu, Þorleifs þætti, Landnámabók og víðar. Þorleifur var veginn á alþingi á Þingvöllum um 990 og er heygður þar.
Ættfærslan hér að ofan er samkvæmt Svarfdælu. Samkvæmt Þorleifsþætti voru bræðurnin þrír, Ólafur elstur, þá Helgi hinn frækni og Þorleifur yngstur. Í Landnámu hefur Yngveldur viðurnefnið rauðkinn.
Skáldsaga Þórarins Eldjárns, Hér liggur skáld (Rvík 2012), er um Þorleif. Grímur Thomsen orti einnig um Þorleif jarlsskáld. Kvæðið heitir Jarlsníð og þar í eru hin fleygu vísuorð „Enginn skyldi skáldin styggja, skæð er þeirra hefnd.“
Dave Lombardo
Lombardo spilar með sveitunum Fantômas, Suicidal Tendencies, Dead Cross, Mr. Bungle og the Misfits. Einnig var hann með þrass-sveitunum Grip Inc, Testament og Voodoocult. Hann hefur unnið með ýmsum. t.d. Matthew Barney (fyrrum manni Bjarkar), Annihilator, John Zorn og Apocalyptica.
Árið 2023 gaf hann út sína fyrstu sólóskífu, Rites of Percussion.
Allium abbasii
Allium abbasii er tegund af laukplöntum, ættuð frá Íran.
Könnunarsögusafnið
thumb|Inni í safninu. Könnunarsögusafnið  (enska: The Exploration Museum) er safn í miðbæ Húsavíkur sem leggur áherslu á sögu mannlegrar könnunar. Safnið var opnað árið 2014 af forseta Íslands. Aðal sýningarrými safnsins er helgað geimferðum, æfingum bandarískra tunglfara í Þingeyjarsýslum árin 1965 og 1967, sem og tilraunageimskotum frakka sem áttu sér stað hér á landi árin 1964 og 1965. Þá eru í safninu munir og myndir tengdar landkönnun víkinga og norrænna manna og íslenskum landnámsmönnum. Safnið er til húsa að Héðinsbraut 3 á Húsavík þar sem áður var Hið íslenzka reðasafn. Eitt af markmiðum safnsins er að stuðla að aukinni þekkingu á könnunarsögu og tengslum Íslands við könnunarsögu heimsins.
Mórits af Nassá
thumb|right|Mórits af Nassá á málverki eftir [[Michiel Jansz van Mierevelt.]] Mórits af Nassá (hollenska: Maurits van Nassau; 14. nóvember 1567 – 23. apríl 1625) Óraníufursti, var sonur Vilhjálms þögla og Önnu frá Saxlandi. Hann tók við sem staðarhaldari fljótlega eftir lát föður síns 1584 eftir að konungar Englands og Frakklands höfðu hafnað titlinum. Hann gat sér brátt gott orð sem herforingi í uppreisninni gegn Spáni (Áttatíu ára stríðinu).
1609 undirritaði lögmaðurinn (landsadvokaat) Johan van Oldenbarnevelt Tólf ára vopnahléð við Spán gegn ráði Móritsar. 1618 nýtti Mórits sér deilur kalvínista og arminista til að dæma van Oldenbarnevelt til dauða. 1621 hófst stríðið að nýju og Spánverjar náðu góðum árangri. Þegar Mórits lést 1625 stóð umsátrið um Breda yfir, en Mórits hafði unnið þá borg frá Spánverjum árið 1590. Yngri bróðir hans, Friðrik af Óraníu, tók við af honum.
Heimspeki hversdagsmáls
Heimspeki hversdagsmáls, mannamálsheimspeki eða málgreiningarheimspeki, stundum kennd við Oxford háskóla og nefnd Oxford-heimspekin var skóli innan rökgreiningarheimspekinnar um og eftir miðja 20. öld sem kenndi heimspekilegar ráðgátur yrðu til þegar heimspekingar eða vísindamenn notuðu orð annarlega og gleymdu því hvað orðin merkja raunverulega í hversdagslegum skilningi sínum (eða á mannamáli til aðgreiningar frá fræðastagli). Heimspekingar sem kusu þessa nálgun höfðu minni áhuga á heimspekikenningum en rannsökuðu þess í stað ítarlega venjulega hversdagslega málnotkun, „mannamál“.
Matti Sippala
Matti Kalervo Sippala (fæddur 11. mars 1908 í Hollola, látinn 22. ágúst 1997 í Kotka) var finnskur spjótkastari. Hann tók þátt í sumarólympíuleikunum 1932 í Los Angeles og hlaut silfurverðlaun í spjótkasti en landar hans, Matti Järvinen og Eino Penttilä fengu gull- og bronsverðlaun.
Hiroshi Ochiai
Hiroshi Ochiai (fæddur 28. febrúar 1946) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 63 leiki og skoraði 9 mörk með landsliðinu.
Skilningur
Skilningur felst í að gera hluti að hugtökum (e. conceptualisation) upp að vissu marki.
Mýraflóki
Búsvæði og útbreiðsla
Í Norður-Ameríku vex hann í norðurhluta Grænlands, Kanada, og Alaska, í Evrópu í norður og miðhlutanum, og í Asíu suður til norður Kína, Kóreu og Japan. Hann vex á mýrlendi, runnasvæðum og mosa og fléttu túndru.
Efnainnihald
Allir hlutar plöntunnar innihalda eitraða terpena sem virka á miðtaugakerfið. Fyrstu einkenni ofskömmtunar er svimi og truflanir í hreyfigetu, sem verða svo krampi, velgja, og meðvitunarleysi. Lyktin ein og sér getur valdið höfuðverk hjá sumu fólki.
Líkar tegundir
Ekki má rugla þessari tegund við hina skyldu og líku tegund heiðaflóka (Rhododendron groenlandicum), sem finnst aðallega á Labrador og Grænlandi, en einnig víðar í norðurhluta Norður-Ameríku), sem er heppilegri til nytja vegna lægri efnainnihalds.
Aðrar nytjar
Mýraflóki var notaður í Gruit í bjórgerð á miðöldum. Vegna sterkrar lyktarinnar hefur hann áður verið notaður sem vörn gegn fatamöl, einnig moskítóflugum og skordýrum almennt í Skandinavíu.
Greg Grunberg
Gregory Phillip Grunberg (f. 11. júlí 1966), best þekktur sem Greg Grunberg, er bandarískur leikari. Hann er þriggja barna faðir og er giftur Elizabeth Grunberg. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Matt Parkman í spennuþáttunum Heroes.
Reynir Jónasson - Leikur 30 vinsælustu lög síðustu ára
Reynir Jónasson - Leikur 30 vinsælustu lög síðustu ára er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1972. Hljóðritun Péturs Steingrímssonar. Útsetningar gerði Ólafur Gaukur, sem jafnframt stjórnaði hljóðritun. Ljósmynd á plötuumslagi tók Jóhannes Long.
Auðnalykill
Auðnalykill (fræðiheiti Primula rusbyi) er blóm af ættkvísl lykla.