cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Austurríki
Stjórnmál
Austurríki er sambandslýðveldi níu sambandsríkja. Austurríska þingið er í tveimur deildum, þjóðarráðinu (Nationalrat) og sambandsráðinu (Bundesrat). Hið fyrrnefnda mynda 183 þingmenn sem kosnir eru í almennum kosningum. Kjörtímabilið er fimm ár. Í sambandsráðinu eru fulltrúar sambandsríkjanna, sem einnig eru þingmenn í hverju sambandsríki fyrir sig. Æðsti yfirmaður þingsins er kanslarinn, sem forseti landsins velur. Kjörtímabil forsetans er sex ár. Forsetinn tilnefnir alla ráðherra en það er kanslarinn sem endanlega velur þá. Hvert sambandsland er með eigið þing (Landtag). Á hverju þingi eru sextán þingmenn sem kosnir eru í almennum kosningum og velja þeir ráðherrana í hverju sambandslandi fyrir sig.
Her
Í Austurríki er herskylda fyrir alla karlmenn og stendur hún yfir í sex mánuði. Í hernum eru að staðaldri 35 þúsund manns en 25 þúsund til viðbótar eru tiltækir. Konur eru ekki herskyldar en engu að síður velkomar. Markmið hersins er að tryggja varnir ríkisins en einnig að aðstoða við hjálparstarf ef náttúruhamfarir valda skaða eða neyðaraðstæður koma upp. Eftir að heimsstyrjöldinni síðari lauk hefur Austurríki ekki tekið þátt í neinum hernaðarátökum. Þó hefur landið sent hermenn til starfa erlendis síðan 1960. Í öllum slíkum tilvikum er um litlar herdeildir að ræða. Stærsta verkefni austurríska hersins var KFOR-verkefnið í Kosóvó 1999 en 436 manns voru sendir þangað.
Efnahagslíf
Austurríki situr oftast hátt á listum yfir lönd eftir landsframleiðslu á mann þar sem landið býr við iðnvætt atvinnulíf og þróað markaðshagkerfi með félagslegu ívafi. Síðustu ár hefur einkavæðing dregið úr ríkisrekstri svo hann er nú svipaður og í öðrum Evrópulöndum. Verkalýðsfélög hafa mikil áhrif á atvinnustefnu og ákvarðanir um stækkun hagkerfisins. Fyrir utan háþróaðan iðnað er ferðaþjónusta mikilvægasta atvinnugreinin.
Helsta viðskiptaland Austurríkis hefur lengi verið Þýskaland, og landið er viðkvæmt fyrir sveiflum í hagkerfi Þýskalands. Síðan Austurríki gerðist aðildarríki Evrópusambandsins hefur það tengst öðrum Evrópulöndum nánari böndum og orðið minna háð Þýskalandi. Aðildin að Evrópusambandinu hefur líka laðað að erlenda fjárfestingu vegna aðgangsins að innri markaði sambandsins og nálægðar við uppgangsmarkaði í Evrópusambandinu. Hagvöxtur náði 3,3% árið 2006. Um 67% af innflutningi Austurríkis er frá öðrum Evrópusambandsríkjum.
Alþjóðlega fjármálakreppan 2007-2008 hafði ýmis önnur neikvæð áhrif á hagkerfi Austurríkis. Ríkisstjórnin keypti Hypo Alpe-Adria-Bank International fyrir 1 evru eftir skuldavandræði bankans, og þurrkuðu þar með út 1,63 milljarðs dollara eignarhlut bæverska ríkisbankans BayernLB. Staða HGAA var enn óleyst í febrúar 2014 og Werner Faymann kanslari varaði við því að gjaldþrot bankans yrði sambærilegt við gjaldþrot Creditanstalt árið 1931.
Frá falli kommúnismans hafa austurrísk fyrirtæki átt mikil viðskipti við lönd í Austur-Evrópu. Milli 1995 og 2010 hafa 4.868 samrunar metnir á samtals 163 milljarða evra með þátttöku austurrískra fyrirtækja verið tilkynntir. Stærstu viðskipti austurrískra fyrirtækja hafa verið: kaup HypoVereinsbank á Bank Austria fyrir 7,8 milljarða evra árið 2000, kaup Volkswagen Group á Porsche Holding Salzburg fyrir 3,6 milljarða árið 2009, og kaup Erste Group á Banca Comercială Română fyrir 3,7 milljarða evra árið 2005.
Ferðaþjónusta stendur undir nær 9% af vergri landsframleiðslu í Austurríki. Árið 2007 var Austurríki í 9. sæti yfir eyðslu erlendra ferðamanna, með 18,9 milljarða dala í tekjur. Landið var í 12. sæti yfir heimsóknir, með 20,8 milljón ferðamenn.
Íbúar
Í Austurríki búa um 8,8 milljónir manna á tæplega 84 þúsund km2 svæði. Íbúaþéttleiki landsins er því 100 íbúar á km2. Mikil fjölgun fólks var merkjanleg á tímum iðnbyltingarinnar, þrátt fyrir talsverðar Ameríkuferðir en íbúum fækkaði hratt meðan heimsstyrjaldirnar tvær á 20. öld stóðu yfir. Eftir stríð hefur Austurríkismönnum fjölgað hægt og er fjölgunin í dag ekki nema um 30 þúsund á ári. Fjölgunin er til komin vegna innflutnings erlendra borgara, þar sem fæðingar- og dánartíðni í landinu stenst nokkurn veginn á. Flestir þeirra sem eru af erlendu bergi brotnir eru frá löndum fyrrverandi Júgóslavíu. Útlendingar í Austurríki eru rúmlega 800 þúsund talsins, þ.e. tæp 10% af íbúafjölda landsins. Í Vín er hlutfallið 20%.
Borgir
Vín er langstærsta borg landsins með tæplega 1,7 milljónir íbúa. Stórborgarsvæðið er með 2,4 milljón íbúa sem er rúmlega fjórðungur allra íbúa Austurríkis. Stærstu borgir landsins eru:
Tungumál
thumb|Við ungversku landamærin eru bæjarheitin rituð á tveimur málum Í Austurríki er þýska opinbert tungumál. Hér er hins vegar um suðurþýska mállýsku að ræða þannig að framburður og orðaforði eru ekki að öllu leyti eins og í háþýsku. Austurríska mállýskan líkist helst bæversku en hefur þó breyst meira. Við inngöngu Austurríkis í Evrópusambandið var samið um að landið fengi að halda sínum sérstaka orðaforða. Önnur viðurkennd tungumál í Austurríki eru ungverska, slóvenska, burgenlandkróatíska, tékkneska, slóvakíska og rómaní (sígaunar).
Tónlist
thumb|Mozart var eitt þekktasta tónskáld Austurríkis Margir af þekktustu tónskáldum og tónlistarmönnum klassíska tímans komu frá Austurríki. Þeirra helstu eru Wolfgang Amadeus Mozart, Joseph Haydn, Franz Schubert, Anton Bruckner og Franz Liszt, sem var Ungverji sem fæddist í Burgenland. Auk þeirra fluttu ýmsir aðrir til Vínar til að starfa þar, svo sem Ludwig van Beethoven (fæddist í Bonn).
Sérstakur undirflokkur klassískrar tónlistar nefnast Vínarvalsar og eru þeir heimsþekktir. Helstu valsatónskáldin eru Johann Strauss (bæði faðir og sonur) og Josef Lanner. Fjölmörg óperutónskáld eru frá Austurríki. Þeirra helstu eru Karl Millöcker, Nico Dostal, Franz Suppé, Franz Lehár og Ralph Benatzky. Fáar þekktar hljómsveitir nútímatónlistar eru frá Austurríki. Einn helsti dægurlagasöngvari landsins er Udo Jürgens, sem sigraði í Eurovision 1966.
Aðrir listamenn
Þekktir austurrískir rithöfundar eru Franz Grillparzer (oft nefndur þjóðskáld Austurríkis), Franz Kafka, Bertha von Suttner (fyrsta konan til að hljóta friðarverðlaun Nóbels), Rainer Maria Rilke, Egon Erwin Kisch, Johannes Mario Simmel og Elfriede Jelinek (Nóbelsverðlaun). Þekktir leikarar og leikkonur frá Austurríki eru meðal annars Romy Schneider, Curd Jürgens, Maximilian Schell, Klaus Maria Brandauer og Arnold Schwarzenegger.
Vísindi
Þrír Austurríkismenn hafa hlotið Nóbelsverðlaunin í efnafræði, fjórir í eðlisfræði og sex í læknisfræði. Þeirra þekktastir eru kjarneðlisfræðingurinn Wolfgang Pauli og atferlisfræðingurinn Konrad Lorenz. Einn þekktasti sálfræðingur heims var Austurríkismaðurinn Sigmund Freud.
Íþróttir
thumb|Niki Lauda er þrefaldur heimsmeistari í Formúlu 1 Þjóðaríþrótt Austurríkismanna eru skíðaíþróttir (Alpagreinar). Skíðamenn eins og Toni Sailer, Franz Klammer og Hermann Maier eru margfaldir heimsbikar- og Ólympíumeistarar. Innsbruck er Ólympíuborg, en þar hafa vetrarleikarnir verið haldnir tvisvar (1964 og 1976). Í ruðningi þykir austurríska deildin meðal þeirra bestu í heimi. Í handbolta hefur kvennaliðið Hypo Niederösterreich átta sinnum unnið Evrópudeildina. Í Formúlu 1 hafa þrír Austurríkismenn getið sér gott orð: Niki Lauda (þrefaldur heimsmeistari), Jochen Rindt og Gerhard Berger.
Helgidagar
Auk neðangreindra helgidaga eru til nokkrir í viðbót sem eingöngu gilda í einu eða tveimur sambandslöndum.
Ísrael í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva
Ísrael hefur tekið þátt í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 43 sinnum síðan að frumraun landsins í keppninni átti sér stað árið. Ísrael var leyft að taka þátt þar sem að Israel Broadcasting Authority (IBA) var virkur meðlimur í Sambandi evrópskra sjónvarpsstöðva (EBU). Ísrael hefur sigrað keppnina í fjögur skipti og hefur haldið keppnina tvisvar í Jerúsalem ( og ) og í einu sinni í Tel Avív.
Fyrsta þátttaka Ísraels reyndist árangursrík þar sem Ilanit endaði í fjórða sæti. Þar á eftir sigraði landið árin (Izhar Cohen & Alphabeta og lagið „A-Ba-Ni-Bi“) og  (Milk and Honey og lagið „Hallelujah“). Árið hafnaði IBA að halda keppnina vegna fjárhagslegra ástæðna. Keppnin sem var svo haldin í Haag endaði á sömu dagsetningum og Yom HaZikaron (minningardagur Ísraels), og þar af leiðandi tók landið ekki þátt. Það er í eina skiptið sem að land sem sigrar, taki ekki þátt árið eftir. Besti árangur Ísraels á 9. áratugnum var annað sæti með Avi Toledano og Ofra Haza. Fyrrum sigurvegari Izhar Cohen tók aftur þátt árið og endaði í fimmta sæti, áður en Duo Datz endaði í þriðja sæti árið. Þriðji sigur Ísraels kom árið þegar Dana International vann með laginu „Diva“. Eden endaði svo í fimmta sæti árið.
Frá innleiðingu undankeppnanna árið komst Ísrael ekki áfram í sex skipti. Árið kom tíunda topp-5 niðurstaða landsins með Shiri Maimon sem endaði í fjórða sæti. Eftir að hafa ekki komist áfram fjögur ár í röð (2011 – 2014), komst Nadav Guedj áfram árið og lenti í níunda sæti. Síðan þá hefur landið alltaf keppt í aðalkeppninni. Fjórði sigur Ísraels kom árið þegar Netta sigraði með laginu „Toy“.
Yfirlit þátttöku (niðurstöður)
<references group="lower-alpha" />
Pristína
thumb|270px|Miðborg Pristínu
Pristína (albanska: Prishtinë eða Prishtina; serbneska: Приштина eða Priština; tyrkneska: Priştine) er höfuðborg og stærsta þéttbýli Kosóvó. Hún er stjórnsýslumiðstöð samnefnda sveitarfélagsins. Gamla heiti borgarinnar er Ulpiana (Улпиана).
Árið 2011 voru íbúar borgarinnar 198.000, en stór hluti þeirra eru Albanar. Það eru líka stórir hópar Serba, Bosníaka og Rómafólks. Pristína er helsta miðstöð stjórnsýslu, menntunar og menningar í Kosóvó. Háskólinn í Pristínu er rekinn í borginni en Pristínuflugvöllur tengir hana við ytri heiminn.
Hoya limoniaca
Hoya limoniaca er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl. Henni var lýst af Spencer Le Marchant Moore. Útbreiðslan er í Nýju-Kalidóníu.
Heimspeki 20. aldar
Meginlandsheimspekin sótti einkum innblástur sinn til þýsku hughyggjunnar og til hugsuða á borð við Sören Kierkegaard (1813 – 1855), Friedrich Nietzsche (1844 – 1900), Franz Brentano (1838 – 1917) og Edmund Husserl (1859 – 1938). Hún blómstraði í fyrstu einkum á meginlandi Evrópu og hlaut þaðan nafnið.
Rökgreiningarhefðin spratt upp úr tilraunum heimspekinga til að finna traustari grunn fyrir rökfræðina og til að smætta alla stærðfræði í rökfræði sem og frá áhuga þeirra á máli og merkingu. Rökgreiningarheimspekingar sóttu sumir innblástur sinn í enska raunhyggjuhefð, meðal annars til Davids Hume (1711 – 1776) og Johns Stuarts Mill (1806 – 1873), enda þótt mikilvægir hugsuðir rökgreiningarhefðarinnar kæmu frá meginlandi Evrópu.
Meginlandsheimspekin
Á sama tíma og rökfræðin var að ryðja sér rúms í Ameríku og á Bretlandi varð til önnur hreyfing á meginlandi Evrópu. Undir áhrifum frá Franz Brentano þróaði Edmund Husserl nýja aðferð til að rannsaka mannleg vandamál í ritum sínum Röklegar rannsóknir (Logische Untersuchungen) (1900 – 1901) og Hugmyndir um hreina fyrirbærafræði og fyrirbærafræðilega heimspeki (Ideen zu einer reinen Phänomenologie und phänomenologischen Philosophie) (1913). Aðferðin, sem nefnist fyrirbærafræði, var notuð til að rannsaka smáatriði mannlegrar reynslu og meðvitundar til þess að komast að mestu grundvallar staðreyndum um mannlega tilvist. Rannsóknin fól ekki einvörðungu í sér athuganir á því hvernig heimurinn kemur okkur fyrir sjónir heldur einnig athuganir á hugsunum manns og hvar og hvernig þær verða til. Martin Heidegger (1889 – 1976) og Maurice Merleau-Ponty (1908 – 1961) þróuðu þessa aðferð áfram.
Heidegger víkkaði út rannsóknarsvið fyrirbærafræðinnar til að koma orðum að heimspekilegri túlkunarfræði. Túlkunarfræði er aðferð við að túlka sögulega texta með því að leiða hugann að því hvaða hugsanir höfundurinn hljóti að hafa hugsað að gefnum þeim áhrifum sem höfundurinn var líklegur til að hafa orðið fyrir á sínum tíma og í sínu umhverfi. Heidegger lagði áherslu á tvö ný atriði í heimspekilegri túlkunarfræði: Að lesandinn nemur merkingu textans í nútímanum og að verkfæri túlkunarfræðinnar megi nota til að túlka meira en bara texta (til dæmis „félagslegan texta“). Hans-Georg Gadamer (1900 – 2002) og Paul Ricoeur (1913 – 2005) lögðu síðar sitt af mörkum til heimspekilegrar túlkunarfræði.
Um miðja 20. öld þróaðist tilvistarspekin eða existentíalisminn í Evrópu, sem var vinsæl heimspeki með rætur að rekja til 19. aldar í verkum Sørens Kierkegaard og Friedrichs Nietzsche. Tilvistarspekin þróaðist einkum í Frakklandi og Þýskalandi. Tilvistarspekin hafnaði hugmyndinni um mannlegt eðli en reyndi þess í stað að laða fram getu hvers og eins til að „lifa raunverulega“, eða með öðrum orðum er hver manneskja fær um að skilgreina og ákvarða eigið líf. Helsti málsvari tilvistarspekinnar var Jean-Paul Sartre (1905 – 1980), einkum í ritinu Vera og neind: fyrirbærafræðileg ritgerð um verufræði (L'être et le néant) (1943). Aðrir áhrifamiklir tilvistarspekingar voru Albert Camus (1913 – 1960), Simone de Beauvoir (1908 – 1986) og Karl Jaspers (1883 – 1969).
Rökgreiningarheimspekin
Þegar Bertrand Russell og Alfred North Whitehead gáfu út ritið Principia Mathematica árin 1910 – 1913 varð stærðfræðileg rökfræði miðlæg í frumspekilegum rökræðum en slíku hlutverki hafði hún ekki gegnt áður. Bernard Bolzano og Gottlob Frege höfðu áður hafist handa við að skapa rökfræðinni traustari grundvöll en það var ekki fyrr en Principia kom út sem heimspekingar fóru að gefa þessu verkefni gaum. Með auknum áhuga á stærðfræðilegri rökfræði reis rökfræðileg raunhyggja til vinsælda ásamt skyldum stefnum, sem áttu allar sameiginlegt að treysta á reynsluathuganir. Heimspekingar á borð við Rudolf Carnap (1891 – 1970) og Karl Popper (1902 – 1994) álitu einungis sannreynanlegar eða hrekjanlegar fullyrðingar vera ósvikna heimspeki. Allt sem ekki var hægt að leiða af prófanlegum fullyrðingum var álitið vera hjátrú eða kredda.
Ekki var lengur ríkjandi samkomulag í Ameríku og Bretlandi um miðja 20. öldina um neina eina meginhugmynd í heimspeki, líkt og áður hafði verið en almenna heimspekilega aðferð má greina í þeirri heimspeki sem þar var stunduð á þeim tíma. Árið 1921 gaf Ludwig Wittgenstein út bókina Rökfræðileg ritgerð um heimspeki (Tractatus Logico-Philosophicus). Heimspeki hversdagsmáls varð til sem viðbragð við þessari bók og var haldið á lofti af Gilbert Ryle, J.L. Austin og nokkrum öðrum. Þeir heimspekingar sem aðhylltust heimspeki hversdagsmáls áttu mörg almenn viðhorf sameiginleg með ýmsum eldri heimspekingum (til dæmis Jeremy Bentham, Ralph Waldo Emerson og John Stuart Mill) og var sá rannsóknarvettvangur sem einkenndi heimspeki í enskumælandi löndum á síðari hluta aldarinnar. Þeir gerðu ráð fyrir að gátur á einu sviði heimspekinnar væri hægt að leysa óháð gátum á öðrum sviðum heimspekinnar. Heimspekin er því ekki sameinuð heild, heldur mengi óskyldra vandamála. Meðal merkra heimspekinga sem hafa fallist á þetta almenna viðhorf að einhverju eða öllu leyti eru P.F. Strawson, Donald Davidson, Hilary Putnam, John Rawls, Noam Chomsky og meginlandsheimspekingurinn Mikhail Bakhtin.
Á grundvelli athugasemda um iðkun heimspekinnar sem Wittgenstein gerði í síðara stóra riti sínu, Rannsóknum í heimspeki (Philosophische Untersuchungen) (1953), þar sem hann bendir á að góð nálgun við heimspeki hljóti sjálf að vera byggð á nákvæmum athugunum á merkingu máls, tók nýr hópur heimspekinga upp á sína arma aðferðafræðilega efahyggju. Þessa varð meðal annars vart í verkum W.V.O. Quine og Wilfrids Sellars sem sameinuðust um náttúruhyggju, heildarhyggju (í andstöðu við megnið af því sem telst til rökgreiningarheimspeki), verkhyggju og afneitun hluthyggju í anda Platons.
Áhrif utan heimspekinnar
Á 20. öld urðu ýmsir atburðir til þess að grafa undan rótgróinni trú manna á undirstöður þekkingar og ýmis gildi. Heimspekingar 20. aldar reyndi meðal annars að bregðast við nýjum félagslegum, hagfræðilegum, vísindalegum, siðferðislegum og rökfræðilegum vandamálum með ýmsum hætti, til að mynda með því að endurbæta, umbreyta eða hrekja og hafna eldri hugmyndum.
Í vísindaheimspeki, heimspeki stærðfræðinnar og þekkingarfræði virtust koma fram ósamrýmanleg sjónarmið til meðvitundar og viðfangs hennar og mátti sjá þess merki meðal annars í djúpstæðum muni á rökgreiningarheimspeki og meginlandsheimspeki, sem áttu báðar rætur að rekja til upphafs aldarinnar og loka 19. aldar. Framfarir í eðlisfræði, vitsmunavísindum, stýrifræði, erfðafræði og málvísindum, bókmenntir og tilkoma kvikmynda sem listforms höfðu áhrif á heimspekina.
Sögulegir atburðir mótuðu heimspekina einnig, líkt og fyrri heimsstyrjöldin, Rússneska byltingin, tilkoma fasismans, síðari heimsstyrjöldin, helförin, notkun kjarorkuvopna á Japan, áframhaldandi nýlendustefna, stofnun Sameinuðu þjóðanna, nýr hljómgrunnur hugmynda um mannréttindi, Víetnamstríðið, fall Sovétríkjanna og endalok kalda stríðsins, áframhaldandi ójöfnuður í heiminum, endurnýjun „bókstafstrúar“ í kristnu, gyðinglegu, íslömsku og hindúísku samhengi og að því er virðist regluleg þjóðarmorð kipptu stoðunum undan ýmsum heimspekilegum kenningum um mannlega skynsemi og olli því að æ meiri kröfur voru gerðar til siðfræði, stjórnmálaheimspeki og trúarheimspeki. Hraðar tækninýjungar og afleiðingar þeirra, meðal annars í læknavísindum og á umhverfið, vöktu einnig upp nýjar spurningar í siðfræði.
Þess skal gæta að ofmeta þó áhrif þessara atburða og nýjunga á þróun heimspekinnar. Það sem mótaði heimspeki 20. aldar þó öðru fremur var heimspekin sjálf. Upphaf þeirrar heimspeki sem var í brennidepli á fyrri hluta 20. aldar má rekja til nýjunga í heimspeki undir lok 19. aldar. Heimspeki á síðari hluta 20. aldar var að miklu leyti viðbragð við því sem hafði gerst í heimspeki á fyrri hluta aldarinnar.
Katy Perry
Katheryn Elizabeth Hudson (fædd 25. október 1984, betur þekkt undir listamannsnafninu Katy Perry), er bandarísk söngkona og lagahöfundur. Perry fæddist í Santa Barbara í Kaliforníu og voru foreldrar hennar prestar. Hún ólst upp við að hlusta á gospeltónlist og söng í kirkju sem barn. Eftir að hafa klárað GED-próf fyrsta árið í menntaskóla (e. "highschool") byrjaði hún að vinna að tónlistarferlinum. Hún gaf út sjálftitlaða gospel-plötu árið 2001 undir nafninu Katy Hudson en platan náði engum vinsældum. Hún tók upp plötu og kláraði meirihlutann af sólóplötu á árunum 2004-2005 en hvorug platan kom út.
Eftir að hafa skrifað undir samning við Capitol Music Group árið 2007, fjórða fyrirtækið á sjö árum, fékk hún sér sviðsnafnið Katy Perry og gaf út fyrstu Internet-smáskífuna sína, Ur So Gay, í nóvember sama ár og fékk lagið mikla athygli en lenti ekki á neinum listum. Hún varð fræg þegar hún gaf út aðra smáskífuna sína, I Kissed a Girl árið 2008 sem toppaði alla bandaríska lista. Fyrsta hefðbundna sólóplata Perry, One of the Boys, kom út sama ár og var í 33. sæti yfir best seldu plötur heims árið 2008. Platan fór í platínusölu; I Kissed a Girl og önnur smáskífan, Hot N Cold, fóru báðar í margfalda platínumsölu. Hún varð þekkt fyrir að klæðast óhefðbundnum kjólum, blandi af litum og eldri tísku. Næsta plata hennar, Teenage Dream, kemur út í ágúst 2010.
Perry átti í löngu ástarsambandi við Travis McCoy og var gift leikaranum Russell Brand í 1 ár. Þau skildu árið 2011.
Æska
Katy Perry fæddist sem Katheryn Elizabeth Hudson í Santa Barbara, Kaliforníu. Hún er annað barn foreldra sinna en þau eru bæði prestar. Katy á eldri systur og yngri bróður. Móðir hennar hetir Mary Hudson (áður Perry) og ólst hún upp í S-Kaliforníu. Frænka og frændi Katy í móðurættina voru handrithöfundurinn Eleanor Perry og leikstjórinn Frank Perry. Perry er af portúgölskum og þýskum ættum.
Perry tengdist prestsstörfum foreldra sinna náið. Hún söng í kirkjunni þeirra þegar hún var 9-17 ára. Hún ólst upp við að hlusta á gospeltónlist og var ekki leyft að hlusta á það sem móðir hennar kallaði „veraldlega tónlist“. Perry gekk í kristilega skóla og fór í kristnar sumarbúðir. Sem barn lærði hún að dansa í afþreyingarbúðum á Santa Barbara. Kennararnir voru vel menntaðir og byrjaði hún á að læra swing, Lindí hopp, og jitterbug. Hún tók GED-próf eftir fyrsta árið í menntaskóla og ákvað að hætta í skóla til að láta reyna á feril í tónlist. Perry byrjaði upphaflega að syngja „vegna þess að ég var á þeim tímapunkti í æskunni þar sem ég var að herma eftir systur minni og gerði allt sem hún gerði.“ Systir hennar æfði sig með kasettum og Perry hlustaði á þessar kasettur sjálf þegar systir hennar var ekki heima. Hún æfði lög og flutti þau fyrir foreldra sína sem lögðu til að hún myndi fara í söngtíma. Hún greip tækifærið og byrjaði í tímum 9 ára og hætti 16 ára. Hún skráði sig í tónlistarakademíuna á Santa Barbara og lærði ítalskan óperusöng í stuttan tíma.
Katy Hudson (2001)
Áður en Perry var þekkt undir nafninu "Katy Perry" kenndi hún sig við Katy Hudson.
6. mars 2001 gaf Perry út sína fyrstu stúdíó plötu sem kallaðist "Katy Hudson. Á þessum tíma var Perry óþekkt almenningi en fékk þó ágæt ummæli frá gagnrýnendum. Það var útgáfufélagið "Red Hill Records" sem gaf plötuna út en félagið varð stuttu seinna gjaldþrota. Áður en félagið varð gjaldþrota seldist platan einungis í rúmum 200 eintökum. Platan er með kristilega stefnu og fjallar um trú söngkonunar á Guði.
Eftir að Katy Perry varð þekkt poppstjarna seldist platan í fleirri eintökum.
One of the Boys (2007 - 2009)
17. júní 2008 gaf hún út sína fyrstu plötu undir nafninu Katy Perry, One of the Boys, og náði hún níunda sæti á Billboard 200 listanum en toppaði vinsældarlista í löndum eins og í Þýskalandi, Kanada, Hollandi og Austurríki. Platan var lengi í undirbúningi og var tekin upp frá árunum 2003 - 2008 en hún hefur verið seld í meira en 7 milljónum eintaka í dag. Í september gaf hún síðan út lagið "Hot n Cold" sem náði einnig miklum vinsældum og náði hæst 9 sæti á Billboard hot 100 listanum. Smáskífurnar "Thinking of You" og "Waking up in Vegas" fylgdu síðan í kjölfarið árið 2009.
Teenage Dream (2010 - 2012)
7. maí 2010 gaf Perry út lagið "California Gurls" með Snoop Dogg út. Lagið var fyrsta smáskífan af plötunni hennar Teenage Dream. Lagið náði miklum vinsældum á var á toppi vinsældarlista víðsvegar um heiminn.
Í júlí gaf hún síðan út lagið "Teenage Dream" sem einnig náði fyrsta sætinu á vinsældarlistum. Platan Teenage Dream skaust beint í fyrsta sæti á Billboard 200 listanum en platan hefur verið seld í meira en 6 milljónum eintaka. Í október gaf Perry út lagið "Firework" sem, eins og hin tvö lögin, náði fyrsta sæti á vinsældarlistum. Þetta var þriðja samfellda lagið sem Katy Perry gaf út sem náði fyrsta sætinu.
Langá
Langá á Mýrum er lindá, sem rennur úr Langavatni í Langavatnsdal. Skammt fyrir neðan brúna á þjóðveginum er í ánni Sjávarfoss, þangað sem gætir sjávarfalla og nokkru ofar fossinn Skuggi. Í minni Grenjadals er mikill laxastigi við Sveðjufoss og annar hjá fossinum Skugga og nokkru neðar við brúna er Langárfoss, þekktur laxveiðistaður. Urriðaá fellur í Langá á leirum við ósinn og um 5 km frá upptökum rennur úr Langá Gljúfurá, sem síðan rennur í Norðurá, skammt frá ármótum hennar við Hvítá. Góð laxveiði er í ánni.
Langá hefur líklega forðum haft afrennsli niður Hraundal áður en þar varð eldgos í Rauðukúlum (291 m) sem stíflaði afrennsli niður í dalinn. Ofan hraunsins myndaðist Sandvatn og Langá fékk afrennsli suðaustur úr Hraundal og út í Borgarfjörð fyrir vestan Borgarnes.
Sjóminjasafn Rúðuborgar
Sjóminjasafn Rúðuborgar er safn um sögu hafnar Rúðuborgar í Frakklandi.
Katy Perry
Teenage Dream (2010 - 2012)
16. febrúar 2011 kom lagið "E.T." með Kanye West út. Lagið eyddi næstu fimm vikum í fyrsta sæti vinsældarlistans. Í júní 2011 af hún síðan út lagið "Last Friday Night (T.G.I.F.)". Þetta var fimmta samfellda lagið hennar sem fór í fyrsta sæti á Billboard 100 listanum.
Katy Perry er eina konan sem hefur átt fimm lög af sömu plötunni sem hafa verið í fyrsta sæti á listanum. Aðeins Michael Jackson hefur gert það áður af plötunni hans "Bad". Sjötta smáskífan af plötunni fylgdi í október og náði hún þriðja sæti listans. Þar með hefur hún náð 6 lögum af sömu plötunni í topp 5, þarf af 5 í fyrsta sæti. Aðeins tveir aðrir listamenn hafa náð þessum árangri áður, þau Janet Jackson og George Micheal.
Í kjölfar útgáfu plötunnar hélt Katy Perry í tónleikaferðalag sem stóð frá febrúar 2011 til janúar 2012. Tónleikaferðalagið skilaði 59.5 milljónum dollara í tekjur, um 7,6 milljarðar íslenksra króna.
13. febrúar 2012 gaf útgáfufélag Katy Perry út plötuna Teenage Dream: The Complete Confession. Tvær nýjar smáskífur fylgdu í kjölfarið. "Part of Me" fór beint í fyrsta sæti vinsældarlistans. Lagið "Wide Awake" kom síðar út og komst hæst í annað sæti listans.
Í október 2010 giftist Katy Perry leikaranum Russell Brand. Það hjónaband entist ekki lengi því 14 mánuðum seinna tilkynnti Russell að þau ætluðu að sækja um skilnað.
Prism (2013 - 2015)
Katy Perry byrjaði að vinna að sinni þriðju plötu Prism í nóvember 2012.
Fyrsta smáskífa plötunnar, "Roar", kom út í ágúst árið 2013 og náði fyrsta sæti Billboard listans. Tveim mánuðum seinna kom önnur smáskífa Prism út en hún heitir "Unconditionally" en hún náði 14 sæti vinsældarlistans.
Platan sjálf kom út 18. október 2013 og fékk platan góð viðbrögð frá gagnrýnendum og náði fyrsta sætinu á Billboard 200 listanum.
Í desember 2013 gaf Perry út þriðju smáskífuna af plötunni, hún heitir "Dark Horse". Með henni rappar Juicy J. Lagið var hennar níunda sem náði fyrsta sætinu á Billboard listanum og jafnframt það seinasta, enn sem komið er. Þegar þetta er skrifað (apríl 2021) hafa bæði "Roar" og "Dark Horse" náð yfir þrem milljörðum áhorfa á YouTube.
Árið 2014 fylgdu tvær aðrar smáskífur út, "Birthday" og "This Is How We Do". Náðu bæði þessi lög í top 25 á listanum.
1. febrúar 2015 var Katy Perry fengin til þess að spila sem hálfleiksatriði í Ofurskálinni. Hún fékk mjög góð viðbrögð fyrir framkomu sína og horfðu meira ein 118 milljónir manna á atriðið hennar. Það eru fleiri manns en horfðu á sjálfan leikinn en það voru 114 milljón manns. Ekkert hálfleiksatriði hefur fengið jafn mikið áhorf og þegar Katy Perry kom fram í sögu Ofurskálarinnar.
Witness (2016 - 2018)
Í júni 2016 byrjaði Perry að semja lög fyrir sína fjórðu plötu. Sama mánuð kom út lagið "Rise" sem var samið fyrir Ólympíuleikana. Lagið var hins vegar ekki partur af komandi plötu. Þetta var hennar fyrsta lag síðan 2014 en lagið náði 11 sæti á Billboard listanum.
10. febrúar 2017 kom fyrsta smáskífa af komandi plötu út, "Chained to The Rhythm" og var rapparinn Skip Marley með henni í laginu. Laginu gekk vel, var spilað yfir 3 milljón sinnum á Spotify á 24 tímum sem var met fyrir mestar spilanir á einum sólarhring eftir konu. Lagið fór hæst í fjórða sæti vinsældarlistans í Bandaríkjunum.
Önnur smáskífan, "Bon Apétit" með Migos kom út í apríl 2017. Tónlistarmyndbandið við lagið fékk mikla gagnrýni en þar sést meðal annars í nýja hárgreiðslu á söngkonunni. Svarta hárið sem hún var með í fyrri plötum var horfið og ný, stutt, hvít hárgreiðsla kom í staðinn. Ekki voru allir ánægðir með þessa breytingu á Perry.
Þriðja smáskífan, "Swish Swish" með Nikci Minaj kom út í mái mánuði. Í tónlistarmyndbandinu má meðal annars sjá vaxtartröllið Hafþór Júlíus halda á Perry á meðan þau spila körfubolta. Lögin "Bon Apétit" og "Swish Swish" náði ekki jafn góðum árangri á vinsældarlistum eins og fyrri lög Perry þar sem hið fyrrnefnda náði 56 sæti og hið síðarnefnda náði 46 sæti.
Torkil Abraham Hoppe
thumb|right|Torkil Hoppe stiftamtmaður. Torkil Abraham Hoppe (10. apríl 1800 – 7. júní 1871), á Íslandi oftast nefndur Þorkell Hoppe, var danskur embættismaður sem var stiftamtmaður á Íslandi 1841-1847.
Katy Perry
Witness (2016 - 2018)
Fjórða plata Katy Perry, Witness kom út 9. júní 2017 og fékk þónokkra ganrýni frá gangrýnendum. Platan skaust beint í fyrsta sætið á Billboard 200 listanum. Eftir útgáfu plötunnar var Katy Perry með fjögurra daga streymi af sér þar sem hún svaraði spurningum aðdáenda. Streymið endaði með tónleikum þann 12. júní. Hún hóf líka tónleikaferðalag sem hófst í september 2017 og stóð til ágúst 2018.
Torkil Abraham Hoppe
Hann var sonur Johanns Christophers Hoppe sjóliðsforingja og kammerherra og konu hans Johanne Magdalene Fjeldsted, dóttur Þorkels Fjeldsted stiftamtmanns í Noregi. Bróðir hans var Peter Fjeldsted Hoppe, sem var stiftamtmaður á Íslandi 1824-1829. Torkil Hoppe varð stúdent úr heimaskóla 1818, lauk lögfræðiprófi 1824 og starfaði í Rentukammerinu frá 1825. Hann kom fyrst til Íslands 1824 með bróður sínum, þegar hann varð stiftamtmaður. Á árunum 1832-1833 var hann sendur til Íslands á vegum Rentukammersins og átti meðal annars að fara á alla verslunarstaði landsins, sem þá voru 24, og tókst að komast á þá alla nema einn. Í skýrslu sinni tók Hoppe fram að hann teldi að Íslendingar þörfnuðust þess án efa meira en nokkur önnur þjóð að eiga samskipti við aðrar þjóðir.
Katy Perry
Witness (2016 - 2018)
Katy Perry var með í lagi Calvin Harris, "Feels" sem kom út 15. júní 2017. Ásamt þeim tveim voru þeir Big Sean og Pharrel Williams með í för.
Torkil Abraham Hoppe
Hann var einnig sendur til Færeyja og Grænlands til upplýsingaöflunar. Í framhaldi af því varð hann ritari nefndar sem skipuð var 1834 til að gera tillögur um breytingar á verslunarlöggjöf Íslands og 1835 var hann skipaður í nefnd sem átti að kanna hvort grundvöllur væri fyrir því að gefa Grænlandsverslun frjálsa. Hann varð kammerjúnkari 1827 og kammerherra 1841.
Katy Perry
Witness (2016 - 2018)
Perry fék samtals 25 milljónir dollara í laun fyrir að vera dómari í næstu seríu af American Idol sem kom út í mars 2018.Snemma árs 2016 byrjaði Perry með leikaranum Orlando Bloom og þau trúlofuðust í febrúar 2019.
Torkil Abraham Hoppe
Þann 21. apríl 1841 var Hoppe skipaður stiftamtmaður á Íslandi og jafnframt amtmaður í Suðuramti. Hann fékk misjafnar umsagnir á Íslandi og þótti eftirbátur Bardenfleths fyrirrennara síns. Bjarni Thorsteinsson segir um hann í ævisögu sinni að hann sé „enginn gáfumaður eða röksemdarmaður í embætti, en ekki vantar það, að hann hefir góðan vilja.“ Árið 1847 fékk hann lausn frá störfum að eigin ósk og var á biðlaunum næsta ár en var svo skipaður amtmaður í Sóreyjaramti. Því embætti gegndi hann til dauðadags 1871.
Fyrri kona hans (gift 1839) var Juliane Vilhelmine Nielsine Christence Benzon en hún dó 1855. Hann giftist aftur 1860 Christine Caroline Platou. Einn sona Hoppe og fyrri konu hans, Johan Christopher Hoppe, sem fæddur var í Reykjavík 1841, varð skrifstofustjóri í innanríkisráðuneytinu og síðar amtmaður í Randersamti.
Katy Perry
Smile (2019 - 2021)
Eftir útgáfu fjórðu plötu Perry, Witness, og ganrýnina sem hún fékk lagðist Perry í þunglyndi. Hún hefur alltaf verið á toppi vinældarlistanna og samkvæmt henni var þetta erfiður tími fyrir hana persónulega. Fimmta plata Perry fjallar um það hvernig hún náði að takast á þunglyndinu og ná aftur fram brosi. Hún vildi koma fram með plötu sem henni þótti skemmtileg og góð. Henni var alveg sama um árangur plötunnar á vinsældarlistunum.
Í janúar 2019 gaf Perry út lagið 365 í samstafi við Zedd. Mánuði seinna var hún partur af remixi við lagið "Con Calma" með Daddy Yankee og Snow.
Í lok mái 2019 gaf Katy Perry út lagið "Never Really Over" og var það vel tekið af gagnrýnendum. Lagið náði 15. sæti billboard listans og var það streymt yfir 15,8 milljón sinnum fyrstu vikuna. Bæði lögin "365" og "Never Really Over" voru á þessum tíma ekki partur af neinni skipulagðri plötu. Seinna meir varð "Never Really Over" hluti af Smile plötunni en 365 varð það ekki.
Í júní 2019 kom Katy Perry fram í tónlistarmyndbandi Taylor Swift við lagið "You Need to Calm Down". Voru þetta mikil tíðindi þar sem söngkonurnar tvær hafa átt í deilum undanfarin ár.
9. ágúst 2019 kom lagið "Small Talk" út en náði það ekki miklum vinsældum meðal almennings og náði það einungis 83. sæti á vinsældarlistanum í Bandaríkjunum. Í október gaf söngkonan síðan út lagið "Harley's in Hawaii" en lagið náði ekki að komast inn á Billboard Hot 100 listan en sat í 10. sæti á Bubbling Under Hot 100 listanum.
15. maí 2020 kom fyrsta eiginlega smáskífan af komandi plötu. Lagið hét Daisies en samkvæmt Perry hefði tónlistarmyndbandið átt að vera stærra en það var, en sökum aðstæðna í heiminum var bara unnið með það sem var hægt að vinna með.
Önnur smáskífa af komandi plötu kom út tveim mánuðum seinna og hét lagið "Smile".
Í ágúst 2020 kom síðan platan út, einnig nefnd Smile. Platan fékk mismunandi gagnrýni og komst hæst í 5. sæti á Billboard 200 listanum. Þetta var hennar fyrsta plata sem náði ekki fyrsta sæti síðan One Of The Boys sem náði 9. sæti. Smile er einnig eina Perry þar sem ekkert tónlistarmyndband er hefur fengið meira eitt milljarð áhorf á YouTube. Myndbandið með flest áhorf er við lagið "Never Really Over" og er það með yfir 130 milljón áhorf. Hafa þarf í huga að þetta er nýjasta plata söngkonunnar.
Tveim dögum áður en platan kom út eignaðist Perry sitt fyrsta barn. Dóttir hennar heitir Daisy Dove Bloom.
Í desember 2020 kom smáskífan "It's not the end of the World" út. Leikkonan Zooey Deschanel lék Katy Perry í tónlistarmyndbandinu.
Í janúar 2021 söng Perry lagið sitt "Firework" á innsetingarathöfn Joe Bidens.
Í maí 2021 tilkynnti Katy Perry að hún mun halda átta tónleika frá desember 2021 til 15 janúar 2022 í Las Vegas. Mun þessi tónleikaröð kallast "Play". 13 maí 2021 gaf Perry út lagið "Electric" en lagið er gefið út í tilefni 25 ára afmæli Pokemon.
Framlög Íslands til forvals Óskarsins
Framlög Íslands til Óskarsins hafa verið valin af íslenska kvikmyndaiðnaðinum þau ár sem kvikmynd var framleidd sem uppfyllti skilyrði Bandarísku kvikmyndaakademíunnar. Frá stofnun Eddunnar árið 1999 hefur Íslenska kvikmynda- og sjónvarpsakademían séð um val á mynd ár hvert. Þrjú árin (1999, 2000 og 2001) voru kvikmyndir tilnefndar til framlagsins líkt og í öðrum verðlaunaflokkum á Edduhátíðinni.
Árið 1947 byrjaði Bandaríska kvikmyndaakademían að veita Óskarsverðlaun fyrir bestu erlendu kvikmyndina. Aðferðin sem notuð er við valið er einföld: Hverju landi er boðið að senda inn eina kvikmynd sem framleidd hefur verið á tilteknu tólf mánaða tímabili. Innsendar kvikmyndir fá sérstaka sýningu þar sem nefndin gefur einkunn fyrir þær myndir sem hún sér. Þær fimm myndir sem fá hæstu einkunn eru tilnefndar til Óskarverðlauna í flokknum „besta erlenda kvikmyndin“, en það er ekki fyrr en á sjálfri Óskarsverðlaunahátíðinni sem tilkynnt er um sigurvegara. Sú mynd sem hlýtur verðlaunin þarf ekki endilega að vera sú sem fékk hæstu stigin við valið á tilnefningum.
Ísland sendi sína fyrstu kvikmynd árið 1981 og var það kvikmyndin Land og synir sem var frumsýnd árið áður. Tvær íslenskar kvikmyndir hafa hlotið tilnefningu til Óskarsverðlaunanna frá upphafi; ein kvikmynd í fullri lengd og ein stuttmynd. Börn náttúrunnar eftir Friðrik Þór Friðriksson var tilnefnd árið 1992 í flokknum „besta erlenda kvikmyndin“. Árið 2006 var síðan Síðasti bærinn eftir Rúnar Rúnarsson tilnefnd í flokknum „besta leikna stuttmyndin“.
Kvikmyndir
Ártölin vísa til þess árs þegar Óskarsverðlaunin voru veitt (í öfugri tímaröð):
Cerastium texanum
Cerastium texanum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Norður-Ameríku.
Naumufjörður
Naumufjörður er 33 kílómetra langur fjörður í Nyrðri-Þrándalögum í Noregi, frá Folla inn á móti Namsos.
Thomas Samuel Kuhn
Æviágrip
Kuhn var tvígiftur. Fyrri kona hans var Kathryn Muhs (þau eignuðust þrjú börn) og sú seinni Jehane Barton (Jehane B. Kuhn).
Hugmyndafræði í vísindaheimspeki
Thomas Kuhn var ólíkur öðrum vísindaheimspekingum á þann hátt að hann var ekki formlega menntaður í heimspeki heldur lagði stund á eðlisfræði og lauk háskólaprófi í þeirri grein. Það kann að hafa ráðið nokkru um hversu byltingarkenndar hugmyndir hans voru. Hans er einna helst minnst fyrir þá hugmynd að þróun vísinda einkenndist af ferli sem hann kallaði ímyndarhliðrun eða viðmiðaskipti (e. paradigm shift) í stað þess þeirrar línulegu og samfelldu þróunar sem aðrir höfðu gert ráð fyrir. Hann sagði að viðmiðaskipti ættu sér stað með svokölluðum vísindalegum byltingum, sem gerðust sjaldan en hefðu miklar breytingar í för með sér. Dæmi um slíkt væru sólmiðjukenningin og afstæðiskenningin. Undir venjulegum kringumstæðum, þ.e. milli þess að byltingar verða, færi starf vísindamanna hins vegar fram á þeim grundvelli sem hann kallaði venjuleg vísindi (e. normal science) þar sem unnið væri eftir ákveðnum viðmiðum eða ramma og fyrst og fremst leitast við að endurbæta ríkjandi kenningar.
Hindberjaklungur
Hindber eða hindberjaklungur (fræðiheiti Rubus idaeus ) er hálfrunni af rósaætt.
26. júlí
26. júlí er 207. dagur ársins (208. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 158 dagar eru eftir af árinu.
Selhurst Park
Selhurst Park er knattspyrnuvöllur í suður-London; í hverfinu Croydon. Hann er heimavöllur Crystal Palace. Liðin Charlton Athletic og Wimbledon FC notuðu völlinn tímabundið. En völlurinn hefur met yfir fæsta áhorfendur í ensku úrvalsdeildinni eða 3.039 manns á Wimbledon gegn Everton árið 1993.
Völlurinn hýsti sumarólympíuleikana árið 1948.
Alþjóðlegu kappsiglingareglurnar
Reglurnar
Reglurnar sem gilda frá 2017 til 2020 eru 92 talsins og skiptast í sjö kafla. Þær innihalda fjórar meginreglur um það hver á réttinn (2. kafli, A-hluti):
Að auki eru fjórar almennar takmarkandi reglur (2. kafli, B-hluti):
Að auki fjalla reglurnar um það þegar farið er fyrir bauju, um hindranir, báta sem hvolfa, kappsiglingamerki, fyrirkomulag keppni og margt fleira. Í reglunum fyrir 2017-2020 eru 17 viðaukar sem fjalla meðal annars um sérreglur, mælingar, stigagjöf, tilkynningu um keppni, kærur og fleira.
Þótt reglurnar byggist á fáum meginreglum getur úrlausn þeirra oft orðið æði flókin þegar kemur að einstökum tilvikum. Alþjóðasiglingasambandið gefur því út tilvikabók (Case Book) með tilvikum fyrir hverja reglu fyrir sig og dæmabók (Call Book) með dæmum.
Þar sem siglingar eru sjálfdæmandi íþrótt er ætlast til að keppendur framkvæmi refsingar fyrir brot á reglunum sjálfir, til dæmis með því að taka refsihring (einn eða fleiri). Ef það er ekki gert geta aðrir keppendur mótmælt með kæru sem þá er tekin fyrir eftir keppni, eða samstundis ef keppnin gerir ráð fyrir dómara (á aðallega við um tvíliðakeppni). Ef kæran er samþykkt felst refsingin yfirleitt í því að dæma bátinn ógildan í þeirri umferð.
Fáni Írlands
Fáni Írlands (írska: bratach na hÉireann) er þjóðfáni Írska lýðveldisins. Hann samanstendur af þremur lóðréttum borðum í grænu, hvítu og applesínugulu. Hlutföll fánans eru 1:2.
Árið 1848 fékk Thomas Francis Meagher leiðtogi írskra sjálfstæðismanna fánann í gjöf frá hópi franskra kvenna sem studdu málstað Íra. Fáninn var þó ekki tekinn upp sem þjóðfáni fyrir Páskauppreisnina árið 1916 en þá dró Gearóid O'Sullivan stjórnmálamaður fánann að húni á þaki aðalpósthússins í Dublin. Fáninn var síðan tekinn upp af Írska lýðveldinu á Írska sjálfstæðisstríðinu (1919–1921). Hann varð svo að þjóðfána Írska fríríkisins og fékk opinbera stöðu í stjórnarskránni 1937.
Írskir þjóðernissinnar nota fánann alls staðar á eyjunni Írlandi, jafnvel á Norður-Írlandi.
Alfreð Þorsteinsson
Alfreð Þorsteinsson (fæddur 15. febrúar 1944, látinn 27. maí 2020) var íslenskur stjórnmálamaður og blaðamaður. Hann gegndi störfum borgarfulltrúa og var fyrrverandi formaður Knattspyrnufélagsins Fram.
Ævi og störf
Alfreð fæddist í Reykjavík og hóf ungur störf á dagblaðinu Tímanum. Þar starfaði hann frá 1962-1977 og skrifaði m.a. mikið um íþróttir. Þá tók hann við stöðu forstjóra hjá Sölu varnarliðseigna og gegndi því starfi uns fyrirtækið var lagt niður um miðjan tíunda áratuginn. Hann hefur setið í stjórnum fjölda opinberra fyrirtækja og stofnanna í tengslum við stjórnmálaþátttöku sína.
Stjórnmál
Alfreð starfaði alla tíð innan Framsóknarflokksins. Hann varð varaborgarfulltrúi í borgarstjórnarkosningunum 1970 og tók sæti aðalmanns þegar Einar Ágústsson hætti í borgarstjórn eftir að hafa tekið við ráðherradómi árið eftir. Alfreð var aðalborgarfulltrúi Framsóknarflokksins frá 1971-78 og varafulltrúi frá 1986-94.
Árið 1994 tók Framsóknarflokkurinn þátt í kosningabandalaginu Reykjavíkurlistanum og fengu þau Alfreð og Sigrún Magnúsdóttir örugg sæti sem fulltrúar Framsóknarflokks. Alfreð sat í borgarstjórn öll þrjú kjörtímabilin sem Reykjavíkurlistinn var við lýði, en dró sig í hlé fyrir borgarstjórnarkosningarnar 2006.
Hann tók hann við formennsku í stjórn veitustofnanna Reykjavíkur, sem var sameiginleg stjórn Rafmagnsveitunnar, Hitaveitunnar og Vatnsveitunnar árið 1994. Undir hans stjórn voru Rafmagnsveitan og Hitaveitan sameinuð undir merkjum Orkuveitu Reykjavíkur þann 1. janúar 1999 og ári síðar rann Vatnsveitan einnig inn í hið sameinaða fyrirtæki.
Alfreð var virkur stjórnarformaður Orkuveitunnar á miklu vaxtarskeiði hennar. Ráðist var í stórframkvæmdir í virkjanamálum, s.s. stækkun Nesjavallavirkjunar og gerð virkjunar á Hellisheiði. Mörgum þótti nóg um framkvæmdagleðina. Þannig var bygging höfuðstöðva Orkuveitunnar á Bæjarhálsi harðlega gagnrýndar, sem og tilraunir fyrirtækisins til að blanda sér í slaginn á fjarskiptamarkaði.
Íþróttamál
Alfreð varð snemma áberandi í félagsstörfum innan Knattspyrnufélagsins Fram. Þegar á táningsaldri var hann farinn að sjá um þjálfun yngri flokka. Árið 1965 tók hann, aðeins 21 árs að aldri, við formennsku knattspyrnudeildar, en skömmu hafði Framliðið fallið úr efstu deild í fyrsta sinn. Ákveðið var að rífa upp starfið. Framarar sigruðu í annarri deild sumarið 1966, sama gaf knattspyrnudeildin út veglegt Fram-blað, en það hafði þá ekki komið út í átta ár. Síðast en ekki síst tóku Framarar á móti skoska félaginu Dundee United, sem þá var eitt sterkasta knattspyrnulið Evrópu.
Árið 1972 var Alfreð kjörinn formaður Knattspyrnufélagsins Fram og gegndi því embætti til 1976. Á þeim tíma flutti félagið loks starfsemi sína frá gamla félagssvæðinu fyrir neðan Stýrimannaskólann í Safamýrina. Gamla félagsheimilið í Skipholtinu var endanlega yfirgefið, enda orðið grátt leikið af innbrotsþjófum og skemmdarvörgum. Þess í stað var ráðist í vallarframkvæmdir og byggingu fyrsta áfanga félagsheimilis á nýja svæðinu. Félagsheimilið hýsir í dag félagsmiðstöðina Tónabæ. Árið 1989 var Alfreð á ný kallaður til formennsku í Fram. Að þessu sinni með það að meginmarkmiði að koma upp íþróttahúsi á félagssvæðinu, ásamt félagsaðstöðu. Húsið var vígt sumarið 1994 og lét Alfreð af formennsku á aðalfundi þá um haustið.
Á þessu seinna formannstímabili Alfreðs komst mjög í umræðuna hvort rétt væri að flytja félagið til í borginni. Til tals kom að Framarar fengju aðsetur í Laugardalnum. Varð sú hugmynd endanlega úr sögunni árið 1998 þegar Þróttarar fengu úthlutað þar starfssvæði.
Önnur hugmynd var að flytja Fram upp í Grafarvog, til að flýta fyrir íþróttauppbyggingu í hverfinu. Skiptar skoðanir voru um ágæti þessarar hugmyndar meðal Framara og að lokum réð andstaða hins nýstofnaða Ungmennafélagsins Fjölnis því að ekkert varð úr flutningum. Í tengslum við flutningana íhuguðu Framarar að stofna golfdeild og sóttust eftir landi undir golfvöll.
Á 90 ára afmæli Knattspyrnufélagsins Fram var Alfreð Þorsteinsson útnefndur heiðursfélagi.
José Sarney
José Sarney de Araújo Costa (f. 24. apríl 1930) er brasilískur stjórnmálamaður sem var forseti Brasilíu frá 1985 til 1990. Hann var jafnframt varaforseti landsins í stuttan tíma árið 1985. Sarney var fyrsti forseti landsins eftir endalok brasilísku herforingjastjórnarinnar.
Sarney er einn kunnasti meðlimur Brasilísku lýðræðishreyfingarinnar og einn þaulsætnasti og umdeildasti stjórnmálamaður Brasilíu.
Bakgrunnur
José Ferreira de Araújo Costa er sonur stjórnmálamannsins Sarney de Araújo Costa og Kiolu Ferreira. Árið 1965 breytti hann nafni sínu löglega í José Sarney de Araújo Costa, en hann hafði þegar notað það nafn í stjórnmálum frá árinu 1958. Sarney er faðir fulltrúadeildarþingmannsins José Sarney Filho, öldungadeildarþingkonunnar og fylkisstjóra Maranhão, Roseönu Sarney, og viðskiptamannsins Fernando Sarney.
Stjórnmálaferill
thumb|left|José Sarney sver forsetaeiðinn árið 1985. José Sarney varð forseti Brasilíu þegar nýkjörinn forseti landsins, Tancredo Neves, veiktist og var lagður á bráðamóttöku þann 14. mars 1985, aðeins fáeinum klukkustundum áður en Neves átti að sverja embættiseið sem nýr forseti. Neves lést þann 21. apríl sama ár án þess að hafa haft tækifæri til að taka við forsetaembættinu. Sarney hafði verið kjörinn varaforseti landsins, sem var að snúa aftur til lýðræðisstjórnar í fyrsta skipti frá upphafi herforingjastjórnarinnar árið 1964. Sarney tók fyrst við forsetaembættinu til bráðabirgða þann 15. mars en tók síðan við því úr kjörtímabilið eftir að Neves lést.
thumb|left|José Sarney árið 2020. Eftir forsetatíð sína varð Sarney öldungadeildarþingmaður á ný og var forseti öldungadeildarinnar frá febrúar 2003 til febrúar 2005. Hann var jafnframt fylkisstjóri Maranhão og aftur forseti öldungadeildarinnar frá 2009 til 2013.
Árið 2016 krafðist ríkissaksóknari Brasilíu þess að Sarney yrði úrskurðaður í stofufangelsi vegna rannsóknar á tengslum hans við Petrobras-spillingarmálið. Sarney lýsti yfir stuðningi við Luiz Inácio Lula da Silva í seinni umferð forsetakosninga Brasilíu árið 2022.
Friðmundur (landnámsmaður)
Friðmundur var landnámsmaður í Vestur-Húnavatnssýslu að því er segir í Landnámabók; hann fékk land hjá Ingimundi gamla og hafði komið með honum til landsins en Landnámu og Vatnsdæla sögu ber ekki saman um hvort hann hafi verið þræll eða frjáls maður. Hafi hann verið þræll hefur Ingimundur gefið honum frelsi áður en hann nam land.
„Friðmundur nam Forsæludal“, segir í Landnámu og ekkert meir um landnám Friðmundar, en Vatnsdæla segir aftur á móti að sá sem nam Forsæludal, sem er suður af Vatnsdal, hafi heitið Þórólfur heljarskinn og verið mikill ójafnaðarmaður og óvinsæll. Sagt er að hann hafi gert virki suður við Friðmundará og gert margan óskunda. Hann var grunaður um mannblót. Nokkrir illvirkjar, „hans jafningjar eða verri“, söfnuðust þar að honum en á endanum fóru synir Ingimundar gamla að þeim og drápu.
Steinunn Sveinsdóttir
Steinunn Sveinsdóttir frá Sjöundá (1767 - 31. ágúst 1805) myrti ásamt Bjarna Bjarnasyni konuna hans og manninn hennar og var það upphafið að frægu morðmáli sem kallað er morðin á Sjöundá. Hún lést í tukthúsinu á Arnarhóli þegar hún beið þess að vera ásamt Bjarna flutt til Noregs til aftöku þar sem enginn böðull fékkst til verksins á Íslandi. Hún var dysjuð á Skólavörðuholti þar sem ummerki um Steinkudys sáust allt fram á 20. öld. Bein hennar voru þá grafin upp og flutt í Hólavallakirkjugarð.
Jón Espólín segir svo frá máli Steinunnar og Bjarna: