cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
WebKit
Upphaf WebKit má rekja til þess að Apple-forritarar kvísluðu myndsetningarvél KDE-verkefnisins, KHTML (og KJS), árið 2001 og þróuðu áfram fyrir Mac OS X. Árið 2005 gaf Apple alla hluta WebKit út með opnu notendaleyfi. Apple, Google o.fl., t.d. KDE forritararnir, þróuðu WebKit áfram og notuðu WebKit.
Árið 2013 tilkynntu Google að þeir hefðu kvíslað WebKit í nýja myndsetningarvél, Blink. Opera Software tilkynnti síðar að þeirra vafri Opera myndi skipta úr WebKit yfir í Blink, og flestir aðrir hafa gert hið sama í kjölfarið, og nánast eingöngu Apple notar WebKit áfram. WebKit er líka vörumerki Apple (skráð í bandaríkjunum).
Helstu hlutar WebKit eru WebCore sem útfærir myndsetningarvélina og DOMið, JavaScriptCore sem útfærir stuðning við JavaScript og Drosera sem er JavaScript-villuleitarforrit.
Dinosaur Jr.
thumb|right|250px|Hljómsveitin Dinosaur Jr. er bandarísk rokk-hljómsveit, sem leikur jaðarrokk, stofnuð í Amherst í Massachusetts árið 1984. Upprunarlega hét hljómsveitin Dinosaur, en þurfti að breyta nafni sínu til að koma í veg fyrir málshöfðun. Hljómsveitin hætti störfum árið 1997 en kom aftur saman árið 2005. Gítarleikarinn J Mascis, bassaleikarinn Lou Barlow, og trommarinn Murph voru og eru einu enn þann dag í dag einu þrír meðlimir hljómsveitarinnar.
Hanau
Hanau er borg í þýska sambandslandinu Hessen og er með um 96 þúsund íbúa (2018). Borgin er hluti af stórborgasvæði Frankfurts og er heimaborg Grimmsbræðra.
Lega
Hanau liggur við ána Main rétt fyrir austan Frankfurt, sunnarlega í Hessen. Næstu borgir eru Frankfurt am Main til vesturs (10 km), Würzburg til suðausturs (70 km) og Darmstadt til suðvesturs (20 km).
1622
Árið 1622 (MDCXXII í rómverskum tölum) var 22. ár 17. aldar sem hófst á laugardegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en þriðjudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Hanau
Orðsifjar
Borgin hét upphaflega Hagenowe, sem merkir hólmagarður. Hagen merkir hér svæði sem er afmarkað og owe eða au merkir oftast flæðiengi, flæðiskógur en í þessu tilviki sennilega hólmi í ánni Main.
1622
Atburðir
thumb|right|Tréskurðarmynd frá 1628 af blóðbaðinu í Jamestown.
Hanau
30 ára stríðið
thumb|Hanau 1655. Mynd eftir Matthäus Merian. Í 30 ára stríðinu var Hanau að mestu hlutlaus, þar sem greifinn Philipp Moritz var of fáliðaður og getulaus til að aðhafast nokkuð. Nýborgin með kalvínistunum hélt hins vegar með vetrarkonunginum Friðrik V í Prag. Svíar hertóku borgina 1630 og krafðist Gústaf Adolf II að borgin skaffaði sér hermenn. Greifinn skrapaði saman fólki en þegar á reyndi stakk hann af og flúði til Hollands. Svíar sátu í borginni í átta ár. 1635 mættu Bæjarar með stóran her og sátu um borgina. Skömmu áður en stríðið skall á höfðu varnarmúrar borgarinnar verið gerðir upp og kom nú í ljós að borgin stóðst öll áhlaup Bæjara. Innan borgarinnar var ástandið skelfilegt. Hungrið sveið, enda höfðu þúsundir nærsveitarmenn flúið þangað í þokkabót. Bæjarar hurfu hins vegar næsta sumar, eftir 9 mánaða umsátur, þegar spurðist að her mótmælenda væri á leiðinni. 1638 hurfu Svíar einnig og borgin fór þá að dafna á ný.
Frakkar
1736 dó greifalínan út og erfði þá Hessen-Kassel borgina. Í 7 ára stríðinu gekk greifinn af Hessen-Kassel til liðs við Prússa. 1759 hertóku Frakkar því borgina og héldu henni til 1762. Árið 1806 hertóku Frakkar borgina á ný í Napoleonsstríðunum. Þeir rifu niður alla borgarmúra og innlimuðu borgina í stórhertogadæmið Frankfurt, meðan Napoleon var við völd. 1813 átti sér stað orrustan við Hanau. Þar sigraði Napoleon sameinaðar hersveitir frá Bæjaralandi og Austurríki en hann var á leiðinni heim eftir mislukkaðan Rússlandsleiðangur. Frakkar yfirgáfu hins vegar borgina, sem verður hluti af Hessen.
Byltingartímar
1821 sameinast gamla Hanau og nýja Hanau, sem stofnuð var 1597, (Altstadt og Neustadt) í eina borg. Á 19. öld átti sér stað mikil borgaravakning. 1830 mótmæltu íbúar ríkjandi stjórn og kröfðust stjórnarskrá og réttinda. Stjórnarskráin var þeim gefin, en greifarnir tóku hana smátt og smátt úr gildi á ný. En þetta varð þó til þess að mótmælin 1848 voru í lágmarki, þegar mótmæli í flestum öðrum borgum náðu hámarki. Stjórnarskráin var sett í gildi á ný og friður komst á. Sama ár fór fyrsta fimleikakeppni Þýskalands fram í Hanau. Samtímis var fimleikasamband Þýskalands stofnað þar í borg. Og enn sama ár fékk borgin járnbrautartengingu til Frankfurt. 1866 átti sér stað þýska stríðið. Prússar og Austurríkismenn áttust við og gekk Kjörprinsadæmi Hessen-Kassel, Hertogadæmi Nassau og Frjálsa borgin Frankfurt til liðs við Austurríki. En Prússar sigruðu og ákvað Bismarck kanslari að innlima Hessen-Kassel með borg Hanau, Hertogadæmi Nassau og Frjálsa borgin Frankfurt í Prússland. Prússar innlimuðu þá reyndar ekki allt Hessen: Stórhertogadæmið Hessen-Darmstadt var áfram sjálfstætt.
20. öldin
1920 hertaka Frakkar borgina eftir tap Þjóðverja í heimstyrjöldinni fyrri, en þeir skiluðu henni fljótlega aftur. 1933 taka nasistar völdin. Í borginni var settur upp iðnaður fyrir stríðið, s.s. vopn og skotfæri. Fyrir vikið varð borgin fyrir gífurlegum loftárásum bandamanna. Þær verstu gerðust 19. mars 1945, en þá var borgin nær jöfnuð við jörðu. Öll miðborgin eyðilagðist en aðeins sjö hús stóðu eftir uppi. Aðeins 10 dögum seinna hertóku Bandaríkjamenn borgina bardagalaust, enda voru þar ekki nema 10 þús manns eftir. Bandaríkjamenn settu þar upp einar stærstu herstöð sína í Evrópu. Þegar mest var voru þar um 30 þúsund hermenn. Þeir síðustu yfirgáfu borgina ekki fyrr en 2008. Uppbygging borgarinnar var afar umdeild. Allar rústir voru fjarlægðar og öll skemmd hús rifin, þrátt fyrir áköf mótmæli íbúa, sem vildu endurreisa gömlu miðborgina eins og hún var. Sömuleiðis voru síðustu leifar borgarmúranna rifnir, gamli kastalinn og aðrar byggingar sem áður höfðu sett svip sinn á borgina. 1991 varð gífurleg sprenging af völdum vetnistanks í einni verksmiðjunni. Alls staðar í borginni brotnuðu rúður og þök skemmdust.
Frægustu börn borgarinnar
thumb|Grimmsbræður eru frá Hanau
Viðburðir
Brüder-Grimm-Märchenfestspiele er heiti á hátíð í Hanau þar sem ævintýri úr safnakistu Grimmsbræðra eru sýnd, annað hvort sem leikrit eða söngleik. Hér er um útihátíð að ræða, enda leiksýningar settar upp utanhúss. Hátíðin hóf göngu sína 1985 og dregur til sín um 80 þúsund áhorfendur þegar best lætur. Sýningartíminn er frá maí til júlí, stundum til ágúst. 2009 voru ævintýrin Öskubuska (söngleikur), Gamli soldáninn, Bláa ljósið og Meistaraþjófurinn sýnd. 2010 er ráðgert að sýna Mjallhvít (söngleikur), Púkinn með lokkana þrjá og Glerskórinn.
Lamboyhátíðin er þjóðhátíð borgarinnar. Hún er til minningar um umsátur bæríska hersins 1635-36, en herforingi Bæjara hét Lamboy. Umsátrið mistókst eftir 9 mánuði og síðan þá hafa borgarbúar minnst þessa atburðar á ýmsan hátt.
Byggingar og kennileiti
thumb|Goldschmiedehaus
Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013
thumb|right|upright|Jóhanna Sigurðardóttir Ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur (einnig þekkt sem Velferðarstjórnin og/eða Vinstri stjórnin) voru stjórnarsamband Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs sem myndaðist í kjölfar efnahagskreppunnar á Íslandi haustið 2008 og hætti störfum eftir Alþingiskosningar 2013. Eftir að Geir Haarde baðst lausnar fyrir sig og ráðuneyti sitt 26. janúar 2009 mynduðu flokkarnir minnihlutastjórn sem tók við völdum sex dögum síðar þann 1. febrúar og varði Framsóknarflokkurinn hana vantrausti. Í kjölfar þingkosninganna 25. apríl 2009 fengu flokkarnir meirihluta og mynduðu nýja ríkisstjórn sem tók við völdum 10. maí 2009.
Ríkisstjórnirnar voru þær fyrstu til að hafa jafnt kynjahlutfall og var Jóhanna Sigurðardóttir fyrsti opinberlega samkynhneigði forsætisráðherra heims. Kjörtímabilið einkenndist af hörðum deilumálum og upplausnarástandi í samfélaginu. Ríkisstjórnarinnar biðu mörg brýn verkefni eftir efnahagshrun Íslands og hefur sá tími sem hún sat verið kenndur við endurreisn. Verkefni ríkisstjórnarinnar einkenndust af viðreisn íslensks efnahagslífs og rannsókn á aðdraganda hrunsins, enda var gengi gjaldmiðilsins veikt, verðbólga og atvinnuleysi hátt og mikill samdráttur á fyrstu árunum eftir hrun. Í tíð hennar var sótt um aðild að Evrópusambandinu, rammaáætlun gerð um virkjanakosti og ráðuneyti voru sameinuð.
Stjórnarmyndun
Þann 26. janúar 2009 tilkynntu Geir Haarde, forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins, og Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, utanríkisráðherra og formaður Samfylkingarinnar, að stjórnarsamstarfi flokkanna væri lokið. Viðræður höfðu þá staðið yfir um nokkurt skeið milli flokkanna um mögulegt framhald ríkisstjórnarinnar sem strandaði á kröfu Samfylkingarinnar um að Jóhanna Sigurðardóttir myndi veita nýrri ríkisstjórn forsæti. Í kjölfar stjórnarslita baðst Geir Haarde lausnar fyrir ríkisstjórn sína Hinn sama dag hófust viðræður á milli Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs um minnihlutastjórn milli þeirra sem varin yrði vantrausti af Framsóknarflokknum.
Ráðherraskipan
Taflan fyrir neðan sýnir þá málaflokka sem ráðherrar í ríkisstjórninni fóru með. Frá og með 1. október 2009 var nafni á Menntamálaráðuneytinu breytt í Mennta- og menningarmálaráðuneytið, einnig var Efnahagsráðuneytinu breytt í Efnahags- og viðskiptaráðuneytið, Dóms- og kirkjumálaráðuneytinu breytt í Dóms­mála- og mannréttindaráðuneyti Íslands og Samgönguráðuneytinu breytt í Samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið. Þann 1. september 2012 var Fjármálaráðuneytinu breytt í Fjármála- og efnhagsráðuneytið og Umhverfisráðuneytinu breytt í Umhverfis- og auðlindaráðuneytið. Á kjörtímabilinu var farið í miklar sameiningar ráðuneyta og heyrðu sjávarútvegs-, landbúnaðar-, iðnaðar- og viðskiptaráðuneytin undir Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneytið frá og með 1. október 2012. Þann 1. janúar 2011 voru dómsmála- og mannréttindaráðuneytið og samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið sameinuð sem Innanríkisráðuneytið. Þann sama dag voru félags- og tryggingamálaráðuneytið og heilbrigðisráðuneytið sameinuð sem Velferðarráðuneytið.
Carl Gustaf Ekman
thumb|200px|Carl Gustaf Ekman Carl Gustaf Ekman (6. október 1872 – 15. júní 1945) var sænskur stjórnmálamaður og forsætisráðherra Svíþjóðar. Ekman var formaður Frjálslynda þjóðarflokksins (s. Frisinnade folkpartiet) frá 1924 til 1932. Ekman var tvívegis forsætisráðherra Svíþjóðar, fyrst frá 7. júní 1926 til 2. október 1928, og seinna frá 7. júní 1930 til 6. ágúst 1932.
Ekman sat á þingi frá 1911 til 1932 og var meðal áhrifamestu stjórnmálamanna síns tíma. Ekman var einn af stofnendum Frjálslynda þjóðarflokksins sem varð til þárið 1924 í kjölfar þess að Frjálslyndi flokkurinn (s. Liberala samlingspartiet) klofnaði vegna afstöðunnar til þess hvort leyfa ætti áfengisdrykkju. Ekman var harður bindindismaður, en bindindismennirnir innan Frjálslynda flokksins stofnuðu Frjálslynda þjóðarflokkinn, hinir stofnuðu Sveriges liberala parti. Sem formaður Frjálslynda þjóðarflokksins lék Ekman lykilhlutverk í sænskum stjórnmálum því hvorki hægrimenn né vinstrimenn höfðu meirihluta á þingi og þurftu stuðning miðjuflokka. Seinni ríkisstjórn Ekman glímdi við alvarlegt mótlæti sem að lokum leiddi til þess að Ekman hrökklaðist úr stjórnmálum. Stjórnin réð ekki við efnahagserfiðleika þá sem leiddu af heimskreppunni, en ríkisstjórn hans fylgdi strangri aðhaldsstefnu í ríkisútgjöldum sem urðu frekar til þess að dýpka áhrif kreppunnar. Þá var Ekman gagnrýndur fyrir að hafa þegið fjárstuðning fyrir hönd flokks síns frá sænska iðnjöfurnum og fjárglæframanninum Ivar Kreuger. Ekman neyddist til þess að segja af sér mánuði fyrir kosningarnar 1932 en flokkur hans beið niðurlægjandi ósigur í kosningunum. Árið 1934 sameinuðust aftur báðir frjálslyndu flokkarnir, Frisinnade folkpartiet (flokkur Ekman) og Sveriges liberala parti, undir nafninu Þjóðarflokkurinn (s. Folkpartiet).
Selvík (Skagafirði)
Selvík er vík á austanverðum Skaga, um 35 kílómetrum norðan við Sauðárkrók. Þar er besta lendingin Skagafjarðarmegin á Skaganum og þaðan var löngum nokkur útgerð. Á eyðibýlinu Selnesi, við víkina norðanverða, má sjá greinilegar rústir verbúða. Þarna munu líka erlendir kaupmenn hafa verslað fyrr á öldum eins og örnefnið Þýskaleiði bendir til.
Selvík varð löggiltur verslunarstaður 27. nóvember 1903 og höfðu kaupmenn á Sauðárkróki þar verslunarútibú um skeið og ráku þar einnig fiskverkun. Nú er smábátahöfn í Selvík og gert þaðan út á grásleppu.
Selvík kom við sögu á Sturlungaöld en þaðan sigldi floti Kolbeins unga áleiðis til Vestfjarða um Jónsmessu 1244 en mætti skipum Þórðar kakala á miðjum Húnaflóa og hófst þá Flóabardagi, eina sjóorrusta Íslandssögunnar.
Í ágúst árið 1931 nauðlenti sjóflugvélin Súlan, sem hafði verið í síldarleit, á Skagafirði vegna vélarbilunar og rak inn eftir firðinum í átta klukkustundir í haugasjó en rétt áður en hana hefði rekið upp í kletta við Selvík tókst áhöfninni að gera fólki á Selnesi vart við sig með köllum. Kom þá vélbátur úr landi og dró flugvélina inn á víkina. Daginn eftir tókst áhöfninni að gera við vélina og fljúga á brott.
Gecko
thumb|right|Merki Boot 2 Gecko (sem núna heitir [[Firefox OS)]] Gecko er frjáls myndsetningarvél fyrir vefsíður. Hún er þróuð af Mozilla Foundation og Mozilla Corporation og þekktasti vafrinn sem notar hana er Firefox. Gecko er skrifuð í C++ og keyrir á mörgum stýrikerfum. Hún er gefin út með Mozilla Public License-notkunarleyfi.
Upphaf Gecko má rekja til þess að Netscape ákvað að þróa nýja myndsetningarvél fyrir Netscape-vafrann árið 1997. Á þeim tíma var Internet Explorer að leggja undir sig vaframarkaðinn og Netscape þótti vera að dragast aftur úr. Árið eftir var Mozilla-verkefninu hleypt af stokkunum og nýi myndsetningarkóðinn, sem upphaflega hét Raptor, gefinn út með opnu leyfi. Þetta þýddi að endurskrifa þurfti næstu útgáfur Netscape-vafrans. Árið 1999 keypti America Online Netscape og tók við þróun myndsetningarvélarinnar. Árið 2003 sagði fyrirtækið upp þeim forriturum sem enn unnu við Gecko og Mozilla Foundation tók alfarið við þróuninni.
Presto (myndsetningarvél)
Presto er myndsetningarvél fyrir vefsíður sem Opera Software þróaði og notaði í Opera-vafranum frá 2003 til 2013. Presto-vélin þótti í upphafi útfæra staðla mjög vel miðað við aðra vafra og var með hraðvirkustu JavaScript-útfærsluna. Hún var notuð í innfellda vafra sem byggðust á Opera-vafranum, eins og Nintendo DS-vafrann, og í Adobe Creative Suite 2 og 3. Presto er séreignarhugbúnaður í eigu norska fyrirtækisins Opera Software ASA.
Í upphafi árs 2013 tilkynnti Opera Software að þeir hyggðust nota WebKit í næstu útgáfum vafrans. Þegar Google tilkynnti um kvíslun WebKit og nýja myndsetningarvél, Blink, sagði Opera að þeir myndu taka þátt í þróun nýju vélarinnar.
Yara
thumb|Höfuðstöðvar Yara að Bygdø allé í [[Ósló]] Yara International ASA er norskur áburðarframleiðandi og fyrrverandi dótturfyrirtæki Norsk hydro. Fyrirækið skiptist í tvo hluta; Hydro Agri og Hydro Gas & Chemicals. Það hefur verið skráð á norska hlutabréfamarkaðinn frá 25. mars 2004.
Norska ríkið á stærstan hlut í félaginu, eða 36,2% af hlutabréfum. Í maí 2007 keypti Yara 30,05% í finnska áburðarsalanu Kemira GrowHow og hyggst kaupa fyrirtækið að fullu.
Yara sérhæfir sig í að framleiða úrefni, ammoníak og nítröt fyrir tilbúinn einkorna áburð.
Loðvík 10.
thumb|right|Krýning Loðvíks 10. Loðvík 10. Frakkakonungur (4. október 1289 – 5. júní 1316), kallaður Loðvík þrætugjarni eða Loðvík þrjóski var konungur Navarra frá 1305 og Frakklands frá 1314 til dauðadags.
Loðvík fæddist í París og var elsti sonur Filippusar 4. Frakkakonungs og Jóhönnu 1. af Navarra. Hann erfði krúnu Navarra við lát móður sinnar 2. apríl 1305. Þann 21. september sama ár, rétt fyrir sextán ára afmæli sitt, giftist hann Margréti af Búrgund, sem var ári yngri. Þau eignuðust eina dóttur, Jóhönnu. Yngri bræður hans, Filippus og Karl, giftust frænkum Margrétar, systrunum Jóhönnu og Blönku af Búrgund.
Snemma árs 1314 flæktust þau öll inn í Tour de Nesle-málið svonefnda, þar sem Margrét og Blanka voru sakaðar um að hafa fallið í hórdóm með tveimur aðalsmönnum og Jóhanna um að hafa vitað af framhjáhaldinu eða jafnvel tekið þátt í því. Margrét og Blanka voru fundnar sekar og varpað í dýflissu en Jóhanna sýknuð. Loðvík reyndi að fá hjónaband sitt ógilt, enda mun það ekki hafa verið hamingjusamt, en það var þó ekki gert.
Filippus faðir hans dó sama ár og varð Loðvík þá konungur. Hann var þó ekki krýndur fyrr en 24. ágúst árið eftir. Tíu dögum áður hafði Margrét dáið í dýflissunni og er ekki talið ólíklegt að Loðvík hafi látið myrða hana því að hann gekk að eiga Klementíu af Ungverjalandi fimm dögum eftir lát Margrétar.
Ríkisstjórnartíð Loðvíks var ekki löng og einkenndist af átökum við aðalinn, enda réðist hann í aðgerðir sem ætlað var að auka tekjur krúnunnar. Árið 1315 lýsti hann því yfir að bændaánauð skyldi ljúka en bændur áttu þó að borga fyrir að losna úr ánauð. Filippus faðir hans hafði rekið gyðinga úr landi en Loðvík leyfði þeim búsetu í Frakklandi að nýju með ákveðnum skilyrðum. Þeir áttu að bera auðkennisarmbönd og máttu aðeins búa á ákveðnum stöðum. Loðvík átti líka í stríðsátökum í Flæmingjalandi.
Loðvík var áhugasamur um Jeu de paume, sem var forveri tennisíþróttarinnar. Í júníbyrjun 1316 lék konungurinn langan og erfiðan leik og drakk síðan mikið af kældu víni. Þetta varð honum að aldurtila skömmu síðar. Klementía drottning var þá barnshafandi og var beðið átekta þar til hún varð léttari en Filippus bróðir Loðvíks var útnefndur ríkisstjóri á meðan. Jóhanna, dóttir Loðvíks og Margrétar, var að vísu á lífi en vafi lék á hvort konur ættu yfir höfuð erfðarétt til krúnunnar samkvæmt gildandi lögum í Frakklandi auk þess sem faðerni prinsessunnar var ekki talið öruggt vegna framhjáhalds móðurinnar.
Barnið fæddist 15. nóvember og var drengur sem hlaut nafnið Jóhann 1. Hann lifði þó ekki nema fimm daga og þá tókst Filippusi að fá erfðarétt sinn viðurkenndan, bæði til krúnunnar í Frakklandi og Navarra, þar sem hann ríkti undir nafninu Filippus 2. Jóhanna dóttir Loðvíks hefði raunar átt að erfa krúnu Navarra því þar áttu konur ótvíræðan erfðarétt en þó var gengið framhjá henni. Hún varð samt drottning þar 1328 að báðum föðurbræðrum sínum látnum og 250 árum seinna erfðu afkomendur hennar frönsku krúnuna.
Loðpokarottur
Loðpokarottur (fræðiheiti: Caluromys), einnig kallaðar ullpokarottur, eru ættkvísl pokarotta.
Skólinn í Aþenu
thumb|right|400px|[[Skólinn í Aþenu eftir Rafael (1509-1510)]] Skólinn í Aþenu er eitt af frægustu málverkum ítalska endurreisnarlistamannsins Rafaels (Raffaello Sanzio eða Raffaello da Urbino). Það var málað árin 1509 til 1510 og er 5,77 m hátt og 8,14 m breitt.
Rafael var falið að skreyta með veggmálverkum fjögur herbergi í Vatíkanhöllinni í Vatíkaninu sem eru nú þekktir sem Stanze di Raffaello (herbergi Rafaels). Stanza della Segnatura (þar sem Skólinn í Aþenu er) var fyrsta herbergið sem hann skreytti og Skólinn í Aþenu var annað málverkið sem hann kláraði, á eftir La disputa.
Málverkið
Málverkið prýddi vegginn yfir heimspekihluta bókasafns Júlíusar II páfa og því ákvað Rafael að verkið skyldi sýna alla merkustu heimspekinga sögunnar, auk vísindamanna og stærðfræðinga klassískrar fornaldar. Grísku heimspekingarnir Platon og Aristóteles, sem voru taldir mikilvægustu heimspekingarnir á endurreisnartímanum, standa í miðju verksins fyrir ofan tröppurnar. Platon, sem er í líki Leonardos da Vinci, heldur á riti sínu Tímajosi. Aristóteles heldur á riti sínu Siðfræði Níkomakkosar. Hendur þeirra gefa til kynna heimspekilegan áhuga þeirra — Platon bendir upp til himins en Aristóteles heldur úti flatri hönd til að gefa til kynna jarðbundnara viðhorf hans.
Díogenes frá Sínópu liggur áhyggjulaus fyrir framan þá neðar í tröppunum til að sýna heimspekilegt viðhorf hans: hann fyrirleit hefðbundinn lífsstíl og allt sem honum fylgdi. Til vinstri er steinhella mikil sem er stundum talin eiga að tákna Jesús. Maðurinn sem hallar sér upp við steininn er Herakleitos, í líki Michelangelos. Honum var bætt inn eftir á. Árið 1510 laumaðist Rafael inn í Sixtusarkapelluna að nóttu til að skoða málverk Michelangelos. Hann bætti Michelangelo inn á málverkið í virðingarskyni við hann.
Sjálfsmynd Rafaels er lengst til hægri rétt fyrir neðan miðju. Þar er hann ungur maður, jarphærður, sem horfir beint á áhorfanda málverksins. Til vinstri á málverkinu er ungleg hvítklædd stúlka sem horfir einnig út til áhorfandans. Sagan segir að hún sé Margherita, ástkona Rafaels. Samkvæmt annarri túlkun er hún Hýpatía frá Alexandríu.
Heimspekingarnir
thumb|center|800px| 1: [[Zenon frá Kitíon eða Zenon frá Eleu? – 2: Epikúros – 3: Friðrik II frá Mantúa? – 4: Boethius eða Anaxímandros eða Empedókles? – 5: Averroes – 6: Pýþagóras – 7: Alkibíades – 8: Antisþenes eða Xenofon? – 9: Hýpatía – 10: Æskínes eða Xenofon? – 11: Parmenídes? – 12: Sókrates – 13: Herakleitos (í líki Michelangelos) – 14: Platon, heldur á Tímajosi (í líki Leonardos da Vinci) – 15: Aristóteles, heldur á Siðfræði Níkomakkosar – 16: Díogenes frá Sínópu – 17: Plótínos? – 18: Evklíð eða Arkímedes ásamt nemendum (í líki Bramantes)? – 19: Strabon eða Zoroaster? – 20: Ptolemajos – R: Apelles (í líki Rafaels) – 21: Prótogenes (í líki Il Sodoma) ]]
Þórólfur Guðnason
Þórólfur Guðnason (f. 28. október 1953 í Vestmannaeyjum) er fyrrum sóttvarnalæknir Íslands.
Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum á Laugarvatni árið 1973 og embættisprófi í læknisfræði frá Háskóla Íslands 1981. Hann stundaði nám í almennum barnalækningum á Íslandi og í Bandaríkjunum 1984-1988 og nám í smitsjúkdómum barna í Bandaríkjunum 1988-1990.
Eiginkona Þórólfs er Sara Hafsteinsdóttir, yfirsjúkraþjálfari á Landspítala háskólasjúkrahúsi, Fossvogi, og eiga þau tvo syni.
Þórólfur Guðnason varði doktorsritgerð sína í lýðheilsuvísindum við Læknadeild Háskóla Íslands. Ritgerðin ber heitið „Sýkingar og sýklun pneumókokka hjá börnum á íslenskum leikskólum – faraldsfræði, áhættuþættir og íhlutandi aðgerðir“ (Infectious illnesses and pneumococcal carriage among preschool children at Icelandic day care centers – epidemiology, risk factors and intervention).
Þórólfur varð landsþekktur fyrir störf sín sem sóttvarnalæknir í mars 2020 vegna upplýsingafunda um COVID-19. Hann var sæmdur riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu fyrir störf í þágu heilbrigðismála þann 17. júní 2020.
Þórólfur ákvað að hætta starfi sem sóttvarnarlæknir í september 2022. Guðrún Aspelund tók við af honum.
Ágeng tegund
Ágeng tegund er plöntu- eða dýrategund sem flutt hefur verið í ný heimkynni til ræktunar eða annarra nota en hefur breiðst út og valdið tjóni á villtri náttúru eða ræktarlandi. Slík útbreiðsla er talin ógn við líffræðilega fjölbreytni.
Nokkrar tegundir sem taldar hafa verið ágengar á Íslandi af Náttúrufræðistofnun:
Jérôme Boateng
Móðir hans er frá Þýskalandi og pabbi hans er frá Gana. Bróðir hans, Kevin-Prince Boateng er einnig knattspyrnumaður og er miðjumaður fyrir spænska félagið UD Las Palmas.
Lahti L-35
thumb|right|250px|Lahti L-35 Lahti L-35 er finnsk hálfsjálfvirk skammbyssa, framleidd af skotvopnafyrirtækinu Aimo Lahti. Hún var hönnuð árið 1935 og var notuð af finnska hernum í Seinni heimsstyrjöldinni og í Vetrarstríðinu. Hún var hliðarvopn finnska hersins þangað til árið 1980 þegar hann skipti niður í Browning BDA. Lahti L-35 var gerð í 9000 eintökum.
Lengd skammbyssunar er 245 mm, þyngdin er 1.2 kíló og hún notar 9 x 19 mm skot.
Husqvarna m/40
Svíar bjuggu til sína eigin gerð af Lahti L-35, undir nafninu Husqvarna m/40, með leyfi frá Finnum. Hún var gerð fyrir sænska herinn og var búinn til í 100.000 eintökum á árunum 1940 - 1946, á meðan Finnar bjuggu aðeins til sínar í 9000 eintökum. Husqvarna m/40 var hliðarvopn sænska hersins þangað til árið 1988 þegar hann skipti í sína eigin gerð af Glock 17, með sitt nafn; Pistol 88. Þeir gerðu líka sína eigin gerð af Glock 19 fyrir sænska flugherinn, sem heitir Pistol 88B.
Handknattleiksárið 1944-45
Handknattleiksárið 1944-45 var keppnistímabilið í íslenskum handknattleik sem hófst haustið 1944 og lauk sumarið 1945. Ármenningar urðu Íslandsmeistarar í karlaflokki og Haukar í kvennaflokki. Engir landsleikir fóru fram á tímabilinu.
1. deild
Ármenningar urðu Íslandsmeistarar á fullu húsi stiga. Keppt var í átta liða deild með einfaldri umferð.
Haukar urðu Íslandsmeistarar í meistaraflokki kvenna í fyrsta sinn eftir sigur á Ármenningum í lokaleik, 7:6. Keppt var í fimm liða deild með einfaldri umferð.
Íferðarfall
Í finnsku er illatívus flokkað sem eitt af sértæku staðarföllunum. Sértæku staðarföllin eru 6 og skiptast í tvennt, innri og ytri og er illativus flokkað sem eitt af þeim innri ásamt íverufalli og úrferðarfalli.
Í finnsku er ending illatívus -n og það táknar hreyfingu inn, inní, að / til. Þannig merkir - talon, inní húsið og suomen, til Finnlands.
Rasmus Rask gaf fallinu sitt latneska heiti útfrá ábendingarorðum í latínu sbr. -illo í latínu (þangað), og sbr. ennfremur almenn persónufornöfn og greini í rómönsku málunum. Orðið fyrir til í rúmensku er af sama stofni -la ekki komið af -ad í latínu svo sem í ítölsku, frönsku etc.
Pink Floyd
thumb|Einkennismerki sveitarinnar. thumb|Pink Floyd árið 1971. thumb|Pink Floyd, 1973 thumb|David Gilmour. Pink Floyd var bresk rokkhljómsveit sem spilaði framsækið rokk. Hún var ein áhrifamesta sveit allra tíma en plötur þeirra m.a Dark Side of the Moon og The Wall eru með frægari plötum þeirra. Pink Floyd var upp á sitt besta á 8. áratug tuttugustu aldar.
Stofnun Pink Floyd
Árið 1964 stofnuðu vinirnir og skólafélagarnir Roger Waters, Richard Wright og Nick Mason hljómsveit sem hét Sigma 6. Þeim gekk ekki vel að koma sér á framfæri og næstu tvö árin skiptu þeir oft um nafn á sveitinni og fengu til liðs við sig ýmsa hljóðfæraleikara. Þeim byrjaði ekki að ganga vel fyrr en um haustið 1966 þegar Roger skipti af gítar yfir á bassa og þeir fengu gítarleikarann Syd Barrett til liðs við sig. Syd stakk upp á því að þeir breyttu nafninu á hljómsveitinni úr Sigma 6 í The Pink Floyd Sound, eftir blúslistamönnunum Pink Anderson og Floyd Council. Hét hljómsveitin svo um tíma en síðan var nafnið stytt í Pink Floyd. Stuttu eftir að Syd byrjaði í sveitinni tóku þeir upp sína fyrstu smáskífu, „Arnold Layne“. Þann 5. ágúst árið 1967 sendu þeir frá sér plötuna The Piper at the Gates of Dawn og með henni öðluðust þeir töluverðar vinsældir sem neðanjarðarhljómsveit í London. Stuttu áður en þeir ætluðu að leggja af stað í tónleikaferð til Bandaríkjanna til að fylgja eftir plötunni veiktist Barrett alvarlega vegna ofnotkunar á LSD. Var það ekki í fyrsta skiptið sem hann veiktist vegna vímuefnanotkununar. Í lok ársins 1967, réðu þeir svo David Gilmour, sem var æskuvinur Waters og Barrett, sem varagítarleikara, ef ske kynni að Barrett yrði of dópaður til að geta spilað. Gerðist það æ oftar að Barrett gat ekki spilað og á endanum var Gilmour ráðinn sem aðalgítarleikari hljómsveitarinnar en Barrett hafður baksviðs. Hljómsveitin reyndi að halda í Barrett, að því að hann samdi flest öll lögin sem þeir gáfu út, en að lokum urðu þeir samt að láta hann fara því Barrett var orðinn veikur á geði.
Pink Floyd án Syd Barretts
Eftir að Barrett hætti átti sveitin frekar erfitt með að fóta sig aftur og er það líklegast ástæðan fyrir því að árið 1968 gerðist frekar lítið hjá henni, þeir gáfu út eina smáskífu, „More“, sem Barbet Schroders hafði beðið þá að semja fyrir samnefnda kvikmynd sína. Myndin og smáskífan urðu vinsæl í Evrópu. Árið 1969 gáfu þeir út tvöfalda plötu sem hét Ummagumma. Platan innihélt sóló-stúdíólög sem hver meðlimur sveitarinnar hafði samið og tónleikaupptökur. Snemma á árinu 1970 sendu þeir frá sér nýja plötu, Atom Heart Mother, sem kom út 5. nóvember og innihélt m.a. lagið „If“. Varð sú plata býsna vinsæl. Allt næsta árið þar á eftir fór í gerð plötu sem nefndist Meddle og kom hún út 11. nóvember 1971. Á henni voru m.a. lögin „One Of These Days“ og „Echoes“. Allir meðlimir Pink Floyd hafa sagt að það hafi fyrst verið á Meddle, sérstaklega í „Echoes“ (sem er 23 mínútur að lengd), sem sveitin áttaði sig á því hvert þeir vildu stefna tónlistarlega séð. Árið 1972 hélt Pink Floyd tónleika í Pompeii sem voru teknir upp og gefnir út og fengu nafnið Live At Pompeii.
Gullaldartímabil Pink Floyd
Árið 1973 var mjög stórt ár í sögu sveitarinnar, en það ár gáfu þeir út sína áttundu breiðskífu, Dark Side of the Moon. Hún er næst söluhæsta breiðskífa allra tíma, á eftir Thriller með Michael Jackson. Platan er líka sú plata sem hefur verið lengst á bandaríska topp 200-listanum, en alls var hún þar í 724 vikur, eða í rúm 14 ár. Með lög á borð við „Time“, „Money“, „Us And Them“, „Brain Damage“, „The Great Gig In The Sky“ og „Eclipse“ tókst Pink Floyd endanlega á ná af sér neðanjarðarstimplinum og verða að heimsfrægri stórhljómsveit.
Næsta plata sveitarinnar var Wish You Were Here en hún kom út 15. september 1975. Var platan tileinkuð Syd Barrett. Hún náði líka gríðarlegum vinsældum og komst meðal annars í fyrsta sætið á Billboard-vinsældalistanum. Meðan á tökum á plötunni stóð hafði Barrett komið óvænt í heimsókn til þeirra til að óska þeim til hamingju með velgengni þeirra. Hann var mjög illa farinn, hann hafði rakað öll hár af hausnum á sér, líka augnbrúnirnar (það var vitnað í þetta í myndinni The Wall, þar sem aðalsögupersónan, Pink rakar af sér augnbrýrnar) og var orðin svo feitur að hljómsveitin þekkti hann ekki í fyrstu. Waters tók þessa heimsókn mjög nærri sér og ákvað hann að semja lag um Barrett; „Shine On You Crazy Diamond“. Lögin á plötunni eru fimm: „Shine On You Crazy Diamond partur 1“, „Welcome To The Machine“, „Have A Cigar“, „Wish You Were Here“ og „Shine On You Crazy Diamond partur 2“ og urðu þau öll vinsæl, en sérstaklega „Wish You Were Here“ og báðir partar „Shine On You Crazy Diamond“.
Næsta platan, Animals, kom út einu og hálfu ári eftir Wish You Were Here og innihélt hún tvö lög sem Roger Waters vildi ekki hafa á Wish You Were Here-plötunni; „Dogs“ og „Sheep“. Platan er sérstök að því leiti að hún fjallar um mismunandi gerðir af fólki og er hverjum hóp líkt við ákveðna dýrategund. Platan varð nokkuð vinsæl, en ekki næstum því eins vinsæl og fyrri plöturnar tvær.
Árið 1978 tók sveitin stutt hlé því Gilmour og Wright tóku upp sólóplötur. Á meðan hafði Waters samið tvær plötur. Sú fyrri þeirra þótti ekki nógu góð en varð samt sólóplata Rogers, The Pros and Cons of Hitch-hiking. Seinni platan var hins vegar betri og fékk hún heitið The Wall. Hún kom út 30.nóvember 1979. Platan var tvöföld og innihélt hún mörg af frægustu lögum Pink Floyd, eins og t.d. „Another Brick in the Wall, Pt. 2“, „Mother“, „Hey You“ og „Comfortably Numb“, en gítarsólóið í því lagi er af mörgum talið vera það besta sem nokkur tímann hefur verið samið. Rick Wright hætti í hljómsveitinni á meðan upptökum á The Wall stóð vegna ádeilna milli þeirra Waters. Þann 26. febrúar fór sveitin tónleikaferðalag til að fylgja plötunni eftir. Voru tónleikarnir í leikhússtíl þar sem meðal annars var reistur veggur þvert yfir sviðið. Wright spilaði með á tónleikaferðalaginu og fékk laun fyrir. Kvikmynd var gerð um plötuna og kom hún út árið 1982. Var henni leikstýrt af Alan Parker og Bob Geldof lét aðalhlutverkið. Seinna á árinu kom út platan The Final Cut (sem upphaflega átti að heita Spare Bricks) sem innihélt lög sem ekki komust á The Wall. Þegar þarna var komið við sögu var sambandið milli meðlima hljómsveitarinnar orðið frekar stirt. Þeir gáfu ekki út fleiri plötur og árið 1984 hættu þeir.
Pink Floyd án Roger Waters og lok hljómsveitarinnar
Ekkert gerðist í tvö ár, en árið 1986 talaði Gilmour við Mason um endurkomu sveitarinnar. Waters varð ekki ánægður með það og fór í mál við þá um tónlistina og nafnið sjálft. Hann tapaði málinu en fékk rétt til að spila Pink Floyd-lög á eigin tónleikum og einnig fékk hann eignarrétt yfir The Wall og The Final Cut.
Árið 1987 kom svo út platan A Momentary Lapse of Reason sem innihélt 10 lög. Gilmour samdi flest öll lögin á plötunni og tók við af Waters sem aðallagahöfundur sveitarinnar. Eftir að platan kom út fengu þeir Rick Wight aftur til liðs við sig og fór hann með þeim á túrinn sem fylgdi plötunni. Sjö árum síðar kom síðan út platan The Division Bell sem innihélt meðal annars lagið „High Hopes“. Tónleikaferðalagið sem fylgdi var sex mánaða langt og á því spiluðu þeir Dark Side of the Moon en það höfðu þeir ekki gert í 20 ár. Á þessu ferðalagi voru líka teknir upp einir tónleikar sem fram fóru á Earls Court-vellinum í London. Tónleikarnir voru gefnir út á geisladisk og DVD og er þetta eina upptakan sem til er af Pink Floyd að flytja Dark Side Of The Moon. Eftir tónleikaferðalagið hætti sveitin síðan.
16. janúar 1996 fékk Pink Floyd inngöngu í The Rock and Roll Hall of Fame ásamt David Bowie og fleirum. Pink Floyd kom svo saman aftur 2. júlí árið 2005 á Live 8-tónleikunum í Hyde Park í London. Roger Waters spilaði líka með og var það í fyrsta skiptið í 24 ár sem hljómsveitin spilaði öll saman.
Roger Keith „Syd“ Barrett lést úr krabbameini 7. júlí í 2006. Hann var 60 ára gamall. Hann átti hvorki konu né börn. Barrett hafði þjáðst af geðveiki frá því hann hætti í Pink Floyd. Rick Wright dó úr krabbameini árið 2008.
Árið 2010 komu Waters og Gilmour saman til að spila á góðgerðatónleikum til styrktar palestínskum börnum. Gilmour lék svo á nokkrum tónleikum Waters.
Árið 2012 ákváðu Gilmour og Mason að gefa út upptökur sem Wright tók þátt í og varð útkoman platan Endless River sem kom út 2014. Gilmour tjáði að það yrði síðasta platan undir nafninu Pink Floyd og honum þætti ekki rétt að koma fram án Wright.
Pink Floyd kom þó saman árið 2022 til að taka upp lag með úkraínskum söngvara, til styrktar Úkraínumönnum vegna innrásar Rússa í landið.
Útgefið efni
Í heildina hefur Pink Floyd gefið út yfir 30 plötur og smáskífur.
Bjarnarkló
Bjarnarkló eða tröllahvönn (fræðiheiti: Heracleum mantegazzianum) er stórvaxin sveipjurt sem upprunnin er í Kákasus og Mið-Asíu. Jurtin getur orðið 2-5 m há og stundum allt að 7 m. Bjarnarkló líkist venjulegri hvönn nema er miklu stórvaxnari.
Bjarnarkló er fjölær og fjölgar sér með rótarskotum. Blómin eru hvít og eru blómsveipirnir allt að 80 sm í þvermál.
Bjarnarkló myndar eiturefni þannig að safi af bjarnarkló getur valdið bruna á hörundi í sólarljósi eða í UV-geislum. Húðin verður rauð og klæjar undir. Börn ættu ekki að vera á svæðum þar sem bjarnarkló vex og nota ætti hlífðarfatnað (líka hlífðargleraugu) ef þarf að grafa upp eða flytja slíkar plöntur. Ef húð kemst í snertingu við safa bjarnarklóar þá á að þvo húðsvæðið vel með sápu og vatni og forðast sólarljós í nokkra daga.
Flórens (sýsla)
thumb|right|Merki sýslunnar Sýslan Flórens (ítalska: Provincia di Firenze) er sýsla í Toskanahéraði á Mið-Ítalíu. Upphaflega innihélt sýslan einnig borgina Prató, en 1990 var búin til sérstök sýsla fyrir hana. Íbúar sýslunnar eru um 1.007.252 (31. des 2013) talsins í 42 sveitarfélögum. Af þeim búa 368.059 í höfuðstaðnum Flórens.
1874
Árið 1874 (MDCCCLXXIV í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Finnsk-úgrísk tungumál
Finnsk-úgrísk tungumál eru tungumálaætt sem tilheyrir úrölskum tungumálum og skiptist hún í tvo meginhópa, finnsk tungumál og úgrísk tungumál. Þau sem eru af finnskum stofni eru töluð á svæðinu á milli Norður- Noregs og Hvítahafs, í Finnlandi, í Eistlandi og í vissum hlutum Rússlands. Stærsta tungumálið af finnskum stofni er finnska, en hana tala 5,5 milljónir manna í Finnlandi, Svíþjóð, Rússlandi og Bandaríkjunum. Eistnesku talar um 1 milljón manna, aðallega í Eistlandi. Um 25.000 manns tala samísk mál í Norður-Skandinavíu. Helsta tungumálið af úgrískum stofni er ungverska, en hana tala um 11 milljónir manna í Ungverjalandi og aðrar 3 milljónir á nágrannasvæðum. Tvö önnur úgrísk tungumál eru hantí, með 13.000 mælendur og mansí með 3000 mælendur. Bæði síðarnefndu málin eru töluð austan Úralfjalla á svæðum við fljótið Ob.
Auk þessa eru mál eins og mordviníska, mari, údmúrtíska og komi töluð í kringum miðbik árinnar Volgu í Rússlandi. Mordviníska er þar útbreiddasta málið með um 800.000 mælendur, mari um 600.000 mælendur, údmúrtíska 500.000 mælendur og komi um 250.000 mælendur.
Búrfell (Þjórsárdal)
thumb|Búrfell séð frá [[Gaukshöfði|Gaukshöfða]] Búrfell er 669 metra hár móbergstapi í Þjórsárdal.
Fjallið hefur myndast undir jökli ísaldar og er annar útvörður Þjórsárdals. Þjórsá rennur austan með fjallinu og við suðurenda þess eru fossarnir Tröllkonuhlaup og Þjófafoss í ánni. Nú hefur Þjórsá verið virkjuð við Búrfell og er svokallað Bjarnalón norðaustan við fjallið. Fallorkan nýtist í Búrfellsvirkjun.
Búrfell er bratt á alla kanta, þó síst að norðan en þar liggur vegur upp á topp fjallsins. Þar er endurvarpsstöð fyrir farsíma. Við suðurenda fjallsins er öxl nokkur skógi vaxin og kallast þessi birkiskógur Búrfellsskógur. Gnúpverja hafa í gegnum aldirnar haft skógarítök í Búrfellsskógi. Kristinn Jónsson, frá Úlfsá í Eyjafirði, sem gekk villu vegar suður Sprengisand árið 1889 fannst í Búrfellsskógi af Skriðufellsbændum sem voru við skógarhögg.
Austan í Búrfellshálsi er gil eða gróf sem kallast Stórkonugróf og hefur þar fundist leifar fornrar smiðju.
Jasus novaehollandiae
thumb|237x237dp|Mynd 1: Suðrænn berghumar Suðræna humartegundin (Jasus novaehollandiae) getur orðið allt að 51 sm á lengd, rúmmálið um 20 sm, eggjastokkarnir mælast jafnan milli 5-16 sm og hann getur orðið um 20 ára gamall. Það er því ljóst að hann getur orðið talsvert stærri en sá humar sem þekktur er við strendur Íslands. Líkami hans skiptist í höfubol og afturbol, en einnig er það kallað haus og hali. Hann er gulleitur eða appelsínugulur að lit. Kjörhitastig fyrir Suðræna berghumarinn er í kringum 16-19°C og því eru aðstæður við sunnanverða Ástralíu einstaklega hentugar fyrir hann.
Líkt og sjá má á myndinni hér til hægri hefur hann fimm pör af fótum eða tíu í heildina, tvö pör fálmara og munnlimi. Þá skiptist humar í höfuðbol og afturbol. Einnig hefur kvendýrið tvær gripklær ár fimmta pari fótanna, það hefur karldýrið hins vegar ekki.
Á myndinni hér til hliðar má sjá á hvaða svæðum veiðar á honum fara fram alla jafnan, en það er við suðurströnd Ástralíu og í kringum Tasmaníu. Við veiðar á honum er yfirleitt notast við eftirfarandi aðferðir: Veiddur í gildru með beitu, veiddur í net, einnig eru þeir stundum veiddir af köfurum en þá eru snara sett utan um þá eða þeir teknir fríhendis. Það er talin móðgun að veiða Suðræna berghumarinn með spjóti, krók eða með öðru sambærilegu oddhvössu veiðarfæri. thumb|232x232dp|Mynd 2: Staðsetning veiða Suðræna berghumarsins Hann lifir við strendur Ástralíu og eins og gefur að kynna þá eru það einungis Ástralar sem veiða hann. Hann lifir á 0-90 m dýpi og í langflestum tilfellum í grýttum jarðvegi, þar sem næga felustaði er fyrir hann að finna. Humarinn er kjötæta og nærist að mestu á krabbadýrum, húðdýrum og lindýrum. Hrygning og mökun fer alla jafna fram í maí og til loka júlí, egginn klekjast þá út í júlí-desember. En kvendýrið getur geymt eggin og því nokkurn veginn stjórnað hvenær þau klekjast. thumb|315x315dp|Tafla 1: Veiðar á Suðræna berghumrinum frá síðustu aldamótum. Athugið að y-ás nær frá 2000-5000. Veiðar á humrinum hafa verið nokkuð stöðugar í gegnum árin, en allt frá því mælingar hófust árið 1958 þá hefur veiðin verið í kringum fimm þúsund tonn árlega. Það hefur þó farið minnkandi hægt og rólega frá síðustu aldamótum. Samkvæmt nýjustu upplýsingum sem liggja fyrir og eru frá árinu 2017, þá eru veiðar um rétt tæplega þrjú þúsund tonn árlega. Þetta má allt sjá nokkuð greinilega á töflunni hér að ofan, en árið 2000 veiddust 4.756 þúsund tonn sem er talsvert miðað við árið 2017 en þá veiddust 2.904 þúsund tonn. Lækkunin á þessum árum nemur því 38,94% og meðaltal lækkunar ár frá ári er 2,73%. Mesta lækkunin ár frá ári frá því mælingar hófust var á milli áranna 2008 og 2009 en þá féllu veiðarnar úr 4.099 þúsund tonnum niður í 3.497 þúsund tonnum, lækkunin nemur því 602 þúsund tonnum eða 14,69%.
Árið 2010 höfðu 543 skip leyfi til veiða á humrinum, þar af voru 227 í suður Ástralíu, 86 í Victoriu fylki og 230 í Tasmaníu fylki. Fyrir þá sem veiða sér til gamans án kvóta gilda ákveðnar reglur. En þá þarf humarinn að hafa náð ákveðinni stærð, eða 9,85 sm á suðursvæðinu og 10,5 á norðursvæðinu, mælt er eftir miðri skelinni, frá höfuðbolnum niður að afturbolnum. Ekki er leyfilegt að veiða meira en fjögur dýr á dag og alltaf sleppa eggjafullu kvendýri, en þau eru friðuð að fullu leyti.
Á töflunni hér að ofan má sjá samanburð á veiðum humarsins og "Red rock lobster" á árunum 2000-2017. En þessar tvær tegundir humars er skyldar og eru báðar af ætt sem kallast „spiny lobster“, mikil líkindi eru með þessum tegundum. Hins vegar veiðist Rauði berghumarinn einungis við Nýja-Sjáland ólíkt Suðræna berghumrinum sem veiðist við suðurströnd Ástralíu líkt og áður hefur komið fram. Í kringum aldamótin var mun meira veitt af honum en í kringum árið 2010 urðu veiðarnar á tegundunum tveimur mun jafnari og hafa haldist nokkuð jafnar síðan þá.
thumb|268x268dp|Tafla 2: Samanburður á veiðum Suðræna berghumarsins og Rauða berghumarsins.Heimildaskrá
François Mitterrand
François Mitterrand (26. október 1916 – 8. janúar 1996) var forseti Frakklands á árunum 1981 til 1995. Hann var fyrsti forseti fimmta lýðveldisins sem kom úr Sósíalistaflokknum og jafnframt sá forseti þess sem sat lengst við völd.
Á stríðsárunum var Mitterrand í fyrstu embættismaður hjá Vichy-stjórninni en gekk til liðs við andspyrnuhreyfinguna undir lok stríðsins. Á tíma fjórða franska lýðveldisins gegndi hann ellefu sinnum ráðherraembætti, þar á meðal embætti innanríkisráðherra, Evrópumálaráðherra og dómsmálaráðherra.
Mitterrand var andsnúinn endurkomu Charles de Gaulle á pólitíska sviðið og bauð sig fram gegn honum í forsetakosningunum 1965 en náði ekki kjöri. Árið 1971 var Mitterrand kjörinn aðalritari hins nýstofnaða franska Sósíalistaflokks. Sem slíkur bauð hann sig aftur fram í forsetakosningum Frakka árið 1974 en tapaði fyrir Valéry Giscard d'Estaing.
Mitterrand bauð sig aftur fram gegn Giscard d’Estaing árið 1981 og náði loks kjöri með 51,76 % atkvæða. Hann varð tuttugasti og fyrsti forseti franska lýðveldisins og fjórði forseti fimmta lýðveldisins. Hann bauð franska Kommúnistaflokknum sæti í fyrstu ríkisstjórn sinni og hlaut talsverða gagnrýni fyrir. Kommúnistunum tókst ekki nýta samstarfið til að auka fylgi sitt og misstu þess í stað fylgi til Sósíalistaflokks Mitterrand sem varð í kjölfarið áhrifamesti stjórnmálaflokkur franska vinstrisins.
Sem forseti stóð Mitterrand fyrir afnámi dauðarefsingarinnar árið 1981, hernaðarafskiptum Frakka í Persaflóastríðinu 1991 og aðild Frakka að Maastrichtsáttmálanum 1992. Vegna taps Sósíalistaflokksins í þingkosningum neyddist Mitterrand tvisvar til þess að mynda stjórnarsamstarf við hægriflokka undir stjórn Jacques Chirac (1986 – 1988) og Édouard Balladur (1993 – 1995).
Mitterrand dó vegna krabbameins í blöðruhálskirtli árið 1996, aðeins tæpum átta mánuðum eftir að hann steig úr embætti.
Jón Sigurðsson (í bankanum)
Jón Sigurðsson, einnig þekktur sem Jón í bankanum (13. júlí 1925 – 29. janúar 1992) var íslenskur harmónikkuleikari, lagahöfundur, textaskáld og afkastamikill textasmiður en blómatími hans var í kringum 1960. Hann samdi bæði lög og texta og þekkt eru „Komdu niður“, „Í kjallaranum“ og „Einsi kaldi úr Eyjunum“ auk annarra. En þegar eftirspurnin var sem mest eftir íslenskum textum fékk Jón svo mikið að gera að textarnir „...runnu beinlínis frá honum eins og af færibandi. Hann sagðist oft hafa þurft að „rubba“ af textum“ (Gunnar L. Hjálmarsson 2001:35-36)[1]. Meðal laga og/eða texta sem Jón samdi eru „Ég er kominn heim“, „Komdu í kvöld“ og „Úti í Hamborg“.
Æviágrip
Jón Sigurðsson fæddist á Brúnum undir Eyjafjöllum 13. júlí 1925, sonur hjónanna Sigurðar Vigfússonar og Bjargar Jónsdóttur. Þeirra sambúð varð ekki löng því Sigurður lést um aldur fram og var Jón þá aðeins tíu ára gamall. Björg og Sigurður áttu tvö önnur börn, Guðrúnu sem býr á Hvolsvelli og Vigfús sem búsettur er á Hellu. Björg giftist aftur og var seinni maður hennar Sigmundur Þorgilsson. Þau bjuggu á Asólfsskála og síðar á Hellu og áttu tvö börn, Halldóru á Hellu og Sigurð í Ey í Vestur-Landeyjum. Jón fluttist fimmtán ára gamall frá Brúnum að Ásólfsskála og var þar nokkur ár með móður sinni og fóstra. Eftir barnaskólanám fór hann í skóla að Laugarvatni. Til Reykjavíkur fluttist hann um tvítugsaldur. Þar hóf hann vinnu í Viðtækjaverslun ríkisins. Hann hóf störf við Búnaðarbanka Íslands árið 1952 og starfaði þar í 35 ár. Hann sneri sér þó alveg að tónlistinni eftir að hann hætti í bankanum árið 1987. Hann var búinn að vera með hljómsveit á Hótel Borg á sunnudagskvöldum í 12 ár jafnhliða bankastarfinu, en síðan er hann hætti í bankanum hafði verið mjög mikið að gera í tónlistinni. 22. maí 1948 gekk hann að eiga eftirlifandi konu sína, Helgu Helgadóttur frá Kálfafelli í Fljótshverfi í Vestur-Skaftafellssýslu. Þau eignuðust fjögur börn, Björgu, Huldu Magneu, Sigrúnu Helgu og Trausta. Þá er ótalinn sá þáttur í fari Jóns sem merkastur er, það er tónlistargáfan sem hann hlaut í ríkum mæli í vöggugjöf.
Ferill
Um fermingu var hann farinn að semja lög sem hann síðan festi sér í minni með því að spila þau á orgelið í Ásólfsskálakirkju. Þar hófst hans langi og merki tónlistarferill sem gert hefur hann þjóðkunnan. Jón var frekar dulur maður og bar ekki tilfinningar sínar á torg en kunni þó vel við sig í margmenni og naut þess að spila á harmoníku, bæði í hljómsveit og einn síns liðs. Þeir eru ófáir íslendingarnir sem hann hefur skemmt um dagana með leik sínum. Þá var hann ótrúlega afkastamikill í gerð dægurlagatexta og liggja eftir hann margir góðir textar og ljóð. Oft er vorið og ástin uppistaðan í ljóðunum og lýsir hann þar með miklum næmleika blæbrigðum tilverunnar. Til dæmis ljóðið Kvöldsigling, sem byrjar svona:
Hann fékk viðurnefnið „bankamaður" vegna spilamennskunnar því þeir voru svo margir alnafnarir sem voru í tónlistinni. Það voru Jón bassi, Jón trompett og einn spilaði á valdhorn í sinfóníuhljómsveitinni. Þetta gat valdið ruglingi og var hann því kenndur við bankann til aðgreiningar frá hinum og þannig festist þetta nafn við hann.
Hann hafði alltaf haft áhuga á tónlistinni og var mikill tónlistaráhugi í báðum ættum. Hann spilaði á kirkjuorgel og eins bróðir hans sem auk þess stjórnaði karlakórnum Bjarma á Seyðisfirði. Einnig spilaði móðurbróðir hans á orgel. Hann var farinn að stelast í orgelið heima 10 ára gamall. Harmónikkan var samt alltaf hans aðal hljóðfæri, en í hljómsveitum hefur hann einnig spilað á hljómborð, píanó, trommur og gítar. Hann var sjálfmenntaður tónlistarmaður og það eina sem hann lærði var hjá bónda á næsta bæ, sem kenndi honum að þekkja nótur á orgel.