cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simpson-fjölskyldan, þáttaröð 1
The Telltale Head
Þátturinn byrjar með því að Hómer og Bart eru að ganga með höfuðið af styttu Jebidiah Springfield. Hópur fólks kemur að þeim og eltir þá. Þeir eru króaðir af við styttuna og Bart segir hvernig þetta gerðist. Sagan byrjar þegar fjölskyldan er að fara í kirkju og Marge er hneyksluð út í Hómer og Bart. Á leiðinni heim spyr Bart hvort hann megi fara á bannaða mynd en Marge bannar honum það. Seinna laumast Bart út til að fara á myndina en á leiðinni hittir hann hrottana Jimbo, Kearny og dolph sem ætla að laumast inn á myndina og Bart fer með þeim. Þeim er fljótlega hent út og fara að labba um bæinn þar til þeir koma að styttu Jebidiah Springfields. Þeir segja Bart að þeim þætti það svalt að ef einhver sagað höfuðið af styttunni. Bart langar til þess að hrottunum líki við sig að hann ákveður að saga höfuðið af og felur það heima hjá sér. Allur bærinn er skelfingu lostinn og allir leita sökudólgsins. Bart þolir ekki sektartilfinninguna svo að segir foreldrum sínum hvað hann gerði. Hómer fer með Bart til að skila höfðinu en þá mættu þeir múgnum. Eftir að hafa heyrt frásögn Barts fyrirgefa bæjarbúarnir Bart og hann skilar höfðinu.
Höfundar: Al Jean, Mike Reiss, Sam Simon og Matt Groening
Leikstjóri: Rich Moore
The Crepes of Wrath
The Crepes of Wrath er 11 þáttur 1. seríunnar. Hann var fyrst sýndur 15. apríl 1990.
Þátturinn byrjar með því að Hómer dettur um hjólbrettið hans Barts og meiðist í bakinu. Bart er skammaður og látinn taka til eftir sig. Skinner skólastjóri er mjög stressaður yfir komu móður sinnar og reynir að sýna að hann nær að halda aga í skólanum en hrekkur Barts, þar sem hann sturtaði hvellhettu niður í strákaklósettið sem leiddi til þess að það flæddi upp úr öllum salernunum í skólanum (og móðir Skinners var á klósettinu þegar það gerðist), leiðir til þess að ráðleggur Marge og Hómer að nýta skiptinemanámskeið til að losna við Bart til Frakklands. Hómer samþykkir hiklaust og Bart langar til þess að fara til Frakklands. En það er ekki það sem hann bjóst við: hann lendir hjá frönskum víngerðarmönnum, Cesar og Ugolin, sem nota Bart til að traðka á vínberjum, plokka vínberin og þræla hann ennþá meira. Þeir senda Bart eftir frostlög til þess að þeir geti blandað honum í vínið og Bart finnur hjálp hjá frönsku lögreglunni og verður hetja í Frakklandi. En í á meðan fær Simpson-fjölskyldan lítinn strák frá Albaníu sem reynist vera njósnari og vill gjarnan sjá kjarnorkuverið sem Hómer vinnur í til að afla upplýsinga, en Hómer kemur upp um hann (óvart).
Höfundar: George Meyer, Sam Simon, John Swartzwelder og Jon Vitti
Leikstjórar: Wesley Archer og Milton Gray
Krusty Gets Busted
Krusty Gets Busted er 12. þátturinn. Hann var fyrst sýndur 29. apríl 1990.
Krusty the Klown (ísl. Krulli Trúður) er ástkær skemmtikraftur barna í Springfield og er m.a. hetja Barts. Þegar Hómer er að Kaupa ís í Kwik-E-Mart-búðinni verður hann vitni að því þegar hann stígur á langan fót Krustys, að hann er vopnaður og rænir staðinn. Eftir að hafa lýst afbrotamanninum, handtekur lögreglan Krusty. Daginn eftir verður réttarhald yfir málinu og Krusty er dæmdur sekur. Bart trúir þessu ekki og fær Lísu með sér til þess að leysa málið og eftir að hafa skoðað Kwik-E-Mart-búðina kemur í ljós að Krusty kennt um glæpinn. Lísa og Bart ákveða að spyrja besta vin Krustys, Sideshow Bob (ísl. Aukanúmera-Bob), sem stjórnar þætti Krustys eftir handtökuna. Í þættinum biður Bob Bart að koma til sín því Bart er eitthvað fýldur. Þegar Bart talar við hann fattar hann að Bob er mjög langa fætur en Krusty er með stutta fætur. Bart fattar að Sideshow Bob rændi Kwik-E-Mart-búðina í gerfi Krustys. Þegar Bob er handtekinn segir hann að hann hafi kennt Krusty um ránið því að kom illa fram við sig og sver hefnd á Bart...
Gestarödd: Kelsey Grammer sem Sideshow Bob
Höfundar: Jay Kogen & Wallace Wolodarsky
Leikstjóri: Brad Bird
Tækniskóli Íslands
Tækniskóli Íslands var stofnaður árið 1964 og með tilvist hans var ætlað að brúa bilið milli iðnmenntunar og háskólanáms. Tækniskólinn var færður á háskólastig árið 2002 og tók þá upp nafnið Tækniháskóli Íslands. Árið 2005 sameinuðust Tækniháskóli Íslands og Háskólinn í Reykjavík undir nafni Háskólans í Reykjavík.
Bushido
Bushido (武士道) (íslenska „hættir stríðsmannsins“) eru siðareglur japanskra stríðsmanna (bushi). Oftast notað yfir siðareglur samúræja, sem eru afar strangar og fylgt af ítrustu nákvæmni.
Hættir stríðsmannsins, bushido, einkennast af átta dyggðum:
Martröð á jólanótt
Martröð á jólanótt (e. The Nightmare Before Christmas) er teiknimynd eftir Tim Burton sem kom út árið 1993. Myndin er byggð á samnefndu ljóði Burtons.
Ljóðið
Ljóðið fjallaði um Jóa Beinagrind (e. Jack Skellington), lifandi beinagrind og aðalhrekkjavökugaurinn í Hrekkjavökubæ (Halloweentown) og hvernig honum leiddist alltaf sama rútínan ár hvert. Hann fór því í sorgarhugleiðingum sínum í göngutúr sem endaði með því að hann villtist inn í Jólabæ og kynntist jólunum og heillaðist af þeim. Jói vildi breyta til og fór því og rændi jólasveininum og gerði sjálfann sig að jólasveini. En ekkert fer eins og ætlað er og áform hans verða að algjörri martröð.
Gerð myndarinnar
Burton krotaði myndir og var fljótlega kominn með þá mynd af Jóa sem honum líkaði. Burton fannst mjög spennandi að gera myndina úr nokkurskonar brúðum með svokallaðri stop-motion aðferð, en þar eru brúðurnar færðar agnarögn milli myndatöku þannig að útkoman verður hreyfimynd.En Burton fannst hann ekki alveg hæfur til að beint leikstýra myndinni, svo að eftir að hafa fengið Disney til að framleiða myndina, lét hann vini sínum, Henry Selick leikstjórnartitilinn í té.
Caroline Thompson skrifaði handritið að myndinni. Við handritinu tók hæfileikaríkur hópur teiknara, myndlistamanna, leikmyndahönnuða, vírgrindagerðarmanna, brúðugerðarmanna, hreyfifræðinga, myndatökumanna og tæknibrellumanna.
Myndin var svo talsett og töluðu Chris Sarandon (hinn talandi Jói), Catherine O'Hara (Silla og Hrellir), William Hickey (Dr. Finklestein), Glenn Shadix (bæjarstjórinn) og fleiri fyrir persónur myndarinnar.
Lego
thumb|200px|Lego-kubbar
Lego er danskur leikfangaframleiðandi í eigu fjölskyldu, með höfuðstöðvar í Billund. Upprunalega framleiddi fyrirtækið hágæðaleikföng úr tré en síðustu fjörutíu ár hefur það framleitt plastkubba. Fyrirtækið var stofnað árið 1932.
Nafnið „Lego“ er stytting á dönsku orðunum „LEg GOdt“ (leikið vel). Það þýðir líka „ég vel“ (eða „ég safna“ eða „ég les“) á latínu. Þessar víðari þýðingar fengu fyrst merkingu þegar fyrirtækið byrjaði að framleiða plastkubba með tökkum, sem hægt var að setja saman.
Ermalín
Ermalín (eða ermalíning, oftast haft í fleirtölu, eða handstúka, þó það orð sé einnig haft um manséttur (eða úlnliðsskjól)) er fremsti hluti ermar á skyrtu. Ermalíningar eru uppslög á skyrtuermi og oftast úr þykkara og stífara efni en skyrtan sjálf, rétt eins og skyrtukraginn. Ermalíningar sem standa einar og sér (stakar) nefnast manséttur.
Jakobína Johnson
Jakobína Johnson (fædd: Sigurbjörnsdóttir) (24. október 1883 – 7. júlí 1977) var vesturíslensk skáldkona og þýðandi. Hún fluttist 5 ára til vesturheims, og bjó fyrsti í Winnipeg og víðar í Manitoba, en síðar í Seattle í Bandaríkjunum þar sem hún lést. Hún þýddi mörg íslensk ljóð á ensku.
Smáþörungar
thumb|right|Smáþörungar af ættkvíslinni [[Nannochloropsis.]] Smáþörungar eru smásæir þörungar. Þeir eru, ásamt blágerlum, hluti af plöntusvifi í hafi og vötnum og finnast bæði í hafsvæðinu og botnseti. Smáþörungar eru einfruma lífverur, en geta myndað keðjur eða klasa. Stærð þessara klasa nær frá nokkrum míkronum að nokkur hundruð kílómetrum. Ólíkt stærri þörungum hafa smáþörungar hvorki rætur, stilka eða lauf. Talið er að til séu 200 til 800.000 tegundir smáþörunga, en aðeins um 50.000 tegundum hefur verið lýst.
Língresi
Língresi (eða hvingras) (fræðiheiti: Agrostis) er ættkvísl af grasaætt. Allar tegundir língresis eru puntgrös. Skriðlíngresi og hálíngresi eru algengar tegundir í gömlum túnum á Íslandi. Rauðbrúni punturinn gerir það að verkum að slík tún eru oft brún yfir að líta.
Tegundir
Algengustu tegundir língresis á Íslandi eru:
Krummavísa
Krummavísa eða Krummi krunkar úti er íslensk lausavísa eða barnagæla sem sungin er við geysivinsælt íslenskt þjóðlag. Lagið kom út í bókinni Íslenzk þjóðlög eftir Bjarna Þorsteinsson 1906. Bjarni segist hafa lært það af Ólafi Davíðssyni en hann sagðist hafa lært það í æsku í Sléttuhlíð.
Erzsébet Báthory
Erzsébet Báthory de Ecsed greifynja (7. ágúst 1560 – 21. ágúst 1614) var ungversk aðalskona og meintur raðmorðingi af ungversku Báthory-aðalsættinni, sem réð yfir landi í konungsríkinu Ungverjalandi (þar sem nú er Ungverjaland og Slóvakía) og Transylvaníu (þar sem nú er Rúmenía) innan Habsborgaraveldisins. Heimsmetabók Guinness hefur nefnt Báthory sem afkastamesta kvenkyns raðmorðingja í sögunni en óvíst er nákvæmlega hve marga hún drap. Báthory og fjórir viðorðsmenn hennar voru sökuð um að pynta og myrða hundruðir ungra kvenna frá 1585 til 1609. Hæsta tala fórnarlamba Báthory sem var nefnd í réttarhöldum hennar var 650. Þessi tala er byggð á frásögn þernu að nafni Súsanna sem sagði að hirðmaðurinn Jakab Szilvássy hefði séð þessa talningu í einni af bókum Báthory. Bókin var þó aldrei gerð opinber og Szilvássy minntist ekki á hana í eigin vitnisburði. Þrátt fyrir mikil sönnunargögn gegn Erzsébet beitti fjölskylda hennar áhrifastöðu sinni til að koma í veg fyrir að réttað yrði yfir henni. Hún var fangelsuð í desember árið 1609 í Čachtice-kastala í Efra-Ungverjalandi (nú Slóvakíu) og haldið í einangrun í gluggalausu herbergi þar til hún lést fimm árum síðar.
Um 300 manns báru vitni um morð Báthory og ofbeldisverk auk þess sem limlest lík og stúlkur í fangelsi fundust þegar hún var handtekin. Sögusagnir fóru á flug eftir dauða hennar um að Báthory hefði hagað sér eins og vampíra og til dæmis baðað sig í blóði óspjallaðra meyja til þess að viðhalda ungdómi sínum. Báthory varð þjóðsagnapersóna í Ungverjalandi og er enn alræmd til þessa dags. Báthory er oft nefnd í sömu andrá og Vlad Drakúla sem ein af fyrirmyndunum að Drakúla greifa og öðrum vampírusögum.
Flugfreyjufélag Íslands
Tilgangurinn með stofnun félagsins var að standa vörð um kaup, kjör og aðbúnað flugfreyja.
Í janúar árið 1955 undirritaði félagið sinn fyrsta kjarasamning og árið 1965 varð félagið aðili að Lífeyrissjóði verslunarmanna og var félagið í hópi frumkvöðla á þeim vettvangi en fjórum árum síðar tók skylduaðild launþega í lífeyrissjóð gildi. Flugfreyjufélagið var einnig brautryðjandi í að fá fæðingarorlof samþykkt fyrir félagsmenn sína. Árið 1973 urðu þau tímamót í stétt flugfreyja að aldurstakmörkum var breytt á þann veg að þá gátu flugfreyjur sinnt starfinu alla starfsævina eða þar til hefbundnum eftirlaunaaldri var náð. Á síðustu árum hefur eitt af helstu stefnumálum félagsins verið að semja um sveigjanleg starfslok fyrir félagsmenn og að stofna séreignasjóð sem gerir flugfreyjum og flugþjónum nú kleift að láta af störfum við 63 ára aldur.
Sólklukka
Sólklukka (fræðiheiti: Campanula erinus) er einær tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu.
Global Positioning System
thumb|Úrval GPS-tækja Global Positioning System, þekktast undir skammstöfuninni GPS, er tækni sem gerir fólki kleift að finna staðsetningu sína á jörðinni með skekkju innan við tuttugu metra.
Uppsetning
GPS er byggt á að minnsta kosti 24 gervihnöttum, sem senda stanslaust staðsetningar til móttakaranna á jörðinni. Hver gervihnöttur ferðast tvisvar á sólarhring í kringum jörðina. Þeir eru staðsettir þannig að það eru ávallt að minnsta kosti 4 gervihnettir sjáanlegir á hverjum bletti jarðarinnar. 5 jarðstöðvar, fjórar venjulegar og ein aðalstöð, fylgjast með hnöttunum og senda leiðréttingarmerki til gervihnattana til að leiðrétta klukkur eða staðsetningar þeirra. Stöðvarnar fimm eru í Hawaii, Ascension, Diego Garcia, Kwajalein og Colorado Springs. GPS móttakararnir taka við merkjum af hnöttunum og reikna með hjálp fjarlægðar frá hverjum hnetti staðsetninguna á jörðinni.
Virkni
Til að fá staðsetningu þarf móttakarinn 4 tungl þeas. 3 tungl sem ákvarða x,y,z og 1 sem ákvarðar tíma. Hann fær merki frá hnetti nr. 1 og veit hvað er langt síðan að merkið var sent. Þannig veit hann hvað hann er langt frá hnettinum. Sama með hnetti nr. 2 og 3. Það gefur okkur tvær mögulegar staðsetningur. Ein á jörðinni og ein í geimnum. Tækið útilokar punktinum í geimnum og er þá aðeins ein staðsetning eftir sem tækið sýnir á skjánum. En það þýðir að GPS tæknin virkar ekki í geimnum.
DGPS
DGPS notar jarðstöðvar, sem senda út leiðréttingarmerki til móttakaranna. Því að stöðvarnar vita nákvæmlega hvar þær sjálfar eru og ef þær fá vitlausa staðsetningu, senda þær út leiðréttingu.
GPS sem áttaviti
Móttakarinn þekkir staðsetningu gervihnattana. Þegar hann fær merki frá einum hnetti frá einni átt og annað frá hinni veit hann nákvæmlega hvar norður er. Alveg eins og sæfararnir í gamla daga, sem notuðu stjörnurnar til að finna áttina og einnig staðsetninguna þeirra.
Önnur gervihnatta staðsetningakerfi
Þróun á kerfinu hófst 1973 í Bandaríkjunum, en önnur lönd hafa einnig verið að rannsaka í þessa átt og koma upp eigin kerfum. Evrópubandalagið ætlar sér að setja Galileo kerfið í gang í lok 2010 með 30 hnöttum. GLONASS kerfið rússa kom í gang 1996 með 24 hnöttum.
Definitely Maybe
Definitely Maybe er fyrsta breiðskífa bresku rokkhljómsveitarinnar Oasis. Hún var gefin út árið 1994. Platan var á sínum tíma hraðast seljandi frumburður allra tíma í Bretlandi en fyrsta plata Arctic monkeys, „Whatever People Say That's What I'm Not“, á nú það met.
Abdúlla bin Abdul Aziz al-Sád
thumb|right|Abdullah bin Abdul Aziz árið 2007. Abdúlla bin Abdul Aziz al-Sád (arabíska: عبد الله بن عبد العزيز السعود; f. 1924, d. 23. janúar, 2015) var konungur Sádí-Arabíu frá 1. ágúst 2005. Hann tók við af hálfbróður sínum Fahd konungi. Faðir hans var Ibn Sád stofnandi konungsríkisins. Ibn Sád eignaðist 37 syni og Abdúlla var sá fimmti sem tók við konungsdæminu.
Ævi
Abdúlla vann sig upp metorðastigann innan sádí-arabíska konungsdæmisins og var orðinn aðstoðarforsætisráðherra í júní 1982. Abdúlla var kvæntur 30 konum og átti með þeim a.m.k. 20 dætur og 15 syni.
Noel Gallagher
thumb|right|Noel Gallagher Noel Thomas David Gallagher (f. 29. maí árið 1967 í Manchester) er enskur tónlistarmaður. Hann var gítarleikari og helsti lagasmiður bresku rokkhljómsveitarinnar Oasis.
Noel, sem hafði verið rótari hjá The Inspiral Carpets, gekk til liðs við Oasis árið 1991, en fyrir í bandinu var litli bróðir hans Liam Gallagher. Noel tók stjórnina og krafðist þess að semja lög sveitarinnar. Stormasamt samband þeirra bræðra varð oft til þess að Noel íhugaði alvarlega að hætta í bandinu. Á tónleikaferð um Bandaríkin árið 1994 lét Noel sig hverfa sporlaust er hann ætlaði að yfirgefa bandið eftir rifrildi við Liam. Þar hitti hann stúlku sem taldi hann af þeim áformum og til varð lagið „Talk Tonight“ sem er að finna á B-hliðarsafnplötunni The Masterplan.
Árið 1996 flaug hann heim úr tónleikaferðalagi Oasis um Bandaríkin og ætlaði að hætta í hljómsveitinni. Honum snérist þó hugur og ákvað að halda áfram. Í Barcelona árið 2000 ætlaði Noel enn og aftur að hætta eftir rifrildi við Liam og sagðist vera hættur að spila með Oasis utan Bretlands. Oasis kláraði tónleikaferðalagið um Evrópu án Noel og hann spilaði síðan með þeim á þeim tónleikum sem voru á Bretlandseyjum. Bræðurnir enduðu á að sættast og Noel ákvað að láta af þessum áformum sínum.
Gallagher er afkastamikill lagasmiður og samdi hann flest lög Oasis. Lagið sem hann er stoltastur af er „Live Forever“ sem er að finna á breiðskífunni Definitely Maybe. Helstu áhrifavaldar hans í tónlistinni eru Bítlarnir, Rolling Stones, The Stone Roses, The Smiths og The Jam.
Gallagher giftist Meg Matthews árið 1997, þau skildu árið 2000 skömmu eftir að dóttir þeirra, Anais, fæddist. Hann er nú í sambandi með Sara MacDonald.
Noel hætti í Oasis eftir rifrildi við Liam sumarið 2009, fyrir tónleika í París. Í kjölfarið stofnaði Liam hljómsveitina Beady eye og Noel hóf sólóferil með nafnið Noel Gallaghers Highflying Birds.
Áfram stelpur
Áfram stelpur er plata sem kom út á kvennaárinu 1975. Inn á plötuna sungu Sigrún Björnsdóttir, Bríet Héðinsdóttir, Kristín Á Ólafsdóttir, Steinunn Jóhannesdóttir, Guðrún Alfreðsdóttir, Anna Kristín Arngrímsdóttir, Margrét Helga Jóhannsdóttir. Umslagðið gerði Sigrún Eldjárn.
Cayenne
thumb|right|Ráðhúsið
''Samkvæmt frönsku wikipedíu mun þó borgin hafa látið ánni nafnið í té fremur en omvent. Á frönsku sjómannamáli 17. aldar var -caïenne haft um hitara þar sem matur var gerður tilbúinn. hugtakið flyst síðan á herbergið þar sem hitarinn var, aðskilið frá vinnusvæðinu, einskonar hvíldarsvæði, og loks flyst orðið á staðina við briggjuna og bæjinn allann.''
Molde (sveitarfélag)
thumb|166x166dp Molde er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu  er 32.002(2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er borgin Molde. Sveitarfélögin innihalda einnig þéttbýlið Hjelset,  Kleive, Hovdenakken, Nesjestranda, Eidsvåg og Midsund.
Perth
thumb|Miðborg Perth Perth er fjórða stærsta borg Ástralíu og höfuðborg fylkisins Vestur-Ástralía. Íbúar á stórborgarsvæði Perth eru 2,2 milljónir (2022).
Francis Joyon
thumb|right|Francis Joyon kemur til hafnar í [[Brest á IDEC II árið 2008]] Francis Joyon (f. 28. maí 1956) er franskur siglingamaður sem átti metið í siglingu einmenningsbáts kringum hnöttinn. Metið setti hann með því að sigla á 100 feta þríbytnunni IDEC II umhverfis jörðina frá 23. nóvember 2007 til 20. janúar 2008 eða á 57 dögum, 13 klukkustundum, 34 mínútum og 6 sekúndum. Hann bætti þannig fyrra met Ellen MacArthur um þrettán daga. Joyon hafði áður sett metið (sem Ellen bætti) árið 2004 með 90 feta þríbytnunni IDEC, en sú hringferð tók 72 daga og 22 tíma. Thomas Coville sló metið árið 2016.
Almenningur (hugverk)
alt=Mynd af merkinu fyrir höfundarrétt gegnumstrikað|thumb|Merki hugverksins almenningur. thumb|right|Klippiverkið Sjöundi dagur í Paradís er í almenningi ásamt öðrum verkum [[Muggur|Muggs þar sem hann lést fyrir meira en 70 árum (1924).]] Almenningur (e. Public Domain) er í hugverkarétti safn þeirra verka, uppfinninga eða vörumerkja sem einkaréttur gildir ekki lengur um þar sem tímalengd réttarins er liðin eða þau uppfylla ekki lengur skilyrði fyrir vernd í skilningi laganna. Oftast þýðir þetta einfaldlega að ekki gilda lengur nein skilyrði hugverkaréttar fyrir notkun verkanna, en þó tíðkast í löggjöf sumra landa að setja skilyrði um verk í almenningi og skapa þar með eins konar eilífan höfundarétt. Þetta er til dæmis gert með ákvæðum um ríkishöfundarétt, menningarvernd og eilífan sæmdarrétt. Í sumum löndum er til kerfi þar sem borga þarf fyrir hagnýtingu verka í almenningi; svokallað domaine public payant-kerfi. Eilífur hugverkaréttur getur líka verið búinn til með sérlögum eins og í íslenskum lögum um þjóðsönginn.
Í Bandaríkjunum gildir að verk unnin af starfsmönnum stofnanna alríkisstjórnarinnar eru sjálfkrafa í almenningi. Til dæmis gerist það að ef höfundaréttarvarinn texti verður hluti af lögum þá verður hann um leið hluti af almenningnum.
Algengt hefur verið að skilgreina almenninginn út frá höfundarétti, sem þau verk sem ekki njóta lengur höfundaréttarverndar. En almenningurinn telur í reynd líka verk sem aldrei hafa verið varin höfundarétti. Þetta á til dæmis við um alþýðumenningu (þjóðlög, þjóðkvæði, þjóðsögur o.s.frv.) Alþýðuleg hversdagsmenning (eins og brandarar, klámvísur, tækifærissögur, graff o.s.frv.) nýtur að jafnaði ekki heldur verndar höfundaréttar og tilheyrir því almenningi. Það er því líka hægt að skilgreina það safn hugverka sem nýtur verndar hugverkaréttar sem sértilvik innan menningar sem annars er í almenningi.
Conrad Bain
Conrad Stafford Bain (4. febrúar 1923 – 14. janúar 2013) var kanadískur-bandarískur leikari. Hann er best þekktur fyrir hlutverk sitt sem Phillip Drummond í Diff'rent Strokes  og sem Dr Arthur Hermon í Maude.
Bain fæddist 4. febrúar árið 1923 í Lethbridge, Alberta, Kanada. Hann var kvæntur Monicu Sloan frá 1945 til dauða hennar árið 2009 og áttu þau áttu þrjú börn saman. Bain lést þann 14. janúar 2013 í heimili sínu í Livermore, Kaliforníu af náttúrulegum orsökum 89 ára gamall.
Álasund (sveitarfélag)
thumb|151x151dp Álasund er sveitarfélag í Mæri og Raumsdalur í Noregi. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 67.114 (2022).
Stjórnsýslumiðstöð sveitarfélagsins er borgin Álasund. Sveitarfélögin innihalda einnig þéttbýlið Austnes, Brattvåg, Hoffland, Myklebost, Sjøholt, Skodje, Steinshamn, Søvik, Valle, Vatne og Årset.
Sveitarfélagið liggur að sveitarfélögunum Vestnes í norðaustri, Fjord í suðaustri, Sykkylven og Sula í suðri og Giske í vestri.
Kúveitborg
thumb|right|Kúveitborg Kúveitborg er höfuðborg og stærsta borg Kúveit við strönd Persaflóa í Suðvestur-Asíu. Um 2,4 milljónir manna búa á stórborgarsvæðinu. Kúveitborg er á lista yfir þær 25 borgir heims sem hafa hæsta verga landsframleiðslu. Sabah-ættin settist að þar sem borgin er nú í upphafi 18. aldar. Ættin varð síðan konungsætt Kúveit um miðja 18. öld og borgin höfuðborg landsins.
Miðgildi
Miðgildi er ein aðferð til að finna út miðsækni í þýði. Aðferðin gengur út á það að öllum tölunum er raðað á talnabil eftir vægi gildisins. Talan sem er nákvæmlega í miðjunni á talnabilinu er síðan miðgildið. Séu tvær tölur í miðjunni er miðgildið meðaltal þeirra beggja.
Miðgildi er eingöngu áreiðanlegt sé talnabilið í normalkúrfu. Einnig er notuð sú aðferð að reikna út tíðasta gildið í þýði.
Félag eldri borgara Snæfellsbæ
Félag eldri borgara Snæfellsbæ er innan Landssambands eldri borgara.
Apple Store
thumb|Innviðir Apple Store í [[Chicago.]]
Hönnun og saga
Verslanirnar bjóða upp á ýmsar Apple vörur, eins og MacBook, iPhone, iPad, Apple Watch og aðra fylgihluti, einnig heimilistæki á borð við Apple TV og HomePod. Í mörgum verslunum eru kvikmyndasalir fyrir kynningar og námskeið. Svokallaður „snillingsbar“ (e. Genius Bar) er til staðar í öllum verslununum en þar geta viðskiptavinir leitað ráða varðandi tæknileg vandamál. Þar fara einnig allar viðgerðir fram sem framkvæmdar eru á staðnum.
Fyrstu tvær verslanirnar voru opnaðar þann 19. maí 2001 í Glendale, Kaliforníu og Tysons Corner, Virginíu.
Skuggi í Hörgárdal
Skuggi í Hörgárdal er eyðibýli í landi Staðartungu í Hörgárdal. Þar hefur staðið yfir fornleifauppgröftur frá 2008 sem er hluti af Gásir Hinterlands Project.
Staðsetning og saga
Bæjarstæði Skugga er neðst í fjallshlíð, hátt yfir Hörgá, í um 170 metra hæð yfir sjávarmáli. Það er um 2 km sunnan við Staðartungu og er í landi þeirrar jarðar. Rústanna er fyrst getið í örnefnalýsingum Staðartungu frá 20. öld en örnefnið Skuggagata kemur fyrir í sölubréfi frá 1396 þar sem lýst er skógarítaki á þessum stað. Það bendir til að nafnið sé fornt og að Skuggi hafi tilheyrt Staðartungu a.m.k. frá 14. öld.
Vettvangsrannsóknir
Rústirnar á Skugga voru skráðar 2005 en staðurinn var síðan valinn til frekari rannsókna sem hluti af verkefninu Gásir Hinterlands Project. Það verkefni miðar að því að rannsaka áhrif kaupskipahafnarinnar á Gásum á efnahag og samfélag sveitanna í kring. Árið 2008 var borað í kringum bæjarstæðið og grafinn könnunarskurður sem leiddi í ljós öskuhaug með miklum og vel varðveittum mannvistarleifum. Umfangsmeiri uppgröftur var gerður í öskuhauginn árið eftir, en 2013 var opnað stærra svæði og grafin fram lítil bygging frá víkingaöld.
Tímasetning
Stærsti hluti öskuhaugsins á Skugga var undir gjóskulagi frá 1104 en þunnt mannvistarlag var ofan á gjóskunni en undir gjósku frá 1300. Þetta bendir til að bærinn hafi farið í eyði á 12. öld og styðja það fjórar geislakolsaldursgreiningar sem gefa niðurstöður á bilinu 890 til 1208 e.Kr. Búskapur hefur örugglega hafist á Skugga á 10. öld og mögulega í lok þeirrar 9.
Forngripir
Gripasafnið frá Skugga er lítið og fábreytt eins og algengt er á íslenskum uppgraftarstöðum frá víkingaöld. Mest var um járngjall og járngripi ýmiskonar (naglar, hnífar ofl), en líka beinprjónar, bronshlutir og slitrur af leðri og ullarklæðum. Þrjú brýni frá Eidsborg í Noregi eru meðal fundanna og deigla sem gæti bent til smíði úr góðmálmum. Óvenjulegastar eru tvær glerperlur en önnur þeirra er málmhúðuð og talin framleidd við austurhluta Miðjarðarhafs.
Dýrabein
Markmið rannsóknanna á Skugga voru fyrst og fremst að rannsaka dýrabeinin úr öskuhaugnum til að varpa ljósi á efnahag og félagslega stöðu bæjarins. Beinin sýna að á Skugga var stundaður hefðbundinn búskapur með kýr, kindur, geitur og svín. Hlutfall svína var lágt en stöðugt allan tímann sem búið var á Skugga en geiturnar hverfa undir lok búsetunnar á 12. öld. Hlutfall kinda miðað við nautgripi er hærra en meðaltal íslenskra bæja á víkingaöld og telja rannsakendur að það tengist lágri félagslegri stöðu: að kotbýli eins og Skuggi hafi haft fleiri kindur en kýr og að sauðfjárræktin hafi að stórum hluta miðast við að framleiða ull. Greinileg aukning í þá átt sést í beinasafninu: til að byrja með er flestum kindunum slátrað á fyrsta ári en þegar kemur fram á 11. öld er æ stærra hlutfall þeirra látið lifa lengur en 2 ár.
Þó Skuggi sé meir en 20 km inni í landi skipti sjávarfang miklu máli fyrir fólkið sem þar bjó. Auk selbeina í litlu magni eru fiskbein úr þorski, ýsu, keilu, ufsa og lúðu meir en 20% af beinasafninu eftir seinni hluta 10. aldar. Fólkið á Skugga hefur því haft aðgang að sjó, en hinsvegar vakti athygli að engin bein fundust úr silungi eða rjúpu og er þó auðvelt að veiða þessar tegundir í næsta nágrenni Skugga. Eitt hið óvenjulegasta við beinasafnið frá Skugga var hátt hlutfall beina úr hrafni, sum þeirra brotin eins og kjötsins hafi verið neytt.
Túlkun
Uppgraftargögnin hafa verið túlkuð þannig að Skuggi hafi verið smábýli, ef til vill í sama flokki og Sveigakot í Mývatnssveit. Takmarkaður aðgangur að veiðiskap og áhersla á framleiðslu ullar sem hentaði til að greiða leigu gæti bent til að býlið hafi frá upphafi verið hjáleiga eða á einhvern hátt undirsett öðrum bæ, líklegast Staðartungu (vegna nálægðar og seinni tengsla). Þó fólkið í Skugga hafi örugglega verið fátækt á þess tíma mælikvarða sýnir glerperlan frá suðurlöndum að það hefur ekki verið með öllu tengslalaust. Fátæktin ein og sér skýrir heldur ekki af hverju býlið lagðist í eyði. Mörg býli í sama stærðarflokki voru að leggast af á þessum tíma sem bendir til að eyðingin tengist almennum breytingum í hagkerfi landsins. Bent hefur verið á að skammt sunnan við bæjarstæði Skugga eru leifar mikilla beitarhúsa sem kölluð eru Klausturhús. Nafnið kemur til af því að á seinni öldum tilheyrði Staðartunga Möðruvallaklaustri en vera má að beitarhúsin hafi tekið við hlutverki Skugga: að í stað þess að láta eina fjölskyldu hokra með nokkrar kindur í úthögum hafi verið látið duga að láta smalamann sjá um kindurnar.
Renzo Piano
thumb|right|Renzo Piano Renzo Piano (f. 14. september 1937) er arkitekt frá Genúa á Ítalíu. Þekktustu verk hans eru Pompidou-safnið í París (ásamt Richard Rogers og Gianfranco Franchini) 1971 og skýjakljúfurinn The Shard í London sem lokið var við sumarið 2012.
Eignarnám
Eignarnám er þegar opinber aðili, yfirleitt ríki, gerir land í einkaeigu upptækt fyrir almannaafnot. Oftast er þetta gert vegna vegagerðar, opinberra byggingaframkvæmda eða veituframkvæmda. Í sumum löndum er þess krafist að hið opinbera reyni að kaupa landið áður en eignarnámi er beitt. Sá sem verður fyrir eignarnámi á rétt á fullum bótum fyrir andvirði eignar sinnar auk mögulegs gjalds vegna kostnaðar.
Eddie Murphy
Edward Regan Murphy (f. 3. apríl 1961 í New York) er bandarískur leikari og uppistandari.
Tækniháskóli Íslands
Tækniháskóli Íslands (THÍ) er deild innan Háskólans í Reykjavík. Skólinn var færður uppá háskólastig árið 2002 og var nafn skólans breytt úr Tækniskóla Íslands yfir í Tækniháskóli Íslands. Árið 2005 sameinuðust Tækniháskóli Íslands og Háskólinn í Reykjavík undir nafni Háskólans í Reykjavík.
Námið
Í Tækniháskóla Íslands er Frumgreinadeild, en þar er námið á framhaldsskólastigi og er það ein sérstaða skólans. Nám á frumgreinadeild er ætlað að tengja saman iðnaðar- og háskólanám. Nemendur sem útskrifast úr frumgreinadeild hafa forgang til náms í öðrum greinum skólans sem eru á háskólastigi.
Nám á háskólastigi:
Metaðsókn var í Tækniháskólann árin 2003 og 2004 og fengu færri að stunda nám við skólann en vildu.
Marhálmsætt
Blöðin eru bandlaga, löng og mjúk. Blómin eru í tvíraða axi sem situr í hulstri við blaðöxl eins blaðs. Einn fræfill og ein fræva.
Á Íslandi er einkum að finna almennan marhálm (zoster marína) sem vex einkum vestur af landinu.
Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu
Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu er er fulltrúi Írans í knattspyrnu. Liðið hefur einungis tekið þátt á sex heimsmeistaramótum, þeir hafa þrisvarsinnum orðið asíumeistarar(þ.e árin 1968,1972 og 1976), þeir náðu einusinni í undanúrslit á ólympíuleikunum 1976 í Montreal í Kanada.
Saga
Knattspyrna barst til Írans með Bretum um aldamótin 1900. Breskir starfsmenn alþjóðlegra fyrirtækja í landinu æfðu og kepptu í fótbolta og íranskir starfsbræður þeirra fylgdu í kjölfarið, þótt ýmsir heimamenn teldu slíka iðju ósiðlega og dæmi um slæm erlend áhrif. Knattspyrnusamband var stofnað árið 1907, en aðildarfélög þess samanstóðu að langmestu leyti af útlendingum. Fyrsti óopinberi landsleikur Írans var markalaust jafntefli gegn liði Afganistan í Kabúl árið 1941. Fyrsti formlega viðurkenndi leikurinn var þó ekki fyrr en árið 1950, þar sem Tyrkir unnu stórsigur.
Bestir í Asíu
Íranir létu lítið til sín taka á alþjóðasviðinu þar til undir lok sjöunda áratugarins. Landið tók ekki þátt í forkeppnum HM og ýmist dró sig úr keppni í forkeppnum Asíumótsins eða mistókst að komast í úrslitakeppnina. Liðið komst á ÓL í Tókíó 1964 en hafnaði í neðsta sæti síns riðils með eitt jafntefli og tvö töp. Átta árum síðar, á ÓL í München stóðu Íranir sig litlu betur, töpuðu stórt í tveimur fyrstu leikjum sínum en unnu svo óvæntan sigur á Brasilíu í lokaleiknum. Íran komst í þriðja og síðasta sinn Ólympíuleikana í Montreal 1976. Þar dugði sigur á Kúbverjum til að tryggja sæti í fjórðungsúrslitum þar sem liðið veitti sterku sovésku liði harða keppni.
Íranir kepptu í fyrsta sinn í úrslitum Asíukeppninnar árið 1968, þá á heimavelli. Fimm lönd tóku þátt í úrslitunum og léku þau öll í einum riðli. Íranir unnu alla leikina fjóra og voru orðnir meistarar fyrir lokaleikinn gegn Ísrael. Fjórum árum síðar var keppt í Taílandi og aftur fögnuðu Íranir sigri, að þessu sinni eftir framlengdan úrslitaleik gegn Suður-Kóreu. Íran vann Asíumótið þriðja skiptið í röð árið 1976, aftur á heimavelli. Þetta eru hins vegar einu sigrar Írans í sögu keppninnar, en landið hefur sex sinnum fallið úr leik í undanúrslitum.
Íran tók í fyrsta sinn þátt í forkeppni HM fyrir keppnina í Vestur-Þýskalandi 1974, en téll úr leik gegn Áströlum. Betur tókst til fjórum árum síðar þar sem Íran tapaði ekki leik í forkeppninni og var fulltrúi Asíu á HM 1978 í Argentínu. Þar dróst liðið í riðil með Perú, silfurliði Hollendinga og Skotum. Leikirnir gegn tveimur fyrrnefndu löndunum töpuðust báðir með þriggja marka mun. Hins vegar kom Íran mjög á óvart með því að ná jafntefli gegn skoska liðinu. Það reyndist Skotum dýrkeypt og komust þeir ekki upp úr riðlakeppninni þrátt fyrir að hafa gert sér góðar vonir um sjálfan heimsmeistaratitilinn.
Eftirmáli byltingarinnar
Íranska byltingin átti sér stað á árinu 1978-9 og lauk með stofnun íslamsks lýðveldis. Klerkastjórnin var tortryggin í garð knattspyrnu og leit á hana sem óþjóðlegt, vestrænt fyrirbæri. Mannskætt Stríð Íraks og Írans frá 1980 til 1988 varð sömuleiðis til þess að veikja stoðir fótboltaíþróttarinnar í landinu. Íranir tóku ekki þátt í forkeppni HM 1982 og 1986, í seinna skiptið til að mótmæla þeirri ákvörðun FIFA að liðið fengi ekki að leika heimaleikina í Íran.
Í forkeppni HM 1990 mistókst Íran að komast upp úr forriðlum Asíukeppninnar en fjórum árum síðar urðu íranir fimmtu í sex liða úrslitakeppni um tvö laus sæti á HM í Bandaríkjunum. Þótti liðið taka miklum framförum og upp komu efnilegir leikmenn sem síðar áttu eftir að láta ljós sitt skína.
Leikur allra leikja
Keppnisliðum var fjölgað um átta á HM 1998 frá fyrri mótum. Það þýddi að Asía átti kost á allt að fjórum sætum. Íran fór fjallabaksleiðina og þurfti að mæta Áströlum í umspili um síðasta lausa sætið í Frakklandi. Útlitið var ekki bjart eftir 1:1 jafntefli í Teheran, þegar ástralska liðið komst 2:0 yfir á heimavelli í seinni leiknum. Íran náði hins vegar að jafna á síðasta stundarfjórðungnum og komst áfram á útivallarmörkum.
Í úrslitakeppninni lentu Íranir í þungum riðli. Þeir stóðu uppi í hárinu á Júgóslövum í fyrsta leiknum, en töpuðu 1:0. Lokaleikurinn gegn Þjóðverjum endaði með 2:0 tapi og Íran komst ekki upp úr riðlinum. Heima í Íran var liðinu þó fagnað sem hetjum. Ástæðan var miðjuleikurinn gegn erkifjendunum, Bandaríkjamönnum. Deilur ríkjanna á stjórnmálasviðinu höfðu verið hatrammar og langvinnar. Íranir lögðu því ofurkapp á þessa viðureign og fögnuðu 2:1 sigri eins og heimsmeistarar. Athygli vakti að Ali Daei skoraði hvorugt mark Írans í keppninni, en hann var um þessar mundir langfrægasti leikmaður liðsins og gekk sama ár til liðs við stórveldið Bayern München.
Inni og úti
Líkt og fyrir HM 1998 þurftu Íranir að fara lengri leiðina til að reyna að tryggja sér sæti á HM í Japan og Suður-Kóreu. Þar sem báðar gestgjafaþjóðirnar fengu keppnisrétt á mótinu var færri sætum til að dreifa fyrir önnur lið frá Asíu. Íran endaði í umspilsleikjum við Íra sem töpuðust 2:1 samanlagt.
Íranir áttu í litlum vandræðum með að tryggja sér sæti á HM í Þýskalandi árið 2006. Liðið mætti í fyrsta leik Mexíkó, sem talið var í hópi sterkari liða og náði fjórða sæti á heimlista FIFA skömmu fyrir mótið. Íranir jöfnuðu metin, 1:1, en töpuðu að lokum 3:1 eftir harða baráttu. Næsti leikur gegn Portúgal var talinn hreinn úrslitaleikur um mögulegt sæti í næstu umferð. Portúgalska liðið reyndist öflugra og sigraði 2:0. Lokaviðureignin gegn Angóla, sem talið hafði verið lakasta lið riðilsins fyrirfram, lauk með 1:1 jafntefli og Íran endaði á botninum með aðeins eitt stig.
138
Árið 138 (CXXXVIII í rómverskum tölum)
Pepsideild kvenna í knattspyrnu 2015
Árið 2015 var Íslandsmótið í knattspyrnu kvenna haldið í 44. sinn.
10 lið mynduðu deildina og stóð Breiðablik uppi sem sigurvegari. Liðið vann mótið í 17. umferð eftir 2-1 sigur á Þór/KA. Þetta var 16 íslandsmeistaratitill Blika.
Afturelding og Þróttur féllu úr deildinni. ÍA og FH taka sæti í efstu deild árið 2016.
Stigatafla
''Staðan fyrir 18. umferð, 12. september 2015''.
Töfluyfirlit
Heimaliðið er vinstra megin
Markahæstu leikmenn
''Lokaniðurstaða 12. september 2015''.
Í upphafi tímabils
Upp um deild:
Í lok tímabils
Upp um deild:
Niður um deild:
Sveifgrös
Sveifgrös (fræðiheiti: Poa) er ættkvísl af grasaætt. Allar tegundir sveifgrasa eru puntgrös.
Tegundir
Algengustu tegundir sveifgrasa á Íslandi eru:
Calígúla
Gaius Iulius Caesar Augustus Germanicus, betur þekktur sem Calígúla (á latínu: Caligula, stundum skrifað Kalígúla á íslensku) (31. ágúst 12 – 24. janúar 41) var þriðji keisari Rómaveldis 37 – 41. Hann tók við af Tíberíusi.
Calígúla var sonur Germanicusar og Agrippinu eldri. Hann var eyðsluseggur og grimmur og óútreiknanlegur harðstjóri og talinn geðbilaður. Hann ætlaði til dæmis að gera hest sinn Incitatus að ræðismanni. Calígúla var myrtur af liðsforingja í lífvarðasveit sinni, auk annarra.
Fjármál
Calígúla var mikill eyðsluseggur og tókst á sinni stuttu valdatíð að eyða öllum þeim miklu fjármunum sem hann fékk í arf frá Tíberíusi. Á meðal þess sem hann lét byggja var floti stórra skipa sem hann notaði meðal annars til þess að mynda fljótandi brú yfir Napolíflóa. Calígúla reið svo yfir flóann á Incitatusi, uppáhalds hestinum sínum, í brynju Alexanders mikla. Þar að auki lét hann byggja tvö risaskip fyrir sjálfan sig. Annað, það minna, var notað sem fljótandi musteri, en hitt, það stærra, var í raun fljótandi höll. Calígúla réðst einnig í ýmsar opinberar framkvæmdir þar á meðal byggingu tveggja nýrra vatnsleiðslna fyrir Rómaborg.
Þegar arfur Tíberíusar var uppurinn hækkaði Calígúla skatta og lagði á nýja, meðal annars skatt á vændi. Einnig varð hann sér úti um fé með því að fjárkúga ríka einstaklinga, slá eign sinni á fjármuni manna sem voru nýlátnir og með því að bjóða upp skylmingaþræla.
Hneykslismál
right|thumb|275px|Gullmynt (aureus), slegin árið 40, sem sýnir Calígúla (til vinstri) og föður hans, Germanicus, á bakhliðinni (til hægri). Margar sögur eru til af hneykslismálum sem snerta Calígúla. Ein af þeim frægustu er sú að hann hafi ætlað að gera hest sinn Incitatus að ræðismanni og presti. Hvort sem sú saga er sönn eða ekki, sá Calígúla að minnsta kosti til þess að engu væri til sparað þegar kom að hestinum, honum var til dæmis boðið í ýmsar veislur sem keisarinn hélt. Calígúla var einnig sakaður um að fremja sifjaspell með systrum sínum og að hafa neytt þær í vændi. Tvær systra hans, Julia Livilla og Agrippina yngri, voru síðar sendar í útlegð vegna þáttar þeirra í samsæri um að koma Calígúla frá völdum. Ýmsir háttsettir embættismenn voru einnig reknir úr embætti eða teknir höndum vegna ásakana um samsæri og margir í kjölfarið teknir af lífi. Samskipti Calígúla við öldungaráðið fóru í kjölfarið hratt versnandi.
Calígúla hneykslaði einnig íbúa Rómar þegar hann lýsti sjálfan sig lifandi guð. Hann lét byggja hof sjálfum sér til heiðurs og kom fram á opinberum vettvangi í gervi ýmissa guða og gyðja. Calígúla neyddi svo efnaða menn til að borga sér háar fjárhæðir fyrir þann heiður að verða prestar í söfnuði sínum.
Endalok
Nokkur samsæri um að koma Calígúla frá völdum voru reynd á þeim á þeim tæpu fjórum árum sem hann var keisari. Þessi stöðuga ógn virðist hafa gert Calígúla mjög taugaveiklaðan og hann þjáðist einnig af svefnleysi. Calígúla var að lokum orðinn algerlega einangraður og hafði misst allan stuðning. Lokatilraunin til þess að ráða keisarann af dögum var vel skipulögð og fjölmargir voru viðriðnir samsærið. Liðsforingi í lífvarðasveitinni, Cassius Chaerea, var sá sem skipulagði morðið en einnig komu við sögu fleiri lífverðir, starfsmenn keisarahallarinnar og öldungaráðsmenn. Calígúla var stunginn til bana í undirgöngum í keisarahöllinni þann 24. janúar 41. Cassius stakk keisarann fyrstur en fleiri fylgdu í kjörfarið og að sögn var hann stunginn um þrjátíu sinnum. Eiginkona Calígúla, Caesonia, og dóttir þeirra, Julia Drusilla, voru einnig drepnar af samsærismönnunum. Minniháttar óeirðir brutust út í Róm eftir morðið og öldungaráðið reyndi að endurreisa lýðveldið, en lífvarðasveit keisarans hafði ekki hug á að styðja það og hyllti Claudíus, frænda Calígúla, sem keisara.
Heimildir
Scarre, Chris, Chronicle of the Roman Emperors, the Reign–by–Reign Record of the Rulers of Imperial Rome (London: Thames & Hudson, 1995).
Skjáklukka
Skjáklukka (fræðiheiti: Campanula fenestrellata) er tegund af klukkuætt (Campanulaceae), ættuð frá Balkansvæðinu.
Chansons pour ceux qui s'aiment
Chansons pour ceux qui s'aiment var framlag Lúxemborgar til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1976. Íslensk þýðing á heiti lagsins er „Lag fyrir þá sem elska hvort annað“. Í enda atkvæðagreiðslunnar hafði lagið einungis fengið 17 stig og lenti í 14 sæti. Lagið var flutt fimmta á sviðinu og var Lúxemborg fimmta landið til að greiða atkvæði. Þegar að kom að Lúxemborg að greiða atkvæði hafði landið ekki fengið stig frá fyrstu fjórum löndunum sem voru á undan en land númer sex, Belgía gaf laginu 6 stig og land 7 Írland 5 stig og land 8 Holland 6 stig. Árið eftir fékk Lúxemborg aftur 17 stig en lenti í 16 sæti.
Esther Duflo
Esther Duflo (f. 25. október 1972) er fransk-bandarískur hagfræðingur sem er prófessor í þróunarhagfræði við Tækniháskólann í Massachusetts. Hún er meðstofnandi og meðstjórnandi Agdul Latif Jameel-rannsóknarstofunnar fyrir fátæktaraðgerðir sem stofnuð var árið 2003. Árið 2019 hlaut Duflo Nóbelsverðlaunin í hagfræði ásamt Abhijit Banerjee og Michael Kremer fyrir „tilraunanálgun sína við að milda fátækt í heiminum“. Duflo er önnur konan sem hefur hlotið verðlaunin og auk þess yngsti handhafi þeirra frá upphafi.
Duflo er rannsóknarfélagi hjá bandarísku hagrannsóknastofnuninni (NBER), meðlimur í framkvæmdastjórn rannsóknarstofnunarinnar Bureau for Research and Economic Analysis of Development (BREAD) og framkvæmdastjóri við þróunarhagfræðideild Hagstjórnarfræðistofnunarinnar (CEPR). Rannsóknir hennar fjalla um rekstrarhagfræðileg málefni í þróunarlöndum, þar á meðal heimilisrekstur, menntun, fjármagnsaðgengi, heilsufar og stefnugreiningu. Ásamt Banerjee, Kremer, Dean Karlan, John A. List og Sendhil Mullainathan hefur Duflo talað fyrir auknu vægi vettvangsrannsókna til þess að greina orsakatengsl í hagfræði. Ásamt Banerjee samdi hún bókina Good Economics for Hard Times, sem var birt í nóvember árið 2019.
Æviágrip
Duflo fæddist árið 1972 í París. Faðir hennar var stærðfræðikennari og móðir hennar var virkur þátttakandi í margvíslegri læknisfræðilegri góðgerðastarfsemi á bernskuárum Esthers. Duflo hóf háskólagöngu sína í skólanum École normale supérieure í París og nam þar í fyrstu sagnfræði. Eftir tíu mánaða dvöl í Moskvu, þar sem Duflo vann meðal annars fyrir bandaríska hagfræðinginn Jeffrey Sachs, sem var á þeim tíma efnahagsráðgjafi rússnesku ríkisstjórnarinnar, snerist áhugi hennar að hagfræði. Árið 1994 lauk hún háskólaprófi í sagnfræði og hagfræði við ENS og hlaut næsta ár kandidatsgráðu frá Hagfræðiskólanum í París. Hún flutti síðan til Bandaríkjanna og hóf doktorsnám við Tækniháskólann í Massachusetts (MIT) undir leiðsögn Abhijit Banerjee og Joshua Angrist. Hún hlaut doktorsgráðu fjórum árum síðar og hóf feril í fræðistörfum sem starfsmaður hjá MIT. Hún var aðstoðarkennari frá 1999 til 2002 og varð fastráðinn lektor við skólann árið 2002. Þá var hún 29 ára og þar með yngsti fastráðni lektor í sögu stofnunarinnar. Hún varð prófessor árið 2004. Ásamt Banerjee stofnaði Duflo Abdul Latif Jameel-rannsóknarstofuna fyrir fátæktaraðgerðir og varð meðstjórnandi hennar árið 2005.
Duflo er með bæði franskan og bandarískan ríkisborgararétt.
Rannsóknir
Ásamt Banerjee og Kremer hefur Duflo þróað og kynnt til sögunnar nýjar aðferðir til að draga úr fátækt í heiminum. Þau hafa skipt fátæktarvandanum í minni og þar með áþreifanlegri og viðráðanlegri viðfangsefni, meðal annars með því að vinna að því að finna skilvirkustu aðferðirnar til að ráða bót á menntunarleysi og bæta heilsufar barna. Þau hafa gert vettvangsrannsóknir í ýmsum löndum og nálgun þeirra hefur náð fótfestu á sviði þróunarhagfræðinnar. Í röksemdafærslu sinni við afhendingu Nóbelsverðlaunanna árið 2019 sagði verðlaunanefndin að nálgun þríeykisins hefði aukið raunhæfa möguleika á því að vinna bug á fátækt. Meðal annars hefðu rúmlega fimm milljónir indverskra banda notið góðs af rannsóknum þeirra á endurskipulagningu skólakerfa og í mörgum löndum hafi fyrirbyggjandi heilbrigðisþjónustur verið bættar til muna samkvæmt ráðum hagfræðinganna.
Duflo og Banerjee sömdu saman bókina Poor Economics: A Radical Rethinking of the Way to Fight Global Poverty, þar sem þau fjölluðu um rannsóknarhugmyndir sínar. Bókin hefur verið þýdd á meira en 17 tungumál.
Viðurkenningar
Árið 2005 hlaut Duflo verðlaun sem „besti ungi franski hagfræðingur ársins“.
Árið 2010 hlaut hún John Bates Clark-orðuna, sem er veitt „þeim bandaríska hagfræðingi undir 40 ára aldri sem hefur lagt mest fram til hagfræðilegrar hugsunar og þekkingar á árinu“.
Einkalíf
Árið 2015 giftist Duflo doktorsleiðbeinanda sínum og samstarfsmanni til margra ára, Abhijit Banerjee. Þau eiga tvö börn saman.
Charles Sanders Peirce
Charles Sanders Peirce (10. september 1839 í Cambridge í Massachusetts – 19. apríl 1914) var bandarískur heimspekingur, eðlisfræðingur og fjölfræðingur. Peirce var menntaður efnafræðingur og vann að vísindum í rúm 30 ár en er einkum minnst fyrir framlag sitt til rökfræði, stærðfræði, heimspeki og táknfræði.
Peirce hlaut ekki mikla athygli á sínum tíma og allt fram yfir miðja 20. öld. Mikið af skrifum hans er enn óútgefið. Hann skrifaði mest á ensku en birti einnig nokkrar greinar á frönsku. Hann var frumkvöðull í stærðfræði og vísindalegri aðferðafræði og vísindaheimspeki, þekkingarfræði og frumspeki en áleit sig öðru fremur vera rökfræðing. Í huga hans náði rökfræðin einnig yfir þekkingarfræði og vísindaheimspeki en Peirce áleit rökfræðina tilheyra táknfræði. Strax árið 1886 sá hann fyrir að rafrásir sem straumur færi um eða væri tekinn af gæti framkvæmt rökaðgerðir, hugmynd sem varð að veruleika þegar fyrstu tölvur litu dagsins ljós.
Joachim Neander
thumb|Joachim Neander Joachim Neander (1650 í Bremen – 31. maí 1680 í Bremen) var þýskur prestur í lúterskum sið, sálmaskáld og tónsmiður. Neanderdalurinn, sem fornmaðurinn eru kenndur við, er nefndur eftir honum.
Æviágrip
Joachim Neander var sonur Johanns Joachims Neander, sem einnig var prestur. Faðirinn var fæddur Neumann, en breytti eftirnafni sínu í Neander. Joachim nam guðfræði í Bremen, en starfaði á ungum árum í Heidelberg og Frankfurt am Main. 1674 varð Neander skólastjóri Latínuskólans í Düsseldorf, ásamt því að vera aðstoðarprestur þar. Það var á þeim árum sem hann hóf að semja texta við ýmsa kirkjusálma. Sálmana sótti hann oftar en ekki úr kaþólskum bókum, en hann sjálfur var lúterskur, eins og skólinn og kirkjan þar sem hann starfaði. Árið 1679 sneri hann aftur til heimaborgar sinnar, Bremen, þar sem hann fékk starf sem aðstoðarprestur í Martinikirkjunni. Þar hélt hann áfram að semja texta við sálma. Neander dó þar á heimili sínu innan við ár eftir að hann sneri aftur heim, þá aðeins 29 eða 30 ára gamall. Ekki er vitað úr hverju hann lést. Ekki er heldur vitað hvar hann liggur grafinn, en sumir vilja meina að hann hvíli undir Martinikirkjunni í Bremen.
Sálmar
thumb|Kirkjugluggi í Martinikirkjunni í Bremen með myndefni um Joachim Neander Neander er einn mesti sálma- og textahöfundur í lúterskum sið. Hann gaf út ýmsar sálmabækur meðan hann starfaði í Düsseldorf. Sú þekktasta birtist 1680. Hún markaði tímamót í lúterskum lofsöngvum og sálmasöng. Enn í dag eru margir sálmar í þýskum sálmabókum eftir hann, þó sérstaklega textar. Einn þekktasti sálmurinn eftir Neander er Vakið og biðjið (Lobet den Herren), sem einnig er að finna í íslensku sálmabók þjóðkirkjunnar.