cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Faxi (foss)
250px|hægri|thumb|Faxi í september 2010 250px|hægri|thumb|Faxi í október 2007 Faxi (eða Vatnsleysufoss) er foss í lindánni Tungufljóti í Biskupstungum.
Eiginlegar uglur
Eiginlegar uglur (fræðiheiti: Strigidae) er ein af tveimur fjölskyldum ugla, hin er turnuglur (Tytonidae). Í flokkunarfræði Sibley-Ahlquist eru húmgapar settir í ættbálk ugla, en hér eru eiginlegar uglur flokkaðar í undirættina Striginae. Nýrri rannsóknir styðja þetta ekki og skyldleiki ugla almennt er enn óráðinn. Þessi stóra fjölskylda inniheldur um 189 lifandi tegundir í 25 ættkvíslum. Eiginlegar uglur eru mjög útbreiddar og finnast í öllum heimsálfum nema á Suðurskautslandinu.
Útlit
Eiginlegar uglur eru mismunandi að stærð en þótt smæsta tegundin Micrathene whitneyi sé aðeins einn hundraðasti af stærð stærstu uglunnar (sem er úfurinn, Bubo bubo), þá er líkamsbygging þeirra svipuð. Þær eru oft með stórt höfuð, lítið stél og mikinn fiðurbúning.
Sjálfvirkt auðkenniskerfi
thumb|right|Sérfræðingur [[Bandaríska strandgæslan|Bandarísku strandgæslunnar notast við AIS og ratsjá til að fylgjast með umferð um hafsvæði.]] Sjálfvirkt auðkenniskerfi eða AIS (úr ensku: Automatic identification system) er kerfi fyrir sjálfvirka rakningu ferða skipa og báta. Kerfið notast við sendiviðtæki um borð í skipum og á landi á vegum skipaumferðarþjónusta. Með AIS geta skipaumferðarþjónustur og einstök skip og bátar fylgst með skipaumferð í námunda við sig sem dregur úr hættu á árekstrum. AIS-kerfin eru viðbót við ratsjá sem er líka notuð til að koma auga á hættu á árekstrum. ADS-útvarp er hliðstætt kerfi fyrir flugumferð.
AIS-kerfi senda út auðkenni skips, staðsetningu, ferð og stefnu. Gögnin er hægt að birta á kortaskjá, til dæmis með rafrænu sjókorta- og upplýsingakerfi um borð í öðrum skipum. AIS er mikilvægt öryggistæki fyrir vaktstöður og fyrir strandgæslur að fylgjast með skipaumferð. AIS byggist á VHF-sendiviðtækjum og GPS-staðsetningartækjum og getur tengst öðrum nemum, eins og snúðáttavita og beygjuhraðanema. Rakning skipa með AIS-senda fer fram í gegnum landstöðvar eða í vaxandi mæli með gervihnöttum sem geta numið AIS-merki þegar skipið er utan VHF-færis.
AIS var þróað á 10. áratug 20. aldar sem skammdrægt rakningarkerfi. Lárétt drægni AIS-útsendinga er aðeins um 74 km. Skip detta því út af AIS-kerfum í landi þegar þau eru komin úr landsýn. Eftir 2005 hófu sumir gervihnettir að nema AIS-merki þar sem lóðrétt drægni er miklu meiri, eða um 400 km.
Í Alþjóðasamningi um öryggi mannslífa á hafinu er krafa um að öll atvinnuskip yfir 300 tonn séu með AIS-sendiviðtæki og öll farþegaskip óháð stærð. Áhafnir skipa geta slökkt á AIS-sendiviðtækjunum af ýmsum ástæðum, en það getur kostað afskipti strandgæslu á viðkomandi hafsvæði.
Dómkirkja
150px|thumb|Dómkirkja 150px|thumb|[[Marteinn Lúther|Lútherska Dómkirkjan í Helsinki er frægasta kirkjan í Finnlandi]] Dómkirkja er kristin kirkjubygging sem er höfuðkirkja biskupsdæmis og geymir biskupsstólinn eða hásæti biskups.
Staðgengilsbrúðkaup
Staðgengilsbrúðkaup er brúðkaup þar sem annaðhvort brúður eða brúðgumi, hugsanlega bæði, eru fjarstödd en staðgengill svarar fyrir þann fjarstadda. Slík hjónabönd eru þó ekki lagalega bindandi nú á tímum nema í fáeinum löndum.
Fyrr á öldum voru staðgengilsbrúðkaup algeng hjá konungs- og aðalsættum Evrópu. Þegar konungsdóttir eða hefðarjómfrú giftist til fjarlægs lands eða héraðs sendi brúðguminn oft fulltrúa sinn sem giftist brúðinni sem staðgengill hans og flutti hana svo til nýrra heimkynna, þar sem önnur giftingarathöfn fór yfirleitt fram. Stundum leið þó alllangur tími þar til brúðhjónin hittust. Þannig giftist til dæmis Katrín af Aragóníu Arthúr prinsi af Wales 19. maí 1499 en þau sáust fyrst 4. nóvember 1501 og var giftingarathöfn haldin tíu dögum síðar. Eitt þekktasta dæmið á síðari öldum er brúðkaup Napóleons Bónaparte og Maríu Lovísu, síðari konu hans, en hún giftist staðgengli keisarans 11. mars 1810 og síðan honum sjálfum 1. apríl sama ár.
Hjónabandið taldist þó ekki fullkomið fyrr en hjónin höfðu haft kynmök og þótt staðgengisbrúðkaup væri lagalega bindandi var yfirleitt auðveldara að ógilda slík hjónabönd en önnur og stundum var ekki einu sinni hirt um það. Anna hertogaynja af Bretagne giftist Maxímilían 1. af Austurríki 1490 með staðgengli en þau höfðu enn aldrei hist þegar Karl 8. Frakkakonungur þvingaði hana til að giftast sér ári síðar og Innósentíus VIII páfi lýsti svo hjónaband þeirra löglegt þar sem hjónaband Önnu og Maxímilíans hefði aldrei verið fullkomnað.
Staðgengilsbrúðkaup tíðkast enn sumstaðar, oftast vegna þess að annað hjónanna getur ekki verið viðstatt vegna herþjónustu, fangelsisvistar, farbanns eða af öðrum gildum ástæðum. Lagalegt gildi þeirra er þó misjafnt. Í nokkrum ríkjum Bandaríkjanna geta hermenn í þjónustu erlendis þó notað staðgengil til að giftast maka sínum löglega. Rússneski geimfarinn Júríj Malechenko giftist Ekaterínu Dmitrievu með staðgengli 10. ágúst 2003. Hann var þá í geimstöð á sporbaug um jörðu en hún í Texas.
Þróunarfélag Austurlands
Hlutverk Þróunarfélags Austurlands
Meðal helstu hlutverka Þróunarfélags Austurlands er að efla atvinnulíf og samfélag á Austurlandi, veita ráðgjöf við nýsköpun- og þróunarverkefni auk þess að veita ráðgjöf um bættan rekstur. Félagið hefur tekið þátt í fjölda verkefna á landsvísu sem og alþjóðlegum verkefnum sem ætlað er að styðja og styrkja við atvinnulífið á Austurlandi.
Saga Þróunarfélags Austurlands
Iðnaðarnefnd SSA, sem var ein af starfsnefndum Sambands Sveitarfélaga í Austurlandskjördæmi, (nú Austurlandi), fjallaði um það fyrst árið 1979 að stofna Iðnþróunarfélag á austurlandi og samfara því Iðnþróunarsjóð. Árið 1980 voru lög sett á Alþingi sem gerðu ráð fyrir að styrkt væri við iðnþróun á landsbyggðinnni að því gefnu að landshlutasamtök sveitarfélaga myndu ráða iðnfulltrúa til starfa og stofna iðnþróunarfélög og iðnþróunarsjóði til eflingu á iðnaði í landshlutunum.
Árið 1980 var Halldór Árnason ráðinn fyrsti iðnaðarráðgjafi á Austurlandi af iðnaðarnefnd SSA. Hann ásamt Iðnaðarnefnd SSA gengdi því hlutverki að veita ráðgjöf og leita leiða til að efla atvinnulíf á Austurlandi. SSA lagði til skrifstofuhúsnæði og tók þátt í rekstri bifreiðar meðan Iðnaðarráðuneytið greiddi laun Halldórs.
Stofnfundur Iðnþróunarfélags Austurlands og Iðnþróunarsjóðs Austurlands var haldinn þann 20.maí 1983 á Seyðisfirði í Félagsheimilinu Herðubreið. Stofnfélagar vorum um 70 og var félagið var fjármagnað að sveitarfélögunum, fyrirtækjum, verkalýðsfélögum, einstaklingum, SSA og ríkinu. Fyrsti formaður Iðnþróunarfélagsins var Theodór Blöndal frá Seyðisfirði og fyrsti formaður Iðnþróunarsjóðs var Sveinn Þórarinsson frá Egilstöðum. Seyðisfjarðarkaupstaður lagði lengi til húsnæði fyrir starfsemi félagsins  eða allt þanngað til Byggðastofnun keypti húsnæði á Egilstöðum og flutti þá félagið starfsemina yfir Fjarðarheiði í eigið húsnæði þar sem starfsemin er enn til húsa. Félagið hefur farið í gegnum nokkrar nafnabreytingar frá stofnun þess en árið 1988 var nafni þess breytt í Atvinnuþróunarfélag Austurlands, árið 1997 varð svo til Þróunarfélag Austurlands en fór starfsemi þess fram undir nafni Þróunarstofu Austurlands. Árið 2004 fékk félagið sitt núverandi nafn, Þróunarfélag Austurlands.
Arenaria
Arenaria getur átt við um eftirfarandi:
Eðna
Eðna er íslenskt kvenmannsnafn.
Brigham Young
thumb|Ljósmynd af Brigham Young, tekinn um 1866 Brigham Young (fæddist 1. júní 1801 í Vermont í Bandaríkjunum, dó 29. ágúst 1877 í Salt Lake City í Utah) var annar spámaður og leiðtogi Kirkju Jesú Krists hinna síðari daga heilögu, sem þekktari eru sem mormónar. Young stofnaði borgina Salt Lake City og fjölda annarra bæja í Utah-fylki og öðrum fylkjum þar í kring. Hann hefur oft verið nefndur "hinn ameríski Móses" eða "mormóna Móses" vegna hlutverks síns í landnámi mormóna á svæði í Mexíkó sem seinna varð bandarískt og síðar fylkið Utah.
Young fæddist í fátækri bóndafjölskyldu í Vermont-fylki og vann sem ungur maður sem smiður. Hann varð meþódisti 1824 en snérist til mormónatrúar 1830 þegar hann hafði lesið hina nýútkomnu Mormónsbók. Hann var skírður mormóni 1832 og hélt þá til Kanada sem trúboði. Þegar fyrsta kona hans lést 1834 settist hann að í mormónanýlendunni í Kirtland í Ohio.
Young var heittrúaður og virkur í hinni nýju trú. Hann var gerður að postula og varð einn af quorum, Tólfpostulasveitinni (sem stjórna kirkjunni) 1835. Hann fór sem trúboði til Englands á árunum 1840 til 1841 og í kjölfar þess flutti fjölmennur hópur sem hafði kynnst trúnni í gegnum Young til Bandaríkjanna.
thumb|Það svæði í norðurhluta Mexíkó sem Bandaríkin náðu undir sig 1848. Það má þekkja Utah-fylki á vatninu Great Salt Lake. Gadsden-kaupin 1853 eru sýnd með gulum lit Eftir að Joseph Smith, fyrsti spámaður og stofnandi kirkjunnar, hafði verið myrtur 1844 tók Young við forystu safnaðarins. Mormónar urðu fyrir miklum ofsóknum á þessum tíma og það varð til þess að þeir komust a þeirri niðurstöðu að þeim væri ólíft í austurhluta Bandaríkjanna. Brigham Young fékk þá vitrun um að fyrirheitna landið væri að finna inn í því svæði sem þá var í norðurhluta Mexíkó. Eftir mikla erfiðleikaferð komu fyrstu mormónalandnemarnir á áfangastað í Salt Lake dalnum 24. júlí 1847 og höfðu þá verið á ferð frá apríl 1846.
thumb|Appelsíngula línan sýnir það svæði sem mormónar vildu gera að fylkinu Deseret, ljósbleiki liturinn sýnir það svæði sem var gert að Yfirráðasvæðinu Utah 1851 Bandaríkin lögðu undir sig norðurhluta Mexíkó 1848 og þar með það svæði þar sem mormónar höfðu sest að. Young óskaði eftir því við bandarísk yfirvöld að það yrði gert að sjálfstæðu fylki sem kallað yrði Deseret. Það var þó ekki úr en hins vegar var stofnað Yfirráðasvæðið Utah (Utah Territory) og Young var gerður svæðisstjóri og hafði hann með því bæði andleg og veraldleg völd á svæðinu. Rúmlega 100 000 mormónar fluttu á svæðið fram að andláti Young 1877, meðal annars nokkur hundruð íslendingar. Hundruð bæjarsamfélög uxu upp, til dæmis Spanish Fork, fyrsta nýlenda íslendinga í Ameríku.
Brigham Young lifði í fjölkvæni, hann var kvæntur 51 konu og átti 56 börn með 16 af þeim.
Friðrik 8.
Friðrik 8. af Glücksborg var konungur Danmerkur frá 1906 – 1912. Hann var elstur barna Kristjáns konungs 9. og Lovísu af Hessen-Kassel. Hann kvæntist Lovísu prinsessu af Svíþjóð-Noregi árið 1869. Fljótlega eftir brúðkaupið settust hjónin að í Charlottenlund-höll, þar sem mörg af átta börnunum þeirra fæddust.
Friðriki þótti vænt um Ísland og Íslendingum um hann, meira en vant var um Danakonunga.
Á efri árum fékk konungur hjartasjúkdóm, sem dró hann til dauða þann 14. maí 1912, þar sem hann var einn á ferð í Hamborg. Starfsfólk líkhússins bar ekki kennsl á konung Danmerkur fyrr en daginn eftir. Friðrik hlaut hinsta legstað í Hróarskeldudómkirkju og eftirmaður hans var sonurinn Kristján 10.
Lengi gengu sögusagnir um að konungurinn hefði látist á gleðihúsi. Á móti hefur verið bent á að það sé ótrúlegt, þar sem hann hafi látist aðeins um korteri eftir að hann yfirgaf hótel sitt.
Etrúska
Etrúska var tungumál talað á Norður-Ítalíu fyrir innrás Rómverja. Það getur hugsast að etrúska deili uppruna með lemnísku og retísku sem heitir frumtyrsenska (eða frumtyrrenska).
Af kunnuglegum orðum sem eru ef til vill af etrúskum uppruna má nefna orðið „persóna“ sem er komið úr latneska orðinu persona sem merkti gríma en það er hugsanlega komið frá etrúska orðinu fersu sem merkti gríma.
Saga
Rétt eins og Rómverjar þá voru Etrúrar innfæddir íbúar Ítalíuskagans, en ekki aðfluttir frá Litlu-Asíu, eins og sögusagnir herma. Á 6. öld f.kr. höfðu þeir komið upp tólf borgríkjum um miðjan Ítalíuskagann. Menningaráhrif þeirra teygðu sig alla leið suður að Napólí og voru þeir töluvert stærri en nágrannar sínir, Rómverjar.
Etrúrar voru fyrsta menningarþjóðin á Ítalíuskaganum sem lærði að skrifa. Í framhaldi af því deildu þeir kunnáttu sinni með öðrum þjóðum, m.a. Rómverjum. Aldrei hefur verið gerð fyllilega grein fyrir því að etrúska tungumálð tengist á nokkurn hátt öðrum tungumálum jarðar. Vandamálið er að það hefur einfaldlega ekki fundist nógu mikill samfelldur texti til þess að geta greint tungumálið almennilega. Þó er vitað um svipaða stafi og orð úr fönísku, en þau eru afar stutt og fá og hefur því fræðimönnum ekki tekist að þýða etrúska tungumálið nógu vel.
Framburður
Í þessari töflu er gerð grein fyrir hinum ýmsu breytingum sem gerðar hafa verið á etrúska stafrófinu. „Hefðbundin etrúska“, sem var meira eða minna eins og evboísk gríska, var ekki töluð en aftur á móti notuð við kennslu þeirra sem gátu lesið. „Forn-etrúska“ stafrófið var í notkun frá 8. öld til 4. aldar f.kr. áður en Etrúrar urðu hluti af Rómaveldi. „Síðetrúska“ var notuð frá 4. öld f.kr. fram á 1. öld e.kr þegar tungumálinu var meira eða minna skipt út fyrir latínu og dó svo út í kjölfarið.
Eins og taflan sýnir þá er etrúska stafrófið upprunnið úr evboísk-grísku stafrófi. Það útskýrir tilurð stafanna F og Q og einnig notkunina á H fyrir [h]-hljóðið og X fyrir [ks]-hljóðið. Lögun bókstafana og átt rituninnar benda til þess að stafrófið hafi verið teiknað í þessari mynd fyrir almenna stöðlun gríska stafrófsins.
Mynd:Etruiska tafla.png
Etrúska tungumálið hafði ekki eins mikið af hljóðum og það gríska, þannig að jafnvel þó Etrúrar hafi notast við gríska stafrófið þá notuðu þeir alls ekki alla bókstafina (t.d. B, Δ, Ζ, Ο). Þar að auki breyttu þeir hljómi bókstafsins Γ yfir í [k] hljóð sem varð til þess að í dag eru bókstafirnir orðnir þrír sem standa fyrir það hljóð, C, K, og Q. Etrúrar ákváðu að nota þá alla en í mismunandi samhengi: K kemur á undan A, C á undan I og E, og Q á undan V.
Bókstafurinn F stóð fyrir annað hvort [w]- eða [v]-hljóðið, eins og í evboískri grísku, en Etrúrar höfðu engu að síður [f]-hljóðið. Snemma í myndun stafrófsins var stafurinn Mynd:Etr takn.png (HF) notaður til þess að skrifa [f]-hljóðið en var seinna meira skipt út fyrir bókstafinn 8.
Áhrif
Etrúska stafrófið varð grunnurinn að fjölda annara stafrófa, eins og til dæmis oskanska stafrófsins, úmbríska stafrófsins og hugsanlega rúnaleturs. Latneska stafrófið, sem varð að einu útbreiddasta stafrófi heims, er afkomandi etrúska stafrófsins.
Koskóróba-svanur
Koskóróba-svanur (fræðiheiti: Coscoroba coscoroba), í stuttu máli kallaður koskóróba, er tegund svana.
Orðræða
Orðræða er það tungutak sem notað er í boðskiptum um ákveðið efni eða á ákveðnu sviði. Með orðræðu er átt við það sem hefur áhrif á eða stýrir notkun tungumálsins, og hvernig val höfundar mótast af samhengi, tilgangi eða ætlun höfundar og tengslum hans eða stöðu gagnvart viðtakendum. Það á bæði við talmál og ritmál.
Hugtakinu svipar til hugtaksins umræðu en þýðir ekki það sama, umræða er notað um það sem fólk segir um ákveðið málefni þegar það skiptist á skoðunum.
Hugtakið orðræða er notað í margvíslegu samhengi um það hvernig mál er notað til að tala um ákveðin fyrirbæri og minnir þá oft á hvernig orðið umræða er notað. Hugtakið orðræða vísar ekki endilega í ákveðna umræðu eða það sem tiltekið fólk hefur sagt, eins og þegar talað er um umræður. Með orðræðu er átt við málnotkunina, hvernig talað er um ákveðin mál.
Með orðinu orðræðu er ekki nauðsynlegt að umræða hafi farið fram, heldur vísar það til þess við að hugsa um hvernig tungumálið er notað til að fjalla um ákveðið viðfangsefni. Hægt er að segja: „Orðræðan um menntamál ber vott um að kennarar eru ekki ánægðir,“ en þá er ekki átt við hve margir kennarar hafa látið í ljós óánægju, heldur hvernig óánægja kennara birtist í málnotkun þeirra og annarra.
Hrökkvíðir
Hrökkvíðir (fræðiheiti Salix fragilis) er meðalstór eða stór víðitegund. Hrökkvíðir er hraðvaxta og verður 10-20 m hár með stofn sem er allt að 1 m að ummæli. Tréð er oft margstofna og óreglulega lagað með hallandi krónu. Trjábörkur er dökkgrábrúnn og grófur á eldri trjám. Laufin eru skærgræn og linsulaga um 9-15 sm löng og 1,5-3 sm breið.
Vegagerðin
thumb|right| Merki Vegagerðarinnar. Vegagerðin er veghaldari þjóðvega á Íslandi sem merkir að hún hefur samkvæmt lögum forræði yfir vegum hvað varðar vegagerð, þjónustu og viðhald. Hlutverk stofnunarinnar er að þróa og annast samgöngukerfi, á sjó og landi, á sem hagkvæmastan hátt með þarfir samfélagsins að leiðarljósi. Vegagerðin er ríkisstofnun í A-hluta ríkissjóðs og er starfsemi hennar að stærstum hluta fjármögnuð af skatttekjum ríkissjóðs.
Hlutverk: Framkvæmda- og rekstrarstofnun
Árið 2012 samþykkti Alþingi tvenn ný lög um breytt stofnanakerfi samgöngumála með sameiningu samgöngustofnana, annars vegar að stofnsetja Farsýsluna sem er stjórnsýslustofnun með sameiningu fyrrum verkefna Umferðarstofu, Flugmálastjórnar og stjórnsýsluverkefna Siglingastofnunar og Vegagerðarinnar. Hinsvegar varð með sameiningu framkvæmda- og rekstrarverkefna Vegagerðarinnar og Siglingastofnunar, til ein framkvæmda- og rekstrarstofnun undir nafninu Vegargerðin.
Hin nýja Vegagerð skyldi hafa það hlutverk að byggja upp, viðhalda og reka samgöngukerfi ríkisins, á sjó og landi. Það skyldi gera á sem hagkvæmastan hátt með þarfir samfélagsins að leiðarljósi.
Meginmarkmið Vegagerðarinnar er að skapa öruggar og greiðar samgöngur á sjó og landi, með hagkvæmir uppbygging og rekstur samgöngukerfisins í sátt við umhverfið. Þetta skal gert með skilvirkri og vel skipulagðri starfsemi með ábyrgu, og hæfu starfsfólki.
thumb|right| Vegagerðin sér meðal annars um uppsetningu og viðhald umferðarmerkja.
Skipulag Vegagerðarinnar
Yfirstjórn vegamála er á höndum samgönguráðherra. Hann skipar vegamálastjóra til að veita Vegagerðinni forstöðu og stjórna framkvæmdum á sviði vegamála.
Vegagerðinni er annars vegar skipt svokallaða Miðstöð sem sér um stefnumótun og stjórnun, og hins vegar og fjögur starfssvæði. Þau eru eru Suðursvæði, Vestursvæði, Norðursvæði og Austursvæði. Hvert „svæði“ ber ábyrgð á framkvæmdum, viðhaldi og rekstri vegakerfisins, og að veita vegfarendum þjónustu innan svæðisins.
Vegakerfið
Samkvæmt vegalögum skiptist vegakerfið á Íslandi upp í þjóðvegi, sveitarfélagsvegi, almenna stíga og einkavegi. Þjóðvegir eru akvegir fyrir almenna umferð milli staða utan þéttbýlis. Þeir eru taldir upp í sérstakri vegaskrá og er viðhaldið af Vegagerðinni með fjárveitingum úr ríkissjóði. Þeim er ætlað ásamt vegum sveitarfélaga, að mynda eðlilegt, samfellt vegakerfi til tengingar byggða landsins.
Beaufort-haf
thumb|right|Blái liturinn sýnir Beauforthafið Beauforthafið er hafsvæði í Norður-Íshafi norðan við Alaska og Norðvestur- Kanada.
Hafsvæðið er um 80 000 km² að flatarmáli og mesta dýpt er 4.683 metrar. Beauforthaf er ísi þakið allt árið að undanteknum mánuðunum ágúst og september þegar 50 til 100 km breið rák næst landi opnast. Hafsvæðið er nefnt eftir breska aðmírálnum Sir Francis Beaufort. Á hafsbotninum fannst olía og gas upp úr 1960 en fyrstu tilraunaboranir fóru fram 1986.
Bandaríkin og Kanada deila enn um hvar draga eigi mörk milli landanna á hafsvæðinu.
Kaupfélag Eyfirðinga
Kaupfélag Eyfirðinga, best þekkt undir skammstöfuninni KEA, er íslenskt fyrirtæki sem stofnað var 1886 sem kaupfélag. Félagið var á tímabili stærsti atvinnuveitandi á Norðurlandi en má muna sinn fífil fegurri. Í dag starfar KEA sem fjárfestingarfélag sem öðrum þræði vinnur í þágu eigenda sinna að eflingu atvinnulífs og búsetuskilyrða á starfssvæði sínu.
Kaupfélag Eyfirðinga var stofnað þann 19. júní 1886 á Grund í Eyjafirði. Kom þar saman hópur manna og stofnaði Pöntunarfélag Eyjafjarðar, en hálfu ári síðar var nafninu breytt í Kaupfélag Eyfirðinga. Upphaflegur tilgangur félagsins, líkt og annarra kaupfélaga, var að útvega félagsmönnum vörur á hagstæðu verði. Á árunum eftir heimsstyrjöldina fyrri byggði KEA verslunarhús, sláturhús, mjólkurvinnslustöðvar og frystihús til frystingar á kjöti til útflutnings.
Á fimmtíu ára afmæli KEA, 1936, voru félagsmenn um 2400, þar af var fjórðungur frá Akureyri. Þá sneri félagið sér að sjávarútvegi og stofnaði Útgerðarfélag KEA og gerði út skip. Kaupfélag Eyfirðinga tók þátt í að stofna ESSO á Íslandi, Olíufélagið hf. árið 1946. Upphaflegt hlutafé Olíufélagsins hf. var 850.000 kr en KEA lagði til 195.000 kr því og var næst stærsti stofnhluthafi á eftir SÍS.
thumb|left|Gamla KEA-merkið KEA hefur breyst frá því að vera hefðbundið kaupfélag, yfir í að vera fjárfestingarfélag. Það er þó ennþá samvinnufélag og eru félagsmenn KEA í dag rúmlega 19 þúsund. Í samþykktum félagsins kemur fram að félagið heitir KEA og starfar í samræmi við lög um samvinnufélög nr 22/1991 - með áorðnum breytingum. Heimili þess og varnarþing er á Akureyri. Félgassvæði KEA er frá og með Fjallabyggð í vestri til og með Langanesbyggðar í austri, tekið er mið af sveitarfélagamörkum eins og þau eru árið 2013. Tilgangur félagsins er að vinna að hagsmunum félagsmanna og efla búsetu á félagssvæði sínu. Félaginu er fyrst og fremst æltað að vera fjárfestingarfélag og hefur því ekki með höndum atvinnurekstur, en stofnar og rekur hlutafélög og fyrirtæki sem ýmist eru að fullu í eigu KEA eða í sameign með öðrum aðilum. Þá er félaginu heimilt að starfrækja innlánsdeild í samræmi við lög um samvinnufélög nr. 22/1991.
Hlíðar
Helstu kennileiti hverfisins eru Perlan, Klambratún, Hlemmur, Háteigskirkja og Sjómannaskólinn. Elstu hlutar hverfisins, svæðið kringum Hlemm og Norðurmýrin, byggðust upp á 3. og 4. áratug 20. aldar. Stærstur hluti hverfisins er í póstnúmeri 105.
Í hverfinu eru sex grunnskólar; Hlíðaskóli, Háteigsskóli, Klettaskóli og Brúarskóli (tveir síðastnefndu skólarnir eru sérskólar), Ísaksskóli og Barnaskólinn í Reykjavík sem er á vegum Hjallastefnunnar. Menntaskólinn við Hamrahlíð, Sjómannaskólinn (Tækniskólinn), Tónlistarskólinn í Reykjavík og Háskólinn í Reykjavík eru í hverfinu auk menntavísindasviðs Háskóla Íslands (áður Kennaraháskóli Íslands). Hönnunardeild Listaháskóla Íslands er í Þverholti en þar rétt hjá starfaði áður um áratugaskeið Myndlistar- og handíðaskóli Íslands. Nýjasti framhaldsskólinn, Menntaskóli í tónlist, tók til starfa í Skipholti árið 2017. Blindraheimili Blindrafélags Íslands er við Hamrahlíð. Austurbæjarbíó og Tónabíó (nú Vinabær) eru í hverfinu. Þjóðskjalasafn Íslands er staðsett þar í gamalli mjólkurstöð Sambandsins og Náttúrugripasafn Íslands var þar við Hlemm frá 1960 til 2008. Hið íslenzka reðasafn var opnað þar skammt frá við Laugaveg árið 2014. Kjarvalsstaðir (Listasafn Reykjavíkur) standa á Klambratúni. Verslun er víða í hverfinu kringum Hlemm, í Holtum og í Suðurveri. Landspítali er með starfsemi í Skaftahlíð þar sem áður var verslunarmiðstöð og félagsmiðstöðin Tónabær. Bílaumboðið Hekla hf. og Hótel Reykjavík Natura (áður Hótel Loftleiðir) eru líka í hverfinu.
Knattspyrnufélagið Valur er með mikla starfsemi í hverfinu á Hlíðarenda. Skátafélagið Landnemar er með skátaheimili nálægt Hlíðaskóla.
Íbúar í hverfinu (Hlíðahverfi og Norðurmýri) voru 12.178 talsins árið 2023.
Saga
thumb|right|Járnbrautin úr Öskjuhlíð. thumb|right|Hlíðar að vetri til 1993. Landslag í Hlíðahverfi einkennist af tveimur holtum, Rauðarárholti í norðri og Öskjuhlíð í suðri. Milli þessara holta voru mýrar; Norðurmýri í norðvestri, þar sem Rauðarárlækur rann til sjávar, Breiðamýri í miðju, Kringlumýri til austurs, Vatnsmýri til vesturs og Leynimýri til suðausturs. Nyrsti hluti hverfisins tilheyrði býlinu Rauðará en syðri hlutinn tilheyrði Reykjavík. Bændur í Reykjavík höfðu skógnytjar í Öskjuhlíð en í Norðurmýri var mótekja. Aðalleiðin frá Reykjavík að þvottalaugunum í Laugardal lá yfir Rauðarárlæk nyrst á svæðinu. Þar var gerð brú árið 1885 sem var jafnan nefnd Hlemmur.
Þjóðhátíðarárið 1874 var útbúið hátíðarsvæði efst í Öskjuhlíð. Grjótnám hófst þar á 19. öld og jókst til muna þegar gerð Reykjavíkurhafnar hófst 1910. Þá voru lagðar tvær járnbrautir frá Öskjuhlíð að höfninni. Önnur járnbrautin lá yfir Melana að Grandagarði en hin í gegnum Norðurmýri að Ingólfsgarði.
Frá 1915 til 1917 var vatnstankur reistur efst á Rauðarárholti og viti þar ofan á. Þegar Sjómannaskólinn var reistur 1942 til 1945 var vitinn fluttur í skólann.
Undir lok 19. aldar og á fyrstu áratugum 20. aldar risu nokkur erfðafestubýli í kringum Reykjavík. Þar sem hlíðarnar eru nú risu meðal annars býlin Klambrar, Háteigur, Eskihlíð, Hlíðarendi, Þóroddsstaðir, Sunnuhvoll, Fagridalur, Hlíðardalur, Reykjahlíð og Varmahlíð.
Gasstöðin við Hlemm var reist árið 1910. Húsin stóðu þar allt til 1960 þegar þau voru rifin til að rýma fyrir nýrri lögreglustöð.
Árið 1932 var nýr kirkjugarður, Fossvogskirkjugarður, vígður í suðurhlíðum Öskjuhlíðar. Fossvogskirkja var reist þar við 1948. Hitaveitutankarnir efst á Öskjuhlíð voru reistir eftir 1940.
Á hernámsárunum lagði breski herinn undir sig stór svæði austan við Reykjavíkurflugvöll og reisti þar mannvirki og mörg braggahverfi. Þarna stóðu meðal annars Camp Herold (nú leikvöllur við Grettisgötu), Camp Tower Hill (á Rauðarárholti), Camp Hilton og Camp Farm.
Eftir að stríðinu lauk var hluti braggahverfisins í Nauthólsvík rekinn sem Flugvallarhótelið í Reykjavík. Þar varð vinsælt að stunda sjóböð á 6. áratugnum og árið 1960 var skeljasandur fluttur í víkina. Um 1965 leiddu mengunarmælingar í ljós mikla klóakmengun í Nauthólsvík og sjóböð lögðust þar af en siglingar og róðraríþróttir tóku við. Hótel Loftleiðir var reist þar norðan við 1965-1966 og tók við hlutverki flugvallarhótels.
Hlíðahverfi byggðist hratt upp eftir stríð, fyrst sunnan við Miklubraut 1945-1947 og síðan norðan megin frá Lönguhlíð að Stakkahlíð 1947-1951. Árið 1957 var skipt um jarðveg undir Miklubraut og Lönguhlíð og efnið sem kom upp sett á Klambratún. Á Klömbrum var rekið kúabú sem seldi kjöt og mjólk til bæjarbúa. Búskapur lagðist þar af 1963 og bæjarhúsin voru rifin tveimur árum síðar. Eftir það var túnið skipulagt sem almenningsgarður og 1967 til 1973 stóð bygging Kjarvalsstaða þar yfir. Árið 1961 var Blindraheimili Blindrafélags Íslands við Hamrahlíð vígt. Kennaraskólinn hóf starfsemi við Stakkahlíð 1962 og Menntaskólinn við Hamrahlíð hóf starfsemi við Hamrahlíð árið 1966. Æfingaskóli kennaraskólans (nú Háteigsskóli) tók til starfa í nýju húsnæði árið 1968.
Árið 1972 var lögreglustöð opnuð við Hlemm og 1978 var opnuð þar hjá ný skiptistöð Strætó.
Afmörkun
Hverfið inniheldur þannig ekki Túnin sem tilheyra Laugardal.
Í aðalskipulagi Reykjavíkur 2010-2030 er borginni skipt í 10 borgarhluta. Þar eru Hlíðarnar borgarhluti III og skiptast í þrjú hverfi; Háteigshverfi (norðurhluti Hlíðahverfis, Hlemmur, Holt og Norðurmýri), Hlíðahverfi (suðurhluti Hlíðahverfis og Suðurhlíðar) og Öskjuhlíðarhverfi (Öskjuhlíð og Nauthólsvík).
Karlungar
Karlungar voru konungsætt Frankaríkisins frá 751 þar til ríkinu var skipt með Verdun-samningnum árið 843. Karlungar ríktu síðan í ríkjunum þremur sem urðu til við samninginn; í Frakklandi þar til Kapetingar tóku við 987, í miðríkinu Lóþaringen til 887 og í hinu Heilaga rómverska ríki til 911.
Stofnandi ættarveldisins er venjulega talinn Arnúlfur af Metz, biskup af Metz á síðari hluta 7. aldar. Hann varð valdamikill eftir að hafa stutt Klóþar II í að sameina konungsríki Franka (Ástrasíu, Nevstríu og Búrgúndí). Sonur hans, Ansugisel, giftist Beggu, dóttur Pípins eldra, hallarbryta og varð sjálfur bryti eftir hann. Sonur hans Pípinn II náði völdum í ríkjunum þremur og sigraði konunginn, Þjóðrík III þegar hann reyndi að bola honum frá. Þar með var embætti hallarbrytans orðinn í raun valdamesta embætti ríkisins.
Sonur Pípins, Karl hamar, náði svo miklum vinsældum (hjá páfa, meðal annarra) eftir sigur hans yfir márum í orrustunni við Poitiers 732 að syni hans, Pípin III tókst að velta síðasta Mervíkingnum úr sessi og verða Frankakonungur 751.
Sonur Pípins III og þekktasti konungur Karlunga, Karl mikli eða Karlamagnús, varð konungur eftir bróður sinn Karlóman árið 771. Sonur hans, Lúðvík guðhræddi, reyndi að sætta metnað þriggja sona sinna, en eftir dauða hans börðust þeir innbyrðis sem endaði með skiptingu ríkisins samkvæmt Verdun-samningum 843.
Kyrrahafsstríðið
thumbnail|300px|hægri|Málverk af orrustunni við [[Arica eftir Juan Lepiani.]] Kyrrahafsstríðið (spænska: Guerra del Pacífico) var stríð milli Chile annars vegar og Perú og Bólivíu hins vegar. Stríðið stóð frá 1879 til 1883. Kyrrahafsstríðinu lauk 20. október 1883 með Límasamningnum (Tratado de Lima).
Sigríkur
Sigríkur er íslenskt karlmannsnafn.
Melur
Melur getur átt við:
Cistanthe ambigua
Cistanthe ambigua er plöntutegund sem var lýst af Sereno Watson.
Turul
thumb| Turul fugl á konunglega kastalanum, [[Búdapest, Ungverjalandi]] Turul er goðsögulegur ránfugl, aðallega sýndur sem haukur eða fálki, í ungverskum menningu og þjóðartákn Ungverja.
Uppruni Turul
thumb| Gyllt silfurskjöld með túrulmótífi (Ungverjalandi, 10. öld), Þjóðminjasafnið í Prag. thumb| Smámynd af ungverska höfðingjanum Ügyek og sýnir túrulinn á skjöldnum ( Chronicon Pictum, 14. öld) Turul er líklega stór fálki og uppruni orðsins er talin vera tyrkneskur ( Clauson 1972: 472. ) ( Róna-Tas o.fl. 2011: 2: 954-56) ) „ toġrïl“ eða orðið „ toğrul“ þýðir meðal ránfugl til stór ránfugl úr fjölskyldunni Accipitridae, svölugleða . Ungverska orðið Sólyom þýðir fálki, það eru þrjú forn orð í ungversku sem lýsa mismunandi tegundum af fálka: kerecsen [Greek κερχνηίς] ( Saker Falcon ), zongor [tyrkneska sungur = fálki ] og turul.
Í Ungverskri hefð það er talið að orðið Tulul komi frá ættartákni sem notað var á 9. og 10. öld af "húsi" Árpád.
Goðsögnin um Emese, kemur fram í Gesta Hungarorum og Chronicon Pictum, þar kemur turul til Emese í draumi, þegar hún var þegar ólétt og upplýsti hana um að hún væri með framtíðar konung undir belti. Í eldri bókmenntum er talið að hún hafi orðið ólétt í drauminum eftir Turul, sögusagnirnar eru óljósar Hverju sem líður þá er hlutverk Turul að vernda barn Emses, Álmos framtíðar kóngi Ungverjalands. Seinna meir kemur Turul fram í draumi leiðtoga Ungverja, þar sem ernir (taldir tákna Pechenegs ) ráðast á hesta þeirra og Turul kemur og bjargaði þeim.
Nútíma notkun
thumb|115x115dp| Konungsríkið Ungverjaland fyrsta tölublað (1900) með mynd af Turul Nú í dag prýðir Turul skjaldarmerki ungverska varnarliðsins, miðstöðvar gegn hryðjuverkum og skrifstofu þjóðaröryggis.
Það voru 3 stórar Turul-styttur, hver með 15 metra vænghafi, í Stór-Ungverjalandi (áður en landið hafði landamæri sín endurskipulagt með Trianon-sáttmálanum ). Síðasti af þremur stendur á fjalli nálægt Tatabánya í Ungverjalandi en hinum tveimur var eytt. Það er stærsta fuglastytta í Evrópu og stærsta bronsstyttan í Mið-Evrópu. Eftir standa að minnsta kosti 195 Turul styttur í Ungverjalandi, svo og 48 í Rúmeníu (32 í Transsylvaníu og 16 í Partium ), 8 í Slóvakíu, 7 í Serbíu, 5 í Úkraínu, 1 í Austurríki. Einn sá síðast setti upp, frá as of 29 September 2012, á degi Michaels erkiengils, er í Ópusztaszer þjóðminjagarðinum í Ungverjalandi.
Sum af frímerkjum konungsríkisins Ungverjalands sem gefin voru út eftir 1900 eru með Turul.
Rafrænt sjókort
thumb|right|Rafrænt sjókort. Rafrænt sjókort eru stafræn sjókortagögn frá sjómælingstofnun sem ætluð eru til sýningar á tölvuskjá. Rafræn sjókorta- og upplýsingakerfi eru með rafræn sjókort sem uppfylla staðalinn S-57 frá Alþjóðasjómælingastofnuninni. Opinber rafræn sjókort sem eru viðurkennd til notkunar í slíkum kerfum eru með rafrænni undirskrift og seld af viðurkenndum endursöluaðilum. Stundum er hægt að fá sömu kort eða rastakort byggð á sömu gögnum fyrir mun lægra verð eða í opnum aðgangi til notkunar í sjókortakerfum sem ekki uppfylla staðalinn og eru algeng í minni bátum og skemmtibátum.
Chrzanów
thumb|290px|Víðmynd yfir Chrzanów Chrzanów er bær í Suður-Póllandi þar sem búa 39.356 manns (2008). Bærinn er staðsettur í Małopolskie sýslu. Hún er við ána Chechło. Flatarmál 38,31 km².
Róberta
Róberta er íslenskt kvenmannsnafn.
Ystingur
thumb|200px|Pólskur ystingur.
Ystingur (eða ostefni) er mjög prótínríkt efni í mjólkurvörum sem verður til við það mjólk er yst (eða hleypt) með ensímum eða vægri sýru (t.d. matarediki eða sítrónusýru) þannig að prótínin kekkjast og skilja sig frá mysunni í mjólkinni.
Ystingur er t.d. notaður í kotasælu, osta og fleira. Stundum er hann notaður beint til matargerðar. Ungverska sælgætið Túró Rudi er með fyllingu úr bragðbættum ystingi.
Dina Boluarte
Dina Ercilia Boluarte Zegarra (f. 31. maí 1962) er perúskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem hefur verið forseti Perú frá 7. desember 2022. Hún var áður varaforseti landsins frá árinu 2021 til 2022 og hefur verið embættismaður hjá þjóðskrá Perú frá árinu 2007. Hún er fyrsti kvenforseti Perú.
Uppvöxtur og menntun
Boluarte er fædd þann 31. maí 1962 í Chalhuanca í Apurímac-héraði. Hún útskrifaðist sem lögfræðingur frá Háskólanum í San Martín de Porres og stundaði framhaldsnám við háskólann.
Stjórnmálaferill
Hún bauð sig fram án árangurs í borgarstjórakosningum Surquillo-umdæmisins í Líma árið 2018 fyrir stjórnmálaflokkinn Frjálst Perú. Hún gaf einnig kost á sér í þingkosningum Perú árið 2020 fyrir Frjálst Perú en náði ekki kjöri.
Varaforseti (2021–2022)
Boluarte var frambjóðandi til embættis varaforseta Perú í forsetaframboði Pedro Castillo árið 2021. Boluarte og Castillo unnu seinni umferð kosninganna og tóku við embætti í júlí sama ár 2021.
Þann 29. júlí 2021 var Boluarte einnig útnefnd ráðherra í þróunarmálum og félagslegri aðlögun.
Í janúar 2022 staðhæfði Boluarte í viðtali við La República að hún hefði aldrei trúað á hugmyndafræði Frjáls Perú. Boluarte kvaðst alltaf hafa verið vinstrisinnuð, en væri það á lýðræðislegum grunni en ekki alræðislegum. Aðalritari flokksins, Vladimir Cerrón, rak hana í kjölfarið úr flokknum og skrifaði í færslu á Twitter: „Alltaf trygg, aldrei svikarar.“ Cerrón sagði jafnframt að yfirlýsing Boluarte stofnaði samheldni flokksins í hættu.
Þann 5. desember 2022 samþykkti þingnefnd um stjórnarskrárásakanir kvörtun um Boluarte vegna þess að hún hefði rekið einkaklúbb á meðan hún vann sem þróunarmálaráðherra.
Forseti (2022–)
Í desember 2022 reyndi Pedro Castillo að leysa upp perúska þingið á meðan vantrauststillaga gegn honum var til umfjöllunar. Boluarte fordæmdi tilraun Castillo og kallaði útspil hans „valdarán sem gerir bara illt verra í þeirri stjórnarkreppu sem er við lýði“. Þingið leysti Castillo í kjölfarið úr embætti og Boluarte sór embættiseið sem nýr forseti. Hún er fyrsti kvenforseti í sögu landsins.
Eftir að Castillo var vikið úr embætti brutust út mótmæli í hlutum landsins sem leiddu til tveggja dauðsfalla. Í kjölfarið tilkynnti Boluarte að hún hefði náð samkomulagi um að láta flýkka þingkosningum um tvö ár og að þær yrðu haldnar árið 2024. Mótmælin hafa engu að síður haldið áfram og stuðningsmenn Castillos hafa krafist þess að Boluarte segi af sér. Þann 16. janúar 2023 höfðu 43 mótmælendur fallið í valinn í átökum við yfirvöld.
Dvergsmári
Lýsing
Trifolium nanum er fjölær, dvergvaxin tegund af smára sem vex í Klettafjöllum. Hann finnst oft í meir en 3300 metra hæð yfir sjávarmáli, þar sem hann þrífst við miklar veðuröfgar eins og bylji og mikil frost. Dvergsmári vex í þéttum breiðum sem hjálpa honum að þola veðurfarið. Blómin eru bleik og ertulaga, frá júní til ágúst.
Combat 18
Combat 18 (C18) voru bresk hryðjuverkasamtök, stofnuð árið 1992 í kjölfar funda breska þjóðarflokksins (BNP) með Chelsea Headhunters og Blood & Honour. Talið er að Combat 18 hafi verið notað af MI5 (Military Intelligence, kafli 5) til að síast inn í hernaðarhópa á Norður-Írlandi.
Í Bretlandi er meðlimum British National Party (BNP), Combat 18 og British National Front bannað með lögum að ganga til liðs við lögreglu og fangelsisþjónustu.
Lagið Terrormachine, frá 2006, með hljómsveitinni Oidoxie, er sálmur við Combat 18 (C18).
Þýskalandi
Hægri öfgasamtökin Combat 18 Deutschland hafa verið bönnuð frá Þýskalandi. Meira en 200 lögreglumenn gerðu húsleitir á heimilum meðlima hópsins í sex ríkjum landsins (Brandenburg, Hesse, Mecklenburg-Vorpommern, Nordrhein-Westfalen, Rheinland-Pfalz og Thüringen). Lagt var hald á farsíma, fartölvur, gagnageymslubúnað, föt, hluti sem helgaðir eru nasisma og áróðursefni.
París
París er höfuðborg Frakklands og höfuðstaður héraðsins Île-de-France. París er jafnframt fjölmennasta borg Frakklands. Íbúafjöldinn í borginni var um 2,175 milljónir 2018, á 105 ferkílómetra svæði. Borgin byggðist út frá eyju í ánni Signu þar sem er hinn sögulegi miðbær og dómkirkjan Notre Dame. Borgin hefur verið ein af helstu miðstöðvum fjármála, stjórnmála, viðskipta, tísku, matreiðslu, vísinda og lista í Evrópu frá 17. öld. Í héraðinu Île-de-France búa 12,2 milljónir íbúa, eða 18% íbúa landsins. Verg landsframleiðsla í héraðinu var 709 milljarðar evra árið 2017. Samkvæmt könnun Economist Intelligence Unit á framfærslukostnaði um víða veröld var París önnur dýrasta borg heims, á eftir Singapúr; dýrari en Hong Kong, Zürich, Ósló og Genf.
París er stór samgöngumiðstöð fyrir bæði lestarsamgöngur, flugsamgöngur og þjóðvegakerfið í Evrópu. Í borginni eru tveir alþjóðaflugvellir, Charles de Gaulle-flugvöllur og Orly-flugvöllur.. Neðanjarðarlestarkerfi borgarinnar, Paris Métro, var opnað árið 1900 og flytur 5,23 milljónir farþega á dag. Það er annað mest notaða neðanjarðarlestarkerfi í Evrópu á eftir neðanjarðarlestarkerfi Moskvu. Gare du Nord er í 24. sæti yfir mest notuðu lestarstöðvar heims, en er líka sú mest notaða utan Japans, með 262 milljón farþega árið 2015. París er þekkt fyrir söfn og frægar byggingar. Louvre státar af mestum gestafjölda allra safna heims, með næstum 2,7 milljónir gesta árið 2020 þrátt fyrir lokanir vegna Covid-19-faraldursins það ár. Musée d'Orsay, Musée Marmottan Monet og Musée de l'Orangerie eru öll þekkt fyrir söfn myndlistar eftir impressjónistana; og Centre Pompidou og Musée National d'Art Moderne geyma stærstu söfn nútíma- og samtímamyndlistar í Evrópu. Musée Rodin og Musée Picasso geyma verk eftir tvo fræga Parísarbúa. Sögulegi miðbærinn meðfram ánni Signu hefur verið á heimsminjaskrá UNESCO frá 1991. Þar eru meðal annars Notre Dame-dómkirkjan og konungskapellan Sainte-Chapelle á eyjunni Île de la Cité. Eiffelturninn var reistur í París fyrir Heimssýninguna 1889 og ráðstefnuhallirnar Grand Palais og Petit Palais voru reistar fyrir Heimssýninguna 1900. Sigurboginn í París stendur við breiðgötuna Champs-Elysées og Sacré-Cœur-kirkjan stendur í listamannahverfinu Montmartre á hæð norðan við sögulegu miðborgina.
Árið 2020 heimsóttu 12,6 milljónir ferðamanna París, byggt á gistináttafjölda, sem var 73% fækkun miðað við árið á undan. Fjöldi erlendra gesta minnkaði um 80,7%. Söfnin voru opnuð á ný árið 2021 en með fjöldatakmörkunum og grímuskyldu.
Knattspyrnufélagið Paris Saint-Germain F.C. og ruðningsfélagið Stade Français eru staðsett í París. 80.000 manna leikvangur, Stade de France, var reistur í Saint-Denis utan við borgina fyrir Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1998. Opna franska meistaramótið í tennis er haldið árlega á tennisvöllum í Stade Roland Garros. Borgin hýsti Ólympíuleikana 1900 og 1924, og mun hýsa Sumarólympíuleikana 2024. Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1938 og 1998, Heimsbikarmótið í ruðningi 2007, Þjóðabikarinn 1960, Evrópukeppnin í knattspyrnu 1984 og 2016, og úrslitaleikir í Meistaradeild Evrópu, hafa líka verið haldin í borginni. Síðasti leggur árlegu hjólreiðakeppninnar Tour de France fer fram á Champs-Elysées í París.
Saga borgarinnar
Þegar Rómverjar lögðu undir sig Gallíu árið 52 f.Kr. bjó gaulverskur ættflokkur á svæðinu sem Rómverjar kölluðu Parisii. Rómverjar nefndu sína borg Lutetia. Um Krists burð hafði borgin breiðst yfir á vesturbakka Signu þar sem núna er Latínuhverfið, og fengið nafnið París.
Á 11. öld breiddist borgin yfir á austurbakkann og óx hratt næstu aldirnar. Árið 1257 var Sorbonne-háskóli stofnaður með sameiningu nokkurra skóla sem fyrir voru. Loðvík XIV færði aðsetur konungsins frá borginni til Versala árið 1682.
1789 hófst franska byltingin með því að Parísarbúar réðust á fangelsið Bastilluna 14. júlí. Fransk-prússneska stríðið 1870 endaði með sigri Prússa og umsátri um borgina. Í umsátrinu var Parísarkommúnan stofnuð, en gafst upp eftir tvo mánuði. Eftir þetta stríð voru breiðgötur Parísar búnar til með því að rífa hluta gömlu borgarhverfanna, meðal annars til þess að auðveldara væri að koma her inn í borgina.
Borgin átti visst blómaskeið undir lok 19. aldar þegar menningarlíf blómstraði þar.
París var hernumin af Þjóðverjum 1940 og frelsuð af bandamönnum í ágúst árið 1944. 1968 átti stúdentauppreisnin sér stað í París.
Anker Jørgensen
Anker Jørgensen hafði verið virkur í starfsemi Jafnaðarmannaflokksins frá árinu 1950. Hann hóf feril í stjórnmálum Kaupmannahafnar árið 1964 og sat á danska þinginu frá 1964 til 1994. Hann var formaður Jafnaðarmannaflokksins frá 1972 til 1987 og var forsætisráðherra fyrir flokkinn árin 1972-1973 og 1975-1982 og utanríkisráðherra í stuttan tíma árið 1978.
Æviágrip
Anker Henrik Jørgensen fæddist þann 13. júlí árið 1922 í Kaupmannahöfn. Hann var sonur vagnstjórans Johannesar Alberts Jørgensen og þvottakonunnar Karenar Marie Jørgensen. Faðir hans lést úr berklum árið 1924, þegar Anker var tveggja ára gamall, og móðir hans úr sama sjúkdómi fjórum árum síðar. Anker ólst upp í fóstri hjá frænku sinni, Körlu Marie Sofie Jacobsen, sem vann í tóbaksframleiðslu, og manni hennar sem var leigubílstjóri í Kristjánshöfn.
Anker gekk í heimavistarskóla í Kristjánshöfn þar sem drengir sem höfðu misst annað eða bæði foreldrin gátu stundað nám endurgjaldslaust. Hann hætti námi eftir sjöunda bekk og hóf störf sem verkamaður í vöruhúsum FDB á Íslandsbryggju í Kaupmannahöfn. Hann sinnti herþjónustu í danska hernum árið 1943 og gekk eftir herþjónustuna í dönsku andspyrnuhreyfinguna gegn hernámi nasista á stríðsárunum. Hann útskrifaðist úr grunnámi í kvöldskóla árið 1949.
Einkalíf
Jørgensen kvæntist árið 1948 Ingrid Kvist Pedersen, dóttur forstjórans Sørens Pedersen og Krestine Pedersen frá Pindstrup á Djurslandi. Ingrid lést árið 1997 úr Lou Gehrig-sjúkdómi. Eftir dauða hennar varð Anker virkur stuðningsmaður danska Vöðvarýrnunarsjóðsins (danska: Muskelsvindfonden).
Ingrid og Anker Jørgensen eignuðust fjögur börn og bjuggu alla hjónabandstíð sína í Suðurhafnarhverfinu í Kaupmannahöfn. Árið 2008 flutti Anker á elliheimilið Plejebo. Á meðan Jørgensen var forsætisráðherra afþakkaði hann að búa í ráðherrabústaðnum í Marienborg og kaus heldur að búa áfram í íbúð sinni í Suðurhöfn. Anker Jørgensen lést þann 20. mars 2016 í faðmi nánustu aðstandenda sinna. Þann 2. apríl næstkomandi var hann grafinn við hlið konu sinnar í Vestre-kirkjugarðinum í Kaupmannahöfn.
Hrafnsstaðir í Svarfaðardal
Hrafnsstaðir er bær í Svarfaðardal skammt frá Dalvík. Hann stendur á hæð ofan þjóðvegarins. Ofan bæjar eru grónar hlíðar Böggvisstaðafjalls. Niður af bænum eru flatlendar mýrar og flæðilönd á bökkum Svarfaðardalsár. Bærinn er sums staðar nefndur Hrappsstaðir og ekki er vitað hvort nafnið er upprunalegra, en bærinn heitir í dag Hrafnsstaðir. Hans er fyrst getið í Svarfdæla sögu og er víða nefndur í gömlum heimildum. Þar var bænhús í kaþólskum sið. Á Hrafnsstöðum er stundaður fjárbúskapur.
Anker Jørgensen
Stjórnmálaferill
right|thumb|Anker Jørgensen yfirgefur íbúð sína í Suðurhöfn í síðasta sinn þann 26. október 2008 eftir að hafa búið þar í 49 ár. Anker Jørgensen hóf snemma þátttöku í stjórnmálum og var ungur meðlimur í sjálfboðahreyfingunni DUI-Leg og Virke og í ungliðahreyfingu Jafnaðarmanna. Árið 1950 varð hann faraformaður stéttarfélags vöruhúsastarfsmanna og árið 1956 varð hann formaður þess. Árið 1950 varð hann formaður stéttarfélags samgönguverkamanna (danska: Transportgruppen) og árið 1968 formaður verkalýðsfélagsins Dansk Arbejdsmands- og Specialarbejderforbund.
Jørgensen var fulltrúi í borgarstjórn Kaupmannahafnar frá 1961 til 1964 og var kjörinn á danska þingið árið 1964, þar sem hann var þingmaður á vinstri væng Jafnaðarmannaflokksins.
Anker Jørgensen varð formaður Jafnaðarmannaflokksins árið 1972 eftir afsögn Jens Otto Krag, sem mælti sérstaklega með honum sem eftirmanni sínum á formannsstól. Jørgensen var formaður flokksins til ársins 1987, en þá tók Svend Auken við af honum. Jørgensen var tvisvar Forseti Norðurlandaráðs, árin 1986 og 1991.
Á stjórnartíð Jørgensens var lífeyrissjóðurinn Lønmodtagernes Dyrtidsfond stofnaður og eftirlaun hækkuð. Jørgensen tók þátt í viðræðum við A.P. Møller um hlut hins opinbera í olíutekjum frá Norðursjó.
Brúarfoss (Brúará)
250px|hægri|thumb|Brúarfoss að hausti 250px|hægri|thumb|Brúarfoss (1850) Brúarfoss er foss í lindánni Brúará á mörkum Biskupstungna og Grímsness. Mikið birkikjarr umlykur fossinn og ána. Í göngufæri við fossinn eru þrjú sumarhúsahverfi; Miðhúsaskógur, Brekkuskógur og Reykjaskógur. Fossinn liggur í rúmlega 2 kílómetra fjarlægð norður af Laugarvatnsvegi.
Kasper Schmeichel
thumb|Kasper Schmeichel.
Kasper Peter Schmeichel (fæddur 5. nóvember 1986 í Kaupmannahöfn) er danskur knattspyrnumaður sem spilar sem markmaður með OGC Nice og danska landsliðinu. Hann er sonur markmannsins Peter Schmeichel sem spilaði með Manchester United lengst af.
Schmeichel hóf ferilinn með Manchester City en fékk fá tækifæri þar sem Joe Hart og Shay Given voru í meiri forgangi. Þar var hann frá 2005 til 2009 en var lánaður til ýmissa félaga á þessu tímabili. Eftir það spreytti hann sig með Notts County og Leeds United. Frá 2011 var hann með Leicester City og vann ensku meistaradeildina árið 2013-2014 og ensku úrvalsdeildina með félaginu árið 2015-2016.
Árið 2022 yfirgaf hann Leicester. Hann spilaði í 11 ár með félaginu og 479 leiki.
Schmeichel hefur spila með danska landsliðinu síðan árið 2013.
Efemía
Efemía er íslenskt kvenmannsnafn.
Kristján Albertsson
Kristján Albertsson (9. júlí 1897 – 31. janúar 1989) var íslenskur rithöfundur, fræðimaður og ævisagnaritari sem starfaði lengi í íslensku utanríkisþjónustunni. Ef til vill er hann nú best þekktur fyrir frægan ritdóm sem hann skrifaði um Vefarann mikla frá Kasmír eftir Halldór Laxness, sem hófst á orðunum: „Loksins, loksins.“
Kristján varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1917 og gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árið 1916. Hann las síðan bókmenntasögu við Kaupmannahafnarháskóla 1917-1921 og stundaði svo nám í Frakklandi og Þýskalandi. Þegar heim kom varð Kristján ritstjóri tímaritanna Varðar 1924-1927 og Vöku 1927-1929 og var áberandi í menningarlífi Reykjavíkur, meðal annars formaður Leikfélags Reykjavíkur, leikstjóri um skeið og skrifaði leikrit sem sett voru á svið.
Árið 1935 varð hann lektor í íslensku við háskólann í Berlín og gegndi því starfi til 1943. Árið 1946 gekk hann í utanríkisþjónustuna og var sendifulltrúi, lengst af í París en einnig á allsherjarþingi SÞ í New York um tíma.
Kristján skrifaði fjölda bóka, meðal annars ævisögu Hannesar Hafstein í þremur bindum, tvær skáldsögur, tvö leikrit og fjölda ritgerða og greina sem gefnar voru út á bókum. Hann sá einnig um útgáfu á ýmsum bókum og ritsöfnum. Ævisaga hans, Margs er að minnast, kom út árið 1985.
Kristján var á unglingsárum einn af stofnendum Knattspyrnufélagsins Fram árið 1908. Hann barðist fyrir því að nafni félagsins yrði breytt í Fram en upphaflega hafði því verið gefið heitið Kári.