cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Daniel Willard Fiske
Fiske-safnið í Cornell-háskólanum
Willard Fiske safnaði fleiru en íslenskum bókum. Nátengt íslenska safninu er bókasafn hans um rúnir. Einnig dró hann saman eitt besta safn sem til er um ítölsku rithöfundana Dante Alighieri og Francesco Petrarca, og loks safn rita á retó-rómönsku. Þessi sérsöfn gaf hann einnig Cornell-háskóla og eru til sérskrár um þau.
Hin ótrúlegu
thumbnail Hin ótrúlegu (enska: The Incredibles) er bandarísk teiknimynd frá árinu 2004. í leikstjórn Brad Bird sem jafnframt skrifaði handritið. Framleidd af Walt Disney Pictures en teiknuð af Pixar kvikmyndafyrirtækinu.
Geirleifur
Geirleifur er íslenskt karlmannsnafn.
Albert Luthuli
Albert John Luthuli (f. í kringum 1898; d. 21. júlí 1967), einnig stafað Lutuli, var suður-afrískur kennari, aðgerðasinni og stjórnmálamaður. Luthuli var forseti Afríska þjóðarráðsins frá árinu 1952 til dauðadags og var sem slíkur áberandi í baráttunni gegn aðskilnaðarstefnunni í Suður-Afríku og gegn yfirráðum hvíta minnihlutans í landinu. Luthuli hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1960 fyrir friðsamlega baráttu sína gegn aðskilnaðarstefnunni og öðrum kynþáttalögum.
Æviágrip
Albert Luthuli fæddist í Suður-Ródesíu (nú Simbabve) en fluttist ungur ásamt móður sinni til Suður-Afríku. Þau settust að í þorpinu Groutville, þar sem föðurafi Alberts hafði verið ættflokkshöfðingi og öldungur kristins safnaðar. Albert Luthuli hlaut menntun í barnaskóla kristniboðsins í Groutville og síðan í kennaraskóla þess. Luthuli vann síðar sem kennari í skólunum og kenndi meðal annars tónlist, landafræði, kennsluæfingar, sagnfræði og súlúmál.
Luthuli varð ritari kennarasamtaka blökkumanna í Suður-Afríku árið 1927 og formaður þeirra árið 1933. Sem fulltrúi svörtu kennarastéttarinnar átti Luthuli í stirðu sambandi við yfirvöld hvíta minnihlutans í landinu. Álits svartra kennara var ekki leitað í lagasetningum um hagsmuni starfsstéttarinnar og aðgangur svartra barna að grunnnámi var mjög skertur eftir að Luthuli hafði lokið skólagöngu sinni.
Árið 1936 voru blökkumenn alfarið sviptir kosningarétti í Suður-Afríku með Herzog-lögunum svokölluðu. Luthuli, sem hafði verið kjörinn ættbálkshöfðingi í heimabæ sínum sama ár, sagði upp kennarastarfinu og hóf feril í þjónustu hins opinbera. Luthuli tók meðal annars þátt í stofnun Sambands sykurframleiðenda í Suður-Afríku og var kjörinn fyrsti formaður þeirra. Ræktun sykurreyrs var þá einn helsti atvinnuvegur blökkumanna í Suður-Afríku og stjórnvöld höfðu nýlega gefið út bráðabirgðalög til að takmarka sykurframleiðslu vegna markaðsörðugleika. Stuttu eftir stofnun samtakanna tókst að tryggja sanngjarnt söluverð og örugga sölu á sykrinum. Luthuli stofnaði jafnframt til hreyfinga til að koma í veg fyrir stofnunar ölkráa í þéttbýlum landsins.
Árið 1945 gekk Luthuli í Afríska þjóðarráðið og stofnaði til friðsamlegrar þjóðernishreyfingar í anda Gandhis. Undir forystu Luthuli stóðu afrískir og indverskir meðlimir Þjóðarráðsins fyrir herferð borgaralegrar óhlýðni gegn kynþáttalögum í Suður-Afríku. Þeldökkir landsmenn voru hvattir til að fara inn á bókasöfn og önnur rými sem voru aðeins ætluð hvíta minnihlutanum, setjast á bekki hvítra í almenningsgörðum og nýta sér banka, póst og aðrar almenningsþjónustur hinna hvítu. Andófsherferðin var árangursrík þar til stjórnvöld settu strangari refsingar upp á allt að þriggja ára fangelsisvist gegn hvers kyns brotum gegn kynþáttalögunum.
Árið 1952 lét ríkisstjórn Suður-Afríku svipta Luthuli höfðingjatign sinni og senda hann heim til Groutville. Hið sama ár var Luthuli kjörinn forseti Þjóðarráðsins. Árið 1956 var Luthuli handtekinn fyrir landráð og byltingaráróður og sendur í fangelsi í Jóhannesarborg ásamt 155 öðrum andófsmönnum. Luthuli var sleppt eftir eins árs fangavist en ákæran gegn honum var ekki felld niður fyrr en árið 1961 eftir að sannað þótti að hann hefði aldrei talað fyrir valdbeitingu.
Luthuli hélt ræður víðs vegar um landið gegn kynþáttalögum og minnihlutastjórn og vitnaði þar m.a. gjarnan í Mannréttindayfirlýsingu Sameinuðu þjóðanna. Árið 1959 var Luthuli bannað að ferðast til Jóhannesarborgar til að tala við ársþing Þjóðarráðsins og skipað að halda sig í Groutville í fimm ár. Luthuli óhlýðnaðist banninu og fór með lest til Jóhannesarborgar en var nær samstundis handtekinn er hann steig út á brautarstöð borgarinnar. Eftir fjöldamorðin í Sharpeville árið 1960 greip Luthuli til þess að brenna vegabréf sitt í þúsunda vitna viðurvist til þess að mótmæla lögum sem skylduðu þeldökka landsmenn til að ganga með vegabréf með persónuupplýsingum hvert sem þeir fóru. Þessi gjörningur Luthuli leiddi til þess að hann var dæmdur í eins og hálfs árs varðhald fyrir lagabrot.
Luthuli var sæmdur friðarverðlaunum Nóbels árið 1960 fyrir friðsamlega baráttu sína í þágu svarta meirihlutans í Suður-Afríku. Við verðlaunaafhendinguna í Ósló hélt Luthuli ræðu þar sem hann gagnrýndi hvít nýlenduyfirráð í Afríku en hrósaði kristniboðum fyrir að hafa unnið að þjóðfélagsumbótum fyrir innfædda Afríkubúa.
Á árunum eftir verðlaunaafhendinguna fór að gæta óánægju með Luthuli innan Þjóðarráðsins meðal meðlima sem þótti hann of hæglátur. Margir meðlimir vildu gerast róttækari og hefja vopnaða baráttu gegn hvítu minnihlutastjórninni. Þessi gagnrýni, samhliða banni minnihlutastjórnarinnar á starfsemi stjórnmálasamtaka blökkumanna, skertu mjög áhrif Luthuli á síðustu æviárum hans.
Árið 1962 var Luthuli kjörinn rektor Háskólans í Glasgow, en var ekki leyft að ferðast frá Suður-Afríku til að þiggja embættið formlega við heiðursathöfn í skólanum. Luthuli lést árið 1967 af slysförum eftir að hafa orðið undir vöruflutningalest.
Johan Nicolai Madvig
thumb|right|Johan Nicolai Madvig Johan Nicolai Madvig (7. ágúst 1804 – 12. desember 1886) var danskur fornfræðingur og textafræðingur og menningarmálaráðherra Danmerkur.
Madvig fæddist á Borgundarhólmi. Hann hlaut menntun sína við fornfræðiskólann í Frederiksborg og við Kaupmannahafnarháskóla. Árið 1828 varð hann lektor og 1829 prófessor í latínu og latneskum bókmenntum við Kaupmannahafnarháskóla. Hann varð bókavörður háskólabókasafnsins árið 1832.
Madvig settist á þing árið 1848. Í kjölfarið varð hann menningarmálaráðherra en sagði af sér 7. desember 1851. Hann var forseti þingsins árin 1856 til 1863.
Utan þessa varði hann ævinni í ástundun fræðanna og í kennslu. Madvig rannsakaði einkum ritverk Ciceros og umbylti rannsóknum á heimspekiverkum hans með útgáfu sinni á riti Ciceros De Finibus (1839). Hann samdi rit um latneska málfræði og gríska setningafræði.
Cool Britannia
thumb|right|Verkið The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living frá 1992 er eitt þekktasta verk Damien Hirst. Cool Britannia (bókstafl. „Svala Bretland“) er slagorð sem var áberandi í fjölmiðlum frá 1995 til 2000 og átti við breska samtímamenningu með vísun í britpophljómsveitir á borð við Blur og Oasis og myndlistarmenn á borð við Damien Hirst og Tracey Emin sem mynduðu hópinn Young British Artists. Hugtakið var notað í staðarmarkaðssetningu Bretlands á tímum Nýja verkamannaflokksins undir stjórn Tonys Blair. Um aldamótin þótti þetta hugtak hins vegar orðið þreytt og eftir það var það varla notað nema í kaldhæðnistón.
Hugtakið er orðaleikur sem vísar til breska ættjarðarljóðsins „Rule, Britannia!“. Það á sér hliðstæðu í hugtakinu Swinging London sem vísaði til menningar Lundúnaborgar á 7. áratug 20. aldar.
Sölvey
Sölvey er íslenskt kvenmannsnafn.
Gamli kennaraskólinn
thumb|Kennarahúsið að Laufásvegi 81, þar eru nú skrifstofur [[Kennarasamband Íslands|Kennarasambands Íslands]] Gamli kennaraskólinn er hús að Laufásvegi 81, þar sem Kennaraskóli Íslands var til húsa frá 1908, þegar húsið var nýreist, eða ári eftir að skólinn var stofnaður með lögum. Húsið er friðað.
Séra Magnús Helgason var fyrsti skólastjóri Kennaraskólans og gegndi því starfi til 1929. Þá tók við Freysteinn Gunnarsson, sem gegndi starfinu í yfir 40 ár. Skólastjóraíbúð var á efri hæð hússins, í suðausturendanum, og þar bjuggu tveir fyrstu skólastjórarnir, ásamt fjölskyldum sínum.
Jóhann 3. Svíakonungur
thumb|right|Jóhann 3. Svíakonungur. Málverk eftir Johan Baptista van Uther frá 1582. Jóhann 3. (20. desember 1537 – 17. nóvember 1592) var konungur Svíþjóðar frá því að Eiríkur 14. bróðir hans var settur af árið 1568 og til dauðadags. Milli 1556 og 1563 var hann einnig hertogi af Finnlandi. Eftir að hann varð konungur tók hann sér titilinn stórfursti af Finnlandi.
Hertogi Finnlands
Jóhann var næstelsti sonur Gústafs Vasa. Móðir hans var miðkona Gústafs, Margrét Eiríksdóttir (Leijonhufvud). Eldri hálfbróðir hans, Eiríkur, erfði krúnuna þegar faðir þeirra dó 1560. Ekki er annað að sjá en vel hafi farið á með bræðrunum framan af en um það leyti sem Eiríkur varð konungur fór hann að sýna ýmis einkenni geðklofa og fékk sænska aðalinn upp á móti sér, þar með talinn Jóhann bróður sinn.
Eiríkur ásakaði bróður sinn um landráð og í júní var dæmdur frá lífi, eignum og erfðarétti. Jóhann, sem ekki var viðbúinn dómnum, var innikróaður í Åbo-kastala og varðist þar í nokkrar vikur en gafst svo upp gegn því að vera settur í fangelsi sem hentaði stétt hans. Hann var svo fluttur til Svíþjóðar og hafður í haldi í Gripsholmshöll ásamt eiginkonu sinni, pólsku konungsdótturinni Katrínu Jagelloniku, sem hann hafði gifst ári áður. Þar voru þau í fjögur ár og fæddust tvö börn þeirra í fangelsinu. Jóhann, sem var bókhneigður, drap tímann með því að lesa og auka menntun sína, sem raunar var ágæt fyrir.
Konungur Svíþjóðar
Jóhann var mjög tortrygginn að eðlisfari eins og hann átti kyn til og hann taldi setu sína á konungsstóli ekki trygga meðan Eiríkur bróðir hans lifði og hafði miklar áhyggjur af að einhverjir reyndu að frelsa hann og nota hann sér til framdráttar. Árið 1571 gaf hann vörðunum sem gættu Eiríks fyrirmæli um að ef minnsti grunur léki á að eitthvað slíkt væri í undirbúningi skyldi drepa Eirík með eitri. Ekki er vitað hvort svo fór en þegar Eiríkur dó 1577 fóru strax á kreik sögur um að hann hefði verið drepinn og þegar bein hans voru rannsökuð á 20. öld fundust sterkar vísbendingar um banvæna arsenikeitrun.
Eitt af fyrstu verkefnunum sem Jóhann þurfti að takast á við var að ljúka Sjö ára stríðinu, sem bróðir hans hafði hafið, og tókst honum að ná fram tiltölulega hagstæðum friðarsamningum árið 1570. Hann barðist líka við Rússa í Líflandi. Þar sem kona hans var pólsk mátti sjá greinileg pólsk áhrif í utanríkisstefnu hans, ekki síst eftir að sonur hans, Sigmundur 3. Vasa, varð konungur Póllands 1587. Kaþólsk áhrif drottningar á Jóhann voru líka greinileg og hún ól börn þeirra upp í kaþólskri trú, sem sænsku kirkjunni og aðlinum féll mjög illa. Þó dró úr kaþólsku áhrifunum á konunginn þegar hann giftist seinni konu sinni, sem var eindreginn mótmælandi. Hann átti líka oft í deilum við Karl hertoga bróður sinn.
Arfleifð
Þótt Jóhann þyki ekki hafa verið tilþrifamikill eða góður konungur skildi hann eftir sig mikla arfleifð í þeim húsum og mannvirkjum sem hann lét reisa. Hann var mikill listunnandi og hafði sérstakan áhuga á byggingarlist, fékk fjölda erlendra arkitekta, myndhöggvara og málara til Svíþjóðar og teiknaði jafnvel byggingar sjálfur. Hann hafði sérstakan áhuga á viðhaldi og endurbyggingu á gömlum kirkjum og höllum.
Fjölskylda
Fyrri kona hans var sem áður segir Katrín Jagellonika, yngsta dóttir Sigmundar 1. Póllandskonungs, sem var ellefu árum eldri en hann. Þau áttu tvö börn sem upp komust, Sigmund og Önnu, sem giftist aldrei. Katrín Jagellonika lést í Stokkhólmi 1583. Þann 15. febrúar 1585 giftist Jóhann konungur svo sænsku aðalsmeynni Gunnhildi Jóhannsdóttur, sem þá var sextán ára gömul. Með henni átti hann soninn Jóhann, hertoga af Austur-Gautlandi og Finnlandi.
National Basketball Association
National Basketball Association, sem í daglegu tali kallast NBA, er almennt talin langsterkasta atvinnumannadeild heims í körfuknattleik. Margir af bestu leikmönnum heims leika í NBA-deildinni, enda samkeppnin meiri í þeirri deild en annars staðar. Deildin byrjar í október og er til apríl. Frá miðjum apríl til byrjun júní er úrslitakeppni og úrslit.
Saga
NBA-deildin var sett á laggirnar í New York borg þann 6. júní 1946, og hét þá Basketball Association of America (BAA). Nafninu var breytt í National Basketball Association haustið 1949 eftir að nokkur lið úr National Basketball League (NBL), deild sem var í samkeppni við BAA, höfðu runnið inn í BAA.
Í deildinni voru upphaflega aðeins hvítir leikmenn og þjálfarar en hún varð fyrsta atvinnumannadeildin í Bandaríkjunum þar sem ráðinn var þeldökkur þjálfari (árið 1966), þeldökkur framkvæmdastjóri (1972), og þeldökkur meirihlutaeigandi liðs (2002).
Lið
Í NBA-deildinni leika nú 30 lið, þar af 29 staðsett í Bandaríkjunum og eitt í Kanada. Boston Celtics og LA Lakers eru sigursælastu lið deildarinnar en þau hafa unnið meistaratitilinn 17 sinnum.
Denver Nuggets lék gegn Miami Heat í úrslitunum árið 2023 og vann Denver sinn fyrsta titil.
50 stigahæstu leikmenn frá upphafi
''Uppfært síðast 3. apríl. 2023.''
Flestar stoðsendingar - Topp 10
Uppfært síðast í apríl 2023.
Flest fráköst - Top 15
''Uppfært síðast í nóv. 2022.''
Flestar þriggja stiga körfur
Uppfært síðast í feb 2023.
Omega
Omega er íslensk kristileg sjónvarpsstöð sem fór í loftið 28. júlí 1992. Aðalhvatamaður að stofnun stöðvarinnar var Eiríkur Sigurbjörnsson. Stöðin starfaði í rúm 26 ár, en var tekin til gjaldþrotaskipta í nóvember 2018. Hætt var að sjónvarpa dagskrá í janúar 2019, en áfram var dagskrá send út á Internetinu á gospel.tv.
Valur (mannsnafn)
Valur er íslenskt karlmannsnafn.
Nafnið hefur tvöfalda merkingu, flestir telja nafnið vísa til íslenska fálkans, en hann er einnig nefndur valur. Valur þýðir þó ótímabær dauðdagi, sem oftar en ekki ber að í bardaga, og er valur oft viðskeyti við ýmis nöfn sem tengjast Óðinsdýrkun og víkingamenningu, sbr Valhöll, Valtýr, Valkyrjur og að falla í valinn.
Svín
Svín eru húsdýr, ræktuð til kjötframleiðslu. Á íslensku heitir svínafjölskyldan göltur, gylta og grís, eftir því af hvaða kyni það er eða hve ungt það er. Fullorðið svín vegur allt á milli 50 til 350 kg.
Svín voru tamin fyrir níu þúsund árum síðan og eru afbrigði af villisvínum. Svín tilheyra svínaættkvíslinni og svínaættinni.
Nytjar
Ekki er óalgengt að nýta eyrun af svínum sem hundanammi. Eyrun eru ýmist þurrkuð eða reykt, síðan seld til gæludýraverslana. Á Íslandi eru eyrun innflutt í þessum tilgangi.
Afkvæmi
Algengt er að gyltur eigi um átta til tólf grísi í hverju goti. Meðgöngutími þeirra er að meðaltali 114 dagar. Oft er sagt að meðgöngutíminn sé þrír mánuðir, þrjár vikur og þrír dagar.
Tími milli gangmála hjá gyltum er að meðaltali 21 dagur og varir í um 48 klukkustundir. Gotið tekur yfirleitt mjög stuttan tíma miðað við allan þann fjölda grísa sem fæðast.
Gylta er með 14 spena og ná því yfirleitt allir grísirnir að vera á spena í einu. Því fylgir mikil hamagangur og eignist gylta fleiri en 14 grísi í einu verða oft einhverjir útundan.
Mesti fjöldi sem vitað er um á Íslandi eru 27 grísir en metið í Húsdýragarðinum eru 22 grísir. Við eðlilegt got eru grísir um 400-800 grömm en þeir stækka gríðarlega fljótt enda er móðurmjólkin orkumikil.
Svín á Íslandi
Svínin fluttu landnámsmennirnir með sér hingað til lands og ekki er talið ólíklegt að þau hafi lifað nánast villt hér eftir það. Ýmis örnefni benda mjög sterklega til þess, svo sem Svínafell, Galtarholt, Galtalækur og fleira.
Svínarækt
Í Evrópu er víða reynt að tryggja velferð alisvína. Evrópusambandið hefur látið rannsaka ýmsa þætti þeirra mála. Þar gilda einnig reglur um svínavernd. Á Íslandi gilda margar reglur um svín, og sérstaklega er ein reglugerð helguð þeim. Svínaræktarfélag Íslands gætir hagsmuna svínabænda og á aðild að Bændasamtökum Íslands. Félagið heldur úti vef um svínakjöt.
Svínarækt á Íslandi
Talið er að svín hafi verið algeng hér á fyrstu öldum en með breyttum landkostum, eyðingu skóga, og harðnandi árferði hlutu svínin smám saman að hverfa en þó er talið að nokkuð hafi verið um svín allt fram á 16. og jafnvel 17. öld.
Svínin á Íslandi eru ræktuð með það fyrir augum að fá sem mest og best kjöt af hverri skepnu. Það sést best á því að svínin hafa gríðar stóran búk en litla fætur í samræmi við búk. Ræktuðu svínin eru samt sem áður komin út frá villisvínum og eru þau m.a. með vígtennur sem þau hafa fengið í arf frá forfeðri sínum. Ekki hefur tekist að rækta vígtennurnar úr eldissvínum og er því oftast gripið til þess ráðs að klippa af tönnum grísa, þar sem þær særa spena gyltunnar og verða hættuleg vopn í fullorðnum svínum.
Svínaræktarfélag Íslands var í samstarfi við svínaræktendur í Noregi árið 1995 og fluttu inn norsk svín. Þeim var blandað við íslenska svínastofninn. Svínabúum hefur fækkað mikið en þar á móti hafa þau stækkað til muna. Svínum hefur þrátt fyrir allt fjölgað og er stofninn nú tvöfaldur og neysla svínakjöts fjórfaldast.
Fjöldi svína á Íslandi
Á landinu voru sextán bændur er ráku svínabú árið 2006 samkvæmt upplýsingum frá Bændasamtökunum úr Hagtölum landbúnaðarins. Þeir eru með um 260 svín hver á sínu búi. Alls voru um 4000 svín á Íslandi árið 2006 og framleidd voru 5.744 þúsund tonn af svínakjöti. Svínakjötsala á hvern íbúa á landinu það árið var 18,9 kg, heldur meira en nautakjöt þar sem neysla almennings var 10,5 kg á hvern Íslending.
Gyðja (mannsnafn)
Gyðja er íslenskt kvenmannsnafn.
Vattarsaumur
Vattarsaumur|thumbnail Vattarsaumur eða nálbragð er útsaumur með stórri nál úr tré, beini eða málmi. Líkt og í prjóni og hekli var þráðurinn lykkjaður en í grundvallaratriðum var aðferðin annars eðlis. Áferðin á vattarsaum svipar til hekls en teygjanleikinn er ekki sá sami. Vattarsaumur er forn saumaðferð sem notuð var áður en Íslendingar lærðu að prjóna. Hlutir unnir með vattarsaumi eru sterkir en ekki teygjanlegir.
Sölvína
Sölvína er íslenskt kvenmannsnafn.
610
Árið 610 (DCX í rómverskum tölum)
Chicago-háskóli
thumb|right|200px|Chicago-háskóli að hausti. Chicago-háskóli eða Háskólinn í Chicago (The University of Chicago) er einkarekinn rannsóknarháskóli í Hyde Park hverfi Chicago-borgar. Skólinn var stofnaður árið 1890 af John D. Rockefeller. Fyrsta kennslustundin var haldin 1. október árið 1892. Chicago-háskóli var einn fyrsti háskóli Bandaríkjanna sem hefur allt frá stofnun verið blanda af hefðbundnum bandarískum háskóla og rannsóknarháskóla að þýskri fyrirmynd.
Chicago-háskóli er víða talinn einn besti háskóli Bandaríkjanna. 79 nóbelsverðlaunahafar er tengdir skólanum.
Markverðir nemendur og kennarar
Meðal markverðra nemenda og kennara við skólann má nefna: Hönnuh Arendt, John Ashcroft, Ramsey Clark, Edward H. Levi, Lien Chan, Gary Becker, Milton Friedman, Friedrich Hayek, Robert Lucas, Saul Bellow og J.M. Coetzee, Subrahmanyan Chandrasekhar, John Dewey, T.S. Eliot, Enrico Fermi, Philip Glass, Seymour Hersh, Edwin Hubble, Robert Millikan, Mike Nichols, Mörthu Nussbaum, Paul Ricoeur, Jean-Luc Marion, Leo Strauss, Barack Obama, Bertrand Russell, Philip Roth, David Rockefeller, Carl Sagan, Marshall Sahlins, Kurt Vonnegut, Thornton Wilder, Michael Foote, Paul Wolfowitz.
Skáldaðar persónur
Ýmsar skáldaðar persónur hafa einnig tengst skólanum. Meðal þeirra má nefna: Harry Burns og Sally Albright (leikin af Billy Crystal og Meg Ryan) í kvikmyndinni When Harry Met Sally..., Indiana Jones (leikinn af Harrison Ford), Robert og Hal (leiknir af Anthony Hopkins og Jake Gyllenhaal) í kvikmyndinni Proof, Jack McCoy (leikinn af Sam Watterson) í Law & Order, Dr. Josh Keyes (leikinn af Aaron Eckhart) í kvikmyndinni The Core, Eddie Kasalivich (leikinn af Keanu Reeves) í kvikmyndinni Chain Reaction, Brandon Shaw og Philip Morgan (leiknir af John Dall og Farley Granger) í kvikmynd Alfreds Hitchcock Rope, Dr. Lawrence Green (leikinn af Jeremy Piven) í kvikmyndinni Runaway Jury og Kate Forster (leikin af Sandra Bullock) í kvkmyndinni The Lake House.
Salvia hispanica
thumb|Salvia hispanica thumb|upright|Chiafræ Salvia hispanica einnig kallað chia er tegund blómplantna af varablómaætt sem upprunnin er í mið og suður Mexíkó og Guatemala. Jurtin er ræktuð vegna fræja en chiafræ eru ræktuð og notuð til matar í mörgum löndum í vesturhluta Suður-Ameríku, vesturhluta Mexíkó og suðvesturríkum Bandaríkjanna. Chia er einær jurt sem verður um 1,75 m há. Laufblöðin eru 4-8 sm löng og 3-5 sm breið. Blómin eru fjólublá eða hvít. thumb|Teikning úr fornu handriti Florentine Codex sem sýnir Salvia hispanica jurt
610
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Tala (mannsnafn)
Tala er íslenskt kvenmannsnafn.
Gyðríður
Gyðríður er íslenskt kvenmannsnafn.
Svartskeggur
Edward Teach eða Edward Thatch (f. í kring um 1680 – 22. nóvember 1718), betur þekktur sem Svartskeggur (Blackbeard á ensku) var enskur sjóræningi sem var virkur í Vestur-Indíum og við austurströnd Norður-Ameríku. Lítið er vitað með vissu um uppvöxt hans en líklega fæddist hann í Bristol á Englandi. Nýlegar ættfræðirannsóknir gefa til kynna að fjölskylda hans hafi flutt til Jamaíku, þar sem Edward Thatch yngri var skráður sem sjóliði um borð í breska herskipinu HMS Windsor árið 1706.
Hugsanlegt er að hann hafi verið sjómaður og fríbýtari á meðan stríð Önnu drottningar geisaði en hafi síðan sest að á Bahamaeynni New Providence. Þar var búsettur Benjamin Hornigold skipstjóri, sem réð Teach til vinnu einhvern tímann fyrir árið 1716. Hornigold gaf Teach til umráða slúppu sem hann hafði lagt hald á og saman rændu þeir fjölmörg kaupskip. Sjóræningjunum óx fiskur um hrygg þegar þeir bættu við sig tveimur skipum í flotann, einu þeirra undir stjórn sjóræningjans Stede Bonnet. Árið 1717 settist Hornigold hins vegar í helgan stein og tók tvö skipanna með sér.
Basil Bernstein
Kenningar Basil Bernstein um félagsfræði uppeldis- og kennslu greina það táknkerfi sem stýrir skólastarfi. Hann leiðir rök að því að kennsluhættir byggi á reglum um samskipti og hefðum sem hafa mótast innan stofnana á löngum tíma. Þessar samskiptareglur nefnir hann hina stýrandi (regulative) orðræðu. Lykilhugtök í kenningum hans eru flokkun (classification) og umgerð (framing) þar sem flokkun lýsir uppbyggingu félagslegs rýmis t.d. hvernig námsgreinum er skipt og hvernig fólk er flokkað í nemendur og kennara. Umgerð vísar til þess hvar yfirráðin eru yfir samskiptum, hver stýrir þeim.
Svartskeggur
Teach lagði hald á franskt kaupskip, gaf því nafnið Hefnd Önnu drottningar (Queen Anne's Revenge) og vopnvæddi hana með fjörutíu fallbyssum. Hann varð alræmdur sjóræningi og fékk sitt fræga gælunafn vegna þykks svarts skeggs síns og ógurlegrar ásýndar. Sögur fóru af því að Svartskeggur hefði bundið glóandi púðurstrengi undir hatt sér til þess að skelfa óvini sína. Hann myndaði bandalag með öðrum sjóræningjum og sat með þeim um höfnina Charles Town í Suður-Karólínu. Hann sagði skilið við Bonnet og settist að í Bath Town, þar sem hann þáði náðun konungsins. Brátt var hann þó kominn aftur til sjávar og vakti athygli Alexanders Spotswood, ríkisstjóra Virginíu. Spotswood safnaði liði sjómanna og hermanna til að handsama sjóræningjann, sem þeir og gerðu þann 22. nóvember 1718. Eftir heiftarlegan bardaga voru Teach og áhöfn hans ráðin af dögum af hóp sjómanna undir stjórn Roberts Maynard liðsforingja.
Á ferli sínum forðaðist Teach að grípa til ofbeldis þegar mögulegt var og notaði þess í stað ógurlegt orðspor sitt og útlit til að hræða fram þau viðbrögð sem hann ásældist frá fórnarlömbum sínum. Þvert á nútímaímynd sjóræningjaskipstjórans sem ógnvalds og harðstjóra stýrði Svartskeggur skipum sínum með leyfi skipverjanna og engar heimildir eru um að hann hafi nokkurn tímann drepið gísla sína eða gert þeim mein. Svartskeggur var litinn rómantískum augum eftir dauða sinn og varð fyrirmyndin fyrir fjölda skáldverka um sjóræningja.
622
Árið 622 (DCXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Geirmundur
Geirmundur er íslenskt karlmannsnafn.
Jótland
thumb|right|Kort af Jótlandsskaga Jótland (eða Jótlandsskagi) er meginlandshluti Danmerkur. Skaginn er ekki með náttúruleg landamæri í suðri þar sem hann tengist evrópska meginlandinu en þau skil hafa ýmist legið eftir Saxelfi, Egðu, Danavirki, dansk-þýsku landamærin frá 1920 eða við Konungsá.
Nafnið Jótland þýðir einfaldlega „land Jótanna“, en „Jótar“ er hugsanlega skylt orðinu „ýtar“ sem þýðir menn. Annar möguleiki og líklegri er að Jótland/Jutland sé afbrigði af nafninu Götaland, sem af Svíum er borið fram Jötaland.
Nyrsti hluti skagans er raunar eyja og kallast Vendsyssel-Thy eða Norðurjóska eyjan: Nørrejyske Ø eða Jótland norður af Limafirði: Jylland nord for Limfjorden.
Winnie Mandela
Winnie Madikizela-Mandela (fædd undir nafninu Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela; 26. september 1936 – 2. apríl 2018), einnig kölluð Winnie Mandela, var suður-afrísk stjórnmálakona og baráttukona gegn aðskilnaðarstefnunni í Suður-Afríku. Hún var önnur eiginkona Nelsons Mandela, fyrsta forseta Suður-Afríku eftir endalok aðskilnaðarstefnunnar. Winnie Mandela sat á þingi Suður-Afríku frá 1994 til 2003 og frá 2009 til dauðadags og var aðstoðarráðherra í lista- og menntamálum frá 1994 til 1996. Hún var meðlimur í Afríska þjóðarráðinu og sat í framkvæmdanefnd flokksins og leiddi kvennabandalag hans. Stuðningsmenn Winnie Mandela kölluðu hana „móður þjóðarinnar“.
Æviágrip
Winnie Mandela fæddist undir nafninu Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela í smábæ í Transkei í Suður-Afríku. Hún gekk í skóla í Jóhannesarborg og varð síðar fyrst suður-afrískra blökkumanna til að ljúka námi fyrir tiltekin læknastörf. Árið 1958 giftist hún Nelson Mandela, einum af leiðtogum frelsisbaráttu svartra Suður-Afríkumanna, og vann með honum í aðgerðarstefnu hans gegn hvítu minnihlutastjórninni. Winnie og Nelson eignuðust saman tvíburadætur en þar sem Nelson var dæmdur í lífstíðarfangelsi árið 1962 þurfti Winnie að mestu að ala þær upp ein.
Vegna baráttu sinnar gegn minnihlutastjórninni var Winnie Mandela frá árinu 1968 oft handtekin, sett í stofufangelsi og gerð brottræk frá heimalandi sínu. Árið 1977 var hún flutt með valdi frá heimili sínu í Soweto til bæjarins Brandfort. Eftir að bensínsprengju var kastað á heimili hennar þar fluttist hún aftur til Sowoto í óþökk stjórnvalda en var flutt aftur til Brandfort í lögreglufylgd árið 1985. Síðar var útlegðardómurinn yfir henni mildaður og henni leyft að búa hvar sem er í landinu nema í Jóhannesarborg og nágrenni, en hún fór ítrekað á sveig við þær takmarkanir. Winnie Mandela varð einn þekktasti leiðtoginn í Afríska þjóðarráðinu og varð sameiningartákn í frelsisbaráttu suður-afrískra blökkumanna. Hún var meðal annars tilnefnd til friðarverðlauna Nóbels og var kjörin rektor Háskólans í Glasgow. Eftir að Mandela sneri aftur til Soweto í seinna skiptið fór samband hennar við forystu þjóðarráðsins að versna. Hún varð fyrir áhrifum af yngri meðlimum hreyfingarinnar sem vildu beita ofbeldisfyllri aðferðum til að kollvarpa hvítu minnihlutastjórninni í Suður-Afríku. Í apríl árið 1986 lýsti Mandela yfir stuðningi við „hálsmenaaðferðina“ svokölluðu sem fólst í því að lífláta andstæðinga með því að varpa hjólbörðum yfir höfuð þeirra og kveikja síðan í þeim. Hún olli einnig deilum þegar hún lét reisa 22 herbergja stórhýsi fyrir sig og fjölskyldu sína í Soweto fyrir um 460.000 pund. Nelson bannaði henni að flytja inn í það og húsið stóð því autt.
Winnie Mandela stofnaði fótboltaklúbbinn „Mandela United Football Club“, en meðlimir hans voru jafnframt lífverðir hennar. Klúbbfélagarnir urðu brátt þekktir fyrir ofbeldi og ofríki gagnvart íbúum Soweto. Árið 1989 voru átta klúbbfélagar ákærðir fyrir morð á 14 ára gömlum dreng að nafni Stompie Seipei og voru grunaðir um aðild að fleiri morðum. Árið 1988 mótmæltu nemendur úr gagnfræðiskólanum Orlando West fyrir framan hús Mandela-fjölskyldunnar vegna ofbeldis og nauðgana fótboltakappanna úr Mandela-klúbbnum. Þegar ljóst var að Winnie var ekki heima réðust nemendurnir á húsið og kveiktu í því. Þessir atburðir vöktu heimsathygli á því hve Mandela var orðin umdeild og jafnvel hötuð af samborgurum sínum í Soweto.
Ofbeldisverk fótboltaklúbbsins leiddu til þess að Winnie Mandela féll mjög í áliti annarra baráttumanna gegn aðskilnaðarstefnunni og að stjórnmálahreyfingar blökkumanna í Suður-Afríku fóru hver af öðrum að fordæma hana. Orðstír Winnie bað enn frekari hnekki þegar F. W. de Klerk varð forseti Suður-Afríku og lét leysa Nelson úr haldi. Frelsisbarátta suður-afrískra blökkumanna varð friðsamlegri og ofbeldisverkin sem Winnie hafði stutt þóttu enn síður réttlætanleg en áður. Samband hjónanna versnaði jafnframt eftir að Nelson var leystur úr haldi og svo fór að leiðir þeirra skildu árið 1992 eftir að upplýst var að Winnie hafði átt í ástarsambandi við einn lífvarða sinna.
Winnie var dæmd fyrir mannrán og líkamsárás á Stompie Seipei árið 1991 en dómurinn gegn henni var mildaður úr fangelsisvist í fjársekt. Þegar Nelson varð forseti Suður-Afríku árið 1994 varð Winnie aðstoðarráðherra í ríkisstjórn hans en var síðar rekin fyrir óhlýðni. Hún var dæmd fyrir fjársvik árið 2003 en tókst að snúa aftur á stjórnmálasviðið þegar hún náði kjöri á þing í kosningum árið 2009.
Hökuskarð
Hökuskarð (einnig nefnt pétursskarð eða pétursspor) er eins og nafnið gefur til kynna skarð í hökunni. Hökuskarð er erft einkenni í mannverum þar sem ríkjandi genið veldur skarði í hökinni á meðan víkjandi genið veldur skarðlausri höku.
Alphonse Matejka
Alphonse Matejka (9. janúar 1902 í St. Gallen, Sviss - 27. október 1999 í La Chaux-de-Fonds, Sviss) var frægur stuðningsaðili tungumálsins "Interlingue" af tékkneskum uppruna.
K2
thumb|230px|K2 árið 2006. K2 er næsthæsta fjall í heimi eftir Everestfjalli. Það er 8.611 metrar að hæð og er í Karakoram-fjallgarðinum á landamærum Kína og Pakistans. Á ensku er fjallið gjarnan nefnt Savage Mountain („Villta fjallið“) því það er svo erfitt að klífa það. Fjórði hver maður sem reynt hefur að ná tindinum hefur dáið á fjallinu.
Nafnið er dregið úr „Karakoram“, heiti fjallgarðsins sem K2 tilheyrir, það er að segja það var annað fjallið sem skráð var í landmælingum Great Trigonometric Survey. Stefnumál Great Trigonometric Survey var það að skyldi nota örnefni hvar sem hægt er en það leit út fyrir að K2 hafi ekki átt neitt staðbundið nafn, líklega vegna staðsetningar þess.
Ítalskur hópur náði toppi á fjallsins fyrstur í júlí árið 1954.
Staðarmarkaðssetning
thumb|right|Staðarmarkaðssetning snýst oft um að kynna staðartákn eins og [[Eiffelturninn|Eiffelturninn í París.]] Staðarmarkaðssetning er markaðssetning tiltekins staðar, lands, borgar, hverfis, sveitar eða héraðs, í þeim tilgangi að laða að ferðamenn, fjárfesta eða viðskipti. Staðarmarkaðssetning er áberandi þegar borgir keppa sín á milli um hýsingu tiltekinna viðburða á borð við Ólympíuleikana.
Staðarmarkaðssetning er oft erfið vegna þess hve margir hagsmunaaðilar þurfa að koma að mótun hennar. Ef ekki næst samstaða um aðferðir og framsetningu missir hún auðveldlega marks.
Hvammsfjörður
thumb|right|Hvammsfjörður. Horft af Fellsströnd í átt að Brokey. Hvammsfjörður er fjörður sem gengur inn úr suðaustanverðum Breiðafirði. Sunnan fjarðarins er Skógarströnd en norðan hans Fellsströnd og síðan Hvammssveit. Lögun fjarðarins minnir mjög á stígvél og er þá Laxárdalur inn af „sólanum“ á stígvélinu en Miðdalir og Hörðudalur þar fyrir sunnan, inn af „hælnum“. Við botn fjarðarins, í mynni Laxárdals, er kauptúnið Búðardalur.
Mikill fjöldi eyja, hólma og skerja er í mynni Hvammsfjarðar og voru sumar áður byggðar og jafnvel stórbýli og höfðingasetur. Má þar nefna Hrappsey og Brokey. Miklir straumar myndast í þröngum sundunum milli eyjanna og hefur jafnvel verið rætt um að virkja sjávarföllin þar.
Síldarganga í Hvammsfjörð
Frá árinu 2006 hefur síld leitað í kaldan sjó frá Grundarfirði og austur í Hvammsfjörð.
NESU - Félag viðskipta- og hagfræðinema á Norðurlöndum
NESU eða Nordiska Economie Studerandes Union (á íslensku Félag viðskipta- og hagfræðinema á Norðurlöndum) er félag viðskiptafræði- og hagfræðinema á Norðurlöndunum. NESU er virkt í þremur af Norðurlöndunum fimm: Danmörku, Íslandi og Finnlandi. Allir nemendur sem stunda nám á háskólastigi í viðskipta- eða hagfræði á Norðurlöndunum og Eistlandi eiga rétt á að taka þátt í starfi NESU.
Starfsemi
Starfsemi NESU snýst um að leyfa þátttakendum að kynnast öðrum viðskipta- og hagfræðinemum ásamt því að fræðast um hin Norðurlöndin, menningu þeirra og fyrirtæki. NESU nær þessu takmarki með því að halda ráðstefnur, fyrirlestraraðir, skemmtanir og 'sitsfest'.
Ráðstefnur
NESU heldur ráðstefnur tvisvar á ári, haustönn og vorönn.
Fyrirlestraraðir
Haldnar eru af og til fyrirlestraraðir um málefni núlíðandi stunda, þessar fyrirlestraraðir eru skipulagðar af NESU á hverjum stað fyrir sig.
Skemmtanir
Skemmtanir geta verið með ýmsu móti en þú er algengast að það sé í formi sitsfesta. Aðra skemmtanir geta verið skipulögð teiti meðal félagsmanna og.
Sitsfest
Í anda sameiginlegra forfeðra okkar, víkinganna, eru haldnar svokallaðar setuhátíðir eða sem í daglegu tali þekkist sem sitsfest. Sitsfest byrja á því að þjóðlegir réttir gestgjafanna eru bornir á borð og eftir matinn eru þjóðardrykkir kneyfaðir. Þegar roði kemst í kinnar sitsfestgesta er tekið til við að syngja skandínavíska söngva og þar á eftir flytur hver hópur skemmtiatriði. Á þessum hátíðum myndast sérstök stemming og margskonar samnorræn tengsl myndast. Sitsfestin eru ómissandi þáttur á ráðstefnum NESU og í starfi NESU.
Danmörk
Danir hafa verið misvirkir í félaginu síðastliðin þrjú ár. Lítið hefur verið hugað að nýliðun í félögin í Árósum og Kaupmannahöfn. Tilraun var gerð til að setja á laggirnar NESU í Viðskiptaháskólanum í Kaupmannahöfn(CBS). NESU í Viðskiptaháskólanum í Kaupmannahöfn mun einnig vera þekkt sem: NESU-CBS.
Eistland
Eistland er nýjast viðbótin í NESU. Viðskipta- og hagfræðisnemar frá Eistlandi tóku fyrst þátt árið 2010.
Finnland
Finnar hafa verið til fyrirmyndar þegar kemur að NESU starfsemi undanfarin ár, enda er hún sú virkasta á Norðurlöndunum. NESU er virkt í langflestum háskólum þar sem kennd er viðskipta- og/eða hagfræði.
Ísland
Á Íslandi er að finna ófáa viðskiptaháskóla og því leiðinlegt að segja frá því að einunig er einn skóli virkur á Íslandi. Viðskiptafræðinemar við Háskóla Íslands eru virkir í NESU.
Noregur
Viðskiptaháskólar Noregs hafa ekki verið virkir í nokkurn tíma.
Svíþjóð
Þrátt fyrir mikinn fjölda viðskiptaháskóla í Svíþjóð er enginn þeirra virkur þátttakandi í NESU.
Lögskilnaður
Íslenskar aðstæður
Á Íslandi er mögulegt að sækja um leyfi til lögskilnaðar í kjölfar skilnaðar að borði og sæng. Þá þurfa að vera liðnir sex mánuðir ef hjónin eru bæði sammála um lögskilnað, en tólf mánuðir ef eingöngu annað þeirra sækist eftir honum. Áður en leyfið er veitt þurfa að liggja fyrir skilnaðarkjör líkt og vegna skilnaðar að borði og sæng, nema almennt ekki lífeyrir, eða þau þurfa að vera kominn í ákveðinn farveg. Í lögum eru tilgreindar sérstakar aðstæður sem geta leytt til þess að aðili getur sótt beint um leyfi til lögskilnaðar án þess að fara í gegnum skilnað að borði og sæng. Sýslumenn geta veitt leyfi til lögskilnaður ef þau eru bæði sammála en ella verður að fá lögskilnað með dómi.
Skrifstofa
thumb|250px|Dæmigerð skrifstofa Skrifstofa getur átt annaðhvort við herbergi eða stærra rými þar sem fólk vinnur. Starfsemi margra fyrirtækja og samtaka fer fram á skrifstofum og mörg fyrirtæki hýsa höfuðstöðvarnar sínar í þeim. Skrifstofur eru hannaðar á ýmsan hátt en nú er algengt að hanna skrifstofur sem opin rými; það er að segja, starfsmenn vinna flestir eða allir við skrifborð í sama herbergi.
Á skrifstofum má finna meðal annars skrifborð, skrifborðsstóla, skjalaskápa, síma, tölvur og ljósritunarvélar. Á sumum nútíma skrifstofum eru þægileg húsgögn eins og sófar eða grjónastólar þar sem starfsmenn geta slappað af. Eldri skrifstofur skiptast oftast í lítil einkarými en þetta skipulag er nú ekki eins algengt og áður af því það er talið aðskilja starfsmenn og draga úr félagsanda.
Tvistur
thumb|[[Rásatákn fyrir tvist]] thumb|[[Rásatákn fyrir ljósnæman tvist]] thumb|[[Rásatákn fyrir ljóstvist]]
Tegundir tvista
Til er mismunandi gerðir tvista, t.d. ljóstvistur, sem gefur frá sér ljós þegar straumur fer um hann, ljósnæmur tvistur, innrauður tvistur, sem gefur frá sér innrautt ljós og leysitvistur, sem gefur frá sér leysigeisla. Tvistar eru nú til dags nær alltaf gerðir úr pn-hálfleiðara skeyti, einnig er hægt að búa til tvist úr rafeindalampa.
101 dalmatíuhundur
101 dalmatíuhundur (enska: 101 Dalmatians) er bandarísk Disney-kvikmynd frá árinu 1996 með Glenn Close í aðalhlutverki. Myndin er endurgerð á Disney-teiknimyndinni Hundalíf frá 1961 sem byggði á skáldsögu Hundrað og einn dalmatíuhundur eftir enska rithöfundinn Dodie Smith frá 1956. Framhaldsmyndin 102 dalmatíuhundar var gefin út árið 2000.
Talía (nafn)
Talía er íslenskt kvenmannsnafn.
632
Árið 632 (DCXXXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Varmar
Varmar er íslenskt karlmannsnafn.
Eduard Zeller
right|thumb|Eduard Zeller Eduard Zeller (22. janúar 1814 – 19. mars 1908) var þýskur heimspekingur og fornfræðingur.
Merkasta rit hans er Philosophie der Griechen (1844-52). Hann hélt áfram að auka við ritið og beturumbæta það í ljósi nýrra rannsókna. Síðasta útgáfa þess birtist árið 1902. Það var þýtt á flest evrópumál og hlaut viðurkenningu sem undirstöðurit um gríska heimspeki.
Náms- og starfsferill
Zeller fæddist í Kleinbottwar í Württemberg í Þýskalandi og hlaut menntun sína við háskólann í Tübingen. Á námsárum sínum var hann undir miklum áhrifum Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Árið 1840 varð hann Privatdozent í guðfræði við háskólann í Tübingen. Hann varð prófessor í guðfræði árið 1847 við háskólann í Berne og prófessor í guðfræði við háskólann í Marburg árið 1849. Stuttu seinna flutti hann sig yfir í heimspekideildina. Hann varð prófessor í heimspeki við háskólann í Heidelberg árið 1862 en fluttist til Berlínar árið 1872. Hann settist í helgan stein árið 1895.
Auk Philosophie der Griechen ritaði Zeller um guðfræði og heimspeki.
Fagvörur
Fagvörur er matvælafyrirtæki sem framleiðir matvæli fyrir íslenskan markað.
Fyrirtækið sinnir einnig sölu á tækjum fyrir efnaiðnað ásamt influtningi á pökkunarvélum.
Innflutningur
Fagvörur ehf. flytur inn eftirfarandi vörur:
Geirólfur
Geirólfur er íslenskt karlmannsnafn.
Einsleitnisreglan
Einsleitnisreglan er meginregla í ESB- og EES-rétti sem á að tryggja ákveðið samræmi í réttarkerfum aðildarríkjanna er kemur að framkvæmd löggjafar Evrópusambandsins og/eða Evrópska efnahagssvæðisins, eftir því hvort á við. Umrætt samræmi skiptist í jákvæða og neikvæða samræmingu, en það getur einnig flokkast í lágmarkssamræmingu og hámarkssamræmingu.
Guðbjörg Vilhjálmsdóttir
Guðbjörg Vilhjálmsdóttir er prófessor í náms- og starfsráðgjöf við Háskóla Íslands.
Einsleitnisreglan
Jákvæð og neikvæð samræming
Jákvæð samræming felur í sér breytingar eða setningu innlends regluverks í átt að samræmda regluverki Evrópusambandsins/Evrópska efnahagssvæðisins. Neikvæð samræming felur í sér að aðildarríkin skuli fjarlægja hindranir í regluverki sínu sem eru andstæðar fjórfrelsinu.
Lágmarkssamræming og hámarkssamræming
Lágmarkssamræming felur í sér að aðildarríki skuli tryggja ákveðið lágmarkssamræmi löggjafar sinnar við ESB- og/eða EES-gerðir. Hámarkssamræming felur í sér að aðildarríkin skuli ekki ganga of langt með setningu sérreglna. Aðildarríkjunum er oft veitt svigrúm til að ákveða hvernig þau vilja útfæra gerðirnar, með því að annaðhvort skilgreina tiltekið bil sem þau geta verið innan um, eða eingöngu með lágmarki eða hámarki.
Avebury
Avebury er mannvirki frá nýsteinöld sem samanstendur af risasteinum, staðsett við þorpið Avebury í Wiltshire í Englandi. Það er eitt stærsta og fínasta mannvirki frá nýsteinöld í Evrópu, og er um 5.000 ára gamalt. Þó Avebury sé eldra en Stonehenge, sem liggur 32 km fyrir sunnan, er það talið vera frá sömu öldinni. Avebury er staðsett á milli bæjanna Marlborough og Calne, við veginn A4. Að breskum lögum er Avebury friðað sem Scheduled Ancient Monument og er í eigu National Trust. Það er líka á Heimsminjaskrá UNESCO.
Guðbjörg Vilhjálmsdóttir
Menntun og störf
Guðbjörg lauk BA prófi í uppeldisfræði og heimspeki frá Háskóla Íslands 1982 og kennsluréttindum frá sama skóla ári síðar. Árið 1979 lauk hún diplómu í frönsku frá Háskólanum í Toulouse-le Mirail, Frakklandi. Hún lauk embættisprófi í náms- og starfsráðgjöf frá háskólanum í Lyon, Frakklandi árið 1985 og meistaragráðu í uppeldisfræði frá Sorbonne 1987. Guðbjörg lauk doktorsgráðu frá Hertfordshire háskóla í Englandi árið 2004. Guðbjörg starfaði sem námsráðgjafi í Kennaraháskóla Íslands frá 1987 til 1991, en það ár tók hún við kennslustjórastöðu í námi námsráðgjafa við Félagsvísndadeild Háskóla Íslands. Árið 1999 var Guðbjörg ráðinn lektor í náms- og starfsráðgjöf, hún fékk framgang í dósentsstöðu 2005 og síðan í prófessorsstöðu 2010. Árin 1991 til 2006 var Guðbjörg eini fasti kennarinn við greinina og stundaði doktorsnám meðfram fullu starfi frá árinu 1994. Nú er Guðbjörg prófessor í náms- og starfsráðgjöf við Félagsfræði,- mannfræði- og þjóðfræðideild.
Avebury
Mannvirkið samanstendur af nokkrum hringum af risasteinum, steinabrautum (e. stone avenues) og haugum.
Guðbjörg Vilhjálmsdóttir
Stjórnun og viðurkenningar
Guðbjörgu hafa verið falin trúnaðarstörf bæði innan og utan háskólans. Guðbjörg hefur tekið að sér þjónusturannsóknir og stefnumótunarverkefni í náms- og starfsráðgjöf fyrir bæði mennta- og menningarmálaráðuneytið og Reykjavíkurborg. Guðbjörg sat í stjórn Félagsvísindasviðs 2016 til 2018. Hún var deildarforseti Félags- og mannvísindadeildar 2016-2018 og sat í stjórn Félagsvísindastofnunar. Guðbjörg situr nú í stjórn Afreks- og hvatningasjóðs Háskóla Íslands. Hún veitti forstöðu Sérfræðisetri í ævilangri náms- og starfsráðgjöf árin 2009 til 2014. Meginverkefni á Sérfræðisetri voru samnorræn rannsókn á ráðgjöf við fullorðna sem kallast Voice of users, samstarf við mennta- og menningarmálaráðuneytið um stefnumótun í náms- og starfsráðgjöf og hönnun og þróun upplýsinga- og ráðgjafarvefsins næstaskref.is. Rannsóknin Voice of users er fyrsta samanburðarrannsókn í náms- og starfsráðgjöf á Norðurlöndum. Guðbjörg var formaður Félags íslenskra námsráðgjafa 1987-1989 og hlaut viðurkenningu félagsins 2006 og gerður heiðursfélagi Félags náms- og starfsráðgjafa 2016 fyrir störf sín í þágu greinarinnar.
Guðbjörg hefur verið virk í alþjóðlegu samstarfi og hlaut viðurkenningu National Career Development Association (NCDA) árið 2006 (NCDA International Award) fyrir störf sín við menntun náms- og starfsráðgjafa og stefnumótun. NCDA eru helstu samstök í náms- og starfsráðgjöf í Bandaríkjunum og eru hluti af American Counseling Association. Hún situr í stjórn European Society for Vocational Design and Counselling sem styður við rannsóknarstarf í náms- og starfsráðgjöf, m.a. með námskeiðum fyrir doktorsnema. Guðbjörg er í ritstjórn (directrice adjointe) Orientation Scolaire et Professionnelle sem er aðal rannsóknarritið í náms- og starfsráðgjöf í Frakklandi. Árið 2017 var Guðbjörg valin sem fulltrúi samtaka náms- og starfsráðgjafa á Norðurlöndum til að setjast í stjórn International Association for Educational and Vocational Guidance, sem eru einu alþjóðlegu samtökin á sviði náms- og starfsráðgjafar. Guðbjörg er nú varaforseti International Association for Educational and Vocational Guidance.
Francis Bacon (listamaður)
Francis Bacon (28. október 1909 – 28. apríl 1992) var írskur myndlistamaður og einn þekktasti listamaður 20. aldar. Hann er þekktastur fyrir martraðarkennd og grótesk málverk sín sem framfæra hina algjöru einsemd mannsins.
Ókind
Ókind er hljómsveit sem á rætur sínar að rekja til Seltjarnarness. Hljómsveitin lenti í öðru sæti Músíktilrauna árið 2002 og var Birgir Örn Árnason valinn efnilegasti bassaleikarinn. Hljómsveitin hefur gefið út tvær breiðskífur. Þá fyrri, Heimsenda 18, tóku þeir upp í hljóðverstíma sem þeir hlutu í verðlaun úr Músíktilraunum. Þá seinni, Hvar í Hvergilandi, tók Birgir Örn upp í þeirra eigin stúdíói og má þess geta að sú plata hlaut fullt hús stjarna þegar hún var gagnrýnd í Morgunblaðinu.
Hljómsveitin spilaði á tónleikum á skemmtistaðnum Amsterdam í ágúst 2006. Þetta voru síðustu tónleikar sveitarinnar, en það var einungis meðlimum Ókindar kunnugt þar til tveir meðlimanna staðfestu samstarfsslitin í viðtali í Morgunblaðinu skömmu eftir fyrrnefnda tónleika.
Meðlimir sveitarinnar hafa snúið sér að öðrum verkefnum, ýmist á vettvangi tónlistar eða annars, t.d. hefur Birgir lagt meiri áherslu á upptökustjórn og má þar m.a. nefna plötu Isidor, Betty takes a ride. Steingrímur Karl er nú í hljómsveitinni Moses Hightower þar sem hann spilar á hljómborð ásamt því að syngja. Hann hefur einnig verið meðlimur í öðrum böndum s.s. Glymskrattarnir, og Llama, auk þess sem hann hefur unnið ýmis verkefni sem píanó-/hljómborðsleikari.
Hljómsveitin tilkynnti um fyrirhugaða tónleika þann 4. september 2010, þá fyrstu í rúm fjögur ár.
Útgefin verk
einnig:
Kular að degi
Kular af degi er skáldsaga eftir Kristínu Mörju Baldursdóttur. Hún er frásögn kennslukonunnar Þórsteinu.
Koparbjörk
Koparbjörk (fræðiheiti: Betula albosinensis) er tegund af birkiætt. Hún vex í vestur og mið Kína. Þetta er lauffellandi tré sem verður um 25 m hátt. Einkennandi fyrir það er flagnandi brúnn börkurinn (rjómalitur nýflagnaður). Í reynd þýðir fræðiheitið albosinensis “hvítt, frá Kína”. Brúnir reklarnir koma að vori.
Njarðvíkurskriður
thumb|Krossinn á Njarðvíkurskriðunum Njarðvíkurskriður er sæbrött fjallshlíð milli Borgarfjarðar eystra og Njarðvíkur. Þar var löngum hættuleg leið, meðal annars vegna grjóthruns, en þó fjölfarin. Bílvegur var fyrst ruddur um Njarðvíkurskriður árið 1950.
Það orð hefur löngum legið á Njarðvíkurskriðum að þar hafi fyrr á tíð orðið fjölmörg alvarleg slys, en ekki eru þó til margar staðfestar frásagnir um slys þar. Sagt var að óvættur sem Naddi hét byggi í skriðunum og sæti þar um ferðamenn og gerði þeim mein. Naddi var sagður halda sig í Naddagili, djúpu gili fast norðan við skriðurnar. Átti hann einkum að vera skeinuhættur þegar farið var um skriðurnar eftir að dimma tók.
Þjóðsögur segja að Jón í Gilsárvallahjáleigu í Borgarfirði, sonur Björns skafins, hafi glímt við Nadda og verið að því kominn að tapa þegar hann hét því að ef hann hefði óvættina undir skyldi hann reisa krossmark í skriðunum. Náði hann þá að sigra Nadda og hrinda honum í sjó fram en komst sjálfur illa leikinn til bæja. Lét hann svo reisa kross í skriðunum og var á hann letruð áskorun á latínu til allra sem framhjá fóru að krjúpa og gera bæn sína.
Kross er enn í skriðunum og hefur verið endurnýjaður en ekki er víst hvenær hann var fyrst settur upp. Raunar er á honum ártalið 1306 en óvíst hvað er að marka það. Björn skafinn, faðir Jóns, var uppi um miðja 16. öld og hafi krossinn verið settur upp að frumkvæði Jóns hefur það verið eftir siðaskipti, en slíkir krossar tengjast yfirleitt kaþólskum sið.
Önnur sögn segir að krossinn hafi verið reistur eftir að presturinn á Desjarmýri hrapaði til bana í skriðunum þegar hann var á leið til messuhalds í Njarðvík.