cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sigríður Sigurjónsdóttir
Ferill
Rannsóknir Sigríðar hafa einkum beinst að máltöku barna og hún hefur skrifað fjölda greina í íslensk og erlend rit um ýmis atriði í þróun íslensks barnamáls     , auk þess sem hún hefur rannsakað afturbeygð fornöfn í máltöku færeyskra og hollenskra barna. Einnig hefur hún tekið þátt í mörgum innlendum og alþjóðlegum rannsóknarverkefnum á setningafræðilegum málbreytingum í íslensku nútímamáli. Sigríður og samstarfsmaður hennar, Joan Maling málfræðingur og yfirmaður málfræðideildar National Science Foundation, stóðu fyrir fyrstu kerfisbundnu rannsókninni á nýrri setningagerð í íslensku veturinn 1999-2000, sem vakið hefur mikla athygli málfræðinga. Um er að ræða setningafræðilega nýjung í íslensku sem nefnd hefur verið nýja ópersónulega setningagerðin eða nýja þolmyndin, þ.e. setningar eins og t.d.: Svo var bara valið mig og Það var strítt stelpunni, sem eru algengar í máli yngra fólks í dag. Sigríður og Joan hafa rannsakað setningafræðileg einkenni, útbreiðslu og félagslega dreifingu þessarar setningagerðar og unnið að rannsóknum á henni æ síðan.
Um þessar mundir rannsakar Sigríður aðallega áhrif ensku á íslensku í gegnum stafræna miðla og snjalltæki en hún stýrir ásamt Eiríki Rögnvaldssyni prófessor emeritus alþjóðlega rannsóknarverkefninu: Greining á málfræðilegum afleiðingum stafræns málsambýlis, sem hlaut þriggja ára öndvegisstyrk Rannsóknasjóðs Íslands árið 2016. Um er að ræða viðamikla rannsókn á áhrifum stafrænna miðla og snjalltækja á málumhverfi, málnotkun, málkunnáttu og viðhorf Íslendinga til íslensku og ensku  sem vakið hefur athygli í íslenskum   og erlendum fjölmiðlum  Hún situr einnig í stjórn rannsóknarverkefnis sem Helga Hilmisdóttir, rannsóknarlektor á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, stýrir 2018-2021 á íslensku unglingamáli.
Sigríður hefur sinnt ýmsum störfum innan og utan háskólasamfélagsins. Sem dæmi má nefna að hún sat í stjórn Íslenskrar málnefndar 1998-2008 (varaformaður nefndarinnar 2002-2006), var formaður Íslenska málfræðifélagsins 1997-2001, forstöðumaður Málvísindastofnunar Háskóla Íslands 2006-2010, formaður fagráðs hug- og félagsvísinda Nýsköpunarsjóðs námsmanna 2015-2017 og formaður námsbrautar í íslensku 1998-2000 og 2014-2016. Hún hefur einnig tekið þátt í námskrárvinnu í íslensku fyrir grunnskóla, unnið að þróun viðmiðaramma fyrir lokapróf í íslensku á framhaldsskólastigi, tók þátt í að móta og semja íslenska málstefnu Íslenska til alls sem samþykkt var á Alþingi 12. mars 2009 og sat í stjórn Samtaka móðurmálskennara 1994-1996 þar sem hún situr aftur nú sem fulltrúi háskólastigsins 2018-2021. Þá er Sigríður í ritstjórnum tímaritanna: Nordic Journal of Linguistics og Journal of Comparative Germanic Linguistics.
Æska og einkalíf
Foreldrar Sigríðar eru Sigurjón Hreiðar Gestsson, háloftaathugunarmaður á Veðurstofu Íslands (1930), og Inga Guðrún Gunnlaugsdóttir, sjúkraliði (1930-2015). Sigríður ólst upp í Reykjavík og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Hamrahlíð vorið 1979. Hún er gift Eiríki Steingrímssyni, prófessor í erfðafræði við læknadeild Háskóla Íslands, og eiga þau tvær dætur.
Jóhannesarjurt
Jóhannesarjurt er fjölær jurt af ættkvíslinni Hypericum. Jurtin blómstrar í kringum hátíð Jóhannesar skírara og er nafn plöntunnar dregið af því. Latneska heiti jurtarinnar er Hypericum perforatum, en Hypericum er komið frá grísku orðunum hyper, sem þýðir „fyrir ofan“, og eikon, sem þýðir „mynd“. Perforatum vísar til smárra olíukirtla á laufum plöntunnar, ef krónublaðið er kramið kemur dökkrauð olía úr þessum kirtlum.
Jóhannesarjurt vex villt víða um heim, þar með talið í Evrópu, Asíu og Norður-Ameríku en hún vex best í ljósum, heitum og sendnum jarðvegi. Jurtin hefur verið notuð í læknisfræðilegum tilgangi allt frá miðöldum við ýmsum kvillum en í dag er hún helst notuð við vægu þunglyndi.
Mikilvægt er að hafa í huga að þó að jóhannesarjurt sé náttúrulyf getur það milliverkað við önnur lyf og náttúruvörur. Ávallt skal ráðfæra sig við lækni eða annan heilbrigðisstarfsmann áður en byrjað er að nota jóhannesarjurt.
Saga
Jóhannesarjurt er jurt af ættkvíslinni Hypericum, hún þekkist einnig á Íslandi sem jónsmessurunni og doppugullrunni. Latneska heiti hennar er Hypericum perforatum. Jurtin hefur mikið verið notuð í meðferð í fjölmörgum hjátrúum og við taugaröskunum. Þeir hlutar plöntunnar sem eru notaðir í náttúru- og jurtalyf eru blómin og blöðin, blöðin eru þó notuð í minna mæli.
Jóhannesarjurt er ein af elstu og best rannsökuðu lyfjajurtunum og á hún sér langa sögu um notkun í meðferð geðrænna vandamála. Hypericum kemur frá grísku orðunum hyper (fyrir ofan) og eikon (mynd) sem gefur til kynna notkun hennar á miðöldunum en þá var hún látin hanga fyrir ofan myndir af guðum til þess að halda eigandanum frá illum öflum. Nafnið á tegundinni, perforatum, vísar til smárra olíukirtla sem finnast á laufum plöntunnar sem sjást þegar laufunum er haldið að sólinni. Ef gult krónublaðið er kramið kemur dökkrauð olía úr þessum kirtlum. Enska og íslenska heiti hennar er svo dregið af því að jurtin blómstrar í kringum hátíð Jóhannesar skírara. Í kringum 1800 var jóhannesarjurt skilgreind sem meðferð við taugakvilla og hefur hún einnig verið notuð við þunglyndi en þegar þróun þunglyndislyfja fór af stað byrjuðu þýskir vísindamenn að leita að svipuðum eiginleikum í jóhannesarjurt.
Miðað við langa sögu eru mörg mismunandi preparöt notuð. Gæði hráefnanna í plöntunni er grundvallaratriði þess að preparat innihaldi mikil og stöðug gæði. Utanaðkomandi áhrif, svo sem loftslag, aðstæður og tímasetning uppskeru og þurrkunar, leiða til mismunandi gæða hráefnisins. Af þeirri ástæðu blanda framleiðendur yfirleitt plöntuefnum saman frá góðum og slæmum uppsprettum, frá mismunandi stöðum og árum. Meirihluti preparatanna sem notuð eru við þunglyndi eru þurrkaðir útdrættir sem hafa gengist undir flókið og mjög háþróað undirbúningsferli. Þurrkað plöntuefni er frekar unnið í olíur, fljótandi útdrætti eða te. Talað er um jóhannesarjurt í mónógrafíu German Commission E og í mörgum lyfjaskrám í sambandi við verkun þess gegn þunglyndi og veiruhamlandi eignleikum í mönnum.
Gæðalýsingu er að finna í evrópsku lyfjaskránni (Ph. Eur.) og mónógrafíur er að finna hjá evrópsku lyfjamálastofnuninni (EMA).
Grasafræði
Jóhannesarjurt er fjölær jurt með mörgum greinum og gulum blómum. Hún vex villt víða um heim, um mest alla Evrópu, Asíu, og Norður Ameríku. Gróðursetningartíminn er snemma vors þegar öll hætta á frosti er yfirstaðin. Best er að byrja á því að setja hana niður innandyra í heitu umhverfi með sól og setja hana svo aftur niður seint um vorið. Umpottun á sér stað þegar plönturnar eru um 5cm. Passa verður að hafa um 30cm á milli plantnanna þegar þær eru settar niður vegna þess að rætur þeirra breiða mikið úr sér. Það getur tekið fræin allt að þrjá mánuði að spíra. Hæð plöntunnar getur verið frá 1 feti (um 30,5cm) upp í 3 fet (um 91,5cm).
Ábendingar og notkun
Jóhannesarjurt hefur verið notuð í læknisfræðilegum tilgangi allt frá miðöldum, en þá var plantan helst notuð vegna bólgueyðandi og græðandi eiginleika hennar. Jóhannesarjurt var einnig þekkt fyrir þvagræsandi eiginleika og sáragræðslu ásamt því að hafa áhrif á taugatengda verki eins og bakverki. Árið 1633 var plantan skráð sem smyrsli fyrir bruna og á þeim tíma var olían úr plöntunni einnig vinsæl. Rauðleitur ólívuolíu útdráttur sem búinn var til úr ferskum blómum plöntunnar var tekinn inn notaður til að meðhöndla kvíða og einnig borinn á útvortis sem bólgueyðandi, útvortis notkun var einnig talin vera mjög gagnleg við gyllinæð. Jóhannesarjurt féll í vannot en áhugi manna á plöntunni jókst síðar meir og er plantan nú í dag frumþáttur í fjölda preparata til meðhöndlunar á kvíða og þunglyndi.
Alþýðunotkun
Alþýðunotkun (hefð fyrir notkun) jóhannesarjurtar er sú notkun sem fólk hefur notað plöntuna frá upphafi. Jóhannesarjurt hefur verið notuð til inntöku við eftirfarandi kvillum út frá hefð: Þunglyndi, vægt þunglyndi/depurð, kvíði, hjartsláttarónot, geðsveiflur tengdar tíðahvörfum, ofvirkni og athyglisbrest (ADHD), áráttu- og þráhyggjuröskun (OCD), skammdegisþunglyndi (SAD), vöðvaverkir, settaugabólga, svefnleysi, skjallblettir, lifrarbólgu C, þvagræsandi, meltingartruflanir, þreyta, til að hætta að reykja, vefjagigt/vöðvagigt, einkenni tíðarhvarfa, síþreyta (CFS), höfuðverkur, mígreni, taugapína, lystarleysi, krabbamein, HIV/alnæmi, þyngdartap, iðrabólga (IBS). Fólk hefur notað plöntuna útvortis, sem olíukenndar efnablöndur til að meðhöndla: Marbletti, skordýrabit, bólgu, gyllinæð, taugapínu, vöðvaverki, 1.gráðu bruna, sáragræðslu og skjallbletti. Einnig eru seyði gerð úr jóhannesarjurt sem innihalda ekki hypericin og hafa þau verið notuð við gerð áfengis.
Innihaldsefni
Innihaldsefni jóhannesarjurtar safnast aðallega saman í blómi plöntunnar. Yfir 150 innihaldsefni hafa fundist í plöntunni en þeim hefur verið skipt niður í nokkra flokka. Þeir efnaflokkar sem taldir eru hafa mesta virkni í jóhannesarjurt eru naptódíantrónar, flavonóíðar og flóróglúkínólar. Bygging 30-50% efnanna hefur ekki verið skilgreind en talið er að sum þeirra stuðli að klínískum áhrifum.
Eftirfarandi efnaflokka og efni má finna í jóhannesarjurt: Auk þessara flokka má finna tannín, xantón, mettaðar fitusýrur, vítamín og fleira í plöntunni.
Naptódíantrónar finnast í jóhannesarjurt í minni styrk en 0,1-0,15%. Antrakínón afleiður hypericins og pseudohypericins eru best þekktu hlutar plöntunnar. Ísóhypericin og protohypericin eru einnig til staðar. Magn hypericins í plöntunum er mismunandi eftir því hvar plantan vex og styrkur hypericins er háð plöntuhluta. Mesta magn hypericins má finna í blóminu, blómhnappinum, efstu laufunum og efri hluta stilksins. Hypericin er talið valda ljósnæmi sem er ein af aukaverkunum jóhannesarjurtar.
Styrkur flavonóíða í jóhannesarjurt er undir 12% í blóminu og um það bil 7% í laufum og stilkum. Flavonóíðar innihalda meðal annars hyperosíða, rutin, kaempferol, quercetin og quercitrin svo eitthvað sé nefnt.
Hyperforin og adhyperforin, sem tilheyra flokki flóróglúkínóla, finnast í plöntunni í styrknum 2-4%. Hyperforin er óstöðugt og getur orðið fyrir niðurbroti af völdum oxunar en í plöntunni er hyperforin verndað með andoxunareiginleikum flavonóíðanna.
Hypericin og hyperforin eru tvö helstu virku efni jóhannesarjurtar. Hyperforin er talið vera mikilvægara í virkninni gegn þunglyndi heldur en hypericin. Droginn og alkahól útdráttur hans inniheldur um það bil 10 sinnum meira af hyperforin (2-4%) heldur en hypericin. Styrkur hypericins og pseudohypericins í droga fer eftir þroskastigi plöntunnar og getur hann verið milli 0,03-0,3%.
Talið er að samlegðaráhrif gætu verið til staðar þar sem að hypericin var í upphafi talið vera mikilvægara í virkninni gegn þunglyndi heldur en hyperforin. Síðar hafa komið upp hugmyndir um að hyperforin væri virkara ásamt því að efnin væru jafn virk. Því virðist sem bæði efnin þurfi að vera til staðar til að fá fram verkunina. Flavonóíðarnir virðast einnig virka gegn þunglyndi en staðfest er að þeir virka með því að auka lyfjafræðilega eiginleika annarra innihaldsefna eins og hypericíns.
Verkun
Flestar rannsóknir sem gerðar hafa verið á jóhannesarjurt eru til þess gerðar að rannsaka virkni hennar gegn þunglyndi.
Klínískar rannsóknir hafa sýnt að jóhannesarjurt reynist vel við meðhöndlun á slæmu lundafari og svefnleysi en jurtin hefur margvísleg áhrif á miðtaugakerfið. Plantan getur því mögulega haft svipaða virkni og algeng þunglyndislyf. Þegar jóhannesarjurt hefur verið blandað saman við önnur náttúrulyf hefur sýnt sig í klíníkskum rannsóknum að það hjálpi við ýmsum geðrænum sjúkdómum eins og þunglyndi, kvíða og svefnleysi
Virkni jóhannesarjurtar gegn þunglyndi var talin stafa af hyperforini, hypericini og pseudohypericini og nokkurra flavanóíða. Hlutverk og virkni þessara mismunandi efna er enn ekki þekkt að fullu.
Mörg þunglyndislyf hindra endurupptöku mónóamína (noradrenalín, serótónín og dópamín) úr taugamótum í taugafrumu. Þessi lyf flokkast sem MAO hemlar, sértækir noradrenalín endurupptökuhemlar (NSRI) og sértækir serótónín endurupptökuhemlar (SSRI). In vitro rannsóknir gefa til kynna að aðal ástæða fyrir virkni Hypericum útdrátta við þunglyndi sé hindrun á MAO ensíminu. Þó að nokkrar rannsóknir hafi sýnt fram á að það finnist MAO hemlar í útdrætti jóhannesarjurtar þá er styrkur þeirra of lágur til að geta skýrt klíníska verkun jurtarinnar gegn geðdeyfð. Góðar upplýsingar hafa fengist úr in vitro rannsóknum um að Hypericum útdrættir, og þá sérstaklega hyperforín og adhyperforín, séu öflugir ósértækir hindrar á endurupptöku serótóníns, noradrenalíns og dópamíns úr taugamótum. Útdrættir sem innihalda ekki hyperforín geta líka hindrað endurupptökuna í litlu til meðal miklu magni og gæti það verið vegna fáliðuðu prócýanídanna. In vivo rannsóknir hafa sýnt fram á að Hypericum útdrættir leiði til fækkunar á beta adrenergum viðtökum og fjölgunar á serótónín viðtökum. Hypericum útdrættir hafa einnig sýnt fram á virkni í týpískum dýramódelum sem notuð eru til að kanna áhrif þunglyndislyfja. Í langan tíma var haldið að hypericin væri aðal efnið í jóhannesarjurt sem virkaði gegn þunglyndi en nú er vitað að það hefur aðeins litla verkun gegn þunglyndi sem MAO hemill eitt og sér vegna þess að aðgengi þess er mjög lélegt. Ef hypercin var gefið með pólýfenól epicatechini, procýanídíni, hyperosíði eða rutíni, sem oftast finnst í útdrætti af jóhannesarjurt, jókst styrkur hypericins í plasma greinilega og fram komu mikil áhrif gegn þunglyndi í sundprófi sem gert var á músum.
Eðlisefnafræðilegir eiginleikar plöntunnar valda óstöðugleika í vatni sem hugsanlega leiðir til lélegs aðgengis. Margar aðferðir hafa verið reyndar til þess að auka leysanleika ýmissa plöntuútdrátta, til dæmis kúrkúmíns, í vatni og má þar nefna fleytingar, koma efnunum fyrir í cýklódextríni og búa til fleytu með efnum á föstu formi. Áhrif formúleringar á eðlisefnafræðilega eiginleika, lyfjahvörf og verkun jóhannesarjurtar við sársauka hafa ekki verið skýrðar.
Skammtastærðir
Árið 2006 voru 40 preparöt af Hypericum vörum, á lista sem meðferð gegn þunglyndi í Þýskalandi og voru flest preparötin þurrkaðir útdrættir sem voru fáanlegir í hylkjum eða töflum. Dagskammtur útdráttanna var á breiðu bili, eða 80-1700mg, en í flestum tilfellum var skammturinn á milli 500 og 1200mg. Etanól (50-80%) var notað í útdráttinn í flestum tilfellunum og metanól í minnihluta.
Vetrarvegur
Vetrarvegur er vegkafli sem sérstaklega er ætlaður fyrir akstur í vetrarfærð. Vetrarvegir eru merktir með vegvísum, nánar tiltekið umferðarmerki F01.21 úr Reglugerð um umferðarmerki og notkun þeirra nr. 289/1995.
Jóhannesarjurt
Aukaverkanir
Margar rannsóknir hafa ekki sýnt fram á alvarlegar aukaverkanir og í yfirlitsgrein um klínískar rannsóknir var jóhannesarjurt tengd við færri og mildari aukaverkanir miðað við hefðbundin þunglyndislyf. Algengustu aukaverkanirnar í klínískum rannsóknum voru tengdar meltingarveginum (t.d. munnþurrkur, ógleði og breytingar á hægðum), kláði, ljósnæmi, þreyta, svimi, taugaspenningur, svefnleysi og höfuðverkur. Manía hefur einnig komið fram í einstaklingum sem notað hafa jóhannesarjurt.
Milliverkanir
Notkun jurtalyfja er mög algeng og hefur aukning verið í sölu á milli ára. Ástæðan fyrir þessari miklu notkun er sú að einstaklingar halda að þar sem þetta er náttúrulegt þá eru öll jurtalyf örugg. Hins vegar geta jurtalyf valdið verulegum aukaverkunum og milliverkunum við lyf. Vitað er að jóhannesarjurt milliverki við ákveðin lyf og veldur því að virkni lyfjanna minnkar, séu þau tekin samhliða jóhannesarjurt. Dæmi um þessi lyf eru: Jóhannesarjurt getur milliverkað við lyf og haft þannig áhrif á styrk þeirra í blóði. Milliverkunin felur í sér að jóhannesarjurt getur örvað virkni CYP3A4 og P-glýkópróteins sem tekur þátt í umbroti og dreifingu margra lyfja. Gurley o.fl. sýndu fram á verulegan mun á millverkun jóhannesarjurtar við CYP3A4 milli kynja og var hún meiri hjá körlum en konum.
Mikilvægar, og í sumum tilfellum lífshættulegar, milliverkanir hafa komið fram við notkun jóhannesarjurtar, sérstaklega við lyf sem eru hvarfefni cýtókróm P450 og/eða P-glýkópróteins. Vel þekktar milliverkanir eru; (1) minnkaður styrkur cýklósporíns sem komið hefur fram í mörgum skýrslum og klínískum rannsóknum, (2) serótónín heilkenni eða svefnhöfgi þegar jóhannesarjurt er gefin með serótónín endurupptökuhemlum, (3) óæskileg þungun hjá konum sem nota getnaðarvarnarpilluna samhliða jóhannesarjurt og (4) minnkuð plasmaþéttni retróveirulyfja (t.d. indinavir og nevirapine) og krabbameinslyfja (t.d. irinotecan og imatinib). Hyperforin, eitt af virku efnum jurtarinnar, er talið stuðla að flestum þessara milliverkana.
Cýtókróm P450 (CYP) ensím eru algeng ástæða fyrir milliverkunum lyfja í mönnum. Lyf geta virkað hindrandi eða örvandi á CYP ensímin sem leiðir til breytinga á úthreinsun annarra lyfja. Sterkar vísbendingar úr dýrarannsóknum, forklínískum og klínískum rannsóknum benda til þess að jóhannesarjurt geti breytt virkni CYP ensímanna. Margar klínískar rannsóknir hafa sýnt fram á að jóhannesarjurt örvi CYP3A4, CYP2E1 og CYP2C19 en hafi engin áhrif á CYP1A2, CYP2D6 eða CYP2C9. Þessar niðurstöður voru fengnar með því að skoða lyfin alprazolam og miadazolam fyrir CYP3A4, koffín fyrir CYP1A2, klórzoxazón fyrir CYP2E1, dextrometorfan og debrísókín fyrir CYP2D6, tolbútamíð fyrir CYP2C9 og omeprazoll fyrir CYP2C19. Sumar rannsóknir hafa einnig bent til þess að jóhannesarjurt örvi CYP1A2 aðeins í konum. Hyperforin er efnið í jóhannesajurt sem er ábyrgt fyrir þessum milliverkunum en sýnt hefur verið fram á að hyperforin sé öflugur bindill fyrir kjarnaviðtaka sem stjórna tjáningu á CP3A4.
P-glýkóprótein er talið taka virkan þátt í brotthvarfi og frásogi lyfja. Sýnt hefur verið fram á að jóhannesarjurt örvi tjáningu P-glýkópróteins í einangruðum þarmafrumum og í þörmum heilbrigðra manna. Útfrá því hefur verið sýnt fram á minni styrk ýmissa lyfja sem eru hvarfefni P-glýkópróteins í plasma, þar má nefna digoxin, fexófenandín og talinolol. Áhrif jóhannesarjurtar á P-glýkóprótein og CYP ensímin sjást almennt eftir langtímameðferð (10 eða fleiri daga). Upplýsingar um áhrif jóhannesajurtar á CYP og P-glýkóprótein eftir 4-9 daga notkun eru ekki til.
Jóhannesajurt hefur sýnt klínískar milliverkanir við mörg lyf og má þar nefna ónæmisbælandi lyf, getnaðarvarnir, hjartalyf, HIV og krabbameinslyf, kvíðalyf, þunglyndislyf, krampaleysandilyf, svæfingalyf, lyf sem notuð eru við fíkn (t.d. methadón), vöðvaslakandi lyf, lyf sem virka á öndunarfærin, blóðsykurslækkandi lyf, örveruhemjandi lyf, lyf við mígreni og lyf sem virka á meltingarveginn. Einnig getur jóhannesarjurt haft áhrif á blóðþynningarlyf, þá sérstaklega warfarin, ýmis blóðfitulækkandi lyf, eins og statín og ýmsa kalsíumganga- og beta adrenergablokka.
Frábendingar
Þekktar frábendingar eru:
Einstaklingur sem er á blóðþynningarlyfjum ætti ekki að nota jóhannesarjurt nema fylgst sé vel með blóðmælingum hjá honum. Hætta ætti notkun jóhannesarjurtar 10 dögum fyrir svæfingu vegna þess að það getur milliverkað við lyf sem notuð eru við svæfingu. Einnig ættu þeir sem eru með Alzheimer og ADHD ekki að nota jóhannesarjurt en einkenni ADHD gætu versnað. Geðhvarfarsýki og geðklofi getur einnig versnað við notkun. Jóhannesartjurt getur hamlað því að eggfruma frjóvgist, haft áhrif á DNA sæðis og aukið niðurbrot á ethinyl estradiol, því ættu einstaklingar sem huga að barneignum ekki að nota jóhannesarjurt. Þeir sem nota eftirfarandi lyf ættu ekki að nota jóhannesarjurt: próteasa hemla, non-núkleósíð bakrita hemla við HIV, cyclosporin, tacrolimus, irinotecan, imatinib mesylate, digoxin. Sérstaklega skal forðast notkun jóhannesarjurtar þegar alprazolam, amitryptilín, fexofenadín, benzodiazepín, methadón, simvastatin, theophyllín, mitazolam, triptans og warfarin eru notuð vegna þess að jurtin getur minnkað virkni þessara lyfja. Þungaðar konur og konur með barn á brjósti ættu ekki að nota jóhannesarjurt. Svo virðist sem notkun jóhannesarjurtar í börnum á aldrinum 6-17 ára í allt að 8 vikur sé mögulega örugg.
Maipohérað
Maipohérað er eitt af sex héruðum í Santiago borgarsvæðinu í miðju Síle. Höfuðborgin er San Bernardo.
Maipohérað er stjórnsýsludeild á öðru stigi í Síle, stjórnað af héraðsfulltrúa sem er skipaður af forsetanum.
Landfræði og lýðfræði
Svæðið er 1.120.5 km² að stærð, sem gerir það að næst minnsta héraði í Santiagoborgarsvæðinu. Samkvæmt manntali ársins 2002 var Maipo þriðja fjölmennasta héraðið með 378.444 íbúa. Á þeim tíma bjuggu 336.198 í þéttbýli, 42.246 í dreifbýli; karlar 187.789 og konur 190.655.
Hérað
Héraðið samanstendur af fjórum sveitarfélögum (spænska: comunas), sem er stjórnað af bæjarstjóra og sveitarstjórn:
Maipodals vínræktarsvæðið
vinstri|thumb|Carmenere frá Maipo dalnum. Maipodalur er vínræktarsvæðið sem er næst í Santiago, höfuðborgar Síle. Það teygir sig austur frá borginni til Andesfjallanna,vestur til strandarinnar og teygir sér suður í átt að bæjum Padre Hurtado, Peñaflor, Talagante, Isla de Maipo og Melipilla.
Maipodalnum má skipta í þrjú svæði: Alto Maipo, Mið- Maipo og Kyrrahafs Maipo.
Alto Maipo
Alto Maipo svæðið er í fjallsrótum Andesfjalla sem þarna rísa úr 400 m hæð og upp í 800 m sem hefur mikil áhrif á veðurfarið. Fjöllin gera svæðið sérstaklega gott fyrir vínrækt vegna rakans breytilegs á hitastigis milli dags og nætur. Þetta er vegna þess að sólin verður fyrst að rísa yfir argentínsku hlið Andesfjöllanna áður en hún nær vesturhluta Síle, sem skapar kalda morgna og síðan sólríkt og heitt síðdegi á vesturhliðinni. Veðurfarið, rýr og grýttur jarðvegur, gerir það að verkum að framleiðslan verður sterk og góð einkenni Cabernet Sauvignon.
Mið-Maipo
Svæðið í kringum Maipofljót er eitt elsta vínframleiðslusvæði í Síle og var fyrsti hluti Maipo-dalsins sem byggðist. Cabernet Sauvignon er ríkjandi í framleiðslunni, en svæðið hefur einnig byrjað að framleiða Carmenere vín. Mið-Maipo er hlýjasta og þurrasta af þremur svæðum Maipodals, með grýttum jarðvegi og minni rigningu en Alto Maipo og Kyrrahafs Maipo, sem skapar þörf fyrir dreypiáveitu. Vínekrur eru oft meðfram Maipo ánni á svæði sem er þekkt fyrir jarðveginn.
Kyrrahafs Maipo
Kyrrahafs Maipo er yngsta vínframleiðslusvæðið í Maipo dalnum og tiltölulega fáar vínekrur í nágrenni Maipo árinnar. Vínber sem ræktuð eru á þessu svæði njóta góðs af strandáhrifum Kyrrahafsins og einnig jarðveginum á svæðinu. Rauðvín frá Pacific Maipo hafa hressandi, náttúrulega sýru vegna áhrifa hafsins. Vínekrur á þessu svæði eru oft á smáum, lágum hæðum sem rísa á milli Andes og Strandssvæðisins þannig að þær eru verndaðir gegn vindum sem koma frá ströndinni. Vegna áhrifa á ströndinni er Kyrrahafssvæðið einnig gott fyrir hvívínsframleiðslu og þá helst Sauvignon Blanc. thumb|Concha Y Toro í Maipo dalnum
Tilvísanir
<references group="" responsive="1">
Glossolepis maculosus
Glossolepis maculosus er tegund af regnbogafiskum frá austurhluta Nýju-Gíneu (vatnasviði ánna: Markham, Ramu og Sepik).
Þekktir nemendur Menntaskólans á Akureyri
Þetta er listi yfir þekkta nemendur Menntaskólans á Akureyri.
Border collie
Border collie eða merkjakoli er afbrigði af hundi sem hefur verið ræktað sem fjárhundur og á uppruna sinn að rekja til Englands og Skotlands. Þeir eru af mörgum taldir meðal greindustu og duglegustu hunda.
Aldur og uppruni
Tegundin rekur ættir sínar til Stóra-Bretlands en aldur hans er ekki þekktur að vissu. Bændur í Chevíót- og Galloway ræktuðu hann til að kalla fram bestu smalahæfileika og greind sem völ var á á þeim tíma. Hann komst ekki á skrá hjá Breska hundaræktarsambandinu fyrr en 1976.
Mikil eftirspurn var eftir góðum, hreinræktuðum merkjakolum í Ástralíu og Nýja-Sjálandi en þar er mikil sauðfjárrækt stunduð og þurftu bændur góða smalahunda. Þetta átti einnig við Ísland en kolinn vildi blandast íslenskum heimilishundum og misstu einstaklingarnir þannig sérstöðu sína hvað smalagreind varðaði.
Útlit og bygging
thumb|left|Border collie Rakkar verða um 53 cm en tíkurnar minni. Þeir eru meðalstórir og léttbyggðir, búkurinn langur og spengilegur. Höfuðið er langdregið og eyrun standa að hluta. Algengasti litur Border Collie er svartur og hvítur, en þeir geta verið margskonar á litinn, svosem brúnir og hvítir, bláir og hvítir og yrjóttir (Merle). Þeir eru gjarnan blesóttir með hvítan kraga, sokka og síðóttir.
Sum ræktunarfélög gera engin skilyrði til litar og útlits heldur bara geðslags, smalaeiginleika og heilbrigði. Þannig á merkjakoli að vera heilbrigður og vakandi fram undir 10 ára aldur, jafnvel lengur.
Notkun
Merkjakoli er mest notaður til að smala sauðfé og nýtist vel til þess arna vegna hraða og snerpu í hreyfingum. Hann sækist eftir því að halda fé í hóp og rekur það gjarnan í átt að húsbónda sínum. Hann hefur einnig sannað sig sem fíkniefnahundur, snjóflóðahundur, rekja spor (tracking) og aðstoðarhundur fyrir til dæmis fatlaða eða hreyfihamlaða.
Merkjakoli nýtist til ýmissa leikja, svo sem flyball, hlýðni og hindrunarkeppni (e. agility).
Elva
Elva er íslenskt kvenmannsnafn.
Víðiglæða
Lirfurnar nærast á lyngi og líklega öðrum lágvöxnum jurtum.
Þunglyndi Haruhi Suzumiya
The Melancholy of Haruhi Suzumiya er anime sería um unglingsstúlkuna Haruhi Suzumiya sem hefur kraft til að breyta veruleikanum í hvað sem hún óskar sér án þess að vita það. Serían var gerð af Kyoto Animation árið 2006 og kom út á ensku 2007.
Í japönsku sjónvarpi voru þættirnir sýndir í ruglaðri röð (sjötti þátturinn var sýndur síðastur og sögulokin voru til dæmis sýnd sem níundi þáttur) en á DVD diskum voru þættirnir settir í rétta röð.
Haukur Morthens og hljómsveit (1964)
Haukur Morthens og hljómsveit er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1964. Á henni flytur Haukur Morthens og hljómsveit tvö lög.
Svíaríki
Nafnið Svíaríki er stundum notað um Svíþjóð í heild.
Apple Watch
Apple Watch er snjallúr sem Tim Cook framkvæmdastjóri Apple Inc. kynnti þann 9. september 2014. Úrið býður upp á ýmsa möguleika, meðal annars skynjara til að fygljast með heilsunni, tengingu við iPhone-síma og þráðlausa greiðslu. Áætlað er að úrið komi á markaðinn fyrripart ársins 2015.
Úrið mun fást í tveimur stærðum og með þrenns konar útlit. Það verður með fjölsnertiskjá sem getur skynjað þrýsting til að greina á milli högga. Það er líka með takka sem snúa má til að skrolla eða þysja inn eða út á skjánum. Ef ýtt er á takkann þá er farið aftur í heimaskjáinn. Svo er úrið með sérstökum takka sem opnar lista yfir tengiliði þegar ýtt er á hann.
Rafhlaða úrsins er hlaðin þráðlaust.
Spænska heimsveldið
300px|thumb|right|Kort sem sýnir öll þau lönd sem hafa á einhverjum tíma verið hluti af Spænska heimsveldinu. Spænska heimsveldið var fyrsta heimsveldi sögunnar og eitt af þeim stærstu. Það náði yfir nýlendur og yfirráðasvæði Spánar í sex heimsálfum og stóð frá 15. öld til síðari hluta 20. aldar.
Upphaf
Upphaf Spænska heimsveldisins má rekja til hjónabands Ferdinands og Ísabellu árið 1469 en við það sameinuðust öll lönd Kastilíu og Aragón í eitt ríki. Kastilía hafði áður lagt Kanaríeyjar undir sig og Aragón tilheyrðu meðal annars Sardinía og Suður-Ítalía. 1492 hélt Kristófer Kólumbus síðan til Vestur-Indía sem hann lagði undir Spán. Páfi staðfesti tilkall Spánar með páfabullunni Inter caetera árið 1493 og með Tordesillas-sáttmálanum 1494 var heiminum utan Evrópu skipt í áhrifasvæði Portúgala og Spánar. Þegar Karl 1. Spánarkonungur varð jafnframt keisari yfir hinu Heilaga rómverska ríki árið 1519 var sagt að sólin settist aldrei í ríki hans. 1580 gengu Spánn og Portúgal síðan í konungssamband og heimsveldið náði hápunkti sínum. Spánverjar áttu þá atvinnuher sem talinn var nánast ósigrandi.
Hnignun heimsveldisins
1640 klauf Portúgal sig frá Spáni og 1643 beið spænski herinn ósigur fyrir þeim franska í orrustunni við Rocroi. Ósigurinn er gjarnan látinn marka endalok spænsku gullaldarinnar. 1648 viðurkenndu Spánverjar svo sjálfstæði Hollands sem hafði í reynd staðið frá 1581. Spænska heimsveldinu tók að hnigna hratt og með Spænska erfðastríðinu misstu þeir öll völd í Evrópu utan Íberíuskagans. Hið mikla nýlenduveldi Spánar utan Evrópu átti þó blómaskeið á 18. öld þótt oft kæmi til átaka við Breska heimsveldið. Napóleonsstyrjaldirnar mörkuðu upphafið að endalokunum fyrir þetta nýlenduveldi. Spænski flotinn eyðilagðist að stórum hluta í orrustunni við Trafalgar 1805 og 1806 hófst sjálfstæðisbarátta nýlendnanna í Rómönsku Ameríku sem leiddi til missis nánast allra nýlendnanna í Nýja heiminum, nema Kúbu og Púertó Ríkó, um 1826. Eftir ósigur í stríði Spánar og Bandaríkjanna 1898 misstu Spánverjar síðustu nýlendur sínar í Ameríku, Asíu og Eyjaálfu.
Afríka
Í Afríku átti Spánn fáar nýlendur utan Kanaríeyja og Miðbaugs-Gíneu (sem þeir fengu frá Portúgal í skiptum fyrir stærstan hluta þess lands sem nú er Brasilía), en á 19. öld hófu Spánverjar að auka áhrif sín í Norður-Afríku. 1848 lögðu þeir Islas Cafharinas við strönd Marokkó undir sig og 1884 fengu þeir viðurkennt forræði yfir Vestur-Sahara. 1911 skiptu Spánn og Frakkland Marokkó á milli sín. Þegar Franska Marokkó fékk sjálfstæði 1956 létu Spánverjar Spænsku Marokkó eftir við hið nýja ríki en héldu samt borginni Sidi Ifni og Vestur-Sahara.
Eftir þrýsting frá alþjóðasamfélaginu veittu Spánverjar Miðbaugs-Gíneu sjálfstæði 1968 og létu Marokkó Sidi Ifni eftir 1969. 1975 hurfu þeir frá Vestur-Sahara en staða þess svæðis er enn umdeild. Eftir standa eyjarnar og borgirnar Ceuta og Melilla á norðurströnd Marokkó sem Marokkó gerir tilkall til.
Áhrif
Áhrif Spænska heimsveldisins voru meðal annars þau að spænska er töluð í flestum löndum Rómönsku Ameríku og Spænsku Austur-Indíum og rómversk-kaþólska er ríkjandi trúarbrögð í þessum löndum.
Tollhúsið
thumb|right|Tollhúsið Geirsgötumegin. Tollhúsið er um 8000 m² stórhýsi við sem stendur milli Tryggvagötu og Geirsgötu í miðborg Reykjavíkur. Húsið var hannað af arkitektinum Gísla Halldórssyni og byggt milli 1967 og 1971 þegar það var tekið í notkun. Upphaflega var gert ráð fyrir því að tollafgreiðsla farþega úr farþegaskipum yrði á neðri hæðinni, en að Geirsgata yrði lögð ofan á afgreiðsluna í 6 metra hæð. Þar fyrir ofan kom skrifstofuhúsnæði fyrir tollstjóraembættið, tollgæsluna og skattstofuna. Tryggvagötumegin er nær 200 m² mósaíkverk eftir Gerði Helgadóttur.
Eftir að Sundahöfn var tekin í notkun 1968 og alþjóðlegir farþegaflutningar með skipum höfðu lagst af að mestu, var ljóst að hlutverk hússins hefði breyst. Árið 1986 var formlega hætt við að leggja Geirsgötu ofan á neðri hluta þess um leið og hafnarstæðið var stækkað út í innri höfnina með landfyllingum til að koma götunni fyrir á jarðhæð. Þá var hægt að stækka húsið bæði inn í skemmuna á jarðhæð og ofan á götustæðinu.
Árið 1994 flutti Kolaportið í skemmuna á neðstu hæðinni úr bílastæðakjallara Seðlabankans.
Í framhaldi af byggingu Hafnartorgs á bílastæði austan við Tollhúsið árið 2022, var ráðist í að endurhanna Tryggvagötu út að Grófinni. Bílastæðum framan við Tollhúsið var þá breytt í torg með bekkjum.
Braunau am Inn
thumb|Braunau am Inn
Braunau am Inn er borg í fylkinu Efra Austurríki í Austurríki. Áætlaður íbúafjöldi árið 2015 var 16 þúsund.
Borgin er fæðingarstaður Adolfs Hitler.
Sjávarútvegshúsið
Sjávarútvegshúsið er stórhýsi við Skúlagötu í miðborg Reykjavíkur. Húsið var teiknað af Halldóri H. Jónssyni arkitekt og reist milli 1948 og 1958 fyrir skrifstofur Fiskifélags Íslands og fiskideild atvinnudeildar Háskóla Íslands sem síðar varð Hafrannsóknastofnun Íslands. Ríkisútvarpið leigði þar líka aðstöðu frá 1958 til 1987 þegar nýtt útvarpshús var tekið í notkun í Efstaleiti.
Skúta (nafn)
Skúta er íslenskt karlmannsnafn.
Proterra (fyrirtæki)
Proterra er bandarískt fyrirtæki sem framleiðir rafmagnsstrætisvagna. Höfuðstöðvar Proterra eru í Greenville í Suður-Karólínu
Plebeiar
Orðið er uppruni orðsins „plebbi“ í íslensku, sem þýðir lágkúrulegur maður.
Sif (mannsnafn)
Sif er íslenskt kvenmannsnafn.
Quintilianus
Marcus Fabius Quintilianus (um 35 – 95) var rómverskur mælskufræðingur og kennari. Í riti hans Um menntun ræðumannsins (Institutio oratoria) er að finna umfjöllun um helstu rithöfunda og skáld Forngrikkja og Rómverja og helstu bókmenntagreinar. Quintilianus var mikið lesinn á miðöldum og á endurreisnartímanum og hafði mikil mótunaráhrif á smekk nútímamanna á bókmenntum fornaldar.
OCD
OCD getur átt við:
Linus Pauling
Linus Carl Pauling (28. febrúar 1901 – 19. ágúst 1994) var bandarískur efnafræðingur, lífefnafræðingur, efnaverkfræðingur, friðarsinni og kennari.
Pauling var frumkvöðull á sviði skammtaefnafræði og hlaut Nóbelsverðlaunin í efnafræði árið 1954 fyrir að lýsa eðli efnatengisins í verkum sínum. Hann gaf árið 1939 út ritgerðina Um eðli efnatengisins (e. The Nature of the Chemical Bond), sem er meðal áhrifamestu fræðirita sem gefin hafa verið út.
Pauling hlaut jafnframt friðarverðlaun Nóbels árið 1962 fyrir herferð sína gegn kjarnorkutilraunum. Hann varð þar með annar maðurinn til þess að vinna tvenn Nóbelsverðlaun í ólíkum flokkum (á eftir Marie Curie) og sá fyrsti og eini til þess að vera verðlaunaður einsamall í tveimur flokkum.
Æviágrip
Linus Pauling fæddist í borginni Portland í Oregon-fylki í Bandaríkjunum árið 1901. Pauling hóf nám í Ríkisháskólanum í Oregon árið 1917 og útskrifaðist þaðan með BS-gráðu í efnaverkfræði árið 1922. Á námsárum sínum í skólanum vann Pauling sem kennari við efnagreiningu samhliða námi en varð síðan aðstoðarkennari í efnafræði við Tækniháskólann í Kaliforníu (Caltech) á meðan hann stundaði doktorsnám þar.
Pauling lauk doktorsprófi frá Caltech árið 1925. Næsta ár hlaut hann Guggenheim-styrk sem hann nýtti sér til að ferðast til Evrópu og kynna sér nýjungar í eðlisfræði og skammtafræði. Pauling fræddist um byggingu frumeinda og sameinda og skrifaði fjölda greina um eðli efnatengis. Eftir heimkomuna frá Evrópu varð Pauling fastakennari við Caltech-háskólann. Hann gaf út bókina The Nature of the Chemical Bond árið 1939 og hún varð eitt áhrifamesta fræðirit efnafræðinnar fyrr og síðar. Á fyrstu þrjátíu árunum eftir útgáfu hennar voru tilvitnanir í hana fleiri en 16.000. Pauling varð fyrstur til að setja fram kenningu um svigrúmablöndun til þess að skýra lögun sameinda eins og metans. Umfjöllun Pauling í þessu riti varð til þess að hann hlaut Nóbelsverðlaunin í efnafræði árið 1954.
Eitt af fyrstu verkefnum Pauling á sviði lífefnafræði fólst í rannsóknum á blóðrauða. Með rannsóknum sínum sýndi Pauling fram á að blóðrauðasameindir, sem finnast í rauðum blóðkornum, breyta um lögun þegar þær binda eða losa súrefni. Ásamt Robert Corey og Herman Branson sýndi Pauling árið 1951 fram á að byggingarform prótína væru alfagormur og betaplötur. Fyrir seinni heimsstyrjöldina þótti Pauling ópólitískur í hugsun, en fyrir tilstilli eiginkonu sinnar, sem var virk í friðarhreyfingum, varð Pauling á eftirstríðsárunum mikill friðarsinni og andstæðingur kjarnorkuvopna. Árið 1958 afhentu Linus og Ava Helen Sameinuðu þjóðunum áskorun með undirritun 11.000 vísindamanna þar sem farið var fram á að tilraunum með kjarnorkusprengjur yrði hætt. Áskorunin stuðlaði að því að John F. Kennedy og Níkíta Khrústsjov undirrituðu árið 1963 samning um bann gegn tilraunum með kjarnorkuvopn í gufuhvolfinu, himingeimnum og neðan sjávar. Pauling var sæmdur friðarverðlaunum Nóbels sama ár.
Bleach (anime)
Bleach er vinsæl Shonen Jump anime og manga sería um Ichigo Kurosaki, 15 ára strák sem hefur þann hæfileika að geta séð drauga og „soul reapers“ (shinigami) sem vinna að því að hreinsa heiminn af óverunum „hollows“. Hann hittir fyrir „soul reaper“ að nafni Rukia Kuchiki sem meiddist í baráttu við einn „hollow“ og gaf honum krafta sína á meðan hún jafnar sig.
Linus Pauling
Æviágrip
Á tíma McCarthyismans í Bandaríkjunum leiddi andstaða Paulings gegn kjarnorkutilraunum til þess að hann var stimplaður sem handbendi kommúnista. Árið 1952 var Pauling neitað um vegabréfsáritun til þess að ferðast frá Bandaríkjunum vegna stjórnmálaskoðana sinna. Árið 1960 var Pauling stefnt fyrir öryggisnefnd öldungadeildar Bandaríkjaþings, en neitaði þar að gefa upp nöfn vísindamannanna sem höfðu hjálpað honum við undirskriftasöfnunina fyrir áskorunina til Sameinuðu þjóðanna.
Bleach (anime)
Manga sögurnar hafa verið í gangi síðan ágúst 2001 með yfir 295 kafla en anime þættirnir byrjuðu fimmta október 2004 og eru bæði enn gangandi. Þættirnir hafa ekki lagst vel í aðdáendur bókanna, og hafa því ekki selst vel.
Linus Pauling
Æviágrip
Pauling lést árið 1994 vegna krabbameins í blöðruhálskirtli.
Glossolepis pseudoincisus
Glossolepis pseudoincisus er tegund af regnbogafiskum frá Nýju-Gíneu. Hann þekkist aðeins úr söfnun 1954 úr einu vatni í nágrenni Tama-ár í Jajapura.
Eric
Eric er íslenskt karlmannsnafn.
Elvíra
Elvíra er íslenskt kvenmannsnafn.
6. desember
6. desember er 340. dagur ársins (341. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 25 dagar eru eftir af árinu.
Skæringur
Skæringur er íslenskt karlmannsnafn.
Rifjasmári
Trifolium thalii er smárategund sem var lýst af Dominique Villars. Trifolium thalii er í ertublómaætt. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Litningatalan er 2n = 16.
Útbreiðsla
Rifjasmári er útbreiddur í Ölpunum yfir Dauphiné upp til Tyrol. Hann vex einnig í spænsku fjöllunum, í Pírenneafjöllum og Appenníafjöllum upp í 2400 metra hæð.
Norðurland (Svíþjóð)
thumb|right|Norðurland er nyrsti hluti Svíþjóðar. Norðurland (sænska: Norrland) er nyrstur þriggja landshluta Svíþjóðar (hinir tveir eru Gautland og Svíaríki). Norðurland skiptist í héruðin Gästrikland, Helsingjaland, Herjadal, Jamtaland, Medelpad, Angurmannaland, Vesturbotn, Norðurbotn og Lappland. Það þekur 242 735 km² flatarmál.
Helstu borgir eru: Umeå, Skellefteå, Luleå, Östersund, Sundsvall og Gävle. Þéttbýli er oftast nálægt sjó en annars er landshlutinn strjálbýll. Borgin Kiruna er inni í landi. Þrátt fyrir að hafa tæp 60% af svæði Svíþjóðar búa einungis um 12% íbúa landsins þar. Þjóðflokkurinn Samar búa í Norðurlandi, þ.e. í Lapplandi.
Miklir skógar, aðallega barrskógur með skógarfuru og rauðgreni, eru í Norðurlandi og stór fljót. Fljótin hafa sum verið virkuð til raforkuframleiðslu. Hæsta fjall Svíþjóðar er þar; Kebnekaise.
66°Norður
66°Norður er íslenskt fyrirtæki sem hannar, framleiðir og selur föt. Fötin eru sniðin á börn, konur og menn og henta fyrir alla útiveru. Fyrirtækið hefur unnið mörg hönnunarverðlaun fyrir vörur sínar, svo sem Scandinavian Outdoor Awards (SOA).
Saga
thumbnail|Sjómaður í fatnaði frá Sjóklæðagerð Íslands 66°Norður, eða Sjóklæðagerðin eins og fyrirtækið heitir sums staðar, hóf göngu sína árið 1926 á Suðureyri við Súgandafjörð. Upprunalega hét fyrirtækið Sjóklæðagerðin en 66°Norður nafnið kom til vegna þess að Súgandafjörður er nálægt breiddargráðunni 66 gráður norður og þótti það því við hæfi. Hans Kristjánsson, ungur sjómaður á Suðureyri, hóf tilraunir heima hjá sér í Súgandafirði við gerð sjófatnaðar og var kostaður af útgerðarmönnum í nám til Noregs til að læra af sjóklæðagerðum þar í landi. Þegar hann kom aftur heim til Íslands hóf Hans að sníða og framleiða sinn eigin sjófatnað og stofnaði Sjóklæðagerð Íslands. Tilgangur fyrirtækisins var að búa til betri fatnað fyrir sjómenn sem létti þeim verkin og gerði tilveru þeirra örlítið öruggari.
Í dag
Vörulína fyrirtækisins hefur breikkað mikið á undanförnum árum og er nú fatnaðurinn orðinn hversdagsfatnaður margra Íslendinga í þeirra daglega lífi. Frá upphafi hefur félagið starfrækt sínar eigin verksmiðjur og fer stærstur hluti framleiðslunnar í dag fram í verksmiðjum í Lettlandi. Þar starfa um 200 manns (árið 2016) við framleiðslu og pökkun á útivistarfatnaði, sjófatnaði og vinnufatnaði fyrir fjölmargar starfstéttir, allt frá byggingarverkamönnum til lögregluþjóna.
Þjónusta
Fyrirtækið býður upp á ýmsa þjónustu, svo sem sérsaum, merkingar og ýmsar viðgerðir á vörum þess.
Verslanir
Eftirfarandi listi af verslunum 66°Norður hér á landi og erlendis:
Solid Clouds
Solid Clouds er íslenskur tölvuleikjaframleiðandi með aðsetur í Reykjavík, Íslandi. Það var stofnað árið 2013 af Stefáni Gunnarssyni og Stefáni Þór Björnssyni
Árið 2013 hóf Solid Clouds þróun á netleiknum Starborne. Við þróun á leiknum var notast við Unity þróunarumhverfið. Leikurinn er sambland af 4X og fjölspilunarleik. Árið 2016 var Solid Clouds valið Nordic Showcase á árlegri Slush ráðstefnu. Þróun Starborne hefur fengið góða umfjöllun hjá erlendum fjölmiðlum sem fjalla um tölvuleiki.
Sigdís
Sigdís er íslenskt kvenmannsnafn.
Glossolepis ramuensis
Glossolepis ramuensis er tegund af regnbogafiskum frá austurhluta Nýju-Gíneu. Þar finnst hann í Ramu-á og vatnasviði hennar.
Elvý
Elvý er íslenskt kvenmannsnafn.
Gungnir
Gungnir nefndist geir Óðins. Nafnið merkir hið skjálfandi spjót. Með því helgaði hann sér hina föllnu.
Geir þennan gerðu dvergar sem nefndir voru Ívaldasynir. Frá því segir í 43. kafla í Skáldskaparmálum eftir Snorra Sturluson:
Geirinn er einnig nefndur í 51 kafla Gylfaginningar eftir Snorra en þar stendur:
Cutie Honey
Cutie Honey er anime og manga sería frá 1997 og er eitt fyrsta dæmi af „magical girl“ í anime.
1973 serían snerist um Honey Kisaragi, sem notar Ai-kerfið sem faðir hennar bjó til til þess að breyta sér í hvern sem er, og Hayami fjölskylduna til þess að stoppa hryðjuverkahópinn Panther Claw, stjórnað af Panther Zora og Sister Jill. Í flestum þáttum sendir Panther Claw út nýja útsendara sem valda glundroða þangað til að Honey notar Ai-kerfið til þess að breytast í Cutie Honey, kvenhetju sem berst með sverði.
Manga sögurnar gengu frá fyrsta október 1973 til fyrsta apríl 1974 en anime þættirnir voru sýndir frá þrettánda október 1973 til 30. mars 1974.
Nornahár
thumbnail|Nornahár úr eldgosi á Hawaí Nornahár er örþunnar glernálar sem myndast í eldgosum þegar kvika kemur upp úr gosopi og er í raun náttúruleg glerull. Ástæða þess er mikið gasstreymi sem teygir basíska kvikuna í örþunn hár sem falla til jarðar og velta fyrir vindi eftir yfirborðinu og hnoðast saman í vöndla. Frásögn af nornahári er til frá Skaftáreldum og kallaðist það þá grjótlýja. Nornahár hefur sést á söndunum við gossprungurnar í Holuhrauni.
Illyría
thumb|Kort sem sýnir staðsetningu Illyríu innan Rómaveldis. Illyría (forngríska: Ἰλλυρία; latína: Illyricum) er fornt heiti á norðvesturhluta Balkanskagans frá strönd Albaníu að norðvesturlandamærum Slóveníu. Þetta svæði var byggt Illýrum sem meðal annars stunduðu sjórán á Adríahafi. Rómverjar lögðu hluta landsins, sem þá var Illyríska konungsríkið, undir sig 168 f.Kr. en suðurhlutinn var áfram sjálfstæður. Illyría varð rómverskt skattland á tímum Ágústusar.
Í Pannónastríðunum 12 - 9 f.Kr. treystu Rómverjar völd sín á svæðinu. Eftir árið 10 var skattlandinu skipt í tvennt: Dalmatíu (norður) og Pannóníu (suður).
Sigdóra
Sigdóra er íslenskt kvenmannsnafn.
Smári (mannsnafn)
Smári er íslenskt karlmannsnafn.
Erik
Erik er íslenskt karlmannsnafn.
Hærupysja
Fiðrildin eru gul, með 11–13 mm. vænghaf. Lirfurnar nærast á fræjum vallhæru (Luzula multiflora) og ýmissa annarra grasa.
Mozzarella
Mozzarella er mjúkur ítalskur ostur sem skiptist í meginatriðum í þrjár tegundir:
Ferskur mozzarella er yfirleitt hvítur en getur verið gulleitur og fer eftir mataræði dýrsins. Mozzarella er mjúkur ostur og inniheldur mikinn vökva og því er hann yfirleitt snæddur samdægurs. Hann geymist þó ágætlega í saltvatni í eina viku. Nokkrar tegundir mozzarella eru notaðar á pítsur og í lasagna. Insalata Caprese er salat sem inniheldur mozzarella, niðursneidda tómata og basilíku.
Plinius eldri
thumb|right|Pliníus eldri Gaius Plinius Secundus eða Pliníus eldri (23 – 24. ágúst 79) var rómverskur fræðimaður og rithöfundur og sjóliðsforingi í rómverska flotanum. Hann samdi ritið Naturalis Historia (ísl. Náttúrusaga ), sem var nokkurn konar alfræðirit um náttúruvísindi og talinn forfaðir alfræðiorðabóka síðari tíma. Hann er nefndur „eldri“ til aðgreiningar frá frænda sínum, Pliníusi yngri en báðir urðu vitni að eldgosinu í Vesúvíusi þann 23. ágúst árið 79 e.Kr. sem varð Pliníusi eldri að aldurtila.
Pontifex Maximus
thumb|right|Ágústus keisari sem æðstiprestur. Pontifex Maximus var æðstiprestur prestaráðsins í Rómaveldi, sem var mikilvægasta staða rómverskra trúarbragða. Titillinn er enn í dag latneskur titill páfans í Róm.
Staðan var aðeins opin patrisíum til ársins 254 f.Kr. þegar plebeii fékk hana í fyrsta skipti. Smátt og smátt varð þessi titill mikilvægari í rómverskum stjórnmálum þar til henni var breytt í einn af titlum Rómarkeisara á tímum Ágústusar. Þessi skipan hélst til ársins 376 þegar titillinn varð einn af titlum Rómarbiskups.
Ólífuolía
thumb|250px|Ólífuolía
Ólífuolía er olía sem er unnin úr ólífum, berjum ólífutrésins (Olea europaea) og er hefðbundin landbúnaðarafurð í löndunum umhverfis Miðjarðarhafið; Portúgal, Spáni, Frakklandi, Ítalíu, Króatíu, Grikklandi, Tyrklandi, Líbanon, Ísrael og Palestínu. Ólífutréð er upphaflega frá Litlu Asíu. Ólífuolía er meðal annars notuð í matargerð, snyrtivörur, lyf, sápur og sem eldsneyti fyrir olíulampa.
750 milljónir ólífutrjáa eru ræktuð árlega og eru 95% þeirra umhverfis Miðjarðarhafið. Megnið af heimsframleiðslunni er frá Suður-Evrópu, Norður-Afríku og Austurlöndum nær. Árið 2006 var heimsframleiðslan 2,8 milljónir tonna og voru 40–45% frá Spáni sem er stærsti framleiðandi ólífuolíu í heimi.
Gæðastaðlar
Alþjóðlega ólífuolíuráðið (IOOC) er alþjóðastofnun með 23 aðildarríki og höfuðstöðvar í Madríd á Spáni. Ráðið vinnur að alþjóðlegri markaðssetningu ólífuolíunnar og fylgist með framleiðslu hennar í aðildarlöndunum þar sem það reynir að framfylgja gæðastöðlum. Meira en 85% af ólífuolíu heimsins kemur frá aðildarlöndum IOOC.
Merkingar á umbúðum ólífuolíu geta snúist um landfræðilegan uppruna hennar, framleiðsluaðferð, sýruinnihald og bragð. Í löndum innan IOOC er yfirleitt alltaf kveðið á um sýruinnihald á umbúðum (mælt sem hlutfall af þyngd) þar sem mikið magn óbundinna einómettaðra fitusýra veldur þráabragði í olíunni.
Í Evrópusambandinu eru nokkrar verndaðar upprunamerkingar fyrir ólífuolíu.
Gæðaflokkar
* Þessar olíur er óheimilt að selja beint til neytenda í Evrópusambandinu.
Mynstur
thumbnail|Flísar sem eru með mynstri og eru notaðar til skreytingar.
Sunnudagur selstúlkunnar
Sunnudagur selstúlkunnar er norskur söngur. Söngurinn heitir á frummálinu Sætergjentens Søndag og höfundur norska textans er  Jørgen Moe. Ljóðið fyrst gefið út á norsku árið 1850. Höfundur lagsins er fiðluleikarinn Ole Bull. Steingrímur Thorsteinsson þýddi ljóðið svona á íslensku árið 1905:
Mynstur
Mynstur eru sjáanleg í náttúrunni og í list. Í náttúrunni eru þau oft óregluleg, endurtaka sig ekki eftir ákveðinni röð og innihalda brot. Þetta eru tildæmis öldur, froður, flísar og sprungur. Undirniðri hafa mynstur stærðfræðilega uppbyggingu, stærðfræðin leitar að reglufestu og útkoman úr aðgerðum eru stærðfræðileg mynstur1. Menn fundu smátt og smátt upp kerfi forma, talna og tákna til að lýsa mynstrum. Ítalski stærðfræðingurinn Leonardo Fibonacci, sem fæddist á 12. öld sá að ákveðin talnaruna, Fibonacci tölurnar 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34 ... er að finna víða í náttúrunni. Talnarunan byggist á því að summa tveggja samliggjandi talna myndar næstu tölu á eftir í rununni. Hann sýndi t.d. fram á að kanínupar fjölgar sér samkvæmt talnarununni og að á mörgum plöntum er fjöldi krónublaða Fibonacci tala. Liljur hafa t.d. þrjú krónublöð, sóleyjar fimm krónublöð, dalía átta krónublöð, morgunfrúr 13 krónublöð o.s.frv. Sannað hefur verið stærðfræðilega að mynstur sem má finna á feldi dýra t.d. blettatígurs og gíraffa, er að grunni til ákveðin mynstureining sem breytist og ákvarðast mynstrið af stærð dýranna og lögun þeirra. 100px|thumbnail|Snjókorn