cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liverpool
Hafnarborg og þrælaverslun
thumb|Liverpool var árið 1650 aðeins lítill bær. Efst (nr. 7) trónir gamli vitinn í Everton Í lok 16. aldar fór hafnarborgin Chester rétt sunnan Liverpool að missa vægi er áin Dee grinnkaði sökum framburðar. Þetta nýtti Liverpool sér til að auka siglingar og verslun, meðal annars við eyjuna Mön í Írlandshafi, Írland og víðar. Í borgarastríðinu á 17. öld studdi borgin við Cromwell og lýðveldissinnana. Því sendi Karl I konungur her til Liverpool undir stjórn Rúperts frá Pfalz 1644, enda var hann frændi Karls. Borgin féll eftir 18 daga umsátur, enda var hún ekki með neina varnarmúra og hefur aldrei haft. Liverpool fór hins vegar að dafna vel eftir að siglingar til Vesturheims hófust upp úr miðri 17. öld. Fyrsta skipið frá Ameríku kom til hafnar 1648. Síðan þá voru reglulegar ferðir farnar fram og til baka. Í upphafi voru klæði, kol og salt flutt út, en til baka voru flutt sykur og tóbak. Fyrsta sykurhreinsunarfyrirtækið opnaði í Liverpool 1670. Árið 1699 tóku skip frá Liverpool í fyrsta sinn þátt í þrælaversluninni. Fyrsta þrælaskipið hét Liverpool Merchant og sigldi til Barbados með 220 afríska þræla. 1715 var votkví tekin í notkun í borginni en hún var sú fyrsta í heimi. Hún var svo stór og afkastamikil að hægt að var að vinna að 100 skipum í henni samtímis. Í kjölfarið varð Liverpool að einni mikilvægustu hafnarborg Englands. Í lok 18. aldar voru 40% allra þrælaskipa heims og 80% breskra þrælaskipa frá Liverpool. Toppárið 1799 voru 45 þús þrælar fluttir til Vesturheims með skipum frá Liverpool. Samfara þessu fjölgaði borgarbúum og náðu 100 þús á fyrsta áratug 19. aldar. 1850 voru þeir orðnir rúmlega 300 þúsund og var Liverpool þá orðin að næststærstu borg Englands, á eftir London. Íbúum hélt áfram að fjölga þrátt fyrir þrælabannið í breskum nýlendum 1833.
Iðnbyltingin
thumb|Fyrsta farþegajárnbraut heims keyrði milli Liverpool og Manchester 1830 thumb|Albert Dock (hluti) kom mikið við sögu í vesturferðum Íslendinga Þegar þrælahaldið var bannað, breyttist mynstur verslunarinnar í Liverpool. Nú var það baðmull sem skipin kom með, en hún var öll flutt yfir í verksmiðjur til Manchester. Til að bæta samskiptaleiðir til Manchester var skipaskurður grafinn milli borganna 1721, þannig að skip gátu siglt milli staðanna. Skurðurinn var lengdur 1816 þannig að hann náði alla leið til Leeds. 1830 var fyrsta farþegajárnbraut heims tekin í notkun, en hún ók á milli Liverpool og Manchester. Verslun til Austur-Indía hófst einnig á 19. öld. Til að anna öllum skipakomum var höfnin stækkuð verulega. Milli 1824-58 var 16 km löng hafnaraðstaða byggð upp, þannig að höfnin lá meðfram gjörvallri austurhluta Mersey. Þegar hungursneyðin mikla á Írlandi gekk í garð 1845-49 fluttu tugþúsundir Íra til Liverpool. Um miðja 19. öldina voru þeir fjórðungur borgarbúa. Sömuleiðis fluttu margir íbúar Wales til Liverpool. Borgin kemur mikið við sögu í vesturferðum Evrópumanna, en hundruð þúsundir manna stigu á skip þar sem fluttu þá vestur um haf. Af íslenskum vesturförum komu langflestir þeirra 20 þúsund sem fluttu vestur við í Liverpool. Flest sigldu skipin til New York. Liverpool fékk almenn borgarréttindi 1880. Ári síðar var háskólinn þar stofnaður. Um aldamótin 1900 voru íbúar orðnir rúmlega 700 þúsund. Fyrstu áratugir 20. aldar náði Liverpool mestu stærð. Borgin þandist út og innlimaði nágrannabæi. Íbúar fóru mest í 850 þúsund 1931 en hefur fækkað um helming síðustu áratugi.
Heimstyrjöldin síðari
Í heimstyrjöldinni síðari og árunum þar á undan var höfnin í Liverpool hernaðarlega mjög mikilvæg. Hún var helsta herskipahöfn Breta og um 90% allra hergagna (mest frá Ameríku) sem komu til Bretlands komu sjóleiðina til Liverpool. Höfnin þar var einnig notuð fyrir herskip, bæði innlend og erlend frá vinveittum ríkjum. Því kemur ekki á óvart að Liverpool varð fyrir gríðarlegum loftárásum Þjóðverja, þeim verstu í Englandi fyrir utan London. Árásir Þjóðverja á hafnir í Mersey kallast Liverpool Blitz og voru þær 80 talsins. Þær fyrstu voru gerðar 28. ágúst 1940 er 160 flugvélar létu sprengjum rigna yfir borgina í þrjá daga í röð. Árásum hélt áfram út árið og fram til 1942. Verstu árásirnar urðu 28. nóvember 1940, 20.-22. desember 1940 og 1.-7. maí 1941, en í síðastnefndu árásunum voru 681 þýsk flugvél sveimandi í sjö daga í röð yfir borginni. Alls létust 2.700 manns og heilu hverfin voru jöfnuð við jörðu. 190 þúsund heimili voru skemmd eða eyðilögð. Síðustu árásirnar voru gerðar 10. janúar 1942 og skemmdust við þær hús við Upper Stanhope Street. Einkennilegt er að húsið við nr. 102 í þeirri götu, sem einnig eyðilagðist, hafði hálfbróðir Hitlers, Alois, búið í ásamt írskri eiginkonu sinni nokkru áður. Húsið var ekki endurbyggt.
Nútími
thumb|Bítlarnir hófu feril sinn í Liverpool Eftir stríð missti breyttist atvinnumynstur borgarinnar mjög. Iðnaður minnkaði og umsvif hafnarinnar nánast hrundi, þrátt fyrir að Seaforth Dock, ein stærsta gámahöfn Bretlands, var opnuð þar 1972. Íbúum fækkaði gríðarlega og fóru úr 850 þúsund fyrir stríð niður í 460 þúsund árið 1985. Mjög umdeilt mál átti sér stað í á sjötta og sjöunda áratugnum er Liverpool sótti um vatnsleyfi nyrst í Wales 1956. Búa átti til stíflu og lón, ásamt vatnsveitu. Eftir miklar deilur í breska þinginu, í Wales og víðar, var málið samþykkt, en það fól í sér að velski bærinn Capel Celyn færi í kaf. Hann var einn síðasti bærinn í Wales þar sem eingöngu gelíska var töluð. 1965 voru íbúar hans fluttir á brott og lónið varð að staðreynd. Strax í upphafi sjöunda áratugarins hófst mikill uppgangur popptónlistar í borginni. Nýjar stefnur komu upp á yfirborðið og talað var um fyrirbærið Merseybeat. Rokkið frá borginni barst víða. Ýmsar hljómsveitir dúkkuðu upp og lifðu í mislangan tíma. Meðal þeirra eru Bítlarnir, ein frægasta hljómsveit allra tíma. Á níunda áratugnum náði Liverpool botninum í efnahagskrísunni er atvinnuleysið var einna mest allra borga í Englandi. 12 þúsund manns yfirgáfu borgina árlega. Mótmæli og óeirðir náðu hámarki 1981. Í þeim notaði lögreglan í fyrsta sinn í sögu Englands táragas á almenna borgara. Á síðustu árum hefur ferðamennska einkennt borgina, ekki síst vegna vinsælda Bítlanna. 2004 voru söguleg svæði í Liverpool sett á heimsminjaskrá UNESCO og 2008 var Liverpool menningarhöfuðborg Evrópu. Liverpool var tekin af lista UNESCO árið 2021 vegna þess að uppbygging á hafnarsvæðinu þótti gefa henni annað yfirbragð. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2023 fór fram í borginni.
Hljómsveitir
thumb|Cavern Club eins og hann lítur út í dag Liverpool er meðal þekktustu tónlistarborga heims. Samanlagt hefur tónlistarfólk frá borginni framleitt 56 lög sem náð hafa toppi vinsældarlistanna, fleiri en nokkur önnur borg í heimi. Í upphafi sjöunda áratugarins komu fram margar hljómsveitir sem þróuðu poppið í það sem kallast Merseybeat. Fyrst þeirra til að landa lögum á toppi vinsældarlistanna var Gerry & The Pacemakers. Fljótlega hóf þó önnur hljómsveit að umbylta heiminum er Bítlarnir komu á sögusviðið. Hljómsveitin spilaði meðal annars í Cavern Club, tónlistarbar í Mathew Street í miðborginni. Þar spiluðu ýmsar aðrar hljómsveitir sem náðu vinsældum á skömmum tíma. Af öðrum þekktum hljómsveitum frá Liverpool má nefna Frankie Goes to Hollywood og The Merseybeats.
Bítlahringurinn
Bítlarnir eru þekktasta hljómsveit allra tíma. Meðlimir þeirra eru allir upprunnir í Liverpool. Þó að hljómsveitin sé hætt að spila saman, hópast aðdáendur þeirra til Liverpool til að sækja staði heim sem tengjast Bítlunum. Hringferð um Liverpool er nánast pílagrímsferð fyrir marga. Nokkrir af þeim stöðum sem eru vinsælir: thumb|Strawberry Fields Forever er eitt laga Bítlanna
Mathew Street tónlistarhátíðin
thumb|Hljómsveitin [[Radiohead á Mathew Street Festival 2006]] Árlega er haldin stór tónlistarhátíð í og við Mathew Street, götuna þar sem Cavern Club er staðsettur. Hátíð þessi er sú stærsta í Liverpool en þá troða hljómsveitir upp á fimm sviðum í miðborginni. Hljómsveitirnar eru bæði innlendar og erlendar, þar á meðal margar sem stæla Bítlana. Hátíðinni var hleypt af stokkunum 1992 og fer yfirleitt fram í ágúst. Árið 2010 sóttu 100 þúsund manns hátíðina heim.
Íþróttir
Liverpool er ein af háborgum knattspyrnunnar í Englandi. Aðalliðin eru tvö: Liverpool F.C. og Everton F.C.
thumb|Knattspyrnuleikur á Anfield Hnefaleikar eru mjög vinsælir í Liverpool, enda búa þeir yfir langri sögu í borginni. Rúmlega 20 áhugamannafélög eru borginni og hafa boxarar þaðan verið mest áberandi í landsliði Breta. Margir þeirra eru verðlaunahafar á Ólympíuleikunum.
Ein þekktasta veðreiðabraut Englands er í Aintree í Liverpool. Þar fer árlega fram keppnin John Smith‘s Grand National og taka hestar og knapar þátt hvaðanæva að úr heiminum.
Körfuboltaliðið Mersey Tigers (áður Everton Tigers) leikur í efstu deild og hefur lyft áhuga borgarbúa á íþróttinni til muna.
Liverpool er ein af þremur borgum í Englandi þar sem breskur hafnabolti er enn leikinn. Þar fara fram landsleikir við Wales annað hvert ár (hitt árið fer landsleikurinn fram í Wales). Félagið Liverpool Trojans er elsta hafnaboltalið Bretlands.
Byggingar og kennileiti
thumb|Dómkirkjan í Liverpool er næstlengsta kirkjubygging heims thumb|Speke Hall
Borgarastyrjöldin á Srí Lanka
thumb|right|Almennir borgarar á flótta undan sókn stjórnarhers Srí Lanka í janúar 2009. Borgarastyrjöldin á Srí Lanka var borgarastyrjöld á Srí Lanka sem hófst með árás Tamíltígra á herdeild úr her Srí Lanka 23. júní 1983 og lauk með sigri stjórnarhersins og dauða leiðtoga tígranna, Velupillai Prabhakaran, 18. maí 2009. Ástæða borgarastyrjaldarinnar var vaxandi mismunun sem bitnaði á tamílskumælandi íbúum landsins sem einkum búa í norður- og austurhéruðunum eftir að landið fékk sjálfstæði frá Bretlandi 1948. Á 8. áratug 20. aldar spruttu upp skæruliðahreyfingar tamílskumælandi íbúa sem stefndu að stofnun sjálfstæðs ríkis eða sjálfstjórnarhéraðs Tamíla, Tamíl Ílam. Árið 1983 braust út stríð milli þeirra og stjórnarhersins. Þrátt fyrir tilraunir stjórnarinnar til að mæta kröfum tamílska minnihlutans á 9. áratugnum héldu átökin áfram og á 10. áratugnum stóðu Tamíltígrar fyrir fjölda mannskæðra árása. Átökin hröktu hundruð þúsunda íbúa á flótta. Árið 2001 hófust vopnahlésviðræður að nýju. Flóðbylgjan í Indlandshafi 2004 varð til þess að draga úr átökum. Tamíltígrarnir misstu stuðning sinn utanlands þegar leyniskytta á þeirra vegum myrti tamílska stjórnmálamanninn Lakshman Kadirgamar sem hafði gagnrýnt tígrana árið 2005. Átök hófust aftur í árslok 2005. Ári síðar hóf stjórnarherinn sókn gegn tígrunum í austurhéruðunum og náði Vakarai á sitt vald. 2. janúar 2009 náði stjórnarherinn svo Kilinochchi sem var í reynd höfuðvígi uppreisnarmanna í norðurhéruðunum. Í bardögum í kjölfarið féllu margir af leiðtogum uppreisnarmanna og í maí lýsti stjórnarherinn yfir sigri. 19. maí hélt Mahinda Rajapaksa forseti landsins ræðu í þinginu þar sem hann lýsti því yfir að stríðinu væri lokið.
Eden (kvikmynd)
Eden er íslensk kvikmynd frá 2019 eftir Snævar Sölva Sölvason.
Fuglasafn Sigurgeirs
Fuglasafn Sigurgeirs er náttúrugripasafn á Ytri-Neslöndum í Mývatnssveit. Safnið á alla íslenska varpfugla, að undanskildum haferni og þórshana. Í sýningarsalnum eru nú um 280 uppstoppaðir fuglar og 300 egg til sýnis.
Fuglasafnið var byggt upp af Sigurgeiri Stefánssyni (1962-1999) og reistu aðstandendur hans safnhúsið í minningu hans með aðstoð fjölmargra einstaklinga og fyrirtækja.
Melstaður
Melstaður er kirkjustaður og prestsetur í Miðfirði. Sókn kirkjunar tilheyrir Melstaðarprestakalli. Fyrsta skrásetta aðsetur á Melstað er frá 14. öld. Arngrímur Jónsson hinn lærði er að líkindum frægasti prestur sem hefur setið á Melstað. Núverandi kirkja var reist 1947.
Saga
Á Melstað hefur verið kirkja frá því um 1050; eða þar til kirkjan fauk snemma árs 1942. Ný kirkja var tekin í notkun 1947.
Í fornöld nefndist staðurinn Melur en eftir að kirkja var reist þar eftir kristnitökuna afbakaðist nafnið í Staður og síðar Melstaður. Bærinn stendur á mel einum vestan við Miðfjarðará og sér þaðan vel yfir fremri hlut sveitarinnar sem og að Laugarbakka. Arngrímur Jónsson hinn lærði bjó að Melstað á 17. öld og var lengi vel prestur á staðnum. Skammt frá kirkjustaðnum er kuml; svokallaður Kormákshaugur. Þjóðsaga segir að álög séu á honum svo að ef grafið verði í hann komi kirkjan til með að standa í björtu báli.
Sr. Guðmundur Vigfússon hóf þjónustu sína á Mel 1859 og þótti honum þá gamla torfkirkjan (byggð 1810) orðin hrörleg og gömul. Gamla kirkjan var „ekki fokheld á vetrardag“ og stóð á lægsta stað í gamla kirkjugarðinum. Það var þá þannig að „flöturinn umhverfis kirkjugarðinn er meira en hálfri annarri alin hærri en grundvöllur kirkjurnnar“ og þar af leiðandi rann vatn að kirkjunni en ekki frá henni. Vildi hann láta færa kirkjuna á ávalan hól, Hjallhól, nokkuð hærri en bæjarstæðið sjálft. Þetta skrifar sr. Guðmundur í bréfi til prófasts; dagsett 14. október 1861. Samþykki fékkst meðal íbúa sveitarinnar að færa kirkjuna. Kirkjan var svo tekin í notkun 2. desember 1865 eftir 376 dagsverka vinnu.
Valdo Filho
Valdo Filho (fæddur 12. janúar 1964) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 45 leiki og skoraði 4 mörk með landsliðinu.
Melstaður
Saga
Haustið 1941 dreymir Björn G. Bergmanns, sóknarnefndarformaður og bóndi á Svarðbæli í Miðfirði, nokkru norðan við Melstað, að hann heyri í fimm prestum sem ganga til kirkju á Melstað. Aðfaranótt fokdags, 15. janúar 1942, dreymir hann sama draum en þá eru einungis sumir prestanna hempuklæddir og aðrir ekki. Veit Björn þá um morguninn að draumurinn viti ekki á gott. Eftir gegningar hringir séra Jóhann Kr. Briem, sem þá þjónaði að Melstað, og segir að kirkjan hafi fokið þá um morguninn. Brotnaði hún í spón. Brak kirkjunnar var boðið upp 12. maí sama ár og voru tekjur af því rúmar 6 milljónir krónur. Þá fundu kúasmalar brak um allt Melstaðarland og í skurði einum fannst altarið lítið skemmt.
Ole Gunnar Solskjær
Ole Gunnar Solskjær (fæddur í 26. febrúar 1973 í Noregi) er fyrrum knattspyrnumaður og knattspyrnuþjálfari. Hann er fyrrum leikmaður hjá Manchester United.
Molde
Áður en hann kom til Englands spilaði hann með 3. deildar liðinu Norwegian Clausenengen F.K. Árið 1994 fór hann til Molde F.K. sem lék í efstu deild Noregs. Ole skoraði 31 mark í 42 leikjum fyrir Molde.
Manchester United
Á fyrsta tímabili Solskjær vann United ensku úrvalsdeildina og skoraði Ole 18 mörk.
Árið 2001 var Ruud van Nistelrooy keyptur og fékk þá Ole ekki eins mikið að spila. Árið 2002-03 seldi Ferguson Andy Cole og Dwight York og keypti þess í stað Diego Forlan. Ferguson breytti þá leikplaninu og spila Van Nistelrooy einum í sókninni. Sama ár varð hnjask í herbúðum Manchester United þegar David Beckham meiddist en þá var Ole færður út á kant.
Leiktíðina 2003-04 meiddist Solskjær illa á hné og gat ekki spilað nánast alla leiktíðina og en þá komu inn Alan Smith, David Bellion, og Louis Saha ásamt Wayne Rooney sem var nýlega keyptur til liðsins.
Árið 2007 lagði hann skóna á hilluna eftir að hafa átt við erfið hnémeiðsli að stríða í nokkur ár. Eftirminnilegasta atvik á ferlinum hans eru líklega þegar hann skoraði 4 mörk á móti Nottingham Forrest, leikurinn endaði 8-1. Einnig var markið í úrslitum meistaradeildarinnar árið 1999 þegar hann skoraði sigurmarkið í uppbótartíma gegn Bayern Munich og endaði sá leikur 2-1.
Þjálfaraferill
Solskjær tók við þjálfun norska félagsins Molde F.K. í nóvember 2010 og gerði þá að meisturum á fyrsta ári sem þjálfari liðsins.
Fyrir jólin 2018 tók Solskjær við Manchester United sem bráðabirgðastjóri út tímabilið eftir að José Mourinho var rekinn. Í mars 2019 gerði Ole 3 ára samning við félagið.
Solskjær var rekinn í nóvember 2021 eftir slök úrslit, aðeins 1 sigur í síðustu 7 leikjum og slæm töp gegn Liverpool og Watford.
Melstaður
Saga
Núverandi kirkja þar var vígð 8. júní 1947 og helguð Stefáni, og því stundum nefnd Stefánskirkja þó það sé lang algengast að hún sé kölluð Melstaðarkirkja. Hún er úr steinsteypu og rúma kirkjubekkirnir 100 manns í sæti. Við kirkjuna stendur safnaðarheimilið, alls um 100 ára gamalt hús. Predikunarstóll kirkjunnar er eftir Ríkarð Jónsson myndlistarmann (myndskera). Einn af fáum minjunum sem glötuðust ekki úr gömlu kirkjunni er altaristaflan. Hún er eftir Magnús Jónsson prófessor og skiptist hún í miðhluta, þar sem segir frá Jesú á fjallinu, og hliðarvængi, þar sem sagt er frá þeim Móses og Aron. Taflan var þó mikið skemmd og var gerð upp fyrir 50 ára afmæli kirkjunar og hefur verið til sýnis í kirkjunni eftir það. Núverandi altaristafla er eftir Magnús Jónsson og er af skírn Jesú.
Askey (Noregi)
Askey (norska: Askøy) sem í fornu máli var nefnd Fenhringur, Fenhring eða Fenring) er eyja í Hordaland-fylki í Noregi. Einnig er til fylkið Askey en það tekur einmitt yfir alla eyjuna og er kennt við hana.
Light Years
Light Years er sjöunda breiðskífa áströlsku söngkonunnar Kylie Minogue. Hún var gefin út þann 25. september 2000 af Parlophone. Breiðskífan náði fyrsta sæti í Ástralíu og var staðfest fjórföld platína. Hún náði áttunda sæti í Nýja Sjálandi og öðru sæti í Bretlandi.
Jón Þór Birgisson
Jónsi er þekktur fyrir að spila á gítar sinn með sellóboga. Hann hefur verið blindur á öðru auganu frá fæðingu.
Þriðji heimurinn
thumb|400px|right|Grænu löndin voru í kalda stríðinu yfirleitt skilgreind sem þriðja heims lönd. Þriðji heimurinn (eða 3. heimurinn) er hugtak, sem er oft notað um fátæk lönd á suðurhveli jarðar. Hugtakið kom upp á Vesturlöndum í kalda stríðinu (1952), þar sem Fyrsti heimurinn var Vesturlönd, og Annar heimurinn var Austantjaldslöndin. Þriðji heimurinn var þá löndin sem hvorki voru í bandalagi með austri eða vestri í upphafi kalda stríðsins. Franski félagsfræðingurinn Alfred Sauvy (1898–1990) er upphafsmaður hugtaksins. Hann skrifaði greinina „Þrír heimar, ein jörð“ í blaðið L'Observateur 14. ágúst 1952, þar sem hann líkti „þriðja heiminum“ við „þriðju stétt“ í samfélaginu.
Í seinni tíð hafa alþjóðastofnanir sem fást við þróunaraðstoð sett allra fátækustu ríkin eða þjóðabrotin í sérstakan flokk, og er hugtakið Fjórði heimurinn stundum notað um þau.
Ólafur Olavius
Ólafur Ólafsson (eða Ólafur Olavius) (1741-1788) var rithöfundur, útgefandi og fræðimaður. Hann var lengstum búsettur í Danmörku.
Ólafur fæddist á Eyri í Seyðisfirði í Norður-Ísafjarðarsýslu. Hann var Ólafsson en latínuseraði nafn sitt að lærðra manna sið þeirra tíma. Olavius brautskráðist úr Skálholtsskóla og réðst til læknanáms hjá Bjarna Pálssyni, landlækni 1762. Hann hóf Háskólanám í Kaupmannahöfn 1765 og brautskráðist með Bachalárspróf í heimspeki árið 1768.
Ólafur skrifaði einkum rit og bækling á sviði athafnalífs til þess að hvetja Íslendinga til aukins framtaks. Merkustu rit hans eru Ökonomisk Reise igiennem Island, þar sem atvinnuháttum Íslendinga á seinni hluta 18. aldar var lýst. Ólafur var meðal stofnenda Lærdómslistafélagsins. Hann stofnaði og prentsmiðju í Hrappsey á Breiðafirði sem var fyrsta prentsmiðja á landinu sem fékkst við útgáfu á veraldlegum bókmenntum.
Ingibjörg, systir Olaviusar var amma Jóns Sigurðssonar forseta.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946 voru sveitarstjórnarkosningar haldnar árið 1946.
Akranes
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akranesi fóru fram 27. janúar.
Akureyri
Þessar bæjarstjórnarkosningar á Akureyri fóru fram 27. janúar.
Seltjarnarneshreppur
Þessar hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi fóru fram 7. júlí 1946. Framfarafélagið Kópavogur bauð fram lista með mönnum úr öllum stjórnmálaflokkum með það að markmiði að ná meirihluta til að þrýsta á frekari framfarir í Kópavogi og höfðu fyrir kosningarnar sent kjósendum bréf þar að lútandi. Sameinaðir Kópavogsbúar unnu kosninguna með 4 atkvæða mun gegn A-lista þar sem fyrrum hreppsnefndarmenn skipuðu efstu sætin. Guðmundur Gestsson var skipaður oddviti en Finnbogi Rútur Valdimarsson gegndi störfum oddvita á meðan Guðmundur dvaldi erlendis. Sigurjón Jónsson vék sæti sínu skömmu eftir kosningar, hugsanlega vegna mikilla útstrikana af A-listanum og tók Kjartan Einarsson við sæti hans.
Grundarbardagi
Grundarbardagi var orrusta sem háð var á Grund í Eyjafirði að morgni 8. júlí 1362. Þar féllu þeir Smiður Andrésson hirðstjóri, Jón Guttormsson skráveifa og fleiri fyrir flokki Eyfirðinga.
Smiður hirðstjóri reið norður í land eftir Alþingi með rúmlega þrjátíu manna flokk, þar á meðal báða lögmennina, Jón skráveifu og Orm Snorrason, og hugðist lækka rostann í Norðlendingum, sem höfðu átt í deilum við Jón skalla Eiríksson Hólabiskup og neitað að viðurkenna hann sem yfirboðara sinn. Smiður hafði áður aflað sér óvinsælda með harðri skattheimtu og Jón skráveifa var svo óvinsæll að þegar hann var hirðstjóri í Norðlendingafjórðungi höfðu Norðlendingar riðið á móti honum og hrakið hann úr fjórðungnum.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946
Seltjarnarneshreppur
Ákveðið var svo að skipta hreppnum upp og kljúfa Kópavog úr honum enda sé hreppurinn í tveim ólíkum og ótengdum hlutum, og Kópavogur nú nær jafnfjölmennur og Sauðárkrókur sem hafði þá nýverið fengið kaupstaðarréttindi. Skiptingin fór fram um áramótin 1947-48, og héldu Kópavogsbúar eigin hreppsnefndarkosningu.
Grundarbardagi
Flokkurinn kom á Grund og settist þar upp. Sagt er að húsfreyjan, Grundar-Helga, hafi búið þeim veislu og veitt vel svo að gestirnir hafi orðið mjög ölvaðir. Hún á líka að hafa sagt stúlkum þeim sem þjónuðu mönnunum til sængur að snúa við annarri skálminni á brókum þeirra svo þeim yrði tafsamt að klæða sig. En á meðan veislan stóð hafði hún látið sendimenn sína fara um sveitina og safna saman vopnfærum mönnum. Samtímaheimildir (annálar) segja þó að Eyfirðingar hafi safnast saman þegar þeir fréttu af ferðum Smiðs og förunauta hans og hitt þá fyrir á Grund. Ein yngri heimild segir að "fortogi" Eyfirðinga í bardaganum hafi verið Gunnar Pétursson, bróðir Helgu. Gunnar er þekktur úr skjölum. Hann mun þá hafa búið á Hólum í Eyjafirði, en síðar á Auðbrekku. Bróðir þeirra Helgu mun hafa verið Ólafur Pétursson hirðstjóri.
Bardaginn var harður og er sagður hafa staðið frá miðjum morgni (kl. 6) þar til eftir dagmál (kl. 9) og féllu alls þrettán eða fjórtán menn, sjö eða átta úr liði aðkomumanna en sex Eyfirðingar, og margir særðust. Smiður var vel vígur og er sagður hafa varist fimlega þótt drukkinn væri, stökk upp á skálabitana og hljóp á milli þeirra. Á endanum gat þó einhver komið lagi á háls hans og er sagt að höfuðið hafi lent í mjólkurtrogi húsfreyjunnar. Jón skráveifa er ýmist sagður hafa verið laminn til bana með járnreknum kylfum eða fundist fastur í kamarauganu, sem hann hafði reynt að skríða út um til að bjarga lífi sínu, og verið höggvinn. Ormur Snorrason komst í kirkju með nokkrum öðrum og þótti framganga hans ekki hetjuleg.
Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946
Tengt efni
Kosningasaga
Ösp
Ösp (fræðiheiti: Populus) er ættkvísl 25 – 35 tegunda lauftrjáa sem vaxa á norðurhveli jarðar. Þær eru meðal mikilvægustu lauftrjáa á Norðurslóðum. Aspir verða yfirleitt 15-50 metra háar og getur trjástofn stærstu tegunda orðið allt að 250 cm í þvermál. Venjulega er trjábörkur ungra aspa frá hvítum lit upp í grænleitt. Í eldri trjám helst mýkt barkarins hjá sumum tegundum en hjá öðrum verður börkurinn dökkbrúnn og sprunginn. Allar tegundir innan víðiættar (Salicaceae), en asparættkvíslin tilheyrir henni, eru einkynja. Trén eru því annaðhvort karl- eða kvenkyns. Aspartegundir eru líka notaðar til timburframleiðslu.
Ræktun á Íslandi
Helstu aspir sem ræktaðar eru á Íslandi eru alaskaösp (Populus trichocarpa), balsamösp (Populus balsamifera) og blæösp (Populus tremula) Einnig hafa nöturösp (Populus tremuloides) og gráösp (Populus canescens) verið reyndar.
Flokkun
Ættkvíslin Populus hefur vanalega verið skipt í sex deildir á grundvelli einkenna blaða og blóma; þessari flokkun er fylgt hér fyrir neðan. Nýlegar erfðarannsóknir hafa að mestu stutt þessa flokkun, staðfest nokkrar grunaða "reticulate" þróun vegna kynblöndunar (og erfðaflæðis til baka) milli hópa. Nokkrar tegundir (nefndar að neðan) hafa mismunandi tengsl eftri því hvort kjarna DNA (erfist í karllegg) og grænukorna DNA raðir (erfist í kvenlegg) sé að ræða, greinilegt merki þess að um sé að ræða blendingsuppruna. Blöndun er algeng í ættkvíslinni, með blendinga á milli tegunda í mismunandi deildum.
Vistfræði
Aspir af balsamaspardeild eru oft votlendis tegundir. Blæaspir eru oft mikilvæg lauftré í barrskógabeltinu.
Aspir eru mikilvægar tegundir fyrir lirfur fjölda Lepidoptera tegunda. Pleurotus populinus, asparostruvængur, finnst einvörðungu á dauðum viði aspa í Norður-Ameríku.
Söltun á kjöti
Söltun á kjöti var ein virkasta geymsluaðferðin á kjöti fram til 1900 þegar að kæli- og frystitækni ruddi sér til rúm. Í dag er söltun meira notuð til að bragðbæta frekar en að auka geymsluþol, því eru flestar saltaðar kjötvörur kælivörur með takmarkað geymsluþol.
Sprautusöltun
thumb|right|Kjúklingur í verslun í Suður-Afríku merktur með pækilinnihaldi. Sprautusöltun er aðferð til að auka geymsluþol og meyrni kjöts með því að sprauta saltpækli í kjötstykkin með nálum. Áður fyrr voru kjötstykkin sprautuð með handsprautum, en í dag er kjötið oft sett í vélar þar sem margar nálar sprauta í kjötstykkin, svokallaðar fjölnálasprautur. Sprautusöltun er til dæmis notuð við framleiðslu á hamborgarhrygg, beikoni, londonlambi og Bayonne-skinku.
Kjötstykkin verða mýkri og safaríkari með sprautusöltun því að algengt er að sprauta 10-25% af pækli inn í kjötið. Þyngdaraukning er mjög algeng við sprautusöltun en það er mjög erfitt að halda öllum ábatanum í kjötstykkjunum við áframhaldandi matvinnslu eða matargerð, eins og reykingu eða suðu. Oftast er sprautusöltun notuð með pækilsöltun eða veltisöltun.
Fjölnálasprautur hafa verið notaðar í mörg ár við færibandavinnslu á kjöti. Til eru margar gerðir og stærðir af fjölnálasprautum en flestar eru eins uppbyggðar: nálarnar færast upp og niður yfir færibandi sem færir kjötið undir nálarnar. Þegar þær fara niður stingast þær í kjötstykkin og sprauta saltpækli inn í þau í gegnum göt á hlið nálanna. Þegar nálarnar fara upp aftur fer þrýstingurinn af pæklinum og færibandið flytur kjötstykkin um 2-3 cm áfram.
Kostir sprautusöltunar eru stuttur söltunartími, jöfn dreifing salts og að auðvelt er að stjórna saltmagni. Ókostirnir eru að afurðirnar hafa minna geymsluþol, vegna þess að við sprautunina eru kjötstykkin opnuð með nálunum sem getur hleypt inn gerlum. Því þarf að passa vel upp á hreinlæti.
Algengt er að þess sé krafist í neytendalögum að saltsprautað kjöt sé merkt með pækilinnihaldi, til að koma í veg fyrir vörusvik vegna þyngdaraukningar kjötsins.
Kirsty MacColl
thumb|right|Kirsty MacColl Kirsty Anna MacColl (10. október 1959 – 18. desember 2000) var ensk söngkona og lagahöfundur, dóttir þjóðlagasöngvarans Ewan MacColl og Jean Newlove. Hún er einna þekktust fyrir lagið „They Don't Know“ sem varð alþjóðlegur smellur í flutningi Tracey Ullman árið 1983 og fyrir að syngja kvenröddina í „Fairytale of New York“ í flutningi The Pogues. Hún söng inn á mikið af hljómplötum sem eiginmaður hennar, Steve Lillywhite, framleiddi með hljómsveitum á borð við The Smiths, Simple Minds og Talking Heads. Hún lést við köfun í Mexíkó þegar bátur sigldi á hana.
Adolf Kirchhoff
thumb|right|250px|Johann Wilhelm Adolf Kirchhoff Johann Wilhelm Adolf Kirchhoff (6. janúar 1826 í Berlín – 26. febrúar 1908) var þýskur fornfræðingur og textafræðingur.
Ritstýrðar útgáfur
Kirchhoff gaf út fræðilegar útgáfur ýmissa fornra höfunda, þ.á m.:
Verk um áletranir og handritafræði
Hann ritstýrði einnig síðari hluta 4. bindis af Corpus Inscriptionum Graecarum (1859) og 1. bindi af Corpus Inscriptionum Atticarum (1873).
Kyu Sakamoto
thumb|right|Kyu Sakamoto Kyu Sakamoto (坂本九 Sakamoto Kyū) fæddur Hisashi Oshima (大島ひさし, Ōshima Hisashi) (10. desember 1941 - 12. ágúst 1985) var japanskur söngvari og leikari.
Ævisaga
Sakamoto var fæddur í Kawasaki, yngstur níu systkina. Foreldrar hans voru Hiroshi Sakamoto og Iku Sakamoto en bæði unnu þau á veitingastað. Í menntaskóli hófst söngferill Kyu og hann byrjaði sem söngvari í japönsku hljómsveitinni The Drifters árið 1958.
Þekktasta lag hans, Ue o muite arukō, betur þekkt sem Sukiyaki á vesturlöndum, sló í gegn í Japan og komst í efsta sæti bandaríska vinsældalistans árið 1963. Lagið fór sem stormsveipur um höf og lönd og hið þekkta stef hefur verið áhrifavaldur margra annarra verka í seinni tíð.
Kyu var dugmikill í vinnu fyrir eldri, yngri og fatlaða í Japan. Lag hans Ashita Ga Aru Sa var aðalstef Ólympíuleika fatlaðra sem var haldið í Tókýó árið 1964.
Hann lést í flugslysi í Japan árið 1985 og lét eftir sig eiginkonu og tvær dætur; þær Hanako og Maiko.
Lilium longiflorum
Klapparlilja (fræðiheiti: Lilium longiflorum) (Japanese: テッポウユリ, Teppouyuri), er upprunnin frá Ryukyueyjum (Japan). Lilium formosana, náskyld tegund frá Taiwan, var áður talin afbrigði af henni. Hún myndar stöngulrætur og verður um 1 m há. Blómin eru lúðurlaga, hvít og ilmandi.
Lýsing
Plönturnar verða frá um 50 sm til 1 m háar. Þær hafa löng lensulaga blöð, stakstæð. Blómgun er frá apríl til júní, og blómin hreinhvít á toppi stöngulsins. Stöngullinn er sívalur, með ummál um 5 sm.
Ræktun
Afbrigði tegundarinnar, L. longiflorum var. eximium, er hærra og kröftugra. Það er mikið ræktað til afskurðar blóma. Það hefur óreglulegan blómgunartíma í náttúrunni, og þetta er notað í ræktun, það gerir mögulegt að drífa hana til blómgunar á mismunandi tímum, svo sem á Páskum. Þetta afbrigði er stundum kallað Bermuda lily vegna þess að það er mikið ræktað í Bermúda til útflutnings.
Flóðbylgjan í Indlandshafi 2004
thumb|right|Flóðbylgjan ríður yfir [[Ao Nang í Taílandi.]] Flóðbylgjan í Indlandshafi 2004 var röð skjálftaflóðbylgja sem riðu yfir strendur flestra landa við Indlandshaf 26. desember 2004 með þeim afleiðingum að 228.000 manns létu lífið. Þetta eru taldar einar mannskæðustu náttúruhamfarir sögunnar. Flóðbylgjurnar stöfuðu af gríðaröflugum jarðskjálfta sem reið yfir neðansjávar undan vesturströnd Súmötru þar sem Indlandsflekinn skríður undir Búrmaflekann. Jarðskjálftinn mældist 9,1 til 9,3 að stærð á MMS-kvarða og olli titringi jarðar upp á 1 sm. Þetta var þriðji stærsti jarðskjálfti sem mældur hefur verið með skjálftamæli. Skjálftinn reið yfir klukkan 00:58:53 að samræmdum tíma. Flóðbylgjurnar sem fylgdu í kjölfarið náðu sums staðar 30 metra hæð þegar þær gengu á land. Verst úti varð Aceh-hérað í Indónesíu. Staðfest hefur verið að 131.028 hafi látist í Indónesíu. Yfir 30.000 fórust á Srí Lanka og þúsundir fórust á Indlandi og í Taílandi. Í Sómalíu, 4.500 km frá skjálftamiðjunni, fórust 176 svo vitað sé og um 50.000 manns misstu heimili sín. 14 milljarða dala neyðaraðstoð safnaðist handa þeim löndum sem verst urðu úti.
Agathis microstachya
Agathis microstachya er tegund af barrtrjám sem vex á litlu svæði í norður Queensland í Ástralíu. Það verður um 50 m hátt.
Alavés
Deportivo Alavés, S.A.D , oftast þekkt sem Sporting Alavés eða bara Alavés, er spænskt knattspyrnufélag með aðsetur í Vitoria-Gasteiz í Baskahéraði Spánar. Félagið var stofnað árið 1921, það spilar í La Liga. Heimavöllur þess er Mendizorrotza.
Veiðimaðurinn
thumb|right|Kort sem sýnir Veiðimanninn Veiðimaðurinn, Risinn eða Óríon er stjörnumerki við miðbaug himins. Björtustu stjörnur þess eru Rígel og Betelgás. Í Veiðimanninum eru Fjósakonurnar, það eru þrjár stjörnur (Alnilam, Alnitak og Mintaka) sem liggja í beinni línu og mynda belti hans. Í sverði hans er Sverðþokan.
Bjarni Harðarson
Bjarni Harðarson (fæddur í Hveragerði 25. desember, 1961) er bóksali og fyrrum þingmaður Framsóknarflokksins. Hann var kjörinn á þing 2007 sem áttundi þingmaður Suðurkjördæmis.
Bréfið
Þann 10. nóvember 2008 kom upp hneykslismál þegar Bjarna urðu á þau mistök að senda skeyti ætlað aðstoðarmanni hans til allra fjölmiðla Íslands, þar sem hann vildi láta áframsenda nafnlaust bréf þriðja aðila þar sem kom fram sterk gagnrýni á Valgerði Sverrisdóttur varaformann Framsóknarflokksins. Daginn eftir sagði Bjarni af sér þingmennsku.
Kór Barnaskóla Akureyrar (1973)
Kór Barnaskóla Akureyrar er 45-snúninga hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1973. Á henni flytur Kór Barnaskóla Akureyrar fjögur lög. Platan er hljóðrituð í stereo. Söngstjóri: Birgir Helgason. Undirleik annast: Ingimar Eydal píanó, Árni Friðriksson trommur, Finnur Eydal klarinett, Pálmi Stefánsson bassa. Upptaka: Pétur Steingrímsson. Pressun: E M I a/s. Ljósmynd: Ásgrímur. Prentun: Valprent.
Washington Stecanela Cerqueira
Washington Stecanela Cerqueira (fæddur 1. apríl 1975) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 9 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu.
Demi Moore
Demi Moore (f. 11. nóvember 1962 í Roswell, New Mexico) er bandarísk leikkona.
Loddudrangur
Loddudrangur við Salthöfða á Fagurhólsmýri er klettadrangur sem er jafnframt síðasti þekkti varpstaður hafarna í Öræfum. Nafnið er dregið af Loddu, erni, en lengi vel var arnarhreiður í drangnum.
thumb|Loddudrangur séður að norðan. Arnarhreiðrið mun hafa verið efst í drangnum. Sunnan megin er í dag hrafnslaupur í miðjum drangnum.
Guðmundur Arason ríki
Uppgangur og auður
Hann var einnig mjög auðugur að lausafé og í skýrslu um eignir hans frá 1446 segir meðal annars um innanstokksmuni á Reykhólum að þar voru til: Sængur 33, flestar nýjar með áklæðum og rekkjuvoðum, 6 manna línlök og 5 glituð línhægindi, 2 mundlaugar stórar og 5 litlar. Tinföt 32 smá og stór, 90 tréföt, 12 stórkönnur, 11 hálfkönnur, 13 smátintir, 68 vínstaup og 18 stór drykkjarhorn, sum búin með silfur, og meir en 100 borðdiskar útlenskir.
Loddudrangur
Hafernir
Hafarnarhjón verptu á Loddudrangi, að minnsta kosti öðru hverju, fram yfir miðja 19.öld. En einhvern tímann á árunum 1857-1864 var annar fuglinn skotinn sökum þess, að talið var að örninn tæki lömb. Var áður reynt að steypa undan erninum á hverju vori í nokkur ár, en þar sem til þess þurfti marga menn var það nokkrum erfiðleikum bundið. Því var ákveðið að skjóta annan örninn, þótt mörgum mönnum sem þarna áttu hlut að máli, þætti leitt að grípa til þessa ráðs. Fuglinn sem eftir lifði, hvarf skömmu síðar og eftir það bar lítið á örnum í Öræfum.
Klifur
Í Loddudrang er klifurleið sem kölluð er "Arnarhreiðrið".
Guðmundur Arason ríki
Dómurinn yfir Guðmundi
Einar kvað svo sjálfur upp dóm í málinu daginn eftir: „... og lýsti ég Guðmund Arason útlægan og óheilagan, hvar hann kann takast utan griðastaða og því fyrirbýð ég hverjum manni héðan í frá hann að hýsa eða heima halda eða hafa, styðja eða styrkja eða nokkra björg veita í móti kóngsins rétti og landsins lögum undir slíka sekt sem lögbók vottar ...“
Porkeri
thumb|Porkeri. thumb|Lega Porkeris. thumb|12 steina minnisvarði er um 65 manns sem fórust á sjó Porkeri (danska: Porkere) er þorp og sveitarfélag á Suðurey í Færeyjum með 293 íbúa (2016). Nafnið er talið vera tilkomið vegna svína (fyrst nefnt Purkurgerði).
Guðmundur Arason ríki
Dómurinn yfir Guðmundi
Framgangur Einars á þinginu, þar sem hann var í raun bæði ákærandi og dómari, og það að hann skyldi dæma Guðmund útlægan að honum fjarstöddum, án þess að hann gæti borið hönd fyrir höfuð sér, og allar eignir hans til konungs og erfingja, þykir benda til þess að hann hafi gengið erinda konungs í þessu máli. Eignir Guðmundar komust í umsjá Einars og síðar Björns ríka bróður hans og hirtu þeir af þeim tekjur en erfingjar fengu ekki það sem þeim bar og hófust seinna af því málaferli sem stóðu með hléum fram yfir aldamótin 1500.
Porkeri
Porkeriskirkja var byggð árið 1847. Byggðasafn þorpsins er Porkeris Bygdarsavn.
Guðmundur Arason ríki
Eftirmál
Andrés Guðmundsson, óskilgetinn sonur Guðmundar, átti einnig í deilum við Vatnsfirðinga og haustið 1482 kom hann til Reykhóla með lið, lagði undir sig virki sem Þorleifur Björnsson hafði látið gera þar, hafði þar erlenda byssumenn að sögn og hélt virkinu til 4. janúar 1483 en þá kom Þorleifur með lið til Reykhóla. Eftir nokkur átök og skothríð var Andrés tekinn höndum og hafður í hald til vors en þá sættust þeir Þorleifur. Um þessa atburði skrifaði Björn Th. Björnsson skáldsöguna Virkisvetur.
TrueCrypt
TrueCrypt er ókeypis notendahugbúnaður sem leyfir notendum að dulrita gögn í rauntíma. TrueCrypt getur meðal annars búið til dulritaðan sýndardisk sem er geymdur innan tölvuskráar, deildar eða geymslu.
TrueCrypt virkar á Microsoft Windows, Linux og Mac OS X og styður dulritunaralgrímin AES, Serpent og Twofish.
Faisalabad
Faisalabad (úrdú: فیصل آباد) áður Lyallpur, er þriðja stærsta borg Pakistans og sú önnur stærsta í Púnjab á eftir Lahore. Íbúar eru rúmar fjórar milljónir. Borgin er mikilvæg iðnaðarborg og stundum kölluð „Manchester Asíu“.
Spaugstofan (1987)
Spaugstofan öðru nafni Spaug til einhvers var fjögurra þátta gamanþáttasería sýnd á RÚV á mánudagskvöldum árið 1987, þáttaröðin var samt tekin upp árið 1986. Um var að ræða fjóra prufuþætti sem einkenndust af stuttum atriðum. Þarna var Pálmi Gestsson ekki komin í hópinn en Laddi var í hans stað. Björn Emilsson stjórnaði upptöku. Hugmyndin kom til vegna þess að sami hópur sá um áramótaskaupin 1985 og 1986. Ekki voru framleiddir fleiri þættir en Spaugstofan kom aftur saman á RÚV undir merkinu 89 á stöðinni árið 1989 en með Pálma Gestssyni í stað Ladda.
Undirstaðan
Aðalsöguhetjan í Undirstöðunni er Dagný Taggart, sem rekur járnbrautarfélag fjölskyldu sinnar. Hún á í ástarsambandi við argentínska koparjöfurinn Francisco d’Anconia, iðnrekandann Hank Rearden og verkfræðinginn John Galt. Baksviðið er, að þeir menn, sem skapa auðinn með hugviti sínu, telji sér ekki skylt að vinna fyrir aðra, sem skapa ekki neitt, og gera þess vegna verkfall. Hafa ýmsar þýðingar bókarinnar á erlendar tungur einmitt verið nefndar „Verkfallið“.
Undirstaðan kom út á íslensku haustið 2012 í þýðingu Elínar Guðmundsdóttur hjá Almenna bókafélaginu. Alls hefur bókin selst í um átta milljónum eintaka í heiminum.
Akurgæs
Akurgæs (fræðiheiti Anser fabalis) er meðalstór til stór gæs sem verpir í Norður-Evrópu og Asíu. Hún er farfugl og vetrarstöðvar hennar eru sunnar í Evrópu og Asíu.
Hún er 68 til 90 sm löng og vænghaf hennar er 140 til 174 g og vegur frá  1,7–4 kg. Goggur er svartur á báðum endum og með appelsínugulri rönd í miðjunni, fætur eru einnig skærappelsínugulir. Akurgæs er flækingur á Íslandi.
Kosningaréttur kvenna
thumb|Kosningaréttur kvenna thumb|right|13 af þeim 19 þingkonum sem kosnar voru á þing í Finnlandi árið 1907 thumb|Kvenfrelsisdagurinn í Reykjavík árið 1919. Kosningaréttur kvenna vísar til þeirra réttinda kvenna að geta boðið sig fram og kosið til embættis. Uppruna baráttunnar fyrir kosningarétti kvenna má rekja til 18. aldar í Frakklandi. Hann má einnig tengja baráttunni fyrir afnámi þrælahalds.
Alþjóðleg kvenréttindahreyfing
Upphaf hinnar alþjóðlegu kvenréttindahreyfingar er gjarnan rakin til fundar sem haldinn var í Seneca Falls í Bandaríkjunum árið 1848. Árið 1866 lagði John Stuart Mill sem þá sat á þingi í Bretlandi fram undirskriftir 1499 þekktra kvenna þar sem farið var fram á kosningarétt fyrir konur og árið 1868 var lagður fram undirskriftalisti með um 50 þúsund undirskriftum. En ekki var tekið undir kröfurnar. Konur fengu fyrst kosningarétt árið 1893 í Nýja-Sjálandi sem þá var nýlenda Breta. Árið 1895 fengu konur í Suður-Ástralíu einnig kosningarétt og urðu um leið kjörgengar til þings. Í Finnlandi var stofnað kvenréttindafélag árið 1883 upp úr leshring sem nokkrar konur stofnuðu til þess að ræða bókina Kúgun kvenna. Finnland varð því fyrsta Evrópulandið til að leyfa konum að kjósa árið 1907 og voru konur kosnar til þings í fyrsta skiptið þá. Konur í Sviss fengu fyrst að kjósa 1971.
Kosningaréttur íslenskra kvenna
Íslenskar konur fengu fyrst takmarkaðan kosningarétt til sveitarstjórnakosninga árið 1882 sem var víkkaður út árið 1908 og varð kosningaréttur kynjanna til sveitastjórna þá jafn. Árið 1895 stóð Hið íslenska kvenfélag fyrir undirskriftasöfnun til stuðnings almenns kosningaréttar kvenna. Um 2.348 skrifuðu undir. Árið 1907 hóf Hið íslenska kvenfélag undirskrifasöfnun á ný og skrifuðu 11.381 kona undir, úr nær öllum hreppum landsins, þar af 1.956 úr Reykjavík. Árið 1907 töldust konur 15 ára og eldri vera 28.640 talsins þannig að ljóst er að víðtækur stuðningur fyrir kosningarétti hefur verið meðal kvenna. Árið 1911 samþykkti Alþingi frumvarp sem gerði ráð fyrir jöfnum kosningarétti karla og kvenna til Alþingis en dönsk stjórnvöld vildu ekki samþykkja það fremur en önnur frumvörp um breytingar á stjórnskipun Íslands þetta ár.
Árið 1913 samþykkti Alþingi nýtt frumvarp um kosningarétt kvenna og vinnuhjúa en þá var sett inn ákvæði um 40 ára aldurstakmark sem átti svo að lækka smátt og smátt og mun það hafa verið vegna þess að þingmenn töldu að það yrði of mikil röskun að því að fjölga kjósendum í einu vetfangi um tvo þriðju og því væri betra að fjölgunin kæmi í smáskömmtum. Einnig kemur fram bæði í umræðum á Alþingi og í blaðagreinum að sumir óttuðust sérframboð kvenna. Slíkt aldursákvæði var ekki sett í lög í neinu öðru evrópsku landi nema Bretlandi 1918 en þar var miðað við 30 ára aldur.
Ný stjórnarskrá með ákvæði um að konur og vinnuhjú eldri en 40 ára fengju kosningarétt og kjörgengi til þingkosninga árið 1915. Átti að lækka aldurstakmarkið í skrefum um eitt ár á ári hverju þar til það væri komið niður í 25 ár til jafns við þann rétt sem karlmenn sem voru fjár síns ráðandi höfðu. Það takmark hefði náðst árið 1931 að óbreyttri stjórnarskrá. Frá þessu var fallið árið 1920 og kosningaréttur karla og kvenna gerður jafn.
Meðalhófsreglan
Meðalhófsreglan er réttarregla sem kveður á um að íþyngjandi ákvarðanir hins opinbera megi ekki ganga lengra en nauðsyn krefur til að ná lögmætu markmiði. Gildir hún sérstaklega við úrlausn stjórnsýslumála og dómsmála. Ef til er önnur vægari úrlausn sem nær hinu lögmæta markmiði skal ætíð beita henni.
Noemi
Veronica Scopelliti (fædd 25. janúar 1982 í Róm), þekktust sem Noemi, er ítölsk söngkona.
Uncharted 2: Among Thieves
Uncharted 2: Among Thieves er þriðju persónu hasarleikur frá Naughty Dog fyrir PlayStation 3 og sem kom út 16. október 2009. Leikurinn er framhaldið af Uncharted: Drake's Fortune. Leikmenn stýra enn aftur fjársjóðsleitandanum fyndna Nathan Drake þar sem hann og félagar hans keppa við geðsjúkann stríðsglæpamann Zoran Lazarevic við að finna týndu borgina Shambala og Cintamani-steininn í Himalajafjöllunum. Leikurinn hlaut lof gagnrýnenda víðsvegar og vann fjöldann allan af verðlaunum, þ.á.m. besti leikur ársins.
Trongisvágur
thumb|Trongisvágur. thumb|Staðsetning Trongisvágs. Trongisvágur er þorp í sveitarfélaginu Tvöroyri á Suðurey í Færeyjum með 506 íbúa (2015). Þorpið byggðist upp fyrst árið 1830 þegar konunglega einokunarverslunin setti upp krambúð þar. Trongisvágur er í raun samvaxið stærri þéttbýlistað; Tvøroyri.
Íþróttahöll er í þorpinu. Þar spila og æfa blak, borðtennis, handbolta og fótboltafélög ( flogbóltsfelagið TB, borðtennisfelagið TBF og TB hondbóltur og TB innandura fótbólt). Skógrækt er nálægt Trongisvági: Viðarlundini í Trongisvági.
Ævintýri (1969)
Ævintýri er 45-snúninga hljómplata gefin út af Tónaútgáfunni árið 1969. Á henni flytur hljómsveitin Ævintýri tvö lög. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið, Pétur Steingrímsson. Útsetning: Ævintýri og Þórir Baldursson. Pressun PYE. Ljósmynd: Óli Páll. Prentun: Litbrá Offset.
Víðifeti
Víðifeti (fræðiheiti: Hydriomena furcata) er fiðrildi af Fetafiðrildaætt. Hann finnst á láglendi um allt Ísland.
Útbreiðsla
Evrópa, Kákasus, Transkákasía, Úral, Kazakhstan, Síbería, austast í Rússlandi, norður Mongólía, Kína, Kórea, í Norður-Amaríku: Alaska til Nýfundnalands, Breska Kólumbía. Sérstaklega algengur í norður Evrópu, í mið Evrópu er hann meira staðbundinn og vantar nær alveg syðst. Í Síberíu og mið Asíu hefur hann mikla útbreiðslu.
Lirfurnar nærast á ýmsum lauftrjám og runnum, þar á meðal víði og bláberjalyngi. Hann getur valdið allnokkrum skaða í skjólbeltum.
Frumbroddgeislungar
Frumbroddgeislungar (Protacanthopterygii) er yfirættbálkur innan flokksins geisluggar.
477
Árið 477 (CDLXXII í rómverskum tölum)
Nolan North
Nolan Ramsey North (fæddur 31. október 1970) er bandarískur leikari og raddleikari. Hann þekktastur fyrir að raddsetja Nathan Drake í Uncharted-tölvuleikjunum og Desmond Miles í Assassins Creed-tölvuleikjunum.
Stjórnsýsluvald
Stjórnsýsluvald er sá hluti ríkisvaldsins þar sem ákvarðað er um réttindi og skyldur tiltekinna aðila samkvæmt lögum. Þær ákvarðanir eru kallaðar stjórnsýsluákvarðanir. Þegar ákvarðanir eru teknar án þess að um sé að ræða tiltekna aðila kallast þær stjórnvaldsákvarðanir. Ákveðnir aðilar fari með stjórnsýsluvald þegar þeir hafa lagaheimild til að taka slíkar ákvarðanir. Í lögum er tilgreint hvaða aðilar geti tekið hvaða ákvarðanir og eru í flestum tilfellum ríkisaðilar, sveitarstjórnir eða embættismenn, eða aðilar sem framangreindir aðilar hafa veitt umboð til slíkra verka.
Stjórnsýsluákvarðanir þurfa að uppfylla ýmis skilyrði samkvæmt lögum og þeim réttarreglum sem gilda í viðkomandi ríki og vísað er í, kallaðar stjórnsýslureglur, en þær eru byggðar á stjórnsýslurétti.
Framsal stjórnsýsluvalds
Venjulega er stjórnsýsluvald veitt tiltekinni stofnun og fer þá forstjóri hennar með stjórnsýsluvaldið. Hann framselur það í mörgum tilvikum til tiltekinna starfsmanna svo þeir geti tekið stjórnsýsluákvarðanir í umboði hans. Stjórnsýsluvald getur lent í höndum einstaklinga eða einkaaðila ef þeir þurfa að taka slíkar ákvarðanir við framkvæmd lagalegra skylda af hálfu hins opinbera.
Jafnræðisreglan
Jafnræðisreglan er réttarregla sem kveður á um að allir skuli vera jafnir fyrir lögunum. Nánar tiltekið felst hún í því að sambærileg mál skulu njóta sambærilegrar meðferðar. Reglan er ekki algild en spilar stórt hlutverk við túlkun réttarheimilda. Hvers kyns undanþágur þurfa að vera málefnalegar og uppfylla meðal annars skilyrði um meðalhóf.
Stjórnsýsluvald
Handhafar stjórnsýsluvalds
Stjórnsýsluvald má finna í öllum þrem greinum ríkisvaldsins en er mest áberandi hjá framkvæmdavaldinu en er þá falið stofnunum, nefndum og embættismönnum. Innan löggjafarþinga má finna einkenni stjórnsýsluvalds þegar kemur að rekstri þeirra og sömuleiðis hjá dómstólum þó ekki sé alltaf kveðið á um það með berum orðum. Á Íslandi fer Hæstiréttur til dæmis með æðsta stjórnsýsluvald þegar kemur að afgreiðslu stjórnsýslukæra vegna framkvæmda forsetakosninga og annarra kosninga þar sem Hæstarétti er sérstaklega falið það vald.
Takk...
Takk er breiðskífa sem hljómsveitin Sigur Rós gaf út árið 2005.
Jón Magnússon (f. 1946)
Jón Magnússon (f. 23. mars 1946 á Akranesi) er hæstaréttarlögmaður og fyrrverandi Alþingismaður fyrir Sjálfstæðisflokkinn og Frjálslynda flokkinn í Reykjavíkurkjördæmi suður.
Jónas Fr. Jónsson, fyrrverandi forstjóri Fjármálaeftirlitsins, er sonur Jóns og fyrrverandi eiginkonu hans Halldóru Rafnar.
Páll Sigurðsson
alt=Páll Sigurðsson, prófessor emeritus við Lagadeild Háskóla Íslands|thumb|Páll Sigurðsson, prófessor emeritus við Lagadeild Háskóla Íslands Páll Sigurðsson (f. 16. ágúst 1944) er íslenskur lögfræðingur, fyrrum prófessor og núverandi prófessor emeritus, við Lagadeild Háskóla Íslands.
Burstahalapokarotta
Burstahalapokarottan eða Pokarefur (fræðiheiti: Trichosurus vulpecula) er smávaxin pokarotta sem má finna í Ástralíu og eyjum þar í kring, hún hefur einnig breiðst út á Nýja-Sjálandi. Hana er að finna nánast alls staðar í Ástralíu og hefur hún breiðst út gríðarlega síðustu áratugi. Hún getur orðið allt að 58 cm að lengd og hali hennar getur orðið allt að 40 sm. Hún vegur um 4 kg í fullri stærð.
Páll Sigurðsson
Menntun og starfsferill
Páll starfaði við Lagadeild Háskóla Íslands samfellt í 41 ár, fyrst sem dósent frá 1. september 1973 og prófessor frá 5. maí 1987 til 31. ágúst 2014. Hann gegndi fjölmörgum opinberum trúnaðarstörfum, m.a. í ýmsum úrskurðarnefndum. Hann er í dag prófessor emeritus við Lagadeildina.