cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gustav Heinemann
Stjórnmálaferill
Heinemann varð dómsmálaráðherra í ríkisstjórn Kurts Georgs Kiesinger árið 1966 þegar Kristilegir demókratar mynduðu samsteypustjórn með Jafnaðarmönnum. Á meðan Heinemann var dómsmálaráðherra stýrði hann umræðum sem leiddu til þess að starfsemi nýs þýsks kommúnistaflokks var leyfð, en gamli þýski kommúnistaflokkurinn hafði þá verið bannaður í Vestur-Þýskalandi. Kristilegir demókratar í Bæjaralandi, sér í lagi fjármálaráðherrann Franz Josef Strauss, gagnrýndu Heinemann harðlega fyrir að heimila stofnun nýs kommúnistaflokks. Heinemann sagðist ekki gera þetta af neinu dálæti á kommúnistum, heldur þar sem þetta myndi gefa Vestur-Þýskalandi lýðræðislegra yfirbragð en Austur-Þýskalandi og nýr kommúnistaflokkur væri ólíklegur til að ná miklu fylgi.
Forseti Vestur-Þýskalands (1969-1974)
Jafnaðarmannaflokkurinn valdi Heinemann sem forsetaefni sitt í forsetakosningum á vestur-þýska sambandsþinginu árið 1969. Heinemann sigraði Gerhard Schröder, frambjóðanda Kristilegra demókrata, með 512 atkvæðum gegn 506. Var þetta naumasti sigur í forsetakosningum á sambandsþinginu fram til þessa.
Heinemann var forseti þegar hundrað ár voru liðin frá stofnun Þýskalands árið 1971. Í ræðu sem hann hélt við tilefni aldarafmælisins gagnrýndi Heinemann gamlar hugmyndir um stofnun ríkisins, fyrsta kanslarann Otto von Bismarck og ýmis atriði í sögu síðari tíma. Meðal annars gagnrýndi hann það að engir fulltrúar byltinganna 1848 hefðu verið viðstaddir yfirlýsinguna um stofnun Þýskalands í Versölum og sagði að pólitískt vald í þýska keisaradæminu hefði eingöngu verið í höndum aðalsmanna og herforingja en ekki lýðræðislegra stofnana.
Heinemann naut mikilla vinsælda undir lok kjörtímabils síns í forsetaembætti. Hann gaf þó ekki kost á sér til endurkjörs árið 1974 vegna hás aldurs. Heinemann lést árið 1976, tveimur árum eftir að hann lét af forsetaembætti.
Hannes Pétursson
Hannes Pétursson (f. 14. desember 1931) er íslenskt skáld og rithöfundur sem sent hefur frá sér fjölda ljóðabóka og annarra verka og hlotið fyrir þau ýmsar viðurkenningar.
Aleochara
Aleochara er ættkvísl bjalla í Jötunuxaætt. Hún eru frábrugðin öðrum ættkvíslum jötunuxa sem eru hræætur og rándýr, með að lirfurnar sníkja einnig á púpum ýmissa flugnategunda (t.d. kálfluga). Ein tegundin; Aleochara bilineata Gyllenhal, hefur þess vegna verið allnokkuð rannsökuð.
Hannes Pétursson
Hannes Pétursson fæddist á Sauðárkróki, þar sem hann ólst upp og varð stúdent frá Menntaskólanum í Reykjavík 1952 og árið 1955, þegar hann var aðeins 23 ára, kom út fyrsta ljóðabók hans, Kvæðabók, sem vakti þegar mikla athygli. Hann lauk kandídatsprófi í íslenskum fræðum frá Háskóla Íslands 1959 og starfaði hjá Bókaútgáfu Menningarsjóðs á árunum 1959-1976.
Aleochara
Undirættkvíslir
Ættkvíslin Aleochara inniheldur að minnsta kosti 150 og hugsanlega yfir 400 tegundir, skift á milli 16 undirættkvísla. Hér fyrir neðan eru undirættkvíslirnar:
Hannes Pétursson
Hannes hefur sent frá sér fjölda bóka, bæði ljóðabækur, fræðibækur, frásagnarþætti, smásögur og ferðasögur, auk nokkurra þýðinga. Hann hefur hlotið viðurkenningar fyrir verk sín, meðal annars Íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir ljóðabókina Eldhyl árið 1993 og þýsku Henrik Steffens-verðlaunin 1975. Hann er heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands og er í heiðurslaunaflokki listamannalauna. Bækur eftir hann hafa verið þýddar á nokkur erlend tungumál og fjórar ljóðabóka hans, Stund og staðir, Innlönd, Heimkynni við sjó og 36 ljóð, hafa verið lagðar fram til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs.
Flest ljóð Hannesar eru óbundin en í þeim má finna mikið af tilvísunum í þjóðlegar hefðir, sagnir og menningararf, þjóðkvæði og þjóðtrú.
Valdimar
Valdimar er íslensk indírokk-hljómsveit sem Keflvíkingarnir Valdimar Guðmundsson og Ásgeir Aðalsteinsson stofnuðu árið 2009. Árið 2020 hélt hljómsveitin upp á 10 ára afmæli sitt í Eldborgarsal Hörpu.
Siðrof
Siðrof er hugtak sem vísar til upplausnar samfélags þar sem samheldni og hefðbundið skipulag, sérstaklega það sem tengist viðmiðum og gildum hefur veikst og við tekur lögleysa. Émile Durkheim, sem er upphafsmaður kenninga um siðrof, taldi að siðrof væri venjulega fylgifiskur snöggra félagslegra breytinga, svo sem efnahagsþrenginga eða góðæra í samfélaginu. Hefðbundin viðmið veikjast án þess að ný myndist og það leiðir til þess að einstaklingar vita ekki almennilega hvernig þeir eiga að umgangast og hegða sér í samskiptum hverjir við aðra.
MTV Europe Music-verðlaunin
MTV Europe Music-verðlaunin (áður kölluð MTV European Music Awards, stytt sem MTV EMA) er verðlaunahátíð í umsjón Paramount International Networks sem heiðra listamenn og tónlist. Þau voru upprunalega búin til sem önnur útgáfa af MTV Video Music-verðlaununum sem eru haldin í Bandaríkjunum. MTV EMA fara fram í mismunandi Evrópulandi á hverju ári. Fyrsta afhendingin var haldin árið 1994 hjá Brandenborgarhliðinu í Berlín, Þýskalandi, fimm árum eftir fall Berlínarmúrsins.
Pressa (1. þáttaröð)
Fyrsta þáttaröðin af Pressa var frumsýnd 30. desember 2007 og sýndir voru alls sex þættir.
Pantera
thumb|Meðlimir Pantera frá 1987-2003.
Pantera var bandarísk þungarokkshljómsveit sem stofnuð var í Arlington, Texas.
Hljómsveitin var stofnuð árið 1981 af bræðrunum Vinnie Paul og Dimebag Darrell Abbott og spilaði fyrstu árin glysþungarokk. Árið 1986 vildi hljómsveitin breyta um stíl þar sem þeir voru hrifnir af nýjum straumum í þungarokki: þrassi. Kynntist hljómsveitin Phil Anselmo, söngvara frá Louisiana sem varð nýr söngvari Pantera. Darrell fékk tilboð um að ganga í Megadeth en hafnaði því af þeirri ástæðu að bróðir hans yrði að spila með.
Pantera naut vinsælda með plötunum Cowboys from Hell og Vulgar Display of Power með sínum þunga, nýja groove metal stíl sem blandaðist áhrifum úr þrassi. Bandið varð eitt stærsta þungarokksband 10. áratugarins í Bandaríkjunum og platan Far Beyond Driven náði toppnum á Billboard listanum.
En upp úr 1996 varð spenna innan Pantera eftir að Anselmo varð háður heróíni og lést næstum af of stórum skammti. Samskiptaörðugleikar plöguðu hljómsveitina eftir það. Anselmo fór að einbeita sér að hliðarböndum sínum eins og Down.
Abbott bræður ákváðu að leysa upp bandið árið 2003 og stofnuðu nýja hljómsveit Damageplan og gáfu út plötuna New Found Power árið 2004. Sú hljómsveit varði ekki lengi því á fyrsta tónleikaferðalagi sínu var Darrell skotinn til bana ásamt þremur öðrum á tónleikum bandsins í Columbus, Ohio. Ódæðismaðurinn, Nathan Gale, var skotinn til bana af lögreglu. Hann átti við alvarleg geðræn veikindi að stríða.
Samkvæmt Vinnie Paul var enginn möguleiki á að endurreisa hljómsveitina. Hann spilaði síðast með sveitinni Hellyeah. Vinnie lést árið 2018 úr hjartaáfalli.
Árið 2022 ákváðu eftirlifandi meðlimir hljómsveitarinnar, Phil og Rex, að koma saman aftur og spila sem Pantera á hljómleikaferðalagi 2023. Til að fylla í skarðið fyrir Abott bræður eru Zakk Wylde á gítar (Black Label Society, Ozzy Osbourne) og Charlie Benante á trommur (Anthrax).
Meðlimir 1987-2003
Phil Anselmo – Söngur Dimebag Darrell – gítar Rex Brown – Bassi Vinnie Paul – Trommur
Bernardo Fernandes da Silva
Bernardo Fernandes da Silva (fæddur 20. apríl 1965) er brasilískur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 5 leiki með landsliðinu.
Myndhöggvarinn
thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Myndhöggvarann. Myndhöggvarinn (latína: Sculptor) er lítið og dauft stjörnumerki á suðurhimni. Því var fyrst lýst af Nicolas Louis de Lacaille á 18. öld. Upphaflega hét það „vinnustofa myndhöggvarans“ (Apparatus Sculptoris) en það var síðar stytt í Sculptor.
Annáll
Annáll er heimild þar sem tíðindi eru rakin frá ári til árs (eða degi til dags, eða viðburðir eru raktir í tímaröð á annan hátt). Annálar eiga rætur að rekja til rómverskrar sagnaritunar.
Íslendingar byrjuðu að rita annála mjög snemma, líklega um leið og ritöld hófst. Íslenskum annálum má skipta í tvo flokka, annars vegar eru fornannálarnir, sem rekja atburði frá upphafi Íslandsbyggðar og fram á 15. öld, eða þar til ritun Nýja annáls lýkur 1430. Við það er oft bætt Gottskálksannál, sem nær til 1578, en fyrri hluti hans er byggður á eldri annálum sem eru glataðir en síðari hlutinn er samtímaheimild. Þeir annálar sem varðveittir eru munu raunar margir vera byggðir á eldri annálum sem ekki eru lengur til.
Fremst í elstu íslensku annálunum er oft langur bálkur um erlenda atburði frá því fyrir landnámsöld, sem er útdráttur úr erlendum annálum. Einnig er oft getið um erlend tíðindi á síðari tímum.
Hlé varð á annálaritun að mestu þar til Björn Jónsson á Skarðsá hóf að skrifa Skarðsárannál, sem ætlað var að brúa bilið frá því um 1430 fram á daga höfundarins. Fyrri hluta annálsins byggði Björn á munnlegum og skriflegum heimildum, en annállinn er samtímaheimild um atburði frá því um 1600 til 1640.
Annálaritun fór mjög í vöxt á 17. og 18. öld og er til fjöldi annála frá þeim tíma, sem flestir eru kenndir við ritunarstað sinn en aðrir við höfunda. Sumir ná aðeins yfir fáein ár, aðrir spanna marga áratugi. Annálarnir eru mismunandi traustir en eru oft helsta eða eina heimildin um ýmsa atburði, einkum á fyrri annálatímanum.
Orrustan við Trafalgar
Orrustan við Trafalgar (21. október 1805) var sjóorrusta sem konunglegi breski sjóherinn háði á móti flotum Frakka og Spánverja í þriðja bandalagsstríði Napóleonsstyrjaldanna (1796–1815).
Tuttugu og sjö bresk herskip undir stjórn Horatio Nelsons flotaforingja sigruðu þrjátíu og þrjú frönsk og spænsk skip undir stjórn franska flotaforingjans Pierre-Charles Villeneuve við suðvesturströnd Spánar, vestan við Trafalgar-höfða. Frönsku og spænsku flotarnir misstu tuttugu og tvö skip en Bretar engin. Þetta var mesti sigur sem unninn var í sjóorrustu í öllu stríðinu.
Sigur Breta sannaði yfirburði flotans sem þeir höfðu byggt upp á átjándu öld og var að hluta til unninn með nýungagirni Nelsons og vilja hans til að víkja frá hefðbundnum herbrögðum. Venja var fyrir því að sigla flota á móti óvinaskipun í beinni línu til þess að hægt væri að koma skilaboðum milli skipa og hafa sem flest skip í skotfæri. Nelson skipti flota sínum þess í stað í tvær raðir, beindi þeim oddlaga á móti óvinaflotanum og vann þannig sinn mesta stórsigur.
Kæna
thumb|right|Kæna af gerðinni Laser Radial á siglingu. Kæna eða julla er lítil, opin seglskúta með eitt mastur og lausan kjöl án kjölfestu. Til eru gríðarlega margar gerðir af kænum, allt frá stórum trapisubátum niður í litla toppera. Áður fyrr var algengt að nota kænur sem skipsbáta. Kænusiglingar eru vinsæl afþreying og íþrótt um allan heim.
Orrustan við Trafalgar
Á meðan orrustan geisaði skaut frönsk skytta Nelson. Nelson lést stuttu síðar úr sárum sínum og varð ein frægasta stríðshetja Breta fyrir vikið. Villeneuve var handsamaður ásamt skipi sínu, Bucentaure, en spænski flotaforinginn Federico Gravina slapp með það sem eftir var af spænska flotanum og lést nokkrum mánuðum síðar úr sárum sem hann hlaut í bardaganum. Villeneuve var viðstaddur útför Nelsons sem stríðsfangi í Bretlandi.
Kæna
Orðið „kæna“ er haft um allavega og óskilgreinda smábáta eða smáfleytur með segli eða án. Gaflkæna: er t.d. lítill (segl)bátur með gafli fyrir aftan skut. Kæna er einnig haft um austurtrog, sem notað er til að ausa vatni úr bátum (og jafnvel brunnum); einnig nefnt austurkæna. Í dag er algengasta merking orðsins opinn seglbátur með lausan kjöl án kjölfestu, andstætt við kjölbáta sem eru oftast seglbátar með bæði káetu og kjölfestu.
Bátshlutar á kænu
250px|right|Skýringarmynd af kænu Hér er listi yfir algeng hugtök sem notuð eru yfir bátshluta kænu (númerin vísa til skýringarmyndarinnar):
San Cristóbal de La Laguna
thumb|200px|San Cristóbal de La Laguna San Cristóbal de La Laguna, einnig nefnd La Laguna, er borg á Tenerife og er þriðja stærsta borg Kanaríeyja. Hún er á heimsminjaskrá UNESCO. Íbúar borgarinnar eru um 153.009 (2014). La Laguna er nálægt Santa Cruz de Tenerife sem er höfuðborg Tenerife.
Nudd
Nudd er það að nudda líkamann til heilsubótar, og er til dæmis lækningaraðferð við gigt, streitu, gegn bakeymslum eða til flýta lækningu íþróttameiðsla.
Orlando Jones
Orlando Jones (f. 10. apríl 1968) er bandarískur leikari og uppistandari.
Listi yfir forseta Ítalíu
Þetta er listi yfir forseta Ítalíu frá stofnun lýðveldis árið 1946.
Sagði af sér.
Jüri Ratas
thumb|Jüri Ratas (2011) Jüri Ratas (fæddur 2. júlí 1978 í Tallinn) er eistneskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forsætisráðherra Eistlands. Hann var borgarstjóri Tallinn á árunum 2005 - 2007. Hann er meðlimur í eistneska Miðflokknum. Jüri Ratas er kvæntur og á þrjú börn.
Ratas baðst lausnar úr embætti forsætisráðherra þann 13. janúar 2021 eftir að rann­sókn hófst á Miðflokkn­um í tengsl­um við spillingarmál. Málið snerist um fasteignafélag sem hafði þegið miklar fjárhæðir úr ríkissjóði og náð arðbærum samningum við borgarstjórn Tallinn, sem einnig er stýrt af Miðflokknum.
Ferilsathugun
Ferilsathugun (eða ferilsrannsókn) er nákvæm greining á afmarkaðri einingu t.d. persónu eða hóp, sem síðan er höfð sem líkan við viðameiri athuganir, nokkurs konar hluti fyrir heild. Ferilsrannsóknir eru t.d. stundaðar í læknisfræði, sálfræði og félagsvísindum. Ferilsathugun er einnig notuð í markaðsfræði til að skoða fyrirtæki eða einhverja deild þess í þaula til að athuga þætti þess sem benda annaðhvort til falls eða farsældar.
Árelíus Níelsson
Árelíus Níelsson (7. september 1910 – 7. febrúar 1992) var prestur í Langholtsprestakalli.
Árelíus fæddist í Flatey á Breiðafirði. Árelíus tók kennarapróf 1932 og guðfræðipróf árið 1940. Hann samdi margar námsbækur og fræðirit.
Hjáfræði
Hjáfræði, einnig kölluð gervivísindi, eru hugmyndakerfi sem fylgjendur þeirra telja til vísinda, en aðrir telja að séu einungis eftirlíking þeirra. Gervivísindi eru hugmyndafræði sem er sett fram á vísindalegan hátt án þess þó að styðjast við vísindaleg vinnubrögð. Það sem greinir vísindi frá gervivísindum er það að hægt er að sanna vísindakenningar ólíkt gervivisindum.
Að greina hjáfræði frá vísindum
Hjáfræði, ólíkt vísindum, fullyrðir eitthvað:
Gagásía
thumbnail|Staðsetning í Moldóvu thumbnail|Fáni Gagásíu Gagásía er sjálfstjórnarhérað í Moldóvu. Íbúar eru um 160.700 og tala gagásísku.
Drangaskörð
Drangaskörð eru sjö misháir jarðlagastaflar yst á fjallskaga í Árneshreppi á Ströndum. Hæsti dranginn er tæpir 200 metrar. Drangaskörð ganga fram úr svonefndu Skarðafjalli milli Dranga og Drangavíkur og eru af sumum talin ein sérstæðasta og hrikalegasta náttúrusmíð á Íslandi. Roföflin hafa sorfið bergið þannig að minnir á strýtur. Af bæjarnöfnunum beggja vegna er ljóst að upphaflega hafa Drangaskörð heitið Drangar en það nafn er aldrei notað nú.
Samtök afurðastöðva í mjólkuriðnaði
Samtök afurðastöðva í mjólkuriðnaði eða SAM eru hagsmunasamtök afurðastöðva í mjólkuriðnaði á Íslandi.
Aðildarfélög
Aðildarfélög SAM eru :
İlkay Gündoğan
İlkay Gündoğan, (fæddur 24. október 1990 í Gelsenkirchen) er þýskur knattspyrnumaður af tyrkneskum ættum sem spilar með FC Barcelona og þýska landsliðinu.
Gündoğan skoraði bæði mörkin í 2-1 sigri á Manchester United í úrslitum enska bikarsins 2023. Hann vann þrennu með City 2022-2023 þegar liðið vann einnig bikarinn og Meistaradeild Evrópu. Það tímabil var hann fyrirliði liðsins.
Folinn
thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Folann. Folinn (latína: Equuleus) er mjög lítið og dauft stjörnumerki á norðurhimninum. Það er annað minnsta stjörnumerkið á eftir Suðurkrossinum. Folinn var eitt af 48 stjörnumerkjum fornaldar sem Kládíos Ptólemajos lýsti á 2. öld.
Vöðvaverkir
Vöðvaverkir eru óþægindi sem liggja út með öllum líkamanum. Þeim fylgir oft vægur sótthiti. Vöðvaverkir birtast oft sem einhverskonar seyðingur sem leiðir um allan líkamann og liggur meðfram beinum. Oftast eru slíkir verkir fylgikvillar með kvefi, lumbru og höfuðverk. Í Lækningabók séra Odds Oddsonar á Reynivöllum eru beinverkir útskýrðir sem ossium dolor, og í orðabók Richards Cleasby sem lassitudo febrilis dolorosa universalis.
Ferðasót
Ferðasót er þriðja breiðskífa Hjálma.
Kambeðla
thumb|Samansett beinagrind af kambeðlu.
Kambeðla eða Stegosaurus var risaeðla sem uppi var á síðari hluta Júratímabilsins, fyrir um 145-150 milljónum ára.
Kambeðlan hafði plötur á baki sem mynduðu tvær raðir af kömbum og er nafnið dregið af því. Ekki er fullvíst hvaða tilgangi kambarnir gegndu en líklegast er talið að þeir hafi annars vegar verið varnartæki og hins vegar hafi eðlan notað þá til að tempra líkamshita sinn. Á halanum hafði hún fjóra hvassa gadda sem hún gat notað sér til varnar með því að slá halanum til.
Kambeðlan var stórvaxin, gat orðið allt að 9 metrar á lengd, 4-5 metrar á hæð og um 4,5 tonn á þyngd. Heilabú hennar var hins vegar mjög lítið; heilinn var á stærð við valhnetu, 3 sentímetrar á lengd og um 75 grömm. Kambeðlan var jurtaæta og hefur líklega helst lifað á burknum, köngulpálmum og mosa. Kambeðlan var útbreidd í Norður-Ameríku en menjar um hana hafa einnig fundist í Evrópu.
Aleochara acerba
Aleochara acerba er bjöllutegund sem var fyrst lýst af Thomas Casey, 1911.
Hitaveita Dalvíkur
Hitaveita Dalvíkur nýtir jarðhita til dreifingar út tveimur jarðhitakerfum, við Hamar í Svarfaðardal og við Brimnesborgir á Árskógsströnd.
Jarðhitakerfið við Hamar hefur verið nýtt til húshitunar á Dalvík frá 1969. Þar var lítil volgra og var borholunni valinn staður við hana. Vatnið sem fékkst er um 64 gráðu heitt. Jarðhitakerfið við Brimnesborgir var virkjað 1998. Engin ummerki voru um þennan jarðhita á yfirborði en hann fannst með jarðeðlisfræðum rannsóknum. Í upphafi var vatninu frá Brimnesborgum veitt til byggðakjarnanna þriggja á Árskógsströnd: Árskógssands, Hauganes og þjónustu- og iðnaðarsvæðisins við Árskóga. Síðar var veitan tengd við Hitaveitu Dalvíkur og vatni veitt til kaupstaðarins. Frá því í desember 2007 hefur vatni frá Brimnesborgum jafnframt verið veitt inn í Svarfaðardal. Vatnið á Brimnesborgum er um 75 gráðu heitt.
Linuxkjarninn
Upprunalega féll Linux ekki undir skilgreininguna frjáls hugbúnaður þar sem bara mátti dreifa honum án hagnaðar, en snemma var leyfinu breytt í útgáfu 2 af hinu almenna GNU leyfi eða GPL.
Strangt til tekið vísar orðið Linux eingöngu til kjarnans, en í daglegu tali er orðið þó notað yfir öll þau stýrikerfi og dreifingar sem byggja á honum. Richard Stallman stofnandi og aðaldrifkrafturinn á bak við GNU verkefnið, sem leggur til fjölmarga aðra hluta frjálsra stýrirkerfa, hefur barist fyrir því að slík kerfi séu kölluð GNU/Linux en því hefur verið tekið dræmt.
Vambar
Vambar (fræðiheiti: Vombatidae) eru stuttfætt, vöðvastælt, ferfætt pokadýr sem eiga heimkynni sín í Ástralíu. Þeir eru um 1 metri á lengd og með lítinn, snubbóttan hala. Þrjár tegundir eru til sem tilheyra allar ættinni Vombatidae. Vambar hafa mikla aðlögunarhæfni og finnast í skóglendi, fjalllendi og á heiðum í suðaustur-Ástralíu, þar á meðal Tasmaníu, sem og á afmörkuðu 740 hektara svæði í Epping-skógar þjóðgarðinum í Queensland.
Grindhvalur
Grindhvalur eða marsvín (fræðiheiti: Globicephala melas, einnig nefndur Globicephala melaena), er allstór tannhvalur af ættkvísl grindhvala (Globicephala). Í ættkvíslinni er ein önnur tegund, flipahvalur (Globicephala macrorhynchus), en hún lifir í hlýrri sjó í belti umhverfis jörðina milli 50°N og 40°N.
Lýsing
thumb|300 px|left|Horn grindhvals Grindhvalurinn er sívalur um búkinn, gildastur framan við miðju en mjókkar til beggja enda. Hausinn er stuttur en með hátt og kúpt enni sem skagar fram yfir stutt trýnið, í hvorum skolti eru 8-13 tennur. Hornið er aftursveigt og framan við mitt bak. Bægslin eru löng og mjó, lengd þeirra getur verið allt að 30% af heildarlengd dýrsins.
Talsverður stærðarmunur er á kynjunum, kýrnar er 4,3 til 5,1 metrar á lengd og allt að 900 kg á þyngd. Tarfarnir eru 5,5 til 6,2 metrar og verða allt að 1700 kg.
Kálfarnir fæðast dökkgráir og yngri hvalir geta haft misdökka flekki. Fullorðin dýr eru svört eða dökkbrún fyrir utan að hvalurinn hefur hvítan blett á bringunni fyrir framan bægslin.
Útbreiðsla og hegðun
Grindhvalir skiptast í tvær undirtegundir, Globicephala melas melas sem finnst á tempruðum og kaldtempruðum svæðum í Norður-Atlantshafi og Globicephala melas edwardii, sem lifir allt í kringum Suðurskautslandið. Norður-Atlantshafsstofninn heldur til á úthöfum á vetrum en fylgir smokkfiskum upp að landgrunninu á sumrin. Fæðan er einkum smokkfiskar en grindhvalurinn étur einnig fiska.
Grindhvalurinn er eindregið hópdýr, í hverri hjörð geta verið allt frá nokkrum dýrum upp í mörg þúsund. Algengt er að grindhvalahópar blandist öðrum hvölum, sérstaklega höfrungum. Grindhvalir synda iðulega í hópum á land upp, hvað þessu veldur er óþekkt. Samstaða hópsins er svo sterk að þegar fremri hluti hans hefur hlaupið á land fylgja þeir sem utar eru hinum beint í opinn dauðann.
Veiðar og fjöldi
Íslendingar hafa aldrei veitt grindhval með skipulögðum hætti, en strandaðir hvalir hafa verið nýttir í aldaraðir. Áður var gjarnan reynt að reka hvalina á land þegar til þeirra sást. í Færeyjum er hins vegar löng hefð fyrir grindhvalaveiðum og fylgir hún nákvæmum reglum, allt frá því hvernig boð berast um grind og hvernig skipta eigi aflanum milli sveitarfélaga. Til eru skrár yfir veiðar Færeyingar allt aftur til 1584 og sýna þær að veiðarnar hafa sveiflast frá 800 til 2000 dýrum á ári. Við Nýfundnaland hafa verið stundaðar umfangsmiklar veiðar á grindhval á seinnihluta 20. aldar og virðast þær hafa gengið mjög á stofninn á því svæði.
Umfangsmikil talning var gerð á grindhvölum í Norðaustur-Atlantshafi 1989 og sýndu þær að stofnstærðin var um 780 þúsund dýr. Við hvalatalningu árið 2015 var talið að nálægt 350.000 dýr lifðu í Norður-Atlantshafi. Stofnstærð á Norðvestur-Atlantshafi og á suðurhveli er hins vegar óþekkt.
Theodor Escherich
Ævi og störf
Árið 1890 þáði hann kennslu- og rannsóknastöðu í barnalækningum við Karl Franzens Háskólann í Graz í Austurríki og gerðist þar fullgildur prófessor (ordentlicher Professor) árið 1894. Árið 1902 færði hann sig um set til Vínarborgar þar sem hann þáði prófessorsstöðu í barnalækningum við Vínarháskóla og stýrði St. Anna barnaspítalanum. Ári síðar stofnaði hann samtök til verndar ungbörnum (Verein Säuglingsschutz) og hóf áróðursherferð í því skyni að hvetja mæður til brjóstagjafa. Hann var óþreytandi við að vekja athygli á heilbrigðismálum barna og kvenna. Árið 1906 var hann skipaður ráðgjafi (kaiserlich-königlicher Hofrat) við hirð Frans Jósefs Austurríkiskeisara.
Thomas Ravenscroft
thumb|right|Síða úr þjóðlagasafninu Melismata frá 1611. Thomas Ravenscroft (um 1582 eða 1592 – 1635) var enskt tónskáld og þjóðlagasafnari sem er þekktastur fyrir alþýðutónlist sína, einkum keðjusöngva á borð við Þrjár blindar mýs sem birtust í þremur þjóðlagasöfnum: Pammelia (1609), Deuteromelia or The Seconde Part of Musicks Melodie (1609) og Melismata (1611).
Úrslitaleikur meistaradeildar Evrópu 2006
Úrslitaleikur meistaradeildar Evrópu 2006 fór fram á Stade de France í París 17. maí 2006. Barcelona frá Spáni voru í aðalbúningnum sínum en Arsenal frá Englandi í gulum varabúningnum. Arsenal keppti í fyrsta skipti í úrslitum meistaradeildarinnar en Barcelona vann leikinn 2-1.
Sigríður Thorlacius
Sigríður Thorlacius (f. 1982) er íslensk djass- og poppsöngkona, þekktust fyrir tónlist sína með sveitinni Hjaltalín.
Sigríður gekk í Menntaskólann við Hamrahlíð og söng í Hamrahlíðarkórnum. Þar kynntist hún tilvonandi hljómsveitarmeðlimum sínum í Hjaltalín. Hún hefur sungið með hljómsveitinni frá 2006. Sigríður hefur stundað nám við píanó, klassískan söng, og djassöng.
Hún hlaut titilinn söngkona ársins á Íslensku tónlistarverðlaunum árið 2014.
Árið 2014 gaf hún út djassplötu með Tómasi R. Einarssyni.
Hindí-úrdú
Hindí-úrdú (هندی اردو, हिंदी उर्दू) er tungumál talað á Norður Indlandi og Pakistan. Tvö afbrigði eru til og heita þau hindí og úrdú. Þau eru í raun sama málið en ritvenjur þeirra eru frábrugðnar.
Joey Barton
Joey Barton (fæddur 2. september 1982) er enskur knattspyrnu þjálfari og fyrrverandi leikmaður sem lék sem miðjumaður. Hann lék 269 leiki í Ensku úrvalsdeildinni, þar af 130 með Manchester City. Hann er stjóri deildarfélagsins Bristol Rovers.
Barton er fæddur og uppalinn í Huyton, Merseyside. Hann byrjaði knattspyrnuferil sinn með Manchester City árið 2002 eftir að hafa unnið sig í gegnum æskukerfi þeirra. Þáttaka hans í aðalliðinu jókst smám saman á næstu fimm árum og hann tók þátt í 150 leikjum fyrir félagið. Hann lék eina landsleik sinn fyrir enska landsliðið í febrúar 2007, þrátt fyrir gagnrýni á nokkra leikmenn liðsins. Hann gekk síðan til liðs við Newcastle United fyrir 5,8 milljónir í júlí 2007. Eftir fjögur ár hjá félaginu gekk hann til liðs við Queens Park Rangers í ágúst 2011, þaðan sem hann var lánaður til Marseille árið 2012. Hann kom aftur úr láni fyrir næsta tímabil og hjálpaði QPR að komast upp í úrvalsdeildina í gegnum umspil um sætið. QPR féll hins vegar aftur og Barton var látinn laus í lok tímabilsins. Hann skrifaði undir eins árs samning við Burnley 2015 og hjálpaði þeim að vinna sig upp í úrvalsdeild en fór til Rangers í maí 2016. Honum var bannað að spila fótbolta eftir að hafa viðurkennt veðmáls ákæru knattspyrnusambandsins í apríl 2017, og þegar því lauk í júní 2018 hóf hann stjórnunarferil sinn hjá Fleetwood Town.
Ferill og líf Bartons hefur einkennst af fjölmörgum umdeildum atvikum og agavandamálum og hann hefur verið dæmdur tvisvar sinnum fyrir ofbeldi. 20. maí 2008 var hann dæmdur í sex mánaða fangelsi fyrir almenna líkamsárás og ofbeldi á almannafæri í miðbæ Liverpool. Barton afplánaði 74 daga af þessum dómi og var látinn laus 28. júlí 2008. 1. júlí 2008 var hann einnig dæmdur í fjögurra mánaða skilorðsbundinn dóm eftir að hafa viðurkennt líkamsárás sem olli raunverulegum líkamsmeiðingum á fyrrum liðsfélaga sínum Ousmane Dabo í deilu á æfingavelli 1. maí 2007. Þetta atvik batt enda á feril hans í Manchester City. Barton hefur verið ákærður fyrir ofbeldisfullt framferði þrisvar af knattspyrnusambandinu: fyrir árásina á Dabo, fyrir að kýla Morten Gamst Pedersen í magann og fyrir að ráðast á þrjá leikmenn á lokadegi tímabilsins 2011–12.
Selló
thumb|right|250px|Selló séð frá tveim mismunandi sjónarhornum
Selló, einnig kallað hné- eða knéfiðla, er strokhljóðfæri í fiðlufjölskyldunni. Alþjóðanafnið selló er í raun stytting á orðinu violoncello sem er ítalska og þýðir „lítið violone“, en íslenska nafnið kné- eða hnéfiðla er dregin af því að sellóleikarinn hefur hljóðfæri sitt milli hnjáa sinna þegar hann spilar, og áður fyrr hvíldi það á þeim. Í dag hvílir selló á pinna sem kemur neðan úr því. Það er með fjórum strengjum sem stilltir eru í fimmundum, C G d og a, það er einni áttund neðar en strengir lágfiðlu. Hæsta nóta sem skrifa má fyrir selló samkvæmt almennum rithefðum er c ''' sem þýðir að tónsvið sellós er 4 áttundir. Selló er vinsælt einleikshljóðfæri. Það er eitt af hljóðfærum strengjakvartetts. Selló er eitt af hljóðfærum sinfóníuhljómsveitar. Tónlist fyrir selló er rituð í F-lykli
Þekktustu einleiksverk fyrir selló eru umdeilanlega Selló svítur Bachs, BWV 1007-1012.
Jesúítareglan
thumb|right|Merki jesúítareglunnar Jesúítareglan (latína: Societas Iesu, S.J., SJ, eða SI) er kaþólsk munkaregla sem baskneski riddarinn Ignatius Loyola stofnaði ásamt fleirum árið 1534 og fékk hún stofnbréf sitt frá Páli 3. páfa 27. september 1540. Reglan lék stórt hlutverk í gagnsiðbótinni og í trúboði í nýlendum Spánverja, Portúgala og Frakka í Ameríku og í Asíu á 16. 17. og 18. öld.
Livorno (sýsla)
thumb|right|Merki sýslunnar thumb|right|Kort sem sýnir staðsetningu sýslunnar á Ítalíu. Livorno er sýsla í Toskanahéraði á Ítalíu og er að stærstum hluta strandlengjan við Lígúríuhaf og Tyrrenahaf. Höfuðstaður sýslunnar er hafnarborgin Livorno. Sýslunni tilheyra 20 sveitarfélög, þar af átta á eyjunni Elbu.
Sveitarfélög
Bibbona · Campiglia Marittima · Campo nell'Elba · Capoliveri · Capraia Isola · Castagneto Carducci · Cecina · Collesalvetti · Livorno · Marciana · Marciana Marina · Piombino · Porto Azzurro · Portoferraio · Rio Marina · Rio nell'Elba · Rosignano Marittimo · San Vincenzo · Sassetta · Suvereto
Umhverfisfræði
Umhverfisfræði er þverfagleg fræðigrein sem sameinar mörg ólík svið á borð við náttúrufræði, heimspeki, jarðsögu, landfræði, líffræði, efnafræði og eðlisfræði. Umhverfisfræði fjallar meðal annars um umhverfissiðfræði, samspil manns og náttúru og sjálfbærni.
Allium tschimganicum
Allium tschimganicum er tegund af laukætt ættuð frá Uzbekistan og Kyrgyzstan. Flora of China telur þessa tegund sömu (samnefni) og Allium fetisowii Regel. Hinsvegar viðurkenna aðrar heimildir A. tschimganicum sem sjálfstæða tegund.
Araucanía-fylki
thumb|300px|Kort af Araucaía-fylki. Araucanía-fylki í Chile (spænska: Región de la Araucanía, eða IX. Región) er fylki í Suður-Chile, um miðbik landsins. Höfuðborg Araucanía-fylkis er Temuco sem er 70 km frá Kyrrahafi. Araucanía-fylki liggur að Biobío-fylki í norðri, Argentína í austri, Los Ríos-fylki í suðri og Kyrrahafinu í vestri. Apahrellir er sérstætt tré sem vex í fylkinu. Eldkeilurnar Llaima og Lanín eru í fylkinu. Sú síðarnefnda er hæsta fjall fylkisins.
Einhyrningurinn
thumb|right|Stjörnukort sem sýnir Einhyrninginn. Einhyrningurinn (gríska: Μονόκερως Monokerós) er dauft stjörnumerki á miðbaug himins á svæði milli Veiðimannsins, Stórahunds og Vatnaskrímslisins. Því var fyrst lýst af hollenska stjörnufræðingnum Petrus Plancius á 17. öld.
Apis mellifera cecropia
Apis mellifera cecropia er ein undirtegund alibýflugna. Útbreiðsla hennar er í Suður-Grikklandi. thumb|vinstri|Upprunaleg útbreiðsla undirtegundanna í Evrópu og Austurlöndum nær (eftir síðustu ísöld). Hún er líkist mjög Apis mellifera ligustica.
Geirnyt
Geirnyt (hámús, rottufiskur eða særotta) (fræðiheiti: Chimaera monstrosa) er fiskur af hámúsaætt. Geirnytin er hausstór og trjónustuttur brjóskfiskur með smáan kjaft og stór augu. Geirnytin getur náð allt að 150 cm lengd, en lengsta geirnyt hér við land var 110 cm löng. Algeng stærð er 70-95 cm. Pétursskip geirnytjarinnar eru gildari í annan endann en oddmjó í hinn.
Samantekt á skipulagi lögreglu við mótmælin 2008-2011
Samantekt á skipulagi lögreglu við mótmælin 2008-2011 er heiti á skýrslu sem var unnin eftir Búsáhaldabyltinguna. Geir Jón Þórisson tók saman.
Gerð skýrslu
Skýrslan rekur stefnu og ákvarðanatöku lögreglustjóra höfuðborgasvæðisins sem og samantekt á einstaka mótmælum. Í lok skýrslunnar koma svo tölfræðiupplýsingar sem sýna m.a. fjölda lögreglumanna sem tóku þátt í starfi á vettvangi mótmælanna.
Fyrst og fremst var skýrslan byggð á gögnum og skráningum úr lögreglukerfi, þar sem dagbók var skrifuð fyrir hvern einasta dag sem mótmæli voru. Farið var yfir helstu umfjallanir fjölmiðla, greinaskrif ofl. og þannig aflað upplýsinga um gagnrýni á framgöngu lögreglunnar í mótmælum.
Samantekt skipulags á einstaka mótmælum.
Ákveðið var af yfirstjórn lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu að aðkoma lögreglu að mótmælendum yrði með þeim hætti að reyna í lengstu lög að forðast valdbeitingu til að halda aftur af mótmælendum, gera sér frekar far um að ræða við skipuleggjendur og þá sem fremstir voru í flokki í hverjum mótmælum fyrir sig.
Handtökur yrðu ekki framkvæmdar nema væri augljóslega ekki hægt að róa þá einstaklinga sem verst létu og /eða beyttu líkamlegu ofbeldi gegn lögreglumönnum og öðru fólki.
Lögreglumönnum var raðað í átta manna flokka sem stjórnað var af flokkstjórum. Fjöldi aðgerðahópanna tók mið að áætluðum fjölda mótmælenda og einnig hvort menn teldu að einhver átök myndu brjótast út.
Fram kemur í skýrslunni að notast hafi verið við aðferðafræði mannfjöldastjórnunar og því hafi einstaklingsframtak lögreglumanna ekki verið fyrir hendi og þar með auðveldara að tryggja öguð og markviss vinnubrögð.
Í skýrslunni er svo farið yfir einstök mótmæli eftir dagsetningum á mjög ýtarlegan hátt.
Tölfræði
Fjöldi mótmæla frá 2008 – 2011: Fjöldi aðgerða lögreglu vegna mótmæla sem er lýst í skýrslunni voru 138.
Fjöldi lögreglumanna sem komu að mótmælunum: Samtals störfuðu 4,714 lögreglumenn í öllum mótmælunum, margir komu við sögu oftar en einu sinni.
Fjöldi klukkustunda sem mótmælin tóku: Ef gengið er út frá tímasetningum sem koma fram í skýrslunni má ætla að heildar tímafjöldi sem lögregla var við störf tengdum mótmælum hafi verið um 26.656,5 klst.
Áætlaður kostnaður: Áætlaður kostnaður LRH vegna mótmæla á fyrrgreindu tímabili er 65-70 milljónir króna. Innifalið í þeirri upphæð eru kaup á viðbótarbúnaði ofl. Embætti LRH fékk engar viðbóta fjárveitingar frá ríkinu vegna þessa kostnaðar.
Kærur og álitamál
Skýrslan var gerð opinber 24. október 2014 þegar hún var afhent fjölmiðlum. Lög­regl­unni var gert að afhenda ein­tök af skýrsl­unni í kjöl­far nið­ur­stöðu úrskurð­ar­nefndar um upp­lýs­inga­mál um að Eva Hauks­dótt­ir, sem er einn nafn­greindra mót­mæl­enda í skýrsl­unni, ætti rétt á að sjá hana. Í kjöl­farið voru ein­tök send á suma fjöl­miðla. Þau ein­tök voru skömmu síðar inn­kölluð eftir að í ljós kom að hægt var að sjá afmáða text­ann, bæði í pappírs- og stafrænni útgáfu skýrslunnar. Skýrslan inniheldur viðkæmar persónuupplýsingar 75 einstaklinga þar sem meðal annars er greint frá fjölskyldutengslum einstaklinga, geðrænum vandamálum og stjórnamálaskoðunum.
Persónuvernd óskaði í kjölfarið eftir skýringum frá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Í svari lögreglu við fyrirspurn Persónuverndar kom fram að starfsmenn sem sáu um að afmá texta í skýrslunni höfðu aðeins „almenna tölvukunnáttu“. Skortur hafi verið á nauðsynlegri yfirsýn og eftirliti, og að fram færi öryggisathugun. Alls kvörtuðu fimm til Persónuverndar vegna birtingu skýrslunnar.
For­saga máls­ins er sú að í des­em­ber 2012 kvað úr­sk­urðar­nefnd um upp­lýs­inga­mál upp úr­sk­urð vegna kæru Evu Hauksdóttur yfir þeirri ákvörðun lög­reglu­stjór­ans á höfuðborg­ar­svæðinu að synja henni um aðgang að skýrslunni.“ Í úr­sk­urðarorðinu seg­ir: „Beiðni [A], dags. 15. sept­em­ber 2012, er vísað til lög­reglu­stjór­ans á höfuðborg­ar­svæðinu til nýrr­ar meðferðar og af­greiðslu á grund­velli upp­lýs­ingalaga nr. 50/​1996.“ Hinn 4. janú­ar 2013 synjaði lög­reglu­stjór­inn á höfuðborg­ar­svæðinu beiðninni á ný.
Synj­un lög­reglu­stjór­ans var kærð til úr­sk­urðar­nefnd­ar um upp­lýs­inga­mál í janú­ar 2013 og lauk meðferð þess máls með úr­sk­urði í júlí það ár. Í hon­um var synj­un lög­reglu­stjór­ans staðfest, en þó þannig að veita skyldi aðgang að köfl­um sem heita „Gagn­rýni. Viðhorf annarra, s.s. fjöl­miðla“ og að til­tek­inni um­fjöll­un um kær­anda.
Kæra barst einnig frá Guðmundi Franklín Jónssyni, stofnandi Hægri grænna og nú hótelstjóri á eyjunni Bornholm í Danmörku, eftir að skýrslan hafði verið birt í fjölmiðlum, en hann kærði Geir Jón Þórisson vegna ummæla í skýrslunni, en þar er Guðmundar Franklíns getið á blaðsíðu 192: „Áður en mótmælin áttu sér stað mátti sjá áskorun á netinu frá Guðmundi Franklín Jónssyni þar sem hann hvatti fólk til þess að mæta og taka með sér úldið grænmæti og annað svipað til þess að henda í bankann.“
Tungnahryggsjökull
Tungnahryggsjökull er stærsti jökull á Tröllaskaga og situr hátt innst í afdölum Kolbeinsdals. Hann myndar ekki samfellda hjarnbreiðu því hann er  klofinn í tvennt af Tungnahrygg en hryggurinn skilur Austur- og Vesturdal Kolbeinsdals að. Vestari jökullinn er 6,3 km2 og tengist Barkárdalsjökli í Hólamannaskarði. Eystri jökullinn er rúmlega 4,8 km2 og nær skækill af honum suður yfir skörðin til Barkárdals. Upp af jöklinum gnæfa háir hnjúkar 1300-1400 m háir (ef farið er eftir Herforingjaráðskortunum en nokkru hærri ef farið er eftir AMS og DMA kortunum). Upp af jöklinum að vestan rís Múrinn mikli, samfelldur klettaveggur undir efstu brúnum margra kílómetra langur.
Fjallvegir
Um Tungnahryggsjökul eru gamlir fjallvegir sem farnir hafa verið frá aldaöðli milli byggða. Þetta eru annarsvegar Hólamannavegur eða Hólamannaskarð og hins vegar Tungnahryggsleið. Báðar leiðir hefjast við Baugasel í Barkárdal og enda á Hólum í Hjaltadal.
Tungnahryggsleið (stundum nefnd Tungnahryggsjökull) liggur frá Baugaseli í Barkárdal inn undir dalbotn. Þar er mjór hryggur, Tungnahryggur, sem liggur upp norðurhlíð dalsins. Um hann brött en góð gönguleið. Farið er upp í skarðið austan við Eiríkshnjúk. Þar er komið upp á jökulinn sjálfan. Síðan er gengið eftir jöklinum niður með Leiðarhnjúkum og niður í Kolbeinsdal. Þessi leið var jafnan heldur fáfarin.
Tungnahryggsskáli
Á Tungnahryggsjökli er Tungnahryggsskáli. Hann var reistur 1982 og stendur vestan í Tungnahrygg, milli austur- og vesturjökulsins. Hann er í um 1200 m y.s. og standa ekki aðrir skálar hærra nema þeir sem Jöklarannsóknafélag Íslands hefur byggt á Vatnajökli og Langjökli. Skálinn er góður viðkomustaður fyrir þá sem fara Hólamannaveg eða Tungnahryggsleið enda er hann miðja vegu á milli þeirra á jöklinum. Hann er einnig vinsæll áningarstaður vélsleðamanna.
Sagan
Tungnahryggsjökull er ekki nefndur í fornritum. Hans er fyrst getið í Ferðabók Eggerts Ólafssonar og Bjarna Pálssonar en þar er sagt að hann sé oft farinn milli sveita í Skagafirði og Eyjafirði.
Vilhjálmur Vilhjálmsson - Allt er breytt
Vilhjálmur Vilhjálmsson er 45 snúninga hljómplata gefin út af SG - hljómplötum árið 1971. Á henni flytur Vilhjálmur Vilhjálmsson tvö lög.
Lagalisti
Vilhjálmur Vilhjálmsson var bróðir söngkonunnar Elly Vilhjálms.
Te
thumb|Tebolli Te er seyði sem búið er til úr laufblöðum og brumi af terunnanum (fræðiheiti: Camellia sinensis). Te getur þó einnig átt við efnin sem notuð eru til að brugga seyðið, þ.e.a.s. þurrkuð lauf teplöntunnar sem stundum eru bætt með kryddi, jurtum eða ávöxtum. Te er náttúruleg uppspretta koffíns og teofýllíns. Í sumum löndum er hellt upp á te í tekatli.
Jurtate á oftast við um seyði sem bruggað er án telaufa og inniheldur aðeins jurtir og ávexti. Dæmi um jurtate er rósaldinte og kamillute. Þar sem ekki er um raunverulegt te að ræða er oft talað um jurtaseyði. Í þessari grein er aðeins talað um te í bókstaflegri merkingu, þ.e.a.s. seyði úr telaufum.
Um 3,2 milljónir tonna af tei voru framleidd á heimvísu árið 2004 (tölur frá FAO ).
Teræktun
Terunninn vex villtur í heittempruðu monsúnloftslagi Asíu við rætur Himalajafjalla og verður allt að fimm til fimmtán metra hár. Dæmi eru þó um 30 metra háa terunna. Mörg skordýr herja á teplöntuna, svo sem stökktifur, mítlar, tólffótungar og termítar.
Verkun og flokkun
Þrjár megingerðir tes — grænt, dökkt og svart — fást með mismunandi verkun telaufsins. Ef lauf terunnans eru ekki þurrkuð byrja þau að visna og oxast fljótlega eftir að þau eru tínd. Séu þau þurrkuð fljótt fæst af þeim grænt te en svart ef þeim er leyft að oxast lengur. Dökkt te eða oolong te (mandarín: wūlóngchá eða „svart drekate“) er nokkurs konar millistig græns og svarts tes.
Verkunin er lík möltun byggs, þar sem mjölva er breytt í sykur. Laufin dökkna smám saman þegar blaðgrænan brotnar niður og sútunarsýra losnar. Næsta skref er að ákveða hvenær stoppa á oxunina, en það er gert með því að hita laufin svo að vatn gufar upp.
Stundum er talað um gerjun telaufa þótt engin raunveruleg gerjun eigi sér stað. Ekkert ger er til staðar og ekkert alkóhól myndast. Ef ekki er fylgst vandlega með raka- og hitastigi vaxa sveppir (mygla) í teinu. Ef það gerist valda þeir gerjun og myndun eiturefna sem sum hver eru krabbameinsvaldandi. Þegar raunveruleg gerjun á sér stað þarf því að henda uppskerunni.
Te úr íslenskum jurtum
Á Íslandi voru sumar plöntutegundir tíndar til tegerðar eins og t.d.: rjúpnalauf, þrílit fjóla og æruprís (depla), einkum sú tegund sem nefnist hárdepla (Veronica officinalis) í Flóru Íslands. En líka blóðberg, vallhumall, sortulyng og aðalbláberjalyng.
Franska byltingin
Undir lok 18. aldar voru hugmyndir Upplýsingarinnar allsráðandi í franskri menningu. Birtíngur Voltaires var með vinsælli bókum með ádeilu sinni á stríðsrekstur og hugmyndir Rousseaus um samfélagssáttmálann, að þegn og stjórnarherrar hefðu gagnkvæmum skyldum að gegna, fengu hljómgrunn hjá almenningi. Kirkjan átti undir högg að sækja gagnvart þeirri sókn raunhyggju sem vísindamenn eins og Francis Bacon, Isaac Newton og David Hume höfðu lagt grunninn að. Allt þetta gróf undan ítökum konungs og aðalsins.
Árið 1787 höfðu tekjur franska ríkisins dregist mikið saman vegna efnahagskreppu. Konungurinn, Loðvík 16., vildi auka tekjur sínar með því að leggja álögur á ýmsa þá sem höfðu notið skattfríðinda, svo sem jarðeigendur. Þetta mæltist illa fyrir og aðalsmenn og klerkastétt neyddu konung til að boða til stéttaþings vorið 1789. Stéttaþing höfðu ekki verið haldin í Frakklandi síðan 1614. Á þinginu 1789 sátu lögstéttirnar þrjár, aðall, klerkar og þriðja stétt, hver út af fyrir sig á þinginu. Við atkvæðagreiðslur átti hver stétt að hafa eitt atkvæði og þannig mátti tryggja að atkvæði þriðju stéttar hefðu ekki úrslitaáhrif, svo sem til að leggja af forréttindi hinna stéttanna. Þegar til átti að taka neituðu fulltrúar þriðju stéttar að fara eftir þessum reglum og kröfðust þess að þingið kæmi saman í einni deild. Þá var reynt að slíta þinginu og sölum þess lokað fyrir fulltrúum þriðju stéttar. Þeir létu þó ekki deigan síga og hittust ásamt stuðningsmönnum sínum úr hópi aðals og presta á tennisvelli í Versölum og sóru þess eið að skilja ekki fyrr en þeir hefðu útbúið stjórnarskrá.
Þann 11. júlí 1789 gerði Lúðvík 16. helsta ráðgjafa sinn Jacques Necker útlægan og hófst handa við að stokka upp innan stjórnkerfisins. Þá brást almenningur í París við með uppreisn og réðist á Bastilluna, fangelsi í París, og vann hana á sitt vald þremur dögur síðar. Í ágúst 1789 var lénsveldið afnumið og stuttu seinna var gefin út yfirlýsing um grunnréttindi mannsins að fyrirmynd bandarísku stjórnarskrárinnar. Næstu þrjú ár urðu átök um stjórn landsins, samhliða efnahagskreppu og uppþotum. Austurríki, Bretland, Prússland og fleiri erlend ríki reyndu að endurreisa einveldið með valdi, á sama tíma og margir franskir stjórnmálamenn töldu bestu leiðina til að varðveita hugsjónir byltingarinnar að flytja hana út til annarra landa. Frönsku byltingarstríðin hófust í apríl árið 1792 þegar franska löggjafarþingið lýsti Heilaga rómverska ríkinu stríði á hendur. Í september var konungsvaldið afnumið og fyrsta franska lýðveldið stofnað, og í janúar 1793 var Loðvík 16. tekinn af lífi með fallöxi.
Eftir uppreisn í París um mánaðarmótin maí-júní 1793 var stjórnarskráin afnumin og völdin færð frá þjóðfundinum til Þjóðaröryggisnefndarinnar. Á tímum Ógnarstjórnarinnar voru um 16.000 „gagnbyltingarsinnar“ teknir af lífi. Þessu tímabili lauk í júlí 1794 þegar Maximilien Robespierre var bolað frá völdum og hann síðan tekinn af lífi. Til að takast á við áskoranir eins og uppreisnir konungssinna og óróa meðal almennings tók stjórn fimm manna stjórnarnefnd við völdum í nóvember 1795. Efnahagsleg stöðnun og pólitískar deilur einkenndu stjórn nefndarinnar, þótt Frakklandsher væri sigursæll, meðal annars vegna góðra herforingja á borð við Napoléon Bonaparte. Í nóvember 1799 tók Bonaparte við völdum þegar konsúlsdæmið var stofnað. Almennt eru endalok byltingarinnar miðuð við það.
Ralph Chubb
Ralph Nicholas Chubb (8. febrúar 1892 - 14. janúar 1960) var breskt skáld, prentari og listamaður.
Breel Embolo
Breel Donald Embolo, (fæddur 14. febrúar 1997 í Yaoundé í Kamerún ) er svissneskur knattspyrnumaður af kamerúnskum uppruna sem spilar með Borussia Mönchengladbach í þýsku úrvalsdeildinni og svissneska landsliðinu.
Hamrahlíðarkórinn
Hamrahlíðarkórinn er kór að mestu skipaður fólki sem áður var í Kór Menntaskólans við Hamrahlíð. Þorgerður Ingólfsdóttir stofnaði kórinn árið 1981 og stjórnar honum enn.
Yfir 100 verk hafa verið samin sérstaklega fyrir kórinn og hann hefur ferðast víða. Kórinn hlaut Íslensku tónlistarverðlaunin árið 2002 sem tónlistarflytjandi ársins.
Ráðhúsið í Münster
thumb|Hin fagra framhlið ráðhússins Ráðhúsið í Münster í Þýskalandi er eitt fegursta hús þeirrar borgar. Húsið varð víðfrægt fyrir friðarsamninga 30 ára stríðsins 1645-48 en skipst var á undirrituðum plöggum í friðarsalnum í kjallara hússins, þar sem einnig fór fram hátíð af því tilefni.
Siðaskiptin
Ráðhúsið var þyrnir í augum biskupsins, sem sjálfur taldi sig eiga að stjórna borginni. Með tilkomu ráðhússins var tekist á um ýmis stjórnunaratriði í gegnum aldirnar. Þegar siðaskiptin hófust kom þriðja aflið til sögunnar, endurskírendur frá Hollandi. Sú grein kristninnar var afar ströng. Til að byrja með var biskupinn hrakinn úr borginni. Í kosningum 1534 voru endurskírendur allsráðir í borgarráðinu. Þeir brutust ekki aðeins inn í kaþólskar kirkjur til að eyðileggja listaverk, heldur gerðu þeir hið sama í ráðhúsinu. Allt sem þeim ekki líkaði ekki við var eyðilagt, þar á meðal gjörvalla skjalageymsluna. Allar upplýsingar um borgina Münster týndist því og er saga borgarinnar fyrir þann tíma byggð á öðrum heimildum. Vera endurskírenda í Münster var stutt. Strax á næsta ári gerði biskup áhlaup á borgina og voru endurskírendur umvörpum drepnir. Borgarráð var aftur skipað almennum borgurum og friður komst á í ráðhúsinu.
Eyðilegging og endurreisn
thumb|Ráðhúsið árið 1800 Þegar loftárásir hófust á þýskar borgir í heimstyrjöldinni síðari, var tekið til við að fjarlægja listmuni og innréttingar úr ráðhúsinu, til að varðveita það annars staðar. 28. október 1944 varð ráðhúsið fyrir sprengjum er bandamenn gerðu loftárás á borgina. Húsið brann út og stóðu útveggir eftir uppi. Þegar hin fagra framhlið hlaut ekki lengur stuðning af þakinu, féll það í heilu lagi fram á markaðstorgið. Á næstu árum var brakið fjarlægt og tapaðist því mikið af upprunalegu byggingarefninu. Það var ekki fyrr en 1948 að ákveðið var að endurreisa Friðarsalinn og hluta hússins, 300 árum eftir að friðarsamningarnir höfðu farið fram þar. En fjármunir voru ekki til. Því var biðlað til borgaranna og hófst söfnun fyrir ráðhúsinu. Árangurinn fór langt fram úr björtustu vonum. Borgarar lögðu til fjármuni, efni og vinnu. Einng streymdu fjármunir frá nærsveitum. 9. júlí 1950 var hafist handa við framkvæmdir og voru um 30 þúsund manns viðstaddir þann atburð, þar á meðal Heinrich Brüning, fyrrverandi ríkiskanslari og frægasta barn borgarinnar, sem hafði yfirumsjón með verkinu. Útveggir voru gerðir úr steypu og þaktir þunnum sandsteinsplötum. Aðeins hin fagra framhlið er gerð úr sandsteini, eins og í upphafi. Verkinu lauk 1958, á 310. ári friðarsamninganna. Í dag er ráðhúsið mestsótta bygging hjá ferðamönnum í borginni. Það er ekki notað lengur sem ráðhús, heldur fyrir sérstaka viðburði og athafnir.