cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franskur bolabítur
Stærð
Franskir bolabítar eru smávaxnir. Þeir vega sjaldnast meira en 13 kg, oft mun minna en rakkar eru yfirleitt þyngri en tíkur. Franskir bolabítar verða venjulega um 20-35 cm á hæð á herðakamb.
Einar Þorsteinsson (f. 1633)
Einar Þorsteinsson fæddist í Hvammi í Norðurárdal og ólst þar upp. Hann lærði undir skóla hjá séra Þórði Jónssyni í Hítardal, var tekinn í Hólaskóla 1645 og varð stúdent þaðan 1649. Var síðan eitt ár djákni á Reynistað og tvö ár í þjónustu Henriks Bjelkes, fór með honum utan 1650. Skráður í Kaupmannahafnarháskóla í desember 1652 og varð attestatus í guðfræði vorið 1654. Kom heim um sumarið og varð heyrari (þ.e. kennari) í Hólaskóla í 2-3 ár og síðan skólameistari í þrjú ár. Fékk Múla í Aðaldal 1660 (tók við staðnum vorið 1662) og var prestur þar til 1692.
Einar fór til Kaupmannahafnar haustið 1691 og fékk veitingu konungs fyrir biskupsdæminu. Vígður 13. mars 1692, kom heim um vorið og tók við Hólastól í lok júní. Páll Eggert Ólason segir um Einar: "Hann var talinn vel að sér í andlegum og veraldlegum efnum, glaðlyndur og gestrisinn, stjórnsamur og auðgaðist vel, en þó vel látinn."
Engin mynd eða málverk er til af Einari Þorsteinssyni, en legsteinn með grafskrift hans er í Hóladómkirkju.
Einar Þorsteinsson var tvígiftur. Kona 1 (gift 1664): Ingibjörg Gísladóttir (f. um 1642, d. 8. júní 1695), dóttir Gísla Brynjólfssonar prests á Bergsstöðum í Svartárdal og konu hans Sesselju Grímsdóttur. Þau áttu 11 börn sem upp komust, meðal þeirra voru: Guðrún Einarsdóttir (1665–1752) kona Jóns Árnasonar biskups í Skálholti, Gísli eldri Einarsson (1666–1724) prestur í Múla eftir föður sinn, Guðríður Einarsdóttir (f. 1669) kona Jóns Jónssonar Thorlaciusar sýslumanns, Sigurður Einarsson (1673–1748) lögsagnari á Geitaskarði, Nikulás Einarsson (1673–1707) sýslumaður á Reynistað, Gísli yngri Einarsson (1678–1747) prestur á Auðkúlu í Svínadal, og sex önnur, þar af dóu fjögur úr stórubólu 1707.
Kona 2 (gift 1696): Ragnheiður Jónsdóttir (1646 – 10. apríl 1715), dóttir Jóns Arasonar prests í Vatnsfirði og ekkja Gísla Þorlákssonar biskups. Einar dó tæpum mánuði eftir brúðkaupið. Þau Einar og Ragnheiður voru barnlaus.
Sesilía
Sesilía er íslenskt kvenmannsnafn.
Elsa
Elsa er íslenskt kvenmannsnafn, nafnið er stytting á Elísabet.
Heimildir
Else Elza Elza
Miðflokkurinn
Miðflokkurinn getur átt við:
Skorri
Skorri er íslenskt karlmannsnafn.
1212
thumb|right|[[Barnakrossferðin heldur af stað. Mynd eftir Gustave Dore.]] Árið 1212 (MCCXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Rósa (Sjálfstætt fólk)
Rósa er persóna í bókinni Sjálfstætt fólk eftir Halldór Laxness, og er hún fyrsta kona Bjarts í Sumarhúsum. Hún deyr við það að fæða dóttur sína Ástu Sólliju, sem hún hafði eignast með Ingólfi en Bjartur ól hana samt upp. Hún er talin vera með hjartveiki, og félagsfælni eftir því sem að líður á söguna. Hún felur sig þegar fólk kemur í heimsókn sérstaklega þegar Ingólfur er með í för. Heilsa hennar fer hrörnandi og hún sofnar mjög mikið á afskekktum stöðum, gæti það talið til þess að hún henti (gaf) ekki Gunnvör stein þegar hún fór þar frammhjá eða hvort að það væri Bjarti að kenna, vegna einræðisherravalds hans.
Fiskeldi
thumb|right|Fiskur sóttur úr kvíum í [[Mississippifljóti í Bandaríkjunum.]] thumb|Fiskeldi í Berufirði. Fiskeldi er oft notað sem samheiti yfir enska orðið aquaculture, þó í raun eigi það betur við eitt form þess (e. fish farming). Þó er samkvæmt íslenskum lögum fiskeldi skilgreint sem geymsla, gæsla og fóðrun vatnafiska, annarra vatnadýra og nytjastofna sjávar, klak- og seiðaeldi, hvort sem er í söltu eða ósöltu vatni.
Guðbrandsdalur
thumb|right|Guðbrandsdalur séður frá [[Tretten]] Guðbrandsdalur (norska: Gudbrandsdalen) er 200 km langur dalur í austur Noregi, nánar tiltekið í Upplöndum. Í gegnum Guðbrandsdal rennur Lögurinn (Gudbrandsdalslågen).
Fiskeldi
Menn hafa alið vatnadýr frá örófi alda, þar með talið fiska, lindýr, krabbadýr og plöntur. Árið 2006 var heildarframleiðsla í heiminum (veiddur afli og ræktaður, að plöntum undanskildum) um 140 milljón tonn, og þar af stendur fiskeldi undir um 35% framleiðslunnar. Ef aðeins er skoðaður hlutinn er fer beint til manneldis, breytist þetta hlutfall í hátt í 50%. Mikil aukning hefur átt sér stað í fiskeldi í heiminum og eru eldisafurðir nú algengar og áberandi á alþjóðlegum mörkuðum. Eldisafurðir eru í beinni samkeppni við afurðir frá hefðbundnum fiskveiðum.
Stríðeldi og strjáleldi
Strjáleldi (e. extensive) fer yfirleitt fram í meira eða minna tilbúnum jarðtjörnum eða lónum af ýmsum stærðum. Það er algengasta eldisformið í heiminum, einkum í heitari löndum. Strjáleldi byggir á að skapa eldistegund rétt umhverfisskilyrði, en lífveran er síðan látin sjálfala að miklu eða öllu leyti, þar til sláturstærð er náð. Fiskinum er ætlað að éta dýrasvif og plöntur sem vaxa í tjörninni. Mikilvægt að hlutfall stofnstærðar lífveru (upphafsfjöldi) og fæðuframboðs í vatninu sé rétt.
Hálf-stríðeldi (e. semi-intensive) er nokkurs konar strjáleldi, en þó er reynt að örva og auka framleiðsluna með fóðrun og umhverfisbætandi aðgerðum. Þá er fóðrað með tilbúnu fóðri eða úrgangi (t.d. afskurði eða jafnvel plöntum). Einnig gæti verið reynt að hafa áhrif á stofnstærð eða samsetningu í eldinu.
Í stríðeldi (e. intensive) er fjölda lífvera haldið þétt saman á tiltölulega afmörkuðu svæði ( kerum/ kvíum o.s.frv.). Þar er reynt að aðlaga umhverfið að þörfum tegundarinnar og nýta það sem best. Reynt er að örva vöxt með fóðurgjöf og öðrum aðgerðum til að keyra framleiðsluna áfram. Þessi leið er gríðarlega kostnaðarsöm og orkuþörfin er mikil, öfugt við strjáleldi.
Eineldi og fjöleldi
Eineldi (e. monoculture) er þegar eingöngu ein tegund lífveru er alin í sömu eldiseiningu. Þetta er algengasti mátinn á Íslandi og í öðrum þróuðum löndum, og er yfirleitt notaður í stríðeldi. Þessi leið er kostnaðarsöm og gríðarlega tímafrek þar sem stjórnunin er mikil. Helsta ógnin eru sýkingar þar sem lífverurnar lifa oft mjög þétt og umhverfið veldur stressi.
Fleiri form eldis
Enn er hægt að skipta fiskeldi niður í mismunandi form. Þau helstu eru eftirfarandi:
Írskur setter
Stærð
Írskur setter er hávaxinn er mjósleginn hundur sem verður venjulega 54-70 cm á hæð á herðakamb en um 20-25 kg. Rakkar verða venjulega um 2-5 cm hærri og um 2-5 kg þyngri en tíkur.
Sung Jae-ki
Sung Jae-ki eða Sung Jae-gi (kóreska:성재기; hanja:成在基; 8. ágúst 1967 – 26. júlí 2013) var suðurkóreskur mannréttindafrömuður og frjálslyndur hugsuður. Viðurnefni hans var Simheon(심헌;審軒).
Dättlikon
Dättlikon er sveitarfélag í Sviss. Hún er í Zürich-fylkinu.
Elsabet
Elsabet er íslenskt kvenmannsnafn.
Engiljón
Engiljón er íslenskt karlmannsnafn.
Skjaldarmerki Ástralíu
right|300px
Skjaldarmerki Ástralíu er hið opinbera merki Ástralíu. Fyrsta skjaldarmerkið veitti Játvarður VII 7. maí 1908 en núverandi útgáfa er frá 19. september 1912 og var veitt af Georgi V. Eldri útgáfan var þó notuð mun lengur að einhverju leyti, meðal annars var það á sex pensa mynt allt til ársins 1966, þegar skipt var um gjaldmiðil og Ástralíudalur tók við af áströlsku pundi.
Skjaldamerkið er mun meira en skjöldurinn, en hann er þó aðalatriði merkisins. Á honum er merki hvers fylkis, í tveimur röðum. Í efri röðinni eru (frá vinstri til hægri) tákn Nýja-Suður-Wales, Victoriu og Queenslands og í þeirri neðri Suður-Ástralíu, Vestur-Ástralíu og Tasmaníu. Fyrir ofan skjöldinn er sjöarma samveldisstjarnan á gylltum og bláum kransi. Sex armanna tákna stofnfylkin sex en sá sjöundi svæðin og samveldið. Í heildina tákna skjöldurinn og stjarnan Samveldið Ástralíu.
Eiríkur Rögnvaldsson
Ásamt Sigríði Sigurjónsdóttur er hann verkefnisstjóri verkefnis um stöðu íslenskrar tungu í stafrænum heimi. Verkefnið, er heitir Greining á málfræðilegum afleiðingum stafræns málsambýlis, hlaut 117,5 milljóna króna styrk úr Rannsóknarsjóði og hófst árið 2016. Áætlað er að verkefninu ljúki árið 2019.
Æska og menntun
Eiríkur fæddist þann 1. júní 1955 á Sauðárkróki. Hann er kvæntur Guðrúnu Ingólfsdóttur doktorsnema í íslenskum bókmenntum. Saman eiga þau einn son.
Eiríkur lauk landsprófi í Gagnfræðaskólanum á Sauðárkróki árið 1971 en árið 1975 lauk hann stúdentsprófi í Menntaskólanum á Akureyri. Haustið 1976 hóf hann nám í heimspeki við Háskola Íslands en útskrifaðist í íslensku sem aðalgrein og almennri bókmenntafræði sem aðalgrein árið 1979. Hann lauk kandídatsprófi í íslenskri málfræði árið 1982.
John Cygan
Jonathan „John“ Cygan (1954 – 2017) var bandarískur gamanleikari.
Sagnaritun
Söfnun frásagna
Sögurnar, sem sagnaritarar safna, hafa oft varðveist í munnlegri geymd, það er að segja gengið manna á millum í endursögn, oft yfir langt tímabil. Þær tengjast gjarnan ákveðnum landsvæðum og geta fjallað um þjóðtrú, atburði, gengið fólk, örnefni og svo framvegis.
Einn best þekkti íslenski sagnaritarinn var Jón Árnason sem safnaði þjóðsögum sem oft hafa verið gefnar út undir nafninu Þjóðsögur Jóns Árnasonar, fyrst 1862.
Tvíhljóð
Tvíhljóðar í íslensku
Tvíhljóð í íslensku eru fimm talsins: æ, ei/ey, au, á og ó.
Óhefðbundin tvíhljóð
Kom hér fram áður að tvíhljóðin væru aðeins 5, en þá er aðeins átt við hin hefðbundnu tvíhljóð, þ.e.a.s. þau tvíhljóð sem hafa ákveðið rittákn.
Dæmi um óhefðbundin tvíhljóð
A-ið í lagið. Þar er A borið fram sem æ [ai].
Sakarreglan
Sakarreglan er, í lögfræði, algengasti bótagrundvöllur skaðabótaábyrgðar að íslenskum rétti; á hana reynir langoftast og hún er látin gilda um bótagrundvöllinn ef ekki tekst að sýna fram á að önnur regla hafi átt að gilda.
Sakarreglan gengur undir nöfnum á borð við culpareglan, almenna skaðabótareglan og saknæmisreglan.
Skilgreining reglunnar hljóðar svo: Maður ber skaðabótaábyrgð á tjóni sem hann veldur með saknæmum og ólögmætum hætti, enda sé tjónið sennileg afleiðing hegðunar hans og raskar hagsmunum sem verndaðir eru af skaðabótareglum. Það er og skilyrði að huglægar afsökunarástæður á borð við æsku eða skortur á andlegri heilbrigði eigi ekki við um tjónvald.
Dalur (gjaldmiðill)
Dalur, táknað með $, nefnist gjaldmiðill ýmissa landa. Nafnið er oft nokkuð misjafnt milli tungumála, þó rótin sé sú sama, til dæmis nota enskumælandi þjóðir orðið dollar. Á íslensku er orðið dalur þó oftast notað en stundum er einnig notað orðið dollari. Bandaríkjadalur er útbreiddasti gjaldmiðill heims.
Paul Ehrlich
Paul Ehrlich (fæddur 14. mars 1854, dáinn 20. ágúst 1915) var þýskur læknir og örverufræðingur. Hann stundaðir rannsóknir á ýmsum sviðum heilbrigðisvísinda, einkum sýklafræði og lyfjafræði. Hann er þekktastur fyrir að hafa ásamt Sahachiro Hata uppgötvað fyrsta sértæka sýklalyfið, salvarsan, en það drepur sárasóttarbakteríuna. Hann er einnig þekktur fyrir rannsóknir sínar á sjálfsofnæmi og er einn af upphafsmönnum lyfjameðferðar gegn krabbameini. Ásamt Emil von Behring vann hann að þróun bóluefnis gegn barnaveiki. Hann deildi nóbelsverðlaununum í lífeðlis- og læknisfræði árið 1908 með Ilja Métsjníkoff. Ævi og störfum Ehrlichs voru gerð skil í kvikmyndinni Dr. Ehrlich’s Magic Bullet frá 1940. Edward G. Robinson fór með hlutverk hans í myndinni.
Ástralskur dalur
Allar eldri ástralskar myntir og peningaseðlar, meðal annars pund, skildingar og pens (sem áður voru notuð), gilda enn sem gjaldmiðlar í Ástralíu. Ástralskur dalur notar bæði seðla og myntir. Seðlarnir eru allir úr sérstakri gerð af plasti $5, $10, $20, $50 og $100 að virði. Myntirnar gilda 1c, 2c, 5c, 10c, 20c, 50c, $1 og $2 og eru slegnar af Konunglegu áströlsku myntsláttunni. Það er Seðlabanki Ástralíu sem gefur þá út.
Iancu Dumitrescu
Iancu Dumitrescu (fæddur 15. júlí 1944) er rúmenskt tónskáld sem var einn af upphafsmönnum rúmenska spektralismans ásamt Horatiu Radulescu. Hann stundaði tónlistarnám í Búkarest. Meðal kennara hans voru Alfred Mendelssohn í tónsmíði og Sergiu Celibidache í hljómsveitarstjórn en sá síðarnefndi vakti áhuga hans á fyrirbærafræði Edmund Husserl og beitingu fyrirbærafræðinnar í tónlist. Árið 1976 stofnaði Dumitrescu Hyperion Ensemble og hefur starfrækt síðan. Á síðari árum hefur hann einnig starfrækt útgáfuna Edition Modern ásamt eiginkonu sinni, tónskáldinu og píanóleikaranum Ana-Maria Avram. Um þau hafa verið gerðar tvær bækur á ensku: Iancu Dumitrescu, Acousmatic Provoker (2002) og Cosmic Orgasm - The music of Iancu Dumitrescu and Ana-Maria Avram (2013).
Árið 2014 komu þau hjónin fram á Tectonics hátíðinni í Reykjavík. Þar voru frumflutt verkin Utopias for Iceland og Eruptions for ensemble and computer sounds.
Imbakassinn
Imbakassinn var sjónvarpsþáttur sem sýndur var á Stöð 2 á árunum 1992–1995. Á bak við þættina stóðu þeir Laddi, Sigurður Sigurjónsson, Örn Árnason, og Pálmi Gestsson sem nefndu sig „Gysbræður“.
Veturinn 1992-1993 var Friðrik Erlingsson með þeim og þá stóðu þættirnir af Ladda, Erni Árnasyni, Pálma Gestssyni og Friðriki Erlingssyni. Veturinn 1992 var Þröstur Leó Gunnarsson gestaleikari en vorið 1993 var Hjálmar Hjálmarsson gestaleikari í stað Þrastar. Veturinn 1993-1994 bættist Sigurður Sigurjónsson í Imbakassann. Friðrik Erlingsson hætti svo í þættinum en kláraði allt árið 1993, en vorið 1994 kom Sigurbjörn Aðalsteinsson í hans stað. Síðasta veturinn 1994-1995 kom Guðmundur Ólafsson í stað Sigurbjarnar. Imbakassinn hætti 1995 vegna þess að þá byrjaði Spaugstofan aftur (sem Enn ein stöðin).
Forseti Frakklands
thumb|150px|Þjóðtákn lýðveldisins Frakklands. Forseti lýðveldisins Frakklands (franska: Président de la République française), í daglegu máli forseti Frakklands, er þjóðhöfðingi Frakklands. Það er elsta forsetaembætti Evrópu sem er til í dag, þ.e.a.s. hafa haft fimm af fjórum lýðveldum Frakklands forseta. Aðsetur forseta Frakklands er í Élysée-höll í París.
Forsetinn hefur verið Emmanuel Macron síðan 14. maí 2017.
Saga
Fyrsta skiptið sem stungið var upp á því að Frakkland fengi forseta var árið 1830 í júlíbyltingunni. Þá buðu byltingarmennirnir Lafayette markgreifa að gerast forseti, en hann afþakkaði boðið og studdi þess í stað að Loðvík Filippus hertogi af Orléans fengi að ríkja sem konungur. Átján árum síðar, þegar annað franska lýðveldið var stofnað, var ákveðið að kjósa forseta sem yrði nýr þjóðhöfðingi ríkisins. Fyrsti forseti Frakklands var Louis-Napoléon Bonaparte, sem var kjörinn í beinum kosningum með 74,3% atkvæða þann 10. desember árið 1848. Bonaparte var forseti til ársins 1951, en þá framdi hann valdarán og lýsti sjálfan sig keisara undir nafninu Napóleon 3..
Frakkland varð aftur að lýðveldi árið 1870 og fékk forseta á ný. Með stofnun þriðja lýðveldisins var þingræði komið á í Frakklandi og því voru völd forsetans hins vegar verulega skert. Forseti Frakklands á tíma þriðju og fjórðu lýðvelda Frakklands var í reynd valdalaus og táknrænn þjóðhöfðingi sem var ekki kjörinn í beinum kosningum af þjóðinni, heldur valinn af franska þinginu.
Galdhöpiggen
thumbnail|Galdhöpiggen. thumbnail|Útsýni af Galdhöpiggen yfir [[Jotunheimen.]] thumbnail|Skáli á Galdhöpiggen. Galdhöpiggen er hæsta fjall Noregs og er í fjalllendinu Jötunheimar í vestur-Noregi. Það er 2469 metrar á hæð og er tindurinn er úr bergtegundinni gabbró. Fjallið var klifið fyrst árið 1850 svo vitað sé. Á toppi fjallsins er skáli og það finnst skíðasvæði í um 2200 metra hæð. Glittertind, næsthæsta fjallið í nágrenninu, er aðeins nokkrum metrum lægra eða 2464 metrar.
Forseti Frakklands
Saga
Þegar fimmta franska lýðveldið var stofnað árið 1958 jukust völd forsetaembættisins verulega. Forsetinn varð aftur æðsti valdsmaður Frakklands og fékk m. a. beint vald til að skipa forsætisráðherrann. Með stjórnarskrárbreytingum sem gerðar voru árið 1962 var aftur farið að kjósa forsetann í beinum kosningum, en þetta hafði þá ekki verið gert síðan árið 1848.
Galdhöpiggen
Heimildir
Byggt á ensku Wikipedia greininni: Galdhøpiggen. Skoðað 18. janúar, 2016.
Forseti Frakklands
Saga
Árið 2000 var kjörtímabil forseta Frakklands stytt úr sjö árum í fimm. Árið 2008 voru sett lög sem banna forsetanum að sitja fleiri en tvö kjörtímabil í röð.
Eurois
Eurois eru mölflugur af ygluætt.
Eftirfarandi tegundir teljast til hennar samkvæmt Catalogue of Life (flest eru þó ekki alveg staðfest: provisionally accepted name) :
Sesselía
Sesselía er íslenskt kvenmannsnafn.
Pangea
lang=is|thumb|right|Pangea með núverandi heimsálfur merktar inn Pangea eða Aljörð (úr grísku πᾶν pan, „allt“ og γῆ ge, „jörð“) var risameginland sem myndaðist seint á fornlífsöld fyrir um 300 milljónum árum og byrjaði að brotna upp á miðlífsöld fyrir um 175 milljónum árum síðan. Hafið í kringum Pangeu er kallað Panþalassa.
Pangea varð til seint á perm -tímabilinu (fyrir 285-250 milljónum ára) við samruna Gondwanalands og Evrameríku. Þetta risameginland náði milli heimskauta og tók yfir alla meginlandsfleka jarðar.
Stafkirkja
thumb|right|400px|[[Stafkirkjan í Urnes í Luster héraði í Noregi. Hún er á Heimsminjaskrá UNESCO.]]
Pangea
Pangea gliðnaði í sundur í þremur skrefum. Fyrst klofnaði hún frá Teþyshafi í austri að Kyrrahafi í vestri og myndaði risameginlöndin Lárasíu og Gondvana; síðan brotnaði Gondvana upp í nokkur minni lönd (Afríku, Suður-Ameríku, Indland, Suðurskautslandið og Ástralíu) á árkrítartímabilinu. Þriðja skiptingin varð á Nýlífsöld þegar Lárasía klofnaði og Norður-Ameríka og Grænland skildu sig frá Evrasíu.
Stafkirkja
Stafkirkja eða stafakirkja er timburkirkja þar sem veggir eru gerðir úr stöfum (þ.e. lóðréttum bjálkum) og þeir klæddir lóðréttum borðum. Flestallar stafkirkjur sem nú standa uppi eru í Noregi, en á upphafsárum kristni í Norður-Evrópu voru þær víða til.
Í upphafi kristni hér á Íslandi voru flestar kirkjur stafkirkjur. Dómkirkjurnar í Skálholti og á Hólum í Hjaltadal voru þá líklega stærstu stafkirkjur Evrópu, því að dómkirkjur í nágrannalöndunum voru þá úr steini.
Í Vestmannaeyjum er lítil stafkirkja. Hún var reist á 1000 ára afmæli kristnitökunnar. Þá ákváðu Norðmenn að gefa Vestmannaeyingum eftirmynd stafkirkju og afhenti Noregskonungur hana við hátíðlega athöfn 30. júlí árið 2000.
Stafverk var ekki eingöngu notað í kirkjur, til dæmis er Auðunarstofa á Hólum í Hjaltadal að hluta byggð með þeirri aðferð.
Engill (nafn)
Engill er íslenskt karlmannsnafn.
Podocarpus
Podocarpus er ættkvísl sígrænna barrtrjáa og runna um mestallt suðurhveli og norður til Japan. Tegundirnar eru taldar á milli 97 til 107.
5. desember
5. desember er 339. dagur ársins (340. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 26 dagar eru eftir af árinu.
Strengjakvartett
Strengjakvartett er lítil kammerhljómsveit sem oftast samanstendur af tveimur fiðlum (fyrstu fiðlu og annarri fiðlu), lágfiðlu og sellói. Orðið er einnig notað um tónverk sem er skrifað fyrir slíka sveit. Strengjakvartettar hafa verið vinsælir síðan á 18. öld og eru löngu orðnir rótgróinn hluti klassískrar vestrænnar tónlistar.
Gemsa
thumb|vinstri|Gemsa. Gemsa (fræðiheiti: Rupicapra rupicapra) eru jórturdýr af ætt slíðurhyrninga og undirætt geitfjár (Caprinae). Gemsur eru af tveimur undirtegundum, annars vegar Alpagemsur og hins vegar Pýreneagemsur. Alpagemsur lifa í fjalllendi Suður og Mið-Evrópu, Tyrklandi og í Kákasusfjöllum, en Pýreneagemsur eingöngu í Pýreneafjöllum.
1213
thumb|right|Geirþrúður Ungverjalandsdrottning og Andrés 2. konungur. Árið 1213 (MCCXIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Elsie
Elsie er íslenskt kvenmannsnafn.
Grímsstaðaholt
Grímsstaðaholt er hverfi í Reykjavík. Það er fyrir sunnan Melana og Hagana og vestan við Skerjafjörð og Reykjavíkurflugvöll. Fálkagata, Þrastargata, Smyrilsvegur og suðausturendi Hjarðarhaga teljast vera í Grímsstaðaholti, en á sjálfu holtinu er VR-III, hús verkfræði- og raunvísindanema í Háskóla Íslands.
Holtið nefndist áður Móholt og dró nafn sitt af því að þar þurrkuðu Reykvíkingar mó sinn. Árið 1842 var fyrsta býlið reist á þessum slóðum. Þá kom Grímur Egilsson sér upp bæ og nefndi Grímsstaði. Stóð hann þar sem vesturendi Fálkagötu er nú. Varð það til þess að farið var að kenna holtið við býlið.
Á seinni hluta nítjándu aldar og fram undir fyrri heimsstyrjöld fjölgaði tómthúsmannabýlum á holtinu og voru þau rétt á annan tuginn með tæplega hundrað manns. Stunduðu íbúarnir útræði úr vörum í Skerjafirði og lítilsháttar landbúnað á túnbleðlum sínum, auk þess sem stutt var að sækja vinnu og þjónustu til Reykjavíkur.
Á þriðja áratugnum skipulögðu yfirvöld Reykjavíkurbæjar byggð á Grímsstaðaholti með útmælingu þriggja gatna sem fengu heitin: Fálkagata, Arnargata og Lóugata. Íbúum á svæðinu fjölgaði ört og voru það einkum verkamenn sem störfuðu í bænum, þótt sumir íbúanna legðu jafnframt stund á nokkurn búskap til að drýgja tekjurnar. Á árunum 1925-29 voru reist nokkur bráðabirgðahús við Smyrilsveg og Þrastargötu sem fengu nafnið Grímsbýr og var þeim ætlað að bæta úr sárri neyð í húsnæðismálum. Húsin voru í notkun mun lengur en áætlað var og höfðu þau slæmt orðspor. Um tíma var Skildinganesskólinn, barnaskóli sem stofnaður hafði verið fyrir íbúa í Skildinganesi rekinn í Grímsbý-húsunum.
Lárasía
thumb|right|Lárasía og Gondvana Lárasía var risameginland sem varð til þegar Pangea klofnaði í norður- og suðurhluta seint á Tríastímabilinu fyrir 200 til 180 milljón árum. Suðurhlutinn varð Gondvana.
Nafnið er dregið af Lárentía sem er heiti á norðurameríska meginlandskjarnanum, og Evrasía. Flest af þeim meginlöndum sem nú eru á norðurhveli jarðar voru hlutar Lárasíu.
Lárasía fór að gliðna á Kambríumtímabilinu og meginlöndin Lárentía, Baltíka, Síbería, Kasakstanía, Norður-Kína og Austur-Kína mynduðust.
Ole Bull
alt=Ole Bull|thumb|Ole Bull á efri árum. Ole Bull (5. febrúar 1810 - 17. ágúst 1880) var norskur fiðluleikari og tónskáld. Hann var undrabarn í tónlist og að miklu leyti sjálfmenntaður. Hann ólst upp í Bergen og fór til náms í Kristíaníu (nú Osló). Ole Bull fór frá Noregi árið 1831 til Parísar og kom ekki aftur til Noregs fyrr en árið 1838. Hann varð fljótt afar þekktur og dáður fiðluleikari í Evrópu og hélt fjölmarga tónleika í helstu hljómleikahöllum Evrópu og við konungshirðir. Ole Bull fór fyrst til Bandaríkjanna árið 1843 og sló þar í gegn og var í tvö ár í tónleikaferð. Hann kom aftur til Noregs árið 1848 þar sem mikil hugmyndagerjun var í kjölfar febrúarbyltingarinnar. Ole Bull var eldheitur ættjarðarvinur og hugmynd hans var að í Noregi risi þjóðleikhús með norskum leikurum og helst átti að setja þar upp norsk leikrit. Ole Bull ákvað að leikhúsið skyldi vera í Bergen. Leikhús hans varð að veruleika og ári eftir að það tók til starfa réði Ole Bull óþekktan ungan mann að leikhúsinu sem leiðbeinanda. Það var Hendrik Ibsen sem var við leikhús Ole Bull í 5 ár og þegar Ibsen fór réð Ole annan ungan mann í hans stað og það var Björnstjerne Björnsson. Ole Bull hafði einnig mikil áhrif á líf og starf Edvard Grieg en það fyrir áeggjan Ole Bull að Grieg fer í tónlistarnám. Ole Bull er talin en af fyrirmyndum að sögupersónu Ibsen í leikritinu Pétri Gaut.
Ole Bull fór nokkrum sinnum til Bandaríkjanna og var þá hugmynd hans að stofna nýlendu norskra manna, fyrirmyndarríki þar sem vinnusemi og frelsi myndu ríkja. Hann keypti stórt landsvæði (45 ferkílómetrar) í Pennsylvaníu árið 1852 og skipulagði þar landnemabyggð og varði miklum fjármunum í uppbyggingu þar. Var svæðið fyrst nefnt Nýja Noregur en síðar Oleana. Seinna kom í ljós að þetta svæði hentaði illa til landbúnaðar og svo fór að allir landnemar yfirgáfu svæðið og landnámið misheppnaðist.
Ole Bull var aðalhvatamaður þess að reisa af Leifi heppna í Vesturheimi og stendur það minnismerki við Commonwealth Avenue í Boston.
Í þjóðólfi er árið 1880 er  sagt svo frá andláti Ole Bull:
Nashyrningur
Nashyrningur (eða í eldri íslensku skurni) (fræðiheiti: Rhinocerotidae) er ætt hófdýra sem telur aðeins fimm núlifandi tegundir. Tvær af þessum tegundum lifa í Afríku og þrjár í Suður-Asíu. Tegundirnar tvær í Afríku eru hvítur nashyrningur (ceratotherium simum) og svartur nashyrningur (diceros bicornis). Tegundirnar í Asíu eru kenndar við Indland, Súmötru & Jövu.
Nashyrningar eru stórar jurtaætur og verða allt að tonn að þyngd. Þeir eru með mjög þykka húð (1-1,5 sm að þykkt) tiltölulega lítinn heila og stórt horn á nefinu. Ólíkt öðrum hófdýrum eru nashyrningar ekki með tennur í framgómi og treysta því aðeins á öfluga jaxla til að mala fæðuna.
Nashyrningar hafa góða heyrn og lyktarskyn en lélega sjón. Þeir ná um sextíu ára aldri.
tegundir
Afríka: Asía:
Tjarnarskóli
thumb|right|Tjarnarskóli. Tjarnarskóli er einkaskóli á unglingastigi staðsettur í Lækjargötu 14b í miðborg Reykjavíkur. Skólinn var stofnaður árið 1985 og átti að starfa í nánum tengslum við atvinnulíf, en síðustu ár hafa áherslur skólans verið á mannrækt og einstaklingsmiðað nám. Skólinn hefur meðal annars nýtt aðstöðu í Miðbæjarskólanum þar sem hann hóf starfsemi og starfaði til 1987. Skólastjóri er Margrét Theodórsdóttir. Fjöldi nemenda er um 50.
Steven Gerrard
Steven George Gerrard (f. 30. maí 1980 í Whiston, Merseyside, Englandi) er enskur fyrrum knattspyrnumaður og núverandi þjálfari Ettifaq FC í Sádí Arabíu. Með Liverpool FC vann hann einn FA-bikar, 3 deildarbikara, einn UEFA-bikar og einn Meistaradeildarbikar. Hann lék eitt tímabil með LA Galaxy eftir að hann hætti hjá Liverpool árið 2015. Gerrard var þekktur fyrir sterk og hröð hlaup, skotkraft og nákvæmni. Hann var bæði fyrirliði Liverpool og enska landsliðsins.
Gerrard lagði skóna á hilluna árið 2016. Árið eftir hóf hann að þjálfa ungmennalið Liverpool undir 18 ára. Gerrard var svo skipaður þjálfari Rangers í Skotlandi vorið 2018. Frá 2021-2022 stýrði hann Aston Villa.
Scream 3
Scream 3 (ísl Öskur 3) er bandarísk hrollvekjumynd frá árinu 2000. Myndin er þriðja myndin í Scream-myndsyrpunni og var handritið samið af Ehren Kruger. Wes Craven leikstýrir þriðju myndinni og David Arquette, Neve Campbell og Courtney Cox fara með aðalhlutverkin.
Söguþráður
Einhver tími er liðinn frá morðunum úr seinni myndinni: Gale Weathers og Dewey Riley reyndu að gerast kærustupar en það gekk ekki upp því Gale vildi verða fræg í spjallþáttum en Dewey vildi búa í Woodsboro. Cotton Weary er orðinn umdeildur spjallþáttastjórnandi og á að fara með gestahlutverk í þriðju Stab-myndinni (Stab 2 var byggð á Windsor-morðunum) og Sidney lifir í afskekktu húsi í skóginum með varðhund og heljarinsöryggiskerfi og númerabirti á símanum. Eitt kvöldið þegar Cotton er á leiðinni úr vinnunni hringir Ghostface í hann og hótar að drepa kærustuna hans nema segi honum hvar Sidney feli sig. Cotton neitar og flýtir sér heim en Ghostface drepur bæði hann og kærustuna. Daginn eftir talar Mark Kincaid rannsóknarlögreglumaður við Gale og segir henni að mynd af Maureen Prescott, móður Sidneyar, fannst við lík Cottons. Lögreglan telur tökurnar á Stab 3 vera tengdar og þarf Gale að aðstoða þá þar. Í Hollywood hittir hún Dewey sem tæknilegur ráðgjafi fyrir Stab 3 og lífvörður Jennifer Jolie, leikonunnar sem leikur Gale í myndinni. Morðinginn byrjar síðan að myrða leikarana í þeirri röð sem þeir deyja í myndinni. Þegar morðinginn hringir loksins í Sidney neyðist hún að fara til Hollywood til að stöðva morðingjann sem virðist tengja morðin við móður hennar.
Endir
Eftir að allir leikararnir eru drepnir af Ghostface, lokkar hann Sidney til sín þegar hann heldur Dewey og Gale í gíslingu. þau slást og enda í leynilegu sýningarherbergi þar sem morðinginn reynist vera Roman Bridger, leikstjóri Stab 3 og hálfbróðir Sidneyar. Í ljós kemur að Maureen hafði áður verið hrollvekjuleikkona í Hollywood á 8. áratugnum undir nafninu Rina Reynolds en var nauðgað í partíi og eignaðist son í kjölfarið. Hann leitaði hennar en hún sagðist ekki vera Rina og Roman varð öfundsjúkur út Sidney og fékk Billy Loomis til að drepa Maureen eftir að hann sýndi Billy að hún hefði sofið hjá föður hans. Roman ætlar að kenna Sidney um morðin og verða frægur fyrir að drepa hana. Þau slást og Roman skýtur Sidney. En hún hafði verið með skothelt vesti á sér og stingur Roman í hjartað. Roman hafði líka verið með skothelt vesti og Dewey skýtur hann í hausinn. Eftir að öllu þessu er lokið ákveður Sidney að reyna lifa lífinu í frið og ró.
Vinnsla
Kevin Williamson ætlaði að semja handritið en var upptekinn við að vinna að sjónvarpsþættinum Wasteland þannig að Ehren Kruger (handritshöfundur Arlington Road) samdi handritið byggt á athugasemdum Williamsons. Ákveðið var að þetta yrði lokakafli Scream-syrpunnar en 2009 var tilkynnt framhaldið Scream 4 (stundum skrifað Scre4m) væri í vinnslu og mundi koma út 2011.
Viðtökur
Myndin fékk ágæta dóma en ekki eins háa og Scream og Scream 2. Flestir álíta Scream 3 veikustu myndina.
Spaghettí
Orðið „spaghettí“ er komið af ítalska orðinu spaghetti sem er fleirtölumynd af spaghetto sem er smækkunarorð af spago sem þýðir „þunnur strengur, seglgarn“. Þess vegna þýðir orðið spaghetti bókstaflega „litlir strengir“. Á íslensku hefur spaghettí stundum verið kallað englabellir eða pottormar í hálfkæringi.
Fjólujússa
thumb|vinstri|Fjólujússa Fjólujússa (fræðiheiti Clitocybe nuda eða Lepista nuda) er ætisveppur sem upprunninn er í Evrópu og Norður-Ameríku. Sveppnum var lýst af Pierre Bulliard árið 1790 og gekk undir heitinu Tricholoma nudum í mörg ár. Sveppurinn finnst bæði í barrskógum og laufskógum. Auðvelt er að greina sveppinn. Hann er ræktaður í Bretlandi, Niðurlöndum og Frakklandi.
Lennart Torstenson
Foreldrar hans hröktust í útlegð við valdatöku Karls hertoga og Torstenson var alinn upp hjá skyldmennum. Fimmtán ára varð hann herbergisþjónn Gústafs 2. Adolfs og fylgdi honum á herförum hans. 1626 var hann merkisberi í sænska hernum og tók þátt í orrustunni við Wallhof. 1628 varð hann yfirliðþjálfi í herdeild Gustavs Horn og fékk sína eigin herdeild 1629. Hann varð ofursti 1630 og settur yfir stórskotalið sem var lykilþáttur í herförum Svía í Þýskalandi. 1632 var hann síðan skipaður „hershöfðingi stórskotaliðsins“ en sama ár var hann tekinn til fanga. Hann var í haldi í Ingolstadt en sleppt við fangaskipti ári síðar.
1634 var hann skipaður „ríkisbirgðameistari“ með ábyrgð á birgðaflutningum til herdeildanna. Þegar Johan Banér lést var Torstenson skipaður í hans stað. 1641 varð hann því yfirhershöfðingi sænsku herjanna í Þýskalandi og landstjóri í Sænsku Pommern. Sjálfur var hann mótfallinn því að taka við stöðunni þar sem hann þjáðist af veikindum eftir fangavistina og gat því illa setið hest auk þess sem sænski herinn var á þeim tíma mest skipaður málaliðum sem voru erfiðir viðfangs. Þrátt fyrir það leiddi hann vel heppnaða herför í gegnum Brandenburg og Silesíu inn í Mæri þar sem herinn tók borgina Olmütz. Í annarri orrustunni við Breitenfeld 23. október 1643 gersigraði hann her keisarans en skömmu eftir það var honum skipað að ráðast með allan herinn inn á Jótland í stríði sem síðan hefur verið kennt við hann. Hraði herfararinnar kom Dönum algerlega í opna skjöldu og þeir komu engum vörnum við. Deild úr her keisarans undir stjórn Matthias Gallas reyndi að loka hann inni á Jótlandi en tókst það ekki og Torstenson hélt sama ár í aðra herför gegnum Þýskaland og vann afgerandi sigur á keisarahernum í orrustunni við Jankov í Bæheimi. Þar stöðvaðist herförin vegna sjúkdóma og hann hélt aftur til Saxlands með herinn.
1646 lét hann af stjórn hersins vegna krankleika og Carl Gustaf Wrangel tók við. Kristín Svíadrottning heiðraði hann við heimkomuna og 1647 var hann gerður að fríherra yfir Virestad og greifa yfir Ortala. Frá 1648 til 1651 var Torstenson landstjóri yfir landamærahéruðunum Vestur-Gautlöndum, Dalslandi, Vermalandi og Hallandi.
Gladys Knight & the Pips
thumb|right|Gladys Knight & the Pips um borð í flugmóðurskipinu [[USS Ranger árið 1981.]] Gladys Knight & the Pips voru bandarísk ryþmablús-/sálartónlistar-/fönkhljómsveit frá Atlanta í Georgíu sem starfaði í um þrjá áratugi við mikinn orðstír. Meðal þekktustu smella hljómsveitarinnar eru lögin „I heard it through the grapevine“ frá 1967 og „Midnight train to Georgia“ frá 1974.
Hljómsveitin var stofnuð árið 1952 af systkinunum Gladys Knight, Merald „Bubba“ Knight, Brendu Knight og frændsystkinum þeirra Eleanor og William Guest og hét þá einfaldlega „The Pips“. Hljómsveitin komst á samning hjá Brunswick Records árið 1957 og tóku þar upp tvær smáskífur sem seldust illa. Eleanor og Brenda yfirgáfu hljómsveitina 1959, en í þeirra stað komu Edward Patten og Langston George. Þau tóku upp fyrsta smell sveitarinnar „Every beat of my heart“ árið 1961 en árið eftir hættu bæði Gladys og Langston í hljómsveitinni. Gladys gekk svo aftur til liðs við hana árið 1964. Hljómsveitin varð snemma þekkt fyrir æfða sviðsframkomu og dansspor sem tryggðu henni vinsældir.
Árið 1966 tók Motown hljómsveitina upp á sína arma sem „Gladys Knight and the Pips“ og þar náði hún mestum vinsældum. Fyrsti smellur hennar hjá Motown var „I heard it through the grapevine“ eftir lagasmíðadúóið Norman Whitfield og Barrett Strong. Hljómsveitin tók upp fjölda vinsælla laga fyrir útgáfuna, eins og „If I were your woman“ og „Neither one of us (wants to be the first to say goodbye)“. Árið 1973 hvarf hljómsveitin frá Motown og til Buddah Records. Þar tók hún upp stærsta smell hljómsveitarinnar „Midnight train to Georgia“ eftir Jim Weatherly sem náði í 1. sæti á bandaríska Billboard-listanum 1974. Árið 1980 fór hljómsveitin til Columbia Records og 1989 hætti hún störfum.
Elsý
Elsý er íslenskt kvenmannsnafn.
Glossolepis incisus
Glossolepis incisus er tegund af regnbogafiskum frá Sentani-vatni og nærliggjandi ám í Jajapura héraði í norðurhluta Nýju-Gíneu. Tegundinn er ógnað í heimkynnum sínum, en er auðræktuð í búrum og algengur skrautfiskur.
Lýsing
Karlarnir eru skærrauðir og verða háhryggjaðir með aldri. Kerlurnar eru ólífubrúnar. Geðslag hefur áhrif á litinn en ríkjandi karlar eru með skærari liti. Þeir verða allt að 15 sm langir, en yfirleitt minni, eða 12 sm langir.
Varðeldasöngvar (1962)
Varðeldasöngvar er 45 snúninga hljómplata gefin út af Hljóðfæraverslun Sigríðar Helgadóttur árið 1962. Á henni flytja skátar tvær syrpur af skátasöngvum, svokölluðum "Varðeldasöngvum". Stjórnandi: Pálmi Ólafsson. Upptaka: Jón Sigurðsson.
Karl Gústaf Stefánsson
thumb|right|Charles Thorson, eða Karl Gústaf Stefánsson. Karl Gústaf Stefánsson (eða Karl Gustaf Stefanson eða Karl G. Thorson eða Charles Thorson) (29. ágúst 1890 – 7. ágúst 1966) var íslensk-kanadískur skopmyndateiknari og starfaði lengi hjá Walt Disney. Hann myndskreytti einnig margar barnabækur.
Karl var Vestur-Íslendingur, skírður Karl Gústaf Stefánsson. Foreldrar hans voru Stefán Þórðarson (Stephen Thorson) Jónssonar frá Bryggju í Biskupstungum, sem flutti vestur um haf 1886, og Sigríður Þórarinsdóttir frá Ásakoti í Biskupstungum. Bróðir Charles var Joseph Thorson, fyrrverandi dómari, forseti hæstaréttar og ráðherra í Ottawa.
Karl hóf störf hjá Walt Disney í Hollywood árið 1934. Hjá þeim vann hann að mörgum teiknimyndum, meðal annars að myndinni: Mjallhvít og dvergarnir sjö. Meðan hann starfaði hjá Walt Disney teiknaði hann margar „dýrapersónur“. Sú frægasta þeirra er Kalli kanína (Bugs Bunny). Karl starfaði einnig fyrir Metro Goldwyn Mayer, Warner Brothers o.fl. Á þessum árum skapaði Karl fleiri en 100 teiknimyndapersónur, m.a. fílinn Elmer, tígrisdýrið Tilly, Indíánadrenginn Hiawatha og elginn Sniffles.
Í bók Haralds Bessasonar: Dagstund á Fort Garry, sem kom út 2007, segir frá því þegar Karl Gústaf sagði upp hjá Walt Disney vegna ágreinings:
Tenglar
erlendir
Kramhúsið
thumb|right|Skólavörðustígur 12 (hægra megin) þar sem Kramhúsið er á bak við. Kramhúsið er einkarekinn dans- og sviðslistaskóli við Skólavörðustíg í miðborg Reykjavíkur. Kramhúsið var stofnað 1984 af Hafdísi Árnadóttur íþróttakennara.
Sesselja
Sesselja er íslenskt kvenmannsnafn.
Gondvana
thumb|right|Lárasía og Gondvana Gondvana eða Gondvanaland var risameginland sem samastóð af þeim löndum og heimsálfum sem nú eru Suður-Ameríka, Afríka, Arabía, Madagaskar, Indland, Ástralía og Suðurskautslandið. Gondvana var fullmyndað á síðasta hluta forkambríum fyrir um 600 milljónum ára. Nafnið Gondvana er komið frá austurríska jarðfræðingnum Eduard Suess sem dró það af jarðmyndunum frá efri hluta fornlífsaldar og miðlífsaldar í Gondvanahéraði (úr sanskrít: gondavana „gondaskógur“) í miðhluta Indlands. Þessar myndanir eru sambærilegar við jarðmyndanir heimsálfa á suðurhveli jarðar.
Francis Bacon tók fyrst eftir því að strandlengjur Suður-Ameríku og Afríku pössuðu vel saman á fyrstu kortum af Afríku og Nýja heiminum árið 1620. Hugmyndin um að öll meginlönd hefðu eitt sinn verið sameinuð var sett saman í meginatriðum af Alfred Wegener, þýskum veðurfræðingi árið 1912. Sá hann fyrir sér eitt risameginland sem hann nefndi Pangea. Gondvanda myndaði suðurhluta þessa risameginlands en norðurhlutinn varð Lárasía.
Gondvana fór að gliðna sundur snemma á Júratímabilinu fyrir 184 milljón árum þegar austurhluta Gondvana tók að reka frá Afríku og Madagaskar. Suður-Atlantshafið varð til þegar Suður-Ameríku fór að reka frá Afríku fyrir um 130 milljón árum. Austur-Gondvana fór að gliðna sundur fyrir um 120 milljón árum þegar Indland tók að reka í norðurátt.
Bleiksmári
Bleiksmári (Trifolium strictum) er smárategund sem var lýst af Carl von Linné. Samkvæmt Catalogue of Life og Dyntaxa er bleiksmári í ættkvísl smára og ætt ertublóma. Tegundin er slæðingur í Sviþjóð,en dreifist ekki. Engar undirtegundir eru skráðar í Catalogue of Life.
Andrew Rogers
Andrew Rogers er ástralskur nútímalistamaður sem býr til skúlptúra og umhverfislistaverk. Hann hefur unnið frá árinu 1998 því að setja upp stór (allt að 40.000 fm að flatarmáli) umhverfislistaverk á stöðum víða um heim og hefur lokið uppsetningu 51 þeirra í 16 löndum á sjö heimsálfum, m.a. Ástralíu, Bólivíu, Chile, Ísrael og Sri Lanka. Hann vann að uppsetningu slíkra listaverka í Eyjafirði. Á hverjum stað eru um þrjár uppsetningar, eitt verk er sameiginlegt með öllum stöðum og heitir það Rhythm of Life en hin verkin eru mismunandi og sækir hann hugmyndirnar fyrir þeim í menningu landsins þar sem verkin eru. Yfir 7.500 manns hafa komið að gerð þeirra.
Árið 2007 var sýning á verkum Rogers í Listasafninu á Akureyri (Rhythms of Life I-VII).
Crash Landing on You
Crash Landing on You (Kóreska: 사랑의 불시착; Sarang-ui Bulsichak) er suður-kóreskur sjónvarpsþáttur.
Snjallúr
Slík snjallúr eru oft með ýmislegum búningi eins og myndavél, hröðunarmæli, hitamæli, áttavita, snúðvísi, snertiskjá, GPS-tæki, hátalara og þráðlausum samskiptum á borð við Bluetooth og WiFi. Sum snjallúr byggja á tengingu við snjallsíma fyrir marga möguleika en önnur má nota án slíkrar tengingar.
Mitch Pileggi
Mitch Pileggi (fæddur Mitchell Craig Pileggi, 5. apríl 1952) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í The X-Files, Stargate Atlantis, Supernatural og The Mountain.
Borgarastríð
thumb|right|Húsarúst í [[Sarajevó í borgarastyrjöldinni í Júgóslavíu.]] Borgarastríð eða borgarastyrjöld  er stríð innan eins lands þar sem ekki ríkir landamæraágreiningur. Trúarbragðastríð, uppreisnir og valdarán flokkast stundum til borgarastríða.
Mitch Pileggi
Einkalíf
Pileggi er fæddur í Portland, Oregon en ólst upp í Oregon, Kaliforníu og Texas. Hann eyddi mestum hluta unglingsárana í Tyrklandi og er af ítölskum-amerískum uppruna. Útskrifaðist hann frá Texas háskólanum með gráðu í viðskiptum.
Áður en hann fór að vinna sem leikari vann hann sem hernaðarverktaki í Íran með bróður sínum. Þurftu þeir að flýjan þaðan árið 1979 þegar byltingin hófst. Pileggi hefur verið giftur tvisvar sinnum og á eitt barn með núverandi konu sinni.
Borgarastríð
Borgarastríð voru algeng á miðöldum þar sem höfðingjar börðust innbyrðis um völd. Dæmi um slíkt borgarastríð er Sturlungaöld á Íslandi.
Mitch Pileggi
Einkalíf
Pileggi byrjaði leiklistarferil sinn í menntaskóla í Tyrklandi. Þegar hann flutti aftur til Austin frá Íran, þá kom hann fram í hverfisleikhúsum og í smáhlutverkum í B-myndum og sjónvarpsþáttum.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshluverk Pileggi var í sjónvarpsmyndinni The Sky´s No Limit árið 1984. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Downtown, Dragnet, Dallas, Pointman, That ´70s Show, The West Wing, Boston Legal, Castle og Medium.
Þekktasta hlutverk Pileggi er sem aðstoðaryfirmaður alríkislögreglunnar Walter Skinner í The X-Files sem hann lék frá 1994-2002. Lék hann Ofurstann Steven Caldwell í Stargate: Atlantis frá 2005-2009.
Pileggi hefur leikið stór gestahlutverk í Sons of Anarchy sem Ernest Darby frá 2008-2010, Samuel Campbell í Supernatural frá 2008-2011 og sem Larry Jennings í Grey's Anatomy frá 2007-2012.
Hann lék Harris Ryland í endurgerðinni af Dallas.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Pileggi var árið 1982 í Mongrel. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Three O´Clock High, Return of the Living Dead Part II, Basic Instinct, Man in the Chair og Flash of Genius.
Pileggi endurtók hlutverk sitt sem Walter Skinner í báðum The X-Files myndunum.
Verðlaun og tilnefningar
Method Fest
Screen Actors Guild verðlaunin
Skúli
Skúli er íslenskt karlmannsnafn. nafnið er skyld skjöldur og skjól
Jim Wright
James Claude Wright, Jr., betur þekktur sem Jim Wright (22. desember 1922 – 6. maí 2015), var bandarískur stjórnmálamaður. Wright sat á þingi fyrir Demókrataflokkinn sem fulltrúi 12. kjördæmis Texas frá 1954 til 1989. Wright gegndi embætti þingforseta fulltrúadeildar Bandaríkjaþings frá 1987 til 1989.
Wright, sem lauk ekki háskólanámi, var kosinn á ríkisþing Texas árið 1947. Árið 1950 var hann kjörinn borgarstjóri Weatherford, Texas. Árið 1954 var Wright kjörinn á Bandaríkjaþing sem fulltrúi 12. kjördæmis Texas, en kjördæmið náði bæði yfir Weatherford og Fort Worth. Næstu áratugi reis Wright til metorða innan demokrataflokksins og varð einn áhrifamesti meðlimur fulltrúadeildarinnar. Árið 1977 var Wright gerður að þingflokksformanni Demókrataflokksins. Hann gegndi því embætti til 1987 þegar hann var kjörinn forseti fulltrúadeildarinnar.
Wright sagði af sér sem forseti fulltrúadeildarinnar 6. júní 1989 og þingmennsku 30. júní 1989 í kjölfar þess að ásakanir um spillingarmál tengd honum komust í hámæli. Þingið hafði í upphafi árs 1989 birt niðurstöður rannsóknar sem sýndu að Wright hafði farið á svig við reglur þingsins um hámarksþóknanir fyrir fyrirlestra. Ásakanirnar á hendur Wright voru fyrst settar fram af Newt Gingrich og léku mikilvægt hlutverk í því að auka hróður Gingrich.
Uppljóstranir á spillingu Wright og afsögn hans léku einnig mikilvægt hlutverk í því að skapa þá ímynd sem varð ráðandi í lok níunda áratugarins og upphafi þess tíunda að þingmeirihluti demokrata væri spilltur. Stuðningsmenn Wright héldu því hins vegar fram að hann hafi verið neyddur til að segja af sér vegna harðrar gagnrýni hans á aðgerðir bandarísku leyniþjónustunnar CIA í Nicaragua.
Enok
Enok er íslenskt karlmannsnafn.
Risakempingur
thumb|vinstri|Barn heldur á risakempingi. Risakempingur (fræðiheiti Agaricus macrosporus) er stórvaxinn hattsveppur. Hann er notaður sem ætisveppur.
The Emotions
The Emotions eru bandarísk söngsveit frá Chicago, upphaflega skipuð systrunum Wanda, Sheila, Pamela og Jeanette Hutchinson. Hún er þekktust fyrir smellina „Best of my love“ 1978 og „Boogie wonderland“ (í samstarfi við Earth, Wind and Fire) frá 1980. Þær hafa verið nefndar sem ein af áhrifamestu stúlknahljómsveitum allra tíma.
Upphaflega hét sveitin „The Hutchinson Sunbeams“ og söng gospeltónlist undir stjórn föður stúlknanna, Joe Hutchinson, frá 1962. Þær tóku síðar upp nafnið The Emotions og tóku að syngja sálartónlist og ryþmablús. Fyrsta breiðskífa hljómsveitarinnar, So I Can Love You, kom út árið 1969 og var framleidd af Isaac Hayes og David Porter fyrir Stax Records. Þegar Stax lagði upp laupana 1975 flutti hljómsveitin sig til Columbia Records þar sem þær hófu samstarf við Maurice White úr Earth, Wind and Fire. Þar gáfu þær út breiðskífuna Rejoice með smellinum „Best of my love“ árið 1977 sem komst í 1. sæti Billboard-listans og árið 1979 tóku þær þátt í gerð diskólagsins „Boogie Wonderland“ ásamt Earth, Wind and Fire.
Síðasta stúdíóplata The Emotions, If I Only Knew, kom út hjá Motown árið 1985. Hljómsveitin hefur starfað með fjölda listamanna fram á síðustu ár.
Kamala Harris
Kamala Devi Harris (f. 20. október 1964) er bandarískur stjórnmálamaður úr Demókrataflokknum og núverandi varaforseti Bandaríkjanna. Hún sat áður á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Kaliforníu frá árinu 2017. Áður en hún tók sæti á þinginu var Harris dómsmálaráðherra Kaliforníu frá 2011 til 2017.
Þann 21. janúar árið 2019 tilkynnti Harris framboð sitt til forseta Bandaríkjanna í forsetakosningunum 2020. Harris náði snemma talsverðu fylgi í forvali Demókrataflokksins en ákvað vegna dvínandi fylgis að draga framboð sitt til baka þann 3. desember 2019. Eftir að Joe Biden vann tilnefningu flokksins í kosningunum útnefndi hann Harris sem varaforsetaefni sitt. Biden og Harris unnu kosningarnar og Harris varð þannig bæði fyrsta konan til að gegna embætti varaforseta Bandaríkjanna og jafnframt fyrst bandarískra blökkumanna og Bandaríkjamanna af asískum uppruna.
Bakgrunnur
Kamala Harris fæddist í Oakland í Kaliforníu. Foreldrar hennar, Shyamala Gopalan Harris og Donald Harris, voru báðir innflytjendur – móðir hennar frá Indlandi en faðir hennar frá Jamaíku. Foreldrar hennar skildu árið 1971 og árið 1976 flutti Harris til Kanada ásamt móður sinni og systur. Harris hóf nám við Howard-háskóla árið 1986 og útskrifaðist þaðan með gráðu í stjórnmálafræði.
Starfsferill
Harris var dómsmálaráðherra Kaliforníu frá 2011 til 2017, þar til hún tók sæti í öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir fylkið.
Þingframboð 2016
Í byrjun ársins 2016 tilkynnti Harris að hún myndi sækjast eftir kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings eftir að Barbara Boxer tilkynnti að hún myndi ekki sækjast eftir endurkjöri. Harris náði kjöri fyrir Demókrataflokkinn í nóvember 2016 og tók við þingsætinu þann 3. janúar 2017.
Forsetaframboð 2020
Þann 21. janúar árið 2019 tilkynnti Harris formlega að hún hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningar Bandaríkjanna árið 2020. Framboð hennar fór vel af stað og hún vakti mikla athygli í fyrstu kappræðum flokksins en eftir að fylgið hafði farið dvínandi í nokkra mánuði og fjárskortur var farinn að þjaka herferðina dró hún sig úr forvalinu þann 3. desember 2019.
Joe Biden, forsetaframbjóðandi Demókrataflokksins, tilkynnti þann 11. ágúst 2020 að hann hefði valið Harris sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.
Varaforseti Bandaríkjanna (2021–)
Harris fór með vald forseta í nokkrar klukkustundir þann 19. nóvember 2021 á meðan Biden forseti fór í ristilspeglun. Hún var fyrsta konan til að fara með þetta vald.
Sigríður Sigurjónsdóttir
Sigríður Sigurjónsdóttir (f. 27. september 1960) er prófessor í íslenskri málfræði við Háskóla Íslands og varaformaður Málnefndar um íslenskt táknmál.
Ferill
Sigríður lauk B.A.-prófi í almennum málvísindum og íslensku frá Háskóla Íslands árið 1984, cand.mag.-prófi í íslenskri málfræði í febrúar 1987 frá sama skóla og doktorsprófi í hagnýtum málvísindum frá Kaliforníuháskóla í Los Angeles (UCLA) árið 1992. Árið 1993 gegndi hún starfi nýdoktors við Málvísindastofnun Háskólans í Utrecht í Hollandi en var ráðin til Háskóla Íslands 1. janúar 1994 þar sem hún hefur starfað síðan, fyrst sem lektor, síðan dósent og loks sem prófessor frá 2010.