cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Utanríkisleyniþjónusta Rússneska Sambandsríkisins
Starfsemi
thumb|right|200px|Merki SVR
Hjortspringbáturinn
Hann er grafinn úr Hjortspringmýri á dönsku eynni Als 1921-22. Hann er um 19 m langur, um 2 m breiður og getur rúmað um 20 manns og hefur líklega verið knúinn árum. Ekkert járn var notað í hann en fjalir og rengur festar saman með e.k. saumi. Hjortspringbáturinn er einn elsti bátur sem fundist hefur í Norður-Evrópu.
Utanríkisleyniþjónusta Rússneska Sambandsríkisins
Starfsemi
Ólíkt Alríkislögreglu Rússneska Sambandsríkisins (FSB) sem starfar að mestu innan Rússneska Sambandsríkisins er SVR ábyrg fyrir njósnastarfssemi utan landamæranna. SVR vinnur í nánu samstarfi við leyniþjónustu rússneska hersins (GRU) sem talið er að hafi allt að sex sinnum fleiri njósnarar í erlendum ríkjum en SVR árið 1997.
SVR er þó talið hafa mun meiri áhrif á bak við tjöldin en GRU, einkum við mótun rússneskrar utanríkisstefnu. SVR hefur heimild til samninga við samvinnu gegn hryðjuverkum og samskipta og upplýsingamiðlunar við erlenda njósnastofnanir. SVR aflar og miðla upplýsingum til forseta Rússneska Sambandsríkisins (nú Vladímírs Pútín). Forstöðumaður SVR er skipaður af forsetanum og heyrir beint undir hann. Hann situr vikulega mánudagsfundi með forsetanum og oftar ef þurfa þykir. Hann á einnig sæti í Þjóðaröryggisráði Rússneska Sambandsríkisins.
Deildaskipting
SVR er skipt upp í margvíslegar njósna- og greiningardeildir, sem spanna allt frá efnahagsnjósnum, undir- og áróðurssstarfsemi, til skemmdaverkastarfssemi á erlendri grund. Helstu deildir SVR eru: Stjórnmálanjósnir (svokölluð PS Deild) er deild sem skipt er upp eftir löndum, Deild ólöglegra njósna (Deild S) ber ábyrgð á því að koma fyrir „ólöglegum tenglum“ erlendis, undirbúa hryðjuverk, skemmdarverk og samsæri á erlendri grund, jafnframt því að ráða erlenda ríkisborgara til njósna í sína þágu; Deild vísinda- og tækninjósna (Deild X) og Gagnnjósnadeild á erlendri grund (Deild KR). Innan SVR starfar einnig sérsveit sem kennd er við Vymple en það er úrvalsdeild innan hinnar frægu Spetsnaz sérsveita Rússa.
Tágareynir
Tágareynir er reynitegund uppruninn frá Sichuan í Kína.
Donald Davidson
Donald Davidson (6. mars 1917 – 30. ágúst 2003) var bandarískur heimspekingur og „Willis S. and Marion Slusser“ prófessor í heimspeki við Kaliforníuháskóla í Berkeley. Rit hans hafa verið gríðarlega áhrifamikil í nær öllum greinum heimspekinnar frá 7. áratug 20. aldar en einkum í hugspeki og málspeki. Þrátt fyrir að skrif hans séu flest í formi stuttra ritgerða og byggi ekki öll á einni tiltekinni kenningu þykja þau eigi að síður bera merki um ákveðna einingu — sömu aðferðunum og hugmyndunum er beitt á fjölmörg vandamál sem eru að því er virðist ótengd. Davidson fléttar einnig saman áhrifum frá mörgum öðrum heimspekingum, m.a. (en ekki eingöngu) Aristótelesi, Immanuel Kant, Ludwig Wittgenstein, F.P. Ramsey, W.V.O. Quine og G.E.M. Anscombe.
Æviágrip
Davidson nam heimspeki við Harvard-háskóla undir leiðsögn Alfreds Norths Whitehead, meðal annarra, og skrifaði doktorsritgerð um Fílebos eftir Platon. Á námsárunum hafði hann einkum áhuga á hugmyndasögu í víðum skilningi en vegna áhrifa frá W.V.O. Quine, sem hann kallaði lærimeistara sinn, fór hann smám saman að fá áhuga á nákvæmari aðferðum og vandamálum rökgreiningarheimspekinnar.
Á 6. áratug 20. aldar vann Davidson með Patrick Suppes að því að þróa nýja nálgun við ákvörðunarfræði. Þeir komust að þeirri niðurstöðu að ómögulegt væri að einangra skoðanir og langanir manns hverja frá annarri, þ.e.a.s. að það yrðu ávallt margar leiðir til þess að greina athafnir manns með vísun til langana hans, gildismats eða hvað viðkomandi var að reyna. Niðurstöðurnar eru sambærilegar kenningu Quines um þýðingabrigði og er mikilvægur þáttur í mörgum hugmyndum Davidsons í hugspeki.
Þekktustu rit hans eru ritgerðir frá 7. áratug 20. aldar og fjalla um athafnafræði, hugspeki og málspeki en snerta stundum á fagurfræði, heimspekilegri sálfræði og sögu heimspekinnar.
Davidson ferðaðist víða og átti ótalmörg áhugamál. Hann hafði einkaflugmannsréttindi, lék á píanó, smíðaði útvarpstæki og var hrifinn af fjallgöngum og brimbrettum. Hann giftist þrisvar sinnum (síðasta eiginkona hans var heimspekingurinn Marcia Cavell). Hann var forseti bæði austur- og vesturdeildar American Philosophical Association og kenndi við Stanford-háskóla, Princeton-háskóla, Rockefeller-háskóla, Harvard-háskóla, Oxford-háskóla og Chicago-háskóla. Frá 1981 til dauðadags kenndi hann heimspeki við Kaliforníuháskóla í Berkeley. Árið 1995 hlaut hann Jean Nicod-verðlaunin.
Athafnir, ástæður og orsakir
Davidson vakti mikla athygli í kjölfar ritgerðar sem hann birti árið 1963, „Athafnir, ástæður og orsakir“, þar sem hann reyndi að hrekja ríkjandi viðhorf, sem oft er eignað Wittgenstein, að ástæður manns til athafna geti ekki verið orsakir athafna hans. Davidson færði á hinn bóginn rök fyrir því að það að benda á ástæður til að útskýra athafnir einhvers sé „tegund af venjulegri orsakaskýringu“. . Athöfn A er útskýrð með því sem Davidson kallar meginástæðu, sem felst í jákvæðu viðhorfi (löngun í víðum skilningi) gagnvart markmiðinu M og þeirri skoðun að það að framkvæma athöfnina A sé leið til þess að ná markmiðinu M. Til dæmis gæti meginástæða einhvers fyrir því að taka með sér regnhlífina þegar rignir verið sú að viðkomandi vilji haldast þurr og telur að með því að hafa með sér regnhlífina takist honum að blotna ekki.
Davidson hélt fram þessu viðhorfi, sem staðfestir að verulegu leyti alþýðusálfræði, meðal annars vegna þess að enda þótt orsakalögmálið verður að vera nákvæmt og vélrænt þurfa útskýringar með tilvísun til ástæðna ekki að vera það. Davidson færði rök fyrir því að sú staðreynd að útskýringar á ástæðum eru ekki svo nákvæmar þýddi ekki að það að maður hefði ástæðu til einhvers gæti ekki í sjálfu sér verið ástand sem gæti haft orsakaráhrif á hegðun. Davidson fylgir kenningunni eftir í ýmsum öðrum af ritgerðum sínum.
Löglaus einhyggja
Í ritgerðinni „Mental Events“ (1970) setti Davidson fram teiknaefnishyggju um hugann: teikn eða tilfelli hugrænna ferla eru ekkert annað en teikn eða tilfelli efnislegra ferla. Áður höfðu heimspekingar haft áhyggjur af því að það það reyndist ógerningur að halda fram smættarefnishyggju sem lýsti því eftir hvaða lögmálum hugræn ferli — eins og sú skoðun að himininn sé blár eða að langa í súkkulaði — samsvöruðu efnislegum ferlum eins og taugaboðum í heilanum. Davidson færði rök fyrir því að slíkar smættir væru ekki nauðsynlegar í teiknaefnishyggju: það væri mögulegt að sérhvert einstakt hugarferli væri ekkert annað en samsvarandi efnislegt ferli án þess að eitthvert lögmál gilti um samband gerða eða tegunda (til aðgreiningar frá teiknum) hugarferla annars vegar og efnislegra ferla hins vegar. En Davidson færði rök fyrir því að sú staðreynd að smættir af því tagi væru ómögulegar þýddi ekki að hugurinn sé eitthvað umfram virkni heilans. Davidson nefndi því kenningu sína löglausa einhyggju (e. anomalous monism): einhyggja af því að hún kveður á um að á endanum sé einungis eitthvað eitt (þ.e. hugarferli eru á endanum efnisleg ferli); löglaus vegna þess að engin lögmál gilda um samsvörun hugrænna ferla og efnislegra ferla.
Sannleikur og merking
Árið 1967 birti Davidson greinina „Truth and Meaning“ þar sem hann færði rök fyrir því að það yrði að vera hægt að lýsa reglum allra tungumála sem hægt er að læra með endanlegri lýsingu, enda þótt á tungumálinu væri hægt að mynda óendanlegan fjölda setninga — eins og gera má ráð fyrir að náttúruleg tungumál séu. Ef ekki væri hægt að lýsa reglum málsins í endanlegri lýsingu, þá væri ekki hægt að læra málið af reynslunni (sem er endanleg) líkt og menn læra tungumál sín. Af þessu leiðir að það hlýtur að vera mögulegt að setja fram merkingarfræði fyrir náttúruleg tungumál sem getur lýst merkingu óendanlegs fjölda setninga á grundvelli endanlegs fjölda frumsendna. Davidson fylgdi í kjölfar Rudolfs Carnap og annarra og færði einnig rök fyrir því að merking setningar væri fólgin í sannkjörum hennar og greiddi þannig götu sannkjarakenninga í merkingarfræði nútímans. Í stuttu máli lagði hann til að það hlyti að vera mögulegt að greina endanlegan fjölda málfræðireglna í tungumáli og útskýra hvernig hver og ein þeirra virkar þannig að mynda mætti augljóslega sannar fullyrðingar um sannkjör allra þeirra óendanlega mörgu setninga sem hafa sannkjör. Það er að segja, það verður að vera hægt að gefa endanlega kenningu um merkingu fyrir náttúruleg tungumál; prófsteinninn á það hvort kenningin er rétt er sá hvort hún getur myndað allar setningar á forminu „'p' er sönn ef og aðeins ef p“ (t.d. „'Snjór er hvítur' ef og aðeins ef snjór er hvítur“). (Þessar setningar nefnast T-jafngildi: Davidson fær hugmyndina að láni frá Alfred Tarski.)
Davidson setti kenninguna fyrst fram í John Locke-fyrirlestrunum sem hann flutti í Oxford og í kjölfarið reyndu fjölmargir heimspekingar að þróa davidsonskar kenningar í merkingarfræði fyrir náttúruleg tungumál. Davidson lagði margt fram til slíkrar kenningar í ritgerðum um tilvitnanir, óbeinar ræður og lýsingar á athöfnum.
Þekking og skoðun
Eftir 8. áratuginn varð hugspeki Davidsons fyrir æ meiri áhrifum frá heimspeki Sauls Kripke, Hilarys Putnam og Keiths Donnellan en allir höfðu þeir sett fram truflandi gagndæmi gegn svonefndri „lýsingarhyggju“ um merkingu. Lýsingarhyggjan, sem á rætur að rekja til kenningar Bertrands Russell um ákveðnar lýsingar (og ef til vill til rits Wittgensteins Tractatus Logico-Philosophicus), kvað á um að tilvísun nafns — það er að segja til hvaða persónu eða hlutar nafnið vísar — réðist af skoðunum manns um þess sem bæri nafnið. Ef einhver trúir til dæmis að „Aristóteles stofnaði Lýkeion“ og „Aristóteles kenndi Alexandri mikla“, um hvern eru þá þessar skoðanir? Aristóteles, bersýnilega. En Hvers vegna? Russell segði að skoðanir manns væru um hvað svo sem gerði flestar setningarnar sannar. Ef tveir menn kenndu Alexandri en einungis einn stofnaði skólann Lýkeion, þá hljóta skoðanir manns að vera um þann sem gerði hvort tveggja. Kripke og fleiri færðu rök fyrir því að kenningin stæðist ekki og að viðfang skoðana manns réðust að miklu eða öllu leyti af því hvernig maður hefði myndað þessar skoðanir og kynnst þessum nöfnum og hvernig eða hvort mögulegt væri að rekja orsakir notkunar þessara nafna frá þeim sem notar nafnið núna aftur til þess er bar upphaflega nafnið.
Davidson tók þessa kenningu upp og í verkum sínum frá 9. áratugnum fékkst hann við ýmis vandamál varðandi það að tengja skoðanir fyrstu persónu við skoðanir annarrar og þriðju persónu. Svo virðist sem skoðanir fyrstu persónu (t.d. „ég er svöng“) séu myndaðar á allt annan hátt en skoðunum þriðju persónu (þ.e. skoðun einhvers annars um mig að „hún er svöng“) Hvernig má það vera að þær hafi sama inntakið?
Davidson nálgaðist spurninguna með því að tengja hana við aðra spurningu: Hvernig geta tvær manneskjur haft skoðanir um sama hlutinn? Hann bregður upp mynd af þríhyrningssamræmingu: Skoðanir manns um mann sjálfan, skoðanir manns um annað fólk og skoðanir manns um heiminn verða til samtímis.
Margir heimspekingar í sögunni höfðu sýnt tilhneigingu til þess að smætta tvær af þessum tegundum skoðana og þekkingar í þá þriðju: Descartes og Hume héldu að eina þekkingin sem maður hefði í upphafi væri sjálfsþekking. Sumir af rökfræðilegu raunhyggjumönnunum (og sumir segðu einnig Wittgenstein og Wilfrid Sellars) héldu að við hefðum í upphafi einungis skoðanir á hinum ytri heimi. Að mati Davidsons er ómögulegt að maður hafi einungis eina af þessum þremur tegundum skoðana; allir sem hafa skoðanir af einu tagi hljóta að hafa einnig skoðanir af hinu taginu.
Túlkun frá rótum
Túlkun frá rótum er kenning sem Davidson telur að skipti höfuðmáli fyrir skilning á eðli tungumáls, hugar og þekkingu. Hún er fólgin í hugsunartilraun þar sem maður ímyndar sér að maður sé í samfélagi þar er talað tungumál sem maður skilur alls ekki. Aukinheldur eru engar orðabækur til enda tungumálið áður óþekkt. Hvernig gæti maður lært þetta tungumál? Ein hugmyndin er sú að maður hafi kenningu sem leyfir manni að mynda setningar á forminu ‚s þýðir að p‘ fyrir allar setningar viðfangsmálsins (þ.e. tungumál samfélagsins), þar sem s er nafn setningar í viðfangsmálinu og p er setningin eða þýðing hennar í umsagnarmálinu, þ.e. því tungumáli sem kenningin er sett fram á. Davidson hafnar þó þessari tillögu á þeim forsendum að orðalagið ‚þýðir að‘ varði ekki einungis umtak orðanna sem fylgja heldur einnig inntak þeirra. Davidson skiptir því orðalaginu ‚þýðir að‘ út fyrir tengingu sem varðar einungis umtak setningarinnar; úr því að umtak setningarinnar er ekkert annað en sanngildi hennar verður tengingin sanngildistenging. Davidson velur tvígildistenginguna — ef og aðeins ef — fyrir kenningu sína um merkingu. Valið er augljóst af því að það sem þarf er jafngildi merkingar setninganna s og p. En nú er vandi á ferð: ‚s ef og aðeins ef p‘ er ekki málfræðilega rétt setning af því að tengingin verður að tengja tvær yrðingar en s er nafn yrðingar (setningar) en ekki yrðingin sjálf. Til þess að gera s að yrðingu verður að finna því umsögn. Hvaða umsögn fullnægir s ef og aðeins ef setningin sem s nefnir eða þýðing hennar er tilfellið? Með öðrum orðum hvaða umsögn fullnægir „bananar eru gulir“ ef og aðeins ef bananar eru gulir? Svarið er sannleiksumsögnin (þ.e. ‚er satt‘ eða ‚er sönn‘). Davidson ályktar því að kenning um merkingu verður að vera þannig að hún geti myndað setningu á fominu ‚s er sönn ef og aðeins ef p‘ fyrir sérhverja setningu í viðfangsmálinu. Sannleikskenning tungumáls getur því gegnt starfi kenningar um merkingu fyrir þetta sama tungumál.
Þessi niðurstaða gerir Davidson kleift að byggja á verkum Alfreds Tarski þegar hann setur fram kenningu um merkingu fyrir náttúruleg tungumál. Tarski sýndi hvernig unnt væri að setja fram kenningu um merkingu fyrir tilbúin tungumál. Davidson álítur því þrjár spurningar skipta höfuðmáli fyrir túlkun frá rótum. Í fyrsta lagi, er hægt að setja fram sannleikskenningu fyrir náttúruleg tungumál? Í öðru lagi, að gefnum þeim vitnisburði sem túlkendur frá rótum geta búist við að hafa, geta þeir þá sett fram og sannreynt kenningu um sannleika fyrir tungumálið sem þeir vilja túlka? Í þriðja lagi, mun kenning um sannleika nægja til þess að gera túlkandanum kleift að skilja tungumálið? Davidson hefur sýnt með því að byggja á verkum Tarskis að fyrstu spurningunni er hægt að svara játandi.
Að hvaða vitnisburði má gera ráð fyrir að túlkandinn hafi aðgang? Davidson bendir á að merking og skoðanir séu óaðskiljanlegar. Maður telur að setning sé sönn að gefnum skoðunum hans og því hvernig hann skilur setninguna. Ef túlkandinn vissi að maðurinn tryði því sem setning segir þegar viðkomandi heldur að hún sé sönn, þá væri hægt að draga ályktun um merkingu setningarinnar. Og öfugt, ef túlkandinn vissi að hvernig einhver skildi setningu þegar hann héldi að hún væri sönn, þá væri hægt að draga ályktun um skoðun viðkomandi. Davidson leyfir því túlkandanum ekki að hafa aðgang að skoðununum sem vitnsiburði enda leiddi það til hringavitleysu. Í staðinn leyfir Davidson að túlkandinn geti dregið skynsamlegar ályktanir um hvenær mælandinn telur að setning sé sönn án þess að túlkandinn viti neitt um tilteknar skoðanir eða merkingu. Þannig getur túlkandinn sett fram tilgátu sem tengir mælandann og setninguna til tiltekna stöðu mála á tilteknum tímapunkti. Dæmið sem Davidson gefur er af þýskumælandi manni sem segir „Es regnet“ þegar það rignir.
Davidson heldur því fram að enda þótt mælandinn geti haft rangt fyrir sér um stöðu mála í sumum tilvikum (til dæmis gæti þýskumælandi maður sagt „Es regnet“ jafnvel þótt það rigni ekki), þá grafi það ekki undan kenningunni. Það er vegna þess að skoðanir mælandans verða að vera að mestu leyti réttar og mótsagnarlausar (en ekki allar réttar). Ef þær væru það ekki bærum við ekki einu sinni kennsl á mælandann sem mælanda. Þetta er velvildarlögmál Davidsons í verki og það er það sem leyfir túlkandanum að treysta á að vitnisburðurinn sem hann safnar muni gera honum kleift að sannreyna sannleikskenninguna fyrir tungumálið.
Við fyrstu sýn gæti virst sem sannleikskenning nægi ekki til þess að túlka tungumál frá rótum. Því ef sannkjör eru allt sem máli skiptir, hvernig væri þá þá hægt að sýna fram á að óreglulegar setningar eins og ‚„Schnee ist weiss“ er sönn ef og aðeins ef snjór er hvítur og gras er grænt‘ væru ósannar? (Vandinn er hér sá að það er satt að gras er grænt og því myndi allur vitnisburður túlkandans samrýmast því að setningin væri sönn en samt sem áður hefur sú staðreynd að gras er grænt ekkert með það að gera að snjór er hvítur og kemur merkingu þýsku setningarinnar ekki við.) Davidson færir rök fyrir því að þótt að tungumál séu fólgin í samseningu sé merking einu að síður heildstæð: setningar byggja á merkingu orðanna í setningunni en merking orðanna í setningunni veltur samt líka á merkingu setningarinnar sem heildar. Og þetta á að tryggja að þýðingarbrigðin verði ekki svo mikil að árangursrík samskipti geti átt sér stað.
Túlkun frá rótum varðar því nauðsynleg og nægjanleg skilyrði samskipta. Skilyrðin eru: að til þess að bera kennsl á mælanda sem mælanda verði að gera ráð fyrir að skoðanir hans séu að mestu leyti réttar og mótsagnarlausar; þýðingarbrigði grafa ekki undan samskiptum af því að merkign er heildstæð.
Sigtryggur Ólafsson silkiskegg
Sigtryggur Ólafsson silkiskegg (írska: Sihtric eða Sitric mac Amlaeibh), konungur í Dyflinni 989 – 1036, var sonur Ólafs Sigtryggssonar kvaran konungs í Dyflinni og Kormlaðar (Gormflaith) drottningar. Hann var helsti leiðtogi víkinga í Brjánsbardaga árið 1014, þó að hann tæki ekki þátt í bardaganum sjálfur.
Árið 989 tók Sigtryggur við af hálfbróður sínum, Glúniairn Ólafssyni sem konungur í Dyflinni. Hann var rekinn frá borginni 994 – 995 af Ívari (Imar) konungi í Waterford.
Árið 998 gerði frændi Sigtryggs, Máel Mórda mac Murchada konungur í Leinster, uppreisn gegn Brjáni yfirkonungi Írlands. Sigtryggur studdi frænda sinn, en þeir biðu ósigur 999 í orustunni við Glen Mama. Til þess að innsigla frið, giftist Brjánn Kormlöðu móður Sigtryggs, og gifti um leið Sigtryggi dóttur sína. Þegar Brjánn skildi við Kormlöðu nokkrum árum síðar, fór hún að æsa til uppreisnar gegn honum. Sigtryggur fékk til liðs við sig Sigurð Hlöðvisson Orkneyjajarl og víkingahöfðingjann Bróður frá Mön. Þetta leiddi til átaka (1012) sem lauk með Brjánsbardaga 23. apríl 1014. Írar undir forystu Brjáns unnu sigur, en Brjánn var drepinn eftir bardagann. Sigtryggur tók ekki þátt, heldur fylgdist með orustunni af virkisvegg Dyflinnar.
Sigtryggur silkiskegg ríkti lengst allra norrænna konunga í Dyflinni. Á hans dögum var fyrsta dómkirkjan þar byggð, um 1030, þar sem Kristkirkjan í Dyflinni stendur nú.
Sigtryggur lét af völdum um 1036. Hann átti þá ekki son á lífi og kaus sem eftirmann Margað Rögnvaldsson (Echmarcach mac Ragnaill) frænda sinn. Sigtryggur gekk síðar í klaustur og dó um 1042.
Ekki er vitað með vissu hvað kona Sigtryggs hét, en hún var dóttir Brjáns konungs. Meðal barna Sigtryggs voru: (Ath. Norsku og frönsku Wikipediunni ber ekki saman um börnin).
Joel Griffiths
Joel Griffiths (fæddur 21. ágúst 1979) er ástralskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 3 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Marcus Hellner
thumb|right|Marcus Hellner thumb|right|Hellner á [[Tour de Ski í Prag í desember 2007]] Marcus Hellner (fæddur 25. nóvember 1985) er sænskur skíðagöngugarpur þekktur fyrir snarpa endaspretti. Hann var í bronsliði Svía á Heimsmeistaramótinu í Sapporo 2007 og sigraði sinn fyrsta heimsbikartitill 22. nóvember 2008 í Gällivare í Svíþjóð.
Marcus á sér jafnmaka í Petter Northug frá Noregi og er oft mikil rígur á milli þeirra.
Skrápgreni
Skrápgreni (Picea asperata; (kínv.=yun shan)) er grenitegund ættuð úr vestur Kína, frá austur Qinghai, suður Gansu og suðvestur Shaanxi suður til vestur Sichuan.
Lýsing
Þetta er meðalstórt sígrænt tré, 25 til 40 metra hátt fullvaxið, með stofnþvermál að 1.5 metra. Sprotarnir eru rauðgulbrúnir, með gisinni hæringu. Barrið er nálarlaga, 1 til 2,5 sm langt, tígullaga í þversniði, grágrænt til blágrænt með áberandi loftaugarásum. Könglarnir eru sívalir til keilulaga, 6 til 15 sm langir og 2 til 3 sm breiðir, og verða ljósbrúnir við þroska 5 til 7 mánuðum eftir frjóvgun, og eru með stífar, ávalalar til mjúkyddar köngulskeljar.
Afbrigði
Þetta er breytileg tegund með nokkur afbrigði skráð. Þeim var fyrst lýst sem sjálfstæðum tegundum (og eru enn skráð þannig hjá sumum höfundum), þó að munurinn sé smávægilegur, og sum eru kannski ekki einusinni aðskilin ef heildarstofninn sé skoðaður:
Verndun
Þessi tegund er í augnablikinu ekki skráð sem ógnað, en hefur minnkað nýlega vegna skógarhöggs Kínverja.
Ræktun á Íslandi
Á Íslandi hefur skrápgreni þrifist þokkalega. Það mun vera til á nokkrum stöðum, eins og t.d. Hallormsstöðum (plantað 1963) og Lystigarðinum á Akureyri (plantað 1984).
Nytjar
P. asperata er stundum ræktað sem prýðistré í Evrópu og Norður Ameríku.
Magnús Scheving
thumb|Magnús árið 2011. Magnús Örn Eyjólfsson Scheving (10. nóvember 1964) er íslenskur íþróttamaður, rithöfundur, leikari, og athafnamaður.
Abiy Ahmed
Abiy Ahmed Ali (amharíska: አብይ አህመድ አሊ) (f. 15. ágúst 1976) er eþíópískur stjórnmálamaður sem er fjórði og núverandi forsætisráðherra Eþíópíu, í embætti frá 2. apríl 2018. Hann er forseti Velmegunarflokksins, sem var myndaður í desember 2019 upp úr Lýðræðis- og byltingarhreyfingu eþíópísku þjóðarinnar, stjórnarflokki Eþíópíu frá falli Derg-stjórnarinnar á tíunda áratugnum. Áður var hann formaður Orómó-lýðræðisflokksins, sem var einn af fjórum aðildarflokkum í Lýðræðis- og byltingarhreyfingunni. Abiy er einnig kjörinn meðlimur eþíópíska þingsins og meðlimur í framkvæmdarnefndum stjórnarflokkanna.
Magnús Scheving
Hann er aðalhöfundur leikritanna og sjónvarpsþáttanna um Latabæ þar sem hann leikur Íþróttaálfinn. Efninu er beint að börnum og er markmið þess að hvetja til heilbrigðs lífernis.
Abiy Ahmed
Síðan hann tók við völdum hefur Abiy staðið fyrir fjölda stjórnmála- og efnahagsumbóta í frjálsræðisátt. Einnig hefur hann staðið að samningu formlegs friðarsáttmála Eþíópíumanna við Erítreu. Aftur á móti hefur stjórnartíð Abiy einnig einkennst af mannskæðum átökum milli eþíópískra þjóðernishópa og af stríði alríkisstjórnarinnar gegn uppreisnarhreyfingum í Tígraí-héraði.
Magnús Scheving
Ferill
Magnús hóf að æfa þolfimi á níunda áratugnum og vann fyrsta íslandsmótið í þolfimi árið 1995. Árið 1993 varð hann Norðurlandameistari, og Evrópumeistari í tvígang árin 1994 og 1995. Hann var valinn íþróttamaður ársins á Íslandi árið 1994. Magnús er forstjóri, skapari, og meðstofnandi Latabæ Entertainment sem framleiðir bækur, myndbönd, leiki og íþróttavörur sem stuðla eiga að heilbrigðum lífstíl barna.
Abiy Ahmed
Abiy er fyrsti leiðtogi Eþíópíu sem er af Orómó-þjóðerni. Abiy hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2019 fyrir friðarviðræður sínar við Erítreu og umbætur innan Eþíópíu.
Magnús Scheving
Ferill
Árið 2006, fékk Magnús viðurkenningu á Edduverðlaununum fyrir Latabæ.
Abiy Ahmed
Æviágrip
Abiy Ahmed fæddist árið 1976 í Eþíópíu. Faðir hans var múslimi en móðir hans kristin. Á táningsárum sínum tók hann þátt í vopnaðri andspyrnu gegn herforingjastjórn Derg, sem réð Eþíópíu til ársins 1987. Í stríði Eþíópíu og Erítreu árin 1998-2000 stýrði Abiy njósnaliði sem safnaði upplýsingum inni á yfirráðasvæði erítreska hersins. Abiy hóf þátttöku í stjórnmálum árið 2010 og var kjörinn á eþíópíska þingið fyrir Orómó-lýðræðisflokkinn. Hann nam tölvuverkfræði og lauk doktorsprófi í friðar- og öryggis­fræðum við Háskólann í Addis Ababa árið 2017.
Magnús Scheving
Latibær
thumb|Magnús í hlutverki Íþróttaálfsins. Magnús hefur löngum beitt sér fyrir eflingu almenns heilbrigðis og lagt áherslu á hollt mataræði. Magnús skrifaði barnabókina Áfram Latibær árið 1991.
2. deild karla í knattspyrnu 1965
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 11. sinn árið 1965. Leikið var í tveimur riðlum.
Magnús Scheving
Latibær
Baltasar Kormákur setti söguna upp sem leikrit og var það í sýningu 1995–1997. Stefán Karl Stefánsson lék svo titilhlutverkið í framhaldsleikritinu Glanni glæpur í Latabæ sem sýnt var 1999.
Abiy Ahmed
Stjórnartíð
Sem forsætisráðherra samdi Abiy um formlegan friðarsáttmála við Erítreu. Ríkin tvö höfðu verið í stríði frá 1998 til 2000 en sáttmálinn sem batt enda á virk átök hafði aldrei verið samþykktur og því ríkti enn formlega stríðsástand milli þjóðanna. Með friðarsáttmálanum var stjórmálasambandi komið á milli ríkjanna og landamæri þeirra opnuð. Í því felst að byrjað verður að fljúga milli landanna, hafnir verða opnaðar, fólki leyft að ferðast á milli þeirra og sendiráð verða opnuð.
Magnús Scheving
Latibær
Bandaríska barnasjónvarpsstöðin Nickelodeon gerði þætti um Latabæ í fjórum þáttaröðum. Þættirnir kölluðust Lazytown og voru sýndir frá 2004–2007 og 2013 og öðluðust heimsfrægð. Magnús lék líka Íþróttaálfinn í þeim þáttum.
Saury
Saury (Cololabis saira) (e. Pacific saury) er meðlimur í Scomberesocidae fjölskyldunni. Hann er veiddur í Norður kyrrahafinu við Austur Asíu. Hann spila stórt hlutverk í austur asískri matargerðum. Hann er mikið grillaður heill en einnig er hann flakaður og eldaður þannig og svo er hann líka notaður í sushi. Það eina sem þekkist að saury hér á landi er að hann er talsvert notaður sem beita.
Abiy Ahmed
Stjórnartíð
Landamæri ríkjanna voru opnuð þann 11. september og hermenn hófust handa við að fjarlægja jarðsprengjur á landamærunum.
2. deild karla í knattspyrnu 1965
A riðill
Í A riðli léku lið Þróttar, KS, Hauka og Reynis.
Saury
Líffræðilegt
Saury hefur frekar lítinn munn en öflugann líkama til sunds. Hann er dökk grænn eða blár að ofan en silfurgljáandi undir og á hliðum en hann er einnig með skær bláa flekki dreifða um hliðarnar. Hann er um 25-30 cm að lengd þegar hann er veiddur en hann getur orðið allt að 40 cm langur og er um 180 gr þegar hann er veiddur á haustin. Saury verður að hámarki fjögurra ára gamall. Hann er að finna í Norður Kyrrahafinu en allt frá Kóreu og Japan til Alaska og suður til Mexíkó en þarna er sjórinn nokkuð hlýr en kjör hitastig fyrir saury er 15-18°C. Saury er uppsjávarfiskur og vill halda sig nálægt yfirborðinu og er hann veiddur þar en hann getur þó líka verið niður á allt að 230 m dýpi. Þegar saury er að flýja frá rándýrum, fleytir hann á yfirborðinu og er það líkt örðum fiskum innan ættarinnar. Saury er torfufiskur og finnast fullorðnir fiskar við strendur og nálægt yfirborðinu.
Eggin festast saman og festast svo við eitthvað annað eins og þang í sjónum og seiðin. Seiðin lifa fyrst um sinn innan um þangið.
Saury éturhelst dýrasvif og egg og lirfur annara fiska eins og ansjósu.
2. deild karla í knattspyrnu 1965
A riðill
Lið Skarphéðins hætti keppni.
Saury
Líffræðilegt
Helstu rándýr sem éta saury eru sjávarspendýr, smokkfiskar og túnfiskar.
2. deild karla í knattspyrnu 1965
B riðill
Í B riðli riðli léku ÍBV, ÍBÍ, Breiðablik, FH og Víkingur
Úrslitaleikur
Úrslitaleikurinn var leikinn á milli Þróttar og ÍBV. Leikurinn fór 7-3 fyrir Þrótt eftir framlengingu. Eftir venjulegan leiktíma var staðan 3-3.
Abiy Ahmed
Stjórnartíð
Í efnahagsmálum hefur Abiy verið málsvari frjálslyndisvæðingar. Ríkisstjórn hans hefur meðal annars lýst yfir að hún hyggist binda enda á einokun ríkisins á raforku, flugfélögum og fjarskiptum. Í október 2018 kynnti Abiy nýja ríkisstjórn þar sem helmingur ráðherra voru konur.
Saury
Beita á Íslandi
Saury hefur verið notaður við beitu á Íslandi í mörg ár, það sem gerir saury að góðum beitufiski er að hann hefur hátt fituinnihald sem helst stöðugt allt árið um kring og vegna þess hve sterkt roðið hans er en það gerir það að verkum að hann helst betur á króknum og veiðir því lengur en aðrar beitur.
Þjórsárdalsför
Aðdragandi og skipulag
Breskir hermenn voru við æfingar í Þjórsárdal vorin 1968 og 1969 ásamt bandarískum starfsbræðrum þeirra af Keflavíkurflugvelli. Að sögn Þjóðviljans gekk æfingin út á ímyndaðan björgunarleiðangur, þar sem hinn torkennilegi ættbálkur Grandóníumanna hafði rænt íslenskum vísindamanni og íturvaxinni dóttur hans. Skyldi breski herflokkurinn ganga yfir Gnúpverjaafrétt og Dagmálaháls til að frelsa feðginin.
Saury
Veiðiþjóðir
Um 1950 veiddu Japanir um 98% af aflanum og Suður Kórea um 2%, Aflahluti Japana hefur þó minnkað hlutfallslegaá síðustu áratugum. Aðrar þjóðir sem veiða talsvert núna eru Kína og Taívan. Sovétríkin veiddu saury einnig í kringum 1960 og næstum fram að upplausn Sovétríkjanna. Taívan fór að veiða saury um 1988 og hefur verið að auka sínar veiðar. Árið 2002 byrjuðu Kínverjar einnig að veiða saury og hafa þeir verið að veiða rúmlega 100 þúsund tonn á ári.
Óskar 2. Svíakonungur
thumb|right|Óskar 2., konungur Svíþjóðar og Noregs. Óskar 2. (Oscar Fredric, 21. janúar 1829 – 8. desember 1907) var konungur Svíþjóðar frá 1872 til dauðadags, konungur Noregs frá 1872 til 1905 og hertogi af Austur-Gautlandi.
Magnús Scheving
Latibær
Árið 2014 sagði Magnús skilið við Latabæ eftir margra ára velgengni og eftirlét fimleikamanninum Dýra Kristjánssyni að leika Íþróttaálfinn.
Þjórsárdalsför
Aðdragandi og skipulag
Um sjötíu manna hópur frá Samtökum hernámsandstæðinga hélt inn á æfingasvæðið og sló þar upp fundi. Alþingismaðurinn Jónas Árnason flutti ávarp á ensku. Skúli Thoroddsen læknir notaði tækifærið og afhenti John Dymoke ofursta og stjórnanda breska hópsins bréf þar sem hann skoraði Bretadrottningu formlega á hólm, en ofurstinn bar titil einvígisridda drottningar.
Copper Box
thumb|right|Copper Box árið 2012 Copper Box eða Koparkassinn er fjölnota íþróttahús í Ólympíuþorpinu í Stratford, London, reist fyrir Sumarólympíuleikana 2012. Undankeppnir í handbolta og nútíma fimmtarþraut (skylmingum) munu fara fram í húsinu. Það tekur 7.000 í sæti.
Saury
Matargerð
Saury er mjög áberandi matargerð í Japan en þar táknar hann haustið. Oftast er saury grillaður heill, saltaður, skreyttur með rifnum daikon og borinn fram með skál af hrísgrjónum og misosúpu. Saury er einnig kryddaður með soja sósu eða sítrusafa. Saltgrillaður saury þekkist einnig í Kóreu og er hann einnig borðaður þar á haustin. Einnig er hægt að pönnusteikja hann og hann er líka niðursoðinn í kabayki.
Copper Box
Eftir leikana er ætlunin að húsið verði fjölnota íþróttahús. Það er eini innanhússleikvangurinn sem verður áfram í Ólympíugarðinum eftir leikana.
Magnús Scheving
Myndir
Magnús lék illmennið í kvikmyndinni The Spy Next Door frá 2010.
Saury
Matargerð
Saury er einnig notaður í sushii og kallast það sanma sashimi og þykir það mikið góðmeti á mörgum stöðum en það er mjög misjafnt hvernig það er borið fram og hvort að það sé borðað yfor höfuð eftir stöðum.
Í Norður- Gyeongsang héraði er miklu magni af saury safnað og hann hálfþurrkaður og hann borðaður þannig.
Abiy Ahmed
Stjórnartíð
Þótt Abiy sé fyrsti Orómóinn sem stýrir Eþíópíu hefur stjórn hans mætt harðsvírugum mótmælum af hálfu eþíópískra Orómóa, sem telja sig búa við verri kjör en aðrir landsmenn og telja stjórn Abiy ekki hafa staðið við fyrirheit um úrbætur á þjóðflokkamismunun innan ríkisins. Stórtæk mótmæli brutust út í júlí árið 2020 eftir að söngvarinn Hachalu Hundessa, vinsæll talsmaður Orómóa, var skotinn til bana. Þann 8. júlí höfðu að minnsta kosti 239 manns látist í mótmælum og óeirðum sem hófust vegna morðsins. Einnig var sú ákvörðum Abiy að fresta boðuðum þingkosningum sem áttu að fara fram þann 29. ágúst 2020 vegna alþjóðlega kórónaveirufaraldursins afar umdeild.
Saury
Matargerð
Simmered saury (꽁치 조림, kkongchi-jorim) er algengt afbrigði af hefðbundnum kóreskri matargerð.
Snorri Ásmundsson
Snorri Ásmundsson (f. 1966 á Akureyri) er þekktur íslenskur myndlistamaður sem bauð sig fram til sveitarstjórnarkosninganna 2002 þá með framboðið Vinstri hægri snú,hann tilkynnti framboð sitt til forseta Íslands í maí 2003 og kom opinberlega fram sem forsetaframjóðandi, en sagði sig svo frá framboðinu nokkrum vikum fyrir kosningar því hann vildi ekki taka þátt í þeim skrípaleik sem forsetakosningarnar væru orðnar forsetakosninganna 2004 gegn Ólafi Ragnari Grímssyni og loks til formanns Sjálfstæðisflokksins á landsfundi 2009.
Saury
Matargerð
Í þeim hluta Rússlands sem hefur aðgang að Kyrrahafinu er saury vinsælt er það bæði reykt og niðursoðið með alskonar kryddum og jurtum.
Í vestrænum löndum er saury einna helst notað í fiskimjöl og í gæludýrafóður.
Nafnið
Saury á sér mörg nöfn í mörgum löndum en hann er þekktur sem sanma (さ ん ま / サ ン マ / 秋刀魚) og saira (さ い ら / サ イ ラ / 佐伊羅) á japönsku, kkongchi (꽁치) á kóresku, Pinyin: qiū dāo yú á kínversku (秋刀鱼 á einfaldaðri kínversku eða 秋刀魚 á kóresku Hefðbundin kínverska), og saira (сайра) á rússnesku.
Abiy Ahmed
Stjórnartíð
Í október 2021 hóf Abiy Ahmed formlega annað fimm ára kjörtímabil.
Magnús Scheving
Einkalíf
Magnús var giftur Ragnheiði Melsteð. Þau skildu árið 2014. Magnús og Ragnheiður eiga tvö börn en hann á aðra dóttur úr fyrra sambandi.
Abiy Ahmed
Stríðið í Tígraí-héraði
thumb|left|Abiy (annar frá hægri) ásamt eþíópískum herforingjum í febrúar árið 2019. Í nóvember árið 2020 sendi Abiy eþíópíska herinn inn í Tígraí-hérað Eþíópíu eftir að vopnaðar sveitir Tígra réðust á eþíópíska herstöð. Debretsion Gebremichael, héraðsforseti Tígraí, sagði að Tígrar skyldu búa sig undir átök gegn alríkisstjórninni og að stríðsástand ríkti nú í héraðinu. Mikil spenna hafði verið undanfarna mánuði á milli stjórnar Abiy og stjórnarflokks Tígraí-héraðs, Þjóðfrelsishreyfingar Tígra (TPLF). Þjóðfrelsishreyfingin hafði áður verið ein helsta þungavigtin innan Lýðræðis- og byltingarhreyfingar eþíópísku þjóðarinnar, sem stýrði Eþíópíu frá 10. áratugnum, en eftir að Abiy komst til valda döluðu áhrif Tígra verulega. Þegar Abiy steypti aðildarflokkum Lýðræðis- og byltingarhreyfingarinnar saman í nýjan flokk, Velmegunarflokkinn, árið 2019 ákvað Þjóðfrelsishreyfing Tígra að vera ekki með í nýja flokknum. Þjóðfrelsishreyfingin sætti sig ekki við frestun Abiy á þingkosningum vegna kórónaveirufaraldursins og hélt sínar eigin kosningar í Tígraí-héraði í september 2020 sem alríkisstjórnin mat ólöglegar.
Þann 29. nóvember lýsti Abiy því yfir að stjórnarherinn hefði hertekið Mekelle, höfuðborg Tígraí-héraðs, og náð fullu valdi á héraðinu. Átök í Tígraí-héraði hafa þó haldið áfram. Stjórnarherinn naut aðstoðar bandamanna Abiy frá Erítreu í hernaðinum gegn Þjóðfrelsishreyfingunni. Starfsmenn Amnesty International telja að bæði eþíópíski og erítreski herinn hafi framið fjölda stríðsglæpa í átökunum og að erítreskir hermenn hafi meðal annars framið fjöldamorð á óbreyttum borgurum í borginni Aksum.
Kosningar voru haldnar á eþíópíska þingið í júní 2021 en vegna hernámsins og áframhaldandi átaka í Tígraí var ekki kosið í kjördæmum héraðsins. Stuttu eftir að kosningarnar fóru fram náði andspyrnuhreyfing Tígra aftur völdum í borginni Mekelle. Stjórn Abiy lýsti einhliða yfir vopnahléi vegna mannúðarsjónarmiða.
Í byrjun nóvember 2021 lýsti Abiy yfir neyðarástandi í Eþíópíu þar sem sveitir TPLF höfðu þá hafið framrás inn í Amhara-hérað og voru farnar að ógna höfuðborginni Addis Ababa. Í desember tókst Eþíópíuher hins vegar að stöðva sókn TPLF-liða og frelsa mikilvægar borgir og bæir undan hernámi þeirra. Í júní 2022 skipaði Abiy nefnd til að undirbúa friðarviðræður við uppreisnarhópana.
Í nóvember árið 2022 komust sendinefndir ríkisstjórnar Eþíópíu og uppreisnarhópanna í Tígraí að samkomulagi um „var­an­lega stöðvun stríðsátaka“ eftir friðarviðræður í Pretoríu sem Afríkusambandið hafði milligöngu um.
Óskar 2. Svíakonungur
Óskar var þriðji sonur Óskars 1. Svíakonungs og konu hans Jósefínu af Leuchtenberg. Hann var því ekki alinn upp til ríkiserfða, heldur gekk hann í sjóherinn og varð sjóliðsforingi og skrifaði bækur um sjóhernað, auk þess sem hann samdi ljóð og gaf út ljóðabók og fleiri rit. Hann stundaði einnig nám í stærðfræði við Uppsalaháskóla og var heiðursfélagi í sænsku vísindaakademíunni.
Þegar Óskar 1. dó 8. júlí 1859 og Karl 15., elsti sonur hans, tók við varð Óskar ríkisarfi því bróðir hans átti ekki son á lífi. Hann átti að vísu eina dóttur, Lovísu, en konur áttu ekki erfðarétt í Svíþjóð samkvæmt stjórnarskránni frá 1809. Næstelsti bróðir þeirra, Gústaf prins, hafði dáið barnlaus. Óskar átti sjálfur son og ríkiserfðirnar voru þvi tryggðar, svo að ekkert varð úr hugmyndum um að breyta stjórnarskránni og gera Lovísu arfgenga.
Óskar 2. tók því við ríkjum þegar bróðir hans lést 18. september 1872. Hann hafði mikinn áhuga á utanríkismálum og var mikill aðdáandi Otto von Bismarck Þýskalandskanslara. Hann reyndi að koma á bandalagi Skandinavíu, Þýskalands og Ítalíu og hugsanlega einnig Bretlands. Stærsti ósigur hans var sambandsslitin við Noreg 1905 en hann reyndi mikið til að viðhalda konungssambandinu, heimsótti Noreg árlega eða oft á ári og talaði norsku reiprennandi.
Fjölskylda
Óskar giftist Soffíu af Nassau 6. júní 1857. Synir þeirra voru:
IOS
iOS (þekkt sem iPhone OS fyrir júní 2010) er stýrikerfi frá Apple fyrir fartæki Apple, snjallsímann iPhone og spjaldtölvuna (e. tablet) iPad (seinna kom nafnabreyting/afbrigði af iOS fyrir iPad sem heitir iPadOS). iOS kom fyrst út á iPhone en er nú líka fáanlegt fyrir iPod touch. Apple gefur ekki leyfi til að nota stýrikerfið á öðrum tækjum. Með netversluninni App Store er hægt að hlaða forritum niður í þessi tæki og 2020 voru til 1.8 milljón forrit, aukning frá rúmlega 500.000 forritum, til sölu í versluninni 2011. Á síðasta ársfjórðungi 2010 var markaðsdeild iOS á alþjóðlega snjallsímastýrikerfismarkaðinum 16%, í þriðja sæti á eftir Android frá Google og Symbian frá Nokia, ef miðað er við sölu á tækjum sem nota stýrikerfin, en nú er iOS í öðru sæti á eftir Android.
Notendaviðmót iOS er byggt á beinum samskiptum við fjölsnertiskjá. Notandinn stjórnar tækinu með fingrahreyfingum og lyklaborði á skjá (líka er hægt að nota viðtengt lyklaborð en kerfið er ekki hannað fyrir mús). Tækið bregst einnig við sé tækinu hallað eða snúið. Sé tækinu, til dæmis, snúið um 90 gráður þá heldur mynd á skjá áfram að snúa upp. iOS var byggt á grunnhluta Mac OS X stýrikerfisins (sem nú heitir macOS), sem var gert fyrir borðtölvur og að einhverju leyti eru forritaskil því lík (t.d. Core Foundation og Foundation Kit en notar t.d. Cocoa Touch en ekki Cocoa úr macOS) en ekki nógu lík til að forrit gerð fyrir macOS virði á iOS.
Afbrigði
iOS, undir því nafni, eða upphaflegu útgáfurnar, eru ekki lengur fáanlegar fyrir eða með iPad spjaldtölvum. Svipað afbrigði, iPadOS, er nú notað og munurinn er aðallega að stýrikerfið og forrit fyrir eru gerð fyrir stærri skjá. macOS hefur sögulega séð ekki getað keyrt iOS né iPadOS forrit, og telst/taldist ekki afbrigði af þeim stýrikerfum. Hins vegar í núverandi útgáfu af macOS, á viðeigandi nýrri vélbúnaði, þ.e. "Apple silicon" (M1) tölvum, getur macOS keyrt þannig forrit. Svo má segja að iOS hafi alltaf verið afbrigði af macOS, því ákveðinn skyldleiki er á milli, að hluta til eru stýrikerfin eins.
Apple TV notar sérstöka útgáfa af iOS sem kallast nú tvOS eftir nafnabreytingu, en þar sem notandinn notar fjarstýringu, með svokölluðu 3ja metra viðmóti ("10-foot user interface"), en snertir ekki skjáinn til að stjórna, eru eiginleikarnir og skyldleikinn við iOS ekki eins augljós, enda var iOS ekki notað áður fyrr, heldur afbrigði af macOS.
Seduction of the Innocent
Seduction of the Innocent er bók eftir bandaríska sálfræðinginn Fredric Wertham. Bókin kom út í Bandaríkjunum árið 1954 og hafði mikil áhrif á teiknimyndasöguframleiðslu og mótaði almenningsálit varðandi teiknimyndasögur. Bókatitillinn Seduction of the Innocent merkir á íslensku „Spjöllun hinna saklausu“ en Wertham taldi teiknimyndasögur stuðla að afbrotum og glæpum ungmenna og vera oft hættulegt og siðspillandi ofbeldisefni. Hann gagnrýndi ofbeldi, eiturlyfjaneyslu, glæpi og óeðli (svo sem samkynhneigð) í teiknimyndum og taldi að lestur slíks efnis kynti undir sams konar breytni hjá börnum sem læsu slíkar sögur. Bók hans varð metsölubók, foreldrar urðu skelkaðir og samtök foreldra börðust fyrir ritskoðun á teiknimyndasögum. Bandaríska þingið rannsakaði á þessum tíma teiknimyndasöguframleiðslu. Í kjölfarið ákváðu teiknamyndasöguútgefendur að taka sjálfir upp viðmið og ritskoðun.
Viðskeytamál
Viðskeytamál er tungumál þar sem notast er við mörg viðskeyti til að mynda orð. Í viðskeytamáli geta orð samanstaðið af fleiri myndönum en hvert myndan helst óbreytt (bæði hvað varðar framburð og rithátt), þar sem í beygingamáli geta myndön breyst mikið þegar þeim er skeytt saman. Í viðskeytamáli táknar hvert viðskeyti oft eingöngu eina formdeild (t.d. nefnifall eintölu), en á beygingamáli getur eitt viðskeyti táknað fleiri en eina formdeild.
Viðskeytamál og beygingamál mynda hvort endapunkt á sömu samfellu. Tungumál getur borið merki bæði viðskeytamáls og beygingamáls. Sem dæmi má nefna japönsku, sem er almennt séð viðskeytamál, en ber merki beygingamáls í einstökum orðum svo sem otōto (弟 „yngri bróðir“, af oto og hito) og í sagnbeygingum.
Í viðskeytamálum eru mörg myndön í einu orði. Þau eru oft mjög regluleg og lítið er um óreglulegar sagnbeygingar. Í japönsku eru aðeins tvær sagnir sem eru að fullu óreglulegar (ásamt ellefu sem eru að nokkru leyti óreglulegar), þar sem í ketsjúa er engin óregluleg sögn. Í tyrknesku er eingöngu eitt óreglulegt nafnorð, su „vatn“ og engar óregulegar sagnir nema tengisagnir. Undantekning er georgíska, sem ber mörg merki viðskeytamáls (orð getur haft allt að átta myndön) en hefur margir óreglulegar sagnir.
Tilraun Luria og Delbrücks
thumb|300px|Möguleikarnir tveir sem tilraunin skar úr um. (A) Ef gerilætan í ætinu veldur því að hluti bakteríanna stökkbreytist mun hér um bil sami fjöldi stökkbrigða vaxa upp á hverri skál. (B) Ef stökkbreytingar verða slembiháð við frumuskiptingu áður en þeim er sáð á skálarnar verður hlutmergð þolinna stökkbrigða í sáningunni mjög breytileg. Tilraun Luria og Delbrücks sem Salvador Luria og Max Delbrück framkvæmdu og greindu frá í tímaritinu Genetics árið 1943 sýnir að stökkbreytingar verða í bakteríum óháð því hvort þær gagnist í því umhverfi sem bakterían vex í. Tilraunin staðfestir náttúruvalskenningu Darwins og sýnir að stökkbreytingar verða fyrir tilviljun, en ekki vegna áhrifa frá umhverfi bakteríanna. Delbrück og Luria deildu Nóbelsverðlaununum í lífeðlis og læknisfræði með Alfred Hershey árið 1969 fyrir tilraun sína.
Tilraunin var framkvæmd þannig að bakteríur (E. coli) voru ræktaðar í seyði um tiltekinn tíma og síðan sáð á agarskálar sem innihéldu gerilætu í föstu næringaræti. Bakteríurnar eru næmar fyrir veirunni og vaxa því ekki nema til komi stökkbreyting sem gerir þær þolnar gagnvart henni. Delbrück og Luria leiddu út að ef gerlætan hvetur til aðlögunar á formi stökkbreytinga líkt og Félix d'Herelle og fleiri höfðu haldi fram, þá myndi fjöldi þolinna baktería sem vex upp á hverri skál að vera í réttu hlutfalli við heildarfjölda baktería sem sáð var. Gagntilgátan var sú að stökkbreytingarnar væu slembiháðar (það er, yrðu fyrir tilviljun), en þá ætti fjöldi þolinna baktería að vera mjög mismunandi, eftir því hversu margar kynslóðir væru liðnar frá því stökkbreytingin átti sér stað í vökvaræktinni. Niðurstöður Luria og Delbrück sýndu ótvírætt að stökkbreytingar verða slembiháð í bakteríum, en náttúruvalið vinsar úr þær stökkbreytingar sem gagnlegar eru í því umhverfi sem bakterían vex í.
Reykjanesviti
thumb|right|Reykjanesviti. Reykjanesviti er elsti viti á Íslandi. Fyrsti Reykjanesvitinn var reistur árið 1878 og kveikt á honum 1. desember sama ár. Átta árum síðar reið jarðskjálfti yfir Reykjanesið og fyrsti vitinn laskaðist og hrundi úr honum. Sá viti sem nú stendur var reistur árið 1907, en kveikt á honum 20. mars árið 1908. Vitinn skemmdist töluvert í jarðskjálftanum árið 1926. Vitinn er 31 metra hár (22 metrar upp á pall), og stendur á útsuðurstá Reykjanestangans á Bæjarfelli, nokkuð upp af Valahnjúk, þar sem fyrsti vitinn stóð.
Formdeild
Í orðhlutafræði er formdeild málfræðilegt einkenni tiltekinnar einingar (svo sem myndans eða orðs). Formdeild getur haft ýmis gildi. Sem dæmi um formdeild má nefna tíð (sem getur haft gildi eins og nútíð, þátið eða framtíð), tölu (eintala, tvítala, fleirtala) og kyn (karlkyn, kvenkyn, hvorugkyn).
Formdeild má ekki rugla saman við orðflokk. Orð sem hafa svipuð málfræðileg einkenni má setja í sama orðflokk (t.d. sagnir, nafnorð eða lýsingarorð). Orðflokkur lýsir því hvers konar formdeildir tiltekið orð getur haft (t.d. í íslensku getur eingöngu sagnir haft formdeildina tíð).
Chianina
thumb|right|Chianina-kvíga er gefin sem verðlaun í calcio storico í Flórens. Chianina er nautgripakyn sem á uppruna sinn á Mið-Ítalíu í héruðunum Toskana, Úmbríu og Marke. Það er kennt við Val di Chiana. Kynið er mjög fornt og er meðal annars nefnt í ritum Pliniusar eldra. Chianina-nautgripir eru mjög stórir (nautin ná allt að 1,7 metrum á herðakamb) með svart skinn og hvít eða gráhvít hár. Fullorðin naut verða allt að 1700 kíló að þyngd.
Chianina-nautgripir eru oftast hafðir á fóðrum heima við. Þeir hafa gott skap og voru upphaflega fyrst og fremst ræktaðir sem vinnudýr. Þeir eru oft hafðir sýnilegir við hátíðleg tækifæri, t.d. notaðir sem dráttardýr í athöfninni scoppio del carro á páskadag í Flórens og chianina-kvíga er gefin sem fyrstu verðlaun í calcio fiorentino.
Chianina-nautgripir eru nú aðallega ræktaðir vegna kjötsins sem er mjög bragðgott og meyrt, en hættir við að verða seigt, t.d. við ofeldun eða frystingu. Bistecca fiorentina er aldrei gerð úr öðru kjöti. Chianina-nautgripir vaxa hratt, þola mikla hita og hafa mikið þol gegn sjúkdómum. Vegna þessara eiginleika eru þeir notaðir til kynbóta í hitabeltinu í Afríku.
Vetrarólympíuleikarnir 1992
thumb|right|Frá lokahátíð Vetrarólympíuleikanna í Albertville. Vetrarólympíuleikarnir 1992 voru 16. vetrarólympíuleikarnir sem fóru fram í Albertville í Frakklandi 8. til 23. febrúar 1992. Þetta voru síðustu vetrarólympíuleikarnir sem voru haldnir sama ár og sumarólympíuleikar og þeir fyrstu þar sem vetrarólympíuleikar fatlaðra voru haldnir á sama stað.
Samveldi sjálfstæðra ríkja (fyrrum Sovétlýðveldi) sendi sameinað lið á þessa ólympíuleika. Þýskaland var sigursælast á leikunum með 10 gullverðlaun og 10 silfurverðlaun. Ísland sendi fimm keppendur í alpagreinum og skíðagöngu.
Katarar
Katarar (grísku: καθαροί hinir hreinu) voru sértrúarflokkur upprunninn á 11. og 12. öld á Ítalíu og í Suður-Frakklandi (Languedoc) sem náði mestri útbreiðslu meðal láglendisbænda þar. Kaþólska kirkjan leit ekki á viðhorf þeirra sem kristin, dæmdi þá villutrúarmenn og lét útrýma þeim á 13. og 14. öld. Af nafni þeirra er dregið uppnefni villutrúarmanna í mörgum tungumálum, eins og t.d. Ketzer á þýsku og kætter á dönsku.
Þekktastir Katara voru Albigensar og er sá angi þeirra stundum notaður sem samheiti yfir Katara. Þeir eru kenndir við borgina Albi í Suður-Frakklandi. Albigensar voru, líkt og Katarar, á öndverðum meiði við rómversk-kaþólsku kirkjuna og sakramenti hennar. Þeir kenndu róttæka tvíhyggju anda og efnis, en hið síðarnefnda álitu þeir af hinu illa, og fordæmdu styrjaldir, dauðarefsingar og hjónaband. Innósentíus 3. páfi reyndi að vinna bug á katarismanum með trúboði, en þegar það skilaði litlu predikaði hann krossferð gegn Albigensum. Hún leiddi til grimmilegrar styrjaldar sem hófst árið 1209 og lauk ekki með öllu fyrr en tuttugu árum síðar. Þá hafði Katörum nánast verið útrýmt og hefur þessi styrjöld verið nefnd Krossferðin gegn Albigensum.
Nautgripir
Nautgripir (fræðiheiti: Bovinae) er undirætt slíðurhyrninga.
Þórkötlustaðanes
Þórkötlustaðanes er nestangi austan við víkina sem Grindavík er kennd við. Það varð til þegar hraun rann til sjávar undan Hagafelli. Aldursgreining bendir til að það hafi runnið fyrir um 8000 árum. Góð hafnarskilyrði í Grindavík eru vegna þessa tanga. Á Þórköltustaðanesi er viti.
Snoðreynir
Snoðreynir (Sorbus glabriuscula) er reynitegund upprunin frá Yunnan í Kína.