cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cunninghamia
Lýsing
Tréð er keilulaga með láréttar greinar sem eru lítið eitt hangandi í endana. Cunninghamia Barrnálarnar í spíral eftir greininni, grænar til blágrænar, leðurkenndar og nokkuð flatar. Þær eru 2–7 sm langar og 3–5 mm breiðar neðs. Barrið getur fengið bronsáferð í köldu veðri.
Könglarnir eru litlir og óáberandi við frjóvgun síðla vetrar, stakir eða 2 til 3 saman, þroskast á 7 til 8 mánuðum, 2,5 til 4,5 sm langir, egglaga til hnattlaga, oft með sprota sem vex úr endanum á ræktuðum trjám en það er sjaldgæft hjá villtum trjám. Reklarnir eru 10 til 30 saman.
Börkurinn á fullvöxnum trjám flagnar af í lengjum sem sýnir rauðbrúnan innri börkinn.
Notkun
Cunninghamia er eftirsótt timburtré í Kína, með mjúkan, endingargóðan og ilmandi við, svipaðan og hjá strandrauðviði og Cryptomeria.
Cunninghamia er ræktað til skrauts í almenningsgörðum og öðrum stórum görðum þar sem hún nær um 15–30 m.
Enniberg
Enniberg er nyrsti punktur Færeyja og er staðsett á eyjunni Viðoy. Það er einnig næsthæsta standberg Evrópu og er 754 metra lóðrétt fall af því (Hornelen í Noregi er hærra). Nátengt Ennibergi er Villingadalsfjall sem er þriðja hæsta fjall Færeyja eða 844 metrar.
Þríþraut
thumb|right|Þrjár greinar þríþrautar. Þríþraut er íþrótt þar sem keppt er í sundi, hjólreiðum og kapphlaupi tiltekna vegalengd án hlés, þannig að tíminn á milli greina telst með í heildartímanum. Þríþraut er íþrótt sem reynir sérstaklega mikið á þol keppenda.
Þríþraut varð til í Frakklandi á 3. áratug 20. aldar. Hin staðlaða „ólympíuvegalengd“ (1500 metra sund, 40 km hjólreiðar og 10 km hlaup), var búin til af bandaríska keppnisstjóranum Jim Curl um miðjan 9. áratuginn. Alþjóða þríþrautarsambandið var stofnað árið 1989 til að reyna að koma íþróttinni að sem ólympíugrein. Fyrst var keppt í þríþraut á Ólympíuleikunum í Sidney árið 2000.
Þekktasta langþríþrautarkeppnin er Járnkarlinn sem hófst á Hawaii árið 1977. Hann felur í sér 3,9 km sund, 180 km hjólreiðakeppni og maraþonhlaup (42,195 km).
Í sprettþraut eru syntir 750 m, hjólaðir 20 km, og svo hlaupnir 5 km.
Draugabærinn
thumb|Kápa ensku útgáfu bókarinnar. Draugabærinn (franska: La Ville fantôme) eftir Morris (Maurice de Bevere) og René Goscinny er 25. bókin í bókaflokknum um Lukku Láka. Bókin kom út árið 1964, en sagan sem hún hefur að geyma birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval (f. Le Journal de Spirou) árið 1963.
Söguþráður
Í byrjun bókarinnar verða á vegi Lukku Láka tveir spilasvindlarar, Danni kaupahéðinn og Kalli spaðakóngur, sem slást í för með honum til næsta bæjar. Þeir koma til bæjarins Gullhæðar sem reynist löngu yfirgefinn námabær. Eini íbúi bæjarins er gamall gullgrafari, kallaður Siggi skot, sem rekur Lukku Láka og félaga hans burt úr bænum með haglabyssu. Þeir halda ferð sinni áfram og koma til bæjarins Tígulgils. Þar fréttir Lukku Láki að Siggi gamli hafi sem ungur maður verið gabbaður til að kaupa námu við Gullhæð og hafi síðan eytt ævinni í árangurslausa leit að gulli í námunni. Félögunum Danna og Kalla dettur í hug að kaupa námuna af Sigga til að geta platað einhvern til að kaupa hana af þeim aftur fyrir morð fjár. Siggi skot er ekki á þeim buxunum að selja námuna og Danni og Kalli grípa þá til óþokkabragða til að koma Sigga gamla í burtu, fyrst með því að telja hjátrúarfullum bæjarbúum í Tígulgili trú um að sá gamli sé göldróttur særingamaður en síðan með því að bera á hann þjófnað. Ætlunarverk þeirra mistekst, en Siggi gamli fær sig fullsaddan og lætur tilleiðast að selja þeim námuna. Þegar Danni og Kalli þykjast hafa fundið gull í námunni verður fjandinn laus og múgur og margmenni flykkist til Gullhæðar til að taka þátt í gullæðinu.
Íslensk útgáfa
Draugabærinn var gefin út af Froski útgáfu árið 2016 í íslenskri þýðingu Anítu K. Jónsson. Þegar bókin kom út voru liðin 33 ár frá útgáfu Fjölva á Bardaganum við Bláfótunga árið 1983, en sú bók var 33. og síðasta bókin í bókaröðinni sem kom út á vegum Fjölvaútgáfunnar.
Wayback Machine
Wayback Machine er safnvefsíða á internetinu sem stofnuð var af stafræna bókasafninu Internet Archive í San Francisco. Síðan er hönnuð til þess að gera notendum kleift að „ferðast aftur í tíma“ og sjá hvernig vefsíður litu áður út. Stofnendur vefsíðunnar, Brewster Kahle og Bruce Gilliat, þróuðu Wayback Machine til þess að tryggja „almennan aðgang að allri þekkingu“ með því að varðveita afrit af vefsíðum sem ekki eru lengur virkar.
Frá því að Wayback Machine var stofnuð árið 2001 hefur rúmlega 531 milljarði vefsíðna verið bætt í vefsafnið. Þjónustan hefur vakið deilur um það hvort það teljist brot á höfundarrétti að geyma afrit af vefsíðum án leyfis eigandans.
Brandon Williams
Brandon Paul Brian Williams (fæddur 3. september 2000) er enskur knattspyrnumaður sem spilar með Manchester United.
Sólvindur
Sólvindur er straumur hlaðinna agna frá sólu. Samanstendur að mestu leyti af rafeindum og róteindum með orku á milli 1,5 og 10 keV. Vegna mikils hita lithvolfs sólar fá agnirnar það mikla hreyfiorku að þær komast yfir lausnarhraða sólar.
Bermuda (hljómsveit)
Bermuda er íslensk hljómsveit, stofnuð 2004. Upprunalegir meðlimir hljómsveitarinnar eru Gunnar Reynir Þorsteinsson trommuleikari og Ingvar Alfreðsson hljómborðsleikari.
Upphaf
Hljómsveitin varð til á Menningarnótt, á árinu 2004, þegar að Ernu Hrönn Ólafsdóttur var boðið með í að stofna hljómsveit. „Og þannig varð Bermúda til. Við byrjuðum að spila saman í ágúst 2004". Meðlimir þá voru Erna Hrönn Ólafsdóttir (söngur), Gunnar Reynir Þorsteinsson (trommur), Ingvar Alfreðsson (hljómborð), Kristinn J. Gallagher (bassi) og Ómar Örn Arnarson (gítar).
Sumarið 2005 gaf hljómsveitin út sitt fyrsta lag „Sætari en ég“. Síðla árs 2005 yfirgaf Kristinn Gallagher bandið og inn kom Ólafur Kristjánsson bassaleikari tímabundið. Hljómsveitin gaf út tvö lög til viðbótar þetta árið, jólalagið „Lag frá mér til þín“ og „Fegurðargenið er fundið“. Snemma næsta árs, 2006 gekk Pétur Kolbeinsson bassaleikari til liðs við bandið.
Árið 2007 gaf hljómsveitin út sína fyrstu breiðskífu Nýr dagur á henni voru 11 lög ýmist eftir hljómsveitarmeðlimi eða aðra tónlistarmenn, þó allt ný íslensk lög.
Haustið 2008 segir Erna Hrönn skilið við bandið, vegna tímaskorts. Erna hefur starfað sem bakraddarsöngkona utan Bermúda síðan. Meðal annars tók Erna að sér bakraddarhlutverk fyrir Ísland í Eurovision 2009. Í stað Ernu kom Íris Hólm Jónsdóttir söngkona. Ári seinna yfirgefur Ómar Örn hljómsveitina og Steinþór Guðjónsson tekur við gítarleiknum.
Hljómsveitin er með twitter síðu, og seint í desember, á árinu 2009 voru fylgjendur á þeirri síðu yfir 2.000.
Útgáfa
Breiðskífur
Smáskífur
Béla Bartók
thumb|Béla Bartók árið 1927 Béla Bartók (fæddur 25. mars 1881, látinn 26. september 1945) var ungverskt tónskáld og brautryðjandi í þjóðlagasöfnun.
Cunninghamia konishii
Cunninghamia konishii er sígrænt barrtré sem var lýst af Bunzo Hayata. IUCN skráir tegundina sem viðkvæma. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Thurgood Marshall
Það var svo árið 1961 að þáverandi forseti Bandaríkjanna John F. Kennedy skipaði Marshall í United States Court of Appeals for the Second Circuit. Fjórum árum seinna eða árið 1965 gerir þáverandi forseti Bandaríkjanna, Lyndon B. Johnson, Marshall að ríkislögmanni Bandaríkjanna (e. Solicitor General). Árið 1967 tilnefndi Johnson svo Marshall sem arftaka fráfarandi hæstaréttalögmanns Tom C. Clark. Marshall lauk svo starfsferli sínum eins og áður sagði í október árið 1991, á þeim tíma þegar George H. W. Bush gegndi forsetaembætti.
Murray gegn Pearson
Thurgood Marshall var lögmaður Donald Gaines Murray í máli hans. Þar sem lögfræðiskólinn í Maryland fylki neitaði að taka inn hörundsdökka nemendur, neyddust þeir nemendur sem voru dökkir á hörund og vildu læra lögfræði, því til þess að gera slíkt í menntaskólanum Morgan College, The Princess Anne akademíunni, eða fara yfir í ríki þar sem háskólar tóku vel á móti öllum, óháð húðlit. Thurgood Marshall vann málið með því að notast við aðferð sem hönnuð var af Nathan Margold. Með því að notaðist við aðferðafræði Margold, gat Marshall fært rök fyrir að lögin sem þá voru í gildi hjá lögfræðiskóla Maryland væru ekki í samræmi við núverandi lög um jafnrétti milli hvítra og hörundsdökkra og að þessi aðskilnaður innan háskólans var ekki fullstyrktur. Sambærilegt atvik átti sér stað í dómsmálinu Plessy gegn Ferguson. Ríkið tapaði málinu þar sem háskólann skorti gögn til að sanna afstöðu sína í málinu. Einnig hafði það stangast á við lögin sem samin voru í þeim tilgangi að verja rétt allra manna til menntunar, þrátt fyrir kynþátt þeirra.
Önnur dómsmál sem Marshall átti aðild að í Hæstarétti Bandaríkjanna eru Chambers gegn Florida fylki, Sweatt gegn Painter og McLaurin gegn ríkisstjórnar mönnum Oklahoma fylkis. Þó er eitt af hans allra þekktustu málum líkt og áður hefur komið fram Brown gegn Menntamálaráðuneyti Topeka þar sem þetta var enn eitt málið sem var unnið út frá Plessy gegn Ferguson dómsmálinu.
Ástæða
Ástæða einhvers er það sem fólk telur að útskýri hvers vegna eitthvað er eins og það er. Ástæða hegðunar er til dæmis það sem fólk telur að réttlæti tiltekna hegðun (hér þarf réttlætanlegt ekki endilega að vera notað í merkingunni siðferðislega rétt). Hegðunin sem um ræðir er því ávallt viljastýrð.
Thurgood Marshall
Vinasamband Thurgoods og Hoover
Thurgood Marshall og J. Edgar Hoover mynduðu vinasamband sín á milli og nýtti Marshall sér það í baráttunni fyrir málstað hörundsdökkra. Samband þeirra átti einnig að styrkja bandalagið milli NAACP og Bandarísku alríkislögreglunnar en til þess þurfti Marshall að hrósa Hoover fyrir allt sem hann gerði tengt baráttu jafnrétti hörundsdökkra. Á sama tíma fordæmdi Marshall jafnréttisbaráttumanninn T.R.M Howard til að þóknast Hoover eftir að Howard fordæmdi Hoover og alríkislögregluna fyrir að mistakast að hafa uppi á morðingjunum í máli George W. Lee og Emmett Till. Tveimur árum síðar var Marshall hins vegar fenginn til að halda ræðu á fundinum Regional Council of Negro Leadership í Mound Bayou áður en dómurinn í máli Brown gegn Menntamálaráðuneyti Topeka hafði verið staðfestur. Marshall hætti því við að halda ræðuna til þess að eiga ekki á hættu á að tapa málinu og tapa þannig vinaskap sínum við Hoover.
Marshall lést af hjartabilun á sjúkrahúsinu National Naval Medical Center í Bethesda í Maryland þann 23. janúar 1993, þá 84 ára að aldri. Eftir að hafa verið lagður til hvílu innan byggingu Hæstaréttar Bandaríkjanna, var hann jarðsettur í kirkjugarðinum í Arlington. Hann lætur eftir sig sína seinni eiginkonu og tvo syni þeirra.
Ástæða
Dæmi um ástæðuskýringu á hegðun er:
Í síðara tilvikinu gefur ástæðan til kynna tilgang, en ekki í fyrra tilvikinu.
Vísindaleg sálfræði snýst um að finna orsakaskýringar, en alþýðusálfræði gefur aðallega ástæðuskýringar. Greinarmunurinn er aftur á móti vandasamur því hægt er að líta á ástæður sem orsakir, líkt og sumir heimspekingar hafa leitt rök að í athafnafræði.
DRM
DRM er skammstöfun á Digital Rights Management er stafræn réttindavernd og aðgangsstýring á rafrænu efni gerð til að gæta hagsmuna höfundarrétthafa og söluaðila efnis og stýra hvernig efni er notað eftir að sala hefur átt sér stað. DRM er hvers konar tækni sem hindrar notanda í að nota stafrænt efni á hátt sem framleiðandi telur óæskilega eða hefur ekki gert ráð fyrir. Stórfyrirtæki eins og Amazon, AT&T, AOL, Apple Inc., Google, BBC, Microsoft, Electronic Arts og Sony nota DRM. Árið 1998 voru lög sem kallast Digital Millennium Copyright Act (DMCA) samþykkt í Bandaríkjum Norður-Ameríku en þau lög gerðu það saknæmt ef aðrir veittu aðgang að tækni sem hefði þann tilgang að brjóta afritunarvarnir.
DRM er umdeild og telja sumir slíka tækni nauðsynlega til að gæta hagsmuna höfundarrétthafa og listamanna og tryggja tekjur af sölu stafrænna verka en aðrir mótmæla því og segja að það sé ósannað að DRM hjálpi höfundarrétthöfum en valdi hins vegar ómældum óþægindum hjá löglegum kaupendum efnis og DRM sé tæki stórfyrirtækja til að hindra samkeppni og nýsköpun og hætta sé á að afritunarvarið efni verði að eilífu óaðgengilegt ef þjónustuaðili hættir. DRM-læsing geti einnig hindrað notendur í að gefa fullkomlega löglega hluti eins og að taka afrit af geisladiskum, lána efni og fá efni að láni í bókasöfnum og fá aðgang að efni sem ekki er höfundarréttur á. Frjálsa hugbúnaðarstofnunin Free Software Foundation (FSF) hefur barist gegn slíkri aðgangsstýringu í baráttuherferðinni Defective by Design campaign og heldur því fram að það sé rangt að nota orð eins og réttindi um það sem er meira takmörkun á notkung og DRM standi fremur fyrir „digital restrictions management“ og höfundarrétthafar séu að takmarka notkun á efni á vegu sem falla ekki undir núgildandi höfundarréttarlög og ættu ekki að vera í framtíðarlagasetningu. Stofnanirnar The Electronic Frontier Foundation (EFF) og FSF telja að notkun á DRM kerfum sé liður í að hindra samkeppni.
Hoya neoebudica
Hoya neoebudica er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af André Guillaumin. Útbreiðslan er í Vanúatú.
Bergmál (kvikmynd)
Bergmál er íslensk kvikmynd frá 2019 eftir Rúnar Rúnarsson.
Atorka Group
Atorka Group varð gjaldþrota 2009, Atorka var meðal stærstu hluthafa Promens og Geysi Green Energy, sem var síðan hluthafi í HS Orku. Þá var Atorka kjölfestufjárfestir í alþjóðlega gámafyrirtækinu InterBulk og breska fyrirtækinu Romag sem er leiðandi framleiðandi á sviði sérhæfðra glersamsetninga.
Skilanefnd Landsbankans þurfti að afskrifa rúmlega sex milljarða króna vegna lánveitinga til félaga í eigu fyrrverandi eigenda og stjórnenda Atorku Group
Duarte Coelho
Duarte Coelho var Portúgali sem stofnaði Olinda á 16. öld.
Hlaðin ögn
Hlaðin ögn kallast ögn sem hefur rafhleðslu. Hún getur annað hvort verið ögn sem setur saman kjarneindar og frumeindar, eða jón. Hópur hlaðinna agna, eða gas sem inniheldur hlaðnar agnir, heitir rafgas eða plasmi.
Vengaboys
thumb|Vengaboys (2016) Vengaboys (borið fram Bengaboys) er hollensk eurodance-hljómsveit stofnuð árið 1992. Hún sló í gegn undir lok síðustu aldar með lögum á borð við „Boom, Boom, Boom, Boom!!“ og „We're Going to Ibiza“. Talið er að alls hafi hljómsveitin selt 15 milljónir platna um allan heim.
Andlát (hljómsveit)
Andlát var íslensk þungarokkshljómsveit stofnuð í ágúst árið 2000. Meðlimir voru þeir Sigurður Trausti Traustason (söngur), Haukur Valdimar Pálsson (sem einnig var í MYRA og Squirt) á bassa, Valur Árni Guðmundsson (Squirt og Ask the Slave) á trommum og  Ingi Þór Pálsson (SnaFu, I adapt) á gítar. Hljómsveitin sigraði músiktilraunir árið 2001 en lagði upp laupana árið 2006.
Saga
Hljómsveitin byrjaði að æfa í bílskúr í Vesturbænum. Demóið „Salt“ var gefið út af Harðkjarna nokkrum mánuðum seinna. Fljótlega var farið að leita að auka gítarleikara og voru nokkrir sem prufuðu, þar á meðal Snorri (B-Eyez) og Smári Tarfur (Belford). Á endanum var það Bjarki Fannar Atlason (Finnegan) sem var valinn gítarleikari fyrir hljómsveitina. Stefnan var tekin á músíktilraunir 2001 og sigraði hljómsveitin þar. Þá var Ingi valinn besti gítarleikarinn.
Árið 2002 hætti Ingi í hljómsveitinni og Maggi (Gyllinæð, Stegla) kom inn á trommur og Valur færði sig yfir á gítarinn. Andlát gáfu út diskinn „Mors Longa“ árið 2004 og fóru í tónleikaferðalag um Evrópu til að auglýsa diskinn. Hljómsveitin ákvað að hætta eftir ferðina þar sem meðlimimum langaði að fara að einbeita sér að öðrum hlutum. Andlát komu fram á kveðjutónleikum árið 2005 og léku fyrir fullu húsi í Norðurkjallaranum. 2006 komu Andlát saman í seinasta skipti til að taka upp efni fyrir DVD-disk um hljómsveitina. Hafa þeir raunar komið fram á hátíðinni Eistnaflugi síðan á stökum tónleikum.
Perlufljót
alt=Perlufljót rennur í gegnum Guangzhou, höfuðborg og stærstu borg Guangdong-héraðs í suðurhluta Kína.|thumb|right|400px| Perlufljót rennur í gegnum [[Guangzhou, höfuðborg og stærstu borg Guangdong-héraðs í suðurhluta Kína. ]]
alt= Vatnasvið Perlufljóts er gríðarstórt og nær yfir héraða í Kína og Víetnam.|hægri|thumb| Vatnasvið Perlufljóts er gríðarstórt og nær yfir héraða í [[Kína og Víetnam .]] alt= Fljótabátar við sólarupprás á Li-á sem er ein þveráa Perlufljóts.|hægri|thumb| Fljótabátar við sólarupprás á Li-á sem er ein þveráa Perlufljóts..
alt= Óseyrasvæði Perlufljóts´, eitt fjölmennasta landssvæði veraldar, séð úr gervihnetti NASA Earth Observatory árið 2014.|thumb| Óseyrasvæði Perlufljóts, eitt fjölmennasta landssvæði veraldar, séð úr gervihnetti NASA Earth Observatory árið 2014. Perlufljót eða Perluá (kínverska:珠江; rómönskun: Zhū Jiāng; áður þekkt sem Zhujiang; með rómönskun Yue Jiang; áður þekkt sem Kanton áin) er 2.400 kílómetra langt fljót í suðurhluta Alþýðulýðveldisins Kína. Fljótið rennur í Suður-Kínahaf á milli Hong Kong og Makaó. Neðsti hluti fljótsins myndar mjög stórt óshólmasvæði sem kennt er við Perlufljót. Perlufljót dregur nafn sitt af perlulituðum skeljum sem liggja neðst í ánni á þeim kafla sem rennur í gegnum borgina Guangzhou. Nafnið Perlufljót er einnig oft notað fyrir umfangsmikið árkerfi fyrir vatnaskil Xi („Vestur“), Bei („Norður“) og Dong („Austur“) ánna í Guangdong héraði. Þessar ár eru allar álitnar þverár Perlufljóts vegna þess að þær deila sameiginlegum óshólmum á „Óshólmasvæði Perlufljóts“. Þetta óshólmasvæði er margbrotið safn lækja og skurða á milli lítilla hrísgrjónaakra sem vegna 12 mánaða vaxtartímabilsins, standa venjulega undir þremur hrísgrjónauppskerum árlega. Þetta er eitt fjölmennasta svæði Kína, þar sem nútímaiðnaður og landbúnaður hefur þróaðast hratt síðan á níunda áratug 20 aldar. Perlufljót er þriðja lengsta fljót Kína, 2.400 kílómetra ef talið er frá lengstu upptökum fljótsins, við ána Xi. Einungis Jangtse-fljót (eða Bláá) og Gulafljót eru lengri. Perlufljót er næststærst miðað við vatnsrennsli (rúmmál) á eftir Jangtse -fljóti. Vatnasvið Perlufljóts nær yfir 453.700 ferkílómetra svæði í Guangdong og Guangxi héruðum, og einnig að hluta af héruðunum Yunnan, Guizhou, Hunan og Jiangxi. Að auki nær vatnasviðið til norðurhluta héraðanna Cao Bằng og Lạng Sơn í Víetnam.
Nicolás Maduro
Nicolás Maduro Moros (f. 23. nóvember 1962) er venesúelskur stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Venesúela frá árinu 2013. Hann var þar áður utanríkisráðherra í ríkisstjórn Hugo Chávez frá 2006 til 2013 og varaforseti frá 2012 til 2013.
Áður en Maduro hóf þátttöku í stjórnmálum vann hann sem rútubílstjóri en hann varð verkalýðsleiðtogi eftir að hann var kjörinn á venesúelska þjóðþingið árið 2000. Hann var útnefndur í ýmis embætti í ríkisstjórnum Chávez og varð loks utanríkisráðherra árið 2006. Hann þótti á þessum tíma „hæfasti stjórnandi og stjórnmálamaður í innsta hring Chávez“. Eftir að Chávez lést þann 5. mars 2013 tók Maduro við völdum og skyldum forsetaembættisins. Forsetakosningar voru haldnar þann 14. apríl sama ár og Maduro hlaut sigur með 50,62% atkvæða. Hann var formlega svarinn í embætti þann 19. apríl.
Maduro hefur stjórnað Venesúela með stjórnartilskipunum síðan 19. nóvember árið 2013. Á forsetatíð Maduros hefur efnahagsleg staða Venesúela versnað mjög og tíðni glæpa, fátæktar og hungurs hefur hækkað. Gagnrýnendur stjórnvalda hafa kennt efnahagsstefnu Chávez og Maduros um þróunina  en Maduro hefur kennt „efnahagsstríði“ andstæðinga sinna um hana. Matarskortur leiddi til fjöldamótmæla sem brutust út árið 2014. Í mótmælunum létust 43 manns og vinsældir Maduros döluðu. Vegna óvinsælda Maduros vann stjórnarandstaðan meirihluta á þingi árið 2015 og áætlanir hófust um að víkja Maduro úr embætti árið 2016. Maduro heldur þó enn í völd með hjálp stjórnarinnviða sem eru honum trúir, þar á meðal hæstarétti og her landsins.
Stjórnarkreppa hófst í Venesúela árið 2017 þegar hæstiréttur svipti þjóðþingið valdi sínu. Maduro kallaði eftir því að stjórnarskrá ríkisins yrði samin upp á nýtt. Stjórnlagaþing var kjörið árið 2017 til að rita nýju stjórnarskrána og var að mestu leyti skipað stuðningsmönnum Maduros. Þann 20. maí 2018 var Maduro endurkjörinn í forsetaembættið, en eftirlitsmenn litu flestir á kosningarnar sem sýndarkosningar auk þess sem kjörsókn var hin lægsta í nútímasögu Venesúela.
Líkt og Chávez hefur Maduro verið sakaður um gerræðislegt stjórnarfar og fjölmiðlar hafa lýst honum sem einræðisherra, sérstaklega eftir að hann svipti þingið völdum sínum. Eftir kosningar stjórnlagaþingsins árið 2017 settu Bandaríkin viðskiptaþvinganir á Venesúela, frystu eignir Maduros í Bandaríkjunum og bönnuðu honum að koma til Bandaríkjanna. Mörg önnur ríki í vesturheimi og Evrópu neituðu að viðurkenna stjórnlagaþingið og lögmæti endurkjörs hans til forseta.
Maduro hóf formlega annað kjörtímabil sitt sem forseti í byrjun ársins 2019. Þar sem miklar efasemdir ríkja um lögmæti kosninganna hefur stjórnarandstaðan hins vegar neitað að viðurkenna stjórn Maduros. Forseti löggjafarþingsins, Juan Guaidó, lýsti sjálfan sig forseta landsins til bráðabirgða þann 23. janúar 2019 og segist ætla að leiða starfsstjórn fram að nýjum kosningum. Maduro hefur neitað að láta af völdum en mörg erlend ríki, meðal annars Bandaríkin, Kanada, Brasilía og Kólumbía, viðurkenna nú Guaidó fremur en Maduro sem lögmætan forseta Venesúela.
Tækniminjasafn Austurlands
thumbnail|Seyðisfjörður thumbnail|hægri|Seyðisfjörður thumbnail|Frá Seyðisfirði
Tækniminjasafn Austurlands var formlega stofnað árið 1984 en fyrsta sýning þess var opnuð á 100 ára afmæli Seyðisfjarðarkaupstaðar árið 1995. Safnið fjallaði um þann hluta Íslandssögunnar sem snýr að tæknivæðingu landsins frá um 1880 til dagsins í dag. Markmiðið var að safna, varðveita, skrá og sýna verkkunnáttu, muni, minjar og frásagnir sem hafa gildi fyrir sögu tækniþróunar á starfssvæði þess. Tækniminjasafnið sýndi hvernig tæknibreytingar sem snúa að véltækni, rafmagni, fjarskiptum, samgöngum og byggingalist voru samofnar breytingum á lifnaðarháttum og umhverfi. Safnið var staðsett á Búðareyrinni eða svokallaðri Wathnestorfu á Seyðisfirði en þar var að finna hús sem spiluðu stór hlutverk í tækniminjasögu landsins. Þar á meðal var Wathneshús, Vjelasmiðja Jóhanns Hanssonar, Skipasmíðastöðin og Angró.
Þann 18. desember 2020 féll stór aurskriða á Seyðisfirði sem tók með sér fjölda húsa, þ. á m. stóran hluta af húsum safnsins og skemmdi önnur. Mikið tjón varð á safnkostinum, stór hluti af honum gjöreyðilagðist en öðru var hægt að bjarga. Safnið hefur því þurft að endurhugsa alla þætti, hvort heldur staðsetningu, húsnæði, rekstur, stefnu, sýningar, miðlun og fræðslu.
Saga safnsins
Það er engin tilviljun að Tækniminjasafn Austurlands sé staðsett á Seyðisfirði því segja má að þar liggi rætur tækniþróunar á Íslandi. Því til stuðnings má nefna að fyrsta ritsímastöðin tók til starfa í bænum árið 1906 eftir að sæstrengur hafði verið lagður frá Skotlandi til Seyðisfjarðar og í kjölfarið var talsímalína lögð frá Seyðisfirði til Reykjavíkur. Þá hófu Seyðfirðingar smíðar mótorbáta árið 1905, elsta vélsmiðja landsins tók til starfa á Seyðisfirði árið 1907 og síðast en ekki síst var Seyðisfjarðarkaupstaður fyrsti bærinn á landinu til að rafvæðast þegar Fjarðaselsvirkjun var tekin í notkun árið 1913.
Árið 1976 afhenti Samgönguráðuneytið Seyðisfjarðarkaupstað Wathneshúsið, einnig þekkt sem Gamla símstöðin, undir safn og þar með hófst söfnun og varðveisla muna. Tækniminjasafn Austurlands var síðan formlega stofnað árið 1984. Árið 1993 keypti safnið Vélsmiðju Seyðisfjarðar sem áður hafði borið nafnið Vjelsmiðja Jóhanns Hanssonar og hafin var viðgerð á húsunum sem hýstu smiðjuna. Fyrsta sýning safnsins var opnuð árið 1995 á efri hæð Wathneshúss og árið 2001 var elsti hluti Vélsmiðjunnar opnaður almenningi.
Þann 18. Desember 2020 gjöreyðilagðist safnið í aurskriðum sem fellu á Seyðisfjörð.
Wathneshús
Húsið var reist árið 1894 og var upphaflega íbúðarhús norska athafnamannsins Ottós Wathne. Síðar keypti Mikla norræna ritsímafélagið húsið og opnaði þar fyrstu ritsímastöð landsins 25. ágúst 1906 þegar sæstrengur hafði verið lagður frá meginlandinu til Seyðisfjarðar. Húsið hýsir nú skrifstofu Tækniminjasafnsins.
Vjelsmiðja Jóhanns Hanssonar
Vjelsmiðja Jóhanns Hanssonar er elsta vélsmiðja landsins en hún var tekin í notkun árið 1907. Smiðjan var stækkuð árið 1918 og þá bættist við málmbræðsla. Árið 1993 keypti safnið smiðjuna en þar er að finna töluvert af upprunalegum vélbúnaði, bræðsluofn, eldsmiðju og fleira. Það er nú hluti af fastasýningu safnsins auk þess sem aðstaðan er notuð til kennslu á ýmsum handverksnámskeiðum.
Smiðjuhátíð
Frá árinu 2006 hefur Tækniminjasafnið staðið fyrir árlegri Smiðjuhátíð. Á hátíðinni eru haldin námskeið þar sem hefðbundið og nútímalegt handverk er kennt á faglegan hátt auk þess sem sýningar og tónleikahald skipa stór hlutverk. Markmið hátíðarinnar er fyrst og fremst að vekja áhuga á gömlu handverki. Meðal námskeiða sem haldin hafa verið undanfarin ár eru námskeið í eldsmíði, málmsteypu, hnífasmíði og prent og bókverkanámskeið.
Aðgengi
Stærstur hluti sýninga safnsins er á jarðhæð en þar sem húsið sem hýsir safnið er gamalt er aðgengi fyrir fatlaða ekki í samræmi við nútímakröfur. Unnið hefur verið að því að bæta aðgengismál safnsins
Samstarfsverkefni
Tækniminjasafn Austurlands hefur tekið þátt í mörgum samstarfsverkefnum sem flest eiga það sameiginlegt að fela í sér einhvers konar fræðslu. Þá hafa dyr safnsins staðið opnar fyrir listamenn og fleiri sem vilja nýta sér það sem safnið hefur uppá að bjóða.
Undanfarin tíu ár hafa myndlistarnemar frá Listaháskóla Íslands komið til Seyðisfjarðar til að stunda list sína. Þar er um að ræða samstarfsverkefni Listaháskólans, Dieter Roth Akademíunnar, Skaftfells Menningarmiðstöðvar Austurlands og Tækniminjasafns Austurlands. Afraksturinn er síðan sýndur á sýningu í Skaftfelli. Árið 2013 bar sýning nemendanna nafnið Traappa.
Skólaárið 2013-2014 tók Tækniminjasafnið þátt í fræðsluverkefni á vegum Skaftfells menningarmiðstöðvar þar sem grunnskólabörnum á Austurlandi var boðið í vettvangsfer til Seyðisfjarðar og þeim boðið uppá fræðslu um Dieter Roth og prenttækni.
Á skólaárinu 2008 – 2009 var tók Tækniminjasafnið þátt í verkefninu í samstarfi við Skaftfell, menningarmiðstöð Austurlands. Verkefnið gekk út að gefa grunnskólabörnum tækifæri til að skoða sambandið milli lista og vísinda á örvandi hátt. Kistillinn fór í alla grunnskólanna á Austurlandi og fékk mjög góðar viðtökur.
Ante Pavelić
Ante Pavelić (14. júlí 1889 – 28. desember 1959) var króatískur stjórnmálamaður og einræðisherra sem stofnaði og leiddi fasísku öfgaþjóðernishreyfinguna Ustasja árið 1929. Frá 1941 til 1945 var Pavelić leiðtogi „sjálfstæða ríkisins Króatíu“ (króatíska: Nezavisna Država Hrvatska eða NDH), fasísks leppríkis sem Þjóðverjar og Ítalir stofnsettu á hernámssvæðum sínum í Júgóslavíu. Pavelić og Ustasja stóðu fyrir ofsóknum á minnihlutahópum og andófsmönnum á árum seinni heimsstyrjaldarinnar, meðal annars á Serbum, Gyðingum, Rómafólki og andfasistum.
Æska og menntun
Ante Pavelić fæddist árið 1889 í bænum Bradina í Bosníu-Hersegóvínu, sem var þá undir yfirráðum Austurríki-Ungverjalands en varð hluti af Konungsríkinu Júgóslavíu eftir fyrri heimsstyrjöldina. Hann nam lögfræði á unga árum og varð snemma virkur í hægrisinnuðum þjóðernishreyfingum Króata. Árið 1912 lá Pavelić undir grun sem þátttakandi í mislukkuðu morðtilræði gegn Slavko Cuvaj, varakonungi Austurríkiskeisara í Króatíu-Slavóníu. Árið 1929 stofnaði Pavelić hryðjuverkasamtökin Ustasja, sem unnu með makedónsku sjálfstæðissamtökunum VMRO við að skipuleggja morðið á Alexander 1. Júgóslavíukonungi í Marseille í Frakklandi þann 9. október árið 1934.
Pavelić neyddist til að flýja í útlegð frá Júgóslavíu og hlaut hæli í skjóli fasískrar einræðisstjórnar Benito Mussolini á Ítalíu. Mussolini leit á samstarf við Pavelić sem tækifæri til að veikja Júgóslavíu og bauðst til þess að veita meðlimum Ustasja herþjálfun í þjálfunarbúðum í Brescia og Borgo Val di Taro.
Einræðisherra sjálfstæða ríkisins Króatíu
Eftir að Öxulveldin réðust inn í Júgóslavíu í apríl árið 1941 og Júgóslavía neyddist til að gefast upp sá Pavelić sér leik á borði. Í útvarpsyfirlýsingu frá Ítalíu hvatti hann króatíska hermenn til þess að gera uppreisn og berjast sér við hlið „gegn Serbunum“. Hann sneri síðan aftur til Króatíu og var þar, með stuðningi Mussolini, útnefndur af ráðamönnum nasista sem einræðisherra hins nýja „sjálfstæða ríkis Króatíu“, sem var (þrátt fyrir nafnið) leppríki Þjóðverja og Ítala. Pavelić tók sér titilinn Poglavnik, sem merkir „foringinn“ líkt og titlar Mussolini og Hitlers (il Duce og der Führer). Sjálfstæða ríkið Króatía var til á styrjaldarárunum frá 1941 til 1945 og Pavelić var fyrsti og eini leiðtogi þess. Stjórnarár Pavelićs einkenndust af fasísku og kaþólsku klerkaræði og kerfisbundnum kynþáttaofsóknum gegn Serbum og Gyðingum, sem voru útmálaðir sem „kynfjendur“. Stjórn Pavelićs starfaði hins vegar með Bosníumönnum, sem margir hverjir töldu útrýmingu Serba og Gyðinga af svæðinu þjóna hagsmunum sínum, og viðurkenndi þá sem hluta af króatíska ríkinu. Meðal annars var reynt að höfða til þeirra með byggingu mosku í höfuðborginni og leyfa þeim að starfa í sérstakri deild innan Waffen-SS, Handschar.
Pavelić fylgdi fordæmi þýskra nasista og kom upp stórtækri áróðursmaskínu í kringum sjálfan sig og stjórn sína. Í áróðurskvikmyndum var Pavelić sýndur í hetjulegu ljósi og talað var fyrir rasískri og andserbneskri hugmyndafræði hans. Áróðursmyndir stjórnar hans þóttu þó ekki eins vel leikstýrðar eða eins fínpússaðar og þær sem gerðar voru í Þýskalandi eða Ítalíu.
thumb|right|Pavelić heilsar króatíska þinginu í febrúar árið 1943. Pavelić fundaði nokkrum sinnum með Adolf Hitler og Mussolini og skipulagði nokkra opinbera viðburði með þeim til þess að leggja áherslu á gott samstarf einræðisríkjanna. Viðburðirnir voru einnig ætlaðir í áróðursskyni til að leggja áherslu á mikilvægi Króatíu innan Öxulveldanna. Mikið hefur verið deilt um samband Vatíkansins við Króatíustjórn Pavelićs. Pavelić hlaut áheyrn hjá Píusi 12. páfa í Róm þann 18. maí árið 1941 en Píus fékkst ekki til að viðurkenna opinberlega stjórn Pavelićs líkt og Pavelić hafði vonast eftir.
Sem foringi Ustasja tók Pavelić virkan þátt í framkvæmd helfararinnar með kerfisbundnum fjöldamorðum stjórnar hans á Gyðingum og Rómafólki. Pavelić stóð einnig að eigin frumkvæði fyrir fjöldamorðum á Serbum innan Sjálfstæða ríkisins Króatíu. Opinber áætlun stjórnar hans var að drepa þriðjung Serbanna, hrekja þriðjung þeirra úr landi og neyða þriðjung til að taka upp kaþólska trú í stað kristins rétttrúnaðar. Auk „kynfjenda“ stjórnarinnar voru margir pólitískir andstæðingar Pavelićs teknir af lífi, meðal annars sósíalískir eða veraldarsinnaðir Króatar. Þessir andstæðingar voru fangelsaðir og myrtir að skipan Pavelićs. Aðrir voru notaðir í nauðungarvinnu í fangabúðum eins og Jasenovac-búðunum, þar sem þeir sem ekki voru líflátnir voru látnir vinna erfiðisvinnu þar til þeir hnigu niður dauðir.
Á stjórnartíð Pavelićs voru um 100.000 Serbar og Gyðingar myrtir og þúsundir til viðbótar (Serbar, Gyðingar og Rómafólk) sættu pyndingum eða létust á annan hátt. Þetta er talið mannskæðasta tímabilið í sögu Júgóslavíu.
Eftir seinni heimsstyrjöldina
Undir lok seinni heimsstyrjaldarinnar tókst Pavelić að forðast handtöku. Þegar hersveitum andfasískra andspyrnumanna undir forystu Josips Broz Tító tókst að frelsa Júgóslavíu flúði Pavelić land ásamt fleiri liðsmönnum Ustasja. Yfirvöld Júgóslavíu réttuðu yfir honum án viðveru hans og dæmdu hann til dauða fyrir hlutverk hans í helförinni. Pavelić mútaði sér leið í gegnum ýmis Evrópuríki með fjármunum sem hann hafði haft af fórnarlömbum sínum á stjórnartíð sinni. Hann kom í dulargervi til Rómar og fékk hæli hjá Vatíkaninu.
Þann 10. apríl árið 1957 varð Pavelić fyrir nokkrum byssuskotum þegar Serbi að nafni Blagoje Jovović reyndi að ráða hann af dögum í hefndarskyni fyrir þjóð sína. Pavelić lifði af morðtilræðið og flutti frá Argentínu til Spánar. Þar lést hann þann 28. desember árið 1959 vegna kvilla sem tengdust skotsárunum. Hann var grafinn í San Isidro-kirkjugarðinum í Madríd.
Einkahagir
Ante Pavelić og eiginkona hans, Marija Lovrenčević (1897–1984), áttu þrjú börn: Velimir Pavelić, Višnja Pavelić og Mirjana Pavelić Pšeničik. Dætur þeirra fengu króatískan ríkisborgararétt eftir sjálfstæði Króatíu. Eignum Pavelić í Zagreb sem kommúnistastjórn Títós tók eignarhaldi var skilað til þeirra.
Kyrrahafs sandsíli
Kyrrahafs sandsíli  (Ammodytes personatus)
Mikill ruglingur hefur átt sér stað í tengslum við flokkunarfræði sandsílaættkvíslarinnar í gegn um tíðina en þekktar eru í dag sex tegundir; personatus, hexapterus, americanus, dubius, tobianus, and marinus. Í þessu verkefni ætlum við að fjalla um tegundina Ammodytes personatus. Í heimildum er tegundin ýmist nefnd sem e. Pacific sand lance, e. Japanese sand lance eða e. Sand eel. (Agriculture, 1999)
Lífverur sem nærast á sandsílum „hafa allajafna seglum eftir vindum” og er sandsílið því mikilvægur hlekkur í fæðukeðjunni og vistkerfinu þar sem viðvera þess stýrir fæðuframboði og afkoma ýmissa tegunda getur oltið á sandsílinu, en þekktar eru um 100 tegundir sem reiða afkomu sína á sandsílinu. Þessi tegund er gríðarlega mikilvæg fæða til að halda uppi fiskistofni á fiskitegundum eins og kóngalaxinum (Chinook Salmon) og þeim fiskitegundum sem eru í kyrrahafinu, eins og sjávarfuglum og háhyrningum. Áðurfyrr var fjallað um A. hexaperus og A. Personatus sem sömu tegundina. Eftir nánari rannsóknir var ákveðið að splitta þessum tegundum upp þar sem þær væru frábrugðnar og hexaperus fengi tegundarheitið Arctic sand lance á meðan Personatus héldi heitinu Pacific sand lance. Breytingar geta oft á tíðum verið snúnar og það sama á við um þessa breytingu, en víða má enn finna gögn þar sem hexaperus er nefndur Pacific sand lance og getur þetta valdið ruglingi. (Joseph J. Bizzarro, o.fl. 2015)
Kyrrahafssandsílið er ekki ósvipað loðnu, en það á sér skylda frændur hér við land sem eru Trönusíli, Marsíli og hið eiginlega Sandsíli. Það er vísindalega flokkað á eftirfarandi hátt: Ríki: Dýraríki (Animalia), Fylking: Seildýr (Chordata), Flokkur: Geisluggar (Actinopterygii), Ættbálkur: Borrar (Percifores), Ætt: Sandsílaætt (Ammodytiae), Ættkvísl: Ammodytes, Tegund: Ammodytes personatus. (Wikipedia, án dags.)
Heimkynni og dreifing
Heimkynni Kyrrahafssandsílis eru eins og sjá má á meðfylgjandi mynd meðfram ströndum Japans og er hann veiddur í miklu magni þar, upp til austurstrandar Rússlands, meðfram stöndum Alaska og Kanada og suður með Bandaríkjunum til Suður Kaliforníu að finnast við norðvestur Alaska við Aleuitan eyjar. Heimildum ber þó ekki saman um útbreiðsluna, þar sem FAO staðsetur tegundina eingöngu við strendur Japan og í bókinni „American food and game fishes“ er hennar einnig getið við strendur Skotlands, nánar tiltekið við Edinborg. Kyrrahafssandsílið má finna í sjó sem spannar breytt hitastig, eða allt frá -2°c til yfir 24°c. (Martin D. Robards, o.fl. 1999) Kyrrahafssandsílið er ekki ósvipað loðnu, en það á sér skylda frændur hér við land sem eru Trönusíli, Marsíli og hið eiginlega Sandsíli.
Einkenni Kyrrahafssandsílis
Sandsílin eiga það sameiginlegt að vera smáir fiskar með sívalan líkama. Munnurinn er hlutfallslega stór. Neðri kjálkinn er oddhvass og vísar fram á meðan efri kjálkinn er útstæður og myndar þar með einskonar oddmjóa skúffu. Sandsílið er tannlaust og án kviðugga. (Smith, M.M., Heemstra, P.C. 1986) Sandsílið er geislafiskur sem hefur ekki hryggsúlu, en hefur samfellda geisla úr brjóski sem mynda ugga. Kyrrahafssandsílið sem er grátt að lit með munstrað hreistur hefur bakugga sem inniheldur um 55-59 geisla, raufarugga sem inniheldur 28-32 geisla, eyrugga sem inniheldur 15 - 16 geisla, ásamt því að hafa 4 til 6 ásamt og 20 til 23 tálknrákir. Kyrrahafssandsílið getur náð allt að 15 cm lengd, en 10 cm er algeng stærð. (Food and agriculture organization of United Nation, 2021). Sandsílið nefnist á dönsku og þýsku tobias og er það vel þekkt tegund af spún og uppáhaldsspúnn margra stangveiðimanna.
Lífsskeið
Hrygning á sér stað yfir nokkuð langt tímabil, frá því seint í september allt fram til mars, þegar hápunkturinn er. Uppsjávarlirfustigið varir svo út júní en eftir það hefur sílið náð 2,5 mm og telst vera orðinn fiskur sem nærist á dýrasvifi. Kyrrahafssandsílið hefur styðstan lífaldur allra sandsílategandanna. Lífskeið þess er þrjú ár og þar af verður það kynþroska við tveggja ára aldurinn. (Martin D. Robards, o.fl. 1999). Kyrrahafs sandsílið er kaldsjávarfiskur, hann heldur sig að vana ekki í miklu dýpi en er þar sem sjórinn er sem kaldastur. Yfir sumartímann heldur fiskurinn sig niðri í sandinum yfir daginn því að sjórinn getur náð upp í 17-20°C en kemur upp yfir nóttina til að éta. Kuldinn hefur gríðarlega mikil áhrif á fiskinn, aðallega eftir hrygningu, þá eykur það lífslíkur sandsílisins þegar sjórinn er sem kaldastur. Eftir að þeir hrygna éta þeir ekki upp í allt að 30 daga. Straumar sjávarins hafa mikil áhrif á sandsílið, þeir fylgja aðallega köldum sjó og því fylgja þeir Oyashio straumnum sem er kaldur og er ekki jafn kröftugur og hinir straumarnir.
Hegðun og hátterni
Kyrrahafssandsílið er forvitinn fiskur sem heldur sig á grunnsævinu. Það er að finna við strendur þar sem sandbotn er, líkt og nafnið er dregið af. Lífsbarátta sandsíla er hörð, þar sem það er undirstaða fæðu fjölmargra tegunda. Því hefur það þróað með sér þann eiginleika að grafa sig niður í sandbotninn til þess að fela sig fyrir rándýrum og eins leggst það í hálfgerðan dvala yfir þá mánuði sem framboð á fæðu þess er af skornum skammti. Þó Kyrrahafssandsílið kunni vel við sig í fjöruyfirborðinu hefur það fundist dýpst á 172 metra dýpi. Það flokkast þó sem uppsjávarfiskur þar sem það syndir um í torfum, gjarnan upp á yfirborðið þar sem það leitar aflar sér fæðu og endar þá oft sem fæða ýmissa sjófugla. (Joseph J. Bizzarro, o.fl. 2015)
Í gögnum FAO er árið 1999 sérstaklega tekið fyrir. Það ár er veiddur heildarafli á tegundinni eru 82.918 tonn. Athyglisvert er að þar af veiða Japanir 82.918 eða 100% sem á sér líklegast þá skýringu að dreifing Kyrrahafssandsílisins er eingöngu skrásett hjá FAO í Japanskri landhelgi sem nær 12 NM frá landi. Önnur athyglisverð breyting á sér stað á milli áranna 2002 og 2003 þar sem mikil aukning verður í veiddum afla. Í samanburðargögnum sem við fengum frá FAO excelskjalinu fáum við betri mynd af þessari aukningu. Árið 2002 er skiptingin eftirfarandi: Japan (79.400 t), Suður Kórea (5.150 t), Norður Kórea (2.360 t), Rússland (250 t) og Kína með 0 tonn veidd. Annað er uppi á teningnum árið 2003, en þá stekkur Kína úr 0 tonnum í heil 220.770 t. Á móti minnka veiðar Japana niður í 69.270 t, veiðar suður Kóreu minnkar niður í 2.420 t, veiðar Norður Kóreu aukast lítillega í 2.510 t og veiðar Rússlands jukust í 470 tonn.
Þegar veiðar eftir efnahagslögsögu eru bornar saman úr gögnum á vefsíðunni Sea around us sést að veiðar Kínverja fara fram í Rússneskri efnahagslögsögu. Vera má að Kínverjar hafi tvíhliða samning við Rússa um nýtingu á þessari tegund í Rússneskri efnahagslögsögu, en slíkan samning er ekki að finna á alnetinu. Í samtali við kollega minn (Hallbjargar), Guðmund Rúnar Jónsson, vaktstjóra á stjórnstöð Landhelgisgæslunnar og kunnáttumann mikinn um erlendar fiskveiðar og tvíhliðasamninga milli ríkja var borið undir hann hverju hann taldi þessu sæta. Að hans sögn hafa Kínverjar fært út fiskveiðikvíarnar á síðustu árum, sér í lagi á Kyrrahafinu. Fiskveiðiflotinn notast jafnvel ekki við AIS sendingarbúnað og hefur valsað um í lögsögum annarra ríkja og skráning á afla hefur verið ábótavant, sem gæti að einhverju leyti verið stór þáttur í þessum breytingum í skráðum heimsafla.
Ef við skoðum aðra samsetningu á gögnum Seaaround us, þá sjáum við að fyrst um sinn eru veiðar með botnvörpu algengastar framan af, svo þegar Kínverjarnir bætast inn í gögnin, þá koma inn veiðar með veiðarfærum eins og netum og hringnót. Algengastar eru þá veiðar með netum. (Sea around us, 2021) Þekkt er að fólk sem býr við strendur þessara landa sem liggja við heimkynni Kyrrahafssandsílisins hafa gengið út á sandinn á fjörunni, vopnað skóflum, hrífum og fötum til Þess að grafa fiskinn upp og næla sér í soðið. (Jordan, D.S., 1969)
Matreiðsla og nýting
Á vefsíðunni youtube.com má sjá nokkrar matreiðsluaðferðir hvernig Kyrrahafssandsíli er matreitt og nýtt sem mannafóður. Það er ýmist fryst, ferskt eða þurrkað og oft borðað með hrísgrjónum, eitt og sér í heilu lagi eða sem þurrkað snakk. Ef við skoðum töfluna hér að neðan með samanburðartölum af heildarveiðum bornum saman milli landa sjáum við að veiðar hafa dregist saman á síðustu árum. (youtube.com, 2020)
Kjarval (bók)
Kjarval er íslensk bók eftir Thor Vilhjálmsson sem fjallar um ævisögu Kjarvals. Hún var upphaflega gefin út árið 1964 en ný útgáfa var gefin út árið 1978.
Fight Club
Fight Club er skáldsaga eftir Chuck Palahniuk skrifuð og útgefin 1996. Bókin var gerð að samnefndri kvikmynd árið 1999 með Brad Pitt og Edward Norton í aðalhlutverkum.
Kīlauea
thumb|Gos í maí 2018. thumb|Gos í Mauna Ulu á austur-sprungusvæði fjallsins árið 1969.
Kīlauea er eldvirk dyngja á Havaí-eyju og virkasta eldfjallið af þeim fimm sem eru á eyjunni (Mauna Kea og Mauna Loa þar á meðal). Kilauea á um 300.000-600.000 ára uppruna og kom upp úr hafinu fyrir um 100.000 árum.
Fjallið er á suðurhluta eyjunnar og hefur gosið nánast samfleytt frá árinu 1983. Það hafa verið meira en 60 aðskilin gos frá árinu 1823 og telst því eldfjallið eitt það virkasta í heimi.
Medellínhringurinn
Medellínhringurinn var skipuleg samtök kólumbískra kókaínsala. Starfsemi hringsins hófst á árunum 1970 – 1980 en þegar hæst hóaði teygði hann anga sína um alla Ameríku að segja má og í smærri stíl til Evrópu. Þungamiðja þessarar athafnasemi var flutningur kókaíns til Bandaríkjanna. Segja má að dauði höfuðpaursins, Pablo Escobars, þann 2. desember 1993, marki endalok þessa glæpaveldis.
Kīlauea
Kilauea er hluti af þjóðgarðinum Hawaiʻi Volcanoes National Park sem stofnaður var árið 1916.
Medellínhringurinn
Upphaf
Medellínhringurinn átti rætur sínar í borginni Medellín í Kólumbíu og dregur hann nafn sitt af borginni. Pablo Escobar og Carlos Lehder áttu drýgstan þátt í því að koma samtökunum á laggirnar en ýmsir fleiri lögðu hönd á plóginn. Félagar þessara samtaka skipulögðu framleiðslu, dreifingu og markaðssetningu kókaíns. Þeir fengust líka við aðra ólöglega starfsemi svo sem vopnasmygl en í mun smærri stíl. Foringjarnir urðu brátt vellríkir.
Vöxtur og viðgangur
Kókaínbarónar Medellínhringsins voru stórtækari og hugmyndaríkari en samtímamenn þeirra sem stunduðu kókaínsölu. Fram að þessu hafði mest verið notast við svokölluð burðardýr til að flytja kókaín til Bandaríkjanna en Medellínhrigurinn fór að nota flugvélar í þessu skyni. Flugvélar þessar voru litlar og flugu svo lágt að þær sáust ekki á raföldusjá. Vélarnar lentu á hentugum, afskekktum stöðum. Sú aðferð var líka viðhöfð að fleygja kókaíninu úr flugvélum yfir Everglades fenjunum í Florida þar sem prammar voru til taks. Margar flutningaleiðir voru notaðar meðal annars var flogið, siglt eða farið landveg með kókaín til Bahamaeyja, Nicaragua, Panama og fleiri viðkomustaða á leiðinni til áfangastaðar sem langoftast var Bandaríkin. Talið er að á velmektardögum sínum hafi Medellínhringurinn flutt kókaín til Bandaríkjanna fyrir um það bil 60 milljónir dollara á degi hverjum og hafi útvegað allt að 80% af öllu kókaíni sem var í boði í heiminum. Félagar samtakanna áttu víðlenda búgarða í Kólumbíu og þeir höfðu tök á fjölmörgum stjórnmálamönnum. Þeir komu á fót vopnuðum sveitum og hvers kyns ofbeldi varð daglegt brauð.
Straumhvörf
Morð dómsmálaráðherra Kólumbíu í apríl 1984 markaði upphafið að endi Medellínhringsins. Ráðherrann, Rodrígo Lara Bonilla, hafði beitt sér gegn kókaínsölu en morð hans ásamt þrýstingi frá stjórn Bandaríkjanna stuðluðu mjög að stefnubreytingu kólumbískra stjórnvalda gagnvart samtökum kókaínsala bæði Medellínmönnum og öðrum. Forseti Kólumbíu, Belisario Betancur, hafði fram til þessa ekkert viljað gera sem styggt gæti kókaínbarónana. Nú kúventi hann. Framsal eiturlyfjasala var boðað og farið var að handtaka þá samkvæmt ákærum útgefnum í Bandaríkjunum. Stjórnvöld Kólumbíu, sem áður voru Medellínhringnum auðsveip, fóru nú að beita sér gegn honum. Escobar og fleiri flúðu til Panama og dvöldust þar um hríð en flestir sneru fljótlega heim til Kólumbíu aftur. Allt fór í bál í brand. Escobar og félagar börðust gegn framsali með öllum tiltækum ráðum og stríðsástand ríkti í sumum héruðum Kólumbíu. Árið 1986 var svo komið að morð var algengasta dánarorsökin í Medellín. Mjög tók nú að halla undan fæti fyrir kólumbísku kókaínsölunum.
Endalok
Árið 1987 var einn af stórlöxum Medellínhringsins, Carlos Lehder, handtekinn og framseldur til Bandaríkjanna þar sem hann situr nú í fangelsi. Um svipað leyti fór samstaða annarra foringja samtakanna að gliðna og þeir reyndu að bjarga sér sem best þeir gátu af eigin rammleik. Samtökin liðuðust sundur og deildust niður í smærri einingar. Umfang kókaínviðskipta Medellínmanna minnkaði verulega enda ekki heiglum hent að standast atlögur andstæðinganna þar sem bandarísk stjórnvöld létu mjög til sín taka. Netið þrengdist um kókaínsalana og sumir voru handsamaðir eða felldir í skotbardögum. Kólumbísk yfirvöld brugðu á það ráð að bjóða höfuðpaurum kókaínviðskiptanna að afplána dóma í kólumbísku fangelsi ef þeir gæfu sig fram. Sumir þekktust þetta boð, þeirra á meðal Pablo Escobar, sem fór í fangelsi 1991 en flúði árið eftir þegar flytja átti hann í annað fangelsi. Han fór síðan huldu höfði og féll að lokum í skotbardaga í desember 1993. Telja má að sá atburður marki endalok Medellínhringsins.
Dean Henderson
Dean Bradley Henderson (fæddur 12. mars 1997) er enskur knattspyrnumaður sem spilar stöðu markvarðar með Nottingham Forest á láni frá Manchester United og enska landsliðinu.
Henderson spreytti sig í úrvalsdeildinni sem aðalmarkmaður Sheffield United 2019-2020.
Framfaraatvinnuleysi
Framfaraatvinnuleysi, stundum kallað tæknilegt atvinnuleysi, er atvinnuleysi vegna tækniframfara, það er störf verða úrelt til dæmis loftskeytamaður, skrifvélavirki eða faglærð störf verða ófaglærð og öfugt.
Framfaraatvinnuleysi verður oft þegar sjálfvirkar vélar eða vélmenni taka yfir störf eða nýtni eykst með þeim afleiðingum að þörf fyrir starfsmenn minnkar, til dæmis í landbúnaði þegar traktorar, mjaltaþjónar og eftirlitstækni komu á markaðinn, í verksmiðum með tölvustýrðum vélum og í þjónustuiðnaði með hraðbönkum, netbönkum og snjallforritum.
Einar Hólm - Eldar minninganna
Einar Hólm er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1973. Á henni flytur Einar Hólm tvö lög.
Um höfund
Einar Hólm gaf aðeins út þessa einu plötu.
Elly Vilhjálms og Svanhildur Jakobsdóttir syngja bakraddir í laginu Eldar minninganna.
Eftirlit með myndavélum
Eftirlit með myndavélum á við notkun myndavélar til vöktunar tiltekins svæðis. Myndir eru sendar úr myndavélinni um lokað net til aðilans sem fer með eftirlitið. Slíkur búnaður er oft notaður í verslunum, bönkum og öðrum stofnunum þar sem þörf er á auknu öryggi.