cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1998
Júlí
thumb|right|Hvalfjarðargöng.
Ágúst
thumb|right|Bandaríska sendiráðið í Naíróbí eftir sprengjutilræðið.
September
thumb|right|Bandaríska strandgæsluskipið Hudson leitar að braki úr Swissair flugi 111.
Október
thumb|right|Gardermoen-flugvöllur.
Nóvember
thumb|right|Voyager 1.
Desember
thumb|right|Tomahawk-flugskeyti tekur á loft frá bandarískum tundurspilli.
Tambora
thumb|right|Gervihnattamynd þar sem Tambora er merkt inn. Tambora er virk eldkeila á eyjunni Sumbawa í Indónesíu. Fjallið náði allt að 4.300 m hæð og var eitt hæsta fjallið í Indónesíu áður en það gaus árið 1815 með þeim afleiðingum að um 71.000 manns létust, þar af 11 - 12.000 í gosinu sjálfu.
1998
Dáin
thumb|right|Halldór Laxness
Áhrif eldgosa á veðurfar
Eldgos geta haft töluverð áhrif á veðurfar og fer það eftir því hvort um er að ræða flæðigos eða sprengigos. En hægt er að segja að þessar tvær tegundir gosa hafi hvað mest áhrif á veðurfarið. Einnig spilar það inn í hversu stór þau eru og í hversu langan tíma þau standa yfir en eldgos geta staðið yfir allt frá nokkrum vikum upp í ár eða áratugi. Sprengigos sem eru einnig þekkt undir nafninu þeytigos hafa venjulega að geyma gífurlegt magn eiturlofttegunda, ösku og gjalls sem þeytast hátt í loft upp. Þau geta þeyst allt upp í heiðhvolfið og veðrahvolfið og geta sest þar að í langan tíma og haft talsverð áhrif á veðurfar og til eru mörg dæmi um það. Við flæðigos myndast venjulega ekki eins mikið magn eiturlofttegunda og gjósku og krafturinn ekki nærri eins mikill og við þeytigos en þau hafa ekki síður áhrif á veðurfar vegna þess að eiturgufurnar og gjallið getur lagst yfir stór svæði í kringum eldgosið og geta náð jafnvel enn lengra. Þegar talað er um að eldgos hafi áhrif á veðurfar þá þýðir það kólnun hitastigs, sem getur haft fleiri afleiðingar eins og t.d. þurrk og margt fleira. En komið verður betur að því hér að neðan.
Pleurotus tuber-regium
Pleurotus tuber-regium er tegund matsveppa sem eru ræktaðir víða hitabeltinu til matar. Einnig hefur hann verið notaður til að brjóta niður mengandi efni í náttúrunni. Hann vex yfirleitt á dauðum viði, en þrífst á margs konar ræktunarefni. Hann nærist einnig á þráðormum. Hann myndar æt hnýði (sclerotina) og dregur nafn sitt af þeim.
Áhrif eldgosa á veðurfar
Sprengigos
Eins og nefnt var hér að ofan eru þessi gos venjulega gífurlega öflug og verða einkum þegar vatn á greiða leið að kvikunni í gígnum eða gosrásinni. Við þessar aðstæður gýs eingöngu gjósku og lofttegundum. Ekki er um neitt hraunrennsli að ræða, að minnsta kosti ekki í fyrstu. Sprengigos af þessu tagi geta oft breyst í hraungos ef vatn hættir að renna að kvikunni í gosopinu. Flæðigos getur líka breyst í sprengigos. Gott dæmi um svona gos er gosið sem myndaði Surtsey. Við þessar aðstæður er kvikan basísk, sem þýðir að hún er þunnfljótandi. En það getur einnig orðið sprengigos ef kvikan er súr eða ísúr, en þá er kvikan seigfljótandi. Þá gerist það að kvikan verður það seig að hún stíflar gígrásina og myndast því gífurleg spenna og sprengigos getur orðið.
Sprengigos eru yfirleitt talin hættuleg og hafa oft valdið miklu manntjóni. Þau geta til að mynda valdið fljóðbylgjum sé nægilega mikill kraftur í þeim. Mikið magn ösku og lofttegunda sem yfirleitt eru eitraðar geta sest fyrir í veðrahvolfinu í kjölfar þeirra, allt frá mánuðum, upp í nokkur ár og geta ferðast langar vegalengdir. Þegar gaus í Surtsey á 7. áratug 20. aldar þá hafði það í för með sér lækkandi hita í Vestmannaeyjum. Íbúar á Heimaey fengu ekki eins mikið sólarljós og áður vegna gjóskunnar sem safnast hafði átt í heiðhvolfinu og skyggt fyrir sólarljós. Einnig komu fram mikið af eiturgufum og gasi sem náði alla leið til Heimaeyjar og íbúar gátu fundið fyrir því. Það var að mestu ósýnilegt en hægt var stundum að sjá það þegar dimma tók. Þá sást oft þunnt lag af eitraðri gastegund sem lá yfir jörðinni. Ef þessari gastegund var andað að sér þá fann fólk fyrir sljóvleika. Þetta er önnur afleiðing sprengigosa.
Flæðigos
Eru líka þekkt undir nafninu hraungos en það lýsir tegund gossins reyndar ennþá betur en við þessi gos þá myndast aðallega hraun. Ekki myndast eins mikið af eiturlofttegundum og gjalli og við sprengigos en það getur samt haft mjög mikil áhrif á veðurfar. En eins og kom fram hér að ofan geta þessi gos breyst skyndilega og orðið að sprengigosi. Hraunið sem rennur getur verið íssúrt, súrt eða basískt. Með öðrum orðum getur það runnið bæði sem seigfljótandi og þunnfljótandi og allt þar á milli. Renni hraunið sem þunnfljótandi þá getur það runnið á miklum hraða líkt og á. Einnig er það yfirleitt frekan þunnt lag en þessi hraun kallast helluhraun. Ef það rennur sem seigt hraun þá fer það mun hægar yfir og geta verið tugir metrar á þykkt. Seig hraun eru alltaf fremur gróf og stórgrýtt og nefnast apalhraun.
Eins og kom fram hér áðan virðast flæðigos mun hættuminni en sprengigos í fyrstu en geta haft gífurlegar afleiðingar. Ef gosið stendur lengi getur myndast nægilegt magn af gjósku og lofttegundum til að hafa áhrif á sólarljósið. Það getur safnast fyrir í heiðhvolfinu og drukkið í sig miklu magni af sólarljósi sem annars hefði átt að skína á jörðina. Því stærri sem gjóskan og agnirnar eru þeim mun meira af sólarljósi fer til spillis. Þetta leiðir af sér að hitastig lækkar á jörðinni á meðan agnirnar eru til staðar. Það getur tekið nokkra mánuði fyrir heiðvolfið að losa sig við þær og koma hitastiginu í rétt horf aftur. Líklega er besta dæmið um þetta þegar móðuharðindin voru eftir Skaftáreldagosið á Íslandi undir lok 18. aldar en nánar verður fjallað um það hér að neðan. Það eru ekki bara agnirnar og gjóskan sem hefur áhrif á veðurfar. Eiturlofttegundirnar sem myndast við eldgos hafa venjulega að geyma nokkuð mikið magn brennisteins í sér og eykur það koltvísýringsmyndun í andrúmsloftinu. Það hefur einnig í för með sér einhverja lækkun á hitastigi. Þannig að samspil þessara tveggja þátta gerir það að verkum að hitastig getur fallið um nokkrar gráður um óákveðinn tíma.
Flæðigos geta breyst skyndilega ef kvikan kemst í snertingu við vatn eða snjó. Þá myndast mikil spenna sem getur endað með sprengigosi. Þá byrjar að myndast mikið meira af gjósku og eiturlofftegundum en áður sem enda í himinhvolfunum og hafa því enn meiri áhrif á veðurfar. Þetta getur síðan snúist við aftur. Þetta getur einnig gerst ef kvikan verður það seig að hún stíflar gosrásina eins og koma fram hér að ofan. Ef ekkert af þessu gerist þá heldur flæðigosið sinni stefnu. Ekki hafa verið mikil mannföll vegna flæðisgosa. Flæðigos sem slíkt ætti ekki að ógna mannfólki nú á tímum en getur hæglega ógnað mannabyggðum. Hinsvegar geta þau leitt til mannsfalla vegna afleiðinganna sem þau hafa ef hitastig fer lækkandi.
Gos í Lakagígum árið 1783
Gosið í Lakagígum er næststærsta og jafnframt mannskæðasta gos sem orðið hefur á Íslandi. Það byrjaði árið 1783 og stóð yfir í um 8 mánuði eða fram á næsta ár. Það hefur einnig verið nefnt Skaftáreldagosið en það var flæðigos. Þó ekki mikil mannsföll hafi orðið á meðan gosinu stóða þá hafði það í för með sér miklar breytingar á veðurfari bæði á Íslandi og víðar um Evrópu. Hraunflæðið var mjög mikið frá þessu gosi og það mesta sem þekkst hefur á jörðinni á sögulegum tíma ásamt gosinu í Eldgjá árið 934 Þetta olli til að mynda miklu tjóni á mannvirkjum á Íslandi. Aftur á móti voru árin á eftir gosinu hvað verst og afleiðingarnar voru hin víðfrægu móðuharðindi. En móðuharðindin leiddu um 10.000 mannst til dauða á Íslandi vegna veðurfarsbreytinganna. Eins konar móða myndaðist eftir allt gjallið sem gosið framleiddi og lækkaði hitastig á Íslandi skyndilega um allt að 3°C. Þetta voru bæði agnir sem sest höfðu fyrir í heiðhvolfinu og agnir sem sest höfðu við landið ásamt eiturgufum sem höfðu þessar afleiðingar. Eins og hafði verið lýst hér að ofan þá drukku agnirnar mest allt sólarljós þannig að það náði ekki til jarðar. Hitastigsbreytingarnar gerðu það að verkum að uppskera brást ásamt því dýr þoldu ekki eiturgufurnar og drápust. Vegna þessa dó fólk úr hugri eða varð veikt vegna slæms ástands á andrúmsloftinu sem einnig var orðið ríkara af koltvísýringi en áður vegna brennisteinsgass sem eldgosið hafði sent frá sér.
Ísland er ekki eina landið sem lenti í erfiðleikum vegna móðuharðindanna. Agnirnar og gosgufurnar frá Lakagígum náðu um alla Evrópu og alla leið til Afríku og ollu miklu tjóni. Líklegt er að gosið í Lakagígum og Eldgjá hafi líka haft mikil áhrif á monsúnvindana. Það gerðist vegna þess að í kjölfar gosanna hafi loftið fyrir ofan pólana hitnað og ef það gerist þá gerbreytast loftstraumarnir á jörðinni.
Auk breytinga á vindakerfi heimsins lækkaði vatnsborð verulega í ánni Níl í Egyptalandi á þessum árum var og telja vísindamenn næstum útilokað að það hafi verið tilviljun. Þeir telja að gosin frá Íslandi hafi valdið því. Afleiðingin varð hungursneyð sem felldi um það bil 1 af hverjum 7 íbúm í Nílardal á 18. öld. Ekki er eins mikið vitað um afleiðingarnar á 10. öld. Einnig fara sögur af versnandi veðurfari í Arfríku og Asíu í kjölfar eldossins í Eldgjá á Íslandi á landnámsöld. En það gos er það langstærsta sem þekkst hefur á sögulegum tíma en það hefur mælst mun stærra en gosið í Lakagígum og talið hafa staðið yfir í 4-8 ár. Einnig hafa rannsóknir vísindamanna sýnt að það hafi myndaðist 4 sinnum meira af brennisteinsmóðu í því gosi heldur en í Skaftáreldagosinu. Þetta hefur haft í för með sér sömu afleiðingar á veðurfar Íslandi og Skaftáreldagosið ef ekki meiri. Hinsvegar er ekki mikið vitað um afleiðingar Eldgjárgossins þar sem það var ekki mikið auglýst til að fæla ekki fólk frá því að flytjast til Íslands. En landnámi var að ljúka á þeim tíma á Íslandi. Auk þess var þá mun meira af gróðri hér á landi og veðurfar betra en á 18. öld sem hefur skipt sköpum fyrir íbúa til að lifa af.
Ef litið er enn aftar í tímann og á önnur jarðsögutímabil þá má sjá glöggt að eldgos hafa haft mikil áhrif á verðurfar í gengum tíðina. Vitað er um fjölmörg og enn stærri gos urðu á undan sögulegum tíma og höfðu enn verri afleiðingar en þessi tvö flæðigos á Íslandi sem talað var um að ofan. Veðurfar á jörðinni kólnaði mjög skyndilega fyrir 16 milljónum ára eða á þeim tíma sem flæðigos voru að byggja upp Columbia River hraunbreiðuna í Bandaríkjunum. Þessi kólnun var upphafið á þeim veðurfarsbreytingum sem leiddu til ísaldarinnar sem hófst fyrir um 2,5 milljónum ára hvort sem gosið hafi verið bein afleiðing af því eða ekki. Auk þess var eldvirknin sem myndaði Deccan svæðið á Indlandi fyrir um 65 milljónum árum verið í fullum gangi en sú tímasetning passar saman við útdauða risaeðlanna þó að fleiri þættir hafa hugsanlega átt sér stað sem kunna að hafa valdið því.
Plótínos
Plótínos (gríska: ) (204/205 – 270) var heimspekingur í fornöld og er yfirleitt talinn vera faðir nýplatonismans. Nær allt sem vitað er um ævi hans og störf er fengið úr formála Porfyríosar að útgáfu sinni á verkum Plótínosar, Níundunum. Rit Plótínosar um frumspeki hafa haft mikil áhrif á kristna heimspeki, heimspeki gyðinga, íslamska hugsun og trúarlega dulspeki. Plótínos naut gríðarlegra vinsælda á endurreisnartímanum.
Lemonade (plata)
Lemonade er talin vera ein besta plata allra tíma og er lofaðasta plata á ferli Beyoncé. Platan var efsta plata tónlistargagnrýnenda árið 2016, og var útnefnd besta plata annars árartugar 21. aldarinnar af útágfum eins og Associated Press. Árið 2020 var platan sett í 32. sæti á lista Rolling Stone yfir 500 bestu plötur allra tíma. Platan hlaut níu tilnefningar á 59. Grammy-verðlaunahátíðinni, þar á meðal fyrir plötu ársins, upptöku ársins og lag ársins. Hún vann verðlaun fyrir Best Urban Contemporary Album og Best Music Video. Platan hlaut 11 tilnefningar á MTV Video Music-verðlaunahátíðinni árið 2016 fyrir myndbönd hennar og vann hún 8 verðlaun, meðal annars fyrir Breakthrough Long Form Video og myndband ársins. Kvikmyndin hlaut 4 tilnefningar á 68. Primetime Emmy-verðlaunahátíðinni. Platan vann einnig Peabody verðlaun í flokki afþreyingar.
Lemonade komst í efsta sæti á vinsældarlistum í ýmsum löndum, þar á meðal á bandaríska Billboard 200, þar sem hún seldist í 653.000 einingum sem jafngilda plötu, þar af 485.000 eintökum í fyrstu vikunni. Síðan þá hefur hún verið viðurkennd sem þreföld platínu plata af Recording Industry Association of America (RIAA). Lemonade var söluhæsta plata ársins 2016 á heimsvísu, en í lok ársins hafði hún selst í 2,5 milljónum eintaka um allan heim samkvæmt International Federation of the Phonographic Industry (IFPI). Í Bandaríkjunum varð hún þrjiða mest selda plata ársins 2016 þar sem hún seldist í yfir 1,5 milljónum eintaka. Af plötunni komu fimm smáskífur. Aðalsmáskífa plötunnar, „Formation“ komst hæst í tíunda sæti á bandaríska Billboard Hot 100 vinsældarlistanum. Smáskífurnar „Sorry“, „Hold Up“, „Freedom“ og „All Night“ komust einnig á Billboard Hot 100. Í apríl 2016 lagði Beyoncé af stað í tónleikaferðalagið The Formation World Tour, sem fór um Norður-Ameríku og Evrópu, til að kynna plötuna.
Frederik Willem de Klerk
Frederik Willem de Klerk (18. mars 1936 – 11. nóvember 2021 ), oft þekktur sem F.W. de Klerk, var sjöundi og jafnframt seinasti forsetinn á tímum aðskilnaðarstefnunnar í Suður-Afríku. Hann gengdi embætti frá september 1989 til maí 1994. De Klerk var einnig leiðtogi Þjóðarflokks Suður-Afríku (sem varð svo seinna Nýi þjóðarflokkur Suður-Afríku) frá febrúar 1989 til september 1997.
De Klerk var þekktastur fyrir að hafa stuðlað að endalokum aðskilnaðarstefnunnar og fyrir framtak sitt við umbreytingu Suður-Afríku yfir í fjöl-kynþátta samfélag þar sem allir þegnar ríkissins, svartir sem hvítir, hafa sömu réttindi og tækifæri. Fyrir þessi verk hlaut hann Friðarverðlaun Félix Houphouët-Boigny árið 1991. Einnig deildi hann tveimur verðlaunum með Nelson Mandela, Verðlaun prinsins af Austurríki árið 1992 og Friðarverðlaun Nóbels árið 1993.
De Klerk var einn af varaforsetum Suður-Afríku í stjórnartíð Nelsons Mandela og var hann orðinn síðasti hvíti maðurinn til að gegna því embætti þegar hann lét af störfum 1996. De Klerk dró sig alfarið úr stjórnmálum árið 1997.
Uppruni og ferill
De Klerk fæddist hjónunum Jan de Klerk og Corrie Coetzer í Jóhannesarborg 1934. Fjölskylda de Klerks var hin hefðbundna, hvíta, Suður-Afríska fjölskylda og því mjög íhaldssöm. Langafi de Klerks hafði verið öldungardeildarþingmaður, afi hans hafði farið tvisvar í framboð til þings og frænka hans hafði verið gift forsætisráðherra. Árið 1948, árið sem að Þjóðarflokkurinn vann stórsigur í al-hvítri kosningu þar sem aðal áhersluefni þeirra var að koma á aðskilnaðarstefnunni, var faðir de Klerks gerður að aðalritara flokksins í héraði þeirra, svo seinna að ráðherra og að lokum varð hann forseti öldungadeildarinnar. Bróðir de Klerks, Willem, er frjálslyndur blaðamaður og einn af stofnendum Suður-Afríska demókrataflokksins. De Klerk var stúdent frá Monument menntaskólanum í Krugersdorp. Hann útskrifaðist 1958 frá Potchefstroom háskóla með BA og LL.B gráður. Eftir útskriftina fór de Klerk að vinna sem lögfræðingur í Vereeniging. Árið 1959 giftist hann Marike Willemse. Saman eignuðust þau þrjú börn, tvo syni og eina dóttur.
De Klerk var fyrst kosinn í neðri deild þingsins árið 1969 og fór svo í ríkisstjórn 1978. Honum var boðin kennarastaða við Potchefstroom háskóla árið 1972 en hann hafnaði henni vegna setu á þingi. Árið 1978 var hann skipaður samskipta-og velferðarráðherra og árið eftir var hann gerður að orku-og umhverfismálaráðherra. Árið 1982 til 1985 var hann svo innanríkisráðherra og árið 1984 til 1989 skipaði hann embætti menntamálaráðherra.
Lok aðskilnaðarstefnunnar
thumb|left|de Klerk að takast í hendur við samlanda sinn [[Nelson Mandela]]Sem menntamálaráðherra var de Klerk hlynntur aðgreindum háskólum og sem leiðtogi Þjóðarflokksins í sínu héraði var hann ekki þekktur sem talsmaður umbóta. Þó, eftir langan stjórnmálaferil og mjög íhaldssamt orðspor varð hann formaður verligte („þeir upplýstu“), öfl innan stjórnarflokksins sem leiddi til þess að hann var kosinn leiðtogi flokksins á landvísu í febrúar árið 1989 og loks í september sama ár var hann gerður að forseta eftir að hafa tekið við af P. W. Botha sem hafði neyðst til að láta af völdum vegna heilablóðfalls.
Í fyrstu ræðu de Klerks eftir að hafa tekið við sem leiðtogi þjóðarflokksins kallaði hann eftir fordómalausri Suður-Afríku og samningaviðræðum um framtíð landsins. Hann aflétti banni á vinstrisinnaða blökkumannaflokknum ANC og sleppti Nelson Mandela úr fangelsi. Hann afnam aðskilnaðarstefnuna og gerði veginn greiðan fyrir drög að nýrri stjórnarskrá sem myndi miðast við einstaklinginn. Samt sem áður sakaði Anthony Sampson hann um samsekt í blóðugum áflogum milli ANC, Inkatha frjálslyndaflokksins og í málum öryggissveitanna. Í ævisögu Nelsons Mandela segir að Sampson hafi ásakað de Klerk fyrir að hafa leyft ráðherrum sínum að byggja sín eigin glæpaveldi.
Forsetatíð de Klerks einkenndist af samningaferlinu á milli Þjóðarflokks de Klerks og ANC flokks Mandela, sem leiddi til algjörs lýðræðis í Suður-Afríku.
Árið 1990 gaf de Klerk út þau fyrirmæli að kjarnorkuvopnaáætlun Suður-Afríku ætti að leggja alfarið niður. Afvopnun kjarnavopnanna var lokið 1991. Tilvist áætlunarinnar var þó ekki viðurkennd fyrr en 1993.
Eftir fyrstu frjálsu kosningarnar árið 1994, varð de Klerk fyrsti varaforseti í ríkisstjórn undir þjóðarsameiningu sem að Nelson Mandela leiddi eftir stórsigur í kosningunum. De Klerk hélt þessari stöðu til 1996. Árið 1997 lét hann af embætti sem leiðtogi Þjóðarflokksins og dró sig alfarið úr stjórnmálum.
Sumareik
Sumareik (fræðiheiti Quercus robur) er eikartegund sem upprunnin er í  Evrópu,  Kákasus og í Anatólíu. Latneska heitið robur þýðir harður viður. Sumareik er náskylt annarri eikartegund  vetrareik (Quercus petraea) og vex á sömu svæðum. Sumareik þekkist frá vetrareik á því að laufin hafa mjög stuttan stilk 3-8 mm langan. Einnig er akarn sumareikur öðruvísi en akarn vetrareikur. Sumareik og vetrareik blandast oft og er blendingur þeirra þekktur sem Quercus × rosacea.
Sumareik er stórt lauffallandi tré með gildan stofn og verður ummál stofnsins frá 4 m til 12 m. Stærsta tréð í Bretlandi er The Majesty Oak með ummál 12,2 m og fræg eik, Kaive eikin í Lettlandi er 10,2 m. Laufblöð sumareikur eru með mjög stuttum stilk og 7 -14 sm löng. Tréð blómgast á miðju vori og ávöxturinn akarnið þroskast um haustið. Akarnin eru 2 - 2,5 sm löng og eru á 3-7 sm akarnstilki með einu til fjórum akörnum á hverjum.
Á Íslandi
Lítil reynsla er af tegundinni á Íslandi en finna má nokkurra metra há tré, það hæsta á níunda metra. Hægur vöxtur og haustkal eru helstu hindranir. .
Tengill
Heiðmörk.is - Quercus robur
Heilkenni Sjögrens
Heilkenni Sjögrens er langvinnur sjálfsofnæmissjúkdómur sem getur lagst á mörg líffærakerfi. Sjúkdómurinn einkennist af augn- og munnþurrki og oft af dagsþreytu og stoðkerfisverkjum.
Svampdýr
Svampdýr (fræðiheiti: Porifera) eru hryggleysingjar. Þau lifa í sjónum og voru áður fyrr þurrkuð upp og notuð í svampa. Svampdýrin eru elstu fjölfrumungar sem búa á jörðinni og talið er að þau hafi orðið til fyrir um 580 milljónum ára. Líkamsgerð svampdýra er mjög einföld og lifnaðarhættir þeirra eru það líka. Svampdýr lifa í vatni og eru föst við undirlagið og færast ekkert nema þau séu borin burt með sterkum straumum. Langflestar tegundir svampdýra lifa í sjó, en sumar lifa í stöðuvötnum og straumvatni.
Bretlandseyjar
thumb|[[Kort sem sýnir staðsetningu Bretlandseyja]] Bretlandseyjar eru eyjaklasi í Norður-Atlantshafi úti fyrir strönd meginlands Evrópu. Helstu eyjarnar eru Stóra-Bretland (sem skiptist milli Englands, Skotlands og Wales), Írland og margar fleiri minni eyjar. Samtals eru eyjarnar yfir sex þúsund talsins og eru samtals 315.134 km² að flatarmáli.
Svampdýr
Svampdýr hafa fullt af litlum opum á yfirborðinu. Sjórinn sem streymir inn um þau ber með sér ýmis fæðuagnir og súrefni inn í holrýmið innst inni í svampdýrinu. Síðan taka frumur svampdýrsins það til sín og láta frá sér úrgangsefni og koltvíoxíð. Svo fer sjórinn aftur út um stór op, svokölluð útstreymisop.
Frumur svampdýra eru sérstakar af því að hver þeirra starfar sér og algjörlega óháð öðrum frumum með lítilli eða engri samhæfingu. Frumur svampdýra mynda því enga vefi sem er ólíkt öllum öðrum fjölfrumungum því frumur þeirra mynda allar vefi. því eru þetta einu fjölfrumadýrin sem ekki mynda eiginlega vefi. Reyndar er hægt að lýsa svampdýri sem klasa af frumum sem búa saman. Þó laðast frumur svampdýra að hvor annari á einhvern fuðulegan hátt. Það má sanna þetta með því að þrýsta svampdýrinu saman og eftir nokkrar klukkustundir er svampdýrið aftur komið í upprunalega mynd. Ekkert annað dýr getur endurbyggt líkama sinn á þennan hátt.
Svampdýr fjölga sér annað hvort með kynæxlun eða kynlausri æxlun. Í kynæxlun fer samruni eggfrumu og sáðfumu þannig fram að eggfrumur myndast í einu svampdýri og sáðfrumur í öðru. Síðan losna frumurnar út úr dýrunum og frjóvgun fer fram í vatninu utan þeirra. Af eggfrumunni sem hefur nú verið frjóvguð vex nýtt svampdýr. Kynlaus æxlun felst í því að partur losnar af svampdýrinu og breytist í nýtt dýr.
Svampdýr eru elstu dýr jarðar, þ.e. fyrstu dýr sem þróuðust, út af líf-trénu (e. the evolutionary tree) og þar með eru svampdýr systurgrúppa (e. sister group) allra annarra dýra á jörðinni.
Hexactinellid svampdýr er talið vera elsta núlifandi svampdýrið, áætlað allt að 15.000 ára gamalt.
Sasa chartacea
Sasa chartacea er bambustegund sem var fyrst lýst af Tomitaro Makino, og fékk sitt núverandi nafn af Tomitaro Makino og Keita Shibata.
Kosningar í Bandaríkjunum
Kosningar í Bandaríkjunum fara annars vegar á vettvangi alríkisstjórnarinnar og hins vegar á vettvangi ríkjanna sjálfra þar sem stjórnkerfi Bandaríkjanna er á tveimur sviðum og er kosningakerfið nokkuð flókið. Einu kosningarnar sem fara fram á vettvangi alríkisstjórnarinnar eru forsetakosningar, allar aðrar kosningar fara fram á vettvangi ríkjanna. Það er því ekki um eiginlegar þjóðaratkvæðagreiðslur að ræða, að undanskildum kosningum um forsetaembætti, heldur fara kosningar fram í hverju ríki fyrir sig, á sama degi. Ríkin hafa umsjón með kosningum, og reglur varðandi kosningar eru mismunandi milli ríkja. Ríkin hafa sjálfræði hvað viðkemur framkvæmd og reglugerðum um kosningar.
Fyrirkomulag kosninga
Flestar kosningar fara fram á ártölum með sléttri endatölu, en sumar ríkja – og bæjarstjórnakosningar fara þó fram á oddatöluárum. Forsetakosningar fara fram á fjögurra ára fresti, en þá er kosið bæði um forseta og varaforseta. Á tveggja ára fresti er kosið til fulltrúadeild Bandaríkjaþings, og er þá kosið um öll 435 sætin. Kosningar til öldungadeild Bandaríkjaþings fara fram á tveggja ára fresti, en þingmenn eru þó kosnir til 6 ára í senn, því er einungis kosið um 1/3 hluta öldungadeildarþingmanna í hverjum kosningum. Ennfremur geta ríki ákveðið að boða til kosninga til að fylla í skarð embættismanna,sem láta óvænt af störfum.
Forseti Bandaríkjanna og varaforseti Bandaríkjanna eru kosnir í tveimur umferðum, forkosningum (enska: primary elections) og almennum kosningum (enska: general elections). Hið sama á við um önnur pólitísk embætti, almennt þegar kosið er til þeirra í Bandaríkjunum, fara fram forkosningar og almennar kosningar. Forkosningar eru haldnar á undan almennum kosningum, til þess að ákvarða frambjóðendur flokkanna. Sigurvegarar forkosninganna verða fulltrúar flokkanna í seinni umferð kosninganna. Almennu kosningarnar ákvarða hvaða frambjóðendur komast svo endanlega að. Í almennum kosningum geta menn boðið sig fram óháð flokkum, en þurfa að skila ákveðnum fjölda meðmælenda. Ennfremur hafa kjósendur í sumum ríkjum þann möguleika að skrifa inn nafn þess einstaklings sem þeir vilja styðja, þrátt fyrir að sá hafi hvorki verið frambjóðandi flokks, né skilað lista með meðmælendum. Af og til hljóta einstaklingar embætti með slíkum hætti.
Kosningar snúast ekki einvörðungu um kosningu einstakra embætta, því stundum er kosið um opinber stefnumál og fá þá kjósendur tækifæri til þess að kjósa með eða á móti einhverju málefni. Dæmi um slíkt eru kosningar um hvort ríkið skuli taka lán fyrir fyrirhuguðum framkvæmdum eða um menntastefnu ríkis.
Ríkjakosningar
Kosningar á vettvangi ríkja eru ákvarðaðar af stjórnarskrá ríkjanna (enska: state constitutions) og lögum þeirra. Þar sem þrískipting ríkisvaldsins er hvort tveggja á vettvangi alríkisstjórnarinnar og ríkjastjórna, er kosið á vettvangi ríkja til embætta á sviðum löggjafar – framkvæmda og dómsvalds. Kosið er um ríkisstjóra, þingmenn, dómara og fjöldann allan af öðrum embættum.
Bæjarstjórnarkosningar
Á vettvangi bæjarstjórna er kosið til opinberra embætta, fyrir sýslur og borgir. Misjafnt er milli sýslna, hversu umfangsmiklar slíkar kosningar eru. Í sumum sýslum er t.a.m. kosið um lögreglustjóra, borgar- eða bæjarstjóra og jafnvel í skólastjórnir.
Kjörgengi
Kjörgengi er ákvarðað af stjórnarskrá þar sem kveðið er á um að allir ríkisborgarar yfir 18 ára aldri hafa atkvæðisrétt. Konur fengu kosningarétt árið 1920. Það liggur í höndum ríkisþinghúsa (enska: state legislatures) að hafa eftirlit með kjörgengi kjósenda. Það er misjafnt eftir ríkjum, hvort fangar hafi kjörgengi; Einungis í Maine og Vermont mega fangar kjósa; 35 ríki fyrirmuna þeim sem eru á skilorði að kjósa og sex ríki svipta lífstíðafanga kjörgengi. Áætlað er að núverandi séu um 5,3 milljónir Bandaríkjamanna sem hafa verið sviptir kjörgengi vegna sakfellingar.
Kjörskráning
Skráning á kjörskrá liggur í höndum kjósenda sjálfra. Í öllum ríkjum, að undanskildu, Norður-Dakota, þurfa kjósendur að skrá sig á kjörskrá til þess að vera heimilt að kjósa. Sex ríki heimila kjósendum að skrá sig á kjördag, flest önnur ríki gera kröfu um að kjósendur hafi skráð sig allt að 30 dögum fyrir kosningar. Árið 1993 var samþykkt The National Voter Registration Act of 1993, sem skyldaði stjórnvöld á ríkjastigi til þess að einfalda kjörskráningarferlið, í viðleitni þess að auka kjörsókn.
Utankjörfundaratkvæðagreiðsla
Bandarískir ríkisborgarar sem eru staðsettir utan Bandaríkjanna á kjördegi geta kosið í utankjörfundaratkvæðagreiðslu, í alríkiskosningum. Kjósendur þurfa að senda inn beiðni um utankjörfundaratkvæðagreiðslu áður en kosningar eiga sér stað. Árið 1986 voru sett lög sem gerðu hermönnum staðsettum utan Bandaríkjanna, og fjölskyldum þeirra, kleift að kjósa í alríkis-, ríkja – og bæjarstjórnakosningum (enska: federal, state and local elections).
Kosningaþátttaka
Kosningaþátttaka í Bandaríkjunum er almennt minni heldur en í sambærilegum lýðræðisríkjum. Yfir heildina hefur kosningaþátttaka verið um 50-55% kjörgengra manna. Til samanburðar, hefur kosningaþátttaka á Íslandi almennt verið um 90% kjörgengra manna. Ef litið er til fjölda skráðra kjósenda, þá er þátttaka á bilinu 85-90%, þannig að stærstur hluti þeirra sem skrá sig á kjörskrá taka þátt. Það eru ýmsir þættir sem hafa þarf í huga þegar litið er til lítillar kosningaþátttöku Bandaríkjamanna. Kosningar fara fram mun oftar en í flestum öðrum ríkjum, og einnig hefur það eitthvað að segja að í mörgum ríkjum þurfa kjósendur að skrá sig mánuði fyrir kosningar. Þá hefur það áhrif að kosningar eru ávallt á virkum degi, sem getur takmarkað þátttöku vinnandi manna.
Tæknilegt fyrirkomulag atkvæðagreiðslu
Kosningavélar eru nauðsynlegar, bæði vegna þess að gríðarlegur fjöldi manna er á kjörskrá og vegna þess að í hverjum kosningum er verið að kjósa í fjöldann allan af embættum. Fyrirkomulagið er misjafnt eftir ríkjum, þar sem þau hafa nokkuð sjálfræði til þess að ákvarða hvernig fyrirkomulag atkvæðagreiðslunnar er. Algengar vélar eru skannar (enska: optical scan voting machine), þar sem kjósandi ýmist merkir við eða gatar við þann sem hann kýs, og skannar svo inn kosningaseðilinn. Einnig eru notaðar kosningatölvur, með snertiskjáum (enska: DRE voting machines) og svokallaðar „lever-machines“ þar sem kjósandi velur frambjóðendur eftir ákveðnu kerfi, og tekur svo í handfang sem merkir við þá aðila sem kjósandi hefur valið.
Árið 2002 var samþykkt frumvarp, Help America Vote Act, sem ætlað var að betrumbæta fyrirkomulag atkvæðagreiðslu, sérstaklega vegna kosninganna árið 2000, en þá komu upp vandamál, vegna þess að kosningavélar gátu ekki lesið úr niðurstöðum kjörseðla. Því þurfti að handtelja fjölda atkvæða, en margir atkvæðaseðlar voru ógildir, vegna smáatriða, t.d. ef ekki tókst að gata kjörseðilinn alveg í gegn. Einnig var gagnrýnt hversu óskýr uppsetning kjörseðla var. Hin nýja lagasetning fól í sér að auknu fjármagni var veitt til ríkjanna svo unnt væri að skipta út óskilvirkum kosningavélum, þá helst til að skipta út „lever machines“ og gatakortavélum (enska: punch-card machine).
Kirkjutorg 4
Kirkjutorg 4 eða Kirkjuhvoll er hús við Kirkjutorg í Reykjavík. Jón Sveinsson trésmiður hóf byggingu þessi árið 1899 og var henni lokið árið 1901.
Kirkjuhvoll er veglegt timburhús sem vakti talsverða athygli á sínum tíma. Það var til dæmis fyrsta íbúðarhús Reykjavíkur þar sem komið var fyrir miðstöðvarhitun. Útlit hússins er nú mikið breytt frá því sem upphaflega var. Framhlið þess múruð með skeljasandi og lítið sést af hinum nýklassíska byggingarstíl þess.
Á þriðja áratug tuttugustu aldar komst Kirkjuhvol í eigu bræðranna Herlufs og Arreboe Clausen. Þeir leigðu einstaka hluta þess út til ýmissa aðila, þar á meðal til Theódóru Sveinsdóttur sem rak þar um nokkurra ára skeið veitingasali með veisluþjónustu. Var sú starfsemi talinn marka straumhvörf í íslenskum veitingastaðarekstri.
Kirkjuhvoll var lengi í eigu athafnamannanna Silla og Valda.
Ýmis skrifstofu- verslunarstarfsemi hefur átt sér stað í húsinu í gegnum tíðina. Þar er um þessar mundir veitingahúsið Vínbarinn.
Vörtubaugur
right|thumb|Gulleitur vörtubaugur. Vörtubaugur (eða brystilsvæði) (enska: areola) er litað svæði sem umkringir geirvörtuna. Ástæðan fyrir því að vörtubaugurinn er öðruvísi á litinn en brjóstið er sú að undir honum eru kirtlar. Sé eitthvað staðsett undir vörtubauginum nefnist það undir vörtureit.
Ontaríó-vatn
thumb|Staðsetning. thumb|Séð til Toronto. thumb|Baðströnd á norðurhluta vatnsins.
Ontaríóvatn er eitt af Vötnunum miklu og þeirra austast og minnst; 18.960 ferkílómetrar. Það er umlukið kanadíska fylkinu Ontaríó í norðri, vestri og suðaustri en New York-fylki í suðri og austri. Ontaríó þýðir skínandi vatn á máli frumbyggja Írókesa.
Frakkar komu fyrstir Evrópubúa að vatninu árið 1615. Styrja var veidd á svæðinu þar til stofn hennar hrundi á 20. öld. Nú er þar frístundaveiði, mest á innfluttum fisktegundum. Skógarhögg var einnig stundað við vatnið í miklum mæli.
Heimskautsbaugur
thumb|Heimskautsbaugarnir sem línur á sívalningsvörpun. Heimskautsbaugur er landfræðilegt hugtak yfir skilyrðisbundinn hring sem á við annaðhvort Norðurheimskautssvæðið eða Suðurheimskautssvæðið. Þetta eru tveir helstu breiddargráðu hringirnir. Á jörðunni færist norðurheimskautssvæðið norðar á hraðanum 14,5 metrar á ári og var 2017 á 66°33′49.5′′ N. Á suðurheimskautssvæðinu færist svæðið sunnar á hraðanum 14,5 metrar á ári og var 2017 á 66° 33′49′′ S. Heimskautsbaugarnir fylgja oft heimskautsslóðum jarðar. Vegna loftslags þeirra, er stór hluti norðurheimskautsins sjór, sem er með litla búsetu en aftur á móti er suðurskautslandið aðalega land og ís.
Ef jörðin hefði ekkert andrúmsloft þá myndu báðir heimskautsbaugarnir sjá í minnsta lagi einn dag á ári þar sem miðja sólar er stöðugt yfir sjóndeildarhringnum og minnst einn dag á ári þar sem hún er alltaf fyrir neðan sjóndeildarhringinn - heimskautsdagur og heimskautsnótt yrði lengur en nú er, innan baugsins. Að og með heimskautunum (Norður og Suður), eru þekkt landfræðileg kuldasvæði sem haldast þannig allt að hálft árið, það er, svæðið nálægt heimskautunum. Í staðinn veldur endurkast í andrúmslofti og að geislar sólar ná til jarðar óbeint að innan hvors baugs fyrir sig verður yfirborð jarðar ekki fyrir algerri heimskautsnótt, 24 klukkutímum þar sem sólin rís ekki. Af sömu ástæðu, aðeins utan við hvorn baug er enn heimskautsdagur (dagur þar sem sólin sest ekki). (Sjá einnig greinina Norðurheimskautsbaugurinn).
Kim Manners
Kim Manners (13. janúar 1951 – 25. janúar 2009) var bandarískur sjónvarspframleiðandi, leikstjóri og barnaleikari best þekktur fyrir vinnu sína við The X-Files og Supernatural.
Fjölskylda
Kim Manners var fæddur 13. janúar 1951. Manners ólst upp í skemmtanaiðnaðinum. Faðir hans, Sam Manners, vann við The Wild Wild West og Route 66. Manners var barnaleikari. Fyrsta hlutverk hans var þegar hann var þriggja ára í Chevrolet-auglýsingu. Hann fylgdist oft með og hjálpaði oft föður sínum og einnig William Beaudine, Sr., leikstjóra Rin Tin Tin, sem Manners kallaði „Gramps.“ En það var hann sem hvatti Manners til þess að verða leikstjóri. Manners á bróður, Kelly A. Manners, sem hefur starfað við meðal annars Angel, Buffy the Vampire Slayer og Dollhouse og systur, Tana, sem er sjónvarps leikstjóri.
Ferill
Manners byrjaði leikstjóraferil sinn árið 1978 þegar hann leikstýrði þætti af Charlie's Angels. Áður þá vann hann sem framleiðslustjóri (unit production manager) við þáttinn og sem aðstoðarleikstjóri, ásamt öðrum verkefnum. Önnur leikstjóraverkefni sem hann hefur gert eru meðal annars 21 Jump Street, Mission: Impossible, Star Trek: The Next Generation, Baywatch, The Adventures of Brisco County, Jr. og The Commish.
Manners varð einn af framleiðendum og leikstjórum The X-Files í annarri þáttaröð eftir ráðleggingu frá Rob Bowman, sem hafði unnið við fyrstu þáttaröð þáttarins og James Wong og Glen Morgan, sem voru handritshöfundar við þáttinn og unnið með Manners við 21 Jump Street. Hann ásamt meðframleiðendum við The X-Files, var tilnefndur fyrir fjögur Emmy verðlaun fyrir bestu dramaþætti 1995, 1996, 1997 og 1998. Manners kom fyrir í X-Files þættinum „Jose Chung's From Outer Space“ þar sem lögreglufulltrúi var nefndur eftir honum.
Eftir að The X-Files lauk árið 2002 leikstýrði Manners nokkrum smáverkefnum áður en hann byrjaði að vinna við Supernatural árið 2005. Hann var mikilvægur liður í þættinum næstu fjórar þáttaraðir. Eftir að hafa leikstýrt fyrsta þætti fjórðu þáttaraðar komst hann að því að hann hafði lungnakrabbamein. Hann lést í Los Angeles í Kaliforníu þann 25. janúar 2009.
Þann 12. mars 2009 var 15. þáttur í fjórðu þáttaröð af Supernatural, „Death Takes a Holiday“ sýndur í Bandaríkjunum. Í lok þáttarins voru sýndar tvær myndir af Manners, undir þeim stóð að öll þessi þáttaröð væri tileinkuð honum, þátturinn endaði með „Við söknum þín, Kim.“ Þáttur númer 205 af Breaking Bad (sem var sýndur 5. apríl 2009) var einnig tileinkaður Manners.
Charles Albert Gobat
Charles Albert Gobat (21. maí 1843 – 16. mars 1914) var svissneskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem vann friðarverðlaun Nóbels árið 1902 ásamt Élie Ducommun fyrir forystu sína við Alþjóðlegu friðarskrifstofuna.
Æska og menntun
Gobat fæddist þann 21. maí árið 1843 í Tramelan í Sviss. Hann var sonur mótmælendaprests og var bróðursonur Samuels Gobat, trúboða sem varð síðar biskup af Jerúsalem. Gobat hlaut menntun í Háskólanum í Basel, Háskólanum í Heidelberg, Háskólanum í Bern og Parísarháskóla. Hann hlaut doktorsgráðu sína frá Háskólanum í Heidelberg árið 1867.
Laga- og stjórnmálaferill
Eftir fimmtán ára lögmannsferil hóf Gobat afskipti af stjórnmálum og menntamálum. Árð 1882 var hann útnefndur umsjónarmaður almenningsmenntunar í kantónunni Bern og gegndi hann þeirri stöðu í 30 ár. Hann var framsýnn í menntamálum og gerði margar mikilvægar breytingar á menntakerfinu. Meðal annars gerði hann kerfisbreytingar á grunskólamenntun, náði auknu fjármagni til að jafna hlutfallið milli nemenda og kennara, jók tungumálakennslu og bauð nemendum upp á margvísleg starfsnám auk hinna hefðbundnu sérhæfðu menntunar sem viðgekkst þá.
Gobat var jafnframt virkur í stjórnmálum og var kjörinn til margra mikilvægra embætta. Hann var kjörinn á þing kantónunnar Bern árið 1882. Frá 1884 til 1890 sat hann á svissneska kantónuráðinu og frá 1890 til dauðadags árið 1914 sat hann í þjóðráðinu, hinni málstofu svissneska löggjafarþingsins. Gobat var talinn frjálslyndur umbótamaður bæði í stjórn- og menntamálum. Árið 1902 studdi hann margvíslega löggjöf sem miðaði að því að verslunarsamningar yrðu lagðir fyrir gerðarnefndir. Gobat vann með Alþjóðaþingmannasambandinu, sem Randal Cremer, handhafi friðarverðlauna Nóbels árið 1903, hafði stofnað árið 1889. Árið 1892 varð Gobat forseti fjórðu samkomu sambandsins í Bern, og stofnaði Alþjóðaþingmannaskrifstofuna (fr. Bureau Interparlementaire). Hann var aðalritari skrifstofunnar, sem starfaði með friðarhreyfingum við alþjóðasáttagerðir og samskipti milli þingja. Á þriðju samkomu Alþjóðaþingmannasambandsins í Róm árið 1891 var Alþjóðlega friðarskrifstofan stofnuð, en Gobat var í forsvari fyrir hana þegar hún hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 1913.
Síðari æviár
Árið 1902 hlaut Gobat friðarverðlaun Nóbels ásamt Élie Ducommun fyrir forystu þeirra í Alþjóðafriðarskrifstofunni.
Eftir dauða Ducommun árið 1906 tók Gobat við sem forseti friðarskrifstofunnar.
Gobat lést þann 16. mars árið 1914 í Bern. Á miðri friðarráðstefnu stóð hann á fætur eins og hann hygðist taka til máls en hneig niður og lést um klukkustund síðar.
Akurey
Akurey er nafn þriggja staða á Íslandi:
Nobuyuki Kato
Nobuyuki Kato (fæddur 2. janúar 1920) er japanskur fyrrverandi knattspyrnumaður. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu.
ISO 8601
ISO 8601 er staðall frá alþjóðlegu staðlastofnuninni ISO sem fjallar um hvernig tákna skuli dagsetningar, tíma innan dags, dagsetningu með tíma og tímabil.
Staðalinn er hægt að nota alls staðar sem sem máli skiptir að koma dagsetningu á framfæri án þess að það fari milli mála hvað er átt við, t.d. í tölvusamskiptum eða vöruframleiðslu, hvort sem um tölvutækar, prentaðar eða skrifaðar upplýsingar er að ræða.
Mörg ríki styðjast við staðalinn í meira eða minni mæli, ekki síst í Evrópu.
Dæmi um gildar ISO 8601 dagsetningar, með og án tíma:
Ártal er ávallt skrifað sem fjórir tölustafir, og núll (0) er notað til að fá rétta lengd á númeri mánaðar, dags og viku.
Auk þess tiltekur staðallinn að vikan hefjist á mánudegi (sem er jafnframt fyrsti dagur vinnuviku), hvernig vikunúmer skulu reiknuð og fleira.
Staðan á Íslandi
Íslenskur staðall IST EN 28601:1992 tekur e.t.v. á þessum málum hér á landi, en óljóst er hver raunveruleg staða staðalsins er.
Dagatöl á Íslandi, prentuð og á vefnum, hefjast þannig ýmist á mánudegi eða sunnudegi. Þetta getur valdið ruglingi, sérstaklega ef vikunúmerin koma fram. Orsök misræmisins er kristin hefð, en einnig má ætla að það gæti áhrifa frá hugbúnaði upprunnum í Bandaríkjunum.
Laplacevirki
Jafna Laplace er jafnan Δ φ = 0, sem er gífurega mikilvæg í stærðfræðilegri eðlisfræði, en lausnirnar nefnast þýð föll.
Porfyríos
Porfyríos (gríska: , fæddur Malkos, um 232 – um 304) var nýplatonskur heimspekingur og nemandi Plótínosar.
Edmond Debeaumarché
Hann lést 28. mars 1959 í Suresnes. Jarðaför hans var haldin í Invalides garðinum, París og hann var grafinn í Dijon.
Coby Bell
Coby Bell (fæddur Coby Scott Bell, 11. maí 1975) er bandarískur leikari sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í Burn Notice, Third Watch og The Game.
Einkalíf
Bell er fæddur og uppalinn í Orange County, Kaliforníu og stundaði nám við San Jose State háskólann. Bell fékk leiklistarbakteríuna gegnum föður sinn, Michael Bell sem er fyrrverandi Broadway leikari.
Bell er giftur Aviss Pinkney-Bell og saman eiga þau fjögur börn.
Bell er sjálfboðaliði í Big Brothers of America samtökunum þar sem hann er leiðbeinandi fyrir unglinga sem eru útundan í samfélaginu.
Sjónvarp
Fyrsta sjónvarpshlutverk Bell var árið 1997 í The Parent Hood. Hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við CSI: Miami, ER og Vampírubananum Buffy. Árið 1999 var honum boðið eitt af aðalhlutverkunum í Third Watch sem lögreglumaðurinn Tyrone Davis, sem hann lék til ársins 2005. Hefur hann síðan 2006 verið einn af aðalleikurunum í The Game sem Jason Pitts.
Bell gerðist meðlimur Burn Notice í júní 2010, sem Jesse Porter og var einn af aðalleikurunum til ársins 2013 þegar hætt var við framleiðslu á þættinum.
Kvikmyndir
Fyrsta kvikmyndahlutverk Bell var árið 2006 í Drifting Elegant. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Ball Don´t Lie og Dream Street.
Grænkál
thumb|right|Grænkál Grænkál (fræðiheiti: Brassica oleracea) er ræktunarafbrigði garðakáls sem myndar ekki höfuð. Grænkál er talið standa nær hinu upprunalega garðakáli en önnur ræktunarafbrigði. Aðalræktunarsvæði grænkáls eru í Norður- og Mið-Evrópu og Norður-Ameríku. Jurtin er harðger en þolir illa hita og rakan jarðveg.
Stafliður
Stafliður er hluti einhvers, t.d. ritaðs máls sem skipt er og merkt með bókstöfum a), b), c), o.s.frv.. Stafliðir er t.d. mikið notað sem undirkaflar lagagreina, t.d. eins og þegar eitthvað er sagt svo eða svo samkvæmt stjórnarskránni 34. gr. 1. staflið. Eða í viðskiptum, sbr.: að skuld einhvers skuli greidd svo eða svo eins og fram kemur undir tölulið XI. staflið a.
Heðin Brú
thumb|right|Heðin Brú á færeysku frímerki. Heðin Brú (17. ágúst 1901 – 18. maí 1987), sem hét réttu nafni Hans Jacob Jacobsen, var færeyskur rithöfundur og einn helsti höfundur Færeyinga á 20. öld.
Hans Jacob Jacobsen var fæddur í Skálavík í Færeyjum. Hann gekk í lýðháskólann í Þórshöfn 1919–1920 og fór síðan í bændaskóla í Danmörku, vann á dönskum sveitabæjum í nokkur ár og útskrifaðist frá Landbúnaðarháskólanum í Kaupmannahöfn 1928. Hann hélt síðan heim til Færeyja, vann þar við búnaðarstörf og varð landbúnaðarráðunautur 1942. Hann hóf ritstörf á námsárunum í Danmörku og sinnti þeim jafnan til hliðar við aðalstarf sitt. Bækur sínar skrifaði hann jafnan undir höfundarnafninu Heðin Brú.
Fyrsta skáldsga hans, Lognbrá, kom út 1930 og framhald hennar, Fastatøkur, kom út 1935. Þekktasta bók hans, Feðgar á ferð, kom svo út 1940. Bókin fjallar um þróun færeysks þjóðfélags úr bændasamfélagi í nútíma fiskveiðiþjóð og togstreitu milli kynslóða. Bókin var þýdd á nokkur tungumál og var meðal annars fyrsta færeyska skáldsagan sem þýdd var á ensku. Hún kom út á íslensku þegar árið 1941. Bókin var kjörin skáldsaga 20. aldarinnar í Færeyjum.
Síðar sendi Heðin frá sér skáldsögurnar Leikum fagurt (1962), Men livið lær (1970) og Tað stóra takið (1972). Hann sendi einnig frá sér smásagnasöfn og ýmsar þýðingar, þar á meðal á tveimur leikritum Shakespeares og öðrum heimsbókmenntum, og ævintýrasafnið Ævintýr I-IV. Fyrir hana fékk hann Færeysku barnabókaverðlaunin 1980. Hann hlaut ýmsar aðrar viðurkenningar, þar á meðal færeysku bókmenntaverðlaunin 1964.
Böðvar Egilsson
Böðvar Egilsson (d. um 957) var sonur Egils Skallagrímssonar og Ásgerðar konu hans. Böðvari er í Egils sögu lýst sem hinum efnilegasta manni, fríðum sýnum, miklum og sterkum. Hann drukknaði í Borgarfirði ungur að árum.
Þegar Egill frétti lát Böðvars sótti hann lík hans og reið með það til haugs föður síns sem hann lét opna og lagði Böðvar í hauginn. Lát Böðvars fékk mikið á Egil; hann lagðist í þunglyndi og tók ekki að hressast á ný fyrr en eftir að hann gat sagt frá tilfinningum sínum í kvæðinu Sonatorrek.
Játvarðstímabilið
thumb|right|Játvarður 7. Játvarðstímabilið er tímabil í sögu Bretlands sem nær frá lokum Viktoríutímans 1901 til 1910 og stundum allt að upphafi Fyrri heimsstyrjaldar 1914. Tímabilið dregur nafn sitt af Játvarði 7. sem tók við völdum eftir lát móður sinnar, Viktoríu Bretadrottningar. Þetta tímabil einkenndist af töluverðu frjálsræði í tísku og viðmóti miðað við Viktoríutímabilið, auknum pólitískum áhrifum lágstéttanna, einkum eftir umbætur Frjálslyndra eftir 1906, og trú á Breska heimsveldið. Konur voru teknar að berjast fyrir kosningarétti kvenna en stjórnmálamenn innan Frjálslynda flokksins stóðu gegn því.
Játvarðstímabilið var síðasta tímabilið í sögu Bretlands sem nefnt var eftir ríkjandi einvaldi. Georg 5. og Georg 6. tóku við eftir lát hans, en valdatíð þeirra er samt ekki nefnd Georgstímabilið, því það heiti hefur verið notað yfir tímabilið frá 1714 til um 1830.
Flökkubroddi
Flökkubroddi (fræðiheiti: Erinaceus algirus) er tegund broddgalta.
Höfuðdagur
thumb|right|200px|Afhöfðun Jóhannesar skírara, mynd eftir Wenceslas Hollar (1607 - 1677) Höfuðdagur er 29. ágúst og ber þetta nafn vegna þess að á þessum degi var Jóhannes skírari afhöfðaður, en Heródes konungur Antipas lét höggva af honum höfuðið vegna óskar Salóme, fósturdóttur sinnar, árið 31. e. Kr.
Segir svo frá í Nýja testamentinu, Matteusarguðspjalli, fjórtánda kafla:
„En er afmælisdagur Heródesar kom, dansaði dóttir Herodíasar frammi fyrir þeim og geðjaðist hún vel Herodesi. Þess vegna hét hann með eiði að gefa henni hvað sem hún bæði um. Og eftir áeggjan móður sinnar segir hún: Gef mér hingað höfuð Jóhannesar skírara á fati. Og konungurinn varð hryggur, en vegna eiða sinna og boðsmannanna, bauð hann að henni skyldi það gefið verða. Og hann sendi og lét höggva Jóhannes í varðhaldinu, og var komið með höfuð hans á fati".“
Höfuðdagur var fyrrum haldinn heilagur í minningu þessa.
Gömul veðurtrú
Sú veðurtrú var áður fyrr á Íslandi að veðurfar mundi batna með Höfuðdegi og segir svo frá því á einum stað: „Bregður þá vanalega veðráttu og helzt þá hið sama í 20 daga og minnir á það í 40 daga eftir Egediusmessu (1. sept.)."
Aðalvík
Aðalvík er um 7 km breið vík yst (vestast) á Hornstrandakjálkanum. Þar voru forðum sjávarþorpin Látrar (120 íbúar 1920) og Sæból (80 íbúar 1900) en byggðin fór í eyði um miðja 20. öld. Síðustu ábúendur fluttu frá Látrum og Sæbóli 1952. Yfirleit er talað um Sæból vestast, Miðvík og Látra austast. Á fjallinu Darra ofan við Aðalvík reistu Bretar herstöð sem enn má sjá leifar af, m.a. loftvarnarbyssu, byggingar og veg. Vestan við Látra á Straumnesfjalli voru reist hernaðarmannvirki 1953 sem enn má sjá leifar af. Þá var líka byggður flugvöllur innan við þorpið. Þoka mun hafa hamlað því að hermenn kæmust að landi á Hornströndum. Jakobína Sigurðardóttir orti kvæðið Hugsað til Hornstranda gegn hernaðarbrölti þar: Seinna orti Jakobína annað ljóð „Hvort var þá hlegið í Hamri?“ þar sem hún lýsir þokunni sem gjörningaþoku vætta. Mörgum húsanna í Aðalvík er haldið við af eigendum og þar er nokkur sumarbyggð.
Lofttæmi
Lofttæmi, lofttómt rúm, tóm eða vakúm er hugtak í eðlisfræði, sem á við rými sem ekki inniheldur neitt efni né rafsegulgeislun og hefði loftþrýsting 0 Pa. Útgeimurinn, milli stjarnanna, kemst næst því að vera lofttæmi, þó að þar megi finna stöku frumeindir, bakgrunnsgeislun og ljós frá geimfyrirbærum, en þrýstingur er um 1 fPa (femtópaskal). Mesta lofttæmi sem næst á jörðu er um 10 pPa eða 10.000 faldur þrýstingurinn í útgeimnum.
Nebria
Nebria er ættkvísl af járnsmiðsætt sem er ættuð frá palearktíska svæðinu, Austurlöndum nær og Norður-Afríku. Hún er með eftirfarandi tegundir:
Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum 2018
Fylkisstjórakosningar í Bandaríkjunum fóru fram þann 6. nóvember árið 2018.
Alboranhaf
thumb|right|Gervihnattarmynd sem sýnir Gíbraltarsund og Alboranhaf Alboranhaf er vestasti hluti Miðjarðarhafs, rétt austan við Gíbraltarsund, á milli Íberíuskaga og norðurstrandar Marokkó. Það heitir eftir eyjunni Alborán. Í Alboranhafi rennur saltríkur djúpsjór út í Atlantshaf en yfirborðsstraumar flytja sjó úr Atlantshafi inn í Miðjarðarhaf.