cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
John Hicks
Verðmæti og Fjármagn
Bókina Verðmæti og Fjármagn birti Hicks árið 1939. Í henni eru 19 kaflar og er bókinni skipt í inngang, fjóra hluta og viðauka. Fyrsti hlutinn kallast kenningin um huglægt gildi (e. The theory of subjective value), sá næsti kallast heildarjafnvægi (e. general equilibrium theory), þriðji kaflinn Undirstöður efnahagsframfara (e. The foundations of economic dynamics) og loks virkni kraftmikils kerfis (e. The working of the dynamic system). Bókin byrjar með einfalt vandamál neytenda og dregur ályktanir útfrá því: Neytandi hefur takmarkað magn fjár til þess að eyða í tvo hluti. Höfundur veltir upp spurningunni hvað ákvarði magn af sitthvorum hlut sem neytandi kaupir? Takmörkin, sem sett eru á nytjafallið og eftirspurnarjafnvægi, útskýrir útgjaldaskorð neytendans. Þessi tilgáta ýtir undir fræðilega niðurstöðu verðbreytingar á einni af vörunum á því magni sem neytandinn neytir af hverri vöru. Tilgátan útskýrir breytingu yfir í staðgönguáhrif og tekjuáhrif.
Áhrif rannsókna á rekstrarhagfræði voru mikil og hugmyndir, sem kynntar voru í bókinni, þróuðu rekstrarhagfræði áfram sem fræðigrein. Meðal annars sýndi Hicks fram á að margt sem hagfræðingar trúa á um virðiskenningu sé hægt að finna út án þess að nytjar séu mælanlegar.
IS-LM líkanið
IS-LM líkanið eða Hicks-Hansen líkanið er þjóðhagfræðilíkan sem sýnir samband vaxta og eigna. IS-LM líkanið útskýrir aðallega tvo hluti, í fyrsta lagi útskýrir það breytingu á þjóðartekjum (GNI) til skemmri tíma þar sem verðlag breytist ekki og í öðru lagi útskýrir það breytingu á heildareftirspurnarferli. Því hentar þetta líkan vel til þess að greina hagsveiflur og viðeigandi viðbrögð við þeim.
Hicks þróaði líkanið árið 1937 og síðar bætti Alvin Hansen við það. Líkanið er stærðfræðileg framsetning á keynesískum þjóðhagfræðikenningum. Á fimmta áratug upp að miðjum áttunda áratug 20. aldar var líkanið megin tæki í þjóðhagfræði rannsóknum en síðan þá hefur það aðallega verið notað sem kennslutæki í þjóðhagfræði.
Karl Nehammer
Karl Nehammer (f. 18. október 1972) er austurrískur stjórnmálamaður sem hefur verið kanslari Austurríkis frá 6. desember 2021. Hann er meðlimur í Austurríska þjóðarflokknum og var innanríkisráðherra landsins frá 2020 til 2021. Hann hefur setið á neðri deild austurríska þingsins frá árinu 2017.
Nehammer á að baki langan feril innan austurríska hersins. Sem innanríkisráðherra í stjórn Sebastians Kurz var hann þekktur fyrir harða afstöðu sína í innflytjendamálum og fyrir andstöðu gegn róttækri íslamstrú.
Nehammer var kjörinn formaður Þjóðarflokksins þann 3. desember 2021 eftir að Kurz, sem hafði sagt af sér kanslaraembættinu tveimur mánuðum fyrr vegna spillingarrannsóknar, tilkynnti að hann hygðist hætta alfarið í stjórnmálum. Í kjölfarið lýsti Alexander Schallenberg, sem hafði tekið við kanslaraembættinu af Kurz, yfir að hann hygðist hætta sem kanslari og víkja fyrir nýjum leiðtoga flokksins.
Nehammer fundaði með Volodímír Selenskíj Úkraínuforseta í Kænugarði og svo með Vladímír Pútín Rússlandsforseta í Moskvu í apríl 2022. Hann var fyrsti evrópski leiðtoginn sem hitti Pútín eftir að innrás Rússa í Úkraínu hófst.
Viðaraska
thumb|Aska eftir varðeld.
Viðaraska er púður sem eftir verður þegar brenndur hefur verið viður. Alls konar öskutegundur finnast við tjaldsvæði.
Innihald
Um það bil 6–10% af viði verður aska við bruna. Tegund viðarins hefur áhrif á innihaldi öskunnar. Aðstæðurnar, sem viðurinn brann við, hafa líka áhrif á innihald og magn öskunnar. Minni aska myndast við hærra hitastig
Viðaraska inniheldur kalsíumkarbónat, stundum allt að 25 til 45% af því. Minna en 10% viðurösku er pottaska, og minna en 1% hennar er fosfat. Hún inniheldur líka snefilefni: járn, mangan, sink, kopar og suma þunga málma. Þessi hlutföll geta verið mjög breytileg af því að brunahitastig getur haft mikil áhrif á samsetningu viðarösku.
Notkun
Viðaraska er oft sett í landfyllingu en nú á dögum eru til aðrar umhverfisvænni kostir til öskulosunar.
Í mjög langan tíma hefur viðaraska verið notuð í landbúnaði til þess að gefa jarðvegi næturefni aftur. Hægt er að nota viðarösku sem gróðuráburð, en hún inniheldur ekkert nitur. Vegna kalsíumkarbónats gefur viðaraska frá sér kalk sem afsýrir jarðveginn og lækkar sýrustig hans. Hægt er að búa til kalíumhýdroxíð úr viðarösku, sem getur þá verið notað til að framleiða sápu.
Tengt efni
رماد Qhilla Cendra Asche Cindro Ceniza Tuhka Cendre Luath Cinza Tanimbu אפר Cindro Cenere 灰 재 Eisch Pelenai As (verbranding) Oske Aske Popiół Uchpa Cenuşă Зола Cìnniri Aska Kül Зола
Hvítur nashyrningur
Hvítur Nashyrningur (ceratotherium simum), er stærsta tegund nashyrninga, og stærsta landspendýrið, ásamt flóðhestum, á eftir fílum.
Almenn Lýsing
Hvítur Nashyrningur er ekki hvítur heldur ljósgrár. Hollenskir landnemar í Afríku kölluðu þessa tegund 'víðan nashyrning' (wyd) en ekki tókst Englendingum betur með þýðinguna en svo að hann varð hvítur. Lengd frá höfði til botns er um 320-370 cm, og hæð er 190-200 cm. Að vigt er fullvaxið karldýr um 2900 kg. Nokkur karldýr geta náð lengd uppá 5 metra og vigt uppá 3600 til 4000 kg.
Undirtegundir
Af hvítum nashyrningum eru 2 undirtegundir nyrðri & syðri:
Líffræði
Meðgöngutími hvítra nashyrninga er um 16 til 17 mánuðir, og fæðist þá 1 afkvæmi, en sárasjaldan 2. Hvítir nashyrningar verða 50-60 ára.
Varðveisla
Í gegnum tíðina hefur syðri undirtegundin verið í mikilli útrýmingarhættu sökum óheftrar veiði. Árið 1880 voru aðeins 25 - 30 einstaklingar eftir í Umfolozi, í Suður-Afríku. Verndaraðgerðir eru enn strangari en fyrir aðrar tegundir hefur stofnin stækkað nokkuð. Á sjöunda áratuginum voru margir einstaklingar fangaðir og færðir í dýragarða og friðlýst svæði. Nokkuð ólíkt er hlutskipti nyrðri undirtegundarinnar. Árið 1970 taldi stofninn um 500 dýr, en féll niður í aðeins 5-10 árið 2006 vegna ólöglegra veiða. Árið 2008 var hann skilgreindur útdauður í náttúrunni og aðeins að finna í dýragörðum.
2. deild kvenna í knattspyrnu 1984
Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 3. sinn árið 1984.
Stigatafla
Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur
Naflaló
right|thumb|Naflaló. Naflaló eða naflakusk er kuskhnoðri í nafla manns sem samanstendur aðallega af stökum trefjum úr fatnaði ásamt svolitlu af dauðum húðfrumum og líkamshárum. Naflaló myndast sjaldnar hjá konum en körlum, enda eru þær með fíngerðari og styttri líkamshár en þeir.
Tenglar
Lint (material) Navelludd
Ingi T. Lárusson
Ingi Tómas Lárusson (26. ágúst 1892 – 24. mars 1946) var íslenskt tónskáld. Hann fæddist á Seyðisfirði og var sonur Þórunnar Gísladóttur Wiium og Lárusar Tómassonar bóksala. Hann lærði hljóðfæraleik á Seyðisfirði en var synjað um styrk til tónlistarnáms í Danmörku frá Alþingi. Hann lauk verslunarprófi við Verslunarskóla Íslands og fékkst lengst af við verslunarstörf. Þekktustu lög hans eru „Í svanalíki“ (við ljóð Enars Benediktssonar), „Ég bið að heilsa“ (við ljóð Jónasar Hallgrímssonar) og „Ó, blessuð vertu sumarsól“ (við ljóð Páls Ólafssonar). Öll þessi lög samdi hann sem barn og unglingur, það síðastnefnda aðeins sjö ára gamall.
Pípukragi
thumb|right|Hollensk kona með pípukraga á málverki eftir [[Jan Miense Molenaer frá 1630.]] Pípukragi (eða rúkragi) er stífaður kragi í þéttum fellingum (pípum) sem var í tísku meðal aðalsfólks og borgara í Evrópu á 16. og 17. öld.
Pípukraginn er upprunalega frá Spáni og komst í tísku á síðari hluta 16. aldar. Í upphafi Barokktímans minnkaði notkun hans umtalsvert, en hélt þó áfram vinsældum sínum í Hollandi og sem hluti af hátíðarbúningum og prestskrúða í norðurhluta Þýskalands og í Danmörku. Pípukraginn er enn hluti af prestskrúða sums staðar í löndum mótmælenda, s.s. á Íslandi.
Hreppsnefnd Sauðárkróks
Sauðárkrókshreppur varð til árið 1907 þegar Sauðárhreppi hinum forna var skipt í tvennt, annars vega Sauðárkrókshrepp og hins vegar Skarðshrepp. Því var kosið í hreppsnefnd Sauðárhrepps.
1946
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 27. janúar 1946.
1942
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1938
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1. febrúar 1938.
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1931
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1931
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1928
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1928
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1925
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1925
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1922
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1922
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1919
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1919
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1916
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1916
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1913
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1913
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1910
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1910
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
1907
Hreppsnefnd Sauðárkrókshrepps sem var kosin í sveitarstjórnarkosningunum 1907
Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd:
Godfrey Harold Hardy
thumb|right|Godfrey Harold Hardy Godfrey Harold Hardy (7. febrúar 1877 – 1. desember 1947) var breskur stærðfræðiprófessor, kunnur fyrir verk sín í talnafræði og stærðfræðigreiningu.
Hardy var meðal fremstu stærðfræðinga á fyrri hluta 20. aldarinnar. Einkum er hann kunnur á meðal leikmanna fyrir að hafa skrifað bókina „Málsvörn stærðfræðings“ þar sem hann útskýrir eðli og markmið hreinstærðfræðinnar.
Bergfræði
thumb|Berg undir smásjá Bergfræði eða jarðvegsfræði er undirgrein jarðfræðinnar sem fæst við rannsóknir á bergi og þeim aðstæðum sem það myndast við. Þeir sem leggja stund á greinina kallast bergfræðingar (eða jarðvegsfræðingar). Undirgreinar bergfræðinnar eru storkubergsfræði, myndbreytingarbergsfræði og setbergsfræði.
Fjórðungssandur
Fjórðungssandur er landflæmi á Gnúpverjaafrétti, milli ánna Kisu og Hnífár. Fjórðungssandur er gróðurlaus að mestu nema í Eyvafeni og Hnífárveri en við það síðarnefnda hefst óslitið gróðurbelti inn að Arnarfelli hinu mikla — er því hægt að segja að Þjórsárver hefjist hér.
Agnar Eldberg Kofoed-Hansen
Agnar Kofoed-Hansen (3. ágúst 1915 – 23. desember 1982) var flugmaður, flugmálastjóri og lögreglustjóri. Hann fæddist í Reykjavík og lærði að fljúga í flugskóla danska sjóhersins. Eftir nám starfaði hann sem flugmaður í Danmörku og aflaði sér frekari réttinda Noregi og Þýskalandi. Hann var hvatamaður að stofnun Svifflugfélags Íslands 1936, Flugmálafélagsins 1936 og Flugfélags Akureyrar 1937. Skipaður í embætti lögreglustjórans í Reykjavík 1939, þá 24 ára, af Hermanni Jónassyni dómsmálaráðherra. Sendur sama ár í kynnisferð til lögreglunnar í Kaupmannahöfn og í Þýskalandi. Varð þar fyrir miklum áhrifum af rannsóknum Þjóðverja á arfgengi glæpahneigðar. „En það sem mest áhrif hafði á mig, mér liggur við að segja skelfileg, voru rannsóknir þeirra [Kriminalpolizei Amt] á ættgengi glæpahneigðar. Ég vissi auðvitað að hún gat lagst í ættir eins og aðrir kostir og gallar manna – en að hún gerði það í þeim mæli sem þarna voru færðar sönnur á, hafði mig ekki órað fyrir. [...] Þetta voru ísköld vísindi, sannindi sem komu nasisma ekkert við, höfðu reyndar verið stunduð frá því löngu áður en Hitler kom í heiminn. – Ég gleymi þessu aldrei. Ég hefði kosið að lifa í annarri trú. Ég aðhylltist á mínum róttæku unglingsárum kenningu Lysenkos, uppáhalds erfðafræðings Stalins, að uppeldi og umhverfi mótaði manninn og hefði jafnvel áhrif á genin, en kenningin hefur því miður verið afsönnuð fyrir löngu. [...] En þarna blöstu staðreyndirnar við mér, ættartrén, svart á hvítu – og brenndu sig óafmáanlega inn í mig.“ Agnar tók við embætti lögreglustjórans í Reykjavík árið 1940 og gegndi því til ársins 1947.
Árið 1939 fól, Hermann Jónasson forsætisráðherra, lögreglustjóraembættinu í Reykjavík að stofna það sem hann nefndi „Eftirgrennslanadeild“ hjá Útlendingaeftirliti lögreglunnar. .
Agnar var flugvallastjóri ríkisins árin 1947–1951. Hann varð flugmálastjóri 1951 og gegndi því starfi til dauðadags.
Ferill
Æviminningar teknar saman í samvinnu við Jóhannes Helga rithöfund og gefnar út í bókunum „Á brattann“ og „Lögreglustjóri á stríðsárum“.
Fjölskylda
Foreldrar: Emilía Kristbjörg Benediktsdóttir og Agner Francisco Kofoed-Hansen skógræktarstjóri í Reykjavík.
Maki: Björg Sigríður Anna Axelsdóttir Kofoed-Hansen, Dóttir Axels Kristjánssonar, stórkaupmanns og konsúls á Akureyri og Hólmfríðar Jónsdóttur.
Börn: Astrid Björg Kofoed-Hansen, Hólmfríður Sólveig Kofoed-Hansen, Emilía Kristín Kofoed-Hansen, Sophie Isabella Kofoed-Hansen, Björg Sigríður Anna Kofoed-Hansen og Agnar Kofoed-Hansen.
Rochester Broncos
Rochester Broncos var stuttlíft hafnaboltalið og spilaði aðeins eina leiktíð árið 1890. Þeir enduðu í 5. sæti í deildinni með stigahlutfallið 63-63. Heimaleikir liðsins voru spilaðir á Culver Field.
Rochester var einn þriggja klúbba (hinir tveir voru Syracuse og  Toledo) sem léku í Alþjóðasambandinu árið 1889 og voru fengnir í stað  Brooklyn og  Cincinnati (sem hvikuðu í National League),  Baltimore (sem fór til Atlantic Association ), og  Kansas City (sem endaði í Western Association). Í ÚA höfðu þeir leikið sem  'Rochester Jingoes' .
Broncos var stjórnað af Pat Powers, sem síðar stýrði  New York Giants árið 1892. Helsti slagari þeirra var miðvörður Sandy Griffin, sem barði .307 í 107 leikjum. Bob Barr (28-24, 3,25) og Will Calihan (18-15, 3,28) voru þeirra bestu könnur. Ledell Titcomb henti nei-hitt 15. september.
Baráttusamtökin í Ameríku höfðu einfaldlega ekki efni á öðru tímabili með Little Three í Rochester, Syracuse og Toledo. Þess vegna ákvað Henry Brinker, forseti liðsins, sem átti brugghús og járnbraut, að samþykkja hlutdeild í $ 24.000 kaupum til að fara frá AA.
Árið 1891 léku Broncos í Eastern Association sem Rochester Hop Bitters.
Rauðsokkahreyfingin
alt=Lýsistrata í göngu|thumb|Venus borin í göngu 1. maí 1970. Messíana Tómasdóttir gerði styttunaLjósmyndari: Ari Kárason|482x482dp Rauðsokkahreyfingin var íslensk grasrótarhreyfing stofnuð árið 1970 í kjölfar ‘68-byltingarinnar í Evrópu sem átti rætur að rekja til mannréttinda- og friðarhreyfinga sem þá höfðu látið til sín taka vestan hafs og austan. Á þessum árum spruttu upp róttækir kvennahópar víða um lönd. Í Bandaríkjunum höfðu orðið til kvenfrelsishreyfingar, Women’s Lib, samstíga baráttu blökkumanna gegn kynþáttamismunun. Í Evrópu má nefna dönsku hreyfinguna Rødstrømperne, sænsku Grupp 8, Kvinnefronten í Noregi og Dolle Mina í Hollandi. Konur hvöttu hver aðra til að krefjast sjálfstæðis og jafnréttis á við karla og mannsæmandi lífskjara. Hreyfingin hér á landi lét fyrst að sér kveða þegar „konur á rauðum sokkum“ hópuðust saman á Hlemmi 1. maí 1970  eftir að hafa heyrt hvatningu sem Vilborg Dagbjartsdóttir kom í ríkisútvarpið: „Konur á rauðum sokkum, hittumst á Hlemmi klukkan hálf eitt.“ Þær gengu síðan aftast í göngunni, þrátt fyrir andstöðu skipulagsnefndar verkalýðsfélaganna, og báru á öxlum sér stóra Venusarstyttu þar sem á stóð "Manneskja ekki markaðsvara". Styttan var leikmunur úr leiksýningunni Lýsiströtu. Eftir nokkra fundi um sumarið var Rauðsokkahreyfingin formlega kynnt til sögunnar á fjölmennum fundi í Norræna húsinu í október 1970 þar sem um 100 manns skráðu sig í starfshópa. Hreyfingin var litríkt og lifandi afl þar til hún var lögð niður árið 1982.
Áhrifavaldar
Meðal áhrifavalda að baki þessum hræringum voru rithöfundar svo sem John Stuart Mill (Kúgun kvenna), Friedrich Engels (Uppruni fjölskyldunnar, einkaeignarinnar og ríkisins) og Simone de Beauvoir (Hitt kynið). Innlend samtímaáhrif komu meðal annars frá skáldkonunum Jakobínu Sigurðardóttur og Svövu Jakobsdóttur. Þann 19. mars 1971 var frumsýnt í nýju sjónvarpi landsmanna RÚV leikrit Svövu Jakobsdóttur Hvað er í blýhólknum? Þetta er kaldhæðið verk með sterkum femíniskum boðskap og vakti gríðarlega athygli og mikið áhorf. Bandaríska tímaritið MS var lesið í leshringjum og ýmis rit norrænna baráttukvenna svo sem To køn - ét samfund, Kvinden i klassesamfundet eftir Hanne Reintoft og Kvindens lille røde en einnig var horft til efnis frá samsvarandi norrænum hreyfingum. Goðsagan um konuna eftir Betty Friedan, Kvennaklósettið eftir Marilyn French og Kvengeldingurinn eftir áströlsku fræðikonuna Germaine Greer veittu rauðsokkum einnig innblástur. Sama átti við um barátturit eins og Against our will: Man, Woman and Rape  eftir Susan Brownmiller og Sexual Politics eftir Kate Millett. Greinar Helgu Kress um kvennarannsóknir í bókmenntum og fræðastarf norrænna femínista höfðu einnig mikil áhrif.
Konur fóru í vaxandi mæli að láta til sín taka í myndlistarheiminum og nýta sér efnivið utan hins hefðbundna málverks svo sem þráðlist og ljósmyndir. Á alþjóðavísu var þessum sjálfsprottnu kvennahreyfingum mikill styrkur að margvíslegri listrænni tjáningu.
Þjóðfélagsaðstæður 1970
Viðhorf jafnt kvenna sem karla á þessum tíma var að starf kvenna á eigin heimili ætti að vera aðalstarf þeirra og launuð vinna úti í atvinnulífinu einungis tímabundin fyrir giftingu, það væri karlmannsins að sjá fyrir sér og sínum. Þrátt fyrir þetta vann fjöldi kvenna fulla launavinnu utan heimilis, ekki síst einhleypar konur og ekkjur, og margar giftar konur voru í ýmis konar hlutastörfum. En ríkjandi hugmyndir um stöðu og hlutverk kvenna tóku að úreltast. Jafnhliða breyttust viðhorf til atvinnu kvenna utan heimilis.
Á árunum eftir seinni heimsstyrjöldina jókst smám saman hlutfall kvenna sem sótti sér framhaldsmenntun og æ fleiri konur héldu út á vinnumarkaðinn. Þótt konur væru þegar þriðjungur mannafla atvinnulífsins árið 1970 skorti mikið á að staða þeirra þar væri sambærileg við kjör og aðstæður karla. Margar stéttir voru konum lokaðar, launakjör þeirra yfirleitt bág og þeim að jafnaði haldið utan við stjórnunarstörf. Laun fiskverkunarkvenna voru mjög lág en unnt að hækka þau með miklu vinnuálagi „bónuskerfis“. Þetta kom illa niður á konum í útgerðarbæjum um allt land. Sama gilti um verkakonur í þrifum og þjónustu. Alþjóðalög um sömu laun fyrir sömu vinnu, innleidd að frumkvæði Sameinuðu þjóðanna, voru samþykkt hér á landi árið 1961 og áttu að koma til fullra framkvæmda árið 1967, en í þeim var ekki talað um jafngild störf. Skattamál endurspegluðu úreltan hugsunarhátt. Giftar konur töldu ekki fram til skatts í eigin nafni heldur voru tekjur þeirra lagðar við tekjur eiginmannsins, en 50% launa þeirra voru skattfrjáls. Það átti ekki við um laun einhleypra kvenna.
Heilsdagsgæsla á vegum ríkis og sveitarfélaga var eingöngu rekin fyrir börn einstæðra foreldra og lítinn hluta námsmanna. Verkakonur fengu flestar hálfsmánaðar til þriggja vikna fæðingarorlof sem greitt var úr sjóðum stéttarfélaga. Þær sem unnu hjá því opinbera áttu kost á þriggja mánaða fæðingarorlofi.
Í kringum 1970 voru konur um 15% þeirra sem luku prófi frá Háskóla Íslands. Í námsbókum voru kynin niðurnjörvuð í aldagömlum hlutverkum. Sumir skólar voru lokaðir konum. Ritverk kvenna voru kölluð kerlingabækur og erfitt fyrir konur að fá útgefanda að bókum sínum. Raddir kvenna heyrðust vart í útvarpi eða sjónvarpi. Á sviði stjórnmálanna voru konur afar fáar. Af 60 alþingismönnum sat ein kona á þingi og þrjár konur voru í 15 manna borgarstjórn Reykjavíkur.
Þær róttæku konur sem stofnuðu Rauðsokkahreyfinguna voru meðvitaðar um ójafna stöðu kynjanna í samfélaginu og staðráðnar í að knýja fram breytingar.
Skipulag hreyfingarinnar
Rauðsokkahreyfingin var grasrótarhreyfing og vildi frá upphafi aðskilja sig frá því píramídaskipulagi sem ríkti hvarvetna í samfélaginu, innan félagasamtaka, hjá stjórnmálaflokkum, á Alþingi og í stjórnum fyrirtækja.
Erlendis voru hugmyndir um hópefli og virkari félagaþátttöku farnar að ryðja sér til rúms. Skipulag Rauðsokkanna byggðist á sjálfsprottnum starfshópum og miðstöð. Hreyfingin hélt fast við þetta flata og opna skipulag allan starfstímann. Hún var opin öllum, bæði konum og körlum, sem vildu vinna að málefninu. Miðstöð, misfjölmenn, hélt utan um starfið án þess þó að stjórna því, en var gjarnan í leiðandi hlutverki. Þegar á leið var hlutverk miðstöðvar aukið, henni falin umsjá fjármála og stundum aðgerða og kveðið á um reglubundin fulltrúaskipti. Þannig færðist starfið smám saman í fastari skorður. Félagatal var ekkert, en haldið yfirlit eða spjaldskrá yfir virka félaga í málefnahópum, leshringjum eða fjölbreyttum átaksverkefnum.
Er líða tók á starfið sætti þetta opna félagsform gagnrýni fyrir að vera laust í reipunum og óskilvirkt. Nokkuð var til í gagnrýninni en allan tímann var talið mikilvægara að þátttaka væri frjáls og sveigjanleg og hóparnir hefðu sjálfræði um viðfangsefni, starfsaðferðir og starfstíma. Hreyfingin hafði enga fasta tekjustofna og æ erfiðara reyndist að fjármagna starfsemina sem alfarið byggðist á sjálfboðaliðastarfi.
Aðsetur rauðsokka
Fyrstu árin átti hreyfingin fasta fundaaðstöðu í kjallararými að Ásvallagötu 8, Reykjavík, og hélt uppi laugardagskaffi í félagsheimilinu Hamragörðum. Frá árinu 1974 var leigt rúmgott húsnæði að Skólavörðustíg 12 í Reykjavík sem nefnt var Sokkholt. Þar voru haldnir fundir, samkomur og opið hús á laugardagsmorgnum, stundum með fyrirlestri eða umræðu um efni ofarlega á baugi. Konur skiptu með sér að sitja símavakt og opið hús var í tvær klukkustundir á virkum dögum. Í Sokkholti var barnahorn og notalegt andrúmsloft. Framan af skráðu félagar sig fyrir reglubundnum fjárframlögum til að greiða leiguna. Þegar á leið var farið að selja póstkort, límmerki, kaffikrúsir og hálsmen með merkjum hreyfingarinnar til fjármögnunar.
Kynning á málstaðnum: útgáfur, erindi, uppákomur og myndefni
Hugmyndir Rauðsokka voru kynntar í töluðu og rituðu máli. Þær voru einnig settar fram í myndrænu formi með veggspjöldum og fjölbreyttum uppákomum á götum úti. Þetta gerði kvennabaráttuna mjög sýnilega öll árin sem hreyfingin starfaði.
Rauðsokkar komu fram í fjölmiðlum, fluttu erindi á ráðstefnum sem hreyfingin stóð fyrir eða tóku þátt í með öðrum félagasamtökum. Félagar höfðu framsögu á fundum klúbba og félagasamtaka þar sem málstaðurinn var kynntur, einkum á fyrri árum hreyfingarinnar. Fóru þá ætíð tveir eða fleiri fulltrúar saman því oft var hart sótt að þeim.
Sem dæmi um uppákomur má nefna þegar farið var með kvíguna Perlu til að taka þátt í fegurðarsamkeppni á Akranesi árið 1972 eða þegar þreytta húsmóðirin var hengd á jólatré í Austurstræti á Þorláksmessu árið 1974. Þessi karnívalismi þar sem hlutverk kvenna voru sýnd í nýju og oft framandlegu ljósi hélt áfram að einkenna hreyfinguna fram á síðustu árin eins og sjá mátti á „Kvennauppboði á Bernhöftstorfu“ í júlí 1980 þar sem fulltrúar ýmissa „kvennastarfa“ voru „boðnar upp“ og slegnar hæstbjóðanda. Slagorðið frá fyrstu göngunni 1970 „Manneskja ekki markaðsvara!“ hljómaði í lok uppákomunnar.
Rauðsokkar sáu um tíu útvarpsþætti í Ríkisútvarpinu haustið 1972 sem nefndust „Ég er forvitin rauð“ og fjölluðu um vitundarvakningu kvenna, sambýlishætti og samlíf, dagvistun barna, menntun kvenna, atvinnumál, konuímynd í bókmenntum og fleira. Greiðslur fyrir þættina runnu til blaðaútgáfu.
Blaðið Forvitin rauð kom út árlega, ýmist eitt blað eða fleiri í ellefu ár, frá 1972–1982. Greinar fjölluðu meðal annars um stöðu kvenna á vinnumarkaði og þá ekki síst málefni verkakvenna, dagvistunarmál, fjölskylduna, pólitískt inntak femínismans og aðrar fréttir úr baráttunni. Í blaðinu sést kraftur hins myndræna forms glögglega. Útgáfan náði út fyrir landsteinana. Á árunum 1979–1982 voru nokkrir rauðsokkar við nám í Kaupmannahöfn og komu þar á fót kvennahópum sem meðal annars gáfu út eitt hefti Forvitinnar rauðrar. Fréttabréfið Staglið kom út óreglulega og beindist að innra starfi, svo sem verkefnum miðstöðvar og hópastarfi.
Starfið fram að kvennafrídeginum 1975
Frá upphafi var höfuðáhersla lögð á vitundarvakningu og fræðslu um stöðu kvenna. Starfshópar störfuðu um margvísleg málefni á fyrri hluta starfstíma hreyfingarinnar frá 1970–1975. Þátttaka kvenna í atvinnulífinu, kynjaður vinnumarkaður og fyrirvinnuhugtakið var í brennidepli. Margar ráðstefnur voru haldnar um þessi efni á fyrstu árunum, ekki síst um stöðu verkakvenna, gjarnan í samstarfi við verkalýðs- og stéttafélög. Nátengt umfjöllun um þátttöku í atvinnulífi var umfjöllun rauðsokka um möguleika kvenna til mennta og hindranir sem þær mættu við náms- og starfsval. Jafnframt var bent á mismunun í lögum, svo sem hjúskapar- og tryggingalöggjöf. Svava Jakobsdóttir, alþingismaður, sem kom að starfi rauðsokkahreyfingarinnar, átti frumkvæði að frumvarpi um jafnlaunadóm sem ekki hlaut brautargengi, en í framhaldinu voru samþykkt lög um Jafnlaunaráð sem stofnað var árið 1973. Fyrstu lög um jafnrétti kvenna og karla voru síðan samþykkt árið 1976.
Skortur á dagvistun barna hamlaði þátttöku kvenna í atvinnulífinu, en rauðsokkar lögðu ekki síst áherslu á uppeldisgildi leikskóla. Kannanir voru gerðar á stöðu og þörf í dagvistarmálum og niðurstöður kynntar viðkomandi sveitarstjórnum og á opnum umræðufundum, einkum á árunum 1971 og 1972. Rauðsokkar og Fóstrufélag Íslands héldu ráðstefnur um dagvistun barna árin 1974 og 1975 og voru samstíga í baráttu fyrir breytingum á lögum um hlutdeild ríkisins í byggingu og rekstri dagheimila. Andstaða var víða í þjóðfélaginu gegn hugmyndum um slíka þjónustu sem birtist gjarnan á síðum dagblaða. Jafnræði í menntun barna var jafnframt undir smásjá og beindist athyglin í því sambandi að kynjuðu efni í námsbókum og barnabókum og mismunun í handmenntum stúlkna og drengja.
Möguleikar til heilbrigðs lífernis voru eitt af baráttumálum rauðsokka. Ekkert verkefni var eins erfitt og sársaukafullt og baráttan fyrir ákvörðunarrétti kvenna til fóstureyðinga, en Rauðsokkar lögðu áherslu á að börn fæddust velkomin í heiminn og konur hefðu yfirráð yfir eigin líkama. Á þessum tíma fór fram endurskoðun á tvennum lögum er snertu þetta efni. Rauðsokkar dreifðu upplýsingum, skrifuðu greinar, héldu erindi og stóðu fyrir fundum um málið ásamt öðrum. Lög um ráðgjöf, fóstureyðingar og ófrjósemisaðgerðir voru samþykkt árið 1975. Vilborg Harðardóttir, félagi í hreyfingunni, átti þar mikilvægan þátt, en hún sat um tíma á Alþingi og var fulltrúi í nefnd sem samdi frumvarp sem lagt var fram á Alþingi árið 1973 en tók síðan nokkrum breytingum. Lögin mörkuðu tímamót fyrir konur, þótt fullnaðarsigur væri ekki unninn enn.
Á ráðstefnu rauðsokka á Skógum undir Eyjafjöllum sumarið 1974 var samþykkt róttæk stefnuyfirlýsing þar sem sagði að kvennabarátta yrði ekki slitin úr tengslum við stéttabaráttu. Samþykktin var umdeild og nokkrar konur sem voru ósáttar við hana gengu úr hreyfingunni. Þessi stefnumörkun hafði áhrif á starfið á síðari hluta starfstíma hreyfingarinnar.
Kvennaverkfall - Kvennafrí 1975
Sú hugmynd að konur leggðu niður störf í einn dag til að undirstrika mikilvægi kvenna á vinnumarkaði og krefjast sömu réttinda og karlar hafði verið lifandi í rauðsokkahreyfingunni frá fyrstu árum hennar og víða sett fram og rædd við ýmsa aðila. Loks var ákveðið að láta til skarar skríða á því ári sem Sameinuðu þjóðirnar tileinkuðu konum undir kjörorðunum Jafnrétti, framþróun, friður. Í janúar 1975 var haldin láglaunaráðstefna í Lindarbæ á vegum rauðsokkahreyfingarinnar í samstarfi við Félag afgreiðslustúlkna í mjólkurbúðum, Iðju, félag verksmiðjufólks, Starfsstúlknafélagið Sókn og Starfsmannafélag ríkisstofnana. Þar var hugmyndinni um kvennaverkfall komið á framfæri og tillaga um að stefna að kvennaverkfalli samþykkt samhljóða í lok ráðstefnunnar. Önnur ráðstefna var haldin í febrúar með Fóstrufélaginu og þar var hugmyndin ítrekuð og einnig á ráðstefnu um konur til sjávar og sveita í Neskaupstað um vorið.
Kvennaársnefnd á vegum hins opinbera var loks skipuð í lok maí 1975 og átti Rauðsokkahreyfingin fulltrúa í henni. Í framhaldinu var haldin fjölmenn ráðstefna að Hótel Loftleiðum með þátttöku sex samtaka. Stéttarfélög karla og kvenna og kvenfélög stjórnmálaflokkanna voru meðal þátttakenda. Í fundarlok var hugmyndin um kvennaverkfall lögð fram. Hart var tekist á um tillöguna en hún að lokum samþykkt eftir að Valborg Bentsdóttir snaraðist í pontu og mælti fyrir því að nefna aðgerðina ekki verkfall heldur myndu konur taka sér frí frá störfum í einn dag. Í framhaldi af þessari samþykkt komu fulltrúar yfir 50 félagasamtaka saman til fundar og náðist þar samstaða þvert á faglegar stéttir og stjórnmálaskoðanir um að konur legðu niður vinnu um land allt á stofndegi Sameinuðu þjóðanna 24. október. Sérstök framkvæmdanefnd var skipuð og fjöldi sjálfboðaliða lagði málefninu lið. Þessi kvennahópur hvatti konur til samstöðu og undirbjó dagskrá útifundar á Lækjartorgi í Reykjavík og fundir voru undirbúnar víðar um land. Þátttaka varð geysimikil, á Lækjartorg komu um 25.000 konur og vakti atburðurinn athygli langt út fyrir landsteinana. Markmiðið var skýrt afmarkað frá upphafi: Konur vildu sýna fram á að vinnuframlag þeirra úti í samfélaginu og inni á heimilunum væri svo afgerandi að án þess stöðvuðust hjól atvinnulífsins.
Starfið eftir kvennafrídaginn 1975
Nokkur vatnaskil urðu í Rauðsokkahreyfingunni eftir Kvennafrídaginn. Geysistórum áfanga var náð, draumur hafði ræst. Nýir félagar komu til liðs innblásnir af eldmóði útifundarins, skráðu sig í starfshópa og urðu virkir félagar. Sumar frumkvöðlanna voru horfnar á braut en aðrar störfuðu áfram og miðluðu reynslu til nýrra félaga. Svo mikil athygli beindist að Rauðsokkahreyfingunni á þessum tímamótum að hún laðaði að sér fylgismenn úr röðum róttækra stjórnmálahópa á vinstri væng sem vildu laga hana að sinni pólitísku stefnu. Skilningur Rauðsokka var að þótt ekki væri hægt að aðskilja kvennabaráttu og stéttabaráttu ætti erindi hreyfingarinnar fyrst og fremst að vera kvennapólitískt og alla stefnu skyldi móta á þeim forsendum. Sú varð niðurstaðan eftir umtalsverð átök milli þessara hópa.
Segja má að hugmyndafræðilegar umræður og ágreiningur hafi einkennt tímabilið 1976–1982 sem og áhersla á menningu og miðlun. Þrjú þing voru haldin sérstaklega um skipulag og verkefni Rauðsokkahreyfingarinnar eða í september 1976 á Selfossi, í október 1978 í Ölfusborgum  og á Selfossi í október 1979. Launajafnrétti kvenna og karla var ætíð eitt meginbaráttumálið, rauðsokkar fylgdust vel með verkalýðshreyfingunni og áttu samstarf við félög verkakvenna. Rauðsokkahreyfingin studdi baráttu farandverkafólks og flutti fréttir af baráttunni í blaði sínu Forvitinni rauðri.
Eitt af verkefnum Rauðsokkahreyfingarinnar var að draga fram hlut kvenna í sögu og menningu þjóðarinnar. Haustið 1978 var efnt til námskeiðs þar sem fjallað var um sögu kvennabaráttunnar, fjölskyldupólitík, uppruna kvennakúgunar, konur og verkalýðsmál, kvennabókmenntir o.fl. Efni af námskeiðinu var nýtt víðar um landið, til dæmis á námskeiði á vegum Námsflokka Neskaupstaðar. Á 8. mars, alþjóðlegum baráttudegi verkakvenna 1978, hélt Rauðsokkahreyfingin ásamt Kvenfélagi sósíalista og Menningar og friðarsamtökum íslenskra kvenna fjölmennan baráttufund. Þar var flutt dagskrá um sögu og baráttu verkakvenna í tali og tónum. Rauðsokkar gáfu dagskrána síðan út að viðbættum söngtextum og ítarefni. Samsvarandi dagskrá um sögu og baráttu verkakvenna var gerð um og í samvinnu við Verkakvennafélagið Snót í Vestmannaeyjum og flutt á ráðstefnunni Maðurinn og hafið í júlí 1978. Rauðsokkar héldu fjölsóttar dagskrár í Reykjavík um rithöfundana Ástu Sigurðardóttur árið 1977,  sem var endurtekin í Neskaupstað sama ár, og Jakobínu Sigurðardóttur árið 1979. Kvennahátíðin Frá morgni til kvölds var haldin í Tónabæ á árinu 1979 og endurtekin á Akureyri. Önnur hátíð undir yfirskriftinni Konur og atvinnulífið var haldin árið 1980. Baráttusöngvar gegndu stóru hlutverki í Rauðsokkahreyfingunni allt frá upphafi og margir tónlistarmenn lögðu henni lið. Rauðsokkakór starfaði á árunum1978-1980 og margir sönghópar komu og fóru. Gefin var út söngbókin Syngjandi sokkar.
Á vegum Rauðsokkahreyfingarinnar var stofnaður hópur um heilsuvernd og heilbrigðismál kvenna sem ákvað að þýða og staðfæra dönsku bókina Kvinde kend din krop (1975). Vinna við bókina tók tvö ár og kom hún út undir nafninu Nýi kvennafræðarinn 1981.
Þegar komið var fram á níunda áratuginn voru nýir vindar farnir að blása og tími breytinga rann upp. Rauðsokkahreyfingin var lögð niður árið 1982. Nýjar kvennahreyfingar urðu til.
Arfleifð Rauðsokkahreyfingarinnar
Rauðsokkahreyfingin var róttæk grasrótarhreyfing sem gagnrýndi feðraveldi kapítalismans. Hún einbeitti sér fyrst og fremst að vitundarvakningu kvenna um þá kúgun sem þær sættu í samfélaginu og byggðist einkum á lágum launum þeirra, tvöföldu vinnuálagi og ábyrgð. Þetta leiddi til mikilvægrar baráttu fyrir breytingum á stöðu og möguleikum kvenna. Einn af veigamestu áföngunum á starfstíma hreyfingarinnar var samþykkt laga um ráðgjöf og fræðslu varðandi kynlíf og barneignir og um fóstureyðingar og ófrjósemisaðgerðir 1975 sem veitti konum aukinn sjálfsákvörðunarrétt yfir líkama sínum. Fullur sjálfsákvörðunarréttur náðist þó ekki fyrr en lög um þungunarrof voru samþykkt á Alþingi árið 2019. Rauðsokkahreyfingin setti sömuleiðis fram þýðingarmiklar tillögur og kröfur um dagvistarmál sem segja má að hafi reyndar ekki náð fram að ganga fyrr en um 30 árum eftir stofnun hreyfingarinnar. Sama á við um kröfur um lengt fæðingarorlof fyrir báða foreldra. Stofnun Jafnlaunaráðs, setning laga um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla og stofnun Jafnréttisráðs voru mikilvægir áfangar sem áttu eftir að þróast enn frekar. Rauðsokkahreyfingin rauf þögnina um ofbeldi gegn konum með greinum í Forvitinni rauðri og víðar og félagar í hreyfingunni komu að stofnun Kvennaathvarfsins sem stofnað var í júní 1982. Í Forvitinni rauðri var líka opnuð umræða um konur og fíkn og undir lok hreyfingarinnar tók hún málefni samkynhneigðra liðsmanna til umfjöllunar. Rauðsokkahreyfingin markaði djúp spor í umræðu um bókmenntir og listir. Mikilvægust var þó stöðug umræða um það kynjamisrétti sem konur bjuggu við.
Rauðsokkahreyfingin hleypti af stokkunum róttækri kvennahreyfingu á grunni fyrri baráttu formæðranna fyrir kvenréttindum. Hún gagnrýndi ríkjandi samfélagsgerð og viðhorf til kvenna í þeirra mörgu hlutverkum, en fékk í kjölfarið á sig harða andstöðu og árásir, bæði pólitískar og persónulegar, jafnvel í formi hatursorðræðu og ógnana. Rauðsokkahreyfingin var brimbrjótur fyrir þær kvennahreyfingar sem á eftir komu.
Covent Garden
Covent Garden er umdæmi í London á Englandi eystri á Westminster og suðurvestan á Camden. Það er aðallega verslunar- og skemmtanahverfi með mörgum götuleikurum. Það er mikill markaður í umdæminu, Covent Garden markaðurinn. Í svæðinu er líka Konungulega óperan sem er oft kölluð einfaldlega „Covent Garden“.
Það hefur verið byggð á svæðinu síðan á dögum Rómaveldis þegar London hét Londinium. Konungurinn Jón kallaði umdæmið „Convent Garden“ sem síðar breyttist í „Covent Garden“.
Bjargarstígur
thumb|250 px|Séð niður Bjargarstíg að næturlagi. Myndin er tekin efst í götunni, á horni Bjargarstígs og Óðinsgötu. Hornhúsið er Bjargarstígur 16. thumb|250 px|Heilmannsbær (Bjargarstígur 17) er annar steinbæja við Bjargarstíg. Myndin er tekin í júní 2009 Bjargarstígur er gata í Þingholtunum í Reykjavík á milli Óðinsgötu og Grundarstígs. Bjargarstígur tekur við af Freyjugötu og nær að Skálholtsstíg.
Bjargarstígur er með eldri götum í Reykjavík. Gatan kemur fyrst fyrir í manntali 1903. Heiti götunnar er ýmist talið frá Sigurbjörgu Sigurðardóttur sem bjó á Bergstaðastræti 22 eða að gatan hafi upprunalega heitið Bjarga-stígur og þá vísað til þess að það var grjótnám í neðanverðu Skólavörðuholti. Hús Sigurbjargar er steinbær sem stendur á horninu á Bjargarstíg og Bergstaðastræti.
Je ne sais quoi
Je ne sais quoi var framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 2010 og var flutt af Heru Björk Þórhallsdóttur.
Kento Misao
Kento Misao (fæddur 16. apríl 1996) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Allium vineale
Allium vineale er fjölær lauktegund, ættuð frá Evrópu, norðvestur Afríku og Miðausturlöndum. Tegundin hefur verið flutt til Ástralíu og Norður Ameríku, þar sem hún er orðin ágengt illgresi.
Nytjar og vandamál
Þó að það hafi verið mælt með Allium vineale sem staðgengli fyrir hvítlauk, þá eru skiftar skoðanir um það hvort að það sé óþægilegt eftirbragð af honum miðað við venjulegan hvítlauk. Hann veldur hvítlauksbragði og lykt af mjólk og kjöti af skepnum sem hafa verið á beit í þar sem hann er. Hann er einnig talinn vandamál í kornrækt, þar sem lykt og bragð smitast af æxlilaukunum við uppskeru. Hann er þolinn gegn jurtaeitri, sem nær ekki góðri festu á beinum, sléttum og vaxkenndum stöngli og blöðum.
Gulusóttarfaraldur í Buenos Aires
Gulusóttarfaraldur í Buenos Aires var röð af faröldrum af gulusótt sem gengu yfir árin 1852, 1858, 1870 og 1871 í borginni Buenos Aires í Argentínu. Í síðasta og versta faraldrinum dó um 8% borgarabúa og dagleg dánartala í borginni sem var vanalega minni en 20 fór suma daga yfir 500. Gula barst til borgarinnar frá  Asunción í Paraguay með argentínskum hermönnum sem höfðu tekið þátt í stríðsátökum þar þegar þeir sneru til baka. Áður hafði sóttin breiðst út í borginni Corrientes. Þegar sóttin var í hámarki þá fækkaði íbúum í Buenos Aires niður í þriðjung af því sem áður var vegna þess að mikill flótti brast á og margir yfirgáfu borgina.
Carl Sagan
thumb|right|Carl Sagan við stofnun samtakanna Planetary Society árið 1980. Carl Edward Sagan (9. nóvember 1934 - 20. desember 1996) var bandarískur stjörnufræðingur og boðberi vísindanna og vísindalegrar hugsunar. Hann er upphafsmaður stjörnulíffræðinnar og hvatti mjög til þess að leitað yrði að vitsmunalífi utan jarðar. Hann er heimsfrægur fyrir bækur sínar um vísindi og fyrir sjónvarpsþættina Cosmos sem náðu gríðarlegum vinsældum um allan heim.
Carl Sagan fæddist í Brooklyn í New York þann 9. nóvember 1934. Hann stundaði nám við Chicago-háskóla þar sem hann hlaut BS gráðu árið 1955 og Meistaragráðu árið 1956 í eðlisfræði. Doktorsgráðu hlaut hann síðan árið 1960 í stjörnufræði og stjarneðlisfræði. Hann kenndi við Harvard-háskóla þangað til árið 1968 þegar hann flutti sig yfir til Cornell-háskóla.
Sagan varð prófessor við Cornell-háskóla árið 1971 þar sem hann stjórnaði rannsóknarstofu. Hann lagði af mörkum til allra ómannaðra könnunargeimferða sólkerfisins. Hann fékk þá hugmynd að senda meðferðis alheimsskilaboð í einni geimferðanna sem fara átti út fyrir sólkerfið. Skilaboðin var reynt að hafa þannig að allt vitsmunalíf utan jarðar ætti að geta ráðið í þau og skilið þau. Fyrstu skilaboðin sem send voru á þennan hátt voru á gullhúðuðum platta sem sendur var með geimfarinu Pioneer 10.
Meðal frægra bóka sem Carl Sagan skrifaði má nefna vísindaskáldsöguna Contact, sem samnefnd kvikmynd með leikkonunni Jodie Foster í aðalhlutverki, var byggð á.
Sagan glímdi um árabil við mergmisþroska sem leiddi hann til dauða. Hann lést úr lungnabólgu á Fred Hutchinson-krabbameinsrannsóknarstöðinni í Seattle í Washington eftir að hafa undirgengist þrjár mergígræðslur.
Líffræðilegur fjölbreytileiki
thumb|right|Líffræðilegur fjölbreytileiki kóralrifs Líffræðilegur fjölbreytileiki eða líffjölbreytni er breytileiki lífvera í tilteknu vistkerfi, lífbelti eða á jörðunni allri. Líffræðilegur fjölbreytileiki er stundum notaður sem mælikvarði á heilsu vistkerfa. Í dag lifa milljónir ólíkra tegunda lífvera á jörðunni. Þær eru niðurstaða 3,5 milljarða ára þróunar.
Árið 2010 er alþjóðlegt ár líffræðilegs fjölbreytileika.
Hugtakið varð fyrst almennt meðal náttúruverndarsinna og innan verndunarlíffræði á 9. áratug 20. aldar.
The Juniper Tree
The Juniper Tree (eða Einiberjatréð) er kvikmynd eftir Nietzchka Keene, sem var framleidd og tekin á Íslandi. Þó að myndin sé öll á ensku réð Keene aðeins íslenska leikara til að fá sérstakann framburð á enskunni. Vegna fjárskorts var leikarafjöldinn mjög takmarkaður, eða aðeins fimm leikarar í það heila og þar á meðal Björk Guðmundsdóttir. Hún var þá 21 árs og ólétt af syni sínum Sindra Eldon Þórssyni. Handritið er byggt á ævintýri úr Grímsævintýrum. Tökur fóru fram sumarið 1986, en líklega hafa nokkur atriði verið tekin upp næsta sumar. Á meðan klippingunni stóð skorti framleiðendunum aftur fjármuni, sem varð til þess að kvikmyndin var ekki frumsýnd fyrr en árið 1990. Kvikmyndin er enn víða ófáanleg og sú litla athygli sem hún hefur fengið er tilkomin vegna heimsfrægðar Bjarkar.
Aðalráður ráðlausi
thumb|right|Aðalráður ráðlausi. Aðalráður ráðlausi (enska: Æthelred the Unready, fornenska: Æthelred unræd, um 968 – 23. apríl 1016) var konungur Englands á árunum 978 til 1013 og aftur frá 1014 til dauðadags.
Aðalráður var sonur Játgeirs friðsama og Álfþrúðar konu hans. Hann varð konungur þegar hálfbróðir hans, Játvarður píslarvottur, var myrtur 18. mars 978. Það voru menn móður hans sem myrtu Játvarð en sjálfur var Aðalráður aðeins um 10 ára að aldri og hefur varla átt beinan þátt í verkinu. Morðið varð þó til þess að gera hann óvinsælan þegar í upphafi valdaferils hans, ekki síst þar sem bróðir hans var fljótt talinn helgur maður og varð seinna dýrlingur.
Víkingar höfðu að mestu látið England í friði eftir að Játgeir lagði Danalög undir sig um miðja 10. öld en snemma á valdaferli Aðalráðs fóru þeir aftur að láta á sér kræla og Danir gerðu strandhögg á ýmsum stöðum á 9. áratug aldarinnar. Árið 991 fóru Englendingar halloka fyrir dönskum víkingum í bardaga við Maldon í Essex. Árið 994 sigldu víkingar flota upp Thames og stefndu á London. Aðalráður samþykkti að greiða þeim stórfé til að losna við árásir þeirra. Þeir sneru þó aftur 997 og herjuðu víða á Suður-England næstu árin. Aðalráður samþykkti hvað eftir annað að greiða víkingunum geysimikið fé og voru þessar greiðslur kallaðar Danagjöld.
Aðalráður greip til þess 13. nóvember 1002 að skipa svo fyrir að allir norrænir menn búsettir á Englandi, karlar, konur og börn, skyldu drepnir, þar sem þeir hefðu lagt innrásarmönnum lið. Ekki er ljóst hve víðtæk slátrunin var en talið er að mannfall hafi verið töluvert. Á meðal hinna drepnu var Gunnhildur systir Sveins tjúguskeggs Danakonungs, maður hennar og barn, og í hefndarskyni réðist Sveinn á England ári síðar og varð vel ágengt. Danir herjuðu mjög á England næstu árin og innheimtu stórfé í Danagjöld.
Árið 1013 sneri Sveinn aftur og hugðist nú leggja England undir sig. Hann hafði í árslok brotið mótstöðu Englendinga á bak aftur að mestu og hrakið Aðalráð í útlegð í Normandí. Sveinn lýsti sjálfan sig konung Englands. En í byrjun febrúar 1014 dó hann. Danir tóku Knút son hans þegar til konungs en enskir höfðingjar sendu eftir Aðalráði og tóku hann aftur til konungs gegn því að hann féllist á allar kröfur þeirra. Er það fyrsti skrásetti samningurinn sem gerður var á milli konungs og þegna hans. Aðalráður réðist síðan gegn Knúti, sem var óviðbúinn, hörfaði undan og hvarf frá Englandi að sinni.
Knútur sneri þó aftur haustið 1015 og lagði mestallt England undir sig um veturinn. Sonur Aðalráðs, Játmundur járnsíða, hafði gert uppreisn gegn föður sínum en stóð þó með honum gegn innrásarliðinu og höfðu þeir feðgar búist til varnar í London þegar Aðalráður dó 23. apríl 1016. Um haustið kom til bardaga milli Knúts og Játmundar; Knútur hafði betur en samþykkti þó að deila ríkinu með Játmundi. Hann lést hins vegar 30. nóvember og Knútur varð þá einn konungur Englands.
Fyrri kona Aðalráð var Ælfgifu, jarlsdóttir frá Norðymbralandi.Þau áttu allmörg börn, þar á meðal Játmund járnsíðu. Árið 1002 giftist Aðalráður svo Emmu af Normandí, systur Ríkharðs 2. hertoga af Normandí. Sonur þeirra var Játvarður góði.
Vinna (eðlisfræði)
Vinna (eðlisfræði) er mæld júlum og táknar yfirleitt þá vinnu sem þarf til að færa eitthvað.
Formúlan fyrir vinnu er:
W=F*s
Þar sem W [J] táknar vinnu, F [N] kraft og s [m] táknar tilfærslu
Hergagnaiðnaðurinn
Hergagnaiðnaðurinn (e. the military–industrial complex) er hugtak notað til að lýsa sambandinu á milli hins opinbera, hersins og hergagnaframleiðanda. Þessi íslenska þýðing hugtaksins er mun þrengri en æskilegt verður að teljast þar sem enska hugtakið er mjög umfangsmikið og nær til fleiri þátta en aðeins hergagnaiðnaðarins sem slíks. Víðtækari og hnitmiðaðri þýðingu yfir fyrirbærið er erfitt að finna og því er nauðsynlegt að styðjast við þessa einföldu nálgun. Þó hafa verið gerðar tilraunir að þýða hugtakið Military–industrial complex sem dæmi „hernaðar- og stóriðjusamsteypan“ og „hernaðar- og iðnaðarsamsteypan“, þótt engin þeirra hafi fest sig í sessi.
Hugtakið um hergagnaiðnaðinn, í þessum skilningi, er notað til að útskýra þríþætt tengsl sem ríkja milli hins opinbera, hersins og hergagnaframleiðanda en þetta er lýsandi dæmi um járnþríhyrninginn svokallaða.
Bandaríski hergagnaiðnaðurinn
thumb|right|[[Dwight D. Eisenhower Bandaríkjaforseti vakti athygli á bandaríska hergagnaiðnaðinum í frægri kveðjuræðu sinni árið 1961.]] Þekktasta dæmið um hergagnaiðnaðinn er að finna í bandarískum stjórnmálum. Þar nær hugtakið til opinbera aðila sem standa í stríðsrekstri, þ.e. hersins sjálfs er lýtur ákvarðanavaldi forseta, þingsins sem ber ábyrgð á fjárveitingum og hefur vald til að lýsa yfir stríði og að lokum einkarekinna hergagnaframleiðanda sem framleiða vopn og önnur hergögn en sinna einnig ýmiss konar þjónustustörfum fyrir herinn.
Dwight D. Eisenhower, fyrrverandi forseti Bandaríkjanna, notaði fyrstur manna hugtakið „the military–industrial complex“ í frægri kveðjuræðu sinni sem forseti árið 1961. Þar brýndi hann þörfina fyrir því að nauðsynlegt væri að fylgjast grannt með þessari ört vaxandi samsteypu. Eisenhower benti á mikilvægi þess að aldrei mætti fórna hagsmunum bandarísku þjóðarinnar fyrir hagsmuni hersins og hergagnaframleiðanda. Jafnframt lagði hann mikla áherslu á að starfsmenn hins opinbera væru ávallt á varðbergi gagnvart óréttmætri valdsækni hergagnaiðnaðarins.