cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jóhann landlausi
Konungur Englands
Aðalsmenn í Poitou, sem var eitt af greifadæmum Jóhanns á meginlandinu, voru ósáttir við ýmislegt í stjórn hans og sneru sér til Filippusar. Hann kallaði Jóhann til sín í París en Jóhann neitaði að hlýða. Þar sem frönsku hertoga- og greifadæmin sem Jóhann réði voru frönsk lén gat Filippus kallað þetta óhlýðni við lénsherra og hann lýsti því yfir að Jóhann hefði fyrirgert rétti sínum til þeirra. Hann seldi Arthúri svo allar lendurnar að léni og trúlofaði hann jafnframt Maríu dóttur sinni. Jóhann hófst handa við að láta smíða flota til að geta háð stríð handan Ermarsunds og var það í raun upphaf breska konunglega flotans.
Arthúr reyndi að ná Elinóru af Akvitaníu, ömmu sinni og móður Jóhanns, á sitt vald með umsátri um kastalann Mirabeau, en Jóhann kom honum að óvörum og handsamaði hann. Arthúri var varpað í dýflissu og er ekki titað hvað um hann varð en hann er talinn hafa dáið eða verið drepinn fljótlega. Systir Arthúrs, Elinóra, var einnig sett í fangelsi og þar var hún til dauðadags 1241.
Magna Carta
Í júní 1204 náði Filippus Normandí á sitt vald og einnig hluta af Anjou og Poitou. Jóhann þurfti á miklu fé að halda til að halda úti her ef hann átti að eiga von í að ná frönsku lendunum á ný en með þeim hafði hann jafnframt tapað miklum tekjum svo að ljóst var að hann yrði að leggja á þunga skatta. Hann lagði meðal annars á tekjuskatt í fyrsta sinn og einnig hækkaði meðal annars greiðslu sem aðalsmenn þurftu að inna af hendi til að sleppa við beina herþjónustu, ellefu sinnum á sautján árum.
Síðustu hækkanirnar voru mestar og þá var aðalsmönnum nóg boðið. Í september 1214 neituðu margir aðalsmennn að borga, enda höfðu þeir enga trú á að Jóhanni tækist að ná frönsku lendunum aftur. Í maí 1215 höfnuðu þeir alfarið greiðslunni, héldu til London undir forystu Robert fitz Walter og tóku borgina, svo og Lincoln og Exeter. Jóhann átti fund með þeim við Runnymede nálægt London 15. júní 1215 og undirritaði þar Magna Carta, lagabálk sem takmarkaði vald konungsins og gerði honum skylt að hlíta tilteknum lögum og reglum.
Borgarastyrjöld
thumb|left|Loðvík prins, seinna [[Loðvík 8. Frakkakonungur|Loðvík 8..]] Jóhann átti í hörðum deilum við kaþólsku kirkjuna framan af ríkisárum sínum og fór svo að páfi bannfærði hann árið 1209. Til að losna undan bannfæringunni féllst Jóhann á það árið 1213 að gera England og Írland að lénsríkjum guðs, Péturs postula og Páls postula og gjalda páfanum ákveðna fjárhæð árlega og viðurkenna hann sem lénsherra sinn. Nú ákvað hann að nota sér þetta. Þar sem hann hafði verið beittur þrýstingi til að undirrita skjalið leitaði hann til lénsherra síns, páfans, og bað hann um að ógilda það.
Páfinn varð við því en hópur aðalsmanna gerði þá uppreisn gegn konungi og leitaði meðal annars aðstoðar hjá Loðvík, krónprinsi Frakklands, og bauð honum ensku krúnuna að launum. Kona Loðvíks, Blanka af Kastilíu, var dótturdóttir Hinriks 2. og systurdóttir Jóhanns. Jóhann fór víða um England og barðist gegn uppreisnarmönnum og jafnframt gegn Alexander 2. Skotakonungi, sem hafði notað tækifærið og ráðist inn í Norður-England. Hann réðist hins vegar ekki til atlögu við uppreisnarmenn í London, sem þeir höfðu á valdi sínu.
Þann 21. maí 1216 lenti Loðvík með her sinn í Kent, hélt þaðan til London og var lýstur konungur Englands í Pálskirkju en þó ekki krýndur. Í lok sumars hafði hann náð þriðjungi Englands á sitt vald og naut stuðnings tveggja þriðju hluta allra aðalsmanna. Jóhann konungur hraktist stað úr stað og var orðinn sjúkur af blóðkreppusótt. Sigur Loðvíks virtist skammt undan en þá dó Jóhann í Newark-kastala í Lincolnshire, 18. eða 19. nóvember 1216.
Hinrik sonur Jóhanns, þá níu ára að aldri, tók við krúnunni og þá brá svo við að ensku aðalsmennirnir snerust flestir á sveif með hinum nýja konungi. Her hans vann sigur á her Loðvíks í orrustu við Lincoln 20. maí 1217 og í ágúst tapaði franski flotinn sjóorrustu við þann enska. Þá neyddist Loðvík til að ganga til samninga þar sem hann féllst á að ráðast aldrei á England aftur og viðurkenna að hann hefði aldrei átt löglegt tilkall til krúnunnar. Í staðinn fékk hann allháa fjárhæð greidda.
Eftirmæli
Jóhann hefur fengið afar slæmt eftirmæli í sögunni, bæði vegna þess að hann tapaði miklum lendum í Frakklandi á fyrstu ríkisstjórnarárum sínum, hann stýrði ríki sínu inn í borgarastyrjöld og hann gerði England að lénsríki páfastóls. Hans er þó helst minnst fyrir það að hann var þvingaður til að undirrita Magna Carta. Að mörgu leyti var hann þó hæfur stjórnandi, vel að sér um málefni ríkisins og réttsýnn og var oft fenginn til að dæma í málum. Hann var hins vegar tortrygginn, sveifst einskis til að koma sínu fram og naut lítils trausts þegna sinna.
Hjónabönd og börn
Jóhann kvæntist Ísabellu af Gloucester, dóttur William Fitz Robert, jarls af Gloucester. Þau voru barnlaus og Jóhann fékk hjónaband þeirra gert ógilt vegna skyldleika um það leyti eða skömmu eftir að hann varð konungur. Hún hefur því aldrei verið talin drottning. 24. ágúst árið 1200 gekk Jóhann svo að eiga Ísabellu af Angoulême, sem hann hafði rænt frá unnusta hennar, Hugh 10. de Lusignan. Þau áttu fimm börn: Hinrik 3. Englandskonung, Ríkharð, jarl af Cornwall, Jóhönnu Skotadrottningu, konu Alexanders 2., Ísabellu keisaraynju, konu Friðriks 2. keisara, og Elinóru, sem fyrst giftist jarlinum af Pembroke og síðar Simon Montfort, jarli af Leicester.
Jóhann er sagður hafa verið mjög kvensamur og svo mikið er víst að hann átti fjölda óskilgetinna barna.
Hinrik 3.
Hinrik 3. getur átt við:
Albert Guðmundsson (fæddur 1997)
Albert Guðmundsson (fæddur 15. júní 1997) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir ítalska liðið Genoa C.F.C. og Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu.
Albert kemur úr fótboltafjölskyldu. Faðir hans er Guðmundur Benediktsson knattspyrnulýsandi og fyrrum knattspyrnumaður. Móðir hans er Kristbjörg Ingadóttir sem spilaði m.a. með kvennalandsliðinu. Hún er dóttir Inga Björns Albertssonar, knattspyrnumanns og þingmanns og barnabarn Alberts Guðmundssonar, knattspyrnumanns og ráðherra.
Albert skoraði þrennu fyrir landsliðið í vináttuleik gegn Indónesíu árið 2018. Hann var valinn í lokahópinn fyrir heimsmeistarakeppnina í Rússlandi sama ár.
Rakamælir
thumb|1861 Sambyggður rakamælir með votamæli (a) og þurrkamæli (b). Votamæli er haldið blautum með vatni úr bikar fyrir miðju á mynd.
Rakamælir, votmælir eða þurkkmælir er tæki sem er notað til að mæla rakastig loftsins. Rakamælar reiða sig yfirleitt á mælingum á einhverju öðru magni svo sem hitastigi, loftþrýstingi, massa eða efnislegri eða efnafræðilegri breytingu. Út frá þessum mælingum má reikna út rakastigið.
Fyrsti rakamælirinn var fundinn upp árið 1755 af svissneska fjölfræðingnum Johann Heinrich Lambert.
Barrett Foa
Barrett Foa (fæddur 18. september 1977) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sitt sem Eric Beale í NCIS: Los Angeles.
Einkalíf
Foa er fæddur og uppalinn í Manhattan í New York-borg. Foa stundaði nám við Interlochen Arts Camp í Michigan á sumrin þegar hann var í menntaskóla. Foa útskrifaðist frá Michigan-háskólanum með B.A. gráðu í söngleikhúsi (Musical Theatre).
Sjónvarpsferill
Fyrsta hlutverk Foa var í sjónvarpsþættinum Six Degress árið 2007. Síðan þá hefur hann komið fram í þáttum á borð við: Numb3rs, The Closer og Entourage. Árið 2009 þá var Foa boðið hlutverk í NCIS: Los Angeles þar sem hann leikur Eric Beale.
Leikhús
Circle in the Square Theatre
John Golden Theatre
Playwright Horizons
John Houseman Studio Theater
Hartford Stage/Shakespeare DC
Bay Street Theatre
Pape Mill Playhouse
TheatreWorks, CA
The Muny
Heklugos árið 1222
Heklugos árið 1222 var kísilríkt blandgos. Ekki eru til heimildir um gjóskufall utan Íslands. Lítið er vitað um gosið, fyrir utan hvenær það hófst.
Titill
Titill er tignarheiti (eða nafnbót) sem menn skreyta sig sjálfir með (eða aðrir) og er annaðhvort settur fyrir framan eða aftan nafn viðkomandi. Það getur verið vegna menntunar (sbr. Jón Steffensen prófessor, séra Bolli Gústavsson eða Hinrik Jóhannesson B.Sc), ástands (jómfrú Anna, Jóhannes ekkill) eða vegna þess að menn eru fæddir inn í einhvers konar virðingarstiga (Hinrik greifi). Einnig er til í dæminu að menn skreyti sig í hálfkæringi með titli (sbr. dr. Gunni).
Á íslensku eru sumir titlar vegna venju settir á undan nafni, eins og séra Hinrik eða herra Ólafur Ragnar. En ef viðkomandi er fæddur inn í konunglegan virðingarstiga er málvenja á íslensku að setja nafnið fyrst og síðan titilinn og segja Zeppelin greifi, Hinrik prins eða Margrét Danadrottning. Einnig á þetta við um æðstu menn kirkjunnar: Jóhannes Páll páfi eða Karl biskup. Þetta á samt ekki við um suma virðingartitla eins og til dæmis: móðir Teresa, meistari Þórbergur eða heilög (sankti) Anna.
Tengt efni
Akademický titul
Þangdoppa
Þangdoppa (fræðiheiti: Littorina obtusata) er sæsnigill af fjörudoppuætt.
Vigfús Erlendsson
Vigfús Erlendsson (d. 1521) var íslenskur lögmaður og hirðstjóri á 16. öld og bjó á Hlíðarenda í Fljótshlíð.
Borgaraleg óhlýðni
thumb|Stríðsmótmælandi handtekinn fyrir utan [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna, 9. febrúar 2005.]] Borgaraleg óhlýðni (enska Civil Disobedience nefnd eftir samnefndu riti) felst í því að fara ekki eftir ákveðnum lögum, kröfum eða skipunum stjórnvalda eða yfirvalda án þess að beita líkamlegu ofbeldi en ávalt gangast við sök sinni ef hún er einhver. Bandaríski rithöfundurinn Henry David Thoreau ruddi braut nútíma hugmynda um borgaralega óhlýðni í ritgerð sinni „Resistance to Civil Government — Civil Disobedience“ árið 1849.
Þangdoppa
Útbreiðsla
Þangdoppa lifir á 0 til 6 metra dýpi, þó hefur stöku dýr fundist allt niður á 110 metra dýpi. Þangdoppa heldur sig að mestu leiti í miðri fjörunni eða neðst í henni. Í hnullunga og þangfjörum og þar sem þang er mikið og er aðallega á klóþangi, bóluþangi og sagþangi.
Vigfús Erlendsson
Vigfús var sonur Erlendar Erlendssonar sýslumanns á Hlíðarenda og Guðríðar Þorvarðsdóttur konu hans, en hún var dóttir Þorvarðar Loftssonar og Margrétar Vigfúsdóttur á Möðruvöllum. Bróðir hans var Þorvarður Erlendsson lögmaður. Hans er fyrst getið árið 1502, þegar hann fær kvittun hjá Benedikt Hersten hirðstjóra vegna höggs sem hann hafði veitt manni nokkrum við kirkjuna á Krossi í Landeyjum. Vigfús er sagður hafa verið bráðlyndur og nokkru síðar hjó hann hönd af öðrum manni. Vegna þess atviks fékk hann friðarbréf útgefið af Hans konungi 21. janúar 1505. Hann varð svo sjálfur hirðstjóri, líklega 1507, og hafði embættið til 1509.
Borgaraleg óhlýðni
Borgaraleg óhlýðni hefur verið notuð í mótmælaskyni svo sem gegn breskri heimsvaldastefnu á Indlandi, aðskilnaðarstefnu í Suður-Afríku og í Evrópu gegn nasistum. Frægustu einstaklingarnir sem beitt hafa þessum aðferðum eru líklegast Mahatma Gandhi og Martin Luther King. Borgaralega óhlýðni hefur verið ein af megin mótmælaaðferðum stjórnleysingja og annarra aðgerðarsinna seinni árin tildæmis í mótmælum víða um heim gegn hnattvæðingu og stofnunum eins og Alþjóðaviðskiptastofnuninni og Alþjóðabankanaum.
Þangdoppa
Skelin (kuðungurinn)
Hyrnan á kuðungnum er afar stutt og ekki strýtumynduð. Vindingar 5 til 6, kúptir og er grunnvindingurinn mjög stór eða oftast um 90% af hæð kuðungsins og munnurinn dropalaga og mjög víður og er skelin greinilega þykkari við munnopið en annars staðar. Lokan er hringlaga og brún á lit. Efri vindingar kuðungsins ná lítið eða ekkert upp fyrir neðsta vindinginn. Yfirborðið slétt með nær engum snigilrákum en kuðungurinn getur þó verið með dálitlum afbrigðum í lögun.
Almennt
Þangdoppa lifir á örsmáum þörungum sem eru á þangi, sem hún skrapar af með skráptungu sem er alsett hörðum tönnum. Sjaldnast nær hún þó að éta þangið sjálft nema mjög ungar plöntur.
Vigfús Erlendsson
Þorvarður lögmaður, bróðir Vigfúsar, fór utan sumarið 1512 og dó um veturinn og tók Vigfús þá við sem lögmaður sunnan og austan. Þegar Jón Sigmundsson lögmaður norðan og vestan var bannfærður var Vigfús kosinn í hans stað og var því lögmaður um allt land 1516-1518.
Þangdoppa
Almennt
Hún verpir eggjum sem hún kemur fyrir í litlum gagnsæjum slímpúðum sem hún festir við þangið. Eggin klekjast út á fjórum til fimm vikum og þegar ungarnir skríða úr eggjunum eru þeir eins í útliti og foreldrarnir, aðeins minni.
Pieter Huistra
Pieter Huistra (fæddur 18. janúar 1967) er hollenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 8 leiki með landsliðinu.
Þangdoppa
Almennt
Klettadoppa sem einnig lifir í fjörum, getur líkst þangdoppu fljótt á litið og þeim því stundum ruglað saman. Hún þekkist þó frá þangdoppunni á því að vindingarnir enda í trjónu. Klettadoppan lifir ofar í fjörunni en þangdoppan, oftast ofan við þangið.
Vigfús Erlendsson
Á þessum árum var Týli Pétursson hirðstjóri og var ekki vinsæll, enda var hann óeirðamaður mikill og var róstusamt á Alþingi. Vigfús mun hafa haft mikinn hug á að verða hirðstjóri á ný og sóttist eftir vitnisburðum um frammistöðu sína í hirðstjóra- og lögmannstörfum og var það auðsótt, enda var hann vinsæll þrátt fyrir bráðlyndi sitt. Meðal annars naut hann stuðnings Ögmundar Pálssonar biskupsefnis. Sumarið 1520 sigldu þeir allir á sama skipi, Vigfús, Týli og Ögmundur, sem var að sækja sér biskupsvígslu. Um miðjan ágúst voru þeir í Harvík á Englandi, þar sem Ögmundur lánaði Vigfúsi peninga samkvæmt bréfum sem enn eru til. Síðan héldu þeir til Noregs og þar dó Vigfús, en Týli hélt þó ekki hirðstjórninni og var drepinn á Íslandi fáeinum árum síðar.
Þangdoppa
Almennt
Þangdoppa, sem og klettadoppa, eru mikilvæg fæða margra strandfugla eins og Stelks, Tildru og Sendlings.
Vigfús Erlendsson
Vigfús var sagður mikilhæfur maður og var meðal annars góður læknir og græddi sár sem talin voru banvæn. Kona hans var Guðrún, laundóttir Páls Jónssonar á Skarði. Á meðal barna þeirra voru Kristín, fylgikona séra Magnúsar á Grenjaðarstað, sonar Jóns Arasonar, Páll lögmaður og Anna á Stóru-Borg, sem þekkt er af samnefndri skáldsögu Jóns Trausta. Síðari kona Vigfúsar var Salgerður (eða Valgerður) Snjólfsdóttir. Hún var sonardóttir Hrafns Brandssonar eldri. Með þeim Vigfúsi var fjórmenningsfrændsemi og dæmdi Ögmundur biskup hjónabandið ógilt eftir lát Vigfúsar.
Sundhöll Keflavíkur
Sundhöll Keflavíkur var innisundlaug teiknuð af Guðjóni Samúelssyni. Hún var opnuð sem útisundlaug árið 1939. Árið 1950 var byggt hús yfir laugina eftir teikningu Guðjóns Samúelssyni húsameistara ríkisins. Árið 2006 var lauginni lokað og Hnefaleikafélag Reykjanesbæjar fékk húsnæðið. Árið 2017 seldi hnefaleikafélagið húsið og eigendur hússins vildu rífa það og byggja íbúðarhúsnæði á lóðinni.
Hollvinir Sundhallarinnar
Í kjölfar þess að rífa Sundhöllina tók við félag sem nefndist Hollvinir Sundhallarinnar. Ragnheiður Elín Árnadóttir stjórnaði félaginu.
Samojeda-mál
Samojeda-mál mynda sérstaka grein innan úrölsku málaættarinnar. Samojeda-mál er aftur flokkuð í norður og suður. Helst á norðurgreininni er nenets talað af um 30 000 einkum á Jamal-skaga vestan Ob-flóa.
Stórhertogi Lúxemborgar
Stórhertogi Lúxemborgar er þjóðhöfðingi Lúxemborgar. Hertogadæmið Lúxemborg var gert að stórhertogadæmi á Vínarþinginu árið 1815. Þá var það í sambandi við Sameinað konungdæmi Niðurlanda og Óraníuættina. Þegar Vilhjálmur 3. Hollandskonungur lést og Vilhelmína Hollandsdrottning tók við völdum í Hollandi 1890 gekk Lúxemborg til næsta karlkyns erfingja af Nassáættinni, Adolfs. Síðan þá hafa afkomendur hans ríkt sem stórhertogar, þar af tvær ríkjandi stórhertogaynjur, María Aðalheiður (1912-1919) og systir hennar, Karlotta (1919-1964). Núverandi stórhertogi er Hinrik af Lúxemborg.
Vikapiltur á vígaslóð
Vikapiltur á vígaslóð (franska: Le groom de Sniper Alley) er 54. Svals og Vals-bókin en sú fjórða eftir þá Fabien Wehlmann og teiknarann Yoann. Hún kom út á frummálinu árið 2014, en í íslenskri útgáfu ári síðar.
Söguþráður
Sagan hefst í hrjóstrugu landslagi í eyðimerkurríkinu Aswana, sem er tilbúið land í Miðausturlöndum. Fyrrum einræðisherra fer huldu höfði, en er sprengdur í loft upp í flugskeytaárás. Næst er litið inn í rammgert bandarískt öryggisfangelsi, Forréttindafangi sinnir þar fræðagrúski og gerir mikla uppgötvun. Hann hringir þegar í frænda sinn.
Loks víkur sögunni af þeim Sval og Val sem hlusta á fréttir af stríðslokunum í Aswana. Skyndilega birtist Don Vito Cortizone í stofunni með mafíósum sínum. Frændinn í fangelsinu hefur komist á snoðir um að hinn goðsagnakenndi fjársjóður Alexandríu sé falinn í Aswana. Hann þvingar Sval og Val til að leita fjársjóðsins í þakkarskyni fyrir að hafa komið Sval til bjargar í fyrri bók, Dans les Griffes de la Vipère.
Í Aswana kemur í ljós að allt tal um frið er uppspuni fjölmiðla. Landið er í heljargreipum borgarastyrjaldar og Svalur kemst í hann krappann á götunni Vígaslóð (Sniper Alley) þar sem hópur leyniskytta skýtur á allt kvikt. Tuddi trukkur (Bruno), sem talinn hafði verið af í lok bókarinnar La Face cachée du Z kemur honum þó til bjargar. Hann reynist á launaskrá Vitos Cortizones og sendur til að aðstoða félagana.
Svalur og Valur hitta fyrir fulltrúa vestræna hersetuliðsins sem heldur sig í einangrun frá heimamönnum og þora ekki út til fjöldans. Félagarnir eru hins vegar óttalausir og eignast góða vini meðal innfæddra, en öðlast um leið nöturlega innsýn í lífið í stríðshrjáðu landi. Eftir talsverðan barning komast Svalur, Valur og Tuddi trukkur á áfangastað. Þar þurfa þeir þó að leysa ótal þrautir til að sleppa við gildrur sem settar voru upp til að verja fjársjóðinn. Njóta þeir aðstoðar Sveppagreifans og nokkurra annarra vísindamanna, þar á meðal hins smávaxna Martins úr Les Géants pétrifiés sem þeir ræða við í gegnum talstöð.
Íslensk útgáfa
Bókin Vikapiltur á vígaslóð var gefin út af Froski útgáfu árið 2015 í íslenskri þýðingu Auðar S. Arndal. Hún er merkt sem 57. bókin, þótt hún teljst sú 54. í opinberu ritröðinni á frönsku. Skýringin á misræminu liggur í að Froskur telur með nokkrar bækur með eldri sögum en opinbera röðin hefur að geyma.
Jamal-skagi
Jamal-skagi er skagi í Rússlandi rétt vestan við Síberíu.
Jökulsá
Margar jökulár á Íslandi bera nafnið Jökulsá og einnig bæir:
Fanginn í styttunni
Fanginn í styttunni (franska: Le Prisonnier du Bouddha) er 14. Svals og Vals-bókin og teiknuð af listamanninum Franquin, en Greg er skráður höfundur. Hún kom út á frönsku árið 1960, en sagan birtist fyrst í teiknimyndablaðinu Sval 1958-59.
Söguþráður
Svalur og Valur heimsækja Sveppagreifann sem hegðar sér undarlega. Í ljós kemur að hjá honum dvelst sovéskur vísindamaður, Ínofskéff, sem fundið hefur upp undratækið Göggu sem getur m.a. látið hluti svífa, jurtir spretta ógnarhratt og breytt veðrinu. Þeir óttast að tækið geti reynst stórhættulegt falli það í hendur herja stórveldanna.
Óttinn reynist ekki ástæðulaus. Sovéskir leyniþjónustumenn reyna sitt besta til að stela tækinu, án árangurs. Fram kemur þá að vinur Ínofskéffs, Bandaríkjamaðurinn Longplaying sé fangi Kínverja. Félagarnir halda þegar í austurveg til að frelsa hann áður en kínverski herinn nær að þvinga fram leyndarmál tækisins.
Svalur og Valur komast með erfiðismunum inn fyrir kínversku landamærin og að risavöxnu Búdda-líkneskjunum þar sem Longplaying er haldið föngnum. Á leiðinni kemur Gormdýrið þeim til bjargar á hættustund. Þeir frelsa vísindamanninn og saman sleppa þeir naumlega undan Kínverjunum. Sögunni lýkur á að Ínofskéff sendir nýafhjúpaða styttu af borgarstjóra Sveppaborgar á braut um Jörðu.
Sverrir Ingi Ingason
Sverrir Ingi Ingason (fæddur 5. ágúst, 1993) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem varnarmaður fyrir danska félagið FC Midtjylland og Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu. Sverrir var valinn í hópinn fyrir EM 2016 og HM 2018.
Heklugos árið 1389
Heklugos árið 1389 var kísilríkt blandgos. Ekki eru til heimildir um gjóskufall utan Íslands. Gosið varð líklega á seinni hluta ársins 1389 og gjóskan barst aðallega í suðaustur. Norðurhraun rann. Kirkjustaðurinn Skarð hið eystra, Tjaldastaðir og e.t.v. fleiri bæir hurfu undir hraun.
2. deild karla í knattspyrnu 1977
Leikar í '''2. deild karla í knattspyrnu''' hófust í 23. sinn árið 1977. Deildin tók loksins sig það form sem hún átti eftir að halda allt til ársins 2008 þegar hún var stækkuð.
Na-Dene mál
Na-Dene mál er flokkur rúmlega 20 amerískra frumbyggjamála, töluð í Alaska, norðvestur Kanada og suðvesturhluta miðríkja Bandaríkjanna.
Quercus frainetto
Quercus frainetto er stórvaxin eikartegund sem er frá Suðaustur-Evrópu (hluti Ítalíu, Balkanlöndin, hluti af Ungverjalandi, Rúmenía) og Tyrklandi.
Na-Dene mál
Navajóíska er það þessara mála sem flesta mælendur hefur.
Er heitið dregið af nafni Dene-ættbálksins sem telst til Athabaskan-indjána.
Gróðurhús
thumb|350px|Gróðurhús í [[Hollandi.]]
Á Íslandi er oft notuð rafræn lýsing, enda líka ræktuð á veturna.
Kælan Mikla
thumb|Kælan Mikla á Roadburn í Tilburg, Hollandi 2018. thumb|Kælan Mikla í Madríd 2019. Kælan Mikla er íslensk indie-rokk, synthpunk, darkwave og postpunk hljómsveit sem stofnuð var árið 2013 af Laufeyju Soffíu, Margréti Rósu Dóru-Harrysdóttur og Sólveigu Matthildi Kristjánsdóttur. Þær kynntust í MH og tóku þátt í ljóðaslammi Borgarbókasafnsins sem leiddi til stofnun Kælunnar Miklu. Hljómsveitin sækir innblástur í íslenskar þjóðsögur, þjóðlög, drunga og fantasíur.
Sveitin hefur spilað á hátíðum í Evrópu og Bandaríkjunum og hitað upp fyrir Robert Smith í The Cure, Pixies, Placebo og frönsku post-metal sveitina Alcest.
Flatey (Breiðafirði)
thumb|350px|Plássið við Grýluvog; yst til vinstri Eyjólfshús (gult) og Eyjólfspakkhús (grænt), næst Stórapakkhús (brúnt) og samkomuhúsið áfast því (er í hvarfi við Vog) og fremst Vogur (blár) sem var aðsetur verslunarstjóra og prestsetur. thumb|Flatey um 1900. Flatey á Breiðafirði er stærsta Vestureyjan á Breiðafirði og tilheyra henni alls 40 eyjar og hólmar. Hún er talin að hafa myndast undir afli skriðjökla á ísöld og þegar jökulfarginu létti hafi hún risið upp úr sæ. Flatey er um 0.5 km2 að flatarmáli, um 2 km á lengd og um hálfur km þar sem hún er breiðust. Eyjan er flatlend, þó gengur hæðarhryggur eftir henni endilangri. Lundaberg er hæsti hluti hennar, nærri norðausturenda hennar.
Vestureyjarnar liggja á stórri megineldstöð sem kennd er við Flatey og finnst því víða jarðhiti og margskonar stuðlaberg. Flatey er flokkuð undir þjóðjörð af ríkinu og er eyjan talin sem náttúruperla og menningarafurð Íslands. Mikið fuglalíf er á eyjunni og er hluti hennar friðaður (sérstaklega á varptíma) síðan 1975.
Gjöful fiskimið liggja allt í kringum eyjuna en í undirdjúpunum kringum Flatey er ekki aðeins fiskur heldur einnig merkar fornleifar; tvö skip. Annað sökk á 18. öld og hitt á 19. öld.
Saga
Byggð í Flatey á rætur sínar að rekja allt aftur á landnámsöld þegar Þrándur mjóbeinn nam eyjarnar vestan Bjarneyjarflóa og bjó hann í Flatey. Flatey hefur þá yfirburði framyfir aðrar Vestureyjar að hún er stærst og lá vel við - stutt er á fiskimið og í aðrar eyjar. Höfnin, skeifulaga eyja á móts við Þýskuvör, var sjálfgerð frá náttúrunnar hendi og veitir hún var í flestum áttum.
Á 12. öld bjó í eyjunni Þorsteinn Gyðuson sem var ríkur maður og voldugur. Í hans búskapartíð var Flateyjarklaustur byggt í eynni, það var reist 1172 en flutt að Helgafelli 1184. Það stóð þar sem nú kallast Klausturhólar, á háhrygg eyjarinnar, upp af Innstabæjarmýri. Við sáluhliðið stendur jarðfastur steinn sem klappaður hefur verið í bolli, svo fólk gæti signt sig áður en það gekk í gegn.
Í Sturlungu er Flateyjar getið, en ekkert svo hægt sé að glöggva sig á lífinu og búsháttum þar. Flateyjarbók getur þess að á eftir Sturlungaöld hafi sumar ættir í landinu risið hærra en aðrar og hafi Englendingar meðal annars slæðst til landsins og stundað viðskipti og fiskveiðar. Upp úr 1520 eignast Jón Björnsson af ætt Skarðverja, sem þá var ein af höfuðættum landsins, Flatey og var eyjan þá búin að vera í fjölskyldunni í að a.m.k. fjóra ættliðiði. Á sama tíma eignast Jón Flateyjarbók. Hún var geymd í eynni fram til 15. september 1647 þegar Brynjólfur biskup fékk hana að gjöf og færði konungi að gjöf. Þá var bókin orðin 250 ára, enda skrifuð á 14. öld.
Þegar einokunarverslunin var lögleidd á Íslandi 1602 höfðu Hollendingar og Þjóðverjar stundað verslun í eynni, og halda því greinilega áfram því 6. október 1659 sökk hollenskt kaupskip í höfninni. Það er sagt hafa verið vopnað 14 fallbyssum. Það vekur upp ýmsar spurningar að svona stórt verslunarskip skuli hafa verið í Flatey, og sérstaklega vegna þess að það var vopnað. 1660 er getið um tvö hollensk skip en síðan heyrist ekkert um kaupskipaferðir næstu 120 árin. Á þessum tíma hefur að líkindum ríkt stöðnun því eyjaskeggjar þurftu að sækja upp á land til að versla.
thumb|right|Bókhlaðan í Flatey 18. júní 1777 varð Flatey kauptún og hófst verslun þar sama ár. Verslunarsvæðið náði yfir Vestureyjarnar og sveitirnar á Barðaströnd. Timburhús var reist hjá Grýluvogsbotni og þar settust að Jens Larsen sem varð faktor og Snjólfur beykir. Seinna var Pétur Kúld settur yfir verslunina og eftir lát hans eignaðist sonur hans Eiríkur Kúld hlut í Flateyjarkaupstað og skipum á móti Olsen stórkaupmanni í Kaupmannahöfn, seldi Olsen sinn hlut gegn skuldabréfi en varð áfram verslunarstjóri í Flatey. Árið 1814, sama ár og mikið bankahrun varð í Danmörku fór Guðmundur Scheving til Kaupmannahafnar og keypti hálft Flateyjarkauptún af Olsen án vitundar Eiríks og bolaði Eiríki burt. Guðmundur hafði verið sýslumaður Barðastrandasýslu til 1812 en embætti var tekið af honum því hann hafði gengist Jörundi hundadagakóngi á hönd og fengið fé úr ríkissjóði gegnum Jörund. Hafði Jörundur gert Guðmund að amtmanni fyrir norðan en því embætti hélt hann einungis í átta daga.
Í byrjun 20. aldar gekk vélbátur milli Flateyjar og hreppanna í Barðastrandar- og Dalasýslu.
Kaupfélag Flateyjar var sett á laggirnar 1920, lítið í byrjun en stækkaði til muna þegar verslun Guðmundar Bergsteinssonar lagðist af. Kaupfélagið verslaði og stundaði viðskipti fram yfir 1950. Á fimmta áratugnum voru stofnuð útgerðar og hraðfrystingarfélög. Frystihúsið á Tröllenda var byggt og jafnframt bryggjan, en atvinnureksturinn mætti halla á leið sinni og lognaðist fljótt út af. Haustið 1967 ákváðu þær fimm fjölskyldur sem eftir voru í eyjunni að flytja burt en byggð hafði þá verið frá 12. öld þar.
Í Flatey hafa verið þekktir fræðimenn sem stóðu framarlega í alþýðumenntun á Íslandi og má þar nefna Gísla Konráðsson, sem bjó í eynni síðustu áratugi ævinnar. Bókhlaðan í Flatey var önnur í röðinni af bókasöfnum sem reist voru á Íslandi og barnaskóli var snemma reistur þar. Árið 1926 var síðan reist kirkja á eyjunni - Flateyjarkirkja. Hún er mjög sérstök að því leyti að innandyra er hún eins og stórt listaverk. Allt loftið og altaristöfluna málaði Baltasar listmálari. Hafa nú bæði kirkjan og bókasafnið nýlega verið endurgerð.
Henny Meijer
Henny Meijer (fæddur 17. febrúar 1962) er hollenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
Flatey (Breiðafirði)
Fólksfjöldi
Þegar manntal fór fram 1703 voru 20 heimili í Flatey með 106 íbúa, en að auki voru nokkrir húsmenn með fjölskyldur sínar. 1801 voru heimilin 17 og íbúarnir 81 að tölu. 1845 voru í eynni 143. Um aldamótin 1900 stóð byggðin í Flateyjarhrepp í sem mestum blóma og voru íbúarnir allt að 400. Lagðist síðan byggð að mestu af. Árið 1967 fluttu þær fjölskyldur sem voru með fasta búsetu burt. Enn eru þó tvö lögbýli í Flatey. Húsin eru vel varðveitt og er þetta ein merkasta heild gamalla húsa á Íslandi. Flest húsin eru frá 19. öld og byrjun 20. aldar og bera íbúðarhúsin, verslunarhúsin og pakkhúsin í Flatey vitni um bjartsýni og uppgang um aldamótin 1900. Húsin eru í einkaeigu og eru notuð sem sumarhús og er eyjan því full af lífi á sumrin. Eigendur húsanna eru flestir afkomendur Flateyinga og lítið er um að ný hús séu byggð nema á grunni eldra húsa. Eftirsóknarvert þykir að eiga sumarhús í Flatey vegna góðs veðurfars og kyrrsældar. Breiðafjarðarferjan Baldur siglir frá Stykkishólmi til Brjánslækjar með viðkomu í Flatey. Eyjaskeggjar fá rafmagn sitt frá díselrafstöð sem rekin er á eynni, en lengi hefur verið rætt um að leggja þangað streng. Vatnið er fengið úr brunnum á eynni, en þegar vatnsþörfin er mikil er bætt við með flutningi frá meginlandinu.
Flatey í kvikmyndum og bókum
Flatey er vinsælt sögusvið í kvikmyndum og bókum. Sakamálasagan Flateyjargátan eftir Viktor Arnar Ingólfsson gerist þar og eyjan er sögusviðið í barnabókinni Flateyjarbréfin eftir Kristjönu Friðbjörnsdóttur. Bókin Síðasta skip suður eftir Jökull Jakobsson og Baltasar fjalla um Flatey og Breiðafjarðareyjar í máli og myndum. Kvikmyndin Ungfrúin góða og húsið og Brúðguminn eru teknar upp í Flatey.
Forsætisráðherra Lúxemborgar
Forsætisráðherra Lúxemborgar er stjórnarleiðtogi ríkisstjórnar Lúxemborgar. Titillinn hefur verið formlegur frá 1989 en áður notuðust stjórnarleiðtogar við titla á borð við stjórnarforseti, forseti ríkisráðsins eða ríkisráðherra, þótt það hafi alltaf verið talið jafngilda forsætisráðherraembætti í reynd. Embættið var búið til með breytingum á fyrstu stjórnarskrá Lúxemborgar (frá 1841) árið 1848. Til 1918 voru forsætisráðherrar valdir og skipaðir beint af stórhertoganum. Þeir voru oftast óháðir tveimur helstu fylkingunum á þinginu, íhaldssömum kaþólikkum og frjálslyndum. Eftir Fyrri heimsstyrjöld voru gerðar breytingar á stjórnarskránni, almennur kosningaréttur innleiddur ásamt hlutfallskosningu og fjölflokkakerfi. Síðan þá hafa nær allar ríkisstjórnir Lúxemborgar verið samsteypustjórnir.
Windsor-kastali
thumb|250px|Loftmynd af kastalanum.
Windsor-kastali er heimsins stærsti kastali, sem enn er í notkun. Hann stendur í Windsor í Berkshire-sýslu á Englandi. Kastalinn er frá tíma Vilhjálms sigursæla á elleftu öld. Gólfflatarmál kastalans er um 45.000 m².
Flestir konungar og drottningar Englands og síðar konungar og drottningar Bretlands hafa haft áhrif á byggingu og þróun kastalans, sem hefur verið virki, heimili, opinber höll eða stundum fangelsi þeirra. Á fríðartímum var kastalinn stækkaður með byggingu stórra og mikilfenglegra íbúða en á stríðstímum hefur hann verið styrktur mjög. Þessari venju er haldið enn í dag.
Amtmannshúsið (Arnarstapa)
Amtmannshúsið (Stapahúsið) á Arnarstapa er einlyft timburhús sem byggt var á tímabilinu 1774 – 1787. Það var flutt að Vogi á Mýrum 1849 og tekið niður árið 1983 til viðgerðar og reist aftur á Arnarstapa 1985 – 1986.
Markús Örn Antonsson
Markús Örn Antonsson (fæddur 25. maí 1943) var forstöðumaður Þjóðmenningarhússins og fyrrum borgarstjóri í Reykjavík.
Markús útskrifaðist úr Menntaskólanum í Reykjavík 1965. Hann var fréttamaður hjá Ríkissjónvarpinu á fyrstu árum þess, 1966-1970.
Markús Örn var borgarfulltrúi í Reykjavík 1970-1985 og forseti borgarstjórnar 1983-1985. Hann var borgarstjóri í Reykjavík fyrir Sjálfstæðisflokkinn frá 16. júlí 1991 til 17. mars 1994.
Markús Örn gegndi tvívegis embætti útvarpsstjóra Ríkisútvarpsins; árin 1985-1991 og 1998-2005.
Hann var sendiherra Íslands í Kanada 2005-2008 og tók við embætti forstöðumanns Þjóðmenningarhússins 1. september 2008.
Papúa Nýju-Gíneubúar
Papúa Nýju-Gíneubúar eru fólk frá Papúa Nýju-Gíneu.
Gvæjana
Gvæjana (opinbert heiti: Samvinnulýðveldið Gvæjana) er land á norðurströnd Suður-Ameríku með landamæri að Venesúela í vestri, Súrínam í austri, Brasilíu í suðri, og strandlengju við Atlantshafið í norðri. Gvæjana er oft fremur talið til Vestur-Indía en Suður-Ameríku vegna náinna tengsla við önnur enskumælandi Karíbahafslönd. Gvæjana er um 215.000 ferkílómetrar að stærð og er því þriðja minnsta fullvalda ríkið á meginlandinu, á eftir Úrúgvæ og Súrínam.
Landið er vesturhluti Gvæjanahálendisins, norðan við Amasónfljót og austan við Orinoco-fljót. Gvæjana merkir „land hinna mörgu vatna“. Helstu vatnsföll í Gvæjana eru árnar Essequibo-fljót, Berbice-fljót og Demerara-fljót. 80% af landsvæði Gvæjana eru vaxin frumskógi. Landið var byggt frumbyggjum þegar Hollendingar lögðu svæðið fyrst undir sig á 16. öld. Bretar tóku yfir árið 1796 þótt Hollendingar næðu landinu aftur eitt ár 1802-1803. Bretar ráku þar plantekrubúskap fram á miðja 20. öld. Landið fékk sjálfstæði frá Bretlandi 1966 og varð formlega lýðveldi innan Breska samveldisins árið 1970.
Landið er eina Suður-Ameríkuríkið þar sem enska er opinbert tungumál. Lítill minnihluti talar frumbyggjamál en kreólaútgáfa af ensku er útbreidd. Bandalag 15 Karíbahafsríkja, CARICOM, er með höfuðstöðvar í Georgetown í Gvæjana. Árið 2008 tók landið þátt í stofnun Bandalags Suður-Ameríkuríkja.
Heiti
Hugtakið „samvinnulýðveldi“ var tekið upp þegar landið gerðist lýðveldi árið 1970. Það vísar til þess að þáverandi stjórnarleiðtogi, Forbes Burnham, vildi stjórna í sósíalískum anda og tók upp stjórnmálatengsl við Kúbu og Sovétríkin.
Stjórnsýsluskipting
Gvæjana skiptist í 10 héruð sem hvert hefur sitt héraðsráð og héraðsforseta. Héruðin skiptast svo í 27 hverfisráð.
Efnahagslíf
Skortur á sérhæfðu vinnuafli, lélegir innviðir og, þar til nýlega, miklar erlendar skuldir, hafa staðið efnahag landsins fyrir þrifum. Lágt verð og sveiflur á mörkuðum fyrir helstu framleiðsluvörur landsins, eins og sykur og báxít, ógna stöðu ríkissjóðs og skapa slæmar framtíðarhorfur. Aukning í námavinnslu og landbúnaðarframleiðslu, bætt viðskiptaumhverfi, tiltölulega lág verðbólga og stuðningur alþjóðastofnana hafa skapað hagvöxt frá 1999. Árið 2008 var hagvöxtur um 3% í miðri alþjóðlegri fjármálakreppu. Árið 2011 var hann 5,4% og árið 2012 3.7%.
Skattkerfi landsins var endurbætt árið 2007 og virðisaukaskattur tók við af sex mismunandi gerðum söluskatts. Áður hafði verið tiltölulega einfalt að koma sér undan söluskatti. Með nýja skattinum er talið að auðveldara verði að koma í veg fyrir auðgunarbrot.
Íþróttir
Krikket er vinsælasta íþróttagreinin í Gvæjana, en á alþjóðavettvangi keppa íbúar landsins undir merkjum Vestur-Indía í greininni. Heimsmeistarakeppnin í krikket var haldin í Vestur-Indíum árið 2007 og fóru nokkrir kappleikir fram í Georgetown. Er það vafalítið stærsti íþróttaviðburður í sögu landsins.
Íþróttamenn frá Gvæjana hafa tekið þátt í Ólympíuleikum óslitið frá því í Lundúnum 1948. Einn íþróttamaður frá landinu hefur komist á verðlaunapall. Hnefaleikakappinn Michael Anthony fékk bronsverðlaun á leikunum í Moskvu 1980.
Af öðrum vinsælum hópíþróttum mætti nefna körfubolta, knattspyrnu og blak. Þrátt fyrir að vera á meginlandi Suður-Ameríku er Gvæjana aðili að CONCACAF, knattspyrnusambandi ríkja Norður- og Mið-Ameríku. Landsliðið hefur viðurnefnið gylltu jagúararnir og verður seint talið meðal öflugri liða frá þessum heimshluta. Árið 2019 komst Gvæjana þó í fyrsta sinn í sextán liða úrslitakeppni Norður- og Mið-Ameríkukeppninnar, þar sem liðið tapaði tveimur leikjum en gerði eitt jafntefli.
Heklugos árið 1510
Heklugos árið 1510 er mjög sambærilegt við Heklugos árið 1947. Sprengikrafturinn var þó líklega meiri í þessu gosi. Gjóskan barst til suðausturs. Kísilinnihald gosefna er um 62% (wt SiO2) og er jarðefnafræðileg samsetning gjóskunnar nánast alveg eins og gjóskunnar frá gosinu árið 1947. Gjóska frá þessu gosi hefur fundist bæði í Skotlandi og á Írlandi.
Þeremín
Þeremín er rafmagnshljóðfæri sem fundið var upp snemma á 20. öldinni.
Saga þeremínsins
Rússneskur vísindamaður að nafni Léon Theremin fann upp þeremínið árið 1919 þegar hann var að rannsaka útvörp og útvarpsbylgjur á mismunandi tíðnum. Þá hafði ekkert rafmagnshljóðfæri verið fundið upp og var því þeremínið það fyrsta í heiminum. Theremin ferðaðist um heiminn og kynnti hljóðfærið við góðar undirtektir. Árið 1928 fékk Theremin einkaleyfi á tækinu en þetta sama ár kom Frakkinn Maurice Martenot fram með rafhljóðfæri sem hafði hljómborð. En hljóðfærið Ondes Martenot, þrátt fyrir útlit ólíkt þeremíninu, hafði sambærilega hegðun og hljóm og byggði á sömu tækni.
Virkni þeremíns
Þeremínið er eina hljóðfæri í heiminum sem byggist á því að hljóðfæraleikarinn snertir ekki hljóðfærið.
Þeremín er monofónískt hljóðfæri.
Þeremín í tónlist
Þeremín fékk mikla viðurkenningu um allan heim sem tækniundur en náði þó ekki mikilli fótfestu í tónlist til að byrja með. Einhverjir klassískir tónlistarmenn skrifuðu verk fyrir þeremín en hljóðfærið hlaut mestar vinsældir í bíómyndum til að framkalla draugahljóð.
Þeremín var fyrst notað í dægurtónlist í Good Vibrations eftir Beach Boys árið 1956. Þar notar Brian Wilson tegund af þeremíni sérhannað af Robert Moog til að framkalla þeremínhljóðið.
Hérar
thumb|Mynd af asnahéra. thumb|Evrópskur héri/brúnhéri (Lepus europaeus). thumb|Höfðagráhéri. thumb|Granada-héri. thumb|Alaska-héri. thumb|Japans-héri. Hérar eru spendýr af ættkvíslinni Lepus og af ættinni Leporidae, þeirri sömu og kanínur. Búsvæði héra er í Afríku, Evrópu, Norður-Ameríku og Japanska eyjaklasanum. Ólíkt mörgum nagdýrum grafa þeir sig ekki niður og fæða ekki afkvæmin í holum og ólíkt kanínum eru þeir ekki haldnir sem húsdýr. Hraðskreiðustu hérar geta hlaupið á 50-64 km. hraða. Ýmsir menningarheimar borða héra. Þrátt fyrir nafnið er múshéri hvorki af sömu ættkvísl né ætt og hérar heldur af sama ættbálki.
Tegundir
32 skráðar tegundir:
Subgenus Macrotolagus Subgenus Poecilolagus Subgenus Lepus Subgenus Proeulagus Subgenus Eulagos Subgenus Sabanalagus Subgenus Indolagus Subgenus Sinolagus Subgenus Tarimolagus Óflokkað
Quercus macranthera
Quercus macranthera er eikartegund ættuð frá Vestur-Asíu (Norður- Íran, Tyrklandi; og í Kákasus í Georgíu, Armeníu og Azerbaijan) sem verður 20 til 30 metra há.
Rindilþvari
Rindilþvari (Ixobrychus minutus) er evr­ópsk­ur fugl sem finnst víða í Suður- og Mið-Evr­ópu og aust­ur eft­ir Rússlandi. Hann fer til Afr­íku yfir vetr­ar­mánuðina. Hann er af hegra­ætt og segja má að hann sé lítið annað en háls­inn og haus­inn.
Fáni Lúxemborgar
thumb|right|Fáni Lúxemborgar thumb|right|Rauða ljónið Fáni Lúxemborgar hefur þrjár láréttar rendur; sú efsta er rauð, miðröndin hvít og neðsta röndin blá. Fáninn er nánast eins og fáni Hollands nema hvað litirnir eru ljósari. Fáninn var skilgreindur árið 1848 en ekki tekinn formlega í notkun fyrr en 1972. Litirnir eru þeir sömu og í skjaldarmerki Lúxemborgar sem er frá miðöldum. Borgaralegur fáni, sjófáni og verslunarfáni Lúxemborgar eru enn þeir sömu og skjaldarmerkið; fimm ljósbláar þverrendur á hvítum feldi með rauðu krýndu stökkvandi ljóni. Oft hefur verið stungið upp á því að taka rauða ljónið, Roude Léiw, upp sem þjóðfána í stað núverandi fána sem þykir of líkur þeim hollenska. Árið 2007 var samþykkt að gera það að borgaralegum fána ásamt þjóðfánanum. Rauða ljónið nýtur mikilla vinsælda sem fáni Lúxemborgar meðal almennings, til dæmis á knattspyrnuleikjum.
Ísland á sumarólympíuleikunum í Sydney 2000
Ísland sendi lið á Sumarólympíuleikana 2000 í Sydney, Ástralíu.
Kristmennska
Kristmennska er ein tegund af mismæli, sem lýsir sér aðallega í því að menn gera stafavíxl á milli orða. Dæmi: maður nokkur ætlar að fá að tala við Úlfar á Ingveldarstöðum en biður þess í stað um Ingvar á Úlfaldarstöðum. Orðið er kennt við Kristmann nokkurn Þorkelsson sem vann í Íshúsinu í Eyjum. Hann var þekktur fyrir mismæli sín.
Vegna þessa var hann oft nefndur Ísmann í Kristhúsinu. Talað er um að kristmenna þegar menn brengla setningar með þessum hætti.
Tilvísanir
Rím
John van Loen
John van Loen (fæddur 4. febrúar 1965) er hollenskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 7 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu.
Árásar- og flóttaviðbragðið
thumb| [[Hundur og köttur reiðubúin að slást. ]] Árás eða flótti er lífeðlisfræðilegt viðbragð sem kemur fram hjá dýrum þegar þau skynja hættu. Þá fer driftaugakerfið á fullt og gerir dýrið reiðubúið til að annaðhvort hefja árás eða leggja á flótta.
Nýrnahettumergurinn kemur af stað losun katekólamína (þá helst adrenalíns og noradrenalíns) sem búa líkamann undir mikil átök, hormón á við estrógen, testósterón, og kortisól spila líka hlutverk ásamt dópamíni og serótóníni.
Miðhálendið
thumbnail|Miðhálendið nær yfir samfellt hálent svæði í miðju landsins. Þetta kort sýnir hæð yfir 500 metra á Íslandi. thumbnail|Herðubreið thumbnail|Kerlingarfjöll séð frá Kili thumbnail|Nýidalur er ein ferðamannamiðstöð á hálendinu. thumbnail|Ferðalangur á hálendinu. thumbnail|Á Sprengisandi. Séð til Hofsjökuls. thumbnail|Á [[Fjallabak|Friðlandi að Fjallabaki eru jarðmyndanir litskrúðugar.]]
Miðhálendið er óbyggt hálendi í yfir 500 metra hæð sem nær yfir stærstan hluta Íslands inni í landi og sem að jafnaði hentar ekki til búsetu vegna kulda og/eða skorts á jarðvegi. Að öðru leyti er náttúra þessa svæðis fjölbreytt. Á þessu svæði er t.d. að finna eldfjöll, hveri, hraun, ýmsar jarðmyndanir, sanda, jökla, ár, stöðuvötn og gróðurvinjar. Stór hluti hálendisins er á gosbeltinu, þ.e. eldvirku svæði. Hálendið samanstendur að miklu leyti af þjóðlendum og er íslenska ríkið með eignarétt af þeim.
Ekki er til eitt algilt svar við því hvert er flatarmál miðhálendis Íslands. Í tengslum við vinnu við gerð svæðisskipulags miðhálendisins var rætt um að skipulagssvæðið væri um 40% af flatarmáli landsins. Samkvæmt Náttúrufræðistofnun Íslands er flatarmálið 42.700 km² Kort hafa verið gerð af Miðhálendinu.
Vatnajökulsþjóðgarður nær yfir stóran hluta austursvæðis miðhálendisins.
Vötn
Meðal vatna eru Langisjór, Þórisvatn, Öskjuvatn og Hvítárvatn. Þórisvatn hefur verið stækkað vegna virkjana og er stærsta vatnið á landinu. Blöndulón, Hágöngulón og Hálslón eru manngerð vötn vegna virkjana.
Fjöll
Ýmis merk fjöll eru á eða við Miðhálendið. Þar má nefna virkar og óvirkar megineldstöðvar, móbergsstapa og dyngjur. Meðal fjalla eru: Kerlingarfjöll, Askja, Herðubreið, Hrútfell, Eiríksjökull, Kverkfjöll, Trölladyngja, Skjaldbreiður og Snæfell. Hekla er í jaðri hálendisins.
Jöklar
Stærstu jöklar landsins eru á miðhálendinu eða í námunda við það: Vatnajökull, Langjökull, Hofsjökull, Mýrdalsjökull ásamt smærri jöklum.
Fljót
Stærstu fljót landsins eiga upptök sín í jöklum á miðhálendinu: Þjórsá, Jökulsá á Fjöllum, Hvítá, Skjálfandafljót, Blanda og Skaftá. Jökulsá á Dal myndaði Dimmugljúfur og Hafrahvammagljúfur
Hraun
Ódáðahraun er stærsta hraunflæmi á landinu. Síðan má nefna Kjalhraun og Hallmundarhraun af stærri hraunum á miðhálendinu. Eldhraun sem kom úr Lakagígum er að hluta til á miðhálendinu.
Gróður
Þjórsárver og Guðlaugstungur við Hofsjökul eru mikilvægar varpstöðvar heiðagæsa og gróðurfarslega fjölbreytt svæði. Arnarvatnsheiði og Vesturöræfi eru að miklu leyti grónar heiðar. Hvannalindir og Herðubreiðarlindir eru dæmi um gróðurvinjar á norðurhluta hálendisins.
Náttúrufræðistofnun Íslands hefur gert stafrænt gróðurkort af hálendinu. Gróðurþekja er sem hér segir: Mosagróður er algengasta gróðurlendið eða samtals 46%.
Dýralíf
Á hálendinu hafa verið taldar 32 fuglategundir. Fuglar eru m.a. heiðagæs, rjúpa, mófuglar eins og heiðlóa, snjótittlingur og þúfutittlingur. Spói er strjáll á hálendinu. Himbrimi og hávella lifa við vötn á heiðum hálendisins. Á Kili verpa fimm tegundir mófugla: Heiðlóa, sendlingur, lóuþræll, steindepill og snjótittlingur.
Ferðamannastaðir og skálar
Ýmsir skálar og ferðamannamiðstöðvar hafa verið byggðar á miðhálendinu. Landmannalaugar, Hveravellir og Herðubreiðarlindir eru með þeim þekktari. Meðal annarra staða eru Nýidalur, Ásgarður við Kerlingarfjöll, Sigurðarskáli við Kverkfjöll, Drekagil, og Snæfellsskáli við Snæfell.
Önnur mannvirki
Mannvirki utan ferðaskála eru umdeild. Félagið Landvernd, aðrir umhverfishópar og ferðafélög hafa gagnrýnt áform um virkjanir, uppbyggða vegi og háspennulínur á miðhálendinu.
,,Fram­kvæmd­irn­ar eru sagðar munu kljúfa víðerni há­lend­is­ins, valda um­ferðargný í stað ör­æfa­kyrrðar og bjóða upp á hættu á frek­ari „lág­lendi­svæðingu“ há­lend­is­ins með upp­bygg­ingu margskon­ar innviða og þjón­ustu á svæðinu.
Virkjanir
Rammaáætlun hefur verið gerð um orkunýtingarkosti, þar á meðal á hálendinu. Svæði eru sett í nýtingarflokk, biðflokk og verndarflokk. Fyrsta rammaáætlunin var samþykkt árið 2013.
Kastalinn í Nürnberg
thumb|Kastalavirkið er elsta mannvirkið í Nürnberg Kastalinn í Nürnberg er elsta mannvirki borgarinnar Nürnberg í Þýskalandi. Hann var reistur á 11. öld og myndaðist borgin í kringum hann. Kastalinn er einkennisbygging borgarinnar.
Miðhálendið
Verndun
Vatnajökulsþjóðgarður þekur stóran hluta austursvæðis hálendisins og er hann á heimsminjalista UNESCO. Kerlingarfjöll, Guðlaugstungur, Þjórsárver og Friðland að Fjallabaki eru meðal stærri svæða sem hafa einnig verið vernduð.
Hugmyndir um miðhálendisþjóðgarð
Umhverfis- og auðlindaráðuneyti hefur tillögur á borði sem myndi gera 85 prósent af miðhálendinu að þjóðgarði. eða um 30.000 ferkílómetra svæði. En helmingur þess er þegar verndaður. Guðmundur Ingi Guðbrandsson umhverfisráðherra, undirbýr frumvarp um verndun hálendisins; mörk þjóðgarðsins miðist við þjóðlendur og friðlýst svæði á miðhálendinu, þar með talinn Vatnajökulsþjóðgarð. Ýmis sveitarfélög og orkufyrirtæki hafa mótmælt þessum áætlunum. Bent er á að skipulagsvald sveitarfélaga sé skert
Kastalinn í Nürnberg
Saga kastalans
Engar öruggar heimildir eru til um það hvenær kastalinn var reistur. Hann kom fyrst við skjöl 1050 og 1105 og hefur trúlega verið reistur um miðja 11. öld. Fyrir neðan hann myndaðist bær og kirkja. Kastalalinn sjálfur fékk heitið Nürnberg og var bærinn nefndur sama heiti. Nokkrum sinnum hefur kastalinn verið stækkaður. Um 1200 var kirkja reist við kastalann sem konungarnir notuðu. Þar við hliðina er 53 metra djúpur brunnur, þaðan sem vatn var að fá. Í kastalanum sátu allir konungar og keisarar þýska ríkisins, sumir meira, aðrir minna, allt til 1571. Aldrei hefur tekist að hertaka kastalann eða borgina í gegnum tíðina. Setið var um Nürnberg í þrjú ár meðan 30 ára stríðið geysaði, en ekki náðist að vinna hana. Eftir það stríð missti kastalinn hernaðarlegt gildi sitt. Í heimstyrjöldinni síðari varð kastalinn fyrir talsverðum skemmdum, bæði í loftárásum og götubardögum við Bandaríkjamenn. Aðeins kirkjan og eitt turnanna sluppu við skemmdir. Bandaríkjamenn eru því þeir einu sem náð hafa að hertaka kastalann.
Annað markvert
Kastalinn stendur á sandhrygg fyrir ofan miðborgina. Hann er opinn almenningi. Hægt er að skoða hann bæði að utan og innan. Kastalakirkjan sjálf er einnig opin. Hluti kastalans er notaður sem farfuglaheimili. Þar er einnig elsta stjörnustöð Nürnbergs sem stærðfræðingurinn Georg Christoph Eimmart setti upp á 17. öld.
Skjaldarmerki Lúxemborgar
Skjaldarmerki Lúxemborgar er byggt á skjaldarmerki hertogadæmisins Limborgar frá miðöldum. Skjaldarmerkið er með tíu þverrendur, fimm silfraðar og fimm bláar, og rautt stökkvandi ljón með gyllta kórónu og gyllta tungu. Skjaldarmerkið er til í þremur útgáfum, með skjaldberum, og með skjaldberum og kápu.
Skjaldarmerki stórhertogans er fjórskipt með skjaldarmerki Lúxemborgar í 1. og 4. reit og skjaldarmerki greifadæmisins Nassá (gyllt ljón á bláum gullflekkóttum feldi) í 2. og 3. reit. Það er líka til í þremur útgáfum. Í stærstu útgáfunni bera skjaldberarnir gylltar lensur með fána Lúxemborgar.
Skjaldarmerkið var fyrst tekið upp af Hinriki 5. greifa af Lúxemborg (1216-1281), en hálfbróðir hans var Hinrik 4. hertogi af Limborg.
Julius Nyerere
Julius Kambarage Nyerere (13. apríl 1922 – 14. október 1999) var tansanískur stjórnmálamaður og fyrsti forseti Tansaníu. Hann hafði áður verið leiðtogi í sjálfstæðisbaráttu Tanganjíku undan Bretlandi og hann varð fyrsti forsætisráðherra landsins eftir sjálfstæði þess árið 1960.