cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suðurhafsljósáta
Vistkerfi og vistfræði
Talið er að suðurhafsljósáta sé mikilvægasta lífveran á suðurheimskautssvæðinu, bæði vegna stærðar lífmassans sem og staðsetningu í fæðupíramídanum. Hún er stærsta einstaka tegundin sem framleiðir dýra prótein úr plöntupróteini. Hún er mikilvæg fæða fyrir mörg hryggdýr. Skíðishvalir éta t.a.m. gríðarlega mikið af krabbadýrum. Sumar tegundir af mörgæsum, t.a.m. hettumörgæsir, asnamörgæsir og aðalmörgæsir ferðast tugi kílómetra í ætisleit eftir suðurhafsljósátunni. Selir, fiskar og smokkfiskar éta hana einnig.
Suðurhafsljósátan gegnir mikilvægu hlutverki í blöndun sjávar. Þegar risa stórar torfur synda áfram kemur það sjónum á hreyfingu. Einnig blandar hún sjónum með færslu næringarefna upp og niður í sjónum. Eins og komið hefur fram þá hefur hún fundist á 2.000 metra dýpi að éta járnríkan úrgang og aðrar krabbaflær. Þegar hún færir sig ofar í sjónum þá flytur hún þessi járnrík næringarefni með sér upp og kemur járni þannig inn í fæðuhringrásina.
Vísindamenn hafa ekki komist að niðurstöðu um hversu mikill lífmassi suðurhafsljósátunnar er. Eldri rannsóknir áætluðu að lífmassinn væri 14 til 7000 milljón tonn og óvissan mikil. Nýrri rannsóknir áætla 60 til 420 milljón tonn og í dag er miðað við að heildar lífmassi sé 200 til 379 milljón tonn.
Heildar lífmassi breytist á mikið milli ára, en munurinn hefur verið allt að 20-faldur. Þar sem ljósátan er ekki mjög langlíf þá segir nýliðum mikið til um hversu stór lífmassinn er á hverju ári.
Suðurhafsljósátan heldur sig í stórum og þéttum torfum. Ein rannsókn áætlar að fjöldi einstaklinga í rúmmetra sé 50.000 til 60.000 en önnur rannsókn áætlar 20.000 til 30.000 einstaklinga á rúmmetra. Torfurnar mynda allskonar form, en eiga það sameiginlegt að ein víddin er alltaf mun mjórri en aðrar. Torfa getur verið 10 metra djúp, 100 metra löng en en bara 3-4 metrar á breiddina eða margir metrar á breidd og myndað einskonar vegg. Þetta gerir það að verkum að allir einstaklingar í torfunni eru aldrei langt frá tærum sjó í einhverja áttina. Þetta minnkar hættur sem geta skapast í stórum hópum, eins og skort á súrefni. Í torfum er samsetning einstaklingana eins, þ.e. öll dýrin af svipaðri stærð eða sama kyni.
Fremst í torfunum eru forystu dýr sem leiða torfurnar áfram. Ef dýrin sem leiða torfuna mæta hindrun og víkja frá, þá víkja öll dýrin sem koma á eftir á nákvæmlega sama stað og fyrsta dýrið, jafnvel þó að hindrunin sé farin. Dýrin sem elta virðist því ekki nota sjón sína til að ferðast, heldur treystir á þann fyrir framan sig.
Sumir afræningjar sjá stórar torfur sem hindrun. Halda að þetta sé stór veggur eða lífvera en fatta ekki að þarna eru á ferðinni margar litlir einstaklingar og láta því torfurnar í friði. Fyrir aðrar stærri lífverur, eins og hvali, er þetta aftur á móti kostur, þar sem þeir geta étið heilu torfurnar í einu.
Veiðar
Veiðar hafa verið stundaðar síðan á 7. áratug síðustu aldar. Náttúruverndarsamtök Suðurskautshafsins (Commission for the Conservation of Antarctic Marine Living Resources (CCAMLR)) voru stofnuð árið 1980 vegna áhyggna um að auknar veiðar gætu haft neikvæð áhrif á vistkerfið í suðurhafi vegna mikilvægi suðurhafsljósátunnar fyrir vistkerfið. Þessi samtök sjá um stjórn veiða með sjálfbærni að markmiði. Þau ákveðna kvóta með það í huga að lágmarka áhrif á vistkerfið, frekar en að hámarka afla. Leyfður heildarafli (TAC) er 5,6 milljón tonn, en varúðar nálgun (precautionary TAC) er 620 þúsund tonn og verður ekki aukinn nema ný gögn gefi til kynna að það sé óhætt.
Veiðar hafa verið sveiflubundnar. Í kringum 1980 voru veitt hátt í 600 þúsund tonn. Frá 1990 til 2010 var veitt milli 100 og 200 þúsund tonn á ári, en síðustu ár hafa veiðar verið í kringum 300 þúsund tonn. Vegna stærðar lífsmassans og mikilli útbreiðslu hans, þá hefur Alþjóðanáttúruverndarsambandið (IUCN) sett ljósátuna í flokk sem er í hvað minnstri hættu á ofveiði eða útrýmingu.
Í töflu 2 má sjá hvaða þjóðir hafa stundað veiðar og hversu mikið er veitt. Noregur veiðir yfir helming aflans, en á eftir þeim koma þjóðir eins og Kína og Síle. Ljósátan er notuð í margs konar iðnað. Hún er unnin í fiskafóður, en einnig er omega-3 unnið úr henni. Þá er kítín unnið úr henni og í Japan er hrognafullar kerlingar vinsælar til manneldis, en þær eru taldar vera bragðmeiri.
Framtíð
Loftslagsbreytingar og súrnun sjávar eru helsta ógn ljósátunnar. Rannsóknir við stýrðar aðstæður hafa sýnt fram á það að egg klekjast ekki út ef hlutfall koltvísýrings (CO2) fer yfir ákveðin mörk. Í hafinu er bundinn 50 sinnum meiri koltvísýringur en í andrúmslofti og kalt vatn bindur meiri koltvísýring en hlýtt. Því er hærra hlutfall koltvísýrings í djúpum köldum sjónum, en egg suðurhafsljósátunnar sökkva einmitt á hafsbotn eftir hrygningu. Rannsóknir sýna að 1250 ppm. styrkur CO2 byrjar að hafa áhrif á eggin. Við 1250 ppm. styrk klekjast aðeins út 80% eggja og við 1750 til 2000 ppm. styrk klekst ekkert út. Í dag er styrkurinn á hafsbotni um 550 ppm., en við óbreyttar aðstæður verður hann allt að 1250-1500 ppm. við lok aldarinnar.
Þar sem talið er að lirfur og ungviði sé í skjóli undir ís á veturna, þá eru áhyggjur vegna aukinnar losun koltvísýrings og hlýnun jarðar, en ef ísinn hverfur hefur ljósátan lítið skjól. Skv. Castro og Huber fer ísinn á suðurskautinu minnkandi, en aðrar rannsóknir segja engar vísbendingar um að ísmassinn fari minnkandi.
Aðlögunarhæfni suðurhafsljósátunnar hlýtur þó að vera góð þar sem hún hefur lifað af í gegnum tíðina og er með þennan gífurlega lífmassa, en loftslagsbreytingar dagsins í dag eru að gerast hraðar en í sögulegu samhengi og það veldur vísindamönnum áhyggjum. Þá getur hún komist í gegnum löng tímabil án matar og minnkað sig með hamskiptum eins og komið hefur fram. Þá benda rannsóknir til þess að ef hiti fer upp fyrir 0,5 °C hægist á vexti ljósátunnar.
Porsche
thumb|right|180px|[[Porsche 964|Porsche 911 (930) ]] thumb|right|180px|[[Porsche 997|Porsche 911 (997) ]] thumb|right|180px|[[Porsche Cayenne ]] thumb|right|180px|[[Porsche Cayman ]]
'''Dr. Ing. h.c. F. Porsche AG stundum nefndur Porsche AG eða bara Porsche''' er þýskur bílaframleiðandi sem sérhæfir sig í hönnun og framleiðslu sportbíla. Fyrirtækið var stofnað 1931 af Ferdinand Porsche (1875–1951), verkfræðingnum sem hannaði fyrstu Volkswagen-bifreiðina. Verksmiðja fyrirtækisins er í Zuffenhausen, skammt frá Stuttgart.
Fyrirtækið Porsche var upphaflega sjálfstætt, og framleiddi t.d. á tímabili líka traktora, en er nú í eigu Volkswagen AG, og Porsche eitt af mörgum merkjum þess fyrirtækis. Hins vegar er Porsche SE eignarhaldsfélagið með ráðandi hlut í Volkswagen fyrirtækinu, og Porsche SE er að meirihluta í eigu austurrísks-þýsku Porsche–Piëch fjölskyldunnar, afkomenda Ferdinand Porsche og tengdasonar hans Anton Piëch (1894–1952).
Bílar sem Porsche framleiðir núna eru 718 Boxster/Cayman, 911 (992), Panamera, Macan, Cayenne og Taycan. <!-- '''Dr.-Ing. h.c. F. Porsche AG, usually shortened to Porsche''' (see below ), is a German automobile manufacturer specializing in high-performance sports cars, SUVs and sedans, headquartered in Stuttgart, Baden-Württemberg, Germany. The company is owned by Volkswagen AG, a controlling stake of which is owned by Porsche Automobil Holding SE. Porsche's current lineup includes the 718 Boxster/Cayman, 911 (992), Panamera, Macan, Cayenne and Taycan.
Porsche Automobil Holding SE, usually shortened to Porsche SE, is a German multinational corporation primarily known as a holding company of Volkswagen Group with investments in the automotive industry. Porsche SE is headquartered in Zuffenhausen, a city district of Stuttgart, Baden-Württemberg and is majority owned by the Austrian-German Porsche-Piëch family. The company was founded in Stuttgart as ''Dr. Ing. h.c. F. Porsche GmbH'' in 1931 by Ferdinand Porsche (1875–1951) and his son-in-law Anton Piëch (1894–1952). -->
Ferdinand Porsche er best þekktur fyrir að búa til fyrsta bensín–rafmagns bræðingsbílinn (e. hybrid vehicle) Lohner–Porsche (10–14 hestöfl) sem var framleiddur 1900–1905, og fyrir að hanna Volkswagen-bjölluna (e. Volkswagen Beetle), Auto Union kappakstursbílinn, og Mercedes-Benz SS/SSK og fleiri bíla.
Reynir Lyngdal
Reynir Lyngdal Sigurðsson (f. 26. mars 1976) er íslenskur leikstjóri. Reynir hefur leikstýrt stuttmyndum, sjónvarpsþáttum og kvikmyndum.
Agathis ovata
Agathis ovata er tegund af barrtrjám sem vex í NýjuKaledóníu. Það verður um 25 m hátt.
Hvorugkyn
Hvorugkyn er í málfræði eitt af þremur kynjum fallorða.
Björn Einarsson Jórsalafari
Björn Einarsson Jórsalafari (d. 1415) var íslenskur höfðingi á 14. og 15. öld, einn auðugasti maður landsins, og umboðsmaður hirðstjóra um tíma. Hann bjó í Vatnsfirði við Ísafjarðardjúp. Björn var einn víðförlasti Íslendingur um sína daga.
Faðir Björns var Einar Eiríksson (d. 29. mars 1382) bóndi í Vatnsfirði, sonur Eiríks Sveinbjarnarsonar riddara og hirðstjóra. Móðir hans var Grundar-Helga Pétursdóttir en þau Einar voru ekki gift. Björn var því ekki arfgengur eftir föður sinn en honum græddist snemma fé og tók að safna jörðum. Hann fór ungur í siglingar og er fyrst getið um utanför hans 1379. Árið 1385 sigldi hann ásamt fleirum en þeir hröktust til Grænlands og voru tepptir þar í tvö ár en komust þá til Íslands. Vel hefur Björn hagnast á ferðinni því þá um haustið keypti hann Vatnsfjörð fyrir 150 kýrverð, sem var fimmfalt nafnverð. Verslun við Grænlendinga var ólögleg án leyfis konungs. Því sigldi hann til Noregs 1388 til að standa fyrir máli sínu og hafði meðferðis vitnisburði um tildrög þess að hann lenti á Grænlandi og viðskipti sín við innfædda. Hann var dæmdur sýkn saka í Björgvin 20. maí 1389. Um Grænlandsförina var löngu síðar skrifuð ferðabók sem nú er glötuð.
Björn kom ekki til Íslands aftur fyrr en 1391. Mun hann í þessari ferð hafa farið í suðurgöngu til Rómar. Sumarið 1405 sigldu Björn og Solveig kona hans úr Hvalfirði og gerði Björn erfðaskrá áður en haldið var af stað. Vilchin Skálholtsbiskup var með í för en hann dó í Björgvin og hélt Björn honum veglega útför. Árið 1406 héldu þau hjónin svo í suðurgöngu. Þau fóru fyrst til Rómar og þaðan til Feneyja, þar sem þau stigu á skip og „sigldu til Jórsalalands og heimsóttu Vors Herra gröf“. Frá Jerúsalem héldu þau aftur til Feneyja en þar skildi leiðir; Solveig hélt norður til Noregs en Björn til Santiago de Compostela á Spáni, því hann hafði heitið að heimsækja gröf heilags Jakobs. Síðan fór hann um Frakkland og England, kom við í Kantaraborg við gröf Tómasar Becket og hélt loks til Noregs. Annálar segja frá komu hans til landsins 1411 og hafði hann þá verið í Hjaltlandi um veturinn, hvort sem hann var þá fyrst að koma úr pílagrímsferðalaginu eða ekki.
Kona Björns var Solveig Þorsteinsdóttir. Hún var líklega af þeirri grein Oddaverja-ættar sem átti Stórólfshvol og nærliggjandi jarðir. Hún var skörungur mikill, var oftast í ferðum með manni sínum, til dæmis bæði á Grænlandi og í Jórsalaferðinni, og greint er frá því að árið 1401 hafi hún siglt ein til Noregs á skipi sem maður hennar átti til helmings við Skálholtskirkju en hann sat eftir heima í Vatnsfirði. Eina barn þeirra sem vitað er um með vissu er Kristín, sem jafnan var kennd við Vatnsfjörð. Hún giftist fyrst 1392 Jóni, bróður Lofts Guttormssonar, en hann dó í Svartadauða. 1405 gekk hún að eiga Þorleif Árnason, sýslumann á Auðbrekku, í Glaumbæ og í Vatnsfirði. Á meðal barna þeirra voru hirðstjórarnir Einar og Björn Þorleifssynir. Sögn frá 18. öld er um að Björn og Solveig hafi átt son sem hét Þorleifur sem hafi drukknað ungur en uppkominn við Melgraseyri ásamt fleiri mönnum.
Christoph Kramer
Christoph Kramer (fæddur 19. febrúar 1991) er þýskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir Borussia Mönchengladbach og Þýska landsliðið
Forngríska
Forngríska er það tímabil í grískri málsögu sem samsvarar klassískri fornöld. Tímabilinu má skipta gróflega í fjögur smærri tímabil: mýkenskan tíma, snemmgrískan tíma, klassískan tíma og síðklassískan tíma eða síðfornöld.
Gríska er indóevrópskt tungumál
Mállýskur
Gríska var farin að greinast í ólíkar mállýskur áður en grískumælandi hópar fólks settust fyrst að í Grikklandi en þó ekki að fullu fyrr en eftir landnámið.
Venjulega eru mállýskur snemmgríska og klassíska tímans flokkaðar í fjóra eða fimm mállýskuhópa:
Arkadísku-kýpversku mállýskurnar virðast vera skyldastar mýkenískri grísku, sem er elsta skráða málstig grískunnar, talað á meginlandi Grikklands og á Krít um 16.-11. öld f.Kr.; sennilega eru arkadísku-kýpversku mállýskurnar komnar af mýkensku mállýskunni. Norðvestur-grísku mállýskurnar eða dórísku mállýskurnar eru mest frábrugðnar öllum hinum. Deilt er um tengsl milli æólísku og attísku-jónísku mállýskanna á elsta stigi þeirra.
Umtalsverð áhrif mállýskanna hver á aðra gera að verkum að erfitt er að vita með vissu hvernig tengslum er háttað á milli þeirra.
Eftir landvinninga Alexanders mikla á 4. öld f.Kr. varð til ný stöðluð mállýska sem er nefnd koine eða samgríska mállýskan, sem var að mestu leyti byggð á attísku en í afar einfölduðu formi og undir áhrifum frá ýmsum öðrum mállýskum.
Bókmenntamállýskur
Forngrískar bókmenntir voru einungis skrifaðar á nokkrum mállýskum. Elstu bókmenntir Grikkja eru Hómerskviður en þær voru samdar á tilbúinni mállýsku, sem er oftast nefnd „hómerísk“ gríska og er blanda af jónískri grísku og (í minna mæli) æólískri grísku auk nokkurra skáldlegra séreinkenna. Grískur kveðskapur var áfram saminn á æólísku (m.a. lesbísku) og jónísku, og síðar á attísku (harmleikir) en kórljóð voru þó ætíð höfð á dórísku. Bókmenntir á óbundnu máli voru samdar á jónísku og attísku. Sumir gamanleikir endurspegla aðrar mállýskur.
Snúður (Múmínálfarnir)
Snúður eða Snúður Ferðalangur er persóna í bókunum um Múmínálfanna skrifaðar af Tove Jansson frá árinu 1945 til 1970. Snúður er frjálslyndur og vitur en kemur stundum á óvart, hann einkennir sig með því að klæðast grænni kápu og stórum grænum hatti í stíl.
Þegar Múmínfjölskyldan fer í dvala kýs hann frekar að ferðast til heitara landa og mæta svo aftur í Múmíndal þegar brest á vor.
Led Zeppelin (breiðskífa)
Led Zeppelin er fyrsta breiðskífa með bresku rokk-hljómsveitinni Led Zeppelin. Hljómplatan kom út 12. janúar 1969 í Bandaríkin og 31. mars sama ár í Bretlandi. Upptökur á plötunni hófust í október 1968. Atlantic records gaf út plötuna. Umslag plötunnar sýnir mynd af Hindenburg loftskipinu nokkrum sekúndum eftir að kviknað hafði verið í því.
Populus cathayana
Populus cathayana er trjátegund sem var lýst af Alfred Rehder. Populus cathayana er í víðiætt.
Undirtegundir
Tegundin skiftist í eftirfarandi undirtegundir:
....Lifun
Lifun er 33 snúninga LP hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1971. Á henni flytur hljómsveitin Trúbrot verkið „lifun“. Platan er hljóðrituð í stereó. Upptaka: Morgan Studios, Sound Techniques, London. Upptöku stjórnuðu: Trúbrot og Gerry Boys. Aðstoðarmenn: Peter Flanagan, Ágúst Ágústsson, John Mc Lintock. Bílstjóri: Bualu Kasahiwgu. Útlit: Baldvin Halldórsson. Ljósmynd: Kristján Magnússon.
Lagalisti
thumb|left|Miðjan
Paradísarkorn
Paradísarkorn eða stundum gíneupipar eru fræ plöntunnar Aframomum melegueta frá Vestur-Afríku. Fræin eru rauðbrún á lit og þroskast í 5-7 cm löngum rauðum fræbelgjum. Fræin eru notuð sem krydd og gefa piprað bragð með sítruskeim. Áður fyrr voru paradísarkorn oft notuð í staðinn fyrir pipar þar sem þau voru ódýrari. Piparströndin milli Mesuradohöfða og Palmashöfða í Líberíu dregur nafn sitt af paradísarkornum sem voru flutt þaðan út.
Paradísarkorn eru notuð í norðurafrískar kryddblöndur eins og Ras al-hanout og í litlum mæli til að krydda gin og ákavíti.
Camilla Plum
Camilla Plum (f. 19. september 1956) er danskur arkitekt, matgæðingur og höfundur matreiðslubóka. Hún hefur einnig stýrt sex matreiðsluþáttaröðum fyrir Danska ríkisútvarpið. Hún er dóttir danska verkfræðingsins og andspyrnumannsins Niels Munk Plum.
Á 10. áratugnum rak hún lífræna veitingastaðinn Cap Horn í Nýhöfn í Kaupmannahöfn. Frá 1997 hefur hún rekið lífræna búgarðinn Fuglebjerggaard í Helsinge.
W.K.C. Guthrie
William Keith Chambers Guthrie (1. ágúst 1906 – 1981) var skoskur fornfræðingur og heimspekisagnfræðingur. Hann er þekktastur fyrir rit sitt History of Greek Philosophy í sex bindum.
Guthrie hlaut menntun sína við Dulwich College og Trinity College, Cambridge, þaðan sem hann brautskráðist 1928. Hann varð Laurence-prófessor í fornaldarheimspeki við University of Cambridge.
Snævar Sölvi Sölvason
Snævar Sölvi Sölvason (f. 26. júlí 1985) er íslenskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur.
Antônio Benedito da Silva
Antônio Benedito da Silva (fæddur 23. mars 1965) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Listi yfir íslenska grínþætti
Eftirfarandi er listi yfir íslenska grínþætti í sjónvarpi. Listin er ekki tæmandi.
Make
<tt>make</tt> er hjálparforrit sem smíðar keyranleg forrit og forritasöfn úr frumkóða með því að lesa make-skrár (makefiles) sem segja til um hvernig unnið er að smíðinni. Þó sjálfvirkri smíði hafi vaxið fiskur um hrygg á síðustu árum er <tt>make</tt> enn mikið notað, sér í lagi á Unix og Linux.
Q-hlutfall
Q-hlutfall er hugtak í fjármálum og hagfræði sem notað er til að bera saman markaðsverð á fyrirtæki og bókhaldslegu verðmæti þess. Þetta er einnig nefnt „V/I hlutfall“ eða „Q-Tobins“. Q-hlutfallið fæst með því að deila innra virði fyrirtækis samkvæmt ársreikningi þess í markaðsverð þess.
Notkun hlutfallsins skýrist betur við að skoða dæmi af notkun þess við ákvörðun um hvort sé skynsamlegt að fjárfestinga í fyrirtæki: Við deilum innra virði fyrirtækis samkvæmt ársreikningi þess í markaðsverð þess. Þá er fáum við Q-hlutfallið.
Hugtakið Q-hlutfall var sett fram árið 1968 af þeim William Brainard og James Tobin, sem báðir störfuðu við Yale-háskóla í Bandaríkjunum. Ári síðar skrifaði Tobin aðra grein um efnið og er hlutfallið kennt við hann. Á ensku er talað um Tobin's Q. James Tobin (1918-2002) var einn fremsti hagfræðingur 20. aldar og fékk Nóbelsverðlaunin í hagfræði árið 1981.
Giancarlo Giannini
thumb|right|Giancarlo Giannini Giancarlo Giannini (f. 1. ágúst 1942) er ítalskur leikari sem vakti fyrst athygli fyrir hlutverk sitt í frægri sviðsuppfærslu Franco Zeffirelli á Rómeó og Júlíu en varð síðar þekktastur fyrir hlutverk sín í fjórleik Linu Wertmüller frá 8. áratugnum um alþýðufólk frá Suður-Ítalíu. Auk þeirra hefur hann leikið í fjöldamörgum kvikmyndum, bæði með ítölskum leikstjórum og leikstjórum frá öðrum löndum. Meðal þeirra síðarnefndu eru Rainer Werner Fassbinder í Lili Marleen 1980, Francis Ford Coppola í New York Stories 1989 og Ridley Scott í Hannibal frá 2001. Hann fór með hlutverk tengiliðarins René Mathis í Bond-myndunum Casino Royale 2006 og Quantum of Solace 2008.
Nimzóindversk vörn, Rubenstein, Ólafssonar afbrigði
Afbrigðið er nefnt eftir Friðriki Ólafssyni, fyrsta stórmeistara íslendinga í skák.
Ólafssonar afbrigðið var fyrst teflt árið 1957 í skákinni Donner - Ólafsson sem fram fór í Wageningen í Hollandi og endaði hún með jafntefli eftir leikina: 11.Bd2 cxd4 12.Rxd4 Rc6 13.Rf3 Db8 14.a3 Be7.
Friðrik tefldi afbrigðið alls fjórum sinnum og vann hann þrjár skákir og gerði jafntefli í þeirri fyrstu. Skákirnar sem hann var eru:
Þingnes
thumbnail|hægri|Elliðavatn. Þingnes í bakgrunni. Þingnes er sögustaður í nágrenni Reykjavíkur. Þar er talið að Kjalarnesþing hafi verið háð um hríð og að þar hafi stofnun Alþingis verið undirbúin. Samkvæmt frásögn Landnámu og Íslendingabókar stofnaði Þorsteinn Ingólfsson, sonur Ingólfs Arnasonar, til þings á Kjalarnesi áður en Alþingi var stofnað á Þingvöllum um 930.
Þingnes er tangi sem skagar út í Elliðavatn en nesið fór að hluta undir vatn þegar Elliðavatnsstífla var byggð á árunum 1924-26.
thumbnail|hægri|Ingólfur Arnason séður með augum listamanns. Þorsteinn Ingólfsson, sonur Ingólfs Arnasonar er talinn hafa stofnað til þings á Þingnesi.
Helsinge
thumb|right|Helsinge Helsinge er bær í sveitarfélaginu Gribskov á höfuðborgarsvæði Danmerkur. Íbúar eru um 8200 (2018). Bærinn er höfuðstaður sveitarfélagsins.
Rósamálning
thumb|right|Kistill skreyttur með rósamálningu. Rósamálning er skreytilist sem varð til sem alþýðulist á Norðurlöndunum á 18. öld undir áhrifum frá rókokóstíl í myndlist. Rósamálning var notuð til að skreyta hluti eins og kistla og skrín og jafnvel stærri húsgögn; kommóður og skápa. Til eru dæmi um rósaskreytingar á stærri flötum eins og viðarklæðningum í kirkjum.
Til eru margir ólíkir stílar rósamálningar og á Norðurlöndunum þróuðust ólíkir stílar eftir héruðum eins og Þelamerkurstíll og Guðbrandsdalsstíll. Í Svíþjóð er þessi skreytilist þekkt sem kurbits eða Dalmálning. Dalahesturinn er skreyttur með rósamálningu.
Vinna (aðgreining)
Vinna getur átt við eftirfarandi:
Þurrsöltun
thumb|right|Sjávarsalt borið á svínslæri til að búa til ítalskt prosciutto. Þurrsöltun eða veltisöltun er elsta söltunaraðferðin og var áður fyrr sú algengasta. Þurrsöltun er til dæmis notuð við framleiðslu á hangkjöti, skreið, saltfiski og hráskinku. Andstæða við þurrsöltun er pækilsöltun, en aðferðirnar eru oft notaðar samhliða.
Við þurrsöltun kjöts er kjötstykkjunum velt upp úr saltblöndu, eða að saltblöndunni er stráð á milli laga. Saltið dregur safann úr kjötinu og myndar pækil og kjötið léttist og þornar um leið ef þess er gætt að geyma það á svölum og þurrum stað.
Kostir þurrsöltunar eru að geymsluþolið lengist ef þessi aðferð er notuð eingöngu. Ókostir eru meðal annars langur söltunartími og að erfitt er að stjórna saltmagninu í kjötinu.
Tromlusöltun
Veltisöltun getur líka átt við söltun eða kryddun í tromlu sem að hefur þá eiginleika að hægt er að tæma loftið úr tromlunni. Kjötið, ásamt pækli, salti eða kryddi, er sett í tromluna og velt. Kjötið getur verið í mismunandi stærðum en oftast í smækkuðum bitum. Kjötið þarf að byggja upp aftur til þessa að hægt sé að mynda nýja vöru. Til þess að hægt sé að binda kjötið saman aftur þarf a mynda bindingu á milli þeirra og er það gert í tromlunni. Við lofttæmingu er undirþrýstingur í tromlunni sem opnar vöðvavefina í kjötinu og saltið smýgur auðveldlega inn í kjötið, flýtir fyrir söltun og dregur súrefni úr kjötinu um leið. Algengt er að sumt sprautsaltað kjöt sé sett í tromlu eftir á til að flýta fyrir söltun. Við kryddun í tromlu er loftið ekki tæmt úr tromlunni. Notað t.d. við framleiðslu á bayonnesskinku, skinkum og grillkjöti.
Það sem þarf að varast er að setja ekki of mikið í tromluna, ekki má setja meira en 3/4 af stærð tromlunar. Of lítið magn getur leitt til þess að það dragist of mikið af próteinum út úr kjötinu og vatnsbindieiginleiki kjötsins minnkar.
Fáni Danmerkur
thumb|222px|Núverandi útgáfa af Dannebrog eða danska fánanum. Þessi útgáfa kallast Stutflag og er ætluð til almenningsnota. [[Mynd:FIAV 100100.svg|23px Hlutföll: 28:37]] Þjóðfáni Dana, kallaður Dannebrog, og fyrrverandi fáni Íslendinga, er rauður fáni með hvítum krossi sem nær út í jaðra fánans.
Marcello Mastroianni
thumb|right|Marcello Mastroianni (1991)
Marcello Mastroianni (28. september 1924 – 19. desember 1996) var ítalskur leikari. Hann varð fyrst þekktur í kvikmyndum á tímum ítalska nýraunsæisins á 5. og 6. áratugnum og lék eitt aðalhlutverkið í La dolce vita Fellinis 1960 sem markar að vissu leyti endalok þess. Á 7. áratugnum var hann, ásamt Alberto Sordi, Ugo Tognazzi, Vittorio Gassman og Nino Manfredi, einn af þekktustu leikurum ítölsku gamanmyndarinnar. Á 9. áratugnum lék hann meðal annars í þremur myndum Fellinis en síðustu árin sem hann lifði vann hann aðallega utan Ítalíu. Hann lék meðal annars í kvikmynd Roberts Altman Prêt-à-Porter 1994.
Kevin De Bruyne
thumb|Kevin De Bruyne með Belgíu. Kevin De Bruyne (fæddur 28. júní 1991 í Drongen, Belgíu) er belgískur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með Manchester City og belgíska landsliðinu. Hann er mærður fyrir tækni sína, útsjónarsemi, sendingar og langskot.
De Bruyne hóf ferilinn með Genk í heimalandinu og var í sigurhópnum sem sigraði belgísku deildina 2010-2011. Árið 2012 gekk hann til liðs við Chelsea FC þar sem hann fékk lítið að spreyta sig og var lánaður til SV Werder Bremen. Árið 2014 fór hann til VfL Wolfsburg og árið 2015 var hann útnefndur fótboltamaður ársins í Þýskalandi en hann átti 21 stoðsendingu á tímabilinu 2014-2015 sem var nýtt met í Bundesligunni. Seinna það ár gekk hann til liðs við Manchester City. Kevin de Bruyne jafnaði met Thierry Henry með 20 sendingar á einu tímabili í úrvalsdeildinni tímabilið 2019-2020 en hann var einnig valinn leikmaður tímabilsins. Hann er í 5. sæti yfir flestar stoðsendingar í ensku úrvalsdeildinni.
Í maí 2022 skoraði De Bruyne 4 mörk á fyrstu 24 mínútunum gegn Wolverhampton Wanderers. Hann var valinn leikmaður tímabilsins 2021-2022. Tímabilin 2016-17, 2017–18, 2019–20 og 2022–23 varð hann stoðsendingahæstur í ensku úrvalsdeildinni.
De Bruyne hefur spilað með aðallandsliði Belgíu síðan 2010 og átti stóran þátt í að gera Belga að bronsliði á HM 2018. Hann talar hollensku, frönsku, þýsku og ensku. Móðir hans er ensk, fædd í Búrúndí.
Vætukarsi
thumb|250px|Vætukarsi.
Vætukarsi (fræðiheiti: Nasturtium microphyllum) er votlendisjurt af krossblómaætt. Vætukarsi er einnig haft um aðrar tegundir af sömu ættkvísl.
Austur-Afríkutími
thumb|right|Kort sem sýnir tímabelti Afríku. Austur-Afríkutími er litaður gulur. Austur-Afríkutími er sá tími sem notaður er í Austur-Afríku. Hann er þremur klukkustundum á undan UTC (UTC+3) sem er það sama og Moskvutími og austurevrópskur sumartími.
Þar sem þessi tími er notaður í hitabeltinu þar sem er sáralítill munur á lengd dags sumar og vetur, þá er ekki notast við sumartíma.
Starfsbraut FVA
Skipan náms
Nám á Starfsbraut FVA er áætlað fjögur námssár. Námið er skipulagt í áföngum og er bæði bóklegt og starfstengt. Námsgreinar skiptast í einingabæra áfanga og er námið sniðið að sérþörfum hvers og eins og kostur er. Nemandi getur lagt stund á námsáfanga sem boðið er upp á innan starfsbrautarinnar (S – merktir áfangar) ásamt því að taka valda námsáfanga af almennum námsbrautum skólans, allt eftir þörfum hvers og eins. Í þeim tilfellum þegar nemendur starfsbrautar taka áfanga af almennum námsbrautum þá geta þeir fengið við það verulegan stuðning af starfsbrautinni (T – merktir áfangar).
Robin Osborne
Robin Osborne (fæddur 1957) er enskur fornfræðingur og fornaldarsagnfræðingur.
Osborne sérhæfir sig í sögu Grikklands hins forna, bæði stjórnmálasögu og listasögu. Hann kennir fornfræði við King's College, Cambridge. Osborne er í ritstjórn ýmissa fræðitímarita, svo sem Journal of Hellenic Studies, Journal of Mediterranean Archaeology og American Journal of Archaeology.
Valgerður Bjarnadóttir
thumbnail Valgerður Bjarnadóttir (fædd 13. janúar 1950) er viðskiptafræðingur og fyrrum þingmaður Samfylkingarinnar.
Valgerður er dóttir Bjarna Benediktssonar, fyrrum forsætisráðherra og konu hans Sigríðar Björnsdóttur. Bróðir Valgerðar er Björn Bjarnason fyrrverandi dóms- og kirkjumálaráðherra. Valgerður var gift Vilmundi Gylfasyni, fyrrum dómsmálaráðherra og þingmanni Alþýðuflokks og Bandalags jafnaðarmanna, og saman áttu þau fimm börn. Seinni maður hennar er Kristófer Már Kristinsson, íslenskufræðingur og fyrrum varaþingmaður Bandalags jafnaðarmanna.
Nám og störf
Valgerður lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík árið 1969, cand. oecon prófi í viðskiptafræði frá Háskóla Íslands árið 1975 og MS- prófi í heilsuhagfræði frá sama skóla árið 2006.
Valgerður var þingmaður Samfylkingarinnar í Reykjavíkurkjördæmi norður á árunum 2009-2016. Hún var aðalmaður í bankaráði Seðlabanka Íslands, en sagði sig úr ráðinu vegna þaulsetu bankastjóranna í trássi við vilja almennings og stjórnvalda eftir bankahrunið á Íslandi árið 2008.
Alexandre Torres
Alexandre Torres (fæddur 22. ágúst 1966) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Albatross (kvikmynd)
Albatross er íslensk kvikmynd frá 2015 eftir Snævar Sölva Sölvason.
Jóhannes Guðmundsson Nordal
Jóhannes Guðmundsson Nordal (8. apríl 1850 - 8. október 1946) var íslenskur athafnamaður og brautryðjandi og stýrði um áratuga skeið fyrsta íshúsinu sem reist var á Íslandi.
Jóhannes var fæddur á Kirkjubæ í Norðurárdal í Austur-Húnavatnssýslu, sonur Guðmundar Ólafssonar og Margrétar Jónsdóttur, sem þar bjuggu. Faðir hans lést þegar hann var sex ára en móðir hans bjó áfram í Kirkjubæ með börn sín níu. Jóhannes fór ungur að heiman í vinnumennsku og var í 18 ár hjá hálfbróður sínum, sem bjó á Eyjólfsstöðum í Vatnsdal. Flest eða öll alsystkini hans fluttust hins vegar til Vesturheims og þangað fór Jóhannes einnig 1887, en þá var afar mikið harðæri norðanlands, og tók upp ættarnafnið Nordal eins og systkini hans höfðu gert en þau kenndu sig við fæðingarsveitina; Norðurárdal.
Í Kanada stundaði Jóhannes einkum fiskveiðar á Winnipegvatni á sumrin en vann við íshús á veturna. Þá var ekkert íshús til á Íslandi og Tryggvi Gunnarsson gekkst árið 1894 fyrir því að stofnað var félag um rekstur slíks húss í Reykjavík og ákveðið að fá mann erlendis frá sem kynni til verka. Tryggvi fékk Jóhannes til að koma heim, enda mun hann alltaf hafa haft í huga að snúa aftur. Var hann þegar ráðinn framkvæmdastjóri félagsins og stóð fyrir byggingu hússins, sem jafnan var kennt við hann og kallað Nordalsíshús. Þar var bæði fryst síld til beitu og einnig annar fiskur, auk þess sem íshúsið keypti kjöt til geymslu og seldi, og má kalla starfsemi íshússins upphafið að byltingu á atvinnháttum landsmanna. Jóhannes var forstjóri íshússins allt til 1933.
Einhalla fall
Einhalla fall á við fall f, sem uppfyllir eitt eftirfarandi skilyrða:
Vaxandi:
Sívaxandi:
Síminnkandi:
Gagntæk föll eru alltaf annað hvort sívaxandi eða síminnkandi.
Pækilsöltun
thumb|right|Gúrkur í saltpækli. Pækilsöltun er aðferð til að auka geymsluþol matvæla með því að leggja þau í saltlög eða láta þurrt salt draga úr þeim vökva. Pækilsöltun er til dæmis notuð við framleiðslu á saltkjöti, harðfiski, súrkáli, fetaosti og súrum gúrkum. Andstæðan við pækilsöltun er þurrsöltun.
Við pækilsöltun kjöts er oftast fullþiðið kjöt lagt í kar og saltpækli helt yfir. Styrkleiki pækilsins fer eftir vörutegund. Söltunartíminn er á þíddu kjöti er 3-7 dagar og fyrir frosið kjöt er tíminn 5-10 dagar. Söltunartíminn fer eftir hitastigi, saltmagni pækilsins og stærð kjötstykkjanna. Huga þarf vel að hreinlæti við pækilsöltun, þar sem meiri möguleiki er á gerlamengun en við þurrsöltun.
Kostir pækilsöltunar eru að söltunartíminn er styttri en við þurrsöltun, en lengri en miðað við sprautusöltun. Ókostir eru að erfitt getur verið að stjórna saltmagni.
Þverárfjall
Þverárfjall er fjall í Austur-Húnavatnssýslu, á milli Norðurárdals, sem liggur til norðvesturs úr Laxárdal fremri, og Laxárdals í Skagafirði. Fjallið er kennt við Þverá, innsta bæ í Norðurárdal. Þverárfjallsvegur (744) var lagður yfir fjallið sumarið 2002 en áður var þar seinfarinn sumarvegur sem lá yfir óbrúaðar ár og læki. Með tilkomu vegarins styttist leiðin á milli Blönduóss og Sauðárkróks um 30 kílómetra.
Þann 3. júní 2008 varð bílstjóri sem átti leið um Þverárfjall var við hvítabjörn skammt frá veginum. Björninn var felldur sama dag.
Sjúkraliðafélag Íslands
Sjúkraliðafélag Íslands er íslenskt stéttarfélag sjúkraliða.
Fagfélag sjúkraliða var stofnað árið 1966 en Sjúkraliðafélag Íslands var stofnað á árinu 1991. Félagsmenn eru um 2000. Félagsmenn starfa bæði við almenna og sérhæfða umönnun sjúklinga. Sjúkraliðar starfa innan heilbrigðiskerfisins, á sjúkrahúsum, heilsugæslustöðvum, dvalar- og hjúkrunarheimilum og á sambýlum fyrir fatlaða.
Sjúkraliðafélag Íslands semur um kaup og kjör félagsmanna við ríkið, Samband íslenskra sveitarfélaga, Reykjavíkurborg og Samtök fyrirtækja í velferðaþjónustu. Félagið er eitt aðildarfélaga BSRB og er aðili að Evrópusamtökum sjúkraliða.
478
Árið 478 (CDLXXIII í rómverskum tölum)
Agathis moorei
Agathis moorei er tegund af barrtrjám sem vex í Nýju-Kaledóníu. Það verður um 30 m hátt.
Ólafsvíkurkirkja
Ólafsvíkurkirkja var vígð 19. nóvember 1967. Fyrsta kirkjan í Ólafsvík var reist á Snoppunni sama dag 1892. Með landshöfðingja bréfi 8. ágúst 1891 var Fróðárkirkja flutt til Ólafsvíkur. Ólafsvíkurkirkja hin eldri var vígð 26. mars 1893. Með stjórnarbréfi 24. mars 1915 er Ólafsvíkursókn skipt og ní kirkja reist á Brimsvöllum. Núverandi kirkja í Ólafsvík, sem leysti hina eldri af hólmi, var vígð árið 1967. Ólafsvíkurprestakall varð síðan 1 sókn með tveimur kirkjum, í Ólafsvík og á Brimsvöllum.
Jógúrt
Gerlarnir sem oftast eru notaðir við jógúrtgerð eru Lactobacillus bulgaricus og Streptococcus thermophilus, en einnig er algengt að öðrum gerlum sé bætt út í jógúrtina til þess annað hvort að framkalla æskilega keimeiginleika eða vegna meints heilsufarslegs ávinnings. Jógúrt getur því verið markaðssett sem markfæði og inniheldur þá gjarnan Bifidobacterium tegundir, Lactobacillus acidophilus og/eða Lactobacillus casei.
Hrafnhæna
Hrafnhænur eða Ayam Cemani er sjaldgæf og nokkuð nýleg teungd hænsnfugla í Indónesíu. Hænurnar hafa ráðandi gen sem skapar ofmyndun á litarefninu melanín (Fibromelanosis) sem gerir hænuna algjörlega svarta; þar með talið gogg; fjaðrir, leggi og innri líffæri. Hænurnar og hanarnir þykja minna á hrafna í útliti.
Örlyndi
Örlyndi er truflun á geðslagi sem lýsir sér þannig að sjúklingurinn er óeðlilega "hátt uppi".
Almenn einkenni
Sjúklingur með örlyndi verður virkari. Hann bætir við sig vinnu, finnst hann vera sérlega vel upplagður og upphugsar margt nýtt og framkvæmir strax. Umsvifin aukast statt og stöðugt en hugmyndirnar einkennast meira og meira af mikilmennskuhugmyndum og órum sem hann hefur ekki burði til að framkvæma eða klára. Algengt er að fólk með örlyndi sé stöðugt að hringja í vinnufélaga, ættingja eða vini til að segja frá einhverjum nýjum hugmyndum sem þeim finnst stórkostlegar, þetta getur jafnvel gerst um miðja nótt. Þegar einstaklingur veikist af örlyndi, þá skerðist innsæið og dómgreindin svo sjúklingurinn getur ekki séð fyrir afleiðingar gjörða sinna. Þetta getur orðið til þess að hann taki slæmar ákvarðanir og eyði miklum peningum í eitthvað sem hann hvorki vantar né hefur efni á. Hann talar mjög mikið og er í raun óðamála og getur stundum sagt skemmtilegar sögur og reytt af sér brandara. Hann tekur því oft mjög illa þegar fólk andmælir honum í þessu ástandi og getur orðið bálreiður. Þeir sem veikjast af örlyndi þjást oft af svefnleysi, því þeir skynja ekki þörfina til að sofa og þeir eru oft með fulla virkni um miðja nótt og geta jafnvel haldið vöku fyrir öðrum.
Afmörkunarvandinn
Afmörkunarvandinn er viðfangsefni í vísindaheimspeki sem snýst um það hvernig við getum aðgreint vísindi frá gervivísindum. Með öðrum orðum: hvað er það sem afmarkar vísindi? Hver er munurinn á vísindalegum kenningum og trúarlegum tilgátum?
Vandinn er ekki einungis sértækt áhugamál heimspekinga því nytsamlegt er að vita hvað vísindi eru svo við getum réttlætt, sem dæmi, að sjúkratryggingar borgi fyrir læknismeðferðir en ekki fyrir óhefðbundnar lækningar.
Rökfræðileg raunhyggja
Rökfræðileg raunhyggja á rætur sínar að rekja til 3. áratugs 19. aldar og byggir á sannreynsluhyggju (e. verificationism). Sannreynsluhyggja segir að fullyrðing hafi einungis merkingu ef hún felur í sér röksannindi eða sé byggð á skynreynslu svo hægt sé að sannreyna hana. Trúarlegar, siðfræðilegar, fagurfræðilegar og frumspekilegar staðhæfingar eru því merkingarlausar. Sannreynsluhyggjan var upphaflega ekki ætluð sem svar við afmörkunarvandanum eins og hann er skilgreindur í dag. Vínarhringurinn setti kenninguna fram sem lausn við öðrum sértækari afmörkunarvanda, þ.e. hvað aðgreinir vísindi frá frumspeki. Ef staðhæfing stenst sannreynsluprófið - og er aðgreinanleg frá ósannreynanlegum frumspekistaðhæfingum - telst hún vísindaleg. Þrátt fyrir að rökfræðilegir raunhyggjumenn vildu með hugmyndum sínum styðja og styrkja vísindin eru kenningar þeirra mörgum vandkvæðum bundnar sem varð til þess rökfræðileg raunhyggja fjaraði hægt og rólega út.
Kenning þeirra var gagnrýnd út frá þeirri forsendu að margar vísindalegar kenningar byggja ekki á skynlegri reynslu (við getum t.d. ekki skynjað rafeindir). Einnig er ekki hægt að segja að allar vísindalegar staðhæfingar (t.d. að rafeindir eru til) séu röksannindi. Vínarhringurinn gerði margar tilraunir til að svara gagnrýninni. Moritz Schlick reyndi að færa rök fyrir því að vísindalögmál fela ekki í sér staðhæfingar heldur ómerkingarbærar ályktunarreglur og þar með sé vandinn útræddur. Otto Neurath færði rök fyrir því að kennileg vísindaleg hugtök ættu allar í raun rætur sínar að rekja til skynjunar og því standast þær sannreynsluprófið. Rudolf Carnap leiddi þó í kjölfarið í ljós að ekki öll vísindaleg hugtök ættu rætur sínar að rekja til skynjunar og því sé eina lausnin á vandanum að fjarlægja öll kennileg hugtök úr vísindakenningum. Það verkefni reyndist mönnum vonlaust.
Afsönnunarhyggja
Afsönnun eða hrekjanleiki er tilraun Karl Popper til að leysa afmörkunarvandann. Afsönnunarhyggjan snýr sannreynsluhyggju við. Í stað þess að vísindin séu það sem er hægt að sanna, með tilvísun í reynslu eða röksannindi, þá er afsönnunarhyggja sú afstaða að vísindi séu það sem er hægt að afsanna. Með öðrum orðum, ef hægt er að draga fram afsannanlega ályktun út frá kenningu eða kenningakerfi, þá er viðkomandi kenning eða kerfi vísindalegt.
Kenninguna setti Popper fram meðal annars því hann taldi sannreynsluhyggjuna ekki geta leyst afmörkunarvandann vegna þess að hún leggur staðhæfingar með merkingu að jöfnu við vísindalegar staðhæfingar. Popper þótti þetta augljóslega rangt, þar sem staðhæfingar geta haft merkingu án þess að vera vísindalegar staðhæfingar. Önnur tilætlun eða einkenni kenningarinnar er að hún er tilraun til að leysa afmörkunarvandann sem byggir ekki á tilleiðslu (e. induction). Tilleiðslur eru óáreiðanlegar, t.d. getur maður ályktað út frá reynslu sinni að allir hrafnar séu svartir ef maður hefur einungis séð svarta hrafna. Allar slíkar ályktanir eru óhjákvæmilega byggðar á takmörkuðum fjölda athugana og geta því aldrei reynst öruggar.
Quine, Duhem og Lakatos hafa allir gagnrýnt afsönnunarhyggju á þeim forsendum að hún er í raun ónothæf þar sem auðvelt er að sneiða framhjá skilyrðum hennar. Bæði vegna þess að afsannanir eru óöruggar (Popper sjálfur viðurkenndi að eitt frávik nægir ekki til að afsanna kenningu) og vegna þess að það er alltaf mögulegt að breyta afsannaðri kenningu örlítið svo að hún leyfi þau mældu frávik sem ollu afsönnuninni. Þannig geta kenningar auðveldlega viðhaldið „vísindastimplinum“ með því að bæta við sérhæfðum skilyrðum. Þríeykið bendir að þar af leiði að vísindalegar kenningar verða í raun aldrei afsannaðar, þar til að betri kenning tekur við af henni. Þar með víkur skilyrði vísinda sem afsannanlegar sjálfkrafa fyrir því að kenning þurfi einfaldlega að geta vikið af hólmi fyrir betri kenningu (e. replaceability).
Síðvissuhyggja
Síðvissuhyggja (e. postpositivism) hefur verið tengd afmörkunarvandanum út frá vísindaheimspeki Thomas Kuhn. Kenningar sínar birti Kuhn í ritinu Vísindabyltingar árið 1962 og ollu þær sjálfar vísindabyltingu í kjölfarið. Kuhn gerði þó afmörkunarvandann hvergi að viðfangsefni sínu og minnist ekki á hann. Hins vegar er hægt að útfæra lausn á vandanum út frá kenningum Kuhn um vísindi.
Kuhn telur að það sem einkennir vísindi er að þau fást við vandamál og úrlausnir vandamála. Því mætti með réttu kalla kenningu vísindalega ef hægt er að nota hana sem lausn að einhverju leyti við téð vandamál. Að vísu þurfa kenningar einnig að uppfylla ákveðin lágmarksskilyrði, eins og að fela ekki í sér augljósar mótsagnir, en Kuhn hafnar þeim ströngu skilyrðum sem Vínarhringurinn og Popper styðjast við. Kuhn var það ljóst að þó að kenning hafi þann kost að hún leysi vanda, þá þýðir það ekki að hún sé byggð á sannleika. Þetta telur hann þó ásættanlegt, sannleikurinn er ekki endilega viðfangsefni vísinda eða það sem vísindamenn leita sérstaklega að. Sannleikurinn og vísindalegar framfarir fylgjast því ekki alltaf jöfnum höndum.
Fuglaspámaður
Í Ódysseifskviðu segir á einum stað að spámaður nokkur hafi verið „glöggþekkinn á fuglateikn“.
Fuglar þeir sem fuglaspámaður las í nefndust spáfuglar. Hrafninn var oft talinn spáfugl á Íslandi til forna, og er enn sums staðar.
Gaupan
thumb|right|Gaupan á stjörnuhimninum. Gaupan (latína: Lynx, íslenska orðið „gaupa“ að viðskeyttum greini) er stjörnumerki á norðurhimni sem er sjáanlegt frá Íslandi. Gaupan er ungt stjörnumerki og var skilgreint af Jóhannesi Hevelíus á 17. öld og er nefnd eftir dýrinu gaupu.
Fjallagórilla
Fjallagórilla er ein af tveimur undirtegundum austur- górilla. Þeim má skipta í tvo hópa eftir búsvæði. Annan þeirra er að finna í hinum eldvirku Virunga-fjöllum í Mið-Afríku, í þremur samliggjandi þjóðgörðum. Þeir eru: Mgahinga, í Suðvestur-Úganda, eldfjallaþjóðgarðurinn í Norðvestur-Rúanda og Virunga-þjóðgarðurinn í austurhluta Kongó er einnig búsvæði fyrir górillurnar. Hinn hópinn er að finna í Bwindi Impenetrable-þjóðgarðinum í Úganda. Alþjóðlegu náttúruverndarsamtökin IUCN skráðu górillurnar sem tegund í bráðri hættu árið 2008 en tíu árum síðar, þegar áætlaður fjöldi þeirra var kominn yfir 1000, var þeirri skráningu breytt í tegund í hættu
Búsvæði og vistsvæði
Fjallagórillan er fyrst og fremst jurtaæta. Meirihlutinn af mataræði hennar eða allt að 85% eru laufblöð og stilkar. Þær nærast einnig á berki (um 7%), rótum (um 3%), blómum ( 2% og ávöxtum (um 2%), auk smærri hryggleysingja. Fullorðin karldýr geta étið allt að 34 kg af gróðri á dag, en kvendýrin um 18 kíló.
Útlitslýsing
Feldur fjallagórillunnar er oft þykkari og síðari en hjá öðrum tegundum górilla. Þetta gerir þeim kleift að búa á kaldari stöðum. Meðalþyngd karlapa er 195 kg, þegar þeir standa uppréttir eru þeir allt að 150 cm og yfirleitt eru þeir tvisvar sinnum þyngri en apynjurnar. Meðalþyngd þeirra er 100 kg og hæðin getur orðið 130 cm. Fullorðin karldýr eru kallaðir silfurbakar vegna grárra eða silfurlitaðra hára sem þeir fá á bakið þegar þeir eldast. Þeir hafa lengri kjálka og tennur en láglendisgórillur, en örlítið styttri handleggi.
Fjölgun
Fjallagórillur fjölga sér mjög hægt. Apynjurnar ala fyrsta barn sitt um 10 ára, þær munu svo eignast fleiri afkvæmi á þriggja eða fjögurra ára fresti. Karldýrið byrjar að stunda æxlun á aldrinum 12 til 15 ára, en það gerist einungis ef hann hefur náð stjórn á eigin hópi. Tvíburar eru óþekktir hjá fjallagórillum.
Nýfæddar górillur eru veikburða og pínulitlar, þær vega um 1,8 kg. Í upphafi eiga ungarnir jafnerfitt og mannabörn með hreyfingar, en þroski þeirra er um það bil tvisvar sinnum hraðari og þegar þeir eru á 3. eða 4. mánuði geta górilluungar setið uppréttir og einnig staðið með stuðningi stuttu eftir það. Þeir eru hafðir á brjósti í rúmt ár en eftir það smádregur úr þar til þeir hætta alveg um þriggja og hálfs árs, og verða þá sjálfstæðari.
Þverárfjallsvegur
Þverárfjallsvegur eða Þjóðvegur 744 er vegur á Norðurlandi og liggur frá Skagastrandarvegi til Sauðárkróks. Vegurinn er um 35 kílómetrar á lengd og lauk lagningu hans haustið 2007 en þá var jafnframt tekin í notkun ný brú yfir Gönguskarðsá.
Gerð vegarins hófst árið 2000 en þá var lagður 12 kílómetra langur vegur yfir Þverárfjall sjálft, milli Húnavatnssýslu og Skagafjarðar. Þar hafði áður verið sumarbílfær vegarslóði þar sem fara þurfti yfir óbrúaðar ár og læki. Vegurinn yfir fjallið liggur hæst í 330 metra hæð yfir sjávarmáli. Þessum áfanga lauk haustið 2002 og var vegurinn þá opnaður. Þar með styttist leiðin milli Sauðárkróks og Blönduóss um 38 kílómetra. Á árunum 2003-2004 var vegurinn frá Skagastrandarvegi, um Laxárdal og Norðurárdal að bænum Þverá, svo byggður upp og á árunum 2006-2007 var lagður nýr vegur Skagafjarðarmegin um Gönguskörð og til Sauðárkróks.
Liverpool
Liverpool er borg í Merseyside í Norðvestur-Englandi. Hún er fimmta stærsta borg Englands með tæplega 500 þúsund íbúa (2019) en á stórborgarsvæðinu búa rúmlega 2 milljónir. Borgin var stofnuð 1207 og er helst þekkt fyrir að vera heimaborg Bítlanna. Langflestir Íslendingar, sem fluttust til Ameríku á 19. öld, fóru í gegnum Liverpool. Sögulegir staðir í miðborginni eru á heimsminjaskrá UNESCO.
Lega og lýsing
Liverpool er hafnarborg við fljótið Mersey skammt frá Írlandshafi. Næstu stærri borgir eru Chester til suðurs (30 km), Manchester til austurs (40 km) og Preston til norðus (40 km). Landamærin að Wales eru aðeins 10 km til suðurs. Vegalengdin til London eru tæpir 300 km. Borgin liggur við austurbakka Mersey, gegnt bæjunum Birkenhead, Seacombe og New Brighton. Höfnin liggur meðfram gjörvöllu fljótinu og tekur borgin sjálf norður/suður stefnu meðfram Mersey. Miðborgin sjálf liggur inn við Albert Dock og Riverside, gegnt Birkenhead.
Orðsifjar
Elsta skjalfesta heiti borgarinnar er Liuerpul. Mönnum greinir á hvaða merking felst í heitinu. Algengast er að rætt sé um livrarpoll, þ.e. moldugt eða óhreint vatn, til dæmis leirurnar í Mersey. Önnur útskýring er að Liver- hafi í upphafi verið Elver-, sem merkir áll (fiskur). Einnig getur Liver- hafa verið welskt að uppruna og merkir því flóð. Íbúar borgarinnar eru kallaðir Liverpudlians eða Scousers eftir pottréttinum scous.
Skjaldarmerki
thumb Skjaldarmerki borgarinnar er skarfur með þara í nefinu. Skarfurinn er þó oftast kallaður lifrarfugl (Liver Bird) og kemur víða við í sögu Liverpool. Skjaldarberanir eru sjávarguðirnir Tríton til hægri og Neptúnus til vinstri. Báðir halda þeir á fánum. Á einum er skip í fullum seglum og á hinum er skarfur. Efst er enn annar skarfur með þara í nefinu. Neðst er boði með áletrun, en hún merkir: Guð hefur veitt oss þessar blessanir. Skjaldarmerki þetta var veitt 1797 og átti að herma eftir merki Jóhanns konungs landlausa. Merki hans var upphaflega örn með smágrein í nefinu en það týndist 1644. Þegar nýtt merki var búið til, tókst ekki betur en svo að listamaðurinn taldi að örninn væri skarfur. Allt í merkinu, skarfurinn, þarinn, sjávarguðirnir og skipið, vísa til hafsins og mikilvægi þess í efnahag Liverpool.
Upphaf
Saga Liverpool hófst 28. ágúst 1207 er Jóhann landlausi, konungur Englands, gaf út leyfisbréf fyrir stofnun nýrrar borgar og bauð fólki að setjast þar að. Talið er að Jóhann konungur hafi ætlað sér að koma upp hafnaraðstæðu sem ekki væri á yfirráðasvæði jarlsins af Chester. Jóhann notaði nýju höfnina til að senda herlið til Írlands og að fylgjast með Írlandshafi. 1235 var konungskastali reistur á staðnum og borgin dafnaði sem markaðs- og hafnarborg. Á hinn bóginn var Liverpool nokkuð einangraður staður næstu aldir. Íbúar voru aldrei margir og duttu niður í 600 á miðri 16. öld. 1571 sendu íbúarnir beiðni til Elísabetar drottningar um skattalækkanir, enda voru þeir fátækir fyrir.
Sníkill
Sníkill getur átt við: