cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leicester
Orðsifjar
Borgin hét upphaflega Ratae Corieltauvorum á tímum Rómverja og hét eftir keltneska ættflokknum corieltauvi. Heitið Leicester er þó dregið af orðunum Legro og Castra. Legro er gamla heitið á ánni Soar. Castra merkir hervirki. Á 10. öld hét borgin Ligeraceaster og í jarðabókinni Domesday Book hét hún Ledecestre. Úr því varð svo Leicester.
Skjaldarmerki
Skjaldarmerki Leicester sýnir fimm blaða hvítt blóm á rauðum grunni. Þetta var merki jarlsins af Leicester áður fyrr. Skjaldarmerkið var veitt 1619, en 1929 var skjaldarberunum bætt við. Það eru tvö rauð ljón, sem einnig eru merki Lancaster-ættarinnar (jarlanna í Leicester). Efst er hjálmur með hvítum dreka. Neðst er borði sem á stendur: SEMPER EADEM, sem merkir ávallt eins. Þetta voru einkennisorð Elísabetar I sem veitti Leicester konunglegt leyfisbréf.
Rómverjar
thumb|Nikulásarkirkjan í Leicester er frá 9. öld Fyrir tíma Rómverja bjuggu keltar í bænum og var Leicester jafnframt höfuðstaður ættflokksins corieltauvi. En það voru Rómverjar sem tóku við búsetu þar 50 e.Kr. og reistu borg á staðnum. Leicester er því með allra elstu borgum Bretlands. Í fyrstu voru það bara hermenn sem þar bjuggu, en síðar settust verslunarmenn og aðrar stéttir að. Á tímabili var Leicester með stærstu borgum innan rómverska svæðisins á Bretlandi. Enn í dag eru rómverskar rústir innan um nútímahús í borginni, s.s. baðhúsin. Litlar sögur fara af því hvernig borginni reiddi af þegar Rómverjar hurfu úr landi í upphafi 5. aldar eða hvernig engilsaxar settust þar að. Leicester var hins vegar í upphafi hluti af konungdæminu Mercia. 679/80 varð borgin biskupssetur, sem lagðist þó niður þegar danskir víkingar réðust inn í héraðið og hertóku borgina á 8. öld. Í kjölfarið varð borgin hluti af Danalögum til skamms tíma. Kristni biskupinn flúði til Dorchester-on-Thames. Leicester varð ekki biskupsdæmi á ný fyrr en á 20. öld.
Miðaldir
thumb|Ríkharður III lést í orrustunni við Bosworth Field fyrir vestan Leicester Í Domesday Book kom fram að Leicester væri borg. Hins vegar missti hún borgarréttindin á ný á 11. öld sökum valdabaráttu klerka og aðalsmanna. Bærinn kemur fram í Historia Regum Britanniae frá árinu 1136 eftir Geoffrey of Monmouth. Þar segir frá Leir, hinum þjóðsagnakennda konungi fornbreta (kelta). Leir átti að hafa verið greftraður við ána Soar, en eftir það kom fólk á hverju ári þangað til að minnast hans með veisluhöldum. Leikritið Lér konungur eftir Shakespeare er tengt þessum konungi. Orrustan við Bosworth Field var háð rétt vestan við Leicester 22. ágúst 1485, en hún var síðasta stóra orrusta Rósastríðanna. Þar féll Ríkharður III, síðasti konungur Lancaster-ættarinnar. Sagan segir að Ríkharður hafi leitað til miðils í Leicester sem spáði fyrir um fall hans. Eftir orrustuna var líkami hans lagður í gröf undir Greyfriars Church í Leicester. Kirkjan var síðar jöfnuð við jörðu.
Borgarastríð
Á tímum borgarastríðsins á 17. öld var Leicester sterkt vígi lýðveldissinna. 1645 ákvað Rúpert prins að ráðast á borgina til að freista þess að lokka konungsherinn burt frá Oxford. Þegar umsátrið var fullgert voru boð send inn í borgina um að gefast upp. Þegar borgarbúar hunsuðu boðin, var ráðist til atlögu 30. maí. Fyrst rigndi fallbyssukúlum yfir borgina, en síðan réðist konungsherinn inn. Borgin var nánast jöfnuð við jörðu. Hundruðir manna voru drepnir.
Iðnbyltingin
Á síðasta áratug 18. aldar var Grand Union skipaskurðurinn opnaður milli Leicester og London. Borgin fékk járnbrautartengingu 1832 á línunni Birmingham – London. Þannig var hægt að flytja kol til Leicester hraðar en áður. Verksmiðjur spruttu upp, sérstaklega við skipaskurðinn og við ána Soar. Megin iðnaðurinn í borginni var vefnaður, framleiðsla á sokkum og skóm, og vélaiðnaður ýmis konar. Skó- og stígvélaverksmiðjurnar voru meðal þeirra stærstu í Evrópu. Að sama skapi fjölgaði í borginni. Íbúar fóru upp í 200 þús við aldamótin 1900. Þegar borgin stækkaði í lok 19. aldar, innlimaði hún marga nágrannabæi.
20. öldin
thumb|Hluti af Greyfriars kirkjunni þar sem gröf Ríkharðs III fannst Leicester hlaut loks borgarréttindi 1919. 1935 stækkaði borgin enn við innlimun smærri bæja og hlaut hún þá núverandi stærð. Í Kreppunni miklu á þriðja áratugnum komst Leicester nokkuð vel frá efnahagshruni, því atvinnuvegir voru fjölbreyttir og síður háðir frumframleiðslu. Í skýrslu tölfræðistofnunar frá 1936 var Leicester álitin næstefnaðasta borgin í Evrópu. Þangað fluttu margir pólitískir flóttamenn frá meginlandinu. Hin mikla mótmælaganga 207 atvinnulausra einstaklinga frá norðurhluta Englands (enska: Jarrow March) kom við í Leicester 1936 á leið sinni til London. Borgin tók vel á móti göngumönnum og gaf þeim öllum ný stígvél. Leicester kom ekki við sögu í heimstyrjöldinni síðari. Engar loftárásir voru gerðar á borgina. En efnahagslífið breyttist talsvert eftir stríð. Verksmiðjurnar áttu við mikinn vanda að stríða og mörgum þeirra var lokað. Við tóku þjónustufyrirtæki, ekki síst þegar járnbrautarkerfið batnaði og borgin hlaut tengingu við hraðbraut. Eftir stríð hófu margir Asíubúar að setjast að í Leicester, sérstaklega frá Indlandi. Einnig settust þar að Pólverjar og Írar, en einnig fólk frá Afríku. Í dag eru um 40% íbúanna af erlendu bergi brotnir, en þar með er Leicester með eitt hæsta hlutfall útlendinga í Bretlandi. Hlutfallið fer hækkandi stefnir í 50%. Engin önnur borg í Bretlandi er með breskan minnihluta. Árið 2012 fundust líkamsleifar Ríkharðs III undir gömlu Greyfriars kirkjunni í Leicester eftir vandlega leit. Í febrúar 2013 fékkst það staðfest með DNA-úrskurði að um Ríkharð sé að ræða. Bæði Leicester og York etja nú kappi um að fá að greftra miðaldakonunginn í sinni borg.
Viðburðir
Caribbean Carnival er heiti á karabískri hátíð í borginni sem haldin er í ágúst. Hún hefur verið haldin síðan 1985 og er þriðja stærsta karnevalið sinnar tegundar í Bretlandi (á eftir Leeds og Notting Hill í London).
Leicester Pride er hátíð samkynhneigðra í borginni. Hún er haldin með gleðigöngu sem endar með hátíð í Victoria Park.
Íþróttir
Tvö helstu íþróttafélög borgarinnar eru Leicester Tigers í rúgbý og Leicester City í knattspyrnu.
Í borginni fóru fram landsleikarnir Special Olympics fyrir Bretland árin 1989 og 2009. Árið 2008 var Leicester kjörin Íþróttaborg Evrópu.
Vinabæir
Leicester viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Frægustu börn borgarinnar
Bræðurnir Richard og David Attenborough fæddust á London-svæðinu, en ólust upp í Leicester.
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan í Leicester Safnið er opið skólabörnum. Þar fara einnig fram sérviðburðir, s.s. Stjörnustríðshelgi, sýning um Doctor Who, sýningar um vísindaskáldskap og margt annað.
Hallgrímur Helgason
thumb|Hallgrímur Helgason Hallgrímur Helgason (f. 18. febrúar, 1959 í Reykjavík) er íslenskur rithöfundur, málari, þýðandi, skopteiknari og greinahöfundur. Hann nam við Myndlista- og Handíðaskólann veturinn 1979 - 1980 og Listaakademíuna í München 1981 - 1982.
Hallgrímur hefur starfað sjálfstætt sem myndlistarmaður og rithöfundur frá árinu 1982. Hann hefur haldið yfir 20 einkasýningar á Íslandi og erlendis og verk hans hafa verið sýnd á yfir 30 samsýningum í ýmsum löndum.
Þekktustu verk Hallgríms eru 101 Reykjavík sem gerð var að vinsælli kvikmynd og Höfundur Íslands, sem hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 2001. Hallgrímur var aftur tilnefndur til verðlaunanna árið 2005 fyrir skáldsöguna Rokland. Jafnframt var hann tilnefndur til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs fyrir 101 Reykjavík og Rokland.
Mörður Árnason
Mörður Árnason (f. 30. október 1953) var þingmaður Samfylkingarinnar frá árinu 2003 til ársins 2007, og hóf aftur störf á alþingi vorið 2010.
Mörður gekk í Menntaskólann í Reykjavík og varð stúdent þaðan 1973. Hann gegndi þar embætti forseta Framtíðarinnar, nemendafélags MR, árin 1972-1973. Hann útskrifaðist með BA-gráðu í íslensku og málvísindum eftir nám við Háskóla Íslands og Háskólann í Osló. Á níunda áratugnum var hann starfsmaður Orðabókar Háskólans, blaðamaður hjá Þjóðviljanum og ritstjóri árin 1988–1989. Hann var upplýsingafulltrúi fjármálaráðherra 1989–1991 og ritstjóri við Bókaútgáfu Máls og menningar og Eddu útgáfu hf. 1991–2003.
Rena Sofer
Rena Sofer (fædd Rena Sherel Sofer, 2. desember 1968) er bandarísk leikkona sem er þekktust fyrir hlutverk sín í NCIS, General Hospital, 24 og Melrose Place.
Einkalíf
Sofer fæddist í Arcadia, Kaliforníu en fluttist síðan til Pittsburgh, Pennsylvaníu þegar foreldrar hennar skildu. Sofer hefur verið gift tvisvar sinnum og á tvö börn með seinni eiginmanni sínum framleiðandanum Sanford Bookstaver.
Ferill
Fyrsta hlutverk Sofer var í sjónvarsseríunni Another World árið 1987. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í sjónvarpsþáttum á borð við: Seinfeld, Ellen, Spin City, CSI: Miami, Monk, Bones og Criminal Minds. Sofer var boðið gestahlutverk í læknadramanu General Hospital þar sem hún lék Lois Cerullo í sjö þátta söguþráði. Síðan bauðst henni hlutverk Eve Cleary í Melrose Place sem hún lék frá 1998-1999. Sofer hefur einnig leikið stór gestahlutverk í Ed, Oh, Grow Up, Just Shoot Me, 24 og NCIS. Sofer hefur komið fram í kvikmyndum á borð við: A Stranger Among Us, Traffic og Sarah.
Verðlaun og tilnefningar
Daytime Emmy verðlaunin
Soap Opera Digest verðlaunin
Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu
Bikarkeppni kvenna í knattspyrnu (Mjólkurbikar kvenna) er útsláttarkeppni í knattspyrnu kvenna á Íslandi á vegum KSÍ.
Aðalstyrktaraðili keppninnar er Mjólkursamsalan. Bikarkeppnin fór fyrst fram í kvennaflokki árið 1981.
Gísli Brynjúlfsson
Gísli Brynjúlfsson, f. 3. sept. 1827, d. 29. maí 1888, var íslenskt skáld, norrænufræðingur og dósent við Kaupmannahafnarháskóla. Hann var einn af stofnendum tímaritsins Norðurfara, en það fjallaði um skáldskap og þjóðfélagsmál.
Ætt, uppruni og nám
Gísli Brynjúlfsson var heitinn eftir föður sínum, Gísla Brynjúlfssyni, prófasti að Hólmum í Reyðarfirði, f. í Heydölum 25. ágúst 1794, d. 26. júní 1827, en að réttu var hann Gíslason. Brynjúlfsson varð að ættarnafni. Móðir hans var Guðrún Stefánsdóttir, Þórarinssonar á Grund í Eyjafirði, en Þórarinn var fæddur 24. ágúst 1754. Stúdent varð hann 1845 með 1. ágætiseinkunn. Hann tók 2. lærdómspróf ári seinna við Kaupmannahafnarháskóla með 2. einkunn, en í skólann innritaðist hann 23. október 1845, þá 18 ára að aldri. Hóf nám í lögfræði við lagadeild sama skóla, en skipti fljótlega yfir í norræn fræði og bókmenntir. Hann lauk þó ekki prófi í þessum greinum. Hann stundaði ritstörf, bæði bundið og óbundið mál, og voru ljóðmæli hans þekkt á Íslandi. Styrkþegi Árnasafns, Stofnunar Árna Magnússonar í Kaupmannahöfn, varð hann 1848 og hélt því til ársins 1874, er hann var skipaður dósent við háskólann bókmenntum og sögu Íslands. Kona, g. 1855, Marie Nicoline Gerdtzen, af dönskum ættum. Þau hjón áttu enga afkomendur.
Ritstörf og áhrif
Tímaritið Norðurfari var stofnað 27. febrúar 1848 í Kaupmannahöfn. Stofnendur, auk Gísla Brynjúlfssonar, voru Benedikt Gröndal f. 6. október 1826, d. 2. ágúst 1907, og Jón Thoroddsen, f. 5. október 1818. Markmið Norðurfara var að endurspegla umræðu og sjónarmið stofnendanna og yngri kynslóðarinnar í skáldskap og þjóðfélagsmálum. Þeir þrír voru félagar í Fjölnisfélaginu, en Fjölnir kom ekki lengur út á þessum tíma. Fannst stofnendum að fleiri tímarit vantaði til umfjöllunar um málefni sem þeir vildu gjarnan vekja áhuga á, á Íslandi og hjá íslenskum stúdentum og menntamönnum í Kaupmannahöfn. Norðurfari var prentaður 16. maí 1848 og sendur til Íslands síðar í sama mánuði. Á meðan á undirbúningi stóð varð þeim félögum sundurorða þannig að Benedikt Gröndal skildi við hópinn. Voru þeir Gísli Brynjúlfsson og Jón Thoroddsen þá eftir sem sem útgefendur. Í þessari fyrstu útgáfu birtust frumsömd ljóð eftir Gísla, ferðasaga eftir Jón Thoroddsen, ljóð eftir Benedikt Gröndal, Jón Jónsson Norðmann og Guðnýju Jónsdóttur frá Klömbrum. Þar voru líka þýdd kvæði eftir Hóras og ensku skáldin Burns og Byron. Í ritinu er stjórnmálaritgerð eftir Gísla, þar sem hann ræðir ný áhrif frelsis og lýðræðis, og setur fram sýn á framtíðarskipulag og möguleika þjóðfélagsþróunar sem segi skilið við eldri gildi og venjur. Byltingarnar í Evrópu 1848 höfðu mikil áhrif á skrif hans um þessi efni. Þá er rætt um þörfina fyrir fleiri æðri skóla á Íslandi, og óbeint um þörfina fyrir íslenskan háskóla. Síðari árgangur Norðurfara kom út í maí 1849. Þar voru m.a. birtar greinar um endurreisn Alþingis og þróun íslenskra bókmennta undanfarin áratug. Aukin vitund um íslenskt þjóðerni, dýrkun á íslenskri fornöld og rómantík í skáldskap og þjóðfélagsumræðu voru mest áberandi öflin í Norðurfara. Þjóðfundurinn 1850 var framundan og margar tilllögur gerðar varðandi stjórnskipun og endurreist Alþingi. Kvæði og ljóðmæli voru í seinni árganginum eins og þeim fyrri, en sumt af þeim var gagnrýnt á þeim forsendum að þau væru stælingar á kveðskap Jónasar Hallgrímssonar.
Útgáfa Norðurfara varð kveikja að aukinni umræðu á Íslandi um þau málefni sem timaritið setti á oddinn.
Gísli Brynjúlfsson var kjörinn á þing fyrir Skagfirðinga 1858 og var á þingi 1859 til 1863. Hann sótti um stöðu sem prófessor í Lundi í Svíþjóð 1864 en hlaut ekki stöðuna, þrátt fyrir góð meðmæli ýmisra fræðimanna. Á Alþingi 1865 og og 1867 voru uppi tilllögur um stofnun íslensks kennaraembættis í Íslandssögu og íslenskri fornfræði, með aðsetri í Reykjavík, en ekkert varð úr því þá. Þessi umræða var talin að nokkru miðast við þann möguleika að Gísli Brynjúlfsson fengi starfið. Árið 1870 samþykkti heimspekideild Kaupmannahafnarháskóla styrk handa Gísla Brynjúlfssyni til að halda fyrirlestra um stjórnmálalega stöðu Íslands og Danmerkur, en fyrirlestrarnir áttu að styrkja samband og auka skilning milli landanna. Gísli sóttu um dósentsstöðu við háskólann 1873, en því var hafnað. Þó mælti heimspekideildin með því að Gísli héldi áfram fyrirlestrum sínum næstu árin. Hinn 24. apríl 1874 var Gísli settur sem aukadósent við skólann, með skyldu til að halda jafnframt fyrirlestra um sögu Íslands og bókmenntir á Íslandi og í Danmörku. Þetta var að hluta gert til að minnast þúsund ára byggðar á Íslandi 1874. Gísli sótti síðar um prófessorsembætti við heimspekideildina en fékk ekki. Heilsu hans fór hrakandi næstu árin, einkum 1883 og 1886 er hann var í veikindaleyfi. Árið 1887 fékk hann þriðja og síðasta leyfið frá störfum vegna heilsubrests og andaðist árið eftir. Gísli Brynjúlfsson var talinn góður fyrirlesari með víðtæka þekkingu, en hann átti ekki gott með að einbeita sér að neinu einu áhugamáli eða sviði lengi í einu, og því dreifðust kraftar hans víðar en ella hefði verið.
Alþingiskosningar 2003
Alþingiskosningarnar 2003 fóru fram þann 10. maí. Í fyrsta skipti var kosið samkvæmt nýrri kjördæmaskipan. Á kjörskrá voru 211.304 en kosningaþátttaka var 87,7%.
Forseti Alþingis var kjörinn Halldór Blöndal, Sjálfstæðisflokki en 2005 tók Sólveig Pétursdóttir við embættinu.
Ölgerðin Þór
Ölgerðin Þór var íslensk bruggverksmiðja sem var stofnuð í upphafi kreppuáranna 1930 í húsi við Rauðarárstíg. Framkvæmdastjóri var Arnþór Þorsteinsson. Þór keppti við Ölgerðina Egil Skallagrímsson í framleiðslu á léttöli og gosdrykkjum til 1932 þegar Egill yfirtók Þór og var um leið breytt í hlutafélag. Húsnæði Þórs var þá breytt í geymsluhúsnæði fyrir Egil.
Aðalframleiðsluvörur Þórs voru Þórsbjór og Þórspilsner.
Sumarólympíuleikarnir 1996
Sumarólympíuleikarnir 1996 voru haldnir í Atlanta í Bandaríkjunum frá 19. júlí til 4. ágúst, 1996. 10.320 íþróttamenn frá 197 löndum tóku þátt. Þar af voru 6.797 karlar og 3.523 konur.
Keppnisgreinar
Keppt var í 271 grein. Fjöldi keppna í einstökum íþróttaflokkum er gefinn upp í sviga.
Þátttaka Íslendinga á leikunum
Íslendingar sendu níu íþróttamenn til Atlanta, fjórar konur og fimm karla.
Þrír kepptu í sundi, einn í júdó og einn í badminton. Í fyrsta sinn áttu Íslendingar fulltrúa í fimleikakeppninni, Rúnar Alexandersson.
Keppendur Íslands í frjálsum íþróttum voru fjórir. Guðrún Arnardóttir komst í undanúrslit í 400 metra grindahlaupi, sem þótti mjög góður árangur. Mestar vonir voru þó bundnar við tugþrautarkappann Jón Arnar Magnússon. Hann náði sér ekki fyllilega á strik og hafnaði í tólfta sæti.
Alnus cordata
Alnus cordata er tré eða runnategund af birkiætt (Betulaceae) og er það ættað frá suður Apennínafjöllum (Campania, Basilicata og Calabría, aðallega á vestur fjallafjallahlíðum) og norðausturfjöllum Korsíku. Það hefur verið flutt til Sikileyjar og Sardiníu og síðar til miðhluta N-Ítalíu, öðrum Evrópulöndum; (Frakkland, Belgía, Spánn, Azoreyjar, Bretland) og lönd utan Evrópu (Chile, Nýja-Sjáland), þar sem hann hefur orðið ílendur.
Þetta er meðalstórt tré, allt að 25 metra hátt (einstaka sinnum að 28 m), með bol allt að 70 til 100 sm í þvermál. Tréð er lauffellandi en er laufgað sérstaklega lengi, frá apríl fram í desember á norðurhveli; blöðin eru stakstæð, hjartalaga (cordata), gljáandi græn, 5 til 12 sm löng, með fíntenntum kanti.
Nytjar
Eins og aðrar elritegundir auðgar hann jarðveginn (niturbinding) með bakteríunni Actinomyces alni (Frankia alni). Hann þrífst í miklu þurrari jarðvegi en flestar aðrar elritegundir, og vex hratt við jafnvel mjög óhentugar aðstæður, sem gerir hann sérstaklega verðmætan í landslags útplöntunum á erfiðum stöðum eins og úrgangshaugum náma og í þjöppuðum jarðvegi þéttbýlissvæða. Hann er oft ræktaður sem skjólbelti.
Hann gefur einnig af sér verðmætan rauðleitt rauðgulan við. Hann grotnar fljótt þar sem loftar um hann, en er endingargóður í vatni. Það er notað í útskurð eða renndur, í húsgögn, panel eða krossvið.
Bonsai
Alnus cordata er notaður í meðalstórt til stórt bonsai, hraðvaxandi en bregst vel við klippingu.
Listi yfir hæstu kirkjur heims
Listi yfir hæstu kirkjur heims tekur yfir allar kristnar kirkjur í heimi sem eru hærri en 100 metra háar. Listinn tekur ekki tillit til trúarlerga bygginga annarra trúarbragða, s.s. pagóður, moskur, mínarettur, hof og bænahús. Listinn er að öðru leyti ekki fullkomlega nákvæmur, þar sem ekki er vitað í öllum tilfellum hvort kross, veðurhanar, loftnet og álíka eru mæld með í hæð eftirfarandi kirkna. Í sumum tilfellum hefur mæling með nútíma tækni ekki farið fram, þannig að stuðst er við gamlar mælingar.
Amerískur krókódíll
Ameríski krókódíllinn (Crocodylus acutus) er tegund af crocodilia ættbálknum. Þennan krókódíl má finna í Ameríku. Allt frá neðsta hluta Bandaríkjanna yfir í alla Suður-Ameríku. Einnig má finna hann í karabíska hafinu.
Hægt er að finna Ameríska krókódílinn helst á strandsvæðum. Einnig er hægt að finna þá í ám, mýri, fljótum og lónum en þeir kunna best við sig í saltvatni. Ástæða þess að þeir kunna vel við sig í saltvatni er vegna þess að þeir eru með saltkirtla undir tungunni sinni. Það eru margar aðrar tegundir krókódíla með saltkirtla undir tungunni en Ameríski krókódíllinn ásamt saltvatnskrókódílnum eru einu sem lifa í saltvatni. Þó að Ameríski krókódíllinn kann best við sig í saltvatni hafa sumir verið fundnir í ferskvatni og þá sérstaklega í Florida.
Einkenni
Líkt og aðrir krókódílar hefur Ameríski krókódíllinn fjórar fætur, langan og sterkan hala. Hann er einnig með raðir af hornum sem liggja niður frá bakinu hans og hala.
Hann er með mjög sterkann kjálka og svo eru nasirnar, augun og eyrun efst á höfðinu hans. Þess vegna getur líkaminn hans verið nánast allur í felum undir vatni á meðan hann undirbýr óvænta árás. Ameríski krókódíllinn getur hlaupið á 16 km hraða og hann syndir á allt að 32 km hraða.
Ameríski krókódíllinn hefur oft verið ruglaður við Morelet krókódíllinn. Þeir eru líkir en Morelet krókódíllinn er bæði minni og svo er hann innfæddur í Mexíkó.
Stærð og lifnaðarhættir
Meðalstærðin hjá fullorðnum karlkyns Amerískum krókódíl er frá 2,9 m upp í 4,0 m á lengd og þeir geta orðið um það bil 380 kg. Kvenkyns krókódíllinn er yfirleitt 2,5 m til 3,0 m og getur orðið 170 kg.
Amerískir krókódílar þola minni kulda en meðal krókódíllinn. Á meðan aðrar tegundir geta lifað af í 7 °C heitu vatni mun Ameríski krókódíllinn einungis verða hjálparlaus og drukkna ef hann lifir lengi í þannig umhverfi. Ameríski þolir hins vegar saltvatn betur en hinir.
Ameríski krókódíllinn er fyrsta flokks rándýr og það má segja að hvert einasta dýr sem mætir þeim í vatni er bráð. Áður fyrr var fiskur helsta fæða þeirra vegna þess hversu þröngur munnurinn þeirra var. Í dag hafa nýjar rannsóknir greint frá því að munnurinn þeirra er mun víðari en hann var sem gerir þeim kleift að innheimta stærri bráð. Í dag er bráðin þeirra allt frá litlum skordýrum yfir í nautgripi.
Það skiptir ekki miklu máli hvenær Ameríski krókódíllinn veiðir og borðar en talið er að hann kýs að gera það rétt eftir sólsetur. Sérstaklega þegar tunglið er varla uppi.
Æxlun
Amerískir krókódílar fjölga sér yfirleitt seint á haustin eða snemma um veturinn. Seint um veturinn eða snemma á vorin búa þeir svo til hreiður fyrir eggin sín. Staðsetning hreiðursins skiptir miklu máli upp á lofstlag og umhverfi að gera. Kvenkyns krókódílarnir mynda þá hreiður úr mold, sand og dauðum gróðri.
Um það bil mánuði eftir að hreiðrið er skapað leggur hún 30 til 70 egg niður og hylur þau með alls kyns gróðri eða skilur þau eftir afhjúpuð. Eggin eru yfirleitt 8 cm á lengd og 5 cm á breidd. Eggin klekjast svo út í kringum 80 daga eftir að þau eru lögð niður.
Reyniáta
Reyniáta (fræðiheiti: Valsaria insitiva) er sveppategund sem leggst á reyni auk annarra tegunda innan rósaættar. Hann er algengur á Íslandi, en veldur mestum skaða út við ströndina.
Jónsteinn
Jónsteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Krítías (Platon)
Krítías er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Hún er framhald af samræðunni Tímajosi og fjallar um söguna um Atlantis og tilraun Atlantisbúa til þess að leggja undir sig Aþenu. Tilraunin fór út um þúfur vegna dygðar Aþeninga og spillingar Atlantisbúa.
Þverstæða lygarans
Þverstæða lygarans er í heimspeki og rökfræði þverstæða á forminu:
Krítías (Platon)
Krítías er önnur í röð þriggja samræðna, á eftir Tímajosi og á undan Hermókratesi, sem var áætluð en aldrei skrifuð. Krítías er sjálf ókláruð.
Þverstæða lygarans
Elsta útgáfan af þverstæðu lygarans er eignuð gríska heimspekingnum Evbúlídes frá Míletos sem mun hafa sagt „maður nokkur segist vera að ljúga, er það sem hann segir satt eða ósatt?“
Lost
Lost getur átt við:
Mungát
Mungát getur átt við
Farúk Egyptalandskonungur
Æviágrip
Farúk var sonarsonarsonarsonur albanska aðalsmannsins Múhameðs Alí, sem hafði stofnað konungsætt í Egyptalandi á 19. öld. Á unglingsárum sínum stundaði Farúk nám í Woolwich-hernaðarskólanum í Bretlandi. Faðir Farúks lést þegar hann var sextán ára og Farúk var krýndur nýr konungur Egyptalands árið 1936, við góðar undirtektir bæði alþýðunnar og yfirstéttarinnar. Eftir krýningu sína ávarpaði nýi konungurinn þjóð sína í útvarpinu, og var þetta í fyrsta sinn sem egypskur þjóðhöfðingi gerði slíkt. Sem konungur reyndi Farúk, líkt og faðir hans hafði gert, að styrkja völd krúnunnar gagnvart Wafd-flokknum sem þá var að brjótast til áhrifa í Egyptalandi.
Farúk naut í byrjun stjórnartíðar sinnar talsverðra vinsælda vegna trúrækni sinnar. Hann stóð gegn hinum veraldarsinnaða Wafd-flokki og reiddi sig á stuðning Bræðralags múslima og annarra trúarlegra stjórnmálahreyfinga sem vildu að Egyptalandi væri stjórnað í samræmi við íslömsk gildi.
Farúk lifði hátt og naut lystisemda þeirra sem fylgdu því að vera konungur. Þrátt fyrir að eiga þegar mikið landflæmi, margar hallir og heilan bílaflota fór konungurinn ungi oft í verslunarferðir til Evrópu og vakti oft hneykslun þegna sinna með óhóflegri eyðslusemi sinni.
Í byrjun seinni heimsstyrjaldarinnar var Farúk jákvæður gagnvart Öxulveldunum en vegna samnings sem hann hafði gert við Breta árið 1936 kaus hann þó að styðja bandamenn óformlega þegar stríðið braust út.
Þann 6. nóvember árið 1943 slasaðist Farúk í bílslysi og var aldrei framar samur. Haft var fyrir satt að persónuleiki hans hefði breyst eftir slysið og jafnvel að slysið hefði verið byrjunin á hnignunarferli hans.
Á stríðsárunum var Farúk mikið gagnrýndur fyrir óhófsemi sína og nautnahyggju. Margir Egyptar urðu honum argir þegar hann hafði ljósin kveikt í konungshöll sinni í Alexandríu á meðan öll önnur hús í borginni voru rafmagnslaus vegna loftárása Þjóðverja og Ítala. Þar sem Bretar höfðu haldið uppi hernámi í Egyptalandi frá 19. öld voru margir Egyptar, líkt og Farúk sjálfur, hlynntir Þjóðverjum og Ítölum og líkaði illa að landið tæki ekki afstöðu gegn bandamönnum. Formlega séð var Egyptaland hlutlaust þar til á síðasta ári styrjaldarinnar, og Farúk neitaði að gera ítalska erindreka og aðra starfsmenn brottræka úr landinu.
Þótt Egyptaland væri sjálfstætt að nafninu til á valdatíð Farúks nutu Bretar enn verulegra áhrifa og mörgum þótti sjálfstæðið aðeins vera á pappírnum. Farúk vildi sanna fyrir þegnum sínum að Egyptaland væri frjálst og fullvalda ríki með því að vera stofnaðili að Sameinuðu þjóðunum, sem áttu að taka við af Þjóðabandalaginu eftir stríðið. Þar sem aðeins aðildarþjóðum bandamanna var boðið á ráðstefnuna í San Francisco sem lagði drög að Sameinuðu þjóðunum lýsti Farúk formlega yfir stríði gegn Þýskalandi og Japan þann 26. febrúar árið 1945.
Fall og útlegð Farúks
Á síðustu valdaárum Farúks náði spilling í egypskri stjórnsýslu fordæmalausum hæðum. Spillingin, auk breska hernámsins og ósigurs arabaþjóðanna í stríði gegn Ísrael árið 1948 leiddi til þess að Farúk varð verulega óvinsæll og var síðan loks steypt af stóli í herforingjabyltingu þann 23. júlí árið 1952. Byltingarforingjarnir, hershöfðingjarnir Gamal Abdel Nasser og Múhameð Naguib, neyddu Farúk til að segja af sér og gerðu nýfæddan son hans, Fúad 2., konung í hans stað. Hinn barnungi Fúad var konungur að nafninu til í um ár eftir að Farúk sagði af sér, en síðan lýstu byltingarmennirnir yfir stofnun egypsks lýðveldis og endalokum konungdæmisins.
Þegar byltingarmennirnir fóru í gegnum hallir Farúks eftir að honum var steypt af stóli fundu þeir safn af gersemum sem Farúk hafði sankað að sér á valdatíð sinni. Meðal þess sem vakti mesta athygli af eigum konungsins var gríðarmikið safn af klámmyndum sem konungurinn hafði safnað saman og var sagt stærsta safn klámmynda í heimi.
Farúk var rekinn í útlegð frá Egyptalandi og bjó á næstu árum fyrst í Mónakó, en síðan á Ítalíu, í Róm og á eyjunni Capri. Farúk hlaut mónakóskan ríkisborgararétt árið 1959. Konungurinn fyrrverandi hélt áfram bóhemlifnaði sínum í útlegðinni og var tíður gestur á evrópskum veitingahúsum og spilavítum þar til hann lést árið 1965.
Fjölskylda og einkahagir
Þann 20. janúar árið 1938 kvæntist Farúk egypskri aðalskonu að nafni Safinaz Zulficar í Kaíró. Hún tók sér nafnið Farída þegar hún varð drottning Egyptalands þar sem hefð var fyrir því að allir meðlimir konungsfjölskyldunnar hefðu sömu upphafsstafi. Farúk og Farída eignuðust þrjár dætur: Prinsessurnar Ferial, Fosíu og Fadíu. Farúk skildi við Farídu þann 19. nóvember árið 1948 og fann henni það til saka að hafa aðeins fært honum dætur en engan son til þess að erfa krúnuna.
Farúk kvæntist annarri drottningu sinni, kaupmannsdóttur að nafni Narriman Sadek, árið 1951. Haft var fyrir satt að Farúk hefði aðeins séð hana einu sinni áður en hann ákvað að kvænast henni og að hann hefði slitið trúlofun hennar við egypskan embættismann svo hann gæti sjálfur fengið að eiga hana fyrir konu. Hjónin eignuðust einn son, Fúad, árið 1952. Þau skildu eftir að Farúk var rekinn í útlegð og sviptur krúnu sinni.
Kjörnir alþingismenn 2007
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 2007.
Ljungaverk
thumb|right|200px|Ljungaverk Ljungaverk (einnig nefnt Koivukylä) er þéttbýli í sveitarfélaginu Ånge í Svíþjóð. Þar búa 885 manns (2010).
Kvenkyn
thumb|right|Algengt tákn yfir kvenkyn. Kvenkyn er það kyn eða sá hluti lífveru sem framleiðir egg, sem við kynæxlun sameinast sáðfrumu úr karlkyns lífveru. Kvenkyns lífvera getur ekki fjölgað sér með kynæxlun án karlkyns lífveru, en sumar lífverur fjölga sér bæði með kynæxlun og kynlausri æxlun.
Heiðarlón
Heiðarlón er fyrirhugað inntakslón fyrir vatnsaflsvirkjunina Urriðafossvirkjun sem Landsvirkjun hyggst reisa ofan Urriðafoss í neðri hluta Þjórsár.
Jómsborg
Jómsborg var borg þar sem norrænir víkingar áttu sér vígi. Ekki er vitað hvar borgin var nákvæmlega, en hún á að hafa verið einhvers staðar á suðurströnd Eystrasalts (á Vindlandi miðalda). Íbúar borgarinnar voru nefndir Jómsvíkingar og heitir Jómsvíkinga saga eftir þeim.
Daruma
thumb|Daruma með eitt litað auga. Daruma er japönsk brúða með stór augu en án útlima. Daruma brúða er úr pappamassa sem er þyngdur að neðan svo brúðan velti ekki. Ef daruma brúðu er hallað þá reisir hún sig við aftur. Daruma brúður eru oft seldar í búddhahofum og á brúðurnar eru skrifuð japönsk skriftákn fyrir hamingju og velgengni.
Á 18. öld var damura brúðan þekkt sem leikfang, sem skopparakringla eða veltibolti.
Japanska orðið fyrir snjókall er Yuki-daruma sem merkir snjó-daruma.
Ölgerðin Egill Skallagrímsson
Ölgerðin Egill Skallagrímsson er íslenskur drykkjaframleiðandi, elsta starfandi bruggverksmiðja landsins og heildsala með mat og drykk. Fyrirtækið var stofnað 17. apríl 1913 og framleiðir 45 miljónir lítra af drykkjarvörum árlega. Auk þess að framleiða bjór undir eigin merki, rekur fyrirtækið Borg brugghús sem sérhæfir sig í gerð sælkerabjóra.
Saga
Fyrirtækið var stofnað 17. apríl 1913 af Tómasi Tómassyni sem hóf framleiðslu á maltöli. Í fyrstu fór starfsemi Ölgerðarinnar Egils Skallagrímssonar fram í tveimur herbergjum í kjallara Þórshamarshússins við Templarasund í Reykjavík, en þau hafði Tómas tekið á leigu. Í dag er það hús í eigu Alþingis. Ári síðar flutti fyrirtækið í Thomsenshúsið við Tryggvagötu og við það stækkaði athafnasvæðið til muna.
Umsvifin voru ekki mikil í fyrstu. Suðuketillinn var einungis 65 lítrar og flöskunum var lokað með því að þrýsta tappa ofan í þær með flötum lófa og binda fyrir með vír. Fyrsta framleiðsluárið seldi Ölgerðin um 38 þúsund lítra, mest Maltextrakt og Hvítöl. Íbúar Reykjavíkur voru þá um 13 þúsund talsins.
Tómas Tómasson hélt til Kaupmannahafnar árið 1915 til að læra ölgerð við Bryggeriet Stjernen sem og í Þýskalandi. Þar dvaldi hann að mestu næstu tvö árin. Heimkominn árið 1917 festi hann kaup á fyrstu húseigninni við Njálsgötu á reitnum milli Njálsgötu, Frakkastígs og Grettisgötu sem síðar hlaut nafnið „Ölgerðartorfan“, en fyrirtækið var staðsett þar lungann af 20. öldinni. Á árunum 1924-1928 voru tekin í notkun þar bæði ölsuðuhús og gerkjallari.
Næstu árin byggði hann þar upp fullkomið ölgerðarhús og gerjunar- og átöppunaraðstöðu, meðal annars með því að kaupa notaðan tækjabúnað frá Þýskalandi sem var í rjúkandi rúst vegna fyrri heimsstyrjaldarinnar.
Árið 1926 fór sala Ölgerðarinnar í fyrsta sinn yfir milljón flöskur á einu ári. Sama ár kom Kristján X. Danakonungur í opinbera heimsókn til Íslands. Dönsku blaðamennirnir í fylgdarliði konungs kunnu vel að meta Egils Pilsnerinn og drukku hann alla ferðina. Í kjölfarið fékk Ölgerðin rétt til að kalla sig „konunglegt ölgerðarhús“.
Eins og nafn fyrirtækisins gefur til kynna var upphaflega stefnt að ölgerð fyrst og fremst. Eins og áður segir var fyrsta framleiðsluvara Ölgerðarinnar Egils Maltextrakt. Árið 1955 kom appelsínið til sögunnar. Fyrsta aldarfjórðunginn voru ýmsar tilraunir gerðar til að útbúa appelsínugosdrykki, en enginn þeirra átti roð í Sanitas-appelsínið. Þetta olli Ölgerðarmönnum talsverðu hugarangri. Árið 1955 bjó Sigurður Sveinsson, starfsmaður Ölgerðarinnar, til blöndu sem samstundis féll í kramið hjá Íslendingum og hefur upp frá því gnæft yfir aðra slíka drykki. Óvíst er hvort unnt væri að halda íslensk jól án appelsíns og maltöls.
Framleiðsla á Egils Pilsner hófst árið 1917 aðeins fjórum árum eftir stofnum Ölgerðarinnar. Fyrirtækið var það fyrsta sem fékk undanþágu til framleiðslu á áfengu öli á Íslandi á stríðsárunum þegar það framleiddi Polar Ale fyrir breska setuliðið. Frá 1951 framleiddi það Polar Beer fyrir varnarliðið á Keflavíkurstöðinni og síðan Export Beer sem landsmenn kölluðu almennt Egil sterka. Eftir að bjórbanninu var aflétt 1989 hefur aðalsöluvara bruggverksmiðjunnar verið Egils Gull.
Framleiðsla gosdrykkja hófst árið 1930 er Ölgerðin keypti gosdrykkjaverksmiðjurnar Síríus og Kaldá. Ölgerðin var gerð að hlutafélagi tveimur árum síðar, er hún var sameinuð Ölgerðinni Þór hf., sem þá hafði verið starfrækt í tvö ár. Þór hafði byggt ölgerðarhús við Rauðarárstíg en rekstur þess var lagður niður við sameininguna.
Eftir að Tómas féll frá árið 1978, níræður að aldri, ráku synir hans, Jóhannes og Tómas Agnar, Ölgerðina Egil Skallagrímsson í tæpan aldarfjórðung. Árið 2000 ákváðu þeir að selja hlut fjölskyldunnar og var samið í árslok við Íslandsbanka-FBA, eins og Glitnir hét þá, og fjárfestingarfélagið Gildingu. Eigendaskipti urðu í apríl 2002 er Lind ehf., dótturfélag Danól ehf., keypti Ölgerðina. Rekstur Lindar var sameinaður Ölgerðinni í byrjun árs og við þann samruna jókst vöruúrval Ölgerðarinnar til muna. Árið 2007 keyptu síðan Októ Einarsson og Andri Þór Guðmundsson Ölgerðina ásamt Kaupþingi sem síðar seldi sinn hluta til nokkurra stjórnenda fyrirtækisins.
Ölgerðin Egill Skallagrímsson framleiðir 45 miljónir lítra af drykkjarvörum árlega, þar af eru 10 milljónir lítra bruggaðar í Ölsuðunni.
Verðlaun
Egils Gull hlaut verðlaunin World’s Best Standard Lager á World Beer Awards 2011 og Bríó vann verðlaunin German-style Pilsner 2012 á World Beer Cup.
Listi yfir Numb3rs-þætti (4. þáttaröð)
Fjórða þáttaröð Numb3rs var frumsýnd 28. september 2007 og sýndir voru 18 þættir.Vegna verkfalls handritshöfundanna þá voru aðeins tólf þættir gerðir en sex bættust við eftir að því lauk.
Sumartími
Ný-Sjálendingurinn George Vernon Hudson stakk fyrstur manna upp á sumartímanum seint á 19. öld. Í fyrri heimstyrjöld var sumartíma fyrst komið á í Þýskalandi og Austurríki-Ungverjalandi sem leið til að spara orku.
Sumartími er mest notaður í tempraða beltinu og er það vegna hinna miklu breytinga á dagsbirtu á mismunandi árstímum.
Andrés 2. Ungverjakonungur
'''Andrés 2. Ungverjakonungur, einnig þekktur sem Andrés af Jerúsalem''', var konungur Ungverjalands og Króatíu frá 1205 til 1235. Hann stjórnaði furstadæminu Galisíu frá 1188 til 1189/1190, og aftur frá 1208/1209 til 1235.
Vetrarólympíuleikarnir 1998
Vetrarólympíuleikarnir 1998 voru 18. vetrarólympíuleikarnir. Þeir voru haldnir í Nagano í Japan.
Súðavíkurkirkja
Súðavíkurkirkja er kirkja í Súðavík sem er bær við Álftafjörð í Ísafjarðardjúpi. Hún var vígð á páskunum 1963. Þessi kirkja hafði upphaflega verið byggð norður á Hesteyri í Sléttuhreppi árið 1899 og stóð þar í sex áratugi, en nokkru eftir að sóknin var öll komin í eyði var kirkjuhúsið tekið niður, flutt sjóveg yfir Djúpið til Súðavíkur og endurbyggt þar. Kirkjuyfirvöld gáfu leyfi sitt, gegn andmælum Hesteyringa, að rífa kirkjuna og byggja hana upp að nýju í Súðavík. Hesteyringar litu svo á að verið væri að ráðstafa kirkju þeirra í leyfisleysi, og spunnust um þetta miklar deilur í blöðum.
Nýi garður
Nýi-Garður er ein af byggingum Háskóla Íslands á háskólalóðinni milli Odda og Lögbergs, gegnt Norræna húsinu. Hann var byggður sem stúdentagarður og tekinn í notkun árið 1943. Á 10. áratug 20. aldar var hlutverki hússins breytt og hýsir það nú skrifstofur kennara hugvísindasviðs auk ýmissa tengdra stofnana, s.s. Hugvísindastofnunar og tungumálamiðstöðvarinnar. Þar fer fram hluti af kennslu íslensku fyrir erlenda stúdenta.
Göróttur drykkur
Göróttur drykkur getur átt við
Skotland
Skotland (enska og skoska: Scotland, gelíska: Alba) er land í Vestur-Evrópu og næststærsti hluti Bretlands (hinir hlutarnir eru England, Wales og Norður-Írland). Það hefur eigið þing og heimastjórn frá árinu 1999. Skotland á landamæri að Englandi í suðri og strönd að Úlfreksfirði og Írlandshafi í vestri og Norðursjó í austri. Skotlandi tilheyra meira en 790 eyjar, þar á meðal Norðureyjar og Suðureyjar. Í hafinu undan Skotlandi eru auðugar olíulindir. Höfuðborg landsins og næststærsta borg þess er Edinborg en stærsta borgin er Glasgow. Þriðja stærsta borgin er Aberdeen.
Skotland var sjálfstætt konungsríki á miðöldum en gekk í konungssamband við England og Írland þegar Jakob 6. Skotakonungur tók við af Elísabetu 1. árið 1603. Skoska þingið var lagt niður 26. mars 1707 og Skotland var formlega sameinað Bretlandi með bresku sambandslögunum 1. maí sama ár þegar Breska konungdæmið var stofnað með eitt þing í Westminster í London. Þann 1. janúar 1801 varð Írland svo hluti af þessu sameinaða konungdæmi. Skoska þingið var endurreist í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1999. Það hefur þó ekki völd í utanríkismálum. Þjóðaratkvæðagreiðsla um sambandsslit var haldin árið 2014 þar sem tillagan var felld.
Efnahagur Skotlands hefur lengi byggst á þungaiðnaði eins og skipasmíði og stáliðnaði. Frá 8. áratugnum hefur Norðursjávarolía orðið mikilvægari hluti af efnahagslífi landsins. Fjármálaþjónusta er líka áberandi. Þekktasta útflutningsvara Skota er líklega skoskt viskí sem er 85% af heildarútflutningi matar- og drykkjarvara frá Skotlandi.
Heiti
Heiti Skotlands er dregið af latneska heitinu Scoti sem Rómverjar notuðu yfir Gela. Síðlatneska orðið Scotia vísaði upphaflega til Írlands bæði í latneskum og fornenskum heimildum. Það heiti hefur að minnsta kosti síðan á 11. öld verið notað um Skotland norðan við ána Forth ásamt heitunum Albania eða Albany, dregin af gelíska orðinu Alba sem merkir „hvítur“ og var heiti á gelísku konungsríki í Skotlandi á miðöldum. Á síðmiðöldum varð algengast að nota heitin Skotland og Skotar yfir landið sem nú er Skotland. Snemma á 16. öld gaf Leó 10. páfi það út að Scotia skyldi nota um Skotland og íbúa þess.
Uppruni heitisins Scoti er óviss. Það er ekki dregið af neinu latnesku orði og á sér enga samsvörun í gelískum ættbálkaheitum. Á miðöldum varð til sögn um að nafnið væri dregið af egypsku prinsessunni, Skottu eða Skotíu sem hafi verið ættmóðir allra Gela, en sögnin er líklega tilbúningur til að skýra uppruna nafnsins. Ýmsar tilgátur hafa verið settar fram um merkingu heitisins, eins og að það sé dregið af gelíska orðinu scuit klippt eða „skorið af“, í merkingunni „útlagar“; eða af orðinu sgaoth, „svermur“; eða að það sé skylt indóevrópska orðinu *skot í merkingunni „myrkur“ eða „drungi“. Það hefur líka verið tengt við fornnorræna orðið skot „skiki“ (sbr. Ólafur skotkonungur).
Forsögulegur tími
Fyrir síðustu ísöld þakti jökulís allt Skotland og hefur þá eytt öllum ummerkjum um mannabygð sem kynni að hafa verið þar fyrir miðsteinöld. Talið er að fyrstu hópar manna sem settust að í Skotlandi eftir síðustu ísöld hafi komið þangað fyrir um 12.800 árum. Elstu minjarnar eru örvaroddur úr tinnusteini frá Islay. Á þeim tíma var landið þakið skógi og mýrum og helsti samgöngumátinn var á vötnum. Landnemarnir reistu fyrstu varanlegu húsin fyrir um 9.500 árum og fyrstu þorpin fyrir um 6.000 árum. Skara Brae er vel varðveitt þorp á Orkneyjum frá þessum tíma. Merki um mannabyggð og grafreiti frá nýsteinöld eru víða vel varðveitt á Norðureyjum og Vestureyjum þar sem skortur á trjám olli því að flestar byggingar voru reistar úr steini. Callanish-steinarnir á Lewis og Maes Howe á Orkneyjum eru dæmi um minjar um þróuð trúarbrögð frá 3. árþúsundinu f.o.t.
Elstu heimildir
Elsta ritaða heimildin sem vísar til Skotlands er eftir gríska ferðalanginn Pýþeas sem nefndi norðurodda Bretlandseyja „Orkas“, sem er fyrsta tilvísunin til Orkneyja. Á fyrsta árþúsundinu f.Kr. breyttist samfélagið í höfðingjasamfélag og auður og völd söfnuðust þar sem umframbirgðir matvæla var að finna.
Antoníusarmúrinn var reistur frá 142 að fyrirskipan eftirmanns Hadríanusar, Antoniusar Piusar, til að verja rómverska hluta Skotlands frá norðurhlutanum norðan við línu milli Clyde-fjarðar og Forth-fjarðar. Innrás Rómverja í Kaledóníu 208-210 var gerð að undirlagi keisara af Severusarætt til að bregðast við samningsbroti Kaledóna árið 197, en varanleg yfirráð yfir öllu Stóra-Bretlandi náðust ekki þar sem Rómverjar voru uppteknir við að berja niður skæruhernað og keisarinn Septimius Severus lést í Eboracum (York) eftir að hann veiktist í herförum. Virki voru reist nálægt eldri virkjum Agricola, við mynni dalverpanna í Hálöndunum, en Kaledónar gerðu uppreisn á ný 210-211 og náðu þeim á sitt vald.
Hjá rómversku sagnariturunum Tacitusi og Cassiusi Dio voru skosku hálöndin og allt svæðið norðan við Forth-á kölluð Kaledónía. Samkvæmt Cassiusi nefndust íbúar Kaledóníu Kaledónar og Maeatae. Aðrir höfundar í fornöld notuðu lýsingarorðið „kaledónskur“ yfir allt í norður- og innri hluta Bretlands, hvort sem það voru íbúar, dýr, veðrið, perlur eða stórt svæði skógi vaxinna hæða sem Kládíus Ptólmæos sagði að væri suðvestan við Beauly-fjörð. Ummerki um nafnið Kaledónía er að finna í örnefnunum Dunkeld, Rohallion og Schiehallion.
Samsærið mikla var meint ráðabrugg um gagnárás gegn yfirráðum Rómverja á Bretlandi seint á 4. öld, með þátttöku hinna gelísku Scoti og Kaledóna, sem þá voru þekktir sem Piktar meðal Rómverja. Comes Theodosius sigraðist á þeim, en snemma á 5. öld drógu Rómverjar herlið sitt alfarið frá Bretlandseyjum, sem leiddi til landnáms Engilsaxa á Bretlandi, þar á meðal í suðausturhluta Skotlands og austurhluta Englands.
Miðaldir
thumb|right|Ríki Skotlands á ármiðöldum. thumb|right|Norræn ríki í Skotlandi við lok 11. aldar. Frá upphafi sjöttu aldar skiptist landið sem í dag er Skotland í þrjú svæði: Piktaland, safn lítilla lávarðsdæma í miðju Skotlandi; engilsaxneska konungsríkið Norðymbraland sem hafði lagt suðausturhluta Skotlands undir sig;  og Dál Riata, sem náði yfir bæði Vestur-Skotland og Norður-Írland og þar sem gelískt mál og menning hóf að breiðast út. Þessi samfélög byggðust upp í kringum ættir og innan þeirra var mikil misskipting auðs, þótt langflestir væru sárafátækir og lifðu af sjálfsþurftarbúskap. Piktarnir héldu þræla (aðallega stríðsfanga) allt fram á 9. öld.
Gelísk áhrif breiddust út til Piktalands og Norðymbralands með gelískumælandi klerkum keltnesku kirkjunnar sem stunduðu þar trúboð. Heilagur Kólumba setti upp trúboðsstöð á eyjunni Jóna á 6. öld. Víkingar hófu ránsferðir til Skotlands á 8. öld og tóku þar bæði þræla og dýrgripi. Helsta markmið þeirra var þó að leggja undir sig land. Elstu byggðir norrænna manna í Skotlandi voru í norðvesturhluta landsins, en þeir lögðu seinna undir sig stór svæði meðfram ströndinni. Fornnorræna tók alveg við af gelísku sem tungumál íbúa Norðureyja.
Á 12. og 13. öld komst stærstur hluti Skotlands undir einn konung. Í byrjun var gelísk menning allsráðandi, en aðflutningur fólks frá Frakklandi, Englandi og Flandri skapaði fjölbreyttara samfélag og skoska tók að taka við af gelísku. Smám saman varð til nútímalegt konungsríki. Undir lok tímabilsins urðu stríð við England til þess að styrkja sérstaka skoska sjálfsmynd. Davíð 1. Skotakonungur (1124-1153) og eftirmenn hans styrktu konungsvaldið og sameinuðu meginland Skotlands undir sinni stjórn með því að leggja undir sig Moray, Galloway og Katanes, þótt þeir næðu ekki að leggja undir sig Suðureyjar sem ýmsir skoskir ættbálkar höfðu ríkt yfir eftir dauða Sumarliða árið 1164. Lénskerfi var komið á, bæði með innreið engilsaxneskra lávarða og með veitingu lands til gelískra höfðingja í skiptum fyrir hollustu þeirra við konung. Hin flóknu tengsl við nágranna Skotlands í suðri á þessum tíma einkenndust í fyrstu af tilraunum skosku konunganna til að hagnýta sér pólitískt umrót á Englandi, en þar á eftir tók við lengsti friður milli landanna á miðöldum: milli 1217 og 1296.
Við andlát Alexanders 3. í mars 1286 rofnaði ættarveldi skosku konunganna. Játvarður 1. Englandskonungur tók að sér að miðla málum milli þeirra sem töldu sig eiga tilkall til krúnunnar. Jóhann Balliol var krýndur árið 1292 í skiptum fyrir sjálfstæði Skotlands. Árið 1294 höfnuðu Balliol og aðrir skoskir lávarðar kröfu Játvarðs um að þeir tækju þátt í herför hans gegn Frökkum. Skotland og Frakkland gerðu með sér samning 23. október 1295, sem nefndist Auld Alliance. Í kjölfarið réðist Játvarður inn í Skotland og steypti Jóhanni af stóli. Andrew Moray og William Wallace urðu í upphafi helstu leiðtogar andspyrnu gegn enskum yfirráðum í sjálfstæðisstríðum Skotlands, þar til Róbert 1. var krýndur konungur Skotlands árið 1306. Sigur Skota í orrustunni við Bannockburn staðfesti yfirráð þeirra yfir ríkinu. Árið 1320 hlaut fyrsta opinbera sjálfstæðisyfirlýsing sögunnar, Arbroath-yfirlýsingin, stuðning Jóhannesar 22. páfa og samþykki ensku krúnunnar.
Borgarastyrjöld milli Bruce-ættar og höfuðkeppinauta þeirra, Comyn-ættar og Balliol-ættar, stóð fram á miðja 14. öld. Bruce-ættin hafði sigur, en þegar Davíð 2. lést án erfingja varð frændi hans, Róbert 2., fyrsti konungur af Stewart-ætt (af því hann hafði embættið Lord High Steward of Scotland eða „yfirstallari Skotlands“). Stewart-ættin ríkti yfir Skotlandi það sem eftir lifði af miðöldum. Aukin hagsæld ríkti í landinu frá lokum 14. aldar, gegnum skosku endurreisnina að skosku siðbótinni, þrátt fyrir svarta dauða 1349  og aukna misskiptingu milli Skosku hálandanna og Skosku láglandanna. Alls kyns samningar voru gerðir til að draga úr átökum við suðurlandamærin að Englandi.
Árnýöld
Samningur um eilífan frið var undirritaður af Jakobi 4. og Hinriki 7. árið 1502. Jakob gekk að eiga dóttur Hinriks, Margréti Tudor. Nokkrum árum síðar gerði Jakob innrás í England til stuðnings Frökkum samkvæmt Auld Alliance-bandalaginu og varð síðasti breski konungurinn sem lést í orrustu, í orrustunni við Flodden árið 1513. Á milli 1543 og 1551 áttu Skotar og Englendingar í stríði meðan María Skotadrottning var ómyndug. Stríðið var nefnt „harkalega biðlunin“.
Árið 1560 var umsátrinu um Leith aflétt og Edinborgarsamningurinn undirritaður, þar sem Elísabet 1. var viðurkennd sem drottning Englands. Skoska þingið kom saman og samþykkti skosku trúarjátninguna sem fól í sér algjöran aðskilnað frá kaþólsku kirkjunni og valdi páfa. Hin kaþólska María Skotadrottning var neydd til að segja af sér árið 1567.
Árið 1603 tók Jakob 6. Skotakonungur, sonur Maríu, við völdum í Englandi og Írlandi þegar ríkin gengu í konungssamband. Hann flutti hirð sína til London. Fyrsti breski fáninn var hannaður að ósk Jakobs og átti að flagga ásamt skoska fánanum á skoskum skipum. Jakob ætlaði sér að sameina ríkin í eitt konungsríki, en enska þingið stóð gegn honum og studdi þess í stað að ein lög giltu um bæði ríkin, sem skoska þingið vildi ekki samþykkja. Konungur hætti því við frekari sameiningu.
Fyrir utan stutt tímabil undir stjórn verndarríkis Cromwells var Skotland sérstakt ríki á 17. öld, en töluverð átök voru milli sáttmálamanna og krúnunnar um það hver stjórn skosku kirkjunnar ætti að vera. Herinn var efldur svo konungur náði stjórn á ættbálkunum í vesturhluta Hálandanna. Jónalögin 1609 neyddu ættarhöfðingja á Suðureyjum til að senda syni sína til menntunar í Láglöndunum. Árið 1641 og aftur 1643 reyndi skoska þingið án árangurs að ná í gegn sameiningu við England sem byggðist á hugmyndinni um sambandsríki fremur en innlimun, þar sem Skotland héldi sínu þingi. Árið 1648 var þingið klofið út af sambandsmálunum.