cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saga hagfræðinnar
Klassísk hagfræði
Klassíska tímabilið í hagfræði er yfirleitt talið hefjast með útgáfu bókar Adams Smith Auðlegð þjóðanna árið 1776 en bókin er almennt talin eitt áhrifamesta hagfræðirit allra tíma. Meginkenning Smith var að ósamhæfðar ákvarðanir óháðra einstaklinga, sem hver um sig hugsar aðeins um eigin hag, sé besta leiðin til velferðar í samfélaginu öllu. Smith hafnaði þeirri kenningu kaupskaparstefnunnar að viðskipti einstaklinga eða þjóða feli í sér að einn græði og annar tapi og hélt því þvert á móti fram að allir græði af viðskiptum. Sem boðberi upplýsingarinnar taldi Smith að samfélagslega þróun mætti útskýra út frá náttúrulegum lögmálum sem giltu alltaf og almennt. Hann taldi í því samhengi að hinn frjálsi markaður væri náttúruleg skipan sem kæmist á að öðru jöfnu. Þá taldi hann að eiginhagsmunahyggja, einkaeignarréttur og verkaskipting væru drifkraftar hagvaxtar.
Ýmsir aðrir hagfræðingar eru taldir til klassíska tímabilsins. Jean-Baptiste Say er þekkstastur fyrir lögmál Say sem segir að heildarframboð sé alltaf jafnt heildareftirspurn. Nassau Senior er þekktur fyrir vísindalega nálgun sína á hagfræðileg álitaefni, fyrir að gera fyrstur hagfræðinga grein fyrir áhrifum tækniframfara á framleiðni og fyrir að líta á vexti sem greiðslu fyrir notkun tíma. John Stuart Mill samræmdi klassíska hagfræði, útskýrði þróun jafnvægisverðs, lýsti tekjudreifingu samfélagsins og útskýrði hlutverk ríkisins í hagkerfinu. Margir klassískir hagfræðingar trúðu á kenningu um launasjóð, en árið 1869 setti Mill fram rökstuddar efasemdir um kenninguna og er það gjarna talið marka enda klassíska tímabilsins í hagfræði.
Sósíalísk hagfræði og marxismi
thumb|right|180px|[[Karl Marx var upphafsmaður marxisma og einn af upphafsmönnum kommúnisma.]] Um aldamótin 1800 setti hinn franski Saint-Simon fram þá kenningu að framþróun þekkingarinnar myndi leiða til stjórnarhátta þar sem samfélaginu væri stjórnað af vísindaráði með það að markmiði að hámarka iðnframleiðslu. Pierre-Joseph Proudhon var á öndverðum meiði; hann er oft talinn hafa verið fyrsti anarkistinn og taldi hann að afnema bæri allt ríkisvald. Báðir voru þeir þó sammála um að hagsmunir einstaklinga í samfélaginu væru í grundvallaratriðum samþættir og að fólki bæri að vinna saman að sameiginlegum markmiðum.
Sósíalískar hagfræðikenningar héldu áfram að gerjast á 20. öld. Oskar Lange og Abba Lerner lýstu sósíalísku og miðstýrðu hagkerfi þar sem ráðstjórn býr til staðgengilsmarkaði fyrir vöru og þjónustu. Í kerfinu væri ríkisfyrirtækjum fyrirskipað að jafna útsöluverð við jaðarkostnað og jafnframt að lágmarka meðalkostnað. Lange taldi að slíkt kerfi væri enn hagkvæmara en markaðsbúskapur; öll vandamál tengd einokun væru sjálfkrafa leyst.
Nýklassísk hagfræði
Nýklassísk hagfræði er heilsteypt kenning um hagrænt atferli sem snýst um að einstaklingar hámarki nytjar og að fyrirtæki hámarki hagnað með því að jafna jaðarkostnað og jaðarábata. Ólíkt klassískri hagfræði, þar sem virði hluta fer eftir framleiðslukostnaði, er í nýklassískri hagfræði gert ráð fyrir að virði hluta sé huglægt og að markaðsverð hagrænna gæða fari eftir samspili framboðs og eftirspurnar. Jaðarframleiðni, jaðarnytjar, hagræn rökvísi, fórnarkostnaður og Pareto-hagkvæmni eru önnur mikilvæg hugtök í nýklassískri hagfræði.
Nýklassísk hagfræði varð til í mörgum skrefum á nítjándu öld og í byrjun þeirrar tuttugustu. Árið 1838 birti franski stærðfræðingurinn A.A. Cournot líkan sitt um hagnaðarhámörkun einkasala og nýtur það viðurkenningar enn þann dag í dag. Verkfræðingurinn Jules Dupuit var sá fyrsti til að lýsa eftirspurnarferli sem byggir á jaðarnytjum og hafði framsæknar hugmyndir um kostnaðar- og ábatagreiningu. Á seinni hluta átjándu aldar átti sér stað svökölluð "jaðarbylting" þegar ýmsir hagfræðingar komu á svipuðum tíma fram með kenningar um jöfnun jaðarnytja og jaðarkostnaðar. Carl Menger og W.S. Jevons lýstu því hvernig einstaklingar ráðstafa tekjum sínum þannig að jaðarnyt allra gæða séu jöfn. Jevons var jafnframt sá fyrsti til að aðgreina með skýrum hætti á milli jaðarnytja og heildarnytja. Léon Walras bjó til fyrsta heildarjafnvægislíkanið í hagfræði og Eugen Böhm-Bawerk setti fram öndvegiskenningar um vexti og fjármagn.
thumb|right|180px|Joan Robinson endurbætti nýklassískar kenningar um [[einokun og var með helstu fylgismönnum John Maynard Keynes.]]
Í bók sinni Principles of Economics sem kom út árið 1890 samræmdi hinn enski hagfræðingur Alfred Marshall nýklassískar kenningar um samkeppni og markaðsjafnvægi. Líkan hans um samspil framboðs og eftirspurnar til langs og skamms tíma, um kostnaðarferla fyrirtækja og um jafnvægi í fullkominni samkeppni eru með þekktustu og mest notuðu niðurstöðum í hagfræði. Marshall og nemandi hans A.C. Pigou lýstu grundvallarhugtökum í velferðarhagfræði, þ.e. neytenda- og framleiðendaábata og ytri áhrifum. Á þriðja og fjórða áratug 20. aldar tóku ýmsir hagfræðingar þátt í að bæta fyrri kenningar um markaði með því að lýsa markaðsformum sem höfðu eiginleika bæði einokunar og samkeppni. Edward H. Chamberlin lýsti líkaninu um einkasölusamkeppni og Joan Robinson endurbætti fyrri kenningar Cournot og Dupuit um einkasölu og verðmismunun.
Þróun þjóðhagfræði á 20. öld
Þjóðhagfræði varð til sem sérstök undirgrein hagfræði í byrjun 20. aldar. Irving Fisher endurbætti peningamagnskenninguna og hinn sænski Knut Wicksell skrifaði um samspil heildarframboðs og heildareftirspurnar, auk þess að lýsa ferlinu þar sem aukning peningamagns veldur aukinni eftirspurn eftir vöru og þjónustu. Á fjórða áratug 20. aldar olli John Maynard Keynes straumhvörfum í hagfræði með bók sinni Almenna kenningin um atvinnu, vexti og peninga. Bókinni var ætlað að útskýra hvers vegna kreppan mikla hefði orðið jafn djúp og raunin var og hvernig þjóðir heims ættu að bregðast við henni. Keynes hafnaði hinu svokallaða lögmáli Say sem segir að verðlag muni ávallt jafna heildarframboð og heildareftirspurn, og taldi að jafnvel þó hagkerfið væri í jafnvægi gæti viðhaldist töluvert atvinnuleysi vegna þess að nafnlaun væru tregbreytanleg. Meginniðurstaða Keynes var að hið frjálsa markaðshagkerfi gæti ekki komist úr kreppunni á eigin spýtur; ríkisinngrip væru nauðsynleg. Meðal mikilvægra hugtaka úr smiðju Keynes eru fjárfestingarmargfaldari, jaðarneysluhneigð og lausafjárgildra. Fylgismenn Keynes þróuðu kenningar hans í ýmsar áttir. John Hicks og Albert Hansen þróuðu IS-LM líkanið sem lýsir samspili peningamarkaðar og vörumarkaðar. Þar er meiri áhersla lögð á peningamálastefnu en í upprunalegum kenningum Keynes. Póstkeynesismi hélt hins vegar fast í þá skoðun Keynes að ríkisfjármál væru mikilvægasta tæki hagstjórnar.
Árið 1956 setti Chicago-hagfræðingurinn Milton Friedman fram endurbætta útgáfu af peningamagnsjöfnunni þar sem áhersla er lögð á langtímavæntingar um tekjur og verðlag og árið 1968 setti hann fram kenningu um lóðrétta Philipskúrfu. Niðurstaða Friedman var að aukning peningamagns muni ekki leiða til aukningar framleiðslu til langs tíma heldur muni einungis valda varanlegri hækkun verðbólgu. Kenningar hans nutu vaxandi viðurkenningar á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar þegar atvinnuleysi og verðbólga jukust samtímis víða á Vesturlöndum. Ásamt öðrum fylgismönnum frjálshyggju lagði Friedman til að ríkið minnki afskipti sín af hagkerfinu til þess að stuðla að aukinni skilvirkni. Nútíma þjóðhagfræði byggir bæði á keynesískum og nýklassískum grunni. Þjóðhagfræðingar reyna að spá fyrir um þróun efnahagsstærða með flóknum tölfræðilegum líkönum sem byggja meðal annars á forsendu um ræðar vændir.
Aðrir straumar á 20. öld
Austurrísk hagfræði er kenningarskóli sem véfengir aðferðafræði hefðbundinnar, nýklassískrar hagfræði. Austurrísk hagfræði leggur áherslu á sjónarhorn einstaklingsins frekar en hópsins og hafnar stærðfræðilegum og raunvísindalegum nálgunum á hagfræðileg álitaefni. Austurrískir hagfræðingar telja ekki einungis að virði sé huglægt heldur sé kostnaður það einnig. Fórnarkostnaður, sem er mikilvægt hugtak í nútímahagfræði, á þannig rætur sínar að rekja til austurríska hagfræðingsins Friedrich von Wieser. Ludwig von Mises fjallaði um peningamál frá sjónarhóli einstaklingsins og um áhrif breytinga í peningaframboði á eftirspurn. F.A. Hayek bætti ofan á kenningar Mises og lýsti austurrísku kenningunni um hagsveiflur, sem byggist á breytingum í samsetningu heildarframleiðslu. Ásamt Hayek var Joseph Schumpeter brautryðjandi í að lýsa því hvernig verðkerfið miðlar upplýsingum um hagkerfið. Schumpeter lýsti jafnframt því hlutverki samkeppnismarkaða að vera vettvangur frumkvöðla til þess að stuðla að framþróun samfélagsins.
Stofnanahagfræði er í senn undirgrein hagfræði og sjálfstæður kenningaskóli. Stofnanahagfræði á rætur sínar að rekja til söguhyggju í hagfræði sem naut nokkurra vinsælda á 19. öld, sér í lagi í Þýskalandi. Báðar þessar nálganir leitast við að skilja hvernig þjóðfélagsstofnanir hafa áhrif á hagrænt atferli einstaklinga. Hinn bandaríski hagfræðingur Thorstein Veblen, sem skrifaði í byrjun 20. aldar, lýsti því hvernig kapítalískir framleiðsluhættir ýttu undir neysluhyggju og spáði vaxandi ítökum viðskiptalífsins í stjórnmálum. Gunnar Myrdal og Gary Becker skrifuðu um hagrænar ástæður og afleiðingar kynþáttamismununar í Bandaríkjunum, og Becker fjallaði jafnframt um hagræna eiginleika fjölskyldunnar sem stofnunar. Elinor Ostrom benti á að skilvirkar stofnanir geti með hagkvæmum hætti séð um ráðstöfun sameiginlegra náttúruauðlinda, þvert á spár nýklassískrar hagfræði.
Kvensöðull
thumbnail|Hellusöðull frá 1682. Hellusöðull var glæsilegasta afbrigði af sveifarsöðlum thumbnail|Íslenskir kvensöðlar (sveifarsöðlar) í Skógarsafni Kvensöðull er sérstök tegund af hnakk eða söðli sem ætlaður var konum sem ferðuðust á hestbaki. Kvensöðlar voru þannig að konan sem reið hestinum sat ekki klofvega heldur út á hlið,oftast til vinstri. Tíska í kvensöðlum fylgdi eftir tísku í venjulegum söðlum og hnökkum. Á íslenskum miðaldamálverkum má sjá standsöðla en það eru söðlar sem líkjast djúpum stólum með bríkum að framan og aftan. Konur riðu þá í sveifarsöðli en þar var eins konar stóll, breið sveif milli hárra bríka og fótaþjöl fyrir báða fætur. Slíkir söðlar voru oft mikil listasmíð. Þess er getið að Guðbrandur Þorláksson biskup gaf konu sinni Halldóru Árnadóttur söðul í morgungjöf árið 1572. Hellusöðull var glæsilegasta afbrigði af sveifarsöðlum en það var söðull sem var allur klæddur látúni með skreytingum. Sveifarsöðlar voru algengir fram á miðja 19. öld en þegar iðnlærðir söðlasmiðir taka við söðlasmíð þá breytast söðlar í hnakka að evrópskri fyrirmynd. Kvensöðlar breytast einnig mikið og þá þannig að söðulsveifin er mjókkuð og klædd leðri og er mun neðar en á hinum fornu sveifarsöðlum og er nú kölluð söðulbogi. Bríkurnar hverfa og í staðinn kemur skraut að aftan sem söðulbogi kom úr en hann var svo festur við söðulnef að framan. Dýnan var stoppuð með togi eða hrosshárum og fest undir söðulinn. Við lok 19. aldar varð enskur klakksöðull alsráðandi en í slíkum söðli er klakkur við söðulnef til að hvíla annan fótinn á. Kona í slíkum söðli gat þá snúið sér og stýrt hestinum betur. Slíkan klakksöðul notuðu margar konur fram yfir 1930 en einnig var algengt upp úr aldamótum 1900 að konur notuðu venjulega hnakka.
Þá veistu svarið
Þá veistu svarið var framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1993 og var flutt af Ingibjörgu Stefánsdóttur.
Sjálfstæðisflokkurinn
Sjálfstæðisflokkurinn er íslenskur stjórnmálaflokkur sem kennir sig við hægristefnu. Sjálfstæðisflokkurinn hefur lengst af verið stærsti flokkur landsins sé miðað við kjörfylgi sem flokkurinn hefur fengið í kosningum bæði til þings og sveitarstjórna. Sjálfstæðisflokkurinn er einnig sá flokkur sem státar af flestum skráðum flokksmönnum. Mestu kosningu fékk flokkurinn árið 1933 48,0% en þá verstu árið 2009 23,7% eftir bankahrunið á Íslandi haustið 2008.
Hugmyndafræði
Sjálfstæðisflokkurinn segir hlutverk sitt „að vinna í innanlandsmálum að víðsýnni og þjóðlegri umbótastefnu á grundvelli einstaklingsfrelsis og atvinnufrelsis með hagsmuni allra stétta fyrir augum.“. Hinn hluti Sjálfstæðisstefnunnar er söguleg arfleifð sjálfstæðisbaráttu Íslendinga um að Ísland eigi skilyrðislaust að vera sjálfstætt ríki.
Saga
Sjálfstæðisflokkurinn var stofnaður 25. maí árið 1929 við sameiningu Íhaldsflokksins og Frjálslynda flokksins. Fyrsti formaður flokksins var Jón Þorláksson, verkfræðingur og síðar borgarstjóri Reykjavíkur, til 1934 þegar Ólafur Thors tók við. Flokkurinn tók þátt í ríkisstjórn í fyrsta sinn frá miðju ári 1932 til miðs árs 1934.
Leiðtogar flokksins
Núverandi formaður flokksins er Bjarni Benediktsson og Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir er varaformaður og Vilhjálmur Árnason (stjórnmálamaður) er ritari flokksins. Flokkurinn hafði 16 sæti á Alþingi eftir alþingiskosningarnar 2017 en hafði 21 þingsæti fyrir þær kosningar. Allir formenn flokksins hafa gegnt embætti forsætisráðherra á Íslandi.
Jón Þorláksson var forsætisráðherra 1926-1927 (fyrir Íhaldsflokkinn) en var síðan formaður Sjálfstæðisflokksins frá stofnun til ársins 1934. Ólafur Thors var forsætisráðherra 1942, 1944-1947, 1949-1950, 1953-1956 og 1959-1963. Ólafur leiddi Sjálfstæðisflokkinn frá 1934 til 1961. Bjarni Benediktsson var forsætisráðherra á árunum 1963-1970. Jóhann Hafstein var forsætisráðherra 1970-1971, Jóhann gegndi formennsku í Sjálfstæðisflokknum til ársins 1973. Geir Hallgrímsson var forsætisráðherra 1974-1978 en formaður Sjálfstæðisflokksins til 1983. Geir sigraði Gunnar Thoroddsen í varaformannskjöri á landsfundi 1971 og tók við formennsku á Flokksráðsfundi árið 1973 er Jóhann Hafstein sagði af sér formennsku af heilsufarsástæðum. Þorsteinn Pálsson var forsætisráðherra 1987-1988 og Davíð Oddsson var forsætisráðherra á árunum 1991-2003. Geir H. Haarde tók við forsætisráðuneytinu 15. júní 2006. Davíð sigraði Þorstein í formannskjöri á landsfundi Sjálfstæðisflokksins árið 1991. Það var eina skiptið sem formaður Sjálfstæðisflokksins hefur tapað formannskjöri. Bjarni Benediktsson var forsætisráðherra 2017-2017. Auk þeirra var sjálfstæðismaðurinn Gunnar Thoroddsen forsætisráðherra á árunum 1980-1983. Sigurður Eggerz, einn af stofnendum Sjálfstæðisflokkins, var forsætisráðherra í tvígang, 1914-1915 og 1922-1924. Einar Arnórsson ráðherra Íslands 1915-1918, sat á þingi fyrir Sjálfstæðisflokkinn 1931-1932. Magnús Guðmundsson, fyrsti varaformaður Sjálfstæðisflokksins, gegndi störfum forsætisráðherra frá andláti Jóns Magnússonar uns stjórn Jóns Þorlákssonar tók við sumarið 1926.
Kjörfylgi
frameless|900px
Probus
Ástandið í Gallíu var slæmt þegar Probus varð keisari og því varð það fyrsta verk hans að reka hina ýmsu germönsku þjóðflokka, sem höfðu ráðist þar inn, aftur norður yfir Rín. Þetta voru, meðal annarra, Frankar, Búrgundar og Alemannar. Að því loknu styrkti hann varnir við landamærin við Rín. Einnig notaði hann hermenn sína sem vinnuafl við að gróðursetja vínekrur þar sem landið var illa farið eftir afleiðingar langvinnra stríðsátaka.
Skrúður (lystigarður)
Skrúður er lystigarður í Dýrafirði. Hann var stofnaður árið 1909 og var upphafsmaður hans séra Sigtryggur Guðlaugsson. Tilgangur garðsins var að hjálpa til við kennslu við garð og trjárækt en í næsta nágrenni var ungmennaskóli á Núpi.
Garðurinn var gerður up 1992 og árið 1996 afhentur Ísafjarðarbæ, sama ár var evrópulerki valið tré ársins. Hann er dæmi um árangur og sögu garðræktar á norðlægum slóðum.
Járnburður
thumb|right|[[Haraldur gilli Noregskonungur þreytir eldraun með því að ganga á glóandi járni.]] Járnburður var eldraun (guðsdómur) til að sannreyna sekt eða sakleysi. Járnburður fólst í því að viðkomandi var látinn bera glóandi járn. Ef hann hlaut ekki skaða af var það merki um að hann væri saklaus.
Fræg dæmi um járnburð eru þegar Poppó biskup sýndi Haraldi blátönn og Dönum fram á mátt guðs með því að klæða sig í glóandi járnhanska. Annað dæmi er þegar Inga frá Varteigi, móðir Hákonar gamla Noregskonungs sýndi fram á rétt faðerni hans með því að bera glóandi járn.
Fáni Noregs
Norski fáninn er þjóðfáni Noregs. Hann var opinberlega tekinn í notkun árið 1821. Fáninn er svokallaður krossfáni eins og fánar allra hinna Norðurlandanna eru. Hlutföllin í litum fánans eru, talið lárétt frá stöng: 6:1:2:1:12, en lóðrétt meðfram stöng eru þau 6:1:2:1:6.
Nílósaharamál
Nílósaharamál er tungumálaætt um 100 tungumála sem töluð eru á svæði sem nær frá Egyptalandi í norðri til Tansaníu í suðri og frá Malí í vestri til Eþíópíu í austri. Joseph Greenberg gaf þessum hópi mála þetta nafn í bók sinni frá 1963 The Languages of Africa og reyndi að færa fyrir því rök að mál þessi væru öll skyld. Það telst þó ekki sannað að þessu mál séu í raun skyld og tilheyri sömu ætt.
Draugaglæma
Draugaglæma (fræðiheiti: Extatosoma tiaratum) er tegund glæmu sem lifir í Ástralíu og Nýja-Gíneu.
Dömubindi
Dömubindi er gleypið bindi notað til að soga upp blóð og annan vökva, einkum meðan á blæðingum stendur hjá stúlkum og konum sem ekki eru óléttar. Nútímadömubindi eru yfirleitt einnota bindi sem sett er í nærbuxur og því er svo hent eftir notkun. Margar konur velja sér að nota tíðatappa í staðinn, það er að segja gleypinn tappi úr bómull sem sett er inn í leggöngin. Annar nýlegri valkostur er margnota tíðabikar sem settur er inn í leggöngin. Bikarinn er tæmdur og skolaður milli notkana. Dömubindi eru einnig notuð við aðrar aðstæður, til dæmis eftir barnsburð.
Knútur helgi
400px|thumb|right|Knútur helgi drepinn. Málverk frá 1843. Knútur helgi eða Knútur 4. (um 1043 – 10. júlí 1086) var konungur Danmerkur frá 1080 til dauðadags. Hann var einn af frillusonum Sveins Ástríðarsonar Danakonungs og tók við kórónunni eftir dauða bróður síns, Haraldar hein.
Knútur var mikill stuðningsmaður kirkjunnar eins og faðir hans og Haraldur bróðir hans höfðu verið, styrkti biskupsstólana mjög og reyndi að koma á tíund en það tókst þó ekki. Hann er sagður hafa verið örlátur við fátæka og tekið marga þeirra undir sinn verndarvæng en harður við illvirkja og óeirðamenn og barðist hart gegn sjóræningjum á Eystrasalti.
Knútur vildi endurreisa stórveldi Knúts ríka frænda síns en dönsku höfðingjarnir voru lítt hrifnir af mikilmennskudraumum hans og hann var ekki vinsæll. Hann safnaði saman geysistórum flota í Limafirði árið 1085 - sumir segja um eitt þúsund skipum - og ætlaði að halda til Englands en flotinn fór aldrei af stað því að Knútur átti í erjum á suðurlandamærum ríkisins við Hinrik 4. keisara. Hann lagði sektir á þá sem höfðu gefist upp á biðinni og haldið heim áður en konungurinn gaf leyfi til. Sú ráðstöfun varð mjög óvinsæl og var gerð uppreisn gegn konungi. Hann lagði á flótta en 10. júlí 1086 var Knútur myrtur í kirkju heilags Albans í Óðinsvéum ásamt öllum fylgdarmönnum sínum nema Eiríki góða bróður sínum, sem slapp, en Benedikt bróðir þeirra féll í kirkjunni.
Eiríkur góði hóf strax tilraunir til að fá bróður sinn tekinn í dýrlingatölu. Uppskerubrestur varð eftir dauða Knúts og var hann túlkaður sem vitnisburður um óánægju máttarvaldanna. Knútur var grafinn í dómkirkjunni í Óðinsvéum og þar urðu fljótt ýmiss konar jarteiknir. Árið 1101 var hann tekinn í helgra manna tölu.
Knútur giftist Adelu, dóttur Róberts greifa af Flæmingjalandi. Börn þeirra voru Karl danski, sem einnig var tekinn í helgra manna tölu síðar, Ingrid og Cecilie. Karl var 11 ára þegar faðir hans var myrtur og erfði ekki ríkið, heldur var Ólafur hungur föðurbróðir hans valinn konungur. Adela flúði til Flæmingjalands með börn sín og ólst Karl þar upp og varð síðar greifi af Flæmingjalandi. Adela giftist síðar Roger hertoga af Apúlíu og dó 1115.
Fredericton
thumb|Þinghúsið.
Fredericton er höfuðborg kanadíska fylkisins Nýja-Brúnsvík (New Brunswick). Borgin liggur í miðju fylkinu við Saint John fljótið. Íbúar voru 56,224 árið 2011. Ýmis list er í Fredericton: Listaskólar og hin árlega tónlistarhátíð Harvest Jazz & Blues Festival. Tveir háskólar eru í borginni. The University of New Brunswick var stofnaður árið 1785 sem gerir hann elsta opinbera háskóla í Norður-Ameríku. Odell Park er verndað skóglendi með göngustígum og er suður af miðbænum. Grasagarður Fredericton liggur við það. Borgin var stofnuð af Frökkum á 17. öld. En seint á 18. öld náðu Bretar yfirráðum.
Reynisfjara
thumb|Reynisfjara. thumb|Stuðlaberg við Reynisfjöru og Reynisfjall. Reynisfjara er strönd við Reynisfjall og Reynisdranga rétt vestur af Vík í Mýrdal. Staðurinn er einn vinsælasti ferðamannastaður Íslands og er kallaður Black sand beach á ensku. Þar er falleg stuðlabergsmyndun.
Hætta á öldugangi og banaslys
Reynisfjara er hættulegasti ferðamannastaður landsins en ferðamenn skynja stundum ekki hættuna og fara of nálægt öldunum. Stærri og hættulegri öldur koma inn á milli.
Rætt hefur verið um að koma gæslu á svæðinu en ekkert hefur verið gert. Skilti eru þó á staðnum. Rætt hefur verið að setja viðvörunarkerfi upp, ljós og fána.
Banaslys
Banaslys hafa orðið við fjöruna 2007, 2016, 2018, 2021 og 2022.
Skutulönd
Skutulönd (fræðiheiti Aythya ferina) er fugl af andaætt. Skutulönd er flækingsfugl á Íslandi og sjást aðallega við Mývatn. Þar fannst fyrsta hreiðrið árið 1954. Kjörlendi hennar er grunn lífrík vötn en hún verpir líka við lygnar ár. Hún er farfugl og verpir 7 - 13 eggjum í maí og tekur útungun þeirra fjórar vikur.
Skutulönd er alfriðuð.
Hóll (bær í Svarfaðardal)
Hóll í Svarfaðardal er næsti bær innan við kirkjustaðinn Urðir, um 16 km frá Dalvík. Upp af bænum ber Auðnasýlingu við loft en handan árinnar er hið mikla fjall Stóllinn. Jarðarinnar er fyrst getið í Auðunarmáldaga frá 1318. Þá tilheyrði hún bændakirkjunni á Urðum. Hóll virðist síðan hafa verið Urðakirkjujörð allt til 1918 þegar Sigurhjörtur Jóhannesson afhenti söfnuðinum kirkjuna en seldi jarðir hennar. Hóll er góð bújörð og þar er nú rekið stórt kúabú.
Núpur (Dýrafirði)
thumbnail|Byggingar á Núpi thumbnail|Núpskirkja thumbnail|Þjóðvegur 624 liggur að Núpi og áfram til Ingjaldssands Núpur í Dýrafirði er fyrrum skólasetur, gamalt höfðingjasetur og kirkjustaður. Núpur er við norðanverðan Dýrafjörð, utan við Mýrafell. Þar var stofnaður skóli árið 1907 og varð hann síðar héraðsskóli og var starfræktur til 1992. Þar er nú sumarhótel.
Cerastium julicum
Cerastium julicum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá suðaustur Ölpunum.
Sambandsdeild Evrópu
Sambandsdeild Evrópu (Enska: The UEFA Europa Conference League) er knattspyrnukeppni í Evrópu sem stofnuð var árið 2021 sem skipulögð er af UEFA. Hún er á lægra stigi en Meistaradeild Evrópu og Evrópukeppni félagsliða. Í deildina koma lið sem áður voru í Evrópukeppni félagsliða eftir að fækkað var þar og þau sem duttu úr útsláttarkeppninni. Einnig koma þau úr deildum Evrópulanda. Sigurvegarar keppninnar hljóta sæti í Evrópukeppni félagsliða næsta ár.
Aðventukrans
thumb|200px|right|Kaþólskur aðventukrans. Aðventukrans er krans gerður úr greni greinum með fjórum kertum sem komið er fyrir á hring, en litið er svo á að hið sígræna greni tákni lífið í Kristi og hringurinn er tákn eilífðinnar. Kertin eru fyrir hvern sunnudag í aðventunni og kveikt er á þeim á þeim dögum þannig að fyrsta sunnudag í aðventu er kveikt á fyrsta kertinu, annan sunnudag í aðventu á fyrsta og öðru kertinu og svo framvegis. Með árunum hefur þó fjölbreytni í skreytingum kransana aukist og orðið frjálslegri svo jafnvel er greninu sleppt eða kertin fjögur höfð í röð frekar en hring. thumb|200px|Dæmi um nútímaútfærslu aðventukrans þar sem greninu hefur verið slept en annað skraut notað í staðin.
Uppruni
Aðventukransar eru algengir í kristnum]] löndum bæði í kirkjum]] og á heimilum. Hugsanlega hafa þeir verið til allt frá því á miðöldum en nútímaaðventukransar hafa breiðst út frá Þýskalandi frá því seint á 19. öld. Í Austurkirkjunni eru stundum notaðir aðventukransar með sex kertum þar sem aðventan hjá þeim er lengri en í Vesturkirkjunni.
Til Íslands barst kransinn frá Danmörk og í upphafi aðalega notaður til að skreytinga í búðargluggum á milli 1960 og 1970 en smámsaman fór hann að vera notaður á heimilum og er orðin nánast ómissandi á hverju heimili sem partur af aðventunni.
Merking kertanna
Hvert kerti hefur verið nefnt sínu nafni og það fyrsta kallað spádómakertið, sem á að minna á spádóminn í Gamla testamentinu um komu frelsarans. Annað kertið er kallað Betlehemskertið og vísar til fæðingarborgar krists. Þriðja kertið er kallað hirðakertið eftir hirðingjaunum sem fréttu fyrstir af fæðingu Jesús og fluttu af því fréttir. Fjórða kertið er kallað englakertið sem á að minna á þá sem báru fregnirnar fyrstir til mannanna um fæðinguna og hver þar væri fæddur.
Yasuo Haruyama
Yasuo Haruyama (4. apríl 1906 - 17. júní 1987) var japanskur knattspyrnumaður. Hann spilaði 4 leiki með landsliðinu.
Falcipennis falcipennis
Falcipennis falcipennis er hænsnfugl af orraætt. Heimkynni hans er austast í Rússlandi (Prímorja, Kabarovskfylki, Amúrfylki og Sakalín). Haninn er kallaður karri, rétt eins og karlfugl rjúpunnar, en hún er líka af orraætt. Hann er náskyldur grenijarpa sem er í N.-Ameríku.
Hann nærist aðallega á berjum ýmissa runna og nála barrtrjáa svo og blöðum lyngs.
0. janúar
0. janúar er notað sums staðar sem annað nafn fyrir 31. desember. Heitið kemur fyrir í stjörnualmanaki fyrir daginn fyrir 1. janúar til að komast hjá því að vísa til ársins á undan almanaksárinu.
Kollönd
Kolönd (fræðiheiti Aythya americana) er fugl af andaætt.
Cristiano Ronaldo
thumb|Ronaldo og [[Lionel Messi. Portúgal á móti Argentínu.]] Cristiano Ronaldo (fullt nafn Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro, fæddur 5. febrúar 1985 á Funchal á Madeira-eyjum) er portúgalskur knattspyrnumaður sem spilar sem framherji fyrir sádíska liðið Al-Nassr.
Ronaldo hóf feril sinn hjá Sporting Lissabon en var síðan keyptur til Manchester United þar sem hann gerði garðinn frægan. Hann lék síðar með spænska liðinu Real Madrid og hinu ítalska Juventus. Hann var kjörinn knattspyrnumaður ársins af FIFA árið 2008, 2013, 2014 og 2016. Ennfremur hefur hann unnið 32 titla með félagsliðum og landsliðum.
Ronaldo hefur skorað um 850 mörk fyrir félagslið og landslið og er meðal markahæstu leikmanna allra tíma. Fjöldi spilaðra leikja er um 1.200. Hann er sá fyrsti til að ná 50 mörkum sex sinnum í röð með félagi sínu, sá fyrsti til að ná 100 mörkum í Evrópukeppnum og er markahæstur í Meistaradeild Evrópu. Hann er markahæsti landsliðsmaður allra tíma.
Leikni Ronaldo með boltann er mikil og er hann með mestu jafnvígur á báða fætur og getur því spilað báðum megin á vellinum. Hann er þekktur fyrir skærin sem hann tekur með fótunum.
Sporting CP
Þegar Ronaldo var tólf ára var hann farinn að hlaupa af sér fullorðna menn og gat því hæglega spilað með eldri flokkum í félagi sínu. Ferilinn hóf hann hjá Nacional stærsta liði Madeira-eyja, en fór fljótlega til Sporting Lissabon og í fyrsta leik sínum skoraði hann tvö mörk, draumabyrjun hjá liðinu sem hann hafði alla tíð haldið með. Alex Ferguson tók eftir honum í æfingaleik sem Manchester United spilaði við Sporting Lissabon og fékk strax áhuga á að fá hann til liðs við Manchester United. Lærisveinar hans sögðu við hann að hann yrði að kaupa piltinn og svo fór að hann var keyptur haustið 2003.
Manchester United
Ronaldo varð fyrsti Portúgalinn í herbúðum United þegar hann var keyptur á £12.24 milljónir punda árið 2003. Hann bað um treyju númer 28 (númerið hans hjá Sporting) en Ferguson sagði að hann skildi bera treyju nr. 7 sem er í goðsagnakennd í herbúðum United en leikmenn eins og David Beckham og Eric Cantona hafa borið þetta númer. Fyrsti leikur Ronaldos fyrir Manchester United var gegn Bolton Wanderers í 4-0 sigri. Hans fyrsta mark var úr aukaspyrnu var hins vegar gegn Portsmouth þann 1. nóvember 2003 í 3-0 sigri þeirra rauðklæddu. Fyrsti titill Ronaldos með Manchester United var þegar liðið varð bikarmeistari leiktíðina 2003-04. Síðan þá vann hann ensku úrvalsdeildina með liðinu 3 sinnum, deildarbikarinn og samfélagsskjöldinn tvisvar og United orðið Evrópumeistari- og heimsmeistari félagsliða einu sinni en það var árið 2008.
Þann 11. júní 2009 samþykkti Manchester United kauptilboð Real Madrid í Ronaldo upp á 80 milljónir punda eða 13 milljarða íslenskra króna.
Real Madrid
Um 80.000 aðdáendur hylltu Ronaldo á kynningu hans á Santiago Bernabéu þegar hann kom til Real árið 2009. Ronaldo spilaði fyrstu undir númerinu 9 þar sem 7 var upptekið af Raúl en tímabilið 2010-2011 fékk hann aftur treyju númer 7. Á tímabilinu 2011–12 skoraði hann 60 mörk í öllum keppnum og hafði aldrei skorað svo mikið. En tímabilið 2014–15 sló hann það með 61 mark. Tímabilið 2014-2015 skoraði Ronaldo 5 mörk í 9–1 sigri á Granada. Real Madrid hafði unnið 22 leiki í röð í byrjun tímabils áður en það tapaði gegn Valencia. Tímabilið 2015–16 fór Ronaldo fram úr Raúl sem mesti markaskorari liðsins með 230 mörk. Hann hafði þá skorað meira en 50 mörk á tímabilinu sjötta skiptið í röð.
Í lok árs 2016 skoraði Ronaldo 500. mark sitt í öllum keppnum (377 fyrir Madrid, 118 fyrir Manchester United og 5 fyrir Sporting Lisbon). Hann skrifaði undir samning við Real Madrid þangað til árið 2021. Árið 2017 í úrslitum Meistaradeildarinnar, skoraði hann tvö mörk í sigri gegn Juventus og varð markahæstur í Meistaradeildinni fimmta árið í röð.
Juventus
Eftir HM 2018 tilkynnti Ronaldo að hann myndi yfirgefa Real Madrid. Hann gerði 4 ára samning við ítölsku meistarana Juventus.
Ronaldo skoraði sína fyrstu þrennu í Serie A janúar 2020. Hann varð annar til að skora þrennu í Serie A, La Liga og Premier League ( á eftir Alexis Sánchez). En fyrstur til að skora fleiri en 50 mörk í áðurnefndum deildum. Hann varð markahæstur tímabilið 2020-2021 í Serie A.
Í ágúst 2021 bárust fréttir af því að Ronaldo hyggðist yfirgefa Juventus og að Manchester City yrði líklegur áfangastaður. Sú skipti gerðust ekki en hann ákvað að fara aftur til Manchester United.
Endurkoma í Manchester United
Ronaldo skrifaði undir 2 ára samning við United, sama dag og hann hafði verið orðaður við Man. City. Kaupverð var 25 milljón evrur. Samskipti við fyrrum þjálfara Alex Ferguson, fyrrum félagana Rio Ferdinand og Patrice Evra hjálpuðu til. Einnig var landi hans Bruno Fernandes, landsliðsfélagi hans og leikmaður United hluti af því. Ronaldo skoraði tvennu í endurkomuleik sínum á Old Trafford. Hann skoraði sína fyrstu þrennu gegn Tottenham síðar á tímabilinu, sína fyrstu í 14 ár fyrir félagið.
Í apríl skoraði Ronaldo sitt 100. mark í ensku úrvalsdeildinni.
Ronaldo yfirgaf félagið í nóvember 2022 í kjölfar viðtals við fjölmiðlamanninn Piers Morgan þar sem hann gagnrýndi félagið. Í byrjun tímabilsins 2022-2023 var hann oftar en ekki á bekknum hjá nýjum stjóra, Erik ten Hag.
Al Nassr
Ronaldo gekk til liðs við sádíska liðið Al Nassr áramótin 2022/2023. Samningurinn sem var til 2025 gerði hann að launahæsta knattspyrnumanni sögunnar.
Landslið Portúgals
Fyrsti landsliðsleikur Ronaldo var fyrir Portúgal gegn Kasakstan haustið 2003 og skoraði hann eina mark liðs síns í upphafsleik Evrópumeistaramótsins 2004 gegn Grikkjum. Ronaldo er fyrirliði portúgalska landsliðsins. Árið 2016 varð Ronaldo Evrópumeistari með landsliðinu. Ronaldo skoraði þrennu gegn Spáni á HM 2018 og alls 4 mörk í keppninni. Portúgal var þó slegið út í 16 liða úrslitum.
Ronaldo er markahæsti landsliðsmaður Portúgals og markahæsti landsliðsmaður allra tíma (hann sló met Íranans Ali Daei árið 2021). Hann er eini Evrópubúinn sem hefur skorað yfir 100 landsliðsmörk.
Árið 2021 sló hann met Michel Platini yfir flest mörk skoruð í lokakeppni Evrópumótsins þegar hann skoraði 2 mörk í lok leiks gegn Ungverjalandi á EM 2021. Við það komst hann í 11 mörk í keppninni. Hann var einnig markahæstur í keppninni, ásamt Tékkanum Patrick Schick, en hlaut gullskóinn vegna fleiri stoðsendinga. Um haustið sama ár skoraði hann 10. þrennu sína fyrir landsliðið og sló þá met og komst framúr Svíanum Sven Rydell.
Á HM 2022 varð hann fyrsti leikmaðurinn til að skora á 5 heimsmeistaramótum. Hann skoraði þó ekki meira og var settur á bekkinn síðustu 2 leikina eftir ósætti hans og þjálfarans. Portúgal féll úr keppni í 8. liða úrslitunum gegn Marokkó.
Í júní 2023 spilaði Ronaldo sinn 200. landsleik gegn Íslandi á Laugardalsvelli. Skoraði hann sigurmarkið á 90. mínútu.
Fjölskylda
Ronaldo var yngsti sonur foreldra sinna, Maria Dolores dos Santos Aveiro og José Dinis Aveiro. Hann fékk seinna nafn sitt í höfuð á þáverandi Bandaríkjaforseta Ronald Reagan, en Reagan var í miklu uppáhaldi hjá föður Ronaldo. Ronaldo á einn eldri bróður, Hugo, og tvær eldri systur, þær Elma og Liliana Cátia.
Ronaldo á fimm börn: Eitt með núverandi konu sinni, tvíbura sem staðgöngumóður gekk með og einn son hverrar barnsmóður hann hefur ekki gefið upp. Árið 2022 gekk kona hans, Georgina Rodríguez, með tvíbura, dreng og stúlku. Drengurinn lést í fæðingunni.
James W. Denver
James William „Jim“ Denver (23. október 1817 – 9. ágúst 1892) var bandarískur stjórnmálamaður, dáti og lögfræðingur. Hann sinnti störfum fyrir fylkisstjórnina í Kaliforníu, sem dáti fyrir bandaríska herinn í tveimur stríðum og sem þingmaður fyrir demókrataflokkinn.
Hann var landshöfðingi yfir Kansas-landsvæðinu þegar ekki hafði verið ákveðið hvort þar yrði viðhaft þrælahald.
Borgin Denver, höfuðborg Colorado-fylkis, er nefnd eftir honum.
Ungdæmi og fyrstu störf
James W. Denver var fæddur í námunda við Winchester í Virginíu-fylki. Hann sótti almennan skóla og flutti ásamt foreldrum sínum til Wilmington í Ohio árið 1830. 1841 hafði hann gerst kennari í Missouri-fylki, og 1844 útskrifaðist hann úr laganámi frá háskólanum í Cincinnati og stundaði því næst lagastörf nálægt Xenia, Ohio. Hann fluttist til Platte City, Missouri, 1845, og hélt þar áfram að starfa við lög.
Árið 1847, þegar stríð Bandaríkjanna við Mexíkó geisaði, gekk hann í 12. sjálfboðaliðasveit landgönguliða, og hlaut kafteinstign undir herstjórnandanaum Winfield Scott. Eftir stríðið árið 1850 ferðaðist Denver til Kaliforníu, þar sem hann hóf viðskipti.
Denver drap blaðaritstjórann Edward Gilbert í einvígi annan ágúst, 1852. Síðar sama ár, var hann kosinn til Kaliforníu-þings. Síðar var hann skipaður einskonar fylkis-stjóri (California Secretary of State)
1854 var hann kosinn til fulltrúadeildar bandaríska þingsins í forsvari fyrir Kaliforníu og gegndi því embætti frá 4. mars 1855 til 3. mars 1857. Hann bauð sig ekki fram til endurkjörs 1856. 17. apríl 1857 skipaði forsetinn James Buchanan hann sem framkvæmdastjóra í málefnum amerískra frumbyggja.
Í desember 1857 var Denver enn skipaður af forsetanum Buchanan sem landhöfðingi Kansas-landsvæðanna. Daginn sem hann tók við því embætti voru kosningar um svonefnda Lecompton-stjórnarskrá, sem heimilaði þrælahald. Kosningin hafði aðeins val milli þrælahalds til hálfs eða fulls og var því stórt séð hunsuð af fylgjendum afnáms.
Í nóvember 1858, meðan Denver gengdi enn störfum landshöfðingja, stofnsetti maður að nafni William Larimer, Jr., sem braskaði með landskika, bæinn „Denver“ við ánna South Platte River í Arapaho-hrepp í vestanverðum Kansas-landsvæðunum. Larimer valdi nafnið Denver til heiðurs sitjandi landshöfðingja.
Denver lét af störfum landshöfðingja í nóvember 1858 og tók að nýju við störfum yfirmanns frumbyggjamála, og sinnti þeim störfum þar til hann sagði sig lausan 31. mars 1859.
Þrælastríð og síðustu störf
Nokkrum mánðum eftir upphaf átaka árla árs 1861, setti Abraham Lincoln forseti Denver í stöðu herstjórnenda (brigadier general) í sjálfboðaliðasveit. í nóvember 1861, fékk hann tilskipun fara til Fort Scott í Kansas og í desember tók hann við stjórn allra hermanna í Kansas.
Í mars og apríl 1862 stjórnaði hann hernum í Kansas þar til hann fékk tilskipun um flutning til Tennessee.
Þann 16. maí 1862 tók Denver við stjórn þriðja herliði fimmtu deildar undir yfirhershöfðingjanum William T. Sherman í miðju umsátrinu um Korinþíu. Strax næsta dag tók herlið Denvers þátt í bardögum um svonefnt Russellshús. Þótt herlið hans týndi engum manni var það eitt af tveimur sem fóru fyrir árásinni.
27. maí valdi hershöfðinginn Sherman á nýjan leik herlið Denvers til að vera fremst í svonefndri árás á bygginguna Double Log House. Denver og and M. L. Smith gerðu árangursríka árás á húsvirkið.
Varð Ulysses S. Grant vitni að þessari árás og lýsti ánægju sinni með frammistöðu mannanna. Eftir að Kórinþía féll hélt Denver áfram að gegna formensku fyrir deildina í Mississippi. í svonefndum Vicksburg-leiðangri var Denver stjórnandi fyrstu deildar þar til hann lét af störfum fyrir sambandsherinn 5. mars, 1863.
Eftir stríðið stundaði Denver áfram lögfræðistörf í Washington, og Wilmington, Ohio.
Hann sótti landsþing demókrataflokksins sem fulltrú árin 1876, 1880, og 1884. Nafn hans bar á góma sem hugsanlegs forsetaframbjóðenda fyrir demókrataflokkinn 1876 og 1884, en var aldrei tekið til formlegrar afgreiðslu.
Sully Prudhomme
thumb|right|Sully Prudhomme René François Armand (Sully) Prudhomme (16. mars 1839 – 6. september 1907) var franskt skáld sem kunnastur er fyrir að hljóta Nóbelsverðlaunin í bókmenntum þegar þau voru veitt í fyrsta sinn árið 1901.
Líf og störf
Prudhomme fæddist í París, sonur kaupmanns sem féll frá þegar skáldið var enn á barnsaldri. Hann hugðist leggja fyrir sig verkfræði en eftir að ljóð hans tóku að fá góðar viðtökur snerist hugurinn frekar til bókmenntaiðkanna og heimspeki. Fyrsta ljóðasafn hans kom út árið 1865 og hafði að geyma kvæðið um Brostna blómakerið (franska: Le vase brisé) sem varð hans frægasta verk. Eftir 1888 sneri Prudhomme að mestu baki við skáldskap en sneri sér alfarið að skrifum um fagurfræði og heimsspeki, sem höfðu talsverð áhrif.
Mikil eftirvænting ríkti meðal sænsks bókmenntafólks þegar leið að því að bókmenntaverðlaun Nóbels yrðu veitt í fyrsta sinn. Líklegt var talið að rússneski rithöfundurinn Leo Tolstoi hreppti hnossið en þegar á hólminn var komið ákvað Nóbelsnefndin að veðja á óumdeildari höfund, ekki hvað síst í ljósi sérviskulegra trúarskoðanna þess rússneska.
Prudhomme notaði verðlaunaféð frá Nóbelsnefndinni til að stofna til nýrra bókmenntaverðlauna í heimalandi sínu. Hann lést árið 1907 en hafði þá átt við vanheilsu að stríða um áratuga skeið.
Yngvi Jóhannesson ljóðaþýðandi þýddi Brostna blómakerið á íslensku og gaf út á bók árið 1973.
Góa (fylki)
thumb|Kort sem sýnir staðsetningu Góu á Indlandi Góa er minnsta fylki Indlands. Það er á miðvesturströnd Indlands.
James W. Denver
Þrælastríð og síðustu störf
Denver heimsótti Denver-borg 1875 og 1882, en kvartaði yfir að heimsóknir hans hlytu littlar undirtektir. Með seinni heimsókn sinni varð hann eina manneskjan í bandaríkjunum til að hafa farið til borgar sem nefnd var í höfuðið á honum eftir að vera orðin höfuðborg fylkis.
Hann dó í Washington, 1892 og er grafinn í Sugar Grove Cemetery í Wilmington, Ohio.
Einkamerki
Einkamerki er tegund númeraplötu bíls eða annars farartækis þar sem greitt hefur verið fyrir svokallað einkanúmeri sem er stafa- eða talnaruna á plötunni; en upphafsstafir eða nöfn eru oft valin.
Loðfætla
Loðfætla (proteroiulus fuscus) er þúsundfætlutegund sem finnst á Íslandi.
Einkamerki
Á Íslandi
Einkamerki á íslenskum bifreið og -hjólum og mega vera 2-6 bókstafir eða tölustafir á lengd. Áletrunin má hvorki stangast á við íslenskt málfar né vera líkleg til að særa blygðunarkennd. Einkanúmer voru fyrst gefin út í júní 1996 (fyrstu númerin voru ÍSLAND og RAGNAR) og frá þeim tíma og til febrúar 2000 hafa 1.652 einkanúmer verið gefin út.
Loðfætla
karlkyns dýrin eru 6,5 – 8,5 millimetrar á lengd & 0,5 – 0,7 millimetrar á breidd. kvenndýrin er stærri, 7 - 15 millimetrar á lengd & 0,5 – 0,9 millimetrar á breidd.
Einkamerki
Á Íslandi
Útgáfa einkamerkja hefur aukist stöðugt en fyrsta árið voru gefin út 97 merki, árið 1999 voru gefin út 752 merki, en fjöldi einkanúmera sem pöntuð frá janúar til september 2008 voru 943 talsins. Gjaldur fyrir rétt einkamerkis er 25.000 kr. en við það leggjast 5.200 kr. fyrir framleiðslukostnað og 500 kr. fyrir skráningu á ökutæki.
Oft ágirnast þjófar einkanúmer, en árið 2003 var þremur einkanúmerum stolið á Akureyri. Samkvæmt umboðsmanni Alþingis telur að Umferðarstofu sé ekki er heimilt að taka gjald fyrir það að endurnýja einkanúmer.
Vinaskógur
Vinaskógur er skógarlundur í landi Kárastaða í Þingvallasveit, skammt frá Þjóðgarðinum á Þingvöllum.
Til Vinaskógar var stofnað í kjölfar átaks í landgræðslu árið 1989. Vigdís Finnbogadóttir þáverandi forseti Íslands var verndari átaksins og átti jafnframt hugmyndina að Vinaskógi. Að ósk Vigdísar var skóginum fundinn staður þar sem erlendir þjóðhöfðingjar sem heimsækja Ísland gætu komið og gróðursett tré í nafni vináttu og friðar og var staðsetning Vinaskógar valin með tillitil til þess að hinir erlendu gestir gætu komið þar við á leið sinni til Þingvalla en heimsókn þangað er fastur liður í opinberum heimsóknum erlendra þjóðhöfðingja til Íslands.
Ilmbirki og reyniviður eru einu trjátegundirnar sem gróðursettar hafa verið í Vinaskógi en aðrar tegundir hafa breiðst þar út af sjálfsdáðum.
Semonídes
Semonídes var forngrískt jambískt skáld sem var uppi um miðja 7. öld f.Kr. Hann var var eynni Samos.
Símonídes frá Keos
Símonídes frá Keos (um 556 f.Kr. – 469 f.Kr.) var forngrískt lýrískt skáld. Hann var einn af lýrísku skáldanna níu, sem fræðimenn í Alexandríu á hellenískum tíma töldu öðrum fremri.
Símonídesi samdi m.a. frægt kvæði um Spartverja þá er létu lífið í orrustunni við Laugaskörð:
Sem Steingrímur Thorsteinsson þýðir svo:
Þorleifur H. Bjarnason: og Helgi Hálfdánarson:
eða
Járnfrúin (kvikmynd)
Járnfrúin er bresk kvikmynd um ævi fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands Margaret Thatcher. Meryl Streep fer með hlutverk Thatchers en Jim Broadbent og Geoffrey Howe fara einnig með aðalhlutverk í myndinni. Myndin á sér stað á þeim sautján dögum áður en Falklandseyjastríðið hófst árið 1982.
Meryl Streep fékk óskarinn á 84. óskarsverðlaununum, Golden Globe og BAFTA verðlaun sem besta leikkonan fyrir leik sinn í myndinni.
Nætur
Nætur var framlag Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva árið 1994. Lagið söng Sigríður Beinteinsdóttir sem Sigga.
Nýi annáll
Nýi annáll er annáll nefndur varðveittur í nokkrum handritum, því elsta, frá síðari hluta 16. aldar, merkt -AM 420 4to.
Nýi annáll er ásamt Gottskálksannál talinn vera traustasta heimildin um Svarta dauða á Íslandi. Um höfund Nýja annáls er ekki vitað nákvæmlega en norski sagnfræðingurinn Gustav Storm (1845-1903) taldi að hann hefði verið skrifaður í Skálholti seint á 15. öld. Hannes Þorsteinsson (1860-1935) ritstjóri og þjóðskjalavörður taldi hins vegar að annállinn væri ritaður nær samtímis atburðunum af manni sem líklega hefði verið búsettur á Suðurlandi, hugsanlega í Skálholti, en fór ekki í nákvæmari getgátur um það.
Björn Þorsteinsson (1918-1986) sagnfræðingur taldi höfund Nýja annáls líklega vera Jón Egilsson, notarius publicus hjá Jóni biskupi Vilhjálmssyni á Hólum 1429-34. Jón Egilsson var talinn lærður maður, líklega norskur og var í þjónustu biskupa hérlendis. Björn telur að hann hafi komið til landsins um 1412 og dvalist í Skálholti til um 1423 en þá hugsanlega farið til Hóla eða til Skagafjarðar og dvalist þar til dauðadags. Björn taldi að Jón hefði sennilega skrifað annálinn um 1435 þótt annállinn sjálfur endi 1430 en talið er fullvíst að Jón Egilsson hafi verið enn á lífi árið 1439.
Ljóst er að annállinn byggðist á skrifuðum gögnum frá Skálholti, sem tilheyrðu staðnum sjálfum og öðrum stofnunum biskupsdæmisins og spanna þann tíma sem annállinn fjallar um. Líklega eru þar einnig gögn úr Hólabiskupsdæmi eftir 1420, t.d. varðandi embætti officialis 1420 og deilur þar um 1423 og einnig um brunann á Munkaþverá 1429, auk ýmissa skjala og minnisgreina. Í annálnum hattar einnig fyrir hinni glötuðu reisubók Björns Einarssonar Jórsalafara og ýmislegt fleira sem tengdist honum og hans niðjum.
Annállinn telst ekki samtímaheimild þótt hann sé að nokkru byggður á heimildum sem orðið hafa til samtímis atburðum.
Dæmi: 1401. Vtan ferd hustru Solueigar Þorsteins dottur j Uatzfirdi er atti Biorn Einar son. j þeire feriu uar hann sialfur. liett byggia at helminge vid kirkiuna j Skalholte. kom hon fram med heilu oc holdnu. 1402. Braut Kana batinn austur fyrir Sidv. topudust margir menn. oc mesti hlutur goz. Vtkuoma herra Vilchinns j Austfiordum. med heilu oc holdnu.
Charles Garvice
Charles Garvice (24. ágúst 1850 - 1. mars 1920) var afkastamikill breskur rithöfundur sem samdi yfir 150 ástarsögur. Sumar bækur gaf hann út undir dulnefninu Caroline Hart. Hann var „fengsælasti höfundurinn á Bretlandi,“ samkvæmt Arnold Bennett árið 1910. Árið 1914 hafði samtals selst yfir sjö milljónir eintaka af bókunum hans á heimsvísu. Frá 1913 seldust árlega 1,75 milljónir bóka sem hélst við þar til dauðadags. Bækur hans voru þýddar á mörg tungumál, þar á meðal íslensku. Þrátt fyrir þennan árangur fengu bækurnar hans slæmar viðtökur frá gagnrýnendum og eru flestar fallnar í gleymsku.
Ritverk
Charles Garvice skrifaði yfir 150 bækur, af þeim voru 25 skrifaðar undir dulnefninu Caroline Hart. Um það bil 5 bækur hafa verið þýddar á íslensku.
NCIS (5. þáttaröð)
Fimmta þáttaröðin af NCIS var frumsýnd 25.september 2007 og aðeins 19 þættir voru sýndir vegna verkfalls handritshöfunda.
Elliði Vignisson
Elliði er með BA-próf í sálfræði og kenndi í nokkur ár við Framhaldsskólann í Vestmannaeyjum, hann var bæjarfulltrúi í Vestmanneyjum frá 2003-2018 fyrir Sjálfstæðisflokkinn.
Cerastium junceum
Cerastium junceum er jurt af hjartagrasaætt. Hún er ættuð frá Suður-Ameríku.
Veere
right|thumbnail|Gamalt hús right|thumbnail|Stærstu kirkjan, frá ráðhúsinu Veere er lítil borg og sveitarfélag í Suðvestur-Hollandi. Íbúafjöldi er um 1.650.
Jón Laxdal (leikari)
Jón fæddist á Ísafirði. Hann var tólfta barn Halldórs Friðgeirs Sigurðssonar frá Arnardal og Svanfríðar Albertsdóttur frá Ísafirði. Hann lærði við leiklistarskóla Þjóðleikshússins og Max-Reinhardt-Seminar í Vín.
Jón Laxdal lék m.a. Garðar Hólm í Brekkukotsannál (1972) og bóndann Steinar í Paradísarheimt, sem báðar voru gerðar eftir skáldsögum Halldórs Laxness. Jón rak eigið leikhús í Kaiserstuhl í Sviss sín síðustu ár.
Árið 1980 var hann sæmdur riddarakrossi hinnar íslensku Fálkaorðu fyrir leiklistarstörf af Vigdísi Finnbogadóttur.
Árið 2001 komu út endurminningar hans, Lífið lék við mig, sem skráðar voru af Haraldi Jóhannssyni.
Jarðkeppur
Jarðkeppur eða truffla er heiti á flokki ætisveppa af ættkvíslinni Tuber. Jarðkeppur myndar harðan kúlulaga svepp neðanjarðar um 5 til 40 sm undir yfirborðinu. Þeir lifa samlífi með rótum trjáa, einkum eikartrjáa. Jarðkeppir eru mjög bragðmiklir og hafa einkennandi bragð sem gerir þá mjög eftirsótta í matargerð. Langmest af heimsframleiðslu á jarðkeppum kemur frá Evrópu, einkum Frakklandi, Spáni og Ítalíu.