cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sæðisfruma
thumb|Skýringarmynd af sæðisfrumu manns. Sæðisfruma er einlitna kynfruma karldýra. Sæðisfruma rennur saman við eggfrumu til að mynda okfrumu. Okfruma er er tvílitna og getur orðið að fósturvísi.
Sæðisfrumur gefa tvílitna afkvæmum helming allra nauðsynlegra erfðaupplýsinga. Í spendýrum ræðst kyn afkvæmis af sæðisfrumunni: sæðisfruma með Y-litningi orsakar karlkynsafkvæmi (XY) og sæðisfruma með X-litningi orsakar kvenkynsafkvæmi. Anton van Leeuwenhoek var fyrsti maðurinn til að rannsaka sæðisfrumur árið 1677.
Haraldur gráfeldur
Valdabaráttan i Noregi hélt þó áfram og Haraldur gráfeldur lét meðal annars drepa tvo frændur sína og lénsmenn, Guðröð Björnsson og Tryggva Ólafsson (Eiríkur faðir hans hafði komið feðrum þeirra, bræðrum sínum, fyrir kattarnef). Um 970 ginnti Haraldur blátönn Harald gráfeld til Danmerkur til að fara með sér í herför gegn Frönkum en gerði honum í staðinn fyrirsát í Limafirði og felldi hann. Bræður hans, þeir sem eftir lifðu, flýðu land en Haraldur blátönn veitti Hákoni Sigurðarsyni Hlaðajarli æðstu völd í Noregi þótt hann fengi ekki konungstign.
Ina
Ina er íslenskt kvenmannsnafn.
Jody Williams
Jody Williams (f. 9. október 1950) er bandarískur aðgerðasinni sem er þekkt fyrir störf sín í herferðum fyrir alþjóðlegu banni á jarðsprengjum. Hún hefur einnig talað fyrir mannréttindum og reynt að auka almenningsvitund á nútímaöryggismálum. Ásamt hreyfingunni Alþjóðlegri herferð fyrir jarðsprengjubanni (ICBL) var Williams sæmd friðarverðlaunum Nóbels árið 1997.
Menntun
Williams útskrifaðist með meistaragráðu í alþjóðasamskiptum frá Paul H. Nitze-alþjóðasamskiptaháskólanum (sem er deild í Johns Hopkins-háskóla) í Washington, D.C. árið 1984, með meistaragráðu í spænskukennslu og ensku sem aukafagi frá SIT Graduate Institute í Brattleboro í Vermont árið 1976 og með bakkalársgráðu frá Háskólanum í Vermont árið 1972.
Aðgerðastefna
Williams var einn af skipuleggjendum og stofnendum Alþjóðlegrar herferðar fyrir jarðsprengjubanni (enska: International Campaign to Ban Landmines eða ICBL) og stýrði aðgerðum stofnunarinnar frá byrjun ársins 1992 fram í febrúar 1998. Áður en hún hóf störf fyrir ICBL hafði hún unnið í ellefu ár við ýmis störf sem tengdust stríðum í Níkaragva og El Salvador og hafði þar hætt lífi sínu við margvísleg störf í þágu mannréttinda.
Williams vann ásamt ríkisstjórnum, stofnunum Sameinuðu þjóðanna og Alþjóðaráði rauða krossins sem skipuleggjandi og talsmaður ICBL og undir hennar stjórn fór herferðin frá því að vera aðeins persónuframtak hennar sjálfrar og varð umsvifamikil alþjóðahreyfing með um 1.300 undirdeildir í 90 löndum.
Williams og alþjóðaherferðin náðu fram markmiði sínu um alþjóðasáttmála um bann gegn jarðsprengjum á ráðstefnu í Ósló í september árið 1997. Þremur vikum síðar voru Williams og herferðin sæmdar friðarverðlaunum Nóbels. Williams var tíunda konan og þriðja Bandaríkjakonan sem hlaut friðarverðlaunin í tæplega hundrað ára sögu Nóbelsverðlaunanna.
Í nóvember árið 2004 stofnaði Williams samtökin Nobel Women's Initiative eftir viðræður við Nóbelsverðlaunahafana Shirin Ebadi frá Íran og Wangari Maathai frá Keníu. Samtökin hófu störf í janúar árið 2006 og Williams hefur upp frá því verið formaður þeirra. Samtökin, sem telja til sín sex konur sem hafa unnið til Nóbelsverðlauna, sækjast eftir því að nýta áhrif sín til að greiða veg kvenna sem sækjast eftir friði og jafnrétti um allan heim. Í viðtali við tímaritið Real Leaders árið 2014 sagði Williams: „Ímyndin af friði sem táknuð er með dúfu sem flýgur yfir regnboga á meðan fólk helst í hendur og syngur saman fyrir neðan gefur forheimskandi mynd af fólki sem trúir því að hægt sé að ná fram varanlegum friði. Ef maður trúir því að með því að syngja og góna á regnboga sé hægt að kalla fram frið, þá er maður hvorki fær um merkingarþrungna hugsun, né um að skilja erfiðleikana sem steðja að heiminum í dag.“
Menntaferill
thumb|right|Jody Williams á ráðstefnu í Portúgal árið 2017. Frá árinu 2007 hefur Williams verið kennari í friðar- og samfélagsrétti við Háskólann í Houston. Hún hafði áður verið heiðursprófessor við skólann frá árinu 2003.
Ritverk
Williams er afkastamikill rithöfundur og hefur gefið út fjölda bóka. Hún hefur skrifað fjölda greina fyrir tímarit og dagblöð um allan heim (meðal annars Wall Street Journal, International Herald Tribune, The Independent, The Irish Times, The Toronto Globe and Mail, The LA Times, La Jornada, The Review of the International Red Cross, Columbia University's Journal of Politics and Society) og kafla í fjölda bóka (m. a. This I Believe: The Personal Philosophies of Remarkable Men and Women, A Memory, A Monologue, A Rant, and A Prayer, Lessons from our Fathers, Girls Like Us: 40 Extraordinary Women Celebrate Girlhood in Story, Poetry and Song og The Way We Will be 50 Years from Today: 60 of the World's Greatest Minds Share Their Visions of the Next Half-Century).
Williams var meðhöfundur bókar um jarðsprengjukreppuna árið 1995, After the Guns Fall Silent: The Enduring Legacy of Landmines. Nýlegasta fræðibók hennar var Banning Landmines: Disarmament, Citizen Diplomacy and Human Security, sem fjallaði um bannið gegn jarðsprengjum og áhrif þess á önnur öryggismálastörf. Í mars árið 2013 gaf hún út endurminningarnar My Name Is Jody Williams: A Vermont Girl's Winding Path to the Nobel Peace Prize.
Þriðji orkupakkinn
Þriðji orkupakki Evrópusambandsins (nefnt „pakki“ því þetta er safn af reglum) er lagabálkur sem lýtur að sameiginlegum orkumarkaði innan Evrópusambandsins (ESB) og evrópska efnahagssvæðisins (EES). Lagasetningunni er ætlað að efla samkeppni, einkum yfir landamæri, á mörkuðum fyrir gas og raforku, og auka sjálfstæði eftirlitsstofnana á orkumarkaði. Hún tók gildi innan Evrópusambandsins árið 2009 en hefur enn ekki tekið gildi innan evrópska efnahagssvæðisins.
Regluverkið kveður m.a. á um að skilja skuli að eignarhald raforkuvinnslunnar annars vegar og flutningskerfisins hins vegar, og að stofnuð verði sameiginleg orkustofnun (ACER) sem hafi eftirlit með hinum samevrópska markaði og leysi úr ágreiningi milli eftirlitsstofnana í aðildarlöndum vegna samtenginga yfir landamæri.
Deilur á Íslandi
Orkupakkinn hefur verið umdeildur á Íslandi þar sem áhyggjur eru uppi um að hann geti stuðlað að breytingum á eignarhaldi orkufyrirtækja eða þvingað fram lagningu sæstrengs til meginlandsins í þeim tilgangi að selja raforku úr landi, og að það feli í sér framsal framkvæmdavalds til eftirlitsstofnunar EFTA. Nokkrir prófessorar við Háskóla Íslands á sviði orku- og auðlindamála gáfu út skýrslu þar sem þeir lýstu samningnum sem varasömum, en sérfræðingar sem stjórnvöld hafa leitað til telja í álitsgerðum sínum að þessar áhyggjur séu óþarfar.
Flekkutínamúi
Flekkutínamúi (fræðiheiti: Nothura maculosa) er tegund tínamúa.
Þórsteinn
Þórsteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Ajax
Ajax getur átt við eftirfarandi:
Andrómakka
thumb|right|Andrómakka og Hektor. Andrómakka (forngríska: Ανδρομαχη) var í grískri goðafræði kona Hektors, dóttir Eetíons og systir Pódesar. Hún ólst upp í borginni Þebu í Kilikíu þar sem faðir hennar var við völd. Nafn hennar merkir „orrusta mans“, frá ανδρος (andros, „maður“ í eignarfalli) og μαχη (machē, „orrusta“).
Í Trójustríðinu drap Akkilles Hektor. Neoptólemos, sonur Akkillesar, drap barnungan son Andrómökku og Hektors, Astýanax og tók sér Andrómökku sem rekkjunaut og Helenos, bróður Hektors, sem þræl. Andrómakka ól Neoptólemosi soninn Molossos.
Þegar Neóptólemos lést giftist Andrómakka Helenosi, bróður Hektors og varð drottning í Epíros.
Andrómakka í bókmenntum
Andrómakka er einnig aðalsöguhetjan í harmleiknum Andromaque eftir franska leikskáldið Jean Racine (1639–1699).
Albert Schweitzer
Ludwig Philipp Albert Schweitzer (14. janúar 1875 – 4. september 1965) var fjölvísindamaður frá Elsass. Hann var þekktur guðfræðingur, orgelleikari, rithöfundur, mannvinur, heimspekingur og læknir.
Schweitzer hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1952 fyrir lífsspeki sína, sem hann kallaði „lotningu fyrir lífinu“. Frægastur var hann fyrir að stofna og reka Albert Schweitzer-sjúkrahúsið í Lambaréné, sem var þá í frönsku Miðbaugs-Afríku en er nú í Gabon. Sem tónlistarfræðingur og orgelleikari skrifaði Schweitzer mikið um tónlist Johanns Sebastians Bach og hafði áhrif á svokallaða orgeleindurreisn (Orgelbewegung) á 20. öldinni.
Uppvöxtur og menntun
Albert Schweitzer fæddist í smábænum Keysersberg í Elsass, sem þá var hluti af þýska keisaraveldinu, en flutti ungur að aldri til bæjarins Gunsbach ásamt fjölskyldu sinni. Faðir hans var prestur þar í bænum og þegar Albert var fimm ára kenndi faðir hans honum að spila á píanó. Sjö ára gamall var Albert farinn að spila á orgelið í kirkju föður síns þegar orgelleikarinn forfallaðist. Meðal tónlistarkennara Schweitzers var Marie Jaëll, sem hafði numið hjá tónskáldinu Franz Liszt.
Árið 1893 hóf Schweitzer nám í guðfræði og heimspeki við Strassborgarháskóla. Hann útskrifaðist með doktorspróf í heimspeki sex árum síðar en hélt áfram doktorsnámi í guðfræði auk þess sem hann stundaði tónlistarnám og vann sem aðstoðarprestur. Á meðan Schweitzer vann að doktorsritgerð í guðfræði skrifaði hann um eftirlætistónskáld sitt, Johann Sebastian Bach, og hóf að kynna sér orgelsmíði. Hann stundaði það að bjarga og varðveita gömul, fræg orgel og ferðaðist víða í þeim erindagjörðum. Schweitzer átti nokkurn þátt í svokallaðri orgelendurreisn í Evrópu. Schweitzer lauk guðfræðiprófinu árið 1900 og var árið 1903 ráðinn ævilangt sem yfirmaður guðfræðiskóla Heilags Tómasar í Strassborg.
Fyrsta Afríkuför Schweitzers
Á föstudaginn langa árið 1913 héldu hjónin af stað til Afríku, þar sem Schweitzer hugðist stofna sjúkrahús. Sjúkrahúsið hugðist hann fjármagna með ágóða af tónleikahaldi og söluágóða af ritverkum sínum. Hjónin sigldu upp fljótið Ogooué til Lambaréné, en þegar þangað var komið var enn ekki byrjað að byggja sjúkrahúsið sem Schweitzer hafði greitt fyrir. Schweitzer kom sér upp aðstöðu í hænsnakofa í Lambaréné og aðstoðaði fjölda sjúklinga úr nágrenninu. Hann fékkst meðal annars við meðferðir á holdsveiki, svefnsýki, mýrarköldu og sárasótt. Fyrstu níu mánuðina í Afríku hlúði Schweitzer að um 2.000 manns.
Þegar fyrri heimsstyrjöldin barst til Afríku barst út orðrómur um að Schweitzer væri að njósna fyrir Þjóðverja. Árið 1917 voru þau Helen því handtekin, flutt til Bordeaux í Frakklandi og þaðan í fangabúðir fyrir útlendinga undir Pýreneafjöllum. Við lok stríðsins innlimaði Frakkland heimahérað Schweitzers, Elsass, og Schweitzer varð franskur ríkisborgari. Schweitzer var við slæma heilsu þegar honum var sleppt úr fangabúðunum og varð að gangast undir skurðaðgerðir. Eftir að hafa náð heilsu sinni ferðaðist Schweitzer til Strassborgar og gerðist þar læknir við borgarsjúkrahúsið og varð aftur aðstoðarprestur við Kirkju heilags Nikulásar. Schweitzer skrifaði á þessum tíma rit þar sem hann bar saman trúarbrögð heimsins og skrifaði að auki um dvöl sína í Afríku.
Árið 1920 þáði Schweitzer boð Nathans Söderblom, erkibiskups Uppsala, um að koma til Svíþjóðar til að halda fyrirlestra og orgeltónleika. Schweitzer hætti læknis- og prestsstörfum og ferðaðist mikið um á næstu árum til þess að lesa fyrir og leika á orgel. Árið 1923 hafði Schweitzer lokið við fyrstu þrjú bindin í menningarheimspekiriti sem hann hóf að vinna að á stríðsárunum. Eftir það verk lauk hann námskeiði í fæðingarhjálp og tannlækningum og sneri síðan aftur til Lambaréné til þess að reka sjúkrahús sitt.
Síðari Afríkufarir og frekari störf
Schweitzer var að þessu sinni í þrjú ár í Afríku. Sjúkrahúsið hans hafði fallið í niðursníðslu í fjarveru hans en þegar fregnir bárust af endurkomu Schweitzers flykktust innfæddir hvarvetna að til þess að þiggja læknishjálp hans. Þar sem fregnir af læknisstörfum Schweitzers höfðu einnig borist um Evrópu komu jafnframt mun fleiri menntaðir læknar og hjúkrunarfræðingar með honum til Lambaréné í annað skiptið. Í annarri för sinni til Afríku byggði Schweitzer því nýtt sjúkrahús ofar við Ogooué-fljótið og lauk við að flytja starfsemi sína þangað árið 1927. Schweitzer sneri aftur til Evrópu eftir að því verki var lokið en dvaldist aftur í Lambaréné árin 1929–32 og 1937–38. Eftir heimkomu Schweitzers úr seinni Afríkuförinni voru stríðsblikur á lofti í Evrópu og hann flýtti sér því aftur til Lambaréné árið 1939 til þess að geta búið sjúkrahúsið sitt undir stríð. Schweitzer rak sjúkrahús sitt í Afríku alla seinni heimsstyrjöldina og hlaut á þeim tíma fjárstyrk frá sænskum og bandarískum velgjörðarmönnum.
Árið 1951 hlaut Schweitzer friðarverðlaun þýskra bóksala og varði verðlaunafénu til að styrkja hjálp við flóttamenn. Næsta ár var hann kjörinn í frönsku akademíuna og var síðan sæmdur friðarverðlaunum Nóbels fyrir störf sín. Hann náði þó ekki að taka við þeim fyrr en tveimur árum síðar vegna anna sinna í Lambaréné. Á þeim tíma hafði sjúkrastarfsemi Schweitzers vaxið verulega og stórt þorp með um 5-600 íbúum hafði sprottið upp í kringum sjúkrahúsið. Í þorpinu bjuggu meðal annars holdsveikissjúklingar sem komu þangað til að sæta meðferð með nýjum lyfjum sem höfðu verið fundin upp eftir seinna stríð.
Maríuerla (aðgreining)
'''Maríuerla getur átt við:
Heiðberg
Heiðberg er íslenskt karlmannsnafn.
Gæludýrin
Gæludýrin (e. The Pets, þ. Die Haustiere, d. Kæledyrene) er skáldsaga eftir íslenska rithöfundinn Braga Ólafsson sem kom út árið 2001. Gæludýrin var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2001 og Menningarverðlauna DV 2002. Hún hefur verið gefin út í Danmörku í danskri þýðingu, Þýskalandi í þýskri þýðingu og Bandaríkjunum í enskri þýðingu. Bókin fékk víða góða dóma bæði á Íslandi og erlendis. Bókin er 248 blaðsíður og er önnur skáldsaga Braga.
Toppgoði
Toppgoði (fræðiheiti: Podiceps cristatus) er tegund goða.
Þórörn
Þórörn er íslenskt karlmannsnafn.
Þórlaug
Nafnið merkir „hrein sem Þór“
Ástralskur fótbolti
thumb|Ástralskur fótbolti leikinn á krikketvellinum í Melbourne Ástralskur fótbolti er íþróttagrein sem, þrátt fyrir nafnið, líkist meira rúgbý eða gelískum fótbolta en eiginlegum fótbolta. Leikurinn fer fram á sporöskjulaga velli (eins og krikketvelli, en þeir eru oft notaðir) og markmiðið er að skora í mörk á sitthvorum enda vallarins. Mörkin eru tvö og hvort fyrir sig er markað af fjórum stöngum, tveimur eiginlegum markstöngum, og tveimur svokölluðum „fyrir aftan“ stöngum. 18 leikmenn eru í hvoru liði og er boltinn sem spilað er með svipaður rúgbíbolta nema aðeins minni og rúnaðari. Ástralskur fótbolti er, líkt og nafnið gefur til kynna, fundinn upp í Ástralíu. Þar er hans sterkasta vígi, og nánar tiltekið er hann langmest iðkaður í Victoriufylki og höfuðborg þess Melbourne. Undanfarið hefur hann verið að breiðast nokkuð um heiminn, og er meðal annars iðkaður á Nýja Sjálandi, Bretlandi og í Japan. Þessi lönd, og fleiri til, hafa tekið þátt í heimsmeistaramótinu í áströlskum fótbolta. Ástralía tekur ekki þátt í því móti enda langsterkasti aðilinn í greininni.
Ástralskur fótbolti á Íslandi
Ástralskur fótbolti hefur verið spilaður á Íslandi síðan 2009. Aðaldeildin er IceAFL, sem er með þrjú félög í dag. Liðin þrjú eru þekkt sem Bulls (Nautin), Dragons (Drekarnir) og Eagles (Ernarnir). IceAFL er nyrsta ástralska knattspyrnukeppnin í heiminum. Það var flutt til eyjunnar af ástralskum útlendingum, en er nú spilað af mörgum heimamönnum líka.
Landsliðið, kallaður Ravens (Hrafnarnir), tekur þátt í Euro Cup.
Spænska erfðastríðið
Spænska erfðastríðið var styrjöld í Evrópu sem stóð frá 1701 til 1714. Orsök styrjaldarinnar var möguleg sameining Spánar og Frakklands undir einum konungi af ætt Búrbóna sem hefði raskað valdajafnvægi Evrópu. Þetta varð til þess að hið Heilaga rómverska ríki, Bretland og Holland auk Savoja, Prússlands og Portúgals gerðu með sér bandalag gegn Spáni og Frakklandi.
Spænsku ríkiserfðirnar
thumb|right|Andlát Karls 2. Spánarkonungs hratt styrjöldinni af stað. Það hafði lengi verið ljóst að Karl 2. Spánarkonungur myndi ekki ríkja lengi og myndi ekki eignast afkomendur vegna veikinda hans. Það voru einkum hin austurríska grein Habsborgara og franska konungsættin, Búrbónar, sem tókust á um ríkiserfðir á Spáni að Karli látnum. Loðvík erfðaprins (1661-1711) var sá sem átti mest tilkall til spænsku krúnunnar þar sem hann var eini lögmæti sonur Loðvíks 14. og spænsku prinsessunnar Maríu Teresu sem var eldri hálfsystir Karls. Auk þess var föðuramma hans Anna frá Austurríki systir Filippusar 4. föður Karls. Bæði María og Anna höfðu samt gefið eftir allt tilkall til ríkiserfða þegar þær giftust og auk þess var Loðvík ríkisarfi í Frakklandi sem hefði þýtt konungssamband milli heimsveldanna tveggja.
Hinn möguleikinn var Leópold 1. keisari hins Heilaga rómverska ríkis af ætt Habsborgara. Þeir Karl voru systkinabörn þar sem móðir hans var líka systir Filippusar 4. Að auki hafði Filippus í erfðaskrá sinni látið ríkiserfðirnar ganga til austurrísku Habsborgaranna. Þessi leið var líka vandkvæðum háð þar sem hún hefði endurreist hið gríðarmikla veldi Habsborgara sem síðast var undir einni stjórn á 16. öld á tímum Karls 5..
Aðdragandi stríðs
Frakkar, að áeggjan utanríkisráðherrans Jean-Baptiste Colbert af Torcy, féllust á þennan ráðahag þótt það myndi óhjákvæmilega kosta stríð við Austurríkismenn. Karl 2. lést 1. nóvember 1700 og 24. nóvember lýsti Loðvík 14. Filippus af Anjou konung spænska heimsveldisins. Vilhjálmur 3. Englandskonungur gat ekki farið í stríð við Frakka þar sem hann skorti stuðning innanlands og féllst því treglega á þennan ráðahag árið 1701. Loðvík gekk hins vegar of langt í því að tryggja yfirráð Frakka þegar hann bannaði verslun milli Spánar og Englands og Hollands. Bretar gerðu þá samkomulag við Hollendinga og Austurríkismenn þar sem þeir sættust á að Filippus yrði Spánarkonungur, en að spænsku héruðin á Ítalíu skyldu ganga til Austurríkis auk Spænsku Niðurlanda. Nokkrum dögum síðar lést Jakob 2. Englandskonungur í útlegð í Frakklandi og Loðvík lýsti því yfir að sonur hans Jakob Frans Stúart væri réttmætur konungur Englands. Þetta hafði þau áhrif á almenningsálitið í Englandi að Vilhjálmur fékk þann stuðning sem hann þurfti til að undirbúa stríð við Frakka. Hollendingar höfðu þá þegar tekið til við að koma sér upp her.
Stríðið
Stríðið hófst á því að Austurríkismenn undir stjórn Evgeníusar af Savoja gerðu innrás á Ítalíu 1702. Þrátt fyrir stærri her tókst Frökkum ekki að hrekja þá þaðan. Anna Englandsdrottning sem tók við völdum eftir lát Vilhjálms 1702 hélt stríðsundirbúningi áfram og það ár leiddi John Churchill hertogi af Marlborough sameinaðan her Breta, Hollendinga og Þjóðverja gegnum Niðurlönd.
1704 ákváðu Frakkar að halda með fransk-bæverskan her til Vínarborgar. Marlborough hélt þá með sína heri gegnum Þýskaland um leið og Evgeníus hélt sínum her í norðurátt. Herirnir mættust í orrustunni við Blenheim þar sem Englendingar, Hollendingar og Austurríkismenn unnu afgerandi sigur. Afleiðingin var sú að Bæjaraland dró sig út úr styrjöldinni. Brátt voru Frakkar hraktir frá Ítalíu, Spænsku Niðurlöndum og Þýskalandi og þungamiðja styrjaldarinnar fluttist til Spánar.
Jónína Leósdóttir
Jónína Leósdóttir (f. 16. maí 1954) er íslenskur rithöfundur og blaðamaður.
Spænska erfðastríðið
Friðarsamningar
thumb|right|Kort sem sýnir landamæri Vestur-Evrópu eftir friðarsamningana. Með Utrecht-samningunum 1713 hættu Bretar og Hollendingar þátttöku í stríðinu, viðurkenndu Filippus sem Spánarkonung gegn því að hann afsalaði sér öllu tilkalli til frönsku krúnunnar. Savoja fékk Sikiley og hluta af hertogadæminu Mílanó en Karl 4. keisari fékk Spænsku Niðurlönd, konungsríkið Napólí, Sardiníu og stærstan hluta hertogadæmisins Mílanó. Spánn viðurkenndi yfirráð Portúgals yfir Brasilíu. Bretar fengu Gíbraltar og Menorka og Frakkar gáfu eftir tilkall sitt til landsvæða Hudsonflóafélagsins í Norður-Ameríku.
Jónína Leósdóttir
Foreldrar Jónínu eru Leó Eggertsson aðalféhirðir og kona hans Fríða Björg Loftsdóttir húsmóðir. Jónína á einn son, Gunnar Hrafn Jónsson fyrrverandi alþingismann með fyrrum eiginmanni sínum. Eiginkona Jónínu er Jóhanna Sigurðardóttir fyrrverandi forsætisráðherra.
Spænska erfðastríðið
Friðarsamningar
Árið eftir gerðu Frakkar og Austurríkismenn með sér friðarsamninga í Rastatt og Baden 1714 en Barselóna, sem hafði stutt Karl keisara sem ríkisarfa, gafst ekki upp fyrir her Búrbóna fyrr en 11. september 1714 eftir langt umsátur.
Jónína Leósdóttir
Nám og störf
Jónína lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1974 og stundaði nám í listasögu og málvísindum við Essex háskóla í Bretlandi veturinn 1975-1976. Hún lauk BA prófi í ensku og bókmenntafræði frá Háskóla Íslands árið 1984.
Jónína var starfsmaður þingflokks Bandalags jafnaðarmanna frá 1984-1985 og varaþingmaður flokksins frá 1983-1987, blaðamaður á Helgarpóstinum 1985-1988, ritstjóri vikublaðsins Pressunnar frá 1988-1990 og ritstjórnarfulltrúi tímaritsins Nýtt líf frá 1990-2005. Frá ársbyrjun 2006 hefur Jónína helgað sig ritstörfum og gefið út fjölda bóka.
Álfrún Gunnlaugsdóttir
Álfrún Gunnlaugsdóttir (18. mars 1938 - 15. september 2021) var íslenskur rithöfundur og prófessor í bókmenntafræði við Háskóla Íslands. Þekktustu verk hennar voru skáldsögurnar Hringsól og Yfir Ebrófljótið.
Álfrún lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1958 og stundaði svo nám á Spáni. Hún lauk Lic. En fil. Y en letras frá Universidad de Barcelona árið 1965 og vann að doktorsritgerð við Háskólann í Lausanne í Sviss á árunum 1966 til 1970 en lauk svo doktorsprófi frá Universidad Autónoma de Barcelona árið 1970. Hún var lektor í almennri bókmenntafræði við Háskóla Íslands frá 1971 til 1977, dósent í almennri bókmenntafræði frá 1977 til 1987 og var skipuð prófessor í bókmenntafræði árið 1988 og sinnti því starfi til ársins 2006 er hún fór á eftirlaun. Álfrún var önnur konan í sögu Háskóla Íslands sem skipuð var prófessor við skólann.
Viðurkenningar
Álfrún sendi frá sér átta skáldverk og voru verk hennar þýdd á fjölmörg erlend tungumál. Þrjú verka hennar voru tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs og tvö til Íslensku bókmenntaverðlaunanna. Álfrún hlaut Bókmenntaverðlaun DV árið 1985 fyrir skáldsöguna Þel og Menningarverðlaun DV og Fjöruverðlaunin árið 2008 fyrir skáldsöguna Rán. Árið 2010 var Álfrún gerð að heiðursdoktor við íslensku- og menningardeild Háskóla Íslands og árið 2018 var hún sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til íslenskra bókmennta.
Heiðbert
Heiðbert er íslenskt karlmannsnafn.
1509
Árið 1509 (MDIX í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Þrastar
Þrastar er íslenskt karlmannsnafn.
Arnold Schwarzenegger
thumb|Arnold Schwarzenegger (2010) thumb| Arnold Schwarzenegger (f. 30. júlí 1947) er bandarískur stjórnmálamaður, leikari og fyrrverandi heimsmeistari í vaxtarrækt. Hann er fyrrum fylkisstjóri Kaliforníu
Laertes
Laertes (forngríska: Λαερτιάδης eða Λαέρτης) var í grískri goðafræði sonur Arkeisíosar og Kalkomedúsu. Hann var faðir Ódysseifs og Ktímenu en móðir þeirra var Antíkleia, dóttir Átolýkoss. Laertes var meðal Argóarfaranna og tók þátt í að veiða kalydóníska göltinn. Laertes er sagður konungur Kefallenumanna. Konungdæmið náði yfir Íþöku og nærliggjandi eyjar og ef til vill nærliggjandi sveitir á meginlandinu.
Verkfall grunnskólakennara 2004
Verkfallið stóð í 39 virka daga og var eitt það lengsta í sögu íslenskra skóla en þó nokkrum dögum styttra en verkfall grunnskólakennara 1995. Menntamálaráðherra árið 2004 var Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir.
Arnold Schwarzenegger
Schwarzenegger er fæddur og uppalin í Thal í Austurríki. Aðeins 20 ára gamall var hann fyrsti maðurinn til þess að vinna vaxtarræktartitilinn Hr. Alheimur og vann hann alls 12 titla á sínum vaxtarræktarferli. Árið 1968 flutti hann til Bandaríkjanna með það markmið að slá í gegn í Hollywood og rættist úr þeim draumi hans árið 1970 þegar hann lék í kvikmyndinni Hercules in New York og reis frægðarsól hans hæst með kvikmyndinni Terminator 2: Judgement day.
Stargoði
Stargoði (fræðiheiti: Podiceps nigricollis) er tegund goða.
Arnold Schwarzenegger
Árið 1986 giftist hann fréttakonunni Maria Shriver og eiga þau saman fjögur börn.
Pólitískur ferill
Árið 1983 hlaut hann bandarískan ríkisborgararétt og hefur nú bæði bandarískan og austurrískan ríkisborgararétt. Árið 2003 tilkynnti hann framboð sitt til ríkisstjóra Kaliforníu í viðtali við Jay Leno. Hann bauð sig fram fyrir hönd repúblikana en þykir þó heldur frjálslyndur af repúblikana að vera. Seinna það ár vann hann öruggan sigur í kosningunum með rúmlega 48% atkvæða. Hann var endurkjörinn í embætti árið 2006 og gegndi því til ársins 2011.
Hans helstu baráttumál hafa verið heilsu- og líkamsræktarmálefni, en einnig hefur hann lagt mikla áherslu á að koma fjármálum Kaliforníu á rétta braut, en þetta fjölmennasta ríki Bandaríkjanna hefur staðið frammi fyrir gríðarlegum fjárlagahalla undanfarin ár.
Tenglar
erlendir
Margrét Sambiria
thumb|right|Margrét Sambiria. Margrét Sambiria (d. í desember 1282), einnig kölluð Margrét hestasprengir (danska: Margrete Sprænghest) og Svarta-Gréta var furstadóttir frá Pommern og drottning Danmerkur frá 1252-1259.
Margrét var dóttir Sambors fursta af Pommern og Mechtild af Mecklenburg, konu hans. Hún giftist Kristófer, yngsta syni Valdimars sigursæla og Berengaríu af Portúgal, árið 1248. Árið 1252 var Abel Danakonungur, bróðir Kristófers, drepinn og Kristófer tókst að fá sig kjörinn konung þótt Abel ætti syni á lífi, Þau Kristófer og Margrét voru því krýnd konungur og drottning Danmerkur en þetta var upphafið á langri togstreitu milli afkomenda þeirra og Abelsættarinnar.
Kristófer dó 29. maí 1259 og tíu ára sonur þeirra, Eiríkur, varð konungur. Margrét var forráðamaður hans til 1264 en átti í stöðugum deilum bæði við Jakob Erlandsen erkibiskup, Eirík Abelsson hertoga af Slésvík og holsteinsku greifana. Biskupinn studdi kröfu Abelsættarinnar til ríkiserfða og hótaði að bannsyngja alla biskupa sem tekið höfðu þátt í að krýna hinn unga konung. Hann varð þó að láta í minni pokann og flúði land. Þá taldi Margrét sig nægilega sterka til að takast á við Eirík Abelsson í Slésvík en þá komu holsteinsku greifarnir honum til hjálpar. Margrét og Eiríkur biðu ósigur í orrustunni á Lóheiði sunnan Danavirkis 1261 og voru tekin til fanga.
Margrét var höfð í haldi í Hamborg en slapp þó með hjálp Alberts hertoga af Brúnsvík og tókst að ná syni sínum til sín og koma honum aftur í hásætið. Talið er að hún hafi haft mikil völd, líka eftir að sonur hennar varð fullveðja. Hún er talin hafa verið hæfur og upplýstur stjórnandi, dugmikil og viljasterk og er talið að auknefnið „sprænghest“ vísi til þess þótt einnig sé til sú þjóðsaga að hún hafi sprengt hest þegar hún reyndi að komast undan óvinum á flótta.
Auk Eiríks komust tvær dætur þeirra Kristófers upp. Erfðadeilan við Abelsættina varð til þess að árið 1263, áður en Eiríkur giftist og átti börn, skrifaði Margrét Úrban IV páfa bréf og bað hann að heimila að konur mættu erfa dönsku krúnuna. Með því vildi hún reyna að tryggja að dætur hennar gætu erft ríkið ef Eiríkur dæi. Páfi hreyfði engum mótmælum en ekki reyndi á þetta því Eiríkur eignaðist síðar nokkra syni.
Sigrún Jónsdóttir og K.K. sextettinn - Ástartöfrar
Sigrún Jónsdóttir og K.K. sextettinn er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1953. Á henni syngur Sigrún Jónsdóttir tvö lög með K.K. sextett og syngur Alfreð Clausen með henni í Lukta-Gvendi. Sextettinn skipa Kristján Kristjánsson hljómsveitarstjóri, Ólafur Gaukur Þórhallsson, Gunnar Ormslev, Kristján Magnússon, Einar Jónsson, Pétur Urbancic og Björn Ingþórsson. Þeir tveir síðastnefndu spila í sínu laginu hvor. Ólafur Gaukur útsetti. Rangur plötumiði var á annarri hlið plötunnar (óvíst hvort svo var á öllu upplaginu) en hér er sýndur réttur miði. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Indiana (mannsnafn)
Indiana er íslenskt kvenmannsnafn.
Þórleif
Þórleif er íslenskt kvenmannsnafn.
Amalasúnta
thumb|Amalasúnta, Regina Amalasúnta (u.þ.b. 495 – 30. apríl 534/535) var leiðtogi Austgota frá árunum 526 til 534 og ríkjandi drottning frá 534 til 535. Hún var yngsta dóttir Teódórs mikla. Hún hafði gildi og dyggðir Rómverja í hávegum. Hún er þekktust fyrir stjórnmálasamband sitt við Justinianus I, sem átti eftir að gera innrás í Ítalíu til að hefna fyrir morðið á henni.
Æviágrip
Árið 515 giftist Amalasúnta manni að nafni Eutharic (u.þ.b. 480 – 522). Samkvæmt heimildum var hann einnig af austgotneskum aðalsættum, frá svæðinu sem heitir Spánn í dag. Föður Amalasúntu, Teódóri mikla, fannst mikilvægt að hún skildi giftast manni af voldugri konungsætt til þess að auka völd eigin fjölskyldu.
Amalasúnta var mikil menntakona og þekkt fyrir mikla almenna þekkingu. Hún lærði þrjú tungumál, latínu, grísku og gotnesku. Auk þess nam hún heimspeki og þótti ekki standa Salómoni konungi að baki hvað visku varðaði. Samtímaheimildir herma að Amalasúnta hafi verið hamingjusöm og þolinmóð kona, en þó var gert meira úr stjórnhæfileikum hennar en kvenlegum dyggðum sem er óvenjulegt fyrir austgotneska prinsessu.
Eiginmaður Amalasúntu dó á fyrstu árum hjónabandsins en áður höfðu þau eignast tvö börn, Athalaric og Matasúnta. Seinna, eða u.þ.b. árið 550, giftist Amalasúnta Germanusi sem var herforingi í Austrómverska ríkinu. Þegar faðir Amalasúntu lést tók sonur hennar við hásætinu, aðeins 10 ára gamall. Amalasúnta stjórnaði í hans nafni og hafði mikil áhrof á stjórn ríkisins. Amalasúnta var óhrædd við að beita ströngum stjórnaraðferðum. Eitt sinn dæmdi hún 3 gotneska aðalsmenn til dauða og lét taka þá af lífi. Amalasúnta var aldrei vinsæl á meðal þegna sinna. Hún var sett í stofufangelsi á eyjunni Martana í Toskana og var drekkt í baðkari árið 534 eða 535.
Blæðing
250px|thumb|Blóð úr fingri mannsins. Blæðing er það blóðæð rofnar þannig að blóð tekur að renna út úr blóðrásarkerfinu eða þegar einhverjum er vakið blóð eða vekur sér blóð. Blætt getur innvortis úr æðum, sem ekki sést á ytra borði, og útvortis en þá blæðir út um húð eða slímhúð, svo sem leggöng, munn, nef eða endaþarmsop. Heilt blóðlát heitir aftöppun blóðs, og mikið blóðlát heitir (e. desanguination). Heilbrigðum einstaklingi getur blætt 10–15% af heildarblóðmagni líkamans án alvarlegra afleiðinga. Þegar menn gefa blóð er oftast tekið 8–10% af blóðmagni blóðgjafans.
Blæðing gengur nærri lífi manns þegar hún orsakar blóðþurrð eða blóðþrýstingsfall. Líkaminn getur notað ýmis verklög til að geyma samvægi líkamisins.
Nokkrir sjúkdómar eins og dreyrasýki geta aukið áhættu blæðinga. Athugið vel að blæðingar í fleirtölu er oft haft um tíðir kvenna, sbr. vera á blæðingum.
Arnfinnur Þorsteinsson
Arnfinnur Þorsteinsson (f. um 1350, d. eftir 1430) var íslenskur hirðstjóri, riddari og sýslumaður á 15. öld. Hann bjó á Urðum í Svarfaðardal.
Arnfinnur var sonur Þorsteins Eyjólfssonar hirðstjóra frá Urðum, sem dó um 1402. Af máldögum Urða virðist hann hafa tekið við búi þar um 1370 og búið þar í um eða yfir 60 ár. Arnfinnur var auðugur og einn helsti höfðingi landsins á fyrstu áratugum 15. aldar. Hann mun hafa haft sýsluvöld nyrðra en ekki er víst hvar.
Ekki er vitað hver kona Arnfinns var en á meðal barna hans var Eyjólfur bóndi á Urðum og víðar, tengdafaðir Hrafns Brandssonar lögmanns.
Klukkuættkvísl
Klukkur (Campanula) er ættkvísl með 473 tegundum, sem er útbreidd í Evrópu, Asíu og Norður Ameríku. Þetta eru fjölæringar eða sjaldnar; ein eða tvíærar plöntur. Klukkulaga blómin eru yfirleitt í klasa eða axi. Að jafnaði eru þau blá eða fjólulit. Einungis tvær tegundir vaxa villtar á Íslandi.
Nytjar og ræktun
Yfirleitt eru þær ræktaðar til skrauts og eru margar auðræktaðar.
Ætibláklukka var eitt sinn ræktuð víða um Evrópu vegna blaða og róta og er þekkt ævintýri (Rapunzel/ Gullveig/ Ragnmunda) sem tengist þjófnaði á henni.
Blæðingar
thumb|hægri
Blæðingar, tíðir eða klæðaföll er regluleg losun blóðs og legslímuleifa úr legi og leggöngum á meðan konur eru frjósamar. Líkaminn þarf að hafa egg til frjóvgunar ásamt næringu fyrir eggið ef af frjóvgun verður. Hins vegar þarf líkaminn að losna við birgðirnar og setja nýjar í staðinn.
Tíðahringurinn
Hver tíðahringur hefst með blæðingum og hjá fullorðnum konum líða að meðaltali 28 dagar frá upphafi blæðinga en allt frá 21 degi til 35 er talið eðlilegt. Hjá unglingsstúlkum er eðlilegt tímabil 21-45 dagar. Blæðingar vara oftast í um 2–7 daga í senn. Venjulega stoppa þær á meðan meðgöngu og brjóstagjöf stendur. Stuttu fyrir upphaf tíðahrings geta konur fundið fyrir fyrirtíðaspennu sem einkennist af líkamlegum og andlegum kvillum, t.d. eymslum í brjóstum, ertingu, þreytu og depurð. Blæðingum fylgja oft verkir í maga, baki og lærum og eru allt frá því að vera mjög vægir yfir í að vera nær óbærilegir.
Breytingaskeiðið
Breytingaskeiðið (eða tíðahvörf) er það tímabil þegar frjósemistímabilinu er að ljúka. Hjá konum hefst það venjulega í seinni hluta fimmtugsaldursins eða við upphaf sextugsaldursins. Þessi ferill tekur mörg ár og er afleiðing líffræðilegrar öldrunar. Í sumum tilfellum veldur hann talsverðum truflunum á daglegum athöfnum kvenna og vellíðan þeirra.
Kortisól
Kortisól er hormón sem framleitt er í  nýrnahettum. Framleiðsla þess eykst við álag og dægursveiflur á magni þess blóði eru miklar. Kortisól hefur áhrif á blóðþrýsting og efnaskipti. Ef starfsemi nýrnahetta er skert og kortisól lækkar þá leiðir það til einkenna eins og slappleika, þreytu, lystarleysis, þyngdartaps, svima, lágs blóðþrýstings og húðbreytinga.
Heiðmann
Heiðmann er íslenskt karlmannsnafn.
Þráinn
Þráinn er íslenskt karlmannsnafn.
Dverggoði
Dverggoði (fræðiheiti: Tachybaptus ruficollis) er tegund goða.
Indía
Indía er íslenskt kvenmannsnafn.
Spánn í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Spánn hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 60 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið. Ásamt, , og  er Spánn eitt af „Stóru Fimm“ löndunum sem fara sjálfkrafa áfram í úrslit þar sem að þessi lönd veita mestu fjármögnun til Sambands evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU). Spánn hefur tekið þátt í öllum keppnunum frá fyrstu þátttöku. Eina landið með lengri samfellda þátttöku er Bretland síðan 1959.
Spánn hefur unnið keppnina í tvö skipti. Það fyrra var árið með Massiel og laginu „La, la, la“, og seinna árið  með Salomé og laginu „Vivo cantando“. Sigurinn árið 1969 var skiptur niður á milli, og. Keppnin sem var haldin sama ár er í eina skipti sem að keppnin hefur verið á Spáni. Landið hefur einnig endað í topp-3 í 5 skipti eftir það; Karina, Mocedades , Betty Missiego og Anabel Conde  í öðru sæti, og Bravo  í þriðja sæti. Spánn endaði í seinasta sæti árin, , , og.
Frá árinu 2005 hefur Spánn aðeins endað í topp-10 í tvö skipti; Pastora Soler og Ruth Lorenzo  í tíunda sæti. Einnig hefur landið ekki komist upp úr topp-20 í 10 af 16 keppnum síðan þá. Spánn er með núverandi lengstu þátttöku án sigurs, eða samtals 52 ár frá 1969.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Addisonveiki
thumb|69 ára gömul kona með Addisonveiki, fyrir og eftir læknismeðferð. Fyrir læknismeðferð er konan þreytuleg og lítur út eins og hún sé sólbrún. Addisonveiki er nýrnahettubilun en orsakir eru í 90% tilvika sjálfsofnæmi. Einkenni veikinnar eru almennur slappleiki, úthaldsleysi, megrun, svimi og saltþörf, dökkur einkennandi húðlitur, lágþrýstingur með háu kalíum í blóði og lágu natríum. Sjúkdómurinn getur komið í ljós í tengslum við aukið álag á líkama við sýkingar eða skurðaðgerðir. Sjúkdómurinn veldur skorti á glúkókorti-kóíðum (aðallega kortisól) og mineralkortikóíðum  (aðallega adósterón) vegna eyðingar nýrnahettufruma. Einkennandi húðlitur sjúklinga með Addisonveiki stafar af því að heiladingull eykur myndun ACTH hormóni vegna lægri styrks glúkókortikóíða í blóði og við það myndast einnig MSH (melanocyte stimulating hormone) sem örvar myndun melaníns. Dökkur húðlitur er mest áberandi í olnbogum, lófum, á hnúum og í slímhúðum.
Hverfill
thumb|250px|Gufuhverfill
Hverfill eða hverfihreyfill, stundum kallaður túrbína, er hreyfill, sem notar hraðfara gas eða vökva til að knýja hverfilhjólin. T.d. má nýta gufuafl eða vatnsafl til raforkuframleiðslu.
Björgunarafrekið við Látrabjarg (kvikmynd)
Björgunarafrekið við Látrabjarg er íslensk heimildarmynd sem tekin var upp og gerð af Óskari Gíslasyni. Hún fjallar um björgunarafrekið við Látrabjarg þegar togarinn Dhoon strandaði við bjargið 12. desember 1947. Myndin var tekin upp ári síðar og kom út árið 1949. Í henni eru notaðar myndir sem teknar voru þegar annar breskur togari, Sargon, strandaði við Örlygshöfn ári síðar en Dhoon.
Gullfoss (skip)
Gullfoss (skip) getur átt við tvö íslensk farþegaskip Eimskipafélagsins:
Þórný
Þórný er íslenskt kvenmannsnafn.
Marokkó í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Marokkó tók þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva í 1 skipti sem var frumraun landsins árið. Lagið sem var valið var „Bitaqat Hub“ sem var sungið á arabísku af Samira Bensaïd. Það endaði í næst seinasta sæti (átjánda) með 7 stig. Landið hefur ekki tekið þátt síðan.
Heiðmar
Heiðmar er íslenskt karlmannsnafn.
Emmeline Pankhurst
Emmeline Pankhurst (f. Goulden; 15. júlí 1858 – 14. júní 1928) var breskur aðgerðasinni og leiðtogi bresku kvenréttindahreyfingarinnar sem stuðlaði að því að konur öðluðust kosningarétt. Árið 1999 var hún nefnd ein af 100 áhrifamestu einstaklingum 20. aldarinnar af tímaritinu Time, sem sagði jafnframt um hana að hún hefði „mótað hugmyndina um nútímakonuna; hún skók samfélagið til nýrrar formgerðar sem ekki var aftur snúið frá.“ Á sínum tíma var hún harðlega gagnrýnd fyrir herskáar aðferðir sínar og sagnfræðingum kemur enn ekki saman um hvort þær hafi í raun borið árangur. Þó er almennt viðurkennt að starf hennar hafi verið mikilvægur þáttur í því að konur fengu kosningarétt í Bretlandi.
Æviágrip
Emmeline Goulden fæddist í Moss Side í Manchester. Foreldrar hennar voru virk í stjórnmálum og Emmeline var kynnt fyrir kvenréttindahreyfingunni þegar hún var fjórtán ára. Þann 18. desember 1879 giftist hún Richard Pankhurst, málaflutningamanni sem var 24 árum eldri en hún og var þekktur fyrir að styðja kosningarétt kvenna. Hjónin eignuðust fimm börn á næstu tíu árum. Richard studdi aðgerðir Emmeline fyrir utan heimilið og hún stofnaði Frelsunarbandalag kvenna (Women's Franchise League) sem krafðist kosningaréttar fyrir giftar og ógiftar konur. Þegar samtökin liðuðust í sundur reyndi Pankhurst að ganga í vinstriflokkinn Sjálfstæða Verkamannaflokkinn með milligöngu vinar síns, sósíalistans Keir Hardie, en fékk í fyrstu ekki aðild vegna kyns síns. Á meðan hún vann í fátækrahjálp var hún steini lostin yfir lélegum vinnuaðstæðum verkamanna í verksmiðjum Manchester.
Árið 1903, fimm árum eftir dauða eiginmanns síns, stofnaði Pankhurst Samfélags- og stjórnmálabandalag kvenna (Women's Social and Political Union; WSPU), samtök sem áttu að berjast fyrir kosningarétti kvenna með „dáðum, ekki orðum“. Hópurinn skilgreindi sig sem óháð samtök sem stæðu utan við flokkapólitík. Samtökin urðu þekkt fyrir valdbeitingu: Meðlimir þeirra brutu gluggarúður og réðust á lögreglumenn. Pankhurst, dætur hennar og aðrir meðlimir samtakanna voru oft fangelsaðar en í fangelsi fóru þær gjarnan í hungurverkfall til þess að knýja fram betri meðferð. Eftir að elsta dóttir Pankhurst, Christabel, tók við stjórn samtakanna versnaði samband hópsins við bresku ríkisstjórnina til muna. Hópurinn fór að kveikja í byggingum til að vekja athygli á málstað sínum og hófsamari aðgerðarhópar fóru að ganrýna Pankhurst-fjölskylduna. Árið 1913 sögðu margir meðlimir sig úr Samfélags- og stjórnmálabandalaginu, þar á meðal dætur Pankhurst, Adela og Sylvia. Emmeline var svo reið dætrum sínum að hún „gaf Adelu fararmiða, tuttugu pund og bréf sem kynnti hana fyrir kvenréttindakonu í Ástralíu og krafðist þess að hún flytti úr landi“. Adela fór að ósk móður sinnar og samband þeirra batnaði aldrei. Sylvia gerðist sósíalisti.
Þegar fyrri heimsstyrjöldin braust út kölluðu Emmeline og Christabel eftir því að hlé yrði gert á baráttunni fyrir kvenréttindum og að breskar konur styddu þess í stað baráttu bresku ríkisstjórnarinnar gegn „þýsku hættunni“. Þær hvöttu konur til að vinna í hergagnaiðnaði og unga karlmenn til þess að skrá sig í herinn. Þær hvöttu konur jafnframt til þess að rétta körlum sem ekki voru klæddir í einkennisbúninga hvítar fjaðrir (tákn um heigulskap). Árið 1918 var öllum körlum yfir 21 árs aldri og konum yfir 30 ára aldri veittur kosningaréttur. Aldursmuninum var ætlað að koma í veg fyrir að karlar yrðu í minnihluta meðal kjósenda eftir hið mikla mannfall Breta í fyrri heimsstyrjöldinni. Pankhurst breytti Samfélags- og stjórnmálabandalaginu í Kvennaflokkinn (Women's Party) sem var ætlað að boða jafnrétti kynjanna í daglegu lífi. Seinna á ævi sinni fór Pankhurst að hafa áhyggjur af uppgangi kommúnismans og gekk því í Íhaldsflokkinn, sem áður hafði verið helsti óvinur hennar. Hún var kjörin sem frambjóðandi Íhaldsmanna fyrir Whitechapel og St. Georges-kjördæmi árið 1927. Pankhurst lést þann 14. júní árið 1928, fáeinum vikum áður en Íhaldsstjórnin lækkaði kosningaaldur kvenna niður í 21 ár.
Dílafreigáti
Dílafreigáti (fræðiheiti: Fregata minor) er tegund árfeta.
Efsta deild karla í knattspyrnu 1915
Árið 1915 var Íslandsmótið í knattspyrnu haldið í fjórða skipti. Fram vann sinn þriðja titil. Þrjú lið tóku þátt; KR, Fram og Valur. Valur tók þátt í fyrsta sinn þetta ár, en Valsmenn kepptu þó sem gestir, þar sem félagið hafði enn ekki gengið í ÍBR. Leikir liðsins hefðu því aldrei komið til með að ráða úrslitum. Leikið var frá sjötta til þrettánda júní.
Framarar og KR-ingar unnu sigra á reynslulitlum Valsmönnum í fyrstu tveimur leikjum mótsins og mættust því næst í hreinum úrslitaleik. Þar höfðu Framarar betur í æsispennandi viðureign, 5:4.
KR-ingurinn Ludvik Einarsson skoraði fjögur mörk í einum og sama leiknum gegn Val og varð markakóngur í mótinu með sex mörk alls.
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Töfluyfirlit
''Allir leikirnir voru spilaðir á Íþróttavellinum á Melunum ''
Markahæstu menn
17 mörk voru skoruð og gerir það 5,66 mörk í leik að meðaltali.
Í meistaraliði Fram voru:
Desi Bouterse
Desiré Delano Bouterse (f. 13. október 1945 í Domburg, Súrínam) er fyrrverandi forseti Súrínam. Frá 1980 til 1988 var hann einræðisherra eftir að hafa rænt völdum með aðstoð hersins. Bouterse er formaður og stofnandi hins Súrínamíska þjóðlega lýðræðisflokks (hollensku: Nationale Democratische Partij (NDP), sem með 19 sæti er stærsti flokkurinn í flokkabandalagi sem nefnt er Megacombinatie (MC) og er Bouterse einnig formaður þess bandalags. Í Súrínam er forsetinn kosinn af þinginu og þann 19 júlí 2010 var Bouterse með 36 af alls 50 þingatkvæðum kosinn til forseta Súrínam. Þingið í Súrínam er í einni deild og telur 51. Þáverandi - fráfarandi - forseti, Ronald Venetiaan, sem ennfremur var þingmaður var ógildur til kosningarinnar. Þann 12 ágúst 2010 var Bouterse formlega settur í embætti í glæsilegri athöfn þingsins.
Frá 1975, þegar Súrínam áskotnaðist sjálfstæði og fullveldi frá Hollandi, hefur Bouterse smámsaman orðið einn umdeildasti maður landsins. Bouterse er til að mynda talinn ábyrgur á hinum svokölluðu desembermorðum ársins 1982 þar sem fimmtán meðlimir stjórnarandstöðunnar voru myrtir. Ennfremur er hann umdeildur í Hollandi og sökum aðkomu sinnar að ólöglegum flutningi eiturlyfja dæmdur til 11 ára fangelsis þar í landi. Sökum dóms þessa hefur Europol gefið út alþjóðlega handtökuskipun gegn honum. Hins vegar nýtur hann sökum stöðu sinnar diplómatafriðhelgi og getur því ferðast um heiminn án hættu á því að vera handtekinn. Kosning Bouterse til forseta olli miklum skaða á stjórnmálasamskiptum Súrínam og Hollands.
Skömmu eftir kjör Bouterse kom Maxime Verhagen, þáverandi utanríkisráðherra Hollands, þeim skilaboðum áleiðis á blaðamannfundi að Bouterse væri „einungis velkominn til Hollands til að afplána fangelsisdóm sinn“.
Í desember 2011, náðaði Bouterse fósturson sinn Romano Meriba, sem árið 2005 var dæmdur til 15 ára fangelsis fyrir rán og morð, á kínverskum verslunarmanni, árið 2002. Meriba var ennfremur dæmdur fyrir að kasta handsprengju að húsi hollenska sendiherrans. Dómarinn Valstein-Montnor sagði að sönnunargögnin sýndu fram á fram yfir raunhæfan vafa að Meriba hefði reynt að fremja rán í húsi sendiherrans svipað og í tilfelli kínverska verslunarmannsins. Eftir að verðir hindruðu hann í ránstilrauninni hefði hann kastað handsprengju úr bifreið að heimili sendiherrans.
Náðun þessi var vitaskuld umdeild og sú fyrsta þar í landi þar sem var náðun á morði og ráni. Starfsfólk Bouterse sagði að sú staðreynd að Meriba væri fóstursonar forsetans hefði ekkert með náðunina að gera og að stórvægileg lagarök hefðu legið fyrir ákvörðuninni.
Þann 29. nóvember árið 2019 dæmdi Hæstiréttur Súrínam Bouterse í 20 ára fangelsi fyrir aðild hans að desembermorðunum árið 1982. Bouterse var staddur í opinberri heimsókn til Kína þegar dómurinn féll en að sögn lögmanns hans hyggst hann áfrýja dómnum.
Flokkur Bouterse tapaði þingsætum í kosningum árið 2020. Chan Santokhi var því kjörinn nýr forseti Súrínam þann 13. júlí og tók við embætti þremur dögum síðar.
Mechthilde af Holtsetalandi
thumb|right|Sködduð mynd Mechthilde á grafhýsi Birgis jarls og fjölskyldu hans í Varnhem í Svíþjóð. Mechthilde (1220 eða 1225 – 1288) eða Matthildur var greifadóttir frá Holtsetalandi, drottning Danmerkur 1250-1252 og síðan ríkisstjórafrú í Svíþjóð.
Mechthilde var dóttir Adólfs 4. greifa af Holtsetalandi og Heiðveigar af Lippe. Hún giftist Abel, syni Valdimars sigursæla Danakonungs, í Slésvík 25. apríl 1237. Abel varð konungur Danmerkur árið 1250, eftir morðið á Eiríki plógpeningi bróður hans, og þau voru krýnd í Hróarskeldu 1. nóvember sama ár. Þau áttu eina dóttur, Soffíu, og þrjá syni, Valdimar hertoga af Slésvík, Eirík hertoga af Slésvík og Abel, sem fæddist eftir lát föður síns.
Abel var myrtur 1252 og Mechthilde var þá gert að yfirgefa Danmörku og ganga í klaustur. Henni tókst að ná Valdimar syni sínum úr höndum erkibiskupsins af Köln, sem hafði haft hann í varðhaldi, og barðist fyrir því að synir hennar erfðu hertogadæmið Slésvík. Hún gerði bandalag við Jakob Erlandsen, erkibiskup í Lundi, og árið 1261 rauf hún klausturheit sín og giftist sænska ríkisstjóranum, Birgi jarli. Þau áttu engin börn saman. Hann dó 1266 og Mechthilde flutti þá til Kílar, þar sem hún dvaldi til æviloka.
Mechthilde var óvinsæl í Danmörku, ekki síst vegna þess að fyrir tilstilli hennar komust bræður hennar, greifarnir af Holstein, yfir víðar lendur á Suður-Jótlandi. Hún var meðal annars kölluð dóttir Djöfulsins og sökuð um að hafa eyðilagt bréf frá páfanum og keisaranum til Valdimars sigursæla tengdaföður síns.
Kringlan
thumb|Kringlan árið [[2013. Hér má sjá merki hennar.]] Kringlan er verslunarmiðstöð sem liggur við götuna Kringluna. Hún opnaði þann 13. ágúst 1987 (Borgarkringlan opnaði 1991 sem sér verslunarmiðstöð við hlið Kringlunnar) og var ein af fyrstu verslunarmiðstöðvunum sem byggðar voru í Reykjavík en þar höfðu áður risið verslunarkjarnarnir Austurver, Suðurver, Glæsibær og Grímsbær auk Skeifunnar. Kjörgarður við Laugaveg var sem dæmi hannaður út frá innra sameiginlegu svæði, en Kringlan var samt sem áður fyrsta eiginlega verslunarmiðstöðin með innri göngugötu á tveimur hæðum og tugi verslana samankomna á einum stað.