cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hannes Pálsson
Næstu ár voru Hannes og Balthazar helstu valdsmenn á landinu. Balthazar hefur líklega verið hinn eiginlegi hirðstjóri en Hannes fógeti og umboðsmaður konungs en þeir eru þó oft taldir báðir hirðstjórar. Miklar erjur voru milli Englendinga og fulltrúa Danakonungs þessi ár og rændu Englendingar konungsgarðinn á Bessastöðum að minnsta kosti tvisvar. Þeir Hannes og Balthazar voru hins vegar óvinsælir meðal landsmanna, einkum Hannes, sem þótti yfirgangssamur og illur, einkum eftir að sveinar hans saurguðu Helgafellsklaustur 1425, brutu upp klaustur og kirkju og skutu mann í kirkjugarðinum.
Sumarið 1425 fóru þeir Hannes og Balthazar að Englendingum í Vestmannaeyjum og ætluðu að taka þá fasta en Englendingar brutu báta þeirra, handtóku þá, rændu fé þeirra og fluttu þá síðan til Englands og „hörmuðu það fáir“, segir í Lögmannsannál. Þegar út kom skrifaði Hannes Englandsstjórn langt og ítarlegt kvörtunarbréf og kærði meðferðina á þeim og skaða sem þeir höfðu hlotið. Sennilega hafa þeir þó þurft að borga ríflegt lausnargjald til að sleppa en úr þessu varð milliríkjamál.
Hannes kom ekki til landsins aftur en Balthazar kom með ensku skipi sumarið 1426.
Warhammer 40,000
Warhammer 40,000 er tindátaspil frá breska leikjaframleiðandanum Games Workshop. Það gerist í vísindafantasíuheimi eftir 38.000 ár. Rick Priestley bjó leikinn til árið 1987 sem framtíðarútgáfu fantasíuleiksins Warhammer Fantasy Battle og með sömu reglum. Síðan þá hafa komið fjórar nýjar útgáfur. Leikurinn er fyrir tvo eða fleiri leikmenn. Hann er leikinn á borði sem hægt er að setja upp hvernig sem er, með litlum fígúrum úr plasti eða tinblöndu. Hluti af skemmtuninni við leikinn er módelsmíði, það er að setja fígúrurnar saman og mála þær og setja upp umhverfi á borðinu þar sem leikurinn fer fram.
Ástríkur
Ástríkur getur átt við:
Valdimar sigursæli
1188 varð hann hertogi í Slésvík og 1202 konungur Danmerkur eftir lát bróður síns. Hann hélt áfram því starfi föður síns og bróður að vinna lönd undir dönsku krúnuna. Fyrst lagði hann Holtsetaland undir sig og síðan Þéttmerski, Lýbiku og Hamborg, norðurströnd Pommern og eyjuna Rügen.
Þegar páfi bað hann um að leggja í krossferð til Palestínu ákvað hann heldur að ráðast inn í Eistland (sem þá var enn ekki kristið land) til aðstoðar sverðriddurum. Í orrustunni við Lyndanise 15. júní 1219 lagði hann Eistland undir sig.
Hann var tekinn til fanga árið 1223 í veiðiferð ásamt syni sínum af Hinriki af Schwerin sem var undirsáti hans. Honum var sleppt 1226 gegn því að hann gæfi upp tilkall til þeirra norðurþýsku héraða sem hann hafði lagt undir sig. Ári síðar réðst hann inn í Þýskaland til að ná þeim aftur, en beið ósigur í orrustunni við Bornhöved 22. júlí og varð að sætta sig við að landamærin milli Danmerkur og Þýskalands yrðu aftur færð frá Saxelfi að Egðu.
Ólafur hvítaskáld dvaldist við hirð Valdimars konungs, síðasta árið sem hann lifði, 1240–1241. Í Knýtlinga sögu segir að Ólafur hafi numið af honum marga fræði. (Íslensk fornrit 35, 315).
Handelshøyskolen BI
thumb|Handelshøyskolen BI, Nydalen í Ósló. thumb|Logo Handelshøyskolen BI (Ísl: Norski viðskipta- og stjórnunarháskólinn BI) er einkaskóli, með höfuðstöðvar í Ósló í Noregi. Árið 2022 voru um 21.653 nemendur við skólan, af þeim voru um 10.000 í fullu námi, og um 390 starfsmenn. Skólinn býður upp á fjölbreytt nám í viðskiptafræðum bæði á norsku og ensku. Nær allt nám til mastersgráðu er á ensku.
Skólinn var stofnaður árið 1943 sem ráðgjafafyrirtæki er bauð upp á kvöldskóla í bókfærslu. Síðan þá hefur skólanum vaxið fiskur um hrygg og er nú alþjóðlegur skóli sem býður upp á nám í viðskipta- og stjórnunarfræðum. Í dag er BI stærsti viðskiptaháskóli í Evrópu og næststærsta skólastofnun í Noregi.
Heimir
Heimir er íslenskt karlmannsnafn.
Mýrar (aðgreining)
Mýrar getur átt við:
Þórveig
Þórveig er íslenskt kvenmannsnafn.
Ingeborg
Ingeborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Jyväskylä
100px|left thumb|right|200px|Staðsetning Jyväskylä í Finnlandi thumb|Jyväskylä. thumb Jyväskylä er borg í mið-Finnlandi, 140 km frá Tampere og 270 km frá Helsinki. Borgin stendur nálægt vötnunum Päijänne og Keitele og eru íbúar Jyväskylä um 141.400 manns (2019). Jyväskylä er þekkt skólaborg og nokkurskonar Aþena Finnlands. Einnig er borgin þekkt fyrir margar byggingar sem hannaðar voru af hinum fræga finnska arkitekt Alvar Aalto.
IKEA
thumb|256px|IKEA í [[Haparanda í Svíþjóð.]] thumb|256px|Ikea í [[Minnesota.]] IKEA er sænskt fyrirtæki sem hannar, framleiðir og selur „flatpökkuð“ húsgögn, fylgihluti, heimilistæki, innréttingar og matvæli í verslunum sínum um allan heim. Fyrirtækið var brautryðjandi í sölu á ódýrum flatpökkuðum húsgögnum en nú er það orðið stærsti húsgagnaframleiðandi heimsins.
Ingvar Kamprad stofnaði fyrirtækið í Svíþjóð árið 1943. Í dag er það í eigu hollensks fyrirtækis (Inter IKEA Systems) sem er stjórnað af Kamprad-fjölskyldunni. IKEA er skammstöfun sem samanstendur af upphafsstöfum nafns stofnandans (Ingvar Kamprad), fyrsta staf bóndabæjarins þar sem hann ólst upp (Elmtaryd) og fyrsta staf heimabæjarins hans (Agunnaryd í Smálöndum).
Fyrirtækið selur vörur í verslunum sínum og á netinu í nokkrum löndum. Það er með 296 verslanir í 36 löndum; flestar verslanir eru í Evrópu, Bandaríkjunum, Kanada, Asíu og Ástralíu. Þýskaland er stærsti markaður IKEA en þar rekur það 44 verslanir; Bandaríkin eru næststærsti markaðurinn með 36 verslanir. Verslanirnar sjálfar eru oft stórar bláar gluggalausar byggingar sem eru hannaðar þannig að viðskiptavinir þurfi að skoða allar vörurnar áður en farið er til kassa. Samt eru oft ákveðnar flýtileiðir svo að viðskiptavinir komist fljótlegar um verslunina.
Fyrsta verslunin var opnuð árið 1958 í Svíþjóð.
Mynddiskur
thumb|Merki thumb|Mynddiskur
Mynddiskur eða DVD (enska: Digital Versatile Disc eða Digital Video Disc) er gagnadiskur sem er helst notaður til geymslu kvikmynda og tónlistar. Mynddiskur er jafn stór og geisladiskur en svoleiðis DVD-diskur getur geymt sexfalt gagnamagn eða 4,7 gígabæti (meira ef gögn geymd í tveimur lögum en ekki einu og/eða ef báðar hliðar disks eru notaðar, þá fjögur, eða tvö, lög). Ólíkt t.d. VHS, sem býður bara upp á mono, og stereo hljóð, býður DVD upp á sama og að auki surround hljóð (fyrir 5 hátalara plús bassabox). DVD hefur líka marga aðra fídusa, meira eða minna notaða, s.s. er hægt að velja sjónarhorn, ef leikstjóri tók mörg upp og býður upp á, en þetta er sjaldnast boðið upp á.
Mynddiskar, þ.e. DVD diskar, tóku við af VHS spólum, og myndbandstæki fyrir þær létu undan síga. Á sama hátt tóku Blu-ray diskar við af DVD sem betri tækni, þ.e. líka með enn hærri upplausn. Þeir eru jafn stórir að umfangi (en hulstrin utanum þá höfð heldur hætti til aðgreiningar) en taka mun meira gagnamagn. Það er nánast alltaf notað fyrir hærri upplausnina "full HD" en ekki til að koma mun meira af efni á diskinn (það er þó hægt; og enn frekar ef lægri upplausn, t.d. sama og DVD diskum, er notuð). Nýrri útgáfa af Blu-ray, Ultra HD Blu-ray, hefur svo enn hærri upplausn. Líkt og með Blu-ray, þarf nýja spilara fyrir þá nýju tegund af diskum, en yfirleitt ráða nýjir spilarar við allar eldri tegundir diska. HD DVD er á sama hátt diskur sem átti að taka við af DVD, en varð undir í samkeppninni við Blu-ray, svo almennt er ekki hægt að gera ráð fyrir að nýrri spilarar ráði við þá tækni.
Líkt og með hefðbundna geisladiska, komu DVD og Blu-ray diskar síðar í skrifanlegri útgáfu fyrir almenna tölvunotendur. DVD (og CD) voru algengir til að dreifa hugbúnaði, eða til afritunartöku, en þótt Blu-ray hafi mun meira pláss og sum fyrirtæki noti þannig, er það ekki almennt gert af almenningi, því harðir diskar frá svipuðu tímabili taka mun meira gagnamagn. Einnig hefur afritunartaka í gegnum internetið tekið við sem góður kostur. Á sama hátt hefur dreifing á hugbúnaði með nokkurs konar geisladiskum (eða öðrum físískum miðlum) látið undan sækja fyrir dreifingu í gegnum internetið. Það á einnig við um kvikmyndir og tónlist, sem er í auknum mæli streymt í stað þess að leigja (eða kaupa) diska með efni.
Þó svo að upphaflegi geisladiskurinn hafi verið fyrir tónlist, þá kom útgáfa af honum CD Video sem náði ekki neinu flugi á flestum stöðum í heiminum s.s. Íslandi, þar sem gagnamagnið var ekki aukið og DVD var því mun betra, en var notað eitthvað í löndum þar sem DVD þótti of dýrt (Kína bjó einnig til sinn eigin staðal fyrir mynddiska). Og nokkuð áður en DVD varð vinsælt kom LaserDisc fram á sjónarsviðið. Þeir, ólíkt öllum öðrum diskum sem hér um ræðir, byggðu ekki á stafrænni tækni, heldur hliðrænni (líkt og VHS). Þeir voru mun stærri, á við vínylplötur og nutu ekki mikilla vinsælda en náðu þó einhverri útbreiðslu í Japan.
Með tilkomu streymisveitna snarfækkaði kaup, notkun og leiga á DVD-diskum.
Heinrekur
Heinrekur er íslenskt karlmannsnafn.
Þór IV (skip)
Varðskipið Þór, nánar tiltekið Þór IV, er íslenskt varðskip, sem sjósett var í ASMAR skipasmíðastöðinni í Síle, 28. apríl 2009. Þór er 4.250 brúttótonn, 93,65 m á lengd og 16 á breidd. Hann er knúinn tveimur 4.500 kW aðalvélum með ganghraða allt að 19,5 hnútum og dráttargeta er 120 tonn. Skipherra er Halldór B. Nellett.
Þór er hannaður af Rolls Royce Marine í Noregi með norska varðskipið Harstadt sem fyrirmynd.
Video
New Icelandic Coast Guard Vessel Thor (Þór)
Mæri
thumb|right|Kastalinn og miðbærinn í bænum [[Mikulov í Suður-Mæri.]] thumb|Mæri Mæri (tékkneska: Morava; þýska: Mähren; pólska: Morawy; silesíska: Morawa; latína: Moravia) er sögulegt hérað í austurhluta Tékklands og eitt af þremur sögulegum löndum Tékka, ásamt Bæheimi og Tékknesku Slesíu.
Markgreifadæmið Mæri var konungsjörð bæheimsku krúnunnar frá 1348 til 1918 og keisaralegt ríki innan Heilaga rómverska ríkisins frá 1004 til 1806, krúnuland Austurríska keisaradæmisins frá 1804 til 1867 og hluti af Austurríki-Ungverjalandi frá 1867 til 1918. Mæri var eitt af fimm löndum sem mynduðu Tékkóslóvakíu árið 1918. Staða þess sem sérstaks lands var afnumin af kommúnistastjórninni í Tékkóslóvakíu eftir 1948. Sögulegar höfuðborgir svæðisins hafa verið Velehrad (á 9. öld), Olomouc (til 1641) og Brno (1641-1948).
Héraðið er 22.623,41 km² að stærð og þar búa yfir 3 milljónir. Það dregur nafn sitt af ánni Morava sem er helsta vatnsfall þess, rennur frá norðri til suðurs og er ein af þverám Dónár.
Sander Provost
Sander Provost (fæddur 7. október 1997 í Flæmska Brabant) er belgískur leikari.
Ævisaga
Síðan 2014 hefur Sander (þá 16 ára) leikið eitt af aðalhlutverkunum fyrir flæmsku Ketnet seríuna D5R (í heild sinni De Vijver). Provost er þekktur fyrir hlutverk Wout í þessari seríu. Í prufurnar voru 5 af 300 ungmennunum valin: Jamie-Lee Six, Thijs Antonneau, Angela Jakaj, Liandra Sadzo og hann sjálfur. Ásamt meðleikurum hans voru þeir tilnefndir til verðlauna fyrir bestu Ketnet seríuna á gala gullnu K's 2014 og unnu þau. Þættirnir fengu síðar einnig kvikmynd sem hann leikur í.
Betula ashburneri
Betula ashburneri er tegund af birkiætt sem var lýst af Hugh McAllister og Keith Rushforth. Hafði það áður verið talið runnkennt afbrigði af Betula utilis.
Búsvæði og útbreiðsla
Betula ashburneri vex á bröttum fjallshlíðum í bland við eini og snæbjörk. Útbreiðslusvæðið er Bútan og Kína (Suðaustur-Tíbet, Norðvestur-Yunnan og Suðvestur-Sichuan).
Dunaliella salina
Dunaliella salina er tegund saltelskandi grænna örþörunga sem finnast sérstaklega í eða við tjarnir með sjávarsalti. Fáar lífverur þola seltu eins og D. salina gerir í salttjörnum. Til að lifa af hafa frumurnar hátt innihald betakarótíns til varnar kröftugu ljósi, og mikið magn glýseróls til varnar osmótísks þrýstings. Tegundin þrífst í vatni með 3 til 31% salti og með sýrustigI á milli 1 og 11.
Hoya aeschynanthoides
Hoya aeschynanthoides er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Borneó.
Bogi (vopn)
Bogi og örvar er skotvopnakerfi og eru algeng á flestum menningarsvæðum. Bogi með örvum er eldri en sögulegar heimildir ná til. Bogfimi er tæknin, hæfileikinn eða notkunin á þeim.
Bogi og örvar birtast í kring um umskiptin frá síðfornsteinöld til miðsteinaldar. Í Nataruk í Turkana í Kenía fundust smáblöð úr hrafntinnu í hauskúpu og brjóstholi beinagrindar, sem bendir til notkunar á boga og örvum sem vopnum. Eftir lok síðustu ísaldar virðist notkun boga og örva hafa breiðst út til allra byggðra heimsálfa, nema Ástralíu.
Elstu varðveittu bogar í heilu lagi eru úr álmi frá Danmörku (hólmgarðsboginn), sem hafa verið mældir 11.000 ára gamlir. Kröftugir nútímabogar hafa verið gerðir eftir þeirri hönnun. Brot úr Stellmoor-boga voru talin um 10 þúsund ára gömul, en þau eyðilögðust í Hamborg í seinni heimsstyrjöld, áður en aldursgreining með geislakolum var þróuð. Smáverkfæri úr steinum sem fundust á suðurströnd Afríku benda til að örvar hafi verið til í að minnsta kosti 71 þúsund ár.
Gerðir boga
Það er engin ákveðin flokkun á bogum. Boga má flokka eftir mismunandi eiginleikum, til dæmis efniviði, toglengd, lögun bogans séð frá hlið eða lögun arma í þversniði.
Algengar gerðir boga eru
Þéttbýli
Þéttbýli er svæði þar sem mannvirki og búsetustaðir manna liggja þétt saman miðað við nálæg svæði. Þéttbýlisstaðir geta verið þorp, bæir eða borgir. Þéttbýlisstaðir hafa verið til í árþúsundir en þéttbýlisvæðing hófst fyrir alvöru í iðnbyltingunni á Vesturlöndum á 19. öld og er nú í gangi í þróunarlöndunum en henni fylgja miklar efnahagslegar, umhverfislegar og félagslegar breytingar.
Mismunandi skilgreiningar á þéttbýli eru notaðar á milli landa, gjarnan er miðað við fjölda íbúa á flatarmálseiningu t.d. 1000 íbúa á fermílu í Bandaríkjunum eða 200 íbúa á ferkílómetra í Ástralíu. Stundum er gert að skilyrði að fjarlægð á milli húsa fari að jafnaði ekki yfir ákveðin mörk, t.d. 200 metra. Norrænu hagstofurnar nota sameiginlega skilgreiningu þar sem að mörk þéttbýlis og dreifbýlis miðast við byggðakjarna með 200 íbúum. Hagstofa Íslands heldur einnig utan um tölur um íbúafjölda í kjörnum sem að hafa yfir 50 íbúa, hafa áður haft yfir 50 íbúa eða stefna í það að hafa fleiri en 50 íbúa.
Heimildir
Gyvenvietė
Norræna orrustufylkið
thumb|right|Merki Norræna orrustufylkisins Norræna orrustufylkið er eitt af átján orrustufylkjum Evrópubandalagsins myndað af hermönnum frá Svíþjóð, Noregi, Finnlandi, Írlandi og Eistlandi. Fylkið var fyrst virkt fyrri helming ársins 2008 og verður það aftur árið 2011. Langflestir af 2200 hermönnum fylkisins koma frá Svíþjóð. Kjarninn í hersveitum fylkisins er vélvætt fótgöngulið. Stórfylkisforingi 2008 var sænski herforinginn Karl Engelbrektson.
Lionel Messi
thumb|200px|Lionel Messi, 2010 Lionel Andrés Messi Cuccittini eða Leo Messi (fæddur 24. júní 1987) er argentínskur fótboltamaður sem spilar fyrir bandaríska liðið Inter Miami CF og argentínska landsliðið. Hann spilaði lengst af fyrir FC Barcelona.
Norræna orrustufylkið
Danmörk er ekki með þar sem landið kaus að taka ekki þátt í Sameiginlegu utanríkis- og öryggismálastefnunni en Noregur aftur á móti kaus að taka þátt í herfylkinu þrátt fyrir að vera ekki í Evrópubandalaginu.
Lionel Messi
Messi getur annað hvort spilað í hlutverki framliggjandi kantmanns eða framherja. Hann er talinn af álitsgjöfum einn besti knattspyrnumaður heims og hefur hlotið gullknöttinn 7 sinnum og evrópska gullskóinn 6 sinnum.
Messi hefur unnið til 35 bikara með Barcelona, þar á meðal 10 í spænsku deildinni La Liga, fjóra meistaradeildartitla og sjö Copa del Rey-bikartitla. Hann er markahæsti leikmaður allra tíma í La Liga með 474 mörk, á þar einnig flestar stoðsendingar og hefur gert flestar þrennur, ásamt því að vera markahæstur á tímabili 8 sinnum (Pichichi-bikarinn). Messi hefur skorað flest mörk á einu tímabili þar eða 50 mörk. Með landsliði Argentínu er hann fyrirliði og er leikja- og markahæsti maður í sögu þess ásamt því að vera markahæsti Suður-Ameríkubúinn. Hann hefur unnið Copa America og Heimsmeistaramótið með landsliðinu.
Í öllum keppnum hefur Messi skorað yfir 800 mörk og er meðal markahæstu leikmenn allra tíma. Hann er leikjahæsti leikmaður Barcelona frá upphafi.
Messi hefur oft verið borinn saman við Cristiano Ronaldo en tölfræði þeirra er sambærileg. Báðir hafa þeir skorað a.m.k. 25 mörk á 12 tímabilum í röð op nálægt 500 mörk í efstu deildum Evrópu.
Knattspyrnuferill
Messi hóf fótboltaferil sinn árið 1995 hjá fótboltaliðinu Newell's Old Boys í heimaborg sinni Rosario.
Upphaf
Messi var þrettán ára, þegar hann fluttist til Barcelona og eftir þriggja ára dvöl hjá félaginu hafði hann farið í gegnum C og B-lið félagsins og komst í leikmannahóp aðalliðs félagsins, sextán ára að aldri. Fyrsti leikur hans var vináttuleikur við Porto í nóvember 2003 (sem José Mourinho þjálfaði) en hann varð ekki reglulegur leikmaður félagsins fyrr en að fjöldi leikmanna félagsins meiddist og yngri leikmenn voru kallaðir inn. Um ári síðar hóf hann fyrsta leik sinn í La Liga, í október 2004, sem skiptimaður á 82. mínútu. Fyrsta mark sitt í deildinni skoraði hann í maí 2005, gegn Albacete, með stoðsendingu frá Ronaldinho. Á 18. afmælisdaginn skrifaði Messi undir samning til 2010.
Sigursælt Barcelona og gullknötturinn
2008–09 átti Messi þátt í 100 mörkum og stoðaði oft sóknarmennina Samuel Eto'o og Thierry Henry. Barcelona vann þrefalt það tímabil. Messi skoraði með skalla í úrslitaleik Meistaradeildar Evrópu gegn Manchester United sem vannst 2:0.
Árangur Messi hélt áfram og frá 2009-2012 vann hann 4 Ballon d'Or í röð. Í mars 2012 skoraði hann þrennu í 5:3 sigri gegn Granada og varð þá markahæsti leikmaður Barcelona frá upphafi, aðeins 24 ára gamall. Tveimur árum síðar varð hann markahæstur í La Liga. Árið 2012 skoraði hann einnig 91 mark í öllum keppnum.
Tímabilið 2014-2015 var komið skætt sóknartríó í Barcelona, Messi, Luis Suárez og Neymar, kallað MSN en það skoraði 122 mörk í öllum keppnum, sem var met.
Síðustu ár
Árið 2018 náði Messi 100. marki sínu í Meistaradeild Evrópu þegar Barcelona sló Chelsea FC út.
Árið 2020 var framtíð Messi í óvissu þegar hann hafði ítrekað verið ósáttur við stjórnarformann Barcelona. Eftir 8-2 tap félagsins í meistaradeildinni gegn Bayern München og þjálfaraskipti þar sem Ronald Koeman tók við óskaði Messi eftir að fara frá félaginu. Fjölmiðlar veltu því fyrir sér hvort Manchester City yrði hugsanlegur áfangastaður en þar var Pep Guardiola sem þjálfaði hann hjá Barca og Sergio Agüero landi hans og vinur. Hann átti eitt ár eftir af samningi sínum við Barcelona en mál hans hefði getað farið fyrir dómstóla. Messi ákvað að halda til hjá félaginu í eitt tímabil þar sem hann vildi ekki fara í málaferli við það. Í lok árs 2020 sló hann met yfir flest mörk skoruð fyrir eitt félagslið þegar hann náði 644. marki sínu fyrir Barcelona og sló þar með met Pelé.
Messi stefndi á að gera 5 ára samning við Barcelona í júlí (til 2026) og samþykkti að taka á sig 50% launalækkun vegna fjárhagsvandræða félagsins. En svo fór að samningar náðust ekki vegna fjárhags félagsins og reglna La Liga. Messi yfirgaf því félagið eftir 21 ár hjá því.
Paris Saint-Germain
Messi gerði 2 ára samning við PSG í ágúst 2021 með möguleika á þriðja ári. Hann fékk númerið 30 sem var það sama og þegar hann hóf að spila með Barcelona sem unglingur. Þar hitti hann fyrir m.a. félaga sinn Neymar og samlandana Ángel di María, Leandro Paredes og Mauro Icardi. Einnig gamlan andstæðing en Sergio Ramos sem mætti honum oft með Real Madrid var kominn til PSG.
Messi kom inn á sem varamaður á útivelli í Ligue 1 í fyrsta leik sínum með félaginu. Hann byrjaði hins vegar sinn fyrsta leik með félaginu í Meistaradeildinni gegn Club Brugge og skoraði svo fyrsta mark sitt fyrir félagið gegn Manchester City.
PSG vann deildina 2021-2022 og bætti Messi einum bikar í sarpinn. Hann var ekki sami markahrókurinn og með Barcelona og skoraði 6 mörk. Hins vegar átti hann 14 stoðsendingar.
Tímabilið eftir varð hann fyrsti leikmaður í topp 5 deildum Evrópu til að eiga 20 mörk og 20 stoðsendingar í öllum keppnum. Messi vann deildina með PSG öðru sinni.
Sumarið 2023 yfirgaf Messi PSG. Hann spilaði 74 leiki fyrir félagið; með 32 mörk og 35 stoðsendingar.
Inter Miami
Í byrjun júní 2023 bárust fréttir að Messi hyggðist halda til Inter Miami CF í bandarísku MLS-deildinni. Í júlí var staðfest að hann gerði samning við liðið til lok árs 2025. Messi skoraði sitt fyrsta mark fyrir félagið úr aukaspyrnu á síðustu mínútu í fyrsta leik sínum í CONCACAF-bikarnum.
Landslið
Messi vann titil með Argentínu árið 2005 í U-20 heimsmeistaramótinu og endaði sem hæsti markaskorarinn, 17 ára gamall. Hann hóf að spila með A-landsliði Argentínu síðar það ár í vináttulandsleik þegar hann kom inn á gegn Ungverjalandi. Það vildi ekki betur til en að hann fékk rautt spjald fyrir að slá til varnarmanns. Hann skoraði sitt fyrsta mark árið 2006 í vináttulandsleik gegn Króatíu. Landsliðinu gekk illa að hreppa titla en endaði í 2. sæti á HM 2014 þar sem Messi var valinn besti leikmaðurinn. Einnig hafði liðið ekki unnið Copa America síðan 1993 og lent í 2. sæti fjórum sinnum síðan þá. Þetta fékk á Messi og hann lýsti því yfir sumarið 2016 að hann væri hættur með landsliðinu. Sú ákvörðun var ekki langlíf og hann sneri aftur eftir nokkrar vikur.
Sumarið 2021 varð Messi leikjahæsti landsliðsmaður Argentínu þegar hann fór framúr Javier Mascherano. Þá vann hann Copa America með liðinu og var valinn leikmaður mótsins. Hann var markahæstur (ásamt Luis Díaz frá Kólumbíu) og stoðsendingahæstur á mótinu. Loks vann hann stóran bikar með landsliðinu en liðið hafði tapað í úrslitum HM gegn Þýskalandi og tvívegis fyrir Síle í vítakeppni í úrslitum Copa America þegar Messi var með liðinu.
Í mars 2023 skoraði Messi sitt 100. mark með Argentínu.
Einkalíf og fleira
Messi var greindur með vaxtarhormónaskort á barnsaldri. Þegar hann flutti til Barcelona ákvað félagið að greiða lyfjakostnað því tengt. Messi hefur bæði argentínskan og spænskan ríkisborgararétt. Messi er í sambandi með Antonella Roccuzzo sem er frá heimaborg hans Rosario. Hann hefur þekkt hana frá 5 ára aldri en þau hófu samband árið 2008 og giftust 2017. Eiga þau þrjá syni: Thiago (f. 2012), Mateo (f. 2015) og Ciro (f. 2018).
Messi hefur verið góðgerðarsendiherra UNICEF síðan 2010 og hefur unnið fyrir samtökin síðan 2004.
Félagslið
Barcelona
Paris Saint-Germain
Inter Miami
Tenglar
Lionel Messi's top 10 iconic Barcelona moments - BBC
Helsingjaeyri
thumb|Helsingør. Helsingjaeyri (danska: Helsingør) er bær á austurströnd Sjálands í Danmörku með um 63.000 íbúa (2018). Bærinn stendur við Eyrarsund þar sem sundið er mjóst milli Sjálands og Helsingjaborgar á Skáni í Svíþjóð. Bílferja gengur milli bæjanna. Elstu heimildir um bæinn eru frá 1231 en hann fékk kaupstaðarréttindi 1426 frá Eiríki af Pommern um leið og Eyrarsundstollurinn var settur á og virkið Krókurinn reist og síðar Krúnuborgarhöll.
Tawakkol Karman
Tawakkol Abdul-Salam Karman (f. 7. febrúar 1979) er jemenskur blaðamaður, stjórnmálamaður og mannréttindafrömuður. Hún leiðir samtök Blaðakvenna án hlekkja, sem hún tók þátt í að stofna árið 2005. Karman var sæmd friðarverðlaunum Nóbels árið 2011 ásamt Ellen Johnson Sirleaf og Leymah Gbowee fyrir friðsamlega baráttu sína fyrir lýðræði og mannréttindum í Jemen í aðdraganda arabíska vorsins. Karman hefur verið kölluð „járnkonan“, „móðir byltingarinnar“ og „andi jemensku byltingarinnar“.
Æviágrip
Tawakkol Karman tók þátt í því að stofna samtökin Blaðakonur án hlekkja árið 2005 ásamt sjö öðrum blaðakonum. Yfirlýst markmið samtakanna var að greiða veg mannréttinda, „sér í lagi skoðana- og tjáningarfrelsis og lýðræðisréttinda“. Frá árinu 2006 var Karman hávær gagnrýnandi forseta Jemens, einræðisherrans Ali Abdullah Saleh, og lenti oft í kast við yfirvöld vegna andófsaðgerða sinna.
Karman sat frá árinu 2007 til 2011 í ráðgjafarráði stjórnmálaflokksins Al-Islah, sem er systurflokkur íslamistasamtakanna Bræðralags múslima. Karman hefur neitað því að bræðralagið sé afturhaldssamt, líkt og það er gjarnan sakað um að vera. Hún hefur bent á að í Jemen séu allir flokkar íslamskir og að nauðsynlegt sé að berjast gegn afturhaldssamari trúartúlkunum þeirra innan frá.
Í byrjun arabíska vorsins leiddi Karman mótmæli í höfuðborg Jemens, Sana, til þess að sýna mótmælendahreyfingum sem þá voru risnar upp í Túnis og Egyptalandi stuðning. Karman var handtekin á heimili sínu þann 23. janúar árið 2011 vegna mótmæla gegn ríkisstjórn Saleh. Henni var sleppt eftir fjöldamótmæli sem hófust með jemensku jasmínbyltingunni. Eftir að Saleh var steypt af stóli í jasmínbyltingunni og áður en borgastyrjöldin í Jemen hófst árið 2015 lagði Karman áherslu á mikilvægi þess að byggja upp ríki þar sem „jafnrétti, réttlæti, góð stjórnun, mannréttindi, lýðræði, friður og lögmál réttarríkisins“ væru höfð að leiðarljósi. Í því millibilsástandi sem ríkti í Jemen eftir fall Saleh jókst tjáningarfrelsi í Jemen talsvert og Karman taldi það helsta ávinninginn af baráttunni. Jafnframt jókst þátttaka kvenna í stjórnmálum og áhersla á hefðbundin kynhlutverk kvenna minnkaði þar sem þátttaka kvenna hafði skipt sköpum í mótmælunum sem steyptu stjórn Saleh.
Karman var sæmd friðarverðlaunum Nóbels árið 2011 ásamt Ellen Johnson Sirleaf og Leymah Gbowee fyrir störf sín í þágu friðar og mannréttinda í Jemen. Þegar hún frétti af ákvörðun Nóbelsnefndarinnar um að sæma hana verðlaununum var Karman stödd í mótmælendabúðum á Torgi breytinga í Sana. Karman var fyrsta arabíska konan sem hlaut Nóbelsverðlaunin og þegar hún hlaut friðarverðlaunin var hún jafnframt yngsti handhafi þeirra frá upphafi. Síðan þá hafa Nóbelsverðlaunahafarnir Malala Yousafzai og Nadia Murad slegið aldursmet hennar.
Karman kom til Íslands í október árið 2017 og flutti fyrirlestur á Höfða friðarsetri þar sem hún fjallaði um ástandið í Jemen eftir að borgarastyrjöld braust þar út árið 2015. Þann 4. febrúar árið 2018 sakaði Karman stjórnvöld Sádi-Arabíu og Sameinuðu arabísku furstadæmanna um að heyja innrásarstríð gegn Jemen með því að nota borgarastyrjöldina sem tylliástæðu. Ummæli hennar ollu því að hún var rekin úr stjórnmálaflokki sínum. Hún ítrekaði ummæli sín stuttu síðar og ásakaði hernaðarbandalag Sáda um að hafa notfært sér uppreisn Húta í Jemen til þess að hertaka landið og ná stjórn á forsetanum.
Risafjöll
thumb|right|Hæsti tindur Risafjalla, Sněžka. Risafjöll (tékkneska: Krkonoše; pólska: Karkonosze; þýska: Riesengebirge) eru fjallgarður norðan við Tékkland og suðvestan við Pólland. Fjallgarðurinn er hluti af Súdetafjöllum. Landamæri Tékklands og Póllands, milli sögulegu héraðanna Bæheims og Slesíu, liggja eftir brún eins fjallgarðsins. Hæsti tindur risafjalla er Sněžka í 1.603 metra hæð.
Fjöllin eru vinsæll útivistarstaður og þar eru mörg skíðasvæði, fjallgönguleiðir og fjallahjólaleiðir. Báðum megin landamæranna eru þjóðgarðar: Karkonosze-þjóðgarðurinn Póllandsmegin og Krkonoše-þjóðgarðurinn Tékklandsmegin.
Þórvör
Þórvör er íslenskt kvenmannsnafn.
Andvari (tímarit)
Andvari er tímarit Hins íslenska þjóðvinafélags. Fyrsta tölublaðið kom út í Kaupmannahöfn árið 1874 og hefur ritið komið út ár hvert síðan, að undanskildum árunum 1878 og 1892.
Inger
Inger er íslenskt kvenmannsnafn.
Andvari (tímarit)
Umfjöllunarefni Andvara eru saga þjóðarinnar og íslensk menningarmál. Síðustu ár hefur aðalgrein blaðsins verið ítarlegt æviágrip látins forystumanns í íslensku samfélagi.
Hektor (nafn)
Hektor er íslenskt karlmannsnafn.
Norræni menningarsjóðurinn
Norræni menningarsjóðurinn er norrænn styrktarsjóður sem styrkir norræn samstarfsverkefni á sviði lista (myndlistar, leiklistar, dans, tónlistar og bókmennta). Í gegnum tíðina hefur sjóðurinn aðallega styrkt listviðburði. Hann var stofnaður af Norðurlandaráði 1. september 1966. Höfuðstöðvar sjóðsins eru í Kaupmannahöfn. Stjórn sjóðsins skipa tveir fulltrúar frá hverju Norðurlandanna auk eins fulltrúa frá heimastjórnarsvæðunum Grænlandi, Færeyjum og Álandseyjum.
1506
thumb|right|[[Svissnesku varðliðarnir í páfagarði.]] Árið 1506 (MDVI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Heitur reitur
thumb|300px|[[Hawaiieyjar eru myndaðar af heitum reit undir kyrrahafsflekanum, þessi 2.700 km eyjaklasi hefur myndast á stað þar sem 4.000 km eru í næstu heimsálfu.]]
thumb|300px|Áberandi heitir reitir eru sýndir hér með punktum, örvarnar tákna svæði þar sem [[jarðflekinn rennur undir annan (og þar með þá átt sem hann er að færast í), rauð svæði tákna svo eldvirkni sökum þess að sprungur opnast við þessa tilfærslu, svartar línur (t.d. við Alaska) tákna svæði þar sem flekar nuddast saman, línustrikuð svæði tákna stærri svæði þar sem afmörk fleka eru óskýr.]]
thumb|Skýringarmynd af heitum reitum
Heitur reitur er í jarðfræði staður á yfirborði jarðar þar sem eldvirkni er mikil sökum möttulstróks sem af ber heita kviku úr iðrum jarðar upp að jarðskorpunni (sem af þessum sökum er þynnri en annars staðar), um 50 heitir reitir eru þekktir, helstir þeirra eru Hawaii, Íslands og Yellowstone reitirnir.
Fyrirbærinu var fyrst lýst af kanadíska jarðvísinda og jarðfræðingnum John Tuzo Wilson í flekakenningu hans árið 1963, þar sem hann hélt fram að eldfjallakeðjur eins og Hawaiieyjar mynduðust sökum þess að jarðflekar færðust yfir fastan punkt (heitan reit) á löngum tíma á jarðsögulegum mælikvarða.
Bæheimsskógur
thumb|right|Tindurinn Velký Javor/Großer Arber. Bæheimsskógur (tékkneska: Šumava; þýska: Böhmerwald) er lágur fjallgarður í Mið-Evrópu. Fjöllin liggja frá Plzen-héraði, um Suður-Bæheim í Tékklandi að Austurríki og Bæjaralandi í Þýskalandi. Fjallgarðurinn einkennist af 800-1400 metra háum fjöllum sem eru þéttvaxin skógi. Hæsti tindurinn er Großer Arber eða Velký Javor („stóri hlynur“), 1.455,5 metrar á hæð.
Tampere
thumb|Svipmyndir. 100px|left thumb|right|200px|Staðsetning Tampere í Finnlandi
Tampere (Tammerfors á sænsku) er borg í suður-Finnlandi í héraðinu Pirkanmaa. Hún er á milli vatnanna Näsijärvi og Pyhäjärvi. Mismunur á vatnsyfirborði vatnanna tveggja er 18 m og tengja Tammerkoski flúðirnar þau saman. Flúðirnar hafa verið mikilvægur orkugjafi í gegnum tíðina og í seinni tíð sér í lagi til myndunar rafmagns.
Í borginni sjálfri búa um 235.000 manns (2021) en á svæðinu öllu búa um 335.000 manns. Tampere er næstmikilvægasta þéttbýlissvæði Finnlands á eftir höfuðborgarsvæðinu og er stærsta borg Norðurlanda sem ekki liggur að sjó.
Betula baschkirica
Betula baschkirica er tegund af birkiætt sem var lýst af Nikolai Nikolaievich Tzvelev.
Brønshøj
Brønshøj er eitt af úthverfum Kaupmannahafnar, Danmörku. Það er staðsett í vestari hluta Kaupmannahafnar á milli Utterslev, Husum, Rødovre, Friðriksbergs og Norðurbrúar.
Betula baschkirica
Útbreiðslusvæði tegundarinnar er austur evrópuhluti Rússlands. Engar undirtegundir eru skráðar.
Brønshøj
Hverfið er byggt í kringum restina af sveitaþorpinu Brunshoga og býr þar aðallega millistéttarfólk í einbýlishúsum. Íbúafjöldi í Brønshøj árið 2006 var um 39.000 manns.
Palombía
Palombía (spænska: República Palombiana) er skáldað Suður-Ameríkuland sem kemur við sögu í sumum ævintýranna um félagana Sval og Val. Furðuskepnan Gormur er upprunnin í Palombíu og er það sögusvið sagnaflokksins um Gormdýrin eftir belgíska listamanninn André Franquin. Palombía, líkt og hið skáldaða ríki San Teódóros í bókum Hergé um blaðamanninn Tinna, byggir að miklu leyti á evrópskum staðalímyndum af menningu og umhverfi Rómönsku-Ameríku og áttu vafalítið sinn þátt í að festa þær í sessi.
Landafræði og náttúrufar
thumb|right|Áætluð staðsetning Palombíu. Á korti í Baráttunni um arfinn sést að Palombía, sem sögð er minnsta land Suður-Ameríku, liggi á mörkum Venesúela, Perú, Kólumbíu og Brasilíu. Í bókinni Burt með harðstjórann! kemur þó einnig fram að Palombía eigi landamæri að ríkinu Gúaraka.
Um helmingur íbúanna býr í höfuðborginni Síkító (spænska: Chiquito). Náttúrufar er fjölbreytt. Hluti landsins er gróðurlítil eyðimörk en þar má líka finna volduga frumskóga, steppusvæði og háa fjallgarða. Í Palombíu má líka finna hyldjúp vötn sem eru að mestu ókönnuð.
Frumskógur Palombíu er einnig heimili ættbálka frumbyggja sem eru árásargjarnir og bregðast oftar en ekki illa við ferðalöngum.
Saga
thumb|left|Þjóðfáni Palombíu, án gormdýrs.Hvorki spænskum né portúgölskum landafundamönnum tókst fyllilega að ná yfirráðum í Palombíu, sem skýrðist bæði af mótspyrnu frumbyggja og skorti á verðmætum náttúruauðlindum. Spænskir innflytjendur reistu borgina Síkító í lok nítjándu aldar og varð hún hornsteinn Lýðveldisins Palombíu.
Eftir að Santas var hrakinn frá völdum tók við löng röð herforingjastjórna sem reglulega var kollvarpað. Um tíma var Palombía ein af mörgum bækistöðvum vísindamannsins Zorglúbbs, sem blóðmjólkaði alþýðu landsins til að fjármagna áform sín um heimsyfirráð. Framferði hans stuðlaði þó að auknu hreinlæti og bættri tannheilsu í landinu.
Frá 1964 til 1990 ríktu feðgarnir Papa Prinz og Baby Prinz í Palombíu. Faðirinn var að lokum myrtur í sínu 28. banatilræði árið 1970 og tók sonur hans þá við völdum. Hann lét bæta mynd af gormdýri á palombíska fánann en þeirri hönnun var síðar breytt til baka. Baby Prinz þótti afkastalítill stjórnandi, enda þjakaður af hreinlætisæði og varði mestöllum tímanum í að sinna tuskudýrasafni sínu. Honum var komið frá völdum árið 1990 af Achilo Zavatas, stjórnanda stærstu sápuverksmiðju í Palombíu, en landsmenn höfðu á tímum Zorglúbbs komist upp á lagið með að nota sápu í stórum stíl.
Menning
Spænsk menningaráhrif birtast á ýmsum sviðum. Nautaat er vinsæl keppnisgrein og gítartónlist er í miklum metum. Vísir að ferðamannaiðnaði er í landinu og eiga óprúttnir götusalar það til að pranga inn á hrekklausa ferðalanga fölsuðum minjagripum sem eiga að hafa að geyma hár eða skinn af gormdýrum.
Listi yfir dulfrævinga á Íslandi
Þetta er listi yfir alla villta dulfrævinga á Íslandi. Hann samanstendur af um 500 tegundum dulfrævinga af 70 ættum sem sést hafa við landið. Dulfrævingum hérlendis svipar nokkuð til þess sem sést á öðrum svæðum Norður-Evrópu.
Rín (aðgreining)
Rín getur átt við eftirfarandi:
Hoya alagensis
Hoya alagensis er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
Fýlingar
Fýlingar (fræðiheiti: Procellariidae) er ætt pípunefja.
Calandrinia caespitosa
Calandrinia caespitosa er plöntutegund sem var lýst af John Gillies og George Arnott Walker Arnott.
Lágþýska
thumb|Lágþýskt málsvæði
Lágþýska (einnig niðursaxneska eða plattþýska) er þýsk mállýska. Hið opinbera heiti tungumálsins á lágþýsku er nedersaksisch eða plattdüütsch. Lágþýska er vesturgermanskt tungumál og skyldast ensku, frísnesku, hollensku og afríkönsku (tungumáli í Suður-Afríku).
Þrá
Þrá er íslenskt kvenmannsnafn.
Helgi
Helgi er íslenskt karlmannsnafn.
Siðfræði
Siðfræði fjallar um tilgang, rétt og rangt, gott og illt, skipulagningu réttleika athafna og ákvarðana. Siðfræði telst vera grein heimspeki. Í siðfræði er ekki reynt að lýsa raunverulegri hegðun manna og breytni þeirra eða siðum þeirra og venjum né heldur ríkjandi hugmyndum um rétt og rangt eða gott og illt. Siðfræðin fjallar öllu heldur um hvað menn eiga að gera, það er hvernig þeim ber að breyta. Siðfræðin leitar að grundvelli og meginreglum siðferðisins og reynir að færa rök fyrir þessum reglum. Hún reynir að útskýra eðli og undirstöðu siðferðisins og þeim almennu lögmálum sem gilda um siðferðilega rétta eða góða breytni. Þeir sem fást við siðfræði kallast siðfræðingar.
Ingheiður
Ingheiður er íslenskt kvenmannsnafn.
Klettafjallageit
Klettafjallageit (fræðiheiti: Oreamnos americanus) er spendýr af undirætt geitfjár. Náttúruleg heimkynni þeirra er í fjallendi Norður-Ameríku. Geiturnar hafa hvíta ull og bæði hafrar og huðnur hafa dökk horn. Geiturnar eru að jafna um 1 meter á herðar og vega milli 45 og 130 kg. Klettafjallageitur eru mjög fótvissar í bröttum klettum og nota lagklaufir á afturfótum til að auka fótfestuna.
Jutta af Saxlandi
Jutta eða Júdit af Saxlandi var drottning Danmerkur frá 1242 til 1250, en þá var maður hennar, Eiríkur plógpeningur, myrtur. Síðar var hún greifafrú í Þýskalandi.
Jutta var dóttir Alberts 1., hertoga af Saxlandi og fyrstu konu hans, Agnesar dóttur Leópolds 6. af Austurríki. Hún giftist Eiríki, elsta syni Valdimars sigursæla Danakonungs, árið 1239 og varð drottning þegar hann tók við ríki eftir föður sinn 1242. Fátt er vitað um ævi hennar en eftir morð Eiríks giftist hún Burchard 8. greifa af Querfurt-Rosenburg.
Jutta og Eiríkur áttu tvo syni sem dóu ungir og fjórar dætur, Soffíu, sem giftist Valdimar Birgissyni Svíakonungi, Ingibjörgu, sem giftist Magnúsi lagabæti Noregskonungi, og Juttu og Agnesi, sem báðar urðu nunnur og síðar abbadísir í klaustri heilagrar Agnetu í Hróarskeldu.
1505
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Games Workshop
thumb|right|Games Workshop-verslun í Belfast á Norður-Írlandi Games Workshop er breskt leikjafyrirtæki sem var stofnað í London árið 1975 af John Peake, Ian Livingstone og Steve Jackson. Upphaflega framleiddi fyrirtækið spilaborð fyrir borðspil eins og skák, go, myllu og kotru. Fljótlega færði það sig þó yfir í sölu „óhefðbundinna“ spila, þar á meðal tölvuspila sem varð til þess að Peake hætti 1976. Fyrirtækið fékk einkarétt á dreifingu á spilum frá bandaríska leikjafyrirtækinu TSR í Bretlandi. Sala þessara spila, eins og t.d. Dungeons & Dragons-hlutverkaspilanna, gekk vel og varð til þess að fyrirtækið óx hratt. 1979 fjármögnuðu þeir stofnun tindátaframleiðandans Citadel Miniatures í Newark-on-Trent en það var síðar innlimað í Games Workshop.
Fyrirtækið hefur vaxið hratt og er nú skráð á kauphöllinni í London. Uppistaðan í framleiðslunni eru tindátar og herkænskuspil þeim tengd í fantasíuumhverfi á borð við Warhammer og Lord of the Rings.
Al Franken
Alan Stuart 'Al' Franken (fæddur 21. maí 1951) er bandarískur stjórnmálamaður sem er fyrrum fulltrúi Minnesotaríkis í öldungadeild Bandaríkjaþings. Franken er meðlimur í Demókrataflokknum og sigraði hann naumlega repúblikanann og þáverandi öldungadeildarþingmann Minnesota, Norm Coleman í bandarísku þingkosningunum árið 2008. Franken er einnig þekktur fyrir störf sín á sviði leiklistar auk þess að vera metsöluhöfundur, Emmy-tilnefndur handritshöfundur og fyrrum útvarpsmaður.
Rithöfundur
Árið 1992 gaf Franken út sína fyrstu bók sem var byggð á persónum sem að hann hafði skrifað fyrir Saturday Night Live þættina. Franken tók sín fyrstu skref í gamansamri umfjöllun um pólitík í riti með bók sinni Rush Limbaugh Is a Big Fat Idiot and Other Observations árið 1996.
Stjórnmál
Samkvæmt Richard Corliss, í grein sem að birtist í tímaritinu Time, má líta svo á að Franken hafi verið á sinn hátt að undibúa stjórnmálaferil allt frá 8. áratugnum. Franken var til að mynda þekktur fyrir tíðan brandara í Saturday Night Live þar sem Franken skipaði fólki að kjósa Al Franken án þess að ljóst væri hvað Franken væri að bjóða sig fram í. Árið 1999 gaf Franken út bók sem bar titilinn Why Not Me?. Bókin var uppskálduð frásögn á sömuleiðis uppskáldaðri kosningabaráttu Frankens til embættis Bandaríkjaforseta.
Franken hefur ekki farið leynt með óánægju sína með hægri-sinnaða útvarpsmanninn Rush Limbaugh, en sú óánægja kemur meðal annars fram í bók hans frá 1996, Rush Limbaugh Is a Big Fat Idiot and Other Observations. Þegar að Franken komst að því að eina umfjöllunin sem 21% Bandaríkjamanna heyrðu var einmitt frá pólitískum spjallþáttum í útvarpi, miðli sem að hægri-vængurinn hafði heljartak á á þeim tíma, hóf Franken feril sinn sem útvarpsmaður. Í þáttum sínum fjallaði hann aðallega um málefni er snéru að stjórnmálum í Bandaríkjunum.
Framboð til Bandaríkjaþings
Þann 14. febrúar, 2007 í útvarpsþætti sínum á útvarpsstöðinni Air America Radio tilkynnti Franken framboð sitt til öldungadeildar Bandaríkjaþings. Hans helsti keppinautur um tilnefningu DFL, Democratic Farmer Labor, Demokrataflokks Minnesota var Jack Nelson-Pallmeyer, háskólakennari, rithöfundur og aðgerðasinni. Franken hlaut tilnefningu flokksins þann 7. júní 2008. Franken att kappi við þáverandi öldungadeildarþingmann Minnesota, frambjóðanda repúblikana, Norm Coleman.
Kosningin milli Franken og Coleman var gríðarlega jöfn. Fyrstu tölur sýndu Coleman rúmlega 700 yfir Franken en þegar talningu var lokið var Coleman einungis með 215 fleiri atkvæði en Franken. Þar sem það var minna en 0,5% bil þurfti endurtalning að eiga sér stað samkvæmt kosningalögum Minnesota. Að endurtalningu lokinni fékkst staðfest að Franken sigraði kosninguna með 225 fleiri atkvæði en Coleman. Coleman kærði kosninguna en að lokum var það Franken sem var úrskurðaður sigurvegari kosninganna. Franken sór embættiseið þann 7. júlí 2009.
Afsögn
Franken sagði af sér sem þingmaður í byrjun ársins 2018 vegna fjölda ásakana um kynferðisáreitni á hendur honum.
Siðspeki
Siðspeki er undirgrein siðfræðinnar sem fjallar um eðli siðferðislegra og siðfræðilegra fullyrðinga, viðhorfa og gildismats.
Matthew Gray Gubler
Einkalíf
Gubler er fæddur og uppalinn í Las Vegas í Nevada. Sem menntaskólanemi þá stundaði Gubler nám við Las Vegas Academy of International Studies, Performing and Visual Arts þar sem hann lærði leiklist, þrátt fyrir að skólinn kenndi ekki kvikmyndagerð sem er aðaláhugamál Gublers. Gubler stundaði nám við Tisch School of the Arts við New-York-háskólann í kvikmyndaleikstjórn. Gubler vann sem módel fyrir Tommy Hilfiger, Burberry, Louis Vuitton og Marc Jacobs á meðan hann var við nám í New York. Var boðið starfsnám hjá leikstjóranum Wes Anderson, sem sagði Gubler að fara í áheyrnarpróf fyrir hlutverk í myndinni The Life Aquatic with Steve Zissou sem Gubler fékk.
Siðspeki
Siðspekin er eitt þriggja meginsviða siðfræðinnar en hin tvö eru forskriftarsiðfræði og hagnýtt siðfræði. Forskriftarsiðfræði og hagnýtt siðfræði fjalla um spurningar eins og „Hvað er rétt og rangt?“, „Hvað er gott og slæmt?“ og „Hvað ber mér að gera?“ en siðspekin leitar hins vegar skilnings á eðli og afbrigðum siðferðislegs gildismats og hvernig það verður til.
Matthew Gray Gubler
Leikstjóri
Gubler leikstýrði stuttmyndunum Claude: A Symphony of Horror og The Cactus That Looked Just Like a Man. Gubler leikstýrði og skrifaði handritið að grínstuttmyndunum Matthew Gray Gubler: The Unauthorized Documentary og The Authorized Documentary sem hann gerði á tökustað Criminal Minds. Gubler hefur leikstýrt tveim þáttum af Criminal Minds.
Siðspeki
Siðspekilegar spurningar
Dæmi um siðspekilegar spurningar eru:
Matthew Gray Gubler
Sjónvarp
Fyrsta hlutverk Gublers í sjónvarpi var í Arrested Development. Gubler hefur síðan 2005 leikið eitt af aðalhlutverkunum í Criminal Minds sem Dr. Spencer Reid.
Kvikmyndir
Fyrsta hlutverk Gublers í kvikmyndum var í The Life Aquatic with Steve Zissou síðan 2004. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við Alvin and the Chipmunks, How to Be a Serial Killer, (500) Days of Summer og Pornstar.
Garðabrúða (ævintýri)
thumb|right|Myndskreyting við ævintýrið eftir Paul Hey frá 1910. Garðabrúða er þekkt ævintýri sem kemur fyrir í ýmsum evrópskum sagnasöfnum frá nýöld. Ævintýrið segir frá konu sem stelur garðabrúðu (eða annarri matjurt) úr garði nágrannakonu sinnar, sem er ýmist norn eða tröll. Þegar upp kemst um þjófnaðinn heimtar nornin að fá barnið sem konan ber undir belti. Þegar barnið fæðist tekur nornin hana að sér og elur hana upp. Þegar stúlkan kemst á táningsaldur læsir nornin hana inni í turni án dyra. Einn daginn kemur prins að turninum og kallast á við hana og þau verða ástfangin. Hún notar sítt hár sitt til að prinsinn geti klifrað upp í turninn til hennar þar sem þau elskast. Þegar nornin kemst að því að hún er þunguð, varpar hún henni á dyr. Hún lokkar svo prinsinn upp í turninn með afskornu hári Garðabrúðu, en þegar hann kemur upp segir nornin honum að hann fái aldrei að sjá hana aftur og hendir honum niður. Hann lendir í þyrnirunna og blindast. Eftir mörg ár finnur hann Garðabrúðu sem hann þekkir af röddinni og hún læknar blindu hans með tárum sínum.
Nafnið hefur verið þýtt á ýmsa vegu í íslenskum þýðingum; Rapunzel, Gullveig, Ragnmunda og Garðabrúða hafa verið notuð. Erlendu heitin vísa í jurtirnar sem móðirin stal eða fékk hjá norninni; Rapunzel er ætibláklukka (Campanula rapunculus).
Hoya albida
Hoya albida er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Útbreiðslan er í Filippseyjum.
IBM
International Business Machines Corporation (eða almennt kallað IBM; eða „Big Blue“ í heimalandinu, nyse: IBM) er bandarískt alþjóðlegt tæknifyrirtæki og ráðgjafarfyrirtæki (keypti t.d. PwC Consulting), sem starfar í yfir 170 löndum. Fyrirtækið var stofnað árið 1911 sem Computing-Tabulating-Recording Company (CTR) en var endurnefnt "International Business Machines" árið 1924. IBM er þekktast fyrir að selja tölvur (sumar byggðar á eigin örgjörvum eða hönnun að öðru leyti) og netþjóna, en framleiðslan (sem byggir öll á x86) var seld við Lenovo.
IBM hannar enn eigin POWER (eldri gerðir heita PowerPC) örgjörva af RISC-gerð (en hefur fyrir löngu selt örgjörvaframleiðsluverksmiðjur sínar) og einnig örgörva af CISC-gerð (þá einu sem enn eru í notkun utan x86, eða geta keppt í hraða, upp í 5 GHz) fyrir (svokallaðar, tækniorð, þýðir ekki stærstu mögulegar) stórtölvur (e. mainframe) sínar. Fyrirtækið er líka frægt fyrir þær og fjölmörg stýrikerfi sem það hefur búið til fyrir svoleiðis tölvur, þá helst OS/360 (síðar uppfært og skipt um nafn; það stýrikerfi var það fyrsta fyrir 8-bita bæti). Líka fyrir OS/2 (fyrir borðtölvur; keppti við Windows frá Microsoft) og t.d. OS/400 fyrir þeirra eigin AS/400 tölvur. Þær tölvur (eða samhæfðar) selur fyrirtækið enn.
IBM fann t.d. upp og seldi hraðbankann (e. ATM), disklinga (e. floppy disk), venslagagnagrunna/gagnasöfn (e. relational database), SQL málið, strikamerki, og tölvuminni (DRAM).
IBM seldi gataspjöld og vélar fyrir; og einnig fyrir segulbönd (e. "tape"), t.d. af LTO-gerð.
Fjöldi starfsmanna var 352.600 (2019) en hið minnsta 70% þeirra eru utan Bandaríkjanna, og það land með flesta starfsmenn er Indland.
Mataráhöld
thumb|right|Notuð mataráhöld Mataráhöld eru tæki sem notuð eru til að framreiða og borða mat í þeim menningarsamfélögum þar sem ekki er látið nægja að matast með fingrunum. Til eru ógrynni tegunda af mataráhöldum sem þjóna ýmsum tilgangi. Algengust á Vesturlöndum eru hnífur og gaffall, og skeiðar eru þekktar nánast um allan heim. Matarprjónar eru notaðir sem mataráhöld í Austurlöndum fjær. Ýmis ólík tæki teljast til mataráhalda, s.s. sogrör, tertuspaði, molatöng, fondúprjónn og hnetubrjótur.
Olga Guðrún Árnadóttir
Olga Guðrún Árnadóttir (fædd 31. ágúst 1953) er íslenskur rithöfundur. Hún fékk fyrstu verðlaun Samtaka móðurmálskennara 1984 fyrir smásöguna Vertu ekki með svona blá augu og verðlaun fræðsluráðs fyrir söguna Pétur. Þá hlaut hún viðurkenningu Íslandsdeildar IBBY fyrir ritstörf árið 1996. Fyrsta barnabók Olgu Guðrúnar, Trilla, álfarnir og dvergurinn Túllli, kom út árið 1972 en sú næsta, Búrið, kom út 1977 og hefur verið kölluð fyrsta íslenska unglingabókin. Aðrar bækur hennar eru Vegurinn heim (1982), Ævintýri á jólanótt (1992) og Peð á plánetunni Jörð (1995). Auk þess hefur Olga þýtt fjölda bóka, samið tónlist og sungið lög annarra. Plata hennar Babbiddíbú kom út árið 1994.
Gunnar Myrdal
thumb|Gunnar Myrdal (fremst til vinstri) við Nóbelsverðlaunafhendingu árið 1974. (Karl) Gunnar Myrdal (fæddur 6. desember 1898, í Gustafs, Dalarna, Svíþjóð, dáinn 17. maí 1987) var sænskur hagfræðingur. Hann útskrifaðist úr stjórnmálahagfræði árið 1933 frá Stokkhólmsháskóla. Hann hlaut nóbelsverðlaun í hagfræði árið 1974 ásamt Friedrich August von Hayek.