cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Útlendingahatur
Útlendingahatur er að vera illa við eða óttast útlendinga eða fólk sem er mjög ólíkt manni sjálfum. Útlendingahatur getur átt við ótta við fólk frá öðrum löndum, annarri menningu, öðrum menningarkima, eða fólk sem aðhyllist önnur trúarbrögð. Nýir innflytjendur eru oft fórnarlömb útlendingahaturs en hópar sem hafa verið í landinu í langan tíma geta líka verið fórnarlömb þess. Það er að segja að þetta fólk sé hópur sem þykir ekki hluti þjóðfélagsins. Útlendingahatur getur einnig verið óbeit á menningartáknum og áhrifum af annarri menningu. Einangrunarstefna er tengd við útlendingahatur en er ekki svo lýst.
Grímheiður
Grímheiður er íslenskt kvenmannsnafn.
Háskólinn í Melbourne
thumb|right|250px|Cussonia Court, aðsetur fornfræði- og heimspekideilda Háskólans í Melbourne (mynd tekin 25. apríl 2005). Háskólinn í Melbourne er opinber rannsóknaháskóli í Melbourne í Ástralíu. Skólinn var stofnaður árið 1853 og er næstelsti háskóli á landinu.
Rúmlega 49 þúsund nemendur stunda nám við Háskólann í Melbourne en þar starfa rúmlega 7300 manns, þar af tæplega 3600 akademískir starfsmenn.
Trausti
Trausti er íslenskt karlmannsnafn.
Phyllocladus alpinus
Phyllocladus alpinus er runni eða lítið tré frá Nýja-Sjálandi.
Cistanthe stricta
Cistanthe stricta er plöntutegund sem var fyrst lýst af Rodolfo Amando Philippi, og fékk sitt núverandi nafn af I. Peralta.
Ulrich Beck
Beck fæddist í Stolp í Þýskalandi (núna Słupsk í Póllandi) árið 1944. Hann hóf nám árið 1966 í félagsfræði, heimspeki, sálfræði og stjórnmálafræði við Háskólann í München og gerðist háskólakennari árið 1979. Hann var prófessor í Háskólanum í Münster (1979 – 1981) og Bamberg (1981 – 1992). Frá árinu 1992 hefur Beck verið prófessor í félagsfræði og stjórnandi félagsfræðistofunar við Háskólann í München.
Litla-Hraun
250px|thumb|Litla-Hraun
Litla-Hraun er stærsta fangelsi Íslands. Það er staðsett rétt fyrir utan Eyrarbakka og samanstendur af níu byggingum sem eru allar innan öryggisgirðingar. Þar er einnig að finna íþróttaaðstöðu utanhúss.
Hús var byggt á Litla-Hrauni kringum 1920 og var það upphaflega byggt sem sjúkahús. Hjón í sveitinni gáfu lóð undir spítala í Steinskotshrauni árið 1918, efnt var til fjársöfnunar og Guðjón Samúelsson teiknaði sjúkrahús með 20-30 rúmum. Framkvæmdin reyndist dýr og ekki tókst að fá styrki fyrir skuldum og til að opna spítalann. Spítalinn lenti í höndum Landsbanka Íslands og bankinn seldi húsið og lóðina til ríkissjóðs og þar var sett upp fangelsi (betrunarhús/ vinnuhæli) árið 1929.
Áhættustýring
Áhættustýring er stýring á áhættuþáttum í rekstri sem gengur út á að skilgreina hvernig þeir geta haft áhrif á rekstur fyrirtækisins og hvernig eigi að bregðast við þeim. Markmið áhættustýringar er ekki að eyða áhættu heldur að greina áhættu og eyða sem mestri af þeirri áhættu sem talin er ónauðsynleg.
Desmodium canadense
Desmodium canadense er fjölær belgjurt frá austurhluta Norður Ameríku.
Íslam í Litháen
Íslam í Litháen, ólíkt mörgum öðrum Norður- og Vestur-Evrópulöndum, á sér langa sögu frá 14. öld. Miðalda stórhertogadæmið Litháen í pólsk-litháíska samveldinu, sem teygir sig frá Eystrasalti til Svartahafs, innihélt nokkur múslimalönd í suðri sem byggð voru krímtatörum. Nokkrir múslimar fluttu til litháískra landa, nú núverandi lýðveldisins Litháen, aðallega undir stjórn Vytautas stórhertoga (snemma 15. aldar). Tatarar, sem nú eru nefndir litháískir tatarar, misstu tungumálið með tímanum og tala nú litháísku; þó héldu þeir íslam sem trú sinni. Vegna langrar einangrunar frá öllum hinum stærri íslamska heimi, eru vinnubrögð litháískra tatara nokkuð frábrugðin öðrum súnní-múslimum; þeir eru þó ekki taldir sértrúarsöfnuður, þó að sumir litháísku tatara iðki það sem kalla mætti alþýðu íslam. Einn nafnlaus litháískur Tatar sem flutti Hajj til Mekka viðurkenndi í verki sínu Risȃle að litháískir Tatarar hefðu óhefðbundna siði og helgisiði svo að hugsanlega væri hægt að líta á þá sem vantrúa (kafir) frá sjónarhóli rétttrúnaðar múslima.
Grímhildur
Grímhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Íslam í Litháen
Mikið af menningu litháískra tatara, moskur, kirkjugarðar og slíkt var eyðilagt af Sovétríkjunum eftir að þau innlimuðu Litháen. Eftir endurreisn litháísks sjálfstæðis studdi ríkisstjórnin hins vegar kynningu á litháískri tataramenningu meðal þeirra litháísku tatara sem misstu hana. Þrjár upprunalegar trémoskur eru eftir núna (í þorpunum Nemėžis, Keturiasdešimt Totorių (bæði í Vilnius-héraðssveitarfélaginu) og Raižiai (Alytus-héraðssveitarfélaginu), sem venjulega eru með tiltölulega stóran íbúa múslima), auk nýrrar múrsteinsmosku byggð í Kaunas á tímabilinu um sjálfstæði Litháens millistríðsára (á þriðja áratugnum) til að minnast afmælis Vytautas, hertogans sem kom með Tatara og íslam til Litháens. Sú moska er kölluð Vytautas Didysis moskan eftir Vytautas stórhertoga. Í höfuðborg Litháens, Vilnius, er hins vegar engin moska eftir, þar sem Rússar eyðilögðu Lukiškės moskuna sem þar var. Litháíska Tatar samfélagið er að reyna að endurreisa moskuna en stendur frammi fyrir ýmsum vandamálum, þar á meðal fjárskorti sem og ákveðnum aðgerðum stjórnvalda í Vilnius borgar.
Eins og er eru aðeins nokkur þúsund litháískir tatarar eftir sem eru áætluð 0,1% íbúa landsins; Hins vegar, með endurreisn sjálfstæðis Litháens, eru þeir að upplifa eins konar þjóðernisvakningu með vísbendingum sem benda til þess að nokkur hundruð ekki tartar hafi snúist til íslams.
Á tímum Sovétríkjanna voru sumir af öðrum múslimskum þjóðernum fluttir inn, þó margir þeirra voru trúleysingjar; sem og aðrir múslimar komu sem innflytjendur eftir endurreisn sjálfstæðis, en eins og er er þessi fjöldi mjög lítill miðað við svipaðan fjölda í Vestur-Evrópu; því eru litháískir tatarar áfram kjarni íslams í Litháen, studdir af nokkrum Litháum sem snerust til trúar. Enn er erfitt að fá halal kjöt í landinu þar sem athugullari múslimar slátra dýrum sjálfir.
Zeitgeist-hreyfingin
Zeitgeist hreyfingin er alþjóðleg grasrótarhreyfing sem gengur út á sjálfbærni. Hún stundar samfélagslega og meðvitundarvakningar-aðgerðastefnu í gegnum netkerfi svæðisbundna hópa, verkefnateyma, árlegra viðburða og góðgerðastarfsemi. Hún styðst við þá röksemd að efnahagskerfi heimsins í dag og núverandi tengsl mannsins við náttúruna og auðlindir jarðar séu geigvænlegar og ekki í samræmi við sjálfbæra afkomu.
Íslam í Mónakó
Íbúar múslima í Mónakó samanstanda af um 280 manns, flestir íbúar, ekki ríkisborgarar. Meirihluti múslima í Mónakó eru arabar, þó að þar sé líka tyrkneskur minnihluti. Mónakó hefur engar opinberar moskur.
Zeitgeist-hreyfingin
Hreyfingin kynnir skiptingu á markaðshagkerfum, sem byggist t.d. á peninga- og vöruskiptum, út fyrir, eftir-skortshagkerfi sem er einnig þekkt sem auðlindahagkerfi byggt á lögmálum náttúrunnar.
Svana
Svana er íslenskt kvenmannsnafn.
Zeitgeist-hreyfingin
Einnig hefur hreyfingin staðbundinn hóp á Íslandi.
Botnþörungar
thumb|right|Kafari við í þaraskóg í Kaliforníu. Botnþörungar eru þörungar sem vaxa í fjörum og á landgrunni, þar njörva þeir sig við botn, grjót, klappir, kletta eða aðra þörunga. Festingar eru þrennskonar; þykkildisleg flaga, sprotar eins og þöngulhaus þaranna er, eða með rætlingum. Þörungar eru yfirleitt mjúkir og sveigjanlegir, fyrir utan kalkþörunga. Sumir þörungar eru lítið annað en næfurþunn himna en aðrir bera uppi þykkar blöðrur. Enn aðrir eru örfínir þræðir, skorpur á steinum og dýrum eða að þeir mynda kúlur.
Botnþörungar eru jafnan flokkaðir í þrjá meginhópa; grænþörunga, brúnþörunga og rauðþörunga. Grænþörungar skera sig frá hinum að því leyti að þeir hafa dreifst meira í ferskvatni og á landi en hinir hópar þörunga, en brún- og rauðþörungar eru svo til eingöngu sæbúar.
Lýsing og flokkun
Litadýrð botnþörunga er mikil og mest er hún við stórstraumsfjörumörk. Áður voru þörungar flokkaðir nær eingöngu eftir litarefnum í græna, brúna og rauða, bláa og gula þörunga m.a. Liturinn hefur vissulega enn gildi við greiningu og flokkun stórþörunga en mið er tekið af fleiru. Lögun stórþörunga er margvísleg og er yfirleitt mjög frábrugðin landplöntum.
Grænþörungar
Grænþörungar (fylking: Chlorophyta) eru að stórum hluta í ferskvatni. Einungis um 10% þeirra eru sæþörungar og stór hluti þeirra einfrumungar. Önnur algeng form þeirra eru skorpur, himnur og ýmsir þræðir sem mynda strá eða skúfa. Grænþörungar eru langfjölskrúðugasti þörungahópurinn í heiminum og telur um 8000 tegundir.
Rauðþörungar
Rauðþörungar (fylking: Rhodophyta), líkt og brúnþörungar, finnast nær eingöngu í sjó og telur fylkingin um 5000-5500 tegundir. Fáir þeirra vaxa ofarlega í fjörum, en þegar neðar dregur ber meira á þeim. Þeir eru algengir á grunnsævi og ná lengst niður í djúpin af stórþörungunum. Rauðþörungar hafa löngum verið eftirsótt fæða um allan heim og þekkja Íslendingar þar af best sölina (Palmaria palmata), sem hefur á seinni tímum verið eini þörungurinn sem hafður eru til matar hér á landi.
Tristan
Tristan er íslenskt karlmannsnafn.
Botnþörungar
Vöxtur og æxlun
Aldur þörunga er mismunandi, ýmsir stórþörungar verða gamlir og margir metrar á lengd. Lífskeið sumra grænþörunga er hins vegar aðeins brot úr sumri, á meðan vitað er að sumir brúnþörungar, eins og klóþang, geta orðið meira en 30 ára gamlir.
Fjölgun þörunga er mismunandi eftir þeim ógrynni af tegundum og ættkvíslum er fyrirfinnast. Einföldust er æxlun þangtegunda þar sem einn ættliður myndar einstakling, ekki ólíkt okfrumu eins og hjá manninum. Hjá mörgum tegundum eru hins vegar tveir eða þrír ættliðir með í æxlunarferlinu, það síðarnefnda flóknasta fjölgunaraðferðin. Kynbeð eru „blóm“ eða æxlunarfæri sumra brúnþörunga, sem myndast á ákveðnum tímum árs, bólgna og springa út.
Kvoðuefni úr þörungum
Kvoðuefni (e. phycocolloids), sem einnig eru kölluð seigju- eða bindiefni, finnast í miklum mæli í þörungum. Til kvoðuefna teljast fjölsykrur algíns, agars og karragínans. Þessi efni geta bundið vatn, myndað hlaup og jafnað saman ólíka vökvafasa. Notkun er margvísleg og má þar nefna í matvælaiðnaði, læknisfræði og líftækni.
Þörungamjöl
Mjöl er unnið úr þangi, sem er hópur innan brúnþörunga. Mesta framleiðslan er í Noregi, Íslandi og Frakklandi og er aðallega notast við klóþang. Mjölið er m.a. nýtt sem skepnufóður, áburður og í algínvinnslu.
Áburður
Þörungaáburður er talinn auka uppskeru, frostþol, upptöku næringar úr jarðvegi, sjúkdómaþol o.fl., og þykir mjög góður fyrir grænmetis- og garðrækt. Hann er að mestu unninn úr þara og þangi, mest í Noregi, Frakklandi, Englandi og Bandaríkjunum.
Lífvirk efni
Rannsóknir á þörungum hafa þegar leitt til nýrra lyfja sem draga úr vexti krabbameinsfrumna, örvera, sveppa og fjölgun veira, ásamt lyfja sem draga úr bólgum. Þá er talið að sumir þörungar búi yfir miklu af ýmsum sérhæfðum lífvirkum efnum, svo sem efnum með lyfjavirkni. Einnig má vinna úr þeim ýmis næringarefni líkt og fæðubótarefni og litarefni.
Aðrar nytjar
Ýmsar aðrar nytjar er hægt að hafa af botnþörungum, svo sem í snyrtivöruiðnaði og sem mengunarvörn. Tilraunir hafa verið gerðar með brennslu eða gerjun þörunga til framleiðslu á metangasi, lífrænum efnum og fleiru. Möguleikar með hráefnið eru vissulega margir og margt ókannað, t.d. á sviði sjávarlíftækni.
Niturbinding
Niturbinding er ferli þar sem tiltölulega óvirkt nitur er tekið úr lofti og umbreytt í líffræðilega nytsöm efnasambönd eins og ammoníum, nítrat og nituroxíð (NOx).
Í náttúrunni er niturbinding framkvæmd af nokkrum mismunandi örverum, svo sem Actinobacteria og blágerlum. Plöntur geta ekki bundið nitur sjálfar, en margar plöntutegundir eru í samlífi með niturbindandi örverum. Þær þekktustu eru smárar (Trifolium), sem mynda hnýði á rótunum, þar sem þeir hýsa bakteríur, sem mynda nothæf nitursambönd. Á þennan hátt eru belgjurtir sjálfbærar með nitur, en þar sem þær tapa allmiklu vegna óþéttleika í rótarkerfinu, auðga þær einnig nágrenni sitt. Það eru einnig jurtir í öðrum ættum, sem hafa samsvarandi samlífi (sjá hér fyrir neðan). Einnig eru nokkrar fléttur með samlífi við niturbindandi cyanobakteríur.
Síðan Justus von Liebig fann upp tilbúinn áburð (sjá urea) hafa menn þekkt til niturframleiðslu. Framleiðsla á nituráburður er í dag svo mikil, að það er mesta uppspretta köfnunarefnis upptöku í öllu lífríkinu.
Plöntur með samlífi við niturbindandi örverur, sem eru ekki belgjurtir
Það eru einnig nokkur niturbindandi samlífi sem eru með cyanobacteríur (svo sem Nostoc):
Sven Hassel
Sven Hassel (fæddur Børge Willy Redsted Pedersenn) (19. apríl, 1917 - 21. september, 2012) var danskættaður hermaður og rithöfundur sem skrifaði skáldsögur sem voru að hluta til sjálfsævisögulegar, byggðar á reynslu hans í heimsstyrjöldinni síðari. Eftir hann hafa selst um 53 miljónir bóka sem gera hann að einum mest seldu rithöfunda dana alþjóðlega.
Í bókunum sínum lýsir Hassel stríðinu í gegnum fyrstu-persónu sögumann með sama nafn og hann. Bækurnar lýsa ævintýrum 27. (Refsi) skriðdrekaherdeildar sem samanstendur af dæmdum glæpamönnum og hermönnum sem hafa komið fyrir herrétt. Fyrir utan Sven, eru það t.d. Legjónarinn (fyrrverandi meðlimur frönsku útlendingaherdeildarinnar), risastór maður sem ber nafnið Lilli, svartamarkaðsbraskarinn Porta, Barcelona Bloom sem dreymdi um að rækta appelsínur á Spáni að stríði loknu, Gregor Martin sem hafði verið lækkaður í tign sem herforingjabílstjóri vegna svartamarkaðsbrasks og sendur í refsisveitina sem óbreyttur hermaður, riðilstjórinn Gamlingi og Julius Heide, maður sem trúir á Foringjann og Flokkinn. Einnig ber að minnast á Tangóinn, Rumenskan sjálfboðaliða sem kemur fram í einni bókinni og Albert, þýskan blökkumann ættaðan frá Kongó. Þeir berjast á flestum vígstöðvum frá norðanverðu Finnlandi til Rússlands.
Sýn Hassels á stríð er slæm: Hermenn berjast aðeins til að lifa af, fólk er drepið óvart eða af lítilfjörlegum ástæðum, Prússneskir foringjar hóta mönnum sínum stöðugt með herrétti, og pirraðir hermenn drepa foringja sína stundum til að losna við þá.
Danskur fréttamaður, Erik Haaest, hefur eytt mörgum árum í að reyna að "fletta ofan af" Hassel. Haaest heldur því fram að Hassel hafi eytt lengstum hluta af stríðinu í hertekinni Danmörku, og að þekking hans á stríði komi frá dönskum SS mönnum sem hann hafi hitt eftir stríðið.
Bækur eftir Sven Hassel
Eftirfarandi eru íslenskir titlar á verkum Hassels:
Kvikmyndir
Árið 1987 var bókin Hersveit hinna fordæmdu kvikmynduð undir heitinu The Misfit Brigade í leikstjórn Gordon Hessler
Þangskála-Lilja
Þangskála-Lilja, réttu nafni Lilja Gottskálksdóttir, f. 25. ágúst 1831, d. 23. nóvember 1890, var íslenskur hagyrðingur og skáldkona. Hún er talin vera meðal hagyrtustu kvenna á 19. öld á Íslandi.
Uppruni og ætt
Gottskálk Eiríksson, faðir Lilju, var bóndi á Ytra-Mallandi í Skagafirði. Móðir hennar hét Valgerður Árnadóttir og var vinnukona þar á bænum, ættuð úr Húnaþingi. Alsystkini Lilju voru Ragnhildur á Syðra-Mallandi, síðar í Kleifargerði, og Jón "Skagamannaskáld" einnig í Kleifargerði og víðar. Lilja átti mörg hálfsystkin sem verða ekki upptalin hér. Ekki er vitað nákvæmlega hvar Lilja dvaldist fyrstu ár ævinnar, því sóknarmannatöl Hvammsprestakalls á Skaga vantar frá þeim árum. Árið 1837 var hún fósturbarn í Neðra-Nesi, talin skörp og efnileg. Læs var hún orðin 1844, þá skráð sem tökubarn í Neðra-Hvalnesi. Hún er þá talin kunna kristin fræði sæmilega vel, og út á hegðun hennar var ekkert að setja. Fermd var hún árið 1846, þá til heimilis í Kleifarseli á Skagaheiði. Í Þangskála, þeim stað sem hún var ætíð kennd við síðar, var hennar fyrst getið árið 1853, þá tuttugu og tveggja ára gömul. Í Þangskála bjuggu þá hjónin Pétur Jónsson og Sigurlaug Guðmundsdóttir. Í kirkjubók frá þessum tíma er hún talin gáfuð, vel kunnandi en nokkuð grófgerð í háttum. Sigurlaug Guðmundsdóttir, húsfreyja í Þangskála, andaðist árið 1857 og gerðist Lilja þá ráðskona á bænum. Þau Pétur og Lilja giftust í október 1860. Þá var Lilja 29 ára en Pétur rúmlega fimmtugur. Lilja eignaðist sitt fyrsta barn í Þangskála 3. mars 1853, og var barnið kennt vinnumanni á staðnum, Benjamín Benjamínssyni, sem tveimur árum seinna giftist annarri konu. Barnið var skírt Margrét, í fyrstu Benjamínsdóttir, en síðar var föðurnafninu breytt í Pétursdóttir. Lilja eignaðist þrjú (önnur) börn með Pétri Jónssyni: Andrés, f. 6. janúar 1860, Jóhönnu, f. 30. mars 1862, og Jón, f. 12. október 1863.
Þangskálamálin fyrri og síðari
Þangskálamálin fyrri og síðari snérust bæði um skiptapa og manntjón þegar skip strönduðu undan landi Þangskála. Pétur og Lilja voru ákærð fyrir hylmingu og að fela strandgóss sem flaut upp í fjörur úr þessum skiptöpum. Urðu réttarhöld og féllu dómar í báðum málunum. Í apríl 1862 hlaut Pétur fjögurra ára Brimarhólmsvist, en það merkir þrælkunarvinnu í tugthúsi í Danmörku, en Lilja var dæmd til að hýðast 27 vandarhöggum. Dómum þessum var þó ekki fullnægt þá. Síðari Þangskálamálin voru í apríl 1864, en þá strandaði hákarlaskipið Haffrúin frá Héðinsfirði undir Hraunsmúla á Skaga. Ellefu menn fórust með skipinu og talsverðu strandgóssi skolaði á fjörur við Þangskála. Meðal þeirra hluta sem Pétur og Lilja voru ásökuð um að hafa tekið þar ófrjálsri hendi var saltkjöt, hangikjöt, selspik og smjör. Þjófaleit var gerð í Þangskála viku eftir strandið, en sú matvara, föt og annað sem rak á fjörurnar hafði verið flutt inn í bæinn til að forða því frá skemmdum. Ekki sannaðist að þau hjónin hefðu ætlað að taka neitt af þessu til eigin nota. Einnig voru misfellur á réttarhaldinu yfir sakborningum og vitnum. Lauk málum þessum svo að Pétur Jónsson andaðist skömmu eftir síðari Þangskálamálin, áður en dóminum yfir honum væri fullnægt, og óvíst er hvort Lilja tók nokkurn tímann út sína refsingu. Hjónin voru sýknuð af síðari þangskálamálunum, en dæmt að þau skyldu greiða áfallinn málskostnað. Það kom fram við réttarhöldin að nágrannar og sveitungar þeirra hjóna höfðu komið sögusögnum af stað um óheiðarleika þeirra og þjófnað af strandstað, jafnvel um að einhverjir skipbrotsmenn hafi verið á lífi eftir strandið, en af kunnugum var hið síðarnefnda talið alveg útilokað.
Síðari hluti ævi Þangskála-Lilju
Eftir að Pétur Jónsson dó í febrúar 1865 hélt Lilja áfram að búa á Þangskála. Árið eftir, í október 1866, giftist hún í annað sinn, Sveini Pálssyni úr Akrahreppi. Þeim búnaðist illa á Þangskála, og eftir tvö ár þar hættu þau búskap, og skildu um 1870. Þau Lilja og Sveinn eignuðust tvær dætur, en þær dóu báðar fljótlega, fyrir 1870. Að Syðri-Brekkum í Blönduhlíð réðst Lilja sem vinnukona árið 1871, og næsta ár, 1872-3, var hún á Hvalnesi, en fór eftir það af Skaganum og dvaldist á nokkrum bæjum í Fremri- Lýtingsstaðahreppi, allt til ársins 1888. Andrés, sonur Lilju og Péturs, bjó að Gilsbakka í Austurdal 1888-89, en flutti að Tyrfingsstöðum í sömu sveit næsta ár á eftir. Þaðan fór hann að Þorbjargarstöðum í Ytri- Laxárdal, og þar andaðist Lilja tæplega sextug úr brjóstveiki fyrrhluta vetrar. Lilja var talin "snotur" og ákaflega vel greind, og skemmtileg í viðræðum, sem reyndar átti við Svein mann hennar líka. Hún átti létt með að kasta fram stökum, og eru margar vísur hennar vel þekktar enn í dag meðal þeirra sem kveðskap unna.
Sýnishorn úr kveðskap Þangskála-Lilju
Hafsteinn Skúlason var formaður á báti og var tekið fast og hraustlega í árarnar í róðrinum. Lilja kvað;
Kona að nafni Sæunn kom í heimsókn til Lilju eitt sinn. Þá kvað Lilja:
Lilja var eitt sinn á ferð um vetur í miklum snjó og ófærð. Þegar heim kom kastaði hún fram þessari vísu:
Eftir skilnað þeirra Sveins og Lilju orti hún þetta:
Raspberry Pi
thumb|300px|Raspberry Pi
Raspberry Pi er lófastór tölva á einu spjaldi sem þróuð er í Bretlandi af fyrirtækinu Raspberry Pi Foundation. Tölvan er til í mörgum útgáfum sem kosta frá US$5 (Raspberry Pi Zero) til $35 auk skatta. Byrjað var að taka við pöntunum á stærri gerðinni 29. febrúar 2012. Raspberry Pi er hugsuð sem kennslutæki til forritunarkennslu í skólum. Hönnun byggir á BCM2835 (eða BCM2836) kubbi og 700 MHz örgjörva, og 256 MB vinnsluminni. Tölvan er ekki með hörðum disk heldur SD korti til að ræsa og geyma gögn. Tölvan styður alls konar stýrikerfi, en aðal stuðningur er við Raspbian Linux stýrikerfi, byggt á Debian (líka fáanlegt óbreytt, alla vega fyrir Raspberry Pi 2). Fedora, Arch Linux og fleiri stýrikerfi, hugsanlega Android, eru líka nothæf. Raspberry Pi 2 ræður við sér útgáfu af Windows 10, svokallaða Windows 10 IoT Core.
Python er aðalforritunarmálið sem notast er við (á Linux en BBC BASIC er möguleiki t.d. með RISC OS stýrikerfinu). Aflgjafi og SD kort eru ekki innifalin en hægt að kaupa það samtímis og tölvuna.
Í október 2012 var tilkynnt ný tegund af tölvunni með 512 MB vinnsluminni og síðar önnur með 1 GB.
Sauðárkrókskirkja
thumb|Sauðárkrókskirkja Sauðárkrókskirkja er kirkja á Sauðárkróki sem var vígð 9. desember 1892. Kirkjusóknin var sameinuð Sjávarborgar- og Fagranessóknum, og nær sóknin yfir Reykjaströnd, Gönguskörð, Sauðárkrók og Borgarsveit.
Kirkjan var stækkuð árin 1957 og 1958 og turninn endurbyggður og steyptur kjallari. Fyrir hundrað ára afmæli kirkjunnar var hún svo endurbyggð að miklu leyti og lengd um tæpa fjóra metra til vesturs.
Altaristafla kirkjunnar er frá 1895. Hún er eftir danska málarann Anker Lund. Ljósakrónur í kirkjuskipinu eru olíulampar sem gerðir voru að rafljósum 1923. Steindir gluggar eru í kirkjunni.
Kirkjugarðurinn er á Nöfunum fyrir ofan bæinn. Elsti hluti garðsins er frá 1893.
Íslam í Moldóvu
Í mars 2011 var Íslamska bandalagið í Moldóvu (Liga Islamică din Moldova), félagasamtök sem eru fulltrúi múslima í Moldóvu, skráð af moldóvska dómsmálaráðuneytinu sem fyrstu löglegu viðurkenndu samtök múslima í Moldóvu. Það hafði sótt um skráningu árið 2008.
Frá og með 2011 voru opinberlega aðeins 2.000 múslimar í Moldóvu. En yfirmaður íslamska bandalagsins í Moldóvu, Sergiu Sochirca, sagði að fjöldinn væri nær 17.000, þó að þeir hafi ekki allir verið skráðir sem múslimar vegna kúgunar íslams í fortíðinni.
Melanotaenia fasinensis
Melanotaenia fasinensis er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu.
Norræna nýsköpunarmiðstöðin
thumb|right|270px|Norræna nýsköpunarmiðstöðin (Nordisk InnovationsCenter - NICe) er samstarfsstofnun Norðurlandanna sem starfar undir hatti Norrænu ráðherranefndarinnar. Hún rekur upphaf sitt til Norræna iðnaðarsjóðsins og NordTest sem settar voru á fót 1973. Skrifstofa Norrænu nýsköpunarmiðstöðvarinnar er í Osló.
Hlutverk miðstöðvarinnar er að vinna að innri markaði á Norðurlöndunum á sviði nýsköpunar þannig að sem fæstar hindranir séu í vegi flutnings á hæfni, hugmyndum, fjármagni, fólki eða afurðum milli Norðurlandanna.
Markmiðið er að stuðla að sameiginlegum þekkingarmarkaði á svæðinu. Miðstöðin vinnur að þessu með því að koma á tengslum milli þeirra sem vinna að nýsköpun á Norðurlöndum. Skilyrt er að minnst þrjú norræn ríki vinni saman að verkefni til að hægt sé að sækja um fjármögnun hjá miðstöðinni. Auk þess skal stuðla að samstarfi við aðila í Eystrasaltslöndunum og Norðvestur-Rússlandi.
Rēzeknes FA
Rēzeknes Futbola Akadēmija/Bērnu un jauniešu sporta skola er lettneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Rēzekne. Það spilar í 1. deild Lettlands sem heitir '''1. līga'''.
1765
Árið 1765 (MDCCLXV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Božidar Dimitrov
thumb|right|Božidar Dimitrov Božidar Dimitrov (búlgarska: Божидар Димитров Стоянов; fæddur 3. desember 1945 í Sozopol í Búlgaríu; d. 1. juli 2018) var búlgarskur stjórnmálamaður og sagnfræðingur. Dimitrov gegndi embætti ráðherra án ráðuneytis frá 2009 til 2011.
Ríkisábyrgðasjóður
Ríkisábyrgðasjóður er deild í Lánasýslu ríkisins. Hann var stofnaður með lögum árið 1962 og er hlutverk hans er að annast undirbúning að veitingu ríkisábyrgða og afgreiðslu þeirra. Hann á einnig að annast innlausn krafna sem falla á ríkissjóð vegna ábyrgða sem hann hefur tekist á hendur og innheimtu slíkra krafna og ýmis konar aðra starfsemi í sambandi við ríkisábyrgðir og endurlán. Við setningu laga um Lánasýslu ríkisins árið 1990 varð Ríkisábyrgðasjóður deild í Lánasýslu ríkisins.
Jón Ásbergsson
Jón Ólafur Ásbergsson (f. 31. maí 1950 á Ísafirði) er fyrrverandi framkvæmdastjóri Íslandsstofu. Foreldrar hans voru Hólmfríður Sólveig Jónsdóttir og Sigurmar Ásberg Sigurðsson, sýslumaður og síðar borgarfógeti. Kona Jóns er María Dagsdóttir hjúkrunarfræðingur og eiga þau þrjá syni.
1765
Á Íslandi
Dáin
Jón Ásbergsson
Eftir stúdentspróf (MR 1969) hóf Jón nám í viðskiptafræði í Háskóla Íslands og lauk því 1974. Hann stundaði nám í University of Arkansas í eitt ár á námstímanum. Hann hóf störf sem framkvæmdastjóri Loðskinns á Sauðárkróki, síðan framkvæmdastjóri Hagkaups hf. og eftir það framkvæmdastjóri Útflutningsráðs. Hann var formaður skólanefndar Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra, varaþingmaður um skeið, var í stjórn Stjórnunarfélags Íslands, var stjórnarformaður Íslensku óperunnar og hefur gegnt fleiri trúnaðarstörfum. Jón var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í þágu íslensks atvinnulífs og útflutnings á árinu 2010.
1765
Erlendis
Fædd
Dáin
Kersti Kaljulaid
thumb|Kersti Kaljulaid (2021) Kersti Kaljulaid (f. 30. desember 1969) er eistneskur stjórnmálamaður og fyrrverandi forseti Eistlands, í embætti frá 10. október 2016. Hún er fyrsti kvenkyns þjóðhöfðingi Eistlands frá sjálfstæði landsins, auk þess að vera yngsti forseti í sögu landsins.
Kaljulaid var lítið þekkt miðað við aðra frambjóðendur þegar stungið var upp á henni sem forseta. Hún svaraði þeirri gagnrýni í viðtölum og í opnu bréfi til almennings með því að lofa að vera sýnileg um allt landið og eiga beinar samræður við Eistlendinga. Í fyrstu skoðanakönnunum sem teknar voru eftir að hún varð forseti mældist Kaljulaid með stuðning 73% landsmanna.
Árið 2021 ákvað ríkisstjórn Kaju Kallas forsætisráðherra að styðja Kaljulaid ekki til endurkjörs í forsetaembætti. Kaljulaid hugðist engu að síður gefa kost á sér til annars kjörtímabils en henni tókst ekki að afla sér meðmæla nógu margra þingmanna til þess að vera kjörgeng í forsetakosningunum.
Friður (mannsnafn)
Friður er íslenskt karlmannsnafn.
Gróa
Gróa er íslenskt kvenmannsnafn.
Ríkisábyrgð
Ríkisábyrgð er ábyrgð Ríkisjóðs á skuldbindingum lántakenda. Ríkisábyrgðasjóður annast undirbúning og afgreiðslu ríkisábyrgða. Aðeins má veita ríkisábyrgð ef það er heimilað í lögum, fjárlögum eða sérlögum. Ríkisábyrgð er einföld ábyrgð nema annað sé tekið fram þ.e. það verður fyrst að ganga að skuldara til greiðslu áður en krefja má ábyrgðarmann.
Ísland
Frá árinu 1961 hefur verið greitt áhættugjald fyrir ábyrgð ríkissjóðs á lánum en þá voru sett lög um ríkisábyrgðir. Lög nr. 121/1997 fjalla um ríkisábyrgðir.
Trostan
Trostan er íslenskt karlmannsnafn.
Svanbjörg
Svanbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Vlastimil Hort
thumb|right|Hort leikur fjöltefli árið 1997. Vlastimil Hort (f. 12. janúar 1944) er tékkneskur stórmeistari í skák. Hann var einn af sterkustu skákmönnum heims á 7. og 8. áratugnum og var oft orðaður við heimsmeistarakeppnina en tókst aldrei að keppa um heimsmeistaratitilinn.
Huddersfield Town
thumb|250px|right|Huddersfield Town Stadium árið 2003. thumb|250px|right|Huddersfield Town Stadium árið 2009. Huddersfield Town Association Football Club er enskt knattspyrnulið frá Huddersfield, Vestur-Jórvíkurskíri sem spilar í ensku meistaradeildinni. Það var stofnað árið 1908. Árið 1926 varð liðið það fyrsta til að vinna englandsmeistaratitil þrjú ár í röð. Snemma á 8. áratugnum féll liðið úr efstu deild og var 45 ár í neðri deildum. Árið 2017 komst liðið hins vegar í ensku úrvalsdeildina en féll árið 2019.
Völlur liðsins er John Smith's Stadium (síðan 1994) sem tekur tæp 25.000 manns. Gælunafn liðsins er The Terriers.
Blönduvirkjun
thumb|Blöndustöð. thumb thumb|Blanda thumb|Blanda Blönduvirkjun er vatnsaflsvirkjun í jökulánni Blöndu sem tekin var í notkun árið 1991. Við Blönduvirkjun eru þrír 50 MW hverflar, samtals 150 MW. Við virkjunina varð til miðlunarlónið Blöndulón á húnvetnsku heiðunum og er það allt að 57 km² og hefur 400 gígalítra miðlunarrými. Heildarfallhæð er 287 m og meðalrennsli er 39 m³ á sekúndu.
Blöndustöð
Fyrstu hugmyndirnar af Blöndu komu fram um 1950 þegar byrjað var að gera markvissar áætlanir um vikjun vatnsafls á Íslandi. Fóru fram umfangsmiklar rannsóknir og til að finna hagkvæmustu tillögu til að virkja Blöndu. Tillagan sem byggt var á kom fram 1980. Blönduvirkjun er fyrsta stórvirkjun Íslendinga sem segja má að sé að öllu leyti íslensk hönnun. Framkvæmdir hófust árið 1984 og var miðað við að þeim yrði lokið árið 1988.
Bygging virkjunarinnar
Framkvæmdir hófust á virkjuninni árið 1984, með jarðgangagerð og var þá stefnt að því að rekstur myndi hefjast haustið 1988. Vegna breyttra markaðsaðstæðna var stíflugerð og niðursetningu véla frestað og gangsetning ákveðin í byrjun október 1991. Blönduvirkjun hófst með formlegum hætti 5. október 1991 þegar Jóhannes Nordal stjórnarformaður Landsvirkjunar ræsti fyrsta hverfil af þremur í rafaflsstöðinni. En stofnun Landsvirkjunar árið 1965 má rekja til þess að íslensk stjórnvöld höfðu hug á að nýta orkulindir landsins betur með því að draga að erlenda fjárfesta í orkufrekan iðnað innanlands. Fram að þeim tíma hafði rafvæðing á Íslandi verið rekin af ríki og sveitarfélögum og stóð rekstur veitufyrirtækja ekki undir nýframkvæmdum í orkumálum. Miðað við orkuspár Landsvirkjunnar var þörf á aukinni orku árið 1991 og þess vegna eru framkvæmdir miðaðar við það ár. Átta árum eftir að framkvæmdir hófust eða árið 1992 var virkjunin komin í fullan rekstur. Virkjunarkostnaðurinn varð í heild 672 milljónir króna en hann var upphaflega áætlaður 540 milljónir króna. Í dag er Landsvirkjun orkufyrirtæki sem leggur grunn að nútíma lífsgæðum og starfar af ábyrgð í anda sjálfbærrar þróunar. Fyrirtækið stefnir að því að verða öflugt fyrirtæi á alþjóðavettvangi á grundvelli sveigjanleika og góðrar þjónustu við viðskiptavin
Við Blönduvirkjun unnu að jafnaðu rúmlega hundrað manns frá stórum fyrirtækjum, Landsvirkjun, Hagvirki, Krafttaki og Metalna. Mestar framkvæmdir voru við undirbúning stíflugerðar sem var í umsjá Hagvirkis, við það unnu fimmtíu manns. Aðalframkvæmdarhlutinn var við stíflugerðina í bergþéttingu meðfram stíflugarðinum. Boraðar eru holur niður á visst dýpi og sementseðju dælt ofan í þær til þéttingar.
Blanda var stífluð við Reftjarnarbungu, um miðja vegu á milli upptaka og árósa. Önnur stífla var reist við upptök Kolkukvíslar nokkru vestar en hún rennur til Vatnsdalsár. Með þessum tveim stíflum myndaðist miðlunarlónið.
Stöðvarhús Blönduvirkjunar er neðanjarðar og yfir því er stjórn- og tengivirkihús. Aðrar helstu byggingar kringum virkjunina eru starfsmannahús, verkstæði og íbúðarhús stöðvarstjóra. Þegar unnið var að jarðgangnagerðinni þá voru allir fletir gangnanna húðaðir með múr og stálflísum sem smjúga inn í bergið og styrkja það.
Blönduvirkjun er frábrugðin öðrum virkjunum að því leyti að hún er neðanjarðar virki. Ekkert orkuver af þessari stærðargráðu hefur vélbúnað sinn að öllu leyti neðanjarðar. Stærsti stigi landsins var einnig settur upp en hann telur 1100 tröppur.
Virkjanir og aflstöðvar
Bæði vatnsaflsstöðvar og gufuaflsstöðvar nýta sér hringrás vatns. Vatnið sem rennur í gegnum vatnsorkuverin hefur einhvern tímann fallið sem rigning eða snjókorn af himnum ofan. Ef til vill hefur snjókornið lent á jökli þar sem það hefur geymst í hundruð ára áður en það bráðnaði og fór í gegnum vélar eins stöðvarhússins. Nýtanlegur jarðhiti er einnig fólginn í úrkomu sem fellur á jörðina og leitar djúpt niður í jörðu. Þar tekur vatnið upp varma úr heitu bergi og berst síðan aftur upp á yfirborðið.
Að velja stað fyrir virkjun þarf að hafa í huga að til þess að nýta kraftinn sem býr í vatninu er best að velja stað í ánni þar sem fallhæð er sem mest á sem stystri vegalengd. Einnig ræður vatnsmagnið því hve mikla orku er hægt að beisla.
Á Íslandi hefur vatnsaflið fyrst og fremst verið notað til raforkuframleiðslu þar sem nýtni við umbreytingu á vatnsafli í raforku er mjög góð. Einnig er mikill kostur að orkulindin endurnýjast stöðugt og mun halda áfram að gera það nema til komi stórfelldar loftslagsbreytingar.
Hverfillinn sem notaður er í gufuaflstöð notfærir sér sömu lögmál og hverflar í vatnsaflsstöðvum. Í gufuaflstöð er það hins vegar þrýstingurinn frá gufunni sem knýr hverfilinn. Hverfillinn gegnir ásamt rafalanum lykilhlutverki í framleiðslu á rafmagni. Til eru þrjár megingerðir hverfla í vatnsaflsstöðvum; Francis, Pelton og Kaplan.
Hugtakið orkugeta segir til um hversu mikið rafmagn tiltekin stöð getur framleitt. Orkugeta stöðva er mæld í gígawattstundum (GWst).
Áhrif Blönduvirkjunar á lífríki og umhverfi
Á Íslandi er til nóg af vatni til að virkja til raforku. Hægt er að halda uppi raforkuframleiðslu í landinu án þess að nota orkugjafa sem valda mengun andrúmsloftsins eða gróður-eyðingu við brennslu. Ekki eru allir á eitt sáttir um hvað mikið landrými á að fara undir miðlunarlón. Vatnsaflavirkjanir þarfnast yfirleitt miðlunarlóna til að jafna út dægursveiflur í rennsli og miðla vatni á milli árstíða. Við byggingu vatnsaflsvirkjana fylgir þó óhjákvæmilega röskun á landi og gróðri. Leggur Landsvirkjun mikla vinnu í undirbúning með ítalegum rannsóknum á sem flestum sviðum. Þannig sem minnst tjón hljótist af og jafnvægi ríki áfram í vistkerfinu.
Frá Kolkustíflu er vatni veitt um veituskurði og vötn, samtals um 25 km leið að inntakslóni virkjunarinnar. Gróður þakti stóran hluta landsvæðisins sem fór undir miðlunarlón og inntakslón Blöndustöðvar. Samið var við heimamenn um að virkjunaraðili bætti gróðrartapið með uppgræðslu örfoka lands á heiðum beggja vegna við Blöndu, Auðkúluheiði og Eyvindarstaðaheiði. Landsvirkjun hefur ræktað rúmlega 3000 hektara lands frá árinu 1981, þetta eru umfangsmestu uppgræðsluaðgerðir sem ráðist hefur verið í á hálendi landsins.
Í Blöndu renna fjölmargar vatnsmiklar lindár og dragár frá upptökum og til sjávar. Blanda hefur verið vinsæl veiðiá alla sína tíð en þar má veiða lax, eftir virkjun þykir betra að veiða þar en áður en áin var svo gruggug fyrir virkjun að fiskurinn sá ekki beituna. Eftir virkjun er áin tærari og því er laxinn veiðanlegur á flugu og er áin hentug til hefðbundinnar stangveiði.
Rannsóknir benda til að líffræðilega ástand Blöndu eftir að hún var virkjuð hafi breyst þannig að fiskmagn varð fljótlega mikið í Blöndulóni en fimm árum eftir myndun þess fór vaxtarhraði bleikju og stærð við kynþroska að minnka.
1764
Árið 1764 (MDCCLXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Victor Horta
Victor Horta (fæddur 6. janúar 1861, dáinn 8. september 1947) var belgískur hönnuður og arkitekt.
Friðvin
Friðvin er íslenskt karlmannsnafn.
Zlatan Ibrahimović
thumb|Ibrahimović í leik með sænska landsliðinu árið 2012.
SK Babīte
'SK Babīte er lettneskt knattspyrnufélag með aðsetur í Babīte sem er nálægt Ríga þeir spila heimaleiki sína á Skonto Stadium í Ríga, það spilar í 1. deild Lettlands.
Zlatan Ibrahimović
Zlatan Ibrahimović (f. 3. október 1981 í Malmö) er sænskur fyrrum knattspyrnumaður. Hann er sonur bosnísks föður og króatískrar móður sem fluttu til Svíþjóðar árið 1977. Hann skoraði um 580 mörk í efstu stigum knattspyrnu og spilað um 1000 leiki.
Ibrahimović hóf ferilinn með heimaliði sínu Malmö FF en spilaði með liðum eins og Ajax, Inter Milan, AC Milan, Juventus, FC Barcelona og Paris Saint-Germain. Hann gekk til liðs við Manchester United árið 2016. Árið 2018 hélt hann til LA Galaxy í Bandaríkjunum.
Ibrahimović ákvað að segja skilið við sænska landsliðið eftir Evrópumótið í Frakklandi árið 2016.
Gunnar Helgason
Gunnar Helgason (f. 24. nóvember 1965) er íslenskur leikari, leikstjóri, og barnabókahöfundur.
Gunnar lék hlutverk í stórmyndinni The Secret Life of Walter Mitty frá 2013 á móti Ben Stiller.
GIMP
GIMP (stendur nú fyrir GNU Image Manipulation Program en áður General Image Manipulation Program) er frjálst myndvinnsluforrit fyrir rastamyndir á borð við stafrænar ljósmyndir. Þróun forritsins hófst árið 1995 að undirlagi Spencer Kimball og Peter Mattis. Það er núna hluti af GNOME-verkefninu. Til eru útgáfur GIMP fyrir ýmis stýrikerfi s.s. Linux, Unix, Windows og Mac OS X.
421
Árið 421 (CDXXI í rómverskum tölum)
Trúmann
Trúmann er íslenskt karlmannsnafn.
Melanotaenia goldiei
Melanotaenia goldiei er tegund af regnbogafiskum sem er frá Nýju-Gíneu.
Valbrá
thumb|350px|right|[[Mikhail Gorbachev, fyrrverandi leiðtogi Sovétríkjanna, er með áberandi valbrá ofarlega á enninu.]] Valbrá (nevus flammeus) er rauður eða rauðblár fæðingarblettur sem er algengastur í andliti en getur verið hvar sem er á líkamanum og verið mjög stór.
Um þrjú börn af þúsundi fæðast með valbrá. Hún getur verið til mikilla lýta og valdið fólki vanlíðan og vandamálum. Valbrá hverfur yfirleitt ekki eða lýsist með aldrinum eins og sumir aðrir fæðingarblettir; þvert á móti dökknar hún og getur jafnvel í stöku tilvikum þykknað og orðið upphleypt. Ef valbrá sem þykknar er nálægt auga eða munni getur hún valdið afmyndun á andliti.
Ástæðan fyrir myndun valbrár er sú að háræðar á ákveðnum svæðum í húðinni eru of margar og víðar og of mikið blóðflæði verður til þessara svæða svo að dökkleitur blettur myndast þar. Engin ástæða er þekkt fyrir að þetta gerist en ýmis hjátrú hefur tengst valbrá; hérlendis var sagt að hún stafaði af því að móðirin hefði á meðgöngutímanum borðað rjúpu sem valur hefði drepið en víða erlendis var því trúað að orsökin væri að móðirin hefði verið gripin ofsahræðslu þegar hún gekk með barnið eða að hún hefði horft á eldsvoða.
Ekki er hægt að fjarlægja valbrá en hægt er að gera hana minna áberandi og er það gert ýmist með skurðaðgerð, frystingu eða leysigeislum. Síðastnefnda aðferðin þykir gefa besta raun því þá eru útvíkkuðu háræðarnar brenndar burt án þess að valda skaða á húðinni. Valbráin hverfur þó sjaldnast alveg en oftast er hægt að hylja hana með andlitsfarða.
Svanbjört
Svanbjört er íslenskt kvenmannsnafn.
Guðbjörg
Guðbjörg er íslenskt kvenmannsnafn.
Jörundur Ragnarsson
Jörundur Ragnarsson (f. 9. júlí 1979) er íslenskur leikari. Jörundur útskrifaðist með B.F.A. gráðu frá Listaháskóla Íslands árið 2006. Hann hefur bæði leikið á sviði (t.d. Footloose, Lík í óskilum og Killer Joe) sem og í sjónvarpsþáttum og kvikmyndum.
Fyrsta kvikmynd sem Jörundur lék í var Köld slóð sem Björn Br. Björnsson leikstýrði. Hann fékk svo hlutverk misþroska drengs í kvikmynd Guðnýjar Halldórsdóttur Veðramót og fyrir það hlutverk fékk hann Edduverðlaun árið 2007. Haustið 2007 lék hann Daníel Sævarsson í Næturvaktinni, persónu sem hefur flosnað upp úr læknisfræði vegna prófkvíða og þunglyndis og tekið að sér starf á bensínstöð. Í framhaldi af velgengni þáttaraðarinnar lék hann einnig í sjónvarpsþáttaröðunum Dagvaktinni og Fangavaktinni, sem síðar ólu af sér kvikmyndina Bjarnfreðarson. Hann lék einnig galdrakarl í Astrópíu og Margeir í Heimsenda.
Orralauf
Orralauf (fræðiheiti: Dryas drummondii ) er holtasóleyjartegund sem var lýst af Richards og Hooker. Hún er í rósaætt. Hún vex í norðarlega í Norður Ameríku; frá Alaska til Nýfundnalands, suður til Montana. Hún getur myndað sambýli með niturbindandi örverum.
Lýsing
Hún líkist Holtasóley, nema að hún er hávaxnari og með gul blóm.
Hvolfþak
thumb|right|[[Péturskirkjan í Róm er með hvolfþak með ljósturni efst.]] Hvolfþak er algengt form í byggingarlist sem líkist holu efra hvolfi hnattar. Hvolfþök eru ekki alltaf fullkominn hálfhringur heldur geta verið öskjulaga í þversniði. Egglaga hvolfþak var nýjung sem einkenndi barokktímabilið.
Íslam í Póllandi
Íslam í Póllandi er iðkun íslams í Póllandi, íslam er minnihlutatrú í Póllandi. Íslam kom til Póllands á 14. öld. Frá þessum tíma var það fyrst og fremst Lipka-Tatarar, sem margir hverjir settust að í pólsk-litháíska samveldinu á meðan þeir héldu áfram hefðum sínum og trúarskoðunum. Fyrstu mikilvægu hópar múslima sem ekki eru tatarar komu til Póllands á áttunda áratugnum, þó þeir séu mjög lítill minnihluti.
Í dag eru innan við 0,1% íbúa Póllands múslimar. Meirihluti múslima í Póllandi eru súnnítar.
Flatlús
Flatlús (fræðiheiti: Pthirus pubis) er skordýr sem lifir sem sníkjudýr í kynhárum manna. Flatlúsin getur einnig lifað á öðrum líkamshlutum sem eru hári vaxnir, þar á meðal augnhárum. Flatlúsin lifir eingöngu á blóði. Menn og górillur eru einu þekktu hýslar hennar.
Alfreð Finnbogason
Alfreð Finnbogason er íslenskur knattspyrnumaður sem spilaði síðast fyrir Lyngby Boldklub í Danmörku. Hann spilar sem framherji.
Alfreð ólst upp hjá Breiðablik og fór svo til Lokeren eftir að hafað unnið Pepsi deildina með Breiðablik. Árið 2012 fór Alfreð á lán til Helsingborg IF og var síðan seldur til SC Heerenveen á Hollandi. Á seinasta tímabili sínu hjá Heerenveen var Alfreð markahæstur í hollensku úrvalsdeildinni Eredivisie með 24 mörk í 50 leikjum. Eftir það tímabil voru mörg stórlið á borð við AS Roma og Liverpool sem vildu fá Alfreð en það var Real Sociedad sem náði að krækja í hann fyrir rúmlega 7.5 milljónir evra.
Frá 2016-2022 var hann verið með Augsburg. Alfreð skoraði tvær þrennur tímabilið 2017-2018 fyrir liðið. Hann meiddist seinni hluta tímabils en endaði með 12 mörk alls.
Phyllocladus aspleniifolius
Phyllocladus aspleniifolius er stórt tré frá Tasmaníu.
Alfreð Finnbogason
Alfreð skoraði fyrsta mark Íslands í Heimsmeistarakeppninni í knattspyrnu árið 2018. Alfreð hefur skorað 15 mörk fyrir íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. thumb|Alfreð á HM 2018.
Félagslið
Breiðablik Helsingborg
''Tölfræði uppfærð 29. mars 2016''
Landslið
''Tölfræði uppfærð 9. október 2016''
Fjársýsla ríkisins
Helstu verkefni Fjársýslu ríkisins eru
Saga
Árið 1910 var ráðinn aðalbókari á skrifstofu Stjórnarráðsins til að annast bókhald Landssjóðs. Fyrstu lögin um starfsemi Ríkisbókhalds voru sett árið 1931 og giltu þau allt fram til ársins 1966. Þá voru sett ný lög og komið á nýrri skipan um samningu fjárlaga og bókhald ríkisins. Árið 1997 varð Ríkisbókhald sérstök ríkisstofnun með lögum nr. 88/1997. Árið 1952 fluttist launaafgreiðsla ríkisins til Ríkisbókhalds en hún var síðar færð undir fjármálaráðuneytið og síðan aftur 1998 til Ríkisbókhalds. Embætti ríkisféhirðis heyrir undir Ríkisbókhald frá 1. mars 2002 og var þá nafni stofnunarinnar breytt úr Ríkisbókhald í Fjársýsla Ríkisins og forstöðumaður hennar ber starfsheitið fjársýslustjóri.
1763
Á Íslandi
Dáin
Opinberar aftökur ''
Erlendis
Fædd
Dáin
Fingrablaðka
Fingrablaðka (fræðiheiti: Lewisia brachycalyx ) er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er ættuð frá suðvestur Bandaríkjunum og Baja California í Mexíkó.
Þórshöfn (Miðnesi)
Þórshöfn er vík og fyrrum verslunarstaður nálægt Sandgerði á Reykjanesskaga. Þar fór mikil verslun fram við þýsk skip á 15. og 16. öld, verslun lagðist af vegna einokunarverslunarinnar en hófst þar aftur á 19. öld. Elsta heimild um Þórshöfn er frá 16. öld.
Skipið Jamestown strandaði þar nærri 1881.
Við Þórshöfn eru engin mannvirki fyrir utan vörðu.
Fritz
Fritz er karlmannsnafn af þýskum uppruna. Það er upprunalega stytting á Friedrich eða Frederick sem er ritað Friðrik á íslenskan máta.
Skiptá
thumb|Skiptárfoss Skiptá er á í Kjálkafirði og er áin mörk Austur- og Vestur-Barðastrandasýslu. Í ánni er fossinn Skiptárfoss.
Bayer 04 Leverkusen
Bayer Leverkusen er þýskt knattspyrnufélag stofnað í Leverkusen. Það er tengt lyfjafyrirtækinu Bayer. Liðið spilar heimaleiki sína á BayArena.
Skollakoppur
Skollakoppur eða grænígull (fræðiheiti: Strongylocentrotus droebachiensis) er yfirleitt grænn á litinn en hann getur líka verið brúnletur. Skollakoppur finnst allt í kringum Ísland og er algengastur á 5-30 metra dýpi en hefur alveg fundist á 1500 metra dýpi, þó það sé sjaldgæft. Hann finst í Norður Atlantshafi, í Norður íshafinu og Norður Kyrrhafi og mjög algengur í öllu Atlandshafi. Við réttar aðstæður þ.e. þegar nóg er af fæðuframboði, getur hann stækkað hratt. Meðalstærð hjá fullorðins ígulkers er 50 mm en stærsta sem fundist hefur var mælt 87 mm. Skollakoppur er algengasta tegund ígulkera sem finnst við strendur Íslands. hann hefur harða skel sem er öll út í broddum til að verja sig fyrir óvinum en broddarnir geta verið 1,5 cm á lengd. Hann getur hreyft broddana og neðri hluta sinn til gangs um botninn og til að afla sér fæðu. Hann étur með munni sem finnst undir honum, en endaþarmsopið er ofan á dýrinu og í kjafti hans eru fimm harðar tennur sem geta brotið harða fæðu eins og skeljar. Hann borðar allt sem að kjafti kemur og getur verið skæður skemmdarvargur í humar- og krabbagildrum. En helsta fæða hans er þó þari og ef mikið er af skollakopp étur hann upp þaraskóga svo þeir vaxa ekki aftur upp fyrr en öll Ígulkerin séu dauð eða farinn.
Æxlun
Flest skrápdýr eru með aðskild kyn og skollakoppur er engin undantekning. Skollakoppar stunda ytri frjóvgun en nokkur skrápdýr fjölga sér án þess að stunda æxlun og gera það með að skipta líkamanum. Þeir hafa fimm kynkirtla og eru þeir staðsettir nálægt endaþarmi. Karlinn dælir út kynfrumum og utan líkama konunar og þá á frjóvgun sér stað. Ef einn karl losar kynfrumur þá losar næsti skollakoppur líka kynfrumur og þetta leiðir til að þessa að flestir kynþroska skollakollar sem búa á sama svæði losa kynfrumur í sjóinn á sama tíma. Þegar eggin eru búinn að klekjast út í sjónum berast lirfurnar með straumum sjósins og í nokkur ár. Lifurnar lifa á allskonar örverum. Þegar lirfurnar eru tilbúnar að breytast í ígulker setjast þær á botninn. Frjóvgun ígulkera á sér stað á vorin en nákvæmlega tímasetning fer eftir hitastigi sjávar.
Gaddar
Gaddarnir á ígulkerum eru aðallega til þess að verjast afræningjum sem vilja borða þá. Ígulker er fæða allskonar krabba, stórra fiska, fugla og krossfiska en þó aðallega þegar þau eru enn ekki búinn að ná fullri stærð. Skollakoppar notar gaddana og sogfætur til að hreyfa sig eftir botninum. Gaddarnir eru ekki taldir eitraðir. Lengstu gaddarnir eru undir dýrinu en ef þeir brotna endurnýja þeir sig sjálfir en tekur lengri tíma að endunýja sig ef það brotnar algjörlega af. Á enda hvers gadda er lítil svipa sem hjálpar þeim að koma matnum upp í kjaftinn á sér. Svipurnar eru sveigjanlegar og teygja sig í agnir sem fljóta í sjónum.
Ígulkeraveiðar við Ísland
Árið 1992 hófust fyrst veiðar á Ígulkerum við Ísland. Árið 1994 voru var náð hámarki í veiðum en veidd voru 1500 tonn og veiddust þau aðallega í Húnaflóa og Breiðafirði. Markaður fyrir ígulkerahrogn hrundi árið 1997 en hafa verið nánast engar síðan þá. Ástæðan fyrir að markaðurinn hafi hrunið er talin vera sú að þau eru mjög viðkvæm og vandmeðfarinn vara.
Ófærufoss
thumb|Ófærufoss [[22. júlí 2001, steinboginn gekk yfir neðri fossinn þar til vorið 1993]] thumb|Steinboginn 1984. Ófærufoss er tvískiptur foss í ánni Nyrðri-Ófæru þar sem hún fellur ofan í Eldgjá. Yfir neðri fossinn var náttúruleg brú (steinbogi), sem hrundi í ána í vorleysingum vorið 1993. Steinbogi sá var úr hrauni og var ofan af Eldgjárarmi, og hafði sigið niður, en áin svo grafið sig undir og í gegn. Framhald blágrýtislags þess sem myndaði steinbogann er að finna í vegg gjárinnar sunnan Ófæru.
Atriði úr kvikmyndinni Í skugga hrafnsins var tekin upp við Ófærufoss á meðan að steinboginn var ennþá heill.
Svanborg
Svanborg er íslenskt kvenmannsnafn.
Melanotaenia irianjaya
Melanotaenia irianjaya er tegund af regnbogafiskum sem er frá norðvestur Nýju-Gíneu.
Tryggvi
Tryggvi er íslenskt karlmannsnafn.
Frímann
Frímann er íslenskt karlmannsnafn.