cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prison Break
Fjórða þáttaröð
Fjórða þáttaröð inniheldur 22 þætti og byrjar með því að Michael ætlar að hefna sín fyrir dauða Söru þangað til að hann kemst að því að Gretchen myrti ekki Söru eins og hann hélt. Michael kemst líka að sannleikanum um James Whistler, að hann hafði leynilega unnið með Mahone til að taka niður „The Company“. Fljótlega kemst „The Company“ að því og er Whistler tekinn af lífi. Sona var brennt niður og náðu Sucre, T-Bag og Bellick að flýja. Þegar að Michael er í Chicago að leit að Söru er hann handtekinn og er sendur til Don Self, einkaaðila fyrir „ Homland Security“ til að hjálpa honum að taka niður „The Company“ í skiptum fyrir frelsi hans. Lincoln var svo handtekinn í Panama var líka fluttur til Selfs, ásamt Mahone, Sucre og Bellick og er sama sagt við þá, í skiptum fyrir frelsi þeirra eiga þeir að taka niður „The Company“. Þeir sem fóru líka í teymið voru Sara, sem flúði frá Gretchen og Roland, tölvuþrjótur sem ætlar að hjálpa þeim í skiptum fyrir frelsi sitt. Þau hugsa plan til að ná í „Scylla“ sem er litla svarta bók „The Company“. Og fjallar serían um þá að ná í Scylla til að taka niður „The Company“.
Kjörnir alþingismenn 2013
Þetta er listi yfir kjörna Alþingismenn eftir Alþingiskosningarnar 2013.
Engihlíðarhreppur
Engihlíðarhreppur sameinaðist Blönduósbæ 9. júní 2002, undir nafni hins síðarnefnda.
Síldfiskar
Síldfiskar (fræðiheiti: Clupeiformes) eru eini ættbálkur geislugga innan yfirættbálksins clupeomorpha. Hann telur um 300 tegundir; þar á meðal síld og ansjósu.
Kawaii
Kawai'i (可愛い) er japanska og þýðir bókstaflega dásamlegt eða krúttlegt. Kawaii er oft notað yfir eitthvað sem að er ákaflega sætt og ósjálfbjarga og getur t.d. átt við um dýr og manneskjur og þá sérstaklega í yngri kantinum. Þó kawaii tákni eitthvað sem er sætt þýðir það ekki endilega að kynþokkafull manneskja falli undir skilgreininguna nema í einstaka undantekningartilfellum.
Fólk gefur hvoru öðru kawaii gjafir sem tákn um vináttu og fyrirtæki nota kawaii teiknimyndapersónur til að gera vörur sínar og þjónustu meira aðlaðandi og til að gera ímynd sína frjálslegri.
Kettlingar geta t.d. fallið undir þessa skilgreiningu og einnig ýmsar teiknimyndapersónur eins og til dæmis Halló Kisa (en. Hello Kitty) og Pikachu í Pokémon svo eitthvað sé nefnt.
Klettasmári
Klettasmári (fræðiheiti: Trifolium parryi    ) er fjölær jurt af ættkvísl smára sem var lýst af Asa Gray. Samkvæmt IUCN er klettasmári ekki talinn í hættu.
Undirtegundir
Tegundin skiptist í eftirfarandi undirtegundir:
Pundsmerki
Pundsmerkið er alltaf skrifað á undan upphæðinni (t.d. £12,000) en ekkert bil er haft á milli merkisins og talnanna.
Barri (mannsnafn)
Barri er íslenskt karlmannsnafn.
Gúru
Gúru (sanskrit गुरु), er meistari og kennari í hindúisma, búddisma og síkisma.
Frá ævafornu á að meðhöndla gúruann með sömu virðingu og Guð eða guðina í indverskri menningu. Gúru er persónulegur andlegur kennari og leiðarvísir. "Gúru" er einnig virðingartitill á tíu fyrstu andlegu leiðtogum Síka.
Meyjarflugur
Meyjarflugur (einnig nefndar glermeyjar eða dömlur) (fræðiheiti: Zygoptera) eru annar af undirættbálkum vogvængja, hinn eru drekaflugur (Anisoptera). Meyjarflugur gangast undir ófullkomna myndbreytingu.
Armeria linkiana
Armeria linkiana er jurt af gullintoppuætt.
Stjörnuspeki
thumb|Mynd sem tengist stjörnuspáfræði.
Stjörnuspeki eða stjörnuspáfræði er hópur kerfa, hefða og skoðana þar sem staðsetning stjarnfræðilegra fyrirbæra og tengdar upplýsingar eru notaðar til að skilja, túlka og flokka upplýsingar um persónuleika og margt annað. Stjörnuspeki er talin til gervivísinda.
Gabriel Fauré
thumb|right|Gabriel Fauré Gabriel Urbain Fauré (12. maí 1845 – 4. nóvember 1924), var franskt tónskáld.
Skírnir
frame|right|Kápa fyrsta eintaks Skírnis
Skírnir – Tímarit Hins íslenska bókmenntafélags er tímarit sem Hið íslenska bókmenntafélag gefur út. Það varð til við sameiningu tímaritanna Skírnis og Tímarits Hins íslenska bókmenntafélags en er yfirleitt nefnt Skírnir í daglegu máli. Það kemur út í tveimur tölublöðum á hverju ári og birtir fyrst og fremst fræðilegar greinar um bókmenntir, sagnfræði, heimspeki og fleira. Skírnir er ritrýnt tímarit.
Skírnir er elsta tímarit á íslensku sem enn kemur út, og raunar elsta tímarit á öllum Norðurlöndum. Fyrsta eintakið kom út í Kaupmannahöfn haustið 1827 og tók við af Íslenzkum sagnablöðum sem bókmenntafélagið hafði áður gefið út. Fyrst flutti það fréttir, en um aldamótin 1900–1901 var því alfarið breytt í menningartímarit. Tímaritið var prentað í Kaupmannahöfn til ársins 1890, en eftir það í Reykjavík.
Alfred North Whitehead
Alfred North Whitehead (fæddur 15. febrúar 1861 í Ramsgate í Kent á Englandi, dáinn 30. desember 1947 í Cambridge í Massachusetts í Bandaríkjunum) var enskur stærðfræðingur og heimspekingur. Hann fékkst meðal annars við algebru, rökfræði, undirstöður stærðfræðinnar, vísindaheimspeki, eðlisfræði, frumspeki og menntunarfræði. Hann samdi ásamt Bertrand Russell hið áhrifamikla rit Principia Mathematica.
Cooks-eyjar
Cooks-eyjar eru eyríki í Suður-Kyrrahafi, með sjálfstjórn en í frjálsu sambandi við Nýja-Sjáland. Eyjarnar eru fimmtán talsins og samtals um 240 km² að stærð. Landhelgi þeirra nær yfir tæpar 2 milljónir ferkílómetra. Eyjarnar heita eftir James Cook skipstjóra sem sá þær árið 1770. Þær voru gerðar að bresku verndarsvæði árið 1888, en árið 1900 var stjórn eyjanna færð undir Nýja-Sjáland.
Nýja-Sjáland fer með utanríkis- og varnarmál eyjanna í samráði við stjórn þeirra. Síðustu ár hafa eyjarnar í vaxandi mæli tekið sjálfstæðar ákvarðanir í utanríkismálum. Cookseyingar hafa ríkisborgararétt á Nýja-Sjálandi auk Cooks-eyja, en Nýsjálendingar njóta ekki sömu réttinda á Cooks-eyjum. Cooks-eyjar hafa verið aðilar að Kyrrahafssambandinu frá 1980.
Steinsholtsjökull
Steinsholtsjökull er brattur skriðjökull sem skríður til norðurs út úr Eyjafjallajökli. Lítið jökullón er við jökulsporðinn.
Cooks-eyjar
Helstu byggðirnar á Cooks-eyjum eru á Rarotonga, þar sem um 13.000 íbúar eru og þar sem Alþjóðaflugvöllurinn á Rarotonga er. Fleiri Cookseyingar búa á Nýja-Sjálandi en Cooks-eyjum, en rúmlega 60.000 íbúa Nýja-Sjálands töldu sig vera Cookseyinga árið 2013.
Ferðaþjónusta er höfuðatvinnuvegur eyjanna sem tóku á móti um 170.000 ferðamönnum árið 2018. Aðrar útflutningsgreinar eru fjármálaþjónusta, perlur, sjávarfang og ávextir.
Landfræði
Cooks-eyjar eru í Suður-Kyrrahafi, norðaustan við Nýja-Sjáland, á milli Frönsku Pólýnesíu og Bandarísku Samóa. Helstu eyjarnar eru 15, en auk þeirra eru tvö rif. Eyjarnar eru dreifðar um 2,2 milljón ferkílómetra hafsvæði og skiptast í tvo meginhópa: Norður-Cooks-eyjar og Suður-Cooks-eyjar.
Norðureyjarnar eru eldri. Þær eru sokkin eldfjöll með kóröllum sem hafa myndað hringrif umhverfis toppinn. Loftslag er blanda af úthafsloftslagi og hitabeltisloftslagi. Frá mars til september eru eyjarnar í leið fellibylja. Þeir helstu síðustu ár eru Martin 1997 og Percy 2004 sem ollu miklu tjóni á eyjunum. Á eyjunum eru tvö vistsvæði: miðpólýnesísku hitabeltisrakaskógarnir og cookseysku hitabeltisrakaskógarnir.
Heimildarmynd
Heimildarmynd er tegund kvikmynda þar sem reynt er að gera mynd eftir raunverulegum atburðum eða viðfangsefni. Heimildarmyndir einkennast oft af viðtölum og fréttamyndum. Það er t.d. oft gert heimildarmyndir um frægt fólk, hvernig þau komust á toppinn og hvernig frægðin fór með það. Þá er yfirleitt tekið viðtal við nána vini, fjölskyldu eða einhvern sem vann mikið með aðilanum.
Cooks-eyjar
Stjórnsýslueiningar
Neðsta stig stjórnsýslunnar eru þorpsnefndir. Nassau, sem heyrir undir Pukapuka, er með sérstakt eyjaráð sem hefur ráðgefandi hlutverk gagnvart ráðinu á Pukapuka.
Vetrarólympíuleikarnir 1924
thumb|right|Veggspjald fyrir vetrarleikana 1924 Vetrarólympíuleikarnir 1924 voru fyrstu vetrarólympíuleikar sögunnar, haldnir frá 25. janúar til 5. febrúar árið 1924 í Chamonix við rætur Mont Blanc í Frönsku Ölpunum. Leikarnir voru skipulagðir af frönsku ólympíunefndinni og voru formlega viðurkenndir sem Ólympíuleikar af Alþjóðaólympíunefndinni eftir á. Keppt var í níu greinum og sextán lönd tóku þátt. Norðmenn og Finnar voru langsigursælastir á leikunum með fjögur gullverðlaun hver.
Keppt var í bobbsleðabruni, krullu, íshokkíi, skíðahlaupi hermanna, listhlaupi á skautum, skautahlaupi, skíðagöngu, norrænni tvíþraut og skíðastökki.
Cavalier (Norður-Dakóta)
Cavalier er bær í norðausturhluta Norður-Dakóta og stærsta byggðalagið í Pembina-sýslu. Íbúar eru um 1300.
Cavalier var stofnaður árið 1875. Íslendingar (Vesturfarar) fluttu yfir til Norður-Dakóta í kringum um aldamótin 1900 og um aldamótin 2000 voru tæp 7% íbúa af íslensku bergi brotnu. Útivistargarðurinn Icelandic State Park er 8 km vestur af Cavalier og flugherstöðin The Cavalier Air Force Station er suðvestur af bænum.
Dagskrárgerð
Dagskrárgerð felst í því að skipuleggja og undirbúa upptöku, úrvinnslu og/eða útsendingu útvarps- eða sjónvarpsefnis. Efnið getur verið ætlað til útsendingar í eitt skipti eða verið hluti af þáttaröð. Efnið getur verið tekið upp og unnið löngu fyrir útsendingu eða verið í beinni útsendingu.
Dagskrárgerðarfólk vinnur einstaka þætti eða þáttaraðir í samstarfi við dagskrárstjórn sem skipuleggur dagskrána til lengri tíma í senn. Dagskrárgerðin tekur mið af hefðum sem skapast hafa í dagskrárgerð (t.d. að hafa fréttir nálægt kvöldmatartíma), áhorfendum eða áheyrendum (t.d. dagsjónvarp í sumum löndum sem einkum á að höfða til heimavinnandi kvenna) og dagskrárgerð samkeppnisaðila.
Dæmi um dagskrárgerðartækni eru lóðrétt dagskrárgerð, þar sem sams konar þættir eru sendir út hver á eftir öðrum til að halda áhorfendum/áheyrendum; að brúa bilið, þar sem reynt er að koma í veg fyrir að áhorfendur/áheyrendur skipti um stöð milli þátta til dæmis með því að auglýsa næsta þátt um leið og þeim fyrri lýkur; gagnstæð dagskrárgerð þar sem reynt er að draga áhorfendur/áheyrendur frá samkeppnisaðila með því að sýna þætti sem höfða til annars hóps en þættir sem eru á sama tíma á stöð samkeppnisaðilans, til dæmis þætti sem höfða til kvenna á sama tíma og hin stöðin sýnir frá knattspyrnuleik karla. Dagskrárgerð sem tekur mið af samkeppni getur líka verið samsíða, þannig að þættir sem höfða til sama hóps eru sýndir á sama tíma og áhorfendur/áheyrendur neyðast til að velja á milli, eða sitt á hvað. Stundum er vísað til heiðursmannasamkomulags varðandi dagskrárskipulag ákveðins efnis milli samkeppnisaðila eins og til dæmis íslensks leikins sjónvarpsefnis.
Wahhabismi
Saga
Upphafsmaður Wahhabisma var Múhameð ibn Abd al-Wahhab. Hann fæddist árið 1703 í bænum Uyayna á Arabíuskaganum þar sem Sádi Arabía er nú. Al-Wahhab lærði guðfræði og varð þar heillaður af hugmyndum Ibns Taymiyya sem var uppi á 14. öld og lagði áherslu á að samfélagið líktist samfélagi Múhameðs spámanns á 7. öld. Árið 1745 flúði al-Wahhab til al-Diríyya vegna ofsókna. Al-Diríyya er lítið þorp þar sem Múhameð al-Sád var leiðtogi en hann var forfaðir Sád fjölskyldunnar. Al-Wahhab gerði bandalag við al-Sád og hefur þetta bandalag staðið í nærri 300 ár. Samkomulagið felst í því að afkomendur al-Sád lofa að fylgja afkomendum al-Wahhab í trúarlegum málum og í staðinn lofa afkomendur al-Wahhab að styðja afkomendur al-Sád í veraldlegum efnum.
Hugmyndafræði
Wahhabismi túlkar íslam mjög strangt og gengur út á hreintrúarstefnu. Eins og áður kom fram vilja wahhabistar að samfélagið sé eins og samfélag Múhameðs var og þar af leiðandi séu allar nýjungar eftir hans tíma bannaðar. Samkvæmt wahhabisma er mikilvægt að múslímar sverji veraldlegum höfðingja hollustu sína, til þess að tryggja líf eftir dauðann. Veraldlegi höfðinginn sem er í þessu tilfelli konungur Sádi-Arabíu hverju sinni, á þá rétt á algjörri hollustu þegna sinna svo lengi sem hann stjórnar eftir lögum Allah.
Al-Wahhab vildi meðal annars uppræta dýrlingadýrkun og pílagrímaferðir, þar af leiðandi hafa flestir staðir sem tengjast upphafi íslam verið eyðilagðir. Áætlað er að um 95% af sögulegum stöðum í Mekku og Medínu hafi verið eyðilagðir. Al-Wahhab benti á að samkvæmt Kóraninum er neysla áfengis bönnuð og fylgjendur wahhabismans telja einnig að tóbak eigi að vera bannað. Æskilegur klæðnaður er skilgreindur vandlega í wahhabisma, sérstaklega þegar kemur að konum. Skoðun al-Wahhab á öðrum trúarbrögðum var einstrengingsleg og hann taldi gyðinga og kristna menn villitrúarmenn og að hver sá sem sóttist eftir vernd eða bað um aðstoð hjá slíkum villitrúarmönnum myndi aldrei öðlast fyrirgefningu Allah.
Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007
thumb|right|300px|[[George W. Bush|George Bush og Davíð Oddsson í Hvíta húsinu í júlí 2004]] Ríkisstjórnir Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks 1995 – 2007 voru stjórnarsamband á milli Sjálfstæðisflokksins og Framsóknarflokksins sem myndaðist eftir Alþingiskosningarnar 1995 og lauk eftir kosningarnar 2007. Á tíma stjórnanna var mikil umbreyting í íslensku efnahagslífi og voru mörg ríkisfyrirtæki einkavædd. Eftir bankahrunið á Íslandi haustið 2008 og efnhagskreppuna sem fylgdi í kjölfarið var þessum ríkisstjórnum oft um kennt.
Var ákveðið að ráðast í frekari skattalækkanir, og er tekjuskattur fyrirtækja nú 18%, eignarskattur hefur verið felldur niður og erfðaskattur stórlega lækkaður. Tekjuskattur einstaklinga hefur einnig verið lækkaður, en á móti hefur komið, að útsvar, sem rennur til sveitarfélaga, hefur hækkað. Vegna bættra kjara greiddu fleiri tekjuskatt en áður.
Ríkistjórnin beitti sér vorið 2004 fyrir frumvarpi, sem setti hömlur við eignarhaldi stórfyrirtækja á fjölmiðlum og samþjöppun eignarhalds. Fjölmiðlafrumvarpið svonefnda var mjög umdeilt, enda blasti við að það myndi aðallega bitna á Norðurljósum hf. Frumvarpið var samþykkt eftir talsverðar breytingar sumarið 2004. En forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, synjaði frumvarpinu staðfestingar og var það í fyrsta skipti í sögu lýðveldisins að forseti synjaði frumvarpi frá Alþingi staðfestingar. Eftir nokkurt þóf samþykkti Alþingi að taka frumvarpið aftur, og varð því ekki úr þjóðaratkvæðagreiðslu um frumvarpið. Skömmu eftir þessar málalyktir greindist Davíð með krabbamein í nýrum og hálsi, en hann náði fullum bata og tók við stöðu utanríkisráðherra haustið 2004, er Halldór Ásgrímsson tók við forsætisráðuneytinu.
Stjórnarmyndanir
Ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks hélt meirihluta sínum í kosningunum 1995, en aðeins með eins manns meirihluta. Davíð Oddsson myndaði ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks, og varð Halldór Ásgrímsson, formaður Framsóknarflokksins, utanríkisráðherra. Sjálfstæðisflokkurinn bætti við sig fylgi í þingkosningunum 1999, þótt hann hefði haft stjórnarforystu í átta ár. Í kosningunum vorið 2003 tapaði Sjálfstæðisflokkurinn talsverðu fylgi. Þrátt fyrir það hélt ríkisstjórnin þingmeirihluta sínum, og sömdu stjórnarflokkarnir um að halda samstarfi sínu áfram, og tæki Halldór Ásgrímsson við stöðu forsætisráðherra eftir eitt og hálft ár.
Verk
Davíð sagði á blaðamannafundi sumarið 1995, að kreppu síðustu ára væri lokið og góðæri tekið við. Við tók mikill vöxtur í atvinnulífinu næstu ár. Einnig voru tveir ríkisbankar seldir, Búnaðarbankinn og Landsbankinn, og mörg önnur opinber fyrirtæki. Sala bankanna sætti nokkurri gagnrýni, aðallega vegna þess að kaupendur Búnaðarbankans voru taldir tengjast Framsóknarflokknum. Sérstök skýrsla ríkisendurskoðanda, embætti sem skipað er af Alþingi, komst að þeirri niðurstöðu að ekkert væri óeðlilegt við kaupin. Síðar kom í ljós að kaupendur hefðu ekki boðið hæst í bankann. Meðal hinna verka ríkistjórna Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks undir forustu Davíðs Oddssonar og Halldórs Ásgrímssonar má nefna: Tjáningafrelsi komið inn í ríkistjórnina í stað prentfrelsis. Símnúmarakerfi landsins var samræmt með 7-tölustöfum og gjaldskrá símtala í fastlínukerfi var samræmd. Æviráðningar opinberrastarfsmanna voru afnumdar. Boðið var upp á nám til stúdentsprófs sem tæki skemmri tíma en 4 ár. Bryddað var upp á degi íslenskrar tungu. Norðurál tók til starfa á Grundartanga í Hvalfirði 1998. Póstur og Sími voru aðskildir í Landssímann og Íslandspóst og Almenningi gefinn kostur á að kaupa hlutabréf í Landssímanum. Almenningi var gefinn kostur á að skrá sig fyrir hlutabréfum sem ríkið hafði farið með í fyrirtækjum s.s. Landsbanka Íslands, Búnaðarbankanum, Járnblendifélaginu, Fjárfestingabanka Atvinnulífsins, sem var mindaður með sameiningu nokkurra sjóða sem höfðu lánað fé hver til síns geira atvinnulífsins. Búið var í haginn fyrir farsímavæðingu landsmanna. Netvæðing landsins hófst. Reikningsskil ríkisins voru færð til þess sem þekkist hjá fyrirtækjum og skattar voru einnig lækkaðir. Skattar voru lækkaðir. Ríkisstjórn Íslands með Davíð Oddsson og Halldór Ásgrímsson í forystu, ákvað að styðja innrás Bandaríkjanna í Írak árið 2003.
Ríkisstjórn Davíðs Oddssonar
Ráðuneyti Davíðs Oddssonar sat frá 23. apríl 1995 til 15. september 2004.
Bassel Khartabil
thumb|Bassel Khartabil Bassel Khartabil einnig þekktur sem Bassel Safadi (22. maí 1981 – 3. október 2015) var hugbúnaðarhönnuður frá Palestínu og Sýrlandi. Hann er sérstaklega þekktur fyrir framlag sitt til opins hugbúnaðar og frjálsrar og opinnar menningar. Þann 15. mars árið 2012 þegar ár var liðið frá uppreisn í Sýrlandi var hann handtekinn af sýrlenskum stjórnvöldum og fluttur í Adra fangelsið í Damaskus og fluttur síðan á milli fangelsa og tekinn af lífi einhvern tíma í október 2015.
Khartabil fæddist í Damaskus og ólst upp í Sýrlandi. Hann vann við þróun opins hugbúnaðar og stofnaði með öðrum samvinnurannsóknafyrirtækið Aiki Lab og stýrði tækniþróun hjá Al-Aous sem var útgáfu- og rannsóknarstofnun um fornleifafræði og listir í Sýrlandi. Hann var í forsvari fyrir Creative Commons Syria og tók þátt í þróun ýmsum kerfa sem byggja á opnum hugbúnaði og opnu aðgengi svo sem  Mozilla Firefox, Wikipedia, Openclipart, Fabricatorz og Sharism.
Þann 7. febrúar 2018 var í minningu hans settur á stofn sjóðurinn the Bassel Khartabil Free Culture Fellowship en markmið sjóðsins er að veita viðurkenningu til einstaklinga sem hafa skarað fram úr í þróun opinnar menningar í sínu samfélagi. Sjóðurinn var stofnaður af Creative Commons, Fabricatorz Foundation, Jimmy Wales Foundation, Mozilla, #NEWPALMYRA og Wikimedia.
Nóni
Nóni er íslenskt karlmannsnafn.
Hagnaður
Hagnaður í viðskiptum á við það að söluverðmæti eignar eða þjónusu er hærra en kostnaður við kaup eða framleiðslu eignarinnar/þjónustunnar. Hagnaðurinn er innleystur þegar eignin eða varan er seld en þangað til er gjarnan talað um óinnleystan hagnað.
Í fyrirtækjarekstri verður hagnaður venjulega til með hætti að vara er seld við hærra verði en sem samsvarar kostnaði við framleiðslu hennar, markaðssetningu, flutning til neytenda og ýmsan stjórnunarkostnað viðkomandi fyritækis.
Hagnaður verður einnig til ef verðmæti eigna sem ganga kaupa og sölum á markaði eykst. Dæmi um þesskonar eignir eru t.d. fasteignir, hlutabréf og bifreiðar.
Hlutfallslegur hagnaður er gjarnan gefinn upp sem prósentutala. Þannig er hlutfallslegur hagnaður 20% ef eign sem keypt er á 100 milljónir er seld aftur á 120 milljónir, en aðeins 2% ef eign sem keypt er á 1000 milljónir er seld aftur á 1020 milljónir. Hlutfallslegur hagnaður er einnig nefndur ávöxtun fjárfestingarinnar.
Tap er andstaða hagnaðar.
Sjónvarpsefni
Sjónvarpsefni er allt það efni sem sent er út í sjónvarpi, hvort sem um er að ræða mynd- eða hljóðefni.
F-35 Lightning II
thumb|right|250px|F-35A Lightning II thumb|right|250px|F-35B að æfa lóðrétta lendingu umborð JS Izumo
Lockheed Martin F-35 Lightning II er lína af bandarískum eins hreyfils og eins sæta orrustuþotum. Þotan er fjölhæf en hún getur nýst í orrustum við aðrar þotur og loftárásir ásamt því að nýtast vel í upplýsingagjöf og njósnum. Lockheed Martin hannar og framleiðir vélarnar en sumir hlutir í vélunum koma frá öðrum flugvélaframleiðendum eins og Northrop Grumman og BAE Systems.
Tilkoma F-35 er útfrá verkefninu Joint Strike Fighter Program, útboð fyrir nýrri fjölhæfri þotu til að taka við eldri þotum sem voru í notkun hjá herum Bandaríkjana, Bretlands, Ítalíu, Kanada, Ástralíu, Hollandi, Danmörku, Noregi og áður Tyrklandi. Lockheed vann útboðið með sinni hönnun nefnd X-35 gegn Boeing með þeirra hönnun að X-32.
Afbrigði
F-35 kemur í þremur týpum sem henta í mismunandi verkefni
F-35A
F-35A útgafan er CTOL (Enska: Conventional takeoff and landing) sem hentar fyrir hefðbundnar aðferðir við lárétt lofttak og lendingu á flugvöllum.
F-35B
F-35B útgáfan er STOVL (Enska: Short takeoff and vertical-landing) getur tekið á loft á styttri flugbrautum en F-35A og getur lent lóðrétt.
F-35C
F-35C er hönnuð fyrir notkun á flugmóðurskipum og nýtir þá CATOBAR búnað. (Enska: Catapult Assisted Take-Off Barrier Arrested Recovery)
Rúmmetri
Rúmmetri eða teningsmetri er rúmmálseining SI-kerfisins, táknuð með m³. Jafngildir rúmmáli tenings, sem er einn metri á lengd, breidd og á hæð. Einn rúmmetri jafngildir 1000 lítrum.
Baugur (mannsnafn)
Baugur er íslenskt karlmannsnafn.
1162
thumb|right|Glermynd úr glugga [[dómkirkjan í Kantaraborg|dómkirkjunnar í Kantaraborg sem sögð er eiga að tákna Thomas Becket.]] Árið 1162 (MCLXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
600–591 f.Kr.
600-591 f.Kr. var 1. áratugur 6. aldar f.Kr.
24. september
24. september er 267. dagur ársins (268. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 98 dagar eru eftir af árinu.
Tap
Tap í viðskiptum á við það að söluverðmæti eignar eða þjónusu er lægra en kostnaður við kaup eða framleiðslu eignarinnar/þjónustunnar. Hagnaður er andstaða taps, en í viðskiptum er ætíð reynd að lágmarka tap, en hámarka hagnað.
Kraftaverk
Kraftaverk er óvæntur atburður, sem þakkaður er guðdómlegri hjálp. Stundum er álitið, að kraftaverkamaður, dýrlingur eða trúarleiðtogi eigi þátt í, að þessi hjálp sé veitt. Á íslensku voru kraftaverk fyrr á öldum oftast kölluð jarteinir eða jarteiknir.
Hræbjöllur
Hræbjöllur (Silphidae) er ætt bjallna og eru til um um 175 tegundir. Hræbjöllur lifa flestar á hræjum og verpa oft í hræ smárra spendýra og fugla sem þær grafa í jörð í heilu lagi. Sumar tegundir eru meindýr, m.a. í sykurrófnarækt. Á Íslandi lifir fúkahræma (Catops borealis) sem nærist á myglusveppum.
Steinharpa
thumb|Páll á Húsafelli spilar á steinhörpu thumb|Antoni Roca i Várez (1866-1925) slær steinhörpu Steinharpa eða steinspil er hljóðfæri sem er byggt upp á flötum steinum eða steinflögum sem slegið er á til að mynda tóna. Páll Guðmundsson listamaður á Húsafelli hefur hannað og þróað steinhörpu sem hann spilar á.
Þrælastríðið
Þrælastríðið eða bandaríska borgarastríðið var óframgengt aðskilnaðarstríð í Norður Ameríku á árunum frá 1861 til 1865 á milli sambandsstjórnarinnar eða „Sambandsins“ og ellefu suðurríkja sem lýstu yfir sjálfstæði frá Bandaríkjunum. Ríkin mynduðu Suðurríkjasambandið með Jefferson Davis sem forseta. Norðurríkin, með Abraham Lincoln sem forseta, vildi leggja niður þrælahald og hafnaði rétti fylkjanna til aðskilnaðar. Átökin hófust 12. apríl 1861 þegar her Suðurríkjanna réðist á Sumter-virki í Suður-Karólínu.
Þessi styrjöld hefur oftast verið kölluð þrælastríðið þó önnur ágreiningsmál hafi líka komið við sögu. Tilgangur stríðsins af hálfu norðanmanna var að halda ríkjum Bandaríkjanna sameinuðum. Í stríðinu birtust margar nýjungar sem ekki höfðu litið dagsins ljós í stríði fyrr og varð mikið mannfall. En eftir að stríðinu lauk var þrælahald í landinu afnumið.
Helstu deiluefni
Á árunum 1840 til 1860 var mikill munur á þjóðfélagsgerð í ríkjum norðurhluta Bandaríkjanna og í ríkjum suðurhlutans. Í Suðurríkjunum var nánast hreint búnaðarsamfélag og borgir því frekar smáar og tiltölulega fáar. En í Norðurríkjunum voru iðnaðarborgir að vaxa og dafna og iðnvæðingin að komast á skrið. Borgarastéttin var að styrkjast og verkalýðstéttin einnig. Norðurríkin vildu að ein alríkisstjórn væri í öllu landinu og hafa verndartolla til að vernda vaxandi iðnað ríkjanna. Suðurríkjamenn vildu frekar að hvert ríki væri sjálfstætt enda seldu þeir mestan hluta baðmullarframleiðslu sinnar til Bretlands og gátu þannig keypt iðnvarning tollfrjálst.
Á þessum tíma ríkti pólitískt jafnræði sem byggði á því, að ríki sem leyfðu þrælahald væru jafnmörg þeim sem leyfðu það ekki. Þrælahald var leyft í Suðurríkjunum en ekki í Norðurríkjunum. Þegar farið var að byggja landið í vesturátt, meðal annars með lagningu járnbrautar, jókst óánægja þrælaríkjanna þar sem þetta nýja byggðasvæði þótti ekki hentugt til þrælahalds. Þar með var jafnvæginu ógnað.
Í Bandaríkjunum var þrælahald mikið deiluefni á milli stórbænda úr suðurhluta landsins og miðstéttarfólks og þéttbýlisbúa frá norðurhluta landsins. Ríki í suðurhluta landsins gátu ekki verið án þræla vegna þess að þeir unnu á plantekrunum sem héldu uppi efnahag Suðurríkjanna. Frá lokum 18. aldar hafði ekki verið þrælahald í neinum ríkjum fyrir norðan Maryland þar sem þrælahald hafði verið afnumið. Árið 1845 hófu Bandaríkin stríð við Mexíkó og unnu þar nokkurt landsvæði. Því stríði lauk með sigri Bandaríkjamanna árið 1848 og fengu þeir ný landsvæði sem nefnast í dag Kalifornía, Nýja Mexíkó og Texas. Með þessu hitnaði aftur upp í þrælahaldsdeilunni og vildu Norðurríkin banna þrælahald í þessum nýju ríkjum. En Suðurríkin vildu frekar að hvert ríki tæki sjálfstæða ákvöðun um hvort þau myndu taka upp þrælahald eða ekki.
Nokkrir fleiri atburðir kyntu enn frekar undir deilum um framtíð þrælahalds í Bandaríkjunum um miðja 19. öld. Árið 1857 dæmdi hæstiréttur Bandaríkjanna í Dred Scott-málinu svokallaða og úrskurðaði að blökkumenn gætu ekki undir neinum kringumstæðum verið bandarískir ríkisborgarar. Hæstirétturinn úrskurðaði einnig að alríkinu væri óheimilt að banna ríkisborgurum að fara með þræla sína hvert sem þeim sýndist og ógilti þar með í reynd allar lagalegar takmarkanir sem settar höfðu verið á flutning og sölu þræla í Bandaríkjunum. Norðurríkjamenn voru öskureiðir yfir dómnum og töldu að með honum væri í reynd verið að þröngva þrælahaldi upp á öll Bandaríkin.
Árið 1859 reyndi róttækur afnámssinni að nafni John Brown að hvetja til þrælauppreisnar í suðurríkjunum. Brown var handtekinn og hengdur eftir að menn hans gerðu árás á vopnabúr alríkisins í Harpers Ferry til að geta vopnað uppreisnarhreyfingu gegn þrælaeigendum. Árásir hans sannfærðu marga suðurríkjamenn um að norðurríkin myndu ekki leyfa þeim að halda þrælum sínum til lengdar.
Klofnun Bandaríkjanna
Demókratar höfðu lengi stjórnað landinu og var partur flokksins fylgjandi þrælahaldi. Einn þeirra sem studdi þrælahald var John Breckenridge sem bauð sig fram til embættis Bandaríkjaforseta árið 1860 gegn Abraham Lincoln. Breckenridge fékk þá flest öll atkvæðin frá Suðurríkjunum. Abraham Lincoln var í framboði fyrir Repúblikanaflokkinn sem hafði þá nýlega verið stofnaður eða árið 1854. Flokkurinn var stofnaður af andstæðingum þrælahalds og var fysta viðfangsefni flokksins að fella úr gildi Kansas–Nebraska lögin. Þessi lög leyfðu þrælahald í vesturhluta Bandaríkjanna. Demókratar sem aðhyltust afnám þrælahalds gengu inn í flokkinn ásamt Vigga-flokkinum.
Þann 6. nóvember árið 1860 var Abraham Lincoln kjörinn 16. forseti Bandaríkjanna, sá fyrsti fyrir Repúblikanaflokkinn. Hann var mikill andstæðingur þrælahalds en taldi sig ekki geta beitt sér gegn því þar sem í stjórnarskrá kom fram að sú ákvörðum lægi hjá hverju ríki fyrir sig. Þegar hann var kjörinn höfðu Suðurríkjarmenn fengið nóg og sagði Suður-Karólína sig formlega úr Bandaríkjum Norður-Ameríku þann 20. desember árið 1860. Á sama tíma lýsti Suður-Karólína því yfir að Bandaríkin væru að leysast upp en Lincoln reyndi að stöðva þá með því að segja að ríkin gætu ekki aðskilið sig hvort frá öðru. Íbúar Norðurríkjanna töldu íbúana í suðri vera afturhaldssinna en Suðurríkjarmenn gátu þá ekki lengur treyst Norðurríkjarmönnum og töldu þá vísa um svik. Þetta leiddi til þess að tíu ríki til viðbótar sögðu sig úr Bandaríkjunum og voru það þau Mississippi, Flórída, Texas, Alabama, Georgía, Louisiana, Arkansas, Tennessee, Norður-Karólína og Virginía. Þessi ellefu ríki sameinuðust svo og mynduðu Suðurríkjarsambandið í febrúar árið 1861 en sambandið hafði sína eigin stjórnarskrá og var Jefferson Davis skipaður forseti sambandsins.
Framgangur stríðsins
thumb|250px|Málverk sem sýnir [[orrustan við Gettysburg|orrustuna við Gettysburg.]] Á þessum tíma er mannfjöldi Norðurríkjanna 7 x meiri en Suðurríkjanna og má því í raun segja að Suðurríkin hafi aldrei átt raunhæfan möguleika á að halda sjálfstæði sínu ef nokkur alvara var hjá andstæðinginum. Þann 12. apríl 1861 hefja sunnanmenn fallbyssuskothríð á virki Norðurríkjamanna, Fort Sumters. Hernaðaráætlun Suðurríkjanna virtist afar einföld og hugðust þeir verða að sjálfstæðu ríki. Þá lögðu Bandaríkin á það ráð að leggja hafnarbann á þá og hertaka Richmond, sem var höfuðborg þeirra í Virginiu. Suðurríkjamönnum gekk þó mun betur fyrri hluta stríðsins þar sem þeir sigruðu orrustur við Bull Run í Virginíu árið 1861 og við Washington árið 1862. Árið 1862 varð herkvaðning í Suðurríkjunum þar sem erfiðlega gekk að fá sjálfboðaliða í herinn. Árið 1863 gerðist það sama í Norðurríkjunum og þá breytti þingið einnig lögum um að blökkumenn eða strokuþrælar mættu ganga í herinn. Um 200.000 blökkumanna gengu í herinn, en áður fyrr höfðu aðeins verið hvítir í báðum herjunum. Robert E. Lee, hershöfðingi Suðuríkjanna, reyndi að ráðast inn í Norðurríkin árið 1863 en tapaði orrustu sem varð við Gettysburg í Pennsylvaníu.
Árið 1863 náði Norðurríkjaher að einangra Arkansas, Tennessee og Texas frá hinum Suðurríkjunum undir stjórn Ulysses S. Grant þegar hann tók Vicksburg í Missisippi. Þá varð hann gerður að yfirhershöfðinga árið 1864 og vann hann sigur á Lee og herliði hans í Virginíu. Hermönnum Suðurríkjana fækkaði þá um 60.000 menn. Þann 3. apríl 1865 gafst Lee upp fyrir Grant eftir að höfuðborg Suðurríkjasambandsins hafði fallið í hendur Norðurríkjamanna og lauk þar stríðinu með sigri Norðurríkjanna.
Félagslegar breytingar og tækninýjungar
Nokkrar nýjar framfarir í hernaði gerðust á þessum tíma. Upplýsingar bárust þá hratt á milli staða, þar sem skilaboð voru símsend í fyrsta sinn. Einnig voru herskipin í fyrsta sinn varin með járni og járnbrautir fluttu fólk og vistir hratt á milli vígstöðva. Blöð fluttu einnig daglega tíðindi af framþróun stríðsins. Mannfall í þessu stríði var gífurlegt og féllu um 635.000 manns og særðust um 375.000 manns. Auk þess var efnahagur Suðurríkjanna lagður í rúst þar sem undirstaðan, sem voru ódýrt vinnuafl eða þrælar, var ekki lengur til staðar.
Síkar
thumb|Síkiskir pílagrímar
Síkar eru fylgjendur síkisma. Orðið „síki“ kemur úr sanskrítar rótinni śikkya (शिष्य) sem þýðir „fylgismaður“ og „nemandi“. Flestir síkar hafa ætt að rekja til Punjab á Indlandi og flestir þeirra búa þar enn þó að síkar búi nú um allan heim.
Hægt er að þekkja síkiska karlmenn og sumar konur á því að þau bera alltaf túrban til að þekja sítt hár sitt. Túrbaninnn er mjög sérstakur og lítur ekki út eins og túrbanar sem aðrar þjóðir í Asíu bera. Nú á tímum bera þó ekki allir síkar túrbana né hafa sítt hár. Í síkisma er ekkert vandamál að vera á mismunandi stigum í ræktun trúarinnar. Til dæmis má nefna svo nefndir Sahajdhari (hæg aðlögun) sem eru síkar sem ekki bera hin fimm K en eru álitnir síkar þrátt fyrir það.
Eftirnafnið (og enn algengara sem millinafn) Singh (þýðir ljón) er mjög algengt hjá karlmönnum, og Kaur (þýðir prinsessa) hjá konum. En langt frá því allir sem heita Singh eða Kaur eru síkar. Nafnið Singh er tengt hermennsku á Indlandi að minnsta kosti frá áttundu öld.
Bábinn
thumb|Grafhýsi Bábsins Bábinn (borið fram „Babinn“), fæddur Siyyid Alí Muḥammad, (20. október 1819 – 9. júlí 1859) er upphafsmaður bábisma og fyrirrennari bahá'í trúarinnar.
Þann 23. maí árið 1844 í borginni Shíráz í Persíu tilkynnti ungur maður, þekktur sem Bábinn, að boðberi Guðs, sem allar þjóðir jarðarinnar höfðu vænst, kæmi innan skamms. Titillinn Bábinn merkir „Hliðið“. Þó að hann væri sjálfur flytjandi sjálfstæðrar opinberunar frá Guði, lýsti Bábinn því yfir að tilgangur hans væri að undirbúa mannkynið fyrir þennan mikla atburð.
Skjótar og villimannlegar ofsóknir, sem voru runnar undan rifjum hinnar valdamiklu múslimsku klerkastéttar, fylgdu í kjölfar þessarar yfirlýsingar. Bábinn var handtekinn, húðstrýktur, fangelsaður og loks tekinn af lífi 9. júlí árið 1850 á almenningstorgi í Tabrízborg. Um það bil 20.000 fylgjendur hans týndu lífinu í hverju blóðbaðinu á fætur öðru um alla Persíu. Seinna lýsti Bahá'u'lláh því yfir að hann boðberi Guðs sem Bábinn hafði spáð fyrir um.
Líkamsleifar Bábsins hvíla í tignarlegri byggingu með gullnu hvolfþaki. Helgidómurinn er umlukinn fallegum görðum og þaðan sér út á Haifaflóann. Grafhýsið er einn af pílagrímsstöðum bahá'ía.
Tengt efni
[[Flokkur:Bahá'í trúin]
Guru Granth Sahib
Guru Granth Sahib (punjabí: ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ) er hin heilaga ritning síkismans allt frá 1604, en öðlaðist 1708 stöðu sem hinn ellefti lifandi gúruinn.
Bókin er 1430 blaðsíður og samanstendur af textum frá meisturum síkisma, gúrunum tíu og frá hindúiskum og múslimskum spámönnum og dýrlingum. Bókin er ætíð í hásæti í musterum Síka.
1618
Árið 1618 (MDCXVIII í rómverskum tölum) var átjánda ár 17. aldar sem hófst á mánudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en fimmtudegi samkvæmt júlíska tímatalinu sem er tíu dögum á eftir.
Atburðir
thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir þrjú [[lögmál Keplers um hreyfingu reikistjarna.]]
Blýárin
thumb|right|Veggmálverk í Mílanó til minningar um Fausto Tinelli og Iaio Iannucci sem voru myrtir af hægriöfgamönnum 18. mars 1978 Blýárin (ítalska: Anni di piombo) er heiti á 8. áratug 20. aldar í sögu Ítalíu og vísar til þess að á þeim tíma voru tíð hryðjuverk og vopnuð barátta á vegum róttækra stjórnmálahreyfinga bæði til hægri og vinstri. Nafnið er dregið af samnefndri kvikmynd Margarethe von Trotta frá 1981 sem fjallar um hliðstæða atburði í Vestur-Þýskalandi.
Upphaf blýáranna er stundum talið vera stúdentaóeirðirnar 1968 en stundum blóðbaðið á Piazza Fontana 12. desember 1969. Síðasta tilræðið sem er kennt við þennan tíma er blóðbaðið í Bologna 2. ágúst 1980. Ýmsir hópar tengdust þessum tilræðum beint eða óbeint, þar á meðal stjórnmálahreyfingar utan þings eins og Lotta Continua og Movimento Studentesco til vinstri og Centro Studi Ordine Nuovo til hægri, og hryðjuverkahópar á borð við Brigate Rosse og Prima Linea til vinstri og Nuclei Armati Rivoluzionari, Ordine Nero og Terza Posizione til hægri.
Trichogramma dendrolimi
Trichogramma dendrolimi     er sníkjuvespa af ættinni Trichogrammatidae. Tegundin sníkir á fjölda fiðrildategunda, en sækir helst í furufiðrildi (Dendrolimus).
Læknastrábelgur
Læknastrábelgur (fræðiheiti Galega officinalis) er fjölær jurt sem hefur allt frá miðöldum verið notuð til lækninga og þá sérstaklega til að slá á einkenni sykursýki.
Siglufjörður (fjörður)
thumb|Siglufjörður og samnefndur kauppstaður í baksýn Siglufjörður er fjörður norðan við Tröllaskaga. Í firðinum er kaupsstaðurinn Siglufjörður. Fjörðurinn er um 3.5 km breiður og 6.5 km djúpur. Í firðinum eru Héðinsfjarðargöng, en það er stysta leiðin til Ólafsfjarðar.
Armeria leucocephala
Armeria leucocephala er jurt af gullintoppuætt.
Arinbjörn Sveinbjarnarson
Arinbjörn Sveinbjarnarson (25. júní 1866 – 28. mars 1932) var bókbindari, bóksali og bæjarfulltrúi í Reykjavík frá 1910 til 1916.
Ævi og störf
Arinbjörn fæddist á Ökrum í Hraunhreppi í Mýrasýslu. Hann ólst upp hjá Eiríki Kúld Alþingismanni á Ökrum en fluttist til Reykjavíkur árið 1884 þar sem hann nam bókbandsiðn og leitaði sér síðar frekari æfingar í þeirri list í Kaupmannahöfn. Hann rak bókbandsvinnustofu, bókaverslun og -útgáfu í Reykjavík frá 1889. Árið 1898 varð hann fyrsti eigandi hússins að Laugavegi 41, sem enn stendur og lét hann stækka það og bæta í nokkrum áföngum. Meðal bóka sem Arinbjörn gaf út voru verk eftir rithöfundinn Jón Trausta.
Hann var kjörinn í bæjarstjórn fyrir Heimastjórnarflokkinn í kosningunum 1910 og sat þar í eitt sex ára kjörtímabil. Í sömu kosningum náði Pétur G. Guðmundsson kjöri fyrir Jafnaðarmenn en Pétur hafði numið bókband hká Arinbirni.
Arinbjörn var í hópi stofnenda Fríkirkjusafnaðarins og sinnti ýmsum trúnaðarstörfum fyrir hann.
Sonur Arinbjarnar var listmálarinn Snorri Arinbjarnar.
Hreppstjóri
Hreppstjóri er löggæslumaður í hreppi, skipaður af sýslumanni. Hreppstjóraembættið er nú nær aflagt. Hreppstjóri í Svíþjóð og Noregi nefnist lénsmaður.
Busun
Orðið busun eða busavíglsa er haft um eins konar vígslu nýnema, s.k. „busa“, inn í samfélag nemenda og kennara framhaldsskóla.
Busun er nokkurskonar manndómsvígsla eða leið eldri nemenda til að sýna þeim yngri hvar þeir standa, en um leið er þeir boðnir velkomnir í viðkomandi samfélag sem annars er lokað. Busun hefur verið órjúfanlegur hluti inngöngu nema í framhaldsskóla undanfarna áratugi. Þær eru með mismunandi yfirbragði eftir framhaldsskólum.
Samkvæmt vísindavef Háskóla Íslands er orðið „busi“ hugsanlega myndað af latneska lýsingarorðinu „novus“ eða nýr. Þágufall fleirtölu er „novis“ en „busi“ er mögulega myndað af síðari lið orðmyndarinnar „novibus“ sem er ranglega myndað þágufall fleirtölu.
Í framhaldi af dómi Héraðsdóms Reykjavíkur vorið 2012, þar sem starfsfólk Menntaskólans í Reykjavík var dæmt fyrir vítavert gáleysi þegar alvarlegt slys varð í hefðbundnum gangaslag, er líklegt að busun í framhaldsskólunum taki breytingum. Íslenska ríkinu var þar gert að greiða tæpar 9 milljónir kr. í bætur.
Pund (gjaldmiðill)
Pund er gjaldmiðill í sumum löndum. Pundið á uppruna sinn á Bretlandi og jafngildi virði eins punds silfurs.
Nóvember (mannsnafn)
Nóvember er íslenskt karlmannsnafn.
Skuggasmári
Skuggasmári (fræðiheiti: Trifolium ochroleucon)         er fjölær jurt af ertublómaætt sem var lýst af William Hudson. Tegundin finnst í Svíþjóð en fjölgar sér ekki þar. Auk aðalgerðarinnar finnst einnig undirtegundin T. o. ochroleucon.
Blóm skuggasmára eru rjómagul.
Útbreiðsla
Skuggasmári er nokkuð útbreiddur og á náttúruleg heimkynni undir botni Miðjarðarhafs, Íran, Norður-Afríku og víða um meginland Evrópu og á Bretlandi. Hann hefur einnig verið fluttur til Nýja-Sjálands fyrir tilstilli mannsins.
Francis Herbert Bradley
Heimspeki
Bradley hafnaði nytjastefnunni og raunhyggjunni í enskri heimspeki sem var undir miklum áhrifum frá John Locke, David Hume og John Stuart Mill. Bradley var einn helsti hugsuður bresku hughyggjunnar, sem var undir miklum áhrifum frá Immanuel Kant og þýsku hughyggjumönnunum Johann Fichte, Friedrich Schelling og Georg Wilhelm Friedrich Hegel en hann reyndi þó að gera lítið úr þessum áhrifum.
Hu Jintao
Hu Jintao (胡|锦|涛 á kínversku) (fæddur 21. desember 1942) var leiðtogi Kínverska Alþýðulýðveldisins á árunum 2002 til 2013. Hann var Aðalritari kommúnistaflokksins í Kína frá 2002 til 2012, forseti Kínverska Alþýðulýðveldisins frá 2003 til 2013 og formaður Hermálaráðs Kína frá 2004 til 2012. Hann telst til svokallaðrar „fjórðu kynslóðar“ leiðtoga í Alþýðulýðveldisins Kína.
Hu (sem er fjölskyldunafn hans) hefur varið nær allri starfsæfi sinni í kommúnistaflokknum, sem flokksleiðtogi í Sjálfstjórnarhéraðinu Tíbet, seinna sem ritari á skrifstofu Aðalritara Kínverska kommúnistaflokksins og að lokum sem varaforseti hins frjálslynda Jiang Zemin sem beitti sér fyrir nútímavæðingu Kína.
Hu hefur verið lýst sem hlédrægum stjórnanda. Frami hans til lýsir umskiptunum á hinum gamla forystukerfi kommúnista til yngri raunsærri embættismanna. Hann studdi mjög nútímavæðingu Kína en hefur í seinni tíð beitt sér fyrir auknum afskiptum af hagkerfinu. Hann hefur að mestu þótt íhaldssamur í pólitískum umbótum.
Í utanríkismálum var Hu talsmaður nálgunar sem nefnd hefur verið „friðsamleg þróun Kína“ þar sem sóst er eftir „mjúkum völdum“ í alþjóðasamskiptum. Á valdatíma Hu hafa áhrif Kínverska Alþýðulýðveldisins í Afríku, Rómönsku Ameríku og öðrum þróunarríkjum aukist mjög. thumb|right|200px|Hu og Liu Yongqing eiginkona hans. Þau kynntust á námsárunum í Tsinghua-háskóla. Þau eiga tvö börn: soninn Hu Haifeng og dótturina Hu Haiqing. Hún er tveimur árum eldri en Hu. Pólitískri hugmyndafræði Hu hefur í stuttu máli verið lýst sem leit að „samfélagi jafnvægis og friðsamlegs vaxtar“ innanlands og friðsamlegum þróun á alþjóðavettvangi.
Hu settist í helgan stein árið 2013. Við honum tók Xi Jinping sem Aðalritari kommúnistaflokksins og forseti Kína.
Upphafsár
Hu Jintao fæddist í Jiangyan, Jiangsuhéraði 21. desember 1942. Afi hans flutti fjölskylduna frá Jixi í Anhui-héraði til Jiangyan. Þrátt fyrir að faðir hans hafi átt lítið te-fyrirtæki í Taizhou var fjölskylda Hu fremur fátæk. Móðir hans lést þegar hann var á sjöunda aldursári og var hann þá alinn upp af frænku sinni. Í menningarbyltingunni var faðir hans „fordæmdur“ og hafnað. Sá atburður virðist hafa sett svip sin á Hu sem hefur lagt rækt við að hreinsa nafn föður síns.
Hu þótti hæfileikaríkur nemandi í menntaskóla og hlaut þar úrvalseinkun meðal annars í söng og dans. Árið 1964 gekk hann til liðs við Kommúnistaflokk Kína meðan hann var nemandi í Tsinghua-háskóla í Beijing. Hann varð nemendaformaður Tsinghua á þeim tíma. Hann útskrifaðist með BS-gráðu í rafmagnsverkfræði með sérsvið í straumfræði (e. hydraulic engineering) árið 1965. Á námsárunum í Tsinghua-háskóla hitti Hu samstúdent sinn Liu Yongqing sem hann giftist. Þau eiga tvö börn: soninn Hu Haifeng og dótturina Hu Haiqing.
Árið 1968 bauðst Hu til að þjóna í Ganzu og vinna við byggingu Liujiaxia vatnsaflsvirkjunarinnar. Að auki vann að flokksmálum fyrir útibú ráðuneytis Vatnsauðlinda og raforku. Á sjöunda áratugnum varð hann sterkur fylgjandi búddatrúar. Frá 1969 – 1974 vann Hu sem verkfræðingur fyrir Sinohydro sem er stórt verkfræði- og verktakafyrirtæki.
Lærimeistari Song Ping
Árið 1974 varð Hu flokksritari í Gansu. Næstu ár einkenndust af frama innan flokksins í hækkaði hann í Ganzu. Þegar svokölluð „önnur valdakynslóð“ Alþýðulýðveldisins Kína var að víkja fyrir þeirri „þriðju“ árið 1980, kallaði Deng Xiaoping leiðtogi eftir fleiri byltingarkenndum yngri kommúnistaleiðtogum sem væru menntaðri og sérhæfðari. Til að svara leitarkallinu að yngri mönnum uppgötvaði Song Ping, aðalritari Kommúnistaflokksins (ríkisstjóri) í Gansu-héraði, Hu Jintao og hækkaði hann í tign. Á sama tíma var jarðfræðingurinn og verkfræðingurinn Wen Jiabao sem einnig var studdur af Song Ping hækkaður í tign. Þeir tveir áttu síðar eftir að leiða Kína.
Á skólabekk miðstjórnarinnar
Áfram vann Hu ötult starf með ungliðahreyfingu flokksins. Árið 1982 hækkaði Hu sem var fertugur í tign sem ritari ungliðahreyfingar Kommúnistaflokksins í Gansu héraði. Lærimeistari hans, Song Ping, fluttist til Peking til að gegn stöðu skipulagsráðherra Kommúnistaflokks Kínverska Alþýðulýðveldisins. Hann fékk það mikilvæga hlutverk og ábyrgð að sjá um tilnefningar, framboð og kynningu nýliða innan flokkskerfisins. Og ekki leið á löngu uns lærimeistarinn lagði til að Hu var boðið til náms í Skóla Miðstjórnar Kommúnistaflokksins í höfuðborginni Beijing. Miklu skiptir þar að börn tveggja æðstu leiðtoga Kína voru samnemendur Hu: Annars vegar Deng Nan sem er dóttir Deng Xiaoping og Hu Deping sem er sonur Hu Yaobang. Þessi nýju tengsl Hu virðast hafa nýst honum þannig að Deng Xiaoping og Hu Yaobang þáverandi leiðtogar hafi fengið augastað á honum. Með öll þessi tengsl upp á vasann, stuðning Song Ping, Hu Yaobang, Deng Xiaoping var brautin rudd og framtíð Hu björt. thumb|right|200px| Á [[Sigurdagurinn í Evrópu|Sigurdeginum í Moskvu 9. maí 2010. Í utanríkismálum hefur Hu verið talsmaður nálgunar sem nefnd hefur verið „friðsamleg þróun Kína“ þar sem sóst er eftir „mjúkum völdum“ í alþjóðasamskiptum. Á valdatíma Hu hafa áhrif Kínverska Alþýðulýðveldisins í Afríku, Rómönsku Ameríku og öðrum þróunarríkjum aukist mjög.]] Og áfram vann Hu ötult í ungliðahreyfingu flokksins. Hann sem nú orðinn forstöðumaður Kínverska Æskulýðsráðsins fylgdi Hu Yaobang aðalritara Kommúnistaflokksins, víða í heimsóknir innan Kína. Urðu með þeim góð kynni.
Flokksritari í Guizhou
Árið 1985 þrýsti Hu Yaobang á að ferðafélagi sinn Hu Jintao hækkaði í tign og tæki við yfirstjórn Kommúnistaflokksins í Guizhou. Hann varði því ólíkt mörgum öðrum upprennandi forystumönnum flokksins, mestum ferli sínum í fátækari hluta Kína en ekki í hagsæld strandsvæða Kína.
Flokksritari Kommúnistaflokksins í Tíbet
Árið 1988 tók hann við yfirstjórn flokksins í sjálfstjórnarsvæðinu Tíbet og gegndi því til 1992. Árið 1989 þótti hann sýna fádæma hörku gegn aðskilnaðarsinnum í Tíbet sem mótmæltu á 30 ára afmæli tíbetsku uppreisnarinnar 1959.
Yngsti meðlimur æðstaráðs flokksins
Þessi framganga Hu í Tíbet varð til þess að hann var kallaður heim til starfa i sjö manna æðstaráði flokksins árið 1992. Deng Xiaoping og svokölluð „önnur forystukynslóð Kína“ var þá að afhenda völd til Jiang Zemin og „þriðja kynslóðarinnar“. Deng vildi að þeir íhuguðu við það tilefni að „fjórðu kynslóðinni“ að framtíðarleiðtogum, helst einhverjum undir fimmtíu. Áðurnefndur Song Ping lærimeistari Hu mælti að sjálfsögðu með honum sem mögulegum framtíðarframbjóðanda. Rétt fyrir 50 ára afmæli varð Hu Jintao yngsti meðlimur sjö manna æðstaráði flokksins.
Stuðningsmaður Jiang Zemin
Árið 1993 tók Hu yfirstjórn á skrifstofu Miðstjórnar flokksins sem sá um daglegan rekstur Miðstjórnarinnar sem og Flokksskóla Miðstjórnarinnar. Honum stýrði þar almannatenglum, auk undirbúnings yngri flokksmanna til æðri starfa. Hu átti því auðvelt um vik með að afla stuðningsmanna meðal nemenda. Hu hafði einnig umsjón með mótun hugmyndafræði flokksins. Hann þótti mjög dyggur stuðningsmaður Jiang Zemin sem svo mjög beitti sér fyrir nútímavæðingu, og gætti þess að Jiang væri alltaf í sviðsljósinu. Hu var síðan varaforseti Kína árið 1998 og Jiang Zemin fékk honum virkara hlutverk í utanríkismálum.
Hugmyndafræði Hu
Árið 2002 var Hu kjörinn aðalritari Kínverska Kommúnistaflokksins og Wen Jiabao forsætisráðherra. Þeir voru talsmenn pólitískrar hugmyndafræði sem áherslu á að draga úr misrétti innan Kína. Aukin landsframleiðsla mætti ekki verða á kostnað almennrar velferðar. Leita yrði „jafnvægis og friðsamlegs vaxtar“ innan kínversks samfélags. Kastljósinu var því beint að efnaminni héruðum Kína. Að auki yrði að huga mun meir að umhverfismálum og sjálfbærri þróun. Aukið skoðanafresli var þó ekki á dagskrá.
Þeir félagar sem nú tilheyrðu „fjórðu kynslóðinni“ sem tók við völdum átti þó eftir að fást við Jiang Zemin sem vildi halda völdum þrátt fyrir háan aldur. Hugmyndir Hu og Wen Jiabao um minni áherslu á hagvöxt mættu andstöðu frá hóp sem stóð að baki Jiang Zemin og kenndur er við Shanghai borg. Kínversk stjórnmál síðari ára hafa einkennst af samkeppni milli Shanghai hópsins og Hu og Wen Jiabao.
thumb|left|300px|Allt er þegar þrennt er. Hu stýrir þremur helstu valdastofnunum Alþýðulýðveldisins Kína: Hann varð aðalritari kommúnistaflokksins frá 2002, forseti Kínverska Alþýðulýðveldisins frá 2003 og formaður Hermálaráðs Kína frá 2004. Hér er hann með [[Dímítrí Medvedev í heimsókn í ágúst 2008.]]
Allt er þegar þrennt er
Eftir að Jiang lét af störfum í hermálanefndinni árið 2004 varð Hu Jintao að fullu leiðtogi Kínverska Alþýðulýðveldisins. Allt er þegar þrennt er: Hu tók stjórn á þeim þremur stofnunum þar sem völd Alþýðulýðveldisins liggja. Hann varð Aðalritari kommúnistaflokksins í Kína árið 2002, forseti Kínverska Alþýðulýðveldisins árið 2003 og loks formaður Hermálaráðs Kína frá 2004. Hin „fjórða kynslóð“ leiðtoga í Alþýðulýðveldisins Kína var tekin við.
Gagnrýni
Frá því snemma á níunda áratugnum hefur Alþýðulýðveldið Kína þróast frá því alræði sem einkenndi tíma Maó. Það voru „önnur og þriðja kynslóðin“ sem höfðu forystu að þeirri framþróun undir forystu Deng Xiaoping og Hu Yaobang og síðar Jiang Zemin. Enn eiga Kínverjar þó langt í land. Hu hefur reynst íhaldssamur og varkár á breytingar í frelsisátt.