cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arnór Ingvi Traustason
2010-12: Keflavík
Í febrúar 2011 fór Arnór Ingvi á reynslu hjá enska liðinu WBA og æfði með unglingaliði félagsins í eina viku. Ekkert varð þó úr því að WBA semdi við Arnór. Arnór Ingvi var líkt og árið á undan að mestu varaskeifa í Keflavíkur liðinu sumarið 2011 en spilaði þó 20 leiki í öllum keppnum og skoraði í þeim 2 mörk. Í lok tímabilsins var Arnór valin efnilegasti leikmaðurinn á lokahófi Keflavík.
Árið 2012 braut Arnór sér leið inní byrjunarlið Keflavíkur. Hann byrjaði alla leiki liðsins í Lengjubikarnum og skoraði 3 mörk þegar að liðið vann sinn riðill en tapaði fyrir Breiðablik í 8-liða úrslitum. Arnór var á sínum stað í byrjunarliðinu í upphafi íslandsmótsins. Hann spilaði mjög vel og var til að mynda valin í úrvalslið umferð 1-11 hjá Fótbolti.net, þar var hann yngsti leikmaðurinn. Í júlí þetta sumar fór Arnór ásamt liðsfélaga sínum Sigurbergi Elíssyni á reynslu til norska liðsins Sandnes Ulf. Úr því varð að Arnór fór á láni til Sandnes Ulf þann 15. ágúst. Hann hafði fram að þessu spilað alla deildar- og bikarleiki á tímabilinu og skorað 7 mörk, hann var svo í lok tímabils útnefndur efnilegasti leikmaður Keflavíkur annað árið í röð.
2012: Sandnes Ulf (Lán)
Arnór Ingvi spilaði sinn fyrsta leik fyrir Sandnes Ulf 26. ágúst þegar að hann kom inná í deildarleik gegn Sogndal. Arnór leysti landa sinn Steinþór Frey af hólmi á 90. mínútu. Arnóri gekk erfiðlega að vinna sér inn byrjunarliðssæti en liðið var í harðri fallbaráttu. Svo fór að Sandnes Ulf endaði tímabilið í 14. sæti og þurfti að spila 2 umspilsleiki gegn Ullensaker/Kisa um áframhaldandi veru í deildinni. Arnór Ingvi kom inná sem varamaður í fyrri leiknum sem að endaði með 4-0 sigri. Sandnes Ulf vann einvígið samanlagt 7-1 og hélt veru sinni í deildinni. Arnór Ingvi gaf það út fljótlega eftir leik að hann myndi snúa aftur heim í Keflavík að lánstímanum loknum og spila með Keflavík árið 2013. Arnór hafði spilað 11 leiki með Sandnes Ulf en komst ekki á blað hjá liðinu.
2013: Keflavík
Í febrúar 2013 skrifaði Arnór Ingvi undir nýjan samning við Keflavík til loka árs 2014. Arnór byrjaði 2013 tímabilið vel og skoraði 4 mörk í 4 leikjum í Lengjubikarnum, þar með talið þrennu gegn Leiknir R. Arnór var einn lykilmanna í liði Keflavíkur þetta sumar, spilaði 19 af 22 leikjum og skoraði 4 deildarmörk, en Keflavíkurliðið endaði í 9. sæti eftir að hafa verið í botnbaráttunni allt sumarið. Í lok tímabilsins var Arnór Ingvi kjörin efnilegasti leikmaðurinn í Pepsi deildinni 2013. Hann var annar keflvíkingurinn til að hljóta þessa nafnbót.
2014-2016: IFK Norrköping
Eftir tímabilið 2013 fóru viðræður í gang milli IFK Norrköping og Keflavíkur vegna Arnórs Ingva. Hann hafði verið á reynslu hjá félaginu í júlí sama ár og vildi félagið nú semja við leikmanninn. Svo fór að 28. október 2013 samdi Arnór Ingvi við sænska liðið og fékk treyju númer 9 hjá félaginu. Fyrsti leikur Arnórs fyrir IFK Norrköping var gegn Athletic FC United í sænska bikarnum. Arnór kom inná sem varamaður á 80. mínútu. Vegna meiðsla missti Arnór Ingvi af byrjun Allsvenskan 2014. Hann sneri til baka 15. maí þegar að hann kom inná sem varamaður í leik gegn Falkenbergs FF. Arnór Ingvi skoraði sitt fyrsta mark fyrir félagið í 3-5 tapleik gegn Djurgården 14. júní, Arnór lagði að auki upp eitt marka liðsins. Þegar leið á tímabilið var Arnór búin að vinna sér inn sæti í byrjunarliðinu. Hann endaði tímabilið með 18 leiki, 14 af þeim í byrjunarliðinu, ásamt því að skora 4 mörk. Arnór endaði tímabilið sem stoðsendingahæsti leikmaður liðsins í deildinni með 10 stoðsendingar.
Arnór Ingvi var á sínum stað í byrjunarliði IFK Norrköping tímabilið 2016. Eftir tvö töp í fyrstu fjórum leikjunum í deildinni var liðið taplaust í næstu 13 leikjum og var í harðri toppbaráttu við IFK Göteborg og AIK. Svo fór að liðið sigraði deildina í lokaumferðinni með 2-0 sigri á Malmö FF, þar lagði Arnór upp fyrra markið og skoraði það seinna og tryggði þar með liðinu sænska titilinn. Arnór var einn af mikilvægustu leikmönnum liðsins á tímabilinu. Hann spilaði 29 af 30 leikjum, skoraði 7 mörk og lagði upp flest mörk allra í deildinni eða 10 talsins. IFK Norrköping toppaði svo tímabilið með því að vinna IFK Göteborg í sænska supercupen, árlegum leik deildarmeistarana og bikarmeistarana, 3-0. Arnór var að venju í byrjunarliði IFK Norrköping.
Eftir frábært tímabil 2015 var Arnór Ingvi orðaður við enska liðið Aston Villa. Ekkert varð þó af þeim kaupum. Arnór var á sínum stað á vinstri vængnum hjá IFK Norrköping í upphafi tímabilsins 2016. Hann skoraði fyrsta markið í 4-0 sigri á Östersunds FK í riðlakeppni sænska bikarsins þann 20. febrúar. Fyrsta deildarmark Arnórs á tímabilinu kom þann 26. apríl í 3-1 sigri á Hammarby IF. Arnór skoraði markið úr vítaspyrnu, en vegna óláta eftir vítaspyrnudóminn þurfti Arnór að bíða þó nokkra stund eftir að geta tekið spyrnuna. Fram að leiknum gegn Hammarby hafði Arnór lagt upp þrjú mörk í fyrstu fimm leikjunum.
2016-2017: Rapid Wien
Í lok apríl mánaðar 2016 greindu fjölmiðlar frá því að austurríska félagið Rapid Vín væri á eftir Arnóri Ingva og var kaupverðið sem að IFK Norrköping vildi fá fyrir Arnór talið vera tvær milljónir evra. Það myndi gera Arnór dýrasta leikmanninn í sögu austurríska liðsins. Þann 8. maí staðfesti Rapid Vín að samkomulag hefði náðst milli liðanna um kaupinn á Arnóri. Arnór fór í lán til AEK Aþenu árið 2017.
2018-2020: Malmö FF
Arnór Ingi fór til Malmö árið 2018. Hann varð sænskur meistari með liðinu árið 2020.
New England Revolution
Í mars 2021 gerði Arnór samning við New England Revolution á Boston-svæðinu í Bandaríkjunum. Hann spilaði þar til 2022 þegar hann sneri aftur til IFK Norrköping.
U-19
Arnór var fyrst kallaður í U-19 ára landsliðið fyrir vináttulandsleiki gegn Eistlendingum í september 2011. Arnór byrjaði báða leikina en tókst ekki að skora. Arnór Ingvi var svo í hópnum og tók þátt í öllum þremur leikjunum í undankeppninni fyrir EM U-19 2012. Liðið gerði tvö jafntefli og tapaði einum leik og endaði neðst í riðlinum.
U-21
Arnór spilaði sinn fyrsta leik fyrir U-21 landsliðið 10. september 2012 í 5-0 tapi gegn Belgíu í riðlakeppninni fyrir EM U-21 2013. Arnór Ingvi spilaði svo 7 af 8 leikjum Íslands í riðlakeppninni fyrir EM U21 2015 og skoraði í þeim 1 mark gegn Kasakstan. Liðið endaði í öðru sæti í riðlinum á eftir liði Frakka og tryggði sér sæti í umspili fyrir lokakeppnina. Liðið dróst á móti Danmörku og tapaði einvíginu naumlega á útivallarmarki. Arnór var á sínum stað í byrjunarliðinu í báðum leikjunum. Í heildina á Arnór Ingvi 12 leiki með U-21 liðinu og hefur skorað í þeim 1 mark.
A landslið
Arnór Ingvi var nýliði í íslenska A landsliðs hópnum sem tók þátt í vináttuleikjum gegn Póllandi og Slóvakíu í nóvember 2015. Arnór byrjaði leikinn gegn Póllandi en kom inná sem varamaður í leiknum gegn Slóvakíu. Arnór skoraði sitt fyrsta landsliðsmark 13. janúar 2016 í vináttuleik gegn Finnlandi. Markið reyndist vera sigurmark leiksins. Arnór bætti svo við sínu öðru landsliðsmarki í 2-1 tapi gegn Danmörku í vináttuleik 24. mars 2016. Þetta var fyrsta mark Íslendinga gegn Dönum í 15 ár. Fimm dögum seinna skoraði Arnór sitt þriðja landsliðsmark þegar að hann minnkaði muninn í 2-1 í vináttuleik gegn Grikklandi.
Þann 9. maí 2016 var Arnór Ingvi valinn í 23ja manna hóp A-landsliðsins fyrir lokakeppni evrópumótsins í Frakklandi. . Arnór skoraði mark á móti Austurríki á lokamínútum leiksins og tryggði Íslandi sigur og annað sæti í riðlinum.
Félagslið
''Tölfræði uppfærð 9. maí 2016''
Landslið
''Tölfræði uppfærð 30. mars 2016''
Félagslið
IFK Norrköping Malmö FF
Eris (dvergreikistjarna)
Eris, reikistirnisnafn: 136199 Eris (tákn: ), er massamesta dvergreikistjarnan á sporbaug um sólu og níunda massamesta fyrirbærið í sólkerfinu. Hún er talin hafa þvermálið 2.326 km (±12) og vera 27% þyngri en Plútó eða um það bil 0,27% af massa jarðarinnar.
Teymi sem starfaði undir stjórn Mike Brown í Palomar-stjörnuathugunarstöðinni fann Eris í janúar 2005 og tilvist hennar var staðfest síðar það ár. Hún er útstirni handan brautar Neptúnusar og tilheyrir einnig flokki dreifstirna sem eru útstirni sem ganga um sólina eftir mjög ílöngum brautum. Eina þekkta tungl hennar er Dysnómía. Árið 2011 var Eris stödd 96,6 stjarnfræðieiningar (AU) frá sólinni eða þrisvar sinnum fjær sólu en Plútó. Ef frá eru taldar sumar halastjörnur þá eru Eris og Dysnómía fjarlægustu þekktu fyrirbæri sólkerfisins.
Þar sem Eris virtist vera stærri en Plútó þá lýstu uppgötvarar hennar og NASA henni í fyrstu sem tíundu reikistjörnunni. Vegna þessa og vegna vaxandi líka á því að fleiri áþekkir hnettir myndu finnast ákvað Alþjóðasamband stjarnfræðinga (IAU) að skilgreina í fyrsta skiptið hugtakið „reikistjarna“. Samkvæmt skilgreiningunni sem samþykkt var 24. ágúst 2006 var Eris skilgreind sem dvergreikistjarna ásamt hnöttum á borð við Plútó, Seres, Hámeu og Makemake.
Bráðabirgðaniðurstöður af athugunum á stjörnumyrkva af völdum Erisar 6. nóvember 2010 bentu til þess að þvermál hennar væri um það bil 2.326 km en það er minna en talið var í fyrstu og nokkurn veginn hið sama og hjá Plútó. Vegna vikmarka í stærðaráætlunum er ekki hægt að slá því föstu að svo stöddu hvort Plútó eða Eris er stærri. Báðir hnettirnir eru taldir hafa þvermál í kringum 2.330 km.
Uppgötvun
Hópur vísindamanna undir stjórn Mike Brown, Chad Trujillo og David Rabinowitz fann Eris hinn 5. janúar 2005 á myndum sem teknar voru 21. október 2003. Tilkynnt var um fundinn hinn 29. júlí 2005, sama dag og tilkynnt var um fund Makemake og tveimur dögum eftir að tilkynnt hafði verið um fund Hámeu. Hópurinn hafði leitað kerfisbundið að stórum útstirnum í nokkur ár og hafði áður fundið nokkur slík, þar á meðal 50000 Quaoar, 90482 Orcus og 90377 Sedna.
thumb|left|Hreyfimynd er sýnir hreyfingu Erisar á myndunum sem hún fannst á. Örin bendir á Eris. Þessir þrír rammar voru teknir yfir þriggja klukkustunda tímabil. left|thumb|Dreifing útstirna handan Neptúnusar.
Athuganir fóru fram í kjölfarið til þess að ákvarða sporbaug Erisar og út frá því fjarlægð hennar. Hópurinn hafði ætlað sér að fresta opinberum tilkynningum um fund Erisar og Makemake þar til útreikningum og athugunum væri lokið en fallið var frá því og tilkynnt um fundina 29. júlí 2005 eftir að annar hópur á Spáni varð fyrri til þess að tilkynna um fund Hámeu en hópurinn í Kaliforníu var þá einnig að fylgjast með henni.
Frekari athuganir leiddu í ljós í október 2005 að Eris hafði fylgitungl sem síðar var kallað Dysnómía. Athuganir á sporbaugi hennar gerðu vísindamönnum kleift að ákvarða massa Erisar og gefið var út í júní 2007 að hún væri 1,66 × 1022 kg, 27% þyngri en Plútó.
Flokkun
Eris er dreifstirni, þ.e. útstirni sem talið er hafa kastast úr Kuiper-beltinu og á aflangari og óvenjulegri sporbauga vegna víxlverkunar við þyngdarsvið Neptúnusar þegar sólkerfið var í myndun. Brautarhalli hennar er verulegur miðað við flest dreifstirni en líkön benda til þess að hlutir sem voru innarlega í Kuiper-beltinu hafi dreifst á óreglulegri og meira hallandi sporbauga en hlutir sem voru utarlega í því. Hlutir sem eru innarlega eru vanalega stærri en þeir sem ganga utar þannig að stjörnufræðingar reikna með því að finna fleiri útstirni á hallandi sporbaugum á borð við Eris en slíkir sporbaugar hafa ekki verið kannað ítarlega hingað til.
Þar sem Eris kann að vera stærri en Plútó, og virðist örugglega þyngri, lýstu NASA og ýmsir fjölmiðlar henni í fyrstu sem „tíundu reikistjörnunni“. Vegna óvissu um flokkun Erisar og eldri umræðna um stöðu Plútós ákvað IAU að skipa nefnd stjörnufræðinga til þess að skilgreina með nákvæmari hætti hugtakið reikistjarna. Hin nýja skilgreining var tekin upp 24. ágúst 2006 og með henni var bæði Plútó og Eris skipað í nýjan flokk dvergreikistjarna sem aðskilinn er frá reikistjörnunum sem nú eru aðeins átta talsins. Brown hefur síðar tekið fram að hann sé samþykkur því að Plútó hafi misst nafnbót sína sem reikistjarna. Í kjölfarið fór Eris á reikistirnalista IAU þar sem hún fékk heitið (136199) Eris.
Nafn
thumb|150px|Málverk frá [[Aþena|Aþenu frá því um 550 f.Kr. af gyðjunni Erisi.]]
Eris heitir eftir grísku gyðjunni Erisi (gríska: Ἔρις) sem var holdgervingur erfiðleika og ósættis. Nafnið varð fyrir valinu þann 13. september 2006 eftir að hún hafði óvenjulega lengi þurft að ganga formlega undir bráðabirgðaheiti sínu 2003 UB313 sem hún fékk sjálfkrafa samkvæmt nafnavenjum IAU um reikistirni.
Xena
Vegna óvissu um hvort fyrirbærið yrði flokkað sem reikistjarna eða reikistirni — en ólíkar venjur um nafngiftir gilda um þessa flokka — var ekki hægt að ákveða nafn formlega fyrr en eftir 24. ágúst 2006 þegar niðurstaða IAU um skilgreiningu reikistjarna lá fyrir. Fram að því varð fyrirbærið þekkt á meðal almennings sem Xena.
Xena var óformlegt nafn sem hópurinn sem fann hana notaði innbyrðis og var sótt í kvenhetjuna úr samnefndum sjónvarpsþáttum, Xena: Warrior Princess. Hópurinn hafði geymt nafnið til þess að nota á fyrsta hnöttinn sem fyndist sem væri stærri en Plútó.
Formlegt nafn valið
thumb|Mynd listamanns af Eris sem byggir á athugunum frá stjörnuathugunarstöð [[ESO í La Silla. ]]
Brown hafði einnig vakið máls á því að nafnið Persefóna væri viðeigandi þar sem hún var eiginkona Plútós. Nafnið hafði verið notað í vísindaskáldskap og naut vinsælda á meðal almennings, það var til að mynda hlutskarpast í könnun á vegum New Scientist tímaritsins (Xena lenti þar í fjórða sæti þrátt fyrir að vera aðeins gælunafn). Þetta var hins vegar ekki mögulegt eftir að fyrirbærið var flokkað sem dvergreikistjarna vegna þess að þegar var til smástirni með þessu nafni, 399 Persefóna. Þar sem reglur IAU kveða á um að fyrirbæri á stöðugum sporbaugum handan Neptúnusar eigi að bera nöfn sem tengjast sköpunarsögum, hafði hópur Mike Brown jafnframt hugleitt slíka möguleika.
Eftir að deilurnar um stöðu fyrirbærisins leystust stakk hópurinn upp á nafninu Eris hinn 6. september 2006. Nafnið hlaut svo staðfestingu IAU sem opinbert heiti hinn 13. september sama ár. Að mati Brown var viðeigandi að Eris fengi nafn úr grískri eða rómverskri goðafræði eins og hinar reikistjörnunar, í ljósi þess að hún hafði talist reikistjarna til skamms tíma. Langflest þeirra nafna höfðu þegar verið notuð á smástirni en Eris var ekki þar á meðal. Brown sagði hana vera uppáhaldsgyðjuna sína og nafnið endurspeglar jafnframt það ósætti sem upp kom á meðal stjörnufræðinga um stöðu Erisar og Plútós við fund hennar.
Sporbaugur
left|thumb|Sporbaugur Erisar (blár) borinn saman við Satúrnus, Úranus, Neptúnus og Plútó (hvítur/grár). Rauði punkturinn er sólin og dekkri hlutar sporbauganna eru neðan [[sólbaugur|sólbaugs. Teikningin til vinstri horfir beint ofan á sléttu sólbaugsins en á teikningunum hægra meginn er horft þvert á sólbaug frá tveimur sjónarhornum.]] thumb|Fjarlægðir Erisar og Plútós frá sólu næstu 1000 árin.
Umferðartími Erisar er 557 ár og árið 2011 var hún stödd 96,6 AU frá sólinni, sem er nálægt því lengsta sem hún fer (sólfirrð hennar er 97,5 AU). Seinasta sólnánd Erisar átti sér stað á árunum 1698 til 1699 og seinasta sólfirrð í kringum 1977. Næsta sólnánd verður í kringum 2256 til 2258. Nú eru Eris og Dysnómía fjarlægustu hlutirnir í sólkerfinu sem vitað er um, ef frá eru taldar sumar halastjörnur og nokkur könnunarför sem menn hafa sent út að mörkum sólkerfisins. Hins vegar eru í kringum 40 þekkt útstirni sem ganga enn lengra frá sólu en Eris þó að þau séu öll nær en Eris nú um stundir.
Sporbaugur Erisar er mjög miðskakkur. Næst sólinni er hún í 37,9 AU fjarlægð sem er dæmigerð sólnánd dreifstirna. Það er fyrir innan sporbaug Plútós en þó það fjarri Neptúnusi (29,8-30,4 AU) að þyngdarsvið hans verkar hverfandi lítið á Eris. Plútó fylgir á hinn bóginn eins og önnur plútóstirni sporbaugi sem er ekki jafn miðskakkur og ekki jafn hallandi, miðað við sporbauga reikistjarnanna, og getur farið inn fyrir sporbaug Neptúnusar án hættu á árekstri vegna brautahermunar. Mögulega er Eris í 17:5 hermun með Neptúnusi en frekari athugana er þörf áður en það fæst staðfest. Sporbaugur Erisar er mjög hallandi miðað við reikistjörnurnar eða um 44° miðað við sólbaug. Eftir um 800 ár mun Eris ganga nær sólinni en Plútó til skamms tíma (sjá línuritið hægra megin).
Sýndarbirta Erisar er 18,7 sem er nóg til þess að hún getur mögulega sést í betri stjörnusjónaukum áhugamanna. 200 mm sjónauki með ljósflögu getur greint Erisi við bestu aðstæður. Ástæðan fyrir því að hún fannst ekki fyrr er mikill brautarhalli hennar en athyglin hefur fyrst og fremst beinst að sólbauginum þar sem flest fyrirbæri sólkerfisins liggja.
Nú er Eris í Hvalsmerkinu. Hún var í Myndhöggvaranum frá 1876 til 1929 og Fönix frá 1840 til 1874. Árið 2036 mun hún færast yfir í Fiska og verður þar fram til 2065 þegar hún gengur yfir í Hrútinn Eftir það gengur Eris inn á norðurhvolf himinsins þegar hún færist yfir í Perseif árið 2128. Vegna brautarhallans gengur Eris aðeins inn í fá stjörnumerki hins hefðbunda dýrahrings.
Stærð, massi og þéttni
Árið 2005 var þvermál Erisar áætlað 2.397 km með skekkjumörkum upp á 100 km, út frá myndum Hubble geimsjónaukans. Stærðin er metin út frá reyndarbirtu og endurskinshlutfalli. Úr 97 AU fjarlægð myndi hlutur sem er 3000 km í þvermáli hafa sýndarþvermálið 40 bogamillisekúndur sem er sýnilegt með Hubble en þó alveg á mörkum þess sem sjónaukinn getur greint.
Sé þetta rétt er Eris álíka stór og Plútó, sem er 2.330 km í þvermáli. Það bendir líka til þess að endurskinshlutfall Erisar sé 0,96, sem er hærra en hjá nokkru öðru fyrirbæri í sólkerfinu fyrir utan tunglið Enkeladus. Getgátur eru um að hið háa endurskinshlutfall stafi af ís á yfirborðinu sem endurnýist reglulega vegna hitasveiflna sem fylgja ílöngum sporbaugi Erisar.
Árið 2007 fóru fram talsverðar athuganir á stærstu útstirnunum handan Neptúnusar með Spitzer-geimsjónaukanum og niðurstaða þeirra um þvermál Erisar var að það væri 2.600 km en með skekkjumörkum á bilinu 2.400-3.000 km í þvermáli. Áætlanir Spitzer og Hubble sjónaukanna liggja saman á bilinu 2.400-2.500 km sem þýðir 4-8% meira þvermál en Plútó. Stjörnufræðinga grunar hins vegar núorðið að snúningsmöndull Eris beinist í átt að sólinni um þessar mundir sem myndi þýða að sú hlið sem snýr að sólu sé hlýrri en meðaltalið sem myndi skekkja allar mælingar sem byggja á innrauðum geislum.
Í nóvember 2010 var fylgst með Erisi ganga fyrir fastastjörnu, það var fjarlægasti slíki viðburðurinn sem sést hefur hingað til. Bráðabirgðaniðurstöður þeirrar athugunar vekja efasemdir um fyrri stærðarmöt. Lokaniðurstöður þessarar athugunar voru þær að þvermál Erisar var áætlað sem 2.326 ±12 km. Varasamt er að bera þessa tölu saman við Plútó til að reyna að ákvarða hvort Eris eða Plútó eru stærri. Það gildir líka um Plútó að þvermál hans er háð óvissu vegna þess að Plútó hefur talsverðan lofthjúp sem gerir erfitt að mæla fast yfirborð hans. Það mun þó væntanlega skýrast 2015 með leiðangri New Horizons sem nú stefnir til Plútó.
Reizo Fukuhara
Reizo Fukuhara (2. apríl 1931 - 27. febrúar 1970) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Eris (dvergreikistjarna)
Stærð, massi og þéttni
Massa Erisar er hægt að áætla með meiri vissu en þvermálið. Ef byggt er á því að umferðartími Dysnómíu um Eris sé 15,774 sólarhringar þá er Eris 27% þyngri en Plútó. Ef gengið er út frá þvermálinu sem fékkst með athugunum á stjörnumyrkvum, hefur Eris eðlismassann 2,52 g/cm3 sem er talsvert meira en eðlismassi Plútós og gæti skýrst af því að Eris sé að stærri hluta úr bergi en Plútó.
Yfirborð og lofthjúpur
thumb|Innrautt litróf Erisar borið saman við Plútó sýnir líkindi dvergreikistjarnanna. thumb|left|Hugmynd listamanns um Eris og Dysnómíu. Eris er stærri og Dysnómía grái hnötturinn aðeins ofar. Dauf sólin sést efst til vinstri.
Hópurinn sem fann Eris fylgdi uppgötvuninni eftir með litrófsgreiningu sem gerð var með 8 m Gemini North sjónaukanum á Hawaii hinn 25. janúar 2005. Innrautt ljós frá Eris afhjúpaði metanís á yfirborðinu, sem er ekki ósvipað Plútó sem fram að því hafði verið eina þekkta útstirnið með metani á yfirborðinu og jafnframt er það líkt Tríton, tungli Neptúnusar. Ómögulegt er með þeim tækjum sem nú eru í boði að sjá yfirborðseinkenni á Eris.
Ólíkt Plútó og Tríton sem virðast hafa rauðleitan blæ sýnist Eris frekar grá. Rauður blær Plútós er talinn tilkominn af þólínútfellingum á yfirborði hans og þar sem þessar útfellingar dekkja yfirborðið, dregur það í sig meira sólarljós og hitnar meira en ella sem stuðlar að uppgufun metans. Eris er á hinn bóginn yfirleitt fjær sólinni og því svo köld að metangas frýs á yfirborðinu jafnvel þótt undirlagið sé dökkt. Metanhrím sem sem dreifist jafnt yfir allan hnöttinn gæti því hulið mögulegar þólínútfellingar og valdið hinu mjög mikla endurskini Erisar.
Tungl
Árið 2005 var hópur vísindamanna að nota Keck-sjónaukana á Hawaii til þess að gera athuganir á fjórum björtustu útstirnunum (Plútó, Makemake, Hámeu og Erisi) með nýrri lasermiðaðri tækni. Myndir sem teknar voru 10. september afhjúpuðu tungl á braut um Erisi. Í samræmi við gælunafnið "Xena" sem þá var notað um Erisi, nefndi hópur Mike Brown tunglið gælunafninu „Gabrielle“, í höfuðið á tryggri aðstoðarkonu Xenu úr sjónvarpsþáttunum um stríðsprinsessuna. Þegar Eris fékk formlegt heiti sitt staðfest hjá IAU var tunglinu jafnframt gefið heitið Dysnómía í höfuðið á dóttur grísku gyðjunnar Erisar en Dysnómía er jafnframt gyðja lögleysis og upplausnar. Brown segist hafa valið það vegna líkinda við nafn eiginkonu sinnar, Diane. Í nafninu felst líka óbein vísun til gælunafnsins Xena, en þá persónu lék Lucy Lawless (þar sem lawless merkir lögleysa). <!--
Neðanmálsgreinar
-->
Lázaro Cárdenas
Lázaro Cárdenas del Río (21. maí 1895 – 19. október 1970) var mexíkóskur hershöfðingi og byltingarmaður sem var forseti Mexíkó frá 1934 til 1940.
Cárdenas hefur verið hrósað fyrir að takast að uppfylla fyrirheit mexíkósku byltingarinnar um jöfnuð og samfélagsréttlæti á forsetatíð sinni en hefur einnig verið gagnrýndur fyrir gerræðislega stjórnarhætti og lýðhyggju. Samkvæmt fjölmörgum skoðanakönnunum er Cárdenas vinsælasti forseti Mexíkó á 20. öldinni.
Æviágrip
Lázaro Cárdenas fæddist þann 21. maí árið 1895. Hann var elstur átta barna verslunarhjóna í Jiquilpan í Mexíkó. Hann lauk skólagöngu sinni þegar hann var ellefu ára þar sem engir framhaldsskólar voru í heimahéraði hans. Lázaro las hins vegar mikið og hóf að rita blaðagreinar þegar hann var 16 ára gamall. Átján ára gamall gekk hann í lið með byltingarmönnum í mexíkósku byltingunni og vann sér skjótan frama. Cárdenas varð hershöfðingi í byltingarhernum og var árið 1928 settur fylkisstjóri í heimafylki sínu, Michoacán.
Árið 1929 tók Cárdenas þátt í stofnun Þjóðlega byltingarflokksins (spænska: Partido Nacional Revolucionario eða PNR). Cárdenas var fylkisstjóri í Michoacán til ársins 1931, en þá varð hann innanríkisráðherra í ríkisstjórn Pascuals Ortiz Rubio forseta. Hann varð hermálaráðherra tveimur árum síðar. Cárdenas var kjörinn formaður PNR árið 1930 og árið 1934 var hann kjörinn forseti Mexíkó.
Forsetatíð Cárdenas var tími róttækra umbóta í stjórkerfi og samfélagi Mexíkó. Cárdenas beitti sér fyrir aukinni alþýðumenntun og fyrir róttækum jarðeignarumbótum. Cárdenas hafði hug á að taka upp samyrkjubúskap í Mexíkó en fór að ósk bænda um að halda sig við sjálfseignarbúskap. Cárdenas lét skipta um 45 milljónum ekra af landi á milli smábænda á forsetatíð sinni. Hann lét einnig setja rekstur og eignarhald verksmiðja í hendur verkamanna.
Árið 1938 lét Cárdenas þjóðnýta olíufyrirtæki í eigu Bandaríkjamanna í Mexíkó. Hann afhenti öll mannvirki olíufélaganna nýstofnuðu ríkisfyrirtæki, Petroleos Mexicanos eða Pemex. Þjóðnýtingin var mjög umdeild í Bandaríkjunum og leiddi til hernaðaræsings gegn Mexíkó en ólíkt forverum sínum ákvað Franklin D. Roosevelt Bandaríkjaforseti að beita ekki hervaldi til að ná fram vilja Bandaríkjanna í Mexíkó. Cárdenas lét einnig þjóðnýta erlend járnbrautarfélög í Mexíkó og aðrar eignir erlendra auðmanna.
Cárdenas studdi lýðveldisstjórn Spánar í spænsku borgarastyrjöldinni og lét senda vopn og birgðir til lýðveldishersins. Stuðningur Mexíkó nægði þó ekki til að koma í veg fyrir að falangistar undir stjórn Francisco Franco tækju völdin á Spáni. Eftir borgarastyrjöldina veitti stjórn Cárdenas fjölda spænskra flóttamanna hæli í Mexíkó. Árið 1936 veitti Cárdenas Lev Trotskíj einnig pólitískt hæli í Mexíkó, ekki síst til að bægja frá sér ásökunum um að hann væri stalínisti.
Á forsetatíð sinni lifði Cárdenas á fábrotinn máta og bjó aldrei í forsetahöllinni í Mexíkóborg. Hann ferðaðist mikið um Mexíkó og lagði sig fram við að rækta náið samband við almenning. Hann stofnaði sér í lagi til náinna sambanda við stéttarfélög bænda og verkamanna og eftirlét þeim veruleg áhrif í ríkisstjórn sinni. Cárdenas kom því einnig til leiðar að áframhaldandi banni var viðhaldið í stjórnarskrá Mexíkó gegn því að forseti landsins mætti bjóða sig fram til endurkjörs. Cárdenas reyndi ekki að halda völdum eftir að kjörtímabili hans lauk árið 1940 og dró sig að mestu til hlés eftir forsetatíð sína. Hann var hermálaráðherra á stjórnarárum eftirmanns síns, Manuels Ávila Camacho, en á þeim tíma gekk Mexíkó inn í seinni heimsstyrjöldina og sendi hermenn til vesturvígstöðvanna til hjálpar bandamönnum.
Eftir forsetatíð sína tjáði Cárdenas sig sjaldan um ríkismálefni en lagði stundum orð í bagga þegar kom að utanríkismálum. Hann lýsti meðal annars yfir stuðningi við byltinguna á Kúbu og fordæmdi tilraunir til að koma Fidel Castro frá völdum. Hann gagnrýndi einnig Bandaríkin opinskátt fyrir Víetnamstríðið og fór fyrir sérstakri nefnd til að tala máli lýðræðisstjórnar Gvatemala eftir valdaránið í Gvatemala 1954. Vegna þessara ummæla hans naut hann virðingar meðal kommúnista þrátt fyrir að telja sjálfan sig ekki einn þeirra og var meðal annars útnefndur forseti svokallaðs heimsfriðarráðs árið 1969.
Sonur Cárdenas, Cuauhtémoc Cárdenas, er einnig þekktur mexíkóskur stjórnmálamaður og var m. a. borgarstjóri Mexíkóborgar frá 1997 til 1999. Cuauhtémoc hefur þrisvar boðið sig fram til forseta Mexíkó og talið er að hann hefði náð kjöri árið 1988 ef ríkisstjórnin hefði ekki beitt kosningasvikum.
Postulínskórall
Postulínskórall (fræðiheiti: Lophelia pertusa) er tegund kóraldýra sem myndar kóralrif í köldum sjó Atlantshafs, Karíbahafs og Alboranhafs. Postulínskóralrif eru mikilvæg búsvæði fyrir fjölda dýrategunda. Postulínskórall á hins vegar undir högg að sækja vegna þess hversu hægt hann vex, vegna skemmda af veiðarfærum og vegna olíuleitar og olíuvinnslu.
Postulínskórall lifir á hafsvæðum við Ísland.
Vöstur og útlit
Postulínskórall myndar hægvaxta kóralrif sem vex um 1 millimetra á ári. Geislakolefnisgreining á kóralrifi utan við Norður-Karólínu bendir til þess að rif geti orðið 40.000 ára gömul og að stakar kóralgreinar geti lifað í 1.000 ár. Stærsta postulínskóralrif sem þekkt er vex utan við Lofoten í Noregi. Það er um 3 km × 35 km og vex á um 300-400 metra dýpi.
Vistfræði
Postulínskóralrif eru búsvæða ýmissa tegunda djúpsjávarfiska. Hafáll (Conger), hákarlar og ýmsir aðrir hópar fiska (t.d. enska: groupers and hake). Hryggleysingjar sem sækja í postulínskóralrif eru meðal annars slöngustjörnur, lindýr, marflær og krabbar. Ofan við postulínskóralrif eru sumir djúpsjávarfiskar, til dæmis silfurfiskar (Argyropelecus) og laxsíld (enska: lanternfish). sérlega algengir sem bendir til þess að þeir tengist fæðuvef kóralrifjanna.
Steinn Þorgestsson
Steinn Þorgestsson var íslenskur lögsögumaður á 11. öld. Hann er talinn hafa búið á Breiðabólstað á Skógarströnd, þar sem afi hans, Steinn mjögsiglandi Vígbjóðsson, var landnámsmaður. Steinn var lögsögumaður 1031-1033.
Kollafjörður
Eftirfarandi firðir heita Kollafjörður eða Kollafjørður:
Jovian
Jovian er bandarískur gamanleikari.
Nanna Kristín Magnúsdóttir
Nanna Kristín Magnúsdóttir (f. 9. maí 1974) er íslensk leikkona, leikstjóri, kvikmyndaframleiðandi og handritshöfundur.
Eftir að Nanna Kristín útskrifaðist úr leiklistarnámi var hún fastráðin leikkona við Þjóðleikhúsið um nokkurra ára skeið en sagði upp störfum í leikhúsinu. Samhliða störfum í Þjóðleikhúsinu starfaði hún með leikhópnum Vesturporti að kvikmyndunum Börn og Foreldrar. Hún lauk námi í handritagerð frá Vancouver Film School árið 2014.
Rauðyllir
Rauðyllir (fræðiheiti: Sambucus racemosa) er tegund af ylli sem ýmist er skipt í allnokkrar undirtegundir, eða sjálfstæðar tegundir.
Útbreiðsla og búsvæði
Rauðyllir er upprunninn frá Evrópu, norðurhluta Asíu, og Norður Ameríku. Hann vex í frjósömum og rökum jarðvegi, á árbökkum og skógum.
Lýsing
Sambucus racemosa er runni eða tré að 6m hátt. Stofninn og greinarnar eru með mjúkum kjarna.
Cincinnati
thumb|Cincinnati. Cincinnati er borg í Ohio-fylki í Bandaríkjunum með um 300 þúsund íbúa (2017). Á stórborgarsvæði Cincinnati–Middletown–Wilmington búa 2.172.191 manns (2010). Borgin var stofnuð árið 1788, óx hratt upp og var ein sú stærsta í Bandaríkjunum á 19. öld.
Rauðyllir
Lýsing
Hvert blað er samsett af 5 til 7 blaðlaga smáblöðum, hvert að 16 sm langt, lensulaga til mjóegglaga, og óreglulega tennt á jaðrinum. Blöðin eru með óþægilega lykt ef þau eru kramin.
Menntaskólaselið
Menntaskólaselið er skáli við Reykjakot í Ölfusi ofan við Hveragerði sem Menntaskólinn í Reykjavík hefur til umráða. Húsið var reist á árunum 1937 til 1938 að frumkvæði Pálma Hannessonar rektors og sinntu nemendur stórum hluta byggingarinnar í sjálfboðavinnu. Vonir stóðu til að skálann mætti nýta til skíðaferða, en skíðabrekkur í grennd við hann stóðu ekki undir væntingum, hins vegar hefur skálinn verið vinsæll fyrir hvers kyns skemmtiferðir nemenda og í seinni tíð til útikennslu.
Byggingarsaga
Á árinu 1937 kom Pálmi Hannesson að máli við Kristinn Vigfússon smið og fékk hann til að reisa sel fyrir Menntaskólann í Reykjavík. Var það stór timburbygging upp á tvær hæðir með stórum stofum og samkomuskálum á neðri hæðum en svefnherbergjum á efri hæð. Byrjað var að grafa fyrir grunninum af hópi nemenda í 6. bekk í september sama ár. Var verkið að miklu leyti fjármagnað með söfnunum nemenda og styrkjum frá velunnurum.
Óljóst er hver teiknaði Menntaskólaselið, en líkur má leiða að því að sú vinna hafi farið fram á embætti Húsameistara ríkisins.
Rauðyllir
Lýsing
Blómskipunin vægt keilulaga. Blómaknúpparnir eru bleikleitir óopnaðir, og ilmandi blómin hvít, rjómahvít til gulleit.
Berin eru fagurrauð, jafnvel purpuralit, með 3 til 5 fræjum.
Nytjar
Stofnar, rætur og blöð eru eitruð, og berin geta verið eitruð eða valdið velgju ef þau eru étin hrá.
Til lækninga
Hann hefur verið notaður í hefðbundnar lækningar innfæddra,, þar á meðal Bella Coola, Carrier, Gitksan, Hesquiaht, Menominee, Northern Paiute, Ojibwa, Paiute, og Potawatomi. Þar á meðal til uppkasta, stemmandi (hægðir), gegn kvefi og hósta, við húðvandamálum og kvenlækningar og blóðstemmandi.
Til matar
Berin eru talin örugg til átu ef þau eru elduð, en yfirleitt eitruð hrá. Þau voru nytjuð af ýmsum innfæddum ættflokkum, þar á meðal Apache, Bella Coola, Gitxsan, Gosiute, Makah, Ojibwa, Quileute, Skokomish og Yurok.
Berin eru vinsæl hjá fuglum, sem svo dreifa berjunum.
Grenndarhópurinn
thumb|300px|Sextans A
Grenndarhópurinn er þyrping um 30 stjörnuþoka, sem inniheldur m.a. Vetrarbrautina.
Cincinnati
Ohiofljót liggur um borgina.
Henry Selick
Henry Selick (fæddur 30. nóvember 1952) er bandarískur leikstjóri og stopmotion teiknari. Hann þekktur fyrir að leikstýra Martröð á jólanótt, Jói og risaferskjan og Coraline.
Hillary Clinton
Hillary er fyrsta konan sem hefur verið forsetaframbjóðandi annars tveggja helstu stjórnmálaflokkanna og átt raunhæfa möguleika á að verða forseti Bandaríkjanna. Hún er gift Bill Clinton sem var forseti Bandaríkjanna á árunum 1993-2001. Hillary Clinton er einnig metsöluhöfundur bókanna Living History (2003) og It Takes A Village (1996).
Æska og nám
Hillary Diane Rodham fæddist 26. október 1947 í Chicago, Illinois í Bandaríkjunum. Foreldar hennar Hugh Ellsworth Rodham og móðir hennar Dorothy Emma Howell fluttu til Park Ridge sem er úthverfi í Illinois þegar Hillary var þriggja ára gömul. Hillary er elst þriggja systkina en bræður hennar heita Hugh og Tony. Hún gekk í grunnsskóla í Park Ridge og síðar gekk hún í Maine East menntaskólann (e. Maine East High School) þar sem hún tók þátt í nemendaráðinu og skólablaðinu en á loka gagnfræðiárinu fluttist hún yfir í Maine South menntaskólann (e. Maine South High School) þar sem hún útskrifaðist árið 1965. Sama ár byrjaði Hillary í Wellesley-háskólanum (e. Wellesley College) þar sem hún útskrifaðist með aðaláherslu á stjórnmálafræði. Hillary innritaði sig í Yale-lagaháskólann (e. Yale Law School). Árið 1971 kynntist hún Bill Clinton, núverandi eignmanni sínum, en hann stundaði einnig laganám við sama skóla. Árið 1973 útskrifaðist hún með lögfræðigráðu frá Yale-háskólanum.
Árin í Arkansas
Árið 1974 tók Hillary ákvörðun um að flytja með Bill til Fayetteville í Arkansas þar sem hann var að kenna lögfræði í háskólanum í Arkansas (e. University of Arkansas) og í framboði til sætis í fulltrúadeild Bandaríkjaþings fyrir Arkansas. Þar gerðist hún ein af tveimur kvennkyns lögfræðikennurum í sama háskóla og Bill þar sem hún kenndi afbrotafræði og varð fyrsti framkvæmdarstjóri lögfræði- hjálparstofnun skólans. Bill og Hillary giftu sig með lítilli athöfn 11. október 1975. Hún ákvað að taka ekki upp nafn eiginmanns síns og halda atvinnulífinu aðskildnu frá persónulega lífinu sínu. Bill tapaði framboði sínu til fulltrúadeildarinnar en var kosin dómsmálaráðherra Arkansas árið 1976 sem gerði það að verkum að hjónin fluttu til höfuðborgar Arkansas, Little Rock. Þar byrjaði hún að vinna hjá virðulegri lögfræðistofu sem hét Rose Law Firm, ásamt því að vinna sjálfboðavinnu fyrir málstað barna.
Forsetafrú Bandaríkjanna (1993-2001)
thumb|Vinstri|Bill og Hillary Clinton árið 1997 Hillary Clinton var forsetafrú Bandaríkjanna á árunum 1993-2000 eftir að eiginmaður hennar, Bill Clinton, var vígður í embætti forseta Bandaríkjanna í janúar 1993. Hún var fyrsta forsetafrúin sem hafði framhaldsmenntun úr háskóla, hún var einnig fyrsta forsetafrúin til að hafa átt sinn eigin starfsframa þar til hún fluttist í Hvíta Húsið (e. White House) ásamt því að vera fyrst til að eignast skrifstofu í Vesturálmu Hvíta Hússins og aðra í Austurálmunni. Hillary er sögð hafa verið mjög áhrifarík forsetafrú en hún spilaði mikilvægt hlutverk í opinberum stefnumálum. Bill Clinton er sagður hafða leitað til hennar með ýmis mál og fegið álit hennar en hún er sögð ekki alltaf verið sammála eiginmanni sínum um ýmis málefni. Sem forsetafrú sá hún um að tryggja fjárframlög til að varðveita og laga sögulega minjar og svæði tengd bandarískri sögu, hún gerði ýmsar breytingar á garði Hvíta Hússins. Hún var með yfirumsjón yfir lagfæringum og endurbyggingu ýmsa mikilvæga sögulegra herbergja innan veggja Hvíta Hússins, hún hélt líka ýmsar glæsilegar veislur. Hillary fylgdi eiginmanni sínum í opinberar heimsóknir til ýmsa landa, þessar ferðir hennar gáfu henni mikla innsýn og reynslu inn í það starf sem hún kom seinna til með að taka að sér sem utanríkiráðherra Bandaríkjanna.
Endurbætur í heilbrigðiskerfinu (e. Health Care Reform)
Stuttu eftir að Bill Clinton tók við stöðu forseta Bandaríkjanna, kom hann á fót vinnuhóp (e. Task Force on National Health Care Reform) til að vinna að bættu heilbrigðisfrumvarpi fyrir bandarísku þjóðina. Hann skipaði Hillary Clinton yfir þessum vinnuhóp en sú ákvörðun kom mörgum á óvart og var deilt hart hvort að forsetafrú mætti samkvæmt lögum vera yfir slíkum vinnuhópi. Þessar endurbætur voru ekki lausar við gagnrýni en andstæðingar töldu þessar endurbætur meðal annarrs innihalda mikla skriffinnsku og takmarkað val almennings á þjónustu. Í ágúst 1994 féll heilbrigðisfrumvarpið á þinginu. Það var ekki fyrr en árið 2008 að þingið tók aftur upp umræðuna um nýtt heilbrigðisfrumvarp, í þetta skipti lagði Obama stjórnin fram nýtt heilbrigðisfrumvarp.
Monica Lewinsky-hneykslið
Árið 1998 komast það upp að Bill Clinton átti í kynferðislegu sambandi við ungan lærling Hvíta Hússins, konu að nafni Monica Lewinsky. Fyrst þegar málið komst upp neitaði Bill ásökunum og Hillary sagði í viðtali um þetta mál, að um samsæri væri að ræða frá hægri öfgamönnum sem nýjasta samsærið í röð margra frá pólitískum andstæðingum þeirra. Síðar baðst hún afsökunar á fyrri ummælum sínum þar sem í ljós kom að eiginmaður hennar hafi ekki verið að segja sannleikann og hafði í raun og veru átt í kynferðislegu sambandi við Lewinsky. Hillary tilkynnti í ljósi þessara atburða að hún hygðist þrátt fyrir það sem undan hefði gengið ,að halda í hjónabandið. Margar skoðanir voru uppi um ákvörðun forsetafrúarinnar, margir litu aðdáunar augum á styrk hennar og framkomu þegar persónuleg málefni hennar voru gerð opinber, aðrir litu á hana sem fórnalamb og enn aðrir gagnrýndu hana fyrir að vera um set í dauðu hjónabandi þar sem þau töldu hana hugsa einungis um sinn eigin pólitíska frama.
Framboð til Öldungadeildar Bandaríkjaþings
Í júlí árið 1999 tilkynnti Hillary Clinton að hún hygðist bjóða sig fram sem öldungadeildarþingmaður fyrir New York fylki í kosningunum árið 2000. Í kjölfar þessarar tilkynningar varð hún fyrsta forsetafrú Bandaríkjanna til að vera frambjóðandi í öldungadeildarkosningum. Hillary hafði það að markmiði fyrir kosningarnar að draga úr atvinnuleysi með því að hvetja til nýsköpunar og búa til skattalegan hvata fyrir fyrirtæki að fjárfesta í innviðum samfélagsins. Markmið hennar var að skapa um 200 þúsund störf á sex ára tímabili, vildi hún þá einblína á að efla heilbrigðis og menntakerfið.
Hillary Clinton vann kosningarnar 7. nóvember árið 2000 fyrir hönd demókrata með 55 prósent atkvæða á móti Rick Lazio framjóðenda repúblikana með 43 prósent atkvæða. Hillary var vígð í embætti öldungadeildaþingmanns 3. janúar 2001 og í kjölfar þess var hún fyrsta fyrrum forsetafrú til að sitja sem öldungadeildaþingmaður. Árið 2006 var hún endurkjörinn á þing með 61 prósenti atkvæða á móti 31.
Öldungadeildarþingmaður fyrir New York fylki (2001-2009)
Clinton lét lítið fyrir sér fara fyrst um sinn og vann hörðum höndum að því að byggja upp samband milli þingmanna beggja flokka. Í kjölfar hryðjuverkaárásarinnar á Tvíburaturnana í New York 11. september 2001 vann Clinton hörðum höndum að því að finna fjármagn til að bæta varnaröryggi New York fylkis ásamt uppbyggingu svæðisins sem varð fyrir árás. Hún tók einnig virkan þátt í að rannsaka hvaða heilsufarsafleiðingar urðu í kjölfar hryðjuverkaárásarinnar 2001. Clinton studdi innrás Bandaríkjanna í Afganistan.
Forsetaframboð Hillary Clinton árið 2008
Í janúar árið 2007 tilkynnti Hillary Clinton að hún hygðist bjóða sig fram í forkosningar demókrata í baráttu um forseta tilnefningu demókrata. Mótframbjóðendur hennar og helstu keppinautar í sama flokki voru Barack Obama, þingmaður frá Illinois og John Edwards fyrrum þingmaður frá Norður-Karólínu. Lengi vel benti margt til þess að Clinton yrði forsetaefni demókrata. Í lok október fór að síga á fylgni Clinton og fylgni Barack Obama fór að aukast. Hillary tapaði framboði sínu naumlega fyrir mótframbjóðanda sínum Barack Obama.
Utanríkisráðherra Bandaríkjanna (2009-2013)
thumb|vinstri|Hillary Clinton fundar með [[Mahmúd Abbas, Benjamin Netanyahu og George Mitchell, sérlegum sáttasemjara 2 september 2010.]]
Clinton lét lítið fyrir sér fara fyrstu mánuðina og vann hörðum höndum að því að læra tökin á nýja starfinu, hún hitti alla núlifandi fyrrum utanríkisráðherra til að fá betri sýn á stöðuna sem hún gegnir. Markmið Clintons er að efla utanríkisráðuneytið til muna og fór hún fram á hærra fjárframlag til stofnunarinnar ásamt því að stækka hlutverk þess í alþjóða hagkerfinu. Hún kallaði einnig eftir aukinni þörf á bættri bandarískri diplóma nærveru í heiminum, þá sértaklega í Írak.
Í febrúar 2009 fór Clinton í sína fyrstu vinnuferð sem utanríkisráðherra Bandaríkjanna. Ferðinni var heitið til Japan, Indónesíu, Suður Kóreu og Kína. Clinton endaði síðan viðburðaríkt ár með því að vera viðstödd UNCCC (e. United Nations Climate Change Conference) ráðstefnuna í Kaupmannahöfn þar sem hún setti fram á seinustu stundu nýja upphæð af þróunaraðstoð til að hjálpa þróunarríkjunum að vinna með áhrifum hlýnun jarðar.
Árið 2010 byrjaði Clinton á að heimsækja Asíska- Kyrrahafssvæðið (e. Asia-Pacific region) en vegna jarðskjálftans á Haítí varð sú ferð stutt þar sem hún gerði sér strax ferð til hamfarasvæðisins þar sem hún fór á fund forseta Haítí, René Préval þar sem þau meðal annars ræddu um að koma Bandaríkjamönnum á Haítí í burtu og hjálparaðgerðir.
Forsetaframboð árið 2016
Clinton bauð sig fram til forseta í annað sinn árið 2016. Hún keppti við þingmanninn Bernie Sanders um tilnefningu Demókrataflokksins en vann nokkuð öruggan sigur gegn honum í forkjörinu. Eftir að hafa hlotið tilnefningu flokksins mældist Clinton lengst af með forskot á frambjóðanda Repúblikana, Donald Trump, í skoðanakönnunum, en nokkur hneykslismál úr utanríkisráðherratíð hennar söxuðu smátt saman á forskotið. Andstæðingar hana gagnrýndu hana sér í lagi fyrir að hafa brotið reglur um notkun tölvupósta í embættinu og þannig farið óvarlega með trúnaðarupplýsingar. Jafnframt var hún gagnrýnd fyrir viðbrögð sín við dauða fjögurra bandarískra erindreka í hryðjuverkaárás á sendiráð í Benghazi árið 2012. Á kjördag tapaði Clinton forsetakjörinu, flestum að óvörum, fyrir Trump. Clinton hlaut um þremur milljónum fleiri atkvæði en Trump í kosningunum en fékk þó færri kjörmenn í kjörmannaráðinu vegna þess hvernig kjördæmaskipan Bandaríkjanna í forsetakosningum er háttað.
Sel
thumb|right|200px|[[Kýr í seli í Svissnesku Ölpunum. Þótt á Íslandi hafi verið mest um sauðfé í selum voru þar oft einnig kýr.]] Sel voru hús sem voru nýtt til seljabúskapar á Íslandi og víðar um Evrópu, einkum í fjallendi. Á Íslandi var seljabúskapur stundaður frá landnámi fram á 19. öld en var á undanhaldi snemma á 18. öld eða jafnvel fyrr. Í seljabúskap fólst það að mjólkandi skepnur, aðallega ær en í einhverjum tilvikum kýr, voru reknar í sel snemma sumars og hafðar á beit þar yfir sumarmánuðina. Fólk af bænum, gjarnan vinnukonur ásamt smala, höfðust við í selinu á meðan og hirtu um skepnurnar. Sel voru gjarnan fjarri bæjunum, t.d. í afskekktum fjalladölum, og nýttu þannig beitiland sem annars hefði verið óaðgengilegt; þannig voru selin eins konar árstíðabundin útibú bæjanna.
Einkenni selja
Samkvæmt ritheimildum var dæmigert að sel skiptust í þrjá hluta: íveruhús, búr og mjólkurhús. Utandyra voru yfirleitt kvíar skammt frá, afgirt svæði þar sem hægt var að mjólka skepnurnar. Seljarústir sem rannsakaðar hafa verið af fornleifafræðingum staðfesta þetta að nokkru leyti, því algengt er að rústirnar skiptist í þrjú hólf. Í tíunda hluta rústanna er þó aðeins eitt hólf en í sumum geta verið fleiri en tíu. Sel hafa því verið nokkuð breytileg að stærð, væntanlega eftir efnum bæjanna, fjölda vinnufólks eða annarra staðbundinna þátta.
Uppgreftir
Aðeins einn uppgröftur hefur farið fram á rústum sem teljast hafa verið sel: Pálstóftir við Kárahnjúka, en uppgröfturinn fór fram áður en svæðinu var sökkt í Hálslón vegna virkjunarframkvæmda við Kárahnjúka. Selið hafði verið í notkun á tímabilinu 950-1070 og samanstóð af einni þrískiptri rúst og annari stakri, auk einhvers konar fjárrétta fyrir utan. Regluleg áfokslög milli gólflaga bentu til að selið hafi (eðlilega) aðeins verið í notkun árstíðabundið. Einnig fundust merki þess að íbúar selsins hafi stundað veiðar á fuglum, jafnvel til að safna vetrarbirgðum. Þó er ólíklegt að selið hafi í raun aðeins verið veiðikofi því þar fundust einnig ýmis konar áhöld, myntir og skartgripir sem höfðu verið smíðaðir á staðnum, en þetta bendir til langtímadvalar á staðnum. Fleiri líklegar selrústir hafa verið rannsakaðar að einhverju marki, t.d. Hólasel í Eyjafirði og fjórar selrústir í Mývatnssveit: Arnarvatnssel, Gautlandasel, Sellandasel og Sandvatnssel, auk tveggja selja í Kjarardal, Borgarfirði, sem heyrðu undir Reykholt. Aldursgreining á þessum rústum bendir til að selin hafi verið byggð fyrir 1300.
Hreiðars þáttur
Hreiðars þáttur heimska er stutt saga eða þáttur, sem telst til Íslendingaþátta. Þar segir frá Hreiðari Þorgrímssyni, seinþroska Íslendingi, sem fer til Noregs 1046-1047, þegar þeir fóru sameiginlega með völd, Magnús góði og Haraldur harðráði. Hreiðar vinnur hylli Magnúsar með skoplegum tiltækjum sínum, en vekur reiði Haralds, þegar hann hæðist að honum og drepur hirðmann hans. Magnús konungur kom honum þá til Íslands. Hann settist að á Hreiðarsstöðum í Svarfaðardal og varð nýtur maður.
Sel
Hnignun
Fornleifafræðingum er ekki að fullu ljóst hvers vegna seljabúskapur lagðist af á Íslandi á 18.-19. öld. Mögulegir þættir sem bent hefur verið á er t.d. fólksfækkun vegna stórubólu, sem gekk yfir landið 1707-1709; eða það að fráfærur lögðust af á sama tíma, samfara aukinni kjötframleiðslu. Undir lok 18. aldar þótti ýmsum sýnilega miður að seljabúskapurinn væri að leggjast af og reyndu að halda á lofti kostum hans í riti.
Hreiðars þáttur
Hreiðars þáttur var fyrst prentaður í 6. bindi Fornmanna sagna, 1831, og var textinn þar tekinn úr Huldu-Hrokkinskinnu.
Texti þáttarins samkvæmt Morkinskinnu var fyrst prentaður 1867, í útgáfu C. R. Ungers.
Sjá einnig Íslensk fornrit X, þar sem Björn Sigfússon fjallar nokkuð um þáttinn.
Colleen McCullough
Colleen McCullough (fædd 1. júní 1937 í Wellington, Nýja Suður-Wales, lést 29. janúar 2015 á Norfolkeyju) var ástralskur rithöfundur og taugavísindamaður. Hún var þekktur vísindamaður og virtur en sneri sér að ritstörfum alfarið eftir að fyrstu verk hennar nutu mikillar velgengni. Hennar þekktasta verk er Þyrnifuglarnir.
Vísindastörf
McCullough hóf læknisnám við Háskólann í Sydney en varð að hætta sökum ofnæmis fyrir gúmmíinu í læknishönskum. Í staðinn hóf hún að nema taugavísindi og hóf störf við Royal North Shore sjúkrahúsið í Sydney. 1963 flutti hún til Bretlands og starfaði við Great Ormond Street sjúkrahúsið í Lundúnum. 1967 fór hún til Bandaríkjanna og hóf störf og kennslu við taugavísindadeild Yale-háskóla í New Haven. Þar vann hún í tíu ár eða þangað til að rithöfundaferill hennar fór á skrið.
Ritstörf
Annað verk hennar, Þyrnifuglarnir náði gífurlegum vinsældum og hefur selst í meira en 30 milljónum eintaka um heim allann. Sjónvarpsþættir voru síðar gerðir upp úr verkinu. Velgengni hennar sem rithöfundur varð til þess að hún sneri sér alfarið að ritstörfum og hætti vísindastörfum,.
Hún ritaði einkum söguleg skáldverk sem tengdust Ástralíu eða Rómarveldi. Masters of Rome bókaflokkur hennar hefur notið mikilla vinsælda og virðingar, einkum sökum hinnar gífurlegu heimildarvinnu sem McCullough lagði í. Hún hlaut ítölsku Premio Scanno verðlaunin árið 2000, einkum vegna þessa bókaflokks.
Steffi Graf
thumb|Steffi Graf er sigursælasta tenniskona Þýskalands (2010)