cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hjartastopp
Algengasta orsök hjartastopps er kransæðasjúkdómur. Aðrar orsakir eru alvarleg blæðing, skortur á súrefni, of lágt kalíum í blóði, hjartabilun eða stífar æfingar. Erfðasjúkdómar eins og langt QT-bil geta aukið áhættu á hjartastoppi. Enginn púls er afgerandi einkenni hjartastopps. Þó að hjartaáfall og hjartabilun geti valdið hjartastoppi eru þau ekki sama fyrirbæri.
Draga má úr líkum hjartastopps með því að reykja ekki, að hreyfa sig reglulega og að halda líkamsþunganum innan hollra marka. Meðhöndla má hjartastopp með hjartahnoði eða ef hjartataktur er til staðar með hjartastuðtæki. Samt sem áður lifa bara 8% sjúklinga sem fá hjartastopp af.
Skátafélagið Eilífsbúar
Skátafélagið Eilífsbúar ― Staðsett á Sauðárkróki
Oskar Morgenstern
Oskar Morgenstern (fæddur 24. janúar 1902 í Þýskalandi, dáinn 26. júlí 1977 í Bandaríkjunum) var austurrísk-bandarískur hagfræðingur sem er helst minnst sem annars af höfundum leikjafræði. Morgernstern fæddist árið 1902 í Görlitz Þýskalandi og lést árið 1977 í Princeton, New Jersey í Bandaríkjunum.
Æviágrip
Oskar Morgenstern fæddist í Þýskalandi árið 1902, hann fluttist svo til Vínarborgar í Austurríki þar sem hann átti eftir að útskrifast með doktorsgráðu í stjórnmálafræði frá Háskólanum í Vínarborg árið 1925. Hann starfaði svo sem prófessor við skólann frá 1929 fram til 1938 þegar hann fór til Bandaríkjanna. Fyrst í stað átti hann bara að vera gestakennari í Princeton-háskóla. En þegar hann dvaldi við Princeton var hann rekinn frá Vínarháskóla sökum ótækra pólitískra skoðana (nasistar höfðu þá náð völdum)og vegna seinni heimstyrjaldarinnar þá var honum ráðlagt að dvelja áfram í Bandaríkjunum sem hann gerði.
Í Princeton kynntist hann John von Neumann og saman rituðu þeir verkið Theory of Games and Economic Behavior sem er grundvallarverk á sviði leikjafræði. Þessi bók fjallar að langmestu leyti um núllsummuleiki og þegar fjallað er þar um aðra leiki er það gert á þan hátt að breyta þeim í núllsummuleiki með því að búa til einn nýjan þátttakanda sem tapar því sem aðrir græða samanlagt eða öfugt. Þetta er sennilega þekktasta verk Morgenstern þrátt fyrir að hann hafi gefið út þónokkur önnur rit seinna meir. Morgenstern er einnig þekktur fyrir efahygju sína gagnvart hagfræðimælingum. hann gagnrýndi hefðbundnar aðferðir í riti sínu On the Accuracy of Economic Observations árið 1950. Hann gaf út nokkur önnur rit um ævina og starfaði sem prófessor í hagfræði við Princeton-háskóla þar til 1970 þegar hann lét af störfum vegna aldurs. Hann kenndi þó að einhverju leyti við New York-háskóla eftir það. Oscar Morgenstern lést svo þann 26. júlí í Princeton, New Jersey árið 1970.
Kauphöll Íslands
Kauphöll Íslands var stofnuð 1985 af íslenskum bönkum og Seðlabanka Íslands. Viðskipti hófust ári síðar á íslenskum ríkisskuldabréfum og viðskipti með hlutabréf hófust 1990.
Atgeir
Atgeir er vopn sem notað var á Landnámsöld. Talið er að atgeir hafi verið langt og breitt spjót sem bæði mátti höggva og leggja með. Atgeirsstafur er sérstök tegund af broddstaf.
Kauphöll Íslands
Erlend fyrirtæki sem eru skráð í kauphöllinni eru annaðhvort færeysk eða með starfstöð á Íslandi. Færeysku fyrirtækin Atlantic Airways, Atlantic Petroleum, Eik banki og Føroya Banki eru öll skráð í kauphöllinni og auk þeirra er alþjóðlega álfyrirtækið Century Aluminium einnig skráð.
Stærstu fyrirtæki kauphallarinnar eru tvískráð í öðrum kauphöllum. DeCode er skráð í Nasdaq kauphöllinni og Össur er skráður í OMX kauphöllinni í Kaupmannahöfn. Stærri fyrirtæki hafa aðgang að sölu hlutabréfa í Kauphöll Íslands og hafa mörg þeirra komið og farið. Nafntoguð fyrirtæki hafa verið a listum kauphallarinnar og hafa til dæmis Össur og Marel verið þar áberandi. Einnig hafa móðurfélög verslunnarkeðja og ýmis fasteignafélög verið skráð í íslensku kauphöllina, ásamt fjölmörgum öðrum fyrirtækjum.
Skráning hefur verið samræmd við norrænar kauphallir frá 2000 þegar að kauphöllinn hóf að nota samnorræna tölvukerfið SAXESS. 2003 varð Kauphöll Íslands tæknilegur stjórnunaraðili færeysku kauphallarinnar og samhliða þeirri breytingu voru færeysk fyrirtæki skráð í kauphöllinni hér á landi. 2006 samþykkti kauphöllin að sameinast OMX Nordic Exchange og sá samruni varð að veruleika 19. september sama árs.
Í kauphöllum fara viðskipti fram með hlutabréf og verðbréf. Bréfin eru nú orðið í formi tölvugagna en þau ganga engu að síður kaupum og sölum innan kauphallar. Tilboð eru gerð í bréfin í kauphöllum og sérstakir verðbréfamiðlarar hafa alla milligöngu um þessi viðskipti. Raunar eru kauphallir sem byggingar óþarfar í dag þar sem eigendur gefa skipanir um kaup og sölu í gegnum síma eða tölvupóst til verðbréfamiðlara, sem senda tilkynningu um viðskiptin til kauphallar, hvort sem bréf eru til sölu eða óskist keypt. Þá taka aðrir miðlarar við sér og bjóða bréf til sölu eða óska eftir kaupum. Öll þessi viðskipti fara í gegnum tölvukerfi kauphallar og eru þau skráð inn í sérstaka verðbréfavísitölu sem ákvarðar svo skráð viðmiðunargengi verðbréfa.
Gigi D'Agostino
thumb|right|Gigi D'Agostino Luigi di Agostino, betur þekktur sem Gigi D'Agostino (fæddur 17. desember 1967 í Tórínó) er ítalskur plötusnúður og upptökustjóri.
Prinsinn af Wales
thumb|250px|[[Vilhjálmur Bretaprins|Vilhjálmur prins, núverandi prinsinn af Wales]] Prinsinn af Wales (enska: Prince of Wales, velska: Tywysog Cymru) er titill sem er veittur óumdeildum arftaka bresku krúnunnar. Núverandi prinsinn af Wales er Vilhjálmur prins, elsti sonur Karls 3., konungs Bretlands og fjórtán annarra samveldisríkja og leiðtoga Breska samveldisins, til hvers heyra 53 ríki.
Gigi D'Agostino
D'Agostino ólst upp milli Tórínó og Brescia og ungur að árum hafði hann það sem aðal markmið sitt að verða frægur í heimi diskósins. Hann hóf tónlistarferil sinn árið 1986 er hann fór að semja svokallaða Italo Disco-tónlist. Sama ár gaf hann einnig út fyrstu hljóðblöndunina sína, „Psychodelic“. Þá ákvað hann að flytja til Lundúna.
Prinsinn af Wales
Hlutverk
Prinsinn af Wales er óumdeildur arftaki bresku krúnunnar. Hann hefur ekkert opinbert hlutverk eða ábyrgð sem hefur verið skipað af þinginu eða lögum. Hann fer þó í opinberar heimsóknir og er fulltrúi konungsins þegar hann getur ekki mætt á athöfnum og viðburðum.
Gigi D'Agostino
Árið 1999 gaf hann út smáskífuna „L'Amour Toujours (I'll fly with you)“ en lagið þeytti honum upp á stjörnuhimininn. Síðar sama ár gaf hann einnig út breiðskífu með sama nafni - hún komst í 10. sæti yfir mest seldu plötur Ítalíu.
Prinsinn af Wales
Hlutverk
Vilhjálmur prins, eins og margir fyrri prinsar of Wales, er líka hertoginn af Cornwall og sér því um hertogadæmið Cornwall, sem fjármagnar arftaka krúnunnar með sjóðum og landareignum.
Kim Jong-il
Kim Jong-il (16. febrúar 1941 – 17. desember 2011) var leiðtogi Norður-Kóreu árin 1994 til 2011. Hann tók við af föður sínum Kim Il-sung, sem hafði þá stjórnað landinu síðan 1948. Hann var þekktur í Norður-Kóreu sem „leiðtoginn kæri“ (친애하는 지도자, ch'inaehanŭn chidoja).
Hann var æðsti yfirmaður herafla landsins og aðalritari í Verkamannaflokki Kóreu, eina leyfilega flokki landsins. Fæðingardagur hans er helsti hátíðardagurinn í Norður-Kóreu ásamt fæðingardegi föður hans.
Æviágrip
Kim Jong-il var einræðisherra Norður-Kóreu á árunum 1994-2007. Hann stjórnaði með harðri hendi líkt og faðir sinn. Ekki er nákvæmlega vitað um fæðingardag hans, kóreskar upplýsingar segja til um að hann hafi fæðst 1942 en sovéskar heimildir segja hann hafa fæðst árið 1941. Sögur segja að hann hafi fæðst hátt uppi á fjalli og við fæðingu hans hafi komið tvöfaldur regnbogi og ný stjarna hafi birst á himnum. Kim átti að hafa getað stjórnað veðrinu, ekki er vitað hvað er satt og hvað eru ýkjur eða bara hreinn uppspuni. Kim-ættin hefur verið við völd í N-Kóreu og íbúar N-Kóreu eiga að líka mjög vel við Kim-ættina, í raun er bannað með lögum að tala neikvætt um þá. Utanaðkomandi aðilar telja þó líklegt að sú ást sé hvött áfram af hræðslu frekar en hreinni ást. Umdeilt er hvort Norður-Kórea eigi kjarnorkuvopn en samkvæmt upplýsingum sem gefnar hafa verið út af Norður-Kóreu hefur Norður-Kórea prófað kjarnorkuvopn neðanjarðar með góðum niðurstöðum. Þrátt fyrir afskipti Bandaríkjanna hafa þeir haldið rannsóknum sínum áfram og eru að því enn. Kim Jong-il var einnig þekktur fyrir að lifa mjög góðu lífi, borðar humar, kavíar og fínasta sushi alla daga og skolar því niður með rándýru koníaki. Mikla unun hefur hann á kvikmyndum og bílum og hefur hann reynt umfangsmiklar tilraunir til þess að stofna kvikmyndaiðnað í Norður Kóreu. Kim Jong-Il lést þó árið 2011 vegna hjartáfalls, sagt var að hann hafi unnið of mikið. Nú hefur sonur hans Kim Jong-un tekið við og hefur stjórnað í líkingu við föður sinn og afa.
Fjölskyldan og fyrstu árin.
Ekki er nákvæmlega vitað hvenær Jong-il fæddist. Heimildir frá Sovétríkjunum segja að hann hafi fæðst 16. febrúar 1941. Opinberar heimildir Norður-Kóreu segja að hann hafi fæðst 16. febrúar 1942 í leynilegum tjaldbúðum á landamærum Kína. Sögur segja frá því að tvöfaldur regnbogi hafi birst á himnum og ný stjarna hefði einnig birst á sama tíma og hann fæddist.
Í gagnfræðaskóla sýndi hann áhuga á fjölmörgum sviðum til dæmis tónlist, vélfræði og landbúnaði. Hann fór í vísindaferðir meðal annars á bóndabæi og fleira. Kim sýndi snemma að hann hafði áhuga á stjórnmálum og sýndi einnig fram á hæfileika sýna til að stjórna með því að vera varaformaður í Félagi ungra demókrata.
Jong-il útskrifaðist úr Namsan-grunnskólanum árið 1960 og fór beinustu leið í Kim Il-sung-háskólann. Þar lærði hann marxísk-pólitíska efnahagsfræði sem aðalfag, með því tók hann einnig heimspeki og hernaðarleg vísindi en einnig fór hann með föður sínum í ferðir um Norður-Kóreu sem ráðgjafi og lærlingur.
Leiðin á toppinn
Árið 1961 varð Kim aðili að Verkamannaflokknum sem var þá stærsti stjórnmálaflokkur í Norður Kóreu. Strax eftir útskrift árið 1964 fór Jong-il að vinna sig upp metorðastigann hjá flokknum.
Á þessum árum var Norður-Kórea að reyna færa sig frá áhrifum stórra kommúnistavelda líkt og Kína og Sóvétríkin. Jong-il var valinn af flokknum til að leiða sókn gegn áhrifum þeirra og gera hvað hann gæti til þess halda í gömlu viðmiðin sem flokkurinn stóð fyrir.
Hann styrkti hernaðartengsl flokksins og rak herforingja sem voru ekki nógu hliðhollir flokknum. Hann tók einnig yfir stór fjölmiðlafyrirtæki og gaf skýr fyrirmæli um að allir rithöfundar, listamenn og opinberir aðilar skyldu koma þeim áróðri til skila sem flokkurinn vildi.
Bræður Ítalíu
Bræður Ítalíu eða Bræðralag Ítalíu (ítalska: Fratelli d'Italia; FdI) er íhaldssamur og þjóðernissinnaður stjórnmálaflokkur á Ítalíu. Leiðtogi hans er þingkonan Giorgia Meloni, fyrrum ungmennamálaráðherra í fjórðu ríkisstjórn Silvio Berlusconi.
Kim Jong-il
Leiðin á toppinn
Kim Il-sung, faðir Jong-il var byrjaður að þjálfa son sinn til þess að verða hæfur stjórnandi. Hann byrjaði að þjálfa hann árin 1970 – 1980 á meðan var Kim að verða sífellt mikilvægari í Verkamannaflokknum. 1980 var svo farið að vinna að því að Kim myndi taka við af föður sínum sem leiðtogi Norður-Kóreu.
Bræður Ítalíu
Bræður Ítalíu urðu til með hægriklofningi úr Húsi frelsisins, kosningabandalagi Berlusconi, í desember 2012. Flestir leiðtogar flokksins, þar á meðal Meloni, og einkennismerki hreyfingarinnar (þrílitur eldur), komu úr Ítalska þjóðarbandalaginu, sem hafði runnið inn í Hús frelsisins árið 2009. Þjóðarbandalagið var arftaki Ítölsku samfélagshreyfingarinnar (MSI, 1945–1995), nýfasísks stjórnmálaflokks sem hafði verið stofnaður af fyrrum meðlimum Fasistaflokks Mussolini.
Kim Jong-il
Hörð stjórnun
thumb|right|Norður-Kóreumenn hneigja sig fyrir framan styttur af Kim Il-sung og Kim Jong-il í Pjongjang. Tvö atvik áttu sér stað á 9. áratugnum sem sýndi hvernig Jong-il ætlaði að stjórna með harðri hendi. Það var þegar hann fyrirskipaði skotárás á farþegaþotu sem olli því að allir 115 um borð létu lífið. Hitt atvikið var þegar Kim hélt að stjórnmálamenn væru að hittast til að mynda stjórnarandstöðu þá lét hann sprengja húsið í loft upp sem varð sautján stjórnmálamönnum að bana.
Bræður Ítalíu
Hugmyndafræði Bræðra Ítalíu gengur út á róttæka íhaldsstefnu, þjóðernishyggju og andstöðu gegn innflytjendum. Á vettvangi Evrópustjórnmála er flokkurinn aðili að Evrópskum íhaldsmönnum og umbótasinnum, sem Meloni hefur leitt frá september 2020. Að sögn Meloni eru Bræður Ítalíu hlynntir „sambandi evrópskra þjóða“ fremur en evrópsku ríkjasambandi.
Kim Jong-il
Eilífur forseti
8. júlí 1994 lést Kim Il-sung vegna hjartaáfalls, 82 ára gamall. Hann fékk titilinn „Eilífur forseti“. Af völdum þessa titils varð Kim Jong Il ekki forseti Norður-Kóreu heldur „leiðtogi“ þeirra.
Bræður Ítalíu
Bræður Ítalíu unnu um 26 prósent atkvæða í þingkosningum Ítalíu í september 2022 og urðu stærsti flokkurinn á þinginu. Meloni tók því við sem forsætisráðherra Ítalíu, fyrst kvenna, í stjórnarsamstarfi Bræðra Ítalíu við Norðurbandalagið og Áfram Ítalíu.
Kim Jong-il
Erfiðir tímar
Árin 1990 – 2000 voru erfiðir tímar í Norður-Kóreu. Norður-Kórea var undanfarin ár búin að versla mikið við Sovétríkin en við fall Sovétríkjanna 1991 missti Norður-Kórea verslun sína við Sovétríkin. Erfið sambönd við Kína og Suður-Kóreu. Flóð 1995, 1996 og svo þurrkur 1997 lamaði alla matarframleiðslu. Í besta falli var 18% af landinu sem hægt var að nýta til ræktunar. Við þessar aðstæður varð mikið hungur, Jong-il varð hræddur um að missa völd sín og setti á lög um að herinn hefði forgang á mat. Þannig hafði hann herinn með sér á móti óvinum sínum. Stórar sendingar af mat voru sendar frá Suður-Kóreu, Japan og Bandaríkjunum en þegar sendingarnar komu hafði fólk þegar látist, tölur eru þó mikið á reiki en allt frá 200 þúsund til 3,5 milljónir manna létu lífið vegna hungurs.
Íbyggið viðhorf
Íbyggið viðhorf er hugarástand sem tengir persónu og staðhæfingu. Íbyggin viðhorf eru stundum talin vera einfaldasta gerð hugsunar.
Kim Jong-il
Kjarnorkuvopn
1994 gerðu Bandaríkin og Norður-Kórea samning um að Norður-Kórea myndi stöðva þróun á kjarnorkuvopnum ef byggt yrði fyrir þá tvö kjarnorkuver til að framleiða rafmagn. Fleiri samningar voru gerðir á næstu árum. Árið 1999 sömdu Bandaríkin og Norður-Kórea um að Norður-Kórea myndi hætta tilraunum með langdrægar eldflaugar ef Bandaríkin myndu aflétta viðskiptabanni sínu á þeim. Árið 2002 hittust svo Kim Jong-Il og leiðtogi Suður-Kóreu, Kim Dae-Jung, var það í fyrsta skipti sem þeir hittust. Þar var ákveðið að ganga ákveðin skref í átt að sameiningu.
Svo árið 2002 sagði forseti Bandaríkjanna, George W. Bush, að Norður-Kórea væri ekki að virða samning þeirra og væru á laun að auðga úran. Bush líkti einnig Kim og stjórnun hans við illsku. Þetta hafði ekki góð áhrif á samband Bandaríkjanna og Norður-Kóreu. Ári seinna lýsti Kim Jong-Il svo yfir að Norður-Kórea væri farin að rannsaka og reyna að framleiða kjarnorkusprengjur. Svo árið 2006 var gefið út að Norður-Kórea hefði gert tilraun með kjarnorkusprengjur neðanjarðar sem á að hafa heppnast vel.
Íbyggið viðhorf
Dæmi um íbyggin viðhorf eru skoðun eða trú, efi, löngun, von, ótti og svo framvegis. Allt eru þetta viðhorf til inntaks einhverrar staðhæfingar. Til dæmis má hugsa sér staðhæfingu eins og „Það snjóar“. Hægt er að hafa ýmiss konar viðhorf til hennar; það er hægt að trúa því að það snjói, efast um að það snjói, vona að það snjói, óttast að það snjói og svo framvegis.
Kim Jong-il
Eyðslusemi
Kim Jong-il var þekktur fyrir að gera mjög vel við sig. Kim flutti inn $700 þúsund virði af Hennessy koníakí á hverju ári. Hann borðaði humar, kavíar, einungis fínasta sushi og elskaði að horfa á Hollywood-myndir. Rambo og Friday the 13th voru meðal uppáhaldsmynda hans. Kim elskaði einnig Benz-bifreiðir og átti flota af bifreiðum. Kim hafði mikinn áhuga á kvikmyndum, sagður eiga meira en 20 þúsund kvikmyndir og gekk svo langt árið 1978 að hann lét ræna frægum leikstjóra og konu hans frá Suður-Kóreu og flytja hann til Norður-Kóreu með það í huga að reyna að efla kvikmyndaiðnað í Norður-Kóreu.
Íbyggið viðhorf
Venjulega eru fullyrðingar eins og þær að hugsun sé máltengd byggðar á einhverjum rökum á þá leið að íbyggin viðhorf geri ráð fyrir getunni til að skilja staðhæfingar og geri þar með ráð fyrir hugtakalegri hugsun.
Kim Jong-il
Persónuleiki og stjórnun
Jong-il náði að halda einkalífi sínu frekar leyndu, orðrómur var um það að hann hefði gift sig áður og átt börn. Elsti sonur hans og erfingi hans var opinberlega niðurlægður þegar hann var handtekinn í Disney-landi í Tokyo með falsað vegabréf og við það missti hann arf sinn. Þá var bróðir hans næstur í röðinni, Kim Jong-un. Eins og góður einræðisherra eru myndir af Kim Jong-Il og föður hans út um allt. Meinyrði gagnvart Kim mönnum er refsivert. Lofsöngvar eru stanslaust í útvarpinu og allir fjölmiðlar eru í eigu ríkisins svo þeir geta ekki miðlað neinu sem á ekki að komast í loftið, einnig eru afmælisdagar þeirra feðga miklir hátíðardagar í landinu. Þó segja utanaðkomandi aðilar að ástin sem einræðisherrunum er gefin af fólkinu sé drifin áfram meira af ótta en ást.
Dvínandi heilsa
Opinberar upplýsingar segja Jong-il hafa átt þrjár eiginkonur, þrjá syni og þrjár dætur þó segja aðrar heimildir um að hann hafi átt hátt í 70 börn. Jong-il lést svo á leið sinni þvert yfir landið þann 17. desember 2011. Ekki leið langur tími þar sem Norður-Kórea var leiðtogalaust en nánast um leið og Jong-il lést var þriðji sonur hans Kim Jong-un gerður æðsti ræðismaður og einræðisherra Norður-Kóreu.
Móastör
Móastör (fræðiheiti: Carex rupestris) er stör sem vex í þurrum móum. Hún verður 5 til 20 sm há og ber þrjú til átta rauðbrún öx.
Á Íslandi er móastör algeng á Norðurlandi.
Fiskifræði
Saga
Samkvæmt þeim heimildum sem til eru var Aristóteles (384-322 f.kr) sem fyrstur manna lýsti einstaka fiskitegundum eða 115 talsins, einnig greindi hann hvali frá öðrum fiskum. Ekki komu fram nein ný tíðindi í þessum efnum fyrr en um 2000 árum síðar.Frá því að Aristóteles var að lýsa fyrstu rúmlega 100 tegundum fiska hefur talsverður fjöldi bæst við og er í dag búið að lýsa yfir 21000 tegunda og líklegt verður að teljast að nokkrar þúsundir eigi eftir að bætast við í framtíðinni. Auk þeirra lifandi tegunda sem hafa fundist hafa einnig fundist nokkur þúsund útdauðra tegunda á formi steingervinga. Þessir steingervingar hafa varpað ljósi á þróun og skyldleika núlifandi tegunda. Með rannsóknum seg gerðar hafa verið á steingervingum fiska má rekja þróun þeirra allt að 400-500 miljónir ára aftur í tímann.
Flokkunarkerfi
Í byrjun 18. aldar kom ungur sænskur maður að nafni Peter Artedi (1705-1735) fram á sjónarsviðið með flokkunarkerfi fyrir fiska sem síðar var aðlagað að flokkun allra lífvera og er undirstaða þess flokkunarkerfis sem notað er í dag. Artedi hefur löngum verið nefndur faðir fiskifræðinnar
Marglyttur
Marglyttur (staðbundið málfar marglot, illa, skollaskyrpa eða skollahráki, í fornu máli kölluð glytta) er flokkur holdýra (Scyphoza) sem eru hlaupkenndar og skálarlaga og eru með eitt munnop. Holdýr skiptast í tvo flokka hveljur og holsepa, og eru marglyttur hveljur. Marglyttur hafa griparma í kringum munninn og á gripörmunum eru stingfrumur eða brennifrumur sem marglytturnar nota til þess að drepa sér til matar eða til að vernda sig.
Í brennifrumunum eru eitruð efni sem geta valdið skaða á þeim sem verða fyrir. Skaðinn er mismunandi eftir tegundum bæði marglyttunnar og fórnarlambsins, lítill fiskur deyr af völdum skammts sem veldur aðeins roða hjá mönnum. Marglyttur eru miseitraðar, þær eitruðustu geta drepið menn á nokkrum sekúndum. Ein tegund er til sem hefur engar brennifrumur, hún lifir í ferskvatni á eyju sem nefnist Palau. thumb|Skýringarmynd af marglyttu
Tenglar
Maneter
Efnasamband
thumb|Vatn Efnasamband er myndað af tveimur eða fleiri frumefnum þar sem að fast hlutfall ákveður samsetningu, og flokkast þau. ásamt frumefnum, sem hrein efni til aðgreiningar frá efnablöndum. Sem dæmi er tvívetnismónoxíð (betur þekkt sem vatn, H2O) efnasamband sem hefur tvær vetnisfrumeindir á móti hverri súrefnisfrumeind.
Almennt séð mótast þetta fasta hlutfall af efnislegum eiginleikum innihaldsefnanna, frekar en af mannavöldum. Þess vegna eru manngerð efni eins og látún, ofurleiðarinn YBKS, hálfleiðarinn ál-gallín-arsen og súkkulaði, svo einhver séu nefnd, kölluð efna- eða málmblöndur frekar en efnasambönd.
Skýrt einkenni efnasambands er að það hefur efnaformúlu. Formúlur lýsa hlutfalli frumeinda í efni, ásamt fjölda frumeinda af hverju frumefni fyrir sig í hverri sameind efnisins (af þessum ástæðum er formúlan fyrir eten C2H4, en ekki CH2).
Efnasambönd geta verið í margvíslegu efnisástandi. Flest efnasambönd eru í föstu formi. Sameindaefnasambönd eru einnig til í vökva- eða gasformi. Öll efnasambönd brotna niður í smærri efnasambönd eða einstök frumefni ef þau eru hituð upp að ákveðnu hitastigi (kallað sundurleysishitastig). Öllum efnasamböndum sem lýst hefur verið, hefur verið gefið einkvæm einkennistala sem kallast CAS númer.
Hinrik 2.
Hinrik 2. getur átt við:
Oxalis griffithii
Oxalis griffithii er jurt af smæruættkvísl sem er upprunnin frá Asíu (Pakistan til Tævan).
Fitzroya
Fitzroya er ættkvísl barrtrjáa í Cupressaceae (Grátviðarætt) með eina núlifandi tegund: Fitzroya cupressoides. Hún er ættuð frá suðurhluta Andesfjalla. Hún nefnis "lawal" á máli innfæddra (Mapuche indíána).
Hreinn Benediktsson
thumb|Hreinn BenediktssonHreinn Benediktsson (10. október 1928 – 7. janúar 2005) var íslenskur málfræðingur og prófessor við Háskóla Íslands.
Ævi og störf
Hreinn var fæddur að Stöð í Stöðvarfirði í Suður-Múlasýslu. Foreldrar hans voru Benedikt Guttormsson, kaupfélagsstjóri þar, og k.h. Fríða Hallgrímsdóttir Austmann. Hann ólst upp á Eskifirði og lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Akureyri 1946. Hreinn stundaði nám við Háskólana í Osló og París 1947-54 og lauk Magistersprófi í samanburðarmálfræði með latínu og hljóðfræði sem aukagreinar í Osló 1954. Hann stundaði framhaldsnám við háskólana í Freiburg, Kiel og Harvardháskóla og varði þar doktorsritgerð vorið 1958. Hún fjallaði um sérhljóðakerfi íslenskrar tungu að fornu og þróun þess fram á 14. öld.
Hann var kennari við M.A. 1946 og sendikennari við háskólana í Björgvin og Osló veturinn 1954-55. Hann var skipaður prófessor í íslenskri málfræði við Háskóla Íslands 18. október 1958, og gegndi þeirri stöðu allt til ársins 1998 er hann hætti störfum fyrir aldurs sakir. Hreinn var gistiprófessor við Háskólann í Kiel sumarið 1968 og við Texasháskóla í Austin vormisserið 1973. Hann flutti fjölda fyrirlestra við erlenda háskóla s.s. í Bergen, Osló, Kaupmannahöfn, Lundi, Stokkhólmi, Umeå, Helsinki, Kiel, Edingborg og Oxford.
Hreinn gekkst fyrir fyrstu alþjóðaráðstefnunni um norræn og almenn málvísindi í Háskóla Íslands sumarið 1969. Hann var einn af stofnendum Norræna málfræðingafélagsins (Nordic Association of Linguists) 1976 og varaforseti þess til 1981.
Hreinn var kjörinn félagi í Vísindafélagi Íslands 1963 og ritari þess 1966-69. Hann var forseti heimspekideildar H.Í. 1963-65, sat í stjórnarnefnd Handritastofnunar Íslands 1962-70, í stjórn Orðabókar háskólans 1966-83 og hugvísindadeildar Vísindasjóðs 1966-70 og 1982-86.
Mannkynssaga
Hefðbundin sagnaritun skiptir sögu ólíkra heimshluta í ólík tímabil. Til dæmis er algengt að notast við konungsættir til að afmarka söguleg tímabil eins og gert er í sögu Kína. Í mörgum heimshlutum eru til einhvers konar „klassísk“ tímabil, miðtímabil og nútími, en þessi tímabil ná gjarnan yfir ólík tímaskeið. Í sögu Indlands nær til dæmis klassíska tímabilið frá 230 f.o.t. til 1200 e.o.t., „miðtímabil“ frá 1200 til um 1600 og nýöld frá 1600 til okkar daga. Í sögu Ameríku nær „klassíska“ tímabilið frá 200 til 900 þegar Majar mynduðu stór menningarríki, en tímabilið frá 900 til upphafs landvinningatímans 1519 er kallað „póstklassíska“ tímabilið. Í samtímanum tvinnast saga ólíkra heimshluta saman vegna hnattvæðingarinnar.
Mannkynssagan nær yfir um 2,4 milljón ár, frá því ættkvíslin Homo kom fyrst fram á sjónarsviðið til okkar daga. Fyrir um 200.000 árum þróuðust nútímamenn og allar aðrar tegundir af ættkvíslinni dóu smám saman út. Landbúnaðarbyltingin átti sér stað fyrir um 10.000 árum og um 5.000 árum síðar tóku menn að notast við ritmál svo sögulegur tími er í raun agnarlítill hluti af mannkynssögunni í árum talið.
103
Árið 103 (CIII í rómverskum tölum)
Rafbílavæðing á Íslandi
thumb|250px|Hraðhleðslustöð á [[Selfossi]]
Notkun rafbíla á Íslandi hefur aukist á undanförnum árum og hleðslustöðvum fyrir rafbíla fer fjölgandi. Sala á rafbílum er hlutfallslega næsthæst á Íslandi af öllum löndum í heimi. Hún hefur þrefaldast frá 2010. Rafbílavæðing er lykilatriði í loftlagstefnu ríkisins sem áætlað er að tryggja að Ísland uppfylli markmið Parísarsamkomulagsins um loftlagsbreytingar.
Þrátt fyrir fjölgun hraðhleðslustöðva hafa verkfræðingar greint frá því að huga þurfi að fleiri þáttum í rafbílavæðingunni, svo sem álagsstýringu, heimtaugastækkunum, netlausnum og byggingareglugerðinni, til þess að markmið ríkisstjórnarinnar um 10% hlutdeild rafbíla í samgöngum fyrir árið 2020 gangi eftir.
Sala rafbíla
Í júlí 2017 voru 1.400 hreinir rafbílar og 1.700 tengitvinnbílar í notkun á Íslandi. Þetta svarar til 1,5% virka bílaflotans á landinu. Nýskráning svokallaðra tengibíla (þ.e. hreinna rafbíla og tengitvinnbíla) jókst um 186% milli júnimánaða 2016 og 2017.
Af sölu allra nýrra bíla er hluti tengibíla 9% (þar af 3,2% hreinir rafbílar og 5,8% tengitvinnbílar). Þetta er næsthæsta markaðshlutdeild í heimi á eftir Noregi þar sem hún er 34,7%.
Frá 2012 hefur verið enginn virðisaukaskattur á rafbíla. Undanþágan hefur verið framlengd nokkrum sinnum síðan hún tók gildi. Í nýjasta fjárlagafrumvarpi var hún aftur framlengd út 2018.
Hleðslustöðvar
Orka náttúrunnar hóf uppsetningu á sex hleðslustöðvum (eða „hlöðum“) á höfuðborgarsvæðinu, í Borgarfirði og á Suðurlandi árið 2014. Árið 2018 rak fyrirtækið 31 hleðslustöð um allt land. Árið 2020 voru 408 stöðvar frá Ísorku og árið 2019 voru 23 bæjarfélög og gististaðir með sjálfstæðar hleðslustöðvar.
Afnot hraðhleðslustöðva Orku náttúrunnar voru gjaldfrjáls til 1. febrúar 2018 en eftir það mun mínútan kosta 39 kr. Ísorka byrjaði að rukka fyrir hleðslustöðvarnar sínar 18. ágúst 2017.
Ýmis fyrirtæki selja hleðslubúnað sem setja má upp á heimilum, í fjölbýlishúsum og hjá fyrirtækjum.
Aðkoma ríkisins
Árið 2016 lýsti ríkisstjórn yfir áætlunum sínum um að veita fyrirtækjum styrki úr 67 milljóna króna sjóði til uppsetningar hleðslustöðvar fyrir rafbíla. Í desember 2016 var tilkynnt að 201 milljón krónum úr Orkusjóði yrði varið í uppsetningu 105 hleðslustöðva um land allt. Af þeim yrðu 42 svokallaðar hraðhleðslustöðvar og 63 hefðbundnar hleðslustöðvar. Árið 2019 var Orkusjóði falið að úthluta fyrirtækjum styrki fyrir 43 hraðhleðslustöðvum.
Almenningssamgöngur
Í byrjun ársins 2017 tilkynnti Strætó bs. fjárfestingu sína í fjórum rafmagnsknúnum strætisvögnum frá kínverskum framleiðanda Yutong. Drægi vagnanna er um það bil 320 km sem jafngildir 17 klst. þjónustutíma. Afhending vagnanna hefur tafist vegna breytinga sem framleiðandinn þarf að gera á vögnum til að mæta fjölda hraðahindrana í Reykjavík.
Skátafélagið Einherjar/Valkyrjan
Einherjar/Valkyrjan (eða Einherjar-Valkyrjan) er skátafélag á Ísafirði. Það varð til árið 1989 við sameiningu skátafélagsins Einherja og kvenskátafélagsins Valkyrjunnar sem höfðu verið stofnuð rúmum 60 árum fyrr.
Félagið var ekki virkt starfsárið 2019–2020.
Sjá einnig
Tungudalur, Ísafirði
Hallmundarkviða
Hallmundarkviða er eitt af fornkvæðum Íslendinga. Kvæðið er fellt inn í svokallaðan Bergbúaþátt, sem er einn af stystu þáttum fornbókmenntanna. Kvæðið sjálft er tólf vísna flokkur undir dróttkvæðum hætti. Það er æði torskilið og mikið skreytt með kenningum og heitum hins gamla skáldamáls. Kviðan er lögð í munn Hallmundi jötni, þ.e. hann er ljóðmælandinn. Í fyrri hluta kviðunnar er lýst eldsumbrotum og hraunrennsli. Í seinni hlutanum er eldgosið sett í goðsögulegt samhengi. Þar er lýst átökum jötna við Þór, guð elds og eldinga. Eldsumbrotin virðast vera afleiðing þessara átaka. Rannsóknir hafa leitt í ljós að eldsumbrotin sem um ræðir er gosið sem varð þegar Hallmundarhraun í Borgarfirði rann. Flest bendir til að kviðan sé ort skömmu eftir gosið og hugsanlega af manni sem varð vitni að atburðunum eða hafði góðar heimildir um þá. Allur hugmyndaheimur kviðunnar er heiðinn, hvergi vottar fyrir kristnum áhrifum. Skáldamálið, goðafræðin og öll hugsun verksins bendir til heiðins tíma. Settar hafa verið fram tilgátur um að kviðan sé ort á tímabilinu 940-950 og að höfundur hennar sé Þorvaldur holbarki. Þorvaldar er getið í Landnámu og um hann er sagt að hann hafi farið upp til hellisins Surts og flutt jötninum sem þar bjó drápu.
Sundmagi
thumbnail|sundmagi úr fiski Sundmagi er líffæri fiska af geisluggaflokki sem gerir þeim kleift að stjórna flotkrafti sínum, hækka og lækka sig í sjónum eða halda sig á sama dýpi án þess að eyða orku í að synda. Sundmaginn hefur þó þann ókost að fiskurinn getur ekki synt hratt upp á yfirborðið af miklu dýpi án þess að sprengja hann.
Höll
thumb|200px|[[Schwerin-höll í Þýskalandi, sögulegt heimili leiðtogans af Mecklenburg]]
Höll er mikilfenglegt setur og heimili fyrir þjóðhöfðinga eða aðra opinbera manneskju eins og biskup eða erkibiskup. Hallir er víða að finna í Evrópu en í mörgum þeirra býr aðallinn. Í dag eru margar hallir notaðar í öðrum tilgangi en heimili, til dæmis sem þinghús, söfn, hótel eða skrifstofur.
Jón Jakobsson
Jón Jakobsson (11. febrúar 1738 – 22. maí 1808) var sýslumaður Eyfirðinga á 18. öld. Hann bjó á Espihóli í Eyjafirði.
Jón var sonur Jakobs stóra Eiríkssonar, kaupmanns við Búðir á Snæfellsnesi og konu hans Guðrúnar, dóttur séra Jóns Jónssonar á Staðarstað og víðar. Bróðir hans var Halldór Jakobsson sýslumaður.
Sigríður kona hans var dóttir Stefáns Ólafssonar prests á Höskuldsstöðum, systir Ólafs Stefánssonar stiftamtmanns og hálfsystir Sigurðar Stefánssonar Hólabiskups. Hún var ekkja eftir Þórarin Jónsson sýslumann á Grund. Börn þeirra og stjúpbörn Jóns voru Stefán Þórarinsson amtmaður, Gísli prófastur í Odda, Vigfús sýslumaður á Hlíðarenda, Friðrik prestur á Breiðabólstað, Magnús klausturhaldari og Ragnheiður, sem giftist Jóni syni Skúla Magnússonar landfógeta.
Elstur barna Jóns og Sigríðar var Jón Espólín (f. 1769), þá Margrét, sem giftist Birni Stephensen, og Jakob, sem dó við nám í Kaupmannahöfn.
Jón átti líka launson sem hét Gísli Jónsson (1758–1829). Hann varð prestur í Noregi 1789, og er frá honum komin mikil ætt sem í dag notar ættarnafnið Johnson eða Espolin Johnson. Meðal þekktra manna af þeirri ætt var teiknarinn Kaare Espolin Johnson (1907–1994).
Endurlífgun
thumb|250px|Endurlífgun æfð á gínu
Endurlífgun er lækningaaðgerð sem framkvæmd er á einstaklingi sem fær hjartastopp. Hún felur í sér hjartahnoð og öndunarhjálp. Tilgangur endurlífgunar er að halda heilastarfsemi gangandi til að koma í veg fyrir varanlegan heilaskaða og hægja á vefjadauða. Oft er nauðsynlegt að nota hjartastuðtæki til að koma venjulegum hjartatakti aftur á, en ekki skal nota slíkt ef enginn taktur er til staðar. Mælt er með því að halda áfram með endurlífgun þangað til hjartað byrjar ósjálfrátt að slá aftur eða dauði er staðfestur.
Samkvæmt alþjóðlegum viðmiðum á að hnoða hjartað 100 sinnum á mínútu en ekki hraðar en 120 sinnum á mínútu og þrýsta 5–6 cm niður. Ekki er mælt með því að viðstaddur veiti öndurhjálp nema viðkomandi sé þjálfaður. Veitt er öndunarhjálp með því að setja varirnar yfir munn sjúklingsins, að blása til brjóstkassinn lyftist og að blása svo aftur þegar hann hefur hnigið. Síðan er haldið áfram að hnoða.
Voyager 2
Í 106 faldri stjarnfræðieininga fjarlægð, er Voyager 2 einn af fjarlægustu manngerðu hlutunum (ásamt Voyager 1, Pioneer 10 og Pioneer 11). Voyager er hluti af Voyager-verkefninu ásamt systurfari sínu Voyager 1 og er í framlengdu verkefni við að staðsetja og kanna mörk sólarkerfisins, þar á meðal kuiperbeltið, sólvindshvolfið og miðgeiminn. Könnunarfarið er á 15.428 kílómetra hraða á sekúndu, miðað við sólina.
Sulta
thumb|Apríkósusulta Sulta er hlaup gert úr safa ávaxta og bitum þeirra eða mauki. Safinn, maukið eða bitarnir eru svo hitaður með vatni og sykri til að pektínið (sem er sykra) hlaupi. Afraksturinn er síðan settur í krukkur.
TV5
250px|thumbnail|Merki TV5 TV5 er filippseyskt fjölmiðlafyrirtæki (stofnað 19. júní 1960).
Storkuhamur
Storkuhamur (eða fast efni) er efnisástand efnis, sem að lýsir sér með mótstöðu við aflögun og breytingu á rúmmáli.
Á smásæjum kvarða hefur storkuhamur þessa eiginleika:
Sú grein eðlisfræði sem að snýst um föst efni er kölluð storkufræði og er tegund af þéttefnisfræði.
Verzlunarskóli Íslands
Verzlunarskóli Íslands (eða Verzló eins og hann er oft kallaður) er framhaldsskóli til þriggja ára, staðsettur í Reykjavík. Skólinn var fyrst settur þann 12. október 1905 og tók til starfa um haustið sama ár. Á fyrsta starfsári hans voru 66 nemendur, en eru í dag yfir 900 talsins.
Hermesarstafurinn er tákn Verzlunarskóla Íslands en Hermes er guð verslunar í grískri goðafræði.
Saga
Skólinn var stofnaður af Verzlunarmannafélagi Reykjavíkur og Kaupmannafélagi Reykjavíkur. Sumarið 1922 tók Verslunarráð Íslands að sér umsjón skólans, og hefur hann síðan verið undir yfirstjórn þess.
Skólinn útskrifaði fyrst stúdenta árið 1945, en stúdentsnámið tók þá sem lokið höfðu verslunarprófi tvö ár. Skólinn var í sex bekkjum árin 1944–1970, en árið 1971 voru tveir neðstu bekkirnir felldir niður og nemendur í staðinn teknir inn í skólann með landspróf eða gagnfræðapróf, og eftir árið 1974 samræmt grunnskólapróf.
Aðstaða skólans
Skólinn hefur starfað á sex stöðum í Reykjavík:
Félagslíf
Nemendafélag Verzlunarskóla Íslands (NFVÍ) starfrækir hátt í 50 nefndir og hundruðir nemenda í ýmsum klúbbum og nefndum við skólann og í stjórn nemendafélagsins.
Útgáfa
NFVÍ gefur meðal annars út skólablaðið Viljann sem kom fyrst út árið 1908 og árbókina sína, Verzlunarskólablaðið, einu sinni á ári og telur yfir 85 árganga. Auk þess gefur félagið út blöðin Örkina og Kvasir.
Listaháskólinn í Vín
alt= Listaháskólinn, Vín (2014)|thumb| Listaháskólinn, Vín (2014) Listaháskólinn í Vín er listaháskóli í Vínarborg í Austurríki og er ein elsta listaháskóli í Evrópu. Hann var stofnaður árið 1692.
General Motors
thumb|right|Höfuðstöðvar GM í Detroit. General Motors Company (skammstafað GM) er bandarískt fjölþjóðlegt bílaframleiðslufyrirtæki með höfuðstöðvar í Detroit, Michigan, Bandaríkjunum. Fyrirtækið er stærsti bílaframleiðandi í Bandaríkjunum og einn sá stærsti í heiminum. Það var stærsti bílaframleiðandi heims í 77 ár samfleytt, frá 1931 þegar það tók fram úr Ford Motor Company, til 2008, þegar Toyota tók fram úr því.
General Motors er í 22. sæti á Fortune 500 -listanum yfir stærstu fyrirtæki Bandaríkjanna miðað við heildartekjur.
Fyrirtækið er með verksmiðjur í 8 löndum. Fjögur helstu bílamerki fyrirtækisins eru Chevrolet, Buick, GMC og Cadillac. Það á líka hlut í kínversku vörumerkjunum Wuling Motors og Baojun sem og DMAX í gegnum samrekstur. BrightDrop er kerfi fyrir létta vöruflutninga í eigu GM. GM Defense framleiðir herbíla fyrir bandaríska varnarmálaráðuneytið og utanríkisráðuneytið. OnStar er öryggis-, og upplýsingaþjónusta fyrir ökutæki. ACDelco er bílavarahlutadeild fyrirtækisins. Fyrirtækið veitir bílafjármögnun í gegnum GM Financial. General Motors er að þróa sjálfkeyrandi bíla í gegnum meirihlutaeign í Cruise LLC.
GM hyggst hætta framleiðslu og sölu ökutækja með brunahreyflum, þar á meðal tvinnbílum og tengiltvinnbílum, fyrir árið 2035 og áætlar að ná kolefnishlutleysi fyrir árið 2040. GM býður upp á fleiri sveigjanlega bíla, sem geta annað hvort gengið fyrir E85 - etanóleldsneyti eða bensíni, eða blöndu af hvoru tveggja, en nokkur annar bílaframleiðandi.
Fyrirtækið rekur uppruna sinn til eignarhaldsfélags fyrir Buick sem var stofnað 16. september 1908 af William C. Durant, stærsta söluaðila hestvagna á þeim tíma. Núverandi rekstur var myndaður eftir gjaldþrot fyrirtækisins árið 2009.
Sasa kagamiana
Sasa kagamiana er lágvaxin bambustegund (1 til 2 m), ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af Tomitaro Makino og Shigetaro Uchida.
Sigla
thumb|right|Mynd tekin upp eftir mastri með seglum.
Sigla eða siglutré er mastur sem ber uppi segl á seglskipum. Orðið reiði er haft um sigluna (mastrið) með seglabúnaði, en aldrei um sigluna eina og sér.
Tilvísanir
Рангоут
Björn Friðriksson
thumb|right|250px|Björn Friðriksson Björn Friðriksson (6. maí 1878 – 3. nóvember 1946) var kvæðamaður og hagyrðingur og einn helsti stofnandi Kvæðamannafélagsins Iðunnar sem stofnað var árið 1929.
Björn fæddist að Þorgrímsstöðum í Vestur-Húnavatnssýslu. Foreldrar hans voru Friðrik Gunnarsson hreppstjóri frá Mýrum í Miðfirði og Sigurlaug Gunnlaugsdóttir frá Óspaksstöðum í Hrútafirði. Björn var einn af sex börnum þeirra hjóna er komust á legg. Björn flutti að heiman þegar hann var 22 ára og stundaði lausamennsku við fiskveiðar og landbúnað.
Björn giftist í maí 1903 Ingigerði Árdísi Björnsdóttur frá Vatnsenda í Vesturhópi. Þau hjón bjuggu í Húnavatnssýslu í yfir 20 ár. Hann byggði sér býli sem hann kallaði Engibrekku og bjó þar í sjö ár.
Ekki var mikið um menntun að ræða þegar Björn ólst upp nema það sem nauðsynlegt var fyrir ferminguna. En Björn var vel gefinn og tókst af sjálfsdáðum að afla sér nokkurrar menntunar. Hann las mikið og skrifaði og var fjölfróður maður. Hann tók virkan þátt í félagsstörfum eins og sóknarnefnd, sveitastjórn og fleiru. Árið 1924 tók Björn sig upp með fjölskylduna og flutti til Reykjavíkur. Þar vann hann hjá Mjólkurfélaginu og Hafnargerð Reykjavíkur. Björn Friðriksson var einn af sterkustu frumkvöðlum þess að Kvæðamannafélagið Iðunn var stofnað. Það var stofnað árið 1929.Tilurð þess var að Björn var staddur með fjöldkyldu sinni á Þingvöllum og fengu þau þessa hugmynd að stofun félagsins. Tilgangur þess var að að stofna með sér félagsskap til varðveislu og verndar þeirrar listar, sem íslenskar rímnastemmur og stökur eru grundvallaðar á. Björn var ritari í fyrstu stjórn þess og formaður frá 1943 til 1946. Meðal Iðunnarfélaga voru systur Björns þær Ingibjörg, Sigríður og Þuríður. Björn þótt einstakur kvæðamaður og góður hagyrðingur þó að fátt hafi komið út eftir hann á prenti. Björn lést í Reykjavík 3. nóvember árið 1946.
Fuglafræði
thumb|right|Spói Fuglafræði er undirgrein líffræðinnar sem fæst við rannsóknir á fuglum, til greinarinnar telst að skoða fugla, flokka þá, rannsaka atferli þeirra, söng og flug. Þeir sem leggja stund á greinina kallast fuglafræðingar.
Marbella
thumb|240px|Marbella séð frá fjallinu [[La Concha]]
Marbella er borg í Andalúsíu á Spáni. Borgin liggur við strönd Miðjarðarhafsins í héraðinu Málaga, nálægt fjallinu La Concha. Árið 2017 voru íbúar um 141.000. Marbella og nærliggjandi bærinn Puerto Banús eru mikilvægir ferðamannabæir við Costa del Sol. Marbella er vinsæll orlofsstaður hjá ferðamönnum sem koma víða að.
Mörg skemmtiferðaskip og lystisnekkjur leggjast að bryggjunni í Marbella. Borgin er líka vinsæll fyrir golfvellina sína og smábátahafnir. Á svæðinu sem umkringir bæinn eru mörg hótel og lúxushús.
Frá Marbella er unnt komast að öðrum stöðum eins og Málaga, Estepona, Torremolinos, Fuengirola eða Gíbraltar með strætisvagni. Hraðbrautin A7 rennur framhjá bænum en næsti flugvöllurinn er Málaga-Costa del Sol.
Flugslysið við Arnarnes
thumbnail|Piper Chieftain flugvél, svipuð þeirri sem fórst. Flugslysið við Arnarnes varð 11. janúar 1987 þegar farþegaflugvél frá Flugfélaginu Erni, með einkennistafina TF-ORN, lenti í sjónum út af Arnarnesi í minni Skutulsfjarðar í Ísafjarðardjúpi með þeim afleiðingum að flugmaðurinn, sem var einn um borð, lést.
Slysið
Vélin var af gerðinni Piper Chieftain og var að koma úr skoðun frá Akureyri. Kl 19:48 um kvöldið hafði flugmaðurinn samband við Ísafjarðarflugvöll og lét vita að hann væri yfir Reykjanesskóla og væri að hefja aðflug. Átta mínútum seinna hafði hann aftur samband við flugvöllinn. Flugvallarstarfsmaðurinn staðfesti sambandið en heyrði ekki frekar frá flugvélinni. Á svipuðum tíma sáu menn á rækjubát flugvélina út af Arnarnesi fljúga lágt yfir bátinn og hverfa svo í élin. Varðskipið Óðinn, sem statt var við Æðey, heyrði í neyðarsendi rétt fyrir kl 20:00 og nam sendinguna í um 20 mínútur. Hófst strax umfangsmikil leit og flugvélar Varnarliðsins og Flugmálastjórnar, ásamt þyrlu Landhelgisgæslunar héldu þegar af stað vestur. Rétt fyrir kl 22:00 um kvöldið nam Óðinn á nýjan leik veikar sendingar frá neyðarsendinum. Um kl 22:45 fundu leitarmenn brak úr vélinni á floti utan við Arnarnes auk þess sem olíubrák sást á sjónum. Rétt fyrir miðnætti fannst hálfur vængur á floti, norðaustan við svonefnda togarabauju. Þegar leitarmenn í bátnum hugðust ná vængnum og koma honum um borð í Óðin fundu þeir lík flugmannsins. Hann hét Stefán Páll Stefánsson, 38 ára gamall, og lét eftir sig eiginkonu og þrjú börn.
Þetta var önnur vélin sem Flugfélagið Ernir missti á tveimur árum en hún hafði verið keypt í stað þeirrar sem fórst í Ljósufjöllum 5. apríl 1986.
Katsuyoshi Kuwahara
Katsuyoshi Kuwahara (fæddur 30. maí 1944) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Dill
Dill á rætur að rekja til Austur-Evrópu.
Skátafélagið Faxi
Skátafélagið Faxi er staðsett í Vestmannaeyjum og var stofnað 22. febrúar 1938
Algjör Sveppi og töfraskápurinn
thumb|Hulstur kvikmyndarinnar. Algjör Sveppi og töfraskápurinn er þriðja myndin í Algjör Sveppi kvikmyndaseríunni. Myndin er frá 2011 og var frumsýnd 9. september sama ár. Aðalhlutverk fara þau Sverrir Þór Sverrisson (Sveppi), Vilhelm Anton Jónsson (Villi), Guðjón Davíð Karlsson (Gói), Ilmur Kristjánsdóttir, Auðunn Blöndal (Auddi) svo eitthvað sé nefnt. Framhaldið Algjör Sveppi og Gói bjargar málunum kom út árið 2014.
Allar þessar myndir höfðu gríðarleg áhrif á æsku ungmenni og varð að stórum myndum.
Söguþráður
Flestir vita að í herberginu hans Sveppa er töfrum gæddur skápur þótt fáir viti í hverju töfrarnir felast. Dag einn lokast Ilmur, vinkona Sveppa, inni í skápnum og kemst ekki út. Nú er illt í efni og versnar til muna þegar í ljós kemur að illmenni í útlöndum ásælist skápinn og lætur ræna honum. Þar með hefst æsilegur eltingarleikur og ævintýri þar sem þeir Sveppi, Villi og Gói þurfa að elta bófana, svindla sér inn á Þjóðminjasafnið, hjóla um á þotuhjólum og læra á fljúgandi húsgögn svo eitthvað sé nefnt. Leikurinn berst síðan um víða velli, út á sjö, upp í loft og meira að segja upp á jökul. Útsjónarsemi félaganna er sem fyrr með ólíkindum og þótt hætturnar leynist við hvert fótmál fer svo að lokum að sagan fær farsælan endi og sannar um leið hið fornkveðna að allt er gott sem endar vel.
Jack Nicholson
John Joseph Nicholson (f. 22. apríl 1937 í Neptune, New Jersey), best þekktur sem Jack Nicholson, er bandarískur leikari.
Yngri ár
Nicolson fæddist á Jersey Shore Medical Center í Neptune, New Jersey. Móðir hans hét June Frances Nicholson (betur þekkt sem June Nilson) sem starfaði sem fatafella. Þann 16. október 1936, 6 mánuðum áður en Nicholson fæddist hafði June gifst Donald Furcillo í Elkton, Maryland. Þó svo að Donald Furcillo hafi staðfest að hann sé faðir Nicholson heldur Patrick McGilligan því fram að raunverulegi faðir Nicholsons sé Eddie King, umboðsmaður June. Nicholson hefur neitað að úr sér verði skoðað DNA-sýni til að athuga hver hans raunverulegi faðir sé.
Móðir June, Ethel, krafðist þess að taka Nicholson að sér í fóstur svo að June gæti einbeitt sér að starfsferli sínum. Nicholson hélt að afi hans og amma, Ethel May Rhoads og John J. Nicholson, væru foreldrar hans. Nicholson komst að því að svo var ekki árið 1974, þegar hann var 37 ára gamall. Blaðamaður frá „Time Magazine“ komst að þessu við skrif á grein um líf Nicholsons. Þá höfðu bæði móðir hans og amma látist, en þær voru þær einu sem vissu hver raunverulegi faðir hans var.
Nicholson ólst upp kaþólskur, en í viðtali við Vanity Fair árið 1992 sagðist hann ekki trúa á Guð enn.
Upphaf leiklistarferils
Þegar Nicholson flutti til Hollywood var honum boðið starf hjá teiknimyndarisanum Hanna-Barbera, en hann neitaði. Hann vildi heldur verða leikari.
Betalaktam-lyf
Betalaktam-lyf eru sýklalyf sem ber beta-laktam-hring. Betalaktam-lyf hafa áhrif á frumuvegg baktería og eru gerlaeyðandi, þ.e. banar bakteríum (sjá hins vegar gerlaheftandi). Af þeim má nefna undirflokkana penisillín, cephalosporín, carbapenem og monobactam.
Jack Nicholson
Leiðin til frama
Nicholson hlaut sinn fyrsta Óskar fyrir leik sinn í kvikmyndinni One Flew Over the Cuckoo's Nest sem besti leikari í aðalhlutverki árið 1975. Aðrar stórar kvikmyndir sem Nicholson hefur leikið í eru The Shining (1980), Batman (1989), As Good as It Gets (1997), About Schmidt (2002), Anger Management (2003), The Departed (2006)
Einkalíf
Samkvæmt tímaritinu Maxim hefur Nicholson sofið hjá yfir 2.000 kvenmönnum Hann á 5 börn með 4 mismunandi konum en hefur aðeins verið giftur einu sinni.
Börn hans eru:
Lengsta sambandið hans spannaði yfir 17 ára tímabil, en það var með leikkonunni Anjelica Huston, dóttir kvikmyndaleikstjórans John Huston. Sambandinu lauk þegar Anjelicu bárust fréttir af því að Rebecca Broussard væri ólétt eftir Jack.
Verðlaun og tilnefningar
225px|left|thumb|För eftir fætur og hendur Jack Nicholson, ásamt undirskrift hans við Grauman's Chinese Theatre.
Óskarinn
225px|left|thumb|[[Dennis Hopper and Jack Nicholson á 62. Óskarsverðlaunahátíðinni.]] Nicholson hefur verið tilnefndur fyrir leik (aðal- eða aukahlutverk) á fimm mismunandi áratugum: 7. áratug 20. aldar, 8. áratug 20. aldar, 9. áratug 20. aldar, 10. áratug 20. aldar og 1. áratug 21. aldar. Aðeins einn leikari hefur afrekað það sama, Michael Caine.
Nicholson hefur verið tilnefndur 12 sinnum (8 sinnum fyrir aðallhlutverk og 4 sinnum fyrir aukahlutverk). Hann hefur fengið flestar tilnefningar karlleikara í sögu Óskarsins. Hann hefur unnið Óskarinn samtals þrisvar sinnum.
AFI-verðlaunin
Árið 1994 hlaut Nicholson AFI-verðlaunin fyrir leik um ævina.
Fitjafræhyrna
Fitjafræhyrna (fræðiheiti: Cerastium diffusum ) er jurt af hjartagrasaætt.
Bolludagur
thumb|right|Íslensk vatnsdeigsbolla með rjóma, sultu og súkkulaði ofaná thumb|right|Dönsk bolludagsbolla úr vínarbrauðsdeigi. thumb|right|Sænsk bolludagsbolla, gerbolla með marsípan- og rjómafyllingu. Bolludagur er mánudagurinn í föstuinngangi, 7 vikum fyrir páska, en föstuinngangur kallast síðustu þrír dagarnir fyrir lönguföstu, sem hefst á miðvikudegi með öskudegi.
Algengt var í kaþólskum sið að fastað væri á kjöt dagana tvo fyrir lönguföstu og var það boðið í þjóðveldislögunum. Önnur merki um siði tengda þessum degi er ekki að finna fyrr en á 19. öld. Í Sturlungu og biskupasögum er talað um „að fasta við hvítan mat“ (mjólkurmat) í föstuinngang. Líklegt er að menn hafi nýtt sér þessa daga fyrir langt föstutímabil til að gæða sér á ýmsu góðgæti, ekki síst brauðmeti. Í dönskum heimildum frá því um 1700 er talað um hveitibollur sem muldar eru og hrærðar með mjólk og smjöri og borðaðar í föstuinngang. Bolluát og feitmetisát virðist á öðrum Norðurlöndum reyndar hafa verið meir bundið við þriðjudaginn næsta í föstu. En á Íslandi hafa menn bundið þennan sið við mánudaginn, sennilega til að trufla ekki hefðbundinn matarsið sprengidagsins. Á síðustu áratugum hefur bolluátið þó færst að hluta yfir á sunnudaginn.