cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Valdaránstilraunin í Tyrklandi árið 2016
Atburðarás
Klukkan um 23:00 að kvöldi 15. júlí sáust herflugvélar fljúga yfir Ankara og brúin yfir Bosporussund var lokuð. Þyrlur vörpuðu sprengjum á höfuðstöðvar sérsveitarmanna og lögreglu. Skriðdrekar fóru að Atatürk flugvelli í Istanbúl og hermenn tóku yfir Taksim-torg um miðnætti.
Stuttu eftir miðnætti voru höfuðstöðvar tyrkneska ríkissjónvarpsins teknar með valdi og fréttaþulur látinn lesa yfirlýsingu um að stjórnvöld í Tyrklandi hefðu grafið undan lýðræðislegu og veraldlegu valdi í landinu. Lýðræðisleg skipun og frelsi yrði sett á laggirnar.
Um kl. 1:00 las Erdoğan, sem hafði verið í sumarfríi í Marmaris, upp yfirlýsingu í gegnum CNN Turkey þar sem hann hvatti fólk til að hópast út á götur og ákallaði vald fólksins til að hrinda valdaráni. Stuðningsmenn hans þustu út á götur borga.
Eftir kl. 3:00 skaut herþyrla uppreisnarmanna þinghúsið í Ankara. Erdoğan kom með annað ávarp um kl. 4:00 þegar hann komst á Atatürk flugvöll sem frelsaður hafði verið frá uppreisnarmönnum.
Undir morgun 16. júlí var ljóst að tilraunin hafði farið út um þúfur og uppreisnarhermenn hófu að gefast upp. F-16 þotur gerðu árásir á suma skriðdreka uppreisnamanna. Dæmi voru um að reiður múgur hafi teki hermenn af lífi. Skortur á pólitískum og almennum stuðningur við uppreisnarmenn höfðu sitt að segja með því að valdaránsið misheppnaðist.
Eftirmálar
Erdoğan tjáði að þeir sem urðu valdir að atburðunum myndu gjalda því háu gjaldi og vírusa úr hernum yrði að hreinsa burt. Hann telur að tilraunin hafi verið gerð fyrir tilstuðlan Fethullah Gülen fyrrum samstarfsmanns síns í AKP flokknum sem nú er útlægur í Bandaríkjunum. Gülen hefur neitað aðild og studdi ekki valdarán að eigin sögn.
Fjöldahandtökur urðu í kjölfar atburðanna og um 3000 hermenn voru handteknir og 30 hershöfðingjar. Í dómskerfinu var tæpum 3000 dómurum vikið frá störfum og handtökuskipanir á hendur fjölda hæstaréttardómara voru gefnar út. Erdoğan lýsti yfir þriggja mánaða neyðarástandi í landinu vegna atburðanna. Auk þess var yfir 16.000 starfsmönnum við menntastofnana tyrkneska ríkisins var vikið úr störfum í kjölfarið. Allt í allt hafa hefur 50.000 ríkisstarfsmönnum verið sagt upp. Binali Yıldırım forsætisráðherra hefur gefið það í skyn að tilefni sé til að taka upp dauðarefsingu í landinu að nýju.
Neyðarlögin færa stjórnvöldum víðtækar heimildir, meðal annars til að setja lög án aðkomu þingsins, koma í veg fyrir fjöldafundi og setja tjáningarfrelsinu skorður.
A Coruña
thumb|Ráðhúsið í A Coruña.
A Coruña (spænska: La Coruña, enska: Corunna) er borg og sveitarfélag í sjálfstjórnarhéraðinu Galisíu á norður-Spáni. Borgin liggur við Ártabro-flóa og er mikilvæg höfn. Hún er sú næststærsta í héraðinu og telur um 245.000 íbúa (2016). Borgin tilheyrir ennfremur samnefndri sýslu.
Keltneskir ættbálkar héldu til á svæðinu áður en Rómverjar komu til þess á 2. öld fyrir Krist. Rómverjar áttuðu sig á mikilvægi legu borgarinnar og varð hún mikilvæg í hafnarverslun. Júlíus Sesar kom til borgarinnar, Brigantum á þeim tíma, 62 f. Kr. í tilgangi þess að stofna til málmverslunar við nálæg svæði (nútíma-Portúgal, -Frakkland og -England).
Á 1. og 2. öld óx borgin en eftir 4. öld tók henni að hnigna. Árásir Normanna og víkinga léku borgina grimmt á 9. öld og margir íbúanna flýðu inn í land. Frá 10. til 15. aldar var biskupinn af Santiago de Compstela mikilvægasta pólitíska afl yfir borginni. Seint á 15. öld varð spænska krúnan; kaþólsku konungshjónin Ferdinand og Ísabella, með yfirráð yfir borginni. Á 16. öld urðu átök á sjó milli Englendinga og Spánverja. Francis Drake sat um borgina árið 1585 en þurfti frá að hörfa. Árið 1809 voru hins vegar Bretar í liði með Spánverjum í Napóleonsstyrjöldunum og náðu að verja borgina frá Frökkum.
Í byrjun 20. aldar voru íbúar borgarinnar um 45.000. Í dag eru til að mynda fiskveiðar, vefnaðariðnaður, ál- og olíuvinnsla mikilvægar atvinnugreinar.
Deportivo de La Coruña er knattspyrnulið borgarinnar.
Digimon Frontier
Digimon Frontier er fjórða Digimon serían og er hún algerlega óháð hinum seríunum. Serían hefur fimmtíu þætti og var sá fyrsti sýndur 7. apríl 2002 á Fuji TV.
Nokkrir krakkar komast í stafræna heiminn og finna digisálir hinna tíu forna stríðsmannana, sem leyfa þeim að breytast í digimona.
Kanbara Takuya
Takuya er hugrakkur strákur, 10 ára að aldri. Hann er leiðtogi krakkana en er sífelt að rífast við Kouji. Efnið hans er eldur og breytist hann í Agnimon og Vritramon.
Minamoto Kouji
Kouji er í upphafi svokallaður félagsskítur. Hann er oft að rífast við Takuya. Kouji er 10 ára og efnið hans er ljós. Hann breytist í Wolfmon og Garmmon.
Orimoto Izumi
Izumi (en. Zoe) er eina stelpan í hópnum. Hún er 11 ára gömul og efnið hennar er vindur. Hún getur breyst í Fairymon og Shutumon.
Shibayama Junpei
Junpei (en. JP) er lífsglaður strákur með aðeins ofþyngd. Hann er skotinn í Izumi, en hún ekki í hann. Með 12 árum er hann elstur í hópnum og efnið hans er elding. Junpei breytist í Blitzmon og Bolgmon.
Himi Tomoki
Tomoki (en. Tommy) er sá yngsti í hópnum og er sífelt að skræla. Hann er einungis 9 ára gamall og breytist í Chakkumon og Blizzarmon. Efnið hans er ís.
Bokomon og Neemon
Tveir digimonar, sem fylgja krökkunum sífelt og útskíra þeim hvernig hlutirnir virka í stafræna heiminum.
Kimura Kouichi
Kouichi er mjög einmana. Hann elskar móður sína heitt og er reiður á bróðir sínum og föður að skilja þau eftir. Hann ásakar þau fyrir það að móðir hans er óhamingjusöm. Kouichi er 10 ára að aldri og breytist í Löwemon og Kaiser Leomon með efninu myrkur. Þó í upphafi er hann Duskmon.
Grottomon
Grottomon er illur digimoni með efninu mold. Hann breytist í Gigasmon.
Hárekur
Hárekur er íslenskt karlmannsnafn.
Digimon Frontier
Arbormon
Arbormon er illur digimoni með efninu timbur. Hann breytist í Petaldramon.
Þóroddur
Þóroddur er íslenskt karlmannsnafn.
Digimon Frontier
Ranamon
Ranamon er illur digimoni með efninu vatn. Hún breytist í Calmaramon.
Mercuremon
Mercuremon er illur digimoni með efninu málm. Hann breytist í Sefirotmon.
Duskmon
Duskmon er illur digimoni með efninu myrkur. Hann breytist í Velgmon, en verður seinna Löwemon.
Söguþráður
Nokkrir krakkar komast í stafræna heiminn og finna digisálir hinna tíu forna stríðsmannana, sem leyfa þeim að breytast í digimona.
Takuya fær undursamlegt SMS skeyti, sem segir honum að fara til Shibuya, þar sem nokkrar neðanjarðarlestir bíða. Hann kemst á staðinn akkurat þegar þær fara af stað og tekst honum að komast á eina á síðustu sekúndu. Inni hittir hann á fleiri krakka, stelpu, sem heitir Izumi og tvo stráka, Junpei og Tomoki litli.
Eftir nokkurn tíma kemur lestin, ásamt krakkana, í stafræna heiminn og breytast þar símar krakkana í D-scanna, tegund digitækja. Lestin, sem er digimoninn Trailmon Worm, hendir þau út þar og segir þeim að finna sálirnar til að komast heim aftur. Tomoki, sem er sá yngsti í hópnum, fer að grenja og hleypir af stað, eltandi teinanna, sem Trailmon hafði komið á. Takuya eltir hann til að róa hann niður. Þá hviknar grænur eldur ekki langt frá þeim og tveir digimonar, Bokomon og Neemon, hlaupa skelfingu lostnir að þeim og fela sig fyrir aftan Takuya. Cerberumon, sem elti þau, ákallar þá um að gefa honum sálina og spýr aftur eld. Þau hlaupa á teinarnar þegar jörðin, er þau stóðu á hverfur með eldinum. Takuya, Tomoki og digimonarnir tveir detta í gilið. Þar byrjar D-scaninn hans Takuya að lýsa og byrtist digisál fyrir framan þeim. Cerberumon, sem sá það stekkur að sálinni til að eignast hana, en verður brenndur af bláum eldi og hendir sér með sára og reiðiöskur til jarðar. Takuya hins vegar kemst að sálinni án þess að brennast og með hjálp sálarinnar breytist hann í Agnimon.
Cerberumon, sem er orðinn æfareiður ræðst á Agnimon. Þeir berjast í nokkra stund og sigrar Agnimon andstæðinginn, skannar gögnin hans og breytir hann þar með í digiegg. Örmagna eftir bardaganum breytist Agnimon aftur í Takuya.
Myndir
Gerð var ein mynd, sem tengist seríunni. Revival of the Ancient Digimon var frumsýnd 20. júlí 2002.
Karl Lehrs
Karl Lehrs (14. janúar 1802 – 9. júní 1878) var þýskur fornfræðingur.
Lehr fæddist í Königsberg. Hann var af gyðingaættum en varð kristinnar trúar árið 1822. Árið 1845 varð hann prófessor í grískri textafræði við háskólann í Königsberg og gegndi hann þeirri stöðu til æviloka.
Þórheiður
Þórheiður er íslenskt kvenmannsnafn.
Daniel Radcliffe
right|200px|Daniel Radcliffe Daniel Jacob Radcliffe (fæddur 23. júlí 1989) er enskur leikari, sem er þekktastur fyrir að leika Harry Potter. Hann hefur einnig komið fram í nokkrum sjónvarpsþáttum og bíómyndum. Hann lék í leikritinu Equus sem var bæði sýnt í London og New York og var tilnefndur til Drama Desk Award fyrir leik sinn í því.
Eignir hans eru metnar á 20 milljónir punda.
Hárlaugur
Hárlaugur er íslenskt karlmannsnafn.
Ida (nafn)
Ida er íslenskt kvenmannsnafn.
Dietrich van Bramstedt
Dietrich van Bramstedt eða Diðrik af Bramstad var hirðstjóri á Íslandi á 16. öld, skipaður þann 12. apríl 1529 af Friðrik 1. Danakonungi til fimm ára fyrir margfalda, trúa og þægilega þjónustu.
Hann var á Alþingi sumarið 1530 og kallast þar kóngsins fógeti en heitin hirðstjóri, höfuðsmaður og fógeti virðast á þessum tíma oft notuð jöfnum höndum um sama enbættið og er Dietrich kallaður þetta allt í bréfum frá sama ári. Hann var líka á Alþingi 1533 en hefur líklega farið utan þá um haustið, enda rann umboð hans út næsta vor.
Hann vildi þó fá skipun sína endurnýjaða en um þessar mundir var enginn konungur í Danmörku, Friðrik 1. lést í apríl 1533 en Kristján 3. sonur hans varð ekki konungur fyrr en í júlí 1534 vegna andstöðu í danska ríkisráðinu og ýmsir vildu fá útlæga konunginn Kristján 2. aftur í hásætið. Dietrich van Bramstedt fékk þó hirðstjórn á Íslandi til þriggja ára hjá Kristjáni 3. eftir að hann var tekinn við. En Norðmenn höfðu ekki viðurkennt hann sem konung, heldur fylgdu Kristjáni 2., og skipaði norska ríkisráðið ásamt Ólafi erkibiskupi í Niðarósi íslensku biskupana tvo, Ögmund Pálsson og Jón Arason, hirðstjóra á Íslandi, og tóku þeir við henni 1534.
Einnig hafði Markús nokkur Meyer fengið skipunarbréf sem hirðstjóri á Íslandi hjá Kristófer greifa af Oldenburg-Delmenhorst, frænda og helsta stuðningsmanni Kristjáns 2. (hann var sá sem greifastríðið dró nafn af). Öll þessi þrjú bréf voru lögð fram á Alþingi 1535 og rædd þar og kom öllum saman um að hvorki hertoginn (þ.e. Kristján 3.) né greifinn ætti rétt á að skipa hirðstjóra þar sem hvorugur væri réttur konungur Noregs, en honum hefðu Íslendingar svarið eiða sína. Skyldu því biskuparnir teljast hirðstjórar og engir skattar greiðast af landinu fyrr en Noregur hefði fengið konung. Dietrich van Bramstedt og Markús Meyer sátu því eftir með sárt ennið.
Holtastaðir
thumb|right|Holtastaðakirkja. Holtastaðir er gamalt höfuðból og kirkjustaður í Langadal í Austur-Húnavatnssýslu og landnámsjörð Holta Ísröðarsonar, sem nam Langadal ofan frá Móbergi.
Jón Arason biskup eignaðist Holtastaði á 16. öld og þar bjuggu afkomendur hans í rúmar tvær aldir, fyrstur þeirra Jón Björnsson sýslumaður, elsti sonur séra Björns Jónssonar. Nú hefur sama ættin búið á Holtastöðum frá 1863.
Krúnuleikar
Game of Thrones er fyrsta bindi í bókaflokknum A Song of Fire and Ice. Bókin kom fyrst út 6. ágúst 1996. Bókin vann Locus-verðlaunin árið 1997 og var tilnefnd til Nebula-verðlaunanna 1998 og World fantasy-verðlaunanna árið 1997. Í janúar 2011 komst bókin inn á New York Times listann yfir mest seldu bækurnar og náði fyrsta sæti listans í júlí 2011. Bókin er 73 kaflar og 804 blaðsíður (704 blaðsíður innbundin). Í bókinni eru þrír söguþræðir raktir samtímis, þar á meðal ættirnar í Westeros (houses of Westeros), Veggjarins og Targaryen-söguþráðurinn. Fyrsti söguþráðurinn gerist í hinum sjö ríkjum Westeros (Seven Kingdoms of Westeros) Gefin hafa verið út spil, borðleikir og hlutverkaleikir tengt efni bókarinnar og þann 17. apríl 2011 var frumsýndur fyrsti þátturinn í nýrri sjónvarpsþáttaröð á HBO sem heitir Game of Thrones. thumb|Klis vígið í fyrstu þáttaröðinni Nafn bókarinnar kemur frá orðum einnar sögupersónunnar en í bókinni sakar Eddard Stark Cersei Lannister um svik, sifjaspell og framhjáhald og hún játar því og hún við hann: „Þegar þú leikur leikinn um krúnurnar, þá vinnur þú eða deyrð, það er ekkert þar á milli“.
Holtastaðir
Kirkja hefur verið á Holtastöðum frá fornu fari og var hún í bændaeign allt til 1942, þegar hún var afhent söfnuðinum. Núverandi kirkja var reist árið 1892 og vígð 1893. Þar er meðal annars kaleikur sem Jón Björnsson gaf kirkjunni á 16. öld. Úr kirkjunni er Holtastaðaljónið svokallaða, vatnskanna í ljónslíki sem nú er á Þjóðminjasafninu.
Það var Jósafat Jónatansson bóndi á Holtastöðum sem lét byggja kirkjuna og var hún vígð á fermingardegi sonar hans Jónatans J. Líndal.
Krúnuleikar
Fyrsti söguþráður í hinum sjö ríkjum Westeros
Bókin hefst þegar Eddard Stark (Ned) lávarði er í Winterfell, sem er heimili forfeðra hans og kallast House Stark. House Stark ræður yfir norðrinu. Stark fjölskyldan er heiðvirð fjölskylda í hinum hefðbundnu „sjö ríkjum“. Sjö ríkin eru nú sameinuð undir einum konungi síðan tími drekanna leið undir lok og allir telja að þeir séu útdauðir. Robert Baratheon er konungur og hann situr í járnhásæti sem er mótað er af þúsund sverðum sem eru brædd og barin saman undir eldi úr andardrætti dreka. Snemma í sögunni verður Lávarður Eddard Stark (Ned), sem lávarður norðursins og fyrir hönd sjö ríkjanna að dæma og taka af lífi mann sem hafði stungið af frá næturvaktinni á veggnum, með syni sína sem vitni. Á leiðinni heim til Winterfell, uppgötva synir Eddards sex ylfinga og fær hvert af börnum Eddards einn ylfing. Úlfar eru einmitt merki Starkættarinnar. Eftir að Jon Arryn, sem er hönd kóngsins deyr, heimsækir Robert Baratheon konungur Eddard til Winterfell með drottninguna og fylgdarlið. Vegna þess að þeir eru gamlir vinir og börðust saman fyrir krúnuna áður fyrr biður Robert Baratheon Eddard Stark um að verða hönd konungsins. Eddard samþykkir það, þó að innsæi hans segi annað og á sama tíma lofar hann konu sinni Lafði Catelyn Stark að rannsaka dauða Jons Arryn, sem hafði verið hönd konungs, sem gæti hafa orðið eitri að bráð vegna pólitísks ráðabruggs sem Cersei Lannister drottning og valdamiklu fjölskyldu hennar Lannisterættin áttu þátt í.
Áður en Stark fjölskyldan leggur af stað til King's Landing í suðri, slasast sonur Eddards alvarlega þegar Jaime Lannister reynir að drepa hann vegna þess að hann verður óvart vitni að sifjaspelli milli Jaime og tvíburasystur hans Cersei. Bran lifir af en er í dái og seinna kemur í ljós að hann er lamaður fyrir neðan mitti. Það verður til þess að hann verður eftir með yngri bróður sínum. Á meðan hann er að jafna sig reynir leigumorðingi að drepa hann en úlfurinn hans Summer bjargar honum ásamt móður hans.
Catelyn gerir sér grein fyrir því að eiginmaður hennar er í hættu í King's Landing. Hún ákveður að fara huldu höfði og leggur af stað til að vara eiginmann sinn við. Hún skilur elsta son sinn Robb Stark eftir til að stjórna sem lávarður af Winterfell. Þegar Catelyn kemur til King's Landing er hún færð á fund með Petyr Baelish eða litla putta. Hann var hrifinn af henni þegar hann var yngri. Hann ber kennsl á rýtinginn sem var notaður til þess að reyna að myrða Bran og segir henni að Tyrion Lannister eigi rýtinginn. Petyr Baelish sér svo til þess að Catelyn geti hitt Eddard í leyni. Þegar Catelyn er á leiðinni til baka til Winterfell, hittir hún Tyrion sem er að koma til baka frá veggnum og hún handtekur hann. Hún fer með hann á afskekktan stað sem heitir Eyrie, þar sem systir hennar lafði Lysa Arryn, ekkja Jons Arryn ríkir núna. Lysa kennir Lannisterættinni um dauða Jons og er áköf í að taka Tyrion af lífi en hann krefst þess að fá réttarhöld í bardaga og fær frelsi sitt aftur þegar samferðamaður hans, leigusverð Bronn, vinnur einvígið.
Elsti sonur Cersei og Jaime, Joffrey Baratheon, er krýndur kóngur sem erfingi Roberts. Hann lætur undir eins taka Eddard höndum og lætur svo aflífa hann. Faðir Cersei og Jaime, lávarður Tywin Lannister, fer í stríð við Stark og Tullyættina og stuðningsmenn þeirra vegna þess að Catelyn handtók Tyrion. Þegar fréttirnar af aflífun Eddards Stark dreifast út brýst út borgarastríð. Robb Stark leiðir her norðmanna til að bjarga föður sínum og systrum í King's Landing en þegar hann fréttir af dauða föðurs síns fer hann til Riverlands til þess að fá stuðning frá móðurafa sínum lávarði Hoster Tully. Jaime Lannister leiðir orrustuna á Riverrun sem er virki Tullyættarinnar, á meðan er Tywin við ánna Trident til þess að koma í veg fyrir að Robb komist áfram til King's Landing. Tyrion sem komst undan kemur til föðurs síns. Robb skiptir upp hernum sínum og kemur andstæðingum sínum á óvart og eyðileggur búðir Lannisters sem eru við Riverrun, þeir handtaka Jaime í leiðinni.
Stannis Baratheon á réttmætt tilkall til járnhásætisins. Hann er næstur í röð bræðranna á eftir Robert Baratheon. Heldur því fram að Joffrey eigi ekki tilkall til hásætisins og lýsir því yfir að hann sé næsti konungur ríkjanna sjö. Yngri bróðir hans Renly fær Baratheonættina og Tyrellættina og lýsir sjálfan sig konung í Westeros og verður þar með þriðji af fimm konungum stríðsins. Robb Stark verður fjórði þegar stuðningsmenn Stark- og Tullyættanna lýsa hann konunginn í norðri.
Á veggnum
Formáli bókarinnar segir frá ríki í norðri sem er ekki hluti af hinum. Það er auðnin í norðri sem er handan veggjarins. Veggurinn er gamall 700 feta hár, 300 mílna löng hindrun úr ís og göldrum sem ver ríkin sjö, veggurinn er mannaður af næturvaktinni. Menn næturvaktarinnar sem eru kallaðir krákurnar taka órjúfanlegan eið um að þeir muni þjóna á veggnum allt sitt líf. Þeir lifa skírlífi og þeir ganga bara í svörtum fötum. Í landinu serm er norðan af veggnum eru engin lög, lítill hópur af mönnum sem tilheyra næturvaktinni hitta „hina“ (others), sem er aldagamalt og illur ættbálkur af verum sem voru taldar útdauðar og goðsögulegar. Allir mennirnir af næturvaktinni eru drepnir nema einn sem flýr suður og er seinna tekin af lífi af Eddard Stark. Jon Snow sem er bastarður Eddards og er fyrirlitin af Catelyn, fær innblástur frá frænda sínum, Benjen Stark, sem er fyrsti vaktmaður næturvaktarinnar til að taka eiðinn og verða varðmaður á veggnum. Jon fer norður að veggnum með Tyrion Lannister og öðrum meðlimum næturvaktarinnar. Hann verður ringlaður þegar hann kemst að því að þetta er ekkert meira en að fanga nýlenda og þeir eiga að passa upp á „villinga“ (ættbálkar menn sem lifa án laga norðan af veggnum).
Á veggnum sameinar Jon sjálfboðaliðana gegn leiðbeinanda þeirra sem er mjög grimmur við þá. Hann verndar líka Samwell Tarly sem er góður og gáfaður en ekki mjög hugrakkur. Jon vonar að þar sem að hann er mjög góður bardaga maður að honum verði úthlutað starf á veggnum með hernum sem gætir veggsins. En í staðinn er honum úthlutað að vera einskonar einkaþjónn hjá yfirmanni næturvaktarinnar, Jeor Mormont lávarði. Hann kemur því í kring að Samwell verður einkaþjónn hjá gamla Maester Aemort. Á meðan þetta er að ske leiðir Benjen Stark lítin hóp af hermönnum vaktarinnar í eftirlitsferð handan veggjarins en kemur ekki til baka. Næstum því sex mánuðum síðar finnast lík tveggja manna sem voru í herdeild Benjen handan veggjarins. Lík þeirra eru færð aftur til veggjarins og um nóttina lifna þeir við. Það býta engin sverð á þeim en Jon nær ásamt úlfinum sínu draugi að bjarga yfirmannin sínum með því að brenna uppvakningana. Fyrir að bjarga lífi hans fær Jon að gjöf sverð sem heitir „langa kló“ sem er ættargripur yfirmanns hans. Yfirmaður hans hefur látið breyta merkinu á sverðinu í úlf, sem stendur fyrir ætt Jons og úlfinn hans.
Þegar Jon Snow fréttir af dauða föðurs sins reynir hann að flýja til að fara til Robb til að hjálpa honum í stíðinu við Lannister ættina. Vinir hans á veggnum sannfæra hann um að snúa við. Mormont yfirmaður Jons sannfærir hann um að staður hans sé hjá hinu nýju bræðrum hans og að stíðið um krónuna fölnar í samanburði við illskuna sem veturirnn á eftir að koma með sér frá norðri.
Í austri
Handan hafsins í hinni frjálsu borg Pentos, búa Viserys Targaryen og Daenerys þrettán ára systur hans í útlegð. Hann er sonur og eini eftirlifandi erfingji Aerys II af Targaryen ættinni. Aerys var „vitfirrti“ konungurinn sem Robert Baratheon steypti úr stóli. Targaryen ættin hafði ríkt yfir Westeros og réðu yfir drekum en drekarnir og völdin eru ekki lengur til staðar. Viserys ákveður að systir hans skuli giftast Khal Drogo, stíðshöfðingja Dothraki ættbálksins sem eru hesta stríðsmenn í staðinn fær hann að nota her Drogos til að endurheimta járnhásætið í Westeros fyrir Targaryen ættina.
Magister Illyrio sem er ríkur kaupmaður og gestgjafi Targaryen systkinanna í Pentos gefur Daenerys þrjú steingervings dreka egg í brúðkaupsgjöf. Ser Jorah Mormont (sonur Jeor Mormongt sem er yfirmaður næturvaktarinnar) er riddari sem hefur verið gerður útlægur frá Westeros. Hann fylgir Viserys eftir sem ráðgjafi.
Leigumorðingi á vegum kóngsings, Robert Baratehon reynir að eitra fyrir Daenerys og ófæddu barni henni. Það verður til þess að Drogo verður svo reiður að hann samþykkir að ráðast á Westeros til að leita hefnda. Þegar þeir eru að ráðast á og ræna þorpum til þess að eiga fyrir innrásinni særist Drogo. Það kemur ígerð í sárið og Daenerys skipar einum fanganna sem er eins konar norn að nota blóð galdur til þess að bjarga honum en svikula nornin fórnar barni Daenarys til þess að fá kraft í galdurinn. Drogo deyr ekki en hann er bjargarlaus og ekki með meðvitund. Dothraki hafa ekki lengur leiðtoga og byrja því að tvístrast. Daenarys fremur líknardráp á eiginmanni sínum og kæfir hann. Hún hefnir sín á norninni með því að binda hana við útförs bál Drogos. Þegar bálið stendur sem hæst gengur Daenarys inn í bálið með dreka eggin. Í staðinn fyrir að farast í logunum, kemur hún aftur út úr bálinu með þrá dreka unga sem komu úr eggjunum og þeir fá mjólk úr brjóstum hennar. Sem sannur Targaryen er hún ónæm fyrir eldi. Þeir fáu Dothraki og Ser Jorah sverja þess að standa með henni sem móðir drekanna.
Sjónarhorn í bókinni
Hver kafli einblýnir á takmarkað þriðju persónu sjónarhorn einnar persónu í bókinni, bókin segir frá sjónarhorni átta aðal sögupersóna. Að auki veitir persona sem skiptir ekki máli í sögunni formálann. Fyrirsögn kaflanna gefur til kynna hvaða sjónarhorn verður í kaflanum.
Sjónvarp
HBO hefur framleitt þætti gerða eftir bókinni. Fyrst þáttur var sýndur 17. apríl, 2011. Fyrsta sjónvarpsserían var tíu þættir og var tekin upp í Belfast á Norður-Írlandi og Mdina á Möltu. Í aðalhlutverkum voru Sean Bean, Michelle Fairley og Jason Momoa ásamt öðrum.
Önnur sjónarpsþáttaröðin hefur hafið göngu sína og þar er byggt á annarri bók í seríunni sem heitir Clash of Kings og samið hefur verið um þriðju og fjórðu þáttaröðina sem eiga að byggja á þriðju bókinni sem heitir Storm of Swords.
Söguþræði bókarinnar hefur einnig verið breytt í myndasögu.
1441
thumb|right|Kristsmynd í koptískri kirkju í Eþíópíu. Árið 1441 (MCDXLI í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Skónefur
Skónefur (fræðiheiti: Balaeniceps rex) er tegund pelíkanfugla.
Hásteinn
Hásteinn er íslenskt karlmannsnafn.
Traktor ársins
Traktorar ársins
thumb|New Holland TM 135 (TM 190 var traktor ársins 2003, T7000 árið 2008 og T7070 AutoCommand 2010)
Mýkena
thumb|right|Ljónahliðið í Mýkenu. Mýkena (forngríska Μυκῆναι / myˈkɛːnai/; nútímagríska Μυκήνες / miˈcinɛs/) var borg sem átti sitt blómaskeið á mýkenska tímabilinu í sögu Grikklands sem kennt er við hana og nær frá um 1600 f.Kr. til um 1100 f.Kr. Í Hómerskviðum, sagnakvæðum sem samin voru á 8. eða 7. öld f.Kr. er Agamemnon konungur Mýkenu leiðtogi Grikkja í Trójustríðinu.
Stjörnuhreyfill
thumb|Mynd af stjörnuhreyfli Stjörnuhreyfill er tegund brunahreyfils þar sem stimplarnir ganga hver frá öðrum og strokkarnir mynda stjörnu með sveifarás í miðið. Stjörnuhreyflar voru algengir í flugvélum áður en strókhreyflar (e. turbojet) tóku við. Fjórgengis stjörnuhreyflar eru algengastir.
Lundarreykjadalshreppur
Lundarreykjadalshreppur (áður Syðri-Reykjadalshreppur) var hreppur í Borgarfjarðarsýslu, kenndur við Lundarreykjadal í Borgarfirði.
Prumnopitys standleyi
Prumnopitys standleyi er sígrænt tré frá Ástralíu.
Frá stofnun borgarinnar
Frá stofnun borgarinnar eða Ab urbe condita (skammstafað AUC) var notað til að tákna ár í tímatali hins forna Rómaveldis, og líkt og nafnið gefur til kynna var talið frá stofnun Rómar.
Róm er sögð hafa verið stofnuð árið 753 f.Kr., það er því árið 1 AUC. Árið í ár (2023 e.Kr.) er því um það bil árið AUC.
Darin Zanyar
Darin, réttu nafni Darin Zanyar, (fæddur 1987 í bænum Stockholm í Svíþjóð) er sænskur tónlistarmaður.
Sheehan heilkenni
Sheehan heilkenni (SH) er heiladingulsbilun sem verður hjá móður eftir barnsburð vegna blóðþurrðar til heiladingulsins. Algengt er að heilkennið lýsi sér í að móðir mjólki ekki og hafi ekki tíðablæðingar. Heiladingulsbilun veldur kortisólskorti og getur það verið lífshættulegt.
Reykholtsdalshreppur
Reykholtsdalshreppur var hreppur í Borgarfjarðarsýslu, kenndur við Reykholtsdal í Borgarfirði.
Hinn 7. júní 1998 sameinaðist Reykholtsdalshreppur Andakílshreppi, Hálsahreppi og Lundarreykjadalshreppi undir nafninu Borgarfjarðarsveit.
Hinn 10. júní 2006 sameinaðist Borgarfjarðarsveit Borgarbyggð, Hvítársíðuhreppi og Kolbeinsstaðahreppi undir merkjum Borgarbyggðar.
1442
Árið 1442 (MCDXLII í rómverskum tölum)
Mazar-i-Sharif
thumb|Mazar. Mazar-i-Sharif eða Mazar er fjórða stærsta borg Afganistans og höfuðstaður Balkh-héraðs. Hún er í norðurhluta landsins, nálægt Úsbekistan og Tadsíkistan og búa þar um 500.000 manns. Borgin er þekkt fyrir líkneski sín og íslamska og helleníska byggingarlist. Borgin liggur lágt miðað við afganskar borgir og er í 357 metrum. Hún er eina afganska borgin sem hefur lestarsamgöngur til annars lands; Úsbekistan.
Mazar var notuð sem bækistöð Sovétmanna í stríði þeirra í Afganistan gegn Mujahideen-skæruliðum. Borgin var friðsæl í mörg ár þar til Talibanar komu, þeir stjórnuðu þar 1998-2001 en Norðurbandalagið, bandalag stríðsherra náðu borginni með hjálp NATÓ. Grimmilegar atfökur voru á báða bóga. Talibanar náðu borginni svo aftur árið 2021.
Prómeþeifur bundinn
Prómeþeifur bundinn er forngrískur harmleikur eignaður skáldinu Æskýlosi. Flestir fræðimenn nú um mundir telja að leikritið sé ranglega eignað honum og hafi verið samið á síðari hluta 5. aldar f.Kr. Leikritið byggir á goðsögninni um Prómeþeif, títana sem Seifur refsaði fyrir að hafa stolið eldinum og gefið mönnum.
Jóhann Pétursson
Jóhann Pétursson var hirðstjóri á Íslandi á 16. öld. Hann var danskrar eða norskrar ættar.
Frumuskipting
Frumuskipting er ferli þar sem fruma skiptir sér í tvær eða fleiri frumur. Í heilkjörnungum eru tvær gerðir af frumuskiptingum, annars vegar jafnskipting (mítósa) og hins vegar rýriskipting (meiósa).
Jafnskipting á sér stað í einlitna eða tvílitna frumum. Móðurfruma skiptir sér í tvær eins dótturfrumur. Tvílitna móðurfruma (2n) verður því að tveimur eins dótturfrumum, eða systurlitningum (2n + 2n) Einlitna móðurfruma (n) verður að tveimur eins dótturfrumum (n + n).
Jóhann Pétursson
Þann 27. apríl 1524 skrifaði Hannes Eggertsson hirðstjóri bréf í Hamborg, þar sem hann segist hafa með góðum vilja „uppgefið og ofurdregið allt mitt fóvitadæmi“ Jóhanni Péturssyni. Hannes var þá líklega fluttur til Hamborgar og lét með bréfinu öll hirðstjóravöld í hendur Jóhanni, sem hann segist hafa haft af hábornasta Kristjáni 1. konungi út í Ísland og hefur Jóhann því líklega verið á Íslandi um tíma áður en þetta var.
Jóhann gegndi hirðstjóraembættinu til 1529 en þá tók Diðrik af Bramstad við.
Frumuskipting
Í æxlunarhring flestra heilkjörnunga verður rýriskipting á sérstökum tvílitna frumum (e. meiocyte). Í þessum æxlunarhring verða til kynfrumur, eins og sáðfrumur og eggfrumur í plöntum og dýrum og gró hjá sveppum og þörungum. Við rýriskiptingu skiptir fruman sér tvisvar þannig að úr einni tvílitna móðurfrumu (2n) verða til fjórar eins einlitna frumur (n + n + n + n)
thumb|Skýringarmynd - Frumuhringrás dýrafrumu
Fasar í jafnskiptingu
Í jafnskiptingu skipta systurlitningsþræðir sér í tvær frumur í ferli sem má skipta í 8 fasa þar sem interfasi telur þrjá fasa og meirihlutann af tíma sem fer í frumuskiptingu.
Interfasi (millistig)
Interfasi er sá fasi sem fruman gengur í gegnum áður en hún getur skipt sér. Interfasi skiptist sjálfur í þrjá fasa: G1, S og G2. Eftir hvern fasa er eftirlitsstöð (e. checkpoint) hjá frumunni. Í G1 fasa er fruman að stækka og það myndast mRNA og prótein. Áður en S fasi getur hafist er eftirlitsstöð sem metur hvort að fruman sé hæfilega stór og ekki of skemmd til að halda áfram. Í S fasa á sér stað DNA eftirmyndun og fruman stækkar frekar. Við lok S fasa hefst G2 fasi en áður en hann hefst er önnur eftirlitsstöð sem fer aftur yfir stærð frumunnar og ef DNA eftirmyndun hafi verið fullnægjandi. Í G2 fasa stækkar fruman hratt og mikið og það er enn meiri próteinmyndun. Þriðja og síðasta eftirlitsstöðin í interfasa er við lok G2 fasa, áður en prófasi hefst en þar er skoðað hvort að DNA eftirmyndunin hafi verið fullnægjandi og fruman hafi orðið fyrir skemmdum. Í meðal mannsfrumu tekur öll jafnskipting frumu um það bil 20 klukkustundir. Af þessum 20 klukkustundum er interfasi um 19 klukkustundir.
Prófasi (forstig)
Prófasi er fyrsta stig frumuskiptingar. Kjarnahimnan rofnar og hverfur í þessum fasa. og litningsþræðir pakkast þétt saman og verða sýnilegir. Þráðhöft byrja að dragast í sundur og á milli þeirra myndast spóluþræðir.
Metafasi (miðstig)
Litningar, sem enn eru að þéttast, raða sér í miðju frumunnar. Deilikorn færast á sitt hvort skautið. Við lok metafasa eru litningar tengdir spóluþráðum gera sig tilbúin í að færa sig sitthvor skautin og þar með hefst aðskilnaðarstig.
Anafasi (aðskilnaðarstig)
Spóluþræðir draga saman litningsþræði og systurlitningar raða sér í sitthvorn enda frumunnar.
Telófasi (lokastig)
Í telófasa eru áhrif prófasa snúið við. Kjarnahimnur myndast, litningar losna úr þéttpökkun og spóluþræðir eyðast. Frumuskipting hefst.
Frumuskipting (e. cytokinesis)
Lokastig telófasa og frumuskiptingar. Fruman klofnar í tvennt og móðurfruman orðin að tveimur dótturfrumum.
Fasar í rýriskiptingu
Rýriskiptingu er flokkað í rýriskiptingu I og rýriskiptingu II. Undirbúningur rýriskiptingu, interfasi, er sá sami og í jafnskiptingu. Rýriskipting I og II skiptast hvor um sig í prófasa, metafasa, anafasa og telófasa. Eftir interfasa í meiósu er móðurfruman með tvö einsleit litningapör sem hvor um sig eru úr systurlitningsþráðum. Í rýriskiptingu I eru litningarnir í móðurfrumu, sem kallast kímfruma í dýrum, aðskildir í tvær dótturfrumur þannig að hvor dótturfruman um sig er með helmingi færri litninga en móðurfruman. Í rýriskiptingu II eru systurlitningsþræðir aðskildir í hvora frumuna fyrir sig þannig að úr verða fjórar einlitna frumur úr tveimur tvílitna frumum.
Prófasi I
Í rýriskiptingu er prófasi I sá fasi sem tekur hvað lengsta tíma eða um 90% af öllu ferlinu. Í þessum fasa parast samstæðir litningar og það á sér stað tilviljanakennd víxlun á samsætum genum. Við þessa víxlun. Prófasa I hefur verið skipt upp í fimm fasa til frekari aðgreiningar á ferlinu.
1. stig fyrri prófasa í rýriskiptingu (Leptotene)
Litningar verða sýnilegir en systurlitningsþræðir eru svo þéttir að ekki er hægt að aðgreina þá.
2. stig fyrri prófasa í rýriskiptingu (Zygotene)
Samstæðir litningar byrja að raða sér saman í ferli sem kallast litningapörun.
3. stig fyrri prófasa í rýriskiptingu (Pachytene)
Litningar hafa parast og fara að þéttast og spíralmyndun þeirra hefst. Endurblöndun verður litningapörum þannig að pörin skipta á samsætum genum. Þegar endurröðun er lokið byrja samstæðu litningarnir að skiljast að.
4. stig fyrri prófasa í rýriskiptingu (Diplotene)
Samstæðir litningar skiljast að næstum að fullu. Þeir eru enn fastir við svæði sem kallast chiasmata sem er það svæði þar sem endurblöndun litninganna átti sér stað. Það sást ekki í pachytene en eftir aðskilnað er hægt að sjá það. Litningarnir verða fastir saman við chiasmata fram að anafasa I.
5. stig fyrri prófasa í rýriskiptingu (Diakinesis)
Litningar þéttast enn frekar og sjást vel. Kjarnahimnur byrja að eyðast og spóluþræðir myndast. Spóluþræðir tengjast svo við litninga. Í lokin á diakinesis og prófasa I byrja litningar að færast á spóluþráðum í átt að miðju.
Metafasi I
Samstæðir litningar færast eftir spóluþráðum nær miðju. Fruman greinir hvernig litningapörin snúa og fer ekki úr metafasa I fyrr en uppröðun paranna er tvískauta.
Anafasi I
Örpíplur í miðjunni styttast og draga litningapörin frá miðju í hvora áttina fyrir sig. Geislaskautin eru toguð í burtu frá hvoru öðru. Fruman ílengist og undirbýr sig fyrir skiptingu. Chiasmata sem heldur saman systurlitningum eyðist þannig að þeir aðskiljast en cohesin heldur enn saman systurlitningsþráðum.
Telófasi I
Litningar eru komnir hvern í sinn enda. Örpíplur sem halda saman spóluþráðum eyðast og ný kjarnahimna byrjar að myndast utan um hvern einlitnung (e. haploid). Það vindur ofan af spíralbyggingu litninganna. Frumurnar klofna næstum alveg og mynda tvær dótturfrumur en þær eru enn smávegis fastar saman með brú. Í plöntufrumum byrjar frumuveggur að myndast. Frumurnar tvær deila enn umfrymi og helst sú tenging fram að lok á rýriskiptingu I.
Interfasi II
Frumur eru í hvíld og engin DNA eftirmyndun á sér stað.
Rýriskipting II
Ferlið svipar mjög til jafnskiptingar að undanskilinni niðurstöðu. Við lok jafnskiptingu í líkamsfrumu manns standa eftir tvær tvílitna dótturfrumur sem eru erfðafræðilega eins en við lok rýriskiptingu eru fjórar einlitna dótturfrumur sem eru ekki eins erfðafræðilega.
Iða (mannsnafn)
Iða er íslenskt kvenmannsnafn.
Zazaska
Zazaska (Zazaki) er indóevrópskt tungumál. Zazaska er íranskt tungumál, sem þýðir að það er svipað persnesku, gileksku, mazerunsku og talyshsku.
Moose Jaw
thumb|right|250px|Ráðhús Moose Jaw Moose Jaw er borg í Saskatchewan, Kanada. Þar búa um 34.000 manns (2016).
Inga Minelgaite
Akademískur ferill
Inga brautskráðist 2004 með bakklárgráðu í markaðsstjórnun frá ISM University of Management and Economics í Litháen. Hún var yfir verkefnastjórnunarmiðstöð í SMK University of Applied Social Sciences árin 2005-2007. Auk þeirrar stöðu hafði hún umsjón með fjölbreyttum verkefnum, þar á meðal Life Long Learning sem er hluti af skipulagi Evrópusambandsins. Árið 2008 lauk hún meistaragráðu í viðskiptafræði með áherslu á mannauðs- og starfsmannastjórnun frá Kaunas University of Technology í Litháen. Á árunum 2012-2016 stundaði Inga doktorsnám við Viðskiptafræðideild Háskóla Íslands þar sem hún lagði áherslu á þvermenningarlega forystu. Í kjölfarið stundaði hún nýdoktorsrannsóknir 2016-2017 við Háskóla Íslands.
Rannsóknir og verkefni
Meðal annars hefur Inga tekið þátt í eftirfarandi rannsóknum og verkefnum:
Stjórnunar- og sérfræðingsstörf
Í maí 2018 stofnaði Inga Rannsóknarmiðstöð um Verkefnastjórnun við Háskóla Íslands og var formaður miðstöðvarinnar til ársins 2020. Inga hefur verið stjórnarmaður við WOW University frá árinu 2019. Inga er einnig gestaprófessor við Háskólann í Vilnius og fleiri háskóla.
Þórhildur
Þórhildur er íslenskt kvenmannsnafn.
Inga Minelgaite
Stjórnunar- og sérfræðingsstörf
Inga, ásamt Bryndísi Pjetursdóttur, Vigdísi Leu Birgisdóttur, og Eddu Ýri Georgsdóttur, héldu reglulega viðburði sem kallaðir voru „Failure nights“ þar sem ýmsir úr viðskiptalífinu fluttu fyrirlestra um mikilvægi mistaka og hvernig á að læra af mistökum.
Viðurkenningar
Árið 2020 var Inga tilnefnd sem vísindamaður ársins af People tímaritinu í Litháen. Hún var tilnefnd fyrir virka þátttöku í leiðtogarannsóknum, þá sérstaklega fyrir miðlun þekkingar fyrir almenning um leiðtogamennsku og forystu. Árið 2020 var Inga skipuð af utanríkisráðuneyti Litháens sem heiðursræðismaður lýðveldisins Litháen á Íslandi.
Inga er meðhöfundur að bókinni Demystifying Leadership in Iceland sem var tilnefnd til bókaverðlauna EURAM árið 2018. European Academy of Management (EURAM) var stofnað árið 2001 og er tileinkað framgangi stjórnunar sem fræðigreinar í Evrópu.
Inga hefur verið meðal 4% mest lesnu vísindamannanna á Academia.edu sem er bandarísk vefsíða fyrir fræðimenn með yfir 160 milljónir skráðra notenda.
Norma Leah McCorvey
thumb|right|Norma Leah McCorvey árið 1989 fyrir framan Hæstarétt Bandaríkjanna. Norma Leah McCorvey (fædd 22. september 1947 - dáin 18. febrúar 2017), betur þekkt undir dulnefninu „Jane Roe“, var stefnandi í bandaríska dómsmálinu Roe gegn Wade. Málið markaði þáttaskil í þarlendri réttarsögu, en um var að ræða lög um fóstureyðingar þar sem hæstiréttur Bandaríkjanna kvað upp dóm þess efnis að bann við fóstureyðingum samræmdist ekki stjórnarskránni. Samkvæmt henni ættu bandarískar konur rétt á því að taka ákvörðun um hvort þær létu eyða fóstri á fyrsta og öðrum þriðjungi meðgöngu án afskipta yfirvalda.
Ævi og menntun
Norma Leah fæddist í Simmesport í Louisiana en var alin upp í Houston í Texas af Vottum Jehóva. Foreldrar hennar skildu þegar hún var mjög ung og ólst hún upp hjá móður sinni sem var ofbeldisfullur alkahólisti. Faðir hennar lést 27.september árið 1995. Skólagöngu hennar lauk þegar hún var fjórtán ára gömul og tveimur árum síðar giftist hún Woody McCorvey en hélt því fram að hann beitti hana ofbeldi og fór frá honum á meðan hún gekk með sitt fyrsta barn, Melissu (f.1965). Norma Leah varð ófrísk aftur árið eftir en það barn var gefið til ættleiðingar. Eftir það flutti hún aftur til móður sinnar sem síðar afneitaði henni þegar hún trúði henni fyrir því að hún laðaðist kynferðislega að konum og tók yfir forræði dótturdóttur sinnar, Melissu.
Roe gegn Wade
Norma Leah varð barnshafandi árið 1969 í þriðja sinn. Hún hafði hug á því að fara í fóstureyðingu í Dallas og bar því við að sér hafi verið nauðgað þar sem fóstureyðingar voru heimilaðar í Texas í tilfellum þar sem um nauðgun eða sifjaspell hafði verið að ræða. Henni varð hins vegar ekki að ósk sinni, þar sem engar sannanir voru til sem staðfestu að henni hafi í raun verið nauðgað.
Delfí
thumbnail|hægri|Hof [[Appollons í Delfí.]] Delfí (gríska: Δελφοί Delfoi) er borg á hásléttu á Parnassosfjalli í Grikklandi. Í fornöld var borgin einkum þekkt sem staðurinn þar sem hægt var að ráðgast við véfrétt Appollons í hofi hans og þar sem Omfalos „nafli heimsins“ var geymdur.
Píþó var hofið í Delfum nefnt. Spádísin í Píþó (einnig nefnt Delfahof) hét Föba og var hún dóttir Jarðar. Hún sat á þrífættu hásæti og sá fram í tímann eða spáði fyrir honum með óræðum textum.
Fórnarnautið í Delfí nefndist Hósíóter: það var ekki einungis hosios, heilagt, heldur hosíóter, sá sem helgar. Helgunina öðluðust menn með því að snerta það.
Þór (mannsnafn)
Þór er íslenskt karlmannsnafn og er í upphaflega nafn á þrumuguðnum Þór. Nafnið kemur fyrir í nafnatali séra Odds á Reynivöllum frá 1646 en það var ekki notað aftur sem eiginnafn fyrr en á 19. öld, þótt það væri afar algengt sem fyrri liður samsettra nafna.
Varast skal að hafa Þór í þágufalli Þóri, en þannig beygist aðeins nafnið Þórir í þágufalli.
Heimildir
Tor (navn)
Hákon Aðalsteinsfóstri
thumb|right|Hákon Aðalsteinsfóstri með bændum við blót á Mæri. Málverk eftir Peter Nicolai Arbo. Hákon Aðalsteinsfóstri (d. um 961) eða Hákon góði var konungur Noregs um miðja 10. öld. Hann var yngsti sonur Haraldar hárfagra og hafði alist upp frá tíu ára aldri við hirð Aðalsteins (Aethelstans) Englandskonungs.
Hákon sneri aftur heim frá Englandi þegar hann var um tvítugt. Eiríkur konungur bróðir hans var þá orðinn mjög óvinsæll. Hann flúði land þegar Hákon kom og var hann þá þegar tekinn til konungs. Hann hafði verið skírður í Englandi og hafði með sér presta til Noregs en þurfti að kasta kristninni þegar hann tók við ríkinu, að minnsta kosti í orði.
Gunnhildur kóngamóðir, kona Eiríks blóðaxar, hafði sest að í Danmörku ásamt fjórum sonum þeirra og þaðan herjuðu þeir á ríki Hákonar með tilstyrk Haraldar blátannar Danakonungs, sem líklega var bróðir Gunnhildar. Þeir fóru í þrjár herferðir til Noregs og í þeirri seinustu, 960 eða 961, tókst þeim að særa Hákon konung til ólífis. Hann átti engan son og elsti sonur Eiríks og Gunnhildar, Haraldur gráfeldur, tók við ríkinu.
Sparta
thumb|right|Sparta Sparta (dóríska Σπάρτα, attíska Σπάρτη) er borg á suðurodda Grikklands. Í fornöld var hún höfuðborg borgríkisins Lakedaímón (gríska Λακεδαιμων) sem almennt er kallað Sparta eftir borginni. Á klassíska tímanum var Sparta voldugast allra grísku borgríkjanna og tilraunir Aþeninga til að velta Spörtu úr þeim sessi leiddu til Pelópsskagastríðanna 431 f.Kr. til 404 f.Kr. og ósigri Aþenu. Hoplítar Spörtu biðu sinn fyrsta ósigur í orrustunni við Leuktra gegn Þebverjum 371 f.Kr. og þegar Filippos II frá Makedóníu hóf að leggja Grikkland undir sig var herveldi Spörtu varla nema svipur hjá sjón.
Saga
Grikkir rekja upphaf Spörtu til goðsögulegs tíma. Lakedæmón, sonur Seifs er sagður hafa stofnað borgina. Hann giftist bróðurdóttir sinni Spörtu. Veldið nefndi hann eftir sjálfum sér en nefndi höfuðborgina eftir konunni sinni.
Á tímum Trójustríðsins var Menelás Atrifsson Konungur Spörtu en kona hans var Helena Fagra sem París tók með sér til Tróju og kom Trójustríðinu af stað.
Sovétríkin
Sovétríkin eða Ráðstjórnarríkin (rússneska: Советский Союз Sovjetskíj Sojúz), formlegt heiti Sambandsríki sósíalískra sovétlýðvelda (Союз Советских Социалистических Республик Sojúz Sovetskíkh Sotsíalístítsjeskíkh Respúblík, skammstafað СССР SSSR) var sambandsríki með sósíalíska stjórnarskrá í Austur-Evrópu og Asíu sem var stofnað árið 1922 og leystist upp árið 1991.
Network address translation
NAT (enska fyrir Network Adress Translation) er tækni til að maska eða fela net á bak við eina IP-tölu á internetinu. Þessi tækni er notuð fyrir þá internetnotendur sem ekki hafa fasta IP-tölu. Símafyrirtæki líta svo á að NAT sé hentug lausn á takmörkuðum fjölda IP-talna, eða netheimilisfanga á internetinu. Þegar notandi án fastrar IP-tölu sækir pakka frá internetinu þá skiptir sendingin um áfangastað, til dæmis á vefþjóni. Þessi breyting er skráð niður og vefþjónninn notar þessar upplýsingar til að finna endastöðina þangað sem pakkinn á að fara. Þetta er mjög gagnlegt til að spara IP -tölur og er mikið notað til að gefa IPv4 (vinsælasta netsamskiptastaðalinum) til að hægt sé að gera flutninginn yfir í IPv6 þægilegri. Þó er talið að flutningurinn sé óumflýjanlegur.
Yfirlit
Um miðjan áttunda áratuginn varð NAT vinsæl tækni til að leysa vandamálið á skorti á IP tölum, í IPv4 kerfinu. Það hefur orðið að venju, og má finna ekki eingöngu hjá símafyrirtækjum í dag, heldur einnig beinum heimilisins og skrifstofunnar. Flest kerfi sem nota NAT gera það með því að leyfa mörgum notendum að nota sömu IP töluna. Gallinn við NAT, er hinsvegar sá, að það fylgir ekki eftir upphaflegum hugmyndum um IP staðalinn, flækir ferlið og gerir það óskilvirkt. NAT gefur ekki heildstæða mynd af innranetinu; því að öll umferð lítur út fyrir að hafa komið frá beini innra netsins.
NAT felur í sér að endurskrifa þarf uppruna og áfangastað sendingar, og oftast einnig tölur nethliðs (e. port), þegar að sendinginn fer í gegnum beininn. Sérstakir algrímar, sem tryggja að upplýsingarnar séu réttar (e. checksums) þurfa einnig að vera endurskrifaðir.
Í hefðbundni uppsetningu á NAT notar innranetið eitt af hinum ætluðu "einka" IP tölum. Einka IP tölur byrja ýmist á 192.168, 172.16 til 172.31 eða 10. Beinirinn tengist á þessi netheimilisföng, eða IP tölur. Beinirinn tengist jafnframt á IP tölu sem þekkist út á internetið. Þegar net umferð fer í gegnum beininn yfir á internetið, er áfangastaðnum breytt frá einka IP tölunum yfir á internet IP töluna. Beinirinn skráir hjá sér staðsetningu tölvunnar sem að sendingin kom frá og nethlið (e. port) og sendir umferðina áfram. Þegar að svar kemur frá netþjóninum sem samband var haft við, þá man beinirinn hvaðan beiðnin um upplýsingarnar komu og sendir upplýsingarnar frá netþjóninum þangað.
Tenglar
Staðarnet
Internet
Bjúgvatn
thumb|right|Nowitna-á í [[Alaska.]] Bjúgvatn er sveiglaga stöðuvatn sem liggur eitt og sér og er hluti af gömlum farvegi bugðuár sem rauf sér nýjan, styttri farveg. Bugður eru einkenni „gamalla“ vatnsfalla, sem náð hafa roffleti. Þær færast smám saman, er straumkast rýfur bakka í kröppum bugðum. Í aflögðum bugðum verða þá oft til bjúgvötn.
Network address translation
Tenglar
Tölvunet
IP
IPv4
IPv6
Netslóð
Hávar
Hávar er íslenskt karlmannsnafn.
Saga
Mannanafnanefnd var gerð beiðni um að eiginnafnið Hávarr væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá og var það samþykkt þann 18. desember 2001. Taldist það ekki ritað í samræmi við almennar ritreglur íslensks nútímamáls og er andstætt íslenskri hljóðþróun, þó hefð hafi skapast fyrir fáeinum nöfnum með þessari endingu (-rr). Ekki telst því vera tilefni til endurupptöku máls þessa. Sjá einnig greinina mannanöfnum hafnað af Mannanafnanefnd.
Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu
Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu er fulltrúi Marokkó í knattspyrnu. Liðið hefur tekið þátt á fimm heimsmeistaramótum, og hafa unnið Afríkubikarinn einu sinni.
Þórormur
Þórormur er íslenskt karlmannsnafn.
Shemar Moore
Shemar Moore (fæddur Shemar Franklin Moore, 20. apríl 1970) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í The Young and the Restless og Criminal Minds.
Einkalíf
Moore fæddist í Oakland, Kaliforníu og er af írskum og frönskum-kanadískum uppruna gegnum móður sína. Moore ólst upp í Bahrain og Danmörku þar sem móðir hans vann sem kennari. Fjölskylda Moore fluttist aftur til Bandaríkjanna árið 1977 til Chico í Kaliforníu. Síðan fluttust þau til Palo Alto, Kaliforníu. Moore stundaði nám við Santa Clara-háskólann. Árið 1998 þá var móðir Moores greind með MS sjúkdóminn. Hefur Moore ásamt meðleikurum sínum í Criminal Minds staðið fyrir nokkrum styrktarviðburðum í því skyni að safna peningum fyrir MS rannsóknum.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Moore var árið 1995 í Living Single. Kom hann síðan fram sem gestaleikari í þáttum á borð við Arli$$, Chicago Hope, Malcolm & Eddie og Half & Half. Árið 1997 þá var honum boðið hlutverk í sápuóperunni The Young and the Restless sem Malcolm Winters sem hann lék til ársins 2005.
Hávarður
Hávarður er íslenskt karlmannsnafn.
Bill Cody
Bill Cody (f. 5. janúar 1891 í Winnipeg í Manitoba, d. 24. janúar 1948 í Santa Monica í Kaliforníu) eða William Joseph Cody jr., upphaflega Páll Pálsson Walters (eða Walter) var kanadísk/bandarískur leikari af íslenskum ættum sem lék í allmörgum B-kvikmyndum í Hollywood á þriðja og fjórða áratug 20. aldar, einkum kúrekamyndum.