cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ósman 1.
Upphaf Ottómanveldisins
Nákvæm fæðingardagsetning Osmans er óþekkt. Hann var líklega fæddur um miðja þrettándu öld, hugsanlega árið 1254/5. Samkvæmt tyrkneskri sagnahefð leiddi faðir Osmans, Ertuğrul, tyrkneska Kayı-þjóðarbrotið vestur á bóginn frá Mið-Asíu til Anatólíu á flótta undan Mongólum. Hann sór soldáni Seldjúka hollustueið og hlaut yfirráð yfir bænum Söğüt á Byzantísku landamærunum. Þessi tengsl milli Ertuğrul og Seldjúka eru hugsanlega seinni tíma spuni thumb|300x300dp| Yfirráðasvæði Ottómana á valdatíma Osmans 1. Osman varð höfðingi, eða bey, eftir dauða föður síns u.þ.b. árið 1280. Ekkert er vitað fyrir víst um Osman, nema að hann stjórnaði svæðinu í kringum bæinn Söğüt og hóf árásir þaðan gegn nærliggjandi Býzanska keisaraveldinu. Fyrsti atburðurinn sem vitaður er með vissu í lífi Osman er bardaginn í Bapheus 1301 eða 1302, þar sem hann sigraði býzanskar herdeildir sem sendar voru gegn honum. Osman virðist hafa einbeitt sér að því að stækka ríki sitt á kostnað Býzantíum á meðan hann forðaðist að berjast við máttugri tyrkneska nágranna.
Draumur Osmans
Osman ráðfærði sig oft við trúarlegan leiðtoga að nafni Sheikh Edebali. Osman var einnig giftur Malhun dóttur Edebali. Í einni sögu sem birtist í annálnum Aşıkpaşazade á fimmtándu öld er sagt frá draumi Osmans er hann gisti í húsi Sjeiksins: "Hann sá að máni reis úr brjósti hins helga manns og sökk í sínu eigin brjósti. Tré óx síðan úr nafla hans og lagði skugga yfir gervallan heiminn. Undir skugga þess voru fjöll og fljót runnu við fætur hvers fjalls. Sumt fólk drakk af þessum straumi, aðrir vökvuðu garða og enn aðrir byggðu gosbrunna. Þegar Osman vaknaði sagði hann hinum helga manni draum sinn. Hann svaraði: Til hamingju, Osman sonur minn, því Guð hefur veitt þér tign keisara handa þér og þínum afkomendum, og dóttir mín Malhun skal vera kona þín"
Draumurinn varð mikilvæg goðsögn fyrir veldi Ottómana því það veitti ætt Osmans trúarlega réttlætingu til að drottna yfir jörðinni og veitti um leið fimmtándu aldar lesendum skýringu á miklum árangri Ottómana.
Suðaustur-England
thumb|250px|Kort af Suðaustur-Englandi.
Suðaustur-England er ein af níu embættislegum landshlutum á Englandi. Landshlutinn varð til árið 1994 og hefur verið notað í tölfræðilegu skyni frá 1999. Hann inniheldur sýslurnar Austur-Sussex, Berkshire, Buckinghamshire, Hampshire, Kent, Oxfordshire, Surrey, Vestur-Sussex og Wighteyju.
Frá og með manntalinu árið 2001 var íbúafjöldi 8.000.550. Hæsti punkturinn í landshlutanum er 297 m yfir sjávarmáli. Brighton og Hove eru þéttbyggðasta borgin á Suðaustur-Englandi, en það eru líka stór áhrif frá nærliggjandi borginni London.
Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999 (1. - 5. umferð)
1. umferð
KR 1 - 0 ÍA:
KR og ÍA þjófstörtuðu Íslandsmótinu þann 18. maí 1999. Miklar væntingar voru bundnar við KR, á 100 ára afmælisári félagsins. Skagamenn mættu á KR-völlinn með tölfræðina gegn sér því að þeir höfðu ekki unnið KR á KR-velli í sex ár. Leikurinn fór fjörlega af stað og á 17. sekúndu skoraði Sigþór Júlíusson fyrsta, og eina, mark leiksins. KR-ingar sköpðu sér mjög fá færi og þóttu ekki sannfærandi.
Breiðablik 2 - 0 Valur:
ÍBV 5 - 0 Leiftur:
Víkingur 2 - 1 Keflavík:
2. umferð
ÍA 1 - 1 Víkingur:
Fram 2 - 0 Keflavík:
Grindavík 1 - 0 Breiðablik:
ÍBV 0 - 0 Valur:
Leiftur 1 - 1 KR:
Erfiður útivöllur beið KR-inga er þeir komu í heimsókn til Leifturs á Ólafsfirði. Leiknum hafði verið frestað til 27. júní vegna flóða. Leikurinn var fjörugur og einkenndist af mikilli baráttu og voru það KR-ingar sem byrjuðu betur þegar þeir skoruðu fyrsta markið, en þar var að verki Þórhallur Hinriksson á 18. mínútu. Leiftur jafnaði þó metin á 31. mínútu og þannig stóðu leikar í hálfleik. Í seinni hálfleik voru bæði lið svikin um vítaspyrnu. KR-ingar höfðu alla burði til að sigrað þennan leik en markvörður Leifturs, Jens Martin Kundsen, var hetja Leifturs og varði oft vel.
3. umferð
Breiðablik 1 - 1 Fram:
ÍBV 2 - 1 Grindavík:
Keflavík 2 - 0 ÍA:
KR 5 - 1 Valur:
Valsmenn mættu fullir sjálfstrausts til leiks á KR-völlin eftir markalaust jafntefli gegn þáverandi Íslandsmeisturum. Valsmenn höfðu ekki unnið á KR-velli frá árinu 1991, þegar þeir unnu 1-0. Staða KR var óljós vegna þeirra vonbrigða sem að leikurinn gegn ÍA var. Nýr leikmaður hafði komið í raðir KR frá leik þeirra gegn ÍA, Bjarki Gunnlaugsson. Strax í upphafi var ljóst að þetta yrði leikur kattarinnar að músinni. KR-ingar spiluðu glimrandi sóknarbolta og Valsmenn lögðust oftar en ekki í nauðvörn. KR-ingum gekk þó ekki vel að skora í fyrri hálfleik, en undir lok hans var staðan 1-0 fyrir KR. Skothríð KR-inga hélt áfram í seinni hálfleik og bar betri árangur en í fyrri hálfleik. Leiknum lauk með 5-1 sigri KR-inga.
Víkingur 0 - 3 Leiftur:
4. umferð
Grindavík 1 - 3 KR:
Grindvíkingum hafði eins og oft áður verið spáð falli og vildu senda þá spá beint aftur til föðurhúsanna. Grindvíkingar hafa verið þekktir fyrir mikinn dugnað og baráttu, en í fyrri hálfleik sáu þeir varla til sólar og voru KR-ingar allsráðandi. Góður sóknarbolti einkenndi leik KR-inga sem að skoruðu fyrstu 2 mörk leiksins þegar um hálftími var liðinn af leiknum. Fyrst skoraði Skotinn Allister McMillan sjálfsmark eftir að hafa átt við Guðmund Benediktsson. Stuttu seinna skoraði Guðmundur með þrumuskoti rétt við vítateiginn og var staðan 2-0 þegar flautað var til leikhlés. Grindvíkingar komust mun betur í leikinn í seinni hálfleik þegar dró úr sóknum KR-inga. Þeir skoruðu á 61. mínútu en KR-ingar létu þá ekki komast upp með það, og svöruðu strax, með marki frá Andra Sigþórssyni. KR-ingar fengu síðar í leiknum vítaspyrnu, en Albert markvörður Grindvíkinga sá við honum Andra Sigþórssyni og varði spyrnuna. 3-1 sigur KR-inga þegar uppi var staðið.
Fram 0 - 0 ÍA:
Breiðablik 1 - 0 ÍBV:
Valur 1-1 Víkingur:
5. umferð
ÍA 0 - 0 Leiftur:
Keflavík 4 - 4 Valur:
KR 0 - 0 Breiðablik:
KR-ingar tóku á móti liði Blika sem að var það lið sem hafði komið mest á óvart og hrokir allar fallspár burt og sigruðu m.a. Íslandsmeistara ÍBV í 4. umferð. KR-ingar höfðu líka verið afar sannfærandi og sigarð í öllum þremur leikjum sínum upp að þessum. Leikurinn var daufur og lítið markvert gerðist. Blikar byrjuðu þó betur og voru tvisvar sinnum komnir nálægt því að skora og voru sterkari aðilinn í fyrri hálfleik. KR-ingar komust í gang í seinni hálfleik. Blikar björguðu á línu eftir aukaspyrnu frá Guðmundi Benediktssyni og voru heppnir að lenda ekki undir, því KR-ingar fengu fleiri færi sem þeir ekki nýttu. Markalaust jafntefli var því niðurstaðan.
Víkingur 1 - 1 Grindavík:
Lettneskt lat
Lettneskt lat (lettneska: Latvijas lat) er fyrrverandi gjaldmiðill Lettlands. Eitt lat skiptist í 100 hundraðshluta (santīms, fleirtala: santīmu). Evran var tekin upp 1. janúar 2014.
Jón Magnússon í Laufási
Jón Magnússon í Laufási (1601 – 1675) var prestur og skáld.
Foreldrar Jóns voru séra Magnús Eiríksson prestur á Auðkúlu í Svínadal og kona hans Steinvör Pétursdóttir. Yngri bróðir og alnafni Jóns var Jón Magnússon þumlungur.
Kona Jóns hét Guðrún Jónsdóttir, dóttir prestshjónanna í Miklagarð í Eyjafirði.
Ytri tenglar
Kveðskapur Jóns Magnússonar í Laufási á óðfræðivefnum Braga Jón Magnússon í Laufási á Ísmús vefnum [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5420147 Anthony Faulkes. The Sources of Specimen Lexici Runici. Íslensk tunga 5 (1964): 30-138.]
Dúkskot
thumb|Sumarið 1925, Vesturgata 13, Dúkskot. Dúkskot eða Vesturgata 13 var torfbær og tómthúsbýli reist í landi Hlíðarhúsa um 1800. Bærinn var nefndur Dúkskot eftir fyrsta ábúanda hans, Jóni Jónssyni, en hann var frá Dúki í Staðarhreppi í Skagafirði. Dúkskot var við Hlíðarhúsastíg (Vesturgötu) og stóð í núverandi götustæði Garðastrætis.
thumb|right|Fyrsta teikningin sem birtist í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu var af Dúkskoti og var hluti af frétt um morðið.]] Árið 1913 myrti Júlíana Silfa Jónsdóttir bróður sinn, Eyjólf Jónsson, með því að setja rottueitur í skyr hans. Bjó hann í Dúkskoti og var morðið á honum eitt fyrsta æsifréttaefni dagblaða í Reykjavík. Júlíana var dæmd til lífláts árið 1914 en refsingin var milduð. Dúkskot var rifið um 1920.
Fall Srebrenica og Žepa
Átökin um Srebrenica (1992-1995)
Naser Orić, herforingi Bosníu- Múslima í Srebrenica tók þátt í fjölmörgum árásum á þorp og hverfi Serba á meðan á stríðinu stóð 1992-1995. Bosníu-Serbar segja Oric hafa haldið Serbum í þorpunum í kring um Srebrenica í ógnargreipum árum saman og með því hafi hann stuðlað að falli Srebrenica. Srebrenica var eitt af þeim svæðum í austurhluta Bosníu sem Sameinuðu Þjóðirnar höfðu lýst yfir að væru "örugg svæði". Hin voru Žepa og Goražde. Þetta þýddi að svæðið átti að vera laust við vopnaðar árásir eða annars konar ofbeldisverk.
Fall Srebrenica og Žepa
thumb|right|200px|Hernaðaraðgerðir [[Republika Srpska|Bosníu-Serbum à Srebrenica og Žepa voru óverjandi. Þessi hernaðaraðgerðir var kölluð "Krivaja 95" og "Stupčanica 95 "]]
Þann 6. júlí 1995 hóf her Bosníuserba sókn gegn Srebrenica. Fjórum dögum síðar tókst 10.000-20.000 mujahideen og vopnuðum körlum að flýja frá borginni en yfir 2000 manns létu lífið fyrir sprengjum Serba. Serbar neita því að hafa tekið múslima af lífi eftir árásina. Þeir hafa sagt að í gröfum, sem kynnu að finnast, séu aðeins lík hermanna sem féllu við að verja Srebrenica fyrir umsátri. Talið er að flestir af körlum Srebrenica hafi flúið til Tuzla.
Bosníuserbar hertóku Srebrenica þann 11. júlí 1995, þrátt fyrir loftárásir Atlantshafsbandalagsins (NATO). Í skelfingu söfnuðust mörg þúsund manns fyrir utan búðir hollensku friðargæsluliðanna í Potočari, rétt fyrir við bæjarmörkin. Ratko Mladić hafði komið með mikinn bílaflota, og múslimunum Embættismenn Sameinuðu þjóðanna var smalað í bílana og ekið til yfirráðasvæðis Bosníustjórnar, um 50 kílómetra í burtu. Um 25.000 múslímakonur og börn voru á brott af svæðinu í rútubílum en Serbar handtóku 750 karla sem þeir náðu í, sögðust ætla að yfirheyra þá vegna "gruns um stríðsglæpi".
25. júlí 1995 höfðu Bosníu-Serbar náð bænum Žepa á sitt vald og 10 þúsund ibúar Žepa, sem vildu yfirgefa bæinn, voru fluttir til Kladanj. Særðir stjórnarhermenn voru fluttir til Sarajevo, höfuðborgar Bosníu.
Fjöldamorðunum í Pilica-Branjevo
Þann 29. nóvember 1996 dæmdi stríðsglæpadómstólinn Haag 25 ára Bosníu-Króatann, Dražen Erdemović, í tíu ára fangelsi fyrir að taka þátt í drápum serbneska hersins í Bosníu á 1.200 óvopnuðum múslimum í Pilica-Branjevo. Erdemović sagði að hann hefði drepið 70 múslima frá Srebrenica að fyrirmælum yfirboðara síns í her Bosníu-Serba.
Eftirleikurinn
thumb|left|200px 10. ágúst 1995 var Madeleine Albright, sendiherra Bandaríkjanna hjá SÞ, afhenti öryggisráði Sameinuðu þjóðanna gervihnattamyndirnar af svæðinu og á þeim sáust merki um grafir á nokkrum stöðum í dal nálægt Srebrenica. Albright sagði að þar kynnu að finnast allt að 2.700 lík. Fall Srebrenica og Žepa olli hneykslan hjá þjóðum heimsins og knúði yfirvöld í Washington til að beina Nató inn á nýja braut. Bandaríkjamenn lögðu til að Nató gripi til harðra loftárása ef Serbar héldu áfram árásum sínum á "griðasvæðinu" Goražde í austurhluta Bosníu. Þannig tók Nató upp gerbreytta stefnu með aukinni íhlutun.
Í kjölfar Markale fjöldamorðunum hóf Nató loftárásir á Bosníu-Serba í 30. ágúst 1995. Sú herferð varði í tvær vikur og eyðilagði mörg hernaðarmannvirki Bosníuserba. Þetta auðveldaði hersveitum Króata og múslima að hertaka mörg svæði Bosníuserba sem endaði með því að landið skiptist í nokkuð jafnstóra hluta. Í kjölfarið samþykktu leiðtogar Serbíu, Króatíu og Bosníu, Slobodan Milošević, Franjo Tuđman og Alija Izetbegović að setjast að samningaborði í Dayton, í Ohiofylki í Bandaríkjunum.
Dorset
thumb|250px|Dorset á Englandi.
Dorset er sýsla á Suðvestur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Dorset er Dorchester og stærsta borgin er Bournemouth. Strönd þess telst sem svæði sérstakrar náttúrufegurðar.
Konungsríkin þrjú
thumb|right|Konungsríkin rjú í Kína Konungsríkin þrjú var veldi sem náði yfir það svæði sem í dag er Kína þegar. Ríkinn þrjú voru Wei (魏), Shu (蜀), og Wu. Tími ríkjanna þriggja stóð frá um það bil 187 eða 220-280 e.kr. eftir að Han veldið leystist upp. Þessi tími er einn sá blóðugasti í sögu Kína. Höfuðborgir ríkjanna voru Luo Yang hjá Wei ríkinnu, Jian Ye hjá Wu og síðan Cheng Du hjá Shu.
Uppreisn gulu vefjahattanna
thumb|right Eftir andlát Hes keisara árið 105 lenti Han veldið í efnahagslegri og pólítískri kreppu. Arftakar Hes voru enn barnungir og hvíldu því völd heimsveldisins í höndum eldri frænda keisaranna. Siðan þegar keisararnir voru orðnir eldri var erfitt fyrir þá að ná aftur völdum og þurftu þeir því að treysta á embættismenn til að stjórna ríkinnu. Þetta voru stöðug vandamál í Kína. Á valdatíma keisaranna Huan (146-168) og Ling (168-189) urðu margir óánægðir með stöðu ríkisins og mótmæli brutust út. Mótmælum var mætt með hörku og margir mótmælendur drepnir. Eftir það voru ekki margir sem þorðu að mótmæla. Í mars árið 184 leiddu bræðurnir Zhang Jiao, Zhang Liang og Zhang Bao, uppreisn gegn ríkisstjórninni sem hefur verið kölluð var kölluð uppreisn gulu vefjahattana. Fljótlega fjölgaði í hreyfingu þeirra og brátt gengu nokkur hundruð þúsund manna til liðs við þá. Þeir fengu stuðning frá mörgum hlutum Kína og höfðu 36 stórar bækistöðvar um allt land. Um 6.000 til 10.000 voru í hverri bækistöð. Ling keisari sendi hershöfðingjana Huangfu Song, Lu Zhi og Zhu Jun í herleiðangur geng uppreisnarmönnum til að leiða Han hersveitirnar gegn uppreisnarmönnum. Uppreisnarmenn voru að lokum sigraðir og þeir sem lifðu átökinn af  dreifðust um Kína.
17. maí
17. maí er 137. dagur ársins (138. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 228 dagar eru eftir af árinu.
Skurðpunktur (evklíðsk rúmfræði)
Skurðpunktur í rúmfræði er punktur, lína eða ferill sem tvö eða fleiri stærðfræðileg viðföng (til dæmis línur, ferlar, plön og yfirborð) skarast. Einfaldasta dæmið í evklíðskri rúmfræði er skurðpunktur tveggja ólíkra lína, það er er annaðhvort einn punktur eða er ekki til ef línurnar eru samsíða.
Melkot
Melkot var einn síðasti torfbærinn í Reykjavík og var rifinn árið 1915. Bær þessi stór í útsuðurhorni lóðar ráðherrabústaðarins við Tjarnargötu, en taldist þó meðan hann stóð til Suðurgötunnar. Melkot er fyrirmynd Halldórs Laxness að Brekkukoti í Brekkukotsannáli.
Evrópan (fréttamiðill)
Einkahlutafélagið Evrópan Miðlar ehf. rak Evrópuna, ritstjóri var Sema Erla Serdar.
Melkot
Árið 1915 voru uppi bollaleggingar um það að endurbyggja Melkot. Þar bjuggu þá Magnús Einarsson sjómaður og Guðrún Klængsdóttir kona hans. Guðjón Helgason, bóndi í Laxnesi, faðir Halldórs Laxness, sem var náskyldur Magnúsi í Melkoti, hafði þá í huga að byggja þar upp og setjast þar að. En af því varð þó ekki. Melkot var rifið og síðan hefur ekki verið byggt á lóðinni. Mun Halldór hafa verið vel kunnugt í Melkoti og jafnvel búið þar um skeið hjá Magnúsi frænda sinum.
Æxlunarfæri
thumb|right|Mynd sem útskýrir æxlunarfæri kvenna. thumb|right|Mynd sem sýnir æxlunarfæri karla. Æxlunarfæri eru líffærakerfi í lífverum sem notast við kynæxlun.
Tengt efni
Układ moczowo-płciowy
Durham-sýsla
Durham-sýsla (enska County Durham) er sýsla á Norðaustur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Durham-sýslu er Durham.
Einar Örn Benediktsson
Einar Örn Benediktsson (fæddur 29. október 1962) var einn stofnenda sjálfstæðu hljómplötuútgáfunnar Gramm árið 1981. Einar Örn var söngvari hljómsveitarinnar Purrks Pillnikk. Einar vermdi 2. sætið á lista Besta flokksins í Reykjavík í sveitastjórnarkosningunum árið 2010. Hann náði kjöri og sat því í borgarstjórn Reykjavíkur, ásamt fimm flokkssystkynum sínum.
Einar Örn var söngvari í hljómsveitinni Kukl frá 1983 til 1986. Kukl gaf út The Eye og Holidays in Europe. Eftir Kukl var Einar Örn einn af stofnendum Smekkleysu SM og meðlimur Sykurmolanna. Árið 2003 gaf hann út plötuna Ghostigital ásamt Curver og starfa þeir saman í dag sem hljómsveitin Ghostigital.
Burnley
thumb|Ráðhús Burnley. thumb|Towneley Hall. thumb|Hammerton Street. Burnley er borg í Lancashire, Englandi, 34 kílómetra norður af Manchester og rétt austur af Blackburn. Íbúar eru um 73.000. Borgin er á mótum ánna Calder og Brun. Burnley byggðist upp sem markaðsbær í kringum 1300. Í iðnbyltingunni var þar mylla sem vann bómull og kolanáma. Aðalverslunargatan er St. James Street. Knattspyrnulið borgarinnar er Burnley F.C.. Tónlistarhátíðin Burnley International Rock and Blues Festival er haldin hvert ár í Burnley.
Jógvan Hansen
Jógvan Hansen (borið fram Jegvan Hansen) (fæddur 28. desember 1978 í Klakksvík) er færeyskur söngvari.
Jógvan sigraði íslensku X-Factor söngvakeppnina árið 2007. Úrslitaþáttur X- Factor var sýndur í beinni útsendingu frá Smáralind bæði á Íslandi, á Stöð 2, og í Færeyjum. Aðeins Íslendingar gátu tekið þátt í símakosningu þáttarins. Jógvan sigraði með yfir 70% atkvæða en hann keppti á móti HARA systrunum, Rakel og Hildi Magnúsardætrum. Bæði Jógvan og HARA sungu þrjú lög hvor.
Hermann Jón Tómasson
thumb|right Hermann Jón Tómasson (fæddur 13. apríl 1959 á Akureyri) er fyrrverandi bæjarstjóri á Akureyri.
Hermann Jón ólst upp á Dalvík og stundaði nám í Dalvíkurskóla, Menntaskólanum á Akureyri, Háskóla Íslands og í Texas Tech University. Hann hefur einnig stundað nám í stjórnun við kennaradeild Háskólans á Akureyri. Hermann hefur lengst af unnið við kennslu, ráðgjöf og stjórnun í Verkmenntaskólanum á Akureyri.
Hermann var varabæjarfulltrúi Samfylkingarinnar 2002-2006 og bæjarfulltrúi 2006-2012. Hann var formaður bæjarráðs 2006-2009 og bæjarstjóri á Akureyri í ár, 2009-2010.
Hermann er kvæntur Báru Björnsdóttur leikskólakennara og eiga þau þrjú börn.
Jón Þorkelsson forni
Jón Þorkelsson forni (16. apríl 1859 – 10. febrúar 1924) var forstöðumaður Landsskjalasafns (Þjóðskjalasafns) til dauðadags 1924. Hann var stundum nefndur Jón Þorkelsson yngri til aðgreiningar frá Jóni Þorkelsssyni rektor (1822-1904) . Hann notaði skáldaheitið Fornólfur.
Hann var fæddur árið 1859 í Ásum í Skaftártungu, varð stúdent úr latínuskólanum í Reykjavík 1882 og lauk kandídatsprófi í norrænum fræðum frá Hafnarháskóla árið 1886 og doktorsprófi þaðan árið 1888. Hann var ljóðskáld og gaf ljóð sín út undir nafninu Fornólfur. Árið 1923 kom út Vísnakver Fornólfs.
Sonur Jóns forna var Guðbrandur Jónsson prófessor og bókavörður við Landsbókasafnið.
Orraætt
Orraætt (Tetraonidae) er grein hænsnfugla sem telur 18 tegundir sem finnast, ekki alveg um heim allan heldur skorðast við Asíu, Evrópu og Norður Ameríku.
Stærsti fugl orraættar er þiður (Tetrao urogallus) (nú að því er virðist endurflokkaður sem fasani en ekki orri) en karlfuglinn getur orðið orðið rúmur meter á lengd og vegið allt að 3 kg.
Gvendarbrunnar
thumb|Gvendarbrunnar í Reykjavík Gvendarbrunnar er svæði í Heiðmörk. Þaðan er tekið neysluvatn fyrir höfuðborgarsvæðið. Vatnið kemur undan hraunjaðri Hólmsárhrauns. Fyrst var lögð leiðsla frá brunnunum árið 1908.
Þeir eru kenndir við Guðmundur biskup góða (1161 - 1237) sem sagður er hafa vígt þá. Fjölmargir Gvendarbrunnar eru þekktir vítt og breitt um landið. Flestir þeirra bera nafn biskupsins og heita Gvendarbrunnur eða Gvendarbrunnar en sumir þeirra bera önnur nöfn. Vatnið í þessum brunnum hefur verið talið hafa lækningamátt.
Takayoshi Yamano
Takayoshi Yamano (fæddur 5. apríl 1955) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Jean Valgard Claessen
thumb|Ljósmynd af skrifstofu landsféhirðir á Austurstræti.Valgarð Claessen landsféhirðir situr við skrifborð sitt, Ásta Magnúsdóttir stendur fyrir aftan hann en síðar varð hún ríkisféhirðir. Líklega er Jón Þorláksson, tengdasonur Valgarðs sem stendur til hægri.|link=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F112138%2F%3Ft%3D626910733&page_name=article&grein_id=112138 Jean Valgard van Deurs Claessen (einnig þekktur sem Valgarð Claessen), f. 9. október 1850 var verslunarstjóri á Hofsósi, kaupmaður á Sauðárkróki og síðar landsféhirðir. Valgarð er ættfaðir Claessen ættarinnar á Íslandi.
Valgarð var giftur Kristínu Briem, dóttir Eggerts Briem sýslumanns, en saman áttu þau Arent Claessen, Eggert Claessen, Gunnlaug Claessen og Ingibjörgu Claessen.
Börn Valgarðs urðu öll stórtæk í mannlífinu á Íslandi. Eggert Claessen var einn af stofnendum Eimskipafélagsins, sat í stjórn og var formaður hennar í 25 ár. Hann var einnig aðalbankastjóri Íslandsbanka 1921 – 1930 en stundaði annars lögfræðistörf í Reykjavík. Hann var ásamt félaga Sveini Björnssyni, síðar forseta, helsti hvatamaður að stofnun Lögmannafélags Íslands og var oft formaður þess. Eggert og Sveinn fluttu fyrsta málið fyrir Hæstarétti gegn hvor öðru. Hann gekkst fyrir stofnun Vinnuveitendasambands Íslands 1934 og var formaður þess til dauðadags.
Gunnlaugur Claessen var m.a. yfirlæknir en störf Gunnlaugs vöktu hvarvetna eftirtekt og virðingu og urðu margir til að minnast hans þegar hann féll frá, af völdum lungnabólgu á grunni ættgengs astma, í júlí 1948. Gunnlaugur Claessen varð aðeins 66 ára, sem ekki þykir hár aldur nú til dags, en á starfsævi sinni afrekaði hann meira en flestir aðrir og er ljóst að upphaf allrar myndgreiningar á Íslandi er falið í starfi þessa merka brautryðjanda í faginu.
Ingibjörg Claessen var húsmóðir en giftisti Jóni Þorlákssyni, stofnanda Sjálfstæðisflokksins.
Mannvirki
thumb|[[Hengibrú yfir Hvítá hjá Iðu - dæmi um mannvirki]] Mannvirki er manngert fyrirbæri sem stendur úti við og er í flestum tilfellum ætlað að standa til langs tíma. Til eru margskonar mannvirki með mismunandi hlutverk; Brýr eru byggðar til að komast yfir ár, gil eða vegi og hús eru ætluð t.d. til íveru eða geymslu á einhverju.
Mismunandi byggingarefni eru notuð í mannvirki. Steinsteypa, timbur og stál eru gjarnan notuð, en steypa er algengasta byggingarefnið í þróuðum löndum.
Austur-Yorkshire
thumb|250px|Austur-Yorkshire á Englandi.
Austur-Yorkshire (enska: East Riding of Yorkshire) er sýsla á Norðaustur-Englandi á Bretlandi. Höfuðborg Austur-Yorkshire er Beverley.
Ljósmæðrafélag Íslands
Ljósmæðrafélag Íslands er stéttarfélag ljósmæðra og ljósmæðranema.
Félagið var stofnað 2. maí 1919 og stóðu 20 ljósmæður að stofnun félagsins. Félaginu var ætlað að annast réttindamál og til að styðja ljósmæður í að viðhalda og auka þekkingu sína í ljósmóðurfræðum. Á upphafsárum félagsins og lengi framan af, voru ljósmæður afar dreifðar um landið og áttu erfitt með að komast frá til að afla sér nýrrar þekkingar. Því var eitt fyrsta verkefni félagsins að hefja útgáfu á Ljósmæðrablaðinu og miðla þannig þekkingu til ljósmæðra og kynna réttindamál þeirra. Við stofnun félagsins var stjórnin þannig skipuð: Þuríður Bárðardóttir, formaður, Þórdís Jónsdóttir Carlquist, ritari, og Þórunn Á. Björnsdóttir, gjaldkeri. Allar þessar ljósmæður voru embættisljósmæður í Reykjavík.
Þó að samtök ljósmæðra hafi fyrst verið stofnuð árið 1919 er saga stéttarinnar þó mun lengri en ljósmæður eru fyrsta stétt kvenna í opinberu starfi hér á landi. Fyrstu íslensku ljósmæðurnar útskrifuðust á Bessastöðum haustið 1761 að loknu embættisprófi. Árið 1912 var Yfirsetukvennaskóli Ísland stofnaður og fór nám til ljósmóðurstarfa fram í skólanum. Árið 1932 var nafni skólans breytt í Ljósmæðraskóla Íslands. Skólinn starfaði til ársins 1994 en árið 1996 færðist nám í ljósmóðurfræðum yfir á háskólastig og útskrifuðust fyrstu ljósmæðurnar með próf frá Háskóla Íslands árið 1998.
Formaður félagsins er Áslaug Valsdóttir.
Þéttbýlismyndun
thumb|260px|Hlutfall borgarbúa eftir löndum frá og með árið 2015
Þéttbýlismyndun á við flutning fólks úr dreifbýli til þéttbýlis og áhrif þessa flutnings á samfélagið. Þéttbýlismyndun á sér stað þegar byggðakjarnar myndast og vaxa og fólk byrjar í vaxandi mæli að búa og vinna í þessum kjörnum. Samkvæmt spá Sameinuðu þjóðanna bjuggu um 50% heimsíbúa í þéttbýli frá og með árið 2008. Ætlast er til þess að þetta hlutfall aukist í 68% í þróunarlöndum og 86% í þróuðum löndum fyrir árið 2050. Þessar tölur jafngilda 3 milljörðum borgarbúa, aðallega í Afríku og Asíu.
Þéttbýlismyndun er náskyld öðrum félagslegum ferlum eins og nútímavæðingu, iðnvæðingu og hagræðingu. Hún nær yfir nokkrar ólíkar fræðigreinar eins og landfræði, félagsfræði, hagfræði og skipulagsfræði. Þéttbýlismyndun hefur í för með sér gífurlegar félagslegar, efnahagslegar og umhverfistengdar breytingar sem bjóða upp á fleiri tækifæri fyrir sjálfbærni með hagkvæmari notkun á auðlindum og landi.
Þéttbýlismyndun er ekki nútímafyrirbæri, heldur á hún rætur sínar að rekja til sögulegrar þróunar á stórum mælikvarða þar sem dreifbýlislífmynstur skiptast út fyrir þéttbýlislífsmynstur. Þróunin byrjaði fyrir þúsundum ára þegar veiðimenn og safnarar byrjuðu að safnast saman í þorpum. Þorpslífið einkennist af nánum erfðasamböndum, nánum félagslegum tengslum og sameiginlegri hegðun, en borgarlífið einkennist aftur á móti af fjarlægum erfðasamböndum, miklum samskiptum við ókunnugt fólk og samkeppni á milli einstaklinga.
Skotárásin í Kaupmannahöfn árið 2015
Þann 14. febrúar 2015 var skotárás í Kaupmannahöfn í Danmörku við menningarhúsið Krudttønden í hverfinu Austurbrú. Þar var verið að halda umræðu um List, guðlast og tjáningarfrelsi. Sænski skopmyndateiknarinn Lars Vilks var á staðnum, en talið er að áætlað hafi verið að drepa hann vegna mynda sem han teiknaði af Múhameð árið 2007. Honum var komið af staðnum ómeiddum af dönsku lögreglunni. Danski þingmaðurinn Jette Plesner Dali hjá Danska fólksflokknum og sendiherra Frakklands í Danmörku François Zimeray voru líka við atburðinn. Einn var drepinn í árásinni en þrír særðust.
Nokkrum tímum síðar var einn skotinn í höfuðið og lést við samkomuhús gyðinga. Tveir lögreglumenn meiddust í árásinni. Um morguninn 15. febrúar skutu lögreglumenn grunaðan árásamann við lestarstöðina í Norðurbrú en talið er að hann hafi framið báðar árásirnar.
Mýrfjóla
Mýrfjóla (fræðiheiti: Viola palustris) er lítil fjölær jurt af fjóluætt sem vex í votlendi, rökum skógarlundum og við árbakka á norðurhveli jarðar. Á Íslandi er mýrfjóla algeng um allt land.
Round Maple
Round Maple er þorp í Edwardstone og Babergh í Suffolk í Englandi.
Nucifraga multipunctata
Nucifraga multipunctata er spörfugl sem er náskyldur hnotkráku (N. caryocatactes). Þar til nýlega var hún talin undirtegund af hnotkráku. Hún finnst í vesturhluta Himalajafjalla. Hún líkist mjög hnotkráku en er með stærri hvítum flekkjum að neðan, en dekkri brúnan lit á baki og höfði.
Tottenham
thumb|right|Fyrrum ráðhúsið í Tottenham Tottenham er hverfi í borgarhlutanum Haringey í London, Englandi, rúmlega 10km norðan við Charing Cross. Til eru heimildir um byggð þar frá miðöldum. Herragarðurinn Bruce Castle var líklega fyrst reistur á 15. öld skömmu eftir að þrír hlutar jarðarinnar urðu allir eign sömu fjölskyldu. Á síðari hluta 19. aldar varð þorpið í vaxandi mæli úthverfi London og var formlega skilgreint sem þéttbýlissvæði árið 1894. Árið 1934 varð það sérstakur borgarhluti en 1965 sameinaðist það borgarhlutunum Wood Green og Hornsey innan nýja borgarhlutans Haringey.
Tottenham er heimahverfi knattspyrnuliðsins Tottenham Hotspur F.C..
Viður
thumb|Viðardrumbur Viður er efni sem tré og runnar eru gerð úr. Hann er heppilegur til ýmissa nota, svo sem til húsbygginga. Ef viður hefur verið unninn með ákveðnum hætti kallast hann krossviður og ef hann hefur rekið á land kallast hann rekaviður.
Vélhjólaklúbbur Skagafjarðar
Vélhjólaklúbbur Skagafjarðar (skammstafað VS) er íslenskt félag sem vinnur að eflingu framgangs vélhjólaíþrótta í Skagafirði. Helstu markmið klúbbsins eru að viðhalda góðu æfingasvæði fyrir íþróttina og stuðla að öryggi ökumanna. Ásamt því að njóta góðs félagsskapar og útivistar.
Stunda áhugasamir félagsmenn hina fjölbreyttustu afþreyingu innan akstursíþrótta, má þar nefna motocross, enduro og ísakstur. Frá stofnun félagsins hefur félagafjöldi verið á bilinu 40 til 60 manns á ári hverju.
Saga
Félagið var stofnað 3. apríl árið 2005.
Starfsemi félagsins hófst á undirbúningi og síðar fjögurra daga dagsskrá í tilefni af „100 ára afmæli vélhjólsins á Íslandi“. Stóð viðburðurinn yfir í Skagafirði dagana 16.-19. júní og lauk honum með afhjúpun minnisvarða í Varmahlíð, til heiðurs föllnum félögum.
Árið 2006 var búin til 1,3 km löng og átta til tíu metra breið motocross braut. Hefur hún verið lofuð sem fjölbreytt, skemmtileg og tæknilega krefjandi. Að hausti sama ár var byrjað að byggja núverandi félagsheimili klúbbsins, við hliðina á brautinni og er svæðinu öllu vel viðhaldið.
Árið 2007 hélt félagið Bikarmót í Motocross í júlí og árið 2008 voru haldin Íslandsmót í motocrossi og enduro.
Árið 2009 hélt klúbburinn motocrossmót í tengslum við Landsmót unglinga (UMFÍ). Talað er um að Unglingalandsmótið hafi gengið vel líkt og fyrri mót félagsins. Á úrslitum mótsins sást að félagsmenn VS. voru klúbbnum til sóma, líkt og fyrr hafði tíðkaðst. Var einstaklingur innan félagsins kjörinn í annað sæti í „Íþróttamaður ársins í Skagafirði“. Þetta sama ár fékk félagið aðstöðu til ísaksturs við Miklavatn. Var félaginu gefinn trukkur og eftir nokkrar breytingar var hann hinn besti í að skafa ísinn á vatninu og mynda góða braut til ísaksturs.
Árið 2010 var komið fyrir aðstöðugámi við vatnið þar sem félagar geta hvílt lúin bein og spjallað á milli þess sem þau taka nokkra hringi á ísnum, ef frost og veður leyfir. VS hélt þetta sama ár fyrsta íslandsmótið í endurocrossi og heppnaðist það með ágætum. Félagið hefur einnig staðið fyrir námskeiðum í t.d. viðhaldi á hjólum og tekið þátt í öðrum viðburðum eins og útivistar- og sportsýningunni "Kraftur 2009" árið 2010, svo eitthvað sé nefnt.
Nú í ár (2011) mun félagið standa fyrir íslandsmóti í motocrossi og verður það haldið laugardaginn 4. júní. Einnig er von stjórnar VS að fá lóð hjá Sveitarfélaginu Skagafjörður til að búa til byrjenda- og barnabraut í grennd við motocross braut þeirra á Gránu - Móum.
Þvagrás
thumbnail|Skýringarmynd af þvagrás í körlum
1030
thumb|right|[[Stiklastaðaorrusta. Fall Ólafs digra.]] Árið 1030 (MXXX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Zakim Bunker Hill-brúin
Leonard P. Zakim Bunker Hill Memorial-brúin (yfirlett stytt í Zakim Bunker Hill-brúin) er stagbrú sem brúar Charlesá í Boston í Massachusetts. Brúin tók við af Charlestown High-brúnni og er hún breiðasta stagbrú veraldar. Meginhluti brúarinnar heldur uppi fjórum akreinum í hvora átt en auk þeirra eru tvær akreinar sem standa á svifbitum fyrir utan kapla brúarinnar. Þessar tvær akreinar sameinast aðalveginum á norðurbakkanum.
1030
Erlendis
Dáin
Nepal
Nepal (nepalska: नेपाल Nepāl), opinberlega Sambandslýðstjórnarlýðveldið Nepal (nepalska: सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल Saṅghīya Lokatāntrik Gaṇatantra Nepāl), er landlukt land í Suður-Asíu. Stærstur hluti landsins er í Himalajafjöllum en það nær líka yfir hluta Indus-Ganga-sléttunnar. Landið á landamæri að Kína (Tíbet) í norðri og Indlandi í suðri, austri og vestri. Aðeins 27 km ræma skilur milli suðausturodda landsins og Bangladess. Í austri skilur indverska fylkið Sikkim milli þess og Bútans. Landslag í Nepal er fjölbreytt og nær frá frjósömum sléttum, yfir gróðurvaxnar hæðir að snævi þöktum fjöllum. Suðurhluti Nepals er frjósamur til ræktunar og þar er mjög þéttbýlt. Mikið rignir í Nepal, sérstaklega þegar monsúnrigningarnar skella á Himalajafjöllunum. Átta af tíu hæstu tindum heims eru í Nepal. Þar á meðal er hæsta fjall heims, Everestfjall. Nepal er 147.181 ferkílómetrar að stærð og fólksfjöldi þar er um 30 milljónir. Meirihluti íbúa Nepal eru hindúar en sögulega er landið tengt búddisma. Höfuðborgin og stærsta borg landsins heitir Katmandú. Nepal er fjölmenningarríki. Nepalska er opinbert tungumál landsins en innan við helmingur íbúa á nepölsku að móðurmáli.
Heitið Nepal kemur fyrst fyrir í ritum frá Vedatímabilinu þegar hindúatrú, ríkjandi trúarbrögð landsins, varð til á Indlandsskaga. Um mitt 1. árþúsundið f.Kr. fæddist Gautama Búdda, stofnandi búddisma, í Lumbini í suðurhluta Nepals. Hlutar af Norður-Nepal hafa verið nátengdir sögu og menningu Tíbets. Katmandúdalur í miðju landsins tengist menningu Indóaría og var miðstöð hins öfluga sambandsríkis Newara sem er kallað Nepalmandalan. Farandkaupmenn frá dalnum sem ferðuðust milli Katmandú og Tíbet stýrðu verslun um þá grein Silkivegarins sem lá um Himalajafjöll. Þar þróaðist sérstök myndlist og byggingarlist. Um miðja 18. öld lagði Prithvi Narayan Shah, konungur Gorkaríkisins, Nepal undir sig og sameinaði landið undir sinni stjórn. Eftir Stríð Bretlands og Nepals 1814-16 gerðu ríkin með sér Sugauli-samninginn þar sem Bretar fengu nokkur landsvæði sem Nepalir höfðu nýlega lagt undir sig á Indlandsskaga og leyfi til að ráða nepalska Gúrka í her sinn. Um miðja 19. öld varð Rana-ætt einráð í ríkinu í gegnum embætti forsætisráðherra en konungurinn varð leppkonungur. Landið varð aldrei nýlenda en hélt fast við bandalag sitt við breska heimsveldið. Alræði Rana-ættar lauk 1951 þegar Tribhuvan konungur náði að hrekja forsætisráðherrann frá völdum með aðstoð nepalska kongressflokksins. Takmörkuðu lýðræði var komið á en konungur leysti þingið tvisvar upp, 1960 og 2005. Um miðjan 10. áratuginn hófst Borgarastyrjöldin í Nepal þegar kommúnistaflokkur Nepals hóf vopnaða baráttu gegn konungsveldinu. Borgarastyrjöldinni lauk 2008 þegar þetta síðasta konungsríki hindúa var lagt niður og landinu var breytt í lýðveldi.
Stjórnarskrá Nepals frá 2015 skilgreinir landið sem veraldlegt sambandslýðveldi með þingræði. Landið skiptist í sjö fylki. Nepal gerðist aðili að Sameinuðu þjóðunum árið 1955. Landið gerði vináttusamninga við Indland 1950 og Alþýðulýðveldið Kína 1960. Samstarfsráð Suður-Asíu er með höfuðstöðvar í Katmandú. Það er líka aðili að Samtökum hlutlausra ríkja og BIMSTEC, efnahagssamstarfi ríkja við Bengalflóa. Nepalsher er sá fimmti stærsti í Suður-Asíu. Hann er aðallega þekktur fyrir sögu Gúrkaherdeilda sem börðust í báðum heimsstyrjöldum og hafa tekið þátt í friðargæsluverkefnum á vegum Sameinuðu þjóðanna.
Heiti
Norski indverskufræðingurinn Christian Lassen stakk upp á því að Nepāla væri samsett úr Nipa (fjallsrætur) og -ala (stytting á alaya sem merkir byggð), þannig að Nepāla merkti „byggð við fjallsrætur“. Hann taldi að sagan um Ne Muni væri uppspuni. Indverskufræðingurinn Sylvain Levi taldi kenningu Lassens ónothæfa, og taldi heitið ýmist dregið af þjóðarheiti Newara eða þjóðaheitið afbökun á orðinu Nepala í sanskrít. Þessi kenning skýrir samt ekki uppruna heitisins. Eins hefur verið stungið upp á því að uppruna orðsins Nepa sé að finna í tíbetó-búrmískum málum sem stofn myndaðan úr Ne (nautgripir) og Pa (hirðir), sem vísar til þess að elstu íbúar dalsins voru gópalar (kúahirðar) og mahispalar (bufflahirðar). Indverski málfræðingurinn Suniti Kumar Chatterji taldi orðið Nepal komið af tíbetó-búrmískri rót, Ne, af óvissum uppruna (ýmsir möguleikar) og pala eða bal, sem ekkert er lengur vitað um hvað merkir.
Saga
Verkfæri frá nýsteinöld sem fundist hafa í Katmandúdal benda til búsetu manna á Himalajasvæðinu í að minnsta kosti 11.000 ár.
Nafn Nepal kemur fyrir í Atharvaveda Pariśiṣṭa frá Síð-Vedatímabilinu og í Upanishad-textanum Atharvashirsha. Nafnið kemur líka fyrir í textum á hindí eins og Narayana Puja og í textanum „Nepal Mahatmya“ sem segist vera hluti af trúarritinu Skanda Purana. Gópalar byggðu dalinn að öllum líkindum fyrir komu Kírata. Kíratar, sem töluðu sínó-tíbesk mál, lögðu svæðið undir sig hugsanlega um 800 f.Kr. Fyrsti konungur þeirra var Yalambar. Ríki Kírata stóð lengi og náði hugsanlega allt að árósum Ganges.
Um 500 f.Kr. komu upp ýmis furstadæmi og ættbálkasamtök í suðurhluta landsins. Í ættbálki Shakya fæddist fursti sem síðar hafnaði stöðu sinni og hóf meinlætalíf sem Gátama Búdda. Hann er venjulega sagður hafa verið uppi frá 563 til 483 f.Kr. Um 250 f.Kr. voru suðurhéruðin orðin hluti af Maurya-veldinu í Indlandi og urðu síðar undirkonungar Guptaveldisins á 4. öld. Á Allahabadsúlu Samudragupta er Nepal nefnt sem landamæraríki.
Miðaldir
Licchavi-veldið, upprunalega frá Vaishali í Bihar á Indlandi, ríkti yfir Katmandúdal frá því um 400. Hugsanlega hafa þeir lagt landið undir sig með sigri á Kírötum. Þessu konungsveldi hnignaði á 8. öld og við tók ríki Newara. Simroun-veldið með Simroungarh sem höfuðborg stóð frá 11. til 14. aldar og Thakuri-veldið ríkti yfir hlutum landsins frá 9. öld til 12. aldar.
Snemma á 12. öld kom Malla-veldið upp í austurhluta Nepals (úr sanskrít malla „glímukappi“). Þeir konungar ríktu í um tvær aldir en eftir það klofnaði ríkið í mörg smáríki. Annað Malla-veldi kom upp seint á 14. öld og sameinaði miðhluta landsins í eitt ríki. Árið 1482 skiptist landið milli þriggja ríkja, Kathmandu, Patan og Bhaktapur.
Sameining Nepals
Gorkaríkið náði hátindi sínum þegar norðurindversku ríkin Kumaonríkið og Garhwal-ríkið komust undir nepalska stjórn, allt að Sikkim í vestri. Deilur við Tíbet um stjórn fjallvega leiddu til Stríðs Kína og Nepals 1788 til 1792. Stríðið leiddi til aukinna yfirráða Kínverja í Tíbet, en Nepal hélt sjálfstæði sínu.
Deilur Nepals við Breska Austur-Indíafélagið um yfirráð yfir norðurhéruðum Indlands leiddu til Stríðs Bretlands og Nepals 1815-1816. Í fyrstu vanmátu Bretar hernaðarmátt Nepals og biðu ósigra þar til þeir sendu nægjanlegt lið. Það orðspor sem gúrkahermenn nutu má rekja til þessa stríðs. Með Sugaulisamningnum lét Nepal af hendi landamærahéruð og gaf Bretum leyfi til að ráða hermenn frá Nepal.
Alræði Ranaættar
Flokkadrættir innan konungsfjölskyldunnar leiddu til óstöðugleika um miðja 19. öld. Árið 1846 komst upp um ráðagerð drottningar sem hugðist losa sig við valdamikinn herforingja, Jung Bahadur Kunwar. Hann og bræður hans brugðust við með því að myrða 30-40 hermenn, hallarliða og fursta sem studdu drottninguna í Kotblóðbaðinu. Jung Bahadur Kunwar gerðist nú einvaldur forsætisráðherra sem Jung Bahadur Rana en konungur varð valdalaus. Ranaættin studdi Breta ötullega og barðist með þeim í Indversku byltingunni 1857 (og síðar í báðum heimsstyrjöldum). Í þakkarskyni létu Bretar Nepal eftir héruð í Terai-héraði við suðurlandamæri landsins. Árið 1923 gerðu Bretar og Nepal með sér vináttusamning sem tók við af Sugaulisamningnum frá 1816.
Þrælahald var afnumið í Nepal árið 1924. Annars einkenndust yfirráð Ranaættar af gerræði, spillingu og trúarofsóknum.
Penzafylki
thumb|300px|Penzafylki innan Rússlands Penzafylki (rússneska: Пе́нзенская о́бласть) er fylki (oblast) í Rússlandi. Höfuðstaður fylkisins er Penza. Íbúafjöldi var 1,386,186 árið 2010.
Nepal
Lýðræði eftir 1951
Óánægja með alræði Ranaættar, einkum meðal menntaðra Nepala, óx og gagnrýni á stjórnina varð meira áberandi á 5. áratug 20. aldar. Á sama tíma reyndi Indland að treysta áhrif sín í Nepal eftir Innrás Kína í Tíbet 1950. Indland studdi einkum konunginn Tribhuvan og Nepalska kongressflokkinn gegn Ranastjórninni. Eftir misheppnaða tilraun Mohan Shamsher Jang Bahadur Rana til að skipta um konung tókst Tribhuvan að afnema völd Ranaættar á fyrri hluta árs 1951. Við tók stutt lýðræðistímabil.
Árið 1996 hóf Kommúnistaflokkur Nepals vopnaða baráttu fyrir afnámi konungsveldisins og stofnun alþýðulýðveldis í Nepal. Þetta leiddi til áralangrar borgarastyrjaldar og um 12.000 dauðsfalla. Árið 2001 áttu konunglegu fjöldamorðin í Nepal sér stað, þar sem Birendra konungur og Aishwarya drottning féllu ásamt sjö öðrum meðlimum konungsfjölskyldunnar. Bróðir konungs, Gyanendra, tók við völdum.
Stofnun lýðveldis
Þann 1. febrúar 2005 ákvað konungur að leysa upp þingið og taka sér alræðisvald til að kljást við vopnaða hreyfingu Maóista. Síðar sama ár lýstu Maóistarnir yfir einhliða vopnahléi. Árið 2006 urðu nokkurra vikna fjöldamótmæli allra stjórnmálaflokka í Nepal til þess að konungur neyddist til að kalla þingið saman aftur. Sjö flokka samsteypustjórn samþykkti að afnema flest völd konungsins. Þann 24. desember 2007 var ákveðið að afnema konungsveldið sem tók gildi þann 28. maí 2008. Fyrsti forseti lýðveldisins Nepal, Ram Baran Yadav, tók við völdum 23. júlí 2008. Eftir tvö stjórnlagaþing var ný stjórnarskrá loks samin og tók gildi árið 2015. Minnihlutahópar í landamærahéruðum eins og Madeshar og Tharuar hafa mótmælt nýju stjórnarskránni harðlega. Átök milli þeirra og stjórnarinnar leiddu til þess að Indland beitti Nepal viðskiptaþvingunum.
Landfræði
Nepal er um 800 km langt og 200 km breitt, nokkurn veginn ferkantað, 147.516 km² að stærð. Það liggur milli 26. og 31. breiddargráðu norður og 80. og 89. lengdargráðu austur. Landið tók að mótast fyrir 75 milljón árum þegar Indlandsflekinn, sem þá var hluti af risameginlandinu Gondvana, hóf að flytja sig í norðaustur vegna botnreks sunnan við hann. Á sama tíma hóf úthafsskorpan undir Teþyshafinu norðaustan við að sökkva undir Evrasíuflekann. Þessir tveir ferlar sem stöfuðu af hreyfingum í möttli jarðar leiddu til myndunar Indlandshafs og leiddu meginlandsskorpuna undir Evrasíu sem lyfti Himalajafjöllum. Landrisið lokaði á árfarvegi og til urðu stór stöðuvötn sem runnu ekki út fyrr en fyrir 100.000 árum þegar þau skildu eftir sig frjósama dali í miðhæðunum, eins og Katmandúdal. Í vesturhéruðunum tókst ánum að grafa út einhverjar dýpstu gjár heims. Beint fyrir sunnan Himalajafjöll myndaðist stór sigdalur sem fylltist fljótt af seti úr ánum. Þar er Indó-Gangessléttan nú. Nepal liggur nær allt innan þessara landmóta og er um þriðjungur af 2.400 km löngum Himalajafjallgarðinum. Lítil landræma syðst í Nepal nær inn á Indus-Gangessléttuna og tvö landsvæði í norðvestri ná upp að tíbetsku hásléttunni.
Nepal skiptist í þrjú landfræðileg belti sem nefnast Himal, Pahad og Terai. Himal er fjallahérað í Himalajafjöllum þar sem er snjór allt árið. Það er í norðurhluta landsins. Þar eru einhver hæstu fjöll heims, þar á meðal Everestfjall (Sagarmāthā á nepölsku), 8.848,86 metrar á hæð. Sjö önnur fjöll yfir 8.000 metrar á hæð eru í Nepal eða á landamærunum að Tíbet: Lhotse, Makalu, Cho Oyu, Kangchenjunga, Dhaulagiri, Annapurna og Manaslu. Pahad er líka fjallahérað, en ekki þakið snjó. Fjöllin eru frá 800 að 4.000 metrum á hæð. Syðst er loftslag hlýtemprað en nyrst er alpaloftslag ríkjandi. Neðri-Himalajafjöll sem eru milli 1.500 og 3.000 metrar á hæð mynda suðurmörk þessa beltis, en norðan við þau skiptast á hlýtempraðir árdalir og hæðir. Í dölunum er mest um mannabyggð sem verður miklu dreifðari þegar komið er yfir 2.000 metra hæð og mjög lítil í yfir 2.500 metra hæð þar sem snjóar stundum á vetrum. Terai er láglendið í suðri við landamærin að Indlandi sem mynda norðurmörk Indus-Gangessléttunnar. Í Terai eru nokkur hæðadrög. Sléttan myndaðist með seti úr helstu ánum sem renna úr Himalajafjöllum: Koshi-fljóti, Gandakifljóti og Ghaghara-fljóti, auk minni vatnsfalla sem koma upp neðan við snjólínuna. Á þessu landsvæði er ríkjandi hlýtemprað eða hitabeltisloftslag. Neðstu fjallsrætur Himalajafjalla, Sivalikhæðir, sem ná mest 700 til 1.000 metra hæð, mynda mörk Gangessléttunnar. Norðan við hæðirnar eru nokkrir breiðir og láglendir dalir.
Indlandsflekinn færir sig enn norður um 50mm á ári miðað við Asíu. Þetta gerir það að verkum að jarðskjálftar ríða reglulega yfir í Nepal og valda þar miklu tjóni sem hefur staðið í vegi fyrir efnahagsþróun. Upptök árframburðarins sem rennur svo út í Indlandshaf liggja í veðrun Himalajafjalla. Saptakoshi ber mikið af seti út úr Nepal og lækkar skyndilega í Bihar þar sem áin veldur flóðum og breytir stöðugt um farveg. Hún er því þekkt þar sem „sorg Bihar“. Flóð og skriður valda mann- og eignatjóni, eyðileggja ræktarlönd og flutningsnet á monsúntímabilinu á hverju ári.
Loftslagsbeltin í Nepal eru fimm, og svara gróflega til hæðar landsins. Hitabeltisloftslag og hlýtemprað loftslag eru ríkjandi undir 1.200 metrum, temprað loftslag milli 1.200 og 2.400 metra, kalt belti milli 2.400 og 3.600 metra, kaldtemprað loftslag milli 3.600 og 4.400 metra og íshafsloftslag yfir 4.400 metrum. Í Nepal eru fimm árstíðir: sumar, monsúntími, haust, vetur og vor. Himalajafjöllin stöðva kalda vinda frá Mið-Asíu á veturna og mynda norðurmörk áhrifasvæðis monsúnvinda.
Stjórnsýslueiningar
Nepal er sambandslýðveldi með 7 sjálfstjórnarhéruð. Hvert hérað skiptist í 8 til 14 umdæmi. Umdæmin skiptast svo aftur í sveitarstjórnir og bæjarstjórnir. Alls eru 753 staðbundin stjórnvöld, þar á meðal 6 í borgum, 11 á borgarsvæðum og 276 bæjarfélög, eða alls 293 bæjarfélög og 460 sveitarfélög. Hvert sveitarfélag skiptist í deildir. Alls eru deildirnar 6.743.
Héraðsstjórnir hafa takmarkað framkvæmda-, löggjafar- og dómsvald í sínu umdæmi. Héruðin eru með þing samkvæmt Westminster-kerfinu. Sveitarstjórnir og héraðsstjórnir hafa algert vald á sumum sviðum en deila völdum með héraðsstjórnum og alríkisstjórninni þar sem það á við, samkvæmt fyrirmælum í stjórnarskrá Nepals. Á sama hátt geta héraðsþing ekki sett lög í andstöðu við núverandi lög á héraðs- og alríkisstigi eða stjórnarskrá landsins. Öll svið sem stjórnarskráin nær ekki yfir heyra undir alríkisstjórnina. Samræmingarnefndir héraða sem skipaðar eru öllum kjörnum fulltrúum sveitarstjórna í umdæminu, hafa mjög takmarkað hlutverk.
Jurt
Jurtir eða plöntur eru stór hópur lífvera sem telur um 300.000 tegundir. Til jurta teljast meðal annars tré, blómplöntur, grös og burknar. Aristóteles skipti öllum lífverum í jurtir og dýr. Þetta urðu svo jurtaríki (Vegetabilia og síðar Plantae) og dýraríki (Animalia) hjá Carl von Linné. Síðar kom í ljós að ríkið innihélt nokkra óskylda hópa þannig að sveppir og sumar tegundir þörunga voru flutt í sérstök ríki.