cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pétur Halldórsson
Pétur Halldórsson (fæddur 26. apríl 1887, dáinn 26. nóvember 1940) var borgarstjóri Reykjavíkur frá 1935 til dauðadags 1940. Pétur tók stúdentspróf frá MR árið 1907 og hóf nám í Kaupmannahafnarháskóla en hvarf frá námi eftir einn vetur. Hann keypti Bókaverslun Sigfúsar Eymundssonar árið 1909 og rak hana til æviloka. Pétur var alþingismaður Reykvíkinga (Sjálfstæðisflokksins) árið 1932 til 1940.
Pétur átti mörg systkini, þar á meðal Gunnar Halldórsson stofnfélaga og formann Knattspyrnufélagsins Fram. Faðir þeirra var Halldór Jónsson, bæjarfulltrúi í Reykjavík.
Meðal barna Péturs var Halldór Pétursson teiknari.
TI-84 Plus serían
thumb|TI-84 Plus [[reiknivélin.]] TI-84 er vinsæl forritanleg grafísk reiknivél framleidd af Texas Instruments. Á henni er lítið USB tengi.
Munkaþverárklaustur
Munkaþverárklaustur var íslenskt munkaklaustur af Benediktsreglu, stofnað 1155 að Þverá í Eyjafirði af Birni biskup Gilssyni. Í banalegu sinni nokkrum árum síðar gaf Björn biskup klaustrinu hundrað hundraða frá Hólastól.
Þegar Guðmundur Arason varð biskup á Hólum voru húsakynni klaustursins í mikilli niðurníðslu og fékk biskup Sigurð Ormsson Svínfelling, sem haft hafði staðarforráð á Hólum 1203-1204, til að taka við klausturforráðum á Munkaþverá og sjá um uppbyggingu þar. Ormur faðir Sigurðar hafði einmitt endað ævina sem munkur þar 1191 og Ormur, sem var ábóti þegar Sigurður kom að klaustrinu, mun hafa verið frændi hans. Sigurður reisti við staðinn, flutti svo að Möðruvöllum en gerðist munkur á Þverá í ellinni og dó þar 1235.
Á seinni hluta 15. aldar var Einar Ísleifsson ábóti í Munkaþverárklaustri. Hann var ömmubróðir Jóns Arasonar, síðar biskups, sem ólst upp í Grýtu, litlu koti í grennd við klaustrið og naut menntunar í klaustrinu. Minnisvarði um Jón Arason var reistur í minningarlundi á Munkaþverá árið 1959.
Klaustrið stóð fram til 1551, þegar Tómas Eiríksson ábóti lét af embætti og Ormur Sturluson lögmaður fékk umboð klausturjarðanna. Þá lauk klausturlifnaði á Munkaþverá, sem hafði staðið þar í nær 400 ár.
Silkiroðla
Silkiroðla (fræðiheiti: Entoloma sericeum) er fansveppur af roðluætt. Silkiroðla er algengasta roðlutegundin á Íslandi.
Útlit
Silkiroðla dökkbrún og silkiglansandi, stafurinn er 2-7 cm langur og hatturinn 1-5 cm breiður. Fanir silkiroðlu eru fyrst ljósgráar og svo rauðgrábrúnar en stafurinn er ljósgrábrúnn með silfruðum þráðum og klofnar þegar hann er handleikinn. Holdið inni í hettunni er ljóst.
Gró silkiroðlu eru 7,5-10,5 x 7-8,5 µm.
Búsvæði
Silkiroðla er algengasta roðlutegundin á Íslandi. Hún er rotvera sem vex í graslendi, mest í gömlum túnum og beitihögum. Hún sprettur frá júlí til október.
Silkiroðla var með fyrstu sveppategundunum til að finnast í Surtsey. Hún fannst þar sumarið 2005 þar sem hún óx innan um vallarsveifgras og melgresi inni í máfavarpi sunnarlega á eyjunni.
Matgæði
Silkiroðla er ekki talin æt og jafnvel lítilsháttar eitruð.
Hún hefur milt mjölkennt bragð og mjöl- eða ávaxtakennda lykt. Skyld tegund, Entoloma sericoides hefur svipuð einkenni og silkiroðlan nema daufari lykt og brúnni lit.
Jóndór
Jóndór er íslenskt karlmannsnafn.
France Gall
thumb|right|250px|France Gall France Gall (f. 9. október 1947; d. 7. janúar 2018 sem Isabelle Geneviève Marie Anne Gall) var frönsk söngkona. Hún sigraði Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1965.
Garðar
Garðar getur verið fleirtöluform orðsins garður eða:
Staðir
thumb|[[Kort af stöðum sem heita Garðar á Íslandi]] Eftirfarandi staði á Íslandi:
Secretariat
Secretariat (30. mars 1970 – 4. október 1989) var bandarískur veðhlaupahestur sem sigraði Triple Crown-keppnina árið 1973 og varð þar með fyrsti sigurvegar keppninnar í 25 ár.
Evþýdemos (Platon)
Evtþýdemos er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, samin um 380 f.Kr. Samræðan er háðsádeila á rökbrellur fræðaranna.
Internet Relay Chat
Internet Relay Chat (IRC, íslenskað með viðskeyttum greini sem Irkið eða irkið  ) er kerfi sem notað er til samskipta á rauntíma í gegnum Netið. Nafnið getur einnig átt við um þann netsamskiptastaðal sem notaður er. Hver notandi þarf forrit eða biðlara sem sér um samskipti við netþjón sem aftur sér um að skilaboð komast á réttan stað (stundum sér netþjóninn um meira, til dæmis geymir skilaboð ef þú ert ekki tengdur þegar einhver þarf að tala við þig). Stærstu samskiptanetin ernetu oftast samsett úr mörgum netþjónum og menn tengjast þá gjarnan þeim sem er manni næstur.Nokkur IRC-þjónanet eru til en á meðal þeirra má nefna DALnet, EFnet, IRCnet og Undernet en allir þeir sem vilja geta stofnað sinn eiginn IRC-þjón með frjálsum og ókeypis hugbúnaði. Notkun á irkinu nefnist að irka og notendur nefnast irkarar.
Þegar persóna tengist inn á IRC-þjón er hægt að láta IRC-þjóninn fá m.a. fullt nafn, tölvupóstfang og gælunafn en samskipti við aðrar persónur fara í gegnum gælunöfnin. Notendur eiga líka möguleika á því að hafa samskipti við aðra notendur í gegnum rásir en allar þeirra hafa ákveðið forskeyti eftir eðli þeirra. Skráaskipti eru einnig möguleg án milligöngu netþjónanna. Sérstakir stjórnendur eða oppar (dregið af enska orðinu op eða operator) fylgjast með spjallrásunum og en þeir geta til dæmis bannað notendur og hent þeim út.
Dawn Martin
Dawn Martin (f. 1976) er írsk söngkona. Hún keppti fyrir hönd Írlands í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1998 með laginu „Is Always Over Now?“. Hún náði 9. sæti, með 64 stig.
Hvít-Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu
Hvít-Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu keppir fyrir Hvíta-Rússlands í alþjóðlegum fótbolta. Þeir léku áður undir merkjum Sovétríkjanna enn þann 20. Júlí árið 1992 léku þeir sinn fyrsta landsleik undir eigin merki.
Carlos Saavedra Lamas
Carlos Saavedra Lamas (1. nóvember 1878 – 5. maí 1959) var argentínskur fræðimaður og stjórnmálamaður. Hann var utanríkisráðherra Argentínu frá 1932 til 1938. Sem utanríkisráðherra tók hann þátt í að semja um frið í Chaco-stríðinu milli Bólivíu og Paragvæ árið 1936 og hlaut fyrir það friðarverðlaun Nóbels sama ár. Saavedra Lamas var fyrsti argentínski Nóbelsverðlaunahafinn.
Æviágrip
Saavedra Lamas fæddist í Búenos Aíres og var afkomandi gamalla argentínskra þjóðernissinna. Eiginkona hans var Rosa Sáenz Peña, dóttir argentínska forsetans Roque Sáenz Peña. Sem utanríkisráðherra Argentínu varð Saavedra Lamas ekki aðeins þekktur fyrir að leggja drög að milliríkjasamningum og fyrir milligöngu í alþjóðadeilum, heldur einnig fyrir fræðastörf sín sem prófessor í vinnulöggjöf og alþjóðalögum.
Saavedra Lamas var afburðanemandi í Lacordaire-háskólanum og Háskólanum í Búenos Aíres. Hann útskrifaðist úr síðarnefnda skólanum með ágætiseinkun sem doktor í lögfræði árið 1903. Eftir frekara nám í París og ferðalög erlendis þáði hann prófessorsstöðu í lögfræði og stjórnarskrársögu við Háskólann í La Plata. Saavedra Lamas hóf þar rúmlega fjörutíu ára kennaraferil. Hann átti síðar frumkvæði að félagsfræðiáfanga við Háskólann í Búenos Aíres, kenndi stjórnmálahagfræði og stjórnarskrárlögfræði við lagadeild skólans og varð síðar rektor háskólans.
Saavedra Lamas var einn fremsti fræðimaður Argentínu á tvennum fræðasviðum. Hann var frumkvöðull á sviði vinnulöggjafar og ritstýrði fjölda ritgerða um argentínska vinnulöggjöf og um þörfina á almennt viðurkenndum reglum um meðhöndlun vinnuafls. Hann samdi einnig drög að lagafrumvörpum um verkalýðsmál í Argentínu, studdi stofnun Alþjóðavinnumálastofnunarinnar (ILO) árið 1919 og stýrði ráðstefnu stofnunarinnar í Genf árið 1928 sem leiðtogi argentínsku sendinefndarinnar.
Hitt sérsvið Saavedra Lamas var í alþjóðalögum. Hann gaf út fræðiritið La Crise de la codification et de la doctrine Argentine de droit international árið 1931 og fjallaði í orði og riti um ýmis málefni frjá sjónarhorni alþjóðalöggjafar, meðal annars hælisveitingar, nýlenduvæðingu, aðflutning, milligöngu í alþjóðadeilum og heimsfrið.
Stjórnmálaferill
Saavedra Lamas hóf stjórnmálaferil árið 1906 sem framkvæmdastjóri almenns lánstrausts og varð síðan aðalritari sveitarfélagsins Búenos Aíres árið 1907. Árið 1908 var hann kjörinn á argentínska þingið. Þar stóð hann fyrir löggjöf um landhelgisréttindi, áveitur, sykurframleiðslu, ríkisfjármál, nýlendumál og aðflutning. Hann átti þátt í að bjarga gerðarsáttmála Argentínu með Ítalíu, sem hafði nánast farið út um þúfur á árunum 1907-1908. Saavedra Lamas varð brátt óformlegur ráðgjafi bæði löggjafans og utanríkisþjónustunnar um réttaráhrif fyrirhugaðra milliríkjasamninga.
Saavedra Lamas var útnefndur dóms- og menntamálaráðherra árið 1915 og stóð fyrir umbótum á menntakerfinu með því að samhæfa greinar menntakerfisins og þróa námskrá á millistigi fyrir iðnnemendur til þess að stuðla að frekari iðnvæðingu landsins.
Þegar hershöfðinginn Agustín P. Justo varð forseti Argentínu árið 1932 útnefndi hann Saavedra Lamas utanríkisráðherra. Saavedra Lamas gengdi því embætti í sex ár og jók á þeim tíma áhrif Argentínu á alþjóðavettvangi. Hann lék lykilhlutverk í öllum milliríkjadeilum í Suður-Ameríku á miðjum fjórða áratugnum og stuðlaði að því að Argentína gekk á ný til liðs við Þjóðabandalagið eftir að hafa sagt sig úr því þrettán árum áður. Saavedra Lamas var fulltrúi Argentínumanna á nánast öllum mikilvægum alþjóðafundum á þessum tíma.
Eftir að hafa lokið störfum hjá utanríkisráðuneytinu árið 1938 sneri Saavedra Lamas sér aftur að fræðastörfum. Hann var rektor Háskólans í Búenos Aíres í tvö ár (1941–1943) og vann sem prófessor við skólann í tvö ár til viðbótar.
Saavedra Lamas var talinn agasamur á skrifstöfu sinni, rökvís við ráðstefnuborðið, hrífandi gestgjafi á heimili sínu og var almennt þekktur fyrir að vera prúðklæddur maður sem klæddist að sögn „hæstu krögum í Búenos Aíres“. Auk friðarverðlauna Nóbels vann hann til Stórkross frönsku Heiðursorðunnar og sambærilegra verðlauna í tíu öðrum ríkjum.
Hann lést árið 1959 vegna heilablæðinga.
Nóbelsorða Saavedra Lamas
Í mars árið 2014 var Nóbelsorða Saavedra Lamas sett á uppboð eftir að hún fannst í verslun suður-amerísks veðsala. Í ágúst sama ár var áætlun um að kaupa Nóbelsorðuna kynnt fyrir argentínska þinginu.
Changzhou Benniu alþjóðaflugvöllurinn
alt=Mynd sem sýnir brottfararsal Changzhou Benniu alþjóðaflugvallarins í Kína.|thumb| Brottfararsalur Changzhou Benniu alþjóðaflugvallarins. alt=Mynd af A320-200 NEO flugvél Air Macau á Changzhou Benniu alþjóðaflugvellinum.|thumb|Air Macau er eitt af alþjóðlegum flugfélögum er bjóða tengingar við Changzhou Benniu alþjóðaflugvöllinn. Hér er A320-200 NEO flugvél Air Macau á flughlaðinu. Alþjóðaflugvöllur Changzhou Benniu (IATA: CZX, ICAO: ZSCG) (kínverska: 常州奔牛国际机场; rómönskun: Chángzhōu Bēnniú Guójì Jīchǎng) er flughöfn Changzhou borgar í Jiangsu héraði í Alþýðulýðveldinu Kína. Hann er meginflughöfn borgarinnar sem býður upp á innlendar og alþjóðlegar tengingar. Hann er bæði flugvöllur fyrir borgaralegt flug sem og herflugvöllur. Flugvöllurinn er staðsettur um 18 kílómetra norðvestur af miðborg Changzhou. Á honum er ein flugstöð fyrir borgaralegt flug bæði innanlandsflug og alþjóðlegt. Árið 2019 afgreiddi flugvöllurinn um 4.1 milljónir farþega og um 33.000 tonn af farmi.
Saga
Líkt og með flesta alþjóðaflugvelli í Kína hefur flugvöllurinn verið margoft stækkaður, enda kominn yfir getu hvað varðar farþegafjölda. Hann hefur gengið í gegnum þrjár stóra áfanga endurbóta og stækkunar. Á árunum 1985 til 1986 var flugstöðvarbyggingin endurbyggð ásamt 2.200 metra flugbraut og flugsvæði. Annar stækkunaráfanginn var frá 1995 til 1996, með verulegri endurbyggingu og stækkun. Sá þriðji, frá 2009 til 2011, fól í sér lengingu flugbrautar í 3.400 metra, stækkun og endurnýjun flugvallarvega, flugstöðvarsvæðis og flugsvæðis. Ný 38.000 fermetra flugstöðvarbygging var opnuð 2011.
Sem stendur er flugvöllurinn opinn fyrir 26 innlendum og erlendum borgum, í hverri viku. Fyrirhugað er að fjölga tengingum verulega.
Samgöngur við flugvöllinn
Strætisvagnar og gott vegakerfi tengja flughöfnina við miðborg Changzhou og nærliggjandi svæði. Í uppbyggingu er Snarlestartenging borgarinnar við flugvöllinn.
Flugfélög
Á flugvellinum eru flugfélögin China Eastern Airlines, Shenzhen Airlines, Sichuan Airlines og China South Airlines þar umsvifamest. Meðal erlendra flugfélaga eru: Thai Lion Airlines, Vietjet Airlines, Vietnam Airlines, Nok flugfélagið og „Lao Aviation“.
Flugleiðir
Flugvöllurinn býður meira en 20 flugleiðir til innlendra borga og sex erlendra borga. Flestir áfangastaðir eru innan Kína, en einnig eru alþjóðaflug frá Bangkok, Vientiane, Taípei, Hong Kong, Makaó, Osaka og fleiri staða.
Nýdönsk
Nýdönsk (einnig skrifað Ný dønsk og Ný dönsk) er íslensk hljómsveit sem stofnuð var árið 1987 og hefur gefið út 13 hljómplötur. Nafn hljómsveitarinnar var valið með hliðsjón af þeim sið bókabúða á þessum tíma að auglýsa "Ný dönsk blöð".
Saga hljómsveitarinnar
Hljómsveitin Nýdönsk var stofnuð árið 1987. Eftir að hafa gefið út nokkur lög á safnplötum gaf Nýdönsk út plötuna Ekki er á allt kosið árið 1989. Af þeirri plötu voru lögin „Fram á nótt“ og „Hjálpaðu mér upp“ vinsælust. Á þeim tíma var hljómsveitin skipuð þeim Daníel, Birni Jörundi, Ólafi Hólm, Einari og Valdimar.
Þegar platan Regnbogaland kom út árið 1990 voru einungis þrír fullgildir hljómsveitarmeðlimir eftir, þeir Daníel, Björn og Ólafur. Tveir sérlegir aðstoðarmenn voru tilteknir, þeir Jón Ólafsson og Stefán Hjörleifsson, en von bráðar voru þeir endanlega teknir inn í hljómsveitina. Tónleikaplatan Kirsuber kom út árið 1991. Hefur hún ekki verið fáanleg í nokkurn tíma. Sama ár gaf Ný Dönsk út plötuna Deluxe sem innihélt meðal annars smellina 'Landslag skýjanna', 'Alelda', 'Deluxe' og 'Svefninn laðar'. Á næstu plötu sveitarinnar Himnasending voru lögin 'Ilmur' og 'Horfðu til himins'. Hunang kom síðan út 1993. Árið 1994 skiptu Ný danskir um gír. Megas fékk þá til liðs við sig á plötunni Drög að upprisu og einnig spiluðu þeir í leikritinu Gauragangi.
Eftir þriggja ára þögn kom út safnplatan 1987-1997. Á þeirri plötu var að finna þekktustu lög hljómsveitarinnar, sjaldgæf lög en einnig þrjú ný. Daníel Ágúst tók þátt í gerð nýju laganna þrátt fyrir að vera á fullu með hljómsveitinni Gus Gus. Árið 1998 kom út platan Húsmæðragarðurinn og Pólfarir fylgdi árið 2001 og tók Daníel Ágúst ekki þátt í gerð þeirra.
Árið 2002 kom út platan Freistingar. Þar var að finna gömul lög hljómsveitarinnar í einfölduðum búningi. Daníel Ágúst söng í þremur lögum, meðal annars í nýja laginu „Fagurt fés“. Árið 2004 spilaði Nýdönsk með Sinfóníuhljómsveit Íslands, tónleikarnir voru gefnir út á geisladiski og DVD-diski. Árið 2008 þann 3. maí hlutu þeir svo Heiðursverðlaun FM957.
Vankjálkar
Vankjálkar (fræðiheiti: Agnatha) eru yfirflokkur fiska sem inniheldur um sextíu tegundir sem skiptast í tvo aðgreinda hópa, slímála og steinsugur. Það sem helst einkennir þessa fiska er að þeir eru ekki með kjálka, eru ekki með uggapör, eru ennþá með hryggstreng og sjö eða fleiri tálknop. Þeir eru auk þess með ljósnæman heilaköngul („þriðja augað“). Vankjálkar eru ekki með sérstakan maga, hafa kalt blóð og beinagrind úr brjóski.
Malala Yousafzai
thumbnail|Malala Yousafzai Malala Yousafzai (f. 12. júlí 1997) er pakistönsk baráttukona sem hefur barist fyrir réttindum barna og þá helst stúlkna til að fá að ganga í skóla. Árið 2012 reyndu Talibanar að ráða hana af dögum og síðan þá hefur hún verið búsett í Bretlandi. Hún hlaut Friðarverðlaun Nóbels fyrir baráttu sína árið 2014, yngst til að vinna þau verðlaun, aðeins 17 ára gömul.
Barnæskan
Fjölskylda hennar rak nokkra einkaskóla og faðir hennar, Ziauddin Yousafzai var þekktur talsmaður fyrir menntun í Pakistan en þar er eitt hæsta hlutfall barna utan skóla í heiminum. Hann var einnig þekktur mótherji Talibana sem vilja takmarka almenna menntun og stöðva menntun stúlkna.
Malala naut þess að vera í skóla og árið 2009 þegar völd Talibana jukust á hennar heimaslóðum byrjaði hún að skrifa pistla fyrir BBC undir dulnefni um ótta hennar við stjórn Talibana. Hún óttaðist að skólinn hennar yrði fyrir árás því feðginin fengu morðhótanir vegna skólanna en þrátt fyrir það héldu þau áfram að tala fyrir rétti til menntunar. Sumarið 2009 kom Malala fram í heimildarmynd sem gerð var fyrir The New York Times og þar kom fram að hún væri höfundur pistlana á BBC.
Morðtilraun
Malala var orðin þjóðþekkt og vinsæl í heimalandi sínu fyrir baráttu sína fyrir menntun stúlkna aðeins 14 ára gömul. Það varð til þess að leiðtogar Talibana ákváðu að taka hana af lífi. Þann 9. október 2012 kom grímuklæddur maður með byssu upp í skólabíl þar sem Malala og skólafélagar hennar sátu. Maðurinn spurði eftir henni með nafni og skaut þremur skotum. Eitt skotið fór í gegnum höfuð hennar, háls og öxl og næstu daga var hún meðvitundarlaus og í bráðri lífshættu. Um leið og heilsa hennar leyfði var hún flutt á spítala í Bretlandi og fjölskylda hennar kom á eftir henni. Hún var útskrifuð af spítalanum þremur mánuðum síðar. Þessi morðtilraun vakti mikla athygli og reiði um allan heim.
Nútría
Nútría er stórt nagdýr, skylt bjór, og hefur stundum verið kallað fenjabjór á íslensku. Hún er eini meðlimur ættarinnar Myocastoridae, og lifir að töluverðu leyti í vatni. Nútríur eru upprunar í hitabeltislöndum Suður-Ameríku en hafa síðan verið fluttar til flestra heimsálfa, einkum til loðdýraræktar, og var ræktun þeirra um eitt skeið reynd á Íslandi.
Malala Yousafzai
Verðlaun
Árið 2011 fékk hún Friðarverðlaun ungmenna í Pakistan og var tilnefnd af Desmond Tutu erkibiskupi til alþjóðlegu barna friðarverðlaunanna. Malala fékk Friðarverðlaun Nóbels árið 2014 fyrir baráttu sína gegn undirokun gagnvart börnum og unglingum og fyrir rétti allra barna til menntunar. Hún er yngsti handhafi þeirra verðlauna og verðlaunaféð lét hún renna til framhaldsskóla fyrir stúlkur í Pakistan.
Malala Fund
Árið 2013 stofnuðu feðginin, Malala og Ziauddin, Malala sjóðinn til að vekja athygli á þeim áhrifum sem skortur á menntun hefur á stúlkur. Sjóðurinn stefnir að því að tryggja öllum stúlkum heims skólagöngu.
Nútría
Þótt feldur þeirra sé verðmætur eru þær taldar plága þar sem þær lifa villtar. Þær lifa einkum á grasi og jurtum sem vaxa í vatni og við vatnsbakka en þykja nýta mat sinn illa því þær naga aðeins stönglana neðst og geta því valdið gróðureyðingu, auk þess sem þær grafa sundur ár- og vatnsbakka.
Nytjar
Á seinni hluta 19. og fyrri hluta 20. aldar var töluvert reynt að rækta nútríur á loðdýrabúum og voru þær þá fluttar til margra landa. Ræktunin þótti þó ekki sérlega ábatasöm og þegar eftirspurn eftir loðfeldum minnkaði lögðu mörg bú upp laupana og var nútríunum þá jafnvel sleppt lausum. Þær hafa því víða orðið plága, lagt árbakka í auðn og valdið röskun á lífkerfinu. Víða í Bandaríkjunum hefur því verið lagt fé til höfuðs þeim. Í Austur-Anglíu í Bretlandi var þeim útrýmt með átaki árið 1989.
Kjöt nútríunnar er vel ætt, fitulítið og kólesterólsnautt, og hefur því oft verið reynt að markaðssetja það til manneldis en það hefur ekki tekist, á Vesturlöndum að minnsta kosti. Rauðar framtennur nútríunnar hafa verið notaðar í skartgripi.
Nútríur á Íslandi
Nútríurækt var reynd á Íslandi á 4. áratug 20. aldar. Í maí 1932 voru flutt til landsins sex dýr frá Þýskalandi og fóru fimm þeirra að tveimur bæjum í Grímsnesi en eitt varð eftir í Reykjavík. Nokkru síðar voru einnig flutt inn dýr frá Noregi. Ræktunartilraunir héldu áfram á Miðengi í Grímsnesi í nokkur ár en aldrei tókst þó að koma loðdýrabúi á rekspöl. Eitthvað var um að dýr slyppu en þau lifðu ekki af í íslenskri náttúru, enda þola dýrin kalda vetur illa og þar sem stofnar hafa komist upp á Norðurlöndum hrynja þeir oft niður á hörðum vetrum. Mun nútríuræktinni hérlendis hafa lokið um eða fyrir 1940.
Árið 1985 lagði Búnaðarsamband Austurlands fram hugmyndir um að flytja inn nútríur og hefja loðdýrarækt hérlendis en ekkert varð þó úr framkvæmd þeirra.
Einvígi
Einvígi er bardagi tveggja manna án afskipta þriðja aðila.
Einvígi hafa einnig verið stunduð víða annars staðar í heiminum, t.d. í Villta vestrinu.
Einvígi eru algeng í evrópskum miðaldabókmenntum, t.d. riddarasögum og Íslendingasögum. Í Íslendingasögum eru þau jafnan kölluð hólmgöngur og um þær giltu ákveðnar reglur. Dæmi um hólmgöngur má til dæmis finna í Egils sögu þar sem segir frá Ljóti hinum bleika, hólmgöngumanni, og víða annars staðar.
Þekktustu einvígin í bókmenntasögunni er hins vegar að finna í Skyttunum þremur eftir Alexandre Dumas, þegar D'Artagnan skuldbatt sig til að heyja þrjú einvígi í röð við skytturnar þrjár, Athos, Porthos og Aramis.
Sweet Life
Sweet Life er lag á plötunni Channel Orange eftir Frank Ocean. Lagið er skrifað af Ocean og Pharrell Williams.
Jóngeir
Jóngeir er íslenskt karlmannsnafn.
Klettahnúta
Fræbelgirnir eru brúngrænir og hærðir með svört hár. Þeir eru 10 mm langir, og opnast á haustin.
Tegundin líkist mjög Astragalus alpinus, en sú seinni er með smærri og mjórri blöð og fleiri smáblöð. Þess utan er klettahnúta meira blá og síður fjólulit.
Útbreiðsla
Klettahnúta vex í rökum og kalkríkum jarðvegi. Hann þrífst helst þar sem vatn rennur, meðfram ám og lækjum, í kjarri og blómaengjum.
Hún er útbreidd í fjöllum Skandinavíu frá Sogn og Heiðmörk Noregi norður að Finnmerkur og Svíþjóðarmegin er hún í Dalarne, Jämtland og Härjedalen.
Notkun
Klettahnúta hefur verið lítið eitt notuð í landgræðslu hérlendis.
Fjarvinna
thumb|right|Samnýtt skrifstofurými í Berlín Fjarvinna er vinnufyrirkomulag þar sem starfsmenn vinna vinnu sína utan vinnustaðar, til dæmis á flakki, á heimaskrifstofu, á starfsstöð langt frá vinnu eða í samnýttu skrifstofurými. Fjarvinna reiðir sig oft á öfluga fjarskiptatækni. Fjarvinna getur verið nauðsyn fyrir lítil fyrirtæki og sprotafyrirtæki sem ekki hafa yfir föstu húsnæði að ráða. Ástæða fjarvinnu getur líka verið dreifing viðskiptavina.
Kostir fjarvinnu geta meðal annars verið að minnka starfsmannaveltu og draga úr ferðalögum í og úr vinnu. Fjarvinna getur líka aukið möguleika fyrirtækis til að ráða starfsmenn sem eiga erfitt með að mæta reglulega á vinnustað, til dæmis vegna fötlunar, annarra starfa eða fjarlægðar frá heimili. Ókostir fjarvinnu geta meðal annars verið einangrun frá samstarfsfólki, skortur á hvatningu og samskiptum augliti til auglitis sem eru mikilvæg til að byggja upp tengsl og traust innan fyrirtækis. Vinnumat getur líka orðið flóknara fyrir bæði starfsmann og vinnuveitanda og það getur haft áhrif á framgangsmöguleika.
Reykjaneskjördæmi
Reykjaneskjördæmi var eitt af kjördæmum Íslands. Það varð til 1959 með sameiningu einmenningskjördæmanna í Hafnarfirði annars vegar og Gullbringu- og Kjósarsýslu hins vegar, það náði því yfir allt höfuðborgarsvæðið að Reykjavík undanskilinni og Suðurnes að auki. Í kjördæminu voru í upphafi fimm þingmenn, en frá 1987 voru þingmenn Reykjaness ellefu talsins. 1. þingmaður Reykjaneskjördæmis kom alla tíð úr röðum Sjálfstæðismanna.
Við breytingu á kjördæmaskipaninni árið 2000 var kjördæminu skipt í tvennt þannig að sveitarfélögin á höfuðborgarsvæðinu mynduðu nýtt Suðvesturkjördæmi en Suðurnes runnu inn í nýtt Suðurkjördæmi ásamt fyrrum Suðurlandskjördæmi.
Ráðherrar af Reykjanesi
Ólafur Thors, Matthías Á. Mathiesen, Árni M. Mathiesen, Ólafur G. Einarsson, Emil Jónsson, Kjartan Jóhannesson, Steingrímur Hermannsson, Jón Sigurðsson, Guðmundur Árni Stefánsson, Júlíus Sólnes og Siv Friðleifsdóttir voru einnig ráðherrar hluta þess tíma sem þau sátu á þingi fyrir kjördæmið.
Þingmenn Reykjanesskjördæmis
(*)Hreggviður Jónsson gekk úr Brogaraflokknum á 111. löggjafarþingi og myndaði Frjálslynda hægrimenn, á 112. löggjafarþingi gengu Frjálslyndir hægrimenn í Sjálfstæðisflokkinn.
Tímajos (Platon)
Tímajos eða Tímaíos er samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon, samin um 360 f.Kr. Megnið af samræðunni er löng ræða sem Tímajos frá Lókrí flytur en meginumfjöllunarefnið er eðli efnisheimsins. Í Tímajosi kemur sagan um Atlantis fyrir í fyrsta sinn. Samræðan Krítías er framhald af Tímajosi.
Samræmd stafsetning forn
Samræmd stafsetning forn var aðferð við að samræma stafsetningu í útgáfu norrænna miðaldabókmennta sem byggðist á íslensku eins og fyrstu málfræðingarnir lýstu henni um 1200. Þessi aðferð var ríkjandi í alþýðilegum útgáfum Íslendingasagna frá lokum 19. aldar fram að miðri 20. öld. Þessi stafsetning er notuð í útgáfum Hins íslenzka bókmenntafélags, þótt stafsetning hverrar útgáfu fari eftir aldri þeirra rita, sem um er að ræða. Í Morkinskinnu er t.d. notað ǫ til að tákna u-hljóðvarpið a > ǫ, en í Hákonar sögu gamla er notað ö. Þessi hljóðbreyting mun einmitt hafa orðið á 13. öld.
Þegar Ragnar í Smára og fleiri tóku upp á því að gefa út Laxdælu með lögboðinni nútímastafsetningu árið 1941 urðu út af því gríðarlegar deilur enda höfðu þá flestir vanist því að líta á samræmdu útgáfurnar sem hinn eina rétta texta. Ýmsir sem börðust fyrst gegn nýju útgáfunum, svo sem Árni í Múla, skiptu þó um skoðun síðar þegar ljóst þótti að nýja útgáfan breytti aðeins stafsetningu en ekki orðalagi.
Borussia Dortmund
Borussia Dortmund (BVB) er knattspyrnufélag frá Dortmund sem spilar í þýsku Bundesligunni undir stjórn Marco Rose. Liðið hefur unnið Bundesliga 5 sinnum, síðast 2012 og efstu deild alls 8 sinnum. ÞAð hefur einu sinni unnið Meistaradeild Evrópu, 1997.
Leikmannahópur
Uppfært: (5. april 2021)
Stuðningsmenn
Borussia Dortmund er eitt af vinsælustu félögum bæði Þýskalands og Evrópu, og á marga stuðningsmenn, heimaleikir Dortmund eru þekktir fyrir að vera fjörugir.
Ruhr-nágrannaslagurinn
thumb|right|Borussia Dortmund gegn [[FC Schalke 04|Schalke ]] Dortmund hefur í gegnum tíðina átt marga slagi við nágranna sína í Ruhrhéraði Schalke 04 enda eru þetta stærstu félögin á svæðinu.
Skollarót
Skollarót (fræðiheiti: Hyoscyamus niger ) er einær jurt af náttskuggaætt. Hún er ættuð frá Evrópu og Síberíu og hefur breiðst út með ræktun, sem lækningaplanta. Hún hefur gjarnan verið bendluð við nornir og galdra. Hætta á banvænni eitrun er veruleg.
Raisting
Raisting er sveitarfélag í héraðinu Weilheim-Schongau í Bæjaralandi í Þýskalandi. Íbúar eru rúm tvö þúsund.
Broad Peak
thumb|right|Broad Peak séð frá [[Concordia.]] Broad Peak (enska: „Breiðtindur“; áður nefnt K3), einnig þekkt sem Faichan Kangri meðal íbúa Baltistan, er 12. hæsta fjall jarðar. Það er 8051 metrar. Fjallið er í Gasherbrum-fjallgarðinum (sem er hluti Karakoram-fjallgarðins ) á landamærum Pakistans og Kína. Fyrstir til að klífa fjallið voru Austurríkismennirnir Fritz Wintersteller, Marcus Schmuck, Kurt Diemberger, og Hermann Buhl 9. júní 1957.
Fiskur (matargerð)
thumb|right|[[Sushi]] Fiskur er mikilvæg fæða fólks um allan heim og aðferðir við að matreiða fisk eru í samræmi við það gríðarlega fjölbreyttar. Aðferðir við matreiðslu fisks fara oft saman við matreiðslu annarra vatnadýra, svo sem skelfisks, krabbadýra og smokka.
Aðeins lítill hluti þeirra 29.000 tegunda fiska sem til eru í heiminum er étinn. Algengar tegundir matfisks eru meðal annars þorskur, lax, ansjósa, vatnakarpi, túnfiskur, silungur og makríll. Matreiðsla þessara fiska fer eftir stærð fisksins, fituinnihaldi og gerð kjötsins (hvort það er hvítt eða dökkt t.d., þétt eða laust í sér).
Fiskur er almennt talinn hollur matur, einkum vegna þess að fitan í fiski inniheldur mikið af Ómega-3 fitusýrum sem taldar eru vinna gegn hjartasjúkdómum. Gagnrýni hefur þó komið fram á þessa viðteknu skoðun og meðal annars hefur verið bent á að aukin mengun gefi tilefni til að forðast fisk frá vissum svæðum.
Astara (Aserbaídsjan)
thumb|right|250px|Vegaskilti við innkomuna í borgina. Astara er borg i Aserbaídsjan.
Alnus acuminata
Alnus acuminata  er elritegund lauffellandi trjáa í birkiætt (Betulaceae). Hann finnst í fjallaskógum frá mið-Mexíkó til Argentínu.
Lýsing
Það eru þrjár undirtegundir:
Útbreiðsla og búsvæði
Alnus acuminata vex á milli 1500 og 3200m hæð yfir sjávarmáli í fjallakeðjum í mið og Suður-Ameríku, frá Mexíkó til Norður -Argentínu. Hann vex helst á svæðum með 1000 til 3000 mm úrkomu, á hlíðum og dölum. Hann þolir lélegan jarðveg og súran, en þrífst best í botnleðju eða sandjarðvegi. Þetta er hraðvaxandi tré, frumherjategund til verndar vatnasvæða og einnig nýttur til að bæta jarðveg með niturbindingu sinni.
Stefán Ólafsson (prófessor)
Stefán Ólafsson (f. 29. janúar 1951) er prófessor í félagsfræði við Háskóla Íslands og forstöðumaður Þjóðmálastofnunar við Háskóla Íslands.
Stefán lauk MA-prófi í félagsfræði við Edinborgarháskóla og doktorsgráðu við Háskólann í Oxford (Nuffield College). Stefán hefur kennt við Háskóla Íslands síðan 1980, forstöðumaður Félagsvísindastofnunar HÍ 1985 – 1999 og varð prófessor við félagsvísindadeild 1991. Frá 2000 til 2005 var hann forstöðumaður Borgarfræðaseturs, sem var 5 ára samstarfsverkefni Háskóla Íslands og Reykjavíkurborgar.
Verk
Stefán hefur haldið því fram, m.a. í skýrslunni Örorka og velferð á Íslandi sem hann vann fyrir Öryrkjabandalag Íslands, að skattbyrði hafi aukist á Íslandi á síðasta áratug eða svo. Hann segir ástæðu þess vera þá að skattleysismörk hafi verið aftengd þróun launa og þess í stað látin fylgja þróun verðlags. Skattleysismörk ættu því að vera hærri en þau eru en fyrir vikið þarf lágtekjufólk að greiða meira í skatt en ella. Á sama tíma heldur Stefán því fram að hátekjufólki sé sérstaklega umbunað t.d. með afnámi hátekjuskatts. Saman veldur þetta því að ójöfnuður í samfélaginu eykst.
Robert Mugabe
Æviágrip
Mugabe fæddist í fátækt í bænum Kutama í því sem þá var Suður-Ródesía. Eftir að hafa hlotið menntun í Kutama-háskóla og háskólanum í Fort Hare gerðist Mugabe barnaskólakennari í Suður-Ródesíu, Norður-Ródesíu og Gana. Mugabe reiddist því að Suður-Ródesía skyldi lúta breskum nýlenduyfirráðum hvíts minnihluta. Hann gerðist því marxisti og gekk til liðs við andófsmenn sem kröfðust stofnun sjálfstæðs ríkis svartra Afríkumanna. Eftir að hafa talað gegn ríkisstjórninni var Mugabe handtekinn fyrir óspektir og dvaldi í fangelsi frá 1964 til 1974. Þegar hann hlaut frelsi sitt flúði hann til Mósambík, gerðist leiðtogi ZANU og leiddi flokkinn í kjarrstríðinu gegn hvítri minnihlutastjórn Ians Smith. Mugabe féllst með semingi á að hefja friðarviðræður með milligöngu Breta sem leiddi til gerðar friðarsáttmála í Lancasterhöll. Sáttmálinn leysti upp hvítu minnihlutastjórnina í Ródesíu og leiddi til þingkosninga árið 1980 þar sem Mugabe leiddi ZANU-Þjóðernisfylkinguna til sigurs og varð forsætisráðherra hins endurnefnda ríkis Simbabve. Ríkisstjórn Mugabe jók ríkisútgjöld til mennta- og velferðarmála en hélt sig við íhaldssamar efnahagsstefnur þrátt fyrir sósíalískar hugsjónir forsætisráðherrans.
Stjórnartíð
Mugabe hvatti í fyrstu til sáttar milli kynþáttanna en tókst ekki að koma í veg fyrir kynþáttadeilur og fólksflótta hvíta minnihlutans. Einnig stirðnaði samband hans við Simbabve-afríska alþýðubandalagið (ZAPU; Zimbabwe African People's Union) eftir að Mugabe kvað niður andstöðu ZAPU-manna í Matabelelandi á árunum 1982 til 1985. Í það minnsta 10.000 manns, aðallega borgarar af Ndebele-þjóðerni, voru drepnir af hersveitum Mugabe. Mugabe sóttist eftir afnýlenduvæðingu og lagði áherslu á að gera upptæk landsvæði sem tilheyrðu hvítum bændum og gefa þau landlausum blökkumönnum. Í upphafi var þetta gert með kaupi og sölu á landeignunum en frá árinu 2000 hvatti Mugabe til þess að jarðir yrðu teknar af hvítum landeigendum með valdi. Matarframleiðsla leið fyrir þetta og úr urðu hungursneyðir, viðskiptaþvinganir erlendra ríkja og mikill efnahagshalli. Andstaða gegn Mugabe jókst, sérstaklega með stofnun Lýðræðishreyfingarinnar (Movement for Democratic Change). Mugabe var þó endurkjörinn árin 2002, 2008 og 2013 en kosningabarátturnar einkenndust öll árin af ofbeldi, kosningasvindli og þjóðernisskrumi. Í utanríkismálum sendi Mugabe hermenn til að berjast í síðara Kongóstríðinu og var formaður Samtaka hlutlausra ríkja (1986-89), afríska einingarbandalagsins (1997–98) og Afríkusambandsins (2015-16).
Eftir að hafa verið miðpunktur stjórnmála í Simbabve í tæpa fjóra áratugi var Mugabe afar umdeildur leiðtogi. Honum hefur verið hrósað sem byltingarhetju sem frelsaði Simbabve úr fjötrum breskrar heimsvaldsstefnu og hvítrar minnihlutastjórnar. Á hinn bóginn hefur hann verið gagnrýndur sem einræðisherra sem ber ábyrgð á efnahagshalla, óðaverðbólgu, spillingu, mismunun gegn hvítum, broti á mannréttindum, bælingu á andófsmönnum og glæpum gegn mannkyninu.
Fall frá völdum
Þann 15. nóvember 2017 setti simbabveski herinn Mugabe í stofufangelsi. Mugabe sagði af sér embætti þann 21. nóvember sama ár en hafði fengið frest til að segja af sér þar til 20. mánaðarins. Emmerson Mnangagwa tók við af Mugabe sem forseti Simbabve, en Mugabe hafði leyst Mnangagwa frá störfum stuttu áður en honum var steypt af stóli.
Í aðdraganda þing- og forsetakosninga sem kallað var til árið 2018 lýsti Mugabe því yfir að hann myndi ekki kjósa Mnangagwa og ZANU þar sem hann gæti ekki hugsað sér að veita „kvölurum“ sínum stuðning. Hann gaf í skyn að hann myndi kjósa Lýðræðishreyfinguna og frambjóðanda hennar, Nelson Chamisa.
Mugabe lést þann 6. september árið 2019 á sjúkrahúsi í Singapúr. Hann hafði dvalið þar frá því í apríl sama ár vegna veikinda sinna.
Appennínafjöll
thumb|300px|Þorp í Appennínafjöllum Appennínafjöll (gríska: Απεννινος; latína: Appenninus — í báðum tilvikum í eintölu; ítalska: Appennini -- fleirtala, en talað er um hluta fjallgarðsins í eintölu: Appennino Toscano t.d.) eru um 1.200 km langur fjallgarður eftir endilöngum Ítalíuskaga frá Cadibonahæð í norðurhluta Ítalíu að Aspromonte, austan við Reggio Calabria, á syðsta odda landsins. Þau renna saman við Alpafjöllin, þar sem engin eiginleg skil eru milli þeirra. Breidd fjallgarðsins er frá 30 að 250 kílómetrum og hæsti fjallstindurinn, Monte Corno, við Gran Sasso er 2.912 metrar yfir sjávarmáli.
Í raun mætti líta svo á að fjallgarðurinn haldi áfram yfir Messínasund, eftir austurströnd Sikileyjar, ofaní Sikileyjarsund og síðan áfram frá Capo Bon í Túnis að Atlasfjöllum í Marokkó.
Ingólfur Guðbrandsson
Ingólfur Guðbrandsson (6. mars 1923 – 3. apríl 2009) var einn mesti frumkvöðull Íslands á sviði ferðamála. Hann skipulagði ferðir fyrir Íslendinga um allan heim í áratugi. Eins var Ingólfur mikill tónlistarmaður og stjórnaði meðal annars Pólýfónkórnum í mörg ár. Ingólfur var skólastjóri Barnamúsíkskólans 1956-1957, námsstjóri tónlistarfræðslu á Íslandi hjá menntamálaráðuneytinu 1956-1963 og stundakennari við Tónlistarskólann í Reykjavík frá 1957-1960.
Börn Ingólfs eru Þorgerður Ingólfsdóttir, tónlistarkona og kórstjórnandi Hamrahlíðarkórsins og Kórs Menntaskólans við Hamrahlíð, Rut Ingólfsdóttir fiðluleikari sem er gift Birni Bjarnasyni fyrrverandi ráðherra, Vilborg Ingólfsdóttir, hjúkrunarfræðingur, Unnur María Ingólfsdóttir, fiðluleikari, Inga Rós Ingólfsdóttir, sellóleikari, Eva Mjöll Ingólfsdóttir, fiðluleikari, Andri Már Ingólfsson, forstjóri og Árni Heimir Ingólfsson, píanóleikari og doktor í tónvísindum.
Ingólfur hlaut riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið 1977.
Endurminningabók Ingólfs, Lífsspegill, kom út árið 1989 skráð af Sveini Guðjónssyni.
Borgarskjalasafn
Gögn um Ingólf Guðbrandsson - http://www.borgarskjalasafn.is/Portaldata/21/Resources/borgarskjalasafn/skjalaskra/einstaklingar/Ing_lfur_Gu_brandsson_%28355%29.pdf
ANZUS
thumb|right|Heræfing á vegum ANZUS árið 1983. ANZUS (skammstöfun fyrir „Australia, New Zealand, United States Security Treaty“) er samningur um varnarsamstarf Ástralíu, Nýja-Sjálands og Bandaríkjanna á Kyrrahafinu. Samningurinn var gerður 1. september árið 1951.
Bæði Ástralía og Nýja-Sjáland sendu hersveitir til að taka þátt í átökum vegna Malajauppreisnarinnar og Víetnamstríðsins. Bæði löndin sendu hermenn til þátttöku í Enduring Freedom-aðgerðinni í Afganistan 2001. Milli 1999 og 2005 áttu Nýja-Sjáland og Ástralía í hernaðarsamstarfi til að koma í veg fyrir hernaðaríhlutun Indónesíu eftir þjóðaratkvæðagreiðsluna á Austur-Tímor þar sem íbúar kusu sjálfstæði.
Þingeyraklaustur
Þingeyraklaustur var klaustur á Þingeyrum í Austur-Húnavatnssýslu af Benediktsreglu sem talið er að Jón Ögmundsson biskup á Hólum hafi stofnað 1112 en það var formlega sett 1133.
Sagt er að Jón biskup hafi farið til vorþings á Þingeyrum á hörðu vori skömmu eftir að hann tók við biskupsdómi og hafi þá heitið því til árs að reisa klaustur á Þingeyrum. Gaf hann til klaustursins allar kirkjutíundir af eignum milli Hrútafjarðar og Vatnsdalsár. Vinur hans Þorkell prestur trandill sá um klausturbygginguna en ekki náðist að ljúka henni fyrr en tólf árum eftir lát Jóns biskups, sem dó 1121.
Það stappaði nærri að Svartidauði lagði staðinn í eyði eftir aldamótin 1400, og sagt er að aðeins einn munkur hafi verið eftir í klaustrinu þegar pláguna lægði. Ekki er vitað með vissu um ábóta þar aftur fyrr en 1424.
Þingeyraklaustur stóð til siðaskipta. Séra Björn Jónsson á Melstað, sonur Jóns biskups Arasonar, var til aðstoðar síðasta ábótanum, Helga Höskuldssyni, sem orðinn var gamall og hrumur, en var höggvinn með föður sínum og bróður 1550. Klausturlifnaður hélst til næsta sumars en þá var klaustrið lagt af og 65 jarðir sem það átti féllu til konungs.
Dægurflugur
Tiszavirág
Nine Inch Nails
Nine Inch Nails eða NIN eins og nafnið er stytt er bandarísk rokkhljómsveit sem spilar industrial tónlist en einnig róleg lög sem einkennast oft af píanóleik, hún var stofnuð árið 1988 í Cleveland í Ohio af Trent Reznor.
Textar sveitarinnar einkennast oft af sjálfshatri og vonleysi, frá og með breiðskífunni The Fragile hefur þó færst meiri von í textana og tónlistina en sú útgáfa endurspeglaði langa baráttu Reznors við geðhvörf og þunglyndi.
Fiskitorfa
thumb|right|Síldartorfa. Fiskitorfa er hópur eða sveimur fiska af sömu tegund sem synda þétt saman og virka sem ein heild. Torfumyndun hefur ýmsa kosti fyrir einstaklingana sem eru í torfunni; hún minnkar líkur á því að verða bráð rándýra, eykur líkur á mökun, gerir fæðuleit auðveldari og minnkar vatnsviðnám.
Torfumyndun á sér einkum stað hjá uppsjávarfiskum.
Thinkin Bout You
Thinkin Bout You er lag á plötunni Channel Orange eftir Frank Ocean.
Sierra Nevada
Sierra Nevada er heiti á ýmsum fjallgörðum, þ.á.m. :
Landsfeður Bandaríkjanna
thumb|right|Málverk af nokkrum landsfeðrum Bandaríkjanna að undirrita sjálfstæðisyfirlýsinguna árið 1776. Með hugtakinu Landsfeður Bandaríkjanna er yfirleitt átt við þá stjórnmálamenn sem tóku þátt í samningu tveggja grundvallarskjala Bandaríkjanna, Sjálfstæðisyfirlýsingar Bandaríkjanna árið 1776 eða Stjórnarskrár Bandaríkjanna á árunum 1788-89. Í Bandaríkjunum er stundum gerður greinarmunur er stundum gerður á þessum tveimur hópum með því að vísa til þeirra sem sömdu sjálfstæðisyfirlýsinguna sem „the signers“ og þeirra sem sömdu stjórnarskrána sem „the framers“.
Uppruni hugtaksins
Fyrstur til að nota hugtakið landsfeður Bandaríkjanna var Warren G. Harding árið 1916. Harding notaði hugtakið nokkrum sinnum á næstu árum, meðal annars í ræðu sem hann flutti er hann sóð embættiseið sem forseti Bandaríkjanna, 1921.
Skilgreining
Sagnfræðingar notast yfirleitt við mun breiðari skilgreiningu á hugtakinu landsfeður. Í stað þess að vísa einvörðungu til stjórnmálamanna sem sátu á Öðru meginlandsþingi Bandaríkjanna sem samdi og samþykkti sjálfstæðisyfirlýsinguna eða Sambandsþinginu sem samdi og samþykkti Stjórnarskrá Bandaríkjanna, tala sagnfræðingar ekki aðeins um alla þá stjórnmálamenn, lögspekinga og blaðamenn sem tóku þátt í umræðum um þessi skjöl sem landsfeður Bandaríkjanna, heldur líka alla þá sem börðust í bandarísku byltingunni eða tóku með öðrum hætti þátt í því að leggja grunn að sjálfstæði Bandaríkjanna. Að undanförnu hefur hugtakið landsfeður sætt gagnrýni á þeim forsendum að það sé óeðlilega karllægt og geri lítið úr hlut kvenna við stofnun Bandaríkjanna. Í því sambandi hefur verið talað um landsmæður en margir sagnfræðingar og stjórnmálamenn tala nú orðið einfaldlega um stofnendur Bandaríkjanna (e: The Founders).
Sjö mikilvægustu landsfeðurnir, að mati bandaríska sagnfræðingsins Richard B. Morris eru: Benjamin Franklin, George Washington, John Adams, Thomas Jefferson, John Jay, James Madison, og Alexander Hamilton. Meðal annarra þekktra landsfeðra Bandaríkjanna má nefna Samuel Adams, og John Hancock.
Ríkharður 3. Englandskonungur
thumb|200px|Ríharður 3. konungur Englands og lávarður Írlands.
Ríkharður 3. (2. október 1452 – 22. ágúst 1485) var konungur Englands frá 1483 til 1485. Ríkharður var síðasti konungur Englands af York-ættinni.
Ríkharður var sonur Ríkharðs Plantagenet, 3ja hertoga af York og Cecily Neville. Hann var einnig bróðir Játvarðs 4. englandskonungs. Ríkharður var tryggur stuðningsmaður Játvarðs meðan hann var konungur og varð ríkur og valdamikill í hans valdatíð.
Þegar Játvarður 4. lést árið 1483 voru synir hans tveir á undan Ríkharði í röðinni um að erfa krúnuna. Sá eldri var 12 ára og tók við krúnunni sem Játvarður 5.. Játvarður var hins vegar fljótlega tekinn til fanga og læstur inni í Lundúnaturni ásamt 9 ára bróður sínum, Ríkharði af Shrewsbury, 1. hertoganum af York. Fljótlega var því lýst yfir að drengirnir væru ekki lögmætir erfingjar krúnunnar og Ríkharður 3. varð konungur Englands. Ekkert spurðist til drengjanna tveggja eftir þetta og eru örlög þeirra ráðgáta enn í dag, þótt flestir telji að Ríkharður hafi látið taka þá af lífi.
Ríkharður var giftur Anne Neville, en hún dó árið 1485 og átti Ríkharður þá engan lögmætan erfingja því sonur þeirra hafði dáið árið áður.
Sama ár mætti Ríkharður Hinrik Tudor í bardaganum við Bosworth þar sem nokkrir af hershöfðingjum Ríkharðs sviku hann og gengu í lið með Hinriki. Útkoma bardagans var sú að her Ríkharðs beið ósigur og hann sjálfur lést. Hinrik var þá krýndur konungur sem Hinrik 7.
Blanka af Kastilíu
thumb|right|Blanka af Kastilíu, Frakklandsdrottning. Blanka af Kastilíu (4. mars 1188 – 26. nóvember 1252) var konungsdóttir frá Kastilíu, drottning Frakklands frá 1223 til 1226 og síðan ríkisstjóri fyrir Loðvík 9. son sinn þar til hann varð fullveðja.
Þegar enskir aðalsmenn gerðu uppreisn gegn Jóhanni konungi árið 1216 ákváðu þeir að bjóða Loðvík prinsi ensku krúnuna vegna þess að Blanka var barnabarn Hinriks 2. og börn þeirra voru því afkomendur Englandskonunga. Loðvík hélt þá í herför til Englands og varð vel ágengt. En þegar Jóhann dó í október 1216 kusu Englendingar fremur Hinrik 3. son hans en franskan konung og snerust gegn Loðvík. Þrátt fyrir öflugan stuðning Blönku, sem sendi honum flota frá Calais, varð hann að semja um frið og yfirgefa England.
Loðvík varð konungur og Blanka drottning 1223 en Loðvík dó aðeins þremur árum seinna. Þá lifðu sjö af þrettán börnum þeirra (það yngsta, Karl, á fyrsta ári) en tveir synir dóu innan fárra ára og aðeins fimm komust upp. Elsti sonurinn, Loðvík, varð konungur en hann var aðeins tólf ára og móðir hans varð ríkisstjóri. Hún reyndist dugmikill og ákveðinn stjórnandi og tókst að bæla niður mótstöðu franskra aðalsmanna og verjast árásum Hinriks Englandskonungs. Hún ávann sér virðingu og aðdáun aðalsmannanna og telja má víst að Loðvík sonur hennar hafi átt henni að þakka að ríkið hélst saman. Hann tók við völdum 1234 en móðir hans hafði þó áfram mikil áhrif.
Loðvík giftist Margréti af Provence árið sem hann tók við völdum en samskipti þeirra tengdamæðgnanna voru ekki góð og Blanka vildi helst ekki að Loðvík og Margrét eyddu neinum tíma saman, nema þá í rúminu við að afla erfingja. Loðvík fór í krossferð 1248, þvert gegn vilja móður sinnar, og varð hún þá aftur ríkisstjóri. Henni tókst að halda friði heima fyrir um leið og hún kreisti út fé og mannafla til að senda syni sínum til Austurlanda og þurfti að útvega morð fjár til að kaupa Loðvík lausan þegar Egyptar hertóku hann. En hún var orðin roskin og á endanum þoldi hún ekki álagið, veiktist í nóvember 1252 og dó fáum dögum seinna.
Torfa
Torfa getur átt við eftirfarandi:
Jónmundur
Jónmundur er íslenskt karlmannsnafn.
Menon (Platon)
Menon eða Menón er sókratísk samræða eftir forngríska heimspekinginn Platon. Meginumfjöllunarefnið er eðli dygðarinnar en markmið samræðunnar er að finna skilgreiningu á dygð sem slíkri. Í samræðunni setur Platon fram upprifjunarkenninguna svonefndu, sem kveður á um að allt nám sé upprifjun þekkingar sem sálin býr yfir. Samræðan er venjulega talin hafa verið samin undan Fædoni, Ríkinu og Samdrykkjunni.
Crack the Skye
Crack the Skye er fjórði geisladiskurinn eftir Bandarísku þungarokkshljómsveitina Mastodon en hann var gefinn út 24. mars 2009 af Reprise Records. Diskurinn komst í 11 sæti á Billboard 200 en hann seldist í 41,000 eintaka í fyrstu viku. Í Ástralíu komst diskurinn í 19 sæti. Í september 2010 hafði diskurinn selt 200,000 eintök í Bandaríkjunum. Sem gerir hann söluhæsta diskinn þeirra eins og er
Crack the Skye er fyrsti geisladiskurinn þar sem að trommuleikarinn Brann Dailor fær að vera þriðji söngvari.
Tónlist og texti
thumb|Hljómsveitinn að vinna við diskinn í Atlanta, Georgia. Trommuleikarinn Brann Dailor lýsir disknum eins og hann sé "einbeittari" en fyrri diskurinn Blood Mountain. Eftir nokkur viðtöl þá hefur Dailor einnig sagt að diskurinn tengist fagurfræði og list frá Tsarist Russia, það að vera út úr líkamanum sínum og kenningar Stephen Hawking um ormagöng. Ásamt því þá var þessi diskur gerður til að heiðra systur Brann Dailor en hún, Skye Dailor, framdi sjálfsmorð þegar hún var 14 ára.
Viðtökur
Upphaflegu viðtökur við Crack the Skye voru mjög góðar. Á Metacritic, sem gefur einkunn upp í 100 byggt á mismunandi umsögnum gagnrýnenda, fær diskurinn 82. Þetta er byggt á 29 umsögnum og gefur til kynna að diskurinn fær "alhliða lof". Time Magazine setti diskinn í 3. sæti í "topp 10 diskur frá 2009". Diskurinn var einnig valinn diskur ársins hjá Rock Sound. Einnig komst diskurinn í 17. sæti yfir bestu diska ársins hjá Spin Magazine.
Matthías Einarsson
Matthías Einarsson (fæddur 7. júní 1879, dáinn 15. nóvember 1948) var íslenskur læknir. Hann starfaði lengi við Frakkneska spítalann í Skuggahverfinu. Matthías var fyrstur til þess að framkvæmda keisaraskurðaðgerð sem móðir og barn lifðu af á Íslandi. Hann var faðir listakonunnar Louisu Matthíasdóttur.
Torfi H. Tulinius
Torfi H. Tulinius er prófessor í íslenskum miðaldafræðum við Háskóla Íslands og stýrir alþjóðlegu meistaranámi í þeirri grein, M.A. Medieval Icelandic Studies og Nordic Master Program in Viking and Medieval Norse Studies. Í rannsóknum sínum hefur hann fyrst og fremst fengist við íslenskar miðaldabókmenntir, einkum fornaldarsögur Norðurlanda og Íslendingasögur. Við túlkun sagnanna hefur Torfi leitast við að beita þverfræðilegri nálgun (frásagnarfræði, táknfræði, viðtökufræði, félagsfræði, sagnfræði og sálgreiningu) í því skyni að auka skilning okkar á því hvaða hlutverki þessar sögur gegndu í miðaldasamfélaginu og hvaða merkingu þær höfðu fyrir höfunda og viðtakendur þeirra.
Torfi er höfundur þriggja bóka um fornsögurnar en hefur auk þess skrifað fjölda ritgerða, tímaritsgreina og bókarkafla um þær sem birst hafa bæði hérlendis og erlendis. Í fyrstubók sinni, ''The Matter of the North. The Rise of LIterary Fiction in Thirteenth Century Iceland'' (2002), tvinnar hann saman nákvæmri greiningu á nokkrum fornaldarsögum með aðferðum bókmenntafræðinnar og sagnfræðilegum skilningi á gildum og viðhorfum Íslendinga á 13. öld til að varpa ljósi á tilurð fornaldarsagna og Íslendingasagna sem bókmenntagreina.