cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Melanotaenia lakamora
Melanotaenia lakamora er tegund af regnbogafiskum sem er frá suður Nýju-Gíneu.
Teresía
Teresía er íslenskt kvenmannsnafn.
Vésteinn
Vésteinn er íslenskt karlmannsnafn. Það er samsett úr forskeytinu „vé“, sem þýðir heilagleiki eða helgi, og „steinn“. Nafnið hefur þekkst frá landnámsöld og kemur fyrir í Íslendingasögum. Til dæmis hét fóstbróðir Gísla Súrssonar Vésteinn Vésteinsson, sonur Vésteins Austmanns. Það getur bent til norsks uppruna nafnsins. Nafnið var lítið eða ekkert notað frá fornu og fram á tuttugustu öld, þegar það var aftur tekið í notkun. Elsti núlifandi Vésteinninn er á tíræðisaldri en sá yngsti nokkurra mánaða.
Auðlindabölvun
Auðlindabölvun (e. resource curse) er hagfræðikenning sem snýr að þeim löndum sem eru rík af náttúruauðlindum en geta lent í ákveðnum vandræðum þegar vinnsla og sala á afurðum þessarra auðlinda hefst, og festast í ákveðnu fari sem erfitt er að komast upp úr. Þetta vandamál hrjáir stóran hluta heimsins.
Kenningin segir að lönd sem eru rík af náttúruauðlindum á borð við olíu og gas, eða aðrar óendurnýjanlegar auðlindir, búi við minni hagvöxt en þau sem fátækari eru af slíku. Fyrir þessu geta verið ýmsar ástæður á borð við að þær stofnanir sem halda utan um vinnslu þessarra auðlinda og eru annaðhvort veikburða og áhrifalausar, eða að spilling innan þeirra eigi þar hlut að máli, auk þess sem slæmir stjórnarhættir yfirvalda geta haft áhrif.
Einnig er hugsanlegt að samkeppnishæfi annars iðnaðar bíði verulega hnekki, oft vegna þeirra gengisáhrifa sem tekjur af vinnslu auðlindanna geta haft, en slíkt tekjuflæði getur styrkt viðkomandi gjaldmiðil verulega og gert fyrirtæki ósamkeppnishæf við erlenda keppinauta og hækkað vöruverð nægilega til að útflutningur minnki. Þá getur óstöðugleiki á mörkuðum fyrir afurðirnar haft neikvæð áhrif þar sem verulegur munur getur verið á því verði sem fæst fyrir þær á hverjum tímapunkti.
Hollenska veikin
Hægt er að rekja hugtakið, auðlindabölvun, allt til sjötta áratugar síðustu aldar, og á það upptök sín í Evrópu, þó að vandamálið sé eflaust talsvert eldra. Árið 1959 uppgötvuðu Hollendingar nýja náttúruauðlind sem var gas. Þó þetta hafi vissulega verið happafengur fyrir hollenska ríkið voru aukaverkanirnar síður en svo ánægjulegar fyrir hollenskt hagkerfi. Tekjurnar af gasinu keyrðu gengi hollenska gyllinisins upp úr öllu valdi og þar með urðu aðrar útflutningsgreinar ósamkeppnishæfar. Í kjölfarið hækkuðu laun í landinu vegna aukinnar eftirspurnar og verðbólga jókst. Þetta var nefnt Hollenska veikin (e. Dutch disease) sem er í raun nákvæmlega það sem einkennir auðlindabölvun. Lönd sem búa yfir gnótt auðlinda eru oft með lægri hagvöxt og því í raun fátækari en önnur lönd þar sem þau eru ekki samkeppnishæf á öðrum sviðum.
Norska þversögnin
Norska þversögnin vísar til þess að þrátt fyrir mikil auðæfi í formi óendurnýjanlegra auðlinda, þá hefur auðlindabölvunarinnar ekki orðið vart þar í landi. Þvert á móti hefur efnahagur landsins styrkst verulega og er verg landsframleiðsla á hvern íbúa ein sú mesta í heiminum og stendur norska efnahagskerfið styrkari fótum en í nágrannalöndunum, Svíþjóð og Danmörku. Að hluta til má rekja þennan árangur til þess hve vel undirbúnir Norðmenn voru þegar vinnsla og sala olíu og tengdra afurða hófst, og eins þess hve sterkar norskar stofnanir eru.
Gagnrýni
Skiptar skoðanir eru um auðlindabölvunina og hefur kenningin verið töluvert gagnrýnd. Gagnrýnin hefur meðal annars beinst að þeirri skilgreiningu að útflutningur og hagnaður af náttúruauðlindum, séu ástæðan fyrir minni hagvexti og pólitískum óstöðugleika. Til eru rannsóknir sem sýna að þessu er þveröfugt farið. Mikill óstöðugleiki, ágreiningur og slæmir stjórnarhættir yfirvalda gera það að verkum að erlendir fjárfestar fælast frá og innlendir frumkvöðlar og fjárfestar leit tækifæra í öðrum löndum, þar af leiðandi verða yfirvöld háð hagnaði af nýtingu náttúruauðlindanna. Þessi mynd skekkir hagkerfið með þeim afleiðingum að verksmiðjur loka og fyrirtæki fara.
Það fylgir því ákveðið vandamál að greina hvort auðlindabölvun á sér stað eða ekki. Mælikvarðarnir sem stuðst er við eru af ýmsum toga og engin þeirra virðist kjörin til verksins. Skilgreiningar á náttúruauðlindum eru mismunandi sem leiðir af ólíkar niðurstöður. Það á reyndar einnig við þar sem skilgreiningar á náttúruauði eru af sama meiði. Vandamálið virðist liggja í því að ekki er tekið tillit til ólíkra þátta í hverju landi fyrir sig. Félagslegir, stofnanalegir og sögulegir þættir móta efnahagslíf landanna og hafa þar með sitt að segja um afdrif þess. Það gæti skýrt að einhverju leiti mismuninn á auðlindabölvuninni í Hollandi og Noregi.
Hafliða
Hafliða er íslenskt kvenmannsnafn.
1228
Á Íslandi
Fædd
Langnykra
thumb|vinstri|Blóm langnykru Langnykra (fræðiheiti Potamogeton praelongus) er vatnaplanta af nykruætt. Hún vex í djúpu vatni, oft í djúpum tjörnum eða stórum stöðuvötnum. Langnykra hefur ekki flotblöð. Blöðin eru aflöng 10-20 sm. Blómin eru smá og mörg saman í axi sem er allt að 4 sm að lengd. Fræflar eru fjórir með áföstum grænbrúnum bleðlum. Frævur eru fjórar. Langnykra er lík fjallnykru.
1228
Á Íslandi
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Skjaldarmerki Austurríkis
thumb|right|Skjaldarmerki Austurríkis. Skjaldarmerki Austurríkis sýnir svartan örn sem horfir til vinstri. Slitnir hlekkir eru á báðum fótum en klærnar halda á hamri og sigð. Á brjóstinu er þjóðfáninn í skjaldarformi og á höfðinu kóróna í formi borgarmúrs. Örninn var merki hins heilaga rómverska keisaradæmis, en Austurríki var hluti af því fram í byrjun 19. aldar. Sigðin merkir bændurna. Hamarinn merkir vinnuaflið. Kórónan merkir borgarana. Eins og áður segir var örninn í aldaraðir merki hins heilaga rómverska keisaradæmis og þar með Austurríkis en núverandi arnarmerki var tekið upp 1919, við upplausn austurrísk-ungverska sambandsríkisins. Árið 1945 var slitnu hlekkjunum bætt við en þeir merkja sigur yfir einræðisstjórn nasista á tímum heimsstyrjaldarinnar síðari.
Átök Araba og Ísraelsmanna
thumb|right|Kort sem sýnir helstu aðila átakanna. Átök Araba og Ísraelsmanna eru pólitískar deilur milli Ísraels og nágrannaríkja í Mið-Austurlöndum sem stundum hafa leitt til vopnaðra átaka. Pólitísk spenna, hernaðarátök og deilur milli Arabaríkja og Ísraels stigmögnuðust á 20. öldinni, en fjöruðu út að mestu í byrjun 21. aldarinnar. Rætur átakanna má rekja til stuðnings aðildarríkja Arababandalagsins við Palestínumenn, sem eru aðilar að bandalaginu, í átökunum milli Ísraela og Palestínumanna, sem aftur hafa verið rakin til samhliða uppgangs síonisma og arabískrar þjóðernishyggju undir lok 19. aldar, þó að þjóðernisstefnurnar tvær hefðu ekki rekist á fyrr en á 1920.
Gervihnattasími
thumb|right|Gervihnattasími ([[Inmarsat) í notkun í Indónesíu eftir jarðskjálfta árið 2005.]] Gervihnattasími er farsími sem tengist öðrum símum eða símkerfum um gervihnetti í stað fjarskiptasella í kringum jarðstöðvar eins og GSM-sími. Gervihnattasímar eru notaðir á stöðum þar sem ekkert GSM-samband er til staðar, eins og á sjó, í óbyggðum og á hamfarasvæðum. Hægt er að nota gervihnattasíma nánast alls staðar á yfirborði Jarðar.
Átök Araba og Ísraelsmanna
Hluti af átökum Palestínumanna og Ísraels stafar af því að báðir aðilar gera tilkall til landsins sem áður myndaði Bresku Palestínu, sem gyðingar litu á sem sögulegt heimaland sitt, á sama tíma og Arabahreyfingin leit svo á að það tilheyrði arabískum Palestínumönnum, bæði í samtíð og fortíð, og væri múslimaland í íslömsku samhengi. Trúarbragðadeilur innan breska umboðssvæðisins milli palestínskra gyðinga og Araba endaði með borgarastyrjöld í Palestínu árið 1947. Nágrannaríkin tóku málstað palestínskra Araba, sérstaklega í kjölfar sjálfstæðisyfirlýsingar Ísraels, og réðust inn í fyrrum umboðssvæðið í maí 1948 og hófu þar með fyrsta stríð Araba og Ísraela. Stríðsátökum lauk að mestu með vopnahléssamningum eftir Yom Kippur-stríðið 1973. Friðarsamningar voru undirritaðir milli Ísraels og Egyptalands árið 1979, sem urðu til þess að Ísraelar drógu sig frá Sínaískaga og afléttu yfirráðum hersins á Vesturbakkanum og Gasasvæðinu, gegn því að koma á borgaralegri ísraelskri stjórn á Gólanhæðum og Austur-Jerúsalem, og þar með einhliða innlimun þeirra svæða.
Gervihnattasími
Þráðlausir gervihnattasímar eru eins og stórir farsímar með stefnuvirku örbylgjuloftneti. Fasttengdir gervihnattasímar (til dæmis um borð í skipum) líkjast veggsímum og eru tengdir við móttökubúnað á fjarskiptamastri skipsins.
Gervihnettir sem símarnir nýta sér eru ýmist staðtungl eða hnettir á lágbraut um Jörðu. Elsta símaþjónustan til almennra nota er breska fyrirtækið Inmarsat sem var stofnað árið 1979. Önnur algeng kerfi eru Iridium og Globalstar.
Átök Araba og Ísraelsmanna
Eðli átakanna hefur breyst í gegnum árin frá umfangsmiklum svæðisbundnum átökum Araba og Ísraelsmanna í staðbundin átök milli Ísraela og Palestínumanna sem náðu hámarki í borgarastyrjöldinni í Líbanon 1982 þegar Ísrael greip inn í borgarastyrjöldina til að hrekja Frelsissamtök Palestínumanna frá Líbanon. Árið 1983 náðu Ísraelar samkomulagi við kristin stjórnvöld í Líbanon, en samningurinn var ógiltur næsta ár með yfirtöku herja múslima og drúsa í Beirút. Þegar dró úr fyrstu Intifada Palestínumanna 1987–1993 leiddu Óslóarsamningarnir til stofnunar palestínsku heimastjórnarinnar árið 1994, sem hluti af friðarferli milli Ísraela og Palestínumanna. Sama ár gerðu Ísrael og Jórdanía friðarsamkomulag. Árið 2002 bauð Arababandalagið viðurkenningu arabísku ríkjanna á Ísrael sem hluta af lausn deilunnar milli Palestínu og Ísraels í Friðarumleitun Araba. Umleitunin, sem hefur verið staðfest síðar, kallaði eftir eðlilegum samskiptum Arababandalagsins og Ísraels, gegn því að Ísraelar hverfi að fullu frá herteknu svæðunum (þar með talið Austur-Jerúsalem) og „sanngjörnu uppgjöri“ á flóttamannavanda Palestínumanna sem byggist á Ályktun Sþ nr. 194. Á tíunda áratugnum og snemma á fyrsta áratug 21. aldar hafði vopnahlé að mestu haldið milli Ísraels og Sýrlands undir stjórn Ba'ath-flokksins, eins og við Líbanon. Þrátt fyrir friðarsamningana við Egyptaland og Jórdaníu, bráðabirgðasamningana við palestínsk yfirvöld og almennt vopnahlé, ríkti ósætti milli Arababandalagsins og Ísraels um mörg mál fram á miðjan 2. áratug 21. aldar. Meðal arabískra stríðsaðila í átökunum eru Írak og Sýrland einu ríkin sem hafa ekki gert formlegt friðarsamkomulagt við Ísrael, en bæði hallast að stuðningi frá Íran.
Borgarastyrjöldin í Sýrlandi breytti ástandinu við norðurhluta landamæra Ísraels og skapaði ósætti milli Sýrlandsstjórnar, Hizbollah og sýrlenskrar stjórnarandstöðu og flækti samskipti þeirra við Ísrael vegna upprennandi átaka við Íran. Átökin milli Ísraels og Gasastrandarinnar, sem stjórnað er af Hamas, eru einnig rakin til deilna milli Írans og Ísraels á svæðinu. Árið 2017 mynduðu Ísrael og nokkur arabísk súnní-íslömsk ríki undir forystu Sádi-Arabíu hálfopinbert bandalag gegn Íran. Þessi ráðstöfun og viðurkenning Ísraela af hálfu Persaflóaríkjanna þykja sumum vera merki um að átök Araba og Ísraelsmanna séu hverfandi.
Íslam í Slóveníu
Múslimar í Slóveníu eru þjóðernislega aðallega Bosníakar og þjóðernismúslimar. Árið 2014 voru 48.266 múslimar í Slóveníu, sem eru um 2,4 prósent alls íbúa. Múslimasamfélagið í Slóveníu er undir forystu Nedžad Grabus. Það eru líka nokkrir múslimskir farandverkamenn frá Mið-Asíu; þó eru þeir ekki taldir með í manntalinu, því þeir eru ekki ríkisborgarar í Slóveníu.
Atburður
Atburður er getur átt við:
Í heimspeki:
Í menningu og félagslífi:
Í vísindum og stærðfræði:
Saltvíkurhátíðin
Saltvík '71 eða Saltvíkurhátíðin var útihátíð sem haldin var um hvítasunnuhelgina 28.-31. maí árið 1971 í Saltvík á Kjalarnesi. Jörðin var þá rekin sem útivistarvettvangur fyrir börn á vegum Æskulýðsráðs Reykjavíkur. Ákveðið var að halda hátíðina til að reyna að stemma stigu við óskipulegum samkomum ungs fólks úti á landi yfir þessa helgi þar sem þótti bera á miklum drykkjuskap.
Þetta tókst þó illa því talsverð ölvun varð á hátíðarsvæðinu, sérstaklega um kvöldið þegar skemmtistöðum lokaði í Reykjavík og straumur leigubíla flutti eldra fólk á hátíðarsvæðið. Talið er að þegar mest var hafi um tíu þúsund manns verið á svæðinu. Seldir aðgöngumiðar voru um átta þúsund. Rigning setti líka mark sitt á hátíðina. Löggæsla var höfð í lágmarki og ekki leitað á fólki við hliðið, en einhverjir gengu um svæðið og helltu niður áfengi fyrir unglingum. Hjálparsveit skáta sá um fyrstu hjálp. Talsverð umræða spannst um hátíðina eftir helgina og var Æskulýðsráð gagnrýnt af mörgum fyrir að standa að henni.
Hljómsveitir og tónlistarfólk sem komu fram á hátíðinni voru Arkimedes, Dýpt og Tiktúra, Ævintýri, Tilvera, Jeremias, Akropolis, Júmbó, Torrek, Trix, Mánar og Ingvi Steinn söngvari, Trúbrot, Náttúra, Ríó Tríó, Þrjú á palli, Kristín og Helgi, Árni Johnsen, Lítið eitt og Bill og Gerry, Roof Tops, Haukur og Plantan.
Kæfisvefn
Kæfisvefn er ástand sem einkennist af endurteknum öndunartruflunum í svefni ásamt syfju þegar fólk er vakandi. Hjá fullorðnum telst það öndunarhlé ef öndunin hættir alfarið í 10 sekúndur eða lengur. Öndunarhlé í kæfisvefni verða oftast vegna þrengsla eða lokunar í efri hluta öndunarvegarins (frá nefi að koki). Þá reynir einstaklingurinn að ná andanum með sífellt kröftugri innöndunartilraunum. Sjaldgæfari eru svokölluð miðlæg öndunarhlé þar sem ekkert loftflæði á sér stað en heldur ekki nein tilraun til öndunar. Eðli slíkra miðlægra öndunarhléa er talsvert annað en þeirra öndunarhléa sem eru vegna þrengsla. Kæfisvefn kallast það þegar öndunarhlé í svefni eru fimm eða fleiri á klukkustund. Rætt er um vægan kæfisvefn þegar fjöldi öndunarhléa er 5–15 á klukkustund, kæfisvefn á meðalháu stigi þegar fjöldinn er 15–30 á klukkustund og kæfisvefn á háu stigi þegar öndunarhléin eru 30 eða fleiri á klukkustund. thumb
Einkenni kæfisvefns
Algengustu einkenni kæfisvefns:
Algengi kæfisvefns
Fyrir 1980 var kæfisvefn talinn fremur fátítt fyrirbæri. Með bættri rannsóknartækni og auknum áhuga á því að greina og meðhöndla kæfisvefn hefur komið í ljós að kæfisvefn telst til algengari langvinnra sjúkdóma. Kæfisvefn getur komið fram hjá báðum kynjum en er mun fátíðari hjá konum, sérstaklega fyrir tíðahvörf. Kvenhormón virðast að einhverju leyti vernda konur gegn kæfisvefni. Meirihluti þeirra sem greinast með kæfisvefn eru yfir kjörþyngd og virðist offita geta gert vægan kæfisvefn verri. Kæfisvefn getur komið fram hjá börnum og lýsir sér þá yfirleitt sem óvær svefn og hrotur að næturlagi en þreyta og óróleiki á daginn. Hjá þeim sem komnir eru yfir sjötugt eru stutt öndunarhlé algeng en hafa þó yfirleitt ekki eins mikla fylgikvilla í för með sér eins og hjá þeim sem yngri eru.
Meðferð við kæfisvefni
Algengasta, áhrifamesta og öruggasta meðferðin við kæfisvefni er notkun svefnöndunartækis. Við meðferðina er notað tæki (CPAP-Continuous Positive Airway Pressure) sem tekur inn loft gegnum síu og blæs því lofti undir þrýstingi í gegnum slöngu/barka í öndunargrímu sem sofið er með. Þrýstingur loftsins heldur öndunarveginum opnum og kemur þannig í veg fyrir að hann falli saman og að hlé verði á önduninni með tilheyrandi falli í súrefnismettun og truflun á svefni. Hægt er að líkja áhrifum loftsins við það að spelku hafi verið komið fyrir í kokinu. Við vissar aðstæður hefur reynst vel að meðhöndla kæfisvefn með sérstökum lausum bitgómi, sem festist við efri og neðri tanngarð og heldur hökunni frammi í svefni. Einstaka sinnum eru gerðar skurðaðgerðir á fólki með kæfisvefn og er þá úfurinn og hluti af mjúka gómnum fjarlægður til að minnka þrengsli í koki.
Almennar ráðleggingar
Mikilvægt er að huga vel að svefnvenjum, hafa háttatíma og fótaferðartíma reglulegan og heildarsvefntíma um 7–8 klukkustundir. Líkamleg þreyta, svefnlyf, róandi lyf og neysla áfengis fyrir svefn auka kæfisvefn. Mikilvægt er fyrir þá sem eru of þungir að létta sig. Í sumu tilfellum nægir að léttast um 5-10 kg til að verulega dragi úr einkennum kæfisvefns. Fjölbreytt fæði og reglulegir matmálstímar eru þær almennu leiðbeiningar sem reynast vel. Hreyfing hefur áhrif á almenna líðan og getur meðal annars dregið úr stoðkerfisverkjum sem geta truflað svefn. Því er mikilvægt að stunda reglubundna hreyfingu. Kæfisvefn getur verið stöðubundinn og kemur jafnvel eingöngu fram þegar fólk liggur á bakinu. Hægt er að koma í veg fyrir það með því að festa mjúkan bolta við bakið. Sumum þykir hjálpa að sofa með hærra undir höfði. Við verulegum kæfisvefni duga þó engin önnur ráð en meðferð með svefnöndunartæki.
Heimildir
കൂര്‍ക്കം വലി
Devanagarí
Devanagarí (hindí: देवनागरी, Devanāgarī), einnig kallað nagarí, er ritkerfi Indlands og Nepal. Ritkerfið var fundið upp á 11. öld út frá fornri skrift sem nefnist brahmi. Miklar bókmenntir á sanskrít hafa verið gefnar út með þessu letri en það hefur þó enga opinbera stöðu sem ritkerfi þeirrar tungu og fleiri hafa verið notuð. Skriftin er skrifuð frá vinstri til hægri, notar ekki hástafi, er af gerðinni abúgída, samanstendur af 48 bókstöfum; 34 samhljóðum og 14 sérhljóðum, og nánast allir stafirnir bera einkennandi línu sem gengur í gegnum stafinn að ofan.
Devanagarí er notað til að skrifa hindí, maratí og nepölsku. Frá því á 19. öld hefur það verið mest notaða skrift fyrir sanskrít. Skriftin er líka notuð fyrir bojpurí, gujarí, paharí (garvalí og kúmaní), konkaní, magahí, maítilí, marvarí, bilí, nevarí, santalí, tarú og stundum sindí, sérpu og kasjmirí. Áður fyrr var hún notuð til að skrifa gújaratí.
Nafnið „devanagarí“ er upprunið af tveimur orðum úr sanskrít; deva kemur af orðinu „guð“ eða „guðlegur“ og nāgarī kemur af orðinu „borg“ og má lauslega þýða sem „skrift guðsborgar“ eða „hin guðlega skrift“.
Sérhljóðar
Sérhljóðarnir og kerfið þeirra eru:
Samhljóðar
Samhljóðarnir og kerfið þeirra eru:
Ritvél
800px|none|Standard typewriter keyboard layout used in India
Unicode fyrir devanagarí
Svið Devanāgarī Unicode er U+0900 .. U+097F.
Inflúensa
Inflúensa, eða flensa, er smitsjúkdómur sem leggst á fugla og spendýr. Í spendýrum koma helstu einkenni fram í efri öndunarfærum og í lungum. Sjúkdóminn má rekja til RNA veiru (af Orthomyxoviridae fjölskyldunni).
Algengustu einkenni í mönnum eru sótthiti, hálsbólga og eymsli í hálsi, höfuðverkur, vöðvaverkir, hósti og þreyta. Einnig getur niðurgangur fylgt í kjölfarið á þessum einkennum ef veikindin eru orðin langvarandi.
Þótt ýmsir öndunarfærasjúkdómar séu í daglegu tali nefndir flensa er raunveruleg inflúensa talsvert frábrugðin venjulegu kvefi, og mun alvarlegri. Einstaklingar sem smitast af inflúensu þjást oft af miklum sótthita í eina til tvær vikur, og ef ekki er brugðist rétt við, eða ef einstaklingurinn er veikburða fyrir, getur sjúkdómurinn leitt til dauða.
Sú tegund inflúensu, sem á undanförnum árum hefur þótt líklegust til að breytast í alvarlegan alheimsfaraldur er H5N1, en þessi influensutegund er betur þekkt sem fuglaflensa. Nú (sumar 2009) óttast menn þó meira H1N1, sem er kölluð svínaflensa. Hún er talin hafa borist upphaflega úr svínum í menn í Mexíkó, en nú er hún farin að smitast frá manni til manns.
Melanotaenia maccullochi
Melanotaenia maccullochi er tegund af regnbogafiskum sem er frá norðvestur Ástralíu.
Sandgræðsla
Sandgræðsla var verkefni á vegum ríkisins sem hófst þann 8. júlí 1907 á Reykjasandi á Skeiðum og fólst í að hefta sandfok sem þá ógnaði miklum hluta sveitarinnar. Sandgræðsla var upphafið að landgræðslustarfi á Íslandi, enda hét Landgræðsla ríkisins áður Sandgræðsla Íslands.
Fyrsta sumarið, árið 1907, voru gerðir 700 faðmar af grjótgörðum og þurfti að flytja grjótið langan veg á hestvögnum. Þessti grjótgarður er enn sjáanlegur á Reykjasandi. Margir unnu að sandgræðslunni (í sandgræðsluvinnu) og á fyrstu árunum var unnið undir umsjón skógræktarsjórans K. Hansen.
1912 var byrjað að hlaða í svonefnda Lyngkvísl. Um hana rann áður allt vatn úr Langholtsskurði norðvestur í Beraflóð og lónaði þar uppi. En síðar þegar hlaðið var upp í kvíslina rann vatnið austur og suður á sandana og dreifði sér þar. Hélt það sandinum blautum svo hann náði síður að fjúka þó hvasst væri.
Bjór
thumb|[[Lagerbjór í glasi.]] Bjór er áfengur drykkur sem framleiddur er með því að gerja sterkjuríkt korn, oftast melt bygg, en ómelt bygg, hveiti, maís og aðrar korntegundir eru einnig notaðar í suma bjóra. Bjórframframleiðsla er nokkuð flókið ferli í mörgum skrefum (sjá neðar), en oftast kölluð einu nafni bruggun þó strangt til tekið eigi það heiti eingöngu við eitt skrefið (suðu í bruggkatli). Bjór var þekktur meðal Súmera, Egypta og Mesópótamíumanna og hefur því verið framleiddur að minnsta kosti frá 4000 f.Kr. Þar sem hráefnin sem notuð eru við bjórbruggun eru ólík á milli landsvæða geta einkenni bjórs (gerð, bragð og litur) verið nokkuð ólík og bjórar því gjarnan flokkaðir í mismunandi stíla. Helstu hráefnin til bjórgerðar eru vatn, melt bygg (malt), humlar, ger og stundum sykur.
Á víkingatímanum var mikið drukkið, bæði öl og svo sterkt, sætt ávaxtavín og mjöður. En það var fyrst á miðöldum, sem almennt var farið að nota humla í ölið í staðinn fyrir pors. Humlarnir náðu fyrst vinsældum í Heiðabæ (Hedeby) á Norður-Þýskalandi, en einmitt frá þeim slóðum fengu Skandinavar fyrst vín í miklum mæli, einkum frá Rínarsvæðinu.
Bjór á Íslandi
Á fyrstu öldum Íslandsbyggðar og að minnsta kosti fram á 17. öld var kornöl aðalveisludrykkur manna hér á landi. Það var bruggað úr malti, sem er spírað bygg, og kallað mungát. Orðið bjór var framan af fremur notað um innflutt öl af þessu tagi. Til ölgerðar þurfti einungis malt, vatn og ger sem venjulega var tekið frá fyrri lögun. Ekki er ólíklegt að trjábörkur eða einiber hafi verið sett í öl til bragðbætis. Humlanotkun fer svo að breiðast út á Norðurlöndum á 12. öld. Þeir voru ekki eingöngu til bragðbætis heldur vörðu þeir einnig ölið skemmdum.
Áhöld sem notuð voru til ölgerðar voru kölluð ölgögn, eða hitugögn, og á höfðingjasetrum voru sérstök hituhús til þessarar iðju í eldri tíð. Á heimilum hefur ölhita væntanlega farið fram í eldhúsi, eða e.t.v. við útielda þegar þannig viðraði. Konur hafa vafalítið gert öl á íslenskum heimilum. „Konu skal kenna til ölgagna ok allra þeirra hluta er henni samir að vinna“, segir í Snorra Eddu. Gamall málsháttur segir: „Ekki er hatur í ölkonu húsi“. Hér hafa einnig verið karlkyns iðnaðarmenn á þessu sviði. Fræg er sagan af Ölkofra sem gerði öl og seldi á Alþingi, en af þeirri iðn varð hann málkunnugur öllu stórmenni, því að þeir keyptu mest mungát. „Var þá sem oft kann verða“ -segir í sögunni-, „að mungátin eru misjafnt vinsæl og svo þeir er selja“. Fyrir siðskipti þótti gott að heita á heilagan Þorlák, ef ölbruggun gekk illa.
Bjórbannið
Árið 1961 lagði Pétur Sigurðsson alþingismaður fram frumvarp um það að leyft yrði að brugga áfengt öl til sölu innanlands. Flutningsmenn voru Pétur og nokkrir aðrir þingmenn. Það náði ekki fram að ganga. Árið 1965 lagði hann aftur fram frumvarp þess efnis, en það fór sömu leið. Bann við sölu bjórs á Íslandi var afnumið 1. mars árið 1989.
Spaugstofan
thumb|Spaugstofumenn í söngatriði þáttarins Spaugstofan var grín-sjónvarpsþáttur sem var sýndur í Sjónvarpinu og síðan Stöð 2 með hléum síðan 21. janúar 1989 þegar hún hóf göngu sína undir nafninu 89 á stöðinni, árið eftir hét hún 90 á stöðinni og svo 91 á stöðinni og 92 á stöðinni. Þættirnir urðu 472 talsins þegar á endanum var talið eða frá 1989 - 2016. Þessir þættir gerðust á mestu leiti í fréttastofu lítillar fréttastofu Stöðin. Árið 1992 fóru þeir í hlé og nokkrir af þeim fóru í Imbakassann. Þeir mættu aftur 1996 með heitið Enn ein stöðin sem gekk til 1999 og þá tóku þeir hlé í þrjú ár. Haustið 1997 var Enn ein stöðin ekki á dagskrá heldur þættirnir Stöðvarvík með þeim. Þeir mættu svo aftur 2002 með nafnið Spaugstofan og störfuðu til 2010 á RÚV, þá flutti þátturinn á Stöð 2. Þátturinn var á Stöð 2 í fjögur ár, eða til 2014. Þátturinn hætti þá en þeir fóru á svið með aðra sýningu 2015 "Yfir til Þín". Árið 2015 voru sýndir þættirnir Þett er bara spaug... ... stofan, þar sem saga Spaugstofunnar var rakin í tíu þáttum. 23. janúar 2016 fóru þeir á RÚV með allra síðasta þáttinn sem bar heitið Andspyrnuhreyfingin. Einnig fóru þeir með sýningu 1990 sem nefndist "Örfá sæti laus". Spaugstofan framleddi á tímabilinu 472 þætti samtals.
Þátturinn var á dagskrá á laugardagskvöldum og gekk yfirleitt út á það að sýna atburði liðinnar viku í spaugilegu ljósi. Spaugstofuna skipuðu undir það síðasta þeir Karl Ágúst Úlfsson, Pálmi Gestsson, Sigurður Sigurjónsson og Örn Árnason. Randver Þorláksson var í Spaugstofunni í tæpa tvo áratugi, eða allt til ársins 2007. Þessi hópur kallast Spaugstofumenn þegar fjallað er um þá í fjölmiðlum. Þessi skipan hefur verið óbreytt megnið af þeim tíma er Spaugstofan hefur starfað, ef frá er skilið brotthvarf Randvers árið 2007. Spaugstofuan gerði mikið grín að stjórnmálum og frægum mönnum á Íslandi.
Upphaf Spaugstofunnar má rekja til Áramótaskaupsins 1985 með Karli Ágústi Úlfssyni, Sigurði Sigurjónssyni, Erni Árnasyni, Randveri Þorlákssyni og Ladda. Sami hópur gerði skaupið 1986. Árið 1987 voru framleiddir fjórir þættir undir heitinu Spaugstofan eða Spaug til einhvers en þá var Laddi líka með þeim félögum en hann fór svo yfir í Gríniðjuna. En í þeim þáttum var sami hópur sem gerði skaupin  '85 og '86. Pálmi var þá ekki með Spaugstofunni þá en gekk til liðs við hana 1989 í stað Ladda.
Veturinn 1998 - 1999 voru Erla Ruth Harðardóttir og Linda Ásgeirsdóttir með í för.
Árið 1996 var Spaugstofan kærð fyrir klám, en fékk enga refsingu eða dóm. Árið 1997 voru þeir kærðir aftur af Ólafi Skúlasyni biskupi fyrir guðlast (að skopast að guði), þá fóru þeir til dómara og var málið mjög umdeilt, í ágúst 1997 var kæra tekin af.
Spaugstofumennirnir fengu heiðursverðlaun Eddunar árið 2020 og komu einnig fram saman í áramótaskaupinu árið 2022, en mikla athygli vakti að þeir fengu ekki borgað fyrir að koma fram í áramótaskaupinu og kvörtuðu þeir í framleiðanda skaupsins sem að var Sigurjón Kjartansson.
Persónur og atriði í þáttunum
Spaugstofumenn leika í þáttunum stjórnmálamenn og annað fólk sem er áberandi í fjölmiðlum. Þeir leika einnig persónur sem þeir hafa sjálfir þróað.
Ragnar Reykás
Lágvaxni alþýðumaðurinn Ragnar Reykás er leikinn af Sigurði Sigurjónssyni. Hann kemur venjulega fram í viðtölum utandyra við fréttamanninn Erlend (leikinn af Erni Árnasyni) og gefur álit "mannsins á götunni" á málefnum líðandi stundar. Einkennandi fyrir þessi viðtöl er að Ragnar gefur sig út fyrir að hafa ígrundaðar skoðanir á málunum og talar af sterkri sannfæringu en á meðan á viðtalinu stendur gerist eitthvað sem leiðir til þess að Ragnar sér nýja hlið á málinu og skiptir algjörlega um skoðun. Þegar Tor Bomann-Larsen kynnti tilgátur sínar um að Ólafur fimmti, konungur Noregs, hefði verið rangfeðraður, kom í ljós að Ragnar Reykás væri réttborinn konungur Noregs.
Kristján Ólafsson
Kristján Ólafsson, einnig leikinn af Sigurði Sigurjónssyni, sér um fræðsluþætti fyrir neytendur og reynir að gefa neytendum góð ráð varðandi ýmsar vörur. Hann kynnir sig með því að segja "Kristján heiti ég, Ólafsson". Kristján hefur nokkra kæki og virðist því vera taugaóstyrkur yfir því að tala fyrir framan sjónvarpsmyndavélarnar. Hann verður sérstaklega vandræðalegur þegar hann talar um kynlíf og því tengda hluti, en það gerir hann oft. Hann nefnir gjarnan ensk orð yfir hluti og hugtök sem hann talar um, áhorfendum til upplýsingar. Í einum þætti dró hann stóran smokk yfir líkama sinn og tróð sér inn í stórt líkan af kynfærum konu. Þetta atriði varð til þess að forsvarsmenn þáttarins voru kærðir fyrir að brjóta gegn almennu velsæmi.
Hjónin Boris og Svetlana
Hjónin Boris Beljakov og Svetlana Rassarova eru skautadansarar frá fyrrum Sovétríkjunum. Til að byrja með komu þau aðallega fram í sjónrænum grínatriðum en þau komu fram í viðtali þegar "nýbúar" komust í fjölmiðlaumræðuna.
Sniðugt á Íslandi
Sniðugt á Íslandi eru atriði sem sýna nokkra austur-evrópska menn sem sækja námskeið í íslensku fyrir nýbúa. Ýmis fyrirbæri í íslenska þjóðfélaginu eru útskýrð fyrir nýbúunum, sem jafnan komast að þeirri niðurstöðu að það sé "sniðugt á Íslandi".
Samsæriskenninga-maðurinn
Ónefndur maður, leikinn af Erni Árnasyni, kynnir ýmsar samsæriskenningar fyrir áhorfandanum. Stundum horfir áhorfandinn á hann gegnum öryggismyndavélar hér og þar. Þessi maður horfir alltaf í myndavélina og talar beint til áhorfandans. Hann hefur innréttað leynilega njóstastöð innan í styttu fyrir framan Stjórnarráðið í Reykjavík og þaðan njósnar hann um ríkisstjórn Íslands. Hann grunar Norðmenn um samsæri til að ná völdum á Íslandi. Þegar honum sýnist fólk vera að fylgjast með honum hrópar hann "Heia Norge!" í uppgerðarhollustu við Noreg.
Á bak við tjöldin
Á bak við tjöldin voru atriði þar sem sýnt var tæki og tól í daglegu lífi Íslendingi t.d Hver er það sem kveikir ljósin í ísskápunum heima hjá okkur. Svo er sýnt hvernig hann vinnur þegar hann er að stöfrum og tekið stutt viðtal.
Silli
Silli er nískur maður sem fer í verslanir og vill yfirleitt fá endurgreitt eitthvað sem flestir fá ekki endurgreitt. Hann hugsar líka mikið um að spara og græða meiri pening. Hann er leikin af Karli Ágústi Úlfssyni og er í svörtum frakka og með pípuhatt.
Númi
Númi leikin af Erni Árnasyni er persóna sem talar ekkert í þáttunum. Hann er ekkert ósvipaður Hr. Bean til dæmis. Atriðin hans ganga út á það að hann lendir í klúðri með daglega hluti sem flestir Íslendingar kannast við.
Krummi
Krummi er persóna sem er leikin af Sigurði Sigurjónssyni. Krummi er bílaviðgerðarmaður sem eyðileggur oftast bílana. Hann er oft brjálaður og pirrraður og kjörorð hans eru "er það ekki allt í lagi?" Til að byrja með vann á bílaverkstæði með yfirmanni sínum en fljótlega fór yfirmaðurinn að hætta að byrtast og Krummi sá einn um bílaverkstæðið.
Dolli
Dolli er persóna sem er leikin af Sigurði Sigurjónssyni. Hann er oft með leikþætti eða látbragsleik þar sem hann sýnir eitthvað sem hann er að gera og fær svo fólk til að gýska. Það hefur aldrei gerst að einhver skilur hvað Dolli er að gera, því það er svolítið flókið. Það sem hann er að leika er oft tengt fréttum líðandi stundar.
Fúli föndurmaðurinn
Ónefndur maður, leikinn af Karli Ágústi Úlfssyni sem sér um föndurþátt. Hann er mjög fúll og gerir ekki oft ráð fyrir því að fólk sé að horfa á þáttinn. Stundum hættir hann í miðri föndurkennslustund og fer að gera eitthvað annað.
Íþróttir
Íþróttir voru liðir þar sem fólk reyndist við íþróttir. Það var alltaf sýnd nokkur íþróttaatriði af sömu íþróttinni í einum þætti. Það voru oft lýsendur í gegnum tíðina. Fréttamaður sem Pálmi Gestsson lék var frá 1989 - 1992. Örn Árnason lék lýsanda 1996, Pálmi 1997 og 1998 og svo 1998 - 1999 með Erni stundum. Íþróttirnir gekku líka stundum út á það að segja nýjustu íþróttatíðindin með spaugilegum hætti í fréttaleikmyndinni.
Silfurmaríustakkur
Silfurmaríustakkur (fræðiheiti Alchemilla wichurae) er fjölær jurt af rósaætt (Rosaceae). Hann vex á Grænlandi, Bretlandi, Skandinavíu, Finnlandi og Kólaskaga, og á Íslandi finnst hann á suður og vesturlandi, aðallega á láglendi.
Codex Vaticanus
thumb|Codex Vaticanus Codex Vaticanus (Skammstafað B (Wettstein), 03 (Gregory) eða δ1 (Von Soden)) er handrit sem er til af biblíunni. Það er skrifað með hástöfum á forngrísku og var unnið á 4. öld e.Kr.
Handritið er nú 759 blöð (27 x 27 cm).
Handritið er geymt í Biblioteca Vaticana (Gr. 1209).
Dvergblaðka
Dvergblaðka (fræðiheiti: Lewisia pygmaea ) er fjölær jurt af ættinni Montiaceae. Hún er ættuð frá vestur Bandaríkjunum frá Alaska og Alberta til Kaliforníu og New Mexico. Hún blandast auðveldlega öðrum tegundum ættkvíslarinnar og getur því verið erfið í greiningu.
Sagan um Genji
Sagan snýst um líf hirðmannsins Hikaru Genji sem er sonur Japanskeisara og lágt settrar hjákonu, Kiritsubo. Genji er fjarlægður úr erfðaröðinni af pólitískum ástæðum og lækkaður í tign. Hann fær ættarnafnið Minamoto og hefur störf sem embættismaður. Sagan segir frá ástarlífi Genjis og lýsir um leið siðum japanska aðalsins á þeim tíma. Sagan er stundum nefnd sem fyrsta skáldsaga heims, með því að segja frá innra lífi sögupersónanna.
Egða
thumb|right|Egða við Tönning Egða (danska: Ejderen; þýska: Eider) er fljót sem myndar söguleg landamæri milli hertogadæmanna Slésvíkur og Holsetalands. Á miðöldum markaði áin landamæri Danmerkur og Þýskalands.
Egða er um 180 kílómetra löng og er lengsta fljót í þýska sambandsríkinu Slésvík-Holtsetalandi. Upptök hennar eru sunnan við Kíl og þaðan rennur hún bugðótta leið út í Norðursjó. Hún rennur í gegnum bæina Bordesholm, Kíl, Rendsborg, Friedrichstadt og Tönning. Á 110 kílómetra kafla er hún skipgeng þar eð hún er hluti af Egðuskurðinum og Kílarskurðinum.
Victor
Victor er íslenskt karlmannsnafn.
Gizur
Gizur er íslenskt karlmannsnafn.
Stelpurnar
Stelpurnar er íslensk gamanþáttaröð sem sýnd er á Stöð 2. Þættirnir byggja á stuttum sjálfstæðum grínatriðum líkt og Svínasúpan og Fóstbræður. Þættirnir hófu göngu sína árið 2005. Þeir hafa tvisvar hlotið Edduverðlaunin sem leikið sjónvarpsefni ársins (2005 og 2006). Leikstjórar voru Óskar Jónasson, Ragnar Bragason og Silja Hauksdóttir en það er mismunandi milli sería. Þáttaraðirnar voru fimm. Sú fyrsta var sýnd veturinn 2005 og sú síðasta árið 2014. Það voru framleiddir 20 þættir í fyrstu þáttaröðinni, 24 í annari, 10 í þriðju, 14 í fjórðu og 12 í þeirri fimmtu.
Fyrsta þáttaröðin byrjaði 3. september 2005 og endaði 21. janúar 2006. Önnur þáttaröðin byrjaði viku eftir að fyrsta þáttaröðin lauk eða 28. janúar 2006 og hún endaði 7. júlí 2006. Sú þriðja hófst 24. ágúst 2007 og endaði 26. október 2007. Fjórða hófst 2. nóvember 2007 og lauk 15. febrúar 2008. Fimmta hófst 27. september 2014 og laukst 13. desember 2014.
Í fyrstu þáttaröðinni voru höfundar handrits þau Brynhildur Guðjónsdóttir, Eline McKav, Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kristlaug M. Sigurðardóttir, Oddný Sturludóttir, María Reyndal, Sigurjón Kjartansson, Silja Hauksdóttir, Stefán Karl Stefánsson og Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir. Sigurjón Kjartansson sá um yfirumsjón handrits og leikstjóri var Óskar Jónasson.
Í annari þáttaröð voru höfundar handrits Margrét Örnólfsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Sigurjón Kjartansson (einnig yfirumsjón handrits), María Reyndal, Brynhildur Guðjónsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Jóhann Ævar Grímsson og Ottó Geir Borg. Leikstjóri var Ragnar Bragason.
Í þriðju þáttaröð voru höfundar handrits Brynhildur Guðjónsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kjartan Guðjónsson, Margrét Örnólfsdóttir, María Reyndal og Silja Hauksdóttir. Yfirumsjón með handriti Sigurjón Kjartansson. Leikstjóri var Sævar Guðmundsson.
Í fjórðu þáttaröð voru höfundar handrits Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, Kjartan Guðjónsson, Margrét Örnólfsdóttir, María Reyndal og Silja Hauksdóttir. Yfirumsjón handrits Sigurjón Kjartansson. Leikstjóri var Silja Hauksdótttir.
Í fimmtu þáttaröð voru höfundar handrits Brynhildur Guðjónsdóttir, Ilmur Kristjánsdóttir, Katla Margrét Þorgeirsdóttir, María Reyndal og Maríanna Clara Lúthersdóttir. Ymurmjón handrits var Brynhildur Guðjónsdóttir. Leikstjóri var Óskar Jónasson.
Leikarar í fyrstu þáttaröðinni voru:
Í annari þáttaröðinni voru leikararnir:
Í þriðju þáttaröðinni var leikhópurinn:
Í fjórðu þáttaröðinni var leikhópurinn:
Í fimmmtu þáttaröðinni var leikhópurinn:
Anthony Giddens
Anthony Giddens (fæddur 18. janúar 1938) er breskur félagsfræðingur. Hann er þekktur fyrir hugtök eins og úrfelling (disembedding), afturblik (reflexivity) og einstaklingsvæðing (individualism).
Giddens skiptir samtímanum í þrjú tímabil snemmnútíma sem einkennist af upplausn bændasamfélags, hánútíma sem einkennist af markaðshyggju og svo síðnútíma sem hefst á sjöunda áratug seinustu aldar og einkennist af upplausn. Giddens var prófessor við LSE og ráðgjafi Tonys Blair fyrrum forsætisráðherra Bretlands. Hann setti fram hugmyndir um þriðju leiðina.
Iridium
thumb|right|Líkan af Iridium-gervihnetti. Iridium er raddsíma- og gagnaþjónusta á tíðnibili L fyrir gervihnattasíma, símboða og innfelld fjarskiptakerfi sem nær yfir allt yfirborð Jarðar með yfir 80 gervihnöttum í eigu fyrirtækisins Iridium Communications. Fyrirtækið var stofnað árið 1987 og tæknin var þróuð í verktöku af Motorola milli 1993 og 1998. Kerfið hóf starfsemi 1. nóvember 1998. Gervihnettir fyrirtækisins voru sendir á braut um Jörðu frá 1997 til 2002. Fyrirtækið varð gjaldþrota 1999 en var bjargað af bandarískum stjórnvöldum. Árið 2017 var hafist handa við að senda út annarrar kynslóðar gervihnetti, Iridium-NEXT.
Kerfið notast við 66 gervihnetti á lágbraut um Jörðu í um 781 km hæð, auk varahnatta ef bilun verður. Kerfið er með gáttir við önnur símkerfi í fjórum jarðstöðvum, á Svalbarða, í Tempe í Arisóna, í Fairbanks í Alaska og Punta Arenas í Chile. Kerfið var vottað samkvæmt GMDSS-staðlinum fyrir fjarskipti á sjó í janúar 2020, en áður var Inmarsat eina gervihnattasímkerfið sem fengið hafði slíka vottun.
Garðar Svavarsson
Garðar Svavarsson var, samkvæmt Landnámubók, annar maðurinn til að koma til Íslands. Garðar var sænskur maður og hafði frétt af landinu af frásögn Naddoðs víkings. Líkt og Naddoður kom hann að landinu úr austri. Hann hafði vetursetu á Húsavík við Skjálfandaflóa. Garðar sigldi umhverfis landið og gerði sér grein fyrir því að Ísland er eyja. Eftir að Garðar kom til Noregs og sagði frá því, sem hann hafði séð, var Ísland kallað Garðarshólmi (eða Garðarshólmur) (sjá Heiti yfir Ísland).
Handrit Landnámu gefa ólíkar skýringar á komu hans til Íslands. Samkvæmt einu handritinu fór hann að leita Snælands að tilvísan móður sinnar framsýnnar en samkvæmt öðru handriti tók hann arf í Skotlandi og kom til Íslands fyrir tilviljun.
Hróar, sonarsonur Garðars, átti systur Gunnars á Hlíðarenda í Fljótshlíð sem Arngunnur hét.
Enn fremur hafa menn metið það svo að ‚Hólmi‘ hefði vart verið notað yfir eyju nema á austnorrænum mállýskum, enda var Garðar sænskur maður.
Haflína
Haflína er íslenskt kvenmannsnafn.
Thea
Thea er íslenskt kvenmannsnafn.
Sovétlýðveldið Rússland
Sovéska sambandslýðveldið Rússland (rússneska: Росси́йская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика; umritað Rossíjskaja Sovetskaja Federatívnaja Sotsíalístítsjeskaja Respúblíka; skammstafað RSFSR) var sovétlýðveldi sem var til frá 1917 til 1991. Lýðveldið var eitt af fimmtán lýðveldum Sovétríkjanna og var bæði langstærsta og voldugasta aðildarríki þeirra. Alls náði rússneska sovétlýðveldið yfir þrjá fjórðu af landsvæði Sovétríkjanna og taldi til sín rúman helming íbúafjöldans, tvo þriðju af iðnaðinum og um helming landbúnaðarframleiðslunnar.
Stofnun
Eftir febrúarbyltinguna og afsögn Nikulásar 2. Rússakeisara þann 15. mars 1917 tók bráðabirgðastjórn við völdum í Rússlandi undir forystu Aleksandrs Kerenskíj. Nýja stjórnin lofaði stjórnskipunarumbótum en reyndi jafnframt að standa við skuldbindingar Rússlands gagnvart bandamönnum (Frakklandi, Bretlandi o. fl.) með því að halda áfram þátttöku í fyrri heimsstyrjöldinni. Bolsévikar nýttu sér óvinsældir þessarar stefnu og tókst þann 7. nóvember 1917 að kollvarpa stjórninni í Petrograd (þáverandi höfuðborg landsins, nú Sankti Pétursborg) í októberbyltingunni. Ný stjórn bolsévika skrifaði undir friðarsamkomulag við Miðveldin (Brest-Litovsk-samninginn) en varð að láta af hendi mikil landsvæði (meðal annars Pólland, hluta af Úkraínu, Eystrasaltsríkin o. fl.) til að geta hætt þátttöku í stríðinu.
thumb|right|Fyrsti fáni rússneska sovétlýðveldisins, í notkun frá 1918 til 1937. Þann 23. janúar 1918 lýsti þriðja alrússneska ráðsamkoman því yfir að Rússland yrði þaðan af nefnt Sovétlýðveldið Rússland (RSR) (frá afsögn keisarans árið 1917 hafði landið heitið Lýðveldið Rússland). Stjórnlaganefnd undir formennsku Jakovs Sverdlov samdi síðan nýja stjórnarskrá fyrir ríkið, sem var þar nefnt Sovéska sambandslýðveldið Rússland (RSFSR), og var hún fullgilt af fimmtu alrússnesku ráðsamkomunni þann 10. júlí 1918.
Næstu þrjú árin stóð yfir borgarastyrjöld í Rússlandi á milli rauðliða sovétlýðveldisins og hvítliða (sem ýmist voru einveldissinnar eða lýðveldissinnar og töldu meðal annars til sín hershöfðingjana Krasnov, Deníkín og Kornílov). Eftir sigur rauðliða í borgarastyrjöldinni söfnuðu þeir saman stjórnum sovétlýðveldanna sem höfðu verið stofnuð á gömlum yfirráðasvæðum rússneska keisaradæmisins og sameinuðu lýðveldin þann 22. desember 1922 undir formerkjum Sambandsríkis sósíalískra sovétlýðvelda. Rússneska sovétlýðveldið var þaðan í frá eitt af aðildarríkjum Sovétríkjanna.
Árið 1920 hafði hið svokallaða Fjarausturlýðveldi í Austur-Síberíu lýst sig sjálfstætt en hafði þó í reynd áfram lotið stjórn bolsévika, sem vildu hafa landsvæðið sem hlutlaust svæði svo þeir yrðu ekki að berjast beint við her bandamanna sem hafði gripið inn í borgarastyrjöldina í Síberíu. Hvítliðum tókst að leggja undir sig Fjarausturlýðveldið með aðstoð Japana árið 1921 en lýðveldið lýsti aftur yfir sjálfstæði sínu með aðstoð bolsévika næsta ár og var síðan limað beint inn í rússneska sovétýðveldið. Aðeins norðurhluti eyjunnar Sakhalín var áfram undir hernámi Japana til ársins 1925 (en suðurhluti eyjunnar hafði verið undir stjórn Japana frá sigri þeirra í stríðinu við Rússland árið 1905). Hvorki gamla Fjarausturlýðveldið né Sakhalín fengu sjálfsstjórn innan rússneska sovétlýðveldisins, heldur voru þau bæði gerð að venjulegum fylkjum.
Þann 13. apríl 1941 undirritaði rússneska sovétlýðveldið griðarsáttmála við Japani samhliða griðarsáttmála Sovétmanna við Þjóðverja. Jósef Stalín, sem fór þá með alræðisvald í landinu, vonaðist til að landið gæti þannig viðhaldið hlutleysi í seinni heimsstyrjöldinni, en þann 22. júní 1941 rufu Þjóðverjar samninginn og gerðu innrás í vestanverð Sovétríkin. Stalín staðfesti engu að síður samninginn við Japani og fullvissaði þá um að hlutleysis yrði gætt í Austurlöndum fjær svo að nýjar vígstöðvar myndu ekki opnast. Til að verja berskjölduð landsvæði lét Stalín flytja evrópsk þjóðarbrot nauðungarflutningum til Austur-Síberíu og Norður-Sakhalín.
Stalín rauf griðarsáttmálann við Japani þann 9. ágúst 1945, sjö dögum fyrir uppgjöf Japana. Á þessum sjö dögum tóku Sovétmenn yfir suðurhluta Sakhalín og Kúrileyjar, sem þeir limuðu inn í rússneska sovétlýðveldið. Þessi landsvæði eru enn undir yfirráðum Rússlands í dag.
Lýðfræði
Árið 1989 voru íbúar rússneska sovétlýðveldisins 147.400.537 talsins. Lýðveldið var þar með langfjölmennasta aðildarríki Sovétríkjanna með um 51,4 % alls íbúafjöldans.
Rússland við upplausn Sovétríkjanna
thumb|right|Síðasti fáni rússneska sovétlýðveldisins, tekinn upp árið 1991. Míkhaíl Gorbatsjov, sem varð leiðtogi Sovétríkjanna og sovéska kommúnistaflokksins árið 1985, hafði þá stefnu að koma á umbótum í stjórn landsins með því að vinna bug á efnahagslegri stöðnun og gera út af við leifar stalínismans. Umbótaherferð hans, sem bar nafnið perestrojka („endurskipulagning“), náði ekki markmiðum sínum heldur jók hún vöruskort og ójöfnuð. Varð þetta enn skýrara með auknu gegnsæi (glasnost) sem stjórn Gorbatsjovs boðaði. Þessir erfiðleikar voru sem vatn á myllu aukinnar þjóðernishyggju hinna ýmsu þjóðarbrota og aðildarríkja Sovétríkjanna, sem var litin hornauga meðal Rússa.
Árið 1989 voru haldnar frjálsar kosningar í fyrsta sinn á tíma Sovétríkjanna og stofnun stjórnmálaflokka var leyfð árið 1990. Þessar breytingar gerðu þjóðernisminnihlutum innan Sovétríkjanna auðveldara að krefjast fullveldis og sjálfstæðis undan stjórninni í Kreml. Árið 1991 var í reynd orðið til tvöfalt stjórnkerfi í Moskvu. Völd ríkisstofnana rússneska sovétlýðveldisins, sem þá laut stjórn Borísar Jeltsín, höfðu stóraukist eftir að valdaeinokun kommúnistaflokksins leið undir lok. Jeltsín og fylgismenn hans áttu þá í harðsvírugum deilum við sovésku og kommúnísku yfirstjórnina, sem þeir álitu „úrelta“ og „íhaldssama“. Gorbatsjov reyndi að viðhalda einingu Sovétríkjanna með því að draga úr völdum rússneska sovétlýðveldisins en Jeltsín brást við með því að láta lýsa yfir fullveldi Rússlands þann 22. júní 1990.
Þann 25. ágúst 1991 var kommúnistaflokkurinn leystur upp og flest aðildarlýðveldi Sovétríkjanna lýstu yfir sjálfstæði sínu á næstu dögum og vikum. Sovétríkin liðu formlega undir lok með Minsk-sáttmálanum þann 8. desember 1991 og Alma-Ata-yfirlýsingunni þann 21. desember 1991.
Rússneska sovétlýðveldið erfði frá Sovétríkjunum um þrjá fjórðunga landsvæðisins, rúman helming íbúafjöldans, tvo þriðju iðnaðarins og helming landbúnaðarframleiðslunnar. Ríkið varð lagalegur arftaki Sovétríkjanna og tók við sætum þeirra í flestum alþjóðastofnunum, meðal annars fastasæti þeirra í öryggisráði Sameinuðu þjóðanna. Ríkið tók jafnframt við fjárhagslegum skuldbindingum Sovétríkjanna. Þann 8. desember 1991 var nýtt stjórnmála- og efnahagsbandalag, Samveldi sjálfstæðra ríkja, stofnað að undirlagi Rússlands, Úkraínu og Hvíta-Rússlands til að reyna að viðhalda sambandi fyrrum sovétlýðveldanna. Sovétríkin voru formlega leyst upp þann 26. desember 1991.
Þann 21. apríl 1992 var nafni rússneska sovétlýðveldisins formlega breytt í Rússneska sambandsríkið.
Melanotaenia trifasciata
Melanotaenia trifasciata er tegund af regnbogafiskum sem er frá norður Ástralíu (norðan til í Norðursvæðinu og Queensland).
Mjöl
Mjöl er mulið korn, fræ eða rætur. Mjöl er einnig unnið úr fiski í bræðslum. Mjöl er meginuppistaðan í brauði sem er undirstöðumatvæli í mörgum menningarheimum og því hafa framleiðsla og framboð mjöls skipt miklu í aldanna rás. Hveitimjöl er ein mikilvægasta fæðutegund í Evrópu, Norður-Ameríku, Mið-Austurlöndum og Norður-Afríku og er aðalefni í brauðum og sætabrauðum þessara svæða. Maísmjöl hefur löngum verið mikilvægt í Mið-Ameríku og er enn þá notað víða í Rómönsku Ameríku.
Á tímum iðnbyltingarinnar varð geymsla á mjöli að vandamáli, þar sem æ færri rætuðu korn sitt sjálfir og möluðu eftir þörfum. Menn gerðu sér grein fyrir því að það var kímið í mjölinu sem stytti geymsluþolið, það fer smátt og smátt að þrána eftir að það hefur verið malað og kemst í snertingu við súrefni og geymsluþol heilhveitis var því aðeins sex til níu mánuðir. Því var farið að fjarlæga kímið og hýðið áður en hveitið var malað. Á þessum tíma gerðu menn sér ekki grein fyrir því að í kími og hýði væru nauðsynleg bætiefni og steinefni sem líkaminn þarfnaðist. Hveitimjöl sem er búið að fjarlægja hýði og kím úr kallast hvítt hveiti en það fær þó ekki skjannahvítan lit nema það hafi verið meðhöndlað með bleikingarefnum. Þessi aðferð breiddist fyrst út í stórborgum en smám saman varð hvítt hveiti alls staðar algengast og nú á dögum er mestallt það hveitimjöl sem framleitt er hvítt hveiti.
Á fjórða áratugnum var byrjað að bæta vítamínum og steinefnum út í mjöl, þar á meðal járn, níasín, tíamín og ríbóflavín. Á tíunda áratug 20. aldar var byrjað að bæta fólínsýru út í mjöl.
Í mjöli er margs konar mjölvi, sem er kolvetnategund og kallast einnig fjölsykra.
Urthvalafjörður
300px|thumb|hægri Urthvalafjörður er lítill fjörður á norðanverðu Snæfellsnesi. Þetta er ytri hluti þess sem nú heitir Kolgrafafjörður, sem taki við framan við miklar grynningar fremst í Kolgrafafirði sem einmitt voru notaðar til að brúa fjörðinn.
Roberta Williams
Roberta Williams er bandarískur tölvuleikjahönnuður og annar stofnandi fyrirtækisins Sierra Entertainment en hún stofnaði fyrirtækið ásamt eiginmanni sínum Ken undir heitinu On-Line Systems. Á meðal þeirra leikja sem hún hefur hannað eru King's Quest-leikirnir og hryllingsleikurinn Phantasmagoria.
Jón Ögmundarson
thumb|250px| Jón biskup helgi með bók og biskupsstaf. – Mynd úr íslensku handriti frá 19. öld. Jón Ögmundarson – eða Jón Ögmundsson – (1052 – 23. apríl 1121), fyrsti biskup á Hólum í Hjaltadal.