cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Staðamál fyrri
Þegar Þorlákur helgi Þórhallsson varð biskup í Skálholti 1178 hóf hann þegar árið eftir að krefjast forræðis yfir kirkjustöðum. Honum varð í upphafi nokkuð ágengt og sumir höfðingjar létu undan honum en Jón Loftsson í Odda stóð fastur á móti og tókst Þorláki aðeins að ná fáeinum stöðum undir forræði kirkjunnar. Eftir að hann lést varð hlé á staðamálum þar til Árni Þorláksson („Staða-Árni“) upphóf þau aftur seint á 13. öld.
Grundvöll fyrir kröfum Þorláks biskups er meðal annars að finna í samþykktum Annars Lateranþingsins, sem var haldið árið 1139. Þar segir í 10. grein: "Vér bönnum með postullegu valdi, að leikmenn leggi undir sig kirkjutíundir, sem kirkjulegar heimildir sýna, að nota eigi í trúarlegum tilgangi. Hvort sem þeir hafa þegið þær frá biskupum, konungum eða hverjum öðrum, skulu þeir vita, að þeir fremja glæpsamleg helgispjöll og eiga á hættu eilífa útskúfun, nema þeir skili þeim aftur til kirkjunnar. Vér skipum einnig svo fyrir, að hafi leikmenn eignarhald á kirkjum, skuli þeir annað hvort skila þeim í hendur biskupa eða eiga yfir höfði sér bannfæringu..." Kaþólska kirkjan telur þetta vera hið tíunda almenna kirkjuþing, en samþykktir þeirra eru álitnar ófrávíkjanlegar.
Eysteinn Erlendsson erkibiskup hafði komið fram í Noregi þeirri breytingu, að kirkjubændur gætu ekki talið sig eiga kirkjur á jörðum sínum eða ráða fyrir tekjum þeirra, en þeir fengu hins vegar umboð frá biskupi til að gera vanalegar ráðstafanir, eins og húsabætur, og tillögu máttu þeir gera til biskups um nýja presta. Þetta er ekki talið hafa breytt eins miklu í Noregi og íslenskir höfðingjar álitu það mundu breyta fyrir sig. En Eysteinn var á árunum 1180-1183 í útlegð, svo að Þorlákur gat lítinn stuðning fengið frá honum.
Masaaki Higashiguchi
Masaaki Higashiguchi (fæddur 12. maí 1986) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
1091
Árið 1091 (MXCI í rómverskum tölum)
Svölungar
Svölungar (fræðiheiti: Apodidae) er ætt fugla. Þeim svipar til svala í útliti en eru ekki skyldir spörfuglum heldur eru þeir settir í ættbálkinn þytfuglar (Apodiformes) með kólibrífuglum.
Um 100 tegundir eru til af svölungum. Búsvæði þeirra er víða um heim en ekki á heimskautasvæðum eða nálægt þeim, eyðimörkum. Helsta fæða eru skordýr.
Páll Sveinsson
Páll Sveinsson (fæddur 3. Júlí 1974) er íslenskur trommuleikari og meðlimur í hljómsveitinni í svörtum fötum. Páll starfar sem skólastjóri í Vallaskóla á Selfossi.
Lögréttumaður
Lögréttumaður var virðingarstaða í íslenska bændasamfélaginu frá lokum þjóðveldisaldar 1262 allt þar til Alþingi var lagt niður árið 1800.
Lögrétta hafði verið til allt frá stofnun Alþingis og áttu goðar og ráðgjafar þeirra sæti í henni en þegar Íslendingar gengu Noregskonungi á hönd breyttist hlutverk lögréttunnar, hún hafði áfram takmarkað löggjafarvald en var þó fyrst og fremst dómstóll. Í stað goðanna komu lögréttumenn. Í lögréttu sátu hverju sinni 36 menn, þrír úr hverju þingi, og voru þeir valdir úr hópi 84 nefndarmanna, bænda sem sýslumenn tilnefndu til þingreiðar. Lögréttumenn voru jafnan úr röðum betri bænda í hverju héraði.
Helgiþinur
Helgiþinur eða Abies religiosa (þekktur sem oyamel á spænsku) er þintegund frá fjöllum mið og suður Mexíkó (Trans-Mexíkanska gosbeltisins, Sierra Madre del Sur) og vestur Guatemala. Hann vex hátt yfir sjó (í 2100 til 4100 metrum) í skýjaskógum með svölum rökum sumrum og þurrum vetrum á stærsta hluta búsvæðis síns. Í ríkinu Veracruz, er h úrkoma allt árið. Tegundin þolir reglulega vetrarsnjókomu.
Lýsing
Abies religiosa er meðalstórt til stórt sígrænt tré sem verður 25 til 50 metra hátt, með stofnþvermál að 2 metrum. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.5 til 3.5 sm langt og 1.5 breitt og 0.5 mm þykkt, dökkgrænt að ofan, og með tvær bláhvítar loftaugarákir að neðan; oddurinn er hvass. Barrið stendur í spíral eftir sprotanum, Það er í spíral eftir sprotanum, en hvert undið breytilega neðst svo þau liggja flatt til hvorrar hliðar og ofan til á sprotanum, með engin neðan til. Sprotarnir eru rauðbrúnir, hárlausir eða með gisinni hæringu. Könglarnir eru 8 til 16 sm langir og 4 til 6 sm breiðir, dökk-blápurpuralitir fyrir þroska; hreisturblöðkurnar eru purpuralitar eða grænleitar, meðallangar, með endann sýnilegan í lokuðum könglum. Vængjuð fræin losna þegar könglarnir sundrast við þroska, um 7 til 9 mánuðum eftir frjóvgun. Tré frá vestari hluta útbreiðslusvæðisins á Nevado de Colima í Jalisco hafa köngla með stærri aftursveigðum hreisturblöðku (svipað og hjá eðalþins könglum); þau eru stundum talin til eigin tegundar, Abies colimensis.
Orðsifjar
Spænska nafnið "oyamel" kemur frá Nahuatl orðinu oyametl (oya, að þreskja; metl, agave; bókstaflega "þreskja agave"). Það er einnig kallað "árbol de Navidad" (jólatré) í Mexíkó. Íslenska og enska heitið kemur úr fræðiheitinu Abies religiosa, bókstaflega "trúarlegur þinur". Þetta kemur frá notkun afskorinna greina í trúarhátíðum í Mexíkó, sérstaklega jólum.
Mikilvægi
Helgiþinur er það tré sem (Danaus plexippus) kýs helst að vera á á meðan dvala þess stendur í skógum Trans-Mexíkanska gosbeltisins. Þó að þau þekkist í öðrum hlutum suður hálendi Mexíkó, þar sem ekki er öll tegundin fardýr, safnast megnið af þeim í Monarch Butterfly Biosphere Reserve nálægt bæjunum Angangueo (Michoacán) og Avándaro (Mexíkó (ríki)), frá desember til mars.
Campanula wanneri
Campanula wanneri er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkanskaga til Rúmeníu.
Prentarafélagið
Prentarafélagið var stéttarfélag prentara á Íslandi sem var stofnað 2. janúar 1887. Félagið var fyrsta stéttarfélagið sem stofnað var á Íslandi. Það lognaðist út af árið 1890. Hið íslenska prentarafélag var síðan stofnað árið 1897 og átti þátt í stofnun Alþýðusambands Íslands árið 1916.
Ása Guðmundsdóttir Wright
Ása Guðmundsdóttir Wright (fædd 12. apríl 1892, dáin 6. febrúar 1971) var fædd að Laugardælum í Árnessýslu og voru foreldrar hennar Arndís Jónsdóttir og Guðmundur Guðmundsson héraðslæknir þar og síðar í Stykkishólmi. Arndís móðir hennar var dóttir Jóns Péturssonar, eins af Víðivallabræðrum, og systir Sturlubræðra. Ása hélt ung til Englands þar sem hún lærði hjúkrun. Hún giftist breskum manni og bjó í Cornwall en þau fluttu seinna til Karíbahafsins á búgarð inn í frumskógi í Trínidad. Þar stofnaði Ása náttúruverndarsvæði sem ber nafn hennar. Hún ræktaði þar meðal annars flóðsvín.
Gupta-veldið
thumb|right|Gupta-veldið á hátindi sínum. Gupta-veldið (गुप्त राजवंश) var fornindverskt ríki sem náði yfir meirihluta Indlands á árunum 320 til 550. Stofnandi Gupta-veldisins var Maharaja Sri-Gupta. Meðan veldið stóð ríkti friður og velsæld og fræði, bókmenntir og listir blómstruðu. Stundum er tímabilið nefnt gullöld Indlands, enda einkenndist það ekki síður af miklum framförum í vísindum og tækni, stærðfræði og rökfræði og heimspeki. Chandragupta 1., Samudragupta og Chandragupta 2. voru merkustu stjórnendur Gupta-veldisins.
Elstu indversku sagnakvæðin, Purana, eru rituð á þessum tíma og forveri taflsins, chaturanga, varð þar til á 6. öld.
Gupta-veldið veiktist vegna uppreisna gegn því og brotnaði niður þegar írönskumælandi hunar (kíonítar) gerðu innrásir á Indlandsskaga frá því seint á 5. öld og fram á 6. öld.
Flygill
thumb|right|Flygill
Vegna umfangs síns eru flyglar af fullri stærð ekki eins algengir í heimahúsum og hin uppréttu stofupíanó, en til eru styttri flyglar hannaðir með takmarkað pláss í huga.
Nokkrir af frægustu framleiðendum flygla eru Steinway & Sons, Bösendorfer, Yamaha og Kawaii.
External links
Piano Piano Fortepijonas
Cerastium schischkinii
Cerastium schischkinii er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Mið-Austurlöndum.
Edwin Hubble
thumb|288x288dp|Edwin Hubble Edwin Hubble (20. nóvember 1889 – 28. september 1953) var bandarískur stjörnufræðingur. Hubble-geimsjónaukinn er nefndur eftir honum.
Tamning
right|250px|thumb|[[Hundur|Hundar og sauðfé voru meðal fyrstu tegunda sem maðurinn tamdi.]] Tamning er það að venja dýr eða jurt við umsjón mannsins. Yfirleitt kemur ræktun við sögu, þar sem þau dýr eru valin til undaneldis, sem best láta að stjórn.
Ástæður tamningar eru margbreytilegar en þar á meðal eru fæðuöryggi og verðmæti afurða, svo sem ullar og skinns, auk þess sem húsdýr gagnast manninum á margvíslegan hátt, þar á meðal í hernaði og í vinnu. Enn fremur hafa menn félagsskap af gæludýrum.
Armeria atlantica
Armeria atlantica er jurt af gullintoppuætt.
Tel Avív
Tel Avív eða Tel Avív-Yafo (hebreska: תֵּל אָבִיב-יָפוֹ; arabíska: تَلْ أَبِيبْ-يَافَا‎ Tal Abib-Yafa) er ísraelsk borg á strönd Miðjarðarhafsins.
Isidor
Isidor er íslensk instrúmental hljómsveit sem var stofnuð haustið 2001. Isidor gaf út fyrstu breiðskífu sína Betty takes a ride í júlí 2004.
Jón Þór gerðist síðan gítarleikari og söngvari í hljómsveitinni Lada Sport, sem lagði upp laupana 2008 og stofnaði síðan hljómsveitina Dynamo Fog með Arnari Inga.
Arnar Ingi er einnig að tromma með hljómsveitinni Future Future.
Philip Pullman
Philip Pullman OBE (Order of the British Empire) (f. 19. október 1946) er enskur ævintýrarithöfundur, líklega þekktastur fyrir His Dark Materials bókaröðina.
Young adult novels
His Dark Materials trilogy:
Companion books:
Skeifa (járn)
thumb|Slitin framfótarskeifa Skeifa (járn, hestskór (gömul dönskusletta), skafl) er bogalaga (þ.e. U-laga) járn sem fest er með hóffjöðrum (hestskónöglum) undir fætur hesta til hlífðar hófunum. Skeifur eru hugsaðar til að ekki gangi á hófinn, og þegar þær eru festar undir hófana er talað um að járna hest. Sagt var fyrrum að á Íslandi hefðu Skaftfellingar breiðastar skeifur, enda er víða mjög grýtt í Skaftafelli. Skeifur hafa fundist í jörðu á meginlandi Evrópu frá sjöttu öld. Eftir að skeifur voru teknar í notkun jókst notagildi hrossa til muna, þar sem hófarnir slitnuðu ekki eins mikið undir þungum byrðum.
Philip Pullman
Young adult novels
The Book of Dust trilogy:
Skeifa (járn)
Hóffjaðrir (hestskónaglar)
Ef hóffjöður, sem sumir nefna skeifufjöður eða bara fjöður, og sumir jafnvel hestskónagla, er með broddi (egg) á hausnum nefnast hóffjöðurinn gandur (gandi eða gandajárn), broddfjöður eða broddnagli. Orðið stappa er svo haft um hóffjöður með haus sem fellur í gatið á skeifunni.
Philip Pullman
Children's novels
The New-Cut Gang series:
Skeifa (járn)
Hóffjaðrir (hestskónaglar)
Fjöður er þó sums staðar haft um fínni nagla en þá sem venjulega eru nefndir fjaðrir. Eins og og segir í Úr byggðum Borgarfjarðar eftir Kristleif Þorsteinsson:
Skaflaskeifur
Skaflaskeifur eða (skaflar) eru með broddum sem ganga neðan úr þeim aftanverðum og neðanverðum. Broddarnir eru til þess að hrossið renni síður á ís eða hálku.
Philip Pullman
Children's novels
Stand-alones:
Children's short stories
Collections:
Uncollected short stories:
Sandgerðisviti
thumb|right|Sandgerðisviti Sandgerðisviti er steyptur ferstrendur viti sem stendur við höfnina í Sandgerði. Upphaflega var hann reistur 1921 og var þá 8 metrar, en síðan hækkaður um 10 metra með því að steypa ofan á gamla vitann árið 1946.
Ljóseinkenni vitans er Oc WRG 6s, 6 sekúndna glampaljós í hvítum, rauðum og grænum geira.
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1998
Evrópumeistaramót karla í handknattleik 1998 var haldið á Ítalíu. Svíþjóð fór með sigur af hólmi á meðan Spánn lenti í öðru sæti og Þýskaland hafnaði í því þriðja.
Alain Robbe-Grillet
thumb|Alain Robbe-Grillet, 2002 Alain Robbe-Grillet (18. ágúst 1922 – 18. febrúar 2008) var franskur rithöfundur og kvikmyndagerðarmaður. Hann er, ásamt Nathalie Sarraute, Michel Butor og Claude Simon, einn af upphafsmönnum nýju skáldsögunnar sem gerði uppreisn gegn lögmálum hinnar hefðbundnu skáldsögu sem þau töldu að tilheyrði 19. öldinni. Robbe-Grillet skrifaði skáldsögur þar sem frásögnin var ekki til staðar og sagan byggð á hreinum yfirborðslýsingum á bæði persónum og umhverfi. Hann byggir upp spennu í verkunum með því að lýsa sömu aðstæðum eða sama umhverfi aftur og aftur með litlum breytingum. Í gegnum lýsingarnar fær lesandinn tilfinningu fyrir einhvers konar rofi, t.d. vísbendingu um glæp.
Robbe-Grillet hóf feril í kvikmyndum með handriti fyrir kvikmynd Alain Resnais, Síðasta ár í Marienbad (1961) sem er ein af þekktustu kvikmyndum frönsku nýbylgjunnar á 7. áratugnum. Í kjölfarið leikstýrði Robbe-Grillet einum sjö myndum sjálfur.
Válisti
Válisti er skrá yfir lífverur sem eru taldar vera í útrýmingarhættu eða eiga undir högg að sækja. Válistar taka yfirleitt mið af útgáfu rita og válista frá Alþjóðanáttúruverndarsamtökunum IUCN en einnig eru gefnir út staðbundnir válistar sem styðja að miklu leiti við önnur gögn.
12. ágúst
12. ágúst er 224. dagur ársins (225. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 141 dagur er eftir af árinu.
Válisti
Á Íslandi hafa verið gefnir út válistar fyrir æðplöntur, fugla og spendýr.
Hættuflokkar
Á válistum eru lífverur flokkaðar í hættuflokka eftir því hvernig stofn þeirra er metinn. Flokarnir eru:
Einnig eru til flokkar fyrir þær tegundir sem passa hvergi inn í hættuflokkunina:
1093
Árið 1093 (MXCIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Arjeplog
thumb|right|200px|[[Arjeplogs kirkja]] Arjeplog (lulesamíska: Árjepluovve, norðursamíska: Árjepluovve, suðursamíska: Aarjepluevie, umesamíska: Árjjepluovve) er þéttbýli í sveitarfélaginu Arjeplog í Lapplandi í Svíþjóð. Þar búa 1.822 manns (2015).
Staðarnafnið er sænskun á samísku Árjepluovve. Pluovve þýðir blautmýri en fyrri hluti örnefnisins kann að vera dreginn af árjee (þ.e. blautmýri þar sem fólk safnast saman til að greiða skatt) eða hárijje (þ.e. árósablautmýri).
Yuki Kobayashi
Yuki Kobayashi (fæddur 24. apríl 1992) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Bjarni Björnsson
Bjarni Björnsson (5. maí 1890 – 26. febrúar 1942) var íslenskur leikari sem starfaði með Leikfélagi Reykjavíkur, lék á sviði í Kaupmannahöfn, í Íslendingabyggðum í vesturheimi og í kvikmyndum í Hollywood. Hann var fyrsti íslenski kvikmyndaleikarinn og fyrsti leikarinn sem gerði leiklistina að ævistarfi.
Bernskuár
Bjarni fæddist að Álftatungu á Mýrum. Þegar hann var þriggja ára gamall brá faðir hans búi og fluttist vestur um haf ásamt konu sinni og þremur elstu börnum þeirra hjóna. Móðurbróðir Bjarna, Markús Bjarnason, skólastjóri Stýrimannaskólans, tók Bjarna í fóstur og ólst hann upp á heimili Markúsar til fimmtán ára aldurs. Þá siglid hann til Kaupmannahafnar til náms á málaraskóla.
Stúdentaárin í Kaupmannahöfn
Bjarni hafði ekki verið lengi í Kaupmannahöfn þegar hann komst í félag við unga danska leikara sem héldu leiksýningar upp á eigin spýtur í stóra salnum á Hotel Kongen av Danmark. Gerðist Bjarni leikari með þeim, og lék einnig í stúdenta-revíum og nokkur smáhlutverk í Dagmar-leikhúsinu.
Í Reykjavík
Bjarni kom aftur heim árið 1910 og fékk þá nokkurn starfa hjá Leikfélagi Reykjavíkur, lék m.a. Bergkónginn í Systrunum á Kinnarhvoli og Sherlock Holmes í samnefndu leikriti. Hann hafði brennandi áhuga á leiklist og vildi gera hana að ævistarfi, en þess var þá enginn kostur eins og á stóð. Þá tók hann það ráð að halda skemmtanir fyrir eigin reikning og skemmti hann þar með eftirhermum og gamanvísum, en fyrir þessar skemmtanir sínar varð hann þjóðfrægur maður. Var framkoma hans ávallt prúðmannleg og skop hans um náungann græskulaust.
Fabersþinur
Fabersþinur (Abies fabri) barrtrjártegund sem er einlend í Sichuan í vestur Kína, þar sem hún kemur fyrir á hinu helga fjalli; Emei Shan (þaðan sem honum var fyrst lýst) og vestur til Gongga Shan fjallabálksins, og vex hann í 1500 til 4000 metra hæð.
Bjarni Björnsson
Nordisk Film
Eftir tveggja ára dvöl heima réðst Bjarni enn til utanferðar og gekk hann nú í þjónustu Nordisk film sem þá var starfandi í Kaupmannahöfn og helsta kvikmyndafélag Norðurlanda. Þessar myndir voru sýndar hér á landi og þótti það talsverður viðburður þegar fyrsti íslenski kvikmyndaleikarinn sást á hvíta tjaldinu.
Fabersþinur
Þetta er tré sem verður að 40 metra hátt, með stofn að 1 metra í þvermál, og keilulaga til breið súlulag krónu. Sprotarnir eru gulbrúnir, hárlausir eða gishærðir. Barrið er nálarlaga, 1.5 til 3 sm langt og 2 til 2.5 mm breitt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær hvítar loftaugarákir að neðan; blaðjaðrarnir eru lítið eitt upprúllaðir. Könglarnir eru sívalir, 5 til 11 sm langir og 3 til 4.5 sm breiðir með lítið eitt útstæðum hreisturblöðkum, dökk purpuralitir óþroskaðir, og verða purpurabláir við þroska.
Bjarni Björnsson
Ameríka
Þegar ófriðurinn skall á 1914 varð Nordisk film að hætta störfum og hvarf Bjarni þá heim aftur, en hafði skamma viðdvöl. Lagði hann nú leið sína til Ameríku, þar sem kvikmyndaiðnaðurinn stóð með miklum blóma á ófriðarárunum. Þar dvaldist hann í þrettán ár og vann þar ýmist að málarastörfum eða sem kvikmyndaleikari hjá ýmsum félögum. Skemmtanir hélt hann auk þess í byggðum Vestur-Íslendinga og þar lék hann ásamt frú Stefaníu Guðmundsdóttur leikonu, þegar hún fór leikför sína vestur um haf.
Fabersþinur
Það eru tvær undirtegundir:
Abies fabri er náskyldur Abies delavayi og Abies forrestii, sem taka við af honum í suðri og vestri í suðurhluta Sichuan og Yunnan, einnig Abies fargesii, sem tekur við af honum lengra norður í Gansu.
Bjarni Björnsson
Ameríka
Í Hollywood lék Bjarni t.d. Sendiherrann frá Montenegro í kvikmynd Erich von Stroheims: The Wedding March (1928). Alþingisárið kom Bjarni alkominn heim aftur. Þá voru talmyndirnar komnar til sögunnar og útlendingum sem unnu í kvikmyndaiðnaðinum var sagt upp í þúsundatali. Meðal þeirra var Bjarni, fyrsti íslenski kvikmyndaleikarinn og fyrsti íslendingurinn sem gerði leiklistina að ævistarfi sínu.
Kominn til Reykjavíkur á ný
Síðustu árin lék Bjarni talsvert með Leikfélagi Reykjavíkur og þar lék hann sitt síðasta hlutverk, hreppstjórann í leikritinu Gullna hliðið. Eftir heimkomuna gekk Bjarni að eiga heitkonu sína, Torfhildi Dalhoff, eða árið 1930. Eignuðust þau hjón tvær dætur, Katrínu og Björgu.
Andlát
Miðvikudagsnóttina 25. febrúar 1942 vaknaði fólk í húsinu þar sem Bjarni bjó við það að hann datt í stiganum og lá meðvitundarlaus a gólfinu þegar að var komið. Var hann fluttur á Landsspítalann og þar andaðist hann 26. febrúar og komst aldrei til meðvitundar. Hefur banamein hans sennilega verið heilablóðfall. Bjarni var aðeins 51 árs að aldri.
Táragas
thumb|[[Sameind táragass.]] thumb|right|Táragas notað í [[Frakklandi eftir forsetakosningarnar 6. maí 2007]] Táragas er almennt heiti á ýmsum tegundum eiturgass sem yfirleitt eru ekki lífshættulegar. Ef slíkt gas berst í augu veldur það sviða og táraflóði. Táragas er flokkað sem taugagas og telst þar af leiðandi til efnavopna. Það er oft notað af óeirðalögreglu til að dreifa hópum fólks.
Táragas á Friðardeginum
Að kvöldi Friðardagsins 8. maí 1945 kom til óeirða milli breskra hermanna og Íslendinga. Var það að hátíðarhöldum loknum. Þá safnaðist mikill mannfjöldi saman á götum Reykjavíkur, þ.á m. stórir hópar breskra sjóðliða. Í fyrstu var mannfjöldin rólegur, en allmargir sjóliðar voru talsvert undir áhrifum víns og söfnuðust þar í hópa í miðbænum. Brátt safnaðist að þeim mikill hópur manna, sem slóst í för með þeim, aðallega drengir og unglingar. Þegar leið á kvöldið kom til grjótkasts milli hermanna og Íslendinga. Í Morgunblaðinu 10. maí 1945 stendur, og er vitnað í skýrslu lögreglunnar:
Óeirðirnar á Austurvelli 1949
Óeirðirnar á Austurvelli eða Slagurinn á Austurvelli voru óeirðir, sem urðu á Austurvelli miðvikudaginn 30. mars 1949, þegar samþykkt var þingsályktunartillaga um inngöngu Íslands í Norður-Atlantshafsbandalagið - NATÓ. Andstæðingar, stuðningsmenn og almennir borgarar flykktust á Austurvöll til að láta óánægju sína í ljós, en sumir andstæðinganna létu grjóti, eggjum og mold rigna yfir Alþingishúsið. Lögregla ákvað að dreifa mannfjöldanum með því að varpa táragasi á hann.
Siglufjörður, 26. júlí, 1959
Táragasi var beitt á Siglufirði þann 26. júlí árið 1959. Samkvæmt frétt Morgunblaðsins var kallað til lögreglunnar vegna rúðu sem brotin hafði verið á Hótel Höfn. Lögreglan var fámenn og réði ekki við mannfjöldan utan við hótelið. Því brá hún á það ráð að notast við táragas. Táragasið barst inn í danssal hússins og greip um sig ofsahræðsla og reiði.
Austurvöllur, 22. janúar, 2009
Um klukkan 00:30, aðfaranótt 22. janúar, 2009, skaut lögregla táragasi að mótmælendum við Alþingishúsið. Þá höfðu mótmælendur lagt eld að dyrum Alþingishússins.
Gisele Bündchen
230px|thumb|hægri|Gisele Bündchen (2019) Gisele Caroline Bündchen (fædd 20. júlí 1980 í Horizontina í Rio Grande do Sul) er brasilísk fyrirsæta.
Nellikubyltingin
Nellikkubyltingin átti sér stað í Portúgal þann 25. apríl 1974 þegar Portúgalar steyptu herforingjastjórn landsins af stóli, en hún hafði haldið völdum í landinu frá árinu 1926. Byltingin var án blóðsúthellinga, þökk sé portúgölskum hermönnum sem óhlýðnuðust þeim fyrirmælum herforingjastjórnarinnar að skjóta á uppreisnarmenn. Byltingin dregur nafn sitt af þeirri staðreynd að portúgalskur almenningur þakkaði hermönnum óhlýðnina með því að stinga nellikum í byssuhlaup þeirra.
Andrés
Andrés er íslenskt karlmannsnafn.
Villisvín
Villisvín (Sus scrofa) eða Evrasískt villisvín, er klaufdýr af svínaætt ættað frá mestallri Evrasíu, Norður Afríku, og Stóru-Sundaeyjum. Afskipti manna hafa aukið útbreiðsluna enn frekar, sem hefur gert tegundina eina útbreiddustu spendýrategund heimsins og þar með útbreiddustu svínategundina. Hin mikla útbreiðsla, mikill fjöldi og aðlögunarhæfileiki, þýðir það að þau eru skráð í least concern af IUCN og þau eru ágeng tegund á hluta þess svæðis sem þau hafa verið flutt til. Tegundin kom líklega fram í Suðaustur Asíu um fyrri hluta Pleistósen, og ruddu öðrum tegundum úr vegi þegar þau breiddust út til gamla heimsins.
Síðan 1990, hafa allt að 16 undirtegundir verið viðurkenndar, sem skiptast í fjóra svæðishópa byggt á hæð höfuðkúpu og lengd lacrimal bone.
Flokkun og þróun
MtDNA rannsóknir benda til að villisvín eru upprunnin frá eyjum í Suðaustur Asíu svo sem Indónesíu og Filippseyjum, síðar breiðst út til meginlands Evrasíu og Norður Afríku. Elstu fornleifar tegundarinnar koma frá bæði Evrópu og Asíu, og eru síða snemma á Pleistósen. Við lok Villafranchian, hafði S. scrofa að mestu rutt hinni skyldu S. strozzii úr vegi; stór, hugsanlega mýradveljandi forfaðir nútíma Sus verrucosus, um allt meginland Evrasíu, svo það var einungis á stökum svæðum í Asíu. Nánasti ættingi þess er skeggsvín á Malacca og nágrannaeyjum.
Undirtegundir
Nú (2005) eru 16 undirtegundir viðurkenndar, sem er skift uppí fjóra svæðishópa:
Bacillus cereus
Bacillus cereus er baktería af ættkvíslinni Bacillus en 50 tegundir tilheyra þeirri ættkvísl. Hún er Gram-jákvæð, staflaga og grómyndandi baktería sem getur valdið matareitrun.
Hvar finnst Bacillus cereus
thumb|left|Bacillus cereus - Gram jákvæð Uppruni bakteríunnar er jarðvegur, ryk og vatn. Hún getur fundist í meltingarvegi bæði hjá mönnum og dýrum. Dæmi um matvörur, sem bakterían getur fundist í, eru þurrkuð matvæli, mjólk og tilbúnir kjötréttir.
Vaxtarskilyrði
B.cereus fjölgar sér best við súrefni en hún getur einnig fjölgað sér við loftfirrðar aðstæður.
Koldíoxíð kemur í veg fyrir vöxt bakteríunnar þannig að loftskiptar umbúðir ættu að geta komið í veg fyrir bakteríuna í matvælum. Hitastigsbilið sem B.cereus fjölgar sér við er frá 4°C upp í 48°C. Gró bakteríunnar eru mjög hitaþolin og geta lifað hitun af. Hámarkssaltstyrkur sem bakterían sjálf þolir er 10% og lágmarkssýrustig er 4,0.
Eitrun og einkenni
Bacillus cereus getur valdið tveimur ólíkum tegundum að matareitrunum þar sem hún getur myndað tvö mismunandi eiturefni. Algengara eiturefnið veldur niðurgangi og magaverkjum. Einkennin koma fram tólf tímum eftir neyslu og geta varað í hálfan dag. Hitt eiturefnið veldur ógleði og uppköstum. Einkennin koma skjótt fram, yfirleitt 1-5 klukkutímum eftir neyslu og geta varað í 1-2 daga. Síðarnefnda eitrunin er oft tengd steiktum eða soðnum hrísgrjónum sem ekki hafa verið kæld nógu snögglega. Eiturefnin hafa mismikla mótstöðu gagnvart hita. Eiturefnið sem veldur niðurgangi eyðileggst við upphitun upp í 55-60°C í 5 mínútur en eiturefnið sem veldur uppköstum getur þolað upphitun upp í 80°C í meira en 15 mínútur.
468
Árið 468 (CDLXVIII í rómverskum tölum)
Hnausaviti
thumb|right|Hnausaviti Hnausaviti er innsiglingarviti í mynni Grundarfjarðar norðan við Kirkjufell. Vitinn er steinsteyptur 4 metrar á hæð með brúarlagi. Hann var reistur árið 1943. Árið 2001 var slökkt á vitanum og hann strikaður út af vitaskrá.
Gráspör
Gráspör (fræðiheiti: Passer domesticus) er fugl af spörvaætt. Hann er upprunninn í Evrópu og hluta Asíu en hefur nú breiðst um mest allan heim með landnámi Evrópuþjóða um allan heim á liðnum öldum. En evrópubúar hafa flutt hann til annarra landa þar sem þeir hafa sest að, sérstaklega sem vörn gegn meindýrum, en hann étur mikið af skordýrum sem teljast til meindýra. Gráspör er einkennisfugl borga og bæja um heiminn.
Gráspör sást fyrst á Íslandi 1959 en þá varp eitt par í Reykjavík og einnig fannst varp 1961 í Vestmanneyjum. Í báðum þessum tilvikum var fuglunum eytt að kröfu yfirvalda og eftir ábendingu frá Fuglafriðunarnefnd og var það til að koma í veg fyrir fjölgun hérna. Gráspör verpir eingöngu við mannabústaði í holum og glufum á byggingum. Hann er staðfugl á Íslandi. Varpið hefst um miðjan maí en fuglinn getur verpt tvisvar eða þrisvar á sumri. Eggin eru 6-8 og þau ungast út á 10-12 dögum og verða ungarnir fleygir á innan við tveimur vikum. Gráspör er frææta en étur einnig skordýr.
Gráspör er friðaður á Íslandi.
Tenglar
Sparrow
E (stærðfræðilegur fasti)
Reikna má gildi fastans með veldaröðinni
sem með 20 aukastöfum er: 2,71828 18284 59045 23536...
Tvinntölur og samsemd Eulers
e er merkilegt fyrir tvinntölur því að veldi við veldisstofn e og þvertala fyrir veldisvísin liggja á einingahringi tvinnsléttun, hringurinn með geisla 1 sem rennur um 1, i, -1, og -i.
Gabriel Tigerman
Gabriel Tigerman (fæddur Gabrial Harper Tigerman 3. júlí, 1980) er bandarískur leikari og handritshöfundur sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Supernatural og Silicon Valley.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Tigerman var árið 2003 í American Dreams. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á boð við Without a Trace, Grey´s Anatomy, Rizzoli & Isles, NCIS, Bones og CSI: Cyber.
Tigerman hefur leikið stór gestahlutverk í þáttum á borð við Supernatural, Silicon Valley (sjónvarpsþáttur) og Suburban Sons.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tigerman var árið 2004 í Starkweather. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við Charlie Wilson´s War, Balls to the Wall, Hard Crime og The Jokesters.
Hlaupa í skarðið
Hlaupa í skarðið er leikur þar sem hópur krakka stendur saman í hring og leiðist. Einn þátttakandi stendur fyrir utan hringinn og slær í bakið á einhverjum í hringnum. Báðir aðilar þurfa þá að hlaupa einn hring í kringum hópinn, hvor þeirra í eina átt, og reyna að ná í skarðið sem skilið var eftir í hringnum. Sá sem nær fyrstur að komast í skarðið snýr sér þá út úr hringnum og ekki er hægt að „klukka“ hann aftur. Leikurinn heldur áfram þar til allir snúa út.
Sturlubræður
Sturlubræður voru athafnamenn í Reykjavík. Þeir voru bræðurnir Sturla (1861 – 1947) og Friðrik (1860 – 1938) synir Jóns Péturssonar háyfirdómara sem var einn af Víðivallabræðrum. Systurdóttir þeirra var Ása Guðmundsdóttir Wright. Þeir fengu í arf jarðir í Stafholtstungum og áttu auk ættaróðalsins Laxfoss jarðirnar Brautarholt á Kjalarnesi, Þerney og Þingeyrar. Þeir ráku um tíma stórbú í Brautarholti og fluttu mjólk daglega til Reykjavíkur með mótorskipi. Sturlubræður ráku stórkúabú áratugum saman í Briemfjósi þar sem nú er Smáragata og Fjólugata og öfluðu þá heyja í Vatnsmýrinni og í nágrenni Briemfjóssins. Þeir keyptu Fitjakot á Kjalarnesi og notuðu fyrir sumarbeit. Á tímabili höfðu þeir nálægt 100 mjólkandi kýr. Þegar mjólkurlögin gengu í gildi þrengdist hagur slíks búskapar og hættu þeir fljótlega búskap. Sturlubræður reistu sér glæsileg einbýlishús við Laufásveg og voru þau kölluð Sturluhallirnar. Sturlubræður voru meðal helstu samstarfsmanna Einars Benediktssonar í Títanfélaginu.
Eski (aðgreining)
Eski getur átt við eftirfarandi:
Stéttarfélag
Stéttarfélag eða verkalýðsfélag er félagasamtök launþega úr tilteknum starfsstéttum stofnað í þeim tilgangi að halda fram sameiginlegum hagsmunum sem tengjast starfi þeirra. Starf stéttarfélaga snýst þannig að jafnaði um starfstengd málefni eins og laun, starfsöryggi, frítíma, en líka um hluti eins og menntun og starfsheiti þar sem slíkt á við. Stéttarfélög semja um kaup og kjör við atvinnurekendur í kjarasamningum sem þau gera fyrir hönd sinna félaga.
Um verkalýðsfélög, hlutverk þeirra starfsemi og stöðu gilda l. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur. Í 1. gr. þeirra segir: „Rétt eiga menn á að stofna stéttarfélög og stéttarfélagasambönd í þeim tilgangi, að vinna sameiginlega að hagsmunamálum verkalýðsstéttarinnar og launtaka yfirleitt“. Hvað nákvæmlega felst í þessu ákvæði er ekki útskýrt en í greinargerð með lögunum segir, að um sé að ræða rétt til þess að „… gæta hagsmuna þeirra manna, sem hafa lífsviðurværi sitt af því að selja vinnu sína gegn ákveðnu kaupgjaldi.“
Altice Portugal
Altice Portugal er stærsta símafyrirtæki Portúgals. Fyrirtækið starfar aðallega í Portúgal og Brasilíu en býður einnig upp á símaþjónustu í Marokkó, Gíneu-Bissau, Grænhöfðaeyjum, Mósambík, Austur-Tímor, Angóla, Kenýa, Kína og São Tomé og Príncipe.
L-listinn
L-listi fullveldissinna var listi sem hugðist bjóða fram til Alþingis í kosningunum 2009. Fyrir framboðinu fóru Bjarni Harðarson, bóksali á Selfossi og fyrrum þingmaður Framsóknarflokksins, og Þórhallur Heimisson prestur. Ekki var um að ræða stjórnmálaflokk heldur bandalag frjálsra frambjóðenda.
Listinn dró framboð sitt til baka 3. apríl með vísan í þau ólýðræðislegu kosningalög sem gerði nýjum framboðum erfitt fyrir að komast á þing. L-listinn benti einnig á að sú kúvending sem búist var við að Vinstrihreyfingin - grænt framboð og Sjálfstæðisflokkurinn myndi gera í afstöðu sinni til ESB gekk ekki eftir, en L-listinn hafði sjálfstæði í Evrópumálum sem eitt sitt stærsta baráttumál. Hreyfingin mun áfram starfa sem frjáls framboðs- og sjálfstæðishreyfing.
Samkvæmt vef framboðsins töldu frambjóðendur að „fullveldi landsins sé forsenda fyrir endurreisn efnahags og þess að hér geti þrifist lýðræði“ og að þeir hafni „alfarið öllum hugmyndum um ESB aðild“, þar með talið hugmyndum um aðildarviðræður, en hugmyndir hafa verið áberandi hjá öðrum stjórnmálaöflum um að taka upp aðildarviðræður við Evrópusambandið og kjósa um niðurstöðuna, eða kjósa um hvort eigi að fara í aðildarviðræður yfirhöfuð.
Frambjóðendur segjast jafnframt vera „talsmenn hófsamra borgaralegra gilda og hafna öfgum hvort sem er frá hægri eða vinstri“.
Eftir kosningarnar tóku nokkrir aðilar sem höfðu staðið að L-listanum sig saman og stofnuðu Samtök fullveldissinna sem hafa síðan þá mótað stefnuskrá og tekið þátt í stjórnmálastarfsemi af ýmsu tagi. Samtökin voru til að mynda meðal virkra þáttakenda í skipulagningu og framkvæmd undirskriftasöfnunar gegn lögum nr. 13/2011 um ríkisábyrgð vegna svokallaðra Icesave-III samninga og börðust fyrir synjun laganna í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu á vordögum 2011.
Jokkmokk
right|thumb|right|200px|[[Jokkmokks kirkja]] Jokkmokk er þéttbýli í sveitarfélaginu Jokkmokk í Svíþjóð. Þar búa 2.786 manns (2010). Nafnið kemur úr samísku.
Vélmenni
Vélmenni (þjarki eða róbóti ) er vél sem getur unnið mannsverk á miklu nákvæmari og skilvirkari hátt en maðurinn sjálfur og við erfiðari aðstæður og þar sem manninum væri ómögulegt að starfa, eins og t.d. ofan í djúpum hellum eða á plánetunni Mars.
TF-HET
thumbnail|Bell 47D þyrla, sambærileg og TF-HET. TF-HET var þyrla af gerðinni Bell 47D sem markaði upphaf þyrluflugs á Íslandi þegar hún kom til landsins 25. mars 1949. Þyrlan var lánuð til Elding Trading Company í Reykjavík fyrir tilstilli Karls Einarssonar, flugstjóra, og Lawrence D. Bell, stofnanda Bell verksmiðjanna, og stóð Ríkissjóður straum af kostnaði við rekstur hennar hér á landi. Með í för var breskur flugmaður að nafni Jimmy Youell sem sá um að þjálfa tvo íslenska flugmenn, þá Karl og Anton Axelsson, í að fljúga henni. Erfiðlega gekk að komast að niðurstöðu á Alþingi um hvort kaupa ætti þyrluna eða ekki og fór svo að lokum að hún var send úr landi að nýju.
1094
Árið 1094 (MXCIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Grunntala
Grunntala eða stofn er sú tala, sem hafin er í veldi, t.d. ef talan a er grunntala og n veldisvísir þá er það ritað an. Talnakerfi nota ákveðna grunntölu, t.d. er talan 10 grunntala tugakerfis, en 2 er grunntala tvíundarkerfis.
Eulersfasti, e er grunntala veldisfallsins og náttúrlega lograns.
Victoria Woodhull
Victoria Claflin Woodhull, síðar þekkt undir nafninu Victoria Woodhull Martin (23. september 1838 – 9. júní 1927) var bandarískur verðbréfasali, stjórnmálamaður og leiðtogi í baráttu kvenna fyrir kosningarétti. Árið 1872 bauð hún sig fram til forseta Bandaríkjanna fyrir Jafnréttisflokkinn. Hún var fyrsta konan sem bauð sig fram í bandarískum forsetakosningum. Lögmæti framboðs hennar hefur þó verið dregið í efa þar sem Woodhull var undir 35 ára aldurstakmarki sem sett er á frambjóðendur á forsetastól í Bandaríkjunum.
Cerastium scaranii
Cerastium scaranii er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Ítalíu.
Victoria Woodhull
Æviágrip
Victoria Woodhull fæddist undir nafninu Victoria California Claflin í Ohio árið 1838. Faðir hennar, Reuben, var atvinnusvindlari sem hafði fyrir sér með því að þykjast vera læknir og lögfræðingur, og síðar með því að selja hrekklausum Bandaríkjamönnum snákaolíu og önnur kynjalyf. Reuben beitti börn sín ítrekað ofbeldi og því leituðu þau skjóls hjá móður sinni, Roxönnu, sem var forfallinn spíritisti og innrætti spíritistatrú hjá börnum sínum. Victoria sagðist sjálf fá sýnir að handan og geta talað við engla. Ásamt systur sinni, Tennessee Claflin, vakti hún snemma athygli sem miðill í fjölleikahúsum.
Fjöldamorðin í Tulsa
thumb|right|Rjúkandi rústir Greenwood-hverfisins í Tulsa á tíma fjöldamorðanna 1921. thumb|right|Heimili og verslanir í rústum eftir fjöldamorðin. Fjöldamorðin í Tulsa voru framin á dögunum 31. maí til 1. júní árið 1921 í hverfinu Greenwood í Tulsa í Oklahoma. Í morðunum réðust hvítir Bandaríkjamenn á heimili svartra samborgara sinna, lögðu hús þeirra og fyrirtæki í rúst og myrtu allt að 300 manns. Fjöldamorðin eru talin eitt versta dæmið um kynþáttaofbeldi í sögu Bandaríkjanna.
Victoria Woodhull
Æviágrip
Árið 1853 giftist Victoria, þá fimmtán ára gömul, heimilislækni fjölskyldunnar, Canning Woodhull. Hjónaband þeirra var ekki farsælt þar sem Canning var drykkjumaður og fjárhættuspilari sem hélt ítrekað fram hjá Victoriu. Hjónin eignuðust tvö börn en eftir að hið seinna fæddist skildi Victoria við mann sinn og hélt eftir ættarnafni hans. Victoria fór að vinna sem miðill og sjáandi í Indiana, þar sem hún kynntist James Blood, ofursta sem barist hafði í þrælastríðinu og var formaður spíritistasambands St. Louis-borgar. Victoria giftist Blood árið 1865 og flutti með honum og systur sinni, Tennessee, til New York-borgar.
Fjöldamorðin í Tulsa
Söguágrip
Við upphaf þriðja áratugar 20. aldar stóð efnahagslíf borgarinnar Tulsa í blóma vegna olíufunda. Kynþáttaaðskilnaðarstefna var við lýði víðs vegar um Bandaríkin og flestir svartir borgarbúar í Tulsa, um tíu þúsund talsins, bjuggu því hver innan um annan í Greenwood-hverfi borgarinar og stunduðu viðskipti sín á milli. Greenwood-hverfið var stundum kallað „svarta Wall Street“ þar sem flestir íbúarnir voru vel stæðir og hverfið þótti nokkurs konar táknmynd um efnahagsuppgang meðal blökkumanna.
Victoria Woodhull
Æviágrip
Í New York komust Victoria og Tennessee í kynni við skipa- og járnbrautajöfurinn Cornelius Vanderbilt, einn af auðugustu mönnum Bandaríkjanna á þeim tíma. Vanderbilt var áhugamaður um andatrú og sótti því gjarnan miðilsfundi undir stjórn systranna þar sem hann hlaut margar ráðleggingar um fjármál sem reyndust honum afar arðbærar. Af þakklæti sínu gaf Vanderbilt systrunum styrk til þess að stofna eigið verðbréfafyrirtæki á Wall Street, sem þær gerðu árið 1870 undir nafninu Woodhull, Claflin & Company. Systurnar voru fyrstu konurnar sem unnu við verðbréfasölu í Bandaríkjunum og því vakti stofnun fyrirtækisins mikla athygli. Woodhull og Claflin högnuðust verulega á verðbréfaviðskiptunum.
Armeria aspromontana
Armeria aspromontana er jurt af gullintoppuætt.
Fjöldamorðin í Tulsa
Söguágrip
Kveikjan að morðhrinunni varð þann 30. maí 1921 þegar svartur táningspiltur að nafni Dick Rowland gekk inn í Drexel-bygginguna til þess að nota salernið þar sem ekki var sérstakt salerni fyrir blökkumenn á vinnustað hans líkt og lög gerðu ráð fyrir. Eftir að hann notaði lyftuna í byggingunni sakaði lyftuvörðurinn, hvít stúlka að nafni Sarah Page, Rowland um áreitni. Fjölmiðlar greindu í kjölfarið frá því að Rowland hefði beitt Page kynferðislegu ofbeldi og lögreglan handtók hann því daginn eftir.
Victoria Woodhull
Stjórnmálaferill og kosningarnar 1872
thumb|left|Skopmynd af Victoriu Woodhull (sem „frú Satan“) að boða hugmyndir sínar um frjálsar ástir. Með nýfengnum auði sínum fór Woodhull að láta bera á sér í bandarískri stjórnmála- og samfélagsumræðu. Þær systurnar stofnuðu vikuritið Woodhull & Claflin's Weekly árið 1870 og fjölluðu þar um ýmsar róttækar stjórnmálahugsjónir sínar, meðal annars kosningarétt kvenna, spíritisma, grænmetisát og ástarfrelsi. Í vikuritinu birtist Kommúnistaávarpið eftir Karl Marx og Friedrich Engels í fyrsta sinn í enskri þýðingu árið 1871. Woodhull hafði áður gengið til liðs við Bandaríkjadeild Alþjóðasamtaka verkalýðsins og þar komist í kynni við kenningar Marx.
Fjöldamorðin í Tulsa
Söguágrip
Kvöldið 31. maí safnaðist múgur um 1.500 hvítra borgarbúa í kringum dómshúsið í Tulsa og krafðist þess að fá Rowland framseldan. Lögreglan neitaði að afhenda hann og lét gæta hans á efstu hæð dómshússins, enda var óttast að múgurinn myndi taka Rowland af lífi án dóms og laga. Seinna um kvöldið kom hópur tæplega hundrað svartra borgarbúa á vettvang og bauð lögreglunni hjálp sína við að gæta Rowland en var vísað frá. Um kvöldið kom til vopnaðra átaka milli hópanna tveggja sem leiddi til þess að blökkumennirnir hörfuðu inn í Greenwood-hverfið.
Victoria Woodhull
Stjórnmálaferill og kosningarnar 1872
Í riti og verki var Woodhull ötull talsmaður frjálsra ásta; réttar kvenna til þess að ráða sjálfar sínum ástarmálum og eiga eins marga elskhuga og þeim sýndist. Henni blöskraði hve takmörkuð réttindi giftra kvenna voru gagnvart eiginmönnum sínum og gagnrýndi ítrekað tvískinnung samfélagsins þar sem gjarnan var litið fram hjá framhjáhaldi og frillulíferni karla á sama tíma og ætlast var til þess að konur héldu eilífa tryggð við eiginmenn sína. Í vikuriti sínu birti hún meðal annars árið 1872 forsíðufrétt um framhjáhald prestsins og þrælahaldsandstæðingsins Henry Ward Beechers með eiginkonu aðstoðarmanns síns til að sýna fram á þennan tvískinnung. Beecher hafði áður gagnrýnt hugmyndir Woodhull um frjálsar ástir og með því að sýna fram hjá að hann hefði sjálfur ekki haldið trúnað við konu sína vildi Woodhull sýna fram á hræsni hans.
Beecher brást illa við fréttinni um framhjáhald sitt. Woodhull var í kjölfarið handtekin ásamt eiginmanni sínum og systur fyrir að hafa birt klámfengið efni og sat því í fangelsi á kjördag árið 1872.
Fjöldamorðin í Tulsa
Söguágrip
Eftir átökin við dómshúsið fór sú saga á kreik að svartir borgarbúar Tulsa væru að leggja á ráðin um að fá liðsauka frá nágrannaborgum og -bæjum til að gera gagnáhlaup. Í kjölfarið gerðu hvítir borgarbúar árás á Greenwood-hverfið og gengu þar berserksgang. Margir þeirra höfðu verið vopnaðir af yfirvöldum borgarinnar. Morguninn 1. júní höfðu þúsundir hvítra borgarbúa ráðist inn í hverfið, skutu fólk á götum úti, rændu verslanir og kveiktu í húsum. Slökkviliðsmönnum sem komu á vettvang var hótað með byssum og þeim meinað að slökkva eldana. Í átökunum var sprengjum jafnframt varpað á hverfið úr flugvélum og er það talið fyrsta dæmið um loftárás á bandarískri grundu.
Síðdegis þann 1. júní, þegar ofbeldið hafði staðið yfir í rúman sólarhring, setti þjóðvarðlið Oklahoma herlög á Tulsa til að binda enda á óeirðirnar. Þegar þjóðvarðliðið kom á vettvang voru morðin að mestu afstaðin. Seinna sama dag hafði lögreglan tekið ákvörðun um að ákæra ekki Dick Rowland þar sem líkur þóttu til þess að hann hefði aðeins hrasað eða stigið á fót Page. Rowland yfirgaf Tulsa og virðist aldrei hafa snúið aftur.
Victoria Woodhull
Stjórnmálaferill og kosningarnar 1872
Woodhull hafði fyrr um árið verið útnefnd sem forsetaframbjóðandi hins nýstofnaða Jafnréttisflokks (enska: Equal Rights Party) í kosningunum sem haldnar voru þann 5. nóvember 1872. Stefnumál hennar í kosningunum voru mjög róttæk á mælikvarða þess tíma. Meðal annars kallaði hún á eftir nýrri stjórnarskrá, afnámi dauðarefsinga, kosningarétti fyrir alla óháð kyni og kynþætti, þjóðnýtingu á vatnsbirgðum Bandaríkjanna og tryggingu á menntun og atvinnu fyrir alla. Woodhull útnefndi fyrrum þrælinn og þrælahaldsandstæðinginn Frederick Douglass sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Douglass hafði þó ekki sjálfur gefið kost á sér sem varaforseti í framboði hennar og tók því engan þátt í kosningabaráttu Woodhull.
Fjöldamorðin í Tulsa
Söguágrip
Enginn var ákærður eða dreginn til ábyrgðar fyrir morðin, ránin og skemmdarverkin sem framin voru í Greenwood-hverfinu og á næstu áratugum var lítið fjallað um fjöldamorðin. Tilraunir voru gerðar til að þagga niður minninguna um atburðinn, meðal annars með förgun dagblaðaumfjöllunar um atburðarásina. Ekki var markvisst hafið að rifja upp hildarleikinn í Tulsa fyrr en á áttunda áratuginum. Í skýrslu sem unnin var á vegum Bandaríkjastjórnar árið 2001 var komist að þeirri niðurstöðu að um 300 manns hafi verið drepnir, hundruð hafi særst, 8.000 til 10.000 hafi misst heimili sín, 35 húsalengjur hafi verið brenndar til grunna, 1.470 heimili hafi verið brennd eða rænd og um 6.000 manns fluttir í fangabúðir. Í skýrslunni var mælt með því að eftirlifandi fórnarlömbum ofbeldisins og afkomendum þeirra yrðu greiddar stríðsskaðabætur en það hefur enn ekki verið gert.
Á hundrað ára afmæli fjöldamorðanna árið 2021 var opnað safn í Tulsa um sögu Greenwood-hverfisins, meðal annars til þess að minnast morðhrinunnar. Joe Biden Bandaríkjaforseti minnstist atburðarins á hundrað ára afmæli hans og áréttaði að markvisst hefi verið reynt að þagga minningu um hann niður.
Victoria Woodhull
Stjórnmálaferill og kosningarnar 1872
Woodhull fékk enga kjörmenn í kjörmannaráðinu sem velur forsetann en ekki er vitað hve mörg atkvæði hún fékk á landsvísu. Henni var sleppt úr fangelsi stuttu eftir kosningarnar þar sem ekki var hægt að sýna fram á að efnið sem hún hefði dreift væri klámfengið.
Síðari ár
Woodhull skildi við eiginmann sinn, Blood ofursta, í október árið 1876. Eftir að Cornelius Vanderbilt lést árið 1877 bauð sonur hans, William Henry Vanderbilt, Victoriu og Tennessee 1.000 dollara greiðslu (andvirði tæpra þriggja milljóna íslenskra króna í dag) í skiptum fyrir að þær flyttust burt frá Bandaríkjunum. Vanderbilt óttaðist að annars myndu þær bera vitni gegn honum í réttarhöldum um skiptingu á eignum föður hans. Systurnar féllust á tilboð hans og fluttust því til Bretlands í ágúst árið 1877. Í Bretlandi giftist Victoria Woodhull bankamanninum John Biddulph Martin árið 1881 og hjónaband þeirra stóð þar til Martin lést árið 1901. Woodhull hélt áfram að halda fyrirlestra og skrifa í dagblöð í Bretlandi en vakti aldrei eins mikla athygli og hún hafði gert í Bandaríkjunum.
Tómas A. Tómasson
Tómas Andrés Tómasson (fæddur 4. apríl 1949), oft kallaður Tommi) er íslenskur alþingismaður, veitingamaður og einn eiganda og stofnenda Hamborgarabúllu Tómasar. Áður rak hann keðju hamborgarastaði undir nafninu Tommaborgarar en þeir veitingastaðir voru fyrsta skyndibitakeðjan á Íslandi.
Veitingarekstur
Tommi rak Festi í Grindavík frá 1974 til 1977. Að loknu námi í Bandaríkjunum í hótel- og veitingarekstri stofnaði hann Tommaborgara 14. mars 1981. Útibú spruttu upp út um allt land og urðu 26 talsins. Eftir þrjú ár hætti Tommi rekstri Tommaborgara, en síðan hefur hann rekið Hard Rock Café og Hótel Borg, auk þess sem hann stofnaði Kaffibrennsluna árið 1996 og sá um rekstur til ársins 2002. Þar fást enn hamborgarar sem kallast Tommaborgarar.
Þann 14. mars 2004, klukkan 11 fyrir hádegi, þegar 23 ár voru liðin frá opnun Tommaborgara, opnaði Tommi nýjan hamborgarastað sem heitir Hamborgarabúlla Tómasar. Búllan er staðsett í bátslaga húsi að Geirsgötu 1, en útibú hafa verið stofnuð við Bíldshöfða í Reykjavík, á Egilsstöðum (Miðvangi 13)og í Hafnarfirði (Reykjavíkurvegi 62).
Þingferill
Tómas var kosinn á þing árið 2021 fyrir Flokk Fólksins og varð elsti nýliðinn á Alþingi, 72 ára gamall.
Michael Irby
Michael Irby (fæddur Michael Clinton Irby, 16. nóvember 1972) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í The Unit, Fast Five og Line of Fire.
Einkalíf
Irby fæddist í Palm Springs, Kaliforníu en ólst upp í Cabazon, Kaliforníu. Hann stundaði nám við American Academy of Dramatic Arts í New York.
Irby spilaði fótbolta í Evrópu sem meðlimur Team USA áður en hann þurfti að hætta vegna meiðsla.
Irby er giftur Susan Matus og saman eiga þau eitt barn.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Irby var árið 1997 í Law & Order. Hefur hann síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við CSI: Miami, 24, NCIS: Los Angeles, Chase, CSI: NY og Bones. Árið 2003 þá var honum boðið hlutverk í Line of Fire sem Amiel Macarthur, sem hann lék til ársins 2004. Lék síðan eitt af aðalhlutverkunum í The Unit sem Charles Grey frá 2006-2009.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Irby var árið 1997 í Silent Prey. Síðan þá hefur hann komið fram í kvikmyndum á borð við Piñero, Flightplan, Law Abiding Citizen, Faster og Fast Five.
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2012
Evrópukeppnin í knattspyrnu 2012, oft nefnd EM 2012, var í fjórtánda skiptið sem Evrópukeppnin í knattspyrnu karla er haldin. Mótið var sameiginlega haldið í Úkraínu og Póllandi frá 8. júní til 1. júlí 2012 á vegum Knattspyrnusambands Evrópu. Þetta var í fyrsta skipti sem löndin halda mótið. Sigurvegari mótsins var landslið Spánar eftir 4-0 sigur á Ítölum. Fyrir titilinn fengu þeir þátttökurétt á Álfumótið í Brasilíu 2013.
Á mótinu kepptu samtals sextán landslið sem komust áfram í undankeppni. Undankeppnin fór fram á tímabilinu ágúst 2010 og nóvember 2011. Í henni tóku 51 landslið þátt. Þetta var í síðasta skipti sem aðeins sextán taka þátt í lokakeppninni, á EM 2016 verður 24 liðum boðin þátttaka. Mótið var haldið á átta leikvöngum, fjóra í hvoru landi. Fimm leikvangar voru sérstaklega byggðir fyrir mótið, auk þess sem að miklum fjármunum var veitt til að bæta samgöngur í löndunum.
Þátttökulið
right|thumb| Samtals 51 landslið tóku þátt í undankeppni fyrir mótið, þar af komust fjórtán þeirra áfram í lokakeppnina í Póllandi og Úkraínu ástamt liðum frá hvorri gestgjafaþjóð. Þau sextán lið sem komust áfram á lokakeppnina voru:
Hvert lið er skipað 23 leikmönnum, þar sem hver leikmannahópur þarf að skipa að minnsta kosti þremur markvörðum.
Riðlakeppni
Riðlakeppnin stendur frá 8. til 19. júní 2012.
Riðill A
Grikkland er fyrir ofan Rússland vegna þess að Grikkland sigraði innbyrðis leik þeirra.
Campanula xylocarpa
Campanula xylocarpa er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Slóvakíu til N-Ungverjalands.
Yuichi Maruyama
Yuichi Maruyama (fæddur 16. júní 1989) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu.
Malmberget
right|thumb|right|200px|Malmberget Malmberget er þéttbýli í sveitarfélaginu Gällivare í Svíþjóð. Þar búa 5 590 manns (2010).
Guðrún Gjúkadóttir
Guðrún Gjúkadóttir ― Ekkja Sigurðar Fáfnisbana. Í Völsungasögu er sagt að hún hafi drepið Atla Húnakonung eftir að hafa matreitt syni hans fyrir hann.