cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sigurður Guðmundsson (vígslubiskup)
Æviferill
Sigurður fæddist á Naustum við Akureyri. Foreldrar hans voru Guðmundur Guðmundsson (1888–1975) bóndi á Naustum og fyrri kona hans Steinunn Sigríður Sigurðardóttir (1883–1924). Stjúpmóðir Sigurðar var Herdís Samúelína Finnbogadóttir (1901–1944).
Sigurður varð stúdent frá MA 1940, og lauk guðfræðiprófi frá Háskóla Íslands 1944. Hann vígðist 18. júní sama ár sóknarprestur að Grenjaðarstað í Aðaldal, og gegndi því embætti til 1986. Var einnig prófastur Suður-Þingeyinga 1957–1958 og 1962–1986, þar af í sameinuðu Þingeyjarprófastsdæmi frá 1971. Hann var vígslubiskup á Hólum 1981–1991, fluttist að Hólum 1986 og var fyrstur biskupa til að sitja staðinn síðan 1798. Eftir að hann fór á eftirlaun var hann vígslubiskup á Hólum í forföllum 1999 og frá ársbyrjun 2002 fram á mitt ár 2003, og í Skálholti sumarið 1993. Hann gegndi embætti biskups Íslands í forföllum 1987–1988 og vígði þá 13 presta. Hann sat því öll biskupsembætti íslensku þjóðkirkjunnar á ferli sínum.
Sigurður rak bú á Grenjaðarstað 1944–1986, og unglingaskóla á sama stað flest árin 1944–1969. Hann var skólastjóri Héraðsskólans á Laugum í Reykjadal 1962–1963 og lengi stundakennari þar og við Húsmæðraskólann á Laugum. Hann var aðalhvatamaður að stofnun Sumarbúða ÆSK við Vestmannsvatn í Aðaldal og formaður stjórnar frá upphafi. Hann var bókavörður við Bókasafn Aðaldæla 1978–1986.
Sigurður var ættfróður maður og áhugasamur bókasafnari. Ljóðabókasafn þeirra hjóna var með þeim stærstu hér á landi. Það var gefið Menntaskólanum á Akureyri 1996, og er varðveitt þar í sérstakri vinnustofu, Ljóðhúsi MA. Árið 1991 fluttist Sigurður með konu sinni til Akureyrar og bjó þar til dauðadags.
Kona Sigurðar (1944) var Aðalbjörg Halldórsdóttir (21. maí 1918 – 27. september 2005) frá Öngulsstöðum í Eyjafirði. Þau eignuðust 5 börn.
Netluygla
Netluygla (fræðiheiti: Xestia c-nigrum) er skordýr í yglufiðrildaætt. Hún er útbreidd í allri Evrasíu og Norður-Ameríku nema lengst í norðri. Hún er slæðingur á Íslandi.
Skriðdrekinn - Einingahúsið
Skriðdrekinn - Einingahúsið er fyrsta bókin í ritröð Frosks útgáfu um Sval og Val, en áður hafði útgáfan þó sent frá sér fimm aðrar bækur í bókaflokknum. Hún hefur að geyma tvær sögur frá upphafsárum Franquins auk styttri skrítla.
Söguþráður
Skriðdrekinn (franska: Le Tank) er fyrri aðalsagan, en jafnframt sú styttri. Svalur og Valur ganga fram á bandaríska hermenn sem eru í óða önn við að selja hergögn úr stríðinu. Valur lætur freistast til að kaupa skriðdreka á kostakjörum. Félagarnir setjast undir stýri en ráða ekki neitt við neitt. Þeir skilja eftir sig slóð eyðileggingar í bænum áður en skriðdrekinn nemur staðar. Þeir ákveða að bæta tjónið og tekst það með hjálp barnungra vina sinna. Sögunni lýkur á að Valur stofnar niðurrifsþjónustu með hjálp skriðdrekans en þau áform enda einnig með ósköpum.
Einingahúsið (franska: La Maison préfabriquée) ehefst á því að Valur tekur að sér það verkefni að selja einingahús sem skjóta má upp á örskömmum tíma. Félagarnir halda niður á strönd til að selja húsin, en lenda í ótal árekstrum við baðstrandargesti. Þeir setja húsið upp of nærri sjónum og rekur það frá landi um nóttina. Valur fellur útbyrðis og óttast Svalur að félagi sinn sé drukknaður, en hann reynist þó hafa komist lífs af. Um það leyti sem félagarnir eru að jafna sig á ósköpunum ber að garði sölumann sem býður upp á einingahús og fær hann óblíðar móttökur.
Lyfjafræðingurinn úrræðagóði, Gamla konan og Heilagur Nikulás kemur í heimsókn eru þrjár stuttar uppfyllingasögur, ein til fimm síður. Þær eru allar prentaðar í sömu myndgæðum og í upphaflegu útgáfunni árið 1946, öfugt við fyrri sögurnar tvær sem voru litsettar og endurunnar til prentunar síðar.
Útgáfuupplýsingar
Arfurinn - Vitskerti prófessorinn var gefin út af Froski útgáfu árið 2017. Jean Antoine Posocco, eigandi útgáfunnar sá um uppsetningu og handskrift. Auður S. Arndal og Anita K. Jónsson eru skráðar fyrir íslenskri þýðingu. Textar um sögu Franquins ásamt myndskreytingu eru þýddir úr safnritinu Spirou L´Intégrale.
Manndráp
Manndráp er lögfræðilegt orð fyrir dráp manns sem er talið vera minna vítavert en morð. Lögin aðgreina gráðu glæparefsinæmis með brotavilja (lat. mens rea). Til að fremja morð þarf hugarástandið að vera illgirnilegt, en til að fremja manndráp má benda til ólíkra aðstæðna.
Vålerenga Fotball
Vålerenga Fotball er norskt knattspyrnulið frá Ósló. Heimavöllur félagsins heitir Intility Arena.
Vålerenga er eitt af elstu félögum Noregs og er einnig eitt af mest studdu félögum landsins. Stuðningsmenn félagsins eru oft kallaðir Klanen og eru taldir vera með bestu stuðningsmönnum noregs. Liðið hefur unnið Norsku úrvaldeildina 5 sinnum, síðast árið 2005 og bikarkeppnina 4 sinnum, síðast árið 2008.
Meðal Íslendinga sem hafa spilað með liðinu eru Viðar Örn Kjartansson, Matthías Vilhjálmsson (sem enn spilar með félaginu) og Árni Gautur Arason.
Álfgeir (landnámsmaður)
Álfgeir var landnámsmaður í Skagafirði og nam land á Efribyggð, eða eins og segir í Landnámabók „um Álfgeirsvöllu og upp til Mælifellsár og bjó á Álfgeirsvöllum“. Austurmörk landnámsins eru þó óljós því Landnáma segir ekkert um það hver nam land á Neðribyggð og kann að vera að landnám Álfgeirs hafi einnig náð þangað. Sveitarnafnið Álfgeirsvellir er óþekkt en bær með því nafni hefur verið þarna frá fornu fari og má vel vera að Landnámuhöfundur hafi ruglast því hann virðist hafa verið ókunnugur í Skagafirði.
Serbía í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Serbía hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 13 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið.
Ole Worm
thumb|right|Ole Worm Ole Worm (13. maí 1588 - 31. ágúst 1654) var danskur fornfræðingur og læknir. Hann safnaði náttúru- og forngripum, meðal annars íslenskum handritum. Ormsbók Snorra-Eddu er kennd við hann. Hann skrifaðist m.a. á við Brynjólf Sveinsson biskup, og Arngrím lærða, en handrit Ormsbókar fékk hann hjá Arngrími.
Ábyrgðartrygging
Ábyrgðartrygging er skaðatrygging sem aðili tekur ef hann hefur þann tilgang að tryggja vátryggingartaka gegn tjóni sem hann verður ábyrgur fyrir, hvort sem það er beint eða vegna samsömunar. Algengt er að slíkar tryggingar séu teknar vegna atvinnustarfsemi og í sumum tilvikum er jafnvel lögskylt að taka þær, svo sem í tilviki fasteignasala og lögmanna.
Parísarhjól
Parísarhjólið í miðbæ Parísar. Það var um tíma stærsta parísarhjól í heimi|thumbnail left Parísarhjól í Japan|thumbnail thumbnail|Handsnúið tyrkneskt hjól úr timbri frá 18.öld Parísarhjól er skemmtitæki. Það er hringlaga strúktúr sem byggður er upp af risastóru hjóli sem reist er upp á rönd og á hjólið eru festar einingar fyrir farþega sem eru bekkir og sæti, litlir klefar eða hylki og eru þessar farþegareiningar þannig tengdar við hjólið að þótt hjólið snúist þá snúa farþegar alltaf eins. Hjólið er knúið áfram af vél og í stórum parísarhjólum eru allir klefar einnig með sérstökum vélum. Fyrr á tímum voru parísarhjól úr timbri og var þeim handsnúið af sterkum mönnum sem stóðu á jörðu niðri og sneru sveif.
Á ensku eru parísarhljól kennd við George Washington Gale Ferris  en hann gerði slíkt hjól sem varð einkenni heimsýningarinnar sem haldin var árið  1893 í Chicago. Parísarhjól eru algengt skemmtitæki á fylkishátíðum í Bandaríkjunum. Stærsta parísarhjólið er 167.6 m hátt en það er í skemmtihverfi Las Vegas og var sett upp í mars 2014.
Í ferðasögum frá 17. öld er getið  um handsnúin skemmtitæki á hátíðum í Búlgaríu sem voru hjól þar sem farþegar sátu á stólum sem snerust á stórum viðarhringjum sem var snúið af sterkum mönnum. Ferðasögur Peter Mundy (1608-1667) frá Evrópu og Asíu lýsa slíkum hljólum á Biram hátíð 17. maí 1620 og lýsir þar hjóli þar sem börn sátu í litlum sætum sem snerust á hljóli og voru stundum niðri og stundum uppi en þau sátu þó alltaf upprétt. Árið 1615 lýsti rómverskur ferðamaður sem staddur var í Konstantínópel á Ramadan hátíð hvernig þar voru var stórt handknúið hjól.
Pétur J. Thorsteinsson
Pétur Jens Thorsteinsson (fæddur 1845 og dáinn 1929) var athafnarmaður á Bíldudal á Vestfjörðum og einn ríkasti maður Íslands á sínum tíma. Hann átti verslun og stundaði þilskipaútgerð. Hann stofnaði Milljónarfélagið í Viðey ásamt Thor Jensen en félagið varð að lokum gjaldþrota. Hann átti fjölda barna, þar á meðal listamanninn Guðmund „Mugg“ Thorsteinsson og knattspyrnumennina Samúel, Gunnar og Friðþjóf.
Ormsbók Snorra-Eddu
Ormsbók Snorra-Eddu (Codex Wormianus) er eitt af fjórum aðalhandritum Snorra-Eddu. Hún er varðveitt á „Det Arnemagnæanske Institut“ í Danmörku og hefur þar skráningarnúmerið AM 242 fol.
Um uppruna Ormsbókar er ekki vitað, en eigendasaga hennar á 17. öld er þó nokkuð vel skráð. Árni Magnússon fékk handritið frá danska biskupnum Christian Worm árið 1706, en sá hafði fengið það frá afa sínum, fornfræðingnum og lækninum Ole Worm (1588-1654), en við hann er handritið kennt. Ole Worm fékk handritið frá Arngrími Jónssyni lærða (1568-1648) árið 1628, og Arngrímur hefur líklega fengið það frá Guðbrandi Þorlákssyni biskupi (1542-1627), en á síðu 147 í handritinu má sjá fangamark hans. Ekki er vitað með fullri vissu hvaðan Guðbrandur fékk handritið, en líklega hefur hann erft það frá móðurafa sínum, Jóni Sigmundssyni.
Þó saga handritsins sé ekki þekkt lengra en aftur á 16. öld er handritið vafalaust mun eldra, almennt talið frá miðri 14. öld. Aldursgreiningin er helst rökstudd með vísunum í málfræði, letur og stafsetningu textans. Handritið er allt skráð með sömu rithönd, en sú rithönd er einnig þekkt úr öðrum handritum. Sigurður Nordal taldi handritið vera skrifað upp í Húnavatnssýslu á 14. öld.
Ormsbók hefur, auk Snorra-Eddu, að geyma fjórar málfræðiritgerðir sem einfaldlega eru kallaðar fyrsta, önnur, þriðja og fjórða málfræðiritgerðin. Þær eru í aldursröð í handritinu, hvort sem tilviljun hefur ráðið því eða ekki, sú fyrsta er elst og sú fjórða er yngst. Ekki er vitað hver er höfundur málfræðiritgerðanna, fyrir utan þá þriðju, en höfundur hennar er að öllum líkindum Ólafur Þórðarson hvítaskáld (1210-1259). Auk málfræðiritgerðanna og Snorra-Eddu er í handritinu einnig að finna eina varðveitta eintak Rígsþulu, auk annarra smávægilegri verka og athugasemda.
Þorviður
Þorviður var landnámsmaður í Skagafirði. Landnám hans var í Lýtingsstaðahreppi en óljóst er hvar því að samkvæmt Landnámabók virðast þeir hafa numið sama svæði, milli Mælifellsár og Giljár (nú Gljúfurár), hann og Vékell hamrammi. Þess hefur verið getið til að Þorviður hafi numið Neðribyggð alla eða mestalla, en í Landnámabók er ekkert sagt um hver nam þá sveit. Hugsanlegt er líka að Þorviður hafi numið landið á undan og yfirgefið það en Vékell hafi síðan numið það að nýju.
Borg (aðgreining)
Borg getur átt við eftirfarandi:
Úlfarsfell
thumb|Hamrar Úlfarsfells. thumb|Úlfarsfell Úlfarsfell er lágt fjall á mörkum Reykjavíkur og Mosfellssveitar og er það 296 metra hátt. Skógrækt hefur verið í hlíðum fjallsins og hefur Skógræktarfélag Mosfellsbæjar umsjón með ræktuninni.
Úlfarsfell er nefnt í fornu skjali, Hítardalsbók frá 1367 og í Jarðabók Árna Magnússonar og Páls Vídalíns 1704. Nafnið er vafalítið dregið af mannsnafninu Úlfar, samanber Úlfarsá, en fjórir eru nefndir með því nafni í Landnámu.
Geirlaugur Magnússon
Geirlaugur Magnússon (f. 25. ágúst 1944 – d. 16. september 2005) var íslenskt ljóðskáld og þýðandi. Hann var stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík og stundaði síðan nám í Varsjá í Póllandi og Aix-en-Provence í Frakklandi, þar sem hann lærði meðal annars bókmennta- og kvikmyndafræði. Hann var lengi kennari við Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra á Sauðárkróki, auk þess sem hann fékkst við leiðsögustörf og bókaútgáfu.
Þeba (Egyptalandi)
thumb|right|Hofrústirnar í Lúxor. Þeba (gríska: Θῆβαι, Thēbai; fornegypska: niwt „borgin“ eða niwt-rst „borgin í suðri“ eða w3st) sem Hómer kallar Þebu hinna hundrað hliða, var borg í Egyptalandi hinu forna sem stóð á austurbakka Nílar um 800 kílómetra frá Miðjarðarhafinu. Þeba var höfuðborg héraðsins Úaset sem var fjórða umdæmi Efra Egyptalands. Þeba var höfuðborg alls landsins á tímum elleftu konungsættarinnar og mestan hluta átjándu konungsættarinnar þótt hin eiginlega stjórnsýslumiðstöð hafi líklega verið í Memfis. Bæirnir Lúxor og Karnak standa við jaðar borgarinnar.
Skinnskatteberg
thumb|right|200px|Skinnskatteberg Skinnskatteberg er þéttbýli í sveitarfélaginu Skinnskatteberg í Svíþjóð. Þar búa 2 287 manns (2010).
Nýja bíó
Nýja bíó var kvikmyndahús í Reykjavík sem hóf starfsemi 29. júní árið 1912. Stofnendur voru nokkrir athafnamenn í Reykjavík. Fyrst var kvikmyndahúsið sett upp í austurendanum á Hótel Íslandi þar sem var áður veitingasalur. Nafnið var til aðgreiningar frá Gamla bíói, Reykjavíkur Biograftheater, í Fjalakettinum þar skammt frá. Árið 1919 var hafist handa við að reisa nýtt steinsteypt hús við Austurstræti og Lækjargötu og flutti þangað inn sumarið 1920. Árið 1986 tók Árni Samúelsson húsnæðið á leigu og kallaði það Bíóhúsið. Árið 1987 lögðust kvikmyndasýningar af í húsinu og 1988 var þar stofnaður skemmtistaðurinn Lækjartunglið sem síðar hét aðeins Tunglið. Þann 30. júlí 1998 brann húsið og gjöreyðilagðist. Það var síðan rifið og Iðuhúsið reist þar í staðinn. Framhlið Nýja bíós við Austurstræti var notuð sem fyrirmynd að framhlið Grillmarkaðarins sem var reistur þar 2011.
Næstved
thumb|Sankti Péturskirkja í Næstved. Næstved er borg á suður-Sjálandi með 43.500 íbúa (2018), sem gerir bæinn að þriðja stærsta bæ Sjálands. Næstved er mikilvægur verslunar og iðnaðarbær og var kjörinn þriðji besti verslunarbær Danmerkur árið 2006. Næstved sveitarfélagið er með 78.446 íbúa (2005).
Þórarinn Sveinsson (ábóti)
Þórarinn Sveinsson (d. 1253) var ábóti í Þingeyraklaustri í nærri hálfa öld á 13. öld. Hann tók við þegar Karl Jónsson lét af embætti í annað sinn árið 1207 og gegndi embættinu til dauðadags, sem yfirleitt er talinn hafa verið sumarið 1253 en stundum þó 1255, eða í 46-48 ár. Hann hefur því verið fremur ungur þegar hann tók við embætti. Ekkert er vitað um uppruna hans.
Þótt Þórarinn væri svona lengi ábóti fer litlum sögum af embættisferli hans og hann kemur lítið við heimildir, að minnsta kosti þær sem varðveist hafa. Ef til vill hafa munkarnir í Þingeyraklaustri lítið skipt sér af veraldlegu vafstri um hans daga þótt þá væri mikil ófriðaröld á Norðurlandi, en einbeitt sér að fræðimennsku og sagnaritun auk bænahalds, að minnsta kosti voru ýmsir fræðimenn í klaustrinu, svo sem Styrmir fróði Kárason.
Þegar Þórarinn dó hafði Vermundur Halldórsson prestur fjárforráð á Þingeyrum og varð hann svo næsti ábóti klaustursins.
Tucker Carlson
Tucker Swanson McNear Carlson (fæddur 16. maí 1969) er bandarískur íhaldsmaður, sjónvarpsmaður, stjórnmálaskýrandi og rithöfundur. Carlson starfaði fyrir ýmsar sjónvarpsstöðvar, þar á meðal CNN og MSNBC, þar til hann byrjaði sem stjórnmálaskýrandi fyrir Fox News árið 2009. Hann stjórnaði pólitíska umræðuþættinum Tucker Carlson Tonight á Fox News frá 14. nóvember 2016 til 24. apríl 2023.
Tucker Carlson Tonight
Frá og með árinu 2020 hefur Tucker Carlson Tonight verið með stærsta áhorfendahópinn af öllum fréttaþáttum í Bandaríkjunum. Í þáttunum hefur Tucker Carlson sagt álit sitt á stjórnmálum, innflytjendum, þungunarrofi, kynþáttaátökum, utanríkisstefnu Bandaríkjanna, ásamt ýmsu öðru, sem hefur valdið miklum deilum. Hann hefur opinberlega talað gegn stefnu vinstrimanna og lýst sér sem stuðningsmanni hægri popúlista. Samtökin Politico hafa lýst Tucker Carlson sem einum áhrifamesta talsmanni Donalds Trumps Bandaríkjaforseta og stjórnmálastefnu hans. Donald Trump hefur viðurkennt að hann horfi reglulega á Tucker Carslon Tonight og það er vitað að álit Tuckers Carlsons hefur haft áhrif á ákvarðanir og stefnu Trumps.
Carlson hætti störfum hjá Fox News þann 23. apríl árið 2023. Starfslok hans hjá fyrirtækinu komu stuttu eftir að Fox féllst á að greiða kosningavélaframleiðandanum Dominion Voting Systems andvirði um 107 milljarða króna í bætur vegna ósanninda sem sem margir fjölmiðlamenn Fox breiddu út um að Dominion hefði beitt vélum sínum til að stuðla að svindli í bandarísku forsetakosningunum 2020.
CAOZ
CAOZ er íslenskt tölvuteiknimyndafyrirtæki sem fengist hefur bæði við tölvuteiknaðar myndir og auglýsingagerð. Meðal þeirra mynda sem fyrirtækið hefur framleitt eru stuttmyndirnar Litla lirfan ljóta, Anna og skapsveiflurnar. Árið 2011 kom út þeirra fyrsta mynd í fullri lengd, Hetjur Valhallar - Þór.
Í fullri lengd
Í framleiðslu:
Bókband
Bókband er sú aðferð að binda saman blaðsíður þannig að þær myndi bók. Til eru ýmiss konar bindingar og mismunandi aðferðir að festa blaðsíðurnar saman. Sumar bækur eru límdar saman, í svokallaða límhefta kilju, og mega vera með harðspjalda eða ekki. Aðrar bækur eru heftar saman eða bundnar saman með gormi. Bókband felur í sér hætti á borð við húðun, upphleypingu, stönsun, rifgötun, borun, brot og fellingu.
Höfuðstöðvar
Höfuðstöðvar er aðalaðsetur fyrirtækis eða samtaka og innihalda oft margar yfirdeildir sem virka sem nokkurs konar heili fyrir önnur útibú eins og t.d. í tilfelli banka. Í hernaðarlegu tilliti er orðið notað um aðalstöðvar t.d. útlagahers eða yfir meginmiðstöð hernaðarframkvæmda þaðan sem öðrum deildum er stjórnað, t.d. minni bækistöðvum hersins.
Головное предприятие Водечки претпријатие Водећа предузећа Головне підприємство
Tengi
Tengi ehf. er íslensk verslun sem selur hreinlætistæki, baðherbergisvörur, vaska og tæki í eldhúsið sem og vörur sem við koma pípulagningariðnaðinum.
Höfuðstöðvar
Cuartel General
Tengi
Það er fjölskyldufyrirtæki og var stofnað árið 1981 af hjónunum Sigurjóni G. Sigurjónssyni og Önnu Ásgeirsdóttur. Fyrirtækið var fyrst staðsett í bílskúr eiganda, en seinna var það flutt á Nýbílaveg 18 í Kópavogi. Árið 1995 flutti fyrirtækið svo á smiðjuvegi 11 í Kópavogi en eftir 10 farsæl ár þar var fyrirtækið flutt í nýtt húsnæði á Smiðjuvegi 76, þar sem starfsemin heldur áfram enn í dag. Árið 2007 var reksturinn svo útvíkkaður enn frekar með opnun nýrrar verslunar á Akureyri, Baldursnesi 6.
Höfuðstöðvar
Quartel (militar)
Svartárdalur
Svartárdalur gæti átt við um:
Burg Eltz
thumb|200px|Burg Eltz Burg Eltz er miðalda kastali staðsettur á hæðum fyrir ofan Moselle á milli Koblenz og Trier, í Þýskalandi. Kastalinn er enn þá í eigu sömu fjölskyldu og bjó í kastalanum fyrir 800 árum. Sumir hlutar kastalans eru opnir almenningi, þar á meðal fjársjóðir kastalans, málverk og fleira sem eigendur kastalans hafa safnað saman allt frá 12. öld. Það er hægt að komast að kastalanum með bíl eða gangandi frá næstu lestarstöð, sem er í grenndinni.
Kastalinn er umkringdur trjám og gróðri við þrjár hliðar Elzbach árinnar, norðurhluta Moselle árinnar. Kastalinn var staðsettur rétt hjá rómverskri kaupleið milli ríku bóndabæjanna og markaða þeirra.
Brasilíski sjálfstæðisbikarinn 1972
Brasilíski sjálfstæðisbikarinn 1972, (portúgalska: Taça Independência) eða einfaldlega Minicopa var alþjóðleg keppni knattspyrnulandsliða og álfuliða sem fram fór í Brasilíu frá 11. júní til 9. júlí árið 1972 að frumkvæði João Havelange, forseta knattspyrnusambands landsins. Tilefnið var 150 ára afmæli brasilísku sjálfstæðisyfirlýsingarinnar. Mótinu lauk með sigri heimamanna. Þótt Brasilíustjórn hefði stefnt á að halda mót sem jafnast myndi á við HM í knattspyrnu að styrkleika og virðingu reyndist erfitt að lokka bestu lið Evrópu til leiks, m.a. þar sem tímasetning keppninnar féll saman við úrslitakeppni EM 1972.
Keppnin
Tuttugu lið mættu til leiks frá fimm álfusamböndum: tíu landslið frá Suður-Ameríku, sjö frá Evrópu, eitt frá Asíu og úrvalslið frá Afríku annars vegar en Norður- & Mið-Ameríku (CONCACAF) hins vegar. Fimm lið sátu hjá í fyrstu umferð: heimamenn, Úrúgvæ, Skotar, Tékkóslóvakar og Sovétmenn. Hin liðin fimmtán kepptu í þremur fimm líða riðlum þar sem toppliðin komust áfram í annan tveggja átta liða milliriðla. Efstu liðin í hvorum milliriðli mættust svo í úrslitaleiknum sjálfum.
A-riðill
CONCACAF-úrvalsliðið var að mestu skipað leikmönnum úr liðum Hondúras og Haítí, enda reyndist það slakast í riðlinum. Argentínska liðið sem hafði ekki á að skipa sínum stærstu stjörnum en vann nokkra stórsigra í riðlinum á meðan Frakkar unnu alla sína leiki með nokkru minni mun. Fyrir vikið dugði suður-ameríska liðinu jafntefli í innbyrðisleik liðanna í lokaumferðinni sem fór 0:0.
11. júní -  	Batistão, Aracaju. Áh. 12.826
14. júní - 	Estádio Rei Pelé, Maceió. Áh. 10.000
15. júní -   	Batistão, Aracaju. Áh. 7.642
18. júní -   Estádio Rei Pelé, Maceió. Áh. 8.587
18. júní -   Estádio Fonte Nova, Salvador. Áh. 10.000
22. júní -   Estádio Fonte Nova, Salvador. Áh. 1.928
22. júní -   Estádio Fonte Nova, Salvador. Áh. 10.000
25. júní -   Estádio Fonte Nova, Salvador. Áh. 10.579
25. júní -   Estádio Fonte Nova, Salvador. Áh. 6.587
B-riðill
Eusébio, sem kominn var undir lok landsliðsferils síns, skoraði fyrsta mark Portúgala á mótinu. Yfirburðir portúgalska liðsins í riðlinum voru töluverðir og það lauk keppni með fullt hús stiga. Íran mætti til leiks sem nýkrýndir Asíumeistarar, en enduðu með einungis eitt stig á botninum. Írland var líklega óvæntasta þátttökuliðið á mótinu, var lágt skrifað í Evrópuboltanum og engir blaðamenn fylgdu liðinu til Brasilíu. Lokaleikur Portúgala og Íra var í raun formsatriði, þar sem Suður-Evrópubúarnir gáfu ýmsum varamanna sinna tækifæri í byrjunarliðinu. Þar á meðal varamarkverðinum Félix Mourinho sem lék þar sinn eina landsleik, sonur hans José átti þó eftir að marka dýpri spor í knattspyrnusögunni.
11. júní -  	Machadão, Natal
11. júní - 	Estádio do Arruda, Recife. Áh. 10.500
14. júní - 	Estádio do Arruda, Recife. Áh. 12.000
14. júní -   	Machadão, Natal
18. júní -   Estádio do Arruda, Recife.
18. júní -   Machadão, Natal
21. júní -   Estádio do Arruda, Recife. Áh. 5.000
21. júní -   Estádio do Arruda, Recife
25. júní -   Estádio do Arruda, Recife. Áh. 15.000
25. júní -   Estádio do Arruda, Recife
C-riðill
11. júní -  	Estádio Couto Pereira, Curitiba
11. júní - 	Morenão, Campo Grande
14. júní - 	Estádio Couto Pereira, Curitiba. Áh. 5.000
14. júní -   	Morenão, Campo Grande
18. júní -   Morenão, Campo Grande. Áh. 15.000
18. júní -   Vivaldão, Manaus
21. júní -   Vivaldão, Manaus
25. júní -   Vivaldão, Manaus
25. júní -   Vivaldão, Manaus. Áh. 20.000
Riðill 1
Skotar virtust ætla að tylla sér á toppinn í 1. riðli eftir fyrstu umferðina en sjálfsmark í lokin gerði það að verkum að þeir misstu leik sinn gegn Júgóslövum niður í jafntefli. Jairzinho skoraði markið sem skildi á milli heimamanna og Skota í lokaleiknum. Brasilía lék til úrslita en Júgóslavar urðu í öðru sæti í riðlinum.
28. júní - 	Estádio do Maracanã, Rio de Janeiro. Áh. 115.000
28. júní - Mineirão, Belo Horizonte. Áh. 4.000
2. júlí -  Estádio do Morumbi, São Paulo. Áh. 100.000
2. júlí -   Estádio Beira-Rio, Porto Alegre. Áh. 15.000
5. júlí -   Estádio do Maracanã, Rio de Janeiro. Áh. 130.000
6. júlí -   Estádio do Pacaembu, São Paulo. Áh. 3.000
Riðill 2
Liðin tvö sem þurftu að fara í gegnum forriðlana röðuðu sér í tvö efstu sætin í milliriðli 2 á meðan Sovétríkin og Úrúgvæ ráku lestina. Portúgal lagði Argentínu 3:1 í fyrsta leik og tryggði sér sæti í úrslitaleiknum á meðan Argentínumenn urðu að láta sér nægja að keppa um bronsið.
29. júní - Estádio do Maracanã, Rio de Janeiro
2. júlí -   Mineirão, Belo Horizonte. Áh. 8.000
6. júlí -   Mineirão, Belo Horizonte. Áh. 12.000
6. júlí -   Estádio Beira-Rio, Porto Alegre
Bronsleikur
Júgóslavar hrepptu bronsverðlaunin. Dušan Bajević skoraði tvisvar í leiknum og varð markakóngur mótsins með þrettán mörk.
9. júlí -   Estádio do Maracanã, Rio de Janeiro. Áh. 17.000
Úrslitaleikur
Brasilíumenn áttu í mestu vandræðum með að brjóta niður öfluga vörn Portúgala í úrslitaleiknum. Jairzinho skoraði eina mark leiksins með skalla eftir aukaspyrnu á lokamínútu venjulegs leiktíma.
9. júlí -   Estádio do Maracanã, Rio de Janeiro. Áh. 99.138
Tungusveit (Skagafirði)
Tungusveit er byggðarlag í Skagafirði og mun nafnið áður hafa náð yfir mestallan Lýtingsstaðahrepp, en nú nær það einungis yfir tunguna sem er á milli Héraðsvatna og Svartár, frá Vallhólmi fram að mynni Svartárdals og Vesturdals. Tungan er oft kölluð Reykjatunga, eftir kirkjustaðnum Reykjum í Tungusveit. Hún er löng og mjó og þar er fjöldi bæja.
Hringekja
thumb|right|[[Hringekja í Fjölskyldu- og húsdýragarðinum.]] Hringekja er útbúnaður sem snýst í hring með sætum fyrir farþega. Sæti farþega eru oft útbúin sem tréhestar eða önnur dýr og stundum hreyfast þau upp og niður í takt við tónlist til að líkja eftir hesti á brokki eða öðrum hreyfingum. Hringekjur eru algengar sem tæki í skemmtigörðum. Ýmiss konar hringekjur eru einnig algeng leiktæki á leiksvæðum barna.
Hringekja í Reykjavík
Frá um 1920 til 1926 var hringekja á Íþróttavellinum á Melunum í Reykjavík. Gísli Halldórsson lýsir henni svo í endurminningum sínum:
thumbnail|Hringekja á barnaleikvelli
100 Bullets (tölvuleikur)
100 Bullets er hasarleikur byggður á DC Comics 100 Bullets teiknimyndasögunni, skrifuð af Brian Azzarelo og teiknuð af Eduardo Risso. Leikurinn verður gefinn út af D3 Publisher og kemur út á Wii, Game Boy Advance, Nintendo DS, Xbox 360, PSP, PC og PlayStation 3.
Það er ekki mikið vitað um leikinn því hann er ekki kominn út.
Haarlem
Haarlem er næststærsta borgin í hollenska héraðinu Norður-Hollandi með 155 þúsund íbúa (1. jan 2014). Aðeins Amsterdam er stærri. Haarlem er miðstöð túlípanahéraðsins í Hollandi.
Lega og lýsing
Haarlem liggur á sandhrygg vestarlega í Hollandi, en hryggurinn teygir sig frá Alkmaar til Leiden. Aðeins 5 km er til strandarinnar við Norðursjó. Næstu borgir eru Amsterdam til austurs (10 km), Ijmuiden til norðurs (10 km) og Leiden til suðurs (15 km). Schiphol-flugvöllur er aðeins í 5 km fjarlægð til suðausturs. Við vestri borgarmörkin er þjóðgarðurinn Zuid-Kennemerland.
Skjaldarmerki og fáni
Skjaldarmerki Haarlems sýnir sverð, fjórar hvítar stjörnur og hvítan kross á rauðum grunni. Krossinn og sverðið merkja að riddarar frá Haarlem tóku þátt í 5. krossferðinni snemma á 13. öld. Ljónin sitthvoru megin við, gullkórónan og tréð fyrir aftan eru síðari tíma viðbætur. Fyrir neðan er borði með áletruninni: Vicit vim Virtus, sem merkir dyggð sigrast á valdi. Fáninn var tekinn í notkun á 20. öld og er eins og skjöldurinn, nema hvað formið er öðruvísi.
Orðsifjar
Upphaflegt heiti staðarins er Haarloheim. Haar merkir hæð (sbr. Hardanger á norsku), lo merkir skógur (sbr. Waterloo = vatnaskógur) og heim merkir bær. Merkingin er því bærinn á skógarhæðinni. Hollendingar fluttu heitið út til Nýju Amsterdam í Ameríku á 17. öld er þeir nefndu eitt þorpið á Manhattan Nieuw Haarlem. Þegar Bretar hertóku Nýja Amsterdam fékk Nieuw Haarlem fékk að haldast og er borgarhverfið Harlem í New York í dag. Haarlem er gjarnan kölluð Bloemenstadt (Blómaborgin) í Hollandi, vegna mikillar blómaræktunar.
Upphaf
Haarlem myndaðist sem þorp á sandhrygg við ána Spaarne og varð að mikilvægum viðkomustað á norður-suður leiðinni vestast í Hollandi. Fyrir austan var stórt stöðuvatn (Haarlemmermeer, sem í dag er nánast horfið), fyrir vestan var og er Norðursjór. Bærinn varð snemma að aðsetri greifanna af Hollandi. 1217 lagði stór hópur manna og riddara frá Haarlem af stað í krossferð undir stjórn Vilhjálms I greifa. Farið var til Damiette í Egyptalandi og mislukkaðist algjörlega. Fáir sneru heim aftur, en ferðin gekk í sögubækurnar sem 5. krossferðin. Sonur Vilhjálms, Vilhjálmur II, veitti Haarlem borgarréttindi 1245. Aðalatvinnuvegir hinnar ungu borgar var vefnaður, skipasmíði og bjórbrugg. Á 14. öld var Haarlem næststærsta borg Hollands á eftir Dordrecht. Hún var stærri þá en borgir eins og Amsterdam, Leiden og Rotterdam. Þetta breyttist 1381 er svarti dauðinn herjaði á Haarlem, en hann drap helming borgarbúa.
Umsátrið um Haarlem
thumb|Blóðbaðið í Haarlem 1573 Við uppreisn Niðurlendinga gegn Spánverjum stóð nágrannaborgin Amsterdam í fyrstu með Spánverjum. Haarlem var í fyrstu hlutlaus aðili en kaus síðan að standa með Hollendingum. Í desember 1572 mætti Don Fadrique (sonur hertogans af Alba) á svæðið og sat með her sínum um borgina. Íbúar smáborganna Zutphen og Naarden voru brytjaðir niður af Spánverjum og því lokuðu íbúar Haarlem sig inni. Umsátrið stóð yfir í hálft ár. Fréttir frá Amsterdam þess eðlis að hægt væri að semja við Spánverja leiddu til þess að borgarráðið sendi fjóra fulltrúa til Amsterdam. En meðan þeir voru í burtu var gerð bylting í Haarlem. Skipt var um borgarráð og ákveðið að semja ekki við Spánverja, sem biðu hinir rólegustu fyrir utan borgarmúrana. Fyrir austan borgina var stöðuvatnið Haarlemmermeer og með skipaferðum yfir það fengu borgarbúar mat. En þegar Amsterdam, sem enn var á bandi Spánverja, blokkaði skipaleiðirnar, fór að syrta í álinn fyrir Haarlem. Maturinn kláraðist og hungrið tók við. Borgarbúum sveið umsátrið og 27. maí 1573 ruddust þeir inn í fangaklefana og myrtu alla fanga þar sem voru á bandi Spánverja. Vilhjálmur af Óraníu safnaði 5000 manna liði nálægt borginni Leiden og arkaði af stað til að bjarga Haarlem. En spænskur her gerði þeim fyrirsát og sigraði þá í orrustu. Eftir sjö mánaða umsátur gafst borgin lokst upp 13. júlí 1573, eftir að hafa fengið vilyrði fyrir því að borgarbúum yrði hlíft gegn greiðslu. Spánverjar stóðu við gefin loforð er þeir fengu 240 þúsund gyllini en allir hermenn í borginni voru teknir af lífi, þar á meðal hermenn frá Englandi og Frakklandi. Aðeins þýskir hermenn fengu að fara óáreittir. 40 almennir borgarar voru einnig teknir af lífi vegna svika. Eftir blóðbaðið efndi Don Fadrique til þakkarguðsþjónustu í aðalkirkju borgarinnar.
Gullaldarárin
thumb|Haarlem 1652. Efst sér í ána Spaarne, en á markaðstoginu er kirkjan Grote Kerk áberandi Eftir fall Haarlems sat spænskur her í borginni, enda geysaði sjálfstæðisstríð Niðurlendinga enn í héraðinu í kring. 22. október 1576 kveiktu nokkrir þýskir kaupmenn varðeld um kvöldið. Eldurinn læsti sig hins vegar í nærliggjandi byggingar og varð brátt að stórbruna. Spænsku hermennirnir réðu ekki við neitt og áður en yfir lauk höfðu 500 hús brunnið til kaldra kola. Spánverjar yfirgáfu Haarlem 1577 eftir að borgarráð hafði undirritað samning þess efnið að allir kaþólikkar skyldu vera jafnréttháir og meðlimir annarra kirkna. Samkomulag þetta var stóð ekki lengi, en strax á næsta ári var kaþólikkum mismunað á ný. Þangað fluttu þá margir húgenottar og íbúar frá Flæmingjalandi sem ekki þoldu yfirráð Spánverja þar. 1621 voru rúmlega helmingur íbúa Haarlem flæmskir. Þessir nýbúar voru í mörgum tilfellum vefnaðarmenn, sem efldu þessa atvinnugrein til muna í Haarlem, ásamt silkivefnaði. 1632 var skipaskurður grafinn milli Haarlem og Amsterdam. Með vaxandi velgengni óx Haarlem út fyrir borgarmúrana. Því voru nýir múrar reistir og tveir nýir skipaskurðir grafnir til að tengja nýju hverfin við samgönguæðarnar. 1656 hófst í Haarlem útgáfa á elsta dagblaði Hollands sem enn er gefið út (heitir í dag Haarlems Dagblad). Borgin var einnig vettvangur listamanna eins og málaranna Jan Steen, Jacob van Ruisdael og Frans Hals.
Frakkar og iðnbylting
Á 18. öld fóru atvinnuvegir dvínandi sökum þess hve Amsterdam hafði stækkað mikið. Haarlem varð því að nokkurs konar útjaðri hennar. Margir af efnaðri íbúum Amsterdam áttu sumarhús í Haarlem og dvöldu gjarnan þar til að komast burt úr stórborginni. 18. janúar 1795 réðust Frakkar inn í Holland. Margir áhrifamenn söfnuðust þá saman í Haarlem og gerðu byltingu í borginni án blóðsúthellinga. Þeir ráku borgarráðið og settu inn nýja menn sem voru vilhallir Frökkum. Tveimur dögum seinna þrömmuðu franskir hermenn inn í borgina og tóku við stjórn hennar. Í kjölfar voru borgarmúrarnir rifnir niður og borgarhliðin fjarlægð. Með tilveru Frakka í borginni versnaði efnahagurinn, vegna hafnbann Englendinga. Eftir að Frakkar hurfu úr landi 1813 var meirihluti íbúa Haarlem fátækur. Á hinn bóginn varð Haarlem höfuðborg nýstofnaðs héraðs Norður-Hollands 1840. Árið á undan, 20. september 1839, ók fyrsta járnbrautarlest Hollands milli Amsterdam og Haarlem. Þótt hún æki ekki nema á 40 km hraða, stytti það leiðina milli borganna niður í 30 mínútur (var áður 2 klst. á hestvögnum).
Nýrri tímar
Við iðnbyltinguna óx borgin hratt. Á 30 árum (1879-1909) tvöfaldaðist íbúafjöldinn og fór upp í tæp 70 þúsund. Til að skapa meira rými fyrir ný hverfi kom upp sú tillaga að sameinast nokkrum sveitarfélögum. Þeirri tillögu var hafnað af viðkomandi sveitarfélögum til að byrja með. 1911 flaug Hollendingurinn Anthony Fokker heimasmíðaða flugvél hringinn í kringum Haarlem en það var fyrsta flugvél sem Hollendingur hafði smíðað. 1927 voru bæirnir Schoten, Spaarndam, Bloemendaal og Heemstede loks sameinaðir Haarlem, sem við það hlaut mikið athafnasvæði og óx íbúafjöldinn um rúmlega 31 þúsund. Þjóðverjar hertóku Haarlem 10. maí 1940. Þrátt fyrir öflugt starf andspyrnunnar voru langflestir gyðingar í borginni handsamaðir og sendir í útrýmingarbúðir. 17. september 1944 ráku nasistar alla íbúa í norðurhluta borgarinnar út á gaddinn til að búa til varnarlínu gegn bandamönnum. Mörg hús voru rifin, þar á meðal knattspyrnuvöllurinn. Veturinn 1944-45 ríkti hungursneyð í Haarlem. Þjóðverjar stöðvuðu alla flutninga eftir að bandamenn réðust inn í landið. Margir sultu til bana. Aðrir tórðu með því að borða túlípanalauka sem ætlaðir voru til sáninga næsta vor. 22. september var skrúfað fyrir gasið, þannig að það var eingöngu tiltækt í tvo tíma á dag. 9. október lokuðu þeir svo fyrir rafmagið. Það var því mikill fögnuður meðal borgarbúa er bandamenn frelsuðu Haarlem í maí 1945.
Viðburðir
Bloemencorso Bollenstreek er blómaskrúðganga sem gengin er frá bænum Noordwijk til Haarlem. Á svæðinu í kringum Haarlem er enda mikil túlípanarækt. Gangan er farin árlega í apríl, þegar nytjablóm þekja akrana.
Bevrijdingspop er tónlistarhátíð í Haarlem í tilefni af frelsun borgarinnar úr höndum nasista. Því er hún haldin í maí ár hvert. Hátíðinni var hleypt af stokkunum 1980 en í henni er popptónlistin áberandi. Bevrijdingspop er stærsta frelsunarhátíð Hollands.
Íþróttir
Aðalknattspyrnufélag borgarinnar er (eða var) HFC Haarlem, sem varð hollenskur meistari 1946 og tvisvar bikarmeistari (1902 og 1912). Félagið lék í efstu deild (Eredivisie) fram til 1990 en 2010 varð það gjaldþrota. Einn kunnasti leikmaður félagsins var Ruud Gullit. Knattspyrnufélagið Koninklijke HFC úr sömu borg er elsta knattspyrnufélag Hollands, en það var stofnað 1879.
thumb|Haarlem séð frá nærsveit. Málverk eftir Jacob van Ruisdael. Kenamju er félag sem stundar bardagaíþróttir í Haarlem. Það var stofnað 1948 og æfðu félagsmenn í upphafi aðeins júdó, en síðar bættust aðrar bardagaíþróttir við, svo sem karate og jiu jitsu. Alls eru 20 mismunandi íþróttir æfðar í dag. Félagið er mjög þekkt víðast hvar. 1998 urðu bæði karla- og kvennaliðin Evrópumeistarar í sínum greinum.
Haarlemse Honkbalweek er alþjóðlegt hafnaboltamót sem haldið er á tveggja ára fresti í Haarlem. Mótið var fyrst haldið 1961 (óreglulega) en á sléttum árum síðan 1972. Núverandi meistarar er landslið Hollands en Bandaríkin hafa oftast unnið, eða þrettán sinnum alls.
Vinabæir
Haarlem viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir:
Byggingar og kennileiti
thumb|Grote Kerk thumb|Ráðhúsið
Jan Pieterszoon Sweelinck
thumb|right|Málverk af Sweelinck frá 1606. Jan Pieterszoon Sweelinck (f. apríl eða maí 1562, d. 16. október 1621) var hollenskur organisti, tónskáld og kennari. Ævi hans og verk spanna tímabilið frá lok Endurreisnar til barokktónlistar. Hann var fæddur í Deventer í Hollandi og var elsti sonur organistans Peter Swybbertszoon og konu hans Elske Jansdochter Sweeling dóttur skurðlæknis.
Hann er talinn fyrsti tónsmiðurinn til þess að semja orgelfúgu sem hefst á laglínu í einni rödd sem við bætast aðrar raddir smám saman þar til margra radda fúgu er náð með hápunkti og afleiðingu. Hugmynd sem síðar varð fullkomnuð og margnotuð á barrokktímanum af J.S. Bach.
Wii stöðvar
Wii stöðvarnar eru aðalvalmynd leikjatölvunnar Wii frá Nintendo. Þær eru notaðar til að velja hvað þú ætlir að gera, t.d. spila leik, fara netið, kíkja á veðrið og fleira. Notandinn getur hreyft stöðvarnar til milli plássana 48.
Aðalstöðvarnar
Aðalstöðvarnar eru þær sem er í vélinni þegar maður kaupir hana.
Disc Channel
Disc Channel leyfir notendum að spila Wii og GameCube leiki. Ef það er Wii leikur í drifinu birtir Disc Channel nafnið á leiknum sem er í tölvunni. Ef það er GameCube leikur sýnir tölvan GameCube merkið og spilar hljóðið úr GameCube þegar hún kveikjir á sér. Aftur á móti getur hún ekki sýnt merkið á leiknum eða aðrar upplýsingar, ólíkt Wii leikjunum. Ef DVD, CD er látinn í tölvuna eða Wii eða GameCube leikur frá öðru landi, sýnir hún þessi skilaboð: "Unable to read the disc. Check the Wii operations Manual for help troubleshooting." Ef enginn diskur er látinn í tölvuna, sýnir hún skilaboðin: "Please insert a disk." Þegar diskur er látinn í, sést mynd með tveim diskum snúast þangað til hún les diskinn, þá hverfur annar diskurinn.
Þetta er eina stöðin sem ekki er hægt að færa. Hún er alltaf sýnd efst til vinstri.
Mii Channel
Í Mii (borið fram eins og enska persónufornafnið "me") Channel getur maður búið til sýnar eigin Mii persónur og notað í ýmsum leikjum. Maður getir ráðið hvernig höfuðið er í laginu, lit, stærð, gerð og staðsetningu augna, ráðið hárgreiðslu og ýmsu fleira. Það er pláss fyrir alls 100 Mii persónur á eina leikjatölvu.
Photo Channel
Ef notandi setur SD kubb í Wii, eða sendir myndir eða myndbönd með tölvupósti, getur maður skoðað það í Photo Channel. Maður getur breytt myndunum og búið til púsl úr þeim. Eftir breytingar getur notandi vistað myndirnar í tölvuna (en ekki á SD kubbinn) og sent myndirnar til einhvers annars Wii eiganda.
Listi yfir firði Íslands
thumb|400x400px|Kort yfir [[Fjörður|firði og flóa við Ísland.]] Þetta er listi yfir firði Íslands, raðað er efir staðsetningu þeirra réttsælis á strandlengjunni umhverfis landið.
Faxaflói
frameless|hægri
Breiðafjörður
frameless|hægri
Vestfirðir
frameless|hægri
Strandir og Húnaflói
frameless|hægri
Mið-Norðurland
frameless|hægri
Norðausturland
frameless|hægri
Austfirðir
frameless|hægri
Suðausturland
frameless|hægri
Samsömun
Samsömun er einn liður frumskilyrðis skaðabótaábyrgðar í bótarétti um að tjónvaldur og tjónþoli séu tveir sjálfstæðir aðilar. Þær reglur víkka út skilgreininguna með þeim hætti að ekki sé einvörðungu litið svo á að aðilarnir séu tæknilega séð sami aðilinn, líkt og að báðir aðilarnir hafi sömu kennitölu, heldur geti annars konar tengsl grafið undan sjálfstæði aðilanna gagnvart hvorum öðrum.
Virk og óvirk samsömun
Samsömun er venjulega skipt virka og óvirka samsömun. Virk samsömun felst í því að tiltekinn aðili þurfi að bera ábyrgð á bótaskyldri háttsemi annars aðila eins og hann hefði sjálfur valdið henni, og er algengt dæmi um slíkt vinnuveitandaábyrgð. Óvirk samsömun felst í því að bótaréttur viðkomandi gagnvart hinum aðilanum glatast eða takmarkast vegna tengsla sinna við hinn, eins og ef einhver veldur tjóni á sínu eigin ökutæki eða verður fyrir tjóni sökum atvinnustarfsemi lögaðila sem viðkomandi á ráðandi hlut í.
Ranavalona 1.
Ranavalona 1. (fædd undir nafninu Rabodoandrianampoinimerina; 1778 – 16. ágúst 1861), einnig kölluð Ramavo og Ranavalo-Manjaka 1., var drottning Madagaskar frá 1828 til 1861. Hún tók við völdum eftir að eiginmaður hennar og frændi, Radama 1., lést. Sem drottning eyríkisins beitti Ranavalona sér fyrir einangrun og sjálfbærni og dró úr efnahags- og stjórnarsamskiptum við Evrópuveldin. Meðal annars leiddi hún varnir gegn árás Frakka á hafnarbæinn Foulpointe og beitti harkalegum aðferðum til að útrýma vaxandi samfélagi kristinna Malagasa sem hafði orðið til á valdatíð eiginmanns hennar. Ranavalona beitti nauðungarvinnu til þess að vinna ýmis byggingarverkefni og til að halda uppi ríkisher sem hún beitti til að ná stjórn á útjöðrum eyjunnar og þenja út ríki sitt. Vegna stríðsátaka, farsótta, nauðungarvinnu og harkalegs réttarkerfis var dauðsfall hátt bæði meðal hermanna og almennra borgara á ríkisárum Ranavalonu.
Guðfaðirinn
Guðfaðirinn, eða The Godfather, er kvikmynd sem gerð var eftir samnefndri bók Marios Puzo. Francis Ford Coppola leikstýrði myndinni sem var framleidd í Bandaríkjunum árið 1972.
Ranavalona 1.
Þrátt fyrir einangrunarstefnu Ranavalonu dvínaði áhugi Frakka og Breta á Madagaskar ekki á ríkisárum hennar. Í madagösku hirðinni skiptust menn í fylkingar milli einangrunarsinna og þeirra sem vildu rækta nánara samband við Evrópu. Evrópskir nýlendusinnar reyndu að nýta sér ágreininginn til að koma syni Ranavalonu, Radama 2., til valda í hennar stað. Ungi prinsinn var ósammála móður sinni í mörgum efnum og var jákvæður gagnvart tilþreifunum Frakka eftir einkarétti á auðlindum eyjunnar. Radama undirritaði samkomulag við Frakka um nýtingu madagaskra auðlinda árið 1855 en áætlanir um að koma honum til valda í stað Ranavalonu rættust aldrei og hann komst ekki til ríkis fyrr en hún lést árið 1861.
Guðfaðirinn
Tengill
The Godfather á Internet Movie Database
Ranavalona 1.
Samtímamenn Ranavalonu í Evrópu fordæmdu almennt stefnur hennar og útmáluðu hana ýmist sem harðstjóra eða hreinlega sem geðsjúkling og kölluðu hana gjarnan „kvenkyns Calígúla“.
Bakgrunnur
Ranavalona fæddist undir nafninu Ramavo árið 1778 nálægt Antananarívó. Hún var ekki af konunglegum ættum, en eftir að faðir hennar varaði konunginn Andrianampoinimerina við því að frændi hans hygðist láta myrða hann ákvað konungurinn að launa hann með því að láta son sinn, krónprinsinn Radama, trúlofast Ramavo. Radama varð konungur Madagaskar árið 1810 og Ramavo varð drottning hans. Hjónin eignuðust engin börn saman, en Ramavo eignaðist soninn Rakoto með elskhuga sínum. Ramavo sagðist hafa eignast hann með eiginmanni sínum en þar sem sonurinn fæddist meira en níu mánuðum eftir dauða hans er þetta ekki tekið trúanlegt.
Drottning
Þegar Radama 1. lést barnlaus árið 1828 hefði elsti sonur elstu systur hans, Rakatobe, lögum samkvæmt átt að taka við krúnunni. Ramavo hafði hins vegar gert bandalag við trúar- og hernaðarleiðtoga eyríkisins og með þeirra stuðningi lýsti hún sjálfa sig nýja drottningu Madagaskar undir nafninu Ranavalona. Ranavalona var krýnd drottning þann 12. júní 1829.
Á fjórða áratuginum bannaði Ranavalona kristið trúboð á Madagaskar. Kristnir trúboðar voru ýmist reknir frá eyjunni, reknir í felur eða teknir af lífi.
Stjórn Ranavalonu mætti síauknu mótlæti af hálfu Evrópuveldanna. Frakkinn Joseph Lambord lagði eitt sinn á ráðin með Jean Laborde og Rakoto prinsi um að koma Ranavalonu frá völdum. Valdaránstilraun þeirra misheppnaðist og fulltrúar Evrópuveldanna voru í kjölfarið reknir frá eyjunni. Ranavalona réð yfir Madagaskar þar til hún lést árið 1861. Hún hafði haldið nýlenduveldunum frá Madagaskar en eyríkið hafði fyrir vikið orðið nokkuð einangrað. Sonur hennar tók við völdum undir nafninu Radama 2. og hóf að opna landið fyrir erlendum áhrifum.
Färgelanda
thumb|right|200px|[[Färgelanda kirkja]] Färgelanda er þéttbýli í sveitarfélaginu Färgelanda í Svíþjóð. Þar búa 1.894 manns (2010).
Haderslev
Bærinn heitir eftir konunginum Höður sem var konungur með aðsetur þar kringum 600, þegar Danmörk var ekki sameinað undir einum konung heldur skiptist í nokkur konungdæmi. -lev er síðan svipað og í arlfleifandi og Leifur einhversonar vísun til þess sem hann skildi eftir sig.
Seres (dvergreikistjarna)
Seres (tákn:, einnig ritað Ceres) er dvergreikistjarna í smástirnabeltinu. Giuseppe Piazzi (1746-1826) uppgötvaði Seres þann 1. janúar 1801. Hún var upphaflega flokkuð sem reikistjarna, síðar sem smástirni og frá 2006 sem dvergreikistjarna. Þvermál er 950 km.
Múhameð Mossadek
Múhameð Mossadek (محمد مصدق á persnesku) (16. júní 1882 – 5. mars 1967) var íranskur stjórnmálamaður. Hann var leiðtogi lýðræðislega kjörinnar ríkisstjórnar  og sat sem forsætisráðherra Írans frá 1951 til 1953 en þá var stjórn hans steypt af stóli í valdaráni sem bandarísku og bresku leyniþjónusturnar studdu.
Mossadek var rithöfundur, lögfræðingur og áhrifamikill þingmaður. Stjórn hans stóð fyrir ýmsum samfélags- og stjórnarumbótum eins og velferðarráðstöfunum og jarðeignarumbótum, þ. á m. skattlagningu á jarðleigu. Mikilvægasta stefna ríkisstjórnar hans var þjóðnýting íranska olíuiðnaðarins, sem hafði verið undir stjórn Breta frá árinu 1913 í gegnum ensk-persneska olíufélagið (e. Anglo-Persian Oil Company; APOC).
Margir Íranar telja Mossadek helsta talsmann veraldlegs lýðræðis og andstöðu við erlendum yfirráðum í nútímasögu Írans. Mossadek var steypt frá völdum árið 1953 í valdaráni sem bandaríska leyniþjónustan skipulagði og framkvæmdi að áeggjan MI6, sem völdu síðan íranska hershöfðingjann Fazlollah Zahedi til að taka við völdum.
Á vesturlöndum er valdaránið yfirleitt kallað „Ajax-aðgerðin“, sem var heiti aðgerðarinnar innan bandarísku leyniþjónustunnar. Í Íran er valdaránið kallað „valdaránið 28. Mordad 1332“ í höfuðið á dagsetningu þess á íranska dagatalinu. Mossadek var fangelsaður í þrjú ár og síðan settur í stofufangelsi þar til hann lést og var þá grafinn á heimili sínu til að koma í veg fyrir pólitískan usla.
Maui
thumb|Gervihnattamynd af Maui. Maui er önnur stærsta eyjan í Havaí-eyjaklasanum eða 1.883 km2 og 17. stærsta eyja Bandaríkjanna. Íbúar voru 168.000 árið 2020. Ferðaþjónusta er mikilvægasta atvinnugreinin. Hæsti punktur Maui er Haleakalā, (3.055 m).
Árið 2023 urðu miklir skógareldar á eyjunni og eyðilagðist bærinn Lāhainā og létust yfir 55.
Poul Stigsen Hvide
Poul Stigsen Hvide eða Páll Stígsson (d. 3. maí 1566) var danskur aðalsmaður sem var höfuðsmaður (hirðstjóri) á Íslandi laust eftir miðja 16. öld og er helst minnst fyrir það að í hans tíð var Stóridómur lögtekinn.