cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Helga Marteinsdóttir
Helga Marteinsdóttir (1893 – 1979) var veitingakona ættuð frá Ólafsfirði. Hún rak skemmtistaðinn og veitingahúsið Röðul sem staðsettur var á horni Skipholts og Nóatúns. Hún hóf veitingarekstur á Röðli 66 ára gömul. Helga var ætið klædd í peysuföt við störf sín. Hún rak áður Vetrargarðinn í Tívolíinu í Vatnsmýrinni og aðrar veitingastofur í Reykjavík og á Akureyri.
It's Always Sunny in Philadelphia
Always Sunny In Philadelphia er bandarískur gamanþáttur. Aðalleikendur þáttarins eru þau Robert McElhenney (sem er einnig höfundur þáttana), Charlie Day, Kaitlin Olson, Glenn Howerton og Danny DeVito. Þátturinn var frumsýndur þann fjórða ágúst 2005 á bandarísku sjónvarpsrásini FX. Síðan þá hafa fimmtán þáttaraðir af þættinum verið gerðar, sú nýjasta frumsýnd í byrjun 2021. Rússnesk útgáfa þáttarins var frumsýnd tólfta maí 2014 á rússnesku sjónvarpsstöðini TNT. Útgáfan fékk nafnið В Москве всегда солнечно (V Moskve vsegda solnechno, It's Always Sunny in Moscow), og snerist í kringum vinahóp sem átti saman bar sem bar nafnið "Philadelphia" í Moskvu.
Sögusvið.
Þátturinn snýst um vinahóp í Fíladelfíu sem reka saman bar að nafni Paddy's Pub. Hópurinn samanstendur af Dennis (Howerton), eiganda barsins sem, hvað sem hann reynir, er oftast einhvern veginn plataður í uppátæki hinna; Mac (McElhenney), seinheppnum meðeiganda barsins, Dee (Olson), systir Dennis sem hópnum finnst gaman að gera grín að, oft að líkja henni við fugl, Charlie (Day), seinheppnum húsverði og meðeiganda barsins, og Frank (DeVito), manni sem ól Dee og Dennis upp. Hópurinn er sem heild afar seinheppinn og reynir oftar en ekki afar skuggalegar leiðir til að ná sér í pening.
Aðal.
Meðeigandi og sjálfsskipaður útkastari Paddy's. Hann er æskuvinur Charlie og háskólavinur Dennis. Hann er sonur síafbrotamanns sem hefur verið í fangelsi mestallt líf hans og móður sem er oftast fjarverandi tilfinningalega. Hann glímir við gríðarleg vandamál í sambandi við sjálfsmynd sína og grennist og fitnar í sífellu. Í gegnum þáttaraðirnar er gefið í skyn að Mac sé hommi og, í tólftu þáttaröð, kom hann út úr skápnum
Meðeigandi og húsvörður Paddy's. Æskuvinur Mac og háskólavinur Dennis og Dee. Hann er oft séður í senum þáttarins borða og drekka eitthvað sem hann ætti örugglega ekki að vera að innbyrða, eins og kattarmat, límmiða, málningu og klór. Hann er lesblindur og dálítið seinheppinn, en er samt mjög hæfileikaríkur tónlistarmaður.
Meðeigandi og aðal barþjónn á Paddy's, sem og tvíburabróðir Dee og sonur Frank. Í byrjun þáttana kemur hann fram sem klárasti og venjulegasti meðlimur hópsins, en er hægt og rólega afhjúpaður sem mest sjálfselski og siðblindi meðlimurinn. Hann er til í að gera næstum allt til að ná sér í konu. Hann er með heilt kerfi, D.E.N.N.I.S. kerfið, sem snýst í kringum það að hann gaslýsir og beitir konum tilfinningalegu ofbeldi til að reyna að ná þeim til að sofa með sér. Ef að kerfið virkar hendir hann oftast konunum til hliðar og kerfið byrjar aftur.
Pabbi Dennis og Dee, sem og aðaleigandi í Paddy's. Frank birtist fyrst í fyrsta þætti annarar þáttaraðar. Þar tilkynnir hann Dee og Dennis að hann og móðir þeirra eru að skilja, og hann ætli að gefa allan pening sinn til góðgerðarmála. Frank er miljarðamæringur, og var einu sinni farsæll viðskiptamaður, með sögu af ólöglegra viðskipta við allskonar karaktera. Í síðasta þætti þrettándu þáttaraðar hjálpar hann Mac að koma út úr skápnum við föður sinn.
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn (Japan)
Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn er stjórnmálaflokkur sem kennir sig við hægristefnu í Japan. Forseti hans er Fumio Kishida. Flokkurinn hefur stjórnað Japan að mestu síðan 1955, að undanskyldum tveimur tímabilum í stjórnarandstöðu árin 1993 til 1994 og 2009 til 2012.
Moldskjalda
Moldskjalda (fræðiheiti: Tricholoma terreum) er meðalstór hattsveppur af skjölduætt. Moldskjalda er með hvítan staf og fanir en gráa hettu, daufa lykt og bragð. Moldskjalda vex helst í þyrpingum í blandskógum, einkum með furu og er mest áberandi á haustin.
Moldskjalda er nauðalík gráskjöldu sem vex í birkiskógum.
Moldskjalda er talin sæmilega æt.
Vífilfell
Vífilfell var íslenskur drykkjaframleiðandi og matvæladreifingaraðili. Fyrirtækið var stofnað af Birni Ólafssyni kaupmanni 1. júní 1942 til að framleiða drykkjarvörur undir sérleyfi frá Coca Cola fyrir íslenskan markað. 2001 sameinaðist fyrirtækið fyrirtækinu Sól-Víking undir merkjum Vífilfells. Síðan hefur framleiðsla ávaxtadrykkja á borð við Svala og ölgerð Viking og Thule farið fram innan vébanda fyrirtækisins. Ölgerð Vífilfells fer fram í verksmiðju Víking að Furuvöllum á Akureyri.
Harðsperrur
Harðsperrur eru afleiðing skemmda sem verða í vöðvum þegar þeir framkvæma vinnu. Harðsperrur koma helst þegar vöðvi myndar kraft um leið og hann lengist en það kallast eftirgefandi vöðvastarf eða bremsukraftur. Vöðvasýni úr vöðva einstaklings sem finnur fyrir harðsperrum sýnir að vöðvafrumurnar eru skemmdar og venjulegri uppröðun samdráttarpróteina frumanna er raskað. Einnig finnast í blóðsýnum prótein og önnur efni sem venjulega eiga aðeins að finnast inni í vöðvafrumunum. Sýnir það að frumuhimna vöðvafruma hefur rofnað eða orðið lek.
Harðsperrurnar koma oft ekki fram fyrr en nokkrum klukkutímum eftir að skemmdirnar eiga sér stað, þegar bólgusvörun og viðgerðarferli eru farin af stað í vöðvunum. Við það virðast losna boðefni sem erta sársaukataugar í vöðvunum og mynda sársaukann sem við köllum harðsperrur. Mjög misjafnt er þó hvað sársaukinn er lengi að koma fram. Rannsóknir hafa ekki getað sýnt fram á að myndun mjólkursýru í vöðvafrumum auki á neinn hátt líkur á vöðvaskemmdum né harðsperrum. Harðsperrur tengjast því ekki mjólkursýrumyndun í vöðvafrumunum eftir því sem best er vitað en útbreiddur misskilningur er að svo sé.
Vöðvafrumur og vöðvavefur hefur mjög mikla hæfileika til viðgerða og endurnýjunar. Vægar harðsperrur virðast því tiltölulega meinlausar þó að menn ættu að forðast mjög miklar harðsperrur. Þjálfun dregur úr skemmdum sem vöðvar verða fyrir í áreynslu og þar af leiðandi harðsperrum. Mælt er með teygjum til að minnka harðsperrur. Er það þó umdeilt
Frank Ocean
Christopher Francis Ocean (f. Christopher Edwin Breaux; 28. október 1987), betur þekktur undir sviðsnafni sínu Frank Ocean, er bandarískur söngvari og lagahöfundur frá New Orleans, Louisiana. Ocean byrjaði feril sinn á því að semja nafnlaust lög fyrir tónlistarmenn eins og Brandy Norwood, Justin Bieber og John Legend. Árið 2010 náðu lögin „Novacane“ og „Swim Good“ gríðalegum árangri og vöktu áhuga hjá tónlistarfólki eins og Kanye West, Beyoncé Knowles og Jay-Z og þar af leiðandi birtust lögin á plötunni Watch the Throne með West og Jay-Z.
Árið 2012 lenti Ocean í öðru sæti á BBC's Sound of 2012-listanum. Fyrsta platan hans Channel Orange sem hann gaf út í júlí 2012 á plötunni voru til dæmis lögin „Thinkin Bout You“, „Lost“ og „Sweet Life“.
Æskuár
Christopher „Lonny“ Breaux fæddist 28. október 1987 í Kaliforníu. Þegar hann var um það bil fimm ára flutti hann til New Orleans, Louisiana. Þegar Frank var unglingur safnaði hann sér pening með því að slá gras, ganga með hunda og þrífa bíla fyrir þá sem vildu, til þess að hann gæti borgað fyrir tíma í stúdíóinu.
Einkalíf
Árið 2010 breytti hann nafninu sínu úr Christopher Breaux yfir í Christopher Francis Ocean í gegnum löglega vefsíðu. Ocean var einn af fyrstu afrískættuðu amerísku tónlistarmönnum til þess að viðurkenna samkynhneigð sína.
Einkirningasótt
Einkirningasótt smitast með munnvatni, oft með kossum eða með því að drekka úr sama glasi og einhver sem er sýktur. Afar sjaldgæft er að einkirningasótt smitist með blóði eða sæði. Einkenni geta verið margar vikur að koma fram (4–7 vikur) og á þessum tíma er fólk samt smitandi. Sýkingin er mest smitandi fyrstu 6 vikurnar, en fólk getur þó verið smitandi í allt að 1½ ár.
Einkirningasótt er algengust hjá ungu fólki á aldrinum 15 til 24 ára. Sýkingin er það algeng að 95% af fullorðnum hefur komist í tæri við hana og myndað ónæmi, þó ekki hafi allir fengið sýkingu. Aðeins 15–20% unglinga sem komast í tæri við Epstein-Barr veiruna fá einkirningasóttar-sýkingu, hlutfallið er 40% hjá fullorðnum.
Nafnið einkirningasótt vísar til þess að mikil fjölgun verður í ákveðinni gerð hvítra blóðkorna sem kallast einkjörnungar vegna þess að þeir hafa einn kringlóttan frumukjarna, flokkurinn inniheldur stórátfrumur og angafrumur.
Einkirningasótt getur leitt til langvarandi síþreytu.
William Stanley Jevons
right|thumb|William Stanley Jevons William Stanley Jevons (1. september 1835 - 13 ágúst 1882) var enskur hagfræðingur og rökfræðingur. Jevons var einn af þrem mönnum sem að samtímis fóru fram með svokallaða jaðarbyltingu. Hver fræðimaður þróaði kenninguna um jaðar hagkvæmni til að skilja og útskýra hegðun neytenda. Kenningin hélt því fram að gagnsemi hverjar viðbótareiningar vöru sé minna og minna fyrir neytandann. Framlag Jevons til jarðar byltingarinnar í hagfræði seint á 19. öld staðfesti orðspor hans sem leiðandi stjórnmálahagfræðingur og rökfræðingur þess tíma.
Ævi og störf
Jevons fæddist í liverpool, Lancashire, Englandi. Foreldrar hans voru Thomas Jevons, járnkaupa maður og Mary Anna Jevons. Hann stundaði nám við University College School í London þar sem að hann lærði efnafræði og grasafræði á árunum 1851-1853. Árið 1854 neyddist Jevons að hætta í námi sínu vegna gjaldþrots föður síns. Hann fór að starfa sem efnafræðingur í Sydney, Ástralíu, þar sem hann dvaldi í 5 ár. Meðan að dvöl hans stóð yfir fékk hann brennandi áhuga á hagfræði og hóf aftur nám þegar hann snéri heim til Bretlands árið 1859. Á svipuðum tíma byrjar hann að skrifa sína fyrstu bók sem hann síðan gefur út árið 1862, General Mathematical Theory of Political Economy og hefur henni verið lýst sem upphafs stærðfræðilegra aðfeðra í hagfræðinni.
Jevons vakti athygli fyrir rit sitt The Coal Question (1865) þar sem hann vakti athygli á því að kolanámur Englands myndu ganga til þurrðar vegna vaxandi eftirspurnar eftir orku. Þar sem kol væru takmörkuð auðlind, sem gæti gengið til þurrðar væri óskynsamlegt að reiða sig á hagvöxt sem krefðist æ vaxandi kolanotkunar. Ritið er talið eitt af mikilvægustu fyrstu framlögunum til auðlindahagfræði.
Mikilvægasta rit Jevons er Principles of science og The theory of political economy (1871) þar sem hann setti kenningar sínar fram með heilstæðum hætti. Ritið er meðal þeirra sem talið er marka upphaf jaðarbyltingarinnar í hagfræði.
Jevons giftist Harriet Ann Taylor árið 1867, hún var dóttir John Edward Taylor sem var stofnandi dagblaðsins Manchester Guardian sem var síðan breytt í The Guardian. Jevons glímdi við heilsubrest og þá sérstaklega svefnleysi. Þau áttu þrjú börn og fluttu til London árið 1876 þar sem hann starfaði hjá University College. Hann druknaði árið 1882, einungis 46 ára gamall nálægt Hastings, Suður Englandi.
Notagildi
William Stanley Jevons var einn af þremur hagfræðingum sem taldir eru upphafsmenn jaðarbyltingarinnar. Hinir tveir eru Léon Walras og Carl Menger. Þeir settu allir hugmyndir sínar fram á sama tíma án vitneskju af rannsóknum eða kenningum hvors annars. Þeir bjuggu allir í ólíkum löndum, Jevons bjó í Liverpool á Englandi, Walras í Lausanne í Sviss og Menger í Vínarborg í Austurríki. Jevons var fyrstur þeirra þriggja til að beita tækjum og hugtökum jaðargreiningar í grein sem hann birti 1863, General Mathematical Theory of Political Economy. thumb|William Stanley Jevons Kenning þeirra Jevons, Walras og Menger er að verð vöru sé byggt á notagildi hennar, og að notagildi hverrar vöru minnki eftir því sem meira er notað af henni, þ.e. jaðarnyt vöru falli. Tökum dæmi um brauð, ef maður er svangur hefur fyrsta brauðsneiðinn með mikill nyt fyrir mann, en með hverri sneið þá minnkar notagildið og á endanum er maður orðinn saddur, þá verða nytjarnar á annarri sneið engar eða neikvæðar. William Stanley Jevons hélt áfram með kenninguna um jaðarnytjar og fann út að hámörkun nytja er ekki til staðar nema öll neysla sé hlutfallslega jöfn. Höldum áfram með dæmið um brauð en bætum súkkulaði við, segjum að í byrjun við eigum hver brauðsneið gefi 10 nytjar og hvert súkkulaði gefi 12 nytjar en bæði kosta þau 500kr, segjum svo að hvert auka súkkulaði og brauð gefi okkur 0 nytjar þar sem við værum kominn með ógeð af hvoru eftir eitt stykki, ef við ættum 1000kr þá væri best að kaupa eina brauðsneið og eitt súkkulaði til að hámarka nytjar okkar. Jaðarnytjar ákvörðuðu því hvað neytendur væru tilbúnir til að greiða fyrir vöru.
Þversög Jevons
William Stanley Jevons er einnig þekktur fyrir Þversögn Jevons (e Jevons Paradox). Kenninguna setti hann fram í The Coal Question (1865), þar sem hann fjallaði um afleiðingar þess að hagvöxtur á tímum iðnbyltingarinnar reiddi sig á takmarkaða auðlind, kol.
Spurningin hans var hvort breskt efnahagslíf gæti reitt sig á áframhaldandi framleiðsluaukningu og haldið stöðu sinni sem helsta iðnríki veraldar. Hann benti á að hægt væri að framleiða orku með öðrum hætti, vatnsvirkjunum, sólarorku og timbri úr skógum Bretlands. Takmörk væru hins vegar fyrir því hversu mikla orku hægt væri að framleiða úr timbri, þar sem það væri auðlind sem endurnýjaði sig hægt. Kol væru hins vegar takmörkuð auðlind, og því væri óhugsandi að reiða sig á þau til ókominnar framtíðar. Talið var að framleiðslan gæti ekki aukist jafn hratt og hún hafði gert. Ef framleiðslan héldi áfram að aukast með sama hraða og hún hefði gert síðustu 80 ár þá myndu kolabirgðir englands ganga til þurrðar á næstu 100 árum.
Jevons benti á að bætt nýting á orku, þ.e. tækniframfarir, lækka orkuverð, sem leiðir aftur til aukinnar eftirspurn og neyslu, og þar með eftirspurnar eftir orku. Tækniframfarir myndu því auka eftirspurn eftir (kolum) orku, þvert á það sem margir höfðu talið og því myndi framboð þeirra þverra fyrr en síðar.
Þversagnarkenningin felst í því að aukin skilvirkni í notkun framleiðsluþátta leiði ekki til minni heildarnotkunar á þeim framleiðsluþætti, þar sem eftirspurnin eykst hraðar. Það væri því ekki hægt að gefa sér að tækniframfarir myndu leiða til minni eftirspurnar eftir takmörkuðum framleiðsluþáttum. Þversögnin Jevons hefur fengið mikla athygli í auðlindahagfræði og í rannsóknum á sjálfbærum hagvexti.
The Guardian
The Guardian (nefnt The Manchester Guardian þar til 1959) er breskt dagblað í eigu Guardian Media Group. Það var stofnað árið 1821 og er ólíkt öðrum breskum dagblöðum í því að vera í eigu stofnunar, Scott Trust. Það kemur út alla daga vikunnar nema sunnudaga í pappírstærðum Berliner. Aðalskrifstofurnar dagblaðsins eru í London og Manchester. The Guardian er miðvinstri dagblað.
Árið 2009 var daglega dreifing The Guardian á Bretlandi um það bil 358.844 eintaka, eftir The Daily Telegraph og The Times, en á undan The Independent. Vefsíða The Guardian, guardian.co.uk, er ein mesta heimsótt vefsíða á ensku.
Hreisturvængjur
Hreisturvængjur (fræðiheiti Lepidoptera) er einn tegundaríkasti ættbálkur skordýraflokksins, hann inniheldur m.a. fiðrildi, mölflugur og skútufiðrildi.
Flokkun
Fiðrildi eru ekki með almennt viðurkennda flokkun. Allt eftir heimild, er notuð mismunandi kerfi og flokkun, stakar tegundir geta verið með mörg mismunandi fræðiheiti. Hafa skal vara á að fjöldi flokkunarkerfa eru ekki staðfestur með ströngum vísindalegum aðferðum.
Rhopalócera - Dagfiðrildi :
Heterócera/Heteroneura - Náttfiðrildi: Bombycidae - Silkifiðrildaætt: Coleophoridae - Pysjufiðrildaætt: Geometridae - Fetafiðrildaætt eða Fetarafiðrildi: Noctuidae - Yglufiðrildaætt, Uglufiðrildi, Kaupmannsfiðrildi eða eiginleg náttfiðrildi:
Tenglar
https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/hexapoda/insecta/fidrildi-lepidoptera Fiðrildi Náttúrufræðistofnun íslands
Þóra Arnórsdóttir
thumb|Þóra Arnórsdóttir, vor 2020 Þóra Arnórsdóttir (f. 18. febrúar 1975 í Reykjavík) er íslensk fjölmiðla- og heimildamyndagerðarkona og upplýsingafulltrúi. Hún starfað í fjölmiðlum frá árinu 1998 til 2023. fyrst í útvarpi en síðan sem sjónvarpsfréttamaður um árabil. Þóra starfaði sem umsjónarmaður og síðar ritstjóri Kastljóss á RÚV á árunum 2009-2017. Hún hefur verið ritstjóri Kveiks, fréttaskýringaþáttar RÚV, frá því að þátturinn hóf göngu sína árið 2017.
Þann 4. apríl 2012 tilkynnti hún forsetaframboð sitt gegn sitjandi forseta, Ólafi Ragnari Grímssyni. Hún hlaut um þriðjung atkvæða en Ólafur Ragnar Grímsson rúman helming. Framboðið skapaði töluverða umræðu bæði innanlands og utan   um kynjajafnrétti, en Þóra fæddi sitt þriðja barn, dóttur, í miðri kosningabaráttunni.
Menntun
Þóra er stúdent frá Menntaskólanum við Hamrahlíð, er með B.A. gráðu í heimspeki frá Háskóla Íslands og Háskólanum í Genúa á Ítalíu og M.A. gráðu í alþjóðastjórnmálum og þróunarhagfræði frá Johns Hopkins University School of Advanced International Studies (SAIS) í Bologna, Ítalíu og Washington, D.C., Bandaríkjunum. Hún var valin Yale World Fellow árið 2014. „Verkefni Yale World Fellows er að rækta og valdefla net alþjóðavæddra leiðtoga sem eru staðráðnir í að gera heiminn að betri stað,“ segir um verkefnið á heimasíðu þess.
Starfsferill
Þóra hefur meðal annars gert heimildarþáttaröðina Hrunið (2009), myndina Útlagar (2009), um Dalai Lama og tíbetskt samfélag á Indlandi, Inndjúpið (2013), þáttaröð um síðustu bændurna við Ísafjarðardjúp og Brautryðjendur (2014), þar sem rætt er við íslenskar konur sem ruddu brautina á ýmsum sviðum mannlífsins. Hún stýrði einnig spurningaþættinum Útsvari ásamt Sigmari Guðmundssyni í 10 ár, 2007-2017. Allir þættirnir hafa verið tilnefndir til Eddu-verðlauna.
Lensulúpína
Lensulúpína (fræðiheiti: Lupinus angustifolius ) er 40 til 80 sentimetra há ein eða tvíær jurt af ertublómaætt. Hún er ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu og hefur verið ræktuð þar lengi til fóðurs og sem grænn áburður.
Þóra Arnórsdóttir
Starfsferill
Þóra var tilnefnd sem sjónvarpsmaður ársins árin 2007, 2010, 2011 og 2012 og fékk áhorfendaverðlaun ársins 2012. Hún var einnig tilnefnd til Blaðamannaverðlaunanna 2009 og 2010.
Lensulúpína
Afbrigði: Í samvinnu við Rhizobium-gerla getur lúpínan unnið köfnunarefni úr andrúmsloftinu. Er það helst Bradyrhizobium lupinii eða nýlega uppgötvuð tegund: Kribbella lupini.
Þóra Arnórsdóttir
Starfsferill
Fréttaskýringaþátturinn Kveikur hefur einnig hlotið þrenn Edduverðlaun, í flokki frétta-og viðtalsþátta og sem sjónvarpsefni ársins.
Árið 2023 hætti Þóra hjá Rúv og hóf störf sem forstöðumaður samskipta og upplýsingamiðlunar hjá Landsvirkjun.
Einkalíf
Sambýlismaður Þóru er Svavar Halldórsson (f. í Vestmannaeyjum, 10. apríl 1970). Þau eiga þrjú börn og þrjár dætur úr fyrra sambandi hans. Faðir Þóru var Arnór Hannibalsson (1934-2012), heimspekiprófessor. Móðir hennar var Nína Sæunn Sveinsdóttir (1935-2018), viðskiptafræðingur og framhaldsskólakennari.
Mobutu Sese Seko
Mobutu Sese Seko Kuku Ngbendu Wa Za Banga (nafnið merkir „stríðsmaðurinn sem skilur eftir sig slóð af eldi“ eða „stríðsmaðurinn sem býður aldrei ósigur vegna þreks síns og óbilandi viljastyrks, er alvaldur og skilur eftir sig eld er hann heldur til nýrra landvinninga“), fæddur Joseph-Désiré Mobutu (14. október 1930 – 7. september 1997) var einræðisherra og forseti Austur-Kongó (sem Mobutu gaf nafnið Saír árið 1971) frá 1965 til 1997.
Þegar Mobutu komst til valda stofnaði hann gerræðislega stjórn, makaði sjálfur krókinn á kostnað ríkisins og reyndi að hreinsa burt öll áhrif nýlenduvæðingar í Kongó. Hann naut mikils stuðnings frá Bandaríkjunum og Bretlandi vegna andkommúnískra sjónarmiða sinna.
Á meðan á Kongódeilunni stóð árið 1960 hjálpuðu belgískar hersveitir Mobutu að fremja valdarán gegn þjóðernissinnaðri ríkisstjórn Patrice Lumumba. Lumumba var fyrsti lýðræðislega kjörni leiðtogi Kongó en honum var fljótt steypt af stóli af Mobutu og hann síðan framseldur aðskilnaðarsinnum í Katanga-ríki, sem tóku hann af lífi. Mobutu gerðist síðan leiðtogi hersins og tók sér formlega völd eftir annað valdarán árið 1965. Mobutu rak stefnu „áreiðanlegrar þjóðernisímyndar“ og breytti því nafni landsins í Saír árið 1972 og sínu eigin nafni í Mobutu Sese Seko árið 1972.
Mobutu setti á fót flokksræði þar sem öll völd voru í hans höndum. Hann hvatti einnig til mikillar foringjadýrkunar á sjálfum sér. Á valdatíð sinni byggði Mobutu upp afar miðstýrt ríki og safnaði sjálfur miklum auðæfum með því að arðræna það. Því er stjórnarfar hans jafnan talið þjófræði. Þjóðin þurfti að glíma við mikla verðbólgu, skuldir og stöðuga gjaldfellingu. Árið 1991 leiddu efnahagsörðugleikar til þess að Mobutu féllst á að deila völdum með leiðtogum stjórnarandstöðunnar en hann notaði þó hervald til að koma í veg fyrir verulegar breytingar til ársins 1997. Það ár ráku uppreisnarmenn undir stjórn Laurent-Désiré Kabila hann úr landinu með stuðningi rúandskra og úgandskra hermanna í fyrra Kongóstríðinu. Mobutu var þá sárþjáður af krabbameini í blöðruhálskirtli og lést þremur mánuðum síðar í Marokkó.
Mobutu var alræmdur fyrir spillingu og frændhygli. Talið er að hann hafi dregið sér andvirði um 4–15 milljarða Bandaríkjadala úr ríkissjóði á valdatíð sinni. Auk þess var hann þekktur fyrir eyðslusemi og var vanur að fara reglulega í dýra verslunarleiðangra til Parísar á lúxusflugvélum. Mobutu réð yfir Austur-Kongó í rúma þrjá áratugi og var þekktur fyrir stöðug brot á mannréttindum. Ásamt Idi Amin er hann talinn hinn „dæmigerði afríski einræðisherra“.
Hannes Finnsson
Hannes Finnsson (8. maí 1739 – 4. ágúst 1796) fæddist í Reykholti í Borgarfirði. Var hann sonur prestshjónanna þar, séra Finns Jónssonar, sem síðar varð biskup í Skálholti, og Guðríðar Gísladóttur.
Hannes útskrifaðist aðeins 16 ára úr Skálholtsskóla vorið 1755 og hélt þegar um sumarið til guðfræðináms við Hafnarháskóla. Reyndi hann þar að auki að kynnast sem flestum greinum, einkum náttúruvísindum, þjóðhagfræði og stærðfræði, auk norrænna fræða. Náði hann einnig góðri kunnáttu í latínu, grísku, hebresku, frönsku og þýsku. Embættispróf í guðfræði tók hann 1763. Á þeim 12 árum, sem Hannes dvaldist samfleytt í Kaupmannahöfn, kynntist hann mörgum helstu fræðimönnum Danmerkur og velunnurum þeirra. Komst hann í einstaka aðstöðu til grúsks og fræðastarfa og nýtti hann sér það samviskusamlega.
1767 sneri Hannes heim í Skálholt til aðstoðar föður sínum við ýmis fræðistörf og var þar næstu 3 árin. 1770 hélt hann aftur til Kaupmannahafnar og dvaldi þar næstu 7 árin við störf í íslenskum fræðum, m.a. útgáfu á fornritum og þeirri miklu kirkjusögu, sem faðir hans hafði sett saman. Á þessum árum gerði hann ferð til Stokkhólms að skoða handrit og er ferðasagan til á prenti.
Hannes var vígður aðstoðarbiskup til Skálholts 1777 af Harboe Sjálandsbiskupi. Finnur biskup var farinn að eldast og vildi fá soninn sér til halds og trausts með það fyrir augum, að hann yrði síðar eftirmaður hans. Finnur lét af embætti árið 1785 og var Hannes þá einn biskup. Árið áður höfðu Suðurlandsskjálftar lagt Skálholtsstað meira og minna í rúst og var nú svo komið, að flytja átti biskupsstólinn til Reykjavíkur. Hannes keypti þá Skálholtsstað og fékk að sitja þar áfram sem hann og gerði til æviloka. Hannes var tvígiftur. Fyrri kona hans var Þórunn Ólafsdóttir Stefánssonar stiftamtmanns en hún dó í bólunni 1786. Tveir synir þeirra dóu ungir. 1789 kvæntist hann Valgerði Jónsdóttur sýslumanns frá Móeiðarhvoli. Fjögur börn þeirra komust öll á legg og er af þeim komin Finsen-ættin (Hannes hafði kallað sig Finsen á Kaupmannahafnarárum sínum).
Á síðustu æviárunum skrifaði Hannes tvö merkustu rit sín: Um mannfækkun af hallærum á Íslandi og Kvöldvökur.
Hannes dó hinn 4. ágúst 1796 í Skálholti eftir skyndileg veikindi.
Tenochtitlán
thumb|right|Líkan af hofhverfinu í Tenochtitlán. Tenochtitlán (upphaflega á nahúatl-tungumálinu: Mēxihco-Tenōchtitlan [meːˈʃíʔ.ko te.noːt͡ʃ.ˈtí.t͡ɬan]) var borgríki asteka á eyju í Texcocovatni í Mexíkódal. Borgin var stofnuð 20. júní 1325. Hún var höfuðborg ríkis asteka þar til Spánverjar lögðu hana undir sig sumarið 1521 og jöfnuðu að hluta við jörðu í kjölfarið. Þeir reistu síðan Mexíkóborg á grunni gömlu borgarinnar og rústir Tenochtitlán má enn sjá í miðborg Mexíkóborgar.
Í borginni bjuggu rúmlega 200.000 manns þegar hún var hertekin af Spánverjunum. Fremstur í flokki Spánverja var herforinginn Hernán Cortés sem að hafði reynt lengi að ná borginni á sitt vald. Þegar það tókst voru ekki nema 40.000 Astekar eftir í borginni.
Þar sem borgin var byggð á stöðuvatninu Texcoco koma stundum flóð frá vatninu inn í Mexíkóborg og er það eitt af stærstu vandamálum borgarinnar.
Byggingar Tenochtitlán voru gerðar úr timbri eða leir og þökin úr stráum. Mikið af pýramídum voru í borginni en voru þeir gerðir úr steini. Einn þekktasti pýramídi borgarinnar hét Pýramídinn mikli í Tenochtitlán og reis hann í 50 metra hæð yfir borgina. Pýramídinn var rifinn af Spánverjunum árið 1521 til að rýma fyrir húsin þeirra. Astekar stunduðu mannfórnir og voru pýramídarnir gerðir til þess.
Skagafjarðarsýsla
350px|thumb|
Skagafjarðarsýsla var ein af sýslum Íslands. Sýslur eru ekki lengur stjórnsýslueiningar á Íslandi, en nafnið er enn notað til að vísa til svæðisins.
Skagafjarðarsýsla nær yfir allan Skagafjörð. Vestan við sýsluna er Austur-Húnavatnssýsla og Eyjafjarðarsýsla austan við. Skagafjarðarsýsla einkennist af firðinum sjálfum og landið upp af honum er mikið landbúnaðarhérað.
Sveitarfélög
Aðeins eitt sveitarfélag er í sýslunni (fyrrverandi innan sviga):
Kjördæmið
Skagafjarðarsýsla var kjördæmi í Alþingiskosningum uns Norðurlandskjördæmi vestra var myndað 1959.
Falco (tónlistarmaður)
Falco (fæddur 19. febrúar 1957 í Vín; dáinn 6. febrúar 1998) var austurrískur söngvari og lagahöfundur.
Ensími
Ensími getur átt við:
Atli Harðarson
Atli Vilhelm Harðarson (fæddur 6. janúar 1960 í Biskupstungum á Íslandi) er íslenskur heimspekingur og háskólakennari.
Atli kenndi við Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi frá 1986 til 1996 og frá 1998 til 2011. Hann kenndi við Menntaskólann að Laugarvatni árin 1996 til 1998. Árið 2001 varð hann aðstoðarskólameistari Fjölbrautaskóla Vesturlands og skólameistari sama skóla 2011. Frá haustinu 2014 hefur Atli kennt við Menntavísindasvið Háskóla Íslands. Hann hefur einnig fengist við rit- og fræðastörf, skrifað bækur og birt greinar um heimspeki, bókmenntir og tölvunarfræði og þýtt ljóð og heimspekirit.
Menntun
Atli gekk í Barnaskóla Biskupstungna og lauk námi þaðan árið 1974. Hann lauk landsprófi árið 1975 frá Skálholtsskóla og nam eftir það við Menntaskólann að Laugarvatni þaðan sem hann lauk stúdentsprófi af eðlisfræðideild árið 1979. Að stúdentsprófi loknu hélt hann til Reykjavíkur í háskólanám. Hann nam heimspeki við Háskóla Íslands og lauk B.A.-gráðu í heimspeki og bókmenntum árið 1982. Þaðan lá leiðin til Bandaríkjanna. Atli hlaut M.A.-gráðu í heimspeki frá Brown University í Providence á Rhode Island árið 1984. Árið 2013 lauk hann doktorsprófi við Menntavísindasvið Háskóla Íslands en doktorsritgerð hans nefnist In what sense and to what extent can organised school education be an aims-based enterprise? Hann hefur einnig lokið námi til kennsluréttinda frá Háskóla Íslands.
Heimspeki
Fram til 2010 snerust heimspekileg skrif Atla einkum um stjórnspeki, þekkingarfræði og frumspeki auk sögu heimspekinnar. Eftir það hefur hann einkum fjallað um heimspeki menntunar.
Í bókinni Af jarðlegum skilningi frá árinu 2001 heldur Atli fram veraldarhyggju í anda skoska heimspekingsins Davids Hume, sem þó er færð í nútímahorf með hliðsjón af líffræði og tölvufræði samtímans. Í þekkingarfræði hefur efahyggja verið Atla hugleikin umfram önnur efni. Í bókinni Í sátt við óvissuna frá árinu 2009 rökstyður hann að ómögulegt sé að hrekja heimspekilega efahyggju.
Nýjasta bók Atla, Tvímælis frá árinu 2019, er tilraun til að beita aðferðum stjórnmálaheimspeki til að skilja skólakerfi nútímans.
Ratchet & Clank (kvikmynd)
Ratchet & Clank (enska: Ratchet & Clank) er bandarísk-kvikmynd frá árinu 2016, framleidd af Rainmaker Entertainment og Gramercy Pictures. Leikstýrt af Kevin Munroe.
Tenglar
https://kvikmyndir.is/mynd/?id=9662
Héðinn Steingrímsson
Héðinn Steingrímsson (11. janúar 1975) hefur þrisvar unnið Íslandsmeistaratitilinn í skák, auk þess sem hann varð heimsmeistari í aldursflokknum U12 árið 1987. Hann er 5. hæsti íslenski skákmaðurinn út frá FIDE rating.
Arndís auðga Steinólfsdóttir
Arndís hin auðga Steinólfsdóttir var landnámskona.
Um hana segir í Landnámabók:
Horst Köhler
thumb|Horst Köhler Horst Köhler (fæddur 22. febrúar 1943) var forseti Þýskalands frá 1. júlí 2004 - 31. maí 2010.
Mario Party 8
Mario Party 8 er vinsæll leikur og er það 8. leikurinn í Mario Party seríunni. Mario Party 1-3 kom á Nintendo 64,4-7 á Nintendo Gamceube og nú 8. leikurinn á nýustu wii tölvuna. þessi leikur er eins konar borðspil og inniheldur fullt af minileikjum. Allt að fjórir geta spilað saman.
Arnbjörg (landnámskona)
Arnbjörg var landnámskona. Hún bjó á Arnbjargarlæk í Borgarfirði.
Wisentgehege Springe
thumb|right|250px|Wisentgehege Springe-dýragarðurinn Wisentgehege Springe er dýragarður í Neðra-Saxlandi í Þýskalandi.
Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu
Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu, oft kallaðir Þeir samurai bláu, spila fyrir hönd Japans á alþjóðlegum vettvangi, og líta stjórn Japanska knattspyrnusambandsins. Liðið hefur unnið asíubikarinn fjórum sinnum það er árin 1992,2000,2004 og 2011,1968 náðu þeir í Brons á Ólympíuleikunum, þeir hafa einnig tekið þátt á mörgum Heimsmeistararmótunum með ágætum árangri. Gullaldarár liðsins voru 1998-2004 enn á þeim árum spilaði einn af þekktustu fótboltamönnum heims með liðinu Hidetoshi Nakata á þeim árum voru þeir þekktir fyrir að spila léttleikandi og skemmtilegan enn jafnframt agaðan fótbolta. 2019 tóku þeir þátt í Copa América sem gestaþjóð enn komust ekki áfram. Á HM 2022 í Katar afrekuðu þeir að sigra tvö fyrrum heimsmeistaralið, en Japanir unnu 2–1 sigra á móti bæði Þjóðverjum og Spánverjum.
Þjálfarateymi
thumb|150px|[[Hajime Moriyasu, Núverandi þjálfari Japana]]
Þekktir Leikmenn
thumb|right|Þekktasti leikmaður Japana hingað til innan sem utan vallar Hidetoshi Nakata á æfingu með landsliðinu á HM 2006 Í Þýskalandi
Flest mörk
150px|thumb|right|Keisuke Honda hefur skorað 37 mörk fyrir Japan
Áströlsk mál
Áströlsk frumbyggjamál eru um 200 talsins. En mælendur þeirra eru um 50.000 (2009). Þessum málum hefur verið skipt í 24 flokka sem taldir eru skyldir innbyrðis. Áströlskum málum hefur fækkað um helming frá því á 18. öld og mörg þeirra sem enn standa eru í útrýmingarhættu.
Þótt áströlsku málin séu æði ólík að málfræðilegri byggingu eru nokkur atriði þeim sameiginleg. Orðaröð í setningum er mjög lík. Nefnifall hefur yfirleitt tvö form, annað sem notað er með áhrifalausum sögnum, hitt með áhrifssögnum til að tákna gerenda. Í beyginarkerfum margra málanna er að finna andlagsfall, eignarfall, verkfærisfall og staðarfall. Lýsingarorð fara á eftir nafnorðum. Sagnorð hafa enga þolmynd og töluorð eru örfá. Sum orð er að finna í þeim nær öllum svo sem mil: Auga, kutara: Tveir, mara: Hönd. Hljóðkerfið mjög áþekkt í öllum málunum. Mörg orð hefjast á bakmælta nefhljóðinu (ng).
Sonora
thumb|Sonora á korti. Sonora er fylki í norðvestur-Mexíkó og er um 185.000 ferkílómetrar að stærð. Íbúar eru tæpar 3 milljónir og er höfuðborgin og stærsta borgin Hermosillo. Sonora á landamæri að fylkjunum Chihuahua, Baja California og Sinaloa. Í norðri er Arisóna og Nýja-Mexíkó bandaríkjamegin.
Sierra Madre Occidental-fjallgarðurinn er í austurhluta Sonora og er Kaliforníuflói í vestri. Loftslag er þurrt utan fjalllendis.
Five Nights at Freddy's
Five Nights at Freddy’s er hryllingsleikur frá ScottGames. Leikir í seríunni eru:
Arngeir (landnámsmaður)
Arngeir var landnámsmaður. Hann nam alla Melrakkasléttu milli Hávararlóns og Sveinungsvíkur. Hann bjó í Hraunhöfn.
Um hann segir í Landnámabók:
Sinaloa
thumb|Sinaloa á korti. Sinaloa er fylki í norðvestur-Mexíkó og er um 58.000 ferkílómetrar að stærð. Íbúar eru rúmar 3 milljónir (2020) og er höfuðborgin og stærsta borgin Culiacán. Sonora á landamæri að fylkjunum Chihuahua, Durango, Nayarit og Sonora.
Sierra Madre Occidental-fjallgarðurinn er í austurhluta Sinaloa og er Kaliforníuflói í vestri.
Jói
Jói er íslenskt karlmannsnafn, nafnið er stytting á Jóhann eða Jóhannes.
Guðrún Á. Símonar - Nafnið
'''Guðrún Á. Símonar - Nafnið''' er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1955. Á henni syngur Guðrún Á. Símonar tvö lög við píanóundirleik Fritz Weisshappel. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Tíðbeyging sagna
Eiginlegar tíðir sagna í íslensku eru tvær; nútíð og þátíð. Íslenskan gerir formlegan greinarmun á nútíð og þátíð sagna; hann talar (nt.), hann talaði (þt.).
Með „nútíð“ er þó ekki einungis átt við verknað sem stendur yfir nákvæmlega þá stundina sem sögnin er yrt heldur einnig ýmsum tímahorfum; nýliðnum tíma, óliðnum tíma, reglubundnum tíma o.s.frv. Af þessu ræðst tíðbeyging sagna. Með hjálparsögnunum hafa og munu má mynda sex samsettar tíðir sagna: Þessar sex tíðir hafa allar sérstaka merkingu sem snertir stöðu atburðar eða verknaðar miðað við tímann í setningunni. Núliðin og þáliðin tíð gefa til kynna að verknaði sé lokið. Framtíð með munu lýsir óloknum verknaði en henni fylgir oft vafi. Hrein framtíð er oftast mynduð með nútíðarsniði; „Ég tala á morgun“. Þáframtíð segir að verknaði sé lokið en sýnir óvissu. Skildagatíðirnar tákna skilyrtan verknað.
Hjálparsagnir geta verið fleiri en ‚hafa‘ og ‚munu‘, til dæmis ‚skulu‘, ‚vilja‘, ‚vera‘, ‚verða‘ og ‚ætla‘.
Tálkn
thumb|right|Lirfa [[vatnasalamandra|vatnasalamöndru með útbreidd tálkn.]] Tálkn eru öndunarfæri vatnadýra sem nota þau til að skipta koltvísýringi út fyrir súrefni. Ýmis minni vatnadýr geta andað með allri húðinni en flóknari dýr, eins og til dæmis samlokur, hjóldýr, ýmis vatnaskordýr og fiskar, notast við tálkn.
Heimskautarefur
Heimskautarefur eða fjallarefur (fræðiheiti: Vulpes lagopus, áður Alopex lagopus), einnig nefndur tófa eða refur á íslensku, er tegund refa af ættkvísl refa (Vulpes) sem tilheyrir hundaætt (Canidae). Heimskautarefurinn er eina landspendýrið í íslensku dýraríki sem hefur borist til Íslands án aðstoðar manna. Dýrafræðingar hafa greint ellefu undirtegundir heimskautarefsins en ekki eru allir fræðimenn sammála um þær greiningar. Tófur má finna um allar Norðurslóðir. Tegundin er í útrýmingarhættu í Noregi, Svíþjóð og Finnlandi og á eyjum við austur Síberíu.
Nöfn á refum
Karldýrin eru oftast nefnd steggur eða högni en einnig kemur fyrir að þeir séu nefndir refur. Kvendýrin eru nefnd læða eða bleyða en einnig kemur fyrir að þær séu nefndar tófur.
Ekkert annað dýr á Íslandi hefur haft eins mörg heiti. Má það meðal annars rekja til þeirrar algengu trúar um alla Evrópu að ekki megi nefna nafn hins illa upphátt til þess að kalla hann ekki fram. Fyrir utan þau algengustu refur og tófa má nefna: dratt(h)ali, gortanni, lágfóta, melrakki, skaufhali, skolli og vemma. Refir sem leggjast á fé eru nefndir bítur, dýrbítur og bitvargur. Snoðdýr er tófa sem aldrei fær fallegan belg með vindhárum. Refalæða sem lögst er í greni til að gjóta er kölluð grenlægja. Afkvæmið nefnist yrðlingur.
Einkenni
thumb|left|Refur að sumarlagi Tófan er einstaklega vel hæf til að lifa í heimskautaloftslagi og hefur mjög þéttan feld sem einangrar hana vel, jafnvel í miklum kulda. Um 70% af feldinum er undirhár sem gerir það mögulegt að halda eðlilegum líkamshita þó umhverfið fari allt niður í 35°C frost. Feldurinn er sem þéttastur frá desember til mars. Tófan hefur mjög stutt skott, trýni, háls og lítil eyru miðað við aðrar refategundir og hefur þróast þannig til að takmarka hitatap.
Villtar verða tófur 6–10 ára gamlar, en geta orðið allt að 20 ára undir mannahöndum. Fullorðnir íslenskir refir eru á bilinu 3 til 4,5 kg að þyngd. Líkaminn er 40 til 70 cm frá trýni aftur á rass, skottið er svo 30 cm í viðbót. Hæðin upp á herðakamb er um 30 cm og líkist tófan litlum hundi.
Tófan er aðallega á ferðinni að degi til, ekki síst í ljósaskiptum kvölds og morgna.
Tvö meginlitarafbrigði eru af tófu, hvít dýr og mórauð. Hvítu dýrin hafa hvítan feld að vetrarlagi en á sumrin mógrábrún á baki og utan á útlimum en grá á kviðnum og innan á útlimum. Mórauðu tófurnar eru dökkbrúnar allt árið um kring. Á Íslandi er um 70% dýranna mórauð en á heildina litið er hvíta litarafbrigðið í miklum meirihluta. Mórauðir refir eru einkum á eyjum og við strendur en á meginlandi Síberíu og stærstum hluta heimskautasvæðis Kanada eru hvítir refir um 90% af stofninum.
Útbreiðsla
thumb|left|Útbreiðsla heimskautarefs Heimskautarefurinn lifir á eyjum og meginlöndum allt í kringum Norðurslóðir. Á tveimur svæðum er stofninn í útrýmingarhættu, annars vegar á Fennóskandíuskaganum, þar má nú einungis finna refi af þessari tegund hátt til fjalla í suður Noregi og norður Svíþjóð og þar að auki nyrst í Finnlandi og á norðurhluta Kolaskaga og hins vegar á eyjunum austan við Kamtsjatkaskaga. Annars staðar á útbreiðslusvæðinu, frá norðurhluta Rússlands austur Síberíu, Alaska og heimskautasvæði Kanada og einnig á Grænlandi, Íslandi og Svalbarða er stofninn í góðu ástandi. Jan Mayen og Bjørnøya (Bjarnarey við Svalbarða) eru þó undantekningar en þar var tófum útrýmt um 1930 vegna ofveiði. Aðstæður á útbreiðslusvæðinu eru mjög breytilegar, allt frá tiltölulega mildu loftslagi á suðurhluta Alaska og á eyjum í Beringssundi til freðmýranna á kanadísku heimskautaeyjunum og í Síberíu þar sem einna kaldast verður á jörðinni.
Útbreiðslan takmarkast að sunnan á meginlandssvæðunum af útbreiðslu rauðrefs (Vulpes vulpes). Rauðrefur drepur iðulega tófur og hrekur þær burtu þar sem vistarsvæði skarast enda er tófan um 25% minni en rauðrefurinn. Útbreiðsla rauðrefs norður eftir ræðst af framboði af æti en rauðrefur er miklu þurftarfrekari en tófa og þolir þar að auki miklu ver kulda.
Undirtegundir
Dýrafræðingar hafa greint ellefu undirtegundir heimskautarefa en fjöldi tegunda er umdeild.
Fæði
thumb|Hvít tófa í vetrarbúningiRefurinn er bókstafleg alæta. Nyrst á Norðurslóðum er algengt að refir fylgi ísbjörnum og éti selshræ sem þeir leifa. Víðast hvar á útbreiðslusvæðinu lifa þeir aðallega á nagdýrum ýmiss konar, sérstaklega eru læmingjar mikilvægur hluti fæðunnar. Hræ af ýmsum toga, til dæmis af sjávarspendýrum, hreindýrum og sauðfé eru mikill þáttur í fæðuvalinu. Tófan fúlsar ekki heldur við úrgangi manna ef til fellur. Á Íslandi eru fuglar aðaluppistaða í fæði tófunnar. Sjófuglar, fýll, mávar og svartfugl eru mikilvægir við strendurnar en að sumarlagi inn til lands eru farfuglar svo sem gæsir, vaðfuglar og spörfuglar aðalfæðan og rjúpa að vetrarlagi.
Æxlun
Stærsti hluti heimskautarefa lifir aðallega á læmingjum. Læmingjastofninn er mjög misstór og fylgir nokkuð reglulegum sveiflum milli ára. Þar sem heimskautarefir lifa aðallega á læmingjum aðlagast tímgun þessum sveiflum. Fjöldi yrðlinga fylgir þessu, í góðum læmingjaárum getur læðan átt allt að 25 afkvæmi þó það sé sjaldgæft. Venjulega, og á það einnig við á Íslandi, eignast tófan um 6 yrðlinga á ári.
Greni refsins eru margvísleg og fara eftir staðháttum. Oft eru þau í stórgrýtisurðum en þau geta einnig verið grafin í moldarjarðveg. Vitað er að greni geta verið notuð í áratugi og hugsanlega árhundruð. Þau geta þakið mjög stórt svæði, meðalstærð grenja sem mæld voru í Noregi reyndist vera 363 m² og höfðu 27 innganga.
Tófuparið markar sér heimasvæði sem það fer um í ætisleit og ver það gegn öðrum refum. Þó kemur fyrir að heimasvæði refapara skarist en bardagar milli granna virðast vera sjaldgæfir.
Íslenska tófan
thumb|Tófa í vetrarbúningi í ætisleit Talið er að refir hafi komið til Íslands þegar í lok síðustu ísaldar fyrir um 10.000 árum og hafi upphaflega borist hingað með hafís. Íslenski refastofninn er mjög sérstakur vegna langvarandi einangrunar frá öðrum refastofnum og aðlögunar að sérstökum aðstæðum hérlendis enda greind sem sérstök undirtegund, Alopex lagopus fuliginosus (sem nánast má þýða sem sótarrefur). Það er þó sennilegt að grænlenskar tófur hafi borist til Íslands með hafís öðru hvoru þó engar heimildir séu til um það.
Íslenski refastofninn var árið 2007 á bilinu 6000 til 8000 dýr en hefur vaxið og var áætlaður 8000 til 10.000 dýr árið 2011. Árið 2016 hafði stofninn tífaldast frá árinu 1980 þegar hann var í lágmarki. Haustið 2018 er talið að refastofninn hefði verið um 8.700 dýr.
Rosa Parks
thumb|200px|right|Rosa Parks Rosa "Lee" Louise McCauley Parks (4. febrúar 1913 – 24. október 2005) var fátæk bandarísk blökkukona og aðgerðasinni sem barðist fyrir mannréttindum og afnámi aðskilnaðar milli hvítra og svartra.
Heimskautarefur
Íslenska tófan
Allt frá landnámi hafa veiðar verið stundaðar á refum og var bændum og búaliði mjög illa við þá. Bæði var að tófan var talin skæður keppinautur um fugla, ekki síst æðarfugla, egg þeirra og unga. En sérstaklega var sauðfé í hættu og einnig hænsni. Refurinn er stundum kallaður dýrbítur og á það til að valda skaða á kindum.
Rosa Parks
Rosa Parks er þekkt fyrir að neita að standa upp fyrir hvítum manni í strætisvagni í bænum Montgomery í Alabama fimmtudaginn 1. desember árið 1955. Á þeim tíma voru fremstu bekkirnir í strætisvögnum í Montgomery ætlaðir hvítum og ef þeir fylltust þá urðu svartir farþegar að færa sig aftar. Rosa Parks var handtekin og ákærð fyrir tiltækið og dæmd til að greiða sekt, en þessi borgaralega óhlýðni hratt af stað mótmælaöldu þar sem blökkumenn sniðgengu strætisvagna í Montgomery. Mótmælin báru árangur og í þeim reis Martin Luther King, einn af skipuleggjendum þeirra til forustu í mannréttindabaráttu blökkumanna. Árið 1999 hlaut Rosa Parks heiðursorðu Bandaríkjaþings (e.Congressional Gold Medal of Honor), en það er mesti heiður, sem fallið getur almennum Bandaríkjamanni í skaut.
Heimskautarefur
Refarækt
Refir hafa verið ræktaðir alllengi erlendis en refarækt hófst á Íslandi upp úr 1930 og átti að glæða atvinnumöguleika í sveitum. Sú ræktun leið undir lok eftir nokkra áratugi en hófst að nýju upp úr 1980. Árið 2004 voru 13 refabú á landinu og framleiddu þau um 15.000 refaskinn á ári.
Tvær refategundir eru notaðar í loðdýrarækt á Íslandi.
Önnur tegundin er það afbrigði af heimskautaref sem oftast er nefnt blárefur og er um 90% af stofninum á Íslandi. Blárefir eru upphaflega ættaðir frá Alaska en síðar hefur þeim verið blandað við refi frá Kanada, Grænlandi, Svalbarða og Síberíu. Þeir eru stærri en íslensku tófurnar, oftast ljósari á lit og miklu frjósamari. Blárefir og villta tófan eru af sömu tegund og geta þau átt frjó afkvæmi innbyrðis og hefur það oft komið fyrir þegar refir hafa sloppið úr búri.
Hin tegundin er silfurrefir og er það litarafbrigði af rauðref (Vulpes vulpes). Þar að auki eru ræktaðir svonefndir gullrefir sem einnig er litarafbrigði af rauðref. Rauðrefir og þar með silfurrefir geta átt afkvæmi með heimskautaref en þau eru ófrjó vegna þess að þetta eru aðeins skyldar tegundir (eins og múlasnar). Talsvert hefur verið um það að silfurrefir hafi sloppið frá refabúum hérlendis en þeir hafa ekki tímgast í náttúrunni svo vitað sé. Ein undantekning er þó, vitað er að silfurrefur æxlaðist með villtum íslenskum ref í Lóni, Kelduhverfi 1945 og er það eina dæmið sem þekkt er í heiminum um að rauðrefur og heimskautarefur hafi æxlast úti í náttúrunni.
Ferenc Puskás
Ferenc Puskás (fæddur 1. apríl 1927 í Budapest, dó 17. nóvember 2006 í Búdapest) var ungverskur knattspyrnumaður og einhver þekktasti knattspyrnumaður heims fyrir afrek sín með ungverska landsliðinu og Real Madrid.
Atli Valason
Atli Volason hét landnámsmaður sem nam land á Snæfellsnesi með Ásmundi syni sínum frá Furu til Lýsu.
Um hann segir í Landnámabók:
New York, New York
New York, New York er frægt lag úr samnefndri kvikmynd Martin Scorsese þar sem Liza Minnelli flutti það. Lagið varð þó ekki vinsælt fyrr en Frank Sinatra söng það árið 1979. Árið 1985 þann 7. febrúar varð það opinbert lag New York borgar.
Höfundur lagsins er John Kander og höfundur textans Fred Ebb.
Guðrún Á. Símonar - Lindin
'''Guðrún Á. Símonar - Lindin''' er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1955. Á henni syngur Guðrún Á. Símonar tvö lög við píanóundirleik Fritz Weisshappel. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Lagalisti
thumb|left|Guðrún Á. Símonar.
<br style="clear: both" />
Ítalíuskagi
thumb|[[Gervihnattamynd af Ítalíuskaga í mars 2003]] Ítalíuskagi eða Appenínaskagi er einn stærsti skagi Evrópu. Hann teygir sig um 1000 km frá Ölpunum suður í Miðjarðarhaf.
Eftir skaganum endilöngum liggur fjallgarður, Appennínafjöll.
Á skaganum eru þrjú ríki:
Super smash bros. brawl
Super Smash Bros.
Jómar
Jómar er íslenskt karlmannsnafn.
Spanish Fork
Spanish Fork er borg í Utah-fylki í Bandaríkjunum. Við manntal 2015 voru íbúar um 38.000.
Stjarnfræðilegt fyrirbæri
Stjarnfræðilegt fyrirbæri er hvers kyns fyrirbæri, sem stjörnufræðin fæst við, til dæmis geimfyrirbæri, geimryk, geimgeislun og þyngdargeislun.
Spanish Fork
Söguágrip
Samfélagið Spanish Fork varð til þegar mormónafrumbyggjar settust hér að árið 1850. Nafnið á sér rætur í ferðalagi tveggja munka af spænskum ættum árið 1776. Þeir töldu landið óbyggilegt og við þeim blasa óræktanleg eyðimörk. Á árunum frá 1856 til 1862 fluttust 16 íslenskir mormónar til Spanish Fork. Þeir stofnuðu þar fyrsta samfélag Íslendinga í Ameríku. Voru það hjónin Samúel Bjarnason og Margrét Gísladóttir, Sverrir Jónsson og Guðrún Pálsdóttir ásamt Helgu Jónsdóttur, og voru öll frá Vestmannaeyjum (nema Guðrún sem var fædd í Melasveit í Borgarfirði. Tók ferðin um tíu mánuði. Seinna fluttist þangað Eiríkur á Brúnum, og skrifaði um ferð sína á þessar slóðir og veru sína hér. Í bókinni Paradísarheimt notaði Halldór Laxness sögu Eiríks og varð hún kveikjan að skáldsögunni.
Þann 26. júní 2005 endurvígði forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, minnisvarða um landnám Íslendinga í Spanish Fork.
Chiapas
thumb|Chiapas á korti. thumb|Maya-rústir. Chiapas er syðsta fylki Mexíkó. Íbúar eru um 5,5 milljónir (2020) og er stærð fylkisins 74.415 km2.
Höfuðborg þess og stærsta borgin er Tuxtla Gutiérrez. Það á landamæri að fylkjunum Oaxaca í vestri, Veracruz í norðvestri og Tabasco í norðri. Guatemala er í við austur- og suðausturmörk Chiapas.
Rigningarsamt er í Chiapas og er hitabeltisloftslag þar og regnskógar. Hæsti punktur er Tacaná-eldfjallið eða 4.093 metrar.
Rústir Maja-veldisins eru sjáanlegar í Chiapas og eru frumbyggjar sem eru afkomendur þeirra stór hluti íbúa. Árið 1994 gerði hópur frumbyggja, Zapatistar, uppreisn í Chiapas og ráða þeir stóru svæði innan þess.
Graut-Atli Þórisson
Graut-Atli Þórisson var landnámsmaður og nam eystri strönd Lagarfljóts milli Gilsár og Vallaness vestan Öxnalækjar.
Um hann segir í Landnámabók:
Jón Örn Loðmfjörð
Jón Örn Loðmfjörð (fæddur 1983) er íslenskt framúrstefnuskáld.
Verk
Jón Örn hefur einnig sent frá sér ljóðavélina Gogga sem yrkir sjálfvirk ljóð eftir slembiúrtaki af internetinu.
Pergamonsafnið
thumb|Inngangur Pergamonsafnsins Pergamonsafnið (Pergamonmuseum) er bæði stærst og yngst safnanna miklu á Museumsinsel (safnaeyjunni) í miðborg Berlínar. Það var gagngert reist til að hýsa tröllaukna fornmuni sem þýskir fornleifafræðingar sendu heim eftir ýmsa uppgrefti í vesturhluta Asíu. Pergamonsafnið er á heimsminjaskrá UNESCO.