cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fæðingarfræði
Fæðingarfræði er sérgrein innan læknisfræði og ljósmóðurfræði sem lýtur að umönnun og eftirliti kvenna og barna þeirra á meðgöngu, í fæðingunni og eftir fæðingu. Þeir sem sinna fæðingarfræðum eru annars vegar kvensjúkdóma- og fæðingarlæknar, sem taka ákvarðanir um og annast inngrip og aðgerðir á meðgöngu og í fæðingu, og hins vegar ljósmæður, sem sinna fræðslu og venjubundnu eftirliti á meðgöngu og annast stuðning við eðlilegt ferli fæðingar og umönnun móður og barns eftir fæðingu.
Sjevjerodonetsk
thumb|Verksmiðjur við Azot í borginni. Sjevjerodonetsk (úkraínska: Сєвєродоне́цьк) er borg í Lúhanska Oblast í austur-Úkraínu. Hún er við norðausturbakka Donetsfljót gegnt borginni Lysytsjansk. Íbúar voru um 101.000 árið 2021. Í borginni eru nokkrar efnaverksmiðjur.
Árið 2014 varð Sjevjerodonetsk höfuðstaður Luhansk oblast þegar borgin Lúhansk féll undir aðskilnaðarsinna. Í innrás Rússa í Úkraínu 2022 féll borgin í lok júní í hendur Rússa eftir linnulausar loftárásir. Um 80% húsnæðis hafði verið eyðilagt og grunnkerfi vatns og rafmagns voru í rústum.
Bútan
Svæðið þar sem Bútan er nú var staðsett á Silkiveginum. Landið skiptist milli lítilla furstadæma þar til Shabdrung Ngawang Namgyal, flóttamaður frá Tíbet, sameinaði það undir eina stjórn á 17. öld og kom þar á búddísku guðræði líkt og í Tíbet, undir stjórn lama sem nefndur var Zhabdrung Rinpoche. Eftir borgarastyrjöld á 19. öld sameinaði Wangchuck-ætt landið undir konungsstjórn 1907 og tók upp stjórnmálasamband við Breska heimsveldið. Eftir endalok Breska Indlands tók Bútan upp náið samstarf við Indland, til að bregðast við uppgangi Kína. Landamæri landsins að Kína eru umdeild. Árið 1971 gerðist Bútan aðili að Sameinuðu þjóðunum. Snemma á 10. áratug 20. aldar rak stjórn Bútan mikið af nepölskumælandi minnihluta Lhotsampa úr landinu, sem olli flóttamannavanda í Nepal. Sjónvarpið (og síðar Internetið) var bannað í Bútan til ársins 1999. Árið 2008 var stjórnarfari í Bútan breytt úr einveldi í þingbundna konungsstjórn. Þá voru haldnar fyrstu þingkosningar í landinu og þing Bútan kom saman í fyrsta sinn.
Landslag í Bútan er breytilegt, allt frá frjósömum heittempruðum sléttum í suðri að háfjallaloftslagi Himalajafjalla í norðri þar sem fjallstindar ná yfir 7.000 metra hæð. Hæsti tindur Bútan er Gangkhar Puensum og er jafnframt mögulega hæsta óklifna fjall heims. Dýralíf Bútan er þekkt fyrir mikla fjölbreytni. Nautgemsa er þjóðardýr Bútan.
Bútan er það Suður-Asíuland sem situr hæst á listum yfir lönd eftir viðskiptafrelsi, skilvirkni í viðskiptum og friði, og var minnst spillta land heimshlutans árið 2016. Það er áfram meðal vanþróuðustu landanna en býst við að komast af þeim lista fyrir 2023. Vatnsorka er helsta útflutningsafurð landsins. Bútan á í stjórnmálasambandi við 52 ríki og Evrópusambandið, en hefur ekki formleg tengsl við fimm fastafulltrúa í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Landið er aðili að Sameinuðu þjóðunum, Samstarfsráði Suður-Asíuríkja, BIMSTEC og Sambandi hlutlausra ríkja. Bútan gerði árið 1910 samning við Bretland um að það færi með utanríkis- og varnarmál landsins. Bútan fékk því svipaða stöðu og sjálfstæðu indversku furstadæmin. Tveimur árum eftir að Indland fékk sjálfstæði gerði Bútan svipaðan samning við Indland. Landið hefur því sterk efnahagsleg og hernaðarleg tengsl við Indland.
Bútan hefur vakið alþjóðlega athygli fyrir að styðja notkun mælikvarðans verg landshamingja.
Heiti
Frá 17. öld hefur opinbert heiti landsins verið Druk Yul, „land Drukpa“, „land drekafólksins“, eða „land þrumudrekans“. Heitið vísar til ríkjandi greinar búddatrúar í landinu.
Heitið Bútan fór að koma fyrir í ýmsum afbrigðum í evrópskum ritum frá 16. öld. Í ritinu Les Six Voyages de Jean-Baptiste Tavernier frá 1676 kemur heitið Boutan fyrir, en þar vísar það ekki til núverandi Bútan heldur konungsríkisins Tíbet. Núverandi aðgreining landanna kemur fyrst fram í frásögn af leiðangri skoska erindrekans George Bogle árið 1774. Í skýrslu sinni til Breska Austur-Indíafélagsins stakk hann upp á því að kalla land Druk Desi Boutan, en land Panchem Lama Tibet. Landmælingamaður félagsins, James Rennell, stakk upp á ensku útgáfunni Bootan og kynnti aðgreininguna milli þess og Tíbet.
Þegar Bútan birtist fyrst sem sérstakt ríki á vestrænu landakorti var það merkt með nafni sínu meðal heimamanna, Broukpa. Meðal annarra heita landsins má nefna Lho Mon („dökka suðurland“), Lho Tsendenjong („suðurland sýprusviðarins“), Lhomen Khazhi („suðurland fjögurra hliða“) og Lho Menjong („suðurland lyfjagrasanna“).
Stjórnmál
„Drekakonungurinn“, Druk Gyalpo, er þjóðhöfðingi landsins. Kosningakerfið byggist á almennum kosningarétti. Löggjafinn skiptist í þjóðarráð Bútan með 25 kjörna þingmenn í efri deild, og þing Bútan með 47 kjörna þingmenn.
Ríkisstjórn Bútan fer með framkvæmdavaldið og forsætisráðherra Bútan er stjórnarleiðtogi. Löggjafarvaldið er bæði hjá ríkisstjórninni og þinginu. Dómsvaldið liggur hjá dómstólum. Lagakerfið Bútan er að stofni til Tsa Yig-klausturréttur undir miklum áhrifum frá enskum fordæmisrétti.
Margfeldi
Margfeldi er niðurstaða margföldunar, sett fram þannig að þættir er aðskildir með margföldunarmerki. Dæmi: Margfeldi talnanna 2, 3 og 5 er "30" og setja má það fram með.
Sjá einnig
Szorzás
Magnús
Magnús er íslenskt karlmannsnafn, en þekkist einnig á hinum Norðurlöndunum og víðar sem Magnus. Nafnið er komið beint úr latínu, magnus, sem er karlkyns lýsingarorð í frumstigi og þýðir mikill eða stór. Það var stundum notað sem viðurnefni meðal Rómverja, t.d. var Gnæus Pompeius nefndur Pompeius magnus eða Pompeius mikli. Karl mikli keisari á 9. öld var nefndur Carolus magnus (Karlamagnús á Íslandi), en síðar var farið að nota magnus sem nafnið Magnús. Þetta nafn hefur alla tíð notið vinsælda á Íslandi frá því að það kom fyrst fram á 11. öld, en notkun þess hefur þó mjög farið minnkandi á síðustu áratugum.
Tengd nöfn
Nöfn sem dregin eru af sama stofni eru til dæmis Magni og Magnea.
Matador (sjónvarpsþáttaröð)
Matador danskur sjónvarpsþáttur  í 24 hlutum sem framleiddur var á árunum 1978 - 1981. Honum var leikstýrt af Erik Balling eftir hugmynd eftir Lise Nørgaard, sem ásamt Paul Hammerich, Karen Smith og Jens Louis Petersen skrifuðu handritið, en teiknimyndateiknarinn Arne Ungermann sá um teiknimyndasögurnar sem hefjum og ljúka hverjum þætti. Þemalag seríunnar var saminn af Bent Fabricius-Bjerre.
Serían fylgist með lífinu í dönsku sveitaþorpi frá 1929 til 1947. Aðalpersónan Mads Andersen-Skjern kemur árið 1929 í viðskiptaerindum í rólega stöðvarbæinn Korsbæk. Hann áttar sig fljótt á því að atvinnulíf borgarinnar er staðnað og stofnar fatabúð sem tekur framúr einu verslun bæjarins, Damernes Magasin.
Þættirnir voru sýndir á Ríkisútvarpinu 1988-1989 og nutu töluverðra vinsælda. Í Danmörku hafa þættirnir verið endursýndir reglulega, síðast 2017 og kallar það jafnan á þjóðmálaumræðu um erindi þáttanna við samtímann og nákvæmni þeirra í lýsingu á sögutímanum.
Daigo Kobayashi
Daigo Kobayashi (fæddur 19. febrúar 1983) er japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
5. júlí
5. júlí er 186. dagur ársins (187. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 179 dagar eru eftir af árinu.
Euryarchaeota
Euryarchaeota er fylking innan forngerla. Á meðal þessara örvera eru t.d metan -myndandi örverur sem finnast oft í þörmum manna. Metan-myndandi örverur losa orku með því að tengja koltvísýring og vetni til að mynda metan. Euryarchaeota eru saltkærar og vaxa yfirleitt á söltum stöðum.
Sjöþraut
Sjöþraut er blönduð frjálsíþróttagrein þar sem keppt er í sjö íþróttum. Þekktust er sjöþraut kvenna sem tók við af fimmtarþraut sem fjölíþróttagrein kvenna á ólympíuleikunum 1984. Sjöþraut karla, með öðrum keppnisgreinum, á sér lengri sögu en er ekki ólympíugrein heldur innanhússgrein.
Konungsríkið Frakkland
Konungsríkið Frakkland er nafnið sem almennt er notað um stjórnskipulag Frakklands frá miðöldum fram á 19. öld. Sagnfræðingar miða stofnun franska konungdæmisins við þrjá atburði: Valdatöku Kloðvíks árið 481, skiptingu Karlungaveldisins með Verdun-samningnum árið 843 og valdatöku Húgó Kapet Frakkakonungs árið 987.
Kloðvík konungur Franka tók kaþólska skírn og myndaði þar með bandalag franknesku ríkjanna við kaþólsku kirkjuna. Þetta bandalag var staðfest með krýningu franskra konunga í Reims til ársins 1824, þar sem konungarnir þáðu vald sitt í umboði Guðs. Fyrstu Kapetingarnir forðuðust að krýna syni sína opinberlega sem konunga alls ríkisins því völd þeirra náðu ekki í raun út fyrir Île-de-France. Það var ekki fyrr en á valdatíð Filippusar 2. sem konungar Kapetinga fóru að undirrita opinberar tilskipanir sínar sem konungur alls Frakklands og gátu beitt pólitísku valdi um allt ríkið. Landsvæði Frakklands skiptist í þau lén sem voru undir konungi Vestur-Frankalands við skiptingu Karlungaveldisins árið 843.
Samruni lénsdæmanna leiddi til þess að nauðsynlegt var að stofna konungsstjórn yfir ríkinu. Loðvík 9. lagði mikla áherslu á hlutverk sitt sem dómara og á hans valdatíð var franskt þing stofnað til að vera hæstiréttur ríkisins. Í kjölfar hundrað ára stríðsins setti Karl 7. Frakkakonungur varanlega skatta á ríkið og stofnaði varanlegan her. Richelieu kardínáli, ráðherra Loðvíks 13. og Loðvíks 14., dró úr miðstýringu ríkisins og gaf frönskum héröðum aukna sjálfsstjórn undir aðalsmönnum sem ríktu þar í umboði konungsins.
Völd konungsins í Frakklandi jukust stöðugt en reynt var á vald hans á ýmsum óeirðartímum, borgarastyrjöldum og valdatíðum ólögráða konunga. Ágreiningurinn um konungsvaldið varð enn skarpari á tíma Upplýsingarinnar og gilda hennar. Á þeim tíma var viðleitni til þess að ríkisstjórnin væri byggð á rökvísi, ríkisvaldinu væri skipt og að einstaklingsréttindi væri höfð í hávegum. Franska byltingin hófst með stofnun stjórnarskrárbundinnar konungsstjórnar og síðan með stofnun lýðveldis. Konungsríkið var síðar endurreist og tilraunir gerðar með þingbundna konungsstjórn árið 1830 og 1848. Síðasta franska konungsríkið var júlíríkið, sem leið undir lok árið 1848.
Skarð í Dalsmynni
Skarð er bær í Dalsmynni, milli Fnjóskadals og Höfðahverfis í Suður-Þingeyjarsýslu. Land sjálfs Skarðs er nálægt 2300 hekturum að flatarmáli en auk þess á jörðin tvær minni jarðir, Pálsgerði og Litlagerði, alls um 250 hektara til viðbótar. Í landi Skarðs eru Skarðsdalur, löngum nýttur sem afrétt, og Skarðsá, sem mjög lengi hefur knúið rafstöð. Þá eru verulegar leifar af fornum skógi í landinu. Suðurmörk jarðarinnar markast af Fnjóská. Á Skarði bjuggu hjónin Jóhann Bessason (1839-1912) og Sigurlaug Einarsdóttir (1847-1927), en frá þeim er margt manna komið.
Skerpla
Ekki er vitað um uppruna nafnsins (heitið kemur einungis fyrst fyrir á 17. öld í varðveittum textum) en í Snorra-Eddu er þessi mánuður kallaður eggtíð og stekktíð.
Sveitarfélagið Hornafjörður
Hornafjörður er sveitarfélag á Suðausturlandi. Sveitarfélagið varð til 6. júní 1998 við sameiningu allra sveitarfélaga Austur-Skaftafellssýslu: Hornafjarðarbæjar, Bæjarhrepps, Borgarhafnarhrepps og Hofshrepps.
Stjórnmál
Í sveitarstjórnarkosningunum 2010 voru fjórir flokkar í framboði, Sjálfstæðisflokkurinn, Framsóknarflokkurinn, Samfylkingin og Vinstrihreyfingin – grænt framboð. Framsóknarflokkurinn fékk fjóra menn kjörna og eru því með hreinan meirihluta. Sjálfstæðisflokkurinn fékk tvo menn kjörna og Samfylkingin einn. Vinstri grænir náðu ekki inn manni.
Bæjarstjóri Sveitarfélagsins Hornafjarðar er frá 2018 Matthildur Ásmundardóttir thumbnail|500px|center|Höfn
Þegar kjördæmaskipan vegna kosninga til Alþingis var breytt eftir kosningarnar 1999 var það álitamál hvort að sveitarfélagið Hornafjörður ætti fremur að fylgja Suðurkjördæmi eða Norðausturkjördæmi í hinni nýju skipan en sveitarfélagið hafði áður tilheyrt Austurlandskjördæmi í eldri kjördæmaskipan. Gerð var skoðanakönnun hjá íbúum sveitarfélagsins sem leiddi í ljós að 58% aðspurðra kusu fremur að fylgja Suðurkjördæmi. Farið var að þeirri niðurstöðu.
Sveitarfélagið gekk í Samtök sunnlenskra sveitarfélaga 1. janúar 2009 og um leið úr landshlutasamtökum sveitarfélaga á Austurlandi. Við endurskipulagningu embætta lögreglu og sýslumanna árið 2014 var sveitarfélagið einnig látið fylgja Suðurlandi fremur en Austurlandi.
Skábraut
Skábraut er beinn flötur sem er með horn minna en 90° á þyngdarsvið jarðar. Hægt er að nota skábraut til að auðvelda færslu af hlut um einhverja hæð þannig að í stað þess að lyfta hlutnum beint upp þá er honum ýtt eða hann dreginn upp skáflöt og þá er krafturnn sem þarf til að ýta/draga hlutinn minni á hverju augnabliki en annars. Samt er heildar vinnan framkvæmd sú sama ef talað eru um flöt sem hefur engann núning og meiri ef núningur er tekinn með.
right|300px|thumb
Eitt af því fyrsta sem eðlisfræðinemar læra er hvernig kraftur virkar á hlut sem settur er á skábraut. Myndin til hægri er skýringamynd sem sýnir hina mismunandi krafta sem virka á hlutinn.
Það eru þrír kraftar sem eru að verki hér.
Hægt er að skipta þyngdarkraftinum upp í tvo hluta, einn sem vegur upp á móti þverkraftinum og hefur stærð m·g·cos(θ) og annar sem vinnur samhliða skábrautinni og hefur stærð m·g·sin(θ). Hluturinn færist niður nema að núningskrafturinn sé stærri en m·g·sin(θ), þá stendur hluturinn í stað.
Katyn-fjöldamorðin
Katyn-fjöldamorðin fóru fram í apríl 1940 í Katyn skógi, 19 km vestur af Smolensk í Sovétríkjunum þegar Rússar myrtu 22.000 pólska herforingja, lögreglumenn, menntamenn auk annarra að fyrirskipun Jósefs Stalíns í því skyni að afhöfða pólska herinn. Það var ekki fyrr en 1990, sem sovésk yfirvöld játuðu, að þarna hefði sovéska leynilögreglan verið blóðug upp fyrir axlir.
Vendsyssel-Thy
thumb|Kort. thumb|Grenen-strönd er nyrsti hluti Jótlands nálægt [[Skagen.]] Vendsyssel-Thy (Vendilsýslu-Thy), einnig þekkt sem Nørrejyske Ø (Norðurjóska eyjan) og Jylland nord for Limfjorden (Jótland norður af Limafirði), er eyja sem er nyrsti hluti af Norður-Jótlandi í Danmörku. Svæðið er skilgreint sem hluti Jótlands þó Limafjörður aðskilji Jótlandsskagann frá því. Eyjan er stærsta eyja Danmerkur utan Sjálands og er 4685 ferkílómetrar að stærð.
Svæðið er þrískipt: Thy er í vestri, Hanherred í miðju og Vendsyssel í austri og norðri. Frá 1200 til um 1825 var tengdist svæðið Jótlandi um sandeiðið Agger Tange. Íbúar eru tæplega 300.000 (2014).
Hirtshals, Skagen, Hanstholm, Thisted og Frederikshavn eru meðal þéttbýlisstaða á svæðinu.
81
Árið 81 (LXXXI í rómverskum tölum)
Dáin
80er
Nynäshamn
thumb|right|200px|Nynäshamn Nynäshamn er borg í sveitarfélaginu Nynäshamn i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 13.510 manns. Þaðan fer ferja til Gotlands.
Lysytsjansk
Lysytsjansk (úkraínska: Лисича́нськ) er borg í Sjeverodonetsk-sýslu í Lúhansk oblast í austur-Úkraínu. Íbúar voru um 95.000 árið 2021. Borgin er við Donetsfljót um 115 km frá borginni Lúhansk. Gegnt Lysytsjansk, hinum megin við fljótið, er borgin Sjeverodonetsk.
Eftir að Rússar náðu Sjeverodonetsk í lok júní 2022 var íbúum Lysytsjansk gert að flýja. Rússar náðu borginni á sitt vald 3. júlí.
Pune
thumb|right|Frá Pune Pune er áttunda stærsta borg Indlands og sú önnur stærsta í fylkinu Maharashtra með yfir 5 milljón íbúa. Hún er á Dekkanhásléttunni 560 metra yfir sjávarmáli á hægri bakka árinnar Mutha. Pune er höfuðstaður Pune-héraðs. Borgin var fyrsta höfuðborg Marattaveldisins og síðar borg forsætisráðherra ríkisins, peshwa.
Netjuský
Netjuský (latína: Altocumulus) eru ein gerð miðskýja og myndast í 2.400–6.100 m hæð. Þau eru gjarnan hnoðruð eða skýjabreiður sem mynd regluleg bönd eða raðir. Hnoðrarnir eru stærri að sjá en maríutásu skýja. Þekkt afbrigði þeirra eru vindskafin netjuský sem myndast þegar hvass vindur stendur af fjalli og geta þá skýin líktst fljúgandi diskum.
Dragháls í Svínadal
Dragháls er lítill bær í Svínadal í Borgarfirði, þar sem áður bjó Sveinbjörn Beinteinsson, skáld og allsherjargoði Ásatrúarfélagsins. Þar hjá og ofan við bæinn hefur verið reist líkneski af guðinum Þór og er þar helsti blótstaður Ásatrúarfélagsins á Íslandi.
Sigríður Hagalín
Sigríður Hagalín (fædd 7. desember 1926, dáin 26. desember 1992) var íslensk leikkona. Foreldrar Sigríðar voru Guðmundur Gíslason Hagalín rithöfundur og fyrri kona hans Kristín Jónsdóttir. Sigríður eignaðist tvær dætur, Kristínu Ólafsdóttur bókasafnsfræðing með fyrri eiginmanni sínum og Hrafnhildi Hagalín Guðmundsdóttur leikskáld með seinni eignmanni sínum Guðmundi Pálssyni framkvæmdastjóra Leikfélags Reykjavíkur.
Sigríður fæddist í Voss í Noregi en ólst upp á Ísafirði og þaðan lauk hún gagnfræðaprófi árið 1941. Hún stundaði síðar nám við Samvinnuskólann frá 1941-1942, Leiklistarskóla Lárusar Pálssonar 1945-1946 og Leiklistarskóla Þjóðleikhússins 1951-1953. Sigríður starfaði sem leikkona hjá Þjóðleikhúsinu og Leikfélagi Reykjavíkur frá 1953-1963 og síðar sem fastráðin leikkona hjá Leikfélagi Reykjavíkur frá 1964.
Sigríður var um árabil ein þekktasta leikkona landsins og lék mörg eftirminnileg hlutverk, einkum á sviði en einnig lék hún í fjölda útvarps- og sjónvarpsleikrita og í kvikmyndum. Eitt þekktasta hlutverk hennar var annað aðalhlutverkið, hlutverk Stellu í kvikmyndinni Börn náttúrunnar árið 1991 en myndin var tilnefnd til Óskarsverðlauna sem besta erlenda kvikmyndin árið 1992 auk þess sem Sigríður var tilnefnd til evrópsku Felix kvimyndaverðlaunanna sem besta leikkona í aðalhlutverki árið 1991 fyrir hlutverk sitt í myndinni. Sama ár var Sigríður kosin af Alþingi í heiðurslaunaflokk listamanna.
Árið 1970 hlaut Sigríður íslensku leiklistarverðlaunin, Silfurlampann fyrir leik sinn í hlutverki Nell í leikritinu Hitabylgju og þann 1. janúar 1992 var hún sæmd riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu fyrir framlag sitt til leiklistar.
Elaine Fantham
Fantham er sérfróð um latneskar bókmenntir, einkum gamanleiki, söguljóð og mælskulist, rómversk trúarbrögð og félagssögu rómverskra kvenna.
Æviágrip
Fantham nam fornfræði við Oxford-háskóla en hélt þaðan til Liverpool-háskóla þaðan sem hún lauk doktorsgráðu árið 1965. Doktorsritgerð hennar fjallaði um gamanleikinn Curculio eftir rómverska gamanleikjahöfundinn Plautus.
Starfsferill
Fantham hóf feril sinn sem menntaskólakennari á Skotlandi. Hún kenndi um skeið við Indiana-háskóla í Indiana í Bandaríkjunum og við háskólann í Toronto í Kanada frá 1968 til 1986. Þá hélt hún til Princeton þar sem hún kenndi til starfsloka árið 1999.
Not Ready to Make Nice
Not Ready to Make Nice er smáskífa með hljómsveitinni Dixie Chicks sem kom út 16. mars 2006. Lagið af smáskífunni kom út á breiðskífu Taking the Long Way. Lagið er samið af Dixie Chicks og lagahöfundinum Dan Wilson. Lagið fjallar á beinan hátt um pólítísku deilurnar sem Dixie Chicks áttu í árin þrjú á undan og fjölda hótunarbréfa í garð Maines.
Robison sagði: „Það var meira í húfi með þessu lagi. Við vissum að það var sérstakt vegna þess að það var nokkurskonar ævisaga okkar og við urðum að hafa það allt saman rétt. Um leið og lagið var tilbúið vorum við mun frjálsari við að vinna breiðskífuna, þungu fargi af okkur létt.“ Tónlistarmyndbandið við lagið var síðar skopstælt af Mad TV.
Lagið var verðlaunað á Grammy verðlaunafhendingunni í febrúar 2007 fyrir „Lag ársins“ og „Smáskífa ársins“. Lagið náði sínum besta árangri á Billboard Hot 100-listanum eftir verðlaunafhendinguna, og lenti í 4. sæti. Tónlistarmyndbandið var tilnefnt til CMT Music Video Awards í flokkunum „Myndband ársins“ og „Hljómsveitarmyndband ársins“ en hlaut hvorug verðlaunin.
Austurríska karlalandsliðið í handknattleik
Austurríska karlalandsliðið í handknattleik er landslið Austurríkis í handknattleik og er undir stjórn Handknattleikssambands Austurríkis.
Katyn
Katyn (rússneska: Каты́нь; pólska: Katyń ['katɨnʲ]) er þorp (selo) í Smolenskfylki í Rússlandi.
Sumarhnoðri
Sumarhnoðri (fræðiheiti: Hylotelephium telephium ) er fjölær planta af helluhnoðraætt (Crassulaceae). Hann er upprunninn frá Evrasíu.
Hann er ræktaður í görðum og getur borist þaðan með garðaúrgangi.
AFL Starfsgreinafélag
thumb|right|350px|Merki AFL Starfsgreinafélags AFL Starfsgreinafélag (AFL) er stærsta stéttarfélag á Austurlandi. Félagið varð til 28. apríl 2007 með sameiningu þessara félaga: AFL Starfsgreinafélag Austurlands, Verkalýðsfélag Reyðarfjarðar og Vökull Stéttarfélag.
AFL Starfsgreinafélag er þriðja fjölmennasta verkalýðsfélag landsins í dag — á eftir Eflingu og VR. Stærð félagsins skýrist af víðtækum sameiningum verkalýðsfélaga á Austurlandi síðustu ár og miklum uppgangi í atvinnulífi í fjórðungnum.
Yfirlit
Félagssvæðið er víðfeðmt, en það nær frá Langanesbyggð í norðri til Skeiðarársands í suðri. Ríflega 9000 félagsmenn eru í félaginu í 4 deildum, verkamannadeild, sjómannadeild, iðnaðarmannadeild og deild verslunar-og skrifstofufólks.
Félagið á aðild að Starfsgreinasambandinu, Sjómannasambandinu, Samiðn og Landssambandi íslenskra verslunarmanna, auk aðildar að Alþýðusambandi Íslands. Félagið tekur virkan þátt í starfi sambandanna og ýmissa annarra félaga og sjóða. Félagið á til dæmis stjórnarmenn í framkvæmdastjórn Starfsgreinasambandins, Sjómannasambandsins og Samiðnar, í stjórn Landsmenntar, Lífeyrissjóðsins Stapa, Sameinaða lífeyrissjóðsins, Þekkingarnets Austurlands og Vaxtarsamnings Austurlands. Félagið hafði auk þess forgöngu um stofnun Starfsendurhæfingar Austurlands, sem tók til starfa í janúar 2008 og sinnti endurhæfingu um 30 einstaklinga á fyrstu starfsönn. Forstöðumaður StarfA er Erla Jónsdóttir.
Þjónusta og starfssemi
Starfssemi AFLs eins og flestra annarra stéttarfélaga skiptist í innra starf og síðan þjónustu við félagsmenn. Innra starf félagsins fer aðallega fram í gegnum starf með trúnaðarmönnum félagsins, stjórnum og ráðum félagsins og öflugu námskeiðshaldi fyrir félagsmenn og trúnaðarmenn þess. Helstu viðburðir innra starfs félagsins eru fyrir utan félagsfundi og deildarfundi, árlegur fundur trúnaðarmanna sem stendur í tvo daga. Á þeim fundum hefur verið lagður grunnur að stefnumótunarvinnu félagsins.
Félagið heldur úti öflugri þjónustu fyrir félagsmenn. Í því sambandi má meðal annars nefna að haldið er úti skrifstofum á öllum þéttbýlisstöðum á Austurlandi. Leitast er við að tryggja félagsmönnum sem bestan og greiðastan aðgang að upplýsingum og þjónustu á heimasíðunni.
Þjónusta félagsins skiptist í nokkra flokka:
Saga AFLS
AFL Starfsgreinafélag var stofnað 28. apríl 2007, með sameiningu þriggja félaga, AFLs Starfsgreinafélags Austurlands, Verkalýðsfélags Reyðarfjarðar og Vökuls Stéttarfélags. Öll félögin sem sameinuðust í AFLi eiga sér langa sögu:
Afl Starfsgreinafélag Austurlands
AFL - Starfsgreinafélag Austurlands var stofnað þann 14. janúar 2001 þegar, sex verkalýðsfélög á svæðinu frá Bakkafirði til Fáskrúðsfjarðar voru sameinuð. Utan við þessa sameiningu var eitt félag á áður nefndu svæði, en það er Verkalýðsfélag Reyðarfjarðar sem stofnað 1. apríl 1933. Félögin sem sameinuðust voru: Verkalýðs- og sjómannafélag Fáskrúðsfjarðar, Verkamannafélagið Árvakur á Eskifirði, Verkalýðsfélag Norðfirðinga, Verkalýðsfélag Fljótsdalshéraðs og Borgarfjarðar, Verkamannafélagið Fram á Seyðisfirði, Verkalýðs- og sjómannafélag Vopnafjarðar og Skeggjastaðahrepps. Með sameiningunni varð til stærsta stéttarfélag á Austurlandi.
Verkalýðsfélag Reyðarfjarðar
Verkalýðsfélag Reyðarfjarðar var eitt af elstu starfandi verkalýðsfélögum landsins, tæplega 100 ára gamalt. Til undirbúningsfundar var boðað milli jóla og nýárs árið 1907. „Að kvöldi þess 29. desember 1907 var fundur haldinn í bindindisfélagshúsinu til að ræða um stofnun verkamannafélags í Reyðarfjarðarhreppi. Á fundinum voru mættir 16 menn“, segir í fyrstu fundargerð félagsins. Á þessum fundi voru lagðar fram tillögur um nafn félagsins og árstillag. Fimm manna nefnd var kjörin til að semja lög og reglur félagsins. Verkamenn á Reyðarfirði fóru strax í undirbúningsvinnu og sunnudaginn 19. janúar var stofnfundurinn haldinn.
Vökull Stéttarfélag
Vökull Stéttarfélag varð til þann 31. október 1999, þegar Verkalýðs- og sjómannafélag Stöðvarfjarðar, Verkalýðs- og sjómannafélag Breiðdælinga, Verkalýðs- og sjómannafélag Djúpavogs og Verkalýðsfélagið Jökull á Hornafirði voru sameinuð.
Hugmyndir um sameiningu félaga innan Alþýðusambands Austurlands höfðu af og til stungið upp kollinum og um miðjan 10. áratuginn kom fram tillaga á þingi Alþýðusambands Austurlands um að sameina öll félögin á Austurlandi í eitt félag. Þótti mörgum tillagan víðáttuvitlaus á þeim tíma.
Stjórn AFLs Starfsgreinafélags 2008 - 2009
Framkvæmdastjóri AFLs Starfsgreinafélags er Sverrir Albertsson
Oxelösund
thumb|right|200px|Oxelösund Oxelösund er borg í sveitarfélaginu Oxelösund i Svíþjóð. Árið 2010 bjuggu þar 10.870 manns.
Menntaskóli
Menntaskóli er menntastofnun á framhaldsskólastigi þar sem námi lýkur með stúdentsprófi. Nafnið getur líka átt við aðra skóla á framhaldsskólastigi þar sem námi lýkur með stúdentsprófi, þó að skólarnir hafa ekki orðið í nafni sínu.
Mario
230px|thumb|Mario framan á hulstri [[Super Mario Bros 3.]] Mario (japanska: マリオ) er tölvuleikjapersóna sem var sköpuð af Shigeru Miyamoto fyrir Nintendo tölvuleikjafyrirtækið. Hann birtist fyrst í Donkey Kong tölvuleik, en þá nefndist hann Hoppmaður eða Jumpman á frummálinu. Hann var fyrst aðeins í tvívídd, en í síðari leikjum birtist hann sem þrívíddar módel. Sumir töluðu oft um Mario og Luigi sem "Mario bræðurna" og það varð til þess að upp komu getgátur um að hann nefndist Mario Mario fullu nafni. Nintendo í Bandaríkjunum gaf hinsvegar frá sér yfirlýsingu á níunda áratugnum að hvorki Mario né Luigi hefðu eftirnafn.
Mario er lítill, þybbinn Ítalskur pípari sem býr í Sveppalandi, og þar er hann álitinn hetja af mörgum. Hann er þekktastur fyrir að takast stöðugt að stöðva hinar illu áætlanir Bowsers sem ætlar sér að ræna Peach prinsessu og að ráða yfir Sveppalandi. Mario er hugrakkur, fullur eldmóðs og krafti og berst við óvini sína auglit til auglitis. Hann býr yfir miklum líkamlegum styrk og snerpu sem kemur á óvart, sérstaklega sé horft til vaxtalagsins. Hann er einnig þekktur fyrir samstarf sitt við bróður sinn Luigi og náið samband sitt við Peach prinsessu, sem hann hefur enn og aftur bjargað úr hættu. Mario á sér illgjarna andstæðu í persónunni Wario.
Tenglar
Super Mario Mario
Fleygur
right|300px|thumb
Fleygur er verkfæri sem er notað til að aðskilja tvo hluti, honum er þá oft lamið niður á milli tveggja hluta með þungum hamri eða sleggju. Þannig fleygar hafa oft litla mótstöðu á skáhliðum sínum við aðra hluti þannig að þeir smjúgi mjúkt á milli hlutanna. Einnig er hér mikilvægt að ef fleygurinn er stuttur og breiður þá þarf mikinn kraft á hann til að aðskilja hluti en ef hann er langur og mjór þá þarf lítinn kraft á hann.
Hinsvegar er hægt að nota fleyg sem stoppara, t.d. fyrir hurðir. Þá eru skáhliðar fleygsins með mikinn núning við yfirborðið sem hann er settur á þannig að hann hreyfist ekki þegar krafturinn af hlutnum sem hann á að halda kjurrum lendir á honum.
Fleygur er ein af svokölluðu einföldu vélunum sex í eðlisfræði.
Þrasið
Þrasið er ræðukeppni sem byggist upp af eldri keppendum úr MORFÍs, frægum og annáluðum ræðumönnum og óbreyttum almenningi. Keppnin fer fam á sumrum og hafa úrslit hennar ávallt verið hluti af dagskrá menningarnætur ár hvert.
Það var að frumkvæði fyrrum MORFÍs-keppandans Braga Páls Sigurðarsonar sem farið var af stað með keppnina í fyrsta skiptið sumarið 2009, en hann vildi færa MORFÍs fyrirkomulagið til almennings. Þetta sumarið var reynt að gera Þrasið að svokallaðri „kempukeppni“ þar sem hin ýmsu áberandi fyrirmenni úr íslensku samfélagi, sem höfðu reynslu (eða ekki) af MORFÍs voru fengin til þess að taka þátt, en um tíma höfðu til dæmis rapparinn Dóri DNA, söngvari Sprengjuhallarinnar — Atli Bollason og alþingismenn Framsóknarflokksins — þeir Höskuldur Þórhallsson og Birkir Jón Jónsson boðað þátttöku sína í keppninni. Keppnin var haldin í Austurbæjarbíó og fékk hún mikla athygli.
Frá sumrinu 2010 hefur keppnin lifað góðu lífi þrátt fyrir að ekki hafi verið gert jafn mikið úr því að fá kempur til þess að taka þátt, en hún hefur verið haldin í húsakynnum Hins Hússins niðri í miðbæ og hafa framhaldsskólanemar að mestu leyti tekið keppnina undir sinn verndarvæng þar sem lang flestir keppendur koma úr mismunandi framhaldsskólum en skráning í keppnina hefur samt sem áður að sjálfsögðu ætíð verið öllum opin.
Faith Hill
Audrey Faith McGraw (f. 21. september 1967 sem Audrey Faith Perry), betur þekkt sem Faith Hill, er bandarísk söngkona og leikkona. Hill fæddist í Ridgeland, Mississippi og ólst upp í litlum bæ, nálægt höfuðborginni Jackson. Árið 1993 gaf hún út fyrstu breiðskífuna sína, Take Me as I Am. Síðan þá hefur hún orðið ein af vinsælustu sveitasöngvurum allra tíma og hefur selt yfir 40 milljón hljómplötur. Hún er gift kántrí tónlistarmanninum Tim McGraw, og hafa þau gefið út nokkur lög og eina plötu saman. Hill hefur hlotið verðlaun á borð við Grammy-verðlaun, American Music-verðlaun og Academy of Country Music-verðlaun.
Sólarsella
thumb|300 px|Sólarsella
Sólarsella, ljósspennurafhlaða eða sólarrafhlaða er sá hlutur sem breytir sólarorku beint yfir í raforku með svokallaðri ljósspennuaðferð. Algengast er að sólarsellur séu aðallega úr kísil (Si), annað algengasta efni jarðskorpunnar. Aðal notkun sólarsella nú til dags er á afskekktum stöðum þar sem annars konar raforkuframleiðsla myndi vera of dýr. Stór sólar-raforkuver eru hins vegar einnig til staðar í löndum eins og Bandaríkjunum, Þýskalandi, Ítalíu, Spáni og Sviss. Sólar-raforkuver eru mjög mismunand af stærð og gerð. Þau hafa uppsett afl frá 10-60 MW en gert er ráð fyrir um 150 MW sólarraforkuveri á næstu árum.
Saga sólarsella
Ljósspenna, það er að segja spenna sem fæst úr ljósi var fyrst uppgötvuð árið 1839 af franska eðlisfræðingnum Edmond Becquerel. Í tilraun sinni komst hann að því að batterí með silfurplötu gæfu meiri spennu ef að ljós skini á plöturnar. Árið 1883 bjó Charles Edgar Fritts til fyrstu sólarselluna úr selenium sem er í grunnatriðum eins og kísil — sólarsellur nútímans. Sú sólarsella var samansett úr þunnri selenium flögu þakin þunnu neti af gullvírum og glerplötu. Með þessari sólarsellu fékkst um 1% nýting (hlutfall sólarorku sem breytt er í rafmagn). Á 5. áratug 20. aldar fóru sólarsellurnar að taka stórstigum framförum á nýtingu sólarorkunnar með tilkomu hálfleiðara.
Kísilplata sem var dópuð, var fundin upp 1948, gaf mun meiri nýtni heldur en fyrri sólarsellur eða um 6% nýtni. Árið 1958 var síðan fyrsta sólarsellan notuð sem orkulind á gervihnetti. Á síðustu áratugum 20. aldar hafa hins vegar sólarsellur þróast mikið bæði með lækkun framleiðslukostnaðar og nýtni.
Fræði
thumb|300 px|p-n samskeyti þar sem rafeindir flæða inná p-leiðarann og holur flæða inná n-leiðarann. Undirstaða sólarsellu er samskeyti milli tveggja platna úr tveimur mismunandi hálfleiðurum, n-leiðara (negative) og p-leiðara (positive) sem saman mynda pn-skeyti. Þessir hálfleiðiarar eru oftast geriðir úr kísli en einnig eru til hálfleiðarar úr öðrum efnum. N-leiðarinn er dópaður með litlum „óhreinum“ ögnum. Dópefni n-leiðara er í flokki 3A í lotukerfinu t.d. bróm. Dópun bætir eiginleika hálfleiðara þar sem holur myndast í n-hálfleiðaranum. Í p-hálfleiðaranum er hann dópaður með frumefni sem er í 5A flokki, t.d. arsen þannig að þéttleiki frjálsra rafeinda í n-leiðaranum er mun meira en í p-leiðaranum. Þegar skeytt er saman hálfleiðurum með annars vegar n-leiðni og hins vegar p-leiðni eru mynduð svonefnd pn-skeyti. Á sama hátt eru holuþéttleiki mun hærri í p-leiðandi efninu en í n-leiðandi efninu.
Þegar efnunum er skeytt saman flæða rafeindir frá n-leiðandi svæðinu inn á p-svæðið og holur frá p-svæðinu inn á n-svæðið. Þessi hleðslutilfærsla leiðir til þess að næst samskeytunum myndast svæði sem snautt er af hleðsluberum. Eftir sitja jónaðar rafgjafaveilur í n-leiðandi efninu og jónaðar rafþegaveilur í p-leiðandi efninu, sem eru ekki jafnaðar með frjálsum hleðsluberum. Vegna þessa myndast við skeytin snertispenna, innra rafsvið, sem vinnur á móti frekara flæði rafeinda frá n-leiðandi efninu og hola frá p-leiðandi efninu. Í jafnvægi eru heildarstraumar rafeinda annars vegar og hola hins vegar núll.
Ef ljósi er nú beint að pn-skeyti raskast jafnvægið. Þegar ljóseind sem hefur nægilega orku fer um ljósspennurafhlaðið myndast par rafeindar og holu. Ef parið myndast í bilinu þar sem engir hleðsluberar eru leiðir rafsviðið til aðskilnaðar rafeindar og holu. Þannig myndast frjáls rafeind og hola sem geta tekið þátt í leiðniferlinu; rafstraumur kemur til sögu. Rafeindirnar safnast í n-svæðið og holurnar í p-svæðið.
Hleðsluberar sem eru myndaðir utan berasnauða bilsins verða að sveima að samskeytunum. Mest af ljósinu er gleypt nærri yfirborðinu þar sem ljósið kemur inn. Það er þess vegna mikilvægt að samskeytin séu nærri yfirborðinu svo að víkjandi hleðsluberinn (hola í n-efni) nái að samskeytunum áður en hún sameinast rafeind.
Til að sem mestu ljósi sé breytt í raforku þarf að hanna ljósspennurafhlaðið með sem stærstum samskeytafleti næst yfirborðinu. Enn fremur þarf dýpt inn að skeytunum frá yfirborðinu að vera minni en sveimlengd víkjandi bera (hola í n-leiðandi efni). Ef leiðari er tengdur við rafhlaðið getur runnið straumur sem getur til dæmis hlaðið rafhlöðu eða kveikt á ljósaperu.
Ljóseind sem hefur orku sem er minni en orkugeil efnisins hefur engin áhrif á rafhlaðið. Ljóseind sem hefur orku sem er hærri en sem nemur orkugeil efnisins leggur hins vegar sitt af mörkum til straumsins frá rafhlaðinu.
Gerðir kísilsólarsella
thumb|300 px|Grunnlög sólarsellu
Einkristallaðar kísilsellur
Einkristallaðar kísilsellur (e. monocrystalline silicon cells) eru samfelldur kísilkristall strúktur með nánast engum göllum eða óhreinindum. Slíkur kísill er oftast búinn til í ferli sem kallast Czochralski ferlið og eru með mjög háa nýtni en framleiðslan tekur mjög langan tíma og er dýr. Einnig er framleiðsluferlið mjög orkukreft.
Fjölkristallaðar kísilsellur
Fjölkristallaðar kísilsellur (e. polycrystaline silicon cells) eru samsettar úr litlum einkristalla kornum. Fjölkristallaðar kísil sólarsellur eru auðveldari og ódýrari í framleiðslu en hafa hins vegar lægri nýtni vegna þess að rafeindir og holur geta sameinast aftur milli einkristallskornanna. Hægt að er laga það að hluta til með því að hafa kornin stærri. Besta nýtnin á fjölkristalla kísil sellum er um 14%.
Þunnfilmu PV
Þunnfilmu sólarsellur (e. thin-film solar cells) eru úr ómótuðum kísli (e. amorphous silicon) en hann myndar ekki kristalgrind. Slíkur kísill var fyrst notað í sólarsellu árið 1976. Slíkar sellur eru ekki með hið hefðbundna P-N samskeyti heldur P-i-N samskeyti þar sem þykk filma af ómótuðum kísli er á milli þunna P-lagsins og N-lagsins. Þessi gerð er ódýrari í framleiðslu en kristals-kísil sellurnar og ekki eins orkufrek þar sem lægri hita þarf til að framleiða þessa gerð. En nýtnin er aftur á móti slakari og er oftast á bilinu 4-8%. Þessar gerðir sólarsellu er víða notaðar, til dæmis í rafhlöðum þar sem verð skiptir meira máli en nýtni.
Aðrar gerðir
thumb|400px|right|Myndin sýnir nýtni sólarsella í % og hvernig nýtnin hefur breyst í gegnum árin.
Galíumarseníð
Til eru aðrar gerðir af sólarsellum en kísill, til dæmis er hægt að nota galíumarseníd (GaAs) sem hálfleiðara í sellunni. Galíum hefur kristalbyggingu eins og kísil og er mjög ljósgleypið efni og þar af leiðandi þar af leiðandi þarf ekki nema þunnt lag af efninu. Sólarsellur úr GaAs eru semsagt með betri nýtni en einkristallaðar kísil-sólarsellur og virka við hærri hita en aðrar sellur. Aftur á móti er þessi gerð ein sú dýrasta sem til er og er þess vegna ekki notuð nema þar sem mjög mikla nýtni þarf að fást eins og útí geimi. Einnig eru sólarorku kappakstursbílar með slíka gerð. Um og yfir 27% nýtni hefur fengist með Galíumarseníd sólarsellu og er möguleiki á allt að 35% nýtni.
Margsamskeyta sólarsellur
Ein leið til að auka nýtni sólarsella er að setja saman mörg lög af ljósspennusamskeytum, eins og í margsamskeyta sólarsellum (e. multiple-junction solar cells). Á milli p- og n- lagana er oftast haft ómótaður kísill (e. amorphous silicon).
Safntækni
Önnur leið til að fá meira út úr sólarsellunum er að nota spegla eða linsur til að safna sólargeislunum saman. Þessi aðferð hefur þá kosti að það þarf færri sólarsellur. Venjulega þarf hins vegar að kæla kerfið til að koma í veg fyrir ofhitnun. Dýrustu og flóknustu gerðirnar nota stýrikerfi sem passa uppá að safntækin fylgi alltaf sólinni svo að sellurnar fái alltaf sem mest af sólargeislum.
Notkun sólarsella
thumb|300 px|Veðurstöðin Vatnsskarð við Þjóðveg 1.
Eins og staðan er í dag eru sólarsellur enn of dýrar í framleiðslu til að vera samkeppnishæfar á markaði en en nálgast þó. Í dag eru um 55% af fólksfjölda jarðar ekki tengdur rafmagnskerfi og á þeim svæðum eru sólarsellur oftast besti kosturinn til rafmagnsöflunar. Mikill meirihluti af þessum 55% sem ekki eru tengd rafmagnsneti eru fólk sem býr í þróunaríkjunum. Á slíkum stöðum er sólarorka keppnishæf, sérstaklega í sólarlöndum. Í iðnaðarlöndunum eru sólarsellur notaðar á afskeftum stöðum eins og veðurstöðvum, siglingarbaujum og afskekktum eyjum. Þá hlaða sólarsellurnar rafmagn inná rafhlöður. Á Íslandi eru fellihýsi, húsbílar og hjólhýsi mörg hver komin með sólarsellur, veðurstofan og vegagerðin nota sólarsellur til að knýja ómannaðar veðurstöðvar.
Umhverfisáhrif
Framleiðsla á sólarsellum er oft dýr og orkufrek. CO2 útblástur sem myndast við gerð sólarsella eru um 25-32 g/kwst, ef endurnýtanleg raforka er notuð til að framleiða sólarsellur myndi þessa tala hins vegar falla niður. Eftir að sólarsellan hefur verið framleidd þá gefur hún ekki frá sér gróðurhúsaloftegundir og efnin sem eru notuð í sólarsellum eru ekki hættuleg umhverfinu í flestum tilvikum. . Til samanburðar gefa kolaorkuver um 915-994 g/kWst og jarðvarmaorkuver um 20-40 g/kwst. Orkan em notuð er til að framleiða sólarsellur fæst til baka á 1- 4 árum en það fer eftir gerð og staðsetningu. Þar sem sólarsellur endast í 20-30 ár þýðir það að sólarsellur gefa af sér umtalsvert meiri raforku en það sem fer í að búa þær til
Lögmál Gay-Lussac
Lögmál Gay-Lussac er lögmál í efnafræði, nefnt eftir franska efnafræðingnum Joseph Louis Gay-Lussac (1778-1850), sem segir að þrýstingur gass í lokuðu íláti sé í réttu hlutfalli við hita gassins.
Framsetning
eða
þar sem tölurnar 1 og 2 tákna kerfið fyrir og eftir breytingu á annað hvort hita eða þrýstingi.
Gillon
Gillon er 4. sólóplata Gísla Þórs Ólafssonar. Hún kom út þann 21. apríl 2016 undir flytjandanafni Gísla, Gillon. Á plötunni eru 8 lög og textar eftir Gísla Þór, utan við 2 ljóð eftir Ingunni Snædal. Upptökur fóru fram í Stúdíó Benmen á Sauðárkróki og var upptökustjórn í höndum Sigfúsar Arnars Benediktssonar. Ljósmynd á umslagi: Hjalti Árnason. Í febrúar 2020 var platan sett á Spotify.
Ytri tenglar
Umfjöllun um diskinn eftir Jens Guð
Hin eina sanna
Svo blindur
My Special Mine
Platan á Spotify: Gillon
Draugagil
Draugagil er gil, sem liggur í norð-austur upp með fjallinu Strúti (938 m), skammt frá Húsafelli í Borgarfirði. Gilið er grunnt efst, en um eða yfir 100 m á dýptina þar sem hún er mest þegar neðar er komið. Út úr sjálfu gilinu gengur þröngt gljúfur sem víkkar innst inni í 10 m og er þar svo mikið þverhnípi að hvergi er fullbjart á miðjum degi. Þar fyrir innan má finna margra metra þykkt bólstraberg í bland við risabólstra er mynda líkt og dökkar rósir á bergveggjum glúfursins.
Sagt er að Snorri prestur á Húsafelli hafi kveðið niður drauga og steypt þeim í gilið og dragi það nafn af því.
Karnataka
thumb|right|Kort sem sýnir Karnataka Karnataka er fylki á Suðvestur-Indlandi. Það var áður þekkt sem Mysore-fylki en nafninu var breytt í Karnataka árið 1973. Höfuðstaður og stærsta borg fylkisins er Bangalore. Það á strönd að Arabíuhafi og Lakkadívhafi í vestri og landamæri að Góa í norðvestri, Maharashtra í norðri, Andhra Pradesh í austri, Tamil Nadu í suðaustri og Kerala í suðvestri. Algengasta tungumál fylkisins er kannada.
Raman Pratasevitsj
thumb|right|Raman Pratasevitsj árið 2021. Raman Dzmitrievitsj Pratasjevitsj  (f. 1995) (hvítrússneska: Раман Дзмітрыевіч Пратасевіч) er hvítrússneskur blaðamaður og stjórnarandstæðingur. Pratasevitsj hefur verið ásakaður af hvítrússneskum stjórnvöldum um ólöglegar samkomur og hvatningu til óeirða. Hann hefur verið settur á lista yfir hryðjuverkamenn. Pratasevitsj rak stöðina Nexta sem fjallaði um forsetakosningarnar 2020 í landinu og var uppspretta heimilda um ólögmætar kosningaaðferðir og mótmæla tengd þeim. Hann hefur búið í Póllandi frá 2019.
Þann 23. maí var flugvél Ryanair frá Aþenu til Vilníus þar sem Pratasevitsj var um borð beint til Hvítarússlands af herþotum landsins. Flugmálayfirvöld í Hvíta-Rússlandi sögðu að það hefði verið vegna sprengjuhótunar en litáísk flugmálayfirvöld höfðu ekki fengið fregnir af slíku. Pratasevitsj og kærasta hans Sophia voru handtekin við komu á flugvöllinn í Minsk.
Eftir handtöku Pratasevitsj birtist hann í sjónvarpsviðtali þar sem hann sagðist hafa skipt um skoðun á hvítrússneska forsetanum Alexander Lúkasjenkó og hvatti landmenn til að hætta að mótmæla stjórn hans. Vinir og bandamenn Pratasevitsj töldu hann hafa verið þvingaðan til að segja þetta.
Pratasevitsj var dæmdur í átta ára fangelsi í maí árið 2023 en síðan náðaður síðar í sama mánuði.
Býsvelgur
Býsvelgur (fræðiheiti: Merops apiaster) er marglitaður fugl ættaður víðsvegar úr Suður-Evrópu, Norður-Afríku og Vestur-Asíu.
Krossjurt
Krossjurt (fræðiheiti: Melampyrum sylvaticum) er tegund plantna af sníkjurótarætt. Krossjurt vex á Íslandi neðan 250 metra hæðar innan um birki. Fundarstaðir krossjurtar á Íslandi eru fáir. Hún finnst aðeins á takmörkuðum hluta Vestfjarða: í inndölum Ísafjarðardjúps, Steingrímsfjarðar og Þorskafjarðar, auk þess sem hún finnst í Vaglaskógi.
Nánasti ættingi krossjurtar á Íslandi er engjakambjurt (M. pratense) sem vex einnig í Vaglaskógi.
Skotfélag Keflavíkur
Saga
Fimmtán menn stóðu að stofnun skotfélagsins, allt kunnir kaupmenn og borgarar í Keflavík. Í fyrstu stjórninni sátu H.P. Duus kaupmaður og faktorarnir P.I. Levinsen og Ólafur Norðfjörð. Fyrirmynd félagsins var að öllum líkindum Skotfélag Reykjavíkur sem tekið hafði til starfa tveimur árum fyrr. Vitað er um a.m.k. eina skotkeppni milli Reykvíkinga og Keflvíkinga.
Árið 1872 tókst félaginu að koma sér upp sérstöku húsi til fundahalda og nefndist það Skothúsið. Mun það vera fyrsta húsið í Keflavík sem sérstaklega var byggt til samkomuhalds og voru dansleikir haldnir í húsinu auk funda félagsins. Í lögum Skotfélagsins var áskilið að halda skyldi ekki færri en þrjú kappmót í skotfimi á ári hverju.
Stangarstökk
Stangarstökk er íþróttagrein þar sem keppt er í að stökkva sem hæst með aðstoð sveigjanlegrar stangar. Líkt og í hástökki fær keppandinn þrjár tilraunir til að reyna við hverja hæð. Stöngin sem er notuð er misjafnlega löng og stíf og gerð fyrir mis mikinn þunga, en er á milli 3,05 og 5,30 metrar á lengd. Keppandi tekur atrennu að ránni sem stokkið er yfir og setur enda stangarinnar í stálklæddan stokk sem er undir henni og notar svo vogarafl og skriðþunga til að hefja sig upp á stönginni og yfir rána. Ráin er laus og fellur niður ef keppandinn eða stöngin rekst í hana.
Þriðju ólympíuverðlaunin sem íslenskir keppendur hafa unnið voru bronsverðlaun sem Vala Flosadóttir vann í stangarstökki á ólympíuleikunum árið 2000. Hún stökk 4,5 metra.
Flateyjarannáll
Flateyjarannáll er annáll sem var skrifaður fyrir Jón Hákonarson, stórbónda, í Víðdalstungu. Flateyjarannáll er talinn ein traustasta heimildin um stóratburði á 14. öld.
Hultsfred
thumb|right|200px|Hultsfred Hultsfred er þéttbýli í sveitarfélaginu Hultsfred i Svíþjóð. Þar búa 5 143 manns (2010).
Eyrarfoss
Eyrarfoss er í Laxá í Leirársveit, um 2 km neðan við Eyrarvatn sem Laxá fellur úr, en til sjávar fellur Laxá í Leirárvogum. Eyrarfoss er ekki mjög á hæðina en neðan hans er mikill hylur sem freistar laxveiðimanna.
Nintendo World Cup
Nintendo World Cup (熱血高校ドッジボール部 サッカー編) er tölvuleikur fyrir Game Boy.
Í leiknum eru þrettán landslið sem reyna að vinna heimsmeistaratitilinn. Liðin eru Argentína, Bandaríkin, Brasilía, England, Frakkland, Holland, Ítalía, Japan, Kamerún, Mexíkó, Rússland, Spánn, og Þýskaland.
Við upphaf hvers leiks verða leikmenn að velja lið og raða leikmönnum á leikvöllinn. Liðið er skipað markmanni, tveimur varnarmönnum, fyrirliðanum (sem leikmaður stjórnar) og tveimur framherjum.
Fjórir mismunandi vellir eru í boði:
Ýmis brögð eru til við markaskorun. Hægt er að nota hjólhestaspyrnu sem ómögulegt er að stoppa.
Við lok hvers unnins leiks er lykilorð sýnt, það gerir leikmanninum kleyft að komast aftur á það stig síðar meir.
Leiknum er lokið ef að leikur endar í jafntefli eða tapast.
Ef þú vinnur úrslitaleikinn fagnar liðið og fyrirliðinn tekur við bikarnum.
Þessi leikur er einnig til fyrir NES og nefnist þar Nintendo World Cup.
Kljásteinavefstaður
thumb|Kljásteinavefstaður (Þjóðminjasafn Íslands) Kljásteinavefstaður er vefstaður þar sem uppistöður eru hengdar í steina með gati í. Allt frá steinöld hafa slíkir vefstaðir þar sem ofið er með höföldum verið til. Kljásteinarnir hafa varðveist. Í Jeríkó hafa fundist sjö þúsund ára gamlir kljásteinar. Á víkingaöld klæddust menn fatnaði sem ofinn var í kljásteinavefstað.
Í fornu ljóði Darraðarljóð sem fjallar um Brjánsbardaga er myndlíking um vef sem ofinn er úr görnum manna og harðkléaður manna höfðum (mannahöfuð höfð fyrir kljásteina, kléa).
Stig (netafræði)
Stig eða gráða hnúts er hugtak í netafræði sem gefur til kynna fjölda leggja sem eru álægir („liggja við“) hnútinum þar sem snörur teljast tvisvar.
Innstig og útstig eru hugtök sem eiga við stefnd net, innstig vísar til fjölda leggja sem liggja að ákveðnum hnút og útstig vísar til fjölda leggja sem liggja frá ákveðnum hnút.
Gísli Guðmundsson (1884-1928)
Nám í gosdrykkjagerð og stofnun Sanitas
Um tvítugt hélt Gísli til náms í Svíþjóð. Hann lærði gosdrykkjagerð í Hälsans Laboratorium í Helsingjaborg og naut þar leiðsagnar Eriks Berselius efnafræðings og N. Viktorsen verkfræðings. Að námi loknu var hann tvo mánuði í Stokkhólmi þar sem hann kynnti sér gerð ávaxtasafa. Að því loknu hél Gísli heim og stofnaði gosdrykkjagerðina Sanitas ásamt þeim Jóni í Melshúsum og Guðmundi Ólafssyni óðalsbónda í Nýjabæ á Seltjarnarnesi. Að ráði Guðmundar Björnssonar, sem síðar varð landlæknir, var verksmiðjan reist á Seltjarnarnesi vegna þess að þar var brunnvatn mun hreinna en í Reykjavík og ólíklegra til að vera smitað taugaveikibakteríum. Þrátt fyrir það var allt vatn til gosdrykkjagerðarinnar gerilsneytt í loftþéttum katli.
Nám í örverufræði
Hugur Gísla stóð mjög til þess að stofna ölgerð í tengslum við gosdrykkjagerðina og kom hann sér raunar upp litlu brugghúsi í tilraunaskyni. Hann rak sig þó fljótt á að hann skorti fullnægjandi þekkingu og kunnáttu í örverufræði. Hann sótti því í fyrstu undirbúningsnám hjá Ásgeiri Torfasyni efnaverkfræðingi og forstöðumanni Efnarannsóknastofu landsins og hélt síðan utan til náms í annað sinn árið 1910. Gísli fór víða í tæplega þriggja ára námsför sinni. Hann hóf nám í efnafræði og örverufræði ölgerðar í München, en síðan beindist hugur hans að sýklafræði og var hann meðal annars við rannsóknir á sárasóttarbakteríunni hjá August von Wasserman í Berlín. Hann starfaði einnig við bakteríurannsóknir í Düsseldorf, Vín, Liége og Kaupmannahöfn.