cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harem
Innanverð kvenálman
Tilvist kvenálmunnar hafði áhrif á byggingalist Mið-Austurlandanna, en það má m.a. sjá á mashrabiya gluggum svokölluðum. Mashrabiya gluggarnir voru skornir úr viði, til að gera konum kleift að horfa út á við án þess að hægt væri að gægjast inn.
Fyrr á tíðum tíðkaðist að ráða geldinga til að þjónusta í kvenálmunni, þar sem þeir voru ekki taldir ógna. Þessir geldingaþjónar voru almennt bara á færi vel stæðra fjölskyldna, og fjöldi þeirra gat sagt til um stöðu fjölskyldunnar. Geldingarnir voru almennt vanaðir þrælar frá Súdan.
Maria
Maria er íslenskt kvenmannsnafn.
Margret
Margret er íslenskt kvenmannsnafn.
Ætibláklukka
Ætibláklukka, einnig nefnd ætiklukka eða næpuklukka, (fræðiheiti: Campanula rapunculus ) er tvíær tegund af klukkuætt (Campanulaceae).
Heimspeki stærðfræðinnar
Meðal spurninga sem spurðar eru í heimspeki stæræðfræðinnar eru:
11. september
11. september er 254. dagur ársins (255. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 111 dagar eru eftir af árinu.
Már
Már er íslenskt karlmannsnafn.
Bakskaut
Bakskaut, mínusskaut, neiskaut (frá neikvætt rafskaut) eða katóða (af enska: cathode) er rafskaut, sem rafeindir flæða frá, öfugt við forskautið, sem rafeindirnar flæða til. Straumstefnan er þó í hina áttina, þ.e. frá forskauti til bakskauts.
899
Árið 899 (DCCCXCIX í rómverskum tölum) var 99. ár 9. aldar og hófst á mánudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Hijab
Kóraninn
Hijab hefur verið hluti af Íslams frá upphafi. Hijab kemur fram í þremur versum í Kóraninum (33:52, 33:59–60 og 24:30–31). Í Kóraninum vísar hugtakið hijab til skilrúms eða fortjalds í bókstaflegri eða yfirfærðri merkingu. Almennt er talið að v ersið, þar sem það er notað í bókstaflegri merkingu, vísi til fortjaldsins sem skilur gesti í hús Múhameðs frá konu hans. Margir telja þess vegna að ákvæði Kóransins um slæðuna eigi sérstaklega við konur Múhameðs, en ekki konur almennt. Kóraninn er almennt skýr á hverjar reglurnar séu með klæðaburð kvenna, en þó fremur óskýr með hvaða reglur gilda um slæðuna.
Vers 33:53 er kallað „hijab-versið“   og hljóðar svona í þýðingu Helga Hálfdanarsonar: "„Þér trúaðir, gangið ekki inn í hús Spámannsins til málsverðar án leyfis fyrr en á réttum tíma. En sé yður boðið, þá gangið inn og hverfið brott að máltíð lokinni, en sitjið ekki um kyrrt til þess að taka þátt í samræðum á heimilinu, því það myndi angra Spámanninn, og honum þætti miður að biðja yður að hverfa á braut. En Allah fyrirverður sig ekki fyrir sannleikann.  Ef þér beiðist einhvers af konum Spámannsins, þá talið til þeirra bakvið tjald (hijab).  Það er hreinlegast fyrir yður og fyrir þær.  Ekki megið þér angra Sendiboða Allah, né heldur ganga að eiga konur hans á eftir honum; það væri gróft afbrot í augum Allah.“"Hvergi í þessu versi kemur fram skipun um að konur innan Íslam eigi alltaf að ganga um með hijab.  Helsta áherslan í þessu versi er á friðhelgi heimilisins.
Slæðan á 20.öldinni
Slæðan hefur verið áberandi deiluefni á 20. og 21. öldinni. Mikið er deilt um hvort hún eigi við í nútíma samfélagi og ef svo hvernig hún eigi við. Tilgangur og notkun slæðunnar er fjölbreytilegur eftir löndum og menningarheimum. Fjölbreytileikinn orsakast af mismunandi túkun trúnnar, menningu eða jafnvel tískubylgjum. Slæðan sem tískufyrirbæri kom ekki til fyrr en á 20.öldinni og er oft talað um „nýju slæðuna“.
Það er ekki einungis að finna slæðuna í Mið-Austurlöndum í dag. Með fólksflutningum, flóttafólki og almennt útbreiðslu Íslam verður slæðan töluvert sýnilegri um allan heim. Í löndum þar sem ekki er algengt að konur klæðist slæðum, eins og á Íslandi, verður tilgangur hennar allt annar en hann á að vera. Samkvæmt trúnni á slæðan að standa vörð um hógværð og hylja þig frá almenningi, en hér á landi vekur hún ef til vill meiri athygli heldur en minni. Konur hafa einnig verið að fagna slæðunni sem tákn um trúfrelsi, sérstaklega í löndum þar sem Íslam er umdeilt.
Víxlunarröðun
Víxlunarröðun eða bóluröðun er einfalt röðunarreiknirit að stærðargráðu n², í sínu einfaldasta formi virkar það með því að fara n \times 2 sinnum yfir fylki af stærð n og víxla stök sem eru stærri en næsta stak á undan, en röðunin dregur einmitt nafn sitt af „víxluninni“.
Vegna einfaldleika reikniritsins er það oft fyrsta reikniritið sem kennt er í tölvunarfræði.
Gagnsemi
Víxlunarröðun er afar einfalt reiknirit en nær gagnslaust sökum flækjustigs af stærðargráðu O(n2).
Útfærsla
Þetta C99 fall raðar fylkinu <tt>tolur</tt> af stærð <tt>staerd</tt> með víxlunarröðun, gert er ráð fyrir að búið sé að skilgreina fallið <tt>vixla</tt>, sem tekur tvö stök og gefur þeim gildi hvors annars:
Einfaldasta útgáfa víxlunarröðunar:
Víxlunarröðunin betrumbætt
Ef farið er yfir fylkið og ekki þarf að skipta út neinum stökum er það tryggt að ekki þarf að fara yfir það aftur þar sem það er þegar raðað, í besta tilfelli þarf þá að gera <tt>n</tt> samanburði fyrir fylki af stærð <tt>n</tt> (ef fylkið er þegar raðað), gert er ráð fyrir að búið sé að skilgreina fallið <tt>vixla</tt> eins og áður:
Eftir að búið er að fara yfir fylkið einu sinni er tryggt að stærsta stak þess er komið aftast í fylkið, þegar búið er að fara yfir það tvisvar er tryggt að tvö efstu stökin eru komin efst í það o.s.f., þar með er hægt að flýta reikniritinu með því að sleppa því að bera saman þau stök sem vitað er að eru þegar röðuð:
að lokum er svo hægt að sameina þessar tvær aðferðir:
1779
Árið 1779 (MDCCLXXIX í rómverskum tölum)
1964
Árið 1964 (MCMLXIV í rómverskum tölum)
1779
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Dáin
Ásbjörn
Ásbjörn er íslenskt karlmannsnafn.
Marz-bræður syngja
Marz-bræður syngja er 78-snúninga hljómplata gefin út af Íslenzkum tónum árið 1954. Á henni syngur söngkvartettinn Marz-bræður tvö lög ásamt tríói Eyþórs Þorlákssonar. Marz-bræður voru þeir Magnús Ingimarsson, Ásgeir Sigurðsson, Sigurður Sívertsen og Vilhjálmur B. Vilhjálmsson. Platan er hljóðrituð í mono. Upptaka: Ríkisútvarpið. Pressun: AS Nera í Osló.
Lagalisti
thumb|left|Marz bræður voru kynntir sem fyrsti íslenski „swing”-kvartettinn. Hér má sjá auglýsingu í Mánudagsblaðinu, 28. júní 1954.
Sara Björk Gunnarsdóttir
Sara Björk Gunnarsdóttir (f. 29. september 1990) er íslensk knattspyrnukona. Hún leikur með Juventus á Ítalíu. Á ferli sínum hefur Sara einnig spilað fyrir Hauka, Breiðablik, FC Rosengård, FC Malmö og Lyon. Sara hefur verið í A landsliði kvenna frá 2007 og spilaði með landsliðinu á EM 2007, 2009 og 2013. Sara var valin íþróttamaður ársins árið 2018 og 2020.
Ferill með félagsliðum
Sara hóf knattspyrnuiðkun árið 1996 með Haukum, eftir tólf ár hjá uppeldisfélaginu gekk hún til liðs við Breiðablik árið 2008. Eftir þrjú mögur ár hjá Breiðabliki gekk hún til liðs við FC Malmö fyrir tímabilið 2011. Á sínu fyrsta tímabili í Svíþjóð kom hún að 12 mörkum og hjálpaði Malmö að vinna Damallsvenskuna. Fimm árum og þremur meistaratitlum síðar, árið 2016, tilkynnti Sara að hún hyggðist ekki framlengja samning sinn við Malmö, fljótlega tilkynnti FC Wolfsburg að hún myndi ganga til liðs við liðið fyrir tímabilið 2016-17. Hjá Wolfsburg hefur Sara sankað að sér verðlaunagripum, m.a. fjórum Þýskalandsmeistaratitlum og þremur bikartitlum.
Árið 2020 hélt Sara til Olympique Lyonnais í Frakklandi. Hún skoraði gegn sínu fyrrum félagi, Wolfsburg, í úrslitum Meistaradeildarinnar þegar Lyon vann 3-1.
Ex officio
Ex officio er lögfræðilegt hugtak á latínu sem merkir lauslega „í krafti embættisins“. Venjulega er því beitt við málsmeðferð innan stjórnsýslunnar og dómstóla þar sem athygli er vakin á að úrlausnaraðilinn geti tekið tiltekna ákvörðun upp á sitt sjálfsdæmi, óháð því hvort málsaðili veki athygli á því eður ei. Þá er hugtakið einnig notað til að vísa til einstaklings sem gegnir tiltekinni stöðu í krafti þess að hann gegni annarri stöðu. Hugtakið er talið eiga sér rætur í Rómarrétti.
Márus
Márus er íslenskt karlmannsnafn.
Marit
Marit er íslenskt kvenmannsnafn.
Karólínuaskur
Lýsing
Karólínuaskur er lítið tré, um 7-12 m hátt. Blöðin eru gagnstæð og samsett með oftast 5-7 smáblöðum. Blómin koma að vori, rétt á undan blöðunum, í gisinni blómskipan, þau eru lítt áberandi og án krónublaða, enda vindfrjóvguð. Hvert tré er einkynja, annað hvort karl eða kvenkyns.
Serengeti-þjóðgarðurinn
Serengeti-þjóðgarðurinn er þjóðgarður við Viktoríuvatn í N-Tansaníu og Kenía. Hann er 15.540 km² og var stofnaður 1951.
Í Serengeti-þjóðgarðinum er gróskumikið graslendi í 900 til 1.800 m hæð yfir sjávarmáli. Hann er einkum þekktur fyrir mikinn breytileika í tegundum og eru þar meðal annars yfir 2 milljónir tegundir plantna og þúsundir grasbíta. Hjarðir grasbíta eru gríðarstórar og eru það m.a. gnýir, gíraffar, sebrahestar, nashyrningar og flóðhestar, en einnig bavíanar, ljón og blettatígrar.
Eldhúsdagsumræður
Eldhúsdagsumræður eru almennar stjórnmálaumræður sem fara fram á Alþingi í lok hvers þings. Þar er rætt um störf Alþingis, stefnu og fjármál, og þessar umræður eru vanalega sýndar í sjónvarpi.
„Að gera sér eldhúsdag“ þýðir að taka til í eldhúsinu sínu og ganga frá hlutum sem maður hafði ekki náð að ganga frá.
Ásgeir
Ásgeir er íslenskt karlmannsnafn.
Ásgautur
Ásgautur er íslenskt karlmannsnafn.
Forskaut
Forskaut, plússkaut, jáskaut (frá jákvætt skaut) eða anóða (dregið úr ensku anode) er rafskaut, sem rafeindir flæða til, öfugt við bakskautið, sem rafeindirnar flæða frá. Straumstefnan er þó í hina áttina, þ.e. frá forskauti til bakskauts.
Sara Björk Gunnarsdóttir
Landsliðsferill
Í ágúst 2007 valdi Sigurður Ragnar Eyjólfsson, þáverandi landsliðsþjálfari íslenska kvennalandsliðsins, Söru í landsliðshóp fyrir leik gegn Slóveníu í undankeppni Evrópumótsins 2009. Sara hafði þá nýlega jafnað sig á krossbandaslitum, hún kom inn á fyrir Katrínu Ómarsdóttur á 87. mínútu í sínum fyrsta landsleik, þá aðeins 16 ára gömul.
Árið 2019 tjáði Sara Björk sig, í tengslum við útgáfu á bókinni Óstöðvandi, í fyrsta sinn um erfiðleika í byrjun landsliðsferils síns, en hún varð fyrir barðinu á svæsnum sögusögnum liðsfélaga sinna.
Sara hætti með landsliðinu í janúar 2023.
Verðlaun
FC Malmö/Rosengård VFL Wolfsburg Olympique Lyonnaise
Einstaklingsverðlaun
1611-1620
thumb|410px|2. áratugurinn: Uppreisn [[Nurhacis gegn Mingveldinu í Kína, skírn Pocahontas, umsátrið um Ósakakastala, upphaf Þrjátíu ára stríðsins, hirð Abbas mikla í Persíu.]]
thumb|right|Ensk hefðarkona árið 1616 með blúnduermar og blúndukraga, hvorttveggja stífað með gulri [[línsterkja|línsterkju.]] 1611-1620 var annar áratugur 17. aldar sem er hluti af árnýöld í sögu Evrópu.
Á þessum áratug efldust margar evrópsku nýlendurnar í Norður-Ameríku og breyttust úr hokurbýlum í blómlegar byggðir. Á sama tíma hófst hið langvinna og mannskæða Þrjátíu ára stríð í Evrópu sem jók enn á aðdráttarafl nýlendnanna. Japan hóf að loka fyrir aðgang útlendinga að landinu og á Íslandi var einokunarverslun fest í sessi með upptöku samræmds verslunartaxta fyrir allt landið.
Atburðir og aldarfar
thumb|right|Málverk eftir hollenska málarann [[Hendrik Avercamp frá frostavetrinum 1615.]]
Lok Sengokutímabilsins í sögu Japans
Eftir sigur Tokugawa-ættarinnar í japönsku borgarastyrjöldinni sem markar endalok Sengokutímabilsins árið 1615 ákvað herstjórinn Tokugawa Hidetada að loka fyrir aðgang útlendinga að Japan nema í tveimur höfnum.
Uppreisn Mansjúmanna í Kína
Í Kína gerðu Mansjúmenn uppreisn gegn Mingveldinu og stofnuðu Seinna Jinveldið sem þeir töldu vera beint framhald af hinu mongólska Júanveldi.
Upphaf stórveldistíma Svíþjóðar
Svíþjóð átti í styrjöldum við Pólsk-litháíska samveldið og Rússland um landsvæði við Eystrasalt og eftir fremur brösulega byrjun lyktaði þeim með umtalsverðum landvinningum Svía undir stjórn nýs konungs, Gústafs 2.
Þrjátíu ára stríðið hefst
Þrjátíu ára stríðið hófst árið 1618 með því að stéttaþingin í Bæheimi neituðu að kjósa hinn óbilgjarna kaþólikka Ferdinand sem konung yfir sig og völdu þess í stað Friðrik 5. kjörfursta í Pfalz sem var kalvínisti. Uppreisnin í Bæheimi var barin niður af her keisarans og furstans af Bæjaralandi en ófriðurinn breiddist út enda snerist hann öðrum þræði um uppgjör milli mótmælendatrúar og kaþólskrar trúar í Evrópu og eins um völd Habsborgara á meginlandinu.
Vöxtur evrópskra nýlendna í Norður-Ameríku
Eftir mjög erfiða byrjun tók nýlendum Frakka og Englendinga í Nýja heiminum að vegna vel og efnahagslegur grundvöllur þeirra var lagður með útflutningi tóbaks frá Virginíu og skinnaútflutningi frá Québecborg. Árið 1620 kom svo skipið Mayflower með hóp pílagríma sem stofnuðu Plymouth-nýlenduna fyrir innan Þorskhöfða í núverandi Massachusetts.
Upphaf nornaveiða í Norður-Evrópu
Skipulegar nornaveiðar hófust í löndum mótmælenda og í Danmörku gaf Kristján 4. út konungsbréfið „Um töframál“ sem kvað á um að allur galdur (bæði svartigaldur og hvítigaldur) skyldi refsiverður. Bréfið var ekki lögtekið á Íslandi fyrr en mörgum árum síðar.
Einokunarverslun og hvalveiðar Baska við Ísland
Á Íslandi var einkaleyfi til verslunar tekið af kaupmönnum í Málmey, Kaupmannahöfn og Helsingjaeyri árið 1619 eftir að í ljós kom að þeir voru í reynd aðeins leppar Hamborgarkaupmanna sem einokuninni var stefnt gegn. Fyrsta íslenska verslunarfélagið í Kaupmannahöfn fékk þá einkaleyfið og tók upp samræmdan verslunartaxta fyrir allt landið. Það hélt síðan Íslandsversluninni til 1662. Í Vestmannaeyjum hertóku enskir „reyfarar“ danskt kaupskip og fóru ránshendi um eyjarnar í viku sumarið 1614.
Baskneskir hvalveiðimenn hófu að sækja til Íslands vegna minnkandi veiða á Nýfundnalandi. Þeir veiddu í Húnaflóa og áttu vinsamleg viðskipti við Strandamenn, samkvæmt Jóni lærða sem þá bjó á Ströndum og segir þá hafa komið þangað fyrst árið 1613. Eftir óvenjuharðan vetur árið 1615 þar sem hafís gekk meðal annars upp að Suðurnesjum brutu baskarnir skip sín í flóanum í óveðri um haustið og héldu þá á bátum vestur yfir Hornstrandir til að freista þess að komast á haffært skip. Hópur þeirra var drepinn í Æðey á Ísafjarðardjúpi í Spánverjavígunum.
Ráðamenn
thumb|right|Abbas mikli og hirð hans um 1611. thumb|right|Kristján 4. á málverki frá 1611-1616.
Bergljót
Bergljót er íslenskt kvenmannsnafn.
Florence Nightingale
Framlag hennar til heilbrigðismála markaði tímamót í sögunni. Hún jók virðingu hjúkrunarkvenna og kom á fót fullnægjandi menntunarkerfi fyrir þær. Hún stofnaði árið 1860 fyrsta eiginlega hjúkrunarskóla í heimi við St. Thomas-sjúkrahúsið í London. Hún kom þess að auki til leiðar að aðbúnaður á sjúkrahúsum stórbatnaði, skipulag þeirra varð skilvirkara og hreinlæti jókst til muna. Hún var brautryðjandi í nútíma hjúkrun og notkun tölfræðilegra aðferða við úrvinnslu sjúkragagna. Það var fyrir hennar tilstuðlan að farið var að senda flokk hjúkrunarkvenna með breska hernum í styrjaldir.
Alþjóðlegi hjúkrunarfræðidagurinn er haldinn á afmælisdegi hennar ár hvert. Árið 2010 var Florence Nightingale minnst með alþjóðlegu ári og Sameinuðu þjóðirnar helguðu áratuginn 2011 til 2020 heilbrigði um allan heim.
Uppvaxtarárin
thumb|left|upright|Florence Nightingale, í kringum 1858 Florence fæddist 12. maí árið 1820 í Flórens. Foreldrar hennar, William Edward og Frances Fanney Smith voru mjög efnað yfirstéttarfólk og vel tengd inn í bresku ríkisstjórnina. Þau lögðu land undir fót eftir að þau höfðu verið gefin saman og eignuðust tvær dætur á þeim þremur árum sem þau voru búsett á Ítalíu. Dætur þeirra voru nefndar eftir borgunum þar sem þær fæddust en eldri dóttir þeirra fæddist í borginni Napólí árið 1819 og fékk nafnið Parhenope sem er gríska heitið yfir borgina. Þegar fjölskyldan sneri aftur til Englands settust þau að í Lea Hurst í Derbyshire en fluttu seinna til Embley Park í Hampshire á Suður-Englandi.
Florence og systir hennar hlutu afbragðs menntun frá föður sínum eins og stúlkum úr yfirstétt sæmdi, enda var hann vel menntaður maður. Þær lærðu meðal annars frönsku, grísku, ítölsku, latínu, heimspeki, náttúrufræði, stærðfræði og sögu. Einnig kom til þeirra kennslukona sem kenndi þeim bæði tónlist og teikningu.
Þrátt fyrir munaðinn sem ríkti á uppvaxtarárum Florence þá dreymdi hana um annað líferni. Þegar hún var aðeins sautján ára gömul þá fannst henni líkt og Guð hefði talað til hennar og úthlutað henni verkefni í lífinu við að þjóna sér. Í mörg ár velktist hún í vafa um hvernig þessu verkefni væri háttað en hún tók köllunina jafnframt mjög alvarlega. Með tímanum fór þó að þróast með henni sterk hvöt til að hjúkra. Staðreyndin var sú að það var henni nánast sjúkleg svölun að sauma saman rifnar brúður systur sinnar og hana dreymdi um að vaka yfir sjúkum og hjálpa fátækum. Hugur hennar var yfirfullur af hugarórum um að breyta heimili sínu í sjúkrahús þar sem hún væri yfirhjúkrunarkona.
Eftir því sem árin liðu fór að örla á eirðarleysi og óhamingju hjá Florence. Foreldrar hennar voru gáttaðir á hátterni dóttur sinnar og skildu ekki hvað amaði að. Það kom þá líkt og þruma úr heiðskíru lofti þegar Florence óskaði eftir að komast í nokkra mánuði í starfsnám sem hjúkrunarkona á sjúkrahúsinu í Salsbury. Þar ætlaði hún að stofna mótmælenda nunnureglu, sem yrði án skuldbindinga og einungis fyrir menntaðar konur. Hugmyndin féll í grýttan farveg meðal foreldra hennar. Almenningsálit á hjúkrunarkonum á þessum tíma ekki hátt. Hjúkrunarkonur voru álitnar sóðalegar, skítugar og drykkfelldar og alræmdar fyrir ósiðlegt líferni sitt.
Florence gleymdi þó ekki köllun sinni þrátt fyrir boð og bönn fjölskyldu sinnar. Hún lifði á ytra yfirborði lífi óhófssamrar ungrar stúlku en þjáðist fyrir það af samviskubiti og vanlíðan. Hún notfærði sér þó tímann vel og var dugleg að safna að sér þekkingu og reynslu á sviði hjúkrunarmála. Hún missti aldrei sjónar á takmarki sínu og las í laumi allar athugasemdir læknanefnda, rit heilbrigðisstjórnarinnar og skýrslur frá sjúkrahúsum og fátækrarheimilum. Hún sló heldur ekki slöku við á ferðum sínum erlendis með fjölskyldu sinni og náði að kynna sér hvert einasta meiriháttar sjúkrahús í Evrópu á þessum tíma. Hún grandskoðaði einnig fátækrarheimilin og náði að starfa nokkrar vikur sem „miskunnsöm systir“ í París og að dvelja í fáeina daga í Klausturskóla í Róm án vitneskju fjölskyldu sinnar. Það urðu svo örlagarík tímamót í lífi hennar þegar móðir hennar og systir fóru til Karlsbad og hún laumaðist til heilsuhælis í Kaisersweirth og dvaldi þar í rúma þrjá mánuði og lærði hjúkrun. Sú reynsla sem hún öðlaðist þar í Þýskalandi aðeins tuttugu og fimm ára gömul lagði grundvöllinn að framtíðarstarfi hennar sem hjúkrunarkona og þar með grundvöllinn að framtíðarstarfi komandi hjúkrunarkvenna í heiminum.
Þegar Florence varð þrjátíu og þriggja ára gömul var sem foreldrar hennar gerðu sér grein fyrir vanmætti sínum gagnvart starfsvali dóttur sinnar og álitu hana loks nógu gamla og duglega til þess að fá vilja sínum framgengt. Hún fékk þá starf sem forstöðukona fyrir líknarstofnun í Harley Street. En þar starfaði hún í eitt ár.
Konan með lampann (Krímstríðið)
thumb|right|Florence Nightingale á ferð með lampann. thumb|Stofa á spítalanum í [[Scutari þar sem Florence starfaði]] Þegar Krímsstríðið braust út árið 1853 var Florence þrjátíu og fjögurra ára gömul. Florence var fyllilega reiðubúin að vinna það starf sem henni var falið í stríðinu. Það var sem hún hafði undirbúið sig ómeðvitað fyrir þetta starf árum saman.
Bretar, Frakkar og Tyrkir áttu í stríði við Rússa. Bretar höfðu verið kokhraustir eftir sigurinn við Waterloo árið 1815, en nú fjörutíu árum síðar voru þeir engan veginn tilbúnir undir stríðsátök. Bardaginn fór fram á Krímsskaga Rússlandsmegin við Svartahaf. Leiðin sem þurfti að ferja særða hermenn um var fimm hundruð kílómetrar, frá vígvellinum við Sevastopol og yfir Svartahaf til Scutari, hverfis í Konstantínópel. Tyrkir höfðu þá byggt þriggja hæða herskála þar í Scutari sem Bretar fengu til umráða sem sjúkrahús. Allar birgðir og útbúnaður var þar af skornum skammti og gat sjúkrahúsið þess vegna ekki þjónað þeim fjölda sem þurfti. Á leiðinni til Konstantínópel fóru þeir landveginn til Varna við Svartahaf í Búlgaríu en á leiðinni kom upp kólerufaraldur sem átti eftir að fylgja hernum og veikja hann illilega. Þegar herinn fór frá Varna yfir til Konstantínópel voru ekki til nógu margir bátar til að ferja bæði birgðir og hermenn og því var gripið til þess ráðs að skilja öll eldurnaráhöld, matvæli, meðul, rúm, sjúkragögn og tjöld eftir. Þessi ákvörðun átti skiljanlega eftir að koma sér mjög illa.
Ástandið varð vægast sagt skelfilegt. Engin gögn voru tiltæk til að hlúa að særðum hermönnum hvorki spelkur, sárabindi, morfín né klóróform. Aflimanir voru framkvæmdar án deyfingar við viðbjóðslegar aðstæður og jafnvel án allrar lýsingar um miðjar nætur. En versta vandamálið sem lá við voru óhreinindin. Særðir og kólerusjúkir hermenn voru látnir liggja saman og engin tilraun gerð til að aðskilja þá. Hermenn lágu í sínum eigin saur, enda hirti enginn um að þvo þeim og þegar að einn hermaður lést var þeim næsta einfaldlega plantað í grútskítugt og útsaurugt bæli hans.
Þegar fréttir af atburðunum bárust til Bretlands heimtaði almenningur að eitthvað yrði gert í málunum. Ríkjandi hermálaráðherra Bretlands Sir Sidney Herbert ritaði sendiherra Bretlands í Konstantínópel samtímis og skipaði honum að kaupa allt sem þurfti og senda í snatri til Scutari. En hann lét ekki þar við sitja, Sir Sidney Herbert bað þá Florence Nightingale um að fara til Scutari á kostnað ríkisins með fjörutíu hjúkrunarkonur með sér og stjórna þar hjúkrun hermannanna. Florence var skipuð yfir hjúkrunardeild kvenna innan breska hersins og forstöðumaður breska sjúkrahússins í Tyrklandi. Ferðin hófst 21.október 1854 og í hana fóru þrjátíu og átta hjúkrunarkonu auk Florence. Þær komu til Scutari 5. nóvember sama ár og þá var ástandið mjög slæmt en átti þó eftir að versna til muna.
Í baráttu sinni í Scutari mætti Florence ómældri mótstöðu, enda voru læknar breska hersins í Scutari lítt vel við þessa konu, og auk þess var hún inn undir hjá bresku ríkisstjórninni sem fór illa í þá. En Florence lét sig ekki, þó henni væri bannað að hjúkra hermönnunum. Þá beindi hún starfi sínu að því sem hún gat fengið breytt og með atorku og útsjónarsemi sinni gjörbreytti hún aðstæðum hermannanna. Hún hafði nóg af peningum milli handanna og öll völd sem þurfti til að eyða þeim. Hún sá til þess að nóg væri af mat og öðrum birgðum og útvegaði auk þess fatnað, eldhúsáhöld og annan nauðsynlegan húsbúnað. Hún réði til sín tvo hundruð verkamenn til að gera við ónýta sjúkrahúsálmu og leigði auk þess annað húsnæði þar sem hún starfrækti þvottahús fyrir sjúkrahúsið. Þar með sá hún til þess að hermennirnir bjuggu við allt annað stig hreinlætis en áður og fengu nú reglulega og vel að borða. Auk þessa alls afrekaði hún að að hjúkra þeim særðu hvert kvöld og var hún vön að labba um stofur hermannanna með lampann sinn og fékk þannig viðurnefnið sitt fræga „konan með lampann“.
Eftir sex mánaða starf hafði dánartala lækkað úr fjörtíu og tveimur af hundraði niður í tvo af hundraði sem var mjög mikið afrek og ekki leið á löngu þar til Florence tók algjörlega við rekstri sjúkrahússins.
Florence Nightingale hélt svo heim á leið í ágúst 1856 eftir vel heppnað starf og varð þjóðarhetja Breta. Krímsstríðinu lauk með friðarsamingi milli Breta, Frakka, Tyrkja og Rússa. Florence hafði náð að ljúka verkefni sínu með miklum sóma og þrátt fyrir erfiðleikana þá missti hún aldrei sjónar á markmiði sínu.
Löngum hefur verið fullyrt að dánartíðni hermanna á sjúkrahúsinu í Scutari hafi snarlækkað við komu Florence en umdeilt er hvort það hafi verið henni að þakka eða af öðrum örsökum. Breska stjórnin hafði sent á vettvang rannsóknarnefnd, sem lét meðal annars hreinsa frárennslislagnir og bæta loftræstingu sem hafði óneitanlega áhrif. Sjálf hafði Florence talið að léleg næring og ofþreyta hermannanna væru helstu ástæðurnar fyrir hárri dánartíðni en það var ekki fyrr en hún kom heim og fór að skoða gögn sem safnað hafði verið saman sem hún áttaði sig til fulls á mikilvægi hreinlætis og aðbúnaðar.
Eftir heimkomuna
thumb|Stytta til minningar Florence Nightingale sem stendur í [[Waterloo Place, London]] Eftir að Florence lauk störfum í Krímsstríðinu var henni þó ekki allri lokið. Hún hóf baráttu sína fyrir umbætum á sviðum heilbrigðismála í Bretlandi, og auk þess vildi hún að hjúkrunarmál og rekstur sjúkrahússa innan hersins yrðu tekin í gegn.
Florence veiktist alvarlega í Krím 1855 og árið eftir að hún kom heim aftur og varð þá vart hugað líf. Hún lifði þó í fimmtíu og fimm ár til viðbótar en þessi sjúkdómur sem líklegast er talið að hafi verið öldusótt, varð henni sú blessun að með honum varð hún laus undan kvöðum samfélagsins um að gifta sig. Hún gat þess í stað einbeitt sér að hennar helstu hugðarefnum.
Þá var oft á tíðum leitað til Florence í sambandi við uppbyggingu sjúkrahúsa, enda hafði hún náð upp sérlegri leikni við að sjá fyrir sér þá samræmdu starfsemi sem þarf að ná til að rekstur sjúkrahúss gangi upp. Florence var heilluð af tölfræði og vann hörðum höndum við að útbúa staðlaða lista yfir sjúkdóma, svo hægt væri að fylgjast með bæði útbreiðslu þeirra og árangri lækninga. Árið 1860 var svo leitaði sérstaklega til hennar þegar stóð til að stækka eða flytja St. Thomas sjúkrahúsið í London en hún stórbætti allan aðbúnað og skipulag sjúkrahússins. Hún stundaði þess að auki ritstörf og skyldi eftir sig mörg þekkt ritverk um hjúkrun og heilbrigðismál.
Hún starfrækti Training School for Nurses þann 9.júlí 1860, þar sem hún ætlaði að þjálfa konur til hjúkrunarstarfa sem síðan myndu kenna áfram við skólann. Hún stofnaði einnig Training School for Housewifes sem átti að kenna konum að taka á móti börnum í heimahúsum en þá var þeirri vitneskju mjög ábótavant og mikið þarfaþing í samfélaginu. Skólinn starfar enn og heitir nú Florence Nightingale School of Nursing and Midwifery. Árið 1869 stofnaði Florence í Bretlandi, ásamt Elísabetu Blackwell (1821–1910) fyrsta kvennlækninum í Bandaríkjunum, Women‘s Medical College.
Florence kom aldrei fram opinberlega eftir heimkomu sína frá Krím. Hún lifði í hálfgerðri einangrun og var rúmföst síðustu fjörtíu og fimm árin. Florence hlaut orðuna „Royal Red Cross“ árið 1883 og auk þess heiðruð með „Order of Merit“ árið 1907. Florence varð níutíu ára gömul og lést í svefni 13. ágúst 1910. Breska stjórnin bauð henni legstað í Westminster Abbey en ættingjar Florence höfnuðu boðinu. thumb|left|Gröf Florence Nightingale við St.Margarets kirkju í [[Wellow, Hampshire|East Wellow.]]
Ritstörf
Frægasta ritverk Florence er án efa Notes on nursing — what it is and what it is not sem kom fyrst út árið 1859. Sama ár gaf hún þess að auki út bókina Notes on Hospitals. Árið 1852 skrifaði hún bókina Cassandra en gaf hana ekki út. Þar setti hún illilega út á iðjuleysi kvenna sinnar kynslóðar og skeytingarleysi þeirra á umbótum samfélagsins. Árið 1859 gaf hún svo út Suggestions for tought. Auk þessa verka skrifaði hún linnulaust um hjúkrun og stóð í bréfaskriftum við margt fólk til að reyna að bæta úr heilbrigðismálum heimsins.
Kvenréttindabarátta
Florence lagði sitt á vogarskálar kvenréttindabaráttu með því að rísa upp á móti ríkjandi viðhorfum í þjóðfélaginu um að hlutverk kvenna væri að giftast, stofna heimili og eiga börn. Hún fylgdi þeirri löngun sinni að mennta sig og starfa við það sem hugur hennar stefni til þrátt fyrir að oft væri á brattann að sækja.
Tölfræði
thumb|right|"Skýringarmynd af dánarorsökum hersins fyrir austan" eftir Florence Nightingale. Florence hafði mikla hæfileika á sviði stærðfræði og tölfræði. Tölfræðina notaði hún til að greina og koma á framfæri ýmum staðreyndum varðandi dánartíðni og ýmsum þáttum varðandi faraldsfræði og þjónustu heilbrigðisstofnana. 1858 var hún fyrst kvenna til að fá aðild að Konunglega tölfræðifélaginu (Royal Statistical Socity). Hún var einnig frumkvöðull í sjónrænni framsetningu á upplýsingum, til dæmis notaði hún kökurit til að lýsa dánarorsökum breskra hermanna í Krímstríðinu.
Hjúkrun
Störf Florence og skrif höfðu mikil áhrif á hjúkrunarstarfið. Hún hóf hjúkrun til virðingar sem fræðigrein og breytti ímynd hjúkrunarkvenna. Hún kom á miklum umbótum í heilbrigðismálum og var frumkvöðull í markvissri skráningu hjúkrunar. Hún kom líka á miklum umbótum í hjúkrunarnámi.
Sýndarréttarhöld
thumb|right|Réttað yfir [[Adolf Reichwein í Þýskalandi nasismans árið 1944.]] Sýndarréttarhöld eru réttarhöld þar sem ákvörðunin um sekt eða sakleysi sakbornings hafa verið ákveðin fyrirfram. Slík réttarhöld eru oft fyrirferðamikil í fjölmiðlum og gjarnan af pólitískum toga, það er að segja, að baki þeim liggur annað og meira en grunur um að framinn hafi verið tiltekinn glæpur. Að baki getur legið vilji til þess að koma höggi á pólitíska andstæðinga og að útbúa víti til varnaðar fyrir aðra.
Meðal þekktustu sýndarréttarhalda sögunnar eru Moskvuréttarhöldin svokölluðu, einnig kennd við Stalín, á tímum hreinsananna miklu undir lok fjórða áratugarins í Sovétríkjunum (sem Halldór Laxness varð vitni að). Í kjölfar hreinsana Stalíns fylgdu sambærileg sýndarréttarhöld og hreinsanir víðsvegar austan Járntjaldsins. Í Albaníu var Koçi Xoxe, fyrrverandi innanríkis- og varnarmálaráðherra tekinn af lífi í maí 1949 og í Búlgaríu var Traycho Kostov, fyrrverandi formaður Kommúnistaflokks Búlgaríu, tekinn af lífi í desember sama ár. Í Rúmeníu var Lucrețiu Pătrășcanu, stjórnmálamaður, handtekinn í apríl 1948 og tekinn af lífi 1954, Ana Pauker, fyrrverandi utanríkisráðherra Rúmeníu, var handtekin í febrúar 1953 og tekin af lífi 1960 og Vasile Luca, náinn samstarfsmaður hennar og fyrrverandi fjármálaráðherra Rúmeníu, var dæmdur í lífstíðarfangelsi og dó í fangelsinu 1963. Í Ungverjalandi var László Rajk, fyrrverandi innan- og utanríkisráðherra, tekinn af lífi í október 1949. Í Tékkóslóvakíu var Rudolf Slánský, formaður Kommúnistaflokks Tékkóslóvakíu, tekinn af lífi í desember 1952 eftir sýndarréttarhöld í Prag.
Konungsskuggsjá
thumb|right|250px| Síða úr aðalhandriti Konungs skuggsjár. thumb|right|250px| Upphafsstafur, ritsýni. Konungsskuggsjá eða Konungs skuggsjá – (á latínu: Speculum regale) – er norskt fornrit frá árunum 1250-1260. Konungs skuggsjá er fræðslurit, sett upp sem samtal föður og sonar, og tilheyrir bókmenntagrein sem nefnd hefur verið furstaspegill.
Ritið skiptist í þrjá hluta. Í þeim fyrsta eru ráðleggingar til kaupmanna, í öðrum til hirðmanna og í þeim þriðja til konunga.
Konungsskuggsjá er varðveitt í mörgum handritum, og flest þeirra eru íslensk.
Sagvespur
Sagvespur (fræðiheiti: Symphyta) eru annar af tveimur undirættbálkum æðvængna. Þær eru breiðari um mittið en broddvespur. Flestar sagvespur eru jurtaætur. Varppípa sagvespna hefur ummyndast í eins konar sagarblað en með því getur vespan gert raufir í plöntustöngla og verpt þar.
Siglunes
thumb|right|Siglufjörður, Siglunes og Héðinsfjörður. Siglunes er nyrsta táin á milli Siglufjarðar og  Héðinsfjarðar. Þar var samnefndur bær og var margbýlt þar fyrr á öldum og raunar allt fram yfir miðja 20. öld og mikil útgerð. Þangað komu menn úr ýmsum byggðum til róðra, einkum hákarlaveiða, og var Sigluneshákarlinn víðfrægur. Siglunes hefur verið í eyði frá 1988 en þar standa enn nokkur hús og er dvalið þar á sumrin.
Saga Sigluness
Bærinn Siglunes var landnámsjörð Þormóðs ramma að því er segir í Landnámabók og þar var lengi höfuðból sveitarinnar, kirkjustaður og prestssetur þrátt fyrir erfiðar samgöngur en landleiðin úr Siglufirði til Sigluness liggur um Siglunesskriður (Nesskriður), illræmdar og hættulegar, og var farið um tæpar götur ofan við sjávarhamra. Um Nesskriður var aldrei talið óhætt að leggja bílveg og hefur Siglunes því aldrei komist í vegarsamband, heldur voru samgöngur þangað á síðari árum svo til eingöngu af sjó. Þjóðsögur segja að ástæðan til þess að aðalkirkja sveitarinnar ásamt prestssetri var flutt frá Siglunesi að Hvanneyri hafi verið sú að á aðfangadagskvöld árið 1613 hafi fimmtíu manns farist í snjóflóði í Nesskriðum á leið til jólamessu á Siglunesi. Engin samtímaheimild er þó til um þetta stórslys og hefur sagan verið dregin mjög í efa. Hálfkirkja var áfram á Siglunesi til 1765.
Staðhættir
thumb|right|Séð yfir Siglufjörð að Siglunesi. Upp af Siglunesi er Siglunesgnúpur, sem er nyrsti hluti Siglunesmúla, fjallsins austan við Siglufjörð. Austan við Siglunesmúla liggur dalur sem nefnist Reyðarárdalur eða Nesdalur. Um hann liggur gönguleið til Siglufjarðar sem er mun öruggari en leiðin um Nesskriður. Austan dalsins er fjallið Hestur, sem gengur fram í sjó milli Sigluness og Héðinsfjarðar. Í mynni dalsins var bærinn Reyðará, sem upphaflega var hjáleiga frá Siglunesi. Þar var lengi veðurathugunarstöð.
Nokkurt undirlendi er á Siglunesi og þar var allstórt tún. Á nesinu er viti, Siglunesviti, reistur 1908. Skammt þar frá rak bandaríski herinn ratsjárstöð á árunum 1943 til 1945 og má enn sjá rústir búða þeirra. Töluverðar verbúðarústir eru einnig á Siglunesi. Raunar er talið að þar hafi verið ein elsta verstöð á landinu og ef til vill einn fyrsti vísir að þéttbýlismyndun en elstu mannvistarleifar þar eru taldar frá 9. eða 10. öld.
1963
Árið 1963 (MCMLXIII í rómverskum tölum)
Veitingahús
thumb|right|[[Tom's Restaurant er veitingahús í New York sem kemur fyrir í samnefndu lagi Suzanne Vega og í bandarísku gamanþáttaröðinni Seinfeld.]] Veitingahús eða veitingastaður er staður sem selur tilbúinn mat og drykk til neyslu á staðnum. Hugtakið á við um alls kyns staði og ólíkar gerðir matar, allt frá litlum kaffihúsum, börum og skyndibitastöðum að stórum heimsfrægum veitingahúsum þar sem litið er á matargerð og framreiðslu sem hámenningu.
1778
Árið 1778 (MDCCLXXVIII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Fædd
Ásgils
Ásgils er íslenskt karlmannsnafn.
Klám
Klám er myndefni, texti, eða annað sem gert er í þeim tilgangi að skapa kynferðislega örvun. Það sýnir hluti frá kynferðislegu sjónarhorni eða sýnir kynferðislegar athafnir.
Ýmsum þykir klám siðferðislega rangt, mannskemmandi, eða ávanabindandi og í ýmsum þjóðfélögum eru höft sett á dreifingu kláms. Á Íslandi er birting kláms bönnuð.
Lagasetning á Íslandi
[https://www.althingi.is/lagas/nuna/1940019.html#G210 210. grein] hegningarlaga segir:
Bergný
Bergný er íslenskt kvenmannsnafn.
Liverpool (knattspyrnufélag)
Liverpool Football Club er enskt knattspyrnufélag sem var stofnað árið 1892 og hefur spilað á Anfield, Liverpool frá upphafi. Liðinu er nú stjórnað af Þjóðverjanum Jürgen Klopp.
Eftir nær 3 og hálft ár þar sem félagið tapaði ekki leik á Anfield þá tapaði það 6 leikjum í röð tímabilið 2020-2021 sem er met. Á 8. og 9. áratugunum var sigurganga liðsins mikil, leikmenn eins og Bill Shankly, Bob Paisley, Joe Fagan og Kenny Dalglish færðu liðinu 11 titla og 4 Evrópubikara. Helsti rígur liðsins er gegn Manchester United og Everton. Lag liðsins og slagorð er "You'll Never Walk Alone" sem var frægt með hljómsveitinni Gerry and the Pacemakers á 6. áratug 20. aldar. thumb|John Houlding, stofnandi Liverpool
Titlar
(* sameiginlegir sigurvegarar)
=Leikmenn 2023-2024=
Sóknarmenn
thumb|Toppurinn á Shankly hliðinu, þar sem stendur "You`ll never walk alone"
Leikjahæstir
thumb|Ian Rush er sá leikmaður sem skorað hefur flest mörk í sögu Liverpool
Markahæstir
Uppfært í júní 2023
898
898 (DCCCXCVIII í rómverskum tölum) var 98. ár 9. aldar og hófst á sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Dóra María Lárusdóttir
Dóra María Lárusdóttir (f. 24. júlí 1985) er íslensk knattspyrnukona. Hún hefur spilað allan sinn feril með Val. Dóra María er samningi hjá íslensku umboðsskrifstofunni Sportic.
1777
1777 (MDCCLXXVII í rómverskum tölum) var 77. ár 18. aldar sem hófst á miðvikudegi samkvæmt gregoríska tímatalinu en á sunnudegi samkvæmt júlíska tímatalinu.
Zoom 8
thumb|right|Zoom 8 Zoom8 er lítil átta feta (2,65m) löng einmenningskæna hönnuð fyrir börn og unglinga. Hún var hönnuð af finnsk-sænska skútuhönnuðinum Henrik Segercrantz árið 1991 og hugsuð sem millistig milli Optimist-kænunnar og stærri kænugerða eins og Europe. Hún er vinsæl í Norður-Evrópu, einkum í Svíþjóð og Danmörku.
Zoom8 hlaut viðurkenningu sem alþjóðleg keppnisgerð árið 2003.
Sandefjord
thumb|Sandefjord. thumb|Skjaldarmerki borgarinnar 1914-2017. thumb|Hvalveiðaminnismerkið. Sandefjord (íslenska: Sandar) er borg og sveitarfélag í Vestfold og Telemark í Noregi. Íbúar voru þar tæp 63.000 árið 2018 en um 44.000 eru í Sandefjord sjálfri. Borgin er 110 km suðvestur af Ósló og hefur verið talin til stórborgarsvæðis höfuðborgarinnar.
Sandefjord er þekkt sögulega fyrir víkinga og hvalveiðar. En Gaukstaðaskipið fannst árið 1880 við samnefndan fjörð. Sandefjord hefur verið kölluð hvalveiðihöfuðborg heimsins og er þar hvalveiðisafn; Hvalfangstmuseet.
Torp-alþjóðaflugvöllurinn er nálægt Sandefjord.
Bokkbjór
Bokkbjór (þýska: Bockbier, enska: bock beer) er sterkur, fremur sætur lagerbjór; bruggaður að vetrarlagi til sölu að vori.
Bokkbjór var upphaflega dökkur bjór, en getur núna verið dökkur, rauður eða ljósleitur. Nafn sitt bokkbjór (Bockbier) hefur hann fengið frá hinni þýsku bruggborg Einbeck og er miðalda afbökun þess.
Snåsa
thumb|Snåsa thumb|Snåsa bæjarhúsið Snåsa (suðursamíska: Snåase) er þéttbýli  og stjórnsýslumiðstöð Snåsa sveitarfélagsins í Þrændalögum í Noregi. Byggðin er við norðausturenda Snåsavatnet og hefur 660 íbúa. Fjöldi íbúa í sveitarfélaginu er 2033 (2022). Snåsa er sú byggð sem er næst landfræðilegri miðju Noregs. thumb|Snåsa stöð Vegurinn Fv 763 fylgir sunnanverðu Snåsavatni, liggur í gegnum Snåsabæ og mætir E6 við Vegset norðan megin við Snåsavatnet, 7 km norðvestur af bænum. Snåsa er viðkomustaður á Nordlandsbanen járnbrautarlínunni, sem fylgir suðurhlið Snåsavatnet og fer norðaustur í átt að Grong. Næsti bær er Steinkjer sem er 60 km suður af Snåsa.
Snåsa er kjarnasvæði fyrir suðursamíska og 1. janúar 2008 varð sveitarfélagið, sem hið fyrsta á suðursamísku, opinberlega tvítyngt með því að vera fellt inn í stjórnsýslusvæði samísku.
Snåsa skole (Snåsaskóli) er sameignlegur grunn- og framhaldsskóli með leikskóla. Åarjel-saemiej skuvle er suðursamískur grunnskóli sem var stofnaður árið 1968 í Snåsa. Åarjel-saemiej skuvle er í samstarfi við Nord háskóla um suðursamíska kennaranámið. Skólinn er með allan Noreg sem innritunarsvæði og auk þess eru samískir nemendur frá Svíþjóð. Snåsa Montessoriskóli er einkarekinn grunn- og framhaldsskóli sem býður upp á skólagöngu fyrir öll börn í Snåsa og nærliggjandi sveitarfélögum. Skólinn er faglegur-uppeldisfræðilegur valkostur sem byggir á menntunarreglum Maria Montessori.
Snåsakirkja er falleg steinkirkja þar sem elstu hlutar eru frá 13. öld.
Snåsa er einnig heimili Snåsa þorpssafnsins - Vonheim. Húsið var friðað af Minjastofnun árið 2013.
Melkólmur
Melkólmur er íslenskt karlmannsnafn.
Margrét
Margrét er íslenskt kvenmannsnafn.
Bergrín
Bergrín er íslenskt kvenmannsnafn.
Hvíta Níl
Hvíta Níl er fljót í Afríku og önnur aðalþverá Nílar (hin er Bláa Níl).
Áin á upptök sín í Viktoríuvatni og heitir þar Viktoríu-Níl. Hún rennur í vestur í gegnum Úganda, Kyogavatn og Albertsvatn þar sem nafn hennar breytist í Alberts-Níl. Þaðan rennur hún norður til Nimule þar sem hún rennur inn í Súdan. Þar er hún kölluð Fjalla-Níl þar sem hún rennur yfir flúðir og inn á sléttuna, í gegnum fenin í Sudd og um No-vatn þar til hún mætir Bláu Níl við Kartúm og myndar Níl. Leiðin frá Viktoríuvatni að Kartúm er um 3.700 km löng.
1776
Árið 1776 (MDCCLXXVI í rómverskum tölum)
Bergrós
Bergrós er íslenskt kvenmannsnafn.
Gísli Magnússon (biskup)
Gísli Magnússon (f. 12. september 1712, d. 8. mars 1779) var biskup á Hólum frá 1755 til dauðadags, 1779, eða í 24 ár.
Foreldrar Gísla voru Magnús Markússon (d. 1733) prestur á Grenjaðarstað í Aðaldal, og kona hans Guðrún Oddsdóttir frá Reynistað.
Gísli fæddist á Grenjaðarstað og ólst þar upp. Hann lærði undir skóla hjá síra Þorleifi Skaftasyni í Múla í Aðaldal, og varð stúdent frá honum 1731. Fór utan sama ár, skráður í Kaupmannahafnarháskóla síðla hausts, og lauk embættisprófi í guðfræði vorið 1734. Kom heim um sumarið. Hann var skólameistari í Skálholti 1737-1746, bjó fyrst að Miðfelli en síðan í Haukadal. Hann fékk Staðastað 1746 og varð um leið prófastur í Snæfellsnessýslu.
Haustið 1754 fór Gísli til Kaupmannahafnar að konungsboði, og var vígður Hólabiskup 5. maí 1755. Hann kom að Hólum samsumars og var biskup til æviloka, 1779. Páll Eggert Ólason segir um Gísla: "Honum fór allt vel úr hendi, skólastjórn og kirkjustjórn; ... Hann var og vel gefinn, góðmenni og örlátur, höfðinglegur og hraustmenni að afli. kennimaður ágætur."
Það verk sem mun halda nafni Gísla lengst á lofti, er bygging steinkirkjunnar á Hólum, þ.e.a.s. þeirrar Hóladómkirkju sem nú prýðir staðinn (Gíslakirkju). Bygging kirkjunnar hófst sumarið 1757, og var kirkjan vígð 20. nóvember 1763. Byggingin var liður í endurreisnarstarfi dönsku stjórnarinnar hér.
Um 74 bækur komu út á Hólum í biskupstíð Gísla Magnússonar, en þó var lítið prentað þar á meðan á byggingu dómkirkjunnar stóð, og ekkert árin 1760-1763. Það taldist nýlunda að árið 1756 komu út tvær bækur með íslenskum fornsögum: Ágætar fornmannasögur og Nokkrir margfróðir söguþættir. Einnig þýddur reyfari: Þess svenska Gustav Landkrons og þess engelska Bertholds fábreytilegar Robinsons eður lífs og æfi sögur. Mæltist þetta misjafnlega fyrir og varð ekki framhald á. Gísli þýddi og lét prenta Monita Catechetica eftir J. J. Rambach (Hólum 1759). Árið 1779 kom út á Hólum útfararminning Gísla Magnússonar.
Í Þjóðskjalasafni Íslands eru varðveittar skjalabækur úr embættistíð Gísla biskups, og margvísleg skjöl um byggingu dómkirkjunnar.
Í Hóladómkirkju var málverk af Gísla Magnússyni, það er nú í Þjóðminjasafni Íslands, og eftirmynd þess á Hólum.
Kona Gísla Magnússonar (gift 1736) var Ingibjörg Sigurðardóttir (f. um 1709, d. 1793) frá Geitaskarði í Langadal. Börn þeirra sem upp komust: Magnús Gíslason sýslumaður á Geitaskarði, Oddur Gíslason prestur á Miklabæ í Blönduhlíð og Kristín Gísladóttir, kona Hálfdanar Einarssonar skólameistara á Hólum.
Mensalder
Mensalder er íslenskt karlmannsnafn.
Clara Zetkin
thumb|Clara Zetkin Clara Zetkin (f. 5. júlí 1857, d. 20. júní 1933) var þýskur stjórnmálamaður og kommúnisti. Zetkin er þekkt fyrir að stuðla að stofnun alþjóðlegan baráttudag kvenna, sem er haldinn hátíðlegur 8. mars ár hvert. Zetkin var einnig einn af leiðtogum kommúnistaflokks Þýskalands ásamt Rósu Luxemburg og Karli Liebknecht.
12. september
12. september er 255. dagur ársins (256. á hlaupári) samkvæmt gregoríska tímatalinu. 110 dagar eru eftir af árinu.
1962
Árið 1962 (MCMLXII í rómverskum tölum)
Á Íslandi
Fædd
Dáin
Erlendis
Dáin
Hvammstangi
thumb|Hvammstangi Hvammstangi er kauptún í Húnaþingi vestra. Hann var upphaflega í Kirkjuhvammshreppi en var gerður að sérstökum hreppi, Hvammstangahreppi, hinn 1. júlí 1938. Íbúar voru 614 árið 2020.
Hrepparnir tveir sameinuðust á ný 7. júní 1998 ásamt hinum 5 hreppunum í Vestur-Húnavatnssýslu: Staðarhreppi, Fremri-Torfustaðahreppi, Ytri-Torfustaðahreppi, Þverárhreppi og Þorkelshólshreppi undir nafninu Húnaþing vestra.
Hvammstangi var gerður að viðurkenndum verslunarstað árið 1895 en þá voru engin íbúðarhús á staðnum. Hið fyrsta slíka var byggt árið 1900. Þá hófust einnig fiskveiðar þar á tanganum og eru hafnarskilyrði þar nú góð. Mest er veitt af rækju og grásleppu.
Á Hvammstanga er margvísleg þjónusta fyrir sveitirnar í Húnaþingi vestra. Hitaveita Húnaþings vestra á Laugarbakka sér Hvammstanga fyrir heitu vatni en þangað var lögð hitaveituæð 1972. Vatnsveita kom í plássið 1952 en áður hafði hvert hús haft eigin brunn.
Læknir hefur haft aðsetur sitt á Hvammstanga allt frá 1905 en hann þjónaði jafnframt héraðinu. Á árunum 1979 til '81 var heilsugæsla byggð á staðnum.
12. janúar 2007 opnaði Fæðingarorlofssjóður starfsemi sína á Hvammstanga.
Selasetur Íslands
alt=Selasetur Íslands Hvammstanga|thumb|Selasetur Íslands Hvammstanga Selasetur Íslands á Hvammstanga er safn, upplýsingamiðstöð og rannsóknarsetur. Þann 25. júní 2006 var opnuð fræðslusýning í Selasetrinu með því markmiði að efla náttúrutengdaferðaþjónustu í Húnaþingi vestra. Selasetrið er í samfélagseign og rekið í samfélagsþágu. Selasetrið er ekki rekið í hagnaðarskyni.
Í Selasetrinu má nálgast fróðleik í máli og myndum um seli og ýmsa hjátrú tengda þeim, auk þess þar er Upplýsingamiðstöð Húnaþings vestra. Eitt aðgengilegasta selalátur landsins er á Vatnsnesi, norður af Hvammstanga.
Hvammstangakirkja
Hvammstangakirkja var vígð 21. júlí 1957. Er hún steinsteypt og tekur 160 manns í sæti. Í Kirkjuhvammi, rétt ofan Hvammstanga, er eldri kirkja - frá árinu 1882. Gripir úr henni eru í Hvammstangakirkju og ber þar að nefna messingskírnarfat frá árinu 1753 og silfurkaleik frá 1821.
Norðurstrandaleið og Á Selaslóðum
Kauptúnið Hvammstangi er hluti af ferðamannaleiðunum á Norðurstrandaleið og Á selaslóðum.
Ásgrímur
Ásgrímur er íslenskt karlmannsnafn.
Friedrich Waismann
Friedrich Waismann (21. mars 1896 – 4. nóvember 1959) var austurrískur stærðfræðingur, eðlisfræðingur og heimspekingur. Hann var meðlimur í Vínarhringnum og einn meginhugsuður rökfræðilegrar raunhyggju.
Á árunum 1927 til 1936 ræddi Waismann oft um heimspeki við Ludwig Wittgenstein, einkum heimspeki stærðfræðinnar og málspeki. Waismann tók samtölin upp og þau voru síðar gefin út undir ritstjórn B.F. McGuinness undir titlinum Ludwig Wittgenstein og Vínarhringurinn (e. Ludwig Wittgenstein and the Vienna Circle) (1979). Aðrir heimspekingar Vínarhringsins (þ.á m. Schlick, Rudolf Carnap og Herbert Feigl) ræddu einnig heimspeki við Wittgenstein en ekki jafn mikið og Waismann. Árið 1934 íhuguðu Wittgenstein og Waismann að vinna saman að bók en þegar heimspekilegur ágreiningur kom upp varð ekkert úr þeim áformum.
Í ritinu Inngangur að stærðfræðilegri hugsun: Hugtakamyndun í nútímastærðfræði (e. Introduction to Mathematical Thinking: The Formation of Concepts in Modern Mathematics) (1936) hélt Waismann því fram að stærðfræðileg sannindi væru sönn í krafti venju en ekki af því að þau væru sannreynanleg eða nauðsynlega sönn. Rit hans Lögmál málspekinnar (e. The Principles of Linguistic Philosophy) (1965) og Sýn mín á heimspekina (e. How I See Philosophy) (1968) komu út að honum látnum.
The Pussycat Dolls
The Pussycat Dolls var bandarísk stúlknahljómsveit sem stofnuð var í Los Angeles árið 1995. Hljómsveitin hætti 2010, byrjaði aftur saman 2019 og hættu aftur 2021.
Methúsalem
Methúsalem er íslenskt karlmannsnafn.
Glassúr
thumb|right|Vínarbrauð með glassúr. Glassúr eða sykurbráð er sæt þekja sem sett er á ýmsar kökur til bragðbætis og sem skreyting og jafnframt stundum til að koma í veg fyrir að yfirborð kökunnar þorni og harðni. Orðið er komið inn í íslensku úr dönsku en er upphaflega úr frönsku, glacé (ís).
Aðalefnið í glassúr er flórsykur, blandaður vatni, ávaxtasafa eða öðrum vökva og oft einnig litarefnum og bragðefnum, svo sem kakódufti, vanillu eða öðru, og hann er mun þynnri en smjörkrem og annað kökukrem. Ef glassúrinn á að vera harður, til dæmis ef honum er sprautað á kransaköku, er hann hrærður með eggjahvítum í stað vatns og oft blandaður örlitlu ediki.